·जैन-विविध-साहित्य-शास्त्रमाला (४, ८,१२) श्रीलक्ष्मणगणिविरचितं सुपासनाह-चरिअं। सुजन्दगानगतराजधन्यपुरवास्तव्येन श्रेष्टित्रिकपचन्द्रतनूजेन कलिकाताविश्वविद्यालये मंस्कृत-प्राकृताध्यापक-परीक्षण न्याय-व्याकरणतीर्थपदवीकेन पण्डित- हरगोविन्ददासेन संगोषितं संस्कृतच्छायया विभूषितं च । पीरसंघत् २४४५। मूल्य रूप्यकपटकम् ।

·समर्पणम् । यस्यानन्यसमं मदेन रहित पाण्डित्यमत्युज्ज्वलं वाणी चन्दनशीतला जनमनः-संतापसंहारिणी। इप्टेनिष्टतरे च वस्तुनिचये चेतो विकारोज्झितं वाह्याडम्बरवर्जिता परहितागने प्रवृत्तिः शुभा ॥ १ ॥ अन्ये चापि गुणाः सुधांशुविमला गाम्भीर्यधैर्यादय- स्तत्तरपूर्वमहर्पिचारुचरितं सत्यापयन्ति ध्रुवम् । तस्य श्रीमुनिराजराजविजयस्येदं कराम्भोरुहे भक्त्या पुस्तकमर्पयामि कृपया तस्यैव संपादितम् ॥ २ ॥ संपादकः।

·श्रीजैन-विविध-साहित्य-शास्त्रमालाके परिपोषक ।
रावसाहेव लोकमान्य आत्मारामभाई हरकचंद शेटजी.
तगांव टमरे--जि. पुणे.
चित्रमा प्रेम, पुणे गार.

·सहायकों के शुभ नाम । यह प्राकृतभापाका प्राचीन और विस्तीर्ण ग्रन्थ का सानुवाद प्रकाशनका पवित्र कार्यम प्रात:स्मरणीय मुनि महाराज श्री राजविजयजीके सदुपदेशसे जिन सद्गृहस्थाने उल्लेखनीय आर्थिक सहायता करके अपनी धार्मिकता और शासनप्रियताके साथ उदारताका परिचय दिया है उन महानुभावोंक साधुवादाई नाम और मददकी रकम इस प्रकार है। जिसमें श्रीयुत मोहनलालभाई खुशालचंद, जिसने इस कार्यकी पहल की है। श्रीयुत शामचंद केवलटास, जिसकी तर्फसे सबसे अधिक मदद की गई है; और श्रीयुत राव साहेब आत्माराम भाई हरखचंद, जो जैनधर्मावलम्बी न होने पर भी जैन साहित्यकी तर्फ क्रियात्मक अनुराग रखते हैं, विशेषतः धन्यवादके पात्र हैं। रकम। नाम। स्थान। पूना तळेगाम दमढेरा (पूना) ७००) १२५) पूना १००) १२५) तळेगाम ढमढेरा (पूना) शेठ मोहनलाल खुशालचंद दोउ शामचंद केवलचंद संघवी राव साहेब आत्मारामभाई हरखचंद शेट जमनादास माणेकचंद शेठ शिवराम कस्तूरचंद शेठ चुन्नीलाल गणेश शेठ बालभाई मेमचंद शेठ खूबचंद रामचंद शेठ राहोबा रामचंद शेठ वीरचंदजी हिंदुमलनी शेठ कनकमलजी दलीचंदजी द्वारा शेठ वचंद लालचंद प्रकीर्ण १५०) येवला (नामिक) माहाडा (सोलापुर) चारसी अहमदनगर जूनेर (पूना) " १००) ३९७) प्रकाशक ·प्रस्तावना। . अयं सुपार्श्वनाथचरितनामा पद्यात्मको विस्तीर्णः प्राकृतग्रन्यः । सप्तयतीर्यकरस्य भगवतः सुपार्श्वनाथस्प चरितमत्र प्रतिपायो विषयो ग्रन्यनाम्नव प्रकटः । भगवदुपदेशप्रस्ताव एवास्य ग्रन्थस्य महान्तमंशमवरुणद्धि । तत्र श्रावकाणां सम्यक्त्वमूलानि द्वादश व्रतानि, प्रत्येकं तेषां पञ्च पञ्चाति- चारान् ( दूपणानि ) चाधिकृत्य व्रतपालने सुफलोपलम्भः, अतिचाराधाने व समुचितो दण्डवि- घिरैकैककथाद्वारा समुपदिष्टः । प्रायः प्रत्येकमपि कथायाः केवल व्रतायुपदेशविधायेव पर्यवसानम- कृत्वा प्रसङ्गानुसंधानपुरस्सरं कस्यांचिद् बुद्धिमाहात्म्यम् , क्वचित् कलाकौशल्यम् , कापि वासना- वैषम्यम् , कचन प्रकृतिमभावम् , कुत्रापि च तत्वरहस्यादिकं सरलेनाथ च सरसेन रचनासंदर्भण घ्यावर्णयन ग्रन्थकारः स्वसमयविद्यमानस्य लौकिकाचार-व्यवहारस्य, सामाजिकप्रथायाः, राजकीय- परिस्थितेः, धार्मिकभावस्य, नैतिकजीवनस्य, अन्यस्यापि च तादृशस्यानुपनिकस्य ज्ञातव्यवस्तुनः समुल्लेख विहितवान् । अतोऽयं ग्रन्यो यथा जैनधर्मावलम्विनां धार्मिकशिक्षाविषयत्वेनोपकारकता- माकलपति, अन्यैपामपि कान्यरसास्वादरतिकानां रसिकानां, पुरातत्यानुसंधानकलक्षाणां दक्षाणां, • भारतवर्षीयभायातत्वपरिशीलनोयुक्तानां चाभियुक्तानां तथैवोपयोगितामावति, इति समधार्य, अद्याप्यमुद्रितस्यास्य ग्रन्थस्य संपादनकर्मणि व्यापृतोऽभवम् । इतरमाकृतकाव्यग्रन्येष्विव भकृतान्ये परिच्छेदरूपः, आश्वासकात्मकः, सर्गस्वरूपः, अन्यो वा कथन तादृशः प्रकरणविभागो नोपलब्धः, अथ च गौमवध इस गाथाङ्कानामखण्डितप्रवाहो याव- दन्तं ग्रन्थस्पास्य पुरातनादर्शपुस्तकेषु दृष्टः, केवलं भगवतः पूर्वभवद्वपवर्णनपरिसमामाबुपान्त्यगाथायां "पढमपत्थावो” इति, उपसंहारवाक्ये "श्य सिरिसुपासनाहचरिए पढमो वीओ सुरजयो असमतोइति च; दीक्षावर्णनावसानेऽन्त्यगाथायां “पुश्यपत्थावो" इति; केवलज्ञानोत्पत्युपक्रमान्ते "इति श्रीसुपार्श्वजिनचरित्रे केवलज्ञानश्रीप्राप्तिः" इति; एवमेव च ततः परं प्रत्येककथावसाने "इति सम्यक्त्वप्रशंसायां चम्पकमालाकथा- नकं समाप्तम्" इत्पाधाकारोणि संस्कृतभाषायामेवोपसंहारवाक्यान्युपलब्धानि । अतो गाथा- कांस्तेप्येव ग्रन्थकाराभिमतेषु स्थानेषु विभज्य तदुल्लेखानुसारी प्रकरणविभागो विहितः ग्रन्थकारणा- न्तरान्तरा प्रमाणरूपेणोद्धृताः संस्कृतश्लोकाच प्रवाहागतेन पद्याङ्केन विरहय्य लघ्वक्षरेषु मुद्रिताः पाठकगणः सौकर्येण तद्भदं विदांकरोलिति १ यथा सुरसुन्दर्यादी । २ यथा सेतुबन्धे । ३ यथा कुमारपाल चरित (प्राकृतद्वयाश्रये)। .

·. प्रस्तुतग्रन्यस्य प्राकृतभापामयत्वं मागेयोक्तम् । प्राकृतभाषा च, आप्ततामितरे, संस्कृतविदुषामपि संपति दुरवबोधा । प्राकृतव्याकरणातिरिक्तं प्राकृतसाहित्यग्रन्यपरिशीलनमवश्यमपेक्षते प्राकृतभाषाव- योधः । विना संस्कृतानुवादमाहाय्यं तत्परिशीलनं च नेपत्करम् । इति संस्कृतानुवादसहकृतस्यैवास्य समुपकारकत्वमवधार्य, विहितेऽपि गवेपणे क्वापि माच्याचार्यविनिर्मितमस्य संस्कृतानुवादम् , अनु- पादोपयोगि विवरण, विषमस्धानटिप्पन वा किनिदप्यनासाद्य, तत्करणेऽपि प्रवृत्तिमकार्पम् । प्राकृतस्य संस्कृतानुवाद: ( न तु टीका) प्राच्यग्रन्येप्वपि क्रमेण यावत्संभव तत्मतिरूपकैः (अभिन्नमकृतिकः ) एच संस्कृतशब्दविहितः, विशिष्टेन 'छाया' शब्देनाभिहितश्च विलोक्यते । एवंविधस्य च्छायारूपस्यानुवादस्य नियन्त्रितशब्दमर्यादतया क्वचिद् भावसौन्दर्यहानिकारकत्वे सत्यपि प्राकृतभाषायोधजनकत्वेऽनन्यसदृशं साहायक विधायकत्वमसाधारणो गुणः । इत्येनमेव गुणं, यो वर्तमानसमयेऽत्युपयुक्ततां दधाति, अकृत्य प्राचीनरूढिमनुसरनत्रापि तादृशानुवाद( छाया)- मेव विधाय मूलगन्यस्याघोभागे न्यबीविशम् । छायायामत्र या पद्धतिरङ्गीकृता, तस्या विपयेव क्रियमाणं किञ्चित्सष्टीकरणं, पाढं विश्व- सिमि, औचित्यं नातिक्रमिप्पतिः- १ (क) यथा क्वचिदेकस्यापि तीर्य-कुतूहल-बृहस्पत्यादेः संस्कृतशब्दस्य प्राकृतेऽनेकरूपाणि व्या- फरणनियमन सिध्यन्ति, तथा क्वापि संमत्त-पर-मय-सत्यप्रभृतेः प्राकृतस्याप्येकस्य शब्द- रूपस्य नानाविधानि संस्कृतरूपाणि भवितुमईन्ति; सत्यप्येवम्, प्रकरणसंगतार्थकमेवेक रूप विदाय नान्यानि तत्रोपयुज्यन्त इति सुमसिद्धमेतत् । किन्तु यत्र प्रकरणसगतान्यप्येकस्य भाकृतशब्दस्प नानाविधानि संस्कृतरूपाणि संभवन्ति, तत्राप्यन्यतरस्यवेहोपादानं कृत्वा. अन्यान्युपेक्षितानि, यथा-'सुइयर' शब्दस्य, (पृ० ३) प्रकरणाविरोधेन संगम्यमा- नानां शुभकर-सुखकर-शुभतरशब्दानां त्रयाणामपि मध्य एकनम एव सुखकरगन्द आदृतः, गन्यायुपेक्षितो, एकैनैव रूपेग पर्याप्तप्रयोजनवान् ; एवं 'निन्चडिम' प्रभृतेरपि निर्वृत्त- निपतित-स्पष्टभूनादीनामेकतमस्यैवेफत्रोपादानम् , उक्तादेव कारणात रूपचिच्यदर्शन- स्पापि स्यलमेदनकतममपि भिन्नभिन्न रूपमादाय पावसभयं साधितत्वात् । (स) या य इलेपप्रमगस्तत्र पक्षद्वये पृथक् पृयक संबध्यमानं स्पद्वयमप्यादृतम् , अन्यया भिन्न- १ निन्य, तूर (३० प्रा० १, १.४); कोठइल, बुउद्दल, कोउद्दष्ट ( हे० प्रा० १, ११७); पृदुम, टम, पदुम, पदम (दे० प्रा० १, ५९), मयस्या, मयप्फर, भयापह, नइस्मइ, यहाफइ, पहप, स्मिा, रिहा, रिहा, युदस्सइ, बुहम्का, पुहइ, .(हे० प्रा० २, १३७)।१ ममम्न, ममान; पत्र, पात्र, प्राम; मद, मत. मृग, मृन गम्य, शाम, सार्थ म्वाथ, स्वास्थ्य, मन, मात, पाय, माम नाम ।

·पक्षे तदर्थासंगते; केवलमुपमेयपक्षीय रूपं मुख्यतः, उपमानपक्षीयं तु रूपं, भिन्नवरें रूपांशो वा गौणतया ( ) एवंभूते कोष्ठके स्थापितः, यथा 'सावय' शब्दस्य (पृ० ३४८) श्रावक-श्वापदात्मकस्य रूपयस्य मध्य उपमेयपक्षीयं श्रावकरूपं प्रथममुपादाय, उप- मानभूतारण्यपक्षीयं श्वापदरूपं कोष्टके गृहीतम् ; यथा च 'सयण' शब्दस्य (पृ० ३६९) . सदन-शयनरूपरूपद्वितयस्य मध्ये पुरपक्षीय सदनं मुख्यतः, उपमानभूतजलधिजलपक्षीय- शयनस्य भिन्नवर्णोशः 'शय' इति कोष्टके, एधमन्यत्रापि सर्वत्र । (ग) यत्र पुनः श्लेषेऽपि पर्याप्ताद स्पढ्यादधिकस्यापि रूपस्य प्रकरणसंगतस्य संभवः, वाधि- कस्य प्रागुक्तवदनावश्यकतयाऽनुपादानम्, यथा 'सप्पाया' (पृ० ३४८) इत्यादौ सम्राकार-सपीधारात्मकस्य स्पद्वयस्यैव पक्षद्वयेऽपि पर्याप्ततयाऽधिकस्य 'सपागार इत्यस्योपमानभूतारण्यपक्षे संभवत्संगतिकस्याप्यग्रहणम् । (घ) यत्र तु इलेपे पक्षद्वयेऽप्येनैव शब्दरूपेणैकार्यकेन भिन्नार्थकेन वा निदा, कस्माद- धिक संभवदपि प्रकरणसंगतिमदपि नोपात्तम्, यथा 'वररयणा' (पृ. ३०४) इत्यत्र वररत्ना' इत्यनेनकेन रत्नशब्दनैव जलधिलहरिरूपोपमानपक्षे भार्याल्पोपमेयपक्षे च (वराणि रत्नान्याभरणेषु यस्याः सा) पर्यासतया सुसंगतिकस्य संभवतय 'वररचना' इतिरूपस्पोपेक्षा; यथा वा 'सुरयणमहियं' (पृ० ३६९) इत्यत्र सुरत्नमहितेनकेनैव शब्देन पक्षद्वयेऽपि निर्वाहादभ्यधिकस्य 'सुरजनमथित' इत्यस्योपमानाक्षे घटमानस्याधि- कस्य रूपस्यानुपादानम् । एवमन्यत्रापि । सर्वत्रापि पर्याप्तरूपमात्रस्यैव ग्रहणं, नाधिकस्ये- ": त्यत्र निगर्वः। २ (क) कतिपयप्राकृतशब्दानां निप्पद्यमान एकार्थकैपि संस्कृतरूपद्वय एकं वर्णपराष्टत्तिसहम् , इतरच तत्परिवर्तनरहितं भवति, यथा प्राकृतस्य 'तूर' शब्दस्य संस्कृते तूर-तये इति, मोर- शब्दस्प च संस्कृते मोरें-मयूराविति । एतादृशस्थलेषु' मायो वर्णपराष्टत्तिरहिनमेव रूपं छायायामुशतम् । (ख) येषां तु द्वे अपि वर्णपरावृत्तिसहे एव, यथा 'सुक्ख' शब्दस्य सुख-सौख्ये, 'कोहल' स्य वा कुतूहल-कौतूहले । तेपां स्थानभेदेन कुत्रापि कतरदुपात्तम्, अविशेपात् । ३ (क) सादृशा अप्यनेके सन्ति शब्दाः, येषां प्राकृतत्वे संस्कृतत्वे वा प्राच्यविदुपायपि मतभेदः, यथा 'चिद्र' शब्दस्य हेमचन्द्रपते भाकृतन्वेऽपि दुर्गस्तं संस्कृतं मन्यते । 'हा शब्दस्यान्यमने १ अभिधानचिन्तामणी २, २०० । २ हे० प्रा० १, १७१ सुत्रस्य वृत्तौ । ३ अभिधान- चिन्तामणौ ३, ५९० । ४ हे० प्रा० १, १८६ सूत्रवृत्तौ । .

·(४) संस्कृतत्वेऽपि हेमचन्द्रमते प्राकृतत्वम् । 'णवर' शब्दः केवलार्थे प्राकृतव्याकरणेषु निपात उक्तः, बहुभिर्विद्वद्भिश्च संस्कृतत्वेन तस्य प्रयोगः कृत उपलभ्यते । 'चड' इति रुहयातो- रादेशी हेमचन्द्रेण विहितः, अथ चानेकेषु संस्कृतग्रन्थेषु 'चट' धातोन्यवहारो दृश्यते । एवमेव 'वेउब्विय' प्रभृतीनां प्राकृतशब्दानां संस्कृते क्रियादिवद् विकुर्वितप्रमुखाणि रूपा- प्यपि विद्वद्भिः प्रयुक्तान्यनेको विलोक्यन्ते । एतादृशेषु विवादापनेषु स्थलेपु सादृश्या- नुवन्धितया संस्कृतत्वपक्ष एवात्र च्छायायां विशेषेणादृतः; इतरस्यापि मतस्थाऽतिरस्करणीय- स्वेन क्वचित् प्राकृतत्वमप्युररीकृतम् । (ख) 'महई' इत्यादीनां पुनः सादृश्यानुवन्धितया 'महति' इति संस्कृतत्वपक्ष क्वचिदुपलभ्यमान- मप्यनादृत्य प्राकृतव्याकरणकारैर्वाञ्छार्थकधात्वादेशविधानद्वारा गृहीतः प्राकृतत्वपक्ष एवात्राप्युपात्तः, संस्कृते महादिधातूनां वाञ्छाद्यर्थे प्रयोगस्याहृदयहारित्वात्, सादृश्यानु- बन्धस्यापि प्रकरणसंगतार्थानुपातिन एवोपादेयत्वादिति । ४ (क) प्राकृतव्याकरणानामपि परस्परं नाल्पीयान मतभेदैः । अयं च मुख्यतो विभागद्वये विभक्तुं शक्यते, अर्थपरः शब्दरूपविषयश्च । तत्र प्रथमप्रकारो यथा, 'णवरि' शब्दस्य प्राकृतप्रकाश- हेमचन्द्रव्याकरणयोरानन्तर्यार्थकत्वमुक्तम्, अन्येन केवलार्थकत्वमपि । एवंरूपेऽर्थविषये मतभेदे प्रकरणसंगतेरेवात्र निर्विवादं नियामकत्वेन तत्संगत एवार्थश्छायायामनुसृतः । (ख) यत्र पुनराभेदेऽपि शब्दरूपविषयको मतभेदः, यथा, वररुचिः 'पद' इत्यस्य 'चोल्ल' इति 'इप' इत्यस्य च 'मह' इति रूपं व्याकरोति, हेमचन्द्रः पुनः 'कथ' इत्यस्य 'कास' इत्यस्य च क्रमेण 'वोल्ल, इति 'मह' इति चादिशति; एवं ण्यन्तस्यैव 'दृ' धातोः 'म' आदेशो हेमचन्द्रमते, केवलस्य तु पाकृतप्रकाशे; तत्र विवादास्पदे प्रकृतिनिर्देशे हेमचन्द्र- व्याकरणस्यैव विस्तीर्णतया विशेपोपकारकत्वात्, मूलग्रन्थेऽपि तल्लक्षितस्य तकारलुगादि- नियमस्य विशेषण दृग्गोचरीभवनात्, वर्णविसदृशतायाश्चोभयत्र तुल्यत्वाद् हेमचन्द्रव्या- करणानुसरणं छायायां विशेपेण विहित । १ हे० प्रा० २, ८० सूत्रवृत्तिः । २ प्राकृतप्रकाशे ८, ७, हे० प्रा० २, १८७ । ३ विशेषावश्य- कभाष्यटीका पृ० ११३५; औपपातिकसूत्रटीका पृ० १३३; प्रभव्याकरणीका पृ० ३४४, ३७४; उपदेशरत्नाकरस्य १७ तरङ्गः; विपाकसूत्रटीका पृ०.४४ ॥ ४ हीरसौभाग्यटीका १, २८; "चटिष्यति फयं प्रौढदेहोऽयं गजराजवत्" इति ऋषिमण्डलवृत्तिः, दोधकवृत्तिः पृ० २, ४१, ५२, ५६ । ५ प्रश्न- व्याकरणटीका पृ० ३१५, वि० भा० टीका । ६ सेतुबन्धटीका १, ७ प्रा० प्र०८, १५; हे० प्रा०.४, १९२ । ८ हे० प्रा० १, ३५ । १, ८८ | १, २०९ । २, १५९ । प्रा०प्र० का० २, ४७ । ४, २४ । ९ हे० प्रा० २, १८८ । १० हे० प्रा० १,२०९ । ११ वस्तुतस्तु विशिष्टवर्ण- .

·" (म) यन्त्र तु वर्णसादृश्यानुवन्धः प्रकृत्यादेशयोः, तत्र 'जंप-गोल्ला प्रभृतौ वररुचिमोक्ताया 'जल्प-णोद' प्रमुखाया एव प्रकृतेहणम्, न तु हेमचन्द्रप्रदिपादिनाया: 'कथ-क्षिप, आदिरूपायाः, अत्यन्त विसदृशवर्णत्वास, अर्थविशेषस्य चानुपलम्भात् । (घ) 'निसुआ प्रभृतीनां तु 'श्रुत' आद्यनुवादविधानेन देशीनाममालोक्तं देश्यत्वमेवाबागी- कृतम्, निश्रुतादिरूपाणां वर्णसादृश्यानुवन्धेऽपि संस्कृते रूळ्या प्रसिद्धधभावात्, देश्यत्वेऽपि चतेषां क्रियावाचितया 'निसुणिज्जत आदिस्पाणामपि सिद्धौ न किञ्चिद् वाधकम् । देश्य-समसंस्कृत-तद्भवत्वेन त्रिधा विभक्तस्यापि प्राकृतस्य मियो विलक्षणतया संजातस्य समि- श्रणस्य विवेको न केवलं दुःशकः, अशक्य एव, तत्रापि विदुपां प्रचुरमतभेदस्य देशीनाममा- लादिपु मतिपदमुपलम्मात् । विस्तरेण तद्वर्णनानुरूपस्य स्थानस्यात्राभावेन प्रकृतग्रन्योपात्ता- नामेव कियतां शब्दानां विपये दिङ्मात्रदर्शनपर उल्लेखोध क्रियते:- विवादापनशब्दः यत्र देश्यत्वप्रतिपादनम् यत्र समसंस्कृतद्भवत्वं वा देशीनाममालायां १, १२ अमरकोपे, अमिधानचिन्तामणौ च चंग मेदिनीकोपे, शब्दकल्पद्रुमे च कोसलिम अभिधानचिन्ता० (कौशलिक) देशीनाम० ३,१२ वृत्तौ (चतुष्क) हे० प्रा० १,८७ (मिरा) मुक्कल दोधकवृत्तौ पृ० १६ ( मुत्कल ) उच्चरित्र प्राकृतपिङ्गले १० काव्ये (उर्वरित) (क) एवं च कङ्केल्यादिशब्दानां संस्कृतत्वेनापि प्रसिद्धया वर्णसादृश्यानुवन्धं निवन्धनीकृत्य छायायामिद समसंस्कृतस्वपक्ष आदृतः । (ख) कौशलिकाप्रभृतिशब्दानामपि संस्कृतसाहित्ये भूयो बिलोकनेन 'कोसलिअ' आदीनां तद्भ- वत्वसिद्धया सादृश्यानुबन्धं च गुणमपेक्ष्य तद्भवत्वपक्षोत्र च्छायायामङ्गीकृतः । (ग) मेराशब्दस्य तु मिराशब्दाइ व्याकरणेन तद्भवस्वसिद्धावपि मिराशब्दस्य संस्कृतसाहित्ये सादृश्यादिरहितानां शब्दरूपाणां देश्यत्वमेव, व्याकरणकाराणां तद्भवप्राकृतत्वेन तेषां निर्देशोऽभ्याससौ- कोमेव केवलमित्युत्पश्यामः । प्राच्यग्रन्येपूपलभ्यमानानि कतिचिद् वाक्यानि सूक्ष्मतया मिथःपर्यालो- च्यमानान्यस्येवामिप्रायस्य समर्थकानि विमान्यन्ते, हे० प्रा० ४,२ वृत्तिः, देशीनाम० १,६९, ६,२४ वृत्ती च द्रष्टव्याः । १ प्रा०प्र० ८,२५,८,१२ हे० प्रा० ४,२,४,१४३।३ दे० ना० ४,२७१ ४ दे० ना०६,२४ । चउक मेरा ६, १४७ १, १३२ ·प्रसिद्धिमपश्यता कुमारपालचरित (प्राकृतद्धयाश्रय ) टीकायां प्रक्रमागतस्यापि तस्य स्थाने देश्यत्येव मर्यादापर्यायेणैव व्याख्यानमालोकयताप्रापि तद्भवत्वपक्षमुपेक्ष्य देश्यत्व- मेयोररीकृतम् (घ) 'मुत्कलममुस्खाणां तु संस्कृतसाहित्येऽप्युक्तवत् क्वचिद् व्यवहारदर्शनान, प्रसिद्धयभावाचोभय- मपि-नद्भवत्वं देश्यत्वं च स्थानमेदेनाङ्गीकृतम् । (ड) 'अणह' आदीनां त्वर्थभेदेन तैद्भवत्वं देश्यत्वं च, इति तेपां प्रकरणसंगला क्वचित् किंश्चि- दित्युभयमप्यविरुद्धतयाध्याश्रितम् । ६ (क) देश्यशब्दानां चैकेनैव देशीनाममालादिप्रतिपादितेन केनचिच्छब्देन छायानुवादवि- धाने न किञ्चिद् निवन्धनमाकलयामः, किन्तु तदर्थकेनान्येनापि शब्देन तत्करण नानुचितम्। वर्णसादृश्यानुवन्धस्य तद्भवमाकृतविषयत्वात् । अत एव प्राच्यग्रन्थेषु 'धणि' प्रमुखदेश्यश- ब्दानां चहु-गाह-बादादिशब्देनेवात्रापि 'पञ्चोणी' आदिदेश्यानां समानार्थकेनापि भिन्न- भिन्नशब्देनानुवादो विहितः, समानार्थेष्वपि शब्देषु प्रकरणानुरोधेन क्वचित् कस्यचित् • सौन्दर्यावहत्वात् । अत एव 'हु' 'चिय' आयव्ययानामपि व्याकरणेषु तद्भवमाकृतत्वेना- धितानामपि वस्तुतो देश्यप्रपञ्चान्तर्गतानां भिन्नाभिन्नैः 'हिर 'एव' 'अपि' 'खलु प्रभृतिभिः शब्दैरत्रानुवादः कृतः। (ख) येषां तु पोह-मेहरी-भुरुंडियादिशब्दानां देशीनाममालाप्रतिपादितानां क्रमश उदर-ग्राम- प्रवरा-शिवाद्यर्थानां प्रकरणार्थनासंगतिः, तेषामनुवादे देशीनाममालोक्तमर्थमगृहीत्वा प्रकर- णसंगत्योहमान एवार्थः समुपात्तः, प्रकरणासंघद्धवचनानामनुपादेयत्वात् । अत एव तद्भवप्राकृ- तानां गट्ट' आदिशब्दानामपि गाद्यननुवादेन शकटाद्यर्थग्रहणमिह विहितम् । प्रकृतग्रन्थेऽपभ्रंशातिरिक्तेषु प्राकृतपद्येष्वपि बहवस्तादृशाः शब्दा दृष्टिपथमवतरन्ति, येपां शुद्देन सदवाकृतस्येन देश्यलेन या व्यपदेशो दुःशकः कर्तुम् , व्याकरणनियमाननुपातित्वात, देशीकोषे चानुपलम्भात् । अथ च शुद्धस्तद्भवप्राकृतैर्देश्यैर्वा शब्दैः सह वर्णसादृश्यानुवन्धं प्रकरणसंगतार्थसमानतां च पश्यस्तेपामपभ्रष्टरूपतामनुममानस्तत्तत्माकृत-देश्यशब्दार्थानुसारेण मागुक्तशैल्या छायामकार्पम् । कतिपयानि तादृश्यबोदाहरणानि- -- १ तद्भवत्वे अणहं = अनघम,देश्यत्वे अणहं = अक्षतम् (दे० ना० १,१३) एवं तद्भवत्वे तत्ती तृप्तिः, देश्यत्वे तत्ती = तत्परता, आदेशश्च ( दे० ना० ५, २०)। २ चतुर्थपृष्ठस्यैकादशाका टिप्पनी द्रष्टव्या । ३ अनुत्रमं ६, ६० १६, १२१ । ६, १०१। ४ हे० प्रा० २, ३५ ।

·. . . ० , . पसव . करय . ८ ग्रन्थपू० अपभ्रष्टशब्दः तवरूपम् देश्यरूपम् ५०-३९५ भिंभल भिभल (विहल) २७८-३२२ संति संतय ( संरक) २९२ भीडिअ पीडिअ (पीडित ) पोह पोट्टली ( पोरी) ४८९ अण (ऋण) मिडण भेक्षण (भेदन ) सवक्की सबत्ती ( सपत्नी) २२९ मुरुडिय मुरुहुंडिये कयवर कयवार पस ६३१ करवू दौर्भाग्यात् प्राकृतशब्दार्थज्ञानोपयुक्तायां विद्यमानसामग्र्यामेकस्यापि तादृशस्योपयोगिनः कोप- ग्रन्थस्याद्यावध्यभावः । प्रस्तुतग्रन्थप्रयुक्तानां च कतिपयशब्दानां चर्नमानसामग्यामनुपलम्भः । अतस्तादृशशब्देषु (क) केषांचित् प्रकरणसंगतिसहकृतमन्यग्रन्थकृतव्याख्यानमवलम्ब्य (ख) केपांचित् तादृशमपरग्रन्याधिकृतमकरणं तुलनया पर्यालोच्य (ग) केपांचन प्रचलितभापाप- भ्रंशमवष्टभ्य, (घ) अवशिष्टानां च प्रकरणसंगतिमेव केवलामथ च सर्वत्रापेक्षणीयत्वेन बलवतीमाश्रित्य च्छायायामों विहितः । क्रमेण चैपामत्र कतिचिदुदाहरणानि;- (क) (पृ०६४३) 'पामिछ' शब्दस्य 'उच्छिन्नं, इति ग्रन्थान्तरव्याख्यानम् । (ख) (पृ० ६५७) 'सुंग'-'सकह' शब्दयोरनुक्रमं समुद्र-दंष्ट्र अौँ । (ग) अन्यपृ० शब्द: अपभ्रंशः छाया पट्टया पाटु २३८ १ 'अम् मुवि' इत्यस्य शतरि स्वार्थिक कप्रत्यये सत्कं-संवन्धीत्यर्थः; अस्य प्रयोगा रत्नाकरावता- रिकादिषु (पृ० १८) बहुषु ग्रन्थेपूपलभ्यते । २ शब्दकल्पद्रुमे । ३. ना. ६, १०६ । ४ दे० ना० २, ११ । ५ दे० ना०६, ४ । ६ दे० ना० २, १२ । ७ सुत्रकृताङ्गस्य द्वितीयचुनस्कन्धे प्रथमचूलिकायां चतुर्दशाध्ययने प्रथमोदेशस्थस्य 'पामिछ' शब्दस्य शीलाझाचार्यकृनं दीपिकाकारानुविहितं च विदरणं द्रष्टव्यम् । ८ प्रस्तुनग्रन्थीयमुपार्श्वनाथनिर्वाणप्रकरणेन समं हेमचन्द्रकृतचिषष्टिशलाकापुरुषनरितस्य प्रथम- पर्वणि षष्ठसर्ग ऋषभदेवनिर्वाणप्रकरणं विन्टोकनीयम् । लात पाद , ·(८) . , गड्डय गाईं হাই २६३ टोपिआ टोपी उष्णीष सट्टी साटुं विनिमय डांग यष्टि ५१४ भोलिआ भोली भद्रिका ५१७ पुक्क पोक पूरकार ५६२ चउरी चारी विवाहमण्डप चीरी चीर ( चोरो) (वस्त्र ) खण्ड (घ) बीयत्तिय (पृ० ३९०), पलहिय (पृ० ४१२), रव्वारिअ (पृ० ४२८), उच्वाइअ (पृ० ४३६ ) चव्यकिय (पृ० ४५५), वसेरी (१० ४७३) माकृतवत् संस्कृतेऽपि वैयाकरणानां महान कलहः । विस्तरतस्तदुल्लेखस्य नेदमनुरूपं स्थलम् । अधिकृतच्छायाविषयस्तु कियन्मात्रः सोनोल्लेख्यतामर्हति, तथाहि केचिद् घटादिधातूनां सेट्त्वमेव, धावादीनां घेट्वमेव, स्कन्दादिधातूनां चानिट्त्वमेवेति 'इट्' प्रत्ययं नियमयन्ति, अन्ये सर्वेपामपि धातूनां पेट्त्वमनुशासयन्तस्तन्नियम निराकुर्वन्ति । केचिद् माडो निपातस्य योगेऽद्यतनी(लुङ)मेव निर्दिशन्तो ‘मा कुरु' आदिमयोगाणामपपाठत्वं प्रतिपादयन्ति, अपरे तूभयसंमतेन माइसमानार्थकेन 'मा' इति निपातेन सह तद्योगमाचक्षाणास्तेषां साधुत्वमुपपा- दयन्ति । केचिदतशव्ययादिभिः सह पष्ठीसमासप्रतिषेध व्याकुर्वन्ति, इतरे पुनस्तनियमस्य बहुलशब्दानुवृत्त्याऽव्यापकतां व्यञ्जयन्तः श्रुतरत्नबहिः आदिप्रयोगाणामपशब्दत्वमपाकुर्वन्ति । केचित् 'कथापयति प्रभृतीनामशुद्धत्वमेव निरूपयन्ति, उत्पलादयस्तु तेपामपि 'मापयति' आदिवत् प्वागममाप्त्या सम्यक्त्वं संसूत्रयन्ति । केचित् समासान्तविधि विस्तरत उपदिशन्तो विकल्पाविकल्पनिषेधैस्तं व्यवस्थापयन्नि, परे पुनः "समासान्तविधिरनित्यः" इति सर्वानुम- तपरिभाषाप्रपञ्चेन तं शिथिलयन्ति । उभयेपामपि परस्परं विरोधमाजामेतेपो मतानां मध्ये 'एतदेव सत्यम्' 'तदितरतु असत्यमेव' इत्येकपक्षीयनिर्णयाधानं दुस्साहसमेव केवलम्, लक्ष्यानुसारिताया उभयत्राप्यविशेपात । इत्यत्र च्छायायां स्थानभेदेनोभयमतानि कक्षीकुर्वतापि सुमसिद्धत्वेन बहुमतानुकूलतया प्रथमानां केचिच्छन्दोपलक्षितानां मतानां विशेषेणादरो विहितः; केवलं माझ्योगजाया अद्यतन्याः (लुङ) आडम्बरो विशेषतो नाहतः, तद्रूपाणां विपमत्वात, दुरपयोधत्वात्, छायाया श्याकरणमौढतोपदर्शनानुपयुक्तस्थलत्वाचेत्यलमधिकेन, दिङ्मात्रप्रदर्शनपरत्वादस्य प्रयासस्य । १ किन्यारत्नसमुच्चये पृ० ६६ । २ क्रिया० पृ० १० । ३ उपदेशरत्नाकरे १२ तरोएवं घटानां निर्मातुस्त्रिभुवन विधातुश्च कलहः" इत्यादेरपि । ४ क्रिया० पृ० २९८ । , ·अस्य ग्रन्थस्य विनिर्माता सदमणगणिविक्रमीयद्वादशशताब्यां लब्धसत्ताका, विशेषतो नरदेशे कृतविहारथेति प्रस्तुतमन्यमशस्तावेष विनिर्दिष्टेन धंधुकयनगरे ग्रन्थस्य मारम्मेण, भएमलीपुर्या विक्रमात् ११९९ तमे वर्षे कुमारपाल-राज्य समापनेन च व्यक्तमेव मतीयते । स्वगुरुपरम्परासंबन्धे च ग्रन्यकृता कृत उल्लेखो वंशक्षाकारेणेवं परिणमति:- जयसिंहमूरिः अभयदेवमूरिः । । हेपचन्दमूरिः विजयसिंहमूरिः श्रीचन्द्रमूरिः चिबुधचन्द्रमूरिः लक्ष्मणमणिः अस्पैवात्र संक्षेपतः समुपदर्शितस्य गुरुपारमर्यस्य, तत्रापि विशेषेणाऽभयदेवमूरि-हेमचन्द्रमूर्यो- वृत्तान्तः प्रस्तुतग्रन्थकारसब्रह्मचारिणा श्रीचन्डरिणा स्वकीयस्य मुनिसुव्रतस्वामिचरितस्य मंशस्तौ किञ्चिद्विस्तरतः प्रतिपादितः। तस्य च भक्त्याबावेशरहितताया अन्यकृता प्रतिज्ञातत्वेनातिश- योक्त्याद्यालंकारिकमावामिश्रितत्वादेतिहासिकदृष्टया महोपयोगितामवधारयन्नत्र सच्छायमुल्लेखमुचित- मुत्पश्यामि:-- "तस्स अपच्छिमतित्याहिवास तित्थे पयमाणम्मि । सिरिपएहवाहणकुले गच्छे हरिसन परतव (परतणय)म्मि ॥ ७२ ॥ सिरिजयसिंहो सूरी सयंजरीमंडलम्मि सुपसिद्धो। पंचविहायारसमायरणरओ गुणणिही जाओ |७|| तस्यापश्चिमतीर्थाधिपस्य तीर्थे प्रवर्नमाने । श्रीप्रश्नवाहनकुले गच्छे हर्षपुरीये ॥७२॥ श्रीजयसिंहसूरिः शाकम्भरीमण्डले सुप्रसिद्धः। पञ्चविधाचारसमाचरणरतो गुणनिधिर्जातः ॥७॥ १ संपति गूर्जरदेशे धंधुका' इति ख्यातम् । २ अधुना गूर्जरदेशे 'माण्डल' इति नाम्ना प्रसिद्धम्। ३ द्रष्टव्यात्र(मुनि प्रशस्ती)एकत्रिंशदवा गाथा। ४ अस्याः प्रशस्तेः पुस्तद्वयमुपलश्चम,--(१) अणहिल्लपुरपत्तनीयमाण्डागारस्यपुस्तकानां पञ्चमी सूची [ Fifth report of P. Peterson (२) प्रवर्तकश्रीकान्तिविजयैः कृपया प्रेषित हस्तलिखित पुस्तकम्, यत् तस्मिन्नेव पत्तने सैविक्रमीय १९६० तमे वर्षे लेखितम् । आदर्शद्वयमप्येतदत्यशुद्धम् , प्रायः समान. पाठत्यात तुल्यस्थलोद्भवत् वाचकस्मादेव मूलपुस्तकात् कृतप्रतिलिपिकल्याऽनुमीयमानम्, इति यत्र यः शुद्धः ·ताण विणेओ गुणरयणसायरोअजयदेवसूरित्ति। उपसमपहाणयाए जेण सुगराणवि मणो हरिय॥ सुरगुरुसरिसमईवि हु जस्स समग्गेविगुणगणे गहिउँ । नेवसमत्थो किंपुण ते थोत्तुमई खमो जिम्हो? ।। असरिसगुणाण (?णु)राएण परवसीयमाणसो तहवि तेसिं गुणमाइप्पं मणपि कित्तेमि सत्तीए 11७६॥ गरुयगुणे अणुसरणं कुणमाणो पासिऊणव पवन्न । तुंगत्तणं सरीरेण जस्स अच्चम्भुयं भुवणे ।।७७॥ ख्वेण निजिउन (१ निजिओलजिउव्व) मयरद्धओमहासुभडो। नियडो न कयावि (हु) जस्स संठिो चिहिमचिमुक्को ॥७८।। निव्वाणस्थगिरिसिरतिरोहिए दिणयरम्भिव जिणिदे। पुवमुणिमयंकमहे लोगंतरपटिए संते ॥७९॥ कलिकालनिसापसरियपमायवहलंधयारपडलेण । संजममग्गे पच्छाइयम्मि पाएण इह भरहे ॥८॥ जेण तवनियमसंजमसमुन्जएणं महानिरीहेण । विप्फुरियं विपलमणिप्पईवकप्पेण सर (?सव्व) तो ॥७८(१)।। तह कहवि अणुटाणं मुक्ककसायं अणुट्टियं जेण ! परपक्खसपक्खेसुवि मणपि जह होइ न विरोहो ॥७९॥ तेषां विनेयो गुणरलसागरोऽभयदेवसूरिरिति । उपशमप्रधानतया येन मुगराणामपि मनो हृतम् ॥७॥ सुरगुरुसदृशमतिरपि हि यस्य समनानपिगुणान् ग्रहीतुम्। नैव समर्थः किं पुनस्तान्स्तोतुमहं क्षमो जिह्मः? असदृशगुणानुरागेण परवशीभूतमानसस्तथापि । तेषां गुणमाहात्म्यं मनागपि कीर्तयामि शक्त्या ७६॥ गुरुगुणाननुसरणं कुर्वाणेन दृष्ट्वेव प्रपन्नम् । तुगत्वं शरीरेण यस्यात्यद्भुतं भुवने ॥७॥ रूपेण निर्जितो लज्जित इव मकरध्वजो महासुभदः । निकटो न कदापि खलु यस्य संस्थितः स्थेमविमुक्तः।। निर्वाणास्तगिरिशिरस्तिरोहिते दिनकर इव जिनेन्द्र । पूर्वमुनिमृगाङ्कमहसि लोकान्तरप्रस्थिते सति ॥७॥ कलिकालनिशाप्रसृतप्रमादवहलान्धकारपटलेन । संयममार्ग प्रच्छादिते प्रायेणेह भरते॥८॥ येन तपोनियमसंयमसमुद्यतेन महानिरीहेण। विस्फुरितं विमलमणिप्रदीपकल्पेन सर्वतः ॥७८ ।। सथा कथमप्यनुष्ठानं मुक्तकपायमनुष्ठितं येन । परपतस्वपक्षयोरपि मनागपि यथा भवतिन विरोधः७६॥ पाठ उपलब्धः सोऽत्राहतः, यस्तु द्वयोरपि पुस्तकयोः समानः, अशुद्धतया प्रतिभातश्च, स तथाभूत एवात्रो- द्धृतः, संभवन् शुद्धिप्रफारश्च तस्य तदासने कोष्ठके समुपदर्शितः । १ अत्याभयदेवसूरेः संबन्धे मलबारिश्रीराजशेखरसुरिः स्वीयाया न्यायकन्दलीपछिकायाः प्रशस्ता- विदमन्यदप्युल्लिखति,- "देव्याश्चक्रेश्वर्याः प्रतिपन्नः सुतः श्रुताब्धिगोविन्दः । श्रीअभयसूरिरभवनिःसङ्ग ( ता ) सिद्धबहुविद्यः॥३॥ परःसहसान् भूदेवान् यक्ष कडमडं च यः । प्रबोध्य मेडत (1) पुरे वोरचैत्यमचीकरत् ॥ ४ ॥ थीगूर्जरेश्वरो दृष्टा ती मलपरीपहम् । श्रीकणों विरुदं यस्य मलधारीत्ययोषयत् ॥ ५ ॥ नाथ सुराष्ट्र राष्ट्रस्य खंगारं प्रतिबोध्य यः । उज्जयन्ततीर्थपथं खलीभूतमयावहत् ॥ ६ ॥ यस्योपदेशाद् निर्मुच्य चतसूचपलेक्षणाः । प्रद्युम्नो राजसचिवश्चारित्रं प्रत्यपद्यत ॥ ७ ॥ I See Peterson's third report page 2741 ·- एगो य चोलपहो तह पच्छायणपढीवि एक्का या नियपरिभागे जस्सासि सञ्चया अईनिरीहस्स ॥८॥ देहे वत्थेसु यता (? सया) वि जस्स मलनिवहमुन्वतस्स । अम्भितरकम्ममलो तभयभीउच्च नीहरइदिशा घयविगई मोनूण पञ्चक्खापाओ सेसविगईओ । सव्याओ जेण जावजीवं रसमिद्धिरदिएण १८२|| निजरणकए कम्माण जेण दिणतइयजामसमयभि । गिम्हे भिक्ता भपिया पढमगुणहाणियगिदेस ॥८॥ भिक्खाविणिग्गय ज सोऊणं सावया निपनिए । होति गिहेसुर्वपत्ता भिक्खादाणाहिलासेण ॥८॥ जं नियगिहम्मि पयडागयपत्ता (त्त) छत्मदिहियावि नरा । बामणसेट्टिपमुहा पडिलामति य सहत्येगा। मामे वा नगरे वा सो कत्था जत्य संठिओ जाव । ताव तपदिऊणं न तस्य पाए जण मुत्तो ॥८६॥ सिरिवीरएवतणो ठक्कुरसिरिजङाओ(सिरि?) जयपसिद्धो। गाउयपंचम (१ य) मझे अवंदिर ज न मुंजतो ॥८७॥ अणहिलवामयपुरे जायविभू(१हुऊ)सये जिणाययणे। इक्कारिऊण नीए एकम्मित्ति (वि) जम्मि तत्थ तो 11८८॥ गरुमो गरुययरोत्रि हु सेसो साक्यजणो सयं चेव । जाइ अणाहूओवि हु जस्स नमसणकयपइन्नो ॥८९॥ मुत्तीवि जस्स सयला अमयरसेणोवनि? णेव नि)म्मिया विहिणा । तसणे विणासइ ( जणाण) जम्हा कसायविसं ॥ ९ ॥ परतित्थीणवि दिट्टो हिययं परहायए सदसणओ । जो तेहिवि मणिज्जइ नियनियदेवावयारुन्न ॥११॥ तं चिय सयाचि वयणं मुहकुहराओ विणिसु (ग) यं जस्स । जम्मि निसुए जणाणं परमा मणनिबुई होइ।। एकश्च चोलपट्टस्तथा प्रच्छादनपट्यप्येका च । निजपरिभोगे यस्यासीत्सर्वदाऽतिनिरीहस्य || देहे वस्त्रपु सदापि यस्य मलनियहमुबहतः अभ्यन्तरकर्ममलस्तद्भयभीत इच निस्सरति ॥१॥ घृतविकृतिं मुफ्ला प्रत्याख्याताः शेषविकृतयः । सर्वा येन यावजीवं रसगृद्धिरहितेन या निर्जरणकृते कर्मणां येन दिनतृतीययामसमये । ग्रीमे मिक्षा भ्रान्ता प्रथमगुणस्थानिकगृहेषु ॥ ३ ॥ भिक्षाविनिर्गतं यं श्रुत्वा श्रावका निजनिजेपु । भवन्ति गृहेप्पयुक्ता भिक्षादानाभिलापेण ॥४॥ यं निजगृहे प्रकटागतमा छमदृष्टिका अपि नराः। आमणश्रेष्टिप्रमुखाः प्रतिलम्भयन्ति च सहस्तेन ॥५॥ प्रामे वा नगरे या स कुत्रचित्र संस्थितो यावत् । तावत्तमपन्दित्या न तत्र प्रायो जनो भुक्तः ।।६।। श्रीवीरदेवतनयष्ठक्कुरश्रीजजयो जगत्प्रसिद्धः । कोशपञ्चकमध्येऽवन्दित्वा यं नाभुत ॥ ७ ॥ अणहिलपाटकपुरे जातविभूत्सवे जिनायतने । आहृय नीत एकस्मिन्नपि यस्मिंस्तत्र ततः ॥ ८ ॥ गुरुर्गुरुतरोऽपि हि शेषः श्रावकजनः स्वयमेव । यात्यनाहूतोऽपि हि यस्य नमस्यनकृतप्रतिशः ॥ ८ ॥ मूर्तिरपि यस्य सकलाऽमृतरसेनेय निर्मिता विधिना । तदर्शने विनश्यति जनानां यस्मात्कषायविषम् ॥६on परतीर्थिनामपि दृष्टो हदयं प्रहलादयति स्वदर्शनतः। यस्तैरपि मन्यते निजनिजदेवावतार इव ॥ ६ ॥ तदेव सदापि वचनं मुम्बकुहराद् विनिर्गतं यस्य । यस्मिन् श्रुते जनानां परमा मनोनिवृतिर्मवति ॥६२ ·(१२) अन्नोन (१न) गोटिकलहे जेहिं कओसावरहि रोसरसा। जिणभवणगमणनियमो उपसंता तेचि जन्म गिरा।। कहवि कसायक्सेणं सहोयरा भाउणोवि वटुंता। अन्नोत्रमणालावे विगयकसाया कया जेण ॥९४॥ लद्धनरिंदपसाया थदा जे देवयाणवि पणामं । किच्छेग ऊणंवा (१कुणता) तह गुरुणोएगस्त नियगच्छे।। रायामच्चप(?प्प)मुहा निमोगिणो तेवि जस्स वयणेण । सामन्नस्सनि मुणिणो मुक्का(क)मया कमनया जाया।। गोगिरिसिहरसंटिपचरण(?मोजिणाययणदारमवरुद्ध । पुनिव(पुत्रंच)दिनसासणसंसाधणिएहिं चिरकालं ॥९७॥ गंतण तत्थ भणिऊण जुवणपासाभिहाणभूवालं । अइगरुयपयत्तेणं मुकलयं कारिय जेण ।।९८॥ वरणगसुयं संतुयसचिव भणिऊण (जेण) जरुपच्छे । सिरिसवलियाविहारे हेममया रोविया कलसा ॥९९|| जेण जयसिंहदेवो राया भणिऊणसपलदेसम्मि । काराविओ अमारिं पज्जोसवणाईसु तिहीसु १०१००॥ पुहईराएण सयंजरीनरिदेणे जस्स लेहेण । अन्योन्यगोष्ठीकलहे यैः कृतः श्रावकै रोपवशात् । जिनभवनगमननियम उपशान्तास्तेऽपि यस्य गिरा॥३॥ कथमपि कपाययशेन सहोदरा मातरोऽपि वर्तमानाः । अन्योन्यमनालापे विगतकपायाः कृता येन ॥४॥ लब्धनरेन्द्रप्रसादाः स्तब्धा ये देवतानामपि प्रणामम् । कृच्छणाकुवंस्तथा गुरोरेकस्य निजगच्छे ॥६५॥ राजामत्यप्रमुखा नियोगिनस्तेऽपि यस्य वचनेन । सामान्यस्यापि मुनेर्मुक्तमदाः क्रमनता जाताः॥६६॥ गोपगिरिशिखरसंस्थितचरमजिनायतनद्वारमवरुद्धम् । पुण्यमिव दत्तशासनसंसाधनिकैश्चिरफालम् ॥१७॥ गत्वा तत्र भणित्वा भुवनपालाभिधानभूपालम् । अतिगुरुप्रयत्नेन मुत्कलं कारितं येन ॥६॥ घरणकसुतं संतुकसचिवं भणित्वा येन भृगुकच्छे । श्रीशवलिकाविहारे हेममया रोपिताः कलशाः MEEN येन जयसिंहदेवो राजा भणित्या सकलदेशे। कारितोऽमारि पर्युषणादिषु तिथिपु ॥१०६००॥ .. १ यत्तु P. Peterson महोदयेन प्रस्तुतप्रशस्तेः सारं विनिर्दिशता (In his fourth report text page 8) * And at his request king Bhuvanapala remitted the taxes ſevied on worshippers in jain temples " हीत " अस्य सूरेः प्रार्थनया भुवनपालेन राज्ञा जैनमान्देराणां पूजकेषु संस्थापितः करस्त्यक्तः" इत्येतदर्थकमुक्तम्, तच्चिन्त्यम् “ गोपगिरिशिखरस्थितं यदेकं ( न तु बहूनि ) जिनमन्दिरं राजनियोगिक रुद्धद्वारं कृतमासीत, तत् सरिणाऽनेन राजानमुक्त्वा उद्घाटितम् " इत्यस्यैवार्थयात्रोपलम्भात् । २ यत्तु पिटरसन्महोदयः प्रशस्तरस्याः सारे [ In his fourth report text page 8 ] "द्वे अष्टम्यौ, ढे दशम्यो, एका च शुरूपञ्चमी, इत्येवं मासस्य पञ्चसु दिनेषु जयसिंहराजोऽमारि कारितः" इत्यु. दलिखत, तचिन्त्यम्, “पर्युषणा" पदस्य श्रावणमासान्ते समुपक्रम्यमाणेऽष्टाहे संकेतात् । ३ एतत्संवादो विक्रमात् ११९१ वर्षे विनयसिंहसूरिविनिर्मिते धर्मोपदेशमालाविवरणेऽप्युपलभ्यते;- ·रेणखंजरजिणहरे चडाविया कणय(मय)कलसा ॥ १ ॥ जेण कुणंतेण तवं चउत्थछटं च उभयकालेवि । सद्धम्मदेसणा भवियणस्स न कयावि परिवत्ता ॥२॥ सावयलोओ कल्लाणएसु अट्टाहियासु सविसेसं । गामेसु य नयरेसु य यह पपट्टाविओ जेण ॥३॥ नियनाणेणं केणइ तह वेमाणियसुरोवरसेण । परलोयगमणसमय निययं नाऊण आसन्नं ॥७(१)। नीरोगम्मिवि देहे कमेण काऊण कवलपरिहारं । खविऊण सुई सयलं जेण पवन्नो अभत्तहो ||८|| जस्सुत्तिपट्टगहणं सोऊणं गरुयखेयभरियमणा । परतित्थियावि पइदिणमुवेति पासे सयलनयणा ॥९॥ गुज्जरनरिंदनयरे सो कोवि न अस्थि रायपभिइजणे । अणसणवियाण जो तेसिमागओ नेय पासम्मि ॥१०॥ सिरिसालिभदसूरिप्पमुहेहिं ग (?अ) भय २ सूरीहिं । जस्स समीचे गंतूण मूरियं बहु ससोएहि ॥११॥ मासम्मि भदवए टे (घट्टते) तेरसम्मि उववासे । सोहियवसा य वरभवणममओ नीहरेऊण ॥१२॥ पाययलेहि लीलाए डंडहत्थेहिं अखलियगईहिं । कस्सवि अन्नस्स करे अविलगुं । १ग। तेहिं सयमेव ॥१३॥ नरनाहमाणणिजे (?ज्जो) निवनयरनिवासिनेगमगणाण। सन्वेसिपि पहाणो सगिहटिओसीयो सट्ठी ।। जम्स पयपउपदसणकयाहिलासो समाहिमलहतो । दक्खिन्नमहोयहिणा परोक्यारेकरसिएण ॥१५॥ पृथ्वीराजेन शाकम्भरीनरेन्द्रेण यस्य लेखेन । रणस्तम्भपुरजिनगृहे आरोपिताः कनकमयकलशाः॥१॥ येन कुर्वता तपश्चतुर्थपठं चोभयकालेऽपि । सद्धर्मदेशना भविजनस्य न कदापि परित्यक्ता ॥२॥ श्रावकलोकः कल्याणकेप्वष्टाहिकासु सविशेषम् । ग्रामेषु च नगरेषु च बहुः प्रवर्तितो येन ॥ ३॥ निजशानेन केनचित्तथा वैमानिकमुरोपदेशेन । परलोकगमनसमयं निजं ज्ञात्वाऽऽसन्नम् ॥ ७॥ नीरोगेऽपि देहे क्रमेण कृत्वा कवलपरिहारम्। क्षपयित्वा सुखं सकलं येन प्रपन्नोऽभकार्थः ॥ ८ ॥ यस्योत्तमार्थग्रहणं श्रुत्या गुरुखेदभृतमनसः। परतीर्थिका अपि प्रतिदिनमुपयन्ति सजलनयनाः ॥ ६ ॥ गूर्जरनरेन्द्रनगरे स कोऽपि नास्ति राजप्रभृतिजने। अनशनितानां यस्तेपामागतो नैव पायें ॥ १० ॥ श्रीशालिभद्रसूरिप्रमुखैरभयाभयसूरिभिः । यस्य समीपे गत्वा खेदितं बहु सशोकैः ॥ ११ ॥ मासे भाद्रपदे वर्तमाने त्रयोदश उपवासे । शुद्धिवशाच्च वरभवनमध्यतो निःसृत्य ॥ १२ ॥ पादतलेलीलया दण्डहस्तैरस्खलितगतिभिः । कस्याप्यन्यस्य करडेविलगद्भिः स्वयमेय ॥ १३ ॥ नरनाथमाननीयो नृपनगरनिवासिनैगमगणानाम् । सर्वेषामपि प्रधानः स्वगृहस्थितः श्रीयकः श्रेष्ठी ॥ १४ ॥ यस्य पदपद्मदर्शनरताभिलापः समाधिमलभमानः । दाक्षिण्यमहोदधिना परोपकारकरसिकेन ॥ १५ ॥ "यस्य संदेशकनापि पृथ्वीराजेन भूमुजा । रणस्तम्भपुरे न्यस्तः स्वर्णकुम्भो जिनालये ॥९॥" सद्गुरुपद्धतिगाथासु च;- "रणथंभपुरे आणालेहेणं जास तन्नरिदेण । हेमघयदंडमिसओ निन्न नच्चाविया किती ॥ ३ ॥" १ 'अनमेर' समीपे रणथंभोर' इति संप्रति ख्यातम् ।

·गतूण जेण वंदाविऊण विहिओ समाहिसंपन्नो । धम्मवए दंमाणं कराविओ चीससहस्साई ॥१६॥
गुजारदेसम्मि समम्गगामनगराइवासिसहजयो । जम्मु(?स्म)त्तिमट्ठसवणे पारण समागमो तत्थ ॥१७॥
अह सग्गचालीसदिणाई पालिऊणं समाहिणाणसणं । धम्मज्झाणपरायणचित्तो जो परभवं पत्तो॥१८॥
यहुभूमिगबहुकलस अणेगसियधयवडेहिं रमणिज्ज । वरसिरिखंडविणिम्मियविमाणमारोहिऊण तो॥१९॥
नीहारियं सरीरं जस्स वहि मयलमिलियसंवेण । एकेक गिहरक्खगमणुयं मोत्तूण सेसजणो ॥२०॥
नीसेसो निवनयरस्म निग्गओ जस्स दमणनिमित्तं । भत्तीए कोडगेण य मग्गेसु अलद्धसंचारो ॥२१॥
सअपमयाउलेहिं सव्वाउज्जेहिं बंदिहिं (१दिगज्जेहि) । सव्वेहिं वियंभियसबहिरिए अंघराभोए ॥२२॥
पायारपच्छिमट्टालए टिओ परियणेण सह राया। जयसिंहो पेक्खतो जस्सिाईड नीहरंतस्स ॥२३॥
तं अच्छरियं दटुं नरिंदपुरिसा परोप्परं वेति । मरणमणिटुंपि इटमन्हए (? मसन्हाए) विभूईए ॥२४॥
रविउदयाउ आरम्भ निग्गयं तं विपाणपवरन्हे । पत्तं सक्कारपएसमशुपय लोयकयपूयं ॥२५॥
पूइज्जते मिउपमुसुयपमुहपवरवत्थाणं । पिलियाई कोडियाणं तया सयाई अणेगाई ॥२६॥
सिरिखंडविमाणेण तेणेव समं सरीरसक्कारो । जस्स कओ लोएणं तह उपरि पुणोवि खित्ताई ॥२७॥
कहाई अगरसिरिखंड संतियाई घणो (य) घणसारो। निव्याणाए चियाए जण गहिया तओ रक्खा ॥
रक्खाएवि अभावे गहिया तहाणमट्टिया तत्तो । ता जाव तत्थ जाया अणु (?अतणु)माणा वियडखड्डा।।
तीसे रक्खाए मट्टियाए अणुभावो सिरोवाहा । बेलाजरएगंतरजराइरोगा पणस्संता ॥३०॥
गत्वा येन चन्दयित्वा विहितः समाधिसंपन्नः । धर्मव्यये द्रम्माणां कारितो विंशतिसहस्रीम् ॥१६॥
गूर्जरदेशे समनयामनगरादिवासिश्राद्धजनः ! यस्योत्तमार्थश्रयणे प्रायेण समागतस्तत्र ॥ १७ ॥
अथ सानचत्वारिंशद्दिनानि पालयित्वा समाधिनाऽनशनम् । धर्मध्यानपरायणचित्तो यः परभवं प्राप्तः ॥१८॥
पहुभूमिकबहुकलशमनेफसितध्वजपटै रमणीयम् । वरथीखण्डविनिर्मितविमानमारोप्य ततः ॥ १६ ॥
निस्सारितं शरीरं यस्य यहिः सकलमिलितसंघेन । एकैकं गृहरक्षकमनुजं मुक्त्वा शेषजनः ॥ २० ॥
निःशेपो नृपनगरस्य निर्गतो यस्य दर्शननिमित्तम् । भम्त्या कौतुकेन च मार्गप्पलब्धसंचारः॥ २१ ॥
सर्वप्रमदाकुलैः सर्यातोधैर्यन्दिगजः। सर्यिजृम्भितशब्दवधिरितेऽम्बराभोगे ॥२२॥
प्राकारपश्चिमाहालके स्थितः परिजनेन सह राजा । जयसिंहः प्रेक्षत यस्यर्द्धि निस्सरतः ॥ २३ ॥
तदाश्चयं दृष्ट्वा नरेन्द्रपुरुषाः परस्परं ब्रुवन्ति । मरणमनिटमपीष्टमसूदमायां विभूती ॥ २४ ॥
रव्युदयादारभ्य निर्गतं तद् विमानमपराहणे । प्राप्त संस्कारप्रदेशमनुपदं लोककृतपूजम् ॥ २५ ॥
पूज्यमाने मृदुपट्टांशुकप्रयरवस्त्राणाम् । मिलितानि कोटिकानां तदा शतान्यनेकानि ॥ २६ ॥
श्रीवएडविमानेन तेनैव समं शरीरसंस्कारः । यस्य कृतो लोफेन नथोपरि पुनरपि क्षिप्तानि ॥ २७ ॥
काष्ठान्यगरधीखण्डसत्कानि घनश्च घनसारः । निर्वाणायां चितायां जनेन गृहीता ततो रक्षा ॥ २८ ॥.
रक्षाया अप्यभाये गृहीता तत्स्थानमृत्तिका ततः । तायद्यावत्तत्र जाताऽतनुमाना विकटगर्ता ॥ २६ ।।
तस्या रक्षाया मृत्तिफाया अनुभावतः शिरोवाधा। चेलाज्यरैकान्तरज्वरादिरोगाः प्राणश्यन् ॥३०॥

·भविसेणं न मए मणपि इह भासियं मुसा किंपि । जपचक्खं दिदं तस्सविलेसो इमो भणिओ ॥३१॥ नियतैयविसेसेणं पुरिसोत्तिमहिययरंजणो जाओ। कोत्युहमणिच तत्तो सूरी मिरिहेमचंदोति ।।३२।। जगु (१ ग) वट्टमाणपवयणपारगओ वयणसत्तिसंपन्नो नियनामंत्र भगवई जीहग्गगया कया जेण ॥३३॥ • मूलागंधि [य] विसेसावस्सयलवणपमाणपमुहाण। सेसाणवि गंयाण पढियं जेणी(लक्वं च ।। रायामच्चाईणचि महिडिहपाणं जणाण आएजे (? जो)। जिणसासणप्पभावणपरायणो परमकारुणिओ ॥३५॥ नवजलहरगहिरसरे धम्मुवएसं च दितए जम्मि । जिणभवणाउ बहिम्मिवि ठिमोनणो सुणइ फुडसई॥३६॥ वक्खाणलद्धिजुत्ते जम्मि कुणतम्मि सत्यवक्खाणं । पाएण जडमईणवि जणाण बोहो समुप्पन्नो ॥३७॥ जबमियनवप्पवंचा वेरग्गकरी कहा कप्पा (कया) आसि ।' वयवाण(?णि)यसिकेणं जा पुव्वं सा कढोरत्ति ||३८|| चक्रपाणिया सहाए पाएण न केणई चिरं कालं । जस्म मुहनिग्गयस्था मुद्धाणवि सा तह कहंचि ॥३९॥ जाया हिययगपत्या अभत्येऊण तेहिं जह एसा । उवरुवरि तिन्नि वरिस निसुया तस्सेव य मुहाओ। तदिणपभिइ पयारो जाओ पाएण तीए सव्यत्य । जे तेण सय रइया गंथा ते संपइ कहेमि ॥४१॥ भक्तियशेन न मया मनागपीह मापितं मृपा किमपि । यत्प्रत्यतं दृष्टं तस्यापि लेशोऽयं भलितः ॥३॥ निजतेजोविशेपेण पुरुषोत्तमहृदयरानो जातः । कौस्तुभमणिरिव ततः सूरिः श्रीहेमचन्द्र इति ॥३२॥ जगद्वर्तमानप्रवचनपारगतो पचनशक्तिसंपन्नः । निजनामेव भगवती जिह्वाग्रगता रुता येन ॥३॥ मूलग्रन्थविशेषावश्यकलतरणप्रमाणप्रमुखाणाम् । शेषाणामपि ग्रन्यानां पडितं येनाष्टलनं च ॥३॥ राजामात्यादीनामपि महर्चिकानां जनानामादेयः । जिनशासनप्रभावनापरायणः परमकारुणिकः ॥३५i नपजलधरगभीरस्वरे धर्मोपदेशं च ददति तस्मिन् । जिनभवनाद्वहिरपि स्थितो जनःशृणोति स्फुदशब्दम्।। व्याख्यानलब्धियुक्ते यस्मिन्कुर्वति शास्त्रन्याख्यानम् । प्रायेण जडमीनामपि जनानां योधः समुत्पन्ना३७॥ उपमितमवमपञ्चा वैराग्यकरी कथा कृतासीत् । वैयाण्यानिकसिद्धेन या पूर्व सा कठोरेति ॥३॥ व्याख्यातासमायांप्रायेण न केनचिचिरंकालम्। यस्य मुखनिर्गतार्था मुग्धानामपि सा तथा कथंचित् ॥३६॥ जाता हृदयगतार्थाऽभ्यर्थ्य तैर्यथैया । उपर्युपरि त्रीणि वर्षाणि श्रुता तस्यैव च मुखात् ॥४०॥ सदिनप्रभृति प्रचारो जातः प्रायेण तस्याः सर्वत्र । ये तेन स्वयं रचिता ग्रन्थास्ता-संप्रति कथयामि ॥४॥ १ एतद्विषये राजशेखरसूरियायकन्दलीपन्निकाप्रशस्ताविदमेकं पद्यमुस्लिखति स्म ;- "प्रनिवर्पजीवरक्षामशीत्यहमशीत्यहम् । यस्योपदेशात् सिद्धेशस्ताम्रपत्रेवलीलिखत् ॥१०॥" .

·( १६ ) मुत्तमुवएसमाला-वनावणपगरणाण काऊण। गंथसहस्सा चउदस तेरस वित्ती कया जेण ॥४२॥ श्रऍोगदा(?हा)राणं जीवसमासस्स तह य संयगस्म । जेण च्छ सत्त चउरो गंथसहस्सा कया वित्ती ।।४।। मूलावस्सय वित्तीए उवरि रइयं च टिप्पण जेण । पंचसहस्सपमाणं विसमटाणावधोधयरं ॥४४॥ जेण विसंसावस्सयमुत्तस्सुवरि सवित्रा वित्ती। रइया परिप्फुटत्या अडवीससहस्सपरिमाण॥४५।। चक्खाणगुणपसिद्धिं सोऊणं जस्स गुज्जरनरिंदो। जयसिंहदेवनामो कयगुणिजणमणचमक्कारो ।। आगन्तूण (?) जिणमंदिरम्मि सयमेव सुणइ धम्मकहं । जरसुवउत्तचित्तो सुइरं परिवारसंजुत्तो॥४७॥ सूत्रमुपदेशमाला-भवभावनाप्रकरणयोः कृत्वा । ग्रन्थसहस्राश्चतुर्दश त्रयोदश वृत्तिः कृता येन ॥४२॥ अनुयोगद्वाराणां जीवसमासस्य तथा च शतकस्य । येन पट् सप्त चत्वारो ग्रन्थसहस्राः कृता वृत्तिः ॥४३॥ मूलावश्यकवृत्या उपरि रचितं च टिप्पनं येन । पञ्चसहस्रप्रमाणं विषमस्थानाववोधकरम् ॥४४॥ येन विशेषावश्यकसूत्रस्योपरि सविस्तरावृत्तिः । रचिता परिस्फुदार्थाऽष्टाविंशतिसहस्रपरिमारणा ॥ ४५ ॥ व्याख्यानगुणप्रसिद्धिं श्रुत्वा यस्य गूर्जरनरेन्द्रः । जहसिंहदेवनामा कृतगुणिजनमनश्चमत्कारः ॥ ४६ ।। आगत्य जिनमन्दिरे स्वयमेव शृणोति धर्मकथाम् । यस्योपयुक्तचित्तः सुचिरं परिवारसंयुक्तः ॥४७॥ १ इयं सटीकापि सुलभा, 'पुष्पमाला' इति नाम्नापीयं विख्याता । २ इदं विक्रमात ११७० वर्षे तैर्विनिर्मितम, तथा च तत्मशस्तै ;-- "सप्तत्यधिकैकाहशवर्षशतैर्विक्रमादतिक्रान्तः । निष्पन्ना वृत्तिरियं श्रावणवदिपञ्चमीदिवसे ॥११॥ .३ रायधनपतिसिंहेन कलिकातायां मुद्रितमेतत् । ४ अस्य ग्रन्थत्य संवत् ११६४ वर्षे स्वयं ग्रन्थका लिखिता प्रतिरपि खंभात (Cambay) भाण्डागारे विद्यते । (See Kielhorn's collection of 1873-74) । ५ संप्रति विद्यमानम् I (See Kielhorn's Palm-leaf report Pages 41-44) ६ एतदपि मुलभम् ( द्रष्टव्यं जैनग्रन्थावल्यां पृ०२०)। ७ एतत् सवृत्तिकं यशोविजयजैनग्रन्थमालायां मुद्रितम् । एतद्वृत्तिनिर्माणकालश्च कत्री "शरदां च पञ्चसप्तत्यधिकैकादशशतेष्वतीतेषु । कार्तिकसितपञ्चम्यां श्रीमजयसिंहनृपराज्ये ।। ११ ॥" इति पद्येन प्रशस्ती विक्रमात् ११७५ रूपो विनिर्दिष्टः । एतन्निर्माणऽस्मदग्रन्थकारेण लक्ष्मणगणिना- ऽपि साहाय्यं कृतम् ( द्रष्टव्य १० १३६७ ) ।

·कइयावि जस्स दसणउक्कंठियमाणसो सयं चेव । आगच्छइ यसहीए चिरकालं कुणइ संन्यावं ॥४८|| अनम्मि दिणे अभत्यिऊण ने नियम्मि धवलइरे। सम्मुहमुहिणजयसिंहनियम जस्स सयं । उद्धट्टियस्स उल्लसिययइलपुलए (ग) कंचणमएण । विउलेण भाषणेण दुव्याफलामुमनलमओ ।।५०।। अग्यो भमाडिऊणं चिरेण आरत्तियं च वारतियं । पक्खित्तो पयपुरमओ कयो पणामो यपंको ॥११॥ थालपरिवेसयाओ आहारामओ (? रत्थालओ) सहत्येण । दिन्नो नियइच्छाए चउन्विहो तंण आहारो॥५२॥ भणियं च जोडिऊणं करजुयमज्जेव खलु कयत्यो है । जाओ अजेव तहा कल्याणपरंपरादाणं ॥५३॥ जस्स मह अन्ज भवण तुम्भेहि फरसियं सचरणेहिं । ता अन्ज वीरनाहो मज्झ मयं आगरव्य गिहे ॥५४॥ 'जेण जयसिंहाय मणिऊणं तस्स मंडले सयले। जिणमंदिरेमु कलमा चडाविया स (?) इरकणयपया ।। धंधुद (क) यसच्चजरप्पभिड्मु ठाणेसु अन्नतिथीहि । जिणसासणस्स पीडा कीरती रखिया जेण।। करावियं च तह तेसु चैत्र वा (१ठा) णेसु रहपरिभमण। निविन्यजयसिंह भणाविऊणं पुहइनाई ॥५७|| कदापि यस्य दर्शनोत्कण्ठितमानसः स्वयमेव । आगच्छति यसतो चिरकालं करोति संलापम् ॥ ४॥ अन्यस्मिन् दिनेऽभ्यर्थ्य नीत्या निजे धवलगृहे । संमुखमुत्थाय जयसिंहनुपेण यस्य स्वयम् ॥ ४६॥ ऊपस्थितस्योलसितबहलपुलकेन काञ्चनमयेन । विपुलेन भाजनेन दूर्वाफलकुमुमजलमयः ॥ ५० ॥ अर्को समयित्वा चिरणारात्रिकं च वारत्रिकम् । प्रक्षिप्तः पदपुरतः कृतः प्रणामश्च पञ्चाङ्गः ॥५१॥ स्थालपरिवेपकादाहारस्थालतः स्वहस्तेन । दत्तो निजेच्छया चतुर्विधो येनाहारः । ५२ ॥ भणितंत्र योजयित्वा करयुगमद्यैव खलु कृतार्थोऽहम् । जातोऽधव तथा कल्याणपरम्परास्थानम् ॥ ५३ ।। यस्य ममाद्य भवनं युप्माभिः स्पृष्टं सचरणैः । तदय वीरनाथो मम स्वयमागत इव गृहे ५ ५४ ॥ येन जयसिंहराज भरिणत्वा तस्य मण्डले सकले । जिनमन्दिरपु कलशा आरोपितारुचिरकनकमयाः॥५॥ धन्धुक्यसत्यपुरप्रभृतिषु स्थानेष्वन्यतीथिभिः । जिनशासनस्य पीडा क्रियमाणा रविता येन ॥५६॥ फारितं च तथा तेप्येव स्थानेपु रथपरिभ्रमणम् । निर्विघ्नं जयसिंहं भाणयित्या पृथिवीनाथम् ॥ ५ ॥ १ संवदति चैतद् विजयसिंह सूरधर्मोपदेशमालाविवरणमपि ;- "सकलनिजधरित्रीमध्यमध्यासितानां निनपतिमवनानां तुगशृङ्गावलीषु । अनघयदुपदेशात् सिद्धराजेन राज्ञा स्फुरदविरलमासः स्थापिताः स्वर्णकुम्माः ।। १५ ।। रामशेखर सूरन्यायकन्दलीपन्जिकापि;- "प्रतियोध्य सिद्धमूघवमुद्दण्डैः कनककलशदण्डयः । उसितवान् परितः स्वदेशपरदेशचत्यानि ॥९॥ सद्गुरुपद्धतिगाथापि:- "जीवाण समयदाणं ईयसिहरेस हेमघयकलसा | देसणवयणात फयाई जम्स सिरिसिद्धराएण ॥६॥ २ 'साचोर' इति नाम्ना संप्रति श्रूयमाणम् ।

·कैनिओइएदि तह जिणहरेस भजतदेवदायाण । काराविया निवारा जयसिंहनरिंदपासाओ ॥५४॥ भंडारपविलुपि हु केसुचि ठाणेसु देवदायस्स । दव्वं जिणभवणेसुं पुणोचि अप्पाविय जेण ॥१९॥ किं बहुणा भणिएणं जिगसासणपरिभवम्मि जायते । सबप्पणावि तुलियं जेण उवायंतरसएहि ॥६०॥ जिणसासणकजाई विसेसा(? सेससंमा)हियाई इह जेण । अन्नस्स मणम्मिवि फु ( ? विष्फु ) रंति नहु जाई कइयावि ॥६॥ लिंगावि(व)सेसमितेवि जईजणे परिभविजमाणमि । नियसत्तीए तत्ती जेण कया सव्वकालंपि ॥६२॥ श्रणहिल्लवामनयराओ तित्थजताए चलियसंघण । अस(१०भत्थिऊण नीओ सहप्पणा जो महामहिमो ॥ ६३ ।। सेन्जावलयलंगडिपमुहाणं जत्थ सगडरूवाणं । एक्कारस उ सयाई संचलियाई (समहियाई ?) ॥६॥ हयकरहवसहवाहणपयचराणं तु नजइ न संखा । वोमणथलिनयरीए दिन्नावसहम्मि संघेण ॥६५॥ बाडीविताणएहि गुरुरखउरखडेहिं (?) गुलिणीहि । वियडे विरायमाणे निवखंधावारसारिच्छे ।।६६॥ कयकुंकुमंगरायं नियत्थपीसुयाइवरवत्थं । कंचण(वर)रयणादिभूसियं अंगवंगेसु ॥६७॥ दटूण सावयजणं जिणहरपरिहावणं पकुव्वंतं । खंगारस्स सुरट्ठापहुणो जायं मणे दुढं ॥६८॥ कुनियोगिकैस्तथा जिनगृहेषु भज्यमानदेवदायानाम् । कोरिता निवारा जयसिंहनरेन्द्रपाश्र्थात् ॥५॥ भाण्डागारप्रविष्टमपि हि केपुचित्स्थानेषु देवदायस्य । द्रव्यं जिनभवनेषु पुनरप्यर्पितं येन । ५8 ।। कि यहुना मणितेन जिनशासनपरिभवे जायमाने । सर्वात्मनापि तुलितं येनोपायान्तरशतैः ॥ ६० ॥ जिनशासनकार्याणि विशेषसंसाधितानी येन ! अन्यस्य मनस्यपि विस्फुरन्ति नहि यानि कदापि ॥६॥ लिङ्गावशेषमात्रेऽपि यतिजने परिभूयमाने । निजशक्त्या तत्परता येन कृता सर्वकालमपि ॥६२ ।। अपहिल्लपाटनगरातीर्थयात्रया चलितसंघेन । अभ्यर्थ्य नीतः सहात्मना यो महामहिमा ।। ६३ ।। शय्यावलयलङ्गडिप्रमुखाणां यत्र शकटरूपाणाम् । एकादश तु शतानि संचलितानि समधिकानि ॥६॥ हयकरभवृषभवाहनपदचराणां तु ज्ञायते न संख्या । वामनस्थलीनगर्या दत्तावसथे संघेन ॥ ६५ ॥ वाटीवितानकैर्गुरु गुलिनीभिः । विकटे विराजमाने नृपस्काधावारसहक्षे ॥ ६६ ॥ कृतकुङ्कुमाङ्गरागं निवसितपट्टांशुकादिवरवस्त्रम् । काञ्चनचररत्नादिभूषितमङ्गोपाङ्गेषु ॥ ६७ ॥ दृष्ट्वा श्रावकजनं जिनगृहपरिधावनं प्रकुर्वन्तम् । खड्गारस्य सुराष्ट्रप्रभोर्जातं मनो दुष्टम् ॥ ६ ॥ १ एतद्दाथापञ्चकोक्तोऽर्थः सामान्य विशेषरूपतो विजयसिंह सूरिणा धर्मोपदेशमालावृत्तिप्रशस्ता- वपि । श्ला० १४-१६ ) उक्त. 1 (See Peterson's fifth report pages 89-90) २ संप्रति 'वणथली' इति नाम्ना प्रसिद्धा । ३ प्रवर्तकनीकान्तिविजयानां पुस्तके 'गुड्डखउरवंडएहि इति पाठः । ।

·अग्नेहियिसो भणिओ सयमण हिलवामयस्स नगरस्स। चिइलच्छी सच्चा इदागपा तुझ पुन्नहि ॥ ता गिण्ह तुमं एय, भंडारो होइ तुह जहा पोढो । संभाविनइ ठाणं एकाए दव्यकोडीए ॥७॥ लोभेण सोवि सव्वं तं गहिट बंछए पुणोवि परं । सवयणमनायालोवभयभ (वयस) भीओ नियत्तेइ । इस अनिच्छ मो सो गहणे मोक्खे य संसइयचित्तो। चितू (वित्तू)ण दिणमाणं संघ धारेइ त येव ।। भाणिज्जतोवि दिणो (१णे २)विसो संघसंतियनणस्स । नो देइ दसणं, अन्नया यसयणो मनो तस्स ।। तो दिक्खणयमिमेणं जेण मुर्णिदेण तत्य गण । पडिचोहिऊण एयं संयो पोयाविमो सयो ॥७४ा ता जयंतसत्तुजएसु तित्थेसु दोसुवि जिगिंदे । सिरिनेमिउसहनाहे चंदइ संघा विभूईए ।।७५।। तत्थुङायंततित्थे पारुत्थयअद्धलक्खमुप्पन्नं । सत्तुंजयम्मि तित्ये तीसमहस्सा समपन्ना १७६।। जेण पडियोहिऊणं भवियनणो ठगवियो बहू धम्मे । जिणणिए सम्मत्ते देसे मन्चे य विरईए ।।७७॥ पजते सिपि हु ( सा ) ठाणंतरसंक्रमाइया नेया। आराहणागुरुण व सत्तदिणा अणसण नवरं ॥७८|| नीहारणाइमहिमा देहस्स तहेव जाव सकारो । किन्तु सयमेव राया समाग कत्तियपि पदं ॥७९॥ श्रन्यैरपि स भणितः स्वयमणहिल्लपाटकस्य नगरस्य । तिष्ठति लक्ष्मीः सर्वेहागता तय पुग्यः ॥ ६ ॥ तस्माद् गृहाण त्यमेतां, भाण्डागारो भवेत्तव यथा प्रौढः । संभाव्यते स्थानमेकस्या व्यकोटः 302 लोभेन सोऽपि सर्व तद् ग्रहीतुं वाञ्छति पुनरपि परम् । स्ववचनमर्यादालोपापयशोमीतो निवर्त्तते ॥७॥ इत्यकृतनिश्चयः स ग्रहणे मोक्षे च संशयितचित्तः । गृहीत्वा दिनमानं संघं धारयति तय ॥ ७२ ॥ भाण्यमानोऽपि दिने दिनेऽपि स संघसत्कजनस्य । नो ददाति दर्शनम्, अन्यदा च स्वजनो मृतस्तस्या॥७३॥ ततो दर्शनमिपेण येन मुनीन्द्रेण तत्र गत्वा । प्रतियोध्यैनं संघो मोचितः सर्वः ॥७३॥ तत उज्जयन्त शाययोरितीर्थयोईयोरपि जिनेन्द्रौ । श्रीनेमिऋषभनाथी चन्दते संघो विभूत्या ॥sm तनोजयन्ततीर्थे पारुस्तकालतमुत्पन्नम् । शत्रुअये तीर्थे त्रिंशत्सहस्राः समुत्पन्नाः ॥६॥ येन प्रतियोध्य भयिकजनः स्थापितो बहुर्धर्मे । जिनमणिते सम्यक्त्वे पेशे सर्वत्र च विरती जा पर्यन्तेऽस्यापि हि सा स्थानान्तरसंकमादिका ज्ञेया। आराधना गुरूणामिय सप्तदिनादनशनं किन्तु ॥3॥ निस्सारणादिमहिमा देहस्य तथैव यावत्संस्कारः। किन्तु स्वयमेव राजा समागतःकिय तमपि पन्यानम् ॥en १ उज्जयन्तः3 गिरनारपर्वतः २ अस्यापि = हेमचन्द्रसूरेरपि पर्यन्वाराधना गुरुणामिव = अभयदेवसूरीणामिव एकोनविंगगाथात आरभ्य सप्तविंशगाथापर्यन्तं प्रतिपादितमकारेण ज्ञेया; तत्र प्राकारपश्चिमाहालकस्थितेन राजा गुरुणां शवनिर्याणमहोत्सवो दृष्टः ( गाथा २३ ), किन्त्वत्र स्वयं राजा ( जयसिंहः) कियन्तमपि पन्यानं तन्महोत्सवे सह चलिन इति विशेष इत्यर्थः । एतेन पिटरसनमहोदयेन प्रस्तुनप्रशस्तिसारे (In his fourth 'report text page9) अस्य हेमचन्द्रसूरेः यच्छन्चुञ्जये परलोकगमनमुक्तं, तदयुक्तम, सम्यक्पाटानयगमेन कल्पनामात्रोभावितत्वादिति । । - ·. ( २० ) तेसि सीसो( १ सा )सिरिविजयसिंह-सिरिचंद-विवुहचंदत्ति । जाया तिन्नि गुण( ? गण )हरा सिरिसिरिचंदो तओ सूरी ८०॥ देसेसु विहरमाणो कमेण धवलक्कयम्मि वरनयरे। संपत्तो तत्थ त (१ठि)ओ जरुययनामनिणपवणे। उत्त तु) गम्मि विसाले ख्वारमणिज्जमंडवसणाहे । सिरिमणिसुब्बयजिणवरपडिमासहिटिए रम्मे।।८२॥ सइदो अस्थि गुणदो धवलो नामेण पोरुवामकुले। तेण जिणचंदसूरिप्पमुहो संघो समग्गोवि।८३३ मेलेउं विन्नत्तो सिरिमुणिसुव्वयजिणिदचरिस (१५) स्स । करणत्यं संघेणवि सिरिचंदो पणिो सूरी ।। सो तं संघाएसं पडियज्जे विणिग्गओ तत्तो । आसावल्लीपुरीए आगंतूण ठिओ गेहे ॥८५॥ सिरिमालकुलसमुभववरसावयसेष्टिनागिलसुगण । अंबहरिजमसालियसरणयपमुहाण सगुणाण ॥८६॥ तत्यहिएण सिरिचंदमूरिणा विरइये इमं चरियं । सिरिमुणिमुव्ययतित्थंकरस समयाणुसारेण||८७॥ जं किंपि इह अजुत्तं उत्तं मइगोहओ मए अस्थि । तं सुपहरा कयकिवा मज्झ विसोहंतु सब्बंपि ॥८८।। पट्टियपोत्थियलिहणे गणिणा कयमत्थ पासदेवण । बहुसाहेज्ज उज्जमपरेण वरमइनिहाणेण ॥८९।। तेपां शिप्याः श्रीविजयसिंह-श्रीचन्द्र-विवुधचन्द्राइति। जातात्रयोऽपि गणधरा श्रीश्रीचन्द्रस्ततःसूरिः॥०॥ देशेषु विहरमाणः क्रमेण धवल वरनगरे। संप्राप्तस्तत्र ततो भृगुकच्छकनामजिनभवने ॥१॥ उत्तुङ्गे विशाले रूप्यकरमणीयमण्डपसनाथे । श्रीमुनिसुव्रतजिनवरातिमासमधिष्टिते रम्ये ॥२॥ श्राद्धोऽस्ति गुणान्यो धवलो नाम्ना पोरवाडकुले । तेन जिनचन्द्रसूरिप्रमुखः संघः समग्रोऽपि ॥३॥ मेलयित्वा विक्षप्तः श्रीमुनिसुवतजिनेन्द्रचरितस्य । करणार्थं संघेनापि श्रीचन्द्रः प्रभणितः सूरिः ।।४||- स तं संघादेशं प्रतिपद्य विनिर्गतस्ततः । श्राशायल्लीपुर्यामागत्य स्थितो गेहे ॥ ५ ॥ श्रीमालकुलसमुद्भववरभावकठिनागिलसुतानाम् । आम्रहरिभाण्डशालिकशरणकप्रमुखाणां सगुणानाम्॥ तत्र स्थितेन श्रीचन्द्रसूरिणा विरचितमिदं चरितम् । श्रीमुनिसुव्रततीर्थंकरस्य समयानुसारेण ॥८७|| यत्किमपीहायुक्तमुक्तं मतिमोहतो मयाऽस्ति । तत् श्रुतधराः कृतकृपा मयि विशोधयन्तु सर्वमपि ॥rl पट्टिकापुस्तिकालेखने गणिना कृतमत्र पार्श्वदेवेन । बहुसाहाय्यमुधमपरेण घरमतिनिधानेन ॥६॥ १ संमति गूर्जरदेशे 'घोलका' इति नाम्ना ख्याते । तर भृगुकच्छनाम्नि जिनभवने, न तु पिटरसन्म- हाशयोक्ते भृगुकच्छे (Broach) नगरे ; तादृशस्यार्थस्यात्रालामात्, अनन्वयात; मुनिसुव्रतस्वामिनः स्वस- त्तासमये भृगुकच्छे नगरेऽश्वरक्षणाय संजातस्य गमनात्य शास्त्रप्रसिद्धत्वेन तत्प्रतिमाधिष्ठित जिनभवनेऽपि भृगुफरनाम्नो व्यवहारस्यौपचारिकस्यादुष्टत्वात् सांप्रतमपि तादृशव्यवहारस्यान्यत्र बहुशो दर्शनाच्च । - ·अंबहरिसरणयोणं कणिट्ठभाया तहेब जसराओ।साहेजकरो उच्छाहम्म (स) य जाओ रि (वि) सेसेण ।। विक्कमकालाओ एगवाससहस्से सए ( 4 ) सावणओ ( ताणवए) ! तेवयणंतरदीव (.? वदि ) सव्वदिणम्मि एवं परिसमत्तं ॥११॥" . - येपा द्वाराऽस्य ग्रन्थस्य निम्नोल्लिखितान्यादर्शपुस्तकानि मयाऽऽसादितानि, पैश्च निजोपदेशद्वारा- श्य मुद्रणार्थपर्थसाहाय्यं विदितम्, नेपामनवयवैदुप्यमाविभ्रतामहर्निशं परोपकार व्रतमुहतां प्रात:स्मर- , णीयमुनिराजश्रीराजविजयानामहमत्रातीच कृतज्ञोऽस्मि । आदर्शपुस्तकानि मानि;- क. प्रातःस्मरणीय-प्रवर्तकश्रीकान्तिविजयानां संवन्धि, १९८ पत्रात्मकम्, प्राचीनं, शुद्धप्रायम्, लेखनसमयोल्लेखविरहितम् । ख-प्रातःस्मणीय-मुनिराजश्रीराजविजयानाम् , १८२ पत्रात्मकं, प्राचीनं, नातिशुद्धम्, लेखन- समयोल्लेखवर्जितम् । ग-प्रात:स्मरणीय-प्रवर्तकश्रीकान्तिविजयानाम्, १९६ पत्रात्मक, नवीनं, नात्यशुद्धम्, प्रान्ते चैतदुल्लेखविभूषितम्- " कृतिरियं मलधारिगच्छतिलकधीहेमसूरिशिष्येन लखमणगणिना ॥छ॥ संवत् १४८० वर्षे शाके १३४५ प्रवर्तमाने ज्येष्ठयदि १० शुक्र । ववकरणे मेदपादेशे । देवकुलपाटके । राजाधिराजराणामोकल- . श्रामहरिशरणकानां कनिष्ठमाता तथैव यशोराजः । साहाय्यकर उत्साहस्य च जातो विशेषेण ॥६॥ विक्रमकालादेकवर्षसहने शते च निनवते । तपोनन्तरवदिशदिन एतत् परिसमाप्तम् ॥ ११ ॥ : १ अध्यापकपिटर्सन्संबन्धिनि पत्तनभाण्डागारीयसूचीपुस्तके 'वीस' इति पाठः, यमुपजीव्य तेन सर्वत्रं ( Fourth report text page 7, ifth report Pages 43 and 74 ) एतस्य मुनिसुव्रतस्वामिचरितस्य निर्माणकाला विक्रमात ११२१ वर्षे निर्दिष्टः सोऽयुक्तः, अस्य हस्तादर्शपुस्तके 'यास' इति पाठस्य स्पष्ट दर्शनात् , मयभायना-विशेषावश्यकवृत्त्योरनुक्रम विक्रमात् ११७० तमे वर्षे ११७५ तमे संवत्सरे च नि- मितयोरत्र कृतस्योल्लेखस्यानुपपत्तेः ( द्रष्टव्यमत्रैव ४२-४५ गाथयारधावर्ति टिप्पनम् ), जैनग्रन्थावल्या- मपि प्रकृतमन्थस्य ११९३ तमे वर्षे निर्माणस्योपदर्शितत्वाच्च (द्रष्टव्यं पृष्ठ २४२) २ तपाः = माघमासः (अ० चि० २, ६७) तदनन्तरः फाल्गुनत्तस्य शर्वदिने महेश्वरदिवसे एकादश्यामित्ययः । ३ एष उल्लेखो यदादर्शपुस्तकमुपजीव्यैतत् पुस्तकं लिखितं तत्रस्थ एवं विमान्यते, अन्यथा प्रस्तु- तपुस्तकस्य नवीनत्वेन तदघटनात् ।

·: (२२) विजयरान्ये । श्रीमद्वृहद्गच्छे । मड्डाहडीयमट्टारकश्रीहरिभद्ररिपरिवारभूषण पं० मावचंद्रस्य शिष्यलेशेन ।' मुनि । हीराणंदेन लिलिखिरे । नंदे मुनौ युगे चंद्रे ज्येष्ठमासे सिते दले । दशम्या लेखयामास शुमाय ग्रंथपुस्तकं ॥ १ ॥ नंदमुनिवेदचंद्रे वर्षे श्रीविक्रमस्य ज्येष्ठशिते । अलिखत् सुपार्श्वचरित हीराणदो मुनींद्रोयं ॥ २ ॥ नाव य सग्ग सुरिंदो कणयगिरिदो धराय धरणिंदो । चंदो तह य दिणिदो तारगणो जाव गयणमि ॥२॥ गलगजि जलनिहिणो अ जिणधम्मो तिलोय विष्फुरइ । ता जिणसुपासचरिओ पढिजमाणो उ चिर होउ ।। होणाहिय जं किंचिवि वंजण मत्ताय अक्खर पयं व । लिहियं अयाणमाण मिच्छा मे दुक्कडं. तसं ||५|| इति श्रीसुपार्जिनचरित्रे गाथा ८६६८ लिखिता ॥ छ । श्रीः' ॥" एतत् पुस्तकत्रयमवलम्ब्य विहिते ग्रन्थस्यास्योपयुक्तपाठभेदसहित छायानुवादविभूषिते संपादने दत्तशुद्धिपत्रेऽपि याः काश्चन मतिमान्यप्रभवाः स्खलनाः स्थिता भवेयुः, सदयाः सहृदयास्ता: क्षम मतामिति सानुनयं प्रार्थयमानो विरमामि । हरगोविन्दः। FAKE १ इतः परमेतत्पुस्तकस्वामिनो गुर्वादिव्यावर्णनपर लोकसप्तकं वर्तते, तचाधुनिकत्वेनानुपयो. गित्वादनावश्यकमनोल्लेखितुमित्युपेक्षितम् ।

·विषयानुक्रमणिका पृष्ठाः १ ३१ ८३ १२८ 1 " १७ " . " पूर्णभवश्यस्य मनुष्य सुररूपस्य घर्णनम् जन्म-पिघाइ-सांवत्सरिकदान-प्रव्रज्याग्रहणादिवर्णनम् विहारादारभ्य कंपनशानोत्पत्ति-समवसरणरचना-धर्मोपदेशोपक्रमादिवर्णनम् सम्मकस्ययिपये चम्पकमाताकथा शङ्कातिबारे आन्तरकथासहिता मणिसिंहकथा प्राकान्तातिचार प्रान्तरकथाश्योपवृंहिता सुन्दरपणिकथा विचिकित्सातिचारे आन्तरकथायुक्ता भास्करद्विजकथा पाखण्डिसंस्तवातिचारे भीमकुमारकथा पाखण्डिप्रशंसातिचारे प्रान्तरकथायुता मन्त्रितितककथा स्पूनमायातिपातविरमणवतविषये विजयचन्द्रकुमारकया वन्धातिचारे वन्धुराजकथा चधातिचारे श्रीधरसविप्रकथा धविच्छेदातिचारे राहहमन्त्रिकथा अतिभारारोपणातिचारे सुलसप्रेष्ठिकथा • भक्तपानव्यवच्छेदातिवारे सिंहमन्त्रिकथा । स्थूलमृपावादविरमणमतविषये कमल)ठिकथा सहसाभ्याख्यानातिचारे भवनपताकाकया रहोऽभ्याख्यानातिचारे धरणकया स्वदारमन्त्रभेदातिवारे मदनकथा मृपोपदेशातिचारे पनयणिकथा फूटलेखातिचारे वधुदत्तकथा स्पूजादत्तादान (चौप) पिरमणप्रतविषये देवयशाकया । स्तेनाहतझयातिचारे नाहटकथा म्नप्रयोगातिचारे महनकथा विरुद्धराज्यातिकमातिचारे उदयनकथा फूटतुलामानातिचारे वरुणकथा सत्मनिरूपद्रव्योपातिनारे सागरचन्द्रका २११ २२६ २३४ ૨eo २५६ २५४ " " २७k २८५ ३०४ ३२० ३१६ " " ३२७ " ३३४ " ३४८ ३५४ 11 ·पृष्ठांकः ३६९ ३८४ " " ३६६ ४०७ ४१२ " ४१६ ४२४ " ४३२ " ४३६ ४४० ४६७ परदारगमनविरमण व्रतविपये चीरकुमारकथा इत्वरपरिगृहीतागमनातिचारे वज्रकथा अपरिगृहीतागमनातिचारे दुर्लभकथा अनङ्गक्रीडातिचारे धनदत्तकथा परविवाहातिचारे दुर्गकथा तीवाभिलापातिचारे सुयशःकथा स्थूलपरिग्रहपरिमाणवतविषये श्रेष्ठिसेनकथा क्षेत्रवास्तुपरिमाणातिकमातिचारे नवधनकथा रूप्यसुवर्णपरिमाणातिकमातिचारे भरतकथा धनधान्यपरिमाणातिकमातिचारे देशलकथा द्विपद-चतुष्पदपरिमाणातिकमातिचारे दुर्लभकथा कुप्यपरिमाणातिकमातिचारे मानदेवकथा दिक्परिमाणपतविपये पञ्चातिचारविषयकान्तरकथासमन्विता मनोरथकथा भोगपरिभोगविरमणयतविषये पञ्चातिचारविषयकान्तरकथासंवद्धा विश्वसेनकथा मद्य-मांस धूत-रात्रिभोजनंविषयकान्तरकथासमाश्लिष्टा दत्तकथा अनर्थदण्डविरमणयतविपये विमल श्राद्धकथा कन्दर्पोत्सर्पणवचनातिवारे मित्रसेनकथा कौकुच्यातिचारे सिंहवाणिकथा मौखर्यातिचारे पनकथा अधिकरणातिवारे दुर्लभकथा भोगागातिरेकातिचारे मूलदेववणिकथा 'सामायिकपतविपये नागदत्तकुमारकथा मनोदुष्प्रणिधानातिचारे मानकथा वचनदुष्प्रणिधानातिचारे प्रान्तरकथासहिता विसटकथा कायदुष्प्रणिधानातिचारे श्यामलकथा अनवस्थानातिचार प्रान्तरकथासमन्विता वरुणकथा स्मृतिविहीनतातिचार प्रान्तरकथोपनिबद्धा सोमकथा देशाधकाशिकमतविपये राहकुमारकथा प्रानायनातिचार विन्ध्यकथा प्रेषगानिचार सडकथा ४६६ ५०७ " " ५२२. ५२९ " " ५५० . " ५७८ ५८२ ·पृष्ठांक: ५८७ " " ५३२ " ५६७ ६०७ " शम्दातिचारे मतिजलधिमन्त्रिकथा स्वरूपप्रदर्शनातिचारे कृष्णकथा पुद्गलक्षपातिचारे सोमकया पौषधमतविषये मलयकेतुनृपकया अतिचारपत्रके वैश्रमणपुत्राणां कथा अतिथिसंघिमागवतविषये शान्तिमतीकथा सचित्तनिक्षेपणातिचारे लक्ष्मीकया सवित्तपिधानातिचारे विजयभेष्ठिन्याः कथा फालातिक्रमणातिचारे देवचन्द्रयाद्धकया परव्यपदेशातिचारे स्थविराकया मात्सर्यातिचारे नन्दकया संक्षेपनाविपये मलयवन्द्रकथा निर्याणवर्णनम् ময়রি " ६२४ . " ६३२ ६३५ " " . ६४५ ५५४ ·॥ ॐ नमो वीतरागाय॥ ॥ सुपासनाह-चरिअं॥ जयइ झुयाइजिणिदो अंतररिउविजयनाडयपर्वधे । नवनिरणसुत्दारोव्य विडियसुहसंघचउपत्तो ॥१॥ सियज्झाणानलपजलिरकम्मकतारधूमलइउव्य । रेइंति जस्स असं सबोलिरा चिहुरकुरलीमओ- ॥२॥ चरिम नमिमो सिरिवीरजिणवरं जस्स अजविय तित्य। जयइ तिलोईकमलाविलासतिलयंव सुपवित्तं ।। सेसेवि असेसे निकलेवि सयले गुणेवि गुणकलिए । नमिमो अगंगराए निद्दयअणगेवि अजियाई.॥४॥ पणमह फुरंतपणफणकिरीडबररयणफिरणदीवेहिं । पयर्डतं पिव सिवमग्गमग्गिम सिरिसुपासजिणं ।।५।। जाणं च तज्जगातज्जणीइ लागो ठवेमि मंदपए । कव्वपहे वालो इव ताण गुरूण नमामि कमे ॥६॥ सन्निझं,मझ मया विमलंगोवंगगुणमहग्यविया । तिजयपियामहमुहकमलवासिणी कुणउ सुर्यदेवी ॥णा गंभीरपसन्नपयप्पवाहिणि विबुहजणमणाणंदं । कविकुलगिरिस्स वंदे सरस्सई इंदभूइस्स 161 को न जणो हरिसिज्जइ तरंगवइ-बइयरं सुणेऊँण | इयरे पबंध-सिंधूवि पाविया जीए महुरत्तं ॥९॥ भई सिरिहरिभहस्स सूरिणो जस्स भुवण-रंगम्मि । वाणी विसहरसभावमंथरा नच्चए सुइरं ॥१०॥ मंदारमंजर पिव मुरावि सवणावयं सयं णिति । पागयपबंधकइणो वाणि सिरिजीवदेवस्स ।।११॥ जयति युगादिजिनेन्द्र आन्तररिपुविजयनाटकप्रबन्धे । नवनिपुणसूत्रधार इव विहितशुभमसंघचतुप्पात्रः ॥१॥ 'सितध्यानानलपज्यलनशीलफर्मकान्तारघूमलता इव । राजन्ति यस्यांसे सघूर्णनार्थिहुरकुरख्यः ॥२॥ चरमं नमामः श्रीवीरजिनवरं यस्याद्यापि च तीर्थम् । जयति त्रिलोकीकमलाविलासतिलकमिव सुपवित्रम् ॥३॥ शेपानप्यशेपानिष्कलानपि सकलानगुणानपि गुणकलितान् । नमामोऽनङ्गरागान्निहतानहानप्यजितादीन्॥४॥ प्रणमत स्फुरत्पञ्चफकिरीटवररत्नकिरणदीपैः । प्रकटयन्तमिव शिवमार्गमग्रिमं श्रीसुपार्श्वजिनम् ।।५।। येपांच तर्जनातर्जन्यां लग्नः स्थापयामि मन्दपदानि । काव्यपथे बाल इव तेषां गुरूणां नमामि क्रमान् ॥६॥ सांनिध्यं मम सदा विमलाङ्गोपाङ्गगुणमहर्षिता । त्रिजगत्पितामहमुखकमलवासिनी करोतु श्रुतदेवी ॥७॥ .. गम्मीरप्रसन्नपद(यः)प्रवाहिनी विवुधजनमनआनन्दाम् । कविकुलगिरेवन्दे सरस्वतीमिन्द्रमतेः ।। को न जनो हृप्येत् तरङ्गयतीव्यतिकरं श्रुत्वा । इतरे प्रबन्धसिन्धवोऽपि प्रापिता यया मधुरत्वम् ॥९॥ भद्रं श्रीहरिमद्रस्य सूरेयस्य भुवनरन्ने । वाणी विकसितरसमावमन्थरा नृत्यति सुचिरम् ॥१०॥ मन्दारमञ्जरीमिव सुरा अपि श्रवणपदं स्वयं नयन्ति । प्राकृतप्रबन्धकवयो वाणिं श्रीजीवदेवस्य ॥११॥ १ स. जुगार। २ अन कामदेवे रागो येषां तानिनि विरोधः, नारत्यारागो येषा तानिति परिहारः । ३ क. ग. यवो । ४ ग. कणं । म निति ।.६ शिराणाकेशाना कुरण्य =वक्रमटा करनली इनि भागथाम् । ..

·सुपासनाह-चरिअंम्मि- इह सुयणा कह. मह संथवारिहा, जे पबंधगुणलेसं । गिण्हति दिमित्तपि पयहवियडेविय न हु दोसे ॥१२॥ ता इह संथवियव्या पढ़मं चिय दुज्जणा गुरुजणव्य । जाण वयणाण भीओ जत्तेण कई कुणइ कव्वं ॥१३॥ अहवा एयम्मि समुज्जयस्स मह किं इमाए चिंताए । को सुरगिरिणो सरणिपुच्छइ जलहिम्मि गंतुमने]१४|| ता इह सुपासचरियं विरइउकामस्स मह जहासति । नियनियभावेणुवयारकारिणो इंतु ते दोवि ॥१५॥ इह पुनसुकइविरइयपबंधसवणेण जणियगुरुहरिसो । कह लोओ अम्हारिसरइयपबंधेसु अहिरम?॥१६॥ कत्याहं मंदमई कत्य सुपासस्स चरियपरिकहण । गुरुतरुफलखिवियकरो ता हसणिज्जो म्हि कुजुच्च॥१७॥ तहवि य जिणवरगुणसंथवेण कम्मं खवंति इह जीवा । एएण कारणेणं मज्झ पवित्ती इमा जाया ॥१८॥ मुकदत्तणकित्ति पुण महेमि एयाउ न बुहमज्झम्मि। गंधत्थमित्य न हु गठिवन्नय चरइ गंधमओ ॥१९॥ अलमित्थ विवरण, ता संपइ पत्थुअत्यरित्यारं । कयर्मगलोक्यारो करेमि भत्तीए जहमति ॥२०॥ . अस्थि चउजलहिरसणामणहरमहिमहिलियाए मुहकमले । सुपवित्तमंडणं धाइसंडनामो महादीयो२१॥ जो नीसढ़नीलवंतायलेहिं गयणग्गलग्गसिंगेहिं । रेहइ नहसिस्सिरिरंभणत्थमुक्खिवियबाहुव्व ॥२२॥ बहुवनधन्नपयपूरपावियं करिसएहि सकिष्णं । पुन्वविदेहभिधाणं तत्थ य खित्तं सुखित्व ।।२३॥ ज नीलवंतगिरिसिंगसरियसीयासरिप्पवाहेण । पयडियकित्तिपडायव सहइ नियपरमपुरिसाण ॥२४॥ इह सुजनाः कथं मम संस्तवार्हाः ये प्रवन्धगुणलेशम् । गृह्णन्ति दृष्टमात्रमपि प्रकटविकटानपिन तु दोपान्॥१२॥ ततं इह संस्तोतव्याः प्रथममेव दुर्जना गुरुजना इव । येषां वचनेभ्यो भीतो यत्नेन कविः करोति काव्यम्।।१३।। अथवैतस्मिन् समुद्यतस्स मम किगनया चिन्तया ? । कः सुरंगिरेः सरणिं पृच्छति जलधौ गन्तुमनाः ॥१४॥ तस्मादिह सुपार्श्वचरितं विरचयितुकामस्य मम यथाशक्ति निजेनिजभावनोपकारकारिणौ भवतां तौ द्वावपि॥१५॥ इह पूर्वसुकविविरचितप्रबन्धश्रवणेन जनितगुरुहर्पः । कथं लोकोऽस्मादृशरचितप्रबन्धेष्वभिरमताम् ? ॥१६॥ .कुत्राहं मन्दमतिः कुत्र सुपार्श्वस्य चरितपरिकथनम् गुरुतरुफलक्षिप्तकरस्तस्माद्धसनीयोऽस्मि कुब्ज इव ॥१७॥ तथापि च जिनवरगुणसंस्तवन कर्म क्षपयन्तीह जीवाः । एतेन कारणेन मम प्रवृत्तिरियं जाता ॥१८॥ सुकवित्वकीर्तिं पुनः काङ्क्षाम्येतस्माद् न बुधमध्ये । गन्धार्थमत्र न खलु ग्रन्थिवर्णकं चरति गन्धमृगः।।१९।। अलमत्र विस्तरेण, तस्मात् संप्रति प्रस्तुतार्थविस्तारम् । कृतमङ्गलोपचारः करोमि भक्तया यथाशक्ति ॥२०॥ अस्ति चतुर्जलधिरसनामनोहरमहीमहिलाया मुखकमले। सुपवित्रमण्डनं धातकीपण्डनामा महाद्वीपः॥२१॥ यो निपधनीलबदचलाभ्यां गगनामलग्नशृङ्गैः । राजते नमःश्रीपरिरम्भणार्थमुरिक्षप्तवाहुरिव ॥२२॥ बहुवर्णध(धा)न्यपद(यः)पुरपावितं करिशतैः (कर्षकैः)संकीर्णम् । पूर्वावदेहाभिधानं तत्र च क्षेत्रं सुक्षेत्रमिव।।२३॥ यद् नीलगिरिशृङ्गसृतसीतासरित्प्रवाहेण । प्रकटितकीर्तिपताकमिव राजते निजपरमपुरुषाणाम् ॥२४॥ १ ग. दोनु । २ विदेहपझे बहुवर्णका भिन्नजातीया ये धन्या भाग्यशालिनः पुरुषास्लेषां पदाना चरणानां पूरैः समूहै: पावितं पवित्रितम् , क्षेत्रपधे बहुवर्णानि धान्यानि यस्मात् तादृशेन पयःपूरेण जर प्रवाहेण पावितमित्यर्थः । ३ क. ख 'किन्नं 1 ४ ख. सादर ।

·m पुण्यभवपल्यायो । अंत्यि तरुणियणपारद्धवरमंगलो मंग्टग्गारवहिरीकयंवरतलो । तलवरप्पमुहनिवलोयरक्खियपुरो पुरजणारद्धसविसेसनम्मुन्नमो ॥२५॥ जमियजोगेहि साहहिं सुपवित्तिमो तियसममरूपैतरुणयणकयविभमो । भमरपरिकलणखमकमलंभूसियसरो सरसमल्लीणहंसावलीमणहरो ॥२६॥ हरियपरिकवलणापुटगोसंकुलो कुलसमुप्पन्ननरनियरपयडियनओ। नय कया कंलिनिवोवहयनरमयसुदो सुहयरो पवररमणिज्जविजओ तहिं ॥२७॥ नस्य य जिणधम्ममहामहिवालंनिवासगाढदुर्गव । नयरी मुईकरिच्चिय अस्थि जहत्था जयपसिद्धा ॥२८॥ जीए विसालत्तुंगो मणिमयकविसीसकलियपायारो। गयणसिरीए रसणाकलापलायष्णमुबहइ ॥२९॥ जीए जलरासिसच्छहपरिहासकंतरुइररविवि । जालाकलावपिंगलवडवानललीलमुबहइ ॥३०॥ जीए समुन्द्रयजिणभवणसिहरसंडविपणयकलसाण | मझेण पैदंतं न मुणिजइ मंडलं रविणो॥२॥ जीए ससिकंतमणिमंदिराई निसि ससिकरावपुटाई । विलियबाहजलाइ.रोयंतिव तरणितवियाई ॥३२॥ गयोसावि सदोसव्वं जीए पविसंति कहवि रविपाया । कोडीसरघरसच्चवियचिंधसंरुद्धसंचारा ॥३॥ कमलदलहियंजललयतरलावि न जं कयावि कयराया । मुंचइ निवासिजणगुणकलावसंदाणिपव्य सिरी॥३४॥ रंगिरतुंगतुरंगमखुरग्गनिग्यायविहुरियं धरणि । सिंचंति जीए करसीयरेण सदयव्य करिविसरा ॥३५॥ अस्ति तरुणीजनप्रारब्धवरमङ्गलो मङ्गलोद्गारवधिरीकृताम्बरतलः । पुररक्षकप्रमुखनृपलोकरक्षितपुरः पुरजनारव्यसविशेषधोद्यमः ॥२५॥ यमितयोगैः साधुभिः सुपवित्रितस्त्रिदशसमरूपतरुणजनकृतनिश्रमः । अमरपरिकलनक्षमकमलमूपितसरं सरसमालीनहंसावलीमनोहरः ॥२६॥ हरितपरिकवलनांपुष्टगोसंकुलः कुलसमुत्पन्ननरनिकरप्रकटितनयः । नच कदा कलिनृपोपहत्तनरमृगसुखः सुखकरः प्रवररमणीयविजयस्तस्मिन् ॥२७॥ तत्र च जिनधर्ममहामहीपालनिवासगाढदुर्ग इव । नगरी शुभकरी खल्वस्ति यथार्थी जगप्रसिद्धा ॥२८॥ यस्या विशालोत्तुङ्गो मणिमयकपिशीर्षकलितप्राकारः । गगनश्रियो रसनाकलापलावण्यमुदहति ॥२९॥ यस्या जलराशिसहमपरिसासकान्तरूचिरविषिश्यम् । ज्यालाकलापरिङ्गलबडवानललीलामुद्वहति ॥३०॥ .यस्याः समुन्नतजिनभवनशिखरसंस्थापितकनककलशानाम् । मध्येन. पर्यस्यमानं न ज्ञायते मण्डलं रवेः ॥३१॥ यस्याः शशिकान्तमणिमंन्दिराणि निशि शशिकरावस्पृष्टानि । विगलितबाप्पजलानि रुदन्तीव तरणितप्तानि॥३२॥ गतदोपा अपि सदोपा इय यस्यां प्रविशन्ति कथमपि रविपादाः। कोटीश्वरगृहदृष्टचिहरुद्धसंचाराः॥३३॥ कमलदलस्थितजललवतरलापि न यो कदापि कृतरागा। मुञ्चति निवासिजनगुणकलापसदानितेव श्रीः ॥३४॥ रजनशीलतुझतुरमखुराग्रनिर्यातविधुरितां धरणिम् । सिञ्चन्ति यस्याः करसीकरण सदया इव करिविंसराः॥३५॥ . १ग.ववरतरुणिक०१२ स. लावत्र ग. लावण्ण१३ग पतोटट।

·४ मुपासनाह-चरिअम्मि- दह यदंडालाणियकमलाकरिणी नियो. समरसीहो । चरंगचमूसंचाररुद्धधरणीयलो तत्य ॥३६१ मंडलियचंडकोदंडमुककंडोलिसंडियसिरेहिं । जो रयइ रणे जयसिरि पवेसपउमोवयारंव ॥३७॥ . विमलकरवालधाराजलेण चित्ताई रिउचरित्ताई। जो फुसइ भुवणभवणंतरालभित्तीनिहिताई ॥३८] जस्स यजसजलसित्तं पयावपावयपट्टमवणियलं । नवकंदलकलियं पिच जयर्थभमिसा सया सहइ ॥३९॥ तस्स यं सारयच्छणससिसमवयणा मयणकंदली दइया।नियनिरुषमसुंदेरिमरीकयकुसुमसरघरिणी॥४०॥ चिरचिन्नपुन्नपन्भारपरिणय तीए सह नियो नि । भुजतो विसपमुंह सुहेण वोलेइ बहुकालं ॥४१॥ अह अन्नया य सेवासमागयासेसमंतिसामने । कयजहुचियसम्माणे संझावसरे विसज्जे ॥४२॥ कयदेवपायपूपापहणियनीसेसविग्यसंघाओ । संभाविजण सम्भावनिम्भरं किंपि नियदइयं ॥४३॥ विमलच्छवत्थाच्छाइयाए सुरसरियपुलिणपिडुलाए । मिउसुहुमहंसतूलोवहाणकलियाए सेजाए ॥४४॥ निदामुद्दामिलिपच्छिसंपुडो जाव वासभवणम्मि । निविडीकयदारकवाइसंपुडो चिहइ निसीहे ॥४५॥ ताव सहसत्ति निदासम्मडुवमद विहडियच्छिपुडो । पिच्छइ पुरओ रमणि तणुप्पहापयतमपडलं ॥४६॥ चरणारविंदभममिलियमुहलभासलावलिंब वहमाणि । मरगयमणिमयमंजीरजुवलयं मंजुसिंजणयं ॥४७॥ . कलयंति मणिमयकिरणकिंकिणीकलियमेहलं रमणं । कयतुमुलतलबराउलसाल रइरमणनयरंव ॥४८॥ मुत्तावलि हतिं घडिमालं पित्र सतण्हतरुणकए । गुरुनाहिवाविलायन्नरससमाकरिसणथंव ॥४९॥ दृढभुजदण्डालानितकमलाकरिणीको नृपः समरसिंहः । चतुरङ्गचमूसंचाररुद्धधरणीतलस्तत्र ॥३६॥ मण्डलितचण्डकोदण्डमुक्तकाण्डालिखण्डितशिरोभिः । यो रचयति रणे जयश्रीप्रवेशपद्मोपचारमिव ॥३७॥ विमलकरवालधाराजलेन चित्राणि रिपुचरित्राणि । यः स्पृशति भुवनभवनान्तरालभित्तिनिहितानि ॥३८॥ यस्य च यशोजलसिक्तं प्रतापपावकपर्यस्तमवनितलम् । नवकन्दलकलितमिव जयस्तम्भमिपात्सदा राजति ॥३९॥ यस्य च शारदक्षणशशिसमवदना मदनकन्दली दयिता। निजनिरुपमसौन्दर्याधरीकृतकुसुमशरगृहिणी ॥४०॥ चिरचीर्णपुण्यप्राग्भारपरिणयं तया सह नृपो नित्यम् । भुञ्जानो विषयसुखं सुखेनातिकामति बहुकालम् ॥४१॥ अथान्यदा च सेवासमागताशेषमन्त्रिसामन्तान् । कृतयथोचितसम्मानान् सन्न्यावसरे विसृज्य ॥४२॥ कृतदेवपादपूजाप्रतनिःशेषविघ्नसंघातः । संभाव्य सद्भावनिर्भरं किमपि निजदयिताम् ॥४३॥ विमलाच्छवस्त्रप्रच्छादितायां सुरसरित्पुलिनपृथुलाया । मृदुसूक्ष्महंसतूलोपधानकलितायां शय्यायाम् ॥४४॥ निद्रामुद्रामिलिताक्षिसंपुटो यावद् वासभवने । निबिडीकृतद्वारकपाटसंपुटस्तिष्ठति निशीथे ॥४५॥ तावत् सहसेति निद्रासमीपमर्दविघटिताक्षिपुटः । पश्यति पुरतो रमणीं तनुप्रभातहततमःपंटलाम् ||४६॥ चरणारविन्दभ्रममिलितमुखरभ्रमरावलिमिव वहन्तीम् । मरकतमाणमयमञ्जरियुगलकं मञ्जुसिजनकम् ॥४७॥ फलंयन्ती मणिमयकिरणकिङ्किणीकलितमखलां रमणम्। कृततुमुलपुररक्षकाकुलसालं रतिरमणनगरमिव ॥४८॥ मुक्तावली वहन्तीं घटीमालामिव सतृप्णतरुणकृते । गुरुनाभिवापीलोवण्यरससमाकर्षणार्थमिव ॥४९॥ १.सग पन्छ।२ क मिजाए ।३ क किंकगी। ४ क स वहिति ।

·पुव्यभवपत्थावा । सामननिसियवरपउमरायमणिकिरणरंजियं भालं । ककल्लिपटविल्लं बम्मदत्तयणब वहमाणि ॥५०॥ अह तं निरुखमख्वोवसोहियं पिच्छिऊण नरनादो । विम्हयरसरसियंतकरणो सपरिचितिउ लागो||५|| कि काचि कामिणी निसियमयणवाणष्पहारविहेरियया । सविसेसभृसियगी सरगन्य में समल्टीणा?t. अहवा टाणम्मि इमम्मि पवलवायालजामइल्लम्मि । पयचारीण पवेसो कहं नु, ता नृणममरीयं ॥५३॥ अहव किमिमिणा मह संसएण, जा कावि होइ सा होउ । अभागयत्ति का अभुटाणारिहा-ताव ॥१४॥ इय चितिऊण परिचत्तसिज्जसंगेण तेण धरणियलं । मरलियकरकमलेणं पवित्तिय पायपउमेहि ॥५५॥ पसरंतदंतकिरणालिदालियतिमिरं पयंपिय तयणु।सुअणु ! तए नियनम्मेण भूसिया कहसु का जाई?॥२६॥ काय तुह नापवण्णावली विभूसेई लोयत्रयणाई १ । केण व कजेण गिह पवित्तिय चरणफंसेण ? ॥२७॥ इय बहुमाणपुरस्सरगरवइजुत्ताभिभासणपट्टिा । सा पभणइ निवपुंगव ! जइ सुस्म्सा तुह इहत्ये ॥५८।। ता होसु सावहाणो खपमेगं जेण तुझ अहुणावि । पयडेमि पुव्वपुटं सवित्यरं, तो इमं कहइ ॥५॥ अस्थिससिकतमणिसालचंगिमासमियसम्गसोहगं असदबियइढमहिइडियनरकलियरयणसारपुरं॥६॥ तं पालइ पोहपयावजलणजालावलीहिं सयकालं जलियदरियारिवंसो राया संगापमूरोत्ति ॥११॥. तस्स य समन्गसोहग्गपमुगुणगामगापणी दइया । रइरमणरोहिणी इव नामेणं चंदलेइत्ति ॥६॥ . अवरुपरपीइपरायणतकरणाण ताण सयकालं । अन्नोन्नअमंदाणंदमंदिरा वासरा जति ॥६॥ सीमन्तनिश्रितवरपमरागमणिकिरणरन्जितं मालम् । कलिपल्लववद् मन्मथसदनमिव वहन्तीम् ॥१०॥ अथ तं निरुपमरूपोपशोमितां दृष्ट्वा नरनाथः । विस्मयरसरसितान्तःकरणः स परिचिन्तयितुं लग्नः ॥५१॥ किं काचित् कामिनी निशितमदनबाणप्रहारविधुरिता । सविशषभूपिताद्गी शरणार्थ मां समालीना ! ॥५२॥ अथया म्यानेऽस्मिन् प्रबलवाचालयामिके । पदचारिणां प्रवेशः कथं नु, तस्माद् नूनममरीयम् ॥५३|| अथवा किमनेन मम संशयेन, या कापि भवति सा मवतु । अभ्यागतेति कृत्वाऽभ्युत्थानास् तावत् ॥५४॥ : इति चिन्तयित्ता परित्यक्तशय्यासङ्गेन तेनं धरणितलम् । मुकुलितकरकमलेन पवित्रितं पादपद्माभ्याम् ॥१५॥ प्रसरहन्तकिरणालिदलिततिमिरं प्रज़ल्पितं तदनु । मुतनु ! त्वया निजजन्मना भूषिता कथय का जातिः ?॥५६॥ का च तव नामवर्णावली विभूपयति लोकवदनानि ?! केन वा कार्येण गृहं पपित्रितं चरणस्पर्शेन ? ॥५७॥ इति बहुमानपुरस्सरनरपतियुक्तामिमाषणप्रहृष्टा । सा प्रमणति नृपपुनव ! यदि शुश्रूषा तवेहार्थे ॥५८।। ततो भव सावधानः क्षणमेकं येन तवाघुनापि । प्रकटयामि पूर्वपृष्टं सविस्तरं, तत इदं कथयति ॥१९॥ अस्ति शशिकान्तमाणसालचङ्गिमाश्रामवस्वर्गसौभाग्यम् । अशटविदग्धमहाकिनरकलितं रत्नसारपुरम् ।।६०॥ तं पालयति प्रौढप्रतापज्वलनज्वालावलीमिः सदाकालम् । ज्वलितदृप्तरिवंशी राजा संग्रामशूर इति ॥ १॥ वस्न समग्रसौभाग्यप्रमुखगुणग्रामणीर्दयिता । रतिरमणगेहिनीव नाम्ना चन्द्रलेखेति ॥१२॥ परस्परमीतिपरायणान्तःकरणयोस्तयोः सदाकालम् । अन्योन्यामन्दानन्दमन्दिराणि वासरा यान्ति ॥६॥ १क.ग. ककिल्लिा २ क. ग..'दुरदिया।

·सुपासनाह चरिअम्मि- अह अन्नया य सह सहयरीहिं पासायसिहरमारूढा | जा चिटुइ ता पिच्छइ कयसिंगारंनयरलाय॥६॥ अंकनिवेसियनियनियपुत्तयपडिपुत्तनत्तपुत्तीयं । विविहफलफुल्लपरिकलियपइलियावावडकरग्गं ॥६५॥ चुसुमावयंसगाभिजनाणेऽर्णगतेरसिदिम्मि । गच्छतं कुसुमाउहपयजुयलसमच्चणनिमित्तं ॥६६॥ तम्मन्झट्टियवहुविहरयणाहरणेहिं भूसियसरीरं । पिच्छइ कमलायरमंतिपणइणि लडहलायणं ॥१७॥ सोहग्गमडफरहेरियकामघरणि सुहासणासीणं । अंनिवेसिययिं लालित विविहभंगीहिं ।।६८॥ ते पिच्छिण संगाममूरनरनाहमणइणी सहसा । ससहरंकरचुंबियकमलिणिव्व दीणाणणा जाया ॥१९॥ • पाउब्भवंतनिम्मेरमन्नुभरमारनीसहा तयणु । कोवभवणम्मि जरजिन्नसिक्कडे पडइ जरियव्य ॥७॥ चिंतइ निययालाए विभूसियाणंगतेरसिदिणम्मि । जा एवं विलसइ मंतिपणइणी सचिय कयत्या ॥७॥ विहलो चिय मह महिलाजम्मो कंकेल्लितरुलयाएव्वाजीएसुयपसवफलणेण पावियं नेय जम्मफलं ॥७२।। ता कहणु सलहणिज्जा पियमाणसफरणंसयहंसीवि । होमि अहं जीउच्छंगलंधण नेय दुहियावि ||७|| इय तीए नियपसयोवलंभचिंतासमुदपडियाए । तदुक्खदुक्खिओ इव दिवसवसाणक्खणो पत्तो ।।७४।। एत्यतरम्मि रोसारुणच्छिअसईकडक्खलखेहिं । विच्छुरिय पिव रविणो विवं आयंविरं जाय ||७|| अच्छोययंत्र सेवइ खणेण भाण विलणकरपसरो। अवरसमुद्दे पुणरवि दिणलच्छीसंगमनिमित्त.॥७६॥ अत्यं गम्मि सूरे कमेण अकमइ दसदिसाचकं । तम्मग्गमगणत्थंव पमुइयं तिमिरनिवसिविरं ॥७७॥ अथान्यदा च सह सहचरीभिः प्रासादशिखरमारूढा । यावत् तिष्ठति तावत्पश्यात कृतशृङ्गारं नगरलोकम् ॥६४॥ अशनिवेशितनिजनिजपुत्रकप्रतिपुत्रनप्तृपुत्रीकम् । विविधफलपुष्पपरिकलितपटलिकाव्याप्तकरामम् ॥६५॥ कुसुमावतंसकामिधोद्यानेऽनङ्गत्रयोदशीदिने । गच्छन्तं कुसुमायुधपदयुगलसमर्चननिमित्तम् ॥६६॥ तन्मध्यस्थितबहुविधरत्नामरणैपितशरीराम् । पश्यति कमलाकरमन्त्रिप्रणयिनी सुन्दरलावण्याम् ॥६७॥ सौभाग्यगर्वाधरितकामगृहिणिकां सुखासनासीनाम् । अवनिवेशितदुहितरं लालयन्ती विविधभनिमिः ॥६॥ तां दृष्ट्वा संग्रामशूरनरनाथप्रणयिनी सहसा । शशधरकरचुम्बितकमलिनीव दीनानना जाता ॥६९।। प्रादुर्भवन्निमर्यादमन्युमरभारनिःसहा तदनु । फोपमवने जराजर्णिसीत्कटे पतति ज्वरितेव ॥७०॥ चिन्तयति निज़यालया विभूषिताऽनङ्गत्रयोदशीदिने । यवं विलसति मन्त्रिप्रणयिनी सैव कृतार्था ॥७॥ विफलमेव मम महिलाजन्म फकैल्लितरुलताया इव । यया सुतप्रसवफलनेन प्राप्तं नैव जन्मफलम् ।।७२।। तस्मात्कथं नु श्लाघनीया प्रियमानसस्फुरणराजहंस्यपि। भवाम्यहं यस्या उत्सङ्गलान्छनं नैव दुहितापि ॥७३॥ इति तस्यां निजप्रसवोपलम्मचिन्तासमुद्रपतितायाम् । तदुःखंदुःखित इव दिवसावसानक्षण प्राप्तः ॥७॥ अत्रान्तरे रोपारुणाक्ष्यसतीकटाक्षेलक्षेः । विच्छुरितमिव स्वेर्विम्चमातामं जातम् ॥७५। .. अच्छोदकमिव सेवते क्षणेन भानुर्विलूनकरप्रसर । अपरसमुद्रे पुनरपि दिनलक्ष्मीसङ्गमनिमित्तम् ।।७६॥ मस्तं गते सूरे क्रमेणाकामति दशदिक्चक्रम् । सन्मार्गमार्गणार्थमिव प्रमुदितं तिमिरनृपशिविरम् ॥७॥ १क दरिया २क स्व. लालनि।

·८ . सुपासनाह-चरिअम्मि- अह राया भणइ सयावि मञ्झ दूमइ मणम्मि एसत्यो । नवरं इहभवसंचिंतणाइसज्झो न होइ फुडं ।।११।। किंतु पिए ! पुव्यभवाणुचिन्नेहि सिज्झए नूणं ! ताई विहियाइंन हु होज, तेण न हु संतई अम्ह ॥१२॥ ता पिययमे ! विसायं मुंचसु इण्हि कुणेसु सविसेसं । कुलदेवयाइ पूर्य इत्थ सुओयाइयं च तहा ॥१३॥ इंय सोऊण अंतोफुरंतदररोसकंपिरहराए । संगाममूरनरवइसमुहं देवीए भणियमिमं ॥१४॥ पियपम ! पुव्वाइटें सव्वंसिंवित्थरंमए विहियं । भत्तिमरणिभराए तहाविन समीहिय सिद्धं ॥२५॥ सुहसज्झं चिय कजं किज्जइ महिलाहिं नूण लोयम्मि । दुस्सझं पुण कुजं कुणंतिपुरिसाण भुयदंडा ॥१६॥ जेणं साहससहिया गणंतिते गिरिवरंपि गिरिकप्पं । भुयगाहिर्वपि रज्जुंपायालंपि हु विलायारं ॥९७॥ ता भिचिय इह उज्जमंतु इय निसृणिऊण से वयणं । किंकायव्यविमूढो जा चिटुइनरवरो तत्थ ॥९८॥ ताव सहसत्तिपिच्छइ उजोयंकोवभवणमज्झम्मि । विम्हयवसेण तो चउदिसिपिसो पेसए दिहि ॥१९॥ पेच्छइ य लुलंतमहंतरयणमयकुंडलिल्लगंडयलं । दारेणं पविसतं सुरजुयलं दिव्वतिल्लं ॥१०॥ नं दशा तहाविहचिंधेहिं जाणिऊण देवत्ति । राया विम्हियहियओ अमुट्ठाणाइयं कुणइ ॥१०१॥. भणइ.य के तुब्भे एत्य आगया केण वाविकज्जेण?।इयतुम्ह चरियपीऊसपाणपउणाइमेसवणा।।१०२।। अह तम्मज्झा एगो देवो जंपइ सुणेसु नरनाह ! । सोहम्मे अम्हे दोवि इंदसामाणिया देवा ॥१०॥ अथ राजा भणति सदापि मम दावयति मन एपोऽर्थः। नवरमिहभवसंचिन्तनादिसाध्यो न भवति स्फुटम् ॥११॥ किन्तु प्रिये ! पूर्वभवानुचीर्णपुण्यैः सिध्यति नूनम् । तानि विहितानि न खलु भवेयुः, तेन न संततिरावयोः॥१२॥ तस्मात् प्रियतमे ! विषादं मुञ्चेदानी कुरुष्व सविशेषम् । कुलदेवतायाः पूजामत्र सुतोपयाचितं च तथा ॥९॥ इति श्रुत्वाऽन्तःस्फुरदीपद्रोपकम्पनशीलाधरया । संग्रामशूरनरपतिसंमुख देव्या भणितमिदम् ॥९॥ प्रियतम ! पूर्वादिष्टं सर्वमपि सविस्तरं मया विहितम् । भक्तिभरानिर्भरया तथापि न समाहितं सिद्धम् ॥२५॥ सुखसाध्यमेव कार्य क्रियते महिलामिनूनं लोके । दुःसाधं पुनः कार्यं कुर्वन्ति पुरुषाणां भुजदंण्डाः ॥१६॥ येन साहससहिता गणयन्ति ते गिरिवरमपि गिरिकल्पम्। मुजगाधिपमपि रज्जूं पातालमपि हि बिलाकारम् ॥९॥ तस्माद् यूयमेवेहोद्यच्छतेति श्रुत्वा तस्या वचनम् । किंकर्तव्यविमूढो यावत्तिष्ठति नरवरस्तत्र ॥९८॥ तावत् सहसेति पश्यति उद्द्योतं कोपभवनमध्ये । विस्मयवशेन ततश्चतुर्दिक्ष्वपि स प्रेषयति दृष्टिम् ॥९९|| पश्यति च लोलन्महारत्नमयकुण्डलितगण्डतलम् । द्वारेण प्रविशत् सुरयुगलं दिव्यकान्तिकम् ॥१०॥ तद् दृष्ट्वा तथाविधचिह्नात्वा देवाविति । राजा विस्मितहृदयोऽभ्युत्थानादिकं करोति ।।१०१॥ भणति च फौ युवामत्रागतौ केन वापि कार्येण ? । इति युवयोश्चरितपीयूषपानप्रगुणाविमौ श्रवणौ ॥१०२॥ अथ तन्मध्यादेको देवो जल्पति शृणु नरनाथ ! । सौधर्म आवों द्वावपीन्द्रसामानिको देवो ॥१०॥ १ग ओभाइ°१२ यारं°१३ ख. ग. तुम्भेछि।

·.. पुवभवपत्यायो। जेणव फजेण पुणो समागया तंपि संपयं सुणसु । सणमिकमवाहियमणो होह साहिज्जए इत्तो॥१०४|| नियविहवमहिमसरिसं चिरकालं तस्य विसयसुइमणह अणुहवियममंदाणंदनलदिपरिमजिरंगेहि।।१०।। अह केड्या नेसग्गियसग्गसिरीसंगभोगभगकरा ! जाया अम्हाण इमा दुट्टारिद्वाण रिछोली ॥१०६॥ कंठयलकलियमाला परिमलबहुलाविसया वियासिरला अम्हं भाविरदीहरपवासदुहिया मिलाएइ।।१०७॥ सासणसिरीविनियपरियणम्मिन तहाफरेइअम्हाण भाविभवनयरगमणे पढम चिय कयपयाणव्व॥१०॥ भाविभवगम्भसंभवसंभावियभूरिसंभमेणंव ! अनिमित्तं चिय कंपइ कामो अम्दाण अणुसमयं ॥१०॥ सहगमणमणो परभवपत्यागं जाणिऊण अम्हाण | कंपंतो कप्पनरू सिंडिलइ नियमूलजालंय ॥११०॥ अणवरयविहियभासुररयणविमाणावलोयपहयव्वाअम्हाण नयणतारा परिचियवत्युम्मिवि मिलाइ॥१११।। अणवरयं रयणविमाणगमणसंभग्गगड्यमिव देई । अम्हाण निविडज़डिमांडवरमावहइ चंकमणे ॥११२॥ इय दद्रुमणिमरिटमंडलं मुणियचवणखणविहुरा। अवगणियधीरिमगुणा केवलिपासं समल्लीणा ॥११।। आगामिभवुप्पाय पुच्छेउं जाणिजण तेण सयं । हिययगयाभिप्पाओं अम्हाण साहिओ एवं ॥११॥ जह भो देवाणुपिया ! तुम्मे चविऊण देवलोगाओ । संगाममूरन्नो देवीए चंदलेहाए ॥११५|| एगो पुत्तत्ताए दुइओ दुहियत्ति होहिही,एयं । सोऊणं अम्हेहिं पयंपियं नाह ! किं स निवो? ॥११६।। सम्मट्टिी अहवा मिच्छदिद्वित्ति तेण तो भणिय । तुम्मेहितो सम्मं पवन्जिही महओ संतो ॥११७॥ येन वा कार्येण पुनः समागतौ तदपि सांप्रतं शृणु: क्षणमेकमवहितमना भव कथ्यत इतः ॥१०॥ निनविभवमहिमसदृशं चिरकालं तत्र विषयसुखमक्षतम् ।अनुमूतममन्दानन्दजलधिपरिमग्नानाम्याम्।।१०५॥ अथ कदाचिन्नैसर्गिकस्वर्गश्रीसङ्गमोगभङ्गकरा । जाताऽऽवयोरियं दुष्टारिष्टानां पङ्क्तिः ॥१०॥ कण्डतलकलितमाला परिमलबहुलापि सदा विकासवती । आवयोवनशीलीर्घप्रवासदुःखिता म्लायति॥१०७॥ शासनश्रीरपि निजपरिजने न तथा स्फुरत्यावयोः । मास्मिकनगरगमने प्रथममेव कृतप्रयाणेव ॥१८॥ माविमवगर्भसंभवसंभावितमूरिसम्रमणेव । अनिमित्तमेव कम्पते काय आवयोरनुसमयम् ॥१०९॥ सहगमनमनाः परभवप्रस्थानं ज्ञात्वाऽऽवयोः । कम्पमानः कल्पतरुः शिथिलयति निजमूलजालमिव ॥११०॥ अनवरतविहितमामुररत्नविमानावलोकप्रहतेष । आवयोनयनतारा परिचितवम्तुन्यपि म्लायति ॥१११॥ अनवरत रत्नाविमानगमनसंमग्नगातक इव देहः। आवयोनिबिडजाडमाडम्बरमावहात चड्क्रमणे ।।११।। इति दृष्ट्वानिष्टमरिष्टमण्डलं ज्ञातच्यवनक्षणविधुरो । अवगणितीरिमगुणो केवलिपार्थं समालीनौ ॥११॥ आगामिमवोत्पादं प्रष्टुं, ज्ञात्वा तेन स्वयम् । हृदयगताभिप्राय आवयोः कथित एवम् ।।११४॥ यथा भो देवानुप्रियो ! युवां च्युत्वा देवलोकात् । संग्रामशूरराजस्य देव्याश्चन्द्रलेखायाः ॥११५॥ एकः पुत्रतया द्वितीयो दुहितेति भविष्यथः,एतत् । श्रुत्वाऽऽवाभ्यां प्रजल्पित नाथ ! किं स नृपः ॥११६॥ सम्यग्दृष्टिरथवा मिथ्यादृष्टिरिति तेन ततो माणितम् । युवाभ्यां सम्यक्त्वं प्रपत्स्यते भद्रकः सन् ॥११७॥ १कमिटमा २. ममेद। ३ग पायं। ४ ग. कहियमिगमेन।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- इय सोऊणं नमिउं च कैवलिं इह समागया अम्हे । सुह सम्पत्तपत्रत्तणहे जेणम्ह तुज्झ कुले ॥११८।। उप्पनाणंन हु होइ दुल्लहो नरवरिंद! जिणधम्मो.। समयम्मि जंइमस्सवितंभणिय मूलवीयंति ॥११९॥ अपरं च, . . • अम्हाण नहु दूमइ इण्डिं चवर्णपि देवलोगाओ।अविरइबहुलाओ, तुह कुलम्मि जायाणज भणियं ।।१२०॥ सावयकुलं कुलाणं निग्गय पवयण पवयणाएँ । दाणाणमभयदाणं समाहिमरणं च मरणाणं ।।१२१॥ ता तुम्हकुलुप्पनासम्म पडिवज्जिऊण जिणधम्मं । पुव्वं पिव सग्गसिरीए भायणं होम्ह नहु चोज ।।१२२॥ . अह सहरिसो नरिंदो तयभिमुहं भणइ कहह कह पुल्लिं । जिणधम्मासेवाए पत्ता देवत्तणं तुम्भे ? ॥१२३॥ ते माहं नियचरिय जइवि न जुत्तं कहेउमम्हाण. तहवि तुह पत्यणाए साहिज्जइ, कहइ ताोगो॥१२॥ निम्मलफलिहसिलायलविसालसालग्गभग्गरविमग्गं । आसि इह भरहभूमीए भूसणं कणयकूडपुरं ॥१२॥ तत्य निवसेइ सिट्टी पउरगरिहो विसिहगुणजुत्तो । नामेणं जिणचंदो जणमाणसरायहंसोव्व ॥१२६॥ 'सीलवई नामेणं सीलालंकारसालिणी तस्स । भजा निरुवमविणयप्पमुक्वगुणजणियजणचोजा ॥१२७|| तीसे पुत्तत्तेणं संजाओ हं उवाइयसएहिं । अहिगयकलाकलावो कमेण तारुण्णमणुपत्तो ॥१२८॥ अह जिणचंदो सिट्टी कुडुवसामित्तयम्मि में ठविउं । जिणभणियधम्ममग्माणुसारओ मरणमावन्नो ॥१२९॥ तन्विरहदूमिओहं तदंसियमग्गमणुचरामि परं । धम्मम्मि पमायंतो घरचिंतावावडत्तेण ॥१३०॥ इति श्रुत्वा नत्वा च केवलिनमिह समागतांवायाम् । तव सम्यक्त्वप्रवर्तनहेतोर्येनावयोत्तव कुले ॥११८॥ उत्पन्नयोर्ने खलु भवेद् दुर्लभो नरवरेन्द्र ! जिनधर्मः । समये यदस्यापि तद् भणितं मूल्बीजमिति ॥११९॥ अपरञ्च, आवेयोन खल दावयतीदानी च्यवनमपि देवलोकात् । अविरतिबहुलात्, तब कुले जातयोर्याणितम्।। १२०॥ श्रावककुलं कुलानां नैर्ग्रन्थं प्रवचनं प्रवचनानाम् । दानानामभयदानं समाधिमरणं च मरणानाम् ॥१२१॥ तस्माद्युप्मत्कुलोत्पन्नौ सम्यक् प्रतिपद्य जिनधर्मम् । पूर्वमिव स्वर्गश्रिया माजनं भविष्यावो न खल्वाश्चर्यम्।। १२२॥ अथ सहर्षी नरेन्द्रस्तदभिमुख भणति कथयतं कथं पूर्वम् । जिनधर्मासेवया प्राप्तौ देवत्वं युवाम् ? ॥१२३॥ तौ भणतो निजचरितं यद्यपि न युक्तं कथयितुमावयोः। तथापि तव प्रार्थनया कथ्यंते, कथयति तयोरेकः॥१२४॥ निर्मलस्फटिकशिलातलविशालशालामभग्नरविमार्गम्।आसीदिह भरतभूमेभूपणं कनककूटपुरम् ॥१२५॥ तत्र निवसति श्रेष्ठी पोरगरिष्ठो विशिष्टगुणयुक्तः। नाम्ना जिनचन्द्रो जनमानसराजहंस इव ॥१२६॥ शीलवती नाम्ना शीलालकारशालिनी तस्य । भार्या निरुपमविनयप्रमुखगुणजनितजनाश्चर्या ॥१२७॥ तस्याः पुत्रत्वेन संजातोऽहमुपयाचितशतैः । अधिगतकलाकलापः क्रमेण तारुण्यमनुप्राप्तः ॥१२॥ • अथ जिनचन्द्रः श्रेष्ठी कुटुम्बस्वामित्वे मां स्थापयित्वा । जिनमणितधर्ममार्गानुसारतो मरणमापन्नः ॥१२९॥ तद्विरहदावितोऽहं तद्दर्शितमार्गमनुचरामि परम् । धर्मे प्रमाद्यन् गृहचिन्ताव्याप्तत्वेन ॥१३०॥ ॥ . १ क. हि । २. कई कई। स भगिहि, ग. भगहि। ४ कग मंट।

·पुव्यभवपल्यावो। अद्द मह माया हटागमणावसरम्मि सिग्यमेव सर्य । यरसालिदालिययघयपूराइयं रसबई कुणइ॥१३शा नवरं परिवेसंती महभिमुहं भणइ पइदिणं एवं । वच्छ । दुहाई पाविहिसि भुंजिरो वासियं भत्तं ॥१३२॥ अहमविभणामिअंबेकहमेय भणसिपइदिणंपितुर्म । सयमवि निव्वत्तियरसचईए मह भोयणं दिती ?||१३शा इय पुट्ठा तुहिका होउं सा चिट्टए सयावि तमो । कोऊहलकलिएणं पुणोवि पुट्टा गुरुवरोहा ॥१३४॥ तो तीए सलतं एवं तं वच्छ ! पुच्छ गंतूणं । समयामयनिहिरिं समोसहं अज उज्जाणे ॥१३॥ अह तत्थवि गंतुं तं नमि पसिणिस्समहमिमं जाव । ताव सयमेव नाणेण जाणिउ तेणिम भणिय॥१६॥ भो तुह एयास्वं पसिणं साहिस्सई सुहागपुरै । चेयसिद्धो मायंगसड्ढओ यावरो नाम ॥१३७॥ अहह अहो ! अच्छरियं सव्वं नाणेण जाणमाणोवि । ज मह न इमंसाहइ तदवस्सं कारणं किंपि॥१३८॥ एवं विचिंतमाणो कमेण पत्तो सुहागपुरनयरे । जाव रमणीययाए पिच्छामि अहं विवणिमग्गं ॥१३९।। ताव जरजजरंगो नियसियआजाणुमलिणसाडिल्लो पंडुरियरोमकूवो पयडसिराधमाणिसँठाणो ॥१४०।। हरिनहकहिणमहल्लिरपयनहरपरंपराए विकरालो । अद्धघरट्टियघुटं पूगं गंठीए बंधतो ॥१४॥ दूरपलंविरनासाकसचओ मूलघट्टकररुहओ । बहुसेयसिन्नमलमइलखंपणयचिकणसरीरो ॥१४॥ गहियायाणगउव्यरियलम्भदविणपि पत्यमाणेहि । सह गाहगेहिं दुव्ययणनिम्भर कलहमाणो य॥१४॥ कहकहवि हु सत्तेणं रेणुतुसावणयणत्यमनिलम्मि। उप्पाडिऊण पिडगाई तंदुले उप्पिणितो य॥१४४|| अथ मम माता हट्टागमनावसरे शीघ्रमेव स्वयम् । वरशालिदालिंघृतवृतपूरादिकां रसवर्ती करोति ॥१३१॥ नवरं परिवेविषाणा मदाभिमुख भणति प्रतिदिनमेवम् । वत्स ! दुःखानि प्राप्स्यसि मुञ्जानो वासितंभक्तम् ।।१३२।। अहमपि भणाम्यम्ब! कथमेतद्भणसि प्रतिदिनमपि त्वम् । स्वयमपि निवर्तितरसवत्या मम भोजनं ददती ||१३३॥. इति पृष्टातूणीका मृत्वा सा तिष्ठति सदापि ततः । कौतूहलंकलितेन पुनरपि पृष्टा गुर्ववरोधात् ॥१३४॥ ततस्तया संलप्तमेतत् त्यं वत्स ! पृच्छ गत्वा । समयामृतनिधिसूरि समवसृतमद्योद्याने ॥१३५|| अथ तत्रापि गत्वा तं नत्वा प्रक्ष्याम्यहमिदं यावत् । तावत् स्वयमेव ज्ञानेन ज्ञात्वा तेनेदं माणितम्॥१३६।। मोस्तवैतद्रूपं प्रश्नं कथयिष्यति शुमाकपुरे । चेटकसिद्धो मातङ्गश्राद्धकः स्थावरो नाम ॥१३७॥ महह अहो ! आश्चर्य सर्व ज्ञानेन जाननपि । यद् मां नेदं कथयति तदवश्यं कारणं किमपि ॥१३८॥ एवं विचिन्तयन् क्रमेण प्राप्तः शुमाकपुरनगरे । यावद् रमणीयतया पश्याम्यहं विपणिमार्गम् ॥१३९॥ तावजराजर्जराङ्गो निजसिताजानुमलिनशाटकः । पाण्डुरितरोमकूपः प्रकटशिराधमनीसंस्थानः ।।१४०॥ हरिनखकठिनमहापदनसरपरम्परया विकरालः । अर्धवरहितघुण्टं पूर्ण ग्रन्थेनन् ॥११॥ दूरपलम्बमाननासाकेशरयो मूलपट्टकररुहकः । वहुस्वेदशीर्णमलमलिनवस्त्रचिक्कणशरीरः ॥१४२॥ गृहीतयाणकोर्वरितलभ्यद्रविणमपि प्रार्थयद्भिः । सह ग्राहकैर्दुर्वचननिर्भरं कलहयंश्च ॥ १४३ ॥ कथंकथमपि खलु सत्त्वेन रेणुतुपापनयनार्थमनिले । उत्पाट्य पिटकादि तण्डुलानुत्पणयंश्च ॥ १४४ ।। १२. संनाणो । २ ग, पी३ग उपनि।

·. . . सुपासनाह-वरिअस्मि- एकम्मि महाइडे दिवोधणसारनामो सिद्धी किविणपियामह इय नगरवासिबिहियवरभिहाणो ॥१४५|| पुढो यसोमए जह थावरनामा इहत्थि मायगो। निणययणभावियमई चेडयसिद्धोंय कि कोवि १ ॥१४६|| एवं सम्ममसोऊण तेण भणियं कयाणगं किंपि। हट्टाओ आयडिय दंसेमितओमए पुढे ॥१४७॥ महया सदेण पुणोतं चिय, तो तेण साहिंय, अस्थि । दारहियचिचणिगाएं तस्स परडं चिय गिपि।।१४८॥ इयं सोऊण गओ हं तस्स गिहे तत्थ सोवि संपत्तो। कहिओ वासियभत्ताइवइयरो तस्स सव्योति ।।१४।। ताजाव मूरिणा हं तुह पासे.पेसिउत्ति तं सोउ। तेण भणियं कहिस्सं नवरं साहम्मिओ त सि ॥१५०॥ ता काऊण पसाय पाहुणगो होसु अञ्ज मञ्झ तुमं । भणियं मए कहंपित्र जाइविरुद्धं इमं जेण ॥१५॥ अह महणिच्छंतस्सवि साहम्भियवच्छलच्छपुन्नट्ठा किविणपियामहहट्टे निरूवियं भोयणं तेण ॥१५२॥ .. भणियं च भोयणाणंतरपि सिग्यं गिहम्मि महतणए । तुमए आगंतव्वं तुह पुहं जेण साहेमि ॥१५३॥ इय भणिऊण गओ,सो एत्तो यमएवि पणिो सिट्ठी। जब तंदुले पयावसु कत्यविभुंजामि जेणाह॥१५४॥ तेण नियसिटिणिचिय आहूया रंधणत्यलोभेण । तीएवि अणुसारेण जिणचंदसुरात विनाओ ॥१५॥ भणियं भो भो त मह पिउभायमुउत्ति बंधवो होसि । ता मुंच इमं मायंगदावियं तंदुलाईयं ॥१५६।। भुंजसु नियगेहिचिय आगंतूर्णति तो मए भणियं । अहममुगकारणेणं समागओ तस्समीवम्मि ||१५७|| तो तदावियमेयं भुंनिस्सं भोअणं अहं अन्न । एत्तो उहं जइ किंपि भणसि तो तुज्झ मह सवहो ॥१५८॥ एकस्मिन् महाहट्टे दृष्टो धनसारनामकः श्रेष्ठी । कृपणपितामह इति नगरवासिविहितवरामिधानः ॥१४॥ पृष्टश्च स मया यथा स्थावरनामेहास्ति मातङ्गः । जिनवचनभावितमतिश्चेटकसिद्धश्च किं कोऽपि ? ॥१४६॥ . एतत् सम्यगश्रुत्वा तेन मणितं ऋयाणकं किमपि हिट्टादाकृष्य दर्शयामि ततो मया पृष्टम् ॥ १४७ ॥ महता शब्देन पुनस्तदेव, ततस्तेन कथितं; अस्ति । द्वारस्थितपरट्टिकच्या तस्य प्रकटमेवं गृहमपि ॥ १४८ ॥ इति श्रृंचा गतोऽहं तस्य गृहे तत्र सोऽपि संप्राप्तः । कथितो वासितभक्तादिव्यतिकरस्तस्य सर्वोऽपि ॥१४९॥ • तावद् यावत्सूरिणाऽहं तव पार्वे प्रेपित इति श्रुत्वा.। तेन मणितं कथयिष्यामि नवरं साधर्मिकस्त्वमसि ॥१५०॥ ततः कृत्वा प्रमादं प्राघुणको भवाद्य मम त्वम् । भणितं मया कथमिव जातिविरुद्धमिदं येन ॥ १११॥ अयं ममारिन्छनोऽपि सकिकरसल्याच्छपुण्यार्थम् ! कृपपरपितामहढे निरूपितं भोजन लेन । १५२ : मणितं च भोजनानन्तरमपि शीघ्रं गृहे मदीये । त्वया आगन्तव्यं तव पृष्ठं येन कथयामि ॥ १५३ ॥ इति भणिन्वा गतः स इतश्च म्यापि प्रमाणितः श्रेष्ठी । यथा तण्डुलान् पाचय कुत्रापि मुझे येनाहम् ॥१५४॥ तेन निननेष्ठिन्येवाहूता रंन्धनार्थलोभेन । तयाभ्यनुसारेण जिनचन्द्रसुत इति विज्ञातः ॥ १९५ ॥ भणितं च भो भोस्त्वं मम पितृभ्रातृसुत इति बान्धवो भवति । तस्मान्मुश्चेदंमातङ्गदापिसं तण्डुलादिकम्।।१५६॥ भुक्ष्व निजगेह एवागत्येति ततो मया भणितम् । अहममुककारणेन समागतस्तत्समीपे ॥ १५७ ॥ :- ततस्तद्दापितमेतद् भोक्ष्ये मोजनमहमद्य । इत ऊवं यदि किमपि भणसि ततस्तव मम शपथः १५८ ॥ . १६. माग। २.ग. भोयणं ।

·पुरधभवत्यावो। १३ इय गुरुनिश्यंघेणं भणिया सा रंथिऊण मुहिगाए । मह देइ भोयगं नियगिहम्मि भुत्तुनरेय अहं ||१५९|| जा मायंगस्स गिहं वच्चामि सुणेमि ताव अक्कंदं । तो तस्सन्निहियजणा पुट्ठा तक्कारणं तेहिं ॥१६०॥ 'कहियं, जह मायंगो जस्स समीवम्मि आगओ तं सि । सो संपइ मूढविम्इयाए पंचत्तमणुपत्तो ॥१६१ ।। इय सो विमणमणोअंहयं तं सिंडिपीए काहिऊणं| जानियनयराभिमुहं चलिभोतो नीए इस भणिो॥१२॥ जह वीयदिणं चिट्ठसु इहेव काऊण वंधव ! पसायं । चेइहराई बंदसु तह पाहुणगो य मे होसु ।।१६३।। इस अइनिव्वंधपरं तीसे वयणं निसामिणमए। पडिवज्जियं तहच्चिय एतो दुइयम्मि दिवसम्मि॥१६॥ किविणपियामूहसिट्टी तीए गंतूण हटउवविट्ठो। भणिओ जह मह बंधू भुजिही अन्न तुह गेहे ॥१६५।। - ता सालिदालिसुसुयंधसप्पिपभीइ समप्पहर्ति तओ। सिट्ठीतयभिभुहं भणइ भुंजिही कह णुतुहबंधू?॥१६६।। देसागओवि अइदुत्थिोचि तइया गिहाउ मे मुक्को। निकालेज बंधू सहोयरोवि हुन कि सरसि?॥१६७|| अन्नं च, कुणसि वत्तं सालोदालीणतंन किं मुणसि?।जं देवगिहे जंतीए तुझतुसणी अणुण्णाया॥१६८॥ किञ्च, जइ बंधुसिणेहग्गहगहियाचिट्ठसि कहंपिन तुमंता। भुंजाइयाए मह सोवि जिम्मउ तिल्लेण सह वल्ले॥१६९॥. सा भणइ नियगिहेवि हुघयघेउरभोयणंसमाकुणइ । मह भाया, तासामिय! लज्जिस्समहं इमं दिती॥१७०।। अह सोअणक्खभरिओपभणइ पुव्वागया सिरीजस्सा विलसतस्स जहिच्छं का पीडा तस्स का निवा?॥१७१॥ इति गुरुनिवन्धेन भणिता सा रन्धित्वा मुधा । मम ददाति भोजनं निजगृहे, मुक्त्वा त्वरेयाहम् ॥ १५९ ॥ यावद् मातमस्य गृहं वनामि शृणोमि तावदाक्रन्दम् । ततस्तरसंनिहितजनाः पृष्टास्तकारणं तैः ॥ १६० ॥ कथितं, यथा मातह्नो यस्य समीप आगतस्त्वमासे । स संप्रति मूढविचिकत्या पञ्चत्वमनुप्राप्तः ॥.१६१ ॥ इति श्रुत्वा विमनोमना अहकंतत् श्रेष्ठिन्यै कथयित्वा । यावन्निननगराभिमुखं चलितस्ततस्तयेति भगितः।।१६२॥ यथा द्वितीयदिनं तिष्ठहैव-कृत्वा बान्धव ! प्रसादम् । चैत्यगृहाणि वन्दस्व तथा प्राघुणकश्च मम भव ॥१६॥ इत्यतिनिबन्धपरं तस्या वचनं निशम्य मया । प्रतिपन्नं तथैवेतो द्वितीयस्मिन् दिवसे ॥ १६४ ॥ कृपणपितामहश्रेष्ठी तया गत्वा हट्टोपविष्टः । भणितो यथा मम वन्धुर्मेश्यितेऽद्य तव गेहे ।। १६५ ॥ तस्माच्छालिसूपसुसुगन्धसर्पिःप्रभृति समर्पयेति ततः श्रेिष्ठी तदभिमुखं भणति भोक्ष्यते कथं नु तव बन्धुः ? ॥१६॥ देशागतोऽप्यतिदुःस्थितोऽपि तदा गृहान्मया मुक्तः । निष्काश्य बन्धुः सहोदरोऽपि खलु न कि स्मरसिः ॥१६॥ अन्यच, करोपि वार्ता शालिसूपयोस्तन्न किं जानासि ? । यद् देवगृहे यान्त्यास्तव तूष्णीमनुज्ञाता ।। १६८ ॥ किच, यदि वन्धुस्नेहग्रहगृहीता तिष्ठसि कथमपि न त्वं ततः । मोजिकया मम सोऽपि भोज्यतां तैलेन सह बल्लान् ॥१६॥ सा मणति निजगृहेऽपि खलु घृतघृतपूरमोननं सदा करोति । मम भ्राता,तस्मात् स्वामिन् ! लजिष्याम्यहमिदं ददती।। यस कोपमरितः प्रमणति पूर्वागता श्रीर्यस्य । विलसतों यथेच्छं का पीडा तस्य का निष्ठा ? ॥१७॥ . १ग. सोमण २ ग. °णामणो । ३ ग, अई सि°। ४. तुमली।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- कटेण इमेण मए लच्छी समुवजियान किं मुणसि। जंसिसिरे हिमपाएविचरिमनामम्मि रयणीए ॥१७२॥ उत्तरित्रं गुरुसरियं परतीरे कट्ठभारयं गहिउँ । जहनवि पिच्छइ कोवि हु तह तुह अप्पितओआसि ॥१७३।। नीरंपि हु रयणीए आणितो, मा कहिंपि मह अत्यो।पाणचएवि वच्चउ खंडणदलणाइगिहकम्मे ॥१७४॥ जो मे उवजिओ इह करण्यसणेण चरणघासेण । गिम्हुम्हतवियतणुणा तैल्लकणाईण चहणेण ॥१७॥ धम्मत्थेवि हु जइ कहवि कोवि मग्गइ कवड्डियं काणं । तो बद्धदंतसगडोमउव्व चिट्ठामि निचिटो ॥१७६।। तातं कह मं पत्थसि सालिप्पभिईणि इय मुणंतीवि । एवं वालालुंवि काउंसिट्टी टिओ मोणी ॥१७७॥ . परहट्टाओ अह सिटिणीवि आणेवि सालिमाईयं । जा पयइ ताव सिट्टीवि भोयगत्यं तर्हि पत्तो ॥१७८।। पुद्वाय तेण गिहिणी किं वल्ला पगुणिया तए नो वा ? | सा भणइंतुज्झ नियवधुणो ये जोग्गं गए अज्ज।।१७९।। वरसालिदालिमाई अन्न पगुणीकयंति सोऊण। दढकोववसा तेणं पयंपियं देह मह तंपि ।।१८।। तो भणइ सावि सिद्धिं खणमेगं एवमेव चिढेह । घेउरघाणदुगंजा पएमि इय निसुणि सहसा ॥१८॥ नीसहकरप्पहारेण पहणिऊणं पुणो पुणो हिययं । दुव्वयणाई तह जंपिऊण गिहिणीए समुहाई।।१८२॥ चिंतइ हद्धी अत्यो एमेव मुहाए गलइ मह गेहे । तो खेयमुव्वहंतो सुत्तो गंतूण गिहमझे ॥१८॥ अह दव्वव्वयसंजणियहिययसंघट्टपट्टियविवेओ। परिमुक्को पाणेहिं सो किविणपियामहो सिट्ठी ॥१८४॥ अह सिट्टिणीवि निप्पाइऊण वररसई समग्गपि । भेरिऊण चउक्कदुगं दाऊणं आसणाइं च ॥१८॥ कप्टेनानेन मया लक्ष्मीः समुपार्जिता न किं जानासि। यच्छिशिरे हिमप्रायेऽपि चरमयामे रजन्याः ॥१७२॥ उत्तीर्यं गुरुसरित परतीरे काष्ठमारकं गृहीत्वा । यथा नापि पश्यति कोपि खलु तथा तुभ्यमर्पयन्नासम् ॥१७॥ नीरमपि खलु रजन्यामानयन्, मा कुत्रापि ममार्थः । प्राणत्यागेऽपि व्रजतु खण्डनदलनादिगृहकर्मणि ॥१७४॥ यो मयोपार्जित इह कररुघर्षणेन चरणघर्षेण । ग्रीष्मोष्मतप्ततनुना तैलकणादीनां वहनेन ॥१७५।। धर्मार्थेऽपि खलु यदि कथमपि कोपि मार्गयति कपर्दिका काणाम् । ततो बद्धदन्तशकटो मृत इव तिष्ठामि निश्चेष्टः ।। तस्मात् त्वं कथं मां प्रार्थयसि शालिप्रभृतीनीति जानत्यपि । एवं बालालुम्बी (1) कृत्वा श्रेष्ठी स्थितो मौनी ॥१७७।। 'परहहादथ श्रेष्ठिन्यप्यानीय शाल्यादिकम् । यावत् पचति तावत् श्रेष्ठ्यपि भोजनार्थ तत्र प्राप्तः ॥१७८।। पृष्टा च तेन गृहिणी किं वल्लाः प्रगुणितास्त्वया नो वा सो भणति तव निजवन्धोश्च योग्यं मयाद्य ॥१७९॥ वरशालिसूपाद्यन्नं प्रगुणीकृतमिति श्रुत्वा । दृढकोपवशात् तेन प्रजाल्पितं दत्त मह्यं तदपि ॥१८॥ ततो भणति सापि श्रेष्ठिनं क्षणमेकमेवमेव तिष्ठत । घृतपूरसंघातद्विकं पचामीति श्रुत्वा सहसा ११८१॥ निःसहकरप्रहारेण प्रहत्य पुनः पुनर्हृदयम् । दुर्वचनानि तथा जल्पित्वा गृहिण्याः संमुखानि ।।१८२॥ चिन्तयति हा धिगर्थ एवमेव मुधा गलति मम गेहे । ततः खेदमुद्बहन् सुप्तो गत्वा गृहमध्ये ॥१८॥ अथ द्रव्यत्ययसंजनितहृदयंसंघदृयट्टितविवेपः । परिमुक्तः प्राणैः स कृपणपितामहः श्रेष्ठी ॥१८४॥ . अथ श्रेष्ठिन्यपि निष्पाद्य यररसवती समग्रामपि । भृत्वा चतुष्कद्विकं दत्त्वाऽऽसने च ॥१८५॥ १क. तिल्ल । २ ग. हार । ३ क मणि, ·पुरभवपन्धात्री। भोयणहेर्ड कोमलगिराहिं सिटिं पयोहिउँ लम्गा। जाव नतीसे पच्चुत्तरंपि सो देइ सावि तमो ॥१८६।। स्टोत्ति मन्नमाणी सिंणेहसारं पयंपिरं जाव । सच्चाइ संमई ताव भन्गं तारायणं नियइ ।।१८७।। तो एस मउत्ति विणिच्छिऊण पिहिऊण तह घरदुवारे । मह भोयणं विइन्न सयंच भुत्तं तो तीए ॥१८८॥ कहिय मह जह भत्ता एसो तिलतुसतिभागमेत्तपि। कहवि न कस्सविदितो अंत पृतं च भुंनंतो ॥१८॥ एत्तियकाला इण्डि उक्खुडियं सालिमादयं नाउं । तुह जोगं तो सहसा पुणो पुणी कुटियं हिययं ॥१९०।। सुत्तोच्चिय सिंजाए मओ अपुत्तो इमो यइइ आसि । चउकोडिसामियो माय! ता जहा नाइ नोदव्व।।१९१।। रायउले, तमुनायं चिंतेमो किंपि सो इमो चेव । घरमझिञ्चिय सिट्टी खिप्पर उंडाए खडाए ॥१९२॥ काऊण किंपिकवडं न मुणिज्नइ जहवहिं इमो अंत्यो। इय निच्छिऊण तीए मए य जहचिंतियं विहियं ॥१९॥ अह तीए महभिमुहं भणियं जह अज्ज निसि प्रसुत्ताए। दिलु मुमिणं तयणुसारओ इंमुणेमि इमं ।।१९४|| जह होही मह पुतौ ता भाय ! तुम इहेंब हट्टम्मि । ववहरमाणो चिमु जाहं पसवामि, इय सोउं॥१९॥ तीसे उवरोहेणं तहत्ति पडिवज्जियंमए सव् । साचि हु कयसिंगारा सहीण पुरओ इमं कहई ।।१९६।। वद्धाविजह तुम्मे सिंघलदीवम्मि जाई वहाणाई । तुम्हाण भइणिदणो अवतित्यगयाई निमुयाई ॥१९७|| महपइपुनवसेणं वेलाकूलम्मि ताई पत्ताई । तो तयभिमुहो सिटी हरिसेण सयं गओ इण्दि ॥१९८।। इय पयहंती सव्वं गमेइ दियहाई सिटिणी हिट्ठा । अहमवि घरवावारं सव्वं चिंतेमि एत्तो य ॥१९९।। भोजनहेतोः कोमलगीर्भिः श्रेष्ठिनं प्रबोधयितुं लग्ना । यावन्न तस्यै प्रत्युत्तरमपि स ददाति सापि ततः।।१८६।। स्ष्ट्र इति मन्यमाना स्नेहसारं प्रनल्प्य यावत् । पश्यति संमुखं तावद् भग्नं वाराकगं पश्याति ॥१८७॥ तत एप मृत इति विनिश्चित्य पिधाय तथा गृहद्वारम्। मह्यं भोजनं वितीर्ण स्वयं च मुक्तं ततस्तया ॥१८८।। कथितं मम यथा मत्तैप तिलतपत्रिमागमात्रमपि । कथमपि न कस्यापि दन्तं प्रान्तं च मुनानः ॥१८९|| एतावत्कालादिवानी रन्वितं शाल्यादिकं ज्ञात्वा । तव योग्य ततः सहसा पुनः पुनः कुट्टितं हृदयम् ॥१९०॥ सुप्त एव शय्यायां मृतोऽपुत्रोऽयं चेहासीत् । चतुष्कोटिस्वामी भ्रातः ! तलाद्यथा याति नो द्रव्यम् ॥१९॥ रानकुले, तमुपायं चिन्तयामः कमपि सोऽयमेव । गृहमध्य एव श्रेष्ठी क्षिप्यतां गभीरे गर्ने ॥१९२॥ कृत्वा किमपि कपटं न ज्ञायते यथावध्ययमर्थः । इति निश्चित्य तया मया च यथाचिन्तितं विहितम् ॥१९३।। अथ तया मदभिमुखं भणितं यथाऽऽय! निशि-प्रसुप्तया । यो दृष्टः स्वप्नस्तदनुमारतोऽहं जानानीदम् ॥१९४॥. यथा भविष्यति मम पुत्रस्तस्माद् भ्रातस्त्वमिहैव हट्टे । व्यवहरंस्तिष्ठ यावदहं प्रमूय इति श्रुचा ॥१९॥ तस्या उपरोधेन तथेति प्रतिपन्नं मया सर्वम् । सापि खलु कृतशृङ्गारा सखीनां पुरत इदं कथयति ||१९६॥ वर्धाप्यध्वे यूयं सिंहलद्वीपे यानि यानानि । युष्माकं भगिनीपतेरपतीर्थगतानि श्रुतानि ॥१९॥ मत्पतिपुण्यवशेन वेलाकूले तानि प्राप्तानि । ततस्तदमिमुखः श्रेष्टी हर्षेण स्वयं गत इदानीम् ।।१९८।। इति प्रकटयन्ती सर्व गमयति दिवसानि श्रेष्ठिनी हृष्टा । अझ्मापिगृहव्यापार सर्व चिन्तयामि, इतश्च ॥१९९॥ .

·सुपासनाह-चारम्मि- सा समपम्मिपसूया परममुहुत्तम्मिदारयं पवरं । भोमाम माम लहु एहि एहि पुण्रुत्तमियमणिरं ।।२००॥ हो तीए सहिझीए विम्हियरिययाए लहु सनीगतुं। आहूओ इं गेहे गओ य जातस्स दिद्विपह ॥२०१।। तोभणिोतेणाहं भोमामग! अज्ज दाहिणदिसाए। चिंचणीगाए समीवे मायंगी पसविया अस्थि ॥२०२॥ जाओ य तीए तणो अहुणा सा ठिविऊण तस्स मुहं । पंचत्तं पावेही बहुभिदुहेहिं संतत्ता ।।२०३॥ ता तीए दम्मपंचगमप्पसु तं झत्ति तत्थ गतूण । भणियव्वा य तए साघयतंदुलमाइयं कुणसु ॥२०४॥ पालसु डिंभे मा मारसुत्ति एवं तहत्ति काऊण । पुणरवि गिहागओहंसप्पणयं तेणेमं भणिय ॥२०५॥ पंञ्चभिजाणसि नो वा मामग ! मंसोअहं खु मायंगो । वासियभत्ताईवइयरस्मसंपुच्छणनिमित्तं ॥२०६॥ समयामयनिहिगुरुणाजस्स समीवम्पि पेसिओसि तुम । साहम्मिउत्तिकाउंतुह भायणदाणमओ तइया||२०७] चिरपुनपभावेण य उम्मूढविसूइयाए मरिऊण । अहमिहमुप्पन्नो बद्धपुब्वमणुयाउयत्तेण ॥२०॥ जो पुण मारिज्जतो दवपयाणेण रक्खिओ तुमए । सो धणसारो सिट्ठी मरिउं मेइणि ओजाओ ॥२०९॥ नवपुन्नणज्जणेणं वासियंपुन्नक्खएण ता माम!: 1 धम्पम्मि पमायंतो दिट्ठो तुह अंबयाए तुमं ॥२१०॥ इय कारणेण तइया भणिओ तं तीए पइदिणंपि इमं । 'वच्छ ! दुहाई पाविहिसि भंजिरो वासियं भत्तं ॥२११॥. तह मूरिणाविधणसारपचएण तुज्झमुणिवि पडिवोहं । तं इह पहिओ मामग! साधणसारो दुहं पत्तो॥२१२॥ जह वासियपुन्नुवभुंजणेण तह माम ! तंपि पाविहिसि। जइ धम्मपमायपरोउवभुंजसि वासियं पुन्नं ॥२१३॥ सा समये प्रसूता परममुहूर्ते दारकं प्रवरम् । भो मातुल मातुले लघ्वेहि एहि भृशामिति भणितारम् ॥२०॥ ततस्तया प्रातिवैश्मिक्या विस्मितहृदययालघु समागत्य । आहूतोऽहं गेहे गतश्च जातस्य दृष्टिपथम् ।।२०।। ततो भणितस्तेनाहं भो मातुल ! अद्य दक्षिणदिशि । घरट्टिकायाः समीपे मातङ्गी प्रसूतास्ति ॥२०२॥ जातश्च तस्यास्तनयोऽधुना. सा विघोट्य तस्य मुखम् । पञ्चत्वं प्रापयिष्यति बहुडिम्भदुःखैः संतप्ता ।।२०३।। तस्मात्तस्यै द्रम्मपञ्चकमर्पय त्वं झटिति तत्र गत्वा । भणितव्या च त्वया सा घृततण्डुलादिकं कुरुष्व ॥२०॥ पालय डिर्भ मा मारयेत्येतत् तथति कृत्वा । पुनरपि गृहागतोऽहं सपणयं तेनेदं भणितम् ।। २०५ ॥ प्रत्यभिजानासि नो वा मातुल! मां सोऽहं खलु मातङ्गः । वासितभक्तादिव्यतिकरस्य संप्रश्ननिमित्तम् ॥२०॥ समयामृतनिधिगुरुणा यस्य समीपे प्रेषितोऽसि त्वम् । साधर्मिक इति कृत्वा तुभ्यं भोजनदानतस्तदा ॥२०७॥ ,चिरपुण्यप्रभावेण चोन्मूढविसूचिकया मृत्वा । अहमिहोत्पन्नो बद्धपूर्वमनुजायुप्कत्वेन ॥ २०८ ।। यः पुनर्मार्यमाणो द्रव्यप्रदानेन रक्षितस्त्वया । स धनसारः श्रेष्ठी मृत्वा मेदिनीसुतो नातः ॥ २०९ ।। नवपुण्यानर्जनेन वासितपुण्यक्षयेण तस्मान्मातुल ! । धर्मे प्रमाद्यन् दृष्टस्तवाम्बया त्वम् ॥ २१०.॥ इति कारणेन तदा मणितस्त्वं त्या प्रतिदिनमपदिम्। 'वत्स! दुःखानि प्राप्स्यसि भुञ्जानो वासितंभक्तम् ॥२१॥ तथा सूरिणापिधनसारप्रत्ययेन तव ज्ञात्वा प्रतिबोघम्त्वमिह अहितो मातुल! तस्माद्धनसारों दुःखं प्राप्तः॥२१२॥ यथा वासितपुण्योपभोगेनं तथा मातुल! त्वमपिप्रास्यसि । यदि धर्मप्रमादपर उपमुझे यासितं पुण्यम्. ॥२१॥ । . एस. हिजबीए । २ क, तेण.मणिभो ।

·पुन्यभयपत्यायो। इयसुणिवि विम्हियमणोचितमि अहो इमं महच्छरियं । जंतदहजायस्सविइमस्सइय वयणविनासो।।२१४|| ता कि सचमसचं इमंति पुच्छामि किंपि अइसइणं । इय संकप्पपरो हं जा संचिट्ठामि ता तत्य ॥२१॥ समयामयनिहिमूरी सो चेव समागउत्ति लोआओ। निसुयं तस्स समीवे गओतओ ते इमं पुट्ठा ॥२१६।। पुच्चुत्तवइयरं, तेहिं जंपियं भद सव्वमविं सचं । जं तुह भइणिसुएणं पयपियं, तो मए भणियं ॥२१७।। किं पहु मायंगेणं पुन्नं समुवजियं जओ जाओ। चउकोडीणं सामी एसो, तो तेण इय कहियं ॥२१॥ चडरूवगे वएऊण तेण केणावि सुद्धभावेण । साहम्मिउत्ति काउं दिन्नं तुह भोयणं तइया ॥२१९॥ तेण तस्स चउकोडिदविणभावेण परिणया, एत्तो।भणियं मए कहं पहु तसिण्डिं वयणसत्तीवि?॥२२०।। तैंण भणियं इमंपिहुनिसुणसु, तइया गयस्स गेहम्मि। दिवसस्स पहमजामे से मृढविमुइया जाया ॥२२१॥ संखुद्धमाणसेणं सरिओ तो सिद्धचेडओ तेण । तत्थागओ य पुढो कि महसंपइ चरिमसमओ?॥२२२॥ जो एवं सनाया विमूइया मज्झ, सो भणइ एवं। तो पुढे मरिऊणं उप्पज्जिस्संअहं कत्य ? ॥२२३॥ तेणवि सम्मं अवईि पजि साहियं इमं तस्स । जह धणसारसुओतं होहिसि तो तेणिमं पुढें ॥२२४॥ जह कह जाणतणवि नाणेणं मूरिणा मह समीये । वासियभत्ताईवइयरस्स संपुच्छणनिमित्तं ॥२२॥ एसो सड्ढो इह पेसित्ति सोऊण जंपियं तेण । जह एयस्सक्योहो मूरीहि इहेब विनाओ ॥२२६।। सो उण धणसारगिहम्मि जायमित्तस्स तुह मुहे हो । जंपिस्सामिजया है तइया होहित्ति जंपे॥२२॥ इति श्रुत्वा विस्मितमनाश्चिन्तयाम्यहो इदं महाश्चर्यम्। यत् तदर्जातस्याप्यस्येति बचनविन्यासः ॥२१॥ तमात् किं सत्यमसत्यमिदमिति पृच्छामि कमप्यतिशयिनम् । इति संकल्पपरोऽहं यावत्संतिठे तावत्र ॥२१॥ समयामृतनिधिसूरिः स एव समाग्रत इति लोकात्.। श्रुतं तस्य समीपे गतस्ततस्ते इमं पृष्टाः ॥२१६॥. पूर्वोक्तव्यतिकरं, तल्पितं भद्र सर्वमपि सत्यम् । यत्व भगिनीसुतेन प्रजल्पितं, ततो मया भणितम् ॥२१॥ किं प्रमो मात न पुण्यं समुपार्जितं यतो जातः । चतुष्कोटीनां स्वाभ्येपः, ततस्तेनेति कथितम् ॥२१॥ चनूरूपकान वीत्य तेन केनापि शुद्धभावेन । साधम्मिक इति कृत्वा दत्तं तुभ्यं भोजनं तदा ॥२१९।। ते येन तस्य चतुष्कोटिद्रविणभावेन परिणताः, इतः। मणितं मया कथं प्रभो तस्येदानी वचनशक्तिरपि ? ॥२२॥ तेन भगितमिदमपि खलु शृणु, तदा गतस्य गृहे । दिवसस्य प्रथमयामे.तस्य मूढविसूचिका जाता ।।२२१॥ संशुन्धमानसेन स्मृतस्ततः सिद्धचेटकस्तेन । तत्रागतश्च पृष्टः किं मम संप्रति चरमसमयः ॥२२२॥ यत एवं संजाता विसूचिका मम, स मणत्येयम् । ततः पृष्टं मृत्वोत्पत्स्येऽहं कुत्र ! ॥२२३ ॥ तेनापि सम्यगवधि प्रयुज्य कथितमिदं तस्मै । यथा धनसारसुतस्तं मविप्यसि ततस्तेनेदं पृष्टम् ।।२२४॥ यथा कथं जानतापि ज्ञानेन सूरिणा मम समीपे । वासितमक्तादिव्यतिकरस्य संप्रश्ननिमित्तम् ॥२२॥ एप प्राद इह प्रेपित इति श्रुत्वा जल्पितं तेन । यथैतस्यावरोधः सूरिभिरिहैव विज्ञातः ॥ २२६ ।। से पुनर्धनसारगृहे जातमात्रस्य तव मुखे भूत्वा ।जल्पिप्यामि यदाऽहं तदा भविष्यतीति जल्पित्या ॥२२॥ .. A - . १ व्ययं गत्वा । २ अवरोधः । 3 ·मुपासनाह-चरिअम्मि- नियठाणम्मि गओ सो तइया इण्दि तु अवसरं नाई।अबइन्नो तस्स मुहे सोचिय.तो जपई इमोति ।।२२८॥ इय सोउं भववासुबिग्गेणं तस्स चेव पासम्मि । नवपुन्नजणहेउ पडियन्ना सव्वओ विरई ।।२२९।। एक्कारस अंगाई अहिजिऊण कमेण संपत्तो । गीयत्यो विहरतो वहुवरिसहि सुहागपुरे ॥२३०॥ तो सो मह भइणिसुओ समागओ मज्झ वंदणनिमित्तं । तप्पुरओ आरद्धा मएवि सद्देसणा एवं ॥२३१॥ भो सव्वहा असारे संसारे सयलदुक्खनिलयम्मि । तं कीस वससि उज्जमपरम्मुद्दो धम्मविमम्मि ?।।२३२॥ कि एत्य चउगाईसवि मुत्यं दिलु तए कहि, अहवा । मरणम्मि अभयवत्तं पत्नं तुमए कयंताओ? ॥२३३॥ किंवाजरामरत्ते देवेणं दाणवेणव विइन्नो । तुज्झ वरो, इह अहवा मणिमंतोसहिवलं किंपि ? ॥२३४॥ कि नो पिच्छसिसयलं जियलोयं विसरिसंपकुवंती । जररक्खसी हटेणं सुइबीरियपमुहहरणेण ? ॥२३॥ ता चयसु पमायं सव्वहावि अंगीकरेस जइयम्मं । जई सिद्धिवहूपरिरंभविभमं महसि भो भह ॥२३६॥ इस सोडं पडिवन्नो पढमवर चेव तेण जइधम्मो । परिपालिओ य सुचिरं पञ्जते अणसणं काउं ॥२३७ संपत्तो सोहम्मे तत्याहं पढमयो समुप्पन्नो । इय जह जिणधम्माओ पत्तो सग्गो तहा कहिय ॥२३८॥ इय सोड विणयपुरस्सरेण संगामसूरराएण । देवीए चंदलेहाए संजपण सुरसमीये ॥२३९॥ सम्मत्तेणं जुत्तो गहिओ वारसविहोवि गिहिधम्मो । सुरजुयलपि हु एत्तो वचइ सोहम्मकप्पम्मि ॥२४०।। कालकमेण ततो चविरं देवीए चंदलेहाए । समग गम्भत्ताए उप्पानं पुन्नसमयम्मि ॥२४॥ सावि पस्या पुत्तं कन्नं च तो य नरवरिदेण । वारस दिणाई विहिमं बद्धावणय पमोएण ॥२४२॥ निजस्थाने गतः स तदेदानीं त्ववसरं ज्ञात्वा । अवतीर्णस्तस्य मुखे स एव नतो जल्पत्ययमिति ॥२२८|| इति श्रुत्वा भववासोद्विग्नेन तस्यैव पाचँ । नवपुण्यार्जनहेतोः प्रतिपन्ना सर्वतो विरचिः ॥२२९॥ . एकादशाङ्गान्यधीत्य क्रमेण संप्राप्तः । गीतार्थो विहरन् बहुवर्षः शुभाकपुरे ॥२३०॥ ततः स मम भगिनीसुतः समागतो मम वन्दननिमित्तम् । तत्पुरत आरब्धा मयापि सद्देशनैवम् ।।२३१॥ भोः सर्वथाऽसारे संसारे सकलदुःखनिलये । त्वं कस्माद् वसस्युद्यमपराड्मुखो धर्मविपये ? ॥२३२॥ किमत्र चतुर्गतिप्वपि सौस्थ्यं दृष्टं त्वया क्वाथवा । मरणेऽभयवत्त्व प्राप्तं त्वया कृतान्तात् ? ॥२३३॥ किंवाऽजरामरत्वे देवेन दानवेन वा वितीर्णः । तुभ्यं वरः, इहाथवा मणिमन्त्रौषधिषलं किमपि-? ॥२३॥ किं नो पश्यसि सकलं जीवलोकं विसदृशं प्रकुर्वती । जराराक्षसी हटेन स्मृतिवीर्यप्रमुखहरणेन ? ॥२३॥ तस्मात्यज प्रमादं सर्वथाप्यङ्गीकुरु यतिधर्मम् । यदि सिद्धिवधूपरिरम्भविभ्रम कासि भो भद्र ॥२३६॥ इति श्रुत्वा मतिपन्नः प्रथमवयस्येव तेन यतिधर्मः । परिपालितश्च मुचिरं पर्यन्तेऽनुशनं कृत्वा ॥२३७॥ संभातः सौधर्मे तत्राहं प्रथमतः समुत्पन्नः । इति यया जिनधर्मात् प्राप्तः स्वर्गस्तथा कथितम् ॥२३८॥ इति श्रुत्वा विनयपुरस्सरं संग्रामशुरगजेन । देव्या चन्द्रलेखया संयुतेन सुरसमीपे ॥२३९|| सम्यक्त्वेन युक्तो गृहीतो द्वादशवियोऽपि गृहिधर्मः । सुरयुगलमपि खस्वितो बनति सौधर्मकल्पे ॥२४॥ : कालक्रमेण ततश्च्युला देन्यां चन्दलेखायाम् । समकं गर्भतयोत्पन्न पूर्णसमये ।।२४ १५ ·पुन्यभयपत्यायो। उचियसमयम्मि नाम विहियं जयसुंदरोत्ति पुत्तस्स ! दुहियाए पुणो जयसुंदरित्ति एत्तो य ताइपि ॥२४॥ बहुपिहजहिच्छकीलाविलास सुहगहियविम्गहबलाई । जायाई अवच्छरपरिपायाई कमेण तो ॥२४४ा, सयलकलाकलणकए लेहायरियस्स ताई विहिपुव्वं । उवणीयाई रन्ना गहियाउ कलावि कमेण ॥२४॥ अह अन्नया यं जयसुंदरीवि समवयसहीहिं परियरिया। उज्जाणवणे सिरिवीयरायभवणम्मि गंतूण ॥२४६॥ नमिऊण जिणं पुरओ उवविसिय भत्तिनिन्भरा तयण । कहवि हु लग्गा वीणावायणकावारमायरिं॥२४७॥ एत्यंतरे जहिच्छाविहारवावारपरवसं किंपि । किन्नर मिहुणं गयणे वञ्चतं तं निसामे ॥२४८॥ वीणारवाणुसारेण जणियगयणयलतरलगइभंग । जयसुंदरीसमीचे पत्तं कोऊहलाउलियं ॥२४९॥ तीसे सागयययणप्पमुक्खपडिवत्तिपयडणपहिडें । उचियासणम्मि रम्मे तो तं मिहुणं समासीणं ॥२५॥ साहियागमणपओयणस्स पुरओ य तस्स कुमरीए । विहियं वीणावायणकलाए कोसल्लसव्यस्स ।।२५१॥ तत्तो काए कलाए तुम्हें कोसल्लसंपया फुरइ । इय सबहुमाणवयणाए पसिणियं तीए तं मिहुणं ॥२५२॥ तेणवि गीयकलाकोसल्ले साहियम्मि तयभिमुहं । जयसुंदरीए भणियं तं दंसह मज्झ, तो तेहिं ॥२५३॥ • कलकंठफंदलीपोलमाणमिउमहुरमुंदियसरेण । जयसुंदरिसवणामयपाणसमो थाहिओ विडिओ ॥२५॥ तालाणुकूलसुललियपयपेसलमुल्लसंतसंहरायं । सपियाए सम चिय किन्नरेण तो गाइयं गीय ॥२५॥ सापि प्रसूता पुत्रं कन्यां च ततश्च नरवरेन्द्रेण । द्वादश दिनानि विहितं वर्धापन] प्रमोदेन ॥२४२।। उचितसमये नाम विहित जयमुन्दर इति पुत्रस्य । दुहितुः पुनर्जयसुन्दरीतीतश्च तावपि ॥२४३॥ पविधयथेच्छक्रीडाविलासमुखगृहीतविग्रहवलौ । जातावष्टवत्सरपर्यायौ क्रमेण ततः ॥२४४॥ सकलकलाफलनकृते लेखाचार्यस्य तो विधिपूर्वम् । उपनीतौ राज्ञा, गृहीता कला अपि क्रमेण ॥२४॥ अथान्यदा च जयसुन्दर्यपि समवय सखीभिः परिकरिता । उद्यानवने श्रीवीतरागभवने गत्वा ॥२४६॥ नत्या जिनं पुरत उपविश्य भक्तिनिर्भरा तदनु । कथमपि खलु लग्ना वीणावादनव्यापारमाचरितुम् ॥२४७॥ अवान्तरे यदृच्छाविहारव्यापारपरवशं किमपि । किन्नर मिथुनं गगने वजत् तं निशम्य ॥२४८॥ वीणारवानुमारण जनितगगनतलतरलगतिमङ्गम् । जयसुन्दरीसमीपे प्रासं कौतूहलाकुलितम् ॥२४९॥ तस्याः स्वागतवचनप्रमुख्यप्रतिपचिप्रकटनप्रहृष्टम् । उचितासने रम्ये ततस्तन्मिथुनं समासीनम् ॥२५०॥ कथितागमनप्रयोजनस्य पुरतश्च तस्य कुमार्या । विहितं वीणावादनकलायाः कौशलसर्वस्वम् ॥२१॥ तत कस्यां कलाया युष्माकं कौशलसंपत् स्फुरति ? । इति सबहुमानवचनया प्रश्चितं (पृष्टं)तया तन्मिथुनम्।।२५२।। तेनापि गीतकलाकौशले कथिते तदभिमुखम् । जयसुन्दर्या भणितं तद् दर्शय ममततस्ताभ्याम् ॥२५३॥ फलकण्ठकन्दलीपूर्णमानमृदुमधुरमुद्रितस्वरेण । जयसुन्दरीश्रवणामृतपानसम आलापो (१) विहितः ॥२५॥ तालानुकूलसुललितपदपेशलमुल्लसच्छुभरागम् । स्वप्रियया सममेव किन्नरेण ततो गीत गीतम् ॥२५॥ तत्र च विस्मयवशविकसन्नयनेन तेन सगीत । तवैव गुणग्रामस्तथा कथमपि खलु येन तद्वेलम् ।।२५६॥ १ग की। २ मदि।३ग वाहि।४क मुह ।

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
तत्य य विम्हयवसवियसमाणनयणेण तेण संगीओ। तुह चैव गुणग्गामो तह कहवि हु जेण तव्वेलं ॥२५६॥
रमणसरासणवाणवरिसणज्झासठाणमणुपत्ता । जयसुंदरी सुणंती तमसरिस तुह गुणग्गामं ॥२५७॥
तो तक्खणेण मुच्छानिमीलियच्छिमहीयलुच्छंगे। अच्छुक्कुत्थरियमहल्लवाहभरनीसहा पडिया॥२५८॥
तोसे सहीमोकामोवि हिय मइंति काओवि कुणति । सिरिखडरसनिसेयं काओवि वीयंति वियणेहि॥२५॥
परियणकरणाइव तो कहंपि विविहोवयारविहवेण । पच्चागयचेयन्ना संजाया सा ससंकमुही ॥२६०॥
एत्यंतरंम्मि बहवे समागया खेयरा तहिं भवणे । जिणपडिम पणमेउं एयावत्या य सा तत्थ ॥२६१॥
दिहा उत्तरसेढीवइणो तणएण कणयचूडेण । तो सो तव्येलं चिय गहिओ मयणग्गहेण दढं ॥२६२॥
कि बहुणा,
फुटंति हारमुत्तामणीउ लायव्य जम्मि सयखंडं । सो दाहजरो सहसा वियमिओ तस्स देहम्मि ॥२६॥
जयसुंदरीविएतो कहवि हुसंवाहिउंसहियणेण । नियपिउगिहम्मिनीया तत्वयि तुममेव चितंती ॥२६॥
न रसं रसेइ न रवं सुणेइ न हु गंधयं च गेण्हेइ । नय स्वंपि निरुवइ न किंपिफासंपि सामुणइ ॥२६५।।
एत्यंतरम्मि संगाममूररायस्स पासमल्लीणो । सिरिकणयचूडपियरेण पेसिओ महुयरो दूओ ॥२६६॥
अब्भागयजणपडिवत्तिनिउपरन्नाविदावियं विउलं । कणयमयमासणं तस्स सोवि नमिऊण उवविठ्ठो ॥२६७॥
तो दूएणं भणियं जह एवं भणइ कणयचूडपिया । वियरिजउ जयसुंदरिकन्ना सिरिकणयचूडस्स ॥२६८॥
रतिरमणशरासनबाणवपणाध्यासस्थानमनुप्राप्ता । जयसुन्दरी शृण्वती तमसंदृशं तव गुणग्रामम् ॥२५७|| .
ततस्तत्क्षणेन मूीनिमीलिताक्षिमहीतलोत्सङ्गे । अक्षिकूपतुलोत्सृतमहावाप्पभरनिःसहा पतिता ।।२५८।।
ततस्तस्याः सख्यः का अपि हृदयं मर्दयन्ति का अपि कुर्वन्ति । श्रीखण्डरसनिषेकं का अपि वीजन्ति व्यजनैः।२६९।
परिजनकरुणयेव ततः कथमपि विविधोपचारविभवेन । प्रत्यागतचैतन्या संजाता सा शशाङ्कमुखी ॥२६॥
अत्रान्तरे बह्यः समागताः खेचरास्तस्मिम् भुवने । जिनप्रतिमां प्रणन्तुमेतदवस्था च सा तत्र ॥२६ १॥
दृष्टोत्तरश्रेणीपतेस्तनयेन कनकचूडेन । ततः स तद्वेलमेव गृहीतो मदनग्रहेण दृढम् ।।२६२॥
किंबहुना
स्फुटन्ति हारमुक्तामणयो लाता इव यसिञ्शतखण्डम् । स दाहन्वरः सहसा विजृम्भितस्तस्य देहे ॥२६॥
जयसुन्दयपीतः कथमपि किल संवाह्य सखीजनेन । निजपितृगृहे नीता तत्रापि त्वामेव चिन्तयन्ती ॥२६॥
न रसं रसति न रवं शृणोति न खलु गन्धं च गृह्णाति। नच रूपमपि निरूपयति न कमपि स्पर्श च सा जानाति॥२६॥
अत्रान्तरे संग्रामशूरराजस्य पार्थमालीनः । श्रीकनकचूडपित्रा प्रेषितो मधुकरो दूतः ॥२६॥
अभ्यागतजनप्रतिपत्तिनिपुणराजेनापि दापितं विपुलम् । कनकमयमासनं तस्मै सोऽपि नत्वोपविष्टः ॥२६७॥
ततो दूतेन भणितं यथैवं भणति फनकचूडापिता वितीर्यतां जयसुन्दरी कन्या श्रीकनकचूडाय ॥२६॥
ततो नरवरेण भणितं रतिमदनयोरिवानयोः संबन्धम् । को न बहु मन्यते किन्तु तस्यां जननीह प्रमाणम् ॥२६९॥

·૨૨ A पुयभयपन्थावा। तो नरवरेण भणियं रइमयणाणव"इमाण संबंधं । को न बहु मन्नएकिंतु तीए जणणी दह पमाणं ॥२६९॥ इय भणिऊणं सम्माणि च राया विसजिउ दुयं । चंदलेहाए पुव्वुत्तवइयरं साहए सावि ॥२७०॥ पुच्छित्समहं धूयति जंपिऊण तओ समुटुंउं । जा जयसुंदरिपासे समागया तो तयं नियइ ।।२७१।। परिहरियकेलिकमलं करकिसलयगम्भसंठियकवोलं। उवरिनिवडतअसुप्पहारयरहरियसिहिणजुयं ॥२७२।। मिउमहुरालावपरायणाए देवीए चंदलेहाए । जयसुंदरी सप्पणयं पारद्धा पुंच्छिउं एवं ॥२७३॥ एयावत्याए तुह को पुत्ति ! निबंधणं फुडं कहसु । मह सव्वकजचिंतायगाए मा खेयमुबहसु ॥२७॥ तं नत्यि किंपि भुवणत्तयम्मि सयलम्मि जं न महसझीज फुरइ वत्थुजायं मह हत्यगयंत्र सव्वंपि।।२७५।। इय पुट्टा सा नहु किंपि देइ पच्चुत्तरं तओ तीए । कहियं जह तुह वरणत्थमागओ संपयं दूओ ॥२७६॥ सिरिकणयचूडहेडं तप्पिउणा पेसिउत्ति सोऊण । वाहं नीससिऊण य पुणोवि धरणीयले पडिया॥२७७॥ अह तीए सहयरीए विभमलेहाए कुमरिजणणीए । कहियं जह राईए किन्नरमिहुणेण गिज्जतो ॥२७८॥ सिरिसमरसीहराया निसामिओ नूण ता इमा तम्मि । अणुरत्ता,ता जह कहवि तेण सह संगमो होइ।।२७९॥ तह उज्जमेउ देवी, इय सोऊणं निवेइयं तीए । नियपिययमस्स, तेणवि आहूओ सो खयरदूओ ॥२८०॥ कहिय जहटियं चिय तप्पुरओ नरवरेण, सो भणइ । जइ कहवि कोवि अन्नो परिणेही तुह इमं धूयं।।२८१॥ ता नूण तुझ तस्सवि नो कुसलं ता तुम इमं नाउं । देहि नियकन्नयं कणयचूडखयरस्स अहवावि ॥२८२।। रणसन्जो होसु लहुं, एही जेणं पभायसमयम्मि । सिरिकणयचूडखयरो वलावि कुमरि पगिण्हेउं ॥२८३॥ इति मणित्वा सम्मान्य च राजा विसृज्य दूतम् । चन्द्रलेखायै पूर्वोक्तव्यतिकरं कथयति सापि ॥२७॥ प्रक्ष्याम्यहं दुहितरामिति जल्पित्वा ततः समुत्थाय।यावन्जयसुन्दरीपार्थे समागता ततस्तां पश्यति ॥२७१।। परिहतकेलिकमलां करकिशलयगर्भसंस्थितकपोलाम् । उपरिनिपतदश्रुमहारकम्पितस्तनयुगाम् ॥२७२।। मृदुमधुरालापपरायणया देव्या चन्द्रलेखया । जयसुन्दरी सप्रणयं प्रारब्धा प्रष्टुमेवम् ॥२७३।। एतदवस्थायास्तव कः प्रत्रि ! नियन्धनं स्फुट कथय । मयि सर्वकार्यचिन्तिकायां मा खेदमुद्रह ॥२७४।। तन्नास्ति किमपि भुवनत्रये सकले यन्न मम साध्यम् । यत् स्फुरति वस्तुजातं मम हस्तगतमिव सर्वम् ॥२७॥ इति पृटा सा न खलु किमपि ददाति प्रत्युत्तरं ततस्तया (कथितं यथा तव वरणार्थमागतः संप्रति दूतः॥२७६ ।। श्रीकनकचूडहेतोस्तत्पित्रा प्रेपित इति श्रुत्वा । पाहं निःश्वस्य च पुनरपि धरणीतले पतिता ॥२७७।। अथ तस्याः सहचर्या विभ्रमलेखया कुमारीजनन्यै । कथितं यथैतया किन्नरमिथुनेन गीयमानः ॥२७८।। श्रीसमरसिंहराजो निशमितो नूनं तत इयं तस्मिन् । अनुरक्ता, तस्माद्यथा कथमपि तेन सह संगमो भवेत् ॥२७९॥ तथोयच्छतु देवीति श्रुत्या निवेदितं तया । निजप्रियतमाय, तेनाप्याहूतः स खचरदूतः ॥२८०॥ कथितं यथास्थितमेव तत्पुरती नरवरेण सभणति । यदि कथमपि कोऽप्यन्यः परिणेप्यति तवेमां दुहिनरम्।।२८१॥ ततो नून तब तस्यापि नो कुशलं तस्मात्त्वमिदं ज्ञात्वा ।देहि निजकन्यकां फनकचूडखचरायाथवापि ॥२८२।। रणसन्जो भव लघु, एण्यति येन प्रभातसमये । श्रीकनकचूडखचरो बलादपि कुमारी प्रग्रहीतुम् ।।२८।। , ·२२ सुपासनाह-चरिअम्मि- इय भणिऊणं रुट्ठो दप्पिट्ठो निग्गओ खयरदुओ । कहियं जह विच तह सप्पिदणो कणयचूडस्स।।२८४॥ रणसामगि काउं समुज्जओ सोचि, तम्मि समयम्मि । मह सविसेस पूया विहिया संगाममरेण ॥२८५।। तस्स कुलदेवया ई खणेण पत्तम्मि समवइण्णन्हि । मह पुरओ विणतं तेण इमं देवि जह कहवि ।।२८६।। अम्हाणं कुसलेणं कुरि परिणेइ समरसीहनियो । अक्कमि विनाहरसिन तह कुणतु लहु देवि।।२८७॥ पडिवज्जिऊण एवं तुझ समीवम्मि आगया अहयं । कहियं पओयणं तुह संपइ सह सिविरनियरेण ||२८८॥ होसु पयाणगपवणो बद्धो पणयंजली मए तुज्झ । इय निसमिऊण सिरिसमरसूररायावि लहुमेव ॥२८९॥ चउरंगचए समं देवीए पभावो नहपहेण । पत्तो खुणेण सिरिरयणसारनयरस्स बाहिम्मि ॥२९०॥ एत्यंतरम्मि नियभुयवलगबुग्गारखद्धरणवंछो । पत्तो सह पिउणा तत्य खेयरो कणयचूडोवि ॥२९१६३ सनहिपसच्चसुहई कयवहुपहरणपरिग्गई लग्गं । अवरोणरण सिन्नं वरिसेउं विसिहपभारं ॥२९॥ जा समरसीहखयराण ताव कुलदेवयाए मायाए । सहसच्चिय तल्लोयस्स दंसिंयं समररंगम्मि ॥२९३॥. पडियं सिरकमलं कणयचूडरवयरस्स तस्स तो सिन्नं । दूर दूर पलाणं अप्पाणमनायगं नारं ॥२९॥ नयणु वलेणं रहिओ एगागी कणयचूडख़यरोवि । तम्भयभीओ नहो सव्वं सुत्थं तओ जाय ।।२९५॥ अह सोहणे मुहुत्ते अमंदाणेदगुदलपुरुव्वं । पियरेहि परिदिन्नं परिणइ जयसुंदरीकन्नं ॥२९६॥ सिरिसमरसीहराया तीए समं चिय पुणोवि नियनयरे। आगंतुं विसयसुहं उवमुंजइ जणियजणचोकं ॥२९७।। इति भणित्वा रुटो दर्पिठो निर्गतः खचरदूतः । कथितं यथा वृत्तं तथा सपितृकाय कनकचूडाय ॥२८४॥ रणसामग्री कृत्वा समुद्यतः सोऽपि, तस्मिन् समये । मम सविशेष पूजा विहिता संग्रामशूरेण ॥२८॥ तस्य कुलदेवताऽहं क्षणेन पाने समवतीर्णाऽऽसम् । मम पुरतो विज्ञप्तं तेनेदं देवि ! यथा कथमपि ॥२८॥ अस्माकं कुशलेन कुमारी परिणयेत् समरसिंहनृपः । आक्रम्य विद्याधरसैन्य तथा कुरुष्व लघु देवि ! ॥२८॥ प्रतिपद्यैतत तद समीप आगताऽहकम् । कथितं प्रयोजनं ते संपति सह शिविरनिकरण ।।२८८।। भव प्रयाणकप्रवणो पद्धः प्रणयाञ्जलिमया तुभ्यम् । इति निशम्य श्रीसमरशूरराजोऽपि लघ्वेव ।।२८९॥ चतुरङ्गचम्बा समं देव्याः प्रभावतो नमःपथेन । प्राप्तः क्षणेन श्रीरलसारनगरा वहिः ॥२९॥ पत्रान्तरे निजमुजयलगर्वोद्गारबद्धरणवाञ्छः । प्राप्तः सह पित्रा तत्र खेचरः कनकचूडोऽपि ॥२९१॥ संनद्धसर्वसुमी कृतबहुमहरणपरिग्रहं लग्नम् । परस्परं सैन्यं वर्षितुं विशिषप्राग्भारम् ॥२९२॥ यावत्समरसिंहखचराणां तावत्कुलदेवतया मायया । सहसैव तल्लोकस्य दर्शितं समररङ्गे.॥२९३॥ पतितं शिरःकमलं कनकचूडखचरस्य तस्य ततः सैन्यम् । दूरं दूरं पलायितमात्मानमनायकं ज्ञात्वा ॥२९४॥ तदनु ब्लेन रहित एकाकी कनकचूडखचरोऽपि । तद्भयभीतो नष्टः सर्वं सुस्वं ततो जातम् ॥२९५॥ . अथ शोभने मुहूर्तेऽमन्दानन्दसन्दोहपूर्वम् । पितृभ्यां परित्तां परिणयति जयसुन्दरीकन्याम् ॥२९६॥ श्रीसमरसिंहराजस्तया सममेव पुनरपि निजनगरे । आगम्य विषयसुखमुपमुळे जनितजनाश्चर्यम् ॥२९॥ १क ख. सयं । २६.ख. संनिति३ ख. पुरुष, ग. पुरख । ४ क. 'पिदि।

·२३ पुख्यमयपत्यायो। अह अन्नया यजयसुंदरीविरयणीए चरिमजामम्मिाचिइ सुहप्पसुत्ताजा ता पिच्छइ इमं मुमिणं ॥२९८॥ केणचि पहाणपुरिसेण दिव्वालंकारकलियदेहेणं । नियसियदिव्यद्गुलजुयलपडिइणियतिमिरेण ॥२९९।। किल मज्झ महारयणं पाणिप्पणयीकयंति तं दट्टुं । विम्हयपवाहयुटुंतमाणसा उटिया तयणु ॥३०॥ साहइ पियस्स सोविहु तयभिमुहं भणइ देवि! एएण। सुमिणेण पिसुणिया तुह नृणं पुत्तस्स संपत्ती ॥३०१॥ हरिसवियसंतनयणाए पुलयपरिकलियकायलइयाए । एवंति होउ तीए पइणो बहु मन्नियं वयणं ॥३०२॥ अह धम्मकम्मनिम्मवणउज्जया दुगुणजणियसुहविहवा । जयसुंदरीवि गम्भं महग्यसोहन्गमुन्यहइ ।।३०३।। निरुवमगरिमालंकियपओहराणं सिरिं समकमिउं । सामरिसं उयरसिरी पैवड्ढए तीए अणुदियह।।३०४॥. दमदाणदयापमुहा तीए सरीरे विसेसओवसिया । गभगय«अनिहालणकोऊहलतरलियन्व गुणा॥३०५।। अह अग्गहणियपमुहं महूसंवं अणिहयित्तु नियसमए । पडिपुन्नडोहला सा सुहं पम्या पमन्नमुंही ॥३०६।। पुत्तं तणुप्पडापहयमूइभवणतरालतमपसरं । नवदिणमणिव पुव्वा आणदियजुपाणिमुद्दकमलं ॥३०७॥ इत्यंतरम्मि तुरियागमणविसंतुलदुकूलकलियाए । वद्धाविओ सहरिसं चेडीए समरमरनिको ॥३०॥ सुयजम्मनिसामणजणियदुगुणहरिसेण नरवरेणावि । दालिदुवमहकरो महापसाओ को तीसे ॥३०९|| वद्धावणयं नियविहवमहिमगरिमाणुरुवयं तयणु । सिरिसमरसीहरन्ना पयट्टियं अइमहारंभं ।।३१०॥ तमि य समइकते महाविभूईए मासपजते । नंदिसेर्गुत्ति नाम रन्ना विहियं नियसुयस्स ||३१|| अथान्यदा च जयसुन्दयपि रजन्याश्चरमयामे । तिष्ठति सुखप्रसुप्ता यावत्तावत् पश्यतीमं स्वप्नम् ।।२९८॥ केनापि प्रधानपुरुषेण दिव्यालङ्कारकलितदेहेन । निजसितदिव्यदुकूलयुगैलप्रतिहततिमिरेण ॥२९९॥ किल मां महारतं पाणिप्रणयीकृतमिति तद् दृष्ट्वा । विस्मयप्रवाहमजन्मानसोत्थिता तदनु ॥३०॥ • कथयति प्रियाय सोऽपि च तदभिमुखं भणति देवि ! एतेन । स्वप्नन कथिता तव नूनं पुत्रस्य संप्राप्तिः॥३०१॥ हर्पविकसन्नयनया पुलकपरिकलितकायलतिकया । एवमिति भवतु तया पत्युवहु मतं वचनम् ॥३०२॥ अथ धर्मकर्मनिर्मापनोद्यता द्विगुणजनितसुख (शुम) विभवा । जयसुन्दर्यपि.गर्भमह_सौभाग्यमुद्हाति ॥३०॥ निरुपमगरिमालकृतपयोधरयोः श्रियं समाक्रम्य । सामर्पमुदरश्रीः प्रवर्धते तस्या अनुदिवसम् ।।३०४॥ दमदानदयाप्रमुखास्तस्याः शरीरे विशेषत उपिताः । गर्भगतसुतनिभालनकौतूहलतरलिता इव गुणाः ॥३०॥ अथाग्राहिकप्रमुखं महोत्सवमनुभूय निजसमये । परिपूर्णदोहदा सा सुखं प्रसूता प्रसन्नमुखी ॥३०६॥ पुत्रं तनुप्रभातहतसूतिभवनान्तरालतमःप्रसरम् । नवदिनमणिमिय पूर्वानन्दितनननीमुखकमलम् ॥३०७॥ अत्रान्तरे त्वरितागमनविसंस्थलदुकूलकलितया । वर्धापितः सहपं चेट्या समरशूरनृपः ॥३०॥ सुतजन्मनिशमनजनितद्विगुणहर्षेण नरवरेणापि । दारिद्रयोपमर्दकरो महाप्रसादः कृतस्तस्याः ॥३०९।। वर्धापनकं निजविभवमहिमगरिमानुरूपकं तदनु । श्रीसमरसिंहराजेन प्रवर्तितमतिमहारम्यम् ।।३.१०।। तास्मिंश्च समतिकान्ते महाविभूत्या मासपर्यन्ते । नन्दिषेण इति नाम राज्ञा विहितं निजसुतस्य ॥३११।। .. ११. दुकुन १२ क. पत्रदिया, ख, पवट्टए । ३. सुह. ग. सुय । ४ क एल्धं°१५ क. अह नं१६क. मेणना'।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- लालितो महणण्हाणाइपराहिं पंचधाईहिं । मन्ने पियरमणोरहईसाइव सोवि यदेइ ॥३१२॥ तस्स य वयणतरवासिणीए वाणीए मुत्तियलयच्च । जंपंतस्स सहेलं सुहुमा दसंगावली सहइ ॥३१३॥ कुरलकुरलीहिं कलिओ तमालदलसामलो अइमणिद्धोमउलिकमले पहोलइ चिहुरचओ कोमलो तस्म।।३१४॥ अहसो जहिच्छकीलाविलाससुहगहियविग्गहोवचओजाओ यअट्ठवच्छरपरियाओजणियनणयसुहो।।३१५॥ तो विजागहणखमो एसो इय निच्छिउँ नरिंदेण । उवणीओ विहिपुव्वं लेहायरियस्स पढणत्या ३१६॥ असरिसबुद्धिसमिद्धीए सुगुरुभत्तीए उज्जमेण च । सो थोवदिणेहि समत्यसत्यपरमत्थविऊ जाओ।१३१७।। नियायपयारपूर्य कुणमाणो महियले समणुपत्तो । सो णवर्जुव्वणलच्छि सव्वंगमकित्तिमाहरणं ॥३१॥ मिउसुहुमा रोमलया कवोलपालीसु से समुल्लसिया । मुहकमलपरिमलुग्गारलोललोणालिमालव्य ॥३१९॥ कंचसिलाविसालं वच्छयलं पिद्दुसमुन्नयं तस्स । अंतोफुरंतगुणगणपणुल्लियं पिव समुन्वहइ ॥३२०।। अह सो सयंवरागयपहाणपत्थिवसुयाओऽणेगाओ । परिणाविओ नरिंदेण नंदिसेणो विभूईए ॥३२१॥ कइयावि फारफेणानिलाणणे दमइ दुइमतुरंग । गुरुवेयविद्वत्तं नियनसंच लोयाण दरिसंतं ॥३२२॥ वहुहावभावलडहं कइयावि विलासिणीणसविलासं । लासविहिं स पलोयइ गेयरसायन्नणसयण्हो ।।३२३॥ कररुहकिरणमिसेणंदालिदजलंजलिव वियरंतो । कझ्यावि कुणइ मग्गणनणाण सकरेण दाणविहिं ॥३२४॥ मुत्ताहलाण चाहिं अंतो पुण नियगुणाण मालाए। कुणइ सविभूसणाई कयावि सुकईण हिययाई ।।३२५॥ लाल्यमानो मर्दनम्नानादिपराभिः पञ्चधात्रीभिः । मन्ये पितृमनोरथर्ण्ययेव सोपि प्रवर्धते ॥३१॥ तस्य न वदनान्तरवासिन्या वाण्यो मौक्तिकलतेव । जल्पतः सहेलं सूक्ष्मा दशनावली राजते ॥३१३।। कुरलकुरलीभिः कलितस्तमालदलश्यामलोऽतिस्निग्धः। मौलिकमले प्रघूर्णते चिहुरचयः कोमलस्तस्य ॥३१॥ अथ स यथेच्छक्रीडाविलाससुखगृहीतविग्रहोपचयः । जातश्चाष्टवत्सरपर्यायो जनितजनकसुखः ॥३१५।। ततो विद्याग्रहणक्षम एप इति निश्चित्य नरेन्द्रेण । उपनीतो विधिपूर्व लेखाचार्यस्य पठनार्थम् ॥३१६॥ असदृशधुद्धिसमृद्धया सुगुरुभक्त्योद्यमेन च । स स्तोकदिनैः समस्तशास्त्रपरमार्थविजातः ॥३१७॥ निजपदप्रचारपृतं कुर्वन् महीतलं समनुप्राप्तः । स नवयौवनलक्ष्मी सर्वाङ्गीणमकृत्रिमाभरणम् ॥३१८॥ मृदुसूक्ष्मा रोमलता कपोलपाल्योस्तस्य समुल्लसिता । मुखकमलपरिमलोगारलोललीनालिमालेव ॥३१९॥ काञ्चनशिलाविशालं वक्षस्तलं पृथुसमुन्नतं तस्य । अन्तःस्फुरद्गुणगणप्रणोदितमिव समुदहति ॥३२०॥ अथ स स्वयंवरागतप्रधानपार्थिवसुता अनेकाः । परिणायितो नरेन्द्रेण नन्दिपेणो विभूत्या ॥३२१॥ कदाचिदपि स्फारफेनाविलाननं दाम्यति दुर्दमतुरङ्गम् । गुरुवेगार्जितं निजयश इव लोकान् दर्शयन्तम् ॥३२२॥ बहुहावभावरम्यं कदाचिदपि विलासिनीनां सविलासम् । लास्यविधि स प्रलोकते गेयरसाकर्णनसतृष्णः ॥३२३|| कररहकिरणभिषेण दारिद्रयनलाञ्जलिमिव वितरन् कदाचिदपि करोति मार्गणजनानां स्वकरेण दानविधिम्।।३२४ मुक्ताफलानां बहिरन्तः पुनर्निजगुणानां मालया । करोति सविभूपणानि कदापि सुकवीनां हृदयानि ॥३२५॥ १ १ क.ग. नव।२ क. बोवण, ख. जोवण, .

·२५ पुष्यभयपरथायो। इय बचते काले नियरज्जे विओ विभूईए । सो नंदिसेणकुमरो रना सिरिसमरसीहेण ॥३२६॥ एक्कारस पडिमाओं सयमवि पडिवजिऊण विहिपुवं । पालेडं कालेण यं जइधम्मधुरंधरो होउं ॥३२७॥ सव्वत्य अपडिबद्धो काउं छट्टमाइतवचरणं । पजंतकयाणसणो लंतयकप्पे सुरो जाओ ॥३२८॥ एत्तो य नंदिसणो नराहियों निहयसयलपडिवखं । परिपालइ तं रज्जं साहिपनीसेसगडदुग्गं ।।३२९॥ निवपुंगवाण मउलीसु जस्स सासणसिरीसया वसइ । चूडामणिकरमंजरिमिसेणं फयपउमपैयरेसु॥३३०॥ तस्स य माणसविफुरणरायसी संसंकसमवयणा । सयलंतेउरपमुहाससिप्पहा पिययमा आसिं ॥३३॥ तीए सम चिरसंचियपुग्नचयं नंदिसेणनरवइणो । विसयसुहं सेवंतस्स पइदिणं बोलए कालो ॥१२॥ अह देवयाए कप्पियविविहोवाइयसएहिं संजाओ । तीसे पुत्तो से नाम ठावियं धणकुमारोत्ति ॥३३३॥ कालेण यसयलकलाकलावकलगक्खमो यसंजाओ।तो विहिपुव्वरना समंप्पिओसो कलागुरुणो॥३३॥ तेणावि तस्स अइसुहुमधुद्धिविणएहिं उज्जमेण च । रंजियहियएण कओ सो सयलकलाकलावविऊ।।३३५॥ जय जीव नंद इचाइकोमलालावपेसलं वयणं । न तहा हरिसेइ मणं तस्स जहा सुगुरुसिक्खवियं ॥३३६॥ अहनया य अन्झावएण सह नंदिसेणनरवइणो । पायवडियानिमित्तं संपत्तो धणकुमारोवि ॥३३७॥ अहसो कयप्पणामो समुचिपठाणे सुहासणासीणो। हरिसियहियएण नराहियेण भणिओइमं वयण।।३३८॥ नाईए वन्छ ! भणियं पयाण परिपालण नरवईणं । तावच्चिय जान हवइ नियरज्जधुरंधरो पुत्तो ॥३३९॥ इति व्रजति काले निजराज्ये स्थापितो विभूत्या । स नन्दिपेणकुमारो राज्ञा श्रीसमरसिंहेन ॥३२६॥ एकादश प्रतिमाः स्वयमपि प्रतिपद्य विधिपूर्वम् । पालयित्वा कालेन च यतिधर्मधुरन्धरो भूत्वा ॥३२७॥ सर्वत्राप्रतिवद्धः कृत्वा पष्ठाटमादितपश्चरणम् । पर्यन्तकृतानशनो लान्तककल्पे सुरो नातः ॥३२८॥ इतश्च नन्दिपेणो नराधिपो निहतसालप्रतिपक्षम् । परिपालयति तद्रान्यं साधितनिःशेषप्राकारदुर्गम् ||३२९।। नृपपृनवानां मौलिपु यस्य शासनश्रीः सदा वसति । चूडामणिकरमञ्जरीमिपेण कृतपद्मप्रकरेषु ॥३३०॥ तस्य च मानसविस्फुरणराजहंसी शशाङ्कसमवदना । सकलान्तःपुरप्रमुखा शशिप्रभा प्रियतमाऽऽमीत् ॥३३१॥ तया समं चिरसंचितपुण्यचयं नन्दिपेणनरपतेः । विषयसुखं सेवमानस्य प्रतिदिनं गच्छति कालः ॥३३२॥ अथ देवतायाः कल्पितविविधोपयाचितशतैः संजातः । तस्या. पुत्रस्तस्य नाम स्थापितं धनकुमार इति ॥३३३॥ कालेन च सकलकलाकलापकलनक्षमश्च संजातः। ततो विधिपूर्व राज्ञा समर्पितः स कलागुरवे ॥३३४॥ तेनापि तस्यातिसूक्ष्मबुद्धिविनयाभ्यामुद्यमेन च । रजितहृदयेन कृतः स सकलकलाकलापवित् ॥३३५॥ जय जीव नन्देत्यादिकोमलालापपेशलं वचनम् । न तथा हर्षयति मनस्तस्य यथा सुगुरुशिक्षितम् ॥३३६॥ मथान्यदा चाध्यापकेन सह नन्दिपेणुनरपतेः । पादपतननिमित्तं संप्राप्तो धनकुमारोऽपि ॥३३७॥ अथ स कृतप्रणामः समुचितस्थाने सुखासनासीनः । हर्पितहृदयेन नराधिपेन भणित इदं वचनम् ॥३३८॥ नीती वत्स ! भणितं प्रजानां परिपालनं नरपतीनाम् । तावदेव यावन्न भवति निजराग्यधुरन्धरः पुत्रः ॥३३९|| १क पर। ४ ·सुपासनाह-चरिअम्मि- ता बच्छ ! तुम महभुयायचिरवास करेसु रजसिरि नियवाहुवजपंजरनिवाससुहियं लहु इण्हि ॥३४०) अणुपन्नसु अवियप्पं च मझ संजयमहारहारुहणं । सिद्धिपुरंधीसरहमपरिरभणरसियहिययस्स ॥३५१॥ इय पिउवयण सोनिसमिऊण ताडिजमाणगलसरणी । गग्गयगिराए लग्गो विनविउंधणकुमारोवि।। ३४२॥ ताय! न किंपि हु पिच्छामि कारणं तुज्झ तारिसं अयं । ता कह दुक्करकम्मम्मि मंनिजेंसिइण्डिपि॥३४३॥ पडिवक्खपक्सकवरवंतरेसुं खित्तो न ताय ! मणयपि। उपसमिओ पजलतो पयावदावानलोतुज्झ ।।३४४।। तिहुयणनणनयणमहारसायण स्वसंपया तुज्झ । अन्नवि कंदप्पमडप्पखंडणे चहइ पंडिच्च ॥३४॥ भुयदंडपयंडबलो भुयणेवि न अस्थि तारिसो कोवि।जो तुहलंघइ मणयपि भूलयापल्लयविलास||३४६।। अन्नविसमत्वसुपसत्यवस्थुवित्थरविभूसिओ तुज्झ। भंडागारोविहु धणयजक्सविहवं विडंबेइ ॥३४७॥ • अनविय महारणकैलिकम्मकुसलो समुजमो ताय।सोकोविसहइ तुह जं सहिउँ सक्कोविन हुसको॥३४८॥ तत्तो य पसीय तुर्म पालसु चिरपालिय नियंरजं । समयम्मि पुण कुणतो धम्मं नाहं निवारिस्सं ।।३४९।। एवं धणकुमरेण विनत्तो नंदिसेणनरनाहो । धम्मुज्जमवद्धरई पुणोवि अणुसासि लग्गो ॥३५०॥ जह वज्झो रिउवम्गो समग्गसामग्गियाए रहिएहि। नतरिजइ निग्गहिउँ तह अंतरसत्तुसंघोवि ॥३५१॥ तन्निग्गहम्मि य पुणो सामग्गी सयलकरणगामस्स । पउणतं, तं तरलं जरकडपूणिर्भउत्तत्यं ।।३५२।। जम्हा तीएकंतो करणग्गामो जहटियं वत्थु । परिच्छिदिन पारइ वाढं परिवत्तियसरूबो ॥३५३॥ तस्माद्वत्स! त्वं मद्भुजकृतचिरवासां कुरु राज्यश्रियम्। निजबाहुवज्रपनरनिवाससुखितां लविदानीम् ॥३४॥ अनुमन्यस्वाभिकल्पं च मम संयममहारथारोहणम् । सिद्धिपुरन्ध्रीसरभसपरिरम्मणरसिकहृदयस्य ॥३४१॥ इति पितृवचनं स निशम्य ताज्यमानगलसरणिः । गद्गदगिरा लग्नो विज्ञपयितु धनकुमारोऽपि ॥३४२॥ तात! न किमपि खलु पश्यामि कारणं तव तादृशमहकम् । तस्मात्कथं दुष्करकर्मणि मा नियुझे इदानीमपि॥३४३॥ प्रतिपक्षपक्षकक्षान्तरेषु क्षिप्तो ने तात ! मनागपि । उपशान्तः प्रन्वलन् प्रतापदावानलस्तव ॥३४४॥ त्रिभुवनजननयनमहारसायनं रूपसंपत् तव । अद्यापि कन्दर्पगर्वखण्डने वहति पाण्डित्यम् ॥३४॥ भुजंदण्डप्रचंण्डबलो मुवनेऽपि नास्ति तादृशः कोऽपि । यस्तव लवते मनागपि भ्रलतापल्लवविलासम् ॥३४६।। 'अद्यापि समस्तसुप्रशस्तवस्तुविस्ताराविभूषितस्तव । भाण्डागारोऽपि धनदयक्षविभवं विडम्बयाति ॥३४७॥ अद्यापि च महारणकेलिकर्मकुशलः समुद्यमस्तात ! । स कोऽपि शोभते तय यं सोढुं शक्रोऽपि न हि शक्तः॥३४८॥ ततश्च प्रसीद त्वं पालय चिरपालितं निजं राज्यम् । समये पुनः कुर्वन् (?न्तं) धर्म नाहं निवारयिष्ये ॥३४९।। एवं धनकुंमारेण विज्ञप्तो नन्दिषेणनरनाथः । धर्मोद्यमबद्धरतिः पुनरप्यनुशासितुं लानः ॥३५०॥ यथा बाह्यो रिपुवर्गः समग्रसामग्र्या रहितः । न शक्यते निग्रहीतुं तथाऽऽन्तरशत्रुसंघोऽपि ॥३५१।। तन्निग्रहे न पुनः सामग्री सकलकरणपामस्य । प्रगुप्यत्वं, तत्तरलं जराकृतपिशाचभियास्त्रस्तम् ।।३५२।। : यस्मात्तयाऽऽक्रान्तः करणग्रामो यथास्थितं वस्तु । परिच्छेत्तुं न शक्नोति बाद परिवर्तितस्वरूपः ॥३५३॥ एस. भो । २ क. तीया, .

·पुटवभयपत्यावी। ताजापउणत्तं इंदियाण जावाज्यं तह वलं च । ता जुत्तो मह कारं धम्मो समयम्मि जद मणियं ॥३५॥ "जाव न जरकडपूयणि सव्वंगयं गसइ, जाव न रोयभुयंगु उग्गु निद्दउ डसइ । ताव धम्मि मणु दिजउ किन्जर अप्पहिउ, अज्ज कि काल्ल पयाणउ निउ निचप्पहिउ ।।३५५||" तावच्छ ! तुमं गिण्हसुरज्जसिरिमझ निवियप्पमणो। गुरुसासणपरिपालगमरिहं मुकुलप्पम्याण ॥३५६॥ इय बहुविषड्ढवयणेहिं जाव अणुसासए धणकुमारं । सिरिनंदिसेणराया धम्मुज्जमददनिबद्धमई ॥३५॥ ता मुंहमेलियकरकोसपिहियपसरंतदंतकरपुसरं । उज्जाणपालियाए विन्नत्तो नंदिसणनियो ।।३५८|| देव ! मयरंदमंदिरआरामे सुरसमूहनपचलणो । मुणिमंडलपरियरिओ सिरिनंदणजिणवरों पत्तो ।।३५९।। इय निसमिऊणतीसे दाऊणं पारितोसियंदाणं । कहकेहवि अणिन्छतपि ठवह रज्जम्मि घणकुमरं ॥३६०॥ सिरिनंदिसेणराया समग्गसामग्गियाएपरिकलिओ। आरामंपइचलिओमुणिपुहुपयपणमणनिमित्ता॥३६१।। पत्तोय कमेण समुल्लसंतसुइभावभावियमणोसो । पंचविहाभिगमेण जिणुग्गहे संपत्रिहो य ॥३६२।। ति पयाहिणीकरेउ भतिभालसिरबहलपुलयभरो | चूडामणिचुवियधरणिमंडलो जिणपए नमि॥३६शा. आणंदविसेसविसप्पमाणबाहुल्ललोयणो तयणु । पिसुणियसुहमणपरिणामपेसलं थुणिउमारद्धो ॥३६४।। सविणघनमिरसुरेसरचडामणिमसिणविहियकमवीढा तुज्झ नमो सचराचरजीवोपरिबिहियनिरुफरुण ! ।। अन्ज चियफयकिचो जाओ हं अज्ज सुचिरचिन्नाई। पुन्नाइवि उइयाई तुह दसणमागओ जमहं ॥३६६।। पहुवंचिओ म्हि तमहं एत्तियकालं खु मोहराएण। तुह पयकमलजुए नहु रमिओ मन्झ मणभमरो।।३६७॥ तस्माद्यावत्प्रगुणत्वमिन्द्रियाणां यावदायुस्तथा वलं च । तावद्युक्तो मम कतुं धर्मः समये यथा मणितम् ॥३५४॥ यावन्न नराकृतपिशाची सर्वाङ्गकं असति, यावन्न रोगभुजङ्ग उग्रो निर्दयो दशति । तावद्धर्मे मनो दीयतां क्रियतामात्महितमद्य वा कल्ये प्रयाणकं नीव ! नित्यप्रथितम् ॥३५॥ तस्माद्वत्स ! त्वं गृहाण राज्यश्रियं मम निर्विकल्पमनाः । गुरुशासनपरिपालनमहं सुकुलप्रसूतानाम् ॥३९६॥ इति बहुविदग्धवचनैर्यावदनुशास्ति धनकुमारम् । श्रीनन्दिपेणाराजो धर्मोद्यमदृढनिवद्धमतिः ॥३५७|| तावन्मुखमेलितकाकोशपिहितप्रमरदन्तकरप्रसरम् । उद्यानपालिकया विज्ञवो नन्दिपेणनृपः ॥३५८॥ देव ! मकरन्दमन्दिरारामे सुरसमूहनतचरणः । मुनिमण्डलपरिकरितः श्रीनन्दनजिनवरः प्राप्तः ॥३५९॥ इति निशम्य तस्यै दत्त्वा पारितोपिकं दानम् । कथंकथमप्यनिच्छन्तमपि सापयति राज्ये धनकुमारम् ॥३६॥ श्रीनन्दिषेणराजः समप्रसामग्रिक्या परिकलितः। आरामं प्रति चलितो मुनिप्रमुपादप्रणमननिमित्तम् ।।३६१॥ प्राप्तश्च क्रमेण समुल्सच्छुभभावमावितमनाः सः । पञ्चविधाभिगमेन जिनावग्रहे संप्रविष्टश्च ॥३६२॥ त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य भक्तिमरोल्लसमानबहलपुलकमरः ।चूडामणिचुम्बितधरणिमण्डलो जिनपादान् नत्वा ॥३६॥ आनन्दविशेषविसर्पद्वाहुल्यलोचनस्तदनुः) कथितशुभमनःपरिणामपेशलं स्तोतुमारब्धः ॥३६॥ सविनयनम्रसुरेश्वरचूडामणिमणविहितक्रमपीठ!।तुभ्यं नमः सचराचरजीवोपरिविहितनिश्चितकरण ! ॥३६॥ अद्यैव कृतकृत्यो जातोऽहमद्य सुचिरचीर्णानि । पुण्यान्यप्युदितानि तव दर्शनमागतो यदहम् ।।३६६॥ - ·२८ सुपासनाह-चरिअम्मि- तई सोमसमे दिवे रहसुल्लसियस्स सायरस मह । पुलयभरोमणिनिवहुव्व सहइवाहि विणिक्खित्तो॥३६८।। कह पहु ! सिवसिरिसंगो मह दुलहो कहसु संपर्य होही।वरायहंसकप्पे मणकमले तइ सणाहम्मि ?॥३६९।। किंपुण सिवसिरिसंगेवि माणसं मज्झ संपयं विमुहं । तुहगुणगणाणुरत्तं समावि सरणं तुम महइ ॥३७०॥ इय जिणपहुणो काउ संथवणं नंदिसेणमहिनाहो । भूमंडलमिलियनिडालमंडलो कुशाइ पणिवाय।।३.७१।। करजुयलपिलियकोसो वियसियमुहकमलजायसंतोसो। निणक्यणलीणनयणो जाँठाणे तयणु उवविद्वो ॥ दसणकिरणावलीहि टिविडिकतोव्व दिसिवहुमुहाई। सिरिसिरिनंदणजिणपुंगवोविधम्म कहइ एवं।।३७३ ।। भो भो भवभमिराण अंतररिउगसियसुद्धघुद्धीण। दुकम्मगलच्छणदुत्थियाण जीवाण सयकालं ॥३७४|| पायं.सव्वंपि हु कहवि किंपि संपडइन उण मणुयंत्। चिंतारयणव समीहियत्थसंपायणपवीणं ॥३७॥ कहकहविदिव्ववसओलद्धस्सविमणुयजम्मरयणस्स।जिणवरवयणनिसामणनिसाणसंगो हवइ.दुलहो।३७६। न हु देइ विणा इमिणा मलमलिणमिमं तिरोहियसरूव।सुगुरुकलायपसंसारहियं जीवाण परमत्थं ॥३७७॥ ता नरवरिंद ! तुमए समग्गसामग्गियाए संपन्नं । नरभवरयणं पत्तं परमत्थं गिण्हसु इमेणं ।।३७८।। इय सिरिनंदजिणपहुषणीयसुवियड्ढदेसणं सोउ । सिरिनंदिसेणराया तयभिमुह जंपए एवं ॥३७९॥ जयपहु कुणसु पसायं नियदिक्खादाणंओमह इयाणि। जइ अत्थि जोग्गया जिणवरेण तो पिय एवं॥३८०॥ नरवर चिंतारयणस्स जहमिह महग्धस्स कणयमेव पर्य। तह दिक्खारयणस्सविठाणं तुम्हारिसाचेव ।।३८१॥ प्रभो ! वञ्चितोऽस्मि तदहमेतावत्कालं हि मोहराजेन । यत्तव पादकमलयुगे न खलु रतो मम मनोभ्रमरः ॥३६७॥ त्वयि सोमसमे दृष्टे रमतोल्लसितस्य सागरस्य मम । पुलकभरो मणिनिवह इव राजते पहिर्षिनिष्क्रान्तः॥३६८।। कथं प्रभो ! शिवश्रीसङ्गोमम दुर्लभः कथय सांप्रतं भविष्यति । वरराजहंसकल्पे मनःकमले त्वया सनाथे ! १३६९।। किन्तु शिवनीसङ्गेऽपि मानसं मम सांप्रत विमुखम् । त्वद्गुणगणानुरक्तं सदापि शरणं त्वां काङ्क्षति ॥३७०॥ इति जिनप्रभोः कृत्वा संस्तवनं नन्दिपेणमहीनाथः । भूमण्डलमिलितललाटमण्डलः करोति प्रणिपातम् ॥३७१॥ करयुगलमिलितकोशो विकसितमुखकमलनातसंतोपः । जिनवदनलीननयनो यथास्थानं तदनूपविष्टः।।३७२।। दशनकिरणावलीभिर्मण्डयन्निव दिग्वधूमुखानि । श्रीश्रीनन्दनजिनपुङ्गयोऽपि धर्म कथयत्येवम् ॥३७३॥ भो भो भवभ्रमणशीलानामान्तरारेपुग्रसितशुद्धबुद्धीनाम्। दुष्कर्मकलक्षणदुःस्थितानां जीवानां सदाकालम्।।३७४।। प्रायः सर्वमपि हि कथमपि किमपि संपतति न पुनर्मनुजस्वम् । चिन्तारत्नमिव समीहितार्थसंपादनप्रवीणम्॥३७॥ कथंकथमपि दैववशतो लब्धस्यापि मनुजजन्मरत्नस्य । जिनवरवचननिशमननिशाणसङ्गो भवति दुर्लभः ॥३७६।। नहि ददाति विनाऽनेन मलमलिनमिदं तिरोहितस्वरूपम् । सुगुरुमणिकारप्रशंसारहित जीवेभ्यः परमार्थम् ॥३७७॥ तस्माद् नरवरेन्द्र ! त्वया समयसामग्रिक्या संपन्नम् । नरभवरत्नं प्राप्तं परमार्थ गृहाणानेन ॥३७८॥ इति श्रीनन्दनजिनप्रभुप्रणीतसुविदग्धदेशनां श्रुत्वा । श्रीनन्दिषेणराजस्तदभिमुख जल्पत्येवम् ॥३७९॥ जगत्प्रभो ! कुरुष्व प्रसाद निजदीक्षादानतो ममेदानीम् । यद्यस्ति योग्यता, जिनवरेण ततो नल्पितमेवम् ॥३८०]] १ ग पाम । २ ख. ग. एयं । .

·३० सुपासनाह-चरिअम्मि- मज्झिमउवरिमगेविजगम्मि देवो महिड्डिओ जाओ।दोहत्यपमाणतण रायरिसिनंदिसेणुत्ति ॥३९॥ तत्तो अहमिंदसुरलच्छिसरछवच्छत्थलम्मि हारोव्व । विलसइ अट्ठावीस अइराई सुहनिमग्गंगो ॥३९६|| इय सिरिसुपासचरिए समस्थिओ एस पहमपत्थावो । तित्थयरनामकम्मोववायपरिसूअणागम्भो ॥३९॥ अह सो आउयविगमे तत्तो चविऊण जम्मि ठाणम्मि । उपज्जिही तमेत्तो वोच्छं समयाणुसारेण।।३९८॥ ॥ इय सिरिसुपासनाहचरिए पढमो भवो वीओ सुरभवो य समत्तो। विधिना मासिकसलेखनया संलिखितनिजशरीरश्च । पञ्चनमस्कारपरायणश्च मृत्वा समाधिना ॥३१४॥ मध्यमोपरिमौवेयके देवो महर्द्धिको जात । द्विहस्तप्रमाणतनू राजपिर्नन्दिषेण इति ।।३९५।। ततोऽहमिन्द्रसुरलक्ष्मीस्वच्छवक्ष स्थले हार इव । विलसत्यष्टाविंशति सागरान् सुखनिमग्नाङ्गः ॥३९॥ इति श्रीसुपार्श्वचरिते समर्थित एप प्रथमप्रस्ताव. 1 तीर्थकरनामकर्मोपपातपरिसूचनागर्भ. ॥३९७)] अथ स आयुर्विगमे ततश्च्युत्वा यस्मिन् स्थाने । उत्पत्स्यते तदितो वक्ष्ये समयानुसारेण ॥३९८॥ ॥ इति श्रीसुपार्श्वनाथचरिते प्रथमो भवः, द्वितीयः सुरभवश्च समाप्तः ॥ ११. सूचना ।

·सुरगिरिकूबक्खमं जिंणमज्जणसलिलसियवडाडो । भवजलहिजाणवत्तं जयइ जए माणुसं खेतं ॥१॥ तत्य य जंबुद्दीवो वरकेवलमाणरयणकोडीहिं । लोयालोयच्चइयरमुजीयतो सया महड ॥२॥ तत्य य खेत्तं भरहं तत्यवि लघृणं जत्थ दाहिणयं । मज्झिमखडं कंडंव जंति भविया जयेण सिवं ॥३॥ तत्यस्थिधन्नयणकणयकलियगुरुगामनयरसंकिन्नो। कासित्ति जणंवो जणमणाण संजणियगुरुद्दरिमो।४। तम्मि य मंगलानिलया गुरुवित्ता मूखुहकविसमेया । अंबरसिरिव्य नवरं अणेयरिसिभूसियपएमा ||11. विहिएककोसियपयं पडिमंदिरकेलिहंसरमणीया । पासायपहापडलच्छलेण ना इमइ अमरपुरि ॥६॥ फणिवइकामदाहिवभुवणवासिदेवेहि जीइ सयकालं । पिक्सिज्जइ परिहाविचरविखत्तदिट्टीहि यरसाहा ||७|| जत्थ य गयणगणलग्गविमलपायारसिहरनियरहिं । सकलंफोति निरूद्धो न लहाचंदोवि हु परेंस ||८|| सा तिगचच्चरगोउरचक्रधवलहरजणियबरसोहा । वाणारसित्ति नयरी वित्थिना अत्यि भुषणयले' ॥९॥ जम्मि विसयाणुराओ निवस्स सनइत्तणं पमुवइस्स पिरलन्छीमहिलासो हरिस्म पंक्ग्यिमु विरुवत्॥१॥ अह नवरि तत्थ दोसोजकिर गोसम्मि तरुणमिहुणाणं । कैलीमुओ परंपइ रयणीवीसंभमणियाई ॥११॥ तत्यत्थि सयलदरियारिनियररमणीण अंसुजलहिम्मि । एहवियजसरायहंसो सुपट्टो नाम नरनाहो ॥१२॥ जस्स समरेसु रहइ हयगयमयमिलियपरिमलुंग्गारा। दंढपरियढियजयसिरिकैसकलावोव्व सग्गलया ॥१३॥ जस्स य चाइतं सैउणसंकुले रणभरम्मिवि गिहेवि । परलोयसाहणटा रेहइ पयर्ड चिय जयम्मि ॥१४॥ मुरगिरिकूपस्तम्भं जिनमज्जनसलिलसितपटाटोपम् । भवजलधियानपात्रं जयति जगनि मानुपं क्षेत्रम् ॥१॥ तत्र च जम्बूद्वीपो वरकेवलज्ञानरत्नकोटीभिः । लोकालोकव्यतिकरमुद्द्योतयन् सदा राजने ॥२॥ तत्र च क्षेत्रं भारतं तत्रापि लब्ध्वा यत्र दक्षिणकम् । मध्यमखण्डं काण्डमिव यान्ति भविका जवेन शिवम् ॥३॥ तत्रास्ति धान्यधनकनककलितगुरुग्रामनगरसंकीर्णः । काशीति जनपदो जनमनसां संजनितगुरहर्षः ॥४॥ तस्मिंश्च मङ्गलनिलया.गुरुवित्ता शूरबुधकविसमेता । अम्बरश्रीरिव नवरमनकर्षिभूपितप्रदेशा ॥५॥ विहितककौशिकपदं प्रतिमन्दिरकेलिहंसरमणीया । प्रासादप्रभापटलच्छलेन-या हसत्यमरपुरीम् ॥६॥ फणिपतिकमठाधिपभुवनवासिदेवैर्यस्याः सदाकालम् । प्रेक्ष्यते परिखाविवक्षिप्तदृष्टिभिवरशेमा ॥७॥ यन्त्र च गगनाङ्गणलग्नविमलप्राकारशिखरनिकरः । सकलङ्क इति निरुदो नलमते चन्द्रोपि हि प्रवेशम् ॥८॥ सा त्रिकचत्वरगोपुरचक्रधवलगृहननितवरशोमा । वाणारसीति नगरी विस्तीर्णास्ति मुबनतले ॥९॥ यस्यां विपयानुरागो नृपस्य सनडत्वं पशुपतेः । परलक्ष्म्यमिलापो हरेः पक्षिपु विरूपत्वम् ॥१०॥ असौ नवरं तत्र दोपो यक्लि प्रभाते तरुणमिथुनानाम् । केलिशुकः प्रनल्पनि रननिविश्राममणितानि ॥११॥ तत्रास्ति सकलदृप्तागिनिकररमणीनामश्रुजलघौ । स्नपिनयशोरानहंमः सुप्रतिष्ठो नाम नरनाथः ॥१२॥ यस्य समरेपु रानति हतगजमदमिलितपरिमलोद्गारी । दृढपरिकृष्टजयश्रीकेशकलाप इव म्बगलता ||१३|| यस्य च त्यागित्वं शकुनमंकुले रणमरेपि गृहेपि । परलोकमावनाथ राननि प्रकटमेव जगति ॥१४॥ . १ क पश्चमि कुलकर १२ ग. मामास यदि । ३ग ! ४१ सउर ।

·३२ . . सुपासनाह-चरिअम्मि- जो वियुहपणयचरणोवि गोलभेई न, मेइणिपईवि । न हु मायंगो, पजुन्नओविं पडिपुन्नसयलंगो॥१५॥ मित्ताणं उदयगिरी विबुहचओराणससहरसमाणो । जो मूरो रिउतमसतईए. पहवो तिवग्गुस्स ॥१६॥ केलिकुलंब कलाणं गुणरयणाणं च रोहणगिरिव्य । जो दप्पणुव्ब छदसणाण. लच्छीए जलहिव्व ॥१७) जस्सारिनियररमणीओ लुटिए भूसणे अणुसयाओ । वच्छत्थलम्मि पयति अविरयं नयणजलहारं ॥१८॥ तस्स य पुहई पुहइव्वं पवरावत्ता सुवन्नकालिया य । सुपोहरा सुरयणा य पणइणी अत्थि बहुसंस्सा ॥१९॥ कुडिलाणं चिहुराणं जीए सीमंतयस्य सरंलस्स । पच्छापुरकरणेणं नीइव्व पदसिया पइणी ॥२०॥ कलियं चरालएहिं नरवइभवणंव जीए भालयलं । विजियट्ठमीससंक नीसंकं हरइ हिययाई ॥२१॥ वियसियकुवलयदलदीहविभमं जीए नयणजुयलंपि । अलिपडलेहिं भमुहानिहेण सेविज्जए निचं ॥२२॥ जीसे नासावंसो सरलो रेहेइ कित्तिथंभोव्व । विहिणो अनन्नसमरूवपयडणुप्पन्नगव्वस्स ॥२३॥ रइपीईण परुप्परईसासंजणियफलहभीएण । जीसे य सवणदोलाजुयंव मयणेण निम्मचियं ॥२४॥ सोहेइ मुहं जलहिव्व जीए लायन्सलिलपडिपुन्न । सुरयणकलियं विदुमलयाहरं सस्सिरीयं च ॥२५॥ जीसे य कंबुसमकंठकंदले साहइन्च लोयाणं । रेहातियं जयत्तयरमणीयणविजयपरिसंखं ॥२६॥ जीए तणुम्मि आरूढमयणजोहस्स जुव्वणगयस्स । कुंभत्थलंब रेहइ पीणुनयकढिणसिहिणजुयं ॥२७॥ कोमलमुणालनाले जीए रेहति वाहुजुयलम्मि । कमलाईव कोमलकरयलाई सरलंगुलिदलाई ॥२८॥ यो विबुधप्रणतचरणोपि गोत्रभेदी न, मेदिनीपैतिरपि । न हि मातङ्गः, प्रद्युम्नकोपि परिपूर्णसकलाङ्गः ॥१५॥ मित्राणामुदयगिरिविबुधचकोराणां शशधरसमानः । यः सूरो रिपुतमःसंततेः प्रभवनिवर्गस्य ॥१६॥ केलिकुलमिव फलानां गुणरत्नानां च रोहणगिरिरिव । यो दर्पण इव पड्दर्शनानां लक्ष्म्या जलधिरिव ॥१७॥ यस्यारिनिकररंमण्यो लुण्टिते भूषणेऽनुशयात् । वक्षःस्थले प्रकटयन्त्यविरतं नयनजलधाराम् ॥१८॥ तस्य च पृथिवी पृथिवीव प्रवरावर्ता सुवर्णकलिता च । सुपयोधरा सुरत्ना च प्रणयिन्यस्ति बहुशस्या ॥१९॥ कुटिलानां चिहुराणां यस्याः सीमन्तकस्य सरलस्य । पश्चात्पुरःकरणेन नीतिरिव प्रदर्शिता पत्युः ॥२०॥ • फलितं वरा(वरना)लकैनरपतिभवनमिव यस्या मालतलम् । विजिताष्टमीशशाकं निःमाको हरति हृदयानि।।२।। विकसितकुवलयदलदीविभ्रम यस्या नयनयुगलमपि । अलिपटलै—निभेन सेव्यते नित्यम् ॥२२॥ यस्या नासावंशः सरलो राजते कीर्तिस्तम्भ इव । विधेरनन्यसमरूपप्रकटनोत्पन्नगर्वस्य ||२३|| रतिप्रीत्योः परस्परेसिंजनितकलहमीतेन । यस्याश्च श्रवणदोलायुगमिव मदनेन निर्मापितम् ॥२४॥ शोमते मुखं जलधिरिव यस्यां लावण्यसलिलपरिपूर्णम् । सुरत्नफलितं विद्रुमलतापरं सश्रीकं च ॥२५॥ यस्याश्च कम्युसमकण्ठकन्दले कथयतीव लोकानाम् । रेखात्रिकं जगत्त्रयरमणीजनविजयपरिसंख्याम् ॥२६॥ यस्त्यास्तनावारूढमदनयोधस्य यौवनगजस्य । कुम्भस्थलमिव राजले पीनोन्नतकठिनस्तनयुगम् ॥२७॥ फोमलमृणालनाले यस्या राजन्ति बाहुयुगले । कमलानीव कोमलकरतलानि सरलागुलिदलानि ॥२८॥ - . वा. = देवाः, पर्वतारना २ गोत्रः = पर्वतः, बराश्च । ३ मेदिनी- पृथिवी, मातही च । ४ प्रद्युम्नकः = अनाहः,प्रष्ट पुग्नं धनं यस्य मच ·३३ जम्माइपत्यायो। तनाहिदहो जुष्यणपणेण लायन्नवारिणा भरिओ ।न हुँ निहइ ज़ह उल्लिचिओयि पियनपणकलसेहि॥२९॥ जीसे नियंवविवस्स कामकीलायलस्स सिहरंव । सहइ सया तणुमझं परिगिज्झं मुहिमज्झेण ॥३०॥ "लीलाकमलजुयं पिव रेहइ लच्छीए जीए सच्छायं । कमजुयलं ललियंगुलिकलियं नहकेसरसणाहं ॥३१॥ सुकइब्ध सुत्तउत्तीए रयणिनाहोव्य पुनजोहाए । रयणनिहिव्व सुहाए सहइ निको तीए दइयाए ॥३२॥ जह नविखणपिमयणो रईएपरिवजिओरई लहइ ससिसेहरोवि गोरीए तह विणातीए नरनाहो ॥३३॥ तीए समं भुजतो पंचपयारंपि विसयसुहमणहं । सुइरंपि गयं कालं न मुणइ दोगुंदुयसुरोव्य ॥३४॥ अह अन्नया य भइवय असियाक्खट्टमीए रयणीए । लीलाए कंचि वेल दइएण समं गमेऊण ॥३५॥ सुरसरिपुलिणविसाले पल्लंके हंसतूलियसणाहे । परमसुहेण पसुत्ता जा चिटइ रयणिचरिमम्मि ॥३६॥ मज्झिमउवरिमगेविजगाउ तोचविय नंदिसेणनियो। अवयरिओ तगम्भे तो सा चउदस नियइसुमिणे ॥३७|| दिपंतदंतमुसलं कबोलवियलंतमयजलपंवाह । हिमगिरिधवलुत्तुगं पिच्छइ सुगय गय पदम ॥३८॥ सिंहिगलसामलससिमयलकुडिलसिंगं तुसारकरपवलं । उन्नयखंघवररयणमालियं नियइ वसहवरं ॥३९॥ दीहरकद्वारकेसरभासुरखवं छणिदुकरधवलं ! पंचाणणं नियच्छइ गुंजारुणनयणतेइल्लं ॥४०॥ वरकरिकरग्गसंठियसुवन्नकलसेदि तंह एडविजतं । पिच्छइ कमलदलन्छि लच्छि कमुलासणनिसन ।।४।। मयरंदविंदुसंदोहलुद्धभसलावलीहि संवलियं । असमसियकुसुमदाम मणोभिरामं पलोएइ ॥४२॥ तथा नाभिद्रहो यौवनघनेन लावग्यवारिणा भृतः । नहि निस्तिष्ठति यथोद्रिक्तोऽपि प्रियनयनकलशैः ॥२९॥ यस्या नितम्बनिम्बस्य कामक्रीडाचलस्य शिखरमिव । राजते सदा तनुमध्यं परिग्राह्यं मुष्टिमध्येन ॥३०॥ लीलाकमलयुगमिव राजते लक्ष्म्या यस्याः सच्छायम्। क्रमयुगलं ललिताङ्गुलिकलितं नखकेसरसनाथम्॥३१॥ सुकविरिय सूक्तोक्त्या रजनिनाथ इव पूर्णन्योत्स्नया ।रत्ननिधिरिव सुधया राजति नृपस्तया दयितया ॥३२॥ यथा नैव क्षणमपि मदनो रत्या परिवर्जितो रति लभते । शशिशेखरोऽपि गौर्या तथा विना तया नरनाथः ॥३३॥ तया समं भुजानः पञ्चप्रकारमपि विषयसुखमक्षतम् । सुचिरमपि गतं कालं न जानाति दौगुन्दुकसुर इव ॥३४॥ अथान्यदा च भाद्रपदासितपक्षाटम्या रजन्याम् । लीलया काञ्चिद्वेला दयितेन समं गमुयित्वा ॥३९॥ मुरसरित्पलिनविशाले पल्यके हंसतूलिकासनाथे । परमसुखेन प्रसुप्ता यावत् तिष्ठति रजनिचरमे ॥३६॥ मध्यमोपरिमवयकाततश्गुत्वा नन्दिपेणूनृपः । अवतीर्णस्तद्गमें ततः सा चतुर्दश पश्यति स्वप्नान् ॥३७॥ दीप्यदन्तमुशलं कपोलविगलन्मदजलप्रवाहम् । हिमगिरिधवलोत्तुङ्गं पश्यति संगतं गजं प्रथमम् ॥३८॥ गिलिगलश्यामलशशिशफल कुटिलशृङ्गं तुपारकरधवलम् । उन्नतस्कन्धवररत्नमालिकंपश्यति वृषभंवरम् ॥३९॥ दीर्घकडारकेसरमामुरस्कन्धं क्षणेन्दुकरधवलम् । पञ्चाननं पश्यति गुजारणनयनतेजस्कम् ॥४०॥ वरकरिकरारसंस्थितसुवर्णकलशस्तथा स्नप्यमानाम्। पश्यति कमलदलाक्षी लक्ष्मी कमलासननिपण्णाम् ॥४१॥ मकरन्दपिन्दुसन्दाहलुब्धभ्रमरावलीभिः संवलितम् ! असमसितकुसुमदाम मनोभिरामं प्रलोकते ॥४२॥ १ शिबिजनौनि कि निवि० । २ निषाम् = अन्न यानाति । ३ मा गत - गनिर्गम्य नम् । .

·मुपासनाह-चरिअम्मि-
जुण्हुज्जोइयभुवर्णतरालमभिरमियकुमुयवणसंडें । ससिमंडल पलोयइ पचिसंतं वयणकमलम्मि ॥४॥
चकंगमिहुणसंघडणपञ्चलं दलियतिमिररिउपसरं । पवियासियकमलवणं खणं निहालेइ दिणनाहं ॥४४॥
कणपकमणीयकिकिणिरवमुहलं सियंसुषपडायं । बहुरयणकलियर्दड महाधयं पिच्छए तत्तो ।।४।।
अमलामयपडिपुन्नं कुवलयमालोवमालियमुहं च । कणयमयपुष्णकलसं विलसंतं पासए पुरओ ॥४६||
वररायहंसराई विराइयं मवरमीणकयसोई । पियपयतलव पिच्छइ सिरिकलिय पउमसरममले.॥४७॥-
हल्लंतमहल्लुबिल्ललहरिमालाविइन्नरयणेहिं । दिप्पंततडसणाहं सुरसरिनाहं तओ नियइ ॥४८॥
चीणसुसमुसियत्रयविराइयं कणिरकिंकिणीमाल । मुत्ताहलजालविलासभासुरं पिक्खइ विमाणं ।।४९॥
विप्फुरियफाररविकरकरवियासेसदिसिमुहं तत्तो । रयणुच्चयं विसालं विणियच्छइ मयसिलिंबच्छी ॥५०॥
निद्धमतेयपसरं सुपपाहिणजलिरतरलजालाहिं । उज्जोइयभुवणयल जलणं सक्खं निरिक्खेइ ॥५१॥
एत्थंतरम्मि सन्येवि वासवा अवहिनाणभावेण । चलियासणा मुणे जिणवरगम्भावयारमहं ॥१२॥
सत्तद्वपयाई उटिऊण सकथएण तयभिमुहं । धरणियलमिलियवरमउलिमंडला तब्य वंदति ॥५३॥
पंचसु कल्लाणेसुं गंतव्यमवस्स जिणवरिंदाणं । तियसाहिहि इय निच्छिऊण सव्वेवि संचलिया ॥५४॥
पिहुवच्छत्थलविलसूनपवरमुत्ताकलावकमणीया । रमणीयंकणयकुंडलमंडियगंठत्थलाभोगा ॥५५॥ .
मणिरयणकिरणभासुरकिरीडपरिकलियमउलिमाला यानियपणइणीहिं सहिया पत्ता सुपट्टनिवभवण ॥५६॥
तत्य य हरिसवसुब्भवरोमंचचयां पयाहिणीकाउं । देवि विणयप्पणया तंत्तो संथुणिउमादत्ता ॥५॥
ज्योत्स्नादयोतितभुवनान्तरालमभिरमितकुमुदवनषण्डम् । शशिमण्डलं प्रलोकते प्रविशद् वदनकमले ॥शा
चक्राङ्गमिथुनसंघरनप्रत्यलं दलिततिमिररिपुप्रसरम् । प्रविकासितकमलवनंक्षणं निभालयति दिननाथम् ॥४४॥
कनककमनीयकिङ्किणीरवमुखरं सिताशुपताकम् । बहुरत्मकलितदण्डं महाध्वजं पश्यति ततः ॥४५॥
अमलामृतपरिपूर्ण कुवलयमालोपमालितमुखं च । कनकमयपूर्णकलशं विलसन्तं पश्यति पुरतः ॥४६॥
वरराजहंसराजिविराजितं प्रवरमीनकृतशोभम् । प्रियपादतलमिव पश्यति श्रीकलितं पद्मसोऽमलम् ॥४७॥
चलन्महाद्वेलितलहरीमालावितीर्णरत्नैः । दीप्यत्तटसनाथं सुरसरिन्नाथं ततः पश्यति ॥४८॥
चीनांशुसमुच्छ्रितध्वजविराजितं क्यणनशीलकिङ्किणी मालम् । मुक्ताफलनालविलासभासुरं प्रेक्षते विमानम्॥४९॥ •
विस्फुरितस्फाररविकरकरम्बिताशेषदिड्मुखं ततः । रत्नोच्चयं विशालं पश्यति मृगशावाक्षी ॥२०॥
निधूमतेजःप्रसरं सुप्रदक्षिणज्वलनशीलतरलज्वालाभिः । उयोतितभुवनतलं ज्वलनं साक्षाद् निरीक्षते ॥५१॥
अत्रान्तरे सर्वेऽपि वासवा अवधिज्ञानभावन । चलितासना ज्ञात्वा जिनवरगर्भावतारमहम् ॥१२॥
सप्ताप्टपदान्युत्थाय दशकस्तवेन तदभिमुखम् । धरणितलमिलितमौलिमण्डलास्तत्र वन्दन्ते ॥५३॥
पञ्चसु कल्याणेषु गन्तव्यमवश्यं जिनवरेन्द्राणाम् । त्रिदशाधिपैरिति निश्चित्य सर्वेऽपि संचलिताः ॥५४॥
पृथुवक्षःस्थलविलसत्यवरमुक्ताकलापकमनीयाः । रमणीयकनककुण्डलमण्डितगण्डस्थलाभागाः ||१५||
मणिरत्नकिरणमास्यरकिरीटपरिकलितमौलिमालाश्च । निजप्रणयिनीभिः सहिताः प्राप्ताः मुप्रतिछनृपभवनम्॥२६॥

·जम्मापत्यायो। मोहंधरायमियसमग्गतइलोयपयडणफ्यड । जिणनदिणयरमुयरेण उब्बतीए तुद्द ममिमो ॥१८॥ .उयरेण धरतीए नररयणमिमं महप्पहं देवि ! । अहरीभूयमसेस जयंपि तुह रयणगभाए ॥२९॥ तुन्छताइ पसिद्ध कलंकमिह नूणमज्जमवणीयं । अन्नाणवि महिलाणं तुमए जिणगभधरणेणं ॥६॥ देवि ! तुम चिय अग्गेसरा सि भुवणम्मि पुत्तवंतीणं । भवजलहिजाणवत्तं जिणवरमुयरेण वहमाणी ॥६॥ इय विणयपवरा विविहं संथुणिणं जिणिंदवरजगणिं । जिणनाई, गभट्टियं थुगंति तत्तोय भत्तीए ।।६२|| . सयलसुरामुरकिनरविजाहरनियरनरवरिंदाणं | सामिय! सामिपभुवणोचमग्गवगस्स तुझ नमो ॥६॥ तनिकारणकरुणायरोसि जिणनाइ ! जमिह अवपरिओ।मझिमउवरिमगेविजगाओ भव्याण बोहत्य॥३४॥ ता अन्न मज्झिमोवि हु उक्टियरो इमोमणुयलोओ। जाओ जिण ! तुह गम्भावयारओ नत्यि संदेहो ॥६॥ इय वयणेहि थोऊण जिणवरं भत्तिनिभरा इंदा। नंदीसरम्मि कारं जिणमहममरालय पत्ता ॥६६॥ एयाई दणं सव्युत्तमचितियत्वजणगाई । वरघेणुकप्पपायचितामणिगुणपहम्पाई ॥ ७॥ पाहाउयतूररवप्पडिसुद्धा सुमिणदंसणसमुत्थं । हरिसंव अमायंत वियरद पुलयन्छलेण वहिं ॥ ६८ ॥ तत्तो नमो जिणाणं इय भणिरी रयणिविरमसमयम्मिा पउरयरहरिसकलियालीलाए मुयइ पल्लंकं ॥६॥ तो अचेऊण जिणिंदपडिममपडिमभत्तिसंजुत्ता। संथुणिऊण य सुविसुद्धपवरमुद्दातियाणुगया ||७०॥ अहे साहेइ कमेणं अभुअसुमिणाण वइयरं पइणो । आर्यनिष सोवि तओ पमुइयचित्तो भणई एवं ॥७१।। तत्र च हर्षवशोद्भवरोमाञ्चचयाः प्रदक्षिणीकृत्य । देवीं विनयप्रणतास्ततः संस्तोतुमारव्या. ॥२७॥ मोहान्धकारदायितसमात्रैलोक्यप्रकटनप्रचण्डम् । निननवदिनकरमुरेणोद्वहन्त्यै तुभ्यं नमः ॥१८॥ उदरेण धरन्त्या नररत्नमिदं महाप्रभं देवि ! 1 अधरीभूतमशेष जगदपि त्वया रत्नगर्भया ॥१९॥ तुच्छतायाः प्रसिद्धः कलङ्क इह नूनमद्यापनीतः । अन्यासामपि महिलानां त्वया जिनगुर्भधरणेन ॥६०॥ देवि ! त्वमेवाग्रेसरासि भुवने पुत्रवतीनाम् । भवजलधियानपात्रं जिनवरमुदरेण वहन्ती ॥६॥ इति विनयप्रयरा विविधं संस्तुत्य जिनेन्द्रवरजननीम् । जिननाथं गर्मस्थितं स्तुवन्ति ततश्च मक्त्या ॥३२॥ सकलसुरासुरकिन्नर विद्याधरनिकरनरवरेन्द्राणाम् । स्वामिन् ! शमितभुवनोपसर्गवर्गाय तुभ्यं नमः ॥६३|| त्वं निष्कारणकरुणाकरोअसे जिननाथ ! यदिहावतीर्णः । मध्यमोपरिमौवेयकाद मव्यानां बोधार्थम् ॥६४॥ तस्मादद्य मध्यमोऽपि स्खलत्कृष्टतरोऽयं मनुजलोकः । जातो जिन ! तव गर्भावतारतो नास्ति सन्देहः ॥६५॥ इति वचनैः स्तुत्वा जिनवरं भक्तिनिर्भरा इन्द्राः । नन्दीश्वरे कृत्वा जिनमसमरालयं प्राप्ताः ॥ ६६ ।। एतानि दृष्ट्वा सर्वोत्तमंचिन्तितार्थजनकानि । वरधेनुकरुपपादपचिन्तामणिगुणमहार्घाणि ॥ ६७ ॥ प्रामातिकतूर्यरवप्रतिबुद्धा स्वप्नदर्शनसमुत्थम् । हर्षमिवामान्तं वितरति पुलकच्छलेन बहिः ॥ ६८ ॥ ततो 'नमो निनभ्यः' इति भणित्री रजनिविरामसमये । प्रचुरतरहर्पकलिता लीलया मुञ्चति पल्यकम् ॥६९|| ततोऽर्चित्वा जिनन्द्रप्रतिमामप्रतिमभक्तिसंयुक्ता । संस्तुत्य च सुविशुद्धपवरमुद्रात्रिकानुगता ॥ ७० ॥ . मग या एय।

·३६ सुपासनाह-चरिअम्मि होही एयारिससुमिणदंसणे तुज्झ देवि! वरपुत्तो । नियनिरुवक्कमविक्कमअक्तसमग्गरिउचक्को ॥७२ इअ भणिए भगइ तओ विअसिअसयवत्तसरिसवयणेणं । एवं होउत्ति जिणिंदसाहुपायप्पसाएण ॥७३॥. तो अणुमया निवेणं हरिसबसुप्पन्नपुलयकलिअंगी। मयगलमंथरगमणा वच्चइ नियवासभवणम्मि ||७|| राया य पहए सबलगोसकरणीयजायकयकिचो । अत्याणं दाऊण बहुविनिमंतिपरियरिओ.॥७॥ . बाहरइ सिद्धपुत्ते अडंगनिमिचसत्यसुविअड्ढे । मुणियजिणवयणसारे विसारए सुविणसत्थेसु ॥७६|| सो' ते विअसियसंयवत्तकुसुममालावलंबिवच्छथला । घणसारमीसचंदणविलित्तगत्ता कणयरुइणो ॥७॥ अक्खयहरियालीकलियमउलिणो सनिअच्छसियवत्या । पडिहारसूइया जंपिऊण कल्लाणत्रयणाई।।७।। तो आसणेसु विमलच्छवत्यपच्छाइएसु निवसति । भूवइणाणुनाया, पडिबत्तिपुरस्सरं सच्चे ॥ ७९ ॥ सम्माणिऊण तंबोलपुप्फवत्याइएहिं रायावि । असमचउद्दससुमिणाण वइयरं साहए तेर्सि ॥ ८०॥ , तेवि य विम्हियहियया भणंति एएसिमिक्कमिक्कपि । बहुपुग्नेहिं दीसइ विपुण सव्येसिमुक्लभो ॥४१॥ जं एयाइं जिणवरजगणी अह चक्कवटिजणणी वा । संपुन्नाई पिच्छइ इय भणिय सच्चदंसीहि ॥४२॥ एत्यंतरम्मि नाणी चारणसमणो समागओ तस्य । विहिणा पुढो रन्ना सुमिणाण फलं कहइ एवं ॥३॥ तहाहि-. .. अविरलगलंतपयसलिलमलिणगंडयलदंतिदंसणओ । बहुदाणपवित्तको गयगामी तुंह सुओ होही ॥४॥ अथ कथयति क्रमेणाद्भुतस्थमानां व्यतिकरं पत्ये । आकर्ण्य सोऽपि ततः प्रमुदितचिचोभणत्येवम् ॥७॥ भविष्यत्येतादृशस्वप्नदर्शनेन तव देवि ! वरपुत्रः । निजनिरुक्रमविक्रमाक्रान्तसमगारपुचक्रः॥ ७२ ॥ इति भणिते भणति ततो विकसितशतपत्रसदृशवदनेन । एवं भवत्पिति जिनेन्द्रसाधुपादप्रसादेन ॥७३॥ ततोऽनुमता नृपेण हवंशोत्पन्नपुलककलिताङ्गी । मदकलमन्थरगमना प्रजाति निनवासमवने ॥४४॥.. राना च प्रभाते सकलप्रभातकरणीयनातकृतकृत्यः । आस्थानं दत्त्वा बहुविधनृपमन्त्रिपरिकरितः ॥७॥ आयाति सिद्धपुत्रान यानिमित्तशाखसुविदग्धान् । ज्ञातनिनवचनसारा भविशारदान् स्वप्नशास्त्रेषु ॥७६॥ ततस्ते विकसितशतपत्रकुसुममालावलम्बिवक्षःस्थला' । घनसारमिश्रचन्दनविलिप्तगानाः कनकरुचयः ॥७७॥ अक्षतहरितालीकलितमौलय आच्छसितवस्त्राः । प्रतिहारसूचिता नल्पित्वा कल्याणवचनानि ||७८]]. तत आसनेषु विमलाञ्छवस्त्रप्रच्छादितेषु निवसन्ति । भूपतिनाऽनुज्ञाताः, प्रतिपत्तिपुरस्सरं सर्वान् ॥७९!! सम्मान्य तम्बोलपुष्पवस्त्रादिकै राजापि । असमचतुर्दशस्वप्नानां व्यतिकरं कथयति तेभ्यः ।।८०॥ तेऽपि च विस्मितहृदया भणन्त्येतेपामेकैकमपि । बहुपुण्यैदृश्यते किं पुनः सर्वेषामुपलम्मः ।।८१॥ यदेतान् निनवरजनन्यथ चक्रवर्तिजननी वा। संपूर्णान् पश्यतीति भाणितं सर्वदर्शिमिः ॥८२॥ अत्रान्तरे ज्ञानी चारणश्रमणः समागतस्तत्र । विधिना पृष्टो राज्ञा स्वप्नानां फलं कथमत्येवम् ॥८॥ तपादि- १. विणंद। २ क.मिहिपु। ३ स. तेचिय।

·३७ जम्माश्पत्यायो । पेवरवलसालिमुंदरवमहुन्नयखंधवंधुरो धीरो । सयलसुरासुरवसहो वसहो तह वसदसणओ ॥८५॥ भयरहिमो तेयस्सी दुरिसो रिउगरंदविंदाण । भविही किसोयरोवि य पंचाणणदसणाहितो ॥६॥ सुरवरविहियंसुरगिसिसिरम्मि स्त्रीरोयनलहिसलिलेहि। मजणयमणुभविस्सइ सिरिअदिसेयांवलोएण।।८७॥ मुहकमलुभवउवएसगंवलुद्धेहि भविषभमरेहिं । निचं निसेवणिजो सुमणसमालापलोयणमओ ॥८८|| सारयच्छणससिंवयणोभवियचओराणजणियमणहरिसो। ससिदंसणेण होहीभवियणकुमुयप्पहासयरी।।८९ . वयणसुजालनिम्महियसयलजणहिययमोहतिमिरभरो। कुमयगहतेयहरणो सहस्सकिरणस्स पासणभो।१०|| लोयग्गपवरपासायसिहरसंजणियअसमसंसोहो । कित्तिपडायाकलिमो धउच्च सुधयस्स पेन्छणओ ॥९१॥ सिवपुरपत्थियवहुजंतुसत्यपत्याणमंगलघडोव्व । मणवंछियसिद्धिकरो सञ्चविए पुन्नकलसम्मि ॥९२ ।। दुदाइपिवासियसयलभवियनिव्वुइपयाणदुल्ललिओ।पउमालो विसालोपउमतडायस्स मुमिणेण ॥२३॥ गुणगणरयणादारो गभीरो पवरसत्तसंजुत्तो । करुणामयरसकलिमओ रयणायरदंसणे नूणं ।। ९४ ॥ चैमाणियसुरथुणणारिहो विमाणाभो इत्य अवयरई । उत्चत्तकणयवन्नो पवरविमाणम्मि सञ्चविए ।।९५|| तइलोएवि महग्यो दुलहो लोयाण पुन्नरहियाणं । संजणियभुवणभूसो य रयणरासिस्स दसणो ॥१६॥ दहिऊण कम्मवणं सुक्कझाणानलेण सयलंपि । भवियाण निविडजडिमं अवणेइ सिहिम्मिदिट्टम्मि ॥२७॥ किं बहुणा ता होही सत्तमंतित्यंकरो सुओ तुम्ह । धम्मवरचकवट्टी-लोयालोयप्पयासयरो ॥ ९८॥ अघिरलगलन्मदसलिलमलिनगण्डतलदन्तिदर्शनतः । बहुदानपवित्रकरो गजगामी तव सुतो भविष्यति ॥८॥ प्रवरवलशालिमुन्दरवृपभोन्नतस्कन्धवन्धुरो धीरः । सकलसुरासुरवृपमो वृषभस्तथा वृपभदर्शनतः ॥८॥ भयरहितस्तेजस्वी दुर्घर्पो रिपुगजेन्द्रवृन्दानाम् । भविष्यति कृशोदरोऽपि च पञ्चाननदर्शनात् ॥८६॥ सुरवरविहितं सुरगिरिशिरसि क्षारोदजलधिसलिलैः । मजनकमनुभविष्यति यभिषेकावलोकेन ॥१७॥ मुखकमलाशयोपदेशगन्धलुन्धर्भविकभ्रमरैः । नित्यं निपेवणीयः-सुमनोमालामलोकनतः ॥६॥ शारदक्षणशशिवदनो भविकचकोराणां मनितमनोहर्षः शशिदर्शनेन भविष्यति भविजनकुमुदप्रहासकरः ॥८॥ वचनांशुनालनिर्मधितसकलजनहृदयमोहतिमिरमरः । कुमतंग्रहतेजोहरणः सहसूकिरणस्य दर्शनतः ॥ ९ ॥ "लोकामप्रवरप्रासादशिलाजनितासमसंशोमः । कीर्तिपताकाकरितो ध्वन इव मुध्वजस्य दर्शनतः ॥ ९१॥ शिवपुरप्रस्थितबहुजन्तुसार्थप्रस्थानमङ्गलघट इव । मनोवान्छितसिद्धिकरो दृष्टे पुण्यकलशे ॥ ९२ ॥ दुःखदाहपिपासितसालमविकनिर्वृतिप्रदानदुर्ललितः । पद्मालयो विशालः पद्मतडागस्य स्वप्नेन ॥१३॥ गुणगणरत्नाधारो गम्भीरः प्रवरसत्त्वसंयुक्तः । करुणामृतरसकलितो रत्नाकरदर्शने नूनम् ॥ ९४ ॥. वैमानिकसुरस्तवनाहों विमानादत्रांवतरति । उत्तप्तकनवर्णः प्रवरविमाने दृष्टे ॥ ९ ॥ त्रैलोक्येऽपि महार्थो दुर्लमो लोकानां पुण्यरहितानाम् । संजनितमुवनभूपश्च रत्नराशेर्दर्शनतः ॥ ९६ ॥ दग्ध्वा फर्मवनं शुलध्यानानलेन सक्लमपि । भविशनां निबिडजीडमानमपनयति शिखिनि दृष्टे ॥१७॥ १पाल।

·३६ सुपारानाह-चरिअॅम्मि आयन्निऊणमेवं हरिसेण विसजिनमंसित्ता । नरवइणा मुणिनाहो गओ य हियइच्छियं ठाणं ॥९९|| तेसिं च सिद्धपुत्ताण दावियं पारितोसिय-दविणं । आसत्तपुरिससंतइदालिदविमदसंजणये ॥१०॥ एत्तो देवीभवणं गंतूणं साहिये महीवइणा । चउदससुमिणाण फलं जह कहियं तेहिं सविसेस ।।१०१॥ सोऊण सुमिणविवरणमुल्लसियासमपमोयजुनाए । सुररमणिसरिसवतविन्भमाए तभो तीसे ॥१०॥ नित्ययरपभावेण दुरयरविलीणरोयनियराए । परिवइदिउमारदो गम्भो सह देहकतीए ||१०३॥ अह सोहिउँ पउत्ता देवी गम्भप्पभावो अहियं । खीरोयजलहिलच्य पवरमुत्ताहलसणाहा ॥१०॥ अंतरपडिविवियउगमंतनवतरणिकिरणविच्छुरिया।तियसायलनिम्मलकणयसाणुभित्तिव्य अइरुइरा।।१०५ अभंतरपाउन्भुपअसमससिमंडला नहसिरिन्छ । फलिहधरणीव अंतरनिहित्तवररयणपन्भारा ॥१०६॥ सुघणपयोहरमंडलपरिमंडियगयणविमलवच्छयला । उल्लसियबलायावलंयहासिरी पाउससिरिव्च ।।१०७॥ इय गभट्टियजिणवरपभाववइदंतकंतसच्वंगा । रेहइ नवकप्पदुमलइयव्य मणोहस देवी ||१०८॥ अह सुपइटस्स गिहे इंदाएसेण धणवइप्पमुहा । सुचंति जक्खनियरा मणिरयणसुवनदविणभर ॥१०९|| बहुविहमणुनभोगंगसंचयं तह पसत्यवत्थाणि विविहाभरणाणि य किरणजालकलियाणि विकिरंति।।११०॥ अवणिति वाउदेवीउ कयचरं तत्थ तम्मि समयम्मि । गंधोययधाराधोरणीए वरिसंति तह मेहा ॥१११॥.. सन्चावि रिउसिरीओ मुंचंति समंतओ कुसुमवुष्टिं । आयरिसं दंसंति य जोइसियाणंपुरंधीओ ॥११२।। किं बहुना तस्माद्भविष्यति सप्तमतीर्थड्करः सुतस्तव । धर्मवरचक्रवर्ती लोकालोकप्रकाशकरः ॥९८॥ आकण्येवं हर्षेण विसृन्य नमस्यित्वा । नरपतिना मुनिनाथो गतश्च हृदयेप्सितं स्थानम् ॥९९॥ तेभ्यश्च सिद्धपुत्रेभ्यो दापितं पारितोषिकं द्रविणम् । आसप्तपुरुषसंततिदारिद्रयविमर्दसंजनकम् ॥१०॥ इतो देवीभवनं गत्वा कथितं महीपतिना । चतुर्दशस्वप्नानां फलं यथा कथितं तैः सविशेषम् ॥१०१॥. श्रुत्वा स्वप्नविचरणमुल्लसितासमप्रमोदयुक्तायाः । सुररमणीसदृशवर्धमानविभ्रमायास्ततस्तस्याः ॥१०२॥ तीर्थकरप्रभावेण दूरतरविलीनरोगनिकरायाः । परिवर्धितुमारब्धो गर्भः सह देहकान्त्या ॥१०॥ अथ शोभितुं प्रवृत्ता देवी गर्भमावतोऽधिकम् । क्षीरोदनलधिवेलेव प्रकरमुक्ताफलमनाथा ॥१०४॥ अन्तःप्रतिविम्बितोद्गच्छन्नवतरणिकिरणविच्छुरिता । त्रिदशाचलनिर्मलकनकसानुभितिरिवातिरुचिरा ॥१०॥ आभ्यन्तरप्रादुर्भूतासमशशिमण्डला नभःश्रीरिव । स्फटिकवरणिरिवान्तर्निहितवररत्नप्राग्भारा ११०६॥ सुचनपयोधरमण्डलपरिमण्डितगगनविमलवक्षस्तला । उल्लसितबलाकाबलयहासवती प्रायटीरिख ॥१०७॥ * इति गर्मस्थित जिनवरप्रभाववर्धमानकान्तसर्वाङ्गा । राजते नवकल्पद्रुमलतिकेव मनोहरा देवी ॥१०॥ अथ सुप्रतिष्ठस्य गृहे इन्द्रादेशेन धनपतिप्रमुखाः । मुञ्चन्ति यक्षनिकर मणिरत्नसुवर्णद्रविणभरम् ॥१०९॥ . 'बहुविधमनोज्ञभोगाङ्गसंचयं तथा प्रशस्तवस्त्राणि । विविधाभरणानि च किरणमालकलितानि विकिरन्तिा ११०॥ अपनयन्ति वायुदेव्यस्तृणाद्युत्करं तत्र तस्मिन् समये । गन्धोदकधाराधोरण्या वर्षन्ति तथा मेघाः ॥१११॥ - । १. मेयं ।

·३६ जम्माश्पत्यायो। वंतरवेमाणियभुवणवासिदेवाण फ्ररमणीओ । देवि थुणति भत्तीए सासणं तह पडिच्छति ॥११॥ निगनणणीए पुरओ दिसिदेवीओ दसावि गायति । वीणावेणुमुयंगादमहुराणि मणहरं गेयं ॥११४॥ कि बहुणा; जय-जीव-नंद-इच्चाइकोमलालावपेसलाहि सया । सेविनइ चेडीहिंच सुररमणीहिं पुददेवी ॥११५॥ पिच्छंती नइनाडयपिन्छणयाई कयाइ, करुणाए । वियरंती दुत्थियाणं कयावि तवणिजपुंजाई॥११६।। आयनंती य पुराणपुरिसचरियाई सर्वणसुहयाई । कटयावि नयरसोहं पिच्छंतीसहियणाणुगया ॥११७॥ कुणमाणी कइयावि य नियबंधुवहजणस्स परिहास । कइयावि धम्मसंबद्धबहावियारं निसामिती।।११८|| परिवाल तं गम्भं नो अइउण्हेहि नाइमहुरेहिं । नो अइतित्तेहिं नाइअंबिलहिं न कहएहि ॥११॥ नो अइकसायएहि न याइसीएहिं नाइलवणेहिं । सब्बोउयसुहएहिं आहारहिं पुहरदेवी ॥१२०॥ संपुनम्मि य समए सुपट्टमहानिवस्स रजम्मि । जणयंती कल्लाणं परिपूरियसयलदोईलया ॥१२॥ जिट्टस्स वारसीए सियाए रयणीए दुइयजामम्मि । सत्तमनुलरांसीए सुपविचम्मि य मुहुत्तम्मि ।।१२२।। । उच्चटाणठिएसु रविमंगलसुक्कबुहरविसुएसु । सोमम्मि विसाहत्थे किंदियठाणट्टियगुरुम्मि ॥१२३॥ घीयच नवससर अहिणवमुत्ताहलं सुसुत्तिव्य । सुरगिरिधरव्य नवकप्पपाययं पसरिया पुत्तं ॥१२४|| तं दणं तिहुयणदिवायर तैयकंतिपरिकलियं । पुवदिसा विच वियसियमुहकमला रेहए देवी ॥१२५ सा पनि ऋतुश्रियो मुञ्चन्ति समन्ततः कुमुमवृष्टिम् । आदर्श दर्शयन्ति च ज्योतिप्काणां पुरन्ध्रयः ।।११२।। व्यन्तरवैमानिकभवनवासिदेवानां प्रवररमण्यः । देवी स्तुवन्ति भक्त्या शासनं तथा प्रतीच्छन्ति ॥११३५ जिनजनंन्याः पुरतो दिग्देव्यो दशापि गायन्ति । वीणावणुमृदङ्गादिमघुरध्वनि मनोहरं गेयम् ॥११॥ किंबहुना . जय-जीव-नन्देत्यादिकोमलालापपेशलाभिः :: सदा । सेन्यते चेटीभिरिव सुररमणीमि. पृथिवीदेवी ॥११॥ पश्यन्ती नटनाटकप्रेक्षणकानि कदाचित्, करुणया । वितरन्ती दुःखितेभ्यः कदापि तपनीयधुजान् ॥११॥ आकर्णयन्ती च पुराणपुरुप धरितानि श्रवणसुखदानि । कदापि नगरशोभां पश्यन्ती सखीजनानुगता॥११॥ कुर्वाणा कदापि च निजबन्धुवधूजनस्य परिहासम् । कदापि धर्मसंबद्धकथाविचारं निशाम्यन्ती ॥११८॥ परिपालयति तं गर्भ नो मत्युप्णैर्नातिमधुरैः । नो अतितिक्तैनात्यान कटुकैः ॥११९॥ नो अतिकपाकने चातिशीतै तिलवणैः । सर्वतु कसुखदैराहारैः पृथिवीदेवी ।।१२०॥. संपूर्ण च समये सुप्रतिष्ठमहानृपस्य राज्ये । जनयन्ती कल्याणं परिपूरितसकलदोहदा ॥१२१॥ ज्येष्ठम्य द्वादश्यां सिताया रजन्या द्वितीययामे । सतमतुलाराशौ सुपवित्रे च मुहूर्त ।।१२२॥ उच्चस्थानस्थितेषु रविमद्गलशुक्रबुधरविसुतेषु । सोमे विशाखास्थे केन्द्रम्थानस्थितगुरौ ॥१२३॥ द्वितीयेव नवगशाकमभिनवमुक्ताफलं मुशुक्तिरिय । सुरगिरिधरेव नवकल्पपादपं प्रसूता पुत्रम् ॥१२॥ । गटाह10 ग समिम्मि ।

·सुपासनाह-चरिअम्सि- ऐस्थतरम्मि सहसा आणदियसयलतिहुअणाभोयं । मंदो सिसिरो सुरही गयणे पवियंभिओपवणो ॥१२६॥ सचराचरजंतूणं अइसुहओ गरुयविम्हयकरो य । संभूओ नरएसुवि खणमित्तेणं समुज्जोओ ।।१२७।। पमज्जियंव धरलीए मंडलं तह पहंजणसुरेहिं । उवसंतरेणुनियरं धणेहिं गंधोदयं बुद्धं ॥१२८॥ उउदेवीओ कुसुमाण पंचवन्नाण पयरमुवणिति । समकालमग्गिदेवीओ दीवए तत्थ दीवंति ॥१२९॥ सुपइटनिवइभवणे धणयाएसेण जंभगसुरावि । वररयणकणयवसणाभरणसमूहं च परिसंति ॥१३०॥. देवेहि देवीहिं इंतेहि पडिनियत्तमाणेहिं । वाणारसीवि जाया. तव्वेलं अमरनयरिव्य ॥१३॥ एत्तो य मूइकमावसरं मुणिऊण ओहिनाणेणं । अट्ट दिसाकुमरीओ अहलोगाओ तर्हि इंति ॥१३२॥ पवरविमाणाख्दा चउसामाणियसहस्मपरियरिया । अणिआहियेहि सत्तहिं सत्तहिं अणिएहिं संजुत्ता।।१३३॥ अमरकरिकुंभविभमपोहराभरणभूसियसरीरा । जिणजणणिसमीयं तकखणेण एयाओ संपत्ता ॥१३४॥ तं जहा:- ना भोगंकरा भोगवई सुभोगा भोगमालिणी । तोयधारा विचित्ता यं पुप्फमाला अणिदिया ॥१३५।। ति पयाहिणीकरे जिणवरजणणिं पराए भत्तीए । सवाओवि समकाले धुणंति कंलकोइलरवेण॥१३६॥ कहं विय; नपिमो तिहुँयणरमणीसिरभूसणरयणविन्भमे देवि । पयकमलं कोमलललियअंगुलीपवरदलकलिय ॥१३७॥ तं हवा त्रिभुवन दिवाकरं तेजःकान्तिपरिकलितम् । पूर्वदिगिव विकसितमुखकमला राजते देवी १२५॥ अंत्रान्तरे सहसाऽऽनन्दितसकलत्रिभुवनाभागम् । मन्दः शिशिरः सुरभिर्गगने प्रविम्भितः पवनः ।। १.२६॥ सकाचरजन्नूनामतिसुखदो गुरुविस्मयकरश्च । संभूतो नरकेप्वपि क्षणमात्रेण समुद्योतः ॥१२७॥ प्रमार्जितमिव धरण्या मण्डलं तथा प्रभञ्जनसुरैः । उपशान्तरेणुनिकर घनैर्गन्धोदकं वृष्टम् ॥१२८॥ ऋतुदेव्यः कुसुमानां मञ्चवर्णानां प्रकरमुपनयन्ति । समकालमग्निदेव्यो दीपकांस्तत्र दीपयन्ति ॥१२९॥ सुप्रतिष्ठनृपतिभवने धनपादेशेन जृम्भकमरा अपि । वररत्नकनकवसनाभरणसमूहं च वर्षन्ति ॥१३०॥ देवैर्देवीभिरायद्भिः प्रतिनिवर्तमानैः । वाणारस्यपि जाता तद्वेलममरनगरीव ॥११॥ इतश्च सूतिकर्मावसरं ज्ञात्वावधिज्ञानेन । अष्ट दिक्कुमार्योऽधोलोकात् तत्रायन्ति ॥१३२॥ प्रवरविमानारूढाश्चतुःसामानिकसहस्रपरिकरिताः । अनीकाधिपैः सप्तभिः सप्तभिरनीकैः संयुक्ताः ॥१३३।। अमरकरिफुम्भविभ्रमपयोधराभरणभूषितशरीराः । जिनजननीसमीपं तत्क्षणेनैताः समाः ॥१४॥ तद्यथा--- भोगकरा भोगवती सुमोगा मोगमालिनी । तोयधारा विचित्रा च पुष्पमालाऽनिन्दिता ॥१३५।। त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य जिनवरजननी परया भक्त्या । सर्वा अपि समकालं स्तुवन्ति फलकोकिलरवण ।।१३६॥ कथमिव १ क. 141 ·जम्माइपरथायों। आसंसारं दससुवि दिसासुपरिभमउ निम्भर देवि।सरयनिसायरहरहसियहारधवलो जसो तुज्झ ॥१३८॥ तुमपचिय संपत्ता रहा मझम्मि पुत्तवंतीण । जीए नियउपरेणं उबृदो सत्तमजिणिदो ।। १३९ ।। इय सुइरं जिणजणणि नमिउंजपंति गुरुपमोएण। न हु देवि ! भाइयव्वं जं अम्हे दिसिकुमारीओ ॥१५०|| एयस्स सयलभुवणिक्कसामिणो जिणवरस्स भत्तीए । नियअहिगार[रुवं जम्मणमहिमं विहिस्सामो ॥१४१॥ इप अणुजाणावे जिणजम्मणभवणचउदिसि विहिये । जोयणमित्तं खित्तं ववगयतणकट्टरयपत्नं ॥१४२।। तरवणविरब्बिएणं संवगवाउणा समग्गपि । दुग्गंधं अवणे जिणनणणीए अदम्मि ॥ १४३ ॥ गायतीउ गुरुहरिसवियसियच्छीओ तत्थ चिट्ठति । एवं उददिसाओबि देवीओ इति एयाओ॥१४४|| मेहंकरा मेहबई सुमेहा मेहमालिणी । सुवच्छा वच्छमित्ता य वारिसेणा वलाहगा ॥१४॥ तो वेरब्वियमेहेण महियलं नियरेणुयं काउं। सोरभगुणायड्ढियभमरदलं पुष्फवरिसं च ॥१४६॥ तित्यवरगुणसमूह अइमहुरसरेण सवणसुइएण । आसन्नम्मि ठियाओ गायति गुरुप्पमोएणं ॥१४७॥ अहपोरच्छिमस्यगाओ अट्ट देवीउ दिसिकुमारीओ।नियपरियणसहियाओ एयाओ आगया तत्य ॥१४८॥ नंदुत्तरा ये नंदा आनंदा नंदिवद्धणा । विजया य वेजयंती जयंती चापराजिया ॥१४९॥ दिणहरविवसरिच्छे कर करेऊण दप्पणं विमलं ! पुवदिसि संठियाओ गायति गुणे जिर्णिदस्स ॥१५०॥ अह दाहिणरुपगाओ एवंचिय अट्ट दिसिकुमारीओ। मुणियनिणजम्मणाओ एयाउ समागयाउ तहि॥१५॥ नमामनिमुवनरमणीशिरोभूषणरत्नविभ्रमे ! देवि ! । पादकमलं कोमलललितागुलिपवरदलफलितम् ॥१३७॥ आसंसार दशस्वपि दिक्षु परिभ्राम्यतु निर्भरं देवि ! । शरन्निशाकरहरहसितहारधवलं यशस्तव ।।१३८ . त्वयैव संप्राप्ता रेखा मध्ये ,पुत्रवतीनाम् । यया निजोदरेणोद्वयूढः सप्तमजिनेन्द्रः ॥१३९॥ इति सुचिरं जिनजननी नत्ला जल्पन्ति गुरुपमोदेन । न खलु देवि ! भेतव्यं यद् ययं दिक्कुमार्यः ॥१४०॥ एतस्य सकलमुवनकम्वामिनो निनवरस्य भक्त्या । निजाधिकारानुरूपं जन्ममहं विधास्यामः ॥१४१॥ इत्यनुज्ञाप्य जिनजन्मभवनचतुर्दिक्षु विहितम् । योननमात्रं क्षेत्रं व्यपगततृणकाष्ठरजःपत्रम् ।।१४२॥ तत्क्षणविधतेन संवर्तकवायुना समग्रमपि । दुर्गन्धमपनीय जिनजनन्या अदूरे ॥१४॥ गायन्त्यो गुरुहर्पविकसिताक्ष्यस्तत्र तिष्ठन्ति । एवमूर्ध्वदिशोऽपि देव्य आयन्त्येता ॥१४॥ मेवरा मेघवनी मुमत्रा मेपमालिनी । सुकत्सा यत्समात्रा च वारिषेणा बलाहका ११४५॥ ततो विकुर्वितमेवेन महीतलं निहतरेणुकं कृत्वा.। सौरभ्यगुणाकृष्टभ्रमरकुलं पुष्पवर्ष च ॥१४६॥ तीर्थकरगुणसमूहमतिमधुरस्वरेण श्रवणसुखदेन । आसन्ने स्थिता गायन्ति गुरुप्रमोदेन ॥१४७|| अम पौरस्त्यरुचकादष्ट देव्यो दिक्कुमार्यः । निनारिज़नसहिता एता आगतास्तत्र ॥१४८॥ नन्दोत्तरा च नन्दाऽऽनन्दा नन्दिवर्धना । विजया च वैजयन्ती जयन्ती चापराजिता ॥१४९।। दिनकर बिम्बसदृशं करे कृत्वा दर्पणं विमलम् । पूर्वदिशि संस्थिता गायन्ति गुणाजिनेन्द्रम्य ॥१५०॥ अथ दक्षिणरुचकादेवमेवाट दिक्कुमार्यः । ज्ञातनिनजन्मान एताः समागतास्तत्र ॥११॥ १.उ।

·४२ सुपासनाह-चरिअम्मि- • समाहारा पइन्ना य सुप्पबुद्धा जसोहरा । लच्छीबई भोगवई चित्तगुत्ता वसुंधरा ॥ १५२ ।। करकमले कलिऊणं भिंगारंसुरहिसलिलपडिपुन्नं । पहुणो दाहिणपासे ठियाओ गायति गुणनियरं। १५३॥ अह पच्छिमरुयगठिया पवरविमाणेण दिसिकुमारीओ। अद्वेव भत्तिभरनिभराओ एया पविसति ॥१५४|| इलादेवी सुरादेवी पुहई पउमावई (तहा ?) । एगनासाऽनवपिया भद्दाऽसोया य अट्टमा ॥१५५॥ करकमलकलियसुविसालतालियंटाओ दीहरच्छीओ पच्छिमदिसाठियाओ थुर्णति तित्थयरगुणनिवह१५६ अह उत्तरिल्लरुयगे वत्थव्याओ दिसाकुमारीओ.. अहेव आगयाओ तरुणतरट्टाओ ऐयाओ ॥१५७॥ . वारुणी पुंडरीका य मीसकेंसा अलंधुका | आसा सव्यप्पहा चेव 'हिरिदेवी सिरी तहा ॥१५८॥ करकमलकलियसियचामराओ उत्तरदिसिम्मि देवस्स । नमिऊणपुहइदेवि पुन्यकमेण च चिट्ठति ॥१५९|| अह विदिसिरुयगपरिवासिणीओ चत्तारि दिसिकुमारीओ चित्ता य चित्तकणया सुतेरसोयामणीनामा १६० नमिकण पुहइदेवि ठाउं विदिसासु चउसुविकमेण । सुंदरपईवहत्या गायति जिणस्स गुणनिवहं ॥१६॥ मज्झिमरुयगट्टिईओ दिसाकुमारीओ इंति चत्तारि । तं जह रुया रुपेसा सुरुया रुयगावईनामा ॥१६॥ तत्थागतुं नाहीनालं कप्पंति जिणवरिंदस्स ( चउरंगुलाउ उड्ढं खणंति तत्तो य वरविवरं ।।१६३।। तं तस्य नाहिनालं ठविऊण पंचवण्णरयणेहिं । पूरिति तदुवरि तो त्यति हरियालगुरुपीढं ।।१६४।। तयणतरं च अइमणहराई कयलीहराई तिन्नेव । येउब्बिऊण तेसिं च मज्झभागम्मि रम्माई ॥१६५|| . समाहारा प्रदत्ता च सुप्रबुद्धा यशोधरा । लक्ष्मीवती भोगवती चित्रगुप्ता वसुन्धरा ॥१५२॥ फरकमले कलयित्वा भृङ्गारं सुरभिसलिलपरिपूर्णम् । प्रभोदक्षिणपाधं स्थिता गायन्ति गुणनिकरम् ॥१५३॥ अर्थ पश्चिमरुचकस्थिताः प्रवरविमानेन दिक्कुमार्यः । अष्टैव भक्तिभरनिर्भरा एताः प्रविशन्ति ॥१५४॥ इलादेवी सुरादेवी पृथिवी पद्मावती । एकनासाऽनवमिका भद्राऽशोका चाष्टमी ॥१५५|| फरकमलकलितसुविशालतालवृन्ता दीर्घाक्ष्यः । पश्चिमदिस्थिताः स्तुवन्ति तीर्थकरगुणनिवहम् ॥१५६॥ भयौत्तराहरुनके वास्तव्या दिक्कुमार्यः । अष्टैवागतास्तरणप्रगल्भा एताः ॥१५७॥ वारुणी पुण्डरीका च मिश्रकेशाऽलम्बुका । आशा सर्वप्रभा चैव हीदेवी श्रीस्तथा ॥१५८॥ करकमलकलितसितचामरा उत्तरदिशि देवस्य । नत्वा पृथिवीदेवी पूर्वक्रमेण च तिष्ठन्ति ॥१५९॥ मथ विदिगुरुचकपरिवासिन्यश्चतस्रो दिक्कुमार्यः । चित्रा च चित्रकनका सुतेरा-सौदाम्नानामानौ ॥१६॥ नत्वा पृथिवीदेवी स्थित्वा विदिक्षु चतसृष्ववि क्रमेण । सुन्दरप्रदीपहस्ता गायन्ति निनस्य गुणनिवहम् ।।१६१।। मध्यमरुचकस्थितयो दिक्कुमार्य आयन्ति चतस्रः । तद्यथा रुचा रुचांशा सुरुचा रुचकावतीनामा ।।१६२॥ तत्रागत्य नाभिनालं कल्पयन्ति जिनवरेन्द्रस्य । चतुरइंगुलादूर्ध्वं खनन्ति ततश्च चरविवरम् ॥१६३॥ तत् तत्र नाभिनालं स्थापयित्वा पञ्चवर्णरत्नैः । पूरयन्ति तदुपरि ततो रचयन्ति हरितालगुरुपीठम् ॥१६४॥ तदनन्तरं चातिमनोहराणि कदलीगृहाणि त्रीण्येव । विकुळ तेपांच मध्यभागे रम्याणि ॥१६॥ १ ग. एला' १२ ग. ददामो। ३. ग हरि १४ ग. मानर ५ क क्या ६ क म्यं ७ के. मुस्था। क. स्य।

·जम्माइपयाया। ४३ पंचप्पयारमणिरयणरइयकुटिमतलाई विउलगई । दारप्पएससंटवियक्णयमयपुन्नकलसाइ ॥१६६।। उद्दामख्वपरसालहंजियारेहिराई विस्यति । उत्तरदाहिणपुष्वामु तिन्नि चउसालभवणाः ॥१६७॥ तेसि च मझभागे मइन्धमणिसंडमंडियतलाई । नियरिरणजालबिरडयमुरिदकोदडदंढार्ड १६८॥ वरकणयपव्वयसिलावित्थिन्नाई ठवंति तिन्नेव । सीहासणाई तत्तो तित्ययर गम्यमत्तीए ॥१६९।। करयलपुर्डण चित्तुं जिणवरजणणिंचढाहिणदिसिम्मि। निसियाविति य वरचाउसालसीहासणे तत्तो॥१७० अभंगति सरीरं सयपागसइम्सपागतेल्लेहि । तेसि पहाणगंगुरेहि परमप्पमोएण ॥१७॥ उबटिऊण उभयं सुगंधरवणेण एमेव । पुव्वाभिमुहे चउसाल्पवरसीहासणे टविउ ।।१७।। गंधोदएण पुप्फोदएण मुद्धोदएण पहाविति । पवरमणिरयणकणयाभरणेहि तओ विभूसिंति ||१७३।। उत्तरदिसिम्मि चउमालविउल सिंहासणे निवेसेरें । संतिनिमित्तं होम करनि गोसीसंदारूहि ॥१७॥ निययप्पभावपरिरक्खियस्सवि जिणस्स जीयमेयंति । काऊण.पवररक्खापुटलियं बंयंति तो।।१७।। तार्डिति सवणमूले रयणुवले एरिसं वयंतीओ .सत्तकुलपञ्चयाऊ अप्पडिहयसासणो हवसु ।।१७६।। पंणयजणपूरियासो दुग्यरपलीणरोयसोगोय। इयमणिऊणजम्मणगैहम्मि विति जिणनणणि ॥१७७॥ तत्तो महुरमरण गायति निर्णितभूरिगुणनिवहं । हरिसेण समल्लियति पुइइदेवीसमीपम्मि ॥१७८|| इय जस्त जम्मकिचं जिणस्व छप्पन्नदिसिकुमारीहि । लहुमेव समत्यिनइ भत्तीए परमहरिसेणं ॥१७९।। मञ्चप्रकारमणिरत्नरचितकुहिमतलानि विपुलानि । द्वारप्रदेशसस्थापितकनकमयपुण्यकल् शानि ॥१६॥ उद्दामरूपवरशाल्मजिकारानमानानि विरचयन्ति । उत्तरदाक्षिणपूर्वासु त्रीणि चतु शालभवनानि ॥१६॥ तेपा च मध्यभागे महाघमणिखण्डमण्डितवलानि । निजकिरणजालविरचितसुरेन्द्रकोदण्डदण्डानि ॥१६॥ वरफनपर्वतशिलाविम्तीर्णानि स्थापयन्ति त्रीण्येव । सिंहासनानि ततस्तीर्थकर गुरुभक्त्या ॥१६९।। करतलपुटेन गृहीत्वा जिनवरजननी च दक्षिणदिशि । निपादयन्ति च वरचतु शालसिंहासने तत ॥१७०॥ अभ्यङ्गन्ति शरीर शतपाकमहसपाक्तेले । तयो प्रधानगन्धोद्धरै परमप्रमोदेन ॥१७१।। उद्धृत्योमयं सुगन्धोद्वर्तनेनैवमेव । पूर्वाभिमुख चतु शालप्रवरसिंहासने स्थापयित्वा ॥१७२॥ गन्धोटकेन पृप्पोदकेन शुद्धोदकेन स्नपयन्ति । प्रवरमणिरत्नकनकामरणैम्ततो विभूषयन्ति ॥१७३|| उत्तरदिशि चतु शालविपुलसिंहासने निवेश्य । शान्तिनिमित्त होम कुर्वन्ति गोशीपारामि ॥१७॥ निनकप्रमापरिरक्षितम्यापि निनम्य जीतमेतदिति । कृत्वा प्रवररसापोट्टलिका वध्नन्ति तत ॥१७॥ ताडयन्ति श्रवणमूले रत्नोपलानीदृश वदन्त्य । सप्तकुलपर्वतायुरप्रतिहतशामना भवतान् ॥१७६।। प्रणतननपरिताशो दूरतरप्रलीनरोगशोकश्च । इति मगित्वा नन्मगहे स्थापयन्ति जिनजननीम् ।। १७७॥ ततो मधुरम्वरेण गायन्ति जिनेन्द्रमूरिगुणनिवहम् । हर्पण समुपसर्पन्ति पृथिवीदेवीसमीपे ॥१७॥ इति यस्य जन्मकृत्य मिनस्य षट्पञ्चाशदिक्कुमारीभि । लम्वेव समर्य्यते मक्त्या परमहर्षेण ॥१७९।। १ जीतम् : व्यवहार।

·उनुपासनाह-चरिअम्मि- एत्यंतरम्मि सोहम्मकप्पसामिस्स सुरवरिंदस्स । सीहासणं पकंपइ तपेणं तओ सहसा ॥१८॥ अइविम्हिओ सुरिंदो रोसारुणलोयणो विचिंतेइ । नणु कस्स सग्गलच्छी परंमुही संपयं जाया॥१८॥ कों वा कंपंतदुज्जयकडक्सविखेचगोयरं पत्तो ! गमणमणो वा सलडेव्य वजनालासु को मज्झ?।।१८२॥ को वा निमजणमणो अगाइवसणोपहिम्मि दुबुद्धी संचालिय थिरपि हु जेण सीहासण पझ॥१८३१॥ इयरिताकुलियमणो दिसिदसयं जा पलोयमाणोवि।नहु किंपि नियइ पुरओ पुणोविता चिंतएसवको।१८४॥ . किं मज्झ चवणकालो अह सोवि न संपय घडइ जम्हा। कंपेइ नामरतरून परिमिलायति कुसुमाणि१८५ अज्जविय नहु विरचड़ सचीजणो नेय फुरइ दीणत् । न निमेसिणीय दिट्ठी वत्याणि यनेय मलिणाणि१८६ इय जा अणप्पकुवियप्पसंकुलो नियइ अवहिनाणेण।ता सीहासणफंपिककारणं मुणइ जिणजम्म।।१८७।। ता उठेउं सीहासणांउ गंतुं पराई सत्तट्ट । तत्य ठिओवि हु सक्कथएण हरिसेण थुणइ जिणं ॥१८८।। सिंहासणे निसण्णो पुणोवि चिंतेइ सुरवई.एवं । हद्धी अचिंतणीय पिच्छसु परिचिंतियं पावे ॥१८९।। तो आणवेइ हरिसेण सुरचमूसामियं तियसनाहो । भो सोहम्मसभाए गतूण लहुंपि तिखुत्तो ॥१९०॥ मेहोहगहिरघोस जोयणवित्तं सुघोसवरयंट । ताडेऊणं महया रवेण घोसेढ़ तह एवं ॥१९१॥ भारदखित्ते सत्तमतित्थयरों संपयं समुप्पन्नो । वाणारसीए सको चलिओ से जम्ममहिमत्य ॥१९२॥ तो भो देवा ! तुम्भे सन्यालंकारभूसिया सव्वे । सर्वहिं नाडएहिं सच्चवलेण च सजुत्ता ॥१९३|| . अवान्तरे सौधर्मकल्पस्वामिनः सुरवरेन्द्रस्य । सिंहासनं प्रकम्पते तत्कम्पेन तंतः सहसा ॥१०॥ अतिविस्मितः सुरेन्द्रो रोपारुणलोचनो विचिन्तयति । ननु कस्य स्वर्गलक्ष्मीः पराङ्मुखी सांप्रतं जाता।।१८१॥ को धा कृतान्तदुर्जयकटाक्षविक्षेपगोचरं प्राप्तः । गमनमना वा शलभ इव वज्रज्यालासु को मम ? ||१८२॥ को वा निमज्जनमना अगाधव्यसनोदधौ दुर्बुद्धिः । संचालित स्थिरमपि हि येन सिंहासनं मम ? ||१८३॥ इति चिन्ताकुलितमना दिग्दशकं यावत् प्रलोकमानोऽपि । न हि किमपि पश्यति पुरतः पुनरपि ततश्चिन्तयति शक्रः।। किं मम च्यवनकालोऽय सोऽपि न सांप्रतं घटते यस्मात्। कम्पते नामरतरुन परिम्लायन्ति कुसुमानि ॥१८५|| अद्यापि च न हि विरज्यते शचीजनो नैव स्फुरति दीनत्वम् । न निमेपिणी च दृष्टवस्त्राणि च नैव मलिनानि ॥१८॥ इति विदनल्पकुविकल्पसंकुलः पश्यत्यवधिज्ञानेन । तावत्सिंहासनकम्पैककारणं जानाति जिनजन्म ||१८७॥ तत उत्थाय सिंहासनाद् गत्वा पदानि सप्ताष्ट । तत्र स्थितोऽपि हि शक्रस्तवेन हपेण स्तवीति जिनम् ।।१८८।। सिंहासने निपण्णः पुनरपि चिन्तयति सुरपतिरेवम् । हा विगचिन्तनीयं पश्य परिचिन्तितं पापम् ॥१८९॥ तत आज्ञपयति हपेण सुरचमूस्वामिनं त्रिदशनाथः । भोः सौधर्मसमायां गत्या लध्वपि त्रिः ॥१९०॥ मेघौघगभीरघोषा योननवृत्तां सुयोपावरघण्टाम् । ताडायत्वा महता वेण प्रोपयत तथैवम् ॥१९१॥ 'भारतक्षेने सप्तमतीर्थकरः सांप्रतं समुत्पन्नः । वाराणस्यां शक्रश्चलितस्तस्य जन्ममहिमार्थम् ॥१९२॥ ततो भो देवाः ! यूयं सर्वालङ्कारभूषिताः सर्वे । सर्वैनार्टकैः सर्ववलेन च संयुक्ताः ॥१९३|| रस, लोन्व २ ग.णिवयणं।

·जम्माइपत्यायो। तह सव्वविभूईए आरुटिंउ पवरनियविमाणाई। दिल्लन्छरादि सहिया सकसयास लहुं एह ।।१९४॥ इय. तियसनाहरयणं सोउं विणएण सुरचमूसामी । तुरियगई गंतूणं सोहम्मसभाए तिसुत्तो ॥१९५॥ ताडइ सुघोसघटं तीसे घणयोसपडिरववसेणे । अन्नाणवि घाण वत्तीस सयसहस्साई ॥१९६॥ एगूणगाई समकालमेव काउं रणझणारावं । पारधाई तप्पडिरवोवि समग समुन्छलिओं ॥१९७।। एत्यंतरम्मि पंचविहविसंयसेवापमत्तचित्तावि । देवा तमेगकालं वजिरघंटासरं सोचें ॥१९८॥ चिंतति किं विफुटुंतचंडयंभंडभंडयस्स रखो । रयणमयविमाणावलिपडिफल्टणेणं परिन्यरिमो ॥१९९।। निसुणिनंतो संखुद्धमुद्धहिययाहिं अमररमणीहिं । हानाह ! रक्ख रक्खत्ति जंपिरीहिं भयवसेणं ।।२००॥ दणुयवइवहहरिसियतियससुद्दडगलगन्जिभीसणो भुवणे।सव्वत्तोवि बियंभड घंटागं रणरणारावो॥२०१।। इय चिंताए सिविलियमाणिणिगाढावगूढकंठम्मि । संनाए सुरनिवहे सव्वत्तो मूढदिययम्मि ॥२०२॥ उवसंते य सणेणं समग्गगंभीरचंदनिग्योसे । अपहियसुराण मुररायसासणं कहइ एस तमो ॥२०॥ इय नाउं हरिणगसिवयणो जम्ममजणं पहुणो । विष्फुरियपमोयभरा तो संविहिउँ समारदा ।।२०४॥ गंतूणं मजणकैलिदीहियं अह कुणंति मजणय । कप्पूरमीसचंदणरसेण देई विलिपति ।।२०५॥ दूसजुयं निम्मलकोमलं च परिहंति कतिकमणीयं । कंठपइट्ठियहारा दूरुझियकामुयवियारा ॥२०६॥ वरकडयनुडियमणिमउदकिरणविच्छुरियसयलगयणयला।नियरूपमडप्फरहसियकुसुमबाणा तो चलिया।। तथा सर्वविमृत्याऽऽन्य प्रवरनिनाविमानानि । दिव्याप्सरोभिः सहिताः शक्रसकाशं लम्वेत ॥ १९४॥ इति निदशनायवचनं श्रुत्वा विनयेन सुरचमूस्वामी । त्वरितगतिर्गत्वा सौधर्मसमायों त्रिः ॥१९॥ ताइयति सुयोपाषण्टां तस्या घनवोपप्रतिरववशेन । अन्यासामपि घयानां द्वात्रिंशच्छतसहस्राणि ॥१९॥ एकोनकानि समकालमेव कृत्वा रंणन्मणारावम् । प्रारब्धानि तत्प्रातरवोऽपि समकं समुन्छलितः ॥१९॥ अत्रान्तरे पञ्चविधाविषयसेवाप्रमत्तचित्ता अपि । देवास्तमेककालं वाद्यमानयण्टास्वर श्रुत्वा ॥१९८] चिन्तयन्नि कि विस्फुटचण्टब्रह्माण्डमाण्डकस्य रवः । रत्नमयविमानावलिप्रतिफलनेन प्रविस्तर्णिः ॥१९९॥ 'श्रूयमाण संझुन्धमुग्धहृदयामिरमररमणीमिः । हा नाय ! रक्ष रक्षेति जल्पित्रीभिर्भयवशेन ॥२००॥ दनुजपतिवधहर्षितत्रिदशसुभटगलगर्जिमीपणो मुक्ने । सर्वतोऽपि विनृम्भते घण्टानां रणरणारावः ॥२०१॥ इति चिन्तया शिथिलितमानिनीगाढावगूढकण्ठे । संजाते सुरनिवहे सर्वतो मूढहृदये ॥२०२॥ उपशान्ते च क्षणेन समग्रगम्भीरघण्टानिषोपे । अवहितमुरान् सुरराजशासनं कथयत्येष ततः ॥२०॥ इति ज्ञात्वा हरिणगमेषिवचनतो जन्ममजनं प्रभोः । विस्फुरितप्रमोदमरास्ततः संविधातुं समारब्धाः॥२०॥ गया मजनफेलिदीपिकामय कुर्वन्ति मन्जनकम् । कपरमि_चन्दनरसेन देहं विलिम्पन्ति ॥२०॥ 'दूप्ययुगं निर्मलकोमलं च परिदधति कान्तिकमनीयम् । कण्ठप्रतिष्ठिनहारा दूरोन्झितकामुकविकाराः ॥२०॥ वरफटकमुटितमणिमुकुटकिरणविच्छरितसकलगगनताला । निजरूपगर्वहसितकुसुमबाणान्ततश्चलिताः ॥२०॥ - . मझ म°१२ अनुरराष्ट इति तदानुवमानो युक्त, एवमुतरत्रापि ।

·+ सुपासनांह-चरिमम्मि- उत्तुंगतुरयकुंजरवराहचरहरिणमयरजाणेहिं । आख्दा चीणंसुयचिंधसहस्सोंचसोहेहिं ॥२०॥ केवि विमाणारूदा किकिणिरणशणियपहिरियदियंता केवि हुमहल्लेसद्लसरहहरिहंसवसहगुणा ॥२.०९।। इस सव्वबलसमेया सहिया नियंपणइणीहिं वेगेण । सव्येवि हरिसेण आगया सुरवइसमीचं ॥२१॥ पत्थंतरम्मि संवतविमलमुचाइलाबचूलिलं 1.फालिहंमणिनिम्मियसालभंजियाघडियवरदारं ॥२१॥ खंभसहस्सनिबद्धं रणंतघंटावलीहिं सुइसुहये । उल्भडपवणपकंपिरजयप्पडागाइअंइपयई ।।२१२।। सोलसभेयामलरयणनिम्मियं मज्झिमस्स भुवणस्स। सिहरव पुच्चकयसुकयसिहरिणो निम्मलफलंबा २१३।। तिहुयणपहाणपरमाणुनियरनिवत्तियंव विच्छडे । जोयणलक्खपमाणं जोयणपणसहस्सउस्सेई ॥२१४|| 'मुखवयणससंभमपालयसुरसंचियं वरविमाणं । आरुहिऊणं चलिओ सको सह.देवकोडीहि ॥२१५।। तत्तो सिग्धगईए तिरियं दीवाण मज्झयारेण । नन्दीसरवरदीये दाहिणपोरच्छिमम्मि नगे ॥२१६॥ रइकरनामम्मि समागंतूण तओ कमेण देवइढिं । तं दिव्वं देवजुई दिव्वं देवाणभावं च ॥२१७|| तत्तो विमाणेमुवसंहरेवि जेणेव भारदं खितं । वाराणसी य जेणं जेण य जिणजम्मभवण च ॥२१८॥ तेणेव य मग्गेणं आगंतूर्ण कमेण संपत्तो । सुपइटनिवइभवणे सक्को सह देवदेवीहिं ॥२१९|| आयाहिणापयाहिणमह काउं दिव्ववरविमाणेण। तिक्खुवं जिणजम्मणभुवणस्स तओ नियविमाण।१२०।। संटविऊणं उत्तरपुरच्छिमेसुइदिसाविभागम्मि । अग्गमहिसीहिं अट्ठहिं सामाणियसहस्सचुलसीहि।।२२१॥ उत्तुझतुरगकुक्षरबाराहयरहरिणमकरयानैः । आरूढाश्चीनां शुकचिह्नसहसोपशोभैः ॥२०॥ केऽपि विमानारूताः किझिारणझणितयधिरितदिगन्ताः । केऽपि हि महाशार्दूलशरमहरिहंसवृपभगताः॥२०॥ इति सर्वबलसमेंताः सहिता निजप्रणयिनीभिवेगेन । सर्वेऽपि सुरा हर्षेणागताः सुरपतिसमीपम् ||२१०॥ अत्रान्तरे लम्बमानविमलमुक्ताफलावचूलिकम् ! स्फाटिकमणिनिर्मितशालमञ्जिकाघटितवरबारम् ॥२११॥ . • स्तम्भसहनिबद्धं रणद्वण्टावलीभिः श्रुतिसुखदम् । उद्भपवनप्रकम्पमानजयपताकाद्यतिपकटम् ॥२१२॥ षोडशभेदामलरत्ननिर्मितं मध्यमस्य भुवनस्य । शिखरमिव पूर्वकृतसुकृतशिखरिणो निर्मलफलमिव ॥२१३।। त्रिभुवनप्रधानपरमाणुनिकसनिवर्तितमिव विस्तारे । योजनलक्षप्रमाणं योजनपञ्चसहप्तोत्सेधम् ||२१४॥ सुरपतिवचवससंभ्रमपालकमुरसंचितं वरविमानम् । आरुह्य चलितः शक्रः सह देवकोटिमिः ॥२१॥ ततः शीघ्रगत्या तिर्यग्द्वीपानां मध्येन । नन्दीश्वरवरद्वीपे दक्षिणपौरस्त्ये नगे ॥२१६॥ रतिकरनाम्नि समागत्य ततः क्रमेण देवर्द्धिम् । तां दिव्यां देवद्युतिं दिव्यं देवानुभावं च ॥२१७॥ ततो विमानमुपसंहृत्य येनैव भारतं क्षेत्रम् । वाराणसी च येन येन च जिनजन्मभवनं च ॥२१८॥ तेनैव च मार्गेणागत्य क्रमेण संप्राप्तः । सुप्रति नृपभवने शक्र: मह देवदेवीभिः ।।२१९॥ आदक्षिणप्रदक्षिणापथ कृत्वा दिव्यवरविमानेन । निर्जिनजन्मभवनस्य ततो निजविमानम् ॥२२॥ संस्थाप्योत्तरपौरस्त्ये शुभदिग्विभागे । अग्रमहिषीभिरष्टमिः चतुरशीतिसामानिकसहनैः ॥२२१॥ १२. ख. गयणी' १२ क. कुक्षयं 1 ३ ख. मदि में 1 ४ २ ए. बाणारमी ।

·जम्माइपरथावो। संजुत्तो तियसपहू पविसइ तत्व जत्य तित्ययरो। जणणी य, दिद्विचिसए.पुणो पणाम करमाणी।।२२२॥ सामि समायर चिय तिपयाहिणपुलयं नमंसेउं । संयुणइ पुइदेवि सविसेस पुलइयसरीरो ॥२२३॥ कई विय ? जयसि तुम.नियकुलगयशसयलसंपुन्नचंदवरर्जुण्हे ! विहुयणपहाणसीलाइगुणगणाहारवर गणि! ॥२२४|| वररयणनियरपरिपुरिअंतरो लहुइओ तए जलही । तिहुअणपसंसणिनं जिणवररयणं धरतीए ॥२२५।। जणि जिणिंदमंतरतमपसरनिरंभणिकदिणनाहं । खज्जोयपसपिणी इव कया तए समय पुल्या ।।२२६।। परममुणीणपि तुम जाया आसीसभायणं देवि ! । एएणं चिय तुमए भवनलही दुत्तरो तरिओ ॥२७॥ अहरिपतियणचिंतामणिजिणवरकृन्धिारिणीएधुर्व। तुह चैव मणुयजम्मो पसंसणिनो युद्दाणपि।।२२८।। इयथाउंजिणजणणि अवसोवणिदाणपुवयं सको। उविऊणं घेउन्धियजिणपडिस्वं जगणिपासे ।।२२।। सयमवि पंच सरीरे विउविउ धरइ छत्तमेगेण । दोहिं च उभयपासेसु ढालए सेयवरचमरे ॥२३०॥ एकेणं धरइ पुरो सारयरविमंडलंब दिसिवलयं । उज्जोयंतं वनं असंखपडिवखविखवणं ।।२३१॥ एगेण सुरहिगोसीसचंदणुप्पंकपंडुरे सुर्यधे । धरइ जिणं करमले हरिसवसुष्टसियरोमंचो ॥२३२।। इय पंचहि स्पेहिं काउं सम्बंपि निययकायञ्च । बहुदेवदेविकोडीहिं परिवुडो भत्तिभरकलिओ ।।२३३॥ अप्पाणं मन्नतो समत्यसुपसत्यतित्यजलण्हायं । मंढरसेलाभिमुह चलिओ आखंडलो तत्तो ॥२३॥ सयुक्तस्त्रिदशप्रमु प्रविशति तत्रैव यत्र तीर्थकर । जननी च, दृष्टिविपये पुन प्रणाम कुर्वन् ॥२२२॥ स्वामिन समातृकमेव निप्रदाक्षिणापूर्वक नमस्थित्वा । मस्तोति पृथिवीदेवी सविशेष पुलफिनशरीर ॥२२॥ कथमिव ? जयसि त्व निजकुलगगनसकलसंपूर्णचन्द्रवरज्योत्स्ने ! । त्रिभुवनप्रधानशीलादिगुणगणाधारवरधरणि ! ॥२२४॥ वररत्ननिकरपरिपरितान्तरो लघूकृतम्त्वया जलधि । त्रिभुवनप्रससनीयं जिनवररत्नं धरन्त्या ॥२२॥ जनयित्वा जिनेद्रमान्तरतम प्रसरनिरोधनकदिननाथम् । खद्योतप्रसविनीव कृता त्वया साप्रतं पूर्वा ।।२२६॥ 'परममुनीनामपि त्वं जाताऽऽशीर्भाजन देवि ! । एतेनैव त्वया मवजलधिर्वतरस्तीर्ण ॥२२७॥ अधरितत्रिभुवनचिन्तामणिजिनवरकुतिधारिण्या ध्रुवम् । तवैव मनुजजन्म प्रशंसनीय वुधानामपि ।।२२८।। इति स्तुत्वा जिनजननीमवम्वापनीदानपूर्वक शक । स्थापयित्वा विकुर्वितजिनप्रतिरूपं जननीपार्थे ।।२२९॥ स्वयमपि पञ्च शरीराणि विकुळ धरति च्छत्रमेकेन । द्वाभ्या चोभयपाश्रुयोर्वीजयति बेतवरचामरौ ॥२३०॥ एकेन धरति पुर शारदरविमण्डलमिव टिग्वायम् । उद्योतयद् पञमसरयप्रतिपक्षविक्षपणम् ॥२३१॥ एकेन सुरमिगोशीर्षचन्दनपङ्कपाण्डरे सुगन्धे । धरति जिन करकमले हर्पवशोल्लसितरोमाञ्च ॥२३२॥ इति पञ्चभी रूपै कृत्वा सर्वमपि निजकर्तव्यम् । बहुदेवदेवीकोटिभि .परिवृतो भक्तिमरमलिन ॥२३३|| आत्मान मन्यमान समस्तसुप्रशस्तनीजलस्नानम् । मन्दरशैलाभिमुख चल्ति आखण्टलम्तत ॥२३४॥ . १र जो हे।२ क कोमे।

·.
सुपासनाह चरिमम्मि-
परमेण पाएणं दिव्वईए कमेण संपत्तो । तुंगत्तगेण जोयणलक्खपमाणं सुरगिरिंदै ॥२३५।।
जो रेहह एकपओहरोव्व धरणीए कणयकंतिल्लो । रयणावलीरमणीओपंडगवणकसिणसिहरो य ॥२३६।।
अमियरमणीयगुणगणसंखारेहव्य सुरवरहिं कया । रेहति जस्थ दिसिदंतिदंतरल्लिइणराईओ ।।२३७॥
पिहुलनियंवो संसोहिकणयमयमेहलाइ परिकलिओ। सुपयोहरो विरायइ रुइरो रमणीयणोच्च सया।।२३८।।
उत्तुंगसिहरसंठियसासयनिणभवणधयपडागाए । वियरियपत्तव्यसया जस्स सिरी रेहद दिवस्स ।।२३९॥
सब्वत्तोगुरुनिभरसलिलपयट्टाहि गहिरसरियाहि । निरुवममहिमममुब्भवकिती दिवसइइ परिकलिओ२४०
इय गरुयगुणनिहाण तं जाव सुराहिवो समारुहइ । तो पिच्छइ रमणीयं महावणं पंडगभिहाणं ॥२४१॥
कत्यवि उन्नयनवजलयजिपमुइयकलाविकुलकलिय। कत्यविय किन्नरोगेयसवणतल्लिच्छहरिणकुलां२४२)
तो तत्य पंडुकंवलसिलाए नीहारहारधवलाए । मणिरयणकिरणजलखालिगम्मि तवणीयमइयम्मि||२४३॥
निवसइभिसेयसिंहासणम्मि उच्छंगठवियजिणनाहो । पुच्चाभिमुहोसको हरिसवसुप्फुल्लनयणजुओ॥२४॥
जिणवरपभावपलियनियासणा ओहिणा बियाणेउं । जिणजम्ममजणमहं ईसाणाईवि सुरवइणो।।२४५॥
सव्वेवि समागंतुं निययसमिद्धीइ तियससेलम्मि । कयनिणपयप्पणामा हरिसेण ठिा निअटाणे॥२४६॥
तत्तो पहमं भणिया अच्चुयसुरसामिणा निया देवा । भो सिम्यं तित्थयाभिसेयमुवणेह सुपसत्य||२४७||
अनुत्तरं सहस्सं तो ते कलसाण कणयमइयाणं । कलहोयमयाण तहा अट्टसहस्सं मणिमयाण ॥२४८।।
कंचणरुप्पमपाणं वरतारयमणिमयाण एमेव । मणिकणयरुप्यमइयाण तह य भोमेयगाणं च ।।२४९॥
परमेण प्रमेदिन दिव्यगत्या क्रमेण संप्राप्तः । तुङ्गत्वेन योजनलक्षप्रमाणं सुरगिरीन्द्रम् ॥२३५॥
यो राजत्येकपयोधर इव धरण्याः फनककान्तिकः । रत्नावलीरमणीयः पाण्डुकवनकृष्णाशिखरश्च ॥२३६॥
अमितरमणीयगुणगणसंख्यारेखा इव सुरवरैः कृताः । राजन्ति यत्र दिग्दन्तिदन्तोलिखनराजयः ॥२३७५ .
'पृथुनितम्बः संशोभिकनकमयमेखलया परिकलितः । सुपयोधरो विराजते रुचिरो रमणीजन इव सदा ॥२३॥
उत्तुङ्गशिखरसंस्थितशाश्वतजिनभवमध्वजपताकया। वितीर्णपत्रेव सदा यस्य श्री राजते दिवः ॥२३९]
सर्वतः प्रवृत्तगुरुनिर्भरसलिलाभिर्गम्भीरसरिद्भिः । निरंपममहिमसमुद्भवकीर्तिमिरिवराजते परिकलितः ॥२४॥
इति गुरुगुणनिधानं तं यावत् सुराधिपः समारोहति । ततः पश्यति रमणीय मझवनं पाण्डुकाभिधानम्।।२४१॥
फुत्राप्युन्नतनवनलदर्जिप्रमुदितकलापिकुलकलितम् । कुत्रापि च किन्नरांगेयश्रवणतत्परहरिणकुलम् ॥२४२), '
ततस्तत्र पाण्डुकम्बलशिलायां नीहारहारधवलायाम् । मणिरत्नकिरणजलक्षालिते तपनीयमये ॥२४३||
निवसत्यभिपेकसिंहासन उत्सङ्गास्थापितजिननाथः । पूर्वाभिमुखः शर्को हर्षवशोकुल्लनयनयुगः ॥२४४{"
जिनवरप्रभावप्रचलितमिजासना अवधिना विज्ञाय । जिनजन्ममजनमहमीशानादयोऽपि सुरपतयः ॥२४॥
सर्वेऽपि समागत्य निजकसमृद्धया त्रिदशशले । कृतजिनपादप्रणामा हर्पण स्थिता निजस्याने ॥२४॥
ततः प्रथमं भाणता अच्युतसुरस्वामिना निज़ा देवाः भोः शीघं तीर्थकराभिषेकमुपनयत सुप्रशस्तम् ॥२४७||
अष्टोत्तर सहसं ततस्ते कलशानां कनकमयानाम् । कलधौतमयानां तथाऽप्रसहस्रं माणमयानाम् ॥२४॥

·जम्माइपथाया। एवं रयणमयाणं भिंगाराईण पवरवत्यूणं । पत्तेयं पत्तेयं असहस्सं विचित्ता ॥२५०॥ गंतुं खीरसमुदं कलसे भरिऊण खीरसलिलेणं । गहियाइ कमलरवसयवत्तसहस्सवत्ताई ॥२५१।। एवं महंतसुपसत्यतित्यसत्याण मागहाईणं । पचरनईणं च जलं तहोसहीमट्टियाओ य ॥२५२।। उत्तरकुरुमाईसुचि कुलगिरिवक्खारनंदणवणेसु । अंतरनईदहेसु य जाणि य कुसुमोसहिफलाइ !!२५३१॥ इय सव्वंचिय तियसातुरिय संगहिउमागया तत्थ । विणयप्पणया अन्चुयसुराहिवइणोसमप्पंति ॥२५४॥ अह सोअच्चुयसको दगुणमभिसेयसयलसामगि जायहरिसोय सिग्यंउटइ नियआसणाउ तो।।२५५|| सामाणियसहस्सेहिं दसहि तहाचउहि लोगपालेहि। विहिंपरिसाहिं सत्तहिअणियाहिबईहिंअणिएहि॥२५६|| तह तायत्तीसाए तायत्तीसेहिं आयरक्खाण । चत्तालीससहस्सेहिं परिवुडो अन्चुयसुरिंदो ॥२५७।। तत्तो य विमलतित्याण खीरजलहीण सलिलपुन्नेहिं । गोसीसचंदणप्पमुहसारवत्थूर्हि कलिपदि ॥२५८ विमलकमलपिहाणेहिं पवरसयोसहीसणाहेहिं । साहावियवेउब्वियकलसेहिं महप्पमाणेहिं ॥२५९।। सत्तमजिणस्स तिहुयणनिकारणबंधवस्स भत्तीए । जम्माहिसेयमहिम अच्चुयकप्पाहिवो कुणइ ।।२६०॥ इत्यंतरम्मि जुगवंपलोटकलसाण जिणसिरम्गामओ। जलमोरणीओ रेहिति सिहरिसिहराओ सरियन्च १२६१। पहरिसपरवसाहि दिसिरमणीहिंव अहव खित्ताओ । मुत्तावलीओसोहति निम्मलाविरलकंतीओ ॥२६२।। अहवावि कुगइनिवडिरजणमुद्धरिव पुन्नरज्जूभो। अह सुहियनिणजसोजलहिणोच्च कल्लोलमालाओ२६३ काञ्चनरूप्यमयाना वरतारकमणिमयानामेवमेव । मणिकनकरूप्यमंयाना तथा च भौमेयकाना च ॥२४९॥ एवं रत्नमयाना भृगारादीना प्रवरवस्तूनाम् । प्रत्येक प्रत्येकमप्टसहस्र विकुळ ॥२५०॥. गत्वा क्षीरसमुद्र कलशान् भृत्या क्षीरसलिलेन । गृहीतानि कमलकरवशतपनसहसूपाणि ॥२१॥ एवं महामुप्रशस्ततीर्थसार्थाना मागधादीनाम् । प्रवरनदीना च जल तयौपधिमृत्तिकाश्च ॥२५२॥ उत्तरपुर्वादिष्वपि कुलगिरिवक्षम्कारनन्दनवनेषु । अन्तर्नदीदहेषु च यानि च कुसुमौषधिफलानि ॥२५३॥ . इति सर्वमव विदशास्त्वरित सगृह्यागतास्तत्र । विनयप्रणता अच्युतसुराधिपतये समर्पयन्ति ॥२५४॥ अथ सोऽच्युतशको वाऽभिषेफसकलसामग्रीम् । जातहर्पश्च शीघ्रमुनिष्ठति निजासनात् तन ॥२६॥ सामानिकसहनैर्दशीभस्तथा चतुर्भिोपालै । तिसृमि पनि सप्तमिरनीकाधिपतिभिरनीके ॥२५६॥ तथा प्रयस्त्रिंशता त्रायविंशरात्मरक्षाणाम् । चत्वारिंशत्सहस्न्या परिवृतोऽच्युतसुरेन्द्र ॥२५७॥ ततश्च विमलतीर्थाना क्षीरजलधीना सलिलपूर्णे । गोशीपचन्दनप्रमुखसारवस्तुभि कलिते ॥२५८॥ विमलकमलपिधान प्रवरसौंपधिसनाथे । स्वाभाविकवैनयिककलशैर्महाप्रमाणे ॥२५९॥ सप्तमजिनस्य त्रिभुवननिष्पारणबान्धवस्य भक्त्या । जन्माभिपकमहिमानमच्युतकल्पाधिष करोति ॥२६॥ अनान्तरे युगपत् पर्यम्तकलशाना निनशिरोऽयात् । जलधोरण्यो रानन्ति शिखरिशिखरात् सता इव ॥२६॥ प्रहर्षपरवशाभिर्दिग्रमणीभिरिवाथवा क्षिप्ता । मुक्तायल्य शोभन्ते निर्मलाविरलकान्तय ॥२६॥ १क विओवित्ता। ७ ·५० सुपासनाह-चरिअम्मि- एवं निणाभिसेगे पट्टिए सुरवईहि'हरिसेण । ताडिज्जति चउब्विहआउजाई सुरेहिं तओ ॥२६॥ सघणघणघोसदुंदुहिनिनाउद्धरं करडिरहरडियपडुपडहरवबंधुरं । सरससिंनंतढकाहुडुक्काउलं महुरगंभीरघुमघुमियवरमद्दलं ॥२६॥ चुकतंबुक्कसंवुवासद्दुकडं तालझणझणियवरतलिमघोसुन्भड । मुहलकंसालच्छलछलस्वाडंबरं भेरिभंभारवारंभभरियंवरं ॥२६६॥ वेणुवीणासमालवणिरवमुंदरं झल्लरिघोससमीसखरमुहिसरं । पलयकालिव्वसजलवणज्जियं तस्य वजेइ चारविहवजयं ॥२६॥ गरुयभत्तिभरुभिन्नरोमंचया धुणहि तित्थेसरं तत्थ नचंतया । केवि मुंचंति मंदारसुमणोहरं गंधवसमिलियभसलोहसुमणोहरं ॥२६॥ केवि मल्लब्च सज्जति कमदडुरं अवरि गायति सुहकंटरवसुंदरं । केवि उत्तालतालाउलं रासयं कुणहिं करनच्चियं अवरि वरहासयं ॥२६९।।- कैषि हरिसुद्धरा तियसंगलददुरं कुहि हयहेसिय केवि सुइबंधुरं । केवि गयगज्जियं कुणहिं मयभिभल अनि मुट्ठीहि पहरंति धरणीयलं ॥२७॥ केवि फोडिति बकरियउकेरय केवि कुव्वंति कंठीरवुनाययं । . अथवापि कुगतिनिपतनशीलजनमुद्धर्तुमिव पुण्यरज्ज्वः । अथ क्षुब्धजिनयशोजलधेरिव कल्लोलमालाः॥२६॥ एवं जिनाभिषेके प्रवर्तिते सुरपतिमिहर्पण । ताड्यन्ते चतुर्विधातोद्यानि सुरैस्ततः ॥२६४}} सबनधनयोपदुन्दुभिनिनादोद्धरं करटिरटरटितपटुपटहरयबन्धुरम् । सरससिञ्जड्ढक्काहुडुक्काकुलं मधुरगम्भीरघुमघुमितवरमुरजम् ॥२६५।। बुक्कतम्बुक्कसम्बुकशब्दोत्करं तालझणझणितवरतलिमघोपोद्रटम् । मुखरकासालच्छलच्छलरवाडम्बरं भेरीभम्भारवारम्भभृताम्बरम् ॥२६६॥ वेणुवीणासमालपनीरवसुन्दरं झल्लरीघोपसंमिश्रखरमुखीस्वरम् । एल्यकालिकसजलपनगर्जितं तत्र वाद्यते चतुर्विधवादकम् ॥२६७॥ गुरुभक्तिभरोद्भिन्नरोमाञ्चकाः स्तुवन्ति तीथेश्वरं तत्र नृत्यन्तः । केपि मुञ्चन्ति मन्दारसुमनाभरं गन्थवशमिलितभ्रमरौघसुमनोहरम् ॥२६॥ केऽपि मला इव सज्जन्ति क्रमदर्दुग्मपरे गायन्ति शुभकण्ठरवसुन्दरम् । केऽप्युत्तालतालाकुलं रासकं कुर्वन्ति करमर्तितमपरे वरहासकम् ॥२६९।। - केऽपि हर्षोद्धरास्त्रिदशगलदईरं कुर्वन्ति हयहेपितं केऽपि श्रुतिबन्धुरम् । केऽपि गजगजिनं कुर्वन्ति मयभिम्भलमन्ये मुष्टिभिः प्रहरन्ति धरणीतलम् ॥२७॥ केऽपि स्फोटयन्ति दुर्दिनोस्कर केऽपि कुर्वन्ति कण्ठीरवोन्नादकम् ।

·जम्माइपयानो। कवि नक्सणिण खीरोयजलसंतियं कलमनुवणिति तियसा हरियतियं ।।२७१।। इय मुरवइसंघिण परिहयविग्विण जहिं वहिज्जइ आयरिण । सत्तमजिणमजणि तहिं भवभजणि किं कित्तिन्न मारिसिण? ॥२७२।। इय वट्टते सत्तमतित्थेसरजम्ममजणमहम्मि । सव्येवि सुरिंदा परमहरिसभरपुलायसरीरा ॥२७३।। धूवकडच्छयहत्या सियचमरविसालछत्तसंजुत्ता । सुहपुप्फगंधवावडहत्या य पुरो ठिया तत्तो ॥२७॥ एवं अच्नुपसके विरयम्मि जिणेसरं ण्हवेऊण | नियपरिवाराणुगया आणयपमुद्दा सुरिंदापि ॥२७२|| अदिसिंचंति जिणिर्द महाविभूईए अच्चुयवइव्य । तीसपि नियकमेण मुत्तुं मोहम्मकप्पपहुं ॥२७६।। तयणतरं ठवित्ता ईसाणिदो जिणं नियंकम्मि । सीहामणे निमीयइ तत्तो सोहम्मसामीवि ॥२७७।। चउरो चउदिसिपि हु हिमकरहरहाससंखदलघवलें । तरुणवसहे विउच्चइ रमणिजसरीरकतिल्ले ॥२७८॥ तेसिंच अट्टसिंगग्गभायओ अट्ट सलिलधाराओ। उदगमायो धणियं अह पडणे एगिभूयाओ।२७९।। काउंजिणुत्तमंगे खिपेड़ आणंदवियसियन्छिनुमो। अन्नेदिवि तह खीरोयकलससहस्सेहि बहुएहि॥२८०॥ अहिसिंचइ य कमेण अह विहिए परममन्नणमहम्मि । सोहम्मवई सुकुमालगंधकासायवत्येदि ॥२८१।। तित्येसरस्स देहं जयणाए लहिऊण सव्वत्तो । अञ्चइ य सुरहिगोमीसचंदणसंमीसघुसिणेणं ।।२८२।। मंदारसुरहिसियकुसुमदामनिवहेहि रयइ वरपूयं । सव्वालंकारहिं विभूसिऊणं तमो पुरओ ।।२८३॥ सारयससिकरधवलेहि अक्खएहि इमे समालिइइ दिप्पणभदासणवद्धमाणसिरिवच्छमच्छे य ।।२८४॥ . केऽपि तत्सणेन क्षीरोदजलसतं कलशमुपनयन्ति त्रिदशा हयन्तिकम् ॥२७१।। इति सुरपतिसंघेन प्रतिहतविघ्नेन यस्मिन् वृत्यत आदरेण । सप्तमजिनमज्जने तस्मिन् मवमजने किं काय॑ते मादृशेन ? ॥२७२।। इति वर्तमाने सप्तमतीर्थेश्वरजन्ममजनमहे । सर्वेऽपि सुरेन्द्राः परमहर्षमरपुलकित शरीराः ॥२७३।। धूपदवीहस्ताः सितचामरविशालच्त्रसंयुक्ताः । शुमपुष्पगन्धव्याप्तहस्ताश्च पुरः स्थितास्ततः ॥२७॥ एवमच्युतशके विरते जिनेश्वरं स्नपयित्वा । निजपरिवारानुगता आनतप्रमुखाः सुरेन्द्रा अपि ॥२७॥ अभिषिञ्चन्ति जिनेन्द्र महाविमूत्याऽच्युतपतिरिव । त्रिंशदपि निजक्रमेणं मुक्त्वा सौधर्मकल्पप्रमुम् ॥२७॥ तदनन्तरं स्थापयित्वेशानेन्द्रो जिनं निजाके । सिंहासन निपीदाते ततः सौधर्मस्वाम्यपि ॥२७७॥ चतुरश्चतुर्दिश्वपि हि हिमकरहरहासशङ्खदलघवलान् । तरुणवृपंमान् विकुति रमणीयशरीरकान्तिकान् ॥२७॥ तेषां चाप्टशृगाप्रमागतोष्ट सलिलधाराः । ऊर्यमा गाढमथ पतने एकीभूताः ॥२७९।। कृत्वा जिनोतमाङ्गे सिपत्यानन्दविकसिताक्षियुगः । अन्यैरपि तथा क्षीरोदकलशसह(बहुभिः ॥२८॥ 'अभिपिञ्चति च क्रमेणाथ विहिते परममन्जनमहे । सौधर्मपतिः सुकुमालगन्धकापायवस्त्रैः ॥२८१॥ तीश्वरस्य देहं यतनया प्रमाद्यं सर्वतः । अति च सुराभिगोशीपचन्दनसंमिश्रघुमणेन ॥२८२॥. मन्दारसुरभिसितकुमुमदामनिवहै रचयति वरपृनाम् । सर्वालङ्कारैविभूप्य ततः पुरतः ॥२८॥ - ·५२ १ सुपासनाह-चरिअम्मि- . तह सथियनंदावत्तकलसपजंतमंगले अट्ट । मुयइ तओ बहुबिहकुसुमनियरमाजाशुमित्तं च ॥२८५।। सत्तो माणामणिभत्तिचित्तदंडेण वइरमइएण । सुकडच्छुएण गंधाभिराममुक्खिबइ वरयं ॥२८६॥ पजलंतदीवियाचकवालमारतिय मणभिरामं । उत्तारइ वरमंगलनिलयं तह मंगलपईयं ॥२८७|| एवं च सन्चकायचवित्थरे वित्तयम्मि तव्येलं । जय-जय-जपाइयम्मि चारणमुणिपुंगवगणेण ॥२८८॥ हरिमुत्तालनमिरसिरविलियकृसुमच्चियधरायलं । नचिरकरमुणालवलयापलिकलयलरवरमाउलं ।।२८९|| उभडभरहभावभरनचणवियलियहारअच्चियं । भत्तिभरेण तयणु जिणमन्जणि सपलसुरहि नचियं ।।२९०। इय नचिऊण परमप्पमोयभरनिम्भराए भत्तीए । भयवंत संथोउं एवं सव्ये समारद्धा ॥२९१॥ जय नीसेसअणोरपारभवसायरतारण ! | तिहुयणपणमियपायकमल ! निरुवमसुहकारण ! ॥२९२।। मयणहरिणसंहरणतरुणहरिणारिपरकम ! । मुणिमाणसपरिसरणहंस ! तइलोयनयक्रम ! ॥२९३।। सिरिल्लदलनिसट्टकमलकोमलपयकरयल! | हिमकणहिमकर किरणसरिसजसधवलियमहीयल ! ॥२९॥ सरलनयणजुयपसरतुलियवियसियपंक्यदल !। भवभयतावियहिययनवजलहरसीयल ! ॥२९५।। तमभरपसरनिरंभणिकदिवसयरसमप्पह ! । सरणागयददगूढवज्जपंजर ! हयकुष्पह ! ।। २९६ ॥ उज्जोइयभुवणयल ! मोहकरिकुंभवियारण! | जय जिणनाह ! समत्यवत्थुपरमत्यवियारण ! ॥२९७॥ भारहखित्तु पवित्तु तं जि जहिं तुहूं उप्पन्नउ । सा जणंणी सकयस्थ जीएं तुहुँ उयरुप्पन्नउ ॥२९८।। शारदशशिकरधवलैरक्षतरिमान् समालिखति । दर्पणभद्रासनर्वधमानश्रीवत्समत्स्यांश्च ॥२८॥ तथा स्वस्तिकनन्दावर्तकलशपर्यन्तमङ्गलान्यष्ट । मुञ्चति ततो बहुविधकुसुमनिकरमानानुमात्रं च ॥२८॥ .. ततो नानाविधमणिभक्तिचित्रदण्डया वज्रमय्या । सुदा गन्धाभिराममुत्क्षिपति वरधूपम् ॥२८६॥ अन्यलद्दीपिकाचक्रवालमारात्रिकं मनोऽभिरामम् । उत्तारयति वरमङ्गलनिलयं तथा मङ्गलप्रदीपम् ॥२८७।। एवं च सर्वकर्तव्यविस्तारे वृत्ते तद्वेलम् । जय-जय य-जयादिके चारणमुनिपुङ्गवगणेन ॥२८॥ होत्चालनम्रशिरोविगलितकुसुमार्चितधरातलम् । नर्तनशीलकरमृणालवलयावलिकलकलरवरमाकुलम् ॥२८९॥ उद्भटभरतभावभरनर्तनविचलितहाचितम् । भक्तिभरेण तदनु जिनमज्जने सकलसुरैर्नर्तितम् ॥२९॥ इति नर्तित्वा परमप्रमोदभरनिर्भरया भक्त्या । भगवन्तं संस्तोतुमेवं सर्वे समारब्धाः ॥२९१॥ जय निशेिपानादिपारभवसागरतारण ! । त्रिभुवनप्रणतपादकमल ! निरुपमसुखकारण ! ||२९२।। मदनहरिणसंहरणतरणहरिणारिपराक्रम ! । मुनिमानसपरिसरणहंस ! त्रैलोक्यनतकम ! ॥२९॥ श्रीविलासिविकसितकमलकोमलपादकरतल ! | हिमकणहिमकरकिरणसदृशयशोधवलितमहीतल! ॥२९४॥ सरलनयनयुगप्रसरतुलितविकसितपङ्कजदल ! । भवमयतापितभाविकहृदयनवजलधरशीतल ॥२९॥ 'तमोभरप्रसरनिरोधनकदिवसकरसमप्रभ ! । शरणागतदृढगूढवज्रपञ्जर ! हतकृपथ ! ॥२९६॥ उयोतितभुवनतल ! मोहकरिकुम्भविदारण ! । जय जिननाथ ! समस्तवस्तुपरमार्थवितारण ! ॥२९७।। भारतक्षेत्रं पवित्रं तदद्य यस्मिंस्त्वमुत्पन्नः । सा जननी स्वकृतार्था यस्यास्त्वमुदरोत्सन्नः ॥२९८॥ .

·जम्माइपन्यायो। सब सोजि जहत्य होइ सुपट्टनरसरु | जमु घरि चिंतामणिसरिच्छुतुहूं जार जिणेसरु ॥२९९।। इस थोऊण जिमिदं इंद्रा नंदीसर जिणे नमिडं । नियनियगणेमु गया सोहम्मववि पुणदत्तो॥३००|| उत्तचकंचणरुई गहिडं करसंपुडेण निणनाई । वच्चइ जिणवरजम्मणघरम्मि परमप्पमोएण ||३०१॥ तत्य य पडिस्वं तह अवसोवणिमणिऊण वेगेण । पुहइजणणीसमीरे सुयरयणं मुयइ नमिऊण ॥३०२।। एवं कुंडलजुयलं परं तह देवदूसनुयलं च । ऊसीसगमूलम्मि ठवेइ पुरओ निर्णिदस्म ॥३०॥ तिसगं च एगं पणनियरयणकिरणरमणिनं । लंबंतपवरमुत्ताहलावचूनं कणयपट्यं ॥३०॥ . मुंचइ दिटिपदम्मि अभिरमणटाइ जमवलोयतो । तित्यसरो मुहेणं सचमुविक्खेवणं कुणइ १३०५॥ आणवइ तो सक्को वेसमणभद्द ! जह लहुंचेव । उवैणय जिणजम्महरे वतीसं सुवन्नकोडीओ ॥३०६।। वह चैव हिरनस्सवि कोडीओ तह य नंदभवाणं । पत्तेयं बत्तीसं अन्नाणि य विविवन्यूणि ॥३०७।। सोवि हु तहत्ति सिग्यं भगदेवेहि सव्वमुवणेइ । तत्तो पुणोवि सक्को उम्घोसायेइ सम्बन्थ ॥३०८॥ •जह भो देवा सव्वे देवीओविहुमुणंतु एकमणा। जो फिर जिणस्म निणवरजणणीए वावि नियचिचे।।३०९।। असिवमणिटं का चिंतेही तस्म उत्तमंगं च । फुडिही सहस्सदा चिय अजगतरुमंजरिव्य लहुं ॥३१॥ ‘एवं काऊण विहिं भयंत पणमिऊण भत्तीए । उपइडं सो नंदीसरम्मि गंतुं गयो सगं ॥३१॥ अह उग्गयम्मि सूरे वियलियतिमिरासु सयलमासासु । तह वजिएसु मंगलतूरेसु यंगहिरसद्देसु ॥३१२॥ सत्यं सोऽद्य यथायों भवति सुप्रतिष्ठनरेश्वरः । यस्य गृहे चिन्तामणिसदृक्षस्लं जातो जिनेश्वरः ॥२९९।। इति स्तुत्वा जिनेन्द्रमिन्द्रा नन्दीश्वरे निनान् नत्वा । निजनिजस्थानेषु गताः सौधर्मपतिरपि पुनरितः ॥३०॥ उत्तप्तकाञ्चनरचिं गृहीत्वा करसंपृटेन निननाथम् । वनति निनवरजन्मगृहे परमप्रमोदेन ॥३०॥ तत्र च प्रतिरूपं तथाऽवस्थापनीमपनीय वेगेन । पृथिवीजननीसमीपे मुठरलं मुञ्चति नत्वा ॥३०॥ एक कुण्डलयुगलं प्रवरं तया देवदूप्ययुगलं च । उच्छीर्षकमूले स्थापयति पुरतो जिनेन्द्रस्य ॥३०॥ श्रीदामगण्डं चैकं पञ्चवर्णिकरत्नकिरणरमणीयम् । लम्बमानप्रवरमुक्ताफलावचुलं कनकमयम् ॥३०॥ मुञ्चति दृष्टिपयेऽभिरमणार्थ यदवलोकमानः । तीर्थेश्वरः सुखेन स्वनविक्षपणं करोति ॥३०॥ माजपयति ततः शको वैधमणं मद ! यथा लघ्वेव । उपनय निनजन्मगृहे द्वात्रिंशतं सुवर्णकोटीः ॥३०॥ तथैव हिरण्यस्यापि कोयेस्तया च नन्दभद्राणाम् । प्रत्येकं द्वात्रिंशतमन्यानि च विविधवस्तूनि ।।३०७॥ सोऽपि हि तयेति शांत्रं अम्मकदेवैः सर्वमुपनयति । ततः पुनरपि शक्र उद्घोषयति सर्वत्र ॥२०॥ यया भो देवाः सर्वे देव्योऽपि खलु शृण्वन्वेक्मनसः । यः किल जिनस्य जिनवरजनन्या वापि निजचित्ते॥३०९॥ अशिवमनिष्टं कर्तु चिन्तयिष्यति तस्योत्तमाङ्गं च । स्फुटिप्यति सहमूधैवानकतरुमञ्जरीव लघु ॥३१॥ एवं कृत्वा विर्षि भगवन्तं प्रणम्य मक्त्या । उत्पत्य स नन्दीश्वरं गत्ता गठः स्वर्गम् ॥३११॥ अथोद्गते सूरे विगलिततिमिराम सफलागास । तथा वादितेषु मगलतूरेषु च गभीरशब्देषु ॥३१२॥ .क म्ब, "हा या२ ग.वनिय।

·. - सुपासनाह-चरिअम्मि- पिच्छेइ पुहइदेवी पंचनमुकारसरणपडिबुद्धा । गोसीससुरहिचंदणविलित्तगत्तं नियं पुत्तं ॥३१३।। तह परसुरहिमंदारमंजरीगंधल्दभसलेहिं । सामलियसरीरं देहकंतिकब्बुरियजम्मगिई ॥३१॥ इत्तो सुपइटनियो अहमहमिगधाविरीहिं चेडीहिं । पद्धाविओ सहरिसं देवीए पुत्तनम्मेण ॥३१५॥ तो ताण पमोएणं अवणियदासत्तणाण दाऊणं । इच्छाहियदविणंभरं सुयजम्ममहूसर्व कुणइ ॥३१६॥ तहादि- गोवरचउमुहचचरचउकरायंतरायमग्गेसु । संमज्जिएमु कुंकुमविइन्नछडएसु सम्वत्य ॥३१७॥ उच्चलिपबहलपरिमलमिलतलोलालिमुहलझंकारा | असमकुसुमोक्यारा विच्छित्तीए रइजंति ॥१८॥ कणयमयधूवघडियाउ अगरघणसारधूवधूमेणं । अंधारियआसाओं ठाणे ठाणे उविजंति ॥३१९।। पालंबियमुत्तावलिबलए चमरावचूलसोहिल्ले । उनुंगथोरथभावणद्धवरसालईजीए ॥३२॥ पवणवसकणिरफिकिणिचियडपढायासहस्सरमणीए । सहरिसनचिरगाइरतरुणीयणजणियमाहप्पे ।।३२१॥ संचिजति लहुँ चिय मंचे तारयरतारियातरले । पडिभवणदुवारं तह मुचंति य पुन्नकलसे य ॥३२२।। मचंति तरुणिसविलासलासियासेसलोयनयणाई । मंगलतुमुलदिसाई बद्धावणयाई किंजंति ॥३२३।। हद्यालयगोउपासायमुहेसु अइमहल्लाओ । वंदणमालाओ नहा सरसदलाओ निवझति ॥३२४॥ उज्झिनंति सलील मुसलाई तह य जुयसहस्साई । मोयांविनंति रिणाहिदायगा दिनदेयधणा ॥३२॥ 'पश्यति पृथिवीदेवी पञ्चनमस्कारशरणपतिबुद्धा । गोशीर्षसुरभिचन्दनविलिप्तगात्रं निनं पुत्रम् ॥३१॥ तथा प्रवरसुरभिमन्दारमअरीगन्धलम्धभ्रमरैः । श्यामा तशरीरं देहकान्तिकर्युरितजन्मगृहम् ॥३१॥ इतः मुमतिष्ठनृपोऽहमहमिकाधावित्रीभिश्चेदीमिः । वर्धापितः सहर्प देव्याः पुत्रजन्मना ॥ ३१५ ॥ ततस्तेभ्यः प्रमोदनापनीतदासत्वेभ्यो दत्त्वा । इच्छाधिकद्रविणभरं सुतजन्ममहोत्सवं करोति ॥१६॥ तथाहि गोपुरचतुर्मुखचत्वरचतुष्फराजद्राजमार्गेषु । समार्जितेषु कुंवमाविकर्णिपथेषु सर्वत्र ॥३१॥ उच्छलितपहलपरिमलमिललोलालिमुखरशङ्काराः । असमकुमुमोपचारा विञ्चित्तौ रच्यन्ते ॥३१८॥ फनकमयधुपपटिका रुपनसारपधूमेन !. अन्धारिताशाः स्याने स्याने स्याप्यन्ते ॥३१९॥ भालम्बितमुस्तायलिवलयायामरावचूलशोभनशीलाः 1 उत्तुहस्थूलस्तम्भायनसूयरशालभजिफाः ॥३२०॥ पानाशायणनशीलविहिणीविततपताकासहसूरमणीयाः । सहर्षनर्तकगाथकतरगीननजनितमाहात्म्याः ॥३२॥ संचीयन्ते सणेव मयास्तारतरतारिकातरलाः । प्रतिभवनदार तथा मुच्यन्ते च पूर्णकलशाच ॥३२२॥ नृत्यन्ति तरासयिलासलासिताशेपटोकनयनानि । मालतुमुलादिशि वर्धापनकानि क्रियन्ते ॥३२३|| एएसलकपुरमासादमुरो यतिमहत्यः । पन्दनमालास्तथा सरसदना निरध्यन्ते ॥३२॥ उनयन्तै सलील मुलानि तया च युगसंहमाणि । मोच्यन्ते ऋणाभिदायका दत्तदेयधनाः ॥३] १. नि...ी।

·जम्माइपरथायो। मुचंति चारगाओ धणियं अवराहकारिणोवि जणा। कीरति विसंठुलविभमाओ तह छणपवित्तीओ।।३२६॥ तहादि • नचंतमयाउरतरुणिगलियसारमणल्हसियपरिहाणा। परिहाणल्हसणपइसिरविडजणकोलाहलाउलिया३२७ आठलिययणखिरमग्गणगणदिज्जमांणविउलघणा।धणवियरणरित्तनिहाणखित्तयेसमणतंवणीया।।३२८ तवणीयदंडअसियचीणंसुयधयसहस्सरमणीया । रमणीयरमणिसहरिसपारंभियचचरीगीया ॥३२९|| गीयगुणनिउणगायणमहुरस्सरपूरियाखिलदिसोहा । सोहंतपउरवहुयणसायरकीरंतमंगला ॥३३॥ मंगलहेरजिणंबरपडिमाववइटअट्टविहपूया । पूयापिन्छणपमुइयसावयगिजंतर्गुणनिवहा ॥३३॥ इय वाणारसिनयरी सवाहिरंन्भतरा सुरपुरीव ! जाया समुचियपडिवत्तीसुंदरा सुइररमणीया ॥३३२।। अह नवरिमणुचियमिणं जमिह कराजणवयाण छिति । अविसेसियभिचनरसव तह हवइ निवभवण।। एवं पत्रमाणे नयरीए महसवम्मि नरनाहो । सुपट्टो करण्हाणो परालंकारलंकरिओ ॥३३॥ नियसियमहम्यात्यो गतूगत्थाणभूमिमुपविटो । एत्यंतरम्मि सामंतमंतिपमुहा विसिहजणा ॥३३५॥ आगंतूण नमिण पायपउमाई भणिउमारद्धा । देव ! मरीरारोगत्तणेण सत्तूण विजएणं ॥३३६॥ तह रज्जवित्यरेण धणागमेणं च सव्वहा तुम्मे । वद्धाविजह जेसि तिहुयणचूडामणिसरिच्छो ॥३३७॥ नियकुलनहयलसंपुन्नपुनिमाचंदमंडलसमाणो । एरिसपुत्तो जाओ इय भणिऊण तओ सव्वे ॥३३८॥ मुच्यन्ते चारकाद् वादमपराधकारिणोऽपि जनाः । क्रियन्ते विसंस्थुलविभ्रमास्तथा क्षणप्रवृत्तयः ॥३२६॥ तथाहि;-- नृत्यन्मदातुरतरुणागलितस्वरसनासूस्तपरिधाना । परिधान सनप्रहसमानविटजनकोलाहलाकुलिता ॥३२७॥ भाकृलितधनाकासनशीलमार्गणगणदीयमानविपुलधना । धनवितरणरिक्तनिधानक्षिप्तवैश्रमणतपनीया-॥३२८॥ तपनीयदण्डोच्छ्रितचीनांशुकध्वनसहमूरमणीयां । रमणीयरमणीसहर्षप्रायचच्चरीगीता ॥३२९॥ गीतगुणनिपुणगायनमधुरस्वरपूरिताखिलदिगोया । शोममानपौरबहुजनसादरक्रियमाणमाङ्गल्या ॥३३०॥ मानल्यहेतुजिनवरप्रतिमोपदिष्टाष्टविधपूना । पूजादर्शनप्रमुदितश्रावकायमानगुणनिवहा ॥३३१॥ इति वाराणसीनगरी सबहिरम्यन्तरा सुरपुरीव । जाता समुचितप्रतिपत्तिमुन्दरा सुचिररमणीया ॥३३२॥ अथ नवरमनुचितमिदं यदिह करा जनपदानां छिद्यन्ते अविशेपितमृत्यनरेश्वरमिव तथा भवति नृपभवनम् ।। एवं प्रवर्तमाने नगर्या महोत्सवे नरनाथः । सुप्रतिष्ठः कृतस्नानः प्रवरालंकारालंकृतः ॥३३४॥ निवसितमहावस्त्रो गत्याऽऽस्थानभूमिमुपविष्टः । अत्र्यन्तरे सामन्तमन्त्रिप्रमुग्वा विशिष्टजनाः ॥३३॥ आगत्य नत्वा पादपद्मे भणितुमारब्धाः । देव ! शरीरारोगत्वेन शत्रूणां विजयेन ॥३३६॥ तथा राज्यविस्तरेण धनागमेन च सर्वथा यूयम् । वर्धाप्यध्वे येषां त्रिभुवनचूडामणिसदृक्षः ॥३३७॥ निजकुलनमस्तसंपूर्णपूर्णिमाचन्द्रमण्डलसमानः । ईदृशपुत्रो जात इति भणित्वा ततः सर्वे ।।३३८॥ ग मंगल । गमव।३ गाविया ४ क.स जिग।

·. सुपासनाह-चरिअम्मि- पवरकरितुरयभूसणमणिवसणाईणि निवइणो पुरओ । उवढोइंति सहेलं सम्भाणे निवडणावि॥३३९।। - तंबोलकत्यकुसुमालंकारपयाणपुज्वयं सब्वे । बहुविविहियपसाया विसज्जिया निययठाणेसु ॥३४॥ तत्तो नियसुयदंसणसमूसुओ समुवलब्भ पत्थावं । सुपट्टो.अत्थाणो समुटिओ.गरुयहरिसेण ॥३४१॥ पचो कमेण मणिमयकुटिमतललिहियसैत्थियं विउल । उभियहिरण्णमुसलं सुविहियरक्खापरिक्वेवं ।। दारपएसनिवेसियसियकमलपहाणपुन्नजलकलसं। जिणवरजम्मणभवणं तत्थ य दिट्टोय जिणनाहो।।३४॥ सारयसहस्सकिरणोव्व रयणरासिव्व तेयपुंजोव्व । उज्जोयतो भवणं देहपहाए समग्गपि ॥३४४॥ तं दद्रूण चिंतिउमाढत्तो नरंबई अहो अपुवा । एयस्स पढमजायस्स कावि कंती सरीरस्स ॥३४५॥ तह य अविभावणिज लायन्नं स्वसंपया असमा । निम्मेरं सुदेर तह य अभगं च सोहगं ॥३४६।। ता सयलपुन्नपन्भारसायरं मम कुलं, जहिं एयं । संपुन्नलक्खणधरं पाउन्भूयं तणपरयण ॥३४४|| इय एवमाइ संचिंतिऊण सुपइटनरवई तत्तो । पढमदिणे ठिइवडियं करेइ तित्थाहिवस्स तो ॥३४८॥ तइयम्मि दिणे दंसंति उम्मुह मंडलाई रविससिणो । संपत्तो य कमेण परमपमोएण छट्टदियो ।।३४९।। 'अविणलढपंचिंदियाहिं जीवंतपाणनाहाहिं । नीरोगअंगुवंगाहिं राया कुलबुढियाहिं च ॥३५०॥ पणकुंकुमपंकलित्तवयणकमलाहिं रुखवंतीहि । कंचुसमकंठकंदलअवलंबियसुरहिमालाहिं ॥३५॥ अचंतजायमाणससंतोसो नरवरिंदसुपइटो । कुलविलयाहि जागरमहूसवं तो पयट्टेइ ॥३५२॥ भवरकरितुरगभूषणमणिवसनादीनि नृपतेः पुरतः । उपढोकन्ने सहेलं, सम्मान्य नृपतिनापि ॥३३९॥ ताम्बूलवस्त्रकुसुमालङ्कारमदानपूर्वक सर्वे । बहुविधविहितप्रसादाः विसर्जिता निजकास्थानेषु ॥३४०॥ ततो निजसुतदर्शनसमुत्सुकः समुपलभ्य प्रस्तावम् । सुप्रतिष्ठ आस्थानात्समुत्थितो गुरुहपेण ॥३४१॥ . प्राप्तः कमेण मणिमयकुट्टिमतललिखितस्वस्तिकं विपुलम् । ऊर्वीकृतहिरण्यमुशलं सुविहितरक्षापरिक्षेपम् ॥ द्वारमदेशनिवेशितसितकमलमधानपूर्णजलकलशम् । निनवरजन्मेभवनं तत्र च दृश्य जिननाथः ॥३४॥ शारदसहस्रकिरण इव रत्नराशिरिव तेजःपुञ्ज इव । उद्योतयन् भवनं देहप्रभया समग्रममि ॥३४४॥ तं दृष्ट्वा चिन्तयितुमारब्धो नरपतिरहो ! अपूर्वा । एतस्य प्रथमजातस्य कापि कान्तिः शरीरस्य ॥३४५॥ तथा चाविमावनीयं लावण्यं रूपसंपदसमा ! निर्मर्यादं सौन्दर्य तथा चाभग्नं च सौभाग्यम् ॥३४६॥ तम्मात्सकलपुण्यप्राग्भारसागरो मम कुलं, यस्मिन्नेतत् । संपूर्णलक्षणधरं प्रादुर्भूतं तनयरत्नम् ॥३४७॥ . इत्येवमादि संचिन्त्य सुप्रतिष्ठनरपतिस्ततः । प्रथमदिने स्थितिपतिका फरोति तीर्थाधिपत्य ततः ॥३४८।। तृतीयस्मिन्दिने दर्शयन्त्युन्मुखं मण्डले रविशशिनोः ।.संप्राप्तश्च क्रमेण परमप्रमोदेन पष्ठदिनः ॥३४९॥ अविनष्टमनोहरपश्यन्द्रियाभिजींवत्प्राणनाथाभिः । नीरोगाझोपांनाभी राजा कुलवृद्धिकाभिश्च ॥३५०॥ पनकुरकुमपहालिप्तवदनकमलाभी रूपवतीभिः । फम्बुसमकण्ठकन्दलावलम्बितसुरभिमालामिः ॥३५१॥ त्यन्तजातमानससंतोपो नरवरेन्द्रमप्रतिष्ठः । कुलवनिताभिर्नागरमहोत्सवं ततः प्रवर्तयति ॥३५२॥ १. उदि।२६ ग.T'। । - ·जम्माइन्याया। एक्कारसम्मि दिवसे समागए मुइझम्ममुवणिति । जहभणियविहाणेणं, पत्ते चारममठियहम्मि ॥३५॥ नाणाविहवंजणखंडखज्जखजूरपाणयसमेयं । बहुसालियसहिय निव्वत्ताड रसायं ॥३५४|| त्यणतरं च नियखत्तियाण तह पुरपहाणलोयाणं । तं भोयणं पणामइ बहुमाणपुरस्सरं तत्तो ॥३०॥ आयंताण खणेणं वोसत्याणं सुहासणगयाण ! सम्माणियाण तेसि पुरओ सुपटनग्नाहो ॥३०६|| भगड यभो भो खत्तियपहाणपुरिसा! ममेस संकप्पो । आसीपुव्वंपि जहा जदिवस एस गन्मम्मि||३५७॥ पुईदेवीए सुओ संकेतो तदिणाओ अहिययरं । संजाया सुट्पासा तत्तो एयस्स जुत्तमिणं ॥३५८॥ नामं सुपासकुमारो तुम्हाणवि संगई जइ गमेड । तो उवलक्खियभाषेहि तेहिं इय नरवई भणिो ॥३५९॥ एवं चिय खलु जुत्तं, गुणनिप्फनम्पि पिन्जमाणम्मि । नामम्मि कीस कीरइ अनहटियाप्पणं तत्तो ॥३६०॥ इय जंपिरहि तेहिं जयगुरुणो सिरिसुपासनामंति । परितुहिं पइद्वियमह वित्ते नामकरणम्मि ॥३६१॥ सुरसंकामियकामियरसाए निययंगुलीए पाणेण । कयभोयणकायव्यो पंचहि धाईहिं परियरिओ ॥३६२सा सारिजंतो अंतेउरेण हत्याउ हत्यम्मलम्मि। अम्मापियरहि तहा कारिजतो य चौमणं ॥३६॥ हासिज्जतो बहुसुज्ञवामणाईहिं कयवियाहि । सग्गाहिवाससरिस तिर्यसेहि य उवपरिज्नंतो॥३६॥ जोडज्जतो विहियंजसाहि हरिसाउ पुरपुरंधीहिं । इय सो लालिग्नतो पढमिल्टुभिन्नदसणनुओ।।३६५ परिवइदिउमारद्धो कुलगिरिपुहरगउब्व कप्पतरू । पडिपुन्नसयलदेहावयत्रो य रमेण संनायो ।।३६६॥ एकादशे दिवसे समागते सूतिकर्मोपनयन्ति । यथामणितविधानेन, प्राप्ते द्वादशदिवसे ॥३५३॥ नानाविधव्यञ्जनसण्डवाद्यखजूरपानकसमेताम् । बहुशालिस्पसहिता निवर्तयति रसरतिका(ती)म् ॥५४॥ तदनन्तर च निजक्षत्रियम्यम्तथा पुरप्रधानलोकेभ्य । तद् भोजनमर्पयति बहुमानपुरम्सरं तत ॥३५॥ आगच्छता क्षणेन विश्वस्ताना सुखासनगतानाम् । समानिताना तेपा पुरत सुप्रतिष्ठनरनाथ ॥३५॥ भणति च भो भो क्षत्रियप्रधानपुरपा । ममैप सकल्प । आसीत्पूर्वमपि यथा यदिवस एप गर्ने ॥३७॥ पृथिवीदेव्या सुत सक्रान्तस्तदिनादधिकतरम् । संजाता शुभपार्धास्तत एतम्य युत्तमिदम् ॥३५८॥ नाम सुपार्थकुमारो युप्माकमपि संगति यदि गमयति । तत उपर क्षितभावस्तौति नरपतिर्मणिन ॥३६९॥ एतदेव खलु युक्त गुणनिपने विद्यमाने । नाम्नि कस्मात् क्रियतेऽयथास्थितकल्पन तत ॥३६०i इति जल्पितृभिस्तैर्जगद्गुरो श्रीमुपार्श्वनामेति । परितुष्टै प्रतिष्ठितमय वृत्ते नामकरणे ॥३६१॥ सुरसनामितामितरसाया निजकाड्गुल्या पानेन | कृतमोजनकर्तव्य पञ्चभिर्घात्रीमि परिकरित ॥३६२॥ सार्यमाणोऽन्त पुरेण हस्ताद्धस्तकमले । मातापितृभ्या तथा कार्यमाणश्च चम्मणम् ॥३६॥ हास्यमानो वहुकुञवामनादिमि कृतविकारै । स्वर्गाधिवामसदृश विदर्शश्चोपचर्यमाण ॥३६॥ श्यमानो विहिताञ्जसामिहात् पुरपुरन्धामि । इति स ाल्यमान प्राथमिकोद्भिनदशनयुत ॥३६॥. परिवर्धितुमारब्ध कुलगिरिकुहरोद्गत इव कल्पतरु । परिपूर्णमफन्देहावयवश्च क्रमेण सनात ॥३६॥ १क गय ग म । २१ नव बरह। ३ क कमि।। ४ क सेह।

·सुपासनाह चरिझम्मि-
देमूणअयच्छरपज्जाय जणियजणमणाणदं। पत्तो य कुमारत्तं रूवसिरीवासत्तामरसं ॥३६७॥
तथादि:--
ताविच्छगुच्छसच्छहक्कुंचियकेसेहिं सहइ तस्स मुहं । वियसियनवारविंद लीणेहि व भमर विदेहि ॥३६८||
जणमणकुरंगसंजमणबागुरापासविन्भममउच्च । जस्स सवणाण जुअलं सोहणमडफर वहइ ॥३६९॥
रेहइ कंठो सुपडिग्गहोव्व पडिपुन्नवयणकलसस्स । आगामियजोव्वणसंपवेसवरमंगलकरस्स ॥३७०॥
जपंतस्स य लीलाए जस्स सियदसणफिरणरिछोली। हारावलिथ्य रेहइ विग्गहलायनलच्छीए ।।३७१।।
अह सहइ विसालं सत्थलसमुभवं भुयअसोयलयजुयलं। नहकिरणपुंफियं पाणिपल्लवारुणिमरणीय३७२
जस्सय विसालवच्छत्थलुब्भवो सुहफलो य सिरिवच्छो । सचं सिरिवच्छो इव जणमणपवियंभियविलासो॥
सो सहइ उरेणं उन्नएण तह कडियलेण पीणेण । परितणुणा उयरेणं कठीरववरकिसोरोय ॥३७४।।
सेविज्जइ कमकमलं नहमणिनियरच्छलेण जस्स सया। सोहग्गमगिरीहिं निम्मलनवखत्तपंतीहि।।३७५।।
कि बहुणा सन्यावयवसुंदरो सयललक्खणजुओ या कस्स न नयणाणदं जणेइ सुहओस दिवोवि॥३७६||
आगन्भाओवि वरनाणरयणदीवत्तई तिहुयणपि। उज्जोयती जाया कयकिच्चा जरस जयगुरुणो॥३७७||
कह चंदो सलहिज्जइ जस्स न विमलाओ टुंति सोलसवि । फुरियाउ इमस्स पुणो कलाओ वावत्तरीओत्रि।
वालोवि हु सुकईणं जो गुरुमणविम्हयं सया जणइ । रसभावसुंदराई विरयंतो ललियकलाई ॥३७९॥
अत्यकतकसंपकककसाणं पहाणविउसाण । अक्खिवइ मणं विसमत्थसस्थसुहुमत्यकहणेण ॥३८०॥
देशोनाष्टवत्सरपर्याय जनितजनमनआनन्दम् । प्राप्तश्च कुमारत्वं रूपश्रीवासतामरसम् ॥३६॥
तथाहि-
तापिच्छगुच्छसदृशकुञ्चितकेशै राजते तस्य मुखम् । विकसितनवारविन्दं लीनैरिव भ्रमरवृन्दैः ॥३६८॥
जनमनःपुरगसंयमनवागुरापाशविनममपूर्वम् । यस्य श्रवणयोर्युगलं सौभाग्यगर्व वहति ॥३६॥
राजते कराठः सुप्रतिग्रह इव परिपूर्णवदनकलशस्य । आगामिकयौवनसंप्रवेशवरमगलकरस्य ॥३७०)
अल्पतय लीलया यस्य सितदशनकिरणपतिः । हारावलिरिख राजते विग्रहलावग्यलक्ष्म्याः ॥३७१॥ .
अथ रामले दिसलं सरस्थलसमुद्भवं मुजाशकरतायुगलम् । नसकिरणपित्तं पाणिपल्लवारुणिमरमणीयम् ११३७२।।
यस्य च त्रिशालवक्षःस्थलोद्भवः शुमफलश्च श्रीवत्सः । सत्यं श्रीवत्स इव जनमनःप्रविनृम्भितविलासः।।३७३||
सं राजत उरसौन्नतेन तथा फटीतलेन पीनेन । परितनुनोदरेण काठीरववरकिशोर इव ॥३७४॥
सेन्यत क्रमकमल नखमणिनिकरन्छलेन यस्य सदा । सौभाग्यमार्गयित्रीमिनिमलनक्षत्रपडिमिः ॥३७५।।
किं बहुना सर्वावयवमुन्दरः सकललक्षणयुतश्च । कस्य न नयनानन्दं जनयति सुभगः स दृष्टोऽपि ॥३७६।।
आगादपि वरज्ञानरत्नदीपत्रयी त्रिभुवनमपि । उद्योतयन्ती माता कृतकार्या यस्य जगद्गुरोः ॥३७७||
कार्य गन्द्रः पाध्येन यस्य न विमला भवन्ति पोडगापि । स्फुरिता क्षम्य पुनः कला द्वासप्ततिरपि ॥३७८||
बालोअधिगल सुकीनां यो गुग्मनोविस्मयं मदा ननयनि । रममावमुन्दराणि विनयललितकायानि॥३७९॥

·जम्माइपन्चायो। ६. उवणीयतरुणिमणनयणभिम संभवंतनवसोहं । अंतरियकुमारत्तं तत्तो पत्ता स तारुणं ॥३८१॥ हेलाए कुसुमचावस्स चंगिम निजिंऊण धरणियले । वियरंतो अचिन्नइ लोएहिं नयणकमलेहिं ॥३८२॥ पोदपुरसुंदरीणं गुणगणसंदाणियाणिव मणाणि । तम्मि वयंते अणुघाविराई वलिराइं बलमाणे ॥३८शा तहेहदीहिपाए पिज्जतंपि हुन माइ लायन्ने । तण्हाउरतरुणीहि विपसियनयणंजलिउहाहि ॥३८॥ सो ममसीलवएदि संजुत्तो पवररायतणएहिं । कीलेइ लडहजोव्वणविलासवसमंथरं कुमरो ॥३८५॥ कइयावि गीयगोहीवियद्दपरिसासु-सरवियारेण । हाहाहूइपमुहाणमवि इमो जणइ अच्छरिय।।३८६॥ - कइयावि किंनरीणरहम्मि अणुभावमउलियन्छिनुओ। नियमुचरियसंमीसं निसुणइ कलकागलीगीया३८७। कइयाविधणुपरिस्ममविणिस्सहो दीहियासु मन्जेइ । मज्जिरवारविलासिणिमुद्दजणियसरोयसंकामु॥३८८॥ कझ्यावि सहइ स्वंतरहिरो तुरयवाहियालीसु । नीसंदिरसेयजलाविलोव्व लायनकंतीहि ।।३८९॥ कल्यावि पायपयडणविरासणो दुक्ष्माण दंतीण कुंभत्यलसाणनिसाणियंकुसो,खलइ भयपसरं॥३९०॥ एमेव कहवि लीलावमेण जे किंपि तस्स गुणनिहिणो । परमत्थं पिच सिरखइ चरियलवं तपि विउसजणो।। इय फैलीए कालं गमेइ जसपसरधवलियदिसोहो । निस्सीमधाममश्वसविभावियासेसविनाणो॥३९२॥ : अह तस्स ठिइनिमित्त मुरेहिं रइओ सिरंग्गलिहियनहो । कणयमणिविड्डुरिलो मेरुव्व महंतपासायो।' 'भोअणविलासमन्नणमंडवपरिमंडिओ मणभिरामो । जो पयर्ड आवंडलविमाणमाणपि संडेइ ॥३९॥ अनवसरतर्कसंपर्ककर्कशानां प्रधानविदुपाम् । पाक्षिपति मनो विषमार्थशास्त्रसूक्ष्मायकथनेन ॥३८०॥ उपनीततरुणीमनोनयनविनमं संभवन्नवशोभम् । अन्तरितकुमारत्वं तत प्राप्तः स तारुण्यम् ॥३८१॥ हेलया कुसुमत्रापश्य चड्निमानं निर्जित्य घरणीतले । विचरन्नय॑ते लोकैनयनकमलैः ॥३८२. प्रौदपुरमुन्दरीणां गुणगणमंदानितानीव मनांसि । तस्मिन् वजन्त्यनुघावितृणि वलितृणि वलति ॥३८३॥ तदेहदीपियां पीयमानमपि हि न माति लावण्यम् । तृष्णातुरतरुणीभिर्विकसितनयनाञ्जलिपुटाभिः ॥३८॥ स समशीलवयस्कैः संयुक्तः प्रवररानतनयः । कीडति रम्ययौवनविलासवशमन्यरं कुमारः ॥३८९॥ कदापि गीतगोष्ठीविदग्धपर्पसु स्वरविचारेण । हाहाहूहूप्रमुग्वाणामप्ययं जनयत्याश्चर्यम् ॥३८॥ कदापि किनरीणां रहस्यनुभावमुकुलितालियुगः । निजसुचरितसंमिश्रं शृणोति कलकाकलीगीतम् ॥३८॥ कदापि धनु परिश्रमनिनिस्सहो दीर्घिकास मञ्चति । मन्जनशीलवारविलासिनीमुखजनितमरोजशङ्काम।।३८८॥ कदापि रानते रयवदाजिता तुरगवाहिकाऽऽलीषु । नि स्यन्दितृस्वेदजलाविल इव लावण्यकान्तिमिः।।३८९॥ फदापि पादप्रमटनस्थिरामनो.दुर्दमानां दन्तिनाम् । कुम्मस्थलशाणनिशाणिताश. स्वलयति मदमसरम् ॥ एवमेव क्यमपि लीलावशेन यः कोऽपि तस्य गुणनिधेः । परमार्थमिव शिक्षते चरितलयं तमपि विद्वन्ननः ।। इति केल्यां कालं गमयति यश प्रसरघयलितदिगोषः । निम्सीमस्याममतिपशीयमावितागेपविज्ञानः ||३९२॥ अथ तम्य स्थितिनिमित्तं मुरे रचितः शिरोऽप्रलिखितनयः । कनकमणिवैर्यवान् मेरिस महाप्रासाद ॥२६." . १कन्न ।२६ ग. पाः। ३ क मिरिमागिदि ।

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
तत्थेव ठिमओज किपि सुंदरं.सो विभावए हिअए। तं किंकरव्य देवा सव्वंपि हु तस्स उवर्णिति ॥३९५॥
अह अन्नया य सुपइटनरवई जाव चिट्ठइ निविहो । अत्याणे नमिऊण ता पडिहारीए विण्णत्तो॥३९६।।
देव । दुवारे अमरावईओ रिउमद्दणस्स परदूओ । नरनाहं दद्दुमणो ता करणिजं समाइप्तसुं ॥३९७||
तो रना भूसनाणुमयपवेसेण तेण,सहसावि । निगंतुणं करवालभासुरा पुणरवि पविठ्ठा ॥३९८॥
सोवि महीयलगयमउलिमंडलो पणमिऊण नरनाह । तरखणमुवणीए विहरम्मि साणंदमुत्रविहो ॥३९९।।
'अह सरलाए संभूसिऊण दिट्टीए सायरं पुट्टो।जह कुसलं तुह पहुणो को वाऽऽगमणम्मितुह हेऊ॥४.०॥
विणऑगएण सिररइयअंजलि अह नरेण पडिभणिया देवपसाएण सया कुसल चिय सामिसालस्सा॥४०॥
आगमणकारणेपुणरंणभरसोंडीर! निसुणसु ममेयं । जेणं तुम्ह सयासे नियपहुणा पेसिओ अहयं ।।४०२।।
अस्थि इह अम्ह पहुणो देवी नामेण चंदवयणत्ति । सयलावरोहसिररयणमिमा विन्भमभहिया ॥४०३।।
तीसे य सुया पवरा सोमा नामेण गुणमहम्यविया । अहिदेवंयव्य सोहग्गयाए सव्वंगरमणीया ॥४०॥
मह जोव्वर्ण पवना सलाकलायेण सह सरीरेण । ससंहरकलब पइदिणपवनसविसेसलायन्ना ॥४०६||
नत्तो विलोलपम्हलचंवलाई वलंति तारनयणाई । तत्तो चिय पंचसरो कुंडलियधणू पहावेइ ॥४०॥'
सा चंदकलाओ चुनिऊण आलोडिऊण अमएण ।.मन्ने अणंगसंजीवणोसही निम्मिया विहिणा ॥४७॥
एयं.मशुन्नं एयं च सुंदरं सलहणिज्जमेयंति । इय भाविन्तो तत्तिं न लहंइ लोओ नयंगेसुं ॥४०८॥
मोजनपिलासमम्जनमण्डपपरिमण्डितो मनोऽभिरामः । यः प्रकटमाखण्डलविमानमानमपि खण्डयति ॥३९॥
तत्रैव स्थितो यत्किमपि सुन्दरंस विभावयति हृदये । तत् किङ्करा इव देवाः सर्वमपि हि तस्योपनयन्ति ।।३९५॥
अथान्यदा न सुप्रतिष्ठनरपतिवित्तिष्ठति निविष्टः । आस्थाने नत्वा तावत्प्रतीहार्या विज्ञप्तः ॥३९६॥
देव ! द्वारेऽमरावतीतो रिपुमर्दनस्य वरदूतः । नरनाथं द्रष्टुमनास्तस्मात्करणीय समादिश ॥३९७।।
ततो राज्ञा भूसंशानुमतप्रवेशेन तेन सहसापि । निर्गत्य करवालमासुरा पुनरपि प्रविष्टा ॥३९८॥
सोऽपि महीतलगतमौलिमण्डलः प्रणम्य नरनाथम् । तत्क्षणमुपनीते विष्टरे सानन्दमुपविष्टः ॥३९९॥
'पय सरलया संभूप्य दृष्टया सादरं पृष्टः । यथा कुशलं तव प्रभोः को वाऽऽगमने तव हेतुः ? ॥४००॥ .
विनयावनतेन शिरोरचिताअल्यय नरेण प्रतिभणितम् । देवप्रसादेन सदा कुशलमेव स्वामिशालस्य(!) ॥४० १॥
आगमनम्मरणं पुना रणभरशैण्डीर ! शृणु मर्मतत् । येन युप्माकं सकाशे निनामुणा प्रेपितोऽहकम्॥४०२॥
अस्तीहास्माकं प्रभादेवी नाम्ना चन्द्रवदनेति । संकलावरोधशिरोरत्नविनमा विभ्रमाभ्यधिका ॥४०॥
तत्याध मुता प्रवरा सोमा नाम्ना गुणमहार्थिता । अधिदेवतेय सौभाग्यम्य सहरमणीया ॥४०४॥
अथ योयनं प्रपन्ना कलाफ गपेन सह शरीरेण । शशधरकलेव प्रतिदिनप्रपनसविशेपलावण्या ॥४०५॥ .
यतो विलोलपत्नपवले बलत तारनयने । तत एक पञ्चशरः कुण्डलिउपनुः प्रधावति ॥१०॥
मा चन्द्रमन्यपूर्णयित्याऽसोव्यामृतेन । मन्येऽनन संजीवनीपधिनिर्मिता विधिना ॥४०७॥
एतन्मनोधमतप मुन्दर सानीयमे दिति । इति माययंतृप्तिं न लमते लोफम्नदोर ॥४०॥

·. जम्माइपन्थायो। कंचौविसयाओ कुंतलम्मि तत्तो य मझदेसम्मि । जुवदिट्टीओ तयंगे पहियव्य चिरं पयर्टेति ॥४०९॥ अह अन्नया य.सा सहयरीहिं सहिया गया निउज्जाणं। निसुणइ गिजंत किंनरीहिंगाहाजुयं एय।।४१०॥ सिरिसुपइटनराहिवविसालकुलगयणभूमुणससको। सयलकलाकलहंसीलीलाकमलायरो कुमरो ॥४११॥ नामेण सुपासो सयलसुहयसिरसेहरो गुणाणुयही । तरुणियणहिययहरणोधन्नाए इमो वरो होही ॥४१२॥ सा एवं निसुणती कुमारगुणकित्तण तहिं वाला । ईसाइएण नूणं मयणेण सरहिं संविद्धा ॥४१३|| तत्तो य तेहिं सा कीलियब सुत्तव्य अहव मत्तव्व | गाद निमीलियनयणा मुन्छाविहलंघला जाया४१४ गयचेयन्ना न सहीणं उत्तरं देइ किंपि पुढावि । ताओवि संभंताओ चिंतंति अहो किमेयंति ॥४१५॥ अइउसिणसासेहिं देहे दाहोत्ति मन्नमाणीओ । कमलिणिदलैहिं सेज विरयंति कहंति यपिऊण।।४१६॥ हा दिव्य ! कहमकंडे मह दंडो पाडिओ तए सहसा । इचाइ पलवमाणी समागया चंदवयणावि ॥४१७॥ तत्तों य देहदाहस्स कारण पुच्छिओ सहीवग्गो । सव्वोविजा न साहइ ता निग्गंतूण एगते ॥४१८॥ पुट्टा वियरखणा नाम सहयरी, तीइ साहियं सव्वं । जह सिरिसुपासकुमरेऽणुरत्तचित्ता इमा नूणं ॥४१९॥ जं उजाणे ऐयाए निसुणिमओ किंनरीए गिजंतो । सो सिरिसुपासकुमरो एयावत्या तओ जाया॥४२०॥ तो देवी गंतूणं साहइ सव्वंपि वइयरं रनो । तेणवि पहिडहियएण जंपियं वयणमेयंति ॥४२१॥ जह पुलंपि ममेसो संकप्पी आसि जह इमा धूया । देया सुपासकुमरस्स संपर्य लढयं विहिणा ॥४२२।। काचीविषयाकुन्तले ततश्च मध्यदेशे । युवदृष्टयस्तद) पथिका इव चिरं प्रवर्तन्ते ॥४०९॥ अथान्यदा च सा सहचरीभिः सहिता गता निमोद्याने । शृणोति गीयमानं किन्नरीभिर्गाथायुगमेतत् ॥४१०॥ श्रीसुप्रतिष्ठनराधिपविशालकुलगगनभूपणंशशाकः । सकलकलाकलहंसीलीलाकमलाकर. कुमारः ॥४११॥ नाम्ना सुपार्थः सकलसुभगशिरःशेखरो गुणानामुदधिः। तरुणीजनहृदयहरणोधन्याया अयं वरो भविष्यति॥४१२।। सैतच्छृण्वती कुमारगुणकीर्तनं तस्मिन् बाला । ईप्यायितेन नूनं मदनेन शरैः संविधा ॥४१३॥ ततश्च तैः सा कीलितव सुप्तवाथवा मत्तेव । गाढनिमीलितनयना मूर्छाधिशृङ्खला जाता ॥४१४॥ गतचैतन्या नसखानामुत्तरं ददाति किमपि पृष्टापि । ता अपि संभ्रान्ताश्चिन्तयन्ति अहो किमेतदिति ? ॥४१५॥ अत्युष्णोच्छासदेहे दाह इति मन्यमानाः । कमलिनीदलैः शय्यां विरचयन्ति कथयन्तिं च पितरौ ।।४ १६॥ हा देव ! कथमकाण्डे मम दण्ड. पातितस्त्वया सहसा । इत्यादि प्रलपन्ती समागता चन्द्रवदनापि ॥४१७॥ ततश्च देहदाहस्य कारणं पृष्टः सखीवर्गः । सर्वोऽपि यावन्न कथयति तापन्निर्गत्यैकान्ते ॥४१८॥ पृष्टा विचक्षणा नाम सहचरी, तया कथितं सर्वम् । यथा श्रीसुपार्धकुमारेऽनुरक्तचित्रेयं नूनम् ॥४१९॥ यद्याने एतया श्रुतः किना गीयमानः । स श्रीसुपार्श्वकुमार एतदवस्था ततो जाता ॥४२०॥ ततो देवी गत्वा कथयति सर्वमपि व्यतिकरं राज्ञे । तेनापि प्रष्टहृदयेन बल्पितं वचनमेतदिति ॥४२१॥ यथा पूर्वमपि ममप संकल्प आसीधथेयं दुहिता । देया सुपार्श्वकुमाराय सांप्रतं मनोहरं विधिना ॥४२२॥ . १वई

·६२
सुपासनाह-चरिअम्मि-
सयमेव कय, ता एत्य उज्जमं सिग्यमेव काहामो । इस गंतूणं साहसु दुहियाए देवि ! दुहियाए ॥४२३॥
तत्वो य हरिसियाए आगंतूणं इमम्मि बुत्तते । कहिए देवीए तओ सा किंचि सचेयणा जाया ॥४२॥
तं चेव पुणो परमक्खरंव गाहाजुयं विचिंतती । एगंतठिया चिह लज्जइ दिटेवि सहिवग्गे ॥४२५॥
अवरं च;
.
मुंजइ नय आहारं न कुणइ पहाणं नयावि सिंगारं । तंबूलंपि न गिण्हइ न य नियसइ चारुवत्याणि४२६॥
नो दिछीइति पिच्छइ स्याई महानरिंदकुमराणं । याणीयाई चित्तपट्टियासुंपि लिहियाई ॥४२७॥
कि यहुणा
एवं तणुअंगीए भिन्नाए निसियमयणवाणेहिं । सरण सुपासकुमरो मरण वा देव ! न हु अन्न ॥४२८॥
एयावत्यं तं पासिऊण तह मंतिऊण मंतियणं । रिउमदणेण रण्णा मइसायरमंतिणा सहिया ॥४२९।।
सोमा नामेण सुया सयंवरा सिरिसुपासकुमरस | संपेसिया तहा है मइसायरमंतिणा पुरओ ॥४३०॥
कहिउँ तुम्ह समीये वइयरमेवं निरूविओ देव ! । एतो तुम पमाण इय भणिउं ठाइ तुहिको ॥४३१॥
तो भणिये नस्वइणा सम्म आलोइऊण साहिस्सं । वचसु निययावासे तुमति सम्माणिओ रण्णा ॥४३२॥ •
बच्चइ नियमावासे सो, एत्तो नरबईवि साहेइ । पुहवीपियाए सव्वं तो पभणइ सांवि परितुहा ॥४३३॥
देव ! मए पत्ताई सुहाई सव्वाई अणणुभूयाई । तुह पायपसाएणं एत्तियमेनेण हीणाई ॥४३४॥
.
स्वयमेव कृतं, तस्मादत्रोद्यमं शीघ्रमेव करिप्यामः । इति गत्या कथय दुःखितां देवि ! दुहितरम् ।।४२३॥
ततश्च हर्पितयाऽऽगत्यास्मिन् वृत्तान्ते । कथिते देव्या ततः सा किञ्चित् सचेतना जाता ॥४२४॥..
तदेव पुनः परमारमिव गाथायुगं विचिन्तयन्ती । एकान्तस्थिता तिष्ठति लज्जति दृष्टेऽपि सखीवर्गे ॥४२५॥
अपरचा
मुते न चाहारं न करोति स्नानं न चापिशृङ्गारम् । ताम्बूलमपिन गृह्णाति न च निवसति चारुवस्त्राणि ||४२६॥
जो प्रष्टयापि पश्यति रूपाणि महानरेन्द्रकुमाराणाम् । दूतानीतानि चित्रपट्टिकास्वपि लिखितानि ॥४२७॥
एवं तन्यतया भिन्नाया निशितमदनबाणैः । शरणं सुपार्थकुमारो मरणं चा देव ! न त्वन्यत् ॥४२८॥
एतदवथा तां दृष्ट्वा तथा मन्त्रयित्वा मन्त्रिजनेन । रिपुमर्दनेन.राज्ञा मतिसागरमन्त्रिणा सहिता ॥४२९॥
सोमा नाम्ना सुता स्वयंवरा श्रीसुपार्श्वकुमाराय । संप्रेषिता तथाऽहं मतिसागरमन्त्रिणा पुरतः ।।४३०॥.
कयितुं युप्माकं समीपे व्यतिकरमवं निरूपितो देवं! इतो यूयं प्रमाणमिति मणित्वा विष्टति तूष्णीकः॥४३॥
ततो मणितं नरपतिना सम्यगालोच्य फययिष्यामि । प्रज निजकावासे त्यमिति समानितो राज्ञा ॥४३२॥
प्रति निग्मायासे सः, इतो नरपतिरपि कथयति । पृथिवीमियां सर्व ततः ममणति सापि परितुष्टा ॥४३३।।
देव !.मया प्राप्तानि मुखानि सर्वाभ्यननुभूतानि । त्वत्पादप्रसाद तावन्मात्रेण हीनानि ।।४३४।।
यदि पुनः कथमप्यते धीमहमहोत्सवं पश्यामि । संप्रति सुपार्थकुमारस्य देव! ततो भवामि तरत्या॥४३॥

·. जम्माइपरथायो। जइ पुण कहपि एवं वीवाहमहूसबंपि पिन्छामि । संपइ सुपासकुमरस्स देव! ता होमि कयकिचा ।।४३५॥ तो नरवइणा भणिय जइ एवं देवि ! ता तुम सिग्यं । वचमु कुमरसमीयं वीवाहत्यं च पन्नवसु ॥४३६॥ तत्तोय पुदेवी वध कंचुजणेण परियरिया । पासे सुपासकुमरस्स सोवि दट्टण तं इति ॥४३७॥ अणुगमइ अभिमुई चिय सत्तट्ट पपाई तय कारवइ । आसणदाणप्यमुहं पडिवत्तिं तह य नमिजण॥४३८॥ 'भालयलमिलियफरकमलसंपुडो विनयेइ कुमरोवि । संपइ तुम्हागमणे अम्मोकिं कारणं कहसु?॥४३९॥ पुजणणीए भणियं पुताई पेसियम्हि देवेण । तुह बीवादमहसबसणरकंडिओ जम्हा ||४४० देवो इयरजगोवि.य, तह मन्झवि एचियं च दूमेइ । संपइ अपत्तपुवं पत्ताई सुहाई अन्नाई ॥४४॥ तुझ पसाएणन्ने पडिपुन्ना जं मणोरहा सव्ये । ता पडिवन्नउ कुमरो यीबाहमहसर्व काउं ॥४४२॥ तं सुचा कुमरोविडंपभणइ अम्मो!न मुणह मह चित्तं निवियाणद विप्सयसुहं गिहवासपिङ सदुक्खफलं ।। जेणं विवाहविसए एवं उल्लबह, तीए तो भणियं । मुणिमो सव्वं किंपुण अलंघणिजंच पिउययणं ।।४४४॥ नहु तुम्हाणं पन्छिमवएविदुलहोहु गिहपरिचाओ। पडिकूलिस्सइ देवो पडिपुन्नमणोरहो तुम ॥४४५|| तो भणियं कुमरणपडिवजिजद कहं इमं अम्मो! । पदम चियपयडिज्जद विवाहसपए जहिं एयं ॥४४६॥ चउमंडलमावत्तणज्छलेण संसारचउगइन्भमणं । पयमहुहुपाणमिसेणं कारिज्जइ सयलगुणदणं ॥४४७|| किणणत्यं कम्मरयाणगस्स पहमपि हत्यसन्नव्व | कन्नापाणिग्गहकइयवेण दाविज्जए तत्य ॥४४८॥ ततो नरपतिना भणितं यद्येवं देवि ! ततस्त्वं शीघ्रम् । ब्रज कुमारसमीपं वीवाहार्थं च प्रज्ञपय ॥४३६॥ ततश्च पृथिवीदेवी व्रजति कन्चुकिलनेन परिकरिता । पावे सुपार्श्वकुमारस्य सोऽपि दृष्ट्वा तामायतीम्॥४३७॥ अनुगच्छन्यभिमुखमेव सपाट पदानि तथा च कारयति । आसनदानप्रमुखांप्रतिपत्ति तथा च नत्वा ॥४३॥ भालतलमिलितकरकमलसंपृटो विज्ञपयति कुमारोऽपि । संप्रति तवागमनेऽम्व ! किं कारणं कथय ॥४३९॥ पृथिवीजनन्या भणितं पुत्राहं प्रेपितास्मि देवेन । तव वीवाहमहोत्सवदर्शनोत्कण्डितो यस्मात् ।।४४०॥ देव इतरजनोऽपि च, तथा ममाप्येतावञ्च दावयति । संप्रत्यप्राप्तपूर्व प्राप्तानि सुखान्यन्यानि ॥४४१॥ तव प्रसादेनान्ये परिपूर्णा यन्मनोरथाः सर्वे । ततः प्रतिपद्यतां कुमारो वीवाहमहोत्सवं कर्तुम् ।।४४२॥ तत् श्रुत्वा कुमारोऽपिहि प्रभणत्यहो न जानीथ मम चित्तम् । नापिजानीय विषयसुखं गृहवासमपिच सदुःखफलम्।। येन वीवाहविषय एवमुल्लपथ, तया ततो भाणितम्।जानीमः सर्व किंपुनरलङ्घनीयं च पितृवचनम् ॥४४४॥ . न खलु युप्माकं पश्चिमवयस्यपि दुर्लभो हिं गृहपरित्यागः । प्रतिकूलयिष्यति देवः परिपूर्णमनोरथो न त्वाम् ।।४४५|| ततो मणितं कुमारेण प्रतिपद्येत कथमिदमम्ब ।। प्रथममेव प्रकथ्यते विवाहसमये यस्मिन्नेतत् ।।४४६॥ चतुर्मण्डलकावर्तनलेन संसारचतुर्गतिम्रमणम् । घृतमधुहवनमिषण कार्यते सकलंगुणदहनम् ।।४४७॥ क्रयार्थ कर्मऋयाणकस्य प्रथममपि हस्तसज्ञेव । कन्यापाणिग्रह तिवेन दाप्यते तन १४४८॥ चतुर्दिश्वष्ययमस्तरयोगीयमानमगलचलेन । भागते किंबहुना यद्यदिह मुस्मबुद्ध्या १४५९॥ . २.दुराव ·. ६४ सुपासनाह-चरिअम्मि- चाउदिसिपि अजसो तरुणीगिज्जतमंगलच्छलेणं । भाविज्जइ किंबहणा जं जइह मुंहुमबुद्धीए ॥४४९|| • चितिजइ ते सव्यं रोमुद्धोसं जणेइ मह अम्मो ! । ता मुंचसु पडिबंध अणुजाणह मं वयग्गहणे॥४५०॥ एवं भणिए पहुणा जंपइ देवी कुमार ! कि जुत्तो ।तुम्हारिसाण काउं अम्मापिउपत्यणाभंगो ? ॥४५॥ इय भणिए देवीए महोवरोहेण निरहिलासोवि । पडिबज्जइ कहकहवि हु कुमरो काउंविवाहमहं।।४५२।। तो परितद्या देवी साहइ गंतूण निययनाहस्स । एत्यंतरम्मि सुपइट्टरायमस्थाणमुपविट्ठ ॥४५३।। करकलियकमलदंदा भालयलनिलीणअंजलिपुडाय। पडिहारीमुक्फरिस नमिउं विनविउमारद्धा।।४५४॥ रिखमदणस्स रन्नो मंती मइसाअरोत्ति विक्खाओ। चिट्टइ तुम्हाणं दंससुओ दारदेसम्मि ॥४५५।। तत्य य को आएसो तो भणियं राइणा पवेसेहिं । सिग्य चिय जे देवो समाणयेइत्ति भणिऊण।।४५६॥ सो तीएशुन्नाभो पविसेउ पणमिऊण नरनाह। दिनासणो निविटो पुट्टो सो उचियपत्थावे ॥४५७।। सागयवयणं तेशवि संलत्तं तं तुइ पसाएण । तत्तो य सोवि साहइ जह तुह मित्तेण नरवइणा ॥४५८॥ रिउमदणेण रत्ना नियकन्ना सिरिसुपासकुमरस्स । सोमा नामेण वराय संयंवरा पेसिया देव ! ॥४५९॥ एनो तुम पमाणंति जंपिए निवडणावि तो तीसे । दावाविओ विसालों निवासहेज सुपासाओ ॥४६॥ तह पेसिया रसबई सयला तकालउचियपडिवत्ती। कारविया तो मंती विसज्जिओ निययावासे।।४६१॥ तो तेण समारदो काउं वीवाहुवकमो तत्थ । बंधारिया य मंचा दिन्नाई आसणाई तहिं ॥४६२॥ विविहेसु कम्मेसुं निरूविया किंकरा तओ विहिये । वरवेइगाविमाणं रंभाखभुब्भियपढायं ॥४६३॥ चिन्त्यते तत् सर्वं रोमोद्धर्ष जनयति ममाम्ब ! । तस्मान्मुञ्च प्रतियन्धमनुजानीहि मां व्रतग्रहणे ॥४५०॥ ‘एवं भाणते प्रभुणा जल्पति देवी कुमार ! किं युक्तः । युष्मादृशानां कर्तुं मातापितृप्रार्थनाभङ्गः १ ॥४५१॥ इति भणिते देव्या महोपरोधेन निरभिलापोऽपि । प्रतिपद्यते कथंकथमपि हि कुमारः कर्तुं विवाहमहम् ॥ ४५२|| ततः परितुष्टा देवी कथयति गत्वा निजकनाथम् । अत्रान्तरे मुप्रतिष्ठराजमास्थानमुपविष्टम् ॥४५३।। फरकलितकमलदण्डा मालतलनिलीनाञ्जलिपुटा च । प्रतीहारी सोत्कर्ष नत्वा विजपयितुमारब्धा ॥४५४॥ रिमर्दनस्य राज्ञो मन्त्री मतिसागर इति विख्यातः । निष्ठति युप्माकं दर्शनोत्सुको द्वारदेशे ॥४५५|| तत्र च क आदेशस्ततो भणितं राजा प्रवेशय । शीघ्रमेव यद् देवः समाजपयतीति माणत्वा ॥४१६॥ स तयाऽनुज्ञातः प्रविश्य प्रणम्य नरनाथम् । दत्तासनो निविष्टः पृष्टः स एचितप्रस्तावे ।।४५७॥ स्वागतवचनं तेनापि संलप्तं तत् तव प्रसादेन । ततश्च सोऽपि कथयति यया तव मिनेण नरपतिमा ॥४५८।। रिपुमर्दनेन राजा निनकन्या श्रीमुपार्श्वकुमाराय । सोमा नाम्ना वराय स्वयंवरा प्रेपिता देव ! ॥४५९॥ इतो यूयं प्रमाणमिति जल्पिते नृपतिनापि ततस्तस्मै । दापितो विशालो निवासहेतोः सुप्रासादः ॥४६०॥ तथा प्रेपिता रसवनी सकला तत्कालोनितप्रतिपत्तिः । कारिता ततो मन्त्री विसर्जितो निश्कावासे ॥४६॥ ततस्तेन समारभ्यः कर्तुं धीवाहोपक्रमस्तत्र । यन्धिताश्च मचा दत्तान्यासनानि तत्र ॥४६२॥ विविधेषु फर्ममु निपिताः किङ्करास्तनी विहितम् । वरवेदिकविमानं रम्मास्तन्मोचीकृतपताकम् ॥५६३|| ।

·जम्माइपथापा। मरगयमणिपरिमंडियसरपंचणकलसचिरयणालियं । सव्वत्थ निसियरयणरिरणपडिहणियतमपसरं ।। एवं तकालोचियमन्नपि हु सव्यहावि फाऊण । मइसायरण तचो कहाविमं निवइणो एमे ।।४६०॥ जह संपइ सुपसत्यं हत्यग्गहणे मुहुत्तमइनियड । तो कुमरं पित्तूणं तुम्भे आगच्छह इहति ॥४६६।। रनावि पुहडदेवी भणिया सिग्यं करेह कुमरस्स । पुखणगाइविहाणं संपइ सुमुहुत्तमासन्नं ॥४६॥ तो सवाउ देवीउ गुरुप्पमोएण बहुप्पयारेहिं । पुंखेळणं मंगलपुरस्सरं प्रवाहि वरपुमरं ॥४६८।। तत्तो य नियमावहिं महग्यमुल्लाई सियदुगुल्लाइ । कायव्वविहिं सव्वं कारावहिं तह य सेसपि ॥४६९॥' तं जहा गोसीसचंदणुप्पंकलितगतो विरायए कुमरो । सारयससंकजोहाए धवलिओ कणयसेलोव्य ॥४७॥ मदारकुसुमगुच्छेहिं छाइओ जस्स कुंतलकलायो । कसिणो रहइ ताराविराइओ नहविभागोव्य ॥४७॥ सब्बत्यारोवियरयणरुइरआहरणभूसियसरीरो । देवो रोहणसेलोव्व जंगम गओ सहइ ॥४७२।। कि बहुणा सहायिपि न जस्स सक्कोवि साहि तरह। किं पुण कणयविभूसणभूसियदेहस्स तस्स तया?||४७३|| एप कयकायव्ये कुमरम्मि निवेइये नरिंदस्स । तेणवि नियया पुरिसा निरूविया जह लहुं तुम्मे ।।४७४॥ मेलेह नायखत्तियवगं सयलंपि तह पयट्टेह । नयरीमहूसव तह कुमरस्स समप्पह पहाणं ॥४७५।। मरकतमणिपरिमण्डितवरकाञ्चनकलशविरचनाकलितम् । सर्वत्र निवेशितरत्नकिरणप्रतिहततम प्रेसरम् ॥४६४॥ एवं तत्कालोचितमन्यदपि खलु सर्वथापि कृत्वा । मतिसागरेण तत कथित नृपतेरेवम् ॥४६॥ यथा सप्रति सुप्रशस्त हस्तग्रहणे मुहूर्तमतिनिछटम् । तत कुमारं गृहीत्वा यूयमागच्छतेहेति ॥४६॥ राज्ञापि पृथिवीदेवी भणिता शीघ्र कुरत कुमारम्य । पुड्सनकादिविधान सप्रति सुमुहूर्तमासन्नम् ॥४६७॥ तन सर्वा देव्यो गुरप्रमोदेन बहुप्रकारे । पुड्सयित्वा मङ्गलपुरस्सर स्नपयन्ति वरकुमारंम् ॥४६॥ ततश्च निवासयन्ति महार्यमूल्यानि सितदुकूलानि । कर्तव्यविधि सर्व कारयन्ति तथा च शेषमपि ।।४६९।। तद्यथा- गोशीर्षचन्दनकर्दमलितगात्रो विराजते कुमार । शारदशशाङ्कन्योत्स्नया धवलित कनकशेल इव ।।४७०॥ मन्दारकुसुमगुकैग्यादितो यस्य कुन्तलकलाप । कृष्णो राजति ताराविराजितो नभौविभाग इत्र ।।४७१।। सर्वनारोपितरत्नरनिराभरणभूषितशरीर । दयो रोहणशेल व जगमत्व गतो रानते ॥४७२॥ किंबहुना स्वाभाविकमपि रूप न यस्य शोऽपि कथयितु शक्नोति। किं पुन क्नकविभूषणमूपितदेहस्य तम्य तदा ।।। एव कृतकर्तव्ये कुमारे निवेदित नरेन्द्राय । तेनापि निजका पुस्पा निरूपिता यया लघु यूयम् ॥४७४॥ मेलयत ज्ञातक्षत्रियवर्ग सकलमपि तथा प्रवर्तयत । नगरीमहोत्सन तथा कुमाराय समर्पयत प्रधानम् ।।४७५॥ १ग पहाविय तत्तो । २ प त कु । ३ क कुमारी।

·. . सुपासनाह-चरिअम्मि- जयकुंजरं महतं. जेणं गम्मइ विवाहटाणम्मि । जे आणवेइ देवो इय भणिजणं गया पुरिसा ॥४७॥ • रायाएसो सब्योवि साविओ तेहिं जह सपाइटो । इत्तो धनलपसाहियसिंधुरखधं समालो ॥१७t परणपणचिरधयवसोहियमणहररहावरटेण । उम्भडसिंगारण परियरिओ रापलोएणं IPSC इरिसपरब्बसनञ्चततरुणिचिंदावरुद्धरायपहो । वजंतसयलमंगलतूररवाइरियादियंतो ।।४७९॥ सुपइपयावइणाऽणुगम्ममाणो सुपासवरकुमरो । धुव्वतो आसीसासएहिं कुलथैरनारीहिं ॥४८॥ पायारभवणतलसटिएण लोएण मुदलोयस्म । दसिजतो अंगुलिसहस्सेहिं कमेण संपत्तो ॥४८॥ वीवाहमंडचे अह पडिहारजणेग दारदेसम्मिं । पडिरुद्धे इपरजणे परियरिओ रायलोरण ॥१८॥ अम्भितर पविट्ठो कुमरो एत्यंतरम्मि लहुमेव । सोमावि तो विविहं पसादिया विविहलोएण ॥४८३॥ • तहाधि- पणिमयकुंडलनुपलं तीसे सवगतरेसु रहेइ। तकालागयवम्महनरचइरहचकजुयलंच ॥४८४|| लोलतो जीसे फंठकंदले सहइ नवसरो हारो । वर्षपरयणियरसंकाए आगो तारयंगणाव्य ॥४८५|| जीसे नियंबविवे बद्धा पणवण्णरयंणमयकंची। रेहइ हरिघणुरेहव्व गयणदेसम्म वित्थिन्ने ॥४८६|| • हिययम्मि अमायतच्च झरइ जीसे कुमारअणुराओ। जावयरसरंजियचरजुयलपडिश्विकवडेण ॥४८७॥ सा सविसेसपसाइणसादिया मत्नकुंजरगईए । मंजीरमंजुसिंजणसवणागयइंससलियगई ॥४८८॥ नयकुअरं महान्तं येन गम्यते विवाहस्याने । यदाज्ञपयति देव इति मणिता गताः पुरुषाः ॥४७६।। राजादेशः सोऽपि श्राविततर्यया समादिष्टः। इतो धवलप्रसाधितसिन्धुरस्कन्वं समादः ।।१५७}} पवनप्रनर्तनशीलध्वनपटशोभितमनोहररथावरुटेन । उद्गारेक परिकरितो राजलोकेन ॥४७८] हर्पपरवशनृत्यतरणीवृन्दावरुद्धराजपथः । वाघमानसालमङ्गलतूरवापूरितदिगन्तः ॥४७९॥ , मुप्रतिष्ठापनापतिनाऽनुगम्यमानः सुपार्श्ववरकुमारः । स्तूयमान आशीःशतः कुलस्थविरनारीभिः ॥१८॥ प्राकारभवनतलस्थितेन लोफेन मुन्धडोकस्य । दयमानोऽझुलिसहमः क्रमेण संप्राप्तः ।।४८३॥. थोपाहमण्डपेऽयं प्रतिहारजनेन द्वारदेशे । प्रतिरुद्ध इतरजने परिकरितो रानलोकेन ॥४८२॥ अभ्यन्तरे प्रविष्टः कुमारोऽत्रान्तरे लम्वेव । सोमापि ततो विविधं प्रसाधिता विधिधलोकेन ॥४८३] सपाहिः- मणिमयकुण्डलयुगलं तस्याः अवशान्तरयो राजते । तत्कालागतमन्मथनरपनिरथंचक्रयुगलमित्र ॥४८५।। टोलन् यस्याः कयटफन्दले राजते नवम्भलो हारः । वदनरननिकरशङ्कयाऽऽगतस्तारकारण इय ॥१८॥ पस्या निवम्बपिम्ये पदा पवर्णरत्नगर्यकाशी । राजते हरिधरेखेव गगनदेशे विस्वान ||१८|| येऽमानिव क्षावि यस्याः युमारानुरागः । यारसरभिवचरणयुगलप्रतिविम्यकपटेन ॥१८७१ : सा सविशेषप्रसाधनसाधिना मतकुतरगन्या । ममीरमन्नुसिमनधरणागतहसम्मलितगतिः ॥४८ill - १.२.२ ममाः । मम।

·. जम्माश्पत्यायो। चलिया चेडीचकण परिखुद्दा नरवरिदतणयावि । पत्ता बंदणमालाकलिए बग्गाभवणे ||४८९॥ तत्तो य तरखणागयमाहणपारद्धगुणणफम्मम्मि । नत्थैव समारद्धं पाणिग्रहणं महिढीए ।।४९०॥ . एत्यंतरम्मि सहरिसतरुणियणारद्धमंगलसणाहो । ज्वयारोसयणाणं दोहिवि परसेदि कारवियो ॥४९१।। दावावियाई कुंकुमविलेषणाई सुगंधमीसाई । तब असमकृसुमदामाई सपरिमला तह य पैडियासा ॥४९२१॥ तह पवरनागवल्लीदलाई कप्पूरपूरकलियाई । उल्लयपृगफलाई वत्याई तह य विविहाई ॥४९३।। घरतुर यमराओ तैद कंयुष्पमुद्दखिचजायाओ । तह मंदभजाईउ करिघडामो महंतामो ॥४९४।। एत्यंतरम्मि.कन्नावराण जलणे हुणिजमाणम्मि ! चउमंडलपरिभमणं समत्यियं गुरूपमोएण ॥४९५॥ ! मइसायरेण ताहे कन्नाए पाणिमोयणनिमितं । बत्तीस कोडीमो रुप्पसुवन्नाण दिनाओ ॥४९६।। ड मणितिरीडपमुहं आभरणं तह य कॅणयरत्याई । तह पवरदुकूलाई दिनाई मुपासकुमरस्स ॥४९७॥ मुपट्टणरिदेणवि हरिसभरुभिजमाणपुलएण । बहुआए दिनाई वत्थाहरणाई विविहाई ॥४९८॥ एवं परितोसकरे वीवाहमहूस निवित्तम्मि । कयीयणसकारे चलिए ठाणेसु लोयम्मि ॥४९९॥ मइसायरेवि नियनयरमुवगए सिरिसुपासकुमरोवि। मह सोमाए सहिओसंचलिओनियगिहाभिमुह।।५००। मंगलतूररचेहि बंदियणुग्घुट्ठजयनयरवेणं । बहिरंवो दिसिवलयं सुपहाणकरेणुयारूदो ॥२०१॥ तइंसवसुओ पुरजणोषि पायारभवणमालेसु । "पिंडिज्नइ अन्नोन्नं पाहतो अगुवंगाई ॥५०२।। चलिता चेटीचक्रेण परिवृता नरवरेन्द्रतनयापि । प्राप्ता वन्दनमालाकलिते परवेदिकामवने ॥४८९|| ततश्च तन्क्षणागतवाह्मणप्रारब्धहवनकर्मणि । तत्रैव समारब्ध पाणिग्रहणं महद्धर्या ॥१९॥ अत्रान्तरे सहर्पतरुणीजनारब्धमङ्गलसनाथ: । उपचारः स्वजनानां द्वाभ्यामपि पक्षाभ्यां कारितः ॥४९॥ दापितानि कुलमविलेपनानि सुगन्धमिश्राणि । तयाऽसमकुसुमदामानि सपरिमलास्तथा च पटीवासाः ॥४९२॥ तथा प्रवरनागवल्लीदलानि कर्पूरपूरकलितानि । आर्द्रपूगफहानि वस्त्राणि तथा च विविधानि ॥१९३॥ वरतुरगमन्दुरास्तथा कम्युप्रमुखक्षेत्रजाताः । तथा मन्दभद्रनाक्य, करिघटा महत्यः ॥४९४!! अत्रान्तरे कन्यावरयोचलने हूयमाने । चतुर्मण्डलपरिभ्रमणं समर्थिनं गुरुप्रमोदेन ॥४९॥ मतिसागरेण तदा कन्यायाः पाणिमोचननिमित्तम् । द्वात्रिंशत् कोट्यो रूप्यसुवर्णयोर्दताः ॥४९६॥ तथा मणिकिरीटंप्रमुखमाभरणं तथा च कनकरथ्यादि । तथा प्रवरदुकूलानि दत्तानि सुपार्श्वकुमाराय ॥४९७|| सुपति नरेन्द्रेणापि हर्षभरोद्भिद्यमानपुलकेन । यध्यै दत्तानि वस्त्रामरणानि विविधानि ॥४९८॥ एवं परितोषकरे विवाहमहोत्सवे निवृत्ते । कृतभोजनसत्कारे चलिते स्यानेषु लोके ||९९|| मतिसागरेऽपि निजनगरमुपगते श्रीसपार्श्वकुमारोऽपि । अथ सोमया सहितः संचलितो निजगृहामिमुम्बम् ।।५००॥ मगलतूररवैधन्दिजनोद्धृष्टजयजयरवेण । बधिरयन् दिग्वलयं सुप्रधान करेणुशख्दः ॥२०॥ तद्दर्शनोत्सुकः पुरजनोऽपि प्राकारभवनमालामु । पिण्ड्यतेऽन्योन्यं वाधमानोऽङ्गोपाङ्गानि ॥१०॥ पहवा. ग वंद्र कंबोजप°१४ग रुप्पमयमंड। ५ ग पोह।

·६. सुशासनाह-चरिअम्मि- ' एवं च कुमरदसणउकंदाचत्तगेहकम्माणं । रेहति इस्थमालावविभमा पुरपुरंधीणं ॥५०३॥ निंदइ नियंवर्विवस्स अत्तणो कावि अइमहंतपि । तुरियं कुमारख्वस्स देसणे गंतुमतरती !!२०४॥ आकरिसिऊण निययं कावि हु अद्धप्पसाहियं पायं । सहरिसहियया वच्चइ कुमारख्वं पलोएउ।।५०५॥ पीणवणत्यणभारण निच्छणती पए पए कावि । कुणमाणी गइभेनं हसिज्जए तरुणलोएणं ।।२०६॥ 'कावि हु कुंकुमसकाए नियमुहं कज्जलेण मंडे । उत्तालमणा धावइ जणं हसंतंपि न गणेइ ॥५०७॥ कावि हु पभणइ एसो तिलोयपुज्जो मणोभयो देवो । कह अन्नहा निइज्जइ पट्टीए इमस्स रइदेवी ? १५०८।। अन्ना पभणइ मुद्धे ! मा जपह एरिस जओ तत्थ । अंगं पिईसरेणं देखें कंती पुणो दूरे ॥५०९॥ तो भणइ हले ! सस्को एसा एसा सई य तस्स पिया। इयरावि भणइ वाले ! नूर्ण मइविभमोतुझ ॥५१०॥ जं तस्स लोयणेहिं सव्वत्तो दृसियं सरीरंपि । नूर्ण सुपासकुमरो एसो, सोमा पुणों एसा ||५१ . रयणावलीव एयाए बाहुलइया सुपासकुमररस । कंठयले विलुलिस्सइ ता एसञ्चिय जए धना ॥५१२२॥ . अना भणइ सउत्तीए दूसिया होउं कह इमा धन्ना? । तइलोईए इमीइवि जं पई एस दुण्डंपि ॥५१३|| एवं विपढ़तरुणीयणस्स.वयणाई सो निसामितो । पत्तो भवणदुवारे अवयरइ करेणुयाए तो ॥५१४॥ तत्य य वारविलासिणिविहियाई विविहमंगलसयाई ।अणुमनि नमसइ अम्मापिउपायकमलाई ॥५१५।। तत्यवि य पमोएणं.दिव्वं विसयसुहमणुहवंतस्स । अणुवमियपुन्नपगरिसपुजंतसमीहियत्थस्स ॥५१६।। एवं च कुमारदर्शनोत्कण्ठात्यक्तगेहकर्मणाम् । राजन्तीत्यमालापविभ्रमाः पुरपुरन्ध्रीणाम् ॥१०॥ निन्दति नितम्बविम्बमारमनः काप्यतिमहान्तमपि । त्वरित कुमाररूपस्य दर्शने गन्तुमशक्नुवती ॥२०४॥ आकृप्य निजकं कापि सल्वर्षप्रसाधितं पादम् । सहर्षहृदया ब्रजति कुमाररूप प्रलोकितुम् ॥१०॥ पीनपनस्तनभारेण स्वलन्ती पदे पदे कापि । कुर्वाणा गतिभेदं हस्यते तरुणलोफेन ॥५.०६॥ कापि खलु मुगुमशकया निजमुखं कज्जलन मण्डयित्वा । उत्तानमना घावति ननं हसन्तमपि न गणयति॥२०७॥ कापि खलु प्रभणत्येप त्रिलोकपून्यो मनोमवो देवः । कथमन्यया दृश्यते पृष्ठेऽस्य रतिदेवी ! ।।१०८॥ अन्या प्रभणति मुग्धे ! मा जल्पेश यतस्तत्र । अगमपीश्वरेण दग्धं कान्तिः पुनर्दूरे ॥६०९।। तनो भणति हले ! शक्र एष एषा शनी च तम्य पिया।इतरापि मणति पाले ! नूनं मतिविभ्रमस्तव ॥ १०॥ यस्य लोचनैः सर्वतो दूपितं शयरमपि । नून मुपार्श्वकुमार एषः, सोमा पुनरेपा ॥११॥ रत्नावलीवैतस्या याहुलतिका मुपार्धकुमारस्य । फण्डतले विलोठिष्यति तस्मादेपेच नगति धन्या ॥५१२॥ अन्या भणति संपन्या दृपिता भवतु फयमियं धन्या ? । त्रिलोक्या अभ्या अपि यन् पतिरेप द्वयोरपि ॥१२॥ एवं विदग्धतरगीजनस्य बननानि म निशाम्यन् । प्राप्तो भवनद्वारेऽवतरति फरेणुकायाम्नतः ॥१४॥ तन न वारविलासिनीविहितानि विविधमद्गलशानानि । अनुमन्य नमस्यति नातापितृपादकमलानि ||९१५॥ तत्रापि च प्रमोदन दिव्यं विषयामुग्मनुभवतः । अनुपमितपुण्यप्रकर्षपूर्यमाणसमाहितार्थम्य ॥२१॥ ।

·. जम्मायामान मुरबइनिउनसुरगणउयणीयाभरणग्ववन्यस्स । वागयरोगायकमा दलियमयन्याग्यिग्गम्म ॥५१७॥ कइयावि हु सेवागयतुंपुरुषारद्धपंचमुगारं । नचंतसुरवठुजणं पिन्छणयं पिच्छमाणम्म ।।२.१८॥ कइयावि जणयजणणीसमीवगमणेण तह य कझ्यावि । विसम्मि जणविवाए निन्द्रयकरणम्मिनिग्यम्म ।। वोलिति वासरा इय वरिसेमुं कित्तिएसुवि गएम् । अह अन्नया य सुपाटनार्थ आउसेमम्मि ।।५२०॥ ठावइ सुपासकुमरं विहीए रज्जे अणिन्छमाणपि । सयमवि पउमप्पहनिणपणीयरम्माणुमारेण ।।५२१५ पज्जताणसणविहिं काउं ईसाणदेवलोगम्मि ! संपत्तो पुहवी पुण पत्ता मोरसे नओ भणिय ।।५२२।। नागेमु उसमपिया सेसाणं सत्त जति ईसाणे । अट्ट य सणकुमार माहिदे अट्ट अणुरुपमा ।।५२३॥ आइजिणाणढण्हं गयाओ मोक्खम्मि अट्ट जगणीमो । अट्टय सणंकुमार माहिद अट्ट बन्चंति ॥२४॥ एत्तो साहियनीसेसविसमगुग्गं सुपासरायावि । रज्जं परिपाला दलियमयलदरियारिमाढप्पं ।।०२५|| इय समदकतेसं पहुएK बच्छरसुं गम्भवई । सोमादेवी नाया कालकमेण पभूया य ।।५२६।। 'सुकुमालपायकरयलनिरुवमाबोवसोडियसरीरं । तणुकंतिपसरधवलियनम्मणभवणं मुझे पचं ॥५२७।। उचियसमए य सिरिसेहरोत्ति नाम महाविभूईए । तस्स कयं तो मोविएपंचहि धाईहिं परिपरिभो ॥५२८॥ परिवहिउमारद्धो सयंवराहि कलाहिं सपलाहि । आगंतूणं वरिओ विणा पयत्तंपि, ऐतो य ॥२२९।। जा सिरिसुपासराया चिट्टइभवणस्स उवरि उवविट्ठो । तापिन्छइ विन्छायंगयणे रविमंडलं सहमा।।५३०॥ मुरपतिनियुक्तसुरगणोपनीताभरणगन्धवस्त्रस्य । व्यपगतरोगतङ्कम्य दलिनमकनगरिवर्गम्य ॥१७॥ कदापि खलु सेवागनतुम्बुस्पारब्धपञ्चमोद्गारम् । नृत्यत्सुरवधूजन प्रेक्षणकं पश्यतः ।।१८।। कदापि जनकजननीसमीपगमनेन तथाच कदापि । विषये जनविवादे निर्णयको निरतम्य ॥१९॥ गच्छन्ति वासरा इति वर्षेषु कियरम्यपि गतेषु । अथान्यदा च सुप्रतिष्ठनरपतिरायु.शेपे ॥२०॥ स्थापयति सुपार्श्वकुमार विधिना राज्येऽनिन्छन्तमपि । स्वयमपि पद्मप्रमीजनप्रणीतधर्मानुसारेण ॥२२॥ पर्यन्तानशनविधिः कृत्वेशानदेवलोके । संप्राप्तः पृथिवी पुनः प्राता मोरे यतो भणितम् ॥२२२॥ नागेपु ऋषमपिता शेषाणां सप्त यान्तीशाने । अष्ट्र च सनत्कुमारे माहेन्द्रेऽष्टानुक्रमशः ॥५२॥ आदिजिनानामष्टानां गता मोशेऽष्ट जनन्यः । अष्ट च सनत्कुमारे माहेन्देष्ट ब्रजन्ति ॥१२४] इतः बाधितनि.शेषविषमदुर्ग सुपार्श्वराजोऽपि । राज्यं परिपालयति दलितसकलदृतारिमाहाल्यम् ॥२५॥ इति समतिकान्तेषु बहुकेषु वन्सरेषु गर्भवती । सोमादेवी माना पालकमेण प्रसूता च ॥१२॥ सुकुमालपादकरतलनिस्पमरूपोपशोभितशरीरम् । तनुकान्तिपसरधवलिनजन्नमवनं सुखं प्राप्तम् ॥५२॥ उचितसमये चधीशेखर इति नाम महाविभूत्या । तस्य कृवं ततः सोऽपि हि पञ्चभिर्यानोमिः परिकरितः ॥९२८॥ परिवर्धितुमारच. स्वयंवराभिः कलाभ सकलाभिः । आगत्य वृतो बिना प्रयत्नापि, इतश्च ॥९२९॥ यावत् श्रीसुपार्श्वराजस्तिष्ठति मवनस्योपर्युपविष्टः । तात्पश्यति विश्छायं गगनै रामिण्टलं सहसा।।१३०॥ - १ग इत्तो।

·७० सुपासनाह चरिअम्मि- . . । करवत्तसरिसदाढाकडप्पटुप्पिच्छराहुणा पत्थं । थेरीणवि उड्ढमुहमा काममवलोयणिजं च ॥९३१॥ तह सहरिसपरिधाविरतिमिरंमहारक्खसेण दुखूण | कवलिजंतं पिच्छइ गयणपएस समग्गपि ॥५३२।। एत्यंतरम्मि माहणकुटुंबिणीण सपुतगहियाण । मुंचसु सूरं राहुचि पुकरतीण हलवोलं ॥५३३॥ सोकण विवइ द्विहि धरणीयले ताव चकमिगुणाई । दोसंधयारसकाए विडमाणाई पिच्छेइ ॥५३४॥ तद य विविज्जताई कोसिएहिं वणेसु लीणाई । संकुइयअंगुवंगाई वायसीण सरीराई ॥५३५]] तह अग्गिहोत्तिएहि मतपवित्तेहिं महुघयाईहिं । तम्मोयणानिमित्त हुणिजमाणस्स जलणस्स ॥५३६|| धूमपडलेण संछाइयम्मि गयणम्मि मेहसकाए । धुयपक्खउई पिच्छइ हंसउलं माणसे चलियं ॥५३७॥ वह मेहागममंसियागमणाण पईण मुद्धाओ । मग्गमवलोयमाणीउ नियइ पाउसियदइयाओ ॥५३॥ । तत्तो खणमेत्तेणं धूमेण मीणउच्च उव्वमइ । राहू रविणों विवं समुत्तिछेयम्मि तत्तो य ।।५३९।। सुत्थावत्थं जायं भुवणं सचराचरंपि जा नियइ । ता खिवइ पुणो दिहिं राया गयणंगणाभिमुहं ।।५४०॥ तत्य य वियलिपतिमिरं दिसाण चकं समग्गलपयावं । अच्छीहिं दुपिच्छं तेएणं नियइ रविविधं ।।५४|| तो तकखणप्पणहूँ तखणदिटुं च पासिउं राया । खणिगत्तभावण चिय भावे सो समारदो ॥५४शा जह एसो सरोवि हु गसिज्जए राहुणा हटेणावि । तह पाणिणो गसिज्जति मच्चुणानूण संसारे।।५४शा तह एयम्मिवि सोखंज किपिपि दुक्खपरिकलिय। चउसुविगईसु, लोया तहवि हुएयम्मि वामदा५४४१ करपत्रसदृशदंष्ट्रानिकरदुर्दर्शराहुणा ग्रस्तम् । स्थविराणामप्यूर्ध्वमुखाना काममवलोकनीय च ॥५३१॥ तथा सहर्षपरिधावनशीलतिमिरमहाराक्षसेन दुटेन । कवल्यमानं पश्यति गगनप्रदेशं समग्रमपि ॥५३२।। अत्रान्तरे ब्राह्मणकुटुम्बिनीनां स्वपुत्रगृहीतानाम् । मुञ्च सूरं राहो ! इति पूत्कुर्वतीनां तुमुलम् ॥५३३।। * श्रुत्वा क्षिपति दृष्टिं धरणीतले तापश्चनामिथुनानि । दोपान्धकारशङ्कया विघटमानानि पश्यति ॥१३-४॥ तथा च विडम्न्यमानानि कौशिकैनपु लीनानि । संकुचिताङ्गोपाङ्गानि वायसीनां शरीराणि ॥१३॥ तथाग्निहोरिमन्त्रपवित्रैर्मधुघृतादिभिः । तन्मोचनानिमित्त हूयमानस्य ज्वलनस्य ॥५३६६ धूमपटलेन सछादिते गगने मेघशक्या । धुतपक्षपुटं पश्यति हंसकुलं मानसे चलितम् ॥५३७|| तथा मेवागमसितारामनानां पतीनां मुग्धाः । मार्गमवलोकमानाः पश्यति प्रतिवेविसकदयिताः १५३८५ ततः क्षणमात्रेण धूमेन मीनक इवोद्वमति । राहू रवेविम्य स्वमुक्तिच्छेदे ततश्च ॥९३९॥ मुस्थावस्यं जातं भुवनं सचराचरमपि यावत् पश्यति । तावत् क्षिपति पुनदृष्टिं राजा गगनाङ्गणाभिमुखम्।।५४०॥ तत्र च विगलिततिमिरं दिशां चक्र समर्गलप्रतापम् । अतिभ्यां दुर्दर्श तेजसा पश्यति रविविम्बम् ।।६४ १॥ ततस्तरक्षणप्रनष्टं तन्मणदृष्टं च दृष्ट्वा राजा । क्षणैकत्वमावनामेव भावयितुं स समारब्धः ॥५४२॥ यथेष सूरोऽपि खलु प्रस्यते राहुणा हठेनापि । तथा प्राणिनो ग्रस्यन्ते मृत्युना नूनं संसारे ॥५४३॥ लेयतस्मिन्नपि सौख्यं यत् किमपि हि सदपि दुःसपरिकलितम् । चतरप्यपि गतिषु, लोफ्तस्तथाप्येतस्मिन्यामूदाः।। ! . म. पय, ग. गुप। २५.ग मौगिइ।३ ग घरगुण ।

·. जम्माइपत्थायी। दुकावं सहति पत्ता तरुणीण नयणवागुराविसयं । मयणमहापारद्धियनिसायबाणावलीविद्धा ५४५॥ • तत्ता अपारसंसारदुबखतवानलम्मि ते नूणं । अपरित्ताणा पुणरवि इंघणकप्पच्चिय इति ॥४६॥ ता एयाओ कारागाराओव जुज्जए पलाएउं । भंजेऊणं इण्डिं पुत्तवहूनेहनियडाई ॥५४७|| एत्यंतरम्मिकंपियसिंहासणाओहिनायनियफिञ्चा। नरवरमुपासपासंसमागया लहु इमे तियसा ५४८| 'सारस्मयमाइच्चा वहिवरुणा य गद्दतोया य । तुसिया अव्यावाहा अग्गिचा चेवरिटा ये ॥५४९॥ नमिरुत्तमंगवियलंतसुरहिमंदारकुसुमसंवाया । विणएणं जिणनाई यो एवं समारद्धा ॥५५०॥ जयसि तुम भुवणावलिसरोजवणसंडचंडमायंड ! । बम्महमयसिंधुरकंभयडवियारणमयंद ! ॥५५१३॥ . मुत्तिबहूकंठम्गहउकंटिय! मलियमोहमाहप्प! तुझ नमो तिहुयणरक्षणक्खणिय ! परमकारुणिय!।५५२। इय थोऊणं पभणति तुह पुरी देव ! अम्ह का गणणा। खजोयाणव मूरस्स दूररुद्धंधयारस्स?॥५५३।। तहवि निययाहिगाराणुरुवमम्हेवि किंपि विनविमो। सुमग्णमित्तनिमित्तं तुह पुरओन उण उवएसो।।५५४॥ • पध्वनं पडिवजम् भवदुहवणदहणजलणजालोलि । तद य पयट्टसु सिग्यं अणत्यनिम्मंथणं तित्थं ॥५५५।। तह पहु ! पयंडपासंडिदेसणातिमिरनियर अंतरियं । पयडस सिवमग्गं विमलनाणरयणप्पईवेण ॥९५६।। -ईय लोगतियदेवोवएसदुगुणप्पबढिउल्लासो । सविसेसं संजाओ सिद्धिबहूसंगमासंसी ॥५५७|| एवं विनविऊणं गएमु तेसु सुपासनरनाहो । यारसियमहादाणं दाउं परिचितए जाव ।।५५८॥ दुःख सहन्तं प्राप्तास्तरणीनां नयनवागुराविषयम् । मृदनमहायाधनिशातवाणावली विद्धाः ॥६४५॥ ततोऽपारसंसारदुःखदावानले ते नूनम् । अपरित्राणाः पुनरपीन्धनकल्पा एव भवन्ति ॥५४६॥ तस्मादेतस्मात् कारागारादिव युज्यते पलायितुम् । मक्त्वेदानी पुत्रवधूम्नेहनिगडान् ।।५४७|| अत्रान्तरे कम्पितसिंहासना अवधिज्ञातनिनकृत्याः । नरवरसुपार्श्वपावं समागता लध्विमे त्रिदशाः।।१४।। सारस्थतादित्या वहिवरुणाश्च गर्दतोयाच । तुपिता अव्याबाधां आग्नेयाश्चैवारिष्टाश्च ॥६४९॥ नम्रोत्तमाङ्गविगलत्सुमिमन्दारकुसुमसंबाताः । विनयेन जिननायं स्तोतुमेवं समारब्धाः ॥९६०॥ नयसि त्वं मुवनावलिसजिवनपण्डचण्डमार्तण्ड ! । मन्मथमदान्धसिन्धुरकुम्भतटविदारणमृगेन्द्र !!!९९१॥ मुक्तिवधूरुण्ठाहोकण्ठित ! मर्दितमोहमाहात्म्य !! तुभ्यं नमस्त्रिमुवनरक्षणाक्षणिक ! परमकारुणिक !॥५५२॥ इति स्तुन्या प्रमणन्ति तव पुरो देव ! अस्माकं का गणना। खद्योतानामिव सूरस्य दूररुद्धान्धकारस्य ? ॥१५३॥ तथापि निजकाधिकारानुरूपं वयमपि किमपि विज्ञपयामः । स्मरणमात्रनिमित्तं तव पुरतो न पुनरुपदेशः ॥५५४॥ प्राज्यां प्रतिपद्यस्य भवदुःखवनदहनज्वलनज्वालालिम् । तथा च प्रवर्तय शीघ्रमनर्थनिर्मन्थन तीर्थम् ॥६५॥ तथा प्रभो ! प्रचण्डपापण्डिदेशनातिमिरनिकरान्तरितम् । प्रकटय शिवमार्ग विमलज्ञानरत्नमदीपेन ॥१५६॥ । इति लोकान्तिकदेवोपदेशद्विगुणप्रवर्धितोल्लासः । सविशेष संजातः सिद्धिवधूसंगमार्शसी ॥६५७॥ एवं विज्ञप्य गतेषु तेषु पाचनरनाथः । वार्षिकमहादानं दातुं परिचिन्तयति यावत् ॥१५८॥ १क हिमाय ·७२ सुपासनाह-चरिअम्मि- ता तक्खणपि चलियं सीहासणममलरयणपहपर्यड । सोहम्मदेवलोए सुहासणत्यस्स सक्कस्स ।।५५९॥ तचलणाणंतर अवहिणा य नाऊण जिणमणवियप्पं । सो सत्तह,पयाई उष्ट्रिय गंसूण तयभिमुह ॥५६॥ थोऊण जिणं चितिउभारदो जह सुपासजिणनाहो । इच्छइ दाणं दाउं आवरिस तस्स तो मज्झ॥५६॥ जुञ्जइधणसंपत्ति काउं,इयतकखणपि वेसमण । आणवइ जहा निक्खमणदाणजोग्गंजिणगिहम्मि॥५६॥ खिचसु पभूयं कणगं, इय सोउं सकसासणे सोवि । आणवइ जंभगसुरे पडिच्छिउतेवि विणएण |५६३|| जिणमंदिरम्भि वरिसंति कणयरासिं तो य भयवपि । चच्चरचउक्कचउमुहमहापहप्पमुहठाणेसु ॥५६४॥ अणविविखयमुहमणियारियं च परवरियघोसणापुच्वं । सव्याण विएगत्थं पत्थणउत्ताणियकरण ||९६५|| अणुदियहंदावावइ कणयं,तस्सावि दिज्जमाणस्सा दिवसे दिवसे दिज्जइ अडलंक्रांहिया कणयकोडी।।५६६॥ अह नवपरिणयलवलीफलभरपवलाए धवलिया तस्स । अणवस्यकणयदाणुब्भवाए कित्तीए दिसिनिवहा ॥ तत्तो य दूरदेसा फेसुचि इंतेसु मग्गणगणेसु । अन्नेसुं च हिरणं गहिऊण नियत्तमाणेसु १५६८॥ रुंदासुवि रत्यासु वाणारसिपुरवरीए मज्झम्मि । दुक्खेण भगइ लोओ नियनिलियवच्छयलो ॥५६९|| एत्य तवणिजपुंजे एत्य य वत्थे पवित्थरह सिग्यं । एत्य य रयणुकरं मग्गणेजोग्गं निवेसेह ॥५७०॥ इह करितुरयरहाई ठावह विरएह एत्य विउलाओ। भोअणसालाउ तहा आहारत्थं विदेसीण ॥५७१|| एवं दाणनिमित्तं निउत्तंपुरिसाण बच्छरं जाव । अणिसं समाइसंताण किं करे हवइ उल्लायो ।।५७२।। तावत् तत्क्षणमपि चलितं सिंहासनममलरत्नप्रभाषकटम् । सौधर्मदेवलोके सुखासनस्थस्य शक्रस्य ॥१५९॥ तचलनानन्तरमवधिना च ज्ञात्वा जिनमनोविकल्पम् । स सप्ताप्ट पदानि उत्थाय गत्वा तदभिमुखम् ॥१६॥ स्तुत्वा निनं चिन्तयितुमार-धो यथा सुपार्श्वजिननाथः । इच्छति दानं दातुमावर्षे तस्य ततो मम ॥९६१॥ युज्यते धनसंपत्ति कर्तुमिति तत्क्षणमपि वैश्रमणम् । आज्ञपयति यथा निष्क्रमणदानयोग्यं जिनगृहे ।।५६२॥ क्षिप प्रभूतं कनकम्, इति श्रुत्वा शक्रशासन सेाऽपि । आज्ञपयति नृम्भकसुरान् प्रत्येष्टुं तेऽपि विनयेन ॥५६३॥ जिनमन्दिरे वर्षन्ति कनफराशिं ततश्च भगवानपि । चत्वरचतुष्कचतुर्मुखमहापथप्रमुस्वस्थानेषु ॥१६४॥ अनवेक्षितमुखमनिवारितं च वरवरिकाघोषणापूर्वम् । सर्वेभ्यो विवेकार्थ प्रार्थनोत्तानितफरेभ्यः ॥१६॥ अनुदिवसं दाप्यते फनकं, तस्यापि दीयमानस्य । दिवसे दिवसें दीयतेऽष्टलक्षाधिका फनकोटिः ॥१६॥ 'अथ नवपरिणयलवलीफलभरधवलया धघालतातस्य । अनवरतकनकदानोद्भवया कीया दिनिवहाः ।।१६७|| तनश्च दूरदेशात् फेप्वप्यायत्सु मार्गणगणेषु । अन्येषु च हिरण्यं गृहीत्वा निवर्तमानेषु ॥५६८।। विशालस्विपि रथ्यामु वाराणसीपुरवराया मध्ये । दुःखेन भमति लोको निर्दयनिर्दलितवक्षस्तलः ||६६९॥ अत्र तपनीयपुमानत्र च वनाणि प्रविस्तृणीत शीघ्रम् । अत्र च रत्नोत्कर मार्गणयोग्यं निवेशयत ॥५७०॥ इह फरितुरगरवादीन् स्थापयत चिरनयतात्र विपुलाः । भोजनशालास्तथाऽऽहारार्थ विदेशिनाम् ||२७१॥ एवं दानानिमितं नियुक्तपुरपाणां वस्मरं यावन् । अनिशं समादिशतां किं कुर्व भवत्युल्लापः ॥५७२॥ . १ ग. En ·. जम्माइपत्यायो। तिन्नेव य कोडिसया अहासीयं च इंति कोडीओ। असियंचसंयसहस्सा सव्वंको वइयफणयस्स।।५७२।। इय आवरिसं कंचणवरिसेणं तपिऊण भवणंपि । निम्मम्गणं विहेउं सदावइ मंतिणो राया ॥५७४|| तह तलबरसेणाहिवकोसाहिवमंडलीयसामंते । नयरीपहाणलोएण संजुए, ताण पचंक्वं ॥५७५।। ठविर सेव्यंगपि हु कुमारे सिरिसेहरम्मि.नियरजं । नीइत्ति दंतकंति विरयंतो भणइ वयणमिणं ||५७६|| तुम्हाण एस सामी देवाणुपियाणुमन्नह इयाणि । मं सव्वविरइग्गहणे, तेवि हुसोऊण विम्हइया॥५७७॥ जपात वजमइया सवणा अम्हाण नूण जे अन्न । बहिरत्तणन पत्ताइमाए धयणासणीएलहुं ॥५७८॥ इय एवमाइसकलुणवयणाणि पयपिरा कहकपि । अणुमन्नति नरिंदै गुरुनिबंधेण जपतं ।।५७९|| • . अह सिरिसेहरराया नयणंसुनिवायमइलियकवोलो। चलणेसु निवडिऊणं विनवइ कहंपिजयगुरुणो॥५८०॥ जावि परिखीणमोहा तुम्भे विरैया य सञ्चविरईए। तहवि हुनिरसमणमहं पडिवजह मेंझपसिऊण।।५८१॥ - तस्सुवरोहेण इमं पडिमुणइ सुपासजिणवरो तत्तो। सिरिसेहरनिवाणापवत्तिया वेत्तिा तुरियं ।।५८२।। अत्तरं सहस्सं सुवनकलसाण तत्थ आणिति । सुपसत्यतित्यसलिलं दिव्याओ नहोसहीओ या|५८३॥ घणसारमीसचंदणपमुढाई विलेवणाइंसुरहीणि । निणमज्जणत्यमुवणिति तत्य, एत्यन्तरे ताव ॥५८४॥ बत्तीसपि सुरिंदा कंपियसीहासणा मुणेऊण । ओहीए परमत्यं पवरविमाणेसु आरूढा ॥५८५|| वियसियसयवत्ताविसाललोयणा जोव्वणुभडविलासा। बहुदेवकोडिकोडीहि परिखुडा चारुस्वधरा।।५८६॥ त्रीण्येव च कोटिशतान्यष्टाशीतिश्च भवन्ति कोटयः। अशीतिश्च शतसहस्राणि सर्वाको व्ययितकनकस्य ॥५७३॥ इत्यावर्ष काञ्चनवर्षेण तपयित्वा भवनमपि । निर्मार्गणं विधाय शब्दाययति मन्त्रिणो राजा ॥ ५७४ ॥ तथा तलवरसेनाधिपकोशाधिपमण्डलिकसामन्तान् । नगरीप्रधानलोकेन संयुतान्, तेषां प्रत्यक्षम् ॥ ५७५ ॥ स्थापयित्वा सर्वाङ्गमपि हि कुमारे श्रीशेखरे निनरान्यम् । नीतिरिति दन्तकान्ति विरचयन्मणति वचनमिदम् ॥ युप्माकमेष स्वामी देवानुप्रियाः! अनुमन्यध्वमिदानीम् । मां सर्वविरतिग्रणे, तेऽपि खलु श्रुत्वा विस्मिताः ॥ जल्पन्ति वनमया. श्रवणा अस्माकं नूनं येऽद्य । बधिरत्वं न प्राप्ता अनेन वचनाशनिना लघु ॥१७८॥ इत्येवमादिसकम्णवचनानि मनल्पितारः कथंकथमपि । अनुमन्यन्ते नरेन्द्र गुरनिबन्धेन जल्पन्तम् ॥५७९॥ मय श्रीशेखररानो नयनाश्रुनिपातमलिनितकपोल । चरणयोर्निपत्य विज्ञपयति कथमपि जगद्गुरून् ॥५८०॥ यद्यपि परिक्षीणमोहा यूयं विरताश्च सर्वविरत्याः । तथापि खलु निष्क्रमणमहं प्रतिपद्यध्वं मम प्रसीय ॥५८१॥ तस्योपरोधेनेमं प्रतिशृणोति सुपार्श्वनिनवरस्ततः । श्रीशेग्वरनृपाशाप्रवर्तिता वैत्रिकास्त्वरितम् ॥५८२॥ .. अष्टोत्तरं सहसं सुर्वर्णकलशानां तत्रानयन्ति । सुप्रशस्ततीर्थसलिलं दिव्यास्तयौपर्धाश्च ॥५८३॥ घनसारामिश्रचन्दनप्रमुखानि विलेपनानि सुरभीणि । निनमन्ननार्थमुपनयन्ति तत्र, मत्रान्तरे तावत्॥५८४॥ द्वात्रिंशदीप मुरेन्द्राः फैम्पितसिंहासना ज्ञात्वा । अवधिना परमार्थ प्रवरविमानेप्यारूढाः ॥५८५॥ विकसितशतपत्रविशाललोचना यौवनोद्भटविलासाः । बहुदेवकोटिकोटिभिः परिवृताश्चारुरूपघमः ॥५८६॥ १ ग मत्तगं । २ क ग मायन' । ३ स ग. परिभीग । ४ क वरिया, ग परिया। . १० ·७४ उपासनाह चरिअम्मि- पडपडहसंखकाइलमुइंगलिपाइतूरयोसेंग । पहिरियभंडा जिणवरिंदपास समल्लीणा ॥५८७)। जयपहुणो पपपउमं तिपयाहिणपुथ्वगं पर्णमिऊण । भवर्णगणे निसन्ना जिणपयविन्नाससुपइत्ते ॥५८८॥ अह अच्चुगसकेणं नियदेवा पभणिया जहा सिग्या निव्वत्तेह समगं निकखमणभिसेयसामगि ॥५८९॥. निणरदिक्खांसमरति एयमायनिउं कयपणामा । पक्रकणयाइकलसे खीरोयजलेण पडिपुग्ने ।।५९०॥ सुगुयंधपुप्फपडलाइं तहय अन्नं च जंपि पाउग्गं । सुपहाणवत्थुनिवहं अच्चुयसक्कस्स उवणिति।।५९१।। तत्तो अच्चुयतियसाहियोवि देवेहिं परिगओ तेहिं । कणयाइमहाकुंभेहि असाहस्ससंखेहि ॥५९२॥ दिलोसहिमीसेहिं मंदिरमंदरहियं जिणवरिंदै । हरिसुल्लसंतदेहो अहिसिंचई गरुयभत्तीए ॥१९३॥ एवं सुराहिवड़णो सेसावि हु चंदमूरपज्जता । मज्जति जिणं तो तेमु संठिपसुं सठाणम्मि ।।५९४।। सिरिसेहरनरनाहो विणपपरो अप्पमत्तचित्तो थे । भत्तीए दुकूलंचलनिम्मियमुइकोसविनासो ॥५९५॥ . पुयुवणीएहि तेहि कणयाइमएहिं कलससहस्सेहि । तित्यजलपरिएहि मज्जेइ जिणं जएकपहुं ॥५९६॥ एवं च वट्टमाणे जिणवरमजणमहसवे तत्थ । केवि सुरिंदा चालिंति उभयपक्खेसु सियचमरे ॥५९७।। केवि हु धवलिनिजिसियसयवत्ताई.आयवत्ताई। धारिति वंति पुरो अखंपणंदप्पणं केवि ॥५९८॥ उप्पार्टिति य डझंतअगुरुषणसारध्वधूमेण ! अंधारियदिसिवलयं वरधूवकडच्छुयं केवि ॥५९९।। पणवनकुसुममालाउ परिमलामिलियभसलमालाओ । केवियरंवि अन्ने य पज्जुवासितिभयवंत ॥६००॥ अह निव्वत्ते मजणमईम्मि सिरिसेहरेण नरवइणा | सीहासणमन्नयरं ठावियमह उत्तराभिमुहं ॥६०१॥ - पटुपटहराहकाहलमृदङ्गतलिमादितूरघोपेण । यधिरितब्रह्माण्डा गिनवरेन्द्रपार्श्व समालीनाः ॥९८७॥ जगत्प्रभोः पाद त्रिप्रदक्षिणापूर्वकं प्रणम्य । भवनागणे, निषण्णा जिनपादविन्यासमुपवित्रे ॥५८८|| अयाच्युतशक्रेण निनदेयाः प्रमणिता यथा शीघ्रम् । निर्वतयत समयां निष्क्रमणाभिषेकसामग्रीम् ।।५८९॥ जिनपरदीक्षासमय इत्येवमाकर्ण्य कृतप्रणामाः । प्रवरकनकादिकलशान् क्षीरोदजलेन परिपूर्णान् ॥१९०॥ मुसुगन्धपुष्पपटलानि तथान्य च यदपि मायोग्यम् । सुप्रधानकन्तुनिवहमच्युतशकमुपनयन्ति ॥५९१॥ - ततोऽच्युतनिदशाविषोऽपि देवैः परिगतस्तैः । कनकादिमहाकुम्भैरष्टमहसूसंख्यः १५९२॥ . दिव्योपथिमिमन्दिरमन्दरस्थित जिनवरेन्द्रम् । पोल्लसद्देहोऽभिपिश्चनि गुरुभक्त्या ॥५९३॥ एवं मुराधिपतयः शेपा अपि हि चन्द्रसूरपर्यन्ताः । मजयन्ति जिनं ततस्तेषु संस्थितेषु स्वस्थाने १९४॥ श्रीशेखरनरनायो विनयपरोऽप्रमत्तचितश्च । भरत्या दुकूलाधलानिर्मितमुखकोशविन्यासः ॥२९॥ पूर्णपतिस्तः फनकादिमयैः फलशसहसैः । तीर्थनलपरितर्मजयनि जिनं जगदेकप्रभुम् ।।१९६॥ एवं वर्तमाने जिनारमज्जनमहोत्सवे तत्र । केऽपिं मुरेन्द्राधालयन्त्युमयपक्षयोः सितनामरान् ॥१९७।। फेऽपि वि भयलिमनिवितमितशतपाण्यानपत्राणि । पारयन्ति स्थापयन्ति पुरोऽगलं दर्पणं केऽपि ॥५९८०. उत्पादयन्ति र दामानागुरुगनमार मेन । अन्यशारितदिग्यलयं वरधूपदयों केऽपि ॥१९९॥ . पवर्गममासः परिममिलितभंगामाला । केऽपि प्रकुर्वन्न्यन्ये न पर्युपासते भगवन्तम् ॥६००|| ·जम्माइपल्याची। तत्य ठियं च जिणिई विऊण सेयपीयकलसेहिं । पुच्याभिमुहसीहामणम्मि निसियावए तत्तो ॥६०२॥ तन्यट्टियस्स सुस्मालगंधकांसादलहियंगस्स ! गोसीससुरविचंदणचत्रियदेवरस देवस्स ॥३०॥ परिहियफलिगुञ्जलदेवसजुयलस्स बच्छदेसम्मि । योलतविमलनिचलनवमुत्ताइलकलावस्स ॥६० मणिमंडियडलजमलकिरणकबुरियगंडभायस्स । रयणमयमउडमंडियमुदस्स मुपामनादस्म ||६०५।। · नमिण चलणजुयल पुणोविधरणियलनिहियसिरकमला । आसीसाहि अणि मुरामुरिंदा समारदा ।। कई विय? विजयमु कुत्तिन्यसत्यं दलमु महामोद्रुपल्लमाहप्पा उच्छिंदमु मिन्छत मुत्तिपहं पपडमु जणाणं ॥६७॥ पालमु मुसमणधम्म सयलंतरसत्तमिन्ननिम्महणं । कुणसु जयस्सविअजयंरप्पियं जयमुतनाह !॥६०८|| इय थोउ भुवणगुरु हरिमियडियादि सव्यसक्केहि । ससुरामुरमणुएदि पुरसओ य पयट्टियं नटुं ॥६०१॥ एत्यंतरम्मिभाविरनियपिउगुरुविरहग्गिदूमियमणेण । सिरिसेहरेण भणिया नियपुरिसा भी जहा मिग्यं ।। तिजयपहुणो निमित्तं चंदणरमलिहियसत्यियपसत्यं । मुन्झनिवेसियमणिमयसपायवीटामणसणाई ॥६११॥ रंगतविविचियं पणोरमानामियं महामिवियं । निव्वत्तत्ति तैविहु सोऊणं सामिणो वयणं ॥६१२।। निव्वतंति तहचिय सव्वं इत्यंतरम्मि सक्केगा । हरिसुल्टसंतहियएण नियसुरा एवमाणता ॥६१३।। भो भो महन्यमणिखंडमंडियं मुक्कसुत्तियोचूलं । तुल्लं मणोरमाए सहस्सनरवाहिणि सिवियं ॥६१४॥. अथ निवृत्ते मज्जनमहे श्रीशेखरेण नरपतिना । सिंहासनमन्यतरत् स्थापितमयोत्तराभिमुखम् ॥६.१॥ तत्र स्थितं च निनेन्द्र स्नपयित्वा श्वेतपीतलशैः । पूर्वाभिमुखे सिंहासने निपादयति ततः ॥६०२|| तत्र स्थितस्य मुकुमालगन्धकापायिरूसिताङ्गस्य । गोशार्पसुरमिवन्दनचर्चितदेहस्य देवस्य ॥६०२॥ परिहितम्झटिकोज्यलदेवदृप्ययुगलम्य वक्षोदेशे । घूर्णमानविमूलनिश्चलनवमुक्ताफलकलापस्य ॥६०४॥ माणमण्टितकुण्डन्ययुगलकिरणकर्तुरितगण्डमागस्य । रत्नमयमुकुटमण्डितमूर्ध्नः सुपार्श्वनाथस्य १६०५॥ नत्वा चरणयुगलं पुनरपि धरणीतलनिहितशिरःकमलाः । आशीभिः स्तोतुं मुरासुरेन्द्राः समारब्धाः॥६०६॥ कथमिव ! विजयस्व कुतीर्थसार्य दलय महामोहमलमाहाल्यम् । उच्छिन्स्व मिय्यान्वं मुक्तिपथं प्रकटय बनानाम् ।।६०७॥ पालय मुश्रमणधर्म सकलान्तरशत्रुसैन्यनिर्मन्यनम् । कुरुष्व जगतोऽप्यजय्यं रतिप्रियं मय त्वं नाथ !]६०८॥ इति स्तुत्वा मुवनगुरुं हर्षितहदयैः सर्वशनैः । ससुरासुरमनुजैः पुरतश्च प्रवर्तित नाट्यम् ॥६०९|| अत्रान्तरे भाविनिजपितृगुरुपिरहाग्निद्रावितमनसा । श्रीशेग्मरण मणिता निजपुरुषा भो यथा शीघ्रम् ॥६१०॥ त्रिजगत्प्रमानिमित्तं चन्दनरसलिखितस्वस्तिकप्रशस्तम् । मध्यनिवेशितमणिमयसपादपीठासनसनाथम् ॥६१३|| रद्विविधचिहां मनोरमानामिकां महाशिषिकाम् । निर्वतयतेति तेऽपि हि श्रुत्वा स्वामिनो वचनम् ॥६१२॥ निवर्तयन्ति तथव सर्वमत्रान्तरे शक्रेण । हपीलसमृदयेन निजमुरा एवमाजताः ॥६१३॥ मो भो महामणिमाडमण्डितां मुक्ताशुक्रुचाचूलाम् । तुल्यां मनोरमया सहसनरवाहिनी शिविकाम् ॥६११|| .

·७६
सुपासनाह चरिअम्मि-
रहणं खिवह लहुं पद्मम्मि मणोरमाए सिवियाए ।तेवि हु सक्काएसं तहत्ति कुव्वंति संतुट्टा ||६१५॥
अह सिरिसुपासनाहो संपलालंकारलंकियंसरीरो । कयछतबोकम्पो तियसाहिबईहिं विनत्तो ॥६१६।।
उष्टेऊणं सीहासणाओ नमणुप्पयाहिणीका । आरुहइ महासिवियं मणोरमं तीए मझम्मि ॥६१७॥
पुष्याभिमुहे मणिरयणमइयसीहासणम्मि उवविहो । तत्तोवि अम्मघाईविधामपास निसण्णा से ॥६१८॥
कुलमयहरियावि तहा सुइभूया गहियपवरनेवत्था । गहिऊण साडयं हंसलक्खण दाहिणे पासे ॥१९॥
भद्दासणे निसन्नां तहा य सामिस्स पच्छिमदिसाए । वरतरुणी सियच्छत्तं धरमाणी ठाइ अनिका॥२०॥
तह चलिरचवलचामरजुयलं गहिऊण दोसु पासेसु । वरवारसुंग्रीओ इति सिंगारपवराओ ।।६२१॥
उत्तरपुरस्थिमम्मि भागम्मि विलासिणी हवइ अन्ना । गहिऊणं भिंगारं सुरकंरिकरनालगागारं ॥६२२॥
एवं दाहिणपोरस्थिमम्मि भागम्मि सुंदरी एगा । गहिऊण तालविंट करकमले ठाइ हरिसेण ॥६२३॥
तह पिडओ य वेरुलियमइयदंडाई आयवत्ताई । धारिति सुरिंदा सरयपुन्नचंदप्पगासाई ॥६२४॥
तह दोसुवि पासेसु सिवियाए ठिया सिएहिं चमरेहिं । सोहम्मीसागिंदा वीयंति सुपासजिणयद।।६२५॥
एत्यंतरम्मि नियसियसियवत्या समवया पवररूवा । निरुवहयंगा वलसालिणो य कयसव्वकायचा ॥६२६॥
रोमंचंचियदेहा सहस्ससंखा नरा महासिवियं । तं सिरिसेहरनरवरवयणेणे उक्खिवंति लहुं ॥६२७॥
वचंतीए तीए सोहम्मीसाणनायगा दोवि । दाहिणउत्तरवाहुं गिण्हंति गुरुप्पमोएण ॥६२८॥
. सिक्यिाए दाहिणुत्तरहिटिमवाहाओदोवि असुरिंदा।चमरवलिनामधेया हरिसेण समुवहति तो।।६२९।।
.
रचयित्वी क्षिपत लघु मध्ये मनोरमायाः शिपिकायाः । तेऽपि खलु शकादेशं तथति कुर्वन्ति संतुष्टः ॥६१५॥
अथ श्रीपार्श्वनाथः सकलालंकारालंकृतशरीरः । कृतपष्ठतपःकर्मा त्रिदशाधिपतिभिर्विज्ञप्तः ॥६१६॥
उत्थाय सिंहासनात् तामनुप्रदक्षिणीकृत्य । आरोहति महाशिविक्रां रमां तस्या मध्ये ॥६१७॥
पूर्वाभिमुखे माणिरत्नमयसिंहासन उपविष्टः । ततोऽप्यम्वाधाव्यपि वामपाधै निषण्णा तस्य ॥६ १८॥ '
फुलमहत्तरापि तथा शुचिभूता गृहीतप्रवरनेपथ्या । गृहीत्वा शाटकं हंसलक्षणे दक्षिणे पायें ॥१९॥
भद्रासने निषण्णा तथा च स्वामिनः पश्चिमदिशि । घरतरुणी सितन्छन घरमाणा तिष्टत्यन्यैका ॥६२०॥
तथा चलनशीलचपलचासरयुगलं गृहीत्वा द्वयोः पार्थयोः । दरवारसुन्दयों भवन्ति शृङ्गारमवस: १६२१५
उत्तरपौरस्त्ये भागे विलासिनी भवत्यन्या । गृहीत्वा भृगारं सुरकरिफरनालकाकारम् ॥६२२॥
एवं दक्षिणपोरस्त्ये भागे सुन्दयका । गृहीत्वा तालकृन्तं करकमले तिष्ठति -हण-१६२३॥
तथा पृष्ठतब्ध वैडूर्यमयदण्डान्यातपत्राणि । पारयन्ति सुरेन्द्राः शरत्पूर्णचन्द्रप्रकाशानि ॥६२४॥
तथा द्वेगोरपि पार्श्वयोः शिंचिकायाः स्थिताः सितैश्यामरैः । सौधर्मेशानेन्द्रौवीनयतः सुपार्धजिननन्द्रम् ॥६२५||
मत्रान्तरे निरसितसितपत्राः समवयसः . प्रवररूपाः । निरुपहताशा पलशालिनश्च कृतसर्वकर्तव्याः ॥२६॥
रोमाशाधितदेहाः सहससंख्या नरा महाशिविकाम् । तां श्रीशेखरनरवरवचनेनोक्षिपन्ति लघु ॥२७॥
मनन्त्याम्तस्याः सौधर्मेशाननायकौ द्वावपि । दक्षिणोपरयाई गृहीतो गुरुममोदेन ॥२८॥

·जम्माइपत्यायो। भंवणवइवाणमंतरजोड़सवेमाणिया सुरसमूहा। अवसेसावि हु सिवियं जहारिदं उक्सिवित्ति तहा ॥६३०॥ कि बहुणा ?, 'पुवं उक्खित्ता नरवरेहिं पुलऊससंतगत्तेहिं । पच्छा वहति सिवियं अमुरिंदमुरिंदनागिंदा ॥६३२॥ भवणाओ नीहरंत जिणम्मि चालविहेहि देवेहि । इतेहि यजतेहियकद्दमिव उभासिब गयणं ॥६३२॥ सिद्धत्यचूयचंपयकेसरकणियारकुरुखगवणंच | कुसुमभरेवि सोहइ नहंगणं तियसर्विदेहि ॥६३३।। वरपडदमेरिझहरिदुंदुहिंसखाइतूरनिग्योसो । घरणियले गयणयले पयहिओ मणुयदेवेदि ।।६३४।। एवं च वचमाणस्स तिजयवंधुस्स आणुपुचीए । सत्यियपमुहा अवि मंगलगा पट्टिया पुरओ ॥६३५॥ तत्तो संपुन्नकलसा भिंगारां तह य वेजयंतीओ । तह दिव्वमायवत्तं पलंघकोरिंदमालिल्लं ॥६३६॥ . सीहासणं च निम्मलमणिमयायपीढसंजुयं विउलं । संचलियं तह पुरमओ नरधरियं पाउयाजुयलं ॥६३७॥ रविरहतुरयसमाण चामीयरमयखलीशजुत्ताण । नरखित्ताण पट्टियमट्ठसयं जच्चतुरयाणं ॥६३८॥ तह य पगिहाण पुरो अहसर्य कुंजराण मचाणं । आरोहपउत्ताणं सत्चंगपइट्टियाणं च ॥६३९|| जुत्तियतुरंगमाण रहाण करकलियारहाण च । सुहडाणं अट्ठसय पत्तेयं पट्टियं तत्तो ॥६४०॥ रहगयंहयअणियाई पुरओ संपटियाइं वेगेण । तह पायत्ताणीयं अमुणियसंखं असंखवलं ॥६४१।। तयणतरं चंगरुयत्तणेण गैयणपिपरिमिणतोच्च । सुरपाणिपरिग्गहिओ माहिदझो अइविलोलो॥६४२॥ • शिवकाया दक्षिणोत्तराधस्तनवाहू द्वावप्यसुरेन्द्रौ । चमरवलिनामधेयौ हपेण समुद्वहतस्ततः ॥६२९॥ भवनपतिवानन्यन्तन्यातिपवैमानिकाः सुरसमूहा अवशेषा अपि हि शिविका यथाई मुत्तिपन्ति तथा॥६३०॥ किंबहुना । पूर्वनुस्तिता नरवरैः पुलकोब्सदात्रैः । पश्चाद् वहन्ति शिविकामसुरेन्द्रसुरेन्द्रनागेन्द्राः ॥६३३॥ भवनाद् निःसरति निने चतुर्विधैर्देवैः । आयद्भिश्च याद्भिश्च कथमिवोद्भासितं गगनम् ॥६३२॥ सिद्धार्थचूतचम्पकफेशरकर्णिकारकुरुबकवनमिव । कुसुममरैरिव शोमते नमोऽर्ण त्रिदशवृन्दैः ॥६३३॥ वरपटहमेरीमल्लरीदुन्दुभिशलादितूरनिर्घोपः । धरणीतले गगनतले प्रवर्तितो मनुनदेवैः ॥६३४॥ एवं च बजतस्त्रिजगढन्धोरानुपूर्व्या । स्वस्तिकप्रमुखान्यष्टापि मङ्गलकानि प्रस्थितानि पुरतः ॥६३५॥ तनः संपूर्णकलशा मृहारास्तथा च वैजयन्त्यः । तथा दिव्यमातपत्रं प्रलम्बकुरण्टमालावत् ॥६३६॥ सिंहासनं च निर्मलमणिमयपादपीठसंयुतं विपुलम्। संचलितं तथा पुरतो नरघृतं पादुकायुगलम् ॥६३७|| रविरथतुरगसमानां चामीकरमयखलीनयुक्तानाम् । नरतिष्ठानां प्रस्थितमष्टशतं जात्यतुरगाणाम् ॥६३८॥ • तथा च प्रकृष्टानां पुरोऽष्टशतं कुञ्जराणां मनानाम् । आरोहप्रयुक्तानां सप्ताङ्गप्रतिष्टितानां च ॥६३९॥ यौक्त्रिकतुरनमाणां स्थानां करकलितायुयानां च । सुमटानामष्टशतं प्रत्येकं प्रस्थिदं ततः ॥६४०॥ रथगजहयानीकानि पुरतः संप्रस्थितानि वेगेन । तथा पादातानीकमज्ञातंसंख्यमसंख्यबलम् ॥६४१॥ .. १ग नरवईय ·. सुपासनाह चरिअस्मि- तत्तो य दंडिणो मुंडिणो य हासंकरा य खिडकरा | गायंता वायंता नचंता तह पसंसंता ॥६४३ जय-जयरवं कुणता पडता मंगलीयसहसाई । जिणगुणगणं धुणंता सब्वेवि.हु पट्टिया तुरियं ॥६४४॥ • सेणावइपंतिमहतखत्तिणो सिटिणो य सत्याहा । संपट्टिया य पुरओ नियनियजाणेसु आख्दा ॥१४॥ सिरिसेहरनरनाहो सुइभूओ गंधसिंधुरारूदो । धुवंतधवलचमरो जिणवरमणुगंतुमारदो ॥६४६|| एवं सुरनरनियराणुगम्ममाणो सुपासजिणनाहो । धणुसयदुगतणुमाणो समाणचउरंससंठाणो ॥६४७॥ अचिजतो पम्हलविसालनयणप्पलेहि रमणीहि । आणंदनिभरं विषुहविंदगिजंतजयसदो ॥६४०॥ परिचत्तपाणभोयणपासायारूढपिच्छिरजणेहि । मुञ्चतकुसुमवरिसो धुवंतो चंदिवंदेहि ॥६४९॥ नूर्ण- एस असारो संसारो एरिसेहि जं चत्तो । इय चित्ते जणयंतो ससुरासुरमणुयनाहाणं ॥६५॥ सलहिजंतो मंगलमुहलाहिं गलतअंसुधाराहि । वारविलयावलीहिं अत्ताणं सोयमाणीहि ॥६५१॥ एगतो सिरिसेहरपमुहेहि सत्तिपहिं आवरियो । अन्नत्तो सोमाभिहपमुहतेउरपुरंधीहि ॥६५२॥ पनो सुपासनाहो सहसंबवणाभिहाणमुज्जाणं । कयसदं पिव उच्छलियकोइलाकोमलरहि ॥३५६।। नयंतं पिर पर्वणंदोलिरफकेल्लिपल्लवकरहिं । गायत पिव बहुविहविहंगकुलतुमुलसदेहि ॥६५४॥ पणमंतं पिव मिउपवणनमिरतरुसिहरउत्तमंगेहिं । हास पिव पयडतं वियसियकुसुमट्टहासेहि ॥६५॥ सवियासकुसुमरियलियमयरंदाणदअंसुर्विदर्हि ! उक्खित्तबहलधूयंव परिमलुम्मीसपवणेहि ॥६५६॥ तदनन्तरं च गुरुत्वेन गगनमपि परिमिमीण इव । सुरपाणिपरिगृहीतो माहेन्द्रध्वजोऽतिविलोलः ॥६४२t ततध दण्डिनो मुण्डिनश्च हास्यफराश्च सिकराः । गायन्तो वादयन्तो नृत्यन्तस्तथा प्रशंसन्तः॥६४३॥' जयजयवं कुर्वन्तः प्रकटयन्तो मालिकसहस्राणि । जिनगुणगणं स्तुवन्तः सर्वेऽपि खलु प्रस्थितास्त्वरितम् ॥ सेनापतिमन्त्रिमहाक्षत्रियाः श्रेष्ठिनश्च सार्थवाहाः । संप्रस्थिताश्च पुरतो निजनिजयानेप्वारूढाः ॥६४५॥ धीशेखरनरनाथः शुचिमतो गन्धसिन्धुरतः । धूयमानभवलचामरो जिनवरमनुगन्तुमारब्धः ॥६४६॥ एवं सुरनरानिकरानुगम्यमानः सुपार्श्वजिननाथः । पनुःशंतद्विकतनुमानः समानचतुरससंस्थानः ॥६४७॥ अय॑मानः पमलविशालनपनोत्पले रमणीभिः । आनन्दनिर्भरै विवुधवृन्दगीयमाननमान्दः ॥६४८॥ परित्यक्तपानभोग्नप्रासादारूबद्दृजनैः । मुच्यमानकुसुमवर्षः स्तूपमानो मन्दियन्दः ।।६१५॥ नूनमेपोऽसारः संसार ईशैर्यत् त्यकः । इति पित्त जनयन् ससुरासुरमनुजनाथानाम् ॥६६०॥ इलाध्यमानो महलमुसराभिर्गदश्रुधाराभिः । वारयनितावलीमिरात्मानं शोनयन्सीभिः ॥६५१॥ एकतः श्रीशेरारप्रमुखः क्षत्रियैरावृतः । अन्यतः सोमाभिधप्रमुखान्तःपुरपुरन्धीभिः ॥१५२ ॥ प्राप्तः सुपार्धनाथः सहसानागाभिधानमुद्यानम् । कृतशब्दमियोच्छलितकोफिलाफोमलरवः ॥६५॥ मृत्यदिश पवनान्दोलनशील लिपट्यकरः । गापदिय पहुविधविहंगकुल तुमुलशदः ॥६५॥ प्रगमदिय मृदुपपननमतशितरोतमाः । हास्यमिव प्रकटयद् विकसिनामुमाहहासः ॥६५॥ मवियागुपविगलिनमारदानन्दाविन्दुभिः । उभिषयहरपूपमिय परिमलोमियरवनैः ।।१५६॥

·।
जम्माइपत्यायो।
दिन्नम्यंब मरुद्वयतरुवर निवडतकुमुमनियरेहिं । सागपमिव पुच्छतं कलाविककाइयरहि ॥६५७॥
तत्य य कंकैल्लिमहातरुत्स मूलम्मि सीयलच्छाए । सुरवइकरावलंबी सिवियाए अवयरेकण ॥६५८||
सिद्धाण नमोत्ति भणितु मुयइ आहरणकुसुमवत्थाई । ताई च तियसनाहो गहिऊण निययकरकमले ॥.
सिरिसेहरनरवइणो समप्पए तयणु गरुपहरिसेण । सेणाहिबमाइसिउं रुंभइ सुरतूरनिग्योस ॥६६०॥
इत्तो मुत्ताहलविन्भमाई थुलंसुयाई मुयमाणी । कुलमयहरिया गग्गयगिराए भणि समारदा ॥६६॥
देव!जयत्तयनिम्मलकासवसुपवित्तगोत्तजाओ सि।सुपट्टपत्थिवामलकुलजलनिहिपारियाओ सि॥६६२॥
विमलोभयपक्खाए पुहुईदेवीए कुच्छिभूओसि । सारयससंकजोण्डानिम्मलजसधवलियधरी सि॥६६३।।
अभियअणोवमलायन्नरूवसोंग्गकलियदेहो सि । तातह कहविपयट्टसुजह सिरसोक्खं लहुं लहसि॥६६४॥
इस कुलमपइरियाए चयणं सोउं सुपासजिणनाहो। उप्पाडिउमारद्धो फेसकलावं समुट्ठीहि ॥१६॥
जा ताव अंतरचिय बजेणं छिदिऊण सुरनाहो । जिणकरयलपल्हत्यियकेसभरं गरुयभत्तीए ॥६६६।।
ईसीसिनमियदेहो देवदुकूलंचलेग नियएण । गिण्हइ कमेण इत्तो निव्वत्तिए लोयकम्मम्मि ॥६६५i
जिणवरमणुन्नवेडं कुडिलं कसिणं च दुजंणमणंव । केसकलावं खीरोयजलहिमज्झम्मि पक्खिवह ॥६६८॥
अह जेहसुद्धपक्रवम्मि तेरसीएचरण्हसमयम्मि । भयवं मुपासनाहो सयमेव समुज्जओ सहसा ॥६६९॥
काऊण नमोकारं सिद्धाणमभिग्गहं च गिण्हेइ । सव्वं मेऽकरणिकं पावंति चरित्तमारुढो ॥६७०॥
दत्तार्पमिव मरुद्धतंतरवरनिपतरकुसुमनिकरैः । स्वागतमिव पृच्छत् कलापिकेकायितरवैः ॥६५७॥
सत्र च कङ्केल्लिमहातरोर्मूले शीतलच्छाये । सुरपतिकरावलम्बी शिविकाया अवतीर्य ॥६५८॥
सिद्धेभ्यो नम इति मणित्या मुञ्चत्यामरणकुसुमवस्त्राणि । तानि च त्रिदशनायो गृहीत्वा निमकरकमले ॥६१९॥
श्रीशेखरनरपतेः समर्पयति तद्नु गुरुहर्पण । सेनाधिपमादिश्य रुणद्धि सुरतूनि?पम् ॥६६॥
इतो मुक्ताफलविभ्रमाणि स्थूलांशुकानि मुश्चन्ती । कुलमहत्तरा गद्दा णितुं समारब्धा ॥६६॥
देव ! जगत्त्रयनिर्मलकाश्यपसुपवित्रगोत्रजातोऽसि । सुप्रतिष्ठपार्थिवामलकुलजलनिधिपारिजातोऽसि ॥६६२।।
विमलोभयपक्षायाः पृथिवीदेव्याः कुतिमूतोऽसि । शारदशशाङ्कज्योत्स्नानिमलयशोधवलितधरोऽसि ॥६६३||
अमितानलमलादणाममाप्यालितदेहोऽसिनमालया कशमणि प्रयतस्पर या शिवसएशेलधु लभसे .१६ ६४!!
इति कुलमहत्तराया वचनं श्रुत्वा सुपर्धिजिननाथः । उत्पाटयितुमारब्धः केशकलापं स्वमुष्टिभ्याम् ॥६६५॥
यावत् तावदन्तीव वज्रेण छित्त्वा सुरनाथः । जिनकरतलपर्यस्तकेशभरं गुरुभक्त्या ॥६६६॥
ईपदीपन्नमितदेहो देवदुकूलाञ्चलेन.निजकेन । गृह्णाति क्रमेणेतो निर्वर्तिते लोचकर्मणि ॥६६७॥
'जिनवरमनुज्ञाप्य कुटिलं कृष्णं च दुर्जनमन इव । केशकलाप क्षीरोदनलघिमध्ये प्रक्षिपति ॥६६८॥
अथ ज्येष्ठशुद्धपक्षे त्रयोदश्यामपराण्डसमये.। भगवान् सुपार्श्वनाय स्वयमेव समुद्यतः सहसा ॥६६९॥
कृत्वा नमस्कारं सिद्धेभ्योऽभिग्रहं.च गृह्णाति । सर्व मेऽकरणीयं पापमिति चारित्रमारूदः ॥६७०॥
अनान्तरे देवेन्द्रवृन्दनरखनरकिन्नरगणेन । अम्बरतलस्थितेन भूमिस्थितेन च मिनेन्द्रस्य ॥६७१॥

·६०
सुपासनाह-चरिअम्मि-
एत्यंतरम्मि देविंदविंदन खयरकिन्नरगणेणं । अंबरतलहिएणं भूमिहिएण य जिणिदस्स ॥६७१।।
उबरि विमुक्को सुहगंधलुद्धभसलावलीविलुप्पंतो । मुहगंधवासचुन्नो पिंगलियसमग्गगयणयलो ॥६७२॥
पहयाओ देवदुंदुहिढक्कहुडुक्कामुइंगतलिमाओ। तह वहिरियभंडो उच्छलिओ जयजयारावो ॥६७३।।
इत्तो सवाहिरंतरपरिग्गहे जिणवरेण परिचत्ते । खिबईवरदेवदूस वामंसतले तियसनाहो ॥६७४॥
अह अट्ठारससीलंगसहस्सभारे जिणेण उक्खित्ते । साहिनं पिव काउं मणपज्जवनाणमुप्पन्नं ॥६७५॥'
एत्यंतरम्मि सामंतमंतिमंडलियपउरलोएहिं । मित्तेहिं य समकालं सहस्ससंखेहिं नमिऊण ॥६७६।।
भणियमिणं जयपुंगव ! जह इहलोपम्मि तुह पसाएण। असरिससुहमणुभुत्तं अम्हहिं एत्तियं काल।।६७७॥
तह पहु ! परलोयम्मिवि तह पपसेवाए सासयं सुक्खं ) इच्छामो अणुभूतु इय भणिउतेहिं धीरेहि।।६७८॥
संविगमाणसेहि पंचहि मुट्टीहिं कुंतलकलावा । उल्लुचिया सयं चिय सव्वैदिवि चत्तमोहे हिं ॥६७९॥
अइ देवयाए ताण लिंगाई समप्पियाई सव्येसि । देवेहिं तप्पर्ससाहि वहिरियं सयलदिसिवलय।।६८०॥
अहं.सिरिसेहरराया अमंदआणंदगग्गयगिराए । विम्हइयमणो ताणं अभिमुहमेयं पर्यपेइ ।।६८१॥
भो भो महाणुभावा कितीए धवलियं तिहुयणपि । तह भवभमणदुंहाणं तुम्भेहि जलजली दिन्नो ॥६८२॥
तह दुल्लचं भयणस्स सासणं लंधियं च हेलाए । तुम्भेहिं मुत्तिकंताकडक्खपत्तं को अप्पा ॥६८३॥
जेहिं दुद्धरवपभारधरणधवलेहिं सामिओ एसो । इण्डिंपि हु पडिवन्नो निकारणबंधयो भयवं ॥६८४।।
एवं काऊण धुई विरए सिरिसेहरे निये इंदा । नमिय जिणिदं नंदीसरम्मि गंतुं गया सग्गे ॥५८५॥
उपरि विमुक्तं शुभगन्धलुन्धभ्रमरावलीविलुप्यमानम् । शुभगन्यवासचूर्णं पिङ्गलितसमग्रगगनतलम् ।।६७२।।'
प्रहता देवदुन्दुभिढकाहुडुक्कामृदगतलिमाः । तथा बधिरितब्रह्माण्ड उच्छलिता जयजयारावः ॥६७३॥
इतः सबाह्याभ्यन्तरपरिग्रहे जिनवरेण परित्यक्ते । क्षिपति वरदेवदूप्यं वामांशतले विदशनाथः ॥६७४॥
अथाष्टादशशीलासहस्रभारे जिनेनोस्सिप्ते । साहाय्यमिव फतु मनःपर्यवज्ञानमुत्पन्नम् ॥६७५॥
अत्रान्तरे सामन्तमन्त्रिमण्डलिकपौरलोकैः । मिस्त्रैश्य समकालं सहसूसंख्यैर्नत्वा ॥६७६॥
: भणितमिदं जगत्पनय ! यथेहलोके तंव प्रसादेन । असदृशसुखमनुमुक्तमस्माभिरेतावन्तं कालम् ॥६७७॥
तथा प्रभो ! परलोकेऽपि तव पादसेवया शाश्वत सौस्त्र्यम् । इच्छामोऽनुभोक्तुमिति भाणित्वा धीरः॥६७८||
* संविग्नमानसैः पञ्चभिर्मुष्टिभिः कुन्तलकलापाः । उल्लश्चिताः स्वयमेव सर्वैरपि त्यक्तमोहैः ॥६७९॥ ..
भय देवतया तेभ्यो लिङ्गानि समर्पितानि सर्वेभ्यः । देवैस्तत्प्रशंसाभिर्वधिरितं सकलदिग्वलयम् ॥६८० ॥
अथ श्रीशेखरराजोऽमन्दानन्दगद्गदगिरा । विस्मितमनास्तेषामभिमुखमेवं प्रजल्पति ॥६८१॥
भो भी महानुभावाः ! कोत्या पलितं त्रिभुवनमपि । तया भवभ्रमणदुःखानां युप्माभिर्जलालिर्दनः।।६४२॥
तथा दुलई मदनस्य शासन लातिं च हेलया। युप्माभिमुक्तिकान्ताफटाक्षपात्रं कृत आत्मा ॥६८३||
येर्दुर्धरवतमारपरगवले: स्वाम्येषः । इदानीमपि खलु प्रतिपन्नो निष्कारणपान्धयो भगवान् ।।६८४॥
एवं कृत्वा स्तुति विरते श्रीशंखरे नृप इन्द्राः । त्वा जिनन्दं नन्दीधरे गत्वा गमाः स्वर्गे ॥६८५॥

·जम्माइपत्यायो।
सिरिसेहरोविरायासहिओजगणीए नमिवि भत्तीए । तित्थेसरस्स चलणे ताणं च समुटि सहसा।।६८६॥
पुज्जो सुरासुराण मञ्झ पिया इय पमोयसंजुत्तो । चइऊण रज्जरहे ठिो अरन्ने इय ससोओ ।।३८७||
नियनवरीए पविठ्ठो दूसहपियविरहसोयसंतत् 1 संठावद कहकहवि हु देवि सोमाभिदं तत्य ।।६८८||
इय जम्मणनिक्खमणाभिहाणकल्लाणकहणपडिबद्धो। जिणवरमुपासचरिए समत्यिो दुइयपत्यावो।६८९॥
श्रीशेखरोऽपि राजा सहितो जनन्या नत्वा भक्त्या । तीर्थेश्वरस्य चरणौ तेषां च समुत्थितः सहसा ॥६८६।।
पूज्यः सुरासुराणां मम पितेति प्रमोदसंयुक्तः । त्यक्त्वा राज्यराष्ट्र स्थितोरण्य इति सशोकः ॥६६॥
निजनगयां प्रविष्टो दुःसहप्रियविरहशोकसंतप्ताम् । संस्थापयति कथंकथमपि हि देवी सोमाभिधां तत्र ॥६८८॥
इति जन्मनिष्क्रमणाभिधानकल्याणकथनप्रतिबद्धः । जिनवरसुपार्थचरिते समर्थितो द्वितीयप्रस्तावः ॥६८९॥

·.
अह सिरिसुपासनाहो चउनाणी सव्वसत्तहियनिरओ काउस्मग्गम्मि ठिमोनिकंपो मेरुसिहरंव॥१॥
तं तत्थ गमइ दियह पसंतमुणिमंडलेण परियरियो । जणयंतो आणंद भरियचओराण जिणचंदो ॥२॥
अह दुइयदिणे भयवं मयभिभलतियससिंधुरगईए । पारणगत्यं पत्तो पाइलिसंडम्मि नयरम्मि ॥३॥
तत्य य महुयरवित्ति अणुसरमाणो महिंदगेहम्मि । संपत्तो सोवि तो हरिसभरल्लसियरोमंचो ॥४॥
जिणनाहस्साभिमुदं वचइ निययासणाओ बढेउं । नमिउं च निरवमाणंदगग्गयं भणिउमारद्धो ॥५॥
केहिपि अन्ज चिरसंचिएहि फलियम्ह तवविसेसेहिं । कप्पतरूहिव नूण सइमहुरपचेलिमफलेहिं ।।६।।
जेणेयं मद्द भवणं सुरविसरनमंसणिज्जमन्नेव । जाय जिण ! तुइपयफ्उमपंतिविउिचिरमणीयं ॥७॥
ते तिटुपणसिरिसिंगारभायण जे जिणिंदमुहक्मले । विष्फारियनयणउडा पियति लायन्नमयरंदै ।।८।।
कित्तिं कुणेइ उवणेइ संपयं पडिहणेइ मलपडलं । देव ! दुहावि अमोहं साहइ तुह दंसण किंनो?॥९॥
भुवणयलासासकर तुह पहु! इणमो अचिंतियागमण । चत्तपणसमयबुट्टीए सनिहं हरइ संतावं ॥१०॥
पेवंति परमजोईसरावि जं झाणचक्खुणा कहवि । सो परमप्पसख्यो तुम गओ दिद्विविसयम्मिा॥११॥
अहिभोगे विय भोगे निहणंव घणं मलंब कमलंपि । मन्नता भवविमुहा भवारिसा कस्स इंति गि१२॥
इय थोऊण सहरिस वहुमाणपरो भणइ निय गिहिणि । कल्लाणाणं पणइणि! एगचिय भायण तं सि ॥
जीए जएकनाहो सपत्तं दाणपत्तमेस तए । जिणनाहो सचराचरजंतूणमात्तिमों बंधू ॥१४॥
तो पारणयं कारापिऊण एवं विसुद्धदव्वेण । गहिरंपि भवसमुदं गोपयमित्तंव लंघेसु ॥१५॥
अथ श्रीसुपार्श्वनाथश्चतुनि सर्वसत्त्वहितनिरत ! कायोत्सर्गे स्थितो निष्कम्पो मेरशिवरामिव ॥१॥
त तत्र गमयति दिवस प्रशान्तमुनिमण्डलेन परिकरित । जनयन्नानन्द भविश्चकोराणा जिनचन्द्र ॥२॥
अथ द्वितीयदिने भगवान् मदमत्तत्रिदशसिन्धुरगत्या । पारणार्थ प्राप्त पाटलिपण्डे नगरे ॥
तन च मधुकरवृत्तिमनुसरन् महेन्द्रगेहे । संप्राप्त सोऽपि ततो हर्पमरोल्लसितरोमाञ्च ॥४॥
जिननाथायाभिमुख अनति निजकासनादुत्याय । नत्वा च निरुपमानन्दगद्गद मणितुमारब्ध ॥५॥
कैरप्यद्य चिरसंचित फलित मम तपोविशेषै । कल्पतरुभिरिव नून सदामधुरपचेलिमफलै ॥६॥
येनेट मम मयनं सुरविसरममायनीयमाव । बाद जिन | सत्पादनानिविच्छितिरमणीयम् ॥७॥
ते त्रिभुवनश्रीशृङ्गारमाजन ये जिनेन्द्रमुखकमले । विस्फारितायनपुटा पिबन्ति लावण्यमकरन्दम् ॥८॥
कीत्तिं करोत्युपनयति सपद प्रतिहन्ति मलपटलम् । देव द्विघाप्यमोघ (ह) साधयति तव दर्शन किं नो ॥
भुवनतलावासार तब प्रमो ! इदमचिन्तितागमनम् । त्यक्तरनसमयवृष्टया सनिम हरति सतापम् ॥१०॥
प्रेसन्ते परमयोगीश्वरा अपि ध्यानचक्षुषा कथमपि । स परमात्मस्वरूपस्त्व गतो दृष्टिविषये ॥११॥
अहिमोगानिव भोगान् निधनमिव धन मलमिव कमलमपि मन्यमानाभवविमुखा मवादृशा कम्यायन्ति गृहम् ।।
इति स्तुत्ता सहयं बहुमानपरो भणति निजा गृहिणीम् । कल्याणाना प्रणयिणि एकैव भाजन त्वमसि॥१३॥
यया जगदेकनाथ मप्राप्त दानपात्रमेप त्वया । जिननाय सक्राचरजन्तूनामकृत्रिमो बन्धु ॥१४॥

·स्यल्पधाया। उद्धडिओवि भयवं पारइ तत्येव पाणिनललियं । तं सुद्धन्नं पासति नेय लगेयावि जं भणियं ॥३०॥ परमाउसयजुयाणं हवंति नित्येमराण सयकालं । जाहारा नीहारा अदिम्मा चम्मचरणं ॥३१॥ संसावि मुणिवारिंदा सम्मनिम्मलणम्मि उजुत्ता । जहविहिणा जं पतंकुनि परिणयमित्तोय।।३२॥ भयपि गहियबहुविहअभिन्गहो निप्परिग्गहो धीरो । गामागरनयराइमु विरइ समसत्तमिचमणो॥३॥ कन्यवि निचलचित्तो पडिरुद्धअसेसफरणवावारो । मुद्धझाणटवेण पाववण दहद संयपि ॥३४॥ कन्यवि य लगंडासणगरुडासणपमुहठाणकरणेण । उक्लपडिविवसंकं जणद जणागं पपासेवि ॥३॥ कत्यवि नवनीलुप्पलसंडव हिमेण डझमाणोवि । निचलत] मणपिडु नचलइ निरमाणसरसीओ।।३६॥ तबहुयवहेण अंतो वाहिं च सहस्सकरपयारेण । ओलंरियभुयपरिहो वाहं मोहेड देहमलं ॥३७॥ छटमदसमदुवालसाडमासद्धमामखमणार्ट । भदमहाभदाई वुणमाणो उगतवकम् ॥३८॥ वावीसपरीसहसइणपञ्चलो दलियमोहमाद्दप्पो । तुडियदवियडनेहायसनियहो खल्यिमयपसरो ॥३९॥ नियपयरमलरएणं पवित्यंतो महीयलं सयलं । निम्मूलं ढल्माणों सयरंनरसत्तुसिन्नवलं ॥४०॥ अत्ताणं भावितो मुहु मुहूं भावणाहिं सुद्धादि । कम्ममलेण य मलिणं धोयतो पसमसलिरेणं ॥४१॥ क्लयतो गहिरोप हु जाणुपमाणं भवन्नवं देवो । छउमत्यो नव मासे गमेइ परिचत्तमावजो ॥४२॥ अह अन्नया य उठिउव्व देतेमु विहरि पत्तो । वाराणसीए ईसाणदिसिटिए सहमअंबवणे ॥४३॥ ऊर्वस्थितोऽपि भगवान्पारयति तत्रेय पाणितलकरितम्। तच्छुद्धान्न पश्यन्ति नैव रोका अपि यद्भणितम्॥३०॥ परमातिशययुताना भवन्ति तीर्यश्चराणा सदाकालम् । आहारा नीहारा अदृश्याश्चर्मचक्षुषाम् ॥३१॥ शेषा अपि मुनिवरेन्द्रा निर्मूलन ठद्युत्ता । ययाविधि यन् प्राप्त कुर्वन्निं पारणकमितश्च ॥३२॥ मगवानपि गृहीतबहुविधाभिग्रहो निप्परिग्रहो धीर । ग्रामाश्रनगरादिपु विहरति समशत्रुमिन्त्रमना ॥३३॥ कुत्रापि निश्चलचित्त प्रतिरुद्धाशेपकरणव्यापार । शुद्धध्यानदेवेन पापवनं दहति सकलमपि ॥३०॥ कुत्रापि च लकुटासनगन्हासनप्रमुखम्यानकरणेन । उपलप्रतिविम्वशङ्का जनयति जनाना प्रकाशेऽपि ॥३५॥ कुत्रापि नवनीलोत्पलपण्टमिव हिमेन दह्यमानोऽपि । निश्चलतनुर्मनागपि सैलु न चर्गत निजध्यानसरसीत ।। तपोहुतवहेनान्तबहिश्च सहसूकरमतापेन ! अवलम्बितमुजपरियो वाढ शोधयति देहमलम् ॥२७॥ पष्टाष्टमदशमद्वादशादिमासार्धमासक्षपणादि । मद्रामहामद्राटि कुर्वाण उग्रतप कर्म ॥२८॥ द्वाविंशतिपरीपहसहनमन्यो दलितमोहमाहात्म्य । त्रुटितदविकटस्नेहायसनिगड स्वस्तिमदप्रसर ॥३९।। निजपादकमलरजसा पवित्रयन् महीतल सकलम् । निर्मूल टलयन् सकलान्तरशत्रुसेन्यबलम् ॥४०॥ भारमान भावयन मुहुर्मुहुर्भावनामि शुद्धाभि । कर्ममलेन च मलिन धावन् प्रशमसलिलेन ॥४१॥ कलयन् गमीरमपि हि जानुप्रमाण भवार्णव देव । उग्रस्थो नव मासान् गमयनि परित्यक्तसावध ॥४२॥ अथान्यदा चोवण्ठित इव देशेषु विहृत्य प्राप्त । वाराणस्यामीशानदिस्थिते सहमानवणे ॥४३॥ .

·प सुपासनाह-चरिअम्मि- तत्थ य उम्मिलिरपहमपल्लवारुणियसयलसाहस्स । अमरपुरस्सव मणहरसुमणसनियराभिरामस्स {te|| नरनाहस्सव बहुपत्तनियरपरियरियभूमिभायस्स । सिरिसस्स महातरुणो मूलम्मि अवधिो भयचं ॥४५॥ तत्य य चरित्तदंसर्णनाणेहिं अणुत्तरप्पभावेहिं । आलयविदारमहवअन्नवलाहवाहाणेहि ॥४६|| आकिंचणसञ्चतिगुत्तिमुत्तिखंतिपमुक्खचरिएहिं । सम्म.मुहूं मुहूं चिय भाषमाणस्स अप्पाणं ॥४७॥ जहबटियभावभावणभावियहिययस्स करुणनलमिहिणो। सयलपिहु जियलोयं अत्तंव पलोयमाणस्स[४८॥ चाहिरविकसेवाविवजिएहि करणेहिं सह समाहीए । एगीभूयंव मणं काउँ तत्तम्मि लीणस्स |१९|| गयलेवस्स नहस्सव मेहस्सव सुइरनिप्पकंपस्स । पत्रमाणस्सव कत्यवि पडिवयं अकुणमाणस्स ॥५०॥ सुकन्झाणानलदड्ड्सयलयणघाइफम्मगहणस्स । निघायथिमियजलरासिविन्भम निरु वहतस्स ॥५१॥ मुकझाणस्सवि चरिममैयजुयलं अपत्तपुथ्वास । फग्गुणवइछट्टीए मुहे मुहुत्तम्मि पुव्वण्हे ॥५२॥ चंदम्मि विसाहत्ये सुपासतित्येसरस्स जयपहुणो । अवाइयं अणतं परिपुन्नं तह निराकरण ॥५३॥ भाविस्सभूयपभवंतभावमालोयलोयणं विमलं । लोपालोयपयासं उप्पनं केवलं नाणं ॥५४॥ एत्यंतरम्मि आसणपकपसंबोहिओ तियसनाहो । अवहीए जाणिऊणं जिणस्स जाय जहा नाणं ॥५५॥ उट्टिय सतह पर गंतुं भत्तिब्यरोणमियसीसो । पभणइ नमोत्यु तित्यंकरस्स भयवंसुपसिस्स ॥५६॥ आणवइ तहा सेणायई च भो भद्द ! जब लहुं गंतुं । सोहम्मसहाए तुम अप्फालसु सासयं घंटे ॥५॥ तह तिकबुत्तो घोसह जहभरहे सनमस्स जिणवइणो । केवलनाण जायति तत्य सक्केण गंतव्वं ।। ५८॥ तत्र चोन्मीलनशीलप्रथमपलवारुणितसकलशाखस्य | अमरपुरस्येव मनोहरसमनोनिकरामिरामस्य ॥४४॥ नरनाथस्येव बहुप(पा)वनिकरपरिकारितभूमिमागस्य । शिरीषम्य महातरोर्मूलेऽवस्थितो भगवान् ॥४॥ तत्र न चारित्रदर्शनज्ञानेरनुतरप्रमावैः । आलयविहारमार्दवार्जवलायवप्रधानः ॥४६॥ आकिश्चन्यसत्यत्रिगुप्तिमुक्तिक्षान्तिप्रमुग्त्र्यचरितैः । सम्यग् मुहुर्मुहुरेव भावयत यात्मानम् [[४७॥ पधावस्थितभावमावनामावितहृदयाय करणाजलनिधैः । सकलमपि लीवलोकमात्मानमिव प्रलोकमानस्य।।१८।। भापविक्षेपविवनितः करणैः सह समाधिना । एकीमतमिव मनः कृत्वा तत्त्वे लीनस्य ॥४९॥ गतलेपत्य नभम इव मेरोरिव मुनिरनिष्पकम्पत्य । पवमानस्येव कुत्रापि प्रतिवन्धमकुर्वाणम्य ॥१०॥ शुलध्यानानलपावसकटयनपातिकर्म गहनस्य । निर्वातस्तिमितजलराशिविभ्रम निश्चितं वहतः ॥११॥ शुलव्यानस्यापि नरममेदयुगलमप्राप्तपूर्वस्य । फाल्गुनासितपट्यां गुमे मुद्दे पूर्वाहे ॥१२॥ चन्दे विशावास्ये मुपानीश्वरस्य जगत्प्रमाः । अव्याहतमनन्तं परिपूर्ण तथा निरावरणम् ॥९३||. मविप्वनप्रमवदायालोकलोननं विमलम् । लोकालोकप्रकाशमुत्पन्नं फेवलं ज्ञानम् ॥५४॥ पत्रान्तरे आसनप्रकम्पसंयोपितखिदशनाथः । अवधिना ज्ञात्वा निनस्य जातं यथा मानम् ॥१५॥ उत्पाय सप्ताट पदानि गत्या मक्तिमरावनतशीपः । प्रमणति नमोऽस्तु तीर्यवराय भगवत्सुमार्धाय ॥५६॥ आशायनि तया सेनापनि च भो भद्र ! यथा लघु गत्वा सौधर्मसमायां त्वमाम्फालय शाधनी घण्टाम् ।।

·वेवलपत्यायो। ता भो देवा तुम्मे आगन्छ। परियणेण परियरिया । इय सक्कसासण सोपडिन्छितं तहा कुणइ ।।५९।। तत्तो य गहिरपंटाअफालणउच्छलंतपडिसई । पडिसइपडिफलणावन्जिरनीसेमसुरयंट ॥६॥ सुरघंटरणझणारवयसवन्जियतियसचविहाउन । आउन्जसइसंसन्गभग्गगंघव्वगीयरवं ॥३१॥ गीयरवभंगपरिंगलियताललयचुकनञ्चिरच्छरसं । अन्डरसफलयलारवअतसमग्गदिसिवाकं ॥३२॥ एवं सुरलोएसुं सन्वेसुवि सुरवराण भवणेसु । किंफितिसहमीसो उच्छलियो बहलहलबोलो ॥६॥ उवमते य खणेणं साहइ सेणादवि तियसाण । जिणकवनमहिमत्यं जह सुरवडणा समारटं ॥६४॥ सोऊण तं च समग सब्वेवि हु सुरवरा सुरिंदेण । सह संचलिया नियनियनाणविमाणेमुआख्दा ॥६५॥ हरिमुकरिसमय किं किंवा जयजयजएकरवमइयं । रयणुज्जोयमयं किं कि लन्छी विभममयं वा?॥६६॥ एवं गयणयलं पड़ हियए लोयाण विम्हयं गरुय । जणयंता संपत्ता सहसंबवणम्मि उन्नागे ॥६॥ तत्य य सव्वेहिं मुरवईहिं आणंदगग्गयगिराए । चरत्रिहदेवनिकाया वयणमिमं महरिसं भणिया ॥६८॥ भो भो सुपासनाहस्स समवसरणम्मि जस्स ज किचं । तं काऊण कपन्या हवह मुरा, तैवि ते मोरें ।।६९॥ वाडकुमारा अवणिति रेणतिणकयवराईयं सव्वं । जोयणमित्ने खित्ते तरुकूवाइयं तिरोहंति ॥७॥ मेहकुमारा पुण पत्रणचलियरयनियरनासणं सुरहि । तम्मि य कुणंति तुट्टा गंयोदयसीयरक्खेव ।।७१।। 'कवि हु अमंदमयरंदबिंदुनीसंदलद्धअलिपडलं । हरियंदणमदारयकुसुमकेर च वरिसंति ॥७२॥ तथा त्रि!षय यथा भरते सप्तमस्य जिनपतेः । केवलज्ञानं जातमिति तत्र शक्रेण गन्तव्यम् ॥५८॥ तस्माद् भो देवा यूयमागञ्छत परिकरेण परिकरिताः । इति शक्रशासनं स प्रतीप्य तत्तथा करोति ॥१९॥ तनश्च गौरवण्टास्फालनोलप्रविशब्दम् । प्रतिशब्दप्रतिस्फालनावादनशील नि शेपमुरघण्टम् ॥६॥ सुरवण्टारणम्झणारववशवादितत्रिदशचतुर्विधातोद्यम् । आतोद्यशब्दसंसर्गममगान्धर्वगीतरतम् ॥६॥ गीतरवमनपरिगलितताललयभ्रष्टनर्तनशीलाप्सरसम् । अप्सरःकलकलारवाक्रान्नसमग्रदिक्चरम् ॥३२॥ एवं सुरलोकेषु सर्वप्वपि सुरवराणां मवनेषु । किंफिमितिशब्दमित्र उन्लितो वलकोलाहलः ॥६॥ उपशान्ते च क्षणेन कथयति सेनापतिरपि विदशान् । जिनकेवलमहिमार्य यथा सुरपतिना ममादिष्टम् ॥६॥ श्रुन्चा तच्च समझ सर्वेऽपि हि सुरवराः सुरेन्द्रेण । सह संचलिता निजनिजयानविमानेष्वारूढाः ॥६५॥ हपोकर्षमयं किं किंवा नयनयजयकरवमयम् । रत्नोद्योतमयं किं किं लक्ष्मीविभ्रममयं वा ? ॥६६॥ एवं गगनतलं प्रति हदये लोकानां विस्मयं गुरुम् । बनयन्तः संप्राप्ताः सहस्रावण उद्याने ॥६॥ तर च सर्वः मुरपतिभिरानन्दगद्दगिरा । चतुर्विवदेवनिकाया वचनमिदं सहर्प मणिताः ॥६॥ भो मोः सुपार्धनाथस्य समवसरणे यस्य यत्कृन्यम् । तत्कृत्या कृतार्या मक्त मुराः, तेऽपि तत् श्रुत्वा ॥६९॥ वायुकुमारा अपनयन्ति रेणुतृणकचरादिकं सर्वम् । योजनमात्रे क्षेत्र तस्कूपादिकं तिरोधात ॥७॥ मेवकुमाराः पुनः पवनचलितरजोनिस्रनाशनं सुरभिम् । तस्मिंश्च कुर्वन्ति तुला गन्धोदकसीकराक्षेपम् ॥७॥ केऽपि ह्यमन्दमकरन्दविन्दुनि स्यन्दलचालिपटलम् । हरिचन्दनमन्दारकरयुमोत्करं च वर्षन्ति ॥७२||

·८८
सुपासनाह चरिअम्मि-
तत्तो पढ़मो कप्पोचवण्णदेवेहि रयणपायारो। निम्मविओ जो रेहइ रोहणगिरितुंगसिंगसमो ॥७३॥
दुइओ जोइसिएहि वरकणयमओ विउविओझत्ति । जो सुरगिरिव रेहइ समागमो जिणसिरिंदटुं ।।७४||
तइओ भवणवई हि कलहोयमओ विणिम्मिश्रो सालों । जो चंदकुंदधवलो तुहिणायललीलमुन्वदा ॥१७॥
एयम्मि ठिओ सामी चउविहसंघस्स चउयिह धम्म । साहिस्सइ इय तेहिं कयाई चत्तारि दाराई १७६।।
तह चउसुवि दारेसुं फालिहसोवाणमालकलियाओ । वावीओ रइयाओ विसट्टकंदोहवंदाओ ॥७७।।
तह विहियाई वणाई चंपयपुन्नायनायविडवीणं । पवणुव्वल्लिरपल्लवकरसण्णियसयललोयाई ||७८||
सीहासणं च मज्ने हेममय निम्मियं अइविसालं । उदयायलसिहरं पिव.तिहुयणरविसंगमीहत ॥७९॥
तह उपरि वारसगुणोपवणुव्विल्लंतगुच्छसंछन्नो । कोमलकिसलयकलिओअसोयवरपाययो रइओ १८०॥
एसो तिगुत्तिगुत्तो निजियदंडत्तओ तिकालविऊ । तिहुँयणगुरुत्ति रइयं विमलं छत्तत्तयं उवरि ॥१॥
एगोचियनिणनाहो पोमो भवसायरम्मि इइ कहिउँ ।धरणीए अंगुली विय समुन्भियाधम्मघयमिसओ॥८२||
भामंडलं च पट्टीए निम्मियं रयणकिरणचिंचइयं । वरदुंदुही. य तह तत्थ ताडिया सहरिससुरेहिं ॥८शा
सकीसाणिदावि हु दोसुवि पासेसु चंदकरघवलं । चालंति चामरजुयं तह युट्टी हवइ कुसुमाण ॥८४ii
पुरोवि धम्मचकं पट्टियं घडियममलरयणेहिं । जे सेवागयतरणिच सहइ विजिउत्तिजयरविणा॥८५||
एत्यंतरे जिणिदो सुरविरइयकणयपउमपंतीए । ठावितो कमजुयलं धुव्वंतो चारणमुणीहिं ।१८६॥
पणमिजतो सायरनरकिन्नरसयरसुरसमूहेहिं । सुरवइदंसियमगो पुन्चदुवारेण पविसेइ ॥८७॥
तनः प्रथमः कल्पोपंपन्नदेव रत्नप्राकारः । निर्मापितो यो राजति रोहणगिरितुङ्गशृङ्गसमः ॥७३॥
द्वितीयो ज्योतिपिकैर्वरकनकमयो विकुर्वितो झटिति । यः सुरगिरिरिव राजति समागतो जिनधियं द्रष्टुम्।।७।।
तृतीयो भवनपतिभिः कलधौतमयो विनिर्मितः शालः । यश्चन्द्रकुन्द्रधवलस्तुहिनाचललीलामुद्वहति ॥७॥
एतस्मिन् स्थितः स्वामी चतुर्विधसंघस्य चतुर्विध धर्मम् । कथयिष्यतीति तैः कृतानि चत्वारि द्वाराणि ॥७६॥
तथा चतुर्वपि द्वारेषु स्फाटिकसोपानमालाकलिताः । वाप्यो चिता विकसितनीलोत्पलवृन्दाः ॥७७॥
तथा विहितानि वनानि चम्पकपुन्नागनागविटपिनाम् । पवनोद्वेलनशीलपल्लवकरसंज्ञितसकललोकानि ॥७॥
सिंहासनं च मध्ये हेममयं निर्मितमतिविशालम् । उदयाचलशिखरमिव त्रिभुवनरविसामीहमानम् ॥७९॥
तथोपरि द्वादशगुणः पवनोद्वलद्गुच्छमंउन्नः । कोमलकिशलयकलितोऽशोकवरपादपो रचितः ॥८०॥
एप विगुप्तिगुठो निर्जितदण्डत्रयस्त्रिकालवित् । त्रिभुवनगुरुरिति रचितं विमल छत्रत्रयमुपरि ॥८॥
एक एव जिननाथः पोतो भवसागर इति कथयितुम् । धरण्याऽगुलीव समूविता धर्मध्वनमिपतः ।।२।।
भामण्डलं च पृष्ठे निर्मितं रत्नकिरणमण्डितम् । वरदुन्दुभिश्च तथा तत्र ताडिता सहर्पसुरैः ।।८३॥
शकेशानेन्द्रायपि हि द्वयोरपि पार्श्वयोश्चन्द्रकरधवलम् । चालयन्ति चानरयुगं तथा वृष्टिर्भवति कुमुमानाम् ॥४४॥
पुरतोऽपि धर्मनकं प्रतिष्ठिनं घटितममलरत्नैः । यत् सेवागततरणिरिख राजते विजित इति जगद्रविणा १८५}}
अत्रान्तरे जिनेन्द्रः मुरविरमितकनफपापही । स्थापयन् क्रमयुगलं स्तूयमानश्चारणगुनिभिः ॥८६॥

·८६ - कंवलपन्याया। मन्झविवनमणि तिन्य लोयाण इयनिदसतो. कयकिचोवि हु भयत्र 'नमोत्थु तिन्यस्म इयं भगइ ८८t अह समवसरणसीहासण संखखं पयादिणीका । पुव्वाभिमुहो भयवं उचविसइ तिलोपहियकारी।।८९|| अन्नादवि निगपडिल्षगाई निन्नेव तिमुवि दिसासु । टाविति मुरा मीहासम्मि अन्टियपदावाणि॥१०॥ ताई च तप्पभावेण तयणुल्बाई चैव मोहंनि । अह वरखो जाओ, एगोवि मुपासजिणनाहो ॥११॥ तं च नमिऊण देवा केवि हु गायति कवि नचंनि । फोडिति कैवि तिवईकुणति तह संथवं कवि।।९२॥ जिणांसयपरमोपरि अमंदमयरंदविंदुसंवलियं । मुचंति केवि देवा पणवन्न जन्महसमृदं ॥१३॥ चलंचलेहि वीयंति केवि कवि हु कुणंति भनीए । उभियमुयदंडा चंडतंडवाडवरं पुरो ॥९॥ रंभापमुहाओ क्लिासिणीओ संगीयकरणनिजणाओपयडियभावाभिणयं हरिमियहिययाओनचंति ॥९५॥ एन्धनरम्मिसिरिकलियमन्डमणिकिरणकविसियदसासारासचे सुरासुरिंदा तिपयाहिणपुव्वगं नमि १९६। नियनियसमुखियठाणेसु संनिसना, सहस्सनपणेण । एत्यंतरे निसिद्धों सुरयणकोलादलो सहसा ।।९७॥ भयपि इसणमालामऊहमाललेण घोट्याइच । विमलाए एगाइवि अणेगनणसंसयहराए ॥१८ मुरनरनिरिसवसाहारणाए जन्लवाहगजिगहिराए । संसारटुक्रवसंतत्सत्तसंतारिणीए ॥९९।। जायणमिनपडिफलगुपयलाए गिराए महुराए । अर परिसाए सुपासो माहंडं घम्ममारदो ॥१०॥ एत्यंतरम्मि वणपालियाए अचम्भुयं भुवणगुरुणो । रिद्धि पलोइऊणं ससंभमं विम्हियमणाए ॥१०॥ मगन्यमानः सादरनरक्रिसरसरसमूहः । सुरपतिदर्शितमार्गः पूर्वद्वारेण प्रविशति ॥१७॥ ममापि तन्नमनीयं तीर्थ लोकानामिति निदर्शयन् । कृतकृत्योऽपि हिमगवान् नमोऽस्तु नीर्थाय' इति भणतिरा अथ समरसरणसिंहासनं सतं प्रदक्षिणात्य । पूर्वाभिमुसो मगवानुपविशति त्रिलोकी हितकारी ॥४९॥ अन्यान्यपि निनप्रतिरूपाणि त्रीण्यव तिवपि दिख । स्थापयन्ति मुराः सिंहासनेऽकलितप्रमावाणि९०॥ तानि न तत्समावेण तदनुरूपाण्येव शोमन्ते । अथ चतूम्पो जान एकोऽपि सुपार्श्वजिननाः ॥२१॥ तंच नवा देवाः केऽपि खलु गायन्नि केऽपि नृत्यन्ति । स्फोटयन्ति केऽपि त्रिपदी कुर्वन्ति तथा संस्तवं केऽपि ॥९॥ जिनपरपादप पर्यमन्दमकरन्दपिन्दुसंवलिनम् । मुञ्चन्ति केऽपि. देवाः पञ्चवर्ण जलरहसमूहम् ॥९३|| चलाचलजियन्ति केऽपि केऽपि हि कुर्वन्ति मक्त्या.। वितभुजदण्डाश्चण्डताण्डवाटवर पुरतः ॥९॥ रम्भाप्रमुखा विलामिन्यः संगीतारणनिपुणाः । प्रकटितभावाभिनयं हर्पितहृदया नृत्यन्ति ॥९॥ भप्रान्तरे श्रीकलितमुटमणिकिरणकपिशितदशाशाः । सर्वे मुरासुरेन्द्राबिप्रदक्षिणापूर्वकं नत्या ॥२६॥ निननिनममुचितम्यानेषु संनिपुणाः, सहसूनयनेन । अत्रान्तरे निषिद्धः मुरजनोलाहलः सहसा ॥२७॥ मगवानपि दशनमालामयूग्दसलिलेन घातयेन । विमलयैकयाप्यनेकननसंशयहरया ॥९॥ मुरनरतिर्यमावारण्या वन्याहजिगमीरया । मंसारदुःवसंतप्तसत्त्वंसंतापहारिण्या ॥९९|| योजनमात्रप्रतिफलंनप्रत्यच्या गिरा मधुरया । अय पर्षदि सुपार्श्वः कयितुं धर्ममारब्धः ॥१०॥ 'अमान्नरे वनपालिफयान्यद्भुना मुवनगुरोः । ऋदि प्रलोक्य ससंभ्रमं विस्मितमनसा ॥१०॥ .

·. आगंतूणं तह पणमिऊण सिरिसेहरं नरवरिंदं । विन्नत्तममंदाणंदगग्गय तस्सिम पुरओं ॥१०२|| दिट्ठीए देव ! वद्धसि देविंदनरिंदवंदिओ अज । तुह उज्जाणे संझाए आगो जिणवरसुपासो॥१३॥ तस्स य केवलनाणं उत्पन्न संपयं अणावाई । लोयालोयम्भंतरसमत्थवत्थुप्पयासकरं ॥१०॥ पगं तु कासवकुलं न केवलं धवलियं, नियजसेण । तिहुयणमवि नीसेसं सुपासनाहेण नूणमिण।।१०५॥ "पिच्छसु सव्यत्यवि सामि सालपुरओ चरविहसुराणं। रयणमयविमाणेहि रेहइ नयरं सुरपुरिल्ल॥१०६ अह भत्तिभरोणयमउलिमिलिपकरसंपुडो पणमिऊण । हरिसेण जिणवरिद थोउंसकत्थएण तओ।।१०७॥ दाउं धणद्धतेरसलक्खे दाणम्मि तीए, पडिहारं । आणविउ नयरीए कारवइ महसवं राया ॥१०॥ तह पडुपडहपयाणेण पउरलोय पवट्टए सर्व । समुचियसिंगारेण जिणनाहनमसणाहे ॥१०॥ सपैचि य मत्तमयगलउत्तुंगंतुरंगरहवरठिपहिं + अंतेरसुयसामंतमंतिविदेहिं परिपरिओ ॥११॥ चलिओ जाव तहि ताव पथणसिहरलुलिपहारलया। करकलियकणयदंडा पविसेउ भणइ पडिहारी॥१११॥ देंव ! पुरा तुन्भेहिं चउरमई नाम पेंसिओ दूओ । जो आसिम्भयणमंजरिकन्नाए सयंवरनिमित्तं ॥११२॥ अंगाहियवंगादिवमगहाविनरवईण'कुमराणं । आमंतणत्यमिण्डिं सो चिदृइ दारदेसम्मि ॥११३॥ तो मुंचसुत्तिं भणिए नरवडणा सोपवेसिओतीएधिरणियलविलुलियसिरोविन्नवइ सरुवमह पहुणो॥११४।। अहमासि गओ तुह सासणाभो अंगाइनिवपसूयाणं । आहवणत्थं कनासयंवरे देव! कुमराणं ॥११५॥ . आगत्य तथा प्रणम्य श्रोशेखर नरवरेन्द्रम् । विज्ञप्तममन्दानन्दाद्गदं तस्येदं पुरतः ॥१०२॥ दिष्ट्या देव ! वय॑से देवेन्द्रनरेन्द्रवन्दितोऽद्य । तवोद्याने संध्यायामागतो जिनवरसुपार्श्वः ॥१०॥ तस्य च केवलज्ञानमुत्पन्नं सांप्रतमनायाधम् ।.लोकालोकाभ्यन्तरसमस्तवस्तुमकाशकरम् ॥१०॥ एकं तु काश्यपकुलं न फेवलं धवलितं निजयशसा । त्रिभुवनमपि निःशेपं सुपार्श्वनाथेन नूनमिदम्मा १०५) • पश्य सर्वत्रापि स्वामिन् ! शालपुरतश्चतुर्विधसुराणाम् । रत्नमयविमाने राजति नगर सुरपुरीव ॥१०॥ अय भक्तिभरावनतमोलिमिलितकरसंपुटः प्रणम्य । हर्पण जिनवरेन्द्र स्तुत्वा शमस्तयेन ततः ॥१०७॥ दत्त्वा धनाधत्रयोदशलक्षाणि दाने तस्यै, प्रतिहारम् । आज्ञप्य नगर्यो कारयति महोत्सवं राजा ॥१०॥ तथा पटुपटहप्रदानेन परिलोक वर्तयति सर्वम् । समुचितशृङ्गारेण जिननाथनमायनहेतोः ॥१०९।। स्वयमपि च गसमकलोतुगतुरदरवरस्थितैः । अन्तःपुरसुतसामन्तमन्त्रिवृन्दः परिकरितः ॥१९॥ संचलितो यावत्तत्र तावच्च स्तनशिखरलुठितहारलता । करकलितकनकदण्डा प्रविश्य भमति प्रतिहारी ॥११॥ देव ! पुरा सुम्माभिश्चतुरमतिर्नाम प्रेषितो दूतः । य आसीद् मदनमरीकन्यायाः स्वयंवरनिमित्तम् ।।११।। माधिश्वनाधिपमगधाधिपनरपतीनां कुमाराणाम् । आमन्त्रणार्थमिदानी स.सिधति द्वारदेशे ॥११॥ ततो गुयेति भाणने नरपतिना स प्रवेशितम्तया । घरणितलविलुठितशिग विज्ञपयतिस्वरूपमसौ ममवे॥११४॥ अहमासं गानय शासनादमादिनुपममूनानाम् । माहानार्थ कन्यास्वयंवर देव ! कुमाराणाम् ॥११५॥ . . * 17. पुनमगार'।

·. केवलपन्थावो। ६१ उचियपडिवत्तिपुवं मएवि सव्ये कमेण सबरिया । नीसेसगुणिजणाउलपुहई अच्छरपस्मृया ॥११६।। जंज.संबंघविऊ वरसु जोति किंपि तं ताणं । कुलस्वाविवाभिई नीसामन्नपि सामन्नं ॥११७|| अह जोग्गय मुणेउ सव्वाणविसासणंतुह नरिंद !। संपाडियं च तेदिवि पडिन्द्रिय नमिरमउलीहि।।११।। तो सक्खणदिन्नपयाणमेरिभंकारतुमुलियदियंता। सन्जियचउरंगबला माउन्छियगुरुजपा चलिया ।११९/ लोभिजंता गुणकित्तणेण कुमरीए विसमठाणाई । लंपित्तु पंचनवइसंखा कुमरा इह पत्ता ।।१२०॥ • । ता आइससु लहुं चिय दीसन्तुदंडपुंडरीएहि। टिविडिकिन्नड तुह नगरिपरिसरो ताण सिनेहि ।।१२।। इस सुणिऊणं चिंतइ नरवरोवि एएविजह पसंगाओ । दद्र्ण भुवणसामि लहंतु जयलच्छिपरिरंभ।।१२२।। इय ताण पर्वसत्यं पञ्चोणीए वले समाइसइ । तैवि विहिओवयारा पविसंति महाविभूईए ॥१२३॥ पत्ता य रापमंदिरममदमाणदिया नरिंदेण । परिरंभिण पणमंतपउलिणो निद्धबयणेहिं ॥१२४|| तो कहियजिमागमवइयरेहि तेहिपि परिगओ राया। नियगंवाएय समं सोपाए करेणुयारूढो ।।१२५।। जिणनाइसमवसरणे संचलिओ मचिनिन्भरुच्छाहो । पत्तो कमेण तचो करिणीए लहुँ समोअरइ॥१२६।। जाब विहीए पविसइ उजाणवणस्स मझभागम्मि। ताजिणवरस्स लच्छीवित्यारं पासिउं भणइ॥१२७॥ अम्मो ! पिच्छसु पुरओ किंकरआयारधारयसुरेहिं । जिणनाई मुत्तूर्ण सेविजइ कस्स कमकमल।।१२८॥ छत्तत्तयं च तिहुयणसामित्तुवलक्खणं इमं कस्स । अन्नस्सोवरि सुइरं घरंति ससिपंडुरं तियसा ? ॥१२९॥ स्पणासणे निसन्नो बीइजइ सुरवरहिं को अन्नो । अम्मो ! मोत्तण जिणं चमरुप्पोलेहिं धवलेहि ॥१३०॥ उत्रितप्रतिपत्तिपूर्व मयापि सर्वे क्रमेण दृष्टाः । निःशेषगुणिजनाकुलपृथिव्याश्चर्यभृताः ॥११६॥ यद्यत् संबन्धविदो वरेषु पश्यन्ति किमपि तत्तेपाम् । कुलरूपविभवप्रभृति नि सामान्यमपि सामान्यम् ॥ ११७॥ अथ योग्यतां ज्ञात्वा सर्वेषामपि शासन तव नरेन्द्र ! । संपादितं च तैरपि प्रतीष्ट नम्रमौलिमिः ॥११॥ ततस्तत्क्षणदत्तप्रपाणमेरीमाङ्कारतमलितादिगन्ताः । सजितचतुरङ्गबला आपृष्टगुरुजनाश्चलिताः ॥११९॥ लोम्पमाना गुणकीर्तनेन कुमार्या विषमस्थानानि । लड्डित्वा पञ्चनवतिसंख्याः कुमारा इह प्राप्ताः ॥१२०॥ तस्मादादिश लध्वेव दृश्यमानोदण्डपुण्डरीकैः । मण्ड्यते तव नगरीपरिसरस्तेषां सैन्यैः ॥१३॥ इति श्रुत्वा चिन्तयति नरवरोऽप्येतेऽपि यथा प्रसङ्गात्। दृष्ट्वा मुवनस्वामिन रमन्तो जयलक्ष्मीपरिरम्भम् ।।१२२॥ इति तेषां प्रवेशार्थ प्रत्युनीतं बलं समादिशति । तेऽपि विहितोपचाराः प्रविशन्ति महाविभूत्या ॥१२३]] प्राप्ताश्च राजमन्दिरममन्दमानन्दिता नरेन्द्रेण । परिरभ्य प्रणमन्मौलयः स्निग्यवचनैः ॥१२४॥ ततः कथितजिनागमयतिकरैस्तैरपि परिगतो राजा । निजाम्यया च समं सोमया करेणुकारूहः ॥१२॥ जिननायसमवसरणे संचलितों भक्तिनिर्मरोत्साहः । प्रातः क्रमेण ततः करिण्या लघु समवतरति ॥१२६॥ यावद् विधिना प्रविशत्युद्यानवनस्य मध्यभागे । तावजिनवरस्य लक्ष्मीविस्तारं दृष्ट्वा मणति ॥१२॥ अम्ब ! पश्य पुरत: किसकारधारकसुरः । जिननाथं मुक्त्वा संश्यते कस्य करकमलम् ।।१२८।। . छात्रयं च त्रिभुवनस्वामित्वोपलक्षणमिदं फस्य । अन्यस्योपरि मुचिरं घरन्ति शशिपाण्डुरं त्रिदशाः? ॥१२९

·१२.
.
सुपासनाह-चरिअम्मि-
मणिमइयधम्मचकच्छलेण माणूवि कंसमल्लियइ ?।सुरा कमलाणि व कस्सम पयविनास पडिच्छति ।।
भमिरभमरउलमुहला फस्स पुरो पडइ कुसुमधुट्टीवि । गपणाउ मुत्तिरमणीकडक्खमालन्य अइतरला १३२।।
इयं साहितो जणणीए सम्बओ हरिसनिम्भरो राया । पहम पायारमइकमित्तु दुइयं समारहा॥१३३॥
तत्थ य पिन्छ वहुभवपरिभमणज्जियमईतवेराण | जीवाण मिहणाई अन्नोन्नपसन्नचित्ताई ॥१३४या
तत्तो पुणोवि पभणइ अंब! महच्छेरयं इमं उयह । जिणनाहसहाए जह मिलंति एंकम्मि वेरिंगणा॥१३५॥
मज्जारस्स सिरम्मि य नहम्गभागेहिं मूसों कह णु । कंडयमाणो निसुणइ जिणवयणं मुनआयको॥१३६।।
अइउग्गविसभुयंगमफणाकडप्पम्मि नियसि उवविठ्ठो । सालूरो गयवेरो जणइ जणाणं महच्छरिय।।१३७॥
चत्तपोसस्स चिरं मओ मयंदस्स केसरकलावं । ईसुम्मीलियनयणस्स अग्गसिंगेण विवरेइ ॥१३॥
वणमहिसो गवलग्गेण निपह तुरयस्से लोयणदत्त । कंडुयमाणों न कुणइ निणवयणपरस्स विहुरतं ।।
निचलसामलसिहिकंटकंदले कोमले किसलयब्य । उयह अही जिणवयण कुंडलियकलेवरो सुणइ॥१४०॥
• पिच्छा कडारकैसरकढप्पदुप्पिच्छपंचवयणाण | मज्झे संवलियकरो वसई करी जिणपहावेण ॥१४१।।
इय एवमाइअच्चुभुयाई विम्हयकराई अंबाए । दसितो नरनाहो पत्तो तइयम्मि पायारे ॥ १४२ ॥
तत्य य निरुवमभत्तीपरव्वसो बहलपुलयकलियंगो । आणंदपुरस्सरसुरसमूहपिच्छिज्जमाणो य॥१४३।।
नियपरिवारेण जुओ तिपयाहिणदाणपुब्वगं राया । रयणमयपायपीढग्गभायविणिहित्तभालयलो॥१४॥
रत्नासने निपण्णा वीज्यते सुरवरैः कोऽन्यः । अम्ब ! मुक्त्वा जिनं चामरसंघातैर्धवलैः ? ॥१३०॥
मणिमयधर्मचक्रच्छलेन भानुरपिकं समुपसर्पति ?। सुराः कमलानीव कस्य च पादविन्यासं प्रतीच्छन्तिः॥१३१॥
भ्रमणशीलभमरकुलमुखरा कस्य पुरः पतति कुसुमवृष्टिरपि । गगनान्मुक्तिरमणीकटाक्षमालेवातितरला ?॥१३२॥
इति फथयजननी सर्वतो हपनिर्भरो राजा । प्रथमं प्राकारमतिक्रम्य द्वितीयं समारोहति ॥१३३॥
तत्र च पश्यति पहुंभवपरिभ्रमणार्जितमहावैराणाम् । जीवानां मिथुनाति, अन्योन्यप्रसन्नचित्तानि ॥१३४॥.
ततः पुनरपि प्रभणति अम्ब ! महाश्चर्यमिदं पश्य । जिननाथसंभायां यथा मिलन्ति एकत्र वैरिंगणाः ॥१३॥
मार्जारस्य शिरसि च नमोऽग्रभागैर्मूषकः कथं नु । कण्डूयमानः शृणोति निनवननं मुक्तातङ्कः ॥१३६॥
अत्युप्रविपमुजगमफणानिकरे पश्यस्युपविष्टः । शालूरो गतवैरो जनयति जनानां महाश्चर्यम् ॥१३७॥
त्यक्तपद्वेषस्य निरं मृगो मृगेन्द्रस्य केसराकलापम् । ईपदुन्मीलितनयनस्पायवेण विवृणोति ॥१३८||
वनमहिपो गयलाण पश्य तुरगस्य लोचनपर्यन्तम् । कण्डूयमानो न करोति जिनवचनपरस्य विधुरत्वम् ।।
निश्चलश्यामलशिखिकण्ठकन्दले कोमले किशलयमिव । पश्याहिर्जिनवचन कुण्डलितकलेवरः शृणोति॥१४०॥
पश्य फडारकेसरानिकरदुर्दर्शपञ्चवदनानाम् । मध्ये संवलितकरो वसति करी निनप्रभावेण ॥१४ १ ।।
इत्येवमायन्यमुतानि विस्मयकराण्यम्घायै । दर्शयन् नरनाथः प्राप्तस्तृतीये प्राकारे ॥१४॥
तत्र ज निरुपमभक्तिपरयशो यहलपुलककलिताद्गः । आनन्दपुरस्सरसुरसमूहदृश्यमानश्च ॥१४३।।
निजपरिवारण युतमिप्रदक्षिणादानपूर्वकं राना । रत्नमयपादपीटाग्रमागविनिहितमालतलः ॥१४४॥

·कालपत्यागा। ३ नमिऊण जिणारिदं पणनवमरहिं परिगओ सणियं । पुयुत्तरदिसिभागे निवसउ मुद्धम्मिमहिनीहे ।। सजणणीवि हु नरवदअमरोहवरहिं परिगया तत्य । पुरओ काऊण नि उयट्टिया चिट्ट पहिडा।।१४६॥ अह तेसु निविटेसुं भालयलालीणअंजलिपुडेसु । भयवं सुपासनाहो एवं धमकह रहइ ॥१४७|| भो भो देवाणुपिया । संसारे माणुसत्तण सारं । तं पुण दसहि चुल्लगपमुद्दाहरणेहि अइदुलई ।।१४८॥ . तथादि- मोहाइकम्पअइनिविडवियडनियडेहि नियडिया केवि । जीवा अणतरायाभिहाणगुत्तीए निरसति ।।१४।। तसिं च मोहमोहियमईण कहकहवि दिद्विविसम्मि । पत्तेयवणस्सदभूपियावि संजायए नणं ॥१५॥ तत्थवि पत्ता केवि हु तिलपीसयगोणउव्व चिरकालं । चित्रति परिभमंता पुणोवि तत्थैव तत्थेव।।१५१।। तत्तो तओ विमुक्का कहकहवि अहापवत्तकरणेशा । सेसेगिदियंजंतुसु वरया वचंति ते जीना ॥१५॥ वत्थवि कुकम्मइया णगाण संताडणेण चिरकालं । तत्थेर जह तहचिय गिरिव्य सित्ता सहति दुह ॥ पसिऊणोसप्पिणिसप्पिणीउणताउ तत्थेव ते जीवा । विगलिंदिएसुसहरहवि दिव्वजोएण जायंति॥१५॥ 'तस्यवि तमपडलंतरियलोयणा तेसु चैव अणवरयं । तरुवरसाहासुव अधवायसा परिभमंति चिरं॥१०५॥ ताणं च तओ सुलह कहं नु पंचिंदियत्तणं हंत ! । जाण न तिप्पेद विही विगलिंटियपभवदुरोहिं॥१५६॥ अह कहवि कम्मपरिणइवसेण अणुकूलभावमावन्नो । जइ सोचि दुम्पडं घडर कहवि पंचिंदिए जम्मं ।। तहवि हु दूसहनारयविडवणाहिं विडंबइ भवम्मि । तद्द कहवि जह न तीरइ वयणसहस्सेहिंवि कहेउ ।। नत्वा जिनवरेन्द्रं पञ्चनवतिकुमारै परिंगत शनै । पूर्वोत्तरदिग्भागे निवसति शुद्धे महीपीठे ॥१४५।। तन्जनन्यपि खलु नरपत्यवरोधवधूमि परिगता तत्र । पुरत कृत्वा नृपमुपस्थिता तिष्ठति प्रहृष्टा ॥१४६॥ - अथ तेषु निविष्टेषु भालतलालीनाञ्जलिपुटेपु । भगवान् सुपार्श्वनाथ एव धर्मकथा कथयति ॥१४७|| भो भो देवानुप्रिया । संसारे मनुष्यत्व सार । तत् पुनर्दशभिश्चुलकप्रमुग्वोदाहरणैरतिदुर्लभम् ॥१४८॥ मोहादिकातिनिबिडविस्टनिगडैर्निगडिता केऽपि । जीवा अनन्तमायाभिधानगुप्तो निवसन्ति ॥१४९॥ तेपा च मोहमोहितमतीना कथकथमपि दृष्टिविपये । प्रत्येकवनस्पतिभूमिकापि सजायने नूनम् ॥१५०॥ तत्रापि प्राप्ता केऽपि खलु तिलपेपकगव इव चिरकालम् । तिष्ठन्ति परिश्रमन्त पुनरपि तत्रैव तव॥१५१|| ततस्ततो विमुक्ता कथकथमपि यथाप्रवृत्तकरणेन । शेपैकेन्द्रियजन्तुषु चराका व्रजन्ति ते जीवा ॥१५२॥ तत्रापि कुकर्मवृता नगाना सताडनेन चिरकालम् । तत्रैव यथा तथैव गिरय इवक्षिप्ता सहन्त दु खम्॥१५३। उपित्वावसर्पिण्युत्सर्पिणीरनन्तास्तव ते जीवा । विकलेन्द्रियेषु कथंकथमपि दैवयोगेन जायन्ते ॥१५॥ तत्रापि तम पटलान्तरितलोचनास्तेष्वेवानवरतम् । तस्वरशाखास्विवान्धवायसा परिश्रमन्ति चिरम् ।।१५५ तेपा च तत सुलम कथ नु पञ्चेन्द्रियत्व हन्त ! । येषा न तृप्यति विधिविकलोन्द्रयप्रभवदु खै ?॥५६॥ अथ कथमपि कर्मपरिणतिवशेनानुकूलभावमापन्न । यदि सोजप दुर्घट स्टयति कथमपि पञ्चेन्दिये जन्म || तथापि हि दु सहनारकविडम्बनाभिर्विडम्बयति भवे । तथा कथमपि यथा न शक्यते वदनसहसैरपि कथयितुम्।।

·मुपासनाद-चरिमम्मि- एवं किलिष्टकम्मर्मि घुम्मियाणं इओ तो ताणं । बहुपोग्गलपरियद्यावयिवट्टीण अणवस्य ॥१५९॥ पणजोणिलक्खकच्छयालच्छणातिक्खदुक्खदुहियाणा किण्हपमुक्खालेसाअबालसेवालकलियाणः॥१९॥ कोइमहायहचानलतत्ताणं रायपंकखुत्ताणं । मिच्छत्तमच्छभीयाण कलिससलिलम्मि बुद्धाण ॥१६॥ जीवाण भवनमुद्दे अणोरपारम्भि दुलई एयं । मणुयत्तजाणवतं विसालकुलजाइदलकलियं ॥१६२॥ तं पुण पपि हु कहकहंपि रहियं मुकन्नधारेण । तत्थेव निमजंतं पुणोवि को धारिउ तरइ ? ॥१६३।। ते य पुण कन्नधारा दुविहा चिट्ठति भवसमुद्दम्मि । एगे कुतित्यपत्थाणपस्थिया मगमूढा य ।।१६४।। अन्ने उण सयलअवायरक्खणखमा भवसमुदमनगम्मि । दीवंतरेसु संपलसंपाडणपयामाहप्पा ॥१६५॥ ता जइ. सम्म अपरिक्खिऊण पुव्वुत्तकनधाराणं । वयणेण परिपिल्लइ जीवो मणुयत्तयोहित्थं ॥१६६|| ता माणमीणखलियं मच्छरमयंराणणम्मि पडिफलियम्त मायावित्तलयावणगहणे गाद निगूढव।।१६७। लोहमहागिरिगुरुसिहरपट्टणाजजरिजमाणव । अइपवलकामकल्लोलमालआवत्तपडियंत्र ॥१६८॥ पोहमहागिरिकुहरंतरालवासीहि लद्धलक्खेहिं । लूडिजल इंदियचोरेहि सुदुन्निवारेहि ॥१६९॥ कोइमहावडवानलकरालजालावलीकलिज्जतं । रुद्द झाणभिहाणेण सवरराएण हीरंत ॥१७॥ रायग्गाहपसारियउयारसिंगारदाढजग्गाई । विसयमहाविमविसहरसएहि दिन्जमाणव ॥१७॥ 'इय पवमाइबहुविहअवायपडियं तत्ति फुटुंतं । किंकायब्वविमूढा न हु ते पारंति तं परिउ ॥१७२।।' तम्मि य फुढे जीवो पुणोवि संसारजलमिझम्मि । निवडइ अणतकायाइएK दुक्खाई य सहेइ(१७३।। एवं क्लिष्टकर्मणा घूर्णितानामितस्ततस्तेषाम् । बहुपुद्गलपरावर्तावर्तविवर्तिनामनवरतम् ॥१५९।। धनयोनिलक्षकच्छपकलक्षणतीक्ष्णदुःखदुःखितानाम् । कृष्णप्रमुख्यलेश्याऽबालशवाळकलितानाम् ॥१६०॥ कोधमहावंडवानलतप्तानां रागपङ्कमग्नानाम् । मिथ्यात्वमत्स्यभीतानां क्लेशसलिले मग्नानाम् । ।।१६१॥ जीवानां भवसमुद्रेऽनादिपारे दुर्लभमेतत् । मनुज्ञत्वयानपात्रं विशालकुलभातिदलकलितम् ॥१६२॥ तत् पुनः प्राप्तमपि हि कथंकयमपि रहितं सुकर्णधारेण । तत्रैव निमज्जत् पुनरपि को धारयितुं शक्नोति ।। ते च पुनः कर्णधारा द्विविधास्तिष्ठन्ति भवसमुद्र । एके कुतीर्थप्रस्थानस्थिता मार्गमूढाश्च ॥१६४॥ अन्ये पुनः सफलापायरेक्षणक्षमा भवसमुद्रमार्गे । द्वीपान्तरेषु शम्बलसंपादनप्रकटमाहात्म्याः ॥१६॥ तस्माद् यदि सम्यगपरीक्ष्य पूर्वोक्तकर्णधाराणाम् । वचनेन परिपीडयति जीवो मनुनत्वयानपात्रम् ॥१६६॥ ततो मानमीनखलितं मत्सरमकरानने प्रतिफलितम् । मायावृत्तलतावनगहने गाढं निगूढमिव ॥१६७|| लोभमहागिरिगुरुशिखरघट्टनाजर्जर्यमाणमिव । अतिप्रबलकामकल्लोलमालावर्तपतितमिव ॥१६८॥ - मोहमहागिरिकुहरान्तरालवासिभिलब्धलक्ष्यैः । लुण्ट्यमानमिन्द्रियचौरैः मुर्निवारैः ॥१६९॥ क्रोधमहावंडवानलकरालज्वालावलीकल्यमानम् । रौद्रध्यानाभिधानेन शबरराजेन हियमाणम् ॥१७०॥ रागमाहप्रसारितोदारशृङ्गारदंष्ट्रोदाढम् । विषयमहाविपविषधरशतैष्टयमानमिव ॥१७॥ इत्येवमादिबहुविधापायपतितं तडदिति स्फुट्यमानम् । किंकर्तव्यविमूढा न खलु ते पारयन्ति तद् धर्तुम् ।। --

·कंवलपरथायो !
६५
,
ता इह कुतित्यपत्थियकुकनदारे लहुँ विमोचूण | सम्म परिक्खिऊण सुकन्नधारे ये अणुसरह ॥१७||
ते पुण संसारमहासमुईतरणम्मि कन्नधारसमा । पंच परमिट्टिणो चिय जयत्तए पपडमाईप्या ॥१७॥
जेणं ते चिय उम्मग्गमग्गिराण निवारणसमत्या । जबटियपरिभावियसंसारोदहिसख्वा य ॥१७॥
तिचिय पुव्वपसाहियभवायनियंराउ रक्खिऊण इमं । अव्वाबाहपहेणं निति सुचारित्तदीवम्मि ॥१७७||
तत्थवि य सब्बसावजविरइनामम्मि तुंगसेलम्मि । नेउण वरमइन्वयरयणाई खिवंति एयम्मि ॥१७॥
जेहि करयलकलिएहि नत्यि भुवणेवि किंपि हु असझं । निव्वुइपुरीपिपरमा नियइच्चिय हवइ लड्मय।।
तत्स य गिरिगो उपरि दसविहमुणिधम्मनामरुक्खाओ । असमटारससीलंगसहसफलनियरमुवणिति।।
तस्सवि य.अग्गभागे केवलनाणाभिहाणसिहरम्मि । वीसामिऊण कंइवयदिणाई तो तस्स अग्गम्मि१८१.
निव्वाणपुरी चिट्टइ भवपारावारपरमतीरसमा । सम्मि य ठयति जीवंम्मोत्तुं मणुयत्तवाहित्यं ॥१८शा
जीए न जन्मो न जरा नय मरणं नेह छुइपिवासावि । नय रायरोसरोया न भयं नय सोयलेसोवि
नव्यामोहो न मओ नवि चिंता नेय खेयसोयावि । न विसाओ नवि निदा कयाइ अरई नय खणपि।
केवलममंदआणदअमयसेएण अक्खयसख्यो । निरंजणो थिरप्पा जीयो रयणप्पईवोव्य ॥१८५।।
लोयालोय तरसमत्थसुपसत्यवत्थुवित्यारं । उज्जोयतो चिट्ठइ सयावि अखंडियप्पसरो ॥१८६॥
एत्यतरम्मि पणनवइकुमरेहिं पुच्छिओ निणवरिंदो । भयवं ! जे तुम्भेहिं कहिया इह कन्नधारसमा|१८७१.
।
तस्मिंश्च स्फुटिते जीवः पुनरपि संसारनलधिमध्ये । निपतत्यनन्तकायादिकेषु दुःखानि च सहते ।।१७३।।
तस्मादिह कुतीर्थप्रस्थितकुकर्णधाराल्लघु विमुत्र्य । सम्यक् परीक्ष्य सुकर्णधारांश्चानुमरत ॥१७॥.
ते पुनः संसारमहासमुद्रतरणे कर्णधारसमाः । पञ्च परमेष्ठिन एव जगत्त्रये प्रकटमाहात्म्याः ॥१७॥
येन त एवोन्मार्गमार्गिकाणां निवारणसमर्थाः । यथावस्थितपरिमाक्तिसंसारोदयिस्वरूपाश्च ॥१७॥
त एवं पूर्वप्रमथितापायनिकराद् गक्षित्वेदम् । अन्यावाधपथेन नयन्ति सुचारित्रद्वीपम् ॥१७७||
तत्रापि च सर्वसावद्यविरतिनाम्नि तुगौले । नीत्वा वरमहीवतरलानि सिपन्त्येतस्मिन् ॥१७८॥
ये: करतलकलितैर्नास्ति मुवनेऽपि किमपि ह्यसाध्यम् । निर्वृतिपुर्यपि परमा निकटैब भवति लघ्वेव।। १७९||
तस्य च गिरेरुपरि दशविधमुनिधर्मनामवृक्षात् । असमाष्टादृशशीलाइसहस्रफलनिकरमुपनयन्ति ॥१८०]]
तस्यापि चायभाग केवलजानाभिधानशिसरे । विश्रम्य कतिपयदिनानि ततम्तम्यागे ॥१८॥
निर्वाणपुरा तिष्ठति भवपारावारपरमतीरसमा । तम्यां च स्थापयन्ति जीवं मोक्तुं मनुजस्वयानपात्रम् ।।१८२॥
यस्यां न जन्म न जरा नच मरणं नेह क्षुत्पिपासे अपि । नच रागरोपरोगा न भयं नत्र शोकलेशोऽपि।।१८३॥
न च्यामोहोन मदो नापि चिन्ता नच खेदशोकावपि । न,विषादो नापि निद्रा कदाप्यरतिनच सणमपि ॥
फेवलममन्दानन्दामृतसेकेनाशयस्वरूपः । निरजनः स्थिरात्मा जीवो रत्नप्रदीप इव ।।१८५॥
लोकालोकाभ्यन्तरममम्तमुप्रशस्तवस्तुविस्तारम् । उद्योतयस्तिष्ठति सदाप्यखण्डितप्रसरः ॥१८॥
अत्रान्तरे पश्चनवतिकुमारैः पृष्टो जिनपरेन्द्र । भगवन् ! ये युष्माभिः कथिता इह कर्णधारसमाः ॥१८७॥

·सुपासनाच-चरिअम्भि- पंच परमिद्विणो ते पत्तेयं कहह अम्ह पसिऊण । तो कहइ जिणो ताण पत्तेयं पण जिणाईए ॥१८॥ अह पणन उई 'कुमरा चलणेसु निवडिऊण जयगुरुणो। संसारविरत्तमणा एवं भणि समारद्धा॥१८॥ भय ! पढमा तुल्भे पणपरमिट्टीण भवजलनिहिस्स । पारगया, ता इण्हि अम्हेवि हु तुह पसाएण।१९०|| तुम्भेहिं कन्नधारोवमेहिं मणुयसमाणवचम्मि । कहकहवि हु आरूढा दुनरभवजलहिमज्झाओ ॥१९१।। तुह परिकहियपहेणं निव्वाणपुरम्मि गंतुमिच्छामो । तो भयवयावि भणियं जुत्तं तुम्हारिसाण इम।।१९२।। एवमुक्बूहिऊणं जयगुरुणा दिक्खिया सहत्थेण । पिंगलकुमारपमुहा कइवयलोगेण परियरिया ॥१९३॥ तत्तो निरुवमरूवोवसोहिया चित्तसत्तिसंजुत्ता 1 वोच्छिन्ननेहनियहा विसिटकुलजाइसंपन्ना ॥१९॥ परिचत्तसव्वातंगा समत्थसुपसत्त्थसत्यपारगया। सुरविसरर्वदणिज्जा ते पणनई महामुणिणो ॥१९५॥ जइधम्मभारदुद्धरधुरंधरा गुणकलावपरिकलिया.। रेहति सिस्सकलहेहिं परिवुडा दिसिगइंदव्य ॥१९६॥ अत्यंतरम्मि भन्ने राईसरसिदिसत्यवाहसुयां । सामंतमंतिणों तह अन्नेवि विसिटकुलपुत्ता ॥१९७|| भववासुब्बिग्गमणा कयाहिलासा य सब्वविरईए । जिणवरसुपासपास अल्लीणा भयवया ताहे ।।१९८॥ 'पुच्चुत्तेण कमेणं तेचि सहत्येण दिक्खिया तत्तो । सोमावि समं सामंतमंतिदारेहि सारेहि ॥१९९।। सविरई पवजिउमहिलसपाणी उचट्ठिया पुरओ। तो तीसेवि महन्वपदाण पहुणा सयं निहि॥२००॥ जे पव्वज्ज काउं असमत्था केवि ते सनारीया । सावयधम्मे ठविया एवं च सुपासनांहस्स ॥२०१|| पढमम्मि समोसरणे समग्गगुणरयणरोहणगिरिंदो । संघो चउब्धिहोवि यजाओं, अहं भयवया ताण।।२०२॥ * .. पञ्च परमेष्ठिनस्तान प्रत्येकं कथयास्मान् प्रसद्य । ततः कथयति जिनस्तेषां प्रत्येक पञ्च जिनादिकान्॥१८॥ अथ पञ्चनवतिः कुमाराश्चरणयोर्निपत्य जगद्गुरोः । संसारविरक्तमनस एवं भणितुं समारब्धाः ॥१८९॥ भगवन् ! प्रथमा यूयं पञ्चपरमेष्ठिनां भवनलनिधेः । पारगताः, तस्मादिद्वानी वयमपि खलु तव प्रसादेन॥१९०॥ युष्माभिः कर्णधारोपमैमनुनत्वयानपात्रे । कथंकथमपि खल्वारूढा दुस्तरभवजलधिमध्यात् ॥१९॥ तंव परिकथितपंथेन निर्वाणपुरे गन्तुमिच्छामः ततो भगवतापि भणितं युक्तं युष्मादृशामिदम् ॥१९२॥ एवमुपवृह्य जगद्गुरुणा दीक्षिता स्वहस्तेन । पिङ्गलकुमारप्रमुखाः कतिपयलोकेन परिकरिताः ॥१९॥ ततो निरुपमरूपोपशोभिताश्चित्रशक्तिसंयुक्ताः । व्युच्छिन्नस्नेहनिगडा विशिष्टकुलजातिसपन्नाः ।।१९४॥ परित्यक्तसर्वसनाः Tः समस्तसुप्रशस्तशास्त्रपारगताः । सुरविसरवन्दनीयास्ते पञ्चनवतिर्महामुनयः ॥१९५॥ यतिधर्मदुर्धरभारधुरन्धरा गुणकलापपरिकलिताः । राजन्ति शिष्यकलभैः परिवृता दिग्गजेन्द्रां इव ।।१९६॥ अत्रान्तरेऽन्ये राजेश्वरश्रेष्ठिसार्थवाहमुताः । सामन्तमन्त्रिणस्तथाऽन्येऽपि विशिष्टकुलपुत्राः ॥१९७॥ भववासोद्विग्नमनसः कृताभिलापाश्च सर्वविरल्याम् । जिनवरसुपार्श्वपार्श्वमालीनाः, भगवता तदा ॥१९८॥ पूर्वोक्तेन क्रमेण तेऽपि स्वहस्तेन दीक्षितास्ततः । सोमापि समं सामन्तमन्त्रिदारैः सारैः ॥१९९॥ सर्वविरति प्रपत्तुमभिलपमाणोपस्थिता पुरतः । ततस्तस्या अपि महानतदानं प्रभुणा स्वयं विहितम् ॥२००। ये प्रोज्यां कर्तुमसमर्थाः केऽपि ते सनारीकाः । श्रावकधर्मे स्थापिताः, एवं च सुपार्थनाथस्य ॥२०१॥ :

·. ६७ . केवलपत्यायो। पणनुवइसंखमुणिपुंगवाण सयलत्यसंगहपराई । उप्पन्नविगमधुवलक्खणाई तिन्नेव य पयाई ॥२०॥ काहियाई तो अंतोमुहुसमेत्तेण तयणुसारेण । तकालुल्लसियश्रच्युद्धिविश्वप्पभावेणं ॥२०॥ पुब्वभकभत्यसमत्थसत्यपरमत्यवित्थरवसेणं । सव्येहि विरइयाई दुवालसंगाई, एवं च ॥ २०५॥ सयमेव जा निर्णिदो एए गयेइ गणहरपयम्मि । ता गंधवासचुन्न थाले चित्तूण सक्कोवि ॥२०६॥ पुरओ तुरिययरं चिय उवडिओअवसरंति कलिऊण।तो उढिऊण सामी गिण्डड चुन्नं समुट्ठीए।।२०७॥ ताणं च अक्णयांण सिरम्मि पवितवइ इय पयपतो। तुम्हाणमणुन्नायं तित्यमिमं पन्नवगुणेहिं ॥२०८|| एत्यंतरम्मि भमरउलमुद्दलिय ताणमुत्तिमंगम्मि । पणवन्नवासवासं विहियं तोसाउ तियसेहिं ॥२०९॥ सोमनावि हु अन्नाण संजमुज्जोयसासणनिमितं । ठविया पवित्तिणिपए निम्मलसीलेक्ककुलभवणं ।। एत्यंतरम्मि उग्याडपोरिसीम्यगो बली पत्तो । कारविओ सिरिसेहरनिवेण वरकलमसालिमओ॥२१॥ आढगमित्तो उच्छालिओ य गहिओ सुरासुरनरहिं । तो सव्ये सुरवइणो पत्ता नंदीसरे दीये ॥२१२।। काऊणनिर्णिदाणं अट्टाहियमह सट्टाणमणुपत्ता । इस काउंवक्ताणं कवि दिणे तयणु जिणनाहो।।२१३।। सयहिं गणहरेहि तहणेगमुणीहिं साहुणीहिं च । परियरिओ निक्खंतो नवकंचणकमलकयचरणो॥२१॥ तो आगासगएणं लंबियमुत्तावचूलकलिएणं । छत्तेण तहा सारयससंकघवलेहि चमरेहिं ॥२१५|| गयणयलालंबियपायवीडसीहासणेण विउलेण तह माहिंदझएणं नहमम्गगएण रायतो ॥२१६॥ प्रयमे समवसरणे समग्रगुणरलरोहणगिरीन्द्रः । संघश्चतुर्विधोऽपि च जातः, अथ भगवता तेषाम् ॥२०२।। पश्चन्वतिसंत्र्यमुनिपुट्नवानां सकलार्थसंग्रहपराणि । उत्पन्नविगमध्रुवलक्षणानि त्रीण्येव च पदानि ॥२०॥ कृषितानि ततोऽन्तर्मुहूर्तमात्रेण तदनुसारेण । तत्कालोल्लसितापूर्वबुद्धिविभवप्रमावेण ॥२०॥ पूर्वभवाम्यस्तसमस्तशास्त्रपरमार्थविस्तरवशेन । सर्वे विरचितानि द्वादशाङ्गानि, एवं च ॥२०॥ स्वयमेव चावजिनेन्द्र एतान् स्थापयति गणघरपदे । तावद् गन्धवासचूर्ण स्याले गृहीत्वा शकोऽपि ॥२०॥ पुरतस्त्वरिततरमेवोपस्थितोऽवसर इति कलयित्वा । वत उत्याय स्वामी गृह्णाति चूर्ण स्वमुष्टया ॥२०७॥ पां चावनतानां दिशरसि प्रक्षिपतीति प्रनल्पन् । युष्मान्मनुज्ञातं तीर्थमिदं पर्यवगुणः ॥२०८ अत्रान्तरे भ्रमरकुलमुग्वरितस्तेपामुत्तमा)। पञ्चवर्णवासवासो विहितस्तोपात् त्रिदशैः ॥२०९. सोमार्यापि सल्वायर्याणां संयमोयोतशासननिमित्तम् । स्थापिता प्रवर्तिनीपदे निर्मलशीलैककुलमवनम्॥२१०॥ अत्रान्तरे रद्घाटपौरुषीसूचको वलिः प्राप्तः । कारितः श्रीशेखरनृपेण वरकलमशालिमयः ।।२११॥ थाढकमात्र उच्चालिनय गृहीतः सुरासुरनरैः । ततः सर्वे सुरपतयः प्राप्ता नन्दीश्वरे द्वीपे ॥२१२॥ कृत्वा जिनेन्द्रप्रणामष्टाहिकामथ स्वस्थानमनुप्राप्ताः । इति कृत्वा व्यास्त्र्यानं कत्यपि दिनानि तदनु निननायः॥ सर्वगणधरस्तयानेकमुनिमिः साध्वीभिश्च । परिकरितो निष्क्रान्तो नवकाञ्चनकमलकृतचरणः ॥२१॥ 'तत आकाशगतेन लम्बितमुक्तावचूलकलितेन । छत्रेण तथा शारदशशाङ्कधवलैश्यामरैः ॥२१॥ गगनतलालम्वितपादपीठामिहासनेन विलेन । तथा माहेन्द्रध्वनेन नमोमार्गगतेन राजन् ॥२१६॥ । २ ·.. सुपासनाह चरिअम्मि- सायरमणुगच्छंतीसु भत्तिपरिकलियतियसकोडीसु । वायतेसु य अणुकूलसिसिरमुसुयंधपवणेमु॥२१॥ हिहाहुत्तं परिसंठिएसु मन्गम्मि कंटगगणेसु । भत्तीइव नमंतीसु मग्गतरुविसरसेणीसु ॥२१८॥ अगिण्हतो तह सच्चविरइंदाणेण भव्वसत्तजणं । ममागरनयरमडवखेडपुरकबहाईसु ॥२१॥ विहरतो संपत्तो कमेण सिरिनंदिवद्धणपुरम्मि । पुन्बुत्तरदिसिभागे कुसुमकरंडम्मि उजाणे ॥२२०॥. पुन्बुत्तेण कमेणं रइयं देवेहि वरसमोसरणं । रयणमयपगारभंतरम्मि सीहासणं ठवियं ॥२२१॥ . पुयाभिमुहं मणिमेयसुपायवीदेण संजुयं तत्तो । भयवं सुपासनाहो तिजयपह तत्य उपविसइ ॥२२२॥ पपीढअदूरे-चिय भपर्वतो गणहराइया सव्ये । निपनियठाणेसु टिया तिरिया दुइयम्मि पापारे।२२३॥ तथाहि मुणिमाणियदेवीसाहुणीओ उंति अग्गिकोणमिम । जोइसियभवणवंतरदेवीओ होति नेरईए ॥२२४॥ भवणवणजोइसदेवा वायव्ये, कप्पवासिणो अपरा । नरनारीओ ईसाणे पुब्बाइमु परिसिउँ ठंति।।२२५।। एत्यंतरे पसिद्धी वित्थरिया नदिवद्धणपुरम्मि।जह सिरिसुपासनाहो उजाणे इह समोसरिओ ॥२२६॥ तत्तो सुइभूयतगू नयरजणो जाइ जिणवरं दटुं । पूओवगरणपडलयहत्यो सुपसत्यपेसघरो ॥२२७. तं तद वचत पिच्छिऊण सिरिविजयवद्धणो राया । पासायगवक्खगओ पुच्छइ मइसायरममञ्च ॥२२८॥ जह इंदमहप्पमुहो कि कोवि महसवो नयरमझे । पुष्फकरंडयहत्थो ज यचइ एस सपलजणो ? ॥२२९|| . - सादरमनुगच्छन्ती' भक्तिपरिकलितत्रिदशकोटिषु । वारसु चानुकूलशिशिरसुसुगन्धपवनेषु ॥२.१७॥ अधोमुख परिसंस्थितेषु मार्गे कण्टकगणेषु । भत्त्येव नमन्तीपु मार्गतरविसरश्रेणीषु ॥२.१८॥ अनुगृहस्तथा सर्वविरतिदानेन भन्यसत्त्वजनम् । ग्रामाकरनगरमडम्बखेटपुरकवटादिषु ॥२१॥ विहरन् संप्रातः क्रमेण श्रीनन्दिवर्धनपुरे । पूर्वोत्तरदिविभागे कुसुमकरण्ड उद्याने ॥२२०॥ 'पूर्वोक्तेन फ्रमेण रचितं देवैरसमवसरणम् । रत्नमयप्राकाराभ्यन्तरे सिंहासन स्थापितम् ॥२२१॥ पूर्वाभिमुसं मणिमयसुपादपीठेन संयुतं ततः । भगवान् सुपार्श्वनाथस्त्रिजगत्पमुम्तत्रोपविशति ॥२२२॥ पादपीठादुर एवं भगवन्तो गणधरादिकाः सर्व । निनीनजस्थानेषु स्थितांस्तियन्चो द्वितीये याकारे ॥२२२|| गुनिवनिकदेवामाव्यातिष्ठन्त्यग्निकोणे । ज्योतिपिकभवनव्यन्तरदेव्यो भवन्ति नैर्ऋते ॥२२४॥ भवनयनन्यतिपदेया वायव्ये, कल्पवासिनोऽमराः । नरनार्य ईशाने पूर्वादिषु प्रविश्य तिन्ति ॥२२१।। अत्रान्तरे प्रसिद्धिविस्तृता नन्दिवर्धनपुरे । यया श्रीमुपाश्र्धनाथ उद्याम इ६ समयमृतः ॥२२६॥ ततः शुचिमूनतगुनगरननो याति मिनवरं द्रष्टुम् । पूजोपकरणपटलकहस्तः मुप्रशस्तवेपयरः ।।२२७॥ . : तं तथा अनन्तं दृष्ट्या श्रीविजयवर्धनो राजा । मासादगवाक्षगतः पृञ्चति मतिसागरममय॑म् ।।२२।। यपेन्द्रमहप्रमुगः किं फोऽपि महोत्सवी नगरमध्ये । पुसकरण्टकस्तो यद् ब्रत्येय सकलननः । ॥२२९। ततः सनिहितजनान्निगागमनं विज्ञाय सोऽपि । जल्पनि न कोऽप्यन्यो महोत्सवः किन्तु बहिः ॥२३०॥ ग ·६६ केवलपत्थावा। तो संनिहियजणाओ जिणआगमणं वियाणि सोवि । जंपइ न कोवि अन्नो महसवो किनु पाहिम्मि । उजाणवणे सुम्मइ समोसहो सिरिसुपासतित्ययंरो । तव्वंदणत्यमेसो नयरजणो वच्चइ समग्गो ।।२३।। तं सोऊण पभणइ नरनाहो जह अमञ्च ! अम्हेकि । तव्वंदणानिमित्तं वचिस्सामो किमन्नण ? ॥२३२।। भणियं च तेण तदसणपि कलाणकारणं देव ! । किं पुण गमणनमंसणपयसेवापमुहपडिवत्ती ॥२३३॥ ता कुणसु सयं तईसणेण मणुयत्तस्स सफलतं । इय वुत्ते सचिवेणं विजयनरिंदो तो तुरियं ॥२३४॥ संचलिओ जिणवरपायमूलमह सो कमेण संपत्तो । पंचविहाभिगमेणं उल्लसियाविरलरोमंचो ॥२३५।। तिखुत्तो दाऊणं पयाहिणं पणमिउं च जिणनाहं । भत्तिभरनिब्भरंगो एवं थुणिउं समारद्धो ॥२३६॥ देव ! तुह चरणनहमणिपऊहदीवा जयंतु जे रविणो । खंडति चंडिमं मोहतिमिरहरणेण भुवणम्मि||२३७।।, पहु ! बहुपयंडपासंडिमंडिए महियलम्मि जीवाण । तुह दसणंपिं जायइ-अणंतभवचिन्नपुग्नेहि ॥२३॥ अजं चिय मह मणवंछियाई जायाई अन्न जाओ हैं। चिरकालओविजं दिद्विगोयरे नाह! ते जाओ।२३९।। ता लहु इण्हि सारयसंपुन्नससंककिरणसिसिराएं । अवहरसु नियगिराए निणम्ह भवगिम्हसताव।।२४०॥ इय संयोउ राया उवचिइ गाविऊण नियदिहिं । जिणवरचयणे, एत्तो भयवं धम्मकई कहइ ॥२४१।। कहं विय? जोणीलखाणिय परिभमिनु लद्रूण कहवि मणुयत्न। जे नायरंति धम्म नरिंद! ते अप्पणो अहिया॥२४२।। जेणं करयलपरिकलियसलिलविंदुव गलइ अणुसमयं । जीयं, जराइरोगा देहं दूमति तह निचं ॥२४३॥ उद्यानवने श्रूयते समवसृतः श्रीसुपार्श्वतीर्थकरः । तद्वन्दनार्थमेप नारजनो व्रजति समग्रः ॥२३१॥ तत् श्रुत्वा प्रमणति नरनाथो यथाऽमर्त्य ! वयमपि । तद्वन्दनानिमित्तं व्रजिष्याम. किमन्येन ? ॥२३२॥ मणितं च तेन तदर्शनमपि कल्याणकारणं देव ! । किं पुनर्गमननमस्यनपदसेवाप्रमुखप्रतिपत्तिः ॥२३३॥ तस्मात् कुरुष्व स्वयं तदर्शनेन मनु नत्वस्य संफलत्वम् । इत्युक्ते सचिवेन विजयनरेन्द्रस्ततस्त्वरितम् ॥२३४॥ संचलितो जिनवरपादमूलमथ स क्रमेण संप्राप्तः । पञ्चविधाभिगमेनोलसिताविरलरोमाञ्चः ।।२३५॥ निर्दत्त्वा प्रदक्षिणां प्रणम्य च निननाथम् । भक्तिमरनिर्मराज एवं स्तोतुं समारब्धः ॥२३६॥ देव ! तव चरणनखमणिमयूखदीपा जयन्तु, ये रवः । खण्डयन्ति चण्डिमानं मोहतिमिरहरणेन मुवने॥२३७॥ यमो ! बहुपचण्डपाखण्डिमण्डिते महीतले जीवानाम् । तव दर्शनमपि जायतेऽनन्तभवचीर्ण पुण्ये. ॥२३८॥ अद्यै मम मनोवाञ्छितानि नातान्यद्य जातोऽहम् । चिरकालतोऽपि यद् दृष्टिगोचरे नाथ ! त्वं जातः ॥२३९॥ तस्माल्लविदानी शारदसंपूर्णशशाङ्ककिरणशिशिरया । अपहर निजगिरया निनास्माकं भवग्रीष्मसंतापम् ॥२४॥ इति संस्तुत्य राजोपतिष्ठते स्थापयित्वा निजदृष्टिम् । निनवरवदने, इतो भगवान धर्मकथां कथयति ॥२४१॥ कथमिव ? योनिलक्षाणि च परिभ्रम्य लब्ध्वा कथमपि मनुजत्वम् । ये नाचरन्ति धर्म नरेन्द्र ! त आत्मनोऽहिताः॥२४२॥ येन करतलपारिकलितसलिलपिन्दुरिव गलत्यनुसमयम् । जीवितम्, ज्वरादिरोगा देहं दावयन्ति तथा नित्यम् ॥ .

·१०० सुपासनाह चरिअम्मि- असहुकिलेससमुवजियावि चोराइहरणकवडेहिं । लच्छी सणेण नासइ विजुलयाचंचला नूण||२४४!! पिउमाइमित्तसुकलत्तपुत्तसयपाइओवि संजोगो । खणदिनहरूखो जलनिहिकल्लोलसंकासो ॥२४॥ विसयसुई पुण विरसं वणरमणीयं च जोव्वणं नृणं । किं वहुणा इह नरवर ! मोर्चे जिणदेसियं धर्म ।। न हु किपि सासयं इय मुणित्तु तं चेव कुणसु अवियप। जेण लहुमेव सासंयसिवसुइठाणं तुम लहसि ।। इय सोउ संविगो दाणविरयंस नियकुमारस्स ! का रजभिसेय विजयनरिंदो पमोएण ॥२४॥ पञ्चज पडिबजइ महाविभूईए जिणवरसमीवे । एचो यदाणविरभो नरनाहो भणइ नमिऊण ॥२४९|| जिमनाह ! रनकले समुज्जयाणं गिहे वसंताण । जं किंपि हु करणिज्ज अम्हाण समिहिमाइसम् ।। । तो भणइ जिणो सावयधम्मो नरनाह ! तुम्ह कापच्चो । सो य दुवालसभेओ ते.पुण भैया इमे नेया ॥.. पाणिवहमुसावाए अदिन्नमेहुणपरिग्गहें चैव । दिसिभोगदंडसमइयदेसे तह पोसइविभागे ॥२५२।। एयस्स समेयस्सवि पत्य पंच पंच अइयारा । मूलं पुण सम्पत्तं सभेयभिन्नस्सवि इमस्स !॥२५३।। तस्स य पंच अइयारा ता त पडिवजिऊण नरनाह!| निरईयारं सावयधम्मं वारसविह कुणसु ॥२५४॥ इय सोऊणं पभणइ दाणविरओ जिणिंद! केवि । पालंति निरइयारं सम्मत्तं न फलं ताणं ॥२५५॥ जे पुण साईयारं केवि हु पालंति जं च ताण फलं । तद वारसमेयपि हु सावयधम्म निरइया।।२५६।। जे आयरंति केवि हु ताण फलं, जे य साइयारं तु । पालंति ताण य फलं सवित्यरं सोउमिच्छामि ।। अतियहक्लेशसमुपार्जितापि चौरादिहरणकपटैः । लक्ष्मीः क्षणेन नश्यति विद्युल्लताचञ्चला नूनम् ॥२४॥ · पितृमातृमित्वमुकलत्रपुत्रस्यजनादिकोऽपि संयोगः । क्षणदृष्टनष्टरूपो जलनिधिकल्लोलसंकाशः ॥१४॥ विषयमुखं पुनर्विरसं क्षणरमणीयं च यौवन,नूनम् । किं बहुनेह नरवर ! मुक्त्वा जिनदेश्चितं धर्मम् ॥२१६॥ न खलु किमपि शाश्वतमिति ज्ञात्वा तदेव कुरुष्वाधिकल्पम् । येन लध्वेव शाश्वतशिवमुखस्थानं वं लमसे ॥ इति श्रुत्वा संविग्नो दानविरतस्य निनकुमारस्य । कृत्वा राज्याभिषेकं विनयनरेन्द्रः प्रमोदेन ॥२४॥ प्रवज्यां प्रतिपद्यते महाविमूत्या जिनवरसमीपे । इतश्च दानविरतो नरनाथो भणति नत्वा ॥२४९।। जिननाथ ! राज्यकायें समुद्यतानां गृहे वसताम् । यत् किमपि हि करणीयमस्माकं तदिदानीमादिश ॥२५०॥ ततो मणति जिनः श्रावकधर्मो नरनाथ ! स्वया कर्तव्यः । स च द्वादशमेदस्ते पुनर्भेदा इमे ज्ञेयाः ॥२१॥ माणिवधमृपावादावदत्तमैथुनपरिग्रहाश्चैव । दिग्भोग-दण्ड-सामायिक-देशास्तथा पौषध-विभागौ ।।२९२॥ एतस्य सभेदम्यापि प्रत्येकं पञ्च पञ्चातिचाराः । मुलं पुनः सम्यत्वं सभेदभिन्नज्याप्यस्य ॥२५३|| तस्य च पञ्चाविचारास्तस्मात् तव्यतिपद्य नरनाय !! निरतीचारं श्रावकधर्म द्वादशविधं कुरुम्ब ॥२५॥ इति शुत्वा ममणति दानविरतो जिनेन्द्र! ये केऽपि । पालयन्ति निरतिचार सम्यक्त्वं यत् फलं पाम् ।।२६५१. ये पुनः सातीनारं फेऽपि सलु पालयन्ति यन्न तेषां फलम्। तया द्वादशभेदमपि स्खलु श्रावकधर्म निरतिचारम् य आपरन्ति केऽपि सलु तेषां फलं, ये न सातिचारं तु । पालयन्ति तेषां च फलं सविस्तर श्रोतुमिच्छामि ॥

·फेवलपत्यायों। ता पसिऊणं साहसु सोयाहरणं निणिदाजं जाणं | ज़ायं फलंति, एत्तो भयपि हु कहिडमारो । •॥ इति श्रीसुपार्श्वजिनचरित्रे केवलज्ञानपीमाप्तिः ॥ तस्मात् प्रसद्य कथय सोदाहरणं जिनेन्द्र यद् येषाम् । जति फलमिति, इतो भगवानपि सल कययितुमारव्यः ।। جنین ·सम्मत्ते थिरचित्ता सत्ता जे पश्यणं पभाविति । चंपयमालच लहंति ते सिवं तब्भयेणेव ॥१॥ तहाहि- जंबुद्दीचे दीये भारहवासस्स मज्झयारम्मि । अस्थि नयरी विसाला तिहावि नामेण य विसाला,२॥ जत्युवसम्गो गुरुलाघवं च गुणवाहिया'य तह वुड्ढी । वन्ननिवायवियारा वागरणेन उण लोयम्मि।।३ वस्थस्थि अस्थिमणवंछिपत्थसंपाइणिक्कदुल्ललिओ-| ललियंगउत्ति राया राया जणकुमुयसंडस्स क्षिा निन्जियविपक्खलक्खो कमलदलक्खो कलासु निरुदक्खो। जिणधम्मवद्धलक्खो जो निचं विहियहियरक्खो तस्सत्थि पिया भन्ना निरुवमलजा सुसीलकयचोज्जा । सद्धम्मम्मि सुसज्जा पीइमई नाम निरवजा॥ ताणं च परोप्परपीइनिन्भरं विसयसोक्खनिरयाणं । पंचसुयाणं उवरिं जाया धूया पवररूवा ॥७॥ गिरिकंदरंतरगया देहोवचएण गुणकलावेण । चंपयलयव्व वड्डइ चंपयमालत्ति कयनामा ||८|| अह जोग्गत्तं पत्ता अज्झावयकुमुपचंदपासम्मि । लक्खणसाहित्तपमाणजोइसाईणि सा पढइ ॥९॥ सामंतमंतिभडसंकडम्मि अह अन्नया नरिंदस्स । अत्याणम्मि पविट्ठो पडिहारनिरूवियसरुवो ॥१०॥ रायाहिरायमरिकसरिस पहुणो कुणालनयरीए । नामेणं अमरगुरू रायगुरुत्तणगुणग्यविओ ॥११॥ अन्भुट्टिऊण रंना सायरमवहि उचियठाणे । उयवेसिऊण पुट्टो अरिकेसरिनिवइणो कुसलं ॥१२॥ तम्मि य खणम्मि वाला चंपयमाला सहीहिं परियरिया । नियअज्झावयजुत्ता संपत्ता रायपासम्मि॥१३॥ सम्यक्त्वे स्थिरचिताः सत्वा ये प्रवचनं प्रमावयन्ति । चम्पकमालेव लभन्ते ते शिवं तद्भवेनैव ॥१॥ तथाहि:- जम्बूद्वीपे द्वीपे मारतवर्षस्य मध्ये । अस्ति नगरी विशाला निघापि नाम्ना च विशाला ॥२॥ यत्रेोपसों गुरुलायां च गुणवाधिता च तथा वृद्धिः । वर्णनिपातविकारा व्याकरणे न पुनलेोके ॥३॥ सत्रास्त्यर्थिमनोवाञ्छितार्थसंपादनकदुर्ललितः । ललितारक इवि राजा राजा जनकुमुदपण्डस्य ॥४॥ निर्जितविपक्षलशः कमलदलाक्षः कलासु निश्चितदक्षः । जिनधर्मवद्धलक्ष्यो यो नित्यं विहितहितरक्षः ।।५।। तस्यास्ति प्रिया भार्या निरुपमलजा सुशीलकृताश्चर्या ! सद्धर्मे सुसज्जा प्रतिमती नाम निरवद्या ॥६॥ तयोश्च परस्परप्रीतिनिर्भर विषयसौख्यनिरतयोः । पञ्चसुतानामुपरि जाता दुहिता प्रवररूपा !|७|| गिरिकन्दरान्तर्गता देहोपनयेन गुणकलापेन । चम्पालतेव वर्धते चम्पकमालेति कृतनामा || अथ योग्यता प्राप्ताऽध्यापककुमुदचन्द्रपार्थे । लक्षणसाहित्यप्रमाणज्योतिपादीनि सा पठति ॥९॥ सामन्तमन्त्रिमटसंक्टेऽथान्यदा नरेन्द्रस्य । आस्थाने प्रविष्टः प्रतिहारनिरूपितस्वरूपः ॥१०॥ राजाधिराजारिकेसरिणः प्रमोः कुणालानगर्याः । नाम्नाऽमरगुरू राजगुरुत्वगुणपरिपूर्णः ॥११॥ मम्युयीय राज्ञा सादरमवगुह्योचितस्थाने । उपवेश्य पृष्टोऽरिकेसरिनृपतेः कुशलम् ॥१२॥ तस्मिंश्च क्षणे वाला चम्मकमाला सखीभिः परिकरिता । निजाध्यापकयुक्ता संप्राप्ता राजपाचें ||१३|| विनीणा, विशिष्ट शान प्रामारो यायाग, विशिष्टा मारा. दुमाश्च याया मा थिा विशालेत्यर्थ.

·१०४ मुपासनाह चरिअम्मि- पायवड़िया निषेण उच्छंगे गविऊण सा पुट्ठा । किं पढियं पुत्ति! तए कहेहि मूलाओ आरम?॥११॥ सा किंपि जा न जंपइ ता भणियं कुमुयचंदविबुहेग । अपहियमवि मुणइ इमा नरवर ! बहुसत्यपरसत्या। तं सोउं अमरगुरू अरिकेसरिणो महानरिंदस्स । जइ गिहिणी हबइ इमा तो लट्ठ इय 'विचिते ॥१६॥ पुच्छइ कि तुह वच्छे चूडामणिसत्यागमो अत्यिसा भणइ अत्यि किंचिवि, जइ अत्यि कहेहता एवं॥ होही को तुझ पई कया य कह वटिही य सह तुमए । संतइसंपत्तीए कइ पुत्ता कइ व पुत्तीओ ॥१८॥ लजाए जा न जंपइ तं पइ पच्चुत्तरं, तो भणिया । उज्झाएण कहिजउ मा विजाहीलणं होही ॥१९॥ तो परिचितिय जपइ मउय महुरक्खरेदि सा वाला । अरिकेसरिनरनाहो वरिसते महं पई होडी ।।२०।। बारह वरिसे रत्तो छम्मासे विरचिऊण रच्चेही । सुयजुयलं एका कन्नगा उ तह संतई होही ॥२॥ इय कहिय तुह पुढे इण्हिमपुट्ठपि किंपि साहेमि । तुह पुत्तो संपत्तो परलोयगईय दसमदिणे ॥२२॥ तीए चिय रयणीए चरिमे जामम्मि पणइणी तुम्ह । पुत्तरयणं पसूया वरलंछणलंछियसरीरं ॥२३॥ अह सो विसायसंतोसपरवसो पुच्छए नरिंदसुयं । को हेऊ संजाओ परलोयगमे मह सुयस्स ? ॥२४॥ तो सविसेसं परिभाविण चूडामणीए परमत्यं । सम्मं नाउं साइइ जहटियं वइयरं एवं ।।२५।। तं पत्यिो सि जइया रायाएसेण तायमुदिसिंउ । तइया किल तुहपुत्तो तए समं आसि संचलिओ॥२६॥ • यको तए विमुको समुन्नईतो मणम्मि अवमाण | सुहपंसुकीलिएहि कीलंतो सह वयसेहिं ॥२७॥ पादपतिता नृपेणोत्सङ्गे स्थापयित्वा सा पृष्टा । किं पठितं पुत्रि ! त्वया कथय मूला सरम्य ? ||१४॥ सा किमपि यावन्न जल्पति तावद्भणितं कुमुदचन्द्रविबुझेन । अपठितमपि जानातीयं नरवर ! बहुशास्त्रपरमार्थम्।१५। तत् श्रुत्वाऽमरगुलरिकेसरिणो महानरेन्द्रस्य । यदि गृहिणी भवेदियं ततः सुन्दरमिति विचिन्त्य ॥१६॥. पृच्छति किं तव वत्से ! चूडामणिशास्त्रागमोऽस्ति । सा भणत्यस्ति किश्चिदपि, यद्यस्ति कथय तत एतत् ॥ भविष्यति कस्तव पतिः कदा च कथं वर्त्यति च सह त्वया । संततिसंपत्तौ कति पुत्राः कति वा पुत्र्यः॥१८॥ बजया यावन्न जल्पति तं प्रति प्रत्युत्तरं, ततो मणिता । उपाध्यायेन कथ्यतां मा विवाहेलनं मूत्॥१९॥ 'ततः परिचिन्त्य जल्पति मृदुकं मधुरासरेः सा वाला ! अरिकेसरिनरनायो वर्षान्ते मम पतिविप्याति ॥२०॥ द्वादश वर्षाणि रतो पण्मासान् विरज्य रक्ष्यति । मुतयुगलमेका कन्यका तु तथा संततिर्मविष्यति ॥२१॥ इति कथितं तव पृष्टमिदानीमपृष्टमपि किमपि कथयामि । तव पुत्रः संप्राप्तः परलोकगती दशमदिने ॥२२॥ तस्यामेव रजन्यां नरमे यामे प्रणयिनी तव । पुत्ररलं प्रसूता वरलान्छनलान्छितशरीरम् ॥२३॥ अयं स विषादसंतोपपरवधः पृच्छति नरेन्द्रमुताम् । को हेतुः संजातः परलोकगमे मम मुतस्य ! ॥२४॥ ततः सविशेष परिमाश्य चूडामणेः परमार्यम् । सम्यग् ज्ञात्वा कथयति यथास्थितं व्यतिफरमेवम् ॥२६॥ व मस्थितोऽसि यदा राजादेशेन तातमुद्दिश्यः। तदा किल तव पुत्रस्त्वया सममासीत् संचलितः ॥१९॥ भवमरे त्वया विमुक्तः समुद्वहन मनत्यपमानम् । मुखपांशुक्रीडितः कीडन् सह वयस्यैः ॥२७॥. १, NRN 1२६. पम पूमावि रममा राती । ।

·चंपयमालाकहा। २०६ अह अन्नया कयाई उज्जाणमहूसबम्मि गमणत्यं । तुहपुव्वपुरिसखगं करे करेऊण जा चलिओ ॥२६॥ तो जणणीए भणियं पूइज्जइ चेव खगरयणमिणं । न हुचालिन्जइ तावच्छ! गन्छ एवं विमोत्तूण ॥२९॥ अवमाणियमप्पाणं मनतो सोवि पुन्चकम्मवसा । रयणीए पसुत्ताए सपरियणाएवि जणणीए ॥३०॥ सणियं सणिय सयणीययाउ गंतूण उववणस्संतो । वावीए निवडिओ विहडिओ य से पाणसंबंधो ॥ सन्चत्य गविटो सो अलहतेणं पउत्तिमित्तंपि । जगणीपमुहजणेणं तो'तुह पासम्मि धावणओ ॥३२॥ संपेसिओ कुरंगो एही सो संपयम्मि एत्येव । तक्खणमह पडिहारेण सूइओ सोवि संपत्तो ॥३३॥ नरनाहं अमरगुरुं च नमिय तं तह कहेइ सो सव्वं । जह कुमरीए भणियं अमरगुरू अह पयंपेइ ॥३४॥ अन्नाणतिमिरहरणी अलद्धकरणी य जयत्तयवहहिं । तुम्ह गिहे अवदन्ना पञ्चक्खसरसई एसा ||३५|| इय सेसेवि पसंसारसिए अत्याणसंठिए लोए । आपुच्छिऊण जणयं समुट्टियां जाव किर कुमरी ॥३६॥ ता अंगविलग्गं नरवरेण अन्नेण तयणु लोएणन दिन्नमसेसाहरण, रना तह कुमुयचंदस्स ॥३७॥ दिन्नं सुवण्णलक्खस्स सासणं नासणं दरिदस्स । चंपयमालाणुगओ गओ तमो सोवि नियठाणं ॥३८॥ नरनाहो अमरगुरुं पइ जंपइ तुम्ह संपइ कुणालं। गंतु जुत्तं तुरियं नियपरियणटावणटाए ॥३९॥ ता संखेवण चिय कहेहि रायाहिरायाएसं । तो जंपइ अमरगुरू तुम्ह गढो अत्यि सीमाए ॥४०॥ सो अहं चिय दिजउ लिनउ अत्येण सह गहो उचिओ । इय आएसोरायाहिवस्स, तो जंपए राया। अथान्यदा कदाचिदुद्यानमहोत्सवे गमनार्थम् । त्वत्पूर्वपुरुषखहं करे कृत्वा यावञ्चलितः ॥२८॥ ततो ननन्या मणितं पूज्यत एव खप्तरत्नमिदम् । न च चाल्यते तस्माद्.वत्स ! गच्छैनं विमुच्य ॥२९॥ अवमानितमात्मानं मन्यमानः सोऽपि पूर्वकर्मवशात् । रजन्यां प्रसुप्तायां सपरिजनायामपि जनन्याम् ॥३०॥ शनैः शनैः शयनीयाद् गत्वोपयनस्यान्तः । वाप्यां निपतितो विघटितश्च तस्य प्राणसंबन्धः ॥३१॥ सर्वत्र गपितः सोऽलममानेन प्रवृत्तिमात्रमपि । जननीप्रमुखजनेन ततस्तव पार्थे धावनकः ॥३२॥ संप्रेषितः कुरङ्ग एण्यति स सांप्रतमत्रैव । तत्क्षगमथ प्रतिहारेण सूचितः सोऽपि संप्राप्तः ॥३३॥ नरनायममरगुरुं च नत्वा तत् तथा कथयति स सर्वम् । यथा कुमार्या भणितममरगुरुरथ प्रजल्पति ॥३४॥ अज्ञानतिमिरहरणी अलन्धरूपां च जगत्त्रयवधूभिः । युष्माकं गृहेऽवतीर्णा प्रत्यक्षसरस्वत्येपा ॥३५॥ इति शेषेऽपि प्रशंसारसिके आस्थानसंस्थिते लोके । आच्छय जनकं समुत्थिता यावकिल कुमारी ॥३६॥ तापदगविलग्नं नरवरेणान्येन तद्नु लोकेन । दत्तमशेपामरणं, राज्ञा तथा कुमुदचन्द्राय ॥३७॥ दत्त सुवर्णलक्षस्य शासनं नाशन दारिद्रयस्य । चम्पकमालानुगतो गतस्ततः सोऽपि निजस्थानम् ॥३८॥ नरनाथोऽमरगुरुं प्रति जल्पति तव संप्रति कुणालाम् । गन्तुं युक्तं त्वरितं निजपरिजनस्थापनार्थम् ॥३९॥ ततः संक्षेपेणव कथय राजाधिराजादेशम् । ततो जल्पत्यमरगुरुयुष्माकं दुर्गोऽस्ति सीम्नि ॥४०॥ सोऽस्मभ्यं दीयतां लायतामर्थेन सह दुर्ग उचितः । इत्यादेशो राजाधिपस्य, ततो जल्पति राजा ॥४१॥ , या य उनाणियार सो मित्तमंहनौकलिभी।

·सुपासनाह चरिअम्मि-
अरिकेसरिनरवइणो रज्जमिणं किं गहेण एक्केण?। तो अमरगुरू जपइ सुयणत्ते तुज्झ को तुल्लो?॥४२॥
अपाविउ गढं सो रन्ना समाणिओ बहुपयारं । नियनयरिं संचलिओ चिंतइ विम्हयवस पत्तो ।।४३॥
चालाए अबलाए सारयवालिंदुनिम्मलकलाए। कलिकालकलुत्तिन्नाए तिनि अचम्भुयाई से ॥१४॥
तथाहि;-
इह देसकालयवहियवायरसुहुमत्थयडणं नाणं । स्वं अवयवसमुदयसोहं मुणिमणविणोयखमं ॥४५॥
इस्थियणतुच्छयाविसयसत्थअवहेलओ फुडं विणओ। अभासाओ कम्मम्मि कोसलं तं इमै विरिणो ।
संपत्तो य कुणालांपहुणो अरिकेसरिस्स पासम्मि । ललियंगरायपेसियमुषणीयमुवायणं तत्तो ॥४७॥
उचियपडिवत्तिपुव्वं उवविसि कहइ तुम्ह आएसो। ललियंगएण रना सीसेण पडिच्छिओ एवं ॥४८॥
अह जहवत्तं साहइ जपेइ अवञ्चवं च सो चेव । जेण पसूया भुवणिकभूसणं एरिसा कन्ना ।।४९।।
तथाहि:-
.ख्येण रई वरई गउरी गंगावि जीए न हु चंगा ! सोहग्गेण सदंभा रंभावि हु तं नियताण ॥५०॥
सयलकलाकुसलत्तं तीए पाएण, किंतु नरनाह !! चूडामणीइ सो कोवि पगरिसो जो न अनस्स ॥५१॥
कह जाणह इय भणिए सवित्थरो पुत्तमरणबुत्ततो । तीए जह परिकहिओ तह कहिओ तेण नियरन्नो॥
किं वहुणा अणुरुयो संजोओ जायए जयप्पवरो । जइ तुम्हाणं करफंसमुहलंभ लहइ सा वाला।।५।।
एवं निसुणतेणं नरवइणा वम्महो तहग्यविओ । जह गरिमधीरिमाहिं चत्तो ईसाइव खणेण ॥५४॥
तो पभणइ अमरगुरुं बुद्धीए अमरगुरुसमस्सावि। जाओ तुझ पमाओज सा न हु मग्गिया तइया।।५५॥
अरिकेसरिनरपते राज्यमिदं किं दुगंगैकेन ! । ततोऽमरगुरुनल्पति सुजनत्वे तव कस्तुल्यः ? ॥४२॥
•अर्पयित्वा दुर्ग स राज्ञा समानितो बहुप्रकारम् । निमनगरी संचलितश्चिन्तयति विस्मयवशं प्राप्तः ॥४३॥
घालाया अयलायाः शारदयालेन्दुनिर्मलकलायाः । कलिकालकलोत्तीर्णायास्त्रीण्यत्याहुतानि तस्याः ॥४४॥
इह देशकालव्यवहितवादरसूक्ष्मार्थप्रकटनं ज्ञानम् । रूपगवयवसमुदयशोमं मुनिमनोविनोदक्षमम् ॥४१॥
स्त्रीननतुच्छताविषयशास्त्रावहेलकः स्फुटं विनयः । अभ्यासात् कर्मणि कौशलं तदिदं विधेः ॥४६॥
संप्रासय कुणालाप्रमोररिकेसरिणः पार्थे । ललितागराजप्रेपितमुपनीतमुपायनं ततः ॥४७॥
उचितप्रतिपत्तिपूर्वमुपविश्य कथयति युष्माफमादेशः । ललितागकेन राज्ञा शीर्पण प्रतीष्ट एवम् ॥४८!!
अथ यथावृत्तं कथयति जल्पत्यपत्यवांश्च स एव । येन प्रसूता भुवनकभूषणमीहशी कन्या ॥४९॥.
रूपेण रतिराकी गोरी गङ्गापि यस्या न हि चना । सौभाग्येन सदम्भा रम्मापि खलु तां पश्यताम् ॥१०॥
सकलकलाकुशलत्वं तस्याः प्रायेण, किन्तु नरनाय! 1 चूडामणी स कोऽपि प्रकषों यो नान्यस्य ॥११॥
कये जानीयेति मणिते सविस्तरः पुत्रमरणवृत्तान्तः । तया यथा परिकथितस्तथा कथितस्तेन निजराजस्य॥५२॥
कि यहुनाऽनुरूपः संयोगो जायेत जगत्प्रवरः । यदि युष्माकं करस्पर्शमुखलाभ लभते सा पाला ॥५३॥
एवं शृण्यता नरपतिना मन्मथस्तथा पूर्णः । यथा गरिमपीरिमभ्यां न्यक्त ईययेव क्षणेन ॥१४॥

·१०७ चंपयमालाकहा। नं जइकनारयणं संपाडइ नरवरोस अन्नस्स । रयणनिहिं दसिय उक्खयाणि ता अम्हनयणाणि ॥५६॥ तो जपइ अमरगुरू होइन अन्नसासा नरिंद!जओ। वरिसरसते तं चिय तीएवरोअप्पणो कहिओ ॥५॥ भणइ निवो तहवि रई न दिति एयाई मझ नयणाई । तईसणपीऊसासायणअइलंपडत्तेण ॥५८॥ ता पत्थणामिसेणं तीए तं गच्छ तत्थ सिग्बंपि । वसंतरं करेउं तुम्हं थइयाधरो होउं ॥१९॥ अहमविसह तुम्भेहि अलक्खिओ एमितो तहा विहिए। संपस्थिओ विसालं अमरगुरू पवरवलकलिओ।।६०॥ सीहदुवारम्मि ठिओ पंडिहारनिवेइओ निवसहाए । संपत्तो नरवइणा नेहेणवाहिओ वाई ॥६१॥ उचियासणे निवेसिय पुट्टो अरिकेसरिस्स तणुकुसलं । ललियंगएणरना तह सिग्यागमणहे च ॥६२॥ तो पभणइ अमरगुरू मझ सयासाउ रायपुत्तीए । सोउं गुणसामग्गिं अप्पाणं तव्वरनेणं ॥६॥ • परिसते विनाउं अइऊसुयमाणसो निवो जाओ। दिद्विमपनाए इमाए नूण पाणे परिचयइ ॥१४॥ ता एवं वटुंते जं जुज्जइ किंपि कुणह तं तुम्मे उमिमं तुह सुहिणो वसणं परिनिव्वुया अम्हे ॥६५॥ एवं चिय जपताण ताण सहसा समागया वाला । पिउपायबंदणत्यं जुत्ता समवयवयंसीहि ॥६६|| नियम्मि निवेसिय वुत्ता पुहईसरेण सा वाला । वच्छे ! एसो विउसो समागओ कस्स कज्जेण ?॥६७॥ सा पमणइ थइयावाहयस्स एयस्स चेव, तो राया। विम्हइयमणो चिंतइ जुञ्जइ,एयं जमेएण ॥६॥ मह नामियं न सीस उवविहोआसणेवि न हु नीए । मुत्तीवि कहइ एयस्स नियमओ रायरायत्तं ॥१९॥ ततः प्रभणत्यमरगुरुं बुद्धयाऽमरगुरुसमस्यापि । जातस्तव प्रमादो यत् सा न खलु मागिता तदा ॥५॥ तद्यदि कन्यारत्नं संपादयति नरवरः सोऽन्यस्मै । रत्ननिधि दर्शयित्वोत्खातानि ततोऽस्माकं नयनानि ॥१६॥ ततो जल्पत्यमरगुरुभवति नान्यस्य सा नरेन्द्र ! यतः । वर्षस्यान्ते त्वमेव तया वर आत्मनः कथितः ॥१७॥ मणति नृपस्तथापि रतिं न दत्त एते मम नयने । तद्दर्शनपीयूषास्वादनातिलम्पटत्वेन ॥१८॥ तस्मात् प्रार्थनामिपेण तस्यास्त्वं गच्छ तब शीघ्रमपि । वेषान्तरं कृत्वा तव स्थगिकाधरो भूत्वा ॥१९॥ अहमपि सह युष्माभिरलक्षित एमि ततस्तथा विहिते । संप्रस्थितो विशालाममरगुरुः प्रवरवलकलितः ॥६॥ सिंहद्वारे स्थितः प्रतीहारनिवेदितो नृपसभायाम् । संप्राप्तो नरपतिना स्नेहेनावगूढो बाढम् ॥६॥ उचितासने निवेश्य पृष्टोऽरिकेसरिणस्तनूकुशलम् । ललिताङ्गकेन राज्ञा तथा शीघ्रागमनहेतुं च ॥६२॥ स्तः प्रमणत्यमरगुलम सकाशाद् राजपुत्र्याः । श्रुत्वा गुणसामग्रीमात्मानं तद्वरत्वेन ॥६३॥ वर्षान्ते विज्ञायात्युत्सुकमानसो नृपो जातः । दृष्टिमप्राप्तायामस्यां नूनं प्राणान् परित्यनेत् ॥६४॥ तस्मादेवं वर्तमाने यद् गुज्यते किमपि कुस्य तद् यूयम्। कथयित्वेदं तव सुहृदो व्यसनं परिनिर्वृता वयम्॥६॥ एवमेव जल्पतास्तयोः सहसा समागता बाला । पितृपादवन्दनार्थ युक्ता समवयोवयस्यामिः ॥६६॥ निनाङ्के निवेश्योक्ता पृथिवीश्वरेण सा बाला । वत्स ! एप विद्वान् समागतः कस्य कार्येण ? ॥६॥ सा प्रमणति स्थगिफावाहकस्यैतस्यैव, ततो राजा । विस्मितमनाश्चिन्तयति युज्यत एतद् यदेतेन ॥६॥ मह्यं नमितं न पिमुपविष्ट आसनेऽपि न हि नीचे । मूर्तिरपि कथयत्येतस्य नियमतो राजराजत्वम् ॥१९॥ .

·१०८ सुपासनाद-चरिअम्मि- तो उढिऊण सीहासणम्मि तं ठाविरं पणमिउं च । अवरासणे निविठ्ठो चंपयमालं पर्यपेई ॥७०॥ नरवरपाणिनगहणे वरिसविलंयम्मि तुज्झ को हेऊ ? । नियपायगुडे पर निवेसए सा तो दिष्टिं ॥७१।। जंपइ न किंपि जा ताव नरवरो सदिऊण जोइसियं । भणइ कुमरीए पाणिग्गहणे लग निवेएह॥७२॥ सो भणइ हुँति न इमम्मि बच्छरे सोहणाई लग्गाई। जं भाणुखित्तसंठियजीवेणं दसिय एवं ॥७३॥ 'यत उक्तम्। 4 " " गुरुक्षेत्रगते भानो भानुक्षेत्रगते गुरौ । विवाहादि न कुर्वीत वाञ्छन् शुभपरम्पराम् ।। तेरसमासे अहिए गुरुस्स एक्कम्मि होइ रासिम्मि । जं मुत्ती तो वरिसे गयम्मि वइसाहमासस्स ।।७४॥ उत्तरफग्गुणपाए पढमे एकारसीए सुद्धाए । सुफे हरिसणजोगे रविरिक्खा दसमरिवखम्मि ||७|| उदयाओ गए घडियापणगे घडियातिभागऊणम्मि । विसलग्गे वधुत्तमअसे उदयाइसुद्धिजुयं ॥७६।। पंचम्गहबलजुत्तं रविसुकेसुचढाणपत्तेसु । लायाइदोसमुक्कं नरवर ! अइसोहणं लग्गं ||७|| तत्तो य तं लिहाविय अप्पावेउं पुरोहियस्स तो । संमाणिउं विसज्जइ जोइसियं मेइणीनाहो ॥७॥ नेऊण रायराय मज्जणसालाए अंगमद्देहि । तो लक्खपागतिल्लेण अभंगावेइ मजेइ ।।७९।। कारेइ समालिहण परिहाइ तह य वरदुगूलाई । देवालयम्मि ने अप्पेइ य पुष्पगंधाई ॥८॥ सोवि ववहारउच्चिय पूयई पणमइ तओ सपरिवारं । नेउ भोयणसालाए भोइउं ठवइ पल्लंके ।।८१॥ मणइ य तप्पचक्खं गोत्तीमुक्खं जहा इह जणस्स । पुनेहि इहागमण एवं विहपुरिसरयणस्स ॥८२॥ तत उत्थाय सिंहासने तं स्थापयित्वा प्रणम्य च | अपरासने निविष्टश्चम्पकमालां प्रनल्पति ॥७०॥ नरवरपाणिग्रहणे वर्पविलम्बे तव को हेतुः ? | निजपादाङ्गुष्ठं प्रति निवेशयति सा ततो दृष्टिम् ।।७१॥ अल्पति न किमपि यावत्तावन्नरवरः शब्दयित्वा न्यौतिपिकम् । भणति कुमार्याः पाणिग्रहणे लग्नं निवेदयत ॥ सभणति मवन्ति नास्मिन् वर्षे शोभनानि लग्नानि । यद् भानुक्षेत्रसस्थितनीवेन दूपितमेतत् ॥७३॥ प्रयोदशमासेऽधिके गुरोरेकस्मिन् भवति राशौ । यद्भक्तिस्ततो वर्षे गते वैशाखमासस्य ॥७४॥ उत्तरफाल्गुनपादे प्रथमे एकादश्यां शुद्धायाम् । शुक्रे हर्पणयोगे रविऋक्षाद् दशमुझे ॥७॥ उदयाद् गते घटिकापञ्चके घटिकाविभागोने । वृपलग्ने बवोत्तमांश उदयादिशुद्धियुसम् ॥७६॥ पञ्चग्रहबलयुक्तं रविशुक्रन्योरुचस्यानप्राप्तयोः । लातादिदोषमुक्तं नरवर ! अतिशोमनं लग्नम् ॥७७॥ ततश्च तल्लेखयित्वाऽर्पयित्वा पुरोहिताय ततः । संमान्य विसृजति ज्योतिपिक मेदिनीनाथः ॥७८॥ नीत्वा राजरानं मजनशालायामद्गमः । ततो लक्षपातैलेनाभ्यद्गमयति मजयति ॥७९॥ कारयति समालेपनं परिधापयति तथा च वरदुकूलानि । देवालयं नीत्वाऽर्पयति च पुष्पमन्धादि ॥८॥ सोऽपि प्यदहारत एव पूजयति प्रणमति ततः सपरिपारम्। नीत्वा भोजनशालायां मोजयित्वा स्थापयति पत्यथे।। मणति च तत्प्रत्यक्ष गोत्रिमुरत्यं यथाश्य जनस्य ! पुण्यैरिहागमनमेवंविधपुरुषरत्नस्य ।। ८२॥ + १.सिद्धि ·चंपयमालामहा। ता गोत्तिनिहिताणवि संपन्जउ सुंदरा दसा इण्हि । भुंजायेउं परिहाविउं च मुचंति ते सव्ये ।।८।। सम्माणिज नरिंदो हयगयरहरयणभूसणाईहि । भणिो मुद्दासणत्यो ललियंगयपदनाहेण ॥८॥ नयणेसु तुम्ह दसणअमयरसासायपरवसे सुपि । परिचिंतई मह हिययं एपाणहाणपडिबंधो ॥४५॥ कहवि मरुत्यलि हंसो पत्तो पामरगिदम्मि करिनाहोनि पहुप्पइ ताण इमंजेण चिरं तस्य वासंति (१भा८६॥ ता नियनयराभिमुहं करइं पयाणं जया नरवरिंदो। चंपयमालावि तया कन्नच्चिय तत्य आगमिही॥८॥ सह मज्झ अमञ्चेहि, पाणिग्गहऊसवम्मि कन्नाए । होर्हिति ते निमित्तं, भणइ नओ नरवराहिबई ।।८८॥ उचियन्नुएसु कालन्नुएसुधीरेसु गरुयहियएसु । सुयणधुरंधर ! को धरइतुझलीहं तिहुयणेवि.?।।८९॥ सम्भावनेहपरिपेसलाण निच रसायणाणंव । तुह विणयालावाणं नरवर ! तित्ति न वचामो ॥१०॥ तहवि मणोरहसाला चंपयमाला न ठाइ जा पुरओ । ता सिदिलियगुरुकनंतराण इह ठाणमम्हाण||९१॥ तो सो चंपयमालाए सह लहुं नरवरं विसज्जेइ । कइवयपयाणयाई अणुगंतुं वलइण्णुन्नाओ ॥१२॥ रापावि तैयणु पंचयहाणचिंतिजमाणनिवकज्ज । नियनयरं संपत्तो कमेण असियधयपडायं ॥१३॥ सौ चंपयमालाए पासाओ अप्पिो नरिंदेण । जत्य ठिया नियठाणट्टियस्स नयणूसवं कुणइ ।।९।। पइदिवसं जाइतर्हि, अहन्नया नरवरेण अमरगुरू । सह नीओ सो जंपइ कलावियारे भणह किंपि।।१५।। साभणइ विविहपासंडिविहिअधम्माण तुम्ह कोऽभिमओ ?। तोसोभणइ किमेवं अप्पत्थुयमुटवेह तुम?॥१६॥ सा जंपइ किमपत्युयमिह किं धम्मो कला न तुम्ह मया। इहलोयपारलोइयसिवसुहसंपाडणप्पवरा ॥९७॥ तस्माद् गोशनिहितानामपि संपद्यतां सुन्दरा दशेदानीम् । मोजयित्वा परिधाप्य च मुच्यन्ते ते सर्वे ॥४३॥ समान्य नरेन्द्रो हयगजरथरलभूषणादिभिः । मणितः सुखासनस्यो ललिताङ्गकपृथिवीनाथेन ॥८॥ नयनयोस्तव दर्शनामृतरसास्वादपरवशयोरपि । परिचिन्तयति मम हृदयमतेषां स्थानप्रतिबन्धम् ।।८|| फयमपि मरुस्थले हंसः प्राप्तः पामरगृहे करिनाथः । न प्रभवति तयोरिदं येन चिरं तत्र वासयति ॥८६॥ तस्माद् निजनगराभिमुखं करोति प्रयाणं यदा नरवरेन्द्रः । चम्पकमालापि तदा कन्यैव तत्रागमिप्यति ॥८॥ सह ममामात्यैः, पाणिग्रहोत्सवे कन्यायाः । भविष्यन्ति ते निमितं, मणति ततो नरवराधिपतिः ॥८॥ उचितज्ञेषु कालज्ञेषु धीरेषु गुरुहृदयेषु । सुजनधुरन्धर ! को धरति तव रेखां त्रिमुवनेऽपि ? ॥८९॥ सद्भावस्नेहपरिपेशलानां नित्यं रसायनानामिव । तव विनयालापाना नरवर ! तृप्तिं न बजामः ॥१०॥ तथापि मनोरथशाला चम्पकमाला न तिष्ठति यावत्पुरतः । तावच्छिथिलितगुरुकार्यान्तराणामिह स्थानमस्माकम् ।। ततः स चम्पकमालया सह लघु नरवरं विसृजति । कतिपयप्रयाणकान्यनुगम्य बलतेऽनुज्ञातः ॥२२॥. सजापि तदनु पञ्चप्रधानचिन्त्यमाननृपकार्यम् । निजनगरं संप्राप्तः क्रमेणोच्छ्रितध्वजपताकम् ॥१३॥ 'स चम्पकमालार्य प्रासादोऽर्पितो नरेन्द्रेण । यत्र स्थिता निजस्थानस्थितस्य नयनोत्सवं करोति ॥१४॥ प्रतिदिवसं याति तत्र, अथान्यदा नरवरेणामरगुरुः । सह नीतः स जल्पात कलाविचारे मणत किमपि९६|| सा मणति विविधपाखीण्डविहितधर्माणां तव कोऽभिमतः ? । ततः समणति किमेवमप्रस्तुतमुल्लपथ यूयम् ।।

·सुपासनाह -चरिअम्मि- A पावत्तरीकलापंडियावि पुरिसा अपडिया चेव । सन्चकलाण पवरं जे धम्मकलं न याति ॥९॥ भणियं च अमरगुरुणान वियारो एत्य संगओ कोवि । जो जस्स पुव्वपुरिसेहिं सेविओ तस्स सो धम्मो । किन सुस्सीला दुस्सीला व होउ जणणीए कि वियारेण । अन्न विजुवएसो ओसद्दविसए जंह पमाण ॥१०॥ तह नियगुरूहि जेसि जो कहिओ जनपभिइओ धम्मो। सोचिय तेसिं पमाणं किमिमीए अणत्यचिंताए १॥ इय मणि अमरगुरू धम्मवियारम्मि उवरओ जाव। ताव कलयंठिकठा भणइ लटं तए भणिय।।१०२॥ किंतु न एवं जपंति पंडिया होति तुझ जे सरिसा । परमपुरिसत्यभूए धम्मे जुत्तो चिय पियारो॥१०३|| परमत्तं पुरिसत्येसिमस्स जे एस अस्थकामाणं । पयर्ड निबंधण बहुजणस्स भणियं च नीईए ॥१०४॥ "धर्मादर्थोऽर्थतः कामः कामात् सुखफलोदयः । आत्मानं हन्ति तौ हत्वा यो युक्त्या न निपेवते ॥" पुनस्स य पाचस्स य जदयि अभावो भणिजए मोक्खो । सोवि हु पुन्नम्पगई विवागकैज्नं तु सुपसिद्धं ॥ जंजपिय तए बुह ! कमागओ जो य जेसि किलं धम्मोसो य पमाणो तेसि एयपि न संगई लहइ॥ पुचपुरिसकमेणं जइ दालिंद हयेइ वाही वा । ता किं कुलजाएहिं ताई नो वजणिजाई ? ॥१०७॥ तह जगणीदिट्टतो न हु लहो जेण सुप्पसिद्धमिण । जणणीवि गलिपलीला अपरिचत्ता हणइ तणयं ।। ओसहदिदंतेणवि गुरुवएसो प्रमाणिो तुमए । रायदोसविउत्तो परमत्थविऊ य होइ गुरू ॥१०९।। सा जल्पति किमप्रस्तुतमिह किं धर्मः फला न तव मता। ऐहलोकिकपारलोकिकशियमुखसंपादवरा ? ||९७|| द्वासप्ततिकलापण्डिता अपि पुरुषा अपण्डिता एव । सर्वकलानां प्रवरां ये धर्मकलां न जानन्ति ॥९८॥ भणितं चामरगुरुणा न विचारोऽत्र संगतः कोऽपि । यो यस्य पूर्वपुरुषैः सेवितस्तस्य स धर्मः ॥१९॥ सुशीला दुःशीला वा भवतु जनन्याः किं विचारेण । अन्यद् वैद्योपदेश औषविषये यथा प्रमाणम् ॥१०० तथा निजगुरुमिर्येषां यः कथितो यज्ञप्रमृतिको धर्मः । स एव तेषां प्रमाणं किमनयाऽनर्थचिन्तया ! ॥१०११ इति भणित्वाऽमरगुरुर्धर्मविचार उपरतो यावत् । तावत्कलकण्ठीकण्ठा मणति सुन्दरं त्वया मणितम् ॥१०२१ किन्तु नै जल्पन्ति पण्डिता मपन्ति तप ये सामरुपाते धर्म युक्त एप विचारः ॥१०३४॥ परमत्वं पुरुषार्थेप्यास्य, यदेषोऽर्थकामयोः । प्रकटं निवन्धनं बहुननस्य भणितं च नीती ॥१०॥ पुण्यस्य च पापस्य च यद्यप्यभावो भण्यते मोक्षः । सोऽपि हि पुण्यमकृतिविपाकफार्य तु सुप्रसिद्धम् ।।१०५॥ यजल्पितं त्वया बुध ! क्रमागतो यश्च येषां किल धर्मः । स च प्रमाणं तेपामेतदपि न संगति लमते ॥१०६।। पूर्वपुरपक्रमेण यदि दारिद्रयं भवति व्याधिर्या । ततः किं कुलनातेस्तौ नो वर्जनीयौ ! ॥१०॥ तथा जननीदृशान्तो न साल मुन्दरो येन सुप्रसिद्धमिदम् । जनन्यपि गलितशीलाऽपरित्या हन्ति वनयम् ।। औपघदृष्टान्तनापि गुरुपदेशः प्रमाणितस्त्वया । रागद्वेषवियुक्तः परमार्थविध भवति गुरुः ॥१०९॥ .

·चंपयमालाकहा। सो सयमरिहंतो तव्वयगविऊ वा ठिओ य आणाए । काले चिय जयणाए वस॒तो मन्छरविमुक्को ॥११०॥ रागाईहिं विमुक्को अरहंतो अन्नदेवया न तहा । किमिद पमाणं इय गुरुभणिए पभणेइ रायसुया १११|| एवं इत्य पमाणं जं तेसि तेसु तेसु सत्येसु । सुव्वइ तहा सरुवं जह रागाईण उवलंभो ॥११२॥ संहारसिटिपालणकारणभावेण जं जहा भणियं । अकुणंताण संयं चिय अकहताणं च लोयाणं ॥११३॥ किश्च तलतिकृतयोऽपि दर्शयन्त्यन्यदेवानामर्हतवान्तरम्:-- इह हि रमणीशस्त्राक्षालीधराः सुरमूर्तयो, निपुणसुगमान् रागद्वेषभ्रमान् गमयन्त्यलम् । तव पुनरियं त्यक्तासङ्गा तनुः कृतकृत्यतां, प्रसभमुशती स्वामिन् ! सत्यं प्रवक्ति तदत्ययम् ॥" इचाइसुजुतीहि सो तीए निरुत्तरो तहा विडिओ । जह अरिकेसरिसहिओ जिणथम्मे निचलो जाओ। तो पमणइ अमरगुरू भवनलहितरी तुमम्ह संपत्ता । जं उम्मग्गपयट्टा उपिया जिणधम्ममग्गम्मि॥११५।। इय तेण कहवि गमिओ वरिसो कटेण जुगसमाणो सो। पत्ते य लग्गसमए रन्ना वीवाहिया वाला ॥ 'तीए समं विसयसुहं पंचपयारं तओ अणुहवंतो। इंदुव्व देवलोए गयपि कालं न याणेइ ॥११७॥ अपाणं अमरगुरू अहमया सुमिणयम्मि रयणिमुहे । करहारूढ़ पिच्छइ गच्छंत दाहिणदिसाए।।११८॥ चिंतइ जइ सच्चमिणं तो मह आउक्खओ समासन्नो। धाउक्खोहाईहि य किंपुण सुमिणाई दीसति ।। इय सो अणइ नरिंदं पुच्छह देविं ममाउणो सेसं । देविसयासे नेउ त भणइ निवो सयं पुच्छ॥१२॥ अप्पुट्टासासाहइ सव्वं से सुमिणवइयरं देवी । भणइ य तुह दस मासा सेसोआउस्स तो सोवि॥१२१॥ भणइ मह धम्मनणणी ! धम्मगुरू संति संपयं कत्थ ? जंपइ देवी जोयणसए दिवढे पुराणपुरी(१२२॥ स स्वयमर्हन् तद्वचनविद्वा स्थितश्याज्ञायाम् । काल एव प्रतनायां वर्तमानो मासयविमुक्तः ॥११॥ रागादिभिर्विमुक्तोऽर्हन्नन्यदेवता न तथा । किमिह प्रमाणमिति गुरुभणिते प्रमणति राजसुता ॥१११॥ एतदत्र प्रमाणं यत् तेषां तेषु तेषु शास्त्रेषु । श्रूयते तथा स्वरूप यथा रागादीनामुपलम्मः ।।११२॥ संहारमृष्टिपालनकारणभावेन यद्यया मणितम् । अकुर्वतां स्वयमेवाकथयतां च लोकानाम् ॥११३॥ इत्यादिसुयुक्तिमिः स तया निरुत्तरस्तथा विहितः । यथाऽरिकेसरिसहितो मिनवमें निश्चलो नातः ॥११४|| ततः प्रमणत्यमरगुरुभवजलधितरी त्वमस्माकं संप्राप्ता । यदु-मार्गप्रवृत्ताः स्थापिता जिनधर्ममार्गे ॥११॥ इति तेन कयमपि गमितो वर्षः कप्टेन युगसमान सः । प्राप्ते च लग्नसमये राज्ञा विवाहिता वाला ॥११६॥ तया समं विषयसुख पञ्चप्रकारं ततोऽनुभवन् । इन्द्र इव देवलोके गतमपि कालं न जानाति ॥११७॥ मात्मानममरगुरुरथान्यदा स्वप्ने रजनीमुस्खे । करमारूढं पश्यति गच्छन्तं दक्षिणदिशि ॥११॥ चिन्तयति यदि सत्यमिदं ततो ममायुःक्षयः समासन्नः । धातुक्षोमादिभिश्च किन्तु स्वप्ना दृश्यन्ते ॥११९॥ इति स भणति नरेन्द्र पृच्छत देवी ममायुप. शेषम् । देवीसकाशे नीत्वा तं भणति नृपः स्वयं पृच्छ ॥१२॥ अपृष्टा सा कथयति सर्व तस्य स्वप्नव्यतिकरं देवी । भणति च तव दश मासाः शेष आयुपस्ततः सोऽपि ॥ - १राग पनाम

·सुपासनाह चरिअम्मि-
तो.अमरगुरू जंपइ रायं देवि च खमह अवरदं । जं किंपि मए, संपइ मह सरणं ताण पयकमलं ॥
भणइ सगग्गयवयण नरनाहोवि बुह ! तुझ अबराहा । तीरति केवि सहिउँ इको पुण दुकरं खमिउं ।
इहलोयपारलोइयमुइसयसंपत्तिकारण देवी । चंपयमाला देसंतराओ जं आणिया तुमए ॥१२५।।
सदाविय तस्स सुयं तस्स पए उपए नरवरिंदो । सम्माणिजण विविहं पच्चक्खं रायलोयस्स ॥१२६॥
कारइ कारागारं सुन्नं घोसावए अमारिं च । दावेइ अमरगुरुणा दाणं अधाइदीणाणं ॥१२७॥
सम्माणइ साहम्मियवग्गं सव्वपि तह य कारवइ । जिणमंदिरेसु मणनयणसुहयअवाहियामहिमं ॥१२८॥
इय एवमाइ तकालधम्मकिचं करावि सयलं । धम्माइकजजोगं परं अप्पाविउं दविणं ॥१२९।।
अइजविणवाहणाई अप्पावे तहेव वरसुहडे । मग्गसहाए दाउ काउं अन्नपि जं किचं ॥१३०॥
आपुच्छिऊण बहुयाई रज्जकजाई धम्मकजाई । अणुरूवम्मि य लग्गे अणुकूलेसु च सउणेसु ॥१३१॥
अणुगंतूणं पढमे पयागयं नरवरेण अमरगुरू । पवजागहणत्यं विसजिओ स बहुमाणेण ॥१३२।।
मग्गजिणभवणमहिमाइधम्मकम्माई अग्गो चेव । अप्पियदव्येहिं घम्मिएहि सयलाई कारितो ।।१३।।
सिरिसमयजलहिकेवलियमृले तुरियमेव गंतुणं । पडिवन्जिवि पव्वघ्नं सासयसोक्खं गओ मोपखं ।।
अह रायपुचवल्लह्दुल्लहदेवीइ दूरभुवयरि । बहुकूडकवहभरिया भणिया पन्चाइया सुलसा ॥१३५१
भयवइ ! किंपि कलंक चंपयमालाए ठवसु जेण इमं । विसमीसत्तणसंकियमहुभोयणमिव निवो चयइ ॥
भणति मम धर्मजननि ! धर्मगुरवः सन्ति सांप्रतं कुत्र ? । जल्पति देवी योजनशते दिवाये पुराणपुरे ॥१२२॥
ततोऽमरगुरुर्मस्पति राजानं देवीं च क्षमध्वमपराद्धम् । यत् किमपि मया, संप्रति मम शरणं तेषां पादकमलम् ॥
भणति सगद्गदवचनं नरनाथोऽपि बुध ! तवापराधाः । शक्यन्ते केऽपि सोढुमेकः पुनर्दष्करः क्षमितुम् ॥१२॥
ऐहलोकिकपारलोकिकमुखशतसंपत्तिकारणं देवी । चम्पकमाला देशान्तराद् यदानीता त्वया ॥१२॥
शब्दयित्वा तस्य मुतं तस्य पदे स्थापयति नरवरेन्द्रः । सम्मान्य विविधं प्रत्यक्ष राजलोकस्य ॥१२॥
कारयति कारागारं शून्यं घोपयत्यमारि च । दापयत्यमरगुरुणा दानमन्धादिदीनेभ्यः ॥१२७॥
सम्मानयति साधर्मिकवर्ग सर्वमपि तथा च कारयति । जिनमन्दिरेषु मनोनयनप्लसदाष्टाहिकामहिमानम्॥१२८॥
इत्येवमादि वकालधर्मकृत्य फारयित्वा सफलम् । धर्मादिकार्ययोग्यं प्रचुरमर्पयित्वा द्रविणम् ॥१२९॥
अतिजविवाहनान्यपयित्वा तथैव वरसुमटान् । मार्गसहायान् दत्त्वा कृत्वाऽन्यदपि यत्कृत्यम् ॥ १३०॥
आएच्छच पटुकानि राज्यकार्याणि धर्मकार्याणि । अनुरूपे च लग्नेऽनुकूलेषु च शकुनेषु ॥१३१॥
अनुगम्य प्रथमं प्रयाणकं नरवरेणामरगुरुः । प्रवन्याग्रहणार्थ विसष्टः स यदुमानेन ॥१३२||
मार्गजिनभवनमहिमादिधर्मकाण्यग्रत एव । अर्पितद्रव्यैर्धार्मिकैः सकलानि कारयन् ॥१३३॥
यीसमयजलाधिकेवलिपादमूले त्वरितमेव गत्ता । प्रतिपय प्रनन्यां शाश्वतसौख्यं गतो मोसम् ॥१३४॥
अथ रानपूर्ववलभदुलमदेव्या दूरमुपचर्य । बट्टकूटकपटभृता मणिता पत्रानिका सुलसा ॥१३॥
भगपति! कमपि फलकं नम्पकमालायां स्थापय येनेमाम् । विपमित्रत्वशक्तिमधुभोजनमिव नृपस्त्यजनि॥१३६॥

·चंपयमादाकहा। ‘पन्चाइया पयंपइ इमीए रमणीगुणेहि पवरहिं । बहुमाणपयं अप्पा न दाविमओ नरवरिंदस्म ॥१३७॥ किंपुण सो मूढप्पा इय मन्नइ गाविओ हमेवाए । जिणदेसियम्मि थम्मे परमप्पयपरमहेउम्मि ॥१३८॥ ता तीए धम्मभंसे कयम्मि रायावि चिंतिही एसा। जह भणइ तहा न कुणइ इय वायालतमित्तमिणं ।। ता तत्व जस्सं वच्छे ! पच्छा कलंकदाणेवि ! तुझ मणोरहरुखखो होही संपुग्नफुल्लफन्टो॥१४०॥ इय निच्छय विहे पत्ता पच्वाइया नियमढीए । दुल्लहदेवीवि तयं पदिणमुवयरइ सविसेस ॥१४॥ तत्तो पइदियई सा उवायसयसंकुला विचिंतेड़ । को णु उबाओ निणधम्मभंसणे होन एईए ? ॥१४२|| हुं नायं जह एसा अपत्तपुत्ता जओ फ्भायम्मि । गंतुं तीए सयासे आसीवाएण तोसे ॥१४॥ पुत्तउवायं साहेमि तीइ पकरमि रक्खण्डवणाई । ओवाइयमाईयं इच्छावायेमि कालीए ॥१४॥ इय चिंतिउं पभाए पत्ता देवीए वासभवणम्मि । पडिहारीए सा पुव्वसंगया भणइ तं एवं ॥१४५।। साहसु मं देवीए, साविहु ते कुणइ भणइ एवं च । आएसो तीए अत्ति विसजेहि दाराओ ॥१४६।। देवीए इय भणिए पडिहारी विनयेइ जह एसा । देवीए दव्या मज्झ पसायं विहंऊण ॥१४॥ एवं होउत्ति तो भणिए देवीइ, तं पयेसेइ । उपविट्ठा आसीसं दाउं सा भणइ एगते ॥१४८।। देवीए नत्यि पुत्तो पुत्तविहणासु वटहासंपि । कालेणगलइ पिम्मं तह य अपुत्ताण न हुसुगई ॥१४९।। ता कुण मह भणियं गिण्ह मूलियं रक्खकंडयसमेयं । मतपवित्तं ण्हवणाइयं च कारेह मह इत्या ॥१५०॥ तह कालीदेवीए पूर्य काऊण तप्पणापुव्वं । सुयविसयं ओवाइयमिच्छमु तुइ जेण होइ सुओ ॥१५१।। प्रवानिका प्रजल्पत्यनया रमणीगुणैः प्रवरैः । बहुमानपदमात्मा न स्थापितो नरवरेन्द्रस्य ॥१३७]] किन्तु स मूढात्मेति मन्यते स्थापितोऽहमेतया । निनदेशिते घमें परमपदपरमहेतौ ॥१३८॥ तस्मातस्या धर्मभ्रंशे कृते राजापि चिन्तयिष्यत्येपा । यथा मगति तथा न करोतीति वाचालत्वमात्रमिदम् ॥ तस्मात्तत्रैव यतिष्ये वन्से ! पश्चात् कलङ्कदानेनापि । तव मनोरथवृक्षो भविष्यति संपूर्णफुल्लफलः ॥१४०॥ इति निश्चयं विवाय प्राप्ता प्रवाजिका निनमठिकायाम् दुर्लभदेयपि तां प्रतिदिनमुपचरति सविशेषम् ॥१४॥ ततः प्रतिदिवसं सोपायशतसंकुला विचिन्तयति । को नूपायो जिनधर्मभ्रंशने भवेदेतस्याः ? ॥१४२।। हुं ज्ञातं यथैपाऽप्राप्तपुत्रा ततः प्रमाते । गत्वा तस्याः सकाश आशीर्वादन तोपयित्वा ॥१४३॥ पुत्रोपायं कथयामि तस्याः प्रकरोमि रक्षास्नपनादि । उपयाचितादिकमेपयामि काल्याः ॥१४४॥ इति चिन्तयित्वा प्रभाते प्राप्ता देव्या वासमवने । प्रतिहार्या सा पूर्वसंगता मणति तामेवम् ॥१४॥ कथय मां देव्यै, सापि हि तन् करोति भणत्येवं च । क आदेशस्तस्या अदिति विमृन द्वारान् ॥१४६॥ देव्येति भणिते प्रतिहारी विज्ञपयति यथेपा । देव्या द्रष्टव्या मयि प्रसादं विधाय ।।१४७|| एवं भवत्विति ततो मणिते देव्या, तां प्रवेशयति । उपविष्टाऽऽशिषं दत्त्वा मा भणत्येकान्ते ॥१४॥ देव्या नास्ति पुत्रः पुत्रविहीनासु वलमास्वपि । कालेन गलति प्रेम तथा चापुत्राणां न हि सुगनिः ॥१४९|| तामात्कुरु मम भक्तिं गृहाण मूलियां रक्षाकाण्डकसमेताम् । मन्त्रपवित्रां स्नपनादिकं च कारय मम हस्तेन ॥

·सुपासनाह चरिअम्मि---
इय वुत्ता सम्मत्ते अखोदणिना सईदविदेहि । देवेदि सा जपइ धुत्तारसि जइ जर्ण अन्नं ॥१५॥
जिणवयणभाषियाण अवगयदुहरूबभवसरूवाणं | तुम्हारिसीज़ वयणं न कमेइ विसंव अमयम्मि ॥१५३||
पुत्तविहूणा सिचाइ पलवियं जं तए अइवियड्ढे ! । इत्थीरयणाण हुंति कइ सुया जेण चक्कीण ? ॥१५४॥
जम्मंतरपत्ताणवि पुचभवभत्यपेमवसगाणं । सहसा उल्लावा तदभिहाणगभा पयट्टति ॥१५५।। -
होइ इह अपुत्वाण न य सुगई, मोहविलसियमिमपि । पुत्ता अबभहेऊ वंभे धम्मो तओ सुगई ॥१५६||
पुत्तेहिं जइ सग्गो होइ तमो गट्ट सुयरी पढमं । साणी वा सउणीवा कमही वा गच्छिही सग्गं ॥१५७॥
जइ रक्सकंदयाई पुतंजणयंति तो नहुँ अपुत्तो। जायइ जयम्मि कोविहु, जणं मुहा मा भमाडेसु॥१५८।।
जैपि पलत्तं कालीइ पूयमिच्चाइ, तत्थ का काली । किंव सुरमंसगिद्धाइसाइणीएवि देवत्तं ? ॥१५९॥
पोतूण जिणं जिणमयहिए य अन्नं अहं न वदामि । वरकरिवरम्मि चडिउको खत्वबंध समारुहइ १११६०॥
• इस एवं जुत्तीहिं धुत्ती सुनिवारियावि नोहाइ । पडिहारीए वाहाहि धरिय निवासिया तत्तो ॥१६॥
कोवेण घमघमंती सुमरइ सा पुव्वसाहियं विजं । सुमरियमित्ता पत्ता किं कायव्यंति सा भणइ ॥१६२।।
पव्याइया पयंपइ एसा नियनाणगविया पावा । मज्झवि कुणइ अवन्नं ता जीवंती जहा एसा ॥१६३।।
सारीरमाणसाई दुहाई अणुहवइ रायपरिचता । सीलविसयं कलंक तह एईए पयासेह ॥१६॥
तो विनादेवीए रयणीइ समागयस्स नरवंइणो । वासभवणे रमंतो सह तीए दंसिओ पुरिसो ॥१६५॥
.
तथा फालीदेव्याः पूनां कृत्वा तर्पणापूर्वम् । सुतविषयमुपयाचितामच्छ तव येन भवति सुतः ॥१५१॥
इत्युक्ता सम्यक्त्वेऽसोमणीया सेन्द्रवृन्दैः । देवैः सा जल्पति प्रतारयसि यदि जनमन्यम् ॥१५२॥
जिनवचनमावितप्ववगतदुःखरूपमवस्वरूपेषु । युष्मादृशीनां वचनं न कामेद् विपमिवामृते.॥१५३॥
पुत्रविहानाऽसीत्यादि प्रलपितं यत् त्वयाऽतिविदग्धे !। स्त्रीरत्नानां भवन्ति कति सुता येन चक्रिणाम् ॥१५॥
जन्मान्तरप्राप्तानामपि पूर्वभवाभ्यस्तप्रेमवशगानाम् । सहसोहापास्तदभिधानगर्भाः प्रवर्तन्ते ॥१५॥
भवतीहापुत्राणां न च मुगतिः, मोहविलसितमिदमपि । पुत्रा अब्रह्महेतबो ब्रह्मणि धर्मस्ततः सुगतिः।।१५६।।
पुत्रैर्यदि स्वर्गों भवति ततश्छागी शूकरी प्रथमम् । शुनी वा शकुनि फमटी वा गन्छेत् स्वर्गम् ॥१५॥
यदि रक्षाकाण्डकादयः पुत्रं जनयन्ति ततो न सल्वपुत्रः । जायते जगति कोऽपिहि, जनं मुधामा भ्रमय।।११८॥
यदपि प्रल फाल्याः पूजामित्यादि, तत्र का काली । किंवा मुरामांसगृद्धातिशायिन्या अपि देवत्वम् ! ।।
मुरावा निनं जिनमनस्थितांश्चान्यमहं न वन्दे । रकरियरे चटित्या कः खरस्कन्धं समारोहति ! ॥१६०ll
इत्येवं युक्तिभिर्धा मुनिगारितापि नोतिष्टति । प्रतिहार्या बाहुभ्यां धृत्वा निर्वासिता ततः ॥१६१॥
फोपेनोदमन्ती स्मरति सा पूर्वसाधितां विद्याम् । स्मृतमात्रा प्राप्ता किं फर्तव्यमिति सा भणति ॥१६॥
प्रमानिया पनपत्येपा निजज्ञानगर्विता पापा । ममापि फरोत्यवज्ञां तम्माजीवन्ती यधेपा ॥१६॥
शारीरमानसानि दुःसान्यनुमति रानपरित्यका । शीलावषय फर ततस्याः प्रकादाय ॥१६॥
तनो विवादश्या रजन्य गमागताय नरपतये । वामभवने रममागः सह तया दर्शितः पुरपः ॥१६॥

·घषयमाल्गरहा।
राया जा अवलोयड सविससे ता नसणं पत्तो । सो सहमा, तो राग विम्हारमणो विचितेह ।।१०।।
एईए स्वमोहियहियओ विज्ञाहरोमो कोधि । पच्छन्नो पडिपन्नो रिद्धी ! ज्यीमहावम्स ।।१६७||
नय पिप्पड सुसणेहि न हु विगइहि गुणिहि, नहु रजह नय माणिण नय चाइयमादि ।
नय सरकोमन्वाणि न विवि न जोबपिण, दुग्गेझ मणु महिलह चिनद आयरिण ।।१६८||
जो जाइ जुबटवाने सन्मावं मयणमोहिओ पुरिमो । दुत्तरदुश्वसमुढे निवडइ सो नन्यि मददो ॥१६९॥
जिणवयणभाषियावि हु निम्मलकुलसंभवावि धीरावि। जड एसावि कुमीला का गणगा इयरनारीण?॥
इस तीए विरत्तमणो राया चितट मन्झ भोगखमा । नूर्ण न हो. एसा तदावि संमामाया में ||१७||
जेणुवयागे सो कोई तीए जिगरम्मदाणमो विडिओ। भवमरपरंपरामुवि पडियार न जस्स समो।।
किश्च ।
.
"वायसविद्वालियमोयणं तु को मुंजिरं ममहिलमा ?। अमयंव टिप्पडित्तं न भोगमरिद विमाग ।।
इय तीए अंगसंगे संगोविरुण.अप्पणो चित्रं । संवरिट आगारं तीए सयामम्मि मंपत्तो ॥१७॥
पुन्वटिए तत्तो तीए अन्मुष्टिओ ठिओ सिन्ज । समासिवि खणभंग पुणोवि रहे नरनाहो ॥१७॥
इय पइदिणपि एव संभासाई करेड नरनाहो । नो पुण तणुसंमोग तो सा एवं विचिते ॥१७॥
कि कारणं नरिंदो मंदसिणेदो पर्डव इन दाई । खगमेगं दरिसावं पुगोविनमणीहोड ? ॥१७॥
तो ओगिव्हिय सदं रेड चूडामणीट स्वओगं । पवाइयविनाए पिच्छइ विलसिरमसेमपि ॥१७॥
.
राजा यावदवलोकते सविशेप तावदर्शन प्राप्त । स सहसा, ततो राजा विम्मिनमना विचिन्तयति ॥१६॥
एतया रूपमोहितहृदयो विद्यावरोज्य कोऽपि । प्रहन प्रतिपन्नो घिन घिन स्त्रीम्वमावन् ॥१६७||
नच गृयते सुम्नेन च विनयैर्गुणै , न हि रजामिनच मानेन नच चाटुकान ।
नच सरकोमलवचनेन न विमवेन न यौवनेन, दुर्गाह मनो महिलाना चिन्नयनादरेण ॥१६८||
यो याति युवतिवगें सद्भाव मदनमोहित पुरुष । दुस्तरदु ससमुद्रे निपतति स नाम्नि संदेह ॥१६॥
जिनयचनमावितापि हि निर्मलकुलसमवापि धीरापि । यद्यपापि कुशीला या गणनेतरनारीणाम् । ॥१७॥
". इति तम्या विरचमना राजा चिन्तयति मम मांगक्षमा ! नून न मवत्लेषा तयापि समापणीया मे ॥१७॥
येनोपकार स कोऽपि तया जिनधर्मदानतो विहित । मवगतारम्पराम्वपि प्रत्युपकारे नयम्यक्षम ||७||
वायसविदालिनमानन तु को मोक्तु सममिलपते ।। अमृत वा मिक्षाम्पृष्ट न मोगमहति विदुषान् ॥१७॥
इति तम्या अङ्गसङ्गे संगोप्यात्मनश्चित्तम् । सवृत्याकार तन्या सकाशे संप्राप्त ॥१७॥
पूर्वस्थिन्या ततम्तयाम्युयित स्थित शय्यायाम् । रामा य क्षामेक पुनरप्युत्तिष्ठति नग्नाथ ॥१७॥
इति प्रतिदिनमप्येव समाषादीन् कगेनि नरनाथ । नो पुनन्तनुसमाग तन सैव विचिन्तयति ॥१७॥
किं कारण नरेन्द्रो मन्दम्नेह प्रटीप इव दत्त्वा । क्षणमेक दर्शन पुनरप्यदर्शनीमवति ॥ १७७ ॥
ततोऽवगृद्य शब्द क्रोति चूडामणेरुपयोगम् । प्रत्रानिवाविद्याया पश्यति विलसितमशेपमपि ॥१७॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
तहवि न पओसलेसपि वहइ तस्सुवरि चिंतए एवं । भोगतरायमेयं तु मज्झ छम्मासगमणिज्ज ॥१७९॥
किंचंतरायमेए भोगा धम्मस्स मोहवसगेहिं । सेविज्जति चुहेहि अणाइअन्भासनदिएहि ॥१८॥
ता एएसि विग्घे सविसेस उज्जमेमि धम्मम्मि । सोच्चिय ज सयलसुहाण कारण इय विचितेचें ॥१८॥
फईयावि महुरकलयंठकंठ सज्झाइ पयट्टइ, कईयावि गहियसुअंधकुसुम देवच्चणि बट्टइ ।
कईयावि बहुभवभमणभावण मणि भावइ, कईयावि सुद्धरम्म जिणधम्मि लीण मणु ठाव ॥१८२।।
इय एव विणोएहिं दिणं गमइ कुमइरहियसहियणसहिया। सामाइयअणुटाणपरा गमइ रयणि अरइरहिया।
अह अन्नदिणे भणिया महल्लियाए रहम्मि सा देवी। किं तइए स नरिंदो मंदसिणेहोच पडिहाइ?॥१८॥
चंपयमाला जपइ चंदकलाणंव रमणरमणीणं । घडणाई विहडणाई पुणोवि घडणाई कालवसा ॥१८५
किञ्च।
चइयवञ्चिय विसया किंपागफलंब विरसपरिणामा।ते जइ सयमेव नसंपडंति ताएत्थ किमजुत्तं?॥१८६।।
सा भणइ होउ एवं किंपुण परपुरिससंगमपवाओ। लोयम्मि तुम्ह वइ सो घट्टइ सुयणहिययाई ॥१८७॥
जंपइ चंपयमाला केण पयारेण तं जणो भणइ । सा भणइ किर रमिज्जइ तुमए विजाहरो कोइ ।।१८८॥
चंपयमाला चिंतइ सच चूडामणीए ज नायं । लोएमि इयं अकित्ती पयासिया तीइ, तो भणइ ।।१८९॥
वह कहावि जइससं सज्जणाणतुम्हारिसाणं वयणाई । परदुक्खदुक्खियाणं हवंतिअइउज्जलाई जहा ।।१९०॥
भणिऊण पसायं सावि उठिया नरवरोवि समयम्मि। वासभवणम्मि पत्तो चमयमालाए इय भणिओ ॥
तथापि न प्रद्वेषलेशमपि वहति तस्योपरि चिन्तयत्येवम् । भोगान्तराय एष तु मम षण्मासगमनीयः ॥१७९॥
किश्चान्तराय एते भोगा धर्मस्य मोहवशगैः । सेन्यन्ते बुधैरनाद्यभ्यासटितैः ॥१८॥
तत.एतेषां विघ्ने सविशेषमुद्यञ्छामि धर्मे । स एव यत् सकलसुखाना कारणमिति विचिन्त्य ॥१८॥
फदापि मधुरकलफण्ठकण्ठं स्वाध्याये प्रयतते, कदापि गृहीतसुगन्धकुसुमा देवार्चने वर्तते ।
फदापि बहुभवभ्रमणभावना मनसि भावयति, कदापि शुद्धरम्ये निनधर्मे लीनं मनः स्थापयति ॥१८२॥
इत्येवं विनोदैदिनं गमयति कुमतिरहितसखीजनसहिता । सामायिकानुष्ठानपरा गमयति रजनिमरतिरहिता ॥
मयान्यदिने भाणिता महत्या रहास मा देवी । किं त्वयि स नरेन्द्रो मन्दस्नेह इन प्रतिभाति ! १८४]
चम्परमाला नस्पति चन्द्रकलानामिव रमणरमणीनाम् । घटनानि विघटनानि पुनरपि घटनानि फालवशात् ।'
त्याच्या एव विषयाः किम्पाफफलमिव विरसपरिणामाः । ते यदि स्वयमेव न संपतन्ति तदाऽत्र किमयुक्तम् ।।
सा मणति मयत्येवं फिन्तु परपुरुषसंगमप्रयादः । लोके तव वर्तते स घट्टते मुजनहृदयानि ॥१८॥
जल्पनि पम्पकमाला फेन प्रकारेण तज्जनो मणति । सा भणति फिल रम्यते त्वया विद्याधरः कोऽपि ॥१८॥
परफमाला चिन्तयति सत्यं चूडामणेर्यज्ज्ञातम् ! लोकेऽीत्यकात्तिः प्रकाशिता तेन, ततो मणति ॥१८९॥
तथा फधमपि यातिध्ये सजनानां युप्मादृशां यदनानि । परदुःपदुःपितानां भवन्त्यत्युज्वलानि यथा ॥१९०॥
मनित्या प्रसाद साप्युत्थिता नरवरोऽपि समये । वासमपने प्राप्तश्चम्पकमालयति माणितः ॥१९॥

·घंपयमालाकहा। नरसिरचूडामणिणो तुह नरइ न कोइ गुणगणं गणिउं । पञ्चक्खदिदोसेवि परियणे जस्स इय करुणा॥ उच्छिभोयणस्सव चत्ते भोगे तए मह तणुस्स । चूडामणीए दाउं उवओग इय मंए नायं ॥१९॥ जह सिज्जाए पुरिसों पिएण दिट्ठो मए सह लुलंतो । लोएवि इय अकित्ती दिन्नुवओगे पुणों नाया ॥ जणपच्चक्खं ता किंचि देह मह नाह दारुणं दिव्वं । जेणेस अयसपडहो वज्जतो विस्मए मज्झ ॥१९५।। दिव्युत्तिन्ना जुत्ति तह नियनाहस्स परिकहिस्सामि । परपुरिसदसण इंदियालतुल्लं जहा मुणइ ॥१९६।। . भणइ निवो कइया तं कायव्वं, भणइ सा पभायम्मि । किं पुण तं, पउरमहल्लयाणं जं संमयं होही ।। एवं होउत्ति तओ भणिउं आपुच्छिउं च तं देविं । विहियतस्समयकिच्चो सुत्तो अन्नत्य गंतूणं ॥१९८।। अह पडिबुद्धो चिंतइ निसावसाणम्मि कहवि दिव्यवसा। जइ एसा न विसुज्झइ ता दुत्तरमम्ह वसणमिणं ।। इय पुणरुतं चिंताउरस्स दोलायमाणहिययस्स । सूइयमह कालनिवेयएण सूरुग्गमसरुवं ॥२०॥ तद्यथा- "मासीस्त्वं निशि राजभक्तहृदयेतीलुिना वज्रिणा, प्रातः शङ्कित एव दिव्यपदवीं गत्वात्मनः शुद्धये । ऊर्वोचापितवार्धितापकतलादाकृप्य मुक्तो बहिः, प्राच्यासौ नृप ! तप्तमापक इव प्रद्योतनो धोतते ॥" इय सोउ परिचिंतइ सुज्झइ एसा सुनिच्छियं दिव्वे । दिवंपि दिव्ववाणीए सूइयं होउ इममेव ॥२०॥ तो विहियगोसकियो सदाविय परिनणं पुरजणं च । धम्माहिगरणिए तह पभणइ एवं जहा भो भो ! ।। चंपयमाला देवी दुस्सीला एरिसो जणपवाओ । देवीए सुओ सा भणइ दिबसुद्धचिंय जिमिस्सं ॥२०३॥ निच्छिओ मं तं पुण तत्तमासओ ता करेह सामग्गिं । भणइ जर्गो पामरवयणमित्तओ किं इमं जुत्तं ?।। नरशिरश्चूडामणेस्तव शस्नोति न कोऽपि गुणगणं गणयितुम् । प्रत्यक्षदृष्टदोषेऽपि परिजने यस्येयं करुणा !! उच्छिष्टभोजनस्येव त्यक्ते भोगे त्वया मम तनोः । चूडामणौ दत्त्वोपयोगमिति मया ज्ञातम् ॥१९३॥ यया शय्यायां पुरुषः प्रियेण दृष्टो मया सह लोठन् । लोकेऽपात्यकीर्तिर्दत्तोपयोगे पुनर्शाता ॥१९॥ जनप्रत्यक्ष तस्मात्किंचिद् देहि मम नाथ ! दारुणं दिव्यम् । येनैपोऽयशःपटहो वाद्यमानो विरमति मम ॥१९॥ 'दिव्योत्तीर्णा युक्ति तथा निननाथं परिकथयिष्यामि । परपुरुषदर्शनमिन्द्रजालतुल्यं यथा जानाति ॥ १९६॥ मणति नृपः कदा तत्कर्तव्यम्, भणति सा प्रमाते । किं पुनस्तत्, पौरमहतां यत् समतं भवेत् ॥१९७॥ एवं भवत्विति सको मणित्वाऽऽपच्छ्य च तां देवीम् । विहिततत्समयकृत्य. सुप्तोऽन्यत्र गत्वा ॥१९८॥ अथ प्रतिबुद्धश्चिन्तयति निशापसाने कथमपि दिव्यवशात्। यद्यपान विशुद्ध्यति तदा दुस्तरमस्माकं व्यसनामिदम् इति भृशं चिन्तातुरस्य दोलायमानहृदयस्य । सूचितमथ कालनिवेदकेन सूरोद्गमस्वरूपम् ॥२०॥ इति श्रुत्वा परिचिन्तयति शुध्यत्येषा सुनिश्चितं दिव्ये । दिव्यमपि दिव्यवाण्या सूचितं भवत्विदमेव ॥२०१॥ ततो विहितप्रातःकृत्यः शब्दयित्वा परिजनं पुरजनं च । धर्माधिकरणिकांस्तथा प्रभणत्येवं यथा मो मोः !॥ चम्पकमाला देवी दुःशीलेशो जनप्रवादः । देव्या श्रुतः, सा भणति दिव्यशुद्धैव जेमिप्ये ॥२०॥ निश्चितो मे तत्पुनस्तप्तमापफस्तस्मात्कुरुत सामग्रीम् । मणति ननः पामरवचनमात्रतः किमिदं युक्तम् ? ॥२०४॥ . .

·सुपासनाहचरिअम्मि:- भणइ नरिंदो जुत्तं अवन्नवाओ जहा तहा लोए । जेण पयट्टो नूणं गरुयाणवि हरइ माहप्पं ॥२०५॥ उत:च . "विरुद्धस्तथ्यो वा भवतु वितथो वा किमपरं, प्रतीतः सर्वस्मिन् हरति महिमानं जनरवः । तुलोत्तीर्णस्यापि प्रकटनिहताशेषतमसो, रवेस्तादृक् तेजो न हि भवति कन्यां गत इति । देवो जाणइ एवं जणेण भणियम्मि दिवठाणम्मि | गंतुं हक्कारावइ महल्लियं पेसिउं देवि ॥२०६।। पारेवि पोसह सा पूएवि विहीए जिणवरिदेवि । सिवियं समारुहेजं. संपत्ता दिव्वभूमीए ।।२०७। अंतरंपि दुलहदेवीपमुहं महल्लियामुहओ। विनविउँ नरनाह, अवलोयइ जवणियंतरिय ॥२०॥ जाओ नयरक्खोहो मिलिओ लोओ वियंभिओ सदो। चंपयमालादेवीए सोहणं अज्ज होउत्ति ।।२०९॥ अह पज्जलिओ जलणो तवियं तवयम्मि तिल्लमइपउरं । कारणिपनिउत्तेहिं पुरिसेहिं पुरो य देवीए । जह जह पजलइ सिही तिल्लं उल्लसइ वहललहरीहिं । तह तह जणहिययाइं तन्निहियाइंच डझंति ॥२११॥ थम्माहिगरणिएहिं पक्सित्तो जाव मासओ तत्थ । ताव सहसत्ति अकम्हा पलयानलसंनिभो अनलो॥ पज्जलिओ सन्चत्तो तडयडरावेहि भरियनहविवरो । खडइडखुडतपासायसिहरतुटुंतकोतडो ॥२१३॥ मापावि पियं पुत्तं पुत्तो जणिपि मिल्लिउँ झत्ति । पासायसेलसालग्गलग्गओ गरुयधाहाहि ।।२१४॥ पुक्करंइ रुपइ विलवइ हा हा हा पुत्त! माइ ! जणसदो । वित्थरिओ तह गयणे सासणदेवीए इय भणियं ॥ कित्तियमित्तं एवं चंदफलानिम्मलाए देवीए । आरोवंताणयस तुम्हाणं अप्परीणं ? ॥२१६॥ इय सुणिर्ड नयरजणो भयभीओ निवडिऊण चलणेसु । चंपयमालाभिमुई एवं भणिउं समारद्धो ॥२१७]] भणति नरेन्द्रो युक्तमवर्णवादो यथा तथा लोके । येन प्रवृत्तो नूनं गुरूणामपि हरति माहात्म्यम् ॥२०५}] देवो जानात्येवं जनेन भणिते दिव्यस्थाने । गत्वा हकारयति वृद्धां प्रेप्य देवीम् ॥२०६॥ पारयित्वा पौषधं सा पूनयित्ता विधिना जिनवरेन्द्रानपि । शिविकां समारय संप्राप्ता दिव्यम्मौ ॥२०७॥ अन्तःपुरमपि दुलर्भदेवीप्रमुखं वृद्धामुखतः । विज्ञप्य नरनाथम्, अवलोकते यवनिकान्तरितम् ॥२०॥ जातो नगरक्षोभो मिलितो लोको विजृम्भितः शब्दः । चम्पकमालादेव्याः शोमनमचं भवत्विति ॥२०॥ अथ प्रज्वलितो ज्वलनस्तापित कटाहे तैलमतिप्रचुरम् । कारणिकनियुक्तैः पुरुषैः परश्च देव्याः ॥२१॥ यया यया प्रज्वलति शिखी तैलमुल्लसति बहललहरीभिः । तथा तथा ननहृदयानि तान्नहितानीव दक्षन्ते ॥२१॥ धर्माधिरणिकः प्रक्षितो यावन्मापकस्तत्र | तावत् सहसत्यकस्मात्प्रलयानलसंनिभोऽनलः ॥२१२॥ प्रज्वलितः सर्वतस्तटतटराव तनमोविवरः । खटखटखटपासादशिरमुट्यस्कोट्टतटः ॥२१३|| मातापि मियं पुत्रं पुत्रो जननीमपि मुस्त्वा झटिति । प्रासादशैलशालामलग्नो गुरुम्वरैः ॥२१॥ पूत्करोति रोदिति पिलपति हा हा हा पुत्र ! मातः ! जनशब्दः। विस्तीर्णस्तथा गगने शासनदेव्यति भणितम् ॥ कियन्मायमेत चन्द्रकलानिर्मलायां देन्याम् । आरोपयतामयशो युप्माकमात्मवैरिणाम् ! ॥२१६॥ इति श्रुत्वा नगरजनो भयमीतो निपन्य चरणयोः । चम्पफमालाभिमुखमेव मणितुं समारब्धः ॥२१॥ .

·घंपयमालाकहा। ओ देवि ! रक्ख रक्खह नयरमनाहंब डझमाणमिणं ! अविणीएसुवि उवनीवगेसु न परम्मुहा गरुया।। यता:- "उपजीरकेषु विमुखाः मुजना न भवन्ति दुर्विनीतेषु । वत्सल्यथितेऽप्यूपसि सुरमिनों शेमयति क्षीरम्" || रापावि पर्यपइ तुझ देवि ! फलिहुज्जलम्मि सीलम्मि । आरोवियं कलंक जमिमेहि जणेहि मूर्हि ॥ तस्सेव पावविसविडविणो कुसुममणुहवंति इह एए । तुज्झ पसायं मोतुं सरणं अन्नो न एआणं ।।२२०॥ चंपयमाला पभणइ जइ मह अरिकेसरिं विमोत्तणं । वसइ मणेवि न अन्नो तो अग्गी एस विज्झाउ ॥ सुत्थावन्य सयलपि होउ डड्दपि उज्झमाणपि । तब्बयणाणंतरओ सासणदेवीए तह विहिय ।।२२२॥ कोहलभत्तीहिं जे तत्य सुरा समागया तेहिं । घुटं जयइ सुसीलं तह मुक्का कुसुमत्रुट्ठीवि ॥२२॥ जयजयरवसंमिस्सो उच्छलिभो देवदुंदुहीसदो । गयणयले य सलीलं पणचियं देवनारीहिं ॥२२४।। धरणियले सन्चत्तो नयरे दिजंति कुंकुमछडाओ । वंदणमालसणाहाई नोरणाई रइजंति ॥२२५॥ अक्खुडिओ पसुडिओ छिक्कतोवि य सवालबुड्ढनणो । जीवउ चंपयमालत्ति जंपिरो वियरए तत्थ।। इय अचम्भुपमवलोइऊण पन्चाइया भयत्तत्था । चिंतेइ अहमणत्थस्स मूलभूयम्हि एयस्स ॥२२७।। ता मह मरण सरणं सहियच्वाई च दुक्खलक्खाई। पावाइ मए पावाई जेण विहियाईणेगाई ॥२२८॥ एयं तु महापावं मन्ने जइ नित्थरामि तत्य गया । अपइटाणं नरयं भगति जं जिणमए निउणागरि२९॥ तहवि हु नियदुचरिय पयासिउं सयललोयपचक्खं । पणमामि महासइपायपंकयाई तहिं गंतुं ॥२३०॥ हे देवि ! रस रस नगरमनाथमिव दद्यमानगिदम् । अविनीतेप्वप्युपजीवकेषु न पराङ्मुखा गुरवः ॥२१८॥ राजापि प्रजल्पति तय देवि ! स्फटिकोज्ज्वले शीले। आरोपितः कलको यदेमिननैमूढैः ॥२१९॥ तस्यैव पापविषविरपिन. कुमुममनुभवन्तीहैते । तव प्रसाद मुक्त्वा शरणमन्यो नैतेपाम् ।।२२०॥ चम्पकमाला प्रभणति यदि ममारिकेसरिणं विमुच्य । वसति मनस्यपि नान्यस्ततोऽग्निरेष विध्यायतु ॥२२॥ सुस्थावस्थं सकलमपि भवतु दग्धमपि दह्यमानमपि । तद्वचनानन्तरतः शासनदेव्या तथा विहितम् ॥२२२॥ कौतूहलमक्तिभ्यां ये तत्र सुराः समागतास्तैः । धुष्टं जयति सुशीलं तथा मुक्ता कुसुमवृष्ट्रिरपि ॥२२॥ जयनयरवसंमिश्र उन्छलितो देवदुन्दुभिशब्दः । गगनतले च सलीलं प्रनर्तितं देवनाराम ॥२२४।। धरणातले सर्वतो नगरे दीयन्ते कुमच्छटाः । वन्दनमालासनाथानि तोरणानि च्यन्ते ॥२२॥ पृष्टो विकोशितः क्षुतयन्नपि सबालवृद्धजनः । जीवतु चम्पकमालेति जल्पनशीलो विचरति तत्र ॥२२६।। इत्यत्यद्भुतमवलोक्यं प्रनाजिका भयत्रस्ता । चिन्तयत्यहमनर्थस्य मूलभूताऽस्म्येतस्य ॥२२७॥ तस्माद् मम मरणं शरणं सोढव्यानि च दु.खलसाणि । पापया मया पापानि येन विहितान्यनेकानि ॥२२८॥ एतत्तु महापापं मन्ये यदि निस्तरामि तत्र गता | अप्रतिष्ठानं नरक भणन्ति यं जिनमते निपुणाः ॥२२९॥ तथापि हि निजदुश्चरितं प्रकाशयित्या सकललोकमत्यक्षम् । प्रणमामि महासतीपादपकजानि तन गत्वा ।

·प सुपासना-चरिअम्मि- एवं तु करतीए संपज्जइ कहवि जइवि मह मरणं । पावभरभारलहुयत्तकारणं तंपि न पणिटुं ॥२३१।। इय साहरामवलंबिय तुरियं गंतृण दिबभूमीए । दुरुज्झियंभुयदंडा सदासमक्खं भणइ एवं ॥२३॥ जयउ जिणसासणमिणं महासईओ महप्पभावाओ । इय पाडिहेरपयडाओ जत्थ दीसति अज्जवि य ।। इय जैपिऊण चंमयमालापाएसु पणमि भणइ | जयइ तुह देवि ! सीलं निचलचित्ताए सम्मत्ते ॥२३॥ 'अजप्पभिई ममावि हु सम्मत्तं हवउ तुह पसाएण । देवगुरुणोय जे तुह ते मञ्झवि होंतु जाजी ।।२३५॥ इय पडिजिपि सम्म चंपयमालाकलंकमवणेडं । निचदुचरियं पयडइ दुकम्मावगमओ ए ॥२३६॥ जह देवीए सईणं सिरोमणीए समं अभिरमतो । विज्जासापत्या दंसिओ मए निवइणो पुरिसों ॥२३७॥ निवपरियणम्मि तह पुरजणम्मि सयलम्मि वइयरो एसो. गमिओ परं पसिद्धिं विजासामत्यओ चेव ॥ अहं तं पुच्छइ राया हेऊ को एत्थ तुज्झ, सा भणइ । मह कूड़कबडदुक्कडकुडीए हेऊ किमनोवि? ॥२३९|| राया जंपइ जह अवितहं तए दुकडं नियं कहियं । हेवि तह कहिजउ अन्नह नूणं विणस्सिहिसि ॥ कित्तियमित्तं एवं सा जपइ दुक्कडस्स एयस्स । अणुहवियव्वाइं मए अज्जवि नरएसु दुक्खाई ॥२४॥ राया जपइ एवं सिंचह रे रे कदंततिल्लेण । घिहिमजवमुद्दा गलइ जेण मणभवणदाराओ ॥२४२।। जाव तहञ्चिय काउं समुट्टिया किंकरा निवाएसं । चंपयमाला जपइ.ससंभमा ताव नरनाहं ॥२४३॥ वारह बारह सापिय ! एए जा किंपि विनवेमि अहं । रन्ना तहेव विहिए चपयमाला इमभणइ ॥२४४॥ एतत्तु कुर्वत्याः संपद्यते कथमपि यद्यपि मम मरणम् । पापभरमारलघुत्वकारणं तदपि न चानिष्टम् ॥२३१॥ इति साहसमवलम्ब्य त्वरितं गत्या दिव्यभूमौ । दूरोन्झितमुजदण्डा सभासमक्ष भणत्येवम् ॥२३२॥ जयतु मिनशासनमिदं महासत्यो महापमावाः । इति प्रातिहार्यप्रकटा यत्र दृश्यन्तेऽद्यापि च ॥२३३।। इति जल्पित्वा चम्पकमालापादौ प्रणम्य भणति । जयति तव देवि ! शीलं निश्चलचित्तायाः सम्यक्त्वे ॥२३४॥ अद्यप्रभृति ममापि खलु सम्यक्त्वं भवतु तव प्रसादेन । देवगुरवश्व ये तव ते ममापि भवन्तु यावजीयम् ।। इति प्रतिपद्य सम्यक्त्वं चम्पकमालाक्लङ्कमपनेतुम् । निजदुश्चरितं प्रकटयति दुष्कर्मावगमत एवम् ॥२३६॥ यया देव्या सतीनां शिरोमणिना सममभिरममाणः । विद्यासामर्थ्याद् दर्शितो मया नृपतये पुरुषः ॥२३७॥ नपपरिजने तथा पुरजने सकले व्यतिकर एपः । गमितः परं प्रसिद्धि विद्यासामर्थ्य एवं ॥२३८॥ अथ तां पृच्छति राना हेतुः कोऽन तव, सा भगति । मम कूटफपटदुष्कृतकुट्या हेतुः किमन्योऽपि ! | राजा जल्पनि यथाऽवितथं लया दुप्कृतं निजं कथितम् । हेतुरपि तथा कथ्यतामन्यया नूनं विनत्यसि || कियन्मात्रमेतत् सा जल्पति दुप्कृतस्यैतस्य !! अनुभविनत्र्यानि मयाऽद्यापि नरफेषु दुःखानि ॥२४१॥ •रामा मल्पत्येतां सियत रे रे तप्यमानतैलेन । पृष्टतानपमुद्रा गलति येन मनोभवनद्वारात् ।।२४२ यावत्तथैव का समुत्थिताः किकरा नृपादेशम् । चम्पकमाला जल्पति ससंग्रमा ताक्द् नरनाथम् ॥२४॥ वारय वारय स्वामिन् ! एतान् यावत्किमपि विज्ञपयाम्यहम्। राज्ञा तथैव विहिते चम्पकमालेद भणति ॥२४॥ ११.स.पा ·चंपयमालाहा। तुम्हारिसाण सामिय ! विवेयवररयणरोहणगिरीण । करुणारससरसीए किमिमीए जुत्तमिय काउं॥ नियपाणचाएणवि परपाणे रक्खि महइ एसी । को कुणइ जीवलोए पिय ! एवं मरणभीरुम्मि ? ।। अन्नं च; R नियदुचरिय इय संकडम्मि को पयडिउं तरह एवं । जिणवयणं जस्स मणे न भावओं परिणय होइ ? ॥ वोलीणा सावत्था जीए विसकंदली इमा आसि । वा वच्छल्लमिपीए जुत्त एसो न दुदाणं ॥२५८|| । उक्तं च "साधर्मिकवत्सलता कल्पलता सकलसंपदा प्रसवे । यस्मात्तस्मात्तत्रैव कृतधियः कुर्वते यत्नम् ॥" जुत्ताजुत्तं नाणइ देविचिय जंपिउं इय नरिंदो । चंपयमालाए समं संपत्तो निययभवणम्मि ।।२४९।। पन्वाइयावि निवुयहियया निसुणेइ पइदिणं धम्म । देवीइ संनिहाणे कुणइ य जहसत्ति गिहिउचिये ।। । पच्छायावदवानलकवलियहियया विसोवओगेण । अह दुल्लहदेवीवि हु इच्छइ नियजीवियं चइउँ ॥२५॥ इय तीए ववसिय नाउमित्य चूडामणीए लहुमेव । तत्तो चंपयमाला संपत्ता तस्समीनम्मि ॥२५२॥ पुन्छइ किं तुम्ह करे पाएसु निवडिऊण सा भणइ । जे किंपिमुणह तुम्भे,को हेऊ, मुणहजंतुन्मे ।।२५३।। जंपइ चंपयमाला एयस्स न होइ एस पडियारो। वज्जइ य अयसपडहो तिण्ह जुण्हुज्जलकुलाणं ॥२५४॥ एवं एवं धम्मं कुणमाणा गमह कइवि दियहाई । पडियारम्मि उवाय इमस्स समए कहिस्सामि ॥२५५।। अश्यारउवयारपरायणाए परछिदपिडणवसणाए।तुझ नमो तुज्झ नमो सफलीकयसुकुलजम्माए ॥२५६॥ युप्मादृशां स्वामिन् ! विवेकवररत्नरोहणगिरीणाम् । करुणारससरस्याः किमस्या युक्तमिति कर्तुम् ? ॥२४५|| 'निजप्राणत्यागेनापि परप्राणान रक्षितुं काहत्त्येषा । कः करोति जीवलोके प्रिय ! एवं मरणभीरौ ! ॥२४६॥ अन्यच्च, 4 निनदुश्चरितमिति संकटे कः प्रकटयितुं शक्नोत्येवम् । जिनवचनं यस्य मनसि न भावतः परिणतं भवति ॥२४॥ अतिक्रान्ता सावस्था यस्यां विषकन्दलीयमासीत् । तस्माद् वात्सल्यमस्या युक्तमितो न दुःखदानम् ॥२४८॥ युक्तायुस्तं जानति देव्येच जल्पित्वेति नरेन्द्र । चम्पकमालया समं संप्राप्तो निनकभवने ॥२४९॥ प्रवाजिकापि निवृतहृदया शृणोति प्रतिदिनं धर्मम् । देव्याः संनिधाने करोति च यथाशक्ति गृयुचितम् ॥२५०॥ पश्चात्तापदवानलकवलितहृदया विपोपयोगेन | अथ दुर्लमदेव्यपि खल्विच्छति निनजीवितं त्यक्तुम् ॥२५१॥ इति तम्या व्यवसितं ज्ञात्वाऽत्र चूडामणिना लघ्वेव । ततश्चम्पकमाला संप्राप्ता तत्समीपे ॥२५२॥. पृच्छति किं तब करे पादयोर्निपत्य सा भणति । यत् किमपि जानीत यूयं, को हेतुः, जानीत यं यूंयम् ॥२५३॥ जल्पति चम्पकमालतस्य न भवत्येप प्रतिकार । वायूते चायशःपटहस्त्रयाणां ज्योत्स्नोज्ज्वलकुलानाम् ॥२५४॥. एवमेवं धर्म कुर्वाणा गमय क्त्यपि दिवसानि । प्रतिकार उपायमस्य समये कथयिष्यामि ॥२९॥ अपारोपकारपरायणाय परच्छिद्रपिधानन्यसनायै । तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमः सफलीकृतसुकुलजन्मायै ॥२५॥ . १व, भीमग्मि।

·१२२. सुपासनांह-चरिअम्मि- इय धरणिनिहित्तसिरा दुल्लहदेवी पुणो पणमिऊण । मह एए चिय चरणा सरणं इय भणिय पुणरुत्तं ॥२५७॥ भणइ ताचिय वयण कस्सवि सुयणस्स सुदृणु ! सच्चरियं । ज अगुणेसुवि सत्तेसु होंति उपयारिणो सुयणा ।। यतः- "निर्गुणेष्वपि सत्त्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः । नहि संहराति ज्योत्स्नां चन्द्रश्चाण्डालवेश्मसु ॥" इयचंपयमालाए सह गुरुपीईए वड्ढमाणीए । दुल्लहदेवीए.नियो चमक्किमओ चिंतए एवं ॥२५॥ सुकुलुप्पत्ती य गुणन्नुया य सम्म इमीए निव्वडिया । वयगस्स इमस्स तहा अत्योवि य परिणओ वाहं।। "वरं ज्वालाकुले वह्नावहाय निहितं वपुः । न पुनर्गुणसंपन्ने कृतः स्वल्पोऽपि मत्सरः ॥" इय एवं सव्वत्थवि समुव्वहंतो गुणेसु वहुमाणं । सविसेसं जिणधम्मे कुणइ पवित्ति पुहइनाहो ॥२६॥ ताहि- पइनगरं पइगाम सन्चत्य जिणेसराण भवणाई । कारेइ निययदेसे विसेसओ सुविहियर्जणस्स ॥२६२॥ भत्तिवहुमाणपुल्यं वसहिपयाणाइएस किचेसु । नियअहिगारियलोयं पयट्टए समयनीईए ॥२६३।। साहम्मियवच्छल्लं परमंग सिवसुहस्स तं 'कुणइ । मुणइ सिद्धंतसारं धरियस्स न मरणयाणवइ ॥२६४॥ सव्यत्यवि घोसाव पडहयपुव्वं अमारिसई च । उम्मुक्कसुकदंडं सावयलोय करावेइ ॥२६५॥ इय देवीए समेओ धम्मपरो पालए सुनीईए । रजमणवज्जकज्जे सज्जमई समयमुज्जमई ॥२६६॥ अह अन्नया कयाई पसवइ पुत्तं पवित्तसुमुहुत्ते । चंपयमाला पुव्यव्य दिणयर अरुणकरचरणं ।।२६७॥ वद्धाविओ नरिंदो पियवईयाए पुत्तजम्मेण । से दिन्नमंगलगं आभरणं मउडपरिवजं ॥२६८॥ तह सा. दासत्ताओ मुक्काणतो य तह.पीहारो । जह जिणपूयापुच्वं वद्धावणयं करायेह ॥२६९॥ इति धरणीनिहितशिरा दुर्लभदेवी पुनः प्रणम्य । ममतावेव चरणौ शरणमिति भणित्वा भूयः ॥२५७|| भणति त्वयैव वचनं कस्यापि सुजनस्य सुतनु ! सत्यापितम्। यद्गुणेष्वपि सत्त्वेषु भवन्त्युपकारिणः सुननाः।।२५८॥ इति चम्पकमालया सह गुस्मीनौ वर्धमानायाम् । दुर्लभदेव्या नृपश्चमत्कृतश्चिन्तयत्येवम् it२५९॥ मुकुलोत्तचिश्च गुणज्ञता च सम्यगल्या निप्पतिता । वचनस्यास्य तथाऽर्थोऽपि च परिणतो बाढम् ॥२६०॥ इत्येवं सर्वत्रापि समुद्वहन् गुणेषु बहुमानम् । सविशेपे जिनधर्म करोति प्रवृत्ति पृथिवीनाथः ॥२६॥ प्रतिनगरं प्रतिग्रामं सर्वत्र जिनेश्वराणां भवनानि । कारयति निजदेशे विशेषतः सुविहितजनस्य ॥२६२॥ भक्तिबहुमानपूर्व वसतिप्रदानादिकेषु कृत्येपु । निजाधिकारिलोक प्रवर्तयति समयनीत्या ॥२६॥ 'साघमिकवात्सल्यं परमाझं शिवमुखस्य तत्करोति । शृणोनि सिद्धान्तसरं धृतस्य न मरणमाज्ञपयंति॥२६॥ सर्वत्रापि धोपयति पटहपूर्वममारिशदं च । उन्मुक्तशुल्कदण्डं श्रावफलोकं कारयति ।।२६५॥ इति देव्या समेतो धर्मपरः पालयति सुनीत्या । राज्यमनवद्यकार्य सजमतिः सततमुपच्छति ॥२६६॥ भधान्यदा कदाचिन्प्रसूने पुत्रं पवित्रं मुमुते । पम्पकमाला पूर्वव दिनकरमरणकरचरणम् ॥२६॥ यर्षितो नरेन्द्रः प्रियंवदया पुत्रजन्मना । तम्य दरमद्गलानमाभरणं मुकुटपरिवर्नम् ॥२६॥ .

·चंपयमालाकहा। तेणवि तहत्ति विहियं पुरिसे संपेसिऊण सव्वत्य । घयचिंघहटसोहाए सोहियं तं पुरंपि कयं ॥२७॥ मासम्मि अइक्कंते नामं पुत्तस्स सुहमुहुत्तम्मि । भुषणाणंदोत्ति कयं महाविभूईए भूवइणा ||२७१।। संगयकलाकलावो वित्तजुओ सयललोयमणहरणो । जुवरायपए रायच ठाविओ सो नरिंदेण ॥२७२।। नत्तो कमेण पुत्तो जाओ वीओवि कुमरकरिसीहो। दुहियावि तहा एक्का जयसुंदरिनामिया जाया । इय वचते काले चंपयमालाए नियपई भणिओ। समओ एस नरेसर ! वयमग्गे गल्यपुरिसाण ॥२७॥ तोभण इनित्रो जुत्तं भणियं तुम्हेहिं किंतु कम्मवसा।तुहमुहकमलविलोयणतिसिओचिय अजवि मयन्छि!। तो पइ तं सा जंपइ मापस नाह ! एरिसं वयणं । अणुसाससु अप्पाण इमेण अणुसासणकमेण ॥२७६।। तयथा: ही ही निहीण रे जीव पाविउँ मणुयनम्ममावि दुलह । हारसि रमणीण कए जाण का चेगिमा ताण?।। तथाहि -- ज मझे तं वाहिनं वाहिं तं हविन्ज जह मझे। रमणीतगुस्स ता होज दुनिवारा सुणपकापा ॥२७८।। कि रमणीयं रमणीतणुस्स चम्मटिरहिरमइयस्स । मुत्तंतपुरीसनसावसाविसप्पंतगंधस्स ? ।।२७९।। मयणअभुल्लिरदुष्टलियेभिल्लसुमहल्लतिक्सभल्लीहि । सो विज्झइ जो गिज्झइ रमणीरमणीयतणुफासे ।।२८०॥ जह अणुरजसि तरुणीयणम्मि तह जइ जिणिदधम्पम्मि । तो तेणेव भवेणं भवक्खओ तुह भवे जीव ।। को अणुरामो का तम्मि भल्लिमा वल्लहम्मि रे जीव ! | जम्मि चलो सम्भावो गयणम्मित्र तडितडकारो! ॥ तथा सा दासत्वाद मुक्ताऽऽज्ञप्तश्च नथा प्रतीहारः । यथा जिनपूजापूर्व वर्धनकं कारय ॥२६९॥ तेनापि तथेति विहितं फुपान् संप्रेप्य सर्वत्र । ध्वंजचिहहदृशोभया शोभितं तत्पुरमपि कृतम् ॥२७॥ मासेऽतिक्रान्ते नाम पुत्रस्य शुममुहूर्ते । मुवनानन्द इति कृतं महाविमूत्या भूपतिना ॥२७॥ संगतकलाकलापो वृत्तयुतः सकललोकमनोहरणः । युवराजपदे राजेद स्थापितः स नरेन्द्रेण ॥२७२।। तक क्रमेण पुत्रो जातो द्वितीयोऽपि कुमाररिसिंहः । दुहितापि तथैका नयसुन्दरीनामिका जाता ॥२७॥ इति प्रजाति काले चम्पफमालया निजपतिर्मणितः । समय एप नरेश्वर ! ब्रतमार्गे गुरुपुरुषाणाम् ॥२७४॥ ततो मणति नृपो युक्तं मणितं युष्माभिः किन्तु कर्मवशात् । त्वन्मुखकमलविलोग्नतृपित एवाद्यापि मृगासि || ततः प्रति तं सा नल्पति मा जल्पा य ! ईशं वचनम् । अनुशाध्यात्मानमनेनानुशासनक्रमेण ॥२७६॥ ही ही निहीन रे जीव ! प्राप्य मनुजजन्मापि दुर्लभम् । हारयसि रमणीनां कृते यासां का चह्निमा तासाम् ॥ यद् मध्ये तद् बहिर्यद् यहिस्तद् मवेद्यदि मध्ये । रमीतनोस्ततो भवेयुर्दनिर्वाराः शुनककायाः ॥२७८॥ किं रमणीयं रमणीतनोश्चमास्थिरुधिरमयस्य । मूत्रान्त्रपुरीपनसावसाविसर्पगन्धस्य ! ॥२७९।। मदनाशनशीनदुर्ललितभिमुमहातीक्ष्णमटीभिः। स विध्यति यो गृध्यति रमणीरमणीयतनुम्पर्शे ॥२८०॥ यथाऽनुरनसि तरुणीनने तथा यदि जिनेन्द्रधौ । ततस्तेनैव भवेन भवक्षयस्तव भवेजीव ! ॥२८॥ १ ख, 'मरिक।

·१२४ सुपासनाद-चरिअम्मि- अद्धच्छिपिच्छिरीहिं अवलाहिं विचलविवेयनेहाहि । असुइगुरुकुट्टियाहिवि जे भंसिज्जति सत्ताओ ॥ • ताण फुसिज्जन लीहा जीहा विउसाण थुणड कि ताण | पुरिसायारघराणं चिंचापुरिसाणव नराणं ॥ ही ही ! अणज्जकज्जज्जयस्स रे जीव ! तुज्झ,कि भणिमो। जिणसासणंपि कहमविलद्धं हारेसि मुहियाए ? ॥ जं विसएसु पसज्जसि भंजसि सुहसीलगरुयवणराई । मत्तकरिब न चेयसि देसणतिक्खंकुसपहारं ॥२८६॥ बहुंतरम्मि भुल्लं हे हियय ! हयास ! जिणमयं लर्छ । विसयसुहाई वंछसि जीयहा पिपसि हालहले ॥ विसधारिओ सि धतूरिओ सि मोहेण किंच टगिओ सि। विसएसुवि जे सुक्खं मग्गसि रेजीव ! जाणतो । थी! तुझ चंगिमा तुंगिमावि धी! धी! गुणाण माहप्पं । जकिर लद्धविवेओवि ववससे भुजिउ विसए । विसया विसंव विसया असिव्व विसया मसिव्व मन्नेसु । मइधारणछेयणकारणाउ जसमयलणाओ य ।। ता खणमवि न खमं ते विसएसु मणो करितु रे, जीव! । सुरचावचंचले जीवियम्मि विसपसु का तहा॥ इय लक्खमणं काउं सयावि झाएज भवसरुवं तु । जेण जरमरणहरणं संवेगरसायणं लहह ॥२९२॥ इय तन्वयणायन्त्रणसंवेयधसुच्छलंतघणपुलओ । पयमालं सप्पणयनिभरं भणइ नरनाहो ॥२९॥ मिच्छत्तकदमाओ.तह उरि पयटिओ पुच्विं । जह इहपरभवसुहकारणेसु अह उज्जओ जाओ ॥२९४}} रज्जधुराधरणसमे संपइ पत्तेवि पुत्तरयणम्मि । पुव्वभूवम्भासाओ रागानलदाहविहुरस्म ॥२९५॥ नियमुद्दसुवण्णकलसुल्लसंतसंवेपरसजलुप्पीलो । पल्हथिओ ममोपरि रायपयावंब अवणेउं ॥२९६] कोऽनुरागः किं तस्मिन् भद्रत्वं वाल्लभ्ये रे जीव । । यस्मिंश्चलः सद्भावो गगन इव तडित्टत्कारः ॥२८॥ अर्धाक्षिद्रष्ट्रीमिरवलाभिषिचलयिकस्नेहाभिः । अशुचिगुरुकोष्ठिकाभिरपि ये भ्रंश्यन्ते सत्त्वात ॥२८॥ तेषां मृज्यतां रेखा जिह्वा विदुषां स्तोतु किं तेषाम् । पुरुषाकारधराणां चञ्चापुरुषाणामिव नराणाम् ॥२८४॥ ही ही ! अनार्यकार्यार्जकस्य रे जीव ! तव किं भणामः । जिनशासनमपि कथमपि लब्ध्वा हारयसि मुधा ॥ यद् विपयेषु प्रसीदसि भनाक्ष शुभशीलगुरुवनराजीः । मत्तकरीबन चेतसि देशनातीक्ष्णाङ्कशप्रहारम् ॥२८॥ मागीन्तरे भ्रष्टं हे हृदय ! हताश ! जिनमतं लब्ध्वा । विषयसुखानि वाञ्छसि जीविता) पियसि हलाहलम्॥ विपघातितोऽसि धत्तरितोऽसि मोहेन किंवा वञ्चितोऽसि । विषयेप्वपि यत्सौख्यं मार्गयसि रे जीव! जानन् । धिक्तव चगिमानं तुङ्गिमानं घिग्घिर गुणानां माहात्म्यम् । यत्किल लम्धधिवेकोऽपि व्यवस्यसि भोक्तुं विषयान् ।। विषयान्विपमिव विषयानसिमिव विषयान्मपिमिव मन्यस्य । मतियातनच्छेदनकारणाद्यशोमलिनकरणाच ॥२९०॥ तस्मात्क्षणमपि न क्षमं ते विषयेषु मनः कर्तुं रे वीव ! सुरचापचञ्चले जीविते विपयेषु का तृप्णा ॥२९॥ इति लक्ष्यमनः कृत्वा सदापि ध्यायेत भवस्वरूपं तु । येन जरामरणहरणं संवेगरसायनं लभध्वम् ॥२९२।। इति तद्वननाकर्णनसंवेगवशोच्छलयनपुलकः । चम्पकमालां सप्रणयनिर्भरं मणति नरनाथः ॥२९॥ मिथ्यात्यकर्दमात् तथोद्धृत्य प्रवर्तितः पूर्वम् । यथेहपरमवमुखकारणेष्वसावुद्यतो जातः ॥२९॥ रान्यधुराधरणक्षमे संप्रति प्राप्तेऽपि पुत्ररत्ने । पूर्वभवाभ्यासाद् रागानलदाह विधुरस्य ॥२९॥ समाला,..समरला १३.स.पी गुगरला।। .

·११ - चंपयमालाकहा। ता सिगं चिय फिजउ अप्पहिअ जा न एइ अपहिय । मरणमसरणपराणं अम्हाणं अश्यमुफयाण ॥ समउत्ति इय वियाणिय वरनाणी वहुमुणीहिं परियरिओ । सुयजलहिनाममूरी समागओ नंदणुजाणे।।. उज्नाणपालएणं कहिए दाऊण पीददाणं से । सत्तदृपयाई गंतुं तदभिमुहं वंदणं कुणड ना२९९।। देवीहिं कुमरेण य अन्नेणवि मंतिपमुहलोएण। परिवरिओ देवेहि इंदोव्व गदंदमाल्टो ॥३०॥ उल्लसियअमंदाणंदपुलयजालेण जडिलियसरीरो पचविहाभिगमेण संपत्तो सरिपासम्मि ॥३०॥ चपयपालादुल्लहदेवीपमुहावरोहपरिवरिओ । सूरिचरणारविंदं नमिई भूमीए उबविट्टो ॥३०॥ तो सजलजलयगजियगहिरसरेणं पसाहए मूरी । सबंपि भवसरूवं सवित्थर निसामे ॥३०॥ मालयलमिलियकरफमलसंपुडो विन्नवेइ नरनाहो । पहु ! दिक्खानाराए उत्तारहि में भवसमुदा ॥३०॥ होउ अविग्यं तुह नरवरिंद ! मा कुणसु कमवि पडिबंधं । तो राया मुणिउग्गहआसन्ने उन्छुबाइम्मि ।। गंतुं सह कुमरेणं देवीहिवि तहय मंतिलोएण । सिंहासम्मि कुमरं दविऊणं भणइ मंतियण ॥३०६॥ एसो भुवणाणदो तुम्ह समक्खं मए नियंपयम्मि । उविभो तह दहव्यो जहा अहं एत्तियं कालं ॥३०७॥ इय वोत्तुं तक्कठे टविओ हारो नियाओ कंठाओ । नियमउडोवि पिणदो तस्स सिरे रयणचिंचइओ ।। का चंदणतिलयं सपरियणो पणमिऊण तं भणइ । एस जणो दहचो तह जह दिटो मए पुल्लिं ॥३०९॥ जहमह आणा सिरसा पडिच्छिया तह इमस्स नरवइणो। सम्म पडिच्छियच्वाइय भणियो परियणो तत्तो। निजमुखमुवर्णकलशोल्लसत्सवेगरसजलसपात । पर्यस्तो ममोपरि रागप्रतापमिवापनेतुम् ॥२९॥ तस्माच्छीघ्रमेव क्रियतामात्महित यावन्नैत्याप्रथितम् । मरणमशरणपराणामस्माकमकृतसुस्तानाम् ॥२९७॥ समय इतीति विज्ञाय वरज्ञानी बहुमुनिमि परिकरित । श्रुतजलधिनामसूरि समागतो नन्दनोद्याने ॥२९८॥ उद्यानपाल केन कथिते दत्त्वा भीतिदान तस्मै । सप्ताप्टपदानि गत्वा तदभिमुख वन्दन करोति ॥२९९॥ देवीमि कुमारेण चान्येनापि मन्त्रिप्रमुखलोकेन । परिवृतो देवरिन्द्र इव गजेन्द्रमारूढ ॥३०॥ उत्लसितामन्दानन्दपुलकजालेन रिलितशरीर । पञ्चविषाभिगमेन संप्राप्त सूरिपाश्वे ॥३०॥ चम्पमालादुर्लभदेवीप्रमुखावरोधपरिवृत । सूरिचरणारविन्द नत्वा भूम्यामुपविष्ट ॥३०२॥ तत सजलजलदगर्मितगभीरस्वरेण प्रकथयति सूरि । सर्वमपि भवस्वरूपं सविस्तर तन्निशम्य ॥३०॥ भालतलमिलितकरकमलसपूटो विज्ञपयति नरनाथ । प्रों। दीक्षानात्तिारय मा भवममुद्रात् ॥३०॥ भवत्वविन्न तव नरवरेन्द्र ! मा कुरप्व कमपि प्रतिबन्धम् । ततो राना मुन्यवमहासन्न इक्षुवाटे ॥३०॥ गत्वा संह कुमारेण देवीभिरपि तथा च मन्त्रिलोकेन । सिंहामने कुमार स्थापयित्वा भणति मन्त्रिजनम् ॥३०॥ एष मुवनानन्दो युप्माक समक्ष मया निनपदे । स्थापितस्तथा द्रष्टव्यो यथाहमेतावन्त कालम् ।।३०७|| इत्युक्त्या तत्कण्ठे स्थापिनो हारो निजात्कण्ठात् । निजमुकुटोऽपि पिनद्धस्तस्य शिरसि रत्नमण्डित ॥३०॥ कृत्वा चन्दनतिलक सपरिजन प्रणम्य त भणति । एप जनो द्रष्टव्यस्तया यथा दृष्टो मया पूर्वम् ॥३०९॥ यया ममाज्ञा शिरसा प्रतीष्टा तथास्य नरपते । सम्यक् प्रत्येष्टव्येति मणित परिजनस्तत ॥३१०॥ - ·सुपामनाह-चारअम्मि:- दुल्हदेवीचपयमालापमुहाहि सयलदेवीहि । आसीसामुहलाई तस्स को अक्सयक्लेवो ॥३१॥ 'भणइ य चंपयमाला कमागयं जाय ! रज्जरिणमेयं । तइ संकमियं पिउणां नित्थरियवं पयत्तेण ॥३१२॥ पुत्तय ! लोए भन्नति अत्यसत्येसु तिनि पुरिसत्या । तेसुपि अत्यकामा धम्माउचिय लहिज्जति ॥३१३॥ -परमत्यम्मि उमुच्चिय मोक्खस्सवि कारण न उण इयरे । ते निसेविया भवदुहिकहेउं भवंति तो ॥३१४॥ पुरिसत्यत्तं कि तेस, होइ धम्मोविचच्छ ! पुरिसत्यो। सोचिय जोखलु भणियोजिणेहिं गयरायदोसेहिं ।। तावच्छ ! तए अप्पा पयट्टियव्वोऽपमचचित्तेणं । तह नियवचसमाणो लोओवि जिर्णिदधम्मम्मि ॥३१॥ . नय शेयधम्मवाहाए होइ एमोवि, तत्थवि पयत्तो । नो मोत्तच्चो रद्दइ जेण अवत्योचियं सव्यं ॥३१७|| सव्वकलाकुसलस्सवि पत्तट्टरसवि निर्णिदधम्मम्मि । जा तुह सिक्खा सच्चं अवचनेहस्स तं ललियं ॥ * इय तीसे उवएसे पाउं सवर्णजीहिं अमर्यव । भुवणाणंदनरिंदो उढे पणमइ नरिंदं ॥३१९॥ तह देवीओवि, तत्तो तेणाणुगओरिकेसरिनरिंदो । देवीहिं परियणेण य वंदइ गंतु मुर्णिदपए ॥३२०॥ . तह गिण्हइ अक्खेयेण मोक्खसोक्खाभिकंखिरो दिक्खा चंपयमालापमुहावरोहरमणीहि परियरिओ॥३२१॥ पञ्चाइया मुलसावि हुतीए गुरू संकरोवि सयलेण। सह परियणेण गिग्दइ दिक्ख गुरुसायमृलम्भि।।३२२।। चंपयमालापभिई अजाउ ममप्पियाउ मयहरीए।सिरिआणदमिरीए संजयसिरीएव्च पञ्चवर्ख ॥३२३।। भुवणाणनियोवि हु वंदेड जिणवरं मुर्णिदे य। संपत्तो नियभवण हरिसविसायाउलो धणियं ॥२४॥ दुर्लमदेवीचम्पकमालाप्रमुखाभिः सकलदेवीभिः । आशीर्मुखराभिस्तस्य कृतोऽक्षवाक्षेपः ॥३११॥ भणति च चम्पकमाला क्रमागतं जात ! राज्यमेतत् । त्वयि संक्रमितं पित्रा निस्तरीतन्यं प्रयत्नेन ॥३१२॥ पुत्रफ ! लोके मण्यन्तेऽर्थशास्त्रेषु त्रयः पुरुषार्थाः । तेवयर्थकामौ धर्मादेव लम्यते ॥३१॥ परमार्थतन्तु स एव मोसस्यापि कारणं न पुनरितरौ । यत्तौ निपेविती भवदुःखैकहेतु भवतस्ततः ॥३१॥ पुरुषार्थत्वं किं तयोः, भवति धर्मोऽपि वत्स ! पुरुषार्थः । स एव यः खलु भणितो जिनैर्गतरागद्वेषैः ॥३१॥ तस्माद् वत्स ! त्वयात्मा प्रवर्तितत्र्योऽप्रमत्तचित्तेन तथा निजापत्यसमानो लोकोऽपि जिनेन्द्रधर्मे ॥३१॥ न च राजधर्मवाघया भवत्येषोऽपि, तत्रापि प्रयत्नः । नो मोक्नत्र्यो रानते येनावस्थोचितं सर्वम् ॥३१७॥ .सर्पकलाकुशलस्यामि यहुशिक्षितस्यापि जिनधर्मे । या तव शिक्षा सत्यमपत्यस्नेहम्य तल्ललितम् ॥३१८॥ इति तस्या उपदेशान् पीत्वा श्रवणानलिभ्याममृतमिव । भुवनानन्दनरेन्द्रं उत्याय प्रणमति नरेन्द्रम् ॥३१९॥ तथा देवीरपि, ततम्नेनानुगतोऽरिकसरिनरेन्द्रः । देवीभिः परिजनेन च वन्दते गया मुनीन्द्रपादान् ॥३२०॥ तथा गृहात्यक्षेपण मोक्षसौरव्याभिकासनशीली दीक्षाम् । चम्पकमालाममुन्नावरोघरमोभिः परिकरितः।।२३१॥ प्रनानिकर मुलसापि हि तम्या गुरुः शङ्करोऽपि सकलेन । सह परिजनेन गृहाति दीक्षा गुरुपादमूले ॥३२२।। . पम्पफमालापमृत्य आयाः समर्पिता महत्तरायैः। श्रीमानन्दनिय संयमश्रिया इव प्रत्यक्षम् ॥१२॥ मुचनानन्दनृपोऽपि नलु वन्दित्वा जिनवरं मुनीन्द्रांधा संप्राप्तो निजभवनं हपविपादाकुलो वादन ॥१२॥ , - , ·चपयमालाकहा। चिंतइ तओ फिमेसा नैयरी अन्ना गिद्दपि अन्नयरं । अन्ने यते पएसा जे पिउणा भृसिया हुंता ॥३२५|| जह गयण रयणीए रहियं रयणीयरेण न हु सोहं । धरइंतहा नगरमिण अहिये तारण परिचत्त ॥३२६।। कालेणगलियसोगो पारइ रज्जं जणाण कयचोज । सिरिभुवणाणदनिवो अकमियासेसरिउचक्को ।।३२७॥ अरिकेसरिमुणिरामी राईदिवसपि रड सुत्तत्थं । सुत्तत्यतदुभयविऊ जाओ कालेण गीयत्यो॥३२८॥ सरिसंयम्मि गुरूहि विओसह दिक्खिओ य सव्यो सो। मुणिसाहुणीण वग्गो परिवारत्तेणणुनाओ। विहरंतस्सवि य तमो खीणवाइकम्मतमनियरे । सझाणसेलसिहरे उइओ वरक्वलदिणिटो ॥३३०॥ पडियोहिवि भविपनणं मुहरं, आउक्खयम्मि सेलेसि । आरुहिउँ अरिक्सरिमूरी परमप्पय पत्तो ॥३३१॥ दुल्लइदेवीसुलसापमुद्दाहिं साहुणीहिं परियरिया । एकारस अंगाई चपयमालावि परिपढइ ।।३३२॥ ठविया पवित्तिणिपए विहरइ मुहाए विविद्दतवनिरया । निरयाइदुइपरंपरमवणिती भूरिभवियाण ॥३३॥ अह सा गुरसुस्मूसविसोहियकम्ममल, यावञ्चसमुज्जमरुभियतमपडल। सह अउच्चारणकमि खरगसेहि वरवि, मोहमहोयहि लीलह अइत्तर तररि ॥३३॥ चरणुवरतअगजियअंतररियलिण, तिहुयणु नियवि समग्गु विनिम्मचलिण। तीसदिवसअणसणिण सुसाहुणिपरिगरिप, मोरसुठाणि अक्खेविण चंपयमाल ठिय ॥३३०।। ।। ॥ इति सम्यक्त्वप्रशंसायां चम्पकमालाक्थानक समातम् ।। चिन्तयति तत स्मेिपा नगर्यन्या गृहमप्यन्यतरत् । अन्ये च ते प्रदेशा ये पित्रा भूपिता अभवन् ।।३२६॥ यथा गगन रजन्या रहित रजनीकरण न.हि शोमाम् । घरति तथा नगरमिदमरिक तातेन परित्यक्तम् ॥३२६॥ फालेन गलितशोक पालयति राज्यंजनाना कृनाश्चर्यम् । श्रीमुवनानन्दनृप आगन्ताशेषरिपुचक्र ॥३२॥ अरिकेसरिमुनिराजो रात्रिदिवममपि करोति सूमर्थम् । सूत्रार्थतदुभयविज्जात कालेन गीतार्थ ॥३२८॥ सूरिपदे गुरभि स्थापित सह दीक्षितश्च सर्व स, मुनिसाध्वीना वर्ग परिवारत्वेनानुज्ञात ॥३२९।। विहरतोऽपि च तत क्षीणघातिकर्मतमोनिकरे । सद्ध्यानशैलशिखर उदितो वरकेवुलदिनेन्द्र ॥३३०॥ प्रतिसोध्य भविकलन सुचिरम्, आयु क्षये शैलेशीम् । आरह्यारिकेसरिसूरि परमपद प्राप्त ॥३३१॥ दुर्लभदेवीसुलसाप्रमुग्नामि सान्वीभि परिकरिता । एकादशाङ्गानि चम्पकमालापि परिफ्नति ॥३३२॥ स्थापिता प्रवर्तिनीपदे विहरति वसुधाया विविधतपोनिरतां । निरयादिदु खपरम्परामपनयन्ती भूरिमविकानाम् ।। अथ सा गुस्शुश्रूपाविशोषितकर्ममला, वैयावृत्त्यसमुद्यमरुद्धतम पटला । सहापूर्वकरणम्मेण क्षपणिं कृत्वा, मोहमहोदधि लीलयाऽतिदुस्तर तीा ॥३३४॥ चरणोपरततागन्जितान्तररिपुवलेन, त्रिमुवन दृष्टा समग्र विनिर्मलकेवलेन । त्रिंशदिवसानशनेन सुसाध्वीपरिगरिता, मोसम्यानेक्षेपेण चम्पकमाला स्थिता ॥३३६|| ,

·जह गहगणाण गयणं आहारो-रोहणो य रयणाण। सिंधूणं जह जलही तह सम्मत्तं सिवसुदाण ॥१॥
जह उपसमो मुणीण चाओ विइवीण सीलामत्थीण| तह सम्म गिहिणो जइणो यवि भूसर्ण परसे
संकाए जिणधम्मे सचे देसे य मइलिए तम्मि । जायइ बिद्दलं सयलंगुटाण मणिरहस्से ।।३।।
तथाहि
- महुरानामेण पुरी अस्थि पसिद्धा जयम्मि भमरहिया। वित्तमुपवित्तपत्ता लच्छीनिवासा कमलिणिव्या४॥
तत्थस्थि अस्थिमणवंछियत्यसंपूरणेक्कसमणो । वेसमणो वरसिट्ठी सम्माट्टिी पुरगरिहो ॥५॥
स्वेण रूविणी इव रूविणिनामेण रोहिणी तस्स | मिच्छत्तमोहियमई तहावि सा भत्तुपो इट्टा ॥६॥
ताणं च दुन्निपुत्ताजाया समयम्मि सुंदरतरंगा । मणिसिंहनामो पढमो वीओउण मणिरहो नाम||७||
'ताणं च परोप्परपीइपगरिसो वढिओ तहा कहवि । जह रामलक्खणाण निसुणिज्जइ समयसत्येसु ॥८॥
अह अनया कयाइ जुगवं जमुणानईए कूलम्मि । कीलंताणं ताण चारणसमणो तहिं पत्तो ॥९॥
मयणव मुत्तिमतं नं दट्ट् जणियलोयणाणदा । गुरुभत्तिपगरिसेणं नमंसिउं दोवि उपविष्टा ॥१०॥
तो धम्मलाभपुव्वं मुणिणा संभासिओ विसेसेण | पारद्धाधम्मकहा तेसि हियट्ठाए जिणभाणिया ॥११॥
इह भो भद्दा ! भवसायरम्मि तुम्भेहिणोरपारम्मि । जुगसमिलानाएण कहवि भमतेहिं मणुयत्तं ॥१२॥
पत्तं आरियखिने जाइकुलाईहिं संगयं इन्हि । सवशुग्गहोवि एसो संपत्तो तुम्ह पुन्नेहि ॥१३॥
अनपि हु कल्लाणं सव्वं संसारवासिजीवाणं । संपाडिज्जई पुन्नेण चैव केणावि भणियं च ॥१४॥
यथा महगणानां गगनमाधारो रोहणश्च रत्नानाम् । सिन्धूनां यया जलधिस्तथा सम्यक्त्वं शिवमुखानाम् ।।
यथोपशमो मुनीनां त्यागो विमविनां शीलं स्त्रीणाम् । तथा सम्यक्त्वं गृहिणो यतिनश्यापि भूपणं परमम् ॥२॥
शङ्कया जिनधर्म सर्वतो देशतश्च मलिनिते तस्मिन् । जायते विफलं सकलमनुष्ठानं मणिरयस्येव ॥३॥
मथुरा नाम्ना पूर्यस्ति प्रसिद्धा जगति भ्रम-र-हिता । वृत्तमुपवित्रपा(प)त्रा लक्ष्मीनिवासा कमलिनीव ॥४॥
तत्रात्यर्थिमनोवान्छितार्थसंपूरणैकपैनमणः । वैश्नमणो वरश्रेष्ठी सम्यम्घाटः पुरगरिष्ठः ॥९॥
रूपेण रूपिणीय रूपिणीनाम्ना गेहिनी तस्य । मिथ्यात्वमोहितमतिस्तथापि सा भर्तुरिष्ट ॥६॥
तयोश्च ही पुत्रौ जाती समये सुन्दरतराङ्गो । मणिप्तिहनामा प्रथमो द्वितीयः पुनमीणरयो नाम 18
"तयोश्य परम्परमीतिपकों वर्धितस्तथा कथमपि । यथां रामलक्ष्मणयोः श्रूयते समयशास्तेषु ॥८॥
अमान्यदा कदाचिद्युगपद् यमुनानद्याः कूले । कोडतोस्तयोश्चारणश्रमणस्तस्मिन् प्राप्तः ॥९॥
मदनमिव मूर्तिमन्तं तं दृष्ट्वा ननितलोचनानन्दी । गुरुमक्तिप्रकर्षण नमस्यित्वा द्वाक्प्युपविष्टौ ॥१०॥
ततो धर्मलाभपूर्व मुनिना संभापितो विशेषेण । प्रारम्या धर्मकथा तयोहितार्थ निनमणिता ॥११॥
इह मो भद्राः ! भवसागरे युष्माभिरनादिपारे । युगसमिन्ज्ञातेन कथमपि भ्रमद्भिर्मनुनत्यम् ॥१२॥
मातमार्यक्षेत्रे नातिकुलादिभिः संगतमिदानीम् । श्रवणावग्रहोऽप्येप संप्राप्तो युप्माकं पुण्यः ॥१३॥
अन्यदपि स्पष्टु कल्याणं मां संसारयासिजीवानाम् । मंगगते पुण्यनैव, फेनापि मणिनं च ॥१४॥

·मणिसिंहफहा। ૨૨ " यद्वपुरतिरमणीयं स्त्रीननकमनीयमनभिमनीयम् । यत्साम्राज्यमखण्डं तसंण्डं धर्मलमिसोः।" एवंच किसीए कडंगरंव, परमत्यो फल मोरखो । धम्मस्स सुचिन्नस्सेह अपिनहोसोयनिणमणिभो ।। तत्तो अपत्तपुव्वे निणधम्मे सम्ममायरं कुणह । जेण दुहलहरिरुदै मयसमुई लहुं तरह ।।१६।। सो दुविगप्पो कहिओ जिणेहि जियरागदोसमोइहिं । साहुगिहिमेपभिन्नो पदमो य मन्चपाइयो॥१ वीओ वारसमेओ मूलं दुण्ईपि तैसि मम्मत्त । तं संकाइविमुक्त जीवाइतत्तसदहणं ॥१८॥ सुरनरवरकयसेवो अरिहं देवो सुसाहुणो गुरुणो । इय सम्मत्तं वृत्तं तबिवरीयं तु मिन्छत्तं ॥१९॥ भालयलमिलियकरकमलसंपुडो विनइ तं साहूं। मणिसिहनामा नमिउ भय ! पढमस्म अममत्या ॥२०॥ वीयस्सवि असमत्था तहावि तुह दंसणं अमोहति । पसिय सम्मत्तमित्तो दिनउ अम्हाण जिणधम्मो । जइ जोगया मुणीसर! अम्हाणं अत्यि, तो मुणी भणइरियणाण महग्याणविरयणनिहीवि हुन किटाणं?।।. इय भणिऊणं मुणिणा करुणारसवासियंतकरणेण । भारोवियं विहीए सम्मत्तं ताण दोण्इंपि ॥२३॥ तहकहिया तस्स गुणा सवित्यरं साहिया य दोसावि । तकारयाण कडि मुरनारयमुक्रवदुक्साई ॥२४॥ उप्पइओ मुणिवमहो तैवि य पत्ता नियम्मि गेहम्मि । पिउणो कहति जह अन्ज ताय! जमुणानईकूले ।। सम्मत्तमूलपसरियसुद्धमहन्वयविसालखघालो । सप्पसग्समिइगुत्तीमहल्लसाहो दमपवालो ॥२६॥ सुरनरसुहकुसुमड्दो गुणगंघइढो न रायदवदड्ढो । सउणनणणियसद्दो मोक्खफलइडो खमारदो ॥२७॥ भवगिम्हतवियनणकयनिव्वुइदेसणसुसीयलच्छाओ। पण्यनगकप्पविडवी अम्हेडिं मुणिवरो दिट्टो||२८॥ एतच कृप्यास्तृणमित्र, परमार्थतः फलं मोक्षः । धर्मस्य सुचीर्णम्येहावितथः स च निनभणितः ॥१५॥ ततोऽप्राप्तपूर्वे जिनधर्म सम्यगादरं कुरुत । येन दुःखलहरीरुद्रं मवसमुद्रं लघु तरत ॥१६॥ स द्विविकल्पः कथितो जिनर्नितरागद्वेषमोहैः । साधुगृहिभेदमिन्नः प्रथमश्च महात्रतादिकंः ॥१७॥ द्वितीयो द्वादशमेदो.मूलं द्वयोरपि तयोः सम्यक्त्वम् । तञ्छादिविमुक्त जीवादितत्त्वश्रद्धानम् ॥१८॥ सुरनरवरकृतसेयोऽर्हन् देवः सुसाघवो गुरवः । इति सम्यक्त्वमुक्तं तद्विपरीतं तु मिथ्यात्वम् ॥१९॥ भालतलमिलितकरकमलसंपुटो विज्ञपयति तं साधुम् । मणिसिंहनामा नत्वा भगवन् ! प्रथमायासमयीं ॥२०॥ द्वितीयायाप्यसमर्थी तथापि तव दर्शनममोयमिति । प्रसद्य सम्यक्त्वमात्रो दीयतामावाभ्यां जिनधर्मः ॥२॥ यदि योग्यता मुनीश्वर ! भावयोरस्नि, ततो मुनिर्भणति रलानां महाणामपि रत्ननिधिरविहिन कि स्थानम् !! इति भणित्वा मुनिना करुगारसवासितान्तःकरणेन । आरोपित विधिना सम्यक्त्वं तयोर्द्वयोरपि ॥२३॥ तथा कथितास्तस्य गुणाः सविस्तरं कधिताश्च दोषा अपि । तन्कारकाणां कययित्वा सुरनारकमुखदुम्मानि ॥ उत्पतितो मुनिवृषभस्तावपि च प्राप्ती निजे गेहे । पितरं कथयतो यथाऽद्य तात! यमुनानदीकूले ॥२५|| सम्यक्त्वमूलप्रसृतशुद्धमहानतविशालम्कन्धः । सप्रसरसमितिगुप्तिमहाशाखो दमप्रवालः ॥२६॥ सुरनरमुखकुसुमाढ्यो गुणगन्धाट्यो न रागवदग्धः । शकुन(द)जनननितशब्दो मोक्षफलान्यो क्षमादः ॥२७॥ . गपंचा ·सुपासनाह-वरिअम्मि- मोक्तमहातरुवीय तेणं अम्हाण हिययखित्तेसु । सम्मत्त निहिऊण सि सद्धासुद्दजलेण ॥२९॥ तो सेट्टी येसमणो मणम्मि तुदोवि पभणए एवं । जुत्तं तुम्हेहि कय जइ जणणीबहुमय होही ॥३०॥ तो ताणं जगणीए भणिय भो डिम्भगा जहिच्छाए। पुरपउरपरिसराई समाई सरियाण पुलिणाई ॥३१॥ इत्यागया गया इवं निरकुंसा भंगडिऊण सच्छंद । निक्खणिया नियहट्टे किं नो चिट्ठह रे दुट्ठा ! ॥३२॥ कोऽवसरो तुम्हाणं संपइ धम्मस्स सवणगहणेसु ?। मोत्तुं नियवाणिज अन्नं नो किंपि कापलं ॥३३|| तो जेट्टो जणणीए सुणि वयणाणि जपए एवं । न पुणोवि इमं काहं खमसु महं महपसाएण ॥३४॥ पीओ पुणो विचितइ करम्मिचितामणि कहविपत्ती किं चयइ कोविओ कोवि कहवि नियजीयविगमेवि !, कैणवि कारुणिएणं अमयरस पाइओ महारोगी । सो य पइसणमणुहवइ लाघवं तेण रोगस्स ।।६।। तो तमणस्वपरायणपियजणवयणेण वमउ कि रोगी?। तो भणउकिपि जणणी धम्म न चएमिजीवतो।। पत् अपत्नपुवं सम्मत्तं जं मए इमं तस्स । चिट्ठउ जणणी इण्डिं वहवंधणमारणकरावि ॥३८॥ अनोवि कोइ सकइ जक्खो रक्खो न अहव सहसक्खो । मंचालेउंचलिओवि पलयपवणोव्य सुरसेलं ।।३९।। इय तीए नियमो सो गच्छइ जिणभवणसाहुवसहीस । पूयइ वंदइ गिहजिणपडिमाउ तिसंझमुवउत्तो ५० जिहो भणइ जणणीएणिहमेयं करेसु मा बच्छ ! ! घरजिणपडिमापूया तारण कयावि सा न कया॥४१॥ तं मणिरहो रहम्मी पभणइ एवं कयम्मि किर जगणी । अणुयत्तियाभविस्सइ इयं तुह भावो न सो जुत्तो ।। भवग्रीष्मतप्तजनकृतनिर्वृतिदेशनसुशीतलच्छायः । प्रणतजनकल्पविटपी भावाभ्यां मुनिवरो दृष्टः ॥२८॥ मोक्षमहातरुबीनं तेनावयोर्हदयक्षेत्रयोः । सम्यक्त्वं निधाय सिक्तं श्रद्धाशुमजलेन ॥२९॥ . ततः श्रेष्ठी वैश्रमणो मनसि तुष्टोऽपि प्रभणत्येवम् । युक्तं युवाभ्यां कृतं यदि जननीबहुमतं भवेत् ॥३०॥ ततस्तयोर्जनन्या भणितं भो डिम्भको ! यदृच्छया । पुरप्रचुरपरिसरेषु सरस्सु सरितां पुलिनेषु ॥३१॥ पत्रागतौ गनाविध निरंकुशा भ्रान्त्वा स्वच्छन्दम् । निप्खातौ निजहट्टे कि नो विष्ठत रे दुष्टो ? ॥३९॥ कोऽवसरो युधयोः संप्रति धर्मस्य श्रवणग्रहणयोः ! । मुक्त्वा निजवाणिज्यमन्यन्नो किमपि कर्तव्यम् ॥३३॥ ततो ज्येष्ठो जनन्याः श्रुत्वा वचनानि जल्पत्येवम् । न पुनरपीदं करिष्ये क्षमस्व मां महाप्रसादेन ॥३४॥ द्वितीयः पुनर्विचिन्तयति करे चिन्तामणि कथमपि प्राप्तम्। किं त्यजति कोविदः कोऽपि कथमपि निगजीवितविगमेकि। केनापि कारणिकेनामृतरसं पायितो महारोगी । स च प्रतिक्षणमनुभवति लाघवं तेन रोगस्य ॥३६॥ ततस्तं रोषपरायणप्रियजनवचनेन वमतु किं रोगी ! । ततो भणतु किमपि जननी धर्म न त्यनामि जीवन् ॥३७॥ माप्तमप्राप्तपूर्व सम्यस्त्वं यन्मयेदं तस्य । तिष्ठतु जननीदानी वमन्धनमारणकरापि ॥३८॥. 'अन्योऽपि कोऽपि शक्नोति यक्षो रक्षो नाथवा सहसाक्षः।मां चालयितुं चलितोऽपि प्रलयपवन इव सुरशैलम्।। इति तस्या निर्भयः स गच्छति जिनभवनसाघुवसतिषु । पूजयति वन्दते गृहजिनप्रतिमालिसंध्यमुपयुक्तः ॥४०॥ ज्येष्टो भणति जनन्या अनिष्टमेतत् कार्माि वत्स ! । गृहनिनप्रतिमापूजा तातेन कदापि सा न कृता ॥४१॥ १क.'

·। मणिसिंहकहा। एवं च करतेणं एईए दुरासयम्मि बहुमाणो । संजणिो होज्ज मए निबंधण दुक्खलक्खाणं ॥४३॥ . जंपि तुम्हेहिं चत्ता सुधम्मकिरिया इमीए क्यणेणं । तंपि न जुत्तं जम्हा इमीए एसो न उवयारो ॥४॥ किंतु इमो उवयारो जे निणयम्मे उविजए एसा । तं तु सयं अचयंताण चैव संगच्छए नूणं ॥४५॥ किञ्च। न हु जिणधम्मो लम्भइ पइजम्मं नेय तारिसो सुगुरू । तम्हा निस्संकं चिय कुण धम्मं किं च जणणीए?॥ किंच जणणी न जणणी पियावि न पिया न बंधवो बंधू । नय तं मित्तं मित्तं जं जिणधम्माउ भंसेइ ।। धम्मोषि न खल अन्नो रम्मो परमत्यओ इमं मोक्तुं । जं जीवदयामूलो सा जीवदया य नन्नत्य ॥४॥ देवोवि निणवरोचियजो विभमसंभमेहि परिमुक्को । अन्ने तयागमेमुवि विभमसहिया जो भणिया ॥४९॥ किश्च। जणणी जणओ जाया भायापभिईणि भवपरावचे । न हि समगर्मिति एत्तो भईयभवसंभवाणीव.॥५०॥ थम्मायम्माण फलं जम्मंतरसंचियाण पुण पपडं । रिद्धिसमुधुरनिद्धणकुलसंभवओ जहासंसं ॥५१॥ निहो पभणइ को वच्छ ! पंचओ, जं जिणेवि संदेहो । चिट्ठर ता तद्धम्मो न हु कनं कारणाभावा ।। इयं संकायणपके सुतं तं नाउँ मणिरहो भणइ । तुह खयरविसेणस्सव बहुदुइसहणं भवे होही ।।५३।। तथाहि- अत्यि सुपसिद्धविना विजासागसहस्सनचलणा । मंतसरोरुहसरसी देवी पउमाबई नाम ॥१४॥ जिणभवणवहिं बहुरुवरुइरमीसरगिहंव रयंणड्ढं । अट्ठावयगिरिसिहरे तम्भवणं अत्यि रमणीयं ॥५५॥ तं मणिरयो रहसि प्रमणत्येवं कृते किल जननी । अनुवृत्ता मविष्यतीति तव भावो न स युक्तः ॥४२॥ एवं च कुर्ववैतम्या दुराशय बहुमानः । सननितो भवेद् मया निवधनं,दुःखलक्षाणाम् ॥४३॥ यदपि युप्मामिस्त्यक्ता सुधर्मक्रियाऽस्या वचनेन । तदपि न युक्तं यस्मादस्या एष नोपचारः ॥४४॥ फिन्त्वयमुपचारो.यजिनवौ स्थाप्यत एपा । तत् तु स्वयमत्यजतामेव संगच्छते नूनम् ॥४५॥ न खलु जिनधर्मो लभ्यते प्रतिजन्म नैव तादृशः सुगुरुः । तस्मानि शङ्कमेव कुरु धर्म किं च जनन्या ? ॥४६॥ किश्च जननी न जननी पितापिन पिता न वान्धवो वन्धुः । नत्र तन्मित्रं मित्वं यज्जिनधर्माद् ग्रंशयति ॥१७॥ धर्मोऽपि न खल्वन्या रम्यः परमार्थत इमं मुक्ता ! यज्जीवदयामूलः सा जीवदया च नान्यत्र ॥४८॥ देवोऽपि जिनवर एव यो विम्रमसंभ्रमैः परिमुक्तः । अन्ये तदागमेष्वपि विभ्रमसहिता यतो मणिताः ॥४९॥ जननी जनको जाया भ्रातृप्रभृतीनि भवपरावर्ते । नहि समकं यन्तीतोऽतीतभवमभचावीच ॥१०॥ धर्माधर्मयोः फलं जन्मान्तरसंचितयोः पुनः प्रकटम् । ऋद्धिसमुधुरनिर्धनकुलसंमवतो यथासंख्या ११॥ ज्येष्ठः प्रमगति को वत्स ! प्रत्ययो, यज्जिनेऽपि संदेहः । तिष्ठतु तावन्द्धमों न हि कार्य कारणाभावात् ।।१२।। इति शङ्कापनपङ्के मग्न ज्ञात्वा मणिरथो मगति । तव खचरविष्णस्येव बहुदुःखसहनं भवे भविष्यति ॥५३॥ अस्ति सुप्रसिद्धविद्या विद्यासाधकसहसूनतचरणा । मन्त्रसरोरुहसरसी देवी पद्मावती नाम |॥१४॥ . - ·१३० सुपासनाह चरिअम्मि- मोक्लमहातस्वीय तेणं अम्हाण हिययखित्तेसु । सम्मत्तं निहिऊणं सित्तं सद्धासुहज़लेण ॥२९॥ 'तो सेट्टी वेसमणो मणम्मि तुटोपि पभणए एवं । जुत्तं तुम्हेहि कय जइ जणणीवहुमय होही ॥३०॥ तो ताणं जणणीए भणियं भो डिम्भगा जहिच्छाए। पुरपउरपरिसराईसाइं सरियाण पुलिणाई ॥३१॥ इत्यागया गया इवं निरकुंसा भंपडिऊण सच्छंद । निक्खणिया नियहट्टे किं नो चिढेह रे ढुट्ठा ! ॥३२॥ कोऽवसरो तुम्हाणं संपइ धम्मस्स सवणगहणेसु ? । मोत्तु नियवाणिज अन्नं नो किपि कायन्त्रं ॥३३॥ तो जेट्टो जणणीए सुणि वयणाणि जपए एवं । न पुणोवि इमं काहं खमसु मह महपसाएण ॥३४॥ पीओ पुणो विचितइ करम्मिचिंतामणि कहविपत्तं किं चयइ कोविओ कोवि कहवि नियजीयविगमेवि ! फेणवि कारुणिएणं अमयरस पाइओ महारोगी । सो य प्रइखणमणुहवइ लाघवं तेण रोगस्स ||६|| तो तमणक्सपरायणपियजणश्यणेण वमउ कि रोगी? । तो भणउ किंपिजणणीधम्मं न चएमिजीवंतो॥ पत्त अपत्तपुव् सम्मत्तं जं मए इमं तस्स । चिट्ठउ जणणी इण्हिं वयंधणमारणकरावि ॥३८॥' अनोवि कोइ सकइ जक्खो रक्खो न अहव सहसंक्खो ।मंचालेउ चलिओवि पलयपवणोच सुरसेलं॥३९॥ इस तीए निम्मो सो गच्छइ जिणभवणसाहुवसहीसु । पूयइ चंदइ गिहजिणपडिमांउ तिसंहमुवउचो ४० .जिहो भणइ जणणीएणिहमेयं करेस मा बच्छ । घरजिणपडिमापूया ताएण कयावि सा न कया ॥४१॥ तं मणिरहो रहम्मी पभणइ एवं फयम्मि किर जणणी । अणैयत्तिया भविस्सइ इयं तुह भावो न सो जुत्तो। भवप्रीमतप्तननकृतनिवृतिदेशनसुशीतलच्छायः । प्रणतजनकल्पविटपी आवाभ्यां मुनिवरो दृष्टः ॥२८॥ मोक्षमहातरुनीनं तेनावयोर्हृदयक्षेत्रयोः । सम्यक्त्वं निधाय सिक्तं श्रद्धाशुभजलेन ॥२९॥ . ततः श्रेष्ठी वैश्रमणो मनसि तुष्टोऽपि प्रमणत्येवम् । युक्तं युवाभ्यां कृतं यदि जननीबहुमतं भवेत् ॥३०॥ ततस्तयोर्जनन्या भणितं भो डिम्भको ! यदृच्छया । पुरप्रचुरपरिसरेषु सरस्सु सरितां पुलिनेषु ॥३१॥ पत्रागतो गनाविव निरंकुशा भ्रान्त्वा स्वच्छन्दम् । निप्खातौ निजहट्टे किं नो तिष्ठत रे दुष्टौ ? ॥३२॥ कोऽवसरो युवयोः संप्रति धर्मस्य श्रवणग्रहणयोः । मुक्त्वा निजवाणिज्यमभ्यन्नो किमपि कर्तव्यम् ॥३३॥ ततो ज्येष्ठो जनन्याः श्रुत्वा वचनानि जल्पत्येवम् । न पुनरपीदं करिष्ये क्षमस्व मां महापसादेन ॥३४॥ द्वितीया पुनर्विचिन्तयति करे चिन्तामणि कामपि प्राप्त किं त्यजति कोपिदः कोऽपि समपि निजजीवितविगमेणिया फेनापि कारणिकेनामृतरसं पायितो महारोगी । स च प्रतिक्षणमनुभवति लाघवं तेन रोगस्य ॥३६॥ ततस्तं रोपपरायणामयजनबननेन वमतु किं रोगी ! । ततो भगत किमपि जननी धर्म न त्यनामि जीवन् ॥३७॥ प्राप्तमप्राप्तपूर्व सम्यक्त्वं यन्मयेदं तस्य । तिष्ठतु जननीदानी वन्धनमारणकरापि ॥३८॥. 'भन्योऽपि कोऽपि शक्नोति यक्षो रक्षो नाथवा सहसासः।मां चालयितुं चलितोऽपि प्रलयपवन इव सुरशैलम् ।। इति तस्या निर्भयः स गच्छति जिनमवनसाधुवसतिषु । पूजयति वन्दते गृहजिनप्रतिमास्त्रिसंध्यमुपयुक्तः ॥४०॥ ज्येष्टो भणति जनन्या अनिष्टमेतत् कापीर्मा वत्स ! | गृहनिनप्रतिमापूजा तातेन कदापि सा.न कृता ॥१॥ .

·क
मणिसिंहकहा।
१३१
एवं च करतेणं एईए दुरासयम्मि बहुमाणो । संजणिओ होज मए निबंधणं दुक्खलक्खाणं ॥४३॥
जंपि तुम्हेहिं चत्ता सुधम्मकिरिया इमीए वयणेणं । तंपि न.जुत्तं जम्हा इमीए एसो न उवयारो ॥४॥
किंतु इमो उवयारो जं निणधम्मे उविजए एसा । तं तु सयं अचयंताण चेव संगच्छए नूणं ॥४५।।
किञ्च।
जिणधम्मो लभइ पइजम्मं नेय तारिसो सुगुरू । तम्हा निस्संकं चिय कुण धम्मं किं च जगणीए?।।
किंच जणणी न जणणी पियावि न पिया न वो बंधू । नय तं मित्तं मित्तं जे निणयम्माउ भंसेइ ।।
धम्मोवि न खलु अन्नो रम्मो परमत्यओ इमं मोत्तुं । जं जीवदयामूलो सा जीवदया य नन्नत्य ||४८||
देवोवि जिणवरोचियजो विश्भमसंभमेहि परिमुको । अन्ने तयागमेसुवि विभमसहिषा जो भणिया ॥४९||
किन।
.
जणणी जणओ जाया मायापभिईणि भवपरावचे । न हि सममिति एत्तो भईयभवसंभवाणीव.॥५०॥
'धम्माधम्माण फलं जम्मंतरसंथियाण पुण पयर्ड । रिद्धिसमुधुरनिदणकुलसंभवओ जहासंसं ॥५१॥
जिट्टो पभणइ को वच्छ ! पञ्चभो, जं जिणेवि संदेहो । चिट्टउ ता तद्धम्मो न हु कर्ज कारणाभावा ।।
इव संकायणपके खुत्तं तं नाउँ मणिरहो भणइ । तुह खयरविसेणस्सव बहुदुइसहणं भवे होही ॥५३॥
तथादि:-
अत्यि सुपसिद्धविना विजासाहगसहस्सनपचलणा । मंतसरोरुहसरसी देवी पंउमावई नाम ॥१४॥
निणभवणवहिं बहुरूवरुइरमीसरगिर्हव रयणदं । अहावयगिरिसिहरे तम्भवणं अत्यि रमणीयं ॥५५॥
तं मणिरयो रहसि प्रभणत्येवं कृते किल जननी । अनुवृत्ता मविष्यतीति तव भावो न स युक्तः ॥४२॥
एवं च कुर्वतेतस्या दुराशये बहुमानः । संननितो भवेद् मया निबधनं दुःखलक्षाणाम् ॥४३॥
यदपि युष्माभिस्त्यका सुधर्मक्रियाऽस्या वचनेन । तदपि ने युक्तं यस्मादस्या एप नोपचार. ॥४४॥
किन्त्वयमुपचारो यजिनधर्मे स्थाप्यत एपा । तत् तु स्वयमत्यजतामेव संगच्छते नूनम् ॥४५॥
न खलु निनधर्मो लभ्यते प्रतिजन्म नैव तादृशः मुगुरुः । तस्मानि-शङ्कमेव कुरु धर्म किं च जनन्या ? ॥४६॥
किश्च जननीनजननी पितापिन पिता न यान्धवो बन्यु. । नत्र तन्मित्रं मित्रं यस्मिनधर्माद् अंशयति ॥१७॥
धर्मोऽपि न खवयो रम्यः परमार्थत इमं मुक्ता । यज्जीवद्यामूलः सा जीवदया च नान्यत्र ॥४८॥
देवोऽपि जिनवर एव यो विनमसंभ्रमैः परिमुक्तः । अन्ये तदागमेप्वपि विभ्रमसहिता यतो भणिताः ॥४९॥
जननी जनको जाया भ्रातृप्रभृतानि भवपरावर्ते । नहि समकं यन्तीतोऽतीतभवसंमवाचीव ॥५०॥
धर्माधर्मयोः फलं जन्मान्तरसंचितयोः पुनः प्रकटम् । ऋद्धिसमुद्धरनिर्धनकुलसंभवतो यथासंख्या ५१॥
ज्येष्ठः प्रमणति को वत्स ! प्रत्ययो, यज्जिनेऽपि संदेहः । तिष्ठतु तावत्तद्धमों न हि कार्य कारणाभावात् ॥१२॥
इति शकापनपद्धे मग्न तैज्ञात्वा मणिरथो भणति । तव खचरविषेणस्यैव बहुदुःखसहनं भवे भविष्यति ॥१३॥
अस्ति सुप्रसिद्धविद्या विद्यासाधफसहसनतचरणा । मन्त्रसरोरुहसरसी देवी पद्मावती नाम |॥५४॥

·प
सुपासनाह चरिअम्मि
. अह अन्भया कयाई चेयड्ढनगाउ कमलविमलाण । विजारीण जुयलं संपतं तस्य जिणभंवणे॥५६॥
पूइय, जिणपडिमाओ भचीए चंदिऊण विहिसारं । सारंगीगयगेयज्झुणीए गायति गीयाई ॥१७॥
जिणनाहगुणपगरिससंबद्धाई विसुद्धबंधाई । सव्वत्तो ता सहसा उच्छलिओ बद्दलहलयोलो ॥५८॥
जय जयसदम्मीसो अहमइमिगयाए पक्सिमाणाण.! विजाहराण चेइयहरम्मि जिविवपूयहा ॥५९।।
को तेण कलयलेण सारंमिरवम्मि अवलविज्जते । पउमावईय भवणे गंतूणं ताउ गायंति ॥६०॥ ।
जह गोयरीए हरिणा आगरिसिज्जति महुरसहेण । तह तग्गीयरवेणं सेणविसेणा दुवे खयरा ॥६१॥'
पच्छन्नठिया निसुणति ताण गेयज्झुणीओ महुराओ। जाणेरिसा झुणीओ होज्जा नणु ताण स्वंपि।६।
इय बुद्धीए गंतु पासंता ताण स्वरिद्धीओ। ईसाइब मयंणेण समाहया तिक्खवाणेहिं ॥३३॥:
ताओवि ताण एवं पिच्छंतीओ तहाहया तेण । सारंगीओ कराओ पडियाजवि जहन चेति ॥६॥
अह ते नियजणएणं वाहरिया दावि जंति सटाणं । नियहिययाण ताणं हियएहि विणिमयं काउं ॥६५॥
ताओवि तेसु गएK सहसा मुच्छानिपीलियच्छीओ । धरणीए निवडियाओ तो अणुकंपाए देवीए ॥६६॥
फाऊणं पणाओ भणियाओ जह इमाण तुम्हेको । थोवदियएहिं भत्ता होही ला मुंचह विसायं ॥१७॥
तो ता.महापसाउत्ति जैपिड हरिसपुलइयसरीस । पत्ता जणयगिहम्मी मणेसु तेञ्चिय वहतीओ ॥६॥
ते.य छउमेण केणवि वलिया जा तत्य ता अपिच्छंता । गयसव्वस्सा इव ठंति ताव देवी इमं भणइ।।६९॥
जिनभवनाद् बहिर्बहुरूपरुचिरमीश्वरगृहमिव रत्नाद्यम् । अष्टापदगिरिशिखरे तद्भवनमस्ति रमणीयम् ||५५i
• अयान्यदा कदाचिद् वैतापनगात् कमलाविमलयोः । विद्याधर्योयुगलं संप्राप्तं तत्र निनभवने ॥१६॥
पूनायित्वा निनप्रतिमा भक्त्या वन्दित्वा विधिसारम् । सारङ्गीगतगेयध्वनिना गायतो गीतानि ॥१७॥
जिननायगुणप्रकर्षसंघद्धानि विशुद्धबन्धानि । सर्वतस्तावत्सहसोच्छलितो वहलकलकला. १५॥
जयजयशब्दोम्मिश्रोऽहमहमिकया प्रविशताम् । विद्याधराणां चैत्यगृहे जिनबिम्बपूजार्थम् ॥१९॥
ततस्तेन फल फलेन सारङ्गीरयेऽपलप्यमाने | पद्मावत्या भवने गत्वा ते गायतः ॥६व्या
यथा गोचयों हरिणा आकृप्यन्ते मधुरशब्देन । तथा तदातरवेण सेनविषेणी द्वा खचरौ ॥६॥
प्रच्छन्नस्थितौ शृणुतस्तयोगेयध्वनीन् मधुरान् । ययोरीदृशा ध्धनयो, भवेन्ननु तयो रूपमपि ॥१२॥
इति युद्धया गया पश्यन्ती तयो रूपीः । ईपयेव मदनेन समाहती तीक्ष्णयाणैः ॥६॥
ते अपि तयो रूपं पश्यन्त्यौ तथाहते तेन । सारड्यौ करात् पतिते अपि यथा न चेततः ॥६४॥
• भय तो निजजनकेन व्याहतो द्वावपि यातः स्वस्थानम् । निजहृदययोस्तयोर्हदयाभ्यां विनिमयूं कृत्वा ॥६५॥
ते मतियोः सहसा मूळनिमीलितास्यो । धरण्यां निपतिते ततोऽनुकम्पया देव्या ॥६६॥
कृत्वा प्रगुणे भाणते ययानयोयुवयोरेकः । स्तोकदिवसभर्ता भविष्यति ततो मुञ्चत विषादम् ॥१७॥
ततस्ते महाप्रसाद इति जल्पित्या हर्षपुलकितशरीरे । प्राप्ते जनकगृहे मनसोक्तावेव वहन्त्यो ॥६॥
तोच उपना केनापि वलिनी यावतत्र ते अपश्यन्ती । गतमर्वस्याविव तिष्ठनम्नावदेवीद मणति ॥६॥

·मगिसिंहकहां। अहमित्य सामिचिय न तत्तमो मह मणम्मि जिणयम्मो । ता जइ तदसग्गाई मुंचह पायेमि तो तामो.।। तत्य विसणो चितिय कि निणधम्मेण मह परुकोण । संदिरेणं, नपइ परिचत्तो सो.मए देवि! ॥७१॥ सेणो पुणो पर्यपइ सुसंनिविटुम्मि जुचिलक्तेहि । अहरियचिंतामणिकामयेणुकप्पटुमसस्ले ||७|| नं जिणधम्मे चचे संपन्जइ तेण नत्यि मह कंजं । तुम्हारिसाण जइपुण इय चित्तं जयइ ता मोहो ७३ तुहा मणम्मि वाहि मिर्हि काऊण जंपए देवी । रे मूह ! ममं मूढं जंपसि ता मरसि रे दुट्ट ! ॥७॥ सो भणइ तुम मरणं एक दाउं समा व न खमा वा । निणयम्मे पुण चत्ते भवति मरणाइणताई ॥७५|| तो सा किर अइकुद्धा सेणं चित्तूण उप्पयइ गयणे । विजयपुरारामे तं टविउं सीहासणे भगइ ॥७॥ भदं तुज्झ महायस ! सुपुरिससयपत्तपढमलीहस्स । तं खमसु कवडवयणेहिं दूमिओ जं खण एकं ॥७७॥ जाओ लवयासाओ तुज्झ हिययम्भि ताओ कन्नाओ । इदं नयर विजाहररायमुदाहस्स तणयाओ॥७८॥ ताहिं च संपाडणम्मि पुन मए पवनम्मि । भणियं महापसाउत्ति तो अहं जामि इस भणि॥७९॥ *साण गिहे सा वचइ पिच्छइ ताओ य मयणविहुराओ । पियरेहि सदुक्खेहिं धणियं अणुसोयमाणीओ ।। तपिउकयपडिवत्ती देवी जपेइ कह णु वन्छाओ! । तं मह वयणं वीसरिय इममवत्थं पवनामो? ॥८॥ सो इह आणिमो तुम्ह वल्लदो भणइ खेयरो को सो। दाहिणसेढीरहनक्कवालपहुणो मुसेणस्स ॥४२॥ सुगहीयनामओ सेणो नामेण पुत्तवररयणं । एयासु साणुरामओ उजाणे चिट्टइ इहेब ||८३|| तो नगरूसवमाणविय नरवरो सहरिसं सविच्छहो । देवीए सह गंतुं आणइ तं करिवरारुढं ॥८४॥ अहमत्र वसाम्येव न तत्त्वतो मम मनसि जिनधर्मः । तस्माद्यदि तदसद्ग्रहं मुञ्चनं प्रापयामि ततस्ते ॥७०॥ तत्र विषणश्चिन्तयित्वा किं निनधर्मेण सम परोक्षेण । संदिग्धेन, जल्पति परित्यक्तः स मया देवि ! ॥७१॥ सेनः पुनः प्रनस्पति सुसंनिविष्टे युक्तिलक्षः । अपरितचिन्तामणिकामधेनुकल्पद्रुमस्वरूपे ॥७२॥ यन्जिनधर्मे त्यक्ते संपद्यते तेन नास्ति मम कार्यम् । युप्माहशां यदि पुनरिति चित्तं जयति ततो मोहः॥७॥ तुष्टा मनसि बहिटिं कृत्वा जल्पति देवी । रे मूढ ! मां मूढां जल्पसि तनो नियसे रे दुष्ट ! ||७४}}. • स भैणति त्वं मरणमेकं दातुं क्षमा वा न क्षमा वा । जिनधर्म पुनस्त्यक्ते मवन्ति मरणान्यनन्तानि ॥७॥ ततः सा किलातिद्धा सेनं गृहीत्वोत्पतति गगने । विजयपुरारमे त स्थापयित्वा सिंहासने भणति ॥७६॥ मद्रं तव महायशः ! मुपृरुपशतपत्रप्रयमरेखस्य । तत् समस्व कपचनक्तिो (दूनः) पक्षणकम् ॥ ये लब्धावकाशे तव हृदये ते कन्ये । इह नगरे विद्याधरराजसुदंष्ट्रम्य तनये ॥७॥ ताभ्यां न तव संपादने पूर्व मया प्रपन्ने । मणितं महाप्रसाद इति ततोऽहं यामीति भाणित्वा ॥७९॥ त्योहे सा जति पश्यति ते च मदनविधुरे । पितृभ्यां सदुःखाम्यां गाढमनुशोचन्त्यौ ॥८०॥ पितृहतपतिपत्तिदेवी जल्पति कयं नु वत्से ! । तद् मम वचनं विस्मृत्येमामवस्यां प्रपन्ने ? ॥८१॥ स इदानीतो युवयोवल्लमः, मणति खेचरः कः सः । दक्षिणश्रेणीरथचक्रवालप्रमोः सुपेणस्य ॥८२॥ मुंगृहीतनामधेयः सेनो नाम्ना पुत्रवररत्नम् । एतयोंः सानुराग उद्याने तिष्ठतीहैव ॥८॥ - ·सुपासनाह-चरिअम्मि- ताओ तयवस्थाओ तं ? अमयसिनपाउच्च । उबलद्धचेयणाओ तिरियच्छीओ पलोयति ॥८॥ देवीमणइ नरेसर ! इमस्स लड्डुबंधुणा विसेणेण । गैतृण नियनयरे सेणस्सइदारुणं वसणं ॥८६॥ पाहिजे जगमओ जणणी सयणो नह परियणो पुरजणो य । दुहसायरम्मि छुट्टो नियमइउकरिसहिडेण ।। जिणवरमए दढत्तं सेणस्स असग्गरं मइन्भंसं । पपडतेणं, ता जामि तत्य तेसि जणेमि घिई ॥८८ इय भगिऊणं देवी सुसेणखयरस्स सेणतणुकुसलं । कहिउँ सवित्यरं तो सहसा असणी जाया ॥८९॥ रत्तो य सुसेणोवि हु पुत्तस्स अमंगल पडिहणेउ । जिणभवणपृयपुग्वं बद्धावणयं पवहेइ ॥१०॥ नपरजणोवि समग्गो अचवविसप्पमाणआणंदो। नचड़ गायइ हसई य परोप्परं पुनपत्ताई ॥११॥ तं तह द आणंदगुंदलं तो विसेणखयरोवि । भूविन्भमखग्गेहि खंडिजतो.पुरजणेण ॥९॥ लज्जामालियवयणो ईसाविनडिज्जमाणचित्तो य । परिचत्तसयणसंगो भमि वहुएसु देसेसु ॥१३॥ अवसहो संतो कालं कालंतरम्मि काऊण । भमई चिरं संसारै पाएणं दुक्खिओ दीणो ॥९॥ सेणोवि सुसेणेणं जणएणं ठाविमो नियंपयम्मि । वित्तविवाहो नियनयरमागओ चरिमसमयम्मि ॥९५॥ . सेणखयरोवि समग विमलाकमलाहिं विलसिउ सुचिरं । समए पुन्नं परिपालिऊण तह खयररायत्तं ॥१६॥ ऊसप्पिऊण जिणनाहसासणं नासणं भवदुहाणं । रजधुराधरणखमं ठविउ कमलासुयं रज्जे ॥९॥ विमलाकमलाहि सम अन्नण परियणेण पउरेण । दिक्ख पालिय पचो सासयसोक्खम्मि मोक्खम्मि ॥९८॥ . ततो नगरोत्सवमाजप्य नरवरः सहर्ष सविस्तारः । देव्या सह गत्वाऽऽनयति तं करिवरारूढम् ॥८४॥ ते तदवस्थे तं दृष्ट्वाऽमृतसिक्त इव ! उपलधचेतने तिर्यगल्यौ प्रलोकाते ॥८॥ देवी भणति नरेश्वर ! अस्य लघुबन्धुना विषेणेन । गत्या निजनगरे सेनस्यातिदारुणं व्यसनम् ॥८६॥ कथयित्वा जमको जननी स्वजनस्तथा परिजनः पुरजनश्च । दुःखसागरे क्षिप्तो निनमत्युत्कर्षहृष्टेन ॥७॥ जिनवरमते रदत्वं सेनस्यासद्ग्रहं मतिभ्रंशम् । प्रकटयता, तस्माद्यामि तत्र तेषां जनयामि धृतिम् ॥८॥ इति भागत्वा देवी सुपेणखचरस्य सेनतनुकुशलम् । फययित्वा सविस्तरं ततः सहसाऽदर्शना जाता ॥८९॥ इतन्य सुषेणोऽपि खलु पुत्रस्यामगलं प्रतिहन्तुम् । जिनमवनपूजापूर्व वर्धापनक प्रवर्तयति ॥२०॥ नगरजनोऽपि समग्रोऽन्यन्त विसर्पदानन्दः । नृत्यति गायति हसति च परस्परं पूर्णपात्रादिः ॥९१॥. त तथा रप्लाऽऽनन्दगुन्दलं ततो विषेणखचरोऽपि । भूविभ्रमखझैः खण्ड्यमानः पुरननेन ॥१२॥ लन्मामलिनितवदन इत्रिनय्यमानचित्तश्च । परित्यक्तस्वननसद्गो भ्रान्त्वा पहुकेषु देशेषु ॥१३॥ मानवशातः सन् काले कालान्तरे कृत्वा । भ्रमति चिरं संसारे प्रायेण दुःखितो दीनः ॥१४॥ सेनोऽपि सुपेगेन जनकेन स्थापितो निनपदे । वृत्तविवाहो निजनगरमागतश्वरमसमये ॥९॥ रोनसरोऽपि समं विमलाकमलाभ्यां विलस्य सुचिरम् । समये पूर्ण परिपाल्य तथा खचरराजत्वम् ॥१६॥ उत्सय मिननाथशासनं नाशनं भवतुःसानाम् । रान्यधुरघरणक्षम स्थापयित्वा कमलासुतं रान्ये ॥९७॥ विमलाकमसान्या सममन्येन परिननेन पोरेण । दीक्षां पालयित्वा प्राप्तः शाश्चनसौख्ये मोक्षे ॥१८॥ . " ·२३५ मणिसिंहकहा। ता जिणधम्मे परे संकाविसवासिशा विसेणेण अणुभूयं दुक्ख तं तुह एवं कए होही ॥९९।। उपएसामयमैयं हिपम्मि न सेकमेइ जा तस्स । तो मणिरहेण रंधू उवाईओ निग्गुणसाओ ।।१०।। भमिही संसारवणे दुहृदवदड्ढो चिराउ पावेही । जिणधम्मबोहिलामं, इयरो चइऊण गिहवासं ॥१०॥ पालियचरित्तधम्मो तेणेव भवेण सिवसुई पत्तो । तम्हा निस्संक्रमणा सम्म आयरं कुणह ॥१०२॥ . तस्माजिनधर्मे प्राप्ते शङ्काविषवासिना विषेणेन । यदनुभूतं दुःखं तत्तवैवं कृते भविष्यति ॥९९|| उपदेशामृतमेतद् हृदये न सकामति यावत्तस्य । ततो मणिरथेन बन्धुरुपेक्षितो निर्गुणत्वात् ||१००]] भ्रमिप्यति समारवने दुःखदवदग्यश्चिरात् प्राप्स्यति । जिनधर्मबोधिलाभ, इतरस्त्यक्त्वा गृहवासम् ।।१०१॥ पालितचारित्रधर्मस्तेनैव भवेन शिवमुखं प्राप्तः । तस्मानि शङ्कमनसः सम्यक्त्व आदरं कुरुत ॥१०॥ ॥ इति सम्यक्त्वद्वारे शङ्कोदाहरणे मणिसिंहमणिरथकानफै समाप्तम् ।।

·अन्नबर्दसणार्फखनडियहिययरस सुंदरस्सेत्र । जायइ धम्मभसो तप्पञ्चइओ य संसारो ॥१ तथाहि:-- कमलप्सरव विरायइ रायगिह रायइंसफयसोहं । सच्छपयं सुविसालं लच्छिनिवास सलक्खणिय ॥२शा तत्पत्यि दरिपरिउकरडिकरडतडपाडणिकसरनहरो। नरकेसरिनरंनाहो अरिवहुवेहव्यदिवरखगुरू|||| तत्य निवसति वणिणो धणिणो करिणोच्च दाणदुल्ललिया। उन्नयबसप्पभवा भदमहाभदनामाणो. ॥४॥ जयविजयाओ भज्जा ताणं पढमस्स सुंदरो पुत्तो। वीयस्स खेमचंदो विस्सस्सवि विस्सुओ जाओ।।५।। विणपण नएण पोरिसेण, सो अन्नया सपरिवारो । सुदरसहिओ पत्तो उन्नाणे जणमणाणदो ॥६॥ आणंदगुंदलेण लयइ लीलावई हिं परिकलिओ । नंदणवणम्मि इंदोब्ब अच्छराविंदपरियरिओ ॥णा अह तस्स बालमित्तो सुंदरनामा अदूरदेसम्मि । अभिरममाणो अहिणा दट्टो चरणंगुलीदेसे ॥८॥ तो तरखणेण खलिया तस्स गई निवडिओ महीवढे । मगलियलोयणजुयलो झडत्ति नीलच्छवी जाओ। हाहारवे पय? पत्तों तस्संतिय सपरिवारो । सो खेमचंदमित्तो किकिति पयंपिरो सहसा ॥१०॥ तो तं तह दणं केऊरमणि जलेण ओहलिही। जा तस्स छंटणत्यं ता केऊरो अही जाओ ॥११॥ तो दम्भं गदिऊणं जा उंजिस्सइ संयं सरेऊण । गारुडमंतं ताव य तणसंखा विछिया जाया ॥१२॥ ता सुहियमणो चिंतइ जाव उवाय तओ य कैगावि। कहिय. जहा पसिद्धो.गारुडिओ एस मह मित्तं ॥ दो भायरो य एए पुल्लि देसंतरम्मि पढिऊण । गारुडमंताईयं वलिया नियदेसगमणत्यं ॥१४॥ अन्यान्यदर्शनाकासानटितहृदयस्य सुन्दरस्येव । जायते धर्मभ्रंशस्तत्प्रत्ययितश्च संसारः ॥१॥ कमलमर इव विरामति राजगृह राजहंसकृतशोभम् । स्वच्छपज(पयः) सुविशालं लक्ष्मीनिवासं सलाक्षणिकम् ॥ तत्रास्ति हरिपुकरटिकरटतटपाटनै फखरं खरः । नरकेसरिनरनायोऽरिवधूवैधव्यदीक्षागुरुः ।।३।। तत्र निनसतो वणिनौ धनिनौ फरिणाविव दानदुर्ललितौ । उन्नतवंशममवौ भद्रमहाभद्रनामानौ ॥४॥ जयाविनये भायें तयोः प्रथमस्य मुन्दरः पुत्रः । द्वितीयस्य क्षेमचन्द्रो विश्वस्यापि विश्रुतो जातः ॥५॥ विनयेन नयेन पीरुपेण, सोऽन्यदा सपरिवारः । सुन्दरसहितः प्राप्त उद्याने जनमनानन्दः ॥६॥ भानन्दगुन्दलेन ललति लीलावतीभिः परिकलितः । नन्दनवन इन्द्र इवाप्सरोवृन्दपरिकरितः ॥७॥ अथ तम्य बालमित्रं सुन्दरनामादूरदेशे । अभिरममाणमहिना दष्टं चरणागुलीदेशे ॥८॥ ततस्तत्क्षणेन स्सलिता तस्य गतिर्निपतितो महीएठे । मुकुलितलोचनयुगलो झटिति नीलच्छवितिः ॥९॥ हाहारवे प्रारी प्राप्त तम्यान्तिकं सपरिवारम् । तत्लेमचन्द्रमित्तं किं किमिति प्रनील्पतृ सहसा ॥१०॥ ततस्तत् तपा दृष्टा केयूरमणि बलेनापर्षियते । यावत्तस्य सेवनार्य तापत्केयूरोऽहिर्मातः ॥११॥ ततो दर्भ गृहीत्या यावद् योस्यति स्वयं स्मृत्वा । गारुडमन्त्रं तावञ्च तृणसंख्या वृश्चिका नाताः ॥१२॥ तदा शुम्भमनाधिन्नयति यापदुपायं ततश्च केनापि । कथितं यया प्रसिद्धो गारटिक एप मम मित्तम्॥१२॥ भातरी चनी पूर्व देशान्तरे पटिया ! गारुडमन्त्रादिकं वलितो निजद्रेशगमनार्थम् ॥१४॥ .

·. सुंदरकहा। पत्ता महाअरन्ने जलपाणहा नईदहं चलिंगा। दिटो तम्मझाओ वहिं वयंतो महासप्पो ॥१५॥ तस्स य उवरि दिट्ठो कसिणतणू मणिमऊहपिंजरिओ। गुरुदप्पो लहुसप्पो तो तं पिच्छेवि लहुभाया ॥ भणइ इमाणं बंधव! गमणं खिल्लेमि कड्ढि रेहं । तो भणिओ जिटेणं न एस तुइ मन्नए आणं ॥१७॥ लहुओ अइप्पयंडो तालउडस्सावि गरुयविसवेओ । खत्तियजाई एसो न कमइ एयस्स ता मंतो ॥१८॥ इय तन्निवारिएणवि आणं दाऊण कड्ढिया रेहा । तो जो गरुमो सप्पो सो नचलइ तप्पएसामओ।।१९।। वो तपट्टीओ लहुओ उत्तरिउ पम्हुसेइ तं रेहे। नियदे लोलेउ पुणोवि तप्पढिमारुहिओ ॥२०॥ चलिओ य तपंभावा वाहणसप्पो, इओ य हत्यीण। गलगजिगरुयसद्दो उच्छलिमो भरियनहविवरो॥ तो भणिओ जिटेणं वच्छ ! समागच्छ रुक्खमारुहिउं । रक्खामो अप्पाणं एयामो हस्थितहाओ ॥२२॥ अन्नं च विसेण इमस्स भावियं सलिलमिममहं मन्ने । जं जलवनविरुद्धा इमम्मि अइनीलिमा माइ ||२३॥ ता पिच्छामो एवं करिजूहं किं इमं जलं पियइ । तह पीयम्मिवि कि होइ, ते तओ रुक्खमाख्दा ॥२४॥ ततो.सिंहुत्तटू करिजूहं पिट्टओ करेऊण । कलहाइमुक्कलदि ठावंतो निययकुंभम्मि ॥२५॥ सिंहाभिमुहं धावइ जूहबई जाव ताव उच्छलि। सन्जियकमो स सीहो चडिओ कुंभत्यले तस्स ॥२६॥ धूणिओय तेण तत्तो पडिओधरणीए चेपिओ करिणा। पारण गयप्पाणो तत्तो हरिसेणगुलगुलियं ॥२७॥ कारणीहिं कलहेहि य खणमेक्कं हरिसगुंदलं काउं । तत्तो अइतिसिएहिं सरिओ सरियादहो जाव ॥२८॥ प्राप्ती महारण्ये नलपानार्थ नदीद्रहं चलितौ । दृष्टस्तन्मध्याद् बहिब्रजन् महासर्पः ॥१५॥ (तस्य चोपरि दृष्टः कृष्णतनुर्मणिमयूखपिञ्जरितः । गुरुदपों लघुसर्पस्ततस्तं दृष्ट्वा लघुभ्राता ॥१६॥ भणत्यनयोन्धिव! गमनं स्खलयामि कृष्ट्वा रेखाम् । ततो भगितो .ज्येष्ठेन नैष तव मन्यत आज्ञाम् ॥१७॥ लघुकोऽतिप्रचण्डस्तालपुटादपि गुरुविषवेगः / क्षत्रियजातिरेप न क्रामत्येतस्य तस्मान्मन्त्रः ॥१८॥ इति तन्निवारितेनाप्याज्ञां दत्त्वा कृष्टा रेखा । ततो यो गुरु सर्पः स न चलति तत्प्रदेशात् ॥१९॥ ततस्तत्पृष्ठतो लघुरुत्तीर्य प्रमुष्णाति तां रेखाम् । निजदेहं लोठयित्वा पुनरपि तत्पृष्ठमारूढः ॥२०॥ .चलितश्च तत्प्रभावाद् वाहनसर्प , इतन्य हस्तिनाम् । गलगर्जिगुरुशब्द उच्छलितो भूतनभोविवर. ॥२१॥ ततो भणितो ज्येष्ठेन वत्स ! समागच्छ वृक्षमारुह्य । रक्षाव आत्मानमेतस्माद् हस्तियूयात् ॥२२॥ अन्यच विषेणास्य भावितं सलिलमिदमहं मन्ये । यजलवर्णविरुद्धोऽस्मिन्नतिनीलिमा भाति ॥२३॥ तस्मात्पश्याप एतत्परियूथं किमिदं जलं पिनति । तथा पीतेऽपि किं भवति, तौ ततो वृक्षमारुतौ ॥२४॥ ततः सिंहोत्रस्तं करियूथं पृष्ठतः कृत्या ! कलभादिमुक्तपुरीपं स्थापयतिजकुम्भे ॥२५॥ सिंहामिमुखं धावति यूथपतियावत तावदुच्छल्य । सजितक्रम. स सिंहश्चटितः कुम्भस्थले तस्य ॥२६॥ धूनितश्च तेन ततः पतितो धरण्यां चम्पित, करिणा । पादेन गतप्राणस्ततो हर्षेण गुलगुलितम् ॥२७॥ करिणीमिः कालभैश्च क्षणमेकं हर्पगुन्दलं कृत्या । ततोऽतिवृषितैः सृतः सरिद्रहो यावत् ॥२८॥ १गताउ अणाभो।

·. सुपासनाह-चरिमम्मि- तो जयई अग्गे होणं पाणिय परिक्खेइ । तो तिणयणगलनलं ते दणं निवारई ॥२९॥ सनपि तो जह, सयं तु गच्छेइ वणनिगुंजम्मि । तदहपञ्चासन्ने मोडेड विडविणो डालं ॥३०॥ . कस्सवि, विसपाययं खिवेइ नीरम्मि तक्खणादेव । हरहासहारधवलं जाय तो निच्चिस नीरं ॥३१॥ होतं नियसन्नार आहूयं हत्यिणा नियं जुई । सिच्छाए पियइ जलं तक्कीलाए पकीलेंड ॥३॥ नीहरि नीराओ गयं गइंद्राण जूहमन्नत्य । उत्तरिय तस्वराओ.तीरे नीरस्स संपत्ता ॥३३॥ सजणहिययसरिच्छं सच्छमउच्छं जलं पिएऊण । तं ओसहीए वलयं चित्तूर्ण पत्यिया एत्य ॥३४॥ आगच्छतेरि पहे गारुडिया णिजिया तहाणेगें। विसवारियावि पहवे उट्टविया ओसाहिवसेण ॥३५॥ तम्मझाओ निहो एस इह आगओ मह समासे । कालडसिपि मन्ने जीवावे समत्योति ॥३६|| तो सेहिसुओ पभणइ नरिंद! सन्नीकरेसु मह मित्तं । काऊण मह पसायं, लक्सं कणयस्स दाविस्सं ॥३७॥ वो तेणोसहिवलय ओहलिउं सीयलेण सलिलेण । सो सुंदरो सुहत्यं झडत्ति जाइंटियो ताव ॥१८॥ लोहमयतवयतावियतिल्लउडावि नीरविंदर्हि । सञ्चसरीरं जाया फुडियाओ बिंदुसंखाओ ॥३९॥ नय कोवि से विसंसो जाओ जाया यनवरि गुरुपीडा। तो सोवि असञ्झो मज्झ एस इय भणिय नीहरिओ तो अन्नणं कवि कप्पडिओ कोवि आणिो तत्थ । कहिया य खेमचंदस्स मंतसत्तीवितस्स इमा॥४१॥ निपयायो नगराओ गायतरपत्यियस्स मज्झ सुयो । अवयरिओ तुरयायो सरीरचितानिमित्तेण ॥४२॥ तो चरणवपिएणं इसिमो सप्पण गरुयदप्पेण । मह पिच्छंतस्स तो पडिओ धरणीए अधरो सो॥४३॥ ततो यूथपतिरग्रे मूत्वा पानीयं परीक्षते । ततस्त्रिनयनगलनीलं तद् दृष्ट्वा निवारयति ॥२९॥ सर्वगपि ततो यूयं, स्वयं तु गच्छति वननिकुने । तद्रप्रयासन्ने मर्दित्वा विटापनः शाखाम् ॥३०॥ फस्यापि, विषधाता) क्षिपति नारे तत्क्षणादेव । हरहासहारधवलं जातं ततो निर्विपं नीरम् ॥३१॥ तनम्वद् निदसंशयाऽऽहत हस्तिना निजं यूयम् । स्वेच्छया पिबति बलं तत्क्रीडया प्रक्रीय ॥३२॥ . निःमत्य नीराद् गत गजेन्द्राणां यूथमन्यत्र । उत्तीर्य तस्वरात् तीरे नीरस्य संप्राप्तौ ॥३३॥ सम्बनह्दयसदृशं स्वमतुच्छ नलं पीत्वा । तदोपर्वलयं गृहीत्वा प्रस्थितावत्र ॥३४॥ आगउद्या पर्यि गारटिका निजितास्तथाऽनेरे । विषारिता अपि यह उत्यापिना ओपधिवशेन ॥३५॥ तन्मध्यान्येष्ठं एष इहागनी मम सकाशे । कालगनात मन्ये जीवयितुं समर्थ इति ॥३६॥ ततः श्रेष्टियुतः प्रमणति नरेन्द्र ! सजीररुव मम मित्रम् । कृत्वा मयि प्रसाद, लक्षं कनकस्य दांपायथ्य ।। ततस्तेनोपविलयनवन्य शीतलेन सलिलेन । स मृन्दरः मुखार्य अटिति यावत् सिकस्तावन् ॥३८॥ सौदमयध्याहतापितननन्मयभिरिव नीरबिन्दुमिः । सर्वशरीरे जाताः स्फोटिका बिन्दुसंख्याः ॥३९॥ न य काप्री नस्य विदोषो बातो बाता न फेवलं गुलीडा। नतः सोऽप्यसाध्यो ममैप इति मागत्वा निःसृतः ।। ततोऽन्येन केनापि कारिकः कोऽन्यानातम्न । धिता च क्षेमनन्द्राय मन्त्रतिरपि तस्येयम् ॥४॥ निनाद नगगन प्रानान्तरपज्यितम्य मम मनः । अवतीर्णम्नुग्गारचिन्नानिमित्तेन ॥४२॥ .

·+
सुंदरकहा।
। वाहरियं च मए तो न कोवि आगच्छई जणाभावा। तो नियगुरुआणाए मएवि सो निमो तहवि॥४॥
अइनिचेट्टो दिट्टो मत्ति सो मनिउं मए नयरा ! आहूओ सयलजणो समागओगल्यमामगि ॥४५॥
। काऊण सिवियाए विहिया निगमणपमुहसोहावि । तित्याभिमुहं नीम घणतूरवेणतं सोउं ॥४६॥
कप्पडिओ पहियजुओ मुणि तूरस्स सरविसेसेण । पभणइ अहो! अणाहो जीवंतो डन्झिही वरओ ॥
तोतं वयण सोउं पहिएणं पेसिओ निओ पुरिसो। अम्ह सयासे अजवि पन्जालेमोन जाव चियं ॥४८॥
वो तेणं गंतूणं तब्बयणं विम्हयावह अम्ह । कहिये, भणिया य तहा एमेव पडिक्सह मुहुत्त ।।४९॥
एवं ठियाण तुम्हं किर पडियारं करिस्सएकोवि । एत्तोकप्पडिएणं भणियो पहिओ जहा तुम्ह. ॥५०॥
संवलयमत्यि, सो भणइ अत्यि दहिसालिओपणकरंखो । भुत्तो सो तेण तो सुत्तविउठुव्व उठेइ ॥५१॥
मझ सुओ कठेहिं उठविओवि हु तो य अम्हेर्हि, । तस्स सयास नीओ वज्जतणवज्जतूरेहिं ॥५२॥
पाएसु पाडिओ तस्स तह य सयलेण सयणबग्गेण । जस्स आसि पासे आभरणं तेणतं दिन ॥५॥
पहिएण तो भणिो कप्पडिओ पसिय कहसु मह एयं । भुत्तो तए करंबो एयस्स विंस कहं नहूँ ।।
सव्योवि विम्हयाउलहियभो पासहिओ जणो भणइ । जुत्तमिमेणं पुढे ता तेणुव्यक्किउ वमिओ ॥५५॥
हालाहलपुंजो इव करंबओ नीलवनदुप्पिच्छो । तो जंपइ सव्वजणो अचिंतमाहप्प ! तुझ नमो ॥५६॥
परमुवयारी एसो पहिओवि य इय ठविवि नियचित्ते । अइगरवेण नीया दोविमए निययगेहम्मि ॥५७।।
.
ततश्चरणचम्पितेन दष्टो सर्पण गुरुदर्पण । मयि पश्यति ततः पतितो धरण्यामधर. स. ॥४॥
व्याहृतं च मया ततो न कोऽप्यागच्छति जनामावात् । ततो निजगुज्ञिया मयापि स योजितस्तथापि ॥४४॥
अतिनिश्चेष्टो दृष्टो मृत इति स मत्वा -मया नगरात् । आहूतः सकलजन समागतो गुरुसामग्रीम् ॥४॥
कृत्वा शिपिकायां विहिता निर्गमनप्रमुखशोमापि । तीर्थाभिमुखं नीतो धनतूररवेण तं श्रुत्वा ॥४६॥
कार्पटिक. पथिकन्युतो ज्ञात्वा तूरस्य स्वरविशेषेण । प्रभणत्यहो ! अनायो जीवन् धक्ष्यते वराकः ॥४७॥ •
ततस्तद्वचनं श्रुत्वा पथिकन प्रेषितो निनः पुरुषः । अस्माकं सकाशेऽद्यापि प्रज्यालयामो न यावञ्चिताम्॥४८||
ततस्तेन गत्वा तद्वचनं विस्मयावहमस्माकम् । कथितं, भणिताश्च तथैवमेव प्रतीक्षध्वं मुहूर्तम् ॥४९॥
एवं स्थितेषु युष्मास किल प्रतिकार करिष्यति कोऽपि । इतः कार्पटिकेन भणितः पथिको यथा तव ॥१०॥
शम्बलमस्ति, स भणत्यस्ति दधिशाल्योदनकरम्यः । मुक्तः स तेन ततः सुप्तव्युत्य इवोत्तिष्ठति ॥५१॥ .
मम सुतः कष्टैरुत्यापितोऽपि खल ततश्चास्माभिः । तस्य सकाशं नीतो वाद्यमानानवद्यतूरैः ॥१२॥
पादयोः पातितस्तस्य तथा च सकलेन,स्वजनवर्गेण । यद् यस्यासीत् पार्थे आमरणं न तद् दत्तम् ॥५३॥
पथिकन ततो मणितः कार्पटिकः प्रसद्य कथय ममैतत् । मुक्तस्त्वया फरम्य एतस्य विष कयं नष्टम् ॥५४॥
सर्वोऽपि विस्मयाकलहृदयः पार्थस्थितो जनो मणति । युक्तमनेन पृष्टं ततस्तेनोद्गीर्य बमितः ॥१५॥
हालाहलपुञ्ज इव करम्बरो नीलवर्णदुर्दर्शः। ततो जल्पति सर्वजनोऽचिन्त्यमाहात्म्य ! तुभ्यं नमः ॥६६॥ ,
परमोपकार्यप पथिकोऽपि चेति स्थापयित्वा निजचित्ते । अतिगौरवेण नीती द्वावीप मया निजगहे ॥१७॥

·• सुपासनाह चरिअम्मि- .संमाणिऊण यहुये सुवनवत्थाइएहि वत्थूहि। मोकलिओ सो.पहिओ कप्पडिओ पुण नियम्मिगिहे!!५८॥ परिमओ कइवि दिणाई सेपइ पुण पट्टिओ सदेसम्मि। वोलाविउं य एएण सह अहं एत्य संपत्तो॥५९॥ एत्यवि निमुया वत्ता जह दट्टो सुंदरो विसहरेण । तो एस इहाणीयो मएति सो भणइ सुट्ठ कम्।।६०॥ रुपदिएण तहेव य पउँजिओ पुव्यवमियपयोगो । नहु थेवोवि विसेसो संजाओ तस्स. विसविसर।। इय में विससमणहा किन्नइ अबंपि तस्स तं सव्वं । होइ अणत्यफलं चिय अफलं वा जायए किमि ॥ . ता आदिबोफुनो जा चिट्ठइ खेमचंदवाणिप्पवरो । ता केणवि आगंतु निवेइयं एरिस तस्स ॥६॥ जह चूयरुयखट्टिा दिट्टो मुणिपुंगवो मए एको । नासम्गनिसियदिट्ठी अइधम्मिट्टो परमजोगी ॥६॥ सो तस्म पायमले खिप्पड एसो भणिजउ एवं । जंह सप्पदहमेयं जीवावसु परमकारुणिय ! ॥६॥ तो तवयणाणतरमारोयेऊण पवरसिवियाए । नीओ, साहुसयासं तयभिमुद्दे भणियमेयं च ॥६६॥ पन्नवासि दयाधम्म जइ सम्मं मुणसि निणमयरहस्स । ता सामि ! मझ मित्तं जीवावसु इय निसामे ।। नय किंपि मुणी जंपर जा ता जरखेण अवयरिय पत्ते । भणियं.इमेण महवासठाणकंकेल्लिणो डालं ॥ भगं, तो स्टेणं इमस्स एवं फयं मए सव्यं । मुणिचरणरेणुतिलय ता भाले कुणह एयस्स ॥६९॥ जेणेमुज्झत्ति मुच्चइ विसवियणाए विणावि जत्तेण । जम्हा महाणुभावाण दंसणं सव्वदुहहरणं ॥७॥ एसो.महाणुभावो निस्संगो निम्ममो निरारंभो । मततताइविरओ निरओ निरयप्पहविभंगे ॥७१॥ तो वेण हिटेणं कयं तहयेव सोवि विसमुको । उडे तक्खणं चिय सुत्तविउठुव्व पिम्हइओ ॥७२।। .. . . . संमान्य बहु सुवर्णवस्त्रादिकैर्वस्तुभिः । विसृष्टः स पथिकः कार्पटिकः पुनर्निजे गृहे ॥१८॥ धृतः पत्यपि दिनानि संपति पुनः प्रस्थितः स्वदेशे । गमयितुं चैतेन सहाहमत्र संप्राप्तः ॥१९॥ 'अत्रापि श्रुता वार्ता यथा दष्टः सुन्दरो विषधरेण । तत एप इहानीतो मयेति स भणति सुप्ठ कृतम् ॥६०il. कार्पटिकेन तथैव च मयुक्तः पूर्ववर्णितप्रयोगः । नच स्तोकोऽपि विशेषः संजातस्तस्य विषविषये ॥११॥ इति यद् विपशमनार्थ क्रियतेऽन्यदपि तस्य तत् सर्वम् । भवत्यनर्थफलमेवाफलं वा जायते किमपि ॥१२॥ तस्मादादीपूर्णो यावत्तिष्ठति क्षेमचन्द्रवणिक्मवरः । तावत्केनाप्यागत्य निवेदितमीदृशं तस्मै ॥१३॥ पया चूतपक्षस्याघो दृष्टो मुनिपुग्यो मर्यकः । नासामन्यस्तदृष्टिरतिधर्मिष्ठः परमयोगी ॥१४॥ तवस्तम्य पादमूले सिप्यतामेष भण्यतामेवम् । ययां सर्पदष्टमेत जीवय परमकारुणिक ! ॥६५॥ . सवातद्वगनानन्तरमारोप्य प्रारशिविकायाम् । नीतः साधुसफाशं तदभिमुख भणितमेतच ॥६६॥ प्रशापयसि दया यदि सम्यग्जानासि जिनमतरहस्यम् । तदा स्वामिन् ! मम मित्रं जीवयेति निशम्य ॥९॥ नर किमपि मुनिस्पति यावावद् योणावतीर्य पये। मणितमनेन मद्वासस्थानकोलेः शाखा.॥१८॥ भग्ना, ततो रटेनासमेतत् एतं मया सर्यम् । मुनिचरपरेणुतिलकं तस्माद् भाले कुस्ततस्य ॥६९ : पनेर मरिवि गुप्यते विषयेदनया विनापि यत्नेन । यस्मान्महानुमावाना दर्शन सर्वदुःखहरणम् ||७० 1 - एर महानुभावो निस्सनो निर्ममा निरारम्भः । मन्त्रतन्त्रादिविरतो निरतो निरयपपाविमाझे ॥७॥'

·सुंदरकहा। पुच्छइ किनेस लोओ मिलिओ एगत्य, किंव कीलाओ। नयणगेयप्पमुहाओ ताओ सहसोबसंताओ । तो कहिए वृत्त वित्थरओ सो मणि नमसेइ । मुणिणावि धम्मलाभिय धम्मो काहि समाहत्तो ||७|| 'भो भो भव्या ! भवसायरम्मि बहुकुमयनीरभरियम्मि । किन्छेण लहड बुट्टो सुबौडिनिन्छियोहित्य ।।. लभति सुरसुहाई लभंति नरिंदविंदरिद्धीओ । नय भो सुवोहिरयणं लम्भइ मिच्छत्ततमहरणं ॥७६|| बहुपुनपावणिज रजपि लभिज चक्कवट्टीणं । न उणो सुघोहिबहुलामसंगयं नरभवं विमलं ॥७॥ सुचिय.सुघोहिलामो जस्य जिणो देवया विगयराओ । पंचमहन्वयधारी गुरुवि, जीवाइतत्ताण ॥७८॥ सम्मं च परिन्नाणं सम्मत्तं तं च विति जिणवसहा । संकाइदोसरहियं तं पालिता सुहीहोह ।।७९।। संका पुन्बुद्दिवा कहिया तैसि सवित्थरा मुणिणा । अन्नन्नईसणाणं अहिलासो होइ पुण कंखा ॥८॥ सा सम्मत्तथरेहिं दूर दूरण होइ चइयव्वा । निरवज्जरयणलामे को कायमणीउ अहिलसेइ ? ॥४१॥ 'इचाइवियर सादियम्मि सम्मचमृलजिणधम्मे । वणिखेमचंदसुंदरपमुद्दा बहवो जणा तत्य ॥८शा. मुणियायपंकयग्गे सम्मं सम्मत्तमह पवजित्तर । वजिचा मिच्छत् नियनियगेहेस संपत्ता ॥८॥ पालिंति निरइयारं, अह अन्नया कोउगेण चवलत्ता । भिक्खूण महं गंतुं तद्धम्म सुंदरो सुणइ ॥८॥ मित्रेण वारिओवि हुन ठाइ भणइ य कहंति एएवि । झाणं नाणं निवाणसाहणं एत्य किमजुत्तं ? १८५॥ तो भणइ सेमचंदो इंदियवसयाण झाणनाणाई ! गयमन्जणतुल्लाइं एसो य इमो समुवएसो ॥८६॥ ततस्तेन हटेन कृतं तथैव सोऽपि विषमुक्तः । उत्याय तत्क्षणमेव सुप्तव्युत्य इव विस्मितः ॥७२॥ पृच्छति किमेप लोको मिलित एकन, किंवा क्रीडाः । नर्तनगेयप्रमुखास्ता सहसोपशान्ता ! १७३|| ततः कथिते वृत्तान्ते विस्वरतः स मुनि नमस्यति । मुनिनापि धर्मलाममुक्त्वा धर्म क्ययितुं समारब्धः ॥७॥ मो मो मव्याः । भवसागरे बहुकुमतनारभृते । कृच्छ्रेण लमते मग्नः मुबोधिनिश्छिद्रयानपात्रम् ॥७५] लम्यन्ते सुरसुखानि लभ्यन्ते नरेन्द्रवृन्दर्द्धयः । न च भोः सुबोधिरत्नं लम्यते मिथ्यात्वतमोहरणम् ॥७॥ बहुपण्यमा राज्यमपि लभेत चक्रवर्तिनाम् । न पुनः सुबोधिबहुलामसंगतं नरभवं विमलम् १७७. स एव सुबापलामो यत्र निनो देवता विगतरागः । पञ्चमहाव्रतधारी गुरूपि, जीवादितत्त्वानाम् ॥७८॥ सम्यक् च परिज्ञानं सम्यक्त्वं तच ब्रुवन्ति निनवृषभाः। शङ्कादिदोषरहितं तत्पालयन्त. सुखीमवत ॥७९॥. शङ्का पूर्वोद्दिष्टा कथिता तेषां सविस्तरा मुनिना ! अन्यान्यदर्शनानामभिलापो भवति पुनः कासा ॥८॥ 'सा सम्यक्त्वधरैर्दूर दूरेण मवति त्यक्तव्या । निरवद्यरत्नलाभे का काचमणीनमिलपति ! ॥८॥ इत्यादिविस्तरे कपिते सम्यक्त्वमूलजिनधर्मे । वाणिक्षेमचन्द्रसुन्दरप्रमुखा बहवो जनास्तत्र ||२|| मुनिपादपङ्कजस्याने सम्यक् सम्यक्त्वमथ प्रपद्य । वयित्वा मिय्यात्वं निजनिजगेहेषु संप्राप्ताः ॥८॥ पालयन्ति निरतिचारम् , अथान्यदा कौतुकेन चपलचात् । मिसगां मठं गत्वा तद्धर्म सुन्दरः शृणोति ॥८॥ मिस्त्रेण पारितोऽपि खल न तिष्ठति मणति च कथयन्येतेऽपि ध्यानं ज्ञानं निर्वाणसाधनमत्र किमयुक्तम् । ८५ ततो भणति क्षेमचन्द्र इन्द्रियवशगानां ध्यानजाने । गजमज्जनतुल्ये एष चायं समुपदेश ॥८६॥ .

·सुपासनाह चरिअम्मि-. तथाहिः- "मणुन्नं भोयणं भुच्चा मणुन्नं सयणासणं । मणुन्नंसि अगारंसि मणुन्नं झायए मुणी ॥. : • मृद्वी शय्या प्रातरुत्थाय पेया मध्ये भक्तं पानकं चापराहे द्राक्षाखण्डं शर्कराचाराने मोक्षश्चान्त शाक्यपुत्रेण दृष्टः" अणुसोयप्पट्ठाणं इमं खु संसारकारणं परमं । इंदियजयम्मि तम्हा सहलाई नाणचरणाई ||८७॥ ता मित्त ! तुमं भुल्लो रीरीकणएस तुल्लकयमुल्लो । वेरुलियकायतुल्लत्तपिरो तह हसिज्जिहसि || एवं निरुचरो सो कओवि मित्तेण खेमचंदेण । अन्नन्नदसणागहअसग्गरं नो परिचयइ ।।८९- तो अन्नया कयाई नीओ सूरीण पायमूलम्मि । ताणं च तेण कहियं तस्स सरूवं पुरा आसि ॥१०॥ तो तेहिं कहतेहिं धम्म, पत्यावमाणिउं भणिया । कंखाए. वहुदोसा कहा ये एसा समारद्धा ॥११॥ तपादित वित्तसिहंडिपसूयावहासियं वियुहविहियमणतोस । तिदिवंर गोवइजुयं सिरिकलियं गयपुरं अस्थि ॥१२॥ दरियारिसलहपसरस्स पावगो तत्य अस्थि अत्यीण । दालिददारदहणिकपच्चलो भूवई राया ॥१३॥ तस्स समीये कोवि हु कैययविसयाओ मागओ सुहडो। भुयमित्तवली मग्गइसो लक्खं वरिसवित्तीए॥१४॥ तो भूवइणा मणिओ का सत्ती, सो भणइ मह नत्यि । सत्ती कावि हु, सुकयतु अत्थितंजेण दिट्टो सि ।। तो तस्स खग्गधारी विनवइ नरेसरं पणमिऊण । मह पहुणोगुणगणगुरुणो सत्तिदुर्ग इयरजणदुलहं।।९६॥ हारेइ न संगामे तह युद्धी कावि सा, इमो जीए । सत्तुं उप्पन्नविरोहकारणंपि हु पसाएइ ॥१७॥ तो दाऊण पसायं किंचिम्मत्तं समपिउं सिन्नं । विझायलविसमपएसवासिणो समरवीरस ||९८॥ मनोज्ञ मोजनं मुक्त्वा मनाझं शयनासनम् । मनोज्ञेऽगार मनोझं ध्यायति मुनिः ॥ अनुश्रोतःप्रस्थानमिदं खलु संसारकारणं परमम् । इन्द्रियनये तस्मात् सफले ज्ञानचरणे ॥७॥ तस्माद् मित्र! त्वं स्खलितो रीरीकनकयोः कृततुल्यमूल्यः। वैडूर्यकाचतुल्यत्वजल्पिता तथा हसिध्यसे ॥८॥ एवं निरुत्तरः स कृतोऽपि मित्त्रेण क्षेमचन्द्रेण ! अन्यान्यदर्शनग्रहासद्ग्रहं न परित्यजति ॥९॥ ततोऽन्यदा कदाचिद् नीतः सूरीणां पादमूल । तेभ्यश्च तेन फयितं तस्य स्वरूपं पुरासीत् ॥ ततस्तैः कथयनिर्धर्म, प्रस्तावमानीय मणिताः । काङ्गाया बहुदोषाः कंथा चैपा समारब्धा ।।९१॥ मृत्तशिखण्डिप्रसूतावमासित वियुषविहितमनस्तोषम् । त्रिदिवमिव गोपनियुतं श्रीफलितं गनपुरमासीत् ॥१२॥ तारिशलभमसरस्य पायास्तत्रास्त्यार्थिनाम् । दारिद्रयदारदहनेकप्रत्यलो भूपती राजा ॥१३॥ तस्य समीपे कोऽपि सलु फेनकविषयागतः मुमटः । मुनमात्रवलो मार्गयति स लक्षं वर्षवृत्त्या ॥२४॥ ततो भूपतिना माणतः का शक्तिः स मणति मम नास्ति । शक्तिः कापि खलु मुस्तं वस्ति त्वं येन दृष्टोसि ॥ सनम्नम्य सद्गगारी विजयति नरेश्वरं प्रणम्य । मम प्रमोगुणगगगुरोः शक्तिद्विामितरजनदुर्लमम् ॥६६॥ दारपनि म संग्रामे तया पुद्धिः कापि सा, अयं यया । घुमुत्सविरोपकारणमपि स्खल प्रसादयति ॥१७॥ १५पास -

·मुंदरकहा।
पट्टीवाणो अइपवरमरनिम्भिवभिचवमास्स । लद्धजयस्स-रणेसु उचरि सो पेसियो रना ॥१९॥
आप्रसाणतरमेव पत्थियो सो ठिओ ससीमाए । तस्स विसजइ यं सो त गंतु मणइ एवं ॥१०॥
सोहडसुहडो तुह स्वरि पेसिओ नरवरेण भूवइणा । तो तस्स कुणसु सेव जइ इच्छसि अप्पणो कुसलं ।।
सो भणइ तुझ जीहाय न हु कारवेमि दुउत्ति । तो,गंतु इय पक्षणसु सोहडं मज्झ वयंणेणं ॥१०२।।
एसो हमागरचिय ता पविसेउकयंतवयणम्मि । जइ महसि ता पडिक्खसु एत्य ठिओ चैव दिणदसगं ।।
दूरण पडिवयणे कहिए तो सोहडो तो चलिओ। पल्टिवईवि ससिन्नो मिलियाई दोनिवि बलाई ।
तो सोहडेण भणिया नियमहडा मन्झ पिट्टमायम्मि । परसिन्नपहारागोयरम्मि भोचिट्टह नियंता।।१०५।।
सो पल्लिबई चिंतइ उहिओ एस निययसिन्नेण । तो भणिो चय सत्यं अन्नवि रक्खेमि तुइ पाणे ॥
सो भणइ तुझ पाणा मह स्टे अप्पणो चिप दुरक्खा । मझ हरिस्स न गनं तुम्हेंहिं सियाललक्लेहिं ।।
परिहरिय स्वचधम्म तेण ससिन्नेण तस्स एक्कस्स ! पहरिउमारदं एककालमदकोहवसगेण ॥१०॥
मुक्काई पहरणादं वेहि सरीराउ तास उप्फिडिङ बेहि चिय मुक्काई हणंति तेसि सरीराई ॥१०९॥
इय नियपहरणजन्नरदेहे भग्गम्मि तस्स सेन्नम्मि। उप्पाडिय आणीओ पल्टिबई निययसिन्नम्मि॥११०॥
पहिगाहियं च सव्वं पहरणाहरणवाहणाईयं । गंतृणं वं पठिं सबस्स तस्स वितृण ॥१११॥
भंजाविऊण पाए पल्लिबई कारिओ पडुमरीरो। सव्वस्सेणं सह पेसिओ य नरनाइपासम्मि ॥११२।।
ततो.दत्वा प्रमादं किश्चिन्मानं समर्प्य सैन्यम् । विन्ध्याचल विषमप्रदेशवामिनः समरवीरस्य ।।९८॥
पल्लीपतेरतिप्रवरशूरंनि त्यभृत्यवर्गस्य । लन्धनयस्य रणेधूपरि स पितो राज्ञा ॥१९॥
आदेशानन्तरमेव प्रस्थितः स स्थितः स्वसीम्नि । तस्मै विजात दूतं स तं गत्वा मणत्येवम् ॥१०॥
सौमटसुमटम्तवोपरि प्रेपितो नरवरेण भूपतिना । ततस्तस्य कुरुष्व सेवां यदीच्छस्यात्मनः कुशलम् ॥१०॥
स मणति तब जिहाच्छेदं न खलु कारयामि दूत इति । ततो गत्वेति प्रमण सौमटं मम वचनेन ॥१०२॥
एपोऽहमागत एव तावत् प्रवेष्टुं कृतान्तवदने ! यदि कासामि तदा प्रतीसम्बात्र स्थित एव दिनदशकम् १०३
दूतेन प्रतिवचने कथिते ततः सौमटस्वतश्चलितः । पल्लोपतिरपि ससन्यो मिलिते द्वे अपि वले ॥१०॥
.ततः सौमटेन मणिता निनमुमटा मम पृष्ठमागे । परसैन्यप्रहारागोचरे मोस्तिष्ठत पश्यन्तः ॥१०॥
स पल्लोपतिश्चिन्तयत्युपैक्षित एप निजसन्येन । ततो भणितस्त्यज शस्त्रमद्यापि रक्षामि तव प्राणान् ॥१०६।।
स मणति तब प्राणा माय रुष्टे आत्मन एव दूरक्षाः । मम हरेर्न गणना युप्माकं शृगालक्षाणाम् ॥१०॥
परिहत्य क्षत्रधर्म तेन ससैन्येन तमेकम् । प्रहर्तुमारब्धमेककालमतिक्रोधवशगेन ॥१०८॥
मुक्तानि प्रहरणानि तैः शरीरात् तस्योद्मश्यः) येरेव मुक्तानि नन्ति तेषां शरीराणि ॥१०॥
इति निजप्रहरणजर्जरदेहे मग्ने तस्य सैन्ये । उत्साव्यानोतः पल्लीपानीजसैन्ये,॥११०॥
परिग्राहितं च सर्व प्रहरणामरणवाहनादिकम् । गत्वा तां पल्ली सर्वस्वं तम्य गृहीत्वा ॥११॥
भन्नयिन्या पानान पल्लीपतिः कारितः पटुशरीरः । सर्वम्वेन सह प्रेषितश्च नरनाथपावे ॥११२॥

·सुपासनाह-चरिश्रम्मि-
विनावियं च को मह आएसो संपयति तो रना । सो चैव गहीयवेलो पल्लिबई पेसिओ ठविओ॥११शा
एकारिऊण सोहडसुडो समाणिो बहुपयारं । उक्लद्धसमरखुत्तविम्हयाउलियहियएण ॥११॥ :
पुट्ठो रना कह तुह जाया अच्चन्भुया इमा सत्ती ? | तो सो साहइ जह पहु ! संगामुडामरी विजा ॥११५॥
अत्यि मह महाइसया दिना सिरिजोगिणा जयंतेण । सा साहिया विहीए तीए पभावो इमो सव्वो ॥
तं सोऊण राया चितइ समरम्मि ताव निवडिओ। युद्धीएवि माइप्पं निएमि इय चिंति तो सो।।
मुदियसमुग्गमप्पिय अन्नया पाहुदै नरिदेण । उजेणिरायपासम्मि पेसियो इय भणेऊण ॥११॥
अम्ई महिंदराएण राइणा दूरदेसभावाओ । न विरोहकारणं किंपि तारिसं किंतु अप्पाणं ।।११९॥
सो अम्हेवि य बहु मनिमोति यद्ददेइ मच्छरो गरुभो । ता नहमंसप्पीई जह संपंजए तह करिज्जा ।
आएसोति भणेउं चलिओं पत्तो कमेण उज्जेणि । पडिहारसूइओ सो पविसइ नरनाहअस्थाणे ॥१२॥
निपनिवमणियमुदियसमुग्गयं ढोइऊण निवपुरओ। पणमिय तदावियआसणम्मि उवविसइ तोरमा ।
उम्मुहिमो समुग्गो तम्मझे लहुसमुम्गयं नियइ । अह तम्मझे दटुं भृइच्चिय चिंतइ नरिंदो ॥१२॥
भालयलपडियभिउडी आपंविरलोयणो जहा मज्झ । दप्पंधेणं तेणं मन्ने विहिओ तिरकारो ॥१२४॥
ता दंसिस्सामि फलं तस्स इमस्स य तदुत्तकारिस । तो दंसेउ भूइ जपइ किं दूय ! एयंति ?॥१२५॥
सो भगइ लक्खहोमो कारविओ नरवरेण तुम्हाणं । तप्पुनविभागट्ठा भूई संपेसिया एसा ॥१२६।।
तो मनतो सोतं तहत्ति पढमोवयारइयहियो । इकारिय आसन्ने हत्यं पट्टीए से देइ ।।१२७॥
विज्ञापितं च को ममादेशः सांप्रतमिति ततो राज्ञा । स एव गृहीतवेलः पल्लीपतिः प्रेयः स्थापितः ।। ११३॥
हमारायित्वा साँभरमुभटः समानितो बहुप्रकारम् । इपलब्धसमरवृत्तान्तृविस्मयाफुलितहृदयेन ॥११॥
पृष्टो राज्ञा कथं तव नाताऽत्यगुतेयं शक्तिः । ततः स कथयति यथा प्रमो । संग्रामोड्डामरी विद्या ॥११॥
अस्ति मम महातिशया दत्ता श्रीयोगिणा जयन्तेन । सा साधिता विधिना तस्याः प्रभावोऽयं सर्वः ॥११॥
तत् श्रुत्वा राना निन्तयति समरे तावनिर्वर्तितः । बुद्धेरपि माहात्म्य पश्यामीति चिंतयित्वा ततः सः ॥११७॥
मुद्रितसमुद्गमर्पयित्वाथान्यदा प्राभृतं नरेन्द्रेण । उज्जयिनीरानपाधैं प्रेपित इति भणित्वा ॥११॥
अस्माकं महेन्द्रराजेन राज्ञा दूरदेशमावात् । न विरोधस्सरणं किमपि तादृशं किन्वात्मानम् ॥११९॥
स पयमपि म बहु मन्यामह इति वर्धते मत्सरो गुरुः । तस्मानखमांसप्रीतिर्यया संपद्यते तथा कुर्याः ॥१२०॥
भादेश इति मणित्या घलिनः प्राप्तः क्रमेणोजीयनीम् । प्रतिहारसूचितः स प्रविशति नरनाथास्थाने ॥१२॥
निअनुपातिमुद्रितसमुद्गफ दीकित्ता नृपपुरतः । मणम्य तदापितासने उपविशति ततो राज्ञा ॥१२२।।
उन्मुभितः समुद्स्तन्मध्ये लघुसमुद्कं पश्यति । अय मन्मध्ये एप्या भूतिमेव चिन्तयति नरेन्द्रः ॥१२॥
भारतटितभाटिरांनाम्रलोचनो यया मम । पान्धेन तेन मन्ये विहितस्तिरस्कारः ॥१२४॥
सनो दर्शपियामि फाउं तस्यास्य मतदुतकारिणः । ततो दर्शयित्वा मूर्ति वल्पति कि दूत ! एतदिति ॥१२॥
म मानि सोमः कारिमो नरवरेण युप्माकम् । तत्पुग्यविभागाध भूनिः संप्रेपितषा ॥२६॥

·सुंदरफहा।
भणइ य भदं मह बंधवस्स, सो भणइ सव्वकालंपि । इण्डि पणयपरम्मी विसेसो तुम्ह चित्तम्मि ।।
तो सो.कइवयदिवसे धरिओ तत्थैव निवइणा तत्तो। वत्थाहरणतुरंगमपभिई दाउं महपसायं ॥१२९||
निययप्पदाणपुरिसेण संजु अप्पिऊण इत्यिदुग । तह रयणाहरणं पाहुडम्मि एयं च उचइसिई॥१३०॥
जह भणियचो राया देसो कोसो य चउन्विहं सिन्नं । नियगामिव मज्झतणयं कजे वाचारियव्वंति।।१३१॥
रना विसज्जिओसो पत्तो य कमेण गयपुरे, इत्तो । सह सोहडेण पुचि भूवदणा पेसियो आसि ॥१३२।।
जो विस्संभट्ठाणं पढमं.चिय तेण वइयरो सब्यो । परिकहिओ नरवइणो सो पुण तस्सासि पञ्चक्यो ।
अह सो महिंदनरवइपहाणपुरिसोवि सोहडेण सम । पणमइ नग्नाहं उचियासणे निविसि तत्तो ।।
तं नियपहुपाहुडमप्पिऊण वयण महिंदरायस्स । तह साहइ जह भणियं, एत्तो समागिउं रना ॥१३५।।
पडिपाहुडं समप्पिय विसजिओ नरवरेण इय तेसि । पइदिणपवइमाणप्पगयाणं जति दियहाई।।१३६॥
रण्णावि युद्धिजुत्तं पोरिसमेयस्स इयं कलेऊण । सोवि रजभारो निक्खित्तो सोहडे सुहडे ॥१३७॥
सव्वत्य कयपमाणो अखलियआणो नरिंदलोएण । सो मुंजइ रज्जसिरि इमओय भूवइनरिंदस्स ॥१३८॥
पुथ्वकमागपवेरो अईवाखुद्दा नरेसरकुबेरो । अत्यि अरिजिपुरीए सो त उवचरइ पच्छन्नं ॥१३९॥
उबयारं तुं पडिच्छइ इमाए बुद्धीए सोहडो तस्स । नरवरभूवश्कजं विणासियव्वं न ताव मए॥१४०॥
किंतु इमोवि हु गरुऔ राया अणुयत्तिो हवइ एवं । गरुयाणणुवित्ती न निष्फला होइ कइयावि।।१४१॥
ततो मन्यमानः स तत् तथेति प्रथमोपचारहृतहृदयः । आहूयासने हस्तं पृष्ठे तस्य ददाति ॥१२७॥
भणति च भद्रं मम वान्धवस्य, स भणति सर्वकालमपि । इदानी प्रणयपरे विशेषतस्तव चित्त ॥१२॥
ततः स कतिपयदिवसान् घृतस्तत्रैव नृपतिना ततः । वस्त्राभरणतुरङ्गमप्रभृति दत्त्वा महाप्रसादम् ॥१२९॥ •
निनप्रधानपुरुषेण संयुतमर्पयित्वा हस्तिद्विकम् । तया रत्नामरणं प्राभूते एतच्चोपदिश्य ॥१३०॥
यथा मणितत्र्यो राना देशः कोशश्च चतुर्विधं सैन्यम् । निनकमिव मदीयं कार्ये व्यापारयितव्यमिति ॥११॥
राज्ञा विसृष्टः स प्राप्तश्च कमेण गजपुरे, इतः । सह सौभटेन पूर्व भूपतिना प्रेपित आमीत् ॥१३२॥
यो विधम्मस्थानं प्रथममेव तेन व्यतिकरः सर्वः । परिकथितो नरपतये स पुनस्तस्यासीत्प्रत्यक्षः ॥१३२।।
अथ स महेन्दनरपतिप्रधानपुरुषोऽपि सीमटेन समम् । प्रणमति नरनाथमुचितासने निविश्य ततः ॥१३४॥
तन्निजप्रभुप्रामृतमर्पयित्वा वचनं महेन्द्रराजस्य । तथा कथयति यथा भणितम्, इतः संमान्य राज्ञा ॥१३॥
प्रतिप्रामृतं समर्प्य विमृष्टो नरवरेणेति तयोः । प्रतिदिनप्रवर्धमानप्रणययोर्यान्ति दिवसानि ॥१३६॥
राज्ञापि बुद्धियुक्तं पीरुपमेतस्येति कलयित्वा । सर्वोऽपि राज्यमारो निक्षिप्तः सौभटे सुभेटे ॥१३७॥
सर्वत्र कृतप्रमाणोऽस्खलिताजो नरेन्द्रलोकेन । स मुझे रान्यनियमितश्च भूपतिनरेन्द्रस्य ॥१३८॥
पूर्वक्रमागतवैरोऽतीवक्षुद्रो नरेश्वरकुधरः । अस्त्यरिञ्जित्पुर्या स तमुपचरति प्रच्छन्नम् ॥१३९॥
उपचारं तु प्रतीच्छत्यनया बुद्ध्या सौभटस्तस्य । नरवरभूपतिकार्य विनाशयितत्र्यं न तावन्मया ॥१४०॥ •
किन्तयमपि खळ गुरू रानाऽनुवृतो भवत्येवम् । गुरूणामनुवृत्तिन निष्फला भवति कदापि ॥१४॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- सो भूवई कइयापि हु सम्म नाऊण वइयर एयं । चिंतइ अइबुद्धरिसोनिग्गहजोंग्गो यवस्समिमौ।।१५२॥ दावइ य विसं उग्गं ममओ य सो तेण तस्स आखा। एक्कम्मिविपडिवक्ते एवं अइदारुणा जाया||१४३॥ तम्हा दहसम्मचो होउं अजेसु सिवसुइमतं । कंखाए विणडिओ पुण भमिहिसि संसारकंतारे ॥१४४॥ इय मुणिदेसणसवणा पडिबुद्धा पाणिणो यह तत्या चिंतेइ सुंदरो पुण किस गलसोसणं कुणइ ॥१४५|| सब्वेवि अभिमया मज्झ ताव स य पूणिज्जाय। इय कयबुद्धी मरि भमिओ संसारवणगहणे।।१४६॥ सम्मं च सेमचंदो सम्मत्तं पालि निरइयारं । सोहम्मे उबवन्नो कमेण पत्तो य.निव्वाणं ॥१४७॥ . ॥ इत्याकाङ्क्षायां सुन्दरकथानकं समाप्तम् ॥ वतो भूपतिः कदापि खलु सम्यग्नात्वा व्यतिकरमेतम् । चिन्तयत्यतिदुर्धर्षो निग्रहयोग्यश्यावश्यमयम् ॥१४२॥ दापयति च विषमुग्रं मृतश्च स तेन तस्याकासा । एकस्मिन्नपि प्रतिपक्ष एवमतिदारुणा जाता ॥१४३|| तस्माद् दृढसम्यक्त्वो भूत्वाऽनय शिवसुखमनन्तम् । कासया विनटितः पुनभ्रमिप्यसि संसारकान्तारे ॥१४॥ इति मुनिदेशनाश्रवणात् प्रतिबुद्धाः प्राणिनो बहवस्तत्र । चिन्तयति सुन्दरः पुनः किमेप गलशोपणं करोति ! ॥ सर्वेऽप्यभिमता मम तावत् सर्वे च पूजनीयाश्च । इति कृतबुद्धिर्मृत्वा भ्रान्तः संसारवनगहने ॥१४६॥ . सम्यक् च क्षेमचन्द्रः सम्यक्त्वं पालयित्वा निरतिचारम् । सौधर्म उपपन्नः क्रमेण प्राप्तश्च निर्वाणम् ॥१४७||

·साहूण दुगुंछाए जिणधम्मफलम्मि संसइमणस्स । दुहृदंदोली जायइ जह जाया भक्खरदियस्स॥१
तथाहि
अस्थि इह भरहवासे कामिणिवयणव रयणरमणीयं । सुइधामदीहरच्छ नगरं नामेण गिरिनगरं ।।२।।
संतिकिरियासु कुसलो दुहापि जनप्पिलो दिओ अस्थि । सच्छंदोवि परचसो नामेण विस्सभूचि!३||
तस्सत्थि पिया घरिणी सरणी सरणीव नेहसस्सस्स । भत्तावि हु भत्तारे नो अणुयत्तेइ भत्तारं ॥४॥
भक्खरभाणुभिहाणा दुवेवि पाणप्पिया सुया ताण । नवजोव्वणाभिरामा रमंति ते काणणाईसु ॥५ir
अहन्नया वसंते उपसंते गिम्हनिववलं पत्ते । रवितावलूयवाओलियम्मेणं जणमभिभवंत ।।१।।
तो नलिणहारचंदणपंकजलद्दाइसौहणवलेणं । कहकहवि हु गिम्हवल रुंभेइ जणो वियत ॥७॥
ता भाणुभक्खरेहिं वणगहणासन्नवनिणि सरम्मि । कीलंतेहिं जुबई दिवा निर्देभरंभव्य ॥८॥
तो तीए स्वसोहाए मोहिया जाव कट्टनिचिट्ठा । ते ठंति ताव तीएवि सदयं संभासिया एवं ॥९॥
के तुम्मे किं जाया निचेट्टा, ते भणंति तुह रुवं । दट्टुं अदिट्टपुलं एगग्गमणा पलोयंता ॥१०॥
तो सविआरं तेसिं सोचा पच्चुत्तरं तरलदिही । ताण हिययाणि हरि चलिया कमलाणि उचिणिउं।
तो 'कुवियच तुरंता लम्गा तप्पिडओ तओ सावि । वचेउं तदिहिं कत्थवि लीणा निगुंजम्मि ।।१२।।
तीए दिसाए तेवि हु गच्छंता एवमेव भुल्लमणा । पासंति मुणिं एग मयण संपत्तमुत्तिव ॥१३॥
तो तम्मि दिहिविसए संपत्ते तम्मणाउ ओसरिओ। मयणो हरिणो हरिणोव्य ते तमो गरुयभत्तीए ।।
.
साधनां जुगुप्सया जिनधर्मफले संशयिमनसः । दुःखद्वन्द्वाली जायते यथा जाता भास्करद्विजस्य ॥१॥
अस्तीह मरतवर्षे कामिनीवदनमिव रचनारमणीयम् । सुखघामदीर्घरथ्यं (घोक्ष) नगरं नाना गिरिनगरम्॥२॥
शान्तिक्रियासु कुशलो द्विधाऽपि यज्ञ (जन्य) प्रियो द्विजोऽस्ति । स्वच्छन्दोऽपि परवशो नाम्ना विश्वभूतिरिति ।
तस्यास्ति प्रिया गृहिणी सरणिः सरणिरिव स्नेहसस्यस्य । भक्तापि खलु भर्तरि नो अनुवर्तते भर्तारम् ॥४॥
भास्करमान्यभिधानी द्वापि प्राणप्रियो सुती तयोः । नवयौवनाभिरामौ रमाते तो काननादिषु ॥५॥
अयान्यदा वसन्त उपशान्ते ग्रीप्मनृपलं प्राप्तम् । रवितापलूतावातालिधर्मेण जनमभिमवत् ॥६॥
ततो नलिनहारचन्दनपजला दिसाधनंबलेन । कथंकथमपि खलु ग्रीष्मबल रणद्धि जनो विजृम्भमाणम् ।।
तदा भानुभास्कराभ्यां वनगहनासन्नवर्तिनि सरसि । क्रीडद्यां युवतिर्दृष्टा निर्दम्भरम्भेव ॥८॥
ततस्तस्या रूपशोभया मोहितो यावत्काष्ठनिश्चेष्टौ । तौ तिष्ठतस्तावत्तयापि सदयं समापितावेवम् ॥९॥
को युवा किं जातौ निश्चेष्टी, ती मणतस्तव रूपम् । दृष्टाऽदृष्टपूर्वमेकानमनसो प्रलोकमानौ ॥१०॥
ततः सविकारं तयोः श्रुत्या प्रत्युत्तरं तरलदृष्टिः । तयोर्हदये हतुं चलिता कमलान्युच्चेतुम् ॥११॥
ततः कुंपिताविव त्वरमाणो लग्नौ तत्पृष्ठतस्ततः सापि । पञ्चयित्वा तद्दष्टिं कुत्रापि लीना निकुञ्ज ।।१२।।
तस्यां दिशि तावपि हि गच्छन्ताचेवमेव भ्रष्टमनसौ । पश्यतो मुनिमेकं मदनं संप्राप्तमूर्तिमिव ॥१३॥
सतस्तस्मिन् दृष्टिविषये संप्राप्ते तन्मनसोऽपसृतः । मदनो हरेहरिण इवं तो ततो गुरुभरत्या ॥१४॥

·१४८ सुपासनाह-चरिअम्मि--- वंदेऊणं तप्पायपंकयं महुयरव्व संलीणा । देसणमयरंदरसं रसंति परमप्पमोएणं ॥१५॥ अह देसणावसाणे भागू भालयलमिलियकरकमलो । पुच्छेइ तयं साई जह भय ! मझ साहेइ ॥१६॥ देहोवि हु तुम्हाणं निवलंछणलंछिमओ जहा पवरं । रजसिरिमुज्झिऊणं तुमए दिक्खा पबन्नति ॥१७॥ तो एवंविइनोव्वर्णभरम्मि नरुणियणपत्थणिजम्मि । कि उप्पन्न वेरग्गकारण, तो मुणी कहइ ॥१८॥ सयलपि भवसरुवं विवेइणो जणइ भद्द ! चेरन्गं । केवलंदुक्खत्ताओ अवियारिजंतरमणिज्जं ॥१९।। उक्तं च;- अज्ञस्य सुखदुःखाभ्यां भिन्ना वृत्तिः प्रकाशते । विवेकिनस्तु संसारे दुःखमेव हि केवलम् ॥ सर्व हेममयं यद्वत् पश्यत्युन्मत्तकेऽशिते । तद्वदज्ञानसंभ्रान्तो भवेऽपि सुखमीक्षते ॥" मज्झ विसेसेण पुणो जाया वेरग्गकारणं जाया । भाणू भणेइ कहमिव, मुणीवि तो साहए एवं ॥२०॥ तयाडि:- अत्यि इह भरहवासे नयरं सोरियपुरंति पुरपत्ररं । दुग्गंगसंगयं भूइभूसियं हरसरीरंच ॥२१॥ सूरोवि अणुग्गकरो सोमोवि हु भयकलंकपरिमुक्को । दधम्मो तत्थ नियो भजा गुणसुंदरी तस्स ॥ गुणरामो ताण सुभो पत्तो जोच्यणमिमओ वसंतउरे । ईसाणचंदरन्नो कणगवई नाम वरधूया ॥२३॥ तीए सर्यवरो, सो तत्थ गओ सुहइविंदपरियरिओ । निवदिन्नावासाभो सयंवरामंडचे पत्तो ॥२४॥ अन्नवि तत्य अहमहमिगाए निवनिवहनंदणा गुणिणी । उन्भडकयसिंगारा सयंवरामंडचे पत्ती ॥२५॥ उचियपरिवारजुत्तो उचिए देसम्मि आसणे उचिए । आगंतु उवविठ्ठो राया ईसाणचंदोवि ॥२६॥ धाईपडिहारीहि सहिया आएमओ नरिंदस्स । आगतुं कणगई उवविद्या जणयपयमूले ॥२७|| . . वन्दित्वा तत्पादपवनं मधुकराविव सलीनौ । देशनामकरन्दरसं रसतः परमप्रमोदेन ॥११॥ अथ देशनावसाने भानुर्भालतलमिलितकरकमलः । पृच्छाति तं साधु यया भगवन् ! मां कथयति ॥१६॥ देहोऽपि खलु युप्मार्फ नृपलान्छनलान्छितो यथा प्रवराम् । रान्यश्रियमुग्मित्वा युष्माभिंदीक्षा प्रपन्नेति ॥१७॥ तत एवंविषयीवनभरे तरुणीजनप्रार्थनीये । किमुत्पन्न वैराग्य कारणं, ततो मुनिः कथयति ॥१८॥ सफलमपि भवस्यरूपं विवेकिनो जनयति भद्र ! वैराग्यम् । केवलदुःखत्वादविचार्य मापारस्पयिम् ॥१९॥ मम विशेषण पुनाता वैराग्यकारणं जाया 1 भानुर्भणति कथमिव, मुनिरीप ततः कथयत्येवम् ॥२०॥ मस्तीर भरतवर्षे नगरं शौर्यपुरमिति पुरप्रवरम् । दुर्गाङ्गसंगतं भूतिभूषितं हरशरीरमिव ॥२१॥ गेऽप्यनुप्रारः सोमोऽपि खलु मृग(मद) कलङ्कपरिमुक्तः। दृद्वधर्मस्तत्र नृपो मार्गा गुणमुन्दरी तस्य ॥२२॥ गुणराजस्तयोः मुनः प्राप्तो यौवनमितो वसन्तपुरे । ईशाननन्द्रराजस्य कनकवती नाम परदृहिता ॥२३॥ तस्याः स्वयंपरः, स तत्र गतः मुभटयन्दपरिफारतः । नृपदत्तावासान् स्वयंवरामण्डपे प्राप्तः ॥२४॥ अन्येऽपि त्राहमहमिकया नृपनिवहननना गुणिनः । कृतोद्रद्वारा स्वयंवरामण्डपे प्राप्ताः ॥२५॥ अनितारिवाग्युक्त उचित देश आसन उचित | आगरयोपविष्टो राजेशाननन्द्रोऽपि ॥२६॥ .

·भररसरदिग्राहा।
तो तीए तिरियपसरियरडाखरहिं संजमेऊण | गुणराओ नियहियए पक्वित्तो तरवणं चेव।।२८
तेणवि तगमलरोयणमणेण दंण तीए त रलियं । मइ अगुरत्ता एसत्ति चितियं नूण जं भणिय।।२९।।
निद्धमहुरा य दिट्टी अरसं गमणं वियंभण अहियं । इयएरमाइभाषा पियाणुरायं नियंति ॥३०॥
पत्थंतरम्मि कुमरीए रायलोयं पयसिउ लगा । गोचाइसमुक्त्तिणपुच्च पडिहारिया जाच ॥३१॥
ता कुमरी तीए पुरो पियराण ईसिमउलियन्छिपुडा । सहसचिय अपडुत्तं पर्यसिउ नियमरीग्म्स ॥३२॥
निययावासम्नि गया कुमरी किर पीडियत्ति मूलेण । जणणीपमुहजणेणं उपयरिया ओसहाई हि ॥३३॥
तो राया उडेउ जोडियकरसंपुडो नरिंदजण । वज्जरह अपडदेहा कणगवई अन्न तो मज्झ ॥३४॥
काऊण गुरुवरोह आवासे इंतु ताव जावेसा । सनायड दिढदेहा अम्द तुम्हें च पुग्नेहि ॥३०॥
एवं होउत्ति तओ सयवरामंडवाउ ते सव्वे । नियआवासेसु गया रायावि गओ सभणम्मि ॥३६॥
एत्तो संझासमए जामिलंयसूइया वहिं एका । मज्झिमवया वयंसी कुमरीए पेसिया छन्न ।। ३७ ॥
गुणरायस्स सयासे अप्पइ सा चित्तपट्टियं तस्स । विरहावत्यादुत्वं सो पिच्छड तत्य तं कुमार ॥३८॥
पठति च सा-
अमयतण तीए तुम सुहय ! निहित्तो मणे पलित्तं च । त दहा तीए देहं अमयम्मि विसं समुपन्न॥३९।।
ततश्च,
अइनिम्मलं अणग्य सुवित्तमुत्ताणुसंगयं गरुयं । गुणआहारं हारं तदप्पियं तीए हिययंव ॥४०॥
-
धात्रीपतिहारीमि सहिताऽऽदेशतो नरेन्द्रस्य । आगत्य कनकवत्युपविष्टा जनकपादमूले ॥२७॥
ततस्तम्यास्तिर्यक्प्रसतकाक्षरज्जूमि सयम्य । गुणरानो निजहृदये प्रक्षिप्तम्तन्क्षणमत्र ॥२८॥
तेनापि तद्गतलोचनमनसा दृष्ट्वा तस्यास्तहालतम् । मय्यनुरक्तपेति चिन्नित नून यद् मणितम् ॥२९॥
स्निग्धमधुरा च दृष्टिरलस गमन विजृम्भणमाधिरम् । इत्येवमादिभावा प्रियानुराग निवेदयन्ति ॥३०॥
अनान्तरे कुमारी रानलोक प्रदर्शयितु लग्ना । गोनादिसमुत्कीर्तनपूर्व प्रतिहारी यावत् ॥३१॥
तावत् कुमारी तस्या पुर पित्रोरीपन्मुकुलिताक्षिपृटा । सहमेशापटुत्व प्रदय निजशरीरस्य ॥३२॥
निनकावामे गता कुमारी किल पीडितेति शूलेन । जननीप्रमुखजनेनोपचरितोषघादिमि ॥३३॥
तनो रानोन्याय योजितकरसपुटो नरेन्द्रजनम् । कथयत्यपटुदेहा कनकवत्यद्य ततो मम ||३४||
कृत्वा गुर्ववरोधमावासे भवन्तु तावद्यावदेपा । सजायते दृदेहाऽस्माक युप्माक च पुण्यै ॥३५॥
एव भवत्विति तत स्वयवरामण्डपात् ते सर्वे । निजकावासेषु गता रानापि गत स्वभवने ॥३६॥
इत सध्यासमये यामिकसूचिता बहिरेका । मध्यमवया वयस्या कुमार्या प्रेषिता छन्नम् ॥३७॥
गुणराजम्य सकाशेऽर्पयति सा चित्रपट्टिका तस्मै । विरहावस्थादु स्था स पश्यति तत्र ता कुमारीम् ॥३८॥
अमृततनुस्तया त्वं मुभग ! निहितो मनमि प्रदीप्ठ च । तद् दहति तम्या देहममृते विप समुत्सनम् ॥३९॥
अतिनिर्मलमनर सुवृत्तमुक्तानुसगत गुरुम् । गुंगाधार हार तदर्पित तम्या हृदयमिव ॥४०॥

·भफ्तरदियकहा।
कि जोवणेण किंवा घणेण किं जीविएण त्येण । जइ मे सयं न लगइ एमा उकंठिया कंठे ? ॥५५।।
अचम्मि दिणे निघमंदिरट्रियं पणमिण पडिहारो । विन्नवइ कुमारं जद्द दुवास रिमंडिओ पुरिसो॥५६॥
सियचंदणकयतिलओ सियवत्यनियंसणो कुसुमहत्यो । अहिलसइदंसणं तुम्ह सामिा को तत्य आएमो?
- मुंच लहुं इय भणिए पवेसिओ आसणम्मि दिन्नम्मि । उबविट्ठो आभट्टो कत्लो भण केण कन्जेण?॥१८॥
तेण भणियं महायस ! जसहरनामेण सिद्धपुचेण । मह दिन्ना वरविजा विहिया मे पुच्चसेरारि ॥५९॥
वारस परिसाई, तओ तुज्झ पसाएण सिझिही सावि । कुमरेणू तो भणिय कि फलमेईए, सो भणइ ।।
नयलगमण धर्णकणयसंपया कामख्वकरणं च । लाभाइपरिन्नाणं सिद्धाए हबइ विजाए ॥६१।।
भणियं कुमरेण तो जे कायव्वं मए तयं भणसुं । सो भणइ एंगराई मह उत्तरमाइगो होमु.॥३२॥
पडियनं कुमरेणं परोक्यारिकरसियचित्तेण । परपत्थणाए जम्हा किं किं न कुणंति सप्पुरिसा ? ॥६३॥
अह.सो कयविहिकवओ पत्तो कुमारेण सह मसाणम्मि । रयणीयरसंकिने जमगेहसमे महाभीमे ॥६॥
किण्हचउदसिस्यणीनिसीइसमयम्मि, मंडलं लिहियं । पज्जालिमो यजलणो तम्मझ खरकटेहिं १६५।।
रत्तकणवीरचंदणगुग्गुलमाईहिं जाव सो जावं । देइ तहिं कुमरो पुण करवालकरो पुरो टाउ ॥६६॥
ताव सहसत्ति कोवि हु उत्तरासाए अणुत्तरविख्योग आगच्छंतों दिटो महानिहाउच हक्काहि ॥६॥
विहतो गिरिकूड़े कलयलरयेहिं भरियनहविवरो । पलयानलसारिन्छो मुहेण जालाओ मिहंतो ॥६८॥.
दप्पुभडसप्पफडाकडप्पमउडो सुमंगलाख्लो डमडमियडमरुपाडोवडामरो रोसरत्तच्छो ॥१९॥
+
1
किं यौवनेन किंवा धनेन किं जीवितेन रूपेण । यदि मे स्वयं न लगत्येवोत्कपिटता कण्ठे ! ॥५५॥
अन्यस्मिन् दिवसे निजमन्दिरस्थितं प्रणम्य प्रतिहारः । विज्ञपयति कुमारं यथा द्वारपरिसंम्यिनः पुरुषः॥१६॥
सिंतचन्दनकृततिलकः सितवम्बनिवसनः कुमुमहस्तः । अभिलपति दर्शनं तव स्वामिन् ! कस्तत्रादेशः ॥१७॥
मुञ्च लध्विति मणिते प्रवेशित आसने दत्ते ! उपविष्ट आमापितः कुतो भण केन कार्येण ? ||१८||
तेन भणितं महायशः ! यशोधरनाम्ना सिद्धपुत्रेण । मह्यं दत्ता वरविद्या विहिता मया पूर्व सेवापि ॥१९॥
द्वादश वर्षाणि, ततस्तव प्रसादेन सेस्यति सापि । कुमारेण ततो भणितं किं फलमैतस्याः, स भणति ॥३०॥
नभस्तलगमनं धनकनकसंपत् कामरूपकरणं च । लामादिपरिज्ञानं सिद्धायां मवति विद्यायाम् ॥६१॥
मणितं कुमारेण ततो यत् कर्तव्यं मया तद् मण । स भणत्येकरात्रे ममोत्तरसावको भव ॥१२॥
प्रतिपन्नं कुमारेण परोपकारैकरसिकचित्तने । परप्रार्थनया यम्मात् किं किं न कुर्वन्ति सत्पुरुषाः ॥६३||
अय स कृतविधिकवत्रः प्राप्तः कुमारेण सह श्मशाने ! रजनीचरसंकाणे यमगेहसमे महामीम ॥६॥
कृष्णचतुर्दशीरननीनिशीथसमये, मण्डलं लिखितम् । प्रचलितश्च ज्वलनस्नन्मध्ये खदिरकाष्ठैः ॥१५॥
रक्तकरवीरचन्दनगुग्गुलादिभिर्यावत् स जापम् । ददाति तत्र कुमारः पुनः करवालकरः पुस्तिष्ठति ॥६६॥
"तावत् सहसति कोऽपि द्युत्तराशायामनुत्तरविरूपः । आगच्छन् दृष्टो महानियात इव हक्कशमिः ॥६॥
विश्टयनु गिरिकूटान् कलकलरवैर्भूतनमोविवरः । प्रलयानलसदृशो मुखेन ज्वाला मुञ्चन् ॥६८॥

·પુર
सुपासनाह चरिअम्मि-
चुडिलकविलकेसो नासियासेसवेसो अइमसिसमदेहो सदविक्खित्तमेहो ।
पणयसुहनिहाणो मेहनायाभिहाणो करकलियकवालो खित्तवालो करालो ||७०॥
पत्तो सो अइस्टो जंपइ रे रे अणज्न ! अजविं य । इत्येव तुमं चिट्ठसि अणनुन्नाओ मए घिट ! ॥७१||
साहसि एत्य विजं मह पूयमकाउमिच्छसि य सिद्धिं । न वसि ता तुममिहि ता इटं सरसु रे देवं ।।
एसोयि रायतणमो तुमए येयारिओ अविणयस्स 1 अणुबउ फलं वरओ अव कुसंगोन किं कुणइ ? ॥
तव्ययणायन्नणनायकोवकुमरेण पणिओ एवं । रे रे निल्लज्ज अहम्म ! अज्ज रुटो जमो तुझ॥७४॥
पासपरिसंटिए मइ इमस्स सकोपि कुणइ कि विग्यं । इय एवं जपंतो पत्तो कुमरो तयासन्ने ॥७५।।
पभणइ अणन्न ! कि पलविएण जइ अस्थि पोग्सि तुझ ! अभिडसु मइ सद्धं अवणेमोजेण तुह गव्व।।
अमरिमवसेण तो सो चलिओ तस्समुह असत्यं तं । दटुं कुमरो खग मिल्लइ दूरेण तो अत्ति ॥७॥
निविटीकुणइ कटिल्लं सकेसपास तो य तेण समं । जुज्झंतो हयहिययं काउं तं कुणइ गयदप्पं ॥७८॥
इत्तो विनादेवी समागया तत्य तं दटुं। पभणइ कुमार ! सिद्धा सत्तिकधणस्स तुज्झ-अहं ॥७९॥
कि तुह कीरउ साहसु, कुमरेण पभणिया इमं देवी। एयस्स तुम सिज्झसु संपाडसु वंछियं अत्यं ।।८०॥
तुह साहेजेणं चिय सिद्धा हमिमस्स, किंपि भण अन्नं । तो कणगवईभोगंतरायहे स पुच्छेइ ॥८१||
सा उपओगं दाउं जपद एयं मयंपि जाणिहिसि । कामिपख्वधरत्तेण तं च तुह होउ मह वयणा ||८२||
4
.
दपोंदटसर्पफटासंघातमुकुटः सुमङ्गलारूढः । डमडमितडमरुकाटोपडामरो रोपरक्ताक्षः ॥६९॥
कुटिलकपिलकेशो नाशिताशेषद्वेयोऽतिमपिसमदेहः शन्दविक्षिप्तमेघः ।
प्रणतमुखनिधानं मेघनादाभिधीनः करकलितकपालः क्षेत्रपालः करालः ॥७१॥
प्रातः सोऽतिरुष्टो जल्पति रे रेऽनार्य ! अद्यापि च । अत्रैव त्वं तिष्ठस्यननुज्ञातो मया धृष्ट ! ॥७॥
साधयस्यत्र विद्यां मम पूजामकृच्छसि बसिद्धिम्। न भवसि तावत्त्वमिदानी तस्मादिष्टं स्मर रे देवम् ॥७२।।
एपोऽपि राजतनयात्यया प्रतारितोऽविनयस्य । अनुभवतु फलं वराकोऽथवा कुसगो न किं करोति ! ॥७३॥
तद्वचनाकर्णनजातकोपकुमारेण प्रभणित एवम् । रे रे निलन ! अधर्म ! अद्य रुष्टो यमस्तव ॥७॥
पारिसस्थिते मय्यस्य शोऽपि करोति किं विघ्नम् । इत्येवं जल्पन प्राप्तः कुमारस्तदासन्ने ॥७५||
प्रगणत्यनाय ! कि प्रलपितेन यद्यस्ति पौरुप तव । संगच्छस्व मया सार्धमपनयामि येन तव गर्वम् ॥७६॥
अमर्पयशेन ततः स चलितस्तत्समुत्रमशसं तम् । दृष्ट्या कुमारः खहं मुञ्चति दूरेग ततो अटिति ।।७७॥
निविटीनि फीमवं सकेशपाशं ततश्च तेन समम् । युध्यमानी हतह्दयं कृत्वा तं फरोति गतदर्पम् ।।७।।
इतो विधादेवी समागता तप तं दृप्वा । प्रभणनि कुमार ! सिद्धा सत्वकघनत्य तवाहम् ॥७९॥
किं तर क्रिपता काय, कुमारेण प्रभागतेदं देवी । एतस्य त्वं सिध्य संपादय वान्छितमर्थम् ॥८०॥
तव साहाय्येनय सिद्धांहमाय, किमपि मनान्यत् । ततः कनफयतीमोगान्तरायहेतुं स पृच्छति ॥१॥
सोपयोग दत्त्वा जन्पत्येतस्वयमपि शास्यसि । फामिनरूपपरत्वेन तप तव मयतु मम वचनान् ॥८॥

·. भक्सरदियकहा। तेण महापसाए भणिए देवी गया नियट्ठाणे । सिद्धेणं गुणरामो सप्पणयं तो इमं भणित्रो ॥८३|| तुम्हाणुभावो चिय समीहियत्यो मए समणुपत्तो । तो आएसो दिजउ निदेसफरस्म मह कोइ ॥४४॥ भणइ कुमारो विलसह इन्छाए एस तुम्ह आएसो। सो भगद सुमरियव्यो कत्यद कन्ने तहावि अह।। इय मणि सोवि गओ कुमरो पक्खालिऊण नियदेहं । निययावासम्मि गो मोत्तूणं रयणिवन्याणि ।। काण सिंगारं कणगवईमंदिरम्मि सो पत्तो । पञ्चूसे विविहाहिं कहाहि गमिऋण सणमेगं ।।८७॥ नियभवणे संपत्तो गमि दिवस गओ य रयणीए । माणुसचक्चुअगोयरस्वं काऊण एगागी ॥८॥ कणगवईए भवणे खग्गसहाओ गिहस्स उचरिम्मि । जा चिइ कणगईवि ताच तत्व संपत्ता ।।८९।। दाजुयलेण समं भणेइ हे मुयणु ! कित्तिया रयणी । दासी भणइ निसीहो आगमला विमाणस्म ।। तो तीइ मग्गिओ हाणमाडओ सालियं नियं अंगं । पटुंसुरण लहिय कयंगराया मुनेवत्या ।।११।। विविहालंकारपरा जा अच्छइ ता विमाणमणुपत्तं । तत्य चडियामओतायो कुमरोविअदिस्सस्वधरो||९२।। तो उत्तरदिसिद्दुत्तं मणव सिग्यं अविधाओ गंतुं । सरतीरे ओइन्नं विमाणमह नंदणवणम्मि ॥९॥ विज्ञाहररायावि हु दिट्ठो कुमारण चूयहिट्टम्मि । नीहरिय विमाणाओ कणगवई तस्स पासम्मि ॥९॥ संपत्ता नमिऊणं तस्स य आणाइ तन्य स्वविटा । येक्वेलाए पत्ता अन्नावि तिन्नि कुमरीओ ॥९॥ रहरंभारवाओ उभडनवजोव्वणाभिरामाओ । उवविधामो ताओ खेपरनाहं पणमिण ॥९॥ बलाए खयरो सुइभूमो नियसियामलगृलो । पन्नचिदेविभवणे पचो नमिण पन्नति ॥९७|| तेन महाप्रसादे मणिते देवी गता निनम्याने । सिद्धेन गुणराजः सप्रगयं तत इदं मणितः ॥८॥ तवानुमावत एव समीहितार्थों मया समनुप्राप्त । तत आदेशो दीयतां निदेशकरस्य मम कोऽपि ॥४॥ भणति कुमारो विसनेच्छयैष तवादेशः । स मणति स्मर्तव्यः कुत्रापि कार्य वयाप्यहम् ॥८९|| इति भणित्वा मोऽपि गतः कुमारः प्रक्षाल्य निजदेहम् । निजावासे गतो मुक्त्वा रजनिवस्त्राणि ॥८६॥ कृत्वा शृङ्गारं कनकवतीमन्दिरे.स प्राप्तः । प्रत्यूपे विविधामि. कथाभिगमयित्वा सगमेकम् ॥७॥ निनमवने संपाती गर्मीयत्वा दिवमं गतश्च रजन्याम् । मानुपचक्षुरगोचररूपं कृन्चकारी ॥८॥ कनवत्या गवने सदसहायो गृहस्योपरि । यावनिष्ठनि कनकवन्यपि तावत्तत्रैव संप्राप्ता 1८९|| दाथुिगलेन समं मणात हे मुतनु ! क्रियता स्नानः । दासी मणात निशयि आगमपला विमानस्य । ततस्तया मार्गितः स्नानशाटकः क्षालितं निममद्गम् । पट्टांगुकेन रूक्षयित्वा कृताङ्गरागा सुनेपथ्या ॥९॥ विविधालबारधरा याबदास्ने तावद्विमानमनुप्रामम् । तत्र चाटते ते कुमारोऽप्यदृश्यरूपवरः ॥१२॥ तत उत्तरदिगाममुग् मन इव शीघ्रमविघ्नतो गया । सरस्तीरेऽवतीर्ण विमानमथ नन्दनवने ॥१३॥ विद्याधरराजापि खलु दृष्टः कुमारेण चूतम्याधः । नि.मृत्य विमानात् कनकवती तात्य पाचें ॥९॥ मंगामा नत्वा तस्य चाजया तनोपविशास्तोकवेलया प्राप्ता अन्या अपि तिसः कुमार्यः ॥९॥ रनिरम्मारूपा उदटनायौवनामिरामा. | उपविष्टाम्ता खेचरनाथं प्रणम्य ॥१६॥ २० ·सुपासना-चरिअम्मि- तेणारद्धो जावो आलिहियं मंडलंपि घुसिणेण । भूसन्नाणुनाया तिनिवि कुमरीओ नमिऊण ॥९८) एका सारइ वीणं एका वन्नं करेइ महुरसरं । एका वायइ वंस एवं तहिं ताहि विहियम्मि ॥१९॥ कणगई नचणवारउत्ति कलिऊण कच्छियं पत्ता । नचइ सहावभावं विचित्तकरणंगहारेहि ॥१००।- फणगवईए सरहरूपणचणा तुहिऊण किंकणिया । पडिया कुमरपर्यते तेणवि संगोविउ धरिया ॥१०॥ तो रंगुत्तिन्नाए तीए सव्वत्थ सा गविटावि । नो दिहा, सव्वामओ विसज्जियाओ य अह तेण ॥१०२|| नियनियविमाणचडियाउ-ताउ सव्वाउ नियनियगिहेसु । संपत्ताउ खणेणं कुमरो उण तन्चिमाणाउ ॥ अदिसतो तीए तरिगृहदाराउ उत्तरेऊण । निययावासम्मि गओ रयणीए चरमपहरम्मि ॥१०॥ पच्चूसे उहित्ता तकालावस्सयं विहेऊण । नियमइसागरमंतिस्स अप्पिया किंकिणी हत्थे ॥१०५॥ भणिो फणगवईए अप्पिज्जमु मज्झ वयणओ चेव । तो तन्भवणम्मि गया ते दटुं उढए सावि॥१०६।। सयमासणं समप्पइ सयमवि उयविसइ तत्समीवम्मि । तो सारजूयं रमि कुमरीकुमरेहि पारद्धं ॥१०॥ हारतम्मि सुमारे कणगई भणइ किपि सारेदि । ता कुमरेण भणिो मंती मइसागरो एयं ॥१०॥ गहणयमप्पमु, तो तेण अप्पिया किंकिणी रयणरुइरा । रुडवडीओ तीए करम्मि तो तीए सा दद। परभिनाया हा ! काय पाविया, पुच्छिओ भणइपडिया कि । कत्थपएसे पत्ता,सो भणइ जत्यते पडिया।। सा भणइ न याणामी, कुमरो जपेइ एस नेमित्ती । भूयभविसं जाणइ ता पुच्छसु जत्य ते पडिया ॥ . स्तोकवेलया खचरः शुनिभूतो निवसितामलदुकूलः । प्रज्ञप्तिदेवीभवने प्राप्तो नत्वा प्रज्ञप्तिम् ||९|| तेनारम्धो जाप आलिखितं मण्डलमपि घुसृणेन । भ्रूसंज्ञानुज्ञातास्तिस्रोऽपि कुमायों नत्वा ॥९८॥ एका स्यारयति वीणामेका वर्ण फरोति मधुरस्वरम् । एका वादयति वंशमेवं तत्र ताभिर्विहिते ॥१९॥ फनकवी नर्सनवार इति कलयिका कन्छिको प्राप्ता । नृत्यति सहावभाव विचित्रकरणाशहारैः ॥१०॥ फनकवत्याः सरैमसप्रनर्तनात् त्रुटित्वा किङ्किणी । पतिता कुमारपादान्ते तेनापि संगोप्य धृता ॥१०१।। ततो रसोत्तीर्णया तया सर्वत्र सा गपितापि । नो दृष्टा, सर्वा विमृष्टाश्याथ तेन ॥१०२॥ निजनिभविमानचटितास्ताः सर्वा निजनिजगृहेषु । संप्राप्ताः क्षणेन कुमारः पुनस्तद्विमानात ॥१०३|| अदृश्यमानस्नया तद्गृहद्वाराष्टुत्तीर्य । निजावासे गो रजन्याश्चरमप्रहरे ॥१०॥ भन्यूपे उत्थाय तन्कालायट्यकं विधाय । निनमतिसागरमन्त्रिणोऽर्पिता किङ्किणी हस्ते ॥१०॥ भणिनः फनफपन्या अयिर्मद्वननत एव । ततस्तद्भवने गती तो इप्टोतिष्ठति सापि ॥१०६॥ स्वयमासनं समर्पयति स्वयमप्युपविशति तत्समीपे । ततः शारयूतं रमयितुं कुमारीकुमाराम्यां प्रारणम् ।।. नीयमाने सुमारे फनफरती गणति किमपि सारय । तदा कुमारेण भणिनो मन्त्री मतिसागर एतात्यै ॥१०॥ पहजफर्पय, तनातेनापिता किहिणी रत्नरनिरा । फटीपट्टतस्तस्याः करे ततस्तथा सा दृष्ट्वा ॥१०॥ प्रत्यभिज्ञाता हा ! यय प्रापिना, पृष्टः भगति पतिता क्य ! । क्य प्रदेश प्राप्ता, स भणति यत्र ते पतिना।। गा भगति न मानामि, गमागे जन्पायर नमित्तिकः । भूतभविष्यजानाति तम्मा यत्र ते पनिता ।

·मत्सरदियकहा। तो, पुन्छइ कणगबई सचिवं, मे कहसु, तेणभिप्पायं । नाऊण कुमरतणय भणिय कल्ले कहिस्सामि ।। सिल्ले सणमेगं तहेव सो तो गयो निययभवणे । अत्यमिए दिणनाहो रयणीए पदमपहरम्मि ॥११३॥ संपत्तो तम्भवणे पुणोवि सा पत्यिया जहा पुच्विं । कुमरोवि तहेव तओ तत्थेव गयाई सव्वाई ॥११॥ पुच्चयकर्मण सयरेण जावडोमाइयम्मि पारद्धे । आरदं पिच्छणय कुमरीहिं तस्य कणगबई ॥१.१५|| वीण वाएइ तोवरिखत्तमणाए तीए कुमरेण । वामचरणाझो सिग्य अवहरियं नेउरं तत्तो ॥११६।। तो पिन्छणए वित्ते भणिया दासी हले ! गसेह । केवि पच्छन्नेणं अवहरियं नेउरं मझ ॥११७॥ तो रंगगओ लोगो पुट्टो दासीए विण्यपणयाए । नो कत्यवि उवलद्धं सुटुगविटंपि तं तत्य ॥११८॥ पुचक्रमेण तत्तो नियनियठाणम्मि ताई पत्ताई । कुमरोवि नियावासे सुत्तो तत्तो पभायम्मि ॥११९॥ आवस्मयं विहे तत्तो मइमागरस्स अप्पेरें । तं नेरं तहेव य पत्तो भजाए भवणम्मि ॥१२०॥ कुमगे कओवयारो उवविट्टो सावि तत्य उवविठ्ठा । पारद्धा तो गोही समस्सपरिपूरणाईया ॥१२॥ कुमरेण पटिय:- पटुप्पणाहयपउमिणि ! दलनरलं जीवियं च पेम्मं च । जीवाणं जुब्वणवणं (तो तीए मुणिऊण भणियं) तम्हा धम्म कुणइ सम्म ॥१२२॥ तो तीए पटिया पहेलिया- जर मिक्खविभो सीसो जईण रयणीए जुज्जइ न गंतु । तो कोस भणइ अन्नो मा संकसु दोवि तुल्लाई । ततः पृञ्चति फनकवती सचिरं, मां कथय, तेनाभिप्रायम् । ज्ञात्वा कुमारस्य मणितं कल्ये कथयिष्यामि ।। जीयित्वा सगमे तयव स ततो गतो निजमवने । अस्तमिते दिननाये रजन्याः प्रथमप्रहरे ॥११३।। संग्रामस्तद्वने पुनरपि सा प्रस्थितः यया पूर्वम् । कुमारोऽपि तथैव ततस्तत्रैव गताः सर्वे ॥११॥ पूर्वनमेण पचरेण जापामादिके प्रारम्थे । आरन्धं प्रेक्षणपं कुमारीमिस्तत्र कनकवती ॥११॥ वीणां यादयनि ततोऽवसिममनसम्नम्याः कुमारण । वामचरणात् शीघमपहनं नूपुरं ततः ॥११६॥ ततः प्रेक्षणके वृत्ते माणता दासी हले ! गोपय । फेनापि प्रज्छन्नेनापहृतं नूपुरं मम ॥११७|| ततो रगगतो लोकः पृष्टो दाम्या विनयप्रणतया । नो कुनाप्युपलब्धं सुष्टु गवेपितमाम तत्तत्र ॥११८॥ पृर्वग्रमेण ततो निजनिनस्थाने ते प्राप्ताः । कुमारोऽपि निजावासे मुप्तम्तत. प्रभाते ।।११९॥ यावश्यकं विधाय ततो मतिमागरस्यापयित्रा । तन्नूपरं तथैव च प्राप्तो माया भवने ॥१२०॥ कुमारः कृतोपचार उपविष्टः सापि तत्रोपविष्टा । प्रारव्या ततो गोष्ठी समस्यापरिपूरणादिका ॥१२१॥ बुमारेण पार्टितम्:- पटुपवनाहतामिनि ! दलनरलं जीवितं च प्रेम च । जीवानां यौवनधनं (ततप्तया शुन्या मणितम्) तस्माद्.धर्म कुरु सम्यम् ॥१२२॥ ततम्नया पठिता प्रहेलिका-- ·सुपासमाह चरिश्रम्मि- कुमरेण तो भणिय रयणी दिवसो य दोवि तुल्लाई । तस्स जओ सो दोहिविजहट्टियं नियइ नाणेण ॥ एमाइविणोएणं खणं गमेऊण तीए तो पुट्ठो। मइसांगरो तए कि जोइसमवलोइयं किंपि ? ॥१२५।। । आमं, किंतु तुहन्नं किंपि नटुंति पणिए भणइ । किं तं, जे ते जाणसि इय भणिए भणेइ जाणेमि॥१२६॥ किंपुण कत्यय नटुं अहं न याणामि कहह जइ मुणह । दोण्हवि पडणवाणं एक्कंचियतीए सो कहइ॥१२७॥ तो विम्हिया विचिंतइ किकिणिया मज्झ कत्थइ पडिया । इय निच्छओ न आसी,तो यपरिभावियं एयं ।। कत्थवि इहेव यपडिया चडिया एयस्स तेण हत्यम्मि। नेउरपडणटाणं एसो तीएवं परिकहइ ॥१२९॥ ता जोइसेण जाणइ जइ जाणउ किंतु किंकिणी तत्थ । पडिया इमस्स हत्थे चडिया केणप्पओगेण ? ॥ न य गंतुं तत्य इमो खमो तो साहसिकरसियस्त । मह भत्तुणो चिय इमं वियंभियं होज तो भणइ ॥ कि नेउरंपि तुम्हें इत्ये चडियं, भणेइ सो आमं । सा भणइ मह समप्पह तीए तो सो समप्पेइ ॥१३२॥ तो सा पभणइ कुमरं सोहणमेयं तु जइ सयं लद्धं । अह अन्नाओं पत्तं मह पइणा ता न लट्ठयरं॥१३३॥ . जभो। जलणपवेसेणवि मझ नत्यि सुद्धित्ति जपिए भणइ । किं जलणपवेसेणं मह चित्ते विससु निस्संकं ।। तत्तो य सा विचिंतइ मह पइणो एस वइयरो सयो । मन्ने पञ्चक्खो चिय ता अज्जप्पभिई न तप्पासे॥ गंतव्वं, ठायव्वं मंदव्ववएसओ इहेव मए । विज्जाहराहिवइणो दासीवयणाउ कहिऊणं ॥१३६।। यदि शिक्षितः शिप्यो.यतीनां रनन्यां युज्यते न गन्तुम् । ततः कस्माद्भणत्यायों मा शङ्कस्वद्वे अपि तुल्ये॥१२३॥ कुमारेण ततो भणितं रजनिर्दिवसश्च द्वावपि तुल्यौ । तस्य यतः स द्वयोरपि यथास्थितं पश्यति ज्ञानेन ॥१२४॥ एवमादिविनोदेन क्षणं गयित्वा तया ततः पृष्टः । मातिसागरस्त्वया कि ज्योतिषमवलोकितं किमपि ? ॥१२॥ आम, किन्तु तवान्यत् किमपि नष्टमिति प्रमणिते भणति । किं तत, यत्र जानातीति भणिते भणति नानामि ।। किन्तु.क्य न नष्टमहं न जानामि कथय यदि जानासि । द्वयोरपि पतनस्थानमेकमेव तां स कथयति ॥१२७॥ ततो विस्मिता विचिन्तयति किङ्किणी मम कुत्रापि पतिता । इति निश्चयो नासीत् , ततश्च परिभावितमेतत् ।। कुत्रापीहैव च पतिता चटितैतस्य तेन हस्ते । नूपुरपतनस्थानमेप तस्या इव परिकथयति ॥१२९॥ तस्मानज्योतिपेण जानाति यदि जानातु किन्तु किक्षिणी तत्र | पतितास्य हस्ते चटिता केन प्रयोगेण ॥१३०॥ न च गन्तुं तवायं क्षमस्ततः साहसैकरसिकस्य । मम भर्तुरेवेदं विजृम्भितं भवेत् ततो भणति ॥१३१॥ किं नूपुरमपि युप्माकं हस्तै चटितं, भणति स आम | सा भणति मह्यं समर्पय तस्यै ततः स समर्पयति ॥ ततः सा प्रभगति कुमारं शोमनमेतत्तु यदि स्वयं लब्धम् । अथान्यस्मात्प्राप्तं मम पन्या तदा न सुन्दरतरम् ।। यतः । ज्यलनमवेगेनापि मम नास्ति शुद्धिरिति जल्पिते भणतिः। किं ज्वलनप्रवेशेन मम चित्ते विश निःशङ्कम् ॥ तनध सा विचिन्तयति मम प्रत्युरेष व्यतिकरः सर्वः । मन्ये प्रत्यक्ष एव तस्मादद्याभूति न तत्पावे।।१३५।। गन्तव्य, स्वातन्य मान्यत्र्यपदेयत इहैव मया । विद्याधराधिपतिं दासीवचनात् फययित्या ||१३६॥ --

·ममपटियाहा।
एवं परिरिखए तस्स माणसे होड विपि जं उचियं । तं सराहामि तओ सा वीयटिणे पंमए ढामि ।।
जाड कुमारोवि तहि तहेव दासी य विनवड तन्य । विल्लाहररायं जहं अपडुन अन्न कणगः।।१३८॥
अह संमंतो चिंता कि सच रोगिणी इमा जाया । ता पुन्छर पन्नत्ति मा माहट पदमाग सा||१३९।।
तो सो जाड कुद्धो तीए सरीरं अहं पटुकरिम्मं । तं पुण मुमरमु रटं देवपमिण्ड़ि मरमि पारे ! ॥१४॥
पुव्वं च आसि कहिय कणगवईए टमीए जह कुमरो । पच्छन्नो तन्य टियो मुणड टमं वइयरं मत्रं ।।
तत्तो य सा परंपड सरणं सो मह कुपारगुणरामो । निदय ! निदीमाए मारिजनी पाव! तए ॥१४॥
तो विनाहरराओ पभणड सो से विसेमयो कहनु । भणियो नो दामीए सुट्ट कयं न तए पृटं १४३
कुपरस्स चरियरहण तुइ पवित्तेमि कृष्णजुयलमदं । धवला जुन्दा अचंनमन्त्रिणवन्नेवि य पस्न्य।।१४।।
मन्म विससेण पुणो जुत्तं तन्नामगहणमिह समए । मरणममयम्मि जम्हा मुमरिजा देवय रटं ॥१४॥
सो चिय हो सो चेव देवया मझ मामिणीएवि । ता मुणसु मुणमु कुपुरिम सुपुरिमचरियं रहिनन।।
जेण समक्खं चिय नरवईण गुणत्वविक्मवलेण । सोहगनयपडायच अग्म ! मह सामिणी गहिया ॥
नेणं निब गरपगुणेण सयलसत्यत्वभावियमणेण । दहिभावि नामओ तुमंपि कवि पओगेण॥१४॥
जेणं तुम दिटेणवि न होमि भुवणम्मि सादमरणेण । तेण जामत्तणो परमाणमिन्छामि इह रस्म ।।
आयनिऊण एवं जामो तिवलीतरंगियनिडाग । विजारो हरी व पभणड सहरणनायरसो॥१५०॥
तं सरणं सरमाणा मरण पावेसि तं महापावे ! । मह मंडलन्गअन्नी लग्गिम्मड तम्सवि सरीरे ॥१५१।।
५
एव परीक्षिते तम्य मानसे भवति किमपि यदृचितम् । तत्करिष्यामि तत सा द्वितीयदिने प्रेषयनि दामीम् ॥
याति कुमारोऽपि तर तथैव दामो च विनश्यति तत्र । विद्यावरराज ययाऽपवनुग्ध कनवती ।।१३८॥
अथ सभ्रान्तश्चिन्तयति किं सत्यं रोगिणीय जाता । तत पृच्छति प्रचमि सा कयाति 'पटुशरीरा सा' ।।
तत स जल्पति क्रुद्धम्तम्या शरीरमह पटूकरिष्ये । त्व पुन म्मरेष्टं दैवतामिदानी त्रियमे पापे ॥१४॥
पूर्व चासीत्कथितं कनकवत्याऽप्यै यथा कुमार । प्रच्छन्नम्नत्र स्थितो जानातीम व्यतिकर मर्वन् ।।१४१॥
ततश्च सा प्रनल्पति शरणं स मम कुमारगुणराज. । निर्दय ' निर्दोपाया मार्यमाणाया पार ! त्वया ॥१४॥
ततो विद्याधरराज प्रमणात स को विशेषत कथय । मागितम्नतो दाम्या मुटुक्तं यत्त्वया पृष्टम् ॥१४॥
कुमारम्य चरितकथनेन तव पवित्रयानि कर्णयुगलमहम् । धवलाति ज्योत्स्नाऽन्यन्नमलिनवानरि पदार्थान् ।।
मम विशेषेण पुनर्युक्तं तन्नामग्रहणमिह समये । मरणसमये यम्मात् स्मयते दैवतमिष्टन् ॥१४॥
स एवेष्ट स एवं देवता मम स्वामिन्या अपि । तम्मान् शृणु शृणु कुपुष्प ! मृघुम्पचरित्र कथ्यमानम् ॥
येन समक्षमेव नरपनीना गुणरूपविक्रमरलेन । सौभाग्यजयपताकेवाधम ! मम म्वामिनी नहीता ॥१४॥
येनैव गुरुगुन सकलशास्त्रार्थमावितमनसा ! दूरस्थितोऽपि नातम्त्वमपि केनापि प्रोगेग ॥१४८॥
येन वं दृष्टेनापि न मवसि भुवने साहसघनेन । तेनाइमामन रियमाणापिञ्चामीह रक्षाम् ॥१४९॥
आर्यनजातनिवलीतरङ्गितसराट । विद्याधरो हर इव प्रमगति सहरगनातरस ॥१०॥

·१५८
सुपासनाह-चरिअम्मि-
एवं पभणतेणं तेणं आयइढिओ सियकिवाणो । दूरीहओ सव्वोवि परियणो तं तहा दट्टुं ॥१५२।।
तो दसिऊणं भणियं पयडीहोऊण तेण कुमरेण । रे रे ! अविजकुलहर ! विज्जाहर ! किं न लज्जेसि ॥ .
खग उम्गीरंतो इत्यिवहत्यं हयासलोयाण । पच्चक्खपिच्छिराण तहत्तणो पंचभूयाण ? ॥१५॥
किञ्च ।
सुत्तुम्मत्तपमत्ते वाले महिलायणे प जो पुरिसो । पहरेइ मुक्कमज्जायसेहरो सो अददृग्यो ॥१५॥
तुज्झवि उपरि सम्ग कदंतो को न लज्जइ सपन्नो । इत्थियणपज्झयारे जो सुहडतं पयासेसि ॥१५६॥
किंपुण जइ तह दुट्ठाण निग्गहो खत्तिएहि कायव्यो। तान हवसि तुममिहिं भणिहिसि वत्तान मे कहिया !!
एवं भणि कुमरो कोसाओ कड्दए तो खग्गं । सोविगहिउग्गखग्गो बलेइ तस्सुवरि कोवेण ॥१५८॥
आवडिओ संगामो कुमरेण निहणिओ स दुटप्पा । तो हिट्ठाओ ताओ तिन्निवि कन्नाओ तस्सरणं ॥
पत्ताभो भणंति तयं अम्हे एएण वयणवद्धाओ । मोयावियाउ तुमए, तो कुमरोभणइ कह तस्स ॥१६०॥
वयणन्छलम्मि पडिया, एगा तो कहइ नियपिउगिहम्मि । कुट्टिमतले लुलंती एएण हढा निया रन्ने ।।
उग्गीरिओ ममोवरि जमजीहादीहतरलकरवालो । मरणभयकंपिरा हं भणिया एएण पावेण ॥१६२॥
जइ मनसि मह वयण तो जीयं तुज्झ इयरहा नेय । किं तं कहेहि भणिए तेण इमं साहियं मज्झ॥१६३।।
जह पनत्ती विज्जा पारद्धा साहिङ मए तत्थ । जावम्भि कीरमाणे छम्मासे जाव पइदियहं ॥१६४॥
समयसमवन्नसलपवणाहिं तरुणीहि रायकनाहिं । विहियच्वं पिच्छणयं पुरओ पन्नत्तिदेवीए १६५।।
-
तं शरणं सरन्ती मरणं प्राप्नोपि त्वं महापापे ! । मम मण्डलामाग्निर्लगिष्यति तस्यापि शरीरे ॥१५१॥
एवं प्रभणता तेनाकृष्टः शितकृपाणः । दूरीभूतः सोऽपि परिजनस्तं तथा दृष्ट्वा ॥१५२॥
ततो हसित्वा भणितं प्रक्टीभूतेन तेन कुमारेण । रेरे ! अविद्याकुलगृह.! विद्याधर ! किं न लजसे ॥१५३॥
खनमुद्विरन् स्त्रीवधार्थ हताशलोकेषु । प्रत्यक्षदर्शनशीलेषु तथात्मनः पञ्चभूतेषु ? ॥१५४॥
मुप्तोन्मत्तप्रमत्ते वाले महिलाजने च यः पुरुषः । प्रहरति मुक्तमर्यादशेखरः सोऽद्रष्टव्यः ॥१५५il..
तवायुपरि सनं फर्षन् फो न लजते सकर्णः । स्त्रीजनमध्ये यः सुभटत्वं प्रकाशयसि ? ॥१५६॥
किन्तु यथा तथा दुष्टानां निग्रहः क्षत्रियैः कर्तव्यः । तस्मान्न भयसि त्वमदानी, माणिप्यसि वातान मे कविता।
एवं मणित्या कुमारः फोपात् कर्पति ततः सनम् । सोऽपि गृहीतोपखगो वलते तस्योपरि कोपेन ॥१६८॥
भापतितः समामः, कुमारेण निहतः स दुष्टात्मा । ततोऽधस्तस्तास्तिस्रोऽपि फन्यास्तच्छरणम् ॥१५९।।
प्राप्ता मणन्ति तं वयमेतेन धवनपद्धाः । मोनितास्त्वया ततः कुमारो भणति कथं तस्य ॥१६॥
ययनन्सले पतिताः, एका ततः कथयति निजपितृगृहे । कुट्टिमतले लोठन्त्यतेन हठान्नीताप्रण्ये ॥१६॥
उद्गीणों ममोपरि यमजियादातरल करपालः । मरणमयकम्पनशीलाई भणिततेन पापेन ॥१६२॥.
यदि मन्यसे मम यननं ततो नीवितं तवेतरया नैव । किं तत् कथय मणिते तेनेदं फथितं मम ॥१६३।।
यथा प्राप्त विधा पारन्या साधयितुं मया तत्र । जापे क्रियमाणे पामासान् यावत् प्रतिदिवसम् ॥१६॥

·भक्खरदियकहा। ता.एक्का ताव तुमं पइदियह एज्ज मह विमाणेण । तह पुरिससंगमोवि हु विहियव्यो मह अणुनाए । कहियव्वं च न कस्सवि एवं इय कारिया य सवहसयं । सिक्खवियाई वीणं अन्नाउवि तिन्नि कुमरीओ।। मन्नावियाउ वयणं जहेब है तह कलाउ सिक्खविया । भणियं च ताण समुहं जह तुम्हाण विमाणाई ।। देवीअहिटियाई जत्य व तत्य व निसाए एहिति । आरुहिय ताई सिग्यं पनत्तीदेविभवणम्मि ॥१६९।। आगंतव्वं तत्य य पिच्छणयछणो खणं विहेयच्चो। इत्तियदिणाई सिरसा पडिच्छिया तस्स इय आणा ।। किंतु न सीलभंसो तेण को अम्ह इय गुणो तस्स । तुम्ह पसाएणिण्डिं सनायं सुत्थमम्हाणं ॥१७॥ तो कुमरण भणियं जुत्तं तुम्हाण संपयं गतुं । नियनियजणयगिहेमु जम्हा भयणीउ मह तुम्हे ।।१७२।। ताउ भणति कह तत्त्वचिमो तबिमाणरहियाओ ? | तो कुमरसुमरणेण विजामिद्धो लहुँ पत्तो ॥१७३।। आरोविउं विमाणे ताओ सो नेइ नियनियगिहेसु । तह कणगवइचेडीसहियं कुमरपि तग्गेहे ॥१५॥ तो विजाहरपरणाइवइयरं साहिऊण दासीए। भणियं निभयहियया मम्मं अणुवत्तहि कुमारं ॥१७५|| तोकणगवई जंपद दुबलहिययाए इत्तिपदिणाणि । तुम्हें परिचरणाए नाह ! मए वंचियो अप्पा ।। तह अस्थि तस्स वंधू अइप्पयंडोत्ति कंपइ मणं मे । मा भाहि भणइ कुमरो वंधुदसं सोविलहुं लहिही ।। तो नेहसारसरिसं खणं गमे तहिं चिय पसुचो । कणगवईए सहिओ उक्खित्तो गयणमग्गम्मि ॥१७॥ तच्छुल्लभाउणा सो सित्तो जलहिम्मि दिव्वजोएण । संपत्तफलहखंडो उत्तिन्नो सत्तरं तेण ।।१७९।। समवयासमवर्णसलक्षणामिस्तरुणीभी राजकन्याभिः । विधातव्यं प्रेक्षणकं पुरतः प्रज्ञप्तिदेव्याः ॥१६५॥ . तस्मादेका तायत्त्वं प्रतिदिवसमेया मम विमानेन । तथा पुरुषसंगमोऽपि खलु विधातव्यो ममानुज्ञया॥१६६॥ कथयितव्यं च न कस्याप्येतादति कारिता च शपथशतम् । शिक्षिताऽहं वीणामन्या अपि तिसूः कुमार्यः ।। मानिता वचनं यथैवाहं तथा कलाश्च शिक्षिताः । भणितं च तासी संमुखं यथा युष्माकं विमानानि।।१६८॥ देव्याधिष्ठितानि यत्र या तत्र वा निशि एप्यन्ति । आरुह्य तानि शीघ्रं प्रज्ञप्तिदेवीभवने ॥१६९॥ आगन्तव्यं तत्र च प्रेक्षणकक्षणः क्षणं विधातव्यः । इयद्दिनानि शिरसा प्रतीष्टा तस्येयमाज्ञा ॥१७०॥ किन्तु न शीलभ्रंशस्तेन कृतोऽस्माकर्मिति गुणस्तस्य । युष्माकं प्रसादेनेदानीं संजातं सौस्थ्यमस्माकम् ॥ ततः कुमारेण भणितं युक्तं गुप्माकं सांप्रतं गन्तुम् । निननिजजनकगृहेषु यस्माद्भगिन्यो मम यूयम् ।।१७२।। तामणन्ति कथं तर मजामस्तद्विमानरहिताः । ततः कुमारस्मरणेन विशासिद्धो लघु प्राप्तः ॥१७३॥ आरोग्य विमाने ताः स नयति निननिजगृहेषु । तया कनकवतीचेटीसहितं कुमारमपि तद्देहे ॥१७४|| ततो विद्याधरमरणादिव्यतिकरं कथयित्वा दास्या । भणितं निर्भयहृदया सम्यगनुवर्तस्व कुमारम् ॥१७॥ ततः कनकवती जल्पति दुर्वलहृदययेयदिनानि । तव परिचरणायां नाथ ! मया वञ्चित आत्मा ॥१७६।। तथाऽस्ति तस्य बन्धुरतिप्रचण्ड इति कम्पने मनो मे। मा भैपर्भिणति कुमारो बन्धुदशां सोऽपि लघु लप्स्यसे। ततः स्नेहसारसदृशं क्षणं गयित्या तत्रैव प्रसुप्तः । कनकवत्या सहित उत्क्षिप्तो गगनमार्गे ॥१७॥ १. तुम्हेदिनादि°1 ·सुपासनाह चरिअम्मि- जलनिहितडम्मि तत्तो तावसकुमरेण आसमपयम्मि । नीओ तत्य यदिट्टाकणमवई तो कुमारेगा॥१८॥ पुट्ठा य कर्हि सित्ता तेणं, सा कहइ पब्बए, तत्तो । पमुइयचित्तो पत्तो कुलबइणो पायमूलम्मि ॥१८॥ कुमरो वंदणपुव्वं आलावं किंचि तेण सह काउं । उवविट्ठो तो भणिओ कुलवईणा तुम्ह भन्नेसा ?॥१८२॥ तो भणियं कुमरेण आम, तो कुलबई कहइ एवं । जलनिहितडम्मि दिवा उन्धती इहप्पाणं ॥१८३।। पडिसिद्धा अम्हेहि कहिये च इमीए बल्लहो तुज्झ । मिलिही इहेब तइए दिम्मि, जायं च तं सब्बं ॥१८४॥ भय ! अशुगहो मे विहिओ तुम्हेहिं परहियरएहि । इच्चाइ पिऊण पत्तो कुमरो पियापासे ॥१८॥ भणियं य तेण सुंदरि ! विहिणो सच्छंदचारिणो चरियं । एयंत सत्थे निसुणिजइ पुल्चमुणिकहिये ।। विहटाइ संघडियंपि हु पुणोचि संघाइ विडियं संते । संघडणविहडणावावडेण विहिणा जणले नडिओ॥ पुन्वभवोवजियगरुयदुक्यवसबत्तिणो जए जीवा । तं नस्थि किंपि दुक्खं संसारे जन पाविति ॥१८॥ सुन्नारनाई समासयति चइऊणमिह कलत्ताई । एएण कारणेणं सुंदरि ! मुणिणो महाभागा ॥१८९।। भोगामिसम्मि गिद्धालुद्धा गिहवासधणकलत्तेसु । अम्हारिसा अहन्ना कि सुंदरि ! जन पावंति॥१९०॥ इचाइ जंपिणं कणगवई गहिय गिरिनई पत्तो । तो मजिउं जहिच्छं भुजति फलाई, अहदोवि ॥१९१॥ तत्येव पमुत्ताई रयणीए अवहियाई तेणेव । खित्ताई पुणो रयणायरम्मि पुणरवि य मिलियाई ॥१९२॥ किं अनउत्त ! एयं, कुमरो पभणेइ सुंदरि ! न किंपि । विहिविलसियं विमोचं एसा तो भणइ किं एवं ?॥ - तत्क्षुद्रधाना स क्षिप्तो जलपी देवयोगेन ।. संप्राप्तफलकखण्ड उत्तीर्णः सत्वरं तेन ॥१७९॥ जलनिधितटे ततस्तापसकुमारणाश्रमपदे । नीतस्तत्र च दृष्टा कनकवती ततः कुमारेण ॥१८०॥ पृष्टा न व शिसा तेन, सा कथयति पर्वते, ततः । प्रमुदितचित्तः प्राप्तः कुलपतेः पादमूले ॥१८॥ .कुमारो बन्दनपूर्वमालापै किश्चित् तेन सह कृत्वा । उपविष्टस्ततो भणितः कुलपतिना तव भाषा: ॥१८२॥ ततो माणितं कुमारणाम, ततः कुलपतिः कययत्येवम् । जलनिधितटे दृष्टोद्वघ्नन्तीहात्मानम् ॥१८॥ प्रतिपिदाऽस्माभिः कपितं नास्यै यल्लमस्तव । मेलिन्यतीहैव तृतीये दिने, जातं च तत् सर्वम् ।।१८४॥ भगवन् ! अनुग्रदो मे विहितो युष्माभिः परहितरतैः । इत्यादि जल्पित्ता प्राप्तः कुमारः प्रियापाचें ॥१८॥ 'मणिनं च तेन मुन्दरि ! विधेः स्वच्छन्दचारिणश्चरितम् । एतद् यच्छाखे श्रूयते पूर्वमुनिकथितम् ॥१८६॥ विगटने संघटिवमपि मल पुनरपि संघटते विघटितं सत् । संघटनविघटनव्याप्तेन विधिना जनो नटितः॥९८७॥ पूर्वमयोपार्जितगुरदृष्टतयशवर्तिनो जगति जीवाः । तन्नास्ति किमपि दुःख संपारे यश प्राप्नुवन्ति ॥१८८il शून्यारण्यानि समायपनि त्यस्लेह फलप्राणि । एतेन कारणेन मुन्दरि ! मुनयो महाभागाः ॥ १८९॥ मोगामिरे गृमा टुन्धा गृहवासघनफलयेषु । अम्माशा अपन्याः किं मुन्दरि ! यन्न प्राप्नुवन्ति ! ॥१९॥ इत्यादि अन्पित्या फनकानी गृहीत्वा गिरिपदा प्राप्तः । ततो मजिस्या यथेच्छ भुनाते फलानि, अथ द्वावपि। तथा प्रसुती रजन्यामरहती तेना । क्षिप्ती पुना रत्नारे पुनरपि च मिरिती ॥१९२॥ हिमाय! एतन, युमारः प्रमगति मुन्दरि ! न किमपि । विधिविलसितं विमुन्यैपा ततो मगति फिमेवम्।।

·भक्खरदियकहा । , जो। दिन्चस्स मत्थए पाडिऊण सव्वं सइंति काउरिसा ! दिव्योवि ताण संकइ जाण तेओ परिफर ॥१९॥ ता मा मुयस महायस ! उच्छाहं भुवणपसरियपयाव ! 1.इय मझत्यो त जाव ताव अन्नो परिप्फुरइ ।। तं कत्य गयं तुह नाह ! पोरिसं गरुयसत्तुनिवणं । इयरेणेव सहिज्जइ जमियं दुक्खाण रिछोली ? आयन्निऊण वयणं कणगवईए तो भणइ कुमरो । दिव्यस्सव अदिट्टस्स अरिणोइह करउ कि पुरिसो?॥ इय भणि रयणीए अपमत्तो जाव चिहए ताव । सो पत्तो तो धरिउ पाएमु भामि गयणे ॥१९८॥ अप्फालिस्सइ धरणीए जाव ता तेण विरसमारसियं । रक्खसु कुमार ! रक्खसुखमसु इमे मझ अवराहै।। न पुणो एवं काहं तुज्झाहं किंकरो तो तेण । मुक्को दयाए ख़यरो दीणेसु न दारुणा गरुया।।२०।। आसमपयम्मि पुणरवि पत्ताई दोवि कुलवइसमी । कइयपदिणाई तत्थवि तारमनेहेण ठायति ॥२०॥ कणगवईवि हु सह तावसीहि कीलेइ विविद्दकीलाहि । कुमरो कुलवइपास निसुणेइ य धम्मसंस्थाई ।। . अह कुलबइमन्नदिणे कुमरो विनवइ मञ्झ बसणमिणं । पहु ! परमूसवभावेण परिणयं तुम्ह दंसणभो ।। कत्पन्नह विद्वाहारस्यरो कत्य सालिदहिभत्तं । कहमेस विसयगिद्धो जणो कहि तुम्ह पयसेवा ? ॥२०४।। किंतु करिस्सइ अधिई ताओ ता लहउ तुह पसायाओ। समयंतरम्मि तुहवयणअमयपाणं जसो एसो। तो भणइ कुलबई विणयवित्तिकुलभवण ! जीवसु चिरं । आसंसेमो अन्नं किंतुइ गुणलच्छिकमलस्स ?।। यतः। देवस्य मस्तक पातयित्वा सर्व सहन्ते कापुरुषाः । दैवमपि तेभ्यः शकते येषां तेजः परिस्फुरति ॥१९॥ तस्माद् मा मुञ्च महायशः ! उत्साहं मुवनप्रसृतप्रतापं । । इति मध्यस्थम्वं यावत्तावदन्यः परिस्फुरति॥१९॥ तत् कुत्र गतं तव नाथ ! पौरुषं गुरुशत्रुनिष्ठापनम् । इतरेणेव सह्यते किमियं दुःखानां पतिः । ॥१९॥ आर्कर्ण्य वचनं कनकवत्यास्ततो मणति कुमारः । देवस्येवादृष्टस्यारेरिह करोतु किं पुरुषः ॥१९॥ इति भणित्वा रजन्यामप्रमतो यावत् तिष्ठति तावत् । स प्राप्तस्ततो धृत्वा पादयोर्ममयित्वा गगने ॥१९८|| आस्फालयिष्यति घरण्यां यावत्तावत्तेन विरसमारसितम् । रक्ष कुमार ! रक्ष क्षमस्वेमान् ममापराधान् ॥१९९॥ न पुनरेवं करिष्ये तवाहं किङ्करस्ततस्तेन । मुक्तो दयया खचरा दीनेषु न दाख्या गुरवः ॥२००ना माश्रमपदे पुनरपि प्राप्ती द्वौ कुलपतिसमीपम् । कतिपयदिनानि तत्रापि तापसस्नेहेन तिष्ठतः ॥२०१॥ कनकवल्यपि स्खलु सह तापसीभिः क्रीडति विविधक्रीडाभिः । कुमारः कुलपतिपार्श्वे शृणोति च धर्मशास्त्राणि अथ कुलपतिमन्यदिने कुमारो विज्ञपयति मम व्यसनामिदम् । प्रभो ! परमोत्सवभावेन परिणत तवदर्शनतः ॥ क्यान्यथा विष्ठाहारसूकरः क्व शालिदाधिमक्तम् । कथमे विषयगृद्धो जनः क्व युष्माकं पादसेवा ॥२०॥ किन्तु करिष्यत्यति तातस्तस्माल्लमतां तव प्रसादात् । समयान्तरे त्वद्वचनामृतपानं जन एपः ॥२०५॥ • ततो भणति कुलपतिविनयवृत्तिफलमवन ! जीव चिरं त्वम् । आशंसामोऽन्यत् किं तव गुणलक्ष्मीकमलस्यमा - 1 १ ग. वयावि २१ .

·किच। सुपासनाह-चरिश्रम्मि- तो कुलबइपायजुयं तावसतावसिजणं च नमिऊण ! विहिमोचियसंभासो लद्धासीसो यसो चलिओ ।। कणगबई वि हु नमिड तावसनाहं समं परियणेण | खामेइ तावसीओ विसेसओ चरणनिहियसिराना ताहिवि बहलनिरंतरसिणेहवसनिग्गयंसुधाराहि । वणतावसीहिं भणियं सदुक्खमेयारिसं वयणं ।।२०९।। अजम्हेहिवि नाय पियनोगो कारणं गुरुदुहाणं । निव्वटुंते जं तम्मि जायए नारयं दुक्खं ॥२१॥ ता किंव इहं भन्नउ संसारे इत्थ सव्वनीवाणं । संजोयाउ विओओ जायइ तो वचसु सुहेण ॥२११॥ पियदसणधणजसजीवियाण सज्जणसमागमाणं च । को संतोस पावइ एक मुत्तूण जियरांय ? ॥२१२॥ एवं दिनासीसा कयसंभासा य तावसिजणेण । कुमरेण समं चलिया, विजासिद्धं सरइ कुमरो॥२१॥ केणावि कारणेणं न हु पत्तो सो तओ वरमुहुत्ते । मग़ठिओ तावसजुओ चरणेहिं चेव संचलिओ॥२१४|| जाव सिमंसंनिहाणं, पत्तो नगरस्स बाहिरजाणे । सूरप्पहाभिहाणो दिवो सूरी भवसरूवं ॥२१५॥ भवियाण परवंतो कुपरेणं पणमिङ तओ य खणं । निसुओ जिणिंदधम्मो भावेण य परिणो तस्स।। महुरंपि मूरिचयणं कडुयं चिय अवगयं तमियरीए । अइपित्तपलित्ताणं महुरा कि सकरा भाइ ? ॥२१७॥ तो कणगवई भणिया सुंदरि ! सच न सुंदरो एसो । संसारो दुहसारो विसमो कम्माण परिणामा ॥ बहुपचवायभरिओ गिद्दवासो इंदियाणि चवलाणि । अइकुडिला पेमगई को जाणइ कहच परिणमइ ! ।। ता एयाई सुंदरि ! सयं चयामो परजिमो मगं । पुव्वपुरिसाणुचिनं तो भणिय तीइ एवमिणं ॥२०॥ ततः कुलपतिपादयुग तापसतापसीजनं च नत्या । विहितोचितसंभापो लब्धाशीश्च स चलितः ॥२०७|| फनकवत्यपि खलु नत्या तापसनाथं समं परिजनेन । क्षमयति तापसीबिशेपतश्चरणनिहितशिराः ॥२०॥ ताभिरपि बहलनिरन्तरस्नेवशनिर्गताश्रुधाराभिः । वनतापसीभिर्भणितं सदुःखमेतादृशं वचनम् ॥२०९७ अपास्माभिरपि ज्ञातं प्रिययोगः कारणं गुरुदुःखानाम् । निवर्तमाने यत्तस्मिञ्जायते नारकं दुःखम् ||२१०॥ ततः किंवेह भण्यता संसारेऽत्र सर्वगीवानाम् । संयोगाद् वियोगो जायते ततो मन सुखेन ॥२११॥ मिगदर्शनधनयशोजीवितानां सज्जनसमागमानी च । कः संतोपं प्राप्नोत्येकं मुक्त्वा मितरागम् ? ||२१२॥ • एवं दत्ताशीः कृतसंभाषा न तापसीननेन । कुमारण समं चलिता, विद्यासिद्धं स्मरति कुमारः ।।२१३।। फेनापि कारणेन न खलु प्राप्तः स ततो वरमुहूर्त । मार्गस्थितस्तापसयुतश्चरणाभ्यामेव संचलितः ॥२१४! यावत्मीमांनिघानं, प्राप्तो नगरस्य बायोगाने । सूरमभाभिधानो दृष्टः सूरिभवस्यरूपम् ॥२१५|| भाविकेभ्यः पियन कुमारण प्रणम्य ततश्च क्षणम् । श्रुतो जिनेन्द्रघमों भावेन च परिणतस्तस्य ।।२१६॥ मधुरमपि सूरियमनं फटुम्मेवावगतं तदितरया । अतिपित्तप्रदीप्तानां मधुरा कि शर्करा भाति ! ॥२१७|| तः फनकपनी मणिता मुन्दरि ! सत्यं न मुन्दर एपः । संसारो दुःससारो विपमः कर्मणां परिणामान्॥१८॥ पदुमन्ययायभूतो गुरगाम इन्द्रियाणि चपलानि । अतिरुटिला प्रेमगतिः को जानाति कथमिव परिणमति ।। ....Tantri ·मक्खरदियकहा। • किंपुण विपारवहुलं दुल्लंच नाह ! जोव्वणारनं । अइविसमो विसमसरो न जहिन्छ माणिया भोगा । भोत्तण रायलन्छेि पच्छा तो पुच्छिर कमवि नाणि । थेवम्मि आउसेसे जं उचियं तं करिस्सामो ।। ततः कुमारः प्राहा- दुल्लंघत्तं जं जुन्वणस्स तेणवि य कारणेण बुहा । एयम्पि वयं गहिउँ अवियारा हुँति धेरच ॥२२३॥ सया चोक्तम्- "मनसि जरसाभिभूता जायन्ते यौवनेऽपि विद्वांसः । मूढधियः पुनरन्ये भवन्ति वृद्धत्ययोगेऽपि ॥" तथा-- काउरिमाण विसमो विसमसरो न उण धीरपुरिसाण । मंसम्मि सग्गधारा तिण्डा न उणो यवन्नम्मि।। न जहिच्छं इच्चाइवि न सुंदरं भोगलालिओ जीवो । सग्गेसुवि न य तित्तो जलणो इव इवनिवहेहि ।। जाणिनइ अवंसाणम्मि सुया ! भोगेहिं निच्छिओ नरओ । चत्तेहिं तेहिं जायइ गमणं सग्गापवग्गेस।।२२६|| 'भोतूण रायलच्छिं जं भणिपं तत्व तीए गिद्धीए । होइ अहोगमणं चिप नय इत्य मुंह जो भणिय। " औत्सुक्यमानमवसादयति प्रतिष्ठा क्लेशस्तु लब्धपरिपालनवृत्तिरेव । नैव श्रमापनयनाय यथा श्रमाय राज्यं स्वहस्तधृतदण्डमिवातपत्रम् ॥" 'माणि पुच्छिय' आउस्सेसे ज भणसि तंपि हुन जुत्तं । धम्मेण विणा सुंदरि ! जीवंतावि,हु मपञ्चेव ।। यत;- यत्य धर्मविहीनस्य दिनान्यायान्ति यान्ति च । स लोहकारमस्त्रेव श्वसनपि न जीवति ॥ इय भणिऊणं नमिऊण जिनवरं मिल्लिऊण तं वाहिं । गंतुं नगरसतो जूयविद्वत्तेण दव्येण ॥२२९॥ काराविऊण भोज्नं पत्तो तत्यैव जत्य सा मुक्का । काऊण पाणवित्तिं तत्थैव ठियाई खणमेगं ॥२३०॥ तस्मादेतानि सुन्दरि ! स्वयं त्यजापः प्राजाको मार्गम् ! पूर्वपुस्पानुचीर्ण ततो भणित तयैवमिदम् ॥२२०॥ किन्तु विकारबहुलं दुर्लचं नाय! यौवनारण्यम् । अतिविपमो विषमशरो न यथेच्छं मानिता भोगा.१२२१।। मुक्त्वा राजलक्ष्मी पश्चात् ततः पृष्ठा कमपि ज्ञानिनम् । स्तोक आयुःशेपे यदुचितं तत् करिष्याव.॥२२२।। दुर्लक्षुत्वं यद् यौवनस्य तेनापि च कारणेन बुधाः । एतस्मिन् व्रत गृहीत्वाऽविकारा भवन्ति स्थविरा इव ॥ कापुरुषाणां विपमो विपमशरो न पुनीरपुस्पाणाम् । मांसे खड्गधारा तीक्ष्णा न पुनश्च वजे ॥२२४।। न यथेच्छमित्याद्यपि न सुन्दरं मोगलालितो जीवः । स्वगेष्वपि न च तृप्तो ज्वलन इव हव्यनिवहैः ॥२२॥ ज्ञायतऽवसाने सुतनु ! भोगैनिश्चितो नरकः । त्यक्तैस्तै यते गमनं स्वर्गापवर्गयोः ॥२२६॥ मुक्त्वा रानलक्ष्मी ' यगणितं तत्र तस्यां गृद्ध्या । भवत्यघोगमनमेव नचात्र सुखं यतो मणितम्॥२२७॥ शानिन राष्ट्राऽऽयुःशेपे ' यद्भणामि तदपि हि न युक्तम् । धर्मेण विना सुन्दरि ! जीवन्तावपि हि मृतावेव ।। इति मणित्वा नत्वा जिनवरं मुक्त्वा तां वहिः । गत्ता नगरस्यान्त ताजितेन द्रव्येण ॥२२९॥ कारयित्वा भोज्यं प्राप्तम्नर यत्र सा मुक्ता । कृत्वा प्राणवृत्तिं तत्रैव स्थितो क्षणमकम् ॥ २३०॥ .

·सुपासना-चरिअम्मि- अह पेन्छइ कणगवई सुन्नमणं, होज कारणं किमिह । सजणाण सुमरणंवा पंथेण व वाहिया अहिंय? इय चितंतो कुमरो सरीरचितं करित्तुजा बलिओ। तो विरहिणिव पेच्छइ कणगवई वहुवियारिल्ल||२३२॥ आलिहइ चिकम्म कंठे घोलेइ पंचमुग्गारं । वाहजलभरियनयणा हरिणिच निरिवरखइ दिसाओ || वामकरोवरिसंठियमुहपंकयमुक्कादीहनीसासा । अभणतञ्चिय साहइ मयणवियाराउरं चित्तं ॥२३४॥ कुमरो चिंतइ किमिमा करेइ इय विपलंभचिट्ठाओ । किं मज्झ खणविओए किंमन्नहा अहव किं वहुणा।। जइ में पिक्खेऊणं अणाउला होहिही तओ नृणं । मइ अणुरत्ता अह संवरिस्सइ तो न लटुंति ॥२३६॥ 'इस आसन्नो होउं अप्पार्ण तीए दसइ तओ सा । संवरियमयणचिट्ठा अब्भुष्टिवि समुहा एइ ॥२३७|| उपविटेणं एटा सुंदरि!दीससि किमेवमुबिगा? किं सुमरसि संयणाणं सा जपइ किमिह सयणेहिं ?।। रनपि होइ यसिम जस्थ जणो हिययवल्लहो मिलइ । पियविरहियाण वसिमंपि होइ अडवीइ सारिच्छे २३९ कुमरो चितइ चियारफारवयणाई जंपए एसा । वा नृणमनेहच्चिय लक्खिजइ वयणरयणाहिं ॥२४०॥ 'जो। वीसंभपरवसेदिवि परूढसम्भावपेमपसरम्मि । उवयारो कीरइ माणुसम्मि कत्तो वयं एवं ॥२४१।। उवयारेहि परोचिय चिप्पइ अचंति ते तहि चैव । इयरम्मि पवतंता पेमाभावं पयासंति ॥२४२।। तो भवियव्वं इह कारणेण मुणिऊण उटिओ कुमरो । निदामुद्दियदिट्ठीए तीए पत्तो वणस्संतो ॥२४३।। अय पश्यति फनकवती शून्यमनसं, भवेत्कारणं किमिह । स्वजनानां स्मरणं वा पंथा वा बाधिताऽधिकम् ॥ इति चिन्तयन्कुमारः शरीरचिन्तां कृत्वा यावद्वलितः। ततो विरहिणीमिव पश्यति कनकवी बहुविकारिणीम् ॥ आलिखति चित्रकर्म कण्ठे घूर्णयते पञ्चमोद्गारम् । बाप्पजलभृतनयना हरिणीव निरीक्षते दिशः ॥२३३॥ चामफरोपरिसंस्थिनमुखपङ्कजमुक्तदीर्घनिःश्वासा । अभणन्त्येव कथयति मदनविकारातुरं चित्तम् ॥२३४॥ कुमारचिन्तयति फिमियं करोतीति विप्रलम्भचेष्टाः । किं मम क्षणवियोगे किमन्यथाथवा किं बहुना ! ॥२३॥ यदि मां प्रेत्यानाकुला भविष्यति ततो नूनम् । मय्यनुरक्ताऽय संवरिष्यति ततो न मुन्दरमिति ॥२३६॥ इत्यासन्नो भूत्वाऽऽत्मानं तस्य दर्शयति ततः सा । संवृतमदननेष्टाऽभ्युत्याय संमुखैति ॥२३७॥ उपविष्टेन पृष्टा मुन्दरि ! दृश्यसे किमेवमुद्विग्ना । किं स्मरासि स्वजनानां सा जल्पति किमिह स्वजनः ।।२३८॥ अरण्यमपि भवति वसतियत्र जनो हृदयवल्लभो मिलति । प्रियविरहितानां वसतिरपि भवत्यटन्या सदृशी ॥२३९।। कुमारचिन्तयति विकारस्फारवचनानि जल्पत्येपा । तस्मान्नूनमस्नेहैव लक्ष्यते वचनरचनामिः ॥२४०॥ यतः। विधम्मपरराशेरपि प्रस्टसद्भावप्रेमप्रसरे । उपचारः क्रियते मानुषे कुतो व्रतमेतत् ! ।।२४१॥ उपनारः पर पा गृयते राजन्ति ते तत्रव ! इतरस्मिन् प्रवर्तमानाः प्रेमामा प्रकाशयन्ति ॥२४३|| ततो मारिनयमिह कारणेन शान्चोत्थितः कुमारः । निद्रामुद्रितदृष्टयां तस्यां प्राप्तो वनस्यान्तः ॥२४|| - १२.१२५ ग.म।

·भयरदियफहा। दिटो एगो पुरिसो तेणे सो पुच्छिओ जहा कुमरो। कि इह चिट्टइ, तेणे सो पुट्टो एस यो कुमरो?|| सिरिविजयचंदरन्नो गुणचंदो नाम विस्सुमो पुत्तो । एसोवि ते न नाओ तह कहियं तैण पुरिसण ।। कावि हु नरवधूया चिट्टइ समागया तहप्पासे । मन्झन्ने सो पत्तो अहं तु कजेण पट्टविओ ॥२४६।। पएण कारणेण पुन्छामि तयं, तो य कुमरेण । भणियं सिद्धसमीहियकजो कुमरो गओं टाणे||२४७|| तो तेण पुणो पुट्टो किं घडिया तस्स, तेण सो भणिओ । यडिया न केवलं किंतु तेण नीया नियं भवणं ॥ दढमणुरत्तो तीए कुमरो तो सुंदर इमं जायं । इय भणि नीहरिओ स नरो उन्माणमझाओ।।२४९।। तो चिंतइ कुमरो पिरत्यु संसारविलसियाणमिह । अहह अहो! गुपिताणं घिरत्थु इत्थीसदापाणं ।।२५० न गुणेण नेय स्वेण नोवयारेण नहु जिएणावि । विष्णइ महिलाण मणं चवलं पवणुधुपययंत्र ॥२५१॥ नियहिययसरिसमेसा जाव न आयरइ ताव एयमई । माउलगगिहे मोत्तूण निययमट्ट पसाहेमि ॥२५२।। इय चिंनिऊण कुमरो गओ सयासम्मि तीए, भणिया या एहि लहुं गच्छामो तुइमामगनियडगामम्मि ।। सावि भणइ पच्चूसे गन्छिस्समदं तमओ यसा भणिया। लद्धो संपइ सत्यो ता न खमं इह विलंयेउं । मुत्तूण तत्य चित्तं चलिया कारण तत्य पत्ताई । पञ्चभिनाया तेहिवि, कहिओ अपहरणवृत्तंतो ॥२५५॥ रपणीए ते.सुत्तं मोत्तुं कुमरो विणिग्गओ एत्तो । नियधम्मगुरुसयासे विदिणापडियञ्जए दिख।।२५६।।. पहिऊण तओ सुत्तं एकल्लविहारपडिमपडिबन्नो । विहरतो इह पत्तो, सो य अहं, तेण कयमेवं ॥२५७॥ कहियं तुम्हाण मए नियनिव्वेयस्स कारणं, तुम्भे । ता मुत्तुं गिहिवास दुहबासं कुणह पञ्चज्ज ॥२५८।। . दृष्ट एकः पुरुषम्तेन स पृष्टो यथा कुमारः । किमिह तिष्ठति, तेन स पृष्ट एप कः कुमारः ? ॥२४॥ श्रीविजयचन्द्रराजस्य गुणचन्द्रो नाम विश्रुतः पुत्रः । एषोऽपि ते न ज्ञातस्तथा कथितं तेन पुरुषेण ॥२४॥ कापि खलु नरपतिदुहिता तिष्ठति समागता तथा पार्थे । मध्याहे स प्राप्तोऽहं तु कायण प्रस्थापितः ॥२४६॥ एतेन कारणेन पृच्छामि त्वां, ततश्च कुमारण । भणितं सिद्धसमर्माहितकार्यः कुमागे गतः स्याने ॥२४७॥ ततस्तेन पुनः पृष्टः किं घटिता. तस्य, तेन स भणितः । घटिता न केवलं किन्तु तेन नीता निनं भवनम् ।। दृढमनुरक्तस्तस्यां कुमारस्ततः सुन्दरमिदं जातम् । इति भाणित्वा निःसनः स नर उद्यानमध्यात् ॥२४९।। ततश्चिन्तयति कुमारो धिगस्तु संसारविलसितानाह । महह अहो ! गुपिलान् धिगस्तु स्त्रीस्वभावान् ॥२५॥ न गुणेन नैव रूपेण नोपचारेण नैव जावितेनापि । गृह्यते माहलानां मनश्यपलं पवनो तथ्वज इव ॥२५१॥ निजहृदयसदृशमेपा यावन्नाचरति तावदेतामहम् । मातुलकगृहे मुक्त्वा निनमय प्रसाधयामि ॥२५२।। इति चिन्तयित्वा कुमारो गतः सकाशे तस्याः, मणिता च । एहि लघु गच्छावस्त्वन्मामकनिकटग्रामे ॥२५॥ सापि भणति प्रत्यूपे गमिष्याम्यहं ततश्च सा मणिना । उन्धः संप्रति सार्यस्तस्मान्न सममिह विलम्बितम् ॥ मुक्त्वा तत्र चित्तं चलिता कायेन तत्र प्राप्तौ । प्रत्यभिज्ञातौ तैरपि, कपितोऽपहरणवृत्तान्तः ॥२५॥ रजन्यां तां सुप्तां मुक्त्वा कुमारो विनिर्गत इतः । निजपर्मगुरुसकाशे विधिना प्रतिपद्यते दीक्षाम् ॥२५॥ पठित्वा ततः सूत्रमेकाकिविहारप्रतिमापतिपन्न । विहरन्निह प्राप्तः, स चाहं, तेन कृतमवम् ॥२५७|| ·मुपासनाह-चरिअम्मि- तो भागू भणइ मुणि भयवं! निव्येयहेयवो सुलहा । दुलहा ते पुण तुममिव चयति विउलेवि जे भोगे। अह भरखरो पर्यपद भयब! सा पापकारिणी कत्य?। आह मुगी जीए तुमे स्वेणागरािसिया इत्या२६०॥ संपत्ता मह पासे, सो भणइ केण कारणेणेसा । जूहन्भट्ठा हरिणिव्व चरइ एगागिणी रन्ने ? ॥२६॥ गुणचंद्रकुमारम्मी तत्य तओ कि इमा न संघडिया 11 भणइ मुणी संघडिऊण विहटिया सीलभमाओ! निकालिऊण मुका गुणचंदेणं तओ भमंतीह । मह दिहिगोयरगया लजाए अहोमुही जाया ॥२६॥ पडियोहिया मए तो गिहत्यधम्मो दुवालसविहोवि । पडिवन्नो एईए, पालेइ सम्मत्तमूलं तं ॥२६॥ सयपालिहिउँ पटिम पूजइ सत्तीए कमलकुसुमेहिं । तिकाले विहिकलिया बंदइ निचंपि भत्तीए।।२६५॥ कासारनिझराइसु नीरंपि पिएइ फास्यं थोवं । कुसुमपत्ताई मुंजइ आहारमचित्तमेव इमा ॥२६६॥ सव्वपुरिसाण नियमो दुविहं तिविहेण तीइ पडिवन्नो । समए लहिही दिक्खं मोक्खपि भवम्मि इत्येव।। तो भो महाणुभावा ! जइधम्मे उज्जमं कुणह तुन्मे । अह नसमत्था सम्मत्तमूलगिहिधम्ममायरह।।२६८॥ विरभरामत्येहि सम्मत्रं चेव तेहि पडियन्नं । अन्नेवि कइवि नियमे गहि नियठाणममुपत्ता ।।२६९॥ कुवंति पइदिणं चिय जिणवंदणपूयणाइजिणधर्म । अह अन्नदिणे भणिओ जेट्टेणं बंधुणा भाण॥२७०॥ वंधव! नयाणिमुचिय जिणधम्मतरुस्स किं फलं होही। जिणधम्मठिया मुणिणो यवच्छ!दीसति सुइरहिया ॥ तोनिच्छाइयवयणो भाणू पडिभणइ बंधव ! न जुत्तं । इस चिंतिपि सम्मं अवगयवत्थुसहावाण।।२७२।। . 4 , फथितं युवयोर्मया निजानिदस्य कारणं, युवाम् । तस्मान्मुक्त्या गृहिवासं दुःखवांस कुस्तं प्रवज्याम् ॥२५८।। ततो मानुर्भणति मुनि भगवन् ! निदहेतवः सुलभाः । दुर्लमास्ते पुनयमिव त्यजन्ति विपुलानपि ये भोगान्॥ अथ भास्करः मजल्पनि मग्नन् ! सा पापकारिणी क्व ? । आह मुनिर्यस्या युवां रूपेणाकृष्टावर ॥२६०।। संप्राप्ती मम पाय, स भणति फेन कारणेनपा । यूथभ्रष्टा हरिणीव चरत्येकाकिन्यरण्य ? ॥२६१॥ गुणचन्द्रकुमारे तत्र ततः फिमियं न संघटिता ? 1 भणति मुनिः संघट्य विघटिता शीलभ्रंशात् ।।२६२॥ निष्काश्य मुक्ता गुणनन्द्रेण ततो भ्रमन्तीह । मम दृष्टिगोचरगता लजयाऽधोमुखी जाता ॥२६॥ प्रतियोधिता मया ततो गृहस्थधर्मों द्वादशविधोऽपि । प्रतिपन्न एतया, पालयति सम्यक्त्वमूलं तम् ॥२६४॥ स्वयमालिख्य प्रतिमा पूजयति शक्त्या कमलकुमुमैः । त्रिकालं विधिकलिता मदते नित्यमपि भक्त्या॥२६॥ फामारनिर्झरादिषु नीरमपि पियति प्रामुकं स्तोकम् । कुमुमपत्राणि मुङ्ग आहारमचित्तमेवेयम् ॥२६६॥ मापुरुषाणां नियमो द्विविधं त्रिविधेन तया प्रतिपन्नः । समये लफ्यते दीक्षा मोसमपि मवेऽत्रव ॥२६७॥ ततो मो महानुभायो ! यतिधर्ग उधर्म फुस्तं युवाम् । अथ न समर्थी सम्यक्त्वमूलगृहिधर्ममाचरतम् ॥२६८॥ पिरत्यसमाभ्यां सम्परत्वमेव ताभ्यां प्रतिपन्नम्। अन्यानपि कत्यपि नियमान् गृहीत्या निजस्थानमनुप्राप्तौ ।। पुरुनः प्रनिदिनमेव निनबन्दनपूननादिजिनधर्मम् । अथान्यदिने माणतो न्येष्ठन यन्युना मानुः ॥२७०॥ पायव ! न नानीय एए जिनधर्मनरोः किं फलं भविष्यति। जिनधर्मस्थिता मुनयश्च वत्स! दृश्यन्ते शुचिरहिताः।। नतो विच्छादितपदनो मानुः प्रतिमान यान्नव ! म युक्तम् । इति चिन्तीयनुमपि सम्यगवगतवस्तुस्वभावानाम्।। .

·- भवरदियकहा। सुइरहिया जं मुणिणो, भगह न सम्म इमपि जं एए । सुविसुद्धवंभचेरे मोतुं अन्नस्स कस्स मुई! ।। मलमलियदेहवत्या अण्हाणरया विमुक्कतंबोला । न हु असुइणो जमेसो परमो भव्यओवाओ ॥२७॥ तथा चार्पम्- "विभूसा इत्यिसंसगि पणीय रसभोयणं । नरस्म तिगवस्सिस्स वसं तालउडं जहा ।।" अन्यैरप्युक्तम्- "निःस्गृहो नाधिकारी स्यान्नाकामी मण्डनप्रियः । नाविदग्व. प्रियं ब्रूयात् स्फुटवक्ता न वश्चकः ॥" एवं च दुरन्भासा परिवटिहिसि मूलओ य सम्मत्ता । तत्तो विरहगुणाणवि दूर दूरेण तं होसि॥२७॥ एवं च गुणविमुक्को काउं असमंजसाई बहुपाई । नरयाझ्योरदुक्खे भमिहिसि संसारकंतारे ।।२७६|| ता दुविहंपि दुगुंछं मुंचसु, सम्मत्तमेरुसिंहराओ । मा परिवडेसु वंधव! दुल्लहमिण पुणविजीवाण।।२७७॥ एवपि भन्नमाणो न दुगुंछ मुयइ कहवि कम्मवसा । अह अन्नादणे केणइ निमंतिमोभोयणटाए।।२७८॥ तो तन्गिहोवविटोमा चिट्टइ ताव तेण भिक्खदा । दिवो मुणी पविटो मलमलिगो जुन्नवत्यो य ।।२७९।। तं दटुं अन्भुइ तन्गिहसामी सयं गहियभत्तो । पडिलाहइ मुणिसह तह दहें भक्खरो भणइ॥२८॥ तम्मि गयम्मि गिहाओ कट्टमहो ! कट्टमित्यपन्नाणं । तुम्हारिसावि एवं वियेइणो इय अणुटंति॥२८१॥ किमिमेणं सुदेणं लोयव्यवहारवाहिरासुइणा । जलंमलाविलतणुणा सयावि जलसोयरहिएण ? ॥२२॥ वणिएण तो भणियं कि अम्हाणं इमाए चिंताए ?। गिहमागयस्सवस्संदायव्वा भिक्खुणो भिक्खा।।२.८३।। सा य बहुमाणपुलं दिजंती बहुफला हवइ अफला। अप्पफला वा इहरा तो पयडसि किमिह अन्नाण? ।। शुचिरहिता यद् मुनयो, मणथ न सम्यगिदमपि यदेतान् । सुविशुद्धब्रह्मचर्यान्मुक्त्वाऽन्यम्य कस्यशौचम् ॥ मलमलितदेहवस्त्रा अस्नानरता विमुक्तताम्बूलाः । न सत्वशुचयो यदेष परमो ब्रह्मवतोपायः ॥२७॥ विभूषा स्त्रीसंसर्गः प्रणीतं रसभोजनम् । नरम्य त्रिकवशिनो विपं तालपुटं यथा ॥ एवं च दुरभ्यासात् परिपतिप्यति मूलतश्च सम्यक्त्वात् । ततो विरतिगुणानामपि दूर दूरेण त्वं भवसि ॥ एवं च गुणविमुक्तः कृत्याऽसमद्धसानि यहूनि । नरकादिवोरदुःखे प्रमिप्यसि संसारकान्तारे ॥२७६॥ तस्माद् द्विविधामपि जुगुप्सां मुञ्च, सम्यस्त्वमेरुशिखरात् । मा परिपत बान्धव ! दुर्लभामिदं पुनरपि जीवांनाम् ।। एवमपि मण्यमानो न जुगुप्सां मुन्चति कथमपि कर्मवशात् । अथान्यदिने केनचिन्निमन्त्रितो भोजनार्थम् ॥ ततस्तद्गृहोपविष्टो यावत्तिष्ठति तावत्तेन मिक्षार्थम् । दृष्टो मुनिः प्रविष्टो मलमलिनो जीवस्त्रश्च ॥२७९॥ तं दृष्ट्वाऽभ्युत्तिष्ठति तद्गृहस्वामी स्वयं गृहीतभक्तः । प्रतिलम्मयति मुनिवृषभं तथा दृष्ट्वा भास्करो मणति ॥ तस्मिन् गते गृहात् क्टमहो ! कष्टमित्यमज्ञानम् । युष्मादृशा अप्येवं विवेकिन इत्यनुतिष्ठन्ति ॥२८॥ किमनेन शूद्रेण लोकव्यवहारबाह्याशुचिना । जीर्णमलाविलतनुना सदापि जलशौचरहितेन ! ॥२८॥ वणिना ततो भणितं क्रिमस्माकमन्या चिन्तया ! । गृहमागतायावश्यदातव्या मिक्षवे मिक्षा ॥२८॥ सा च बहुमानपूर्व दीयमाना बहुफला भवत्यफला । अल्पकला वेतरया ततः प्रकल्यास किमिहाज्ञानम् ॥२८४॥ . - ·२६८ सुपासनाह चरिश्रम्भि सो भक्खरण भणिय दिजउ दाणं वणीमगनणस्स । गेहागयरस किंपुण सम्माणो माहणं मोठे?।।२८५!! किजंतो मह हिययं तावह तुम्हारिसेहिं सुयणेहिं । वणिएण तो भणियं मा एवं भद्द ! जपेस ॥२८६।। जो चरइ भचेर त चिय इह यंभण भणति सुई। जो इथिएसंगरओसो चिय सुद्दो य असुई य ।।२८७।। सपराणुग्गहकारी एसो सम्मं विसुद्धगुणधारी । निकंचणो य अममो अमच्छरो कुच्छिसंबलओ।।२८८॥ भट्टैण तमो भणियं किमणेणे वेयविहियमगस्त । अणभिन्नण महायस ! नो वणिओ मोणमल्लीणो।।२८९॥ इय माहूण दुगुठं कुणमाणो भक्खरो मरेऊण । चिणिउं गुरुपाचचयं उप्पन्नो पढमपुढवीएं ॥२९॥ पुनभवबंधबो से सम्म परिपालिऊण सम्पत्तं । उम्पन्नो सोहम्मे भाणू तं नियइ अबहीए-२९१ नेहदयावसविहुरियहियो गतूण भाणुरूवघरो । दूरे परमाहम्मियदेवे काऊण भणइ इमं ॥२९२॥ बंधव ! एयमवत्थं गयस्स तुह किं करेमि अहमिन्हि । तहवि भणामि विसज्जसु जिगधम्मदगुंडपरमविसं ।। •ण इओ उव्वट्टो पुणोवि नो सहसि एरिसमवत्यं । अह सो जंपइ बंधव ! खयम्मिकि खिवसिमह खार।। तं किल में पञ्चारसि मह भणियं जे कयं तुएन पुरा । तं तुह इमा अवस्था, ता बंधुत्तेण मूह होउ ॥२९५॥ जाह जहागयमहमचि भवियञ्चयहोइयं अणुहविस्स । असुइत्तसिओ मा कयावि मह होउ जिणधम्मो ।। तो सो तेण विलक्खो कओवि हियएण साणुकंपेण । सट्टाणं संपत्तो पुणो भणिस्सति बुद्धीए।।२९७।। इपरोवि विविविपण सुदारुणं तत्य अणुभवेऊण । आउपखएण जाओ हरिणो दवदड्ढभूमीए।।२९८॥ ततो मास्करण माणितं दीयतां दानं वनीपकजनाय । गेहागताय किन्तु सम्मानो ब्राह्मणं मुक्त्वा ॥२८॥ क्रियमाणो मम हृदयं तापयति युप्मादृशैः सुजनैः । वणिजा ततो भणितं मैवं भद्र ! जल्पीः ॥२८६॥ . यश्वरति ब्रह्मचर्य तमेवेह ब्राह्मणं भणन्ति शुचिम् । यः स्त्रीप्रसङ्गरतः स एव शूद्रश्चाशुचिश्च ।। २८७|| स्वपरानुग्रहफार्यप सम्यग् विशुद्धगुणधारी । निष्काञ्चनश्चाममोऽमत्सरः कुक्षिशम्बलकः ॥२८८॥ भट्टेन ततो भणितं किमनेन वेदविहितमार्गस्य । अनभिज्ञेन महायशः ! ततो वणिग् मौनमालीनः ॥२८॥ इति साधूनां जुगुप्सां कुर्वाणो मास्करो मृत्वा । चित्वा गुरुपापचयमुत्पन्नः प्रथमपृथिव्याम् ॥२९०॥ पूमिवयान्धवस्तस्य सम्यक् परिपाल्य सम्यक्त्वम् । उत्पन्नः सौधर्म मानुस्तं पश्यत्यवधिना ॥२९११॥ स्नेहृदयायशीमधुरितहृदयो गत्वा भानुरूपधरः । दूरे परमाधार्मिकदेवान् कृत्वा भणतीदम् ॥२९२॥ मान्धय एतामयस्यां गतस्य तर किं करोम्यहमिदानीम् । तथापि मणामि विसृज जिनधर्मजुगुप्सापरमविषम् ॥ • येनेत उबृत्तः पुनरपि नो सहसे ईदृशीमवस्थाम् । अब स जल्पति वान्धव ! क्षेते किं तिपसि मम क्षारम् । त्वं पिल मागुपालमसे मम मणितं यत्कृतं त्वया न पुरा । तत्वेयमवस्या, नस्माद्वन्धुत्वेन मम भवतु ॥२९॥ याहि यथागतमहमपि भवितव्यवादीकितमनुभविष्यामि । अशुचित्वदूपितो मा कदापि मम भवतु जिनधर्मः ।। ततः स तेन विलक्षः कृतोऽपि हृदयेन सानुकम्पेन । स्वस्थानं संप्राप्तः पुनर्माणप्यामीति बुद्धा ॥२९७।। इतरोधी विपिपीदनों मुदारमा तत्रानुभूय । आयुःक्षयेण जातो हरिणो दवदग्धम्मो, ॥२९८।। १. परमारमा । .

·भिक्खरदियकहा। तस्थंवि हापिवासासीयायववियणतावियसरीरो । जा चिट्टइ ता दिवो वाहेण हओय निझरण।।२९९।। जाओ अामनिज्जरवसओ देवेसु अइनिहीणेसु । तत्थवि पत्तो भागृ भक्सरंभवविलसियं कहइ।।३००॥ तो सो जपइ तइया सम्मत्तं पालिऊण तं जाओ । देवो विमाणवासी महिडिओ हं तु काऊण||३०॥ तत्य दुगंछं पत्तो एरिअइदुसहदुक्खदंदोलि । तहवि महायस ! एवं अणुसाससिमं अनोग्गंपि।।३०२।। . ता मड पाविटेवि हु कुप्पंतेवि हु तए न परिचत्ता । अणुकंपा, तो ऍत्तो जिणधम्मो चेव मह सरणं ।। इय पडिवनम्मि तए मझ कयत्यो परिस्समो जाऔं । इय भणिउं भाणुसुरोतं पुन्छिय ठाणमणुपत्तो॥ अह सो चिंतइ इमिणा भणिएणवि नरभवे न अणुचिनो। जिणधम्मो सुहरम्मो अन्यो! हा हारिओ जम्मो॥ जइ कहवि हु हउँ माणुसवारउ, पाविसु पाविउ पावहवारउ । जिणवरधम्मु करिवि कम्मारउ, न होहिस्सु कस्सवि कम्मारउ ॥३०६॥ जो जिणधम्मु कहवि संपाविउ, न य जिणवयणिहि अप्पउ भाविउ । सो पमायगुरूपपरिहि पावित, भामिजइ संसारिनिवारिउ ॥३०७॥ इं हउँ लहिवि सुधम्मिहिं जुत्तर, माणुसजम्मु एमाइ विगुत्तउ । तेण हुअउ मुरवरकम्मारउ, रुटउ दइयु अहव किं मारउ ? ॥३०॥ इय अप्पाणं निंदइ चंदइ देवे गुरू य भत्तीए । अह आउयम्मि पुग्ने चविरं चंपाए उववन्नो ॥३०९।। ईसरदत्तस्स मुमओ होउं लहिऊण संजममुयारं । पावियकेवलनाणो संपत्तो भक्सरो मोरखं ॥३१०॥ . तत्रापि क्षुत्पिपासाशीतातपवेदनातापितशरीर । यावतिष्ठति तावद् दृष्टो व्याधेन हतश्च निष्करणम् ॥२९॥ जातोऽकामनिर्जरावशतो देवेप्यतिनिहीनेषु । तत्रापि प्राप्तो भानुर्भास्करमवविलसित कथयति ॥३०॥ तत स जल्पति तदा सम्यक्त्व पालयित्वा त्व जात. । देवो विमानवासी महर्द्धिकोऽह तु कृत्वा ॥३०॥ तन जुगुप्सा प्राप्त ईदृशातिदु सहदु सद्वन्द्वालिम् । तथापि महायश' ! एवमनुशास्सि मामयोग्यमपि।।३०२॥ तम्माद् मयि पापिठेऽपि सलु कुप्यत्यपि च त्वयान परित्यक्ता अनुकम्पा, तत इतो जिनधर्म एव मम शरणम् ।। इति प्रतिपन्ने त्वया मम कृतार्थ परिश्रमो जात । इति भणित्या भानुसुरस्त पृष्ट्वा स्थानमनुप्राप्त ॥३०४॥ अथ स चिन्तयत्यनेन भाणितेनापि नरभवे नानुचीर्ण । निनधर्म सुम्वरम्यो हन्त हा! हारित जन्म ॥३०॥ यदि कथमपि खल्यह मानुष्यवार, प्राप्स्यामि पावित पापवारकम् । जितवरधर्म कृत्या कर्मवारक, न भविष्यामि कम्यापि कर्मचारक ॥३०६॥ येन जिनधर्म कथमपि सप्राप्य, न च निनवचैनरात्मा भावित । स प्रमादगुस्वैरिभि पापी, भ्राम्यते संसारेऽनिपारित ॥३०७॥ हा हा ! लब्ध्वा सुधर्मेर्युक्त, मानुप्यनन्म प्रमादेन विगुप्तम् । तेन भूत सुरवारकर्मचारको, रप्यतु दैवमथवा किं मारयतु ? ॥३०॥ इत्यात्मान निन्दति वन्दते देवान् गुरूंश्च भक्त्या । अयायुपि पूर्णे च्युत्वा चम्पायामुपपन्न ॥३०९॥ , , ૨૨

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
सोहम्माओ चविज भाणू उप्पजिऊण संसारे। गहिऊणं जिणदियख धुयकम्मो सो गो सिद्धिं ॥३१॥
॥ इति सम्यक्त्वे विचिकित्सानामतृतीयातिचार भानुभास्करधिप्रकथानकम् ।।
ईश्वरदत्तस्य सुतो भूत्वा लब्ध्वा संयममुदारम् । प्राप्तकेवलज्ञानः संप्राप्तो भास्करी मोक्षम् ॥३१०॥
सौधर्माच्च्युत्वा मानुरुपय संसारे । गृहीत्वा जिनवीक्षा धुतकर्मा स.गतः सिद्धिम् ॥३११॥

·--
उम्मग्गदेसणाणं उम्मग्गनिदसियत्यकारीणं । संसगी दुइजणया नायइ जह भीमकुमरस्स ॥१॥
तथाहिः-
कविसीसयविउलदले जिणहरकेसरविरायमाणम्मि । गुणिगुणगणगंघड्ढे धरणीसरसीए कयसोहे ॥२॥
कमलम्मित्र कमलपुरे राया रिउकरडिविहडणपयंडो । जयपयइपुरिसयारो हरिव्य इरिवाइणो आसि ॥३॥
तस्मत्यि पिया वीयाचंदकलानिक्कलंकतणुलझ्या । देवी मालइनामा मालइंमालव्व सुगुणड्ढा ॥४॥
वरसुमिणसूइयं सा सुर्य पम्या सुलक्षणोवेयं । सपयावर्कतिकलियं दिणयरविवंव पुचदिसा ।।५।।
पुचपुरिसक्कमागयनामं पुत्तस्स वारसाहम्मि । सम्माणिय सचजणं दिन्नं भीमोत्ति पियरेहिं ॥६॥
अह कमसो सो वइडइ कलाकलायेण देहकंतीहि । सियपक्खससहरो इच कयनणमणलोयणाणंदो ॥७॥
बुद्धिलमंतिस्स सुओ तस्स य सहपसुकीलिओ मिचो । बुद्धिमयरहरनामा जाओ मंती समाणवमो 1
अह अन्नदिण नियमंदिराओ कुमरो पहायसमयम्मि । युद्धिमयरहरसहिओ संपत्तो रायपयमूले ॥९॥
पणमइ निवपयकमलं तेणवि आलिंगिउं निउच्छंगे। खणमेक्कं संविओ पच्छा उचियासणासीणो ॥१०॥
नरनाहचरणजुयलं नियए अकम्मि करिवि सप्पणयं । कमलदलकोमलेहिं करेहिं संवाहणं कुणइ ॥११॥
भत्तिभरनिन्भरंगो निसुणइ जणयस्स सासणं जाव । तो आरामनिउत्तो पत्तो विनवइ नरनाहं ॥१२॥
देविंदविंदवंदियपयारविदोविंदमुणिनाहो । सीसगणसंपरिखुडो पत्तो कुसुमागरुजाणे ॥१३॥
तं सोऊणं राया हरिसवसविसप्पमाणरोमंचो । दाऊण मउडवजं तस्स समग्गपि आभरणं ॥१४॥
उन्मादेशनानामुन्मार्गनिदर्शितार्थकारिणाम् । संसक्तिर्दुःखजनिका जायते यथा मीमकुमारस्य ॥१॥
कपिशीर्पकविपुलंदले जिनगृहकेसरविराजमाने । गुणिगुणगणगन्धाढ्ये घरणीसरस्याः कृतशोमे ॥२॥
कमल इव कमलपुरे राजा रिपुकरटिविघटनप्रचण्डः । जगत्प्रकटपुरुषकारो हरिरिव हरिवाहन आमीत् ॥३॥
तस्यास्ति प्रिया द्वितीयाचन्द्रकलानिष्कलङ्कतनुलतिका । देवी मालतीनामा मालतीमालेव सुगुणाढ्या ॥४॥
वरस्वप्नसूचितं सा सुतं प्रसूता सुलक्षणोपेतम् । सप्रतापकान्तिकलितं दिनकरबिम्बमिव पूर्वदिक् ॥५॥
पूर्णपुरुषक्रमागतनाम पुत्रस्य द्वादशाहे । सम्मान्य सर्वननं दत्तं भीम इति पितृभ्याम् ॥६॥
अथ क्रमशः स वर्वते कलाकलापेन देहकान्तिभ्याम् । सितपक्षशशधर इव कृतजनमनोलोचनानन्दः ॥७॥
बुद्धिलमन्त्रिणः सुतस्तस्य च सहपांशुक्रीडितो मित्रम् । बुद्धिमकरगृहनामा जातो मन्त्री समानवयाः ॥८॥
अथान्यादिने निजमन्दिरात् कुमारः प्रभातसमये । बुद्धिमकरगृहसहितः संप्राप्तो राजपादमूले ॥९॥
प्रणमति नृपपादकमलं तेनाप्यालिय निजोत्सङ्गे । क्षणमेकं सत्यापितः पश्चादुचितासनासीनः ॥१०॥
नरनाथचरणयुगलं निजेऽङ्के कृत्वा प्रणयम् । कमलदलकोमलाम्यां कराभ्यां संवाहनां करोति ॥११॥
मस्तिमानिरागः शृणोति जनकस्य शासन यावत् । मत मारामनियुक्तः प्राप्तो विज्ञपयति नरनाथम् ॥१२॥
देवेन्द्रन्दनन्दितपादारविन्दोऽरविन्दमुनिनाथः । शिप्यगणसपरिवृतः प्राप्तः कुसुमाकरोद्याने ॥१३॥
तत् श्रुन्या राना रवशारिसर्पद्रोमान्च । दत्त्वा मुकुटवर्न तम्मै समग्रमप्याभरणम् ॥१४॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- १७२ चलिओ चंदणहे कुमारसामतमंतिपरियरियों । पंचविहाभिगमेणं मूरिस्स अवमाहे पत्तो ॥१५॥ हरिसंसुपुन्ननयणो तत्य य अपुव्वमुरविवंय । उम्गतवतेयदित्तं संतावहरं च दीसतं ॥१६॥ भनियकुमुयाववोह उत्पाझ्याउरजणमणाणदं । रयणियरंच अपुच्चं कलंककत्तणविमुक्कं ॥१७॥ नाणचरणाइनिम्मलगुणरयणाऊरिय सुगभीरं । जलरासिव अंपुव्वं खारत्तजडत्तपरिचत्तं ॥१८॥ सूरि दर्छ बंदा तिपयाहिणपुच्वंग नरवरिंदो । सोवि हु सुधम्पलामं से देइ सिवेकसुइलाभ ॥१९॥ नासन्ने न य दूरे उवविट्ठो नरवई सपरिवारो । गुरुणावि समारद्धा सुविसुद्धा देसणा तैसि ॥२०॥ तथाहि;- गुरुकम्मसलिलकल्लोलसंकुले आवईमहावत्ते । दुइसयकच्छवमच्छरमच्छयपुच्छच्छडाडोये ।।२१।। इंदियकसायसियमणवित्तिपयंडपवणदुत्तारे । कहवि मणुयत्तरयण पावइ जीवों भवसमुद्दे ।।२२।। तत्यवि किल विजयाणं सहिसयं दस य भरहएरवया। इय खित्तमत्तरिसयं, पइखितं पंच खंडाई॥२३॥ तेसु अगजाई चिय छ8 खंडं तु आरियं होइ । पणवीसं चिय देसा छब्बीसइमं तु देसद्धं ॥२४॥ तत्यवि रज्जतरसेलदुग्गकाणणनिवासिणो मिच्छा । धम्मस्स बाहिरश्चिय सामगिअभावओ पायं ॥२५|| धम्मधेरासुवि चंडालपाणप्पभिईसु अछिप्पजाई । धम्मोवएसगेहि पिरलो चिय होइ संजोगो ॥२६॥ छिप्पासुवि जाईसु अहम्मिपासंडिवासियकुलेसु । उप्पन्ना सद्धम्मोवएसगे न हु निसेवेति ॥२७॥ सुफुलम्मिवि उप्पन्ना केवि हु जायंति देहवीभच्छा । दटुंपि जे अजोग्गा धम्मस्सवणं कहं ताण ? ॥२८॥ - चलितो चन्दनहेतोः कुमारसामन्तमन्त्रिपरिकरितः । पञ्चविधाभिगमेन सूरेरवग्रहे प्राप्तः ॥११॥ हर्पाश्रुपूर्णनयनस्तत्र चापूर्वसूरबिम्बमिव । उग्रतपस्तेजोर्दीप्तं संतापहरं च दृश्यमानम् ॥१६॥ भाविककुमुदाववोधमुत्पादितप्रचुरजनमनआनन्दम् । रजनिकरमिवापूर्व कलङ्कवक्रत्वविमुक्तम् ॥१७॥ ज्ञानचरणादिनिर्मलगुणरत्नापूरितं सुगभीरम् । जलराशिमिवापूर्व क्षारत्वजडत्वपरित्यक्तम् ॥१८॥ सूरि दृष्टा वन्दते त्रिप्रदक्षिणापूर्वक नरवरेन्द्रः । सोऽपि खलु सुधर्मलाभं तसै ददाति शिवैकसुखलाभम् ॥. नासन्ने नंच दूर उपविष्टो नरपतिः सपरिवारः । गुरुणापि समारब्धा सुविशुद्धा देशना तेषाम् ॥२०॥ गुरुकर्मसलिलकल्लोलसंकुले आपतिमहावतें । दुःखशतकच्छपमंत्सरमध्यपुच्छच्छटायेपे ॥२१॥ इन्द्रियकपायदूषितमनोवृत्तिप्रचण्डपत्नदुस्तारे । कथमपि मनुजत्वरत्नं प्राप्नोति जीयो भवसमुद्रे ॥२२॥ तत्रापि किल विजयानां पष्टिशतं दश च भरतरवतानि । इति क्षेत्रसप्ततिशत, प्रतिक्षेत्रं पञ्च खण्डानि ॥२३॥. तेवनााण्येव पठं खण्ड त्यार्य भवति । पञ्चविंशतिरेव देशाः पड्विशं तु देशार्थम् ॥२४॥ तत्रापि राज्यान्तरशैलदुर्गकानननियासिनो मिथ्यात्विनः । धर्मस्य बाह्या पुज, सामग्र्यभावतः प्रायः ॥२५॥ धर्म्यधरास्वपि चाण्डालपानप्रभृतिप्वस्पृश्यजातिषु । धर्मोपदशकविरल एव भवति संयोगः ॥२६॥ स्पृश्यास्ताप जातिप्वमिपाखण्डिवासितंकुलेषु । उत्पन्नाः सद्धर्मोपदेशकान् न खलुं निवन्ते ॥२७॥ सकुलेऽप्युत्पन्नाः फेऽपि खलु नायन्ले देहमीभत्साः । द्रष्टुमपि येऽयोग्या धर्मश्रवणं कथं तेषाम् ? ॥२८॥ .

·- भीमकुमारकहा! वरस्वराणपि हु बहुविदुहवाहिविहुरियंगाण | धम्मसवणम्मि जायट कई नु युद्धविरामिपि । ॥२९॥ निरउवमग भनिवासजम्मदुक्खाण भायणं हाउं । अन्ने य जणियपात्रा वालचिय केकि विद्दति॥३०॥ किचाफिचविए बुद्धीवि न होड़ मंदहिययाण | सदग्गदुलहत्तं भणिय चिय धीरपुग्सेिहि ॥३१॥ आलस्समोहवंता थंभा कोहा पमाइविणत्ता ! भयसोगाअन्नाणारखेवकोहलारमणा ॥३॥ एएहि कारणेहिं लघृण सुदुल्लहपि माणुस्मं । न रहइ सुइ हियारि संसारत्तारणि जीवो ।।३३।। मिच्छाभिनिसविडवियाण सद्धाए परिणई कत्तो । तत्तत्यामयपाणं गालिनंतपि वमताणं ? ॥३४॥ दुलहो य पदसत्ताण संजयो संजमम्मि वेरग्गो । जत्तो लभड मोक्खो अणंतभवदुक्खाडिवरसो॥३॥ जाया य धम्मसवणे जाव दमा तुम्ह परमसामग्गी । उत्तरगुणेसु जनं काउं सहलं इमं कुणद ॥३६॥ ता भो देवाणुपिया ! दुत्तरभवसायरं समुत्तरह । जड निणदिक्रवानावं आरहह तुमे लडं चेर ॥३७॥ अह असमत्था तत्यवि सम्मं सम्मत्तमूलगिहिधम्म पडियज्जह जह पावह पारं भवनलहिणो कममो ॥३८॥ तो भालयलनिसियारसमलो नरवरो भणड मूर्ति । नाहं नाह ! समत्यो जइयम्मसमुन्नमे इन्॥ि३९॥. ता गिहियम्मो सम्म विजउ पसिऊण जइ अह जोग्गो । तो गुरुणा वरविहिणा दिन्नो सेऽणुब्बयाईओ॥ सव्वविरई पवना कवि हु भन्ने उदेसओ विरई । सम्मत्तमित्तमन्ने तह य समित्तो कुमारोपि ।।४।। सम्मत्तं पडिवनइ सम्मं अइयारपंफनिम्मुकं । अह नमिउं मुणिनाहं परिसा नियठाणमणुपत्ता ॥४२॥ वररूपधराणामपि हि बहुविधदु खव्याधिविधुरिताशानाम् । धर्मश्रवणे जायते कथ नु बुद्धिरपि केषामपि । निरयोपमगर्भनिवासजन्मदु खामा भाजन मूत्वा । अन्ये च जनितपापा बाला एव केऽपि विपन्ते ॥३०॥ कृत्याकृत्यविवेके बुद्धिरपि न भवति मन्दहरयानाम् । श्रवणग्रहदुर्लभत्वं भणितमेव धीरपुस्यै ॥३१॥ • आलस्यमोहवन्ता स्तन्था कोधिन प्रमादिकृपणार्ता । भयशोगाज्ञानावक्षेपकौतूहलारमनस ॥३२॥ एतै कारणैर्लस्वा मुदुर्लभमपि मानुप्यम् । न लभते श्रुति हितकरी ससारोत्तारिणी नीव ॥३३॥ मिथ्याभिनिवेशविडम्बिताना श्रद्धाया परिणति कुत । तत्त्वार्यामृतपान गाल्यमानमपि वमताम् । ॥३४॥ दुर्लभश्च मन्दसत्त्वाना संयम सयमे वैराग्यम् । यतो लभ्यते मोक्षोऽनन्तभवदु स्वप्रतिपक्ष ॥३५॥ जाता च धर्मश्रपणे यावदिय युष्माक परमसामग्री । उत्तरगुणेषु यल कृत्वा सफ्लामिमा कुम्ल ॥१६॥ तम्मा भो देवानुप्रिया ! दुस्तरभवसागर समुत्तरत । यदि निनदीक्षानावमारोहत यूय लम्वेव ॥३७॥ अथासमस्तित्रापि सम्यक् सम्यक्त्वमूलगृहिधर्मम् । प्रतिपद्यञ्च यथा प्राप्नुत पार भवजन्धे क्रमश ॥३८॥ ततो मालतलनिवेशितकरकमलो नरवरो भणति सूरिम् । नाह नाथ' समर्थों यतिधर्मममुद्यम इदानीम् ॥३९॥ तम्माद् गृहिधर्म सम्यग् दीयता प्रसद्य यद्यहं योग्य । ततो गुस्गा वरविधिना दत्तस्तम्याणुनतादिक ॥४०॥ सर्वविरतिं प्रपना केऽपि खल्वन्ये तु देशतो विरतिम् । सम्यक्त्वमात्रमन्ये तथा च समित्र कुमाराऽपि॥४१॥ सम्यक्त्व प्रतिपद्यते सम्यगतिचारपङ्कनिर्मुक्तम् । अथ नत्वा मुनिनाथ परिषद् निजस्थानमनुप्राप्ता ॥४२॥ १कस वमिराण।

·इस मीण सो निच्चं कुमरसमीरे करेइ सपणाई।ठूर्ण मंतिसुओ पभणइ किमिहन पासी ! मइलाइ सम्मचमलं इमेण सह संयको सुवोवि । ता पसिय कुमार ! एवं चरम दुरूपासा कुमारश्च करोति धर्म देवार्चनादिकं समित्वोऽपि । ननति यतिनां पाबें शणोति सम्यक्त्वातिचारान् अथान्यदा कुमारं निजमन्दिरसंस्थितं सविधमित्नम्। सूरिगुणान् वर्णयन्तं नत्वा विज्ञपयति ।। देव! नरण्डमालाकलितः कापालिको वलितदेहः । द्वारस्थितस्तव दर्शनमीहते-रित । . सुपासनाह चरिअम्भि- कुमरो य कुणइ धम्म देवचणमाइयं समित्तोवि । वच्चइ जईण पासे निसुणइ सम्मत्तइजारे अह अन्नया कुमारं नियमंदिरसोऽयं सविहमित्त । मुरिगणे बनतं नमिउ विनवा पविवार १४ देव!नररुंडमालाकलिओ काबालिओ वैलियदेहो । दारठिओ तुह दंसणमीद तो मुंच : .. वैग सो परिमुक्को आसीबायं वायणं का। स्वविटो भणइ इमं कुमार ! लहु मे रई देव वो भूलेवेण लहुं ओसरिओ परियणो तो तेण । अभत्यिो कुमारो, भणिय . भुवगक्खोहाणिनामा वारस वरिसाई पुव्वसेवा से । विहिया विहीइ संपइ उत्तरसेवं करिस्साहित गंतुं किण्डचउद्दसिरयणीए मसाणमझभागम्मि । का उत्तरसाहगमह तं वरसत्तसंपर्न ॥४९॥ अन्नदिणाओ दसमे दिणम्मि कसिणा चउद्दसी होही।ता तुह साहिजेणं सा। तो कुमरेण भणियं एएण असारहयसरीरेण । जइ कस्तवि उवयारो कीरइ ता किं न फजलं इयतञ्चयण पडिवजिजण कुमरेण सो तो भणिओ।गच्छ तुम सट्ठाणं सो पभणइतुन् । • चिटिस्समदं सुपुरिस ! तुझ अणुनाए, भणइ कुमरोवि। किमजुत्तं जइ चिट्ठसि चिट्ठसुजाण जाइ कुमरो कज्जेण, मंतिपुत्तो भणेइ एयस्स । कि कन्जेणं, जेणे सह आलावोवि न .. तेन स परिमुक्त आशीर्वादमुपायनं कृत्वा । उपविष्टो भणतीदं कुमार !लघु में ततो भूक्षेपेण लवपस्तः परिजनस्ततस्तेन । अभ्यर्थितः कुमारो, भपितं ममास्ति मुवनक्षोमणीनामा द्वादश वर्षाणि पूर्वसेवा तस्याः । विहिता वि गत्वा कृष्णचतुर्दशीरजन्यां श्मशानमध्यभागे। कृत्वोत्तरसाधकम अद्युदिनाद् दशमे दिने कृष्णचर्तुदशी भविष्यति । ततस्तव साहा ततः कुमारेण मणितमेतेनासारहतशरीरेण । यदि कस्याप्युपकारः । इति तद्वचनं प्रतिपद्य कुमारण स ततो भणितः । गच्छ त्वं स्वस्थान स्यास्याम्यहं मुघल्प ! तवानुज्ञया, भणति कुमारोऽपि । किमयुक्त र इनि मागता स नित्यं कुमारसमीपे करोति शयनादि । दृष्ट्या मिनि अल्पति कुमारः कार्येण, मन्त्रिपूत्रो भणत्येतस्य। किं फार्पण, येन र मलिनयति सम्यक्त्वमलमनेन सह संस्तवः सुस्तोकोऽपि । तस्मात्प्रस 'त्युत्तरसेवा । ! .

·१७
भीमकुमारकहा।
सव्वं चिय सुलहमिणं रज्जं विज्जा धणं च धनं च । एकं जयइ दुलह सम्मत्तं चत्तअइयारं ॥५७।।
जह गिरिवराण मेरू सुराण इंदो गहाण जह चंदो। देवाणं जिणचंदो तह सम्म च धम्माणं ॥२८॥
सो जम्मो जो मणुयत्तणम्मि, तं माणुस जहिं धम्मो । सो धम्मो जत्य सया सम्मत्तं निचलं होइ।।५९॥
तस्स पुण निचलत्तं अइयाराणं विवजणं, तम्हा । दंसणमिपि इमस्स चयह पासंडिरुदस्स ॥६॥
दुज्जणसंगो जइवि हु मुहमहुरों भाइ कहमवि तहावि । परिणामेणुवहयकालकूडविरिय विसेसेइ ॥११॥
बुद्धिमयरहरभणियं सोउं कुमरोवि भणइ एवमिणं । दक्खिन्नखिन्नमइणा पडिवन्नमिणं तहावि भए ॥६२॥
पंडिवने निव्वहणं एयं तु महव्वयं सुपुरिसाण। नियतणुकलंककारिपि मुयइ कि ससहरो ससयं?॥३३॥
अहवा।
किं कुणइ कुसंगो माणुसस्स नियधम्मकम्मसु दिढस्स । विसहरसिरेविवसिओ किं नमणी गरलमवणेइ॥
अह पभणइ मंतिसुओ नइ पडिवन्नम्मि निव्वहइ कुमारो। तो पुच्वंगीकयनिरइयारसम्मत्तमुव्यह॥६५॥
विसहरमणी अभावुगदव्वं, जीवो उ भावुगं, तम्हा । सम्मं चिंतिज्जतो दिटुंतो एस जं किंचि ॥६६||
एवं पन्नविओवि हु तेण कुमारो अणेगजुत्तीहिं । न चयइ तं पासंडिं विडविओ दुरभिमाणेण ॥६७॥
एवं च वट्टमाणे चउदसिरयणीनिसीहसमयम्मि । कावालियभाणएणं संवहिउँ लम्गए कुमरो ॥६८॥
परिहई अइमसिणं नियंसणं निविडवीरगंठीए । बंधेइ मल्लगंठीए केसपासं सखग्गो सो ।।६९।।
वंचिय परियणमेगो करंकचयभीसणे मसाणम्मि । कावालिएण सद्धिं संपत्तो सो खणद्धेण ॥७॥
.
.
सर्वमेन सुलममिदं राज्य विद्या धनं च धान्यं च । एकं जगति दुर्लभं सम्यक्त्वं त्यक्तातिचारम् ॥१७॥
यथा गिरिधराणां मेरुः सुराणामिन्द्रो ग्रहाणां यथा चन्द्रः। देवानां जिनचन्द्रस्तथा सम्यक्त्वं च धर्माणाम् ॥
तजन्म यन्मनुजत्वे, तन्मानुष्यं यत्र धर्मः । स धर्मों यत्र सदा सम्यक्त्वं निश्चलं भवति ॥१९॥
तस्य पुनर्निश्चलत्वमतिचाराणां विवर्ननं, तस्मात् । दर्शनमात्रमप्यस्य त्यज पाखण्डिरुद्रस्य ॥६॥
दुर्जनसङ्गो यद्यपि खल मुखमधुरो भाति कथमपि तथापि । परिणामेणोपहतकालकूटवीर्याद् विशिष्यते ॥६१।।
बुद्धिमकरगृहमणितं श्रुत्वा कुमारोऽपि भणत्येवमिदम् । दाक्षिण्यखिन्नमतिना प्रतिपन्नमिदं तथापि मया ॥६२॥.
प्रतिपन्ने निर्वहणमेतत्तु महावतं सुपुरुषाणाम् । निजतनुकलङ्ककारिणमपि मुञ्चति किं शशधरः शशकम् ? ॥
अथवा ।
किं करोति कुसङ्गो मनुष्यस्य निगधर्मकर्मसु दृढस्य । विषधरशिरस्यप्युपितः किं न मणिर्गरलमपनयति ? ॥
अथ प्रभणति मन्त्रिसुतो यदि प्रतिपन्न निर्वृहति कुमारः। ततः पूर्वाङ्गीकृतानातिचारसम्यक्त्वमुद्रहतु ॥६५॥
विषधरमणिरभायुकद्रव्यं, जीवस्तु भावुकं, तस्मात् । सम्यक् चिन्त्यमानो दृष्टान्त एप यत्किञ्चित् ॥६६॥
एवं मज्ञापितोऽपि खलु तेन कुमारोऽनेकयुक्तिभिः । न त्यजति तं पाखण्डिनं विडम्बितो दुराभिमानेन ॥६॥
एवं च पर्तमाने चतुर्दशीरजनिनिशीथसमये । कापालिफभणितेन संबोढुं लगति कुमारः ॥६॥
परिदधात्यतिममृणं वनं निबिडवीरग्रन्थिना । बनाति मलप्रायना केशपाशं सखद्गः सः ॥६९॥

·१७५ सुपासनाह चरिअग्मि- कुमरो य कुणइ धम्म देवचणमाइयं समिनोवि । वच्चइ जईण पासे निसुणइ सम्मत्तअइआरे ॥४३॥ अह अन्नया कुमारं नियमंदिरसठियं सचिहमित्तं । रिगुणे वनंतं नमि विनवइ पडिहारो॥४॥ देव! नररुंडमालाकलिओ कावालिओ बैलियदेहो । दारठिओ तुह देसणमीहइ तो मुंच इय भूणिए । तण सो परिमुक्को आसीवाय उवायण काउं । उवाविटो भणइ इम कुमार ! लहु मे रहं देसु ॥४६॥ तो भूखवेण लहुं ओसरिओ परियणो तओ तेण । अन्भत्यिओ कुमारो, भणियं मह अत्यि वरविन्जा ॥ भुवणक्खोहाणिनामा वारस वरिसाई पुव्वसेवा से । विहिया विहीइ संपइ उत्तरसेवं करिस्सामि ॥४८॥ गंतुं किण्हचउदसिरयणीए मसाणमझभागम्मि । कारं उत्तरसाहगमंह तं वरसत्तसंपन्नं ॥४९॥ अनदिणाओ दसमे दिणम्मि कसिणा चउद्दसी होही। ता तुह साहिज्जेणं सा सिझइ मज्झ निभंतं ।। तो कुमरेणं भणियं एएण असारहयसरीरेण । जइ कस्सवि उवयारो कीरइ ता किं न पज्जत्तं ? ॥५१॥ इयतव्ययणं पडिवज्जिऊण कुमरेण सो तओ भणिओ। गच्छ तुमं सट्टाणं सो पभणइ तुझं पासम्मि।।५।। .चिटिस्समहं सुपुरिस ! तुज्झ अणुनाए, भणइ कुमरोवि। किमजुत्तं जइ चिट्ठसि चिसु जाएइ सा रयणी।। इय भणिउं सो निच्च कुमरसमीये करेइ सयणाई ।दणं मंतिसुओ पभणइ किमिहंस पासंडी ॥५४॥ जंपइ कुमरो कज्जेण, मंतिपुत्तो भणेइ एयस्स । किंकजेणं, जेणं सह आलावोवि न हु जुत्तो ॥५५॥ मइलइ सम्मत्तमलं इमेण सह संथवो सुथेवोवि । ता पसिय कुमार ! एयं चएसु दूरं कुपासंडिं ॥५६॥ . कुमारश्च करोति धर्मं देवार्चनादिकं समित्रोऽपि । ब्रजति यतिनां पाश्च॑ शृणोति सम्यक्त्वातिचारान् ॥४३॥ अथान्यदा कुमारं निजमन्दिरसस्थितं सविधमित्त्रम् । सूरिगुणान् वर्णयन्तं नत्वा विज्ञपयति प्रतिहारः ||४|| देव ! नररुण्डमालाकलितः कापालिको वलितदेहः । द्वारस्थितस्तव दर्शनमीहते ततो मुञ्चेति भणिते ॥४५॥ तेन स परिमुक्त आशीर्वादमुपायनं कृत्वा । उपविष्टो भणतीदं कुमार ! लघु में रहो देहि ॥४६॥ ततो भ्रूक्षेपेण लघ्वपसृतः परिजनस्ततस्तेन । अभ्यर्थितः कुमारो, भणितं ममास्ति वरविद्या ।।४।। भुवनक्षोमणीनामा द्वादश वर्षाणि पूर्वसेवा तस्याः । विहिता विधिना संप्रत्युत्तरसेवां करिष्यामि ॥४८॥ गत्वा कृष्णचतुर्दशीरजन्यां श्मशानमध्यभागे । कृत्वोत्तरसार्घकमथ त्वां वरसत्वसंपन्नम् ॥४९॥ अधुदिनाद् दशमे दिने कृष्णचर्तुदशी भविष्यति । ततस्तव साहाय्येन सा सेत्स्यति मम निर्धान्तम् ॥१०॥ ततः कुमारेण मणितमेतेनासारहतशरीरेण । यदि कस्याप्युपकारः क्रियते तर्हि किं न पर्याप्तम् ? ॥११॥ इति तद्वचनं प्रतिपद्य कुमारेण स ततो भणितः । गच्छ त्वं स्वस्थानं स प्रमणति तब पार्श्वे ॥२२॥ स्यास्याम्यहं सुपुरुष ! तवानुज्ञया, भणति कुमारोऽपि । किमयुक्त यदि तिष्ठसि, तिष्ठ यावदेति सा रजनिः।। इति मणित्वा स नित्यं कुमारसमीपे करोति शयनादि । दृष्ट्वा मन्त्रिसुतः प्रमणति किमिहेप पाखण्डी : ॥ जल्पति कुमारः कार्येण, मन्त्रिपुत्रो भणत्येतस्य । किं कार्येण, येन सहालापोऽपि न खलु युक्तः ॥५५॥ मलिन यति सम्यक्त्वमलमनेन सह संस्तवः सुस्तोकोऽपि। तस्मात्प्रसद्य कुमार ! एतं त्यजदूरं कुपादण्डिनम् ॥ - १ग पनि

·भीमकुमाररहा।
सव्वं चिय सुलहमिणं रज्जं विज्जा धणं च धनं च । एवं जयइ दुलई सम्मत्तं चत्तअइयारं ॥५७||
जह गिरिवराण मेरू सुराण इंदो गहाण जह चंदो। देवाणं जिणचंदो तह सम्म च धम्माणं ॥२८॥
सो जम्मो जो मणुयत्तणम्मि, तं माणुसं जहिं धम्मो । सो धम्मो जत्य सया सम्मत्तं निच्चल होइ।।५९॥
तस्स पुण निचलत्तं अइयाराणं विवजणं, तम्हा । दसणमित्तंपि इमस्स चयह पासंडिरुदस्स ॥६॥
दुज्जणसंगो जइवि हु मुहमहुरों भाइ कहमवि तहावि । परिणामेणुवहयकालकूडविरिय विसेसेइ ॥६१॥
बुद्धिमयरहरभणियं सोउ कुमरोवि भणइ एवमिणं । दक्खिन्नखिन्नमइणा पडिबन्नमिणं तहाविमए ॥६२।।
पडिवने निव्वहणं एवं तु महव्वयं सुपुरिसाण। नियतणुकलंककारिपि मुयइ कि ससहरो ससयं ॥१३॥
अहवा।
किं कुणइ कुसंगो माणुसस्स नियधम्मकम्मसु दिढस्स । विसहरसिरेविवसिओ किं नमणी गरलमत्रणे ॥
अह पभणइ मंतिसुओ जइ पडिबन्नम्मि निव्वहइ कुमारो। तो पुच्वंगीकयनिरइयारसम्मत्तमुबह।।६५॥
विसहरमणी अभावुगदव्यं, जीवो उ भावुगं, तम्हा । सम्म चिंतिज्जतो दिटुंतो एस ज किंचि ॥६६॥
एवं पन्नविमोवि हु तेण कुमारो अणेगजुत्तीहिं । न चयइ तं पासडिं विडंपिओ दुरभिमाणेण ॥६॥
एवं च वट्टमाणे चउदसिरयणीनिसीहसमयम्मि ! कावालियभाणएणं संवहिउँ लग्गए कुमरो ॥१८॥
परिहेई अइमसिणं नियंसणं निविडवीरगंठीए । यधेइ मल्लगंठीए केसपासं सखग्गो सो ।।६९।।
वंचिय परियणमेगो करंफचयभीसणे मसाणम्मि । कावालिएण सद्धिं संपत्तो सो खणद्वेण ॥७॥
.
सर्वमेत्र सुलममिद राज्य विद्या धनं च धान्य च । एक जगति दुर्लभ सम्यकत्वं त्यक्तातिबारम् ॥१७॥
यया गिरिधराणा मेरु सुराणामिन्द्रो ग्रहाणा यथा चन्द्र । देवाना जिनचन्द्रस्तथा सम्यक्त्व च धर्माणाम् ॥
तजन्म यन्मनुजत्वे, तन्मानुष्य यत्र धर्म । स धर्मों यत्र सदा सम्यक्त्व निश्चल भवति ॥९९||
तम्य पुनर्निश्चलत्वमतिचाराणा विवर्जन, तस्मात् । दर्शनमात्रमप्यस्य त्यज पासण्डिरुद्रस्य ॥६॥
दुर्जनसङ्गो यद्यपि खल मुखमधुरो माति कथमपि तथापि । परिणामेणोपहतकालकूटवीर्याद् विशिष्यते ॥६१।।
बुद्धिमारगृहमणित श्रुत्वा कुमारोऽपि भणत्येवमिदम् । दाक्षिण्यखिन्नमतिना प्रतिपन्नमिद तथापि मया ॥६२॥
प्रतिपन्ने निर्वहणमेतत्तु महावतं सुपुरपाणाम् । निजतनुकलङ्ककारिणमपि मुञ्चति किं शशधर शशकम् ॥
अथवा ।
किं करोति कुसगो मनुष्यस्य निमधर्मकर्मसु दृढस्य । विषधरशिरस्यप्युपित कि न मणिर्गरलमपनयति ॥
अथ प्रमणति मन्त्रिसुतो यदि प्रतिपन्न निर्वृहति कुमार । तत पूर्वाङ्गीकृतानातिचारसम्यक्त्वमुद्रहतु ॥६५॥
विषधरमणिरभावुकद्रव्य, जीवस्तु भावुकं, तस्मात् । सम्यक् चिन्त्यमानो दृष्टान्त एप यत्किञ्चित् ॥६६॥
एव मज्ञापितोऽपि सलु तेन कुमारोऽनेझयुक्तिभि । न त्यजति त पाखण्डिन विडम्बितो दुरभिमानेन ॥६॥
एर च वर्तमाने चतुर्दशीरजनिनिशीथसमये । कापालिकभणितेन सवोटु लगति कुमार ॥६॥
परिन्धात्यतिममणं वस्त्र निविडवीरग्रन्थिना । बध्नाति मलयाग्थिना केशपाश ससग स ॥१९॥

·. प . सुपासनाह-चरिअम्मि- लिहिऊण मंडलं सो पूएउं मंतदेवयं किंपि । कुमरस्स सिहावं, काउं समुवडिओ जाव ॥७१॥ तो कुमरेणं भणियं नियसत्तं चैव मह सिहावंधो । पगयं चिय कुणमु तुम.निब्भयचित्तो महाभाग ! ॥ कदिपकरवालललतजीहाभीमो कवालिणो पासे । पंचाणणोव्व कुमरो तो चिटइ साहसिकरसो ॥७॥ कुमरासिरगहणसिहिचनियडमह विडियं स दट्टणं । लेमि सिरमिमस्स परकमेण इय ठाविउं बुद्धि । करकलियगरुषकत्ती गयणसम काउमत्तणो रुवं । कूवसमकन्नकुहरो लग्गो घडहडिउमइविपडं ॥७५।। ततश्च। नं कुम्मह कडयडिय पिटि नं पविहउ गिरिवरु, न सुरकरडिहि रहिउ गहिरु नं गजिउ जलहरु । नं धरणिंद फणाकडप्पचंपिउ दिकरडिहिं, तडयइंतु तडिदंडु पडिउ न गिरिवरसिहरिहिं ॥७६॥ इय विम्हिये चिंतहिं सुर विसर जस घडहडिउं सुणेवि लहु । तहरंभपमुहरमणिहिं भणिउ रक्खि रक्खि मंतियंसपहु ! ॥७७|| सहइ तासु करि कत्ती तह रुहिरारुणिय, नज्जइ जीहुदालिय किं जमभडतणिय । किह कत्तियफलि तसु तणु रेहइ संकमिउ, नं कुमरहवहणत्यं दुहिउ तणु निम्मविउ ॥७॥ तो नन्नियंभियं चिय पसिऊण कुमरो हरिच्च करिजूहं । कुविओ पउणइ खग जमजीहासरिसमक्खुहिओ।। जा ताव तेण भणिय रे रे रे वाली मह पिडे पडिओ। लेमि तुह उत्तमंग अहमिन्हि तडफडतस्स ॥८०॥ जइ पुण मह मह वयणा सयमप्पिसि मत्ययं सहत्थेण । छित्तुं ता ते जम्मंतरम्मि सुहभायणं होसि ॥८॥ . वञ्चयित्वा परिजनमेकः करकचयभीपणे श्मशाने । कापालिकेन सार्ध संप्राप्तः स क्षणार्धेन ॥७॥ लिखित्वा मण्डलं स पूजयित्वा मन्त्रदैवतं किमपि ! कुमारस्य शिखाबन्धं कर्तुं समुपस्थितो यावत् ॥७१॥ ततः कुमारेण भणितं निनसत्त्वमेव मम शिखाबन्धः । प्रकृतमेव कुरु त्वं निर्भयचित्तो महाभाग ! ॥७२॥ कृष्टकरवालललजिह्वाभीमः कपालिनः पार्थे । पञ्चानन इव कुमारस्ततस्तिष्ठति साहसिक्यरसः ॥७३॥ कुमारशिरोग्रहणशिखिबन्धनिगडमथ विघटितं स दृष्ट्वा । लामि शिरोऽस्य पराक्रमेणेति स्थापयित्वा बुद्धिम्॥ फरकलितगुरुकर्तरीको गमनसम कृत्याऽऽत्मनो रूपम् । कूपसमकर्णकुहरो लग्नो गर्जितुमतिविकटम् ||७५|| ननु कूर्मस्य परावर्तितं पृष्ठं ननु पविहतो गिरिवरः, ननु सुरकरटिभी रटितं गीरो ननु गर्जितो जलवरः ।। ननु धरणेन्द्रः फणासंघातचम्पितो दिक्करटिभिः, तडतडस्तडिद्दण्डः पतितो ननु गिरिवरशिखरेषु ।। इति विस्मिताश्चिन्तयन्ति सुरविसरा यस्य गर्जारवं श्रुत्वा लघु । तथा रम्भाप्रमुखरमणीभिर्भणितं रक्ष रक्षमा त्रिदशनुभो ! १७७॥ राजति तस्य को कर्तरी तथा रुधिरारुणिता, ज्ञायते जिहोघालिता किं यमभटीया । कथं कर्तरीफलके तस्य तनू राजति संक्रान्तं, ननु कुमारवधार्थ द्वितीयतनुर्निर्मापितम् ॥७८॥ ततस्तद्विनृम्भितमेव दृष्ट्वा कुमारो हरिरिव फरियूथम् । कुपितः प्रगुणयति खरं यमजिहासदृशमक्षुभितः॥७९॥ यावत्तावन भणितं रे रे रे बाल ! मम पिट पतितः । लामि तवोत्तमागमहमिदानी चपलायमानस्य 11८०॥ - ·भीमकुमारकहा। तो एवं जपतो भणिओ कुमरेण रे कुपासांड !। चंडालईवचिट्ठिय ! निहियक्ल्ाण! अन्नाण ||२|| विस्सासिराम जेसि तए कवालेहिं विरहया माला । ताणवि वडर खालेमि अन्न रितुं तुद्द क्वालं ॥८॥ तो कत्तियाए घाओ मुक्को कुमरे य तेण, कुमरोवि । खलिखग्गेण इडत्ति तस्न ख समारतो ॥८॥ चिंतह य सो इयाणि खग्गेण दुहा कमि एयस्स । पावस्स कंटदसं किंपुण मह कटयणावि १८५|| सेवमिमो पडिवनो बहुसत्तिजुओ य कहवि जइ धम्ने । ठाइ पभावह तों पश्यपि इय चितिउं कुमरो ।। निदणड मुहीहि तयं सिरम्मि, ताडेइ सन्ग जवएण | कावालिमोवि जा त गिण्ड हत्यहि ता कुमरो। झत्ति तस्सवणमझे परिसइ करगहियतरलकरवालो । गिरिकुहरगओ पंचाणणोच्च तहि मो गिराएड ।। तो खरनहरपहारिहिं पहरइ कुमरु तर्हि, जिम्ब सूयरु दिदादिहि खरसर खणड महिं । सरडिण मुंडपट्टिण जिम्ब करि कह रडइ, तिम्न कन्ननरवेयणविहुरु सु आरडइ ॥८९॥ तो हत्येणं गहिउँ कुमरो पनाउ कड्दिउँ कहवि । तेण घरिऊण चरणे तत्तो उन्डालिओ गयणे।।९।। तो निवडतो पत्तो जक्खिणिदेवीए दिव्वजोगेणं । करसंपुड करें नीओ नियमंदिरस्संतो ॥११॥ जं नियउच्चत्तेणं गोदावह तुहिणसेलसिंगपि । अइवित्यारेण पुणो जिणेइ भवणंपि अहिवइणो ।।१२।। जत्य य अरणच्छाय निएवि निसि पउमरापकिरणेहिं । अमरीड गोसक्चिं कुणति पच्यूससकाए । जत्यु फरिहोलेसु संकेतं निएवि निययपडिविरं । ईसाए नइंति पिए अमरीओ सवत्तिसकाए।९|| . यदि पुनर्मद्य मम वचनास्वरमर्पयसि मस्तक स्वहस्तेन । छित्त्वा तदा त्व जन्मान्तरे मुखमानन भवामि ।।८।। तत एवं जल्पन् भणित कुमारेण रे कुपाखाण्डिन् ! 1 चाण्डारश्वपचचेष्टित । निष्ठिनकल्याण ! अज्ञान ! ॥८॥ विश्वासिताना येगा त्वया कपालविरचिता माला । तेषामपि वैर क्षारयान्यद्य गृहीचा तव कपालम् ॥८॥ तत कर्तर्या घातो मुक्त कुमारे च तेन, कुमारोऽपि । स्वलयित्वा खड्न अर्टिति तम्य स्कन्ध समाद ।।८४॥ चिन्तयति च स इदानी खड्न द्विधा करोम्यतम्य । पापस्य कण्ठदेश किन्तु मम कैवेनापि ॥८॥ सेवामय प्रतिपन्नो बहुशचियुतश्च कथमपि यदि घमें । तिष्ठतिप्रमावयति तदाप्रवचनमपीति चिन्तयित्वा कुमार ।। निहन्ति मुष्टिभ्या ते शिरसि, ताडयति मग नवेन । कापालिकोऽपि यावत्त गृहातिहस्ताभ्या तावन्कुमार ॥८७॥ अटिति तच्छ्रवणमध्ये प्रविशति करगृहीततरल करवाल । गिरिहरगत पञ्चानन इव तन स विराजते ॥८॥ तत सरनखरमहारै प्रहरति कुमारस्तत्र, यथा शूकरो दृद्रष्ट्राच्या सरसरं सनति महीम् । शरटेन शुण्डप्रतिष्ठेन यथा करी क्टु रटति, तथा कर्णन्तरवेदनाविधुर स आरति ॥८९॥ ततो हस्तेन गृहीत्वा कुमार कर्णात् कृप्या कथमपि । तेन धृत्वा चरणे तत उच्चालितो गगने ॥१०॥ ततो निपतन् प्राप्तो यक्षिणीदेव्या देवयोगेन । करसंपुटे कृत्या नीतो निनमन्दिरम्यान्त ॥९॥ यद् निजोचत्वेनाकामति तुहिनशैलशृङ्गमपि । अतिविस्तारण पुनर्जयति भवनमप्यहिपते ॥१२॥ यत्र चारुणच्छाया दृष्ट्वा निशि पद्मरागकिरणे । अमर्य प्रात कृत्य कुर्वन्ति प्रत्यूपशङ्कया ॥२३॥ या म्फाटिकोपलेषु संक्रान्तं दृष्टा निनप्रतिविम्बम् । इमेया नटन्ति प्रियानमर्य सपत्नीशमया ॥२४॥ २३

·सुपासनाह-चरिश्रम्मि-
एवंविहम्मि तम्मि सहसा कुमरो निएइ अत्ताणं । उवविठं वरसीहासम्मि मणिरयणजडियम्मि ॥९॥
विम्हियचित्तो तत्तो जा चिंतह नियमणे किमयंति।तो जोडियकरकमला तप्पुरओजविखणी होउ।।९६॥
भणइ महायस ! एसो विंझो नामेण पचओ तुंगो । तन्नामेण नामं अडवीइवि तिहुयणपसिद्धं ॥९७||
विझगिरिसमीवयं एवं वेउव्वियं च मह भवणं । कीलत्थमित्य निवसामि जक्खिणी नाम कमलखा ॥
नियसुरयणपडियरिया चिट्ठामि सयावि इह सइच्छाए । अजं चेव पुणो हं अट्ठावयपव्वयम्मि गया॥१९॥
इचो य चलतीए दिट्ठो मि तुम नहम्मि पक्वित्तो कावालिएण तेण झिलिओ य मए पयत्तेण॥१०॥
इण्हि वम्महसरधोरणीए घाएहिं पीडियसरीरा । तुह सरणमागया हंता सुपुरिस ! रक्ख मं रक्ख।।१०१॥
एसो मह परिवारो सव्योवि हु तुज्झ किंकरो होही । कुणसु पसायं भुजसु विसयसुहं इह मए सद्धि॥१०२॥
तं जविखणीए वयणं सोउं दरपिहसिएण कुमरेणं । भणिय अहो ! नियच्छह अइसहो मयणमरपसरो ।
चिट्ठउ ता दूरिचिय एसो अम्हारिसो अबुहलोओ। पिच्छह विबुहजणोवि हु एवं.विनडिजइ इमेण ॥
एएणं अभिभूया जीवा न मुणंति किंपि हियमहियं । निसुणंति नेय धम्म कजाकज्जन याणति।।१०।।
न गणति अवजसमिणं जुत्ताजुत्तपि नो वियाणति । विसयविमोहियचित्ताजीवा कयमज्जपाणव्वा॥१०६।।
कमलिणिदलगयजललवसरिसहविसयसुहकारणि अइविरसह ।
न गणइ जणु तर्हि पेरंतउ हिमगिरिसरिसु दुहोहु पडतउ ॥१०॥
अइदुट्टियमहुरसणोवमु विसयसुहु उवभुजंतज जीउ न याणेइ एउ दुहु।
एवंविधे तस्मिन् सहसा कुमारः पश्यत्यात्मानम् । उपविष्टं वरसिंहासने मणिरत्नजरिते ॥१५॥
विस्मितचित्तस्ततो यावञ्चिन्तयति निनमनसि किमेतदिति । ततो योनितकरकमला तत्पुरतो यक्षिणी भूत्वा।।
भणति महायशः ! एष विन्ध्यो नाम्ना पर्वतस्तुङ्गः। तन्नाम्ना नामाटव्या अपि त्रिमुवनप्रसिद्धम् ॥९७॥
विन्ध्यगिरिसमीपगतमेतद् वैऋयिकं च मम भवनम्। क्रीडार्थमत्र निवसामि यक्षिणी नाम कमलोक्षा ॥९॥
निजसुरजनपरिकरिता तिष्ठामि सदापीह स्वेच्छया । अद्यैव पुनरहमष्टापदपर्वते गता ॥१९॥
इतश्च वलमानया दृष्टोऽसि त्वं नास प्रक्षिप्तः । कापालिकेन तेन गृहीतश्च मया प्रयत्नेन ॥१००॥'
इदानों मन्मथशरधोरण्या घातैः पीडितशरीरा । तव शरणमागताऽहं तस्मात्सुपुरुष ! रक्ष मां रक्ष ||१०१॥
एप मम परिवारः सर्वोऽपि हि तव किकरो भविष्यति । कुरुष्व प्रसाद मुड्ड्स्व विषयसुखमिह मया सार्धम्॥
तद् यक्षिण्या वचनं श्रुत्वेषद्विसितेन कुमारण । भणितमहो ! पश्यतातिदुःसहो मदनशरप्रसरः ।।१०३॥
तिष्ठतु तावद् दूर एवंपोऽस्मादृशोऽत्रुघलोकः । पश्यत विबुधननोऽपि खल्वेवं विनट्यतेऽनेन ॥१०४॥
एतेनाभिभूता जीवा न जानन्ति किमपि हितमहितम् ।शृण्वन्ति नैव धर्म कार्याकार्य न जानन्ति ॥१०॥
न गणयन्त्यपयश इदं युक्तायुक्तमपि नो विज्ञानन्ति । विषयविमोहितचित्ता जीवाः कृतमद्यपाना इव।।१०।।
कमलिनीदलगतनललयसाविषयसुखकारणेऽतिविरसे ।
न गणयति ननस्तस्मिन् पर्यन्ते हिमगिरिसदृशं दुःखौघं पतन्तम् ॥१०७॥

·भीमकुमारकहा।
आउयर्थमि विनुइ निवडइ अहरगइ, जहि दुस्सहु दुरसन्नु न लहइ सणु विरइ ॥१०८।।
किश्च।
दुक्खंतरपडियारे दुहम्मि को विसयसुक्खआमासे । अणुबंधं कृणइ घुद्दो दुहमयसंपायइंडम्मि ? ११०९॥
। तथाहि---
जह तरुणतरणिकरनियरताविमो पाविजण सुदलतरुं । तच्छायसेवणेणं गयताबो मन्नइ सुइति ॥११॥
तत्तो अड्दुस्सहसिसिरपरणसंगेण मुडियसव्वंगो । पनालियसिदि ल पणहसीओ सुदं मुगइ.॥१११
जइ गादलिपज्यरगितवियदेहाण भोयणे मुत्ते । खणमुवसंत हाणं पडिहाइ मुहति जीवाण ॥११शा
तम्मि परिणामपत्ते पीडिज्जइ वञ्चपञ्चयं पुणवि । तस्स य विगमम्मि पुणो छुहाए पीडिजए याद।११३॥
तह विसयसुहं दुक्खं दुक्खंतरउयसमम्मि भाइ सुई । मोइंधाणं, धत्तृरियाण कणगं जहा सञ्चं ॥११॥
किञ्च।
विसयहिलासो तेसि सेवाए वड्डए न तुट्टेइ । कररुहकंडूयणलणतावओ पामवाहिन्च ॥११५।।
उक्तंच;
"न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवमेव भूय एवामिवर्यते ॥"
ता दुस्सहदुहहे गिद्धि विसएसु चयसु तुममिहिं । निणनाहम्मि य तद्देसियम्मि परमं कुणसु भनि।।
तो भणइ जक्विणी मह संपइ गिद्धी तुमम्मि, एवं च । तइ जपते सुंदर ! निविसयञ्चेब सा इन्दिं ॥
एंगंतदुहत्तेणं विसया जह वनिया कुमारेणं । तह वनि न सक्कइ सुरगुरुतुल्लोवि अन्ननरो ॥११८॥
ता तुज्झ पसाएणं मझवि जम्मंतरम्मि न हु दुलहो । नीसेसदुहविमुक्को मोस्रो विसए चयंतीए॥११९॥
अतिदुःस्थितमधुरसनोपमं विषयसुखमुपमुजानो जीवो न नानात्येतद् दुःखम् ।
आयुःस्तम्मे विजुयति निपतत्यपरगतो, यत्र दुःसहो दुःखार्णवो न लमते क्षणं विरातिम् ॥१०॥
दुःखान्तरप्रतिकारे दुःखे को विषयसौत्र्यामासे । अनुवन्धं करोति बुधो दुःखशतसंपातहेता ? ॥१०९॥
यया तरुणतरणिकरनिकरतापितः प्राप्य सुदलतरम् । तच्छायासेवनेन गततापो मन्यते सुखमिति ॥११०॥
ततोऽतिदुस्सहशिशिरपवनसङ्गेन श्रान्तसङ्गिः । प्रज्वलितशिखिन लब्ध्वा प्रनष्टशीतः मुखं जानाति ।।१११॥
यथा गाढज्वलिनोदराग्नितप्तदेहानां मोजने मुक्ते । क्षणमुपशान्तक्षुधां प्रतिमाति मुखमिति जीवानाम्॥११२॥
तस्मिन् परिणामप्राप्ते पौड्यते वर्च:प्रत्ययं पुनरपि । तस्य च विगमे पुनः क्षुधा पीच्यते वाढम् ॥११॥
तथा विषयसुखं दुःखं दुःखान्तरोपशमे माति सुखम् । मोहान्यानाम्, धातूरिकाणां फनकं यया सर्वम्।।११४॥
विषयामिलापस्तेषां सेवया वर्धते न बुद्ध्यति । कररुहकण्डूयनन्वलनतापतो पामाव्याधिरिव ॥११॥
तस्माद् दुस्सहदुःखहेतुं गदि विषयेषु त्यज त्वमिदानीम् । जिननाये च तद्देशिते परमां कुरु मक्तिम् ॥११॥
ततो मणति यक्षिणी मम संप्रति गृद्धिस्त्वयि, एवं च । त्वयि जल्पति सुन्दर ! निविषयैव सेदानीम् ॥११॥
एकान्तदुःखत्वेन विषया यथा वर्णिताः कुमारण । तथा वर्णयितुं न शक्नोति सुरगुरुतुल्योऽप्यन्यनरः॥११८॥

·सुपासनाह चरिअम्मि- तामह भत्ती परमा तुमम्मि, जो सामि! तुझ पुण पुज्जो । जिणनाहो सो सरणं आसंसारंपि मह होगा इय जाव गरुपसंगभाषपसरंतभत्तिपभारा । अन्नपि किंपि भणिही ता निसुणेऊण पहुरमणि ॥१२॥ अापधुरबंधसमिद्धसिद्धसिद्धतसारवयणाण । पुच्छइ भीमकुमारो के इह कुवंति सज्झाय ? ॥१२२||. तो भणइ जरिखणी नाह ! इत्य विंझगिरिगरुयगुद्दमझे । चिट्ठति महामुणिणो चउमासाओ य पारंति।। ता ताण तवस्सीणं कुव्वंताणं विसिट्टसज्झायं । सुव्वइ अइमहुरझुणी तं सोऊण भणइ कुमरो ॥१२४॥ सेयमणमा युट्टी मरुम्मि एवं तमज कमलसरं । जं इत्यवि मझ सुसाहुसंगमो पुग्नजोएण ॥१२५॥ ता अहमिहिं चिय रयणिसेसमेएसि पायमूलम्मि । गंतुं गमेमि तो जविखणीए पुरओ पयट्टाए।।१२६।। ' इत्तो ईतो कुमरो पायमधारउत्ति भणिरीए । मगं देसंतीए सो पत्तो साहुआसन्ने ॥१२७।। साबि छ सपरियणा है बंदिस्सं साहुणोति भणिऊण । संपत्ता नियठाणे झायइ कुमरस्स उवएसे॥१२८॥ कुमरेगह गुहबाहि दिट्टो मूरी मुणीहिं परियरिओ। विविहासणजुत्तेहिं सज्झायज्झाणनिरएहि ॥१२९।। तत्य कयउदयाह ददठं कई उविक्खए कुमरो । धम्मत्थकयकिलेसा वयंति उद्धं कहंति इमे ॥१३०॥ फेवि पुण एगराए उक्सिविए कह सहति उद्धठिया। नं सग्गं गंतुमणा सिक्खंति नहंगणुपायं ॥१३॥ इप दुफरतवचरणेसु वावडं पिच्छिण मुणिसंपं । पंचविहाभिगमेण संपत्तो गुरुसमीवम्मि :१३२॥ चितह किमेस सोमवणेण लोआण लोयणाणंदो। राहुकयत्यणभीमोव्व सलहरो रनमल्लीणो ?॥१३॥ तस्मात्तव प्रसादेन ममापि जन्मान्तरे न खलु दुर्लभः । निःशेषदुःखविमुक्तो मोक्षो विषयांस्त्यजन्त्याः ॥११९॥ तस्माद् मम भक्तिः परमा त्वयि, यः स्वामिन् ! तव पुनः पूज्यः । जिननाथः स शरणमासंसारमपि मम भवतु ॥ इति यावद् गुरुसंवेगभावपसरद्भक्तिपागमारा । अन्यदपि किमपि मणिप्यति तावत् श्रुत्वा मधुरध्वनिम् ॥१२१॥ अतिपन्थरपन्धसमृद्धसिद्धसिद्धान्तसारवचनानाम् । पृच्छति भीमकुमारः क इह कुर्वन्ति स्वाध्यायम् ॥१२२॥ ततो मगति यक्षिणी नाय ! अत्र विन्ध्यगिरिगुरुगुहामध्ये । तिष्ठन्ति महामुनयश्चतुर्मासी च पारयन्ति॥१२३॥ तस्मात्तेषां सरस्थिनां कुर्वतां विशिष्टस्वाध्यायम् । श्रूयतेऽतिमधुरध्वनिस्तत् श्रुचा मणति कुमारः ॥१२४॥ रोपमनमा वृष्टिमरावतत् तदद्य फमलसरः । यदनापि मम मुमाधुसंगमः पुण्ययोगेन ॥१२५॥ तस्मादमिदानीमेव रजनिशेपमेतेषां पादमूले । गत्वा गमयामि ततो यक्षिण्यां पुरतः प्रवृत्तायाम् ॥१२६॥ इनो यन् फुमारः पादमधारयमिति भणनशीलायाम् । मार्ग देशयन्त्यां स प्राप्तः साध्यासन्ने ॥१२॥ सापि मलु सपरिजनाइदं वन्दिप्ये सापूनिति भपित्वा । संप्राप्ता निजस्याने ध्यायति कुमारस्योपदेशान् ॥ पुमारेगार गुहाया यदिष्टः मूरिर्मुनिभिः परिकरितः । विविधासनयुक्तः स्वाध्यायध्याननिरतः ।।१२९॥ तत्र फ्लोर्यपाइन् रण कांधिदुपेश कुमारः । पातशा प्रजन्त्यूचं कथयन्तीमे ॥१३०॥ केर पुनरेका उसिन कथं राइन्युम्यिनाः । ननु स्वर्ग गन्तुमनसः निसन्ते नमोऽनजोत्यानम्||१३१॥ तिदुपराभरा प्यार मुनिसंघम् । पराविधाभिगमेन मंगातो गुरुममीपे ॥१३२॥ लिन्तगत प सोमयेन मेकाना लोगनानन्दः । राष्ट्रकदधनात इय गावराऽरण्यमालीनः ॥११३||

·भीमकुमारकहा।
रोमंचकंचुज्जतसचमत्तो विहीए मुणिनाहं । तो बंटइ मत्तीए सेसेवि हु मुणियरे कुमरो ॥१३४॥
उवलद्धधम्मलामो सुद्धे धरणीयलम्मि उवविसि । खणमायन्निय धम्म मुणिवइणो परिकहतस्स॥१३५||
विम्हियहियओ लद्धृण अवसरं सायरं पणमिऊण । भणइ मुणीसर ! एसा अचंतं भीसणा अई ॥
कह तुम्भे भयरहिया असहाया निरसणा सयातिसिया। इह निवसह, मझ इमं गरुयं पडिहाइ अच्छरियं ।।
इय कुमरजपिए जाव किंपि किल मुणिवई पडिभणेइ । ता पेच्छइ नहमग्गे आगच्छति भुयं कुमरो।।१३८॥
अददीहा किन्दा सा अवयरमाणी नहाउ पडिहाइ । दूरं पलवमाणा नहयललन्छीए वेणिव्य ॥१३९।।
अइथिरथोरा गल्या पलंघमाणा धराए पडिलग्गा । नजइ सा कालभुयंगिणिव दुई जमभडस्स||१४०॥
रत्तंदणेण लित्ता अइकहिणा तरलभीसणागारा । नज्जइ ललमाणा जमभडेण पगडीफया जीहा॥१४॥
अहसा विम्हयजणणी समागया झत्ति तप्पएसम्नि । पेच्छंताणं ताणं मुणिकुमराणं अभीरूणं ॥१४२।।
आगंतूण तओ सा सहसा कुमरस्स संतियं खगं । गहिउँ मुट्ठीहिं दिदं पुणोवि पच्छामुहं बलिया ।
तं.पिच्छिऊण कुमरेण चितियं कस्स सतिया एसा । एरिसख्वा वाहा कि करिही मह किवाणेण ? ॥
किञ्च।
तमहं पिच्छामि सयं गंतूणं जस्स संतिया एसा । तो कोउयरसवसओ नमिऊणं मुणिवई पयो॥१४५॥
तो उहिउँ कुमारो सीहोच्च समुच्छलइ नहमग्गे । मुणिनणजणियच्छरिओ तीए वाहाए आरुढो॥१४६॥
अइफसिणभुयाख्दो वचंतो नहयलम्मि सो कमसो । कालियपिटारूढस्स विण्हुणो लीलमुबहइ ॥१४७॥
रोमाञ्चकन्चुकायमानसर्वगात्रो विधिना मुनिनाथम् । ततो वन्दते मक्त्या शेषानपि मुनिवरान् कुमार ॥१३४॥
उपलब्धधर्मलाभ. शुद्धे धरणीतले उपविश्य । क्षणमाकर्ण्य धर्म मुनिपतेः परिकथयत ॥१३॥
विस्मितहृदयो लभ्वाऽवसरं सादरं प्रणम्य । भणति मुनीश्वर ! एपाऽत्यन्तं भीपणाटवी ।।१३६॥
कथं यूयं भयरहिता असहाया निरशनाः सदा तृपिता. । इह निवसथ, ममेदं गुरु प्रतिमात्याश्चर्यम् ॥१३॥
इति कुमारनल्पिते यापक्किमपि किल मुनिपति प्रतिभणति । तावत्पश्यति नभोमार्ग आगच्छन्ती भुजा कुमार ॥
अतिदीर्घा कृष्णा साऽवतरन्ती नमम. प्रतिभाति । दूरं प्रलम्बमाना नमस्तललक्ष्म्या वेणीव ।।१३९॥
अतिस्थिरस्थूला गुर्वी प्रलम्बमाना घरायां प्रतिलग्ना । ज्ञायते सा कालमुजगिनीव दूती यमभटस्य ।।१४०॥
रक्तचन्दनन लिसाऽतिकठिना तरलमीपणाकारा । ज्ञायते ललन्ती यमभटेन प्रकटीकृता जिल्हा ॥१४१॥
अथ सा विस्मयजननी समागता झटिति तत्प्रदेशे । पश्यता तेषां मुनिकुमाराणामभीरूणाम् ॥१४२॥
आगत्य ततः सा सहसा कुमारस्य सत्क खनम् । गृहीत्वा मुष्टिभ्या दृष्टं पुनरपि पश्चान्मुखं वलिता ॥१४॥
तद् दृष्ट्वा कुमारेण चिन्तितं कस्य सत्क एप ! ईदृशरूपो बाहुः किं करिष्यति मम कृपाणेन ॥१४॥
तमहं पश्यामि स्वयं गत्वा यस्य सत्क एप: । तत. कौतुकरसवशतो नत्वा मुनिपतिं प्रयत ॥१४५||
तत उत्थाय कुमारः सिंह इव समुच्छलति नभामागें । मुनिजनजनिताश्चर्यस्तस्मिन् बाहावारूढ, ॥१४॥
अतिहष्णमुजारूदो प्रजन्नमस्तले स क्रमशः । कालियपृष्ठारूढस्य विष्णोलीलामुद्दहति ॥१४७॥

·सुपासनाह चरिअम्मि- थिरथोरवाइफलहयमारुढो विउलनहयलसमुई । भिन्नवहणोन वणिओ तरमाणो भाइ वरकुमरो।१४८५५ बहुतरुवरगिरिगणगिरिनईओ जा बच्चइ पलोयंतो । निब्भयचित्तो भीमो ता पेच्छइ कालियाभवणं 11 रुहिरोहेण विलित्तं वसापवाहेण परमवीभच्छं । रत्तकुसुमोक्यारंव पडियवहुमंसखंडेहि ॥१५॥ इय एरिसस्स भवणस्स गम्भहरयम्मि संठिया दिवा । भीमकुमरेण नरमुंडमंडिया कालियापडिमा ॥ विगरालनयणश्यणा महिसारूढा य भइरवसरीरा । नरअंतमालहारा वीसकरा पहरणसणाहा ॥१५२॥ एरिसरूवाए कालियाए पुरओ य संठिओ दिहो । सो पुव्वकवड कारी कूरो कावालिओ धिट्ठो॥१५३॥, तह वामकरयलेणं तेणं कावालिएण दुखूण | एगो सुंदरपुरिसो दिट्ठो केसेसु परिगहिओ ॥१५४।। जीए पुण वाहाए कुमरो आगच्छए समारूदो । सा तस्स कुपासडिस्स सतिया दाहिणा वाहा ॥१५५॥ तं केसपरिग्गहिय दहें कुमरेण चिंतियं एयं । किं एसो पाविट्ठो काही करधरियपुरिसस्स ? ॥१५६॥ ता पच्छन्नो होउं अहयं एयस्स चिहियं ताव । पिच्छामि तओ पच्छा जं होही तं करिस्सामि ||१५७] इस चितिऊण कुमरो तस्स भुआओ झडत्ति उत्तरिउँ । तस्सेव पिढिदेसस्स पिट्टओ संठिमओ निहुओ।।१५८|| भीमकुमरस्स खग्गं घेतूण समागया भुया जाय । वामकरधरियपुरिसो भणिओ कावालिएण इमं ॥१५९।। रे सरसु किंपि नियइवदेवय ज अहं इमेणसिणा । घेर्नु तुह सिरकमलं पूर्व कालीए विरइस्सं ॥१६०॥ सो भणइ सयलजयजीवबंधवो जिणवरो मए ताव । सञ्चावत्यगएणवि सुमरेयचो न अन्नोति ॥१६॥ किंतु तचरणसेवी पुचपुरिसक्मागओ सामी । सहपंसुकीलिओ पणयवच्छलो जीवियाओवि ॥१६॥ स्थिरस्थूलबाहुफलफमारूदो विपुलनभस्तलसमुद्रम् । भिन्नवाहन इव वणिक् तरन् भाति वरकुमारः ॥१४८॥ बहुतरुपरगिरिंगणगिरिनदीर्यापद् व्रजति प्रलोकमानः । निर्भयचित्तो भीमस्तावत्पश्यति कालिकामवनम्॥१४॥ रुधिरीपेन विलिप्त वसाप्रवाहेन परमबीभत्सम् । रककुसुमोपचारमिव पतितबहुमांसखण्डैः ॥१५॥ इतीदशस्य भवनस्य गर्भगृहे संस्थिता दृष्टा । भीमकुमारेण नरमुण्डमण्डिता कालिकाप्रतिमा ॥१५१॥ विकरालनयनवदना महिपारूदा च भैरवशरीरा । नरान्त्रमालाहारा विंशतिकरा प्रहरणसनाथा ॥१५२॥ इंदृशपायाः फालिफायाः पुरतश्च संस्थितो दृष्टः । स पूर्वकपटकारी क्रूरः कापालिको धृष्टः ॥१५३॥ तथा यामकरतलेन तेन फापालिकेन दुष्टेन । एकः सुन्दरपुरुषो दृष्टः केशेषु परिगृहीतः ॥१५४॥ यस्मिन् पुनर्वाही कुमार आगच्छत् समारूढः । स तस्य कुपाखण्डिनः सत्को दक्षिणो याहुः ॥१५॥ तं केशपरिगृहीतं दृष्ट्वा कुमारेण चिन्तितमेतत् । किमेप पापिष्ठः करिष्यति फरवृतपुरुषस्य ! ॥१५६॥ तम्मात् पञ्उन्नो मूत्वाऽहमेतस्य चेष्टितं तावत् । पश्यामि ततः पश्चाद् यद् मविप्यति तत्करिष्यामि ॥११७॥ इति चिन्तयित्वा कुमारस्तस्य मुजातो झटित्युत्तीर्य । तस्यैव पृष्ठदेशस्य पृष्ठतः सस्थितो निभृतः ॥१५॥ भीमकुमारस्य सह गृहीत्वा समागता भुजा यावत् । वामकरवृतपुरुषो भाणतः कापलिकेनेदम् ॥१५९॥ रे स्मर किमपि निवेष्टदेवतं यदहमनेनासिना । गृहीत्वा तव शिरःकमल पूजां फाल्या विरचयिष्यामि॥१६॥ स माति सकलजगजीवयान्यवो निनवरो मया तावन् । सर्वावस्यागतेनापि स्मर्तभ्यो नान्य इति ॥१६॥ .

·भीमकुमारकहा।
१८३
जेण अहं अभहिओ दिहो, कावालियस्स पावस्स । मह वारंतस्सवि जो विस्ससिओ पत्थिओ तेण ।।
नीओ कत्यइ सो चेव माणसे मज्झ फुरइ ता हवउ । सो चिय भीमकुमारो सरण, तो भणइ पासंडी।।
रे रे सो तुह सामी पुलिपि पलाइओ मह भएण । अनह तस्स सिरेणं पूयंतो कालिंय देवि ॥१६॥
तयभावे तप्पूया तुज्झ सिरेणपि ताव कायव्वा । तो कह तुज्झ सरन्नो सो होही मृद ! काउरिसो ? ॥१६॥
किञ्च।
रे रे सो तुझ पहू कहिओ मह कालियाए देवीए । विझगिरिगुहासन्ने सियभिक्खूणं सयासम्मि ॥१६७।।
एवं खग्गंपि मए समाणियं तस्स लक्खणोवेयं । एएणं चिय खग्गेण तुझ रे छिजिही सीसं ॥१६८॥
ता कह सो तुह नाहो आगंतुं रक्खिही तुम एत्थ ? । जड कालिं सुमरंतो तो रक्खेतो अहं चेत्र ॥१६९॥
उभयालावं सोउ कुमरो चिंतइ सदुक्खसामरिसं । युद्धिमयरहरमंतिं हा ! कह पावो विडवेइ ? ॥१७०॥
तत्तो हक्कइ रे रे निगिट्ट पावि घिट्ट ! तुममेव । काउं कीणासबलिं करेमि परिनिव्वुए सुयणे ॥१७१।।
अह सो मंति मोतुं वलिओ कुमरस्स, तेण तो तस्स । दारकवाडपहारण पाडियं हत्थओ खग्गं ॥१७२।।
घेत्तु केसेसु धराए पाडिओ दाउमुरुतले चरणं । जा कड्दिस्सइ सीस ता काली अंतरे होउं ॥१७३॥
नपद मा मा मारसु एवं यह वच्छलं छलियलोयं । जो नुरसिरकमलेहिं रएइ मह वंछियं पूयं ॥१७४॥
एएण किर सिरेण अछुत्तरसयमणूणगं होही । नरसिरकमलाण, अहं तत्तो एयस्स पचक्खा ॥१७५)
होउ किर सिज्झिस्सं ताव तुमं आगओ सि निवतणय! । तुह पोरिसेण तुहा मग्गसु जं किंपि पडिहाइ ।
किन्तु तच्चरणसेवी पूर्वपुरुपक्रमागतः स्वामी । सहपांशुक्रीडितः प्रणतवत्सलो जीवितादपि ॥१६२॥
येनाहमधिको दृष्टः, कापालिकास्य पापत्य । मम वारयतोऽपि यो विश्वसितः प्रार्थितस्तेन ॥१६॥
नीतः क्वापि स एव मानसे मम स्फुरति तस्माद् भवतु । स एव भीमकुमारः शरणं, ततो भणवि पाखण्डी।
रेरे स तव स्वामी पूर्वमपि पलायितो मम भयेन । अन्यथा तस्य शिरसाऽपूजयिष्य कालिका देवीम्॥१६॥
तदमाव तत्पूजा तव शिरसापि तावत्कर्तव्या । ततः कथं तव शरण्यः स भविष्यति मूढ़ ! कापुरुष ! ! ॥१६॥
रे रे स तव प्रमुः कथितो मम कालिकया देव्या । विन्ध्यगिरिगुहासन्ने सितभिक्षणां सकाशे ॥१६॥
एप खड्गोऽपि मया समानीतस्तस्य लक्षणोपेतः । एतेनैव खड्गेन तव रे छेत्स्यते शिरः ॥१६८॥
तस्मात्कथं स तव नाथ आगत्य रक्षिप्यति त्वामत्र ? । यदि कालीमस्मारिष्यस्ततोऽरतिप्यमहमेव ॥१६९।।
उभयालापं श्रुत्वा कुमारश्चिन्तयति सदुःससामर्पम् । बुद्धिमकरगृहमन्त्रिणे हा ! कथं पापो विडम्बयति ।।
ततो हकयति रे रे निकृष्ट पापिष्ठ धृष्ट ! त्वामेव । कृत्वा कीनाशबलिं फरोमि परिनिर्वृतान् सुजनान् ॥१७१॥
अथ स मन्त्रिणं मुक्त्वा वलितः कुमाराय, तेन ततस्तस्य । द्वारकपाटप्रहारेण पातितो हस्ततः खड्गम्।।१७२॥
गृहीत्या केशेषु धरायां पातितो दत्त्वोस्तले चरणम् । यावत्कषिप्यति शीर्प तावत्काल्यन्तरे भूत्वा ॥१७॥
जल्पति मा मा मारयतं मम वत्सलं छलितलोकम् । या नरशिरःफमलै रचयति मम वान्छिता पूजाम् ।।
एतेन फिल शिरताऽष्टोत्तरशतमनून भविष्यति । नरशिरःकमलानाम् , अहं तत एतस्य प्रत्यक्षा ॥१७॥

·१८४ सुपासनाह-चरिअम्मि- तो कुमरणं भणिया तुट्टा जइ देसि इच्छियं मज्झ । मणवइकाएहि तुम जीववई ता विवजेहि ॥१७७।। तवसीलेदिवि य लोए तुझ का होज धम्मसंपत्ती । एसो चिय तुह धम्मो मुंचसु तसघायदुव्वसण।।१७८॥ जेण। अप्पाणं न लहइ पायवो जहा मूलपसरपरिहीणो। तह धम्मो जीवाणं न होइ नूर्ण दयाए विणा।।१७९॥ ता मा घायावह अप्पणो पुरो पाणिणो विणा कजं । मजेण य मा तुससु विसिहजणगरहिणिजेण ।। कजेणवि पाणवहं करिति कारिंति ते महापावा । जे उण कजेण विणा तेसिपि हु ते सिरोमणिणो । कावालियाहारविवज्जियाए किं तुझ जीववहणेणं । पुन्वभवम्मिवि न कओ जिणधम्मो जीवदयरम्मो ।। तेण तुमं संजाया अइकिलिसिया कुदेवजोणीए । ता चय जीववहं तुह भत्तावि कुणंति जेण दयं ॥१८३॥ तह सईसणमूलं धम्म सद्दहसु जिणवरिंदेहिं । सहियं तप्पटिमाण य जहसत्तीओ कुणसु भात ॥१८॥ तम्मग्गसंठियाण य संनिझं कुणसु सन्चकनेसु । जेण नरत्तं लधु अणतसोक्खं लहसि मोक्खं ।।१८५॥ तो काली पभणइ अन्जपभिइ सव्यंपि जीवरासिमहं । नियजीव गणिस्सं इय भणिउमदसणं प्रेत्ता ॥ इत्तो लद्धावसरो कुमरं पणमेइ बुद्धिमयरहरो । अंसुजलाविलनयणो तं दृढमालिंगए सोवि ॥१८७|| दारुणपरिणाममिमस्स पाविणो तं वियाणमाणोवि। सज्जणसेहर कह पाडिओ पिढे दुज्जणेणिमिणा?॥ युद्धिमयरहरमंती भणइ रयणीए पढमपहरम्मि । कुमर ! तुह वासभवणे संपत्ता भारिया जाव ॥१८९॥ भूत्वा किल सेत्स्यामि तावत्वमागतोऽसि नृपतनय ! । तव पौरुपेण तुष्टा मार्गय यत्किमपि प्रतिभाति॥१७६॥ ततः कुमारेण भणिता तुष्टा यदि ददासीप्सितं मह्यम् । मनोवचःकायैस्त्वं जीववधं तदा विवर्जय ।।१७७|| तरः शीलाभ्यामपि च लोके तव का भवेद् धर्मसंपत्तिः । एष एव तव धों मुञ्च त्रसघातदुर्व्यसनम्॥१७॥ येन । आत्मानं न लभते पादपो यथा मूलप्रसरपरिहीणः । तथा धर्मों जीवानां न भवति नूनं दयया विना ॥१७९॥ तस्माद् मा घातयात्मनः पुरः प्राणिनो विना कार्यम् । मयेन च मा तुप्य विशिष्टननगर्हणीयेन ||१८०|| कार्यगापि माणवधं कुर्वन्ति कारयन्ति ते महापापाः । ये पुनः फायण विना तेपामपि खलु ते शिरोमणयः॥ कावलिकाहारविवनितया किं तव जीववधेन । पूर्वभवेऽपि न कृतो जिनधमों जीवदयारम्यः ॥१८२॥ तेन त्वं संजाता अतिकिल्विपिका कुदेवयानी । तस्मात्त्यज जीववधं तव मक्ता अपि कुर्वन्ति येन दयाम् ॥ तया सदर्शनमूलं धर्म श्रद्धेहि जिनवरेन्दैः । सहित तत्प्रतिमानां च यथाशकि कुरु भक्तिम् ॥१८४॥ तन्मार्गसंस्थितानां न सांनिध्यं कुरु सर्वकार्येषु । येन नरत्वं लब्ध्याऽनन्तसौख्यं लभसे मोक्षम् ॥१८॥ ततः फाली प्रमणत्ययप्रभृति समाप नीवराशिमहम् । निजजीवमिव गणयिप्यामीति भणित्वाऽदर्शनं प्राप्तां ॥ इतो लम्धावसरः कुमार प्रणमति युद्धिमकरगृहः । अश्रुजलाविलनयनस्तं दृढमालिद्गति सोऽपि ॥१८॥ दारमपरिणाममस्य पापिनम्लं विमानानोऽपि । सजनशेखर ! कथं पातितः पिटे दुर्जननानेन ः ॥१८॥ बुदिपकरणहमन्त्री मगति रजन्याः प्रथमपहरे । कुमार ! तव वासमाने संप्राप्ता मार्या यावत् ॥१८९॥ .

·भीमकुमारफहा। तत्य न दिट्ठा तुम्भे तीए तो विम्हियाए जामिल्ला । पुट्ठा भणति छलिया जागंता हा ! कई अहे ?|| तो सव्वत्य गविहोवि जा नवि दिहो तुमं तो रन्नो । कहियं केणवि कुमरो हरिमोनिसि पढमपहरम्मिा। आयनिऊण एवं वयणं सीहासणाओ नरनाहो । मुच्छानिमीलियच्छो सहसा धरणीयले पडिओ।।१९।। मालइपमुहो जणणीजणोवि तह चेव मुच्छिओ सन्यो । चंदणरसेण सित्तो तो कहवि सचेयणो जाओ। जा विलविङ पयत्तो राया जगणीजणो समंतियणो । ताव सहसत्ति पत्ता मज्झक्या इत्थिया एका ।। कंपंतारकराला भासुरवयणा धुणंतसिरकमला । भणइ नरिंदै उहसु मह पूर्य कुणसु भत्तीए ॥१९५॥ अयं तुह कुलदेवी समागया तुज्झ पुत्तअत्तीए । मा तं नरिंद ! खेयं कुणसु, सुओतुझअवहरिओ ।। पासंडियाहमेणं उत्तरसाहगमिसेण रयणीए । काऊणं संगाम कुमरस्स सिरं किल गहेही ॥१९७॥ ताजक्खिणिदेवीए नीओ नियमंदिरम्मि इचाइ । कहिउँ भणिओ कहहिवि दिहिं एइ विभूईए ॥१९८॥ इय सा कहिऊण गया वयण संवाइउंच तीए अह । सउणनिरिक्षणहेउंजाव गमो नयरवाहिम्मि ॥१९९॥ ताप सहसत्ति बामेयरासु ठाउं दिसासु वाहरइ । सुखुत्तयसदेणं तित्तिराण जुगं झत्ति ॥२०॥ सुणओवि हु सवडीए गंतूणं दाहिणेण चरणेण । कंडूयइ उत्तिमंग रमणीयुच्चे ठिओ ठाणे ॥२०१॥ आगासजोगिणीए निसुओ सदोवि वामपासम्मि । सामा वामा लविङ तारा चडिया सुखीरदुमे ।।२०२।। इचाइसउणसउणोहरंजिओ जाव किल वलिस्सामि। तो गयणगएणिमिणा उक्खिविउ अहमिहाणीओ।। - तत्र न दृष्टा यूयं तया ततो विस्मितया यामिकाः । पृष्टा भणन्ति च्छलिता जाग्रतो हा ! फयं वयम् ? ॥१९०॥ ततः सर्वत्र गवेपितोऽपि यावन्नैव दृष्टस्त्वं ततो राजे । कथितं केनापि कुमारो हृतो निशि प्रथमप्रहरे ॥१९१॥ आकर्येतद् वचन सिंहासनाद् नरनाथः । मूर्छानिमीलिताक्षः सहसा धरणीतले पतितः ॥१९२॥ मालतीप्रमुखो जननीजनोऽपि तथैव मूछितः सर्वः । चन्दनरसेन सिक्तस्ततः कथमपि सचेतनो जातः ।।१९।। यावद्विलपितुं प्रवृत्तो राजा जननीजनः समन्त्रिजनः । तावत् सहसति प्राप्ता मध्यवयाः स्त्री एका ॥१९॥ कम्पमानकरकराला भासुरवदना धुन्वच्छिरःकमला । मणति नरेन्द्रमुत्तिष्ठ मम पूजां कुरु भक्त्या ॥१९॥ अहं तव कुलदेवी समागता तव पुत्राा । मा त्वं नरेन्द्र ! खेदं कुरु, सुतस्तवापहृतः ॥१९६॥ पाखण्डिकाधमेनोउरसाधकमिषेण रजन्याम् । कृत्वा संग्राम कुमारस्य शिरः किल ग्रहीष्यति ।।१९७॥ तावद् यक्षिणीदेव्या नीतो निजमन्दिर इत्यादि । कथयित्वा भणितं कतिभिरपि दिनैरेष्यति विभूत्या ॥१९॥ इति सा कथयित्वा गता वचनं संवादयितुमिव तस्या अहम् । शकुननिरीक्षणहेतोर्यावगतो नगरा वाहिः॥१९९॥ तावन्सहसेति वामेतरयोः स्थित्वा दिशाहरति । खुखुत्रयशब्देन तित्तिरयोर्युगं झटिति ॥२०॥ शुनकोऽपि खलु स्वसोम्नि गत्वा दक्षिणेन चरणेन । कण्डूयत्युत्तमाचं रमणीयोचे स्थितः स्थाने ॥२०१॥ आकाशयोगिन्याः श्रुतः शब्दोऽपि वामपार्थे । श्यामा वामा लपित्वा तारा चटिता सुक्षीरद्रुमे ।।२०२॥ इत्यादिसगुणशकुनौघरजितो यावत्किल वलिप्ये । ततो गगनगतेनानेनोक्षिप्याहमिहानीतः ॥२०॥ १. अत्य। २४ ·सुपासनाह चरिअम्मि- बहुपुन्नमवणिजाण मेलिउंतुह चरणकमलाणं। तुहरिरहविहुरिओ हे निव्वविओ शत्ति तो कुमर! ॥२०॥ परमुवयारी एसो ता संपइणुग्गहं मह विहे । उवइसह धम्ममेयस्स सो तओ भणइ उपविट्ठो ॥२०५।। मह देवीए दिसतेण चेव धम्मो अचम्मचरियस्स ! सुच्चिय सरणं तद्देसओ य मह होउ जिणनाहो।।२०६॥ अपरं च। अवयारुक्यारपरस्स बुद्धिमयरहर ! तुह पए वंदे । गुणमणिरोहणगिरिणो दासो हं पुणकुमारस्स ॥२०७॥ जावेवं ते जपंति ताव उइए रविम्मि तत्य तओ । पत्तो करीव जक्खो सत्तंगपइटिओ सोवि ॥२०॥ कुमरं करे करे नियपट्टीए ठवेइ मंतिं च । कालियभवणाउ तो उप्पइओ गयणमग्गम्मि ॥२०९॥ , तत्तो कुमरो जंपइ अहह अहो ! सव्वमञ्चलोयम्मि । एरिसकरिवररयणं किं दीसह किंव उप्पयइ ?॥२१०॥ घुद्धिमयरहरमंती पभणइ निणवयणभावियमईओ। तं नत्थि संविहाणं कुमार ! जं भवइ नेह भवे ।।२११॥ किंतु तुहपुन्नपगरिसपरिपेरियसुरवरो इमो कोवि।ता जाउ जत्य तत्थ व नत्थि भयं इहसयासाओ।।२१२॥ इय जपंताण खणेण ताण हत्यी नहाउ अवयरिउं । एक्कम्मि सुन्ननगरे गोउरदारम्मि ते मोत्तुं ॥२१३॥ कत्थविगओह कुमरो मंति मोत्तणं नयरबाहिम्मिानिन्भयचित्तो पविसइ एगागी नयरमज्झम्मि ॥२१४॥ वरसत्यपद्धई पिव ससुवनं पउरविमललंकारं । सोवन्नवणियहर्टि अन्नेवि हु तत्थ हट्टगिहे ॥२१५।। पेच्छंतो जा वचइ मुन्ने रनिव्व तो तहिं नियइ । नरसिंहागारधरं किंपि अच्चब्भुयं जीवं ॥२१६।। तसु दुह दाढह अंतरि रसणा लहलहइ, नं सारयघणमज्झि तडिच्छड झलहलइ । तेणचंतरसंत रुइरतणु एगु नरु, वयणि गहिउ पभणंतउ मं मह पाण हरु ॥२१७॥ बहुपुण्यप्रापणीयानि मेलयित्वा तव चरणकमलानि । त्वद्विरहविधुरितोऽहं निर्वापितो झटिति ततः कुमार ! ॥ परमोपकार्यप तस्मात्सप्रत्यनुग्रहं मयि विधाय । उपदिश धर्ममेतस्य स ततो भणत्युपविष्टः ॥२०॥ मम देवी दिशतैव धर्मोऽधर्मचरितस्य । स एव शरणं तद्देशकश्य मम भवतु जिननायः ॥२०६।। अपकारोपकारपरस्य बुद्धिमकरगृह ! तव पादौ वन्दे । गुणमणिरोहणगिरेर्दासोऽहं पुनः कुमारस्य ॥२०७॥ यावदेवं ते जल्पन्ति तावदुदिते वो तत्र ततः । प्राप्तः करीव यक्षः सप्ताङ्गप्रतिष्ठितः सोऽपि ॥२०॥ कुमार करे कृता निनपृष्ठे स्थापयति मन्त्रिणं च । कालिकाभवनात् तत उत्सतितो गगनमार्ग ॥२०९॥ ततः कुमारो नल्पत्यहह अहो ! सर्वमर्त्यलोके । ईदृशकरिवररत्नं किं दृश्यते किंवोत्पतति ? ॥२१॥ पुद्धिमकरगृहमन्त्री प्रमणाति जिनवचनमावितमतेः । तन्नास्ति संविधानं कुमार ! यद् भवति नेह भवे॥२११॥ किन्तु त्वत्पुण्यप्रकर्षपरिप्रेरितसुरवरोऽयं कोऽपि । तस्माद् यातु यत्र तत्र वा नास्ति मयमस्य सकाशात् ।। इति जल्पतोः क्षणेन तयोर्हस्नी नमसोऽवतीर्य । एकस्मिन् शून्यनगरे गोपुरद्वारे तो मुक्त्वा ।।२१३॥ क्वापि गतोऽय कुमारो मन्त्रिणं मुक्ता नगराद् पहिः । निर्भयचित्तः प्रविशत्येकाकी नगरमध्ये ॥२१४|| परमारनपद्धतिमिव समुवर्गा प्रचुरविमलालङ्काराम् । सौवर्णवगिग्वीथीमन्यान्यपि च तत्र हट्टगृहाणि ॥१५॥ पश्यन् यायः प्रजति शून्येऽरण्य इव तनम्तम्मिन्यश्यति । नरसिंहाकारघरं किमप्यत्यद्भुतं जीवम् ॥२१॥ ।

·भीमकुमारकहा। तो नं दद्रुं कुमरो देवयमइदारुणं इमं किंपि । इय चिंतिय तं सविणयमिय पत्यइ मुंच पुरिसमिमं ॥२१॥ जम्मालियन्जुियलेण तेण ता पुलइऊण कुमरमुह । सो पुरिसो वयणाओ मोत्तं पहिओ उवियो। भणियं च अहो ! सुपसन्नवयण ! मिल्लेमि कह महं एयं । अज मए छुहिएणं जं लदो एस भक्खंति ?॥ कुमरो भण्ड तुमं कयविक्यिरूको मुरोव्य रक्खियसि । तो कह तुइभक्खमिणं जमस्वगहारिणो देवा ?| अहो जंवा तंवा करेइ, जुनं न तुम्ह पुण एवं । विलवंताण सदुक्खं जीवाणं मारणं विहा! ॥२२२।। जहवा तहवा जीवे जो बंधइ वहइ मारइ रसते । सो दुस्सद्ददुइदंदोलिकवलिओ भमइ भवगहणे ॥२२३।। तत्तो सो पडिजंपइ सच्चमिणं जंपियं तए सन्वं । किंपुण दुहरिछोली इमिणा तह दंसिया मझ ॥२२४॥ इत्तो पुल्वभवम्मि जह सयवारंपि मारिएणिमिणा । विज्झाइ न कोहग्गी इत्तो चिय जीवमाणस्स।।२२५।। काउं कयत्यणाओ बहुयाओ दुसहदुक्खनणणीओ । मारिस्सामि इम, तो कुमरो तं भणइ भो भद! ॥ अश्यारिसु जड कोवो तुह ता किं न कुणसि कोवम्मि । सयलपुरिसत्थविग्ये निवि दुक्खहेउम्मि ?|| ता मुंचसु दीणमिणं करुणारसपञ्चयं चिणसु धर्म । जेणनभने मोक्ख पावसि निहाविर कम्म।।२२८॥ इय बहु विनविओवि हुन जाव सो कइवि मिलए पुरिसं। तो कुमरो चिंतइ साममेयदाणाणिमोऽसझो । योहाविहो पिहो तो सहसा पिल्लिऊण तं कुमरो। नियपट्टीए टावइ पुरिसं कुविमो तो सोवि।।२३०॥ धावइ पसारियमुहो गिलिउ कुमरं तओ कुमारेण । घरि खुरम्मि मत्ययउवरिं भामेउमारदो ॥२३॥ तस्य द्वयोर्टष्ट्रयोरन्तो रसना लालल्यते, ननु शारदघनमध्ये तडिच्छटा जाज्वल्यते । तेनात्यन्तं रसन् रचिरतनुरेको नरो, वदने गृहीत प्रभणन् मा मम प्राणान् हर ॥२१॥ ततस्तद् दृष्ट्वा कुमारो दैवतमतिदारुणमिद किमपि । इति चिन्तयित्वा त सविनयमिति प्रार्थयते मुञ्च पुस्पमिम्॥ उन्मीलिताक्षियुगलेन तन ततो दृष्टा कुमारमुखम् ।स पुरषो वदनान्मुक्त्वा पादयोरधत्तात्स्थापित ॥२१९॥ मणिन चाहो ! सुप्रसन्नवदन । मुच्चामि कथमहमेतम् । अद्य मया क्षुधितेन यल्लब्ध एप मस्यमिति ॥२२०॥ कुमारो मणीत त्वं कृतवेनियरूप सुर इव लक्ष्यसे । तत कथ तव भक्ष्यमिद यदकवलाहारिणो देवा ॥ अयुषो यद्वा तद्वा करोति, युक्तं न तव पुनरेतत् । विलपता सदु ख जीवाना मारण विबुध ! ॥२२२॥ यथा या तथावाजीवान् यो मध्नाति हन्ति मारयति रसत सदु सहदु खद्वन्द्वालीकवलितो भ्रमति भवगहने । तत स प्रतिनत्यति सत्यमिद जल्पित त्वया सर्वम् । किन्तु दु खपहिरनेन तथा दर्शिता मम ॥२२४॥ इत पूर्वमवे यया शतधारमपि मारितनानेन । विच्यति न गोधाग्निरित एव जीवत ॥२२५॥ कृत्वा कर्यना बहई सहदु सनननी । मारयिष्यामीम, तत कुमारस्त मणति भो भद्र ! ॥२२६॥ अपफारिषु यदि कोपम्नव तटा किं न करोपि कोपे । सकलपुरपार्थविघ्ने निर्विघ्ने दु खहेतौ । ॥२२॥ तम्मान्मुन्च दीनमिम करणारसपत्यय चिनु धर्मम् । येनान्यमवे मोक्ष प्राप्नोपि निष्ठाप्य कर्म ॥२२८॥ इति यहु विज्ञपितोऽपिवळुन यावत्स कयमपि मुञ्चति पुरुषम्। तत कुमारश्चिन्तयति साम्भेददानानामयमसाध्य ॥ मोधाविष्टो धृष्टस्तत सहसा प्रेर्य त कुमार । निनपृष्ठे स्थापयति पुस्प कुपितस्तन सोऽपि ॥२३०॥ - ·१८८ सुपासनाह-चरिश्रम्मि- तो सो मुहुमो होडं निग्गतुं कुमरहत्यमझाओ । अदिस्सों कुमरगुणोहरैजियो टाइ तत्थेव ।।२३२।। तम्मि उ अदिस्समाणे कुमरो अह वस्स नायरनरस्स। भुयदंडविलग्गो कोउगेण पविसेइ रायउलं ।। मायंगसंगयाओ ससुत्तजुत्ताओ समयपडियाओ । जत्य कुविंदकुडीओव गयसालाओ नियइ कुमरो ॥ फत्य य तरुसाहाओ घणवल्लिसमाउलाओ तुंगाओ। हयसालाउ नियंतो वच्चइ कुमरो सुनिस्संको । विवुहाण मईओ इव वहुसत्यसमनियाओ विमलाओ।आउहसालाओ वराओ तत्थ गच्छइ नियच्छंतो। परिसरच तो रायअंगणं उव्वस पलोयतो । कुमरो नरेण सहिओ संपत्तो रायभवणम्मि ॥२३७॥ .. बहुरूपनिम्मविए सुविचित्तचित्तयम्मि सत्ततले । विम्हयरसवसहियओ पासाए जा समारूढो ॥२३॥ तो तत्व थंभषिणिकुहियाईि पवरादि सालहंजीहि । जोडियकराहि भणियं सागपमिह भीमकुमरस्स ।। तत्तो तुरियगईए ओयरिउ भस्वरिभागाओ । कणयमयमासणं तस्स ताहि दिन्नं सबहुमाण ॥२४०॥ तो कुमरो तेण नरेण संजुओ जाव तत्य उवविहो । ता लहु नहाउ पत्ता मजणसामग्गिया सव्वा ।। तो सालहजियाहिं पयंपिय परिहिं इमं पोतिं । कुमरो करेउ बहाणं काउं अम्होवरि पसायं ॥२४२।। तो कुमरेण भणियं मह मित्तो नयरपरिसरुजाणे। चिट्ठइ लहु हक्कारह तो ताहि सोवि आणीओ ॥ बुद्धिमपरहरमंती मज्जणय कारिउ कुमारेणं । सह ताहि तओ भोषणविहिं च अह जाव पलके ॥२४४॥ विमओ विम्हिपहियओ कुमरो चिढेइ अत्तणो पुरओ। ता कंतिल्लं देवं पिच्छइ चलकुंडलाहरणं ॥२४५॥ - धावति प्रसारितमुखो गलितुं कुमार, ततः कुमारेण ।धृत्वा खुरे मस्तकोपरि भ्रमीयतुमारब्धः ॥२३१॥ ततः स सूक्ष्मो भूत्वा निर्गत्य कुमारहस्तमध्यात् । अदृश्यः कुमारगुणौचरञ्जितस्तिष्ठति तत्रैव ॥२३२॥ तस्मिंस्त्वदृश्यमाने कुमारोऽथ तस्य नागरनरस्य । मुजदण्डविलग्नः कौतुकेन प्रविशति राजकुलम् ।।२३३॥ मातद्गसंगताः सुसूत्रयुक्ताः समकघटिताः । यत्र कुविन्दकुटीरिव गजशालाः पश्यति कुमारः ॥२३४॥ क्व च तरुशाखा धनवल्लीसमाकुलास्तुङ्गाः । हयशालाः पश्यन् ब्रजति कुमारः सुनिःशङ्कः ॥२३॥ विबुधानां मतीरिव बहुश (शा)स्नसमन्विता विमलाः । आयुधशालाः वरास्तत्र गच्छति पश्यन् ना२३६॥ : ईदृशरपं ततो राजाङ्गणमुद्रसं प्रलोकमानः । कुमारो नरेण सहितः संप्राप्तो राजभवने ॥२३॥ पहुस्पनिर्मापिते सविचित्रचित्रके सप्ततले | विस्मयरसवशहृदयः प्रासादे यावत् समारूढः ॥२३८।। ततस्तत्र स्तम्भाविनिकुहिताभिः प्रवरामिः शालभाभिः ।योजितकराभिर्मणित स्वागतमिह भीमकुमारस्य ॥ ततस्त्वरितगत्याऽवार्य स्तम्मोपरिमागात् । फनकमयमासनं तस्य तामिर्दत्तं सबहुमानम् ॥२४०॥ ततः कुमारस्तेन नरेण संयुतो यावत्तत्रोपविष्टः । तावल्लघु नमसः प्राप्ता मजनसामग्रिका सर्वा ॥२४॥ ततः शालमजीभिः प्रनल्पितं परिधायेदं शाटकम् । कुमारः करोतु स्नानं कृत्वाऽस्माकमुपरि प्रसादम् ।। ततः कुमारेण मणितं मम मित्रं नगरपरिसरोधाने । विष्ठति लयु हक्कारयत ततस्तामिः सोऽध्यानीतः ।। युदिमारगृहमन्त्री, मग्ननकं कारयित्वा कुमारेण । सह वामिस्ततो मोननविधिं चाय यावत्सल्य के ।।२४४॥ स्थापितो विस्मितदपः कुमारस्तिष्ठत्यात्मनः पुरतः । तावत्कान्तिमन्तं देवं पश्यति चलकुण्डलामरणम् ॥

·भीमकुमारकहा। तो जोडियकरजुयलेण जंपिये तेण भीमकुमरस्स । तुह असमविकमेण तुट्टो ई मग्ग ता किंचि ॥२४६॥ कुमरेण तमो भणियं जइ तुटोतं सि मज्झ ता कहसु । को सि तुम किमिमं पट्टणं च कहमुव्वसं जाय । देवेण तमो भणियं निसुणसु भो कुमर ! जंतए पुढे । कणयपुरं पुरमेयं कणयरहो नाम इह राया |२४८ जो रक्खिओ तए सो, एयरस पुरोहियो अहं चंडो। सव्वस्म जणस्सुवरि रुहो चिट्ठामि निचंपि ।२४९। इत्तो सव्वाणवि पुरजणाण जाओ अईव वेसो हं । नो इत्य कोवि हु मए फिटामित्तोविसंजणिओ।२५०१ एसोवि नरवरिंदो पयईए कन्नदुबलो कूरो । संकाएवि अवराहस्स कुणइ अइदारुणं दंडं ॥२५१॥ अह अन्नया कयाई केणावि हु मज्झ असहमाणेण । अलियं परिकहियमिणं जह चुक्को एस डुवीए ।।२५२।। फालं मग्गंतोवि हु तो हं अवियारिऊण एएण। एयं न अनहा होइ कहकि, एवं भणतेणे ॥२५३॥ विटावि सिणेणं छंटावेऊण पउरतेल्लेण । जालाविओ रसतो तत्तो पाणेहिं परिचत्तो ॥२५॥ भवि यावसेणं जामो हमकामनिजराए इहं । नामेणं सवगिलोत्ति रक्खसो सुमरि वेरं ॥२५५॥ इत्यागंतूण मए सञ्चोवि तिरोहिओ पउरलोओ । तह विसरिसख्वधरेण नरवरोएस संगहिओ ॥२५६|| करुणाएऽणन्नपोरिसपगरिसरयणायरेण तह तुमए । मोयावंतेण इमं चमक्कियं माणसं मज्झ ॥२५७॥ तत्तो अदिस्सेणं एस समग्गोवि तुम्ह उवयारो । भत्तीए दिव्वसत्तीए विरइओ मजणाईओ ।।२५८|| तुम्हणुवित्तीए तहा एसोवि हु पयडिओ मए लोओ । ताजा नियइ कुमरो ता पिच्छइ सयलपुरलोयं ।। इय एवं वईते कुमरो पिच्छइ सुरेहिं थुन्वत । गयणेणागच्छंत मोहरि चारणमुर्णिदं ॥२६॥ . 4 . ततो योजितकरयुगलेन जल्पितं तेन भीमकुमारस्य । तवासमविक्रमेण तुष्टोऽहं मार्गय तस्मात्किञ्चित् ॥२४६॥ कुमारेण ततो मणितं यदि तुष्टस्त्वमसि तदा कथय । कोऽसि त्वं किमिदं पत्तन च फथमुद्वसं जातम् ? ।। देवेन ततो भणितं शृणु भोः कुमार ! यत्त्वया पृष्टम् । कनकपुरं पुरमेतत् कनकरथो नामेह राना ॥२४८॥ यो रक्षितस्यया सः, एतस्य पुरोहितोऽहं चण्डः । सर्वस्य जनस्योपरि रुटस्तिष्ठामि नित्यमपि ॥२४९॥ इतः सर्वेषाममि पुरजनानां नातोऽतीव द्वेप्योऽहम् । नो अत्र किमपि खलु मया मार्गमित्वमपि संजनितम्र५० एपोऽपि नरवरेन्द्रः प्रकृत्या कर्णदुर्वल क्रूरः । शक्क्याप्यपराधस्य करोत्यतिदारुणं दण्डम् ॥२५१॥ अथान्यदा कदाचिरकेनापि हि ममासहमानेन । अलीकं परिकथितमिदं यया भ्रष्ट एप श्वपच्याम् ॥२५२।। धैर्य मार्गपन्नपि खलु ततोऽहमयिचायतेन । एतन्नान्यथा भवति कथमपि, एवं भणता ॥२५३॥ वेष्टयित्या सिनेन सेचयित्वा प्रचुरतैलेन । न्यालितो रसंस्ततः प्राणैः परित्यक्तः ॥२५४|| भवितव्यतावशेन जातोऽहमकामनिर्नरयेह । नाम्ना सर्वगिल इति राक्षसः स्मृत्वा वैरम् ॥२५॥ मत्रागत्य मया सर्वोऽपि तिरोहितः परिलोकः । तथा विसदृशरूपधरण नरवर एप संगृहीतः ॥२५॥ फरणयाऽनन्यपौरूपप्रकपरलाकरेण तथा त्वया । मोचयतेमं चमत्कृतं मानसं मम ॥२५७॥ ततोऽदृश्यनेप समग्रोऽपि तवोपचारः । भक्त्या दिव्यशक्त्या विरचितो मजनादिकः ॥२५॥ तवानुवृत्त्या तथैपोऽपि खलु प्रकटितो मया लोकः । तदा यावत्पश्यति कुमारस्तावत्पश्यति सकलपुरलोकम् ॥ है । है.

·सुपासना-चरिअम्मि- घुद्धिमयरहरमंती जत्य ठिओ आसि कुमरपरिमुको । तस्य मुणिदो पउमासणम्मि सुरविरइयम्मि डिओ! ताहे कुमरवरेण सबगिलो रक्खसो इमं भणिओ । हे रक्खसिंद ! एसो मज्झ गुरू आगो तत्थ ॥२६२।। एपस्स चरणजुयदंसणेण सहलीकरेमु अप्पाणं । इय भणिए रक्खेणं पयंपियं होउ एवंति ॥२६॥ युद्धिमयरहरमंती कणगरहो कुमरसव्वगिलपमुहा । सव्वेवि भनिमंता संपत्ता मुणिसयासम्मि ॥२६॥ कणयकमलोपविट्ठो सुरनरवयरिंदसंथुणिजतो । मोहरिऊ मुणिनाहो पणओ भत्तीए सव्वेहि ॥२६॥ अमयरसेणव सित्तेण तेण सव्वेण पुरजणेणावि । आगंतु भत्तिभरण पणमिओ तस्थ मुणिनाहो ॥२६॥ तत्तो मुणिराएणं आढत्ता धम्मदेसणा तेसि । जह कोहम्महगहिओ जीवो परिभमइ भवगहणे ॥२६॥ तयादि:- कोइपसत्तो जीवो पाबाई कुणइ विविहरूबाई । वहबंधमारणाईणि निरयगइगमणजोगाई ॥२६॥ कोहाऊरियदेहो कनाकजं न पिच्छए किंपि । जुत्ताजुत्तं न मुणइ तहेव हेएयरं पत्थु ॥२६९।। चउप्पई जाहि उप्पज्जइ जलणु ते निच्छियं ता डहइ, पासहिउँ फुलिंगिहि डहइ नवा डहइ । जसु पुणु कोहु सु अप्पउं अवरुवि जणु डहिउ, हाणि करेइ परतह निणवरि इय कहिउ ॥२७०।। रोसिण अभुक्खाणु जु वियरइ अवरजणि, सो तेणवि परिभवियइ डज्झइ अत्तुमणि । तो तं सो इह लोइवि वइरिउ भणि हणइ, आलि जु दिन्नइ पावु अयाणउ न तं गणइ ।।२७१।। .. इत्येवं वर्तमाने कुमारः पश्यति सुरैः स्तूयमानम् । गगनेनागच्छन्तं मोहरिपुं चारणमुनीन्द्रम् ॥२६॥ बुद्धिमकरगृहमन्त्री यत्र स्थित आसीत्कुमारपरिमुक्तः । तत्र मुनीन्द्रः पद्मासने सुरविरचित स्थितः ।।२६१॥ तदा कुमारवरेण सर्वगिलो राक्षस इदं भणितः । हे राक्षसेन्द्र ! एप मम गुरुरागतस्तत्र ॥२६२॥ एतस्य चरणयुगदर्शनेन सफलीकुर्म आत्मानम् । इति भाणिते रक्षसा प्रजल्पितं भवत्वेवमिति ॥२६॥ . घुद्धिमफरगृहमन्त्री कनकरयः कुमारसर्वगिलपमुखाः । सर्वेऽपि भक्तिमन्तः संप्राप्ता मुनिसकाशे ॥२६४।। कनककमलोपविष्टः सुरनरम्बचरेन्द्रसंस्तूयमानः । मोहरिपुर्मुनिनाथः प्रणतो मक्त्या सः ॥२६॥ अमृतरसेनेव सिक्तेन तेन सर्वेण पुरजनेनापि । आगत्य भक्तिभरण प्रणतस्तत्र मुनिनायः ॥२६६॥ ततो मुनिरानेनारल्या धर्मदेशना तेषाम् । यथा कोधग्रहगृहीतो जीवः परिममति मवगहने ॥२७॥ शोधप्रसक्तो नीचः पापानि करोति विविधरूपाणि । वधधमारणदीनि निरयगतिगमनयोग्यानि ॥२६८॥ पारितदेहः कार्याकार्य न पश्यति किमपि । युक्तायुक्तं न जानाति तथैव हेयेतरं वस्तु ॥२६९॥ चतुष्पदी;- यत्रोत्तपते ज्वलनस्तद् निश्चित वावदहति, पार्थस्पित स्फुलि दहति नवा दहति । यस्य पुनः श्रोधः स यात्मानमपरमपि जनं दग्ध्वा, हानि करोति परत्रापि जिनवरेणेति फथितम्।।२७०॥

·भीमकुमारकहा। रोसानलिण पलित्तु मुहुत्तिण डइ नरु, नियधम्मह भंडारु सुसंठिउ जो सुचिरु । . रोसपिसाइण गहिउ न भुंनइ न य सुयइ, अइबल्लह धणु माणुसु विणु दोसिग मुयइ ॥२७२॥ जह कुंडलकरकिरीडविहसणविहूसिउ, विणयविहूणउ सोह न पावइ नरु कहवि । तह पंडिउ दायारु तवस्सी जड़ तहवि, न लहइ सुम्गइमग्गु सरोसिरु नरु कहवि ||२७३|| रोसाइट्टो जीयो तं तं कज्ज कुणेइ मूहमणो । जेणज्जिणेइ पार भये भवे भमइ दुक्सत्तो ॥२७॥ इय मुणिवयणं सोउं सव्वगिलो उहिउँ पणमिऊण | मुणिनाई पड़ जंपइ नियत्तिओ हं अकज्जाओ।२७५॥ पहुणा हेलाए चिय, अहवा न तए, इमेण कुमरेण । जेण तुइपायपंकयपणमणपणो को एवं ।२७६। कुमरपभावेण चिय निग्गहिमओ पुरजणे मए कोवो। कणगरहम्मि संपड पुण नाह! तुहप्पभावेण ।।२७७॥ भणइ मुणी उवयारं नाउं तुह कोहपरिणई एवं । उवदंसिया मए, सो न अन्नहा मोहपयडीसु ॥२७८॥ अइभीमं मिन्छत्तं जं सम्मत्तेवि तप्पभाषेण । अइयाराण पयारा हुंति दुरंता जियंताणं ॥२७९॥ परलोए दुक्खोहं दुक्खोहं तं जणंति पुण एए । जेणकंता जीवा लहु बहु मन्नति मरणाई ॥२८०॥ इय मुणिवयर्ण सोउं जा कुमरो भणइ नाह ! एवमिणं । ता गडयई कुणतो समागओ गयवरो तत्य २८१॥ सो खुहिया सा परिसा मत्तगइंदस्स देसणे सहसा । तं कुमरो धीरविडेवप्पुकारेइ करिरायं ॥२८२॥ तो सो संकोएउं करं करी तक्खणेण उपसंतो। तिपयाहिण करें मुणिवइणो परिससहियस्स ।।२८३।। । .. - रोपेणाभ्याख्यानं यो वितरत्यपरजने, स तेनापि परिभूयते दह्यते आत्ममनसि । ततस्तं स इह लोकेऽपि वैरिणं भणिवा हन्ति, आलि यदुदीयते पापमज्ञायको न तद्गणयति ॥२७११ रोपानलेन प्रदीप्तो मुहूण दहति नरो, निजधर्मस्य माण्डागारं सुसंस्थितो यः सुचिरम् । रोपपिशाचेन गृहीतो न मुझे न स्वपिति, अतिवल्लभं धनं मनुष्यं विना दोषेण मुञ्चति ॥२७२।। यथा कुण्डलकेयूरकिरीटविमूपितो, विनयविहीनः शोमां न प्राप्नोति नरः कथमपि । तथा पण्डितो दाता तपस्वी यदि तथापि, न लभते सुगतिमार्ग सरोषो नरः कथमपि ॥२७॥ रोपादिष्टो जीवस्तत्तत् कार्य करोति मुहमनाः । येनार्जयति पापं भवे भवे भ्रमति दुःखातः ॥२७४॥ इति मुनिवचनं श्रुत्वा सर्वगिल उत्थाय प्रणम्य । मुनिनाथं प्रति जल्पति निवर्तितोऽहमकार्यात् ॥२७५॥ प्रमुणा हेलयेव, अथवा न त्वया, अनेन कुमारेण । येन त्वत्पादपङ्कनप्रणमनप्रगुणः कृत एवम् ॥२७६॥ कुमारममावेणैव निगृहीतः पुरनने मया कोपः । कनकरथे संप्रति पुनर्नाथ ! त्वत्मभावेण ॥२७७॥ मणति मुनिस्पकार ज्ञात्वा तव क्रोधपरिणतिरेयम् । उपदर्शिता मया, स नान्यथा मोहप्रकृतिषु ॥२७८॥ अतिमाम मिथ्यान्वं यत्सम्यस्त्वेऽपि तन्प्रमावण । अतिचाराणां प्रकारा मवन्ति दुरन्ता जीवताम् ॥२७९॥ परलोके दुःक्षोम दुःखाचं तं जनयन्ति पुनरेते । येनाकान्ता जीवा लघु बहु मन्यन्ते मरणानि ॥२८०॥ इति मुनिवचनं श्रुन्या यावत्कुमारो मणति नाथ! एवमिदम् । तावद्गारवं कुर्वन् समागतो गनवरस्तत्र॥२८॥ ततः शुन्धा सा परिषद मत्तगनेन्द्रम्य दर्शने सहसा तं कुमारो धारयितुमिव पूत्कारयति करिराजम् ।।२८२॥

·सुपासनाह चरिअमि- वंदइ भत्तीए मुणि तत्तो संहरिय इत्यिणो रुवं । सो पचक्यो जक्खो जाओ चलकुंडलाहरणो ॥२८४॥ तत्तो सो मुणिवइणा भणिओ तं कुमरमणुसरेऊण । नियपडिपोचयमेयं समागओ गयवरो हो ॥२८५॥ इइ आणीओ पुलिं एसो कणगरहरायरक्खट्ठा । संपइ नियनयरं पइ नेउ एयं तुहुच्छाहो ॥२८॥ तो जक्खेण भणियं एवमिणं नाह! मज्झ एस निवो । कणगरहो पुन्वभवम्मि नत्तुओ आसि मह जेण ।। किञ्च। विनवियन्वमियं पुण पुलं अंगीकएवि सम्मत्ते । पासंडियसंसग्गी अग्गीव निराला लग्गा ॥२८८॥ मह मणभवणे तेणं ददा सम्पचरयणवररिद्धी । इदी जाओऽणिद्धी वंतरजोणीए जवखो है ॥२८॥ काउ पसायमिण्डि आरोवह मध्झ नाह ! सम्मत्तं । कणगरहरक्खसाईहिं भणियमम्हंपि इइ होउ ॥२९॥ तो मुणिणा सम्मत्तं दिन्नं निवजक्खरक्खसाईणं । कुमरेण पुणो भणियं मझ विसोहिं पहु! पयच्छ ।' जेण मए लहिऊणं फहवि कुलग्गेण नाह! सम्मत्तं । पासंडिकुसंगेणं पुणोषि विहियं सअइयारं ।।२९२॥ तप्पंकण मलिणं निम्मलपच्छित्तदाणसलिलेण । मज्झ मणं पक्खालसु मुणिणावि तहेव तं विहियं ॥२९॥ तो निम्मलसम्मत्तो कुमरो मुणिपायबंदणं काउं । कणगरहसयभवणे रक्खसमाईहि सह पत्तो ॥२९॥ फणगरहोवि य राया अमञ्चसामंतमंतिपरिकलिओ। पणमिय भणइ कुमारं सव्यमिण तुम्ह माहप्पी२९५॥ जे जीविजइ जा रनसंपया जं च एस पुरलोओ। ज एयस्स य लच्छीविच्छड्डो जं च सम्मत्तं ।।२९६।। .तो एस जणो तुह कुमर ! किंकरो जहरिहम्मि कन्जम्मि । तह वावारियन्यो अणुग्गहीओ जहा होइ ।।२९७॥ ततः स संकोच्य कर तत्क्षणनोपशान्तः । त्रिः प्रदक्षिणां कृत्वा मुनिपतेः परिपरसहितस्य ॥२८॥ चन्दते भक्त्या मुनि ततः संहृत्य हस्तिनो रूपम् । स प्रत्यक्षो यक्षो जातश्चलकुण्डलामरणः ॥२८४॥ ततः स मनिपतिना भणितस्त्वं कुमारमनुसृत्य । निजपतिपौत्रकमेतं समागतो गनवरो भूत्वा ॥२८५॥ इहानीतः पूर्वमेप फनफरयराजरक्षार्थम् । संप्रति निजनगरं पनि नेतुमेतं तयोत्साहः ॥२८॥ ततो यक्षेण भणितमेवमिदं नाथ ! ममेष नृपः । कनकरथः पूर्वमवे नप्ताऽऽसीद् मम येन ॥२८७॥ विज्ञपयितव्यमिदं पुनः पूर्वमङ्गीकृतेऽपि सम्यक्त्वे । पाखण्डिसंसक्तिरग्निरिवार्गला लग्ना ॥२८॥ मम मनोमवने, तेन दग्धा सम्यक्त्वरत्नवरद्धिः । हा घिर जातोऽनृद्धिय॑न्तरयोनौ यक्षोऽहम् ॥२८९॥ पृ.त्या प्रसादमिदानीमारोपय मम नाथ ! सम्यक्त्वम् । कनकरथराक्षसादिमिर्भणितमस्माफमपीति भवतु॥२९०॥ ततो मुनिना सम्यक्त्वं दत्तं नृपयक्षराक्षसादीनाम् । फुमारेण पुनर्मणितं मम विशुद्धि प्रभो ! प्रयच्छ ।॥२९॥ येन मया लब्ध्या कथमपि कुलग्ने नाय! सम्यक्त्वम् । पाखण्डिकुसङ्गेन पुनरपि विहितं सातिचारम् ।।२९२॥ तत्परन मलिनं निर्मल्मायश्चित्तदानसलिलेन । मम मनः प्रक्षालय मुनिनापि तथैव तद् विहितम् ॥२९॥ ततो निर्मलसम्यात्वः कुमारो मुनिपादवन्दनं कृत्वा । कनकरयराजभवने राक्षसादिभिः सह प्राप्तः ॥२९॥ फनफरपोऽपि न रानाऽमात्यसामन्तमन्त्रिपरिफलितः । प्रणम्य मणति कुमारं सर्वमिदं तव माहात्म्यम् ॥२९॥ यजीमने या गन्यसंपद यथेष पुरलोकः । यदेतस्य च लक्ष्मीविस्तरो पद्य सम्यक्त्वम् ।।२९६॥

·मोमकुमारकहा। , कुमारः प्राह- जम्पणमरणाई जहा अन्नोन्ननिरंधण भवगयाणं । तह संपयावयाओ, का गणणा अन्नहेउस्स ? ॥२९८॥ वावारो पुण एसो तुम्ह सुकुलुम्भवाण सव्वाण । न पमाओ कायचो जिणाम्मे सुट्ठदुलंमे ॥२९९॥ सोयरत्तं साहम्मिएसु सेवा य साहुवग्गस्स । निणसासणे पभावणमपवित्ती पावठाणेसु ॥३०॥ तुमए सया विहेया तो कुमरं ते भणंति थेवहिणे । इह चिट्टह निणयम्मे जेणम्ह पवीणया होइ ॥३०॥ 'इस सोऊण ताण कुमरो जा किंपि देइ पडिवयणं । ता डमडमंतडगरयगुरसदत्तसियनिक्लोया ॥३०२॥ वीसभुया सा काली कावालियसजुया तर्हि पत्ता । कुमरमभिवाइजणं उपविटा कुमरपासम्मि ॥३०३॥ भणइ य कुमार ! तइया आणिज्नंतस्स तुज्य इह करिणा । ओहीए मए नायं जह एस हिमओ कुमारस्स ।। तो हं तह चेव ठिया नियुपहिया पयंपिनो चलिया । इण्हि पुणतुद जणोजगणी सयणो पुरजणो य॥ अणवरयं रयमाणो पुणो पुणो सुमरिऊण तुझ गुणे । कनक्सेण गयाए तत्य मए किंचि संठविओ ।। विहिया य ताण पुरओ मए पइन्ना जहा दिणदुगते । भीमङमारो नियमा आणेयव्यो मए एत्या|३०७|| कहियं च जहा कुमरेण दादिओ बहुनगो जिगमयम्मि ! मारिजतोवि य रक्खिओ तहा वह लोओ ।। युद्धिमयरहरसहिओ चिट्टइ पुसलेण कणयपुरनयरे । ता परमहरिसाणे खेय मा कुणह तुन्भेवि ॥३०९॥ इय सुणिय उमुयमणो कुमरो किर कुगर जाव पत्याण । तार पडुपडइभेरीभभाइरवो समुच्छलिओ। गयणयले तत्तो पुण विमाणमालाण मज्झिमविमाणे । हारपिराइयवच्छा कुंडलरल्लिहियगंडयला॥३११।। तत एप जनन्तर कुमार विकरो ययाहे कायें। तथा व्यापारयितव्योऽनुगृहीतो यथा भवति ॥२९॥ जन्ममरणे यथाऽन्योन्यनिवन्धन मवगतानाम् । तया सपदापदे, का गणनाऽन्यदेतो ? ॥२९८॥ व्यापार पुनरेप युष्माक मुकुलोद्भवाना सर्वेषाम्।न प्रमाढ कर्तव्यो निनपमें सुष्टुदुर्लभे ॥२९९॥ सोदरत्व साघमिकेषु सेवा च साधुवर्गस्य । जिनशासने प्रमावनमप्रवृत्ति पापस्थानेषु ॥३०॥ गुप्मामि सदा विषया तत कुमारं ते भणन्ति स्तोकादिनानि । इह तिष्ठत निनधमें येनास्माक प्रवीणता भवति।। इति श्रुत्वा तेषा कुमारो यानकिमपि ददाति प्रतिवचनम् । तावड्डमडमडमस्गुरुशन्दनम्तनृपलोरा १३०२।। विंशतिमुजा सा काली कापालिकसयुता तत्र प्राप्ता । कुमारमभिवाद्योपविष्टा कुमारपाचे ॥३०॥ भणति च कुमार | तदाऽऽनीयमाने त्वयीह करिणा । अवधिना मया ज्ञात यथेष हित कुमारस्य ॥३०॥ ततोऽह तथैव स्थिता नितहृदया पदमपिनो चरिता इदानी पुनस्तव जनको जननीस्वजन पुरजनश्च ॥३०॥ अनवरत रुदन पुन पुन स्मृत्वा तव गुणान् । कार्यवशेन गतया तन मया विञ्चिन्सम्यापित ॥३०॥ विहिता च तेषा पुरतो मया प्रतिज्ञा यथा दिनद्वयान्ते । भीमकुमारो नियमादानेतन्यो मयात्र ॥३०७॥ कथित च यथा कुनारेण स्थापितो बहुजनो जिनमते । मार्यमाणोऽपि च रक्षितस्तथा बहुरोंक ॥३०॥ बुद्धिमकरगृहसहितस्तिष्ठति कुशलेन कनकपुरनगरे । तस्मात्परमहर्षस्याने खेद मा कुरत यूयमपि ॥३०९॥ इति श्रुन्चो मुझमना कुमार फिल करोति यारत्यम्यानम् । तावत्पटुपटहभेरीमम्मादिरय समुञ्चनिन । .

·१६४ सुपासनाद-बरिअम्मि- दिवा य संनिसन्ना देवी दसदिसिपणासियतमोहा। तो संभंतो किमिमंति जंपिरो उडिओ रक्खो॥३१॥ जवखोवि गडयांतो करे करेऊण मोग्गरं गरुयं । उटेइ कालियावि हु करकढियकत्तियकराला||३१३।। कुमरो य असंभंतो जा चिहइ ताव गरुयसदेहि । जय जीव नंद नंदण हरिवाहणनिवइणो कुमर!॥३१४॥ इय भणमाणा देवा देवीओ समागया कुमरपासं । साहिति जक्खिणीए कमलक्खाए समागमण॥३१५॥ तत्तो सावि खणेणं मुत्तु विमाणं कुमारचरणजुर्ग । नमिऊणं उवविट्ठा कुमरं विनवइ वयकुसला ॥३१६॥ सम्मत्त मह दाउं विंझगिरिगुहाए मुणितगासम्मि । तइया तुम महायस ! ठिमो सि पत्ता पभायम्मि || तत्याहं सह नियपरियणेण, सफलीकओ मए जम्मो । मुणिपायबंदणेणं तुम्ह पसाएण भत्तीए ॥३१॥ दिहा न तत्य तुम्मे पुट्टा मुणिणो न दिति पडिवयणं । तो आउलचित्ताए दाउँ अवहीए उपयोगं ।। कारिता मज्जणविहिमिह दिहा तो सउत्कंठा । चलिया खलिया कालं कियंतमवि गरुयकज्जेण ॥ अह जक्खेण विमाणं विजच्येऊण पभणिओ कुमरो । आरुहह जओ सिम्यं गंतव्वं कमलपुरनयरे।।३२१॥ तो उहिओ कमारो संबोहऊण कणगरहरायं । आरूढो सुविमाणे संजुचो मंतिपुत्तेण ॥३२२।। गच्छंतस्स य देवा गायंता केवि केवि नचंता । गयगजि हयहिंसं च तप्पुरओ केवि कुलवंता ॥३२३॥ फलयलतूररवेण य बहिरंता सयलनहयलाभोयं । कुमरेण सह पत्ता कमलपुरासन्नगामम्मि ॥३२४॥ तो कुमरो निणभवणे गओ तो भक्खरक्खसाईहिं । सह वैदिउँ जिणिदं दावइ स महत्थमितो य ॥ गगनतले ततः पुनर्विमानमालानां मध्यमविमाने । हारविराजितवक्षाः कुण्डलोल्लिखितगण्डतला ॥३११॥ दृष्टा च संनिषण्णा देवी दशदिक्प्रणाशिततमओपा । ततः संभ्रान्तः किमिदामिति जल्पित्रुस्थितं रक्षः।। ३१२॥ योऽपि जागर्जत् फरे कृत्वा मुद्गरं गुरुम् । उत्तिष्ठति कालिकापि खलु करकृष्टकर्तरीकराला ॥३१३॥ कुमारश्यासंभ्रान्तो यावत्तिष्ठति तावद् गुरुशब्दैः । जय जीव नन्द नन्दन ! हरिवाहननृपतेः कुमार !॥३१४॥ इति भणन्तो देवा देव्यः समागताः कुमारपार्धम् । कथयन्ति यक्षिण्याः कमलाक्षायाः समागमनम् ॥३१५॥ ततः सापि क्षणेन मुक्त्वा विमानं कुमारचरणयुगम् । नत्वोपविष्टा कुमार विज्ञपयति वचःकुशला ॥३१६॥ सम्यात्वं मम दत्त्वा विन्ध्यगिरिगुहायां मुनिसकाशे । तदा त्वं महायशः ! स्थितोऽसि प्राप्ता प्रभाते ॥३१॥ तपाई सह निजपरिननेन, सफलीकृतं मया जन्म । मुनिपादयन्दनेन तव प्रसादेन भक्त्या ॥३१८॥ दृष्टा न तत्र यूयं पृष्टा मुनयो न ददति प्रतिवचनम् । तत आकुलचित्तया दत्त्वाऽवधैरुपयोगम् ॥३१॥ फार्यमाणा मजन विधिमिह दृष्टास्ततः सोत्कण्ठा । चलिता स्खलिता कालं कित्यन्तमपि गुरुकायेण ॥३२०॥ अथ यक्षेण विमानं विकृत्य प्रणितः कुमारः । आरोहत यतः शीघ्र गन्तव्यं कमलपुरनगरे ।।३२१॥ तत उत्थितः कुमारः संयोध्य फनकरपरानम् | आरूटः मुविमाने संयुक्तो मन्त्रिपुत्रेण ||३२२॥ गन्तय देवा गायन्तः केपि फेऽपि नृत्यन्तः । गनगम त्यहेषां च तत्पुरतः केऽपि कुर्वन्तः ॥३२॥ फलफ्लरवेण च पधिरयन्तः सफन्द्रनमस्तलामोगम् । कुमारेण सह प्राप्ताः फमलपुरासन्नग्रामे ॥३२४ ।। उठः कुमारो जिनमयने गतानतो यशराक्षसादिभिः । सह वन्दित्या जिनेन्द्र दापयति स महामितश्च । .

·भीमकुमारकहा।
ढकाडकहुडकायुकासबुककरडिपभिईणे | आउजाणमतुच्छो उच्छलिओ गहिरनिग्योसो ॥३२॥
कमलपुरे अत्याणाट्टएण आयभिभो नरिदेण । सो ससुरासुरमंधिज्जमाणजलरासिरवगहिरो ॥३२७॥
तो राया मंतियणं पुच्छइ कि अज कस्सवि मुणिस्स । उप्पन्नं वरनाणं जे सुब्बइ अमरतूरबो॥३२८॥
जा मंतियणो ईहापोहं काऊण किंपि किल कहिही । तग्गामभोइएणं राया पद्धाविओ ताव ॥३२९।।
'देव ! कुमारो पत्तो मह गामे देवदेविपरियरिओ। जिणभवणे पारद्धो महसवो तेहिं रमणिज्जो ॥३३०॥
तो सव्वं आभरणं नियंगलग्ग किरीडपरिहीणं । दाउं तस्साइट्टो पडिहारो भणसु सव्वंपि ॥३३१॥
सामंताईलोयं जेणं संवहइ कुमरपञ्चोणी । कायव्वा पच्चूसे तहेव तेणावि तं विहियं ।।३३२॥
कारविय हवसोई सपरियणो नरपई गओ समुह । आगच्छतो कुमरो मिलिओ मग्गम्मि नरवणो ३३३
उत्तरिय विमाणाओ पाए पणमेइ पुहइनाहस्स 1 जणणीपमुहजणस्स य अन्नाणवि कार्य करणिनं ३३४
नियपिउआएसेणं आरूढो करिवरम्मि तो कुमरो । मंतिसुएणवि विहियं उचियं सव्वस्स लोयस्स ३३५
पच्छासणम्मि करिणो अहसोआरोविओ कुमारेण । पत्तो पिउणा सद्धि धवलहरे मंगलसएहिं ।।३३६।।
भुतुत्तरम्म परिपुच्छिएण कुमरस्स साहियं चरिय । जं जह वत्तं तं तह नरवइणो मंतितणएण ॥३३७॥
परिणाविओ य बहुया बहुआ कुमरो नियम्मि रजम्मि। अह सित्तो य निवेणं गहिया यसयं तु निणदिक्खा।
भीमनरिंदो जाओ जिणसासणउन्नई करेऊण । संपावियपव्वजो पचो पयमुत्तमुत्तमयं ॥३३९।।
इय थेवोवि हु संगो पासंडीण इहेव दुक्खकरो । अविहियपच्छिचो उण नरयाइसु देइ दुइजालं ॥३४०॥
ढक्काडक्कहुड्डुक्काबुक्कासंचुक्ककरटिप्रमृतीनाम् । आतोद्यानामतुच्छ उच्छलितो गभीरनियोपः ॥३२६॥
कमलपुरे आस्थानस्थितेनाकर्णितो नरेन्द्रेण । स ससुरासुरमथ्यमानजलराशिरवगीरः ॥३२७॥
ततो राजा मन्त्रिमनं पृच्छति किमद्य कस्यापि मुनेः । उत्पन्नं वरज्ञानं यत् श्रूयतेऽमरतूररवः ॥३२८॥
यावद् मन्त्रिजन ईहापोहं कृत्वा किमपि किल कथयिष्यति । तद्रामभोगिकण राजा वर्धितस्तावत् ।।३२९॥
देव ! कुमारः प्राप्तो मम ग्रामे देवदेवीपरिकरितः । मिनभवने प्रारब्धो महोत्सवस्तै रमणीयः ॥३३०॥
ततः सर्वमामरणं निजागलग्नं किरीटपरिहोणम् । दत्त्वा तस्मा आदिष्टः प्रतिहारो भण सर्वमपि ॥३३१॥
सामन्तादिलोकं येन संवहति कुमारप्रतिगमनम् । कर्तव्यं प्रत्यूपे तथैव तेनापि तद् विहितम् ॥३३२॥
कारयित्या हदृशोमां सपरिजनो नरपतिर्गतः संमुखम् । मागच्छन् कुमारो मिलितो मार्गे नरपतेः ॥३३३॥
उत्तीर्य विमानात् पादौ प्रणमाति पृथिवीनाथस्य । जननीप्रमुखजनस्य चान्येषामपि कृत्वा करणीयम्॥३३४॥
निजपित्रादेशेनारूढः करिवरे ततः कुमारः । मन्त्रिसुतेनापि विहितमुचितं सर्वस्य लोकस्य ॥३३५।।
पश्चादासने फरिणोऽथ स आरोपितः कुमारेण । प्राप्तः पित्रा साध धवलगृहे मङ्गलशतैः ॥३३६॥
मुक्तोत्तरं परिश्टेन कुमारस्य कथितं चरितम् । यद् यथा वृत्तं तत्तथा नरपतये मन्त्रितनयेन ॥३३७॥
परिणायितश्च यहूर्वधूः कुमारो निजे राज्ये | अथ सिक्तश्च नृपेण गृहीता च स्वयं तु निनदीक्षा ॥३३॥
भीमनरेन्द्रो जातो जिनशासनोन्नतिं कृत्वा । संप्राप्तिप्रश्न्यः प्राप्तः पदमुत्तमोचमम् ॥३३९॥

·सुपासनाह चरिअम्मि-
भीमकुमरण पत्तं दुरखं पासंडिसंथवोत्यं तं । जं घुण सुहमहूयं सम्मत्तफलं ति तं मुणह ।।३४१।।
॥ इति पाखण्डिसंस्तवे भीमकुमारोदाहरणं समाप्तम् ॥
इति स्तोकोऽपि खल सङ्गः पाखण्डिनामिहेव दुःखकरः । अविहितप्रायश्चित्तः पुनर्नरकादिपु ददाति दुःखजालम्।।
भीमकुमारेण प्राप्तं दुःखं पाखण्डिसंस्तवोत्थं तत् । यत्पुनः सुखमनुभूतं सम्यक्त्वफलमिति तज्जानीत ॥३४१॥

·-
पामंडियप्पसंसा पोसइ पावं जणेइ संतावं । जह मंतितिलयमंतिस्स सव्वहा चयह ता एवं ॥१॥
तथाहि-
सप्पुरिसजम्मभूमी सययपवतधम्मसामग्गि | विजयव सुप्पसिद्ध विजयपुरं पुरवर, तन्थ ॥शा
दुबारवेरिबहुहिययदादावानलो नलो नामासन यवजपंजरनियलियसिरिसारिओ राया ॥३॥
वणराइच विरायइ जस्म सरीरे सयावि वरराई । सच्छाया दंतवणोबसोहिया मउणसेवणिया ॥४॥
गंभीरमणमहोयहिमहल्लिरुल्लाससयलससिमुत्ती । तस्मात्य पिया सोहग्गमंजरी पेमकुलभवणं ॥५॥
कयदुलोयविलओ जणमणतुलओ सुबुद्धिवरनिलओ। नामेण मंतितिलो मंती नयतिलयतरुमलओ ॥
निरवनकज्जजहबढवियसामप्पमुक्खनीइपहो । सो चेव तस्स रज्जे कयापमाणो य सव्वत्थ ॥७॥
अह अन्नया कयाई राया आहेडयम्मि संचलिओ। तुरयारूढो मंतीवि पत्थिो सह नरिंदेण ॥८॥
ता जाब गया रन्ने सिन्नं सव्वंपि पसरियं तत्थ । मंतितिलएण सद्धिं राया मझेण रन्नस्स ॥९॥
जा गन्छइ ता पिच्छइ एकं हरिणं सुदीहदहसिंगं । आरोविऊण चावं हणिही ते जाव घाणेण ॥१०॥
ता हरिणो भणइ इमं जुजइ खत्तस तुझ किं एयं । वसणासत्तो मुंचसि मह जं एवं तुमं वाणं ? ।।
नो सत्सदअत्यं परियाणसि जं खयाउ तायति । सयलंपि जणं तह खत्तिया य ते चेव वुचंति ॥१२॥
जे उभयकुलविसुद्धा खत्तियकुलकेउणो महासत्ता । अवहत्थियरिउस्सवि पहरंति न, जे पुणो मृहा ।।
पज्जियअवराहाणं वराहहरिणाइयाण पहरंता । गयपहरणाण पावा दूरे ते खत्तियत्तस्स ॥१४॥
पाखण्डिप्रशंसा पुष्णाति पापं जनयति संतापम् । यथा मन्त्रितिलकमन्त्रिणः सर्वथा त्यजत तम्मादेताम् ॥१॥
सत्पुरुषजन्मभूमिः सततप्रवर्तमानधर्मसामग्रि । विजयमिव सुप्रसिद्ध विजयपुरं पुरवरं, तत्र ॥२॥
दुर्वाग्वैरिवघूहृदयदारुदावानलो नलो नाम । सञ्जमुजवनपजरनिगडितश्रीशरिको राजा ॥३॥
वनराजीव विरानति यस्य शरीरे सदापि वरराज्ञी । सच्छाया दन्तवनोपशोभितासगुण(शकुन)सेवनीया ||४||
गम्भीरमनोमहोदधिमहोल्लाससकलशशिमूर्तिः । तस्यास्ति प्रिपा सौभाग्यमञ्जरी प्रेमकुलभवनम् ।।५।।
कृतदुष्टलोकविलयो जनमनस्तोलकः सुबुद्धिवरनिलयः । नाम्ना मन्त्रितिलको मन्त्री नयतिलकतरुमलयः ।।
निरवद्यकार्ययथावृद्धस्थापितसामप्रमुखनीतिपथः । स एव तस्य राज्य कृतप्रमाणश्च सर्वत्र ||७||
अथान्यदा कदाचिद् राजाऽऽखेटके संचलितः । तुरगारूदी मन्त्र्यपि प्रस्थितः सह नरेन्द्रेण ।।८।।
तो यावद् गतापरण्ये सैन्यं सर्वमपि प्रसृतं तत्र । मन्त्रितिलकेन सार्धं राजा मध्येनारण्यस्य ॥९॥
यावद् गच्छति तावत्पश्यत्येकं हरिणं दीर्घदृढशृङ्गम् । थारोप्य चापं हनिप्यति तं यावद् बागेन ||१०||
तावद् हरिणो मणतीदं युज्यते क्षत्रस्य तय किमेतत् । व्यसनासक्तो मुञ्चसि मयि यदेवं त्वं वाणम् ? ॥११॥
नो क्षत्रशब्दार्थ परिजानासि यत् क्षतात् त्रायन्ते । सकलमपि जनं तथा क्षत्रियाश्च त एवोच्यन्ते ॥१२॥
य उमयकुलविशुद्धाः क्षस्त्रियकुलकेतयो महासत्वाः । अपहस्तितरिपोरपि प्रहरन्ति न, ये पुनर्मूदाः ॥१३॥
वर्जितापराधानां वराहहरिणादिकानां प्रहरन्तः । गतपहरणानां पापा दूरे ते सत्रियत्वम्य ॥१४॥

·मातातलयकहा।
--
माणुस्सम्मिवि दारिद्दवाहिदोहग्गदुक्खसंतत्तो । विसयासानडिओ अणुवलद्धविसओ गमई फालं ॥२९।।
अह कहवि लहइ विसए तस्सेवाए विवढए अहियं। विसयहिलासो, तित्ती य नेय, तेसिं असंपत्ती॥३०॥
होइ कयाइ अवस्सं तो सुमरतो निसेविए पुचि । अरईइ तोइ धिप्पइ जीह न निदपि पायेइ ॥३१॥
देवत्तेवि महइढियइड्ढीईसा दुणेइ इयरेवि । अभियोगियकिदिवसिया पुण भंडं चैव दुक्खाण ॥३२॥
तथा च ते शोचन्ति-
एगगुरुणो सयासे तवमशुचिनं मए इमेणावि । हदी ! मज्झ पमाओ फलिओ एयस्स अपमाओ ॥३३॥
तथा;-
देवत्तणि तुल्लेवि परु जं आणवइ सरोसु । कि किज्जइ तसु वहरियह धम्मपमायह दोमु ॥३४॥
तिरियनरसुरभवेसु विसयासेवाए जो सुहाभासो । सोवि अपत्थं पन्छा दितो गुरुदुक्खदंदोलि ||३५||
एवं च निरंतरदुहपरंपरापरिगयम्मि संसारे । जिणदेसिए कयंते भणियमणुढइ भवकयंते ॥३६||
भणइ
नियो एवमिणं किंतु विसेसेण कारण तुम्ह । पेरग्गे जं जायं तं साहह, तो मुणी कहइ ।।३७||
अस्थि नयरं पसिद्धं सिद्धपुरं नाम तत्य नरनाहो । नामेण भुवणसारोभना तस्सत्यिकणयसिरी ।।
अवितहअभिहाणो तस्स अस्थि मइसागरोत्ति वरमंती । दाहिणदेसाओ अहन्नयागो तत्य समुदाओ।।
गंधवियआउज्जियनच्चणिमाईण तस्स अत्याणे । पडिहारमइओ तेण काउं पेक्खणयमारद्धं ॥४०॥
अपुव्यपेक्खणेक्षणहेउं कंचुइमुहेण नरनाहो । अंतेउरेण विनाविओ तयं तेणगुन्नायं ॥४१॥
तिर्यक्त्वेऽपि वाहनदहनाकनकर्णकर्तनादीनि । अनुभवति विविधदुःखानि क्षुत्पिपासापरिश्रान्तः ॥२८॥
मानुष्येऽपि दारिद्रयव्याधिदौर्माग्यदुःखसंतप्तः । विषयाशानटितोऽनुपलब्धविपयो गमयति कालम् ॥२९॥
मथ कथमपि लभते विषयांस्तत्सेवया विवर्धतेऽधिकम् । विषयाभिलापः, तृप्तिश्च नैव, तेपामसंप्राप्तिः ॥३०॥
भवति कदाचिदवश्यं ततः स्मरनिषेवितान पूर्वम् । अरत्या तया गृह्यते यया न निद्रामपि प्राप्नोति ॥३१॥
देवत्वेऽपि महर्टिका दुनोतीतरेऽपि । अभियोगिककिल्विपिकाः पुनर्भाण्डमेव दुःखानाम् ॥३२॥
एकगुरोः सकाशे तपोऽनुचीर्ण मयाऽनेनापि । हा धिग् ! मम प्रमादः फलित एतस्याप्रमादः ॥३३॥
देवत्वे तुल्येऽपि परो यदाज्ञापयति सरोपः । किं क्रियते तस्य वैरिणो धर्मप्रमादो दोपः ॥३४॥
तिर्यग्नरसुरमवेषु विषयासेवा यः सुखामासः सोऽस्यपथ्यं पश्चाद् ददद् गुरुदुःखद्वन्द्वानीम् ॥२६॥
एवं च निरन्तरदुःखपरम्परापरिगते संसारे । जिनदेशिते कृतान्ते माणितमनुतिष्ठत भयकृतान्ते ॥३६॥
भणति नृप एवमिदं किन्तु विशेषेण कारणं युप्माकम् । वैराग्ये यज्ञातं तत्कथयत, ततो मुनिः कथयति ॥
अस्ति नगरं प्रसिद्धं सिद्धपुरं नाम तत्र नरनाथः । नाम्ना भुवनसारो मार्या तस्यास्ति कनकधीः॥३८॥
अवितथाभिधानस्तस्यास्ति मतिसागर इति वरमन्त्री । दक्षिणदेशादथान्यदाऽगतस्तत्र समुदायः ॥३९॥
गान्धर्विकातोदिकनर्तन्यादीनां तस्यास्थाने । प्रतिहारसूचितस्तेन कर्तुं प्रेक्षणकमारब्धम् ॥४०॥
अपूर्वप्रेक्षणेक्षणहेतोः कल्चुकिमुखेन नरनाथः । अन्तःपुरेण विज्ञपिनस्तन् तेनानुज्ञातम् ॥४१॥

·११०
मुपासनाह-चरिश्रम्मि-
कि चुका भंडार किं तुह अंतेउरे पुरे सिविर ? ! गपसरणे हणसि जहा तहेब धी खतियत्तं ते ॥१६॥
तया चाह-
हरिण चरति वणंतरि हि अविडियपरसंताव । ताहिवि कह वाहति कर सज्जण ! सरलसहाव ॥१६॥
इचाइ निमाणिवणं रायामच्च भणेइ अच्छेरं । जे पसुणोवि हु जपति निम्भया माणुसगिराए ॥१७॥
मंतितिलएण भणियं देव ! इमो दाणवो व देवो वा । केणावि कारणेणं कयमिगयेसो समोइन्नो ॥१८॥
ना गच्छ तुरिय तुरियं तुरयं मा खंच मुंच मुक्कलयं । पिच्छह किं कुणइ इमोत्ति तो निको तह समायरइ ॥
उच्चुगझपयाहिं गच्छइ हरिणोबि पिट्ठओ राया । ता जाव मज्झ भागे वणास ता पिच्छए तत्या३०॥
उत्तत्तकणयपन्ने पलंयवाई सुदसणं सोमं । कंदपंषि अदपं कुणमाणं देहसोहाए ॥२१॥
मुणिमेगं एगते निरुद्धवयण विमुक्कतणुचिटं । नासगनिसियदिहि झायंत किंपि परमत्यं ॥२२॥
ता हरिणेणं भणिया वंदह भो भो इमं महाभागं । मुणिमवयरि तुरियं तुरयाओ तो निवामाचा ॥२३॥
यंदति भत्तिमंता सोवि हु तेसि पयच्छइ अनुच्छं । वरधम्मलाभवयणं जगणं सिवसुक्खलाभस्स ॥२४॥
उयविद्या धरणाए जाते तो तत्य सिन्नमणुपत्तं । मुणिणावि समारदा तेसि सदेसणा एवं ॥२५॥
तथाहि;-
जीवो अणाइपइसणवझंतुदयंतकम्मसंताणो । परिभमइ दुइसयावत्तदुग्गमे भवसमुद्दम्मि ॥२६॥
तत्य तसेपरजीवाण दुरसमुप्पाइऊण नरयम्मि । अणुहवा विविहसत्याभिघायसंजणियरियणाओ||२७||
तिरिपत्तणेवि पाहणडहणकणकनकप्पणाईणि ! अणुहबइ विविददुक्खाई सुप्पिवासापरिस्संतो ॥२८॥
कि भ्रष्टा माण्डागारे किं तवान्तःपुरे पूरे शिविरे ! । गतशरणान् हंसि यथा तथैव धिक् क्षत्रियत्वं ते॥१९॥
हरिणाव्यरन्ति यनान्तरे हि अविहितपरसंतापाः । तथापि कयं वाध्यन्ते कुरु सज्जन ! सरलस्वभावम् ॥१६॥
इत्यादि श्रुत्या रानामत्य मणत्याश्चर्यम् । यत् पशवोऽपि खलु जल्पन्ति निर्भया मनुष्यगिरा ॥१७॥
मन्यितिलकेन भणितं देव ! अयं दानवो वा देवो वा । फेनापि कारणेन कृतमृगवेपः समवतीर्णः ॥१॥
तस्माद् गन्ध त्वरित त्वरितं तुरंग मा कर्प मुश स्वतन्त्रम् । पश्य किंफरोत्ययमिति ततो नृपस्तथा समाचरति ।।
उपोषापामिछवि हरिणोऽपि पृष्ठतो राना । तावद्यावन्मध्यमागे वनस्य तदा पश्यति तत्र ॥२०॥
उत्तनम्नवर्ण प्रलम्पबाई मुदर्शनं सोमम् । फन्दर्पमप्यदर्प कुर्माणं देहशोमया ॥२१॥
मनिममेकान्ते निरद्धयरनं विमुक्ततनुनेष्टम् । नासामन्यस्तारै ध्यायन्तं किमपि परमार्थम् ॥२२॥
तदा हरिगेन मनिती बन्देयां मो मो इम महामागम् । मुनिमवतीय त्वरित तुरगान् ततो नृपामात्यो ॥२३॥
यन्न मरिमन्ती सोप्रप सल तयोः प्रयच्छत्यतुच्छम् । यरधर्मलाभवचनं नननं शिवसौरव्यलामत्य ॥२४॥
उपविष्टा परग्यां पारती ततस्तत्र सन्यमनुपाप्ठम् । मुनिनापि समारब्धा तेपां सद्देशनवम् ॥२५||
नागनादिसतिगाम्यमानोदयन्कर्ममंतानः । परिभ्रमति दुःसशतावनदुर्गमे भवसमुद्रे ॥२६॥
नप अमेवर नीयानां दुःगमुपाए नरके । अनुमति विविपशग्गा मिपातसंननितवेदनाः ॥२७॥

·-
मंतितिलयम्हा।
माणुस्सम्मिवि दारिवाहिदोहग्गदुक्खसंतत्तो । विसयासानडिओ अणुवलदविसओ गमइ काल ॥२९||
अह कहवि लहइ विसए तस्सेवाए विवड्ढए अहियं । विसयहिलासो, तित्ती यनेय, तैसि असंपची॥३०॥
होइ कयाइ अवस्सं तो सुमरंतो निसेविए पुवि । अरईइ तीइ पिप्पड जीह न निदंपि पाड ॥३१॥
देवत्तेवि महइढियइड्ढीईसा दुणेइ इयरवि । अभियोगियकिदिवसिया पुण भंडं चैव दुक्खाण ॥३२॥
तथा च ते शोचन्ति,
एगगुरुणो सयासे तवमशुचिन्नं मए इमेणावि । इद्धी ! मज्झ पमाओ फलियो एपस्स अपमाओ॥३३॥
तथा:-
देवत्तणि तुल्लेवि परु जं आगवइ सरोसु । कि किज्जड तमु वइरियह धम्मपमायह दोसु ॥३४॥
तिरियनरसुरभयेसु विसयासेवाए जो सुहाभासो। सोवि अपत्थं पच्छा दितो गुरुदुक्खदंदोलि ॥३०॥
एवं च निरंतरहपरंपरापरिगयम्मि संसार । जिणदेसिए कयंते भणियमणुइ भवायते ॥३६||
• भणइ नियो एवमिणं किंतु विसेसेण कारणं तुम्ह । वरग्गे जं जायं त साहह, तो मुणी कहइ ॥३७॥
अस्थि नयरं पसिद्धं सिद्धपुरं नाम तत्य नरनाहो । नामेण भुवणसारो भन्जा तस्सत्यि कणयसिरी ।।
अवितहअभिहाणो तस्स अस्थि मइसागरोत्ति वरमंती । दाहिणदेसाओ अहन्नयागओ तत्य समुदाओ।।
गंधब्बियआउजियनश्चणिमाईण तस्स अत्याणे । पडिहारमूइओ तैण काउ पेक्खणयमारदं ।।४।।
अपुब्बपेक्खणेरखणहेर्ड कंचुइमुहेण नरनाहो । अंतेडरेण विनाविओ तयं तेणणुनायं ॥४॥
-
--
तिर्यक्त्वेऽपि वाहनदहनाङ्कनकर्णकर्तनादीनि । अनुभवति विविधदु खानि ध्रुत्पिपासापरिश्रान्त ॥२८॥
मानुष्येऽपि दारिद्रयव्याधिदौर्माग्यदु खसतप्त । विषयाशानटितोऽनुपलब्धविपयो गमयति कालम् ॥२९॥
अथ कथमपि रमते विषयास्तत्सेवया विवर्धतेऽधिकम् । विषयामिलाप , तृप्तिश्च नैव, तेषामसंप्राप्ति ॥३०॥
भवति कदाचिढवश्य तत स्मरन्निपेवितान् पूर्वम् । अरत्या तया गृह्यते यया न निद्रामपि प्राप्नोति ॥३१॥
देवत्वेऽपि महर्दिकाि दुनोतीतरेऽपि । अभियोगिकशिल्विपिका पुनर्भाण्डमेव दु खानाम् ॥३२॥
एकगुरो सकाशे तपोऽनुचीर्ण मयाऽनेनापि । हा धिम् । मम प्रमाद फलित एतम्याप्रमाद ||३२||
देवत्वे तुल्येऽपि परो यदाज्ञापयति सरोप । किं क्रियते तस्य वैरिणो धर्मप्रमादो दोष ॥३४॥
तिर्यग्नरसुरमवेषु विषयासेवाया य सुखामास । सोऽप्यपथ्य पश्चाद् ददद् गुख्द खद्वन्द्वालीम् ॥३५॥
एव च निरन्तर खपरम्परापरिगते ससारे । निनदेशिते कृतान्ते माणितमनुतिष्ठत मवकृतान्ते ॥३६॥
मणति नृप एवमिद किन्तु विशेपेण कारण युप्माकम् । वैराग्ये यज्ञात तत्कथयत, ततो मुनि कथयति ॥
अस्ति नगरं प्रसिद्ध सिद्धपुर नाम तर नरनाय । नाम्ना मुवनसारो मार्या तम्याम्ति कनकधी ॥३८॥
अवितथाभिधानस्तस्यास्ति मतिसागर इति वरमन्त्री । दक्षिणदेशादथान्यदाऽप्रगतस्तत्र समुदाय ॥३९॥
गान्धर्विकातोदिकनर्तन्यादीना तस्यास्थाने । प्रतिहारसूचितस्तेन कर्तुं प्रेक्षणकमारब्धम् ॥४०॥
अपूर्वप्रेक्षणेक्षणहेतो कल्चुकिमुग्वेन नरनाथ । अन्त पुरेण विज्ञपितस्तत् तेनानुज्ञातम् ॥४१॥

·.२००
मुंपासनाह-चरिमम्मि।
तो जवणियलिटेहि पिच्छइ अंतेउरंपि पिच्छणयं । वारविलासिणिसत्यो अत्थाणत्यो पुणो नियइरा४२||
तवाहि,--
मुरसुंदरिसमख्वाहि लडहलीलाविलासकलियाहिं । नाणापमारलंकारफारसिंगारसाराहि ॥४३॥
फसिगयणकुंतलुप्पीलकलियबस्मिल्लकुसुमदामाहिं । मयणाहिपरिमलुग्गारगारवग्धवियसोहाहिं ॥४४॥
महरामयमलावियपहोलिरायंवलोयणिल्लाहिं । अविरलपयघणसेयबिंदुदंतुरियभालाहि ॥४५॥
वारविलयाहि राया संवाहिज्जतललियकमकमलो । वीइज्जतो अबराहि नरबरो चामरफराहि ॥४६॥ .
उपविटो अस्थाणे जा चिइ पेक्खणम्मि अक्खित्तो । ता सहसा पटिहारो समागओ कुणइ विन्नति
देव ! दुवारे चिट्ठइ अटुंगनिमित्तजाणओ यडुओ। पुत्थियइत्यो सियनिवसणो य पहुदंसणालाए॥४८॥
को आएसो मुचइ, मा मुंगसु बुच तस्स कोऽवसरो । देवाण दुल्लदम्मिवि अतुच्छपिच्छणयछणकाले ?॥
मदसागरसचियेणं तो विश्नत्तो निबो इमं झत्ति । देव ! पसायं का मिल्लावसु भणं एवं ॥५०॥
अटुंगनिमित्तधरो धराए नहु कोवि दीसए पायं । पेच्छणयं पुण दीसइ दिणे दिणे तुह.पसाएण॥२१॥
तो भणियं नरवणा मुंचसु पडिहार ! भणं एवं । आएसोत्ति भणित्ता मुक्को सो तेण पत्तोय ॥
मंतुधारणपुव्वं सियररखए मत्थए नरिंदरस । अप्पेउं उबविटो उचियहाणम्मि सो वडुओ॥५३॥
सूडसमतीए तओ आभट्टो नरवरेण सो एवं । सयकालं ते कुतलं सो जंपइ नाह ! नो कुसलं ॥५४॥
मम तुम्हाणं अनस्स बावि इहनयरवासिलोयस्स । नाणेण भए नायं अंतमुहुवंतरापरओ ॥५५।।
ततो यवनिकाछिट्टैः पश्यत्यन्तःपुरमपि प्रेक्षणकम् । वारविलासिनीसार्थ आस्थानस्थः पुनः पश्यति ॥४२॥
सुरसुन्दरीसमरूपाभिः सुन्दरलीलाविसासकलितामिः । नानाप्रकारालङ्कारस्फारशृङ्गारसाराभिः ॥४३॥
कृष्णधनकुन्तलसंघातकलितपम्मिल्लकुसुमदामाभिः । मृगनाभिपरिमलोद्गारगौरवपूर्णशोभाभिः ॥४४||
मदिरामदमुकुलित पूर्णनशीलाताम्रलोचनाभिः । अविरल प्रवृत्तपनस्वेदविन्दुदन्तुरितभालाभिः ॥४५॥ ।
बारवनितामी राजा संवाघमानललितकमकमलः | चीज्यमानोऽपराभिर्नरवरचामरकराभिः ॥४६||
उपविष्ट आम्याने यावत्तिष्टति प्रेक्षण आक्षिप्तः । तावत्सहसा प्रतीहारः समागतः करोति विज्ञप्तिम् ॥४७)
देव ! द्वारे तिटन्यष्टानानिमित्तनायको बटुकः । पुस्तिकाहस्तः सितनिवसनश्च प्रमुदर्शनाशया ॥४८॥
क आदेशो मुच्यते, मा मुश वन्धि तस्य कोऽवसरः । देवानां दुर्लभेऽप्यतुच्छमेक्षणकक्षणकाले ! ॥४९॥
मतिसागरसचिन ततो विज्ञतो नृप इदं सरिति । देव ! मसादं कृत्वा मोचय ब्राह्मणमेतम् ॥५०॥
पटाजनिमिउपरो घरायां नैव फोपि दृश्यते प्रायः । प्रेक्षणकं पुनदृश्यते दिने दिन तव प्रसादेन ॥५१॥
ततो भणितुं नरपतिना मुन्न प्रतिहार ! ब्राझणमेतम् । आदेश इति मणित्या मुक्तः स तेन प्राप्तश्च ॥५२॥
मन्त्रोचारणपूर्व सिताक्षताम् मस्तके नरेन्द्रस्य । अर्पयित्वोपविष्ट उचितस्थाने स.बटुकः ॥१३॥
प्रस्नारसमाप्ती तत आभापती नरवरेण स एवम् । सदाकालं ते कुशलं स जल्पति नाथ ! नो.कुशलम् ।।९४१,
मम युप्मामन्यस्य यापीह नगरवासिलोकस्य । ज्ञानेन मया ज्ञातमन्तर्मुहूर्तान्तरापरतः ॥१५॥

·"
.
मंतितिलयकहा।
तो तं पइ जपेड़ पुहइबई गरुयणखभरमरिओ। कि गपणे निवडेही गढवाजुषि इह नपरे ?॥५६॥
किंवा अइगरुमगिरि कोवि सुरो पाडिही पुरस्मुवरि । पन्यानलमारिन्छो अहवा जलणो इहुटिट्टी ॥
अहह! असंवद्धपलाविरस्स वइयस्स पेच्छ मह पुरओ । जीहाए चंचलत्तं तो मंती मणड पसिऊण ||५८||
'एसो चिय पुच्छिजर देवाकुसलस्स कारण किंपि। फिमिमेडिं अशरखेटि वियप्परडुलेहि मणिरहि?॥
तो भणइ निको भण भह ! कारणं अकुसले पुरजणस्स । जंपइ देव ! मुणिनउ मणममन्नं करऊण॥६॥
नरवर ! वरोवि दिवं देवन्न सकए न रक्खेउ । जं भावि मुहं अमुहं त चिय सो कहइ अघियण||६१||
ता मा रुससु मझं जहदिढ भावि परिकहतस्स । इय भणिउं देवन्नू निन्भयचित्तो कहइ एवं ॥३२॥
मुसलप्पमाणवणधारयोरणीए घराए.तह कहवि । धाराबरो पबुद्धि काही धीराण धुणियसिरी ॥३३॥
अकलियगुरुयलगत्तोरसालदेवउलमालधवलहरं । एकजल चिय होही नयरं गुरुनीरनिहितरिम ६४॥
इय तस्त कहतस्सवि परिवत्तियं उत्तरो टिओ पत्रणो । कचोलयमुहमेत्तं समुन्नयं मेहम्खडं च ॥६॥
'तो भगइ वंभणो भो उत्तरओं नियह अभयं लोयां ! पन्छाइस्सइ एवं समग्गगयणंगण कमसो॥६६॥
तत्तो अत्याणत्यो लोओ सचोवि ठाइ उड्दमुहो। उप्पाउं पिव गयणे तव्ययणस्सेव भयभीओ ॥६॥
जह जह पवणो पसरइ तह तह पसरेइ मेघखंडपि । गयणगणपरिसरणमहमहमिगयादव कुणंति ॥६॥
भरियगिरिकंदरोदरघरविवरो झत्ति थणियसद्दोवि। फोडतो वभई दिकरडिरयोग विन्यरिओ ॥६९||
पसरंतवडयद्वारावभरियभुवर्णतरा तडिदंडी । सुरकुंभिकुंभुवरिसायकुंभाहरणकिरणच 11७०11
ततस्तं प्रति जल्लति पृथिवीपतिगुरुरोपमरभृतः । किं गगनं निपतित्यति ग्रहचक्रयुतमपीह नगरे ? ॥२६॥
किंवाऽतिगुरुगिरि कोऽपि.सुरः पातयिष्यति पुरस्योपरि । प्रलयानलसदृशोऽथवा ज्वलन इहोत्यास्यति ॥१७॥
अहह ! असंबद्धप्रलपितुर्वटुकस्य पश्य मम पुरतः । बिहायाश्चञ्चलत्वं ततो मन्त्री मणति प्रमद्य ॥१८||
एप एव पृच्छ्यतां देवाकुंशलस्य कारणं किमपि । किमेमी रोपैविकल्पबहुलैर्मणितैः ॥१९॥
तनो भणति नृपो मण भद्र ! कारणमकुशले पुरजनस्य । जलात देव! श्रूयतां मनः प्रसन्नं कृत्वा ॥१०॥
नरवर ! वरोऽपि दैवं दैवज्ञः शक्नोति न रक्षितुम् । यद्भावि शुभमशुमं तदेव स कययत्यविकल्पम् ।।६१॥
वस्मद् मा रुप्य मम यथादृष्टं भाषि परिकथयतः । इति मणिका दैवको निर्मयचितः करायत्येवम् ॥१२॥
मुसलप्रमाणघनधाराघोरण्या धरायां तथा कथमपि । धाराघरः प्रवृष्टिं करिष्यति धीराणां घूनितशिराः ॥३३॥
अकलितगुरुस्थलगोरुशालदेवकुलमालाधवलगृहम् । एकजलमेव भविष्यति नगरं गुरुनीरनिधिसदृशम् ॥६॥
इति तस्मिन् कथयत्यपि परिवृत्त्योत्तरः स्थितः पवनः। त्रपकमुखमात्रं समुन्नतं मेवखण्डं च ॥६॥
ततो भणति ब्राह्मणो भो उत्तरतः पश्यताभ्रकं लोकाः ! । प्रादयिष्यत्येतत्समग्रगगनाङ्गणं क्रमशः ॥६६॥
तत आस्थानम्यो लोकः सर्वोऽपि तिष्ठन्यूर्ध्वमुखः । उत्पतितुमिव गगने तद्वचन इव भयभीतः ॥६॥
- यथा यया पवनः प्रसरति तथा तया प्रसरनि मेवम्बण्डमपि । गगनागणपरिप्वप्णमहमहमिक्सेव कुर्वन्ति ।।
भृतागरिकन्दरोदरपराविवरो झटिति स्तनितशब्दोऽपि । स्फोटयन् ब्रमाण्डं दिक्करटिग्व इव विस्तृमः ॥६९॥

·ર૦ર
सुपासनाह-चरिअम्मि-
किच।
तडिदाइंचरनिश्भरंबरं तकखणे जयं जाय। पलयानलमडिलविलोलजालमालाकबलियंत्र ॥७२॥
इश नरवइपमुहजणो जणियच्छरिओखणं निरिक्खेतो। जा चिटइ ता लग्गो वरिसेउ मुसलधाराहि ॥
तो तरसणेण तह कहवि प्रसरिओ पउरनीरपूरोवि । जह बोलिउं पयट्टो पलए जलहिच नरलोय।।७।।
नो जायो-पुरखोहो खुहियो ता नरवईवि चिंतेइ । किमकाले सजाओ अहह अहो! पलयकालोऽयं ? ॥
एवं चिंततस्सवि अत्याणसहाएवि पावियं सलिलं । उठेउं तो चडिओ सत्तमभूमीए महिनाहो ॥५॥
मइसायरेण सहिओ बडुएण य ताव तत्य पुरलोय । अकंदभरकंतं विलवंत निसुणए एवं ॥७६।।
हा वच्छ बच्छ! गच्छसु पाणे गहिउँ गुरुम्मि देवउले । मा म पडिक्ख नीरं उपसरइ पलयजलहिल ।।
अन्ना य भणइ नारी वच्छ ! तुमं सरसु जिणनमुक्कारं । आहारं पचक्खसु सागारं अणसण काउं॥७८॥
इय करुणं विलवंत जणं सुणेऊण दुक्खिओ राया। जा चिटइ ता नीरं सत्तमभूमीए संपत्तं ॥७९॥
तं पिच्छिर नरिंदो पभणइ मंतिस्स समुहं एयं । अम्हाण अकयधम्माणं आगयं संपयं मरणं ।।८०॥
'मुफपं न कयं परिहीणमाउयं आवई पलोए । पासायसिंगसंठियद्धउच्च मह धुव्वए हियये ॥४१॥
विसयासतेण मए इत्तियकालो मुहाइ गमिओ जं । न कओ जिणिदधम्मो साययकुलसभषेणावि n८२||
एमेव गओ जम्मो असारसंसारकारणरयस्स । पचासन्ने मरणे अहमिहि किं करिस्सामि ? |८३॥
हा हा ! हओ म्हि इण्हि विहलमणुयत्तणं गर्मतेण । नियपुव्यपुरिसमेरा भग्गा भग्गासएण मए ।।८४॥
प्रसरत्तटतटारायभृतभुवनान्तरस्तहिद्दण्डः । सुरकुम्भिकुम्भीपरिशातकुम्भाभरणकिरण इव ॥७०|| .
सहिद्दण्याडम्बरनिराम्बरं तत्क्षणे जगजातम् । प्रलयान लजीटलीचलोलज्वालामालाकवलित मिव १७१॥
इति नरपतिप्रमुखजनो जनिताश्चर्यः क्षणं निरीक्षमाणः । यावतिष्ठति तावल्लग्नो वर्षितुं मुसलधारामिः||७२||
ततस्तत्क्षणेन तथा कथमपि प्रस्तः प्रचुरनीरपूरोऽपि । यथाऽतिक्रमितुं प्रवृत्तः प्रलये जलधिरिव नरलोकम् ।।
ततो नातः पुरक्षोभः क्षुभिनस्तस्मान्नरपतिरपि चिन्तयति । फिमकाले संजातोऽहह अहो! प्रलयकालोऽयम् ! ॥
एवं चिन्तयतोऽप्यास्थानसभायामपि प्राप्तं सलिलम् [,उत्याय ततश्चटितः सप्तमभूम्यां महीनाथः ॥७॥
मतिसागरण सहितो पदुफेन च तावतत्र पुरलोकम् । आक्रन्दभराकान्तं विलपन्तं शृणोत्येवम् ॥७६॥
रा वत्स वत्स ! गच्छ प्राणान् गृहीत्यां गुरौ देवकुले । मा मां प्रतीक्षस्व नीरमुपसरति प्रलयजलधिरिव ॥४७॥
अन्या न भणति नारी वत्म ! स्मरं जिननमस्कारम् । आहारं प्रत्यास्न्याहि साकारमन्शनं कृत्वा १७८॥
इनि फरणे विलपन्तं जनं शुन्या दुःसितो राजा । यावत्तिष्ठति तावन्नीरं सप्तमभूमी संप्राप्तम् ॥७९॥
तारष्ट्रा नरेन्द्रः प्रमणानि मन्त्रिणः समुतमेतत् । अस्माफमकृतधर्मणामागतं सांप्रत मरणम् १८०॥
मुक्नं न न परिहोगमायुरापदं प्रगाय 1 प्रासादगसंस्थितध्यान इव मम धूयने हदयम् ॥८॥
विषयासहन गपैतावत्कालो.
.मुथा गमितो गत् । न कृतो मिनेन्दधर्मः श्रावककुलसंभवेनापि ॥८२||
परमेय गर्ने जग्गामारगंसार कारणानस्य । प्रन्यामते मरणमिदानी किं करिष्यामि ! ॥८॥

·मंतितिलयकहा।
२०३
सावनरज्जकजे अणजमजायमायरतेण । हा! सव्वसंगचाओ न कओ विसएसु गिद्धेण ।।८।।
कोडी वराडीयाए वेरुलीयमणी य कायखंडेण । चिंतामणी उवलेणं कप्पतरू थोहरेणव ॥८॥
हा ! हारिओ मए जे दुक्खसरूवाण दुक्खहेऊण । विसयाण सेवाए गमिओ जम्मो अकयधम्मो॥८७॥
कि कुणिमो कि सरिमो कि भणिमो संकड म्मि आवडिए ? । इस पभणतस्स तहिं नीरं पत्तं सुवेर्गेण ॥
ताजा नमोकार मणम्मि चिंतेइ ताव वोहित्यं । अभिमुहमितं पिच्छइ उम्मिट्ठगयंव अमणुस्सं १८९॥
सत्तमभूमीए वरंडियाए वेगेण तं समावडियं । मइसागरेणं तत्तो भणियं आरुहउ इह देवो ॥१०॥
जं देवमिमाउ आवईउ नित्यारि सुरो कोवि । एवं ढोयइ पुन्नोदएण परिपेरिओ तुम्ह ॥११॥ .
इय सुणि नरनाहो आरुहणत्यं महत्यवोहित्थे । जा उक्खियेइ चरणं वरंडियाठवियवामपओ ।।९।।
ताव न जलं न मेहो नय घोहित्यं न विज्जुगज्जीओ । मुत्थावत्यं तु परं पासइ पमुइयमणं लोय।।१३।।
कत्यवि संगीयरवं कस्यवि पारद्धविविहकलहटे । कत्यवि पयडियनटें तो राया विम्हिओ भणइ ॥९४॥
कि अणणुभूयपुर एयं अचम्भुय गणयपवर ।। सो भणइ अहं निव ! इंदजालिओन उण जोइसिओ।
तत्तो विम्त्यपरवसहियो राया सुवन्नकोडिदुगं । बत्थाई अन्नपि हु दाविय बडुयं विसज्जेइ ॥१६॥
मइगरपमुहजणं अवरोहसमन्नियं भवविरत्तो । भणइ नरिंदो दिटुं वियभियं इंदयालस्स ? ॥९७||
दिढ सम्बंपि इमं तुम्ह पसाएण तेवि जपंति । अइअचमुयमेय केणवि न कयावि दिहति ॥९८॥
.
हा हा ! हतोऽस्मीदानी विफलमनुजत्वं गमयता । निनपूर्वपुरुपमर्यादा भग्ना भग्नाशयेन मया ॥८४॥
सावधराज्यकार्येऽनायमर्यादामाचरतां । हा ! सर्वसङ्गत्यागो न कृतो विषयेषु गृढेन ॥८॥
कोटिचराटिकया वैडूर्यमणिश्च काचदण्डेन ( चिन्तामणिरुपलेन कल्पतरूं. स्नुहोय ॥५६॥
हा ! हारितो मया यद् दुःसस्वरूपाणां दुःखहेतूनाम् । विषयाणां सेवायां गमितं जन्माकृतधर्म ॥८॥
किं कुर्मः किं सरामः किं भणामः संकटे आपतिते । इति प्रभणतस्तत्र नीरं प्राप्त सुवेगेन 1८८॥
सदा यावन्नमस्कारं मनसि चिन्तयति तावद् यानपात्रम् । अभिमुखमायत् पश्यत्युन्मृष्टगजमिवामनुष्यम् ॥८९॥
सप्तमभूमवरण्डिकायां वेगेन तत् समापतितम् । मतिसागरेण ततो मंणितमारोहत्विह देवः ॥१०॥
यद् देवमस्या मापदो निस्तारयितुं सुरः कोऽपि । एतड्ढाकते पुगयोदयेन परिप्रेरितो युष्माकम् ॥९१॥ ।
इति श्रुत्वा नरनाथ आरोहणा महार्थयानपात्रे | यावदुक्षिपति चरण वरण्डिकास्थापितवामपाद ॥१२॥
तावन्न नलं न मेघो नच यानपात्रं न विद्ययः । सुस्थावत्थं तु परं पश्यति प्रमुदितमनसं लोकम् ॥२३॥
क्वापि संगीतरवं क्वापि मारयविविधकलहट्टम् । क्यापि प्रकटितनाट्यं ततो राना विस्मितो भणति ॥९॥
स्मिननुभूतपूर्वमेतदत्यद्गुतं गणकप्रवर ! । स भणत्यहं नृप ! इन्द्रजालिको न पुनन्योतिषिकः ॥९॥
तनो विस्मयपरवशहदयो राजा सुवर्णकोटिद्विकम् । यत्राधिन्यदपि च दापयित्वा मुटुकं विमुजाति ॥९॥
मतिसागरप्रमुग्वजनमवरोधसमन्वितं भवाविरक्त । भणति नरेन्द्रो दृष्टं विजृम्भितमिन्द्रजालस्य ? ॥१७॥
हष्ट सर्पमपीदं त प्रसादेन तेऽपि जन्पन्ति । अत्यद्भुतमेतत्केनापि न कदापि दृष्यामिति ॥९८॥

·सुपासनाह चरिअम्मि- तो भणइ नरवरिदो जारिसमिममिंदजालविफुरियं । तारिसमिह संसारे सव्वं बहुदुक्खभंडारे ।।९९॥ स्वं याम पेमं तारुनं संपया य आरं च । पवणपहल्लिरदव्यग्गलम्गालविंदुतरलतरं ॥१०॥ नयाहि:-- कुट्टाइवादिविहुरियनासानहपनुहअंगुवंगाण । पज्जुन्नसमाणवि रूवसंपया होइ वीभच्छा ॥१०॥ ' वाहिपिवासामुहसुसियरुहिरमंसाइधाउसंताणा । मारुअतुल्यलावि हु कहेशुष्टुति टाणाओ ॥१०२॥ पेमाणवि भन्नाकसिहिरहुतिलयसीयपभिईणं । को न मुणइ दारुणपरिणईण सोऊण वित्तंते ॥१०॥ तारुभारम्नपि हु विविविलासुलसंतसालिल्लं । डज्झइ जरदवजालावलीए विहलं अहबाण ॥१०४॥ किसलपदंलग्गसंलग्गजललबुल्लासविलसिरसिरीए। को पीससई सिरीए असईएव दोसपउराए ? ||१०||. अणवस्यकमलसंवरणलगनालग्गकंटयव्व सिरी । कत्यइ पयं निवेसइ न निम्भर अन्नवि खणंपि ।१६॥ संपन्नमूलदंडकोसमंडलवियामपउरपि । दिवसवसाणे कमलंब मुयइ मणुएसरं लच्छी ॥१०॥ इस दिणपरमुनीइच बहुविसंकतिद्धपसराए। एयाए को न तविओ जयम्मि लच्छीए सरछेद १०८ पइसम्यगलते आउम्मि निरुषकमेवि विरवुद्धी । जेसि सि विजए दुक्रा नो थिरचासा ॥१०९|| इय मुणिण अंसारं सत्वं संसारविलसियमिपाणि । विसयसुहाभासे चंचम्म को हत ! पटिबंसो १ ॥ तर इत्तियकाल मे मुहाई गमिया नराइसामग्गी । पुव्यपुरिसाणुचिन्ने संपइ मग्गम्मि लगिस्सं ॥११॥ इय भणि हरिविक्रमकुमरं रजे टवेवि सुहलग्गे । दाऊण धणं धम्मे जाओ समणो स एस अहं।।११२|| ततो भणति नरवरेन्द्रो यादृशमिदमिन्द्रमालविस्फुरितम् । तादृशमिह संसारे सर्व बहुदुःखमाण्डगारे ॥१९॥ रूपं स्याम प्रेम तारुण्यं संपञ्चायुश्च पवनप्रचलद्दर्भाग्रलग्नजलविन्दुतरलतरम् ॥१००॥ फुधादिव्याधिविधुरितनासानसपमुसाशोपाशानाम् । प्रधुम्नतमानामपि रूपसंपद् भवति वीभत्सा ||१०|| व्याधिषिरासाचच्छुष्करुविरमांसादिधातुसंताना । मारुततुल्ययला अपि खलु कप्टेनोत्तिष्ठन्ति स्थानात् ।।१०२] मेम्णामपि भार्याकाष्ठष्ठिरघुतिलकसाताप्रभृतीनाम् । को न जानाति दारणपरिणतीनां श्रुत्वा वृत्तान्तान् ? ।। तारग्यारण्यमपि खलु विविधविलासाटमञ्चालकम् । दह्यते जरादवन्वालावल्या विफलमधन्यानाम् ।।१०४॥ किरालयदलायसंलग्नजललवोलासविलसितृश्रियम् । को विश्वसिति श्रियमसतीमिव दोपप्रचुराम् ! ॥१०॥ अनवरतकमलसंवरणलग्ननालाप्रकण्टकेव श्रीः । क्वचित्पदं निवेशते न निमरमयापि क्षणमपि ।।१०६॥. संपन्नमूलदण्डकोशमण्डलविकासप्रचुरमपि । दिवसावसाने कमलमिव मुञ्चति मनुजेश्वरं लक्ष्मीः ॥१०॥ इति दिनकरमत्येव यहुविधसंक्रान्तिलन्धरसरया । एतया को न तापितो जगति लक्ष्म्या स्वच्छन्दम् । १०८ प्रतिसमयगलत्यायपि निरुपरमेऽपि स्थिरबुद्धिः । येषां तेषां विद्युतो दुप्करा नो स्थिरत्वाशा ॥१०॥ इनि शान्चाऽसारं सर्व संसारविनसितमिदानीम् । विषयसुखामासे चम्बले को हन्त ! प्रतिवन्धः ! ॥१०॥ तस्मादेताकातं मया मुघा गमिना नरादिसामग्री । पूर्वपुरपानुचीर्ण संप्रति मागें लगिप्यामि ॥११॥ 4.

·.
मंतितिजयकहा।
नियअणुहूर्य जवि हु साहितं जगेइ लहुयत्त । तुम्हारिसेसु नरवर ! चिय गुणकारण होइ ॥११३||
तो कम्पिंधणअनलेणिमिणा चरिएण नलनरिंदस्स ! उज्जोइमाउ झोणं मणाउ अन्नाणसंतमसं ॥११४॥
तो भणंइ महासत्ताण नाह ! तुम्हारिसाण तु ति । निवलन्छिचंधसंबंधबंधणाणीह -जड़ तहवि ॥११५||
घणकम्मनिविडवंधणबद्धाणं विगयसुद्धसद्धाणं । अम्हारिसमुद्धाणं दूरे सद्धम्मयुद्धीवि ॥११६।। -
दूरतरेणं सुगुरूण संगमों किंतु नाह ! अइगरुयं । मन्ने समज्जियं चिय पुग्नं पापि पुन्वभवे ।।११७॥ -
तेग तुह पायकमलं कमलसरं पिव मरुम्मि पणएण।लद्धं मिगसाहिजा सकेमि न सेविउं कीवो ॥११८॥
उक्तं च;-
महद्भिः पापात्मा विरलमपि सङ्गं न लभते, वियोगें प्राप्नोति क्षणमपि न तैः पुण्यसहितः ।
अतः किञ्चित् पापं सुकृतमपि शङ्के स्वविषये, भवद्भिः संसर्गः कयमय कथं चैप विरहः ॥2
एवं च ठिए धम्मस्स जस्स मह अत्यि जोग्गया सामि! तल्विसए आएसो मह दिजउ तो मुणो आह ।।
अरहंतो चियं देवो जीवाइपयत्यसन्यसदहणं । अहिगयतत्तो य गुरू इइ सम्मत्तं पयत्तेण ॥१२०॥
जावजीवं संकाकखापामुक्खदोसपरिमुकं । भो नरवर ! परिपालसु जइ सिवसोक्ख लहु महसु ॥१२॥
'तो मंतिणा समं चिय पडिबन्नं तं.विहीए नरवइणा । पुणरवि सविसेस चियपनविए तस्सस्वम्मि ॥१२२।।
भणइ निवो मह कल्लाणकुलहरं को इमो मिगो नाह ! १ कहइ गुरू तुह पित्तं पुत्वभवे माहणो आसि ॥
सो मरिऊणं जक्खो अन्नाणतयेणिमो समुप्पन्नो । पुल्वभवम्भासाओ पीई तुह दंसणे जाया ॥१२४।।
भगभावो जाओ इमस्स मह दंसणाओ इह नि । काऊण हरिणस्वं तो इमिणा ववसियं एयं ॥१२५।।
इति भणित्या हरिविक्रमकुमारं राज्ये स्थापयित्वा शुभलग्ने । दत्त्वा धनं धर्म जातः श्रमणः स एपोऽहम् ॥
निजानुभूतं यद्यपि खलु कथ्यमानं जनयति लघुत्वम् । युष्मादृशेषु नरवर ! तदेव गुणकारणं भवति ॥११॥
ततः कर्मेन्धनानलेनानेन चरितेन नलनरेन्द्रस्य । उयोतितात् क्षाणं मनसोऽज्ञानसंतमसम् ॥११॥
ततो मणति महासत्त्वानां नाथ ! युप्मादृशानां त्रुट्यन्ति । नृपलक्ष्मविन्धसंबन्धबन्धनानीह यदि तथापि११५
घनफर्मनिबिडबन्धनबद्धानां विगतशुद्धश्रद्धानाम् । अस्मादृशमुग्धानां दूरे सद्धर्मबुद्धिरपि ॥११६॥
दूरतरं सुगुरूणां संगमः किन्तु नाय ! अतिगुरु । मन्ये समर्जितमेव पुण्यं पापमपि पूर्वभवे ॥११७॥
तेन तब पादकमलं कमलसर इव मरौ प्रणयेन । लब्धं मृगसाहाय्याच्छक्नोमि न सेवितुं क्लीवः ॥११॥
एवं च स्थिते धर्मस्य यस्य ममास्ति योग्यता स्वामिन् ! । तद्विषय आदेशो मम दीयतां ततो मुनिराह् ।।
अहंन्नेव देवो जीवादिपदार्थसार्यश्रद्धानम् । अधिगततत्त्वश्व गुरुरिति सम्यक्त्वं प्रयत्नेन ॥१२०॥
यावज्जीवं शङ्काकासाप्रमुखदोपपरिमुक्तम् । मो नरवर ! परिपालय यदि शिवसौरत्र्यं लघु काद्धेः ॥१२१||
ततो मन्त्रिणा सममेव प्रतिपन्न तद् विधिना नरपतिना । पुनरपि सविशेषमेव प्रनापिते तस्वरूपे ॥१२२॥
भणति नृपो मम कल्याणकुलगृहं कोऽयं मृगो नाथ 1 । कथयति गुरुस्तव मित्तं पूर्वमवे ब्राह्मण मासीत् ।।
स मृत्वा यक्षोऽज्ञानतपसाध्यं समुत्पन्न । पूर्वमवाभ्यासात् प्रीतिम्तव दर्शने जाता ॥१२४॥

·सुपासनाह चरिश्रम्मि- तो भरखो-पच्चक्खो होऊण भणइ मुणिवरं एवं । पडिवनं सम्मत्तं मएवि तुह पायमूलम्मि ॥१२६।। अन्नपि धम्मविसयं सिक्ख संपाविमुणिसयासे। नमिऊण नियहाणे वच्चइ जक्सो नलनिवोवि॥१२॥ अह राया जिणपडिमं कारेउं पूयए तिकालंपि।जिणपवयणम्मि उच्छप्पणाउ कार्रई विविदा॥१२८॥ • सकारइ सम्माणइ साहुजणं कुणइ तह य तव्ययणं । तइ साहम्मियलोंयं मन्नइ वंव पुत्व ॥१२९॥ मंतीवि मंतितिलओ एवं चिप कुणइ जिणमयं धम्मं । नलनरवइणा सयय मनिज्जतो गमइ कालं ॥१३०॥ अह मंतितिलयमंती कयाइ बहुवाहिविहुरियसरीरो । पचक्खाओ विन्जेहिं उज्जओ धम्ममम्मम्मि १३१. परिवायगवेसघरेणिकेणं तह कहंपि पडियरिओ । जह जामओ नीरोगो वहइ तो पक्खवाय से ॥१२॥ भोपणवत्याईहि उवयरइ य सो य कहइ नियधम्म । अप्पडिकूलतो धुत्ताए निगदेसियं मग्गं ॥३॥ अह वइदंते पणए नेइ समं अप्पणा नरवइम्स । तं अत्याणे पुच्छइ तओ नरिंदो किमेयंति ? ॥१३४॥ सो भणइ एरिसो तारिसो इमो गरुयगुणगणग्यविमो.। भणइ नरिंदो एयप्पसंसणे मलपसे सम्म । तहवि हु न पक्खवायं सो मुयइ पर्यपए तहा एवं । संतगुणकित्तणाओ सम्मत्त मयलणा कह णु.? ।। इस एवं वट्टते.पुद्दइठाणामो आगो लेहो । नरनाहचारपुरिसेहि पेसिओ रायपासम्मि, ॥१३७॥ . इह नाइ.! इओ पुरिसो परिवायगयेसधारमओ एगो । चन्नण सामवन्नो वएण पणतीसवच्छरिओ ॥१३८॥ विमो तह वायालो पट्टविओ तुघायणनिमित्तं । नीलेण राइणा, तम्गहम्मि जत्तो विहेयञ्चो ॥१३९॥ . भद्रममावो नातोऽस्य मम दर्शनादिह नित्यम् । कृत्वा हरिणरूपं ततोऽनेन व्यवसितमेतत् ॥१२५॥ ततो यक्षः प्रत्यक्षो भूत्वा भणति मुनिदरमेवम् । प्रतिपनं सम्यक्त्वं मयापि तव पादमूले ॥१२६॥ अन्यामपि धर्मविषयां शिक्षा संपाप्य मुनिसकाशे । नत्वा निजस्थाने ब्रमति यक्षो नलनृपोऽपि ॥१२७॥ अय राजा निनप्रतिमां कारयित्वा पूजयति त्रिकालमपि । जिनप्रवनने उत्सर्पणाः कारयति विविधाः ॥१२॥ सत्कारपति सम्मानयति साधुननं करोसि तथा च तद्वननम् । तथा सार्मिकलोकं मन्यत वन्धुमिव पुत्रमिक मन्त्र्यपि मन्त्रितिलक एवमेध फरोति जिनमतं धर्मम् । नलनरपतिना सततं मान्यमानो गमयति कालम् ॥ भय मन्वितिलकमन्त्री कदाचिद् बहुव्याधिविधुरितशरीरः । प्रत्याख्यातो वैद्यैरुद्यतो धर्ममागें ॥११॥ परिमाजकवेषधरनेकेन तया कयमपि प्रतिकृतः । यथा नातो नीरोगो वहति ततः पक्षपातं तस्य ।।१३२॥ भोजनबरसादभिरुपचरति च स च फययति निजधर्मम् । अप्रतिकूलयन् पूर्ततया निनदेशितं मार्गम् ।।१३३॥ अथ वर्धमाने प्रणये नयति सममात्मना नरपतिम् । तमास्याने पृच्छति ततो नरेन्दः किमेतदिति ॥१३॥ स मपतीशास्तादयोऽयं गुरुगुणगणपूर्णः । भणति नरेन्द्र एतत्प्रशंसने मलिनपति सम्यक्त्वम् ॥१३५|| वयापि सन न पक्षपातं स मुमति प्रजल्पति तथैतत् । सद्गुणकीर्तनात् सम्यक्त्वे मलिनता कथं नु ! ॥१३६।। इत्येवं वर्तमाने पृथिवीस्थानादागतो लेखः । नरनाथचारपुरुषैः पेपितो रानपाईं ॥१३७॥ पहनाय ! इतः पुरसः परिमाजकवेषधारक एकः । वन श्यामवर्णो.वयसा पञ्चत्रिभन्सरिकः ॥१३८॥ वैषम्नया वाचालः प्रत्यापिनमन्वयानननिमित्तम् । नीलेन राजा, तहदे यत्नो विधातभ्यः ॥१३९।।

·मंतितिलयकहा २०३ दो एगते राया लेहायरियप्पियं तयं लेई । बाएऊणं सम्म फाउं कुणइ सहाई ॥१४०।। . अह रायाएसेणं अस्थाणाओ स जाच मल्लेहिं । वाहाओ वालिगणं आढचो चारयं ने ॥१४१।। तो कंकलोहमयकत्तिया तओ निवडिया घरणिवठे । दिहा जण रायस्स अप्पिया इत्ति मल्लेहिं ॥ तो भणइ नरवरिंदो कि रे ! एवं, भणेइ सो तत्ो । ज किंपि मुणड देवो भणइ अमचं तमो राया।। मह अत्याणे आणसि पयसि तुल्लं गुणेहि साहूणं । जिणवयणभाषियाण एवं एवं दुरायारं ? ॥१४॥ किश्च । .' परपासंडिपसंस जिणपडिकुटुं तए कुर्णतेण | नियसम्मत्तै मह जावियं च इह दोवि गमियाई ॥१४५|| इय बहुयं तं निभन्छिऊण सिक्खाकए य एयस्स ! टीवइ अन्न लेइ य सव्वस्सं किंपि मोत्तृण ।।१४६॥ तो चितिउ अमच्चो पडिकलंतस्स मज्झ निणवयणं । थेवमिण, मुणिपासे तो पडिवज्जित्तु पन्छित्तं ।। पडिवज्नइ गिहिधम्म पालइ सम्म दुवालसविपि । तं नाउमप्पइ निको समावि तस्स सव्वस्स ।।१४८॥ इत्तोवि धायगोवि हु नलराय भणइ भावओ इण्डिं । पडिबन्नो जिणदिक्स ज जुत्त होइ तं कुणम् ॥ भणइ नरिंदो मल्ले वाहुनुय.सज्जि मुयह एवं । भणइ मरंतो एवं एमो मुझो मए तहवि ।।१५०।। अह चिंतइ नरंनाहो सिक्खवियवो स नाव नीलनिवो । जायइ बहुजीववहो सयंत्र नं विम्गहताणं ।। पुचि कयमिग तो तं जक्खं मणे करेऊण । पोसहसालाए करइ अट्टमं सो तो जक्खो ॥१५२।। तदभिप्पायं नाउँ नीलनिव तस्स दंसए पद्धं । भणइ य एस स नीलो जो अहिमरपेसओ तुझ १५३ : तत एकान्ते राजा लेखाचार्यापितं तं लेखम् । वाचयित्या सम्यक् स्फारयित्वा करोति खण्डानि ॥१४०॥ मथ राजादेशेनास्यानात् स यावन्मल्लैः । याहू वालयित्वाऽऽरब्धश्चारकं नेतुम् ।।१४१।। तावत्कङ्कलोहमयकतरी ततो निपनिता धरणिपट्टे । दृष्टा जनेन राज्ञोऽर्पिता अयिति मल्लैः ॥१४२।। ततो मणति नरवरेन्द्रः किरे ! एतत् , मणति स ततः । यत्किमपि जानाति देवो मणत्यमर्त्य ततो राना। ममास्थाने आनयसि प्रकटयसि तुल्यं गुणैः साधूनाम् । जिनवचनमाविनानामेवमेष दुराचारः ? ॥१४४॥ परपाखण्डिप्रशंसां जिनप्रतिकूला त्वया कुर्वता । निनसम्यक्त्वं मम जीवितं चेह द्वे अपि गमिते ॥१४॥ इति बहु तं निर्भत्र्य शिक्षाकृते चैतस्य । स्थापयत्यन्यं लाति च सर्वस्वं किमपि मुक्त्वा ॥१४॥ 'ततश्चिन्तयित्वाऽमर्त्यः प्रतिकूल्यतो मम जिनवचनम् । स्तोकमिदम्, मुनिपाधै ततः प्रतिपय प्रायश्चिचम् ।। 'प्रतिपद्यते गृहिधर्म पालयति सम्यग्द्वादशविधमपि ! तज्ज्ञात्वाऽर्पयति नृपः क्षमयित्वा तस्य सर्वस्वम् ॥१४॥ इतोऽपि वातकोऽपि.खलु नलराज भणति मावत इदानीम् । प्रतिपन्नो निनदीक्षां यद् युक्तं भवति तत्कुरु ॥ भणति नरेन्द्रो मल्लान् बाहुयुगं सज्जयित्या मुञ्चतैतम् । मणति म्रियमाण एवमेष मुक्तो मया तथापि॥१५०]] अथ चिन्तयति नरनाथः शिक्षयितव्यः स तावन्नीलनृपः। वायते बहुजीववधः स्वयं च तं विगृहलाम् ॥१५१॥. पूर्व कृतमृगरूपं ततस्तं यक्ष मनसि कृत्वा । पौषधशालायां करोत्यष्टमं स ततो यसः ।।१५२|| तदभिप्रायं ज्ञात्वा नीलनृपं तामै दर्शयति बद्धम् । भणति चष स नीलो योऽमिमरप्रेपकानव ॥१५॥ -- ·+ “२०८. सुपासुनाह-चरिश्रम्मि। तो मणइ तं नारिंदो संपइ कि तुझ होड, सो भणइ । दिम्मि तुझ पयपंकयम्मि जे होइ तं होड !! तो छोडें ये सम्माणेऊण मणिय तं जरखं । सट्टाणे संपर्न सुहेण कारइ खणर्ण ॥१५५|| अह निकटयमेयं रज पालंतपस्स नरवइणो । साइम्मियसम्माणणपरस्स निणयम्मनिरयस्स ॥१५६॥ जोगत्तं संपत्तं पुत् रज्जम्मि ठविउकामस्स । दिक्खाभिमुहस्सुनाप्पपालओ विनवइ एवं ॥१५॥ गुणरपणापरम्री समोसहो देव ! नंदणुजाणे. कयसन्जणमणहरिसो पुनकरिसोच देवस्स ।।१५८॥ "तस्स कयपीईद्वाणोऽणुगम्ममाणो नरिद्रविदेहि । गंतु वंदइ विहिणा राया मूर्ति सपरिवार ।।१५९॥ कि सोनिय सच्चपइन्नसेहरी एस इड़ विचितता आलचो मृीहि किं परियाणसि महाराय!॥१६०1. वो निस्संसयहियो सिरकयकरकमलसंपुडो मणइ । जणणी सचिय पन्नां जीइ पम्ओ तुमं सामि ! | लद्धपसरपि तहा भुवणत्तयसुहडविनडगसंहपि । हेलाइचिय भगं जेण तए नाह ! मोहवलं ॥१६॥ अह महया सदेणं मी परिकहइ तीए परिसाए । सामगीइ इमाए निबंधणं अम्ह एस नियो ॥१६३।। निवनीलपेमियो घायगोत्ति कलिऊण गाहिमओ रन्ना । पडिया य कत्तिया मह पासाओ तो मए भणिय॥ भावपडियनजिणमयदिक्खो हं तं सुयं नरिंदेण । जाणतणवि एवं पलावमित्रं विमुक्को है ।।१६५।। भुवणच्छेरयमुचरियरंजिअहियएण तं तहेब मए । सुगुरुपयते विहियं हिय च तं एवमावने ॥१६६।। इस सोई अचम्भुययेरम्गरसाउलाए परिसाए । मुरीहि परिकहिओ अणेगभंगीहि जिणधम्मो ॥१६७॥ वासियचीरसुव माणसेसु रंगो-ता कदवि लम्गो । जद्द पचनाभिमुद्दो पायं जाओ जणो सयो॥१६८॥ . . ततो भणति तं नरेन्द्रः संप्रति किं तव भवतु, स.मणति । दृष्टे तव पादपङ्कने यद्भवति तद्भवतु ॥१५॥ ततो मोचयित्वा यन्यान् संमान्य मणित्वा तं यक्षम् । स्वस्याने संप्राप्त मुखेन कारयति क्षणार्धन ॥१५॥ अय नित मतदाज्य नरपतेः । सार्मिकसम्माननपरस्य जिनधर्मनिरतस्य ॥१५॥ योग्यत्वं समास पुत्र राज्य स्थापयितुकामस्य । दीक्षाभिमुखस्योद्यानपालको विज्ञपयत्येवम् ॥१७॥ गुणरत्नाकरमूरिः समवन्तो देव ! नन्दनोद्याने । कृतसजनमनोहर्पः पुष्योत्कर्ष इव देवस्य ॥१५८॥ तस्मै कृतीतिदानोऽनुगम्यमानो नरेन्द्रवृन्दः । गत्वा वन्दते विधिना राजा सूरि सपरिवारम् ॥१५९।। वि स एव सत्यपविजोतर एप इति विचिन्तयन् । आलप्तः सुरिमिः किं परिजानाति महाराज!! ॥१६॥ ततो निःसंशयहदयः शिरःकृतकरकमलसंघटो भगति । जननी सेव धन्या यया प्रसूतस्त्वं स्वामिन् ॥१६१।। लम्भवमरमपि नया भुवनत्रयमुमक्निटनसहमपि । हेलयैव मग्नं येन त्वया नाथ ! मोहबलम् ॥१६॥ अय महता शन्देन मूरिः परिक्ययति तस्यां परिपदि । सामग्र्या अस्या निवन्धनमस्माकमेप कृपः ॥१६॥ नृपनीलपिनो मानक इति फलयित्वा ग्राहितो राज्ञा ! पनिना न कती मम पात्तिनो मया.मणितम् ॥१६॥ मावप्रतिपयजेनमनदीक्षानं तत् श्रुतं नरेन्द्रेण । जानताप्येतत् प्रलापमात्रं विमुक्तोऽहम् ॥१६५।। मुवनाश्वर्यमुचरितरजिनदयेन तत्तभव मया । मुगुरुपादान्ने विहितं हितं च तदेचमापनम् ॥१६॥ इति धुन्याऽन्यदमुनुवराग्यरसाकुलायां पर्पदि मूरिभिः परिकयिनोऽनकमन्निभिविनधर्मः ॥१६७] .

·.
।
+
मंतितिलयकहा।
२०१
विनवइ जहा सुगुरु ! इय तुह चरिएण देसणाए-य । सज्जो पित्तुमणाणवि पव्वज्ज अस्थि पडिबंधो।।
बुड्ढाई पियराइं कस्सवि अन्नस्म लहुयवचाई । अन्नस्स विहवभइणी अवचचिंतारिपी अन्नो ॥१०॥
इय सोउं भणइ निवो धणेण संवहइ जित्तिएणं जो । तम्मत्तं तस्त अहं देमि तओ सो जणो भणइः ॥
वादं अणुग्गहो एस अम्ह, विनवइ सूरिमह राया । जइ दिक्खाजोग्गो हं भवामि पउणो लहुंपितओ॥
सूरी पभणइ दिक्खामणोरहं सुपरलेण तुह नाउँ । अहमित्य आगओ ता सिज्झउ मणवैछियं तुम्ह ।।
तो वैदिऊण मूर्ति राया पत्तो. नियम्मि भवणम्मि । ठावइ रज्जे जोगं कुमरं अमरं अकामंपि ।।१७४।।
पन्चइटमण च जणं पडहयउग्घोसणाए वाहरि । दाऊण किमवि दविणं अन्नं अहिणवनरिंदाओ।
अंगीकारेऊणं तप्परिपालणरिहाण सविसेस । परिपालणमखिलंपि हु तं दिक्खाए कुणइ पउण।।१७।।
तेहिं समं तद अंतेउरेण अन्नेहिं पवरपुरिसेहिं । पडिवन्नो पव्वग्नं पालेउं तं च अणवज्ज ॥१७७॥
परिवज्जिय भत्ताई सहि समहिडिओ समाहीए । सबढे संपत्तो इहेब भरहम्मि सिज्झिहइ ॥१७८il
मंतितिलमोवि मंती समं नरिदेण गहियपव्वजो । उप्पन्नो सोहम्मे सिज्झिस्सइ पंचमम्मि भये ।।१७९॥
॥ इति पासण्डिप्रशंसायां मन्वितिलककथानकं समाप्तम् ।।
वासितचीवरेप्टिव मानसेषु रङ्गस्तथा कथमपि लग्नः । यथा प्रवज्याभिमुखः प्रायो नातो जनः सर्वः ।।
विज्ञपयति यथा सुगुरो ! इति तंव चरितेन देशनया च । सद्यो ग्रहीतुमनसामपि प्रव्रज्यामस्ति प्रतिबन्धः ।।
वृद्धी पितरौ कस्याप्यन्यस्य लघ्वपत्यानि । अन्यस्य विधवभगिनी अपत्यचिन्तर्णी अन्यः ॥१७॥
इति श्रुत्या भणति नृपो धनेन संवहति यावता यः । तन्गात्रं तस्मा अहं ददामि ततः स जनो भणति ॥
पाढमनुग्रह एपोऽम्मामु, विज्ञपयति सूरिमथ राना । यदि दीक्षायोग्योऽहं भवामि प्रगुणो लघ्वपि ततः ॥१७२॥
मूरिः प्रमणति दीक्षामनोरयं श्रुतबलेन तव ज्ञात्वा । अहमत्रागतस्तस्मात् सिध्यतु मनोवाञ्छितं तव ।।१७।।
तनो वन्दित्वा सूरि राना प्रामो निने भवने । स्थापयति राज्ये योग्यं कुमारममरमकाममपि ॥१७४।।
प्रजितुमनसं च ननं पटहोरोपणयाऽऽहृय । दत्त्या किमपि द्रविणमन्यदभिनवनरेन्द्रात् ॥१७॥
अगीकार्य तत्परिपालनाहाणां सविशेषम् । परिपालनमखिलमपि खलु तं दीक्षायां करो.
तः समं तथाऽन्त.पुरेणान्यैः प्रवरपरुपैः । प्रतिपन्नः प्रबन्यां पालयित्वा तां चानन यम् ।।
परिवर्य अत्तानि पष्टिं समधिष्ठितः समाधिना | सर्वार्थे संप्राप्त इहैव भरते सेत्स्यति ॥१-८॥ .
मन्त्रितिककोऽपि मन्त्री समं नरेन्द्रेण गृहीतप्रवन्यः । उत्पन्नः सौधमें संत्स्यति पञ्चमे भवे ॥१७९॥

·: चिंतामणी मणीण कल्पतरू तरुवराण जह पवरो। तह सम्मत्तं वृत्तं परं सवाणवि गुणाण॥१॥ पक्खीण पक्खिराओ सुराण इंदो गहाण जह चंदो। तह सम्मत्तं पवरं भणियं सव्वाणविगुणाण ||२|| अमयं जहा रसाणं नराण चको मुणीण गणनाहो । तह दंसणं पसत्यं जाणह सव्वापावि गुणाण ||शा ज सम्पत्तविउत्ता निवज पालिऊण जइकिरियं । गेविज्जपि हु पत्ता पुणोवि भमिरा भयमपार {itt नरयाइसु दुक्खाई सइंति असहाई इह जीवा । न य सि सिवगमण मोतु सम्मत्तसंपत्ति ॥५॥ सम्पत्तं पुण पत्ता अंतमुहुर्तपि जति मोखम्मि. । आसायणबहुलावि हु अवड्ढपरियट्टमज्झम्मि ॥६॥ तो अइयारविमुकं धन्ना पालंति केइ सम्मत्रं । धन्नाणमवि धन्नयरा जे ते जणयंति अन्नेसिं ११३७।। ॥समाप्तं सातिचारं सम्यक्त्वद्वारम् ॥ चिन्तामणिमणीनां कल्पतरुस्तरुवराणां यथा प्रवरः । तथा सम्यत्वमुक्तं प्रवरं सर्वेपामपि गुणानाम्।।१॥ पक्षिणां पक्षिरानः सुराणामिन्द्रो ग्रहाणां यथा चन्द्रः । तथा सम्यक्त्वं प्रवर भणितं सर्वेपामपि गुणानाम् ॥२॥ अमृतं यथा रसानां नराणां चक्री मुनीनां गणनाथः । तथा दर्शनं प्रशस्त मानीत सर्वेषामपि गुणानाम् ||३|| 'यत्सम्यक्त्ववियुक्ता निरवयं पालयित्वा यतिक्रियाम् । अवेयकमपि हि प्राप्ताः पुनरपि भ्रमिणो भवेऽपारे ॥४॥ नरकादिषु दुःखानि सहन्तेऽनिदुस्सहानीह जीवाः । न च तेषां शिवगमनं मुस्त्वा सम्यक्त्वसंप्राप्तिम् ||१|| सम्यक्त्वं पुनः प्रासा अन्तर्मुहूर्तमपि यान्ति मोक्षे । आशातनबहुला अपि ह्यपार्धपरिवर्तमध्ये ॥६॥ ततोऽतिचारविमुक्तं धन्याः पालयन्ति केचित्सम्यक्त्वम । धन्यानामपि धन्यतरा ये तज्जनयन्त्यन्येषाम् ॥७॥ मावा जम्

·अधुनाऽणुव्रतादिपरिपालनातीचारगुणदोपान् सदृष्टान्तान् स्पष्टं निष्टङ्कयानाहा-
जावजीवं जीवं थूल संकप्पओ-निरवराहं । मणवइकाएहिं सया न हणेई नो इणावेइ ॥१॥
जो आरंभ मोच्नु, सो इहइं-विजयचंदकुमरोव्व । अविरलं रजसिर लहिउँ सिवसंपयमुवेइ ॥२॥
तयाहिः-
अत्यि इह भरहवासे नपरं नामेण मंगलपुरंति । धरणिविलयाए तिलयं मंगलनिलयं नहपलंव ॥२॥
तत्यत्यि निवो रिउकरडिकरडतडपाडणिकसोंडीरो । सीहो इव जयसीहो चाईण संया फुसियलीहो ॥४॥
तस्सत्यि परमजा स्वेण रइव्व धरियगुणलजा । सीलेण जणियचोज्जा पीइमई नाम मयबज्जा ।।५।।
नियपहुपयडियभत्ती विसालकित्ती विसुद्धमणवित्ती । मइनिज्जियसुरमंती तस्स य मइसायरो मंती।।६।।
पीइमईपमुहाहिं भज्जाहिं समनिओ विसयसोक्खं । अणुहवइ सुरवई इव अच्छरसाहिं सह सयावि ॥७॥
अह अनया कयाई अत्याणगयस्स तस्स नरनइणो । मत्थयकयसिद्धत्यो पुत्थियहत्यो सुत्रीसत्यो ॥८॥
गयणाओ अवयरिओ सियवसणधरो सरोयदलनयणो । पुरिसोससिसमवयणो पुरोठिओनसयं मयणो।।
तो रना उट्टे आसणदाणाइविणयपडिवत्तिं । काऊणं परिपुट्ठो कुसलपउत्तिं भणइ सोचि ॥१०॥
कुसलमलं मम नरवर ! पसत्यतित्याण वंदणरयस्स । संपड जिणिदविबे सम्मेए वंदिउ चलिओ।११॥
ओइन्नो तं दडे साहम्मियपीइपरवसो एत्य । पभणइ साहसु कज्ज सज्जो साहेमि जेण तयं ॥१२॥
नरपतिरुवाच:-
सुयणाण.दसणं चिय कल्लाणं जं इहोयरतेण । तं साहियमेव तए पओअणेणं किमनेणं १ ॥१३।।
1
यावजीवं नीयं स्थूलं संकल्पतो निरपराधम् । मनोवचःकायैः सदा न हन्ति नो घातयति ॥१॥
य आरम्भं मुक्त्वा, स इह विनयचन्द्रकुमार इव । अतिविपुला रान्यश्रियं लब्ध्वा शिवसंपदमुपैति ॥२॥
अस्तीह भरतवर्षे नगरं नाम्ना मगलपुरमिति । धरणिवनितायास्तिलकं मङ्गलनिलयं नमस्तलमिव ।।३।।
तत्रास्ति नृपो रिपुकरटिकरटतटपाग्नैकशौण्डीरः । सिंह इव जयसिंहस्त्यागिनां सदा मृष्टरेखः ॥४॥
तम्यास्ति प्रवरमाया रूपेण रतिरिव धृतगुणलज्जा । शीलेन जनिताश्चर्या प्रीतिमती नाम मदवर्ना ॥५॥
निजप्रमुप्रकटितमक्तिविशालकीर्तिर्षिशुद्धमनोवृत्तिः । मातनिर्मितसुरमन्त्री तस्य च मतिसागरो मन्त्री ॥६॥
प्रीतिमतीपमुसामिार्यामिः समन्वितो विषयसौख्यम् । अनुभवति सुरपतिरिवाप्सरोमिः सह सदापि ॥७॥
अथान्यदा कदाचिदास्थानगतस्य तस्य नरपतेः । गस्तककृतसिद्धार्थः पुस्तिकाहस्तः सुविश्वस्तः ॥८॥
गगनादवतीर्णः सितयसनर्धरः सराजदलनयनः । पुरुषः शशिसमयदनः पुरः स्थिती नु स्वयं मदनः ॥९॥
ततो रामोत्थायासनदानादिविनयप्रतिपत्तिम् । कृत्वा परिपृष्टः कुशलप्रवृत्तिं भणति सोऽपि ॥१०॥
कुशलमलं मम नरवर ! प्रशस्ततीर्थानां वन्दनरतस्य । संप्रति जिनेन्द्रबिम्बानि सम्मेते वन्दितुं चलितः ।।
अवतीर्णस्त्वां दृष्ट्वा साधर्मिकप्रातिपरवशोऽत्र । प्रमणति कथय कार्य सद्यः साधयामि-येन तत् ॥१२॥
सुजनानां दर्शनमेव कल्याणं यदिहावतरता । तत्साधिनमेव त्वया प्रयोजनेन किमन्येन ? ॥१३॥

·सुपासना-चरिश्रमि- इत्यंतरम्मि मइसागरेण गुरुविणयपुव्क्य भणियं । जइ कुलकुमुयाणंदो नरवहणो नंदणो होई ॥१४॥ तो लट्ठ संजायई सहलं तुह दंसर्णपि अम्हाणं । तो भणियं सिद्धण सिझंतु मणोरहां तुम्हः॥१५॥ अभिमंतिऊण तेणे पूयफल अपिऊण भणियं च । पीइमईए दिज्जसु जह पुत्तो होइ लहु तीए १६|| इच्चाई जंपिऊण उप्पइओ नहयलम्मि सो सिद्धो । देवीए फलं असियं जाओ पुत्तोचि समयम्मि ॥१७॥ वद्धावणय बहुवित्थरेण काऊण विजयचंदोति । मासम्मि गए नाम पइट्टिय रायभइणीहि ॥१८॥ सियपक्खससहरो इवं कलासु देहे य उवचयं लहई । तो सयलकलाकुसलो जाओ 'थेवेहिवि दिणेहिं ।। अह अन्नया तुरंगमवाहणहे गएण कुमरेण । दिही मुणी निविटो तवतणुयगो जियाणगो ॥२०॥ नामेणं मुणिचंदो चउनाणी भवियकुमुयवणचंदो । नमिऊणं सो जंपइ लद्धासीसो विसेसेण ॥२॥ देवगुरुधम्मतत्तं कहेमु मह नाह ! बहुयपुहि । पत्तो तमिह महायस! मरुपहिएणेव कमलसरं ॥२२॥ हिमहारहसियसियदसणकिरणारंछोलिविच्छुरियवयणो । अह पभणइसो साहू रायसुयं सुणसु उवउंचो ॥ तद्यथा- दुद्वारसदोसपसरु जसु वयणि ण विजइ, कामिणिलडहकडक्सतिक्खसथिहिं जु न भिज्जइ । जुन कहिपि करि करइ किंपि पहरणु रणरंगिड, जिणि दिउणवि गलइ पाउ भवसयसंवग्गिउ ॥२४॥ 'सो तुम्ह देवु जिणवरु सरणु भवभयदुत्थगलत्थियई, आजम्मु जम्मजरवज्जियउ चीयराज सिवपत्थियई । जसु न घरणि मणहरणि सरणि निरु निरयनिवासह, जसु न खित्तु हलमुसलसत्थु चिंतवि घरवासह ।। अत्रान्तरे मतिसागरेण गुरुविनयपूर्वकं भणितम् । यदि कुलकुमुदानन्दो नरपतेर्नन्दनो भवति ॥१४॥ ततः सुन्दर सजायते सफल तव दर्शनमप्यस्माकम् । ततो भणितं सिद्धेन सिध्यन्तु मनोरथा युष्माकम् ॥ अभिमन्त्र्य तेन पूगफलमर्पयित्वा भाणितं च । प्रीतिमत्यै दीयतां यया पुत्रो भवति लघु तस्याः ॥१६॥ इत्यादि जल्पित्वोत्पतितो नभस्तले स-सिद्धः । देव्या फलमशितं जातः पुत्रोऽपि समये ॥१७॥ वर्धनकं बहुविस्तरेण कृत्वा विजयचन्द्र इति । मासे गते नाम प्रतिष्ठितं राजभगिनीभिः ॥१८॥ सितपक्षशशधर इव कलासु देहे चोपचयं लभते । ततः सकलकलाकुशलो जातः स्तोकैरपि दिनैः ॥१९॥ अथान्यदा तुरङ्गमवाहनहेतोर्गतेन कुमारेण । दृष्टो मुनिनिविष्टस्तपस्तन्वङ्गो जितानङ्गः ॥२०॥ नाम्ना मुनिचन्द्रश्चतु नो भविककुमुदवनचन्द्रः । नत्वा स जल्पति लञ्चाशीविशेपेण ॥२१॥ देवगुरुधर्मतत्त्वं कथय मम नाथ! बहुपुण्यैः । पाशत्वमिह महायशः! मरुपथिकनेव कमलसरः ॥२२॥ हिमहारहसितसितदशनकिरणपतिविरितवदनः। अथ प्रभणति स सीधू राजसुतं शृणुपयुक्तः ॥२३॥ दुष्टाष्टादशदोषप्रमरो यस्य वचने न विद्यते, कामिनीरम्यकटाक्षर्ताक्ष्णशस्त्रैयों न भियते । यो न स्वापि करे फरोति किमपि प्रहरणं रणरङ्गितः, येन दृष्टेनापि गलति पापं भवशतसंवर्गितम् ॥२४॥ म युमार्फ देवो जिनवरः शरणं भवभयौःस्थ्यनाशार्थिनामाजन्म जन्मजरावर्जितो वीतरागः शिवप्रस्थितानाम्। यस्य न गृहिणी गनोहरणी सरणिनिश्चितं निरयनिवासस्य, यस्य नक्षेत्रं हलमुसल शस्त्रं चिन्तापि गृहवासस्य ।। गण गानेग । २ ग. संमणि।

·२१३ . - विजयचंदकहा। जसु न दविणधणकणसमिद्धिसंबंधु समुद्धरु, जु नवि जीवदयपमुहपवरु वउ खंडइ दुद्धरु । समसन्तुमित्तु छन्जीवहिउ भवसायरदुत्तरतरणु, सइ विहिविहारकरणुजमिउ होउ सुगुरु तुमह सरणु ॥ जहिं सचराचरजीवरक्ख अणवरय विहिज्जइ, अलियकलिंउ जहि कहिवि नवि य वयणुवि जैपिज्जइ ।। जहिं परकीउ अदिन्नु तिणुवि मणसा न लिजइ, जत्थ परस्थीसत्थु रयणिभोयणुवि चंइज्जइ ॥२७॥ सो धम्मु रम्मु भवभयहरणु सरणु असरणह होउ तुहु । जिणनाहकहिउ जयजीवहिउ सासयसिरिवि जु देइ सुहु ॥२८॥ इय एवमाइ मुणिणा धम्मो कहिओ सवित्थरो तत्थ । कुमरेण पडिवनं सम्पत्तं तह इमे नियमा ॥२९॥ अवराहवज्जियाणं संकप्पेण तसाण पागवहं । जावज्जीवं मंसं .पंचुंबरिमाइ वन्जेमि ॥३०॥ इय अंगीकयनियमो नियगिहपत्तो करेइ जिणधम्मं । अह अन्नयावहरिओ हएण विवरीयसिक्खेण॥३१॥ विषडाडवीए पडिओ नडिओ तण्डाए कंगयपाणो । परिसंततुरयवयणाओ झत्ति अवणेइ जा कवियं ।। तो सहसा सो मुक्को पाणेहि दुज्जणोत्ति कलिकण । मुच्छानिमीलयच्छो पडिओ कुमरोवि घरणीए । मा चिटइ ता दिटो पुलिंदमिहुणेण किंचिसचिट्ठो । सीयपवणेण जाओ सलिलं सन्नाए पत्थितो।।३४॥ . तत्तो य पुलिंदीए कुओवि हिमसिसिरनीरमाणे । सित्तो उढेऊणं पियइ जलं तमलममयंव ॥३५॥ तत्तो य महुं मंस उवणीयं तेहिं भोयणनिमित्त । न य भक्खइ कहवि तयं कुमरो पडिवन्ननियमधुरो ॥ महुं मंस मोत्तूणं फलकंदाई न विज्जए- इत्थ । इय कहिएवि न असइ तो ताई गयाई त मोत्तुं ॥३७॥ यस्य न द्रविणपनकणसमृद्धिसंबन्धः समुधुरः, यो नापि जीवदयाप्रमुखप्रवरं व्रतं खण्डयति दुर्धरम् । समशत्रुमित्रः पइजीवदितो दुस्तरभवसागरतरणः, सदा विधिविहारकरणोद्यतो मवतु सुगुरुयुष्माकं शरणम्।। यत्र सचराचरजीवरक्षाऽनवरतं विधीयते, अलीकलितं यत्र क्वापि नापि च वचनमपि जल्प्यते । यत्र परकीयमदत्तं तृणमपि मनसा म लायते, यत्र परस्त्रीसायों रजनिभोजनमपि त्यज्यते ॥२७॥ स धर्मो रम्यो मवभयहरणः शरणमशरणानां भवतु युष्माकम् । जिननाथकथितो जगजीवहितः शाश्वतश्रियमपि यो ददाति सुखम् ॥२८॥ इत्येवमादिभनिनाव: कार्थतः सविस्तरस्तत्र कुमारण प्रतिपन्न सभ्यस्त्वं तय मिपमा २९ अपराधवर्जितानां संकल्पेन सानो प्राणवधम् । यावजीवं मांस पञ्चोदुम्बरादि वर्नयामि ॥३०॥ इत्यहीकृतनियमो निजगृहप्रासः करोति जिनधर्मम् । अथान्यदाऽपहृतो हयेन विपरीतशिक्षेण ॥३१॥ पिकटाटव्यां पतितो मटितम्तृष्णया कण्ठगतप्राणः । पारिश्रान्ततुरगवदनान्मटित्यपनयति यावत्काविकाम् ॥ ततः सहसा स मुक्तः प्राणैर्दुर्जन इति कलीयत्वा । मूनिमीलिताक्षः पतितः कुमरोऽपि धरण्याम् ॥३३॥ यावत्तिष्ठति तावद् दृष्टः पुलिन्दमिथुनेन किञ्चित्सचेष्टः । शीतपवनेन जातः सलिलं संज्ञया प्रार्थयमानः ॥ ततश्च पुलिन्द्या कुनोऽपि.हिमशिशिरनीरमानीय । सिक्त उत्थाय पिबति जलं तदलममृतमिव ॥३॥ तनश्च मधु मांसमुपनीनं ताभ्यां मोननानिमित्तम् । न च भक्षयति कथमपि तत्कुमारः प्रतिपन्ननियमधुर्यः ।।

·सुपासना हचरिअस्मि- लेसि अपचियंतो छुहाए परिपीडिओ अरनम्मि । सो भमइ नेय पावइ तहाविहं मूलकंदाई ॥३८॥ जह तह कवि मयाण मंसाई मिगाइयाण सुलहाई । लम्भंति महणि य किंतु तेसु ने मणंपि सो कुणइ ॥ जा ता नवमदिवसे मिगयागयगयपुरेसनरवइंगो। सिन्नं पसरियमिचो कुमरं पिच्छेइ सो राया ॥४०॥ तरुछायाए निविष्टुं मुसिट्ट, सोवि तं निवं नाउं । अन्भुट्टिय पणमेई रना नामओ जहा तिसिओ॥४॥ पालिकरवाउ नीरं पाएर पुच्छिओ कओ एत्य । कुमरोवि कहइ सव्वं राया तो अप्पए तुरयं ॥४२॥ नियआसवारसहिये पेसइ जत्यच्छए नियावासो। कयमज्जणो य मुंजइ रायनिओगेण सो तत्थ॥४३॥ तो वीयदिणे राया कुमर आहेडयत्थमडवीए । तुरयारूढ आउहपाणिं सह अप्पणो नेइ ॥४४॥ चदिसिपसरियनियआसवारवारेण खेडिउँ सुडिए । मियससयम्यराई गरुयरगत्ताए खिबिऊण ॥४५ एकदिसाए राया कुमरो वीयाए ठाविओ तेण । नीहरमाणे जीवे विधई घाणेहि नरनाहो ॥४६॥ अह कुमरदिसाहुत्तं पसुणो वचंतए निएउण | राया भगइ कुमारं हणसु इमे मा उपेहेहि ॥४७॥ तो भणइ विजयचंदो नाहं जीवे हणामि गयदोसे । तुम्हंपि न जुत्तमिणं नयसारपहुत्तजुत्ताण ॥४८॥ तो चिंतइ नरनाहो कावि अपुव्वाइमस्सिमा भणिई। तो तं पभणइ किं तं न होसि नणु खत्तियकुमारो? ॥ सो भणइ नरवरेसर! हणति जीये विणावराहं जे । ते सोयरियपमुहा खत्तियपुत्तत्ति तुम्ह मया ॥५०॥ तो सस्स वयणविणयाइएहिं हिययम्मि रजिमो राया । तचित्तपरिक्सत्यं विसेसमओ कुणइ एवंति ॥५१॥ मधु मांस मुक्त्वा फलकन्दादि न विद्यतेऽत्र । इति कथितेऽपि नाश्नाति ततस्ता गतौ तं मुक्तवा ॥३७॥ तयोरसंघटितः क्षुधा परिपीडितोरण्ये । स भ्रमति नैव प्राप्नोति तथाविधं मूलकन्दादि ॥३॥ यथा तथा कथमपि मृतानां मांसानि मृगादिकानां सुलमानि । लभ्यन्ते मधूनि च किन्तु तेषु न मनोऽपि स करोति।। यावत् तावद् नवमदिवसे मृगयागतगजपुरेशनरपतेः । सन्यं प्रस्तमितः कुमारं पश्यति स राना ॥४०॥ नरुच्छायायां निविष्टं शुष्कौष्ठं, सोऽपि तं नृपं ज्ञात्वा । अभ्युत्याय प्रणमति राज्ञा ज्ञातो यथा तृपितः ॥४१॥ पालिफरवाद नीरं पाययित्वा पृष्टः कुतोऽन । कुमारोऽपि काययति सर्व राजा ततोऽर्पयति तुरगम् ॥४२॥ निजाश्ववारसहितं प्रेषयति यत्रास्ते निजावासः । कृतमन्जनश्च मुझे राजनियोगेन स तत्र ॥४३॥ तनो द्वितीयदिने राना कुमारमाखेटकार्थमटन्याम् । तुरगारूदमायुधपाणि सहात्मना नयति ॥४४॥ पतुर्दिश्यन्तनिनाश्चवारबारेण सेटयित्वा तुडितान् । मृगशशशुकरादीन् गुरुतरगर्ते क्षिप्त्वा ॥४५॥ एकदिशि राजा कुमारो द्विनीयस्यां स्थापितम्तेन । निःसरतो जीवान् विध्यति वार्नरनाथः ॥४६॥ अय कुमारदिगभिमुख पशून् ब्रतो दृप्या । राजा मणति कुमारं जहीमान् मोपेक्षस्व ॥१७॥ तनो मपति विजयचन्द्रो नाहं हन्मि गतदोषान् । युष्माकमपि न युक्तमिदं नयसारममुत्वयुकानाम् ॥४८॥ ततचिन्तयति नरनाथः फाप्यपूर्वाप्रपेयं मणितिः । ततप्नं प्रभणति कि त्वं न भवसि ननु क्षत्रियकुमारः। ॥ स भगति नरवरेश्वर मन्ति बीवान् विनापरावं येते शौकरिकपमुखाः क्षत्रियपुत्रा इति युप्माकं मताः ।। सतम्तम्य यरनविनयादिदिये रजितो रामा । तचित्तपरीक्षार्थ विशेषतः करोत्येवामिति ॥३१॥ 4

·L
विजयचेदकहा।
तस्सग्गे मिगमेगं धरिउ पमणेइ हणह रे ! एयं । अन्नह तुह सिरमसिणा निएण हत्येण छिदिस्सं ॥२२॥
तो निववयणं सोउं चिंतइ कुमरो अहो ! इमो मूहो । जीवंतस्सवि सीहस्स कैसरे लुणिउमीहेइ ॥२३॥
अकयवराहं हरिणाइपसुगणं जइ अहं न मारेमि । तो कि इमस्स जुत्तं वोत्तुं एवंविह, किंतु ॥५४॥
उवयारी मज्झ इमो असपनसचिटिओवि दयठाणं । पिन्छामि ताव एवं चिंतिउं पडिभणइ तं एवं ॥५५॥.
जं तुह जुत्तं तं कुणसु ताव नाई हणेमि मिगमेयं । मणवायाफारहिं अवराहविवजियं दीणं ॥५६॥
तपि करेमि महायस ! जइ किर मरण न होइ कइयावि ! इयरावि हु मरियच्चे को नियमधुरं परिचयह ? ॥
अनिलंदोलिरकमलिणिकमलदललग्गजललवचलाण । पाणाण कए तुज्झवि परपाणविणासणमजुत्तं ।।५८।।
यतः--
किं एनो लजणयं उत्तमपुरिसाण जीवलोगम्मि । जं पहरिज्जइ दीणे पलायमाणे पमत्ते वा ? ॥५९॥
लज्जति महासत्ता पहरणमुग्गीरिऊण ईसिपि । पिच्छंता पुरओ वेरियंपि मुकाउहं दोणं ॥६॥
सुझुवि कयावराहे पहरंति न उत्तमा अपहरते । मन्नति कलंक नियकुलस्स अग्गप्पहारित्तं ॥३१॥
जं पुण सोमसहावेसु निरवराहेसु-नस्समाणेसु । तणमित्ताहारजिएसु पहरणं तं महापावं ॥३२॥
एह धम्मुपरमत्यु कहिज्जइ, जे परपीडि होइ ते न किन्नइ ।
जो परपीड करइ निश्चिंतउ, सो भवि भमइ दुक्खसंतत्तउ ॥६३।।
सव्वेवि दुक्खभीरू सव्येवि सुक्खाहिलासिणो सत्ता । सव्वेवि जीवणपिया सव्वे परणाउ वीहति ।।
तस्याने मृगमेकं धृत्वा प्रभणति जहि रे! एतम् । अन्यथा तव शिरोऽसिना निनेन हस्तेन छत्स्यामि ॥१२॥
ततो नृपवचनं श्रुत्वा चिन्तयति कुमारोऽहो! अयं मूढः । जीवतोऽपि सिंहस्य केसरांल्लवितुमीहते ॥५३॥
अकृतापराधं हरिणादिपशुगणं यद्यहं न मारयामि । ततः किमस्य युक्तं वक्तुमेवंविधं, किन्तु ॥१४॥
उपकारी ममायमसमञ्जसचेष्टितोऽपि दयास्थानम् । पश्यामि तावदेतचिन्तयित्वा प्रतिमणति तमेवम् ।।५५॥
यत्तव युक्तं तत्कुरुप्प तावन्नाहं हन्मि मृगमेतम् । मनोधाक्कायरपराधविवर्जितं दीनम् ॥१६॥
तदपि करोमि महायशः! यदि फिल मरण न भवेत्कदापि । इतरथापि खलु मर्तव्ये को नियमधुरां परित्यजेत् ।।
अनिलान्दोलनशीलकमलिनीकमलदललग्नजललवचलानाम् । प्राणानां कृते तवापि परप्राणविनाशनमयुक्तम् ।।
किमिनो लज्जाजनकमुत्तमपुरुषाणां नीवलोके । यत्प्रहियते दीने पलायमाने प्रमत्त वा ? ॥१९॥
लज्जन्ते महासत्त्वा प्रहरणमुद्रीयेपदपि । पश्यन्त. पुरतो वैरिणमपि मुक्तायुधं दीनम् ॥६॥
सुष्वपि कृतापराधे प्रहरन्ति नोत्तमा अप्रहरति । मन्यन्ते कलङ्क निजकुलस्याग्रप्रहारित्वम् ॥६॥
यत्पुनः सोमस्वभावेषु निरपराधेषु नश्यत्सु । तृणमात्राहारजीवितेषु पहरणं तद् महापापम् ॥६२॥
अयमेव धर्मपरमार्थः कय्यते, यन् परपीडा भवेत् तन्न क्रियते ।
यः परपीडां करोति निश्चिन्त , स भवे भ्रमति दु.वसंततः ॥६॥
सर्वेऽपि दु.खभीरवः सर्वेऽपि सौम्याभिलाषिण सत्त्वा । सर्वेऽपि जीवनप्रियाः सर्वे
परणाद्
चिभ्यति ॥१४॥

·२१४ मुपासनाहचरिधम्मि- अधु असारउ आयेरु बंधु तणु रोगि किलंतर, आवइ जररक्खसि दुरंत जम्मु एइ तुरंतउ । नत्यि मुक्तु संसारि किंपि दयधम्मि पयहि, पंचह दिवसह रेसि राय ! में मारि पयहि ॥६५॥ इयएवमाइअममोवमएहिं वयहिं करुणसारहि । अवणे मोहविस निवोचि विहिओ दयाहारो ॥६६॥ सम्भवपणविणयाइतोसिओ नरवई विजयचंदें । नियतणय पिव सामेउमप्पणा देइ सप्पणयं ॥६७१ नियपणइणीए पुत्तं पउमिणिनामाए पट्टदेवीए । सन्वाण पञ्चक्खं जुबरायपयम्मि संघइ ॥६॥ भणई पारद्धीए पावसमिद्धीइ होउ मह नियमो । तुह कुमर ! धम्मबंधच ! पभाषओ परमकारुणिय ! ॥ नियनयरं संपत्तो कुमारलंभेण हरिसिओ राया। कारावइ कारामायणाइ वद्धावणयमपुव्वं ॥७०|| पिहुपासायरईसगमेगं तह तुरयरहवराईयं । राया देइ कुमारस्स सोवि लिहिऊण विन्नति ॥१॥ पेसइ नियसब्बसरूवगोयर तुरियपुरिसपासम्मि । नियविरहदुत्थियाणं सुत्थत्यं जणणिजणयाण ||७२॥ अह अन्नया कया िहु पासम्मि परिहिए कुमारम्मि । रयणीए अद्धरते राया निदाए विगमम्मि॥७३॥ निमुणइ फरणयरसरं नपरवहिं इत्यिपाए, तो भणइ । सुद्धि लहाविऊण कुमार! मह कहसु लहु ततो॥ आएसोत्ति भणित्ता खग्गसहामो विनिम्गओ वाहि । लंबित्ता पायारं विज्जुक्खित्तेण करणेण ॥७२॥ ता जाव मसाणते सराणुसारेण वचई कुमरो । पन्जलियजलणकुंडे खिवमाणं मंसखंडाई ॥७॥ जोइयमेयं पेच्छइ सलक्खणित्यीए ऊस्मंसाई । उक्कतं सियकत्तियाए विरसं रसंतीए ॥७७॥ अधोऽसासेऽस्थिरो पन्धुस्तनू रोगेण क्लान्ता, आयाति जराराक्षसी दुरन्ता जन्मति त्वरमाणम् । नास्ति सौख्यं संसारे किमपि दयाघमें प्रवर्तत्व, पञ्च दिवसानि तिष्ठसि राजन् ! मा मारि प्रवर्तय ॥६५॥ इत्येवमाधमृतोपमैर्वननैः कल्यासारैः । अपनीय मोहविष नृपोऽपि विहितो दयाघारः ॥६६॥ सद्धर्मवचनविनयादितोपितो नरपतिविजयचन्द्रम् । निजतनयमिव क्षमयित्वाऽऽमना ददाति सप्रणयम् ॥६॥ निनप्रणयिन्यै पुत्रं पद्मिनीनामायै पदेय । सर्वेषां प्रत्यक्ष युवराजपदे संस्थापयति ॥६॥ भणाति पापद्धेः पापंसमृद्धर्भवतु मम नियमः । तव कुमार ! धर्मवान्धव ! प्रमावतः परमकारुणिक ! ॥९॥ निजनगर संप्राप्तः कुमारलामेन हर्षितो राजा । कारयति कारामोचनादि वर्घनक्रमपूर्वम् ॥७०॥ धुपासादावतंसम्मकं तया तुरगरयवरादिकम् । राजा ददाति कुमाराय सोऽपि लिखित्वा विज्ञप्तिम् ॥७१॥ - पयति निनस्यरूपगोचरा त्वरितपुरुषपार्थे । निनावरहदुःस्थितयोः सौस्य्या जननीजनकयोः ।।७२|| अथान्यदा कदापि मनु पाच परिस्थिते कुमारे । रजन्यामर्धरात्रे राजा निद्राया विगमे ॥७३॥ गोति करातरम्परं नगराहिः स्त्रियाः, ततो भणति । शुद्धिं लम्मायित्वा कुमार ! मम फयय लघु ततः ॥ भादेश इति भनित्या सद्सहायो विनिर्गतो यहिः । लाहित्या प्राकारं विद्योलिनेन करणेन ॥७॥. तनो यावन् श्मशानान्ते स्वरानुसारेण प्रजति कुमारः । प्रज्वलितजननकुण्डे क्षिपन्तं मांसखण्यान ।।६।। योगिनमकं पश्यनि सलक्षागनिया ऊमांसानि । उन्लन्टं शितकर्या विरसे रसन्त्याः ||७७॥

·विजयचदकहा।
२१७
तो करुणारसरसिओ कुमरो पभणेइरे स्मिारद्धो। चंडालाणविणुचिओ रमणिवहो लिंगिएणावि ७८||
अह भीगोवि
हु पभणदमा पिग्मंकुणसु सुणसु महवयण विरलक्सणधरनारीनराण अरूण मंसाण||७९॥
अट्टोत्तरसंडसएदि मंतपूएहिं हुयवहे हुणिए । सिझेइ चेयवरो सिद्धणाभो मह स इन्हि ॥८०॥
जइ पुण जायइ विगं तो मं मारेइ एस निभंतं । भणइ कुमारो तहवि हु वराइयं मुंच लहु एवं ॥८॥
नियऊरूण कप्पिय जेण समप्पेमि मंसखंडा । तो सो तोसबसगओभणइ इमं साहु साहसिय !.॥८२॥
तुह सरिमाण अलंभे निग्विणमेयं मए समायरिय । ता मुक्कञ्चिय एसा कुणसु लहुं जं तएभणियं ॥८३॥
जह साहसिकरसिओ कुमरो ऊरूण मंसखडाई । करकेलियकत्ति उक्कत्तिऊण जोगिस्स अप्पेइ ॥८४॥
ता जाय तस्म सिद्धो चेडयराया भणेइ तो कुमरं । तुह साहिजेणं चिय एयस्स वस अहं पत्तो ।।८।।
ता तुज्झ एस चेडो अहं तु तुह चेडयम्सचेडोत्ति । सुमरेयव्यो कज्जे साहसघणधणिय ! इय वोक्तुं ॥८६॥
जामो सो अदिस्सो जोईवि हु तवणेऽपणेऊण । संरोहणीए गारुडमत दारं च तस्स गओ ।।८७॥
कुमरोवि बालकलिओ असलियरलिओ तमो समुञ्चलिओ । पत्तो निवस्स पासे दसइ कन्नं, तओ रन्ना ।।
पुट्ठा यह युमरेणं आणीया, कहइ सा जहादिटुं । तो कुमरं आरोविय अंम्मि सगग्गय भणइ ।।८९।।
माणिवे हि उवलं कह एय सिल्लियं लए वन्छ ! । 'मुद्धिं लहाविऊणं कहसुत्ति पयपिएवि मए ? ॥१०॥
तं च मझ पाणा तं सग्णमिमस्स माझ रोयस्स । नयर रटं च इमं तुह कुसले कुसलमुव्यहइ ॥९१॥
तत करणारसरमित कुमार प्रमणति रे किमारय । चाण्डालतनामप्यनुचितो ग्मणीवघो लैङ्गिकेनापि ॥
अथ भातोऽपि सल प्रभागनिमा विघ्न कुरु शृणु मम वचनम् । वरलक्षणधरनारीनराणामूरूमा मासानाम् ।।
अष्टोत्तरशतापण्डमन्त्रतर्हतबहे हुते । सिध्यति चेटकार सिद्धप्रायो मम स इदानीम् ।।८०॥
यदि पुनर्मायते विनस्ततो मा मारयत्येय निर्धान्तम् । मणति कुमारस्तथापि हि रानी मुञ्चलवेताम्॥८१॥
निनोवा कप्त्वा येन समर्पयामि मासखण्डानि । तत स तोपरागतो भणतीद साधु साहसिक ! ॥८॥
तब सदृशानामगमे निणमेतन्मया समाचरितम् । तम्मान्मुक्तवैषा कुरु लघु यत्त्वया माणितम् ।।८।।
अथ साहमकरसिक कुमार ऊोर्मासखण्डानि । करक लितकर्तरीक उत्कृत्य योगिनेऽपयति ॥४॥
ताघद्यावतम्य सिद्धश्चरफराजो भणति तत कुमारम् । तव साहाय्येनौतम्य वशमह प्राप्त ॥८५
तम्मात्तप चटोटं तु तप चेटस्य चेद इति । स्मतव्य कार्य साहसघनवनिक ' इत्युक्त्या ॥८६॥
जात सोऽदृश्योयोग्यपि खल तनणानपनीय। सरोहण्या गारटमन्त्र दत्त्वा च तस्मै गन ॥७॥
कुमारोऽपि मालाकलितोऽम्यूलितललिनम्तत समुच्चीलत ! प्राप्तो नृपस्य पार्चे दर्शयति कन्या, ततो राज्ञा ॥
पृष्टा कम कुमारणानीता, कथयति सा यथादृष्टम् । तत कुमारमारोप्याथे सगट भाति ॥८॥
माणिस्यस्पल. कथमेप बीतस्त्रया वरम ! । 'शुद्धिं लम्मयित्या कथय' इति प्रजल्पितेऽपि मया ॥१०॥
त्यमेव मम प्राणाम्त्वं शरणमस्य मम रोकम्य निगरं राष्ट्र चेद तत्र कुशले कुशलमदहति ॥११॥

·२१८ सुपासनाह ह-चरिअम्मि- न य अंगंगीभावेण परिणएऽनन्नसरिसजिणधम्मे । जुत्तं मणुयत्तं सिवसु हकसम संसए खिविंउ ।।९२।। अहवा जुत्तांजुत्तं जाणइवच्छो तहावि नो तुमए । इय काय मह पत्थणाए कइयावि, तो कुमरो ॥१३॥ काऊण अंजलि मत्थयम्मि जंपइ पमाणमाएसो । अह भणइ निवो कनकासि तुमं कहब क्समिम ।।९४॥ सा नमिर्ड भणइ इह कमलायर सेटिणो अहं धूया। कमलसिरी नामेणं रममाणी उबवणसंतो ॥९५|| दिहा तेण तओ मं करे गहेऊण गयणमुप्पइओ । पत्तो मसाणमझं विनत्तपिओ परं पुधिं ॥९६॥ नुहदुसहविरहहुयवहजालोलिपलीवियाई हिययाई। पावंतु निघुई सिटिसयणवनस्स इय भणिउं ॥९जी निम्भिवभिचसहिया विणिवेसियमाणसा कुमारम्मि । तणुमित्तणं कन्ना पट्टविया पिउगिहे रन्ना ।।९८॥ . तं दद्रुणं सहसा राहुविमुकंव इंदुणो विवे । सिटिमुहं विप्फुरियं सायरमवगूहिउ तत्तो ।।९।। सविसेसं सम्माणिय वे नियभिच्चे विसजए सिट्टी। जणणीपमुहजणेणवि हरिसेणालिंगि भणिया।।१०।। वच्छे ! तुहविरहानलसंतत्तमणेहिं दीणवयहिं । चउजामावि हु रयणी जामसहस्सोवमा गमिया ॥१०॥ रोमंचंचियगत्ता पपडती कुमरगुणगणुकरिसं । सव्यं तं वित्तंतं परिपुटा सिट्ठिणो कहइ ॥१२॥ तो अवगयत्तचित्तो वे सिट्टी भणइ तेण तुह् यच्छे । सकुड़वपरियणस्सवि मह जीवियनिधिसेसाए । रखतेणं पाणे जं विहियं तस्स नत्थि पडियारो। तो दापवाऽयस्सं तस्स तुम होउ इय ताव ।।१०४॥ रयणपडिपुष्णयालं पभायसमयम्मि ढोइउं तत्तो । सिट्टी कयप्पणामो संथुणइ नरेसरं एवं ॥१०५॥ धन्नो सो एस जणो मुपुन्नपुंजोय नाह ! जस्स तुमं । दुरियावहरणसंपयसंपायणजग्गिरो सययं ॥१०६|| न चाहाहीमायेन परिणतेऽनन्यसदृशजिनधौ । युक्तं मनुजत्वं शिवसुखक्षम संशये क्षेप्तुम् ॥१२॥ अथवा युक्तायुक्तं जानाति वत्सस्तथापि नो त्वया । इति कर्तव्यं मम प्रार्थनया कदापि ततः कुमारः।।९।। 'कृत्वाऽजलिं मस्तके जल्पति प्रमा देशः । अथ भणति नृपः कन्यां काऽसि त्वं कथं वा व्यसनामिदम् ।।९४ सा नत्वा भणतीह कमलाकरश्रेष्ठिनोऽहं दुहिता | कमलश्रीर्नाम्ना रममाणोपयनस्यान्तः ॥९॥ दृष्टा तेन ततो मां करे गृहीत्वा गगनमुत्पतितः । प्राप्तः श्मशानमध्यं विज्ञपितमितः पर पूर्वम् ॥१६॥ • त्वदुःसइविरहहुतवृहज्वालालीपदीपितानि हृदयानि ! प्राप्नुवन्तु निर्वृति श्रेष्ठिस्वजनवर्गस्येति भणित्वा ॥ नि त्यभृत्यसंहिता विनिवेशितमानसा कुमारे । तनुमानेण कन्या प्रस्थापिता पितृगृहे राज्ञा ॥२८॥ तां दृष्ट्या सहसा राहुविमुक्तमिवेन्दोम्बिम् । श्रेष्ठिमुखं विस्फुरितं सादरमवगुह्य ततः ॥९९॥ सविशेष सम्मान्य तान् नृपभृत्यान् विसृजति श्रेष्ठी । जननीप्रमुखजनेनापि होणालिङ्गय भणिता ॥१००}] वत्से । त्यद्विरहानलसंतममनोभिनिवदनः । चतुर्यामापि खलु रजनिर्यामसहसाबमा गमिता ॥१०१॥ रोमान्नान्चितगात्रा प्रकटयन्ती कुमारगुणगणोत्कर्षम् । सर्व तं वृत्तान्त परिपृष्टा श्रेष्ठिनं कथयति ॥१२॥ संतोजगततचितम्तां श्रेष्ठी भणति तेन तव दरसे !। सकुटुम्बपरिजनस्यापि मम जीवितनिविशपायाः ॥१०३|| रक्षता प्राणान् यद्विहितं तस्य नास्ति प्रतिकारः । ततो दातन्याऽवश्य तस्मै त्वं भवत्विति तावत्॥१०४।। रत्नपरिपूर्णप्यालं प्रभासमये दीकिवा ततः । श्रेष्ठी कृतप्रणामः संस्तौति नरेश्वरमेवम् ॥१०॥ .

·विजयचंदकहा। घनाणवि धनतमो पहु! तं एएण पुत्तरयणेण । देवाण य मणुयाणं च चित्तचमकारचरिएण ।।१०७।। विनवियव्वं तु इमं तुमए नियदिद्विगोयरं पत्ता । मन्झ दयाए धूया मह गेहे पवेसिया अत्ति ॥१०८॥ सा य कुमारं काजग माणसे तत्थ नाह ! संपत्ता । इय विपलंभियाए विसए को तीइ आएसो ? | तो इसिर भणइ नित्री एसा कुमरावरोडगेहम्मि । जावजीवं निवसउ समप्पिया सुथिरलग्गम्मि ॥११०॥ भणि महापसायं कुयसम्माणो समुटिओ सिट्टी । अह अन्नया कुमारो तुरए वाहितओ वाहि॥१११॥ निसुणद अकंदरवं बहुनरनारीण तूररवमुहलं । पिन्छइ.य सुमुल्लद्गूलमल्लयसंछाइयं इंतं ॥११२॥ पाणं, तो जपइ नाऊण तूरसरविसेसेण । अहिट्ठा कन्नेमा, कि जीवति इहिस्मति ॥११३॥ तो नियपुरिस संपेसिऊण कुमरो कहावए ताण 1 मा मइयं डहह इमं जा पउंजामि मंतमई ॥११४]] तो अमयतितुल्लं एवं सुणिऊण चिम्हिया जाव । चिट्ठति ताव कुमरो तुरियं तस्संतियं पत्तो ॥११५|| तत्तो गारुडमतेण मलिलमभिप्रतिऊण जहविहिणा ! सत्तचुलुहिं पहया सा उहइ अमयसित्तञ्च ॥११६॥ दछ पुरओ कुमरं रूपेण सुरव मयणसरविद्धा । को एसो कम्म मुओ किंच इमं पुच्छिओ तीए॥११७॥ तं चैव पलायंती जा चिट्टइ अणिमिसा तो मंती । नयप्तारो तीए पिया कुमरं पइ जपए एवं ॥११८॥ धन्ना सा पुण्णुकरिमनिम्मिया तिहुयणेवि तुह जणणी । जीइ पमूओ सि तुम दीणुद्धरणिकदुलियो।। धन्नयरा कमलसिरी जीसेऽवत्यं इमं पवनाए । पाणपरित्ताणकए सरणं ते चेत्र संजाओ ॥१२०॥ धन्यः स एप जन: सुपुण्यपुज्ज इव नाथ! यस्य त्वम् । दुरितापहरणसंपत्संपादनजागरिता सततम् ।।१०६॥ धन्यानामपि धन्यतमः प्रभो ! त्यमेतेन पुत्ररत्नेन । देवानां च मनुजानां च चित्तचमत्कारचरितेन ॥१८७॥ विज्ञपयितव्यं विदं त्वया निनदृष्टिगोचरं प्राप्ता । मयि दयया दुहिता मम गेहे प्रवेशिता झटिति ॥१०८॥ सा च कुमारं कृत्वा मानसे तत्र नाय ! संप्राप्ता । इति विप्रलम्भिताया विषये कम्तस्या आदेशः ॥१०९॥ ततो हासिन्या भणति नृप एपा कुमारावरोधगेहे । यावजीव निवसतु समाप्तिा सुस्थिरलग्ने ॥१०॥ मणित्या महाप्रसादं कृतसम्मानः समुत्थितः श्रेष्ठी । अथान्दा कुमारस्तुरगान वाहयन् बहिः ॥१११॥ शृणोन्याकन्दरवं बहुनरनारीणां तूररवमुग्वरम् । पश्यति च सुमूल्यदुकूलमल्लकसंडादितमायत् ॥११२॥ शवयानं, तनो जाति ज्ञात्वा तूरम्वरविशेषेण । अहिदष्टा कन्या, किं जीवन्ती पक्ष्यन्ति ! ॥११३|| ततो निनपुरष संपन्य कुमारः कथापयति तान् । मा मृतकं दहतेदं यावत्प्रयुब्ने मन्त्रमहम् ॥११॥ ततोऽमृतवृष्टितुल्यमेतत् श्रुत्वा विस्मिता यावत् । तिष्ठन्ति तावन्कुमारस्त्वरित तम्यान्तिक प्राप्तः।।११५॥ ततो गारुडमन्त्रेण सलिलममिमन्त्र्य यथाविधि । सप्तचुलुके महता सोत्तिष्ठन्यमृतसिक्तेव ॥११६॥ दृष्ट्वा पुरतः कुमारं रूपेण सुरमिव मदनशरविद्धा । क एस कस्य सुतः किञ्चेदं पृष्टस्तया ॥११७॥ तमेव प्रलोकमाना यावतिष्टन्यनिमिपा ततो मन्त्री । नयसारस्तस्याः पिता कुमारं प्रति जल्पन्येवम् ॥११८॥ धन्या सा पुण्योत्कर्षनिर्मिता त्रिभुवनेऽपि तव जननी । यया प्रमूतोऽमि त्वं दीनोद्धरणकदुर्ललित. ॥११९॥ धन्यतरा कमलश्रीयन्या अवस्थामिमां प्रपन्नायाः । प्राणपरित्राणकृते शरणं त्वमेव संजातः ॥१२०॥ .

·२२० सुपासनाह-चरिअम्मेिं- तो लजाणयक्यणो मंति आपुन्ठि गओ कुमरो । तेहिं चिय तुरेहिं बद्धावणयम्मि वनंते ॥१२॥ तैहि चिय वयणेहि उवगिज्जतेसु मंगलसएमु । वद्धावितेमु पदकमं तु अन्ननलोएसु ॥१२२।। सध्याइवि सामग्गीड़ तीए धृयाए तह य संजुत्तो । संपत्तो नरवइमंदिरम्मि नयसारमंतिवरी ॥१२३।। राया तं तह दटुं जाब वियस्केइ कि किमयति । पडिहारमइओ तो पणमइ मंती निवपयाई ॥१२४॥ उचियासणे निविट्ठो आभट्टो नरवरेण अह भणइ । रोमंचकंचुइज्जतसव्वगत्तो पुणो नमिउं ॥१२५।। .मरणसमा जं किर नत्यि आवई तंपि तुह सुपुत्तेण । कयमन्त्रहा नरेसर ! वयणं अइसयनिहाणेण ॥ इय उक्सिवित्रे सव्यं वित्त वित्यरेण तं कहिउँ । विन्नवइ मज्झ धूया संपइ कुमाराउ दृरम्मि ३१२७॥ अहिलसइ नेय ठाउं असरीरसरप्पहारभयभीया । जह तीए भयं न हवइ कुणसु पसायं तहा सामी ! ॥ राया तं पडियजिय सोहणलग्गम्मि गुरुविभूईए । कमलाविमलसिरीण पाणी गाहायए कुमरं ।।१२९।। विसयसुदृमणुभवतो तो ताहि समं गमेड़ दियहाई । जिणधम्म कुवंतो थुच्वंतो बंदिवेदेहिं ॥१३०।। अह अन्नपा नरिंदो आयककंतविग्गहो सहसा । तं अहिसिंचद रज्जे सयं च सव्वन्नुभणिएण ।।१३१|| तेणं उपइटेणं पंचनमोकारसुपरणापुब्बिं । समभावभावियप्पा विहिणा पाणे परिचयइ.॥१३२॥ अह पउ। अन्नदिणे सीदुवारम्मि उचसदेहिं । साहुलिहत्या पुकारयति मुसियम्ह मुसियम्ह ॥१३३॥ तो नरवइणा सोउं इकारेऊण कारणं पुट्टा । साहंति अदिट्टो कोवि तकरो मुसइ जग्गंते ॥१३४॥ तो वजद नयरारक्खियं नियो सोवि भणइ पहु ! चोरो। दिट्ठीए गोयरे कोयि नेइ किमहं करेमि तओ १॥ ततो लज्जावनतवंदनो मन्त्रिणममिच्छय गतः कुमारः । तैरव तुरैर्वर्धन के वाद्यमाने ||१२१॥ तरेय बदनामीयमानेषु मगलशतेषु । वर्धयत्सु प्रतिक्रमं त्वन्यान्यलोकेषु ॥१२२॥ सर्वयापि सामग्र्या तया दुहित्रा तथा च संयुक्तः । संप्राप्ती नरपतिमन्दिरे नयसारमन्त्रिवरः ॥१२३॥ तं तथा दृष्ट्वा यावद् वितर्कयति किं किमेतदिति । प्रतिहारसूचितस्ततः प्रणमति मन्त्री नृपपादौ॥१२॥ रगिलासने निविष्ट आभाषितो नरयरेणाथ भणति । रोमाञ्चकन्चुकायमानसगात्रः पुनर्नया ॥१२५।। मरणसमा यक्किल नास्त्यापन् तदपि तव सुपुत्रेण । कृतमन्यया नरेश्वर ! वचनमतिशयनिधानेन ।।१२६॥ इत्युक्षिप्य सर्व वृत्तान्तं विस्तरेण तं कथयित्या । विज्ञपयति मम दहिता संप्रति कुमारान दूरे ॥१२७॥ अभिनपति नव स्यातुगशरीरशरप्रहारभयभीता । यथा तस्या भयं न भवति कुरुम्ब प्रसादं तथा स्वामिन् ! ।। राजा तत् प्रतिपय शोमनग्न गुरुविभून्या । कमलाविमलश्रियोः पाणी ग्राहयति कुमारम् ॥१२९॥ विषयमुगमनुमचम्नतम्नाभ्यां समं गमयति दियसानि । जिनधर्म कुर्वन् म्तूयमानो बन्दियन्दः ।।१३०॥ पथामा नरेन्द्र आतदाकान्तविग्रहः सहसा । तमभिपिञ्चति राज्ये स्वयं सर्वज्ञमणिनेन ॥१३॥ तेनोपदिष्टन पचनमारम्माणपूर्वन् । समभायमाविनामा विधिना प्राणान, परित्यजनि ॥१३२॥ भप पारा अन्यदिने मिहनार उसादः । यसहस्ताः पत्कारयन्ति मुपिताः स्मो मुपिताः स्मः ॥१३॥ सता मानना श्रुन्या इमारपिन्या फार पृष्टाः । कथयन्त्यष्टः कोऽपि नगे मुष्णाति जाग्रतः।।१३४॥ ..

·विजयचदकहा। २०१ सो कोवि उवाओ नत्यि देव! गहणे न तम्स जो विहिओ। भणइ निको संपयमवि इत्येव अहं तयाणेमि ।। तो चेडयाओ तस्वणमाणावेऊण पत्यओ वाह । यद्धं दंसइ तेसिं तं चोरं पुन्छइ तहेयं ॥१७॥ कह न मुसतो टीसमिस भणइ ओसोयणीए विजाए। सोवापिऊण लोयं मुसेमि सिच्छाए घरसारं ॥ राया जपइ मोसं एसि अप्पेसु, भणइ सो देव ! । जेण अहं आणीओ मोस सम्वपि तेणे ॥१३९।। जं आसि मए हरियं भडायारम्मि तुंम्ह तं ठवियं । आणेऊण मए चिय सद्धि, तत्तो य जागत्।।१४०॥ भांडारिओ पयपइ सुम्नवत्थाश्वत्थुसंघाओ ! भंडागारं तप्पगणं च सव्वंपि पूरंतो ।।१४१॥ सहसा दींसह, देवो तत्थ पमाण, तमो निको भणड । वणियाण अप्पह इमं तो भणिया तेवि नियनियय।। महिउ भणति तिहुयणअन्ठेरयचरियहरियजयदुरिय ! । अहं पुनोदयजीविएण तं जीव चिरकालं ।। अह पंचंगपणामं काऊणं निग्गएसु पउरेसु । जंपइ सो विजासिद्धतकरो जोडि हत्थे ॥१४॥ तुह पहु ! पसरियउन्भडपयायपवणेण अस्तूलंय । उक्तिरिय उहाणीओ विवसो सुहम्म्मजोएण॥१४५।। दि च सयलकल्लागरलहरं तुम्ह चरणकमलजुयं । इत्तो ज मह जोग्ग तेण पसायं कुणउ देवो ॥१४६॥ रायावि भणइ कल्याणकुलहर होसु एस आएसो । सव्वन्नुभासियाइ सुणिऊणं अणुट्टिणं च ॥१४७॥ भणइ मह दिससु ताई राया तो कहइ दुविहनिणधम्म। अह सुयपुर एय मझ पुरा इय विचितंतो ।। संजायज इसरणा पुब्वभवभत्थसरियसुत्तत्यो। पडिबन्जद पव्यजं देवयउवणीयमुणिलिंगी ।।१४९॥ - ततस्तयति नगरारक्षिकं नृप. सोऽपि भणति प्रभो ! चौर । दृष्टगोचरे कोऽपि नैति किमह करोमि तत || स कोऽप्युप यो नास्ति देव ! ग्रहणे न तस्य यो विहित । भणति नृप साप्रतमप्यत्रवाह तमानयामि।।१३६।। ततश्चेदात् तन्क्षणमानाय्य प्रस्थतो बाहो । बद्धं दर्शयति तेभ्यस्त चौर पृच्छति तथैतत् ॥१३७॥ • क्थ न मुष्णन् दृश्यसे, स भणत्यवस्वापन्या विद्यया । स्वापयित्वा लोकं मुष्णामि स्वेच्छया गृहसारम् ॥१३८॥ राजा जल्पति मोपमेभ्योऽय, भणति स देव । । येनाहमानीतो मोप सर्वोऽपि तेनैव ॥१३९॥ य भासीन्मया हतो भाण्डागारे तव स स्थापित । आनीय मयैव साध, ततश्चागत्य ॥१४०॥ भाण्डागारिक प्रगल्याति सुवर्णवस्त्रादिवस्तुसांत । भाण्डागार तत्माङ्गण च सर्वमपि पूरयन् ॥१४१॥ सहसा दृश्यते, देवस्तर प्रमाणम्, तता नृपो भणति । वणिग्भ्योऽपयेम ततो भणितास्तेऽपि निजनिनम् ।। गृहीत्वा मणन्ति निमुवनाचर्यचरितहृतजगदुरित । । अस्माक पुण्योदयजीवितेन त्व जीव चिरकालम् ।। अथ पञ्चाङ्गप्रणाम कृत्वा निर्गतेषु पोरेषु । जल्पति स विद्यासिद्धतस्करो योजयित्वा हस्तौ ॥१४॥ तप प्रभो । प्रसतोद्भटप्रतापपवनेनार्कतूलमिव ! उत्क्षिप्येहानीतो विवश शुभकर्मयोगेण ॥१४५|| दृष्ट च सकलकल्याणकुलगृह तव चरणकमलयुगम् । इतो यद् मम योग्य तेन प्रसादं करोतु देव ॥१४६॥ राजापि भणति फल्यापकुलगृह भवेष आदेश । सर्वज्ञमापितानि श्रुत्वाऽनुष्ठाय च ॥१४७॥ भणति मे दिश तानि राजा तत क्थयति द्विविधजिनधर्मम् । अथ श्रुतपूर्वमेतन्मया पुरोति विचिन्तयन् ।। संजातजातिस्मरण पूर्वभवाभ्यस्तस्मृतसूत्रार्थ । प्रतिपद्यते प्रबन्या देवतोपनीतमुनिलिङ्ग ॥१४९॥ -

·२२२
सुपासनाह चरिमम्मि---
अह राया रोमंचियगत्तो सिंहासणाउ उठे । ति पयाहिणीकरें पणमिय परमाएं भत्तीए ॥१५०॥
उचियासणे नियंसिय पुन्छइ कई नाह! तिहुयगच्छरिये । इय पहुणा आयरिये, जाईसरणाउ तो कहा ।।
आपुच्छिय नरनाहं विहरिय अन्भुन्जओ गओ मोक्खें। राया य तत्य देसे पभावर जिणमयं धम्म||१५२||
तथा:-
जगममरेण विणा होउ वसे मह सचकारचकं । इय परिभाविय आइसइ चेडयं रायवाडीए ॥१५३||
डिंडीरपिंढपंडुरपुंडरीयं ते धरेसु-मन्युपरिं । गयणट्टियदिव्यरूवो तेणावि कए जहादिहे ॥१५॥
तो चोरवइयर तह इमम्मि कहियम्मि चारपुरिसेहिं । सीमाला नरवणो सच्चे ते सेवमावन्ना ॥१५५।।
इत्यं सन्चत्य समत्यात्यिवा मत्थएण तस्साण । सोऊण तप्पभावं घरंति धीरावि विणएण ॥१५६।।
पसरियायाबदुसहो अवसारियदरियसत्तुतमविसरो। वित्थरियकमलकोसो हयदोसो सहइ सो मूरो॥१५७॥
मंगलउरनपरामो समागमो चउरवयणअभिहाणो । जयसीहरायपेसियदुओ अह अन्नया तस्सा॥१५८॥
अस्थाणसभाए संठिया सिरिविजयचंदरायस्स | दंसह रायाएसं पटिहारपवेसिओ सोवि ॥१८९||
उद्देऊणं राया दोहिवि हत्येहिं गिदिऊण तयं । आरोविजण सीसे ठाविय सिंहासणे तत्तो ॥१६०॥
विम्हियहियएण समं अत्याणगएण सव्वलोएण । पंचगं पणिवायं काउं वित्तूण वाएइ ।।१६१।।
तद्यथा-
सिरिमंगलउरनपराओ जयसीहनराहियो मुविक्साओ । सिरिहत्यिणडरनयरे पयावभक्तनिवचकं ॥
सिरिविजयवंदनिवई सायरमवगृहिउँ पणपसारं । हिययगय सम्भावं सगम्गयं किंपि पयडेइ ॥१६३||
आप रोना रोमाञ्चितगात्रः सिंहासनादुत्थाय । त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य परमया भक्त्या ॥१५॥
उचितासने निवेश्य पृच्छवि कथं नाथ ! त्रिमुवनाश्चर्यम् । इति प्रमुणाचरितं, जातिस्मरणात्ततः कथयति ॥
आरच्छय नरनाय विहल्याभ्युद्यतो गतो मोक्षम् । राजा च तत्र देशे प्रभावयति जिनमतं धर्मम् ॥१५२||
जनममदन विना मयतु वशं मम स्वचारचक्रम् । इति परिमायादिशति चेटकं राजवाट्याम् ॥१५४॥
हिग्यरपिण्डपाण्टुरपुण्डरीफ त्वं घर ममोपरि । गगनस्थितादत्र्यरूपस्तेनापि कृते यथादिष्टे ॥१५॥
ततधारव्यतिकरे तयाऽस्मिन्कषिते चारपुस्पैः । सीमान्या नरपतयः सर्वे ते सेवामापनाः ॥१५॥
इसे सर्वत्र समर्थपार्थिवा मस्तकेन तम्याज्ञाम् । ध्रुचा तत्पमा धरन्ति धीरा अपि विनयेन ॥११६॥
प्रमतमतापदुम्मदोऽपसारितदृप्तशत्रुतमोविसरः । विस्तृतकमला(ल)कोशो हतदोषो गति स भू(सू.): ॥१७॥
मालपुरनगरान् समागतवतरवचनाभिधानः । जयसिंहराजप्रेषितदूतोऽथान्यदा तस्य ।।१५८॥
मास्थानसमायां संस्थितस्य श्रीविजयचन्द्रराजम्य । दर्शयति राजादेशं प्रतिहारप्रवेशितः मोऽपि ।।१५९॥
उन्याय राना द्वाभ्यामपि हस्ताभ्यां गृहीत्या तम् । आरोप्य शी स्थापयित्या सिंहासने ततः ॥१६॥
विस्मिनवदयेन सममायानगडेन सर्वलोकेन । पन्चार प्रगिपानं कृत्वा गृहीत्या कचयति ॥१६॥
श्रीमालपुग्नगरानयामिहनराधिपः मुवित्र्यानः । मोहस्तिनापुरनगरे मनापाकान्तपनकम् ॥१६३॥

·पिजयचंदफहा। भाति आवयं पाविपि गरुया विसालरिदिल्ला । खीणोवि होड जलही महल्लहल्लंतस्लोलो ॥१४॥ आवइगयावि गरुया हासटाणं न होति लोयस्स । वधपवनावि गया सिरि गया रायभवणेमु ॥१६५॥ विसमावस्यगएणवि बन्छतए किंकरीकयसुरेण । मचचियमिमं सव्वं रज्जसिरिं अणुवंतेण ॥१६॥ किंतु सुणतस्सवि तुज्झ रापसिरघरियसासणसमिद्धि। ईसाइव सवणाणं नयणाई नईति मह हियय।।१६७।। फिञ्च। तुरयावहारपुव्वं सव्वत्य गरेसिओवि नो दिहो । तो तुहविरहहुयासो पजलिओ मह मणुज्जाणे।।१६८।। दद सेण तो तं सुद्दपल्लविय घणासकुसुमिछ। निम्मलपुन्नफलद वियवरभूरुहसमिद्धं ।।१६९॥. किञ्च । तुझ विओए निव! निव-पुरजणो जणवओजणणिवग्गो जंकहिपिन तीरइ दुइमणुहवइ अज्जविय ।। तुहविरहकायराए जणणीए नपणवारिपुरेण । पलयजलओ अयंडे वरिसविओ दुक्खतवियाए ॥१७१।। संपड पुण आहीए वाही तह आहिआ मह सरीरे। जह तं चयति पाणा तालहु दंसेहि अप्पाण।।१७२।। इय लेहं वायंतो सगग्गय लोयणंसुकुसुमेहिं । जणयनियहत्यलिहियक्खरेसु पूर्यव निम्मवड ॥१७३।। भणइ य फिर जणयाई जाएहि सुएहिं दुति सुहियाई । तं विवरीयं जायं मइ जाए मन्झ जगयाण ॥ तो नयसारप्पमुहं मैतिजणं पुन्छिऊण सुमुहुत्ते । विमलसिरीए पुत्तं सुलोयणं ठाविउ रज्जे ॥१७५।। रजस्त वाहगं तह नयसार विउं महामति । संझाए पत्याणे ठिओ वहि सोहणमुहुत्ते ॥१७६॥ थीविजयचन्द्रनृपति सादरमवगुह्य प्रणयसारम् । हृदयगत सद्भावं सगद्गदं किमपि प्रकटयति ॥१६॥ जायन्त आपद प्राप्यापि गुरवो विशालर्द्धयः । क्षीणोऽपि भवति जलधिश्चलन्महाकल्लोल ॥१६॥ थापगता अपि गुरवो हाम्यस्थान न भवन्ति लोफस्य । पन्धप्रपन्ना भपि गजा श्रियं गता राजभवनेषु ।। विषमावम्थागतेनापि वत्स वया किङ्करीकृतसुरेण । सत्यापितमिद सर्व राज्यश्रियमनुभवता ॥१६॥ किन्तु शृण्वतोऽपि तव रानशिरोधृतशासनसमृद्धिम् । ईययेव श्रवणयोर्नयने नाटयतो मम हृदयम् ॥१६७।। तुरगापहारपूर्व सर्वत्र गवेपितोऽपि नो दृष्ट । ततस्त्वद्विरहहुताश प्रज्वलितो मम मनउघाने ॥१६८॥ दग्ध लेन सतस्तन मुस्तफ्लावित मनाशाकुसुमकम् । निर्मलपुण्याला विवरभूहसमृद्धम् ॥१६॥ तव वियोगे नृप ! नृपतिपुरजनो जनपदो जननीवर्ग ( यत्कथयितुमपि न शक्यते दु स्वमनुभवत्यद्यापि च ॥ त्वद्विरहकातरया जनन्या नयनवारिपूरण । प्रलयजलदोडकाण्डे वर्पितो दुखतप्तया ॥१७१॥ संप्रति पुनराधिना व्याषिस्तथाहिती मम शरीरे । यथा तत्त्यजन्ति प्राणाम्तस्माटघु दर्शयात्मानम् ॥१७२॥ इति लेसं वाचयन् सगद्दं लोचनाश्रुकुसुमै । जनकनिजहस्तलिखिताक्षरेषु पूजामिव निर्मापयति ॥१७३॥ भणति च फिल बनमानि जातै सुतैर्मवन्ति मुखितानि । तद्विपरीत जात मयि जाते मम जनकयो ॥१७॥ ततो नयसारप्रमुसं मन्त्रिजनं पृष्ट्वा सुमुहूर्ते । विमलश्रिया पुन सुलोचनं स्थापयित्वा राज्ये ||१७५]} राज्यस्य वाहकं तथा नयसारं स्थापयित्वा महामन्त्रिणम् । संध्याया प्रम्याने स्थितो बहि शोमनमुहूर्ते ||

·सुपासनाह चरिमम्मि--
२२४ .
अंतरेण सहिओ कइचयर हतुरयकरिसहस्सेहिं । संचलिओ चालतो सहसहस्साई -लोयरस ।।१७७
नियपत्याणयवइयरमाइटो नरवरेण परिकहइ । तव्वेलं चिय जयसीहनिवइणो चेडओ गंतुं ॥१७८॥
तं सोउं सो सहसा मुको रोगेहिं अमयसित्तोव्य । माइ न अंगे जणणीवि परियणो जणवयजणो य॥
संमाणिऊण तेणं विसज्जिओ विजयचंदनरवइणो । तं सो. साहइ तत्तोय असुयत्तं परिचइउं ॥१८०॥
चंडयपपडिपमम्मो गासागरनगरपरिमंडियं वसुहं । बोलतो सो बच्चइ ठाणे ठाणे पढिच्छतो ॥१८१।।
रायाईणमुवायणमणेगगणरायरायविंवाई । ठावंतो भंजतो दप्पमणेगाण सुहडाण ॥१८२।।
पानगरं पड़गाम पायं जिणमदिराई पूर्यतो। जिन्नाइ उद्धरंतो सम्माणतो सपणधम्मे ।।१८३॥
नियपिउचउरंगचमृसंचारपवित्तभूमिभागाए । संपत्तो सीमाए कमेण देसस्त सों तत्ती ॥१८४॥
चेंडयमुहेण एवं जयसिंहनराहिवं भणावेइ । जह काऊण पसायं मह पच्चोणी न कायया ॥१८५।।
अइकिसदेइत्ताओ मग्गसमेण पुणोवि पभविसु । रोगति तओ तेणवि त पडिजित्तु नयाम्मि ॥१८॥
घट्टसोहानिरोवो दिन्नो सचिवाउ नायरजणाण । तेदिवि नियमचीए पारद्धो सो सवित्यरओ ॥१८७||
तथाहि-
ठाणवाणनिवेसियसियचामरवत्थकुसुमरम्
रमणीयं । रमणीयरयणमालाविरइयवरवंदुरामालं ॥१८८||
मालहालयगुरुमालमंचआरूढपोदरमणिजणं । जणसंकुलरत्यामुहपुरसुंदरिविहियवरगेयं ॥१८९।।
गेयाशुभग्गलग्गुग्गसुभगनञ्चंतनचणीओह । ओहावियसुरसुंदरिसुंदरिपारद्धकलहई ॥१९०॥ .
.
भन्तःपुरेण सहितः कतिपयरथतुरगकरिसहसः । संचलितचालयन् शल्यसहस्राणि लोकस्य ॥१७७॥
निजमस्थानव्यतिकरमादिष्टो नरवरेण परिकथयति । तद्वेलमेय जयसिंहनृपतये चेटको गत्वा ।।१७८।।
'तत् श्रुत्वा स सहसा मुक्तो रोगरमृतसिक्त इय । माति नाङ्गे जमन्यपि परिजनो जनपदजनश्च ।।१७।।
सम्मान्य तेन विसृष्टो विजयचन्द्रनरपतये । तत् स कथयति ततश्योत्सुकत्वं परित्यज्य ॥१८०11.
चेटफप्रकटितमागों.ग्रामाकरनगरपरिमण्डितां वसुधाम् । अतिक्रामन् स ब्रजति स्थाने स्थान प्रतीच्छन् ॥
रामादीनामुपायनमनेकगणरामराजविम्यानि । स्थापयन् भजन् दर्पमनेकेषां सुभटानाम् ॥१८२।।
प्रतिनगरं प्रतिग्राम प्रायो जिनमन्दिराणि पूजयन् । जीर्णान्युद्धरन् सम्मानयन् श्रमणपर्मिणः ॥१८॥
निवपितृतुरङ्गनमूसंचारपपिनभूमिभागायाम् । संमाप्तः सीम्नि क्रमेण देशस्य स ततः ॥१८४॥
पेटकमुखेनेतज्जयसिंहनराधिपं माणयति । यथा कृत्वा प्रसाद ममाभिगमनं न कर्तव्यम् ॥१८॥
मतिष्ट्रवादेहल्लाद् मार्गधमेण पुनरपि प्रभविष्णुः । रोग इति ततस्तेनापि तत्प्रतिपद्य नगरे ॥१८॥
६मोभादेशो दत्तः सनिवाट नागरजनानाम् । तैरपि निजशच्या प्रारब्धः स सविस्तरम् ॥१८॥
स्थानस्माननिवेशिवसिवचामरयस कुसुमरमणीयम् । रमणीयरत्नमालाविरचितवरवन्दनमालम् ॥१८॥
मालालगुस्थालमयाम्दीदरमणीजनम् । जनमंकुलरथ्यामुयपुरमुन्दरीपिहितवरगेयम् ॥१८॥
गेपानुमार्गलग्नोममुमगनत्यानन्योलम् । अमातमुरमुन्दरीकमुन्दरीमारब्धकलहासम् ॥१९०॥

·. २०४ । विजयचंदकहा। दयरदारविरइयमुत्ताहलाणुसत्यियपधा घंधवदसंरूपरिमुफन्टोयसीसग्नमुरल ॥१९१।। इय परमूसवभूयं पविसिय नयर निवो विजयचंदो । जइसीहमहारायं पणमड जणणिपि सम्लचो॥१९२।। नियविरहतवियदेह इरिसंसुजलेण निवांतोच । आलिंगिय निवसंत धराए मिहासणे ठप ॥१९३|| अन्नोनममंदाणंदमंदिरा जार ठति सणमेगं | रोमंचंचियगत्ता ता समयनियमओ पहा ॥१९॥ अवगाहिऊण जलहि लहिं उदयायलम्मि अभुदयं । वियसावियफमलपणो सन्यारिटिओ रवी जयः ।। समयाणुगयं वयणं सरिसं निवविजयचंदचरियस्स । पढियंति क्णयलयखं दापड पंदिस्म नरनाही ।। एत्तो य सावएहि विनत्त जिणहरेसु सव्येसु । हवणरलिपूपपभिइ निप्पन्नं जं जहा इटं ॥१९७।। आसने जिणभवणे देवे बंदति दोवि नरनाहा । भंडारियं भगति य अवि अट्टाहियादिवसे ॥१९८।। मगंति सावया ज ढव्वं घणसारघुसिणमाईयं । दावंति यजं किंचिति तन्य रिलंबो न याययो॥१९९।। समयमहोयहिरीण पायकमलं नमंसिउं इति । नियभवणे भुंजति य सपरियणा परमपीईए ॥२०॥ अह पत्यावे कहिओ सुययुत्तंतो निवस्स पुढेण । मइधणसचिषण तओ जयसिंहनियो भणइ तणय।।२०१।। तइ बन्छ ! पुहइपालणभरधरणधुरंधरम्मि निचिंतो । पुल्चपुरिसाणुचिन्नं संपइ मग पपज्जामि ।।२०२॥ •तो विजयचंदराया उट्टे जणयपायवीदम्मि । विणिरेसिउत्तिमंगो संगग्गय भणइ पसिऊण ॥२०॥ परिसाइं कइवि नियपायकमलरेणुए मञ्झ भालयलं । ताय ! पवित्तीकाऊ उचियपि इमं विहेयन्वं ॥२०॥ एवमसग्गइपरमवि पुत्तं संबोहिऊण जुत्तीहि । पीइमईए सहिओ कइवयसामंतमंतिजुओ ॥२०५|| हगृहद्वारविरचितमुक्ताफलरेणुस्वस्तिकमबन्धम् + यन्धबधशुल्कपरिमुक्तलोकाशीरवमुखरम् ॥१९॥ इति परमोत्सवभूत प्रविश्य नगरं नृपो विजयचन्द्र । जयसिंहमहाराज प्रणमति जननीमपि सक्ला ॥१९॥ निजविरहतप्तदेहं हपाश्रजलेन निर्वापयन्निव । आलिङ्ग्य निवसन्तं धराया सिंहासने स्थापयति ॥१९॥ अन्योन्यममन्दानन्दमन्दिराणि यावत्तिष्ठन्ति क्षणमेकम् । रोमाञ्चाञ्चितगात्रास्तावत्समयनिवेदक पति।।१९४॥ अवगाय जलधि लब्ध्योदयानलेऽभ्युदयम् । विकासितकमल(ला)वन सर्वत्योपरिस्थितो रविर्जयति ॥१९॥ समयानुगतं वचन सदृशं नृपविजयचन्द्रचरितम्य । पठितमिति कनकलक्ष दापयति बन्दिने नरनाय ||१९६॥ इतश्च श्रावकैर्विज्ञपितं जिनगृहेषु सर्वेषु । स्नपनालिपूजाप्रभृति निष्पन्नं यद् यथेष्टम् ॥१९॥ आसन्ने जिनमवने देवान् वन्देते द्वावपि नरनाथी । भाण्डागारिकं मगतश्च अष्टाप्यष्टाहिकादिवमान् ॥१९.८॥ मार्गयन्ति श्रावका यद् द्रव्य घनसारघुसणादिकम् । दापयन्ति च यत् फिञ्चिदपि तन विलम्बो न कर्तव्य ॥ समयमहोदविसूरीणा पादकमलं नमस्यित्वैत । निजमवने मुंजाते च सपरिजनी परमप्रीन्या ॥२०॥ अथ प्रस्तावे कथित सुतवृत्तान्तो नृपाय पृष्टेन । मतिधनसचिवेन ततो जयमिहनृपो भणति तनयम्।।२०१॥ त्वयि वत्स । पृथिवीपालनभरधरणधुरन्धरे निश्चिन्त । पूर्वपुस्पानुचीर्ण सप्रति मार्ग प्रपद्ये ॥२०२॥ ततो विजयचन्द्ररान उत्थाय जनपादपीठे । विनिवेशितोत्तमाङ्ग सगदगद भगति प्रमय ।।२०।। वर्षाणि कत्यपि निजपादकमलरेण्या मम भालनलम् । तात ' पवित्रीकृत्योचितमपीट विधानभ्यम् ॥२० ·२२६ मुपासनाह चरिअम्मि- उच्छपणापुरस्सरमणबनायरियपापमूलम्मि । गिण्डवि दिक्ख विहिणा नरनाहो मोक्खमणुपत्तो ॥२०६॥ सिरिविजयचंदराया पयाउ पालेड परभनीईए। जिणभवणभूसिय विसपमप्पणो कुणइ सच्चपि ॥२०७॥ नेय मंदेणं मरई कोइ तिरिओ अहब मणुओ वा। सारीण चेव मारो दंडो उत्ताण तविमए ॥२०॥ अट्ठमि चउदसीए अमावसाए य पुनिमाएचि । गिण्हेइ पोसहं सो परमं वेरग्गमावनो ॥२०९॥ तह कहवि कर गिम्हइ जद्द तं दिन्नं मुणंति न पयाओ। सावयजणं तु सव् अकरं चिय सव्वहा कुणइ ।। पल्लागाइदिणेसु सव्वत्यवि सायएहि जिणभवणे । जिणपज्जणाई कारइ सयपि समम्मि जाइ तहि ।। इय वञ्चंते काले कमलसिरी पसवए पुत्तं । नामेण विजयसेणे कलापगिट्टे सुधम्मिटुं ॥२१२॥ ... अह अन्नया नरिंदो पासायसिरम्मि कमलसिरिमहिओ । जा अच्छइता पेच्छइ पचासन्नम्मि पासाए । बुड्दनरमिहुणमेग रइकलहपरवस पडियदसणं । अचंत जपत निल्लज्न सज्जियाणगं ॥२१४|| कंपंतसव्वगतं तणुसिरभूपलियरोमचिगुरचयं । अवनमियपिट्टदेसं घुलंतमुहलालदुपिच्छं ॥२१॥ तं देसिय भणइ पिय विसयपिवासा ने जाव अम्हेवि । एवं विनडइ सुंदरि ! ता मुचर रंच तुहेयं ।। देवी पभणइ विसपासेवाए जरा किमेसिमाणीया ।जं देवो इय जंपइ, कंपइ एएण मह हिययं ॥२१७॥ फयसुकयदुक्याण एवं विय अंतरें मणुस्साणं । विसयाणं संपत्ती. एगेसि नेय अन्नेसि ॥२१॥ किञ्च। , एयमसहपरमपि पुत्रं संबोध्य युक्तिभिः । प्रोतिमत्या सहितः कतिपयसामन्तमन्त्रियुतः ॥२०५]!. उत्सर्पणापुरस्सरमनवाचार्यपादमूले । गृहीत्वा दीक्षा विधिना नरनाथो मोक्षमनुपाप्तः ॥२०६॥ श्रीविजयचन्द्रराजः प्रनाः पालयति परमनीत्या । जिनमवनभूपितं विषयमात्मनः करोति सर्वमपि ॥२०७॥ न च मान्येन मियते कोप तिर्यगथवा मनुजो वा । शारीणामेव मारो दण्डात्राणां तद्विषये ॥२०॥ पष्टम्यां चतुर्दश्याममावास्या घ पूर्णिमायामपि । गृह्णाति पाप स परमं वैराग्यमापनः ॥२० तथा कथमपि करं गृहाति यया तं दत्तं जानन्ति न प्रजाः । श्रावकवने तु सर्वमकर मेव सर्वया करोति ।। फल्याणादिदिनेषु सर्वत्रापि धायकैर्जिनभवने । मिनमज्जनादि कारयति स्वयमपि समये याति तत्र ॥२११॥ इति मनति काले कमलश्रीः प्रसूते पुत्रम् । नाम्ना विजयसेनं कलाप्रष्टं मुघर्मिष्टम् ॥२१॥ भयान्यदा नरेन्द्रः प्रासादशिरसि कसलीसहितः । यावदास्ते तावत् पश्यति प्रत्यासन्ने प्रासादे ॥२१३॥ वृद्धनरमिथुनमेकं रतिफलहपरवशं पतितदशनम् । अत्यन्तं जल्पनिलंग्न सन्जिवानगम् ॥२१॥ फम्पमानसर्वगात्रं तनुःनिरोपलितरोमचिहुरचयम् । अवननपृष्टदेशं घूर्णमानमुलालादुर्दशम् ॥२१॥ तपित्वा मगति प्रियां विषयपिपासा न यावदम्मानपि । एवं विनाट्यति मुन्दरि तावन्नुअता रुच्यता तबका देवी प्रमनति विश्यासेक्या जरा किमनयोरानीता । यद्देव इति जल्पात, कम्पत एतेन मम हृदयम् ॥२१॥ कृतमुस्तापातानामेवदेवातरं मनुयागाम् । विषयाणां संप्राप्तिरेकेषां नान्येषाम् ॥२१८||

·विजयचंदकहा।
सव्वेवि दुक्खभीरू सव्येवि सुहेसिणो फुडं जीवा । ता एयावत्यगयं मिगुणमिणं इय पयस्त।।२१९।।
विसयासेवाए सुई साहइ पयर्ड तहावि नाहस्स । कह दमिमं नाया विसएसु परम्मुहा युद्धी ? ॥२२०॥
नरपतिरुवाच:-
दसणनाणमणतं विरियमणतं तदा सुहमणतं । परमत्येण सख्खं जीवाण इम, तद्दावि इमे ॥२२१।।
विसयपिवासापामाकयत्थिया इह भवे अगाइम्मि ! संपायगत्यमेसि विसयाण सहति दुक्खाई ।।२२२।।
जायंति पुर्ण तहाविहकमाउ इमे कयापि कस्सावि | दालिदुहट्टाणं अन्नेसि जाइ पुण जम्मो ॥२२॥
तो सि परिभोगे कंडूकंड्यणेव्व सुद्दलेस । भुंजतो बहु मन्नइ विसयपिवासं पयति ॥ २२४ ॥
अह कवि पणाभावे पणइणिविरहेण दुति नो विनया । तो तस्चितासद्धिपहियमो दुक्खं गमइ कालं ।।
उक्तं च;-
"अप्राप्ताः संकल्पैः प्राप्ता दर्पण चिन्तया विरहे । तरयन्ति ज्वरयन्ति ऋशयन्ति प्राणिनं विषयाः।।"
नय सभइ विसयतम्हा चिरंपिससेविएसु विसएसु । अइसयमणोहरेसुचि विसेसओ वड्दए गिद्धी ॥२२६॥
उक्त च-
॥
"
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवन्मेव भूय एवाभिवर्धते
विसयपिवासा य इमा रागो अणुकूलएसु विसएसु । पडिकूलमुं दोसो जीवाणं मोहवसयाणं ॥२२७॥
रागदोमा य पुणो कम्मरस निधणं धुर्व इंति । कम्मोदएण जीवो पाइ दुक्खं भवे घोरं ॥२२८।।
•एवं विसयपिवासा इहपरलोउम्भवाण दुक्खाण । परमं कारणमेसा य जोवणे मंदसत्तेहि ॥२२९।।
नो निन्जेउं सक्का, इमं तु वुड्दपि पिहुणमेयाए। एवं वियारवहुलं विहिये तो तेणिम भणिय ॥२३०॥
सर्वेऽपि दुःखभीरवः सर्वेऽपि सुखैषिणः स्फुटं जीवाः । तस्मादेतदवस्थागतं मिथुनमिदमिति प्रवर्तमानम्॥२१९६ .
विषयासेवायां सुखं कथयति प्रकटं तथापि नाथस्य। कथं दृष्ट्वेदं जाता विषयेषु पराड्मुखा बुद्धिः ॥२२०॥
दर्शनज्ञानमनन्तं वीर्यमनन्तं तथा सुखमनन्तम् । परमार्थेन स्वरूपं जीवानामिदम्, तथापीमे ।।२२१॥
विषयपिपासापामाकर्थिता इह मवेऽनादौ । संपादनार्थमपां विषयाणां सहन्ते दुःखानि ॥२२२॥
जायन्ते पुनस्तथाविधकर्मण इमे कदापि कस्यापि । दारिद्रयदुःखार्तानामन्येषां याति पुर्नजन्म.॥२२॥
ततस्तेषां परिमागे कण्डूकण्डूयन इव सुखलेशम् । मुजानो बहु मन्यते विषयपिपासां प्रवर्तमानाम्॥२२॥
अथ कथमपिधनाभावे प्रणयिनीविरहेण भवन्ति नो विषयाः। ततस्तचिन्ताशल्यितहृदयो दुःखंगमयति कालम् ॥
नच शाम्यति विपयतृष्णा चिरमपि संसेवितेषु विषयेषु । अतिशयमनोहरेप्वपि विशेषतो वर्धते गृद्धिः ॥२६॥
विपयापिपासा चेयं रागोऽनुकूलघु विषयेषु । प्रतिक्लेषु द्वेषो जीवानां मोहवशगानाम् ॥२२७]]
रागद्वेषौ च पुनः कर्मणो निवन्धनं पूर्व मवतः । कोदयेन जीवः प्रामोति दुःख भवे धोरम् ॥२२८॥
एवं विषयपिपासेहपरलोद्भवाना दुःखानाम् । परमं कारणमेषा च यौवने मन्दसत्त्वैः ॥ २२९ ॥
नो निर्नेतुं शक्येदं तु वृद्धमपि मिथुनमतया । एवं विकारबहुल विहितं ततस्तेनेदं भाणतम् ॥२३०॥

·सुपासनाह चरिअम्मि- जिणवयणगभियं विजयचंदपिययमपर्यपिर्य एयं । सोऊण कमलसिरी सप्पणयं भणइ वयणमिणं ॥ जं मुहरयाए पिययम ! पयंपियं अप्पियं मए तुम्ह । तं पसिऊण समिज्जउ कुणिमो धम्मुज्जम परमं ॥ तो विजयचन्दराया जेसुर्य विजयरायनामाणं । उवि रज्जे गिण्हइ विहीए दिक्खं मुगुरुमूले ॥२३३॥ कमलसिरीपभिईहि अतेउरियाहि तह य मंतीहि । सामंतेहिवि केहिचि सहिओ अइमहविभूईए ॥२३४॥ गहिऊण दुविहसिक्खं वरिसते केवलीवि होऊण । सासयसोक्खं पत्तो सम्मेए पन्चयवरम् ि॥२३५।। ॥ इति स्थूलप्राणातिपातनिरतिचारप्रथमावतफलदृशन्ते विजयचन्दनरेश्चरकथानकं समाप्तम् ॥ निनवपनगर्मितं विजयचन्द्रप्रियतमप्रजल्पितमेतत् । श्रुत्वा कमलश्रीः सप्रणयं भणति वचनामिदम् ॥२३॥ यद् मुखरतया प्रियतम ! प्रनल्पितमप्रियं मया युष्माभिः। तत्प्रसा, क्षम्यतां कुर्मो धर्मोद्यमं परमम् ॥२३२।। ततो विजयचन्द्रराजो ज्येष्ठसुतं विजयराजनामानम् । स्थापयित्वा रान्ये गृह्णाति विधिना दीक्षा सुगुरुमूल।। कमलश्रीप्रभृतिभिरान्तःपरिकीभिस्तथा च मन्त्रिभिः । सामन्तैरपि कैश्चित्सहितोऽतिमहाविभूत्या ॥२३४॥ गृहीत्या विविधशिक्षा वन्ते केवल्यपि भूत्वा । शाश्वतसौख्यं प्राप्तः सम्मेते पर्वतवरे ।। २३५ ।।

·निरयेक्यो दुट्टमणो तिरियाईणं करेड जो । सो पावइ बंचवह नह पत्नं सुरागण ॥१॥
तयादि,-
अत्यि पुरं पोराणं पउमिणिसंडंब परमिणीमंड । सुविचित्तपत्तकलियं परमावास मुवाणिययं ॥२॥
तन्यत्यि अत्यिनणरंडियन्यसंपाडणिक्दुल्ललिओ । धणउच्च घणो सेट्टी मन्ना तम्मन्यि बंदुई ॥१॥
ताणं च परोप्परनेहनिमरं विसयसोक्खनिरयाणं । वच: कालो अलियाण धरनालियाग |
केवनमवन्चदुक्खं सल्लड़ दियए परोपरं ताणं । किं विवेणम्हाणं कुरक्षेउमपुत्तरहियाण ? ॥॥
इस चिंताजुत्ताण ताणं वन्चंति वामरा विरसा । अह अन्नया कयाई बन्धुमई नियबरदुवारे ॥ ६ ॥
ना चिट्टइ ता पेन्डइ कस्सइ गाहावदस्स गहवाणी । धूलिमुरुंडियपुत्तेहिं परिगया वितए तत्तो ||
पन्ना एसा महिला जा एवं अत्तए रमाड । अमंजुमम्मणुल्लाविरीए वाणीए सुहाए ॥ ८॥
एक्कं घरह कडीए वीयं हत्यंगुलीए संलग्गं । तइयाओ य चउत्यं स्टुं संभामए एवं ॥९॥
आगन्छ बच्छ ! अंवा जे जपइ तं करेह किं वहुणा ? । गिम्हसु अवयनंनुयफलाई जगूगीए दितीए ।
इय बटुडिभजुयाए चरियं दद्रण तीए महिलाए । अपाणं निंदती पत्ता गेहम्स ममम्मि ॥११॥
चितेइ अहं जणिया एक्कच्चिय मंदभाइणी विहिणा । एक्वंपि पुत्तमंड जीए पमूयं न पावाए ॥१२॥
जम्मो निरत्थर तीए जीए महिलाए मम्मणुल्लविरो।रमिऊण धूलिधवलो पुत्तो नान्ह अंम्मि ॥१३॥
अननक जवइयररविकिरणकयत्यियं दिययकुमुयं । उसरह नपरि मणुयाण तणयमुहयंदसन्चवणे ॥१४॥
निरपेक्षो दुप्टमनास्तिर्यगादीनविरोति यो बन्धम् । स प्राप्नोति बन्यवघ यया प्राप्त बन्धुरानेन ॥१॥
अम्ति पुर पुराणं पद्मिनीपण्डमिव पद्मिनीषण्डम् । सुविचित्रपा(प)प्रकलिन पद्मावासं मृवाणिन(पानीय)कम् ।।
तत्रात्यर्थिननवान्छितार्थसपाटनैकर्दुललित । धनद इव धन श्रेष्टी मार्या तम्याम्ति बन्धुमती ॥ ३ ॥
तयोश्च परस्परम्नेहनिर्मरं विषयसौग्यनिरतयो । ब्रजति कालोऽकलिनदु वयोधनधान्यकल्नियो ॥ ४ ॥
"केवलमपन्यदु स्व शल्यति हृदये परम्पर तयो । किं विभवनावयो कुलकेतुमुपुत्ररहितयो । ॥ ५ ॥
इति चिन्तायुक्तयोस्तयोर्ननन्ति वासरा विरसा । अथान्यदा कदाचिद् बन्धुमती निजगृहद्वारे ॥ ६ ॥
यापत्तियति तावत्पश्यात कस्यापि गायापतेहपन्नीम् । धार्मिघमारतपुरै परिगता चिन्तयति तत ॥ ॥
धन्यैषा महिला येवमात्मजान् रमयति । अतिम मन्मनोल्लापनशीलया वाग्या मुखदया ॥ ८ ॥
एकं घरति कट्या द्वितीय हस्ताङ्गुलौ सलानम् । तृतीयान्त्र चतुर्य रुष्टं समापत एवम् ॥ ९ ॥
आगच्छ बन्स । अम्बा यन्जल्पति तत्कुरु किं बहुना । गृहाणाम्रजाम्बवफलानि जनन्या ददन्या॥१०॥
इति रहुडिम्मयुक्तायाश्चरित दृष्ट्वा तम्या महिलाया. । आत्मानं निन्दन्ती पाना गेहस्य मध्ये ॥११॥
चिन्तयत्यहं ननितकच मन्दमागिनी विधिना 1 एकमपि पुत्रमाण्ड यया प्रस्ट न पापया ॥ १२ ॥
जन्म निरर्थक तस्या याया महिलाया मन्मनोल्लपिता । रन्त्वा धूलिवबल पुत्रों नारोहत्यके ॥ १३ ॥
अन्यान्यकार्यत्र्यनिकररविकिरणकयंत हृदयकुमुदम् । उस्लमति केवल मनुजाना तनयमुन्द चन्द्रदर्शने ॥१४॥

·२३०
सुपासनाह-चरिअम्मि--.
दोगच्चपि न नज्जइ न गणिज्मइ आईवि अइगरुई । हिययस्स निबुइकरोजाण सुओ गुणगणाहारो।।
इय तणयाभावसमुभवेण असुहेण दूमिया संती । दिट्टा सिद्विधणणं परम्मुहा सयलकन्जेसु ॥१६॥
हिमदड्ढकमलिणी इव दीससि किं सुयणु ! पुच्छिए तेण । सा कहइ वस्स पुत्ताभावदुहं तो धणो भणइ ।।
मा होसु ऊमुयमणा धणिये भत्तोए धगयजखमई । ओराहिऊण विहिगा तुह पुतं दावइस्लामि ॥१८॥
संचदिभिंतरओ ता.मा पमयच्छि ! खयमुब्वहसु । इय बुत्तुं सझाए धणसिट्टी पूइड जवखे ॥ १९॥
परिमुकसयलकजो तम्भवणे ठाइ निरसणो ताव । जा सत्तमिया रयणी ताजक्खो भणइ पञ्चखा।२०॥
होही तुह लहु पुत्तो, महापसाउत्ति भणिय नमिऊण । जक्खस्स पायकमलं संपत्तोनियगिहे सिट्टी ॥२१॥
जक्खाएमं सव्वं कहेइ भजाए सा य संतुट्ठा । वंधइ गठिं भणइ य एवं चियं होउ एयति ॥२२॥
तो पच्छिमम्मि जामे बंधुई पामए सुमिणयम्मि । नियवयणे पविसंत नारंग जणियगुरुरंग ॥२३॥
उडेउं सा साहइ पइणो तत्तो विमसिउं सम्मं । तेणवि तणओ होहित्ति साहियं सा य परितुद्वा ।।२४।।.
तदिवसजायगमा पसवइ समर मणोरमं पुत्तं । पत्तम्मि वारसाहे दिन्नं नाम इमं तस्स ॥२५॥
जणएहि बंधुरानीति लच्छिविच्छहो तो कमसो । अहिगयकलाकलाबो संपचो जोव्वणं सोवि ॥
अह कैणवि कजेणं धणसेही बंधुरायपरिकलिओ । संपत्तो उजाणे जणमणआणंदणभिहाणे ॥२७॥
तो पेच्छइ तत्य मुर्णि देसतं सुगइपचलं धम्म । भव्वाण हियटाए उवविटो सोवि निसुणेइ ॥२८॥
तपथा-
.
दौर्गत्यमपि न ज्ञायते न गण्यत आपदप्यतिगुर्वी । हृदयस्य निवृतिकरों येषां सुतो गुणगणाधारः ॥ १५ ॥
इति तनयामावसमुद्भवनासुखेन दाविता सन्ती । दृष्टा श्रेष्ठिधनेन पराङ्मुखा सकलकार्येषु ॥ १६ ॥
हिमदग्धकमलिनीव दृश्यसे किं सुतनु ! पृष्टे तेन । सा कथयति तस्मै पुत्राभावदुःखं ततो धनो भणति ॥१७॥
मा भवोत्सुकमना पादं भक्त्या धनदयक्षमहम् । आराध्य विधिना तुभ्यं पुत्रं दापयिष्यामि ॥ १८ ॥
सप्तदिनाभ्यन्तरं तस्मान्मा प्रमदाक्षि ! खेदमुदह । इत्युक्त्वा संध्यायां धनश्रेष्ठी पूजयितुं यक्षम् ॥ १९ ॥
परिमुक्तसकलकार्यस्तद्भवने तिष्ठति निरशनस्तावत् । यावत्सप्तमी रननिस्तदा यक्षो भगति प्रत्यक्षम् ॥२०॥
मविष्यति तव लघु पुत्रो महाप्रसाद इति भणिवा नत्वा । यक्षस्य पादकमलं संप्राप्तो निजगृहे श्रेष्टी ॥२१॥
यक्षादेश सर्वं कथयति भाषायाः सा च संतुष्टा । बध्नाति ग्रन्थि भणति चैवमेव भवत्येतदिति ॥२२॥
उनः पधिमे यामे बन्धुमती-पश्यति स्वप्ने । निनवदने प्रविशद् नारङ्गं अनितगुरुरङ्गम् ॥२३॥
उत्पाय सा कथयति पत्ये ततो विमृश्य सम्यक् । तेनापि तनयो भविष्यतीति कथितं सा च परितुष्टा॥२४॥
वदिवसजातगी प्रमूते समये मनोरमं पुत्रम् । प्राप्ते द्वादशाहे दत्तं नामेदं तस्य ॥२५॥
जनकाभ्यां बन्धुराज इति लक्ष्मीविस्तरतस्ततः क्रमशः । अधिगतकलाकलापः संप्राप्तो यौवनं सोऽपि ॥२६॥
षय फेनापि कार्येण धनश्रेष्टी पन्धुराजपरिकलितः । संप्राप्त उद्याने जनमनानन्दनाभिघाने ॥२७॥
ततः पश्यति तय मुनि दिशन्तं मुगतिपयलं धर्मम् । मव्यानां हितार्थमुपविष्टः मोऽपि शृणोति ॥२८॥

·. 1 वन्धुराजरहा। चाहत्तरिकलकुसलविते नर मुंखगणि, सयलफलहं सुपवित्त न दयाल जाई मणि । संजमकल तह तकल घरविनाणकल, जे इय कला हु न याहिं ते नर नए विगल ||२९|| छईसण छन्नवइ पासंडई, अवरुप्परुचि न मन्छा छहई । ताई न दूसइ कोइ अहिंसा, तो तमशुद्द म कुणह हिंसा ॥३०॥ जो सद्धम्मासाए गहेइ कुहम्मु नरु, पन्छत्ताबदवेण मु उन्झइ जेम्य तरु । जो वेरुलिङ किरविणु गिन्दइ कायमणि, सो जाणग जाणाविउ यह तप्पैड पणि ।।३१।। न जडकलावु न वफलचीरई, न मंडणु न सालणु नीरई । एयाई सोहि करंति न पावई, जह दय थावरजंगमजीवई ॥३२॥ इचाइदयागुणगणमायने मुणिदपासम्मि । विहिणा तसबदविरई पडिबन्ना बंधुराएग ॥२३॥ जो एयं पडिवजइ वजइ सो बंधपमुहअइयारे । इय कहिए मुणिक्यणा पडिवन्नइ तेवि तह चैव ॥३४॥ धणसेटिणा पन्नो सावयधम्मो दुवालसविहोवि । पणमे मुनिनाई सहाणं जंति ते दावि ॥३५॥ जीवदयं कुव्वंतो सविसेस बंधुरायवणिपवरो । पंचदि भजाहि समं कीलंड दोगुंदुगमरोच ॥३६॥ अह अन्नया कयाई केणई मितेण साहियं तस्स । जह अन्न जोगनंदी उजाणे जोगियो पत्तो ॥३७॥ जो नियगुणगणधवलो वहुमुल्लमहल्लमोत्तियसरीए । कंठगयाए रहइ दिपवनगिरिख गंगाए ॥३८॥ ता दहन्यो एसो अणेगअच्छेरयाण कुलभवणं 1 दट्टब्बईसणे चिय नयणाण फलं बुद्दा विति ।।३९।। - द्वासप्ततिकलाकुशला अपि ते नरा मूर्खगणे, सकलकलामु सुपवित्रा न दयाकला येषा मनाम । संयमकला तथा तपःकला वरविज्ञानकला, ये इति कलाः खलु न जानन्ति ते नरा ननु विकला ॥२१॥ षड् दर्शनानि षण्णवतिः पाखण्डानि, परस्परमपि न मत्परं मुञ्चन्ति । तेषां न दूषयति कोऽप्यहिंसां, ततस्तामनुतिष्ठत मा कुरुत हिंसाम् ॥३०॥ यः सद्धर्माशया गृह्णाति कुधर्म नरः, पश्चात्तापदवेन स दधने यथा तरुः । यो वैडूर्य विक्रीय गृहाति काचमणिं, स ज्ञायको ज्ञापयिता बहु तपति मनसि ॥३१॥ न जयकलापो न पल्कलचीवराणि, न मण्डनं न क्षालनं नारे । एतानि शुद्धिं कुर्वन्ति न पापानां, यया दया स्थावरजङ्गमजीवानाम् ॥३२॥ इत्यादिदयागुणगणमाकर्ण्य मुनीन्द्रपार्थे । विधिना त्रसवधविरतिः प्रतिपन्ना बन्धुरानेन ॥३३॥ य एतां प्रतिपद्येत वर्जयेत् स पन्धप्रमुखातिचारान् । इति कथिते मुनितननात्परिवर्नयति तानपि तथैव ।। धनश्रेष्ठिना प्रपन्नः श्रावकों द्वादशविघोऽपि । प्रणम्य मुनिनाथं स्वय्यानं यातस्तौ द्वावपि ॥३५|| जीवदयां कुर्वन् सविशेष बन्धुराजवणिकप्रवर. ! पञ्चभिर्भायाभिः समं क्रीडति दीगुन्दुकमुर इव ॥३६॥ अथान्यदा कदाचिकेनचिद् मित्रेण कथितं तस्मै.। यथाऽद्य योगनन्युद्याने योगी प्रासः ॥३७॥ यो निजगुणगणघवलो बहुमूल्यमहामौक्तिकमालया । कण्टगतया राजति हिमवाद्वारिरिव गगया ॥३८॥ .

·२३२ सुपासनाइ-चरिश्रमि- ता काऊण पसायं वल्लह ! तस्संतियम्मि वच्चामो । पेच्छामो अच्छरियं किंचिवि आगिढिमाईयं ॥४०॥ एवं होउत्ति तो आरुहिय रहम्मि ते गया तत्य । कम्पूरप्पभिईहिं काउं से कल्यमुक्यारं ॥४१॥ उवविट्ठा नमिऊणं बहुओ कोलाहलेण पुरलोभो । मिलिओ सोवि हु दक्खइ.वहुकोउयमंततंताई ॥४२॥ नियनियठाणम्मि गए लोए तह चेव पज्जुवासेइ । सेहिसुयबंधुराओ तनिणयावजिओ जोई ॥४३॥ पुलपसाहियचेडयमझाओ भणइ चेडयं एगं । जे भणइ बंधुराओ सया.तए तं विहेयव्वं ॥४॥ पभणेद वधुरायं एसो अट्टमिचउद्दसीसु वए । तप्पेयच्चो मजेण इय पवजिनु से वपणं ॥४५॥ नमिऊण बंधुराओ तं पुच्छिय नियगिइम्मि संपत्तो । कुणइ मुणिकहियधम्मजोगियवयणं च तो सोचि ॥ जोवि न वह क्यणे जो नवि दिन्नपि पत्थिो देइ । जोबि हु करेइ गवं दुध्वयप व.वि भासेइ ॥४७॥ तं तैपि हु बंधावइ चेढयचरडाउ गाढवधेहिं । अदिवंधणेहिं तो लोओ तस्स भयभीओ ॥४८॥ चिटइ सयावि एवं च वइयरं जाणि भणइ जणओ । तुहं पुन्वएहिं बद्धावि मोइया कोवि नवि बद्धो !! पदमवयस्सइयारो पदमो एसो गुरूहि तुह कहिओ । तात सयमंगीकयमेवं कह बच्छ ! मइलेसि ? ॥ पद्धविमुको कोवि हु वेरवसा केणविप्पयारेण । अवयरइ तुह सरीरे इय अधीइ दहइ मह हिययं ।।५१॥ तथा। जह मन्नसि मह घयणं जइ मनसि गुरुषपणं जिणमयं च । ता वच्छ ! तुच्छचरियं वजसु जीवाण बंधदुहं ।। भुवणगुरुणोवइझं जीवदयानिम्मलं वयं गहिउँ । भजति जंतुसंतावणेण जे मंदबुद्धीया ॥५३॥ . तस्माद् द्रष्टव्य एपोऽनेकाश्चर्याणां कुलभवनम् । द्रष्टव्यदर्शनमेव नयनयोः फलं बुधा ब्रुवन्ति ॥३९॥ तस्मात् कृत्वा प्रसादं वल्लभ ! तस्यान्तिके बजावः । पश्याव आश्चर्य किश्चिदप्याकृष्टयादिकम् ॥४०॥ एवं भवत्विति तत आरुह्य रथे तौ गतौ तत्र । कर्पूरप्रभृतिभिः कृत्वा तस्य गुरुमुपनारम् ॥४१॥ उपविष्टौ नत्वा बहुः फोलाहलेन पुरलोकः । मिलितः सोऽपि खलु दर्शयति बहुकौतुकमन्त्रतन्त्रादि ॥४२॥ निजनिमस्थाने गते लोके तथैव पर्युपास्ते । श्रेष्ठिसुतबन्धुरानस्तद्विनयावर्जितो योगी ॥४३॥ पूर्वप्रसाधितचेटकमध्याद् मणति चेटकमेकम् । यद् भणति बन्धुरानः सदा त्वया तद्विधातव्यम् ॥१४॥ प्रभणति बन्धुरानमेपोष्टमीचतुर्दश्योस्त्वया । तर्पितव्यो मधेनेति प्रपद्य तस्य वचनम् ॥४५॥ नन्वा पन्धुरानस्तं पृष्ट्वा निजगृहे संप्राप्तः । करोति मुनिकायतधर्म योगिवचनं च ततः सोऽपि ॥४६॥ योऽपि न वर्तते वचने यो नापि दत्तमपि प्रार्थितो ददाति । योऽपि खलु फरोति गर्व दुर्वचनं वापि भाषते ॥ तं तमपि खलु पन्धयति नेटकचरटेन गाढवन्धैः । अदृष्टबन्धनस्ततो लोकस्तस्य भयभीतः ॥४८॥ तिष्ठति सदाप्येवं च व्यतिकरं ज्ञात्वा भणनि जनकः। तव पूर्वजदा अपि मोचिताः कोऽपि न तु बद्धः॥४९॥ प्रथमवतस्यातिचारः प्रथम एप गुमिस्त्वां कथितः । तस्मात्त्वं स्वयमङ्गीकृतमेवं कथं वत्स ! मलिनयसि ? ॥ पद्धविमुक्तः कोऽपि सलु वरवशात्कैनापि प्रकारेण ! अवतरेत् तव शरीर इत्यतिर्दहति मम हृदयम् ॥११॥ गदिमन्यसे मम वचनं यदि मन्यमे गुरुवचनं जिनमतं च । तदा वत्स! तुम्छचरितं वय जीवानां बनादुःसम्॥

·यंधुरामकहा।
अमिहंति भवं घोरं ते वधाइदुरसपरतता । थेगोवि हु वयभंगो जगेइ गम्या दुरपाई ॥२४॥
इस पिउणा भन्नतो मन्नतो सो तिणंच तन्वयणं । तह ची पयतो ओरतो न मणपि ॥२५॥
रायामचाई हि नाऊण मुपाडिहरपरिकलियं । सामेणं भणिोवि हुन कुणड कनेवि तवयग ॥५६॥
अह निवचेलाइत्तो लभषणव्वइयरम्मि कलहंतो । गहिओ बंधाविय चेडगामो लभ यणशिपि॥५॥
दायव्यमत्यि अन्नपि रिपि सो भणइ तुम्ह जं एत्य । तम्स य सहे सगं गिन्हह पयंति सोमणिः ।।
कोसाओ आयइढिय सगं इंसणमिसेण सहमत्ति । एषकेणं घाएणं दो संडइ राय सो ।। ५९ ॥
नियभिच्चसहाओ सो तास बन्धुरायभिन्चजणं । निययावासम्मि गयो नम्य मन्ये तारेण ॥६॥
विनत्ते नरवदणा भणियं जह एत्तियस्स सो जोग्गो । अन्नायपगे तम्हा गमणा इहन कोयच्या ॥६॥
तत्तो पंचत्तगओ गमिहीं कुगईमु बहुपयारासु । विसहंती घणदुरगं रणवहमारणाय ॥६२||
धणसिट्टीवि हु विहयं सत्तमु सित्तेसु परिसवेऊण । सुगुरूण पायमूले गिण्डइ दिरसं समजावि।।६।।
गहिऊण दुविहसिकसं अंते सलेइणं विदेऊण | संपत्तो सोहम्मे कमेण मोरखपि गन्छिहिही ॥ ६४ ॥
॥ इति प्राणातिपातविरतिप्रयमातिवारविपाक बन्धुराजस्थान समाप्तम् ॥
भुवनगुरुणोपदिष्टं जीवदयानिर्मलं व्रतं गृहीत्वा । भञ्जन्ति जन्तुसंतापनेन ये मन्दमुद्धय ॥१३॥
भ्रामिप्यन्ति भवं चार ते चघमन्यान्दिदुःखपरतन्त्राः । स्तोकोऽपि बलु बतमगो जनयति गुरूणि दुग्नानि ।।
इति पित्रा मण्यमानो मन्यमान. स तृणमिव तद्वचनम् । तथैव प्रवर्तमानोऽपमपन् न मनागपि ॥५५॥
रानामत्यादिभिर्जात्या सुपातिहार्यपरिकलितम् । साम्ना भणितोऽपि खलु न करोति कणेऽपि तद्वचनम् ॥१६॥
अथ नृपवेलाऽऽयुक्तो लभ्यधनत्यतिकरे कलयन् । गृहीतो बन्धयित्वा चेटकाद् लभ्यं धनं किमपि ॥५७॥
दातव्यमस्त्यन्यदवि किमपि स भणति तुभ्यं यदत्र । तम्य च महे खरं गृहामतमिति स मणित्वा ॥१८॥
कोशादाकृष्य खड्ग दर्शनमिपेण सहसेति । एकेन घातेन द्विधा घण्टयति वन्दुराज सः ॥ ५९ ॥
निजभृत्यसहायः स त्रासयित्वा वन्धुराजमृत्यजनम् । निनावासे गतस्तत्र स्वरूपे पुररक्षेण ॥ ६ ॥
विज्ञापिते नरपतिना मणितं यथतावतः स योग्यः । अन्यायपरम्तम्माद् गवेपणेह न कर्नन्या ॥६१ ॥
तत. पञ्चत्वगतो गमिप्यति कुगतिषु बहुप्रकारासु । विषहमानो घनदु ख बन्धनवरमारणादिकम् ॥६॥
धनष्ठयपि खल विभवं सप्तम क्षेत्रेषु प्रक्षिप्य । मुगुरूणां पादमूले गृह्णानि दीक्षा समायोऽपि ॥६॥
'गृहात्या द्विविशिक्षामन्ते संलेखनां विधाय | संप्राप्त. सौधर्मे क्रमेण मोसमपि गमिन्यति ॥१४॥

·-
.
।
जो लिठ्ठलउडदंडाईएहिं जीवाण ताहणं कुणइ । निस्संको कुद्धमणो दिओव्व सो भमइ भीमभवे ।।
तथाहिर-
अत्यि भरहम्मि वासे कुसुमपुरं पुरमणंगसारिच्छं । सिरिनंदणं समयरं अविग्गहं खाइसालिल्लं ॥२॥
तम्मि नियो नियतिलओ मलमओ दारिद्ददावतवियाण | रइसुंदरी कलच मुकलत्तं तस्स सुकलत्तं ॥३॥
तह यंती मइजलही तस्सस्थि पुरोहिओ य सिरिकंठो । से भज्जा य जसोया पुत्तो ताणत्थि सिरिवच्छो॥
सो अन्नया कयाई पिउणा अवमाणिओ जडप्पगई । कंचणपुरम्मि पत्तो कणवित्ति कुणइ पढेई य ॥५॥
निजामम्मि तहवि हुन किंचि आगच्छई पदंतस्स । तो निम्विनो बाढं पाद मोनु दडमरीरो ॥६॥
ओलग्गिउं पवत्तो भोयणवित्तीए मूरगिहवइणो । तस्स सुएणं सद्धिं कम्मिवि गामम्मि संचलिओ |७||
निच्छति य ते मग्गे मुणीण जुयलं पहे परिस्संत । नग्गोहरुक्खटिा उबविट्ट फासुयपएसे ||८||
से च ममिजण दोवि हु उवविठ्ठा अह भणेइ भत्तीए। तयभिमुह सूरसुओ पहुधम्मो किंफलो होइ।।
तो सजलजलदरुद्दामगहिरसदेण ताण तं कहइ । तम्मझे जिट्टमुणी तचित्तणुकूलणत्यं जं ॥१०॥
तथाहि;-
पोपखफलो दुइदलणो आवइकालेवि दिन्नमाहिज्जो । हियइच्छियकज्जकरो हबइ सुमित्ताव्य जिणधम्मो।।
सारीरमाणसाणं दुक्खाणं मोयगो मणाणंदो । भवनलहिनाणवत्तं सव्वत्थ जयावहो धम्मो ॥१२॥
दालिया हिपरमोसहंव मोहगंगकंडयं परमं । मचिंतियत्यसंपाडणम्मि चिंतामणी धम्मो ॥१३॥
विनाणनाणमणमो बंधू नीसेसजंतुवग्गस्स । वीमासकरणपडुभो परमर्पयट्टावओ धम्मो ॥१४॥
यो लेप्टुलकुटदण्डादिकैनर्जीवानां ताडनं करोति । निःशङ्कः क्रुद्धमना द्विज इव स प्रमति भीमभवे ।।१।।
अस्ति मरते वर्षे कुसुमपुरं पुरमनगसदृशम् । श्रीनन्दनं स-म-करमविग्रहं साति(दि)शालि ॥२॥
तस्मिन् नृपो नृपतिलको मलयो दारिद्रयदावतप्तानाम् । रतिसुन्दरी फलनं सुकलत्वं तस्य शुकलप्तम् ||३||
तथा मन्त्री मतिजलाधिस्तस्यास्ति पुरोहितश्चः श्रीकण्ठः । तस्य भार्या च यशोदा पुत्रस्तयोरस्ति श्रीवत्सः॥४॥
सोऽन्यदा कदाचिपिनाऽपमानितो नङप्रकृतिः । काञ्चनपुरे प्राप्तः कणवृत्तिं करोति पठति च ॥९॥
विधामठे तथापि सलु न किञ्चिदागञ्छति पठतः । ततो निर्विष्णो याद पाठ मुक्त्वा दृढशरीरः ॥६॥
पयलगितुं महत्तो भोजनगृत्या मूरगृहपतेः । तस्य मतेन साधु कस्मिन्नपि ग्रामे संचलितः ॥७॥
१श्यतय मा मार्ग मुनीनां युगलं पनि परिश्रान्तम् । न्यग्रोधवृक्षस्याध उपविष्टं प्रामुकंप्रदेशे ॥८॥
तय गत्या हायप्युपविक्षयय मणति भक्त्या । तदभिमुखं सूरसुतः प्रभो ! धर्मः किंफलो भवति ! ॥९॥
सनः सजलजलपसेदामगीरदान्दैन त्योस्तं कथयति । तन्मध्ये ज्येष्ठमुनिस्तञ्चित्तानुकूलनार्थ यन् ।।१०।।
मोपली
दुमदन भाषामलेऽपि दत्तसाहाय्यः । हृदयेप्सितकार्यकरो भवति मुमित्रमित निनधर्मः ॥११॥
शारीरमानमयोगयोमोनको मनभानन्दः । भवजलधियानपात्रं सर्वत्र नयायहे। धर्मः ॥१२॥
दारिद्रयन्याधिपरमापनित सौभाग्यफाण्टः परमः । मनश्चिन्तितार्थसंपादने चिन्तामणिधर्मः ॥१३॥

·सिरियष्टकहा। दोसापरणनिवित्ती सुकुलुप्पत्ती सुराण संपत्ती । सत्तुबलस्स वित्ती जायड परमेण धम्मेण ||१५|| सयल जणपत्यणिज्जा सुहया सच्छंदगामिणी विउला । वियरइ समुज्जलंगी कित्ती धम्मेण वेसच्च ॥१६॥ इय कहि धम्मफुलं भणिया ते दोवि साहुणा भो भो ! । जिणवरभणियं धर्म कुणह पयत्तेण पइदिय ।। सिरिवन्छेणं भणियं सो धम्मो करिसो, मुणी कहइ । जिणभणियसदहाणं जीवदयाए अणुटाणं ॥१८॥ अह जिणनाइसवं सुगुरुसरूवं जियादतत्ताई । कहिऊण जीवदयामूलत्त कहइ धम्मस्स ॥१९॥ तद्यथा--- " पठितं श्रुतं च शास्त्रं गुरुपरिचरणं च गुरुतपश्चरणम् । घनर्जितमिव विजलं विफलं सकलं दयाविकलम्' इञ्चाइसप्पपंच जइधम्मं कहिय कहइ गिहिधम्मं । तो सिरिवच्छो जंपइ आयनह मन्झ विनत्ति ॥२०॥ न हणेमि निरवराहे जीवे संकप्पओ अहं धूले । जावनीवं ता मह कुणह पसायं वयेणिमिणा ॥२१॥ तो मुणिणां से कहिया वाई पंच इत्य अइयारा । एएवि न कायव्वा पढ़मवयं रक्खमाणेण ||२२|| आमंति तेण भणिए मूरसुएणवि तहेव पडिवन्ने । विहिणा पढममणुव्ययमारोबइ ताण मुणिनाहो ॥२३॥ तो वंदिऊण मुणिणो चलिया ते दोवि जत्थ गंतव्यं । मुणिणोवि जहाभिमयं पगया पगएण कज्जेण ॥ करिजण तं जत्ने पत्ता ते पुपावि कंचणपुरम्मि । किसिकम्ममाझ्याई करिति कमाई विबिदाई ॥२५॥ अह सूरेण विवाहो पारद्धो नियसुयाए वित्थरओ । सह ईसरेण केणवि तीए आहरणहें च ॥२६॥ सुत्तइ वहुं सुवन माणिक्काई च मोतियाई च । अह लहुबंधू सूरस्स कैसवो चिंतए एवं ॥२७॥ विज्ञानज्ञानजनको बन्धुनिःशेषनन्तुवर्गस्य । विश्वासकरणपटुः परमपदस्थापको धर्मः ॥१४॥ दोषाचरणनिवृत्तिः सुकुलोत्पत्तिः सुखानां संपतिः । शत्रुवलस्य विपत्ति यते परमेण धर्मेण ॥१५॥ सकलननप्रार्थनीया सुभगा स्वच्छन्दगामिनी विपुला । विचरति समुज्ज्वलाङ्गी कीत्तिर्धमेण वेश्येव ।।१६।। इति कयित्या धर्मफलं माणतो तो द्वावपि साधुना भो भोः । जिनवरमणितं धर्म कुरुत प्रयत्नेन प्रतिदिवसम् ।। श्रीवत्सेन भणितं स धर्मः कीदृशो, मुनिः कथयति । जिनमणितश्रद्धानं जीवदयाया अनुष्ठानम् ॥१८॥ अथ निननाथस्वरूपं सुगुरुस्वरूप जीवादितत्त्वानि । कथयित्वा जीवदयामूलत्वं कथयति धर्मस्य ॥१९॥ इत्यादिसमपञ्च यतिधर्म कथयित्वा कथयति गृहिधर्मम् । ततः श्रीवत्सो जल्पत्याकर्णयत मम विज्ञप्तिम् ॥२०॥ न हन्मि निरपराधान् जीवान् संकल्पतोऽहं स्थूलान् । यावजीवं तस्मान्मम कुरुत प्रसादं प्रतेनानेन ॥२१॥ ततो मुनिना तस्य कथिता बन्धादयः पश्चात्रातिचाराः । एतेऽपि न कर्तव्याः प्रथमव्रतं रक्षता ॥२२॥ मामेति तेन भणिते सूरसुतेनापि तथव प्रतिपन्ने । विधिना प्रथममणुनतमारोपयति तयोर्मुनिनाथः ॥२३॥ ततो वन्दित्या मुनी चलितो तो द्वावपि यत्र गन्तव्यम् । मुनी अपि यथाभिमत प्रगती प्रकृतेन कार्येण ॥२४॥ कृत्वा तां यात्रां प्राप्ती ती पुनरपि काश्चनपुरे । कृषिकादिकानि कुरुतः कर्माणि विविधानि ॥२५॥ अथ सूरेण विवाहः प्रारब्धो निजसुताया विस्तरत । सहेश्वरेण केनापि तस्या आमरणहेतोश्च ॥२६॥ सूत्रयति बहु सुवर्ण माणिक्यानि च मौक्तिकानि च । अथ लघुबन्धुः सूरस्य केशवश्चिन्तयत्येवम् ॥२७!

·:२३६ सुपासनाह-चरिअम्मि-- जं एस इह वहस्सइ तं सव्वं मन्झ जाइ विहवाओ । तम्हा होमि विभिन्नो पढमंपि विवाहकालाओ॥२८॥ तो र सो पभणइ बंधव ! जं किंपि एइ मह भागे । तं देह, भणइ सुरो किं एवं वुचए वच्छ ! ॥२९॥ फस्स य पुन्नेहि सिरी वट्टइ मिलियाण नाइ न इत्य । होज पुढीभूयाण सा कस्सवि कहवि दालिई ।। तो तस्मवि आभारो कइदेयचोवरेण सम्बोधि । सुयणत्तसंगिएणं एवं चिय वहउ ता वच्छ ! ॥३१॥ तो भणइ केसवो मह दालिई होहिई विउत्तस्स । जइ, तोवि न पत्थिस्सं किंपि अहं देहि मह भाग ।। इय काउं निबंध वंधुसयासाउ लेइ विहवद्धं । सिरिवच्छंपि हु लोभविय नेइ सो अप्पणो पासे ॥३३॥ पइदिवस चिय वड्डइ विवो मूरस्स, केसवस्त पुणो । तह खीणो जह भोयणमित्तं किच्छेण संपडइ ॥ दितसवि नो गिण्हइ मूरस्स इमो धणाद थेवपि । इय तम्मि खीणविवम्मि आगओ पाउसो कमसो ॥ तथादि:- गजंतगहिरयणगरुयगयघडाडोवपयडियपयायो । उत्थरइ गिम्हनिहणिकविकमो पाउसो राया ॥३६॥ पहलघणकसिणजलहरअंधारियसयलगयणदिसिचक्के । नय नजइ कत्थ गओ वियंभिए पाउसे गिम्हो ।। इय पाउसेण कणियारिऊण परिसंतमेयधाराहि । निव्ववियं भुवणयलं मोत्तणं विरहिहिययाई ॥३८॥ तो मूरहालिएK पित्तूण हलाई खिचचलिएसु । हलउत्तयकरणत्यं सिरिवच्छ केसबो भणइं ॥३९॥ अम्हेवि हु जुत्तेमो हलाई, सो भणइ अज्ज भदाए । एए करिति, अम्हं जाणताण न त जुत्तं ॥४०॥ अह मूरहालियाणं अच्चम्भुयनच्चिरिं नार्ड मग्गे । दंढें अक्खित्ताणं भदाए वोलिओ पहरो ॥४१॥ यदेप इह व्येप्यति तत्सर्वं मम याति विभवात् । तस्माद् भवामि विभिन्नः प्रथममेव विवाहकालात् ॥२८॥ ततः सूरं स प्रभणति वान्धव ! यत्किमप्येति मम मागे । तद् देहि, भणति सूरः किमेवमुच्यते वत्स! ।। फस्य च पुण्यैः श्रीर्वतते मिलितानां ज्ञायते नात्र । भवेत्गृथग्भूतानां सा कस्यापि कथमपि दारिद्रयम् ॥३०॥ ततस्तस्याप्याभारः कर्पितत्र्योऽपरेण सर्वोऽपि । सुजनत्वसंस्थितेनैवमेव वहतु तस्माद् वत्स ! ॥३१॥ ततो भगति के शवो मम दारिद्रयं भविष्यतिवियुक्तस्य । यदि,ततोऽपि न प्रार्थयिष्ये किमप्यहं देहि मम भागम् ॥ इति कृत्या निर्यन्वं वन्धुसकाशाल्लाति विभवार्धम् । श्रीवत्समपि खलु लोमयित्वा नयति स ात्मनः पाय॥३३॥ प्रतिदियममेर वर्षते विभवः सूरस्य, केशवस्य पुनः । तथा क्षीणो यथा भोजनमात्रं कृच्छ्रेण संपद्यते ॥३४॥ ददनोऽपि नो गृहाति सूरस्यायं पनादि स्तोक्मपि । इति तस्मिन् क्षीणाविभव आगता प्राट् क्रमशः॥३५॥ गर्नीरवनगुरुगजबटाटोपप्रकटितप्रतापः । उच्छलति ग्रीप्मनिधनेकविक्रमः प्रावृड्गजः ॥३६॥ पहलपन गजलपरान्धकारितमालगगनदिश्चकायाम् । नच ज्ञायते क्वं गतो विनृम्मितायां प्रावृषि ग्रीष्मः ।। इति प्रापा फर्णिकारयित्या वर्षन्मेषधाराभिः । निर्वापिन मुवनतलं मुक्त्वा विरहिहृदयानि ॥३८॥ सतः मुहानियेषु गृहीत्या हलानि क्षेत्रचलितेषु । हलयोक्त्रककरणार्य श्रीवासं फेशवो मणति ॥३९॥ पयमपि मल योजयानो दलानि, स मणत्यध भद्रायाम् । एते कुर्वन्ति, अम्मा नानतां न तद्युक्तम् ॥ अध मूरतालिकानामन्यद्भुतनतनी नटी मागें । द्रष्टुमाक्षिणानां गद्राया अतिक्रान्तः प्रहरः ॥४१॥ .

·.
सिरिय कहा।
जो आसि तत्य दुट्टो, पयट्टमणुक्लबहुगुणं लागं । तम्मि समयम्मि खित्ते तेहिं को खंडणारंभो॥४२॥
केमवसिरिवच्छेहि अनदिणे सोद्दणे मुहुत्तम्मि । इलउत्तयकरणस्थ जुत्तदोमुवि हलेमु ॥४३॥
सिविच्छो गोणेणं तहाहओ पट्ट्याए हिययम्मि । मुच्छानिमीलियच्छो जह पडिओ धरणिवम्मि ।
गेहे चिय तं मुत्तुं हलमिकं चैव केसवो पित्तुं । चलिओ खित्ताभिमुई ता करभरुयं निसामे ॥४५||
रासि जुत्तं चिय तोडिऊण गोणे गए कहवि गहिरें । असभे समयम्मि कओ तेणं हलउत्तओ खित्ते ।।
अह विनायावसरो दुहवि हलउत्तयाण सिरिवच्छो । पभणइ केसव ! पेन्छह दिव्वस्स गईए कुडिलतं ॥
मूस्स्स पुन्नवसभो पमापमो हालियाण दुमुहृत्तं । टलियं मुहे मुद्दुत्ते जाओ हल उत्तभो ता ॥४८||
अम्दं पुण विवरीयं जाणताणपि उज्जयाणपि । संजाय इय सुणिउं कीरइ कि केसवो भणड ॥४९॥
अह अन्नया य दुनिवि हलाई खेडति अप्पणच्चेव । सिरिवच्छहले गलिओ बलिओवि हु थक्कए पडिभो।।
तो तोतेणं इणई आराहिं य विधए पुणो वहुयं । तुत्तम्मि कहवि भग्गे हणेइ पण्हिप्पहारहि ॥२१॥
मूरमुएणं कजागरण दटूण पणिो भाया !) पाणाइवायविरई चित्तुं आयरसि किं एवं ? ॥२॥
सो भणइ परवमो हं भणइ य तह केसवोवि मुरसुयं । किं खलियारसि एयं कि तुद्द तत्तीए एयाए ?॥
तो सो मोणं काउं गओ तो सो तहेब सिरिवन्छो । थकं थकं गोणं वहुप्पयारं कयत्येइ ॥५४॥
दंतगिरिडि पबंधइ पुच्छ मोडेइ खाइ दसणेहिं । चंडालोच्य परंपइ अजंपियवाई अकुरो ॥५५॥
• इत्तो य कविलम्सयकचरबहुअारितिडपभिईदि । कैसवकिसी विणट्टा वबहरएहि ता घरिओ ॥५६॥
य आसीतंत्र दुष्टः, मवृत्तमनुकूलबहुगुणं लग्नम् । तस्मिन् समये क्षेत्रे तैः कृतः कर्षणारम्भः ॥४२॥
केशवश्रीवत्साभ्यामन्यदिने शोभने मुइत्तें । हलयोक्त्रककरणार्थ युक्तयोरपि द्वयोहलयोः ॥४३॥
श्रीवन्सो गवा तया हतः पादेन हृदये । मूळनिमीलिताक्षो यथा पतितो धरणीपट्टे ॥४४॥
गेह एव तं मुस्त्या हलमेकमेव केशवो गृहीत्वा । चलितः क्षेत्राभिमुखं तदा करमरुले निगम्य ॥४५॥
राशि योक्तं च बोटयित्वा गवि गते कथमपि गृहीत्वा । अशुमे समये कृतं तेन हेलयोस्त्रकं क्षेत्रे ॥४६॥
अथ विज्ञाताबसेरा द्वयोरपि हलयोक्त्रयोः श्रीवत्सः । प्रमणति केशव ! पश्य देवस्य गते. कुटिलन्चम् ॥४७॥
सूरस्य पुण्यवशतः प्रमादतो हालिकानां दुर्मुहूर्तम् । अपगतं शुमे मुहूतें जातं हलयोक्त्रकं तावत् ॥४८॥
अम्माकं पुनर्विपरीतं जानतामप्युधतानामाप । संजातमिति श्रुत्वा कियते किं केशवो मणति ॥४९१.
अथान्यदा च द्वावपि हले कर्पत आत्मनैव ।.श्रीवत्सहले गलिबल्यपि सलु तिष्ठति पतितः ॥१०॥
ततस्तोत्रेण इन्त्याराभिश्च विध्यति पुनर्वहु । तोत्रे कथमपि भग्ने हन्ति पृष्णिप्रहारैः ॥११॥
सूरसृतेन कार्यागतेन दृष्ट्वा प्रमणितो भ्रातः 11 प्राणातिपातविरतिं गृहीत्वाऽऽचरसि किमेवम् ? ॥५२॥
स भणति परवशोऽहं भणति चं तया केशवोऽपि सूरसुतम् । किं सवलयस्येतं किं तव चिन्तयतया ? ॥१३॥
ततः स मौनं कृत्वा गतस्ततः स तथैर श्रीवत्सः । स्थितं स्थितं गां बहुप्रकारं कदर्थयति ॥१४॥
दन्तपिष्टिं प्रबध्नाति पुच्छं मोटयति खादति दशनैः । चाण्डाल इव प्रजल्पत्यजल्पितव्यान्यतिक्रुद्धः ॥५५॥

·? सुपासनाह-चरिअम्मि- दो सारवलिदावि हु तेहिं उद्दालिया तो सगडं | बाहेइ भाडएणं सिरिवच्छो अवरगोणेहि ॥१७॥ अह अनादणे जुत्तो सो गलिगो गड्ढयम्मि भरियम्मिघणधुलीखोणीएं सुरवि उक्खणइ न कहंपि ॥५८॥ सगडाभो उत्तरिउ तो सो आराहिं विधए हणइ । तोत्तयलउडयढंगालिढुवलाईहिं निकरुणं ॥५९|| अह मोडेंडे लग्गो पुच्छ जा तेण गलिबलद्देण । लत्ताए हओ गाई मम्मम्मि पओ गओ नरयं ॥६॥ तो सूरसुओ चिंतइ हद्धी एसो पमायवसवत्ती । वयमयलणाउ नूणं भमिही एसो भवारने ॥६१।। मञ्झवि अलद्धपुव्वं लद्ध एयं सुधम्मसामग्गिं । कुगईए निवडतो अप्पा नोविक्खि जुत्तो ।।६।। सुगई पुण मुत्तिचिय सा पुण संपुन्नचरणओ चेव । ते पुण सूगुरुण समागमेण, गविस्सामि ता एए ।' एवं सो ववसंतो मुक्को पाणेहि आउपजते । अखंडियपढमवो पत्तो ईसाणकप्पम्मि ॥६४॥ सिरियच्छनारओवि हु परमाइम्मियमुहाउ निसुणे । सुमरेऊणं च तहा पढमाणुव्वयअइक्कमण ॥६५॥ पसरियपच्छायावो परिचिंतइ हा ! मए अणज्जेण । अमयलवम्मि निहित्तो कह मुट्ठी कालकूडस्स १ ॥ लक्ष्ण सव्वसंजमसामग्गिमणुव्वयं मए पदमं । एकं चिय पडिवन्ने नैपि हु जाणतएणेव ॥६॥ भाग अइकमतेण पवरअमरत्तकारणं परमं । सिवसुहसंपत्तिफलं कमेण इन्हि तु पायो है ॥६८॥ एयमयत्यं पत्तो करेमि किं दुक्खसायरनिबुट्टो । ता सञ्चमिणं भणियं केहिवि विबुहेहिं पुरिसेहिं ।।६९।। "इहैव नरकव्याधेश्चिकित्सां न करोति यः । गतो निरौषधं स्थानं स रुजः किं करिष्यति ? " एवं सो अप्पाणं निंदतो जिणवरप्पणीयं च । धम्म वहु मन्नतो वाससहस्साई दस गमिउं ॥७०॥ इतश्च कपिलमूपरुकच्चरबहुझिल्लीशलमप्रभृतिभिः । केशवकृषिर्विनष्टा व्यवहारकैस्ततो धृतः ॥१६॥ द्वी सारपलीयर्दावपि खलु तेगृहीती ततः शकटम् । याहयति भाटकेन श्रीवत्सोऽपरगवाभ्याम् ॥५५॥ भयान्यदिने युक्तः स गलिः शकेटे भृते । घनधूलिक्षोण्या खुरानप्युरखनात न कथमपि ॥१८॥ शकटादुत्तीर्य ततः स आराभिर्विध्यति हन्ति । तोबलकुटयष्टिलेष्टूपलादिभिनिष्करणम् ||१९|| अब मोटयितुं लग्नः पुच्छं यावत्तेन गलिबलीवर्दैन । पादेन हतो गाढं मर्मणि मृतो गतो नरकम् ॥६॥ ततः सुरमुतश्चिन्तयति हा घिगेप प्रमादयशवर्ती । व्रतमलिनीकरणान्नूनं भ्रमिप्यत्येप भवारण्ये ॥६॥ ममाप्पलब्धपूर्वा लन्ध्यतां सुधर्मसामग्रीम् । कुगतौ निपतन्नात्मा नोपेक्षितुं युक्तः ॥१२॥ सुगतिः पुनर्मुक्तिरेव सा पुनः संपूर्णचारित्रत एव । तत्पुनः मुगुरूणां समागमैन, गवेपयिष्यामि तस्मादेवान् ।। एवं स ध्ययस्यन् मुक्तः प्राणरायुःपर्यन्ते । अस्खण्डितप्रथमत्रतः प्रात ईशानकल्पे ॥६॥ पीयरसनारसोऽपि ग्लु परमाधार्मिकमुखात श्रुत्वा । स्मृत्वा च तथा प्रयमाणुव्रतातिक्रमणम् ॥६५॥ • प्रस्तपश्चात्तापः परिचिन्तयति हा ! मयाऽनार्येण । अमृतलवे निहितः कथं मुष्टिः फालकूटस्य ! ॥६६॥ लन्ध्या सर्वसंयमसामग्रीकमणुमतं मया प्रयमम् । एकमेव प्रतिपन्नं तदपि खलु जानतैव ॥६॥ भानमतिकामता प्रपरामरत्वकारणं परमम् । शिवसुखसंपतिफलं क्रमेणेदानी तु पापोऽहम् ॥१८॥ . एतामवस्यां प्राप्तः करोमि किं दुःससागरनिमग्नः । तस्मात्सत्यमिदं मणितं कैरपि विबुधैः पुरुषैः ॥१९॥ .

·सिरियच्छकहा।
उव्यट्टिय निरयाओ इह भरहे मलयपुरपुरे रम्मे । विकमरायस्स सुओ हरिविक्कमनामओ हो ॥७॥
संजायजाइसरणो संविग्गो पालिऊण जिणदिक्खं । संपत्तो सोहम्मे तो चुया निव्वुया दोचि ॥७२॥
॥ इति प्रथमाणुमते द्वितीयकातीचारे वघटष्टान्ते विप्रश्श्रीवत्सकथानकं समाप्तम् ॥
एवं स आत्मानं निन्दन् जिनवरप्रणीतं च । धर्म बहु मन्यमानो वर्षसहस्राणि दश गयित्वा ॥७०॥
उदृत्य निरयादिह भरते मलयपुरपुरे रम्ये । विक्रमराजस्य सुतो हरिविक्रमनामतोमूत्वा ॥७१ ॥
सजातजातिस्मरण. संविग्नः पालयित्वा जिनदीक्षाम् । संप्राप्त. सौधर्मे ततश्च्युतौ निवृतौ द्वावपि ॥७२॥

·गलकंवलकमाईण कप्पण जो करेइ जीवाणं । सो राहडोव्ध पावइ भवभमगदुहाई भीमाई ॥१॥ तयाहि-- महिमहिलामुहतिलयंव लच्छिनिलय पुरं इह पसिद्धं । विजियविपक्खनरिंदो राया तत्यत्यि कुरुचंदो॥२॥ तस्सत्यि पिया गोरीव संभुणो सीलसालिणी लीला । राहडनामा मती सुरज्जकज्जे सयां सज्जो ॥३॥ अह अन्नया नरिंदो राहडमंडलियमाइलोएण । परिवारिओ समंता अत्याणसहाए उवविहो ॥४॥ जा चिट्टइ ता दिवो एगो विज्जाहरो नहयलाओं। आगच्छंतो करकलियखग्गफलओ सभज्जो य॥५॥ संपत्तो अत्याणे पभणइ नरनाहपणयपयकमलं । कुरुचंदराय ! निसुणसु विन्नतिं मझ पसिऊण ॥६॥ खणमेग मज्झ पिया रक्खयया तए पयत्तेण । जाव अहं संगामं करोमि गंतूण सह रिडणा ॥७॥ अन्नत्य कत्थवि अहं एयं मोत्तुं चएमि नहु तेण । तुह पासम्मि मुएमि परनारिसहोयर ! नरिंदः॥८॥ परकज्जकरणरसिया दीसति महीए पविरल नरिंदा तुम्हारिसा महायस! पुरिसोत्तमगुणगणोवेया ॥९॥ सव्वस्सं मह एसा पाणपिया पणइणी इमा तम्हा । रक्खयव्या तुमए इय भणिउं तो गओ स्वयरो॥१०॥ दिन्नासणम्मि अह सा उवविट्ठा खयरपणइणी जाव । ता गयणाओ सहसा फरयसणाहा भुया पडिया ॥ ताहे उड्ढमुहाण सव्वाण जणाण तम्मि अत्थाणे । दिढगहियमंडलग्गा दुइयभुया निवडिया झति ॥१२॥ तत्तो खेवेण विणा पडियं गयणगणाउ सिरकमलं । मणिपउडदिप्पमाण मज्झण्हदिणिंदविंव।।१३।। गुरुकोवारुणदारुणपसारियच्छं अईव दुप्पिच्छ । तिवलीभंगुरमालं निठुरदंतग्गदट्टोहं ॥१४॥ · गलकम्बलकर्णादीनां छेदनं यः करोति जीवानाम् । स राहड इव प्रामोति भवभूमणदुःखानि भीमानि॥१॥ महीमहिलामुखतिलकमिव लक्ष्मीनिलय पुरमिह प्रसिद्धम् । विजितविपक्षनेरन्द्रो राजा तन्नास्ति कुरुचन्द्रः॥२॥ तस्यास्ति प्रिया गौरीव शम्भोः शीलशालिनी लीला । राहडनामा मन्त्री सुराज्यकायें सदा सज्जः ॥२॥ अथान्यदा नरेन्द्रो राहडमाण्डलिकादिलोकेन । परिवारितः समन्तादास्थानसभायामुपविष्टः ॥४॥ यावतिष्ठति तावद् दृष्ट एका विद्याधरो नभस्तलात् । आगच्छन् करकलितखड्गफलकः सभायश्च ॥५॥ संप्राप्त आस्थाने प्रभणति नरनाथप्रणतपादकमलम् । कुरुचन्द्रराजन् ! शृणु विज्ञप्तिं मम प्रसद्य ॥६॥ क्षणमेकं मम प्रिया रक्षितच्या त्वया प्रयत्नेन । यावदह संग्रामं करोमि गत्वा सह रिपुणा ॥७॥ अन्यत्र क्याप्यहमेतां मोक्तुं शक्नोमि नैव तेनं । तव पायें मुञ्चामि परनारीसहोदर ! नरेन्द्र ! ॥८॥ परकार्यकरणरसिका दृश्यन्ते मयां प्रविरलनरेन्द्राः । युप्मादृशा महायशः.! पुरुषोत्तमगुणगणोपेताः ॥९॥ सर्वस्वं ममैपा प्राणप्रिया प्रणयिनीयं तस्मात् । रक्षितत्र्या युष्माभिरिति मणित्वा ततो गतः खचरः ॥१०॥ दत्तासनेऽय सोपविष्टा खचरप्रणयिनी यावत् । तावद् गगनात् सहसा फरकसनाथा मुजा पतिता ॥११॥ तदोर्ध्वमुखेषु सर्वेषु जनेषु तस्मिन्नास्थाने । दृदगृहीतमण्डलामा द्वितीयमुजा निपतिता झटिति ॥१२॥ . ततः क्षेपेण विना पतितं गगनाङ्गणाच्छिर:कमलम् । मणिमुकुटदीप्यमानं मध्याह्रदिनेन्द्रविम्वमिव ।।१३।। गुरुकोपारुणदारुणप्रसारिताक्षमतीय दुर्दर्शम् । त्रिवलीभगुरभातं निष्ठुरदन्तामदष्टोधम् ॥१४॥ .

·राहडमतिफहा।
सेण समं चिय पडिय पहारसयजम्जरं घडपि तओ।तं तह दटुंमगलियवयणा खयरी भणइ रायं ॥१५॥
एसो मद्द पाणपिओ रिउणा वाघाइओ न संदेहो । ता तस्स विओए ह नो पाण धारिउ सरका ॥१६॥
ता काऊग पसाय सिग्य मह देहि भाय ! दारूणि | पियविरहदहणदहें दहेमि देहं पुणो जेण ॥१७॥
ताहे रना भणियं भगिणी तं मन्झ ता इमं रंजं । तुह संतियंति मुंचसु पाणपरिचायपुद्धिपि ॥१८॥
तो पुण भणिय तीए एव चिय इत्य तुम्ह बंधुच । जं इट्ठविरहदुक्खियमणाए मे देसि कहाणि ॥१९॥
पुणरवि बहुप्पयार भणिया रना न जुत्तमिय काउं । अप्पाणम्मिवि पीडा विहिणा विहिया हवइ सुइया ।।
घरसु महन्वयमारं हार सिवरमणिमणहरमुयार । जिणसु कसाए सिद्धतजावो सुइनिहिपिसाए।२१।।
परिहर कुदिहिसेव देवं मन्नेसु विगयरागमलं । समतिणमणिणो मुणिणो गुरणो, जीवाइतत्ताइ ॥२२॥
इय भणियाविन मन्नइ वयणं पुहईसरस्स सा खयरी। खयरगुणे उच्चरिउ पुणो पुणो रुयइ तो रना ॥२३॥
दावाविआई तीसे चंदणकट्ठाई विरइजण चियं । अह मा खयरी नियपइगत्ताई झत्ति धितूण ॥२४॥
हुयंवह जालचियाए चियाए सा तीए जा किर पविट्ठा । तो कुरुचंदनराहिवपुरओ सो आगओखयरो॥
करकलियफरयखग्गो नरनाई पगमिऊण विनवइ । पहु! परनारिसहोयरमत्थयचूडामणि ! नरिंद! ॥
तुज्झ पहावेण मए निहमओ सत्तू गरिवलकलियो । सरणागयजणवन्टल ! मह दइय मे समप्पेसु ।।
संपइ नियनयरं पइ गन्छिस्स जेण जणमणाणंद ! । आणानिदेसकरो एस जणो तुझ सयकाल ॥२८॥
तो सुहिओ नरनाहो चितइ किं उत्तर पयन्छेमि । तो पक्खित्ता दिट्ठी रना मतिस्स वयणम्मि ।।२९।।
तेन सममेव पतित प्रहारशतजर्जर कनन्धमपि तत । तत्तथा दृष्ट्वा मुकुलितबदना खचरी भणति राजानम्॥१५॥
एप मम प्राणप्रियो रिपुणा व्यापादितो न सदेह । तस्मात्तस्य वियोगेऽह नो प्राणान् धारयितु शपता ॥१६॥
तस्मात् कृत्वा प्रसादं शीघ्र मम देहि भ्रात ! दारूणि । प्रियविरहदहनदग्ध दहामि देह पुनयेन ||१७||
तदा
ज्ञा भणितं भगिनी त्वं मम तस्मादिद रान्यम् । तव सत्कमिति मुच्च प्राणपरित्यागबुद्धिमपि ॥१८॥
तत पुनर्भणित तयैवमेवात्र युप्माक बन्धुत्वम् । यदिष्टविरहदु खितमनसा मे ददासि कष्टानि ॥१९॥
पुनरपि बहुपकार भणिता राज्ञा न युक्तमिति कर्तुम् । आत्मन्यपि पीडा विधिना विहिता भवति सुखदा ॥२०॥
घर महानतमारं हार शिवरमणीमनोहरमदारम् । जय कपायान् सिद्धान्तजापत सुखनिधिपिशाचान् ॥२१॥
परिहुर कुदृष्टिसेका देवं मन्यम्य विगतरागमलम् । समतृणमणीन् मुनीन् गुरून्, जीवादितत्त्वानि ॥२२॥
इति मणितापि न मन्यते वचन पृथिवीश्वरस्य सा खचरी । खचरगुणानुञ्चार्य पुन पुना रोदिति ततो राजा ॥२३॥
दापितानि तस्यै चन्दनकाष्ठानि विरचय्य चिताम् । अय सा सचरी निजपतिगात्राणि झरिति गृहीत्वा ॥२४॥
हुतवहन्वालाचिताया चिताया सा तस्या यावत्किल प्रविष्टा । तत कुरुचन्द्रनराधिपपुरत स आगत खचर ॥
फरकलितफरकखनो नरनाथं प्रणम्य विज्ञपयति । प्रभो । परनारीसहोदरमस्तक्चूडामणे ! नरेन्द्र ! ॥२६॥
तव प्रभावेण मया निहत चतुरिष्ठवलकलित । शरणागतजनवत्सल ! मम दयितां में समर्पय !॥२७]
संप्रति निजनगर प्रति गमिष्यामि येन जनमनआनन्द ! आज्ञानिर्देशकर एप जनम्तव सदाकालम् ॥२८॥

·ર૪ર सुपासनाह-चरिश्रम्भि- तो मंतिणा जहट्टियवुत्तंते साहिए समग्गेवि । ता कसिणीकयवयणो क्यरो विनवइ नरनाहं ॥३०॥ अमयंपि विसं जायं चंदोवि हु मुयइ जलणजालोलि । मायंडोवि हु पयडइ अहह ! अकंडेवि तमपडलं ॥ । तुम्हारिसावि जइ परिचयंति पागयजणव मज्जायं। ता नाह ! समुद्देहिवि नूणममुद्देहिं होयच्वं ॥३२॥ अहमेसो पञ्चक्खो सा मह अंगाई पणइणी घेत्तुं । चडिया चियाए, अलियपि वुच्चए किंचि घडमाण अंतेउरेण हिऊण मह पियं भणसि साहियं जलणं । जं चुचिजइ सि परनारिसोयरो आयरसि एयं ।। ता निरजसपसरं तिहुयपि उज्जोयमाणमिममेव । मा कुणसु कलंक तुल्लं चंदेण जयनाइ ॥३५॥ ता अप्पसु मह दइयं कुणसु द्वयं जा तुट्टइ महासा । अह तुचिय आसा सहसेव गयेव पाणेहिं ॥३६॥ तं सत्र मन्नतो तदुक्खदुहाउलो नरवरिंदो । किंकायचविमृद्रो इदोव्व जलतजलणम्मि ॥३७|| अइकसिणीकयवपणो अहोमुहो जा न किंपि पडिभगइ । ताव खयरोपयंपइ सचंचिय सा मया किनु ? ॥ तहवि हु राया चिढइ निरुत्तरो जाव खेयरो ताव । जंपइ मयावि एसा जीवउ-तुज्झप्पहावेण ॥३९॥ 'पभणइ आगच्छ पिए ! परदुइदुहिओ सुहं लहउ सामी । इय भणिए जाव नियो ऊससिओईसि ता संहसा।। उद्दाममद्दलालीकंसालियतिलिमकंसियहुडुक्का । डकायोकाण वो वियभिओ रायपंगणए ॥४१॥ तम्मज्झठिया छंदाणुसारओ भावनिम्भर खयरी । पुरओ पणञ्चमाणी पणमइ नरनाहपयकमलं ॥४२॥ तुद कोउयत्वमित्यं विडियं मे खपरइंदियालेण । इय कहि नरवइणो पिच्छणय तेण पारदं ॥४॥ ततः क्षुभितो नरनाथश्चिन्तयति किमुत्तरं प्रयच्छामि । तंतः प्रक्षिप्ता दृष्टी राज्ञा मन्त्रिणो वदने ॥२९॥ ततो मन्त्रिणा यथास्थितवृत्तान्त कथिते समग्रेऽपि । ततः कृष्णीकृतवदनः खचरो विज्ञपयति नरनायम् ॥३०॥ अमृतमपि विपं जातं चन्द्रोऽपि खलु मुञ्चति ज्वलनन्वालालीम् । मार्तण्डोऽपि सलु प्रकटंयत्यहह ! अकाण्डेऽपि तमःपटलम् ॥३१॥ युष्मादृशा अपि यदि परित्यजन्ति प्राकृतजना इव मर्यादाम् । तदा नाथ ! समुद्रैरपि नूनममुर्भवितव्यम् ॥३२॥ अहमेष प्रत्यक्षः सा ममाङ्गानि प्रणयिनी गृहीत्वा । चटिता चितायाम्, अलीकमप्युच्यते किञ्चिद् घटमानम् ॥ मन्तःपुरे क्षिप्त्वा मम प्रियां भणसि साधितं ज्वलनम्। यदुच्यतेऽसि परनारीसहोदर आचरस्येतत् ॥३४॥ तस्मानिनयशःप्रसरेण त्रिभुवनमप्युयोतमानमिदमेवम् । मा कुरु कलङ्कयित्वा तुल्यं चन्द्रेण जगन्नाय !॥३५॥ तस्मादर्पय मम दयितां कुरु दयां यावत् त्रुट्यति ममाशा । अथ त्रुटितवाशा सहसैव गतमिव प्राणैः ॥३६॥ तत् सत्यं मन्यमानस्तदुःखदुःखाकुलो नरवरेन्द्रः । किंकर्तव्यविमूढः क्षिप्त इव ज्वलज्ज्वलने ॥३७॥. अतिकृष्णीकृतवदनोऽधोमुखो यावन्न किमपि प्रतिभणति । तावरखचरः प्रजल्पति सत्यमेव सा मृता किनु ! ।। तथापि खलु राजा तिष्ठति निरुत्तरो यावत्खेचरेस्तावत् । जल्पति मृताप्येषा जीवतु तव प्रभावेण ॥३९॥ प्रभणत्यागच्छ प्रिय ! परदुःखदुःखितः सुखं लभतां स्वामी । इति भणित यावन्नृप उच्छृसित ईपत्तावत्सहसा ॥ उद्दाममर्दलालोकांसालिकतिलिमकांसिकहुडुक्कानाम् । डक्काबुक्कानां रवो विजृम्भितो राजप्राङ्गणके ॥४१॥ तन्मध्यस्थिता छन्दोऽनुसारतो भावनिर्भरं खचरी । पुरतः प्रनृत्यन्ती प्रणमति नरनायपादकमलम् ।।४।।

·२४३ राहडमतिकहा। नो राया पुरलोओ मंतियणो मंडलीयमाईया । विम्दियहियया जपति अहह ! अन्डरियमरियं ॥४॥ तो राया भणइ तय किं खयर ! इमंति कहसु सम्भाव। न भवामि अहं खयरो नरपुंगव ! इंदियालीओ। इय जपते तेसि सपरियणो नरवईवि तोसेण । सबगियमाभरणं कुडगाई देइ, इचो य ॥४६॥ पत्यायोति मुणित्ता सहसा गयणंगणाओ अवपरिओ।चारणमुणी महप्पा चनाणी ताण पुष्णेहि ॥४॥ सपरिग्गहो य राया अब्भुटाणं करेइ पणमइ य । उवणमिय सीहासणमह तत्य मुणिम्मि उवविटे ॥४८॥ संवरियं पेच्छणयं मुणिणावि य देसणा समारद्धा । संवेयविवयकरी सुणंति सव्ये तमुवउत्ता ॥४९॥ तथादि:- जह एस इंदियाली दंसइ खणनस्सराई रूवाई । तह कम्मसुत्तहारो सुत्तइ जीवाणवत्याओ ॥२०॥ पम चिय वालतं तत्तो कुमरत्तजुन्वणताइं । तत्तो य वुड्ढभावं कयाइ पचत्तसंपत्ती ॥५१॥ देवपि कुणइ तिरियं मणुयं वा, माणपि नेरइयं । देवं वा मणुय या तिरिय वा, तिरियमवि एवं॥५२॥ नेरइयपि हु तिरिय नरं च, पंचिंदियपि एगिदी । इय घडणविहढणाहिं विणडइ भुवणं असेसंपि ॥५३॥ वालत्तणेवि किंपि हु करेइ कुर्हि जरि खई वावि । कुमरत्तेवि हु पत्ते घरा घरं भामइ भिरखं ॥१४॥ जुव्वणवणम्मि पत्तं इंसावइ दुट्टकामसप्पेण । जह अप्पमवेयंतो पडइ सो दुरियगत्ताए ॥५५।। वलिपलियगलियसोह कुणइ य वुढत्तणस्स समयम्मि । वंफीकयकायलय हासकरं तुच्छतरणीण ॥५६॥ तो भो सव्वजणाणं सव्वावत्थासु नत्यि थेवपि । सुहमसुहं पुण दीसइ पञ्चक्ख चेव जीवाण ॥५॥ तव कौतुकार्थमित्य विहितं मया खचरेन्द्रनालेन । इति स्थायित्वा नरपति प्रेक्षणक तेन प्रारब्धम् ।।४।। ततो राजा पुरलोको मन्त्रिजनो मण्डलिकादिका । विस्मितहृदया जल्पन्ति अहह । आश्चर्यमाश्चर्यम्॥४४॥ ततो राजा भणति त किं खचर ! इदमिति कथय सद्भावम् । न भवाम्यहं खचरो नरपुङ्गव । ऐन्द्रजालिक ।। इति जल्पत तेषा सपरिजनो नरपतिरपि तोषेण । सर्वाङ्गीणमामरण कटकानि ददाति, इंतश्च ॥४६॥ प्रस्ताव इति ज्ञात्वा सहसा गगनानणादवतीर्णः । चारणमुनिर्महात्मा चतुनिस्तेपा पुण्यै ॥४७॥ सपरिग्रहश्च राजाऽभ्युत्थानं करोति प्रणमति च । उपनमित सिंहासनमथ तत्र मुनावुपविष्टे ॥१८॥ संवृतं प्रेक्षणक मुनिनापि च देशना समारय । सशविवेकरी शृण्वन्ति सर्वे तामुपयुक्ताः ॥४९॥ येथप इन्द्रजाली दर्शयति क्षणनश्वराणि रूपाणि । तथा कर्मसूत्रधार सूत्रयति जीवानामवस्था ॥५०॥ प्रथममेव बारत्वं तत कुमारत्वयौवने । ततश्च वृद्धभाव कदाचित्पञ्चत्वसंपत्ति ॥५१॥ देवमपि करोति तिर्यञ्चं मनुजं वा, मानवमपि नैयिकम् । देव वा मनुज वा तिर्यन्नं वा, तिर्यञ्चमप्येवम्॥ नयिकमपिच तिर्यञ्च नर च, पञ्चेन्द्रियमध्येकेन्द्रियम् । इति घटनविघटनाभ्या विनटति भुवनमशेपमपि ॥ घालत्वेऽपि कमपि खलु करोति कुठिन स्वरिण क्षयिण वापि । कुमारत्वेऽपि हि प्राप्ते गृहाद् गृह भ्रमयति मिक्षाम्॥ यौवनवने प्राप्त दशयति दुष्टकामसण । यथाऽऽत्मानमाविदन् पतति स दुरितगते ॥५५॥ वलिपलितगलितशोमं करोनि च वृद्धत्वस्य समये । वीकृतकायलतं हास्यरं तुच्छतस्णीनाम् ॥१४॥ -

·.
सुपासनाह चरिअम्मि-
ता कम्मक्खयहेउम्मि जपद जिणदेसिपम्मि घम्पम्मि । जेण कयत्वणयणदुत्थवन्जिय लहह सिद्धत्तं ॥५॥
सो पुण जीवदयच्चिय सेसा सच्चाइया वई तस्सा । तं सचमोवि काउं असमत्यो कुणइ देसेण ||५९॥
अह पणमिऊण विनवइ नरवरो राघडो तद्द अमच्चो। पुव्वपुरिसक्कमेणवि सम्मत्तं अम्ह पहु ! अत्यि ।।
पाणाइवायविरपि देसयो देह अम्ह पसिऊण । भणइ मुणी होउ इमं किंपुण एए इहझ्यारा ॥६१॥
बंधवहं छविच्छेयं अइभारं भत्तपाणवोच्छेयं । दुटुमणएहि एए वन्नेयव्वा पयत्तेण ॥६२॥
तो विहिणा पडिवघ्नं पडमवयं निवअमच्चसड्डेहिं । अवरेहिवि अवराई वीयत्रयाईणि गद्दियाणि ॥६॥
तो मुणिवरेण भणियं गच्छामो पत्थुयम्मि कजम्मि । पडिवन्नवयविसेसे विसेसओ उज्जमेयव्वं ॥६॥
इय भणिउं उप्पइओ तपालदलसामलम्मि गयणम्मि । रायावि कुणइ धम्म रजधुरं राहडे ठविरं ॥६५।।
तो राहडोधि एके ठावेइ पयम्मि मंडलीयाण । अन्नाण पयभंसं करेइ निययाए इच्छाए ॥६६॥
एवं च वट्टमाणों दिणे दिणे चहइ गरुपअभिमाणे । थेवेवि हु अवराहे अइगरुये कुणइ सो देखें ॥६७||
केसिपि हु करंचरणे अन्नेसि पुण सउट्टनासउई । अन्नेसि कप्पावइ निकरुणो मूलओ कन्ने ||६८॥
उप्पाडांवइ नयणे दसणे पाहावए य अन्नेसि । केसिं च सयासामो गिण्हावइ उग्गडे सो ॥६९॥
यसणच्छेयं कारइ निभं कप्पावए य अन्नेसि । एवं च रसे चडिओ अपराहविवजियाणपि ॥७॥
आरोविर अलीयं अवराहं नियधणं अदिताण । अन्नेसि भयहे कप्पावइ अंगुवंगाई ।।७१।।
ततो.मोः सर्वजनानां सर्वावस्थासु नास्ति स्तोकमपि । सुखमसुख पुनदृश्यते प्रत्यक्षमेव जीवानाम् ॥१७॥
तस्मात् कर्मसबहेती यतध्वं जिनदेशिते धर्मे । येन कदर्थनधनदौःस्थ्यवर्जित लमध्वं सिद्धत्वम् ।।१८।।
स पुनर्जीवदयैव शेषाः सत्यादिका विस्तरस्तस्याः । तां सर्वतोऽपि कर्तुमसमर्थः करोति देशेन ॥५९॥
अथ प्रणम्य विज्ञपयति नरवरो राहडस्तथाऽमर्त्यः । पूर्वपुरुषक्रमेणापि सम्यक्त्वमावयोः प्रभो ! आस्ति ॥६॥
प्राणातिपातविरतिमपि देशंतो देह्यावयोः प्रसद्य । मणति मुनिर्मवत्विदं किन्त्वेत इहातिचाराः ॥६१॥
वन्धवर्ष पड्विच्छेदोऽतिमारो भक्तपानंत्र्गुच्छेदम् । दुष्टमनोभिरेते वर्जयितव्याः प्रयलेन ॥६२।।
ततो विधिना प्रतिपन्न प्रथमत्रतं नृपामय॑श्राद्धैः । अपरैरप्यपराणि द्वितीयव्रतादीनि गृहीतानि ॥६॥
ततो मुनिवरेण मणितं गच्छामः प्रस्तुते कायें । प्रतिपन्नतविशेष विशेषत उद्यन्तव्यम् ॥६४॥
इति भणित्वोत्पतितस्तमालदलश्यामले गगने । राजापि करोति धर्म राज्यधुरां राहडे स्यापयित्वा ॥६॥
ततो राहडोऽप्येकान् स्यापयति पदे मण्डलिकानाम् । अन्येषां पदभ्रंशं करोति निजयेच्छया ॥६६॥
एवं च वर्तमानो दिने दिने चयति गुर्वभिमाने । स्तोकेऽपि खल्वपराधेऽतिगुरुं करोति स दण्डम् ॥६॥
केपामपि खलु करचरणानन्येषां पुनः सौष्ठनासापुटम् । अन्येषां छेदयति निष्करणो मूलतः कर्णान् ॥६॥
उत्पाट्यति नयनानि दशनान् पाटयति चान्येपाम् । केषां च सकाशाद् ग्राहयत्युप्रदण्डान् सः ॥६॥
वसनच्छेदं कारयति निहां छेदयति चान्येपाम् । एवं च रसे चटिनोऽपराधविवर्जितानामपि ॥७०॥
आरोप्यालीकमपराध निनघनमददताम् । अन्येषां भयहेतोश्छेद्यत्यङ्गोपाङ्गानि ॥७॥

·राहडमंतिकहा। एवं च कुणतो सो लोयाणं जाणिऊण नरवइणा । भणिओ राहडमती मा कुण इस दारुणं पावं||७२।। जाणताण अवस्सं वयस्स भंगो न एत्य अट्यारो । सो होइ अणाभोगाइकारणा तो तयं चयह ॥७३|| हालाहलविसपियणं वरं खु छुरियाए हणणमुयरस्म । पचयसिहराउ वरं अण्णा मुको निरालंबो ॥७॥ जालाजालकराले जलणम्मि वरं विसिज निविसिज्जा । खग्गुग्गधारस्वरि न उण भंसिज नियनियम।। किञ्च। लम्भंति विविहमणिकणयरयणभवणोत्रभोयसंजुत्ता । रिद्धिविसेसा न उणो कपि धम्मो दयालो ।।७।। भणिऊणं आएसो पमाणमिय अग्गओ नरिंदस्स । कट्टावइ करचरणे तहेव निद्धंधसत्तेण |७७|| माराविय तकरवंधयेण अह अन्नया छलं लहिउँ। निहओ छुरियाए मओ गओ य तचं नरयपुहवि।।७।। तत्तोवि हु उव्वट्टो भपि संसारसायरे घोरे । लधु पुणोवि धम्म अणंतप्सम्म सिवं लहिही ॥७९॥ कुरुचंदोवि हु राया पजते अगसणं विहेऊण । पावियसमाहिमरणो सोहम्मे मुरबरो जाओ ॥८॥ तत्तो अवरविदेहे होऊण कयंगलाए नरनाहो । पत्तो निव्याणसुहं पजते लजिणदिक्खो ॥८१॥ 'वयअइयारो दुक्खाण कारणं वजणं तु पुण तस्स | अविलंबेणं सिवसुइजणय ता चयह एयपि ॥८२|| इति प्राणातिपाततृतीयातिचारे राहडमन्त्रिकथानकं समाप्तम् । एवं च कुर्वन् स लोकानां ज्ञात्वा नरपतिना । मणितो राहडमन्त्री मा कुर्विति दारुणं पापम् ॥७२॥ जानतामवश्यं व्रतस्य भडो नात्रातिचारः । स भवत्यनामोगादिकारणात् ततस्तं त्यम ||७|| हालाहलविषपानं वरं खलु क्षुरिकया हननमुदरस्य । पर्वतशिखराद् वरमात्मा मुक्तो निरालम्बः ॥७॥ ज्वालाजालकराले ज्वलने वरं विशद् निविशेत । सोयधारोपरि न पुनशेत निजनियमम् ॥७॥ लभ्यन्ते विविवमणिकनकरत्नभवनोपभोगसंयुक्ताः । ऋद्धिविशेषा न पुनः कथमपि धमों दयारूपः ॥७॥ भाणित्वाऽऽदेशः प्रमाणमित्यग्रतो नरेन्द्रस्य । छेदयति करचरणांस्तथैव निर्दयत्वेन ॥७७|| मारयित्वा तस्करवान्धवेनाथान्यदा उलं लब्ध्वा । निहतः शुरिकया मृतो गतश्च तृतीयां नरकप्रथिवीम् ||७८॥ ततोऽपि खलवृत्तो भ्रान्त्वा संसारसागरे घोरे । लब्ध्वा पुनरपि धर्ममनन्तशर्म शिवं लप्स्यते ॥७९॥ कृरुचन्द्रोऽपि खलु राजा-पर्यन्तेऽनशनं विधाय । प्राप्तसमाधिमरणः सौधर्मे सुरवरो जातः ॥८॥ ततोऽचर विदेहे मूत्वा कृतमङ्गलायां नरनाथः । प्राप्तो निर्वाणसुख, पर्यन्ते लब्धजिनदीक्षः ॥८॥ वतातिचारो दुःखानां कारणं वर्जनं तु पुनस्तस्य ! अविलम्बेन शिवमुखजनक तस्मात्त्यननैनम् ।।८२८ ·निकरुणो जो जीवे अइभारारोवणेण पीडेइ । सो इह पेचभवेसुवि सुलसो इव लहइ दुक्साई ॥१॥ तथाहि- निवभवणपवरनाहि उयारपायारनेमिपरियरियं । भरहरहचकभूयं नयरं नामेण चकपुरं ॥२॥ सम्मि रणरंगमल्लो राया निचंपि चायदुल्ललिओ। लीलाविलासकलिया ललिया नामेण तस्स पिया !! तत्यत्यि मुलंससेट्ठी निवपुरदिट्टी सया अहम्मिट्टी । अइनिविडमिच्छदिट्टी गयतुट्ठी कमलदलदिट्टी ॥४॥ सम्वेमुचि कजे नरवइणो नियमणव निमिच्चो । मिचो मित्त मंती समग चिप सुयइ भुजड़ च 11५।। अह अनया नरिंदो अत्याणसहाए चिट्ठए जाव । ता पुरपवरो लोओ साहुलिहत्यो तहिं पत्तो ॥६॥ साहसिएणं केणवि आ छम्मासाउ पट्टणं एयं । जग्गतंपि मुसिजइ सामिय! पाएण पहरयणि ॥७॥ कस्सवि भज्जा वरवसालिणी कन्नगा उ अन्नस्स । रयणकणयाझ्याण संखावि न तेण हरियाण ||८॥ तो आरक्खियत्रयणं नियइ निशे भणइ पणमिउं सोवि । सव्वंचिय सचमिणं जं जंपइ पुरजणो देव ॥९॥ ता किं अगोयरो तुझ तकरो नरवरेण इय भणिए । सो भणइ देव ! एयं किमन्ना अमुविक्खेपि ? ॥ गयणेणं आगंतु बहुजणउप्पाडणिजमवि वत्थु । एमागीवि हु घेत्तुं गच्छइ सो झत्ति उप्पइडं ॥११॥ इय एवं पभणतम्मि तम्मि केणावि भणियमजेच ! तं गिण्हसु इय सोरं राया परिभावए एवं ॥१२॥ दिव्या भासा एसा न अन्नहा होइ ता अहं नूणं । कयउज्जमो लहिस्सं अजं चिय तं महाचोरं ॥१३॥ भणइ य पुरप्पहाणे नियदुत्वं मझ परिकहतेहिं । कायव्वं कयमिचो मह चिंता इत्य कजम्मि ||१४|| : निष्करुणो यो जीवानतिमारारोपणेन पीडयति । स इह प्रेत्यभवेष्वपि सुलस इव लमते दुःखानि ॥१॥ नृपमवनप्रवरनाभि उदारप्राकारनेमिपरिकरितम् । भरतरथचक्रभूतं नगरं नाम्ना चक्रपुरम् ॥२॥ तस्मिन् रणरङ्गमल्लो राजा नित्यमपि त्यागदुर्ललितः । लीलाविलासकलिता ललिता नाम्ना तस्य प्रिया ॥३॥ तत्रास्ति सुलसश्रेष्ठी नृपपुरदृष्टिः सदाऽधर्मेष्टिः । अतिनिविडमिय्यादृष्टिर्गततुष्टिः कमलदलदृष्टिः ॥४॥ सर्वेष्वपि कार्येषु नरपतेनिजमन इव निर्भृत्यः । भृत्यो मित्रं मन्त्री समकमेव स्वपिति मुक्त च ॥५॥ अथान्यदा नरेन्द आस्थानसभायां तिष्ठति यावत् । तावत्पुरप्रवरो लोको वस्त्रहस्तस्तत्र प्राप्तः ॥६॥ साहसिकेन केनाप्या पण्मासात् पत्तनमेतत् । जाग्रदपि मुप्यते स्वामिन् ! प्रायेण प्रतिरजनि ॥७॥ कस्यापि मार्या वररूपशालिनी कन्यका त्वन्यस्य । रत्नकनकादिकानां संख्यापि न तेन हतानाम् ॥८॥ उत आरक्षिकवदनं पश्यति नृपो मणति प्रणम्य सोऽपि । सर्वमेव सत्यमिदं यजल्लति पुरजनो देव ! ॥९॥ तदा किमगोचरस्तव तस्करो नरवरेणेति भणिते 1 स मणति देव ! एतं किमन्ययाऽहमुपेक्षे ? ॥१०॥ गगनेनागत्य बहुजनोत्पाटनीयमपि वस्तु । एकाक्यपि खलु गृहीत्वा गच्छति स अटियुत्सत्य ॥११॥ इत्या प्रमगति तस्मिन् फेनापि भणितमद्येव । तं गृहाणेति श्रुत्वा राजा परिमावयत्येवम् ॥१२॥ दिव्या मापा नान्यया भवति तस्मादहं नूनम् । कृतोद्यमो लप्स्येऽद्यैव तं महाचौरम् ॥१९॥ १च. स्पष्टयनाविन्यसाल।

·सुलससिट्टिकहा।
इय भणि सम्माणिय विसन्जए नरवरो नयरलोयं । चितइ य दिव्यवयणं अन्नं चिय गिण्डमु' तो य ।।
पचासण्णे नूर्ण होयव्वं तस्स संनिवेसेणं । वंचिय परियणमित्तो निसि नीसग्मिो असिसहायो ॥१६॥
तो मणसीकयउत्तरदिसिस्स से झत्ति भइरवा वाया । किलकिलिया मग्गणं तेण चिय तो पयट्टो मो ॥१७॥
अह जा गाउयदुगं गंतुं वडविडविणो ठिओ हिटा । तो कत्यूरियषणसारपरिमलो तस्स नासाए ॥१८॥
तस्स पविहो तो तयणुसारओ कोत्यरं पलोएइ । जा ताव तम्मि निसुणइ आलाचे विविदर्भगीहि ॥१९॥
रमणीण सुइसुइए, बच्चतो तयणुसारओ तत्तो । पेच्छइ वरपासायं रयणुजोइयदिसावलयं ॥२०॥
तस्स भवणस्स दारम्मि पविसमाणेण राइणा दिट्ठा । एगा पवरा तरुणी वियहनियंत्रा विसालन्छी'।
आहरणमणिमजहोंहरंजिया जियअणंगपाणपिया । तीइवि दिवो राया नयणाण महसवं दितो ॥२२॥
निजियअणंगत्वं रायं दद्र्ण तत्थ सा जुबई । चित्तलिहियञ्च निरु थभियव्य थक्का खण एक।।२३॥
तो किच्छेणं कहकहवि तीए चयणाओ निग्गया वाया । हा रमणिलोयणाणंद ! कत्य तं आगमओ इत्य ||
ता गच्छ गच्छ तुरियं जाब न अन्जवि स एइ पाविट्ठो । जस्स इमो पासाओ दिनविसाओ य अम्हाणं ॥
रणरंगमल्लराया पुच्छइ तं वालियं इमं भवणं । करस तणयं स को वा चिट्टइ कह संपयं कहसु ? ॥२६॥
एयाओ फस्स व संतिपाउ नवमोचणाउ रमणीमओ । एक्काओ करुणसरं गायति रुयति अन्नाओ? ॥२७॥
भणियं तीए एवं पायालगिहं भणिजए सुहय! । एयस्स सामिओ पुण पिंगच्छो नाम चोरुत्ति ॥२८॥
-
भणति च पुरप्रधानानि निनदौस्थ्यं मां परिकथयद्भिः । कर्तव्यं कृतमितो मम चिन्तात्र कायें ॥१४॥
इति भणित्वा समान्य विसृजति नरवरों नगरलोकम् । चिन्तयति च दिव्यवचनं 'अद्यैव गृहाण' ततश्च ॥१५॥
प्रत्यासन्ने नूनं भवितव्यं तस्य संनिवेशेन । वश्चयित्वा परिजनमितो निशि नि.स्तोऽसि सहायः ॥१६॥
ततो मनसिकृतोत्तरदिशस्तस्य अदिति भैरवी वामा । किलकिलिता मागेंग वैव ततः प्रवृत्तः सः ॥१७॥
अप यावत्क्रोशद्विकं गत्वा वटविटपिनः स्थितोऽधः । ततः कस्तूरिकायनसारपुरिमलस्तस्य नासायाम् ॥१८॥
तस्य प्रविष्टस्ततस्तदनुसारतः कोटरं प्रलोकयति । यावत् तावत्तस्मिन् शृणोत्यालापान् विविधमनिभिः ॥१९॥
रमणीनां श्रुतिसुखदान, ब्रजस्तदनुसारतस्ततः । पश्यति वरप्रसाद रलोढ्योतितदिग्वलयम् ॥२०॥
तस्य भवनस्य द्वारे प्रविशता राज्ञा दृष्टा । एका प्रवरा तरुणी विततनितम्बा विशालाक्षी ॥२१॥
भाभरणमणिमयूखौघरञ्जिता जितानगप्राणप्रिया । तयापि दृष्टो राजा नयनयोर्महोत्सव ददत् ॥२२॥
निनितानारूपं राजानं दृष्ट्वा तत्र सा युवतिः। चित्रलिखितेव निश्चितं स्तम्भितेव स्थिता क्षणमेकम् ॥२३॥
ततः कृच्छ्रेण कथंकथमपि तस्या वंदनाद् निर्गता वाक् । हा रमणीलोचनानन्द ! क्व स्वमागतोत्र ॥२४॥
तस्माद् गच्छ गच्छ त्वरित यावन्नाद्यापि स एति पापिष्ठः । यस्यायं प्रासादो दत्तविपादश्चास्माकम् ॥२५॥
रणरगमल्लराजः पृच्छति तां वालिकामिदं भवनम् । कम्य संघन्धि स को वा तिष्ठति कथं सांप्रतं कथय ! ।।
एताः कस्य वा सत्का नवयौवना रमण्यः । एकाः करुणस्वरं गायन्ति रुदन्यन्याः ? ॥२७॥
भणितं तयैतत् पातालगृहं भण्यते सुमग ! | एतस्य स्वामी पुनः पिङ्गाक्षो नाम चौर इति ॥२८॥

·२४८ सुपासनाद-परिअम्मि- ग सोवि अईव पयंढो दुजेओ खेमेरासुराणपि । नियभुयबलेण मुसिउण आणए पवरवत्यूणि ॥२९॥ तह जाउ जाउ रमयति नियमण बाउ ताउं रमणीओ। आणेऊणं मिलइ इहई पायालभक्गम्मि ।।३०॥ चिटइ सतावितो जुबइजणं दिणमणिम्मि उइयम्मि । राईए पुण वाहिं नीहरिउ मुसइ परलोय ॥३१॥ तम्मि य वाहिम्मि गए जइ कत्थइ जाइ काइ नीहरिउं । तं तत्थ गयं जाणइ तत्तो आणइ विडंवइ य ।। . तो चिंतइ पुहइबई एसो सो जेण पट्टणं मुसिर्य । महतणय, ता इन्हि पिच्छामि इमस्स माइप ॥३३॥ इय एवं चितंतस्स तस्स तत्थेव थेवलाए । सो पिगच्छो चोरो समागओ खग्गवग्गकरो ॥३४॥ रणरंगमल्लरायस्स अगमहिसिं महंतसद्देण । पुकारितं खगं उग्गीरिय भायमाणो य ॥३५॥ अह सहसा नरवणा सो चोरो हक्किउं इमं भणिओ। रे पुरिसाहम ! खग्गं उग्गीरसि उवरि इत्यीण ? ॥ ता कय जासि इन्हि रायविरुद्धाइं करिवि कम्माई। मोत्तुं इमं पलायसु अह सज्जो होस जुज्झम्मि ॥३७॥ इय तव्वपणं सोऊण चितियं तेण पुरिसचोरेण । एरिसअइगृढगिहे कहमित्य समागओ एसो १ ॥३८|| अह तेण निको भणिओ पाच ! पविट्ठोममावरोहम्मि । केणवि किं दुक्खेण निविन्नो जीवियासाए॥३९॥ मज्झ करवालधाराजलतित्थे निव्ववेसि अप्पाणं । किंच कुविओ कयंतो देइ चपेड कवोलम्मि १ ॥४०॥ ता तुह अज्ज कयंतो कुविओ नहु इत्थ निगमोवाओ । सूयारसालपडिओ ससउव्व तुमं विणस्सिहसि।। तो भणिओ सो रना चोरो भणिऊण मञ्झ तं वज्झो । तं विवरीयं जायं संसएहिवि लउडया गहिया ॥ सोऽप्यतीव प्रचण्डो दुर्जेयः खेचरासुराणामपि । निजभुजबलेन मुपित्वाऽऽनयति तवरवस्तूनि ॥२९॥ तथा या या रमयन्ति निजमनस्तास्ता रमणीः । आनीय मुश्चतीह पातालभवने ॥३०॥ तिष्ठति संतापयन् युवतिजनं दिनमणादिते । रात्री पुनर्बहिनिःसृत्य मुष्णाति पुरलोकम् ॥३१॥ तस्मिंश्च बहिर्गते यदि क्वचिद्याति काचिनिःसृत्य । तां तत्र गतां जानाति तत आनयति विडम्बयति च ॥३२॥ ततश्चिन्तयति पृथिवीपतिरेप स येन पत्तनं मुपितम् । मदीयं, तस्मादिदानी पश्याम्यस्य माहात्म्यम् ॥३३॥ इत्येवं चिन्तयतस्तस्य तत्रैव स्तोकवेलया । स पिङ्गाक्षश्चौरः समागतः खड्गवर्गकरः ॥३४॥ रणरङ्गमल्लराजस्याग्रमहिपी महाशब्देन । पूत्कुर्वन्ती खड्गमुदीर्य भेपयंश्च ॥३५॥ अथ सहसा नरपतिना स चौरो हक्कयित्वेदं भणितः । रे पुरुषाधम ! खड्गमुद्गृणास्युपरि स्त्रीणाम् ।। तस्मात् क यासीदानी राजविरुद्धानि कृत्वा कर्माणि । मुक्त्वेमां पलायस्वार्थ सज्जो भव युद्धे ॥३७|| इति तद्वचनं श्रुत्वा चिन्तितं तेन पुरुषचौरेण । ईशातिगूढगृहे कथमत्र समागत एपः ? ॥३८॥ अथ तेन नृपो भणितः पाप! प्रविष्टो ममावरोधे । केनापि किं दुःखेन निर्विण्णो जीविताशायाम् ॥३९॥ मम करवालधारामलाथै निर्वापयस्यात्मानम् । किंवा कुपितः कृतान्तो ददाति चपेटा कपोले ? ॥४०॥ तस्मात्तवाद्य कृतान्तः कुपितो नैवात्र निर्गमोपायः । सूदकारशालापतितः शशक इव त्वं विनक्ष्यसि॥४१॥ ततो गणितः स राजा चौरो भणित्वा मम त्वं वध्यः । तद्विपरीतं जातं शशकैरपि लकुटिका गृहीता ॥४२॥ १ग, महिला। . - ·२४६ सुलससिट्टिकहा। नो तं रनो वयण सोउं कोवानलेग पजलियो। सो पिंगन्छो चोरो पहाविओ रायसमुहओ ॥४॥ अइस्टेणं तेगवि बलियो तिक्खस्त्रम्गगुरुवाओ । रामावि दक्खयाए तं वंचिय गहिय वाहाए ॥४४॥ उहाले सगं पायपहारेण पाहिवि घराए । तं पन्छामुहवाई बंधइ तकगयसुत्तेग ॥४२॥ अह तं दटुं चोरं वद्धं सव्वाउ ताउ रमणीयो । हरिसभरनिभरुभिन्नवलपुलयाओ जायामो ॥४६॥ दमति विविहभाचे वियारबहुलाओ कामनडियाओ। गादपि हु धम्मिलु छोडेवि पुणोवि वंधति ॥१७॥ तो सविवि कामिणि मणि हरिसिय, ने नियबल्लइमिलणुकरिसिय । पररमणीयणविहुणिय रायह, दंसहि नेदरसोकर रायह ॥ ४८ ।। अवदीरिऊण तामओ देवि आलबड़ जाव किर राया । तो आयन्नद यहिसियाई गयगजियाई च ॥४९॥ तं सोडे नरनार्दो सविम्हओ ठाइ भंगड तो देवी । आणिज्जतीए मए अणेगहा पलवियं मग्गे ॥५०॥ विक्खिरियाई तह मुत्तियाई मुद्दा य रयणरुटराओ। तो तेहिं चियेहि मह अणुमग्गेण तुम्ह वलं ॥५१॥ आगयमेयं मन्ने तुहविरहदवानलेण उज्झतं । निव्वाविनर तुरियं नियसंगमअमयसैएण ॥५२॥ तो ताओ रमणीयो अग्गे का तहेव देवि च । तह गद्दियपद्धचोरो रूमओ नीहरइ नरनाहो ॥५३॥ वडकुन्थरदारविणिग्गयाउ अइ दटुं ताओ रमणीओ । जंपंति मंतिपमुहा किमिमा पायालकनाओ॥५४॥ किंवा मुरंगणामो पायालं पासिऊण कयचोन्जा । निग्गच्छंति इमाओ, एवं जपति जा ताव ॥५५॥ ततस्तद्रानो वचनं श्रुत्वा कोपानलेन प्रज्वलितः । स पिनासश्चौरः प्रधावितो राजसंमुखतः ॥४३॥ अतिस्टेन तेनापि घटितातीक्ष्णसद्गुरुयातः । राजापि दक्षतया तं वञ्चयित्वा गृहीत्वा वाहौ ॥४४॥ उद्दाल्य सङ्गं पादप्रहारेण पातयित्वा धरायाम् । तं पश्चान्मुखबाहुं बघ्नाति तत्कनकसूत्रेण ॥४५॥ अथ तं दृष्ट्वा चौरं वद्धं सर्वास्ता रमण्यः । हर्पमरनिर्मरोद्भिन्नवहलपुलका जीताः ॥४६॥ दर्शयन्ति विविधभारान् विकारबहुला कामनाटताःगाढमपि खलु धम्मिलं छोटयित्वा पुनरपि बध्नन्ति ।। ततः सर्वा अनि कामिन्यो मनसि हर्षिताः, ननु निजवल्लभमेलनोत्कर्पिताः । पररमणीजनविधुनितं राजानं, दर्शयन्त्यः स्नेहरसोत्करं रानन्। ॥४८॥ अवधीर्य ता देवीमालपति यावत्किल राजा । तत आकर्णयति यहेपितानि गजगार्जितानि च ॥१९॥ तत् श्रुत्वा नरनाथः सविम्मयस्तिष्ठति मणति ततो देवी । आनीयमानया मयाऽनेकवा प्रलपितं मागें ॥६- 11 विकीर्णानि तथा मौक्तिकानि मुद्राश्च रत्नरचिराः । ततस्तैश्चिममानुमार्गेण युप्माकं बलम् ॥११॥ थागतमेतद् मन्ये त्वद्विरहदवानन दापमानम् । निर्वाप्यतां त्वरित निजमंगमामृतसेकेन ॥१२॥ ततस्ता रमणीरने कृत्वा तथैव देवी च । तया गृहीतबद्धचौरः क्रमतो निःसरति नरनायः ॥१३॥ बटकोटरद्वारविनिर्गता अय दृष्ट्वा ता रमणीः । जसन्ति मन्त्रिप्रमुखाः किमिमाः पातालकन्याः ॥९॥ किंवा मुरादनाः पातालं दृष्ट्वा कृताश्चर्याः । निर्गच्छन्तीमाः, एवं जल्पन्ति यावत्तावन् ॥१५॥ १ य घे।

·मुपासनाह चरिअम्मि- नीहरिओ नरनाहो हरिव गिरिकंदराओ दररहिओ। दद्रुण हतुट्टा ते तं पणमंति देवि च ॥५६॥ पभणति नाह ! देवीहरणं नाऊण तुम्ह पयमूलं । जा अणुसरिमो ता नेय पिच्छिमो देवपाएचि ।।५७॥ देवीए अवहरणं वीसरियं तो अदंसणे तुम्ह । किंकायबविमूढा जा चिट्ठामो विगयचिट्ठा ॥१८॥ आरक्खिएण तत्तो आगंतुं साहियं जहुत्तरओ। केणवि गयणचरेणं निज्जइ देवी पलवमाणा ॥५९॥ तो.तदंसियमग्गेण निग्गया मोत्तियाइवत्यूणि । उड्ढे कुटंकेहि पेच्छंता आगया इत्यं ॥६०॥ पुरओ य अहिन्नाणं न पिच्छिमो दिणयरस्स उदएवि । थका इहेब बुना तो दिट्ट तुम्ह पयक्रमला६१।। देवीवि इत्थ दीसइ ता कह अञ्चभुयं इमं जायं । को वा एसो पुरिसो दीसइ इह वदओ नाम ? ॥२॥ तो तेसि नरवडणा नियनिग्गमणाउ ताण मिलणतं । कहिऊण बुर्ततं भणिो मुलसो जहा तुम्हे ॥६३ जो जाणिज्जइ सामी जस्स, समप्पेह तस्स ते सव्वं । भूमिगिहटियवत्थु सेस मिल्लेह भंडारे ॥६॥॥ एयाओ बालियाओ नियनियगेहेसु जह पहुप्पंति । तह कुणह, तओ मंती तस्साएसं लहुं कुणइ ॥६५॥ करिखंधसमारूढो नयरांभिमुहं तओ निवो चलिओ । चोरोवि अंगरक्खाण अप्पिउं चालिओ समगं ॥ मग्गे गछतेणं जगनंदणकेवली कशायकमले । अइविउले उबविटो दिटो धम्म पयासतो ॥६७॥ हस्थीओ ओयरिउं पत्तो मुणिपायपंकयस्संते । ति पयक्खिणीकरेउं वंदइ रायावि वरविहिणा ॥६८॥ सामंताई लोओ सब्बोवि हु पणमिऊण उबविट्ठो । चोरोवि विनवावइ नरनाहमहर्षि मुणिनाहं ॥६९।। , निःसृतो नरनाथो हरिरिव गिरिकन्दरातो दररहितः । दृष्ट्वा हृष्टतुष्टास्ते तं प्रणमन्ति देवी च ॥१६॥ प्रभणन्ति नाथ ! देवीहरणं ज्ञात्वा युप्माकं पादमूलम् । यावदनुसरामस्तावन्नैव पश्यामो देवपादानपि॥१७॥ देव्या अपहरणं विस्मृतं ततोऽदर्शने युष्माकम् । किंकर्तव्यविमूढा यावत्तिष्ठामो विगतचेष्टाः ॥५॥ आरक्षिकेण तत आगत्य कथितं यथोत्तरतः । केनापि गगनचरेण नीयते देवी प्रलपन्ती ॥१९॥ ततस्तद्दर्शितमार्गेण निर्गता मौक्तिकादिवस्तूनि । ऊर्ध्वं क्रुष्टाकैः पश्यन्त आगता अत्र ॥६०॥ पुरतश्चाभिज्ञानं न पश्यामो दिनकरस्योदयेऽपि । स्थिता इहैव विषण्णास्ततो दृष्टं युप्माकं पादकमलम् ॥६१॥ देव्यप्यत्र दृश्यते तस्मात् कथमत्यद्भुतमिदं जातम् । को वैप पुरुषो दृश्यत इह बद्धो नाम ? ॥६२॥ ततस्तेभ्यो नरपतिना निजनिर्गमनात्तेषां मेलनान्तम् । कथयित्वा वृत्तान्त भणितः सुलसौ यथा यूयम्।।६३॥ यो ज्ञायते स्वामी यस्य, समर्पयत तस्मै तत् सर्वम् । भूमिगृहस्थितवस्तु शेपं मुञ्चत भाण्डागारे ॥६॥ एता बालिका निजनिजगृहेषु यथा प्रभवन्ति । तथा कुरुत, ततो मन्त्री तस्यादेशं लघु करोति ॥६५॥ करिस्कन्धसमारूढो नगराभिमुखं ततो नृपश्चलितः । चौरोऽप्यङ्गरक्षाणामर्पयित्वा चालितः समकम् ॥६६॥ मार्ग गच्छता जगन्नन्दनकेवली कनककमले । अतिविपुल उपविष्टो दृष्टो धर्म प्रकाशयन् ॥६७|| हस्तितोऽवतीर्य प्राप्तो मुनिपादपङ्कजस्यान्ते । निः प्रदक्षिणीकृत्य वन्दते रागापि वरविधिना ॥६॥ सामन्तादिलोंकः सर्वोऽपि खलु प्रणम्योपविष्टः । चौरोऽपि विज्ञपयति नरनाथमहमपि मुनिनाथम् ॥६९॥ १ क तुना, ग. सुन्न। ।२.क. पवरक ग. कुवलयम्मि ! कणयमए उ°।

·. । सुलससिटिकाहा। इच्छामि वंदिउं तो रन्ना आणाविओ पणपिउण । मुणिवरमुविठ्ठो सो गुलमोत्रि ममागभी तन्य ।। तो मंदर मंधितनदिसदाशुगारिसदेण । ससुरासुरसरिसाग मुणीवि सदसणं कृण्ड ||७१।। तथाहि- अविरलपवणपदृष्टिरकुर्वलयदललम्गजन्दलवचम्मि । जीवाण सरीरं गुब्यणे य जुईनणे तय ॥७२॥ मोहबसाउ अपुन्यो पडियो कोइ जम्मि वटुंता । सम्बंपि सरीराई सासययुद्धीए मननि ॥७३॥ तो सदुपयारकरणेकालालसा सालसा सया धम्मे । पेरिजंतावि हु गुरुजणेणं विरईनि अवहेरि ||७४|| आलस्ममोहवन्नादकारणा गुरुयणस्स सिएवि । अन्ने न इंति न कयाइ जति जिणपंदिरमुंपि ।।७५॥ कारणवसेण केणइ कस्सवि उवरोहोवि निणभवणे । कइयावि जतिजद कहयि तहवि भवियच्चयावसओ।। रायकहाइसु निरया अनेसिपि हु कुणंति ते विग्यं । जिणपृयणवंदणधम्मसवणपभिईसु दुम्मइणो १७७॥ ता ताण सव्यविरई दूरे निव्वाणकारणमवस्सं । देसविरईचि दुलहा सम्मनपि हुन सल मुलहं ॥७॥ अहवा सम्मत्तमवंझकारण उत्तरुत्तरगुणाणं । तं चियं दुलहं, तो भणइ नरवरो किमख्वामिम ? ॥७९॥ तो सम्पत्तसरूये सवित्थरे बनियम्मि मुणिवणा । भणइ नियो आरोवह सम्मत्तं मन्झ जानी 11८०॥ तो जेपद मुणिनाहो सहलं न हवेइ भद ! एयंपि । रहिये जीवदयाए विसिझफलसाहणाभावा ।।८१॥ यत्ता- पहउ बहुं कुणउ तवं सहउ दुई वसउ वनिगुंजेसु ! जस्स न जीयेसु दया सव्वं चिय निष्फलं तस्म। धरउ सिरे जडभारं करउ हुयामस तप्पणं हविसा । लुचउ वा चिहुरचयं चएउ पाणेवि तिन्धम्मि ॥ इच्छामि वन्दितुं ततो सज्ञाऽऽज्ञापित प्रणम्य । मुनिवरमुपविष्टः स सुलसोऽपि समागतस्तत्र ॥७॥ ततो मन्दरमथ्यमानजलधिशब्दानुकारिशब्देन । ससुरासुरपर्पदि मुनिरपि सद्देशनां करोति ॥७॥ अविरलपवनप्रचलितृकुवलयदललग्न जललवचले । जीवांनां शरीरे यौचने च युवतिजने तथा च ॥७२]] मोहवशादपूर्वः प्रतिबन्धः कोऽपि यस्मिन् वर्तमानाः । सर्वमपि शरीरादि शाश्वतमुया मन्यन्ते ।।७।। ततस्तदुपचारकरणैकलालसाः सालस्याः सदा धर्मे । प्रेर्यमाणा अपि खलु गुरुजनेन विरचयन्त्यवहेलाम् ॥७४।। आलस्यमोहरक्तादिकारणाद् गुरुननस्य विषयेऽपि । अन्ये न यान्ति न कदाचिद्यान्ति निनमन्दिरेवपि १७९॥ कारणवशेन फेनचित्कस्याप्युपरोन्नतोऽपि जिनभवन कदापि यान्ति यदि कथमपि नथापि मषितव्यनाशनः ।। रागकथादिषु निरता अन्येषामपि खलु कुर्वन्ति ते विघ्नम् । जिनपूजनवन्दनधर्मश्रवणप्रभृतिषु दुर्मतयः ॥७७]] तस्मात् तेषां सर्वविरतिरे निर्वाणकारणमवश्यम् । देशविरतिरपि दुर्लभा सम्यक्त्वमपि च न खलु सुलभम् ।। अथवा सम्यक्त्वमवन्ध्यकारणमुत्तरोत्तरगुणानाम् । तदेव दुर्लम, ततो मणनि नरवरः किम्बम्पमिदम् ! ७९|| सनः सम्यक्त्वम्वरूपे सविस्तरे वर्णिते मुनिपनिना । ममति नृप आरोपयत मम्यक्त्वं मयि यावीवम् ॥८॥ ततो जल्पति मुनिनाथः सफलं न भवति भद्र ! एतदपि । रहित जीवदयया विशिष्टफलसाधनाभावात् ॥८॥ पटतु बहु करोतु तपः सहतां दुःखं वसतु वननिकुञ्जेषु । यम्य न जीवेषु दया सर्वमेव निष्फलं तम्य ॥८२|| धरतु शिरसि जटाभारं करोतु हुनागस्य नर्पणं हविषा । लुञ्चतु वा चिहुरचयं त्यनतु प्राणानपि तीर्थ ॥८३।। - ·. - सुपामनाह-चरिअम्मि- हवउ व वकलधारी निरहारी बंभचेरवयधारी । जइ जीवहणणकारी निरत्ययं तस्स ता सव्वं ॥४॥ एयं धम्मरहस्स एवं तत्तं तिलोयसारमिणं । जं जीवाण अहिंसा वहाइअइयारपरिमुका ।।८५॥ रइ देसणं सुणे राया सुलसेणं सह वयं पढमं । गिण्हइ सम्मत्तजुयं असमत्यो सव्वविरईए ॥८६॥ चोरोवि सन्चविरई पडिवजइ तह वह जणो अन्नो। जिणभवणविवपूर्य तत्थ य विगहाए परिहार।।८७] कोवि अणुच्चयमेगं अन्ने सव्वाई कोवि पव्वज । पडिवज्जइ अह सव्ये नमिउ वचंति ठाणेसु ।।८८॥ रणरंगमल्लराया पडहयदाणेण निययदेसम्मि । घोसावए अमारिं कारागाराई सोहेइ ॥८९॥ रहजत्ताउ पवत्तइ सव्वत्थ पभावए तहा तित्यं । साहम्मियवच्छल्लं करेइ सारं सुगिहिधम्मे ॥९०॥ . जो कोवि उभयसंझं पडिकमइ पढेइ गुणइ सुणई य । जिणसिद्धतरहस्सं तह जिणभवणेसु निचंपि ॥११॥ ण्डवणचणारतियलेक्खयमाई करेइ जो विहिणा । सव्यस्सवि सकुडुवस्स तस्स रणरंगमल्लनियो।।१२॥ भोअणवत्यासणवाहणाई संपाडए असेसपि । धम्मव्वयस्स हेडं दव्वं दावावए परं.।।९३॥ पायं सावयलोओ न करइ न कारवेइ वणिजाई । गुरुदेवाण सेव करेइ निचंपि निचितो ॥१४॥ जे भूरिविहवजुत्ता तेसिपि सयावि कुणइ सम्माणं । पंचपरमिट्टिमित्तेण सावया जेवि तेसिपि ।।९५॥ हटघराणं न करो कयाणगं जं च एकगड्डीए । आणिति निति तस्स य सुकं मुकं नरिंदेण ॥१६॥ अह सो मित्तो सुलसो चुक्को अंतेउरीए नरवइणो । सव्वस्सं चित्तूणं मुक्को तहवि हुनरिंदेण ॥९७॥ धिकारिजइ य जणेण तस्स दट्टुं मुहंपि, सयलजणो । अन्नत्तो अवलोयइ सोवि हु वित्तीए विच्छेए ॥ भवतु वा वल्कलधारी निराहारी ब्रह्मचर्यव्रतधारी । यदि जीवहननकारी निरर्थक तात्य तदा सर्वम् ।।८४॥ एतद् धर्मरहस्यमेतत् तत्त्वं त्रिलोकीसारमिदम् । यज्जीवानामहिंसा वधाद्यतिचारपरिमुक्ता ॥८६॥ इति देशनां श्रुत्वा राजा सुलसेन सह व्रतं प्रथमम् । गृह्णाति सम्यक्त्वयुतमसमर्थः सर्वविरतौ ॥८६॥ चौरोंऽपि सर्वविरति प्रतिपद्यते तथा बहुर्जनोऽन्यः । जिनभवनविम्बपूजा तत्र च विकथायाः परिहारम् ॥८७॥ कोऽप्यणुनतमेकमन्ये सर्वाणि कोऽपि प्रवज्याम् । प्रतिपद्यतेऽथ सर्वे नत्वा व्रजन्ति स्थानेषु ।।८८॥ रणरङ्गमलराजः पटहकदानेन निजदेशे । घोषयत्यमारि कारागाराणि शोधयति ॥८९॥ रथयात्राः प्रवर्तयति सर्वत्र प्रभावयति तथा तीर्थम् । साधर्मिकवात्सल्यं करोति सारं सुगृहिधौ ||९०१ यः कोऽप्युभयसन्ध्यं प्रतिकामति पठति गुणयसि शृणोति च । जिनसिद्धान्तरहस्य तथा जिनभवनेषु नित्यमपि । स्नपनार्चनारात्रिकलेख्यफादीन् करोति यो विधिना । सर्वस्यापि संकुटुम्बस्य तस्य रणरङ्गमल्लनृपः ॥१२॥ भोजनवस्त्रासनवाहनादि संपादयत्यशेपमपि । धर्मव्रतस्य हेतोव्यं दापयति प्रचुरम् ॥१३॥ प्रायः श्रावकलोको न करोति न कारयति वाणिज्यादि । गुरुदेवोः सेवां करोति नित्यमपि निश्चिन्तः ॥९४।। ये भूरिविभवयुक्तास्तेषामपि सदापि करोति सम्मानम् । पञ्चपरमेष्ठिमात्रेण श्रावका येऽपि तेषामपि ॥९॥ रगृहाणां न करः ऋयाणकं यच्चैकशकट्या । आनयन्ति नयन्ति तस्य च शुल्क मुक्तं नरेन्द्रेण ॥९६॥ भय स मित्तं सुलसो भ्रष्टोऽन्तःपुरे नरपतेः । सर्वस्वं गृहीत्वा मुक्तस्तथापि खलु नरेन्द्रेण ॥९७॥ .

·. मुलमसिट्टिकहा। एक्केणं सगडेणं करेंई वाणिज्जयंपि सयमेव । तस्सवि न होइ सुकं तो से आरोवए परंः॥९९|| तत्य कयाणगमेवं भारकंताणं सगडवसहाणं | जाणइ स नेयनिहूँ अझ्याग्स्सवि न वोहेइ ॥१०॥ सत्त पहाणा गोणा अहन्नया तेण थलसमारुदणे । हविज्जता चडिउं लग्गा तुहा तओ यचिरं ।।१०।। । अणुभविऊण मया ते किणि अन्ने तहेव वाहेइ । तेसुवि मएसु अन्ने, एवं से बचए कालो ॥१०२॥ सुंकदविणरस छुट्टइ बहुयस्स तहावि इमो न गोणाणं । मुल्लस्म कुणइ गर्न नय अत्यिदयाए परिणामो।। तो एवं गोणाणं वहुणी कालेण सो वरायाणं । बहुयाणं जणिणं घोरं पीडं विवत्ति च ॥१०॥ तत्तो अपडिकतो रुद्दज्झाणहिओ मरेऊण । तचाए पुढवीए परमाऊ नारओ जाओ ॥१०५॥ . उबहिऊण तत्तो घोरं सहिउँ चिरं भवे दुक्खे । पुचोवलद्धसम्मत्तभावओ जिणमय लट्टे ॥१०६॥ सुकुलम्मि कुंडनयरे खत्तियवसम्मि जणपसिद्धम्मि। सम्मं च पालिऊणं मोक्खम्मि कमेण संपत्तो।।१०७॥ एवं अइंभारारोवणेण वयमइयरंति जे पढमं । इय दुक्खभायणं ते हवंति तो जयह तच्चाए ॥१०८।। रणरंगमल्लरायावि निक्कलंक अणुव्वयं परमं । पालेउ नियरज्जे ठविऊणं सुंदरकुमारं ॥१०९।। रयशमय जिणपडिम सुइभूओ पूइऊण भत्तीए । वदंतो परिचत्तो आउसमत्तीए पाणेहि ॥११०॥ सहसारे इंदत्तं पत्तो तत्तो चुओ य इह भरहे । रहधीरपुरे पुत्तो होऊणं धम्परायस्स ॥११॥ पढमवए पव्यइओ अणबज्नं पालिऊण पचनं । विहुणियकम्मकलंको पत्तो ठगण निराबाई ॥११२॥ ॥ इति प्राणातिपातप्रथमाणुव्रते चतुर्थातीचारेऽतिभारारोपणोदाहरणे मुलसीष्टिकथानकं समाप्तम् ॥ घिकार्यते च जनेन तस्य दृष्ट्वा मुंखमपि, सकलजनः । अन्यतोऽवलोकते सोऽपि खलु वृविच्छेचे ॥९॥ एकेन शकटेन करोति वाणिज्यकमपि स्वयमेव । तस्यापि न भवति शुल्कं ततस्तस्मिन्नारोपयति प्रधुरम् ॥१९॥ तत्र ऋयाणकमेवं भाराकान्तानां शकंटवृषभानाम् । जानाति स नैवानिष्टमतिचारादपि न बिभेति ॥१०॥ सप्त प्रधानानि गावोऽथान्यदा तेन स्थलसमारोहणे । प्रेर्यमाणाश्चटितुं लग्नास्त्रुटितास्ततश्चाचिरम् ॥१०१ अनुभूय मृतास्ते क्रीलान्यांस्तथैव वाहयति । तेप्वपि मृतेष्वन्यान्, एवं तस्य बजति कालः ॥१०२॥ शुल्कद्रविणस्य छुट्यते यहोस्तथाप्ययं न गवाम् । मूल्यस्य करोति गणनां न चास्ति दयायाः परिणामः ॥ तत एवं गवां बहुना कालेन स वराकाणाम् । बहूनां जनयित्वा घोरा पीडां विपत्तिं च ॥१०४॥ ततो प्रतिक्रान्तो रौद्रध्यानस्थितो मृत्वा । तृतीयस्यां पृथिव्यां परमायुर्नारको जातः ॥१०॥ उबृत्य ततो घोर सहित्वा चिरं मवे दुःखम् । पूर्वोपलब्धसम्यक्त्वभावतो जिनमतं लब्ध्वा ॥१०॥ सुकुले कुण्डनगरे क्षत्रियवंशे जनप्रसिद्ध । सम्यक् च पालयित्या मोसं क्रमेण संप्राप्तः ॥१०॥ एवमतिमारारोपणेन प्रतमतिचरन्ति ये प्रयमम् । इति दुःखमाननं ते भवन्ति ततो यतध्वं तत्त्यागे॥१०॥ रणरङ्गमल्लराजोऽपि निष्कलङ्कमणुव्रतं प्रथमम् । पालयित्वा निनराम्ये स्थापयित्वा सुन्दरकुमारम् ॥१०॥ रत्नमयीं जिनप्रतिमां शुचिमूतो पूजयित्वा भक्त्या । वन्दमानः परित्यक्त आयुःसमाप्तौ प्राणैः ॥११०॥ सहस्रार इन्द्रत्वं प्राप्तस्ततश्च्युतश्चेह भरते । रथवीरपुरे पुत्रो भूत्वा धर्मराजस्य ॥१११॥ प्रथमवयसि प्रमजितोऽनवद्यां पालयित्वा प्रबन्याम् । विधुनितकर्मकलङ्कः प्राप्तः स्यांनं निराबाधम् ॥११२||

·अत्थाणत्यसमुत्थं घुच्छेयं भत्तपाणगाईणं । कुन्वंतो जीवाणं सीहोव्व भंमेइ भवगहणे ॥१॥
तथाहि:--
जलधिजलमेहलाए विलसिरसुरसरिपवाहहाराए । महिमहिलाए मुहं पिव कुसुमपुरं अत्थि वरनयरं ॥२॥
तत्थ नरिंदो पडिक्क्खकामिणीचयणकमलहिमपसरो। नामेण हेमचंदो चंदो इव सुयणकुमुयाण ॥३॥
रूवविणिजियरंभा विहियारंभा सयावि सुकएसु । तस्सत्यि पिया रंभा रंभाथंभोरू गयदंभा ॥४॥
ताणत्थि सत्थसत्योहपारगो धारगो गुणगणाण । तणओ बुहजणपणओ नामेण भुवणमल्लोजि ॥५॥
सहपंसुकीलिओ कीलिउव्व हियएण सह कुमारस्स । सिरिसेहरमंतिसुओ सीहो नामेण से मित्तं ॥६॥
अह जुव्वणम्मि पत्तो कुमरो कइयावि रायपासम्मि । जा चिट्ठइ उवविठ्ठो ता पडिहारों तहिं पत्तो ॥७॥
विनवइ देव ! वाहिं पुरिसो एगो पहुस्स पद्मकमलं । द-इच्छइ नय सो अप्पाणं कहइ कोवि अहं ।।८।।
भणइ नरिंदो मुंचसु मुक्को पत्तो नरिंददिहिपहं । तो हसिउं भणइ नियो गोवसि किं करह ! अप्पाणं? ॥९॥
तो सो दंडपणामं काउं पडिभणइ करहओ तुज्झ । अवयारणयं किज्जउ सामिय ! सहिययसिरोमणिणो॥
ओ पाणिग्गहणमहूसवम्मि सुगहीयनामधेयाए । महपहुगुरुभइणीए तइया रंभाए देवीए ॥११॥
सिरिसिरिसेणस्स नराहिवस्स दिट्टो कुमारभावम्मि । धारयमाणो पाउआओ ओलक्खिओ एवं ॥१२॥
नामपि न वीसरिय राया तो भणइ पाउया मज्झ । ठवियाओ कणयसयं चित्तूणं अप्पिया एवं ॥१३॥ .
उपयारी कह वीसरसि भज्ज्ञ इय भणिवि दाहिणो हत्थो। पायलम्गस्स दिन्नो पिट्टीए, पुच्छिओ तह या॥१४॥
.
.
अर्थानर्थसमुत्थं व्युच्छेदं भक्तपानकादीनाम् । कुर्वञ्जीवानां सिंह इव भ्रमति भवगहने ॥१॥
जलधिजलमेखलाया विलसितृसुरसरित्प्रवाहहारायाः । महीमहिलाया मुर्खमिव कुसुमपुरमस्ति वरनगरम् ॥२॥
तत्र नरेन्द्रः प्रतिपक्षकामिनीवदनकमलहिमप्रसरः । नाम्ना हेमचन्द्रश्चन्द्र इव सुजनकुमुदानाम् ॥३||
रूपविनिर्जितरम्भा विहितारम्भा सदापि सुकृतेषु । तस्यास्ति प्रिया रम्भा रम्भास्तम्भोरूर्गतदम्मा ॥४॥
तयोरस्ति शास्त्रशस्त्रौघपारगो धारको गुणगणानाम् । तनयो बुधजनप्रणतो नाम्ना भुवनमल इति ॥५॥
सहपांशुक्रीडितः कीलित इव हृदयेन सह कुमारस्य । श्रीशेखरमन्त्रिसुतः सिंहो नाम्ना तस्य मित्रम् ॥६॥
अथ यौवनं प्राप्तः कुमारः कदापि राजपार्थे । यावत् तिष्ठत्युपविष्टस्तावत्प्रतिहारस्तत्र प्राप्तः ॥७॥
विज्ञपयति देव ! बहिः पुरुष एकः प्रभोः पादकमलम् । द्रष्टुमिच्छति न च स आत्मानं कथयतिकोऽप्यहम् ॥८॥
भणति नरेन्द्रो मुञ्च मुक्तः प्राप्तो नरेन्द्रदृष्टिपथम् । ततो हसित्वा भणति नृपो गोपयसि किं करभ! आत्मानम् !!
ततः स दण्डपणामं कृत्वा प्रतिभणति करमतस्तव } अवतारणकं क्रियतां स्वामिन् ! सहृदयशिरोमणेः ॥१०॥
आः पाणिग्रहणमहोत्सवे सुगृहीतनामधेयायाः । मत्प्रमुगुरुभगिन्यास्तदा रम्भाया देव्याः ॥११॥
श्रीपेणस्य नराधिपस्य दृष्टः कुमारमावे । धारयमाणः पादुका उपलक्षित एवम् ॥१२॥
नामापि न विस्मृतं राजा ततो भणीत पादुके मम । स्थापिते कनकशतं गृहीत्वाऽर्पिते एवम् ॥१३॥ .
उपकारी कथं विस्मर्यसे ममेति भणित्वा दक्षिणो हस्तः । पादानस्य दत्तः पृष्ठे, पृष्टस्तथा च ॥१४॥

·. सीहकहा। कुसलं सिरिसेणनराहिवस्स सो भणइ कामिए तित्थे । पेमामयसंपन्ने तुम्ह वसंतम्म हियुयम्मि ॥१५|| कुसलं चिय पहुणो कारणं तु मह पेसणे इमं तत्थ । नामेण रयणमाला अत्यि सुया तस्स किं बहुणा?।। रमणीय रमणीय विहिणो रमणीयणं घडतस्स । आसंसारं मन्ने विनाणप्पगरिसो याला ॥१७॥ सावि हु कयप्पइन्ना राहावेहं करेइ जो कोई । सो चिय मह होइ वरो राया वा रायकुमरो वा ॥१८॥ राया पुण बहु मन्नइ तीइ वरं भुवणमल्लकुमरवरं । तहवि न कुमरीवयणं पडिकूलइ इय विचितंतो॥१९॥ . कित्तियमित्तं राहावेहो कुमरस्स भुवणमल्लस्स । तो कुमरदंससुयमणेण सिरिसैणनरवदणा ॥२०॥ पहु ! तुह पायमूलम्मि पेसिओ निचिलंवमह कुमरो। नियदसणामएर्ण दिहि निय्यवर सामिस्स।।२१।। तो अवलोयइ राया गणयमुहं सो य भणइ कुमरस्स । अन्जं चिय संझाए जत्ता मव्वत्यसिद्धिकरा॥२२॥ तो राया परिचिंतइ कल्लाणपरंपरा कुमारस्स । एसा, जं आसन्न लद्धं लग्गं समग्गगुणं ॥२३॥ यत उक्तम्- "लघूत्थानान्यविघ्नानि संभवात् साधनानि च । कथयन्ति गुरुं सिद्धि कारणान्येव कर्मणाम् ॥" अह सेणावदसामंतपमुहमाणवइ परियणं सारं । कुमरेण सम गमणे संवाहत्यं तु चंपाए ॥२४॥ इत्यंतरम्मि वारुणिआसापासायमाविसइ मूरो । कुमरेण सम गमणे संवादत्यं तु चपाए ॥२५॥ विप्फुरिय किरणरुइरो नक्खत्तगणो विहाइ गयणम्मि । कुमरसहचलियरयणीपरिहियलंकारभाव ॥२६॥ अह कयमंगलकिचो कुलदेवयजणणिजणयपभिईणि 1 पुजाई नमसे जणयाओ पाविउ सिक्ख ॥२७॥ मणपरणसउणपरियणअणुकूलत्तेण लम्गसमयम्मि । चउरंगवलसमेओ कुमरो संचलइ नयराओ ॥२८॥ कुशलं श्रीपेणनराधिपस्य स मणति कामिते तीर्थे । प्रेमामृतसंपन्ने तव वमतो हृदये ॥१५॥ कुशलमेव प्रभोः कारणं तु मम प्रेपणे इदं तत्र । नाम्ना रत्नमालाऽस्ति सुता तम्य किंबहुना ? ॥१६॥ रमणीयं रमणीयं विधे रमणीजनं घटयतः। आसंसारं मन्ये विज्ञानप्रकों वाला ॥१७॥ सापि खलु कृतप्रतिज्ञा राधावेधं करोति यः कोऽपि । स एव मम भवति वरो राजा वा राजकुमारो वा॥१८॥ राजा पुनर्वहु मन्यते तस्या वरं भुवनमल्लकुमारवरम् । तथापि न कुमारीवचनं प्रतिकूलयतीति विचिन्तयन् ।। कियन्मानं राधावेधः कुमारस्य भुवनमल्लस्य । ततः कुमारदर्शनोत्सुकमनसा श्रीपेणनरपतिना ॥२०॥ प्रभो ! तव पादमूले प्रेषितो निर्विलम्बमय कुमारः । निनदर्शनामृतेन दृष्टिं निर्वापयतु स्वामिनः ॥२१॥ ततोऽवलोकते राजा गणकमुखं स च भणति कुमारस्य । अद्यैव संव्यायां यात्रा सर्वार्थसिद्धिकरा ॥२२॥ ततो राना परिचिन्तयति कल्याणपरम्परा कुमारस्य । एपा, यदासन्नं लब्धं लग्नं समग्रगुणम् ॥२३॥ अथ सेनापतिसामन्तप्रमुखमाशपयति परिजनं सारम् । कुमारेण समं गमने संवाहाथ तु चम्पायाम् ॥२४॥ अत्रान्तरे वारुण्याशाप्रासादमाविशति सूरः । कुमारेण समं गमने संवाहार्थे तु चम्पायाम् ॥२५॥ विस्फुरितकिरणरुचिरो नक्षत्रगणो विभाति गगने । कुमारसहचलितरजनिपरिहितालङ्कारमार इव ॥२६॥ मथ कृतमगलकृत्यः कुलदेवतानननीजनकप्रभृतीनि । पूज्यानि नमस्यित्वा जनकात् पाप्य शिक्षाम् ॥२७॥ - ·। सुपासनाह-चरिमम्मि- तुरयखुरखणियधुलीमिसेण खोणी नहम्मि संलग्गा । कुमरगुणेसुवरचा पत्ता सिन्नस्स छत्तत्तं ॥२९॥ बहुगामागरनगनगरखेडकब्बडसमाउँलं वसुई । मगनराहिचबहुविहियसागओ लघिउ कुमरो ॥३०॥ सिद्धत्यपुरासन्ने संपत्तो जाव ताव तप्प हुणा । पेसियवरपुरिसेहि विनतो तुम्ह आवासो ॥३१॥. खीरसैरस्सासन्ने तत्थागमणेण किज्जउँ पसाओ । तो कयाचियालावो आवासइ तत्थ गंतृण ॥३२॥ जेण चिय तत्थ कज्जं सिद्धत्थपुराहिवेण तं सव्वं । अन्नपि कुमरसिविरैस्स अप्पियं, अह कुमारोवि ॥३३॥ रमणीय उववणाई सव्वत्तो विम्हएण जा नियइ । सिद्धत्थपुरदिसाओ ता पिच्छइ छन्नगयणाई ॥३४॥ डिंडीरपिंडपरिपंडराइं इंताई पुंडरीयाई । हयघटाई च तहा करिणो करेणुयाई य ॥३॥ तो सिद्धत्थपुराहिवपुरिसे पुच्छइ किमेयमेयंति ? । ते विनविति सम्मं न मुणेमो किंतु सयमेव ॥३६॥ सिरिमूलदेवदेवो आगच्छइ इत्य नस्थि संदेहो । ज कुमरागमवत्तायन्नणसमया मुहुत्तपि ॥३७|| मन्नइ देवो संवच्छरंव इय जाव ते पयंपति । ता विलसिरपडिहारो पडिहारो विनवइ एवं,॥३८॥ सिद्धत्थपुरनरिंदो उत्तिन्नो करिबराउ चरणेहिं । इंतो इत्तो दीसइ आयन्नेऊण इय कुमरो ॥३९।। सिंहासणं विमोत्तुं समुहमह एइ जाव किर गंतुं । तो परिमियपरिवारो पत्तो सो झत्ति तत्थेव ॥४०॥ तो दखूण कुमारं रूपेणं मुत्तिमंतमिव मयणं । मुच्छानिमीलियच्छो सहसत्ति महीयले पडिओ ॥४१॥ तो हाहारवमुहले अत्याणजणे ससंभम कुमरो। चंदणरससेयाईउवयारं करइ कारइ य ॥४२॥ मनःपवनशकुनपरिजनानुकूलत्वेन लग्नसमये । चतुरङ्गबलसमेतः कुमारः संचलति नगरात् ॥२८॥ तुरगखुरखनितधूलीमिषेण क्षोणी नभसि संलग्ना । कुमारगुणेपूपरक्ता प्राप्ता सैन्यस्य च्छत्रत्वम् ॥२९॥ बहुमामाकरनगनगरखेटकटसमाकुला वसुधाम् । मार्गनराधिपबहुविहितस्वागतो लवयित्वा कुमारः ॥३०॥ सिद्धार्थपुरासन्ने संप्राप्तो यावत् तावत् तत्प्रभुणा | प्रेषितवरपुरुपैविज्ञप्तो युष्माकमावासः ॥३१॥ क्षीरसरस आसन्ने तत्रागमनेन क्रियतां प्रसादः । ततः कृतोचितालाप आवसति तत्र गत्वा ॥३२॥ येनैव तत्र कार्य सिद्धार्थपुराधिपेन तत् सर्वम् । अन्यदपि कुमारशिविरस्यापितम्, अथ कुमारोऽपि ॥३३॥ रमणीयोपवनादीन् सर्वता विस्मयेन यावत् पश्यति । सिद्धार्थपुरदिशस्तावत् पश्यति च्छन्नगगनानि ॥३४॥ डिण्डीरपिण्डपरिपाण्डुरान्यायन्ति पुण्डरीकाणि । हयद्वानि च तथा करिए। करेण्वादश्च १५३६५ ततः सिद्धार्थपुराधिपपुरुषान् पृच्छतिं किमेतदेतदिति । ते विज्ञपयन्ति सम्यग् न जानीमः किन्तु स्वयमेव ।। श्रीमूलेदेवदेव आगच्छत्यत्र नास्ति संदेहः । यत् कुमारागमवार्ताकर्णनसमयाद् मुहूर्तमपि ॥३७॥ मन्यते देवः संवत्सरमिवेति यावत् ते प्रजल्पन्ति । तावद् विलसितृप्रतिहारः प्रतिहारों विज्ञपयत्यवम् ॥३८॥ सिद्धार्थपुरनरेन्द्र उत्तीर्णः कारवराचरणाभ्याम् । आयन्नितो दृश्यत आकण्येति कुमारः ॥३९॥ सिंहासनं विमुच्य संमुखमयुति यावत्किल गत्वा । ततः परिमितपरिवारः प्राप्तः स झटिति तत्रैव ॥४०॥ ततो दृष्ट्वा कुमारं रूपेण मूर्तिमन्तमिव मदनम् । मूर्छानिमीलिताक्षः सहसति महीतले पतितः ॥४१॥ .- . + १२. परमा।ग माग' । ३ ग°3 मह ।

·सीहरदा।
यह लद्धचेयण तं खणेण भासणे नियसे । परिपुच्छेद कुपारो कि वाहइ तुम्ह अंगम्मि ? ॥४३॥
अह उम्मीलियनयणो अवलोइय किपि चलिरदिट्टीए । कंडयइ वामानं नाहिपएम परिमुसेइ ॥४क्षा
लग्नं नाइ नय देइ उत्तरं पुन्छिमोवि कुमरेण । शमश्यंगुणं ओणयत्रयणी लिहइ घणि ॥२॥
इस तस्स चिहियं पासिकण चितइ सविम्हयं कुमरो । समयणरमणिवियारा कि कारणमित्य दीसति १ ॥
एवं च वियफनो सुणड्डू झुणी सजलयणसमुद्दाम । तो भगइ अमयबुट्टीकल्लाणं कस्म वयणमिण १ ॥१७॥
तो कहइ मंतिपुत्तो एस झुणी अभयमूरिअसणो । तो तेण निषेण नम कुमरो पत्तो तहि तरिय ॥१८॥
कंचयगिरिव उन्नइसमनिय सपलन्योयमझन्थे । थिरयासंयमतुलं जयमुवनच्छपिन्छायं ॥४९||
वरपवणव भवजलहिाडियजनूण तारणसमत्यं । हाव मुगुणालियं पणमंति कुमारनरवणो ॥५०॥
मुगिनाहचरणकमल मंती सीहोवि कुमरपाणपिभो । सामंताई य तदा उचद्धिा उचिपठाणेसु ताशा
तो ताण हियहाए धम्म वागरइ अभयमूरीवि । जीवो अगाइनिहणो अणायकम्पसंबंधों ॥२२॥
रागस्स व दोसम्स व वसगो पावाइं कुणइ विविघाई । घाएइ पाणिनिवह अलिय जपेद खुदमणो।।५।।
अवहरइ परस्स धणं सुद्धो संतवि वरकलत्तम्मि । विलसइ परनारीदि इहपरलोयाण निरविक्खो ॥५४॥
बहुनीवविधायकरे आरंभे कुणइ कारपेइ तहा । अणुपन्नइ अन्नकए तनिउणजणं पसंसंतो ॥५६॥
मिच्छाभिपाणनडिओ करेड़ एवं अणेगहा पावं | तस्सोदयम्मि अवमो विनाडिज्जइ घोरनरपत ॥५६॥
तो हाहारवमुखर आस्यानजने संसनम कुमारः। चन्दनरससेकायुपचार करोति कारयति च ॥४२॥
मय लब्धचेतनं तं क्षणेन मद्रासन निवेश्य । परियति कुमारः किं बाधने युप्माकमरे ! ॥४॥
अयोन्मीलितनयनोऽवलोक्य किमपि चलितृदृष्ट्या । कण्डूयति वामकर्ण नाभिप्रदेशं परिमुष्णाति ॥१४॥
लज्ञां नटयनि न च ददात्युत्तरं पृष्टोऽप कुमारेण । वामपासद्गुष्ठेनावनतवदनो लिखति वरणिम् ।।४।।
इति तस्य चेष्टितं दृष्ट्वा चिन्तयति सविस्मय कुमारः । समदनरमणीविकाराः किं कारणमत्र दृश्यन्ते ? ॥१६॥
एवं च वितर्कयन् गृणोति ध्वनि सजलयनसमुद्दामम् । ततो भणत्यमृतवृष्टिकल्याणं कस्य वचनमिदम् ॥१७॥
ततः कथयति मन्त्रिपुत्र एष ध्वनिरमयसूर्यतिशयिनः । ततस्तेन नृपेण समं कुमार प्राप्त-तत्र त्वरितम्।।१८॥
फाञ्चनगिरिमिवोन्नतिसमन्वितं सकललोकमध्यस्थम् । स्थिरतासंयुतमतुलं जान्यमुवर्णच्छविकायम् ॥१९॥
वरप्रवहणमिव भवनलधिपतिवमन्तूनां तारणसमर्थम् । हारमिव मुगुणकलिन प्रणमतः कुमारनृपती ॥५०॥
मुनिनाथचरणकमल मन्त्री सिंहोऽपि कुमारमाणप्रियः । सामन्तादयश्च तथोपविष्टा उचितम्यानेषु ॥११॥
ततस्तेपा हितार्थ व व्याकरोत्यभयमूरिरपि । जीवोऽनादिनिधनोऽनादिकृतकर्म संबन्धः ॥५२॥
रामस्य वा द्वेषस्य वा वशगः पापानि करोति विविधानि । घातयति माणिनिवहमलोकं जन्पति क्षुमनाः ।।
सपहरति परस्य धनं टुन्धः सत्यपि वरकलने । विलसति परनारीभिरिहपरलोक्योर्निरपेक्षः ॥१४॥
बहुजीवविवातकरानाऽऽरम्भान् करोति कारयति तथा । अनुमन्यतेऽन्यहस्तिनिपुणजनं प्रशंसन् ॥५५॥
मिय्यामिमाननटितः करोत्येवमनेकधा पापम् । तम्त्योदयेऽवयो विनट्यते घोरनरकेषु ॥१६॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- रागहोसबसट्टो तत्थवि संचिणिय पावमश्योरं । विरिपसु सहद दुक्खं पुणोविनरएस तिरिएम् ।।५७।। एवं दुहरिछोलि पिसहतो दीणमाणसो अवसो । जुगसमिलानाएणं लहेइ कहकहवि मणुयत्तं ॥५८॥ तत्यंवि पावइ जीवो पुवज्जियदुकयपरिणइवसेण । वहबंधणमरणाई धणावहाराइवसणाई ॥५९॥ दारिदरोगदोहग्गसोगबहुआवईहिं परिकलिओ। चिंतासंतावेण दुकुलत्तणं परिभूओ ॥६०॥ तो चितइ नियमणे अन्नभये कि मए कयं पावं । जेणेसो हं विहिओ विहिणा दुक्खाण गुरुवाणी:१६१॥ तत्तो धम्ममईए काउमहम्मं पुणोवि कुगईसु । विनडिज्जइणेगविहं पावइ कोवि हु कुदेवत्तं ॥६२॥ . ' तत्थ पै वंतरभावेवि किंकराणपि किंकरो कोइ । होइ नडिज्जइ तत्यवि तेर्सि आणाए अणवरयं ।।६३॥ दासावि माणुसचे सापीहितो लहंति भत्ताई । तो ते तेसिं आण बहु मन्नतावि हु कुणंति ॥६॥ . अभिओगियदेवा पुण लहंति न हु किपि सामिपासाओ । आणाइक्मणे उण ते ताडिज्जति तेहिं तहा॥ जह वेयणाभिभूया नारयवासाओ नारयव्य तओ । बहु मन्नति भवंतरगमणं, अन्ने पुणो केइ ॥६६॥: अज्झवसायविसेसा इढिसेसंपि किंपि संपत्ता । दटुं महिड्दिदहि ईसाकवलियमणा तह य ॥६७॥ रागहोसबसहा न लहंति रई मई च जिणधम्मे । रुद्दज्झाणोवगया चुया य पापंति तो कुगई ॥६॥ तो रांगदोसाणं असेसदुक्खोहखाणिभूयाण । उज्जमह निग्गहम्मी सो पुण जिणधम्मसेवाए ॥६९॥ धम्मोवि य दुविगप्पो जइधम्मो तह गिहत्यधम्मो य । जइधम्मो दसभेओ सावगधम्मो दुवालमहा।।७।। रागद्वेपदशार्नस्तत्रापि संचित्य, पापमतिधोरम् । तिर्यक्षु सहते दुःख पुनरपि नरकेषु तिर्यच ॥१७॥ ... एवं दुःखपक्तिं विषहमाणो दीनमानसोऽवशः । युगशम्यान्यायेन लभते कथंकथमपि मनुजस्वम् ।।९८१ तत्रापि प्राप्नोति जीवः पूर्वोपार्जितदुष्कृतपरिणतिवशेन । वधबन्धनमरणानि धनापहारादिव्यसनानि ॥५९॥ दारिद्रयरोगदर्भाग्यशोकबहापद्भिः परिकलितः । चिन्तासंतापेन दुष्कुलत्वेन परिभूतः ॥६०॥ ततश्चिन्तयति निजमनस्यन्यभवे किं मया कृतं पापम् । येनैपोऽहं विहितो विधिना दुःखानां गुरुखानिः ? ॥ ततो धर्ममस्या कृत्वाऽधर्म पुनरपि कुमतिषु । विनव्यतेऽनेकविधं प्राप्नोति कोऽपि खलु कुदेवत्वम् ।।६।। तत्र च व्यन्तरभावेऽपि किंकराणामपि किंकरः कोऽपि । भवति नय्यते तत्रापि तेपामाज्ञयाऽनवरतम् ॥६३॥ दासा अपि मनुष्यस्वे स्वामिभ्यो लभन्ते भक्तादीन् । ततस्ते तेपामाज्ञां बहु मन्यमाना अपि खलु कुर्वन्ति।६४ आभियोगिकदेवाः पुनर्लभन्ते न खलु किमपि स्वामिपार्थात् । आज्ञातिक्रमणे पुनस्ते ताड्यन्ते तैस्तथा ॥६५॥ यथा वेदनाभिभूता नारकवासाद् नारका इव ततः । बहु मन्यन्ते भवान्तरगमनम्, अन्ये पुनः केचित् ॥६६॥ अध्यवसायविशेषादृद्धिविशेषमपि कमपि संप्राप्ताः । दृष्ट्वा महर्द्धिकद्धिमीकिवलितमनसस्तथा च ॥६५॥ रागद्वपयशार्ता न लभन्ते रति मतिं च जिनधर्मे । रौद्रप्यानोपगताश्च्युताश्च प्राप्नुवन्ति ततः कुगतिम् ॥६॥ ततो रागद्वेषयोरशेषदुःखौचखानिमूतयोः । उद्यच्छत निग्रहे स पुनर्जिनधर्मसेवया ॥६॥ धर्मोऽपि च द्विविकल्पो यतिवर्मस्तथा गृहस्थधर्मश्च । यतियों दशभेदः श्रावकों द्वादशधा ||७०॥ १ ग. सविस १३ क. ग. दुकुल । ३ क दि।

·तेणापि ॥७॥ सीहकहा। असमत्यो जइधम्मे ता सम्म कुणउ देसविरपि । तत्यवि असमत्यो तंपि देसो कुणउ, पत्तसुदेवत्तसुमाणुसत्तसम्मत्तसुद्धजइधम्मो । अन्भासवसाओ निहयरागहोसो अहक्खायं ॥७२॥ लंद्धण चरित्तं घाइकम्ममुम्मूलिऊण संपत्तो । केवलनाणं तत्तो पावर ठाणं निरावाहं ॥७३॥. इय निसुणिऊण कुमरो मूर्ति विनवइ मञ्झ गिहिधम्मे । पढमवयं कहसु तदा तद्दोसे, मरिणावि तमो॥ वहबंधाइविसुद्धं कहियं वित्थारिऊण पदमवयं । पडिवनं कुमरेणं सचिवसुएणंपि सीहेण ॥७५॥ सम्मत्तेण समेयं समयविक्षरेण परमसद्धाए । तो पुटो कुमरेणं मूरी तन्नयरनिवचरियं ।।७६।। कह एसो मं दंदमुच्छाए निवडिओ, कहं कुणइ । रमणीमयणवियारे पुरिसोवि, तो कहइ मी ॥७७॥ सिंहपुरे आसि तुमं पुन्वभवे नरवरो रयणसारो। भज्जा य मयणरेहा दढनेहा आसि तुझ पिया ।। एमेव कहवि तीए तुम विरत्तो, इमा तह चेव । तइ अणुरत्नावि दढं दटुं अवमाणमइदुसह ॥७९॥ उबंधेऊण मया सिद्धत्थपुरम्मि सुंदरनिवस्स । अझवसायविसेसा जाया धूयाणवचस्स ॥८॥ मूले नक्खत्तम्मी नरनाहो तीइ जम्मसमयम्मि । भवियव्वयावसाओ सहसा पंचत्तमणुपत्तो ॥८१॥ एईए पुत्तत्तं सुमइअमचेण पायडतेण । अहिसित्ता रज्जम्मी इत्थितं गोवियं च ददं १८२॥ मरिऊण रयणसारो उत्पन्नो ते समागओ एत्य । पुषभवभासाओ तइ दिहे पसरिए मोहे ।।८।। किं मह पीई एवं इमम्मि इय विमरिसप्पयरिसम्मि । जाए जाईसरणे तं जायं जं तए पुढे ॥४॥ असमर्थो यतिधमें तदा सम्यक् करोतु देशविरतिमपि । तत्राप्यसमर्थस्तामपि देशतः करोतु, तेनापि १७१॥ प्राप्तसुदेवत्वसुमनुष्यत्वसम्यक्त्वशुद्धपतिधर्मः । अभ्यासवधान निहतरागद्वेपो यथाख्यातम् ॥७२॥ लन्ध्या चारित्रं घातिकमोन्मूल्य संप्राप्तः । केवलज्ञानं ततः प्राप्नोति स्थान निराधाधम् ॥७३॥ इति श्रुत्वा कुमारः सूरि विज्ञपयति मम गृहिधर्मे । प्रथमत्रतं कथय तथा तदोपान्, सूरिणापि ततः ॥७॥ वघबन्धादिविशुद्धं कथितं विस्तार्य प्रथमव्रतम् । प्रतिपन्न कुमारेण सचिवसुतेनापि सिंहेन ॥७९॥ सम्यक्त्वेन समेतं समयविधानेन परमश्रद्धया । ततः पृष्टः कुमारेण सूरिस्तन्नगरनृपचरितम् ॥७६॥. कथमेप मां दृष्ट्वा मूर्छया निपतितः, कथं करोति । रमणीमदनविकारान् पुरुषोऽपि, ततः कथयति सूरिः ।। सिंहपुरे आसीस्त्वं पूर्वमवे नरवरो रत्नसारः । भार्या च मदनरेखा दृढस्नेहाऽऽसीत् तब मिया ॥७८॥ एवमेव कथमपि तस्यों त्वे विरक्तः, इयं तथैव । त्वय्यनुरक्तापि दृढं दृष्ट्वाऽपमानमतिदुःसहम् ॥७९॥ उदध्य मृता सिद्धार्थपुरे सुन्दरनृपस्य । अध्यवसायविशेषाजाता दुहिताऽनपत्यस्य ||८०॥ मूले नक्षत्रे नरनाथस्तस्या जन्मसमये । भवितव्यतावशात् सहसा पञ्चत्वमनुप्राप्तः ॥८॥ एतस्याः पुत्रत्वं सुमत्यमत्येन प्रकटयता । अभिषिक्का राज्य स्रीत्वं गोपितं च दृढम् ॥ ८२॥ मृत्वा रत्नसार उत्पन्नस्त्वं समागतोऽत्र । पूर्वभवाभ्यासात् त्वयि दृष्टे प्रसते मोहे ॥८॥ किं मम प्रीतिरेयमस्मिन्निति विमर्पप्रकपें । जाते जातिस्मरणे तज्जातं यत् त्वया पृष्टम् ॥४॥ - १ ग गेहिधम्मपित ·सुपासनाह चरिअम्मि- तो मणिबहवयगाओ संजाए चरणमोहविरमम्मि । सा नियरज कुमरे उविजण लेइ पव्याज । ८५|| सिद्धत्यपुर गंतु सचिवेसुमइम्मिउविय रज्जभरं । कुमरो चलिओ पुरओ पंथे पचो य अडबीए॥ जा भारहियकहा इव भीमज्जुणनउलसउणिसोहिल्ला । खित्तपुहइन्च भद्दयकरि-सयउक्सोहिया रम्मा। तित्थेसरवसही इव नाणाविडसावएहि परिकलिया । सरसविसालसरोवरसिरीव-धणपुंडरीइल्ला |८८॥ एवंविहाडवीए कुमरो गंतुण नियवलसमेओ । दसजोयणाण अंते आवासइ वरुणनइतीरे ।।८९।। काययपुरिससमेओ पत्तो कोऊहलेण वणगहणं । अवलोयतो पिच्छइ विजाहररइयजिणभवण ||९० अइनिम्मलफलिहसिलाविणिम्मियं ससहरस्सव विमाणं । राहुस्स संभमाओ ओपन्न अनुमईवीटे ॥९१|| तत्थ य संकंताई तडसंठियतरुवराण कुसुमाई । परिचुंति य भमरां पीडियवयणा लहु वलंति ॥१२॥ तम्मि जिणेसरभवणे सविम्हयं जाव पविसइ कुमारो। कयउभडसिंगारं तो पिच्छइ देविनिरंवं ॥९॥ काओवि तहि पुंजय'छगछउमेण निययपावरयं । अवणितीओ इव सारविति जिणमंदिरंगणयं ।।९।। अन्नाओ जिणधम्मे रायममायतयंव हिययम्मि । कुंकुमच्छडयमिसेणं ठबंति जिणभवणपंगणए ॥१५॥ एका य तस्य वाला अच्चंतसुर्यवकुसुममालाहिं । नाणाविच्छित्तीहिं पृअइ गम्भहरजिणविवं ॥९६॥ . एवंविहसुरविलयाउलम्मि भवणम्मि संठिय दिई । सोम्म कंचवन्नं विषं सिरिरिसहसा मिस्स ॥९॥ तं दद्रुण गुरुभत्तिपवरममुष्पन्नबहलरोमंचो । मउलियारकमलजुओ थुणिऊण जिणेसमुवविसइ ।।९।। ततो मुनिपतिवचनात् संनाते चरणमोहविरामे । सा निजराज्यं कुमारे स्थापयित्वा लांति प्रबन्याम् ॥८५॥ सिद्धार्थपुरे गत्वा सचिव सुमतौ स्थापयित्वा राज्यभरम् । कुमारश्चलितः पुरतः पथि प्राप्तश्चाटव्याम् ॥८६॥ या भारतीयकथेव भीमार्जुननकुलशकुनिशोभावती । क्षेत्रथिवीव भद्रककरिशत(कर्पक)उपशोभिता रम्या ॥ तीर्थेश्वरवसतिरिव नानाविधश्वापदैः (श्रावकैः) परिकलिता । सरसविशालसरोवरश्रीरिव घनपुण्डरीका ॥८॥ एवंविधाटव्यां कुमारो गत्वा निजबलसमेतः । दशयोजनानामन्ते आवासयति वरुणानदीतीरे ॥८९।। कतिपयपुरुषसमेतः प्राप्तः कुतूहलेन वनगहनम् । अवलोकमानः पश्यति विद्याधररचितजिनभवनम् ॥२०॥ अतिनिर्मलस्फटिकशिलाविनिर्मितं शशधरस्येव विमानम् । राहोः संभ्रमादवतीर्ण वसुमतीपीठे ।।९१॥ तत्र च संक्रान्तानि तटसंस्थिततरुवराणां कुसुमानि । परिचुम्बन्ति च भ्रमराः पीडितबदना लघु वलन्ते॥९२।। तस्मिञ्जिनेश्वरभवने सविस्मयं यावत्प्रविशति कुमारः । कृतोद्भटशृङ्गारं तावत्पश्यति देवीनिकुरम्बम् ॥१३॥ का अपि तत्र रजःप्रोन्छनच्छद्मना निजपापुरजः । अपनयन्त्य इव समारचयन्ति जिनमन्दिराङ्गणकम् ||९४॥ अन्या जिनधर्मे रागममान्तमिव हृदये । कुङ्कुमच्छटामिषेण स्थापयन्ति जिनभवनप्राङ्गणके ॥१५॥ एका च तत्र यालाऽत्यन्तसुगन्धकुसुममालाभिः । नानाविच्छितिभिः पूजयति गर्भगृहजिनबिम्बम् ॥१६॥ एवंविधंसुरवनिताकुले भवने संस्थितं दृष्टम् । सौम्यं काञ्चनवर्ण बिम्ब श्रीऋषभस्वामिनः ॥२७॥ तद् दृष्ट्वा गुरुभक्तिभवरसमुत्पन्नबहलरोमाञ्चः । मुकुलितकरकमलयुतः स्तुत्वा जिनेशमुपविशति ॥२८॥ १.ग. पिच्छा ता।

·- सीहरहा। तामो अनुरवहओ पठिणकिवाद तत्य गण । पिन्णय आरनियमंगलदीपादय सब ॥१९॥ नियनियाणेसु गया कुमरोवि समुहिजण जिगभवण । जा जोयइ सव्वत्तो ता पन्छिमदोग्याहिम्मि ।। पीपपयोहरसहबा नवकुवलयनगणपीवरसिरीया । वरहमगया वाती दिहा कुमरेण रमणिय ॥१०॥ त पिच्छिण कुमरो सीयल्पटुरेण निम्मलजलेण ! गुरुवयणेणव सोहट अप्पाण मगरयपरिण ||१०२ जलपाण काउणं उवविहो जाव तीइ तडिदेसे । ता वानरीए सहिओ पवगमो आगो एगो ॥१०३|| • अहिणयहरिदबन्नो गुजाइलारभूसियसरीरो। सल्लइसाहात्यो तारासटिओव्व सुन्गीयो ॥१०॥ स्मरसिरपवरमणिणो तत्तो कुमरस्स भुवणमलस्स । वाण पणिशय पयपए मणुरवाणीए ॥१०५।। अमरणसरप्ण दयगुणपवन अइ असमविहियदक्खिन्न । परजवपररसन्नय सुणेहि मद कुमर! विनति ।। इह अडवीए मझे बुमार ! निवसामि सबकालपि । एमा य वानरी पहु! मणइट्टा भारिया म॥१०७।। एसा मझ सरीर एसावि धण च जीविय एसा । एयाए विरहिओ खलु खणपि न खमो अह ठाउ । किंपुण इह अडवीए सयावि मह वारेसु सामित्त । तं पुण वणतरे मह गयस्स कन्जतरवसेण ॥१०९॥ दुद्वेण वानरेण अहिटिय, त च निगहेमह । जइवि समत्यो तहरि हु एसा अडकाररत्तेग ॥१०॥ मड नेहनि-भरा देइ जुझिउ नेय हवि पिक्खती । एगागिणि च एय मोत्तु सकेमि नेय अह ॥११॥ लोयणमहूसंवकरो सपइ पुन्नोदयप्पगरिसेण । ट्ठिो तुम महायस ! मुत्तो धम्मोच्च पचरख ।।११।। तो तुह भुयडायाए निवसउ निरुपदवा इमा ताव । जा तस्स दुन्नयफल अहमुवीसेमि गतृण॥११३॥ . ता अमुरवञ्च प्रतिदिनत्यानि तत्र कृत्वा । प्रेक्षणकमाराविकमनदीपादिक सर्वम् ॥१९॥ निननिजस्थानेषु गता कुमारोऽपि समुत्थाय निनमवनम्। यावत् पश्यति सर्वतम्तावत् पश्चिमद्वारबाहि ॥ पीनपयोम(घ)रसुभगा नवकुवल्यनयनपीवरश्रीकम । वरहसगता वापी दृष्टा कुमारण रमणीव ॥१०॥ ता दृष्ट्या कुमार शीतलमधुरेण निर्मलालेन । गुरवचनेनेव शेषयत्यात्मान मार्गरजोमल्निम् ॥१२॥ नलपान कृत्वोपविष्टो यावत् तस्यास्त देिशे । तावद् वानर्या सहित प्लवगम आगन एक ॥१०॥ अभिनवहरिद्रावर्णो गुजापरहारमृपितशरीर । सहकी शाखाहस्तस्तारासहित इव सुग्रीवें ॥१०४|| कुमारशिर प्रवरमणेम्तत कुमारम्य मुवनमल्लस्य । कृ का प्रणिपात प्रजाति मनुनवाण्या ॥१०॥ मशरणशरण्य दयागुणप्रपन्न ! मयि | असमविहितदासिम्य । परोपकाररमज शृणु मम कुमार! विज्ञप्तिम् ।। इहादत्र्या मध्ये कुमार निवसामि सर्वकार मपि । एपा च वानरी प्रभो । मनइष्टा भार्या मम ॥१०७]] एपा मम शरीरमदेव धन च जीवितमेपा । एतया विरहित खलु क्षणमपि न क्षमोह स्थातुम् ॥१०॥ किन्सिहाटव्या सदापि मम वानरेषु स्वामित्वम् । तत् पुनर्वनान्तरे मम गनम्य कार्यान्तरवशेन ॥१०॥ दुष्टेन वानरेणाधिष्ठित, त च निग्रहीतुमहम् । यद्यपि समर्थस्तथापि मन्वेषातिकातरत्वेन ॥११०॥ मयि स्नेहनिर्भरा ददाति यो नैव कथमपि प्रेक्षमाणा । एकाकिनी चैता मोक्तु शक्नामि नैवाहम् ॥१११॥ चनमहोत्सवकर सप्रति पुण्योदयप्रकर्षण । दृष्टस्त्व महायश ! मूतों धर्म इव प्रत्यक्षम् ॥११२॥ .

·सुपासनाह चरिअम्मि- इय भणिऊण पर्वगो विणिग्मो तत्थ पिययम मोक्तुं । तो कुमरो परिचिंतइ दीसइ अचम्भुयं एवं ११४ साहामिगोवि एसो माणुसभासाए जं पयंपेइ । मइपुखिया य वित्ती कहवा पमुणोचि यइमस्स ?॥११५|| अह खणमेगं गमिउं भणिओ कुमरो पवंगमपियाए । अइवलिओ सो सजू मारिस्सइ मज्झ मणदइयं ११६ तो तस्म मरणवत्ता मह एइ न सवणगोयरं जाव । ता जीविय चइस्सं इय भणिउ पडइ वावीए।।११७॥ तो कुमरो परिचिंतइ हा ! महसरणागयाए एईए । न हु मरणमुक्क्खेउ जुत्तं इय तीइ पट्टीए ॥११८॥ परियणअपरिमायाभिषाओ तरणसत्तिसंजुत्तो । तीए कड्दणहेर्ड अप जा देइ कुमरोवि ॥११९|| . ताव न सा वानरिया नय बाबी नेय पाणियं तत्थ । कोमलतूलिसणाहे अप्पाणं नियइ पल्लक।।१२०॥ कुमरस्स मिच्चवग्गो अइदुहिओ तक्खणेण तवाणं । किंकायव्यविमृदो संपत्तो निययसिविरम्मि ॥१२॥ साहइ सचिवाईणं, तेवि हु करितुरयरहवराईयं । पगुणति वलमसेस कारिंति य संतिकम्माई ॥१२२॥ कुमरोवि तत्थ भवणं पिच्छइ वरफलिहभित्तिमणिजाल । जालगवखतरनीहरंतबरवधूमसिहं ॥१२३॥ धूमसिहामयलीकिज्जमाणअइविउलविमलगयणयलं । गयणयलगरुयसंलग्गधयबडाडोयकमणीय ।।१२४॥ कमणीयचलिरमुरवहुसंघउक्खुडियकडयमणिनियरं । मणिनियरजडियलंवंतदामकिरणोहदिप्पंतं ॥१२५॥ दिपंतकणयथंभोहयडियवरसालहंजियारम्भ । रम्पमहिवीदविरइयसुयंधसियपुप्फपयरोहं ॥१२६॥".' पुष्फपयरोहमयरंदलुद्धगुंजतभमिरभमरउलं । भमिरभमरउलअइमहुरसहवहिरियदिसाभोयं ॥१२७! ततस्तव मुजच्यायांयां निवसतु निरुपद्रवेयं तावत् । यावतस्य दुर्नयफलमहमुपदर्शयामि गत्वा ॥११३॥ इति भणित्वा प्लवंगो विनिर्गतस्तंत्र प्रियतमा मुक्त्वा । ततः कुमारः परिचिन्तयति दृश्यतेऽत्यद्भुतमेतत् ॥ शाखामृगोऽप्येष मनुष्यभाषया यत्प्रजल्पति । मतिपूर्विका च वृत्तिः कथं वा पशोरपि चांस्य ? ॥११५॥ अथ क्षणमेकं गमयित्वा भणितः कुमारः प्लवंगमप्रियया। अतिबलितः स शत्रुर्मारयिष्यति मम मनोदायितम् ।। ततस्तस्य मरणवार्ता ममैति न श्रवणगोचरं यावत् । तावजीवितं त्यक्ष्यामीति भणित्वा पतति वाप्याम् ॥ ततः कुमारः परिचिन्तयति हा! मच्छरणागताया एतस्याः । न खलु मरणमुपेक्षितुं युक्तमिति तस्याः पृष्ठे ॥११॥ परिजनापरिज्ञाताभिप्रायस्तरणशक्तिसंयुक्तः । तस्याः कर्षणहतोझम्पां यावद्ददाति कुमारोऽपि ॥११९॥ तावन्नं सा वानरी न च वापी नैव पानीयं तत्र । कोमलतूलासनाथ आत्मानं पश्यति पल्य३ ॥१२०॥ फुमारस्य भृत्यवगोंऽतिदुःखितस्तत्क्षणेन तत्स्थानम् । किंकर्तव्यविमूढः संप्राप्तो निजशिविरे ॥१२१॥ फथयति सचिवादीना, तेऽपि खलु करितुरगरयवरादिकम् । प्रगुणयन्ति बलमशेष कारयन्ति च शान्तिकर्माणि ।। कुमारोऽपि तत्र भवन पश्यति वरस्फटिकमित्तिमणिजालम्।नालगवाक्षान्तरनिःसरद्वरघूपधूमशिखम् ॥१२३॥ धूमशिखामलिनीक्रियमाणातिविपुलविमलगगनतलम् । गगनतलगुरुसंलग्नध्वजपटाटोपकमनीयम् ॥१२॥ कमनीयचलितृसुरवधूसंघतुडितकटकमणिनिकरम् । मणिनिकरजटितलम्बमानदामकिरणौपदीप्यमानम् ॥१२॥ दीप्यमानकनकस्तम्भौघघाटितवरशालभञ्जिकारम्यम् । रम्यमहीपीठविरचितसुगन्धसितपुष्पप्रकरौघम् ।।१२६॥ -पुष्पप्रकरीयमकरन्दलुन्धगुजझमितृश्रमरकुलम् । भ्रमितृभ्रमरकुलातिमधुरशब्दमधिरितदिगाभोगम् ॥१२७॥ .

·सीहकहा। इय गरिसम्मि भवणे दिटो कुमरण कुंडलाहरणो । एगो देवो पुरओ आहरणाहाहि विचइओ ॥१२८|| सो देवो भणइ तो माअनंकिपिइद वियप्पेसु । कारणवसेण भो कुमर! आणीओ इह मरतं सि ॥१२॥ तो,तं पइ सो जंपइ को देसो एस को पहू एत्य | को सि तुमं किमहं पुण इहाणियो कहह मझ इमं ? ॥ इय निसुणिऊण देवो पडिजंपइ कुमर ! जं नए भणियं । तं निसुणह सविसेसे साहिप्पंत इमं इण्ड् ि॥१३१।। एयं कीलांभवणं विउविरं निययपणइणीसहिओ। कीलामि अहं निचं अमियगई नाम असुरो ६ ॥ एयत्स सामिसालो, अहन्नया खयम्मि संचलिओ। चारणमुणिकेवलिणो नमसणत्यं विभूईए ॥१३३।। नियदेवीए समेओ जाहे बच्चामि थेवभूभाग-। ता पिच्छामि मसाणे उपविट जोगिनं एग ।।१३४॥ रचंदणकयतिलयं परिहियमिगचम्मचेडयरउदं । सुविचित्तियमत्ययटोपिआइ पन्छाइयसिरगं ॥१३५।। , कसिणसरीसवतणुचम्मविहिअवरजोगपटिआवंधं । मिल्लत हुंकारं अइगल्यं दारुणं तत्य ॥१३६|| तस्स य पुरओ दिट्टो सुट हुओढुयत्रहो महाजालो।वामे पासम्मि पुणो चिटइ वरवालिया एगा ॥१३७॥ अहतं पिन्छित्तु मए देवी भणिया पिए! पडिक्खें। खणमेक्कं पिक्खामो किंववसइ एस पासंडी ॥१३८॥ एवं च कए केनं तं रुयमाणि स पावपासंडी । संठावइ मंडलए चच्चइ रत्संदणेण तो ॥१३९।। रत्तकणवीरमाल अलविय तीए कंठदेसम्मि । किर अग्मीए खिविस्सइ तो सो मे तजिओ एवं ॥१४॥ रे पाविट्ट ! तुम एरिसपममंजसं जणविरुद्धं । मम पुरओ काऊणं वच्चसि किर कत्यतं मूह! ॥१४॥ इतीहशे भवने दृष्टः कुमारेण कुण्डलामरणः । एको देवः पुरत आमरणप्रमाभिर्मण्डितः ॥१२८॥ स देवो भणति तनो माऽन्यक्किमपीह विकल्पस्व ! कारणवशेन मोः कुमार ! आनीत इह मया त्वमसि ॥ ततस्तं प्रति स जल्पति को देश एप कः मुरत्र। कोऽसि त्वं क्रिमहं पुनरिहानीतः कथय ममेदम् ||१३०॥ इति श्रुत्वा देवः प्रतिजल्लाति कुमार ! यत्त्वया माणितम् । तत्र्छृणु सविशेष कथ्यमानमिदमिदानीम् ॥१३१॥ एतत् क्रीटामवनं विकृत्य निजप्रणयिनीसहितः । क्रीडाम्यहं नित्यममितगतिर्नामासुरोझम् ॥२३२॥ एतस्य स्वामिसारः, अथान्यदा रैवते संचलितः ! चारणमुनिकेवलिनो नमस्यनार्थ विभूत्या ॥१३३|| निजदेव्या समेतो यदा प्रजामि स्नो भूमागम् । तदा पश्यामि श्मशान उपविष्टं योगिनमेकम् ॥१३४॥ रक्तचन्दनकृततिलक परिहितमृगचर्मचेटकरौद्रम् । विचित्रितमस्तकोष्णापेन प्रच्छादितशिरोऽयम् ॥ १३५|| फागपतनुचविहितवरयोगपट्टिकायम्यम् । मुञ्चन्दं हुङ्कारपलिगुरुं दारुण तर ५१३६॥ तस्य च पुरतो दृष्टः सुष्टु हुतो हुतवहो महाज्वालः । वामे पार्थे पुनास्तिष्ठति वरवालिकैका १३७|| अथ तं दृष्ट्वा मया देवी भणिता प्रिये ! प्रतीक्ष्य । क्षणमेक प्रेक्षावहे किं व्यवस्यत्येप पाखण्डी ||१३८॥ एवं च कृने कन्यां तां रदती स पापपाखण्डी । संस्थापयति मण्डलके चर्चति रक्तचन्दनेन ततः ॥१३९॥ रक्तकणवीरमालामवलम्ब्य तस्याः कण्ठदेशे । किलाग्नौ क्षेपम्यति ततः स मया तर्जित एवम् ॥१४०॥ रे रे पापिष्ठ ! त्वमीदृशमसमञ्जसं जनविरुद्धम् । मम पुरतः कृत्वा ब्रजसि किल क त्वं मूद ! ॥१४॥ । १गवानं

·,
-
२६४
सुपासनाह चरिअम्मि-
निल्लज्ज ! किं न लज्जसि एयाणं निययपंचभूयाणं । इहपरलोयविरुद्धं जेणाकजं समायरसि ॥१४२ ,
इय मम वयण सोउं तं वालं चयइ सो पलायंतो । करुणाए परिमुक्को, देवीए समाप्पियों कना ॥१४॥
संपुनलपखण त धारिति रूपसंपर्य दिव्यं । उच्छंगे काऊणं जैपर देवी, अहं जाया ॥१४४||
देवीवि हु सप्पसवा, भणियं च मए न एत्य संदेहो । लावन्नामयसिंधू कहं इमा माणुसी होइ ? ॥१४॥
इय जपतो पत्तों केवलियासम्मि, तं चं नमिऊण । उवविठ्ठो हिययगय संदेहं माणि सोवि ॥१४॥
हरिआऊरियवरपंचयनयोसोत्रमेण सदेण । एयाए वालियाए चरियं कहिंडे समाढतो ॥१४॥
तथाहि:-
भरहे इहेव कयमंगलाए नयरीए आसि धणसिट्टी। तस्सवि य वालविहवा तगया जयसुंदरी नाम।।
तीसे य बंधुणो पंच ते आणाए तीए बट्टति । जिस्स पुणो घरणी न वट्टइ तीइ सह सम्म ॥१४९॥
तं परिणावइ अन्न कनं तह पुब्वभारियाइ कयं । जंवा तं वा दूसइ दुन्चयणेहि य दहइ देहं ।।१५०॥ .
अकोसह भाउज्जाइयावि एवं च ताउ वटंति । वदंतीउ ज्झाणे समग विज्जूए दड्ढामो ॥१५१॥
वम्वित्त पनामो परोप्परं दिदठिगोयरगयाओ । पुच्चयेराणुबंधा जुझिय तइयं गया पुर्वि ॥१५२||
उटिऊण तत्तो परिणामविसेसओ गयउरम्मि ! भाउज्जाया जाया भग्ना सुरस नरवइणो ॥१५३॥
गन्भे तीए नगंदा धूयत्ताए इमा समावन्ना । उबटिय नरयागो परिणामविसेसओ तह य ॥१५४॥
पुब्बभवन्भासाओ अपीई कुणइ सावि गभम्मि । तह तप्पाडणहेउं सया उवाएं कुणइणेगे ॥१५५।।
निर्लज्ज ! किं न लजसे एतेषां नियत्तपञ्चभूतानाम् । इहपरलोकविरुद्धं येनाकार्य समाचरसि ! ॥१४२॥
इति मम वचनं श्रुत्वा तां पाला त्यजति स पलायमानः । करुणया परिमुक्तः, देव्यै समर्पिता कन्या॥१४३॥
संपूर्णलक्षणां तां धारयन्ती रूपसंपदं दिव्याम् । उत्सङ्गे कृत्वा जल्पति देवी, अहं जाता ॥१४४॥
देव्यपि खलु सप्रसवा, भणितं च मया नात्र संदेहः । लावण्यामृतसिन्धुः कथमियं मानुषी भवेत् ! ॥१४॥
इति जल्पन प्राप्तः केवलिश), तं च नत्वा । उपविष्टो हृदयगतं संदेहं ज्ञात्वा सोऽपि ॥१४६॥
र्यापूरितवरपाञ्चजन्यवोपोपमेन शब्देन । एतस्या यालिकायाश्चरित कथयितुं समारब्धः ॥१४७॥
भरत इहैव कृतमंगलायां नगर्यामासीद् घनश्रेष्ठी । तस्यापि च वालविधवा तनया जयसुन्दरी नामा१४८१
तस्याश्च बन्धवः पञ्च त आज्ञायां तस्या वर्तन्ते । ज्येष्ठस्य पुनहिणी न वर्तते तया, सह सम्यक् ॥१९॥
तं परिणाययत्यन्यां कन्यां तथा पूर्वभार्यया कृतम् । यद्वा तद्वा दृषयति वचनैश्च दहति -देहम् ॥१५०॥
माकोशति प्रातृजायाप्येवं च ते वर्तेते । वर्तमाने च ध्याने समकं विद्यता दग्धे ॥१५१॥
व्याधीत्व प्राप्ते परस्परं दृष्टिगोचरगते । पूर्ववैरानुबन्धाद् युद्ध्वा तृतीयां गते पृथिवीम् ॥१५२१
उद्यृत्य ततः परिणामविशेषतो गजपुरे । भ्रातृजाया जाता भार्या शूरस्य नरपतेः ॥१५॥
गर्भ तस्या. ननान्दा दुहितृतयेयं समापना । उद्धृत्य नरकात् परिणामविशेषतस्तथा च ॥१५४॥
पूर्वभवाम्यासादनीति करोति सापि गर्भ । तथा तत्पाटनहेतोः सदापायान् करोत्यसकाच ॥१५॥

·. . सीहकहा। २६५ .. पडिओ तहवि न गम्भो निरुवकमाउभावो तत्तो । समए जाया दिटा तो से सा.माणमं दहइ ॥ सूईकम्मकरीए दविणं दाउं मडत्ति पयडेउ । छड्डाई छन्नं, तीए निययाए धूयाए ॥१५॥ तदिवसपम्याए समप्पिया वडिया य सा, इत्तो । विद्या डिमेहिं समं कोलंती जोगिएण तर्हि ॥१५८॥ अइदविजसाहणहे मग्गंतएण वरकन्नं । तो लोभविडं नीया सहपणा पेयभूमीए ॥१५९॥ तेणं च विषमांणी जलगे असुरेण मोइया इमिणा । ता थेपि न अप्पा अप्पेयञ्चो कसायाण ॥१६॥ तेसिं च हुंति दूरे परिहरियपरिगहा गयारंभा । जे हेउम्मि समग्गे नूणं न नियत्तए कज्ज ॥१६१॥ जे सचहा असका परिहरि तेवि देसओ चइडं। परितणुयंति कसाए, गुरुकम्मा जे य एयपि ॥१६२॥ का असमत्यच्चिय तेवि हु तचायकारएस दहं । वहुमाणाओ पावंति जोगय, इय मुर्णिदम्मि ॥१६३।। जपते कम्मखए जाई सरिऊण वालिया भणइ । सचोवि हु बुत्ततो जाओ मह नाह! पञ्चरखो॥१६४|| ता इत्तो तुह पाया मह सरणं चत्तसव्वसमाहं । जद्द होमि तह पसाय करेसु मह परमंकारुणिय!॥१६५॥ तो जंपड मुणिनाहो निरुवकमाथि तुज्झ भोगफलं । अज्जवि कम्म, गिहिधम्ममेव पडिवज ता इन्हिं ।। सा जपइ सव्वन्नू जाणइ जुत्तं परं इमो मन्झ । कह सम्मं निव्वहिही अविरयमसुराण मन्झम्मि ? ॥१६७॥ भणइ मुणी कालिंजरअडवीए रिसहनाहजिणझवणे । पिक्खिहिसि मुषणमल्ल रायसुयं, तस्स आयजा ।। हो सावयधम्म सम्म पालिय कमेण पन्चज्ज । पडिवन्जिय तेण समं लहिहिसि ठाणं निरावाह।।१६९।। सोऊण वइयरमिमं परिसाए तत्यं कैवि पञ्चजं । अन्ने सावयधम्म सम्मत्तं सम्ममन्ने उ ॥१.७०॥ . पतितस्तथापि न गर्भो निरुपक्रमायुर्मावतस्ततः । समये जाता दृष्टा ततस्तस्याः सा मानसं दहति ॥१५६॥ सूतिकर्मकर्य द्रविणं दत्त्वा मृतेति प्रकटय्य । मोनयति च्छन्न, तया निनायै दुहित्रे ॥१५॥ संदिवसप्रसूतायै समर्पिता वर्धिता च सा, इतः । दृष्टा डिम्भैः समं क्रीडन्ती योगिना तय ॥१५॥ अतिरुद्रविद्यासाधनहतार्गियता वरकन्याम् । ततो लोभीयत्वा नीता सहात्मना प्रेतभूमौ ॥१५९॥ तेन च तिप्यमाणा ज्वलनेऽसुरेण मोचिताऽनेन । तस्मात् स्तोकमपि नात्माऽर्पयितत्र्यः कपायेभ्यः ॥१६०|| तेभ्यश्च भवन्ति दूरे परिहतपरिग्रहा गतारन्माः । यद्धेतौ समग्रे नूनं न निवर्तते कार्यम् ॥१६१॥ ये सर्वथाऽशक्ताः परिहतुं तेऽपि देशतम्त्यात्वा । परितनूयन्ति कषायान्, गुरकर्माणो ये चैतदपि ॥१६२॥ कर्तुमसमर्था एवं तेऽपि खलु तत्त्यागकारकेषु दृढम् । बहुमानात् प्राप्नुवन्ति योग्यताम्, इति मुनीन्द्र।१६३॥ जल्पति कर्मक्षये जाति स्मृत्वा वालिका मणति । सोऽपि खलु वृत्तान्तो जातो मम नाय! प्रत्यक्षः॥१६४॥ तस्मादितस्तव पादा मम शरण त्यस्तसर्वसङ्गाऽहम् । यथा भवामि तथा प्रसादं कुरुप्य मयि परमकारुणिक ! ।। तनो जल्पति मुनिनायो निरुपक्रममस्ति तव भोगफलम् । अद्यापि कर्म, गृहिधर्ममेव प्रतिपद्यस्व तस्मादिदानीम्।। सा जल्लति सर्वज्ञो जानाति युक्तं, परमयं मम । कथं सम्यग् निर्वक्ष्यत्यविरतासुराणां मध्ये ? १६७॥• भणति मुनिः कालिञराटव्यामृपमनायजिनभवने । प्रेक्षिप्यसे भुवनमल्लं राजसुतं, तस्यायत्ता ॥१९८॥ भूत्वा श्रावधर्म सम्यक् पालयित्वा क्रमेण प्रव्रज्याम् । प्रतिपद्य तेन समं लप्स्यसे स्थान निरावाधम्।।१६९॥ ३४ ·२६६ - मुपासनाह-चरिअम्मि-. पडिवनंति नरामरनारीअमरीउ, अहमवि मुर्णिदं । नमिऊणं सट्टाणं पत्तो घेत्तण तं वालं ॥१७॥ विजयपडापानाम तीसे विहियं मए, इमा अर्ज । कवलिपरिकहियदिणे जिणिदभवणे गया जाव॥१७॥ 'पृयह निणवरवित्र, विजयपडायाए तत्य तं दिटो । कहियं च सहीए मह मणस्त सो एस यडिहाइ ||१७३॥ जो कहिमो केवलिणा, सा जंपइ निच्छो इमो, किंच । एसो तुइपिउपासे ने जुत्तोचि जंपे॥१७॥ वावीपमुद्दपवंचं काउं तुम्भे इहाणिया तीए । ता संपइ जिणवरविवदसणामयनिसेएण ||१७|| पीणिजर नियदिहि, जिणभवणे नेइ इय भणिऊण । सो देवो, वंदति तं वालं नियइ तत्य गओ !! महुमत्तमकुरकलयंटिकंटअइसरससरविसेसेण । जयंति संवेयं गुरुकम्माणपि ज नूणं ॥१७७॥ तंच मुणतो कुमरो हरिणो जह गोपरि निसुणमाणो। चितलिहिउन थको जा तीइ समत्थिय थोर्न । अब सो देये वंदिवि जा रिओ ताव तीइ चंदणयं । मुल्लंब तस्स दिन्नं तत्तो दिययं किणतीए।।१७९।। तो अत्याणसहाए दोनिवि नीयाई असुरनाहेणं । भणिो यकुमारो कनयाए एयाए तं वच्छा! ।।१८०। सबप्पणावि सरणं, पाणिग्गहणेण कीरउ इमाए । तो निविलंबमेवंच पत्थणा मन्झ तइ सहला ॥१८१।। कुमरो भणइ पमाणं आएसो एत्य ता मए सद्धिं । पेसिजउ मह सिविरे तत्तो जत्येव लगम्मि ।।१८२॥ नियमारलध्यमदं विवाहइस्सामि तम्मि एयाए । हिययगहियाए तइया पाणिगणपि हु करिस्सं ।।१८।। इत्य य खणमा जुत्तो न विलंयो जेण परियणो मज्झ । मह कुसलमजाणतो गमिही दुहिओ खणद्धपि ।। सन्या व्यतिकरामिमं पर्षदि तत्र केऽपि प्रवज्याम् । अन्ये धावकपमै सम्यक्त्वं सम्यगन्ये तु ॥१७०॥ प्रतिपयन्ते नरामरनार्यमयः, अहमपि मुनीन्द्रम् । नत्या स्वस्थान प्राप्तो गृहीत्वा तां वालाम् ॥१७॥ विजयपताकानाम तम्या विहितं मया, इयमय । केवलिपरिकथितदिने जिनेन्द्रभवने गता यावत् ॥१७॥ पूजयति मिनवरबिम्ब, विजयपताकया तत्र त्वं दृष्टः । कथितं च सात्र्यै मम मनसः स एप प्रतिमाति॥१७॥ यः कथितः फेवलिना, सा नल्पति निश्चयोऽयं, किश्च । एप त्वपितृपाईं नेतुं युक्त इति जल्पित्वा ॥१७४॥ यापीममुग्धपत्या गूयमिहानीनास्तया । तस्मात्संपति जिनवरबिम्बदनामृतनिकेण ॥१७॥ प्राणयतु निजदृष्टि, जिनमवने नयनीति माणित्वा । स देवः, वन्दमानां तां वाला पश्यति तत्र गतः ॥१७॥ मधुमत्तमधुरफलकण्टीफण्टातिमरसम्बरविशेपेण । जनयन्ती संवेगं गुरुकर्मणामपि यन्नूनम् ॥१७७॥ तां च शृण्वन् कुमारो परिणो यया गोनरी शृप्वन् । चित्रलिम्वित इन स्थितो यावत्तया समर्थित स्तोत्रम् ॥ अय स देवान् वन्दित्या यावद्विरतस्तावत्तया वन्दनफम् । मूल्यमिव तम्य दत्तं ततो हृदयं क्रोणत्या ॥१७२।। तन पाम्यानमांपा द्वापि नीनायमुरनायन । मणितश्य कुमारः कन्याया एतम्या लं वत्स ! || १८० ॥ सवारमनापि शरणं, पाणिग्रहणेन क्रियतामयाः । ततो निविलम्पमेयं च प्रार्थना मम त्याय सफला ॥११॥ एमारी भगति प्रमागमादेशोऽय तम्मान्मया सार्यम् । प्रेभ्यनां मम शिपिर ततो यंत्रय लाने ॥१८॥ मिजमातुनहिलरमहं पियाहयिष्यामि नम्मिलेनम्याः। हृदयगृहीतायाम्नदा पाणिग्रहणमपि सनु करिष्या १८३॥ स पक्षामपि युक्तो न विलग्यो येन परिश्मा मम । मम शलमजानन् गमिप्यति दुःसिन नामरि ।। , .

·4
सीहकहा।
तो आभिओगिएहिं निम्मावियवरविमाणमारुहिउँ । असुरो सह देवीए सामाणियआयरक्खेहि ॥१८५।।
पवरेण परियणेण व अन्नण य संजुओ तहा कुमरिं । कुमरं च दिव्ववत्थाहरणेहि विहूसियं काउं॥१८६॥
तत्यारोविय तक्खणमेव य पत्तो कुमारसिविरम्मि ! अह दसदिसि विमाणं उज्जोयंतं पलोयंता॥१८॥
• सहसा पहाणपुरिसा भणति तं नूणमेइ किंपि इमं । जेणं कुमरेण समं अम्ह विओगो को आसि॥१८८॥
ता सज्जा होह दढं अवलंबह पोरिसं चयह खोहं । देवा दइवं वा साहसस्स नय किंचिवि असझं ॥
।
जओ।
.
1
तावचिय दुल्लंघा गिरिणो ता जलहिणो दुरुत्तारा । आरंभंतिन धीरा जावञ्चिय साहसिकधणा।।१९०।।
इय ते साडोवा जाव हुँति निसुगंति ता पहिजतं । असुरस्स अणुनाए चरिय कुमरस्स देवेहि ।।१९१।।
निवहेमचंदकुलकुमुयचंद ! सिरिभवणमल्लकुमरवर!। अवितहभिहाण ! सत्तपहाण! चरनाण! जीव चिरं ।।
परउवयारपरायणपुरिमेसु लहइ तुज्झ को लीहं । पसुमित्तस्सवि काजे गणेसिपरणे तिणसमाणे ?॥१९३।।
एवं च निययपहुणो कुलगुणकित्तणं सुणताण । विम्हियमणाण सहसा दिट्ठीए गोयरं पत्तो ॥१९४॥
। तम्मि विमाणे कुमरो, तत्तो रोमंचकंचुइज्जंता । भनिहियभालफलया उत्तिन्नेणं विमाणाओ ||१९५।।
उहाविय उवाविय वाढं आलिंगिया कुमारेण । तस्साएसा तेहिं पणो देवो सदेवीओ ॥१९६।।
उपविटा य जहोचियमसुरेण कुमरगरुयपुरिसाणं । कहिओ सो चुचतो, वरमुत्ताजालरइयम्मि ॥१९७।।
उपसिओ चउके कुमरो भरिया य तस्स देवीए । मुचाहलेहिं सेसा, असुरेणं कुमरकरकमले ॥१९८॥
तत आभियोगिकैर्निर्मापितवरविमानमारुह्य । असुरः सह देव्या सामानिकात्मरक्षैः ॥१८५॥
प्रवरेण परिजनेन चान्येन च संयुनस्तथा कुमारीम् । कुमारं च दिव्यवस्त्राभरणैविमूषितं कृत्या ॥ १८६।।
तत्रारोप्य तत्क्षणमेव च प्राप्तः कुमारशिबिरे । अथ दशदिशो विमानमुद्योतयत् प्रलोकमानाः ।।१८७।।
सहसा प्रधानपुरुषा मणन्ति तन्नूनमेति किमपीदम् । येन कुमारेण सममस्माकं वियोगः कृत आसीत् ॥१८८॥
तस्मात् सज्जा भवत दृढमवलम्बध्वं पौरुषं त्यजत क्षोभम् । देवा देवे वा साहसस्य नच किश्चिदप्यसाध्यम् ॥
यतः ।
तावदेव दुर्लबा गिरयस्तावदेवं जलधयो दुरुत्ताराः । आरम्भन्ते न धीरा यावदेव साहसैकघनाः १९०॥
इति ते साटोपा यावद्भवन्ति शृण्वन्ति तावत्पठ्यमानम् । असुरस्यानुज्ञया चरित कुमारस्य देवैः ।।१९१॥
नृपहेमचन्द्रकुलकुमुदचन्द्र ! श्रीमुक्नमल्लकुमारयर ! । अवितयाभिधान ! सत्त्वप्रधान ! चरज्ञान ! जीव चिरम् ॥
परोपकारपरायणपुरुषेषु लमते तव को रेखाम् । पशुमात्रस्यापि कार्ये गणयसि प्राणांस्तृणसमानान् ?।।१९३॥
एवं च निजप्रमोः कुलगुणोत्कीतनं शृण्वताम् । विस्मितमनसां सहसा दृष्टगोचरं प्राप्त: ॥१९॥
तस्मिन् विमाने कुमारः, ततो रोमान्चन्चुकायमानाः । भूनिहितमालफलका उत्तीर्णेन विमानात् ॥१९॥
उत्थाप्योत्थाप्य वाढमालिशिताः कुंमारेण । तस्यादेशात् तैः प्रणतो देवः सदेवीकः ॥१९६॥
उपविष्टाश्य यथोचितमसुरेण कुमारगुरुपुरुषेभ्यः । कथितः स वृत्तान्तः, वरमुक्ताजालरचिते ॥१९७॥

·. सुपासनाह-चरिअम्मि- वत्याभरणाई समप्पिऊण कुमरस्य परियणो सव्यो । सम्माणिओ जहोचियमंशाधाई कुमारस्स ॥१९९॥ वत्यालंकारहिं सम्माणेऊण तीइ उच्छंगे । अप्पिय विजयपडाय सप्पणय भणइ तुह एसा ॥२०॥ इत्तो घृया, इयएवमाइ काऊण संपयाणविहिं । विजयपडाय पभणइ वच्छे ! सुण मध्झ वयणमिणी२०१॥ "निर्व्याजा दयिते ननान्दृषु नता श्वश्रूषु भक्ता भव, स्निग्धा वन्धुषु वत्सला परिजने म्मेरा सपत्नीबपि। पत्युमित्रजने सनर्मवचना खिन्ना च तद्वेपिपु, स्त्रीणां संवननं नतभु! तदिदं वीवौषधं भर्तृषु ॥ अभ्युत्थानमुपागते गृहपतौ तद्भापणे नम्रता, तत्पादार्पितदृष्टिरासनविधेस्तस्योपचर्या स्वयम् । मुप्ते तत्र शयीत तन्प्रथमतो जसाच्च शय्यामिति, प्राच्यः पृत्रि ! निवेदिताः कुरुवघसिद्धान्तधर्मा अंगी।' तत्तो विजयपडाया पाएसु पणमि भणइ एवं । सव्वंपि तं करिस्स ताएणं जं समाइझे ॥२०२॥. अह देवीण पणगं नीए आएसकारयं मोत्तुं । दुहियाए अणुन्नाओ कुमरेण य विहियसम्माणो॥२०३॥ सवाणं संपत्तो अमिइगई दावि विजपढक्कं । कुमरोवि हु संचलिओ पत्तो य कमेण चंपाए ॥२४॥ सिरिसेणनरिंदोवि हु पचोणीए समागओ दटुं । विजयपढायाकुमरि परियरियं ताहिं अमरीहि॥२०५।। कुमरागमणनिवेअगपुरिसं पुच्छइ सविम्दयं तत्तो । कुमरपट्टीए काओ अमरीओ इह विमाणम्मि॥२०६॥ तो तेसि बुत्ततं सव्वं परिकइ सोचि, तो राया । हरिसप्पयरिसपरिसप्पमाणहियो विचितेइ ॥२०७|| तम्मि कुले उत्पत्ती सो विणओ तं कलासु कोसल्लं । सो कोवि पुन्नपन्भारपगरिसो अस्थि एयस्स ।। जेण 'निवकुमरचकं अवगन्नेऊण नूण सयमेव । महकनारयणपणं अणवाहं विधई राहं ॥२०९।। ता अवरवरासंकासंभत मन्झ माणसं इन्हेिं । निष्द्यवियप्पजालं अवलंयउ नियुइं परमं ॥२१०॥" उपवेशितश्चतुप्फे कुमारो भृता च तस्य देव्या । मुक्ताफलैः शेषा, असुरेण कुमारकरकमले ॥१९८॥ वस्त्राभरणानि समर्प्य कुमारस्य परिजनः सर्वः । सम्मानितो यथोचितमम्वाधात्री कुमारस्य ॥१९९॥ वस्त्रालङ्कारैः र सम्मान्य तस्या.उत्सङ्गे । अर्पयित्वा विजयपताकां सप्रणयं भणति तवैपा ॥२.००॥ इतो दुहिता, इत्येवमादि कृत्वा संपदानविधिम् । विनयपताकां प्रभणति वत्स ! शृणु मम वचनमिदम् ।। ततो विजयपताका पादयोः प्रणम्य मणत्येवम् । सर्वमपि तत्करिप्ये तातेन यसमादिष्टम् ॥२०२॥ अय दवीनां पञ्चकं तस्या आदेशकारकं मुक्त्या । दुहित्राऽनुज्ञातः कुमारेण च विहितसम्मानः ॥२०॥ स्वस्थानं संप्राप्तोऽमितगतिर्दापयित्वा विजयटक्काम् । कुमारोऽपि खलु संचलितः प्राप्तश्च क्रमेण चम्पायाम् ॥ श्रीपेगनरेन्द्रोऽपि खलु स्वागतसमारोहेण समागतो दृष्ट्वा । विजयपताकाकुमारी परिकरिता ताभिरमभिः ।। कुमारागमननिवेदकपुरपं पृच्छति सविस्मयं ततः । कुमारपृष्ठे का अमर्य इह विमाने ? ॥२०॥ ततस्तामा वृत्तान्तं सर्व परिकथयति सोऽपि, ततो राजा । हर्षमकर्षपरिसर्पदयो विचिन्तयति ॥२०७॥ तस्मिन् कुल उत्पत्तिः स विनयस्तन् फलामु कौशलम् । स कोऽपि पुण्यप्राग्भारप्रकोऽन्त्येतस्य ॥२०॥ येन नृपकुमारचक्रमवाणय्य नूनं स्वयमेव । मत्कन्यारत्नपणमनावाचं विध्येद् राधाम् ॥२०९॥ गराए।

·- मोहकहा। पइसमयपट्टियपणपनिम्भरा दोषि कुमरमरयइणो । उचियपडिबत्तिपुर पचा कुमरम्म अरिहम्मि ।। आरासे फग्नोचियपयस्थपरिपूरियम्मि, अह राया । संपत्तो थवलहरं विनयपडायं मम ने ॥२१२।। संगवइ कनंतेउरम्मि कारइ य तीइ उवयारं । राहामंडवमसमं सजावइ पुवनिम्मर्षिय ॥२१३॥ अह राहावेहदिणे कुमरो हकारिओ नरिंदेण । परवत्याहरणाई असुरविइन्नाई परिहरं ॥२१४|| करिवरखंधारूदो संचलियो सयलनियबलममेमो । पत्ती य तत्य तत्तो करिवरखंघानी आयरिओ ।। मंचोवरिस्ठावियसिंहामणपरिनिविद्वरायसुए । रायमुयमउटामणिप्पहाजालनार्डरिन्ले ॥२.१६।। नयणसवभूए तत्य मंडये सुरसहाए सक्कोव्य । निययपदामोहामिपनिवचको नियिमए बुमरी ॥२१७|| सिरिसेणरायपासहिया य तं पिक्खि रयणमाला । विम्हियहियया कुमरं परियाणिय परियणमुद्दामो। चिंतइ वरभा अहिगयम्मि एवारिसे पुरिसरयणे । राहावड्पदन्नायुद्धी हा दिव्य! कह दिन्ना ?।।२१९।। अहवा किं एवं सोदएण जइ कहवि विधए राहं । अन्नो एयं मोत्तुं ता मह मरणं परं सरणं ।।२२०॥ इत्तो य मंडये तम्मि गावियो गुरुदिदो कणयथंभो । वस्सोवरि संडविया अद्दोमुद्दा कणयपुत्तलिया ।।२२१॥ तीए अहो टवियाई रयपरिभमिराई अट्ट चकाई । कौटंचि वाम भभिराई दाहिणगंग काइपि ॥२२२॥ तेसिमहोभूमीए ठविया कुंडी य तेल्लपडिपुन्ना । तत्थ पडिविवियंत राहाम्वं निएऊण ॥२२॥ विधेयव्या पिरमाणसेण चामन्छितारिया तीए । थेवपि पमाएणवि अनियंतेण उपरिहत्तं ।।२२४|| तस्मादपरवराशकासमान्तं मम मानसमिदानीम् । निनुतविकल्पजालमवलम्बता निति परमाम् ।।२१०॥ प्रतिसमयप्रवर्तितप्रणयनिर्भरौ द्वावपि कुमारनरपती । उचितप्रतिपचिपूर्व प्राप्ती कुमारस्याहे ॥२११॥ आवास कार्योंचितपदार्थपरिपूरिते, अथ राजा । संप्राधो धवलगृहे विजयपताका समं नीन्या ॥२१२।। संस्थापयति कन्यान्तःपुरे काग्यति च तस्या उपचारम् । राधामण्डपमसमं सञ्जयति पूर्वनिमापिनम् ॥२१३॥ अथ सावधदिने कुमारी हक्कारितो नरेन्द्रेण । वरवस्त्रामरणान्यसुरवितीर्णानि परिघाय ॥२१॥ करिवरस्कन्धारूढः संचलितः सकलनिजबलसमेतः । माप्तश्च तत्र ततः करिवरस्कन्धादवतीर्णः ॥२१॥ मञ्चोपरिसंस्थापितसिंहासनपरिनिविष्टराजसुते । गजमुतमुकुटचूडामणिप्रमाजालजयिलिते ॥२१६।। नयनोत्सवभूते तत्र मण्डपे सुरसभायां शक्र इव । निजप्रमातोलिननृपचको निविशते कुमारः ॥२१७॥ श्रीपेणराजपार्थस्थिता च तं प्रेक्ष्य रत्नमाला । विम्मितह्दया कुमारं परिज्ञाय परिननमुखान् ।।२१८॥ चिन्तयति वरमावेधिगत एतादृशे पुरुषरत्ने । रापावधप्रतिज्ञाबुद्धिर्हा देव ! कथं दत्ता ! ॥२१९॥ अथवा किमेवं शोचितेन यदि कथमपि विन्यति राधाम् । अन्य एतां मुक्त्वा तदा मम मरणं परं शरणम् ।। इतश्च मण्डपे तस्मिन् स्थापितो गुरुदृढः कनकस्तम्भ. [ तस्योपरि संस्थापिताऽधोमुखा कनकपुत्रिका ॥२२१॥ तस्यां अधः स्थापितानि रयपरिभ्रमितृण्यष्ट चक्राणि । कानिचिद् वामं भ्रमितृणि दक्षिणानेन कान्यपि ॥ तेपामधोभूमौ स्थापिता कुण्डी च तैलपरिपूर्णा । तत्र च प्रतिबिम्व्यमानं राधारूपं हप्वा ॥२२॥ १ ग.वाई वामावताई दाहिणवत्तीणि काई तु ।

·" सुपासनाह-चरिअम्मि ताहे सिरिसेणेण मरवइगा जैपिय जहा भो भो ! । जो राहमिण विधइ सो कन्नाए इमीए वरो ।।२२५॥ तथा। इत्यागयाण मुणि सव्येसि खत्तियाण नामाई । भुजेसुं लिहिऊण मिम्मयगोलेसु खिचाई ॥२२६।। कणयकलसे विसाले ठवियाई सति ताई कड्ढते । अम्हं पुरोहियम्मी नीसरइ गोलओ जस्स ।।२२।। सो राहावेहम्मी दवसायं कुणउ जह इय ववत्था । तत्थ पुरोहियहत्थे पदम चिप गोलए चदिए।।२२८|| नामम्मि पाइए तत्य तस्स पुत्तो अउज्झनिवपहुणो । मयरद्धयकुमरो उढिऊण चावं करे करइ ।।२२९॥ कुंडलियचायदंडेण तेण धणुवेयगन्धियमणेणं । पुव्वणिएण विहिणा मुको वाणो दिदमणेणा।२३०॥ अश्यम्मि सुवित्तासंनियम्मि मुणिमाणसेव उम्फिडिउं । सव्यत्य लद्धपसरो भग्गो मयरद्धयस्स सरो॥ राहावेहविहीए विह भेहिं खत्तियवरेहिं । मयरद्धयन्व लक्खे भग्गे अन्नेहिवि वहहिं ॥२३२।। , कहियावसरम्मि पुरोहिएण सिरिभुवणमल्लकुमरेण । सज्जीकयकोयंडे झत्ति समारोचियसरेण ॥२३॥ आयड्द्वियकोयंडेण पंडुनरनाहनंदणेणव । उवरिटियराहावामतारिया झति परिविद्धा ॥२३४॥ अह जयतालामुद्दले जणम्मि उज्जीवियंव अप्पाणं । पनंती मालं खिवइ वालिया कुमरकंठम्मि ॥२३५।। अत्रान्तरे पठितं भटेन:--- राहावेइवरप्पइन्नसायर युटुंतउं, कन्नारयण तिलोयतरुणिवरगुणसंजुत्तउं । जमु उत्तारणि रायचक्कु सब्बुवि पविभग्गउ, तं उत्तारिय जेण झत्ति, तसु पयउ लगाउं ॥२३६॥ वेदव्या स्थिरमानसेन यामाक्षितारिका तस्याः । स्तोकमपि प्रमादेनाप्यपश्यतोपर्यभिमुखम् ॥२२४॥ तदा थीपणेन नरपतिना जल्पितं यथा भो भोः ! । यो राधामिमां विध्यति स कन्याया अस्या वरः।।२२५|| अवागताना ज्ञात्वा सर्वेषां क्षत्रियाणां नामानि । मर्नेषु लिखित्वा मृण्मयगोलकेषु लिप्तानि ।।२२६॥ फनफफलशे विशाले स्थापितानि सन्ति तानि कर्षति । अस्माकं पुरोहिते निःसरति गोलको यस्य ॥२२॥ स राधावेधे व्यवसायं करोतु यथेति व्यवस्था । तत्र पुरोहितहस्ते प्रथममेव गोलके चटिते ॥२२८॥ नामनि वाचित तत्र तस्य पुत्रोऽयोध्यानृपप्रभोः । मकरध्वजकुमार उत्थाय चापं करे करोति ॥२२९॥ कुण्डलितचापदण्डेन तेन धनुदगर्वितमनसा । पूर्वभाणतेन विधिना मुक्तो बाणो दृढमनसा ॥२३०॥ अरके सुवृत्तासअिते मुनिमानस इवोद्भश्य । सर्वत्र लब्धप्रसरो भग्नो मकरध्वजस्य शरः ॥२३१॥ रापावधविधा विफलारम्भैः क्षत्रियवरैः । मकरध्वनेनेव लक्ष्ये भग्नेऽन्यैरपि बहुभिः ॥२३२॥ पथितावसरे पुरोहितेन श्रीमुवनमलकुमारेण । सजीकृतकोदण्डेन झटिति समारोपितशरेण ॥२३३॥ आफर्षितकोदण्डेन पाण्डुनरनायनन्दनेनेच । उपरिस्थितराधावामतारिका झटिति परिविद्धा ॥२३॥ अथ जयतालामुग्नरे जन उजावितमिवात्मानम् । मन्यमाना मालां क्षिपति बालिका कुमारफण्ठे ॥२३॥ राधावपवातिज्ञामागरे त्रुहुन् , फन्यारत्नं त्रिलोकोतरुणीवरगुणसंयुक्तम् । यस्योतारणे राजचक्रं सर्वमपि परिभग्नं, तदुत्तारितं येन प्राटित, तस्य पादयोलगामि ॥ २३६॥ १ नागरात . .

·२७१ सीहूकहा। विनाणु अगन्बु अतुच्छ मइ जसु परकन्जिसु धीरह । तसु पाय नमसड सत्तियमुभवणमल्लवरवीरह ।।' रोमंचकंचुइज्जंतसव्वगत्तो नरिंदसिरिसेणो । मउडविषनाहरणं सव्वं से देइ भट्टस्स ॥२३८॥ अन्नोवि रायलोओ संतगुणुवितण कुमारस्स | तह चेव कुणइ सव्वो, गुणेमु को मच्छरं यहइ।।२३९॥ सिरिसेणनरिदेण रायाणो तह य रायपुत्ता य । कसम्माणा अन्ने नियनियठाणेसु संपत्ता ॥२४॥ फग्गुणसियपंचमिगुरुदिणम्मि विहियं मुमंगलसएहिं । कुमरेण रयणमालाविजयपडायाण परिणयणं ।। उन्ना कयपडिवत्ती कुमरो नीहरइ चंपनयरीओ । दोहिंवि भजाहिं समं आरूदो वरविमाणम्मि ॥२४२॥ लघतो बहुनगनगरीरामवरखेडकब्बडाईणि । योवदिणेहिं पत्तो कुसुमपुरासन्नगामम्मि ॥२४३॥". पञ्चोणीए राया अंतेउरपरिगओ तईि पत्तो । कुमरोवि सह वहर्हि ओयरिऊणं विमाणाओ ॥२४४॥ पयपंकयाई पणमइ पिऊण संभासिउँ पणइवग्गं । नयरम्मि नओ पविसइऊसवभूयम्मि सव्वत्तो ॥२४५।। भुत्तत्तरम्मि सवं कहियं सिंहेण कुमरमित्तेण । रन्नो जं जह वित्तं ता जाव इहागओ कुमरो ॥२४६॥ थीयदिणे तो राया कुमरं अहिसिंचिऊण रजम्मि । सिरिअभयमूरिपासे गिण्हइ पयजमणबज्ज (२४७॥ अह हेमचंदसाहू पहिएमु समग्गअंगुवंगेसु । ठविभो नियमूरिपए विहरइ वसुहाए विहिपुवं ।।२४८या जिणसासणउन्छप्पणदप्पणहत्याए तवसिरिवहूए । परिकलिओवि हु जो वंभयारिचूडामणी भणियो । देसेइ सुगइमगं भव्वाण भयं च कुमयचारीणं । देसणपडहर येणं अभयं जीवाण जो देइ ॥२५॥ विज्ञानमगर्वपतुच्छा मतिर्यस्य परकार्येषु धीरस्य । तस्य पादौ नमस्यामि क्षत्रियस्य मुवनमल्लवरवीरस्या॥२३७॥ रोमाञ्चकम्नुकायमानसर्वगात्री नरेन्द्र श्रीपेणः । मुकटविवर्जाभरणं सर्वं तस्मै ददाति माय ॥२३८॥ अन्योऽपि राजलाकः सद्गुणोत्कीर्तनं कुमारस्य । तथैव करोति सर्वः, गुणेषु को मत्सरं वहेत् ? ॥२३९॥ श्रीपेणनरेन्द्रेण राजानस्तथा च राजपुत्राश्च । कृतसम्माना अन्ये निजनिजस्थानेषु संप्राप्ताः ॥२४॥ फाल्गुनसितपञ्चमीगुरुदिने विहितं सुमङ्गलशतैः । कुमारेण रत्नमालाविजयपताकयोः परिणयनम् ॥२४१ ।। राज्ञा कृतप्रतिपत्तिः कुमारो निस्सरति चम्पानगरीतः 1 द्वाभ्यामपि भार्याभ्यां सममारूदो वरविमाने ।।२४२॥ लङ्घमानो बहुनगनगरारामवरखेटकर्यटादीनि । स्तोकदिनैः प्राप्तः कुसुमपुरासन्नग्रामे ॥२४३॥ स्वागतोत्सवेन राजाऽन्तःपुरपरिगतस्तत्र प्राप्तः । कुमारोऽपि सह वधूभ्यामवतीर्य विमानात् ॥२४॥ पादपङ्कजानि प्रणमति पित्रोः संभाष्य प्रणयिवर्गम् । नगरे ततः प्रविशत्युत्सवमूते सर्वतः ॥२४॥ भुस्तोत्तरे सर्व कथितं सिंहेन कुमारमित्त्रेण । राज्ञे यद् यथा वृत्तं तावद्यावदिहागतः कुमारः ॥२४६॥ द्वितीयदिने ततो राजा कुमारमभिपित्र्य राज्ये । श्रीअमयसूरिपाचे गृह्णाति प्रनन्यामनवद्याम् ॥२४॥ अथ हेमचन्द्रसाधुः पठितेषु समग्राद्गोपाङ्गेषु । स्थापितो निजमुरिपदे विहरति वमुषायां विधिपूर्वम्॥२४८॥ जिनशासनोत्सर्पणादर्पणहस्तया तप:श्रीवध्या । परिकलितोऽपि खलु यो ब्रह्मचारिचूडामणी भाणतः।।२४९।। देशयति सुगतिमार्ग मन्यानां भयं च कुमतिचारिणाम् । देशनापटहरवेणामयं जीवानां यो ददाति ॥२५॥ .. १पप्पया छ।गगामा ·२७२ सुपासनाह-चरिअम्सि- घरकणयकलससइंडमासूरं सासणं निर्णिदस्स ! सासयित्वेण कुणति जस्स पुहईसरा शत्ति ॥२५१|| रहजत्तपत्तप्सोहं अट्टाहियमहिमविहियखलखोहं । जिणसासणं समग्गं जायं तत्तो निरुवसगं ॥२५२॥ इय हेमचंदमूरी सूरो इब तबकरहिं दिपंतो । विहुगंतो मोहत्तम नरिंदमंडलियमाईणं ॥२५३|| विहरइ वसुहाए, भुवणमल्लरायावि रज्जमणवरयं | तह पालइ जहं सुयणा गयंपि कालं न याति ॥ चत्तो सो देसो दुजणेहिं भीएहिं जत्थ सो गया । गरुडाहिटियटाणंव सप्पनियरेण दूरेण ॥२५५।। अह अन्नया य सीहो नरवणा ठाविओ अमरूपए । जो इह सिंहसरूवो मणुयमिगाणं समग्गाणं ॥२५६॥ कारायइ कारामंदिराई पराई सो अपुवाई । पुव्येसु अमायंते अणवरयधरिज्जमाणजणे ॥२५७॥ अवराहासंकाए धरिया जे तत्य निरवराहावि । तेसि वारइ भत्तं पाणं च वियारपरिमुको ॥२५८॥ तत्य य पाणचाओ जायइ केसिपि छुहकिलंताणे । लण्हाए फुडियनयणा अन्ने पुण जति पंचत्तं ॥२५९॥ तं असमंजसचरियं नाऊण नवरो भगइ सिंह । किं भवजलहितरडं पढमवयमेवमइयरसि ॥२६॥ ता कोवि न गुत्तीए धरियव्यो भो ! तए निरवराहो । थेवे अबराहेवि हु बारेयव्यं न भत्तनला२६१॥ अह सो तं निश्वयणं सोउं भणि 'पमाणमाएसो'। जहाव्विं चईतो बइ तह चेव निचंपि ॥२६२।। तं न परियाणिउण भणिओ रत्ना कहं तहेव तुर्य । बट्टसि, विरमसि नो वारिओपि, एवं उविक्साए । : मझवि अइपरसि वयं, तो सो पडिभणइजह न अइयरइ । तह किजउ अप्पिजउ मुद्दा अन्नस्स कस्सावि॥ भणइ नियो तइ मुई इमं मुयंतम्मि नत्थि मह अमुह । जं चयप्ति नियममुदं तं पुण वाहं दहइ हिययं ॥२६५।। " घरकनककलदामदण्डभासुरं शासन जिनेन्द्रस्य । शासनमात्रेण कुर्वन्ति यस्य पृथिवीधरा झटिति ॥२५॥ रथयात्राप्राप्तशोभमष्टाहिकामहिमविहितखलक्षोभम् । जिनशासन समग्रं जातं ततो निरुपसर्गम् ॥२५२॥ इति हेमचन्द्रपूरिः सूर इव तपःकरीप्यमानः । विधुनयन् मोहतमो नोन्द्रमण्डलिकादीनाम् ॥२५३|| विहरति वसुधायां, मुवनमलराजोऽपि राज्यमनवरतम् । तया पालयति यथा सुजना गतमपिकाले नजानन्ति ।। त्यक्तः स देशो दुर्जनैतिर्यत्र स राजा । गरुडाधिष्ठितस्थानमिव सनिकरण दूरेण ॥२५५॥ अथान्यदा च सिंहो नरपतिमा स्थापितोऽमर्यपदे । य इह सिंहस्वरूपो मनुजमगाणां समप्राणाम् ॥२५६॥ फारयति फारामन्दिराणि प्रचुराणि सोऽपूर्वाणि । पूर्वेष्वमात्यऽनवरतध्रियमाणनने ॥२७॥ अपराधाराच्या धृता ये तत्र निरपराधा अपि । तेषां वारयति मतं पानं च विचारपरिमुक्तः ॥२५८|| तत्र च प्राणत्यागो जायते केपामपि क्षुत्वलान्तानाम् । तृष्णया स्फुटितनयना अन्ये पुनन्ति पञ्चत्वम् ॥ तदसमअसनारित ज्ञात्वा नरवरो भणति सिंहम् । किं मवनलपितरण्डं प्रथमत्रतमेवमतिचरसि ! ॥२६॥ तस्माकोऽपि न गुप्तौ घर्तव्यो मोः ! त्वया निरपराधः 1 स्तोकेऽपराधेऽपि खलु वारियतव्यं न भक्तजतम् ॥ अप स तन्नृपयननं श्रुत्वा मणित्वा 'ममाणमादेशः' । ययापूर्व वर्तमानो वर्तते तथैव नित्यमपि ॥२६२॥ वश परिज्ञाय मणितो राना थं तथैव त्वम् । वर्तमे, विरमसि नो पारिवोऽपि, एक्मुपेक्षया १२६३]] ममाप्यविनरसिम, ततः स प्रतिमगति यया नातिचरति । तथा क्रियतामय॑तां मुद्राऽन्यस्मै कमायपि॥२६४]] 4 ·साहकहा। सा जइ पयं मुहं मुंचसि ता मुंच नत्थि इह दोसो । सगापवम्गदाराइं तुम्भ जं मुदए एसा ॥२६६।। चयमुदं तु चयंतो लहिहिसि संसारसायरे घोरे । दुहवंदोलिमणतं कालं ता चयमु मा, एवं ॥२६७॥ अणुसासिज्जतो सो मुदं मुत्तण निवसमीवम्मि । नियगेई संपत्तो अणणुनाओ नरिदेण ॥२६८|| अह सावयधम्मरयस्स सुमइणो सुमदनामसचिवस्स । तं मुद्दप्रप्पिऊणं रायावि हु कुणड जिणधम्म ॥२६९।। जिणसासण पभावइ रहजसाईहि विविहहेदि । साहम्मियसप्पगुणषि मन्नए अपणो तुलं ॥२७०॥ अद्द सोहेणं पुलिं पटियगामम्मि तुर्देव्यन्यं । पट्टइलो नरवालो पुच्विं जो आसि गुत्तीए ॥२७१।। वित्तो छुहाए नडिओ मरिऊण वंतरो समुप्पन्नो । सो, सुमरियपुच्चभवेण तेणं सीहो नह धरि ॥२७२।। उठभावियं च वेरं पञ्चरखं पउरपउरलोयस्स । सो पारिओ संतो उप्पन्नो पदमपुढवीए ॥२७३|| भमिही भवम्मि तत्तो किन्छेणं पावित्रं पुणवि वोहिं । लहिही सिबंपि, तं पुण तम्भवसम्मत्तलाभफल ।। अह हेमवंदसूरी कमेण विहरंतओ नहिं पत्तो । तो भुवयमल्लराया कंडइ सकलतओ गंतुं ॥२७॥ तहसणदावानलसम्मिंधणदहणलट्टवेरग्गो । पुत्तं रज्जे मयणं ठविऊणं रयणमालाए ।।२७६।। पहिवज्जिय पवनं विजयपडायाए सह विभूईए । मुक्गुरुकम्पकवओ संपत्तो सासयं ठाणं ॥२७।। ॥ भक्तपानव्यवच्छेदै सिंहमन्त्रिदृष्टान्तः समाप्तः । तत्समाप्तौ समात सातिचार प्रथममायतम् ॥ . . भणति नृपस्त्वयि मुद्रामिमा मुञ्चति नास्ति ममामुग्वम् । यत्त्यजमि नियममुद्रा त-पुनर्वाढ दहति हृदयम् ॥ सम्माधयेता मुद्रा मुञ्चसि तदा मुञ्च नास्तीह दोष । स्वर्गापवर्गद्वाराणि तव यन्मुद्रयत्येषा ॥२६६॥ घनमुद्रा तु त्यजलप्प्यसे संसारसागरे घोरे । दु बडिमनन्त काल तम्भान्मञ्च मा, एवम् ।।२६७॥ अनुशिप्यमाण स मुद्रा मुफ्त्या नृपसमीपे । निमगह सप्राप्तोऽननुज्ञातो नरेन्द्रेण ॥२६॥ अथ श्रावरुधर्मरताय सुमतय सुमतिनामसचिवाय । ता मुद्रामर्पयित्वा राजापि बलु करोति जिनधर्मम् ।। जिनशासन प्रभावयति रथयात्रादिमिविविधहेतुमि । सार्मिकमल्गुणमपि मन्यत आत्मनस्तुल्यम् ॥२७०॥ अप सिंहेन पूर्व पद्रनामे त्रुटितद्रत्यार्थम् । पद्रेशो नरपाल पूर्व य आसीद गुप्तो ॥२७१।। क्षित शुधा नटितो मृत्वा व्यन्तर समुत्पन्न । स , स्मृतपूर्वभवेन तेन सिंहो नमसि धृत्वा ॥२७२॥ उद्भावित च वर प्रत्यक्षं प्रचुरपौरलोकम्य । स मारिता रसन्नुत्पन्न प्रथमपृथिव्याम् ॥२७३॥ भ्रमियनि भवे तत कृच्छेण प्राप्य पुनरपि बोधिम् । लप्स्यते शिवमपि तत्पुनप्तद्भवमम्यक्त्वलामफलम् ।। अथ हेमचन्द्रमूरि क्रमेण विहरस्तत्र प्राप्त । ततो भुवनमल्लराजो वन्दते सकलत्रको गत्वा ॥२७५ ॥ तइंगनादावानलकमेन्धनदहन रम्यवराग्य । पुत्र राज्ये मदन स्थापयित्वा रत्नमालया ॥२७॥ प्रतिपद्य प्रतज्या विनयपताकया सह विभुत्या । मुस्वगुरुकर्मकत्र व सप्राप्त शाश्वत स्थानम् ॥२७७॥ सदशिया ·कन्नागोभूमालियथवाणियअवहारकूडमक्खिजं । वजेन गिही अलियं बनियमिमं दूसगं घम्मे ॥१॥ निभिचसच्चवाई होइ अवाई य नेहलोएवि । जह कमलो निरवाओ जाओ जसविहवाभोगी ॥२॥ तथाहि पुरमत्थि भरहखेचे विजयपुरं नाम तिनयविक्खायं । सबिलासविगसिणिआणणंच पपरालयमुसोई ॥३॥ तत्य जसजलहिराया नरयणनाहोवि सु-र-यणाहिबई । तस्सत्यि पिया घरिणी हरिणीनयणा वसुमत्ति ॥४॥ तत्यत्यि परममइदो धम्मवियड्ढो अईव कमलड्ढो । कमलोति मुप्पसिद्धो कमसिरी मारिया तस्म ।।।। ताणं च सुओ विमलो नामेणं, चिटिएण पुण समलो! दोसायरो कलाण य कुलभवण तहवि हुन सोमो ।। वारतस्सवि पिउणो चलिओ देसतरम्मि वणिजत्यं । थलमग्गेण अह सो नहुनललीउ लदे ॥७॥ तहसोचियपणियं पित्तूण बहुपवणियपरियरिओ । पत्तो मलयपुरम्मि सोपारयदेससीमाए ॥८॥ तन्य य निययं पणिय विक्कऊणं कयागण अन्नं । गहिउं चलिओ नियससंमुहो जाव ता सहमा ।।९।। बुट्टो अकालमेहो अकलियसलिलेण पूरिया मग्गा । तो तत्थवि छाएर सो थरको पटायदिणाणि ॥१०॥ अह सागराभिहाणो उत्तरिउ सागराउ तन्नयरे । संपत्तो विमलेण दिडो नियनयरवाणियो॥११॥ उचियपडिवत्तिपुव्वं संभासेऊण तेण तो भणिओ । जह एस तुमं समगपि जेण जामो नियं देस ॥१२॥ तो सायरेण तोसायरेण सो सायरेण पडिभणियो । बंधव! पडिक्ख परस, तुमए सह जेण गोट्टीए॥१३॥ आगन्छामि सदेसं विकिणि किंपि किंपि किणिऊणं । घडियच्चिय मह सट्टी इह वणिएहि सम जेण ॥१४॥ कन्यागोमूमाऽलीकस्थापनीयापहारकूटसासीयम् । वर्जयेद् गृही अलीक पीनमिद दूषक धर्मे ॥१॥ नि त्यसत्यवादी भवत्यपायी च नेहलोकेऽपि । यथा कमलो निरपायो जातो यशोविमवामोगी ॥२॥ पुरमस्ति भरतक्षेने विजयपुरं नाम निजगद्विख्यातम् । सपिनासविलासिन्याननमित्र प्रवराल्य(कशोमम् ॥३॥ तर यशोजलधिरानो नरजननाथोऽपि सुरजमा(रत्ना)धिपति । तस्यास्ति प्रिया गृहिणी हरिणीनयना यमुमतीति तगास्ति परमश्राद्धो धर्मविदग्धोऽतीव कमलाढ्य । कमल इति सुप्रसिद्ध क्मल श्रीर्मायर्या तस्य ॥५॥ तयोश्च सुतो विमलो नाम्ना, चेष्टितेन पुन समल । दोषाकर कलाना च कुलभवनं तथापि सलु न सोम ॥६॥ चारयत्यपि पितरि चलितो देशान्तरे वाणिज्यार्थम् । स्थलमार्गेणाथ स बहुदलीपर्दान् भारयित्वा ॥७॥ तद्देशोचितपण्य गृहीत्या बहुवणिक्परिकरित् । प्राप्तो मलयपुरे सोपारकटेशमीनि ॥८॥ तर च निन पण्यं विक्रीय कयाणकमन्यत् । गृहीत्वा चलितो निजदेशममुखो यावत्तावन् सहसा ॥९॥ वृष्टोऽकालमेघोऽकत्यसलिलेन परिता मार्गा । ततस्तत्रापि च्छादयित्वा स स्थित कतिपयदिनानि ॥१०॥ अथ सागरामि रान उत्तीर्य सागरात् तन्नगरे । सप्राप्तो विमलेन दृष्टो निजनगरवाणिज ॥११॥ उचितप्रतिपत्तिपूर्व समाप्य ठेन ततो भणित । यथैहि त्व समझमपि येन यायो निज देशम् ॥१२॥ तत सागरेण तोपाकरेण स सादरेण प्रतिमाणित । वान्धव । प्रतीक्षस्य पक्ष, त्वया सह येन गोठया ॥१३॥ सग आलानबाउन । - ·बेशकमालम्बनटिना नी, तत् श्रुत्वा भगति विमलः । वरजानीव जत्यसि भद!त्व, तन्न तव युक्तम् ॥२०॥ सुपासनाह चरिअम्मि- वो पडियनं तेणं तव्वयणं तस्स सत्यमझम्मि ! आवासिओ यं विमलो मुंजइ तेणेव सह तत्थ ॥१५॥ हुमचि विचिकणइ बर्यु कयाणगं वस्स, सागरसमेओ ! गच्छइ वणिआण गिहे गिम्हइ अन्नपि बहुपणिय! दितो य हत्यसन्नं तेसिं सो गिदए य बहुलाभं । अवलवइ विकिणितो किंचिवि मञ्झाउ पणियरस ॥१७॥ ता जाव दस सहस्सा गहिया कणयस्स वैचिऊण तयं । अप्पाणं विमलेण चिततेण अइवियड्ढं ॥१८॥ सुद्धसहावेण तमो सागरवणिएण सह समारद्धा । पोई अनन्नसरिसा, संचलिया दोवि नियदेसे ॥१९॥ अणघरयपयाणेहिं मग्गे गच्छति गरुयनेहेण । पवरतुरयाहिरूढा जवलीए जाव तो कमसो ॥२०॥ विमलपिया पचोणि समागओ नियंयपुत्तनेहेण । तेहिपि सबहुमाणं नमिओ, आलिंगिया तेण।।२१।। तो तेहि सम पंथे बच्चइ कमलोवि नियपुराभिमुई । नो सागरेण भणियं मित्त ! अदिटुंपि-दिटुंब ॥२२॥ साइमि अवितई तुह निसुणसु, गड्डी इओ पुरो जाइ। भरिया अंबाणं, तं च खेडए माहणो कुट्टी ॥२३॥ दाहिणपक्खम्मि य जाइ तत्य जुत्तो फुडं गली कुजो चामेवि वामचरणम्मि खंजओगोणओ बहइ ॥२४॥ खेडइ वेल्लफिरकं मायंगो पालओ अफासतो । स्टा कस्सविं पच्छा समागया पुत्तगब्भवई ॥२५॥ कयकुंकुमंगराया रइयामेला य वउलमालाए । मब्बगदेहा रत्तुत्तरीयया सिग्धपसवा य ॥२६॥ विल्लपफिरकचडिया इत्थी, तं निसुणिउं भणइ विमलो । वरनाणी पिव जंगसि भद! तुम, तं न तुह जुत्वं ।। मुहमत्यित्ति वतन्यं, जं च तं चावि वालिसा । जपंति, न निअप्पाणो विसेसेण भवारिसा ॥२८॥ आगच्छामि स्वदेशं विक्रीय किमपि किमपि फ्रीत्वा । घटित एव मम विनिमय इह वणिभिः समं येन ॥१४॥ ततः पतिपन्नं तेन तद्वचनं तस्य सार्थमध्ये । आवासितश्च विमलो मुक्ते तेनैव सह तत्र ॥१५॥ लध्वपि विक्रीयते बहु क्रयाणकं तस्य, सागरसमेतः । गच्छति वणिजां गृहे गृहात्यन्यदपि बहुपण्यम् ॥१६॥ ददच हस्तसंज्ञां तेभ्यः स गृह्णाति च बहुलाभम् । अपलपति विक्रीणन् किञ्चिदपि मध्यात् पण्यस्य ॥१७॥ तावद् यावद्दश सहस्राणि गृहीतानि कनकस्य वञ्चयित्वैतम् । आत्मानं विमलेन चिन्तयताऽतिविदग्धम् ।। शुद्धस्यमावेन ततः सागरवणिजा सह समारब्धा । प्रीतिरनन्यसदृशी, संचलितौ द्वावपि निदेशे ॥१९॥ अनवरतपयाणर्मागें गञ्छतो गुरुस्नेहेन । प्रवस्तुरगाधिरूढी जवेन यावत् ततः क्रमशः ॥२०॥ विमलपिता संमुखं समागतो निनपुत्रस्नेहेन । ताभ्यामपि सबहुमानं नतः, आलिङ्गितो तेन ॥२१॥ ततस्ताभ्यां समं पथि ब्रजति कमलोऽपि निजपुराभिमुखम् । ततः सागरेण मणितं मित्र ! अदृष्टमपि दृष्टमिव ।। फथयाम्पवितयं तव शृणु, गन्धीतः पुरों याति । भृताऽऽनैः, तां च वाहयति ब्राह्मणः कुष्ठी ॥२३॥ दक्षिणपक्षेप याति तत्र युक्तः स्फुटं गलिः कुञ्जः । वामेऽपि वामचरणे खञ्जको गोर्वहति ॥२४॥ रेट ति बेष्टकपालम्ब मातनः पालोऽस्पृशन् । रुप्टा कस्यापि पश्चात् समागता पुत्रगर्भवती ॥२५॥ कृतकुमारागा रचितापीडा च यकुलमालया । समगदेहा रक्तोत्तरीयका शोधप्रसवा च ॥२६॥ " 12स.सिरसा

·कमलमिहिकहा।
सागरी जंपए भाय! नासंबद्धं पयंपियं । वालग्गतिस्तुसेणावि एवं भवइ नन्नहा ॥२९॥
इत्यम्मि कंकणे पत्ते कज्नं किं दप्पणेग वा ? | पचासन्नेव सा गंती गच्छए भद ! निन्छियं ॥३०॥
विमलो घेड किं एवं अवलंबेसि घिडिम ? पिटेण सह जपतो घिटो चेव अई फुड ॥३१॥
जपिए सागरेणेव विमलो परिचिंतए । गिण्हामिमस्स सव्वस्सं समओ एस वट्टए ॥३२॥
तो जपइ इम सच जइ सव्वंपि, तो नि । सव्वं कयाणगं दैमि, लेमि ते सव्वमन्नहा ॥३३॥
एवं च दृमिओ तेण तालं तालाए मेलिडे । सागरो कमल सेहिं 'तुम सक्खित्ति भासए ॥३४॥
जपए कमलो सेटी जइ एस अजाणो । तो किं तुमंपि, तो वेइ विमलो ताय ! संपयं ॥३५॥
किं तुम्ह जुज्जए एवं लाघवं मह आणि? | दिव्वनाणीव जंपेइ एसो एवं पलाविरो ॥३६॥
सागरोवि पर्यपेई कमलं तणओ तुह । जइ पाएसु लग्गेइ, तो है छोडेमि होड्डओ ॥३७॥
विमलो भणेड पाएसु तुझ लग्गंतु कुक्कुरा । निचं मिक्खं भमंतस्स सव्वस्से गहिए मए ॥३८||
सो च कमलो एवं तत्तो मोणेण संठिओ । इत्तो अ तेहि दोहि पि समं चेव तुरंगमा ॥३९॥
वाहिआ गड्डिपिट्टीएं पत्ता गड्डीवि तेहि सा । गएहिं जोअणं एक इत्थी तत्य न दीसइ ॥४०॥
तो तुटो विमलो एअ सन्यस्स लेमि चिंतइ । सो पुट्ठो सारही तेण सा इत्थी किं न दीसइ ? ॥४१॥
भणि तेण.सा भद्द! गुग्विणी मूलपीडिआ । पसवत्यं गया इत्य वणमज्झम्मि चिट्टई ॥४२॥
मुखमस्तीति वक्तव्यं, यच तच्चापि बालिशाः । जल्पन्ति, न जितात्मानो विशेषेण भवादृशाः ॥२८॥
सागरो जल्पति भ्रातः! नासंबद्धं प्रजल्पितम् । वालाग्रतिलतुपेणाप्येतद् भवति नान्यथा ॥२९॥
हस्ते कङ्कणे प्रामे कार्य किं दर्पणेन वा । प्रत्यासन्नैव सा गन्त्री गच्छति मद्र! निश्चितम् ॥३०॥
विमलो ब्रवीति किमेवमवलम्बसे घृष्टिमानम् ।। धृष्टेन सह जस्सन् धृष्ट एवाहं स्फुटम् ॥३१॥
अल्पिते सागरेणैवं विमलः परिचिन्तयति । गृह्णाम्यस्य सर्वस्व समय एप वर्तते ॥३२॥
ततो जल्पतीदं सत्यं यदि सर्वमपि, ततो निजम् । सर्वं क्रयाणकं दद्यां, लायां ते सर्वमन्यया ॥३३॥
एवं च दावितस्तेन ताला तालया मेलयित्वा । सागरः कमलं श्रेष्ठिनं त्वं साक्षी' इति भापते ॥३॥
जल्पत्ति कमलः श्रेष्ठी योपोजायकः । ततः किं त्वमपि, ततो ब्रवीति विमलस्तात ! सांप्रतम् ॥३५॥
किं तव युन्यत एवं लाघवं ममानैतुम् ।। दिव्यज्ञानीव जल्पत्यप एवं प्रपिता ॥३६॥
सागरोऽपि प्रजल्पति कमलं तनयस्तव । यादे पादयोलगेन, तनोऽहं मुञ्चामि पणतः ॥३७॥
विमली भणति पादयोस्तव लगन्तु कुस्कुराः । नित्य भिक्षा भ्रमतः सर्वस्वे गृहीत मया ॥३८॥
शुन्धा च कमल एतत् ततो मानेन सस्थितः । इतश्च ताभ्यां द्वाभ्यामपि सममेव तुरङ्गमौ ॥१९॥
वाहिती गन्त्रीष्ठे प्राप्ता गन्यपि ताभ्यां सा । गताभ्यां योजनमें स्त्री तत्र न दृश्यते ॥४०॥
ततस्तुष्टो विमल एतत्सर्वस्वं लायां चिन्तयति । स पृष्टः सारथिस्तेन सा स्त्री किं न दृश्यते ॥४१॥
भागतं तेन सा भद्र ! गुर्विणी शुलपीडिता । प्रसवार्थ गतान वनमध्ये तिष्ठति ॥४२॥

·कमलसिटिकहा। पणिझं विमलसंबंधिवणिउत्ताण पासओ । तेहि गंतूण सव्वंपि साहिअं तस्म साहिलं ॥५७]] तेणावि निस्तायस्स साहिऊणं पयंपियं । तरिअब्बो कई ताय ! अगाहो आवईदहो ? ॥५८॥ ताय ! तुम मज्झत्यो सत्थो होऊण सुणसु परमत्थं । हासेणवि भणिआई पेन्छ विलुटाई कह दूरं ॥५९।। सम्बोवि जणो हास परोपरं कुणद न उण निक्खेंड । जाइ जहा एस वणी महधणलुद्धो अ दुट्टो अ॥ कोवि धण अप्पणयं अप्पइ एमेव हासमणिएहिं ? 1 ता ताय ! तुमं गंतुं युझावसु सागरं वणिरं ॥६१॥ तो कमलेणं भणि मामा मा बन्छ ! गच्छ कुमइपहे । सरसु निमपिआई पयत्तओ, कि विअप्पेण ।। अइजिमिअपिआई वन्छ ! अपत्याई हुंति लहुमेव । एएण कारणेणं अप्पं जपति गुणगुरुणो ॥६॥ अह कहवि किपि भणिभं हासेणवि तं तहेव तन्वयणं । वाया फुरइ नराण तीइ विणा हुंति मयकप्पा ॥६४॥ यतः - छिन्जउ सीसं अहं होउ बंधणं चयउ सव्वहा लच्छी । पडिवनपालणेसु पुरिसाणं जं होइ तं होउ ॥६५॥ ता तुमए मह सरखं मडाए मज्झ तेण सह हुड्डा । विहिआ, इत्थ न भंती, तुज्झ धणं सबमवि तस्स ॥६६॥ तेण जहा जे भणिजम्हा सव्वं तहेव निबडियं । इक्कंपि तस्स क्यण न अनहा जाय ! संजाय ॥१७॥ सरइंदुकुंदवले मज्झ कुले न हु कयावि केणावि। मसिकुचओ विइन्नो अलिअवयणस्स भगणेणं ॥६॥ सबस्स सच्चबाई होइ पिओ तह य पञ्चयहाणं । चिटंतु नरा, अमरावि तस्स आण पडिच्छंति ॥६९।। किञ्च । पण्यं विमलसंगन्धिवणिक्पुत्राणां पार्थतः । तेर्गत्वा सर्वमपि कथितं तस्य स्वाहितम् ॥५७॥ तेनापि निजतातस्य कथयित्वा प्रजल्पितम् । तरीतव्यः कथं तात ! अगाध आपद्ग्रहः ॥१८॥ तात ! त्वं मध्यस्थः स्वस्थो भूत्वा शृणु परमार्यम् । हास्येनापि भणितानि पश्य विलोटितानि कियद् दूरम् ।। सर्वोऽपि जनो हास्यं परस्परं करोति न पुनर्निप्खेटम् । याति यथैष वणिग् मद्धनलब्धश्च दुष्टश्च ॥६०॥ फोऽपि धनमात्मीयमर्पयत्येवमेव हास्यमीणतैः । तस्मात् तात! त्वं गत्वा बोधय सागरं वणिजम् ॥६॥ ततः कमलेन भणितं मा मा मा वत्स ! गच्छ कुमतिपथे । स्मर निजजाल्पतानि प्रयत्नतः, किं विकल्पेन ॥ अतिनिमितमल्पितानि वत्स ! अपथ्यानि भवन्ति लम्वेव । एतेन कारणेनाल्पं जल्पन्ति गुणगुरवः ॥१३॥ अयं कथमपि किमपि भागतं हासेनापि तत्तथैव त्वद्वचनम् । वास्फुरति नराणां तया विना मवन्ति मृतकल्पाः ।। छिधतां शीपमय मवतु बन्धन त्यनतु सर्वथा लक्ष्मीः । प्रातिपन्नपालनेषु पुरुषाणां यद्भवति तद्भवतु ॥६५॥ तस्मात्त्वया मम साक्ष्यमाज्ञया मम तेन सह पणः । विहितः, अत्र न भ्रान्तिः, तव धनं सर्वमपि तस्य ॥६६॥ यथा यद् मणितं यस्मात्सर्व तथैव निवर्तितम् । एकमपि तस्य वचन नान्यथा जात ! संजातम् ॥१७॥ शरदिन्दुकुन्दधवले मम कुले नहि कदापि केनापि । मषिकूर्चको वितीणोंऽलीफवचनस्य मणनेन n६८॥ सर्वस्य सत्यवादी भवति प्रियस्तथा च प्रत्ययस्थानम् । तिष्ठन्तु नराः, अमरा अपि तत्याज्ञां प्रतीक्षन्ते ॥६॥ १स होहा।

·। २७ सुपासनाह चरिअग्मि- एईए पट्टणे संति मायावित्ताणि संपर्य। मायंगो पेसियो तत्थ ताण वत्तानिवेअओ ॥१३॥ अहं तु बंभणो भद्द! एआ वणिमहेलिआ। मग्गम्मि मिलिआ मझ रुद्वा भत्तारताडिआ ॥४४॥" यसायो एक्कगामम्मि सावि मज्झ सइझिआ । एएण कारणेणं तं मुत्तणं जामि नो अहं ॥४५॥ इत्तो अखणमित्तेण मायंगो लहु आगओ । साहइ, ऐइ एईए माया मज्झेव पिडओ ॥४६॥ सुहासणसमारूढा सावि पच्छा समागया । दसए सोवि तं ठाणं जत्थ वाला विलंबए ॥४७॥ पत्ताइ तीइ तो तत्थ सावि पुर्त पयायई । सुहासणम्मि काऊण भणस्स निवेई ॥४८॥ पुत्तजम्म, तओ जाइ पट्टणम्मि निए गिहे । विनायं विमलेणावि सच्चं सागरभासि ॥४९॥ कमलेणावि तं दिदं पासट्टेण जहटिअं । नगरं तुं समासन्न काउं ते तत्थ पत्थिा ॥५०॥ सागरी विमलं वेइ दोवि एए तुरंगमा। कयाणगंपि गेहाओ पेसिअव्यं गिहे मह ॥५१॥ विमलो बेइ भो ! तुज्झ उवहासपयं वयं । जाया चेव तो भणसु जं किंपि पडिहासए ॥५२|| सागरो चिंतए एस धिटो घिठ्ठो अ मन्नए । खेडं होडेपि दुत्तुंडो, किंतु एअस्स उत्तरं ॥५॥ न दाउ परुसं जुत्तं, तओ काऊण गंगेलि । सगिहे सागरो पत्तो पिअपुत्ता निए गिहे ॥५४॥ पंच्छा कयाणगं सव्वं संपत्त पुरवाहिरे । विमलस्स गिहे जाव जाइ नो तस्स संति ॥५५॥ ताव तं आगयं नाउं सागरो सम्मुहो गओ। पढमं चिय गहेऊण परिवत्तं वाडए बला ||५६॥ एतस्याः पत्तने स्तो मातापितरौ सांप्रतम् । मातङ्गः प्रेषितस्तत्र तयोर्वानिवेदकः ॥४३॥ अहं तु ब्राह्मणो भद्र ! एपा वणिग्महेला । मागें मिलिता मम रुष्टा भर्तृताडिता ॥४४॥ वसाव एकग्रामे सापि मम प्रातिश्मिकी । एतेन कारणेन तां भुक्त्वा यामि नो अहम् ॥४५॥. इतश्च क्षणमात्रेण मातङ्गो लघ्वागतः । कथयति, एत्येतस्या माता ममैव पृष्ठतः ॥४६॥ सुखासनसमारूढा सापि पश्चात् समागता । दर्शयति सोऽपि तत्स्थानं यत्र याला विलम्धते ॥४७॥ प्राप्तायां तस्यां ततस्तत्र सापि पुत्रं प्रजायते । सुखासने कृत्वा ब्राह्मणाय निवेद्य ॥४८॥ .' पुत्र जन्म, ततो याति पत्तने निने गृहे । विज्ञातं विमलेनापि सत्यं सागरभाषितम् ॥४९॥ फर्मलेनापि तद् दृष्टं पार्थस्थेन यथास्थितम् । नगरं तु समासन्नं कृत्वा तौ तत्र प्रस्थितौ ॥५०॥ सागर विमलं ब्रूते द्वावप्येतो तुरङ्गमौ । ऋयाणकमपि गेहात प्रेपयितव्यं गृहे मम ॥५१॥ विमलो व्रते भो ! तवोपहासपदं क्यम् । जाता एव ततो भण यत् किमपि प्रतिभासते ॥१२॥ सागरश्चिन्तयत्येष धृष्टो धृष्टश्च मन्यते । खेलं पणमपि द्वितुण्डः, किन्त्वेतस्योत्तरम् ॥१३॥ न दातुं परुष युक्तं, ततः कृत्वोपेसाम् (!) ! स्वगृहे सागरः प्राप्तः पितापुत्रौ निजे गृहे ॥५४॥ पश्चात् क्रयाण कं सर्व संप्राप्त पुरवहिः । विमलस्य गृहे यावद् याति नो तस्य सत्कम् ॥१५॥ तावत् तदागतं ज्ञात्वा सागरः सं मुखो गतः । प्रथममेव गृहीत्वा प्रक्षित वाटके वलात् ।।५६ ।। १. गइयं । २ स. हो ग तुम्टो । ३ ख.गर्न । । ! - , ·२८१ कमलसिटियहा। भणइ नरिंदो एवं अदिट्टमसुयं तए कई नाय । सो भणइ देव ! गलिओ गुजो उबविसइ बहुवारं ॥८॥ तत्तो रयपडिविवियगोज्जयचिण्हेण गोजओ नाओ । वामपासम्मि खजो गोणोवि पयाणुमारण ॥८५।। नायाई अंबयाई तव्यासियखसियकोदवतणाण ! गंधेण नीदवच्छल!अन्नं नहु किपि विनाणं ।।८६|| गड्डीधुरस्वविटो कुट्ठी तह भणो य इइ नाओ। कोबी सुडवाईवि य पाएण यंभणो होइ ॥८७॥ जतोत्तयखंडाई वालहिवाला य निवडिया दिवा । करवत्तगलियसलिलं तो सुइवार्ड य कोवी य ॥८८॥ तरुलहुसाहासंड तोत्तयाणम्मि अप्पिय जेण । सो अच्छिप्पो जम्हा सगडाओ उत्तरेऊण |८९|| तं बंभणेण गहियं अभुक्खेऊण तस्स पयपंती। रेणूए संबंता दिद्दा मन्छीहिं परियरिया ॥१०॥ तो कुट्टी सो नाओ, वेल्लयगड्डीउ गुन्विणी महिला । उत्तरि कुलउलए उवविट्ठा वैयरिवणमझे ॥११॥ दाहिणइत्युचठभं काऊण समुट्टियत्ति पुत्तवई । सोयजलदसणाओ कयकुंकुमअंगरायत्ति ||९|| वयरीकंदयलग्गा तदुत्तरीयस्स रत्तसुत्तलवा । दिट्ठा तो रत्तंसुयपरिकलिया सा मए नाया ।।९३।। थलमत्थयम्मि पन्छाहुत्ताई पयाई तीए दददगण । पच्छाहुत्तं अक्लोयत्ति नाया जहा रुटा ॥१४॥ चिहुरचयाओ पडिए कैसरसरियाए अवयवे दट्टुं । नाया सबउलमाला सवणा पयपट्टदसणओ ॥१५॥ रनी भणियं सागर ! वेल्लयगंती तए कहं नाया? विन्नबइ सागरो तो जह नाया मुणउ तह सामी ॥९६।। जम्हा अययगंती तीए नारुहइ माणुस उवरि । धुरसारही य एको धुरम्मि आरुहइ न हु बीओ ॥९॥ भणति नरेन्द्र एवमदृष्टमश्रुतं त्वया कथ ज्ञातम् ।। स भणति देव । गलि कुञ्ज उपविशति बहुवारम् ।। ततो रज प्रतिनिम्बितकुञ्जचिहन कुञ्जको ज्ञात । वामपार्थे खञ्जो गौरपि पदानुसारेण ॥६५॥ जातान्याम्राणि तंद्वासितखचितकोद्रवतृणानाम् । गन्धेन नीतिवत्सल ! अन्यन्न खलु किमपि विज्ञानम् ॥८६॥ गन्त्रीधुरोपविष्ट कुष्ठी तथा ब्राह्मणश्चेति ज्ञात. । कोपी शुचिवादी च प्रायेण ब्राह्मणो भवति ॥८७|| यत तानेकसण्डानि वालधिवालाश्च निपतिता दृष्टाः। करपानगलितसलिलं तत शुचिवादी च कोपी च ॥८८|| तस्लघुशाखाखण्ड तोनकस्थानेऽर्पितं येन । सोऽस्पृश्यो यस्मान्छकटादुत्तीर्य ॥८९॥ तद् ब्राह्मणेन गृहीतमभ्यक्षिप्य तस्य पदपइति । रेणौ संक्रान्ता दृष्टा मासिकाभि परिकरिता ॥९०|| तन कुछी स ज्ञात., वेष्टका] गन्त्रीतो गुर्विणी महिला । उत्तीर्य कुलोलपे उपविष्टा बदरीवनमध्ये ॥११॥ दक्षिणहस्तोपष्टम्भ कृत्वा समुत्यितेति पुत्रवती । शौचजरदर्शनात् कृतकुडुमाइरागेति ॥१२॥ बदरीकण्टकलग्ना तदुत्तरीयस्य रक्तसूत्रलवा । दृष्टास्ततो रत्ताशुपरिकलिता सा मया ज्ञाता ॥९३॥ स्थलमस्तके पश्चान्मुखानि पदानि तस्या दृष्ट्वा । पश्चान्मुखमवलोकत इति ज्ञाता यथा रुष्टा ॥१४॥ चिहुरचयात् पतितान् केसरमालाया अवयवान् दृष्टा । ज्ञाता सबकुलमाला सत्रणा पदपट्टदर्शनत ॥९॥ राज्ञामणित सागर ! वेष्टक [] गन्त्री त्वया कथं ज्ञाता विज्ञपयति सागरस्ततो यथा ज्ञाता शृणोतु तथा स्वामी। यस्मादाम्रकगन्त्री तम्या नारोहति मनुष्य उपरि । धू सारभिश्चैको धुर्यारोहति न तु द्वितीय ॥२७॥ ? १०. कोही २॥ शरि।

·. २८० ततः पृष्टो नरपतिना कुशलं तव विमल ! एतावान् कालः । किं लग्नस्तत्र गतेनार्जितं कियद् द्रव्यम् ! ॥७॥ ततो विमलो भणतीमं द्रविणं मम हरस्यात्मना धृष्ट ! प्रच्छयास पुनः कमलं व्यतिकरमेतं कथयसि नस्वयम् ॥ ततो राजाऽऽदिशति सागरं कथय श्रेष्ठिन् ! त्वमेव । आज्ञा प्रमाणमिति भाणित्वा सागरः सविनयं मणति ॥ 'ततो मया भगितं 'मानगन्त्री गच्छति' एवमादिकम् । सर्वमेव विज्ञप्तं नृपाय नृपदर्शनं यावत् ।।८३॥ सुपासनाह-चारआम्म- साहसधणाण निरु सच्छयाग गरुआणगुणमहग्याण। चिरपवसियावि लच्छी आगच्छइ वच्छ! निच्छयो।। ता तस्स तं कयाणगमप्पिय सचं करेसु अप्पाणं । अप्पाणं दिवसाणं करण मा लुप अप्पाणं ॥७१।। इस सिक्खविओ विमलो अनलो इव अनिलपूरिओ जलिओ। तिवलीतरंगभंगुरंभालो भणिउं समाढत्तो ।। अन्नवि भणिअन सरसि अच्छउ बढदिवसभासि तुमए । गरलंब मुहे महुरोपरिणामे तुमवि तस्सरिसो।। चात मोणेण टिओ चिटुसु निअमंदिरम्मि कुव्यतो । जिणधम्मं सत्तीए मा तत्तिं कुणमु महतणयं ॥७ef. इअ सिक्खं दाऊणं संपत्तो पुहइनाहपासम्मि । पणमे पयक्रमलं ढोवणयं काउमुवविठ्ठो ॥७॥ तो पुट्ठो नरवणा कुसलं तुह विमल! एत्तिओ कालो। किं लग्गो तत्थ गएण विवि कित्ति दवं? ॥ कुंसलं तुह पसाया लग्गा दिवसा य पाउसवसेणं । दव्वं च बहु विद्वत्तं तत्थ गएणं मए नाह! ॥७७॥ - किंतु इह सागरेणं गहिअं सबंफि मज्झ तं दव्वं । तरगहणे जो हेऊ, पुच्छउ पसिऊण तं देवो ॥७८॥ '' इकाराविय पुट्ठो रन्ना विनवइ सागरो एवं । पुच्छंतु देवपाया वझ्यरमेनं कमलसिद्धिं ॥७९॥ तो विमलो भणइ इमं दविणं मह हरसि अप्पणा धिट्ट! ।पुच्छावसिय कमलं वइयरमेयं कहसि न संयं ॥ तचो राया आइसइ सायरं कहसु सिट्टि ! तुममेव । आणा पमाणमिय भणिय सायरो सविणयं भणइ ॥. देव ! समगपि दुनिवि वणिज काऊण जाव विणियत्ता । आगच्छामो अम्हे ता सगडयचिल्या.दिट्ठा ॥ तो मे भणिय अवयगड्डी गच्छेइ। एवमाईयं । सव्वं चिय विनत्तं निवस्स निवदंसण जाव १८३॥ साहसघनानां निश्चित स्वच्छानां गुरूणां गुणमहाघीणाम् । चिरशोषितापि लक्ष्मीरागच्छति वत्स! निश्चयतः ।। तस्मात्तस्मै त्वं ऋयाणकमर्पयित्वा सत्यं कुरुष्वात्मानम् । अल्पानां दिवसानां कृते मा लुम्पात्मानम् ॥७१।। इति शिक्षितो विमलोऽनल इवानिलपूरितो ज्वलितः । त्रिवलीतरङ्गभङ्गुरमालं मणितुं समारब्धः ॥७२|| अद्यापि भणितं न स्मरसि,आस्तां बहुदिवसमापितं तु मया। गरलमिव मुखे मधुरः परिणामे त्वमपि तत्सदृशः ॥ तस्मात्त्वं मौमेन स्थितस्तिष्ठ निनमन्दिरे कुर्वन् । जिनधर्म शक्त्या माऽऽदेशं कुरुष्व मदीयम् ॥७४॥ इति शिक्षा दत्त्वा संप्राप्तः पृथिवीनाथपाचँ । प्रणम्य पादकमलं ढोकनं कृत्वोपविष्टः ॥७॥ कुशलं तव प्रसादाल्लग्ना दिवसाश्च प्रावृड्वशेन । द्रव्यं च महर्जित तब गतेन मया नाय ! ॥७७|| किन्त्यिह सागरेण गृहीतं सर्वमपि मम तद् द्रव्यम् । तहहणे यो हेतुः, पृच्छतु प्रसद्य तं देवः ॥८॥ हकारयित्वा पृष्टो राज्ञा विज्ञपयति सागर एवम् ! पृच्छन्तु देवपादा व्यतिकरमिमं कमलश्रेष्ठिनम् ॥७९॥ देव ! सममपि द्वावपि वाणिज्यं कृत्वा यावद्विनिवृत्तौ । आगच्छाव आवां तावच्छकटचक्रमार्गा 'दृष्टाः ॥२॥ १. गुरुमालो मगिउमा १२ घ. सगर । ३ क. तुस्सायपमारणं कुमल ल ग. तुह पायासारण ल।

·२९१ . कमलसिढियहा। भणइ नरिंदो एवं अदिट्टमसुयं तए कहं नाय ?। सो भणइ देव ! गलिओ गुजो अविसइ बहुवारं ॥८४|| तत्तो रयपडिविवियगोजयचिण्हेण गोजओ नाओ। वामपासम्मि खजो गोगोवि पयाणुमारेण ॥८५॥ नायाइं अंबयाई तव्वासिपखासियकोदवतणाण । गण नीदमछल! अनं न हु किंपि विनाणं ॥८६॥ गड्डीधुरज्वविठ्ठो कुट्ठी तह भणो य इइ नाओ। कोवी सुइवाईवि य पाएण वभणो होइ ।।८।। 'जे तोतयखंडाई बालहिवाला य निवडिया दिवा 1 करवत्तगलियुसलिलं तो सुडबाई य कोथी य 11८८|| तरुलहुसाहाखंडं तोत्तयठाणम्मि अप्पिय जेण । सो अन्छिप्पो जम्हा सगडाओ उत्तरेऊण ॥८९॥ ते बंमणेण गहियं अभुक्खेजण तस्स पपपंती । रेणूए संकेता दिटा मन्छीहि परियरिया ॥९॥ तो कुट्टी सो नाओ, बेल्लयगड्डीउ गुबिणी महिला । उत्तरि कुलउलए उवविद्या वैयरिवणमझे ॥११॥ दाहिणहत्युबट काऊण समुट्टियत्ति पुत्वई । सोयजलटंसणाओ कयाकुमअंगरायत्ति ॥१२॥ चयरीकंटयलग्गा तदुत्तरीयस्स रत्तसुत्तलवा | दिवा तो रत्तंसुयपरिकलिया सा मए नाया ॥९३॥ थलमत्थयम्मि पन्छाहुत्ताई पयाई तीए दखूण | पन्छाहुत्तं अवलोयइत्ति नाया जहा स्टा ॥९॥ चिहुरचयाभो पडिए केसरसरियाए अवयवे दट्टुं । नाया सवउलमाला सवणा पयपट्टदंसणओ ।।९।। रनो भणिय सागर ! वेल्लयगंती तए कह नाया? विनवइ सागरो तो जह नाया सुणउ तह सामी ॥१६॥ जम्हा अवयगंती तीए नारहइ माणुस उवरि । धुरसारही य एको धुरम्मि आरुहइ न हु वीओ ॥९७॥ भणति नरेन्द्र एवमदृष्टमश्रुतं त्वया कथ ज्ञातम् । स भणति देव ! गलि कुञ्ज उपविशति बहुवारम् ॥ ततो रज प्रतिनिम्वितकुञ्जचिहन कुञ्जको ज्ञात । वामपाधैं खजो गौरपि पदानुसारेण ॥८५|| जातान्याम्राणि तद्वासितखचितकोद्रवतृणानाम् । गन्धेन नीतिवत्सल ! अन्यन्न खलु किमपि विज्ञानम् ॥८६।। गन्त्रीधुरोपविष्ट कुष्ठी तथा ब्राह्मणश्चेति ज्ञातः । कोपी शुचिवादी व प्रायेण ब्राह्मणो भवति ॥४७॥ , यत तीनकखण्डानि वालधिवालाश्च निपतिता दृष्टा । करपानगलितसलिलं तत शुचिवादी च कोपी च ॥८॥ तरुलधुशाखाखण्ड तोकस्यानेप्तिं येन । सोऽम्पृश्यो यस्मान्छकटादुत्तीर्य ॥८९॥ तद् ब्राह्मणेन गृहीतमभ्युक्षिप्य तस्य पदपक्ति । रेणी संक्रान्ता दृष्टा मक्षिकामि परिकरिता ॥१०॥ तन कुष्ठी स ज्ञात , वेट[१] गन्त्रीतो गुर्विणी महिला । उत्तीर्य कुलोलपे उपविष्टा बदरीवनमध्ये ॥११॥ दक्षिणहस्तोपष्टम्भं कृत्वा समुत्यितेति पुत्रवती । शौचजल्दर्शनात् कृतकुङ्कुमाङ्गरागेति ॥२॥ बदरीकण्टकलग्ना तदुत्तरीयस्य रक्तसूत्रलया । दृष्टास्ततो रवाशुकपरिकलिता सा मया ज्ञाता ॥२३॥ स्थलमस्तके पश्चान्मुखानि पदानि तस्या दृष्ट्वा । पश्चान्मुखमवलोकत इति ज्ञाता यथा रुष्टा ॥९॥ चिहुरचयात् पतितान् केसरमालाया अवयवान् दृष्ट्वा । ज्ञाता सबकुलमाला सनणा पदपट्टदर्शनत ॥१५॥ राज्ञामणित सागर ! वेष्टक [१] गन्त्री त्वया कथं ज्ञाताविज्ञपयति सागरस्ततो यथा ज्ञाता शृणोतु तथास्वामी।। यम्मादानकगन्त्री तम्या नारोह ति मनुष्य उपरि । धू सारथिश्चैको धुर्यारोहति न तु द्वितीय. ॥९॥ . १ क.कोही य। ३ग मोरि। T ·२६२ मुपासनाह-चरिअम्मि- रमणीइवि पयर्पती न दीसइ थोरियावि असमत्था । ततो सामत्थाओ वेल्लयगती मए नाया ॥९॥ . जंपइ राया सागर! इत्यत्थे अत्यि कोवि सक्खीवि?। सो भणइ सवभेयं जाणइ सामी! कमलसिट्ठी॥१९॥ भगइ नरिदो पुच्छह कमल तितए पुराविभणियमिणं । किंतु स विमलस्स पियां तो दविणं जाइ तस्समिण।। तो भणइ सागरो देव ! एवमेयं, परं स सम्बंपि । जाणइ एयं किल धम्मिओ यता सोचिय पमाण॥१०१॥ विमलो चितइ तमहं जइ अप्पमाण भणेमि तो होमि। इण्डिपि हीणबाई मोणेणं चैव तो गई ॥१०२॥ इकाराविय राया तो कमलं भणइ पणयवयणेहिं । तं मुणसि वइयरमिमं ता भणसु जहटियं सव्वं ॥१०३।। तइ चिटइ विवाओ एसो तो सोम! तुलसमो हो । निद्धारेसु विवाय पुत्तपसूर्णपि समचित्तो ॥१०॥ तो कसलेणं भणि सुणेउ देवो, सुरिंदकयसेवो । देवो मह सव्वन्नू गुरुणो तइलोकसिरमणिणो ॥१०॥ मुगिणो समतिणमणिणो, तो ज़इ अहमवितहं न जपेमि। तो तेवि मए पागयजम्मि किज्जति सकलंका॥ किन्न। निययकुलं सकलंकं कुणइ नरो कोवि अत्यलबलुद्धो । नरनाह ! असञ्चेणं विसेसओ मुणियजिणधम्मो ॥ अह पुत्तमित्तकज्ने भगति अलियपि तपिन हु जुत्तं । जेण फुडं सच्चसुवन्नयस्स एसेव कसबट्टो ॥१०॥ नहि परकने कोवि हु पाय जाइ सपनो अलियं । रागो वा दोसो वा तत्य विसेसेण जं हेऊ ॥१०९।। फिश्चा मध्ये जाया जाया सव्ये मित्ताय इत्य संसारे । को तेसु पडिबंधो सुमुणियजिणधम्मसाराण ? ॥११०॥ A रमण्या अपि पादपतिर्न दृश्यते धुर्यावप्यसमौं । ततः सामर्थ्याद् वेष्टक [?] गन्त्री मया. ज्ञाता ॥९८॥ जल्पति राना सागर! अत्राऽस्ति फोऽपि सात्यपि । स भगति सर्वमेतजानाति स्वामिन् ! कमलश्रेष्ठी ॥१९॥ भणति नरेन्द्रः 'पृच्छ कमलं' इति त्वया पुरापि भाणतमिदम् । किन्तु स विमलस्य पिता ततो द्रविणं याति तस्येदम् ॥१०॥ तनो मणति सागरो देव ! एवमेतत्, परं स सर्वमपि । जानात्येतत् किल धार्मिकश्च तस्मात स एव प्रमाणम् ॥ शिमलचिन्तयति तमहं यचप्रमाणं मणेयं ततो भयेयम् । इदानीमपि हीनवादी मौनेनैव ततस्तिष्ठति ॥१०॥ दफारयित्वा राजा ततः कमलं मणति प्रणयवचनैः । त्वं जानासि व्यतिकरामिमं तस्माद्भण यथास्थितं सर्वम् ॥ स्वपि तिष्ठते विवाद एप ततः सोम ! तुलासमो मूत्वा । निर्धारय विवादं पुत्र-पश्चोरपि समचित्तः ॥१०॥ सनः कर्मलन भागतं शृणोतु देवः, मुरेन्द्रकृतसेवः । देवो मम सर्वनो गुरवस्त्रैलोक्यशिरोमणयः ॥१०॥ मुनयः समतृणमणयः, ततो यपहमविनयं न नरपेयम् । ततस्तेऽपि मया प्राकृतनने क्रियेरन मालकाः ॥१०॥ निजकु मालकं करोति नरः फोऽप्यर्थलवलुम्पः । नरनाथ ! अमन्येन विशेषतो मातजिनधर्मः ॥१०७॥ अप पुगिस्त्रकायें मगन्सन्टीफमपि तदपि न खलु युक्तम् । येन स्कुटं सत्यमुवर्णस्यप एव कपपः ॥१०॥ नहिं परकायें कोऽपि स्खलु प्रायोजनपति सकर्णकोलीकम् । रागो या द्वेयो या तत्र विशेपेण यद् हेतुः ॥१०९॥ सवें जाना जाताः सर्व मित्राणि मात्र संमारे । काम्नेषु प्रतिबन्धः मुज्ञातमिनधर्ममाराणाम् ! ॥११॥ .

·कमलसिठिकहा। २८ अब जहटियभणणे रूमइ पुत्तो विरचई सयणो । एवंपि होउ तहवि हु असच्चउन्चारणमजुत्तं ॥११॥ यता:- रूसउ वा परो मा वा विंसं वा परियत्तउ । भासियध्वं सया सच सब्वेसि हियकारणं ॥११२।। मुहमहुराई परिणइविरसाई न सज्जणा पयपति। किंतु परिणइसुहाई मुहकडयाइपि वयणाई ॥११३।। किञ्च । सयमेव मुणइ देवो जो जारिसओ नहावि में एय।पुन्छइ जहट्टिय, तासागरभणिय इह पमाणं ॥११॥ इय भणिए तोरना हरिसभरुभिन्नवहलपुलएण । नियकंठकंदलाओ तक्कंठे गविओ हारो॥११५॥ भणिय पुणो पुणो तह अहो अहो पुरिमवग्गसिरयणं । धणतणयहाणिमगणिय जेणे अवितहं भणियं ।। अजवि रयणाधारा धरणी अजवि न एइ कलिकालो।दीसंति जेण एवंविहाई वरपुरिसरयणाई॥११७॥ काले वरिसंति घणा कुसुमंति वणस्सईउ जे काले । हुंति तिणाइवि दुद्धं तं सव्वं सच्चमाहप्पं ॥११८॥ जं गहचकपि नहे रहेइ जमिला न जाइ पायालं ! तमहं मन्ने सव्वं माहप्पं सच्चसंधाणं ॥११९॥ ता सबहावि एसो कमलो सिट्ठी विसिट्ठजणजिट्टो । इय भणि कणयमय सिरिपट्ट ठावए भाले ॥१२०॥ भणिओ विमलो मज्झवि पुरओ तुह अलियवयणपउणस्स। जुत्तो जीहाछेओ लज्जिज्जइ किंतु सेहिस्स। सागरगहियस्स कयाणगस्स नामपि पुण न पित्तव्यं । सिरिकमलसिटिचरिएण रंजिओ सोवि पभणेइ ।। 'सवपि समप्पिस तमहं नरनाह ! कमलसिटिस्स । किं ऊणं मह तइ सामियम्मि पूरिस्सए जमिमो ॥ राया सागरमइविहवरंजिओ सयलमंतिवग्गस्स । ठावेइ तं पहुत्ते विहि काऊण सम्माणं ॥१२४॥ अथवा यथास्थितमणने रुन्यति पुत्रो विरन्यते स्वजनः । एवमपि भवतु तथाप्यसत्योचारणमयुक्तम् ॥१११।। रुप्यतु वा परो मा वा विष वा परिवर्तताम् । भाषितव्य सदा सत्य सर्वेषां हितकारणम्॥११२॥ मुखमधुराणि परिणतिविरसानि न सज्जना. प्रजल्पन्ति । किन्तु परिणतिसुखानि मुखर्कटुकान्यपि वचनानि ।। स्वयमेव जानाति देवो यो यादृशस्तथापि मामेतम् । पृच्छति यथास्थितं, तत' सागरमाणितमिह प्रमाणम् ।। इति मणिते ततो राजा हर्षभरोद्भिन्नवलपुलकेन । निनकण्ठकन्दलात् तत्कण्ठे स्थापितो हार ॥११५|| भणितं पुनः पुनस्तथा अहो अहो पुरुपवर्गशिरोरत्नम् । धनतनयहानिमगणयित्वा येनैवमवितयं भणितम् ।। अद्यापि रत्नापारा धरणिरद्यापि नैति कलिकाल । दृश्यन्ते येनैवविधानि वरपुरुषरत्नानि ॥११७॥ फाले वर्षन्ति घनाः कुसुमयन्ति वनस्पतयो यत्काले भवन्ति तृणान्यपि दुग्ध तत्सर्व सत्यमाहात्म्यम् ॥११॥ यद् ग्रहचकमपि नभसि तिष्ठति यदिला न याति पातालम् । तदहं मन्ये सर्व माहात्म्यं सत्यसंधानाम् ॥११९।। तस्मात् साथान्येप कमल श्रेष्ठी विशिष्टजनज्येष्ठ । इति भणित्वा कनकमय श्रीपट्टे स्थापयति भाले ॥१२॥ माणितो विमलो ममापि पुरतस्तवालीकवचनप्रगुणस्य । युक्तो जिह्वाच्छेदो लज्ज्यते किन्तु श्रेष्ठिन ॥१२॥ सागरगृहीतम्य ऋयाणकास्य नामापि पुनर्न ग्रहीतव्यम् । श्रीकमल श्रेष्ठिचरितेन रञ्जितः सोऽपि प्रभणति ॥१२२॥ सर्वगति ममर्पयि यामि तदहं नरनाथ ! कमलश्रेष्टिने । किमून मम त्वयि स्वामिनि पयिष्यति यदयम् ॥१२२॥ २ ·2 २८४ सुपासनाहचरिअम्मि- तम्हा सच्च जपह अलियं दूरेण चयह भो भन्वा ! } जइ इच्छह निच्छयओ सुरनरसिवलच्छिसंपनि।। ॥ इति द्वितीयाणवते श्रेष्टिकमलाख्यानकं समाप्तम् ।। . राजा सागरमतिविभवरञ्जितः सकलमन्त्रिवर्गस्य । स्थापयति तं प्रभुत्वे विविध कृत्वा सम्मानम् ॥१२॥ तस्मात् सत्यं जल्पतालीकं दूरेण त्यजत भो मत्र्याः ! । यदीच्छत निश्चयतः सुरनरशिवलक्ष्मीसमाप्तिम् ॥१२५।।

·अभक्खाणं सहसा हासेणवि जो परस्स उवणे । भवणपडाया इव परभवम्मि सो लहइ तं चैव ॥१॥ . तथाहि - , इह अस्थि कंचगपुरी जा सोमा जचकंचणमएहि । जिणभवणेहिं लेकापुरपि सविभीसणं हसइ ॥२॥ तत्यत्यि सिद्धराओ राया रिउचकमक्कमेऊण । गहिया जेण सह सिरिजसेहिं समरेसु जयलच्छी ।।३।। तस्सस्थि पिया सुहसीलसालिणी पवररयणमालव्य । नामेण रयणमाला सुगुणमहग्या सुवित्ता य ।।४।। विसयसुहासत्ताणं वचंति वहूणि ताण वरिसाणि । एक च दिणं देवी रयणीए अहन्नया सुमिणे ॥५॥ उत्तत्तकणयदंडं घणकिकिणिकलरवेण भरियदिसं । धवलुज्जलचेलचलंतअंचलं पिन्छइ पडायं ॥६॥ . तं दद्रुणं देवी पडियुद्धा साहए नरिंदस्स | सोवि दुहियाए जम्म कहेइ सुमिणाणुसारेण ||७|| तो संभूए गन्मे देवीए परमहरिससंजणए । गन्माणुभावउच्चिय जाओ इइ दोहलो समए ॥८॥ जह जइअणाहीणंघकिविणकप्पडियवहिरपभिईण । दिती पउरं दाणं वचामि जिणिदगेहेस ॥९॥ जिणविवाणं पूयं करोमि अचंतपरमभत्तीए । साहूण भत्तपाणं देमि वरं फासुएसणियं ॥१०॥ दोहलयमिमं देवी निवेयए नरवरस्स, रायावि । परितुट्टमेणो सिम्बंपि साहए तं तहा सव्वं ॥११॥ अह अन्नदिणे निणमंदिरम्मि परिपृइऊण निणविवे। जा वलिया ता पिच्छ जिगमंदिरपदृशालाए॥१२॥ सीसगणसंपरिखुडं छणससिविवंच गहगणाइन्न । संजमभरधुरधवलं सिरिसिरिचंदामिहं मूरिं ॥१३॥ तं बंदिय उबविटा निसुणइ मूरीहिं इय कहिज्जत । जह ल सामग्गि काययो उज्जमो धम्मे ॥१४॥ अभ्याख्यानं सहसा हास्येनापि यः परस्योपनयति । भवनपताफेव परमवे स लभते तदेव ॥१॥ इहास्ति काश्चनपुरी या सोमा जात्यकाञ्चनमयैः । जिममयनैकापुरमपि सबिभीपणं हसति ॥२॥ तत्रास्ति सिद्धराजो राना रिपुचक्रमाक्रम्य । गृहीता येन सह श्रीयशोभ्यां समरेषु जयलक्ष्मीः ॥३॥ तस्यास्ति प्रिया शुभशीलशालिनी प्रवररत्नमालेव । नाम्ना रत्नमाला मुगुणमहार्या सुवृत्ता च ॥४॥ विषयसुखासक्तयोर्बजन्ति बहूनि तयोर्वाणि । एकस्मिंश्च दिने देवी रजन्यामथान्यदा स्वप्ने ॥५॥ उत्तप्तकनकदण्डां घनकिकिणीकलरवेण भृतदिशम् । धवलोज्वलचेलचलदश्चलां पश्यति पताकाम् ॥६॥ तां दृष्ट्वा देवी प्रतिबुद्धा कथयति नरेन्द्राय । सोपि दुहितुर्जन्म कययति स्वप्नानुसारेण ॥७॥ ततः संमूते गर्भ देव्याः परमहर्षसंजनके । गर्भानुभावत एव जात इति दोहद समये ॥८॥ यया यत्यनाथदीनान्धकृपणकार्पटिकवपिरप्रभृतिभ्य । ददती प्रचुरं दानं व्रजामि जिनेन्द्रगेहेषु ॥९॥ जिनविम्यानां पूनां करोम्यत्यन्तपरमभक्त्या । साधुभ्यो भक्तपानं ददामि वरं प्रासुफैपणीयम् ॥१०॥ दोहदमिमं देवी निवेदयति नरवराय, राजापि । परितुष्टमना शीनमपि साधयति तत्तथा सर्वम् ॥११॥ अथान्यदिने जिनमन्दिरे परिपूज्य जिनबिम्बानि । याषद्वलिता तावत्पश्यति जिनमन्दिरपशालायाम् ॥१२॥ शिष्यगणसंपरिवृतं क्षणशशिविम्बमिव ग्रहगणाकीर्णम् । संयमभरधुराधवलं श्रीश्रीचन्द्राभिधं सुरिम् ॥१३॥ । १ग "मणा मि।

·२६६ सुपासनाह वरिअम्मि अविय। सो पुणु धम्मु जिणिदिहि वुत्तउ, दाण-सील-तव-भावजुत्तउ । अंतिमतिगु जइ करण न सकइ, तहवि गिहत्यु न दाणह चुक्कइ ॥१५॥ तो जइ इच्छ अत्थि पूलोयह, ता विव्वहु नियधणु परलोयह । जिणहरि जिणवर विवि सुपोत्थइ, अन्नुवि चरविहसंघि पसत्थइ ।।१६।। पाणासणसयणासणपत्तई, अन्नु वत्यइ ओसहई विचित्तई । जो साहुहुं जियरायहं दावइ, सो अवसिं वरसोक्खई पावइ ॥१७॥ जो साहुहूं वरवसहि पयच्छइ, लहइ सु सिवपुरिमंदिरु निच्छइ । जो जिणधम्मियवच्छतु कारइ, नरयह जंतु सु अप्पु निवारइ ॥१८॥ सीलरयणु दिढु रक्खइ जो जणु जहकहिय, इत्थीयणपसुमाइसयलदोसिहि रहिय । सो अँजिवि सुरसोक्खु अमररमणिहिं सहिउ, पुण उप्पजइ मणुयगइहि नरवरमहिउ ।। जो न भत्ति करइवरसमणिहि, मोहलोहमयरट्यमहणिहिं । सो पावइ नर सोक्खु महंतउ, इयरजणिहिं न कयावि जु पत्तउ ॥२०॥ जो तह दिवसमत्तह साहम्मियजणहं, जिणवरपयअणुरत्तहं भत्तहं गुरुयणई । तं वन्दित्वोपविष्टा शृणोति सूरिभिरिति कथ्यमानम् । यथा लब्ध्वा सामग्री कर्तव्य उद्यमो धर्मे ॥१४॥ अपि च । स पुनर्धर्मो जिनेन्द्रैरुक्तो, दानशीलतपोभावनायुक्तः । अन्तिमत्रिकं यदि कर्तुं न शक्यते, तथापि गृहस्थो न दानाद् अश्यति ॥१६॥ ततो यदीच्छास्ति परलोकस्य, तदा वीयतां निजधनं परलोके । जिनगृहे जिनवरबिम्बे सुपुस्तके, अन्यस्मिन्नपि चतुर्विधसंघे प्रशस्ते ॥१६॥ पानाशनशयनाऽऽसनपात्राणि, अन्नं वत्राण्यौषधानि विचित्राणि । य. साधुभ्यो नितरागेभ्यो ददाति, सोऽवश्यं वरसौख्यानि प्राप्नोति ॥१७॥ य साधुम्यो वरवसति प्रयच्छति, लभते स शिवपुरीमन्दिरं निश्चयेन । यो जिनमिवात्सल्यं करोति, नरके यान्तं स आत्मान निवारयति ॥१८॥ शीलरत्न दृढ रक्षति यो जनो यथाकथित, स्वीजनपश्चादिसकलदो रहितम् । स मुक्त्वा सुरसौख्यममररमणीभिः सहितं, पुनरुत्पद्यते मनुजगतौ नरवामहित. ॥१९॥ यो नरो भक्तिं करोति वरश्रमणीना, मोहलोभमकरध्वजमयनीनाम् । स प्राप्नोति नरः सौख्यं महत्, इतरजनैर्न कदापि यत् प्राप्तम् ॥२०॥ , १ ज अतिप्रतिगु क°१२ग साइ साणियह हो दा । ३ क "गुसरतह ।

·भवणपडायाकहा। २८७ वस्थाहारिहिं परिहिं गुरुगउरयु करइ, सो अवसि मुरलोयह सामित्तणु घरइ ॥२॥ सीलालंकियसावियहं वरपडिवत्ति करेइ जु इहभावि । इह भुजिवि वरमण्यसुट्ठ मुररमणिह पिउ होइ सु परभवि ॥२२॥ ता एक नाऊण दाणफलं बहुसुहाण संजणयं । उज्जमियत्वं विवाणुसारओ दाणधम्मम्मि ॥२३॥ वहु मन्नेउं वयणं सिरिसिरिचंदस्स मुणिवरिंदस्त । पणमियतप्पयकमला समयम्मि समुट्टिया देवी ॥२४॥ गुरुखयणेण तत्तो सविसेसं चेव सत्तखित्तेमु । वावई विहीए दलं दावइ दीणाइयाणपि ॥२५॥ अह पढिवनविणेसु पसत्यतिहिरिवस्तकरणजोगम्मि । सुपसस्थम्मि मुहुत्ते सुहेण सा पसविया धूय।।२६॥ उज्जोति कंतीए मूईभवणं नेहप्पएसंव । नवससिकलंब संजणियसयलजनयणआणंदं ॥२७॥ वद्धावणयं काउं वारसदिवसम्मि मुहमुहुत्तम्मि । सुमिणाणुसारओ तो मैंवणपडायत्ति कयनामा ॥२८॥ सिरिसिद्धरायभवणे कप्पलया इव सुमेरुकुहरम्मि । पणयजणपूरियासा वड्ढइ बाला निरुवसागं ॥२९॥ नरवरमंदिरमाणससरोवरे रायहंसपरियरिए । जणकरयलकमलेसु संचरए रायसिन्च ॥३०॥ वाला सचमक्कारं विरयंती बुइजणं अह कयाइ । पपडइ नरिंदभणिया पन्नच्छेन्जम्मि कोसल्ल॥३१॥ जोकिचि उवज्झायो सिक्खवइ पहावर लिहावेइ । तं तं वाला सव्वं लेइ लहुं पुवपढियव ॥३२॥ वागरणछंदलंकारतक्कसिद्धंतजोइसाईणि । चउसद्धिविनाणाई सिक्सए थोवदियदेहिं ।।३३।। यस्तथा दृढसम्यक्त्वानां साधर्मिकजनानां, जिनवरपदानुरक्तानां मक्तानां गुरुजनस्य । वस्त्राहारः प्रवरैर्गुरुगौरवं करोति, सोऽवश्यं सुरलोकस्य स्वामित्वं परति ॥२१॥ शीलालंकृतश्राविकाणां वरप्रतिपत्तिं करोति य इहमवे । इह मुक्त्वा वरमनुजमुखं सुररमणीनां प्रियो भवति स परभवे ॥२२॥ तस्मादेतज्ज्ञाला दानफलं बहुमुखानां संजनकम् । उद्यन्तन्यं विभवानुसारतो दानधर्मे ॥२३॥ बहु मत्वा वर्चनं श्रीश्रीचन्द्रस्य मुनिवरेन्द्रस्य । प्रणततत्पादकमला समये समुत्थिता देवी ॥२४॥ गुरुबचनेन ततः सविशेषमेव सप्तक्षेत्रेषु । बापयति विधिना द्रव्यं दापयति दीनादिकेभ्योऽपि ॥२५॥ अथ परिपूर्णदिनेषु प्रशस्ततिथिऋतकरणयोगे । सुप्रशस्ते मुहूर्ते सुखेन सा प्रसूता दुहितरम् ॥२६॥ उद्योतयन्ती कान्त्या सूतिमवनं नम.प्रदेशमिव । नवशशिकलामिव संजनितसकलजननयनानन्दाम् ॥२७॥ वनकं कृत्वा द्वादशदिवसे शुभमुहूर्ते । स्वप्नानुसारतस्ततो भवनपताकति कृतनामा ॥२८॥ श्रीसिद्धरानमवने कल्पलतेव सुमेरुकुहरे । प्रणतजनपूरिताशा वर्धते बाला निरुपसर्गम् ॥२९॥ नरवरमन्दिरमानससरोवरे राजहंसपरिकरिते । जनकरतलकमलेषु संचरति राजहंसीव ॥३०॥ बाला सचमत्कारं विरचयन्ती बुधजनमथ कदाचित् । प्रकटयति नरेन्द्रमाणता प्रज्ञाछेदे कोशलम् ॥३१॥ यत् किश्चिदुपाध्यायः शिक्षयति पाठयति लेखयति । तत्तद् बाला सर्व लाति लघु पूर्वपठितमिव ॥१२॥ १ख नगणुस ।२ ककला३ । ३ क णमणपमोए । ४ स. ग. भुद।

·२८८ प . सुपासनाह चरिअम्मि- इत्तो यस्यणमालाए आगओ जणयभवणओ चेडो । वयणकुसलुत्ति जाओ कीलाठाण नरवइस्स!|३४|| उजाणपालयत्ते सो य निउत्तो वसुंधरावइणा ! तस्स य रन्नो सत्तू वसंतराओ अइपयंडो ॥३५॥ सीमागामे लुटइ, सिद्धनरिंदोवि त समत्थोवि । नवि विगइ न संघइ, तो सो चितइ न लहमिमं ॥३६॥ तो जग्गवेमि एयंति वितिऊण वसंतरिउसमए । महमा तस्सागमसावणेण से संभमनिमित्तं ॥३७॥ आगंतुं नरनाई चिन्नवइ ससंभमं जहुज्जाणे । चररंगवलसमेओ वसंतराओ समणुपत्तो ॥३८॥ " तं सहसा सोऊणं जाइ रे पंक्खरह वरतुरए । गुंडह गईदे पउणीकरेह रहंचक्कपाइक्के ।।३९॥ ": " तत्तो सेणावइणा ससंभमं करितुरंगरहमाई । विहियं आहवसनं भेरी ताडाविया तुरियं ॥४०॥ तस्सदसवणउच्छलियवहलपुलयाण सिन्नसुहडाण । पत्तपरमूसवाणव विविही वहति वावारा ॥४॥ वगंति य कुइँति य नचंति करंति तह करप्फोड । पच्चारंति परोप्परमुधुरसंघा परिभमेति ॥४२॥ अह तेहिं भडेहिं समं चलिओ राया कमेण पत्तो य । उज्जाणे तत्थ य सत्तुसिन्नमनियतओ भणइ ।। उज्जाणपालयं भो ! कत्थ गयं तं वसंतरिउसिन्न?। सो भणइ देव ! पुरओ ठियपि तं किं न पिच्छेसि ।। तो पुणरवि हरिसविसायसंकुलेणं निवेण सो पुट्ठो । साहइ वसंतरिउणो चउरंगवलं इमो एवं ॥४५॥ अइसरलमंजरीतिक्खभल्लिनिम्महियविरहिजणहियया । सहयारा वरजोहां दलवयसन्नाहदुद्धरिसा।६।। दुद्धरतुरंगथहा इओ तो भमिरपरहुयनिकाया । कलकूइयहेसारवमुहरियनीसेसदिसिनका ॥४७' व्याकरणच्छन्दोऽलङ्कारतर्कसिद्धान्तज्यौतिषादीनि । चतुःषष्टिविज्ञानानि शिक्षते स्तोकदिवसः ॥३३॥ इतश्च रत्नमालाया आगतो जनकभवनतश्चेटः । वचनकुशल इति जातः क्रीडास्थान नरपतेः ॥३४॥ उद्यानपालकत्वे स च नियुक्तो वसुन्धरापतिना । तस्य च राज्ञः शत्रुर्वसन्तरानोऽतिचण्डः ॥३५॥ सीमग्रामल्लुिण्टते, सिद्धनरेन्द्रोऽपि तं समर्थोऽपि । नापि विगृह्णीते न संदधाति, ततः स चिन्तयति नरम्यामिदम्।। ततो जागरयाम्येतमिति चिन्तयित्वा वसन्तर्तुसमये । सहसा तस्यागमश्रावणेन तस्य संभ्रमनिमित्तम् ॥३७॥ आगत्य नरनाथ विज्ञपयति ससंभ्रमं यथोद्याने। चतुरङ्गबलसमेतो वसन्तराजः समनुप्राप्तः ॥३८॥ तत् सहसा श्रुत्वा जल्पति रे संनाहयत वस्तुगान् । गुडत गजेन्द्रान् प्रगुणीकुरुत रथचक्रपदातीन् ।।३९॥ ततः सेनापतिना ससंभ्रमं करितुरङ्गरथादि । विहितमाहवसज्जं भेरी ताडिता त्वरितम् ॥४०॥ तच्छब्दथवोच्छलितबहलपुलकाना सैन्यसुभटानाम् । प्राप्तपरमोत्सवानामिव विविधा वर्तन्ते व्यापाराः॥४१॥ वल्गन्ति च कूर्दन्ते च नृत्यन्ति कुर्वन्ति तथा करास्फोटम् । उपालभन्ते परस्परमुधुरस्कन्धाः परिभ्रमन्ति ॥ अथ तैरैः समं चलितो राजा क्रमेण प्राप्तश्च । उद्याने तत्र च शत्रुसैन्यमपश्यन् भणति ॥४३॥ उद्यानपालक भोः क्य गतं तद्वसन्तरिपुसैन्यम् ? । स भणति देव ! पुरतः स्थितमपि ताकि न पश्यति॥४४॥ ततः पुनरपि हर्षविषादसंकुलेन नृपेण स पृष्टः । कथयति वसन्ताश्चतुरङ्गबलमिदमेवम् ।।४।। पतिसरलमञ्जरोतीक्ष्णमल्लिनिर्मथितविरहिननहृदयाः । सहकारा वरयोधा दलबजसनाहदुर्धर्षाः १४६॥ १ ग. परिकरेदि । २ ग मुहटग ।

·२८१ भवणपड़ायाकहा। गयवइवामाण अरइकारिणो मलयमारुया करिणो । चंदप्रगंधसुगंधियवेलासीयरमयसणाहा ॥४८॥ पहियहिययाण दिता दुक्खाई दोलया रहप्पवरा । दोलंदोलिरसुस्सररमणीयणसारहिसणाहा ॥४९॥ अह तब्बयणपगरिसक्खत्मखोहभचिसत्तीहि । रंजियहियमो सम्माणिकण सेणावइत्तम्मि ॥५०॥ तं ठाविऊण पेसइ चउरंगवलेण परिगयं राया । रायं वसंतरायं विग्गहिउँ विग्यहसमत्य ॥५१॥ महुलच्छीविच्छह-पिच्छइ अह नरवईवि उज्जाणे ! संतेउरो सनयरो समंडलिमो समंतियणो ॥५२॥ भवणपडायावि तहा रायादेसेण तत्थ संपत्ता । नियसहियणपरियरिया उज्जाणे जणमणाणदे ॥५३॥ जरियंत्र जरं मच्चु मयंव वाहीउ वाहियाउब्य । मनतो निचितो विलसइ एवं नहिं लोगो १५४in गायति केइ नचंति केइ कीलति केइ तरुणीहि । महिलाओ चचरीओ सुनचिरीओ पयति ॥५५॥ इंदोच्च परिगओ अच्छराहिं अउरीहिं सह राया । विम्हावितो जणमाणसाई कीलइ अणेगविहं ॥५६॥ भमइ रमई जहिच्छं पिच्छती वच्छलच्छिविच्छष्टुं । भवणपडाया कुमरीवि चेडियावेढिया तत्य ॥५७।। सुरसरियापुलिणेसु य परिसप्पंतीए तीए पयपंती । सचविया चकिस्सव चक्कुसकमललंकरिया ॥५८॥ 'तं अग्गो समग्गे मग्गे मगंतिया वयइ जाव । परिवार वारेउं ता रइरमणेण सारिच्छं ॥५९॥ पिच्छइ पुरिसं एक्कं अपहियहियया य तेण तं भणइ । भयवं! मयण ! नमो ते पूएमि तुमति भणिऊण॥ नियकंठकंदलाओ उत्तारेऊण तस्स कंउम्मि । मुत्ताहार निक्खिवइ जाव ता पभणए सोवि ॥६॥ . दुर्घरतरङ्गघटा इतस्ततो भ्रमितृपरभृतनिकायाः । कलकूजितहेपारवमुखरितनिःशेषदिक्चक्राः [[४७|| गतपतिवामानामरतिकारिणो मलयमारताः फरिणः । चन्दनगन्धसुगन्धितवेलासीकरमदसनाथाः ॥४॥ पथिकहृदयानां ददतो दुःखानि दोला रथप्रवराः । दोलान्दोलितृसुस्वररमणीजनसाथिसनाथाः ॥४९॥ अथ तद्वचनप्रकपदक्षत्वाक्षोभमकिशक्तिभिः । रञ्जितहृदयः सम्मान्य सेनापतित्वे ॥१०॥ त स्थापयित्वा प्रेषयति चतुरनबलेन परिंगतं राजा । राजानं वसन्तराज विग्रहीतुं विग्रहसमर्थम् ॥५१॥ मधुलक्ष्मीविस्तारं पश्यत्यय नरपतिरप्युद्याने । सान्तःपुरः सनगरो समण्डलिकः समन्त्रिजनः ॥२२॥ भवनपताकापि तथा राजादेशन तत्र संप्राप्ता । निजसखीजनपरिकरितोधाने जनमनआनन्दे ॥५३॥ ज्वरितामिव जरां मृत्यु मृजमिव व्याधीन् बाधितानिव ! मन्यमानो निश्चिन्तो विलसत्यवं तत्र लोकः ॥५४॥ गायन्ति केचिन्नृत्यन्ति केचिन्क्रीडन्ति केचित्तरमीभिः । महिलाश्चरीः सुनतन्यः प्रतयन्ति ॥५६॥ इन्द्र इव परिगतोऽप्सरोभिरान्तःपुरीभिः सह राना । विस्माययञ्जनमानसानि क्रीडत्यनेकविधम् ॥१६॥ भ्रमति रमते यथेच्छं पश्यन्ती वृक्षलक्ष्मीविस्तारम् । भवनपताका कुमापि चेटिकावेष्टिता तत्र ॥१७॥ मुरसरित्यलिनेषु च परिसर्पन्त्या तया पादपह्निः । दृष्टा चक्रिण इव चक्राकुशकमलालंकृता ॥५८॥ तमप्रतः समग्रे मार्गे मार्गयन्ती बनति यावत् । परिवार वारयित्वा तावद् रतिरमणेन सदृक्षम् ॥५९॥ पश्यति पुस्पकमवहितहृदया च तेन तं भणति । मगवन् ! मदन ! नमस्ते पूजयामि त्वामिति मणिवा ॥६॥ १क.मिरिस माम ·२६० सुपासनाह-चरिअम्मि- नाहं मयणो मुद्धे ! सा भणइ मन्झ मयणजणमो तं । ता कि वहुणा, हारो तुह वरमालाए मइ खित्तो।। किंपुण थोवदिणेहि होही वीणासयंवरो मज्झ । नियदसणामएणं तत्थागंतु तए सुहय ! ६३॥ निव्ववियवाई मह लोयणाई नियविरहजलणतवियाई । हियए नए.सणाहे ईसाए विनडियाईव ॥४॥ इच्चाइ जाव जंपइ तेण समं ताव कमलनामाए । नियदासीएं निवपेसियाए हक्कारिया वलिया ॥६५॥ पत्ता य निवसयासे तच्चरणे पणमिऊण उवविठ्ठा । पुट्टा पिउणा वच्छे ! कत्थ ठिया एत्तियं वारं ?॥६६॥ भणियं तीए वणराइरेहिरं वरभडंव उजाणं । अवलोयंती तह चेव, अह नियो भणइ तयभिमुहं ॥६७।। वच्छे ! कमलदलच्छे ! पेच्छाणीयाणि रायकुमराण | रूबाई पट्टियासं चित्तयरेहिं 'विलिहिऊण ॥६८|| जस्स य कस्सवि रुवं पडिहासइ तुज्झ तं मह कहेहि । अंगीकरेमि तं चेव जेण जामाउयत्तेण ॥६९।। .चित्तकलानिउणाए तो तीइ निरिक्खिऊण रूवाई।जो जस्स गुणो दोसो सो कहिओ ताण पञ्चक्खा ७०॥ जो एत्थ पट्टियाए लिहिओ कुमरो स रोसदोसिल्लो । दिट्टीए मे नाओ, अन्नेसिपि हु गुणे दोसे ॥७१॥ जा एवं सा पयडइ तो रायदुवारिया तहिं सव्ये । गुणदोसविभागन्नू सव्येसि सि कुमराण ||७२।। निहुयं भणति अन्नोन्नमइसओ कोइ रायपुत्तीए । कोसल्लंपि कलासुं, कहनहा जाणए एवं १ ॥७३॥ कुमरीवि तहा कहिउँ विन्नवइ नरेसरं जहा ताय !! लेहयवेगुन्नाओ चित्ताई हुँति चित्ताई ॥७॥ मज्झवि अत्यि पइन्ना वीणाए रंजिही मण जो मे । सो परिणेही, तम्हा दिवसे निदृकियम्मि तओ।।७५॥ निजकण्ठकन्दलादुत्तार्य तस्य कण्ठे । मुक्ताहारं निक्षिपति यावत्तावत् प्रभणति सोऽपि ॥६॥ - नाहं मदनो मुग्धे ! सा मणति मम मदनजनकस्त्वम् । तस्मात्किं बहुना, हारस्तव वरमालायां मया क्षिप्तः ।। किन्तु स्तोकदिनैभविष्यति वीणास्वयंवरो मम । निजदर्शनामृतेन तत्रागत्य त्वया सुभग ! ॥१३॥ निर्वापयितव्ये मम लोचने निजविरहज्वलनतप्ते । हृदये त्वया सनाथे ईjया विनटिते इव ॥६४॥ इत्यादि यावज्जलपति तेन समं तावत्कमलानाम्न्या । निजदास्या नृपप्रेपितया हक्कारिता वलिता ॥६५॥ प्राप्ता च नृपसका शे तच्चरणौ प्रणम्योपविष्टा । पृष्टा पित्रा वत्से ! क्व स्थितैतावन्तं वारम् ! ॥६६॥ भणितं तया वन (अण) रानिराजमानं वरभटमिवोद्यानम् । अवलोकमाना तथैव, अथ नृपो भणति तदाभमुखम् ॥ वत्से ! कमलदलाक्षि ! पश्यानीतानि राजकुमाराणाम् । रूपाणि पट्टिकासु चित्रकरैविलिख्य ॥६॥ यस्य च कस्यापि रूपं प्रतिभासते तव तन्मम कथय । अङ्गीकरोमि तमेव येन जामातृत्वेन ॥६९॥ चित्रकलानिपुणया ततस्तया निरीक्ष्य रूपाणि । यो यस्य गुणो दोपः स कथितस्तेषां प्रत्यक्षम् ॥७०॥ योऽत्र पट्टिकायां लिखितः कुमारः स रोपदोपितः । दृष्टया मया ज्ञातो, अन्येषामपि खलु गुणान् द्रोपान् ।।७१।। यावदेवं सा प्रकटयति ततो राजदौवारिकास्तत्र सर्वे । गुणदोपविभागज्ञाः सर्वेषां तेषां कुमाराणाम् ||७२|| निभृत भणन्त्यन्योन्यमतिशयः कोऽपि राजपुत्र्याः । कौशलमपि कलासु, कथमन्यथा जानात्येवम् ? ॥७३॥ कुमार्यपि तथा कथयित्वा विज्ञपयाति नरेश्वरं यथा तात! । लेखकवैगुण्याचित्राणि भवन्ति चित्राणि ॥७॥ - ·भयणपडायाकदा। एए अन्नेवि य इति संत्तिया जह तहा कुणउ ताओ । तो मासद्गस्संतो चीणाए सयंवर कहिट ॥७६॥ ते चित्तयरा रना विसंजिया जाव ताव हलयोलो । निमुओ रन्ना, तज्जाणणत्यमाइमइ पटिहार ॥७७॥ सो तुरियं गंतूणं समागओ कहइ देव ! अइमत्तो । रणरायकरी उम्मूलिजण आलाणगुरुवं ।।७८॥ भंजतो गुरुभवणावणाई दिमत्य पओलिदाराई । चूरंतो तूरंतो रहतुरयखराइयं एह ॥ ७९ ॥ पहु ! करिपएस संकलाण वित्यरो कुंडलीको सहइ । न तन्भारक्कतो तस्सवि सरणागो सेसो ॥८॥ एवं जाव कहेई पडिहारो करिवरस्सख्खं तु । ताव सहसा तहिं सो पत्तो उजागभवणम्मि ॥८॥ तं दद्रुणं राया ससंभमुम्भंतमाणसो तुरियं । मंतिमहायणजुत्तो चडिओ धवलहरंपरिस्मि ||२|| भग्गामो चचरीओ नहो लोओवि कोवि कथवि या तुमुलरवं सोऊणं सोवि कुमारो तहिं पत्तो ॥८३।। कुमरी पुण कुमरेणं हयहियया तम्मि निसियनियदिट्ठी । तत्थेव ठिया तत्तो पत्तामत्तेण सा करिणा॥८॥ • अह कुमरेणं तेण देसंतरिएण हक्किओ हत्थी । इणिओ य मुष्टिणा निटुरेण तो वालियं मोतु ॥८५।। तस्साभिमुहं चलिओ उड्ढकरो गडयडं पकुव्वंतो। कुमरप्पहारविहुरो सुरकरिणं सइयंतोय ॥८६॥ तो कुमरेण वलिऊण दाहिणावत्तणेण भमिऊण । उजाणभवणदारम्मि नीणि सो महाहत्यी ।।८७॥ अह जाव करी कुमरं करेण किर गिहिही समासन्नं । ताव कुमरेण खित्ता तप्पुरओ क्त्यविदलिया ॥८॥ ताहे गुरुअमरिसनायरत्तनित्तेण तेण वरकरिणा । तीए विदलियाए दिनो वेहो सरोसेण ॥८९॥ ममाप्यस्ति प्रतिज्ञा वीणया रड्स्यने मनो यो मे । स परिणेप्यति, तस्मादिवसे निष्टङ्किते ततः ॥७॥ एतेऽन्येऽपि चायन्ति क्षत्रिया यथा तथा करोतु तातः । ततो मासद्विकस्यान्तो वीणायाः स्वयंवरं कथयित्वा ।। ते चित्रका राज्ञा विसर्जिता यावत्तावत् कलकलः । श्रुतो राज्ञा, तज्ज्ञानार्थमादिशति प्रतिहारम् ॥७७|| स त्वरितं गत्वा समागतः कथयति देव ! अतिमत्तः । रणरानकरी उन्मूल्यालानगुरुस्तम्मम् ॥७८॥ भनन् गुरुभवनापणानि दृढमत्र प्रतोलिद्वाराणि | चूरयंस्त्वस्यन् रयतुरगखरादिकमेति ॥७९॥ प्रभो ! फरिपादेषु शृङ्खलानां विस्तरः कुण्डलीकृतो राजते । ननु तद्भाराकान्तस्तस्यैव शरणागतः शेपः ।।८०॥ एवं यावत्कथयति प्रतिहारः फरिवरस्वरूपं तु । तावत् सहसा तत्र स प्राप्त उद्यानमवने ॥८॥ तं दृष्ट्वा राजा ससंभ्रमोद्धान्तमानसस्त्वरितमू । मन्त्रिमहाजनयुक्तश्चाटतो घवलगृहोपरि ॥८२॥ भग्नाश्चर्चयों नष्टो लोकोऽपि फोऽपि क्वापि च । तुमुलरवं श्रुन्चा सोऽपि कुमारस्तत्र प्राप्तः ।।८३॥ कुमारी पुनः कुमारेण हतहृदया तस्मिन् न्यस्तनिजदृष्टिः । तथैव स्थिता ततः प्राप्ता मत्तेन सा करिणा ॥८॥ मथ कुमारेण तेन देशान्तरितेन निषिद्धो हस्ती । हतश्च मुष्टिना निष्टुरेण ततो वालिकां मुक्त्वा ॥५॥ तस्याभिमुख चलित अर्ध्वकरो गडगडं प्रकुर्वन् । कुमारप्रहारविधुरः मुरकरिणं शब्दयन्निव ॥८॥ ततः कुमारेण वलित्या दक्षिणावर्तनेन भ्रमयित्वा । उद्यानभवनद्वारे नीतः स. महाइस्ती ॥८७|| मथ यावत्करी कुमारं करेण किल ग्रहीष्यति समासन्नम् । तावत्कुमारेण क्षिप्तं तत्पुरतो वस्त्रं वर्तुलीकृतम||८८॥ ११.स म°१२ क.पू. ३ ·, राजा च पञ्चवल्लभसाधनिकं भणति भणत मम वचनात् । सुभटामिममालानस्तम्भे यथा नयति गजमेतम्।९७ कन्या पुनर्निजचित्ते सुदृढा जल्पति तात! ते कुमाराः। हक्कायन्तां लघु वीणाशाला च मन्ज्यताम् ।।१०३॥ सुपासनाह-चरिअम्मि- रक्खह रक्खह एवं नररयणं नरवरे इय भणते । जीवियनिरविक्खा झत्ति धाइया सध्यओ सुहडा ।।९०॥ ताहे भवणपडाया चिंतइ हा हा ! स एस सुभगवरो । मझ कए संजाओ गुरुआवइभायणं एवं ॥९१॥ इत्तो य झति कुमरो तस्स गइंदस्स दंतमुसलेसु । उवि नियचरणजयं आख्दो खंघदेसम्मि ९२॥ तेण य महावलेणं उलहिं भीडिओ करी कंठे । वह जह खुदंति नयणाई तस्स, तो सो करी भीओ ॥९॥ संजाओ तस्स बसे, तो कुमरी चिंतए अरे हियय !। नच्चसु मणोरहाणं अगोयरं वरमिमं रद्धं ॥१४॥ ख्वेण दुज्जए रइवइस्स सोंडीरिमाए कण्हस्स । एयम्मि वरे मन्नसु भुवणम्मि कयत्थमप्पाणं ॥९५|| एक्कसरं च पुक्कारपुव्वयं भणइ सव्वलोओवि । पुरिसरयणेण इमिणा रयणाहारा फुडं घरणी ॥१६॥ राया य पंचवल्लहसाहणिय भणइ भणह मह वयणा । सुड्डमिमं आलाणक्खंभे जह नेइ गयमेयं ॥१७॥ उत्तरिय च गयाओ एवं आरोवि वरतुरंगे । आणेह मझ पासे तो सो गंतुं भणइ कुमरं ॥९॥ अह सो कुमरो हत्यिं खभे अग्गलिय झत्ति उत्तरि। मुहगुलियापरिवत्तियख्यो तत्तो अवक्कतो ॥९९॥' साइणिओ तमदटुं तत्थन्नत्यं गवेसिउँ सुचिरं । विनवइ जहावित्तं नरवइणो, सो य चितेइ ॥१००॥ कि एस कोइ अंजणसिद्धो विजाहरोव्व उवयारं । इय'काउमवयकंतो सुयणो सच्चवइ बयणमिणं ।।१०।। सुयणह सुयणिहि उवयरिउ, जित्तिउ मायरनीरु । पडिउवयारह नट्टमण गय लंघिवि परतीरु ॥१०२॥ कन्ना पुण नियचित्ते सुदिढा जपेइ ताय ! ते कुमरा । हक्कारिजंतु लहुं वीणासाला य सज्जियउ ॥१०३|| तदा गुर्वमर्पजातरक्तनेत्रेण तेन वरकरिणा । तस्मिन् वर्तुलवस्त्रे दत्तो वेधः सरोपेण ॥१९॥ रसत रक्षतैतद् नररत्नं नरवर इति भणति । जीवितनिरपेक्षा झटिति धाविताः सर्वतः सुभटाः ॥२०॥ तदा भवनपताका चिन्तयति हा हा ! स एष सुभगवरः । मम कृते संजातो गुर्वापद्भाजनमेवम् ॥२१॥ इतश्च झटिति कुमारस्तस्य गजेन्द्रस्य दन्तमुशलयोः । स्थापयित्वा निजचरणयुगमारूढः स्कन्धदेशे ।।९२|| तेन च महाबलेनोरुभ्यां पीडितः करी कण्ठे । तथा यथा तुडतो नयने तस्य, ततः स करी भीतः ॥२३॥ संजातस्तस्य वशे, ततः कुमारी चिन्तयत्यरे हृदय ! । नृत्य मनोरथानामगोचरं वरमिमं लब्ध्वा ॥१४॥ रूपेण दुर्जये रतिपतेः शौण्डीरिम्णा कृष्णस्य । एतस्मिन् वरे मन्यस्व मुवने कृतार्थमात्मानम् ||१५|| एकस्वरं च पूत्कारपूर्वकं भणति सर्वलोकोऽपि । पुरुषरत्नेनानेन रत्नाधारा स्फुटं धरणी ॥९६॥. उत्तीर्ण च गजादनमारोप्य वरतुरङ्गे । आनयत मम पार्थं ततः स गत्वा मणति कुमारम् ॥९८॥ अथ स कुमारो हस्तिनं स्तम्भेऽर्गलयित्वा झटित्युत्तीर्य । मुखगुटिकापरिवर्तितरूपस्ततोऽपक्रान्तः ॥१९॥ साधनिकस्तमदृष्ट्वा तत्रान्यत्र गवेपयित्वा सुचिरम् । विज्ञपयति यथावृत्तं नरपतये, स च चिन्तयति॥१००! किमेष कोऽप्यञ्जनसिद्धो विद्याहरो वोपकारम् । इति कृत्वापक्रान्तः, सुजनः सत्यापयति वचनमिदम् ॥१० १॥ मुजनस्य मुजनैरुपकृतं यावत् सागरनीरम् । प्रत्युपकारे नष्टमनसो गता लधित्वा परतीरम् ॥१०२॥ .

·भवरणपडायाकहा। राया पभणइ एवं किज्जड, किज्जउ किमन्नमिह वन्छे!। नवरं उचिमोतुह पाणदायगो साच्चिय न अन्नो। भवणाढाया जपइ मा खेय कुणह ताय! दह विसए । भवियव्ययावसाओ विहति घंडति कन्नाई ।। यह अन्नविणे यामंतियपत्तेहिं रायपुत्तेहि । वीणासालाइ गओ राज्या अतैउरसमेओ ॥१०६|| वो सब्चे निवकुमरा जहारिहं आसणेसु उवविठ्ठा । नियनियपरिवारजुया, मिलिओ अन्नोवि तन्थ जणरे ॥ , रुवंतरं करे सो कुमरो तत्य रंगभूमीए । वायंतो वरमुरयं कंलनिहित्तण हारेण ॥१०॥ जा चिइ ता दिवा आगच्छंती सहीयणसमेया । भवणपडाया दासीहिं परिगया यंधुरगईए ॥१०९।। करम् । सरयछणचंद अरविदरंदाणणा, कमलदलसरलसुसलूणवरलोयणा । अहरदलविजियअइसरसविवीफला, दसणकरनियरसंफुसियदिसिमुहमला ॥११०॥ . लडहलायण्णजलजलहिलहरीगमा, मयणकोयंडभइकुडिलभूचंगिमा । भग्गसग्गंगणा अंगसोहग्गिया, तरुणजणजणियदुब्बिसहमयणग्गिया ॥११॥ अह कुमरीए धाई सहागया अंजलिं सिरे काउं । इय विनय कुमारे, महापसायं करेऊण ॥११२॥ वीणाए विगोएण अणुग्गई कुणह रायपुत्तीए । वीण चित्तूण इमं जहोवयेसक्कमेणेव ॥११३।। इय भणिऊण समप्पइ डाहालनरेसरस्स सा वीणं । नेउन्नेणं कुमरीए सुत्तिय रयणचिंचयं ॥११४॥ अह वाइयं खणमेगं एवं अनेवि नरवरकुमारा । नियसत्तीए तन्वायणम्मि पयति विनाणे ॥११५॥ . . राजा प्रभणत्येवं क्रियताम्, क्रियतां किमन्यदिह वत्से ! । नवरमुचितस्तव माणदायकः स एव नान्यः॥१०४॥ भवनपताका जल्पति मा खेदं कुल तात ! इह विषये । भवितव्यतावशाद् विघटन्ते घटन्ते कार्याणि॥१०॥ अथान्यदिने दूतान्त्रितप्राप्त राजपुत्रैः। वीणाशालायां गतो राजाऽन्तःपुरसमेतः ॥१०॥ ततः सर्वे नृपकुमारा यथाहमासनेपूपविष्टाः । निज़निजपरिवारयुताः, मिलितोऽन्योऽपि तत्र अनः ॥१०७|| रूपान्तरं कृत्वा स कुमारस्तत्र रङ्गभूमौ । वादयन् वरमुरनं कण्ठनिहितेन हारेण ||१०८॥ यावत्तिष्ठति तावद् दृष्टाऽऽगच्छन्ती सखीजनसमेता । मवनपताका दासीमिः परिगता वन्धुरगत्या ॥१०॥ शारदक्षणचन्द्रारविन्दविपुलानना, कमलदलसालसुसलावण्यवालोचना । अधरदलविजितातिसरसचिम्बीफला, दशनकरनिकरसंमृष्टदिग्मुखमला ।।११०॥ रम्यलावण्यजलनलधिलहरीगमा, मदनकोदण्डातिकुटिलभूचड्गिमा । भग्नस्वर्गाहनाऽसौभागिता, तरुणजनअमितर्विषहमदनाग्निका ॥२१॥ अय कुमार्या धात्री सभागताऽन्नलिं शिरसि कृत्वा । इति विज्ञपयति कुमारान् , महाप्रसादं कृत्वा ॥११२।। वीणाया विनोदेनानुग्रहं कुरुत राजपुत्र्याः । वीणां गृहीत्वेमां ययोपवेशकमेणैव ॥११॥ इति माणत्वा समर्पयति दामाल नरेश्वरस्य सा वीणाम् । नैपुण्येन कुमार्या सूत्रितां रत्नमण्डिताम् ॥११४॥ १८ पचनम्बधारों मो। .

·सुपासना-मरिमम्मि- भाईए करे चडियं तत्तो वीणं पलोइउं भणइ । सो मद्दलियकुमारो अन्नावि हु कोवि कि लहइ ॥११६॥ पीणमिमं वाएउं, तो कुमरी तस्स कंठदेसम्मि । पिच्छइ तं नियहारं तो जाणइ एस सो सुहओ।।११७॥ फेणावि पभोगेणं स्वं परिवत्तिऊण साहणियं । भोलविउ तम्मि दिणे जहा गओ संपयपि तहा ॥११८॥ • पन्ने समागओ इह, हारं जं तस्स भुवणवीरस्स | वित्तुं सकइ सकोविनेय, तो सोचिय इमोति ॥११९|| एवं च विधवंतीए तीए धाईए अप्पियं वीणं । वायंतो सचवियो सो विम्हयरसवसा तत्तो ॥१२०|| परिचितइ को एसो सग्गाउ तुंबुरो समोइन्नो ? । अहवा इत्थिविणोए जं कोसल्लं मए तस्स ||१२१॥ दिढे, तेगणमिजइ सन्यासु कलासु तस्स कोसलं । वो सो एसोति विणिच्छियम्मि रोमंचकंचुइया ।। जा चिटइ ता अइमहुरिमाए वीणाझुणिस्स कुमरीए । यहिययाए निदा समागया तखणम्मि दई ।। अनोवि तत्य जो रायरायपुत्ताइओ जणो अस्थि । सोवि हु निद्दामुद्दामुद्दियनयणो दढं जाओ ॥१२॥ अह कहवि पत्तणं महया चेयाविऊण सो कुमरि वीणं वायतोच्चिय तीसेभिमुह भणइ एवं ॥१२५॥ एमाण निवकुमाराण भालफलएसु अग्गहत्येण । घणसारमीसचंदणरसेण गाहं लिहसु एवं ॥१२६।। तह चैव-कए तीए भणइ पुणो कुंडलंपि एकिकं । गिण्हसु कन्नेहितो कुणसु य पेच्छति जह न इमे ॥ अह तह कयम्मि वीणा संहरिया तेंण, तेवि पडिबुद्धा । पिच्छंति य अवरुप्परमिइ गाई भालफलएसु ।। सिरिमरसेणतणओ.देसदिदिच्छाए निग्गओ एसोकित्तिजलहीकुमारो वायइ वींण विणोएण ॥१२९॥ - अथ वादयित्वा क्षणमेकमेवमन्येऽपि नरवरकुमाराः । निजशक्त्या तद्वादने प्रकटयन्ति विज्ञानम् ॥११५॥ पात्र्याः करे चटितां ततो वीणां प्रलोक्य भगति । स मालिककुमारोऽन्योऽपि खलु कोऽपि किं लभते वीणामिमां वादयितुम्, ततः कुमारी तस्य कण्ठदेशे । पश्यति तं निनहार ततो नानात्येप स सुभगः ।। केनापि प्रयोगेण रूपं परिवर्त्य साधनिकम् । वञ्चयित्वा तस्मिन् दिने यथा गतः सांप्रतमपि तथा ॥११८॥ मन्ये समागत इह, हारं यत्तम्य मुवनवीरस्य । ग्रहीतुं शक्नोति शनोऽपि नैव, ततः स एवायमिति ॥ एवं च वितर्कयन्त्यां तस्यां धान्याऽर्पिता वीणाम् । वादयन् दृष्टः स विस्मयरसवशात् ततः ॥१२०॥ परिचिन्तयति क एप स्वर्गात् तुम्वुरुः समवतीर्णः ! । अथवा हस्तिविनोदे यत्कौशल मया तम्य ॥१२१॥ दृष्टं, तेनानुमीयते सर्वासु कलासु तस्य कौशलम् । ततः स एप इति विनिश्चिते रोमाञ्चक चुकिता ॥१२२॥ यावत्तिष्ठति तावदतिमधुरिम्णा वाणाध्वनेः कुमार्याः । हृतहृदयाया निद्रा समागता तत्सणे दृढम् ॥१२३॥ अन्योऽपि तत्र यो राजराजपुत्रादिको जनोऽस्ति । सोऽपि खलु निद्रामुद्रामुद्रितनयनो दृढं जातः ॥१२४॥ अप कथमपि प्रयत्नेन महता चेतयित्वा स कुमारीम् । वीणां वादयंन्नेव तल्या अभिमुखं भणत्यवम् ॥१२॥ • एतेषां नृपकुमाराणां भालफलकेप्वग्रहस्तेन । घनसारमिश्रचन्दनरसेन गायां लिखैवम् ।।१२६॥ तथैव कृते तया भगति पुनः कुण्डलमध्येकैकम् । गृहाण कणेभ्यः कुरु च पश्यन्ति यथा नेमे ॥१२७|| भय तथा कृते वीणा संहृता तेन, तेजप प्रतिबुद्धाः । पश्यन्ति च परस्परमिति गायां मालंफलछेषु ॥१२८॥ थोशूरसेनतनयो देशदिक्षया निर्गत एषः । कीर्तिजलधिकुमारो वादयति वीणों विनोदेन ॥१२९॥ -

·भरगपडायारहा।
भालफलएमु लेसि लिहिया गागुलिया य ते सव्ये । संबंधेगं केगावि कैत्रि से वंधुणो हुति ॥१३॥
एकेक्कानकुंडलमह तपि परोपरं न पिच्छंतिं.। तो ते विम्हियवपणा मतंति इमं तओ सच्चे ॥१३१॥
संवपइ गुणेहि इमो न उगो तणुगत्ति भावमाणेसु । पक्खिाइ रायपुत्ती वरमालं कुमरकंटम्मि ॥१३॥
अह खुडियखीरजलनिहिसररंदो तूरपूरगुस्सदो । धवलरवो उन्लिमो बहण कलयंटिकंटाण॥१३३।।
तो तस्स बंधुणो ते भणति तं कत्य सुंदरत्तं ते ? । तो सो पपडइ लडहं निपलं गुलियमत्रणे॥१३८||
आलिंगति सहरिसं बहुकुमरा कित्तिजलहिवरकुमरं । सोवि ताग जहारिहाडिवत्ति कुणइ सप्पणयं ।।
भणइ य कुमार अप्पसु कुंडलरयणाई रायपुत्ताण । ईसि इंसती सावि हु ताई ताणं समप्पेइ ॥१३६॥
ते कुमरकुसलसंगमसयंवरोदंतपयडणनिमित्त । धावणयं तक्त्रणमेव कुमरजणयाण पेसति ॥१३७॥
रापावि सिद्धराओ उबलद्धपणहमणिनिहाणोच । हरिसवसपुलइयंगो विवाहसामग्गियं कुणइ ॥१३८॥
अह सोहणम्मि दिवसे परमपमोएण कुमरकुमरीण । पाणिग्गणमहसरमणोरहो प्रिओ रण्णा ॥१३९॥
तो रित्तिनलहिकुमरो भवणपडापाए परिगओ पवरे । पंचप्पयारभोए अणु जइ जह सुरो सग्गे ॥१४०॥
अह रहवीरपुरामो पिउणो सिरिमूरसेणरायस्स । बहुपरिवारो पत्तो रायदुवारी नहिं वरणो ॥१४॥
पडिहारमूरो सो परिसइ सिरिफित्तिजलहिअत्याणे । उचियपडियत्तिपुच्च कुमरं विनवा सो एवं/१४२१
जह मूरसेंणरन्नो रोगा अइदारुणा समुन्भूया। तो लहु आगतूणं पिउमुहकमलं पलोएस ॥१४३।।
उय सोउ त कुमरो सहप्पणा नेइ रायपासम्मि । कुमराएसेण सो त चिय विनवइ नरवइणो ॥१४४॥
.
मालफलकेषु येषा लिखिता गाया च ते सर्वे । संबन्धेन केनापि केऽपि तस्य यन्घयो मवन्ति ॥१३०॥
एकैकर्णकुएटनमथ तदपि परस्पर न पश्यन्ति । ततस्ते विम्मितवंदना मन्त्रयन्तीद तत सर्वे ॥१३१॥
सवदति गुणैरयं न पुनम्तन्वति भावयत्सु । पक्षिपति राजपुत्री वरमाला कुमारकण्ठे ।।१३२॥
अथ शुक्षीरनलनिधिम्वरविपुलस्तूरपूरगुरुशब्द । धवलख उच्छलितो वधूना कलकण्ठीकण्ठानाम॥१३॥
ततस्तस्य बन्यबस्ते मणन्ति तत् क्व सुन्दरत्व ते सतत स प्रकटयति रम्य निजरूपं गुटिकामपनीय॥१३४॥
आलिङ्गन्ति सहप बहुकुमारा कीर्तिजलधिवरकुमारम् । सोऽपि तेपा यथार्हप्रतिपत्तिं करोति सप्रणयम् ।
भणति च कुमारीमर्पय कुण्डलरत्नानि राजपुत्रेभ्य । ईपद् हसन्ती सापि खलु तानि तेम्य समर्पयति॥१३६॥
ते कुमारकुशलमंगमस्वयंवरोदन्तप्रकटनानिमित्तम् । धावन तन्क्षगमेव फुमारजनात्यो प्रेषयन्ति ॥१३७॥
राजापि सिद्धरान उपलब्धप्रनष्टमणिनिधान इव । हर्षवशपुलफितागो विवाहसामग्री करोति ।।१३८॥
अथ शोमने दिवसे परमप्रमोदेन कुमारकुमार्यो । पाणिग्रहणमहोत्सवमनोरथ परितो राज्ञा ॥१३९॥
तत कीर्तिजलविकमारो भवनपताऊया परिगत. प्रवरान् । पञ्चप्रकारभोगाननुमुझे यथा मुर स्वर्गे ॥१४॥
अप स्थवीरपुरात पितु श्रीशूरसेनराजस्य । बहुपरिवार प्रातो राजद्वारी तर वरुण ॥१४॥
प्रतिहारसूचित स प्रविशति श्रीकीर्तिजलध्यास्थाने । उचितप्रतिपत्तिपूर्व कुमार विज्ञपयति स एवम्।।१४२॥
यथा शरमनराजम्य रोगा अतिदारया समुद्भूता । ततो स्वागत्य पिमुखकमल प्रलोकस्व ॥११३॥

·२६६ सुपासनाह-चरिअम्मि- तो करिहरिरहपाइक्कयक्करयणाइयं वहुं दाउं। भवणरडायाए समं राया कुमरं विसज्जेइ ॥१४५।। उचियपडिवत्तिपुव्यै चिसज्जिओ कुपरवधुवग्गोवि । अक्खड़पयाणेहि रहमीरपुरे गओ कुमरो ।।१४६।। सिरिसूरसेणराया आरोयेऊण तम्मि रज्जभरं । विहिणा कालं का सक्कसमाणो सुरो जाओ॥१४७॥ सिरिकित्तिजलहिराया राया इव सुयणमणचओराण.! जिणमयमुच्छप्पंतो अणुपालइ रज्जमणवज्जा१४८ अह वेयड्दनगाओ सुंदाढविजाहरेण विंझम्मि ! गच्छतेणे कज्जंतरेण गिम्हम्मि भवणुवरि ॥१४९।। दिट्ठा भवणपहाया सुत्ता सिरिकितिनलहिनिवपासे । तदेहलुद्धचित्तेण अवहडा नरवरे सुत्ते ॥१५०॥ अह पच्चूसे राया सुत्तविउद्धो पलोयए जाव । ताव न पिच्छइ त पाणवल्लई पणइणि पासे ।।१५।। आसनपरियणाओ सम्वत्थ गवेसियावि सा तत्थ । नो ज्वलद्धा तत्तो चिंतइ.एय महन्छरियं ॥१५२॥ . जामिल्लमहल्लयसंकुलम्मि मणुयाण ताव न पवेसो । वासभवणम्मि, नवरं सुरखयराणं इमं कम्मं ॥१५३|| ता कि इह कायध्वं अहवा कायव्वमित्य न हु अस्थि । दिव्वेण जेण घडिऊण विहडिया तस्स इय चिंता ।। यत उक्तम् अप्पत्थियई इंति जह दुक्खई, सहमा परिणमंति तह सुक्खई । पुज्जियई धरिवि को सक्कइ, सप्पुरिसह चिंतुवि न चमकइ ॥१५५।। एवं समाहियमणो दूमिजतोवि तीए विरहेण । उवविठ्ठो अत्याणे संविउ परियणं तीए ॥१६॥ इति श्रुत्वा तं कुमारः सहात्मना नयति राजपाथें । कुमारादेशेन स तदेव विज्ञपयति नरपतये ॥१४॥ ततः करिहरिरथपदातिचक्ररत्नादिकं बहु दत्त्वा । भवनपताकया सम राजा कुमारं विसृजति ॥१४५]]. उचितप्रतिपत्तिपूर्व विसृष्टः कुमारबन्धुवर्गोऽपि । अखण्डप्रयाणै रथवीरपुरे गतः कुमारः ॥१४६॥ श्रीशूरसेनराज आरोप्य तस्मिन् राज्यभरम् । विधिना कालं कृत्वा शक्रसमानः सुरो जातः ॥१४७॥ श्रीकतिजलघिरानो राजेव सुजनमनश्वकोराणाम् । जिनमतमुत्सर्पयन्ननुपालयति राज्यमनवद्यम् ॥१४८! अथ वैताड्यनगात् सुदंष्ट्रविद्याधरेण विन्ध्ये । गच्छता कार्यान्तरेण ग्रीष्मे भवनस्योपरि ॥१४९॥ दृष्टा भवनपताका सुंता श्रीकीर्तिजलधिनृपपार्थे । तदेहलुब्धचित्तेनापहृता नरवरे सुप्ते ।।१५०॥ अथ प्रत्यूपे राजा सुप्तविबुदः प्रलोकते यावत् । तावत् न पश्यति तां प्राणवलमा प्रणायिती पाओं ॥१५॥ आसन्नपरिजनात् सर्वत्र गवेपितापि सा तत्र । नो उपलब्धा ततश्चिन्तयत्येतद् महाश्चर्यम् ॥१२॥ यामिकनिवहसंकुले मनुजानां वावन्न प्रवेशः । वासभवने, नवरं सुरखचरयोरिदं फर्म ॥१५३॥ तस्मातिकमिह कर्तव्यमथवा कर्तव्यमत्र न सल्वस्ति । देवेन येन घटित्वा विघटिता तस्येयं चिन्ता ॥१५४॥ अमार्थितान्यायन्ति यथा दुःखानि, सहसा परिणमन्ति तथा सौख्यानि । पूर्वार्जितानि धतु कः शक्नोति, सत्पुरुषाणां चित्तमपि न चमत्करोति ॥१५॥ एवं समाहितमंना दूयमानोऽपि तस्या विरहेण । उपविष्ट आस्थाने संस्थाप्य परिजनं तस्याः ॥१५६|| १. माझ गेहन्मि न स मन्म मिम्मि न ।२ क ग दिदि ।

·२१७ भवर्णपडायाफहा। आगंतूणं अह वायसेण पढमम्मि दिवसजामम्मि । वायचाए दिसाए फलिए सहकाररुवसम्मि ॥१५७॥ लविय मंजुलफलपंटिकंठम्हुरेण सरबिसेसेण । तं सोई सउणविज नरनाई चिन्नवेइ इमे ॥१५८॥ देवीसमागमेण बद्धावड़ देव ! वायसो एस । सउणगथे भणियं जेण इमं नाह ! निमुणेमु ।।१५९|| सिद्धिभयंचरवत्ताभोयणहित्यिनंथीलामे । काइ लवंतो काओ पुब्वाइसु पहमनामम्मि ॥१६०॥ वेसागमधीलाभ बुट्टी वत्ता अरीण नासं च । थीलाभमन्छमक्खणगी पूवाइ वियजामे ॥१६१।। भयकलयुटिकारीरिनिद्धगुरूण आगमो वत्ता । पुवाइ तइयपहरे वंभम्मि य कजसंसिद्धी ॥१६२|| भयसुयवत्ताअतिही डमर थीवंछनिवगुरुपूया । वभे लेहागपणं पुल्याइसु तुरियपहरम्मि ॥१६॥ गोहत्थीण पिटे कामो जइ लबइ देव! थीलाभं । कूवतड़े पियदंसण नईतडे निवभयं कहइ ॥१६॥ एवं साहिएणं सउणसख्ये कहिज्जमाणम्मि । सहसा पारसियसुओ समागओ रायपयमूले ॥१६५।। नमिउं भणइ नरेमर ! तुह पयपउमाण विनवणहउँ । भवणपडायादेवीसयासओ अहमिहं पत्तो ।।१६६।। तन्नामसवणसंजायहरिसपुलएण राइणा भणियं । भो कीर ! खीरसकरदक्खाभक्ख करहि ताच ॥१६७|| तो झत्ति तं तहेव य कराविय पुच्छिओ पुगो कीरो । हे कहसु कत्य दिट्टा मह इट्टा केन चानीया? ।। तो सो कहेइ निसुणमु नरवर ! देवीए मृलओ मुद्धिं । सुरविनाहरकीलावंझो विझो गिरी अस्थि ॥१६९।। जो भमिरतियसविलयावलयावलिरणिरनेउरवेहि । हकारइव्य वरतरुणतरुणिजुयलाई कीलत्यं ॥१७०॥ आगत्याथ वायसेन प्रथमे दिवसयामे । वायव्यां दिशि फलिते सहकारवृक्षे ॥१९७॥ लपितं मन्जुलफलकण्ठीकण्ठमधुरेण स्वरविशेषेण । तत् श्रुत्वा शकुनविद् गरनाथं विज्ञपयतीदम् ॥१५८|| देवीसमागमेन वर्धयति देव ! वायस एपः । शकुनग्रन्थे मणितं येनेदं नाथ ! शृणु ॥१५९॥ . सिद्धिभयचरवातीमोजनवृष्टिस्त्रीनष्टस्त्रीलाभान् । कथयति लपन् काकः पूर्वादिषु प्रयमया ॥१६॥ वेश्यागमस्त्रीलाभौ वृष्टिं वार्तामरीणां नाशं च । स्त्रीलाममत्स्यमक्षणानीन् पूर्वादौ द्वितीययामे ॥१६॥ भयउहवृष्टिकार्यरिस्निग्धगुरूणामागर्म वार्ताम् । पूर्वादी तृतीयप्रहरे ब्रह्मणि च कार्यसंसिद्धिम् ॥१६२६॥ मयसुतयाताऽतिथीन् डमरें स्त्रीवाञ्छानृपगुरुपूजाः । ब्रह्मणि लेखागमनं पूर्वादिषु तुर्यप्रहरे ॥१६॥ गोदस्तिनोः पृठे काको यदि लपति देव ! स्त्रीलामम् । पतटे प्रियदर्शनं नदीतटे नृपभयं कथयति ॥१६॥ एवं शाकुनिन शकुनस्वरूपे कथ्यमाने । सहसा पारसीकशुकः समागतो राजपादमूले ॥१६॥ नत्वा भणति नरेश्वर : तब पादपद्मयोविज्ञपनहेतोः । भवनपताकादेवीसकाशतोऽहमिह प्राप्तः ॥१६६॥ तन्नामश्रवणसंजातहर्षपुलकेन राज्ञा मणितम् । मोः कोर ! सारशर्कराद्राक्षामक्षणं कुरु तावत् ॥१६॥ ततो झटिति तत्तथैव च कारयित्वा पृष्टः पुनः कीरः । हे कथय क्व दृष्टा ममष्टा केन चानीता ? ||१६९॥ ततः स कथयति शृणु नरवर ! देव्या मूलतः शुद्धिम् । सुरविद्याधरकोडाऽवन्ध्यो विन्ध्यो गिरिरस्ति ॥१६॥ यो भ्रमितृत्रिदशवनितावलयापलिरणितृनूपुरस्वैः । हकारयतीव वरतस्यतरुणीयुगलानि क्रीडार्थम् ॥१७॥ 12. मिद भयं.२०१२स, भनि।३.१. नाम', ·सुपासनाह-चरिअम्मि- तो करिहरिरहवाइक्कमक्करयणाइयं बहुं दाउं । भवणयंडायाए समं राया कुमरं विसज्जेइ ॥१४५।। उचियपडिवत्तिपुब्वं विसनियो कुमरबंधुबग्गोवि । अपरखड़पयाणेहिं रहवीरपुरे गओ कुमरो ॥१४६॥ सिरिसूरसेणराया आरोवेऊण तम्मि रज्जभरं । विहिणा कालं काउं सक्कसमाणो सुरो जाओ ॥१४७॥ सिरिकित्तिजलहिराया राया इव सुयणमणचओराण.! जिणमयमुच्छप्पंतो अणुपालइ रज्जमणबा१४८८ अह वेयड्दनगाओ सुदाढविज्जाहरेण विझम्मि । गच्छंतेण कज्जतरेण गिम्हम्मि भवणुवरि ॥१४९|| दिट्ठा भवणपडाया सुत्ता सिरिकिचिनलहिनिवपासे । तदेहसुद्धचित्तेण अवहडा नरवरे सुत्ते ॥१५०॥ अह पच्चूसे राया सुत्तविउद्धो पलोयए जाय । ताव न पिच्छइ ते पाणवल्लहं पणइणि पासे ॥१५॥ आसनपरियणाओ सव्वत्थ गवेसियावि सा तत्थ । नो उबलद्धा तत्तो चिंतइ.एय महच्छरियं ।।१५२|| जामिल्लमहल्लयसंकुलम्भि मणुयाण ताव न पवेसो । वासभवणम्मि, नवरं सुरखयराणं इमं कम्म ॥१५३॥ ता कि इह कायव्वं अहवा कायब्वमित्य न हु अत्थि । दिव्वेण जेण घडिऊण विडिया तस्स इय चिंता ।। यत उक्तम् . अप्पत्थियई इति जह दुक्खई, सहसा परिणमंति तह सुक्खई । पुबजियई धरिवि को सक्कर, सप्पुरिसह चित्तुवि न चमकइ ॥१५॥ एवं समाहियमणो दूमिजंतोवि तीए विरहेण । उवविठ्ठो अत्थाणे संठविउं परियणं तीए ॥१५६।। इति श्रुत्वा तं कुमारः सहात्मना नयति राजपावें । कुमारादेशेन स तदेव विज्ञपयति नरपतये ।।१४४॥ ततः फरिहरिरथपदातिचक्ररत्नादिकं बहु दत्त्वा । भवनपताकया सम राजा कुमारं विसृजति ॥१४॥ उचितप्रतिपत्तिपूर्व विमृष्टः कुमारबन्धुवर्गोऽपि । अखण्डप्रयाणे स्थवीरपुरे गतः कुमारः ।।१४६॥ श्रीशूरसेनराज आरोप्य तस्मिन् राज्यभरम् । विधिना कालं कृत्वा शक्रसमानः सुरो जातः ॥१४७॥ श्रीतिजलधिराजो राजेव सुजनमनश्चकोराणाम् । जिनमतमुत्सर्पयन्ननुपालयति राज्यमनवद्यम् ॥१४॥ अथ वैताढ्यनगात् मुदंष्ट्रविद्याधरेण विन्ध्ये ! गच्छता कार्यान्तरेण ग्रीष्मे भवनस्योपरि ॥१४२।। दृष्टा भवनपताका सुंता श्रीकीर्तिजलधिनृपपार्थे । तदेहलुब्धचित्तेनापहृता नरवरे सुप्ते ॥१६॥ अथ प्रत्यूपे राजा सुप्तविवुद्धः प्रलोकते यावत् । तावत् न पश्यति तां प्राणवल्लभां प्रणयिनी पार्श्वे ॥२५१॥ आसन्नपरिजनात् सर्वत्र गवेषितापि सा तत्र । नो उपलब्धा ततश्चिन्तयत्येतद् महाश्चर्यम् ॥१५२॥ यामिफनिवहसंकुले मनुजानां तावन्न प्रवेशः । वासमवने, नवरं सुरखचरयोरिदं कर्म ॥१५३॥ तस्मात्किमिह फतव्यगथवा कर्तव्यमत्र न खल्वस्ति । देवेन येन घटित्वा विघटिता तस्येयं चिन्ता ॥१५॥ अप्रार्थितान्यायन्ति यथा दुःखानि, सहसा परिणमन्ति तथा सौख्यानि । पूर्वार्जितानि धर्तुं कः शक्नोति, सत्पुरुषाणां चित्तमपि न चमत्करोति ॥१५॥ एवं समाहितमना दूयमानोऽपि तस्या विरहेण । उपविष्ट आस्थाने संस्थाप्य परिजनं तस्याः ॥१५६।। ११. माझ गेमि नग मम मिमि न२।२ क ग विवि ।

·भवणपडायाकहा। 'आगंतूणं अहं ब्रायसेण पदमम्मि दिवसजामम्मि ! वायवाए दिसाए फलिए सहकाररुक्खम्मि ॥१५७॥ लवियं मंजुलकलयंठिकंठमहुरेण सरविसेसेण । तं सोउं सरणविऊ नरनाई विनयेइ इमं ॥१५८।। देवीसमागमेण बद्धावड़ देव ! वायसो एस । सउणग्गथे भणिय जेण इमं नाह ! निसुणेसु ॥१५९।। सिद्धिभयंचरबत्ताभोयणहित्थिनंहीलामे । कहइ लवंतो कामओ पुव्वाइसु पढमनामम्मि ॥१६॥ सागमथीलाभ युट्टी वत्ता अरीण नासं च । थीलाभमच्छभक्खणअग्गी पूच्चाइ वियजामे ॥१६१।। भयकलत्रुहिकारीजरिनिद्धगुरुण आगमो वत्ता । पुच्चाइ तइयपहरे वंभम्मि य कजसंसिद्धी ॥१६२|| भपसुपयत्ताअविही इमरं धीवंछनिवगुरुपूया । बभे लेहागपणे पुच्वाइसु तुरियषहरम्मि ॥१६३।। गोहत्यीण पिट्टे कामओ जइ लबइ देव ! थीलाभं । कूवतड़े पियदसण नईतडे निवभयं कहइ ॥१६॥ एवं साणिएण सणसवे कहिन्जमाणम्मि । सहसा पारसियसुओ समागमओ रायपयमूले ॥१६५।। नमिउं भणइ नरेमर ! तुइ पयपउमाण विनवणहेरें । भवर्णपडायादेवीसयासओ अहमिहं पत्तो ।।१६६।। तन्नामसवणसंजायद्दरिसपुलएण राइणा भणियं । भो कीर! खीरसकरदक्ताभक्खं करहि ताव ॥१६७।। तो झत्ति तं तहेब य कराविय पुच्छियो पुगो कीरो । हे कहसु कत्थ दिट्टा पह इट्टा केन चानीया? ॥ तो सो कहइ निसुणमु नरवर ! देवीए मूलओ मुद्धि । सुरविनाहरकीलावंझो विझो गिरी अस्थि ॥१६९t जो भमिरतियमविलयावलयावलिरणिरनेउररवेहि । इक्कारइब्व वरतरुणतरुणिजुयलाई कीलत्यं ॥१७०॥ आगत्याथ वायसेन प्रथमे दिवसयामे । वायव्यां दिशि फलिते सहकारवृक्षे ।।१५७! लपितं मन्जुलकलकण्ठीकण्टमधुरेण स्वरविशेषेण । तत् श्रुत्या शकुनविद् नरनार्य विज्ञपयतीदम् ॥१५८॥ देवीसमागमेन वर्धयति देव ! वायस एषः । शकुनप्रन्थे भणितं येनेदं नाथ ! शृणु ॥१५९॥ . सिद्धिमयचरवातमोजनगृष्टिस्त्रीनटखीलाभान् । कथयति लपन काकः पूर्वादिषु प्रयमयामे ॥१६॥ वेश्यागमन्त्रीलामी वृष्टिं वार्तामरीणां नाशं च । स्त्रीलाममल्यमक्षणाग्नीन् पूर्वादौ द्वितीययामे ॥१६॥ भयकलवृष्टिकार्यरिस्निग्धगुरुणामागर्म याताम् । पूर्वादौ तृतीयप्रहरे ब्रह्माणि च कार्यसंसिद्धिम् ॥१२॥ भयसुतवातीऽतिथीन् डमरं स्त्रीवाञ्छानुपगुरुपूजाः । ब्रह्मणि लेखागमनं पृर्वादिषु तुर्यप्रहरे ॥१६॥ गोदस्तिनोः पृष्ठे काको यदि लपति देव ! स्त्रीलाभम् । कूपतटे प्रियदर्शनं नदीतटे नृपभयं कथयति ॥१६॥ एवं शाकुनिकेन शकुन स्वरूपे कथ्यमाने । सहसा पारसीकशुकः समागतो राजपादमूले ॥१६॥ नत्या मणति नरेश्वर : वव पादपायोविज्ञापनहेतोः । भवनपताकादेवीसकाशतोऽहमिह प्राप्तः ॥१६॥ तन्नामश्रवणसंजातहपुलकेन राना भणितम् । मोः कीर ! क्षीरशर्कराद्राक्षामक्षणं कुरु तावत् ॥१६॥ ततो मटिति तत्तपत्र च कारयित्वा पृष्टः पुनः कीरः ।हे कथय क्व दृष्टा ममेष्टा केन चानीता ? ॥१६॥ ततः स कथयति शृणु नरवर ! देव्या मूलतः शुद्धिम् । सुरविद्याधरक्रीडा वन्थ्यो विन्ध्यो गिरिरस्ति ॥ १६८॥ यो भ्रमितृत्रिदशवनितावलयावलिरणितृनूपुररवैः । हक्कारयतीव वरतरुणतरुणीयुगलानि क्रीडार्थम् ॥१७॥ १. मिदिमनस.मानि'१३ स. नाम।

·सुपासनाह-चरिअम्मि-.. ."तो करिहरिरहपाइक्कयक्करयणाइयं बहुं दाउं । भवणाडायाए समं राया कुमरं विसज्जेइ ॥१४५।। उचियपडिवत्तिपुछ विसज्जिओ कुमरवधुवग्गोवि । अक्खड़पयाणेहिं रहवीरपुरे गओ कुमरो ॥१४६।। सिरिसूरसेणराया आरोवेजण तम्मि रज्जभरं । विहिणा कालं काउं सक्कसमाणो सुरो जाओ ॥१४७।। सिरिकित्तिजलाहिराया राया इव सुयणमणचओराण. जिणमयमुच्छप्पंतो अशुपालइ रज्जमणवज्जो१४८। अह वेयहढनगाओ सुंदाढविज्जाहरेण विझम्मि । गच्छंतेण कज्जंतरेण गिम्हम्मि भवणुवरि ॥१४९॥ दिटा भवणपढाया सुत्ता सिरिकित्तिनलहिनिवपासे । तदेहलुद्धचित्तेण अवहडा नरवरे सुत्ते ॥१५०॥ अह पच्चूसे राया सुत्तविउद्धो पलोयए जाय । ताव न पिच्छइ ते पाणवल्लई पणइणि पासे ||१५|| आसनपरियणाओ सव्वत्थ गवेसियावि सा तस्थ । नो उवलद्धा तत्तो चिंतइ.एयं महच्छरियं ॥१५२॥ . जामिल्लमहल्लयसंकुलम्मि मणुयाण ताव न पवेसो । वासभवणम्मि, नवरं सुरखयराणं इमं कम्म ॥१५३।। ता कि इह कायध्वं अहवा कायच्वमित्य न हु अत्थि । दिव्येण जेण घडिऊण विहडिया तस्स इय चिंता ॥ । यत उक्तम्- - अप्पत्थियई इति जह दुक्खई, सहसा परिणमंति तह सुक्खई। पुवजियइं धरिवि को सक्कइ, सप्पुरिसहं चित्तुवि न चमक्कइ ॥१५५।। एवं समाहियमणो मिजतोवि तीए विरहेण । उबविट्ठो अत्याणे संठवि परियणं तीए ॥१५६|| इति श्रुत्वा ते कुमारः सहात्मना नयति राजपाचें । कुमारादेशेन स तदेव विज्ञपयति नरपतये ॥१४४॥ ततः करिहरिरथपदातिचक्ररत्नादिकं बहु दत्त्वा । भवनपताकया समै राजा कुमारं विसृजति ॥१४॥. उचितप्रतिपत्तिपूर्व विसृष्टः कुमारबन्धुवर्गोऽपि । अखण्डप्रयाग रथवीरपुरे गतः कुमारः ।।१४६॥ श्रीशूरसेनराज आरोप्य तस्मिन् राज्यभरम् । विधिना कालं कृत्वा शक्रसमानः सुरो जातः ॥१४७|| श्रीकीर्तिजलधिरानो राजेव सुजनमनश्चकोराणाम् । जिनमतमुत्सर्पयन्ननुपालयति राज्यमनवयम् ॥१४८॥ अथ चैताढ्यनगात् सुदंष्ट्रविद्याधरेण विन्ध्ये । गच्छता कार्यान्तरेण ग्रीष्मे भवनस्योपरि ॥१४॥ दृष्टा भवनपताका सुंता श्रीकीर्तिजलाधिनृपपार्थे । तदेहलुब्धचित्तेनापहृता नरवरे सुप्ते ॥१५०॥ अथ मत्यूपे राजा सुप्तविबुद्धः प्रलोकते यावत् । तावत् न पश्यति तां प्राणवल्लभा प्रणयिनी पार्थे ॥१५१॥ आसन्नपरिजनात् सर्वत्र गवेषितापि सा तत्र । नो उपलब्धा ततश्चिन्तयत्येतद् महाश्चर्यम् ॥१५२॥ यामिकनिवहसंकुले मनुजानां तावन्न प्रवेशः । वासभवने, नवरं सुरखचरयोरिदं फर्म ॥१५३।।. तस्मात्किमिह कर्तव्यगथवा कर्तव्यमत्र न खल्वस्ति । देवेन येन घटित्वा विघटिता तस्येयं चिन्ता ॥११४॥ अप्रार्थितान्यायन्ति यथा दुःखानि, सहसा परिणमन्ति तथा सौख्यानि । पूर्वार्जितानि धत् कः शक्नोति, सत्पुरुषाणां चित्तमपि न चमत्करोति ॥१५॥ एवं समाहितमंना दूयमानोऽपि तस्या विरहेण । उपविष्ट आस्थाने संस्थाप्य परिजनं तस्याः ॥१५६॥ १८. मझ गेमि न प मझ निम्मि न १२ क ग विवि । + ·भवणपडायाकहा। आगंतूणं अह वायसेण पदमम्मि दिवसजामम्मि । वायव्याए दिसाए फलिए सहकाररुक्खम्मि ॥१५७|| लवियं मंजुलकलयंटिकटमहुरेण सरविसेसेण । तं सोउं सरणविऊ मरनाहं चिन्नवेइ इमं ॥१५८॥ देवीसमागमेणं बद्धावइ देव ! वायसो एस । सउणग्गंथे भणियं ण इमं नाह ! निसुणेसु ।।१५९।। सिद्धिभयंचरवत्ताभोयणहित्थिनट्टथीलामे | कइइ लवंतो काओ पुचाइसु पढमजामम्मि ॥१६०॥ वेसागमथीलाभं बुट्टी वत्ता अरीण नासं च । थीलाभमच्छभक्खणअग्गी पूलाइ चियजामे ॥१६१।। भयकलवृष्टिकारीअरिनिद्धगुरूण आगमो वत्ता । पुच्चाइ तइयपहरे भम्मि य कन्जसंसिद्धी ॥१६२।। भयमुपवत्ताअविही डमर धीवंछनिवगुरूपूया । बभे लेहागमण पुज्वाइसु तुरियषहरम्मि ॥१६३।। गोहत्यीण पिढे काओ जइ लवइ देव ! थीलाभं । कूवतड़े पियदसण नईतडे निवभयं कहा ॥१६४॥ एवं साहिएणं सउणसख्वे कहिन्जमाणम्मि । सहसा पारसियसुओ समागओ रायपयमूले ॥१६५।। नमि भणइ नरेसर ! तुह पयपउमाण विनवणहेउँ । भवणपडायादेवीसयासओ अहमिहं पत्तो ॥१६६।। तनामसवणसंजायहरिसपुलएण राइणा भणियं । भो कीर! खोरसकरदक्सामक्खं करहि ताव ॥१६७।। तो झत्ति तं तहेव य कराविय पुच्छिओ पुगो कीरो । हे कहसु कत्थ दिटा मह इट्टा केन चानीया ? || तो सो कहेइ निसुणसु नरवर ! देवीए मूलओ मुद्धिं । सुरविन्जाहरकीलावंझो विझो गिरी अस्थि ॥१६९॥ जो भमिरतियसविलयावलयावलिरणिरनेडररवेहि । हकारइव्व वरतरुणतरुणिजुयलाई कीलत्यं ॥१७०॥ । आगत्याथ वायसेन प्रथमे दिवसयामे । वायव्यां दिशि फलिते सहकारवृक्षे ॥१५७॥ लपित मन्जुलकलकण्ठीकण्ठमधुरेण स्वरविशेपेण । तत् श्रुत्वा शकुनविद् नरनाथं विज्ञपयतीदम् ॥१५८॥ देवीसमागमेन वर्धयति देव ! वायस एपः । शकुनग्रन्थे भणितं येनेदं नाय ! शृणु ।।१५९६६ : सिद्धिभयचरवार्तामोजनवृष्टिस्त्रीनष्टस्त्रीलाभान् । कथयति लपन काकः पूर्वादिषु प्रथमयामे ।।१६०॥ वेश्यागमन्त्रीलाभौ वृष्टिं वार्तामरीणां नाशं च । स्त्रीलाममत्स्यभक्षणाग्नीन् पूर्वादौ द्वितीययामे ॥१६॥ भयकलवृष्टि कार्यरिस्निग्धगुरुणामागम वार्ताम् । पूर्वादी तृतीयनहरे ब्रमणि च कार्यसंसिद्धिम् ॥१२॥ मयसुतवार्ताऽतिथीन् डमरे स्त्रीवानागुरुपूजाः । ब्रह्मणि लेखागमनं पूर्वादिषु तुर्यमहरे ॥१६॥ मोहस्तिनोः पृष्ठे माको यदि लपति देव ! स्त्रीलामम् । कृपतटे प्रियदर्शनं नदीतटे नृपभयं कथयति ॥१६॥ एवं शाकुनिकेन शकुनस्वरूपे कथ्यमाने । सहसा पारसीकशुकः समागतो राजपादमूले ॥१६॥ नया भणति मरेश्वर!- तव पादपद्मयोविज्ञपनहेतोः । भवनपताकादेवीसकाशतोऽहमिह प्राप्तः ॥१६६॥ तन्नामश्रवणसंजातहर्पपुलकेन राजा मणितम् । मोः कीर ! क्षीरशर्करादाक्षामक्षणं कुरु तावत् ॥१६॥ ततो अदिति तत्तथैव च कारयित्वा पृष्टः पुनः कीरः । हे कथय क्व दृष्टा ममेष्टा केन चानीता ? ||१६९॥ ततः स कथयति शृणु नरवर ! देव्या मूलतः शुद्धिम् । सुरविद्याधरक्रीडाऽवन्ध्यो विन्ध्यो गिरिरस्ति ॥१६॥ यो भ्रमितृत्रिदशवनितावलयावलिरणितृनूपुरवैः । हकारयतीव वरतरुणतरुणीयुगलानि क्रीडार्यम् ॥१७०॥ १. मिदि भयंच°१२स.भानि०1३.स.नाम।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- . तो करिहरिरहपाइक्कचक्करयणाइयं बहुं दाउं। भवणाडायाए समं राया कुमरं विसब्जेइ ॥१४५॥ उचियपडिवत्तिपुच्वं विसज्जियो कुमरवंधवग्गोवि । अक्खड़पयाणेहिं रहवीरपुरे गमो कुमरो ॥१४६।। सिरिसूरसेणराया आरोयेऊण तम्मि रज्जभरं । विहिणा कालं काउं सक्कसमाणो सुरो जाओ ।।१४७|| सिरिकित्तिजलहिराया राया इव सुयणपणचोराण. जिणमयमुच्छप्पंतो अणुपालइ रज्जमणवज१४८ अह वेयड्ढनगाओ सुदाढविज्जाइरेण विझम्मि । गच्छंतेण कज्जंतरेण गिम्हम्मि भवणुवरि ॥१४॥ दिवा भवणपडाया सुत्ता सिरिकित्तिजलहिनिवपासे । तदेहलद्धचित्तेण अवहडा नरवरे सुत्ते ॥१५०॥ अह पञ्चूसे राया सुत्तविउद्धो पलोयए जाव । ताव न पिच्छइ तं पाणवल्लहे पणइणि पासे ॥१५॥ आसन्नपरियणाओ सम्वत्थ गवेसियावि सा तत्य । नो उबलद्धा तत्तो चिंतइ.एय महच्छरियं ।।१५२॥ . जामिल्लमहल्लयसंकुलम्भि मणुयाण ताव न पवेसो । वासभवणम्मि, नवरं सुरखयराणं इमं कम्म ॥१५३।। ता किं इह कायव्वं अहवा कापञ्चमित्य न हु अस्थि । दिव्वेण जेण घडिऊंण विहडिया तस्स इय चिंता ॥ यत उक्तम्- अप्पत्थियई इति जह दुक्खई, सहसा परिणमंति तह सुक्खई । पुवन्जियई धरिवि को सक्कइ, सप्पुरिसहं चितुवि न चमकइ ॥१५५॥ एवं समाहियमणो दमिजतोवि तीए विरहेण । उबविटो अत्थाणे संठविउ परियण तीए ॥१६॥ इति श्रुत्वा तं कुमारः सहात्मना नयति राजपार्थे । कुमारादेशेन स तदेव विज्ञपयति नरपतये ॥१४ ४]] ततः करिहरिरथपदातिचक्ररत्नादिकं बहु दत्त्वा । भवनपताकया समै राजा कुमारं विसृजति ॥१४५॥. उचितप्रतिपत्तिपूर्व विसृष्टः कुमारबन्धुवोऽपि । अखण्डप्रयाणे रथवीरपुरे गतः कुमारः ।।१४६।। श्रीशूरसेनराज आरोप्य तस्मिन् राज्यभरम् । विधिना कालं कृत्वा शक्रसमानः सुरो जातः ॥१४॥ श्रीकीर्तिजलधिराजो राजेव सुजनमनश्चकोराणाम् । जिनमतमुत्सर्पयन्ननुपालयति राज्यमनवयम् ॥१४८।। अथ वैतादयनगात् सुंदंष्ट्रविद्याधरेण विन्ध्ये । गच्छता कार्यान्तरेण ग्रीष्मे भवनस्योपरि ॥१४॥ दृष्टा भवनपताका सुप्ता श्रीकीर्तिजलधिनृपपार्थे । तदेहलुब्धचित्तेनापहृता नरवरे सुप्ते ।।१५०॥ अथ प्रत्यूपे राजा.सुप्तविबुद्धः प्रलोकते यावत् । तावत् न पश्यति तां प्राणवल्लभां प्रणयिनी पार्श्वे ॥२५१॥ आसन्नपरिजनात् सर्वत्र गवेपितापि सा तत्र । नो उपलब्धा ततश्चिन्तयत्येतद् महाश्चर्यम् ॥१५२॥ यामिकानिवहसंकुले मनुजानां तावन्न प्रवेशः । वासभवने, नवरं सुरखचरयोरिद फर्म ॥१५३॥. तस्मात्किमिह कर्तव्यमथवा कर्तव्यमत्र न खल्वस्ति । देवेन येन घटित्वा विघटिता तस्येयं चिन्ता ॥१५४॥ अप्रार्थितान्यायन्ति यथा दुःखानि, सहसा परिणमन्ति तथा सौख्यानि । पूर्वार्जितानि धतु कः शक्नोति, सत्पुरुषाणां चित्तमपि न चमत्करोति ॥१५॥ एवं समाहितमंना दूयमानोऽपि तस्या विरहेण । उपविष्ट आस्याने संस्थाप्य परिजनं तस्याः ॥१५६|| १. मम्भ गेहम्मि नख मन्म निहन्मि न ।२ क ग दिनुवि । , ·भवणपडायाकहा। 'आगंतूर्ण अह वायसेण पदमम्मि दिवसजामम्मि । वायव्वाए दिसाए फलिए सहकारक्सम्मि ॥१७॥ सविष मंजुलकलयटिकटमहुरण सरविससेण । तं सोडे मरणविऊ नरनाई विनयेइ इमं ॥१५८॥ देवीसमागमेणे बद्धावड़ देव ! वायसो एस । सउणगये भणिय जेण इमं नाद ! निसुणेमु ।।१५९|| सिद्धिभयंचरवत्ताभोयणहित्यिनयीलामे । कहइ लवंतो कालो पुव्वाइसु पढमजामम्मि ॥१६०|| सागमथीलामं बुट्टी वत्ता अरोण नासं च । थीलाममच्छभक्खणअगी पूवाइ वियनामे ॥१६१।। भयकलचुट्टिकारीअरिनिद्धगुरुण आगमो वत्ता ! पुचाइ तइयपहरे भम्मि य फलसंसिद्धी ॥१६२|| भयसुयरचाअतिही डमर थीबंछनिवगुरुपूया । वमे लेदागमणं पुब्बाइसु तुरियपहरम्मि ॥१६॥ गोहत्वीणं पिटे काओ नइ लवइ देव ! यीलाभं । कुवतड़े पियदसण नईतडे निवभयं कहइ ॥१६॥ एवं साणिएणं सउणसख्ये कहिजमाणम्मि । सहसा पारसियसुओ समागमो रायपयमूले ॥१६५।। नमि भणइ नरेमर ! तुह पयपउमाण विनवणहेरें । भवणपडायादेवीसयासओ अहमिहं पत्तो ।।१६६॥ तन्नाममवणसंजायहरिसपुलएण राइणा भणियं । मो कीर! खीरसकरदक्साभक्खं करहि ताव ॥१६७।। तो झत्ति तं तहेव य कराविय पुच्छिओ पुगो कीरो । हे कहसु कत्य दिहा मह इटा केन चानीया? ।। तो सो कहइ निसुणमु नरवर ! देवीए मूलओ मुदि । सुरविनाहरकीलाझो विझी गिरी अत्यि ॥१६९।। जो भमिरतियसविलयावलयावलिरणिरनेडररवेहि । हकारइव्व वरतरुणतरुणिजुयलाई कालत्यं ।।१७०।। मागत्याय वायसेन प्रथमे दिवसयामे । वायव्यां दिशि फलिते सहकारवृक्षे ॥१७॥ लपितं मन्जुलकलकण्ठीकण्ठमधुरेण स्वरविशेषेण । तत् श्रुत्वा शकुनविद् नरनाथ विज्ञपय दम् ॥१५॥ देवीसमागमेन वर्धयति देव ! वायस एपः । शकुनग्रन्थे मणितं येनेदं नाय ! शृणु ॥१५९॥ . सिद्धिभयचरवार्तामोजनगृष्टिस्रीनष्टस्त्रीलाभान् । कथयति लपन काकः पूर्वादिषु प्रयमयामे ॥१६॥ वेश्यागमस्त्रीलामौ वृष्टिं वार्तामरीणां नाशं च । स्त्रीलाममत्स्यमक्षणाग्नीन् पूर्वादौ द्वितीययामे ॥१६॥ भयकलहवृष्टिकार्यरिस्निग्धगुरूणामागर्म वार्ताम् । पूर्वादी तृतीयप्रहरे ब्रह्मणि च कार्यसंसिद्धिम् ॥१६२॥ मयसुतवातीऽतिथीन् डमरं स्त्रीवाञ्छानृपगुरुपूजाः । ब्रह्मणि लेखागमनं पृर्वादिषु तुर्यप्रहरे ॥१६॥ गोदस्तिनोः पृष्ठे काको यदि लपति देव ! स्त्रीलामम् । कूपनटे प्रियदर्शनं नदीतटे नृपभयं कश्यति ॥१६॥ एवं शाकुनिकेन शकुनस्वरूपे कथ्यमाने । सहसा पारसीकशुकः समागतो रानपादमूले ॥१६६।। नत्वा मणति नरेश्वर ! तय पादपद्मयोविज्ञपनहेतोः । भवनपताकादेवीसकाशतोऽहमिह प्राप्तः ॥१६॥ तन्नामश्रवणसंजातहर्षपुलकेन राज्ञा मणितम् । मोः कीर ! क्षीरशर्कराद्राक्षामक्षणं कुरु तावत् ॥१६॥ ततो अटिति तत्तथैव च कारयित्वा पृष्टः पुनः कीरः । हे कथय क्च दृष्टा ममेष्टा केन चानीता ? ॥१६९॥ ततः स कथयति शृणु नरवर ! देव्या मूलतः शुद्धिम् । सुरविद्याधरकोडाऽवन्ध्यो विन्ध्यो गिरिरस्ति ॥१६८॥ यो भ्रमितृत्रिदशवनितावलयावलिरणितृनूपुररवैः । हक्कारयतीव वरतरुणतरुणीयुगलानि क्रीडार्यम् ॥१७०॥ १क. मिदि भयं च म°२स, मानिक. स. नाम।

·२१८ सुपासनाह चरिअम्मि- तम्मि मए सा देवी दक्खाधणमंडवस्स मज्झम्मि । दिट्टा निद्दामुद्दादंदमुदियनयणपुडजुयला ।।१७१॥ . महरिहसिजाए गया, एगो विज्जाहरो य तीए पुरो। जपंतोणेगाई वयणाई सिणेहसाराई ॥१७२॥. तद्यथा- पसीय पसपच्छि । छंटसु नियदिहिच्छोहअमयधाराहि । मयणग्गिसंपलितं यहिययं मज्झ करभोरु ।। पडिबुझ पिए! दइए, एयं सुणिउं झडत्ति पडिघुद्धा। तुम्हपडिरूवधारिं पासइ विजाहरसुदाढं ॥१७४॥ तो कसिणीकयवयणा बाहुल्लियलोयणा मए भणिया। किं तुममेयावत्थं पत्ता नियपिययमं दटुं ?।।१७५॥ तत्तो देवी जंपइ न होइ मह पिययमो इमो कीर! । कित्तिमसिणेहमेसो पयासए जमिय जपतो ॥१७६॥ पासाओवि न दीसइ न चेच मह परियणोवि पासम्मि । तो निच्छएण इमिणा अवहरि अहमिहाणीया।। महइ मह सीलभंस एसो वडुतरम्मि ता भुल्लो । अइ सीलंपि न होन्जा नारीण तो वरं मरणं ।।१७८।। वरमग्गिम्मि पवेसो वरं वणे हरिगुहाए संवासो। मा सीलस्स भंसो हविज सुकुलप्पसूयाणं ॥१७९।। सील परमनिहाणं सीलं महिलाण भूसणपणग्धं । तह सुगइहेऊ सीलं सिवसुईतरुनिरुवहयवीयं ॥१८०॥ ता तिजपसारभूयं सील पाणचएवि न चहस्सं । को वा जीवंतीए मह सकइ खंडिउं सीलं? ॥१८१॥ एवं मह कहिऊणं मोणेणं जाव संठिया देवी । विजाहररायसुओ तो सो मणिओ मए एवं ॥१८॥ रसणं असिउं दसणेहिं मरइ सीलस्स खंडणे एसा । तह य न वंछियसिद्धी इहलोए तुम्ह पिच्छामि ॥ परलोए पुण सीलस्स खंडणे कयमणस्स जं पावं । नरयाइसु दुक्खपरंपराए तं कारणं परमं ॥१८४॥ तस्मिन् मया सा देवी द्राक्षाघनमण्डपस्य मध्ये । दृष्टा निद्रामुद्रादृढमुद्रितनयनपुटयुगला ॥१७१॥ महार्हशय्यायां गता, एको विद्याधरश्च तस्याः पुरः । जल्पन्ननेकानि वचनानि स्नेहसाराणि ॥१७॥ प्रसीद मृगाक्षि ! उक्ष निजदृष्टिक्षेपामृतधाराभिः । मदनाग्निसंप्रदीप्तं हृतहृदयं मम करभोरु। १७३॥ प्रतिबुध्यस्थ प्रिये ! दयिते ! एतत् श्रुत्वा झटिति प्रतिबुद्धा । युष्मत्प्रतिरूपधारिणं पश्यति विद्याधरमुदंष्टम् ॥ ततः कृष्णीकृतवदना बाप्पवल्लोचना मया भणिता । किं त्वमेतदवस्थां प्राप्ता निजप्रियतमं दृष्ट्वा ॥१७॥ ततो देवी जल्पति न भवति मम प्रियतमोऽयं कीर ! । कृत्रिमस्नेहमेष प्रकाशयति यदिति जल्पन् ॥१७६॥ प्रासादोऽपि न दृश्यते नैव मम परिजनोऽपि पाश्चै । सतो निश्चयेनानेनापत्याहमिहानीता ॥१७७|| फाक्षति मम शीलभ्रंशमेष महान्तरे तावद् भ्रष्टः । यदि शीलमपि न भवेद् नारीणां ततो वरं मरणम् ।।१७८।। वरमग्नौ प्रवेशो वरं वने हरिगुहायां संवासः । मा शीलस्य भ्रंशो भवतात् सुकुलप्रसूतानाम् ॥ १७९॥ शीलं परमनिधानं शील महिलानां भूषणमनर्धम् । तथा सुगतिहेतुः शील शिवसुखतरुनिरुपहतबीजम् ॥१८०॥ तस्मात्विजगत्सारभृतं शील प्राणत्यागेऽपि न त्यक्ष्यामि । को वा जीवन्त्या मम शक्नोति खण्डयितुं शीलम् ॥ एवं मां कथयित्वा मानेन यावत् संस्थिता देवी । विद्याहरराजसुतस्ततः स मणितो मयैवम् ॥१८२।। रसनामशिवा दशनैम्रियते शीलस्य खण्डन एषा । तथा च न वाञ्छितार्थसिद्धिरिहलोके युष्माकं पश्यामि ॥ परलोके पुनः शीलस्य खण्डने कृतमनसो यत्पापम् । नरकादिपु दुःवपरम्परायास्तत कारणं परमम् ॥१८४॥ --

·भवणपडायाकहा।
.
ज पुण मरणस्स महासईए एईइ कारणं तुम्हे । संजायह, एयस्स उ पावस्स अईवयोरस्स ॥१८५॥
पावाणुवंधिणो बहुपुग्गलपरियट्टकोडिकोडीहिं । नित्यारो जइ मवियचयाए वसओ कहवि होही॥१८६!!
ता तुह विजाहररायवंसपभवस्स पवरजाइस्स । विनासयनिलयस्सवि होइ अविना इमं चोज ॥१८॥
ता तिरियस्सवि वयणेण यन्झ मुच्चउ असग्गहो एसो । खंडसरावठियपि हु पीयं अपय रुयं हणइ ।।१८८||
तो में पुच्छइ विम्हियहियओ.विजाहरो इमं कीर! । कह तुह इय दक्खत्तं एवंविधयणविन्नासे ||१८९।।
रोरो जह रयणवई जायइ रयणायरं निसेवंतो। तह सुयनिहिमुणिसेवाए मन्झ इय वयणविनाणं ॥१९०॥
तो जोडियकरकमलो निवडिय चलणेसु भणइ म स्वयरो । धम्मगुरू मह तुम्हे एसावि हु सीलरपणनिही ।।
मह भइणी, ता एयं णेमि अहं तम्मि चेव नयरम्मि । सह तुमए तत्य गो गमि अहं नगरवाहिम्मि ।
तुममेयं नरवइणो साहस जाएस मज्झ अभयं च । तं च तहच्चिय जाय, संपइ देवो पमाणति ॥१९३॥
तो राया कीरवरं तं.आरोविय नियम्मि उच्छंगे । नियकंठायो रयणावलिं च खिचिऊण तक्कंठे॥१९॥
उदवो भणइ सुयं सहलीकुण लोयणाई, दंसे । तं नररयणं, तारिसइत्वीरयणे वसगयम्मि ॥१९५||
जस्सासत्तमणस्सवि तुह पन्नवणेण एरिसा बुद्धी । जाया, तह अभयं चिय दिन्नं मे सव्वहातस्त ॥१९६।।
अइ पाणिठावियसुओ राया तईसिएण मग्गेण । अणुगम्मतो बहुपरियणेण टाणं तमणुपत्तो ॥१९७||
तो ताईवि नरनाई इतं दद्रुण दूरओ चैत्र । समुहमुर्विति, उचियं पडिवत्ति तो करेऊण ॥१९८॥
नयरम्मि पयट्टमहसवम्मि पचो नियो समं तेण । खयरं कीरं च तहिं सम्माणे विसज्जेइ ॥१९९।।
यत् पुनर्मरणस्य महासत्या एतस्याः कारणं यूयम् । संजायध्वे, एतस्य तु पापस्यातीवघोरस्य ॥१८॥
पापानुबन्धिनो बहुपुद्गलपरावर्तकोटिकोटिभिः । निस्तारोयदिमवितत्र्यताया वशतः कथमपि मविप्यति ॥१८॥
तस्मात्तव विद्याधररांनवंशप्रभवस्य प्रवरनातेः । विद्याशतनिलयस्यापि भवत्यविद्येदमाश्चर्यम् ॥१८७॥
तस्मात्तिरश्योऽपि वचनेन मम मुच्यतामसदह एपः । खण्डशरावस्थितमपि खलु पीतममृतं रुज हन्ति ॥१८८॥
ततो मां पृच्छति विस्मितहृदयो विद्याधर इदं कीर! | कथं तवेति दक्षत्वमेवंविधवचनविन्यासे ॥१८९॥
रोरो यया रत्नपतिर्जायते रत्नाकरं निषेवमाणः । तथा श्रुतनिधिमुनिसेवया ममेति वचनविज्ञानम् ॥१९॥
ततो योनितकरकमलो निपत्य चरणयोर्भणति मां सचरः । धर्मगुरको मम यूयमेगापि खलु शीलरलनिधिः ॥
मम भगिनी, तस्मादेतां नयाम्यहं तस्मिन्नेव नगरे । सह युष्मानिस्तत्र गतस्तिष्ठाम्यहं नगर बहिः ॥१९२।। :
यूयमेतद् नरपतये कथय याचस्व ममाभयं च । तच्च तथैव जातं, संप्रति देवः प्रमाणमिति ॥१९३॥
ततो राजा कीरवरं तमारोग्य निन उत्सङ्गे । निजकराठाद् रत्नावलिं च क्षिप्त्वा तत्कण्ठे ॥१९४||
उत्तिष्ठन् भणति शुकं सफलीकुरु लोचने, दर्शयित्वा । तन्नररत्नं, तादृशस्त्रीरले वशगते ॥१९५॥
यस्यासकमनसोऽपि तव प्रज्ञापनेनेशी बुद्धिः । नाता, तथाऽभयमेव दत्तं मया सर्वया तस्य ॥१९॥
अथ पाणिस्थापितशुको राजा तद्दर्शितेन मार्गेण । अनुगम्यमानो बहुपरिजनेन स्थानं तदनुपाप्तः ॥१९७||
ततस्तावपि नरनाथमायान्तं दृष्ट्या दूरत एव । संमुखमुपेतः, उनितां प्रतिपत्तिं ततः कृत्वा ॥१९८॥

·३०० सुपासनाह-चरिअम्मि- पाउन्भूओ गम्भो देवीए तम्मि चेव समयम्मि ! तो भणइ जणो गम्भो निवसंभोयाउ जइ हुँतो ॥२००n ता पुव्वं एयाए अन्नाए अहव रायदेवीए । किं नो पाउम्भूओ एत्तियवरिसेहि, तं नूणं ॥२०१॥ तस्थ गया परिभुत्ता एसा विजाहरेण पच्छा ओ । गुरुजणभणिएण इमं छउमं रइऊण आणीया ॥२०२।। लोयवणिजमेयं राया आयनिऊण चितेइ । सच्चो एस पवाओ लोओ अलिओ य पलिओ य ॥२०॥ लोएण घडियजुत्ती विसए एयम्मि मज्झवि मणम्मि । उप्पायइ सम्भावं, संभाविजइ न पुण एयं ॥२०४॥ महवा सव्वमसचं होइ कम्मोदयार एईए । तहवि हु इय जणवाओ न सुंदरो कुलप्पमूयाण ॥२०५।। ता पेसिजउ एसा जणयगिहे विरइ इमं छउमं । जह जणओ अपद्धतणू तेणवि मह पेसिया लेहो।।२०६॥ " लेहदसणाओ भवणपढाया झडत्ति मह पासे । पेसइयव्वा तुमए इय कहि. तीइ तो रन्ना ॥२०७।। 'आणत्तो सेणाणी एवं मोत्तूण जणयगेहम्मि । तं आगच्छसु सिम्यं इमीए जणयस्स परिकहिउँ ।।२०८।। १.जह भणियमिम रन्ना कारणवसउ इमाए इह पसवो । उचिउत्ति पेसिओ हं एयं चित्रण इह झत्ति ॥२०९।। तेणवि तहेव विहिय, सावि गया तत्थ पासिउं जणयं । नीरोग परिचितइ मज्झ विलीय नरवइस्स ॥२१०॥ परिवसइ किंपि चित्ते, छउमं काऊण तेण तेणेह । पेसविया पिउगेहे, तमहं थेपि न सरेमि ॥२१॥ विजाहरअवहरणे किंचिवि लोयाउ पुण अलीयपि । निसुणेऊण विलीयं अनिवेएऊण में पुरओ॥२१२॥ मन्ने परिचता है, तं मह कम्माण विलसियमसेस । इय अपरिक्खियकारी कहनहा अजउत्तोवि ?॥२१३॥ । नगरे प्रवृत्तमहोत्सवे प्राप्तो नृपः समं तेन । खचरं कीरं च तन सम्मान्य विसृजति ॥१९॥ प्रादुर्भूनो गर्भो देव्यास्तस्मिन्नेव समये । ततो भणति जनो गर्भो नृपसंमोगाद् यद्यभविष्यत् ॥२००॥ तदा पूर्वमेतस्या अन्यत्या अथवा राजदेव्याः । किं नो प्रादुर्भूत एतावद्वषः, तन्नूनम् ॥२०१॥ . : तत्र गता परिमुक्कैपा विद्याधरण पश्चात्तु । गुरुजनभाणतेनेदं छद्म रचयित्वाऽऽनीता ॥२०२॥ लोकवचनीयमेतद् राजाऽऽकर्ण्य चिन्तयति । सत्य एष प्रवादो लोकोऽलीकश्च पनिश्च ॥२०॥ लोकेन घटितयुक्तिविषय एतस्मिन्ममापि मनसि ! उत्पादयति सद्भावं, संभाव्यते न पुनरेतत् ॥२०४॥ अथवा सर्वमसत्यं भवति कर्मोदयादेतस्याः । तथापि खल्विति जनवादो न सुन्दरः कुलप्रसूतानाम् ॥२०॥ तस्मात् मेष्यतामेषा जनकगृहे विरचय्येदं छद्म । यथा जनकोऽपटुतनुस्तेनापि मम प्रेपितो लेखः ॥२०६॥ ? पल्लेखदर्शनाद् भवनपताका झटिति मम पार्थे । प्रेषयितव्या युष्माभिरिति कथयित्वा तस्यै ततो राज्ञा ॥२०७॥ भाजप्तः सेनानीरेता मुक्त्वा जनकगेहे । त्वंमागच्छ शीघ्रमस्या जनकस्य परिकथ्य ॥२०॥ पमा भणितमिदं राज्ञा कारणवशतोऽस्या इह प्रसवः । उचित इति प्रेपितोऽहमेना गृहीत्वेह अटिति ।।२०९॥ तेनापि तथैव विहितं; सापि गता तत्र दृष्टा जनकम् । नीरोगं परिचिन्तयति मम व्याक नरपतेः ॥२ १०॥ परिवसति किमपि चित्ते, छद्म फुत्वा तेन तेनेह । प्रेपिता पितृगेहे, तदहं स्तोकमपि न स्मरामि ॥२११॥ विघाघरापहरणे किश्चिदपि लोकात् पुनरलीकमपि । श्रुत्वा व्यलीकमनिवेद्य मे पुरतः १२१२॥. मन्ये परित्यक्ताऽहम, तन्मम कर्मणां विलसितमशेषम् ! इत्यपरीक्षितकारी कथमन्यथाऽऽर्यपुत्रोऽपि ? ॥२१॥ .

·भवणपडायांकहा।
३०१
'पासाउ जाइ संदेसएहि एइत्ति होइ न हु एवं। इय बुद्धीए तीए सेणाणी न भणिओ किंपि ॥२१४॥
तम्मि गए सा देवी संवरण काउं नियमणम्मि तो । झूइ एवं हा दिव! क्वसियं कह तए एवं?॥
'पणा सह कुण विरहं विहवं अवणेहि मरणमुवणेहि । जं पुण पयसि सीले मज्झ कलंकं तमच्छरिय ।।
चारेहिलो विनायसव्वतव्वइयरो नरवरोवि । चितेइ सिद्धरामओ घिरत्यु संसारवासस्स ॥२१७||
जं कितिनलहिराया विवेपनयमंदिर कयन्नगुरू । सुणि नियसवणेहिं विजाहरकीरखुत्ततं ।।२१८॥
निबूढसइत्तसिरोमणीए वंच्छाए ववसए एवं । परवसणसवपागयदुजणदुव्ययणमित्तेण ॥२१९॥ ।
उच्छंगे ठविऊण मवणपडायपि भणइ एगते । याहजलाविलनयणो पच्छे ! मा खेयमुबहस ॥२२०॥
यतः -
'न्यड्नीतोऽपि करायातैरुत्पतत्येव फन्दुफः । प्रायेण हि सुवृत्तानामस्थायिन्यो विपत्तयः ॥"
इत्तो य कित्तिनलही राया रहवीरनयरसंपत्त । चउदसपुट्विं वंदिवि परियणपुरजणसमाउत्तो ॥२२१॥
उचिपट्टाणुषविट्ठो पराए भत्तीए धम्मसवणत्यं । बहुजणउवयारत्थं तप्पुरमओ कहइ सुपनाणी ॥२२२।।
कोहाइसियमणो जं जंपइ तप्फलं फुडं नरया । सहसा पयंपियपि हु देइ अलीयं दुहाई जो ॥२२३॥
परिहासेण सवती भवणपडायाए अनजम्मम्मि । भणिया य ‘हटगावी' तप्परिणामो इमो जाओ।२२४॥
भणइ नरिंदो मुणियर | युत्तमिणं सवित्यरं कहह । तो जपइ मुणिनाहो, आसि पुरं विजयखेडति ॥
तत्यासि पउमसिही निरपचा तस्स पणइणी पउमा । अइवल्लहा य सा तस्स, तीए तोऽणिच्छमाणोवि।।
परिणाविओ स महिलं अन्नं, धूयंत्र मन्नए तं सा । अह अन्नया पय? कहापबंधम्मि पउमाए ॥२२७॥
--
..
प्रसादं यान्ति संदेशकैरत इति मवति न खल्वेतत् । इति बुद्धया तया सेनानीन भणितः किमपि ॥२१४॥
तस्मिन् गते सा देवी संवरणं कृत्वा निगमनसि ततः । खिद्यत एवं हा देव ! व्यवसितं कयं त्वयैवम् ! ॥२१॥
पत्या सह कुरु विरहं विमवमपनय मरणमुपनय । यत्पुनः प्रकटयासि शीले मंम कलकं तदाश्चर्यम् ॥२१६॥
चारेभ्यो विज्ञातसर्वतद्वयतिकरो नरवरोऽपि । चिन्तयति सिद्धराजो धिगस्तु संसारवासम् ॥२१७|| .
यत् कीर्तिनलधिराजो विवेकनयमन्दिरं कृतज्ञगुरुः । श्रुखा निजश्रवणाभ्यां विद्याघरकीरवृत्तान्तम् ॥२१८।।
नियूंढसतीत्वशिरोमणौ वत्सायां व्यवस्यत्येवम् । परव्यसनोत्सवप्राकृतदुर्जनदुर्वचनमात्रेण ||२१९॥
उत्सझे स्थापयित्वा मवनपताकामपि मणत्येकान्ते । बाप्पजलाविलनयनो वत्से ! मा खेदमुबह ॥२२०॥ .
इतश्च कीर्तिनलधी राजा स्थवीरनगरसंप्राप्तम् । चतुर्दशपूर्विणं वन्दित्वा परिजनपरजनसमायुक्तः ॥२२१॥
नितम्यानोपविष्टः परया गवत्या धर्मश्रवणार्थम् । बहुजनोपकारार्थ तत्पुरतः कथयति श्रुतज्ञानी ।।२२२॥
फ्रोपादिदूषितमना यजल्पति तत्फलं स्फुटं नरफाः । सहसा प्रनल्पितमपि खलु ददात्यलोकं दुःखानि यतः ॥
परिहासन सपत्नी भवनपताकयांऽन्यजन्मनि । भणिता च 'हट्टगवी' तत्परिणामोऽयं जातः ॥२२४॥ .
मणति नरेन्द्रो मुनिवर ! वृत्तान्तमिदं सविस्तरं कथय । ततो जल्पति मुनिनाया, आसीन्पुर विजयखेटमिति ।।
तमासीत्सद्मश्रेष्टी निरपरया तस्य प्रणयिणी पद्मा । अतिबल्लभा च सा तस्य, तयां ततोऽनिच्छन्नपि ॥२२६॥

·३०२. सुपासनाह-चरिअम्मि- हटगावित्ति सहसा भणिया एसा, इमं च परमेण । निसुयं तहेव ते परिणयं च तो वासभवणम्मिा२२८१ . दिनो न से पवेसो तो सा गंतूण कहइ पउमाए । सावि हु पुच्छइ पउमं तुम्हवरद्धं फिमेयाए ।२२९। सो भणइ हट्टगाई भणिया एसा तए, तओ पउमा । 'खिड्डेण मए भणियं एवं इच्चाइ भणिऊण।२३०॥ पत्तिजावइ पउमं, तो सो पुव्वंव घई तीए । पउमा य देसविरया किंतु अणाभोगओ एवं ॥२३॥ नो परिचितइ एसा वीयम्मि वयम्मि मझ अइयारो । सहसा अभक्खाण, आजम्मं पालिउ सम्म ।२३२॥ सेसे तु देसविरई, अंतिमसमयम्मि इममईयारे । अप्पडिक्कमिऊण मया पत्ता सोहम्मकप्पम्मि ॥२३३॥ तनो य घुया जाया कमेण तुह भारिया इमा इन्हि । तवयणफलं पत्ता वयणिजमिमं सुसीलावि ॥ तं सो पुरलोओ भणइ मुणिदं बहु चिमूरंतो । देवीए चयणिजं एवं सुविसुद्धसीलाए ॥२३५॥ आरोवियमम्हेहि, ता पहु ! एयस्स पावकम्मस्स । जह मुच्चामो अम्हे करुणं काउं तहा कुणह ॥२३६॥ पावावगमोवाए कहियम्मि सवित्यरे मुर्णिदेण । केहिपि सव्वविरई गहिया देसेण अन्नेहिं ॥२३७।। सम्मत्तमित्तमन्नहि, नरवरो पुण नमित्तु मुणिनाई । विनवइ पुणो एवं जह मइ करुणं करेऊण ॥२३८।। गयचमित्य कइचयदिणाणि कजं ज़मित्य तं पहुणो । जाणति पुण संयं चिय इय भणि उटिओ तत्तो।। नियरज्जकजसिक्खं दाउममचस्स पवरसुहडेहिं । सह वरतुरयारूढेहिं जाइ.कंचणपुरि नपरि ॥२४॥ संपन्नपुत्तरयणं भवणपडायं तओ समावेइ । लोयवयणेण एवं कयं मए मंदनेहेण ॥२४१॥ परिणायितः स महिलामन्याम, दुहितरमिव मन्यते तां सा । अथान्यदा प्रवृत्ते कथाप्रबन्धे पद्मया ॥२२७॥ हट्टगवीति सहसा भणितैपा, इदं च पझेन । श्रुतं तथैव तत् परिणतं च ततो वासभवने ॥२२८॥ दत्तो न तस्याः प्रवेशस्ततः सा गत्वा कथयति पद्माम् । सापि खलु पृच्छति पद्मं तवापराद्धं फिमेतया ॥ स भणति हट्टगवी मणितेषा, त्वया, ततः पद्मा । 'क्रीडया मया भणितमेतत्' इत्यादि भणित्वा ॥२३०॥ प्रत्याययति पद्म, ततः स पूर्वमिव वर्तते तस्याम् । पद्मा च देशविरता किन्त्वनांभोगत एवम् ॥२३१॥ नो परिचिन्तयत्येषा द्वितीयत्रते ममातिचारः । सहसाऽभ्याख्यान, आजन्म पालयित्वा सम्यक् ॥२३२॥ शेष तु देशविरतिम् , अन्तिमसमये इममतीचारम् । अप्रतिक्रम्य मृता प्राप्ता सौधर्मकल्पें ॥२३३॥ . ततश्च च्युता जाता क्रमेण तव भार्ययमिदानीम् । तद्वचनफलं प्राप्ता वचनीयमिदं सुशीलापि ॥२३४॥ तत् श्रुत्वा पुरलोको भणति मुनीन्द्रं बहु खिद्यमानः । देव्या वचनीयमेतत् सुविशुद्धशीलायाः ॥२३५॥ भारोपितमस्माभिः, तस्मात्प्रभो! एतस्मात्पापकर्मणः । यथा मुच्यामहे वयं करुणां कृत्वा तथा कुरुत ॥२३६॥ पापापगमोपाये कथिते सविस्तरे मुनीन्द्रेण । कैरपि सर्वविरतिगृहीता देशेनाऽन्यैः ॥२३७॥ सम्यक्त्वमात्रमन्यः, नरवरः पुनर्नत्वा मुनिनाथम् । विज्ञपयति पुनरेवं यथा माय करुणां कृत्वा ॥२३८॥ स्थातव्यमत्र कतिपयदिनानि कार्य यदन तत् प्रभवः । जानन्ति पुनः स्वयमेवेति मणित्वोत्थितस्ततः ॥२३९॥ निजराज्यकार्यशिक्षा दत्ताऽमात्यस्य प्रवरसुझटैः । सह वरतुरगारूढयाति काञ्चनपुरी नगरीम् ॥२४०॥ संपनपत्ररत्नां भवनपताकां ततः क्षमयति । लोकवचनेनैतत् कृतं मया मन्दस्नेहन ॥२४१||

·३०३
भवणपष्टायाकहा।
जहं नत्यि फलं वंजुलदुमस्स वडउंबरेसु वा पुर्फ । तह दइए ! तुइ देहे न विनए दोसलेसोशि॥२४२।।
इच्चाइ जंपिऊणं नियनयरे णेइ गुरुविभूईए । पुत्तं रज्जे उविउं गिह पञ्चजमणवन्नं ॥२४३।।
.भत्रणपडायावि तो अट्टमवरिसम्मि लेइ पचनं । अणवज तं परिपालिऊण पत्ताई दोवि सि॥२४॥
॥ इति द्वितीयव्रते प्रथमातिचारे भवनपताकाकया समाता ॥
यथा नास्ति फलं वजुलद्रुमस्य वटोदुम्बरयोवा पुष्पम् । तया दयिते ! तव देहे न विद्यते दोपलेशोऽपि॥२४॥
इत्यादि जल्पित्वा निजेनगरे नयति गुरविमूत्या । पुत्रं राज्ये स्यापयित्वा गृह्णाति प्रबन्यामनवद्याम् ॥२४३]]
भवनपताकापि ततोऽष्टमवर्षे लाति प्रवज्याम् । अनवद्या तां परिपाल्य प्राप्तौ द्वावपि शिवम् ॥२४४॥

·, . 'रायविरुद्धाई इमे मंतंति रहम्मि' भणइ जो धिहो। सो मइलियवीयवओ धरणुच्च सुदुक्खिओ होइ ।। तथाहि अस्थि इह भरहवासे वासवअंगव सु-र-यणकयग्धं । वीरउरं नाम पुरं राया रणवीरनामोत्ति ॥२॥ जलहिलहरिव्य भज्जा वररयणा अस्थि तस्म रयणवई । ताण सुओगुणजलही मंतिरस सुओ य धरणोति।। ताण च परुष्परओ पीई तह कहवि वड्ढिया दूरं । नपणनिमेसेणवि जह अदसणे दुक्खिया हुँति ॥४॥ अह अन्नया वसंते ते संपत्ता मणोरमुज्जाणे । अंदोलयाधिरूढं पिच्छंति वरंगण एक्कं ॥५॥.. महुमइसिरिब सबंगलग्गअइचंगकुसुमाहरण । रयणाहरणविहूसियपडिचारियविंदपरियरियं ॥६॥. . त दखूण कुमारो मारवहरूवविभम रत्तो । सावि कुमरस्स एवं दखूण ठिया मयणवसया ॥७॥ निधनयणावलोयणमन्नोन पिच्छिउँ भणइ धरणो । जाणियतयमिप्याओ कुमार ! जह इत्य चूयम्मि ॥ तह लवइ कोइला जह मैणपि उच्छहइ मह मणं गंतुं । नो तुरओ, तो ठामो इहेव गुरुचूयछायाए ॥९॥ . मह तत्थ ठिया तरुणीजुयलं पिच्छंति उत्तराहुत्तं । गयणेणं गच्छंतं आगच्छंत खणेण तओ ॥१०॥ ताहि सम चिय एक खयरविमाण तओ य ओयरियं । विजाहरनरनाहं छत्ताईककुहकयसोहं ॥११॥ अप्पाभिमुहं इतं दटूण करंति उचियपडियत्तिं । सोवि विमाणे आरोविऊण ते जाइ निवभवणे ॥१२॥ कपउवयारो य नरेसरेण सीहासणे सुहासीणो । भणइ रणवीरराय एकच्चिय अस्थि मह धूया ॥१३॥ उचियं वरमलहंतस्स तीए नेमित्तिएण मे कहिये । वीरपुरुजाणवरे मणोरमे पेसह कुमारिं ॥१४॥ 'राजविरुद्धानीमे मन्त्रयन्ति रहसि' भणति यो धृष्टः। स मलिनितद्वितीयनतो घरण इव सुदुःखितो भवति ॥१॥ बस्तीह भरतवर्षे वासवानमिव सुरत्नक्रया [सुरजनकृता] पम् । वीरपुरं नाम पुरं राजा रणवीरनामेति ॥२॥ जलधिलहरिरिव भार्या वररत्नाऽस्ति तस्य रत्नवती । तयोः सुतो गुणजलधिर्मन्त्रिणः सुतश्च धरण इति ॥३॥ तयोश्च परस्परतः प्रीतिस्तथा कथमपि वृद्धा दूरम् । नयननिमेषेणापि यथाऽदर्शने दुःखितौ भवतः ॥४॥ अथान्यदा वसन्ते तौ संप्राप्तौ मनोरमोद्याने । आन्दोलकाधिरूढां पश्यतो वराङ्गनामेकाम् ॥१॥ मधुमहाश्रियमिव सर्वाङ्गलग्नातिचङ्गकुसुमाभरणाम् । रत्नाभरणविभूषितपरिचारिकावृन्दपरिकरिताम् ॥६॥ तां दृष्ट्रा कुमारो मारवधूरूपविभ्रमा रक्तः । सापि कुमारस्य रूपं दृष्ट्वा स्थिता मदनवशगा ||७|| स्निग्धनयनावलोकनमन्योन्यं दृष्ट्वा भणति धरणः । ज्ञाततदभिप्रायः कुमार । यथात्र चूते <ll तथा लपति कोकिला यथा मनागप्युत्सहते मम मनो गन्तुम् । नो पुरतः, ततस्तिष्ठाय इहैव गुरुचूतच्छायायाम।।९॥ अथ तत्र स्थिती तरुणीयुगलं पश्यत उत्तराभिमुखम् । गगनेन गच्छदागच्छत् क्षणेन ततः ॥१०॥ ताभ्यां सममेवैकं खचरविमानं ततश्चावतीर्णम् । विद्याधरनरनार्थ छत्रादिककुदकृतशोभम् ॥११॥ आत्माभिमुखमायन्तं दृष्ट्वा कुरुत उचितप्रतिपत्तिम् । सोऽपि विमान आरोप्य तो याति नृपभवने ॥१२॥ कृतोपचारश्च नरेश्वरेण सिंहासने सुखासीनः । भणति रणवीरराजमेकैवास्ति मम दुहिता ॥१३॥ . १ क. वो, ख. पसो । २ क. मणो मणागपि गंतुमुच्छहर । नो।

·३०५
.
:
धरणकहा।
सत्यट्टियाए हरिही चित्तं रणवीररायतणमओ नो । एईए वरी सो, इय सोरं इह पेसिया कुमरी ॥१५॥
परिणपणलम्गमवि अन्ज चैवं, ता दोण्डमेसि रयणाणं । निम्मवणे आयासो होउ कयत्यो पपावणो ।
इत्तो य सवलमूले ठाऊणं भणइ नरवरं धरणो । जह कुमरस्सरि सम्मयमेयं ता कुणउ लहु देवो॥१७॥
तो पहिवनम्मितहा निवेण वित्त विवाहपव्वम्मिासम्माणिऊण खयरी विसज्जिमोजाइ सहाण।।१८।।
अह अन्नया कुमारो अत्याणसंहाए जणयपासम्मि । जा चिइ ता पत्तो पडिहारनिरूवियसख्यो ।।१९।।
उजाणवालपुरिसो विन्नवह नरेसरं पणमिऊण ! जह अमरचंदमूरी थुचतो अमरविदेणं ॥२०॥
नंदणवणउजाणे समोसदो अज, इय निसामेउं । अमयसित्तोव्व कुमरो विन्नवइ कयंजली जणय।।२१॥
जह जंगमतित्थाण ताण तायस्स देसणं जुत्तं । तो तव्वंदणहे जाइ नरिंदो सपरिवारो ॥२२॥
तत्य गओ तं दढ़ गईदखंघाउ उत्तरंऊण | सह कुमरेणं विहिणा वंदइ रोमंचकंचुइओ ॥२३॥
तो दुंदुहिगहिरोदामरुंदसहेण धम्मलामेण । आणदिउँ नरिंदं तयणु इमं देसण कुणइ ॥२४] -
तथाहिक
जन इह संपन्नइ मणोरम,रुवरिद्धिमाईयं । तं तं धम्मस्स फलं विवरीय पुण अहम्मस्स ॥२५॥
धम्माभासेहि समाउलम्मि भुवणे जहटियं धम्मं । आसन्नभाविभदा विरलञ्चिय केइ जाणति ॥२६॥
विरलाणवि ते विरला धम्मविससं वियाणिउं सम्मं । जह भणियं तं तह कुणंति नियदेहनिरविक्सा ।।
नत्यय विमयविरामो कसायचाओ गुणेसु अणुरामओ। करुणाए अपमाओ सोधम्मो सिवसुहोवाओ।२८॥
-
उचितं वरमलममानस्य तम्या नैमिचिकेन मे कथितम् । वीरपुरोद्यानवरे मनोरमे प्रेपयत कुमारीम् ॥१४॥
तत्र स्थिताया हरिप्यति चित्तं रणवीरराजतनयो यः । एतम्या वरः सः, इति श्रुत्वेह प्रेषिता कुमारी ॥१५॥
परिणयनलग्नमप्यथैव, वस्माद् द्वयोरनयो रत्नयोः । निर्मापण आयासो सवतु कृतार्थः प्रजापतेः ॥१६॥
इतश्च श्रेयणमूले स्थिन्या भणति नरवरं घरणः । यथा कुमारस्यापि संमतमेतत् तस्मात्करोतु लघु देवः ॥१७॥
तनः प्रतिरने तथा नृपेण वृत्ते विवाहपर्वणि । सम्मान्य स्तचरो विमृष्टो याति स्वस्थानम् ॥ १८ ॥
अथान्यदा कुमारं आस्थानसभायां जनकपार्थे । यावत्तिष्ठति तावत्माप्तः प्रतीहारनिरूपितस्वरूपः ॥१९॥
उद्यानपालपुरुषो विज्ञपयति नरेश्वरं प्रणम्य । यथाऽमरचन्द्रमूरिः स्तूयमानोऽमरवृन्देन ॥२०॥
नन्दनवनोद्याने समवमृतोऽय, इंति निशम्य । अमृतसिक्त इव कुमारो विज्ञपयति कृताञ्जलि नकम्॥२१॥
यथा जनमतीर्थानां तेषां तातस्य दर्शन युक्तम् । ततस्तद्वन्दनहेतोर्याति नरेन्द्रः सपरिवारः ॥२२॥
तत्र गतस्तं दृष्ट्वा गजेन्द्रस्कन्यादुत्तीर्य । सह कुमारेण विधिना वन्दते रोमाञ्चकन्चुकितः ॥२३॥
ततो दुन्दुभिगमीरोदामविपुलशब्देन धर्मलाभेन । आनन्य नरेन्द्रं तदन्विमा देशनां करोति ॥२४॥
यदिह संपद्यते मनोरमं रुपद्धादिकम् । तत्तद् धर्मस्य फलं विपतिं पुनरधर्मस्य ॥२५॥
धर्मामासः समाकुले भुयन यथास्थितं धर्मम् । आसन्नमाविमद्रा विरला एव फेचिन्जानन्ति ॥२६॥
विरलानामपि ते विरला धर्मविशेपं विज्ञाय सम्यक् । यद्यथा भणितं तत्तया कुर्वन्ति निजदेहनिरपेक्षम् ॥२७॥

·३०६ सुपासनाह-चरिअम्मि- सो पुण जिगभणिउचिय सुहत्थिणा तेण तत्थ जइयध्वं । अन्नह अंबयसद्धाए सेयणं अक्रुक्खाण||२१| तत्थवि जइधम्मोच्चिय कायब्यो होइ अस्थि जइ सची। स समग्णसंगविगमा परमंग जेण मोक्खस्स!॥३०॥ अप्पविरियाण तजोगयाए रहियाणगारिधम्मोवि । कालकमेण भवभयदुक्खाण जलंजलि देइ ॥३१॥ इच्चाइदेसणं निसुणिऊण रणवीरराइणा भणियं । भयवं ! जइ उचिओ ई जइधम्म देसु ता मज्झ ॥३२॥ तो भणिओ सो गुरुणा निविग्य होउ तुज्झ एसत्यो। अहराया नियकुमरं गुणजलहि ठाविउ रजे॥३३॥ गिण्डे सयं दिक्ख गुणजलहिनिवोवि धरणमित्तजुओ। देसविरई पबज्जिय नमिउं च गुरुं वयइ गेहे ।। मोपावइ गुत्तीओ कारइ अट्ठाहिया जिणगिहेसु । साहम्मियवच्छल्लं दीणजणुद्धरणमन्नं च ॥३५॥ पवन गिण्हतो जं राया भणइ कुणइ ते सव्वं । ठवइ धरणं अमञ्च सयं तु उज्जमइ धम्मम्मि ॥३६॥ अह अन्नया नरिंदो रयणीए अद्धरत्तसमयम्मि । पिच्छइ कमलदलच्छि एक नवजोवणं रमणि ॥३७॥ तणुकंतिपहयतिमिरं डमरुयहत्यं सुवन्नदंडकरं। वररयणावलिकंठं सियवत्यं पाउयारूढं ॥३८॥ तो तं पुच्छइ राया का सि तुमं केण कारणेणेह ।,छणससिसमाणवयणे ! संपत्ता, कहइ सावि तो॥३९॥ ईसिवियसंतवयणा पभणइ पचंगिरा अहं विजा । एत्तो भवाउ तइए भवम्मि विहियाउ मझ तए ॥४०॥ पुच्चुत्तरसेवाओ विहिपुच्वं भत्तिनिन्भरमणेणं । जाकिर सिन्झिस्समई ता तं पंचत्तमणुपत्तो ॥४१॥ पुवभवविहियभत्तीए चैव अहमासि तुज्झ अणुकूला । संपइ पुण जिणधम्मे रयस तह देसविरयस ॥” यत्र च विषयविरागः फपायत्यागश्च गुणेष्वनुरागः । करुणायामप्रमादः स.धर्मः शिवसुखोपायः ॥२८॥ स पुनर्मिनभणित एव सुखार्थिना तेन तत्र यतितव्यम् । अन्यथाऽऽप्रश्रद्धया सेचनमर्कवृक्षाणाम् ॥२९॥ तत्रापि यतिधर्म एव कर्तव्यो भवत्यस्ति यदि शक्तिः । स समग्रसङ्गविगमात्परमाङ्गं येन मोक्षम्य |॥३०॥ अल्पवीर्याणां तद्योग्यतया रहितानामगारिधोऽपि । कालक्रमेण भवभयदुःखानां जलाञ्जलिं ददाति ॥३१॥ इत्यादिदेशनां श्रुत्वा रणवीरराजेन भाणितम् । भगवन् ! यधुचितोऽहं यतिधर्म देहि तदा मे ॥३२॥ ततो भणितः स गुरुणा निर्विघ्नं भवतु तवैपोऽर्थः अथ राजा निजकुमारं गुणजलधि स्थापयित्वा रान्ये ॥३३॥ गृह्णाति स्वयं दीक्षा गुणजलधिनृपोऽपि घरणीमत्त्रयुतः । देशविरति प्रपद्य नवा. च गुरुं व्रजति गेहे ॥३४॥ मोचयति गुप्तीः कारयत्यष्टाहिका जिनगृहेषु । साधर्मिकवात्सल्यं दीनजनोद्भरणमन्यच्च॥ ३५॥ प्रबन्यां गृह्णन् यद् राजा भणति करोति तत्सर्वम् । स्थापयति धरणममात्यं स्वयं तूद्यच्छति धर्मे ॥३६॥ अथान्यदा नरेन्द्रो रजन्यामधरानसमये । पश्यति कमलदलाक्षीमेकां नवयौवना रमणीम् ॥३७॥ तनुकान्तिप्रहततिमिरां डमरुकहस्तां सुवर्णदण्डकराम् । वररत्नावलीकण्ठां सितवस्त्रां पादुकारूढाम् ॥३८॥ ततस्तां पृच्छति राजा काऽसि त्वं केन कारणेनेह । क्षणशशिसमानवदने ! संपासो, कथयति सापि ततः ॥३९॥ ईपद्विकसद्वदना प्रमणति प्रत्यङ्गिन्यहं विद्या । इतो भवात् तृतीये मेवे विहिता मम त्वया ॥४०॥ पूर्वोत्तरसेवा विधिपूर्व भक्तिनिर्भरमनसा । यावत्किल सेत्स्याम्यहं तावत्त्वं पञ्चत्वमनुप्राप्तः ॥४१॥ पूर्वभवविहितभक्यवाहमास तवानुकूला । संपति पुनर्निनधर्मे रतस्य तथा देशविरतस्य ॥४२॥ ८ ·धरणकहा। ३०७ रज कुलकमागयरिणमिव तुह धन्न ! मनमागस्स । किंकरभावं पत्ता कज्जविसेसेसु सरियव्या ॥४३।। • तो उहिवि रत्ना दिन्नमासणं तीइ तह इंम भणिया । अणभुट्टाणाविणओ खमियव्यो मन्झ देवीए॥४४॥ तुम्हे गुणाहिया म झ अविगओ अविरयाए को तुम्ह ? । इय भणि कंटामा नियाओ रयणावली तीए।। खित्ता निवस्स कंठे कहियं एवं च तीइ माहप्पं । जह कंठगयाए इमाए जति अरिणोषि भिचत्तं ॥४६॥ इय भणि मा रत्नाणुनाया वच्चए नियं ठाणं । रायावि रयणिसेसं धम्मझाणेण निगमई ॥४७॥ उद्यम्मि दिवसनाहे काऊणावस्सयाइकिरियाओ। अत्याणे उबविटो कंठे रयणावलि काउं ॥४८॥ तीई पहावेण तो निवस्स अचंतपच्चणीयावि । नरवइणो बलगुरुणो सिरेण आणं पडिच्छंति ॥४९॥ तो ठवि राजधुरं धरणापञ्चम्धि निन्चलो निच्च । निगधम्मकम्पनिरो गमेइ कालं भवचिग्गो ॥५०॥ अह सागरसिद्विगिहे-सुयाविवाहे पद्माणम्मि । रज्जंतगगएणं वरपिउणा महणदेवेण ॥५१॥ आभन्बदबविभए जाए कोलाहले सयणवग्गो । आलोचतो दिट्ठो धरणेण ठाणठाणेस ।।५।। तो भणइ तुम्ह मंतो एस मए अवगओम्ह मम्माई । नियरन्नो साहिस्सह, ते सोउं महणदेवसुओ ॥५३॥ दुत्तुंडो तयभिमुह भणइ जहा डियं इमं रहूं । तह अम्हेवि हु इच्छसि लूडेउ, तं च सुणिऊण ॥५४॥ कुविओ धराविऊणं बंधावइ तं तओ य तजणओ । तप्पडिवक्खे चडिओ नपओ सोवि तह चेव।।५।। तो मेलियपुरलोओ धरणं विन्नवइ सायरी सिट्ठी । अकयवराहाणे किं जुत्तं वंधणमिमेसि १ ॥५६|| भणइ धरणो अमच्चो रायविरुदाई मंतयंतावि । अकयवराहा एए तुमंपि, इय वयणपडिवयणे ॥५७॥ राज्य कुलकमागतर्णमिव तव धन्य ! मन्यमानस्य । किंकरभाव प्राप्ता कार्यविशेषेषु स्मर्तत्र्या ॥४३॥ तत उत्थाय राज्ञा दत्तमासनं तस्यास्तथेदं भणिता । अनभ्युत्थानाविनयः क्षन्तत्र्यो मम देया ॥४४॥ यूयं गुणाधिका ममाविनयोऽविरतायाः को युष्माकम् ? । इति भाणित्वा कण्ठाद् निजाद रत्नावली तया ॥४५॥ सिता नृस्य कण्ठे कथितमेचे च तस्या माहास्यम् । यथा कण्ठगजायामस्यां यान्त्यरयोऽपि भृत्यत्वम् ॥४६॥ इति भणित्या सा राज्ञाऽनुज्ञाता प्रमानि निजं स्थानम् । राजापि रजनिशेष धर्मध्यानेन निर्गमयति ॥४॥ उदिने दिवानाथे कृत्वाऽऽवश्यकादिक्रियाः । आस्थान उपविष्टः कण्ठे रत्नावली कृत्वा ॥४॥ तस्याः प्रभावेण ततो नपस्यात्यन्तप्रत्यनीका अपि । नस्पतयो बलगुस्वः शिरसाऽऽज्ञा प्रतीच्छन्ति ॥४९॥ ततः स्थापयित्वा राज्यधुरां धरणामात्ये निश्चलो नित्यम् । जिनधर्मकर्मनिरतो गमयति कालं मवोद्विग्नः ॥५०॥ अथ सागरथेष्ठिगृहे सुताविवाहे प्रवर्तमाने । राज्यान्तरागतेन वरपित्रा महनदेवेन ॥११॥ आमाव्यद्रव्यविषये जाते कोलाहले स्वजनवर्गः । आलोच्यमानों दृष्टो धरणेन स्थानस्थानेषु ॥१२॥ ततो भगति युष्माकं मन्त्र एष मयावगतोऽस्माकं मर्माणि.। निजराजाय कथयिन्यथ, तत् श्रुत्वा महनदेवसुतः।। दुस्तुण्डस्तदभिमुखं भणति यथा लुण्टितमिदं राष्ट्रम् । तथाऽस्मानपि खल्लिच्छसि लुण्टितुं, तच्च श्रुत्वा ।। कुपितो धारयित्वा बन्धयति तं ततश्च तज्जनकः । तत्प्रतिपक्षे चटितो जल्पन् सोऽपि तथैव ।।१५।। ततो मेलितपुरलोफी धरणं विज्ञपयति सागरः श्रेष्ठी । अकृतापराधयोरेवं किं युक्तं बन्धनमनयोः ? ॥२६॥ .

·३०८ सुपासनाह-चरिअम्मि- व ते कुविभो सागरम्मि धरणो धराविउं तस्स । सव्वंपि हु घरसारं हसाचिय खिव भंडारं ॥५८॥ अवगन्नइ सव्येवि हु पुरणहाणेवि तेहिं तो गतुं । विनत्तो नरनाहो. सचिव हक्कारि भणइ ॥१९॥ एए भणति जं तं कि सच्चं, सो भणेइ किमसच्चं । तुह भंडारं भरिमो जे ते अम्हेच्चिय न सच्चा ?|| भणइ निवो किं इमिणा, अवराहो जो इमेसि तं कहह । रायविरुद्धाई इमे मंतति इमं कहइ धरणो॥६॥ तो राया ते पुच्छइ उत्तरपच्चुत्तरेहि तो तेहिं । विहिओ निरुत्तरो सो रायं पइ जंपए एवं ॥६२॥ पागयजणेण सद्धिं उत्तरपच्चुत्तराई कारेसि । जो अहमन्नायरो तुह पडिहासेमि चित्तम्मि ॥६॥ ता कोवि नयपरो जो तस्स समप्पेह अप्पणो मुई । इय भणिउं हत्थाओ उत्तारिवि खिचइ ते दूरे ॥१४॥ तो राया भणइ इमं किं मुदं मुयह, कुणसु नीईए । परिपालण पयाणं भंडार भरसु नाएणं ॥६५॥ यतः- अर्थात् त्रिचीनप्पत्तिायोपार्जितवर्धनात् । अधर्मानर्थशोकानां विपरीतासमुद्भवः ।।" अन्नपि तुज्झ एसो बीयम्मि क्यम्मि वीयअइयारो । ता आलोयसु एयं गंतूण गुरूण पयमूले ॥६६।। तो सो अणक्खभरिओ उद्विय गेहम्मि जाई तो ठवइ । राया अन्नममच्चं अप्पावइ वणियघरसारं ॥६७॥ तेण य अन्नाएणं दव्वं लोयाओ अप्पणा गहियं । लद्धावसरो लोओ परिऊणं लेइ तं तत्तो ॥६८॥ अह कुंढेणेकेणं लंचादव्वम्मि मग्गमाणेण । धरियं तं कुट्टावइ भिच्चेहितो तहा तेण ॥६९।। लहिऊण छल छुरियाए आहओ तह जहा गओ निहणं । रुद्दज्झाणोवगओ पत्तो तचाए पुढवीए।।७०il भणीत धरणोऽमात्यो राजविरुद्धानि मन्त्रयन्तोऽपि । अकृतापराधा एते त्वमपि, इति वचनप्रतिवचनो॥१७॥ वर्तमाने कुपितः सागरे धरणो धारयित्वा तस्य । सर्वमपि खलु गृहसारं संसित्वा क्षिपति भाण्डागारे ॥५८॥ अवगणयात सर्वाण्यपि खल पुग्प्रधानान्यपि तैस्ततो गत्वा । विज्ञनो नरनाथः सचिवं हक्कारयित्वा भणति ॥ एते भणन्ति यत्तत् किं सत्यं, स भणीत किमसत्यम् । तब भाण्डागारं भरामो ये ते वयमेव न सत्याः ॥ भणति नृपः किमनेन, अपराधो य-एषां तं कथयत । राजविरुद्धानीमे मन्त्रयन्तीदं कथयति धरणः ॥६१५. दतो राजा तान् पृच्छत्युत्तरप्रत्युत्तरैस्ततस्तैः । विहितो निरुत्तरः स राजानं प्रतिजल्पत्येवम् ॥६२।। प्राकृतजनेन सार्धमुत्तरप्रत्युत्तराणि कारयसि । यद्यहमन्यायपरस्तव प्रतिभासे चित्ते ||६३|| तदा कोऽपि नयपरो यस्तस्मै समर्पयतात्मनो मुद्राम् । इति भणित्वा हस्तादुत्तार्य क्षिपति तां दूरे ॥६४॥ ततो राजा मणतीम किं मुद्रां मुञ्चसि, कुरुष्व नीत्या । परिपालन प्रजानां भाण्डागार भर न्यायेन ॥६५॥ अन्यदपि तवैष द्वितीये व्रते द्वितीयातिचारः । तस्मादालोचयैतद् गत्वा गुरूणां पादमूले ॥६६॥ ततः स रोपभृत उत्थाय गृहे याति-ततः स्थापयति । राजाऽन्यममात्यमर्पयति वणिग्गृहसारम् ॥६॥ 'तेन चान्यायेन द्रव्यं लोकादात्मना गृहीतम् । लब्धावसरो लोको धृत्वा लाति तत् ततः ॥६८॥ . अथ कुण्ठेनैकेन लञ्चाद्रव्यं मार्गयमाणेन । धृतं तं कुट्टयति भृत्यैस्तथा तेन ॥१९॥ लन्ध्वा छल धुरिकयाऽऽहतासथा यथा गतो निधनम् । रौद्रध्यानोपगतः प्राप्तस्तृतीया पृथिवीम् ॥७॥ । .

·धरणकहा। तत्तो भमिऊण भये कयाई पाविहइ मोक्रवसोक्खपि । गुण जलदिनरवई वि हु निम्मलमिहिधम्मसंजुत्तो।। जिगसासणम्मिं सयय रहजत्तापमुहविविहहेऊहिं । उच्छप्पणा पवत्तइ कारोवइ गरुयजिणभवणे ।।७२॥ जिन्नुदारपुरस्सरममारियोसपि सब्यविसयम्मि । साहम्मियवच्छल्लाई कुशई सद्धम्मकिच्चाई ।।७३॥ पजते पवन पवज्जिऊणं समाहिमरणेण । सोहम्मे उवचनो तइयभवे सिवसुई लहिही ॥७॥ इय भमिओ संसार धरणो वीयन्वयस्स वीएण | अइयारेणं तम्हा वजह एयपि जत्तेग ॥७॥ ॥ इति मृपायादवते द्वितीयातिचारविपाके धरणाख्यानकं समाप्तम् । ततो भ्रान्त्वा मवे कदाचित्प्राप्स्यसि मोक्षसौख्यमपि । गुणजलधिनरपतिरपि हि निर्मलगृहिधर्मसंयुक्तः ॥७१॥ जिनशासने सततं रथयात्राप्रमुखविविधहेतुभिः । उत्सर्पणाः प्रवर्तयति कारयति गुरुनिनभवनानि ॥७२॥ जीर्णोद्धारपुरस्मरममारिघोपमपि सर्वविपये । साधर्मिकवात्सल्यानि करोति सद्धर्मकृत्यानि ॥७३॥ पर्यन्ते प्रत्रन्यां प्रपद्य समाधिमरणेन । सौधमें उपपन्नस्तृतीयभवे शिवसुखं लप्स्यते ॥७॥ इति भ्रान्तः संसारे धरणो द्वितीयव्रतस्य द्वितीयेन । अतिचारेण तस्माद् वर्जयतैतमपि यत्नेन ||७५॥

·" जो नियकलतीसंभभासियं कहइ कहवि अन्नरस । चीयच्चयअइयरणा पावई मयणोच्च सो दुखं॥१॥ तथाहि- गयसंखलच्छिकलियं विण्हुनणु पित्र सुंदसणाहारं । सुचिराइयं वरहिं रयणेहिं रयणपुरनयरं ॥२॥ तत्थरिय वाणिप्पहाणो सुधणो सिट्ठी धणोच्च धणकलिओ। तस्सवि य पिया सीया सीलगुणग्यवियमाहप्पा]] अह अन्नया य ताणं जाओ तणओ गुणाण कुलभवणं । धणसारो नामेणं, मित्तो तस्सथि वणियसुओ। नामेण रूवेण य मयणो धणसामित्तसहिओ सो। कीलेइ काणणाइस निरंकुसो मत्तहत्थिन्च ॥५॥ अह अन्नया पयट्टे वसंतसमयम्मि समयंसारमुणिं । पासइ पसंतमुर्ति उजाणे कुसुमप्तारम्मि ॥६॥ तं दद्रुणं पभणइ मयणो धणसार ! सारयससिव । मणनयणाणंदयरं वंदेमो मुणिवरं एयं ॥७॥ इय भणिय बंदिओ सो, प्राणं संहरिय धम्मलाभेण । अभिणंदिया इमेणं दिएण एक्केण तो भणियं ।। किं भो! मुत्तूर्ण एसो सुद्दोभिवादओ एवं । पत्तम्मि माणससरे को घुटइ खाइयानीरं ? ॥९॥ तो तेहिं सो भणिओ माहण ! मा भणसु एरिसं वयणं । माहणसइत्थजुओ कि एस न माहणो होइ ? ॥ तथाहि- मां हण मा हण जीवे मा भण मा भणह अलियवंगाई । मा हरह परधणाई मा गिज्झह जुबइदेहेसु ॥११|| मा मुच्छं कुणह परिग्गहम्मि इच्चाइ देइ उचएस । अन्धभाओ विरओ जो खलु तं माहणं विति ॥१२॥ तो एवमाइगुणसंगओवि कह सोम ! माहणो नेसो ? ।सो चेव होइ सुद्दो जो खलु पुव्युत्तगुणवियलो॥ इय वयणामयउक्समियअमियअन्नाणरोयसंतायो । वंदेवि दिओ साहुं सविणयमवणीए उवविटो ॥१४॥ . यो निजकलत्रविश्रम्भभाषितं कथयति कथमप्यन्यस्य । द्वितीयत्तातिचरणात्प्राप्नोति मदन इव स दुःखम् ।। गज (दा) शङ्खलक्ष्मीकलितं विष्णुचनरिव सुदर्शनाधारम् । सुविराजित वरै रत्नै रत्नपुरनगरम् ॥२॥ तत्रास्ति वणिक्प्रधान सुधनः श्रेष्ठी धनद इव धनकलितः । तस्यापि च प्रिया सीता शीलगुणपूर्णमाहात्म्या ॥३॥ अथान्यदा च तयोर्जातस्तनयो गुणानां कुलभवनम् । धनसारो नाम्ना, मित्रं तस्यास्ति वणिक्सुतः ।।४।। नाम्नां रूपेण च मदनों धनसारमित्रसहितः सः । क्रीडति काननादिषु निरङ्कुशो मत्तहस्तीवं.।।५।। अथान्यदा प्रवृत्ते वसन्तसमये समयसार मुनिम् । पश्यति प्रशान्तमूनिमुद्याने,कुसुमसारे ॥६॥ तं दृष्ट्वा प्रभणति मदनो धनसार ! शारदशशिनमिव । मनोनयनानन्दकरं वन्दायहे मुनिवरमेतम् ॥७॥ .. इति भणित्वा वन्दितः सः, ध्यानं संहृत्य धर्मलाभेन । अभिनन्दितावनेन, द्विजेनैकेन ततो भणितम् ॥८॥ किं भोः ! मां मुक्त्वैष शूद्रोऽभिवादित एवम् । प्राप्ते मानससरासि कः पिचनि खातिकानीरम् ? ॥९॥. ततस्ताभ्यां स भणितो ब्राह्मण.! मा भणेशं वचनम् । ब्राह्मणशब्दार्थयुतः किमेप न ब्राह्मणो भवति ? ॥१०॥ मा नहि मा जहि जीवान मा भण मा भणतालीकवचनानि । मा हरत परधनानि मा गृध्यत युवतिदेहेषु ॥११॥ . मा मूौं कुरुन परिग्रह इत्यादि ददात्युपदेशम् । अब्रह्मणो विरतो यः खलु त.ब्राह्मणं त्रुवन्ति ॥१२॥ तत एवमादिगुणसंगतोऽपि फर्थ सोम ! ब्राह्मणो नैपः १ १ स एव भवति शूद्रो यः खलु पूर्वोक्तगुणविकलः।।१३॥ "- ·मयणकहा। - तस्स य उचिषा मुणिणा पारद्धा धम्मदेसणा जाय । ता भणेण पुटो समसारो मुणियरो एवं ॥१५॥ तुह अतण तणुंलच्छी साहइ वररायलच्छिविच्छष्टुं । छड्डिय वयं पवन तुमए, ता कहमु वेरग्गे.॥१६॥ को हेऊ, आह मुणी भवम्मि वेरग्गहेउणो सुलहा । तहवि विसेसेगइ हेऊ मह पणइणी जाया ॥१७॥ तो तेण पुणो भणियं बुत्तमिणं सवित्थर. कहह । जइ पुण तं सोऊणं रंग होइ अम्हंपि ॥१८॥ तो जपइ मुणिचंदो इंदोवि हु निययचरियकहणेण । लज्मइ, तहवि कहिज्जइ तुम्हें उवयार हे उत्ति।।१९।। तयाहि- . आंसी रहमीरपुरं समरकरिंदो.निवोवि गुणनिलओ। भज्जा विणयसुसज्जा मयणसिरीनामिया तस्स ।।. विसयसुहमणुइवताण ताण सुपसत्थलक्षणोवेओ । जाओ सुओ सुख्खो नामेणं मेघकुमरोत्ति ॥२१॥ अह अन्नया-निदाहे दाहज्जरपीडिए नरिंदम्मि । मयणसिरी वरविज्जोवदंसिए ओमहे कुणइ ॥२२॥ कहइ जलं उचउत्ता करेइ सम्बंपि तस्स सयमेव । नियछायव्य समावि हु तप्पास मुयइ न कयावि॥२३॥ सत्त दिणाणि य लंघई समं नरिदेण पियइ कयिमलं । ओयाइयं च इच्छइ तहेरिसं खित्तदेवीए ॥२४॥ सिल्लेहिं विद्धादि वाहाहि जोडियाहिं दोहिपि । नियलियपयाए भुवणे कायव्या तुहमए जच्चा।।२५|| भवियव्ययावसेण संजायो नरवरो पउणदेहो । तीए भणियविहीए देवीए लहु कया जत्ता ॥२६॥ तो नरनाहो एवं चिंतइ देवीए मज्झ उचरिम्मि । अपुचो.पडिबंधो जीवियमवि चयइ मद्द कज्जे॥२७॥ इति वचनामृतोपशान्तामिताज्ञानरोगसंतापः । वन्दित्वा द्विजः साधु सविनयमवनायुपविष्टः ॥१४॥ तस्य चोनिता मुनिना प्रारब्धा धर्मदेशना यावत् । तावद् ब्राह्मणेन पृष्टः शमसारो मुनिवर एवम् ॥१५॥ तवातनुस्तनुलक्ष्मी. कथयति वरराजलक्ष्मीविस्तारम् । मुक्त्वा व्रतं प्रपन्नं त्वया, तस्मात्कथय वैराग्य ॥१६॥ को हेतुः, आह मुनिर्भत्रे वैराग्यहेतवः सुलभाः । तथापि विशेषेणह हेतुर्मम प्रणयिनी जाता ॥१७॥ ततस्तेन पुनर्भणितं वृत्तान्तमिम सविस्तरं कथय । यदि पुनस्तं श्रुत्वा वैराग्यं मवत्यस्माकमपि ॥१८॥ ततो जल्पति मुनिचन्द्र इन्द्रोऽपि खलुनिनचरितकथने । लज्जते, तथापि कय्यते युष्माकमुपकारहेतुरिति।।१९।। आसीद् रयीरपुरं समरफरीन्द्रो नृपोऽपि गुणनिलयः । भार्या विनयसुसज्जा मदनश्रीनामिका तस्य १२०॥ विषयसुखमनुभवतोस्तयोः सुप्रशस्तलक्षणोपेतः । जातः सुतः सुरूपो नाम्ना मेघकुमार इति ॥२१॥ अथान्यदा निदाये दाहज्वरपीडिते नरेन्द्रे । मदनीवरवैद्योपदर्शितान्यौपचानि करोति ॥२२॥ क्वथति जलमुपयुक्ता करोति सर्वमपि तस्य स्वयमेव । निजच्छोयेव सदापि हि तत्पार्श्व मुञ्चति न कदापि ॥२३॥ सप्त दिनानि चलते समं नरेन्द्रेण पिंथति क्यथितजलम् । उपयाचितं चेच्छति तथेदृशं क्षेत्रदेव्याः ॥२४॥ कुन्तैर्विद्धाभ्यां बाहुभ्यां योजिताभ्यां द्वाभ्यामपि । निगडितपादया मुक्ने कर्तव्या तब मया यात्रा ||२६|| भवितव्यतावशेन संजातो नरवरः प्रगुणदेहः । तया भाणतावधिना देव्या लघु कृता यात्रा ॥२६॥ ततो नरनाथ एवं चिन्तयति देव्या ममोपरि अपूर्वः प्रतिबन्धो जीवितमपि त्यजति मम कायें ॥२७॥ , १.मण मुणिमरिंदो२ . पत्याप हुक ।

·३१२
मुपासताह-चरिअम्मि-
तो तीए अणुरत्तो अवहीरइ संयलमन्नमवरोहं । अह.अन्नया निसाए तोइच्चियं वासभवणम्मि ॥२८॥
जा चिहइ नरनाहो इय भणियं ताव तत्य केणावि । ओसुयइ सुही लोओ अज्जवि,तत्तो इमं वयणं ॥२९॥
साहिखें सो सामरिस भणइ नरवरो एवं | कस्सेसो भो ! सद्दो पाहरिया ! कहह मुणिऊण ॥३०॥
तो संभता तेवि हुं जा किंचिंवि जंपिहति ता देवी । पभणइ का पहु ! संका ज़ामिल्लसयाउले भवणे?||३१॥
को सीहगुह पंत्रिसइ को खिवइ कर जलतमलणम्मि। कंडुयइ कोऽहितुडं को पियइ पयं च पुल्लीए ?॥
जत्थं पवणोवि न विसइ दिणकरकिरणावि जत्थ न चरति । कह तत्थ गिहे तुह विसउ कोवि, ता नाह! एमेव।।
निसुओ सदो एसो मा भंति कुणह परनरपवेसे । तो राया तब्बयणं पवंचपउरं निसुणिऊण ॥३४॥
संकियहियओवि हु निब्बुउव्व कवडेण जाव निदाइ । ता सा.सणिय सणियं उट्टिय उग्याडिय कवाडे।।
आसन्ने चिय भंडारमंदिरे पविसिऊण आलवइ । दासीवेसं पुरिस सो य न से देइ पडिजयणं ॥३६॥
पाएसुं निवडिउ सा पभणइ अपियंगसंगदवदड्डे । निव्ववसु मह सरीर पिय ! नियसंगामयरसेण॥३७॥
तहवि हु अंवहीरतं तं सा बंधेत्तु बाहुपासेण । सिहिणंतूलीए उवि विमाणए मुक्कसिक्कारं ॥३८॥
अह तम्मग्गे लग्गो समागओ नरवरो तमुद्देसं । पचक्खं चिय पासइ सुणइ य तव्ववसिय सव्वं ॥३९॥
तो कोवाओ ताई जा किल दो खंडिही य खग्गेण । ता तक्खणणवि चित्तम्मि ठाइ इय पुहविनाहस्स।।
अरिकरिकुंभ फालणमुत्तादंतुरकरालकरवाले । कह गलियसीलजीयाण बहड़ इय मोहसुत्ताण ? ॥४॥
इय संवरिउ खग कोवेण समं पुणोवि यासहरे । गंतुणं पल्लंके ओल्लरिओ पसमकयचित्तो ॥४२॥
.
ततस्तस्यामनुरक्तोऽवधीरयति सकलमन्यमवरोधम् । अथान्यदा निशि तस्या एव वासभवने ॥२८॥
यावत्तिष्ठति नरनाथ इति भणितं तावत्तत्र केनापि । अवस्वपिति सुखी लोकोऽद्यापि, तत इदं वचनम् ॥२९॥
साधिक्षेपं श्रुत्वा सामर्ष भणति नरवर एवम् । कस्यैव भोः ! शब्दः पाहरिकाः ! कथयत ज्ञात्वा ॥३०॥
ततः संभ्रान्तास्तेऽपि हि यावरिकश्चिदपि जल्पिप्यन्ति तावद्देवी । प्रभणति का प्रभो ! शङ्का यामिकशताकुले भवने ?
कः सिंहगुहां प्रविशति कः क्षिपति कर ज्वलज्वलने । कण्डूयति कोऽहितुण्डं कः पिबति पयश्च व्याघ्नाः ॥
यत्र पवनोऽपि न विशति दिनकरकिरणा अपि यत्र न चन्ति।कयं तत्र गृहे तव विशतु कोपि तस्मान्नाथ!एवमेव ।।
श्रुतः शब्द एप मा भ्रान्ति कुरुत परनरप्रवेशे । ततो राजा तद्वचनं प्रपञ्चप्रचुरं श्रुत्वा ॥३४॥
'शक्तिहृदयोऽपि खलु नित इव कपटेन यावन्निद्राति । तावत्सा शनैः शनैरुत्यायोद्घाव्य कपाटान् ॥३५॥
आसन्न एव भाण्डागारमन्दिरे प्रविश्यालपति । दासीवेषं पुरुष स च न तस्यै ददाति प्रतिवचनम् ॥३६॥
पादयोनिपत्य सा प्रभणत्याप्रियाङ्गसङ्गदवदग्धम् । निर्वापय मम शरीरं प्रिय ! निजसंगमामृतरसेन ॥३७॥
तथापि खल्ववधारयन्तं तं सा बद्धा बाहुपाशेन । स्तनतूल्यां स्थापयित्वा विमानयति मुक्तसीत्कारम् ॥३८॥
अथ तन्मार्ग लग्नः समागतो नरवरस्तमुद्देशम् । प्रत्यक्षमेव पश्यति शृणोति च तद्वयवसितं सर्वम् ॥३९॥
ततः कोपात्ती यावत्किल द्विधा खण्डयिष्यति च सङ्गेन । त्मवत्तत्क्षणेनापि चित्ते तिष्ठतीति पृथिवीनाथस्य ।
अरिकरिकुम्मास्फालनमुक्तादन्तुरकरालकरवालः । कथं गलितशीलजीवितौ हन्त्विति मोहसुप्तौ ! ॥४१॥

·मयणकहीं।
३१३
भावेइ भवसरूवं तणु चनारीण पणयभावं च । अहह ! भवे जपि सुदं तंपि हु परमत्थओं दुक्खं ॥४३॥.
उक्तं च-
"दुःसच्छेदे सुखभ्रान्तिर्धातः ! येयं विभाति ते । तां विभावय किं सौख्यं किं दुःखादुःखविस्मृतिः ? ॥"
रमणीण रमणीयं किमत्थि देहे अमिझभरियम्मि? । बहुछिदझरंतासुइरसम्मि ता असुइहेरम्मि ? ॥४४॥
सव्वाउवि रमणीओ रमणीयामओ इवंति ता जाव । आविभूयविवेया पिच्छति न तत्तयुद्धीए ॥४५॥ .
एयासु अइपसत्ता पुरिसा.पार्वति विविहदुक्खाई । अवमाणगाइयाई निरयानलतिब्वतावाई ॥४६॥
जो पुण भणेइ एसा ससणेहा पणइणी मंइणुरत्ता' निस्सिंगो सो गोणो विवेयपरिवज्जियत्ताओ॥४७॥
कारणवसेण केणइ जणाणुवित्तीए अत्यलोभेण। पयति कहवि नेह, थेवो पुण तासु सम्भावो ॥४८॥
इय चितंतो राया जा चिटइ ताव चरिमराईए । सणिय सणियं परिसक्किऊण तो तस्स सिज्जाए।।४९।।
आगंतूण पसुत्ता गादं आलिंगिऊण तह । निहावसउव्व निवो पबोहिओ महुरवाणीए ॥५०॥
तत्कालोचियविहिणा रना संभासिइमंभणिया । अज्जविन मुयइ निदा मह पास पणइणि तुमय ॥५१॥
अत्रान्तरे पठित कालनिवेदकेन-
गमिजणं गयणसिरी सव्वं दोसायरेण सह रयणि । पपडती अणुरायं संपइ दिणनाइमणुसरइ ॥५२॥
इय.तव्वयणं सोउं राया उहित्तु गोसकिच्चाई। काऊणं अत्याणे उवविसइ हरिव्व सुरमझे ॥१३॥
संभासेउ लोयं सव्वंपि जहोचियं उचियसमए । वरकरिखंधारूढो गओ वहिं रायनाडीए ॥५४॥
सहयारतरुस्स तले उक्समपुंजव मुणिवरं दट्टुं । उत्तरि गयखंघाउ वंदए परमभत्तीए ॥५५॥
-
इति संवृत्य सङ्ग कोपेन समं पुनरपि वासगृहे | गत्वा पल्य के मुप्तः प्रशमकृतचित्तः ||४२॥
भावयति भवस्वरूपं तनूं च नारीणांप्रणयमायं च । अहह!मवे यदपि सुखं तदपि खलु परमार्थतो दुःखम् ॥४२॥
रमणीनां रमणीयं किमस्ति देहेऽमेध्यभृते । बहुच्छिद्रारदशुचिरसे तथाऽशुचिहेतौ ? ॥४४॥
सर्या अपि रमण्यो रमणीया भवन्ति तावद् यावत् । आविर्भूतविवेकाः पश्यन्ति न तत्त्वबुद्ध्या ॥४५||
एतास्वतिषसक्ताः पुरुषाः प्राप्नुवन्ति विविधदुःखानि । अवमाननादिकानि निरयानलतीव्रतपानि ॥४६॥
यः सुनर्भणति 'एपा सस्नेहा प्रणयिनी मय्यनुरक्ता'! निःशृङ्गः स गौविवेकपरिवर्जितत्वात् ॥४७॥
कारणवशेन केनचिन्नना-वृत्त्याऽर्थलोभेन । प्रकटयन्ति कथमपि स्नेह, स्तोकः पुनस्तास सद्भावः ।।४८||
इति चिन्तयन् राजा यावत्तिष्ठति तावच्चरमरात्रौ । शनैः शनैः परिप्वप्क्य ततस्तस्य शय्यात्याम् ॥४९॥
आगत्य प्रसुप्ता गाढमालिङ्ग्य तदेहम् । निद्रावशग इव नृपः प्रबोधितो मधुरवाण्या ॥२०॥
• तत्कालोचितविधिना राज्ञा समाप्येदं भाणता । अद्यापि न मुञ्चति निद्रा मम पार्श्व प्रणयिनि ! त्वमिवा॥५१॥
गमायित्वा गगनश्रीः सा दोषाकरेण सह रजनिम् । प्रकटयन्त्यनुरागं संप्रति दिननाथमनुसरति ॥५२॥
इति तद्वचनं श्रुत्वा राजोत्थाय प्रातःकृत्यानि । कृत्वाऽऽस्थाने उपविशति हरिरिव मुरमध्ये ॥१३॥
संभाष्य लोकं सर्वमपि ययोचितमुचितसमये । वरकरिस्कन्धारुढो गतो वहीं राजवाट्याम् ॥१४॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
दाऊण धम्मलाभं मुणिणा भणिओ नरसरो एवं । अज्जवि इइ विलसिज्जइ मुणिएवि निसाए युत्तंते ॥
तो ना तोसबमा सविसेसे पुच्छिओ मुणी एवं । भय ! नाणदिवायर ! कइदियहो ताण संबंधो ।
तो मुणिमा संलत्तं किं चिंताए इमाए नरनाह ! 1 ते 'चिंतसु जेण विडवणाओ नो हुंति पुण एवं॥२८॥
तो पभणइ नरनाहो कहहि मह नाह ! सुद्धनियधम्मं । तो कहिओ मुणिधम्मो.सवित्थरोतेणवि पबन्नीर
सो य.अई, इय कहियं विसेसनिव्वेयकारण निययं । इन्हि सुणेह धम्म सम्मं सिवमग्गगमणरहं ॥६॥
सो घम्मा होइ दुहा जागहिमेएण तस्य जइधम्मो.। पवरमहव्वयमूलो इयरो, र अणुव्यपाईओ।।६।।
पदम पहमो कहिओ सवित्यरो ताण तयसमत्याण । सम्पत्ताई वीओवि साहिओ सप्पयंचोवि ||६२||
सह सम्मत्तेण तो पदमं वीयं चणुव्वयं तेहिं । परियाणिऊण सम्म पडियनं भावसुद्धीए ॥६॥
वंदे मुणिवसई नियनियठाणेसु ते गया तत्तो । साहूवि विहारेणं अनत्य गओ, तो तेवि ॥६४॥
मुणिकदिएण विहिणा पालिति पयत्तओ गहियनियमे । सम्मने दृढचित्ता-परोप्परं परमपीईए ॥६५॥
किंतु पगईए मयणो उत्ताणो परववायभासी य । केली किलतफलिओ कलिप्पिओ दुप्पियन्भासी ॥६६॥
सोधणसारस्स नियं संझाए कहइ सव्वादिणचरियं । जं वा केणवि कहियं गुपि हु पयडए तंपि ॥६॥
अन्नम्म दिणे केणवि मिनेण रहम्मि साहिये तस्म । अप्पुत्तियस्सं अत्यो अमुंगस गिहे पविटोरी ||६८॥
तं च मयणेण कहियं पुरओ धणसारमुयणसिरमणिणो । तो तेणं सो भणिो न जुत्तमिय पयदिउं तुम्ह ।।
सहकारतरोत्तले उपशमपुअमिव मुनिवर दृष्ट्रा । उत्तीर्य गजस्कन्धाद् वन्दते परमभक्त्या ॥१५॥
दत्त्वा धर्मलाभ. मुनिना मणितो नरेश्वर एवम् । अद्यापीति विलस्यते ज्ञातेऽपि निशा वृत्तान्ते ॥५६॥
ततो राज्ञा तोपवशात्सविशेष पृष्टो मुनिरेवम् । भगवन् ! ज्ञानदिवाकर ! कतिदिवसस्तयोः संबन्धः ? ॥२७॥
ततो मुनिना संलपितं किं चिन्तयाऽनया नरनाथ ॥ तचिन्तय येन विडम्बना नो भवन्ति पुनरेवम् ॥१८॥
ततः प्रभणनि नरनायः कथय मे नाय! शुद्धनिजधर्मम् । ततः कथितो मुनिधर्मः सविस्तरस्तेनापि प्रपन्नः ।।
स चाहम, इति फर्थित विशपनिवेदकारणं निजम । इदानी शृणुन धर्म सम्यक् शिवमार्गगमनरथम् ॥६०॥
स धर्मो भवति द्विधा यनिगृहि देन तत्र यतिधर्मः । प्रवरमहावतमूल इतरयाणुयतादिकः ॥३१॥
प्रथमं प्रथमः कार्यतः सविस्तरस्तेषां तदसमर्थानाम् । सम्यक्त्वादिद्वितीयोऽपि कथितः सप्रपन्चोऽपि ॥२॥
सह मम्यस्तन ततः प्रथम द्वितीय नाणुयनं तैः । परिज्ञाय सम्यक् प्रतिपन्नं भावशुद्धया ॥६३॥
चन्दित्वा मुनिपभं निजनिजस्थानेषु ते गतास्ततः । साधुरपि विहारेणान्यत्र गतः, ततस्तेऽपि ॥६४॥
मुनिकथितेन विपिना पालयन्ति प्रयत्नतो गृहतिनियमान् । सम्यक्त्वे हृदचित्ताः परस्परं परमप्रीत्या ॥६५॥
फिन्तु प्रल्या मदन उतानः परापयादमासी च । फेलिफिलत्वफलितः कलिप्रियो दुप्रियभासी ॥६॥
सपनसाराय नि संध्यायां कथयति सर्वेदिनचरितम् । यद्वा फेनापि कथिनं गुरमपि प्रकटयति तदपि ॥६॥
भन्यस्मिन् दिने केनापि मित्वेग रहसि कथितं तस्य । अपुत्रकस्याऽिमुकम्य गृहे प्रविष्ट.इति ॥६॥

·मयपकड़ा 1 जा कहवि तैण कहियं रहस्समेयं तहावि तं तुम्ह । नो पयडेउं जुत्वं जम्हा मम्मे परस्स इमं ॥७॥ तह को जाणइ सच्चं अलियं व इमंति अलियविरईए । एस कलंको जायइ, मित्तरहप्पयडणं च इमं ॥७१।। ‘सकलत्तमंतभेमो उवलक्खणमेव मंतभेयाण । सेसाणं, सो तम्हा वजेयव्यो पयत्तेण ||७२।। एवं धणसारेणं पुणो पुणो सिक्सविज्जमाणोवि । एवंविदवयणाई जपतो विरमए नेय ।।७३|| तस्सवि घरिणी पउमा धम्मपरा विगयखंतिसंपन्ना । संपुनससहरमुही सुसीलकलिया कुलपसूया ||७४|| अह अन्नया य भयणं मोएउंसा नियम्मि गामम्मि । नीया नियजणएणं महूसर्व कंपि आसज्ज ॥७॥ तत्तो य समाणीया चिरेण चम्महिमिचठियदेहा । पुट्ठा रहम्मि मयणेण किं गया तुममिममवत्यं ? ॥७६।। तो वाहाविलनपणा पाएसुं निवडिउं भणइ सावि । मा पुच्छ वइयरमिमं उप्पन्नं मह अपुन्नेहि ॥७॥ सो जंपइ कि मज्झवि अवलवणिज्जति सा तओ भणइ । जीवियनाइ ! न एवं, किंतु पमायाओ जइ तुम्ह ।। कहवि हु कोवि वियाणइ तो हं पाणे परिचयामि धुवं । तो सो भणइ न एवं होइ जुगतेवि, कहसु तुम।।७।। तो लज्जावसगग्गयगिराए तीएवि साहिय एवं । मह अस्थि लहू भाया अविणयकुलमंदिरं परमं ।।८।। परदाररमो परमम्मभासओ परववायभासी य । येसाजूयपसत्तो निचिसो अहमया कहवि ।।८१॥ संघियकुलमजाओ मज पाऊण आगओ गेहे । इत्तो य तस्स भन्जा कज्जेण गया जणयगेई ।।८२॥ तीए य अहं भणिया जा बंधू एइ तुज्झ ता तुमए । इह अम्हवासभवणे ठायव्वं, तो अहं तत्य ।।८।। तश्च मदनेन कथितं पुरतो धनसारसुजनशिरोमणेः। ततस्तेन स भाणतो न युक्तमिति प्रकटयितुं तव ॥१९॥ यदि कथमपि तेन कथित रहस्यमेतत्तथापि तत्तव । नो प्रकटयितुं युक्तं यस्मान्मर्म परस्येदम् ॥७०॥ तथा को जानाति सत्यमलीकं वेदमित्यतीकविरतेः । एष कलको जायते, मित्ररहःप्रकटनं चेदम् ॥७१।।. स्वकलत्रमन्त्रभेद उपलक्षणमेव मन्त्रभेदानाम् । शेषाणां, स तस्माद् वर्जयितव्यः प्रयत्नेन ॥७२॥ एवं धनसारेण पुनः पुनः शिक्ष्यमाणोऽपि । एवंविधवचनानि जल्पन् विरमति नैव ॥७३॥ तस्यापि गृहिणी पद्मा धर्मपरा विनयक्षान्तिसंपन्ना 1 संपूर्णशशधरमुखी सुशीलकलिता कुलप्रसूता ॥७॥ अथान्यदाच मदनं मुक्त्वा. सानिजे ग्रामे । नीता निजजनकेन महोत्सवं कमप्यासाघ ७५॥ ततश्च समानीता चिरेण धर्मास्थिमात्रस्थितदेहा । पृष्टा रहासे मदनेन किं गता त्यमिमामवस्थाम् ! ॥७६॥ . ततो वाप्पाविलनयना पादयोर्निपत्य भणति सापि । मा पृच्छ व्यतिकरमिममुत्पन्नं ममापुण्यैः ॥७७|| स जल्पति किं मदप्यपलपनीयमिति साततो भृणति । जीवितनाथ ! नैवं, किन्तु प्रमादान यदि युष्माकम् ॥७८।। कथमपि हि कोऽपि विजानीयात्ततोऽहं प्राणान्परित्यजामि ध्रुवम् । ततः स भणतिनैवं भवेयुगान्तेऽपि कथय त्वम्।। ततो लज्मावशगद्गदगिरा तयापि कथितमेवम् । ममास्ति लघुभीताऽविनयकुलमन्दिरं परमम् ॥८॥ परदाररतः परमर्ममापकः परापवादभाषी च । वेश्याङ्तप्रसक्तो निस्त्रिंशोऽथान्यदा कथमपि ॥१॥ लहितकुलमर्यादो मयं पीत्वाऽऽगतो देहे । इतश्च तस्य भार्या कार्येण गता जनकगेहम् ॥८२॥ .

·.
सुपासनाह-चरिअम्मि-
तो तव्वयणं सोउ लग्गो माकंदिउ दियाराओ । नो ठाइ वारिओवि हु पच्छायावेण संतत्तो ॥११३॥ .
हा दुछु कयं हा दुट्ठ भासियं अहह अहमचरिओ हं । तहसम्भावपराए न रहस्संरक्खियमिमीए ।११४। .
इच्चाइ विलवमाणो न सुयइ झुंजेइ नेय धम्मपि । सो कुणइ झुणइ झायइ तं चिय दुचरियमणवरयं ॥
तेणं चिय दुक्खेणं मरिऊण-सो करी समुप्पन्नो । धणसारो उण सद्धम्मतप्परो गमिय दियहाई ॥११६।।
अइयारपंकमुकं वयजुयलं पालिउ समाहीए । कालं काउं अमरो जाओ अचिरेण सिद्धो य ॥ ११७||
॥ इति मृपावादयते तृतीयातिचारे मदनकथानकं समाप्तम् ।।
निनमित्त्रमण्डल्या कथ्यमानं ततश्च तत् श्रुत्वा । वाष्पजलाविलनयना निनमन्दिराभिमुखं चलिता ॥११२॥
१, ततस्तद्वचनं श्रुत्वा लग्न आक्रन्दितुं दिवारात्रम् । न तिष्ठति वारितोऽपि खलु पश्चात्तापेन संतप्तः ॥११.३।।
हा! दुष्टु कृतं हा ! दुष्ठु भापितमहह ! अधमचरितोऽहम् । तथासद्भावपराया न रहस्यं रक्षितमस्याः||११४॥
इत्यादि विलपन् न स्वपिति भुले नैव धर्ममपि । स करोति, जुगुप्सते ध्यायति तदेव दुश्चरितमनवरतम् ।११५॥
तेनैव दुःखेन मृत्वा स करी समुत्पन्नः । धनसारः पुनः सद्धर्मतत्परो गमयित्वा दिवसानि ॥११६॥
अतिचारपत्रमुक्तं व्रतयुगलं पालयित्वा समाधिना । कालं कृत्वाऽमरो जातोऽचिरेण सिद्धश्च ॥११७॥

·मुद्धो मुसोवएस दाउं अइयरइ जो वयं वीयं । इहपरलोयदुहाई सो पावइ पउमवणिउच्य ॥१॥ . तयाहि- . सुपओहरपवरसरं सवणमणोहारि दीहरच्छं च । वररमणिसरीरं पिव मलयपुरं नाम इह नयरं ॥२|| * अख़लिपदाणप्पसरो उन्नयसो पलंबकररुइरो । पररयणरहिरो सुरकरिव वीरो तहिं सिहो || सुपोहरा सुहारा गुणपोग्गरसंगया सिरिनिवासा । खग्गलया इव सरला वीरमई पिययमा तस्स ॥४॥ ताण सुओ संजाओ पउमो नामेण पउमसमवयणो । वाहत्तरिकलकुसलो पत्तो य कमेण तारुनं ।।५।। अह सुयसागरसाहू तेसिमगारम्मि जाणसालाए । तेसिमणुनाए ठिओ तो तं ते पञ्जुवासति ॥६॥ अह मुणिबंदण ताणुवविद्वाण वंतरो एगो । उबविटो सो भणियो मुणिणा फज्ज विणा एवं 11७|| दुख उप्पायंतो जणस्स, अजेसि दारुणं पावं । सो पभणइ केलीए होइ कुणंतस्स कह पावं ? ॥८॥ भणइ मुणी किं केलीए कवलियं हणइ नेय तालउडातम्हा जह तह पीडा परस्स नो भद! कायन्या।। किंच विणा कजेण जो परपीडं करेइ से पावं । अहिययरं संपज्जइ अणत्थदंडो जमओ एस ॥१०॥ . उक्तंच, . अहाय तं न बंघई जमणहाए य बंधए जीवो । अढे कालाईया नियामया न उ अणटाए ॥११॥ तो भणइ वीरसिट्टी महाणुभावेण मुणिवर ! इमेणं । किं चिहियं जं एवं सासिज्जइ, तो मुणी भणइ ।। भो यो वैतर! किं तुह पयडिज्जउ वइयरो इमो एसिंहासो भणइ कि अजुत्तं, पत्थणमेसिं कुणह सहलं ।। मुग्धो मृपोपदेश दत्त्वातिचरति यो व्रतं द्वितीयम् । इहपरलोकदुःखानि स प्राप्नोति पद्मवाणिगिव ||१|| सुपयोम(धोरप्रवरसरस्क(मालं) श्रवणमनोहारि दीर्घरथ्य(सं)च । वररमणीशरीरमिव मलयपुरं नामेह नगरम् ।। भस्खलितदानप्रसर उन्नतवंशः प्रलम्यकररुचिरः । वररत्नराजमानः सुरकरीव वीरस्तत्र श्रेष्ठी ||३|| मुपयोम(घ)रा सुहा(पा)रा गुणपुद्गलसंगता श्रीनिवासा । खगलतेव सरला वीरमती प्रियतमा तस्य ॥४॥ तयोः सुतः संजातः पद्मो नाम्ना पनसमवदनः । द्वासप्ततिकलाकुशलः प्राप्तश्च क्रमेण तारुण्यम् ॥५॥ अथ श्रुतसागरसाधुस्तेषामगारे यानशालायाम् । तेपामनुज्ञया स्थितस्ततस्तं ते पर्युपासते ॥६॥ अथ मुनिवन्दनहेतोस्तेषामुपविष्टानां अन्तर एकः । उपविष्टः स मणितो मुनिना कार्य विनवम् }७]] दुःखमुत्पादयअनस्य, अर्जयासे दारणं पापम् । स प्रमणति केल्या भवति कुर्वतः कयं पापम् ? ॥ भणति मुनिः किं केल्या कवलित हन्ति नैव तालपुटम् । तस्माद्यया ठया पीडा परस्य नो भद्र ! कर्तव्या ।। किच विना कार्यण यः परपीडां करोति तस्य पापम् । अधिकतरं संपद्यतेऽनयंदण्डो यत एपः ॥१०॥ मर्थाय तन्न बध्नाति यदनाय च बध्नाति जीवः । अथे कालादिका नियामका न त्वनथें ॥११॥ 'ततो भणति वीरश्रेष्ठी महानुभावेन मुनिवर ! अनेन । किं विहितं यदेवं शिष्यते, ततो मुनिर्मणात ॥१२॥ भो भो व्यन्तर ! किं तव प्रकटयतां व्यतिकरोऽयमेपाम् । स भणति किमयुक्तं, प्रार्थनामेषां कुरुत सफलाम् ॥ १७. भाग, .

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
अह चउनाणी भयवं साहइ केलीकिलस्स तं चरियं । जहभरहे कणयपुरे राया रिउमदणो नाम ॥१४॥
बुद्धिसमुद्दो मंती तस्स सुओ विस्तुओ विजयसीहो। अह अन्नया नरिंदो सब्बावसरम्मि उबविट्ठो॥१५॥
कारावइ पिच्छणय ता पडिहारेण सूइए पुरिसो । अटुंगनिमित्तथरो संपत्तो रायपासम्मि॥१६॥ .
उचियपडिवत्तिपुव्वं पुट्ठो पुहईसरेण सो एयं । जह मह सहाए किंचिवि कहह भविस्सं सुई असुहं ॥१७॥
नाऊण निमित्तेण तेणवि नियमत्थए करे काउं । नीससिऊण य दीहं पुणो पुणो मत्थयं धुणियं ॥१८॥
तो भूवइणा भणिय अभयं तुह कहसु नियनिमित्तण । जस्स सुहं असुई.वा जे दिट्ट नत्थि तुह दोसो॥
तो नैमित्ती पभणइ सत्तदिगंते इमस्समच्चस्स । सकुडुवस्स विणासो संभाविज्जइ इमं सोउं ॥२०॥
भणइ नरिंदो को एत्य पञ्चओ, कहइ सोवि जह हत्थी । भग्गालाणक्खंभो जइ एही ता इस सच्चे ॥२१॥
तं च तहेव य जाय तो संभतं नरेसर भणइ । बुद्धिसमुद्दो मंती मा अइखेय कुणउ देवो ॥२२॥
सोरक्कमनिरुवक्कमभावेणं आवयाउ हुति दुइा । नेमित्तिएण सह मह वत्तव्यं अस्थि इह अत्थे॥२३॥
इच्चाइसुजुत्तीहिं निवस्स खेय निवारि पच्छ। 1 जोइसिएण समेओ मंती नियमंदिरं पत्तो ॥२४॥
पुच्छइ झुंजावेउं वत्थाहरणेहिं पूइंउंच इमं । को हेऊ मह मरणे, तेण विचिंतिय तओ कहियं ॥२५॥
तुह तणओ जो जिट्टो तस्सवराहाउ नरवरो हेऊ । इय ताव मए नायं निच्छयओ मुणइ सम्वन्नू॥२६॥
सोऊण इमं मंती विसज्जए पूइऊण तं तत्तो । हकारिय जिसुयं वइयरमेयं कहइ सव्वं ॥२७॥
सो भणइ ताय ! हुँते मइ ,अबराहेण मज्झ, इय होइ । अहमेव ता मरिस्सं सव्वाणत्याण पत्यारी||२८॥
7
.
.
अथ चतुर्सानो भगवान् कथयति केलीफिलस्य तच्चरितम् । यथा भरते कनकपुरे राजा रिपुमर्दनो नामा१४॥
बुद्धिसमुद्रो मन्त्री तस्य सुतो विश्रुतो विजयसिंहः । अथान्यदा नरेन्द्रः सर्वावसर उपविष्टः ॥१५॥
कारयति प्रेक्षणकं तावत्प्रतिहारेण सूचिते पुरुषः । अपाङ्गनिमित्तधरः संप्राप्तो राजपाचे. ॥१६॥
उचितप्रतिपत्तिपूर्व पृष्टः पृथिवीश्वरेण स एतत् । यथा मम समायाः किञ्चिदपि कथय भविष्यच्छुभमशुभम् ।।१४।।
ज्ञात्वा निमित्तेन तेनापि निजमस्तके करौ कृत्वा । निःश्वस्य च दीर्घ पुनः पुनमस्तकं धूतम् ॥१८॥
ततो भूपतिना भणितमभयं तव कथय निजनिमित्तेन । यस्य शुभमशुमं वा यद् दृष्टं, नास्ति तव दोषः ॥१९॥
ततो नैमित्तिकः प्रभणति सप्तदिनान्तेऽस्यामात्यस्य । सकुटुम्बस्य विनाशः संभाव्यत इदं श्रुत्वा ॥२०॥
.मणति नरेन्द्रः कोऽत्र प्रत्ययः, कथयति सोऽपि यथा हस्ती । भग्नालानस्तम्भो योप्यति तदेद सत्यम् ॥२१॥
तच तथैव च जातं ततः संभ्रान्तं नरेश्वरं मणति । बुद्धिसमुद्रो मन्त्री माऽतिखेदं करोतु देवः ॥२२॥
सोंपक्रमनिरुपक्रमभावनापदो भवन्ति द्विधा । नैमित्तिकेन सह मम वक्तव्यमस्तीहाथें ॥२३॥
इत्यादिसुयुक्तिभिर्नृपस्य खेदं निवार्य पश्चात् । ज्योतिपिकेण समेतो मन्त्री निजमन्दिरं प्राप्तः ॥२४॥
पृच्छति भोजयित्वा वस्त्राभरणः पूजयित्वा चेमम् । को हेतुर्मम मरणे, तेन विचिन्त्य ततः कथितम् ॥२५॥
तव तनयो यो ज्येष्ठस्तस्यापराधान्नरवरो हेतुः । इति तावन्मया ज्ञातं निश्चयतो जानाति सर्वज्ञः॥२६॥
श्रुत्वेद मन्त्री विसृजति पूजयित्वा तं ततः । हककारयित्वा ज्येष्ठसुतं व्यतिकरमेतं कथयति सर्वम् ॥२७॥

·पउमकहा। . एवं ठियम्मि सुत्थं सकुटुंबस्सवि य इबई तुह ताय! 1 तो मणिय सचिपेण तुह मरणेवच्छ ! किं सुत्यं ।। 'नहु हवइ एस मतो, जमई मंतेमि तं तए वच्छ! कायव्वं सो पभणइ आइसह नमित्य कायन्वं॥३०॥ भणिो सचिवेणं सो मंजूसम्भंतरम्मि पविसेउ । गमह दिणाई सत्तवि फलजलभरिपम्मि धम्मपरो ॥३१॥ सो जपइ आएसो पमाणमिड किंतु कुणह मा करुणा जलमचिन पिएमि अहं कि फलमाईहिं किल कज।। तत्तो मजमाए रहम्मि पुत्तं पवेसिउँ सोवि । गडीए आरोविय सुत्रका नरनाहभवणम्मि ॥३३॥ . ''विन्नत्तो नरनाहो मह देव ! इहत्थि सव्वघरसारो । तह पहु! अव्ययभंडारवीययाई च सव्वाई ॥३४॥ तो देवो नियचारुयओयरए वासराई सत्तेव । मुदाय मुदियमिमं रक्खावर अंगरक्खेहिं ॥३५॥ तह चेव कुणइ-राया पुच्छइ य जहा इमस्स वसणस्स।पडियारम्मि उवाओ कि लद्धो, तो भणइ सचिवो। लदो देव ! उवाओ विनवियब्यो स किंतु देवस्स | आवइकालम्पि गए, दिगाणि तह सत्त एआणि ॥ ठायचे धम्मपरायणेण नियगिठिएण चैव मए। भणइ नियो तह किज्जउ जह होइन आवया तुज्झ ॥३८॥ नियगिहगएणं तत्तो भणिओ हकारि समग्गोवि ! निम्भिच्चभिचवग्गो जह मह गेदम्मि सत्त दिणे ॥३९॥ आहवसामग्गीसंगएहि ठायव्यमप्पमत्तेहिं । तेहिवि विहिंय तह चेव मंतिमुकयं सरंतेहिं ॥४॥ निधणजलतीरणसंगहमह कुणइ सत्तदिणजोगं । सजावइ पायारं गिहस्स, अह सत्तमे दिवसे ॥४१॥ नरवरचल्लंहधूयं किल जिट्टो नंदणो अमच्चस्स। सिज्जते उवचिट्ठो पत्थए,कुविधा य सावितभो॥४२॥ संभणति तात ! सति माय, अपराधेन मम, इति भवेत्। अहमेव तस्मान्मरिष्यामि सर्वानर्यानां प्रस्तरः ॥२८॥ एवं स्थिते सौस्थ्य सकुटुम्बस्यापि च भवेत् तब तात ! 1 ततो भाणितं सचिवेन तब मरणे वत्स! कि सौस्थ्यम्। न खलु भवत्येप मन्त्रः, यदहं मन्त्रयामि तत्त्वया वत्स ! । कर्तव्यं स प्रमणत्यादिशत यदत्र कर्तव्यम्।।३०॥ भाणेवः सचिवेन स मञ्जूषाभ्यन्तरे प्रविश्य । गमय दिनानि सप्तापि फलजलभृते धर्मपरः ॥३१॥ स नल्पत्यादेशः प्रमाणमिह किन्तु कुरुत-मा करुणाम् । जलमपि न पिबाम्यहं कि फलादिमिःकिल कार्यम्!!] तंतो मञ्जूषायां रहास पुत्रं प्रवेश्य सोऽपि । गन्त्र्यामारोप्य मुक्ता नरनाथमवने ॥३१॥ 'विज्ञप्तो नरनायो मम देव! इहास्ति सर्वगृहसारः । तथा प्रभो ! अत्र्ययभाण्डागारधीजकानि च सर्वाणि ॥३४॥ ततो देवो निजचारुकापवरके वासराणि सप्तैव । मुद्रया- मुद्रितामिमा रसयत्वङ्गरक्षैः ॥३५॥ तथैव फरोति राजा पृच्छति च ययाऽस्य व्यसनस्य प्रतिकार उपायः किं लब्धः, ततो मणति सचिवः ॥३६॥ 'लब्धो देव! उपायो विज्ञपयितव्यः स किन्तु देवाय । आपत्काले गते, दिनानि तथा सप्तैतानि ॥३७॥ स्थातव्यं धर्मपरायणेन निजगृहस्थितेनैव मया । मणति नृपस्तथा क्रियतां यथा मवति नापत् तव ॥३८|| जिनगृहगतेन ततो भणितो हकारयित्वा समग्रोऽपि । नित्यभृत्यवर्गों यया मम गेहे सप्त दिनान् ॥३९॥ आहवसामग्रीसंगवैः स्यातव्यमप्रमतैः । तैरपि विहितं तथैव मन्त्रिसुकृतं स्मरद्भिः ॥४०॥ धान्येन्धनजलतीरणसंग्रहमथ करोति सप्तदिनयोग्यम् । सन्जयति प्राकारं गृहस्य, अथ सप्तमे दिवसे ॥४१॥ २.अन्यथ। २ग. मोवर'1.

·. सुपासनाह-चरिअम्मि- वाहरइ जामइल्ले तेविं य धावति सो तो तीए । पिक्खंताणं ताण छिदिय वेणि करे काउं॥४३॥ धवलहराओ झंप दाउ नासेई तेवि पट्ठीए । धाति तस्स, सोवि हु पविसइ गेहम्मि मंतिस्स ॥४४॥ • तत्तो ते बलिऊणं कहति रायस्स सोवि कोवेण । अंतरिओ सेणावइमाणवइ जहा लहुं दुटुं ॥४५|| सचिवाहममाणावसु बंधावेउं समं कुटुंबेण । सोवि तओ आसन्न सिन्नं चित्तूण तत्थ गओ ॥४६॥ मंतिगिह पायारारुढेहिं धणुद्धरेहि तस्सिन्नं । आसन्नं दतॄणं भणिय रे रे ! इओ पुरओ ॥४७॥ जइ आगच्छह तो नस्थि जीवियं तुम्ह, तं च सुणिऊण । सेणाणी सव्वंपि हु पडिसलिय वल तओ पुरिस ।। संपेसिउँ कहावइ मंतिस्स जहा नरेसरो रुट्ठो.। मुयवइयरेण तुम्हं ता त अप्पसु नरिंदस्स ॥४९॥ त सोऊण मंती सबविभागे गिहस्स निययस्स । तस्सं पुरिसस्स दंसिय भणइ इमं मज्झ वयणेण ॥५०॥ सेणावइणो माहसु जहटियं तह य मज्झ पत्थणया । भणह इमं, तुम्हेवि हु जाणहजह राय अत्याणे ॥५१।। मह वसणमिमं नेमित्तिएण कहियं निवस्स पञ्चक्खं । तो इय सामग्गीए चिहामि अहं ठिओ गेहे ॥५२॥ न य मह पुत्तों एवं ववसइ अन्नोवि कोवि हु सयनो । किं कोवि जीवियस्थी कंडुयइ अहिस्स तुंडीए ?।. सकुटुंबस्सवि पाणा मझ नरिंदस्स संतिया चेव । लेउ जहा पडिहासइ, किंतु मए अस्थि मंजूसा ॥५४॥ नरवइभवणे मुक्का अन्वयभंडारवीययाई तहिं । संति मइच्चिय ताई कहियाई चिय मुणिनंति ॥५५॥ जाणामि तयत्यं नरनाई, तह ठिओ य तत्थेव । अप्पेमि सुयं जिलु पच्छा इच्छा नरिंदस्स ॥५६॥ नरवरवल्लमदुहितरं किल ज्येष्ठो नन्दनोऽमात्यस्य । शय्यान्त उपविष्टः प्रार्थयते, कुपिता च सापि ततः ॥४२।। आवयति यामिकांस्तेऽपि च धावन्ति स ततस्तस्याः । प्रेक्षमाणेषु तेषु छित्त्वा वेणी करे कृत्वा ॥४३॥ धवलगृहान्झम्पां दत्त्वा नश्यति तेऽपि पृष्ठे । धावन्ति तस्य, सोऽपि खलु प्रविशति गेहे मन्त्रिणः ॥१४॥ ततस्ते वलित्वा कथयन्ति राज्ञे सोऽपि कोपेन । अन्तरितः सेनापतिमाज्ञापयति यथा लघु दुष्टम् ॥५॥ सचिवाधममानायय बन्धयित्वा समं कुटुम्बेम । सोऽपि तत आसन्नं सैन्यं गृहीत्वा तत्र गतः ॥४६॥ मन्त्रिगृहप्राकारारूदैर्धनुर्धरैस्तत्सैन्यम् । आसन्नं दृष्ट्वा भणितं रे रे! इतः पुरतः ॥४७॥ यद्यागच्छेत तदा नास्ति जीवितं युष्माकं, तच्च श्रुत्वा । सेनानीः सर्वमपि हि प्रतिस्वल्य यलं ततः पुरुषम् ।। संप्रेष्य कथाफ्यति मन्त्रिणे यथा नरेश्वरो रुटः । सुतव्यतिकरेण युष्माकं तस्मात्तमर्पय नरेन्द्राय ॥४९॥ तत् श्रुत्वा मन्त्री सर्वविभागान् गृहस्य निजस्य । तस्मै पुरुषाय दर्शयित्वा भणतीदं मम वचनेन ॥५०॥ सेनापतिं कथय यथास्थितं तथा च मम प्रार्थनया । भणतेदं यूयमपि खलं जानीथ यथा राजास्थाने ॥५१॥ मम व्यसनमिदं नैमित्तिकेन कथितं नृपस्य प्रत्यक्षम् । तत इति सामग्या तिष्ठाम्यहं स्थितो गेहे ॥१२॥ न च मम पुत्र एवं व्यवस्यत्यन्योऽपि कोऽपि हि सकर्णः । किं कोऽपि जीवितार्थी कण्डूयतेऽस्तुण्डेनः॥ ५३॥ सकुटुम्बस्यापि प्राणा ममं नरेन्द्रस्य सत्का एव । लातु यथा प्रतिभासते, किन्तु मयास्ति मञ्जूषा ॥५४॥ नरपतिमवने मुक्ताऽव्ययमाण्डागारवीजक्रानि तत्र । सन्ति मयैव तानि कथितानि किल ज्ञायन्ते ||१५|| ज्ञापयामि तदर्थ नरनार्थ, तथा स्थितश्च तत्रैव । अर्पयामि सुतं ज्येष्ठं पश्चादिच्छा नरेन्द्रस्य ॥५६।।

·पउर्मकहा। इय मह अणुरोहेणं सेणाणी नरवई सयं गंतुं । विनविउं इक्कारउ मं तत्य, तो य सो पुरिसो॥५७॥ ते कदइ दंडवणो, करेइ सोवि हु बहेन तं सब्बं । उपाइ मंजूस तं नरबइको पुरो मंती ॥१८॥ वेणीपाणि पिच्छइ मंतिसुयं तस्य नरवरो तत्तो । भणइ अमच ! किमेयं, विनवइ तो य सो सव्वं ॥५९।। नेमितियाडिपुच्छणमंजूसापुत्तपक्खित्रणपभिंई । बुचत, तो राया भणइ विलक्खो पयडमेवं ॥३०॥ फस्सवि विलसियमेयं मन्ने केलीकिलस्स देवस्स । मंजूसाए मझे एसा कह अन्नहा येणी १ ॥६॥ ता नो इममच्छरिय, दो अच्छरियाई मञ्चलोयम्मि । मह रन्नो तुच्छत्तं मइविहयो तह अमवस्त ॥६॥ इय विसमम्मिवि युद्धीए जस्स तह कहवि अहह विफुरिय। सुपइडिंयपि वपण इमपि जह अन्नहा जाय ।। यथा फिल;- अन्यथा शास्त्रगार्मिण्या घिया धोरोऽर्थमीक्षते । स्वामीव प्राक्तनं कर्म विदधाति तमन्यथा ॥" इस संदोइयवसणं पुराकयं निविवेयसिररयणं । सामि च मम सचिवेण तहवि कयपप्पणो कुसलं ॥६॥ एतच्च सत्यापितम् - निजकर्मकरणदक्षः सह वसति दुरात्मनापि निरपायम् । किं न कुशलेन रसना दशनानामन्तरे चरति ॥" इय भणिवि नरिदेणं सचिवो सम्माणियो मुयसमेओ । एत्तो कुमरीए सिरे वेणीवि तहटिया दिवा॥६५॥ ता वीरसावय ! इमो इपस्सणत्यस कारणं जाओ । केलीकिलत्तणेणं न कन्जमन इह इमस्स ॥६६॥ तप्पञ्चयं च चिणियं चिक्कणकम्मं इमेण इय एस । अशुसासिज्जइ एवं, इय सोउ तरो भणइ ।।६।। इत्तो नो इय काहं, भणइ मुणी जुत्तमेयमन्नं च । संघप्पओयणेसु वावारिजउ सया अप्पा ॥६८॥ इहपुव्वभवकयाण मुंबसिपावाण जेण, तह होई । सुलहा धम्मे चोही, तं पटिवजिय गओ सोवि ।।६९।। " “ इति ममानुरोधेन सेनानीनरपति स्वयं गत्वा । विज्ञप्य हक्कारयतु मां तत्र, ततश्च स पुरुषः ॥१७॥ तत्कथयति दण्डपतये, करोति सोऽपि खलु तथैव तत्सर्वम् । उद्घाटयीत मञ्जूषां तां नरपतेः पुरो मन्त्री॥१८॥ घेणीपाणि पश्यति मन्त्रिमुतं तत्र नरवरस्ततः । भणत्यमात्य ! किमेतन, विज्ञायति ततश्च स सर्वम् ॥१९॥ नैमित्तिकपरिपृच्छामम्जूषापुत्रमक्षेपणमभूतिम् । वृत्तान्त, ततो राजा भणति विलक्षः प्रकट मेयम् ॥१०॥ फस्यापि विलसितमिदं मन्ये केलीकिलस्य देवस्य । मञ्जूषाया मध्ये एषा कथमन्यया वेगी ! ॥११॥ तस्मान्नो इदमाश्चर्य, द्वे आश्चर्ये मर्त्यलोके । मम राज्ञस्तुच्छत्वं मतिविमवस्तथाऽमात्यस्य ॥१२॥ इति विपमेऽपि बुद्धया यस्य तथा कयमप्यहह ! विस्फुरितम् ! सुप्रतिष्ठितमपि वचनमिदमपि यथाऽन्यथा जातम् ।। इति संढौकितव्यसने पुराते निर्विवेकशिरोरत्ने । स्वामिनि च मयि सचिवेन तयापि कृतमात्मनः कुशलम् ॥६॥ इति मणित्वा नरेन्द्रेण सचिवः सम्मानितः सुतसमेतः । इतः कुमार्याः शिरसि वेण्यपि तयास्थिता दृष्टा ॥६॥ तस्माद् वीरश्रायक अयमस्यानर्थस्य कारणं जातः । फेलिकिलत्वेन न कार्यमन्यदिहास्य ॥६६॥ तत्प्रत्ययं च चितं चिक्कणकर्माऽनेनेत्येपः । अनुशिष्यत एवं, इति श्रुत्वा व्यन्तरो मणति ॥६७|| इतो मो इति करिष्ये, मणति मुनियुक्तमेतदन्यच्च । संप्रयोजनेषु व्यापार्यतां सदाऽऽत्मा १६८|| .

·सुपासनाह-चरिमम्मि-
अह सिट्ठी पउमजुओ सम्मत्ताणुव्वयाइगिहिधम्मं । पडिवजिय जाइ गिह, विहरइ अन्नत्थ साहूवि-11७०॥
अह कोवि तत्थ धुत्तो समागओ सोवि बहुपर्वधेहिं । विम्हावइ मुद्धजणं, कझ्यावि हु तस्स पासम्मि।।
पड़मोवि गओ कोहलेहि विडिओ अणेण हयडियो।ईसरपुत्तोत्ति पयसियं च से कप्पटिप्पणयं ॥७२॥
तत्य य रसिंदकप्पो तहेव भंगरयवित्तकप्पो य । आसंधिबंभितुलसीसुंठीपादाइकप्पा य ॥७॥ . :
एएसुं च समत्थो कहिओ दारिखंडणे कोचि । बहुवाहिजराविवणपचलो कोइ तह कोवि ॥७४॥
वंझाए सुयजणओ कोवि हु सोहग्गकारओ अन्नो । कोवि तह अदिसत्तणपसाहओ इय पवंचेउ ॥७॥
वज़ीविऊण य तओ सुवहुंदविणं गओ स अन्नत्य । तक्कहियविहाणेणं पउमो सञ्चवइ ते कप्पे ॥७६।।
न पकिपि तेहि सिज्झइ हबइ दविणक्खओ किलेसोय । तहवि कुणइ संवरणं पपडइ न जहट्ठिय लोए ।
अन्नो य तस्स मित्तो धुत्तेणं तेग धुत्तिओएवं । सो तं पुच्छइ तुह फुरइ किंपि किं कप्पविसयम्मि ? ॥७८॥
सो भणइ फुरइ आमं कहन्नहा मज्झ भोगवित्थारो ?। तो इयरेणं भणियं बंधव ! न हु किंपि मे फुरइ ॥७९॥
जइ पुण धुत्तेण अहं वियारिओ, भणइ तो इमं पउमो । किं कप्पेहिं बहहिं वंझाकप्पं तुम एग ।।८०॥
सिक्खेसु जेण जणओ दव्वं पाविदसि, तेण इय सोउ। भणिय तं मह पसिऊण कहसु,पउमेण तो कहिओ।।
अलिओ वंझाकप्पो सोवि हु वंशाण ओसहे देइ । अह दिन्नमन्नया नरवरस्स भज्जाए वंझाए ॥८२॥
गम्भत्थमोसह, तेण तीए मूलं तहा समुप्पन्न । जब पाणा संदेहे चडिया, सो निवड़णा तत्तो ॥८३॥
.
,
इहपूर्वभवकृतेभ्यो मुच्यसे पापेभ्यो येन, तथा भवति । सुलभो धमें बोधिः, तत्प्रतिपद्य गतः सोऽपि ॥६॥
अथ श्रेष्ठी पद्मयुतः सम्यक्त्वाणुवतादिगृहिधर्मम् । प्रतिपद्य याति गृहं, विहरत्यन्यत्र साधुरंप ॥७०॥
अथ कोऽपि तत्र धूर्तः समागतः सोऽपि बहुप्रबन्धैः । विस्माययति मुग्धजनं, कदापि हि तस्य पार्थे ॥७१॥
पद्मोऽपि गतः कुतूहलैविहितोऽनेन हृतहृदयः । ईश्वरपुत्र इति प्रदर्शितं च तस्मै कल्पटिप्पनकम् ॥७२॥ .
तत्र च रसेन्द्रकल्पस्तथैव भृङ्गरजवित्तकल्पश्च । अश्वगन्धिनामीतुलसीशुण्ठीपाठादिकल्पाश्च ॥७३॥
एतेषु च समर्थः कथितो दारिद्रयखण्डने कोपि 1 बहुव्याधिजराविद्रवणप्रत्यलः कोऽपि तथा कोऽपि ॥७४॥
वन्ध्यायाः सुतजनकः कोऽपि च सौभाग्यकारकोऽन्यः । कोऽपि तथाऽदृश्यत्वप्रसाधक इति प्रपञ्ज्य ॥७५]
उपजीव्य च ततः सुबहु द्रविणं गतः सोऽन्यत्र । तत्कथितविधानेन पद्मः सत्यापयति तान्कल्पान् ॥७॥
नच किमपि तैः सिध्यति भवति द्रविणक्षयः श्लेशश्च । तथापि करोति संवरणं प्रकटयति न यथास्थितं लोके ।।
अन्यच्च तस्य मित्रं धूर्तेन तेन धूर्तितमेवम् । तत् तं पृच्छति तव स्फुरति किमपि किं कल्पविषये ? ॥७८॥
स भणति स्फुरत्याम कथमन्यथा मम भोगविस्तारः । तत इतरेण भणितं बान्धव ! न खलु किमपि मे स्फुरति॥
यदि पुन नाहं विमतारितः, भणति तत इदं पझः। किं कल्पैर्षहुभिर्वन्ध्याकल्प रखमेकम् ।।८०॥
शिक्षस्व येन जनतो द्रव्यं प्राप्स्यास, तेनेति श्रुत्वा । भणितं तं मम प्रसद्य कथय, पद्मन ततः कथितः ।।८१॥
को बन्ध्याकल्पः सोऽपि खलु बन्ध्याभ्य औपधानि ददाति । अथ दत्तमन्यदा मरवरस्य भार्यायै बन्ध्यायै ।।
तेन तस्याः शूलं तथा समुत्पन्नम् । यथा प्राणाः संदेहे चाटनाः, स नृपतिना ततः ॥१३॥

·पउमंगहा। * . बंधावियो पर्याइ दिन्ना परमेणं मह इमा युद्धी । तो रोया मोएउ अहिरणविहूसिय का रक्षा उपवेसित गरुयासणे नरवरो ससम्माणं । इक्काराचिय परमं पभणइ एवं जह अवझो ॥८५|| वंझाए जेण गम्भो संपज्जइ ओसहेग तब्लिसओ । उवएसो तुम्भेहि दिन्नो एयस्स, तो पउमो ॥८६॥ - आमंति भणइ तत्तो राया जंपड़ इमेण देवीए-1 ओसहमिण पउत्तं तेण य मूलं समुप्पन्न ।।८७।- ता तस्स परित्ताणं करेहि, खुद्रो य सो भणइ इत्तो । मह एयस्सवि एए कप्पा अन्नेण परिकहिया।८८ तो 'तम्मित्तो पमणइ सञ्चमिणं किंतु तुहुवंएसेण । सविसेसं इह कम्मे यष्टिओं; भणंइ तो राया ॥९॥ भोपरम ! विणा कनं इमाओविणडाविओ नए लोओ। तह कंठगयप्पाणा देवीवि हु वट्टए इहि ॥१०॥ इय भणिवि अंगरक्खे निरुवि ते धराविया रत्ना । घरणयठिमओ विचिंतइ तो परमो कहवि जइ देवी।। पाणेहिं परिमुच्चइ ता मारइ म विदेवि राया। तइयावि हु इमिणा पहाणभाषेण मइ दोसो ॥१२॥ आरोविओ नियमणे, जीवइ देवीवि कहवि जइ, तहवि । म निग्गहइ अवस्स राया इय अट्टझाणम्मिा९३॥ अइपगरिससंपत्ते मुको पाणेहिं जंबुओ जाओ। तभवकयजिणधम्म मफलेही भमियणतभवे ॥१४॥ देवीवि कया पउणा नरवइविजेण, मंदकोवत्त । तो संपत्तो राया सोऊणं परणवृत्ततं ॥९५॥ पउम अप्पई वीरस्स सेटिगो, सो य नायवुत्ततो । तकिच्चाई काउं विसेसओ रमइ जिणधम्मे ॥१६॥ दंडेवि पउममित्त निवारिउ तह य दंभविसयम्मि । मुक्को रन्ना, तम्हा नाउँ पउमस्स इय वसणं ॥९॥ , बन्धितः प्रजापति दत्ता पमेन ममेयं वुद्धिः । ततो राजा मोचयित्वाऽऽमरणविमूपितं कृत्वा ॥८॥ उपवेश्य ते गुर्वासने नरवरः ससम्मानम् । हक्कारयित्वा पद्म प्रमणत्येवं यथाऽवन्ध्यः ।।८५॥ वन्ध्याया येन गर्मः संपद्यत औषधेन तद्विषयः । उपदेशो युप्मामिदत्त एतस्मै, ततः पद्मः ॥८६॥ आमेति भणति ततो राजा जल्पत्यनेन देव्याः । औपमिदं प्रयुक्तं तेन च शूलं समुत्पन्नम् ||८७}} तस्मात्तस्य परित्राणं कुरु, सुधश्च स भणतीतः । ममतस्याप्येते कल्पा अन्येन परिकथिताः ॥८॥ ततस्तन्मित्रं प्रमणति सत्यमिदं किन्तु तोपदेशेन । सविशेषमिह कर्मणि प्रवृत्तः, मणति ततो राजा ॥८९॥ भोः पद्म ! विना कार्यमस्मादपि नास्तिस्त्वया लोकः । तथा कण्ठगतप्राणा देव्यपि हि वर्तत इदानीम् ॥२०॥ इति भणित्वाऽगरक्षान् निरूप्य तौ धारितौ राज्ञा । घरणस्थितो विचिन्तयति ततः पद्मः कथमपि यदि देवी। प्राणैः परिमुत्र्येत तदा मारयेद् मां विडम्ब्य राजा । यत्तदापि ह्यनेन प्रधानभावेन मयि दोषः ॥९२॥ यारोपितो निजमनसि, जीवति देव्यपि कथमपि यदि, तथापि। मां निगृह्णात्यवश्यं राजा, इत्यातध्याने॥१३॥ अतिप्रकर्षसंप्राप्ते मुक्तः प्राणैर्जम्बुको जातः । तद्भवकृतजिनधर्म सफलिष्यति भ्रान्त्वाऽनन्तमवान् ॥१४॥ देव्यपि कृता प्रगुणा नरपतिवद्येन, मन्दकोपत्वम् । ततः संप्राप्तो राजा श्रुत्वा मरणवृत्तान्तम् ॥१५॥ पद्ममर्पयति वीराय श्रेष्ठिने, स च ज्ञातवृत्तान्तः । तत्कृत्यानि कृत्वा विशेषता रमते जिनमें ॥९॥ दण्डपिता पद्ममितं निवार्य तथा च दम्मविषये । मुक्तो राजा, तस्मान्जाला पयस्येति व्यसनम् ॥२७॥ .

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
जायं मुसोवएसा इह लोए ताव मरणपज्जत । परलोएणंतदुई, तम्हा तं चयह सुहकामा ! Rel
॥ इति मृपोपदेशे पनवणिकथानकं समाप्तम् ।
जातं मृषोपदेशादिह लोके तावन्मरणपर्यन्तम् । परलोकेऽनन्तदुःख, तस्मात्तं त्यजत शुभकामाः ॥९८||
.

·जो लिहइ कुडलेह अलीयवयणम्भि गहिपनियमोबि । इहलोए परलोए स पंधुदत्तोन लदइ दुई ॥१|| तथाहि- संरयणसोहं सुरकरित[व तिदिवंव सुकविकव्यं । रोहणगिरिल गयपुरमिहत्यि राया य कुमरगिरी||२|| रिउकरिकुंभनिन्भेयभिन्नमुत्तालिकलियखगलया । सियसियकुसुमा रेहइ जयसिरिवेणिव्व जस्स करे।३। वि-भम-र-हियावि विलाससंगयारणिरईसयसणाहा। तस्सत्यि पिया नलिणिव गुणहरा कमलिणी नामा। तस्सवि य यंधुदत्तो मंती, अहन्नया य अपराहं । ददखूणं सो मुई रन्ना मोयाविओ सहसा ॥५॥ पिओ य विस्सदत्तो मंती सुरमंतिसरिसमइविहयो । सम्मत्तपत्तलीहो पयइनिरीहो सबसनीहो ॥६॥ कुरो य बंधुदत्तो पाईए पुणोवि मुद्दगहणत्थे । पयभहोवि हु पास खणपि न मुपद नरिंदस्स ॥७॥ अह अन्नया नरिंदो पत्तो दरम्मि वाहियालीए । सचिर्वण बंधुदत्तेण संनुओ वाइए तुरए ॥८॥ विवरीयसिक्खवसओ मंतिनिवाणं तुरंगमा तुरियं । वचंता संपत्ता वणगहणे, तेहिं अह तत्य ॥९॥ दिहें मुणीण जुयलं असोयवरपायवस्स हिटम्मि । तुरयावि परिस्संता थक्का तम्मि पएमम्मि ||१०॥ तो उत्तरि ते दोषि पणमिउं मुणिजुयं समुवविठ्ठा । अह दट्ट् कणिमुणि निमुर्णि भणइ इय राया। जह अवमन्नइ मयणं इमो मुणी तसिरीए तह एसा । साहइ वररायसिरि इमस्स, ता कह णु तचाओ ।। भणइ मुणी रहमणपुरपहुलीलाविलासनस्वइणो । लीलावइदेवीए पुत्तो नामेण गुणसेणो ॥१३॥ यो लिखति कूटलेखमलीकवचने गृहीतनियमोऽपि । इहलोके परलोके स बन्धुदत इव लमते दुःखम् ॥१॥ सुरत्नशोभे सुरकरितनुरिव निदिधमिव सुकविकाव्यमिव । रोहणगिरिरिव गजपुरमिहास्ति राजाच कुमारगिरिः। रिपुकरिकुम्भनिदभिन्नमुक्तालिकलितखड्गलता । सितसितकुसुमा राजते जयश्रीवेणीव यस्य करे ॥३॥ वि-भ्रम-र-हितापि विलाससंगता रणमानहंसकसनाया । तस्यास्ति प्रिया नलिनीव गुणधरा कमलिनी नाम || तस्यापि च बन्धुदत्तो मन्त्री, अथान्यदा चापराधम् । दृष्ट्वा स मुद्रां राज्ञा मोचितः सहसा ॥९॥ स्थापितश्च विश्वदत्तो मन्त्री सुरमन्त्रिसदृशमतिविभवः । सम्यस्त्वप्राप्तरेखः प्रकृतिनिरीहः स्वपराजितः ॥६॥ क्रूरश्च बन्धुदत्तः प्रकृत्या पुनरपि मुद्राग्रहणार्थम् । पदभ्रष्टोऽपि हि पार्थ क्षणमपि न मुञ्चति नरेन्द्रस्य ॥७॥ अयान्यदा नरेन्द्रः प्राप्तो दुरे याह्याल्या । सचिवेन बन्धुदतेन संयुतो वाहयति तुरगान् ॥८॥ विपरीतशिक्षावशतो मन्त्रिनृपयोस्तुरङ्गमौ त्वरितम् । व्रजन्ती संप्राप्तौ वनगहने, ताम्यामय तत्र ॥९॥ दृष्टं मुन्योयुगलमशोकवरपादपस्याधः । तुरगावपि परिश्रान्तो स्थिती तस्मिन् प्रदेशे ॥१०॥ वत उत्तीर्य तो द्वावपि प्रणम्य मुनियुगं समुपविष्टौ । अथ दृष्ट्वा कनिष्ठमुनि ज्येष्ठमुनि मणतीति राजा ॥११॥ यथाऽवमन्यते मदनमयं मुनिस्तनुश्रिया तथैषा । कथयति वरराजश्रियमस्य, तस्मात्कयं नु तत्त्यागः ॥१२॥ मणति मुनी रथमर्दनपुरप्रमुलीलाविलासनरपतेः । लीलावतीदेव्याः पुत्रो नाम्ना गुणसनः ॥१३॥ १ नगरपचे मुरस्नशोमम्, मुरकरितनुपधे सुरत्नररोमं सुरजनोमं वा, त्रिदिवपचे मुरबनशोमम्, सविनम्याचे सरचनायोमम्, रोहमगिरिपडे पुरमशोममिति ।१.परिमुव ।

·- ३२८ सुपासनाह-चरिअम्मि- अइवल्लहो पिऊणं कीलइ दुल्ललियबालकीलाए । गिण्हइ कलाकलावं पिऊण गुरुणोवरोहेण ॥१४॥ उम्मुक्कवालभावो महानरिदाण पवरधूयाओ । परिणाविओ विलासे करेइ दुगुंदुगोच्च सुरो ॥१५॥ अह अन्नया वसते उजाणे भारियाहिं परियरिओ । कीलइ जलकीलाए कीलावावीसु, तह तत्थ ॥१६॥ मणिरयणसिगियाए घुसिणागुरुसुमिगनाहिसलिलेण । छंटइ नियमज्जाओ छटिजइ सोचि ताहिपि॥१७॥ अह एकाए पहओ पोहरेणं पओहरेणेव । थूलकढिणेण तत्तो वलिओ सो तीइ लहु समुहो ॥१८॥ सा नहा वेगेणं सोवि हु पट्टीए धाविओ गहीउं । भरियजलं गुरुसिगि ता जाव असोयवणमझे ॥१९॥ मिलिओ तीए, सावि हु उस्सग्गठियस्स साहुणो सरणं । पडिवन्ना, तो थंभइ जलं मुयंतस्म से वाहुं ।। मुणिभत्तदेवया, तो सो उपविटो विलक्खओ होउं । मुणिणाढत्ता अंतरमलखालणवयणजलकीला।।२१।। तद्यथा संसारो दुहहेऊ हेऊ कम्माण तस्स पुण उदओ । सो तेर्सि बद्धाणं, वंधो कम्माण पुण दुविहो।।२२॥ अत्थेण अणत्थेणं, तत्यत्धेण विणा इमं जेणं । निव्वहइ नो सरीरं कीरइ सो तस्स अथम्मि ॥२३॥ जो पुण उम्मायाओ कज्जेण विणावि कोवि याचारो । तत्तो जो बंधो सो अणत्यहेउत्ति नायब्बो।२४॥ एकम्मि उदगविदुम्मि जे जीवा निणक्रेहिं पन्नत्ता । ते पारेवयमित्ता जंबूदीये ण माएज्जा ॥२५॥ जलघडसयाण जीवे तुम्हे एवं मुहा विराहता । जं बंधह कम्मभरं नित्थरिहह तं कहं भद्द ! ? ॥२६॥ उवलक्षणं च एवं अन्नेवि हु थावरे तसे तह य । घायह तुम्भे जीवे तत्तो पावं तओ नरओ ॥२७॥ + अतिवल्लभः पित्रोः क्रीडति दुर्ललितबालक्रीडया । गृह्णाति फलाकलापं पित्रोर्गुरुणोपरोधेन ॥१४॥ उन्मुक्तबालभावो महानरेदाणां प्रवरदुहितः । परिणायितो विलासान् करोति दौगुन्दुक इव सुरः ॥१५॥ अथान्यदा वसन्त उद्याने भार्याभिः परिकरितः । क्रीडति जलक्रीडया क्रीडावापीषु, तथा तत्र ॥१६॥ मणिरत्नशृझिकया धुकृष्णागुरुसुमृगनाभिसलिलेन । उक्षत्ति निजभार्या उत्यते सोऽपि ताभिरपि ॥१७॥ अथैकया प्रहतः पयोभरेण पयोधरेणेव । स्थूलकाठनेन ततो वलितः स तस्या लघु संमुखः ।।१८।। सा नष्टा वेगेन सोऽपि हि पृष्ठे घावितो गृहीत्वा । मृतजलां गुरुशृङ्गी तावद्यावदशोकवनमध्ये ॥१९॥ मिलितस्तया, सापि खलत्सर्गास्थितम्य साधोः शरणम् । प्रतिपन्ना, ततः स्तम्नाति जलं मुञ्चतस्तस्य पाहुम् ॥ मुनिभक्तदेवता, ततः स उपविष्टो विलक्षो मूत्वा । मुनिनारब्धाऽऽन्तरमलक्षालनयचनजलक्रीडा ॥२१॥ . संसारो दुःखहेतुर्हेतुः कर्मणां तस्य पुनरुदयः । स तेषां बद्धाना, बन्धः कर्मणां पुनदिविधः ॥२२॥ अर्थेनाऽनर्थेन, तत्रार्थेन विनेदं येन । निर्वहति नो शरीरं क्रियते स तस्यार्थे ॥२३॥ यः पुनरुन्गादात् कार्येण विनापि कोऽपि व्यापारः । ततो यो बन्धः सोऽनर्थहेतुरिति ज्ञातन्यः ॥२४॥ ' एकस्मिन्नुदकविन्दौ ये जीवा जिनवरैः प्रज्ञप्ताः । ते पारापतमाना जम्बूद्वीपे न मायेरन् ॥२५॥ जलयटशतानां जीवान् यूयमेवं मुधा विराधयन्तः । यं बनीथ फर्मभर निस्तारिष्यथ.त कथं भद्र ! ॥२६॥ उपलक्षणं चैतदन्यानपि हि स्थावरांस्वसांस्तथा च । घातयथ यूर्य जीवांस्ततः पापं ततो नरकः॥२७॥ ..

·वंधुदत्तकहा।
तत्र च दुःखस्य किं वयेते, यतः,
अधिनिमीलणपित्तं नस्थि सई दुरखमैच अणुबद्धं । नरए नेरडगाणं अहोनिसि परमागाणं ॥८॥
तणुसयणपरियणट्ठा ज पावं तंपि रागरसपत्ता । अन्नागंधा जीवा कुणति तत्तं अयाणंता ॥२९॥
अन्नह इमेण तणुणा कायव्वं किंपि होइ तं, जेण ! भायुच्छेमो निरुवममणतमिवसोक्तसंपत्ती ॥३०॥
ता बहुपुन्नुवलद्धे एत्य सरीरम्मि पोयकप्पम्मि । पंचपहचयसियवडपारोविय तरह मजला ॥३१॥
उक्तंच;-
"महता पुण्यपण्येन क्रौतेयं कायनौन्त्वया । पारं दुःखोदधेगन्तुं त्वर यावन्न मियते ॥"
इय एवमाइ सुणि मुणिवयणं नायधम्मारमन्यो । पत्थइ जा जइयम्मं ना पत्तो परियणो तत्य ||३२||
दणं मुणिपुरओ घरोवविदं सभम्जय कुमरं । मिचा य कलचाणि य भणति कि अगुचियं पर्व॥३३॥
इह उबविट्ठा चिद, उद्देह पुरचचरीओ एयायो । सफलपरिस्समाओ करेह नियदिटिदाणेण ॥३४॥
भणइ कुमारो कि चचरीहिं उवविसिय मुणिसयासम्मि। सुबरधम्मो, फिजउ एस कयत्यो मणुयनम्मो॥
तो तेहिं सो भणियो कोऽवसरो एस धम्मसरणस्स । एवं पयट्टमाणे महूसर्व परलोयस्म ? ॥३६॥
उद्वह मुणिपासाओ, भणिओ साहूवि तेहिं 'मुंच इमं । तो मुणिणा संलत्तं अहं न एवं पडिसलेमिा३७॥
तो कुमरेण कहिये ताणं मा कोवि किंपि मं भणउ । मझ पन्ना एसा भोत्तन्वं गहियदिक्तेण ॥३८॥
तो तस्सबरोहणं भणियं मा नाह ! एरिसं कुणसु । आगच्छ तायपासे पच्छा सिच्छा तह इहन्ये ।।३९॥
तो कुमरेण भणियं किं पुणरुत्तेण, नियनियपिऊणं । गच्छद भवणे तुम्हे पव्वन्जं वावि गिन्हेइ ॥४०॥
अक्षिनिमीलनमात्रं नास्ति मुखं दुःखमेवानुबद्धम् । नरके नरयिकाणामहोनिशं पत्र्यमानानाम् ॥२८॥
तनुम्बजनपरिजनार्थ यत्पांप तदपि रागवशप्राप्ताः । मनानान्या बीवाः कुर्वन्निं तत्त्वमनानन्तः ॥१९॥
अन्यथाऽनया तन्वा कर्तव्यं किमपि भवति तत् , येन । भवत्र्युच्छेदो निरुपमानन्तशिवसौत्र्यसंग्रातिः ॥३०॥
तस्माद् बहुपुण्योपलब्धेऽत्र शरीरे पोतकले । पञ्चमहाबतसितपटमारोप्य तरत भवजलधिम् ॥२१॥
इत्येवमादि श्रुत्वा मुनिवचवं ज्ञातधर्मपरमार्थः । प्रार्थयते यावद्यातिधर्म तावत्प्राप्तः परिजनस्तत्र ॥३२॥
दृष्ट्वा मुनिपुरतो धरोपविष्टं समायकं कुमारम् । मित्राणि च कलत्राणि च भणन्ति क्रिमनुचितवम् ॥३३॥
इहोपविष्टात्तिष्ठय, उत्तिष्ठत पुरचर्चरीरेताः । सफलपरिश्रमाः कुरुत निजाष्टिदानेन ॥३४॥
भणति कुमारः किं चरीमिरुपविश्य मुनिसकाशे । श्रूयतां धर्मः, क्रियतामेतत् कृतार्य मनुजनन्म ॥३५||
ततस्तैः स भणितः कोऽवसर एप धर्मश्रवणस्य । एवं प्रवर्तमाने महोत्सवे पौरलोकस्य ! ॥३॥
उत्तिष्टत मुनिपार्थात, मागतः साघुरपि तैः 'मुन्चेम् । ततो मुनिना संशपिनमहं नैनं प्रनिःसलयामि॥२७॥
ततः कुमारेण कथितं तेभ्यो मा कोऽपि किमपि मां मणतु । मम प्रतिज्ञेपा भोकव्यं गृहीतदीसंग ॥३८॥
ततस्तस्यावरोधेन मणिनं मा नाय ! ईदृशं कुरु । आगञ्छ तातपाचे पश्चात्स्वेच्छा ववहाय ॥३९॥
तनः कुमारेण भणितं किं पुनरुक्तेन, निजनिजपितृणाम् ! गञ्छत भवने यूयं प्रत्रज्या वारि गृहीत ॥१०॥

·३३०
मुपासनाह चरिश्रमि-
तो तस्स निच्छयं जाणिऊण मित्तेण रायपासम्मि । गंतूण कुमरविलसियमेगते साहिये सव्वं ॥४१॥
तो तरखणेण राया देवीए समनियो कुमरपासं । संपत्तो कुरणवि नमिडं अन्मुहिउँ भणिओ ॥४२॥
पणमह एवं साहुं तस्सुवरोहेण नमिय भणिओ सो। मा मज्झ पुत्तमेयं चुग्गाहमु पयइसरलंपि ॥४३॥
एयाण वालियाणं तारुन्नभरम्मि वट्टमाणाण । मा गिण्हसु तं वटुं विसट्टकंदोहनपणाणं ॥४४||
तो कुमरेणं भणिय मा ताय ! भणेसु पागयनरोग्य | जो दंसेइ सुमागं मुल्लाणं भाविभदाणं ॥४५॥
कि सो व पाडइ, पाडइ सो तं सुमग्गपडिकूलो। जो चिसए हि निमंतइ हिओ हमेयस्सिय मईए ॥४६॥
जइ तुह तायणुकंपा मइ, तह जइ वल्लभो हगंवाए । ता निग्गच्छंत भवदवाओ तत्थेव मा छुहह ॥४७॥
उक्तंच;-
भवगिहमञ्झम्मि पमायजलणजलियम्मि मोहनिदाए । जो जग्गवइ स मित्त, वारंतो सो पुण अमिच ।।
इच्चाइदेसणाए पियरे पडिवोहिऊण पव्वजा । गहिया इमेण विहिणा पच्छा गच्छे बहूहिपि ॥४९॥
तो भणियं भूवइणा भयवं । एयारिसं पुरिसरयणं । विरला जणेइ जणणी जणियाच्छरियं तिहुयणस्स!!
अम्हारिसाणवि इमो जुत्तो मग्गो इमेण जो विहिओ। किंपुण असमत्थो हं, दंसह मग्गंतरं अम्ह ॥५१॥
तो मुगिणा गिहिधम्मो कहिओ अंगीको यसो तेहिं । तम्मि खणे तस्सिन्नं समागय नमिवि मुगिजुयल।।
संपत्ता नियनयरं धम्म पालिति दोवि जगहियं । किंपुण सचिवो मग्गइ अहिणवसचिवस्स छिदाई॥
नय पावइ, तो कूड लेहं लिहिऊण अन्नया छन्नं । निम्भिच्चभिच्चपासम्मि अप्पिउ देइ सो सिक्ख ॥५४॥
ततस्तस्य निश्चयं ज्ञात्वा मिस्त्रेण राजपार्छ । गत्वा कुमारविलसितमेकान्ते कथितं सर्वम् ॥४१॥
ततस्तत्क्षणेन राजा देव्या समन्वितः कुमारपार्श्वम् । संप्राप्तः कुमारेणापि नत्वाऽभ्युत्थाय भणितः ॥४२॥
प्रणमतेतं साधु तस्योपरोधेन नत्वा भणितः सः । मा मम पुत्रमेते व्युग्राहय प्रकृतिसरलमपि ॥४३॥
एतासां बालिकानां तारुण्यभरे वर्तमानानाम् । मा गृहाण त्यं पन्थान विकसितोयलनयनानाम् ॥४४॥
ततः कुमारेण भणितं मा तात! भण प्राकृतनर इव । यो दर्शयति सुमार्ग भ्रष्टानां माविमद्राणाम् ॥४५॥
किं स पन्थान पातयति, पातयति स ते सुमार्गप्रतिकूलः । यो विषयान् हि निमन्त्रयति हितोऽहमेतस्येति मत्या।
यदि तव तातानुकम्पा माये, तथा यदि बल्लभोऽहमम्बायाः । तदा निर्गच्छन्त भवदयात् तन्नैव मा क्षिपत ।।
भवगृहमध्ये प्रमादज्वलनज्वलिते मोहनिद्रायाः । यो जागरयति स मित्त्रं, वारयन्स पुनरमित्रम् ॥४८॥
इत्यादिदेशनया पितरौ प्रतियोध्य प्रवज्या । गृहीताऽनेन विधिना पश्चाद् गच्छे बहुभिरपि ॥४९॥
ततो भणितं भूपतिना भगवन् ! एतादृशं पुरुषरत्नम् । विरला जनयति जननी जनिताश्चर्यं त्रिभुवनस्य ॥५०॥
अस्मादृशामप्ययं युक्तो मागोऽनेन यो विहिनः । किन्त्वसमर्थोऽहं, दर्शयत मार्गान्तरमस्माकम् ॥११॥
ततो मुनिना गृहिधर्मः कथितोऽङ्गीकृतश्च स ताभ्याम् । तस्मिन् क्षणे तसैन्यं समागत, नत्वा मुनियुगलम् ।।
संप्राप्ता निजनगरे धर्म पालयतो द्वावपि यथागृहीतम् । किन्तु सचियो मृगयतेऽभिनवसचिवस्य छिद्राणि॥५३॥
न प प्राप्नोति, ततः कूदं लेखं लिखित्वाऽन्यदा च्छन्नम् । निर्मल्यभृत्यपार्श्वेऽपयित्वा ददाति स शिक्षाम्॥५४॥

·बंधुदत्तकहा। तो उद्घलियजयो सोवि बहिं वाहियालिदेसम्मि । कडिवट्टीए खिविउ लेहं सुत्तो किन्तुल्ल ॥५५॥ रामावि रायवाडीए निगमो तेण चेव मग्गेण । तस्य पसुत्तो दिटो सो जग्गविओ भडेहि तमो ॥५६॥ संभंत अपाणं देसंतस्सुट्टियस्स तस्स तहिं । कडिवट्टीओ पडिओ लेहो गहिओ निवभडेहिं ॥२७॥ कस्स तुमति य पुट्टो खुधुन्व न जाव जाए किंपि । तो दंसिओ निवइणो सोवि हुतं वायए लेहं।। सिरिवद्धमाणनयरा राया रिउमदणो कुसलपुर । सिरिविस्सदत्तमंतिं ससणेहैं सायरं भणइ ॥५९॥ संपत्तो तुह लेहो मए य अवहारिओ य तस्सत्थो । तह चेव निविलंय तयणुटाणे जइस्सामि ।।६०॥ जेसि मंडलियाण जत्तियमप्पावियं तए कणयं । तेत्तियमित्तं तेसिं पेसियमंगीकयं तेहिं ॥१॥ तुज्झ निमित्तं तु मए लक्खं कणयस्स धवलवणिहत्थे। संपेसियं स एही थेवेहिं दिहिं तुद्द पासे।।६२॥ इयएवमाइअत्यं लेहस्स वियाणि नरवरिंदो । तं लेहवाहगनरं समप्पए अंगरक्खाण ॥६३|| लेरं च विस्सदत्तस्स देसए, सोचि वाइउं भणइ । पहु ! विनाणं एवं कस्सवि मह असहमाणस्स ॥६४॥ तो लेहवाहगं तं राया चड्डायए तहा जह सो। मरइव्व किल तहावि हुन अप्पए कहवि सम्भाव॥६५॥ तो भणइ विस्सदत्तो तस्सेसो कूडलेहकारिस्स । निमिचो, तासुद्धी मह कीरउ कालियाकुंडे ॥६६॥ एवं होउत्ति नरसरेण भणियम्मि सत्तमीदिवसे । कयउववासो भव्वयधारी भूमिसयणिजो ॥६॥ पंचनमोक्कारपरो गमिउं रयणि पभायसमयम्मि । कालीभवणम्मि गओ रनो तह पवरलोयस्स ॥६८॥ पञ्चकखं होउं कालियाए अग्गम्मि भणइ सो एवं । इह मगरगाहतिमिसुसुमारकलिए अगाहम्मि ॥६९।। तत उद्घलितजङ्घः सोऽपि बहिर्वाधालीदेशे । कटीपट्यां क्षिप्त्वा लेखं सुप्तः क्लान्त इव ॥१५॥ राजापि राजवाट्यां निर्गतस्तेनैव मार्गेण । तत्र प्रसुप्ता दृष्टः स जागरितो भटैस्ततः ॥१६॥ संभ्रान्तमात्मानं दर्शयत उत्थितस्य तस्य तत्र । कटीपटीतः पतितो लेखो गृहीतो नृपभटैः ॥५७॥ कस्य त्वमिति च पृष्टः शुब्ध इव न यावज्जल्पति किमपि । ततो दर्शितो नृपतये सोऽपि हि तं वाचयति लेखम् ।। श्रीवर्धमाननगराद् राजा रिपुमर्दनः कुशलपूर्वम् । श्रीविश्वदत्तमन्त्रिणं सस्नेह सादरं भगति ॥१९॥ संप्रातस्तव लेखो मया चायधारितश्च तस्यार्थः । तथैव निर्विलम्ब तदनुष्ठाने यतिष्ये ॥६॥ येभ्यो मण्डलिकेभ्यो यावदर्पितं त्वया कनकम् | तावन्मात्र तेभ्यः प्रेषितमङ्गीकृतं तैः ॥६॥ तव निमित्तं तु मया लक्षं कनकस्य धवलवणिग्यम्ते । संप्रेषितं स एप्यति स्तोकैदिनैस्तव पाथें ॥१२॥ इत्येवमाद्यर्थ लेखस्य विज्ञाय नरवरेन्द्रः । तं लेखवाहकनरं समर्पयत्यङ्गरक्षाणाम् ॥६॥ लेखं च विश्वदतस्य दर्शयति, सोऽपि वाचयित्वा भणति । प्रभो ! विज्ञानमेतत्कस्यापि मामसहमानस्य॥६४॥ ततो लेखवाहक तं राना मर्दयति तथा यथा सः । नियत इव किल तथापि हि नापयति कथमपि सद्भावम् ।। ततो भणति विश्वदत्तस्तस्यैष कूटलेखकारिणः । नित्यः, तस्मान्छुद्धिर्मम क्रियतां कालिकाकुण्डे ॥६६॥ एवं भवत्यिति नरेश्वरेण भणिते सप्तमीदिवसे । कृतोपवासो ब्रह्मप्रतधारी भूमिशयनीयः ॥६७॥ पञ्चनमस्कारपरो गमयित्वा रजनि प्रभातसमये । कालीभवने गतो राज्ञस्तथा प्रवरलोकस्य ॥६॥ । ८

·३३२
सुपासनाह-चरिश्रम्मि-
कुंडे जमतुंडे इव मज्झ पविट्ठस्स होउ निगमण । निविग्ध चिय जइ इत्थ कुमरगिरिपुहानाहम्मि १७०||
मणवायाकारहि करणेणं करावणेण अणुमइणा । हियमेव सव्वकालं अशुट्टियं, जइ पुण कयावि ॥७१॥
अदिए अत्यि पवित्ती ता मह कुंडम्मि इह पविट्ठस्स ! मा होउ निविची, इय भणिऊण जाइ कुंडतडे||७२॥
काऊणं सागारं पचक्खाणं मणे फुरतेसु । पंचसु परमिट्टिसु झत्ति देइ झंप तहि कुंडे ॥७३॥
तो विमलदीहदलकोमलम्मि कमलम्मि सो समारूढो । कमलासणोच्च रद्दइ सज्जणवयणे वियासतो teen
भमइ जलमज्झयारे चुटतो कमलकुवलयाईणि । तत्तो सुद्धो सुद्धोत्ति जगरवो झत्ति उच्छलिओ [७५।।
तालारवसंमिस्सो, उग्घुटुं तह य बंदिवसहेण । तच्चरियचमक्कियमाणसेण उभिन्नपुलएण ॥७६॥
तयथा;-
जपइ निणेसरसासणु जहि सुपरिट्रियई, दुत्तरआवयसरसी गोपयहं ।
जिणवरवयणु समग्गु जु मिल्लइ पुण पुरिसु, तसु दुरियावली मिलियह जायइ दिणु बरिसु ॥७७॥
अह नरपवरु पयंपइ तं पइ हिटमणु, तुह सव्वद थलु जलनिहि कुंडह पुणु कवणु ? ।
जलि रमंतु दीसंतु जिव तोसहि नयण, तिंव नियतणुउच्चाइणि मह भुय करि पउण ||७८||
इस रन्ना आहूओ समागमओ कुंडतीरदेसम्मि । दाऊण सयं वाहुं तत्तो उत्तारिओ झत्ति ॥७९॥
आरोविओ जयकुंजरम्मि सह अप्पणा नरिंदेण । गरुपप्पभावणाए पवेसियो निययभवणम्मि ||८||
सो लेहवाहओ अभयदाणपुच्वं पुणोवि नरवइणा । पुट्ठो चिंतइ संपइ जइ नो पयडेमि सम्भावं ॥८१॥
-
प्रत्यक्षं भूत्वा काल्या अमे भगति स एवम् । इह मकाग्र हतिमिसुसुमारकलितेऽगाधे ॥१९॥
कुण्ठे यमतुण्ड इप मम प्रविष्टस्य भवतु निर्गमनम् । निर्विघ्नमेव यत्र कुमारगिरिएथिवीनाथे १७०॥
मनोवारकायैः करणेन कारणेनानुमत्या । हितमेव सर्वकालमनुष्ठितं, यदि पुनः कदापि ॥७१॥
अहितेऽस्ति प्रवृतिस्तदा मम कुण्ड इह प्रविष्टस्य । मा भवतु निवृत्तिः, इति भगित्वा यांति कुण्डतटे ॥७२॥
कृत्या साकारं प्रत्याव्यानं मनसि स्फुरत्सु । पञ्चम् परमेष्ठिषु अटिति ददाति अम्पा तत्र कुण्डे ॥७३॥
ततो विमलददिलफोमले फमले स समारूदः । कमलासन इव राजते सजनवदनानि विकासयन् ॥१४॥
भ्रमति जलमध्ये चिन्वन् फमलकुवलयादीनि । ततः शुद्धः शुद्ध इति जनायो डाटिस्युच्चालितः ॥७९॥
तालारयसंमिश्रा, उपुष्टं तया न वन्दिवृषभेण । तचरितचमत्कृतमानसेनोद्भिन्नपुलकेन ||७६॥
जपनि जिनेश्वरशासनं यत्र मुपतिष्ठितस्य, दुस्तराऽऽपत्सरसी गोप्पदः ।
जिनवरयननं समय यो मुञ्चति पुनः पुरुषः, तम्य दुरितालीमिलिताम्य जायते दिनं वर्षम् ॥७७॥
अप नरपाः प्रजापति तं प्रति दृष्टमनाः, तय सर्वथा स्थलं रलनिधिः कुण्डः पुनः क्रियान् ।
जाले रममानो दृश्यमानो यया तोपयसि नयने, तया निनननुपरिरम्भण मम मुनं कुरु प्रगुणम् ॥८॥
इति शानः समागतः कुण्डनीरदेशे। दत्त्वा स्वयं याहुं तत उत्तारिनो प्रविति ।।३९।।
भागेरिनो जपकुजरे महामना नरेन्द्रेण । गरममावनया प्रोशिता निजमवने ॥८॥

·घंधुदत्तकहा। ३३३ तो मह मरणं सरणं मंती पुण छुट्टिी जह तहेव । तो कहइ जहावित्तं, अह रत्ना पंधुदत्तोचि ॥८२॥ हकारिऊण पुट्टो निरुत्तरो ज़ाव जंपइ न किंपि । ता सवस्सं गहिर रना वझो समाणत्तो ।।८३|| किच्छेण विस्सदत्तेण मोइओ कहवि सोवि लजाए । लोयाणं गच्छंतो तत्तो अनत्य देसम्मि ॥८er पुब्बिं विराहिएणं चरडेण हओ मओ य जुझंतो । रुद्दझाणोवगओ पत्तो पढमाए पुढवीए ॥८५॥ विनतो य नरिंदो एवं सचिवेण विस्मदत्तेण । गिहामि वयं संपइ उकंपइ मह मणो जेणं ॥८६॥ एयारिसावि परिसा लद्धविवेयावि जिणमयठियावि। विनइंति इयप्पाणं अहह अहो । मोहमाडपं । कंद्वियजीएहि इयरेहिवि जं न किजइ नरेहिं । तंपि हु कुणंति गुणिणो अहह अहो ! मोहमाह । बहुलोयसम्मयाणवि एवंविदविहवसंगयाणपि । ताणवि मई अकज्जे फुरइ, अहो ! मोहमाहप्पं ।।८९॥ इचाइ जंपिऊणं अप्पाणं मोइऊण रायाओ । गरुयफ्भावणपुच्वं चित्तुं दिक्ख सिवं पत्तो ।।९०॥ ता अधारविमुकं सचं भासिज सव्वकालंपि । ज धम्मस्त पइट्टा सञ्चम्मि निवेसिया लोए ॥११॥ चंदणरसोच जलपो जायइ भुयगोवि रज्जुसमकजो। हालाहलंपि अमयं सच्चपइन्नाण पुरिसाणाशा ॥ इति मृपाबाबते कूटलेखकरणविपाके बन्धुदत्तकथानकं समाप्तम् ॥ ॥ तत्समाप्तौ सातिचारं समाप्तं द्वितीयाणवतम् ।। स लेखवाहकोऽभयदानपूर्व पुनरपि नरपतिना । पृष्टश्चिन्तयति संप्रति यदि नो प्रकटयामि सद्भावम् ॥८१॥ ततो मम मरणं शरण मन्त्री पुनर्मोक्ष्यते यथा तथैव । ततः कथयति ययावृत्तं, अथ राज्ञा वन्धुदत्तोऽपि ।। हक्कारयित्वा पृष्टो निरुत्तरो यावन्जल्पति न किमपि । तावत्सर्वस्वं गृहीत्वा राज्ञा वध्यः समाज्ञप्तः ॥८॥ कृच्छ्रेण विश्वदत्तेन मोचितः कथमपि सोऽपि लजया । लोकानां गञ्छस्ततोऽन्यत्र देशे ॥८४॥ पूर्व विराधितेन चरटेन हतो मृतश्च युध्यमानः । रौद्रध्यानोपगतः प्राप्तः प्रथमायां पृथिव्याम् ॥८॥ विज्ञतश्च नरेन्द्र एतत्सचियेन विश्वदत्तेन । गृह्णामि व्रतं संप्रत्युत्कम्पते मम मनो येन ॥८६॥ एतादृशा अपि पुरुषा लब्यविवेका अपि जिनमतस्थिता अपि । विनटयन्तीत्यात्मानमहह अहो! मोहमाहात्म्यम् ॥ कण्ठस्थितजीवितैरितरैरपि यन्न क्रियते नरैः । तदपि हि कुर्वन्ति गुणिनोहह ! अहो ! मोहमाहात्म्यमा८८॥ बहुलोकसमतानामप्येवंविधविभवसंगतानामपि । तेषामपि मतिरकार्ये स्फुरति, अहो ! मोहमाहात्म्यम् ॥८॥ इत्यादि जाल्पित्वाऽऽत्मानं मोचयित्वा राज्ञः । गुस्पभावनापूर्व गृहीत्वा दीक्षा शिवं प्राप्तः ॥१०॥ तस्मादतिचारविमुक्तं सत्यं भाषेत सर्वकालमपि । यद् धर्मस्य प्रतिष्ठा सत्ये निवेशिता लोके ॥११॥ चन्दनरस इव ज्वलनो जायते भुजगोऽपि रज्जुसमकार्यः । हालाहलमप्यमृतं सत्यप्रतिज्ञानां पुरुषाणाम्||९२|| १ ग. जं न किलर नहिं तं कि पि । तंपि हु भण' ।

·गामागरनगराइसु सचित्ताचित्तमीसयं सपर्य । चोरंकारकरं जं थूलमदत्तं तयं वजे ॥१५॥ लिट्ठोवलतिणसरिसं परदलं जस्स, तस्स जसपडहो । वच्चइ जयम्मि गरुओ देवजसस्सेव सहस्स ॥२॥ तथाहि:-- वजहरं सुमणनिसेवियं च अंत्रयसहस्सपरिकलियं । हरिणोव्व सरीरं अस्थि इह पुरं नाम हरिसर।। तत्थ निको नयसारो मुणिव्य गयपरिग्गहोवि सकलत्तो । वेसमणोव्व उदारो तहावि गयदाणविवखाओ।। तस्सत्थि पिया वरसीलसालिणी दलियकमलदलनयणा । गइविजियरायहंसी देवी सुरसुंदरी नाम ॥५॥ तम्मि धणड्ढो नामेण अस्थि सिट्टी पिया य से सदया । मैलयमईनामेणं देवनसो नाम ताण सुओ ।। स्वविणिज्जियमयणो विवेयनयणो सुलद्धगुणरयणो । भाषियजिणवरवयणो बंधुव्व पिओ धरणिवइणो॥ आसि कलत्तं नामेण रुप्पिणी तस्स पेम्मकुलभवणं । सावि वरसाविया भाविया य सम्म जिणमएण || बह वारसविधम्म पालंतो सब्यपव्वदियहेसु । पोसहपडिमभासं कुणमाणो देवजससइदो ।।९।। पत्तो परं पसिद्धिं विसुद्धचरिएण लोयपज्झम्मि । ववहारेण य दवं विढवइ अणुवासरं परं ॥१०॥ तस्स य पित्तियपुत्तो वहइ पओसं सयावि धणदेवो । जह जह तस्स पसंसं सुणेइ तह तह कुकम्मरसा।। जइ कयसुद्धिं वनइ तप्पुरओ कोवि तस्स तो भगद । मा बन्नसु मह पुरओ तुच्छ तं कूडववहारि॥१२॥ पंचदिणाणे उवार तुमपि पिच्छिहसि जारिसो होही । संपइ निवप्पसाया उत्ताणो भमइ ता भम॥१३॥ घोलाविया य यहुया अम्हेहिं एरिसा इह पुरम्मि । जंताण ताण धूली नहु दिट्टा फारचरियाण॥१४॥ प्रामाकरनगरादिषु सचित्ताचित्तमिश्रं सततम् । चौर्यफारकरं यत् स्थूलमदत्तं तद् वर्जयेत् ॥१॥ लेप्टूपलतृणसदृशं परद्रव्यं यस्य, तस्य यशःपटहः । वाद्यते जगति गुरुर्देवयशस इच श्राद्धस्य ॥२॥ वनधरं सुमनोनिपेवितं च आम्रक[अम्वक] सहसूपरिकलितम् । हरेरिव शरीरमस्तीह पुरं नाम हर्षपुरम् ।। तत्र नृपो नयसारो मुनिरिव गज[गत]परिग्रहोऽपि सकलत्रः । वैश्रमण इवोदारस्तथापि गत (ज)दानविख्यातः। तस्यास्ति प्रिया वरशीलशालिनी दलितकमलदलनयना । गतिविनितराजहंसीका देवी सुरसुन्दरी नाम ॥१॥ तस्मिन् धनाढ्यो नाम्नाऽस्ति श्रेष्ठी प्रिया च तस्य सदया । मलयमतीनाम्ना देवयशा नाम तयोः सुतः॥६॥ रूपविनिनितमदनो विवेकनयनः सुलब्धगुणरत्नः । मावितजिनवरवचनो बन्धुरिव प्रियो घरणिपतेः ॥७॥ आसीत्कलत्रं नाम्ना रुक्मिणी तस्य प्रेमकुलमवनम् । सापि वरश्राविका भाविता च सम्यग् जिनमतेन ॥८॥ भय द्वादशविधधर्म पालयन् सर्वपर्वदिवसेषु । पौषयप्रतिमाभ्यासं कुर्वाणो देवयशःश्राद्धः ।।९।। मासः परां मसिदि विशुद्धचारतेन लोकमध्ये | व्यवहारेण च द्रव्यमर्जयत्यनुवासरं प्रचुरम् ||१० तस्य च पैत्रिकपुत्रो वहति प्रद्वेष सदापि धनदेवः । यया यथा तस्य प्रशंसां शृणोति तथा तथा कुकर्मवशात् ॥ यदि कपशुदि पर्णयति तत्पुरतः कोऽपि तस्य ततो मणति । मा वर्णय मम पुरतस्तुच्छतं कूटव्यवहारिणम् ॥ पदिनानामुपरि त्वमपि द्रश्यास यादृशो भविष्यति । संप्रति नृपप्रसादादुत्त्राणो भ्रमति ततो अमतु ॥१३॥ १.. (14. सावरताना १३कया।

·३३५ देवजसकहा । इअ असमंजसभासी तस्स परोक्खे, गओ प से पासे । तच्छिदे मग्गेउं कुणइ अणेगाई चाणि ॥१५॥ सो पुण सम्भावेणं पासइ पीईए बंधुबुद्धीए । संभासइ संमाणइ तहवि न सो चयइ नियपगई ॥१६॥ यतः- "खलः सक्रियमाणोऽपि ददाति कलहं सताम् । दुग्धर्शतोऽपि किं याति वायसः कलहंसताम् ? ॥" अह अन्नया य तेणं देवनसो देववंदणनिमित्तं । उजाणे जिगभवणे जतो अवलोइउ भणियो॥१७॥ अहमवि समागमिस्स तुम्भेहि समं निर्णिदभवणम्मि । ता इत्थेव विलंबह जा परिहियएमि सुइवत्ये ॥१८॥ तत्य ठिओ देवजसो रना वलिएण वाहियालीओ। दिट्टो पुढो कि इह, सो पभणइ पणमिउं राय|॥१९॥ गच्छिस्सं जिगभवणे इय संभासिय गयम्मि नरनाहे । परिचिंतइ देवजसो अजवि नो एइ धणदेवो॥२०॥ जह एही तो मिलिही निणभवणे इय विचिंतिरं चलिओ । पिच्छइ निवंगुलीयं थोवरयच्छाइयं सहसा।। देवजसेणं तत्तो चत्तो मग्गोवि अहिभएणेव । पुटिठिओ धणदेवो 'किमेस बलिओ?' विचितेइ ॥२२॥ कि मग्गे इह सप्पो चिट्टइ जे एम एयठाणाओ । वलिओ झडत्ति, तो ते ठाणं सो नियइ सविसेसं ॥२३॥ सच्छन्भपडलपिहिये तरणिव फुरंतकिरणनिउरंवं । तो रयकणसंछन्नं पासइ तं मुद्दियारयणं ॥२४॥ अवलोइउं दिसाओ गहिउँ नै घत्तिऊण उट्टीए । तप्पटिमग्गलगो पचो जिणमंदिरस्संतो ।।२५।। देवनसेणं समग पूपासकारवंदणे कार्ड । जिणपडिमाणं तचो विणियत्तो नन्गिहे गंतु ॥२६॥ देवजसेण सद्धि भुत्तो सुत्तो य रयणिसमयम्मि । चितेइ एस समओ एयस्सुच्छेयणे मझ ॥२७॥ गमिताश्च बहवोऽस्माभिरीदृशा इह पुरे । यातां धूलिन खलु दृष्टा सफारचरितानाम् ||१४|| इत्यसमञ्जसमापी तत्य परोक्षे, गतश्च तस्य पावें । तच्छिद्राणि मार्गयितुं करोत्यनेकानि चाटूनि ॥१५॥ स पुनः सद्भावेन पश्यति प्रीत्या बन्धुबुद्धया संभाषते सम्मानयति तथापि न स त्यजति निजप्रकृतिम् ॥१६॥ अथान्यदा च तेन देवयशा देववन्दनानिमित्तम् । उद्याने जिनभवने यान् अवलोक्य मणितः ॥१७॥ महमपि समागमिष्यामि युष्माभिः समं जिनेन्द्रमवने । तस्मादत्रैद विलम्बध्वं यावत्परिदधामि शुचिवस्त्राणि ।। तत्र स्थितो देवयशा राज्ञा वलितेन वाह्यालीतः । दृष्टः पृष्टः किमिह, स प्रभणति प्रणम्य राजानम् ॥१९॥ गमिष्यामि जिनभवन इति संभाप्य गते नरनाथे । परिचिन्तयति देवयशा अद्यापि नैति धनदेवः ॥२०॥ यद्येष्यति ततो मिलिष्यति जिनमवन इति विचिन्त्य चलितः । पश्यति नृपाङ्गलीयं स्तोकरनश्छादितं सहसा ॥ देवयशसा ततस्त्यक्तो मागोंऽप्यहिभयेनेव । पृष्ठस्थितो धनदेवः 'किमेष वलितः ? विचिन्तयति ॥२२॥ किं मागें इह सर्पस्तिष्ठति यदेप एतत्स्थानात् । वलितो अटिति, ततस्तत्स्थानं स पश्यति सविशेषम् ॥२३॥ स्वच्छाभ्रपटलापिहितं तरणिमिय स्फुरकिरणनिकुरम्यम् । ततो रजःकणसंछन्नं पश्यति नन्मुद्रिकारत्नम् ॥ अवलोक्य दिशो गृहीत्वा तद् गोपयित्वा वस्त्रांशे । तत्पृष्ठमार्गानः प्राप्तो जिनमन्दिरस्यान्तः ॥२९॥ देवयशसा समं पूजासत्कारवन्दनानि कृत्वा । निनप्रतिमानां ततो विनिवृत्तौ तद्गृहे गत्वा ॥२६॥ देवयशसा साध भुक्तः सुप्तश्च रननिसमये । चिन्तयत्येष समय एतस्योच्छेदने मम ॥२७॥ - ·सुपासनाह-चरिअस्मि- तत्तो मुद्दारयणं खिवेइ तप्पेडमझमागम्मि । उपखुडिय चम्मसंधी जह न य त कोवि पिच्छेइ ॥२८॥ इत्तो य नरवरिंदो उत्तारइ जाव सन्चमाहरणं । तो अंगुलीयरयणं नो पेच्छइ मुणइ पडियमिणं ॥२९॥ आरक्खियस्स तो कहइ सोवि आगंतुगं पुरजणं च । सोहइ विविहोवाएहि वाहियालीए तह मग्गे ॥३०॥ धूलीधोएहितो रेणुं सोहावए असेसपि । नो लहइ, कहइ तत्तो इमं सरूवं नरिंदस्स ॥३१॥ तेणापि तस्य नपरे दवाविओ पडओ समग्गम्मि । जेणं केणवि पत्तं मुद्दारयणं समप्पेउ ।।३२॥ अभयं तस्स पयच्छामि, पंचदिवसाण जइ परं कहवि । पुत्तेणवि तं गहियं जाणिसं, सोवि मह वज्झो ॥ तत्तो तं देवजसो सोउ हकारिऊण धणदेवं । भणइ जहा वच्छ ! तए तइया ने दिट्टमंगुलियं ? ॥३४॥ तइया कइया, इचाइ पणिए तेण भणइ देवजसो । जइया मह पिट्टीए गओ सि उजाणजिणभवणे ।। तं दिटं आसि जया मएवि, ता जइ इमं तए गहियं । तो अप्पसु नरवइणो होही पच्छा उ तमपत्यं ।। तह तकरधिकारो वच्छ ! अतुच्छो इमस्स सस्स । तो तेणं पडिभणिय न हु ते संगाओ फलमन्नं ॥ चोरंकारकलंकंपि मज्झ तं देसि नत्यि तुह सरिसो । अन्नो विसिटसुयणो, अलाहि ता तुज्झ संगेण ।। इय भणि नियभवणे पत्तो सो नियमणम्मि संतुट्ठो । अह रनो पडिहारो एगते तेण विनतो ॥३९॥ नरवहणोचिए कर्ज विनविपन्नं निवस्स अत्यि भए । अचंतं एगले तो में दंसेहि नरवइणो १४०|| तह तेण फए सोवि हु रायं विनवइ देव ! देवजसो । धम्मिछलेण जेणं मुसिओवि न चेयए लोओ। सो चलिमो जिणभवणे जम्मि दिणे पडियमंगुलीयं ते । तप्पिट्टीए गओ हं तेणं उग्गुडिय धरणीओ।। - ततो मुद्रारत्नं क्षिपति तत्पेटामध्यभागे । तुडित्वा चर्मसंधी यथा न च तत्कोऽपि पश्यति ॥२८॥ इतथ नरपरेन्द्र उत्तारयति यावत् सर्वमाभरणम् । ततोऽङ्गुलीयरत्नं नो पश्यति जानाति पतितमिदम् ॥२९॥ आरसिकस्य ततः कथयति सोऽप्यागन्तुर्फ पुरजनं च । शोधयति विविधोपायैर्वाह्याल्यास्तथा मार्गान् ॥३०॥ धूलीधोत्र्भ्यो रेणु शोधयत्यशेषमपि । नो लमते, कथयति तत इंदं स्वरूप नरेन्द्रस्य ॥३१॥ तेनापि त नगरे दापितः पटहः समग्रे । येन केनापि प्राप्त भद्रारनं समर्पयतु ॥३२॥ समयं तस्य प्रयच्छामि, पञ्चदिवस्या यदि परं कथमपि । पुत्रेणापि तद् गृहीतं ज्ञास्यामि, सोऽपि मम वध्यः।। ततस्तद् देवयाः श्रुत्या हक्कारयित्वा धनदेयम् । भणति यथा वत्स ! त्वया तदा तद् दृष्टमद्गुलीयम्||३४|| तदा फदा, इत्यादी प्रभणिते तेन भणति देवयशाः । यदा मम पृष्ठे गतोश्युद्यानजिनमवने ॥३५॥ तद् दृष्टमासीपदा मयापि, ततो यदोदं त्वया गृहीतम् । ततोऽर्पय नरपतये मविप्यति पश्यात्तु तदपायुंम् ॥३६॥ तया तस्करधिकारो वत्स ! अतुशेश्य वंशस्य । ततस्तेन प्रतिमणितं न खलु ते समाकलमन्यत् ॥३७॥ गौर्यिकारफलमपि मम त्वं ददासि नास्ति तव सदृशः । अन्यो विशिष्टमुजनः, अलं तस्मात्तव सन ॥३८॥ पनि भनित्या निजमवनं प्राप्तः स निनमनसि संतुष्टः । अथ राजः प्रतीहार एकान्ते तन विज्ञप्तः ॥३९॥ नरपतोष का विशयितव्यं न्यायास्ति मया । अत्यन्तमकान्ते ततो मां दर्शय नरपतये ॥४०॥ तपा तेन कृते सोऽपि खनु रामानं विज्ञपयति देव ! देवयशाः । धर्मिछलेन येन मुपितोऽपि न नैनति लोकः ।।

·333 देवनसकहा। गहियं किंपि वियकेमि जाव ता तेण मुहियारयणं । गोविनंत दिटं सपायगेहम्मि पेडाए ॥४३॥ पहुकनं भणिजणं साहिजइ तुझ, अन्नहा निययं । को नियउदरं दारइ, जम्हा सो होइ मह बंधा४४॥ तो राया परिचितइ संभवइ इमपि तम्मि समयम्मि । जं दिट्टो देवजसो मएवि तम्मि प्पएसम्मि ||४५|| इय चिंतिय भणइ तयं, उचियं भत्तीए तुह करिस्सामि । किंतु जहिं पडिहारो गावइ तत्य ठाह खणं ।। तो पडिहारस्स तयं समप्पिर तलवरस्स पासाओ । हक्कारावइ कन्जंतरमुद्दिसिऊण देवनसं ॥१७॥ तो एगते राया तं पभणइ अंगुलीयरयणं मे । तम्मि समयम्मि तुमए लद्धं जिणभवणमग्गम्मि ॥४८|| इय सुब्बइ, ता सचं जइ एयं ता समप्पमु तमिण्डिं । अनवि तुह अभयं चिय, नाई का तुह विरुवं ।। रज्जट्टिईवि एयप्पभावओ अम्ह गिजए बसे । तो पभणइ देवजसो न मए लद्धं इस देव ! ॥२०॥ अभए उन संदेहो देवे सचप्पइन्नसिररयणे । पयइएचिय अणुजीविवच्छले किंतु इह लोए ॥५१॥ परलोए पुण तइयव्ययभंगसमुन्भवस्स पावस्म । नरयाइसु दुक्रवनिबंधणस्स मोक्खो को होइ ? ॥५२॥ पाणचएवि तम्हा एवं वयसेमि नाह ! नेय अहं। भगइ निवो एवमिणं, किंयुण निययम्मि वासगिहे ॥५३॥ . खट्टासमीवपेडाए गोवियं कहइ सो, तो पेडं । तं तुम्मे एत्य ठिया अप्यावह मझ पुरिसाण ॥५४॥ तो तत्थ अदीसंते मुद्दारयणम्मि तं अहं पिसुणं । कारिस्सं भूयवलिं, तह चैव करेइ देवजसो ।।१५।। तो तीए पेडाए अतो राया परिग्गडपमाणं । पासइ कपि कत्थइ नवकारफलं च टिप्पणए ।॥५६॥ स चलितो जिनमवने यस्मिन् दिने पतितमगुलीयं ते । तत्पृष्ठे गतोऽहं तेन नम्रीभूय घरणीतः ॥४२॥ गृहीतं किमपि वितर्कयामि यावत्तावत्तेन मुद्रिकारत्नम्। गोप्यमानं दृष्टं शयनीयगेहे पेटायाम् ॥४॥ प्रभुकार्य मणिस्ता कय्यते तव, अन्यथा नियतम् । को निजोदरं दारयेत्, यस्मात् स भवति मम वन्धुः।।४४|| ततो राजा परिचिन्तयति संभवतीदमपि तस्मिन् समये । यद् दृष्टो देवयशा मयापि तस्मिन्प्रदेशे ॥४॥ इति चिन्तयित्वा भणति ते, उचितं भक्तेस्तव करिष्यामि । किन्तु यत्र प्रतीहारः स्थापयति तत्रव तिष्ठ क्षणम ततः प्रतिहारस्य तं समयं पुररसकस्य पार्धात् । हक्कारयति कार्यान्तरमुद्दिश्य देवयशसम् ॥१७॥ तत एकान्ते राजा तं प्रमणत्यङ्गुलीयरनं मे । तस्मिन् समये त्वया लब्धं जिनमवनमागें ॥१८॥ इति श्रूयते, तस्मात्सत्यं यद्येतत् ततः समर्पय तदिदानीम् । अद्यापि तवामयमेव नाहं करिष्ये वव विरूपम् ।। रायस्थितिरप्येतत्प्रभावतोऽस्माकं गीयते वंशे । ततः प्रमणति देवयशा न मया लब्धमिदं देव ! ॥६॥ अमये तु न संदेहो देवे सत्यप्रतिज्ञशिरोरत्ने । प्रकृत्यवानुजीवियत्सले फिन्त्विह लोके ॥२१॥ परलोके पुनस्तृतीयवतमङ्गसमुद्भवस्य पापस्य । नरकादिपु दुःखनिबन्धनस्य मोतः कुतो मवति ॥१२॥ प्राणत्यागेऽपि तस्मादेवं व्यवस्यामि नाथ ! नैवाहम् । मणति नृप एवमिदं, किन्तु निजे वासगृहे ॥१३॥ सट्टासमीपपेनयां गोपितं कथयति सः, ततः पेटाम् । तां यूयमत्र.स्थिता अर्पयत मम पुरुषाणाम् ॥१४॥ ततस्तत्रादृश्यमाने मुद्रारत्ने, तमहं पिशुनम् । करिष्यामि भूतमलिं, तथैव करोति देवयशाः ॥१५॥ ततस्तम्याः पेटाया अन्ता राना परिग्रहप्रमाणम् । पश्यति कथमपि क्वचिन्नमस्कारफलं च टिपनके 18an ,

·सुपासनाह-चरिअम्मि--
तम्मि य वाइजते तस्स परिग्गहपमाणटिप्पणए । परिचितइ नरनाहो इमस्स जस्सेरिसा नियमा ॥५७॥
सो कहमे वयसइ, तत्तो पडिहारमाइसइ एवं । तं आणावसु सिग्धं जेण इमं मज्झ परिकहियं ॥५८||
आहूओ धणदेवो, भणिय तुह वयणमनहा जायं । तो सो पेड पक्खोडिऊण पाडेइ ते मुई ।।५९॥
तो पासहियलोओ जंपइ अमयंपि कुणइ विसकजं 1 नरनाहोवि हु रुट्ठो देवजसं तजए एवं ॥६॥
रे घिट्ट कूडधम्मिय! किमिम, सो भणइ विलासियं विहिणो। भणइ नियो सच्चमिणं इय बुद्धी तेण तुह दिन्ना।।
तो रन्ना सो वझो आणतो बहुविडवणापुव्वं । आरक्खिएण तत्तो खरम्म आरोविओ बडे ॥६२।।
गेरुवकर्यगराओ सुरत्तकणवीररइयगलमालो । डमड मिडिडिमग्गो पहेसु भामिज्जइ पुरस्स ॥६३॥
गुरुवंसग्गविलग्ग मुद्दारयणं भमेइ नरहत्थे। पुक्करिउपनायं पुरसिरिए नं उभिओ हत्थो ॥६४॥
सयणेण परजणेण य रुन्नं तं पिच्छिऊण तह कहवि । रोयाविया पविहु सुदुक्खिया पविखणोवि तहा ।।
उच्छलिओ लोपरवो अहो अजुत्तं कयं इमं रन्ना । एयस्सवि ज विदिओ दंडो सारीरिओ एवं ॥६६॥
अवराहोवि हु एसो संभाविज्जइ इमस्स न हु, किंतु । धणदेवस्सेव कहंपि विलसियं पावचरियस्स॥६७।।
तो देसस्स पुरस्सवि रज्जस्स य राइणो य देहस्स । होयव्यमणिटेणं मा भति कोवि इह कुणउ ॥६८॥
धणदेयोवि हु दटुं देवजसं भगइ तह नडिज्जतं । जो मंगुलं विचिंतइ परस्स तं पडइ तस्सेव ।।६९।।
रायपुरिसेहिं रुद्धं दखूण नियघरं तहा सोउं । नियपइणो तमवत्थं तब्भज्जा मुच्छिया झत्ति ॥७०॥
परियणकओवयारा पचागपचेयणा अइदुइटा । तो पलबिउं पउत्ता हा हा हा दिल पाविट्ठ ! ॥७॥
-
तस्मिंश्च वाच्यमाने तस्य परिग्रहप्रमाणटिप्पनके । परिचिन्तयति नरनाथोऽस्य यस्येदशा नियमाः ॥१७॥
स कयमेव व्यवस्थेत, ततः प्रतिहारमादिशत्येवम् । तमानायय शीघ्र येनेदं मम परिकथितम् ॥१८॥
आहूतो धनदेवः, मणित तव वचनमन्यथा जातम् । ततः स पेटां विकोश्य पातयति तां मुद्राम् ॥५९।।
ततः पार्थस्थितलोको जल्पत्यमृतमपि करोति विपकार्यम् । नरनाथोऽपि हि रुष्टो देवयशसं तर्जयत्येवम् ॥३०॥
रे घृष्ट कूटधार्मिक ! किमिदं, स मणति विलसितं विधेः । भणति नृपः सत्यमिदमिति बुद्धिस्तेन सव दत्ता ॥६१॥
ततो राज्ञा स यध्य मानप्तो बहुविडम्बनापूर्वम् । आरक्षिकेण ततः खरे आरोपितः पृष्ठे (2) ॥२॥
गेरुककृतागरागः सुरक्तकणवीररचितगलमालः । उद्घष्टडिण्डिमानः पथिषु प्राम्यते पुरस्य ॥६॥
गुरुवंशामविलानं मुद्रारत्न भ्रमति नरहस्ते । पूकर्तुमन्यायं पुरश्रिया नृव॑ितो हस्तः ।।६।।
स्वजनेन परजनेन च सदितं तद् दृष्टा तया फयमपि । रोदिताः पशवोऽपि हि सुदुःखिताः पक्षिणोऽपि तथा ।।
उच्चलितो लोकरयोझो अयुक्तं कृतमिदं राज्ञा । एतस्यापि यद् विहितो दण्डः शारीरिक एवम् ॥६६॥
अपराधोऽपि सल्वेष संभाव्यतेस्य न खल, किन्तु । धनदेवत्यैव कथमपि विलसितं पापचरितस्य ॥६७||
ततो देशम्यापि पुरस्यापि राज्यस्य च राजश्च देहस्य । भवितव्यमनिष्टेन मा प्रान्ति कोऽपीह करोतु ॥६॥
धनदेवोपी मनु दृष्पा देवयशसं भणति तथा नव्यमानम् । योधनिष्टं विचिन्तयति परस्य तत्पतति तस्यैव ।।
राजपुरुष रदं राष्ट्रा निजगह टया श्रोतुम् । निनपतेस्तागवायां तद्भार्या मूर्छिता अटिति ॥७०॥

·३३१ देयजसकहा। तं कह पहरसि एवं एवंविहपुरिसरयणदेहम्मि । पियलियककसकाण देसि गल्यं फल कपि,॥७२|| अहवा किं खेएणं, करेमि जं इत्य होइ कायचं । इय ववसिऊण परिसइ पोसईसालाए मुइभूया ॥७३॥ कुणइ य काउस्सगं सासणदेवि मणे करेऊण । नासग्गनिसियदिट्टी सरमाणा पंचपरमिहि ॥७४|| तो तक्खणागयाए देवीए पभणिया जहा वच्छे ! । मा कुणमु खेयमेवं सव्वं भवं करिस्मामि ||७|| अह सहसचिय नियमंदिरम्मि जलपनअन्नपूंगाई । अवहरिया देवीए मंतिपमुहाणवि गिहेसु ।।७६॥ अह राया जा नीरं पाउं मग्गेइ ताव जलभरिओ । गगरिकरगाईमुं न निपइ विदुपि सलिलस्स |७७॥ तो भीओ सो रनो विनवट जा जलस्स भरिएसु । निच्छिहेसुवि दीसह न नीरविदि ठाणेमु १७८it थइयग्गाही भणिभो बीडगमप्पेमु ताव तुममेगं । सो पइयाए हनं खिवेइ जा सावि ता रित्ता ॥७९|| एवं जं जं पुच्छइ तं तं नत्यित्ति निमुणिउं राया। इशाराविय मंति कहद सवं इमं तस्स ॥८॥ सो भणइ गिहे मझवि युत्तनो एस तह य अनेसि ! तुम्हपयसेवयाणं गिहेसु वटइ असेमाण |८|| भणइ निको परिभावह किं कारणमित्य, भणइ तो मंती । निहोमो देवनसो संभाविनइ नओ जेण ।। घणदेवेणं दोसो इमम्मि आरोविओ स दुटप्पा । तस्सेव किंपि विलसियमेयं, न दु देव ! देवजमो ।। पाणचएवि एवं करेइ, तत्तो यं चमरधारीए । अवयरिं सासणदेवयाए भणियं नहा मुंह ! १८४॥ मंती तुमंपि युञ्चसि जो समुवखेसि निपयसामिपि । एवमकजपयर्ट, अह भणसि न मझ कहियमिण|| . परिजनकृतोपचारा प्रत्यागतचेतनाऽतिदुःखार्ता । ततः प्रलपितुं प्रवृत्ता हा हा हा देव पापिष्ठ ! १७१॥ त्वं कथं प्रहरस्येवमेवंविधमुरुपरत्नदेहे । विगलितकलङ्कशङ्कानां ददासि गुरुं कलङ्कमपि ॥७२॥ अथवा किं खेदेन, करोमि यदन भवति कर्तव्यम् । इति व्यवसाय प्रविशति पौषधशालायां शुचिता ॥७३॥ करोति च कायोत्सर्ग शासनदेवी मनसि कृत्या । नासाग्रन्यस्तदृष्टिः स्मरन्ती पञ्च परमेष्ठिनः ॥७॥ ततस्तत्क्षणागतया देव्या प्रमणिता यथा यत्से !! मा कुरुष्व खेदमेव सर्व मन्यं करिष्यामि ॥७॥ अथ सहसच नृपमन्दिराजलपर्णानपूगादयः । अपहृता देश्या मन्त्रिप्रमुखाणामपि गृहेभ्यः ॥२६॥ अथ राजा यावन्नीरं पातुं मार्गयति सावज्जलभृत्यः । गर्गरीकरकादिषु न पश्यति विन्दुमपि सलिलम्य ॥७७॥ ततो भीतः स राजे विज्ञपयति यथा जलस्य भृतेषु । निश्छिद्रेप्यपि दृश्यते न नारबिन्दुरपि स्थानेषु ॥७८॥ स्थगिकाग्राही मणितो बीटकमर्पय तावत् त्वमेकम् । स स्थगिकायां हस्तं तिपति यावत्सापि तावद्विता ॥७९॥ एवं यद्यत् पृच्छति तत्तद् नास्तीति श्रुत्वा राना । हक्कारयित्वा मन्त्रिणं क्ययति स्वरूपमिदं तम्य ॥८॥ • स मणति गृहे ममापि वृत्तान्त एष तथा चान्येषाम् । युमित्रादसेवकानां गृहेषु वर्ततेऽशेषाणाम् ॥४१॥ मणति नृपः परिमावय किं कारणमत्र, मणति ततो मन्त्री । निदोपो देवयशाः समान्यते यतो येन 1८२॥ धनदेवेन दोषोऽस्मिन्नारोपितः स दुष्टात्मा । तस्यैव किमपि विलसितमेतत, न खलु देव ! देवयशाः ॥३॥ प्राणत्यागेऽप्येवं करोति, ततश्च चामरधारिण्याम् । अवीर्य शासनदेवतया मणितं यथा मूट 1 ॥४॥ १ क. पुरंगारं, ग. पूगा । २ क. ग. "याई ३।३ क मूहा।

·सुपासनाह चरिणम्मि-
रना सयमेव कओ एस वियारो, इमपि नो जुत्तं । जे तुह तं वीसरियं जं भणियं नीइसत्सम्मि ॥८६॥
"दुर्वृत्तेष्वप्यपत्येषु यथा माता हितैषिणी । दुर्वृत्तेऽपि तथा-राज्ञि नोपेक्षा सचिवोर्हति ॥"
धणदेवेणं एसा मुद्दा निहिया छलेण पेडाए । देवनसमच्छरेण कयं च पावेण सयलमिणं ॥८७॥
एवं च तं गणति सोड नाऊण देवया इत्यं । अवयरिया कावि तओ नमंति नरनाइसचिवाई 11८८||
विहियविविदोक्यारा खमिति य जाव ताव धणदेवो । ठियपच्छामुहवयणो कुट्टिजंतोच लउडेहि ||८९||
अइविरसमारसंतो समागओ भणइ मच्छरेण मए । पायेण विलसियमिम देवजसे फलिहविमलम्मि ॥१०॥
देवजसोवि व दीसइ आगासगयं विमाणमासहो । धुब्बतो सुयणेहिं इरिसंसुकिलिन्ननयहिं ॥९॥
सुब्र्वति य आरक्खियभिचाणं तन्विईवणकराण न दीणाण धाहाओ उभियवाहाण विरसाओ॥९२||
धवलहरे पत्ताओ तओ विमाणाओ उत्तरंतम्मि । देवजसे अब्भुट्टइ सा चामरधारिणी झत्ति ॥१३॥
रायाइणोवि एवं, उत्तरमाणस्स तो विमाणाओ । सा देइ सयं वाई, उत्तिन्नं पुण निमंतेइ ॥१४॥
सीहासणेण राया उवविसइ आसणम्मि अन्नम्मि । भणइ य सासणदेवी देवनसं तुम्हें एएहि ॥१५॥
जिणवयणरयस्स दयालुयस्स पडिवनमुगिहिधम्मस्स । निदोसस्सवि जेहि विहंवा विरइया एवं ॥१६॥
ते निग्गहेमि सम्बे जिणसासणकिंकरी अहं जेण । तुझ घरिणीए का काउस्सगं इहाहूया ॥९७॥
सो जंपइ देवजसो कम्मेहि विडंबणा कया मज्झ । देवि !.इमा, ता ताणुम्मूलणपउणो अहं विहिओ।९८॥
पाणे रक्खतीए अयसकलंक तहा फुसंतीए 1 देवीइच्चिय, सव्वं एयं तु जणं कुणउ देवी ।।९९।।
मन्त्री त्वमप्युच्यसे यः समुपेक्षसे निजस्वामिनमपि । एवमकार्यप्रवृत्तं, अथ मणसि र मम कथितमिदम् ॥८५॥
राज्ञा स्वयमेव कृत एप विचारः, इदमपि नो युक्तम् । यत्तव तद् विस्मृतं यद् भणितं नीतिशान्ने ॥८६॥ .
धनदेवेनेपा मुद्रा निहिता छलेन पेटायाम् । देवयशोमात्सर्येण कृतं च पापेन सकलमिदम् ॥ ८॥
एवं च सा भणन्ती श्रुत्वा ज्ञात्वा देवतात्र । अवतीणों कापि ततो नमन्ति नरनाथसचिवादयः ॥८८॥
विहितविविधोपचाराः क्षमयन्ति च यावत्तावद्-धनदेवः । स्थितपश्चान्मुखवदनः बुट्यमान इव लगुडैः ॥८९॥
अतिविरसमारसन् समागतो भणति मात्सर्येण मया । पापेन विलसितमिदै देवयासि स्फटिकविमले ॥१०॥
देवयशा अपि न दृश्यते आकाशगतं विमानमारूतः । स्तूयमानः सुजनैहपाश्रुझिन्ननयनैः ॥२१॥
धूपन्ते चारक्षिकमृत्यानां तद्विडम्बनकराणाम् । दीनानां राट्य ऊयितबाढूनां विरसाः ॥१२॥
पवलगृहे प्राप्तात् ततो विमानादुतरति । देवयशस्यम्युत्तिष्ठति सा चामरधारिणी अटिति ॥१३॥
राजादयोऽप्येयम्, उत्तरतस्तनो विमानात् । सा ददाति स्वयं बाहुम्, उत्तीर्ण पुनर्निमन्त्रयति ॥९४॥.
सिंहासनेन राजोपविशन्यासनेऽन्यस्मिन् । भगति च शासनदेवी देवयशसं तयतः ॥९५||
जिनयनरतस्य दयालोः प्रतिपनपुगृहिधर्मस्य । निदोषात्यापि येविडम्यना विरचितैयम् ॥१६॥
तान् निगृहामि सर्वाजिनशासनकिरी अहं येन । तव गृहिण्या कृत्वा कायोत्सर्गमिहाहूता ॥२७॥
मनो अल्पति देवपद्याः कर्मभिर्वितम्मना कृता मा ! देवि! इयं, तस्माचपामुन्मूलनप्रगुणोऽहं विहितः॥२८॥

·, देयजसकहा। सन्नोववरहियं मइ वच्छल्ले कयं हवइ एवं । तो सम्भणिय कार्ड अगुजाणाचिय गया देवी ॥१०० . - धणदेवो आपत्तो रन्ना बज्झो विडवणापुच्वं । करुणाए देवजसेण मोइओ नरवरं भणि ॥१०॥ अह पट्टमहादेवि पैसिय राया सुहासणारूढं । आणावइ देवजसस्स गेहिणि रुपिणि तत्य ॥१०२।। पत्ता य दिहिगोयरमभुट्टिय पहइ तीइ पाएसु । साभणइ सयलकल्लाणभायण होसु नरपवर ! ॥१०३॥ भदासणे निवेसिय काउं करसंपुडं शिडालम्मि । सबसभापञ्चवखं कयन्नुप्सिरसेहरो राया ॥१०॥ भणइ इमं अपरिक्खियकार एवंविहाओ पावाओ । में मोयंतीए तए सुवहिणि । तं किंपि उयरियं ।। जस्स न निक्कयमहमेमि रहरज्जेण अहव देहेण । तो वावारसु एयाई जत्य पडिहाइ तुह तत्य ॥१०६॥ देवजसस्स य पुत्तो सयणेहि धनखेडउवनयरे । ठविओ आसि दुवारै समागओ नरवरिंदस्स ॥१०७॥ कहिओ पडिहारेण रन्ना मोयाविओ, तओ झत्ति । रायं जणयं जणणिं पणमइ तो नरवरेणेसो॥१०८॥ आलिंगिय उच्छंगे निवेसिओ, तो भणइ देवजसो । देवेणं आयत्तंसव्वंपि हु रुप्पिणीए कयं ॥१०९।। सा पुण मह आयत्ता ता संपइ भोयणं करेऊणं । जेसि अहमायत्तो ते वंदिजंतु सुहगुरुणो १११०॥ . ते पुण अन्जेव इहं समोसढा नंदणम्मि उजाणे । दिवा इह इतण विमाणचडिएण पणया य ॥१११॥ तो ताणं आएसो कायन्यो रुपिणीए सह इन्हि । तुब्मेहिवि सत्तीए, तत्तो भुत्तुत्तरे राया ॥११२॥ महया विच्छडेणं सह देवनसेण रुप्पिणीए य । ताण सुएणं सद्धिं पत्तो सूरीण पयमूले ॥११३॥ प्राणान् रक्षन्त्याऽयशः कलङ्क तथा मृजत्या । देव्यैवं, सर्वमेतं तु जनं करोतु देवी ॥१९॥ सर्वोपद्रवरहित मयि वात्सल्यं कृतं भवत्येवम् । ततस्तद्गणितं कृत्वाऽनुज्ञाप्य गता देवी ॥१०॥ धनदेव आज्ञप्तो राज्ञा वध्यो विडम्बनापूर्वम् । फरुणया देवयशसा मोचितो नरवरं भणित्वा ॥१०॥ भय पट्टमहादेवी प्रेप्य राजा सुखासनारूढाम् । आनाययति देवयशसो गेहिनी रुक्मिणी तत्र ॥१०२|| प्राप्ता च दृष्टिगोचरमभ्युत्थाय पतति तस्याः पादयोः । सा भणति सफलकल्याणमाजन भव नरप्रवर ! ।। मद्रासने निवेश्य कृत्या करसंपुटं ललाटे । सर्वसमाप्रत्यक्ष कृतशिर शेखरो राजा ।।१०४।। . भणतीममपरीक्षितकारिणमेवंविधात् पापात् । मां मोचयन्या त्वया सुमगिनि ! तत्किमप्युपकृतम् ॥१०॥ यस्य न निष्क्रयमहमेमि राष्ट्रराज्येनाथवा देहेन । ततो व्यापारयैतानि यत्र प्रतिभाति तव सत्र ॥१०६॥ देवयशसश्च पुत्रः स्वजनैर्घान्यखेटोपनगरे । स्थापित आसीद् द्वारे समागतो नरवरेन्द्रस्य ।।१०७।। कथितः प्रतीहारेण राज्ञा मोचितः, ततो झटिति । राजानं ननकं जननी प्रणमति ततो नरवरेणैपः॥१०८॥ मालिद्योत्सङ्गे निवेशिता, ततो भगति देवयशाः । देवेनायत्तं सर्वमपि हि रुक्मिण्याः कृतम् ॥१०९॥ सा पुनर्ममायत्ता तस्मात् संप्रति भोजनं कृत्वा । येषामहमायत्तस्ते वन्यन्तां शुभगुरवः ॥११०॥ ते पुनरद्येयेह समयसता नन्दनं उद्याने । दृष्टा इहाऽऽयता विभानचटितेन प्रणताश्च ॥१११॥ ततस्तेपामादेशः कर्तव्यो रुक्मिण्या सहेदानीम् । युष्माभिरपि शस्त्या, ततो मुक्तोतरे राजा ॥११२॥ - १६,पत्थ।

·२४२
सुपासनाह चरिअम्मि-
गरीदि जाधम्मे गिहिसम्मेवि य सवित्थरे कहिए । रनाय परिनाए, देवजसो सणिणीय संमं११४॥
अजाणावइ रायं धितुं दिक्खं तो यसो भणइ । कायव्वं चिप एवं किंपुण दसदिवसपजते।।११५||
तेहिवि तह पडिपन्ने पुणोवि घंदिय विहीए गुरुचरणे । देवजसाईहि सम राया नियमंदिर पत्तो ॥११॥
लेसि पासे आणिय गोत्ति मेलावए समगंपि । तह सन्वत्थ अमारि उग्घोसावइ पुरे तत्थ ॥११७॥
तह नियभंडाराओ देइ जहिच्छाए चेइयहरेसु । दावइ दविणं सुवहुं पूयइ य चविहं संघ ॥११८॥
तह दीणाणाहाणं दावइ दाणं तओ सबहुमाणं । सिटिपए तप्पुत्तं गवइ दाउं सुबहुदविणं ॥११९।।
तो विहिपुव्वं तेसि दावइ दिक्खं संयं च गिहिधम्म । पडिवन्जिय उच्छप्पइ सम्बत्तो निणमयं तत्तो ।
साहू देवजसो रुप्पिणी य परिपालिड वयं सम्म । लहिउँ केवलनाणं तेणेव भयेण सिद्धाई ॥१२१॥
॥ इति तृतीयाणवते देवयशकथानकं समाप्तम् ॥ .
महता विस्तारेण सह देवयशसा रुक्मिण्या च । तयोः सुतेन सार्धं प्राप्तः सूरीणां पादमूले ॥११३॥
सूरिभिर्यतिधर्म गृहिधर्मेऽपि च सविस्तरे कथिते । राज्ञा च परिज्ञाते, देवयशा रुक्मिण्या समम् ।।११४॥
अनुज्ञापयति राजानं ग्रहीतुं दीक्षा ततश्च स गणति । कर्तव्यमेवैवं किन्तु दशदिवसपर्यन्ते ॥११॥
ताभ्यामपि तथा प्रतिपन्ने पुनरपि वन्दित्वा विधिना गुरुचरणान् । देवयशआदिभिः समं राजा निजमन्दिर प्राप्तः।।
तेषां पार्थे बानीय गोत्रिणं मेलयति समग्रमपि । तथा सर्वत्रामारिमुद्घोषयति पुरे तत्र ॥१.१७॥
तथा निनभाण्डागाराद्ददाति यदृच्छया चैत्यगृहेषु । दापयति द्रविणं सुबहु पूजयति च चतुर्विध संघम्।।११८॥
तथा दीनानाथेभ्यो दापयति दानं ततः सबहुमानम् । श्रेष्ठिादे तत्पुत्रं स्थापयति दत्त्वा सुबहु द्रविणम्॥११९॥
ततो विधिपूर्व तयोर्दापयति दीक्षां स्वयं च गृहिधर्मम् । प्रतिपद्यते उत्सर्पति सर्वतो जिनमतं ततः ॥१२०॥
साघुर्देवयशा रुक्मिणी न परिपाल्प प्रतं सम्यक् । लब्ध्वा केवलज्ञानं तेनैव भवेन सिद्धौ ॥११॥

·तेणेहि समागीय गिदइ काणक्करण जो पंणिओ । सो माइटोच बहवंयभायण होइ इटईपि ॥१॥ 'तयादि- आसि जनहिव्व चिटुममणोदरं विश्ललच्छिकुलभवणं । महिलपुरं पसिद्धं सिटी तत्वस्थि थिरदेवो।।२।। भन्जा तस्त सुसीला कमलसिरी ताण नाहडो पुत्तो । सो य पयईए लुद्धो हट्टे ववहरइ भयरहिओ॥३॥ अह अन्नया स कैगवि मित्तेण पलोभिओ जहा वाहि । वणिजारयाण सत्यो बहुमंडो आगो अस्थि॥ तो सो तेण सम चिय तहिं गओ पणियसट्टिकरणत्यं । पभणइ मित्तं वाणिजकारए ते पयंसेहि ॥५॥ तो उन्नाणे मरि सो दंसइ साहुपरिलुडं तस्स । सो जंपइ निग्गंया एए, इयरो भणेइ तहवि ॥६॥ बहुनुल्लभंडकलिया दिति य नियभंडयं अइमइन्यं । सल्लाभेण सलोभो नासइ दालिद्दयेयालो ॥७॥ तो नमिऊण मूर्ति मणियं मित्तेण एस वणिपुत्तो । वणिजत्थं इह पत्तो ता दंसह किंपि नियभंड ॥८॥ नियहिययगंठिटवियं बहुमुलं रयणमुत्तियाइयं । तो तेहिं सो भणिओ गाहगबुद्धी जइ इमस्स ।।९।। ता देसिमो समग अन्नह कि आलुयारभणिएहि । आयासिज्जद अप्पा तसणसहिसन्नाहिं ? ॥१०॥ तो नाईण भणियं छोडह गंठी पयंसह मणीओ । न हि यवियमोत्तियोण नणु अग्यो तीरए काउं॥११॥ सो सवणामयमुहएण गहिरसदेण मुणिवरो भणइ । सम्मत्तमहारयण जइ तुह पडिहाइ तो गिह ॥१२॥ जिणसासणसुद्धागरसंभूयं भूरिगुणगणग्यविय । चिंतामणिव्च मणवंछियत्यसंपायणपवीणं ॥१३॥ तह विमलं सच्छायं दुइयं मुत्ताभिरामय हारं । पाणिवहविरइनाम तिविहं तिविहण नवसरियं ॥१४॥ स्तैनः समानीतं गृहानि काणक्रयेण यो पणिम् । स नाहट इव वधबन्धभाजनं भवतीहापि ॥१॥ आसीबलधिवद् विद्रुममनोहरं विपुल लक्ष्मीकुलभवनम् । महिलपुरं प्रसिद्धं श्रेष्टी तत्रास्ति स्थिरदेवः ॥२॥; मार्या तस्य मुशीला कमलश्रीस्तयो हटः पुत्रः । स च प्रकृत्या उन्धो हटे व्यवहरति भयरहितः ॥३॥ . मयान्यदा स फेनापि मिन्त्रेण प्रलोभितो यथा पहिः । वाणिन्यकारकाणां सार्थो वहुभाण्ड आगतोऽस्ति ॥४॥ ततः स तेन सममेव तत्र गतः पण्यविनिमयकरणार्थम् । प्रमणति मित्तं वाणिज्यकारकांस्तान् प्रदर्शय ॥५॥ तन उगाने सूरि स दर्शयति साधुपरिवृतं तस्य । स जल्पति नियन्या एते, इतरो मणति तथापि ॥६॥ बहुमूल्यमाण्डकलिता ददति च निजभाण्डमतिमहाघम् । तल्लाभेन सलोभो नश्यति दारिद्रयवेतालः ॥७॥ ततो नत्या सार मणितं मित्णेष वणिकपुत्रः । वाणिज्यामिह प्राप्तस्तस्माद् दर्शय किमपि निनभाण्डम् ॥८॥ निजद्ददयमन्यिस्थापित पहुमूल्यं रत्नमौक्तिकादिकम् । ततस्तैः स भणितो ग्राहकबुद्धिर्यद्यस्य ॥९॥ तदा दर्शयामः समग्रमन्यथा किं निरर्थकमाणितैः । आयत्यत आत्मा तदर्शनविनिमयसंज्ञामिः ? ॥१०॥ ततो नाहटेन मंणितं छोटयत ग्रन्थीन् प्रदर्शयत मणीन् । नहि स्तुतमौक्तिकानां नन्वर्षः शक्यते फर्तुम् ॥११॥ सनः श्रयणामृतमुरादन गभीरशन्दन मुनिवरो मगति । सम्यक्त्यमहारत्नं यदि तव प्रतिमाति ततो गृहाण॥१२॥ जिनशासनशुद्धाकरसंभूतं मृरिगुणगणपूर्णम् । चिन्तामणिवद् मनोवाञ्छितार्यसंपादनप्राणम् ॥१३॥ ११. ग. काग135.पाई। .

·२४४ सुपासनाह-चरिअम्मि- इचाइसाहुधम्मो-गिहिधम्मोवि हु पंवंचओ कहिओ। कम्मखओवसमालो पडिवन्नो तेहिं समपि ॥१५॥ नमिऊण मुर्णि दुनिवि संपत्ता नियगिहेसु कुव्वति । जगिहिये गिहिधम्म अहनया नाहदो रहे ॥१६॥ ववहरइ जाच तत्तो चोरा गहिऊण कणयमाईयं । आणति तस्स ही पच्छन्नं गिहए सोवि ॥१७॥ कापक्कयं कुणंतो कयाइ दिट्टो स तेण मित्तेण ! भणिो न जुत्तमेय तइयवयं तुझ सकलंकं ॥१८॥ पूर्व होइनि, तओ पयंपए नाहडो जहा मिच ! अदिनादाणे चिय पञ्चक्खाय मए न इमं ॥१९॥ इयरो भणइ गुरुहि तदयम्मि वयम्मि एस अइयारो । तेनाइडकयरुयो कहिओ तम्हा चपसु एवं ॥२०॥ इय भणिय गओ पित्तो, ठावइ पुण नाहडो मणे एवं । जइधम्मोवि हुँ कहियो गुरूहि किं तंपि पालेमि ॥ अह एक्कतक्करेणं परा रयणावली समाणीया । तह चेच नाहडेणं गहिया सा थेवमुल्लेण ॥२२॥ पवहरइ तस्स हट्टे निवस्स भंडारिओ विमलनामा । तव्वेलाए सोवि हु संपत्तो तस्स पासम्मि ॥२३॥ पभणइ पडिपट्टउलयकप्पडकोडीसयं पयंसेसु । गिण्हामो अभिरुइयं जेणं तो सो समुढे ॥२४॥ संयमेव य पुलियं गहिउँ वाहि समागओ जाय । ताव य कडिवदीओ पडिया रयणावली झत्ति ॥२५॥ तं गहिऊणं भणियं भूवइभंडारिएण भो सिहि ! 1 किं एयति तओ सो खुहिमओ जइ न हु किंपि ॥२६॥ ता गहिऊणं इत्थे भणिो अन्नपि कुंडलाईयं । समग गयमेईए ता किं तंपि हु तुह सयासे ? ॥२७॥ तं सोउँ सो जपइ, एसा देसागयाण वणियाण । हत्यामो मए गहिया लक्खेंण, भणइ तो इयरो॥२८॥ तथा विमल सच्छायं द्वितीय मुक्ताभिरामं हारम् । प्राणिवघविरतिनामानं त्रिविधं त्रिविधेन नवमालम्॥१४॥ इत्यादिप्साघुपों गृहिधमोऽपि स्खल प्रपञ्चतः कथितः । कर्मक्षयोपशमात् प्रतिपन्नस्ताभ्यां सममपि ॥१५॥ नत्या मुनि द्वावपि संप्राप्तौ निजगृहयोः कुरुतः । यथागृहीतं गृहिधर्ममथान्यदा नाहटो हट्टे ॥१६॥ व्यवहरति यावत् ततश्चौरा गृहीत्वा कनकादिकम् । आनयन्ति तस्य हई प्रच्छन्नं गृह्णाति सोऽपि ॥१७॥ काणकयं कुर्वन् कदाचिद् दृष्टः स तेन मित्रेण । भणितो न युक्तमेतत् तृतीयव्रतं तव सकलङ्कम् ॥१८॥ एवं भवतीति, ततः प्रजल्पतिं नाहो यथा मिस्त्र ! । अदत्तादानमेव प्रत्याख्यातं मया नेदम् ॥१९॥ इतरो मगति गुरुमिस्तृतीये नत एषोऽतिचारः । स्तेनातकृतरूपः कथितस्तस्मात् त्यमैतम् ॥२०॥ इति मणित्वा गतं मित्रं, स्थापयति पुनर्नाहये मनस्येवम् । यतिधोऽपि हि कथितो गुरुभिः किं तमपि पालयाम ॥ अधैफतस्करण प्रवरा रत्नावली समानीता । तथैव नाहटेन गृहीता सा स्तोकमूल्येन ॥२२॥ ध्यवहरति तस्य हट्टे नृपस्य माण्डागारिको विमलनामा। तद्वेलायां सोऽपि हि संप्राप्तस्तस्य पार्थे ॥२॥ प्रमणति पटीपदयुलमपटकोटिशतं प्रदर्शय । गृहीमोऽभिरुचितं येन ततः स समुत्याय ॥२४॥ स्वयमेव च पोटलिकां गृहीत्वा यहिः समागतो यावत् । तावच कटीपटीतः पतिता रत्नावली झटिति ॥२५॥ नो गृहीत्या गणितं गपतिभाडागारिकेण भोः श्रेष्ठिन् ! । किमतदिति ततः स क्षुभितो जल्पति नहि किमपि । तो गृहीत्या हस्ते मणितोऽन्यदपि कुग्टलादिकम् । समं गठमेतया तस्माकि तदपि हि तय सकाशे ! ॥२७॥ तत् श्रुत्वा स असति, एपा देशागतानां पणिजाम् । हस्ताद् मया गृहीता लक्षेण, मणति तत इतरः ॥२८॥ .

·३४५ नाडकाहा। मा जंय असंबद्धं जं एमा निवइणो हिययहरणा । वरपणइणिव्व सगुणा ता सयमप्पसु नरवइस्स !॥२९॥ . अन्नह निवेण नाए धणेण देहेण छुट्टसि न वच्छ ! । इय तत्थ भणताणं पत्तो आरक्खिओ सहसा ॥३०॥ इण इण हणत्ति मणिरेण तेणमभिहणिय खग्गजवहिं । बद्धो तेण रडतो सो घरओनाघडो वणियो॥३१॥ भंडारिएण पुढे किमिमं, आरक्खिभो भणइ एत्य । एक्को पत्तो चोरो सेहिज्जतेण तेणेसो ॥३२॥ कहिओ मोसट्टाणं रायाभरणाझ्याण सव्वाण | अह रयणावलिसहिओ नीओ सोतेण निवपासे ॥३३॥ तह विनत्तं रन्नो तक्करजकस्स देव ! वणिओपि । हारावइङ एसो मोसं गिण्हइ समग्गपि ॥३४॥ तो रनो मंतिमुहम्मि निवडिया कोवंतरलिया दिट्ठी । तेणवि वणिओं भणिओ निवआहरण समग्गपि ।। अप्पसु जं गहिय तह अन्नजणस्सावि संतियं तुज्झ । जं मोसमत्थि पासे तं, अन्नहा नित्तुलं मरसि ॥३६॥ तो तेण पडिभणियं सवं अप्पेमि ज मया कीय । मोत्तु हारं एक्कं गओ स जम्दा अवगईए ॥३७॥ तइलोक्कसारहारं हा रे ! जइ तपि नो समप्पेसि । तो नत्थि तुज्झ जीयं इय भणिउं मोरवंधेहि ॥३८॥ बंधाविय ताडावइ कसाय पाएहिं चोरतरएहिं । तहवि न मन्नइ हारं समप्पिर मंतिणा तत्तो ॥३९॥ इक्कारिय तज्जणमो भणिो पुच्छेहि नियसुयं एयं । तेणविरहम्मि भणिो रे रे कुलपसण! मुणेहि।। मह वारंतस्स तए तया समं चरडचोरमाईहिं । पारदो ववहारो तस्स फलं एरिस जायं ॥४१॥ अइलोहग्गगहिओ रायविरुद्ध पि कुणसि ववहारं । काउच नियसि पिंडं न पिढओ लउडयपहारं ॥४२॥ मा जल्पासंबद्धं यदेपा नृपतेर्हदपहरणी । घरप्रणयिनीव सगुणा तस्मात्स्थयमर्पय नरपतये ॥२९॥ अन्यया नृपेण ज्ञाते धनेन देहेन छुट्यसे न वत्स ! 1 इति तत्र भणतोः प्राप्त आरक्षिफः सहसा ॥३०॥ हत हत हतेति भणित्रा तेनाभिहत्य खड्गजवैः । पद्धस्तेन रटन् स वराको नाहटो वणिक् ॥३१॥ भाण्डागारिकेण पृष्ट किमिदम्, भारी भणत्यत्र । एकः प्राप्तश्चौरो नश्यता तेनेपः ॥३२॥ फपितो मोपस्थान राजाभरणादिकानां सर्वेषाम् । अथ रत्नावलीसहितो नीतः स तेन नृपपाधे ॥३३॥ तथा विज्ञप्तं राज्ञे तस्फरचक्रेण देव ! वणिगपि । हारयित्वैप मोपं गृह्णाति समग्रमपि ॥३४॥ ततो राज्ञो मन्त्रिमुख निपतिता कोपतरलिता दृष्टिः । तेनापि वणिग् मणितो नृपाभरणं समग्रमपि ॥३५॥ : मर्पय यद् गृहीत, तथान्यजनस्यापि संवन्धी तव । यो मोषोऽस्ति पार्धं तम्, अन्यथा निस्तुलं म्रियसे ॥३६॥ ततस्तेन प्रतिमणितं सर्वमर्पयामि यद् मया क्रीतम् । मुक्त्वा हारमेकं गतः स यस्मादपगत्या ॥३७॥ त्रैलोक्यसारहार हा रे ! यदि तमपि नो समर्पयसि । ततो नास्ति तव जीवितमिति भणिया मोरबन्धैः ॥३८॥ बन्धयित्वा ताडयति कशापा प्रतिघोरतरैः । तथापि न मन्यते हारं समर्पयितुं, मन्त्रिणा ततः ॥३९॥ हकारयित्वा तजनको भाणितः पृच्छ निजसुतमेतत् । तेनापि रहसि भणितो रे रे कुलपांसन ! शृणु ॥४०॥ मम पारयतस्त्वया तदा समं चरटचौरादिभिः । प्रारब्धो व्यवहारस्तस्य फलमीदृशं जातम् ॥४१॥ भतिलो ग्रहगृहीतो राजविरुद्धमपि करोपि व्यवहारम् । फाफ इव पश्यसि पिण्डन पृष्टतो लगुडप्रहारम् ।। , ·सुपासनाह-चरिअम्मि- . अव्यवहारविद्वत्तो अत्योऽणत्यस कारण होइ ! इह परलोए य तहा देइ अपोगाई दुक्खाई ॥४३॥ वीससिपघायणेण तहेय मुद्धाण वंचणेणं वा । परपीडाजणएण अन्नप य तह उवाएण ॥४४॥ जो विप्पइ परकीओ अस्थो निरु निग्विणेण चित्तेण । सो कुणइ भयं घोरं खयं च पुचिल्लअत्थरस ४५|| ता तुम्भ इई होही मरणं, रक्खेमि जइ पुण कहेसि । हारो जत्य तए सो मुक्को दिनो व कस्सावि॥४६॥ तो तेण पिया भणिो नहु नहु हारस्स ताय !वत्तावि। कायवाजेणं सो दिन्नो मित्तस्म अमुयस्स ॥४७॥ मा तस्स होउनासो सदवसकुडुक्यस्म रायाओ । मह होउ इमं सव्वं दुन्नयकारिस पाक्स्स ॥४८॥ इय निल्छय निएउं पुत्तस्स मणम्मि रंजियो सिट्ठी । एपंपि सुपुरिसत्तं इमस्स जं रवरखए मित्तं ।।४९।। तो तप्पास मोत्तु सिट्टी निवप्रतियम्मि संपत्तो । विनवइ देव ! कीरउ मञ्झ पसाओ नियवणिस्स॥५०॥ हारविवजं सम्बं सरूवो चेव अप्पिही एस । गज्झ य अत्यनिहाणे पण कोडीओ सवनस्स ॥५१॥ तम्मझाओ गिदउ देवो हारस्स मुल्लमहियपि । तह एयस्सवि दंडे लेउ सुवन्नति इस सोचें ॥५२॥ . भणइ नियो उपनइ विसममयाओ तमित्य अच्छरियं घिरदेवसरीराओ ज उप्पन्नो इमो पुत्तो॥५३॥ एपारिसम्मि समए पयपि हु गोवए धणं अन्नो । एस निहाणगर्यपि हु पयडइ इय रिउमइत्ताए ॥५४॥ तो नाइडमाणाविय अप्पइ सिटिस्स मणइ तुह मुक्को । एसो, आहरणं पुश अप्पावसु इय निसामेउ ।। भणि महापसायं पणमिय तह नरवरं गिहं पत्तो । सह पुत्तेण सिट्टी रायाइहें अणुढेइ ॥५६॥ अव्यवहाराजितोऽथोऽनर्थस्य कारणं भवति । इह परलोके च. तथा ददात्यनेकानि दुःखानि ॥४३॥ विश्वातयातनेन तथैव मुग्धानां वञ्चनेन वा । परपीडाजनकनाऽन्येन च तथोपायेनं ॥४४॥ यो गृह्यने परकीयोऽर्थो निश्चितं निपुणेन चित्तेन । स करोति भयं घोरं क्षयं च पूर्वाधार्थस्य ॥४१॥ तस्मात् तवेह भविष्यात मरणं, रक्षागि यदि पुनः कथयसि । हारो यत्र त्वया स मुक्तो दत्तो वा कस्यापि ततस्तेन पिता भणितो नाई नहि हारस्य तात ! वार्तापि । कर्तव्या येन स दत्तो मित्तायामुकाय }}४७॥ मा तस्य भवतु नाशः सद्रव्यसकुटुग्यफस्य राज्ञः । मम मवत्विदं सर्वं दुर्नयकारिणः पापस्य ॥४८॥ इति निश्चयं दृष्टा पुत्रस्य मनसि रजितः श्रेष्ठी । एतदपि सुपुरुषत्वमस्य यद् रक्षति मित्त्रम् ॥४९॥ ततस्तवा गुस्त्या श्रेधी नृपान्तिके संभातः । विज्ञपयति देव ! क्रियता.मग प्रसादो निजवानिगे ॥६॥ हारवि सर्व स्वरूपत एवापयि प्रत्येपः । मम चार्थनिधाने पञ्च कोट्यः सुवर्णस्य ॥५१॥ सन्मध्याद् गृहात देयो हारस्य मूल्यमधिकमपि । सधैतस्यापि दण्डे लातु सुवर्णमिति श्रुत्वा ॥५२॥ भगति ना उत्पद्यते विषममृतात्तदवाश्चर्यम् । स्थिरदेवशरीराद् यदुत्पन्नोऽयं पुत्रः ॥५३॥ एतादृशे समय परमपि हि गोपायति धनमन्यः । एपनिधानगतमपि हि प्रकटयतीति ऋजुमतित्वात्।।५४॥ तो नादरमानाच्याऽर्पयति श्रेष्टिने भगति तब मुक्तः । एषः, आमरणं पुनर्पयेति निशम्य ॥२५॥ भनित्या महाप्रसाद प्रणम्य तथा नरवरं गृहं प्राप्तः । सह पुत्रेण श्रेष्ठी रानादिष्टमनुतिष्ठति ॥२६॥ Lyrminine - 1

·नाहकहा।
३४७
सो य तमो ठाणाओ अप्पडिकंवो मओ गमओ नरयं । इय नाउं अईयारं वजह एवं पयत्तेण ॥५७॥
॥ इति तृतीयापुरते प्रयमातिचारष्टान्ते नाहटकथा समाप्ता ॥
स च ततः स्थानादप्रतिक्रान्तो.मृतो गतो नरकम् । इति ज्ञात्वाऽतीचारं वर्जयेनं प्रयत्नेन ॥५॥

·. जो वित्तु तइयव्वयमुच्छाहइ तकरे जणे मुसिउँ । इहलोए परलोए दुक्ख सो लहइ महणोच ।।।। तथाहि - सप्पायारं बहुसउणसेवियं पउरसावयाइन्न । अत्थि नयरं पसिद्ध महाअरण्णव कुसुमपुरं ॥२॥ उच्चूहरखमाभारो निवृहदओ परुदगुरुवंसो । वरपञ्चव्व सुथिरो राया बहरोयणो तस्य ॥३॥ महुमहतणुव्व लच्छीर परिगया वरविलासकयसोहा । ललिया तस्सस्थि पिया सारंगसुदसणसणाहा। वाण दुल्लहरायो पुचो असुरोव्व सुरसमृहस्स । गुरुदुक्खलक्खखाणी महणो नामेण से मिचो |५|| कस्सवि हरेइ दव्वं कस्सवि महिलं बलावि गिण्हेइ । उम्मिट्टकरिबरो इच उम्मूलइ नयसमूहं सो ॥६॥ तो पउरजणो रावं करइ रायस्स अग्गो एवं । देव ! अनाहन्न पुरी कुमरेण विलंटिया अहियं ॥७॥ तो नरनाहो कुमरं रुट्टो तज्जेइ रे दुरायार ! । मह सीम मुत्तूणं गच्छसु सिच्छाए निच्छयओ |८|| न हु होसि तुम पुत्तो जो मह पुचिल्लपुरिसपतीए । जत्तेण पालियाओ प्याउ लूडेसि लीलाए ॥९॥ पसुपुत्पवित्तिय तुल्लय खु रज्जव्वयं वयंति बुहा । तै विवरीयं जायइ तुइ दोसपा सहवस्स ॥१०॥ एसो य लक्खहोमो एवं सरकूवदेवगिद्दकरण । नीईए पालिन्जइ ज नियरज्जे जणो सव्वो ॥१शा उक्तं च- • • "दुष्टस्य दण्डः सुजनस्य पूजा न्यायेन कोशस्य च संप्रवृद्धिः । अपक्षपातो रिपुराष्ट्ररक्षा पम्चैव यज्ञाः कथिता नृपाणाम् ॥ किं देवकार्येण नराधिपानां कृत्वा हि मन्यु विपस्थितानाम् । यो गृहीत्वा तृतीयवतमुत्साहयति तस्कराञ्जनान् मोपितुम् । इहलोके परलोके दुःखं स लभते महन इव ॥१॥ सप्रका(पाधा) र बहुसगुण(शकुन)सेवितं प्रचुरश्रावका(श्वापदा)कीर्णम् । अस्ति नगरं प्रसिद्धं महारण्यमिव कुसुमपुरम् ॥२॥ उद्व्यूढक्षमामारो नियूंढदयः (दकः) प्रसूढगुरुवंशः । परपर्वत इव सुस्थिरो राजा वैरोचनस्तत्र ॥३॥ मधुमथतनुरिव लक्ष्म्या परिगता वरविलासकृतशोमा । ललिता तस्यास्ति प्रिया सा(सारङ्गसुदर्शनसनाथा॥४॥ तयोर्दुर्लभरानः पुत्रोऽसुर इव सुरसमूहस्य । गुरुदुःखलक्षखानिमहनो नाम्ना तस्य मित्रम् ॥५॥ कस्यापि हरति द्रव्यं कस्यापि महिलां बलादपि गृह्णाति । उन्मुक्तकरिवर इवोन्मूलयति नय(नन)समूह सः ।। ततः पौरजनो रावं करोति राज्ञोऽयत एवम् । देव ! अनाथेत्र पुरी कुमारेण विलुण्टिताऽधिकम् ||७|| ततो नरनाथः कुमारं स्टस्तर्जयति रे दुराचार !! मम सीमानं मुक्त्वा गच्छ स्वेच्छया निश्चयतः ॥८॥ न खलु मवर्सि त्वं पुत्रो यो मम पूर्वीयपुरुषपलया । यत्नेन पालिताः प्रजा लुण्टसि लीलया ॥९!! पशुपुत्रप्रवृत्ती तुल्यं खलु राज्यव्रतं वदन्ति बुधाः । तद् विपरीतं जायते तव दोपान् मम सहमानस्य ॥१०॥ एष च लक्षहोम एतत् सरःकूपदेवगृहकरणम् । नीत्या पाल्यते यद् निजराज्ये जनः सर्वः ॥११॥ १०. हुक्सन, प.हुभवा ।

·महणकहा। तद्देवकार्य च सं एवं यज्ञो यदश्रुपाता न पतन्ति राष्ट्रे ॥" किञ्च । सीयं खुह पिवासं सहेमि जेसि कए सयावि अहं । तेसिं तं घरसारं दारे य हढेण अवहरसि ॥१२॥ ता न तए मह कज सजो रज चएसु महतणयं । वर सुन्नचिय साला मा भरिया चोरचरडाण॥१३॥ तो रायवयणवणदवगुरुयरजालावलीपलित्तंगो । कुमरो महणसमेओ चलिओ नयरं विमुत्तूण ॥१४॥ ता जा कम्मिवि नयरे तलायपालीए मुणिवरो तेण । दिट्ठो सिद्धसुएणं संवाहिजंतपयकमलो ॥१५॥ तं वंदिऊण सोवि हु उवविट्ठो तत्य चिटए जाव । ता तन्नयरपहाणं विलासिणीवंदमणुपत्तं ॥१६॥ एकाए तो भणिय हला हला ! पिच्छ पिच्छ अच्छरियं । नयणमहसवभूयं स्वं एयस्म भिक्खुस्सा१७ नियख्वगछियाए ता भणिया थुक्किऊण अन्नाए। चुछियगल्लं एवं मा भत्तारं छला! कुणसु ॥१८॥ तं सुणिय सिद्धपुत्तो कुविओ गुरुपरिभवोत्ति कलिऊण । विज्जावलेण तं लहु कुणइ मुणि पइ सकाममणं॥ अह सा पिच्छतीण अनाण भणइ मुणिवरं सुहय । रहियाए तएं पाया वहति नो मह इओ गंतु॥२०॥ इसराउ भणंति हलां ! दमिमं थुक्कियस्स तुह तस्स । इय निव्वाणं जायं तो सा दीणाणणा भणइ ।। मा मह खयम्मि खारं खिवेह सहपंसुकीलिया होउं । मन्नावह किंतु इमं जलंजलिं देह वा मझ ॥२२॥ मह निविडपीडिया सा पडिया भूमीए विलयए सुबहुं । तो विज संहरिउ सा भणिया सिद्धपुत्तेण ।।२३।। रमणीउ एस मन्नइ मायंगीउच्च जो अलिप्पाओ। ता तुह इत्थ किलेसो होही विफलो विरम तम्हा।।२४॥ किञ्च। . शीतं क्षुधं पिपासां सहे येषां कृते सदाप्यहम् । तेषां त्वं गृहसारं दारांश्च हठेनापहरसि ॥१२॥ तस्मान्न तव मम कार्य सद्यो रान्यं त्यज मदीयम् । बरं शून्यैव शाला मा मृता चौरचरः ।।१३।। ततो राजवचनवनदवगुरुतरन्यालावलीप्रदीप्ताङ्गः । कुमारो महनसमेतश्चलितो नगरं विमुच्य ॥१४॥ तावद्यावस्कस्मिन्नपि नगरे तडाकपाल्या मुनिवरस्तेन । दृष्टः सिद्धसुतेन संवाह्यमानपदकमलः ॥१९॥ तं वन्दित्वा सोऽपि खलूपविष्टस्तत्र तिष्ठति यावत् । तावत्तन्नगरप्रधानं विलासिनीवृन्दमनुप्राप्तम् ॥१६॥ एकया ततो मणितं हला हला ! पश्य पश्यार्यम् । नयनमहोत्सवभूतं रूपमेतस्य भिक्षोः ॥१७॥ निजरूपगर्वितया तदा मणिता थूकृत्यान्यया । परिशोषितगल्लमेतं मा भतारे हला ! कुरुप्यं ॥१८॥ तंत्श्रुत्वा सिद्धपुत्रः कुपितो गुरुपरिमव इति कलयित्वा । विद्यायलेन तां लघु करोति मुनि प्रति सकाममनसम् ।। अथ सा पश्यतीप्यन्यासु भणति मुनिवरं सुभग !। रहितया त्वया पादौ वहतो नो मर्मतो गन्तुम् ॥२०॥ इतरा मणन्ति हला ! दृष्टेमं थूकृतस्य तव तस्य । इदं निर्वाणं जातं ततः सा दीनानना मणति ॥२१॥ मा मम क्षते क्षारं क्षिपत सहपांशुक्रीडिता भूत्वा । मानयत किंनिस्वमं जलाञ्जलिं दत्त वा मम ॥२२॥ अथ निविड़पीडिता सा पतिता भूमौ विलपति सुबहु । ततो विधां संहत्य सा भगिता सिद्धपुत्रेण ॥२३॥ रमणीरेप मन्यते मातीरिव योस्पृश्याः । तस्मात्तवात्र केशो भविष्यति विफलो विरम तस्मात् ॥२४॥ . . -- ·३५० । सुपालनाह-चरिअम्मि- जइ तुइ इत्यणुराओ मनसि अप्पाणमैयआयते। ता कुण वयणमिमेसि अविचलपरपत्यसुद्दजणयः॥२५॥ तो भणइ मुणि वेसा जे कायव्वं मए तमाइसह । तो कहिउं संसारं दुक्खाण खणि मुणी तेसि ॥२६॥ पन्ना मुत्तीए सुहं तीए उवाय जिणिंदधम्म च । कहइ अहिंसावं तं च कसायाण परिहारा ॥२७॥ मुक्कारंभाणं सो, विसयविरत्ताण सा पुण अवत्था । इचाइ पवंचे महब्बयाणुब्बए कहइ ॥२८॥ सम्मण सहिए, एयं च वैडडिओ कुमारोचि । मुणिउं तप्परमत्थं मुणि च मुणि पणमिऊण ॥२९॥ . भणइ अकारणवच्छल निच्छउप मुणिंद परमकारुणिय!। मोत्तुं विसयपिवासं जुत्तं तुह पासमणुसरिता किंतु समयंतरे त होही तुहपयपसायओ नाह ! । गिहिधम्मेण पसाओ ताकिजउ मज्झ लाहु इन्हि।।३१॥ तम्मित्तो महणोवि हु तहेव वेसा अणंगसेणावि । पत्थइ सावयधम्म तव्ययणं सलहइ मुणीवि ॥३२॥ पासट्टियवेसाओ काओवि चयति मज्जमसाई । साहम्मित्ति कुमर अणंगसेणा गिह नई ॥३३॥ उचयरइ सबहुमाणं अह तीए सख्वमवितहं कहिरं । कुमरो जा चलइ पुरो ता सा सह चलइ तेणेव ।। तत्तो कमेण अतेण तेण पत्तं पुरं पुरं नाम । पिउविसयसंघिदेसे देसे निवविस्ससेणस्स ॥३५॥ तत्य सफलतमित्तो जा जिणभवणम्मि वंदए देवे । ता तप्पुराहिगारी समागओ तत्य तम्मि खणे॥३६॥ जिणवरदसणहेऊ दिवो कुमरोवि तण भत्तिवसा । रोमंचंचियगत्तो जिणविवनिविदिहिओ ॥३७॥ तो सो चिंतइ इमिणा आगारेण न होइ सामनो । एस नरो, तम्मित्रं तो पुच्छइ वाहरावे ॥३८॥ यदि तवात्रानुरागो मन्यस आत्मानमेतदायत्तम् । तदा कुरु वचनमेषामविचलपरमार्थसुखजनकम् ॥२५॥ ततो भणति मुनि वेश्या यत्कर्तव्यं मया तदादिशत । ततः कथयित्वा संसार.दुःखानां खनि मुनिस्तासाम् ।। वर्णयति मुक्तेः सुखं तस्या उपायं जिनेन्द्रधर्म च । कथयत्यहिंसारूपं तच्च कपायाणां परिहारात् ॥२७]] मुक्तारम्भाणां सः; विषयविरक्तानां सा पुनरवस्था.। इत्यादि प्रपञ्च्य महावताणुव्रतानि कथयति ॥२८॥ सम्यक्त्वेन सहितानि, एतच्च तटस्थितः कुमारोऽपि । श्रुत्वा तत्परमार्थ ज्ञात्वा च मुनि प्रणम्य ॥२९॥ भणत्यकारणवत्सल निश्छमन् मुनीन्द्र परमकारुणिक ! । मुक्त्वा विषयपिपासां युक्तं तव पार्श्वमनुसर्तुम्॥३०॥ किन्तु समयान्तरे तद् भविष्यति त्वत्पदप्रसादतो नाथ ! । गृहिधर्मेण प्रसादस्तावक्रियतां मम लविदानीम् ॥" तन्मित्वं महनोऽपि खलु तथैव वेश्याऽनङ्गसेनापि । प्रार्थयते श्रावकधर्म तद्वचनं श्लाघेत मुनिरपि ॥३२॥ पार्धस्थितवेश्याः का अपि त्यजन्ति मद्यमांसानि । साधर्मिक इति कुमारमनङ्गसेना गृहं नयति ॥३३॥ उपचरति सवठ्ठमानमथ तस्यै स्वरूपमवितथं कथयित्या । कुमारो यावच्चलति पुरस्तावत्सा सह चलति तैनैव ।। ततः कमेण याता. तेन प्राप्तं पुरं पुरं नाम । पितृविषयसंघिदेशे देशे मृपविश्वसेनस्य ॥३५॥ तत्र सफलत्रमित्रो यावज्जिनभवने वन्दते देवान् । तावत्तत्पुराधिकारी समागतस्तत्र तस्मिन्क्षणे ॥३६॥ जिनपरदर्शनहेतोः, दृष्टः कुमारोऽपि तेन भक्तिवशात् । रोमाश्चाश्चितगात्रो जिनयिम्बनिविष्टदृष्टियुतः ॥३७॥ ततः स चिन्तयत्यनेनाकारेण न भवति सामान्यः । एष नरः, तन्मित्वं ततः पृसत्याहाय्य ॥३॥ . " - . १. तडिटि।

·.
,
सोवि हु तव्युत्तंत जहष्टिय साहए अहहिगारी । जोडियइत्यो कुमरं पत्थिय नियमंदिरं नेइ ॥३९॥
सम्माणइ सकारइ, इत्तो य जमालिपल्लिंनाहेण । सुयअलियनरेसरविस्ससेणपंचत्तवत्तेण ॥४॥
आगंतूर्ण रुद्रं तं पुरमिचो जल न तम्मझे । बाहिरजलं निरुद्धं परचकेणं तो लोओ ॥४॥
अचंतमाउलत्तं पत्तो अहिगारिणं भणइ एवं ।. पुरमेयस्स समप्पह काऊण दयं उपरि अम्ह ॥४२॥
किंकायचविमूढो अहिगारी जाव चिट्ठए ताव । तो कुमरेणं भणियं एगंते, भणह लोयमिणं ॥४३॥
जह ज जुत्तं होही तं काहमहं पभायसनयम्मि । तो तैण तहेव कयं पच्छा कुमर भणइ सोवि ॥४४॥
किं कायन्वमियाणि कुमरो तं भणइ जमिह कापव्वं । तं तुम्ह पभाएचिय कहियन्यं संपयं नेय ॥४५॥
तो रयणीए कुमरो पायारं लंघिऊण किरणेण । विजुक्खित्तेण गओ आवासे पल्लिनाहस्स ॥४६॥
तस्स य सयणहाणं संचारिमकटमेडयस्सुवरि । तह चैव तत्थ चडिओ तं सुत्तं धरिय वाहाए ॥४७॥
भणइ अहं इत्य पुरे जक्खो आरक्खगो य एयस्स । ता जइ इत्य पभाए चिट्ठसि तो मरमि निमंतं ।।
इय भणिउं नामंकियमुद्दारयण च तस्स हत्याओ । यितुं तहेव किरणं दाऊणं जाइ सहणं ॥४९॥
पल्लिवईवि हु भीओ तक्खणमेव य पयाणयं देइ । कहिउँ जहदिय परियणस्स आसनवत्तिस्स ॥५०॥
अह अहिंगारिचराविहु पिच्छंता तं तहेव सुणिणं । साइति तस्स सोचि हु हिटो कुमरस्सतं कइह ॥५१॥
पभणइ कुमरो पुन्नोदएण तुह जायमेयमह सोवि । कुमरंगुलीए पासइ मुद्दारयणं मुदिप्पंत ॥५२॥
कोऊहलेग इत्याउ तस्स गहिऊण तं पलोयंतो । पल्लीवइस्स नाम दटुं रंजियमणो भणइ ॥५३॥
सोऽपि हि तवृत्तान्त ययास्थितं कथयत्ययाधिकारी । योजितहस्तः कुमारं प्रायें निजमन्दिरं नयति ॥३९॥
'सम्मानयति सत्कारयति, इतश्च जमालिपल्लीनाथेन । श्रुतालीकनरेश्वरविश्वसेनपञ्चत्यवार्तन ॥४०॥
भागत्य रुद्धं तत्पुरमितो जल न तन्मध्ये । बाह्यजलं निरुद्धं परचक्रेण ततो लोकः॥४१॥
अत्यन्तमाकुलत्वं प्राप्तोऽधिकारिणं भगत्येवम् । पुरमेनस्मै समर्पयत कृत्वा दयामुपर्यस्माकम् ॥४२॥
किंकर्तव्यविमूढोऽविकार यावत्तिष्ठति तावत् । ततः कुमारेण भाणितमेकान्ते, भणत लोकमिमम् ॥४३॥
यथा यद् युक्तं भविष्यति तत्करिष्येऽहं प्रभातसमये । ततस्तेन तथैव कृतं पश्चात्कुमार भणति सोऽपि॥४४॥
कि कर्तव्यमिदानी कुमारस्तं भणति यदिह कर्तव्यम् । तद् युष्माकं प्रभात एव कथयितत्र्यं सांप्रतं नैव॥४५॥
ततो. रजन्यां कुमारः प्राकारं लधित्वा किरणेन । विद्योक्षिप्तेन गत आवासे पल्लीनाथम्य ॥४६॥
तस्य च शयनस्यान संचारिमकाष्टमालाया उपरि । तथैव तत्र चटितम्तं सुप्तं धृत्वा बाहुना ||१७||
भणत्यहमत्र पुरे यक्ष आरक्षकश्चतस्य । तस्माद् यद्यत्र प्रभाते तिष्ठसि ततो म्रियसे निभ्रान्तम् ॥४८॥
इति मणित्या नामाक्तिमुद्रारत्नं च तस्य हस्तात् । गृहीत्वा तथैव किरणं दत्त्वा याति स्वस्यानम् ॥४९॥
पल्लीपतिरपि खलु मीतस्तत्क्षणमेव च प्रयाणकं ददाति । कथायित्वा यथास्थितं परिजनम्यासन्नवर्तिनः ॥१०॥
अयाधिकारिचरा अपि हि पश्यन्तस्तत्तथैव श्रुत्वा । कययन्ति तस्य सोऽपि हि हृष्टः कुमारस्य तत्कथयति॥५१॥
ममणति कुमारः पुण्योदयेन तब जातमेवदथ सोऽपि । कुमाराङगुल्यां पश्यति मुद्रारत्नं सुदीप्यमानम् ॥१२॥

·सुपासनाह चरिअम्मि- ३५२ तुह पुरिसरयण ! एसो ववसाओ साहसिक्करसियरस । सो भणइ सचमेयं किंपुण तइयन्वयं भगं ॥५४॥ सो आठ एवमेयं किंपुण साहम्मिम्मि बच्छल्ले । मई तुडभेहिं विहियं तं पुण उचयारि संजाय ॥५५॥ संघस्स परमभट्टारयस्स निणनाहवेइयाणं च । तहवि इह संति गुरुणो, आलोइज्जउ इमं तेसि ॥५६॥ कुमरेण तो तदेव य विहिये, इत्तो य विस्ससेणोवि । नरनाहो नीरोगो जाओत्ति समागया वत्ता॥५७॥ पुव्युत्तवइयरेण पुरस्स अभयति सह कुमारेण । नियविस्ससेणमंगलकरणस्य जाइ अहिगारी ॥२८॥ कहइ कुमरस्सरूवं तं सोउं नरवरो विचिंतेइ । पुत्तरहियस्स पुत्तो.एसोचिय होउ मह इन्हिं ।।५९॥ थूलाणवराहाणं जंतूण वहम्मि एस जं विरओ । सो विस्सासगयस्सवि मह अत्थिं भयं नएयाओ ॥६॥ इय तं जुवरायपए ठविय निक्खिवइ तम्मि रजभरं । उच्छप्पइ तस्संगाउ जिणमयं लद्धसम्मत्तो ॥६१॥ पुन्बुत्याइयनरवरदेसे दंडाहिवं ठवइ महणं । तदसद्वियचरडा रज्जंतरनियडदेसठियं ।।६२।। हुँदंति जणं आणति तद्धणं माणुसं च, महणो य । उच्छाहइ ते, तेवि य दिति पयत्याण छन्भागे ॥६३॥ सो लोहम्गहनत्थो न गणइ तइयव्ययस्स मालिन्न । सीमालदेसराओवि जाणि चिंतह, न देस ॥६४॥ लूडावंतो ठगही एसो सो धायगाओ सो महणं । वेवरोयावइ, सोवि हु विहिऊणं तइयवयभंग ।।६।। संचियपवरपयत्थेसु मुच्छिओ पीयगम्मि अइकुद्धो । रुदज्झाणोवगओ पत्तो तचाए पुढवीए ॥६६।। भमिही भवम्मि सुचिरं तम्हा तइयच्चयम्मि अझ्यारं । तकरपओगरूवं वजह नइ महह सिवसोक्ख।।६७॥ कुतूहलेन हस्तात्तस्य गृहीत्वा तत्प्रलोकमानः । पल्लीपतेर्नाम दृष्ट्वा रञ्जितमना भणति ॥५३॥ तव पुरुषरल ! एष व्यवसायः साहसैकरसिकस्य । स भणति सत्यमेतत् किन्तु तृतीयतनं भग्नम् ॥१४॥ स आहैवमेतत् किन्तु साधर्मिकेऽपि वात्सल्यम् । मयि युष्माभिर्विहितं तत्पुनरुपकारि सजातम् ॥१५॥ संघस्य परमभट्टारकस्य जिननाथचैत्यानां च । तथापहि सन्ति गुरवः, आलोच्यतामिदं तेभ्यः ॥६६॥ कुमारेण ततस्तथैव च विहितम्, इतश्च विश्वसेनोऽपि । नरनाथो नीरोगो जात इति समागता वार्ता ॥५५॥ पूर्वोक्तव्यतिकरण पुरस्याभयमिति सह कुमारेण । नृपविश्वसेनमङ्गलकरणार्थ यात्यधिकारी ॥१८॥ कथयति कुमारस्वरूपं तत् श्रुत्वा नरवरो विचिन्तयति । पुत्ररहितस्य पुत्र एष एव भवतु ममेदानीम् ॥१९॥ स्थूलानपराधानां जन्तूनां वध एप यद् विरतः । ततो विश्वासगतस्यापि ममास्ति भयं नैवस्मात् ॥६०॥ इति तं युवराजपदे स्थापयित्वा निक्षिपति तस्मिन्राज्यभरम् । उत्सर्पयति तत्सङ्गाजिनमतं लब्धसम्यक्त्व ॥११॥ पूर्वोत्यापितनरवरदेशे दण्डाधिपं स्थापयति महनम् । तद्देशस्थितचरटा राज्यान्तरनिकटदेशस्थितम् ॥६॥ लुण्टन्ति जनमानयन्ति तद्धनं मानुषं च, महनश्च । उत्साहयति तान् , तेऽपि च ददति पदार्थानां पष्ठभागान् ॥ स लोभग्रहयस्तो न गणयति तृतीयत्रतस्य मालिन्यम् । सीमस्थदेशराजोऽपि ज्ञात्वा चिन्तयति, न देशम् ॥६४॥ लुण्टयन् स्थास्यत्येष ततो घातकात्स महनम् । व्यपरोपयति, सोऽपि खलु विधाय तृतीयव्रतभङ्गम् ॥६५॥ सचितप्रवरपदार्थेषु मूच्छितो घातकेऽतिकुखः । रौद्रध्यानोपगतः भाप्तस्तृतीयायां पृधिश्याम ॥१६॥ २७ वारायावर

·महाकहा।
३५३
कुमरोवि रज्जयम्मं सुसाहुधम्मं च पालिउ सुचिरं । पत्तो ठाणसासयमणंगसेणावि तह चेव ॥६॥
। इति तृतीयाणुव्रते द्वितीयातिचारविपाके महनकथा सपाता ।
+
भ्रमिप्यति भवे सुचिरं तस्मात् तृतीयनतेऽतिचारम् । तस्करप्रयोगरूपं वर्जयत यदि कासात शिवसौग्व्यम्॥६॥
कुमारोऽपि राज्यधर्म सुसाधुधर्म च पालयित्वा सुचिरम् । प्राप्तः स्थानं शाश्वतमनगसेनापि तथैव ॥६८॥

·नियनिवविरुद्धरज्जे वाणिजं उदयणोव्व जो कुणइ । तइयवयमइयरतो सो लहइ धणतणुविणासं च ॥११॥ तथाहि:-- बहुमुणिपयमुपवित्तं सत्चरिसिनिसेवियं नहं हसइ । बहुव्हमेगबुहं ते नयरं भत्यि सियभदं ॥२॥ बहुकणओ सुरयणसेविओ य सनंदणो सुरगिरिव । तत्थत्यि थिरपगई सिट्ठी रयणायरो नाम ॥शा सस्सस्थि वह सुरसुंदरिव्व थिरजुब्बणा कणयकंती । अणमिसनयणा बहुविधुहसंमया सुंदरी नाम ||४|| ताणतणओ विणीओ विणयातणउव्य सउणकयसेवो । नामेण रायपालो सत्वासु कलासु अइकुसलो।।५।। कगयद्धयसिद्विसुओ तम्मित्तं उदयणोति विक्खाओ । तेण समं सो कीलइ सरिसराराममाईसु ।।६।। अह दिहा वरवाला कोलंतेहिं नईए अन्नदिणे । जलदेवयन्त्र दिव्वंगसंगया सारलंकारा ॥७॥ कहविलग्ग मज्जणनिम्मजणेहिं मयंव अप्पाणं । मन्नती दूराओ दरॊणं ते इमं भणइ ।।८।। मरणभयभीण्याए सरणविहूणाए दीणवयणाए । देह मह पाणभिक्खं मोवेक्खह, तो खणद्वेण ॥९|| उत्तारिऊण तेहिं नइप्पवाहाओ पुच्छिया एवं । का सि तुम को हेऊ इहागमे, कहइ सा एवं ॥१०॥ अत्थि नयरं पसिद्धं सिद्धसरनामय, धणसमिद्धो । तत्थ वणी गुणसेणो तन्भज्जा जयसिरी नाम।। सत्तसुयाण उवारे जाया उवजाइएहि सिमहं । अइवल्लहत्ति काउं दुल्लहदेवी कयं नाम ॥१२॥ । बह जुव्यणपचाए वणिपुत्ता इति मन्झ वरणत्यं । नाहं मन्नेमि तए भणियावि हु अम्मयाईहिं ॥१३॥ सावयकुले पम्या अणवरयं साहुसंगपरया य । लहुकम्मयावसेण नाहं मणसावि गिहिवास ॥१४॥ . निजनृपविरुद्धराज्ये वाणिज्यमुदयन इव यः करोति । तृतीयवतमातिचरन् स लभते धनतनुविनाशं च ॥१॥ बहुमुनिपदसुपवित्रं सप्तर्षिनिषेवितं नभो हसति । यद् बहुबुधमेकबुधं तन्नगरमस्ति शिवभद्रम् ॥२॥ बहुकनकः सुरत्न ( जन ] सेवितश्च सन्नन्दनः सुरगिरिवत् । तत्रास्ति स्थिरप्रकृतिः श्रेष्ठी रत्नाकरो नाम {{३॥ तस्यास्ति वधूः सुरसुन्दरीय स्थिरयौवना कनककान्तिः । अनिमिषनयनी यहुविबुधसंमता सुन्दरी नाम ॥४॥ तयोस्तनयो विनीतो विनतातनय इव सगुण[ कुन तसेवः । नाम्ना राजपालः सर्वासु कलास्वतिकुशलः ॥५॥ फनकध्वजश्रेठिसुतस्तन्मिन्त्रमुदयन इति विख्यातः । तेन समं स क्रीडति सरित्सरारामादिषु ॥६॥ अथ दृष्टा घरबाला क्रीडद्भ्यां नद्यामन्यदिने । जलदेवतेव दिव्याङ्गसंगता सारालकारा ॥७॥ काठविलग्न मज्जननिमज्जनैर्मृतमिवात्मानम् । मन्यमाना दूराद् दृष्ट्या ताधिदं भणति ॥८॥ मरणभयमीरोः शरणविहीनाया दीनवदनायाः । दत्तं मम प्राणाभिक्षा मोपेक्षाथां, ततः क्षणार्धन ॥९॥ उत्तार्य ताभ्यां नदीप्रवाहात् पृष्टैवम् । फाऽसि त्वं को हेतुरिहागो, कथयति सैवम् ॥१०॥ अस्ति नगरं प्रसिद्ध सिद्धेश्वरनामकं, धनसमृदः । तत्र वणिग् गुणसेनस्तद्धार्या जयश्री म ॥११॥ सप्तसुतानामुपरि जातोपयाचतस्तयोरहम् । अतिवल्लभति कृत्वा दुर्लभदेवी कृतं नाम ॥१२॥ अथ यौवनप्राप्ताया वणिक्पुत्रा आयन्ति मम वरणार्थम् । नाहं मन्ये तान् भणितापि धम्मादिभिः ॥१३॥ सायकले प्रसूताऽनवरतं साधुसंगमरता च । लघुकर्मतावशेन नाहं मनसापि गृहिवासम् ॥१४॥ + ·उदयणकहा। पत्थेमि संजमं चिय परं पिया नेहपरवसो मन्झ । न विसज्जइ तो य अहं सावयधम्मपि पालेमि ॥१५॥ सुहलालिया पिउहि चिट्ठमि गिहम्मि, अन्नया चलिया। जिणभवणे ता दिहा वरपुत्ताण जुयलेण ॥ एक्केण तमो भणिया मयच्छि ! पसिऊण में पलोएसु । तुंहदिटिअपयवुट्टीए इंटिओ नियुओ होमि ।। बीएण पुणो भणिया जइ सच साविया दयपहाणा । ता में मोत्तुं अन्नो मणसावि न पत्याणिज्नो ते॥१८॥ . अन्नह कए य नियमा मम पाणा पविसिहंति परलोए । इअ असमंजसवयणे सोऊण ताण वेगेण ॥१९॥ जिणभवणं तो पत्ता पूएवि विहीए वंदिगं देवे । चलिया जाव गिई पड़ ता मंगं वैधिरं दोवि ॥२०॥ थक्का य, ते य टुं नहा उम्मग्गो गया दूरं । पिट्ठीए तेवि दिवा आगच्छंता तुरियतुरियं ॥२१॥ तो हं संकरगेहे पविसेउ बंधिऊण तदारं । जाव ठिया ता तेवि हु परोपरं जुझिउं लग्गा ।।२२।। पभणइ एगो मह भारिया इमा चीयमो भणइ मज्झ । तो पढमेण खग्गेण आहओ सोवि वीएण॥२३॥ इय असमंजसमेयं नाउं उग्याडिऊण तद्दारं । अवलोइया मए ते दुन्निवि दिहा गयप्पाणा ॥२४|| तो चिंतियं अई चिय हद्धी मरणस्स कारणमिमेसि । संजाया अहवा मोदविलसियं मझं को दोसो १ ॥ असईरसनिझरणे हड्डुक्करडम्मि चम्मनप्लनदे । को नाम किमि मोनु रमेइ देइम्पि रमणीण ? ॥२६॥ कामिणिनियंबविव कंदप्पविलासरायहाणित्ति । न मुणइ अमेझपोर्ट अहह अहो ! मोहमाहपं ॥२७|| तिवलीतरंगसंगयनाहिं रमणीण अमयकुंइंति । मन्नंति न उण नीसंखदुक्खलवखवखणि मूहा !!२८॥ प्रार्थये संयममेव परं पिता स्नेहपरवशो मम । न विसनति तत्याहं श्रावकधर्ममपि पालयामि ॥१५॥ सुखलालिता पितृभ्यां तिष्ठामि गृहे, अन्यदा चलिना जिनमयने तदा दृष्टा उपकुरपुत्रयोयुगलेन ॥१६॥ एकेन ततो मणिना मृगाति ! प्रसय मां प्रलोकय । त्वदृष्ट्यमृतवृष्टयोक्षिता निवृतो भवामि ॥१७॥ द्वितीयेन पुनर्भणिता यदि सत्यं श्राविका दयाप्रधाना । तदा मां मुक्त्वाऽन्यो मनसापि न प्रार्थनीयस्ते ॥१८॥ अन्यथा कृते च नियमान्मम प्राणाः प्रवेक्ष्यन्ति परलोके । इत्यसमञ्जसवचनानि श्रुत्या तयोगेन ॥१९॥ जिनमवनं ततः प्राप्ता पूजयित्वा विधिना वन्दित्वा देवान्। चलिता यावद् गृहं प्रति तावन्मार्ग बद्धा द्वावपि॥२०॥ स्थितौ च, तौ च दृष्ट्वा नष्टोन्मार्गतो गता दूरम् । पृष्ठे तावपि दृष्टावागच्छन्ती त्वरितत्वरितम् ॥२१॥ ततोऽहं शङ्करगेहे प्रविश्य बद्ध्या तवारम् । यावरिस्थता तावत्तावपि हि परस्परं योद्धु लग्ना ॥२२॥ प्रभणत्येको मम भार्येयं द्वितीयो भणति मम । ततः प्रथमेन खड्ड्रेन हतः सोऽपि द्वितीयेन |२३|| इत्यसमञ्जसमेतज्ज्ञात्वोद्घाट्य तद्विारम् । अवलोकिती मया तौ द्वावपि दृष्टौ गतप्राणौ ॥२४॥ ततश्चिन्तितमहमेव हा धिम् मरणस्य कारणमनयोः । संनाताऽथवा मोहविलसितं मम को दोपः ॥२६॥ अशुचिरसनिर्मरणेऽस्थिविष्टाराशौ चर्मनसनद्धे । को नाम कृमि मुक्त्वा रमते देहे रमणीनाम् ? ॥२६॥ कामिनीनितम्बधिम्यं कन्दर्पविलासराजधानीमिति । न जानात्यमध्यपोलीमहह अहो ! मोहमाहात्म्यम ॥२७॥ त्रिवलीतरङ्गसंगतनामि रमणीनाममृतकुण्डमिति । मन्यन्ते न पुनर्निःसंख्यदुःखलक्षखनि मूदाः ॥२८॥ . १क ख.म०।

·सुपासमाह चरिअम्मि-
एवंपि इमे दट्टुं में मृदा जह मया तइन्नेवि । मा मुझंतु मरंतु य चिंतिय पडिया नईए अहं ॥२९॥
पच्छा पुणो विचितियमहह ! महापात्रमेयमायरियं । अप्पाणम्मि परम्मि य बहो निसिद्धो जिणिदेहि ।।
इय मरणभीरुया है तुम्हाणं दिहिगोयरं पा । निक्कारणकरुणारसपरेहिं जीवाविया एवं ॥३१॥
तो तेहिं सा भणिया भइणी अम्हाण तं महाभागे ! | आगच्छ गिहे पच्छा पिऊण पासे नइस्सामो।।३।।
तो तेहिं समं रयणायरस्स सिटिस्स सा गिहं पत्ता । कहिया य तस्स बत्ता तेण कया उचियपडिवत्ती॥३३॥
भणिओ तत्तो तीए सिट्टी रयणायरो मह पिऊणं । होइ अधिई, तेसिं तो जाणावह मह सत्वं ॥३४॥
तेणावि तहेब कयं सावि पुणो तम्मि चै समयम्मिान गया इमाई धम्मे ठावेमी' इस विचित॥३५॥
गिहिधम्म तो तीए सम्म जाणावियाई सव्वाई। तेहिवि सोसत्तीए पडिवन्नो सुगुरुमृलम्पि ॥३६॥
तज्जणयाई तत्थागयाइं थेवेहि चैव दियहहि । गउरवियाई रयणायरेण कहियं च तेसिमिम ॥३७||
तुम्ह विओए तुम्हें सुयाए अम्हाण सफलिओ जम्मो। जिणधम्मपयाणेणे, इमं च सञ्चं कयं वयणं ॥३८॥
"यद्यपि विपदि विनश्यति परमुपकुरुते तथापि खलु सुजनः। स्वयमगुरुर्दान्न[]पि समीपलोकं तु सुरभयति।"
तो तीसे पियराई चितंति जहा इमीए विमएसं । गिद्धिं जणइस्सामो आसामित्तं इमं अम्द ॥३९॥
जा इय अनंपि जणं विसएसु विरंजई ठवइ घम्मे । तीसे सयमासत्ती विसएसु कओ इह भवम्मि ?॥४०॥
इत्तो य सा पयंपइ चलणेसु पणमिऊण पियराण । किन्नउ मे अणुकंपा दिक्खा दाविजउ इहेव ॥४॥
जं मह एयावत्या मरणस्स निबंधणं वरायाण । संजाया तेसिमहं, विवेयवियलत्तणेणं च ॥४२॥
एवमपीमी दृष्ट्वा मां मुद्रौ यथा मृतौ तथान्येऽपि । मा मुद्यन्तु नियन्तां च चिन्तयित्वा पतिता नद्यामहम् ।।
पश्चात् पुनर्विचिन्तितमहह ! महापापमतदाचरितम् । मात्मनः परस्य च वघो निपिद्धो जिनेन्द्रः ॥३०॥
इति मरणभीररहं युवयोदृष्टिगोचरं प्राप्ता । निष्कारणकरणारसपराभ्यां जीवितवम् ॥३१॥
ततस्ताभ्यां सी भणिता मागिन्यावयोस्त्वं महामागे ! । आगच्छ गृहे पश्चात् पित्रोः पाश्चे नेप्यावः ३ि२॥
ततस्ताभ्यां समं रत्नाकरस्य श्रेष्ठिनः सा गृहं प्राप्ता | कथिता च तस्य वार्ता तेन कृतोचितपतिपत्तिः ॥३३॥
भाणितप्ततस्तया श्रेष्ठी रत्नाकरो मम पित्रोः । भवत्यधृतिः, तौ तस्माज्ञापय मम स्वरूपम् ॥३४॥
तेनापि तथैव कृतं सापि पुनम्तस्मिन्नेव समये । न गता 'इसान धौ म्यापयामि' इति विचिन्त्य ॥३५॥
गृहिधर्म ततस्तया सम्यग ज्ञापिताः सर्वे । तैरपि स शक्त्या प्रतिपन्नः सुगुरुमूले ॥३६॥
तज्जननीजनको तत्रागता स्तोकोव दिवसः । गौरवितौ रलाकरेण कयितं च तयारिदम् ॥३७॥
युरोवियोगे युवयोः मुतयाझ्माकं सफलितं जन्म । जिनधर्मप्रदानेन, इदं च सत्यं कृतं वचनम् ॥३८॥
ततस्तस्याः पितरौ चिन्तयतो ययाऽस्या विषयेषु । गृद्धि जनयिष्याम आशामात्रमिदमस्माकम् ॥३९॥
येत्यन्यमपि ननं विषयेषु विरञ्जयति स्थापयति धर्मे । तस्याः स्वयमासक्तिविषयेषु कुत इह भवे ! ॥४०॥
इतश्च सा प्रजल्पति चरणी प्रणम्य पित्रोः । क्रियतां मय्यनुकम्पा दीक्षा दाप्यतामिहेव ॥४१॥
यद् ममैनवस्था मरणम्य निबन्धनं वराकयोः । सजाना तयोरह, विवेकविकलरवेन च ॥४२॥

·- च " उदयणकहा। तुम्भेहि पालिओ लालिओय देहो भयुम्भवदुहाणं । निढावणे समत्यो नईए खित्ती, तओ एए ॥४३॥ जह नो उत्चारिता तो है मरिऊण बालमरणेण । भवअडविदुवखलखाण भायण आसि संपत्ता neen तो पइ तीए पिया विधेयकुलमंदिरं सुयं वच्छे । । अम्हंपि हु सुगुरुण वयणमिय परिणयं इण्॥ि१५॥ "शब्दाद्याः सुमनोरमाः प्रियननो रम्यः! प्रमुत्वोज्ज्वला लक्ष्मीरित्यनुमावयन्किल हितोऽस्म्यस्येति बुद्धया मनः। 'नो मित्रं परमार्थतो मवदवन्वालाकरालीकृतं सिञ्चन्नेष घृतैरिमः, स हि सुहृयोऽस्माद् पहिर्मुञ्चति ॥" ता छाए सहलं का अन्भत्यणं पवत्तेमो । इह अम्हे अप्पाणं, किंतु तहिं सपणवग्गस्म ॥४६॥ तुह असंमसीलसुविवेयवयणविणएहिं रंजियमणस्स | सहसा असणेणं अरइसमुद्दे निमग्गस्स ॥४७॥ होइ तरंडं तुह चेव दंसणं, ना तहिं लहु एहि । काहमई गयमित्तो सहलं तुह वंछिय पच्छे ! Meer . अह रयणायरसिद्धि नपरे सिद्धेसरम्मि गमणत्यं । आपुच्छइ गुणसेणो सिट्ठी तो सो भणइ एवं ।।४९।। धम्मे ठगवतीए दुल्लहदेवीए कप्पतरुकप्पे । पसुणोच्चि य अम्हे माणुसत्तणं पाविया जम्हा ॥५०॥ उक्त " आहारनिद्रामयमैथुनानि तुल्यानि साँध पशुभिर्नराणाम् । ज्ञानं विशेषः पशुमानुपाणां ज्ञानेन हीनाः पशवो मनुष्याः ॥ इस बयणविणयपुच्चं वत्याहरणेहिं रइयसम्माण । तेणं विसज्जियाई पत्ताई ताई तत्य पुरै ॥५१।। दुल्लहदेवी दिक्खं चित्तूर्ण सुगुरुपायमूलम्मि । एक्कारस अंगाई अहिन्जि विहरिउं च चिरं ॥५२॥ केवलनाणं उप्पाडिऊण उत्तारि बहुं लोयं । संसारसायराओ संपत्ता सासयं ठाणं ॥५३॥ इजो य सिद्दी रयणायरोवि अंगीकयम्मि गिहिधम्मे । उज्जमइ कुटुंबजुओ तस्स सुओ रायपालोवि॥५४॥ युष्माभिः पालितो लालितश्च देहो भवोद्भवदुःखानाम् । निष्ठापने समथों नघां क्षिप्तः, तत एती ||४|| यदि नो उदतारयिष्यतां ततोऽहं मृत्वा बालमरणेन । भवाटवीदुःखलक्षाणां भाजनममविप्यं समाप्ता ॥४४॥ ततो जल्पति तस्याः पिता विवेककुलमन्दिरं सुतां वत्से !। अस्माकमपि सुगुरूणां वचनमिदं परिणतमिदानीम् ।। तस्माद् वत्सापाः सफलं कर्तुमभ्यर्थनं प्रवर्तयामः । इह वयमात्मानं, किन्तु तत्र स्वजनवर्गम्य ॥४६॥ तवासमशीलमुविवेकवचनविनय रक्षितमनसः । सहसाऽदर्शनेनारतिसमुद्रे निमग्नस्य ॥१७॥ भवति तरण्डं तत्रैव दर्शनं, तस्मात्तत्र लघ्वेहि । करिष्याम्यहं गतमात्रः सफलं तव वान्वितं वत्से ! ॥१८॥ -अथ रत्नाकररेष्ठिनं नगरे सिद्धेश्वरे गमनार्थम् । आपृच्छते गुणसेनः श्रेष्ठी ततः स भणत्येवम् ॥४९॥ घौ स्थापयन्त्या दुर्लभदेव्या कल्पतरुकल्पे । पशवोऽपि च वयं मानुषत्वं प्रापिता यस्मात ॥१०॥ इतिवचनविनयपूर्व वस्त्राभरणे रचितसम्मानम् । तेन विसृष्टाः प्राशास्त्र तत्र पुरे ॥५१॥ दुर्लभदेवी दीक्षां गृहीत्वा सुगुरुपादमूले । एकादशाहान्यधीत्य विहृत्य च चिरम् ॥१२॥ फेवलज्ञानमुत्पाद्योत्तार्य बहुं लोकम् । संसारसागरात् संप्राप्ता शाश्वतं स्थानम् ॥५३॥ . 2 १पन्ना।

·३५८
.
सुपासनाह चरिश्रम्मि-
तसंसग्गाओ उदयणोवि उज्जाइ धम्मकज्जेसु । क्वहारंपि हु पायं कुणंति ते दोवि अंममेव ।।५५।।
अह अन्नया पयट्टे पोषणपुररायसयलदेसम्मि । र्दुभिक्खे अइघोसे सिबभद्दपुर सदेसे च ॥५६।।
सव्वत्य सुभिक्खेचिय तद्देसनराहियेण सव्वोवि । लोओ भणाविओ जह माणयमिक्कंपि धन्नस्स ॥२७॥
पोयणपुरदेसम्मी जो पेसिस्सइ वणी अहं वस्स ! काहामि पेशदंडं तहेव सव्वस्सअपहरण ।।५८||
इय जाणिपि धन्नं पच्छन्नं उदयणो तहिं देसे । पेसइ वणिउत्तेहिं तं नायं रायपालेण ॥५९॥.
तो भणइ उदयणं सो तुज्झ न जुत्तं विरुद्धरज्जम्मि । ववहरि ता सहर जइ सुमरसि निवइणो आण ६०॥
किञ्च।
जम्हा तइयवयम्मी एवं अइयारमायरंतस्स ! होही धम्मविरुद्धं कोवाओ तह. नरिंदस्स ॥६॥
अत्यभंसो माणस्स खंडणं जीवियस्स संदेहो । अहमजणाणं कीला पीला तह सयणबग्गस्स ॥६२॥
इस वारिमोवि विरमइ जाव न सो नरवरेण तो नायो । अवहरि सञ्चस्सं निजतो वझठाणम्मि६३॥
किच्छेण रायपालेण मोइओ नरवराओ करुणाए। वो मरिउमपडिक्कतो भमिही भवसापरें-मुचिरं॥६॥
गिहिधम्म परिपालिय रयणायरसावयस्सवि कुटुंब लद्धसुदेवत्तसुमाणुसत्तमचिरा सिवं पत्तं ॥६५॥
॥ इति तृतीयाणुव्रते विरुद्धराज्यातिकमातिचारे उदयनकथानकं समाप्तम् ॥
.
इंतश्च श्रेष्ठी रत्नाकरोऽप्यङ्गीकृते गहिघमें । उद्यच्छति कुटुम्बयुतस्तस्य सुतो राजपालोऽपि ॥१४॥
तसंसर्गादुदयनोऽप्युद्यच्छति धर्मकार्येषु । व्यवहारमपि हि प्रायः कुरुतस्तौ द्वायपि सममेव ॥५५॥
अथान्यदा प्रवृत्ते पोतनपुरराजसकलदेशे। दुर्भिक्षेऽतिपोरे शिवभद्रपुरे स्वदेशे तु ॥१६॥
सर्वत्र सुभिक्ष एव तद्देशनराधिपेन सर्वोऽपि । लोको माणितो यथा माणकमेकमपि धान्यस्य ॥१७॥
पोतनपुरदेशे यः प्रेपयिष्यति वणिगहं तस्य । करिप्यामि महादण्डं तथैव सर्वस्वापहरणम ॥२८॥
इति ज्ञात्वापि धान्यं प्रच्छन्नमुदयनस्तत्र देशे । प्रेषयति वणिकपुत्रैस्तन्ज्ञातं गजपालेन ॥१९॥
ततो भणत्युदयनं स तव न युक्तं विरुद्धराज्ये । व्यवहतु तस्मात्संहर यदि स्मरसि नृपतराज्ञाम् ॥६०॥
यस्मात् तृतीयत्रत एवमतिचारमाचरतः । मविष्यति धर्मविरुद्ध कोपात् तथा नरेन्द्रस्य ॥६॥
अर्थभ्रंशो मानस्य खण्डनं जीवितस्य संदेहः । अधमजनानां क्रीडा पीडा तथा स्वजनवर्गस्य ॥२२॥
इति वारितोऽपि विरमति यावन्न स नरवरेण ततो ज्ञातः । अपहृत्य सर्वस्वं नीयमानो वक्ष्यत्याने ॥६३॥
कृच्छण राजपालेन मोचितो नरवरात् करुणया। ततो मृत्वाऽप्रतिक्रान्तो भ्रमिष्यति भवसागरे सुचिरम् ।।
गृहिधर्म परिपाच्य रत्नाकरभावकस्यापि कुटुम्बम् । लब्धसुदेवत्वसुमानुषत्वमचिराच्छिवं प्राप्तम् ॥६५॥

·यस्माकहा। जो तइयव्वयधारी कूडतुलाईहिं कुणइ ववहारं । इई परभवे यदुक्ख वरुणोव्य स पावइ अवस्सं ॥१॥ तथाहि:- . महुमंहदेव सुबन्नसंगयं तह य पवरगयठाणं । इह भरहम्मि पसिद्धं नयर नामेण मणिखंडं ॥२॥ इरिविक्रमाभिहाणो तं पालइ नाबरो गयंदुब्ब ! अणवरयदाणपसरो तमन्ना चंदलेनि ॥३॥ तम्मि पुरे पुरजिट्टो सिट्टी नामेण देवसेणोति । मना विजयभिहाणा वरुणो नामेण ताण सुभे ॥४॥ सोय कलाकुलभत्रणंपि भवणो पिइवणे तेहोववणे । परिभमइ मित्तकलिओ विरइअलीलो अणत्येमु॥ अह जणदयाए रना पयट्टियं हमञ्झयारम्मि । सिरिभरचकवहिस्स नाइयं तं च वरुणोषि ॥६॥ जा पिच्छिउँ पयत्चो लिखयपुत्तेग तातहि समए । आयसमिइपयेसो भरहनरिंदम सचविओ ॥७॥ तत्य अलंकारविभूसियं नियतणु पलोयमाणो अ। गलियम्मि अंगुलीए गयसोई अंगुलिं दहें ॥८॥ जद्द मुक्कालंकारो विगलियसोई नियं तणुं द? । संसारे वत्यूण मन्नतो कित्तिम सोई ॥९॥ चेरग्गमगपत्तो खणेण उत्पन्न केवलन्नाणो । देवयअप्पियलिंगो नमंसिओ जह सरिदेण ॥१०॥ निग्गममाणो उ जहा भवणाओ अणुगी नरवराण । पंचहिं सएहि सद्धिं तह दट्टे अभिणइनंतं ॥ .सोउं च सवेरग्गे वयणे संवैगरंगसालाए । पविसई विवेयवसओ तो पुच्छइ सुत्तहारं सो ॥१२॥ पएहि महासत्तेहि अणुगओ भरइसामिणो मागो। निस्सत्ताण अम्हारिसाण किं अत्यि काविगई?||१३|| गत्पित्ति भणिय तेण सम्मत्ताई दुवाटसविहोचि । कहिओ गिहिधम्मो अहिंगो य वरुणेण सह पिजणा। यस्तृतीयत्रतधारी कूटतुलादिभिः करोति व्यवहारम् । इह परमवे च दुःख वरुण इव स प्राप्नोत्यवश्यम् ॥१॥ मधुमथदेहमिव सुवर्णसंगतं तथा च प्रवरगज [गदा] स्थानम् । इह भरते प्रसिद्ध नगरं नाम्ना मणिखेटम् ॥२॥ हरिविक्रमाभिधानस्तत्पालयति नरवरो गजेन्द्र इव । अनवरतदानप्रसरस्तदायर्या चन्द्रलेखेति ॥३॥ तस्मिन्पुरे पुरज्येष्ठ श्रेष्ठी नाम्ना देवसेन इति । भार्या विजयाभिधाना वरुणो नाम्ना तयोः सुतः ॥४॥ सच कलाकुलभवनमपि भवनतः पितृक्ने तथोपवने । परिभ्रमति मित्रकलितो विरचितलीलोऽनर्थषु ॥५॥ अथ जनदयया राजा प्रवर्तित हट्टमध्ये । श्रीभरतचक्रवर्तिनो नाटकं तच्च वरणोऽपि ॥६॥ यावद् द्रष्टुं प्रवृत्तो लिड्सकपुत्रेण तावत्तत्र समये । आदर्शगृहप्रवेशो भरतनरेन्द्रस्य सत्यापितः ॥७॥ तत्रालंकारविभूषितां निजत प्रलोकमानश्च । गलितेऽमुलाये गतशोमामगुलिं दृष्ट्वा ।।८।। यथा मुक्तालङ्कारो विगलितशोमा निजां तनूं दृष्ट्वा । संसारे वस्तूनां मन्यमानः कृत्रिमा शोमाम् ॥९॥ वैराग्यमार्गप्राप्तः क्षणनोत्पन्नकेवलज्ञानः । देवताऽर्पितलिङ्गो नमस्यितो यथा सुरेन्द्रेण ॥१०॥ निर्गच्छंस्तु यथा भवनादपुगतो नरवराणाम् । पञ्चभिः शतैः सार्ध तथा दृष्ट्वाऽमिनीयमानम् ॥११॥ श्रुत्वा च सवैराग्याणि वचनानि संवेगरङ्गशालायाम् । प्रविशति विवेकवशतस्ततः पञ्चति सूत्रधार सः||१२|| एतैर्महासत्त्वरनुगतो भरतस्वामिनो मार्गः । निःसत्त्वानामस्मादृशां किमस्ति कापि गतिः ॥१३॥ १ केही य य । २. सियंगमा ।

·सुपासनाह-चरिअम्मि-- अह बुड्ढत्ते पिउणो ववहरइ सयंपभो स हट्टम्मि । विदवइ य नत्तियं जनिएण निव्वहइ सकुडुबो ॥१५॥ फिपुण इढीपत्ते अन्ने टुंजणम्मि गउरविए । दविणपियासानडिओ परिवडिओ सुदभाषाओ॥१६॥ गरुयाए लेइ लहुयाए देइ तोलेवि तुलाए धरिमाइ । कणनेहमपएहिवि तह काउं ववहरइ वरुणो॥१७॥ जणएण वारिगोवि हु नो विरमइ कहइ सोवि दिद्वंत । जह बच्छ ! सालिगामे निवसइ वणिओधणो नाम!! पगईझवि सो सच्चो ववहरए तह य अप्पलाभेण । जाया इयापसिद्धी हट्टे मोत्तूण तो अन्ने ॥१९॥ ववहरइ तस्स हट्टे लोओ भुत्तुंपि सो य कटेण । लहइ जणाओ तो भणइ मन्झ हट्ट न इह एक ॥२०॥ ता चयह मज्झ पुहि पजत्तं मज्झ अहियलामेण । परमन्नभोयणपि हु अइमत्त जणइ उव्येय ॥२१॥ एवं जपंतस्सवि विरमइ लोओ न तस्स हटाओ । वहुययरो आगच्छइ मोतुं सेसाणि हटाणि ||२२॥ तं सोउ संनिहिया वणिणो जपति जह अहो लोया ! । इय तज्जियावि न मुयह किं दुखंडस्स तं हट ? ।। एसोचि ताव वणिज करेइ लाहत्यमेव नहु इहरा । न विणा कयाणगेण मुल्लं अम्हेवि घिच्छामो॥२४॥ तो पडिभणियं केहिचि तोलंतमक्तिपहिं तुन्भेहिं । चोरेहिं जणो मुसियो सव्वो वणिवेसधारीहि।।२५।। सच्चेण ववहरंतो एस दुत्तुंडोवि वल्लहो अम्ह । उपजीविजइ कडयपि ओसह समइ ज रोग ॥१६।। तं सोउं सविसेसं धणम्मि ते मच्छरं परिवहता । छिडं सव्वत्थ गवेसपंति न लहंति थेवपि ॥२७॥ अह तम्मज्ञ केणवि दिट्ट अहिणवमयं लहुं डिभं । तो तेसिं अन्नेहि सह मंतिवि कावि आहीरी॥२८॥ अस्तीति भणित्वा तेन सम्यक्त्वादिदिशविधोऽपि । कथितो गृहिधर्मोऽधिगतश्च वरुणेन सह पित्रा ||१४॥ भय वृद्धत्वे पितुर्व्यवहरति स्वयंप्रमः स हट्टे । अर्जयति च तावद् यावता निर्वहति सकुटुम्बः ॥१५॥ किन्तु प्रद्धिप्राप्तानन्यान् दृष्टा जने गौरवितान् । द्रविणपिपासानटितः परिपतितः शुद्धभावात् ॥१६॥ गुा लाति लम्च्या ददाति तोलयित्वा तुलया धरिमादि । कणस्नेहमापकैरपि तथा कृत्वा व्यवहरति वरुणः ।। जनकेन चारितोऽपि खलु नो विरमति कथयति सोऽपि दृष्टान्तम् । यथा वत्स शालिग्रामे निवसति वणिग्धनो नाम।। प्रकृत्याऽपि स सत्यो व्यवहरते तथा चाल्पलाभेन । जातेति प्रसिद्धिहट्टान् मुक्त्वा ततोऽन्यान् ॥१९॥ व्यवहरति तस्य हट्टे लोको भोक्तुमपि स च कष्टेन । लभते जनात्, ततो भणति मम हट्ट नेहैकम् ॥२०॥ तस्मात्त्यजत मम पृष्ठ पर्याप्तं ममाधिकलाभेन । परमान्नभोजनमपि खल्वतिमा जनयत्युद्वेगम् ॥२१॥ एवं जल्पतोऽपि विरमति लोको न तस्य हट्टात् । बहुतर आगच्छति मुक्त्वा शेषान् हट्टान् ॥२२॥ तत्श्रुत्वा संनिहिता वाणिजो जल्पन्ति ययाऽहो लोकाः ! 1 इति तनिता अपि न मुञ्चत किंद्वितुण्डस्य तं हट्टम् ।। एपोऽपि तावद्वाणिन्यं करोति लाभार्थमेव न खवितरथा । न विना क्रयाणकेन मूल्यं वयमपि जिघृक्षामः॥२४॥ ततः प्रतिमणित कैरपि तोलयन्तमबुवद्भिर्युष्माभिः । चौरैर्जनो मुक्तिः सर्वो वणिग्वेषधारिभिः ॥२१॥ सत्येन व्यवहरनेष द्वितुण्डोऽपि वरलमोऽस्माकम् । उपजीव्यते कटुकमप्योप, शमयति यद् रोगम् ॥२६॥ तत् श्रुत्वा सविशेष धने ते मत्सरं परिवहन्तः । छिद्रं सर्वत्र गवेषयन्ति न लभन्ते स्तोफमपि ॥२७] १. माई।

·घरूणकहा। . . लोभविउं आरोविय कडीए तं चीरयेटियं डिभं । पट्टविया धणहहे मग्गइ सुत्तण सां तिल्लं ॥२९॥ अन्नेहिं हट्टहारहि वावडं वृणियपुत्तसहियं तं । सा भणइ किराड ! न उत्तरंपि तं देसि अम्हाण॥३०॥ तो कुविएणं तेणे थोवं सा पिल्लिया मयगडिौं । पाडेडं धरणीए मुट्टा मुट्टत्ति पोकरइ ॥३१॥ तो धाविया तलारा धणमाहीरि मयं च तं डिंभ । वित्तण गामपहुणो अप्पति कहति वुत्ततं ॥३२॥ मित्तस्सव पुत्तस्सव जणयस्सव तस्स आवई नाउं ! सन्चोवि गामलोओ भोइयगैहम्मि संपत्तो ॥३३॥ सन्वंपि इममलीय अहं समत्येमि इय विचिंतेंडे । दुई पट्टइलेणं भणियाहीरी जहा रंडे ! ॥३४॥ मयगं वालं पित्तुं कडीए भणिएण आगया जस्स । तं कहसु अन्नहा तुह छिदिस्स कननासाओ।।३।। तो खुद्धा सा जपइ देंसंतरिया अहं.अणाहा य । वच्छव्य, वणियसंपेसियाए एवं मए विडियं ॥३६॥ तो मेलावयमझे समागए दंमए य ते वणिए । गामपहूवि समत्यइ तव्वयणं इय विचिततो ॥३७॥ जह सञ्चो निल्लोभोत्तिसम्मओ बहुजणस्स सिडिवणो । मायाविणो य सेसा इइ विहिंय तेहि मच्छरमो।। वा एएसिं निवडउ कूड बहुउत्तरे करताणं ! आहीरीए गहिय दविणं आणावि सोवि ॥३९॥ काउं निरुतरे ते सव्वस्स तेसिं लूडिउं लेइ । तह अप्पइ गुतीए धणं तु सम्माणि मुगइ ॥४०॥ सव्वोवि गामलोओ धणस्स बद्धावो घर जाइ । भणइ य विसट्टहरिसो 'सचं जयइत्ति सञ्चमिण।।११।। धणमणिएण गामेण मोइया तेवि अंगमित्तण । ता वच्छ ! चयसु कूडं ववहारं कुणसु मह वयणं ।।१२।। अथ तन्मध्ये केनापि दृष्टोऽभिनवमूतो लघुडिम्भः । ततस्तेषामन्यैः सह मन्त्रयित्वा कायमीरी ॥२८॥ लोमयित्वारोप्य कट्यां तं चीरवेष्टितं डिम्मम् । प्रस्थापिता धनहट्टे मृगयते सूत्रेण सा तेलम् ॥२९॥ अन्यैहट्टभारामृतं वणिक्पुत्रसहित तम् । सा भणति किरात ! नोत्तरमपि त्वं ददास्यस्माकम् ? ॥३०॥ ततः कुपितेन तेन स्तोकं सा प्रेरिता मृतकडिम्मम् । पातयित्वा परण्यां मुष्टा मुष्टेति पूकरोति ॥३१॥ ततो धाविताः पुरारक्षका धनमाभीरी मृतं च तं डिम्मम् । गृहीत्वा ग्रामप्रभोरपेयन्ति कथयन्ति वृत्तान्तम् ।। मित्रस्येव पुत्रस्येव जनकस्येव तस्यापद ज्ञात्वा । सर्वोऽपि ग्रामलोको ग्रामप्रभुगेहे संप्राप्तः ॥३३॥ सर्वमपीदमलीकमहं समर्थय इति विचिन्त्य । दुष्टु पदेशेने भणिताऽऽभीरी यथा रण्डे ! ॥३४॥ मृतकं बालं गृहीत्वा फट्यां भणितेनाऽऽगता यस्य ! तं कथयान्यथा तव छेत्स्यामि कर्णनासाः ॥३१॥ ततः क्षुधा सा जल्पति देशान्तरिताऽहमनाथा च । वत्सेव, वणिसंप्रेषितयैवं मया विहितम् ॥३६॥ ततो मेलकमध्ये समागतान् दर्शयति च तान् वणिजः । प्रामप्रभुरपि समर्थयति तद्वचन मिति विचिन्तयन् ।। यथा सत्यो निलोम इति सम्मतो बहुजनस्य श्रेष्ठिधनः । मायाविनश्च शेपा इति विहित मत्सरतः ॥३८॥ तस्मादेतेषु निपततु कूटं बहूत्तराणि कुर्वत्सु । आमीर्या गृहीतं द्रविणमानाय्य सोऽपि ॥३९॥ कृत्वा निरुतरांस्तान् सर्वस्यं तेषां लण्टित्वा लाति । तथापयति गुप्तौ धनं तुं सम्मान्य मुञ्चति ॥४०|| सर्वोऽपि ग्रामलोको घनाय वर्धको गृहे याति । मणति च विकसितहर्षः ‘सत्यं जयति' इति सत्यमिदम् ॥ १ म. दुष्य, ग. दुरट्रय । २ क.ग.व्हमि।

·. सुपासनाह-चरिश्रम्मि- । इस वारिओवि वरुणो तहेव ववहरइ सेटिणा तत्तो ! सयणसमक्खं भाग दाऊणं सो पुढो विहिओ॥४३॥ अह केणइ खरडेणं किणि हम्मि वरुणवणियस्स । गुडजीरगाइ मित्तेण तस्स पुण अन्नहहम्मि॥४४॥ तं चिय किणियं दिलु इयरेणं, तं समेवि मोल्लम्भि । पडिहासियमहियं से तो सो एगम्मि हट्टम्मिा।४।। नियकीयं तोलाविय मवावए जाव तं तिभागूणं । संजायं तो कहियं गंतूण तेणमच्चस्स ॥४६॥ तेण य सह वरुणेणं आणेविय तस्स हट्टमप्पाणि । संखावियाणि उणाहिआणि सव्वाणि जायाराथा वहुवंधेहिं सुदिढं मंती बंधावर तओ वरुणं । तो देवसेणसेट्ठी जाइ अमञ्चस्स पासम्मि ॥४८॥ विनवइ अमचं जाव ताव तेणावि सो उबालद्धो । तुज्झवि पुत्तो होउं एवं ववहरइ एस कह ? ॥४९॥ भणइ अमचं सिठ्ठी जायमिम ताव संपयमिमस्स । किं कायव्वं तु हिं, भणइ एवं तओ मंती ॥५०॥ हत्यच्छेओ नयणाण कढण सम्बदविणअवहरण । जुत्त इह अवराहे जाणेसि तुमपि इयताव ॥५१॥ तहवि हु घरसारद्धं देहो य इमस्स तुमं मए मुक्को । तं पडिवज्नइ सेट्टी कुणइ अमचो तहेव तओ ॥५२॥ बंधेहि मोडियंगो सो पत्तो मंदिरम्मि निययम्मि । उप्पन्नतिव्ववियणो मुक्को पाणेहिं तइयदिणे ॥५३॥ अदृज्झाणोवगओ तत्तो सो सूयरो समुप्पन्नो । भमिऊण भवमणते अणतमवि पाविही ठाणं ॥५४॥ सिही सावयधम्म सम्म परिपालिऊण पजते । अणसणविहिणा मरिउं सोहम्मे सुरवरो जाओ ।।१५।। ॥ इति तृतीयाणुव्रते चतुर्धातिचारविपाके वरुणकथा समाप्ता ॥ . धनमाणितेन ग्रामेण मोचितास्तेऽप्यङ्गमात्रेण । तस्माद् वत्स! त्यज कूटं व्यवहारं कुरु मम वचनुम् ॥४२॥ इति वारितोऽपि वरुणस्तथैव व्यवहरति श्रेष्ठिना ततः । स्वजनसमक्ष भार्ग दत्त्वा स पृथग् विहितः ॥४३॥ अथ केनचित् खरेण क्रीत्वा हट्टे वरुणवणिजः । गुडजीरकादि मित्त्रेण तस्य पुनरन्यहढे ॥४४]] तदेव क्रीतं दृष्टमितरेण; तत् समेऽपि मूल्ये । प्रतिभासितमधिकं तस्य ततः स एकस्मिन् हट्टे ॥४५॥ निजाय तोलायित्वा मापयति यावत्तत् त्रिभागोनम् । संजात ततः कथितं गत्वा तेनामात्यस्य ॥४६॥ . . तेन च सह चरुणेनानाय्य तस्य हट्टमानानि । संख्यापितान्यूनाधिकानि सर्वाणि नातानि ॥४७॥ बहुबन्धैः सुदृढ मन्त्री बन्धयति ततो वरुणम् । ततो देवसेनश्रेष्ठी यात्यमात्यस्य पार्थे ॥४८॥ विज्ञपयत्यमात्यं यावत्तावत् तेनापि स उपालम्धः । तथापि पुत्रो भूत्वैवं व्यवहरत्येष कथम् ! ॥४९॥ • भणत्यमात्यं श्रेष्ठी जातमिदं तावत् सांप्रतमस्य । किं कर्तव्यं युष्मामिः, भणत्येवं ततो मन्त्री ॥५०॥ हस्वच्छेदो नयनयोः कर्षणं सर्वद्रविणापहरणम् । युक्तमिहापराधे जानासि त्वमपीदं तावत् ॥५१॥ तथापि हि गृहसारार्धे देहश्वास्य तव मया मुक्तः । तत् प्रतिपद्यते श्रेष्ठी करोत्यमर्त्यस्तथैव ततः ॥५२॥ धन्धेर्मोटिताङ्गः स प्राप्तो मन्दिरे मिजे । उत्सन्नतीनवेदनो मुक्तः प्राणैस्तृतीयदिने ॥५॥ आर्तध्यानोपगतस्ततः स शूकरः समुत्पन्नः । प्रान्त्वा भवमनन्तमनन्तमपि प्राप्स्यसि स्थानम् ॥५४॥ श्रेष्ठी श्रावक्रधर्म सम्यक् परिपाल्य पर्यन्ते । अनशनविधिना मृत्वा सौधर्मे सुरवरो जातः ॥११॥ .

·तणडिरूवं दव्वं खिविरं जो भन्बदन्वमञ्झम्मि । विक्किण्ट्र किणइ दुक्खं सागरचंदोल्ब सो इहई ॥१॥
तथाहि -
विसंभासियं सनदि नंदिरं नाम पुरवरं अस्थि । केलाससेलसिहरंब सहइ वरभृइधवलहरं ॥२॥
समर गईदो राया चंदो इव सुयणकुमुयसंडस्स । तं पालइ, तस्स पिया सुविणीया कुमुइणी नाम ॥३॥
तत्यत्थि थिरपगई सिट्टी सुमई, पिया य से सुलसा | ताणं च सुया दोन्नि प सागरचंदो य गुणचंदो ।
दोनिवि कलासु कुमला दोनिवि अन्नोन्ननेहपडिबद्धा । वियरंति सइच्छाए ववहारविहारकजेसु ।।५।।
कन्जवसेणं गामंतरम्मि सपगंपि दोण्दिवि पयहा । कोसदुगं च गएहिं ता दिटो मुणिवरो एगो ॥६॥
तो भणियं जिट्टेणं मा गम्मउ वच्छ ! एस अवसरणो। लाहस्स विग्यकारी जं भणियं सउणसत्येसु ॥७॥
मलमदलत्यदेहो मुंडियसिरतुंडमो अमुइवयणो । मुक्कविभूसो मग्गे दिट्ठो कज्ज न साहेइ ॥८॥
.गुणचंदेणं भणियं मा वंधव ! भणसु एरिसंवयणं । जइ एसोवि न सउगो तो सउणो नत्यि भुवणेवि।।९॥
जो दिह्रोवि हु पावं पणासए वंदिओ य पणयाण | कल्लाणाई पणामइ अवसउणो कह णु सो होइ ?॥१०॥
तो सागरेण भणियं संसगी सावएहि सद्द तुझ । तेणेद्द पक्ववाओ पावफलं अणुहवतम्मि ॥११॥
तो इयरेणं भणिअंजं तुह एयम्मि मुणिवरे चित्तं । तेण गयस्स ठियस्सवि बंधव ! नणु दुल्लई कुसलं ॥
जवि इसे भयवंतो मंगलभूया सहावओ इंति । तहवि हुनिदिग्जंता दिति अमंगलफलं विडलं ॥१३॥
इह लोए ता एवं परलोए दुगगई अबोहिं च । दुक्खाई अणंताई ता दुटुं चिंतियं तुमए ॥१४॥
तत्प्रतिरूपं द्रव्यं क्षिप्त्या यो भव्यद्रव्यमध्ये । विक्रीणाति क्रीणाति दुःख सागरचन्द्र इव स इह ॥१॥
वृपमासित सनन्दि नन्दिपरं नाम पुरयरमस्ति । कैलासशैलशिखरमिव राजेते वरमृतिधवलगृह (हर)म् ॥२॥
समरगनेन्द्रो राजा चन्द्र इव सुननकुमुदपण्डस्य । तत्पालयति, तस्य प्रिया सुविनीता कुमुदिनी नाम ॥३॥
तत्रास्ति स्थिरप्रकृतिः श्रेष्ठी मुमतिः, प्रिया च तस्य सुलसा । तयोश्च सुतौ द्वौ च सागरचन्द्रश्च गुणचन्द्रः ॥४॥
द्वापि कलामु कुशला द्वावप्यन्योन्यानेहप्रतिबद्धौ । विचरतः स्वेच्छया व्यवहारविहारकायेंषु ॥५॥
कार्यवशेन नामान्तरे समकमपि द्वावपि प्रवृत्तौ । कोशद्विकं च गताभ्यां तावद् दृष्टो मुनिवर एक ॥६॥
ततो मणित ज्येप्टेन मा गम्यतां यत्स ! एपोऽपशकुनः । लामस्य विघ्नकारी यद् भणितं शकुनशास्त्रेषु ॥७॥
मलमलिनयनदेहो मुण्डितशिरस्तुण्डकोऽशुचिवदनः । मुक्तविभूषो मार्गे दृष्टः कार्य न साधयति ॥८॥
गुणचन्द्रेण मणितं मा पान्धव ! मणेदृशं वचनम् । योपोऽपि न शकुनस्ततः शकुनो नास्ति भुवनेऽपि ॥९॥
यो दृष्टोऽपि सल पापं प्रणाशयति वन्दितश्च प्रणतानाम् । फल्याणानि प्रणमयत्यपशकुनः कथं नु स मवति ! ॥
ततः सागरण भणितं संसर्गः श्रावकैः सह तव । तेनेह पक्षपातः पापफलमनुमवति ॥११॥
तत इतरेण गणितं यत्तयेतस्मिन् मुनिवरे चित्तम् । तेन गतस्य स्थितस्यापि वान्धव ! ननु दुर्लभं कुशलम् ।।
यद्यपीमे भगवन्तो महलभूताः स्वमायतो भवन्ति । तथापि हि निन्द्यमानाददत्यमङ्गलफलं विपुलम् ॥१३॥
इह लोके तावदेवं परलोके दुर्गतिमयोधिन । दुःखान्यनन्तानि तस्माद् दुष्टं चिन्तितं युष्माभिः ॥१४॥

·सुपासनाह-चरिश्रम्मि- दिम्मि सुबहुपाणं मह पुण कल्लाणकुलहरे इत्थ । होही मयस्स नूर्ण कल्लाणपरंपरा गई ।।१५।। ता अजवि तं बंधव! फुरंततवजायतेयदुद्धरिसं । एवं खमाविऊणं तुरियं कुण अप्पणो संति ॥१६॥ तत्तो जंपइ जिहो एएण खमाविएण जा सती । तीए मह नत्यि कज्जं जं जासि तुमं तु तत्थ अहं ॥१७) हियए डझतेवि हु करेमि किं जं तुमं अइवियड्ढं । अप्पाणं मन्नतो मं गणसि न गोणतुल्लंपि ॥१८॥ इय भणिय वलइ जिट्टो इयरो उण जाइ पणमिऊण मुणि । वहिऊण दिणे सुत्तो रयणीए पुरस्स एकस्स ।। वाहि हरिदेवउले जा चिट्ठइ अद्धरत्तसमयम्मि। तो निसुणइ इय सदं सामिय ! गुणचंद ! उद्वेहि॥२०॥ आरुहह रहे सिग्ध पत्ता सा सामिणी रहारूढा । तो सो चिंतइ एयं तम्मणिदंसणफलं किंपि ॥२१॥ अन्नह कदमणुकूलो इय सदो सवणगोयरं एइ ? । तो सहकारिणीए करम्मि लग्यो गओ तत्थ ॥२२॥ गहिऊण करेण कर रहम्मि आरोविओ रहठियाए । भरियं फलोहलीए कच्चोलयमप्पियं हत्थे ॥२३॥ कणयंकरगेण नीरं पाइय तंबोलमप्पियं तह य । घणसारमीसिएणं लित्तो चंदणरसेण सयं ॥२४॥ वेगेण रहो जतो जा पत्तो अट्ठजोयण भूमिं । तो अरुणोदयसमए दिट्ठो कुमरीए गुणचंदो ।।२५।। कयसंकैयाउ नराउ सुंदरो पढमजोव्वणत्यो य । तो भणिओ सो तीए परिणेसु मम इहज्जेव ॥२६॥ विहिणा तुमं विइन्नो मह भत्ता अन्नहा कहं एवं ! अन्नेण समं घडिए संघडिओ सुभगरयण ! तुम ? ॥२७॥ साहुज जो व सो वा तुमं गई मञ्झ कोडिमुल्लाई । आहरणाई इमाई वावारसु निययइच्छाए ॥२८॥ दृष्टे सुबहुमानो मम पुनः कल्याणकुलगृहेऽत्र । भविष्यति गतस्य नूनं कल्याणपरम्परा गुर्वी ॥१५॥ तस्मादद्यापि त्वं बान्धव ! स्फुरत्तपोनाततेजोदुर्धर्षम् । एनं क्षमयित्वा त्वरितं कुर्यात्मनः शान्तिम् ॥१६॥ ततो जल्पति ज्येष्ठ एतेन क्षमितेन या शान्तिः । तया मम नास्ति कार्य यद यासि त्वं तु तत्राहम् ॥१७॥ हृदये दह्यमानेऽपि हि करोमि किं यत्त्वमतिविदग्धम् | आत्मानं मन्यमानो मां गणयसि न गोतुल्यमपि॥१८॥ इति भणित्वा वलते ज्येष्ठ इतरः पुनर्याति प्रणय मुनिम् । ऊहा दिनं सुप्तो रजन्यां पुरस्यैकस्य ॥१९॥ बहिर्हरिदेवकुले यावत्तिष्ठत्यधरानसमये । ततः शृणोतीति शब्दं स्वामिन् ! गुणचन्द्र ! उत्तिष्ठ ॥२०॥ आरोह रथे शीघ्र प्राप्ता सा स्वामिनी रथारूढा । ततः स चिन्तयत्येतत्तन्मुनिदर्शनफलं किमपि ॥२१॥ अन्यथा कथमनुकूल इति शब्दः श्रवणगोचरमेति ।। ततः शब्दकारिण्याः करे लग्नो गतस्तत्र ॥२२॥ गृहीत्वा करेण कर रथ आरोपितो रथस्थितया । भृतं फलौघेन पात्रमर्पित हस्ते ॥२३॥ कनककरकेण नीरं पाययित्वा ताम्बूलमर्पितं तथा च । घनसारमिश्रितेन लिप्तश्चन्दनरसेन स्वयम् ॥२४॥ वेगेन रथो यान् यावत्प्राप्तोऽष्टयोजनां भूमिम् । ततोऽरुणोदयसमये दृष्टः कुमार्या गुणचन्द्रः ॥२१॥ कृतसंकेताद् नरात् सुन्दरः प्रथमयौवनस्थश्च । ततो भणितः स तया परिणय मामिहाचैव ॥२६॥ विधिना स्वं वितीणों मम भर्ताऽन्यथा कथमेवम् । अन्येन समं घटिते संघटितः सुभगरत्न! त्वम् ॥२७॥ तस्माद् भवतु यो वा स वा त्वं गतिर्मम कोटिमूल्यानि । आमरणानीमानि व्यापारय निजेन्छया ॥२८॥ बग संपत्ता सामि। .

·सागरचंदकहा। नंदिउरायतणया वसंतसेणा अहं निययपिउणा । दिना सीमालनराहिवस्स धुड्ढस्स इय निसु।।२९।। तो दुक्खपीडियाए घडिओ गुणचंदनामधेएण । सह पवरखचिएणं देवउले इत्थ संकेओ ॥३०॥ दासीसदेण तुमं आगंतु मह रहे समारूढो । तायभएणं सो पुण मन्ने नो आगो इत्थ ।।३१।। तो भणिया सा तेणं जइ एवं ता अहंपि नंदिउरे । वत्थव्यो वाणियगी तो घडिय दुग्घडं विहिणा ॥३२॥ इय विहिए मझ पिया सकुटुंबो गरुयमावई सहिही । तो भणइ रायतणया मा हु भयं कुणसु जेण अहं।। अइवल्लहा पिऊणं मझ सुहेणं सुहं खु तेसिपि । तेणवि सउणवलेणं परिणीया झत्ति सा कुमरी॥३४॥ तो पडिहारो पट्टीए आगओ साहणेण परियरिओ । जा पेच्छइ तं पालं परिणियचिंध सभत्ता॥३५॥ नमिऊण तो तेणं सधवा विनियत्तिया निवंगरुहा । पत्ता पिउपयमूले पणमइ तं नियपइसमेया॥३६॥ दिन्नो विउलावासो देसो कोसो य तह हयगयाई । वीयदिणे जणयगिहे सकलत्तो जाईगुणचंदो ॥३७॥ पविसतो अग्गजको परिपुट्टो सिटिणा कहइ तस्स । जह एसो तुह गेहे निवस्स जामाउओ एइ ॥३८॥ तो सिट्टी परिचिंतइ कि इह आगमणकारणमिमस्स । अहया कि एएण, पसाइयब्बो इमो ताव ॥३९॥ तो जाइ अभिमुहो जा तो सो करिणीए अवयरेऊण । पारसु पडइ पिउणो समं पियाए, तओ सिट्ठी।। पुच्छइ वच्छ ! कहं तं रिद्धिं पचो सि सोवि से कहिउँ । मुणिदसणाइ सव्वं तं पुच्छइ मज्य गुरुवंधू ॥ किं नो दीसड़ गेहे, पिउणावि निवेइयं जहा वच्छ ! । तइया तए समं चिय इओ गओएत्तियं नाय॥४२|| चाउदिसिपि तेण चडाविय साहणं तओ सोवि । पत्तो साहणिएणं आणीओ तस्स पासम्मि ॥४३॥ नन्दिपुरराजतनया वसन्तसेनाऽहं निनपित्रा । दत्ता सीमस्थनराधिपाय वृद्धायेति श्रुतम् ||२९|| तसो दुःखपीडितया घटितो गुणचन्द्रनामधेयैन । सह प्रवरक्षत्रियेण देवकुलऽत्र संकेतः ॥३०॥ दासीशब्देन त्वमागत्य मम रथे समारूढः । तातभयेन स पुनर्मन्ये नो आगतोऽत्र ॥३१॥ ततो मणिता सा तेन यद्येवं तदाऽहमपि नन्दिपुरे । वास्तव्यो वणिक्, ततो घटित दुर्घटं विधिना ॥३२॥ इति विहिते मम पिता सकुटुम्यो गुरुमापदं लप्स्यते । ततो भगति राजतनया मा खलु भयं कुरु येनाहम् ॥ अतिवल्लमा पित्रोमम सुखेन सुखं खलु तयोरपि । तेनापि शकनबलेन परिणीता झटिति सा कुमारी ॥३४॥ ततः प्रतीहारः पृष्ठ आगतः साधनेन परिकरितः । यावत्पश्यति तां बालां परिणीतचिहां सभर्तृकाम् ॥३५॥ नत्वा ततस्तेन सधवा विनिवर्तिता नृपागरुहा । प्राप्ता पितृपदमूले प्रणमति तं निजपतिसमेता ॥३६॥ दत्तो विपुलावासो देशः कोशश्च तथा हयगनादिः । द्वितीयदिने जनकगृहे सकलत्रो याति गुणचन्द्रः ॥३७॥ मावशन्नममनः परिपृष्टः श्रेष्ठिना फ़थयति तस्य । यथैप तव गेहे नृपस्य जामातैति ॥३८॥ ततः श्रेष्ठी परिचिन्तयति क्रिमिहागमनकारणमस्छ । अथवा किमेतेन प्रसादयितव्योऽयं तावत् ॥३९॥ ततो यात्यभिमुखो यावत् ततः स करिण्या अवतीर्य । पादयोः पतति पितुः समं प्रियया, ततः श्रेष्ठी ॥४०॥ पृच्छति वत्स ! कथं त्वमृद्धि प्राप्तोऽसि सोऽपि तस्य कथयित्वा । मुनिदर्शनादि सर्व तं पृच्छति मम गुरुबन्धुः ।। कि नो दृश्यते गेहे, पित्रापि निवेदितं यथा वत्स ! । त्वया सममेवेतो गत एतावन्ज्ञातम् ॥४२॥ - .

·सुपासनाह-चरिअम्मि- तेषवि पुढो भाया मुणिपासाओ नियतमाणेहिं । तुम्हेंहि किमणुभूयं, सागरचंदो तओ कहइ 11४४॥ अवसरणाओ वलिओ पुरहुत्तं जाव ताव चोरेहिं । आहणिऊणं लउडेहिं पाडिओ धरणिवम्मि॥४५॥ वत्याई वित्तूणं खिविउं वयणम्मि युंजय अहयं । बद्धो रुक्खस्स थुडे गएसु चोरेसु पहिएण ||४६|| तत्थागरण दिट्ठो करुणाए छोडिऊणं मह दिन्नो। सालिकरंवो नियसंवलाओ तह पाइओ सलिलं ॥४७॥ तो चिंतिय मए इस सच्च गुणचंदभासियं जायं । सउणोवि असउणोच्चिय मुणी, महप्पा मए. गणिओ।। फलिओ मह मणभावो ता अजवि ते सुणीसरं गंतुं । खामेमि तत्य पुन्नोदएण जइ कहवि पावेमि।।४९॥ इस चिंतिऊण चलिओ दिवो य मुणीतओ पणमिऊणं नियदोसंपयडेऊण खामिओ भणियमह मुणिणा!!. धम्माहंम्माण फलं सययं पयडमिह वेयमाणोवि । भाविभद्दो वियाणइ इयरो य न याणए कहवि॥५१॥ एगोच्चिय संसारे सरणं जीवाण नियमओ धम्मो । अन्न पुण सव्वंपि हु दुक्खाण निबंधणं चेव ॥५२।। अन्नाणधो जीवो कसायवसगो य विसंयगिद्धो य । दिहँ कहियपि फुड पडिवज्जइ नेय सद्धम्म ॥५३॥ सविवेगो पुण धम्मं काऊण विसुद्धमग्गसंपन्नो । तं नत्थि ज न पावइ कल्लाणपरंपरं परमं ।।५४|| इय मुणिणा वित्थरओ जइगिहिमेएण साहिए धम्मे । गिहिधम्मो पडिबन्नो जइधम्मस्सासमत्थेण।।५५॥ पुवावराहमलखालणिकपच्छित्तजलपवाहेण । नीओ अप्पा सुदि ठिएण मुणिपायमूलम्मि ॥५६॥ तो तत्थ अहं दिट्ठो तुह साहणिएण, भणइ तो इयरो। अणुभुजसु रज्जसिर मुणिदसणो मए पत्त ।। चतुर्दिक्ष्वपि तेन प्रेषितं साधनं ततः सोऽपि । प्राप्तः साधनिकनानीतस्तस्य पाच ॥४३॥ तेनापि पृष्टो भ्राता मुनिपार्थाद निवर्तमानैः । युप्माभिः किमनुभूतं, सागरचन्द्रस्ततः कथयति ॥४४॥ अपशकुनाद् वलितः पुराभिमुखं यावत्तावच्चौरैः । आहत्य लगुडः पातितो धरणिपृष्ठ ॥४५॥ वस्त्रादीन् गृहीत्वा क्षिप्त्वा वदने वस्त्रमहम् । बद्धो वृक्षस्य मूले गत्तेषु चौरेषु पथिकेन ॥४६॥ तत्रागतन दृष्टः करुणया छोटयित्वा मे दत्तः । शालिकरम्बो निजशम्बलात्तथा पायितः सलिलम् ॥४७॥ ततश्चिन्तितं मयेति सत्यं गुणचन्द्रभापितं जातम् । शकुनोऽप्यशकुन एव मुनिमहात्मा मया गणितः ॥४८॥ फलितो मम मनोभावस्तस्मादद्यापि तं मुनीश्वरं गत्वा । क्षमयामि तत्र पुण्योदयेन यदि कथमपि प्राप्नुयाम् ।। इति चिन्तयित्वा चलितो दृष्टश्च मुनित्ततः प्रणम्य । निजदोष प्रकटय्य क्षमितो भणितमय मुनिना १५०]] धर्माधर्मयोः फलं सततं प्रकटमिह वेदयन्नपि । भाविभद्रो विज्ञानातीतरश्च न जानाति कथमपि ॥५१॥ एक एव संसारे शरणं जीवानां नियमतो धर्मः । अन्यत् पुनः सर्वमपि खलु दुःखाना निबन्धनमेव. ॥५२॥ . अज्ञानान्धो जीवः कपायवशगश्च विषयगृद्धश्च । दृष्टं कथितमपि स्फुटं प्रतिपद्यते नैव सद्धर्मम् ॥५३॥ सविवेकः पुनधर्म कृत्वा विशुद्धमार्गसंपन्नः । तद् नास्ति यन्न प्राप्नोति कल्याणपरम्परां परमाम् ॥५४॥ इति मुनिना विस्तरतो यातगृहिमेदेन कथिते धर्मे । गृहिधर्मः प्रतिपन्नो यतिधर्मस्यासामध्येन ॥५॥ पूर्वापराधमलक्षालनेकपायश्चित्तजलप्रवाहेण । नीत आत्मा शुद्धि स्थितेन मुनिपादमूले ॥५६॥ १.व, । २९. सदयं । .

·" सागरचंदकहा। तो सागरो पर्याइ मुणिपायपसायमा मए पत्तो । जिणधम्मो, किं इमिणा रजेणं पावकजेणं ||५८॥ तो जणयं गुणचंदो निययावासम्मि नेइ सगिहे उ | सागरचंदो चिइ कहइ नरिंदस्स गुणचंदो ॥१९॥ मुणिदसणयुत्ततं पुच्छइ तह जामि बंदिउं तमहं । भणइ नरिंदो एमो अम्हेवि, तओ नरवग्दिो ॥६॥ गुणचंदो सफलत्तो सागरचंदोवि सुमइजणयजुओ । वंदति मुणि गंतुं सुगंति धम्म, तो राया ।।६१॥ सम्मत्तं पडिवाइ गुणचंदोऽणुब्बयाई अन्ने उ । सम्पत्तमित्तमवरे जहसत्तीए, निवइपमुहा ।।६२।। वंदेऊणं साडे पत्ता नियनियगिहेसु, गुणचंद्रो । छणचंदो इव गयणं पभावए पश्यणं पयो ॥६३।। सागरचंदो हटे ववहरइ विढयए य तम्मित्तं । जित्तियमित्तेण कुटुंबउयरपरिपूरणं होइ ॥६४|| गुणचंदेण सविहवे अणिसं दितेवि विविहभंगीहि । मिच्छाभिमाणनडिओ अणुणिज्जतोवि नो ले॥६५॥ किंच गुणचंदरिद्धिं डज्झइ दद्रूण सोवि ईसाए । दविणपिवासाए तहा पीडिजइ अइददं तत्तो ॥६६॥ आसोइयाइमीसं चोल घुसिणं कुसुभसंमीसं । कत्यूरिं करणीए तह कप्पूराइव्वाई ॥६७।। चित्तूण मिच्छभूमीए जाइ यह तेण कोवि कम्मयरो । अवमाणिओ सरुवं तं एयडइ मिच्छनाहस्स ।। सो नभंडं सव्वं उद्दालिय लेइ खिवइ गुत्तीए । तत्थ य छुहाकिलंतो सो मरि वंतरो जाओ ॥६९।। तत्तो अड्यारफल सुपरंतो मणुयजम्मअणुभूयं । पचक्खमणुहवंतो तं च कुदेवत्तमणुपत्त ॥७॥ पच्छायावपवतो जहसत्तीए जिणिदभवणेसु । संयप्पओयणेसु य उज्जमिड पत्तमणुयत्तो ॥७२॥ - ततस्तत्राहं दृष्टस्तव साधनिकेन, मणति तत इतरः । अनुभुड्क्ष्व राज्याश्रियं मुनिदर्शनतो मया प्राप्ताम् ॥१७॥ ततः सागरः प्रजल्पति मुनिपादप्रसादतो मया प्राप्तः । निनधर्मः, किमनेन रान्येन पापकार्येण ॥१८॥ ततो जनकं गुणचन्द्रो निनावासे नयति स्वगृहे तु । सागरचन्द्रस्तिष्ठति कथयति नरेन्द्रस्य गुणचन्द्रः ॥१९॥ मुनिदर्शनवृतान्तं पृच्छति तथा यामि वन्दितुं तमहम् । भणाति नरेन्द्र एमो वयमपि, ततो नरवरेन्द्रः ॥६॥ गुणचन्द्रः सकलनः सागरचन्द्रोऽपि सुमतिजनकयुतः । वन्दन्ते मुनिं गत्वा शृण्वन्ति धर्म, ततो राजा ॥१॥ सम्यक्त्वं प्रतिपद्यते गुणचन्द्रोऽणुव्रतान्यन्ये तु । सम्यक्त्वमात्रमपरे यथाशक्ति, नृपतिप्रमुखाः ॥१२॥ यन्दित्वा साधुं प्राप्ता निजनिजगृहेषु, गुणचन्द्रः । क्षणचन्द्र इव गगर्न प्रभावयति प्रवचनं प्रयतः ॥१३॥ सागरचन्द्रो हट्टे व्यवहरत्यर्जयति च तन्मात्रम् । यावन्मात्रेण कुटुम्बोदरपरिपूरणं भवति ॥६॥ गुणचन्द्रेण स्वविभवेऽनिशं ददत्यपि विविधमगिमिः । मिथ्याभिमाननटितोऽनुनीयमानोऽपि नो लाति ॥६५॥ किञ्च गुणचन्द्रौद्ध दधते दृष्ट्वा सोऽपीठया । द्रविणपिपासया तथा पीड्यतेऽतिदृढं ततः ॥६६॥ आसोतिकादिमिश्रं चोल घुसणं कुसुम्मसंमिश्रम् | कस्तूरी करण्या तथा कपूरादिद्रव्याणि ॥६॥ गृहीत्वा म्लेच्छभूमौ ग्रात्यथ तेन कोऽपि कर्मकरः । अपमानितः स्वरूपं तत्प्रकटयति म्लेच्छनाथस्य॥६॥ स ताण्ड सर्वमुद्दाल्य लाति क्षिपति गुप्तौ । तत्र च शुक्लान्तः स मृत्वा व्यन्तरो जातः ॥६९|| ततोऽतिचारफलं स्मरन् मनुजजन्मानुभूतम् । प्रत्यक्षमनुभवस्तच्च कुदेवत्वमनुप्राप्तम् ॥७०॥ कवि मम्मत्तमित्त ज°।

·.
• ३६८
सुपांसनाह-चरिमम्मि-
तम्भवकपसुकयवसा पढमवए चेव पावित्रं दिक्खं । परिपालिऊण सम्म विहुणियकम्मो गओ मोक्खं ॥
गुणचंदोविहु सुचिरं गिहिधम्म पालिउंगहियदिक्खो । सह भजाए काउं कम्मखयं मोक्खमणुपत्तो॥७३||
परदव्वहरणविरया निरयाइदुहाण ते खलुवरिया । सोहग्गसंगचंगा सग्गसिरी तेहिं निरु परिया॥७॥
अदत्तदाणविरया विस्सासर्पयं हवंति सव्वेसि । कित्ति सुहं च विउल पावंति इहेव जम्मम्मि ॥७५।।
परलोए धणहाणी न होइ सिज्झइ समीहिय सव्वं । चिंताइओचि धुवं जायइ सुहसंपयालाभो ॥७६||
इय अइयार विसुद्धं तइयवयं जेहिं दुद्धरं धरियं । बभंडमंडवोपरि कित्तिलया ताण वित्थरिया ॥७७॥
॥ इति तृतीयाणवते पञ्चमातिचारविपाके सागरचन्द्रकथा समाप्ती"
॥ तृतीयमणुव्रतं समाप्तम् ॥
पश्चात्तापप्रवृत्तो यथाशक्ति जिनेन्द्रभवनेषु । संघप्रयोजनेषु चोयम्य प्राप्तमनुजस्वः ॥७१॥
तद्भवकृतसुकृतवशात् प्रथमवयस्येव प्राप्य दीक्षाम् । परिपाल्य सम्यग्विधूतकर्मा गतो मोक्षम् ॥७२॥
गुणचन्द्रोऽपि खलु सुचिरं गृहिधर्म पालयित्वा गृहीतदीक्षः । सह भार्यया कृत्वा कर्मक्षयं मोक्षमनुप्राप्तः ॥७३॥
परद्रव्यहरणविरता निरयादिदुःखभ्यस्ते खलूवृत्ताः । सौभाग्यसङ्गचङ्गा स्वर्गीस्तैनिश्चितं वृता ॥७॥
अदत्तादानविरता विश्वासपदं भवन्ति सर्वेषाम् । कीर्ति सुखं च विपुलं प्राप्नुवन्तीहैव जन्मनि ॥७॥
परलोके धनहानिन भवति सिध्यति समीहितं सर्वम् । चिन्तादितोऽपि ध्रुव जायते सुखसंपल्लाभः ॥७६ ॥
इत्यतिचारविशुद्ध तृतीयनतं चैधरं धृतम् । ब्रह्माण्डमण्डपोपरि कीर्तिलता तेषां विस्तृता ॥७७॥

·जो बन्नइ परदार सो सेवड़ नों कयाइ परदारं । सकलते संतुट्ठो सकलचो सो नरो होइ ॥१॥ उल्लसइ जसो कित्ती वियंभए वित्यरंति पुरिसत्या । परदारवन्जिणो इह भवेवि जह वीरकुमरस्सा॥२॥ तथाहि- पुरिमुत्तमकयसयण सुरयणमहिय मुपोयकुलभवणं । अत्यि पुरं सुपसिद्ध जलहिस्स जलंब सिरिनिलया। निलमो कलाण कल्लाणसंगो गयघडोहि संघडिओ । घडियविहत्तसकज्जो राया रिउमदणोनाम॥४॥ तस्सत्यि पिया रइरंभविममा विन्भमाण कुलभवणं । भुवणसरकमलिणी इव कमलसिरीनाम सिरिभवणं।। विसयसुइपसत्ताण ताण तणमो अइन्नया जाओ । नामेण वीरकुमरो सणकुमारोब्च रूपेण ।। मूरो पारो चाई कपनसिरसेहरो विणकलिओ । अविकलकलालमोवि हु ससिच गयलंछणो तहवि।।७॥ अह सो अइवियडाए आहेडयकीलणत्यमडवीए । पत्तो न पिच्छए तत्य एकमविससयमिगमाई ८ . तो विम्हियहियओ नाव इओ तो भपइ परियणसमेओ । ता निउरुबीभूए पिच्छइ एगत्य देसम्मि।।९।। ससयमयमहिसगयगंवयपमवहरिवग्यचित्तयाईए । भयपरिचत्ते मित्तव्य वइरिणो जेवि अन्नोन्नं ॥१॥ तह सजलनलहरुटामसदमायन्नए मुणिवरस्स । सवणामयवृष्टिसमं संझायंतस्स अगंवरयं ॥११॥ एत्तो य पहरणाई सरसिल्लाईणि झत्ति खित्ताई । कुमरवरपरियणेणं लग्गाई न तिरियदेहेसु ॥१२॥ तो निरियवइरममणं पहरणविहलत्तणं च मन्नतो। कुमरो मुणिप्पभावं पणमिय मुणिणो चरणकमल||१३॥ उवविसइ धरणियदि तं दमु परियणोवि तह कुणइ । साहवि धम्मलाभं दाऊणं कहइ धम्मकई ॥१४॥ यो वर्जयति परदारान्स सेवढे नो कदाचित्परद्वारम् । स्वकलत्रे संतुष्टः सकलत्रः स नरो भवति ॥१॥ उल्लसति यः फोतिर्वि नृम्भते विस्तृणन्ति पुरुषार्थाः । परदारयनिन इह मवेऽपि यथा वीरकुमारस्य ॥२॥ पुरुषोत्तमकृतसद(शय)नं सुरत्नमहितं सुपोतकुलभवनम् । अस्ति पूरं सुप्रसिद्ध जलधेलमिव श्रीनिलयम्॥३॥ निलयः कलानां कल्याणसंगतो गजघटामिः संघटितः । यटितविमक्तस्वकार्यों राजा रिपुमर्दनो नाम ॥४॥ तम्यास्ति प्रिया रतिरम्माविरमा विभ्रमाणां कुलभवनम् । मुवनसरःकमलिनीय कमलश्री म श्रीभवनम् ॥५॥ विषयसुखप्रसक्तयोस्तयोस्तनयोऽथान्यदा नातः । नाम्ना वीरकुमारः सनत्कुमार इव रूपेण ॥६॥ शूगे धीरस्त्यागी कृतनशिरःशेखरो विनयकलितः । अविकलकलालयोऽपि हि शशीव गतलान्छनस्तथापि॥७॥ अथ सोऽतिविकरायामाखेटकीडनार्थमटव्याम् । प्राप्तो न पश्यति तत्रैकमपि शशकमृगादिम् ॥८॥ ततो विस्मितदयो यावदितस्ततो भ्रमनि परिजनसमेतः । तावन्निकुरम्बीभूतान् पश्यत्येकत्र देशे ॥९॥ शशकरगमहिपगजगत्यहरिणहरिव्याघचित्रकादीन् । भयपरित्यक्तान्मित्त्राणि परिणो येऽप्यन्योन्यम् ॥१०॥ तथा सजलजलपराहामशब्दमाफर्णयति मुनिवरस्य । श्रवणामृतवृष्टिसमं संध्यायतोऽनवरतम् ॥११॥ इतश्च प्रहरणानि शरमासादीनि झटिति क्षिप्तानि । कुमारवरपरिजनेन लग्नानि न तिर्यग्देहेषु ॥१२॥ ततस्तिर्यग्वेरशमनं प्रहरणविफलत्यं च मन्यमानः । कुमारो मुनिप्रमाणे प्रणम्य मुनेश्चरणकमलम् ॥१३॥ म.म. ग. अणु३० ।

·३७०
सुपासनाह-चरिणम्मि-
तथाहि
को नाम पुरिसयारो जीवे तणजीविणा हणतस्स ! को लहइ साहुवायं घायंतो थेरपंगुलए ॥१५॥
एमसा पाणनासो कीरइ अन्नो फुरंतपरिमोसो । सञ्चामिणं जं मारइ गामिल्लो गोदहिल्लाए |१६||
सीउण्डतण्डपमुई किलेंसमसमं सहति मोहंधा । इत्येव भवे पावा कुष्परमाणुट्टियकिणोहा ॥१७॥
सवाणवि पावाणं पावमिणं नरयकारणं परमं । पाणिवहो तह सोवागजीविया मंसपरिभोगो ॥१८॥
सव्वेसि जीवाणं नियनीय बल्लहं सयाकालं । मरणं पुणो अणिर्ट पसिद्धमेनं जो भणियं ।।१९।।
"अमेध्यमध्य कीटस्य सुरेन्द्रस्य सुरालये । समाना जीविताकासा समं मृत्युमयं द्वयोः ।।"
दुब्लयणगोलियाया पराभवो वेचणं तदा मरणं । जह अप्पणो अणिढं मुण अन्नेसिपि तह चेव ॥२०॥
नं जस्स होइ इदं दिज्जउ तं तस्सं परभवे पत्यं । जारिसमिहई दिज्जइ लभइ अन्नत्य तारिसयं ॥२१॥
एगत्य होइ जीय एगच्छत्तं च रज्जमेगस्थ । अन्नयरनासकाले जीयं जीयाण इट्टयरं ॥२२॥
फिश्च।
धणबंधवसषणेसु पुत्तकलत्तेसु चेन सन्चेमु । नियनीय इट्टयर अणुभवसिद्ध इमं लोए ॥२३॥
जइ माणुसावि मंसं असंति रुहिरं पियंति पाणीणं । तो नणु कीडयसाणाइएहि सह को विसेसो सि ?!!
जंजीवंतं सत्तं हरिऊणमसरणयं निरवराई । भक्खिज्जइ से मंसं पिज्नइ हिरं च तुडेहिं ॥२५॥
मोत्तूण नरयपदणं किं अन्नं मंसभक्खणस्स फलं ? 1 संतेवि पवरभक्खे जमखमलक्खणा खंति ॥२६॥
होउ अजगणी तैसि दुव्भरणी पडउ तदुदरस्सावि । जे भक्खंति निमूगा निक्करुणा मंसममुइसम॥२७॥
उपविशति धरणीपीठे तं दृष्ट्वा परिजनोऽपि तथा करोति । साधुरपि धर्मलाभ दत्त्वा कथयति धर्मकथाम् ।।
फो नाग पुरुषकारो जीवांस्तृणीविनो प्नतः । को लमते साधुवाद घातयन् स्थविरपॉलान् ॥१५||
एकस्य पाणनाशः क्रियतेऽन्यः स्फुरत्परितोषः । सत्यमेतद् यन्मारयति गां दरिद्रो गोदध्यर्थम् ॥१६॥
शीतोष्णतृप्णाप्रमुग्वं क्लेशमसमं सहन्ते मोहान्धाः । अत्रैव भये पापाः कूपरनानुस्थितकिणीयाः ॥१७॥
सर्वेषामपि पापानां पापमेतन्नरककारण परमम् । प्राणिवधस्तथा श्वपाकनीविका मांसपरिभोगः ॥१८॥
सर्वपा जीवानां निजीवित चल्लम सदाफालम् । मरणं पुनरनिष्ट प्रसिद्धमैतद् यतो मणितम् ॥१९॥
दुर्वननगलिगाताः पराभवो वचनं तया मरणम् । यथाऽमनोजनेष्ट जानीद्यन्येषामपि तथैव ॥२०॥
यद् यस्य भयतीष्टं दीयतां तत्तस्य परभवे प्रार्थ्यम् । यारशमिह दीयते लभ्यतेऽन्यत्र तादृशम् ॥२१॥ ..
एकत्र मवति जीवितमेकउन न सन्यमेकत्र । अन्यतरनाशकाले जीवितं जीवानामिष्टतरम् ॥२२॥
धनवान्ययस्य बनेषु पुत्रकलनेष्वेव सत्र । निजवितमिष्टतरमनुभवसिद्धमिदं लोके ॥२३॥
यदि मानुपा अपि मांसमवन्ति धिरं पियन्ति प्राणिनाम् । ततो मनु फाटयानादिकैः सह को विशेष एषाम्!!!
पजीवन्तं सत्यं दत्वाऽधारणकं निरपराधम् । मस्यते तस्य मां पापने पिर चतुष्टः ॥२५॥
मुस्त्या नरकपतनं किमन्यद मांसभक्षणस्य फलम् ! | मन्यपि प्रवरमध्ये यदशमलक्षणाः म्यादन्ति ॥२६॥

·धीरकुमारकहा। इच्चाइदेसणाए कुमरो संपत्तपरमसम्मत्तो । नियमइ संकप्पेण घृलाणवराहपाणिवहं ॥२८॥ परदारसेवणं मंसभक्खणं तह य परियगो तस्स। नियमेइ कोवि किंपि हु, नमिय मुणि जति सहाणे।।२९॥ अइ अन्नया कुमारी रत्ना पुट्टा मईपरिक्सट्टा । जह पंचालेसु मए एविओ जो चिइ निमोगी ॥३०॥ सो अइनिरणो य अबंचगोवि पयईए तत्थ दस लक्खे । कणयस्मुप्पच्चंते साहइ पगम्मि परिसम्मि॥३॥ अन्नो भणइ पनरम लक्खे कणयस्स अहमिहज्जेमि। पुचनिओगिस्स इमं कहिय अम्हेहि तहावि इमो॥३२॥ भणइ मए विन्नत्तं जत्तियमित्तं तओ अहं अहियं । उप्पाइउमसमत्यो जं जुन्नइ कुणउ तं देवो ॥३३॥ सा इह किं काय, वीरकुमारं विवजिउं अन्ने । सच्चे भणति कुमरा जो उपायइ बहुं कणयं ॥३४॥ सो गविजउ देसे, वीरकुमारं तमओ भणइ राया । किं किंपि तुम न भणसि, सो भणइनं मझमयमैयं ।। नंताएणं कहिओ पुन्वनिओगी अपंचगो निउणो । सोचिय वायरस हिओ पी महइन पयाओ।।३६।। ताण य अपीडियाण होइ समिद्धी तो पयर्टति । ववमाया ते जेसि करण नाईए नरवइणो ॥३७॥ उत्पन्नइ बहुदविण विणा अनीई तो य पइवरिसं । अहिययरं अहिययरं वढ्ढेइ दविणं च धम्मो या॥३८॥ उक्तं च;- "अर्थात त्रिवर्गनिष्पत्तिायोपाजितवर्धनात् । अधर्मानर्थशोकानां विपरीतात् समुद्भवः ।।" ता पढमोच्चिय जोग्गो अहिगारी जो नएण लेइ धणं । इयरो उण अनएणं पनरस लक्खे समन्जिगिही ।। तुम्द निमोई होउं जं अन्नायं इमो समायरिही । तं तुम्भपि अहम्म अनसम्पहरं च उवणेही ।।४०॥ - भवत्वजननिस्तेषां दुर्भरणिः पंततु तदुदरस्यापि । ये मक्षयन्ति निःशूका निकरुणा मांसमशुचिसमम्॥२७॥ इत्यादिदेशनया कुमारः संप्राप्तपरमसम्यक्त्वः । नियमयति संकल्पेन स्थूलानपराधप्राणिवधम् ॥२८॥ परदारसेवनं मांसभक्षणं तथाच परिजनस्तस्य । नियमयति कोऽपि किमपि खल, नन्वा मुनि यान्ति स्वस्याने !! अयान्यदा कुमारा राज्ञा पृष्टा मतिपरीक्षार्थम् । यथा पाञ्चालेषु मया स्थापितो यस्तिष्ठति नियोगी ॥३०॥ सोऽतिनिपुणचावञ्चकोऽपि प्रकृत्या तत्र दश लक्षान् । कनकस्योत्पद्यमानान् कथयत्येकस्मिन् वर्षे ॥२१॥ अन्यो भगति पञ्चदश लक्षान्कनकस्याहमिहार्जयामि । पूर्वनियोगिन इदं कथितमस्माभिस्तयाप्ययम्॥३२॥ मणति मया विज्ञतं यावन्मानं ततोझमधिकंम् । उत्पादयितुमसमों यद् युज्यते करोतु नद् देवः ॥३३॥ तस्मादिह किं कर्तव्यं, वीरकुमारं विवान्ये । सर्वे मगन्ति कुमारा य उत्पादयति बहु कनकम् ॥३४॥ स स्थाप्यतां देशे, वीरकुमारं तंतो मणति राना । किं किमपि तं न मणसि, स मणति न मम मतमेतत् ॥ यत्तातेन कथितः पूर्वनियोगी अवञ्चको निपुणः । स एव वातस्य हितः पीडयितुं न काझति, प्रजाः ॥३६॥ तासां चापीडितानां भवति समृद्धिस्ततः प्रवर्तन्ते । व्यवसायास्ते येषां करेण नील्या नरपतेः ॥३७॥ उत्सद्यते बहुदविणं विनाऽनीति ततश्च प्रतिवर्षम् । अधिकतरमधिकतरं वर्धते द्रविणं च धर्मश्च ॥३८॥ तस्मात् प्रथम एव योग्योऽधिकारी यो नयेन लाति धनम् । इतरः पुनरनयेन पञ्चदश लक्षान्तमर्जयिष्यति । तव नियोगी मूत्रा यमन्यायमयं समाचरिष्यति । स युन्मामध्यवर्ममयशःप्रहार चोपनेप्यति ॥४० .१३.

·३७२ सुपासनाह-चरिअम्मि- किन्न। " पनरस लक्खे एगम्मि बच्छरे जइ परं उवज्जेही । विइयम्मि तचउत्यं तत्तइयं वा उवज्जिज्जा ॥४१] तइयम्मि बच्छरम्मी अजुत्तदाणो तहिं जणो होही । ता लक्खपि न होही होही सच्चं इमं वयण ॥४२॥ अत्युपादानमर्थस्य प्रजाभ्यः पृथिवीभुनाम् । दुग्धमादाय घेनूनां मांसाय स्तनकर्तनम् ॥" तो नरनाहो. चिंतइ लहुओवि इमो वएण सव्येसि । अइगरुओ बुद्धीए, ता रज्जधुरै इमो धरिही ॥४३॥ ताजइवि अहं मच्छरिजणाउ एयस्स कहवि हु अवाय। रक्खेतो पंयडिस्सं न रज्जपयजोग्गयमिमस्स॥४४॥ तहवि हु एयरसंगहिए गुणे तह जाणुरायं च । पच्छाउँ न सक्का इय चिंतिय भणइ तो एवं ॥४५॥ वच्छ ! इमे सब्वेवि हु कुबुद्धिणो बुद्धिमं तुमं चेव । जं सव्वसम्मयाओ विवरीयं भणसि इय एवं ॥४६॥ ता अन्नविद्वत्ताएं तुझ न सोहइ सिरीइ परिभोगो । नियबुद्धीए अवना होइ कया जं तए एवं ।।४७॥ ता मुंच विहरमेयं देसं च इमं जमित्य देसम्मि । तुह युद्धीए पभावो संतोवि न होइ अइपपडो ॥४८॥ को नरवरस्स पाए नमिळणं निग्गओ तो कुमरो । मइसागरमंतिसुएण विमलनामेण ससहाओ ॥४९॥ पच्छन्ननिवनिरूवियदेसतरपहियवेससुइडेहिं । अणुगम्मतो सययं संपत्तो कोसलपुरम्मि ॥५०॥ पुरपरिसरसरतीरे विस्समिओ जावं चिटइ कुमारो । ताव हलयोलमुहलो उच्छलिओ तूरनिग्धोसो ॥५१॥ तो पुट्ठो कोवि नरो वत्थव्यो विमलमंतिणा किं भो ।। कोवि हुँ महसवो इह जं सुबइ तूरनिग्योसो ?।। तो सो कहेइ रणधवलराइणो अत्थि बुरुमईनामा । नियमाणाणवि अहिया दुहिआ नरवेसिणी कन्ना ।। 'तो तपिउणा आराहियाए कुलदेवयाए इय कहियं । जस्सज्ज पट्टहत्या कंठे सिविही कुसुममालं ॥५४॥ पञ्चदश लक्षानेकस्मिन्वत्सरे यदि परमुपार्जयिष्यति । द्वितीये तञ्चतुर्थं तत्तृतीयं बोपार्जयेत् ॥४१॥ तृतीये वत्सरेऽयुक्तदानस्तत्र जनो भविष्यति । ततो लक्षमपि न भविष्यति भविष्यति सत्यमिदं वचनम् ।। ततो नरनाथश्चिन्तयति लपुरप्ययं वयसा सर्वेषाम् । अतिगुरबुद्धया, तस्माद्रान्यधुरामयं परिप्यति ॥४३॥ तस्माद्ययह मत्सरिजनादेतस्य कथमपि छुपायम् । रक्षन् प्रकटयिप्यामि न राज्यपदयोग्यतामस्य ॥४४॥ तथापितस्याङ्गस्थितान्गुणांस्तथा जनानुरागं च । प्रच्छादयितुं न शक्या इति चिन्तयित्वा भणति तत एवम् ॥ वत्स ! इमे सर्वेऽपि खलु कुबुद्धयो युद्धिमांस्त्वमेव । यत्सर्वसम्मताद् विपरीत भणसीत्येवम् ||४६॥ तस्मादन्याजितायास्तव न शोभते नियाः परिभोगः । निजबुद्धरवज्ञा भवति कृता यत्त्वयैवम् ॥४७॥ तस्मान्मुश्च विभवमेत देश में यदा देशे। तब बुद्धः प्रमावः सन्नपि न भवत्यतिप्रकटः ॥४८1) ततो नरयरस्य पादौ नत्या निर्गतस्ततः कुमारः । मतिसागरमन्त्रिमुतेन विमलनाम्ना संसहायः ॥४९॥ पन्छन्ननृपनिरूपितदेशान्तरपथिकवेपसुरैः । अनुगम्यमानः सततं संप्राप्तः कोशलपुरे ॥५०॥ पुरपश्मिरमरस्तीरे विश्रान्तो यावतिष्ठति कुमारः । तावत्कलकलमुखर उन्झलितस्तूर्यनिर्घोषः ॥५१॥ गतः पृष्टः कोऽपि नरो घाम्तन्यो विमलमन्त्रिणा किं भोः कोऽपि हि महोत्सव इह यन् श्रूयते तूर्यनिर्वोपः ।। ततः म कथयनि रणक्य नरानन्यास्ति कुरुमीनामा ! निजमाणेभ्योऽप्यधिका दुहिता नरहषियी कन्या ॥५३॥ .

·वीरकुमारकहा।
सो कुमरीए भत्ता अणुरत्ता नम्मि निच्छिय होही ! तो पूइवि पट्टकरि कुमरि आगेविरं वरि ॥५५||
मुक्को निरंकुसो सो पुराओ वजनतूरनियरेण । तेणवि मालियपट्टे गंतूण कर कया माला ॥५६॥
नरबहसणाहिवमंडलीयसामंतमंतिपरिकलियो । सो इन्हि पुरमझ कयकरमान्य परिभमड़ ॥२७॥
इयं कहिऊणं विरए तम्मि नरे जाव चिट्टए विमलो । तो तक्खणेण पत्तो पट्टकरी तस्म दिटिपई ।।५८।।
विगलंतत्रिमलमयजलपरिमलयसमिलियमहलभमरऊल । तं पिच्छिण इत विमलो पडियोहए झुमरं ॥५९||
जाता सणेण पत्तो इत्थी कुमरस्स संनिहाणम्मि ! करकलियकुमुममालं खिविय कुमारम्स कंटम्मि॥६०||
नियखंचे आरोवइ वीरकुमारं करे करंऊण । रायावि हु परितहो तं दटुं मयणममख्वं ॥६॥
कुमारीइबि सो दिट्टी अनन्नलायनलहरिपरिकलिओ। अमयजलहिव्व सहसा तरंगओ पुनिमनिसाए ।
अह राया करिदमगं सुवन्नलक्खं तुरंगमसहस्सं । कुमरस्स धूलिझाडावणीए दारुण विहिपुर ॥६॥
छायालग्गं चिय कुरुमईए कुमरीए सह, कुमारण । कारइ पाणिग्गहणं संतोसियमयटनणहिययं ॥६॥
ग्रामसहस्सं पाणिस्स मोयणे देइ अप्पणो पचरं । पासायं नरनाहो, विलसइ तत्यष्टिमओ कुमरो ॥६५॥ -
जणओ कुमरस्स मयं पेसियपरंछन्नपुरिसवयणाभो । सो वुर्ततमिमं अइनिव्वुयमाणसो जाओ ॥६६॥
पाणिन्मदिवसेमु य नरनाहेण नियम्मि भवणम्मि । परिभुंजतो मंसाइवजियं पुच्छिओ कुमरो ॥६५॥ .
जह कि एयं, तत्तो कुमरेण जाव कहिउमाढतं । तो राया भणइ अगाउलेण सोयचमह कुमरो ॥६॥
ततस्तत्पित्राऽऽराधितया कुलदेवतयेति कथितम् । यस्याद्य पट्टहस्ती कण्डे क्षेप्स्यति कुसुममालाम् ॥१४॥
स कुमार्या भोऽनुरक्ता तस्मिन्निश्चितं मविष्यति । ततः पूजयित्वा पट्टकरिणं कुमारीमारोप्योपरि ॥५५॥
मुक्तो निरङ्कुशः स पुरतो वाद्यमानतूर्यनिकरण । तेनापि मालिकमट्टे गत्वा करे कृता माला ॥१६॥
नरपतिसेनाधिपमण्डलिकसामन्तमन्त्रिपरिकलितः । स इदानी पुरमध्ये कृतकरमालः परिभ्रमति ॥५॥
इति कथयित्वा विरते तस्मिन् नरे यावत्तिष्ठति विमलः । ततस्तत्क्षणेन प्राप्तः पट्टकरी तस्य दृष्टिपथम् ॥१८॥
विगलद्विमलमदजलपरिमलवगामिलितमुखरभ्रमरकुलम् । तं दृष्ट्वाऽऽयन्तं विमलः प्रतिबोधयति कुमारम्॥६९।।
'यावत्तावन्तणन प्राप्तो हस्ती कुमारस्य संनिधाने । करकलितकुमुममालां क्षिप्त्वा कुमारस्य कण्टे ॥६०ना
निजस्कन्ध आरोपयति वीरकुमारं करे कृत्वा । राजापि खलु परितुष्टस्तं दृष्ट्वा मदनसमरूपम् ॥६१॥
कुमार्यापि स दृष्टोऽनन्यलावण्यलहरिपरिकलितः । अमृतजलधिवत्सहसा वरगितः पूर्णिमानिशया ॥६२||
अब राजा करिदशकं मुवर्णलक्षं तुरङ्गमसहस्रम् । कुमारस्य लिच्छोटनावन्यां दत्त्वा विधिपूर्वम् ॥३शा
छायालग्नेनैव कुरुमत्याः कुमार्याः सह कुमारेण । कारयति पाणिग्रहणं संतोपितसकलजनहृदयम् ॥६॥
ग्रामसहसू पाणेोंचने ददात्यात्मनः प्रवरम् । प्रासादं नरनाथो, विलसति तत्र स्थितः कुमारः ॥१५॥
जनकः कुमारस्य स्वयं प्रेपितपच्छन्नपुरुपवंचनात् । श्रुत्वा वृत्तान्तमिर्ममातिनिर्वतमानसो जातः ॥१६॥
पाणिग्रह दिवसेषु च नरनायेन निजे भवने । परिमुलानो मांसादिवनितं पृष्टः कुमारः ॥१७॥
यथा किमेतत्, ततः कुमारेण यावत्कययितुमारभ्यम् । तनो राना मणत्यनाकुलेन श्रोतव्यमय कुमारः ॥६॥

·. मुपासनाह चरिअम्मि- विशवइ जहा एवं होउ परं इह विवाहमज्झम्मि । वारिजउ पागो रसवईए मंसस्स, नो रन्ना ॥६९|| तं व फयं सत्तो विरामि विवाहपकमे भणिो । कुमरेण नियो सुव्बउ मंसस्स अभवखणे हेऊ ॥७॥ पंचिंदियवहवज्ज होइ न मंस, यहो य एएसि । नरयस परमहेऊ वनिमइ धम्मसत्येसु ॥७१॥ इचाइदेसणाए परिकहिया मसभक्खणे दोमा । कहियं च पसंगेण जइगिहिधम्माण तत्तपि ॥७॥ तह अत्तणो अणुव्वयपरिगहो मसपभिशरिहारो । तं सोउं नरवइणो विसेसओ तम्मि बहुमापो ॥७३॥ विस्सासोवि य परमो संजाओ तह य तेण पडिवन्नं । मंसपरिभोगपरिवजणेण सह देवगुरुतत्तं ॥७४|| अह अन्नदिणे पडिहारसूइया इस्थिया समणुपत्ता । संझासमए एवं विनत्तो तीइ कुमरवरा ॥७५।। जह कुमर ! इत्य नयरे चउरो निवसंति परमरूपधरा । निवमंतिसिद्धिपडिहारमारिया ताहिं तं दिहो । मयणविहुराहिं चर्हिवि तुद्द पासे पेसियम्हि पत्तेयं । न मुणंति वइयरमिमं परोप्परं ता कमेण जहा।।७७॥ तुह संगममेपाओ लहंति करुणं तहा कुणसु नाह! । तत्तो ज़ कायव्वं तं निच्छउँ भगइ कुमरो ॥७८॥ भाविनिसि पदमपहरे पढिहारी एड सिटिणी चीए । तइयम्मि सचिवभज्जा चरिमे पुण एव निवपत्ती । निपमणकामियसंपत्तिायडसंघडियवहलपुलगा सा । तं पत्तेयं तासि जाणावइ कुमरपडिचन्नं ।।८०॥ तो चीयदिणे कुमरो भणइ नरिंदै जहा अहं तुम्ह । दंसेमि किंपि, किंपुण जइ तमदिन मन्नेसि ॥८१।। भणइ नियो पुत्तसमो तं बवहारेण अम्ह सप्पुरिस! | निच्छयो पुण सद्धम्मदाणओ मणुपजम्ममिम सफलंतो जणओचिय, ता कि इह वच्छ ! इय विकप्पेणं । वावारसु जणमेयं जत्थ व तत्थ व नियरूईए । 9 विज्ञपयति ययैवं भवतु परमिह विवाहमध्ये । वार्यता-पाको रसवत्यां मांसस्य, ततो राज्ञा ॥६९॥ तदेव कृतं ततो वृत्ते विवाहप्रक्रमे माणतः । कुमारेण नृपः श्रूयतां मांसस्यामक्षणे हेतुः ॥७०॥ पञ्चेन्द्रियवयनं भवति न मांस, वधश्चैतेपाम् । नरकस्य परमहेतुर्वर्ण्यते धर्मशास्त्रेषु ॥७॥ इत्यादिदेशनया परिकथिता मांसभक्षणे दोपाः । कथितं च प्रसङ्गेन यतिगृहिधर्मयोस्तत्त्वमपि ॥७२॥ तथात्मनोऽणुनतपरिग्रहो मांसप्रमृतिपरिहारः । तत् श्रुत्वा नरपतविशेषतस्तस्मिन् बहुमानः ॥७३॥ विश्वासोऽपि च परमः सनातस्तथा च तेन मतिपन्नम् । मांसपरिभोगपरिवर्जनेन सह देवगुरुतत्त्वम् ॥७॥ अथान्यदिने प्रतिहारसुचिता स्त्री समनुप्राप्ता | संध्यासमय एतं विज्ञप्तम्तया कुमारवरः ॥७॥ मया कुमार ! अब नगरे चतम्रो नियमन्ति परमरूपधराः । नृपमन्त्रिप्रेष्ठिप्रतिहारमार्याप्ताभिस्त्वं दृष्टः ॥७९॥ मदनविधुराभिश्चतभिरपि तव पाय प्रेपितास्मि प्रत्येकम्। न जानन्ति व्यतिकरमिम परस्परं तस्मा क्रमेण यथा ॥ तर सगममता लमन्ते करणां तथा कुरुम्ब नाय ! । ततो यत्कर्तव्यं तनिश्चित्य मणति कुमारः १७८॥ माविनिशि प्रथमप्रदरे प्रतीहार्यतु प्रेष्ठिनी द्विताये । तृतीये सचिवभार्या चरमे पुनरेतु नृपपत्नी ॥७९॥ निजमनःकार्मितसमाप्तिपफटसंघटितपहलपुलफा सा । तत् प्रत्येक ताभ्यो ज्ञापयति कुमारप्रतिपन्नम् ।।८।। ततो द्वितीयांदने कुमारो मणति नरेन्द्रं ययाऽहं त्वाम् । दर्शयामि किमपि, किन्तु यदि तददृष्टमिय मन्यसे । भगति नृपः पुनसमस्त्यं व्यवहारेण मम सरस्म । निश्चयतः पुनः सद्धर्मदानतो मनुजजन्मेदम् ॥८२॥ .

·३३. धीरकुमारकहा। तो भणइ निवं कुमरो संझाए अन्ज मझ आवासे । पच्छन्ना एंट, नओ भणइ निवो किजए एवं ॥८॥ तह चेव कयं रना, कुमरणं अपणो समासन्ने । पच्छन्ने पल्लंकमि टावियो नयरों पर ।।८॥ . अब के गवि छरमेण निग्गर्नु नियवराओ पडिहारी । संपत्ता ज्यविट्ठा कुमरेण भणिमादत्ता १८६!! तथाहि ;- इह लोग दुहोऊ परलोए नरयकारणं विसया । तं सबमिणं जाय वायसमंसपि उच्छिदं ॥८॥ सेयेमु नाम विंसए दुग्गइहेजवि होइ जइ तित्ती । मक्खिजर रच्छिदं जड़ मिट्ट होई मुंजन 11८८ll मुत्तेहिवि विसएहि न होइ तित्ती इमस्स जीवस्स । परलोए नरयगई दो दंडा कंह सहिति ? |८९॥ जीबहि चिरं भुत्वा विसया तियसत्तणम्मि सग्गेमु । तदवि न तित्ती जाया बहुमायरमंखकालेण ॥९॥ तो कह तिची होइ इमेहिं तुच्छेहि विसयसोखेदि । तह थेवकालिएहि माणुसजम्मम्मि भुसेहि? ॥११॥ जइवि जणंतुकरिस आवायमणोरमा इमे विसया । तहवि परिणामविरसा किंरागफलोबमा पावा ।।९२।। तम्हा विसए परिवज्निऊण इंदियमणाई दमिऊण । नाऊण मोक्समग्गं तम्मि सया उज्जम कुणमु ॥९३।। मोक्खस्स पुणो मग्गो सम्म सम्पत्तनाणचरणाई । ताई च समेयाई कहियाई तप्पुरो तत्तो ॥९॥ पडिबुद्धा पडिहारी, बीए पहरम्मि सिंहिणी पत्ता । जवणियमझे पहमं सिविर पडिवोहए वीय ॥९॥ सावि तहा पडिबुद्धा, संपत्ता सचिवमारिया तत्तो। रयणीए तइयजामे मावि सुमन्गम्मि मंटविया ॥१६॥ नियपिटिपच्छओ ठगविऊण ताओवि जवणियंतरिया । घरिया कुमरेण, तओ संपत्ता रायपत्तीवि ॥१७॥ " D सफलयञ्जनक एव तस्मात्किमिह वत्स ! इति विकल्पेन । व्यापारय जनमेतं यत्र वा तत्र वा निजरुच्या ॥८॥ ततो भणति नृपं कुमारः संध्यायामय ममायासे । प्रच्छन्ना एत,.ततो मणति नृपः क्रियत एवम् ॥६५॥ तथैव कृतं राजा, झुमारेणात्मनः समासन्ने । प्रच्छन्ने पल्यके स्थापितो नरवरः प्रवरे ॥८५|| अय केनापि च्छद्मना निर्गत्य निजगृहात प्रतिहारी | संप्राप्तोपविष्टा कुमारेण भणितुमारया ॥८६॥ इह लोके दुःखहेतुः पालोके नरककारणं विषयाः। तत्सत्यमेतज्जातं वायममांसमप्युच्छिष्टम् ॥१७॥ . सेवस्व नाम विपयान दुर्गतिहेतुनपि भवति यदि तृप्तिः। भक्ष्यतामुच्छिष्टं यदि मिष्टं भवति मुन्यमानम् ।। मुक्तैरपि विषयैर्न भवति तृप्तिरस्य जीवस्य । परलोके नरकगतिद्वी दण्टौ कथं सोते ! ॥८९॥ जीवैश्चिरं मुक्ता विषयात्रिदशत्व स्वर्गेषु । तयापि न तृप्तिर्जाता बहुसागरसंत्र्यकालेन ॥२०॥ ततः कथं तृप्तिर्भवत्येभिस्तुच्छेविषयसौस्त्यैः । तथा स्तोककालिकर्मानुपजन्मनि मुक्तैः । ॥९॥ यद्यपि जनयन्तूत्कर्षमापातमनोरमा इमे विषयाः । तथापि परिणामविरसाः किम्पाऊफलोपमाः पापाः ॥९॥ तस्माद् विषयान् परिवन्येन्द्रियमनांसि दमित्वा । ज्ञात्वा मोक्षमार्ग तस्मिन्सदोद्यम कुरुम्ब ॥२शा मोक्षस्य पुनर्मार्गः सम्यक्सम्यक्त्वज्ञानचरणानि । तानि च सभेदानि कषितानि तत्पुरततः ॥९॥ प्रतियुद्धा प्रतिहारी, द्वितीये प्रहरे श्रेष्ठिनी प्राप्ता । यवनिकामध्ये प्रथमा लिप्त्वा प्रतिबोषयति द्वितीयाम् ॥९॥ + सापि तथा प्रतिमुद्धा, संप्राधा सचिवभार्या ततः । रजन्यास्तृतीययामे सापि सुमार्ग संसापित iies ·सुपासनाह-चरिश्रमि- मोत्तूण नओ सिज्ज कुमरेणभुट्टिऊण पणया सा। तो जपइ सा जीवियनाह ! किमेयं समारद्धं ? ॥९॥ अशुष्टाणस इमो कोवसरो को व बहुपणामस्स ? । नियअंगसंगमामयरसेण निथ्यवसु मह अंगे ॥१९॥ नियविरग्गिपलित्तं स्वर्णपि मा सामि! में ज्येहेसु । इहरा पिच्छिहिसि फुडं हिययं फुडि मयं चेव ।। इय भणिरीए तीए कुमरोऽभिमुहंपि नो पलोएइ । जं सा मयणुम्मत्ता अजवि अरिहइ न उवएसं ।।१०१।। . तो अवहीरिज्जती कुमरेणं भणइ सा इमं वयणं । हुँति हु सच्चपइन्ना सप्पुरिमा किरं तुह सरिच्छा ।। उक्तंच; "सकृदपि यत्प्रतिपन्नं तत्कथमपि न त्यजन्ति सत्पुरुषाः । नेन्दुस्त्यजति कलङ्कं नोन्झति वडवानले सिन्धुः ॥" संजायमिममसचं मह विसए सामि! मंदभग्गाए । अन्नह में वाहरि परम्मुहत्तं कहं भयसि ? ॥१०३॥ तो भणइ इमं कुमरो तुह दूईए पवजिउं वयणं । वाहरिया सि तुम इह किर तुह कहिऊण जिणधम्म॥१०४॥ दुरियाउ इमाओं इह परलोए दुरंतदुक्खाओ । चित्तं नियत्तिकणं ठाविस्सं सुद्धधम्मम्मि ||१०५॥ । सा भणइ करिजसु तंपि निव्बुइं सुहय ! मह जणेऊण । नियअंगसंगमेणं तो कुमरो भणइ जा तुज्झ।।१०६॥ . आ पाणिग्गहणाओ नरवइणोऽणंगतुल्लरूबस्स । पइदिवससंगमेण जई तित्ती नेय संजाया ॥१०७|| सा चोरियरमिपाओ मह अंगा होहिहित्ति दुव्युद्धी । ता मुंच असग्गाहं सेघसु मग्गं निरावाहं ॥१०॥ श्य एवमुवक्कमिउं पुबुत्तपरत्तिगभिणं सुवहुँ । कुमरेणं भणियावि हु भणेइ सा तुझ सव्वंपि।।१०९॥ काहामि अहं भणियं किंपुण सच्चवसु ताव तं चयणं । मह दूईए पुरओ जं भणियं, अन्नह असच्चे॥११०॥ , निजपृष्ठपश्चात् स्थापयित्वा ने अपि यवनिकान्तरिते । धृते कुमारेणं, ततः संप्राप्ता राजपत्न्यपि ॥१७॥ मुक्त्वा ततः शय्यां कुमारणाभ्युत्थाय प्रणता सा । ततो जल्पति सा जीवितनाथ! किमेतत्समारख्यम् ! ।। अभ्युत्थानत्यायं कोऽवसरः को वा बहुप्रणामस्य ? । निजामसंगमामृतरसेन निर्वापय ममाङ्गमू ॥१९॥ निजविरहाग्निपदीय क्षणमपि मा स्वामिन् ! मामुपेक्षस्व । इतरथा द्रक्ष्यसि स्फुट हृदयं स्फुटित्वा मृतामेव ॥ इति भणित्र्यास्तस्याः कुमारोऽभिमुखमपि न प्रलोकते । यत्सा मदनोन्मत्ताऽद्याप्यर्हति नोपदेशम् ॥१०१॥ ततोऽवर्यिमाणा कुमारेण भगति सेदं वचनम् । भवन्ति खलु सत्यप्रतिज्ञाः सत्पुरुषाः किल तव सदृक्षाः ।। संजातमिदमसत्यं मम विषये स्वामिन् ! मन्दमाग्यायाः । अन्यथा मा व्याहत्य पराङ्मुखत्वं कथं भजसि ॥ ततो भणतीदं कुमारस्तव दूत्याः प्रपद्य वचनम् । आहूतासि त्वमिह किल तव कथयित्वा जिनधर्मम् ॥१०॥ दुचरितादस्मादिह परलोके दुरन्तदुःखात् । चित्तं निवर्त्य स्थापयिष्यामि शुद्धधर्मे ॥१०॥ सा मणति क्रियतां तदपि निति मुभग ! मम जनयित्वा। निजागसंगमेन ततः कुमारो भणति या तव ।।१०६॥ आ पाणिमहणाद् नरपतेरनगतुल्यरूपस्य । प्रतिदिवससंगमेन यदि तृप्ति व संजाता ॥१०७॥ सांचौर्यरमिताद् ममागाद् भविष्यतीति दुर्बुद्धिः । तस्मान्मुशासदाहं सेवस्य मार्ग निरामाधम् ॥१०८॥ इत्यामुपगम्य पूर्वोक्तप्रवृत्तिगर्भ सुबहु । कुमारेण भणितापि हि भणति सा तब सर्वमपि ॥१०९॥ फरिप्याम्यहं गणितं किन्तु सत्यापय तावत्तद् बननम् । मम इत्याः पुरतो यद भणितम् , अन्ययाऽसत्ये ।।

·वीरकुमारकहा। जाएं एयम्मि न मज्झ पचओ अत्यि तुज्झ वयणे । भणइ कुमरों न वंलियमेयं तुह होइ इह जम्म।।११।। इय कुमरस्स असरिसं सच क्यणाई मुपदनपणाई। तह दुरज्जवसियं च अप्पणी सा विभावंती॥११२|| तह वेग्ग पत्ता भणइ जा पणमि कुमरकरणे । वंय ! निल्लजाए मजायावज्जियाए मए ॥११३॥ वंधूवि कणितमो माइसमाणाए पावभइणीए । सत्तिकानिही आयासिओसि जं तस्म पावास ||११४|| कह छुट्टीहामि अहं बच्छा जाणइ न वइयरं एयं । तुह पिउणो हं धूया सक्किनगणीए संभृया ॥११५|| मूले नक्खम्मि पिउणोपायन्मि पेसिया तत्तो । धाईहिं परिग्गहिया माउलनिवपवर सगरम ॥११६।। बंगालदेसवदणो तेणं तुंह ससुरयस्स दिन्ना है । एयाओ वइयरामो गए परंमु परिसंस ॥११॥ नियकुलनहयलसंपुनअमयकिरणो तुमं समुप्पनो । परनारीउ तुम जो मनसि सत्याउ भरीओ १८||. तो इय कलंकमलिणे पाणे केणवि अहं पओगेण । वचामि परिचइ जीवमु मह जीविएण तुमं ॥११९।। तो कुमरो भणइ इमे इय परिचनहिं तुज्झ पाणेहिं । घालमरणंति का परिव दुरसरिछोली ॥१२०|| तो सहाणे गंतु निसिसेसं गमह, तुम्ह तमुवायं । दंसिरसमहं जेणं जलंलि देसि पावाणं ||१०|| सवहो य इत्य विसए तुह महतणओ भणइ तो सावि । मह तुह आणा सरणं अनिवुई तान कायव्या ।। तो कुमराणुन्नाए जाइ तओ उहिउँ निययठाणे । इयराउ पुणो तिन्निवि नियपियपरपुग्सिसंभोगा ॥१२३।। उवगयसम्मत्तगुणा सम्म नमिऊण कुमरपयजुयलं । वित्तुं पुणावि सिक्खं कुमराओ जति सट्टाणे॥१२॥ भणइ नरिंदो कुमरं कओ तए एसणुग्गहो मज्झ । अणुरायविंडवणानाइयस्म इय दंगणेण ती ॥१२५॥ जात एतस्मिन्न मम प्रत्ययोऽस्ति तव वचनेषु । भणति कुमारो न वान्छितमेतत्तव भवतीह जन्मनि॥१११॥ इति कुमारस्यासदृशं सत्त्वं वचनानि सुपथनयनानि । तत्तथा दुरध्यवसितं चात्मनः सा विमावयन्ती ।।११२॥ तथा वैराग्य प्राप्ता भगति यथा प्रणम्य कुमारचरणौ । वान्धव! निर्लज्जया मर्यादावर्जितया मया ॥११३॥ चन्धुरपि कनिष्ठतमो मातृसमानया पापभगिन्या । सत्वैकनिधिरायासितोऽसि यत्तस्मात् पापात् ॥११॥ कथं छुटेिष्याम्यहं वत्सो जानाति न व्यतिकरमेतम् । तव पितुरहं दुहिता सपन्नीजनन्यां संभूता ।।११।। मूले नक्षत्रे मित्रोत्पादे प्रेषिता ततः । धात्रीभिः परिगृहीत: मातुलनृपप्रवरसेनस्य ||११६।। बङ्गालदेशपतस्तेन तर श्वशुरस्थ दत्ताऽहम् । एतस्माद्व्यतिकराट् गतेषु प्रचुरेपु वर्षेषु ॥११७॥ निजकुलनभस्तलसंपूर्णामृतकिरणस्त्वं समुत्पन्नः । परनारीस्त्वं यो मन्यसे सर्वा भगिनीः ।।११८॥ तत इति कलङ्कमलिनान् प्राणान् केनाम्यहं प्रयोगेण । बजामि परित्यक्तुं जीव मम जीवितेन त्वम् ॥ ११९॥ ततः कुमारो भणतीमामिति परित्यक्तस्तव प्राणैः 1 बालमरणमिति कृत्वा परिवर्धते दुःखपतिः ॥१२॥ ततः स्वस्थाने गत्या निशाशेपं गमय, तव तमुपायम् । यिष्याम्यहं येन जलाञ्जलिं ददासि पापानाम् ।। शपथश्चात्र विषये सब मदीयो भणति ततः सापि । मम तय आज्ञा शरणमनिवृतिस्तस्मान्न कर्नया ॥१२२॥ ततः कुमारानुज्ञया याति तत उत्थाय निमस्थाने । इतराः पुनस्तिमोऽपि नियमितपरपुरुषसंमोगाः ॥१२॥ उपगतसम्यक्त्वगुणाः सम्यग नन्या कुमारपादयुगलम् । गृहीत्वा पुनरपि शिक्षा कुमारावानिम्बस्याने॥१२॥ 1 ·• सुपासनाह-चरिश्रमि- वा अणुनाणसु जामो, कुमरो चलिओ समं नरिंदेण । मुक्को धक्को नमिड पत्तो रायावि धवलहरै।।१२६॥ सो चिहियमोसकिञ्चो आहूयसमागएण कुमरेण । सह किर जा जंपिस्सई ता पुत्रुत्तरदिसाभाग।१२७॥ 'अभचभुपतेयपसरं दद्रुण भणइ पडिहारं । कि एयंति तओ सो खणेण नाऊण विनवइ ।।१२८|| जह इह कोवि मुर्णिदो केवलनाणी समोसढो तस्स | बंदणहे देवा विति तेसि इमा दित्ती ॥१२९॥ ती कुमरेण समं चिय राया कज्जतराई मोत्तूणं । सवाए इइढीए पत्तो तव्वंदणनिमित्तं ॥१३०॥' . उवविठ्ठो वंदित्ता विहीए सह परियणेण तो कुमरो । धम्मस्स दायगंज़ाणिऊण त अप्पणो भणइ ॥१३॥ भूनिहियजाणुजुयलो भालयलक्यंजली पुलइयंगो । जह वीयरायपवि पत्तेणवि सामिणा मञ्झ ॥१३२॥' गहमो को पस ओ जं दंसियमप्पणो चरणकमलं । अह राया भणइ अहं कुमार ! एवं पुणो मन्ने ॥ . फाचं अणुग्गई मह मणोणुकूलेण दिक्खदाणेण । इय आगमो पहण, भणइ मुणिंदो फुड एये ॥१३॥ तो परिस उट्ठति वारिय सह परियणेण पवरेण । कुमरं करेण पित्तुं गंतु मुणिउग्गहाउ यहि ॥१३५।। मउडाइअलंकारे अप्पइ कुमरस्स, परियणं भणइ । एसो तुम्हें राया, तस्सहिओ पणमि कुमरं ॥१३६॥ फेवलिणो परमूले गिण्डइ दिक्खं निवस्स भज्जावि । पुच्छिय नवं नरिंदं नियदुचरियस्स सुद्धिकए ।। पडिवज्जइ पन्यज्ज अनाउवि कई वि रायपत्तीओ। राया केवलिणं दिक्खिए य वंदित्तु उठेइ ॥१३८॥ . मुणिनाहोवि हु नरनाहपज्जुवासिज्जमाणकमकमलो । कइवि दिवसाई ठाउँ विहरइ विविहेसु देसेसु ।। मणति नरेन्द्रः कुमारं कृतस्त्वयैपोऽनुग्रहो मम | अनुरागविडम्बनानाटकस्येति दर्शनन ततः ॥१२॥ तम्मादतुजानीहि.यामः, कुमारश्चलितः समं नरेन्द्रेण । मुक्तः स्थितो नवा प्राप्तो राजापि धवलगृहे ॥१२६॥ स विहितप्रभातकृत्य आहूतसमागतेन कुमारेण । सह किल यावज्जल्पिप्यति तावत्पूर्वोत्तरदिग्भागे ॥१२७॥ अत्यत्यद्भुततेजःप्रसरं दृष्ट्वा भणति प्रतिहारम् । किमेतदिति ततः स क्षणेन ज्ञात्वा विज्ञश्यति ॥१२८॥ यह कोऽपि गुनीन्द्रः केवलज्ञानी समवसृतस्तस्य । वन्दनहे तोर्देवा उपयन्ति तेषामियं दीप्तिः ॥१२९॥ ततः कुमारेण सममेव राना कार्यान्तराणि मुत्तया । सर्वया ऋद्धया प्राप्तस्तद्वन्दनानिमित्तम् ॥१३०॥ उपविष्टो वन्दित्वा विधिना सह परिमनेन ततः कुमारः । धर्मस्य दायकं ज्ञात्वा तमात्मनो भणति॥१३१॥ मूनिहितजानुयुगलो भालतलकृताञ्जलिः पुलकिताङ्गः । यथा वीतरागपदवी प्राप्तेनापि स्वामिना मम ॥१२॥ गुरुः कृतः प्रमादो यद् दर्शितमात्मनश्चरणकमलम् । अथ राजा भणत्यहं कुमार ! एवं पुनर्मन्य ॥१३॥ फर्तुगनुग्रहं मम मनोऽनुकूलन दीक्षादानेन । इत्यागमः प्रभूणां, मणति मुनीन्द्रः स्फुटमेतत् ॥१३॥ ततः परिपदमुत्तिष्ठन्ती वारयित्या सह परिजनेन प्रयरेण । कुमारं करेण गृहीत्या गत्वा मुन्यवग्रहाद् महिः।।१३१॥ गुरुटायलंफारापयति कुमाराय, परिननं भगति । एष युप्माकं राजा, तत्सहितः प्रणम्य कुमारम् ॥१६॥ फेवलिनः पदमूले गृहाति दीक्षा नृपस्य भार्यापि । एष्टा नवं नरेन्द्र निनदुश्चरितस्य शुद्धिकते ॥१३॥ मतिपयन्ते भाज्यामन्या अपि फत्यपि राजमान्यः । राजा केवलिन दीक्षितांश्च यन्दित्वोत्तिष्ठति ॥१३८॥ मुनिनायोऽपि दिनरनाथपर्युपायमानझमफमलः । त्यपि दिवमानि रिपन्या विक्षति विविधेषु देशेषु ॥

·धीरकुमारकहा। ३७६ गया य पालइ पयं नीईए जिणमयं पभावितो । सव्वत्य कयपमाण मंतिसुर्य कुणइ अप्पसमं ॥१४॥ रिटमवर्णनरवरपेसिएण लेहेण जाइ सिरिनिलए । सारपरिवारसहिओ विमलम्मि निहितरज्जभरो ॥ चिन्नायधम्मतत्तो रिउमणनरवरोवि पुत्ताओ । तस्सप्पियरज्जभरो विहिणा पडिवग्जए दिपसं॥१४२|| राया वीरकुमारो सुचिरं परिपालिऊण गिहिधम्म । रणधवलरापरिसिणा पयमूले गहिय पव्वज ॥ नाणांविहदेससरोवरेसु भवियारविंदवणनिवहे । पडिवोहिऊणं सुचिरं पत्तो सूरव्य निव्वाणं ॥१४॥ इय मयणमडप्फहभंजणेण संजणियजणचमकारो। वीरकुमारो पत्तो कल्लाणपरंपरं परमं ॥१४॥ इह लोएवि अगम्मागमणाइनिबंधणं न पाउणइ । सञ्चजणगरहणीयत्तमिह विसए सोवि दिह्रतो ।। जब इमिणा तुरियवयं तरुणेणवि पालियं निरइयारं । तह अन्नणवि एवं पालेयध्वं पयत्तेण ॥१४॥ ॥ इति चतुर्यग्रते वीरकुमारदृष्टान्तः समाप्तः ! राजाच पालयति प्रनां नीत्या जिनमतं प्रभावयन् । सर्वत्र कृतप्रमाणं मन्त्रिसुतं करोत्यात्मसमम् ॥१४०॥ रिपुमर्दननरवरप्रेषितेन लेखेन याति श्रीनिलये | सारपरिवारसहितो विमले निहितराज्यमरः ॥१४॥ विज्ञातधर्मतत्त्वो रिपुमर्दननरवरोऽपि पुत्रात् । तस्मा अर्पितराज्यमरो विधिना प्रतिपद्यते दीक्षाम् ॥१४२॥ राना वीरकुमारः मुचिरं परिपाल्य गृहिधर्मम् । रणधवलराजर्षेः पदमूले गृहीत्वा प्रव्रज्याम् ॥१४॥ नानाविधदेशसरोवरेषु मब्यारविन्दवननिवहान् । प्रतिबोध्य सुचिरं प्राप्तः सूर इव निर्वाणम् ॥१४४॥ इति मदनगमञ्जनेन संवनितजनचमत्कारः । वीरकुमारः प्राप्तः फल्याणपरम्परां परमाम् ॥१४॥ इह लोकेऽप्यगम्यागमनादिनियन्धनं न प्राप्नोति । सर्वजनगर्हणीयत्वमिह विषये सोऽपि दृष्टान्तः ॥१४६॥ ययानेन तुर्यत्रतं तरुणेनापि पालितं मिरविचारम् । तथाऽन्येनाप्येतत् पालयितव्यं प्रयत्नेन ॥१४७॥ २४ ·--- दव्येण अप्पकालं गहिया वेसावि होइ परदारं । तस्संगमायरंतो वइरो इव लहइ दुक्खाई ॥१॥ तयाहिः- धरणीरमणीतिलय तिलयपुरं नाम पुरमिह पसिद्ध । दरियारिदप्पदलणो राया सोमदओ तत्थ ॥२॥ तस्सत्यि पिया सुजसा जसघवलो नाम तत्थ पुरसिट्ठी । तभज्जा जयदेवी ताणं पुत्तो वइरनामा ||३|| सो य विलासी दुईतइंदिओ मित्तविंदपरियरिओ। सुरभवणकाणणाइसु वियरइ निययाए इच्छाए।।४ अह अन्नया कयाई पच्चूसे णम्मयानईतीरे । पिउणा सह संपत्तो बइगे भवियव्ययावसओ ॥५॥ कयसोयसमायारा जाव ठिया ताव उत्तरदिसाओ । पजलियजलगजालोलिभासुरो एइ तत्थ सुरो।।६।। तं इंतं द₹णं सुद्धा ते दोवि, भणइ तो देवो । मा भायह भो भद्दा ! तुम्ह हियटं अहं एमि ॥७॥ तुम्हे पुन्वभवे मह हुंता इट्टा तओ इहं दर्छ । अप्पा पयासिओ मे ता निसुणह पुव्वभवचरियं ॥८॥ अहमित्य पुरे रट्टउडभारिया आसि देवई नाम । तुम्हावाससमीवे अम्हावासोवि आसि तया ॥१॥ सोमद्धयनिवसेवी मह भत्ता, अन्नया य पत्याणे । नम्मयनईए तीरे ठिओ नरिंदो सपरिवारो ॥१०॥ मझ पईवि मए सह नईए तीरे वहस्स हिटम्मि । चिटइ दिन्नावासो अन्नयणो कोवि कत्थवि य॥११॥ तो हं नइमोइन्ना जलावगाहत्यमायबोवहया । तो तंतुजंतुणा मे वद्धा चरणा, रुयंतीए ॥१२॥ धाहावियं मए तो उच्चुच्चयरेण करुणसद्देण । कोवि न चलिओ ठाणा तहावि मे पोकरंतीए ॥१३॥ तो केणावि हु भणियं धीरा होसुत्ति पविसिय नईए । जमजीहसच्छहाए छुरियाए झडत्ति सो छिन्नो॥ द्रव्येणाल्पकालं गृहीता वेश्यापि भवति परदाराः । तत्सङ्गमाचरन् वज्र इव लभते दुःखानि ॥१६ . धरणीरमणीतिलकं तिलकपुरं नाम पुरमिह प्रसिद्धम् । दृप्तारिदर्पदलनो राजा सीमध्वजस्तत्र ॥२॥ तस्यास्ति प्रिया सुयशा यशोधवलो नाम तत्र पुरश्रेष्ठी । तद्भार्या जयदेवी तयोः पुत्रो वजनामा ॥३॥ स च विलासी दुर्दान्तेन्द्रियो मित्रवृन्दपरिकरितः । सुरभवनकाननादिषु विचरति निमयेच्छया ॥४॥ अथान्यदा कदाचित्प्रत्यूपे नर्मदानदीतीरे । पित्रा सह संप्राप्तो वज्रो भवितव्यतावशतः ॥५॥ कृतशौचसमाचारौ यावस्थिती तावदुत्तरदिशः । प्रज्वलितज्वलनज्वालालीभासुर एति तत्र सुरः ॥६॥ तमायन्तं दृष्टा क्षुधौ तौ द्वावपि, भणति ततो देवः । मा भै भो भद्रौ ! युवयोहितार्थमहमेमि ॥७॥ युवां पूर्वभये ममाभवतामिष्टौ तत इह दृष्टा । आत्मा प्रकाशितो मया तस्मात् शृणुतं पूर्वभवचरितम् ॥८॥ अहमत्र पुरे राष्ट्रकूटभार्याऽऽसं देवकी नाम । युष्मदावाप्ससमीपेऽस्मदावासोऽप्यासीत् तदा ॥९॥ सोमध्य मनृपसेयो मम मर्ता, अन्यदा च प्रस्थाने । नर्मदानधास्तीरे स्थितो नरेन्द्रः मपरिवारः ॥१०॥ मम पतिरपि मया सह नधास्तीरे घटस्याधः । तिष्ठति दत्तावासोऽन्यमनः कोऽपि क्वापि च ॥११॥ ततोऽहं नदीमवतीर्णा जलावगाहार्थमातपोपहता । ततस्तन्तुजन्तुना मे बद्धौ चरणो, रुदत्या ॥१२॥ भारटितं मया तत उद्योचतरेण फरणशब्देन । कोऽपि न नलिनः स्थानातथापि मयि पुटकुर्वन्याम् ||१३|| ततः केनापि हि मणितं धीरा भवेति प्रविश्य नद्याम् । यमजिहामदृश्या शुरिफया अटिति म छिन्न. ॥१४॥ , .

·वहरकहा। । ३८१ छिदंतस्स य तं तस्स ऊमुयत्तेण सलिलमज्झम्मि । उयरप्पविरियाए नीणिओ अंतपन्भारो ॥१५॥ तो मह वाहाए सो लग्गे निग्गओ मओ झत्ति । तो तस्स बंधवेहि तत्थेव चिया लहुँ रइया ॥१६॥ अहमवि नईए गंतुं मजणय काउमागया तत्य । किर तच्चियाए झंप दाहं तो भत्तुणा धरिया ॥१७॥ वाहाए अहं, तत्तो मए स भणिमो जहा पविसियत्वं । इमिणा समं दियाए निकारणबंधुणा नूण॥१८॥ मह पुकारतीए ठाणाओवि न चलिओ सि तं तइया । अन्नणवि लोएण उहियाए स पुण तुरिय॥१९॥ तह पुकरिय सोउं झत्ति पविट्टो जलस्स मज्झम्मि । महपाणरक्खणटा तणंव नियजीवियं चत्तं ॥२०॥ ता इय एयम्मि मए नाहं जीवामि मुंच वाहाओ । सो भणइ मए न सुओ वरतणु ! सद्दो तया तुज्झ ।। अन्नद कई उविक्खं पाणसमाए करेमि तुझ अहं । तो भणिओ एस मए एवमिमं किंतु मज्झ कए।॥२२॥ पाणा एयस्स गया तो हमवस्सं चियाए एयस्स ) पविसिस्सं ता मुंचसु खमसु य ज किंपि अवरद्ध।।२।। जइवि न मुंचसि तहवि हु जह तह पाणे अहं चइस्सामि । तो मुक्का तेण अहं चियं पविठ्ठा य दढ्ढा य ।। अन्झवसायविसेसाओ सो इमो तुह सुओ समुप्पन्नो । जाया य अहं देवो वंतरजाईण मझम्मि ||२५|| इय पडिबंधेण मए तुम्हाणं दसियं नियसरुवं । इण्डिं वइराभिमुहं पडिउवयारस्स भावेण ॥२६॥ पभणेमि किंचि जइ मज्झ पत्थणं निष्फलं न य करेसि । तो भणियं वरेण भणेहि त जमिहमह उचियं ।। 'ता भणियं देवेणं नईए परकूललबलिलयहरए । चिट्ठइ मुणी महप्पा तं वंदह दोवि भत्तीए ॥२८॥ छिन्दतश्च तं तस्योत्सुकत्वेन सलिलमध्ये । उदरप्रविष्टारिकया नीतोऽन्त्रप्राग्भारः ॥१५॥ ततो मम याही स लगित्या निर्गतो मृतो झटिति । ततस्तस्य बान्धवैस्तत्रैव चिता लघु रचिता ॥१६॥ अहमपि नद्यां गत्वा मजनं कृत्वाऽऽगता तत्र | किल तच्चितायां झम्पां दास्ये ततो भत्री घृता ॥१७॥ बाहुनाऽहम् , ततो मया स भणितो यथा प्रवेष्टव्यम् । अनेन समं चितायां निष्कारणबन्धुना नूनम् ॥१८॥ मयि पत्कुर्वत्या स्थानादपि न चलितोऽसि त्वं तदा । अन्येनापि लोकेनोपेक्षितायां स पुनस्त्वरितम् ॥१९॥ तथा पत्कृतं श्रुत्वा झटिति प्रविष्टो जलस्य मध्ये । मत्प्राणरक्षणार्थ तृणमिव निजजीवितं त्यक्तम् ॥२०॥ तस्मादित्येतस्मिन्मृते नाहं जीवामि मुन्च वाहुतः । स भणति मया न श्रुतो वरतनु ! शब्दस्तदा तवा२१॥ अन्यथा कयमुपेक्षा प्राणसमायाः करोमि तवाहम् । ततो भणित एष मयैवमिदं किन्तु मम कृते ॥२२॥ प्राणा एतस्य गतास्ततोऽहमवश्यं चितायामेतस्य । प्रवेक्ष्यामि तस्मान्मुञ्च क्षमस्व च यत्किमप्यपराद्धम् ॥ यद्यपि न मुञ्चसि तथापि हि यथा तथा प्राणानहं त्यस्यामि । ततो मुक्ता तेनाहं चितां प्रविष्टा च दग्या च ॥ अध्यवसायविशेपासोऽयं तव सुतः समुत्पन्नः । जाता चाहं देवो व्यन्तरजातीनां मध्ये ॥२५॥ इति प्रतिवन्धेन मया युवयोर्दर्शितं निजस्वरूपम् । इदानीं वज्राभिमुखं प्रत्युपकारस्य मावेन ॥२६॥ प्रमणामि किञ्चिद्यदि मम प्रार्थनां निष्फलां न च करोषि । ततो भणितं वज्रेण भण लं यदिह ममोचितम् ।। 'तदा भणितं देवेन नद्याः परकूललवलीलतागृहे । तिष्ठति मुनिर्महात्मा तं वन्देथा द्वावपि भक्त्या ॥२८॥ ग, धारिया पाया।

·वपकहा।
१३
परिणयवओ य संपइ आसन्नो यच्छ ! मरणसमओवि। कार परलोयहियं पत्तो ता अवसरी मन ।।
इस मणि नियन्वं दाउं ठाणेसु भावणापुन्छ । पडिबन्नो सो सिट्टी वयं विहाणेण गुरुकुल ॥४॥
निम्मन्नाओ जाओ जगयविमुक्को विसेसओ वइरो । अह अन्नया पविटो वसंतसंगाए गेहम्मि ||१४||
कुमरक्खणियाए विलासिणीए दाऊण इच्छियं माडिं । रयणीए पदमपहरे तप्पल्लंकम्मि उविट्ठो॥४५॥
जा चिइ ता दिवो सहसा तत्यागएण कुमरेण । सो गदिओ नासतो तेण मयमेव बाहाए ॥४६॥
पद्धो मेण समं पञ्चूसे कुट्टिणीए कुमराओ । किच्छेण मोइओ तो संपत्तो निययगेम्मि ॥४७॥
सुकुमारदेहभावा भरिओ सो लोहियस्स तो मरि । अट्टझाणोवगओ संजाओ गट्ठम्यरओ ॥४८||
कइवयमवगहणाई भमिड पुणरवि सुवोदिनोगेण । लदिही सिद्धिं वइरो सिट्ठी पुण चैव तम्मि भयं ।।
चउत्थन्वयमईयारं वेसावसणं चएह भो भन्या ! ! जेम सुदृसिद्धिट्टाणं लहेहमचिरंण निणभणियं ॥५०॥
॥ इति चतुर्थवतप्रथमातिचारविपाक वज्रकथानकं समाप्तम् ॥
परिणतवयाश्च संमत्यासन्नो वत्स ! मरणसमयोऽपि । कतु परलोकहितं प्राप्तस्तस्मादवसरो मम ॥४२॥
इति मणित्वा निजद्रव्यं दत्त्वा स्थानेषु भावनापूर्वम् । प्रतिपन्नः स श्रेष्ठी व्रतं विधाननं गुरुमूले ॥१३॥
निर्मर्यादो जातो जनकविमुक्को विशेषतो वजः । अथान्यदा प्रविष्टो वसन्तसेनाया गेहे ॥४४||
कुमाररक्षितायै विलासिन्यै दत्त्वेप्सिता भाटिम् । रजनेः प्रथमपहरे तत्पल्यङ्क उपविष्टः ॥४५॥
यावत्तिष्ठति तावद् दृष्टः सहसा तत्रागतेन कुमारेण । स गृहीतो नश्यस्तेन स्वयमेव बाहुना ॥४६॥
बद्धः स्तम्भेन समं प्रत्यूपे कुट्टिन्या कुमारात् । कृच्छ्रेण मोचितस्ततः संप्राप्तो निजगेहे ॥४७||
मुकुमारदेहभावाद् भृतः स लोहितेन ततो मृत्वा । आर्तघ्यानोपगतः सनातो गर्नशूकरः ॥४८॥
कतिपयमवग्रहणानि भ्रान्त्वा पुनरपि सुबोधियोगेन । लप्स्यते सिद्धि वज्रः श्रेष्टी पुनरेव तस्मिन् मवे ॥४९॥
चतुर्थवनातीचारं वेश्याव्यसनं त्यजत मो मत्र्याः! यथा शुमसिद्धिस्यानं लमध्वमचिरेण जिनमणितम् ॥१०॥

·३८२ सुपासनाह-चरिश्रम्मि- तेहिवि तह चैव कयं पडिवन्नाई अणुब्बयाई तहा । सम्पत्तभूसियाई दोहिंवि साहुस्स पयमूले ॥२९॥ तो तुट्टो सो देवो पभणइ गुरुखंधवा तुमे मञ्झ । जेण मएवि इमाओ मुणिणो सम्मत्तमणुपत्तं ॥३०॥ साइम्मियवच्छल्ले एस मणी चिंतिपत्थसंजणणो । तुम्हें मए विइन्नो इय तं अप्पिय गओ देवो ॥३१॥ तत्तो ते गिहिधम्म कुणंति निसुणंति साहुपासम्मि । किंतु तहाविन चहरो सागमण परिचयइ ॥३२॥ एकाण देइ भाडि अन्नाहि सम रमेइ रयणीए । एवं च अलियसिंगारविनडिओ गमेइ रयणीओ॥३३॥ चिंतामणिप्पभावा संपन्जा तस्स दविणमइपउरं । तं विव्वइ जिणभवणे विवे संघम्मि वेसासु ॥३४॥ अन्नाओ गहियभाडिपि जाणिउं नेय परिहरइ एसो। तो पायं पइदियहं सह लोएणं हवा कलहो ॥३५॥ सं सोउं तस्स पिया वारइ रे परविइन्नमाडीसु । येसासु गच्छतो सुतिक्खदुक्खाई पाविहिसि ॥३६॥ किच। अइयारमिणं तुरियन्वयस्स मा कुणसु सरसु मुणिवयणं । इहपरलोयविरुद्धं सुयणनिसिद्धं च जेण इमं ।। सव्वासुवि वेसासु होइ पवित्ती अणत्थपथारी । जाउ परगहियभाडीउ ताउ पुण कालकूडसमा ॥३॥ तो वरेणं भणियं तहपि न सकेमि ताय! परिहरिउ । इत्तरियसंगमेयं जह तं वारेसि सयवारं ॥३९॥ तो जसधवलो सिट्टी जंपइ जइ तुझ निच्छओ एस । पडिवजिस्समहं ता पुत्तय ! पव्वजमन्नेव ॥४०॥ जओ। भुत्ता भोगा सुइरं जहिच्छियं विलासिया तहा लच्छी। गाणंदिया य सुयणा मित्ता बंधू य विहुरा य ।। ताम्यामपि तथैव कृतं प्रतिपन्नान्यणुव्रतानि तथा । सम्यक्त्वभूषितानि द्वाभ्यामपि साघोः पदमूले ॥२९॥ ततस्तुष्टः स देवः प्रमणति गुरुवान्धवौ युवां मम । येन मयाप्यस्मान्मुनेः सम्यक्त्वमनुप्राप्तम् ॥३०॥ साधर्मिकवात्सल्य एप मणिश्चिन्तितार्थसंजननः । युवाभ्यां मया वितीण इति तमर्पयित्वा गतो देवः ॥३१॥ ततस्तो गहिधर्म कुरुतः शृणुतः साधुपाचे । किन्तु तथापि न वज्रो वेश्यागमनं परित्यजति ॥३२॥ एकाभ्यो ददाति भाटिमन्यामिः समं रमते रजन्याम् । एवं चालीकशृङ्गारविनाटतो गमयति रजनीः ॥३३॥ चिन्तामणिप्रभावात्संपद्यते तस्य द्रविणमतिप्रचुरम् । नद् व्ययते निनभवने विम्बे संघे वेश्यासु ॥३४॥ मन्यस्माद् गृहीतमाटिमपि ज्ञात्वा नैव परिहरत्येषः । ततः प्रायः प्रतिदिवसं सह लोकेन भवति कलहः ।। तत् श्रुत्वा तस्य पिता वारयति रे परवितीर्णमाटिषु । वेश्यासु गच्छन् सुतीक्ष्णदुःखानि प्राप्स्यसि ॥३६॥ अतिचारमिमं तुर्यव्रतस्य मा कुरु स्मर मुनिवचनम् । इहपरलोकविरुद्धं सुजननिषिद्धं च येनेदम् ॥३७॥ सर्मास्यपि वेश्यासु भवति प्रवृत्तिरनर्यप्रस्तरः । या गृहीतपरमाट्यस्ताः पुनः कालकूटसमाः ॥३८॥ ततो पण भणितं तथापि न शक्नोमि तात ! परिहर्तुम् । इत्वरीसमेत यदि त्वं वारयसि शतवारम् ।। ततो यशोषवलः श्रेष्टी जल्पति यदि तव निश्चय एपः । प्रतिपस्येऽहं तदा पुत्रक! प्रवज्यामधैव ॥४०॥ यतः। भुक्ता मोगः मुचिरं यथेप्सितं विलासिता तथा लक्ष्मीः । आनन्दिताश्च सुजना मित्त्राणि धन्यवश्च विधुराध ॥

·३-३
परिणयवओ य संपइ आसन्नो वच्छ ! मरणसमओवि । काउं परलोयहियं पत्तो ता अवसरो मज्झ ।।
इय भणि नियदव्वं दारं ठाणेसु भावणापुवं । पडिवन्नो सो सिटी वयं विहाणेण गुरुमूले ॥४३॥
निम्मजाओ जागो जणयविमुको विसेसओ हो । अह अन्नया पक्टिो वसंतसेणाए गेहम्मि ॥४४॥
कुमरक्खणियाए विलासिणीए दाऊण इच्छियं भाडि । स्यणीए पदमपहरे तप्पलकम्मि उवविद्यो|४||
जा चिइ ता दिवो सहसा तत्यागएण कुमरेण । सो गहिओ नासतो तेणं सयमेव वाहाए ॥४६॥
बद्धो थंभेण समं पच्चूसे कुहिणीए कुमराओ । फिच्छेण मोइओ तो संपत्तो निययगेहम्मि ॥४७॥
सुकुमारदेदभावा भरिओ सो लोहियस्स तो मरिउ । अट्टझाणोवगओ संजाओ गडमयरओ ॥४८॥
कड़वयभवगहणाई भमि पुणरवि सुवोहिनोगेण । लहिही सिद्धिं वइरो सिट्ठी पुण चैव तम्मि भये ।।
चउत्थव्ययअईयारं वेमावसणं चएह भो भन्या! । जेम सुइसिदिट्टाणं लहेहमचिरेण जिणभणियं ॥५०॥
॥ इति चतुर्यवतमयमातिचारविपाके वज्रकथानकं समानम् ॥
परिणतवयाश्च संग्रत्यासन्नो वत्स! मरणसमयोऽपि । कतु परलोकहितं प्राप्तस्तस्मादवसरो मम ॥४२॥
इति भणित्या निजद्रव्यं दत्त्वा स्थानेषु भावनापूर्वम् । प्रतिपन्नः स श्रेष्ठी व्रतं विधाननं गुरुमूले ॥४३॥
निर्मर्यादो जातो जनकविमुक्तो विशेषतो वनः । अथान्यदा प्रविष्टो वसन्तसेनाया गेहे ॥४४॥
कुमाररक्षिताये विलासिन्यै दत्त्येप्सिता भाटिम् । रजनेः प्रथमप्रहरे तत्पल्यङ्क उपविष्टः ॥४५॥
यावत्तिष्ठति तावद् दृष्टः सहसा तत्रागतेन कुमारेण । स गृहीतो नश्यस्तेन स्वयमेव बाहुना ॥४६॥
बद्धः स्तम्भन समं प्रत्यूपे कुदिन्या कुमारात् । कृच्छ्रेण मोचितस्ततः संप्राप्तो निजगेहे ॥४७॥
मुकुमारदेहमावाद् भृतः स लोहितेन ततो मृत्वा । आर्तध्यानोपगतः सेनालो गर्तशूकरः ॥४८॥
कतिपयमवग्रहणानि भ्रान्त्या पुनापि सुयोपियोगेन । लस्यते सिद्धि वजः श्रेष्ठी पुनरेव तस्मिन् भवे ॥४९॥
चतुर्थवतातीचारं वेश्याव्यसनं त्यजत भो भत्र्याः!। यथा शुभसिद्धिस्थानं लमध्वमचिरेण जिनमणितम् ॥५०॥

·कुलडाणाहविहेवा परदार नेय इय विगप्पेउं । ताओ जो परिभुजइ दुलहो इव सो दुहं लहइ ॥१॥ तथाहि:- पुरमत्थि विजयखेडं कयअवहेड पुराण पउराण । तत्थत्थि पगइभदो गोभद्दो नाम वाणियओ ॥२॥ मलयमई तन्भज्जा दुलहो नामेण अत्थि ताण सुओ । वणियकलाण निहाण कुलभवण तह अणत्याणं ।। अह अन्नया पयट्टा पियपुत्ता दोवि वणिज्जकज्जेण । उज्जेणि पइ गंतु गहिऊणं उचियभंडाई ॥४॥ गच्छतेहि दिट्ठो अद्धपहे झाणसंठिओ साहू । तं वैदिय उचविट्ठा झाणते सोवि पभणेइ ।।५।। कत्थ गमिस्सह कज्जेण केणं कत्तो समागया इत्थ ? । तेहिवि सव्वं कहियं जहपुटं, तो मुणी भणइ॥६॥ अववियड्दै हिंडइ सम्बोवि जणो धणत्थमुज्जुत्तो । तक्कारणधम्म पइ निरुज्जमो सव्वकालंपि ॥७॥ धम्मेण विणा मणवंछियाई जइ हुंति कहवि एमेव । ता तिहुयणेवि सयले न कोइ इह दुक्खिो हुतो।। सव्वंपि य संपज्जइ मणिच्छियं निच्छियं सपुन्नाण | जह संपन्नं गुणसुंदरीए जणएण चत्ताए ॥९॥ तथाहि;- भदिलपुरपहुअरिकेसरिस्स देवीए कणयमालाए । पवरकलाकुलभवणं तणया गुणसुदरी नाम ॥१०॥ जोव्यणपत्ताए मया तीसे माया तहेव विहिवसओ । मायामहसॉलंपि हु कालेणं सयलमुच्छन्नं ॥११॥ अह अन्नदिणे पत्ता सा रन्नो पायवंदणनिमित्तं । तो तं सुवन्नलंकारभूसिय पासिउं रन्ना ॥१२॥ दछं च सहालोयं विविहालंकारसारनेवत्थं । भणिओ चाडुसयण्हेण परियणो कहह भो ! मज्झ ॥१३॥ कुलटाऽनाथविधवा परदारा नैवेति विकल्प्य । ता यः परिमुले दुर्लभ इव स दुःखं लभते ॥१॥ पुरमस्ति विजयखेट कृतावहेलं पुराणां प्रचुराणाम् । तत्रास्ति प्रकृतिभद्रो गोभद्रो नाम वणिक् ।।२।। मलयमती तद्भार्या दुर्लभो नाम्नाऽस्ति तयोः सुतः । वणिकलानां निधानं कुलभवनं तथाऽनर्थानाम् ॥३॥ अथान्यदा प्रवृत्तौ पितापुत्रौ द्वावपि वाणिज्यकार्येण । उज्जयिनी प्रति गन्तुं ग्रहीत्वोचितभाण्डानि ॥४॥ गच्छद्भया दृष्टोऽर्धपथे ध्यानसंस्थितः साधुः । तं वन्दित्वोपविष्टौ ध्यानान्ते सोऽपि प्रभणति ॥५॥ क्व गमिप्यथः कार्येण केन कुतः समागतावत्र । ताभ्यामपि सर्वं कथितं यथापृष्टं, ततो मुनिर्भणति ॥६॥ अर्धविदग्धं हिण्डते सर्वोऽपि जनो धनार्थमुद्युक्तः । तत्कारणधर्म प्रति निरुद्यमः सर्वकालमपि ॥७॥ धर्मेण विना मनोवाञ्छितानि यदि भवेयुः कथमप्येवमेव । तदा त्रिभुवनेऽपि सकले न कोऽपीह दुःखितो भवेत् ॥ सर्वमपि च संपद्यते मनईप्सितं निश्चितं सपुण्यानाम् । यथा संप्राप्त गुणसुन्दर्या जनकेन त्यक्तया ॥९॥. भद्दिलपुरप्रम्बरिकेसरिणो देव्याः कनकमालायाः । प्रवरकलाफुलमवनं तनया गुणसुन्दरी नाम ॥१०॥ यौवनप्राप्ताया मृता तस्या माता तथैव विधिवशतः । मातामहसारमपि खलु कालेन सकलमुत्सन्नम् ॥११॥ अथान्युदिने प्राप्ता सा राज्ञः पादवन्दननिमित्तम् । ततस्तां सुवर्णालंकारभूषितां दृष्ट्वा राज्ञा ॥१२॥ पृष्ट्वा च समालोकं विविधालंकारसारनेपथ्यम् । भणितश्चाटुमतृष्णेन परिजनः कथयत भो ! मम ॥१३॥ ग.रंदा ०।२० मीर का।

·दुलहकहा। कस्स पत्ताया तुम्मे विलसह एवं विसाललच्छीए ? । तो तेहिं संलत्तं तुझ पसाएण नन्नस्स ॥१४॥ गुणसुंदरीए पढिया सांसं धुणिण उबमहेण । भवियन्बयावसेणे निरनिरवेक्खं इमा गाहा ॥१५॥ सा जय जए लच्छी जीइ पसाएण ईसरजणस । सञ्चमलियंपि चयणं सयाणपुरिसावि मन्नति ॥१६॥ तभावं मुणिजण पर्यईए कोवणो भणइ राया । तं कस्स पसाएणं विलससि, तो तीए इस पहियं॥१७॥ सो पुचकयाण कम्माणं पावए फलविवागं । अवराहेसु गुणेसु य निमित्तमित्तं परो होइ ॥१८॥ तो रन्ना आगत्तो कोवि नरो जह पओयणं अत्यि । निभग्गसिरोरयणं रोरनरं कमवि आणेहि ॥१९॥ तो तेण तारिसो कट्टहारओ कोवि शत्ति आणीओ। परिणाविओ य गुणसुंदरिं स रत्नावि तुटुण॥२०॥ सा पुण वत्याईयं उहालिय लिहियवहियखंडाई । परिहावेउं भणिया जाह इओ सुकयमणुहवसु ॥२१॥ भणिओ य जणोसन्चो आलापि हु इमीए जो काही । तस्म मए सारीरो दंडोऽवस्सं विहेयल्चो॥२२॥ नियपइदमगेण समं पत्ता सा तम्घरम्मि उवविसि । जा तस्स सिरे चिहुरे विवरइ ता ताण वरगंधो।।२३।। उन्डलिओ छलि पिव गंवं गोसीसचंदणवणस्स। तो तीए सो युट्टो कट्ठमरो तुम्ह अन्ज काहि ? ॥२५॥ कंदोइयस्स हे मुक्को तो सो कहेइ, तेण समं । सा गंतुं तं भारयमाणावइ निययगेहम्मि ॥२५॥ ततो चंदणफलीउ वणियहम्मि विक्कि कावि। कणवत्थाई किंचिति किणेइ मुल्लेण सा तेण||२६|| सो जनो रुवखाओ माणीओ कट्टभारओ तेण । सो मुद्धजणेहितो खंडाई करेऊण ॥२७॥ आणाविओ निसीहे गिहम्मि तत्तो य चंदणे तम्मि । विक्कीयम्मि कमेणं कणयसहस्सो समुप्पन्नो ॥२८॥ . .. कस्य प्रसादाद् यूयं विलसतैवं विशाललक्ष्म्या ।। ततस्तैः संलपितं तव प्रसादेन नान्यस्य ॥१४॥ गुणसुन्दा पठिता शीर्ष धूनीयत्वोच्चशब्देन । भवितव्यप्तावशेन नृपनिरपेक्षमियं गाथा ॥१५॥ सा जयतु जगति लक्ष्मीर्यस्याः प्रसादनेश्वरजनस्य । सत्यमलीकमपि वचनं सज्ञानपुरुषा अपि मन्यन्ते।॥१६॥ तद्भावं ज्ञात्वा प्रकृत्या कोपनो मणति राजा । वं कस्य प्रसादेन विलससि, ततस्तयेति पठितम् ॥१७॥ सर्वः पूर्वकृतानां कर्मणां प्राप्नोति फलविपाकम् । अपराधेषु गुणेषु च निमित्तमानं परो भवति ॥१८॥ ततो राजाऽऽज्ञप्तः कोऽपि नरो यथा प्रयोजनमस्ति । निर्माग्यशिरोरत्नं रोरनरं कमप्यानय ॥१९॥ ततस्तेन तादृशः कापहारकः कोऽपि अटित्यानीतः । परिणायितश्च गुणसुन्दरी स राज्ञापि तुष्टेन ॥२०॥ सा पुनर्वस्त्रादिकमुद्दाल्य लिखितवाहिकाखण्डानि । परिधाप्य भणिता याहीतः सुकृतमनुभय ॥२१॥ भणितश्च जनः सर्व आलापमपि ह्यनया यः करिष्यति । तस्य मया शारीरो दण्डोऽवश्यं विधातव्यः ॥२२॥ निजपतिद्रमकेण समं प्राप्ता सा तद्गृहे उपविश्य । यावत्तस्य शिरसि निकुरान् विवृणोति तावत्तेभ्यो वरगन्धः ।। उच्चलितश्छलयितुमिव गन्धं गोशीर्पचन्दनयनस्य । ततस्तया स पृष्टः काउभरो गुष्माकमद्य क्व ? ||२४|| फान्दविफस्य हटे मुक्तस्ततः स कथयति, तेन समम् । सा गत्या तं भारगानाययति निजगहे ॥२५॥ ततश्चन्दनफलकान् वणिर विक्रीय कत्यपि । कणवस्त्रादि किश्चिदपि क्रीणाति मूल्येन सा तेन ॥२६॥ म यतो वृक्षादानीतः काष्ठमारस्तेन । स गुग्धनगेभ्यः ग्वण्टमण्डं कृल्या ॥२७॥ . .

·सुपासनाह-चरिअम्मि- भह विदियऽचियपरियणवाहणसामग्गियाई ताई तो। ववसायत्यं देसंतरम्मि पत्ताई तो कुमरी ।।२९|| . निवदिन्नाई बहियावत्याई वायए तओ तेसु । अक्खरपंतीओ वालियाओ सवाओ पिक्वती ॥३०॥ एगत्य कणयसिद्धिप्पओगमवलोयए तओ सव्वं । तं सामगि काउं पउंजए जाव तो तत्य ॥३१॥. तावच्छेयकसेहिं सुद्ध पासइ सुवन्नमुप्पन्नं । तो तेणं पोगेणं मेलिय कणयस्स लक्खाई ॥३२॥ वहुवाहणपरियणपरिगया थ गतूण गउडदेसम्मि । तत्थ पवराई किणिउ भद्दकरीण दस सयाई ॥३३॥ पत्ता य भदिलपुरं नवरदंसावियम्मि भूभागे । वीयंव भदिलपुरं उविऊण ठिया य सा तत्थ ॥३४॥ नीए भत्तावि ठिओ कलासु कुसलो जणम्मि विक्खाओ । नामेण पुन्नपालो वियड्केलीण कुलभवण ॥ उक्त च "श्रीपरिचयाजडा अपि भवन्त्यभिज्ञा विदग्धचरितानाम् । उपदिशति कामिनीनां यौवनमद एव ललितानि॥" तेणवि पाहुडपुच्वं विहिय निवदसणं विभूईए। रायावि तस्स पासे मुणिऊणं पवरकरिहेडं ॥३६॥ भणइ महायणविहिएण देहि मुल्लेण मज्झ करिसहसं । सो भणइ देव ! नाहं काहं जम्मतरेवि इमं किंपुण मह आवासे आगंतु भोयण कुणउ देवो । हत्यिसहस्सपि हु लेउ मज्झ मोल्लेण नो कज्ज||३८॥ तो आवज्जियहियओ नरेसरो तस्स तेण वयणेण । पत्तो तस्सावासे चलंतवरदारुपासाए ॥३९॥ खंभसयसनिविटे तत्य य चउवारयम्मि नरनाहो । भुंजइ सा परिवेसइ एक्का गुणसुंदरी किंतु ॥४०॥ परिवेसिऊण पढमं फलोइलिं पविसई गिहस्संतो । अन्नं काउं वेसं आगच्छइ दुइयदारेण ॥४१॥ आनायितो निशीथे गृहे ततश्च चन्दने तस्मिन् । विक्रीते क्रमेण कनकसहसः समुत्पन्नः ॥२८॥ अथ विहितोचितपरिजनवाहनसामग्रीको तौ ततः । व्यवसायार्थ देशान्तरे प्राप्तौ ततः कुमारी ॥२९॥ नृपदत्तानि वहिकावस्त्राणि वाचयति ततस्तेषु । अक्षरपडीलिताः सर्वाः प्रेसमाणा ॥३०॥ एकत्र कनकसिद्धिप्रयोगमपलोकते ततः सर्वाम् । तां सामग्री कृत्वा प्रयुक्ते यावत्तनस्तत्र ॥३१॥ तापच्छेदकपैः शुद्धं पश्यति मुवर्णमुत्पन्नम् । ततस्तेन प्रयोगेण मेलयित्वा कनफस्य लक्षाणि ॥३२॥ पहुवाहनपरिजनपरिगता च गत्वा गौडदेशे । तत्र प्रवराणि क्रीत्वा भद्रकरिणां दश शतानि ॥३३॥ प्राप्ता च मद्दिलपूरं नरवरदर्शिते भूभागे । द्वितीयमिव भाद्दलपुरं स्थापयित्वा स्थिता च सा तत्र ॥३४॥ , तस्या भापि स्थितः कलासु कुशलो जने विख्यातः । नाम्ना पुण्यपालो विदग्धकेलीनां कुलभवनम्।।३५।। तेनापि प्राभूतपूर्व विहितं नृपदर्शनं विभूत्या । राजापि तस्य पाश्चें ज्ञात्वा प्रवरकरिघटाम् ॥३६॥ मणति महाजनविहितेन देहि मूल्येन मम करिसहमम् । स भणति देव ! नाहं करिष्ये जन्मान्तरेऽपीदम् ।। किन्तु ममावासे आगत्य भोजनं करोतु देवः । हस्तिसहसूमपि हि लातु मम मूल्येन नो कार्यम् ॥३८|| तत आवर्जितहृदयो नरेश्वरस्तम्य तेन वचनेन । प्राप्तस्तस्यावासे चलद्वरदास्पासादे ॥३९॥ म्तम्भशनसंनिविटे तत्र च चतुद्वारे नरनाथः । भुते सा परिवेवेष्टि एका गुणसुन्दरी किन्तु ॥४०॥ . १ म. ग. नुन्।

·. दुलहकहा। परिवमइ पकन, बंजणवरओगणाई अन्नेण । अमेणं वेसेणं घपाई ता जाव पइवत्यु ॥४२॥ नवनवसिंगारेणं निवस्स परिवेसियं तओ राया। पुच्छइ कइ बहुयाओ हेडाउ य तुम्ह इह संति ?॥४३॥ सो.भणइ जत्तियाओ दिट्टा देवेण, तो निको भोत्तुं । सुत्तो उचरिमभूमीपलके गगपुलिणसमे ॥४४॥ अ६ बहियाखेटेदि निवइविइनेहि पुब्यमिव घेसं 1 काऊण निवपासें नमि गुणसुंदरी भणइ ॥४५॥ मं उपलवस्वह होउँ उपउत्ता तो नरेसरो भणइ । वाहाविलनयणजुओ आरोवंतो तपकम्मि ॥४६॥ मद दुप्पिउणोतणया वच्छे ! गुणसुंदरित्ति नाम तुमं । मोयणकाले वच्छा दिहावि मए न विनाया||७|| अवरावरसिंगाराणेगवहूविन्भमो जओ जाओ । उचियं घेसे काउं आगच्छसु संपयं एत्य ४८॥ सह.चेव कए तीए आहुए तह य पुनपालम्मि । परिपुष्टविहववत्तो राया गुणसुंदर भणइ ॥४९॥ दिटुंतेण वच्छाए चेव मह परिणय इमं ताव । जह विश्वो धम्मफलं धम्म पुण कहउ मे वच्छा ॥५०॥ सा पुग कुलक्कमेणं जणणीए सावियाए जिणघम्मे । बालतेवि य निउणा आसि कया तहवि इय भणइ ।। इह आवासासन्ने अत्थि मुणी सो.विसेसओ.धम्म । जाणेइ परिकहेइ य तो राया जाइ तत्येव ॥५२।। सह पुनपालगुणसुंदरीहि आयन्नि तंमओ धम्मं । भणह मुर्णिदं राया काउं रजटिई सुत्थं ॥५३॥ अहमणुसरामि इहि तुह चरणे, तो भणइ मुणिपवरो। नरनाह ! इत्थ अत्थे निरुज्जमेहि न होयव्य॥५४॥ तो राया धवलहरे गंतुं सह मंतिउं पहाणेहिं । पुत्ताभाचे ठविउ त चिय जामाउयं रज्जे ॥५५।। परिविष्य प्रथम फलौवं प्रविशति गृहस्यान्तः । अन्यं कृत्वा वेशमागच्छति द्वितीयद्वारेण ॥४१॥ परिवेष्टि पक्वान्ने, व्यञ्जनवरौदनान्यन्येन । अन्येन वेशेन घृतादि तावद्यावत्पतिवस्तु ॥४२॥ नवनक्शृङ्गारेण नृपस्य परिवपितं ततो राजा ! पृच्छति कति वध्वो दास्यश्च युष्माकमिह सन्ति ? ॥१२॥ स भणति यावत्यो दृष्टा देवेन, ततो नृपो भुक्त्वा । सुप्त उपरितनभूमीपल्यङ्के गङ्गापुलिनसमे ॥४४॥.. अथ वहि कारखण्डै पंतिवितीर्णः पूर्वमिव वेशम् । कृत्वा नृपणा नस्वा गुणसुन्दरी भणति ॥४५॥ मामुपलक्षयत भूत्वोपयुक्तास्ततो नरेश्वरो भणति । बाष्पाविलनयनयुत आरोपयस्तामङ्के ॥४६॥ मम दुपितुस्तनया वत्से ! गुणसुन्दरीति नाम त्वम् । भोजनकाले वत्सा दृष्टापि मया न विज्ञाता ॥४७॥ अपरापरशृङ्गारानेकवविप्रमो पतो जातः । उचितं वेश कृत्वाऽऽगच्छ सांप्रतमत्र ॥४८॥ तथैव कृते तयाऽऽहूते तथा च पुण्यपाले । परिपृष्टविमवयाता राना गुणसुन्दरी भणति ॥४९॥ दृष्टान्तेन वत्साया एव मम परिणतमिदं नावत् । यथा विभयो धर्मफलं धर्म पुनः कथयतु मे वत्सा ॥५०॥ · सा पुनः कुलक्रमेण जनन्या श्राविकया जिनधर्मे । बालवेऽपि च निपुणाऽऽसीत्कृता तथापीति भणति ॥५१॥ इहावासामन्नेऽस्ति मुनिः स विशेपतो धर्मम् । जानाति परिकथयति च ततो-राना याति तत्रैव ॥१२॥ सह पुण्यपालगुणसुन्दरीभ्यामाकर्य ततो धर्मम् । मणति मुनीन्द्रं राजा कृत्वा राज्यस्थिति सुस्थाम् ॥१॥ अहमनुसरामीदानी तव चरणी, ततो भणति मुनिप्रवरः । नरनाथ ! अबार्थे निरुधमैने भवितव्यम् ॥६५॥ 'सनो राजा धवलगृहे गत्वा सह मन्त्रयिया प्रधानैः । पुत्राभाये स्थापयित्वा तमेव नामातरं राज्ये ॥१५॥ - १५ ·३८८ सुपासनाह-चरिणम्मि- विहिणा गिहइ दिक्ख परिपालइ पुन्नपालनरनाहो । नीईए चिरं रज्ज जिणिदधम्म पभावितो ॥५६॥ गुणसुंदरीए तणय सुलोयण ठाविऊण रजम्मि । लेइ सह तीइ दिक्ख कमेण पाउणइ तह मोक्ख।।५७|| ता धम्मिच्चिय उज्जमह उज्जमेहिं विणावि अन्नेहिं । जेणं सिझंति समीहियाई इह परभवे तुम्ह।।५८॥ तो ते भगति अम्हे असमत्था नाह! साहुधम्मस्स । तो गिहमचयंताणं जो धम्मो, कहह तं अम्ह।।५९॥ तत्तो सम्पत्ताई गिहिधम्मो तेण ताण वित्थरओ । कहिओ तेहिवि गहिओ वारसमेओवि सो विहिणा ।। तो वंदिऊण चलिया उजेणीए तओ य ववहरि । संपचा नियठाणे तो सयमंगीकयं धम्मं ॥६१५॥ जणओ पालइ सम्मं दुलहो पुण दुल्लहपि तं लर्छ । अइयरइ चउत्थवयं एवं परिकप्पणं काउं ॥६२।। परदारे मह नियमो न वज्जियन्वा अणाहकुलडाओ । विहचकुलई रमतो अह दिहो सो तलारेण||६३।। डंगाए जजरिउ वद्धो, मिल्लाविओ य दाऊण । दंडं पिउणा एवं वद्धा मुक्को य सो बहुहा ॥६४|| तहवि न विरमइ दुलहो अणाहकुलडाए संगमे तत्तो । कालक्खरिओ पिउणा सकइ न नियत्ति तहवि ।। अह अन्नया य कस्सवि दुहियाए खत्तियस्स मयणंधो । बालविहवाए विढिओ वाहरितीइ तो मिलिओ ॥ बंधुजणो तीए तय कुटुइ ताडेइ लेटुलउडेहिं । दोसायरोत्ति कलिव झत्ति चत्तो सं पाणेहि ॥६७॥ पढमपुढवीए पत्तो पच्छायावेण तत्थ मुझेउ ( पत्तमणुयत्तजिणमयदिक्खो मोक्ख समणुपत्तो ॥६८॥ सेट्ठी गोभदोवि हु अकलंकवओ तओ य मरिऊण । सोहम्मे उववन्नो तइयंभवे सिज्झिही तत्थ ॥६९।। । विधिना, गृह्णाति दीक्षा परिपालयति पुण्यपालनरनाथः । नीत्या चिरं राज्य जिनेन्द्रधर्म प्रभावयन् ॥१६॥ गुणसुन्दर्यास्तनयं सुलोचनं स्थापयित्वा राज्ये । लाति सह तया दीक्षां क्रमेण प्राप्नोति तथा मोक्षम् ।।५७॥ तस्माद् धर्म एवोद्यच्छतमुद्यमैर्विनाऽप्यन्यैः । येन सिध्यन्ति समीहितानीह परभवे युवयोः या ततस्तौ भणत आवामसमर्थौ नाथ ! साधुधर्मस्य । ततो गृहमंत्यजतोर्यो धर्म., कथयत तमांवयोः ॥२९॥ ततः सम्यक्त्वादिहिधर्मस्तेन तयोविस्तरत । कथितस्ताभ्यामपि गृहीतो द्वादशभेदोऽपि स विधिना ॥६०॥ .ततो वन्दित्वा चलितावुज्जयिन्यां ततश्च व्यवहृत्य । संप्राप्तौ निजस्थाने ततः स्वयमङ्गीकृतं धर्मम् ॥११॥ जनकः पालयति सम्यग् दुर्लभः पुनर्दुर्लभमपि तं लब्ध्वा । अतिचरति चतुर्थवतमेतत्परिकल्पनं कृत्वा॥२॥ परदारेषु मम नियमो न वर्जयिसव्या अनाथकुलटाः । विधवकुलटा रमयन्नथ दृष्टः स पुररंक्षेण ॥६३॥ यष्टया जर्जरयित्वा बद्ध., मोचितश्च दत्त्वा । दण्डं पित्रैवं बद्धो मुक्तश्च स बहुधा ॥६४॥ . तथापि न विरमति दुर्लभोऽनाथंकुलटायाः संगमे ततः । कालक्षरितः पित्रा शक्यते न निवर्तयितुं तथापि ॥ अथान्यदा च कस्यापि दुहित्रा क्षत्रियस्य मदनान्धः । बालविधवया वेष्टितो व्याहृत्य तया ततो मिलितः।।६६॥ बन्धुजनस्तस्यास्तं कुट्टयति ताड़यति लेष्टुलगुडैः । दोषाकर इति कलयित्वेव झटिति त्यक्तः स प्राणैः।।६७॥ प्रथमपीथव्यां प्राप्तः पश्चात्तापेन तत्र मुग्ध्वा । प्राप्तमनुनत्वजिनमतदीक्षो मोक्षं समनुपाप्तः ॥६८॥ श्रेष्ठी गोभद्रोऽपि खल्वकलङ्कवतम्ततश्च मृत्वा । सौवर्म उपपन्नम्तृतीयभवे सेत्स्यति तत्र ॥६९।। - १॥ "सरयर।

·धगायवाहा। ३८६ अपरिग्गहियागमण एवं दुक्खाण कारण सम्मं । चत्तपरदारसंगा परिवजह भी ! पपत्तेण ॥७॥ ॥ इति चतुर्थवतद्वितीयातिचारे दुर्लभकथा समाप्ता । वक्खोरुहत्यणाई रमणीणमणगकीलणकरण । जो रागंधो सेवइ स लहइ दुक्खाई धणउच्च ॥१॥ तथादि- गयरायणियसोई मोहम्मसईच विवुहसंकिन्न । विकमपुरं पसिद्धं तं पालइ विकमनरिंदो ॥२॥ तत्यत्थि सिद्धितिलओ निलमा लच्छीए से पिया लच्छी। ताण च दुवे पुत्ता धणधणदेवत्ति विक्खाया।। दुनिवि कलासु कुसला सुकुलुग्गयशलियाण भत्तारा । पगईए धणों कामी धणदेवो धम्मिा धणियं ।। जह अन्नया य केणवि नीया. खित्तम्मि.पामरनरेण । हुरडयफलीणपल्वे पुरपञ्चासन्नगामम्मि ||५|| तो तस्स.पुचभाए सहयारवणम्मि. मुणिवरो दिहो । मयणोल मुत्तिमंतो तिगुत्तिगुत्तो य चउनाणी॥६॥ दणं तं वणिया पुच्छति कुईवियं किमेस मुणी। नासग्गनिसियदिट्टी चिट्ठइ कटुंब निचिट्ठो ? ॥७॥ कोईविएण भणियं इह चिट्ठतस्स मासमवि होही । न सुयइ एसो न य भुंनए य एमेव चिढेइ ॥८॥ . तो ते तेण समेया गंतूण मुणिं नमित्तु पुच्छंति । को हैऊ वयगहणे पढमवए वट्टमाणस्स ? ॥९॥ तो भणइ मुणी निसुणह संसाराओ न अन्नओ हेऊ । नवरं मह वयगहणे विसेसओ कारणं भजा॥१०॥ धणदेवेण भणियं जाया जाया कहं नु तुह हेऊ । वयगहणस्स महायस ! कहेसु, तो कहइ सो एवी॥११॥ अपरिगृहीतागमनमेवं दुःखानां कारणं सम्यक् । त्यक्तपरदारसङ्गाः परिवर्जयत भोः ! प्रयत्नेन ॥७०॥ वक्षोरहवदनादीन रमणीनामनङ्गक्रीडनकृतेन । यो रागान्धः सेवते स लभते दुःखानि धनद इव ॥१॥ गजरानजनितशोमं सौधर्मसभेव विबुधसंकीर्णम् । विक्रमपुरं प्रसिद्धं तत्पालयति विक्रमनरेन्द्रः ॥२॥ तत्रास्ति सिद्धितिलको निलयो लक्ष्म्यास्तस्य प्रिया लक्ष्मीः । तयोश्च द्वौ पुत्रौ धनधनदेवाविति विख्यातौ ।। द्वावपि कलासु कुशलौ सुकुलोद्वतबालिकयोर्भर्तारौ । प्रकृत्या धनः कामी धनदेवो धार्मिको गाढम् ॥४॥ अथान्यदा च केनापि नीती क्षेत्रे पामरनरेण । होलिकाफलीनपर्वणि पुरमत्यासन्नग्रामे ॥५॥ ततस्तस्य पूर्वमागे सहकारवने मुनिवरो हटः । मदन इव मूर्तिमांस्त्रिगुप्तिगुप्तश्च चतुर्मानः ॥६॥ दृष्ट्या तं वणिजी पृच्छतः कौटुम्बिकं किमेप मुनिः । नासाग्रन्यस्तदृष्टिस्तिष्ठति काष्ठमिव निश्चेष्टः ? ॥७॥ कौटुम्बिफेन भणितमिह तिष्ठतो मामोऽपि भविष्यति । न स्वपित्येप न च मुझे चैवमेव तिष्ठति ॥८॥ ततस्ती न समेती गत्वा मुनि नत्वा पृच्छतः । को हेतुव्रतग्रहणे प्रथमवयसि वर्तमानस्य ! ॥९॥ ततो भगति मुनिः शृणुत संसाराद् नान्यो हेतुः । केवलं मम व्रतग्रहणे विशेषतः कारणं भार्या ||१०|| धनदेवेन माणित जाया जाता कथं नु तव हेतुः । व्रतग्रहणस्य महायशः ! कथय, ततः कथयति स एवम्।। १.महरा। .

·- . ३१० सुपालनाह-चरिअम्मि- इह अत्यि सुहावासं नयर रिउमद्दणो नहिं राया। मंती विसालघुद्धी भज्जा रईसुंदरी तस्स ॥१२॥ सप्पुरपुरत्यभाए उज्जाणे चिट्ठए रिसहभवणं । सुरविज्जाहरकिनरनिसेवियं तस्स दारंम्मि ||१३|| चिटइ सहयारतरू सम्बोउयफलभरेण निरु नमिओ। पारसियकीरमिगुणं निवसइ सुहियं सया तत्या|१४॥ जाओ य सुओ तस्स य पालंति परोप्पर, अह कयाइ । परकीरीआसत्तो जाओ कीरो कहविनाओ|१५|| कोरीए तो भणिो हुँ पजत्तं खु तुझ संगेण । गच्छसु तीइवि नीडे मा नियहीदोसु मं रमि॥१६।। यत:, अन्नासत्ते पेम्मं पावम्मि मई अणुजमो धम्मे । मा दिज दिव्य ! कहवि हु जइ रुटो होसि सयवारं ॥१७॥ तो कीरेण भणिय समसु पिए! मन्झ एयमवराई । तो कोरीए भणियं मा महमुंहसंमुद्दो होसु ॥१८॥ एक ता उच्छिद्रं वायसविट्टालियं च सविसं च । को मुंजेइ सपनो अन्नासत्तं जहव अन्न ? ॥१९॥ तो वायाडो पभणइ जा एवं में चएसि ता पुत्तं । गहिऊण गमिस्सामि सा पभणइ नेय अपेमि॥२०॥ इय जाओ संवाओ तेसिं पुत्तस्स कारणे गरुओ। तो कीरेण भणियं रायसमी समागच्छ ॥२१॥ जस्सप्पिही नरिंदो पुत्त, तस्सेव होहिही इत्य । सुईवि भणइ एवं गयाई दोनिवि निवसयास ॥२२॥ कहियो नियवृत्ततो तेहि, तो पभणियं नरिदेण । नीइवयण विभाविवि निसुणह एगग्गचित्ताइ ।।२३।। पुत्तो तायस्स भवे धूया जगणीए, अहव धूयावि । पिउणो भवेइ जम्हा वीयं वीयत्तियस्सेव ॥२४॥ कोइंविभो य खित्ते धनं पयरेइ तस्स त सव्वान लहामिआई किंचिविराणि मोत्तूण, इथनाओ ॥२५॥ इहास्ति शुभावासं नगरं रिपुमर्दनस्तत्र राजा । मन्त्री विशालबुद्धिर्भार्या रतिसुन्दरी तस्य ॥१२॥ तत्पुरपोरस्त्यभागे उद्याने तिष्ठति ऋषभभवनम् । सुरविद्याधरकिन्नरनिषेवितं तस्य द्वारे ॥१३॥ तिष्ठति सहकारतरुः सर्वर्तुकफलमरेण निश्चितं नतः । पारसीककीरमिथुनं निवसति सुखितं सदा तत्र ॥१४॥ जातश्च सुतस्तं च पालयतः परस्परं, अय कदाचित् । परकीर्यासक्तो जातः कौरः कथमपि ज्ञातः ॥१५॥ कीर्या ततो भणितो हुँ पर्याप्त स्खल तव सङ्गेन । गच्छ तस्या एव नीडे मा निकीमव मां रमयितुम् ।।१६॥ अन्यासक्ते प्रेम पापे मतिरनुघमो धर्म । मा दा दैव! कथमपि हि यदि रुष्टो भवसि शतकृत्वः ॥१७॥ ततः कीरेण भणित क्षमस्व प्रिये! ममैतमपराधम् । ततः कीर्या मणितं मा मन्मुखसंमुखो भव ॥१८॥ एक तावदुच्छिष्टं वायसोदालितं च सविर्ष च 1 को भुते सफणोंऽन्यासक्तं यथावाऽनम् ! ॥१९॥ ततो वाचाटः प्रमणति यद्येवं मां त्यजसि तदा पुत्रम् । गृहीत्वा गमिष्यामि सा प्रमणति नवापयामि ॥२०॥ इति जातः संवादस्तयोः पुत्रस्य कारणे गुरुः । ततः कीरेण मणितं राजसमीपे समागच्छ ॥२१॥ यस्यार्पयिष्यति नरेन्द्रः पुत्रं, तस्यैव भविष्यत्यत्र । शुक्यपि भणत्येवं गतौ द्वावपि नृपसकाशम् ना२२।। कथितो निजवृत्तान्तस्ताभ्यां, ततः प्रणितं नरेन्द्रेण । नीतिवचनं विमाव्य शृणुतमेकाग्रचित्तौ ॥२३॥ पुत्रस्तातस्य भवेद् दुहिता जनन्याः, अपवा दुहितापि। पितुर्मवेद् यस्माद् बीज षप्तुरेव ॥२४॥ कौटुम्बिकश्च क्षेत्रे धान्यं वपति तस्य तत् सर्वम् । न लभेऽहं किश्चिदपि कर मुक्त्वा, इति म्यायः ॥२५॥ . , ·धणयकहा। . तो कोरीए भणिय एवं चिय होउ किंच सिरिफरणे। लिहसु वहियाए एयं अज्जप्पभिई इमा नीई ॥२६॥ तेमवि तहेव विहिय कीरी कीरण सह गया ठाणे। अप्पइ कीरस्स सुयं, सुयनाणि मुणिवरं तत्थ||२७|| पासइ सहयारतले तं वंदिय पुच्छए नियं आउं । कहइ मुणी तइयदिणे मरिऊणं इत्य सचित्रगिहे।।२८।। उप्पजसि तणया तं नरभवबलाउयत्तनोगेण । तत्ती इह निवभज्जा इय सुणिउं जाइ जिणभवणे।।२९।। पंदित्तु जिणं कस्मवि पासाओ भवणउत्तरंगम्मि । पुवुत्तभक्खराई लिहावए इइ मणे धरि ॥३०॥ जइविहु विदिवसएणं कहवि भमतीए अक्सरे दहें । उप्पजइ मह नाईसुमरणमह जाइ मुणिपासे ।।३१।। गिण्हइ विहिणाणसणं समाहिजोगेण पत्तपन्जंता । पाणविमुक्का तत्तो विसालबुद्धिस्स भउजाए ॥३॥ रइसुंदरीए तणयां उत्तत्तसुवननिघससमवन्नी । उप्पन्ना कयपुन्ना भुवणाणदत्तिनामेणं ॥३३॥ उचिओ फलाकलायो वियाणिमओ तीए थेवदियहेहिं । अह अन्नदिणे पत्ता उजाणे जिणहरस्संतो।। अक्खरपतिं ददद्धं पुवृत्तं जायजाइमरणा सा । जाणइ कीरभवं तं सवइयरं तो इमं मुणइ ॥३५|| एयस्स पभावेण जिणस्स नाया अई सचिवगैहै । तो पइदिणपि पूयइ वंदइ भत्तीए तं देवं ॥३६॥ सविस्स गिह चिट्टइ पहाणतुरओ, निवस्स तुरगीणं । तेण य जाया बहुया तुरंगमा मंतिगेहाओ।।३७|| आणावइ ते राया, भुवणाणंदा न देइ अप्पेउं । महतायकिसोरेण जाया सव्वे जओ एए ॥३८॥ ता तायस्स इमे खल हवंति नो नरवइस्स जेण पुरा। कीरमिहुणस्स जाए पुत्तविवाए इमं लिहिय॥३९॥ सिरिकरणीयवहीए 'यीयं बीयत्तियस्स हवइति । तो विम्हिएण स्ना सा वहिया वाइया जाव ॥४०॥ ततः कीर्या भणितमेवमेव भवतु किश्श श्रीकरणे । लिख वहिकायामेतदधप्रभृतीयं नीतिः ॥२६॥ तेनापि तथैव विहितं कीरी कीरेण सह गता स्याने । अर्पयति करािय सुतं, श्रुतज्ञानिनं मुनिवरं तत्र ॥२७॥ पश्यति सहकारतले तं वन्दित्या पृच्छति निजमायुः । कथयति मुनिस्तृतीयदिने मृत्वात्र सचिवगृहे ॥२८॥ उत्पत्स्यसे तनया त्वं नरमयबद्धायुष्कत्वयोगेन । तत इह नृपमायति श्रुत्वा याति जिनमवने ॥२९॥ बन्दिया जिनं कस्यापि पाश्चदि भवनोसगङ्गे । पूर्वोक्ताक्षराणि लेखयतीति मनसि धृत्वा ॥३०॥ यदि हि विधिवशेन कयमपि भ्रमन्त्या अक्षराणि दृष्ट्वा । उत्पयेत मम जातिस्मरणमथ याति मुनिपार्थे ॥३१॥ गृह्णाति विधिनाऽनशनं समाधियोगेन प्राप्तपर्यन्ता । प्राणविमुक्ता ततो विशालबुद्धर्भार्यायाः ॥३२॥ रतिमन्दर्यास्तनयोत्तप्तमवर्णनिकपसमवर्णा । उत्पन्ना कृतपण्या भुवनानन्देति नाम्ना ॥३३|| उचितः फलाफलापो विज्ञातस्तया स्तोकदिवसः । अथान्यदिने प्राप्तोचाने जिनगृहस्यान्तः ॥३४॥ अक्षरपदिक्तं दृष्टा पूर्वोक्ता जात नातिस्मरणा सा । सानाति कीरमवं तं सव्यतिकरं तत इदं जानाति ॥ एतस्य प्रमायेण जिनस्य नाताई सचिवगेहे । ततः प्रतिदिनमपि पूनयति वन्दते भक्त्या तं देवम् ॥३६॥ सनियस्य गृहे तिष्ठति प्रधानतुरगो, नृपस्य तुरगीणाम् । तेन च जाता बहवस्तुरंगमा मन्त्रिगेहात् ॥३७॥ थानाययति तान् राजा, मुवनानन्दा न ददात्ययितुम् । मत्तातकिशोरेण जाताः सर्वे यत एते ॥३८॥ तस्मात्तातस्येमे खलु भवन्ति नो नरपतेन पुरा.1 फीरगिधुनस्य नाते पुत्रवियादे इद लिखितम् ॥३९॥ .

·.
।
सुपासनाह इ-चस्थिरिम-
ता तं तहेव दट्टुं नाया सा बालपंडिया रना । सचिवाउ मग्गिऊणं परिणीया तो इम भणिया ॥४१॥
अइपंडिया सि बाले ! आगंतव्वं न ताव मह मेहे । जाव न जाओ पुत्तो सन्चुत्तमगुणगणोवेओ ।।४२॥
तीइवि भणियं पिययम ! पुत्ते जाए अवस्स तुह गेहे । आगंतव्वं खु मए तहा पइन्न इमं सुणसु ॥४३॥
जइ सच्चकोविआ है तो तुह हत्थाउ सोयइस्सामि । निअचरणे, तह तं निउपाणहियाउवि वाहिस्स ।।
इय एगंते भणिउं गया य नियपिउगिहम्मि सा वाला । पिउणो तं वुत्तंतं साहइ सव्वंपि एगते ॥४५॥
तो सचिवो भणइ कहं वच्छे ! अइदुग्घडं इमं घडिय ? । सा भणइ ताय! पिच्छा न दुग्घडं किंपिबुद्धीए ।
सचिवेनोक्तम्
विसमा खलु कज्जगई 'नय सा दाणेण नेय युद्धीए । नय पोरिसेण सिज्झइ एक दिव्वं पमोत्तूण ॥४७॥
सो भणियं पालाए एवं चिय इत्थ नस्थि संदेहो । बुद्धीवि कम्मवसाओ जायइ जीवाण किल कज्जे ।।
किं पहुणा ताय! तुम निवस्स गेहाउ पच्छिमे भागे। सिरिरिसहसांमिभवणं हिमगिरिसिहरंव निम्मवसु ।।
तम्मिवितिकालपिन्छणयउच्छवी जह हवेइ तह कुणसु । मझवि गिह विहिज्जउ विलासिणीभवणमझम्मि ।।
फाओवि फारसिंगारसारअइसरसगीयकुसलाओ । काओवि भरहवरहावभावनिउणाउ नट्टम्मि ॥५१॥
अन्नाउ वेणुवीणामुइंगपडपडहवायणपवीणा । कायवाओ ताओ वेसारचिय न उण पुरिसा ॥५२॥
तीए जं जह भणियं तं तह सचिवेण कारियं सव्वं । योवदिणाण मज्झे सयमवि सा तत्थ नचेइ ॥५३॥
अह अन्नया नरिंदो परिगलियनिसाए निसुणए गीयं । पुरिसुत्तमाण ताण निणाण सिरिरिसहमाईण ।।
श्रीकरणीयवाहिकायां 'बीजं वप्तुर्भवति' इति । ततो विस्मितेन राज्ञा सा वहिका वाचिता यावत् ||४०॥
तावत् तत्तथैव दृष्ट्वा ज्ञाता सा बालपण्डिता राज्ञा । सचिवाद् मार्गयित्वा परिणीता तत इदं भणिता ॥४१॥
अतिपण्डिताऽसि बाले'! आगन्तव्यं न तावद् मम गेहे । यावन्न जातः पुत्रः सर्वोत्तमगुणगणोपेतः ॥४२॥
तथापि भणितं प्रियतम ! पुढे जातेऽवश्यं तव गेहे । आगन्तव्यं खलु मया तथा प्रतिज्ञामिमां शृणु॥४३॥
यदि सत्यकोविदाहं ततस्तव हस्ताच्छोचयिष्यामि । निजचरणौ, तथा त्वां निजोपानहावपि वाहयिष्यामि।।
इत्येकान्ते भणित्वा गता च निमपितृगृहे सा बाला- पितुस्त वृत्तान्तं कथयति सर्वमप्येकान्ते ॥४५॥
ततः सचिवो भणीत कथं वत्से ! अतिदुर्घटमिदं घटितम् ! [ सा भणति तात ! पश्य न दुर्घटे किमपि बुद्धः।।
विपमा खल कार्यगतिनच सा दानेन नैव बुद्धया । नच पौरुषेण सिध्यत्येकं देवं प्रमुच्यं ॥४७॥
ततो मणितं पालयैवमेकात्र नास्ति संदेहः । बुद्धिरपि फर्मवशाज्जायते जीवानां फिल कार्य ॥४८॥
किंबहुना तात ! त्वं नृपस्य गेहात् पश्चिमे मागे । श्रीऋषभस्वामिभवनं हिमगिरिशिखरमिव निर्मापय ॥४९॥
तस्मिन्नपि त्रिकालप्रेक्षणकोत्सयो यथा भवति तथा कुरु । ममापि गृहं विधीयतां विलासिनीभवनमध्ये॥५०॥
का अपि स्फारशृङ्गास्सारातिसरसगीतकुशलाः । का अपि भरतवरहावभावनिपुणा नाट्ये ॥५१॥
भन्या वेणुवीणामृदापटुपटहवादनप्रवीणाः । कर्तव्यास्ता वेश्या एव न पुनः पुरुषाः ॥५२॥
त्या यथा भणितं तत्तथा सचिवेन कारित सर्वम् । स्तोकदिनानां मध्ये, स्वयमपि सा तत्र नृत्यति ॥१३॥

·.
-
घणयकही।
तो पच्छिमदारणं विणिग्गओ आगओ य गिणभवणे । पिच्छइ अच्छीणछणं अच्छरमइयंव पिच्छणय ।।
भुवणाणदा सयमेव नचए नवनयहि पाहि । अक्वित्तो तो राया कयविसिट्टनेवत्यो ।॥५६॥
सी दित्ते पिछणए सुहासणेणं गया सभवणम्मि । रायावि तीए सरिसो सुत्ता स्याए तस्थेव ॥१७॥
एवं पइदियई चिय पिच्छणय पिच्छए तह गिहम्मि । तीइ समं संवसई जं जंपइ मो.तहिं तं सा ॥५८।।
नियजगयस्स कहावइ सोवि हु पहियाए लिहइ तं सव्वं । अन्नदिणे जंपाणे पाहिए मुत्तुमारूढा ॥५९॥
भणिओ राया तीए मह वाहणवाहिणी इहं नस्थि ।ता तं चिय वहसु इमे तहत्ति तेगावि नियसिरमा ॥
आणीयाओ, ताओ सुत्तो तत्थेव अद्धरत्तम्मि । सा तयभिमुहं जपइ मह पाया अन्जं डझंति ।।६।।
तो उद्ववेहि दासि चरणे तलहट्टए खणं एकं । मह एइ जेण मिदा तो सो तलहट्टइ सयपि ॥२॥
तीए निवारिओवि हु, अह मुहसुत्ता पलोयए साथि । सुमिम्मि पुग्नचंद पत्रिसंत निययवयणम्मि ।।
तं पासि विउद्धा तलदंतं निएवि तुं चरणे । तो सहसा उठेउं मिरलाविय कहइ से सुमिणं ॥६४||
रन्ना भणियं पसयच्छि ! निच्छियं तुइ वरो सुओ होही !जा ता विहावरीविरमभूयगो बज्जिओ संखो।
इत्तो उठिवि राया बच्चइ गेहम्मि सावि सज्झायं । कुणमाणी ताव ठिया जा उइओ दिणमणी तत्तो।।
पिउगेहे संपत्ता दारं पिदिऊण तस्स गेहस्स । पच्छन्नठिया चिट्ठइ कहिउँ पिटणो रयणिपरिय ॥६॥
तदिवसभवं गम्भं परिपालइ सा सुहेण पिउगेहे । तो राया तीए गिहे तहेव वीए दिणम्मि गओ ॥६॥
तत्र तत्सा ॥५॥
यथान्यदा नरेन्द्रः परिगलितनिशायां शृणोति गीतम् । पुरुषोत्तमानां तेषां जिनानां श्रीऋषभादीनाम्।।१४।।
ततः पश्चिमद्वारेण विनिर्गत आगतश्च जिनभवने । पश्यत्यक्षीणक्षणमप्सरोमयमिव प्रेक्षणकम् ॥१५॥
मुवनानन्दा स्वयमेव नृत्यति.नवनवैः पाठः । आक्षितस्ततो राजा कृतगण्डीवशिष्टनेपथ्यः ॥५६॥
ततो यूते प्रेक्षण के सुखासनेनं गता स्वभवने । राजापि तया सह सुप्तो रजन्यां तत्रैव ॥२७॥
एवं प्रतिदिवसमेव प्रेक्षणकं पश्यति तथा गृहे । तया सम संवसात यजल्पति
निजजनकस्य कथयति सोऽपि खलु वहिकायां लिखति तत्सर्वम् । अन्यदिने सोपाने उपानही मुक्त्वाऽऽरूढा ॥
भणितो राजा तंया मम वाहनवाहिनीह नास्ति । तस्मात्त्वमेव वहेमे तथेति तेनापि निजशिरसा ॥६॥
आनीते ते, सुप्तस्तत्रैवार्धरात्रे । सा तदभिमुखं जल्पति मम पादायद्य दोते ॥६१॥
तस्मादुत्थापय दामी चरणी सिञ्चत् क्षणमेकम् । ममेयाद् यथा निद्रा ततः स सिञ्चति स्वयमपि ॥२॥
तया निवारितोऽपि खल, अथ सुम्बसुप्ता प्रलोकते. सापि । स्वप्ने पूर्णचन्द्रं प्रविशन्त निनवदने ॥३३॥
तं दृष्ट्रा विशुद्धा सिञ्चन्त दृष्टा तं चरणी । ततः सहसोन्याय मोचयित्वा कथयात तस्मै स्वप्नम् ॥६॥
राज्ञा भणितं मृगाक्षि! निश्चितं तव यरः सुतो भविष्यति । यावत्तावद्विभावरी विरामसूचको वादितः शहः।।
इन उत्थाय राजा वनति गेहे सापि स्वाध्यायम् । कुर्वाणा तावस्थितां यावदुदितो दिनमाणिस्ततः ॥६६॥
पितृगेहे संपामा द्वारं विधाय तम्म गेहम्य मच्छन्नस्थिता तिष्ठति कथायित्वा पितू रजनिचरितम् ।।६७॥
सदियमय गर्भ परिपालयति सा सुखेन पितृगेहे ।.ततो राजा तस्या गृहे तथैव द्वितीये दिने गतः ॥६॥

·॥ सुपामनाह-चरिअम्मि- ता तत्थ न तं पासइ तो पुच्छइ पाडियेसियं तीसे । कत्थ गया है ! एसा लीलावइनामिया, साह ॥६९।। जाणामि नाह ! नाई, तो राया विपणदुम्मणो सतो । तीए विरहे दुडिओ तं रयणि गमइ, बीयदिणे पुच्छइ मंतिं जह तुह भवणे जा मूलमेहरी आसि । लीलावइत्तिनामा सा कत्य गयत्ति साहेस ?॥७॥ सो भणइ देव ! कैल्ले पच्चूसे सा बलात्रि गेहायो । नीसारिया मएचिय जेण इयं संपर्य रुद्वा ।।७२।। कस्सवि ठक्कुरपुत्तस्स बन्नएणं न एइ जिणभवणे । नय पंजलमोलग्गइ लंग्गइ राडीवि सिक्खविया ॥७३॥ तो तहाणे अन्ना निवेसियच्या मए य मेहरिया । तो मोणं काऊणं ठिओ नरिंदो, इओ सावि ॥७४॥ पसवइ समयम्मि सुंयं वरलक्रवणसंजुयं सुपच्छन्नं । बहइ सचिवस्स गिहे ता जाव कलाण पारगओ ॥ तो अन्नदिणे मंती भुवणाणंद सपुत्तयं ने दसइ निवस्स सोचि हुतं पुच्छइ का इमा महिला ? ।। तो मंती भणइ इमा नरिंद ! तुह पणइणी मह सुया य । एसोय तुम्ह तणो मह पुण दोहितओ नाह !|| तो विम्हइओ राया जा किंपि हु जपिही तओ वहिया। सचियेणु तस्स सहसा समप्पिया सो उ वाएइ ।। जंकिंचि तीए सद्धि रहम्मि परिजपियं तह कयंपि । त सव्वं चिय पासइ लिहियं बहियाए सव्विवरं ।। तो हरिसविसाएणं समं नरिंदो करे करेऊण । कुमरमवहिऊण य नियोके ठाविओ ताव १८०॥ भणइ य भुवणाणंदं अरं जिओ रंजिओ अहं तुमए । निययपइन्नानिव्वाहणेण तह तणयलंमेण ॥८१।। ता तुह रज एवं एसो पुत्तो य तुझ इह राया । ससमीहिय मए पुण काय संपयं चेव ॥८२।। तदा तत्र न तां पश्यति तनः पृच्छति प्रातिश्मिकी तस्याः । कुत्र गता है ! एषा लीलावतीनामिका, साह ।। जानामि नाथ ! नाहं, ततो राजा चिमनोदुर्मनाः सन् । तस्या विरहे दुःखितस्ता रजनि गमयति, द्वितीयदिने।। पृच्छति मन्त्रिणं यथा तव भवने या मूलगायनी आसीत् । लीलावतीतिनामा सा कुत्र गतेति कथय !||७१॥ स भणति देव ! कल्ये प्रत्यूपे सा बलादपि गेहात् । निःसारिता मपैय येनेय सांप्रत रुटा ॥७२॥ कस्यापि ठक्कुरपुत्रस्य वर्णकेन नैति निनभवने । न च प्राञ्जलमबलगति लगति ररितुं शिक्षिता ॥७३॥ ततस्तस्थानेऽन्या निवेशायतव्या मया च गायनी । ततो मौनं कृत्वा स्थितो नरेन्द्रः, इतः सापि ॥७॥ प्रसूते समये पुत्रं वरलक्षणसंयुतं सुप्रच्छन्नम् । वर्धते सचिवस्य गृहे तावद्यावत्कलानां पारगतः ॥७॥ सतोऽन्यदिने मन्त्री भुवनानन्दा सपुत्रकां नीत्वा । दर्शयति नृपस्य, सोऽपि हि त पृच्छति फेयं महिला ।। ततो मन्त्री भणतीयं नरेन्द्र ! तव प्रणयिनी मम मुता च । एष च तव तनयो मम पुनदौहित्रो नाथ 1 ॥ ततो विस्मितोराजा यावत्किमपि हि नल्पिष्यति ततो वहिका । सचिवेन तस्य सहसा समर्पिता स तुवाचयति। 'यत्किञ्चित्तया साध रहसि परिजस्पितं तथा कृतमपि । तत्सर्वमेव पश्यति लिखितं वहिकायां सविवरणम् ॥ ततो हर्पविषादाभ्यां समं नरेन्द्रः करे कृत्वा । कुमारमवगृह्य च निजाके स्थापितस्तावत् १८०11 भणति च भुवनानन्दामरं जितो रञ्जितश्चाहं त्वया । निजप्रतिज्ञानिर्वाहणेन तथा तनयलाभेन ॥८१॥ तस्मात्तव रान्यमेतदेष पुत्रश्च तवेह राना । स्वसमीहितं मया पुनः कर्तव्यं सांप्रतमेव ॥२॥ १ या मेहरिया सो। २ ख. ग.भनं। ३ व ग, तनि।

·धणयकहा। ३६५ धिसिपिसि मह भोगेणं घिसिधिमि मह पुरिससारमेयस्स। धिसिधिसि मे रज्जेणवि जो जित्तोइत्यियाएवि . तो सचियेणं भणियं मा मा मा देव ! खेयमुबहसु । अप्पडिहयपयावो देवो सव्वत्थ लद्धनमो ॥८॥ तो राया बाहाए धरि मंति पयंपए एवं । इत्थत्थे मह विग्यं कायचं नेय केणावि ॥८५] इय भणि तो कुमरो अहिसित्तो नियपयम्मि अरिसीहो । नामपि से विइन वयं पवन तओ, सोई॥ इय भो ! नियनिव्वेयस्म कारणं साहिय मए तुम्ह । अहव भये भवाणं सव्वंपि विरागहेत्ति ।।८७॥ तो तुम्हाणवि जुत्तो धम्मम्मि समुज्जमो जिणक्खाए । जइ जइधम्ममसत्ता काउं तो कुणह गिहिधम्म।। सम्म सम्मत्ताई, तेवि हु तं गिहिउँ गया गेहे । पालंति ममाहीए दावि हु पूति जिणविंव ॥८९॥ धणदेवो दिवचित्तो धणओ उण विसयलालसो घणियं । भैमइ पमयाण मञ्झे पमायमयभिभलो निछ । कीइवि सरिसं हास फासपि करेइ कीइवि छलेण । आलिंगइ काओ उण अवलाओ वलावि वित्तूण ॥ इस विलसंतो दिहो धणदेवेणं कयाइ एगंते । वाहरिं तो भणिओ भद्द ! इमं तुझ न हु जुत्तं ॥९२।। पहिवनक्यविसेसो इश्रोवि न एरमायरइ पाई। किंयुण कुंटुग्गओ तं जिणधम्मविऊ विसेसण १९३॥ एसा अणंगकीला पीला तुरियव्ययस्स सड्ढाणं । इहपरलोयविरुद्धं ता चयसु इमं तुमं भाय ! ॥१४॥ तो तेणं सो भणिो भाउय ! मा भणम् किंपि मह समुहं । न चएमिणंगकीडं परिहरि रमणिलोलोई ।। जधाणवि अद्दियं मोइंघो होइ इय विभावे । सो हु धणो धणदेवेणुविक्खिओ भमइ सच्छंद ।।९६।। घिधिग् मम भोगान् घिन घिन मां पुरुषसारमेयम् । विग्धिग मे राज्यमपि यो जितः स्त्रियाऽपि ॥८३॥ ततः सचिवेन भणितं मा मा मा देव ! खेदमुद्रह । अप्रतिहतप्रतापो देवः सर्वत्र लन्धयशाः ॥८४॥ ततो राजा पाहुना धृत्वा मन्त्रिणं प्रजल्पत्येवम् । अत्रार्थे मम विश्नः कर्तव्यो नैव केनापि ॥५॥ इति मणिन्या ततः कुमारोऽभिषिक्तको निजपदेऽरिसिंहः । नामापि तस्य वितीर्ण व्रतं प्रपन्नं ततः, सोऽहम्॥८६॥ • इति भोः । निननिवेदस्य कारणं कथितं मया युवयोः । अथवा भवे भव्यानां सर्वमपि वैराग्यहेतुरिति॥८७॥ ततो युवधोरपि युक्तो धमें समुद्यमो जिनाख्याते । यदि यतिधर्ममशक्को कर्तुं ततः कुरुत गृहिधर्मम् ।।८८॥ . सम्यक् सम्यक्त्यादि, तावपि हि तं गृहीत्वा गतौ गेहे । पालयतः समाधिना द्वावपि पूजयतो जिनविम्बम्।। ८९॥ धनदेयो दृढचित्तो धनः पुनर्विषयलालसो गाढम् । भ्रमति प्रमदानां मध्ये प्रमादमदविह्वलो नित्यम् ॥१०॥ क्यापि मह हास्यं स्पर्शमपि करोति कस्या अपि च्छलेन । आलिङ्गति काः पुनरबला बलादपि गृहीत्या॥११॥ इति विलसन् दृष्टो धनदेवेन कदाचिदेकान्ते । आय ततो मणितो भद्र । इदं तब न खलु युक्तम् ॥१२॥ प्रतिपन्नवताविशेष इतरोऽपि नवमाचरति पापम् । किं पुनः कुलोद्गतम्त्वं जिनधर्मविद् विशेषेण ? ||९३|| एपागक्रीडा पीडा तुर्यवनस्य श्राद्धानाम् । इहपरलोकविरुद्धं तस्मात्त्यजेदं त्यं भ्रातः ! ॥१४॥ सतस्तेन स मणितो भ्रातः ! मा मण किमपि मम संमुखम् । न शक्नोम्यनङ्गक्रीडां परिहर्तु रमणीलोलोऽहम् ।। जात्यन्धेभ्योऽप्यधिक मोहान्धो भवतीति विमान्य । स खलु धनो धनदेवेनोपेक्षितो भ्रमति स्वच्छन्दम् ॥९६।। १त्र, ग, मए ।२ क कुमार।

·सुपासनाह-चरिअम्मि जत्थेव इत्थियाण ममवाओ तत्थ निच्छियं जाइ । अह कुमरपालखत्तियदुहियाए अहियख्वाए ॥९७॥ लुद्धो सरीरफासे तीए परिरंभणं करमाणो । दिट्टो तज्जणएण नियूडिउं कंवधाएहि ॥१८॥ बद्धो चोरुव तओ पक्खित्तो चारयम्मि चिंतेइ । हंधी मह वयभंगा फलिओ इहयपि पात्रतरू ।।९९॥ जइ कहवि एकवारं इमाउ दुक्खाउ नणु विच्छुट्टिस्स । तो न पुणोवि करिस्स एवमई कामकीलति ।। तो पिउणा बहुदविणेण मोइओ नियगिहम्मि सो नीओ । वीयदिणे मरिऊण नागकुमारो समुप्पन्नो ।। तत्तो भमिऊण भवे भवक्खयं पाविही य सोऽवस्सं । धणदेवी उण तइए भवम्मि सिवसंपयं लहिही ।। कीलाए कामं पइ पावइ धणउच्च इहभवेवि दुहं । तम्हा विवेइणा सा परिहरियव्वा पयत्तेण ॥१०॥ परिहरिअणंगकीलं धरेइ जो बंभचेरवयमसमं । सो पावइ निव्वाणं अइरा कम्मक्खयं काउं ।।१०४॥ ॥ इति चतुर्थवते तृतीयातिचारविपाक धनदत्तकथानकं समाप्तम् ॥ कनाहललाभत्थं परवीवाहं करेइ पुनहा । सो दुहसायरमग्गो दुग्गी इव पावइ अणत्थं ॥१॥ तथाहि अस्थि अयंतीविसए उज्जेणी पुरवरी जयपसिद्धा । कुलभूसणो य सिट्ठी तब्भज्जा भूसणानामा ॥२॥ ताण सुओ संजाओ दुग्गो नामेण जोच्चणत्थोवि । बालोच्चिय चिट्ठाए उम्मत्तो भमइ पुरमज्झे ।।३।। दोहग्गकम्मवसओ रमणी मणसावि तं न पत्थेइ । नेहेणवि आलविया अकोसे से पयच्छेइ ॥४॥ यत्रैव स्त्रीणां समवायत्तत्र निश्चितं याति । अथ कुमारपालक्षत्रियदुहितुरधिकरूपायाः ॥९७॥ लुब्धः शरीरस्पर्श तस्याः परिरम्भं कुर्वाणः । दृष्टस्तजनकेन निहत्य कम्बाघातैः ॥१८॥ बद्धश्चौर इव सतः प्रक्षिप्तश्चारके चिन्तयति । हा धिग् मम व्रतभङ्गारफलित इहापि पापतरुः ॥१९॥ यदि कथमध्येकवारमस्माद् दुःखान्ननु विच्छोटिष्यामि । ततो न पुनरपि करिष्य एवमहं कामक्रीडामिति ॥ ततः पित्रा बहुद्रविणेन मोचिंतो निजगृहे स नीतः । द्वितीयदिने मृत्वा नागकुमारः समुत्पन्नः ॥१०१॥ ततो भ्रान्त्वा भवे भवक्षयं प्राप्स्यति च सोऽवश्यम् । धनदेवः पुनस्तृतीये भवे शिवसंपदं लप्स्यते ।।१० २॥ क्रीडया कामं प्रति प्राप्नोनि धन इवेहभवेऽपि दुःखम् । तस्माद्विवेकिना सा परिहर्तव्या प्रयत्नेन ॥ १०३।। परिहत्यानङ्गक्रीडा धरति यो ब्रह्मचर्यवतमसमम् । स प्राप्नोति निर्वाणमचिरात्कर्मक्षयं कृत्वा ॥१०४।। कन्याफललामार्थ परवीवाहं करोति पुण्यार्थम् । स दुःखसागरमग्नो दुर्ग इव प्राप्नोत्यनर्थम् ॥१॥ अन्त्यवन्तीविषय उज्जयिनी पुरीवरा जगत्प्रसिद्धा । कुलभूषणश्च श्रेष्ठी तद्भार्या भूषणानामा ॥२॥ तयोः सुतः संजातो दुर्गा नाम्ना यौवनस्थोऽपि ! बाल एव चेष्टयोन्मत्तो श्रमति पुरमध्ये ॥३॥ दौर्भाग्यकर्मयशतो रमणी मनसापि तं न प्रार्थयते । स्नेहेनाप्यानपिताऽऽक्रोशांस्तस्य प्रयच्छति ॥४॥ ३ ख. ग. 'मारे उजवी ·383 दुग्गकहा। दोहग्गजिएणं पुष्टो काबालिओ तआ तेण । तुह कावि अत्यि विना सोहग्गकरी विसेसण ? || सो भणइ अत्यि तिपुराविना सज्जीवि देइ सोहंन्गं । जा सुमरणमित्तेणवि विहिणा संसाहिया संती।। तो भणियं दुग्गेणं जड़ एवं ता पयच्छ मे विजं । काऊण गुरुपसायं तेणवि विहिणा विइन्ना सा ||७|| कणवीरकुसुमलक्खं सगुग्गुलं गहिवि अन्नया दुग्गो । तिपुराषिजादेवीएसाहणथं गओ मत्रए १८॥ ता जाव तत्व निवमंदिरस्स दारम्मि केवली दिट्ठो । देमतो सुगइपहं किनरनरसुरममूहस्म ॥९॥ तत्तो सो परिचितइ नूर्ण सोहम्गगुणनिही एसो । सिद्धतिपुराइबिज्जो कोवि महणा महामिद्धो ॥१०॥ माइसयचिय विजा एयस्म कावालियाउ, ता एयं । पत्येमि किपि विजं इय हेऊ वंदिओसाह ।।११॥ तेणावि धम्मलाभो दिनो संभासिओ य उवविद्यो । मुणिणावि समारद्धा धम्मकहातपि उहिमि॥१२॥ तद्यथा- काम कामासत्तो विज्जामतेहिं चुनजोगेहिं । रमणीउ मोहिऊणं जो भुंजइ सो य कालेण ||१३|| न य मुंबइ परदारं गम्मागम्मं च न चयह कयावि । इह जम्मम्मिवि पावइ पावो तो तिक्खदुक्खाई ।। अहिय तह दोहगं होइ अणिहां प सच्चलोयस्म । दोहम्गदुक्खनडिओ सो भमइ भीपभवगहणे ॥१५॥ नायागयावि भोगा भयावहा कम्मबंधहेऊ य । किं पुण उम्मग्गगया समग्गलं गलियगुणगरिमा ?॥१६॥ इवरो तणुओवि गुणो मा होउ, हवेर केवलं सीलं । जो जीवाणं मणवंछियाई कज्जाइं पूरेइ ॥१७॥ जमविवहाणिपरिभवकलंकदुइपमुददोसदंदोली । सीलवियलाण पुरिसाहमाण नूर्ण समावडइ ॥१८॥ दौायतर्जितेन पृष्टः कापालिकस्ततस्तेन । तव काप्यस्ति विद्या सौभाग्यकरी विशेषेण.? ॥५॥ स मणत्यस्ति त्रिपुराविद्या सद्योऽपि ददाति सौभाग्यम् । या स्मरणमात्रेणापि विधिना समाधिता सती ॥६॥ ततो भणितं दुर्गेण यद्यवं तदा प्रयच्छ में विद्याम् । कृत्वा गुरुप्रसादं तेनापि विधिना वितीर्णा सा ॥७॥ कणवीर कुसुमला सगुग्गुलु गृहीत्याऽन्यदा दुर्गः । त्रिपुराविद्यादेवीप्रसाधनार्थं गता मलये ॥८॥ तावद्यावतत्र नृपमन्दिरस्य द्वारे केवली दृष्ट. । देशयन् सुगतिपथं किन्नर नरसुरसमूहस्य ॥९॥ ततः स परिचिन्तयति नून सौभाग्यगुणनिधिरेषः । सिद्धत्रिपुरादिविद्यः कोऽपि महात्मा महासिद्धः ॥१०॥ सानिशयय विद्येतस्य कापालिकात, नस्मादेनम् । प्रार्थये कामपि विद्यामिति हेतोर्वन्दित साधुः ॥११॥ तेनापि धर्मलामी दत्तः संभापितश्योपविष्टः । मुनिनापि ममारचा धर्मकथा तमप्युद्दिश्य ।।१२।। कामं कामासक्तो विद्यामन्त्रश्चूर्णयोगः । रमणीमोहयित्वा यो मुझं स च कालेन ॥१३॥ न च मुञ्चति परदारान् गम्यागम्यां च न त्यजति कदापि । इह जन्मन्यपि प्राप्नोति पापम्ततस्तीक्ष्णदुःखानि ।। अधिकं तया दौर्भाग्यं भवत्यनिष्टश्च सर्वलोकम्य । दौर्भाग्यदुःखनटितः स भ्रमति भीमभवगहने ॥१५॥ न्यायागता अपि मोगा भयावहाः कर्मबन्धहेतवश्च । किं पुनरुन्मार्गगताः समर्गलं गलितगुणगरिमाणः १ ॥ इतरस्तनुरपि गुणो मा भवतु, भवतु फेवलं शीलम् । यो जीवानां मनोवाञ्छितानि कार्याणि परयति ॥१७॥ १.गनियम १२ स.ग. वन विज्ज पन्धिमा मुणि नमः।

·३६८ सुगामनाह-चरिअम्मि- किञ्च । पंच एए महापावा भणिया सव्वन्नुणा इह । जेसि पार्वति दुक्खाई पाक्युद्धी नंराहमा ॥१९॥ भूयहिंसा मुसावाओ चोरिया मेहुणं तहा । परिग्गहो महारंभो महासदारिहा इमे ॥२०॥ इच्चाइदेसणं निमुणिऊण संवेगमागया परिसा । दुग्गोवि भणइ भयवं! पंचमहापाबपरिहारो ॥२१।। कायव्यो ता संपइ नियमं मे देहि, नाणिणा दिन्नो । सम्मत्तपुव्वगं सो नमिऊण मुणिं गओ गेहे ॥२२॥ पालइ सावगधम्मं धम्मपभावेण वड्ढए रिद्धी । दिन्ना से नियधूया केणावि महिहिएण तओ ॥२३॥ तीए समं सो मुंजइ विसए, जाया य तस्स दो पुत्ता । अह अन्नया य.दुग्गो जा वच्चइ हट्टमग्गम्मि ॥२४॥ ना तत्थ आगएण दिट्ठो कावालिएण तेणेव । करकलियकवालेणं दिन्ना तिपुरा पुरा जेण ॥२५।। भणियो य इमं दुग्गो मज्झ पसाएण एरिसा रिद्धी । पत्ता सन्चावि तए तो वयणं सुणसु मह इन्हि ।। जेणं भवंतरेचि हु दोहगं दुग्ग! तुह न हु भवेइ । बहुयाउ कन्नयाउ परिणावह वंभणाईणं ॥२७॥ तो दुग्गेणं भणिय तिपुरा नहु साहिया मए तइया । न हु सा हिया जओ इह लच्छी उण धम्मपभवा मे ॥ धम्मो मुणिप्पसाया तुमंपि हेऊ य तत्थ संजाओ । जं भणसि कनयाणं परिणावणमिह न तं जुत्तं ॥२९॥ घंभचयअइयारो तेण करणं हवइ महावस्सं । लोयव्यवहारेण नियतणयाणपि त होइ ॥३०॥ कावालिएण भणियं जइ एवं तहावि मन्नणिज्जो है । जं होही इह पावं तं.मज्झ हविस्सइ न तुज्झ !॥३१॥ इप पइदिणंपि पभणइ सो त तो तेण तदुवरोहेण । भणिओ दस कन्नाओ विवाहइस्सं अहं तत्तो ॥३२॥ यशोविभवहानिपरिभवकलकदुःखप्रमुखदोपद्वन्द्वाली । शीलविकलामा पुरुषाधमानां नूनं समापतति ॥२८॥ पञ्चैते महापापा भणिताः सर्वज्ञेनेह । येभ्यः प्राप्नुवन्ति दु.खानि पापबुद्धयो नराधमाः ॥१९॥ भूतहिंसा मृषावादश्वोरिका मैथुनं तथा । परिग्रहो महारम्भो महाशब्दाही इमे ॥२०॥ इत्यादिदेशनां श्रुत्वा संवेगमागता परिपत् । दुर्गोऽपि भणति भगवन् ! पञ्चमहापापपरिहारः ॥२१॥ कर्तव्यस्तस्मात्संमति नियमं मे देहि, ज्ञानिना दत्तः । सम्यक्त्वपूर्वकं स नत्वा मुनिं गतो गेहे ॥२२॥ पालयति श्रावकधर्म धर्मप्रभावेण वर्धते ऋद्धिः । दत्ता तस्मै निजदुहिता केनापि महर्द्धिकेन ततः ।।२३!! तया समं स भुते विषयान् , जातौ च तस्य द्वौ पुत्रौ । अथान्यदा च दुर्गों यावद् व्रजति हट्टमार्गे ॥२४॥ तावत्तत्रागतेन दृष्टः कापालिकेन तेनैव । करकलितकपालेन दत्ता त्रिपुरा पुरा येन ॥२५॥ भणितश्चेदं दुगों मम प्रसादेनेडशी ऋद्धि. । प्राप्ता सर्वापि त्वया. ततो वचनं शृणु ममेदानीम् ॥२६॥ येन भवान्तरेऽपि खलु दौर्भाग्यं दुर्ग! तव न हि भवेत् । बहूः कन्याः परिणायय ब्राह्मणादीनाम् ॥२७॥ ततो दुर्गेण मणितं त्रिपुरा नहि साधिता मया तदा । न खलु सा हिता यत इह लक्ष्मीः पुनर्धर्मप्रभवा मे ।। धर्मो मुनिप्रसादात् त्वमपि हेतुश्च तत्र संजातः । यद् भणसि कन्यानां परिणायणमिह न तयुक्तम् ॥२९॥ ब्रह्मप्रतातिचारस्तेन कृतेन भवेद् ममावश्यम् । लोकव्यवहारेण मिनतनयानामपि तद् भवति ॥३०॥ फापालिकेन भणितं ययेवं तथापि माननीयोऽहम् । यद् भतिष्यतीह पापं तन्मम भविष्यति न तव ॥३१॥ .

·.
मुजमकहा।
सो सचत्य गवेसिवि आणावे घरम्मि कन्नाओ । ताणुचिया कुमरावि हु आहूया लग्गदिवसम्मि||३३||
नियनियजन्नत्ताए जुत्ता पविसंति अहमहमिगाए । मंडवदारे जाया तत्यवि पढमष्यवेसत्यं ॥३४॥
जुझंति परुप्परओ वायाए तह य खग्गघाएहिं । ता जाव महाजुझं जन्नत्ताणं तया जायं ||३५||
तं निसणिण दुग्गो वेगेण गओ निवारणहाए । ते वारंतो विद्धो.सरेण केणावि तो नहो ॥३६॥
पत्तो गिहम्मि घारण पीडिओ पुकरेइ चिंतइ य । तुरियवयतुरियअइयाररुक्खकुसुमोग्गमो एस ॥३७||
इण्डिपि हु संजाओ पाविस पुण फलं खु पिच्चभवें । ता सव्वहा हओ हं जं अइयरियं चउत्थवयं ॥३८॥
इस चितंतो पत्तो पंचत्तं भवणवासिमझम्मि । 'उववन्नो तत्तोचि हु तइयभवे सिवसुहं लहिही ॥३९||
॥ इति चतुर्थवनतुर्यातिचारविपाके दुर्गकथानिका समाप्ता ॥
,
जो सदाइस गिद्धो विद्धो मयणस्स तिक्खभल्लीहिं । कामे तिब्बहिलासी सुजसो इव सो दुही होइ ।।१।।
तयाहि
चंदणवणंव बहुभोगिसंगयं गयपुरं पुरं अत्यि । अत्थियणकप्पसाही विसाहनंदी तर्हि राया ॥२॥
तस्थ य निवसइ सिट्टी पियवयणो तस्स भारिया सुलसा । सुजसो ताण तणओ सुयवियलो जूयवसणी य॥
सणियं सणियं वालसणामो तणुयाई तटवट्टाई । अवहरिवि नियघराओ हारेइ रहम्मि खिल्लंतो ॥४॥
तो कमसो बहतेण तेण बहु हारियं मंतेण । तायधणं तो तेणं भणिया भन्ना पिए ! पुत्तो ॥५॥
इति प्रतिदिनमपि प्रमणति स तं ततस्तेन तदुपरोधेन । मणितो दश कन्या विवाहयिष्याम्यहं ततः ॥३२॥
स सर्वत्र गवेपयित्वाऽऽनीय गृहे कन्याः । तासामुचिताः कुमारा अपि खल्वाहूता लमदिवसे ॥३३॥
निजनिजजनतया युक्ताः प्रविशन्त्यहमहमिकया । मण्डपद्वारे यातास्तत्रापि प्रथमप्रवेशार्यम् ॥३४॥
युध्यन्ते परस्परतो वाचा तथा च खड्गयातैः । तावद्यायन्महायुद्धं जनतानां तदा जातम् ॥३५॥
तत् श्रुन्वा दुगों वेगेन गतो निवारणार्थम् । तान् वारयन् विद्धः शरेण केनापि ततो नष्टः ॥३६॥ :
प्राप्तो गृहे पातेन पीडितः पूत्करोति चिन्तयति च । तुर्यवततुर्यातिचारवृक्षकुसुमोद्गम एपः ॥३७॥
इदानीमपि स्खलु संजातः प्राप्स्यामि पुनः फलं तु प्रत्यभवे। तस्मात्सर्वथा हतोऽहं यदतिचरितं चतुर्थतम्॥३८॥ •
इति चिन्तयन् प्रामः पञ्चत्वं भवनवामिमध्ये । उपपन्नस्ततोऽपि हि तृतीयभवे शिवसुखं लप्स्यते ॥३९॥
यः शब्दादिषु गृद्धो विद्धो मदनस्य तीक्ष्णमल्लैः । कामे तीवामिलापी सुयशा इव स दुःखी भवति ॥१॥
चन्दनवनमिव बहुभोगिसंगतं गजपुरं पुरमस्ति । अजिनकल्पशाखी विशाखनन्दी तत्र राजा ॥२॥
तत्र च निवसति श्रेष्ठी प्रियवचनस्तस्य मार्या सुलसा । सुयशास्तयोस्तनयः श्रुतविकलो छूतव्यसनी च ॥३॥
शनैः शनीलत्वात् तनून्याभरणानि । अपहृत्य निजगृहाद् नाशयति रहसि खेलन् ॥१॥
ततः क्रमशो वर्षमानेन तेन पहु नाशित रममाणेन । तातधनं ततस्तेन भणिता भार्या प्रिये ! पुरः ॥९॥

·. - सुपासनाह-चरिअम्मि~ कालक्खरियइ एसो तो सा रोसेण भणइ तयभिमुहं । मइ जीवंतीए इमं न होइ ता जाउ दव्यंपि ॥६॥ कि किज्जा लस्छीए पुत्तविउत्ताण पिययम ! जयम्मिा चिरपसियावि लच्छी आणिज्जर पुणचि पुत्तेहिं 11- तो अन्नया य तेणं नियसीसं हारियं मंतेणं । ज्यारिएहिं नीओ पिउणो पासम्मि तेणावि ॥८॥ तज्जणणीए पासे पेसविओ तीइ निययआहरणं । दाऊण मोइओ सो तयारीण सयासाओ ॥९॥ पुणरवि रमेइ पुणरवि य हारए सीसहत्यचरणाई । तो अन्नया से नीओ जणयगिहे वंविउ तेहि।।१०॥ सिग्छेयं कुणमाणा भणिया सुजसेण उबवणस्संतो । अत्थि महतायदव्वं आगच्छह जेण दंसेमि ॥११॥ तो तत्थ गयाणं सो दंसइ ठाणंपि किंपि कवडेग । तक्खणणवावडे ते नाउं दूरेग सो नही ॥१२॥ पत्तो आरामजिणिंदमंदिरे अजियनाहसरणं सो । पुट्ठीए तेवि पत्ता खलिया केणावि सड्ढेणं ॥१३॥ एत्यंतरम्मि पत्तो सुदाढविज्जाहरो तहिं भवणे । उक्खयखग्गा दिट्ठा जूयारा तेणवि दुवारे ॥१४॥ तो पुट्ठो सो सड्ढो तेणवि कहियं जहेस जिणसरणं । पडिवन्नो, ता एयं नाहं एयाण अप्पेमि ॥१५॥ विज्जाहरेण तत्तो आरोवेऊण सो विमाणाम्म । नंदीसरम्मि नीओ वावन्नजिणालयं दट्टुं ॥१६॥ सो कोवि समुल्लसिओ आणंदो तम्मणम्मि बहुपावं । जेण खगेण विलीण तमंव रविदंसणेण तहि ॥१७॥ तत्थवि चारणसमणं सुजसो वंदेइ सुणेइ तस्संते । विज्जाहरेण सहिओ सावयधम्मपि वारसहा ॥१८॥ पडिवज्जइ.य पमोएण गिण्हए तह य जूयरमणम्मि । नियमं जावज्जीपं तो सो विज्जाहरो तुट्टो ।।१९।। कालक्षरीयत्येष ततः सा रोषेण भणति तदभिमुखम् । मयि जीवन्त्यामिदं न भवति तस्माद्यातु द्रव्यमपि ॥६॥ किं क्रियते लक्ष्म्या पुत्रवियुक्तयोः प्रियतम ! जगति । चिरपोषितापि लक्ष्मीरानीयते पुनरपि पुत्रैः ॥७॥ ततोऽन्यदा च तेन निजशीर्ष नाशितं रममाणेन । द्यूतकारकै तः पितुः पार्श्वे तेनापि ॥८॥ तजनन्याः पार्थे प्रेषितस्तया निजाभरणम् । दत्त्वा मोचितः स यतकारिणां सकाशात् ॥९॥ पुनरपि रमते पुनरपि च नाशयति शीर्षहस्तचरणादि । ततोऽन्यदा स नीतो जनकगृहे बद्ध्वा तैः ॥१०॥ शिरश्छेदं कुर्घाणा भणिता सुयशसोपवनस्यान्तः । अस्ति मत्तातद्रव्यमागच्छत येन दर्शयामि ॥११॥ ततस्तत्र गतेभ्यः स दर्शयति स्थानमपि किमपि कपटेन । नत्खननव्यामृतांस्तान ज्ञात्वा दूरेण स नष्टः ॥१२॥ प्राप्त आरामजिनेन्द्रमन्दिरेऽजितनाथशरणं सः । पृष्ठे नेऽपि प्राप्ता: स्खलिताः केनापि श्राद्धेन ॥१३॥ अत्रान्तरे प्राप्तः सुर्दष्ट्रविद्याधरस्तत्र भवने । उत्खातखड्गा दृष्टा द्यूतकारास्तेनापि द्वारे ॥१४॥ ततः पृष्टः स श्राद्धस्तेनापि कथितं यथेष जिनशरणम् । प्रतिपन्नः, तस्मादेतं नाहमेतेषामर्पयामि ॥१५॥ विद्याधरण तत आरोप्य स विमाने । नन्दीश्वरे नीतो द्विपञ्चाशज्जिनालयं दृष्टा ॥१६॥ स कोऽपि समुल्लसित आनन्दस्तन्मनसि बहुपापम् । येन क्षणेन विलीनं तम इव रविदर्शनेन तत्र ॥१७॥ तत्रापि चारणश्रमणं सुयशा वन्दते शृणोति तस्यान्ते । विद्याधरेण सहितः श्रावकधर्ममपि द्वादशधा॥१८॥ प्रतिपद्यते च प्रमोदेन गृह्णाति तथा च घ्तरमणे । नियम यावजीवं ततः स विद्याधरस्तुष्टः ॥१९॥ . - १ख. ग य नीमो मो तेहिं घम्मिबंधे।

·सुजसकहा। सुजसस्स देइ विज्ज मारीनाम विहीए सो लेइ । सिद्धाए विजाए तेण ममं जाइ वेयड्ढे ॥२०॥ कड़वयदिणाई तत्यवि वियिदा विज्ञाओं पढियसिद्धाओ। विभाहरपामाओ गडि सो मयपुरं पनी ।।२१।। गयपुरपइपत्तीए सोहग्गासरीए पसबसमयम्मि । संपत्तो तप्पास पच्छन्नी तीए मयपुत्तं ।।२२।। अवहरि काऊण य मजरस्वं सयं ठिभो तत्य । तो सूइकम्मकुसला महिला जपंड सिही जाओ ॥२३॥ एवं सिह रनो, तेणवि नेमित्तियाण तं कहियं । तेहिं भणियं नराहिव ! महाअणिर्ट इमं होही ॥२४॥ जह परिहरास न देवि मोरजुयं, तक्खणेण तो रन्ना । भणिओ नियसेणाणी देवि मोरेण सह महसा ॥ फलजलभोयणरहिए महाअरमम्मि नेवि परिहरसु । तेणवि तहेव विहियं तो देविं करुणमदेण ॥२६॥ रोयंति संटांवउं बलिओ सेणावईवि, इत्तों य । मोरोवि पयडरूबो जाओ पुरिसो सुरवरुव्व ॥२७॥ - पणमेउं तं देवि संघइ इमेहि महुरसदेहिं । मा माइ ! रुयसु इन्दि पिच्छसु नियपुत्तमाहप्पं ॥२८॥ तो तस्वणेण विन्जा तन्मयणेणं पुरं पयट्टेइ । सपायारं रन्नो रनव विचित्तबहुभवणं ।।२९।। धणधन्नहिरन्नसुवन्नवनवावनाजेणहरसमिद्धं । बहुदविणं दाऊणं लोओ अबयारिमा तत्य ॥३०॥ मोरुवरिरइयमणिमयविमाणमारहिवि भुवणमज्झम्मि । बहुविज्जाहरसहिओ गउरीपुत्तोच परिभमइ ॥३१॥ जंजस्य वत्थुसत्यं सुपसत्यं पिच्छए पुरे गामे । अत्थेण पत्यणाइवि त गिहिवि नेइ मोरउरे ॥३२॥ तप्पुरसीमाए निको संखपुरे संखरद्धणो नाम । तदुहिया कमलसिरी सयंवरामंडवे तीसे ॥३३॥ सुयशसे ददाति विद्यां मोरीनामां विधिना स लाति । सिद्धायां विद्यायां तेन समं याति वैताट्ये ॥२०॥ कतिपयदिनानि तत्रापि विविधा विद्याः पठितसिद्धा. । विद्याधरपार्थाद् गृहीत्वा स गनपुरं प्राप्तः ॥२१॥ गजपुरपतिपत्न्याः सौभाग्यश्रियः प्रसवसमये । संप्राप्तस्तस्पावें प्रच्छन्नस्तस्या मृतपुत्रम् ॥२२॥ अपहृत्य कृत्वा च मयूररूपं स्वयं स्थितस्तत्र । ततः सूतिकर्मकुशला महिला जल्पति शिखी जातः ॥२३॥ एतत् शिष्टं राने, तेनापि नैमित्तिकेभ्यस्तत्कथितम् । मणितं नराधिप ! महाऽनिष्टमिदं भविष्यति ॥२४॥ यदि परिहरमि न देवी मोरयुतां, तत्क्षणेन ततो राज्ञा । भाणतो निजसेनानीदेवी मोरेण सह सहसा ॥२५॥ फलजलमोजनरहिते महारण्ये नीत्वा परिहर । तेनापि तथैव विहितं ततो देवीं करुणशब्देन ॥२६॥ स्दती संस्थाप्य वलितः सेनापतिरपि, इतश्च । मोरोऽपि प्रकटरूपो जातः पुरुषः सुरवरवत् ॥२७॥ पणम्य ता देवी संस्थापयत्येभिर्मधुरशब्दैः । मा मातः ? रोदरिदानी पश्य निजपुत्रमाहात्यम् ॥२८॥ ततस्तत्क्षणेन विद्या तद्वचनेन पुरं प्रवर्तयति । सम्राकारं राज्ञ आरण्यमिव विचित्रबहुभवनम् ॥२९॥ धनधान्यहिरण्यसुवर्णवर्णद्विपञ्चाशजिनगृहसमृद्धम् । बहुद्राविणं दत्त्वा लोकोऽवतारितस्तत्र ॥३०]. मोरोपरिरचितमणिमयविमानमारह्य मुक्नमध्ये । यहुविद्याधरसहितो गौरीपुत्र इव परिभ्रमति ॥३१॥ यं यत्र वस्तुसाथै सुप्रशस्तं पश्यति पुरे ग्रामे । अर्थेन प्रार्थनयापि तद् गृहीत्वा नयति मोरपरे ॥३२॥ तत्परसोम्नि नृपः शङ्खपुरे शहवर्धनो नाम । तदुहिता कमलश्रीः स्वयंवरामण्डपे तस्याः ॥३३॥ १ ग. कचियकुमरोब्ध।

·४०२. सुपासनाह-चरिश्रम्मि सव्वेवि नियकुमारा पाणिग्गहणम्मि तइ संपत्ता. । बत्तीसकुमरमहिओ विसाहनंदीवि लहु एइ ॥३४॥ तं सव्वं भट्टाओ सुणि वारिजदिवससमयम्मि । संखउरे संपत्तो मऊरवेसेण सो सुजसो ॥३५॥ तत्तो सयंवरामंडवम्मि बहुनिवकुमररुइरम्भि । गतूर्ण उवविठ्ठो कंठयललुलंतमणिमालो ॥३६॥ इत्तो सा कमलसिरी करकलियवियासिकुसुमवरमाला । संपत्ता तत्थ तओ पडिहारी दंसए कुमरे ।।३७॥ अमुगनिवंगल्होऽयं अमुमाभिहाणो निएहि पसच्छि ! ! इचाइ ताव जाव य गयपुरनाइपि दंसेझा३८॥ नो रमइ तीए दिट्ठी कंत्यवि य कुमाररायदेहेसु । वियसियविमलदलेसु यं जहककुसुमेसु भमरीए ।।३९।। तोऽणवखेहिं दसइ तड्डवियसिहंडमंडियं मोरं । पणवनियमणिकिरणोलिभासुरं सुरवइधणुन्य ॥४०॥ अपयनिसेएणव तस्स दंसणे तीइ निव्वुया दिट्ठी । तो सहसा पक्वित्ता वरमाला तस्स कंठम्मि ॥४१॥ अह रोमफुरियअहरा कुमरा जपंति रे ! इमं मोरं । मारह सिग्यं खग्गेण, कोवि रोसेण तो कुमरो॥४२॥ .. उठेउं जा हणिही तदुत्तमंग महीए ता पडियं । तो संभंता कुमरा समं मऊरं खमाये ॥४३॥ जपति गुरुपसायं काउं पयडेसु अत्तणो रूवं । तेणवि तञ्चयणेणं विजासामत्थओ सहसा ॥४४॥ सिहिउवरिविहियपवरं विमाणमारुहिवि दंसिओ अप्पा । विज्जाहरवेणं तो विम्हइया निवा सव्वे ॥४५।। जपंति परोपरओ इमस्सहो ! रूवसंपया परमा । इच्चाइ जपिरेसुं पयहिओ ऊसवो रन्ना ॥४६॥ वित्तं पाणिग्गहणं कमलसिरीए सम विभूईए । अह सो विसाहनंदिपमुक्तनिवकुमरपरिकलिओ ॥४७॥ पत्तो अडवीनिम्मवियनियनयरम्मि तत्थ नियजणणिं । पणमइ कमलसिरीए समगं तह निवकुमारेहि॥४८॥ सर्वेऽपि नृपकुमाराः पाणिग्रहणे तस्याः संप्राप्ताः । द्वात्रिंशत्कुमारसहितो विशाखनन्द्यपि लघ्वेति ॥३४॥ तत्सर्व भट्टात् श्रुत्वा विवाहदिवससमये । शङ्खपुरे संप्राप्तो म्यूरवेषेण स सुयशाः ॥३५॥ ततः स्वयंवरामण्डपे पहुनृपकुमाररुचिरे । गत्वोपरिष्टः कण्ठतललुठम्मणिमालः ॥३६॥ इतः सा कमलश्रीः करकलितविकासिकुसुमवरमाला । संप्राप्ता तत्र ततः प्रतिहारी दर्शयति कुमारान् ॥३७॥ अमुकनृपाङ्गरुहोऽयममुकाभिधानः पश्य मृगासि ! | इत्यादि तावद् यावच्च गजपुरनाथमपि दर्शयति ॥३८॥ नो. रमते तस्या दृष्टिः कुत्रापि च कुमारराजदेहेषु । विकसितविमलदलेषु च यथार्क कुसुमेषु भ्रमर्याः ॥३९॥ ततो रोपैदर्शयति ततशिखण्डमण्डितं मोरम् | पन्चवर्णिकमणिकिरणालीभासुरं सुरपतिधनुरिव ॥४०॥ अमृतनिषेकेणेव तस्म दर्शने तस्या निर्वृता दृष्टिः । ततः सहसा प्रक्षिप्ता वरमाला तस्य कण्ठे ॥४१॥ अथ रोषस्फुरताधराः कुमारा जल्पन्ति र इमं मोरम् । मारय शीघ्रं ग्वलेन, कोपि रोषेण तत. कुमारः।।२।। उत्थाय यावद्धनिष्यति तदुत्तमाङ्गं मयां तावत्पतितम् । ततः संभ्रान्ताः कुमारीः समं मयूरं क्षमयित्वा।।४३।। जल्पन्ति गुरुप्रसाद कृत्वा प्रकटयात्मनो रूपम् । तेनापि तद्वचनेन विद्यासामर्थ्यतः सहसा ॥४४॥ शिख्युपरिविहितप्रवरं विमानमारुह्य दशित आत्मा । विद्याधररूपेण ततो. विस्मिता नृपाः सर्वे ॥४५॥ जल्पन्ति परस्परतोऽस्य हो ! रूपसंपत् परमा । इत्यादि जल्पितृषु प्रवर्तित उत्सवो राज्ञा ॥१६॥ - वृत्तं पाणिग्रहणं कमलश्रियाः सम विभूत्या । अथ स विशाखनन्दिप्रमुखनृपकुमारपरिकार्ड ·४०४ सुपासनाह-चरिअम्मि- तुम्हारिमाण निवपुंगवाण सुविइयवत्थुतत्वाण । सत्यपसत्थमईणं विसयपसंगो हु नहु जुत्तो ॥६२॥ यता, कामः क्रोषस्तथा हो माया लोभी मदस्तथा । पड्वर्गमुत्सृजेदेनं तस्मिस्त्यक्ते सुखी नृपः ॥" पंछाविच्छेयत्थं भोगे भुंजति भोइणो जे ते । सिंचति पसमणहा घयाईए हुयासणयं ॥६३।। वंछावाही असझो न नियत्तइ ओसहेहिंवि कएहिं । तम्हा तीउत्थाणं निरुभियव्वं हिएसीहिं ॥६॥ सुविणयपावियपाणियपाणेणं जह पणस्सइ न तण्हा । विसयपिवासावि तहा न नियत्तइ भोयसेवाए ॥६५॥ ता काऊण पसाय अचासत्तिपि चयसु रमणीसु । परदारविरमणवयं मइलिज्जइ जेण नरनाह! ॥६६॥ इय पणइणीइ भणिए भणेइ जुत्तं तए इमं भणियं । अज्जवि गुरुकम्मो हं न समत्यो एरिस काउं॥६७॥ तो तीए अप्पाणं मोयावेऊण सुगुरुपासम्मि । पडिवन्ना जिणदिक्खा मोक्खसुई वंछमाणीए ॥६॥ सुजसोवि विसयगिद्धो गिद्धो इत्र आमिसम्मि अणवस्य । न मुयइ तिब्बहिलासं रमणीरमणीयदेहेसु ॥६९।। थीसेवअइप्पसंगा जाओ धाउक्खओ तओ तस्स । तह संजाओ खासो किसो विवन्नो य देहेण ॥७॥ सव्वाउ विरत्ताओ चित्तेण तहाचि बज्झचिट्ठाए । दंसंति य अणुरायं तप्पुरओ पणइणीउ तहा ॥७१॥ जद्द जह ताओ पिच्छइ छणिदुवयणाउ लडहनयणाउ । तह तह अहिययरं चिय विसएसु मणं पय?।।७२।। एगाण उपरि चरणे खिवेइ अन्नाण बाहुलइयाओ । संठवइ कावि चिहुरे संवाहइ कावि जंघाओ ॥७३॥ वाचारइ सन्धाओ कमेण कामग्गहाभिभूओ सो। भजाओ विरत्ताओ भवाउ तस्सवि य चितंति ॥७४॥ रमते रमणीभिः सार्धमनवरतं रतरस आसक्तः । कमलश्रिया भणितोऽथान्यदा विनयप्रणतया ॥६१॥ युष्मादृशानां नृपपुङ्गवानां सुविदितवस्तुतत्त्वानाम् । शास्त्रप्रशस्तमतीनां विषयप्रसङ्गः खलु न युक्तः ॥६२॥ वाल्छाविच्छेदार्थ भोगान् भुञ्जते भोगिनो ये ते । सिञ्चन्ति नार्थं घृताहुत्या हुताशनम् ॥१३॥ वाञ्छाव्याधिरसाध्यो न निवर्तत औषधैरपि कृतैः । तस्मात्तस्या उत्यानं निरोद्धव्यं हितैपिभिः ॥६४॥ स्वप्नप्रातपानीयपानेन यथा प्रणश्यति न तृष्णा | विषयपिपासापि तथा न निवर्तते भोगसेवया ॥६५॥ तस्मात्कृत्वा प्रसादमत्यासक्तिमपि त्यज रमणीषु । परदारविरमणवतं मलिनीक्रियते येन नरनाथ ! ॥६६॥ इति प्रणयिन्या भणिते भणति युक्तं त्वयेदं भणितम् । अद्यापि गुरुकर्माहं न समर्थ ईदृशं कर्तुम् ॥१७॥ 'ततस्तयाऽऽत्मानं मोचयित्वा सुगुरुपाचे । प्रतिपन्ना जिनदीक्षा मोक्षमुखं वाञ्छन्त्या ॥६॥ सुयशा अपि विषयगृद्धो गृद्ध इवामिषऽनवरतम् । न मुञ्चति तीवाभिशापं रमणीरमणीयदेहेषु ॥६९॥ खीसेवातिप्रसङ्गाज्जातो धातुक्षयस्ततस्तस्य । तथा संजातः कासः कृ विवर्णश्च देहेन ॥७॥ सा विरक्ताश्चित्तेन तथापि बाह्यचेष्टया । दर्शयन्ति चानुरागं तत्पुरतः प्रणयिन्यस्तथा ॥७१॥ यथा यथा ताः पृच्छति क्षणेन्दुवदना रम्यनयनाः । तथा तथाऽधिकतरमेव विषयंषु मनः प्रवर्तते ॥७२॥ एकासामुपरि चरणौ क्षिपत्यन्यासां बाहुलते । संस्थापयति का अपि चिकुरे संवाहयति काभिरपि जर्छ । व्यापारयति सर्वाः क्रमेण काममहाभिभूतः सः । मार्या विरक्ता भवात् तस्यापि च चिन्तयन्ति ।।७४॥ - ·सुजमकदा। अहह अहो ! माहपं मोहस्स सुदारुणं मणे पुरइ । एयस्स पुद्दइवइणो जामदिसं पत्यियस्सावि ।।७।। अह पणइणीहि भणिो सामिय ! धम्मम्मि आयरं कुणसु । जो सह नाइ होही भवंतरे दुहपरित्ताई ॥७६।। एयाओ पणइणीमो तह चउरंग वलं च रिद्धीओ।न भवंतरमणुनाईणि नाह ! धम्मं पमोत्तूण ।।७७॥ ता मुंच महामोहं अम्हाणुवरिपि, चिंतसु सफजं । तं सोऊणं कुविओ भणेइ हुं जाणियं तुम्ह ॥७८॥ सव्वंपि सरूवं जं इच्छेह मरंतयं मममियाणि । तो आहिवाहिवियणा विससमो तस्स संजाया ||७९|| अपरिचइ विसए गिद्धो इत्थीसु सो मरेऊण । अहल्झाणोवगओ उपवनो तिरियजाईए ॥८॥ लहिऊण पुणो बोहिं भवम्मि सहिऊण दुक्खसंघायं । लहिही सिद्धिसुहंपि हु सुजसो कम्मस्वयं फाउं ।। सव्वावि हु सामग्गी पत्ता सुजसेण हारिया पच्छा । कामं तिव्वहिलासो ता चइअव्वो सुहेसीहि ॥८२।। निरु निक्कलंकसी लीलाए धरंति जे महामत्ता । ते भुवणवंदणिजा होउं सिझंति विहुयरया ॥८३|| चंगसंगएणविजेण अणगो विणिज्जिओ नेये । परिचत्तपुरिसयारो छायापुरिसोव्व सो पुरिसो ॥८४॥ ॥ इति चतुर्थवतपसमातिचारविपाके सुयशोनृपकथानकं समाप्तम् ॥ ॥ तत्समाप्तौ समाप्तं चतुर्थाणुयतम् । . अहह अहो ! माहात्म्यं मोहस्य सुदारुणं मनसि स्फुरति । एतस्य पृथिवीपतेामदिश प्रस्थितस्यापि ॥७॥ अथ प्रणयिनीमिर्मणितः स्वामिन् ! धर्म आदरं कुरुष्व । यः सह याति मविष्यति भवान्तरे दुःखपरित्रायो । एताः प्रणयिन्यस्तथा चतुरङ्गं वलं च ऋद्धयः । न भवान्तरानुयायिन्यो नाय ! धर्म प्रमुच्य ||७७|| तस्मान्मुश्च महामोहमस्माकमुपर्यपि, चिन्तय स्वकार्यम् । तत् श्रुत्वा कुपिनो भणति हुं ज्ञातं युप्माकम् ॥ सर्वमपि स्वरूपं यदिच्छत नियमाणं मामिदानीम् । तत आधिव्याधिवेदना विशेषतस्तस्य संजाताः ॥७९॥ अपरित्यन्य विषयान् गृद्धः स्त्रीषु स मृत्वा । आर्तध्यानोपगत उपपन्नस्तिर्यगजातौ ॥८॥ लब्ध्वा पुनर्बोधि भवे सहित्वा दुःखसंघातम् । लप्स्यते सिद्धिसुखमपि हि सुयशाः कर्मक्षयं कृत्वा ॥८१॥ सर्वापि खलु सामग्री प्राप्ता सुयशसा नाशिता पश्चात् । कामे तीवामिलापस्तस्मात्त्यक्तव्यः सुखैपिमिः ॥४२॥ निश्चितं निष्कलङ्कशलि लीलया घरन्ति ये महासत्त्वाः। ते मुवनवन्दनीया भूत्वा सिध्यन्ति विप्तरजसः॥८३॥ चहानसंगतनाति कमानको फिनिर्जितो नैष । परित्यक्तपुरुपकारश्छायापुरुष इ स पुरुषः ॥८४॥ .

·खित्ते वत्थुहिरने सुवन्नधणधन्नदुपयचउचरणे । कुवियम्मिवि परिमाणं कायव्वं बुद्धिमतेहिं ॥१॥ परिमियमासेवंतो अपरिमियमणतयं परिहरतो । पाव परम्मि लोए सेणुव्व अपरिमियं सोक्खं ॥२॥ तथाहि- चामीयरधचिंचइयचेइया केंची पुरवरी अत्थि । तत्य निवो नरपालो तस्स सिवानामिया भज्जा ॥३॥ तत्थरिथ मिच्छदिट्टी सिट्टी सेणुत्ति धणकणसमिद्धो । भज्जा कुवलयमाला कुवलयमालव्य गुणकलिया। ताणं च तिनि तणया गुरुविणया देहकंतिजियकणया। हरिहरवंभभिहाणा कलासु कुसला नयनिहाणं॥ अइ अन्नया कयाई सिद्विगिहे मासदिवसपारणए । पचो चउनाणमुणी मिक्स्वट्टमहाणुपुबीए ॥६॥ तं दद्दूण पहिट्ठो सिट्टी गहिऊण सत्त्यत्थालं । अमृट्टइ से दाउं तो सो मुणिणा इमं भणिओ ॥७॥ न हु मे एए कप्पंति सुहुमजीयेहिं जेण संसचा । को पञ्चउचि भणिए, भणेइ एवं मुणी तत्तो ॥८॥ देह अलत्तयपम्हं एयाण उवरि जेण दंसेमि । तेणवि तहत्ति विहिए तबन्ना जंतुणो दिट्ठा ॥९॥ तो ते मोत्तण दहिं दाउं समुवटिओ मुणिवरस्स । तत्थवि तहेव भणिए पुव्वुत्ते पञ्चए जाए ॥१०॥ सो मोयगाण थालं भरिऊण मुणिस्स दंसए जाव । ताव मुणिणावि भणिओ एए विसमोयया, साह ॥ को पञ्चओ कहिजउ, मुणीवि साहेइ मक्खिया इस्थ । जा जा लग्गइ सा सा पिच्छह निभंतयं मरइ ।। तो सो विम्हियहियओ भणेइ विमदायगं मह कहेसु । तो मुणिणा से कहिय कम्मयरी जा मया कल्ले । को हेऊ इय करणे तीइवि, तो मुणिवरो कहइ एवं । जह कम्मिवि अवराहे तुमए तह तुह कुटुंबेण ॥१४॥ क्षेत्रे वस्तुहिरण्ये सुवर्णधनधान्यद्विपदचतुश्चरणे । कुप्येऽपि परिमाणं कर्तव्यं बुद्धिमद्भिः ॥१॥ परिमितमासेवमानोऽपरिमितमनन्तं परिहरन् । प्राप्नोति परस्मिल्लोके सेनवदपरिमितं सौख्यम् ॥२॥ चामीकरध्वजमण्डितचैत्या काञ्ची पुरीवराऽस्ति । तत्र नृपो नरपालस्तस्य शिवानामिका भार्या ॥३॥ तत्रास्ति मिथ्यादृष्टिः श्रेष्ठी सेन इति धनकणसमृद्धः । भार्या कुवलयमाला कुवलयमालेव गुणकलिता ॥४॥ तयोश्च त्रयस्तनया गुरुविनया देहकान्तिजितकनकाः । हरिहरब्रह्माभिधानाः कलासु कुशला नयनिधानम् ॥ अथान्यदा कदाचित् श्रेष्ठिगृहे मासदिवसपारणके । प्राप्तश्चतुर्ज्ञानमुनिर्भिक्षार्थमयानुपूर्व्या ॥ ६ ॥ तं दृष्ट्वा प्रहृष्टः श्रेष्ठी गृहीत्वा सक्तुस्थालम् । अभ्युत्तिष्ठति तस्मै दातुं ततः स मुनिनेदं भगितः ॥७॥ न खलु म एते कल्प्यन्ते सूक्ष्मजीवैर्येन संसक्ताः । कः प्रत्यय इति माणते भणत्येवं मुनिस्ततः ॥८॥ दत्ताऽलक्तपक्ष्माणमेतेषामुपरि येन दर्शयामि । तेनापि तयेति विहिते तद्वर्णा जन्तवो दृष्टाः ॥९॥ ततस्तान् मुक्खा दधि दातुं समुपस्थितो मुनिवराय । तत्रापि तथैव भाणते पूर्वोक्ते प्रत्यये जाते ॥१०॥ ततो मोदकानां स्थालं भृत्वा मुनये दर्शयति यावत् । तावन्मुनिनापि भणित एते विषमोदकाः, स आह ॥ कः प्रत्ययः कय्यतां, मुनिरपि कथयति मसिकाऽत्र । या या लगति सा सा पश्यत निर्धान्तं म्रियते ॥१२॥ ततः स विस्मितहृदयो भणति विपदायकं मह्यं कथय । ततो मुनिना तस्मै कथितं फर्मकरी या मृता कल्ये 11 ११. किंचित ·मेणकहा। निच्छियाए तीए विसजुत्ता मोयगा कया एए । तुम्हकए, तह अविमं पोयगद्गमत्तणो जुग्गं॥१५॥ तत्तो छुहाभिभूयाए तीए भंतीए मोयगा भुत्ता। विससंजुत्ता तो तक्खणेण सा मरणपणुपत्ता ॥१६॥ एपम्मि य पुण थाले मोयगदुगमेव निन्विस, सेसा । विससंजुत्ता सव्ये, ता मह एए न कपति॥१७॥ तुमए सकुडुवेणवि जइ कहवि हु भक्खिया इमे ढुंता । ता असरणस्स मरण तुह होतं को निवारिज्मा?|| ता सकुडुबो छुट्टो तमिमीए आवईए कुण धम्म । सो भणइ कहमु तं मह, तो साहू कहइ दुविहंपि॥१९॥ पढमऽसमत्येण तओ सावयधम्मो परन्जियो तेण । भिक्खागरहिं जदवि हु यम्मकहा नेय कहियव्या ।। तहवि गुणं कलिउणं मुगिणा सेणरस साहियो घम्मो । परमन्नेणं पच्छा पहिलाभिवि वंदए सेणो ।। तं साईं, सोवि मओ ठाण, सेणोवि कुणइ जिणधम्मं । पुत्तपपुत्तेहिं तदा धणेण परिवड्दए सिट्टी॥२२॥ जायं जिणधम्मरयं सेणकुडुवं कमेण सविसेसं । कयपरिग्गहपरिमाणो करेइ धम्मं जिणुदिष्टं ॥२३॥ अह अन्नोन्नं सुयभारिाओ कलहंति, तो सुया सेणं । पभणति देह माय लेण तुह होहिमो भिन्ना ॥ तो तेण तहा विहिए लहुओ पभणेइ बंधवं जिढं । ज अवलवियं दव्यं तंपि विभज्जेहि भागेहि ॥२५॥ तो हरिणा सो भणिओ नत्थि मई किंपि किं मुहा भणसि । लोयभणिएहिं एवं सोउं सेणो विचिते।। "आक्षीरधारेकमुजामागर्भेकनिवासिनाम् । नमोऽर्थेभ्यो ये पृथक्त्वं भ्रातृणामपि कुर्वते ॥" तो तस्स निययभागो दिन्नो सेणेण तो घरकएवि । जुझंतो मूलहरे संविओ सो सह हरणं ॥२७॥ भणति च तान् प्रति- :- को हेतुरिति करणे तस्या अपि, ततो मुनिवरः कथयत्येवम् । यया कस्मिन्नप्यपराधे त्वया तथा तव कुटुम्बेन ॥ निर्मितया तया विषयुक्ता मोदकाः कृता एते । युष्मत्कृते, तथाऽविषं मोदकद्विकमात्मनो योग्यम् ॥१५॥ ततः क्षुदभिभूतया तया भ्रान्त्या मोदको मुक्तौ । विषसंयुक्तो ततस्तत्क्षणन सा मरणमनुप्राप्ता ॥१६॥ . एतस्मिंश्च पुनः स्थाले मोदकद्विकमेव, निर्विपं शेपाः । विपसंयुक्ताः सर्वे, तस्मान्ममते न कल्प्यन्ते ॥१७॥ त्वया सकुटुम्बेनापि यदि कथमपि हि भक्षिता इमेऽभविष्यन् । तदाऽशरणस्य मरणं तवामविष्यको निवारयेत् ।। तस्मात्सकुटुम्बछुटितस्त्वमस्या आपदः, कुरु धर्मम् । स भणति कथय तं मम, ततः साधुः कथयति द्विविधमपि ॥ प्रथमासमर्थन ततः श्रावधर्मः प्रपन्नस्तेन । मिक्षागतैयद्यपि हि धर्मकथा नैव कथयितत्र्या ॥२०॥ तथापि गुणं फलयित्वा मुनिना सेनाय कथितो धर्मः । परमानेन पश्चात्पतिलान्य वन्दते सेनः ॥२१॥ तं साधु, सोऽपि गतः स्यानं, सेनोऽपि करोति जिनधर्मम् । पुत्रप्रपुत्रैस्तथा धनेन परिवर्धते श्रेष्टी ॥२२॥ जातं जिनधर्मरतं सेनकुटुम् क्रमेण सविशेषम् । कृतपरिग्रहपरिमाणः करोति धर्म जिनोद्दिष्टम् ॥२३॥ अथान्योन्यं सुतमार्याः कलहायन्ते, ततः सुताः सेनम् । प्रमणन्ति दत्त भागं येन त्वद् मविष्यामो मिन्नाः ।। ततस्तेन तथा विहिते लघुः प्रभणति वान्धवं ज्येष्ठम् । यदपलपितं द्रव्यं तदपि विमजस्व मागैः ॥२५॥ ततो हरिणा स भणितो नास्ति मम किमपि किं मुघा भणसि । लोकमणिरेवं श्रुत्वा सेनो विचिन्तयति ॥ ततस्तस्य निजभागो दत्तः सेनेन ततो गृहकृतेऽपि । युध्यमानो मूलगृहे संस्थापितः स सह हरेण ॥२॥ ।

·४०८ सुपासनाह-चरिश्रम्मि- • जललवचलम्मि विहधे विज्जुलयाचवलजीविए को णु । घरधणकज्जे विउसो कुणइ विवायं सबंधूहि ? ।। जाणियजिणवयणाण भावियभवभूरिदुइसरुवाणं । जं जायइ इह कलहो अहह अहो ! मोहमाहप्पं ॥२९॥. तो ते संवेगपरा परोप्परं खामयंति अवराहं । मा हु कसायवसाणं सम्मत्तं गलउ अम्हाणं ॥३०॥ अह भारियाए भणिओ सेणो जह नियघरं सदब्बंपि । पुत्ताण तए दिन्नं तातं कह होहिसि इयाणि ? ॥ तो सेणेणं भणिय जस्स मणे जिणमयं सया वसइ । तस्सत्थेण घरेणव चिंतामणिणावि का गणणा ? ॥ तो तीए सो भणिओ भम भिक्खं संपयं वयं गहिउँ । समसाणे सुन्नघरे देवउले वावि तं घससु ॥३३॥ सो भणइ हवसु धीरा कमेण एयपि आयरिस्सामि । इहलोइअंपि दंसेमि ताव तुह धम्ममाहप्पं ॥३४॥ इय भणिउं गेहाओ पत्तो नियमित्तमंतिगेहम्मि । साहइ कुटुंबवत्तं तप्पुरओ मग्गइ गिहंपि ॥३५॥ भगइ सचिवोवि बंधव ! निवगिहमत्यित्ति मोग्गडपविट्ठ । किंतु सदोस नहु वसइ कोवि कइयावि तम्मि गिहे।। जइ पुण धम्मपभावा पभविस्सइ तरो न तुह किंपि । तो तेण सउणगंठी बद्धो पत्तो य तम्मि गिहे ॥३७|| निस्सीहियं करे अणुजाणाविय गओस गिहमच्छे । ईरियं पडिक्कमित्ता सज्झायं कुणइ सो एवं ॥३८॥ तथाहि- गयमेयजमहामुणिखंदगसीसाइसाहुचरियाई । सुमरंतो कह कुप्पसि एत्तियमितेवि रे जीव ! ॥३९।। पिच्छसु पाणविणासेवि न परिउस्संति जे महासत्ता । तुज्झ पुण हीणसत्तस्स वयणमित्तेवि एस खमा ॥ रे जीव! सुहृदुहेसु निमित्तमित्तं परो जियाणंति । सकयफलं भुजतो कीस मुहा कुप्पसि परस्स ?॥४१॥ जललवचले विभवे विद्युल्लताचपलजीविते को नु । गृहधनकार्य विद्वान् करोति विवादं स्वबन्धुभिः ! ॥२८॥ ज्ञातजिनवचनानां भावितभवभूरिदुःखस्वरूपाणाम् । यन्जायत इह कलहोऽह्ह अहो ! मोहमाहात्म्यम्॥२९॥ ततस्ते संवेगपराः परस्परं क्षमयन्त्यपराधम् । मा खलु कषायवशानां सम्यक्त्वं गलत्वस्माकम् ॥३०॥ अथ मार्यया भाणतः सेनो यथा निजगृहं सद्रव्यमपि । पुत्रेभ्यस्त्वया दत्तं ततस्त्वं कथं भविष्यसीदानीम् ॥ ततः सेनेन मणितं यस्य मनसि जिनमतं सदा वसति । तस्यार्थेन गृहेण वा चिन्तामणिमापि का गणना:।। ततस्तया स भणितो भ्रम भिक्षां सांप्रतं व्रतं गृहीत्वा । श्मशाने शून्यगृहे देवकुले वापि त्वं वस ॥३३॥ समपति मर धीरा क्रमेणैतदप्याचरिष्यामि । ऐहलोकिकमपि दर्शयामि तावत्तव धर्ममाहात्म्यम् ॥३४॥ इति भणित्वा गेहात् प्राप्तो निजमित्रमन्त्रिगेहे । कथयति कुटुम्बवृत्तं तत्पुरतो मार्गयति गृहमपि ॥३५॥ भणति सचिवोऽपि वान्धव! नृपगृहमस्तीति मुद्गरप्रविष्टम् । किन्तु सदोष न हि वसति कोऽपि कदापि तस्मिन् गृहे ।। यदि पुनधर्मप्रभावात्मविष्यति व्यन्तरो न तव किमपि । ततस्तेन शकुनग्रन्थिबद्धः प्राप्तश्च तस्मिन् गृहे ॥३७॥ नैपेधिकी कृत्वाऽनुज्ञाप्य गतः स गृहमध्ये । ईर्या प्रतिक्रम्य स्वाध्यायं करोति स एवम् ॥३८॥ गजमेतार्य महामनिस्कन्दकशिष्यादिसाधुचरितानि । स्मरन् कथं कुप्यसि एतावन्मात्रेऽपि रे जीव ! ॥३९॥ पश्य प्राणविनाशेऽपि न परिद्विषन्ति ये महासत्त्वाः । तव पुनहींनसत्त्वस्य वचनमात्रेऽप्येपा क्षमा ॥४०॥ रे जीव ! सुम्वदुःखेषु निमित्तमात्रं परो जीवानामिति । स्वकृतफलं मुआनः कस्मान्मुधा कुप्यसि परस्मै ! ॥

·सेणकहा। मोहविमूढा जीवा अत्ये य घरे य मुच्छिया घणियं । जिणवयणमयाणता भमति संसारकनारं ॥४२|| धिद्धी अहो अणज्जो मोहो जमिमेण मोहिया जीवा । न गणंति पुत्तमित्ते पहरंता निकिवनिसंसा।।४।। इय सो जा पहरदुर्ग रयणीए कुणइ पवरसज्झायं । तो वाणमंतरेणं मणियं सुणिण रिटेणं ॥४४॥ सुठु तए हं धरिओ निवडतो वियहमवमहाअयडे । सो इं सुरो सरोसो एवं दवासियं जेण ॥४५॥ तप्पुटेणं कहिय एयस्सामी पुरा अहं आसि । मह दो पुत्ता लहुओ अइइट्टो तस्स घरसारं ॥४६॥ दाउं जिट्टो ठविओ भिन्नहरे तस्स किपि दाऊण । तो कुद्धेणं तेणं अयं माराविभो, पच्छा ॥४७॥ लहुओ धराविऊण रायउले अप्पणा गि गहिये । सोवि मओ गुतीए अहं तु इह तरो जागो।।४८|| नाऊपा विभंगेण नियनिसुयस्स विलसियं तो सो । सकुडुबो उद्दविमो अनोवि वसइ नो कोइ ॥४९|| सोवि मरइ निम्मंत इइ जायं उन्नसं इमं गेहें। संपइ तं धम्मगुरू तो तुझ इमं मए दिन्नं ॥५०॥ सनिहाणपि लहुंपि.हु उक्खणिऊणं समप्यए तस्स । दस लक्खा संनाया नम्मि तो पभणए सेणो । इगलक्खो मोक्कलओ सेसा नव लक्सगाउ धम्मम्मि । दाहिस्स, तह पुन्न, सो पमणइ तुझवि तयद्धं ।। अनंपि किंपि पभणसु जं कायव्वं मए महाभाग ! । पच्चुवपारसमत्यो न होमि तुद जीविएणावि ॥५३॥ तुह सज्झाय सुणिउं किच्चाकिच्चं वियाणि तत्तो । चत्तो वइरपबंधो, सेणो तो भणइ तं एवं ॥५४॥ सन्वेदिवि जीवेहि लद्धे पंचिंदियत्तणे परे । अपहियं कायव्यं परहियकरणेण तं होइ ॥५५॥ जं परहियं विहिज्जइ जिणिंदवयणाणुसारओ सम्मं । परिणमइ अप्पणो तं हियभावेणं न संदेहो।॥५६॥ मोहविमूढा जीवा अर्थे च गृहे च मूर्छिता गाढम् । जिनवचनमजानन्तो भ्रमन्ति संसारकान्तारे ॥४२॥ धिग् धिगहोऽनायों मोहो यदनेन मोहिता जीवा। न गणयन्ति पुत्रमित्वाणि प्रहरन्तो निष्कपनृशंसाः ॥ इति स यावत्प्रहरद्विकं रजन्यां करोति प्रवरस्वाध्यायम् । ततो वानव्यन्तरेण मणितं श्रुत्वा हृष्टेन ॥४४॥ सुष्टु त्वयाऽहं धृतो निपतन् विकटमवमहावटे । सोऽहं सुरः सरोष एतदुद्वासितं येन ॥१५॥ तत्पृष्टेन कथितमेतत्स्वामी पुराऽहमासम् । मम द्वौ पुत्रौ लघुरतीष्टस्तामै गृहसारम् ॥४६॥ दत्त्वा ज्येष्ठः स्थापितो भिन्नगृहे तस्मै किमपि दत्त्वा । ततः क्रुद्धन तेनाहं मारितः, पश्चात् ||४|| लघु धारयित्वा राजकुल मात्मना गृहं गृहीतम् । सोऽपि मृतो गुप्तावहं त्विह व्यन्तरो जातः ॥४८॥ ज्ञात्वा विमङ्गेन निनज्येष्ठसुतस्य विलसितं ततः सः । सकुटुम्ब टवावितोऽन्योपहि वसति यः कोऽपि ॥१९॥ सोऽपि म्रियते निधन्तमिति जातमुद्रममिदं गेहम् । संप्रति त्वं धर्मगुरुस्ततस्तुभ्यमिदं मया दत्तम् ॥२०॥ स्वनिधानमपि लघ्वापि खलल्खाय समर्पयति तस्मै । दश लक्षाः संभातास्तस्मिन्ततः प्रमणति सेनः ॥१२॥ एक लक्ष उचितः शेषान् नव लक्षांस्तु धर्मे । दास्ये, तव पुण्यं, स प्रमणति तवापि तदर्धम् ॥५२॥ अन्यदपि किमपि प्रमण यत्कर्तव्यं मया महामाग!। प्रत्युपकारसमर्थो न भवामि तव जीवितेनापि ॥१३॥ तव स्वाध्यायं श्रुत्वा कृत्याकृत्यं विज्ञाय ततः । त्यक्तो वैरप्रबन्धः, सेनस्ततो मणति तमेवम् ॥५४॥ सर्वेरपि जीवैलब्धे पञ्चेन्द्रियत्वे प्रवरे । आत्महित कर्तव्य परहितकरणेन तद् भवति ॥१५॥ -- ·४१० सपासनाह चरिअम्मि- जे परमंगुलकरणेण अप्पणो मंगलं पकप्पंति । निणवयणवाहिरा ते न मुणति हि तत्तओ सहियं ॥ ता अप्पहियं धर्म मोतुं अन्न न विजए लोए । ता तत्थ तए सुरवर ! कायव्यो उज्जमो निचं ॥५८॥ वो सो तहनि भगिउ गओ तओ दिणयरम्म उइयम्मि । तम्भज्जा पुरमझे गयेसयंती गिहे तम्मि॥९॥ पत्ता पिच्छइ सिहि विसिट्टाहरणरहिरसरीरं । पमणइ अहं निधिन्ना गवेसयंती तुमं सुहय ! ॥६॥ केण इमं आहरण केणं य दव्यं विइन्नयं एयं ?। सो भणइ पिए ! धम्मेण चेव मा पुच्छसु तमन्नं ॥६१॥ तो तक्खणेग सिट्टी पत्तो जिगमंदिरम्मि जिणपूयं । काउं सवित्थर चिय कारावइ पवरपिच्छणयं ॥६२॥ सम्माणेउं जायगजणपि नमिऊण गुरुजणं पयओ । पत्तो सो तम्मि गिहे भुंजइ साहम्मियसमेओ ||६३।। रयणीय यंतरो सो रायनिहीओ अपस्थिओवि लहुं । उक्खणि कलससयं सिडिगिहे खिषद मेहेण भणइ य मा निवइभयं काहिसि सिच्छाए देसु दाणाई । वइयम्मि इमे दवे पुणरवि य समप्पइस्सामि ।। " जा किल किंचिवि भणिही ताव गओ वंतरो नियं ठाणं । सिट्ठी पिच्छिवि कलसे निवनामंकिए सहसा ।।. चित्तण पच्चूसे उवायण सुयणलोयपरियरिओ । निबदसण करेई कहइ य सुरविहियवृत्तते ॥६७।। रायावि कलसमेग आणावइ पिच्छए निययनामं । तो तुट्टो भणइ इमं मएवि तुह चेव दिन्नंति ॥६॥ तो संतोसपरेण भणियं सेणेण देव दस लक्खा । जे वंतरेण दिन्ना ताणवि मज्झाउ इगलक्खो ॥६९॥ मह सत्ताए सेसं नवलक्खपमाणयं तु जं दव्वं । तं धम्मे दाहिस्सं वंतरवयणेण पुनहा ॥७०॥ यत् परहित विधीयते जिनेन्द्रवचनानुसारतः सम्यक् । परिणमत आत्मनस्तद् हितभावेन न संदेहः ॥१६॥ ये परानिष्टकरणेनात्मनो मङ्गलं प्रकल्पयन्ति । जिनवचनबाह्यास्ते न जानन्ति हि तत्त्वतः स्वहितम् ॥५७॥ तस्मादात्महितं धर्म मुक्त्वाऽन्यद् न विद्यते लोके । तस्मात्तत्र त्वया सुरवर ! कर्तव्य उद्यमो नित्यम् ॥१८॥ ततः स तथेति भणित्वा गतस्ततो दिनकर उदिते । तद्भार्या पुरमध्ये गवेषयन्ती गृहे तस्मिन् ॥५९॥ प्राप्ता पश्यति श्रेष्ठिनं विशिष्टाभरणराजितृशरीरम् । प्रभणत्यहं निर्विण्णा गवेषयन्ती त्यां सुभग! ॥६०॥ केनेदमाभरणं केन च द्रव्यं वितीर्णमेतत् ! । स भणति प्रिय! धर्मेणैव मा पृच्छ त्वमन्यत् ॥६१॥ ततस्तत्क्षणेन श्रेष्ठी प्राप्तो जिनमन्दिरे जिनपूजाम् । कृत्वा सविस्तरमेव कारयति प्रवरप्रेक्षणकम् ॥६२॥ सम्मान्य याचकजनमपि नत्वा गुरुजनं प्रयतः । प्राप्तः स तस्मिन् गृहे भुते सार्मिकसमेतः ॥६॥ रजन्यां व्यन्तरः स राजनिधितोऽप्रार्थितोऽपि लघु । उत्खाय कलशशत श्रेठिगृहे क्षिपति स्नेहेन ॥६४॥ भणति च मा नृपतिभयं कार्षीः स्वेच्छया देहि दानानि । व्ययितेऽस्मिन्द्रव्ये पुनरपि च समर्पयिष्यामि ।। यावत्किल किञ्चिदपि मणिष्यति तावद्गतो व्यन्तरो निजं स्थानम् । श्रेष्ठी सृष्टा कलशान्नृपनामाङ्कितान् सहसा ।। गृहीत्वा प्रत्यूष उपायनं सुजनलोकपरिकरितः । नृपदर्शनं करोति कथयति च सुरविहितवृत्तान्तम् ॥६॥ राजापि कलशमेकमानाययति पश्यति निजनाम । ततस्तुष्टो भणतीमं मयापि तुभ्यमेव दत्तमिति ॥१८॥ ततः संतोषपरेण मणितं सेनेन देव ! दश लक्षाः । ये व्यन्तरेण दत्तास्तेपामपि मध्यादेकलक्षः ॥६९|| ग.त्य।

·सेणकहा। ४१ तो रंजियो नरिंदो तं दत्वं तस्स अप्पिरं भणइ । विव्यसु सिच्छाए तुम धम्मम्मि तमो य सणोति ।। सव्येसुवि खित्तमु विचित्ता त समागमवि दव्वं । पलज्ज पडिवन्नो सिद्धो य सत्रि कम्माई ॥७२|| तो सेणुच सयावि हु संतोप्सरसायणं पियह भन्वा जेण जरमरणहरणं पावह अचिरेण सिरसोरं ।। ॥ इति पञ्चमाणमतपरिपालनदृष्टान्ते प्रेष्टिसेनकथानकं समानम् । मम सत्तायां शेपं नवलक्षप्रमाणकं तु षद् द्रव्यम् । तद् धमें हास्य व्यन्तावचनेन पुष्पार्थम् १७७१ ततो रञ्जितो नरेन्द्रस्तद् दन्यं तस्मा अर्पयित्वा मणति । वीहि स्वेच्छया तं धर्म ततश्च सेनोऽपि ॥७९॥ सर्वेष्वपि क्षेत्रेषु वीत्य तत समग्रमपि द्रव्यम् । प्रबन्यां प्रतिपन्नः सिद्धश्च क्षपयित्वा कर्माणि ||७२।। ततः सेन इव सदापि खलु संतोपरसायनं पियत मत्र्याः! येन जरामरणहरणं प्राप्नुताचिरेण शिवसौख्यम् ।

·गेहाईपरिमाणं काउं जोएइ पैलहियाईयं । अइलोहग्गहयत्यो सोमायइ नवषणोच्च दुई ॥१॥ तथाहि अस्थि पुरमृदयसेलेब मूरदियरायसंगमसइण्डं । उदयपुरं नामेणं उदयाइयो य तत्थ निवो ||२|| तह निवसइ तत्थ वणी नवघणो नवघणोव्व अणवरयं । दाणसलिलेण वरिसइ समत्यअत्थियणखित्तेसु ॥ तस्सवि य पिया मुहसीलसालिणी संपयत्ति नामेण | अइनेहनिम्भराई परोप्परं विसयसत्ताई ॥४॥ चिट्ठति ताई, एत्तो जिणभवणे उच्छवम्मि पारद्धे । कोऊहलकलियाई पत्ताई तत्थ पिच्छंति ॥५॥ मूरि गुणरयणनिहिं सावयधम्म कहतयं संतं । भव्वाण तओ साईवि सुणंति नमिऊण तं चेव ॥६॥ तम्मि समयम्मि सूरी साइइ पंचममणुब्वयं तत्तो । सम्मत्तं गहिऊणं तेहिवि तं चेव पडिवन्नं ॥७॥ • अणुसासियाई गुरुणा पत्ताई गिहम्मि हतुहाई । अप्पुत्ताई तत्तो पालंति विहीए जिणधम्मं ॥८॥ तह सुविसुद्धनएण नवघणवणिो करइ वाणिज । नियहट्टे उवविट्ठो विसिद्धपणिएहि नियहि ॥९॥ . अह कोवि ठक्कुरो किणइ तस्स इट्टम्मि दससहस्साणं । भंडं दाउं दम्मे लेइ पुणो तह पुणो देइ ॥१०॥ अह अन्नया य तेणं उद्धारे वीससहस्सदम्माणं । गहिया कप्पडमाई मग्गइ तो नवघणो मुलं ॥११॥ थको कुहणि दाई रूवगमित्तंपि देइ नो तस्स | तो सो साहइ मंतिस्स सोवि मग्गेइ दवद्धं ॥१२॥ तत्तो अंगरक्खस्स साहए सोवि मग्गए अद्धं । तो पुरसिटिस्स तलारयस्स तह तेति मग्गति ॥१३॥ तो पत्तो स विलक्खो नियगेहं भारियाए तो पुट्टो । उविगो विय दीससि किमकड़े सुहय! साहेसु ॥ गेहादिपरिमाणं कृत्वा योजयति परिमितातीतम् । अतिलोभग्रहग्रस्तः स प्राप्नोति नवयन इव दुःखम् ॥१॥ अस्ति पुरमुदयशैल इव शू(सूरद्विजराजसंगमसतृष्णम् । उदयपुरं नाम्ना उदयादित्यश्च तत्र नृपः ॥२॥ तथा निवसति तत्र वणिम् नवधनो नवघनवदनवरतम् । दानसलिलेन वर्षति समस्तार्थिजनक्षेत्रेषु ॥३॥ तस्यापि च प्रिया शुभशीलशालिनी संपदिति नाम्ना । अतिस्नेहनिर्भरौ परस्परं विषयसक्ती ॥४॥ निष्ठतस्तो, इतो जिनभवन उत्सवे प्रारब्धे । कुतूहलकलितौ प्राप्तौ तत्र पश्यतः ॥५॥ सूरि गुणरत्ननिर्षि श्रावकधर्म कथयन्तं सन्तम् । भव्येभ्यस्ततस्तावपि शृणुतो नत्वा तमेव ॥६॥ तस्मिन्समये सूरिः कथयति पञ्चममणुवतं ततः । सम्यक्त्वं गृहीत्वा ताभ्यामपि तदेव प्रतिपन्नम् ॥७|| अनुशासिती गुरुणा प्राप्तौ गृहे हृष्टतुष्टौ । अपुत्रौ ततः पालयतो विधिना जिनधर्मम् ॥८॥ तथा सुविशुद्धनयेन नवधनवणिक् करोति वाणिज्यम् । निजहट्ट उपविष्टो विशिष्टपण्यैनिनैः ॥९॥ . अथ कोऽपि ठक्कुरः क्रीणाति तस्य हट्टे दशसहस्याः । भाण्डं दत्त्वा द्रम्माल्लाति पुनस्तथा पुनर्ददाति ॥१०॥ अथान्यदा च तेनोद्धारे विंशतिसहस्रद्रम्माणाम् । गृहीताः कर्पटादयो मार्गयति ततो नवधनो मूल्यम् ॥११॥ स्थितः कूपरं दत्त्वा रूप्यकमात्रमपि ददाति नो तस्य 1 ततः स कथयति मन्त्रिणे सोऽपि मार्गयति द्रव्याधम्।। ततोऽद्गरक्षाय कथयति सोऽपि मार्गयत्यर्धम् । ततः पुरश्रेष्ठिने पुररक्षकाय तथा. तावपि मार्गयतः ॥१३॥ * १स फल 1 २ व. ग. नवधगोत्र सो पाव दुध । ३ ग. वारीड़ि।

·. ४१३ नवणकदा । तेणवि कहियं सव्वं सवित्थरं ठक्कुराइववहारं । तो सो तीए भणिो अहं भलिस्सामि सन्वंपि ॥१५॥ तंता कम्मिवि मामे गच्छह चिंतेमि जाव हमुवायं । मइ सहिएण तुमए आगंतव्वं पुणो एत्य ॥१६॥ एवंति मनिऊण नवयशवणिो गओ यं गामम्मि पत्ता सचिवस्स गिहे सावि पिया संपया तस्स||१७|| उन्भडकसिंगारा लायन्नविलासहासकमणीया। मंतिपुरओ उपविठ्ठा उवायणं किंपि काऊण ॥१८॥ रयणीय पढमजामे विसज्जियासेसपरियणो मंती । तदंसणेण खुहिओ पढइ सकामं तओ एवं ॥१९॥ परं जुण्हा एण्डा गरलसरिसो चंदनरसो, खरं खारो हारो सिसिरपत्रणा देहतवणा । मुणाली वाणाली जलइ व जलदा तणुगया, निविट्टा जं दिट्टा कमलक्यणा दीहनयणा ॥२०॥ तं सुहियं नाऊण भणेइ सा सुणसु मज्झ वित्ति। ना ऊमसियमणो सो भणेइ आइससु जं कन्नं ॥२१॥ तो विनत्तो तीए ठक्कुरसंबंधिवइयरो सव्यो । तेणवि सो पडिवन्नो भणिया य तहा जहा सुयणु ! |२२|| तुमएवि मझ कनं करणीय किंपि मयणविहुरस्स । तो तीए पडिभणियं किमजुत्तं किंतु कल्लम्मि॥२३॥ अजाई वंभरया पच्चूसे पडिक्याए रमणीए | आगंतव्वं तुमए निभंतं पढमजामम्मि ॥२४॥ इय वोर्नु, सा पत्ता निवंगरक्खस्स गेहमह सोवि । ढुं चिंतेइ मणे का एसा वालिया एइ ॥२५॥ पायालाओ नागंगणा णु विजाहरी णु देवी णु । असुररमणी णु सिद्धंगणा णु नरलोयमोइन्ना !!२६॥ कोसल्लिज विहे उवविद्या आसणम्मि तो पुट्ठा । ठक्कुरवइयरमक्खड़ तो सो पभणेड़ तोसेणं ॥२७॥ . . ततः प्राप्तः स विलक्षो निजगेहं भार्यया ततः पृष्टः । उद्विग्न इव दृश्यसे किमकाण्डे सुभग ! कथय ॥१४॥ तेनापि कथितः सर्वः सविस्तरं ठक्कुरादिव्यवहारः । ततः सतया मणितोऽहं मलिप्ये सर्वमपि ॥१५॥ त्वं तस्मात्कस्मिन्नपि ग्रामे गच्छ चिन्तयामि यावदहमुपायम् । मया शब्दितेन त्वयाऽऽगन्तव्यं पुनरत्र ।।१६।। एवमिति मत्वा नवधनवणिग् गतश्च ग्रामे । प्राधा सचिवस्य गृहे सापि पिया संपत् तस्य ॥१७॥ उद्भटकृतशृङ्गारा लावण्यविलासहासकमनीया । मन्त्रिपुरत उपविष्टोपायनं किमपि कृत्वा ॥१८॥ रजन्याः प्रथमयामे विसर्जिताशेपपरिजनो मन्त्री ! तद्दर्शनेन धुभितः पठति सकामं तत एवम् ॥१९॥ पर ज्योत्स्नोप्णा गरलसदृशश्चन्दनरसः, खरं खारो हारः शिशिरपवना देहतपनाः । मृणाली याणाली ज्वलति च जलाद्री तनुगता, निविष्टा यद् दृष्टा कमलवदना दीर्यनयना ॥२०॥ तं क्षुमितं ज्ञात्वा भणति सा शृणु मम विज्ञप्तिम् । तत उच्चसितमनाः स मणत्यादिश यकार्यम् ॥२१॥ ततो विज्ञप्तस्तया ठक्कुरसंबन्धिव्यतिकरः सर्वः । तेनापि स प्रतिपन्नो भणिता च तथा यथा सुतनु ! ॥२२॥ त्वयापि मम कार्य करणीयं किमपि मदनविधुरस्य । ततस्तया प्रतिमणितं किमयुक्त-किन्तु कल्ये ॥२३॥ अद्याहं ब्रह्मरता प्रत्यूषे प्रतिपदो रजन्याः । आगन्तव्यं त्वया निर्धान्तं प्रथमयामे ॥२४॥ इत्युक्त्वा साप्राप्ता नृपाङ्गरक्षस्य गेहमथ सोऽपि । दृष्ट्वा चिन्तयति मनसि कैपा वालिकति ॥२५॥ पातालाद नागागना नु विद्याधरी नु देवी नु । असुररमणी नु सिद्धाङ्गना नु नरलोकमवतीर्णा ॥२६॥ कौशलिकां विधायोपविष्टाऽऽसने ततः पृष्टा । ठक्कुरव्यतिकरमाख्याति ततः स प्रमणति तोपेण ॥२ ·४१४ सुपासनाह चरिश्रम्मि- एवं तुह कन्नमहं साहिस्सं निच्छएणं पसयच्छि! । अम्हाणविजं कर्ज मणुन्भवं तं तए कज्ज ॥२८॥ तो तीए पडिभणियं जं सक्कं तं अहंपि काहिस्सं । जललवचलदेहस्सवि सारं तं सुयणकज्जम्मि ॥२९॥ जंजाइ उवओगं, इय सुणिउं सो भणेइ संतुहो। संपयमवि पउणो हं सावि हु पच्चुत्तरं काउं ॥३०॥ तं भणइ बीयपहरे पडिवयरयणीए इं सरेयच्या । इय भणिवि सिद्वितलवरगिहे गया तेहि दिट्ठाय ॥३१॥ कह। पाउससिरिल उन्नयपोहरा धणुलयन्च गुणकलिया । खग्गलयव्व सुहारा सुतुच्छमज्झा भवसुइव।।३२॥' ताणवि पुब्बुत्तविही कहिओ, तेहिवि तहेव पडिभणियं । तइयपहरम्मि सिट्टी आहूओ कोटवालो उ ॥ चरिमे जामे, इत्तो समागया सावि निययगेहम्मि । पभणइ य दुइयदिवसे पोससमए नियं दासिं||३४|| पउणं करेहि मह मजणत्थमुवगरणमुण्हसलिलाई । अइपउरं, तीइ तहा विहिए तो पढमपहरम्मि।।३५॥ संपत्तो सो सचिवो अब्भुढेऊण गंधतिल्लेण । अभंगियमुबइ सयं तओ बहलखलियाए ॥३६॥ उसिंचई सिरकमलं जा सा सचिवस्स ता दुवारम्मि। वियडक्वाडकडाण खडकओ निसुणिओ तत्तो।। पेसेऊणं दासि जोयावइ जाव दारदेस सा । तो भणइ अंगरक्सो उग्याडउ कवाडयं झत्ति ॥३०॥ तस्सई सुणिऊणं भीओ मंती भणेइ कत्यवि य । खिवसु पिए ! में खिप्पं जावेसो वोलई कहवि ॥३९।। तो ओयरियामझे सिनो मती निरुभियं दारं । दिन्नं च तालयं ता भयभीओ चिट्ठए तत्य ॥४०॥ एतत्तव कार्यमहं साधयिष्यामि निधयेन मृगाक्षि ! । अस्माकमपि यत्कार्य मनउद्भवं तत्तया कार्यम् ॥२८॥ ततस्तया प्रतिमाणितं यच्छक्यं तदहमपि करिष्ये । जललवचलदेहस्यापि सारं तत् सुजनकायें ॥२९॥ यद् यात्युपयोगम्, इति श्रुत्वा स भणति संतुष्टः । सांप्रनमपि प्रगुणोऽहं सापि हि प्रत्युत्तरं कृत्वा ॥३०॥ तं मणति द्वितीयमहरे प्रतिपद्रजन्यामहं सतव्या । इति भणित्वा श्रेष्ठिपुररक्षकगृहे गता ताभ्यां दृष्टा च ।। फयम् । पाट्यारिवोलतपयोधरा धनुलतेव गुणफलिता । सद्गालतेव मुहा(धा) रा मुतुच्छमध्या भवसुखमिव ॥३२॥ तयोरपि पूर्वोक्तविधिः कथितः, ताभ्यामपि तथैव प्रतिमणितम् । तृतीयमहरे श्रेष्ठ्याइतो दुर्मपालस्तु ॥३३॥ घरमे यामे, इतः समागता सापि निजगेहे । प्रभणति च द्वितीयदिवसे प्रदोपसमय निनां दासीम् ॥३४॥ प्रगुणं कुरु मम मजनार्यमुपकरणमुष्णसलिलादि । अतिप्रचुर, तया तथा विहिते ततः प्रथमप्रहरे ॥३५।। संप्रातः स साचियोऽभ्युत्थाय गन्धर्तलेन । अभ्यामद्वर्तयति स्वयं ततो बलखालकया ॥३६॥ उत्सियति शिरःकमलं यावत्सा सचिवस्य तावद् द्वारे । विकटकपाटालानां खटस्कारः श्रुतस्ततः ॥३७॥ मेन्य दासी दर्शयति यावद् द्वारदेश सा । ततो भणत्यरक्ष उद्धाटय कपाट आर्टिति ।।३८॥ तान्दं भूत्या भीतो मन्त्री भगति कुत्रापि च । सिप पिये ! मां क्षिप्रं यावदेष गच्छनि कयमपि ॥३९॥ मनोऽपयरिकामध्ये सियो मन्धी निरुदं द्वारम् । दत्तं च तालकं ततो मयनिस्तिष्टति तन ॥४०॥ - .

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
उग्धांडावइ दाराई ताण कमसो, तओं य एकाए । खलिलित्तंगो चिट्ठइ मंती, सेसावि सेसासु ॥५६॥
तो अच्चन्भुयभूयं ताण सख्वं निरिक्खि राया । पुच्छइ सचिवाईए तेवि न पच्चुत्तरं दिति ॥५॥
तो संपयाए भणियं देवाहमिमाण सयलवुत्तंतं । साहिस्सं किंतु परं अभए एयाण दिन्नम्मि ॥५८॥
तो भूवइणा अभए दिने तैसिं च संपयाए तो । ठक्कुरवुत्तताओ कहियं सव्वं सवित्थरओ ॥५९॥
तो नरवइणा भणियं अमच ! सचं इमीए जं भणियं ? । एवंति तो पणिए तयभिमुई जंपए राया।
भोऽपच ! सुहुमवायरदूरेयरवत्थुजाणणे निउणं । नरवइणो परमत्थेण मंतिणो हुँति नयणाई ॥६१||
न मुणंति विवेयविलोयणाई नयणाई वत्थुपरमस्थं । नरवइणो मयणमहंधयारबिहुरिजमाणाई ॥६२।।
ता एवं विवरीयं जायं तुह सचिव ! संपयं चेव । ता संपयाए भणिओ खमियव्वं देव ! मह एयं ॥६३॥
को दोसो एयाणं मयणमहाचरडपीडिया पुरिसा । काउमकिच्चं लहुया हुंति तणाओवि जं भणियं
अकयपहारेणमणगएण कुसुमाउहेणवि खणेण । जे धिप्पंति हयासा ते हुति लहू तणाओवि ॥६५॥
न रवी न हव्यवाहो न निसानादो न मणिसमूहोवि । वम्महतममाहप्पं जयम्मि मुसुमृरि तरइ ॥६६॥
ज नत्थितं पलोयइ जं विजइ तं न पिच्छइ पयत्यं । अहह अहो! अप्पुव्वं तिमिरं मिहिरुग्गमे मयंणो ॥६७॥
एपस्स मयणतिमिरस्स नासणं किंपि विजए न परं । मोत्तूण मणविवेयं सुइवत्थुपयासणपवीण||६८
किञ्च ।
.
आसंसारं विसयाण सेवणा होइ सव्वजीवाण । परमजणसेवणिज न उणो मणयपि सचरणं ॥६९।।
इति भणित्वा सा दर्शयत्यपवरका-कथयति चैतेषाम् । मध्ये नवधनसंबन्धि तिठति द्रव्यमिति ततो राजा ।।
उद्घाटयति द्वाराणि तेषां क्रमशः, ततश्चैकस्याम् । खलीलिप्तस्तिष्ठति मन्त्री, शेषा अपि शेपेषु ॥५६॥
ततोऽत्यद्भुतभूतं तेषां स्वरूपं निरीक्ष्य राजा । पृच्छति सचिवादीस्तेऽपि न प्रत्युत्तरं ददति ॥५७॥
ततः संपदा भणितं देवाहमेषां सकलवृत्तान्तम् । कथयिष्यामि किन्तु परमभये एतेषां दत्ते ॥१८॥
ततो भूपतिनाऽभये दत्ते तेषां च संपदा ततः । ठक्कुरवृत्तान्तात्कथितं सर्व सविस्तरम् ॥१९॥
ततो नरपतिना भणितममात्य ! सत्यमनया यद्भाणितम् । एवमिति ततः प्रभणिते तदभिमुखं जल्पति राजा ।।
भो अमात्य ! सूक्ष्मयादरदूरेतरवस्तुज्ञाने निपुणम् । नरपतेः परमार्थेन मन्त्रिणो भवन्ति नयनानि ॥११॥
न जानीतो विवेकविलोचने नयने वस्तुपरमार्थम् । नरपतेर्मदनमहान्धकारविधुरायमाने ॥६२॥
तस्मादेतद् विपरीतं जातं तव सचिव ! सांप्रतमेव । तदा संपदा भणितः क्षन्तव्यं देव ! ममैतत् ॥१३॥
को दोप एतेषां मदनमहाचरटपीडिताः पुरुषाः । कृत्वाऽकृत्यं लघवो भवन्ति तृणादपि यद् मणितम् ॥६४॥
अकृनप्रहारेणानझेन कुसुमायुधेनापि क्षणेन । ये गृह्यन्ते हताशास्ते भवन्ति लयवस्तृणादपि ॥६॥
न रविन हव्यवाहो'न निशानायो न मणिसमूहोऽपि । मन्मथतमोमाहात्म्यं जगति मङ्गतुं शक्नोति ॥६६॥
यो नास्ति तं प्रलोफते यो वियते तं न पश्यत्ति पदार्थम् । अहह अहो ! अपूर्व तिमिरं मिहिरोद्गमे मंदनः ।।
एनस्य मदनतिमिरस्य नाशनं किमपि विद्यते न परम् । मुक्त्वा मनोविवेक शुभवस्तुप्रकाशनप्रवीणम् ॥६॥

·नवघणकहा।
.
-
सच्चरणं चिय संसारसायर होइ तारण जेण । तो पुछा नरवइणा चरणं किं भन्नइ मयच्छि ! ॥५०॥
अप्पवयणमायासस्वयं सा कहेइ वित्थरओ । तं सुणिउं पडियुद्धा भगति सचिवाइया एवं ॥७॥
सममुवराई अम्हं मोहमहण्णवनिमग्गसव्वंगा । नित्यारिया तइचिय परमेसरि परमकारुणिणि! ॥७२॥
'ता दंसेहि कद्दपि हु गुरूण पयर्पयंति, अह तत्थ | आगंतूणं उज्जाणपालगो भणइ नरनाहं ॥७३॥
बद्धाविनइ देवो देवासुरवंदणिज्जपयकमलो । सिरिसिरिचंदमुर्णिदो समोसढो मलयदेसम्मि ७४॥
दावइ नियंगलगं आहरण तस्स तोसबसओ सो। तो सचिवाईहिं नियो भणिओ जह सूरिसासम्मि।।५।।
गिहामो पव्वज विसज्जसे जर तुमति सो भगइ । जुत्तमिणं सव्वेसि तुम्हाणं सुकुलजायाण ॥७६||
तो संपयाए सच्चे कारविया मजणं लहुं तत्तो । चंदगचच्चियअंगा पररालंकारकयसोहा ||७||
मंगलपयाणपुच्वं चउरोवि हु करिवरेसु आरूढा । संपत्ता सनरिंदा मुर्णिदपासम्मि वित्थरो ॥७८॥
तेहिवि दिना दिक्खा सचिवाईणं कमेण-धुयकम्मा । ते सिद्धिसुहं पत्ता रन्नावि गहित्तु गिहिधम्म||७९।।
सा संपया पवना भइणी तह तप्पईवि गामायो । आहओ सिडिपए विओ पुरलोयपचक्ख ॥४०॥
सो ठक्कुरोवि भणि दव्वं दावाविओ विसेसेण । जिणधम्मपरा चिट्टइ संपया नक्षणसमेया ॥८१॥
कालेण तओ नरवइपसायओ नवधणो अइपमत्तो । पञ्चासन्नगिहाई किणि मेलेइ सगिहस्स ।।२।।
तो भज्जाए भणिओ तुह अइयारो हविस्सई एवं । एक्कगिहं मुक्कलियं तए कयं पंचमवयम्मि ॥८३।।
आसंसार विषयाणां सेवना भवत्ति सर्वजीवानाम् । परमजनसेवनीयं न पुनर्मनागपि सच्चरणम् ॥६९॥
सच्चरणमेव संसारसागर भवति तारणं येन । ततः पृष्टा नरपतिना चरणं किं भण्यते मृगाक्षि ! ॥७०॥
अष्टप्रवचनमातृस्वरूपं सा कथयति विस्तरतः । तत् श्रुत्वा प्रतिबुद्धा मणन्ति सचिवादय एवम् ॥७१॥
क्षमस्वापराधमस्माकं मोहमहार्णवनिमग्नसर्वाङ्गाः । निस्तारितास्त्वयैव परमेश्वरि परमकारुणिके ! ॥७२॥
तस्माद् दर्शय कथमपि गुरूणां पदपङ्कजमिति, अथ तत्र । आगत्योद्यानपालको भणति नरनाथम् ।।७३||
'यय॑ते देवो देवासुरवन्दनीयपदकमलः । श्रीश्रीचन्द्रमुनीन्द्रः समवस्तो मलयदेशे ॥७४॥
दापयति निलालग्नमाभरणं तस्य तोषवशतः सः । ततः सचिवादिभिर्नृपो भणितो यथा सूरिपाचें ॥७६||
गृह्णामः प्रवज्या विसृजसि यदि त्वमिति स भणति । युक्तमिदं सर्वेषां युष्माकं सुकुलजातानाम् ॥७६॥
ततः संपदा सर्वे कारिता मज्जनं लघु ततः । चन्दनचचिंताङ्गाः प्रवरालंकारकृतशोमाः ॥७७॥
मङ्गलप्रदानपूर्वं चत्वारोऽपि हि करिवरेवारूढाः । संप्राप्ताः सनरेन्द्रा मुनीन्द्रपार्थं विस्तरतः ।।७८॥.
तैरपि दत्ता दीक्षा सचियादिभ्यः क्रमेण धूतकर्माणः । ते सिद्धिसुखं प्राप्ता राज्ञापि गृहीत्वा गुहिधर्मम् ।।
सा संपत् प्रपना भगिनी तथा तत्पतिरपि ग्रामात् । आहूतः श्रोष्ठपदे स्थापितः पुरलोकप्रत्यक्षम् ॥८॥
स ठक्कुरोऽपि भणित्वा द्रव्यं दापितो विशेषेण । जिनधर्मपरा तिष्ठति संपद् नवधनसमेता ॥८॥
कालेन ततो नरपतिप्रसादतो नवपनोऽतिप्रमत्तः । प्रत्यासनगृहाणि क्रीला मेलयति स्वगृहे ॥८२॥
ततो भार्यया भणितम्तवातिचारो भविष्यत्येवम् । एकगृहमुत्रितं वया कृतं पञ्चमवते ॥८॥

·४१८ सुपासनाह चरिअम्मि- सो भणई किं नढे एकगिई चिय इमं खु नो दुइयं । सा भणइ बहुं नर्से तुहवयमालिन्नभावण ||८|| अपरं च, जइ एवं निरविक्खो जपसि कूडत्तराई मह पुरओ। तो घरसहिमोवि तुमं चचो वथमायरिस्समदं ॥८५।। इय भणि तीए वयं गहिऊणं साहियं सयं कज्ज । नवघणसिट्ठीवि दुहावि संपयाए परिचत्तो॥८६॥ तो सिडिलियधम्मो सो गहिमओ घरवंतरेण केणावि । उम्पत्तो पुरमझे भमेइ डिभेहि परियरिओ ॥८७) कोवि हु खियेइ धूलि पहण लिदेहि कोवि हु इसेइ । एवं सोवि भमतो मरि असुरेसु उवचनो 11८८|| ता थेवपि वयाण अइयारं परिहरेह भो भव्या ! । जइ छह सिवसोखं दुहृदंदोलीए निचिन्ना ॥८९॥ ॥ इति पञ्चमाणुव्रतप्रथमातिचारविपाके नवधनदृष्टान्तः समाप्तः ॥ स भगति किं नष्टमेकगृहमेवेदं खल नो द्वितीयम् । सा भणति बहु नष्टं त्वद्वतमालिन्यमावेन ॥४॥ यद्येवं निरपेक्षो जल्पसि कूटोत्तराणि मम पुरतः । ततो गृहसहितोऽपि त्वं त्यक्तो व्रतमाचरिष्याम्यहम् ॥ इति भणित्वा तया व्रतं गृहीत्वा साधितं स्वयं कार्यम् । नवघनश्रेष्ठ्यपि द्विधापि संपदा परित्यक्तः ॥८॥ ततः शिथिलितधर्मः स गृहीतो गृहव्यन्तरेण फेनापि । उन्मत्तः पुरमध्ये भ्रमति डिम्भैः परिकरितः ॥१७॥ फोऽपि खलु क्षिपति धूलि पहन्ति लेष्टुभिः कोऽपि हि हसति । एवं सोऽपि भ्रमन्मृत्वाऽसुरेधूपपन्नः ॥८॥ तस्मात्स्तोकमपि बनानामतिचारं पारेहरत भी भत्र्याः !। यदि वान्छत शिवसौख्यं दुःखद्वन्द्वाच्या निर्विण्णाः ।।

·. रायाईण पसायं लधु दव्वं सुहीण अप्पेइ । जो जाब नियमअवहिं भरहोच स खंडए विरई॥१॥ तथाहिम- पुरमत्थि माणखेडं माणवराओ तहिं महाराया । तस्स पिया परमसिरी सिरिव्व हरिणो मणाणंदा ।। तत्यस्थि संखसिही विक्खाओ खेमिया य से भज्जा । ताणं च दुचे पुत्ता भरहों रहसो य सुविणीया ।। कमलसिरी पउमसिरी भज्जा ताणं कमेण कमणीया। भगभावोवगयं सव्वंपि कुटुंबगं तेसि ॥४॥ अह ताणं पुरवाहि उज्जाणे गणिवरो विजयमरी । संपत्तो संपत्तो संपत्तो पवरचउनाणी ॥५॥ दिवो तत्यति कीलागएहि सो भरह-रहसबंधृहिं । उपसप्पिऊण तत्तोऽभिवंदिओ भत्तिजुत्तेहिं ।।६।। अह धम्मलाभपुज्यं वैणवि संभासिया समुबइट्टा । जिणपन्नत्तो धम्मो कहिओ य कमेण दुविहोति।७।। पढमसमत्येहि तओ गिहिधम्मो दंसणाइओ गहिओ । पंचमवयं विसेसेण संकडं तेहिं परिगहियं ॥८॥ भणिओ य मुर्णिदेणं भरहो जह पंचमे वए तुज्झ । होही दुइयअइयारो ता मा तं संकई गिह ।।९।। तेणवि भणियं न 4 संकर्ड इस गैहिययप्पदेवसिय । इय भणि नमिऊण य पत्ता ते निपगिहे दोवि ।। अह अनदिणे रयणीए पिच्छए लच्छिदेवयं सहसा । वासभवणम्मि भरहो रहम्मि तीए इमं भणिओ।। वच्छा हं तुह तुहा संतुट्टो जइवि लच्छिविच्छड्डे । तहवि पयच्छामि अहं मग्गसु जं रुचए दव्वं ॥१२॥ जम्हा पुन्वभवम्मिवि तुमए आराहिया अहं पयो । नाओ य तुम संपइ निचलचित्चो निणमयम्मि।। तो भणियं भरहेणं न हु कजं किंपि मझ दव्वेण । इगलक्खो मह गेहे चिट्टइ सेसस्स नियमो मे ॥१४॥ राजादीनां प्रसाद लब्ध्वा द्रव्यं सुहृद्भयोऽर्पयति । यो यावनियमावधि भरत इव स खण्डयति विरतिम्॥१॥ पुरमस्ति मानवेंट मानवराजस्तत्र महाराजः । तस्य प्रिया परमश्रीः श्रीरिव हरेर्मनआनन्दा ॥२॥ तत्रास्ति शह्वश्रेष्ठी विख्यातः क्षेमिफा च तस्य भार्या । तयोश्च द्वौ पुत्रौ मरतो रमसश्च सुविनीतौ ॥३॥ कमलश्रीः पद्मश्रीर्भार्या तयोः कमेण कमनीया । भद्रकभावोपगतं सर्वमपि कुटुम्ब तेषाम् ॥४॥ अथ तेषां पुरा बहिरुयाने गणिवरो विजयसूरिः । संपात्रं शंप्राप्तः समाप्तः प्रवरचतुर्मानः ॥५॥ दृष्टस्तत्रापि क्रीडागताभ्यां स भरतरमसबन्धुभ्याम् । उपसृप्य ततोऽभिवन्दितो भक्तियुक्ताभ्याम् ॥६॥ अथ धर्मलाभपूर्व तेनापि समापिती समुपविष्टौ । जिनप्रज्ञप्तो धर्मः कथितश्च क्रमेण द्विविधोऽपि.॥७॥ प्रथमासमर्थाभ्यां ततो गृहिघमो दर्शनादिको गृहीतः । पन्चमतं विशेषेण संकटं ताभ्यां परिगृहीतम् ॥८॥ मणितश्च मुनीन्द्रेण मरतो यथा पञ्चमे व्रते तुव । भविष्यति द्वितीयातिचारस्तस्मान्मा तत्संकटं गृहाण ॥९|| . तेनापि मणितं न च संकटमिदं गृहीतमल्पदेवसिकम् । इति भणित्या नत्वा च प्राप्तौ तौ निजगृहे द्वावपि । अथान्यदिने रजन्यां पश्यति लक्ष्मीदेवतां सहसा । वामभवने मरतो रहसि तयेदं भणितः ॥११॥ वत्साहं तव तुष्टा संतुष्टो यद्यपि लक्ष्मीविस्तारे । तथापि प्रयच्छाम्यहं मार्गय यद् रोचते द्रव्यम् ॥१२॥ यस्मात्पूर्वमवेऽपि त्वयाऽऽराधिताऽहं पदतः । ज्ञातश्च त्वं संप्रति निश्चलीचत्तो जिनमते ॥१॥ (ग, मह मुग निश्चदिही। १९ ·४२० सुपासनाह-चरिअम्मि- 'तो जंपर सिरिदेवी देवाण वच्छ ! ईसणममोहं । आसि तुम कोडीसो पुनि ता होसु इण्डिपि ॥१५|| तो सो भणेइ भयवइ.! एवं च कए.हवेइ वयभंगो । तो देवीए भणियं देसु जहिच्छाए सयणाण॥१६॥ तत्तो य तक्खणेणं कंचणकोडिं खिवित्तु भरहस्स । वारंतस्सवि गेहे सटाणं पडिग़या लच्छी ॥१७॥ नियनियमभंगभीगो तंतो सो विभनिऊण कोडिपि। देइ सयणाण सव्वा उद्धारे गयकलंतरया ॥१८॥ तं दट्टण कणिटो बंधू बज़रइ भाय ! न हु जुत्तं । जं कुणसि साइयारं पंचमवयमायरपबन्नं ॥१९॥ . जम्हा उलयसमेगं परिग्गहे तुह ममावि साहीणं। विलससि कोडीइ पुणो निस्संको नियमविसयम्मि। कि कजं विहवेण समग्गलेणंपि पायकजेण । अह भणसि देसु धम्मे धम्मेणवि तेण किं कुजं १ ॥२१॥ चयमालिनं जायइ जेण कएणं न होइ सो धम्मो । महुरं भणिऊण विस जइ खन्नइ कि न मारेइ ? ॥ तो ते नियसत्तामो दविणं परिहरसु आसि जं अहिंय । सयणाइयाण दिन्नं अन्नह भिन्नो भविस्सामि।। तेगवि सुद्धेण तओ भणिय वणिजेणुवज्जियं न मए । गहियं न चोरियाए न खत्तवाओ मए विडिओ।। किंपुण धारतस्सवि खित्तं लच्छीए मह गिहे वच्छ ! । तंपि मए सयणाणं समप्पिय जाव नियमो मे ॥ जं पुण सरसाओ ई अहिय विढयेमि देमि.तं धम्मे । तो रहसेणं भणिय बंधव ! मुण इत्य दिहतं ।। इह नयरे धणसिद्धी आसि पुरा पउरघणसमिद्धो सो । मिच्छदिही वहुपुत्तनत्तुएहिं गओ वुदि ॥१७॥ अह अन्नया पसुत्तो पिच्छइ पसयच्छिं लच्छिसारिच्छं । सियवसगधारिणिं हारहारिणि पवररमणि सो।। . . . ततो गणितं भरतेन न खलु कार्य किमपि मम द्रव्येण । एकलक्षो मम गेहे तिष्ठति शेपस्य नियमो मे ॥१४॥ ततो बल्पति श्रीदेवी देवानां वत्स ! दर्शनममोवम् । आसीस्त्वं कोटीशः पूर्व तस्माद्भवेदानीमपि ॥१५il ततः स भणति भगवति ! एवं च कृते भवति व्रतभङ्गः । ततो देव्या भणितं देहि यथेच्छया स्वननेभ्यः ॥ ततश्च तत्क्षणेन कान्चनकोटि क्षिप्त्वा भरतस्य । वारयतोऽपि गेहे स्वस्थानं प्रतिगता लक्ष्मीः ॥१७॥ . निजनियमभद्गमीतस्ततः स विभन्य कोटिमपि । ददाति स्वजनानां सर्वामुद्धारे गतकलान्तराम् ॥१८॥ तद् दृष्टा कनिष्ठो बन्धुः कथयति भ्रातः ! न खलु युक्तम् । यत्करोपि सातिचारं पञ्चमवतमादरप्रपन्नम् ।।१९।। यस्मात्तु लक्षमेके परिग्रहे तव ममापि स्वाधीनम् । विलससि कोट्या पुनर्निःशको नियमविपये ॥२०॥ किं कार्य विभवेन समर्गलेनापि पापकायेंण । अब भणसि देहि धर्मे धर्मेणापि तेन किं कार्यम् : ॥२१॥ यतमालिन्य जायते येन कृतन न भवति स धर्मः । मधुरं भणित्वा विपं यदि सायते किं न मारयति ! ॥ ततास्वं निजसत्तातो द्रविणं परिहासीद् यदधिकम् । स्वननादिभ्यो दसमन्यथा भिन्नो भविष्यामि ॥२३॥ तेनापि लुभेन ततो भणितं वाणिज्येनोपार्जितं न मया । गृहीतं न पोरिकया न सत्यवादो मया विहितः ॥२४॥ फिन्तु वारयतोऽति क्षि लक्ष्म्या मम गृहे वत्स ! । तदपि मया स्वननेभ्यः समर्पितं यावनिगमों मे ॥२१॥ यन्गलझादहमधिकमर्नयामि ददामि तद् धर्मे । ततो रमसेन मणितं पान्धय ! शृण्वत्र दृष्टान्तम् ॥२६॥ इस नगरे पनटी आत्पुिम प्रचुरपनसमृद्धः सः । मिथ्याष्टिपट्टपुत्रनप्तृभिगनो वृद्धिम् ॥२७॥ मधारदा मसुमः पश्पनि मृगाली लक्ष्मीसदक्षाम् । सिनवसनवारिणी हारहारिणी प्रवररमणों सः ॥२८॥ .

·. भरहकहा। भणियं तीए धणसिहि ! कि तुमं मं वियाणसे नो वा ! । सो भणइ मए नाया सामनेणं तुम रमणी ॥ तो तीए तस्म कहियं लच्छी हं तुह कुले वसियपुवा । आ मत्तमसाओ, मपइ मन्नत्य वचिस्स ॥३०॥ निन्विना हं जेणं एगत्य निवासओ तो तेण । भणियं सिग्य वयमुत्तिं जपए वो इमं लच्छी ॥३१॥ अइनिटुरो सि तं सिहि ! जेण नहु पत्तियपि ते भणियं । को इंजतह गमणे तुइ अवपरिय मए किया। , .किश्च! जइवि अहं लच्छीवि हु तुमए अवगन्निया अलच्छीव । तुझ निरीहत्तणोऽणुरंजिया तद्भुवि तुट्टा है ।। मग्गसु जे ते रुचइ, भणिय तैणावि जइ तुम तुट्टा । तहवि तए न हु कन्ज, कन्नं पुण एत्तिएणेव ॥३४॥ जह मह कुटुंबविहडा न बडइ कझ्यावि दंतकलहेण । ते तह करेसु जइ ने सुपसन्ना सचओ मझ॥३५॥ अन्नह तए न कजं, तो इसिउ भणइ सिट्टी ! दक्खो सि । इय पभणतेण तए निगडियचरणा अहं विहिया ।। जम्हा वचंतीए पदमयरुचिय इमो मह उवाओ । अन्नुन्नमहं पढ़म विहडं पाडेमि वंधूर्ण ॥३७॥ तत्तो कुणति कलहं-पच्छा गच्छंति रायपासम्मि । जंपति य पेसुन्नं दंडिजति य तोरना ॥३८॥ अहवावि परोप्परओ जुझेवि मरति हुंति गयपुन्ना । तत्तो सच्वं दव्वं नरिंदभवणं समल्लियइ ॥३९॥ मिच्छट्टिीवि विवेयवनियोजिणमयम्मि अणभिन्नों । तस्सवि य इय अणिच्छा लच्छीविसए विसेसेण ।। ते पुण लद्धविवेओ गहियवओ निणमयं पवन्नोवि। भंजसि नियनियमधुरं लंदो निद्धंधसो थणिय ॥४१॥ .किञ्च। गुरुणा निवारिएणवि तुमए गहियं वयं इम मूढ !ता विरम विरम अञ्जवि अइयाराओ इमाओ तुमं ॥४२॥ मणितं तया धनश्रेष्ठिन् । किं वं मां विजानासि नो वा ? । स भणति मया ज्ञाता सामान्येन वं रमणी ।। ततस्तया तस्य कथितं लक्ष्मीरहं तव कुल उपितपूर्वा । आ सप्तमवंशात, संप्रत्यन्यत्र वनिप्यामि ॥३०॥ निर्विष्णाऽहं येनैकत्र निवासतस्ततस्तैन । मणितं शीघ्र बजेति जल्पति तत इदं लक्ष्मीः ॥३१॥ अतिनिष्टुरोऽसि त्वं श्रेष्ठिन् ! येत न खल्वेतायदपि त्वया माणतम् । को हेतुस्तब गमने तवापकृतं मया किंवा ॥ यद्यप्यहं लक्ष्मीरपि हि त्वयावगणिताऽलक्ष्मीरिव । तब निरीहत्वतोऽनुरन्जिता तथापि तुष्टाऽहम् ॥३शा मार्गय यत्ते रोचते, माणितं तेनापि यदि त्वं तुष्टा । तथापि त्वया न हि कार्य, कार्य पुनरेतावतैव ॥२४॥ युथा मम कुटुम्बविघटा न घटते कदापि दन्तकलहेन । तत्तथा कुरु यदि त्वं सुप्रसन्ना सत्यतो मम ॥३३॥ अन्यथा त्वयान कार्य, ततो हसित्वा भणति श्रेष्ठिन् ! दक्षोऽसि । इति प्रभणता त्वयां निगडितचरणाहं विहिता ॥ यस्माद् ब्रजन्त्याः प्रथमतर एवायं ममोपायः । अन्योन्ययहं प्रयमं विघटां पातयामि बन्धूनाम् ॥३७॥ ततः कुर्वन्ति कलहं पश्चाद् गच्छन्ति राजपावें । अल्पन्ति च पैशुन्यं दण्ड्यन्ते च ततो राजा ॥३८॥ यथवापि परस्परतो युद्ध्वा प्रियन्ते भवन्ति गतपुण्याः । ततः सर्व द्रव्यं नरेन्द्रभवनं समुपसर्पति ॥३९॥ मिथ्याटिरपि विकनिती निममतऽनभिज्ञः । तात्यापि चेत्यनिच्छा लक्ष्मीविषये विशेषेण ॥४०॥ त्वं पुनर्लज्वविवेको गृहीतत्रनो जिनमतं प्रपन्नोऽपि । मनसि निजनियमधुरां लुब्धो निष्ठुरो गाढम् ॥४१॥ .

·.
४२२
सुपासनाह चरिअम्मि-
तो भरहेणं भणियं किं किंपि मए अकज्जमायरियं । तं सिक्खवसि ममंपि धम्मियो त चिय न अन्नो।।
रहसो भणे बंधव ! खमियव्वं जमए तुम भणिओ । नियभागं गहिऊण जाओ भिन्नो तओ सोत्रि ||
ववहरह निययह विदीए धम्म करेइ निचंपि । भरहो उंण नरनाहेण दंडिओ कम्मिविवराहे ॥१५॥
जद्द भोयणमित्तपि हु महया कटेण होइ तस्सेह । रहसो उण पइदियई पबद्दढए विवकित्तीहि ।।४।।
जह जह बढइ विहवो तह तह अहिंयपि विचए पम्मे । तो कुंद्रेणं केणवि कहियं रन्नो जहा एसो॥४७॥
अइविहवी ता पिप्पउ अत्यो एयस्स, तो नरिंदेण। हकारिऊण भणिओ रहम्मिरहसो जहा अम्ह ॥४८॥
तोचिय भंडारो ता दवं देहि लक्खमाण मे। तेणवि भणियं गिण्हउ देवोज मे गिहे अत्यि ॥४९॥
पाणावि देवतणया कि अत्येण अणत्यभूएण ? । तो तग्गिहम्मि रन्ना अत्यत्थं पेसिओ सचिवो ॥५०॥
तो सासणदेवीए तस्सणुराएण तरिगहे दव्वं । पच्छाइयं समग्गं तत्तो लोहाउलो सहसा ॥५१॥
सचिवोवि तत्य पत्तो पिच्छइ मंजूसपेडियाईयं । रिकं चिय नो रित्यं तापुच्छइ तस्स माणुस्से ॥५२॥
तेचि य भगति भरियाई चे पेडाइयाई दिट्ठाई । एत्तियकालं संपइ न याणिमो कह विरिकाई ॥५३॥
तो विम्हइयो मती पेसइ नियमाणुस नरिंदस्स | तेणवि कहियं सव् तो राया आगो तत्य ॥५४॥
सोवि हु तहेव पिच्छइ पुच्छइ रहस सहागयं किं भी!। न य पेडाइसु दव्वं दीसह अन्नत्य किं खितं ।।
सो भणइ नाह ! नाहं निउणे जाणेपि किंतु अज्जेव । हटाओ दस सहस्सा खिविउं इह तुह गिहे पत्तो॥
गुरुणा निवारितेनापि त्वया गृहीतं प्रतमिदं मू! । तस्माद्विरम विरमाचाप्यतिचारादस्मात्त्वम् ॥४२॥
ततो भरतेन मणितं किं किमपि मयाऽकार्यमाचरितम् । यत्वं शिक्षयसि मामवि धार्मिकस्त्वमेव नान्यः ।।४३॥
रमसो भणति पान्धव ! सन्तव्यं यद् मया त्वं भणितः । निजमार्ग गृहत्विा जातो भिन्नस्ततः सोऽपि ॥४४॥
ध्ययहरति निमहहे विधिमा धर्म करोति नित्यमपि ।भरतः पुनर्नरनाथेन दण्डितः कस्मिन्नप्यपराधे ॥४५॥
पया मोमनमात्रमपि हि महता फप्टेन भवति तस्येह । रमसः पुनः प्रतिदिवस मवर्धते विमवर्कीर्तिभ्याम्॥१६॥
पया यया यर्धते विमवस्तथा तयाअधिकमपि व्येति धर्म । ततः कुण्टेन केनापि कथितं राज्ञे यथैपः ॥४७॥
पतिविभवी तस्माद् गृयतामर्थ एतस्य, ततो नरेन्द्रेण । हस्कारयित्वा मणितो रहसि रमसो यथा मम॥४८॥
बुटित एव माण्डागारस्तस्माद् द्रव्यं देहि लक्षमानं मे । तेनापि मणितं गृहातु देवो यन्मे गृहेऽस्ति ॥४९॥
भाणा अपि देवसंपन्धिनः किमनानधभृतेन ! । ततस्तद्गृहे राजाऽर्थाथै प्रेषितः सचिवः ॥५०॥
सतः शासनदेश्या तस्यानुरागेण तद्गृहे द्रश्यम् । प्रच्छादितं समनं ततो लोमाकुलः सहसा ॥११॥
सपियोअप तत्र प्राप्तः पश्यति मगापेटादिकम् । रिक्तमेव नो रिक्त्यं ततःपृच्छति तस्य मानुपान् ॥५२॥
तेऽपि न भवन्ति भूतान्येव पेयादिकानि रानि । एतावत्कालं संप्रति न जानीमः कथं विरिक्तानि ॥५३||
सनो विस्मिनो मन्त्री प्रेपपनि निजमानुष नरेन्द्राय । तेनापि कथितं सर्व ततो राजाऽभातस्तत्र ॥५४॥
सोऽपि सानु नधय पश्यसि पृष्ठति रमसं महागतं कि मोः ! 1 न च पेटादिषु द्रव्यं दृश्यतेऽन्यत्र किं दिसम् ! ॥
स भगति नाय ! नाई नियनं मानामि किन्त्यय । इछाद् दश सहसान् शिप्त्ये तय गृहे प्रातः 1॥५६॥

·भरहकहा।
इय एवं वटुंते गयणे जपेइ देवया कावि । भो भो भूत्रइ ! निसुणसु मह वयणं अवहिओ होउं ॥५॥
एयस्स तए वणिणो निरावराहस्स धम्मनिरयस्स । इट्टो अथो गहिउँ ताणत्यो तुझ इह होहीं ॥२८॥
मा भणसु जं.न कहिये, चूरिस्समहं सपरियणं सपुरं । जइ एयस्स तिणस्सवि सम्मुहमवि तं पलोएसि।।
तत्तो भीएण नराहियेण रहसोखमावि भणिओ। विलससुदळ निययं,ता सहसा पयडियं दव्यं ॥६॥
देवीए वंकमुहो काउं मुक्को तमो य सो कुंटो । रायावि गमओ गेहे रहसोवि विसेसमो दाणं ॥६॥
दीणाइयाण दावइ भरहो उ कलंकिऊण वयमेयं । उववन्नो नागेसुं सत्तमजम्मम्मि सिझिहिही ॥६२||
रहसो उण पज्जते समाहिमरणेण वंभलोयम्मि । उववन्नो कयपुन्नो तइयभरे मिझिही इत्य ॥६॥
इय नाऊण भदा दढव्वएहि सयावि होयच्वं । जम्मो मरणवसाणो विवो य चलो जललवुव्वं ॥६॥
. इप्ति परिग्रहपरिमाणवते द्वितीयातिचारविपाके भरतकथानकं समाप्तम् ।
इत्येवं वर्तमाने गगने जल्पति देवता कापि । मो मो भूपते ! शृणु मम वचनमवहितो भूत्वा ॥४७॥
एतस्य त्वया वणिजो निरपराघस्य धर्मनिरतस्य । इष्टोऽर्थो ग्रहीतुं तस्मादनर्थस्तवेह भविष्यति ॥२८॥
मा भण यन्न कथितम् , चूर्णयिष्याम्यहं सपरिजनं सपुरम् । यद्येतस्य तृणस्यापि संमुखमपि तं प्रलोकसे ॥१९॥
ततो भीतेन नराधिपेन रभसः क्षमयित्वा भणितः । विलासय द्रव्यं निजं, तदा सहसा प्रकटितं द्रव्यम् ॥१०॥
देव्या वक्रमुखः कृत्वा मुक्तस्ततश्च स कुण्ठः । राजापि गतो गेहे रमसोऽपि विशेषतो दानम् ॥६॥
दीनादिभ्यो दापयति मरतस्तु कलङ्कयित्वा व्रतमेतत् । उपपन्नो मागेषु सप्तमजन्मनि सेत्स्यति ॥१२॥
रमसः पुनः पर्यन्ते समाधिमरणेन ब्रह्मलोफे । उपपन्नः कृतपुण्यस्तृतीयमवे सेत्स्यत्यत्र ॥६॥
इति ज्ञात्वा मद्राः! दृढवतैः सदापि भवितव्यम् । जन्म मरणावसानं विमवश्च चलो जललब इव ॥६॥

·4
.
'विरविराहणभीओ देसलसढोच्च जोहियं धनं । सयणाइयाण अप्पइ सो विरइविराहणं कुणई ॥१॥
तथारि:-
अस्थि जए सुपसिद्धं सिद्धपुरं धरणिरमणितिलयंवं । सुपवित्तं अविउत्तं कल्लाणचियाससोहाए ॥२॥
तत्यत्थि देवरामो सुपसिद्धो सुद्धयुद्धिलद्धजसो । विणयवसविहियचोज्जा मज्जा पियदसणा तस्स ॥३॥
एगूगपणसयाई मंतीण तस्स संति पराई । तप्पूरणत्यमेगं गयेसए सो महामति ॥४॥
तद तत्य वसइ सिट्ठी वेसमणो अमियधणकणसमिद्धो । चउरो य तस्स पुत्ता धणधणवइधवलजसनामा ॥
लेखाई कुणइ एगो पीओ धनाण कुणइ पुण वुहिं । तइओ च यतत्र्ति तुरिओ भंडारिओ तेर्सि ।।६।।
अह.अन्नया य सिट्टी नाऊणं अत्तणो चरिमसमयं । घरकोणेसुं चरसुवि कलसे चत्तारि निक्खणइ ।।७।।
तत्तो दुइंयदिणम्मि इकारावइ समग्गसयणजणं । भोयणविहिणा सम्माणिऊण तं पणइ इय सिट्ठी ८॥
नियभुपदंडेहि मए अत्यो उप्पाइओ अणप्पोवि । न निओइओ सुठाणे कुकुडंवसिणेहमूढेणं ॥९॥
संपइ परलोयपहे पाहेयं पइ भणेमि नियसयो । मह पत्यणाए लक्खो विव्वेयव्यो य तुम्हेहिं ॥१०॥
सत्तमु खित्तमुं संपयपि ता कुणह अत्तणो पासे । इय भणिऊण समप्पइ मयणाणं ताण इगलक्ख ॥११॥
तह मह तणया एए अस्थनिमित्तपि कलाइस्संति । मह पच्छा इय मुणिलं. सुयणसमक्खं भणइ तणए ।
ज लोयणेहि वयणं चयणेण य लोयणाई सोहंति । चिहुरेहिं सिरं रद्दइ चिहराचि सिरठिया चेव।।१३।।
ममचित्ता दुवि वमहा सगई कति उवलभरियपि । अझवि विभिन्नचित्ता फिरकजुत्तावि तम्मति ॥
.
विरतिविराधनाभीतो देशलश्राद्ध इव योऽधिकं धान्यम् । स्वजनादिकेभ्योऽर्पयति स विरतिविराधनां करोति ।।
अस्ति जगति सुप्रसिद्ध सिद्धपरं धरणीरमणीतिलकमिव । सुपवित्रमवियुक्तं कल्याणविकासशोभया ॥२॥
तत्रास्ति देवराजः सुप्रसिद्धः शुद्धबुद्धिलब्धयशाः । विनयवशविहिताश्चर्या भार्या प्रियदर्शना तस्य ॥३॥
एकोनपञ्चशती मन्त्रिणां तस्यास्ति प्रवरा । तत्पूरणार्थमेकं गवेपोत स महामन्त्रिणम् ॥४॥
तथा तत्र वसति श्रेष्ठी वेश्रमणोऽमितधनकणसमृद्धः । चत्वारश्च तस्य पुत्रा धनंधनपतिधवलयशोनामानः ।।५।।
लेत्यादि फरोत्ये को द्वितीयो धान्यानां करोति पुनर्वृद्धिम् । तृतीयश्चतुष्पदचिन्तां तुर्यों भाण्डारिकस्तेपाम् ।।६।।
अधान्यदा च श्रेष्ठी ज्ञात्याऽऽत्मनश्चरमसमयम् । गृहकोणेषु चतुर्वपि कलशांश्चतुरो निदधाति ॥७॥
ततो द्वितीयदिने हकारयति समग्रस्वमनजनम् । भोजन विधिना सम्मान्य तं मणतीति श्रेष्ठी ॥८॥
निनगुनदण्डाभ्यां मयाऽयं उत्पादितोऽनल्पोऽपि । न नियोजितः मुस्थाने कुटुम्बस्नेहमूदेन ॥९॥
संप्रति परलोकपथे पायेयं प्रति भणामि निनस्वजनान् । मम प्रार्थनया लक्षो व्येतन्यश्च युप्माभिः ॥१०॥
सम्मु क्षेत्रेषु सांप्रतमपि तस्मात्कुस्तात्मनः पाचँ । इति भनित्वा समर्पयति स्वजनानां तेषामेकलक्षम् ॥ ११॥
तपा मम तनया एनर्थनिमित्तमपि कलहयिष्यन्ति । मम पश्यादिति ज्ञात्वा मुननसमक्ष मणति तनयान् ॥१२॥
योननाम्यां यदनं यदनेन च लोचने शोभेते । चिकुरैः शिरो राजते निकरा अपि शिरःस्थिता एव ॥१५॥
समरित्तो हायपि यूपभो सकट कर्षत उपलभूतमपि । अशापि विभिन्नचित्ता येष्टफयुक्ता अपि ताम्यन्ति ॥१४॥

·४२५ . देसलयाहा। ता पीईए वच्छा! घटिज्जद्द निचमेव अन्नोन्नं । जड़ न कुणंह पुण एवं तो वयणं मुणः महनगये ॥१५॥ जह मह गिहस्म मझे कलमा चत्तारि चउमु कोणेमु । संति मए विणिहिचा ते तुम्मेहि गहयव्या ||१६ वामे कोणे कलसो निद्रेण दाहिणम्मि वीएण । नेरइए तइएणं वायव्ये लहुयपृत्तेणं ॥१७] । जद्दनोग्गयाए अत्यो कलसेमु आसि सो मए निहिओ। लिहिऊण य नामाई तुम्हाणं तेमु खित्ताई ।। सयणेवि भणइ सिट्ठी जुझंति न दव्वकारणा कहथि । मह परलोयगयस्सवि तह जाअव्वं तु तुम्हहि ॥ जं जस्म मंए दिन्नं तं तस्स, न अन्नहा विहयवं । इय भणि ते सयणा विसन्जिया सामि नमि।। अह परलोए पत्ते पिउम्मि पुत्तावि नियनिए कलसे। गिम्हनि मिट्टपुत्ता तिन्निवि तेमु ट्यं नियंति ॥२१॥ पढमे पुर्वि वीयम्मि लिक्खयं तड्याम्म अाणि । वररयणभरियकलसो दियो सव्येहि लट्ठयरस ॥२२॥ तो ते भणति हा ताय! वंचिया धम्मिएणवि मुयावि । ता तुम्ह मुगइमन्गो कह होही पंचगपरम्म? ॥२३॥ तो तेहि लहुयभायां भणिओ जब विभइऊण रयणाई । गिहिस्सामा अम्हे, सो जंपइ मझ तागण•॥२४॥ सयणसमक्खं दिन्नाई तुम्हकलसेसु महियाईयं । जायं अपुग्नक्सओ को दोमो तन्य तायरस ? ॥२५॥ तहवि न मुंचंति तओ तेणवि सयणाण साहियं सव्वं । सयणेहिं वारियावि हु ते सिरिगरणमिमांचा ॥ साहिति नियविवायं सचिवम्स, तो य तेग बुझविया । जाव न विरमंति तो नरवाणी माहियं पदमं ।। सचे सविधरं चरिमबंधुणा सयणवग्गजुत्तेण । तो भणियं भूवइणा न अन्नहा कुणड मेमपणो ॥२८॥ जम्हा सा नियधम्म सुनिचला पचली य युद्धाए । नो कवडकुडकारी अन्नम्स कहवि, ता एवं ॥२०॥ तमात्पीत्या वत्सा: ! वर्तध्वं निन्यमेवान्योन्यम् । यदि न कुर्यात पुनरेवं तदा वचनं शृणुत मदीयम् ॥१५॥ यया मम गृहस्य मध्ये कलशाश्चत्वारश्चनुर्पु कोणेषु । सन्ति मया विनिहिताम्ते गुप्मामिग्रहीतत्र्याः ॥१६॥ वामे कोणे कलशो ज्येप्टेन दक्षिणे द्वितीयेन । नैर्ऋते तृतीयेन वायव्ये लघुपुत्रेण ॥१७॥ यथायोग्यतमर्थः कलशेम्वासीत् म मया निहितः । लिखित्वा च नामानि युप्माकं तेषु शिमानि ॥१८॥ स्वजनानपि मगति श्रेष्ठी युध्यन्ते न द्रव्यधारणात्कथमपि । मयि परलोकगतेऽपि तथा यतितव्यं तु यु मामिः।। यद् यस्मै मया दत्तं ततस्मै, नान्यया विधावत्र्यम् । इति भणिला ते स्वजना विसर्जिता क्षमयित्वा नन्वा ॥ अथ परलोके प्राते पितरि पुत्रा अपि निजनिबान्कलगान् : गृहन्ति ज्येष्ठत्रालयोऽपि नेविति पश्यन्ति । प्रथमे पृथिवी द्वितीये लेख्यं तृतीयेऽस्यीनि । वररत्नभृतकलशो दृष्टः सर्वेर्लयोः ॥२२॥ ततस्ते मणन्ति हा तात ! वञ्चिता धार्मिकणापि मुता अपि । तस्मात्र मुगतिमार्गः कयं मविन्यति वञ्चनपरम्य!! ततस्तैलधुभ्राता भणितो यथा विमन्य रत्नानि । ग्रहीयामो वयं, स जल्पनि मम तानेन ॥२४॥ स्वजनसमक्षं दत्तानि युष्मकलशेषु मृत्तिकादिकम् । नातमपुग्यवशतः को दोपस्तत्र तातम्य ? ॥२॥ तथापि न मुञ्चन्नि ततस्तेनापि स्वजनभ्यः कथितं मम् । स्वजनैर्वारिता अपि स्खलु ते श्रीकरणे संमानाः || कथयन्ति निजविवाद सचिवाय, ततश्च तेन योविताः । यावन्न विग्मन्ति ततो नरसंनये कथितं प्रथमम् ।। सं मविम्त चन्मयधुना म्वत्रनवर्गयुक्तन । तनो भगिनं भूपनिना नान्यथा करानि वैश्रमणः ॥२८॥ ।

·४२६ सुपासनाह-चरिअम्मि- अइनिउणघुद्धिगम्म जे सो कलसेसु मट्टियाईयं । सिविउं खिघेइ खोणीए अक्सए सुयणमाईण ॥३०॥ 'तो पडिहारो भणिओ रन्ना आहवसु मंतिणो सव्वे । तेणवि ते आहूया भणिया रन्ना इमाणेमं ॥३१॥ फलसवियारं कुठवह कह ताएणं इमाण कुंभेसु । सितं मट्टियमाई रयणाणि य लहुयकलसम्मि ? ॥३२॥ दिपि परुपरओ मंतेऊण सुनिउणबुद्धीहि । कहियं रन्नो एयं न पुज्झिमो किपि परमत्यं ॥३३॥ तो रन्ना नियनयरे पडहो दावावियो जह इमाण । कलसाण परमत्थं नाउँ नो विहडइ विवाय ॥३४॥ तस्साई मंतिपयं सव्याणुवरि फरेमि सचिवाणं । तो बुद्धिपयडणत्यं छित्तो पडहो वणिसुएण ॥३५॥ . नीओ रायसपास कहिओ कलसाण वइयरो तस्स | रना तो परियाणिय कहेइ सो कलसपरमत्य॥३६॥ जो जम्मि सुओ कुसलो जस्स य ज धारिशं हियं होही । तं तर्णयाण तेण दिन्नं उपएसगभं तु॥३७॥ तथाहि जस्स फलसम्मि पुढवी खित्तं खलधन्नमाइयं तस्स । जेण किसिकम्मकुसलो निव्वहिही सो इमेणेव ।। अहीणि जस्स कुंभे दिन्नं से तेण चउपयं सव्वं । एयाण पोसणं चिय उवइटें तस्स हियजणयं ॥३९॥ जेरस कलसम्मि बहियाखडाई तस्स धुरधणं लन्भं । पुणरवि देउ धुराणं इय नित्यारोवि से होही ॥४॥ जो पुण कणितणओ किसिकम्माईण सो उ असमत्यो। रयणधणेण एसो कलंतरेणावि निव्वहिही ।। इय तुम्ह जहाजोग्गं दिन्नं सुयवच्छलेण जणएण । थेवयहुत्तपि इमं थेवविसेसंति मनेमि ॥४२॥ यस्मात्स जिनधर्म सुनिश्चलः प्रत्यलश्च युद्धया । नो फपटकूटकार्यन्यस्य कथमपि, तस्मादेतत् ॥२९॥ मतिनिपुणबुद्धिगम्यं यत् स फलशेषु मृत्तिकादिकम् । क्षिप्त्वा लिपति क्षोण्यामाख्याति स्वजनादिभ्यः ॥३०॥ ततः प्रतिहारो भणितो राज्ञाऽऽहय मन्त्रिणः सर्वान् । तेनापि ते आहूता मणिता राजषामिमम् ॥३१॥ फलशविचारं कुरुत कथं तातेनेपां कुम्भेषु । क्षिप्तं मृत्तिकादिकं रत्नानि च लघुकलशे ! ॥३२॥ तैरपि परस्परतो मन्त्रयित्वा सुनिपुणबुद्धिभिः । कथितं राज्ञ एतन्न बुध्यामहे फमपि परमार्थम् ॥३३॥ ततो राज्ञा निननगरे पटदो दापितो यथैपाम् । फलशानां परमार्थ ज्ञात्वा यो विघटयति विवादम् ॥३४॥ तस्याहं मन्त्रिपदं सर्वेषामुपरि फरोमि सचिवानाम् । ततो बुद्धिपकटना स्पृष्टः परहो वणिमुदेन ॥३५॥ नीतो जमफाशं कथितः कलशानां व्यतिकरस्तस्य । राज्ञा, ततः परिज्ञाय कथयति स फलशपरमार्थम् ।। यो यस्मिन् मुतः कुंशलो यस्य च यद्धारित हितं भविष्यति । तत्तनयेभ्यस्तेन दत्तमुपदेशगर्भ तु ॥३७॥ यस्य कलशे पृथिवी क्षेत्र खलधान्यादिकं तस्य । येन कृषिकर्मकुशलो निर्वस्यते सोऽनेनैव ॥३८॥ पस्थीनि यस्य गुम्मे दत्तं तस्मै तेन चतुप्पदं सर्वम् । एतेषां पोषणमेवोपदिष्टं तस्य हितननकम् ॥३९॥ यस्य कलशे यदिफागण्टानि तस्य ऋणिधनं लभ्यम् । पुनरपि दत्त्वा ऋणिभ्य इति निस्तारोऽपि तस्य भविष्यति॥ यः पुनः कनिष्ठतनयः कृषिकर्मादिषु स त्यसमयः । रत्नधनेनैप फलान्तरेणापि निश्यति ॥४१॥ पनि युष्मभ्यं यथायोग्यं दवं पुतयन्सलेन जनकेन । स्तोकमग्नमपीदं स्तोफविशेषमिति मन्ये ॥१२॥ २.hirtne Ryrividiमा.क.सागरिम .

·४२७ देसलकहा। ता तुच्छलच्छिकन्जे मा निन्नेहा परोपरं होह । जणयभणियाई मुमरहे सहोयरा दुल्लहा जेण ॥४३॥ . अइलालियांवि अइपालियावि विहांति सेसया संयणा । हुति सहिज्जा विहुरे कुवियावि सद्दायरा चैत्र ।। तो स्न्ना कणसंखं पुट्ठो पढमो कहेइ जद देव ! । इगमूडलक्खसमहियमवि धनं अन्थि तायगिहे ॥४५॥ करिकरहतुरयमाईचउप्पयाणं तु दस सहस्साई । इय दुइओवि कहेई, वदो पुष्टो इमं कहद ॥४६॥ मंडलियाणं पासे लहियव्वा.सति पन्नरस लक्खा। तो रयणाण कुंभो रन्ना आणाविमो तत्य ॥४७॥ स्यणारिक्खएहि मुल्लं तं चैव ताण तेहिं कयं । एवं करिधन्नाइसु चउण्ड पुत्ताण पत्तेयं ।।४८|| पनरस पनरम लरखा जाया तो वणियनिउणयुद्धीए । संतुट्टा ते सव्ये नियोवि तं पुन्छए एवं ॥४९॥ . करस सुओ किनामो को धम्मो तुझ अभिमओ कहसु । तेणवि कहियं जह पुन्नभद्दवणिणो मुयादोषि।। पढमोत्य कोसलो हं दुइओ बंधू य देसलो मज्झ । जिणधम्मे पंडिवन्ना वारसविहमावयत्रयाई ।।५।। तो भणिओ भूवइणा गिम्हसु मुदं सुबुद्धिमयरहर ! । तेण भणियं न कप्पइ खरकम्म जेणिमा भणिया ॥ तो सो विणावि मुद्दाए ठाविओ सयलमंतिसामित्ते । मंतिजइ सव्वत्यवि सोवि य पदमं नरिदेण ॥५३॥ . तो ईसाए अन्ने छलं ग़वेसंति मंतिणो तस्त । अह सव्वेहिवि जुगवं मंतिय भणिओ इमं राया ।।५४ देवगिरिनयरवासी राया रिउगंजणो न मन्नेइ । तुद्द आणं निरविक्खो ता तस्म इमो महामंती ॥१५॥ पेसिज्जइ जे कुसलो किंचिवि कोसल्लियं गहेऊणं । घडणं व विहडणं वा तेण समं कुणइ जेणेसो ॥५६॥ तो रन्ना सो भणिओ गच्छ तुमं तत्थ पाहुडं गहिरे । सचिवाण पासाओ जहजुत्तं तत्य तं फुणम् ||१७|| तस्मात्तुच्छलक्ष्मीकार्ये मा निःस्नेहाः परस्परं भवत । जनकमणितानि स्मरत सहोदरा दुर्लभा येन ॥१३॥ अतिलालिता अप्यतिपालिता अपि विघटन्ते येपाः स्वजनाः । भवन्ति सहाया विधुरे कुपिता अपि सहोदरा एव ।। ततो राज्ञा कणसंख्या पृष्ट प्रथमः कथयति यथा देव !! एकमूढकलक्षसमधिकमपि धान्यमस्ति तातगृहे ।। करिकरभतुरगादिचतुप्पदानां तु दश सहस्राणि । इति द्वितीयोऽपि कथयति, तृतीयः पृष्ट इदं कथयति॥४६॥ मण्डलिकानां पार्थे लब्धव्याः सन्ति पञ्चदश लक्षाः । ततो रत्नानां कुम्भो राज्ञाऽऽनायितस्तत्र ॥४७॥ रत्नपरीक्षकैर्मुल्यं तदेव तेषां तैः कृतम् । एवं करिधान्यादिषु चतुर्णा पुत्राणां प्रत्येकम् ॥४८॥ . पन्चदश पञ्चदश लक्षा जातास्ततो वणिग्निपुणबुद्धया । संतुष्टास्ते सर्वे नृपोऽपि तं पृच्छत्येवम् ॥४९॥ कस्य मुतः किनामा को धर्मस्तवाभिमतः कथय ।। तेनापि कथितं यथा पूर्णभद्रवणिजः सुतौ द्वावपि ॥२०॥ प्रथमोऽत्र कोशलोऽहं द्वितीयो वन्धुश्च देशलो मम । जिनधर्मे प्रतिपन्नौ द्वादशबिधश्रावकतानि ॥११॥ ततो माणितो भूपतिना गृहाण मुद्रां सुबुद्धिमकरगूह ! । तेन भणितं न कल्पते खरकर्म येनेयं मणिता॥१२॥ ततः स विनापि मुंद्रया स्थापितः सकलमन्त्रिस्वामित्वे । मन्त्र्यते सर्वत्रापि सोऽपि च प्रथमं नरेन्द्रेण॥१३॥ तत 'इर्श्ययाऽन्ये छलं गवेषयन्ति मन्त्रिणस्तस्य । अय सवैरपि युगपद् मन्त्रयित्वा भणित इदं राजा ॥५॥ देवगिरिनगरवासी राना रिपुगञ्जनी न मन्यते । तवाज्ञां निरपेक्षस्तम्मात्तस्यायं महामन्त्री ॥५॥ प्रेप्यते यत्कुशलः किञ्चिदपि कौशलिकां गृहीत्वा । घटन वा विवटनं वा तेन समं करोति येनैपः ॥१६॥ २० ·४२८. सुगासना-चरिअम्मि- तेहिवि तपच्छन्नं.करंडियाए सिवितु पाहुइयं । तालेवि दिन्नमुद्दा समप्पिया तस्स सा सिम्यं ॥८॥ तो चलियो ससहामो पत्तो रज्जतरम्मि तइयम्मि । गिरिनयरे निवपासे तत्तो पडिहारकहिओ सो॥५९॥ . नमिउं समप्पए तं करंडियं पाहुडस्स भरियं सो । विहडित्तु जाव मुदं. तो तं उग्घाडए राया ॥६॥ ता तत्थ नियई धूलि ससहरहरहासकाससंकासं । तो भूवालो भूभंगभीसणो भणइ तं मंतिं ॥६१॥ रैरे तुह नरनाहो जइ गयविहवो नएण परिहीणो । मह पाहुडम्मि धूलि पेसइ पेसेउ, किंतु तुम ॥६२|| किमिहागओ सि मरणस्स कारणा वच ताव तं तुरियं । जेण अवज्झो रवारिओत्ति गंतूण साहेहि ॥६॥ जा एइ अतुरंतो राया रिगंजणो जणियकोयो । धृलीउवायणेणं देसिस्सइंतष्फलं तुज्झ ॥६॥ तो कोसलेण भणियं मा निव! को करेसु तं एवं । हियमहियव वियारसु तो राया पुच्छइ तमेव ॥६५॥ . तो कहइ तस्स एवं मह पहुणा चचरम्भिरयणीए । अंघलरिल्लीनामा पसाहिया.जोगिणी विजा ॥६६॥ सिद्धाए तीइ दिन्ना एसा रेणूभिमंतिउ कहियं । एयाए एगवारं जो तिलयं विरइही तस्स ॥६७। साइणिडाइणिजोइणिकरालवेयाल जवखरखाण । भूयाई न भयं दुहाणवि कवि होहित्ति ॥६८॥ ते सोऊण तदप्पियरेणूए कुणइ नरवई तिलयं । थोवं थो अप्पिवि अतेउरमंतिमाईण ॥६९॥ ' . सेता तुम्हाण उवायणम्मि संपेसिया इमा रेणू । इय सोउं नरवइणा तीए तिलयं सयं विहियं ॥७॥ परिसवसपुलइएणं कोसलमंती तओ इमं पुट्ठो । अन्नावि कावि सत्ती तुह पहुणो अत्यि, सो आइ ॥७१।। ततो राज्ञा स भणितो गन्छ त्वं तत्र प्राभृतं गृहीत्वा । सचिवानां पार्थाद् यथायुक्तं तत्र त्वं कुरुष्व ॥१७॥ तरपि तत्प्रच्छन्नं फरण्डिकायां क्षिप्त्वा प्राभृतम् । तालयित्वा दत्तमुद्रा समर्पिता तस्य सा शीघ्रम् ॥५८॥ ततश्चलितः ससहायः प्राप्तो रान्यान्तरे तृतीये । गिरिनगरे नृपपाधं ततः प्रतिहारकथितः सः ॥१९॥ नत्वा समर्पयति तां फरण्डिका प्राभृतेन भृतां सः । विघट्य यावन्मुद्रां ततस्ठामुद्घाट्यति राजा ||६०! तावत्तत्र पश्यति धूलि शशधरहररहासकाशसंकाशाम् । ततो भूपालो भ्रूमङ्गभीषणो भणति तं मन्त्रिणम् ॥ रे रे तव नरनाथो यदि गतविभवों नयेन परिहीणः । मम प्राभृते धूलि प्रेपयति प्रेपयतु, किन्तु त्वम।।६२॥ किमिहागतोऽसि मरणस्य कारणाद् मज तावत्त्वं स्वारतम् । येनावभ्यो दूत इति गत्वा कथय ॥१३॥ यथैत्यतित्वरमाणो राजा रिपुगजनो जनितकोपः । धूल्युपायनेन दर्शयिष्यति तत्फलं तव ॥१४॥ ततः फौशलेन भणितं मा नृप ! कोपं कुरुप्य त्वमेवम् । हितमहितं वा विचारय ततो राजा पृच्छति तमेव ।। वतः कथयति तस्यैवं मम प्रभुणा चत्वरे रजन्याम् । अन्धयित्रीनामा प्रप्ताधिता योगिनी विद्या ॥६६॥ सिद्धया तपा दसपा रेणुरभिमन्य कथितम् । एतस्या एकवारं यस्तिलके विरचयिष्यति तस्य ॥१७॥ चाफिनीटाफिनीयोगिनीफरालवेतालयक्षरक्षसाम् । भूतादीनां न भयं दुष्टानामपि कयमपि भविष्यतीति॥१८॥ तत् श्रुग्या तदपितरेण्या फरोति नरपतिस्तिलकम् । स्तोकं स्तोकार्पयित्वाऽन्तःपुरमन्त्र्यादिभ्यः ॥१९॥' दोपा गुप्माफमुपायने संप्रेपितेयं रेणुः । इति श्रुत्वा नरपतिना तस्यास्तिलकं स्वयं विलिम् !!७०॥ .

·४२६ देसलकहा। सव्वाउवि सत्तीओ मह पहुणो संतिनन्नसरिमाओ । जगासत्तीए पुणो नन्नो भुवणम्मि तस्सरिसो ॥ . . तो बहुदेससमागयमइंतपुरिसेहिं मच्छरगएहि । नियनियपगुणो आणा पसंसिया जाय ता नयर ।।७३॥ उच्छलिओ तुमुलरवो ते सोउं तस्स जाणणनिमित्त । पुच्छेइ नरं कपि हु सोवि हु ते जाणिउं फहइ ।। देव ! इह हत्यिरांओ वियरइ सिच्छाए नयरमज्झम्मि । उम्मिट्टो चूरंतो गिइहट्टाईणि, तो रन्ना १७॥ भणिय भोभो गिण्हह मनकरितों न कोइ पडिवयण । जा देइता निवस्साभिमुह भणियं अणुसएणं ॥७६।। दोवारिएण एक्केण जह इमो देव! नियनिवाणाए । काही वसमिइ हत्यि ता एवं चिय समाइससु ॥७७॥ रना तहेव विहिए कोसलमंती पडिच्छिउँ आणं । खणमेत्तणं पत्तो हत्यिसमीवं सनिवलोओ ॥७८|| फाऊण पणिहाणं सविदाण इत्थिखंभविन्जपि । तो तेण करी भणिो तुह आणा मज्झपहुतणया ।।७।। जइ इत्तो एकंपि हु पयं पयच्छेसि, तो इमं सोउं । चित्तलिहिओच्च थक्को अवणमियकरो करी तत्तो।। राया सपरियणोवि हु विम्हियचित्तो पसंसए सचिवं । भणइ य भो भो सुपुरिस ! मालाणगयं गयं कुणम् ॥ तो तेणं सो भणिओ करिवर! गच्छेसु निययखभम्मि । तेणवि तहेव विहियं ता स्ना तं चिय करिदं ।। दाऊण पाडुडे तह तप्पहुंणो सासणं पडिच्छेउँ । सम्माणिय सप्पणयं विसजिओ कोसलो मंती ॥८॥ पत्तो सिद्धपुरम्मी तत्तो पदमंपि मंतिणो सब्वे । तस्समगपहियनियचरमुहेण विनायवुत्तता ||८|| स्यपाहुडप्पणेणं संकंता मरणमत्तणो गंतुं । कोसलपासे पाएसु लग्गिउं तं खमाविति ॥८५॥ हर्षवशपुलकितेन कोशलमन्त्री तत इदं पृष्टः । अन्यापि कापि शक्तिस्तव प्रभोरस्ति, स आह १७१॥ सर्वा अपि शक्तयो मम प्रभोः सन्त्यनन्यसदृश्यः । आज्ञाशक्त्या पुनर्नान्यो मुवने तत्सदृशः ॥७२॥ ततो बहुदेशसमागतमहापुरुषैर्मसरगतैः । निजनिजप्रभोराज्ञा प्रशंसिता यावत्तावद् नगरे ॥७३|| उच्छलितस्तुमुलरवस्तं श्रुत्वा तन्ज्ञाननिमित्तम् । पृच्छति नरं कमपि खलु सोपि हि तन्ज्ञात्वा कययति ॥७४॥ देव ! इह हस्तिराजो विचरति स्वेच्छया नगरमध्ये । उन्मुक्तश्चूर्णयन् गृहहट्टादीनि, ततो राज्ञा ॥७॥ मणितं भो भो गृहीत मत्तकरिणं ततो न कोऽपि प्रतिवचनम् । यावद् ददाति तावन्नृपस्यामिमुखं मणितमनुशयेन ।। दीवारिकेणेकेन यथायं देव ! निमनृपाज्ञया । करिष्यति वशमिह हस्तिनं तस्मादेनमेव समादिश ॥७७।। राज्ञा तथैव विहिते कोशलमन्त्री प्रतीष्याज्ञाम् । क्षणमात्रेण प्राप्तो हस्तिसमीपं सनृपलोकः ॥७८|| कृत्वा प्रणिधान सविधानं हस्तिस्तम्भविद्यायाः । ततस्तेन करी भणितस्तवाज्ञा मत्प्रमुसंवन्धिनी ॥७९॥ यदीत एकमपि हि पदं प्रयच्छसि, .तत इदं श्रुत्वा । चित्रलिखित इव स्थितोऽवनमितकरः करी ततः॥८॥ राजा सपरिननोऽपि हि विस्मितचित्तः प्रशंसति सचिवम् । मणति च भो भोः सुपुरुष ! सालानगतं गजं कुरु ॥ ततस्तेन स भणितः करिवर ! गच्छ निजस्तम्भे । तेनापि तथैव विहितं तदा राज्ञा तमेव करीन्द्रम् ॥८२॥ दत्त्वा प्राभूते तथा तत्पभोः शासनं प्रतीष्य । सम्मान्य सप्रणयं विसर्जितः कोशलो मन्त्री ॥३॥ प्राप्तः सिद्धपुरे ततः प्रथममपि मन्त्रिणः सर्वे । तत्समप्रहितनिजचरमुखेन विज्ञातवृत्तान्ताः ॥८४॥ रजःपाभृतार्पणेन शङ्कमाना मरणमात्मनो गत्वा । कोशलपाश्चें पादयोगित्वा तं क्षमयन्ति ॥६॥ 4

·४३०
सुपासनाह-चरिअम्मि-
• तस्स य मइमाइप्पं बनता जति तेण सममेवपीनरवइपासेसोवि हु सिद्धनारदं पणमिऊण ||८६॥
साहद सव्वं जं तत्य साहियं अहियतोसओ राया । पुणरवि कुणइ पसायं गिण्हसु देस जमभिरुइयं ॥८७|| '
तो सो भणेइ नरंवर! तुझ पसाएण नत्थि मह खूण । किं कुणिमो देसेण विरइविराहणपरो ज.सो॥
जइ पुण तं मझुवरि तृहो ता जिणमयं पभावसु । रहजत्तापमुहेणं महेण महनिब्युइकरण ।।८९॥
तो रमा सो भणिओ जइवि निरीहो तुम तहवि गिण्ह । गेहव्वयस्स जोग्ग किंचिवि कणचोपडाईये ।।
एवंति तम्मि भणिउं गयम्मि रन्ना निओगिणो भणिया । जह कणमूडसहस्सं घयघडसहस्सं च मंतिगिहे ।।
पेसह, तेहिं तहच्चिय अणुट्टिए कोसलेण लहुभाया । भणिओ देसलनामा,जह अम्ह नियमओ अहिये ।।
जे किंचि तं समापसु पुणोवि तं राउलम्मि, तेणायि । पडिवज्जिऊण तइया नियमाउ समहियं सव्वं ॥
अप्पिय सयणाण तो भणिया एवं निएसु ठाणेसु । धरह नियमावहीए परओ गिहिस्समहमेयं ।।९।।
तेहिवि तह चेव कए विनाओ कोसलेण वुत्तंतो । एसो कहवि हु तो तेण पभणिओ देसलो एवं ॥९५।।
हा भाय! पंचमवए. इय-कुणमाणेण तइयअइयारो । विदिओ तुमए अजवि ता अहिये देसु धम्मम्मि ॥
इस पुणरुत्तं तेणं भणिओवि हु देसलो अकुव्वंतो । कालेणं मरिऊणं अप्पइढियवंतरो जाओ ।।९७||
पणसयमंतिप्पवरो कोसलमंतीवि मरणसमयम्मि । गहिऊणं पब्वज पत्तो माहिदकप्पम्मि ॥९८॥
किंचहियसत्तसायरआउं परिपालिऊण तत्तो य । चइऊणं सिज्झिस्सइ महाविदेहम्मि वासम्मि ॥१९॥
.
.
.
तस्य च मतिमाहात्म्यं वर्णयन्तो यान्ति तेन सममेव । नरपतिपार्थे सोऽपि हि सिद्धनरेन्द्रं प्रणम्य ॥८६॥.
कथयति सर्वं यत्तत्र साधितमधिकतोपतो राजा । पुनरपि करोति प्रसादं गृहाण देशं योऽभिरुचितः॥४७॥
ततः स भणति नरवर ! तव प्रसादेन नास्ति मम झूणम् । किं कुर्मी देशेन विरतिविधिनपरो यत् सः||८८॥
यदि पुनस्त्वं ममीपोर तुष्टस्तदा निनमतं प्रभावय । रथयात्राप्रमुखेण महेनमन्नितिकरेण ॥८९॥
तनो राज्ञा स भणितो यद्यपि निरीहस्त्वं तथापि गृहाण । गेहव्ययस्य योग्यं किञ्चिदपि कणम्रक्षणादिकम् ॥२०॥
एवमिति तस्मिन् भणित्वा गते राज्ञा नियोगिनो भणिताः। यथा कणमूढकसहसू घृतघंटसहसूं च मन्त्रिगृहे ।।
प्रेषयत, तैस्तथैवानुष्ठिते कोशलेन लंघुमाता । मणितो देशलनामा ययाऽऽक्योर्नियमतोऽधिकम् ॥९२||
यत्किञ्चिदपि तत्समर्पय पुनरपि त्यं राजकुले, तेनापि । प्रतिपद्य तदा नियमात्समधिकं सर्वम् ॥१३॥
अर्पयित्वा स्यानानां नतो भणिता एतद् निजेषु स्थानेषु । घरत नियमवधेः परतो ग्रहीयेऽहमेतत् ॥९१||
'तैरपि तथैव कने विज्ञातः कोरलेन वृत्तान्तः । एष कथमपि खलु ततस्तेन प्रमणितो देशल एवंम् ॥१५॥
हा प्रातः! पद्यमयत इति कुर्वाणेन तृतीयातिनारः । विहितस्त्वयाऽद्यापि तस्मादधिकं देहि धर्मे ॥१६॥
इति भृशं तेन मागतोऽपि हि देशलोऽकुर्वन् । कालेन मृत्वाऽपद्धिकन्यन्तरो जांतः ॥९॥
पशशतमन्त्रिमयरः फोगलमन्त्र्यपि मरमसमये । गृहीत्वा प्रनन्यां प्राप्तो माहेन्द्रकल्प ॥२८॥
फिपिदविकसप्तसागरायुः परिपाल्य ननश्च । न्युन्या सेत्स्यति महाविदेह वर्षे ॥१९॥

·देसलकहा। इय निक्कलंकवयपालणेण जह कोसलो सुही जाओ। दुईओ उण दुहभागी ता होयध्वं दिढवएहि ॥१०॥ ॥ इति पञ्चमाणुव्रततृतीयातिचारविपाके देशलदृष्टान्तः समासः ॥ • इति निष्कलकनतपालनेन यथा कोशलः सुखी जातः । द्वितीयः पुनदुःखमागी तस्माद् भवितव्यं दृदयतैः ।। GARAN

·.
नियमावहीए परओ नह पसबइ चउपयं तहा कुणइ ! अइलोहग्गहपत्यो स लहइ दुलहोव्व उवहासं ॥१॥ :
तपादि:-
गुरुमहिहररमणीयं रयणायरसरिसपरिहकयसोई । सोहग्गपुरं नैयरं जंबुद्दीवंय सुइवास ॥२॥
महिहरसिरफुरियकरो अरितमभरखंडणो तहि अस्थि । सूरुव सूरसेणो राया रंभा पिया तस्स.॥३॥
अह अन्नया निविडो भवणोवरि पासए पुरपयाओ। पुलमुहं जंतीओ तो राया पुच्छए पुरिसं ॥४॥
इंदमहो खदमहो नागमहो वा किमज्ज इह नपरे । दीसइ जणो चयंतो विसेसओ विहिपसिंगारो ॥५॥
तो तेणं पुरिसेणं कहिये जह अन्ज इस्य चउनाणी । नाणमहोयही सूरी समोसढो पुव्वउज्जाणे ॥६॥
तव्वंदणवटियाए गच्छइ लोउत्ति इय निसामे । सब्बिड्डीए गंतु वंदइ मूर्ति नरवरिंदो ॥७॥
निसुणइ जिणिंदम्म सम्म मुणिनाहवयणओ जाव । ताव सहसा कओवि हु पत्तं सुरजुयलयं तत्य Itan
एगो प अच्छराहि पिच्छणयछणं पयट्टए तत्य । वीओ मणहरसदेण वायमाणो कणयसिंग ॥९॥
गोवालिणीण विदं नचावइ फारमुत्तियाहारं । उन्नमयवासनिवसणपीणुनयथणहराभोगं ॥१०॥
पहुहावभावसम्भावसंगय गरुषभत्तिसंजुत्तं । उच्चारावइ छंदतरम्मि एयं च शुकुलय ॥११॥
तथाहि:-
पणमामि जयत्तयवसमणि मणिकंचणमुक्वपमुक्कघणं ।
धणसारसुरिंदरिंदनयं नयजुत्तसुजुचिसुसुत्तकई ॥१२॥
कहरंजियदेवनारदजण जणमाणसमाणसहंसवरं ।
.
नियमावधेः परतो यथा प्रसूते चतुष्पदं तथा करोति । अतिलोभग्रहग्रस्तः स लभते दुर्लभ इयोपहासम् ॥१॥
गुरुमहीधररमणीय रत्नाकरसदृशपरिखाकृतशोभम् । सौभाग्यपुरं नगरं जम्बूद्वीपवच्छुभवास(वर्ष)म् ॥२॥
महीघरशिरःस्फुरितफरोऽरितमोभरखण्डनस्तत्रास्ति । सूरवरसेनो राजा रम्मा पिया तस्य ॥३॥
अथान्यदा निविष्टो भवनोपरि पश्यति पुरमनाः । पूर्वमुखं यान्तीत्ततो राजा पृच्छति पुरुषम् ॥४॥
इन्द्रमहः स्फन्दमहो नागमहो वा किमोह नगरे । दृश्यते जनो बना, विशेषतो विहितगृतरः ॥५॥
ततस्तेन पुरुषेण कथितं ययाऽपात्र चतु नः । ज्ञानमहोदधिः सूरिः समवन्तः पूर्वोघाने ॥६॥
तद्वन्दनवृत्तितया गच्छति लोक इति निशम्य .। सर्व_ गत्वा वन्दते सूरि नरवरेन्द्रः ॥७॥
शृणोति जिनेन्द्रधर्म सम्यग मुनिनायवचनतो यावत् । तावत्सहसा कुतोऽपि हि प्राप्त मुरयुगलं तत्र ॥८॥
एक्याप्सरेमिः प्रेक्षणसणं प्रवर्तयति तत्र । द्वितीयो मनोहरशन्देन वादयमानः फनकगृहम् ॥९॥
गोपालिनीना इन्दं मर्तयति. स्फारमौक्तिकहारम् । उनमशासोनिवसनपीनोभतस्तनमराभोगम् ॥१०॥
बहहारमावसद्भावसंगतं गुरुमक्तिसंयुक्तम् । उचारयति छन्दोऽन्तर एतच स्तुतिकुलकम् ।।११।।
प्रणमामि गत्ययवंशमणि प्रमुक्तमणिकाचनमुख्यधनम् ।
भनमारमुरेन्द्रनरेन्द्रनतं नययुक्तमुयुक्तिमुसूत्रकसम् ॥१२॥

·.
४३३
दुलहकहा।
परनाणमहोयदिपारगयं गयगव्यसमग्गसमाइगुणं ॥१॥
गुणरिद्धिसयंधुरबुदिपरं धरणीधरतगपिरतजुयं ।।
जुयपित्तविइन्नसुदिद्विपई पहसंतथुणंतजणाण समं ॥१४॥
सममनियरोरनरिंदगणं गणिसत्तममुत्तमसत्तधरं ।
घरिदधुउरदुद्धरधम्मभरं भरहेसरवंसविसालवयं ॥१५॥
इय पिच्छणावसाणे पुट्ठो रन्ना मुणीसरो एवं । नाह ! सुरजुयलमेयं कहं नु इत्यागयं, किंचा ॥१६॥
गोवालियकययेसो एसो गोवालियाण मज्झम्मि । नचइ पढेइ गायइ, वीओ उण अमरवेसेण ॥१७॥
अमरंगणाण मझे नचइ गाएइ विविहभंगीहि । तो गुरुणा पुव्वभयो कहिउँ तैसि समारो ॥१८॥
--
तथाहि
पत्थि इह विझसेलो सजणदेव नम्मयाकलिओ । तस्स समीवे समवत्तिपुरसमा अत्यि जमपल्ली ।।१९।।
तत्य निवसिसु दुनि य गोवलिया दुलहवल्लइभिहाणा बहुचउपयाइविहवा परुप्परं नेहसंपन्ना ॥२०॥
यहुमोबंगोविवग्गेण परिगया.गस्यगिरिनिरंजेसु | चारिति गोघलाई ससलिलगुरुहरियहारीसु ॥२शा
तरुणिजणवेणिवीणामहुरसरुल्लासरासयसयण्हा । चिटंति सयावि तहा सिंगरवारियदियंता ।।२२।।
अहं कहवि तत्व सत्यप्पणोलिया अल्लिया यतं पल्लिं । अम्हे, तो दोवि इमे संपत्ता अम्हपासम्मि ॥२३॥
वंदित्तु भूवचिट्ठा, अम्हेईि ताण सम्मुहं भणियं । भो भो लण इमं दुल्लई कहवि मणुयत्तं ॥२४]).
कधारजितदेवनरेन्द्रजन ननमानसमानसहंसवरम् ।
घरज्ञानमहोदधिपारगत गतगर्वसमप्रशमादिगुणम् ! ॥१३॥
गुणद्धिसबन्धुरबुद्धिधरं परणीघरतुस्थिरत्वयुतम् !
युगमात्रवितीर्णसुदृष्टिपथं प्रहसत्स्तुवजनयोः समम ॥१४॥
सममतरोरनरेन्द्रगणं गणिसत्तममुत्तमसत्त्वधरम् ।
. धृतोद्धरधरधर्ममर, भरतेचा वंशविशालध्वजम् ||१५||
इति प्रेक्षणावसाने पृष्टो राज्ञा मुनीश्वर एवम् । नाथ ! सुरयुगलमेतत्कथं न्यत्रागतं, किंचा ॥१६॥
गोपालिकृनवेश एप गोपालिकानां मध्ये । नृत्यति पठति गायति, द्वितीयः पुनरमरवेशेन ॥१७॥
अमरांगनानां मध्ये नृत्यति गायति विविधभनिमिः । ततो गुरुणा पूर्वमवः कथयितुं तयोः समारब्धः।।
अस्तीह विन्ध्यशैल; सज्जनदेहयद् नर्मदा(नम्रता)कलितः । तम्य समीप समवर्तिपुरसमाऽस्ति यमपल्ली ।।
उत्र न्यवासाता द्वौ च गोपाली दुर्लभवल्ठमाभिधानौ । बहुचतुष्पदादिविभवो परस्परं स्नेहसंपन्नौ ॥२०॥ -
बहुगोपगोपीयर्गेण परिगती गुरुगिरिनिकुञ्जषु । चारयतो गोधनानि ससलिलगुरुहरितधारिषु ॥२१॥
सरणीननवेणीवाणामधुरस्वरोलासरासकमुदितौ । तिष्ठतः सदापि तथा शृप्तरवापरितदिगन्तौ ॥२२॥
अय कथमपि तत्र सार्थप्रणोदिता आलीनाच, तां पल्लीम् । वयं, ततो द्वापीमा संप्राप्तावस्मन्पार्थे ॥२३॥

·४३४
सुपासनाह-चरिअम्मि-
धम्मम्मि सया तुम्भेहि उज्जमो होइ इत्थ कायव्यो । नमिऊण तओ हिवि सप्पणय भणियमिय वयणं ।।
धम्मुज्जमेण अम्हे मिगमाई मारिऊण निबहिमो । तो अम्मेदि भणिय नहु नहु एवं समं तुम्ह ॥२६॥
जालबचलम्मिजीए तडितरलविलासलच्छिविच्छवे । पडुपवणपदयपउमिणिजलतरले सयणसंजोगे ॥२७॥
महुमत्तकामिणीयणकडक्स विक्रदेवचंचले पेम्में । वामाण माणसं पिव अइचंवले जोवणभरम्मि ॥२८॥.
जिणधम्मो अणुचरि जुत्तो तुम्हाण तस्स पुण मूलं । सम्मत्तं निटि ता तंगहिकण सविसेस ॥२९॥
उज्जमह जिणपणीए धम्मे इय जंपियम्मि अम्हेहिं निमिऊण तेवि पभणंति अम्ह साहेह जिणधम्मं ॥३०॥
तो दुविहोवि कहिमो धम्मो अंगीकओ पुणो तेहिं । पढमे असमत्थेहिं गिहिधम्मो बारस विहोवि ॥३१॥
इत्तो अन्नत्य गया अम्हे ताणं च धम्मनिरयाणं । अह अन्नया य पंचमवयम्मि अइसंकई जायं ॥३२॥
जम्हा चउप्पयाणं तेहिं दोहिपि नियमकालम्मि । थोवा संखा विहिया, पइवरिसं पसर्वपाणाण ॥३३॥
जायइ जया समहिया तयाइयारो ६वेइ इप मुणिउं । मूलपरिमाणमझा विकणए वल्लहों ताई ॥३४॥ •
दुलहेण पुणो पुनाए मूलसंखाए निययगावीणं । नियमावहीए परओ जह गम्भो होइ तह विहियं ॥
तो सो वल्लहराएण पभणिओ मूढ ! इय कुणंतेणं । पंचमवयअइयारो विहिओ तुमए अहियदुहओ ।।
इय सोउं स पभणइ गुरूण पासम्मि जा मए गहिया । सा चउपयाण संखा इन्हिपि हु तत्तिया चेत् ॥
न मए किंचिवि अहिंय किंणियं जेणेइ होइ अइयारो । सयमेव चउप्पयाई मेहुणसम्माए जायति।।३८॥
.
वन्दित्वा भूपविष्ट, अस्माभिस्तयोः संमुखं भणितम् । मो भो लब्ध्वेदं दुर्लभं कथमपि मनुनत्वम् ॥२४॥
धर्मे सदा युवाभ्यामुद्यमो भवत्यत्र कर्तव्यः । नत्वा ततस्ताभ्यामपि सप्रणयं भणितमिति वचनम् ॥२५॥
धर्मोधगेनावां मृगादीन्मारयित्वा निर्वहावः । ततोऽस्माभिर्मणितं नहि न तत्क्षम युवयोः ॥२६॥
जललवचपले जीवित तडित्तरलविलासलक्ष्मीविस्तारे । पटुपयनुप्रतपद्मिनीजलतरले स्वजनसंयोगे ॥२७॥
मधुमत्त कामिनीजनकटाक्षविक्षेपचञ्चले प्रेमणि । वामानां मानसमिवातिचपले यौवनभरे ॥२८॥
जिनधर्मोऽनुनरितुं युक्तो युवयोस्तस्य पुनर्मूलम् । सम्यक्त्वं निर्दिष्टं तस्मात्तद् गृहीत्वा सुविशेषम् ॥२९॥
उपनछतं जिनप्रणीते धर्म इति नल्पितेऽस्माभिः । नत्वा तावपि प्रभपत आवां कथयत जिनधर्मम् ।।३।।
ततो द्विविधोऽपि कापतो धर्मोऽङ्गीकृतः पुनाताभ्याम् । प्रथमेऽसमर्थाभ्यां गृहिधर्मो द्वादशवोऽपि ॥३१॥
इतोऽन्यत्र गता वयं तयोश्च धर्मनिरतयोः । अथान्यदा च पञ्चमवतेऽतिसंकटं जातम् ॥३२॥
यस्मायतुष्पदानां ताभ्यां द्वाभ्यामपि नियमकाले । स्तोका संख्या विहिता, प्रतिवर्ष प्रसूयमानानाम् ॥३३॥
जायेत यदा समधिका सदातिचारो भवेदिति ज्ञात्वा । मूलपरिमाणमध्याद्विक्रीणीते वल्लभस्तानि ॥३४॥
दुर्लभेन पुनः पूर्णायां मूलसंन्यायां निजगवीनाम् । नियमावधेः परतो यथा गमों भवेत्तथा विहितम् ॥३५॥
ततः स बल्लमराजेन प्रभाणतो मूद ! इति कुर्वता । पञ्चमयतातिंचारो विहितस्त्वयाऽधिकदुःखदः ॥३६॥
इति ध्रुन्वा स प्रभणति गुरुणां पार्थ या मया गृहीता । सा चतुष्पदानां संख्येदानीमपि तावत्येव ॥३७॥
न मगा किन्निदप्यधिक क्रीन येनेह भयन्यनिनारः । स्वयमेव चतुष्पदानि मैथुनसंज्ञया जायन्ते ॥३८॥

·४३५
दुल्लहकहा।
को तत्थ मन्झ दोसो इस भासंतो इसिम्जए लोए । इयरो उण जह भणियं तहेव तं पालए पयो ।
एवं वचंतम्मि उ काले कालेण कवलिया कहवि । वल्लहदुल्लहराया दोबिहु नियमाउयस्सते ॥४०॥
पढमो पहमे कप्पे वीओ गंधचिएसु उपचन्नो । तो सुपरियपुन्वभवा पाउन्भूया मह समीये ॥४१॥
एगो तुम्हाण पुरो नियनियमफलं पयासए देवो । अच्छरसादि सहिओ पिच्छणयछणविहाणेण ॥४२॥
इयरो सकलंकवओ किन्विसियसुरो सरेवि गोवगं । तुम्हपडिवोदणत्यं गायइ गोत्रीयणेण समं ॥४३|| .
इय कहिलं तच्चरियं मूरी जा उवरओ, स गंधव्यो । पढइ सुरो तो एवं पच्छायावेण संतत्तो ॥४४॥
एकपहुणो सयासे गहिया विरई मए इमेणावि । ही ही पमायवसओ सफलंका सा मए विहिया ॥४५।।
हो हा चितामणिसनिदाए विरईय कलंकमाणेवि । निभग्गसंहरेणं कोडीए वराडिया किणिया ॥४६॥
संतोसामयपाणं काउं उच्चक्कियं हयासेण । जे गहिऊण विरई कलंकिया मोदमूढेण ॥४७॥
तं विरइपालणफलं जं फीलइ एस अच्छराहि समं । मह पुण पलवंतस्सवि न दिति एयाओ पडिवयण।।
इय सुणिऊण राया संवेगवसुच्छलंतसुहभावो । सम्मत्ताईघम्म पडिवन्नइ मूरिपासम्मि ॥४९॥
देवावि सुगुरुचरणे नमिऊणं पडिगया नियहाणं । कप्पसमत्तीए तमो गुरुवि अन्नत्य विहरेइ ।।५०॥
ताजह वल्लहराएण पालिया निकलंकवयविरई । तह एवं अन्नणवि पालियन्या पयत्तेण ॥५१॥
॥ इति परिग्रहपरिमाणवतुतिवारे दुर्लभराजकथानकं समाप्तम् ।
कस्तत्र मम दोष इति मापमाणो हस्यते लोके । इतरः पुनर्यथा भणितं तथैव तत्पालयति प्रयतः ॥३९॥
एवं व्रजति तु काले कालेन कवलितो कथमपि । वल्लमदुर्लभराजौ द्वावपि निजायुपोऽन्ते ॥४०॥
प्रथमः प्रथमे कल्पे द्वितीयो गान्धर्विकपूपपन्नः । ततः स्मृतपूर्वमवौ प्रादुर्मूठौ मम समीपे ॥४१॥
एको युष्माकं पुरो निजनियमफलं प्रकाशयति देवः । अप्सरोभिः सहितः प्रेक्षणक्षणविधानेन ॥४२॥
इतरः सकलङ्कवूतः किल्विषिकसुरः सूत्वा गोवर्गम् । युष्मत्प्रतियोधनार्थ गायति गोपजनेन समम् ॥४॥
। इति कथयित्वा तच्चरित सूरिविदुपरतः, स गन्धर्वः । पठति सुरस्तत एवं पश्चात्तापेन संतप्तः ॥४४॥
एकप्रमोः सकाशे गृहीता विरतिर्मयाऽनेनापि । ही ही प्रमादवशतः सकलका सा मया विहिता ॥४५॥
हा हा चिन्तामणिसनिमायां विरतौ फलंकमानीय । निर्माग्यशैखरेण कोट्या वराटिका क्रीता ॥४६॥
संतोषामृतपानं कृत्वा वमितं हताशेन । यद् गृहीत्वा विरतिः कलङ्किता मोहमूढेन }४७]]
तद् विरतिपालनफलं यत्त्रीडत्येषोऽप्सरोमिः समम् । मम पुनः प्रलपतोऽपि न ददत्येताः प्रतिवचनम् ॥४८॥
इति श्रुत्वा राजा संवेगवशोच्छलच्छुमभावः। सम्यक्त्वादिधर्म प्रतिपद्यते सूरिपार्श्वे ॥१९॥
देवावपि सुगुरुचरणौ नत्वा प्रतिगतौ निजस्थानम् । कल्पसमाप्त्या ततो गुरुरम्यन्यत्र विहरति ॥५०॥
तस्माद्यया वल्लभरानेन पालिता निष्कलङ्कप्रतविरतिः । तथैवमन्येनापि पालयितव्या प्रयत्नेन ॥५१॥

·मूलनियमाहियाई कचोलाईणि भजि पुणवि । तस्संखं कुणमाणो माणुच्च विराहए चिरई ।।१।।
तथाहि:-
अस्थि इह सालिगायो गंधियहरुंव सुरहिदव्वड्ढो। अमियकलसाभिहाणो सेट्ठी तत्यत्थि विक्खाओ ॥२॥ .
तम्भजा जिणदेवी पुत्तो से माणदेवनामोत्ति । सन्चकलाकुसलोवि हु दोगुच्चुव्वाइओ भमइ ॥३॥
अद्द जगएणं समय पत्तो सो साहुसंनिहाणम्मि । नमिऊणं मुणिचरणे निसुणइ सदसणं पयओ ॥३॥
तथाहि-
कायच्यो वरधम्मो सोवि हु संतोसओ हवइ पवरो । सो वंछाविच्छेए तचिच्छेओ वियेगाओ ॥५॥
सो उण गुरुवयणाओ तव्वयणानणे तओ जत्तो । काययो बुद्धिमया निचं निम्भिञ्चचित्तेण ॥६॥ .
जम्हा संतोसोचिय परमो मोक्खस्स साहणोवाओ । इहलोइयसोक्खस्सवि सोच्चिय मूलं जओ भणियं ।।
"संतोपैश्वर्यसुखिनां दूरे दुःखसमुच्छ्याः । लोभाशाबद्धचित्तानामपमानः पदे पदे ॥"
फि परमं इह दुक्खं सजिगीस माणसं मणुस्साणं । सोक्खंपि हु किं परमं सुनिरीहत जमिह भणिय ।।
"तन्दुलमानकमेकं कन्दर्पहरापि युवतिरेफैव । पृथ्वीपतेरपि फलं शेषः क्लेशोऽभिमानो वा ॥"
जह जह लोभोवरमो जह जह अप्पो परिग्गहारंभो । तह तह सुहं पवढइ धम्मस्स य होइ संसिद्धी ।।
इचाइदेसण निसुणिऊण वणिएण तणयसहिएण । सम्मईसणपुव्वं पंचमयमणुव्वयं गहियं ॥१०॥
तभावत्य ना मुणिणो पासम्मि परमविणएण । तो माणदेवसहिमओ सिट्ठी वैदेवि मुणिनाहं ॥११॥
संपत्तो नियगेहे पुत्तेण समं करेइ जिणधम्मं । दोगचदुहकिलंतो भपइ सया माणदेवोवि ॥१२॥
अह अन्नया तिदडी जोगीसरनामओ गुरुजाणे । दिटो पुट्टो य तओ नमिऊणं सायरं तेणं ॥१३॥
-
मूलनियमाधिकागि पात्रादीनि भक्त्वा पुनरपि । तत्संख्यं कुर्वन् मान इव विराधयति विरतिम् ॥१॥
मस्तीह शालिग्रामो गान्धिकहमिव सुरभिद्रव्यायः । अमृतकलशाभिधानः श्रेष्ठी तत्रास्ति विख्यातः ॥२॥
सद्भार्या जिनदेवी पुत्रस्तस्य मानदेवनामेति । सर्वकलाकुशलोऽपि हि दौर्गत्यखिनो भ्रमति ॥३॥
जय जनफेन समं प्राप्तः स साधुसंनिधान । नत्वा गुनिचरणो शृणोति सद्देशनां प्रयतः ॥४॥
फर्तभ्यो वरधर्म. सोपि हि संतोपतो भवति पवरः । स पाञ्छविच्छेदे तद्विच्छेदो विवेकात् ||५||
स पुनगुरुवचनात् तद्वचनाकर्णने ततो यत्नः । कर्तव्यो बुद्धिमता नित्यं निभृत्यनितेन ॥६॥
यस्मात् संतोष एव परमो मासस्य साधनोपायः । एहलोकिकसौख्यस्यापि स एव मूलं यतो भणितम् ||७}}
फि परममिह दुमा सजिगी मानसं मनुष्याणाम् । सौख्यमपि हि किं परमं मुनिरीहत्त्वं यदिह मणितम् ॥
यथा यथा लोभीपरमो यया यपापः परिप्रहारम्भः । तया तथा मुखं प्रवर्धते धर्मस्य च मयति संसिदिः ।।
इत्यादिवशनां धुन्चा पणिजा तनयमहितेन । सम्यादर्शनपूर्व पञ्चममणुरतं गृहीतम् ॥१०॥
तनावार्य माया मुनेः पाचँ परमविनयेन । ततो मानदेवसहितः श्रेष्टी वन्दित्या मुनिनाथम् ॥११॥
संप्रामो निनगई पुत्रेण समं करोति जिनधर्मम् । दौत्यदुःसालान्तो भ्रमति सदा मानदेवोऽपि ॥१२॥

·४३७
माणदेवकहा
कहम उवाय किंपि हु लच्छीलाहो हयेइ मह जेण । इत्तिपदिणाणि सल्ले विहला जाया मह उवाया ।।
तो आह तिदंडी तुंडतंडवं मा करमु मह पुरओ । अतुच्छलच्छिविच्छडुमिच्छसे वच्छ ! निच्छयो ।।
जड़ ता, तो मह पुष्टि मा मुंचमु कवि जाव छम्मासं । नो भोयगाइचिंता कायव्वा काविवणिय! तए ।।
तो तेणं पडिभणिय जुत्तमिण किंतु मन्झ पियराण ! सो नत्यि कोइ दुइओ भोयणमेतपि जो दाही ।।
वुइहाई थइढाई विहुणियविहवाई वाहिविहुराई 1 मई विरहम्मि मरती ता कह ताई करेमिडि ? ॥१८॥
तो जपेड़ तिदडी जड़ एवं वच्छ ! गच्छ नियगेहं । गहिऊण उम विनं बजकुमनामिय पवरं ॥१९॥
एमा य पदिकपि हु रुपस्म पलाई पंच तुह दाही । मुमरियमित्तावि लहुं तो अत्तो इत्य काययो ।॥२०॥
इय भणिझणपदसणमद पत्ते तम्मि सोवि नियगेहे । पत्तो रयणीइ तो विहिपुव्वं सुमरिया विजा ॥
तीएवि तस्मुस्सीसे रुणस्स पलाई पंच मुक्काई । सो पिच्छिय पच्चूसे गिण्डइ ताई पहिडमणो ॥२२।।
तो ताई विकिणिउं गहिरं दवं करेइ तेणादि । गेडन्चयाइ सन्वं तद किंचि स देइ धम्मम्मि ॥२३॥
पचोलमाइयाणिवि कहवि घडायेइ तेण रुप्पेण । तो पिउणा सो भणिओ रे संपइ वच्छ ! तुह गेहे ।।
फचोलाई दीसंति कह णु कह मूलदवविरहेवि । कदमियसंखं दव्वं तए विद्वत्तं फुडं कहसु ? ॥२५॥
काहिए जटिए तेण जाब सिटी पलोयए तुटो । कचोलाई नियमाट समहियाइपि ता नियइ ॥२६॥
विविराहणमीमो तो सो जपेइ मन्झ तुझवि य । कचोलाण दसर्ग नियमे मुक्कलयमेयाई ॥२७॥
भयान्यदा त्रिदण्डी योगीश्वरनामको गुरुयाने । दृष्टः पृष्टश्च ततो नत्वा सादरं तेन ॥१३॥
फययोपाय कमपि स लक्ष्मीलामो भवति मम येन । इयदिनानि सर्वे विफला नाता ममोपायाः ॥१४॥
तत माह निदण्डी तुगटतायटयं मा कुरु मम पुरतः । अतुच्छलक्ष्मी विस्तारामिच्छसि यत्स ! निश्चयतः ॥
यदि तावत्, ततो मम पृष्ठं मा मुश्च कथमपि यायपण्मासीम्। नो भोजनादिचिन्ता फर्तच्या कापि वणिक् ! स्वया ।।
ततस्तेन प्रतिमणितं युक्तमिदं किन्तु मम पित्रोः । स नास्ति कश्चिद् द्वितीयो मोननमात्रमपि यो दास्यति ।।
मी स्तब्धी विधुतथिगयो व्याधिरिधुरी । मम विरहे नियेते तस्मात्कथं तौ करोमीदानीम् ! ॥१८॥
ततो जल्पनि घिदण्डो यद्येयं यत्म ! गन्छ निनगेहम् । गृहीत्यमा विद्यां वनामुशानामिका प्रवराम् ॥१९॥
पा र प्रतिदिनमपि ग्लु रूप्यस्य प्रलानि प३ ते दास्यति । स्मृतमात्रापि लघु ततो यत्न इह कर्तव्यः
इति मणिवादर्शनमय प्राप्त तस्मिन् सोऽपि निजगेहे । प्रानो रजन्यां ततो विधिपूर्व स्मृता विद्या ॥२१॥
तयाविनम्याच्या रुप्यन्य पलानि पम मुक्तानि । स दृष्ट्वा प्रत्यूपे गृहाति तानि प्रहृष्टमनाः ॥२२॥
ततातानि विकीय गृहीया द्रश्यं करोति तेनापि । गेहव्ययादि सर्व तथा किश्चित्स ददाति धर्म ॥२३॥
पापादीन्यपि कथमपि घट्यनि तेन मध्येण । ततः पित्रा स मणितो रे संप्रति वत्स ! तब गेहे ॥२४॥
पायाणि ध्यन्ते फयं नु कथं मूलद्रव्यविरहे:पि । कयामितिसंत्र्यं द्रव्यं स्वयाऽर्जित स्फुटं कथय ? ॥२५॥
फयिने ययायिने तेन यावन् श्रेष्ठी प्रलोकते तुष्टः । पाषाणि नियमात्समधिकान्यपि तदा पश्यति ॥२६॥
पिरतिषिराधनमीतस्ततः स जल्पति मम तापि च । पापागां दशक नियमे गुत्फलमंतानि ॥२७॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि दीसंति समहियाई, इय सुणिउं तेण नियमअहियाई । ताई एगीकाउं दससंग्खाई करावेइ ॥२८॥ तेणं सिट्टी भणिो कच्चोलाई न ताय ! अहियाई । जायाई गहियाए विरईए मा भयं कुणसु ॥२९॥ तुल्ले पुण पंचउणाई ताई काराचियाई ऐयाई । सिट्ठी पभणइ एवंपि चच्छ ! सकलंकिया विरई ॥३०॥ अवि अग्गिम्मि पवेसो पडणं अवडम्मि रुंदभीमम्मि । अवि उग्गखग्गधाराए रोहणं जलहिपडणं वा ।। अवि अहियसहिपवासे वसियव्वं अवि विसंपि असियव्वं । पुल्लीपओहराओ पायव्वं पायसं वावि ॥३२॥ । न उणो नियनियमधुरा कलंकियव्वा कयावि धीरेहिं । तडिचलमडप्फराए लच्छीइ कए विसेसेण ॥३३॥ ता परिहर धणमिणमो धम्मम्मि व देसु समहियं जमिह । अन्नद भवम्मि भीमे चिरई लथुपि भमियज्वं ।। तत्तो तेणवि भणिओ सिट्टी मा नाय ! एरिस भणसु । तइ गहियवत्थुसंखा एवंपि कए न भज्जेइ ॥३५॥ तो सेट्ठी भणइ सुयं मा मा कूत्तराई मह पुरओ । जंपेसु होसु भिन्नो गिण्हेवि नियदन्वभायं च ॥३६॥ तो तेणवि पडिवन्नं जाओ भिन्नो करेइ वाणिज्जं । सिट्टीवि धम्मनिरओ पालइ गिधिम्ममकलंक ॥३७॥ तगओवि अतणुविहवो जाओ कालेण लोहगहमूढो । मूढविसूइयपत्थो मरि नरयम्मि संपत्तो ॥३८॥ भमिही भवम्मि अज्जवि पायेणं विरइभंगजणिएणं । पढममइयारमित्तं पच्छा भंगोवि से जाओ ॥३९॥ थेवोवि हु अइयारो पढमं चिय नेय जुज्जए काउं । थेवेण अपच्छासेवणेण रोगुव वड्ढेइ ॥१०॥ अमियकलसोवि सिही अविराहियविरइरयणभावाओ । विहिविहियदेहचाओ जाओ य सणकुमारम्मि ।। । दृश्यन्ते समधिकानि, इति श्रुत्वा स नियमाधिकानि । तान्येकीकृत्य दशसंख्यानि कारयति ।।२८॥ तेन श्रेष्ठी भणितः पात्राणि न तात ! अधिकानि । ज्ञातानि गृहीताया विरतेर्मा भयं कुरुप्य ॥२९॥ तौल्ये पुनः पञ्चोनानि तानि कारितान्येतानि । श्रेष्ठी प्रमणत्येवमपि वत्स ! संकलङ्किता विरतिः ॥३०॥ अन्यग्नी प्रवेशः पतनमवटे विशालभोगे । अप्युनखड्गधारायां रोहणं जलधिपतनं वा ॥३१॥ अभ्यहितसहितवासे वस्तव्यमपि विषमप्यशितव्यम् । व्यानोपयोधरात्पातव्यं पायसं वापि ॥३२॥ न पुनर्निजनियमधुरा फलङ्कायतव्या कदापि धीरैः । तटिच्चलगाया लक्ष्म्याः कृते विशेषेण ॥३३॥ तस्मात्परिहर धनमिदं धर्मे वा देहि समधिकं यदिह । अन्यथा भवे भीमे विरति लब्ध्वापि भ्रमितव्यम् ॥ ततस्तेनापि मणितः श्रेष्ठी मा तात ! ईदृशं भण । त्वया गृहीतवस्तुसंख्यैवमपि कृते न मज्यते ॥३१॥ ततः श्रेष्ठो भणति तं मा मा कूटोत्तराणि मम पुरतः । जल्प भव भिन्नो गृहीत्वा निजद्रव्यमागं च ॥३६॥ ततस्तेनापि प्रतिपन जातो भिन्नः करोति वाणिज्यम् । श्रेष्ठ्यपि धर्मनिरतः पालयति गृहिधर्ममकलङ्कम् ।। तनयोऽप्यतनुविभवो नासः फालेन लोमग्रहमूदः । मूविसूनिकायस्तो मृत्वा नरके संप्राप्तः ॥३८॥ भ्रमिष्यति मयेऽद्यापि पापेन विरतिमरजनितेन । प्रथममतिचारमात्रं पश्चाद् महोऽपि तस्य बातः ॥३९॥ म्नोऽपि खल्वतिमारः प्रथममेव नैव युज्यते कर्तुम् । स्तोकेनापथ्यासेवनेन रोग इव वर्धते ॥४०॥ अमृतकलशोऽपि श्रेष्ठो अविराधितविरतिरत्नभावात् । विधिविहितदेहत्यागो बातश्च सनत्कुमारे ॥४॥ १.८ जिला ·माणदेवकहा। तइयभये भवमुक्को तओ चुओ होहिही य, ता भव्वा ! । थेवोवि वयविसेसो पालेयव्यो निरइयारो ।। तथा, 'तण्डासुसियसरीरा संतोसरसायणं सया पियह । जेण जरमरणहरणं भवियजणा! निबुई लहह ॥४३॥ ते धणिणो ते गुणिणो ते समिणो ते विवेइणो वइणो । संतोसनंदणवणे रमंति जे पमुइया निचं ॥४४॥ यतः, एगं जस्स कलत्तं चिंतावि हु तस्स थोविया होइ । सा दुगुणाइकमेणं वड्ढइ एकिकबुड्ढीए ॥४५॥ एवं पुत्ताईसुवि हरिकरिरहभवणदविणमाईसु । बढ्दतेसु विवढइ मणसंतावो मणुस्साणं ।।४।। अपरिग्गहाण जा होइ निबुई पसमसुहियहिययाण । वेयंति मुणिवरचिय तीसे सुरसं रसं नन्ने ॥४७॥ जेत्तियमित्तो लोहो तेत्तियमित्तं जियाण दारिदं । संतोसी सुयइ सुई सिरकयचरणो दरिदस्स ॥४८॥ उपरिमुवरि नियंतो विदाइ धणीवि अइदरिदोच्च । रोरोवि ईसरायइ संतोसरसायगे पीए ||१९|| ॥ इति पञ्चमवतपञ्चमातिचारविपाके मानदेवदृष्टान्तः समाप्तः ॥ तृतीयभवे भवमुक्तस्ततश्च्युतो भविष्यति च, तस्माद्भव्याः! स्तोकोऽपि व्रतविशेषः पालयितव्यो निरतिचारः॥ तृष्णाशुष्कशरीराः संतोषरसायनं सदा पिवत । येन जरामरणहरणं भव्यजनाः ! निर्वृति लमध्वम् ॥४३॥ ते घनिनस्ते गुणिनस्ते शमिनस्ते विवेकिनो वतिनः । संतोपनन्दनवने रमन्ते ये प्रमुदिता नित्यम् ॥४४॥ एकं यस्य कलत्रं चिन्तापि हि तस्य स्तोका भवति । सा द्विगुणादिक्रमेण वर्धत एकैकवृद्धौ ॥४॥ एवं पुत्रादिप्वपि हरिकरिस्थभवनविणादिषु । वर्धमानेषु विवर्धते मनःसंतापो मनुष्याणाम् ॥४६॥ अपरिग्रहाणां या मवति निवृतिः प्रशमसुखितहृदयानाम् । वेदयन्ति मुनिवरा एव तस्याः सुरसं रसं नान्ये ॥ यावन्मानो लोमस्तावन्मानं जीवानां दारिद्रयम् । सतोपी स्वपिति सुखं शिरःकृतचरणो दारिद्रयस्य ॥१८॥ उपर्युपरि पश्यन् विद्राति धन्यप्यतिदरिद्र इव । रोरोऽपीधरायते संतोपरसायने पीते ॥४९॥ -

·कुजा जोगणमाण सड्ढो उदाहतिरियदिसिगमणे । चग्दसरज्जुगयाण जीवाणं अभयहेउत्ति ||१||
जं तत्तायसगोलयसमाणया अविरया इहं जीवा । तम्हा मणोरहो इव तं 'कुव्वंतो हियं लहइ ॥२॥
तथाहि :-
धन्नउरनाममाम धणधन्नसमिद्धवणिजणं आसि । तत्थस्थि वणिपदाणो सुधणो नामेण गुरुसिद्दी ॥३॥
वरमहिमासंपन्ना महिमा नामेण भारिया तस्स । ताण तणया विणीया मेहरहमणोरहभिहाणा ॥४॥
अह अन्नया भमंतेहि तेहि उज्जाणसरिसराईसु । । एकम्मि वणनिगुंजे दिवो मुणिपुंगयो एगो ||५||
कथम् ?
तवतवणतावतावियसरीरु, दुद्धरवयभारुव्वहणधीरु ।
दुदृढकम्परि उमलणमस्ट, अइघणसामा धरियजल्लु ॥६॥
नासग्गनिसियलोयणविलोउ, मणसावि न पत्थइ वयविलोउ ।
उयसम्गवग्गविग्गहियदेहु, यावीसपरिसहगरुयगेहु ॥७॥
सो वंदिउ तेहिं सुभत्तिसारु, संसारमहोयहिपत्नपारु ।
सो पुच्छिर सेटिङ नंदणेण, पढमेण सुयणआणदणेण ॥८॥
जुब्बणभरिनिभरि ख्वमडफरि, गहिय दिक्ख किण कारणिण ।
जइ विघु न झाणह गुणमह जाणह, कहहि झत्ति पहु ! आयरिण ॥९॥
सियदसणकिरणविच्छुरिय अहरु, तो जंपइ तं पइ मुणिवि महुरु ।
-
कुर्याद् योजनमानं श्राद्ध ऊर्ध्वायस्तियग्दिग्गमने ! चतुर्दशरज्जुगतानां जीवानामभयहेतुरिति ॥१॥
यत् तप्तायसगोलकसमाना अविरता इह जीवाः । तस्माद् मनोरथ इव तत्कुर्वन् हितं लभते ॥२॥
धान्यपुरनामग्रामो धनधान्यसमृद्धवणिग्जन आसीत् । तत्रास्ति वणिक्प्रधानः सुधनो नाम्ना गुरुश्रेष्ठी ॥३॥
घरमहिमसंपन्ना महिमा नाम्ना भार्या तस्य । तयोस्तनयो विनीती मेघरथमनोरथाभिधानी ॥४॥
भयान्यदा भ्रमद्भया ताभ्यामुद्यानसरित्सरआदिषु । एकस्मिन् वननिकुन्जे दृष्टो मुनिपुङ्गव एकः ॥५॥
तपस्तपनतापतापितशरीरो दुर्धरनतभारोद्वहनधीरः ।
दुष्टाष्टकमीरपुमर्दनमालोऽतिघनश्यामलो धृतयत्नः ॥६॥
नासाग्रन्यस्तलोचनविलोको मनसापि न प्रार्थयते व्रतविलोपम् ।
उपसर्गवर्गविगृहीतदेहो द्वाविंशतिपरीपहगुरुगेहम् ॥७॥
स वन्दितस्ताभ्यां शुभमतिसारं प्राप्तसंसारमहोदधिपारः ।
स पृधः प्रेष्ठिनो नन्दनेन प्रथमेन सुजनानन्दनेन ॥८॥
योवनमरनिर्भरे रूपग गृहीता दीक्षा केन कारणेन ।
यदि यिनो न ध्यानम्य गुणमय नानीय कथयत झटिति प्रमो! आदरेण ॥९॥

·मणोरहकहा। क कमलिणिगयजललवचंचलम्मि, धणजोवणजीवियपिपवलम्मि ॥१०॥ सव्वंपि निघणु वयह एउं, परि किंतु मन्झ निक्कन हेउ । तहवियकन्नु वणिसुउ भणेइ, कह सावि हेउ, अह मुणि कहेइ ॥११॥ इह भरहि पसिद्ध लच्छिसिणिद्धां, अत्यि नयरु परणीतिलर । तहिं राउ महेसर रूवि सुरसरु, चायकित्तिगुणगणनिलउ ॥१२॥ रहरूवतुल्ल तस्सत्थि भन्न, सुहसीलसणिय पवरलज्ज । ताणं च कयारि हु जाय दुहिय, नामेण तिलोत्तिम गुणिहि अहिय ॥१३॥ जुवणभरिनिभरि अह कयाइ, वहती पिच्छिवि निरु झियाइ । पुहईसरु, कुवि अणुरूवु रमणु, मह वच्छिदि जुब्यणतुरयदमणु ॥१४॥ इह घोही सुंदरु रूवि पुरंदरु, दरियसत्तुवित्तासकरु । सइ आणपडिच्छउ पूरियवंछउ, छेउ विजुहु बहबुद्धिधरु ॥१५|| तो पुच्छिय सा निवपुंगवेग, को तुझं वच्छि! वरु भणि जयेण । सा भणइ ताय! चारहडिपत्तु, नेमित्तिर अह विनाणजुत्तु ॥१६॥ सो होउ मज्झ भत्तारु सारु, अन्नह मह नियम न होमि दारु । सितदशनकिरणविच्छरिताधरस्ततो जल्पति तं प्रति मुनिरपि मधुरम् । कमलिनीगतजललवचञ्चले धनयौवन नीवितप्रियवले ॥१०॥ सर्वमपि निबन्धनं व्रतस्यैतत् परं किन्तु मम नृपकन्या हेतुः । ततकणों वणिक्सुतो भणति, कथं सापि हेतुः, अथ मुनिर्भणति ॥११॥ इह भरते प्रसिद्ध लक्ष्मीस्निग्धमस्ति नगरं धरणीतिलकम् । तत्र राजा महेश्वरो रूपेण सुरेश्वरस्त्यागकीर्तिगुणगणनिलयः ॥१२॥ रतिरूपतुल्या तस्यास्ति भार्या शुमशीलसलवणिता प्रघरलजा । तयोश्च कदापि खलु जाता दुहिता नाम्ना तिलोत्तमा गुणैरधिका ||१३|| यौवनमरनिर्भरेऽथ कदाचिद् वर्तमानां दृष्ट्वा निश्चितं ध्यायति । पृथिवीश्वरः, कोऽनुरूपो रमणो मम वत्साया विनतुरगदमनः ॥१४॥ इह भविष्यति सुन्दरी रूपेण पुरन्दरो दृप्तशत्रुविनासकरः । सदाऽऽज्ञाप्रत्येषकः पूरितवाञ्छश्छेको विबुधो बहुबुद्धिधरः ॥१५॥ ततः पृष्टा सा नृपपुङ्गवेन कस्तव वत्म! वरो भण जवेन । सा मणति तात! चारभटीप्राप्तो नैमित्तिकोऽथ विज्ञानयुक्तः ॥१६॥ स भवतु मम भर्ता सारोऽन्यथा मम नियमो न भवामो दाराः ।

·सुपासनाह चरिअम्मि- इय सुणिवि तेण तक्सणिण भणिय, वरमंतिथइयदंडाहिवइय ॥१७॥ चाउदिसि जोयहु कुवि निरीहु, जो लदलीहु चारहडीसीहु । विनाणगरिठ्ठ व होउ बावि, नेमित्तिउ जोयह तम अभावि ॥१८॥ इय गुणसंजुत्तउ नियहु निरुत्तउ, वरु कत्यवि धरणियलि लहु । मह वच्छिहि कमलदलच्छिहि, मंतिथइयदंडापरहु ! ॥१९॥ तो सचिवमाइएहि सव्वत्थ गवेसिओ पुरे ताव । न य उवलद्धो कोत्रि हु पुन्बुत्तगुणेहि परियरिओ ॥ तो बाहिंगामेसु सव्येवि निरिक्सयंति, सचिवेण । तो दिहो सूरनरो कोदंडपरिस्समपवीणो ॥२१॥ पुट्टो सचिवेण तओ का सत्ती तुझ परवले मिलिए १.। लक्खंपि विलक्खं चिय करेमि धणुहेण सो भणइ ॥ को पचओ इहत्थे भणिए सचिवेण भणइ मूरोवि । निव्वडियसुहडसहस्सं मए समं मुंच जोहत्थं ॥२३॥ तो मंती तेण समं समरम्मि निरूपए भडसहस्सं । सरधोरणीए त पइ तं वरिसेउं समारद्धं ॥२४॥ लहुइत्थयाए मूरो ताण सरे खंडए नियसरेहिं । इय खणमेगं दटुं सचिवो मूरं इमं भणइ ॥२५॥ उपसंहर संरंभं परिणयसु रइरंभसंभुघरणिसमं । रायकुमारि चिरकालचिन्नपुन्नेहि उवणीयं ॥२६॥ इय भणिऊणं मती गणयं पुच्छेइ सोहणं लगे । अज्जदिणाओ सत्तमदिणम्मि साहेइ सो, इत्तो ॥२७॥ कहकरवि नियंतेणं पडिहारेणावि पाविओ वइसो । अइविनाणी तेणावि रहवरो दंसिओ तस्स ॥२८॥ आरोविऊण तम्मी नीओ गयणेण तेण पटिहारो । धरणीतिलए कीलियपओगवसओ तओ तेण ॥२९॥ इति श्रुत्वा तेन तत्क्षणेन भणिता वरमन्त्रिस्थगिकदण्डाधिपतयः ॥१७॥ चतुर्दिशु पश्यत कमपि निरीहं यो लघरेखश्चारमटीसिंहः । विज्ञानगरिष्ठो वा भवतु वापि, नैमित्तिकं पश्यत तस्याभावे ॥१८॥ इति गुणसंयुक्तं पश्यत निरुकं वरं कुत्रापि धरणितले लघु । मम वत्सायाः कमलदलाझ्या मन्त्रिाथगिकदण्डधराः ! ॥१९॥' तनः सचिवादिभिः सर्वत्र गवेपितः पूरे तावत् । न चोपलब्धः कोऽपि हि पूर्वोक्तगुणैः परिकरितः ॥२०॥ ततो रहिमेषु सर्वेऽपि निरीक्षन्ते, सचिवेन । ततो दृष्टः शूरनरः कोदण्डपरिश्रमप्रवीणः ॥२१॥ पृष्टः सनिवन ततः का शक्तिस्तव परवले मिलिते ! । लक्षमपि विलक्षमेव करोमि धनुपा स भगति ॥२२॥ का प्रत्यय इहाय मणिते सचिन भणति शूरोऽपि । निवर्तितमुभटसहएं मया समं मुञ्च योधार्थम् ॥२३॥ ततो मन्त्री तेन समं समरे निरूपयति भटसहस्रम् । शरघोरण्या तं प्रति तद् वर्पितुं समारब्धम् ॥२४॥ न्याहस्ततया शूरस्तेषां शरान् खण्डयति निजशरैः । इति क्षणमेकं दृष्ट्वा सचिवः शूरमिदं भणति ॥२५॥ उपमंदर संरम्भ परिणय रतिरम्भाशम्मुगृहिणीसमाम् । राजकुमारी चिरकालचीर्णपुण्यरुपनीताम् ॥२६॥ इनि भमिला मन्त्री गणकं प्रति शोभनं लग्नम् । भयदिनात्सप्तमदिने कथयति मः, इतः ॥२७॥ नयंकाविपश्यना पनिहारेणापि प्रामा यःमः । अनिजिानी नेनापि स्थवरोदर्शितम्तम्मै ॥२८॥ ..

·मणोरहकहा। नीमओ कुमरिसयासं सो तेणवि दंसिओ रहो तीए । भणियो तमेव भत्ता पडिवन्नं तेग तञ्चयणं ॥३०॥ अह थइयवाहगेणं कत्यवि निउणं पलोयमाणेण । दट्टो तिकालदंसी सुदंसणो पक्रनेमित्ती ॥३१॥ सत्तमदिणम्मि तेणं सयमेव निरिक्खियं पवरलगं । पाणिग्गहस्स इत्तो सचेवि कहति नरवइणो ||३२|| तम्मि य समए केणावि अवहडा सा तिलोत्तमा वाला । तत्तो नियेण पुट्टो नेमित्ती केण मे वच्छा ॥३३॥ नीया कत्य व, तो सो भणेइ विजाहरेण विझम्मि । तो भणिओ रहकारो सज्जह रहं तेण तह विहिए ।। भणियो मूरोवि निषेण रहबरे आरुहेवि गच्छादि । नेमित्तिएण सद्धिं कुमरि आणेह ते जिणि ॥३५॥ आणं पडिच्छिऊणं तिनिवि ते रहवरम्मि चडिऊण । नेमित्तियनिहिढे ठाणे पत्ता लहुं तत्य ॥३६॥ कुमरीपुरओ दिवो सो विनाहरजुवाणओ तेण । पहुचाइणि करतो तो मूरो तं इमं मणइ ॥३७॥ पुरिसो हवसु सत्थं सरेसु सुमरेसु देवयं इ8 । इय भणि सो विद्धो सरेहि मयणस्सरवि ॥३८॥ आणीया निवपासे कुमरी, नेमित्तियाइणो तत्तो। तीसे परिणयणत्यं कलहंति परोप्परं सब्वे १३९।। नेमित्तिओ भणेइ मन्झ निमित्तेण जाणिया एसा । वइसो भणेइ एसा मए रहेण समाणीया ॥४०॥ मूरो भणेइ एसा तुम्हसमक्खं मए हणेऊण । तं विनाहरदुढे आणीया बालिया एत्य ॥४१॥ तम्हा मइ जीवते जो परिणेही इमं निवकुमारि । विजाहरंच हणिऊण तपि एवं गहिस्सामि ॥४२॥ इय निसुणिऊण राया गुरुचिंतादुक्खसायरनिमग्गो । हकारिऊण दुहियं रहम्मि मतैइ जह बेच्छे ।।। आरोप्य तस्मिन्नीतो गगनेन तेन प्रतिहारः । धरणीतिलके कीलिकाप्रयोगवशतस्ततस्तेन ॥२९॥ नीतः कुमारीसकाशं स तेनापि दर्शितो स्थान्तया । मणितत्त्वमेव भर्ता प्रतिपन्नं तेन तद्वचनम् ॥३०॥ अथ स्थगिकावाहफेन कुत्रापि निपूणं प्रलोकमानेन । दृष्टस्त्रिकालदर्शी सुदर्शनः प्रवरनिमित्ती ॥३१।। सप्तमदिने तेन स्वयमेव निरीक्षितं प्रवरलग्नम् । पाणिग्रहत्येतः सर्वेऽपि कथयन्ति नरपतये ॥३२॥ तस्मिंश्च समये केनाप्यपहृता सा तिलोत्तमा बाला । ततो नृपेण पृष्टो निमित्ती केन मे वत्सा ॥३॥ नीता कुत्र वो, ततः स मणति विद्याधरेण विन्ध्ये । ततो भणितो स्थकारः सज्जयत रथं तेन तथा विहिते ॥ भणितः शूरोऽपि नृपेण रथवर आरुह्य गच्छ । नैमित्तिकेन सार्ध कुमारीमानयत तं नित्वा ॥३५॥ आज्ञां प्रतीप्य त्रयोऽपि ते रथवर आरुह । नैमित्तिकनिर्दिष्टे स्थाने प्राप्ता लघु तत्र ॥३६॥ कुमारीपुरतो दृष्टः स विधाघरयुवा तस्मिन् । यहुचाटूनि कुर्वस्ततः शूरस्तमिदं भणति ॥३७॥ पुरुषो भव शस्त्रं सर स्मर देवतामिष्टाम् । इति भणित्वा स विद्धः शरैमदनशैरैरिव ॥३८॥ मानीता नृपपाय कुमारी, नैमित्तिकादयस्ततः । तस्याः परिणयनार्थ कलहायन्ते परस्परं सर्वे ॥३९॥ नैमित्तिको मणति मम निमितेन ज्ञातपा | वैश्यो भणत्येषा मया रथेन समानीता ॥४०॥ शूरो मणत्येषा युप्मत्समक्ष मया हत्वा । तं विद्याधरदुष्टमानीता यालिकाऽत्र ॥४१॥ तस्माट मयि जीवति यः परिणेप्यतीमां नृपकुमारीम् । विद्याधरमिव हत्वा तमध्येतां ग्रहीष्यामि ॥४२|| , १क,सत्य २

·सुपासनाह चरिअम्मि-
कि कायव्यं एवं एए उपयारिणो समग्गावि । ता कस्स तुमं देया, सा पभणइ ताय ! सूरस्स ॥४४॥
जम्हा अइप्पयंडो एसो इयरे हणेइ न हु भंती । पडिवन्नो य मए पुण पुचि वइसो सचित्तेणं ॥४५॥
नहु चितियपि लभइ तम्हा मं देसु तस्स सूरस्त । इयरेवि बुझविजंतु जंतु सटाणमविलंबं ॥४६॥
ता सविसेस सकारिऊण दोवि हु विसज्जिया रना । सूरो विवाहिऊणं मंडलियपयम्मि संविओ ।।
रहकारोपि विलक्खो जाओ निरु दुक्खिओ कुमरिविरहे । चिंतइ अहो इमीए पडिबन्नं पालियं नेप ।
ता कि इमिणा धणजीविएण मह सयणपरियणेणं च । विन्नाणेणवि इमिणा विणा इमीए तओ झत्ति ।।
चडिऊणं गिरिसिहरे अप्पा किल मिल्लिही मरणचित्तो । ता तत्थ मुणी दिहो नाणी झाणम्मि वहतो ।
पणओ य सविणएणं मुणिणावि हु धम्मलाभिउं भणिओ। निम्माणुसे अरने किमागओ तं सि भो कहसु ?।।
तो सो साहइ मरणस्स कारणा, मुणिवरेण तो भणियं । तुम्हारिसाण जुत्तं न बालमरण अहो काउं॥
जं एएण कएणवि जीवस्स पुणोवि कम्मवसगस्स । हुँति मरणाई नूणं तम्हा कम्मक्खयं कुंणसु ॥५३।।
सो पुण हवेइ छट्टमाइविविहेहिं तवविसेसेहि । ते पुण हंति कयत्या तिगरणसुद्धीए, सा य पुणो।।५४।।.
सम्म निव्वहइ जईण चत्तसंगाण, ता तुमपि जई । हवसु इमं सोऊणं नह विहियं तेण, सो य अहं ॥५५॥
इय सुणिऊणं भणियं मेहरहेणं मुणिंद ! अणुदियह । जीवाण हुंति सयहा एवं विहहेउणो नवरं ॥५६॥
कोवि हु करेइ एवं ता पसिऊणं ममावि आइसह । उचियं धम्म जेणं सम्मं तमहं पवजामि ॥५७॥
इति श्रुत्वा राजा गुरुचिन्तादुःखसागरनिमग्नः । हक्कारयित्वा दुहितरं रहसि मन्त्रयति यथा वत्से ! ॥४३॥
किं कर्तव्यमेवमेत उपकारिणः समग्रा अपि । तस्मात्कस्मै त्व देया, सा प्रमणति तात ! शूराय ॥४४॥
यस्मादतिप्रचण्ड एप इतरौ हन्यान्न हि भ्रान्तिः । प्रतिपन्नश्च मया पुनः पूर्व वैश्यः स्वचित्तेन ॥४५॥
नहि चिन्तितमपि लभ्यते तस्मान्मां देहि तस्मै शूराय । इतरावपि बोध्येतां यातां स्वस्थानमविलम्बम् ॥४६॥
तस्मात् सविशेपं सत्कार्य द्वावपि हि विसर्जितौ राज्ञा । शूरो विवाह्य मण्डलिकपदे संस्थापितः ॥४७॥
रथकारोऽपि विलक्षो जातो निश्चितं दुःखितः कुमारीविरहे । चिन्तयत्यही अनया प्रतिपन्नं पालितं नैव ॥४८॥
तस्मारिकमनेन धनजीवितेन मम स्वजनपरिजनेन च । विज्ञानेनाप्यनेन विनाऽनया ततो झटिति ॥४९॥
भारुह्य गिरिशिखर आत्मा किल मोक्ष्यते मरणचित्तः । तावत्तत्र मुनिष्टो ज्ञानी ध्याने वर्तमामः ॥५०॥
प्रणतश्च स विनयेन मुनिनापि खलु धर्मलाभयित्वा भणितः । निर्मानुपेऽरण्ये किमागतस्त्वमास मोः! कथय ।।
ततः स कथयति मरणस्य कारणात् , मुनिवरेण ततो मणितम् । युष्मादृशानां युक्तं न बालमरणमहो कर्तुम्।।
यदेतेन कृतेनापि जीवस्य पुनरपि कर्मवशगत्य । मवन्ति मरणानि नूनं तस्मात्कर्मक्षयं कुरु ॥१२॥
स पुनर्भवति पहाटमादिविविधस्तपोविशेषैः । ते पुनर्मवन्ति कृतार्थास्त्रिकरणशुद्धया, सा च पुनः ॥५४॥
सम्यग् निर्वहति यतीनां त्यक्तसनानां, तस्मात्त्वमपि यतिः । भवेदं श्रुत्वा तथा विहितं तेन, स चाहम् ॥
इति श्रुता मणितं मेघरथेन मुनीन्द्र ! अनुदिवसम् । जीवानां यन्ति शतधैवंविधहेतवः किन्तु ॥१६॥
कोऽपि हि फरीत्येवं तस्मात्मसघ ममाप्यादिशत । उचितं धर्म येन सम्यक् तमहं प्रपद्ये ॥१७॥

·मोरहकहा। सम्मताई गुरुणा गिहिधम्मो साहिओ हिओ नेसि । तस्सवि सविसेसं समुचियंति तो दिसिषयं कहइ । तत्तायगोलकप्पो पमत्तसत्तोऽणिवारियप्पसरो । सव्यत्य किं न कुन्जा पावं अविरामपरिणामो ! ॥५९॥ दिसिगमणपरीमाण गहिए जीवाण होइ नियमेण । जीवदयापरिणामो मुविसुद्धो निचकालंपि ॥६॥ तेण य होइ अहिंसा भावेणं निच्छिया सयाकालं । तीए य निजरा निरु तम्हा एवं गहेयव्वं ॥६१|| चिंतेयध्वं च नमो साहूणं जे सया निरारंभा । विहरंति विप्पमुक्का नगरागरमंडियं वसुई ॥६२॥ ते धन्ना ताण नमो इरिपाइरया रियति वसुहाए । विहिविहियवरविहारा हारा इस भुवणलच्छीए।।६।। तेहिवि सम्मताई गहिओ गिहिधम्मसारजिणधम्मो । अइसविसेस संखेवओ य सम्म दिसिवयं तु॥६४॥ नमिऊण मुणिं पुणरवि पत्ता गेहम्मि ते पयत्तेण । पालिंति गहियधम्म सम्मं सम्मत्तमाईयं ॥६५॥ तो अनया पयट्टा विसहकंदट्टकलियसरयम्मि । उजेणि पइ गंतुं गदिऊणं पवरभंडाई ॥६६॥ अह तत्यवि भंडाई गहिऊण ताई चेव अन्नवि । पत्ता वहवे वणिया बहुदेसाणं तओ तत्थ ॥६॥ अइसयसमग्यं जाय भंड तो नियवि भंडसालाए । खिवमाणो लहुमाया मेहरहेण इमो मणिमो ॥६८॥ बंधव ! गम्मउ वाणारसीए ज तत्य अग्यए एयं । अन्नह उवक्खएणवि मूला वहो इहं होही ॥६९॥ तत्तो मणोरहेण भणियं भज्जेइ दिसिवयं एवं । लामे उण संदेहो निस्संदेहो नियमभंगो ॥७॥ यतः। "येऽर्थाः क्लेशेन महता धर्मस्यातिक्रमेण वा । अरेवी प्रणिपातेन मा स्म तेषु मनः कृथाः ।।" मेघरहेणं भणियं पढमं वणिजेण निग्गया अम्हे । तो उपहास लहिमो लोयाओ, तह य पियराइं॥७॥ सम्यक्त्वादिप्रुणा गृहिधर्मः फयितो हितस्तयोः । तत्रापि सविशेष समुचितमिति ततो दिग्वतं कथयति ।। ततायोगोलकल्पः प्रमत्तसत्त्वोऽनियारितप्रसरः । सर्वत्र किं न कुर्यात्पापमविरामपरिणामः ॥१९॥ दिग्गमनपरिमाणे गृहीते जीवानां मवति नियमेन । जीवदयापरिणामः सुविशुद्धो नित्यकालमपि ॥६॥ तेन च भवत्यहिंसा मावेन निश्चिता सदाकालम् । तया च निर्जरा निश्चितं तस्मादेतद् ग्रहीतव्यम् ॥११॥ चिन्तयितव्यं च नमः साधुम्यो ये सदा निरारम्माः । विहरन्ति विप्रमुक्ता नगराकरमण्डितां वसुधाम् ॥१२॥ ते धन्यास्तेभ्यो नम ईर्यादिरता विहरन्ति वसुधायाम् । विधिविहितवरविहारा हारा इव भुवनलक्ष्याः ।। ताम्यामपि सम्यक्त्वादिगृहीतो गृहिधर्मसारजिनधर्मः । अतिसविशेष संक्षेपतश्च सम्यग् दिग्वतं तु ॥६.४॥ नत्या मुनि पुनरपि प्राप्तौ गेहे तो प्रयत्नेन । पालयतो गृहीतधर्म सम्यक् सम्यक्त्वादिकम् ॥६५॥ ततोऽन्यदा प्रवृत्ती विकसितनीलोत्पलकलितशरदि । उज्जयिनी प्रति गन्तुं गृहीत्वा प्रवरमाण्डानि ॥६६॥ अथ तत्रापि माण्डानि गृहीत्या तान्येवान्येऽपि । प्राता वहवो वणिनो वहुदेशानां ततस्तत्र ॥६॥ अतिशयसमषं नातं माण्डं ततो दृष्ट्वा भाण्डशालायाम् । लिपल्लंघुमाता मेघरथेनायं भणितः ॥६॥ वान्धव ! गम्यतां वाराणस्यां यत्तत्राय॑त एतत् । अन्यथोपक्षयेणापि मूलाद् हानिरिह भविष्यति ॥१९॥ ततो मनोरयन भणितं भन्यते दिग्वतमेवम् । लामे पुनः संदेहो निःसंदेहो नियमभङ्गः ॥७०॥ - ·सुपासनाह चरिअम्मि- 1 नो पुणरवि वणिजेणं निस्वइस्संति तह य धम्मस्स । होही बुड्ढी न जओ गिहिणो दव्येण सा होइ ।। तो तेर्ण पडिभणियं को उपहासो नयं पयन्नाण । परदव्वाइवहारे जेणे सो होइ वणियाण ॥७३॥ चवहरमाणाण पुणो होइ सुलाहो कयावलाभो वा । संगामेवि हु सुहहा हारंति जिणंति कइयावि।।७४॥ एवं तु न भणियब्वं पढमवणिज्जेण मूलहाणीए । पुणरवि य मए वणिज्ज नहु कायव्यंति जं मणिपं ।। जइवि गुरुमल्लिगहणे भग्गकमो कहवि केसरी जाओ। तहवि य मत्तगयाण पुणोवि कुंभत्थलं दलइ ॥ ज भणसि पुणवि पियरो वणिजत्थं नेय पट्टविस्मति । का अम्हाणं हाणी जइ एवं ते करिस्संति ?॥ ज भणसि धम्मबुड्ढी दव्वेणं होइ सावयजणस्स । तंपि न जुत्तं कि कोवि कुणउ तितपि धम्मत्थं १ ॥ यतः- "अन्यायोपात्तवित्तेन यो हितं हि समीहते । भक्षणात् कालकूटस्य सोऽभिवाञ्छति जीवितम् ॥ इच्चाइसुजुत्तीहिं निरुत्तरो सो कोवि तं भणइ । जइ एवं तो बंधव ! मज्झविभाग समप्पेस ॥७९॥ तो तं पइ सो जंपइ सम्वपि धणं धरेसु नियपामे । इह गमि कइवि दिणे पिऊण पासे गमिस्सामि ॥ तहवि नय नियमभंग करेमि मणसावि निच्छओ एस । इत्तो परओ जम्हा दिसिव्वयं समहिय होइ।। तुज्झवि न जुत्तमेयं में मोत्तुं तह वयंपि भंजेउं । वाणारसीए गमणं दव्वपिवासाए नडियस्स ॥८२॥ तो मेहरहो जपइ मा पभणसु किंपि इत्य विसयम्मि । गंतव्वत्रमस्स चिय नियपुनपरिक्षणकरण ॥ तो ते दब सव्वं समप्पियं तस्स, सोवि सत्येण । सह पत्थिो कमेण पत्तो वाणारसि, नयरिं ॥४४॥ - मेघरथेन भणितं प्रथमं वाणिज्येन निर्गतावावाम् । तत उपहासं लप्स्यावहे लोकात्, तथा च पितरौ ॥७१।। नो पुनरपि वाणिज्येन निरूपयिष्यतस्तथा च धर्मस्य । भविष्यति वृद्धिर्न यतो गृहिणो द्रव्येण सा भवति ॥७२॥ ततस्तेन प्रतिमणितं क उपहासो नयं प्रपन्नानाम् ।। पाद्रव्याद्यपहारे येन स भवति वणिजाम् ॥७३॥ व्यवहरमाणानां पुनर्भवति सुलामः कदाप्यलाभो वा । संग्रामेऽपि हि सुभटा नश्यन्ति जयन्ति कदापि ॥७॥ एवं तु न मणितत्र्यं प्रयमवाणिज्येन मूलहान्याम् । पुनरपि च मया वाणिन्यं न हि कर्तव्यमिति यणितम् ॥ यद्यपि गुरुवल्लीगहने भग्नक्रमः कथमपि केसरी जातः | तयापि च मत्तगजानां पुनरपि कुम्भस्थलं दलयति ॥ यद् मणसि पुनरपि पितरौ वाणिज्यार्थ नैव प्रस्थापयिष्यतः । काऽस्माकं हानिर्यघेवं तो करिप्यतः ! १७७॥ यद्भणसि धर्मवृद्धिदैव्येण भवति श्रावफजनस्य । तदपि न युक्तं किं कोऽपि करोतु चिन्तामपि धर्मार्थम् ? ।। इत्यादिसुयुक्तिभिर्निरुत्तरः स कृतोऽपि तं भणति । यद्येवं ततो वान्धव ! मम विमागं समर्पय ॥७९॥ ततस्तं प्रति स जल्पति सर्वमपि धनं घर निजपाचे । इह गमयित्वा कस्यपि दिनान् पित्रोः पार्थे गमिष्यामि ।। तथापि न र नियमभद्रं करोमि मनसापि निश्चय एपः । इतः परतो यस्माद् दिग्प्रतं समधिकं भवति ॥८॥ तयापि न युक्तमेतद् मां मुक्त्वा तथा व्रतमपि मक्त्वा । वाराणस्यां गमनं द्रव्यपिपासया नटितस्य ।।८२॥ ततो मेघरयो जल्पति मा प्रमण किमप्यन्त्र विषये 1 गन्तव्यमवश्यमेव निमपुण्यपरीक्षणकृते ॥८॥ ततस्तद् द्रव्यं सर्व समर्पित तस्मै, सोऽपि सार्थेन । सह प्रस्पिनः क्रमेण प्राप्तो वाराणसी नगरीम् ॥४॥ ,

·मणारहकहा।
सुकवियं तं भंड अवलविर किंपि तस्स मझाओ । तं सुंकपालएहिं नायं गहियं च सेसंपि ॥८५॥
जायं समग्घत्तरयं समुट्टियं नेय मूलमुल्लंपि । तो धम्माउ पमत्तो चिंतासयसंकुलत्ताओ ॥८६॥
वीओ पुण उन्जेणीवत्यन्वयवणिमहिंदसीहस्स । गेहम्मि गमइ दियहे सद्धम्मपरायणो धणियं ।।८७॥
अह अन्नया कयावि हु नरिंदवरनंदगो उदयपालो । वालवयंससमेओ कोलंतो काणणे कम्मि।
डको भुयंगमेणं पायंगुटम्मि तरखणेणेव । पडिओ धरणीइ तओ समुहिओ कलयलो झत्ति ।।८९॥
तो कहिय एक्केणं कुमारमित्तेण राउले गंतुं । नरवइणो जह कुमरो डको अहिणा वहिं देव ! ॥९०॥
तं सोउं नरवइणा नरे निरूवित्तु पवरगारुडिया । आहूया तत्य तो समग नीया सबहुमाणं ।।९१॥
विसवसविसप्पिपीड कुमरं दट्टुं नरिंदर्विदेण । भणियं एसो निजउ भवणे जेणुंजिमो देव ! ।।१२।।
विहिय तहेव रन्ना तेहिवि विहिणा स उजिओ पयो । निययगुरूउवइटु अगयपि पजिमं तत्तो।।
जो जो किंपि पउंजइ सो सो विसधारिओव्य भूवी । लुठद विहलंबलोचिय तो भीओ नरवई भणह।।
भो भो तलार ! वियरह सव्वत्तो पहहयं तहा भणह । जो कुमरं जीवावइ तस्सद देइ रज्जस्स ॥९॥
एवं तेणवि विहियं सम्वत्तो मंतवाइणो इंति | नय थेवोवि विसेसो विसेण पुण धारिया सव्ये ॥१६॥
तो खुहिओ सव्वजणो हाहारावो पुरे समुच्छलिओ । पइगेहं पइइई सोऊण मणोरहेण तयं ॥९७||
भणिो महिंदसीहो जइ तं पभणेसि ता अहं कुमरं । तक्खणमित्तेणं चिय पउणसरीरं करेमि जो ॥
मज्झवि गुरुवएसो इह विसए कोवि विजए पवरी । इय सोऊणं भणिो महिंदसीहेण सो एवं ।।९९॥
.
शुल्कितं तद् भाण्डमपलपित्वा किमपि तस्य मध्यात् । तत् शुल्कपालकैतिं गृहीतं च शेषमपि ॥८५||
जातं समर्पतरं समुत्थितं नैव मूलमूल्यमपि । ततो धर्मात् प्रमत्तश्चिन्ताशतसंकुलत्वात् ।।८६॥
द्वितीयः पुनरुज्जयिनीवास्तव्यवणिग्महेन्द्रसिंहस्य । गेहे गमयति दिवसान्सद्धर्मपरायणो गाढम् ॥७॥
अथान्यदा कदापि हि नरेन्द्रवरनन्दन उदयपालः । वालवयस्यसमेतः क्रीडन् कानने कस्मिन् ॥६॥
दृष्टो मुजंगमेन पादाङ्गुष्ठे तत्क्षणेनैव । पतितो घरण्यां ततः समुत्थितः कलकलो झटिति ॥८९||
ततः कथितमेकेन कुमारमित्रेण राजकुले गत्वा । नरपतये यथा कुमारो दृष्टोऽहिना पहिवे ! ॥१०॥
तत् श्रुत्वा नरपतिना नराद निरूप्य प्रवरगारुडिकाः । आहृतास्तत्र ततः समं नीताः सबहुमानम् ॥२१॥
विपवशविसपिपाडं कुमारं दृष्ट्वा नरेन्दवृन्दन । भणितमेप नीयतां भवने येन युञ्जीमहि देव ! ॥१२॥
विहितं तथैव राज्ञा तैरपि विधिना स युक्तः पदतः । निजगुरूपदिष्टमगदमपि प्रयुक्तं ततः ॥१३॥
यः यः किमपि प्रयुक्ते स स विषघातितवद् भूपीठे । लुति विठ्ठल एव ततो मीतो नरपतिर्मणति ॥१४॥
भो भोः पुरारक्षक ! वितरत सर्वतः पटहं तथा भणत । यः कुमारं जीवयति तस्मै अध ददाति रान्यम्य ॥
एवं तेनापि विहितं सर्वतो मन्त्रवादिन आयन्ति । नच स्तोकोऽपि विशेषो विषेण पुनर्घातिताः सर्वे ॥१६॥
ततः क्षुभितः सर्वननो हाहारावः पुरे समुच्छलितः । प्रतिगेहं प्रतिहट्ट श्रुत्वा मनोरथेन तत् ॥९७||
भाणतो महेन्द्रसिंहो यदि त्वं प्रमगसि तदाहं कुमारम् । तत्क्षणमात्रेणेव प्रगुणशरीरं करोमि यतः ॥९८॥

·४१
सुपासनाह-चरिअम्मि-
मा मा मणम्मि एवं चिंतसुतं वच्छ ! जेण जो कोवि । तस्स परंजइ विन्ज मंतं तंते व सो सहसा ॥
चिमयारिओन्च लुट्टइ महीइ अहियं नरिंदविंदोवि । का तत्थ तुज्झ गणणा गुणलवजुत्तस्स वणियस्स?॥
यतः,
“यस्य वनमणेभेडे भिद्यन्ते लोहसूचयः । करोतु तत्र किं नाम नारीनखविलेखनम् ! ॥"
मा हु अकंडे खंडसु नियजीयं वच्छ ! वारिओ विस्म । इय सोउं सो पभणइ एवं चिय नत्यि संदेहो।।
किंतु करुणावरुझइ इचियलोयस्स दुक्खभरियस्स ! परदुक्खक्खयकब्जे पुरिसाण तिणसमं जीयं ॥
यतः,
जीय कासु न इंटें लच्छी कस्स न वल्लहा होइ । अवसरपत्ताई पुणो दुनिवि तिणयाउ लहुयंति॥१०॥
नवरं पच्छिपरयणीए अज्ज जे सुमिणयं मए दिटुं । लक्लेमि तयणुसारेण सबमवि अत्तणो कुसलं ॥
इय सो सो नीओ महिंदसीहेण नरवइसमीवं । कहिया य तस्स सत्ती, रन्ना तो दंसिओ कुमरो ॥
तेणवि तस्स समीवे पविसंतेणे निसीहिया भणिया । पंचपमिहिसंयवमिणमो भणि समाढतो ।।
विहडियपयंडमोहे अहमहापाडिहरकयसोहे । भवियकमलपडिबोहे नमिमो जिणनाइसंदोहे ॥१०८॥
सिद्धिमुहसमिद्धाणं दंसणवरनाणतेयनिहाण । तइलोयपसिद्धाणं नमो नमो सवसिद्धाणं ॥१०९।।
फंदप्पकरिहरीणं निम्मलगुणरयणरोहणगिरीणं । पणओ है मीण पंचविहायारधारीणं ॥११०॥
मयणानल विज्झाए अणवस्यविदन्नसाहुसज्झाए । सिद्धिवहूनिझाए पयओ पणमामुवझाए ॥११॥
परिचत्तमव्वसंगे दुद्धरनवचरणनिचसुसियंगे । बहुविहसहिउवसग्गे नमिमो भचीए मुणिवग्गे ॥११२॥
1
ममापि गुरूपदेश इह विषये कोऽपि विद्यते प्रवरः । इति श्रुन्चा भणितो महेन्द्रसिंहेन स एवम् ॥२९॥
मा मा मनस्येवं चिन्तय त्वं वत्स ! येन यः कोऽपि । तस्य प्रयुक्त विद्यां मन्त्रं तन्त्रं वा स सहसा ।।
विषयातित इव लुठति मह्यामधिकं नरेन्द्रवृन्दमपि । का तत्र तव गणना गुणलवयुक्तस्य वणिजः ||१०१॥
मा खल्वकाण्डे खण्डय निजजीवित वत्स ! वारितो विरम । इति श्रुत्वा स प्रमगत्येवमेव नास्ति संदेहः ।।
किन्तु करुणोपरुणद्धि एतावल्लोकस्य दुःखभृतस्य । परदुःखक्षयकार्ये पुरुषाणां तृणसमं जीवितम् ॥१०३||
नीवित कस्य नेष्टं लक्ष्मीः कस्य न वल्लमा मवति । अवसरप्राप्ते पुनझै अपि तृणाद् लघयन्तिः ॥१०४॥
नवरं पश्चिमरजन्यामद्य यः स्वप्नो मया दृष्टः । लक्षयामि तद्नुसारेण सर्वमप्यात्मनः कुशलम् ॥१०॥
इति श्रुत्वा स नीतो महेन्द्रसिंहन नरपतिसमीरम् । कथिता च तस्य शक्तिः, राज्ञा ततो दर्शितः कुमारः ।।
तेनापि तस्य समापे प्रविशता नेपेधिकी माणता । पञ्चपरमेष्ठिसंस्तवमिमं भगितुं समारब्धः ॥१०॥
विघटितप्रनग्डमोहानष्टमहामातिहायंकृतशोमान् । भविककमलप्रतिवोधान् नमामो निननाथसंदोहान् ॥१०॥
मिद्धिमुखसमृद्धभ्यो दर्शनवरज्ञानतेनोनिष्ठेभ्यः । त्रैलोक्यमसिद्धम्यो नमो नमः सर्वसिद्धेभ्यः ॥१०९॥
कन्दर्पकारिहरीन् निर्मलगुणरत्नरोहणागिरीन् । प्रणतोऽहं सूरीन् पञ्चविधा ॥११०॥
विध्यातमदनानलानऽनवरतविनाणसाधुस्वाध्यायान् । सिद्धिवांनिध्यातान् प्रयतः प्रणमाम्युपाध्यायान् ॥११॥

·मणारहकहा। एयाण गओ सरणं दासो एयाण परमपुरिसाण । भवकृवनिवडियं तिहुयणंपि नित्यारियं जेहिं।।११३।। इय पणपरमिट्ठीणं परमपयहाण निहियदुहाणं । तीयाणागयसंपकालगयाणं गयभयाणं ॥११॥ जो कुणइ संथवं नित्यरंड अइदुत्तरंपि दुइजलहिं । तल्लक्खपणो समणो गिही व सो सिवसुहं लहइ ।। एयं भणिकण थचं होऊण य कमरकन्नमूलम्मि । सप्पणिहाणं विहिणा तिसत्तखुत्तो इम भणइ ॥११६।। 'ओ ही पञ्चपरमेष्टिने नमः" सोऊणमिमं वंतरअहिडिओ भणइ निवसुओ तुमए । नित्यारिओ हमहुणा साहम्मिय परमकारुणिय ! ॥ परमिहिसवणो मे नाओ अवहीए पुन्वभवधम्मो । गलियं तह मिच्छत्तं तमंव दिणमाणमऊहेहिं ।। पुच्वं सावयधम्म सकलंक काउमाउपज्जते । वंतरमहोरगेसु उप्पन्नो पुनसेसेण ॥११९॥ सोहं कीलंतो काणणम्मि कुमरेण दूमिओ अहियं । गंडूसे खिवमाणेग रोमओ तो इमो डसिओ॥१२०॥ नागसख्येण मए संपइ पुण पाविऊण सुहबोहि । उवसंतरोसभावो सटाणं जामि जइ भणसि ॥१२॥ किंतु कुमरेण कज्जो जिणधम्मो निवइणावि जेणेए । तुज्झ पसाएण सुहं लहंति लहु अन्नजम्मेव।।१२२।। भणियं मणोरहेण विसधारियमेयलोयमवि निरुयं । कुणमु महायम! तो तेण सोवि विसविरहिओ विडिओ।। तत्तो मणोरहेण भणिो पत्ततरम्मि अवयरमु । पुच्छेमि जेण किंचिवि तो सो दीवम्मि अवयारओ ।। तत्तो कुमरो निहक्खएब्ब उटइ संभमुभंतो । पुच्छइ ताय ! किमेयं सावि कहेई समग्गपि ॥१२५।। तो रायाइसमक्खं मणोरहो वंतरं इमं भणइ । कह पुनभये विहिया सकलंका देसविरंइत्ति ? ॥१२६॥ परित्यक्तसर्वसङ्गान् दुर्धरतपश्चरणनित्यशुष्काङ्गान् । सोढबहुविधोपसर्गान्नमामो भक्त्या मुनिवर्गान् ॥११२॥ एतेषां गतः शरणं दास एतेषां परमपुरुषाणाम् । भवकूपनिपतित त्रिभुवनमपि निस्तारितं यः ।।११३॥ इति पञ्चपरमेष्ठिनां परमपदस्थानां निष्ठितदुःखांनाम् । अतीतानागतसंप्रतिकालगनानां गतमयानाम् ॥११॥ यः करोति संस्तवं निस्तरत्यतिदुस्तरमपि दुःखनलधिम् । तल्लक्षमनाः श्रमणो गृही वास शिवमुखं लभते।। एतं भणित्वा स्तवं भूत्वा च कुमारकर्णमूले । सप्रणिधानं विधिना त्रिसप्तकृत्व इदं मणति ॥११६॥ श्रुत्वेदं व्यन्तराधिष्ठितो भणति नृपसुतस्त्वया । निस्तारितोऽहमधुना साधर्मिक परमकारुणिक ! ॥११७॥ परमेष्ठिश्रवणतो मया मातोऽवधिना पूर्वमवधर्मः । गालतं तथा मिथ्यात्वं तम इव दिनमणिमयूखैः ।।११८॥ पूर्व श्रावकधर्म सकलदं कृत्वाऽऽयुष्पर्यन्ते । व्यन्तरमहोरगेपत्पन्नः पुग्यवशेन ॥११९|| सोऽहं क्रीडन् कानने कुमारेण दूनोऽधिकम् । गण्डूपान् क्षिपता रोपतस्ततोऽयं दष्ट. ॥१२०॥ नागस्वरूपेण मया संप्रति पुनः प्राप्य शुभवोधिम् । उपशान्तरोपभावः स्वात्यानं यामि यदि मणसि ॥१२१॥ किन्तु कुमारेण कायों जिनधर्मो नृपतिनापि येनैती । तव प्रसादेन मुखं लभेते लध्वन्यजन्मन्यपि ॥१२२॥ माणितं मनोरथेन विषयातितमेतलोकमपि नीरुजम् । कुरु महायशः! ततस्तेन सोऽपि विषविरहितो विहितः॥ ततो मनोरथेन मणितः पात्रान्तरेऽयतर । पृच्छामि येन किश्चिदपि ततः स दीपेऽवतीर्णः ।।१२४॥ ततः कुमारो निद्राक्षय इथोत्तिष्ठति संभ्रमोद्धान्तः । गृञ्छति तात ! किमेतत्सोऽपि कथयति समग्रमपि ।। 1 ·सुपासनाह चरिअम्मि- सो भणइ सुणेसु, आसी इह भरहे सिवपुरम्मि सिवभो । सिट्टीसम्मदिही पियवई भारिया तस्स।। ताणं च पंच पुत्ता परोप्परं नेहनिम्भरा सव्वे । वरुणगुणचंदसुंदरजसएवमहिंदनामाणो ॥१२८|| धम्मम्मि निरहिलासा दुल्ललिया तह अणत्थकुलभवण । अह सिटिजाणसालाए आगया सुरिणो केवि ॥ तो तब्बंदणहेउ इतं नयरीजणं पलोएउं । सिटिपुटीए लग्गा पंचवि पुत्ता समणुपत्ता ।।१३०॥ वैदिय उवविद्वाणं सूरीवि कहइ ताण जिणधम्म । सम्मं सम्मत्ताई सिट्ठीचितओ इमं भणइ ॥१३१॥ पहु ! मह एप पुत्ता उत्पन्ना चेव सावयकुलम्मि 1 नवरं देवगुरूणं जाणंति न नाममित्तंपि ॥१३२॥ चिटंतु ताव सावयवयाण अइयारभंगयविसेसा । तो गुरुणा ते भणिया न खमं तुम्हाण इय काउं ॥ बहुकल्लोलसमाउलतिमिजलकरिमयरतंतुसंकिन्ने । जह जलहिम्मि अपारे पडियं न हु लन्भए रयणं सगाइगाइपजरे जम्मजरामरणरोयकल्लोले । मणुयत्तणपि इह तह नई दुलहं भवसमुद्दे ॥१३५।। मणुपचणेवि लद्ध रूबाइअसेसगुणगणोए । भवजलहिजागवचं दुलहो जिणदेसिओ धम्मो ॥१३६॥ तम्मिवि लद्धे उसीसयम्मि दाऊण वणदवं सुयइ । निञ्चितो कोवि जहा सम्मुहवायम्मि वार्यते॥१३७॥ धम्मम्मि जो पमायइ जरमम्मुहपवणपेरिए इंते । मरणदवे आसन्ने तह सोवि नरो मुणयन्यो ॥१३८॥ पडिओ अगाहनीरे डज्झते मंदिरम्मि जो सुथइ । भवदुहसंकडपडिओ सो खलु धम्मे पगाएइ।।१३९।। पहरते सत्तुगणे तेणेहिं व मंदिरे मुसिज्जते । जो सुयइ सुवीसत्थो सो खलु धम्मे पमाएइ ॥१४०॥ . ततो राजादिसमक्ष मनोरथो व्यन्तरमिदं भणति । कथं पूर्वभवे विहिता सकलका देशविरतिरिति ! ॥१२६॥ स भणति शृणु, आसीदिह भरते शिवपुरे शिवभद्रः । श्रेष्ठी सम्यग्दृष्टिः प्रियंवदा भार्यातस्य ।।१२७॥ तयोश्च पञ्च पुत्राः परस्परं स्नेहनिर्भराः सर्वे । वरुणगुणचन्द्रसुन्दरयशोदेवमहेन्द्रनामानः ॥१२८१॥ धमें निरभिलाषा दुर्ललितास्तथानर्थकुलभयनम् । अथ श्रेष्ठियानशालायामागताः सूरयः केऽपि ॥१२९॥ ततस्तद्वन्दनहेतोयन्त नगरीजनं प्रलोक्य । श्रेष्ठिपृष्ठे लग्नाः पन्चापि पुत्राः समनुप्राप्ताः ॥१३०॥ वन्दित्वोपविष्टेभ्यः सूरिरपि कथयति तेभ्यो जिनधर्मम् । सम्यक् सम्यक्त्वादि श्रेष्ठ्यपि तत इदं भणति ॥१३॥ प्रभो ! ममते पुत्रा उत्सन्ना एव श्रावककुले । किन्तु देवगुरूणां जानन्ति न नाममात्रमपि ।। १३२!! तिष्ठन्तु तावच्टावकवतानामतिमारमहाविदोपाः । ततो गुरुणा ते मणिता न समं युप्माकमिति कर्तुम 10 :: बहुकल्लोलसमाकुलतिमिनलकरिमकरतन्तुसंकीर्णे। यथा जलधावपारे पतितं न खलु लभ्यते रत्नम् ।।१३४॥ रागादिग्राहमचुरे जन्मजरामरणरोगकल्लोले । मनुजत्यमपीह तथा नष्टं दुर्लभं भवसमुद्रे ॥१३५॥ मनुनत्वेऽपि लब्बे रूपाचशेपगुणगणोपेते । भवजलधियानपात्र दुर्लमो जिनदेशितो धर्मः ॥१३६॥ तस्मिन्नपि लधे उच्छीपक दत्त्वा वनदव स्वपिति । निश्चिन्तः कोऽपि यथा संमुखवाते वाति ॥१३७॥ धर्मे गः प्रमाचति जरासम्मुखपवनप्रेरित आयति । मरणदवे आसन्न तथा सोऽपि मरो ज्ञातव्यः ॥१३८॥ पतितोऽगायनारे दयमाने मन्दिरे यः स्वपिति । मबहुःखसंकटपतितः स खलु धमें प्रमावति ॥१३९॥ पहरति शधुगणे स्ने मन्दिरे मुन्यमाणे । यः स्वपिनि मुविश्वस्नः स गळु धमें प्रमायति ॥१४॥ -- - th ·४१ मणोरहकदा। विहति निविडयडिया पुरिसत्या नियमो पमाएण | चिरविडियावि लहु संघहति मुक्टिसधम्माण ॥ इचाइदेसणं निमुणिऊण ते सिटिनंदगा सरि । पभणति जस्स धम्मस्स जोग्गया अम्ह तं कदछ।।१४२।। तो तेसि सव्येसि सदसणसणं कर्य गुरुणा। पाणिवदाईविरई परुविया-जाव दिसिविरई ॥१६॥ इत्तियमितं तेहिवि परिवन सेतयंपि सदहियं । परिचत्तं मिच्छत्तं जावज्जीवपि विविहेण ॥१४४॥ तो सिट्टी माहिहो.वंदित्तुं भणइ परिसं वरणं । केणव केण न भणिया एए सद्धम्मविसयम्मि ।।१४५॥ किंतु वहि लइ जलं जह भरियघहस्स तह इमेसिपि । इत्तिपदिणाणि वयणं धम्मायरियाण विहिवतो॥ इण्डिं पुण एएसि अमयं पित्र परिणभो तवाएसो । तो सिटिसया भणिया गुरुगा धम्मे दिवा होह ॥१४॥ एवंति पणिऊण गुरुपयपउन नमित्तु सट्टाणे । सिटिसमेया पत्ता गमति कालं समाउत्ता ।।१४८॥ सम्वत्यवि लद्धजसा धम्मिट्ठा सञ्चवाइणो वणिणो। घणुवेयं पइ कुसला रिद्धिसमिद्धा य संजाया॥१४९।। 'मह तनयर निवेणं ताण पसिद्धिं सुणित्तु सिवभहो । भणिगो पणयपुरस्सरमेगते सायरं एवं ॥१५०॥ सिहि ! मह नत्यि कोवि हु भाया जणो य सयणवग्गो य। ता एए नियपुत्ता भणसु जहा मन्झ साहिज्जे।। वटंति मए सद्धि भमंति जति जति कञ्जेसु । अन्नह न इवर कइयावि मज्न मणनिदुई सिटि । ॥ तो सिट्टी पभणइ मे तुझायत्तं खु जीवियव्वंपि । का तणयाणं गणणा, परं इमे सावया सवया|१५३।। खरकम्मनिओगाणं विरया निरयाइदुक्खहेऊण । चीवंदणाइकिचं कुबंति वयंति मुणिमासे ॥१५४॥ विघटन्ते निविघटिताः पुरुषार्या नियमतः प्रमादेन । चिरविघटिता अपि लघु संघटन्ते स्वनितधर्मणाम् ।। इत्यादिदेशनां श्रुत्वा ते श्रेठिनन्दनाः सूरिम् । प्रभणन्ति यस्य धर्मस्य योग्यतास्माकं तं कथय ।।१४२॥ ततस्तेभ्यः सर्वेभ्यः सद्दर्शनदर्शनं कृतं गुरुणा । प्राणिवधादिविरतिः प्ररूपिता यावद् दिग्विरतिः ॥१४३।। इपन्मानं तैरपि प्रतिपन्नं शेषमपि श्राद्वितम् । परित्यक्तं मिथ्यात्वं यावज्जीवमपि त्रिविधेन ॥ १४४॥ ततः श्रेष्ठी मतिदृष्टो वन्दित्वा भणतीदृशं वचनम् । केन वा केन न भणिता एते सद्धर्मविषयें ! ॥१४॥ किन्तु बहिटुंठति ननं यथा मृतघटस्य तथैपामपि । इयदिनानि यचनं धर्माचार्याणां विधिषशतः ॥१५॥ इदानी पुनरेतेषाममृतमिव परिणतस्तवांदेशः । ततः श्रेष्टिमुता मणिता गुरुणा धर्मे दृदा भक्त ॥१४७॥ एवमिति प्रमण्य गुरुपदपनं नत्वा स्वस्थाने । श्रेष्ठिसमेताः प्राप्ता गमयन्ति कालं समायुक्ताः ॥१४८i सर्वत्रादि लम्धयशसो धर्मिष्ठाः सत्यवादिनो वणिजः । धनुर्वेदं प्रति कुशला ऋद्धिसमृद्धाश्च सेनाताः ॥१४॥ मथ तनगरनृपेण तेषां प्रसिद्धिं श्रुत्वा शिषभद्रः । मणितः प्रणयपुरस्सरमेकान्ते सादरमेवम् ॥१५९|| श्रेष्टिन् ! मम नास्ति कोऽपि हि भ्राता ननकश्च स्वजनवर्गश्च । तस्मादेतान्निजपुत्रान् भण यया मम साहाय्ये ।। पर्तन्ते मया साधैं भ्रमन्ति मुन्नते यान्ति कार्येषु । अन्यथा न मयति कदापि मम मनोनितिः श्रेष्ठिन् ! ।। ततः श्रेष्ठी प्रभणति मे तवायत्तं खल जीवितव्यमपि । की तनयानां गणना, परमिमे श्रावकाः सव्रताः ॥१५३|| खरकर्मनियोगेभ्यो यिरता निरयादिदुःखहेतुभ्यः । चैत्यवन्दनादिकृत्यं कुर्वन्ति नमन्ति मनिपाधं ॥१५॥ १. मतिमेमस ·सुपासनांह-चरिअम्मि- सा कह पहुसाहिज्जे वहिस्संतीह मह सुया एए ?। तो भणियं नरवडणा सरकम्माईन कारिस॥१५५।। चीबंदणाइकिच्चं कुते कोवि नो निवारही । किंतु मह संनिहाणं मोत्सव्वं नेय एएहि ॥१५६॥ तो पडियम तेगवि निवत्रयण सोवि नियगिहं पत्तो । पच्चूसे ते तणया सिक्खं दाऊण पेसविया ।। तेवि निवपायपासे चिट्ठति कुणति नियमणुहाण । इय बचते काले कयावि ते पमणिया रना ॥१५८।। जह संपइ मह कजं समुट्टियं किंपि सिन्झइ तुमहिं । तो ते भणति आइसमें देव !, सो जपए एवं ।' चउरो महनरवणो विलोटिया चउदिसिपि अइवलिणो । पंचमओ मयलायलदुग्गाउ विदचइ मह देसं ॥ तो तुम्भे बुद्धिबलेग संगया गरुयगयघडसमेया । पंचवि पंचाणुवरि जहात्ति नस्स जो जोग्गो ॥१६१॥ सो गच्छउ तस्सुवरि वयमिद देसस्स मज्मयारम्मि । चिहिस्सामो तम्हा संघहद्द झइत्ति इय भणिए ॥ तायसगास पत्ता साइंति निवेण जं रहे भणिया । तो सो लहु गंतूणं निवस्स समुई भणइ एवं ॥१६३॥ निसुणह मह विनति देवो पसिऊण मञ्झ लहुपुत्तं । इत्थेव धरउ अन्नत्य कत्यई मा निस्वेउ ॥१६॥ नेमित्तिएण जम्हा वीसमवरिसम्मि तस्स निट्टिा । पाणतिया4ई पहु ! वीसमवरिसंपि तं एवं ॥१६५।। तो भणियं नरवइणा इत्थेव ठियस्स किं न सा होही । भवियन्वयाइ नासो न हवेइ कइयाविनिच्छयो । एवं चिय सो पभणइ नवरं इह आई हवइ दुविहा । सोवनमनिरुवकमभएणं तत्थ पदमाए ॥१६७॥ हवइ गुणो उचपारेहि कम्मवसाओ न उण इयरीए । ताण विसेसं जाणइ सव्वन्नू न उणु छ उमत्यो ।। ता अविगप्पं जत्तो काययो आवयाए दुविहाए । सोवकमाए विगमो इयराइ निच्छियं मरणं ॥१६९।। तस्मात्कथं प्रभुसाहाय्ये वर्तिप्यन्त इह मम सुता एते ! । ततो भणितं नरपतिना खरकर्मादि न कारयिष्ये ॥ चैत्यवन्दनादिकृत्यं कुर्वतः कोऽपि नो निवारयिष्यति । किन्तु गम संनिधानं मोक्तव्यं नैवतैः ॥१५॥ ततः प्रतिपन्नं तेनापि नृपवचनं सोऽपि निनगृहं प्राप्तः । प्रत्यूपे ते तनयाः शिक्षा दत्त्वा प्रेषिताः ॥१५॥ तेऽपि नृपपादपाश्वे तिष्ठन्ति कुर्वन्ति निजमनुष्ठानम् । इति प्रजाति काले कदापि ते प्रमणिता राजा ॥१५॥ या संपति मम कार्य समुत्थितं किमपि सिध्यति युष्माभिः । ततस्ते भणन्त्यादिश देव !, स जररत्येवम् ।। चत्वारो महानरपतयो विलोठिताश्चतुर्दिस्वप्यतिबलिनः । पञ्चमो मलयाचलदुर्गाद् विद्ववति मम देशम् ॥ ततो यूयं बुद्धिपलेन संगत। मुरुगनवासमेताः । पञ्चापि पञ्चानामुपरि पाशक्ति याय यो योग्यः । स गच्छतु तस्योपरि, क्यमिह देवस्य मध्ये । स्थास्यामस्तस्मात् संवहत मटितीति भणिते ॥१६२॥ सातसकाशं प्राप्ताः कथयन्ति नृपेण यद्रहसि भगिताः । ततः स लघु गत्वा नृपस्य संमुखं भणत्येवम् ।।११३॥ शृणोतु मम विज्ञप्ति देवः प्रसद्य मम लघुपुत्रम् । अत्रैव धरत्वन्यत्र कुत्रापि मा निरूपयतु ॥१६॥ नैमित्तिकेन यामादिशवर्षे तात्य निर्दिष्टा । प्राणान्तिकापत् प्रभो ! विशवर्षमपि तदेतत् ।।१९५|| ततो भणितं नरपतिनाऽत्रैव स्थितम्य किं न सा भविष्यति भवितव्यताया नाशो न भवति कदापि निश्चयतः ॥ एवमेव स प्रमणति किन्मिहापद् भवति द्विविधा । सोपक्रमनिरुपक्रममेदेन तत्र प्रथमापाम् ॥१६७|| भवति गुण उपमांगः कर्मवानो न पुनरितरम्याम् । तयोपिशेष जानाति मर्वज्ञो न पुनश्यमभ्यः ॥१८॥ .

·मयारहकहा। ४५३ किचाउरक्सिंगो जो पुरिसो सो होइ वरिससयआऊ । इय लोयपवाओवि ह सुबह इय कहाणगं एत्यं ।। तथाहिं मासि पुरा सुपसिद्धो पोयणपुरसामिओ मियकमुंहो । नीइघडो तस्सचियो भजा से रोहिणी नाम ॥ आहे तीइं गम्भसंभवतइए मासम्पि पुच्छियो तेण । नेमित्तिओ जहेमा पसबइ सुयमय दुहिये वा ॥१७२॥ तेणवि भणियं पुत्तं परमिह वरिमाई वीस जा जत्तो । कायन्बो से इहरा कुलक्सयं निच्छयं काही ।। जंजारिसम्मि लग्गे पसिणो जम्मोवि तम्मि से होही । ताणुवरि पुण कमप्तो कुलबुढि सोवि फाहित्ति ।। भूमिहेरयम्पि तम्हा पसवोघि इमीइ तह विहेयव्यो । जब नवि जाणइ कोवि हु सुयनम्मो गम्भभावोवि।। तो सचिवो भूमिहरे तप्पभिई चिय धरेइ रोहिणियं । कालेण सावि पसवइ पुत्तं तत्यहिया चैव ॥१७६॥ तंभइणीए सव्वं सूइकम्मं कयं तओ सावि । पट्टविया परदेसे माया पुण कुणइ निच्चपि ॥१७७।। नियस्यसुस्मूसं, तो इय जीव गयाई पंच वरिसाई । तत्तो य तं समप्पड़ लेटायरियस्स पढणत्या॥१७८।। लखणसाहित्तपमाणमाइय'दसहि बरछरेद्दिपि । तेणवि पहाविमो सो गच्छेई सदवि तप्पासे ।।१७९।। मंतिगिहस्सासने आ निवसइ वालपंडिया एक्का । तीए तस्सुज्झाओ पुट्टो भो ! कत्य तं जासि १ ॥ निचंपि सयणभोयणसमएच्चिय दीससे तभो तेण । कहियं पओयणेणं गच्छामि कयावि फत्यवि य ॥ तो तीए सो पुट्टो मंतिगिहे निच्चमेव पविसंतं । नीहरमाणं च तुमं पिच्छामी केण कज्जेण १।१८२।। तस्मादविकल्प यत्नः कर्तव्य आपदि द्विविधायाम् । सोपक्रमाया विगम इतरस्यां निश्चितं मरणम् ॥१६९॥ किन्चायूरक्षितो यः पुरुषः स भवति वर्षशतायुष्कः । इति लोफप्रवादोऽपि हि श्रूयत इति कथानकमत्र ।। आसीत्पुरा सुप्रसिद्धः पोतनपुरस्वामी मृगाङ्कमुखः । नीतिघटस्तत्सचिवो भार्या तस्य रोहिणी नाम । अय तस्या गर्भसंमवतृतीये मासे पृष्टस्तेन । नैमित्तिको यथैषा प्रसोष्यते सुतमयवा दुहितरं वा ? ||१७२॥ तेनाप भणितं पुत्रं परमिह वर्षाणि विशति यावद्यत्नः । कर्तव्यस्तस्यतरथा कुलक्षय निश्चयं करिष्यति ।। यद् यादृशे लग्ने प्रश्नो जन्मापि तस्मिस्तस्य भविष्यति । तेषामुपरि पुनः क्रमशः कुलवृद्धि सोऽपि करिष्यतीति ।। भूमिगृहे तस्मात्प्रसवोऽप्यस्यास्तथा विधातव्यः । यथा नैव जानाति कोऽपि हि सुतनन्म गर्मभावमपि ।। ततः सचिवो भूमिगृहे तत्प्रभृत्येव धरति रोहिणीम् । कालेन सापि प्रसूते पुत्र तत्र स्थितैव ॥१७६॥ तद्भगिन्या सर्व सूतिकर्म कृतं ततः सापि । प्रस्थापिता परदेशे माता पुनः करोति नित्यमपि ॥ १७७|| निनमुतशुश्रूषां, तत इति पाबद्गतानि पञ्च वर्षाणि । ततश्च तं समर्पयति लेखाचार्याया पठनार्थम् ।।१७८४i लक्षणसाहित्यममाणादिकं दशभिर्वत्सरैरपि । तेनापि पाठितः स गच्छति तथापि तस्पार्धे ।।१७९॥ . मन्त्रिगृहस्यासन्नेऽथ निवसति वालपण्डितका । तया तस्योपाध्यायः सृष्टो मोः ! कुत्र स्वं यासि ! ॥१८०॥ नित्यमपि शयनभोजनसमय एव दृश्यसे, ततस्तेन । कथितं प्रयोजनेन गच्छामि कदापि कुत्रापि च ॥ ततस्तया स पृष्टो मन्त्रिगृहे नित्यमेव प्रविशन्तम । निस्सरन्तं च त्वां पश्यामि केन कार्येण ? ॥१८२॥ -- - १ग, तास सरसो तमो मानो।

·४५४ -- सुपासनाइ-परिअम्मि- तो पभणइ मा पूच्छमु बच्छे । तुच्छाउ जेण इत्यीओ । अइरइसपि हु कहिय प्रयटीकुव्यंति सासेव ।। तो तीइ सवइपुव्वं सव्वंपि हु पुच्छिऊण विनाए । निषयघराउ सुरंगा सणाविया जाव भूमिहरं ॥१८४॥ गंतूण सुरंगाए दिट्ठो सो सचिवसंतिमओ पुत्तो। तेणवि सा-तो पुट्ठा का सि तुमं आगया किमिह १ ।। सा भणइ सिहितणया हमागया तुझ दंसणनिमित्तं । कत्य वससित्ति मणिए तेणं, सा कहइ तस्स पुरो॥ इत्येव नपरमज्झे घरदेउलकूववाविरमणिज्जं । तुघरपच्चासभे मह पिउणो पवरघरमत्थि ॥१८७|| पुवा पुणोवि तेण घरपुरमाईणि किंसरुवाणि । जे किल चंदाइच्चा नाममालाए मे पढिया ॥१८८|| तेसिपि कि सरुवं भणियं तो तीइ कुमर ! मइ सद्धि । आगच्छ जेण सव्वं पच्चक्खं तुझ पपडेमि।।१८९॥ तो तीए मग्गलग्गो.नीहरिओ सो पुरस्स मज्झम्मि। जंज पिच्छइ तं ते पुच्छइ तो तीए पासम्मि ॥१९॥ पुणरवि तीए नीओ सट्टाणे फ्भणिया य सा एवं । निच्चपि दंसियव्वं एएण कमेण मह सव्यं ।।१९१॥ तो पुन्बपभोगेणं पइदियह दंसए नयरमज्झे । गहताराई सव्वं तो भणियं राउले नेसु ।।१९२॥ दहियाए तीए तैपि हु से दंसिय, इस कमेण । पार्य सम्वोचि हु तस्स देसिभो वत्थुनिउरंवो ॥१९॥ भणियं नाहं एत्तो तुझ सयासम्मि आगमिस्सामि । जइ कहवि हु,तुज्झ पिया वियाणई तो य मह पिउणो।।. कुणइ अणत्थं किपि दु, तुज्झवि कि हिडिएण बहुएण। नेमित्तियरस पर्णपि साहि सा गया, तहवि।। पहरयणीइ भपंतस्स तस्स केणवि तिदंडिणा सद्धि । जाओ अईव नेहो, अदेसीकारिणी विग्ना ॥१९॥ ततः प्रमणति मा पृच्छ वस्ते! तुच्छा येन स्त्रियः । अनिरहस्यमपि हि कथितं प्रकटीकुर्वन्ति सहसैव ॥ ततस्तया शपयपूर्व सर्वमपि पृष्ट्वा विज्ञाते । निजगृहात् सुरुङ्गा खानिता यावद् भूमिगृहम् ॥१८४॥ गता सुरुङ्गया दृष्टः स सचिवसरकः पुत्रः । तेनापि सा ततः पृष्टा काप्ति त्वमागता फिमिह ! ॥१८॥ सा भगति श्रेष्ठितनयाऽहमागता तव दर्शननिमित्तम् । कुन वमसीति भणिते तेन, सा कथयति तस्य पूरः ॥ अत्रैव नगरमध्ये गृहदेवकुलकूपयापीरमीयम् । त्वद्गृहमत्यासने मम पितुः प्रवरगृहमस्ति ॥१९॥ • पृटा पुनरपि तेन गृहपुरादीनि किस्वरूपाणि! । यौ किल चन्द्रादित्यौ नाममालायां मया पठिती ॥१८॥ तयोरपि कि स्वरूप, गणितं ततस्तया कुमार ! मया सार्धम् ! मागच्छ येन सर्व प्रत्यक्षं तव प्रकटयामि ।। ततस्तया मार्गलग्नो निःचतः स पुरस्य मध्ये । यद्यत् पश्यति तत्तत्पृच्छति ततस्तस्याः पाश्चें ॥१९०॥ पुनरपि तया नीतः स्वस्थाने प्रभणिता न सेवम् । नित्यमपि दर्शयितव्यमेनेन क्रमेण गम सर्वम् ।।१९१॥ तः पूर्वपयोगेण प्रतिदिवसं दर्शयति नगरमध्ये । ग्रहतारादि सर्व ततो भणिठं राजकुले नय ॥१९२।। दूरपिता तया तदपि हि तस्य दर्शितम्, इति क्रमेण । प्रायः सर्वोऽपि खलु नस्य दर्शितो वस्तुनिारम्बः ।। भगिन नाहमिताना सकाश आगमिष्यामि । यदि कथमपि हि तव पिता विजानीयात्ततश्च.मम पितुः ।। कुर्यादन) कमपि स्वच, तवापि किं दिण्डितेन बहनो । नैमितिकस्य वचनमपि कथयित्वा सा गता तयारि ॥ पनि मनि भ्रमतस्य केनापि त्रिदण्डिनां साघम् । जातोऽनीय स्नेहा, अदृश्योकारिणी विद्या ॥१९॥ १०.२६.. !! . " ·मणारहदा . तो से तेणं दिना, तीइ पभावेण सो परिभमंतो । अक्वलिओ कइयावि हु पनो निवासमवणम्मि । पाहरिएहिं अनाओ गिण्डइ तो दप्पणं रयणमइयं । खगं छुरिय तह वाहुरपखयं पीययसमेयं ।।१९८॥ चव्यझिया य चुन्भेण नासिया नरवरस्स निपठाणे । आगंतु सो सुत्तो गोयेउं दप्पणाईयं ।।१९९|| रायावि हु पच्चूसे निहाविगमम्मि उट्टएं जाव । किर दप्पणं गहेही पलोपणत्यं न ता नियइ ।।२००॥ अंगपडिचारियोए दिवा चुन्नेण धवलिया नासा । नरवइणो तो भणियं तीए कह चुनो लग्गो ?॥ तो अन्नदप्पणेणं मुहं पलोइनु चिंतए कुविओ । केणेयं मह विडियं, खिये खगम्मि सो दिहि ॥२०२।। तंपि न पिच्छइ छुरियपि नेय तो वाहुरक्खयं नियइ । तंपि न पासइ तो युद्धमाणसो भणइ पारिए । रे रे केशवहरियं सव्वस्स मज्झ कहह मुणिऊण । तेहिं भणियं नरेसर न कोवि इह आगो यो ।। वासभवणस्स दारं पिहियं अम्हेहिं अदरत्तम्मि । गयनिदा निंदा थक्का उद्घटिया चेव ॥२०५।। . तो स्भावि हु रोसारुणच्छिणा दप्पणाइयुत्तंतो । कहिओ सचिवाण, तो नीइंग्रडेणं इमं भणियं ।। जो तुम्हाणावि भवणे उभडभडकोडिसंकडे विसइ । म हु चोरो सो सामिय! सामानरो मुणेयचो ।। किंपुण विजासिझो भदेस्सीकरणसंगओ वावि । विजाहरोव्व नूणं दुग्गिज्झो भहसहस्साणं ॥२०॥ तो पहु ! संपई किन्नउ मज्झे चउहयस्स धवलहरं । अइञ्चं दुपयेस बहुपाहरिएहि परिकिग्नं ॥२०९।। कुमरी वासवदत्ता मुचउ तत्येव जुव्वणभिरामा । भणिऊणं जह भद्दे ! परिणेयव्यो तए सोवि ॥२१॥ जो कोवि दप्पणाई अप्पइ तुह पणाणीए युद्धीए । तं लग्गं सुमुहत्तो सुपमत्य तं दिणं घेर ॥२११।। . . - ततस्तस्मै तेन दत्ता, तस्याः प्रभावेण स परिभ्रमन् । भस्खलितः कदापि हि प्राप्तो नृपवासमवने ॥१९॥ प्राह रिकैरज्ञातो गृह्णाति ततो दर्पण रत्नमयम् । खङ्ग क्षुरिकां तथा राहुरक्षकं बीजकसमेतम् ॥१९८॥ धवलिता च चूर्णेन नासिका नरवरस्य, निजस्याने । आगत्य स सुप्तो गोपयित्वा दर्पणादिकम् ॥१९९।। रागापि खलु प्रत्यूपे निद्राविगम उत्तिष्ठति यावत् । फिल दर्पणं ग्रहीप्यति प्रलोकनार्थ न तावतश्यति ।। भङ्गपरिचारिकया दृष्टा चूर्णेन धवलिता नासा । नरपतेस्ततो माणितं तया कमं चूणों लग्नः ! ॥२०१।। ततोऽन्यदर्पणेन मुखं प्रलोक्य चिन्तयति कुपितः । फेनेदं मम विहितं, क्षिपति खड्ने ततो दृष्टिम् ॥२०२॥ तमपि न पश्यति च्हुरिकामपि नैव ततो पाहुरक्षकं पश्यति । तमपि न पश्यति ततः शुन्धमानसो भणति प्राहरिकान् । रे रे फेनापहृतं सर्वस्वं मम कययत ज्ञात्वा । तैर्मणितं नरेश्वर ! न कोऽपोहागतोऽन्यः ॥२०॥ यासमवनस्य द्वारं पिहितमस्माभिरधरात्रे । गतनिद्रा, निर्द्वन्द्वाः स्थिता कलस्थिता एवं ॥२०॥ ततो राज्ञापि खलु रोपारुणाक्ष्णा दर्पणादिवृत्तान्तः । कथितः सचिवेभ्यः, ततो नीतिघडेनेदं मणितम् ॥२०६॥ यो युष्माकमपि भवन उद्भटभटकाटिसंकटे विशति । न खलु चौरः स स्वामिन् । सामान्यनरो मातभ्यः ॥ किन्तु विद्यासिद्धोऽदृश्यीकरणसंगतो वापि.। विद्याधर इव नूनं दुराहो मटसहस्राणाम् ॥२०॥ प्रमो ! संप्रति क्रियतां मध्ये चतुर्हट्टकस्य धवलगृहम् । अत्युच्चं दुष्प्रवेशं बहुमाहरिकैः परिकीर्णम् ॥ कुमारी वासवदत्ता मुच्यतां तत्रैव यौवनाभिरामा । भणित्वा यथा भद्रे! परिणतन्यस्त्वया सोऽपि ॥२१॥ . .. ततः ·. ४५६ सुपासनाह-चरिअम्मि- इय निच्छय विहे तइए पहरम्मि नियगिहं पत्तो । मंती भोयणकज्जे पढमं चिय पुस्तपासम्मि ॥२१२|| पहबए तज्जणणि भोयणकज्जेण तेण सा पुट्टा । अम्मो ! किमन्न कज्जज लग्गा एत्तिया वारा १ ॥ तीएवि तस्स कहिओ पुबुचो दपणाइवुत्तो । ताजा तलंभत्थं को उबाओ गिहाईओ ॥२१॥ तुह पिउणा, तो सोवि हु इत्तियवेलाए आगओ गेहे । तयणुमंया संपत्ता तो लगा इत्तिया वारा ) इय सोऊणं काउं च भोयणं सो विसज्जए जणणि । अह चउहट्टयमज्झे रन्ना विहियम्मि धवलहेरे ।। वासवदत्ताए तहिं ठियाए रयणीइ सोवि संपत्तो । अदिस्सो गहिऊणं तं निवखग्गं, तमो तीए ॥२१७।। 'को सि तुम' सो पुट्ठो कहेइ को इत्तियाए रयणीए । कुवइ परगिहगमणं, तो नाओ तीइ सो एसो । मुट्ठो जेण नरिंदो, इंदो कि एस अहव खयरिंदो । स्वेण कामदेवो देवो वा दाणवो वावि ।।२१९॥ अह होउ जो व सो वा परिणेयन्यो मए इमो नियमां । इयचितिवि तस्स कराओ तीए गहिऊण करवालं ।। भणिओ परिणसु इण्हि मम पहाभाग ! निययभागेहि । पचं, तो सो जंपइ कह तं अन्नायकुलभवर्ण ।। मं परिणसि, सा पभणइ सव्वं चिय साहियं तुह गुणेहिं । किंतु निवदप्पणाइवि समषियवं तए मझ।। इय भणि उच्चूढो तीए संखेवओ खणं तत्थ । ठाउं सगिहे पत्तो. पइरयणि जाइ तपासे ।।२२३॥ सव्वंपि समप्पइ दप्पणाई सावि हु निवस्त पेसेइ । तहवि न मुंबइ रोस राया चुम्नेण. जे जणियं ।। भणिो सचिवो रना चासवदत्तं भणेसु गंतूणं । केणावि उवाएणं जेण समप्पेइ त मज्झ ॥२२५।। यः कोऽपि दर्पणादर्दानर्पयति तव प्रणयिन्या बुद्धया । तल्लग्नं सुमुहूर्तः सुप्रशस्तं तद् दिनमेव ॥२११॥ इति निश्चय विधाय तृतीये प्रहरे निजगृहं प्राप्तः । मन्त्री भोजनकार्ये प्रथममेव पुत्रपार्थे ॥२१२॥ प्रस्थापयति तज्जननी भोजनकायण तेन सा पृष्टा । अम्ब ! किमद्य कार्य यल्लग्न एतावान् वीरः ॥२१३॥ तयापि तस्मै कथितः पूर्वोक्तो दर्पणादिवृत्तान्तः । तावद्यावत्तल्लाभार्थ कृत उपायो गृहादिकः ॥२.१४॥ तव पित्रा, ततः सोऽपि खल्वियद्वैलायामागतो गेहे । तदनुमता संप्राप्ता ततो लग्न एतावान् वारः ॥२१॥ इति श्रुत्वा कृत्वा च भोजनं स विसृजति जननीम् । अथ चतुहट्टमध्ये राज्ञा विहित धवलगृह ।।२१२॥ वासवदचायां तत्र स्थितायां रजन्यां सोऽपि संप्राप्तः । अदृश्यो गृहीत्वा तं नृपखड्ग, ततस्तया ।।२१७॥ 'कोऽसि त्वं' स पृष्टः कथयति क इयत्या रजन्याम् । करोति परगृहगमन, सतो ज्ञातस्तया स एषः ॥२१॥ मृष्टो येन नरेन्द्रः, इन्द्रः किमेपोऽयया खचरेन्द्रः । रूपेण कामदेवो देवो वा दानवो वापि ॥२१९॥ भय भवत यो वा स वा परिणेतव्यो मयायं नियमात् । इति चिन्तयित्वा तस्य करात्तया गृहीत्वा करवालम्॥ मणितः परिणयेदानी मां महाभाग ! निजमाण्यैः । प्राप्तां, ततः स जल्पति कथं त्वमज्ञातकुलभवनम् ॥ मो परिणयसि, सा प्रमणति सर्वमेव कथितं तव गुणैः । किन्तु नृपर्दपणाद्यपि समर्पयितव्यं स्वया मम ॥ इति मणित्वोदव्यूटस्तया संक्षेपतः क्षणं तत्र । स्थिन्वा स्वगृहे प्राप्तः प्रतिरजनि याति तत्पाश्र्धं ॥२२३॥ सर्यमपि समर्पयति दपंगादि सापि स्वल नृपाय प्रेषयति । तथापि न मुञ्चति रोपं राजा चूर्णेन यो जनितः ।। भाणतः मचिवो राजा वासवद भण गन्या । फेनाप्युपायेन येन समर्पयति तं मम ॥२२॥ . ', ·४७ - मणारहकदा जह मारेमि संयं निय तो मच्चो भणइ नाह ! यह मन्च । तस्स इविन जहा मो दुहियादाओ, नियो भगा। जावि हु एवं चिटइ तहवि हु रोसो नियत्तए नो मे । तो भणियं सचिणं हरिसहाणेवि न द रोसो। कायचो युद्धिमया जेणिह तेणेण अप्पियं मोसं । परिणीयातुइ दुहिया पाणभहिया विससंग ।।२२८॥ अनधि सो तुह उचिओ बहुपसायरस, ता पसीऊण । आणाविजड संपंड पहु ! निपपायाण पासम्मि । उचाइसजुत्तीहि निवस्म उत्तारिऊण तं रोस । वासवदत्ता एवं भणाविया नियपई इत्य ।।२३०॥ आणेमु मज्झ समीपे जेण पसायं करेपि से गरुपं । तीइवि कड़ियं पड़णी निववणं, सोचि पडिभगा ॥ पंचवरिसाणमुवरि कायच्वं देवदेसणं मुयणु || तीवि भूवइणो पुण कदावियं तम्स परिपपणे ॥२३२।। , इय काले बच्चंते जाओ पुत्तो निवस्त तणयाए । तो सो अदिस्ममाणो लोएणं पर नह तहवि ॥२३३॥ खिल्लाविवि नियतणयं जाइ गिह ताव जाव पण वरिसा । जायां मुयस्म पच्छा भणिपासा गल पिउपासे ।। अहमवि पण्डो होहिन्दि सत्तदिगंते न इत्य संदेहो । तीइ ताचिय विहियं नियपुत्तो दंमिमो रन्नो ।। तेणवि तं दणं रूपाइगुणोवलकखणोयेयं । नियअंक काऊणं पुणो पुणो चुबिन भणिमो ॥३६॥ इदिढ दिवोचिम तुझ पिया तहवि मह मणो वच्छ ! । तसपि उइ उगससित्रियं चकोरच ।। इस पइदिगंपि पयो संभासलकरइ चुंबेइ । नियोकसंठियं सा घरेड गुरुनेदनिभाओ ॥२३८॥ • अह गच्छइ सुपपासे सुमुहुत्तं भज्जसंगओ मंती । पडिपुन्ने बीसइमे दरिसे, तगरण ने सहसा ॥२३९।। दगुण नियनगणी पुट्ठा को एस, तीइ से कहियं । तुझ पिया, ता एवं पणममु णावि नह विडियं ।। यपा मारयामि स्वयमेव ततोऽमात्यो भणति नाय ! कथं मृत्युः । तस्य भवेद्यथा स दुहितृषित, नको मानि ।। यद्यपि खल्येवं तिष्ठनि तयापि हिरोयो निवर्तते नो में । ततो मणित सचिवेन हषम्यानेऽपि न हि रोषः ॥ फर्तव्यो बुद्धिमता येनेह स्नेनेनार्पितो मोपः । परिणीता तब दुहिता प्राणाभ्यधिका विशेषेश ॥२८॥ अद्यापि स तवोचितो बहुप्रसादस्थ, तस्मात्प्रसद्य । आनाय्यतां संधी प्रभो ! निजपादयोः पार्थे ॥२२९॥ इत्यादिमुयुक्तिभिर्नृपात्योत्तार्य तं रोपम् । वासवदत्तव माणिता निजपतिमत्र ॥२३०॥ मानय मम समीपे येन प्रमादं करोमि तम्य गुरुम् । तयापि कयित पत्युपवचनं, मोऽपि प्रतिमान ।। पञ्चवर्षाणामुपरि कर्तव्यं देवदर्शनं मुतनु ! । तथापि मूपतेः पुनः कथिनं तम्य प्रतिवचनम् ॥२३२॥ इति कालं व्रजति जातः पुत्री नृपस्य तनयायाः । ततः सोऽदृश्यमानो लोकेनैति यया तयापि ॥२३॥ ग्मयित्वा निजतनयं यानि गृहं तावद्यावत् पञ्च वर्षाणि । जातानि सुनुम्य पयागणिता मा गच्छ पितृाधे ।। अहमपि प्रकटो भविन्यामि सप्तदिनान्ते नात्र संदेह. । तया तथैव विहितं निजपूत्रो दर्मिती राज ॥२३॥ तेनापि तं दृष्ट्या रूपादिगुणोपलक्षणोपेतम् । निजाङ्के कृचा पुनः पुनश्चुम्बित्वा मणिनः ॥२३६॥ त्वयि दृष्टे दृष्ट एव तंव पिता तथापि मम मनो वत्स ! । तद्दर्शनमपि वाञ्छति क्षणशिविन्यं चकोर ।। इति प्रतिदिनमपि प्रयतः संभाषनेऽलंकरोति चुम्बने । निनासंस्थितं म घरनि गुम्नेहनिर्भरतः ॥२३८॥ अथ गच्छनि मुनपाधै मुमुहुर्ते मायमिंगतो मन्त्री । परिपूर्ण विशे वर्षे, तनयन तं सहसा ॥२३९॥ .

·४५
सुपासमाह-चरिअमि-- ..
सचिवेग समालिगिवि कहिय सव्वंपि पुष्यनिहिं । नेमित्तियरस वयणं तत्तो घरवरि सो नीओ ।।
मज्जणयाई काराविऊण सचिवेण अप्पणा सद्धि । सो नीओ निवपासे तं नमिउ दोवि उर्वविट्ठा ॥२४२।।
तो पुट्टोनरवरणामती, सो भणइ एस मह पुतो। तो भणइ नियो न यावि निसुणिो तुझ सुयनम्मो ॥
तो मंती कहइ निनस्स सवणमूलम्मि निहुयसदेण । नेमित्तियस्स भणियं तह य उवायं च जहविहिये ।।
जावे सो साहद ताव य सो घालहारनंरसहिओ । मंतिसुयस्सवि पुत्तो जणयं ददखूणं नेहेण ॥२४५||
ताओ ताउसि पयंपिरो.य आलिंगिऊण निरु गाढं । तस्संकम्मि निविट्टो दिट्टो सनिवेण लोएण ॥२४६।।
तो तकखणेण खुद्धो मंती जा किंचि जपिही तत्य । ता भूवइणा भणिो कि तं सो वीरवरपुरिसो? ।।
एवंति तेण भणिए आओ नरवरेण नियपासे । आलिंगिऊण संभासिउंच उबवेसिमो सचिदे ।।२४८||
तो पंचगपसायं दाऊणं तह य तुरयकरिकोस ! उक्कोसं गुरुदेसं आवासं सयलरिउवासं ॥२४९।।
अह अन्नया य पुट्टो रन्ना मंतिस्स नंदणो एवं । किं भो! कुलुग्गएणवि अणज्जकज्ज कयं तुमए १ ॥
नेमित्तियस्स वयणं कहियं सव्वंपि तेग जह निसुयं । जणयाओ, तो राया भणइ सच्चो स नेमित्ती ।।
तेण भणियं नरेसर ! सच्चाई मज्झ एत्थ कम्माई । कम्मवसगेण जम्हा देव ! मएणुट्टिय एवं ॥२५२||
सुहमसुहं नक्खतरासीदिवसाई कम्मसंजणियं । जाएइ जम्मसमए समएवि जओ इमं भणियं ।।२५३।।
सम्बो पुच्चकयाणं कम्माणं पाएं फलविवागं । गहनकरखताई पुणो निमिसमित्तं चिय हवंति ॥२५॥
.
दृष्ट्वा निननननी पृष्टा फ एपः, तया तस्य फथितम् । तब पिता, तस्मादेतं प्रणम तेनापि तथा विहितम् ।।
सचिन समालिङ्गय कथितं सर्वमपि पूर्वनिर्दिष्टम् । नैमित्तिकस्य वचनं ततो गृहोपरि स नीतः ॥२४॥
मजनादि कारयित्वा सचिवनात्मना साधम् । स नीतो नृपपार्थं तं नत्वा द्वावप्युपविष्टौ ॥२४२।।
ततः पृष्टो नस्पसिना मन्त्री, स भणत्येष मम पुत्रः । ततो भणति नृपो न कदापि श्रुतं तव सुतजन्म ॥२४३॥
ततो मन्त्री कथयति नृपस्य श्रवणमूले निभृतशब्देन । नैमित्तिकस्य भणित तथा चोपायं च यथाविहितम् ।।
यावदेवं स कथयति तावच्च स बालधारनरसहितः । मन्त्रिसुतस्यापि पुत्रो ननकं दृष्ट्वा स्नेहेन ॥२४५॥
तातस्तात इति प्रजापिता चालित्य निश्चितं गादम् । तस्याङ्के निविष्टो दृष्टः सनृपेण लोकेन ॥२४६॥
तनातत्सणेन क्षुब्धो मन्त्री पावकिञ्चिदपि अलिपम्पति तत्र । तावद् भूपतिना मंणितः किं त्वं स वीरवरपुरुषःः॥
एवमिति तेन भणित भइतो नरवरेण निनपावें । आलिमय संभाष्य चोपवेशितः सपिधे ।।२१८।।
ततः पञ्चाङ्गमसादं दत्वा तया च तुरगकरिकोशम् । उत्कृटं गुरुदेशमावासं सकलतुवासम् ॥२४९॥
अमान्यदा च पृष्टो राज्ञा मन्त्रिणा नन्दन एवम् । किं भोः । कुलोदतेनाप्यनार्यकार्य कृतं त्वया ! ॥२५॥
नैमित्तिकस्य यननं कपितं सर्वमपि न यथा श्रुतम् । जनकात, ततो राजा भणति सत्यः स नैमित्तिकः ।।
तेन भणितं नरेश्वर ! सम्पानि ममात्र कर्माणि । कर्मवशगेन यस्माद् देव ! मयानुष्ठितमेतत् ॥२५२॥
शुभमशुभं नवरागिदिवमादि कर्मसंजनितम् । जायते जन्मसमये समयेऽपि यत इदं भणितम् ॥२५॥
मौः कनानां कर्मणां प्राप्नोनि फलविणकम् । ग्रहनक्षप्रादयः पुननिमिनमात्रमेव भवन्ति ॥२५॥

·४.९ मयारकहा।. किञ्च । दव्वं खिन कालं भावं च भवेइ कारणं गरुअं । असुहसुहकम्मभवणे विसेसो सोक्कमकम्मे ।।२५५।। इचाइ निसुणिऊणं सचिवसुयाओ निलो भयुन्निग्यो । तं चिय रज्जे ठवि गिदिवि दिक्खं गओ मोरख । इय कहि सो सिट्ठी सिवभहो भणइ नरवई ! एवं । दुविहाए आवईए तो जत्तो होइ कायव्यो॥२५॥ तेण जह मंतिणां नियसुयस्स विहिओ तहविहोवाओ। तह वयमवि तं कुणिमो तुझाणाए नियमुपस्स ।। तो स्नाणुनाए धरिओ को नियगिहम्मि जत्तेण । सेसा चउरो तणया रायाएसे समाइट्टा ॥२५९॥ तो रन्ना ते सव्ये निरोविया चदिसासु वलकलिया । जहनोग्गं सत्तणं पमाहणत्थं च, इत्तो या॥२६॥.. मलयाचलम्मि चलिओ पढमो चउरंगिणीइ सेणाए । पत्तो कमेण आवासिओ य दुग्गस्स तलवटे ॥२६॥ पतो महिंदसीहो अरुणसिणेहेण तरलियविवेओ । कहकवि हु नीहरिओ गिहाउ, पत्तो य तप्पासे ॥ तत्व तेण धरिओ महया जत्तेग, सिटिणो लेहो । पट्टविरं जाणावइ बंधुसख्वंपि, इत्तो य ॥२६॥ आगंतूणं इक्केण थविरमवरेण तत्थ सो सहसा । भणिो मह पसिऊणं वरुण ! पयच्छेसु एगंत।।२६४।। तणवि तहसि विडियं कहियं तेणावि जद्द गुद्दामझे.! चिइ गरूपसुरंगा उदगमा माणुसपवेमा।।२६५।। ता जाव दुग्गमझं तम्मि य धवलहरमज्झसिजाए । दुगादिवई चिटइ, तप्पासे नेमि जइ मझा।२६६।। अप्पेसि इमं दुग्गं, सोवि हु मन्नेवि तस्स तं वंपणं । तेण समं चिय चलिओ मोत्तुं लहु भायरं सिविरे ।। संपत्तो धवलहरे तस्स य मझम्मि सवरराओवि । भज्जाए सह सुत्तो पयंसिओ पेरपुरिसेण ॥२६॥ . द्रव्यं क्षेत्र कालो मावश्च भवति कारणं गुरु । अशुभशुभकर्मभवने विशेषतः सोपक्रमकर्माणे ॥२५॥ इत्यादि श्रुत्या सचिवमुताद् नृपो भवोद्विग्नः । तमेव राज्य स्थापयित्वा गृहीत्वा दीक्षां गतो मोक्षम् ॥२५॥ •इति कथयित्वा स श्रेष्ठी शिवभद्रो भणति नरपते ! एवम् । द्विविधायामापदि ततो यलो मवति कर्तव्यः ।। तेन यथा मन्त्रिणा निजसुतस्य विहितस्तथाविधोपायः । तथा वयमपि तं कुर्मस्तवाज्ञया निजमुतस्य ॥२६॥ ततो राज्ञानुज्ञाते धृतः स निजगृहे यत्नेन । शेपाश्चत्वारस्तनया रानादेशे समादिष्टाः ॥२५९॥ ततो राज्ञा ते सर्वे निरूपिताश्चतुर्दिक्षु बललिताः । यथायोग्य शत्रूणां प्रसाधनार्य च, इतश्च ॥२.६०॥ • मलयाचले चलितः प्रथमश्चतुरङ्गिण्या सेनया 1 प्राप्तः क्रमेणावासितश्च दुर्गस्य तलपृष्ठे ॥२६॥ इतो महिन्द्रसिंहो वरुणस्नेहेन तरलितविवेकः । कथंकथमपि खलु नि सृतो गृहात् प्राप्तश्च तत्पाः ।।२६२॥ तत्रैव तेन धृतो महता यत्नेन, श्रेष्ठिने लेखम् । प्रस्थाप्य ज्ञापयति बन्धुस्वरूपमपि, इतश्च ॥२६॥ मागत्यै फेन स्थविरशवरेण तत्र स सहसा । भणितो मम प्रसद्य वरुण ! प्रयच्छैकान्तम् ॥२६४॥ तेनापि तपेति विहितं कथितं तेनापि यथा गुहामध्ये । तिष्ठति गुरुमुरुङ्गोवंगमा मानुषप्रवेश्या ॥२६५|| तावद् यावद् दुर्गमध्य तस्मिंश्च घवलगृहमध्यशय्यायाम् । दुर्गाधिपतिस्तिष्ठति, संस्पार्श्व.नयामि यदि मम ॥ अर्पयसीम दुर्ग, सोऽपि हि मत्वा तस्य तद्- वचनम् । तेन सममेष चलितो मुक्त्वा लघुभ्रातरं शिविरे ।। संप्राप्तो धवलगृहे तस्य च मध्ये श्वरराजोऽपि । भार्यया मह सुप्तः प्रदर्शितः स्थविरपुरुषेण ॥२६८॥ we ·. सुपासनाह-चरिअम्मि- तो वरुणनिउत्तेहिं पुरिसेहि बधिऊण सकलतो । नियहि निगडिऊणं समपिओ दंडनाहस्सा २६९।। . तेणवि नियपहुपासम्मि पेसिओ तलवरस्स अप्पेउं । दाऊणं संवलयं तह सत्तंगपि तल्लच्छि ॥२७॥ नरबहउयायणत्यं, समप्पिर तह जिणिदपडिमाओ । फालिहरयणमयाओ पिउणोवि हु पूयणनिमित्त थेरसुयं तब्भणिएण टावए दुग्गनायगषयम्मि । यरुणो' दुग्गम्मि तहा नियपहुआणं च दावेइ .१२७२॥ : इत्तो महिंदसीदस्स साहियं दुग्गगिरिसमीयम्मि । केणवि सवरनरेणं विवरं तह कप्पमप्पे ॥२७३|| तो परिवारं वंचिवि करे करेऊण कप्पटिप्पणयं । तन्मणियविहाणेणं पविसझनो विवरमज्झम्मि।।२७४|| ता जाव-वंतरीए भवणं पासेइ .तीएलंकरियं । पढमगुणठाणठियाए तीए सो पणिो दहें ॥२७॥ स्वविससु रमसु मं नाह ! जेण वंतरपणंगणा अयं । सो भणइ दुविदतिविहं देवीण रयम्मि मह नियमो ॥ तो कुद्धा सा पणभइ किमिहागमणम्मि कारणं कहसु । जइ न मम उवभुजसि, भणइ सो कोउगेणेव॥२७७॥ पत्तो ता तं दंससु किंचिवि मह कोऽयंति, सा भणइ। मह रमणाउ किमन्नं जं तं पत्थेसि रे मूढ ! १॥२७८।। जई न ममं रमसि तुमं संपयमविता मरेसि रे नृणं । सो भणइ हवंउ मरणपि नियमनिरयस्स पसयच्छि ! ॥ परंमद साहसु समभूमिभागओ किचिरं तुहावासोतीए भणिय बहुजोयणाई, तो भणइ सों एवं ॥२८॥ जइ एवं ता मझं अहोदिसं जोयणम्मि गंतव्ये । अहियगमणेण जाओं दिसिन्चए दुइयअइयारो ॥२८॥ इय सोउं सा कुविया पहिपहारेण हणिहिही जाव । ता अंतरम्मि पडिओ सम्मट्टिी सुरो कोवि ॥२८२।। . ततो वरुणनियुक्तैः पुरुषैर्वद्ध्या सकलत्रः । निगडैनिगडयित्वा समर्पितो दण्डनाथाय ॥२६९॥ तेनापि निजामुपाधे प्रेपितः पुररक्षायार्पयित्वा । दत्त्वा शम्बलं तथा सप्ताङ्गामपि तल्लक्ष्मीम् ॥२७॥ नरपत्युपायनार्थ, समर्प्य तथा जिनेन्द्रप्रतिमाः । स्फटिकरत्नमयीः पितुरपि हि पूजननिमित्तम् ॥२७१॥ स्पविरमुतं तद्भणितेन स्थापयनि दुर्गनायकपदे । वरुणो दुर्गे तथा निजप्रभ्याज्ञां च.दापयति ॥२७२।। इतो महेन्द्रसिंहस्य कथितं दुर्गगिरिममापे । केनापि शवरनरेण विवा तथा कल्पमर्पयित्वा ॥२७३|| ततः परिवार वञ्चीयत्वा करे कृत्वा कल्पटिप्पनकम् । तद्वाणितविधानेन प्रविशति ततो विवरमध्ये ॥२७॥ तावद् यावद् व्यन्ता भवनं पश्यति तयाऽलंकृतम् । प्रथमगुणस्थानस्थितया तया स प्रभणितो दृष्टा ॥२७५।।, उपविश रमय मां नाथ ! येन व्यन्तरपणाङ्गनाऽहम् । स भणति द्विविध त्रिविधं देवीनां रते मम नियमः ॥२७६।। ततः क्रुद्धा सा प्रभणति किमिहागमने कारणं कथय । यदि न मामुपमुझे भणति स कौतुकेनैव ॥२७॥ प्राप्तस्तस्मात् त्वं दर्शय किञ्चिदपि मम कौतुकमिति, सा मणति । मम रमणाकिमन्यद्यत्वं प्रार्थयसे रे मूढ ! ॥ यदि न मां रमयसि त्वं सांप्रतमपि तदा प्रियसे रे नूनम् । स भणति भवतु मरणमपि नियमनिरतस्य मृगास !! पर मम फघय समभूमिभागात् फियदुरं तवावासः । तया मणितं बहुयोजनानि, ततो गाति स एवम् ।। यवं तदा ममाघोदिशि योजने गन्तव्ये । अधिकगमनेन जातो.दिग्वते द्वितीयातिचारः ॥९८१!! इति श्रुत्वा सा कुपिता पाणिप्रहारेण हनिम्यान यावन् । तावदन्तरे पतितः सम्यग्दृष्टिः सुर कोऽपि ।। १.

·- - मणारहकहा । तेणुक्खिबिडं मो इत्ति आणि वरुणसिविरमज्झमि। दिव्ये वत्थे दाउंस गो सट्टाणमह यरुणो।।२८३॥ कयउवओगो जा उड्ढदिसिवए जोयण तो सरद । इय जोयणदुगमाणं गमणं नाऊण झूरेइ ।।२८४॥ सन्त्रविरई परेउं मह सत्ती दूरओ गया इन्हेिं । एगमुगमरुव्वहणे असमत्यो कि गिरि वहइ ? ॥२८५।। कह ते न वंदणिज्जा कह ते पूयारिहा न हु हवंति । मुणिणो महाणभावा जावग्नीवपि जे पयया ॥२८६॥ . पालिति सम्वविरई मणवइकारण तिविहतिविहम्मि । ही ही अहमेण मए विराहिया देसविरईवि ।।२८७॥. एवमणुसोइऊर्ण वरुणो ओयरइ दुग्गनयराओ। संत्तो आवासे महिंदसीहस्स तो कहइ ॥.२८८ ॥ '. सव्वं अइयाराई सोनि हु साहेइ अप्पणो चरियं । अड्यारमहोदिसिसंभवं च तो तेण संजुत्तो ॥२८९॥ तहाणाओ नयरिं वरुणो पत्तो नमंसिओ राया । कहियं सव्वंपि तो जहटियं दुग्गगहणाई ॥२९०॥ नियंनियमस्सवि मंगो पसाहिओ, नरवरेण सो भणिओ। न हु तत्य तुम दोमो मन्झ निओगेण थेवोवि।। इत्तो पुन्वदिसाए सिटिसओ आसि पेसिओ पुल्विं । जो गुणचंदभिहाणो सो पत्तो देससंघीए।।२९२॥ तो समरडामरेण पुचदिसाभूसणेण भूबइपस । गुणचंदस्साभिमुई भणावियं नियययायो ॥२९३॥ जद्द मझ देसमझे मा पविससु जा न संमुहो अहयं । संपत्तो वणिपुत्तय ! इह अत्थे अस्थि तुह आणा। देवगुरूणं नियसामिणो य तानाच पंचमं दिवसं तम्मि पुणो ई संयमवि सीमाए समागमिस्सामि ।। तत्तो गुणचंदेणं भणियं भो दूय ! पंचदिणमज्झे । जइ सीममई लंघेमि ता फुडं एस मह सवदो।।२९६।। जइ पुणं कहियदिणाण सपहियदिवसंपि सो विलंबेही । ता तुरियं गंतूणं उबविहं चिय गहिस्सामि ।। तेनोत्क्षिप्य स झटित्यानीतो वरुणशिबिरमध्ये । दिव्यानि वस्त्राणि दत्त्वा स गतः स्वस्थानमय वरुणः ॥ कृतोपयोगो यावदुर्ध्वदिग्वते योजनं ततः स्मरति । इति योजनाद्विकमानं गमनं ज्ञात्वा खिद्यते ॥२८॥ सर्वविरतिं धतु मम शक्तिदुरतो गतेदानीम् । एकमुद्गमरोहनेऽसमर्थः किं गिरि वहति ? ॥२८॥ कथं ते न वन्दनीयाः कथं ते पूजार्हा न खलु भवन्ति । मुनयो महानुभावा यावजीवमपि ये प्रयताः ॥ पालयन्ति सर्वविरति मनोवचःकायेन त्रिविषत्रिविधेन । ही ही ! अधमेन मया विराधिता देशविरतिरपि ।। एवमनुशोच्य वरुणोऽवतरति दुर्गनगरात् । संप्राप्त आवासे महेन्द्रसिंहस्य ततः कथयति ॥२८८|| सर्वमतिनारादि मोऽपि खलु कथयत्यात्मनश्चरितम् । अतिचारमधोदिक्संभवं च ततस्तेन संयुक्तः ॥२८९) तत्स्थानाद् नगरी वरुणः प्राप्तो नमस्यितो राजा । कथितं सर्वमपि ततो यथास्थितं दुर्गग्रहणादि ॥२९०॥ निजनियमस्यापि भङ्गः प्रकार्थतो, नरवरेण स भणितः । न खलुं तत्र तव दोपो मम नियोगन स्तोकोऽपि ॥ इतः पूर्वदिशि ठिमुन मासीत्प्रेषितः पूर्वम् । यो गुणचन्द्राभिधानः स प्राप्तो देशसंघौ ॥२९२॥ ततः समरडामरेण पूर्वदिग्भूषणेन भूपतिना । गुणचन्द्रस्याभिमुख भाणितं निजदूटेन ॥२९॥ यथा. मम देशमध्ये मा प्रविश यावद् न संमुखोऽहम् । संप्राप्तो वणिकपुत्रक ! इहाऽस्ति तवाज्ञा ॥२९४॥ देवगुरूणां निनस्वामिनश्च तावद्यावत्पञ्चमं दिवसम् । तस्मिन्पुनरहं स्वयमपि सोम्नि समागमिष्यामि॥२९॥ ततो गुणचन्द्रेणं भणितं भो दूत! पञ्चदिनमध्ये । यदि सीमानमहं लड्डेय यदा म्फुटमेप मम शपथः।।२९६॥

·. सुपासनाह-चरिअम्मि- इय-भणिऊणं दूझो विमज्जियो सो गओ नियपुगम्मि ! साहेइ निवास तहा जब भणिय दंडनाहेण ॥ तेगवि पुट्ठो झो कित्तियपित्ता वणिस वलसंखा ? । तो तेणावि से कहियं तुह सिन्नाओ फुडं दुगुणा किंच! . सपरकमो य कममंगमो य गुरुगयघडाए घडियो य । सो गुणचंदो नरवर'! तम्हा तं रक्ख अप्पागा नियदेसंचाएणं दंडपयाणेण पावि छुद्धेसि । अन्नह न हचमि निव ! नत्यि संसा इय मुणे सो ॥ भीयो संवदिऊणं वहिऊण अहन्निसं गो दुरं । तं पणिडीओ नाउं गुणचंदो पिडिमणुलगा ॥३०२॥ पुरओ गच्छद राया पिट्टीए-तम्म जाइ गुणचंदी। नो.जाव जोयणसयं अहियं तो दिसिवयं सरिक । ' मुणइ दस जोयणाई अहियाई समागयो तरो-भणइ । सच जाओ दिसिवयकलंकदडादिवा इन्दि ।। जं मह उम्भासेणवि भग्गो एमुत्ति हरिसिओ अयं । नियनियमभंगडेण दंडिनो इइ न में नावं ॥ येवोवि नियमभंगो जणेइ अझदारुणं महादुक्खं । जह विसलवोवि मारइ उवभुत्तो पाणिगं नियमा ।। सा न खमं मह गंतुं पयपि इत्तो, तओ य तन्नयरे । मुत्तर्ण अहिगारि बलिओ सो नियपुगहुतं ।। पत्तो य विभूईए गुणचंदो पणमिया नरिंदाई । सबंपि जहावित निवेइयं गणा तेण ॥३०८t वो मुंदरनामा युद्धाए बंधुरोत्ति पट्टविना । उत्तरदिमाए सिरिममरचीपासम्मि सो जम्हा ।।३०९।। चंडो नदंडसको उडपर्यटपबलबटकलिओ 1 आईनीईगो न जुझसज्मो इमो होई ॥३१०॥ यदि पुनः फपितदिनेभ्यः समधिकदिवसमपि स विलम्बयियति । तदा त्वरितं गत्वोपविष्टमेव ग्रहोप्यामि.Il. इति मणिवा दुतो विसर्जितः स गतो निजपुर । कथयति नृपाय तथा यथा मणितं दण्डनाथेन ॥२९८॥ तेनापि पृष्टो दूतः क्रियन्मात्रा वणिजो बलसंत्र्या ! । ततस्तेनापि तस्य कथितं तव सन्यात्स्फुटं द्विगुणा । सपराक्रमश्च क्रमसंगनश्च गुस्गमयटया पटितश्च । स गुणचन्द्रो नरवर । तस्मात्त्वं रक्षात्मानम् ॥३०॥ निनदेशत्यागेन दण्टप्रदानेन वापि छुट्यसे । अन्यथा न भवति नृप ! नास्ति संशय इति श्रुत्वा मः ॥ भीतः समूहा अट्टाहानिशं गतो दूरम् । तत् प्रणियात्या गुणचन्द्रः पृष्ठमनुलग्नः ॥३२॥ . परतो गच्छति राजा पृष्ठे तस्य याति गुणचन्द्र । ततो यावद्योजनशनमधिकं ततो दिग्वतं स्मृतम्।।३०।। नानाति दश योजनान्यपिकानि समागतातलो मपनि । मन्य जातो दिग्बत कर दण्डाधिप इदानीम् ।। यन्ममोदासेनापि भग्न एष इति हपितोकम् । निजनियममहदण्डेन दण्डित इनि न मया बातम्।।३०५॥ स्तोकोऽपि नियममलो ननयत्यतिदारगं महादुःखम् । यया विषलवाऽपि मास्यत्युपमुक्तः प्राणिनं नियमात् ।। ठम्मान क्षमं मम गन्तुं पदमपीतः, ततश्च तन्नगरे । मुस्त्वाधिकारिणं वलितः स निजपुराभिनुखम् ॥३०७॥ मातय विम्या गुणचन्द्रः प्रगता नरेन्द्रादयः । सर्वमपि यथावृत्तं निवेदितं राजे तेन ॥२०॥ तृतीयः मुन्दरनामा बुद्धया पन्युर इनि प्रत्यापितः । टत्तरदिशि श्रीसमरवीरपा स यम्मात् ॥३०९॥ चायो न दाहमाच्य उद्दण्डमवरहमपन्टवलकनिनः । आदिनातिनायो न युद्धमायोऽयं भवति ॥३१०॥ - - ·मसोरहकदा । अणवस्यपयाणेहिं चउरंगवलेण परिगा सोवि । जाब निय देमसीम संपत्तो ताव चिंतेइ १३११॥ 'अहह मह जोयणसयं एक्कं चिय मुक्कलं चउदिसंपि! तंतु ससीमाएवि हु संजायं ता कहं करिमो॥ एगत्तो नियनियमो अन्नत्तो गुरुयणस्म मद्द आणा । जामो य वग्वदोत्तडिनाओ इय चिंतपंतस्म ॥३१३॥ तस्स मणे विप्फुरियं जा तिम्ह दिसाण मज्झना गहि । दम दम य जोयगाई खिमि इह विरइरपखट्टा।। तीसहियनोयणमया पुरओ सिरिसमरवीरनयरंपिं । विजइ इय निच्छइ चलिओ पत्ता य तन्नयरे ॥ बहुपाहुहं विहउँ नरनाह पणमिण तो भणियं । विक्कमयलेप रंना पट्टविओ हं तुह समीवे ॥३१६।। कोणमिमेण निवेस ! संपर्य तुम्ह देससीमाए । जे संति अम्ह गामा इणति ते तुझ ठक्कुरया ॥३१७१. ता किमुर्विखसि रक्ख मु न समं तुई पुचपुरिसमज्जायं । लोवे मरपुंगव ! समग्गगुणगामारिघाम ! ।। . अनं च विक्कमवलो तए ममं नेहनिभरो वादं । तेण तुह दुष्ठक्कुरचिहियमेयं कहावेइ ||३१९।। अन्नद नरिंद! ताणं गणणाविहु नत्यि मन्झ सामिस्म । जस्स अणेगे रिउणो आणं सिरसा पडिच्छति ॥ तं निमुणिवि नरनाहो जाइ एवं मए न विनायं । अन्नह नियमित्तस्मवि गामे किमुवदवावेमि ? ॥३२॥ ता एमोचिय दंडी ताण होउनि दुचरियाण । सीमालढक्कुराणं जो देसो सो मए दिनो ॥३२२।। तुम्हाण, समद इन्दि गिम्हह तदेसपत्तलि अति । अन्नपि भणह जं किंपि संपयं समुचियं अम्ह ॥३२३॥ इय भणिऊणं तह नरवरस नियपाहुडं समप्पे । सम्माणिउंच बहुयं विसज्जिओ सुंदरो वणिओ ॥ संपत्तो म कमेणं नियनिवपासे समग्गमवि वित्तं । साह नमिऊण य जणयागेहे जाइ, तत्तो य ॥३२५॥ अनवरतप्रयाणश्चतुरङ्गायलेन परिगतः सोऽपि ! यावन्निनदेशसीमानं संप्राप्तस्तावचिन्तयति ।।३.११॥ माह मम योजनशतमेकमेव मुत्कलं चतुर्दिश्वपि । तत्तु स्वसीम्न्यपि हि सनातं तम्मात्कथं कुर्मः ! ॥३१२।। एतो निमनियमोऽन्यतो गुरुजनस्य मंमाज्ञा । नातच व्याप्रद्वितीन्याय इति चिन्तयतः ॥३१३।। तम्य मनसि विस्फुरितं यथा तिमृणां दिशां मध्यतो गृहीत्वा । दश दशं च योजनानि सिपामीह विरतिरक्षार्थम् ।। त्रिंशदपिकयोजनानारतः श्रीसमरवीरनगरमपि । विद्यत इति निश्चित्य चलितः प्राप्तश्च तन्नगरे ॥३.१५॥ बहाभृतं विधाय नरनार्य प्रणम्य ततो भणितम । विक्रमबलेन राज्ञा प्रस्थापितोऽहं तव समीपे ॥३१६।। कार्येणानेन नृपेश! मांप्रतं तब देशमीनि। ये सन्त्यामनामा नन्ति सांस्तव ठाकुराः ॥३१७॥ तस्माकिमपेक्षसे रक्ष न क्षमं तव पूर्वपुरुषमर्यादाम् । लोपयितुं नरपुङ्गव ! समग्रगुणग्रामपरिधामन्! ॥३१८॥ अन्यच विक्रमवलम्स्त्रया मम स्नेहानभरो.याटम् । तेन तय दुष्टठक्करचेष्टितमतत्कथयति ॥३१९॥ . अन्यथा नरेन्द्र ! तेषां गणनावि हि नास्ति मम स्वामिनः यस्याने रिपत्र आज्ञा शिरसा प्रतीञ्छन्ति । तन् श्रुत्वा नरनाथा जल्प येथे मया न विज्ञातम् । अन्यथा निनामिस्त्रस्यापि ग्रामान्किमुपद्रावयामि ॥३२१॥ तस्मादेप एय दण्टान्तेषां मस्थिति दुष्टचरितानाम् । सीमस्यठक्कुराणां यो देशः स मया दत्तः ॥३२२।। युम्मभ्यम्, समयतेदानी गृहीत तद्देशप्राप्ति झटिति । अन्यदपि भणत यत्किमपि सांप्रतं समुचितं मम ॥ इति मणिरता तथा नवराय नियमाभृतं समर्प्य । सम्मान्य च मह विसर्जितः सुन्दरो वणिक् ॥१२४॥ .

·४६४ सुपासनाह-चरिअम्मि- जप्तचंदो जो तुरिओ तुरियं सो पेसिओ य राएण । सिंधुविसयाहिवइणो उबार चउरंगवलकलिभो ।। - पत्तो प तमुद्देस तचो चिंतेइ दिसिवयं तइया । किंपरिमाण गहियं ने सुपरिमो सुगुरु लम्मि ।।३२७॥ अहह पमाओ जाओ नरिंदलच्छीए अहव उम्माओ । जं सुगुरुणुवएसो पम्हट्टो अहह मुट्ठो हं ॥३२८॥ इय चिततो तत्तो विन्नत्तो हेरिएहिं जह राया । संपइ पलाइउमणो संवहमाणोन्य चिटइ ॥३२९।। तो सिग्वं चिय तुम्मे जइ देह पयाणगं तओ तस्स । ससंगपि हु लच्छिंगिण्हह अचिरेण चिरभुत्तं ॥ तो तकखणेण ढका दवाविया रयणिपढमपहरम्मि । चलिओ सारवलेणं गओ य वहिऊण बहुदेस । तेणवि आगच्छतो विनाओ तो पलाणिो दूरं । तो तेणे सम्बंपि हुँ गहियं तस्संतियं दव्वं ॥३३२।। मोत्तूण तत्य सिन्नं संपत्तो नियपुरम्मि निवपासे । कयपडिवत्ती सव्वं साहित्ता नियंगिहं पत्तो ॥३३३॥ एवं कमेण चउरो पत्ता पिउपायबंदणनिमित्तं । पिउणावि तो पुट्ठा कहेह नियनियमनिव्वहणं? ॥३३४|| तेहिवि सवं कहियं सवित्थरं नियनियाण नियमाण | जो जस्स जत्थ जाओ उद्दढदिसाइकमाइओ ॥ अइयारो, तो सोउँ सिट्ठी जपेई अइ ! निरु अजुतं । विहियं वच्छापच्छं सुतुच्छलच्छीइ कज्जेण ॥३३६॥ परिहरिया सिंबलच्छी वरसुहकुच्छी पसन्नमुहलच्छी । रजसिरी उ अलच्छी जा गहिया विरड्याहाए । तालोयह दुचरियं गुरूण पासम्मि चरह पच्छितं । परिहरह रायसेवं जइ देवं मुणह सव्वन्नुं ।।३३४।। तो ते भोगहिसंगा रायसिरीसाहिलासिणो जाया। पभणंति जणयसमुहं अविणययणाई सब्वेवि।।३३९।। संप्राप्तश्च क्रमेण निजनृपपाधै समग्रमपि वृत्तम् । कथयित्वा नत्वा च जनकगृहे याति, ततश्च ॥३२५॥ यशश्चन्द्रो यस्तुर्यस्त्वरितं स पितश्च राज्ञा । सिन्धुविपयाधिपतेरुपरि चतुरङ्गवलकलितः ॥३२६॥ माप्तश्च तमुद्देशं ततश्चिन्तयति दिग्वंतं तदा । किंपरिमाणं गृहीतं न स्मरामः सुगुरुमूले ॥३२७॥ . अहह प्रमादो जातो नरेन्द्रलक्ष्म्या अथवोन्मादः । यत्सुगुरूणामुपदेशी विस्मृतोऽहह मुष्टोऽहम् ॥३२॥ इति चिन्तयंतितो विज्ञप्तो हेरिफैर्यथा राजा । संपत्ति पलापितुमनाः संवहमानश्च तिष्ठति ॥३२९॥ ततः शीघ्रमेव यूयं यदि दत्त प्रयाणकं ततम्तस्य । सप्ताङ्गामपि हि लक्ष्मी गृहीताचिरेण चिरमुक्ताम् ।। नतम्तमगेन दका दापिता रजनिप्रथमपहरे । चलितः सारवलेन गतश्चोदवा बहुदेशम् ॥३३१॥ तेनाप्यागछन् विज्ञातस्ततः पलायितो दूरम् । ततस्तेन सर्वमपि खलु गृहीतं तत्संबन्धि द्रव्यम् ॥३३२॥ मुश्त्वा तत्र सैन्यं संप्राप्तो निजपुरे नृपपाश्चें । कृतपतिपत्ति: सर्व कथयित्वा निजगृहं प्राप्तः ॥३३३॥ एवं कमेण चत्वारः प्राप्ताः पितृपादवन्दननिमित्तम् । पित्रापि ततः पृष्टाः कथयत निननियमनिर्वहणम् ।। तरपि सर्व कथितं सविस्तरं निजनिजानां नियमानाम् । यो यस्य यत्र जात ऊर्चदिगाधतिकमादिकः ।। अनिवारः, ततः श्रुत्वा श्रेष्टी जन्पति अयि ! निश्चितमयुक्तम् । विहितं वन्सापथ्यं मुतु लक्ष्म्याः कार्येण ॥ पशिना शिवीरशुभयुतिः प्रसनमुखलक्ष्मीः । राज्यत्रीत्वलक्ष्मीयां गृहीता विरतियाधयां ॥३३७! तम्मादालोनयन दुरितं गुरुगां पाश्च नरन प्रायश्चित्तम् । पारिहरत राजसेवा यदि देवं जानीत सर्वज्ञम्॥३८ १. राम - .

·मणारहकहा। ताय ! तएचिय रनो समप्पिया सुप्पियावि कि पढ़मं ? । इण्हि वणिज्जकज्जे लग्जामो उज्जवं काउं ।। जिणधम्म पुण करिमो पभावणाई हिं ताय ! निचंपि । निस्चितो उ तुमपि टु मा कस्सवि संघमणुमरम्।। सरसु सुगुरूण सेवं कुणसु पयत्तेण दाणधम्माई । अम्हाणं पुण तत्ति मा कुणसु कयावि मणसावि ।। तो मोणं काऊण सिट्टीवि ठिो समुट्टिया तणया । रायकुले संपत्ता भमंति सिच्छाए रिद्धीए॥३४३॥ जह जद्द रायपसाओ तह तह ओसरइ धम्मपरिणामो । तेसिं पमायवसओ सिटिसुयाणं समग्गाणं ।। सिट्टीवि कालमासे कालं काऊण सुरवरो जाओ। ते चउरो सेटिसुया विसयासत्ता विगयधम्मा ।। मरिऊण कमेण तओ कुगइगया विसहिऊण दुक्रवाई । पाचियजिणवरधम्मा पुणोवि. सुमाई गमिस्संति ।। जो उण पढमो पुत्तो वरुणो नामेण सो अहं जाओ । मरि महोरगेमुं दिसिनियमविराहणावसओ ।। इय सोउ संबुद्धी नरबदकुमराइबहुयजणनिवहो । ती नरवडणा भणियो मणोरहो लेसु मह रज्जं ॥३४८॥ जेण तए मह पुत्तो मओ य जीवाविओ सुधम्मम्मि । ठविओ अहंपि तेणं परमुवयारी तुमं मज्झ ॥३४९।। ' तो सो भणेइ नरवर ! नियपुग्नं चेव फलइ जीवाण । तस्सुदए अनोवि हु निमित्तमित्तं पुण हवेइ ।।३५०।। रज्जेण मह न कन्ज नरिंद ! धम्मम्मि उनमो निचं । किचो ते निमिचो सुभिच्चजुत्तेण जत्तेण ॥३५१॥ नो ग्ना धवलहरं हरंय बहुभूहरदिरं रुइरं । गोणंगणागणेहि निसेवणिज्नं समप्पे ॥३५२।। विओ सेटिपए सो विसिदिट्टीपभावणापुव्वं । कुवंतो निणधम्मं गमेइ दियहाई तन्थेव ॥३५३॥ -ततस्ते मोगामिप्वगादाजश्रीसाभिलापिणो जाताः । प्रमणन्ति जनकसमुखमविनयवचनानि सर्वेऽपि १३३९॥ तात ! त्वयय राजे समर्पिताः सुप्रिया अपि किं प्रथमम् । इदानी वाणिन्यकार्ये लन्जामह उद्यमं कर्तुम् ।। जिनधर्म पुनः कुर्मः प्रभावनादिभिस्तात ! नित्यमपि । निश्चिन्तस्तु त्वमपि हि मा कस्यापि सेवामनुसर ।। मर मुगुरूणां सेवां कुरु प्रयत्नेन दानधर्मादि । अम्माकं पुनश्चिन्तां मा कुरु कदापि मनसापि ॥३४२॥ ततो मीनं कृत्वा श्रेष्ठयपिस्थितः समुस्थितास्तनयाः । राजकुले संप्राप्ता भ्रमन्ति स्वच्छया ऋच्या ॥३४३॥ यया यथा राजप्रसादस्तथा तथापसरति धर्मपरिणामः । तेषां प्रमादवशतः श्रेष्ठिमुतामा समग्राणाम् ॥३४॥ श्रेष्ठयपि कालमासे कालं कृत्या सुरवरी नातः । ते चत्वारः श्रेडिसुता विषयासक्ता विगतधर्माणः ॥३४६ मृत्वा क्रमण ततः कुगतिगता विषह्य दुःखानि । प्राप्तंजिनवरधर्माः पुनरपि मुगति गमिष्यन्ति ।।३४६॥ यः पुनः प्रथमः पुत्रो वरुणो नाम्ना सोऽहं जातः। मृखा महोरंगेषु दिग्नियमविगधनावशतः ॥३४७॥ इति श्रुत्वा संयुद्धो नरपतिकुमारादिबहुजननिवहः । ततो नरपतिना भणितो मनोरथो लाहि मम राज्यम् ।। गन त्वया मम पुत्रो मृतश्च जीवित्तः सुधर्म 1 स्थापितोऽहमपि तेन परमोपकारी त्वं मम ॥३४९॥ ततः स भणति नरवर ! निजपुण्यमेव फलति जीवानाम् । तस्यादयेऽन्योऽपि हि निमित्तमात्रं पुनर्भवति ।। रान्येन मम न कार्य नरेन्द्र ! धर्म उद्यमो नित्यम् । कृत्यत्ते निभृत्य, सुझाययुक्तेन यत्नेन ॥३१॥ ततो राजा घवलगृहं गृहमिव बहभूतिराजितं रुचिरम् । गागनागीनपेवणीयं समर्प्य ॥३५२॥ स्थापिनः श्रेट्रिपदे स विशिष्टष्टिपभाक्नाम् । कुर्वन् जिनधर्म गमयति दिवसानि तत्रैव ॥३५३।।

·सुपासमाह-चरिमम्मि- तत्तो सो तबंधू मेहरहो मुणिवि तस्स वुत्तंते । संपत्तो तन्नयरे कवष्डियाएवि रहिआ सो ॥३५४॥ संझाद मणारहसिविमंदिरे दारयालि पुनरण ! खलियो खलोन पुरभो ततो सो साढए तस्स ॥३५५।। मेटरहो नामेणं जेटो बंधू य सिटिणो अयं । वाणारसीउ पत्तो ता कहसु तुम इमं तस्स ||३५६।। तरकाहिएण सिट्टी ससंभम संमुद्दो समणुपत्तो । तेणवि नमिउ आलिगिओ य गुरुगोरवेण तओ ॥३५७|| नाओ गिम्मि विहिया सयली तत्काल चियपडिवत्ती। पचूसे जिणभवणे नीओ कयफारसिंगारो॥ अप्प पारपूर्व कारविओ विहिपुरस्सरं तत्तो । आहुओ य नरिंदो मेहरहो दंसिओ तस्स ||३५९।। फहिमो नियसंबंधो तप्पियराईपि राइणा सस्थ । इक्कारियाई सम्म करिति धम्मं जिणपणीयं ॥३६०1. तो जह मणोरहेण दिसिव्वयं पालिय निरइयारं । तह अन्नेणवि एवं पालेयध्वं पयत्तेण ॥३६१।। मन्बजगजीवहिय अपहियं सो करेइ जो अहियं । बज्जेइ दिसाजत्त पयत्तओ सुत्तजुत्तीओ ।।३६२|| अइपारपंकमुको दिसिन्चयं जो धरेइ धीरप्पा । पसरियदसद्विसिकित्ती सो पावइ परमसंपत्ती ॥३६३॥ ॥ इति पञ्चाविचारदृष्टान्तयुक्त दिग्यते मनोरथकथानकं समाप्तम् ॥ 'सापेक्षत्वमन्यपरिवातिचारयोर्योज्यं न त्वाधानाम् आद्यास्वनाभोगातिकमादिभिरेव भवन्ति, अन्यथा प्रवृत्ती मद् एव' इति केचित् । । ततः म तद्वन्धुर्मघरथो ज्ञात्वा तस्य वृत्तान्तम् । संप्राप्तस्तन्नगरे कपर्दिकया विरहितः सः ॥३५४॥ सन्ध्यायां मनोरयष्ठिमन्दिरे द्वारपालकनरेण । म्खलितः खल इव पुरतस्ततः स कथयति तस्य ॥३५॥ • मेपरयो नाम्ना ज्येष्टो बन्धुश्च श्रेष्ठिनोऽहम् । वाराणसीतः प्राप्तम्तस्मारकथय त्वमिदं तस्मै ॥३५६॥ तन्कर्थितन श्रेष्ठी ससंभ्रम संमुतः समनुप्रातः । तेनापि नत्वाऽऽलिहितश्च गुरुगौरयेण ततः ॥३५७॥ . नीतो गृहे पिहिता सकला तत्कालोचितप्रतिपत्तिः । प्रन्यूपे जिनभवने नीतः कृतहकारभारः ॥३५८।। अष्टम कारपूनां कारिनो विधिपुरस्सरं ततः । आहूतश्च नरेन्द्रो मेघरयो दर्शितस्तस्मै ॥३५९|| कथितो निजसंफ्धस्तत्पितरावपि राज्ञा तत्र । हकारिती मम्यक्रुता धर्म निनप्रणीतम् ।।३६०॥ तमो यथा मनोरथेन दिग्नं पालितं निरनिचारम् । तथाऽन्यनाप्यवं पालयितव्यं प्रयत्नेन 11३९१॥ सजगजीवहितगात्महित स फरोति योऽधिकाम् । वर्नयति दिग्यायो प्रयत्नतः सूत्रयुक्तितः ॥३६२॥ भतिचारपतमुक्तो दिग्यतं यो धरति धीरारमा । प्रमृतदशदिशीतिः स प्राप्नोति परमसंपलीः ॥३६३।।

·दुविहं भोगवयं इह भोयणगो कम्मा य उवभोगो । तंबोलाहाराई परिभोग वत्यललणाई ॥१॥ भोयणो सडेणं भोत्तन्वं फासुरसर्णियदव्वं । तयभावेणेसीयं नवरं सचित्तपरिवज ॥ तस्सवि य असतंणतकायबहुवीयवजण तत्य । असणम्मि अदयाई पाणम्मि य मंसरसयाई ॥३॥ तई खाइमम्मि उधरपंचगपरिवजणं सया कुन्ना। महुपभिईण पुण साइमम्मि इय वुइहरवएसो ॥ परिभोगम्मि य धूलप्पमुल्लवत्याई परिमियं सिज्जा । सासणपभावणटा वराई जा देवदूसाई ॥५॥ नवरं तप्परिमाणं कुंज्जा आदरणमाइयाणपि । कम्मयमो पुण भण्णइ उपभोगो, कुणइ जे सहहो ॥६॥ गुत्तिपालाइकम्म इगवारं पश्ववहरणनियमा । जं पुण पुणो पुणोञ्चिय कीरइ सो होइ परिभोगो॥णा अन्ने उग आयरिया कम्मयो जोयणं न कुवंति । उवभोगपरीभोगाणं एस वुड्डाण उवएसो ||८|| जो वजह सच्चित्तं आहारं सावओ सयाकालं । सो विस्ससेणकुमरुव्व लहइ सिवसंपर्य कमसो ॥९॥ तयाटि- नंदणवणव गुरुसालसंगयं गयमुहंव रयणदं । नामेण भोगपुरं परं पुरं अत्यि भरहम्मि ॥१०॥ आसि ससिसंदकित्ती वियुहर्पिओ.पविपवित्तकरकमलो । राया पुरंदरो इव पुरंदरो दरियरिब्दलणो ।। तस्सत्यि पिया रइरूवविन्भमा विभमाण कुलभवणं । विभमईभिहाणा सुसीलगुणसालिणी सरला।। ताणं च सुओ भुवणम्मि विस्मुओ विस्ससेणवरकुमरो। कुमरकरिंगंधसिंधुरसमप्पहो घरियषवलगुणो ।। गुणचंदसोमचंदाभिहाणया संति तस्सवि वयंसा । अह अन्नया स पत्तो तेहि समं मलयगिरिसिहरे॥१४॥ द्विविध मोगत्रतमिह भोजनतः कर्मतश्च उपभागः । ताम्बूलाहारादिः परिमोगे वस्त्रललनादिः ।।१।। भोजनतः श्राद्धेन भोक्तव्यं प्रासुकैषणीपद्रव्यम् । तदमावेऽनेषणीय किन्तु सचित्तपरिवर्नम् ॥२॥ तस्यापि चासत्त्वेऽनन्तकायबहुवीजवर्जनं तत्र । अशने आईकादि पाने च मांसरसादि ॥३॥ तथा सादिम्नि उदुम्बरपन्चापरिवर्जनं सदा कुर्यात् । मधुप्रभृनीनां पुनः स्वादिम्मीति वृद्धोपदेशः ॥४॥ परिमोग च स्थूलप्रमूल्यवघ्नादि परिमितं शय्या । शासनप्रमावनार्थ वराणि यावद् देवदूप्याणि ॥५॥ किन्तु तत्परिमाणं कुर्यादामरणादिकानामपि । कर्मतः पुनर्मण्यत उपमोगः, करोति यत् श्राद्धः ॥६॥ गतिपालादिकर्मकवार प्रहरव्यवहरणनियमात । यत्पुनः पुनः पुनरेव क्रियते स मवति परिमोगः ॥७॥ अन्ये पुरराचार्या कर्मता योननं न कुर्वन्ति । उपमोगपरीमोगोरेप वृद्धानामुपदेशः ॥८॥ यो वर्जयति सचित्तमाहारं श्रावकः सदाकालम् । स विश्वसेनकुमारवल्लमते शिवसंपदं क्रमशः ॥९॥ नन्दनवनमिव गुरुशालसंगतं गजमुखमिव रत्ना(रचना)व्यम् । नाम्ना भोगपुरं परं परमस्ति मरते ॥१०॥ . बासीच्छशिशुद्धीतिविवुधपियः पविषवित्रकरकमलः । राजा पुरन्दर इव पुरन्दरो हप्तरिपुदलनः ॥११॥ 'तम्यास्ति प्रिया रतिरूपवित्रमा विभ्रमाणां कुलमवनम् । विभ्रमवत्यमिघाना सुशीलगुणशालिनी सरंला॥१२॥ तयोश्च सुनो भुवने.विश्रुनो विश्वसेनवरकुमारः । कुमारकरिंगन्यसिन्धुरसमप्रमो धृतधवलगुणः ॥१३॥ १ग मुहद' २१.ग. चंदनवर्गव बहुमोगम ·४६८ । । , सुगासनाह-चरिअम्मि- पिच्छइ तत्य मन्छि एक पकंवलुपियाहत्वं । इत्थिं वित्थिानियवहारिणि पुनचंदमुहि ॥१५॥ रणरणयपभावल्लसिरपंचसुग्गारमणहरगिराए । गायति विरहसमुभवाई गेयाई विहुरंगी ॥१६॥ गयसारंगा सारंगियच पियविरहिया रइंगिन । दुइदाइदीइनीसासमुसियअहरा पटइ एवं ||१७|| चित्तह मासह यह मंजरि, पिच्छिवि एयणमयल्लहि मंजरि । विस्ससेणकुमरिणु हउं रत्ती, दुह अणुहवउ बहुय दिणरत्ती ॥१८॥ कसिंगारफार तसुरेसिहि, चिट्ठहु इह किसतणु तसुरेसिहि । किर हउँ होसु कुमरवरमाणिणि, तेण विद्दिय हयहिय हज माणिणि ॥१९॥ नियनामसकिरणं पुट्ठा मा सुयण! को इमो कुमरों। तइ गिजइ जइ जुज्जइ तो सुंदरि ! मज्झतं कासु।। तो सा ससंभमं चिय पुलइयदेही पलोयए जाव । सकिन्नरसं वाला ता तक्खणमेवमणुहवइ ।।२।। तथाहि:- किमिमो सोत्ति सहरिसा कत्तो तस्संभवोत्ति सविसाया । परपुरिसोत्ति य सभया रूवेणहियत्ति सासंका ।।. नेमित्तिएण फदियं अज्ज पियमेलउत्ति सचिसभा । वामभुयअच्छिफुरणे मुनिच्छया तह सुसंउणाओ. एमाइरसंतरतरलमाणसा माणसम्मि चिंतेइ । होउ इह जो व सों वा अतिही विणयारिदो ताव ॥२४॥ तो देइ पल्लवासणमुवविठ्ठो तम्मि भणइ तयभिमुई । जइवि न जुज्जइजह तह मणवलहनामउल्लवणं ।। तहवि तन्नामभणषो अमयरसासायण लहउ रसणा । सप्पुरिसनामगहण कुमेइ जं दुक्खनिम्मइणं ॥२६॥ - .. गुणचन्द्रप्सोमचन्द्रामिधानी स्तस्तस्यापि वयस्यौ । अथान्यदा स प्राप्तस्तैः समं मलयगिरिशिखरे ॥१४॥ पश्यति तत्र मृगाक्षीमेको पक्याम्रलुम्बिकाहस्ताम् । स्त्रियं विस्तीर्णनितम्बारिणी पूर्णचन्द्रमुखीम् ॥११॥ औत्सुक्यप्रभावोल्लसितृपञ्चमोद्गारमनोहरगिरा। ग यन्ती विरहसमुद्भवानि गेयानि विधुराङ्गी ॥१६॥ गतमारङ्गा सारङ्गीव प्रियविरहिता रथागीव । दुःखदाहदानिःश्वासशुष्काघरा पठत्येवम् ॥१७॥ चैत्रे मासे चूतस्य मञ्जरी, दृष्ट्रा मदनलतामञ्जरीम् ।। .विध सेनकुभारणाहं रस्ता, दुःखमनुभवामि बहु दिनरात्रीः कृतहारस्फारा तदर्थ, तिष्ठामीह कृशतनुस्तदर्थम् । किलाई भविष्यामि कुगारवरमानिनी, न पिहिता हतहृदयाझं मानिनी ॥१९॥ निजनामशङ्कित्रा पृष्टा सा सुतनु ! कोऽयं कुमारः। त्वया गीयते यदि युज्यते तदा सुन्दरि ! मम तत्कथय ।।२०। ततः सा ससंभ्रममेव पुलकितदेहा प्रलोकते यावत् । संकीर्णर याला तावत्तत्क्षणमेवमनुभवति ॥२१॥ किमयं स इति सहर्षा कुनस्तत्संभव इति सविषादा । परपुरुष इति च समया रूपेणाधिक इति साङ्का ।। भमिक्तिकेन कथित्तमद्य प्रियमेल इति सविश्रभा । वामभुजाक्षिस्फुरणे मुनिश्चया तथा मुशकुनात् ॥२३॥ एउगादिरसान्तरतरलमानमा मानसे निन्तयति । भवस्विह यो वा स वाऽतिथिविनयाईस्तावत् ॥२४॥ तनो ददाति पन्लयामनमुपविष्टस्तस्मिन्मणति तदभिमुखम्।यंपिन युज्यते यमा तथा मनोवलभनामोहानम् ।।

·। . विस्ममेणकहा। भोगपुराहिवतणो नामणं विस्ससेणवरकुमरो । चाई कयन्नुमओ यच्छलो य पहिवननिव्वदणी ॥२७॥ इन्चाइगुणगणो मागहेहिं गहिओ पुरा पुरोमझ । पोयणपुर उजाणे जिगमवणगाए गरिमाए ॥२८॥ पुट्ठा न किंपि ते तत्य किंतु सम्माणिया मए बहुयं । मह पिउणानेमिची मज्म वरहा तया पटो||२९५ तेणवि कहिओ सोचेर पिययमो मागहेहि जो पढिओ।तो मझ तस्स उपरि जामो य समागलो राम्रो । तो नियसहीमुहाओ पुट्ठो नैमित्तिओ जहा कइया । तेण ममं मेलायो कुमरीए कहसु फत्यवि य ? | तेणं च इम कहियं सत्तमदिवसम्मि मलयसेलम्मि । होही संगमसोकसं तेण सहातक्कियं किंतु ॥३२॥ अइदूरे सो सेलो सत्तमदिवसं तु आगयं चेत्र । अइच्छुगो य अहयं कजवसेणं गमिस्सामि ॥३३॥ इहरा तंपि कहतो, तो सा तोसेण कदइ तं गंतु । कुमरीए तो भणिय इला ! दिणे सत्त, इनो य । सत्तसयजोयणेहिं कुमरो चिठेइ कइ णु तब्बयणं । घटइ अदुग्यडमिणं घडिस्सए नवरि विहिवसओ। अहवा सपचओचियं नेमित्ती अवितदं च तव्वयणं । होही न इत्य भंती परंतु कह गम्मिदी तत्य ? ॥ इय संदेहंदोलयमारूदा रूढपेमपन्भारा । अइउकंठविसठुलदेहा भूमीए लोटती ॥३७|| दिट्टा अदिपुच्वेण केणवि विजाहरेण हरिण । आणीया इह अभत्थिया य जा सत्त दिवसाई ।। तथाहि- हे सुंदरि !.मं मन्नसु भत्तारं कणयचूडनामाणं । उत्तरसेढीसामिस्स नंदणं पवणवेपस्स ॥३९॥ तयापि तन्नामभणनेऽमृतरसास्वादनं लभतां रसना । सत्पुरुपनामग्रहणं करोति यद दुःखनिमयनम् ॥२६॥ भोगपुराधिपतनयो.नाम्ना विश्वसेनवरकुमारः । त्यागी कृतज्ञो यत्सलश्च प्रतिपन्ननिर्वहणः ॥२७॥ इत्यादिगुणगणो माग(गृहीतः पुरा पुरो मम । पोतनपुरोधाने मिनभवनगताया गरिम्णा ॥२८॥ पृष्टा नं किमपि ते तत्र किन्तु सम्मानिता मया बहु । मम पित्रा नैमित्तिको मम वरार्य तदा पृष्टः ॥२९॥ तेनापि कथितः स एव प्रियतमो मागधैर्यः पठितः । ततो मम तस्योपरि जातश्च समर्गलो रागः ॥३०॥ ततो निमसखीमुखात्पृष्टो नैमित्तिकोन्यथा कदा । तेन समं मेल: कुमार्याः कथय क्यापि च ! ॥३१॥ तेन चंद कथितं सप्तमदिवसे मलयशैले । भविष्यति संगमसौत्र्यं तेन सहातर्कितं किन्तु ॥३२॥ अतिदूरे स शैलः सप्तमदिवसं त्वागतमेव । अत्युत्सुकश्चाहं कार्यवमेन गमिष्यामि ॥३॥ इतरथा तदप्यकपयिष्यम्, ततः सा तोपेग कथयति तां गत्वा । कुमार्या ततो मणित हले दिनाः सप्त, इतश्च ।। सप्तशतयोजनेषु कुमारस्तिष्ठति कथं नु तद्वचनम् । घटतेऽतिदुर्घटमिदं घरिप्यते केवलं. विधिवशतः ॥३५॥ अथवा सप्रत्यय एव नैमित्तिकोऽवितथं च तद्वचनम् । मविष्यति नात्र भ्रान्तिः परन्तु कयं गमिष्यते तत्र ?।। इति संदेहदोलामारूढा रूढप्रेमप्राग्भारा । अत्युत्कण्ठविसंस्थुलदेहा मुम्यां जुटन्ती ॥३७॥ दृष्टाऽदृष्टपूर्वेण केनापि विद्याघरेण हृत्वां । मानीतेहाभ्यर्पिता च यावत्सप्त दिवसानि ॥३८॥ हे सुन्दरि ! मां मन्यस्व भर्तारं कनकचूडनामानम् । उत्तरश्रेणिस्वामिनो नन्दनं पवनवेगस्य ॥३९॥ . . १.ग. कयोहरन्मि मनिया य नेग इमं ।

·सुपासनाह-चरिश्रम्मि- इच्चाइ जाव जंपइ तावुत्तरओ सुरयणपुंजोव्य । तेएण तरणिमंडलमवि तरलंतो मुणी पत्तो॥४०॥ अभुटिऊण दोणिवि पयओ पणयाई साहुपयपरमं । चारणमुणिणा तो धम्मलाहिउ सो इम भणियो।। कि कणयचूंड ! एवं विचिट्टियं सिगरहियं कज्जं । मह भाइसुओवि तुम न लजसेणंजकजेण ॥४२॥ न य तुम्ह कुले केणवि कयावि विहिया कलंकसंकावि । इण्हि पुण तव चरियं विवरीयं दीसए वच्छ ! ... किन्न । विसयपिवासानडिओ इहेब जं रमसि परमहेलाओ। तं नूण परमहेलाए परमहेलाए सहसि दुई ॥४४॥ बंछानिन्छओ किं कयाइ संभवइ विसयसेवाए ? । तण्हा नवरि अहिया बढइ लवर्णयुपाणेण ।।४५॥ किन्न। नायागयावि विसया दुसहदुई देति इय मुणेऊण । चत्ता धीरेहि, तुम ते बंछसि पुण अनाएणं ॥४६॥ विसतरफलंब विसपा भुज्जति सुहेण महुरभावेण । दुइदायगदीहरमोहसंगमो दूसही पुरओ |७|| जह खलु जहन्नकम्मं जूयं विउसाण गरहणिज्नं च । जाणियजिणवयणाणं तह एवं विसयसंगोवि॥४८॥ हारेइ खणेण जीओ जूएण चिरज्जियं जहा विहवं । विसमपसत्तो सत्तो तह चेव चिरज्जियं सुफयं ॥३९॥ ता वच्छ ! तुज्झ जे किंचि रुचए कुणसु तं वियारेउं । दुचरियं तुह होही पुरओ दुहदायगं एयं ॥५०॥ अह दुचरियसमज्जियदुकम्मसमुत्थभाविदुइभीओ। सो पणिवायपुरस्सरमेवं विनविउमाढतो.॥५१॥ भय। चिरकालमई पर्वचिो विसयसुक्खरसरसिओ। नियहियंकरहिं करपेहि दारुणेहि निमूहमणो।।२।। संसारवियारगहीरसायरे मज्झ मजणं इंतं । जइ मं न मूढहिययं समुद्धरंतो दयाए तुमं ॥५३॥ इत्यादि यावजल्पति तावदुत्तरतः सुरत्नपुञ्ज इव । तेजसा तरणिमण्डलमपि तरलयन्मुनिः प्राप्तः ॥४०॥ अभ्युत्थाय द्वावपि पदतः प्रणतो साधुपादपद्मम् । चारणमुनिना ततो धर्मलाभयित्वा स इदं माणितः ॥४१॥. किं फनफचूड ! एतद् विचेष्टितं शिष्टगर्हित कार्यम् । मम भ्रातृमृतोऽपि त्वं न लज्जसेऽनार्यकार्येण ।।४२॥ न च तव फुले केनापि कदापि विहिता कलङ्कशङ्कापि । इदानी पुनस्तव चरितं विपरीतं दृश्यते वत्स ! ।। विपपिपासानटिव इहैव यद्रमयसि परमहेलाः । तद् नूनं परमहेलया परमहेलया सहसे दुःखम् ॥४४॥ वान्ापिच्छेदः किं कदाचित्संभवति विषयसे वया ! । तृष्णा केवलमधिका वर्धते लवणाम्बुपानन ॥४५॥ न्यायागता अपि विषया दुःसहदुःख ददतीति ज्ञात्वा । त्यक्ता धीरैः, त्वं तान्वाञ्छसि पुनरन्यायेन।।४।। विपतरुफालमिय विषयां भुज्यन्ते सुखेन मधुरभावेन । दुःखदायकदीर्घमोहसंगमो दुःसहः पुरतः ॥४॥ यथा पळ जयन्यकर्म धूतं विदुषां गहणीयं च । ज्ञातजिनयचनानां तथैवं विषयसनोऽपि ॥४८॥ नाशयति क्षणेन. जोयो यूतेन विराजित यथा विमवम् । विषमप्रसक्तः सत्त्वस्तथैव चिरानितं सुकृतम् ॥४९॥ तस्माद् बरस ! तव यत्किचिद्रोचते कुरु तद्विचार्य । दुश्चरितं तव भविष्यति पुरतो दुःखदायकमेतत् ॥५०॥ अयं दुष्परितसमर्जितदुष्कासमुत्यमाचिदुःखमीतः । स प्रणिपातपुरस्सरमेवं विज्ञपयितुमारन्धः ॥५१॥ भगवन । चिरकामहं प्रवधितो विषयसोयरसरसिकः । निजादितकरः करणारुणविमूदमनाः ॥५२॥ "

·विम्ममेगकहा।
५७१
तो कयपरदारवओ मो उझिवि मं समावि भणइ ! म भइणीनं संपइ ता पमु नापि महागं ॥५४||
तो पियं मए तं वय अहं पुण इहव चिहिस्सं । नेमित्तिएण कहियो जम्हा पियमंगमा पत्य ।।५।।
तं सोउं नियठाणं संपत्तो संपयं कणयचूडो । चारणमुणीवि मन्यष्टिकंदरे चिट्टा इन्दि ॥५६॥
इय सवपि हु कहियं नियरियं संपयं तुम मन्झ । साहसु कुमार! कनो समागमो इन्य कोय तुम ? ।।
अहब निमित्तियकहणेण इंगिएहिं च तुमं मए नामो । सो चंच विम्मसेगो मह दरओ पागमरिया ।।
तामं तायसु इन्दिं नियकरकालेण मह करं गहिउँ । सोचिय एमत्यकालो चितामणिया नहिं नोगो।।
तककालोचियविहिणा कुंपरो तं परिणई तयणुरोहा । परपत्थणाए गरुया पिएवि पाणे परिचयंनि ॥३०॥
तत्वो कुमरीए समं गंतु मलयदिकंदरे विहिणी । चारणमुणिमभिवंदेह सपरियणों परमविगएणं ।।६।।
मुणिणावि जहोच्चियसंभमेण सम्माणिो तओ कुमरो । उवविमइ वसुपईए मुणीवि इप भणइ तयभिमुहं ।।
अणवरयमरणरणरणयरोयसोयाउलम्मि संसारं। जीवाण नत्यि सोखं खणंपि कि कुमर ! न मुणेसि ||
जविलससि सिन्छाए निरन्गलं समयमयगलोच तुमं । असपं जम समन्जमु चएमु अमनमं नह य ॥
असमंजसोववजणमिह जायसव्वसंगचायाभो । सो उण रागनिरोहा रागनिरोडो र सच्चरणा ॥६५||
सच्चरणं पुण काउं पारिज्जइ पउणकरणगामेण । करणाण पुणो जायइ पणत्तं नोचणे चंच ॥६६॥
घुइढचे जीवाण न पउणभावो हयेइ कइयावि । दुचारजरागमनम्नरिजमाणाण करणाण ||६७॥
1
संसारविकारगीरसागरे मम मजनममविष्यत् । यदि मां न मूहृदयं समुदधरिप्या दयया न्वम् ॥१३॥
ततः कृतपरदारणतः स उत्थाय मां क्षमयित्वा मणति । मम भगिनी त्वं संप्रति तम्मादेहि नयामि स्वम्यानम् ॥
ततो जल्पितं मया त्वं प्रमाहं पुनरिहैतस्थास्यामि । नैमित्तिकैन कथितो यम्मानियसंगमोऽत्र ॥१२॥
तत् श्रुत्वा निजस्थानं संप्राप्तः सांप्रतं कनकचूडः । चारणमुनिरपि मलयाद्रिकन्दरे तिष्टतीदानीम् ॥२॥
इति सर्वमपि हि कथित निजचरितं सांप्रतं त्वं मम । कथंय कुमार ! कुतः समागतोऽत्र कच त्वन् ! ॥२७॥
अथवा नैमितिककयनेनेङ्गितैश्च त्वं मया झातः । एव विश्वसेनो.मम दायठ प्राणाम्यधिकः ॥५८॥
तस्मान्मां त्रायस्वेदानी निजकरकमलेन मम करं गृहीत्वा । स एव प्रशस्तकालश्चिन्तामागिना यत्र योगः ॥
तत्कालोचितविधिना कुमारस्तां परिणयति तदनुराधान् । परप्रार्यनया गुरवः प्रियानपि प्राना-परित्यजन्ति !!
ततः कुमार्या समं गत्वा मलयाद्रिकन्दरे विधिना । चारणमुनिमभिवन्दने सपरिजनः परमविनयेन ॥३१॥
मुनिनापि यथोचितसंभ्रमेण सम्मानितस्ततः कुमारः । उपविशति वमुमत्यां मुनिरपीवि भगति तदमिमृतम्।।
अनवरतमरणोत्सुक्यरोगशोकाकुले संसारे । जीवानां नास्ति सौख्यं क्षणमपि किं कुमार ! न जानासि ॥६॥
यद् विलससि स्वेच्छया निरर्गलं समदमदकन्यत् त्वम् । असमं यशः समर्जय त्यत्रासमय तया न ६ ॥
असमञ्जसोपवर्ननमिह जायते सर्वसङ्गत्यागात् । स पुना रागनिरोधाद् रागनिरोधस्तु सच्चरणात् ॥६६॥
सच्चरणं पुनः कर्तुं शक्यते प्रगुणकरणग्रामेण । करणानां पुनर्जायते प्रगुणत्वं योवन एव ॥६॥
वृद्ध जीवानां न प्रगुणभावो मवति कदापि । दुर्वारजरागमनर्यमाणानां रणानाम् ॥६॥

·४७२ 1 सुपासनाह-चरिअम्मि- यालचे जीवाण कज्जाकज्जाइनाणरहियाण | कह सच्चरणविदाणं जायइ पणिदियाणपि ॥६८॥ अपरं च । जह जोव्वणम्मि अहमा महंति विसयामिसं जहा पुरिसा। तइ सुर्यणा सिवसुक्खें महिति विमुहा विसयसुक्खे॥ इमिणा निबंधणेणं कुमार ! नियकम्मनिहणकयचित्तो । सिवसुइकएण तरुणोवि उज्जमं कुणसु सद्धम्मे ॥ सो उण दुविहो भणिओ जइगिहिभेएण पढमओ तत्थ । कहिमओ सवित्धुरं तो सम्मत्ताई यगिहिधम्मे ।। नीसामने सामन्नमम्गमासेविउं अचायतो 1 तो गुरुमूले सावयवयाई गिण्हेइ सो कुमरो ॥७२॥ गुणचंदसोमचंदेहि संजुओ तह विलासवइयाए । वारसवि विहाणेण नाऊण ताण भावत्थं ॥७३॥ वीयं गुणवयं पुण कुमरेणं कहवि संकटं गहियं । मित्तकलत्त एणवि पबदमाणाए सद्धाए ॥७॥ जलपत्ताई मोत्तुं सेससचित्तस्स भोयणे नियमो । कम्मयभो पुण जयणा खरकम्माईण मव्वाण ।।७५।। दुप्पशापकासारभक्खणं परिहरेइ परभागे । सच्चेपणं च तप्पटिवदं च विसुद्धपरिणामो ॥७६॥ इच्चाइ पबजे चंदे मुणिवरं च जा चलिओ । ताव सुरमिहुणमेगं समागयं मुणिवर नमिउ 11७७॥ भणिओ य तेण कुमरो पिच्छणयछणं निएसु खणमेगं । इय सुणिऊण मोजाव चिहए तत्य तो वेण ॥ लहुउत्तरवेषियदेवीदेवाण बहुयरूचेदि । पारदं पिच्छणयं पिच्छइ अच्छरियभूयंव ॥७९।। भूयं पणचमाणं ताण मञ्झम्मि संझसमवन्नं । कंठे विलग्गिऊणं विलाप्सवइयं इमं भणइ |८०॥ - सत्तमदिणाउ दिट्ठा वच्छे । तं तुह पिपामही अहयं । तुज्झ विओए उच्चंधे मया.वंतरी जाया ॥४॥ चालत्वे जीवानां कार्याकार्यादिज्ञानरहितानाम् । कभं सच्चरणविघानं जायते प्रगुणेन्द्रियाणामपि.! ॥६८॥ यथा यौवनेऽधमाः फासन्ति विषयामिपं यथा पुरुषाः । तथा सुजनाः शिवसौख्यं कासान्त विमुखा विषयसौख्ये ।। बनेन निवन्धनेन कुमार ! निजामनिघातकृतचित्तः । शिवसौख्यकृते तरुणोऽप्युद्यम कुरु सद्धर्मे ।।७०॥ स पुनर्द्विविधा भणितो यतिगृहिभेदेन प्रथमतस्तत्र । कथितः सविस्तरं ततः सम्यक्त्वादिश्च गृहिधर्मः॥७॥ निःसामान्यं श्रामण्यमार्गमासेवितुमशक्नुवन् । ततो गुरुमूले श्रावकव्रतानि गृह्णाति स कुमारः ॥७२॥ गुणचन्द्रसोमचन्द्राम्यां संयुतस्तथा विलासवत्या द्वादशवापि विधानेनं ज्ञात्वा तेषां मावार्थम् ||७३|| द्वितीय गुगनं पुनः कुमारेण फथमपि संकटं गृहीतम् । मिस्त्रकलत्रयुतेनापि प्रवर्धमानया श्रद्धया ॥७४|| अलपत्राणि मुक्त्वा शेषमचित्तस्य भोजने नियमः । फर्मतः पुनर्यतना खरकर्मादीनां सर्वेषाम् ॥७॥ दुप्पावापक्चामारमक्षण परिहरति परमागे । सञ्चैतनं च तत्प्रतिबद्धं च विशुद्धपरिणामः ॥७६।। इत्यादि प्रपद्य पन्दित्वा मुनिवरं च यावचलितः । तावन्मुरमिथुनमेकं समागतं मुनिवरं नत्वा ||७|| भाणितब्ध तेन कुमारः प्रेक्षणक्षणं पश्य क्षणमेकम् । इति श्रुत्वा स यावत्तिष्ठति तत्र ततस्तेन ॥७८॥ लपूतरवितदेवीदेवानां बहुरुपः । प्रारब्धं प्रेक्षणकं पश्यत्याश्चर्यभूतमिव ॥७९॥ भूनं प्रन्यत् तेषां मध्ये मध्यासमवर्णम् । फगठे विलग्य मिलासवतीमिदं भणति ॥८॥. समपदिनाद् दृष्टा यत्म ! न्य नय पितामही अहम् । तव वियोग उध्य मृता प्यन्तरी नाता ॥८॥ ।

·विस्ससेणकहा। दद्रुण विभंगेण इहागया गल्यनेहपडिबद्धा । ता. सन्चहा पियावि हु तुह मरिही विग्हत्याहियो ।।८।। जदिवसाओ त अवहिया सि समगंतु परसियं तस्स ।निदाइहाइयं तह मुया पुणो तरवणं अयं ॥८३॥ तम्मि दिणेचिय सच्चत्य निरु गचिट्ठाविनोवलद्धा मि। ता तुन्मे सव्येवि हुचिट्टद इत्थेत्र खणमेगं दिया जाव अहं रणमल्लं तुह पियरं पुत्ति ! इत्य आणेमि । तो तयखणेण गंतुं समागया तं गहेऊण १८५।। सो घदे साई उवविहो तो कुमारमाई हि । अभिवंदिओ भणेई विलासबईसम्मुहं एवं ॥८६॥ . सव्योवि मए नाओ जणणीवपणा वइयरो तुझ । मह निवपुरंदरोवि हु कुमरवसेरीए संपत्तो ॥८७॥ रणमल्लाईहिं तओ अन्भुढेऊग वंदिओ राया । मुणिणावि समारद्धा पुणोवि सदसणा तेसि 11८८|| "देशादन्यस्मादपि मध्यादपि जलनिर्दिशोऽप्यन्तात् । आनीय झटिति घटयति विधिरभिमतमभिमुखीभूतः॥" इच्चाइदेमणते रणमल्लेण पुरंदरो भणिओ । एसा मह पाणपिया दुहिया पीईए दवा ॥८९।। निवरणमल्लो नीओ पुरंदरेणं नियम्मि नयरम्मि 1 गुणचंदाओ नाउं सव्वं संबंधमाईयं ॥९०॥ देवमिहुणंपि दाउं कुमरवहूणं सुरयणमाहरणं । सटाणे संपत्तं-मुणीवि विहरेइ वसुहाए ।९१॥ कइवयदिणाई परिउं सम्माणे विसज्जिमो रना । रणमल्लो संपतो नियनयरे कुणइ सद्धम्मं ॥१२॥ वीयगुणव्ययरवस्वं कुछतो कुणइ विसयपरिभोगं । सिरिविस्ससेणकुमरो सुमरंतो मुगुरुगुरुआणं ॥९३।। गुणवंदसोमचंदा कालेण गलियसुगुरुउवएसा । वीए गुणव्ययम्मी अइयारे ते कुणतेवं ॥९४॥ उंबीकणमाईण हुरदं ,जेत्तु (नए पदमो । अप्पके परिभोगं बीओवि हु कुणइ कइयापि ॥९५॥ दृष्ट्वा विभङ्गेनेहांगता गुरुस्नेहप्रतिबद्धा । तस्मात्सर्वथा पितापि हि तब मरिष्यति विरहहतहृदयः ॥८२॥ यदिवसात्त्वमपहृतासि समं तु प्रोषितं तस्य । निद्राक्षुदादिकं तथा मृता पुनस्तत्क्षणमहम् ॥८३॥ तस्मिन्दिन एव सर्वत्र निश्चितं गपितापि नोपलब्धाति । तस्माद् यूयं सर्वेऽपि हि तिष्ठतात्रैव क्षणमेकम् ॥ ४॥ यावदहं रणमल्लं तव पितरं पुनि ! अबानयामि । ततस्तत्क्षणेन गत्वा समागता तं गृहीत्वा ॥८५|| स वन्दित्वा साधुमुपविष्टस्ततः कुमारादिभिः । अभिवन्दितो भणति विलासवतीसंमुखमेवम् ॥८६॥ सर्वोऽपि मया ज्ञातो जननीवचमाद् व्यतिकरस्तव । अथ नृपपुरन्दरोऽपि हि कुमारगवेपणया संप्राप्तः ॥७॥ रणमल्लादिभिस्ततोऽभ्युत्थाय वन्दितो राजा । मुनिनापि समारब्धा पुनरपि सद्देशना तेषाम् ॥८॥ इत्यादिदेशनान्ते रणमल्लेन पुरन्दरों भणितः । एषा मम प्राणप्रिया दुहिता पीत्या द्रष्टव्या ॥८९॥ नृपरणमल्लो नीतः पुरन्दरेण मिजे नगरे । गुणचन्द्रान्ज्ञात्वा सर्व संवन्धादिकम् ॥१०॥ देवमिथुनमपि दत्त्वा कुमारवधूभ्यां सुरत्नमाभरणम् । स्वस्थाने संप्राप्तं मुनिरपि विहरति वसुधायाम् ॥९॥ कतिपयदिनानि धृत्वा सम्मान्य विसर्जितो राज्ञा । रणमल्लः संप्राप्तो निजनगरें करोति सद्धर्यम् ॥२२॥ द्वितीयगुणवतरक्षां कुर्वन् करोति विषयपरिभोगम् । श्रीविश्वसेनकुमारः स्मरन् मुगुरुगुर्वाजाम् ॥९॥ गुणचन्द्रमोमचन्द्रौ कालेन गलितमुगुरूपदेशौ । द्वितीये गुणवतेऽतिचारांस्तौ कुरुत एवम् ।।९।। उम्बीकणादीनां समूहं भुक्त्वा भुत प्रथमः । अपक्चे परिमोगं द्वितीयोऽपि हि करोति कदापि ॥२५||

·सुपासनाह-चरिश्रम्मि-
तो विस्मसेणकुमरो कोमलवाणीए भणइ नाऊण । भो.मित्ता ! नो जुत्तं गुणव्वयं इय कलंकेचं ॥१६॥
अवि सग्गगरलविसहरमुहकुहरे पक्खिवंति नियपाणि । हेलाए हालाहलकवलणपउणा अवि हवंति ॥९७॥
तवरखंणपसूपपुल्लीपओहरेसुं सुई पियति पय । अनुकूलीकयपणे दवदहणमुहे सुयंति वरं ॥९८॥
परिओसेणं पविसंति नकचकाउलं महाजलहिं । रहसेणं परिरंभंति भीसणं तिक्खरखरनहरं ॥९९।।
न उणो खणंपि पुरिसा पमायलेसपि कइयवि कुणंति । पइजम्मजणियदूसहदुहदंदोलीमहाभीमं ॥१०॥
इप अपयविदुसंदोहदायगं निमुणिऊण कुमरगिरं । ते दोवि हु बाहुडिया अइयाराणाणकरणम्मि॥१०१॥
अह अन्नया वसंते विलासवईए ससंभमे कुमरो। भणिओ पिययम! कीलापरम्मुद्दो जइवित तहथि।।
मह कोऽयं महंत ता समग एहि नंदणुजाणे । गंतूण कलिलवलीएलाइवणेसु कीलेमो ॥१०३।।
तो कुमरेण भणियं पसयच्छि ! न संगयं इमं काउं । तुज्झुवरोहो तहवि हु अवरज्झइ इय भणेऊण ।।
तीइ सम संचलिओ पत्तो सो नंदणम्मि उज्जाणे । पविसइ जिणभवणतो भुवणपहुं पूइथुणि।।१०५।।
निक्खतो सो ततो पत्तो गहिरम्मि वणनिगुंजम्मि। गुजंतमहुरमहुयरपरहुयरवभरियनहविवरे ॥१०६।।
कुसुमभरभारभासुरसुरविहविमरट्टभजणसमस्थो । सच्चविओ तत्थिक्को महातरू सरलसाहालो ॥१०७॥
अविरलगुरुदलमासलियवहलच्छायाए छन्नदेसम्मि ! सह पिययमाए कुमरो उवविद्योजा पलोएड्॥१८॥
तस्सोई तो सहसा गयणाउ समागओ गुरुयवेगा। एगोउ महन्वइओ रूवस्सी गहियसइंगो ॥१०९।।
भासुरजडाफडप्पो घटाटंकारनेउररवड्ढो । ससिसमकवालपाणी पाणीण पलयकालोव्व ।।११०॥
॥
ततो विश्वसेनकुमारः कोमलवाण्या भगति ज्ञात्वा । भो मिस्त्रे । नो युक्तं गुणव्रतमिति कलङ्कयितुम् ॥२६॥
अप्युग्रगरलविषधरमुख कुहरे प्रक्षिपन्ति निजपाणिम् । हेलया हालाहलकवलनप्रगुणा अपि भवन्ति ।।९७॥
तत्क्षणप्रसूतव्याघ्रीपयोघरेषु सुखं पियन्ति पयः । अनुकूलीकृतपरने दवदहनमुखे स्वपन्ति वरम् ॥१८॥
परितोपेण प्रविशन्ति नऋचकाकुलं महाजलधिम् । रमसेन परिरभन्ते भीषणं तीक्ष्णखरनखरम् ॥२९॥
न पुनः क्षणमपि पुरुषाः प्रमादलेशमपि कदापि कुर्वन्ति । प्रतिनन्मजनितदुःसहदुःखद्वन्द्वालीमहाभीमम् ॥
इत्यमृतबिन्दुसंदोहदायिको श्रुत्वा कुमारगिरम् । नौ द्वावपि लजितावतिचाराज्ञानकरणे ॥१०१॥
अधान्यदा वसन्ते विलासवत्या ससंभ्रमं कुमारः। भणितः प्रियतम ! क्रीडापराहमुखो यद्यपि त्वं तथापि ।
मम कौतुकं महत् तस्मात्सममेहि नन्दनोधाने । गत्या कदलीलवल्येलादिवनेषु क्रीडायः ॥१०॥
ततः कुमारेण भाणितं मृगाति ! न संगतमिदं कर्तुम् । तयोपरोधस्तथापि धपराध्यतीति भणित्वा ॥१०४॥
तया सम संचलितः प्राप्तः स नन्दन उद्याने । प्रविशति जिनमवनान्तो भुवनप्रभु पूजयित्वा स्तुत्वा १०५॥
निष्क्रान्तः स ततः प्राप्त गभीरे यननिकुञ्ज । गुञ्जन्मधुरमधुकरपरभृतरवभृतनमोविवरे ॥१०६॥
कुमुमभरमारमामुरमुरविंटपिगर्वमानसमर्थः प: । दृष्टस्तत्रको महातरु: सरलशावः ॥१०७||
अविरलगुरुदलमांसलितपहलमायया उनदेशे । सह प्रियतमया कुमार उपविष्टो. यावालोकते ॥१०८।।
सम्सोमा नतः सहमा गगनात्ममागतो गुग्यगात् । एकस्तु महाप्रतिको रूपवान् गृहीतसयागः ॥१०॥

·विस्मसेणफहा।
डमहमियहमरुपारावभीसणो पेच्छिऊण सो कुमरं । अणमिसनयणोच्च टिभो न जंपए किपिलिदिउव्य ।।
उक्क्रीलिउच्च परिभिउच्च सुन्नुन्न मुक्कजीउव्य । कुमरेण पिया भणिया न होइ पुरिसो इमो, इत्यी ।।
भणिय विलासवईए कहमेयं नाह ! पुरिसस्वधरं । जपसि रमणीकरणीरहियपि हुइस्थिय एवं ? ॥११।।
तो भणियं कुमरेण मयच्छि! चिटं नियसु एयस्स। तिरिच्छीए नियच्छइ मं पिच्छिवि सेयमृवहइ ।।
उव्वहइ बहलपुलयं चरणंगुटेण खणइ खोणियलं । इस चिटं कुणमाणि माणिणि ! मुण भापिणि एवं ।।
विजासिद्धिनिमित्त गहिओ येसो इमीए इड एसो। जम्हा कीइवि कोविहु विजाए साइणोवानी॥११६।।
इय जा जपद कुमरो सा विज्जा तीइ तक्खणं सिद्धा। तो मोत्तुं कावालियस सा इत्थिया जाया ॥११७॥
'भणइ य तुद्द दंसणओ सिद्धा विना कुमार ! मुचिराओ। कप्पददुमंव सप्पुरिसदमणमहवा न किं कुणइ ?
तो मह देई जीयं सव्वं तुम्हाण नेव आयत्तं । गंतूणं वेयड्ढे पियराई जाव आणेमि ।।११९।।
ताव खणं इत्येव य चिसु पाणेस ! मह दयं काउं । तुझुक्यारकएणं देहं जा देमि ते विहिणा ॥१२०॥
इय भणिजण गया सा तत्तो पच्छन्नभमिररुयेण । विजाहरण सव्वं निमुर्य दिट्ट च तचरियं ॥१२॥ .
सो उण पुयशुरत्तो उम्मासे तीइ पुटिमणुलग्गो । भपिओ जा तदिवस विनासिद्धि पडिच्छतो ॥१२२।।
तो सो पद्वचित्तो करिवेणं कुमारमुचिखबिउ । उप्पइयो आगासे पिच्छंतस्सवि परियणस्स ॥२३॥
तत्तो विलासबईए पुक्करिय विहुरविरहसदेण । तो गुणचंदणमुहा पहाविया महियसियसत्था ॥१२॥
भासुरजटासमूहो घण्टाट कारनूपररवाट्यः । शशिसमकपालपाणिः प्राणिनां प्रलयकाल इव ॥११॥
डमडमितडमरुकारावभीषणो दृष्टा स कुमारम् । अनिमिपनयनवत् स्थितो न जल्पति किमपि लिखितवन् ।।
उत्कीलितवत्परिस्तम्भितवच्छून्यवद् मुक्तनीवितवत् । कुमारेण प्रिया भणिता न भवति पुरुषोऽयं, सी ॥११॥
मणितं विलासवत्या कथमेनं नाथ ! पुरुषरूपधरम् । जल्पासि रमण्याकाररहितमपि हि स्त्रियमेनम् ! ।।११३||
ततो भणित कुमारेण मृगाक्षि ! चेष्टां पश्यैतस्य । तिर्यगक्ष्णा पश्यति मां दृष्टा स्वेदमुद्दति ॥११४॥
उद्वहति बहुलपुलकं चरणानुप्ठेन खनति क्षोणितलम् । इति चेष्टां कुर्वाणं मानिनि ! जानीहि मामिनीमैतम् ।।
विद्यासिद्धिनिमित्तं गृहीतो वेपोऽनयेहैपः । यस्मात्कस्या अपि कोऽपि खलु विद्यायाः साधनोपायः ॥११॥
इति यावजलपति कुमारः सा विद्या तस्यास्तत्क्षणं सिद्धा] ततो मुक्त्वा कापालिकवेपं सा स्त्री जाता ॥११॥
ममति च तव दर्शनतः सिद्धा विद्या कुमार ! सुचिरात् । कल्पद्रुमवत् मन्पुरुषदर्शनमयवा न किं करोति ॥
ततो मम देहो जीवितं सर्व युप्माकमेवायत्तम् । गत्वा चैताव्ये पितरी यावदानयामि !!११९॥
तावत्क्षणमत्रैव च तिष्ठ प्राणेश ! मम दयां कृत्वा ! तवोपकारकृते देहं यावद्ददामि ते विधिना ।। १२०॥
इति भणित्वा गता सा ततः प्रच्छन्नभ्रमितृरूपेण । विद्याधरेण सर्व श्रुतं दृष्टं च तच्चरितम् ॥१२॥
स पुनः पूर्वानुरक्तः पण्मासांस्तस्याः पृष्ठमनुलग्नः । भ्रान्तो यावत्तद्दिवसं विद्यासिद्धि प्रतीच्छन् ।।१२२॥
ततः स प्रविष्टचित्तः करिरूपेण. कुमारमुक्षिप्य । उत्पतित आकाशे पश्यत्यपि परिजने ॥१२॥
ततो विलासवत्या पूत्कृतं विधुविरहशब्देन । तनो गुणचन्द्रप्रमुखाः प्रधाविता गृहीतशितशस्त्राः ॥१२४॥

·४७६
सुपासनाह-चरिअम्मि-
रायावि कहवि नाऊण कुमरवुत्तंतमेइ जा तत्थ । ता पिच्छइ मुच्छाए निमीलियन्छि विलासवई ॥१२५॥
तो भणइ य नियपुरिसे भो भो गंधोदयं समाणे । तुरियं छटह एवं तह वीयह तालयंटेण ॥१२६॥
तो तह विहिए पउणा सा जाया तत्थ ता पत्ता । गुणचंदाई सुहडा साहति निवस्स जह देव ! |
कुमरो करिणा गयणे दिहो अम्हेहि नीयमाणो तो। किं कुणिमो से जं सो अगोयरो अम्हवाणाण ।।
अह सा सह पियरेहि पत्ता विजाहरीवि पुच्छेइ । कत्थ गओ तुम्ह सुओ, कहइ नियो केणवि हडोत्ति॥
नो तीए नायमिणं हरिओ सो तेण पावखयरेण । कहियं च तस्सरूवं पिउणो, सो भणइ नरनाह ।।
जह सत्तदिणाणतो तुह पुत्तं निच्छएण आणिस्सं । ता मा खणमवि खेयं कुणसु तुमं वच्चसु सगेहं ॥
सोवि गिह पइ चलिओ गुणचंदाओ विलासवइदेविं । संधीरतो पत्तो, खयरोवि कुढावए लग्गो॥१३२॥
सो दुट्टो गयणघरो जलनिहिदीवम्मि सिविवि तं कुमरं । गतृण वेयड्ढे करेइ सामग्गिय पण ॥१३३||
परिणयणत्थं, तत्तो कुमरो दीवम्मि वियरए जाव । वणदेवयव्य तस्थवि दिहा ता भामिणी एगा॥१३४|| '
तो पुट्ठा कुमरेणं का सि तुमं किंनिमित्तमिह पत्ता ? । तो मुक्कदीहउण्हसाससुसियाए तीएवि ॥१३५।।
भणियं पुच्छ सुदिव्वं जेणाहं निम्मिया अमियदुक्खा । भुवणपसिद्धम्मि कुले जणिऊण पुणो इहाणीया ॥
इय भणिउं रुयमाणी कुमरेण निवारि इमं भणिया । मा कुणसु मणे खेयं परिभावसु दिव्वपरिणाम ॥
उच्चे नीए नीए य उन्नए विहविणो दरिदे य । रोरे य राइणोवि य राए रंके कुणइ कम्म॥१३८॥
तम्हां कम्मुच्छेए छेए ! तं आयरं कुणसु जेण । न पुणो पुणभवो भवदुहाण तुह जायइ कयाई॥१३९॥
राजापि कथमपि ज्ञात्वा कुमारवृत्तान्तमेति यावत्तत्र । तावत्पश्यति मूर्च्छया निमीलिताक्षी विलासवतीम् ॥
ततो भणति च निजपुरुषान् भो भो गन्धोदके समानीय । त्वरितमुक्षतता तथा वीजयत तालवृन्तेन ।।१२६॥
ततस्तथा विहिते प्रगुणा सा जाता तत्र तावत्प्राप्ताः । गुणचन्द्रादयः सुभटाः कथयन्ति नृपस्य यथा देव! ॥
कुमारः फरिणा गगने दृष्टोऽस्माभिनयमानस्ततः । किं कुर्मस्तस्य यत्सोऽगोचरोऽस्मद्वाणानाम् ॥१२८॥
अथ सा सह पितृभ्यां प्राप्ता विद्याधर्यपि पृच्छति । कुत्र गतस्तव सुतः, कथयति नृपः केनापि हृत इति ॥
ततस्तया ज्ञातमिदं हृतः स तेन पापखचरेण । कथितं च तत्स्वरूपं पितुः, स भणति नरनाथम् ।।१३०॥
यथा सप्तदिनानामन्तस्तव पुत्रं निश्चयेनानेप्यामि । तस्मान्मा क्षणमपि खेदं कुरुष्व त्वं न स्वगेहम् ।।१३१॥
सोऽपि गृहं प्रति चलितो गुणचन्द्राद् विलासवतीदेवीम् । संघीरयन् प्राप्तः खचरोऽपि गवेषयितुं लग्नः ॥
स दृष्टो गगनचरो जलनिधिद्वीपे क्षिप्त्वा तं कुमारम् । गत्वा वैताढये करोति सामग्री प्रगुणाम् ॥१३२।।
परिणयनार्थ, ततः कुमारो द्वीपे विचरति यावत् । वनदेवतेव तत्रापि दृष्टा तावद् भामिन्येका ॥१३४॥
ततः पृष्टा छुमारेण काऽसि त्वं किंनिमित्तमिह प्राप्ता ? । ततो मुक्तदीघोप्णश्वासशुष्कया तयापि ॥१३॥
भणितं पृच्छ दैवं येनाहं निर्मिताऽमितदुःखा । मुवनमसिद्धे कुले जनयित्वा पुनरिहानीता ॥१३६॥
इति मणिव्या रुदती कुमारेण निवार्येदं भणिता । मा कुरु मनमि खेदं परिभाक्य दिव्यपरिणामम् ॥१३॥
उच्चानी नान् नीनांचोन्नतान् विभयिनो दरिद्रांश्च । रोशंश्च राज्ञोऽपि च राज्ञो रहाकरोति कर्म ॥१८॥

·४७७ विस्ससेणकहा। इच्चाइदेमणाए सोयं मोयाविया कुमारंण । संविया ठाणविसंटुलावि गोविन्ध गोयेण ॥१४॥ तो साहिउँ परत्ता परओ चरियं नियं कुमारस्स । जह सिरिनयरनिवासिस्स सेटिणो सोमदेवस्स ।। तणया है कणयसिरी परिणीया सालिभद्दनामेणं । तन्नयरवासिणा सायरं च नीया य नियगेहे।।१४२।। झुंजइ सो विसयसुई मए समं समहियाणुराएण | भणिया हं तेण पिए ! पिउगेहे नेय गंतव्य॥१४३॥ एवंति मए भणिय नवरं कझ्यावि अंबतायाण । आहवणे मोकलयं अणुनायाए तए नाह ! ॥१४४॥ तंपि हुँ न बहु मयं तस्स, अन्नया रयणिअद्धर चम्मि । कोवि मए गायतो निसुओ नियम्मि गेहम्मि। तो भणिओ नियभत्ता मए इस नाह ! गायणो कोवि । गायइ पणवीसवमो खत्यिकुलसंभवो गोरो ।। अप्पाऊ अइसुभगो पीवरदेदो न एत्थ-संदेहो । गुज्झम्मि मसो असमो परिस्समो तस्स धणुए।।१४७॥ इय जाव मए भणिय नाऊणं सरविसेममत्याओ। तो तम्मणम्मि जलिओं पयलो ईसानली सहसा ।। तो तदिणार चत्तो संभासोवि हु मए समं तेण । तो चिंतियं मए नणु गुणोवि दोसत्तणं पत्तो॥१४९॥ तहिणपभिइपि इमो समुहलत्तासमूसुओ जाओ। तत्तो पियरणुनाओ संचलिओ सोहणदिम्मि॥१५॥ अहमवि तस्सुवरोई विणावि सह तेग पोयमारूढा । रयणीए जलहिमज्झम्मि उटिया विगयनिहाही|१५१।। जा देहचितठाणं पत्ता जलहिम्मि तेण ता खित्ता संपत्तफलहखंडाइहागया अन्न छुहिया हं ॥१५२।। इय कहिऊण समप्पइ कुमरस्स फलाई सा सचित्ताई । ताई न भुंनइ कुमरो मणम्मि नियम नियं नाउं।। तस्मात्कोच्छेदे छेके ! त्वमादरं कुरु येन । न पुनः पुनर्भवो भवदुःखानां तत्र जायते कदाचित् ।।१३९।। इत्यादिदेशनया शोफ मोचिता कुमारेण । संस्थापिता स्थानविसंस्थुलापि गोपीव गोपेन ॥१४०॥ ततः कथयितुं प्रवृत्ता परतश्चरितं निज़ कुमारस्य । यथा श्रीनगरनिवासिनः श्रष्ठिनः सोमदेवस्य ।।१४ १॥ तनयाऽहं कनकश्रीः परिणीता शालिभद्रनाम्ना । तन्नगरवासिनो सादरं च नीता च निजगेहे ॥१४२॥ मुझे स विषयमुखं मया समं समधिकानुरागेण । माणिताऽहं तेन प्रिये ! पितृगेहे नैव गन्तव्यम् ॥१४३।। एवमिति मया भणितं किन्तु कदाप्यम्घातातयाः । आहाने मुत्कलमनुज्ञातायास्तव नाथ ! ॥१४४॥ तदपि हि न बहु मत तस्य, अन्यदा रजन्यर्धरात्रे । कोऽपि मया गायन् श्रुतो निकटे गेहे ॥१४॥ ततो भणितो निजमर्ता, मयदं नाय ! गायनः कोऽपि । गायति पञ्चविंशतिवयाः क्षत्रियकुलसंमयो गौरः ।। अल्पायुरतिमुभगः पीवरदेहो नात्र संदेहः । गुह्ये तिलोऽसमः परिश्रमस्तस्य धनुर्वेदे ॥१४७॥ इति याच मया मणित ज्ञात्वा स्वरविशेषशास्त्रात् । ततस्तन्मनसि ज्यलितः प्रयल ईप्यानलः सहसा ॥१४॥ तनस्तदिनात् त्यक्तः सभापोऽपि हि मया समं तेन । ततश्चिन्तितं मया ननु गुणोऽपि दोपत्वं प्रातः ॥ तद्दिनप्रभृत्यप्ययं समुद्रयात्रासमुत्सुको जातः । ततः पित्रनुज्ञातः संचलितः शोभनदिले ॥१५॥ अहमपि तस्योपरोपं विनापि सह तेन पोतमारूदा । रजन्यां जलघिमध्य उत्थिता विगतनिद्राहम् ॥१५॥ यावद् देहचिन्तास्थानं प्राप्ता जलधौ तेन तावत् क्षिता | संप्राप्तफलकखण्डेहागताऽद्य क्षुधिताहम् ॥१५२॥ । १ क.ग. चिताकाण्णं सारण पालिउण पद वित्ता। .

·-
४७८
सुपासनाह-चरिअम्मि-
तो गुरुअारोहेणं भणिओ सो.तीए कहइ जंह मझा मोत्तूण पत्तसलिलं नियमो सचित्तदव्वस्स॥१५४||
एवं न दिगे सो मणसावि हु चंछए नय सचित्तं । तह देसणाए विहिया वारसवयधारिणी सावि॥१५५||
तो कपसचित्तानयमा साबुबवासेहि सत्त दिवसाई । चिट्ठइ वा पुच्चुत्ता पत्ता विग्जाहरी तत्थ ॥१५६।।
पहपरिवारसमेया पासइ कुमरं अईव किसकायं। पुरओ य ठिआए खामोयरीए सह किंपि जपत।।१५७॥
तो सिरकयंकरकमला सा जपइ तं पइ इमं वयणं । आरुइह विमाणमिणं गच्छामो तुह पुरे जेण ॥१५८॥
निदो मह तारण सो तुद्द भवयारकारओ सयरो । इय सुणिउ सो जंपइ अहह विरुद्ध कहं विहियं ।।।
कणपसिरीए धम्मोवलंभहे उत्तणेण ई जाओ । जं तेण इहाणीओ सो उत्यारी अओ मध्झ ॥१६०॥
अया तस्स विकम्मं किंचिवि चिरसंचियं इमं फलियं । इय जंपियावसाणे वणिवहुया कहइ खयरीए ।
जह अज सत्तमदिणं घटइ उर्ववासियस्स कुमरस्स । जम्हा जं वा तं वा न भुंजए एस धीरप्पा॥१६२॥
तो खयरीपरिवारो आणइ फलपत्नकुसुमकंदाई । ढोएइ कुमरपुरओ पुन्बंब न मुंजए तपि ॥१६३॥
नो तप्परिवारेणं भुत्ताई ताई, घारिओ सहसा । सो सव्वो तो कुमरो मणम्मि एवं विचितेह ॥१६४||
सो जयइ जए धम्मो जस्त पभाषेणं आवइसमुदं । लंघति भवे भविणो भाविसुभंदा य जायति ॥१६५।।
किञ्च।
ते गुरुगो गुणगुरुणो सुहफलतरुणो तमोइदिणमणिणो । जीयंतु जए जेहिं नियमपयाणेण ई-परिओ॥
निवडतं. निविडावइगुरुतरअइवियडअयडसहाए । कक्खडभवाडवीए अडणपि हु वारियं जेहि।।१६७॥
इति कथयित्या समर्पयति कुमाराय फलानि सा सचित्तानि 1 तानि न मुझं कुमारो मनसि नियमं निजं ज्ञात्वा॥
तनो गुर्ववरोधेन भणितः स तया कथयति यथा मम । मुक्त्या पत्रसलिलं नियमः सचित्तद्रव्यस्य ॥१९४॥
एवं सप्त दिनानि स मनसापि हि वाञ्छति न च सचित्तम् । तथा देशनया विहिता द्वादशवतधारिणी सापि ।।
ततः कृतसचित्तनियमा साप्युपवासैः सप्त दिवसानि । तिष्ठति तावत्पूर्वोक्ता प्राप्ता विद्याधरी-तत्र ॥१५६।।
बहुपरिवारसमेता पश्यति कुमारमतीव कृशकायम् । पुरतश्च स्थितया क्षामोदर्या सह किमपि नस्यन्तम् ।।
ततः शिरःकृत करकमला सा गल्पति तं प्रतीदं वचनम् । आरोहन विमानमिदं गच्छामस्तथ पुरे येन ।।१५८॥
निदतो मम तातेन स तापकारकारकः खचरः । इति श्रुत्वा स जल्पत्यहह विरुद्धं कथं विहितम् ! ॥१९॥
फनकश्रिया धर्मापलम्भदेतुत्वेनाहं जातः । यतेनेहानीतः स उपकारी अतो मम ॥१६॥
भयवा तस्य विकर्म किञ्चिदपि निरसंचितमिदं फलितम् । इति जल्पितायसाने वणिग्वपुः कथयति सनाः॥
यथाऽद्य सप्तमदिनं वर्तत उपोषितस्य कुगरस्य । यस्माद् यद्वा तद्वा न भुग एप धारामा ॥१६२॥
ततः सपिरियार आनयति फल पत्रकुसुमकन्दानि । दीकत कुमारपुरतः पूर्वमिव न मुझे तदपि ॥१६॥
सनम्न परियारेण भुक्तानि तानि, पातितः सहसा । म सबस्ततः कुमारो मनस्यवं विचिन्तयति ॥१६॥
स नयति जगनि धमों यम्य प्रभाषणापतसमुद्रम् । लन्ते भवे भविनो माविमुभद्राश्च जायन्ते ॥१६॥
से गुरयो गुगगुरयः शुभफलतरवस्तममाषदिनमणयः । नीयानगति यनियमानेनाहं घृतः ॥१६॥

·घिस्ससेखकहा।
इय चितंते कुमरे खयरी विन्जाए मुणइ जह पढमं । पुच्युत्तखेयरेण विसेण वासित्तु एयाई ॥१६८।।
आरोनियाई इण्हि .ताणं पभावो विभिओ एसो । इय निच्छिऊण आणेइ ओसहि विसविधायकरि ॥
तो तीए नासिओवरिठवियाए उहिआ इमे सहसा । तो खपरीए कुमरो कणयसिरीए सह विमाणे ॥
आरोविऊण नीओ भोगपुरे गरुयविरहदुहियाण | पणओ पियराण तओ महाविभूईए बीघाहो ॥१७१।।
पारद्धो खयरेहिं तत्तो सा तेण परिणीया खयरी । सुरसुंदरीभिहाणां सुमुणीणवि मोहसंनणणी।।२७२।।
कणयसिरीवि सुनिचलचित्ता निचंपि सावयवएमु । निवसइ तस्सेव गिहे भइणीए निबिसेसपरा॥१७॥
दो समय नाऊण राया गिण्हेइ जिणमए दिक्खं । सिरिविस्ससेणकुमरं रज्ने ठविऊण सुद्दलग्गे ॥१७॥
सोवि कलत्तदुगेणं सद्धि भुजेइ रज्जसिरिमणहं । सावयवएसु निच्च अइयारपर्यपि पखंतो ।।१७५।।
तो कालेण जामो विलासवईए मुमो जयाणदो । वाहत्तरिकलकुसलो कमेण सो जोव्वर्ण पत्तो ॥१७६।।
सुरसंदरीए जाया दुहिया पडिपुञ्जलक्खणोवेया । इचियमित्कुटुंब, निअमो सेसस्स तेण को ॥१७७॥
रज्ज सुरज्जुबंधो भोगा रोगव्य भवणमभिभवणं । पणइणीओ सप्पिणीओ इय मन्नतो गमइ कालं ॥
जस्स पयावो आरक्खिओ य मंतीवि नियमइप्पसरो । आणच्चिय चारयवंधणाइ धणियं धणं पुष्णं ।
अह कहवि कम्मवसओ विलासवईए तणुम्मि गुरुरोगो । संजाओ विजेहिवि उवयरिया मारलिंगेण ॥
संजाया नीरोगा तहावि सा भुंनए पइदिणंपि। अभासाउ सचित्तं तो रम्ना वारिया एवं ॥१८१॥
,
-
प्रारब्धः
निपतन् निबिडापद्गुरुतरातिविकटावटगर्ने । कर्कशमवाटव्यामटनमपि हि वारित ये. ॥१६७||
इति चिन्तयति कुमार खचरी विद्यया जानाति यथा प्रथमम् । पूर्वोक्तखेचरेण विषेण वासयित्वैतानि ॥१६८।।
आरोपितानीदानी तेषां प्रभावो विजृम्भित एपः । इति निश्चित्यानयत्योपधी विपविघातकरीम् ॥१६९।।
ततस्तया नासिकोपरिस्थापितायामुत्थिता इमे सहसा । ततः खचर्या कुमारः कनकश्रिया सह विमाने ॥१७॥
आरोप्य नीतो भोगपुरे गुरुविरहदुःखितयोः । प्रणतः पित्रोस्ततो महाविभूत्या यीवाहः ॥१७॥
खचरैस्ततः तः सा तेन परिणीता खचरी । सुरसुन्दर्यभिधाना मुमुनीनामपि मोहसंजननी ।।१७२॥
कनकधीरपि सुनिश्चलचित्ता नित्यमपि श्रावकवतेषु । निवसति तस्यैव गृहे भगिन्या निर्विशेषतरा ॥१७३||
ततः समयं ज्ञात्वा राजा गृह्णाति जिनमते दीक्षाम् । श्रीविश्वसेनकुमार राज्य स्थापयित्वा शुमलग्ने ॥१७४।।
सोऽपि कलत्रद्विकेन सार्ध मुङ्क्ते रान्यश्रियमक्षताम् । श्रावकवतेषु नित्यमतिचारपदमपि रक्षन् ॥१७॥
ततः कालेन जातो विलासवत्याः सुतो जगदानन्दः । द्वासप्ततिकलाकुशलः क्रमेण स यौवनं प्राप्तः ॥१७६।।
सुरसुन्दयों जाता दुहिता परिपूर्णलक्षणोपेता । एतावन्मात्रकुटुम्ब, नियमः शेपस्य तेन कृतः ॥१७७॥
राज्यं सुरज्जुबन्धुर्मोगा रोगा इव भवनममिमवनम् । प्रणयिन्यः सर्म्य इति मन्यमानो गमयति कालम् ॥१७८॥
यस्य प्रताप आरक्षिकश्च मन्त्र्यपि निनमतिप्रसरः । आज्ञैव चारकबन्धनानि गाद धनं पुण्यम् ॥१७९॥
अथ कथमपि कर्मवशतो विलासक्त्यास्तनौ गुरुरोगः । संजातो वैद्यैरप्युपचरिता मातुलिङ्गेन ॥१८॥
समाता नीरोगा तथापि.सा भुते प्रतिदिनमपि । अभ्यासात् सचित्तं ततो राज्ञा वारितैवम् ॥१८॥

·.४६० " सुपासनाह-चरिअम्मि- वीयगुणव्वयमेवं मा मा अइयरह कारणेण विणा । संजायगादगिद्धी कुणइ इमा उत्तरं एवं ॥१८२॥ जइ माउलिंगमहणा महुणा सह अह कह न भुजेमि । तो रोगो मह देहे करेइ पीडं महतपि ॥१८३|| तो भणिया भूवइणा भद्दे ! सचित्तओसहाईहिं । संजायपडसरीरा करेसि इय उत्तरमजुत्तं ॥१८४॥ यतः, एगस्स कए नियजीवियस्स बहुयाउ जीवकोडीओ । जे के ठवंति दुक्खें ताणं किं सासओ अप्पा १ ॥ "कृमयो भस्म विष्ठा वा निष्ठा यस्येयमीहशी । स कायः परपीडाभिः पोष्यतामिति को नयः । ॥ महता पुण्यपण्येन क्रीतेयं कायनौस्त्वया । पार दुःखोदधेर्गन्तुं त्वर यावन्न भिद्यते ॥ सुगुरुमुहनिम्गयाणं वयणाणं नियमुहप्पवन्नाण । जं गंजण विहिज्जइ तं मन्ने मोहमाहप्पं ॥१८६॥ इह लोएवि दुई चिय परलोए नित्तुलं तु तं होही । गुरुआणाभंगाओ वोहीवि हु दुल्लहा मने ॥१८७।। इच्चाइदेसणाए विहियाएवि हु न तीइ पडिवयणं । दिन्नं गुरुकम्माए अहह अहो दारुणो मोहो ॥१८८।। अवहीरिया निवेणं कंदाई सेवए निरगलए । रोगेणवि अभिभूया दुहावि गयदिहिया जाया ॥१८९॥ 'अणुभविउं गुरुदुक्ख मरिऊण वैतरेसु उवयना । भमिऊण भवे लहिही कमेण कम्मक्खया मोक्खं ।। कणयसिरी वणिदुहिया गहियाणुव्वयगुणव्वया तइया । तस्संसग्गवसेण सिढिलेइ गुणव्वयं वीयं ।। अइपकअंबयाई अचित्ताइति मनमाणी सा । सच्चित्तप्पडिबद्धं भुंजइ सच्चित्तकयनियमा ॥१९२॥ तो नाए नरवइणा भणिया करभोरु ! किं न जाणासि । करयलकलियजलं पिब गलेइ जं आउयं तह य ।। किं न नियच्छसि पसयच्छि ! लच्छिलीलासुहाई विरसाई । परिणामदारुणाई अणतभवभमणहेअणि ।। द्वितीयगुणव्रतमेवं मा मातिचरत कारणेन विना । संजातगाढगृद्धिः करोतीयमुत्तरमेवम् ।।१८२॥ यदि मातुलिङ्गमधुना मधुना सहाहं कथं न मुञ्जय । ततो रोगो मम देहे करोति पीडां महतीमपि ॥१८३।। ततो भणिता भूपतिना भद्रे ! सचित्तौषधादिभिः । संजातपटुशरीरा करोपीत्युत्तरमंयुक्तम् ॥१८४॥ एकस्य कृते निमजीवितस्य बनर्जीवकोटीः । ये के स्थापयन्ति दुःखे तेषां किं शाश्वत आत्मा ? ॥१८५।। मुगुरुमुखनिर्गतानां वचनानां निजमुखप्रपन्नानाम् । यदवमाननं विधीयते तन्मन्ये मोहमाहात्म्यम् ॥१८६॥ इहलोकेऽपि दुःखमेव परलोके निस्तुलं तु तद् भविष्यति । गुर्वाज्ञाभद्गाद् घोधिरपि हि दुर्लभो मन्ये ॥१८७il इत्यादिदेशनाया विहिताया अपि हि न तया प्रतिवचनम् । दत्तं गुरुकर्मयाऽहह महो दारुगो मोहः ॥१८॥ अवीरिता नृपेण फन्दादीन सेवते निरर्गलान् । रोगणाप्यभिभूता द्विधापि गतदृष्टिका जाता ॥१८९॥ अनुभूय गुरुतुःख मृत्वा व्यन्तरेपूपपना । भ्रान्त्वा भवे लप्स्यते क्रमेण कर्मक्षयाद् मोक्षम् ॥१९०॥ फनकीर्वणिग्दुहिता गृहीताणुव्रतगुणमता तदा । तत्संसर्गवशेन शिथिलयंति गुणवतं द्वितीयम् ॥१९॥ अतिपक्याम्लान्यचित्तानीति मन्यमाना सा । सचित्तपतिपद्धं भुकते कृतसचित्तनियमा ॥१९२॥ ततो ज्ञाते नरपतिना भणिता फरमोरु ! किन जानासि । करतलकलितजलमिव गलति यदायुस्तयाच॥१९३।। कि. न पश्यसि मृगाक्षि । लक्ष्मीलीलामुम्बानि विरसानि । परिणामदारुणान्यनन्तगवनमणहेतुन ॥१२.४।।

·४६१ विस्ससेणकहा । जो नाम पमायाओ नियमधुरं धरिवि हारए सो उ । तुच्छविसयाण कजे कोडीए वराडियं किणइ ।। थेवोवि नियमभंगो भवगुरुदुक्खाई देइ नियमेण । जह विसलवोवि भुत्तो मरणदुई देइ देहीण ॥१९६॥ सचिचप्पडिबढ़े मा गिद्धिं कुणसु सुणसु गुरुखयणे । गुरुकम्पयाए तीइवि न किंचि पच्चुत्तरं दिन्नं ।। अवहीरियाए तीए अपडिकताउ तस्स ठाणाओ । मझिमसुरेसुमाउं वद्धं सोहम्मकप्पम्मि ॥१९८॥ सुरसुंदरीवि जाया सिडिलिवभावा गुणन्चए वीए । तुच्छोसहिपरिभोग करेइ निचं पमायाओ ॥१९९।। तो नाया भूवइणा भणिया भद्दे ! न सुंदरं एयं । पडिवन्नपि चइज्जइ जइ ताव निरत्ययं जीय॥२०॥ पडिवनंति न धीरा अह पडिवज्जति निव्वहंते य । वाया फुरइ नराणं तीए विणा हुंति मयकप्पा ॥ पडियन्नो पढम चिय मह पासे सो निहत्थवस्थम्मो । वीयं गुणवयं पुण विसेसओ इय तए गहिये । मोत्तूण कुमुमतयोलपाणिय निययदेहकज्जेण । सेसमसेसपि तए सच्चित्त दूरओ चत्तं ॥२०॥ ता कह तं अईयारकलुसिय कुणासे गुणव्ययं वीर्य ? । नियनीहापडियन्नं सम्मं पालेसु वयमेयं ॥२०॥ जललवचलम्भि जीए विज्जुलयाभंगुरेसु मोगेसु । सोगवसाणे पियसंगमम्मि न खमं इमं काउं ।।२०५।। सावि गुरुकम्मयाए निवस्स न य किंपि उत्तरं देइ । रसगिद्धिसनिवाएण रुद्धवाणीव संजाया।।२०६॥ तत्तोबहीरियच्चिय रत्ना परिगलियविरइसम्मत्ता । कम्मवसो तओ सा मरिऊणं वंतरी जाया।।२०७॥ गुणचंदसोपचंदा अप्पडिकंता चएवि देहमिणं । नागेसु उववन्ना सिझिस्संतीह नइयभवे ॥२०८॥ यो नाम प्रमादाद् नियमधुरां धृत्वा नाशयति स तु । तुच्छविषयाणां कार्य कोट्या वराटिकां क्रीणाति ॥१९५॥ स्तोकोऽपि नियममनो भवगुरुःखानि ददाति नियमेन । यथा विपलवोऽपि मरणदुःखं ददाति देहिनाम् ॥ सचित्तप्रतिबद्धे मा मृद्धिं कुरु शृणु गुरुवचनम् । गुरुकर्मया तयापि न किञ्चित्प्रत्युत्तरं दत्तम् ॥१९७|| अवर्धारितया तयाऽप्रतिक्रान्तात् तस्य स्थानात् । मध्यमसुरप्वायुर्वद्धं सौधर्मकल्पे ॥१९८॥ मुरमुन्दपि जाता शिथिदितभावा गुणवते द्वितीये । तुच्छौपीपरिभोगं करोति नित्यं प्रमादात् ॥१९९॥ ततो ज्ञाता भूपतिना भणिता मद्रे ! न सुन्दरमेतत् । प्रतिपन्नमपि त्यस्यते यदि तदा निरर्थकं जीवितम् ॥२०॥ प्रतिपद्यन्ते न धीरा अथ प्रतिपद्यन्ते निर्वहन्ति च । वाक् स्फुरति नराणां तया विना भवन्ति मृतकल्पाः ।। प्रतिपन्नः प्रथममेव मम पायें स गृहस्थवरधर्मः । द्वितीयं गृणवतं पुनर्विशेषत इति त्वया गृहीतम् ॥२०२।। मुकन्या कुसुमताम्बूलपानीयं निजदेहकार्यण । शेपमशेपमपि त्वया सचित्तं दूरतस्यक्तम् ॥२०३।। तम्मात्कथं त्वमतिचारकलुपितं करोपि.गुणवन द्वितीयम् । निजनिहाप्रतिपन्नं सम्यक्पालय नतमेतत् ।।२०४॥ बललवचले जीविते विद्युल्लतामहुरेषु भोगेषु । शोकावसाने प्रियसंगमे न क्षममिदं कर्तुम् ॥२०॥ सापि गुरुकर्मतया नृपस्य न च किमप्युसरं ददाति । रसगृद्धिसंनिपातेन रुद्धवाणीव संजाता ॥२०६॥ सतोऽक्वीरितव सज्ञा परिगलितवितिसम्यक्त्वा । कर्मचशतस्ततः सा मृत्वा व्यन्तरी जाता ॥२०७॥ गुणचन्द्रसोमचन्द्रावतिक्रान्ती त्यक्त्या देहमिमम् । नागेपूपपन्नी सेत्स्यत इह तृतीयभवे ॥२०८॥ .

·४८२ सुपासनाह-चरिश्रम्मि- अह विस्ससेणराया धम्मम्मि समुज्जओ गमइ कालं । तो केणवि निसीहे पढिया गाहा इमा तत्थ।।२०९॥ : मुचंति रज्जुबद्धा संकलबद्धा य नियलबद्धा य । नेइनियडेसु बद्धा भयकोडिगया किलिसति ।।२१०॥ अवहारिऊण गाहत्थमेस भावेइ नियमणे एवं । मा जीव ! कत्यवि तुर्म पडियधं कुणसुइइ मुणिउ ।। रे जीव ! लालसमणो रज्जाइसु सा इविज्न ईसिपि । जाणतो एयाणं अवसाणं दारुणविवागं ||२१२॥ आईमझवसाणं जारिसयं तारिसपि जीव ! तुम । परिभावसु सुहुमाए बुद्धीए धम्म-रज्जाण ॥२१३॥ एर्ग पगंतसुह वीयं एगंतदुइयरं चैव । गरुओवि किर विसेसो जाणिज्जइ निरु विवेईहि ॥२१॥ मोहविमूढा पुरिसा रज्जसुहेहिपि चेलविज्जति । दीसंतमणहरेहिं धणियं परमत्यविरसेहिं ॥२१५।। इच्चाइ चिंतयंतो ताव ठियो जाव उग्गओ सूरो । आवस्सयाइ काउं अत्याणसहाए उवविहो ॥२१६॥ आहूया सचिवाई कहियं तेसिं जहा जलंतस्स । गेहस्स मझयारे सुत्तम्मि य बल्लहे दुलहे ॥२१७॥ निदरखए विवुद्धो जइ सो नीहरइ तस्स मझाओ । तो किं धारयन्यो सुयणेहिं वलावि वाहाहि १ ॥ फायव्वं किं अव्यो ! साहह निसुयं विभाविउ चित्ते । तेहिं भणियं नरेसर ! वालोवि वियाणए एयं ॥ नाहरियच्चो सुपणेहि वल्लहो निरु पमत्तसुत्तोचि । किं पुण सयंपबुद्धो तह य सयं नीहरंतो वा ।।२२०॥ पज्जलियगिहाहितो, इहरा ते वल्लहावि य न हुँति । तो भणियं भूवइणा जइ एवं तो निसामेह ॥२२१॥ भवगिहमन्झम्मि पमायनलणजलियम्मि मोहनिदाए । मंसुत्तं जो इह उटवेई न निवारियन्वो सो॥२२२॥ इय जाव किंपि भणिइति ताव पडिहारसूइओ पचो । उजाणपालपुरिसो विनवइ निवं नमिवि एवं अथ विश्वसेनराजो धर्म समुद्यतो गमयति कालम् । ततः केनापि निशीथे पठिता गाथेयं तत्र ॥२०९।। मुच्यन्ते रज्जुबद्धाः शृङ्गलवद्धाश्च निगडबद्धाश्च । स्नेहनिगडैद्धा भवकोटिगताः क्लिश्यन्ति ॥२१०॥ . भवधार्य गाथार्थमेप भावयति निजमनस्येवम् । मा जीव ! कुत्रापि त्वं प्रतिबन्धं कुरुष्वेति ज्ञात्वा ।।२११॥ रे बीच ! लालसमना राज्यादिषु मा भवेरीपदपि । जाननेतेषामवसानं दारुणविपाकम् ॥२ १२॥ आदिमध्यावसानं यादृशं तादृशमपि जीव ! त्वम् । परिमावय सूक्ष्मया बुद्धया धर्म-राज्ययोः ॥२१३|| एकमेकान्तमुखं द्वितीयमेकान्तदुःखतरमेव । गुरुरपि किल विशेषो ज्ञायते निश्चितं विवेफिभिः ॥२१४॥ मोहविमूढाः पुरुषा राज्यसुखैरपि पञ्च्यन्ते । दृश्यमानमनोहरैर्गा परमार्थविरसैः ॥२१५॥ इत्यादि चिन्तयस्तावत् स्थितो यावद्गतः सूरः । आवश्यकादि कृत्वाऽऽस्थानसमायामुपविष्टः ॥२१६॥ आताः सचिवादयः कथितं नेषां यया ज्वलतः । गेहस्य मध्ये मुप्ते च वल्लमे दुर्लभे ॥२१७॥ निद्राक्षये विबुद्धो यदि स निस्सरति तस्य मध्यात् । ततः किं धारयितव्यः स्वजनयलादपि वाहुभिः ।।२१८।। फर्तव्य किं हन्त ! कययत निभृतं विमान्य चिंत्ते । तणितं नरेश्वर ! मालोऽपि विजानात्येतत् ॥२१९॥ निःसारयिनव्यः स्वजनैवल्लभो निश्चित प्रमत्तमुप्तोऽपि । किं पुनः स्वयं प्रयुद्धस्तया च स्वयं निस्सरन् वा ।। प्रज्वलितगृहात, इतरया से बल्लमा अपि च न भवन्ति । ततो मणितं भूपतिना ययेवं ततो निशमयत । भयगृहमध्ये प्रमादज्यलननलिने मोहनिद्रया । मां मतं य इहोत्यापयति न निवारयितव्यः सः ॥२२२।। -

·विम्ममेणकदा ।
मिरिनेमिचंदमुरी सुभदए उदयसैहजाणे । चनाणी संपत्ती मुपनमुणिमंगयो मुगभी ।।२२५॥
तो तुणं रन्ना नियंगलाग समग्गमाभरणं । तस्स विन्न महमा ममुष्ट्रिनो मुग्निपणन्यं ॥२२॥
मरिचरणाविदं बंदेउं देसणं च मुणिण 1 रजम्पि जयाणंई कुपरं टावेड गिहाना ॥२२६॥
उच्छापणापुरस्मरमिह राया मूरिपायपासम्मि । गिद दिवाव मिक्स्वादुगं च ना जाट पोखेपि ।
भजाउ वितरिऊण भाम्मि भीपम्मि जिगम्यं पप । कश्ययभवाण मन्झे गिमिम्मनाद घुयसम्मा ।
तो जह इमिणा निवपुंगवण वीयं गुगवयं परियं । अविसमसंकडम्मिवि खलिय जापनीपि ।।
तह अन्नेहिवि भव्यदि भाविमटेहि देहनिरवक्खं । पालेयधो नियमो नियमा कंटिगनिएहि ॥२३०॥
॥ इति भोगपरिमागरते विल्यमेनकुमारकथानकं पन्नानिवारकथाममन्धितं ममानम् ॥
इति यावक्किमपि भणि यन्ति तावत्पनिहारचितः मातः । उद्यानपालपुम्पो विनश्यति नृपं गत्वा ॥२२॥
श्रनिमिचन्द्रसूरिः : सुभद्र उदयशेवरोधाने । चतुर्ज्ञानमंप्राप्त मुपानमुनिसंगत सुगतः ॥२४॥
ततस्तुष्टेन राज्ञा निजामलग्नं समग्रमाभरणम् । तम्मै वितीर्ण महसा समुन्थिन मूग्निमनार्थम ॥२२५।।
सूरिचरणारविन्दं वन्दित्वा देशनां च श्रुत्वा !.राज्ये जगदानन्दं कुमार म्यापयनि गृहप्राप्तः ॥२२॥
उत्सर्पणा पुरस्सरमिह राजा सुरिपादपावें । गृह्णाति दीक्षा शिक्षाद्विकं च तथा यानि मोक्षेऽपि ॥२२७||
भार्ये विहृत्य भवे मी जिनमतं प्राप्य । कतिपयमवानां मध्ये सेन्स्यत इह धुतकौ ॥२२८।।
ततो यथाऽनेन नृपपृङ्गवेन द्वितीयं गुणवतं धृतम् । अतिविषमसंकटेऽप्यस्खलितं यावन्जीवमपि ॥२२९॥
तथान्यैरपि भव्यभाविभदैर्देहनिरपेक्षम् । पालयितव्यो नियमो नियमात्कगठस्थितनीवितै ॥२३०॥

·तह वीयगुणत्रयधारिणा ओ विदलं सगोरसं वनं । भोअणओ महुमंसं राइभत्तं च सव्वेहि ॥१॥
जे उण राईभत्तं चयति दत्तोच मुणिवि मुणिवयणं । ते इह भयंतरेसुवि वंति सुहिणो सयाकालं ||२||
तथाहि-
सुपयासओ सगोचो. बहुवणसंडो सुवच्छसच्छाओ। अस्थि सुरसा देसो घोसोव्व सुतित्यकयसोहो ॥३॥
तत्यत्थि धणसमिद्धं गिरिनगरं नाम पट्टणं तम्मि । राया रिउवलमहणो महणो नामेण सुपसिद्धो॥४॥
तह य महेसरदत्तो सिही निवसिसु पउरघणकलिओ। ललिया तस्सत्यि पिया दत्तो नामेण ताण सुमओ।।
दुल्ललियगोहिखित्तो पियरेहिं वियरए पहपुरंपि। विलसइ वेसाण गिहे विविहविलासेहिं दुललिओ।।६।।
पियइ सुरं तह सरय सुरयपसत्तो गमेइ दियहाई । अह अन्नया गओ सो उज्जाणीए सपरिवारो ॥७॥
महुमंडगमोयगमंडियाण इड्डरियगुंदवडयाणं । गुरुगडीओ भरि वडयकरंवाण य तहेव ॥ ८ ॥
वीणावेणुपवीणं सुपाउलं समगमेव आणेइ । तो गरुषगहिरसरसीतडम्मि दाउणमावासं ॥ ९ ॥
जा गंतु कयलिहरे पारद्धं पिच्छणं तर्हि ताय । तन्नासाए पविटो कत्तोवि हु दुरहिमलगंधो ॥१०॥
दत्ताबहाणचित्तो जाव य पुच्छेइ परियणं एसो । कत्तो समेइ गंधो समुचुरो दुद्धरो घणियं ॥११॥
तो परियणमझाओ एगो गंधाणु सारओ तत्थ । जा गच्छइ वणमझे ता पिच्छइ मुणिवरं एक्कं|॥१२॥
निप्पडिकम्मसरीरं निविद्वदिहि दिणिदविम्मि । कयउद्धबाहुजुयलेण देसयंतब सिवमग्न ॥१३॥
घणरोमकूउल्लसियसमलवहुसेयसंलिलधाराहि । पावमलंब झरत तवग्गितवियाउ देहाउ ॥१४॥
.
.
।
तथा द्वितीयगुणवतधारिणा तु द्विदलं सगोरसं वय॑म् । मोजनतो मधुमासं रात्रिमक्तं च सर्वैः ।।१।।
ये पुना रात्रिमतं त्यजन्ति दत्तवज्ज्ञात्वा मुनिवचनम् । त इह भवान्तरेष्वपि भवन्ति सुखिनः सदाकालम् ।।
सुप्रनाशतः (सुपयाशकः) सगोंपो बहुवनपण्डः सुवृक्ष ( सुवत्स ) सच्छायः ।
अस्ति सुराष्ट्र देशो घोप इव सुतीर्थकृतशोमः ॥ ३ ॥
तत्रास्ति धनसमृद्धं गिरिनगरं नाम पत्तनं तस्मिन् । राजा रिपुवलमयनो मथनो नाम्ना सुप्रसिद्धः ॥
तथा च महेश्वरदत्तः श्रेष्ठी न्यवसत्प्रचुरधनकलितः । ललिता तस्यास्ति प्रिया दचो नाम्ना तयोः सुतः ॥५॥
दुर्ललितगोष्ठीक्षिप्तः पितृभ्यां विचरति प्रतिपुरमपि । विलसति वेश्यानां गृहे विविधविलासदुर्ललितः ॥६॥
पियति मुरां तथा सरके सुरतप्रसक्तो गमयति दिवसानि । अथान्यदा गतः स औद्यान्यां सपरिचारः॥७॥
मधुमण्डकमोदकमण्डितानामिहरिकगुन्द्रवटकानाम् । गुरुशकटानि. भूत्वा वटककरम्बयोश्च तथैव ।।८।।
वीणावेणुप्रवीणं सुगायनवृन्द सममेवानयति । ततो गुरुगभीरसरसीतटे दत्त्वाऽऽवासम् ॥ ९॥
यावद् गत्वा कदलीगृहे प्रारब्धं प्रेक्षणं वत्र तावत् } तन्नासायां प्रविष्टः कुतोऽपि हि दुरभिमलगन्धः ॥१०॥
दत्तायधानचित्तो यावच्च पृच्छति परिजनमेषः । कुतः समेति गन्धः समुधुरो दुर्घरो गादम् ! ॥ ११ ॥
ततः परिजनमध्यादको गन्यानुसारतस्तत्र ! यावद् गच्छति वनमध्ये तावत्पश्यति मुनियरमेकम् ॥१२॥
निष्पतिकर्मशरीरं निविष्टदृष्टि दिनेन्द्रपिम्वे । कृतोत्रबाहुयुगलेन देशयन्तमिव शिवमार्यम् ॥ १३ ॥

·४८ सुपासनाह-चरिअम्मि- अचाडगवं उत्तत्तकणयवन्नं अणंगसमरूव । ते दछु पिम्हइओ सो गंतु कहइ दत्तस्स ॥ १५ ॥ सव्वं तं वुत्तंत तो सो तोसेण जाइ मुणिपासे । पासइ पसंतरूवं तं साहुं वंदइ समित्तो ॥ १६ ॥ . तेणवि झाण मुत्तुं दाऊणं धम्मलाभमिय भणिओ। किं दत्त ! दत्तहत्थो धम्मस्स भमेसि भयरहिओ।। धता, "सत्यं मनोरमाः कामाः सत्यं रम्या विभूतयः । किन्तु मत्ताङ्गनापागभङ्लोलं हि जीवितम् ।। लक्ष्मीलताकुठारस्य भोगाम्भोदनभस्वतः । शृङ्गारवनदायस्य को हि कालस्य विस्मृतः"? ॥ पषणपद्दल्लिरजलनिहितरंगरंगंतवेविरंगस्स । अणुदेरइ नवरि ससिणो जीयं तरलत्तणगुणेण ॥१८॥ जरकोटसासहिक्कासिरवियणविसूइयाइरोगेहिं । आइइढिज्जइ जीयं कयंतपासेहिंव सयादि ॥१९॥ घडियामुहुत्तपहरद्धमासमासाइसाहिखडेहिं । परिसडइ जुन्नरुक्खुच्च देहिणो जीवियत्ययो ॥२०॥ इस एरिसम्मिजीए चिलससि सिच्छाइ पियसि मज्जमहुं । जं दत्त ! तुमं तं तुह सुकुलुप्पन्नस्स नहु जुत्तं ॥ तह भुंनसि रयणीए खिल्लसि जुयं रमेसि वेसाणं । धम्मस्स पुणो वत्तंपि नेय पुच्छेसि कइयावि।।२२।। तो भपियं दत्तणं को दोसो मजपाणयाईसु १ । कहसु पसिऊण जेणं चएमि, तो साहए साहू ॥२३॥ भुवणोयरम्मि नित्यामयाए सव्वेवि जे अणायारा । ते मत्तवालयं अल्लियति लहु एककालंपि ॥२४॥ अहिंगयसबाई कजाकजाई जेण नजति । तं हीरइ चिन्नाणं मजेण, धिरत्यु मज्जस्स ॥२५॥ इत्थत्ये दिटुंतं सुणेहि दो बंधुणो पुरे कम्मि । निवर्सिसु, तओ जिहो मओ य कालेण तब्भजा॥२६॥ धनरोमकूपोल्लसितसमलयहुस्वेदसलिलधारामिः । पापमलमिव झरन्तं तपोऽग्नितप्ताद् देहात ॥१४॥ उत्कटगन्धमुत्तप्तकनकवर्णमनगसमरूपम् । तं दृष्ट्वा विस्मयितः स गत्वा कथयति दत्ताय ॥१५॥ सर्व तं वृत्तान्तं ततः स तोपेण याति मुनिपार्थे । पश्यति प्रशान्तरूपं तं साधु वन्दते समित्वः ॥१६॥ तेनापि ध्यान मुक्त्वा दत्त्वा धर्मलाममिति भगितः । किं दत्त ! दरहस्तो धर्म भ्रमसि भयरहितः ! ॥१७॥ पवनप्रचलितृजलनिधितरङ्गरणद्वेपित्रगम् । अनुहरते केवलं शशिनं जीवितं तरलत्यगुणेन ॥१८॥ गराकोष्टश्चासहिक्काशिरोवेदनाविसूचिकादिरोगैः । आकृप्यते नीवितं कृतान्तपारीरिव सदापि ॥१९॥ पटिफामुहूर्तमहरार्धमासमासादिशाखिस्खण्डै । परिशटति जीर्णवृक्षवद् देहिनो जीवितस्तम्बः ॥२०॥ इतादृशे जीविते विलससि स्वेच्छया पियसि मद्यमधु । यद्दत्त ! त्वं तत्तव मुकुलोत्पन्नस्य न खल युतम् ।। सया मुझे रजन्यां रमसे द्यूतं रमयसि वेश्याः । धर्मस्य पुनर्वार्तामपि नैव पृच्छसि कदापि ॥२२॥ ततो गणितं दतेन को दोषो मद्यपानकादिषु ! । कथय प्रसघ येनं त्यजामि, ततः कथयति साधुः ॥२३॥ मुखनादरे निःस्थामनया सर्वेऽपि येऽनाचाराः । ते मचवालमुपसर्पन्ति लघ्वेकफालमपि ॥२४॥ पनधिगतस्वरूपाणि फार्याकार्याणि येन जायन्ते । तद् हियते विज्ञानं मपेन, धिगस्तु मघम् ॥२५॥ पप्राथें यान्तं शृणु ही पन्धू पर कस्मिन् । न्यपत्साता, ततो न्यष्टो मृतश्च, कालेन तदा ॥२६॥ १२..'।२२.al ·दत्तकहा। १७ 44 अणुरत्ता य कर्णिढे तं पइ जंपेइ मयणसरविहुरा । तं चिय सरणं देवर ! मुंजसु-भोए मए सद्धिं ॥२७॥ तो तेणं पडिभणियं आ अम्मोसं तयं इमं पावं । गुरुबंधुणो य भज्जा जणणीतुल्ला जणे भणिया ॥२८॥ ता मा सुमिणेवि तुमं पावं चिंतेसु एरिम अवो ! । इहपरलोपविरुद्धं निदंघसचिट्ठियमणिटं ॥२९॥ तं सोउं सा काऊण गंगलि गलियगुणलवा गेहे । कम्माई कुणइ तीसे कयं च बहु मन्नए एसो ॥३०॥ इस काले वचंते कयाइ कयकइयवा गिहस्संतो । चिदृइ मंचयपडिया नय तत्तिं कुणइ गैहस्स ॥३१॥ तो वाहिराउ दियरो समागओ तं न पिच्छए तत्चो । पुच्छइ गिहिणिं कह तुह न दीसए इत्य जिहाणी?।। तो सा साहइ ज सा अपडुसरीरा सिरस्स वियणाए । चिट्टइ गिहस्स मञ्झे मुत्ता सिनाए दुषसत्ता ।। तो संभंतो एसो करेइ सई दुवारदेसम्मि । उम्घाडेसु कवाडे कुसलं तुह जेण पुच्छामि ॥ ३४ ॥ उग्याडिऊण दारं मज्झपविट्टस्स तस्स सा पुणवि । देइ दुवारं गाई भुयग्गलं तह पयच्छेइ ।। ३५ ।। थालीठइयपईवं पयडइ पुव्वाणियं च सुरमंसं । ढोएइ तस्स पुरओ भणेइ मंसं च मज्जं च ।। ३६ ।। एयाणं एगयरं उवभुंजसु नत्थि अन्नहा मोक्खो । तो संकडम्मि पडिओ एवं दियरो वियक्केइ ॥३७॥ एसा जणणीतुल्ला जेणं जिस्स बंधुणो भन्मा । मंसस्सवि भक्खणयं न खमं एवं विसिहाण ॥३८॥ जो, विलसावणयमभक्खं दुग्गंधिमलाविलं सालिद्धं । जीववहसंफिलिटुं निसायरासेविय मंस ॥ ३९ ॥ जो असइ मंसपेसि करगहियं तोडिऊण दंतेहिं । सो सुणउव्व अछिप्पो कुलुग्गयाणं, न उणपुरिसो॥ अनुरक्ता च कनिष्ठे तं प्रति जल्पति मदनशरविधुरा । त्वमेव शरणं देवर ! मुड्स्व-भोगान् मया सार्धम् ।। ततस्तेन प्रतिमणितमा अमय तदिदं पापम् । गुरुबन्योश्च मार्या जननीतुल्या जने मणिता ॥२८॥ तस्माद मा स्वप्नेऽपि त्वं पापं चिन्तयेदृशं हन्त ! । इहपरलोकविरुद्धं निष्ठुरचेष्टितमनिष्टम् ॥२९॥ तत् श्रुत्वा सा कृत्वा तुप्णी गलितगुणलवा गेहे । कर्माणि करोति तया कृतं च बहु मन्यत एपः ॥३०॥ इति काले ब्रजति कदाचित्कृतकैतवा गृहस्यान्तः । तिष्ठति मञ्चपतिता न च चिन्तां करोति गेहस्य॥३१॥ ततो बहिष्टो देवरः समागतस्तां न पश्यति ततः । पृच्छति गृहिणी कथं तव न दृश्यतेऽत्र ज्येष्ठा ? ॥३२॥ ततः सा कथयति यत्साऽपटुशरीरा शिरसो वेदनया । तिष्ठति गृहस्य मध्ये सुप्ता शय्यायां दुःखाती ॥३३॥ ततः संभ्रान्त एप करोति शब्दं द्वारदेशे । उद्घाटय कपाटौ कुशलं तव येन पृच्छामि ॥ ३४ ॥ उद्धाट्य द्वार मध्यप्रविष्टे तस्मिन् सा पुनरपि । ददाति द्वारं गाढं भुनार्गला तथा प्रयच्छति ॥ ३५ ॥ स्थालीस्थगितप्रदीपं प्रकटयति पूर्वानीतं च सुरमांसम् । दोकयति तस्य पुरतो मणति मांसं च मयं च ॥३६॥ एतयोरेकतरमुपमुख्य नास्त्यन्यथा मोक्षः । ततः संक्टे पतित एवं देवरो वितर्कयति ॥३७॥ एपा जननीतुल्या येन ज्येष्ठस्य वन्धोर्भार्या । मांसस्यापि मक्षणं न क्षममेतद् विशिष्टानाम् ॥३८॥ यतः, विलासकमभक्ष्यं दुर्गन्धिमलाविलं वसाश्लिष्टम् । नीववधसक्लिष्टं निशाचरासेवितं मांसम् ॥ ३९ ॥ + ·४८८ सुपासनाह इ-चरिअम्मि- मजं पुण कसिणजलं कणकट्टसमुभवं नदोसिल्लं । ता अवियप्पं पिज्जइ विउसेहिवि आरनालंब ॥४१॥ इप चितिऊणभणियं पायसु मज्नं मयच्छि ! लहुमेव । गच्छामि जेण लोओ भणिस्सइ किंपि अलियंपि॥ जणणीएवि हु सद्धि रहम्मि जपतयस्स अववाओ। जायई, किं पुण मयभिभलाए तुमए सम नेय ?।। तो तीए उट्टेउं करे करंऊण करवियं समयं । तह पाइओ जहिच्छं मजं जह घुमित्रं लग्गो ॥४४॥ नप चेषइ किपि तो रमिओ सो तीए पोढमहिलाए । असिय मंसपि तो जाओऽणत्याण पत्यारी॥ ता दत्त ! दत्तदोस मजं वजा अवज्जसयमूलं । जूयस्सवि दिहत सुणसु तुमं अवहिओ होउं ।। इह कुसुमपुरे नयरे धणसेटिमुओ मुदसणो आसि। सव्वकलापत्तहो अइबसणी जयविसयम्मि ॥४७|| नीहारियाओ कणयस्स दोन्नि कोडीओ पिउगिहा तेण । लच्छीपडिहत्थाई कयाई जयास्थिगिहाई ।। तो पिरणा कालेणं कालखरिभो तहावि तन्नणणी । सिद्विदिदि पवंचिवि अप्पइ से किंचि आहरण।। अह कहियं त केणवि धणस्स तो तेण सा गिहे भिन्ने । निमच्छिऊण ठविया निव्वाहं किंपिदाच ॥ तो अन्नदिणे तणएण तेण बहु हारियं हयासेण । गाई गहिओ ज़्यारिएहि खित्तो य खड्डाए ॥५१॥ काहियं तन्नणणीए केणवि एवं तओ य रुयमाणी । पत्ता ताण सगास गासंपि अकाउमइवेमा ||२|| पुट्टो य तीए सहिओ कित्तियदब्वेण छुट्टए एसो? । तेणवि भणियं सिद्विणि! मुच्चइ लक्खेण कणयस ॥ तो तीए संलत्तं तं पइ दूरेण संपया पत्ता । सिटिगिहेवि न विज्जइ भोयणमित्तंपि तस्सेव ॥५४॥ योऽनाति मांसपेशी करगृहीतां त्रोटायत्वा दन्तैः । स शुनक इवास्यश्यः कुलोद्गतानां, न पुनः पुरुषः । मचं पुनः कृष्णनलं फणकाष्ठसमुद्भवं न दोपवत् । तस्मादविकल्प पीयते विद्वद्भिरप्यारनालमिव ॥४१॥ इति चिन्तयित्वा भणितं पायय मयं मृगाक्षि ! लध्वेव । गच्छामि येन लोको भनिप्यति किमप्यलीकमपि।। ननन्यापि हि साध रहसि जल्पतोऽपवादः । जायते,कि पुनर्मदविहलया त्वया समं नैव ? ॥४३॥ ततस्तयोत्थाय करे कृत्वा फरविकां समम् । तथा पायितो यथेच्छं मयं यथा घूर्णयितुं लग्नः ॥ ४४ ॥ नच चेतति किमपि ततो रमितः स तया प्रौढमहिलया । अशितं मांसमपि ततो जातोऽनर्यानां प्रस्तरः ।। तस्माद् दत्त ! दत्तदोषं मधं वर्जयावधशतमूलम् । तस्यापि दृष्टान्तं शृणु त्वमवहितो भूत्वा ॥ ४६ ।। इह कुसुमधेरै नगरे घनश्रेष्टिमृतः मुदर्शन आसीत् । सर्वकलासुन्दरोऽतिव्यसनी पुतविषये ॥४७॥ निर्णाशित कनफस्य द्वे कोटी पितृगृहातेन । लक्ष्मीपूर्णानि कृतानि शूनकारिगृहाणि ॥ १८ ॥ ततः पित्रा कालेनोपालभस्तथापि तजननी । श्रेष्ठिदृष्टिं प्रवन्यपियति तस्मै किश्चिदामरणम् ॥ १९ ॥ अथ कथित तत्केनापि धनस्य ततस्तेन सा गृहे भिन्ने । निर्भय स्थापिता निहिं कमपि दत्त्वा च ॥५०॥ तमोऽन्यदिने तनयेन तेन या हारित हताशेन । गाढं गृहीतो पूतकारिभिः शितय गर्तायाम् ॥ ११ ॥ फाधिने तननन्याः फेनाप्येतत्तश्च रुदती । प्राप्ता तेषां सकाशं प्राप्तमप्यकृत्याऽतिवेगात् ।। ५२ ।। पण तया पुरस्कृतः फियद्व्येण च्छुट्यत एपः । तेनापि गणितं श्रेष्टिनि ! मुच्यते लोग कनकस्य ।।

·४१ । . -- । . दत्तकहा। तो में उल्ले धरिऊण मुयह एयंति तीए संलत्ते । सहिएणं सा ग़हिया मुक्को नीहारि पुत्तो ॥५५|| गच्छतेग आकरिसिऊण जणणीए साडिया तेण । गहिया, सहिएण तो लज्जाए समप्पिया अन्ना।। तत्तो सुदंसणो पुण साडियं मिलिऊण खिल्लेइ । जूपं, जगणी पुण कुणइ सहियगेहम्मि कमाई ॥ तो एसो वृत्तंतो कहिओ सेटिंग्स केणवि अविवरो । तो सेट्ठी नियचिने परिभावइ भावणं एवं ।। जह पहमपि हु माऊए जुवणं हैरइ नंदणो जाओ । नामकरणाइएK पिउणो लच्छिं च अवहरहा॥५९।। । तयशु परिवड्ढमाणो हरेइ भोयणविलेवणप्पमुह । जं जपि सुहसरुवं परिगिण्हइ नंदणो तस्स ॥६०॥ : तारुण्णसमागमविप्फुरंतवम्महपरखसो तयणु । अन्छिदइ गपसकं पिउणो विहवाइयं सव्यं ।। ६१ ॥ इय कारणेहिं पिउणो दुहावहो सत्यहा हवइ पुत्तो । जं तम्मिवि पडियंधो कीरइ तं पुण महच्छरियं ॥ अहवा को नाम दुहावहस्स तणयस्स जम्मसवणम्मि । हरिसिज्जा जइ नवि होज्ज मोहमाहप्पसंपत्ती? ॥ तो नियमो मह संपइ पुत्तं पद, तम्मए पुणो हिययं । तीइ कए मज्जाए कह सा किल छुट्टिही वरई ? ॥ हुँ नायं तीइ सहोयराण साहेमि कस्सवि मुहेण । सिरिनयरे, ते जेणं दव्वं दाऊण छोडिति ॥६५॥ तो लिहिऊण लेहं पुरिसों संपेसिओ पयत्तेण । पत्तो थेवदिणेहिं ताणं सो अप्पए लेहं ।। ६६ ।। तत्र चेदं लिखितम्- जलहिसलिलंब मुगिणा मदगिदव्वं सुरण एक्कपए । नीसेसंपि हु गसियं जूयाइदुबसणतिसिएण ।। ततस्तया संलपितं तं प्रति दूरेण संपत् प्राप्ता । श्रेष्ठिगृहेऽपि न विद्यते भोजनमात्रमपि तस्यैव ॥५४ ॥ ततो मामृणे धृत्वा मुञ्चतैतमिति तया संलपिते । पुरस्कृतेन सा गृहीता मुक्को निःसार्य पुत्रः ॥ ५५ ॥ गच्छताऽऽकृप्य जनन्याः शाटिका तेन । गृहीता, पुरस्कृतेन ततो लज्जया समर्पिताऽन्या ॥ १६ ॥ ततः सुदर्शनः पुनः शाटिकां मुक्त्वा रमते । द्यूतं, जननी पुनः करोति पुरस्कृतगेहे कर्माणि ॥१७॥ तत एप वृत्तान्तः कथितः श्रेष्ठिनः केनापि सविवरः । ततः श्रेष्ठी निजचिचे परिमावयति भावनामेवम् ॥ यथा मथममपि हि मातुर्यौवनं हरति नन्दनो जातः । नामकरणादिकेषु पितुर्लक्ष्मी चापहरति ॥ ५९ ॥ तदनु परिवर्धमानो हरति मोननविलेपनप्रमुखम् । यद् यदपि सुखस्वरूपं परिगृह्णाति नन्दनस्तस्य ॥१०॥ तारुण्यसमागमविस्फुरन्मन्मथपरवशस्तदनु । माच्छिनत्ति गतशङ्कं पितुर्विभवादिकं सर्वम् ॥ ११ ॥ इति कारणैः पितुःखावहः सर्वथा भवति पुत्रः। यत्तस्मिन्नपि प्रतिवन्धः क्रियते तत्पुनर्महाश्चर्यम् ॥२॥ अथवा को नाम दुःखावहस्य तनयस्य जन्मश्रवणे । हृष्येद् यदि नैव मवेद् मोहमाहास्यसंपतिः ॥१३॥ ततो नियमो मम संप्रति पुत्रं प्रति,ताम्यति पुनहदयम्। तस्याः कृते मार्यायाः कथं सा किलहुटिन्यते चराकी:। हुँ ज्ञातं तस्याः सहोदरान्कथयामि कस्यापि मुखेन । श्रीनगरे, ते येन द्रव्यं दत्त्वा छोटयन्ति ।। ६६ ।। ततो लिखित्वा लेख पुरुषः संप्रेपितः प्रयत्नेन । प्राप्तः स्तोकदिनैस्तभ्यः सोऽर्धयति लेखम् ॥ ६६ ।। जलधिसलिलमिव मुनिना मद्गृहद्रव्यं सुनेकपदे । निःशेषमपि हि ग्रसितं धूतादिदुर्व्यसनतृपितेन ॥६७|| १ ग.हणात ·४६० सुपासनाह-चरिअम्मि- तुम्ह भइणीवि उल्ले धरिया जुयारिएहि तम्मुक्का । इगलक्खस्स कएणं जं जाणह तं करिज्जासु ॥ इस वाइऊण बाहुल्ललोयणा बंधुणो परोप्परओ । जति पणयसारं अहह अहो दारुणं दुक्ख ॥६९।। संजायं भइणीए ता कि एएण दबजाएण । गयकनचंचलेणं, उवजुज्जउ भइणिकजम्मि ।। ७० ॥ को तल्लो भइणीए हविज्ज सयणाण मझयारम्मि । जीए. आसीवयणा दुरियपवंधा विलिज्जति ॥ सम्वेवि उच्छवा निच्छएण भइणीपुरस्सरा हुंति । ता धन्नाण गिहीणं भयणीओ हुंति सीलड्ढा ।। इच्चाइवासणावासिएहि सव्वंपि विक्कियं भंडं । किच्छेण तओ लक्खो संपचो, तं गहेऊण ।। ७३ ।। जा पत्ता तम्मि पुरे सरस्स पालीए वंधुणो तत्थ । भरियंभकुंभनिभरभारोणयकंधरा भइणी ॥७॥ दिवा सा तेहि तओ पच्चभिनाया झडत्ति गंतूण । उत्तारिऊण कुंभो निसुंभिओ भूमिभागम्मि ॥७॥ भूनिहियमत्थएहि पणया सा लज्जिया य ते दर्छ । नयणंसुसिनित्ताए जंपियं तीइ तो एवं ॥७६॥ फुसलं मह बंधूण, अतक्कियं तुम्हदसणं जाय । केण व पओयणेणं इहागया, इय निसामे ॥७७॥ मन्नुभरभरियवयणेहिं तेहिं भणियं हयम्ह कुसलत्तं । जीवंताणवि जेसि भइणी घडचेडिया जाया ॥७८॥ हा हा भइणि ! सुनयणे! सहस्सलोयाण सामिणी हुंता । इण्डिं दासिव्व जलं बहेसि रे सिं परेसिं च ॥ हीही अणज्जकज्जुज्जयस्स तुह दिव्य ! कित्तियं भणिमो । जीइ सिरं सुकुमारं भारं कुसुमाण न सहत।। इन्हि जलभरियघडे वहेइ तंपि हु सुनिट्ठरं जायं । तुद्द दिव्व! मणसरिच्छं सच्छंदपयारदुल्ललियं ॥१॥ इच्चाइ विलयमाणेहि तेहिमारोविया सुहासणए । नीया सहियस्स गिहे तेणवि गहिउँ कणयलकरवं ॥ युप्मद्भगिन्यपि ऋणे धृता द्यूतकारिभिस्तन्मुक्ता । एकलक्षस्य कृते यज्जानीत तत् कुरुत ॥ १८ ॥ इति वाचयित्वा याप्पवल्लोचना बन्धवः परस्परतः । नल्पन्ति प्रणयसारमहह अहो दारुणं दुःखम् ॥६९॥ संना भगिन्यास्तस्मात् किमेतेन द्रव्यजातेन । गजकर्णचञ्चलेन, उपयुज्यतां भगिनीकार्ये ॥७०॥ फस्तुल्यो मगिन्या मवेत् स्वजनानां मध्ये । यस्या आशीर्वचनाद् दुरितप्रबन्धा विलीयन्ते ॥७१॥ सर्वेऽप्युत्सवा निश्चयेन भगिनीपुरस्सरा भवन्ति । तस्माद् धन्यानां गृहिणी भगिन्यो भवन्ति शीलान्याः।। इत्यादिवासनावासितैः सर्वमपि विक्रीतं माण्डम् । कृच्छ्रण ततो लक्षः संप्राप्तः, तं गृहीत्वा ॥७३॥ यावत्प्राप्तास्तस्मिन् पुरे सरसः पाल्यां बन्धवास्तत्र । भृताम्भःकुम्भनिर्मरभारावनतकन्धरा भगिनी ॥७४॥ दृष्टा सा सस्ततः प्रत्यभिज्ञाता झटिति गत्वा । उतार्य कुम्मो निशुम्भितो भूमिमागे ॥ ७९ ॥ भनिहितमस्तकैः प्रणता सा लज्जिता च तान् दृष्ट्वा । नयनाश्रुसिक्तनेत्रया जल्पितं तया तत एवम् ॥६॥ कुशलं मम मन्चूना, अतर्पितं युष्मदर्शनं लातम् । फेन वा प्रयोजनेनेहागताः, इति निशम्य ॥७७|| मन्युमरभूतबदनस्तमीणंत हतमस्मस्कुशलत्वम् । जीवतामपि येषां भगिनी घटचेटिका जाता ॥५८ ॥ हा हा भगिनि ! सुनयने ! सहस्रलोकानां स्वामिन्यमवः । इदानी दासीव जलं वहसि रे एषां परेषां च ।। ही अनार्यकार्योचतम्य तव देव ! कियद्गणामः । यस्याः शिरः सुकुमारं भारं कुसुमानां नासहत ॥८॥ एनी जसअनपटान वहति तदपि हि मुनिष्ठुरं जातम् । तव देव ! मनःसदृशं स्वच्छन्दप्रसारदुर्ललितम् ॥

·दत्तकहा। क मुका तो सिटिगिहे नीया सा तेहिं पणमिओ सेही । तस्सवि य किंपिदाउं संपत्ता तै नियहाणे ॥८३॥ इत्तो य सुदसंणेणवि जूयपसाएण पावियं तत्य । करचरणनासछेयं मरणंपि हु ज्यवसणाओ ॥८४॥ ता दत्त ! देत्तदुक्खं जूर्य जुयेव चयसु दुक्खकरं । कुलसीलगुणेहिं समं हारिजइ जस्थ बहुदविण।।८५॥ संपइ राईभोयणदोसपवाहंपि सुणसु जत्तेण । इहलोपपारलोइयदुहाण मूलं खु निसिभुत्तं ॥८६॥ रयणीए रयणिचरा चरति वोहति अन्नमाईयं । तबिटालियमन्नं भुंजता हुंति तत्तुल्ला ||८७|| . ता दिणयरकरपूर्य सुपवित्तं अतिहिकप्पियविभागं । कुंथुपिवीलियरहियं सयावि दिवसम्मि मुत्तव्यं ।। तह सुहुमेयरजीवा हवंति संपाइमावि अन्नम्मि । तो निसि भुंनंताणं ताणं सु विराहणा हवइ ।।८।। तीएवि गरुयपावं तेण य संजायए भकभमणं । तम्मि य मईतदुक्खं तम्हा जीवा नियनियंव ॥१०॥ रक्खेयन्या ताणं पुण रक्खा इवइ दिद्विविसयम्मि । दिद्विविसओ य दिवसे रयणीए न संभवइ तम्हा।। दिणयरकरावदाय भत्तं पेहित्तु चक्खुणो सम्मं । जइ रहियं जीवेर्हि तो झुंजइ इयरहा वज्जं ॥१२॥ जे पुण अन्नाणंधा अवियाणियपुन्नपावसभावा । राईभोयणगिद्धा मुद्धा ते जति कुगईसु ॥ ९३ ॥ अविसुद्धं अपवित्तं पेउच्छि8 सयावि सावज्जं । विसमित्र सुविणासकर निसिमत्तं वज्जयंति युद्दा ।। कालस्सद्ध हरई दिवायरो सम्बरीवि तस्सद्धं । जो उ न मुंजा राओ सो उववासी तयरेण ॥ ९५॥ अन्नं च- इत्यादि विलपद्धिस्तरारोपिता सुखासने । नीता पुरस्कृतस्य गृहे तेनापि गृहीत्वा कनकलक्षम् ॥८२॥ मुक्का ततः श्रेष्ठिगृहे नीता सा तैः प्रणतः श्रेष्ठी । तस्यापि च किमपि दत्त्वा संप्राप्तास्ते निजस्थाने ॥८॥ इतश्च सुदर्शनेनापि द्यूतप्रसादेन प्राप्तं तत्र । करचरणनासाच्छेदं मरणमपि हि द्यूतव्यसनात् ॥८॥ तस्माद् दत्त ! दत्तदुःखं द्यूतं यूकामिव त्यज दुःखकरम् । कुलशीलगुणैः समं नाश्यते यत्र बहुद्रविणम् ।। संप्रति रात्रिभोजनदोषप्रवाहमपिशृणु यत्नेन । ऐहलोकिकपारलोकिकदुःखयो, खलु निशाभुक्तम् ॥८६॥ रजन्यां रजनिचराश्चरन्त्युच्छिपन्त्यन्नादिकम् । तदुच्छिष्टमन्नं मुजाना भवन्ति तत्तुल्याः ॥७॥ तस्माद् दिनकरकरपूतं सुपवित्रमतिथिकल्पितविभागम् । कुन्थुपिपीलिकारहितं सदापि दिवसे मोक्तव्यम्।।८८॥ तथा सूक्ष्मतरजीवा भवन्ति संपातिमानोऽप्यन्ने । तनो निशि मुजानानां तेषां खन विराधना मवति ।।८९॥ तयापि गुरुपापं तेन च संजायते भवभ्रमणम् । तस्मिंश्च महादुःखं तस्मान्जीवा निजजीवितमिव ॥९०॥ रक्षितव्यास्तेषां पुना रक्षा भवति दृष्टिविषये । दृष्टिविषयश्च दिवसे रजन्यां न संभवति तस्मात् ॥९१) दिनकरकरावदात मक्तं प्रेक्ष्य चक्षुपा सम्यक् । यदि रहित जीवस्ततो भुञ्जीतरया वय॑म् ॥१२॥ ये पुनरज्ञानान्धा अविज्ञातपुण्यपापसद्भावाः । रात्रिभोजनगृद्धा मुग्धास्ते यान्ति कुगतिषु ॥२३॥ अविशुद्धमपवित्रं प्रेतोच्छिष्ट सदापि सावद्यम् । विषमिव सुविनाशकरं निशामक्तं वर्जयन्ति बुधाः ॥१४॥ कालस्याध हरति दिवाकरः शर्वर्यपि तस्याघम् । यस्तु न मुझे रात्री स उपवासी तदर्धेन ॥२५॥ 1 ।

·४१२
१
सुपासनाह-चरिअम्मि-
जो जीवद वरिससय जीवो निसिभोयण विवज्जतो । सो लहइ नूण पन्नासवरिसविड़िओवांसफलं ।'
तेण य सम्गम्मि सुरंगणाहिं सह सुक्खमणहवेऊण । उप्पज्जइ मणुयभवे तम्मिवि पावेइ जिणदिक्ख ॥
तत्तो मोक्खं कम्मरखएण पालेइ जो वयं एयं । जो पुण गहिउँ भुंजइ सो दुक्खं लहइ सुलसोय ॥
तथादि---
अस्थि अवंतीविसए उज्जेणी जोइणीपदमपीढं । तत्यत्थि सिद्धराओजस्स समाई निसिदिणाई।१९९॥
दिवसे कीलइ पमयाजणेण राओ उ जोइणिगणेण । न मुणइ गर्यपि कालं विलासकोलाहिं दुल्ललिओ।
रंयणिचरियाए कइया गओ वहि भीसणे मसाणमि । पभणइ गरुयसरेणं निब्भयचित्तो इमं वयणं ।।
भो भो भूयपिसाया रक्खा जक्खा व जोइणीनिवहा । निसुणेह मज्झ वयणं एगग्गमणा खणं ताव।।१०२||
सोहं सिद्धनरिंदो समागओ कोउगेण सुणिऊण । तुम्ह पसिद्धि रिद्धि ता पपडह अप्पणो ख्ये ॥१०॥
सुणिऊण इमं वयणं किलिकिलियं तेहिं भइरवसरेण । पयरहिं पहया पुई विखणेण धरहरिया ।।
तह फिकरंति पेया भूयाणिवि हुंकरंति घूयव्व । अट्टहासफुट्टतदिसिप्पहा उहिया रक्खा ॥१०५॥
ताण मज्झाउ भणियं असियक्खभिहाणजक्खराएण । अहह अंहो को एसो सीहं सुत्तं पोहेइ १ ॥
को नियजीह कंडयइ सप्पतुंडीए कंडहरणट्टा ? । को जमपुरीसमाणे समसाणे एवमुल्लवइ ? ॥१०७॥
तो भणियं भूवइणा मा गवं वहह एरिसं तुम्मे । जइ अस्थि कावि सत्ती ता पयहह मह पुरो अज्ज ।
तो असियक्खो जक्खो उच्चत्तेणं दुजोयणपमाणं । काऊण नियसरीरं खिवि नरमुंडमालं च ॥१०९।।
अन्यच्च।
यो जीवति वर्षशतं जीवो निशाभोजनं विजयन् । स लभते नूनं पञ्चाशद्वर्षविहितोपवासफलम् ॥१६॥
तेन च स्वर्गे
नाभिः सह सौख्यमनुभूय । उत्पद्यते मनुजमवे तस्मिन्नपि प्रामोति जिनदीक्षाम् ॥१७॥
ततो मोक्षं फर्मक्षयेण पालयति यो व्रतमेतत् ।. यः पुनर्गृहीत्वा भुते स दुःखं लभते सुलस इव ॥२८॥
अस्त्यवन्तीविषय उन्जयिनी योगिनीप्रथमपीठम् । तत्रास्ति सिद्धराजो यस्य समानि निशादिनानि ॥
दिवसे फ्रीडति प्रमदाननेन रात्रौ तु योगिनीगणेन । न जानाति गतमपि कालं विलासक्रीडाभिर्दुललितः ।।
रजनिनर्यया फदा गतो यहिभीपणे श्मशाने । प्रभणति गुरुस्वरेण निर्भयचित्त इदं वचनम् ।।१०१॥
मो मो मूतपिशाना रक्षांसि यक्षा वा योगिनीमिवहाः । शृणुत मम वचनमेकाग्रमनसः क्षणं तावत् ॥१०२॥
सोऽहं सिद्धनरेन्द्रः समागतः कौतु केन श्रुत्वा । युष्माकं प्रसिद्धिमृद्धिं तस्मात्प्रकटयतात्मनो रूपाणि ॥१०॥
ध्रुत्वदं वचनं किलफिलितं तेभैरवस्वरेण । पाद रैः महता पित्र्यपि क्षणेन कम्पिता ॥१०॥
वथा फित्कुर्वन्ति प्रेता भूतान्यपि हुकुर्वन्ति घूमवत् । अट्टाहासस्फुटदिशाप्रमाण्यत्यितानि रक्षांसि॥१०॥
मेषां मध्याद् मणितमसिताक्षामिधानयक्षराजेन । अहह महो 1 फ एप सिंह मुखं प्रयोषयति ! ||१०६॥
को निजिहां फराहूयात सानुण्टेन करहरणार्थम् ! । को यमपुरीसमाने श्मशान एवमुल्हरति ! ॥१०॥
ततो भणितं मृगनिना मा गर्व वहतेदृशं यूयम् । यद्यस्ति कापि शक्तिस्तदा प्रकटयत मम पुरोऽध ॥१०॥

·इत्तफहा।-
४९३
गुरुमोग्गरगयहत्थो हत्थित्व गहीरथणियभरियदिसो । हकंतो वग्गंतो समुटिओ निवइणो समुह।।११०॥
तो तं द राया ऊससियमणो भणेइ तं एवं । किं साहावियख्वं उय कोक्वसेण कयमेवं ? ॥१११॥
जइ साहावियमेयं स्वं ता गच्छ रक्ख ! सहाणे । दिदं जं दहव्वं देवा सुवंति रमणीया ॥११२||
जय कोवफुरियमेयं ता कि कोबस्स कारणं तुम्ह ? । अह भणसि मह मसाणे समागओ तेण मह फोबो।।
तंपि न जुत्तं जम्हां समुईपेरंतघरणिनादो हं । तो सर्व गिरिपुरकाणणाई मह सतिय एवं ॥११||
जइ इत्य निवसिउमणा तुम्भे ता देह मह करं इहि । अन्नह मह पडिबद्धं भूमि सिग्ध परिचयह ।।
तं सुणि ते कुत्रिया सव्वे भूयाइणो भणंतेवं । भो भूव ! सरणमहुणा अणुसरमु सरेसु इदं च ॥११६॥
तो असियक्खो जक्खो मुग्गरमुग्गीरिऊण जा चलिओ। तो सो सहमा थंभुव थेभिओ थंभविनाए ।
मह उहिओ य भूओ अचम्भुअडापरेहि वयणेहिं । खोभंतो सो रना बद्धो चोरुष्व मंतेण ॥११८||
तो तस्स परियणेणं भणिो राया जहा इमं मुयह । जे किंपि मग्गसि करं तं तुह मिलिऊण दावामो ।।
तो भणियं भूवइणा जक्खो मह अंगरक्खओ होउ । रक्सो घरेउ छत्तं भूयपिसायाइया अन्ने ॥१२०॥
मह पुरजो पिच्छणय कुणतु निच्चपि इय निसामेउं । सव्वं तहत्ति तेहिचि पडिवन विणयपणएहि ।।
तो असियख उत्थंभिऊण रयणीए चरिमसमयम्मि । नियमंदिरम्मि पत्तो नरनाहो तेहि परिकलिओ।।
ताव पडुपर्डहडक्काबुकासंखाइतूरपूरस्स । अत्तुच्छो उच्छलिओ गहिररयो तत्य, इत्तो य ।।१२३॥
।
ततोऽसिताक्षी यक्ष उच्चत्वेन द्वियोजनप्रमाणम् । कृत्वा निजशरीरं क्षिप्त्वा नरमुण्डमालां च ॥१०९।।
गुरुमुद्गरगदाहस्तो हस्तीव गभीरस्तनितभृतदिकः । निषेधन् वल्गन् समुत्थितो नृपतेः संमुखम् ॥११०॥
ततस्तं दृष्ट्वा रानोच्छसितमना भणति तमेवम् । किं स्वाभाविकरूपमृत कोपवशेन कृतमेवम् ! ।।११।।
यदि स्वामाविकमेतद् रूपं तदा गच्छ रक्षः ! स्वस्थाने । दृष्टं यद् द्रष्टव्यं देवाः श्रूयन्ते रमणीयाः॥११२॥
उत कोपस्फुरितमेतत् तदा कि कोपस्य कारणं सब ! । अथ मणसि मम श्मशाने समागतस्तेन मम कोपः ॥
तदपि न युक्तं यस्मात्समुद्रपर्यन्तधरणिनाथोऽहम् । ततः सर्व गिरिपुरकाननादि मम सम्बन्ध्येतत् ॥११॥
यद्यत्र निवस्तुमनसो युयं तदा दत्त मम करमिदानीम् । अन्यथा मम प्रतिवद्धां भूमि शीघ्र परित्यजत ॥
तत् श्रुत्वा ते कुपिताः सर्वे भूतादयो भणन्त्येवम् । भो भूप ! शरणमधुनाऽनुसर स्मरेष्टं च ॥११६।।
ततोऽसिताक्षो यक्षो मुद्गरमुद्रीतुं यावच्चलितः । तावत्स सहसा स्तम्भवत्स्तम्भितः स्तम्भविद्यया ॥११७||
अथोत्थितश्च भूतोऽन्यद्भुतहामरैर्वचनैः । क्षोभयन् स राज्ञा बद्धश्चौर इव मन्त्रेण ॥११८।।
ततस्तस्य परिजनेन मणितो राजा यथेमं मुञ्चत । यं कमपि मार्गयसि करं तं तुभ्यं मिलित्वा दापयामः !
ततो भणितं भूपतिना यक्षो ममागरक्षको भवतु । रक्षो धरतु च्छत्रं भूतपिशाचादिका अन्ये ॥१२०॥
मम पुरतः प्रेक्षणकं कुर्वन्तु नित्यमपीति निशम्य । सर्व तथेति तैरपि प्रतिपन्नं विनयप्रणतः ॥१२॥
. ततोऽसिताक्षमुत्तभ्य रजन्यां चरमसमये । निजमन्दिरे प्राप्तो नरनाथस्तैः परिकलितः ॥१२२।।
तावत्पटुपटहक्काबुक्काशलादित्यपुरस्य । अतुच्छ उच्छलितो गभीररयस्तत्र, इतश्च ॥१२३॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- पच्चूसमयबरुम्मूलियाए उड्डीणससिबिइंगाए । धवलाई गलेति निसालयाए नक्सत्तकुसुमाई ॥१२॥ दिणमणिमऊहमंजरियदिसिवहवयणकमलसोहिल्ले । पच्चूसे तो राया विहेवि आवस्सयं तत्तो ॥१२५' ज्वविद्यो अत्याणे परियरिओ तेहिं जक्खरक्खेहिं । वेउब्बियरूवेहि पच्चक्ख मंसचक्खूणं ॥१२६॥ पारदं पिच्छणयं भूपपिसाएहि विचिहभगीहि । तुलचेलयकयहत्यो नच्चइ एगो महारचरतो ॥१२॥ कपबुड्ढवणियसो तो रना पुच्छिभो इमं एसो । कि बुड्ढवणियवेसेण नच्चसे फहसु फुडमेयं ।।१२८ तो रखेणं भणियं नच्चेमि वणं तो य श्यडिस्सं । नियचरियं उच्चरिउ सविसेस निययजीदाए तो पिक्रवणावसाणे जीहं निल्लालिऊण अइदीहं । खणमेगं गयचेही ठिओ तओ जंपए एवं ॥१३० भो नरनाह ! निसामसु जेणं एवं अहं पणयामि । तो कहइ जहा रसणादोसणं पुवजम्मम्मि ॥१३१ लक्ष्णवि जिणधम्म मशुपत्त हारियति, तो राया । पुच्छइ कहति, तो सो पुव्वभवं साहिउँ लम्गो । इह आसि पुरा सिट्टी ईसरनामा पसिद्धगुणकलिओ। तब्भज्जा वंधुमई ताण सुओ सुलसनामोति अह जोव्वणम्मि पत्तेण तेण सिच्छाए परिभमतेण । कत्थवि दिट्ठो साहू बावीसपरीसहसहोति ॥१३४ नं चंदिऊण साहुं निसुणइ सदेसणं मणभिरामं । पुयागयपरिसाए कहमाण कहपवंधेण ॥ १३५ ॥ राईभोयणविरईगुणदोसवियारणं च पुवुत्तं । मुणिउ तेणवि गहिया विरई रयणीए भत्तस्स ॥१३६। भद्दगभावगएणं न उणो सम्मत्तमाइगिहिधम्मो । तप्पिउणा उ पपन्नो सम्मत्ताईवि गिहिधम्मो ॥१३७ पुत्तगवेसणहे समागएणं मुणिस्स पासम्मि । ते नमिवि गिह पत्ता जहगहियवयाई पालता ॥१३॥ प्रत्यूपगनवरोन्मूलिताया उड्डीनशशिविहङ्गायाः । धवलानि गलन्ति निशालताया नक्षत्रकुमुमानि ॥१२४। दिनर्माणमयूसमञ्जरितदिग्वधूपदनकमलशोभावति । मत्यूपे ततो राजा विधायावश्यकं ततः॥१२॥ उपविष्ट आत्याने परिकरितस्तैर्यक्षरक्षभिः । विकूर्वितरूपैः प्रत्यक्षं मांसचक्षुपाम् ॥१२६॥ प्रारब्धं प्रेक्षगकं भूनपिशाचैर्विविधमानिभिः । तूलचेलककृतहस्तं नृत्यत्येकं महारक्षः ॥१२७॥ कृतवृद्धवाणिग्वेषस्ततो राज्ञा पृष्ट इदमेषः । किं वृद्धवणिग्वेपेण नृत्यसि कथय स्फुटमेतत् ? ॥१२८॥ ततो रक्षसा भणितं नृत्यामि क्षणं ततश्च प्रकरयिष्यामि । निनचरितमुच्चार्य सविशपं निजजिट्टया ॥१२९ नतः प्रेक्षणायसाने जिल्ला निलाल्यानिदीर्घाम् । क्षणमेकं गतचेष्टः स्थितस्ततो जल्पत्येवम् ॥ १३०॥ भी नरनाथ ! निशमय पनवमई प्रनृत्यामि । ततः कथयति यथा रसनादोषण पूर्वजन्मनि ॥ १३१ ॥ लम्यापि मिनवमं मनुजत्वं हारितमिति, ततो राजा । पृच्छनि कथमिति, ततः स पूर्वभव कथयितुं लग्नः इहामी पूरा घटीश्वरनामा मसिद्धगुणकलिनः । तद्धार्या यन्धुमती तयोः सुतः मुलसनामेति ।। १३३ अप योयनं प्राप्तेन तेन स्वेच्या परिममता । कुत्रापि दृष्टः साधुभविंशतिपरीपहसह इति ।। १३४ ॥ सं यन्दित्वा साधु गोति समना मनोभिरामाम् । पूर्वागतपरिषदि फय्यमाना कथामबन्धेन ॥ १३५ ॥ राविमाननरितिगुनदोषपिनारणं न पूर्वोत्तम् । श्रुत्वा तेनापि गृहीना विरती रनन्यां भरतम्य ॥ १३६॥ भद्रकमावगर्नन न पुनः मन्यस्यादिगृहिभमः । तपित्रा तु पपन्नः सम्यक्त्यादिरपि गृहिधर्मः ॥ १३७ ।

·•दत्तकही।
.४१५
चिति मयावि मणिन्छियाई सुक्खाई अणुंहवंता य । अह अन्नदिणे सुलसो मित्तण समं निसीहम्मि॥
विडचरियाए चरतो चचरचरहट्टदिउसालासु । तो मित्तेण तेणं आणे मंडयाईये ॥१४॥
भणिओ सुलसो भुनसु मंडयइडरिपयोलवट्याई । सो आह अजुत्तमिणं नो कपड़ सणिभत्ते में ।
जम्हा मुगुरुममीवे गदिमो नियमो निताए भुत्ता । ता मा भणेसु वंयक! इत्यत्यै मन्झ ते सरहो।।
उल्लुटेणं तेणं भणियं रयणीए भुजमाणाणं । किं कवलो कन्नतो पविसइ, नो वयणकुहरमि ।।
दीपय उज्जोएणं सुनिरिक्खेजण मोयगाईयं । कुंयुपिपीलियरहिये जइ भुज्जइ तत्य को दोसो १ ॥
हा बंचिनो सि बंधव ! इत्तियकालं विसुद्धभुज्जस्स । जम्हा रयणीमनं कामकर होइ कामीण ॥
ता अन्न ताव मुंजसु मह उवरोहा विलासिणीहि समं । पच्छा ज ते रुञ्चइ तं कायव्यं वियारे॥१४६॥
इस भणिए से वयणे मोयगखेडं बलावि पक्खितं । तस्सन्नियवेसाए सेंसं सव्यं सयं भोत्तं ॥१४७॥
तो पइदिगंपि मुंजइ रयणीए मिचर्विसंजुत्तो । पहे वचतो खपरफयमंडयाईयं ॥१४८||
पुहिँ मुस्सरहुंचीहि गायमाणीहि नचमाणीहि । विलसइ विलासिणीसत्यपरिगओ नाव पच्चूस्सं॥१४९।।
तत्तो वेसाण गिहे मउमंडवदेउलेसु वा सुयइ । जाव दिणद्धं तो उहिऊण गच्छेइ पिउगेहे ॥१५०॥
तो पिणा सो नाओ भणिओ रे रयणिभत्तनियमोवि । भग्गो निभग्ग! तए हा हा हा हारिओ जम्मो।।
वरमरिगिहेसु कम्मं वर मरणं सुहडसरपहारहि । उल्लसियाहलजालोलिजडिले जलणे पसोवा॥१५२
.
पुप्रगपणहेतोः समागतेन मुनेः पार्थे । तं नत्वा गृहं प्राप्तौ यथागृहीतवतानि पालयन्ती ॥ १३८ ॥
तिष्ठतः सदापि मनईप्सितानि सौख्यान्यनुभवन्तौ च । अथान्यदिने सुलसो मित्रेण समं निशीथे ॥१३९॥
विटचर्यया चरंश्चत्वरचतुर्हातशालासु । ततो मित्रेण तेनानीय मण्डकादिकम् ॥ १४ ॥
गणितः सुलसो भुत्व मण्डकेडरिकाघोलवटकादीन् । स आमयुक्तमिदं नो कल्पते रजनिभक्तं मे ॥१४ १॥
यस्माद् गुरुसमीपे गृहीतो नियमो निशायां भोक्तव्ये । तस्मान्मा भण बान्धव ! अत्रार्थ मम ते शपथः ॥
उल्लुण्ठेन तेन भणितं रमन्मां मुञ्जानानाम् । किं कवलः कर्णान्तः प्रविशति, नो वदनकुहरे ! ॥१४३॥
दीपकोद्योतेन सुनिरीक्ष्य मोदकादिकम् । कुन्थुपिपीलिकारहितं यदि भुज्यते तत्र को दोषः ! ॥१४४॥
हा वशितोऽसि बान्धव ! इयत्कालं विशुद्धभोग्यात् । यस्माद्रजनिमक्तं कामकरं भवति कामिनाम् ॥१४५॥
तस्मादध तापद्मुक्ष्व ममोपरोधाद् विलासिनीभिः समम् । पश्चाद् यत्ते रोनते तत्कर्तव्यं विचार्य ॥१४॥ .
इति भणिते तस्य वदने मोदकखण्डं बलादपि प्रक्षिप्तम् । तत्संज्ञितवेश्यया शेष सर्व स्वयं मुक्तम् ॥ १४७॥
ततः प्रतिदिनमपि मुझे रजन्या मित्रवृन्दसंयुक्तः । हपथे ननन् कर्परकृतमण्डकादिकम् ॥१४८॥
ठे सुस्वरश्वपचीमियन्तीभित्यन्तीभिः । विलसति विलासिनीसार्थपरिगतो यावत्प्रत्यूपम् ॥१४९।।
ततो वेश्यानां गृहे मठमण्डपदेवकुलेषु वा स्यपिति । यावद् दिनार्ध तत उत्थाय गच्छति पितृगेहे ॥१५०॥
ततः पित्रा स ज्ञातो भणितो रे रजनिभक्तनियमोऽपि । भग्नो निर्भाग्य ! त्वया हा हा हा हारितं जन्म ।।
चरमरिगृहेषु फर्म वरं मरणं सुगदशरपदारैः । उल्लसितबहलवालालिजटिले उनलने प्रवेशो या ॥१२॥

·-- सुपासनाह-चरिअम्मि- तहवि न वयविन्धकरं राईए मुंजिउ हवइ जुत्तं । वच्छ ! अपत्थं एवं पच्छायावं बहुं जणिही ॥१५॥३ तो तेण इमं भणियं जयपि भुजेइ ताव रयणीए । मोतुं सावयलोयं ता तम्मग्गम्मि ई भग्गो ॥१५॥ नय किंचियि भणियव्वं तए ममं पद इमम्मि विसयम्मि. जो जेत्तियस्म जोग्गो सोलहइ तत्तियं अत्यं।। अवहीरिओ तो सो पिउणा हिरिवजिओ य रयणीए । मुंजेइ गिहे विडविंदपरिगओ भमइ सच्छंद ।। सावयवसुमित्तेणं अह अन्नया सह गओ विवाहम्मि । बालमित्तोत्ति सो मह पत्तो रयणीए गामम्मि ।। ववाहिएण भणियं कित्तियलोयस्स भोयणं पउणं । कुणिमो तेहिंवि कहियं न कोवि अम्हचओ राओ ! अजिस्सइ, तो भणिय सुलसेण अहं तु भुंजइस्सामि । पउणं करेह कूरं ससकरं पायसं च तहा॥१५९|| तेहिंवि तदत्ति विहिय नवरं खीरे कढिज्जमाणम्मि । बहुधूमयिहुरियंगो पडिओ नागो तहिं एगो॥१६०॥ अइउसिणतावतविओ विलीणगत्तो खयं गओ तत्थ । तस्स परिवेसियं तं संसकर पाउमणुलग्गो॥१६१।। . पढमघुटम्मि खलिया जीहा हत्याउ निवडियं वटुं । विहलंघलो य जाओ पडिओ तत्थेव. ठाणम्मि ॥ पाहावियं च परिवेसियाए मिलिओ य तत्थ बहुलोओ। मित्तेण समं पत्तो जन्नत्ताए य परजणो॥ दीवुजोय काउं जोइज्जइ जाव थालिया जीए । दुई चिट्टइ कढिय तो अहिणो खंडखडाई ॥१६॥ दीसंति सुसिन्नाई, तम्मित्तेणं ससंभमं भणियं । आणह मणिणो तह तंतवाइणो पवरगारुडिया ॥१६५।। तेहिवि तहत्ति विहिय ओइलिज मणिगणपि नीरेण । छडछडछडत्ति छंटेड सो तओ सवणनयणेसु ।। तथापि न व्रतविघ्नकर रात्रौ भोक्तुं भवति युक्तम् । वत्स ! अपथ्यमेतत्पश्चात्तापं बहुं जनयिष्यति ॥१५३॥ ततस्तेनेदं भणितं जगदपि मुझे तावद् रजन्याम् । मुक्त्वा श्रावकलोक. तस्मात्तन्मार्गेऽहं भग्नः ॥१५४।। न च किश्चिदपि भणितव्यं त्वया मां प्रत्यास्मिन् विषये । यो यावतो योग्यः स लभते तावन्तमर्थम् ||१५५|| अवधीरितस्ततः स पित्रा हीवर्जितश्च रनन्याम् । भुते गृहे विटवृन्दपरिगतो भ्रमति स्वच्छन्दम् ॥१६॥ श्रावकवसुमित्रेणाधान्यदा सह गतो विवाहे । बालमित्रमिति स मम, प्राप्तो रजन्यां ग्रामे ॥१५७॥ वैवाहिकेन भणितं कियल्लोकस्य भोजनं प्रगुणम् । कुर्मस्तैरपि कथितं न कोऽप्यस्मदीयो रात्रौ ॥१५॥ भोत्यते, ततो भाणितं सुलसेनाहं तु भोक्ष्ये । प्रगुणं कुरुत फूरं सशकरं पायसं च तथा ॥१५९॥ तरपि तथेति विहितं किन्तु क्षीरे क्वथ्यमाने । बहुधूमविधुरिताङ्गः पतितो नागस्तत्रैकः ॥१६०॥ अत्युष्णतापतप्तो विलनिगात्रः क्षयं गतस्तत्र । तस्य पग्वेिषितं तत्सशकरं पातुमनुलग्नः ॥१६॥ प्रथमपाने स्खलिता जिहा हस्तानिपतितं पात्रम् । विद्दलाङ्गश्च जातः पतितस्तत्रैव स्थाने ॥१६२॥ भारटितं च परिवेपिया मिलिनश्च तत्र यहुलोकः । मित्रेण सम प्राप्तो जनतायाश्च प्रचुरजनः ॥१६३।। दीपोद्घोतं कृत्वा दृश्यते यावरस्थालिका यस्याम् । दुग्धं तिष्ठति क्यथित ततोऽहेः खण्डखण्डानि ॥१६४|| दृश्यन्ते मुशीर्णानि, तन्मित्रेण ससंघम भणितम् । आनयत मणीस्तया तन्त्रवादिनः प्रवरगारुहिकान् ॥ वैरपि तथेति विदितमयपृन्य मणिगणमपि नारेण । छाडछेडत्युक्षति स ततः श्रवणनयनेषु ॥१६६॥ . १७.ग. सोभो। .

·दत्तकहा। उति य गारुडिया तंताई पनयंति जत्तेण । नय कोवि गुणो जाओ पिच्छंताणं मओ सहसा ।। तो कूवइ से मित्तो हा हा हा मित्त ! मे निसिद्धोवि । गिद्धो रयणीभत्ते न ठिओ तं भुंजिउ लग्गो । तस्स सुसड्ढस्स सुओ होउं गुरुदिन्ननियमकयभंगो । हा हारियनरजम्मो एमेव मओ सि रसगिद्धो ॥ इच्चाइ पलवमाणो मित्तो तदेहदाहमायरइ । चइऊणं परिणयणं पुणो नियत्तो गिई पत्तो ॥१७०॥ सो ई तस्स कुमित्तो मरिऊणं रक्खसो समुप्पन्नो । यसुमित्तं नियमित्तं दटुं भंडारियं तुम्ह ।।१७१॥ पुन्वभवनेहवसओ विमंगनाणेण अत्तंणो चरियं । जाणेउं ते कहियं संपइ मह देह आएसं ॥१७२।। तं सोउं नरवइणा वसुमित्तो पुच्छिओ जहा सच । जं कहइ इमो एयं, सो भणइ देव ! एवमिमं ॥१७॥ तो जक्खरक्खसाई विसजिया नरवरेण भीएण । राईभोयणविरई गहिया तचरियमणुसोउं ॥१७४॥ ता दत्त ! तुम रयणीए भोयणपि हु चइज्ज सावज्ज । लोइयसिद्धतेसुवि निसिद्धमेयं जो भणियं ।। नेबाहुई. नवा न्हाणं न सद्धं देवयञ्चणं । दाणं वा विहियं राओ भोयणं विसेसओ ॥१७॥ तथा च स्मृति:- "दिवसत्याप्टमे भागे मन्दीमूते दिवाकरे । नक्तं तद्धि विजांनीयाद् न नक्तं निशि भोजनम् ॥ दिवसं पक्षं मासं चातुर्मास्यायनं च अब्दं च । यस्तु न मुङ्क्ते रात्रौ कृतपुण्यः सोऽपि कृष्णमते ।। नोदकमपि पातव्यं रात्रावन युधिष्ठिर ! । तपस्विना विशेषेण गृहिणापि विवेकिना । सूत्रोदितेन विधिना कृत्वा रात्र्यशनवर्जनं प्रयतः । यदि नियते हि मनुष्यो अनशनफल्मेवमाप्नोति ॥ जात्यकाञ्चनवर्णामा उद्यविसमप्रभाः । वैमानिकाः प्रजायन्ते रात्रीभोजनवर्जनात् ॥" जे उण गहिऊण वयं इमं विराहिति साइयारं वा । कुव्वंति हुँति किब्लिसियसुरयणा किच्छयोहीया।।१७७॥ इय मुणिउं दत्तेणं राईभत्तस्स विरमणं विहियं । तम्हा सुसावएणं भोयणओ राइभत्तंपि ॥१७८॥ युञ्जन्ति य गाडिकास्तन्त्राणि प्रयुञ्जते यत्नेन । न च कोऽपि गुणो जातः पश्यतां मृतः सहसा ॥१६७॥ ततो विलपति तस्य मित्त्रं हा हा हा मित्र ! मे निषिद्धोऽपि । गृद्धो रजनिभक्त न स्थितस्त्वं मोक्तुं लग्नः ।। तस्य सुश्राद्धस्य सुतो भूत्वा कृतगुरुदत्तनियमभङ्गः । हा हारितनरजन्मैवमेव मृतोऽसि रसगृद्धः ॥१६९॥ इत्यादि प्रलपद् मित्तं तदेहेदाहमाचरति । त्यक्त्वा परिणयनं पुनर्निवृत्तो गृहं प्राप्तः ॥ १७० ॥ सोऽहं तस्य कुमित्वं मृत्वा राक्षसः समुत्पन्नः । वसुमित्रं निनमित्तं दृष्ट्वा भाण्डागारिफ तब ३१७१। पूर्वमवस्नेहक्शतो विभङ्गज्ञानेनात्मनश्चरितम् । ज्ञात्वा ते कथितं संप्रति मम दत्ताऽऽदेशम् ॥१७२।। तत् श्रुत्या नरपतिना वसुमित्रः पृष्टो यथा सत्यम् । यत्कथयत्ययमेतत, स भगति देव ! एवमिदम् ।। ततो यक्षराक्षसादयो विसर्जिता नरवरेण भीतेन । रात्रिभोजनविरतिहीता तच्चरितमनुश्रुत्य ॥१७॥ तस्मादत्त ! त्वं रजन्यां भोजनमपि हि त्यज सायद्यम् । लौकिकसिद्धान्तेंप्वपि निषिद्धमेतद् यतो भणितम् ।। नैवाहुतिनवा स्नानं न श्राद्धं देवतार्चनम् । दानं वा विहितं रात्री भोजनं तु विशेषतः ॥१७६॥ ये पुनगृहीत्वा व्रतमिदं विराधयन्ति सातिचारं वा । कुर्वान्त भवन्ति किल्विपिकसुरजनाः कृच्छ्योधिकाः ।।

·.४६८ सुपासनाह-चरिअम्मि--- वजयध्वं तह कम्मो य इंगालचणिजमाईयं । वीयगुणव्वयवहणा खरकम्माइंपि विच्चाई ॥७९॥ भोगुधभोगविरता सचा सझायझाणकिरियासु। जे मुणिणो गुणमणिणो कसायसमिणो नमो ताण ।। इय अइयारविमुक्कं गुणवयं जे धरति इह बीयं । सुरवरसिरीइ संभोयभायण ने लहुं हुंति ॥१८॥ ॥ इति भोजनतः कर्मतोऽपि सातिचारं द्वितीयं गुणवतं समाप्तम् ।। इति ज्ञात्वा दत्तेन रात्रिभक्तस्य विरमणं विहितम् । तस्मात् सुश्रावकेण भोजनतो रात्रिभक्तमपि ॥१७॥ वर्जपितव्य तया कमतश्चाहारवाणिज्यादिकम् । द्वितीयगुणत्रतपतिना खरकर्माण्यपि त्याज्यानि ॥१७९|| भोगोपभोगविरक्ताः सक्ताः स्वाध्यायध्यानक्रियासु । ये मुनयो गुणमणयः कपायशमिनो नमस्तेभ्यः ।। इत्यति चारविमुक्तं गुणवतं ये घरन्तीह द्वितीयम् । सुरवरश्रियाः संभोगमाजनं ते लघु भवन्ति ।।१८ १॥

·-
सत्यग्गिमुसलवत्थूण दावणं वियरणं च जमणटा । तमणत्यदंडनाम गुणलयं तइयमिह भणियं ॥१॥
जो जिणश्यणपसत्तो पालइ अइयारबज्जियं एयं । सो सग्गमीयससोयखाई पावए विमलसइढोव्य ।।२।।
सधादि-
नंदणवणे व सुपणोवभासिय बहुविलाससोहिल्लं । सुबिसालसालफालिय कुसत्यलं अस्थि इट नवरं ।।
तत्यवि य पवरसिट्टी कुवलयचंदोत्ति कुबलसाणदो। आणंदसिरी मज्जा ताण सुया विमलसहदेव॥४॥
पढमो गुणनिलओ तयियरीओ य बंधवो लहुओ । तहवि य अवरोप्परओ ताण बुद्दि गया पीई ॥५||
समगं रमति समग पहति समगं कुर्णति वाणिज्ज । अह रहमारुहिणं त्ता ते काणणे तस्य ।।६।।
कुसुमफलाणुचिणणं कुणति जा ताव चूयतरुमृले । सिरिनंदणव रडविरहकरिसिय ते नियंति मुरणाचा
तं दट्टुं हिटमणा नमति तच्चाणपंकयं पयो । तेणवि झाणसमत्तीए भासिओ धम्मलाभोति ॥८॥
पारद्धा.धम्मकदा मुणिणा जा ताण समुचिया जम्हा । मुग्गरसजुग्णयाणं अहिउच्चिय मोयगाहारो।।९।।
तथादि:-
धम्मो दयापदाणो देवो दोनगदोसपरिहीणो । तत्तकुसलो य सुगुरू सिवमग्गो रयणतियमिणमो।।१०।।
सव्वत्थवि निसुणिज्जइ जणेण नामक्खराई धम्मोत्ति । ताण पुणो परमत्थं समयत्यो कोवि परिकलइ ।।
मव्वंपि सत्तबग्गं दुग्गइपुरपत्थियं धरइ जम्हा । सुहठाणम्मि य तह धारए य धम्मो तओ भणिओ।।१२।।
सग्गापमपभवाण परमसोक्खाण कारणं पउणं । जीवाण समायरणं जं तं घम्म भणंति बुट्टा ।।१२।।
*त समयभेयभिन्न भणति बहुभंगियाहिं दंसणिणो । पुवावराविरुद्धो सुहमइणा स पुण गडिययो।१।।
.
शस्त्राग्निमुशलवस्तूनां दापनं वितरणं च यदनार्थम् । तदनर्थदण्डनाम गुणवतं तृतीयमिह मणितम्।।१।।
यो जिनवचनप्रसक्तः पालयत्यति चारवर्जितमेतत् । स स्वर्गमोक्षसौख्यानि प्राप्नोति बिमलश्राद्ध इव ॥२॥
नन्दनवनमिव सुमनोऽवमासितं बहुविलासशोभावन् । मुविशालशालकलितं कुशस्थलमस्तीह नगरम् ॥३॥
तत्रापि च प्रवरश्रेष्ठी कुवलयचन्द्र इति कुवलयानन्दः । आनन्दश्रीर्भार्या तयोः सुतौ विमलसहदेवौ ॥४॥
प्रथमो गुणनिलयस्तद्विपरीतश्च बान्धवो लघुः । तथापि च परस्परतस्तयोवृद्धि गता प्रीतिः ॥५॥
सम रमेते समं पठतः सम कुरुतो वाणिग्यम् । अथ रथमार प्राप्ती तो कानने तत्र ॥६॥
कुमुमफलानामुच्चयनं कुरतो यावत्तावञ्चूततरमूले । श्रीनन्दनमिन गतिविरहकर्षित तौ पश्यतो मुनिम् ॥७॥
तं दृष्ट्वा हृष्टमनसौ नमतस्तच्चरणपङ्कनं पदतः । तेनापि ध्यानसमाप्त्या मापितो धर्मलाम इति ॥८॥
प्रारब्धा धर्मकथा मुनिना यावत्तयोः समुचिता यस्मात् । मुद्गरसयोग्यानामहित एव मोदकाहारः ॥ ९ ॥
धर्मो दयाप्रधानो देयो द्विनयकदोपपरिहीणः । तत्त्वकुशलश्च मुगुरुः शिवमा रत्नत्रिमिदम् ॥ १० ॥
सर्वत्रापि श्रूयते जनेन नामाक्षराणि धर्म इति । तेषां पुनः परमार्थ स्वकृतार्यः कोऽपि परिकलयति ॥ ११ ॥
सर्वमपि सत्त्ववर्ग दुर्गतिपुरस्थितं धरति यस्मात् । शुमस्थाने च तथा धारयति च धर्मस्ततो मणितः ॥१२॥
म्वर्गापवर्गप्रभवाणां परमसौग्व्यानां कारणं प्रगुणम् । जीवानां समाचरणं यत्तं धर्म मणन्ति बुधाः ॥ १३ ॥

·.४०० नुपासनाह-चरियन्मि- विविहपहसुं पुरिसो गिद, पुरपावगं जहा सुपहं । कुसलो सिवपुरहे वहसु धम्मेसु तह धर्म ॥१५॥ जह मुद्धमा मायण्डियाए तिसिमो करेइ जलयुद्धि । तह निन्विवेयपुरिसो कुणइ अधम्मेवि धम्ममई ॥ जो उण विपअनणगयतमनयणो नरो बइ सम्म । पुच्यावर परियालोयणेण सो गिण्डए धम्म ॥१७॥ जह जीववज्जियाण जीवाण न कन्जसाहगो देहो । संजय तह धम्मो करुणाए.पराए परिहीणो॥१८॥ सा पुण निणधम्मेचिय, इस नाऊण तमेव आयरह । तह चेव सस्वमिमं साहिप्पत निसामेह ॥१९॥ रागहोससमुन्भवसमग्गभयदोससंगमचिमुक्को । सो होइ देवदेवो चउतीसाइसयसंपन्नो ।। २० ॥ मारवतिगम्मि विमुद्दो तिगुत्तिगुत्तो जिइदियो अममो। विडिविहियविदारकमो गीयत्यो तय मझत्यो। इय एवमाइनिम्मलगुणगामविहूसिओ महासत्तो । होइ मुगुरू गरिहो भवजलनिहिनारणतरंडो ।॥२२॥ इय मुणिवयणं सोउं रयणतिगं परिणय मणे ताण | दुक्कम्मविगमनिम्मवियविमलपरिणामजुचाण॥२३॥ तत्तो सम्मलाई गहिमओ धम्मो दुवालसविहोवि । असमत्यहि तेहिं दुद्धरजइधम्मधुरधरणे ॥२४॥ सविसेस तइयगुणवयं तु तप्पुच्छिमओ कहइ मूरी । चउमेयपि तो ते नाउँ पत्ता. सगेदम्मि ॥२५॥ अझाणं वन्नति तह य मज्जाइपणविदपमाय । अप्पंति न तह सस्यं सावज नोवएसति ॥२६॥ विमलो चिमलसहावो सहएतो पुण सहावओ चवलो । घम्मे पमायबहुलो सयावि केली किलत्तणओ ।। ते अन्नया य गहिऊण पररभंडाई पुचदेमम्मि । संचलिया तो पुट्टो केणवि पहिएण अद्धपहे ॥२८॥ तं समयभेदमिन्नं भणन्ति बहुभाडामर्दनिनः । पूर्वापराविरुद्धः शुभमतिना स पुनर्ग्रहीतव्यः ॥ १४ ॥ . विविधपथेषु पुरुषो गृहाति पुरप्रापकं यथा मुफ्थम् । कुशलः शिवपुरहेतुं बहुषु धर्मेषु तथा धर्मम् ॥१५॥ यथा मुग्धमृगो मृगतृष्णिकायां तृपितः करोति अलबुद्धिम् । तथा निर्विवकपुरुषः करोत्यधर्मेऽपि धर्मबुद्धिम् ।। यः पुनर्विवेकाञ्जनगततमोनयत्रो नरो भवति सम्यक् । पूर्वापरपालोचनेन स गृह्णाति धर्मम् ॥ १७ ॥ यथा जीववार्जितानां जीवानां न कार्यसाधको देहः । संपद्यते तया धर्मः करुणया परया परिहीणः ॥१८॥ . सा पुनर्जिनधर्म एव, इति ज्ञात्वा तमेवाचरत । तथैव स्वरूपमिदं कथ्यमानं निशमयत ॥ १९ ॥ : रागद्वेपसमुद्भवसमप्रभवदोपसंगमविमुक्तः । स मवति देवदेवश्चतुस्त्रिशदतिशयसंपन्नः ॥ २० ॥ गौरवत्रिके विमुम्वस्त्रिगुप्तिगुप्तो नितेन्द्रियोऽममः । विधिविहितविहारक्रमो गीतार्थस्तथाच मध्यायः ॥२१॥ इत्येवमादिनिर्मलगुणग्रामविभूपितो महासत्त्वः । भवति मुगुरिष्ठा भवजलनिधितारणतरण्डः ॥ २२ ॥ इति मुनिवचनं श्रुत्वा रलत्रिक परिणतं मनसि तयोः । दुष्कर्मविगमनिर्मितविमलपरिणामयुक्तयोः ॥२३॥ ततः सम्यक्त्वादिहीनो घों द्वादशाविषोऽपि । असमायों ताम्यां दुर्घरयतिधर्मधुरापरणे ॥२४॥ सविशप तृतीयगुणवतं तु तगृष्टः फययति सूरिः । चतुर्भेदमपि ततस्ती ज्ञात्वा प्राप्ती स्वगेहे ॥ २५ ॥ आध्यानं वर्जयतस्तथा च मयादिपञ्चविधप्रमादम् । अर्पयतो न तपा शम्यं सावधं नोपदिशतः ॥२६॥ विमलो विमलस्वभावः सहदेवः पुनः स्वमावतश्यपलः । धमें प्रमादबहुलः सदापि केलिकिलन्यतः ॥२३॥ नापन्यदा घ गृहीत्वा प्रवरमाण्डानि पुर्वदेश । संचलित तनः पृष्टः फेनापि पपिशनापपये ॥ २८ ॥ - ·- विमलो पंजलमगं नीरिंधणनीरणाइसंजुत्तं । विमलेण विमलमइणा तो भणियप न याणामि ॥ २९॥ , पहिएण पुणो भणियं तुम्भेहि सिटि ! कम्मि नयरम्मि । गंतवं, सो साहइ पणियं अग्घिस्सए जस्य ।। पहिएण पुणो पुढे नियनयरं कहह मह जहि वससि । सो भणइ रायहाणीए नस्यि मह संतियं नयरं ।। तो मणियं पहिएणं अहपिसपगं समागमिस्सामि । तो विमलेणं भणियं किं भणिमो वयमिय वयंता ॥३२॥ पत्ता पुरस्स शाहिं तत्य य आवासिया मलयमझे । धनस्स रंपणटा अग्गी संयुक्किओ जाय ॥३३॥ पाइक्केहि केहि विजलंपि किड आणियंतओपहिओ। विमलं मग्गइ अग्गि सो तेण तओ इमं भणियो ।। पहिय ! अइ अम्ह पासे भुंजह नो कप्पए जलणदाणं । जलणाईदाणाई जण निसिद्धाई समयम्मिा३५॥ तद्यथा- "न ग्राह्याणि न देयानि पञ्च द्रव्याणि पण्डितः । अनिर्विष तथा शस्त्रं मद्यं मांस च पञ्चमम् ॥" तो कुविओव्व स जंपइ तं पइ रे धिट्ट दुधम्मिट्ट !। किं कुव्वंतो कूडत्तराई तं मह पुरो मुद्ध ॥३६॥ नो लज्जसि न निविज्जसि इय भगिउ सो पढिरं लग्गो। तह जह भीयं पिव तस्स किंचिउच्चं गयं गयणं ।। तं दटुं सव्वेवि हु नट्टा तो विमलमालवइ पहिओ। भो अप्पह मह जलणं जइ कज्ज तुह जीएण ॥३८|| जेणिय मणुयमंसं पइउं भुंजेमि मुक्खिओ बाद । विमलो भणेइ जे तुह पडिहाइ करंसु तं जम्हा ॥३९॥ जाएण जीवलोए मरियध्वं तात्र निच्छओ एस । नियमम्मि पुग विणढे धम्मविणासो धुवं होइ ॥४०॥ चम्मि विणद्वेऽणिवाई हुँति दुक्खाई भवसहस्सेसु । नियमसहियस्स मरणे मणयपि हवेइ नहु दुक्ख।।४।। 'तो जं जाणसु तं कुणसु न उण भंग करेमि नियमस्स। तो संहरिय तणुं सो सुरख्वं काउमाह तयं ॥४२।। विमलः प्राञ्जलमार्ग नोरेन्धननीरणादिसंयुक्तम् । विमलेन विमलमतिना ततो भणितमहं न जानामि ॥ २९ ! पधिकेन पुनर्भणितं युष्माभिः श्रेष्ठिन् ! कस्मिन्नगरे । गन्तव्यं, स कथयति पण्यमर्षियते यत्र ॥३०॥ पथिकेन पुनः पृष्टं निजनगरं कथयत मम यत्र वससि । स भणति राजधान्यां नास्ति मम संवन्धि नगरम् ॥ ततो भणितं पथिकनाहमपि समं समागमिष्यामि । ततो विमलेन भणितं किं भगामो वयमिति वजन्तः ॥३२॥ माताः पुराद बहिस्तत्र चावासिता मलयमध्ये । धान्यस्य पत्रनार्थमग्निः संदीपितो यावत् ॥ ३३ ॥ पदातिभिः कैरपि जलमपि किलानीतं ततः पथिकः । विमलं मार्गयत्यग्नि स तेन तत इदं माणितः ॥३४॥ पथिक ! अयि मम पार्चे भुझ्व नो कल्पते ज्वलनदानम् । ज्वलनादिदानानि येन निषिद्धानि समये ॥३५॥ तत: कुपित इव स जल्पति तं प्रति रे धृष्ट दुष्टधर्मिष्ठ!। किं कुर्वन् कूटोत्तराणि स्वं मम पुरो मुग्ध ! ॥३६॥ नो लज्जसे न निर्विधस इति भणित्वा स प्रवर्धितुं लग्नः । तथा यथा भीतमिव तस्मात्किञ्चिदुचं गतं गगनम् ॥ : तद् दृष्ट्या सऽपि हि नष्टा ततो विमलमालपति पथिकः । मो अर्पयत मम ज्वलन यदि कार्य तव ऑवितेन ॥ येनात्र मनुजमांस पक्त्या भुञ्जीय बुभुक्षितो बाढम् । विमलो भणति यत्तत्र प्रतिमाति कुरुष्व तद्यस्मात्॥३९॥ जातेन भावलोके मर्तव्यं तावद् निश्चय एषः ! नियमे पुनर्विनष्टे धर्मविनाशो घुवं भवति ॥ ४०॥ तस्मिन् विनष्टेऽनिष्टानि भवन्तिं दु.ग्वानि भवमहापु । नियमसहितम्य मरणे मनागपि भवति नहि दु.खम् ४१ - .

·५०२
सुपासनाह-चरिअम्मि-
धन्नो सि तुमं सावय ! तुझ सुलद्धं च माणुसं जम्मं । जो थुन्वसि सुरपहुणा सुराण मज्झम्मि एवपहो।
देवो व दाणवो वा नय सक्को कोवि खोभिउं भरहे । विमलं सड्ढं गाढं तइयाउ गुणव्ययाहिंतो ॥४४॥
सं सोउं असहंतो समागओ तुज्झ खोहणनिमित्तं । सावज्जवयणमग्गेवि नो गओ तं च पुट्ठोवि ॥४५॥
सो तुटो है मम्गसु मणस्स जंकिंचि तुज्झ पडिहाइ। तो विमलेणं भणिय सव्वं चिय मे तए दिन्नं ॥४६॥
नियदेहं पपईतेण नियमकसवट्टयं वहतेणं । तहवि इमं पत्थिजसि धम्मम्मि समुज्जमं कुणतु ॥४७॥
किञ्च।
सप्पति तवमणेगे जांति मंते तहा सुविज्जाओ । वियरंति दसणं पुण देवा केसिंचि विरलाण ॥४८॥
मो देवो भणइ तुम जइवि निरीहो तहावि मणिमेगं । पसिऊण इमं गिण्हसु सप्पविसुक्छेयणपवीण ॥
सोऽणिच्छंतस्सवि तस्स उत्तरीयम्मि पंधिऊण मणिं । सग्गं गओ सुरो सो साहइ सव्यं सुरिंदरसा॥२०॥
विमलोवि कुणइ सदं सहदेवाईण तेवि तं सुणिउं । संपत्ता तप्पासे पुच्छंति य पहियवुत्तंतं ॥५१॥ "
सोवि हु साहइ सव्वं सवित्थरं ताण हरिसिया सव्वे । तो वंदति जिणिदे तत्थेव ठिया सुभत्तीए॥५२॥
मवलोयणं मुणीणं काउं भुजति परियणसमेया । भुत्तुत्तरम्मि पुरंपरिसराओ मज्झम्मि संचलिया।॥५३॥
पत्ता नपरदुबारे सुगंति हटेसु खडहडारावं । उत्तालतालयाण वणिएहि दिज्जमाणाणं ॥५४॥
पेक्खंति य पक्खरिए तुरंगमे सुहडसोहियरहे य । तह गुडियगयघडाओ इओ तो परिभमंतीओ ।।
तह तलवरं च सन्नहियसुहडसहियं भमंतमित्तो य । विमलेणं कोवि नरो पुट्ठो भो कहंसु कहमित्या॥५६॥
ततो यन्जानीयास्तत् कुर्या न पुनर्भङ्गं करोमि नियमस्य । ततः संहृत्य तनुं स सुररूपं कृत्वाऽऽह तम्।।४।।
धन्योऽसि त्वं श्रावक ! तय सुलब्धं च मानुषं जन्म । यः स्तूयसे सुरप्रभुणा सुराणां मध्य एवमहो॥४३||
देयो वा दानवो वा नच शक्तः कोऽपि क्षोभयितुं भरते । विमलं श्राद्धं गाढं तृतीयाद् गुणनात् ॥४४॥
तत् श्रुत्वाऽश्रद्दधत् समागतस्तव क्षोभणनिमित्तम् । सावधवचनमार्गेऽपि नो गतस्त्वं च पृष्टोऽपि ॥१६॥
ततस्तुष्टोऽहं मार्गय मनसो यत्किञ्चित्तव प्रतिभाति । ततो विमलेन भणितं सर्वमेव मे त्वया दत्तम् ॥४६॥
निजदेहं प्रकटयता नियमकपपद वहता । तथापीदं प्रार्थ्यसे धमें समुद्यम कुरु ॥ ४७ ॥
तप्यन्ते तपोऽने मपन्ति मन्त्रांस्तथा सुविद्याः । वितरन्ति दर्शनं पुनर्देवाः केपांचिद्विरलानाम् ॥ ४८ ॥
ततो देवो भणति त्वं यद्यपि निरीहस्तथापि मणिमेकम् । प्रसङ्घमं गृहाण सर्पविषोच्छेदनप्रवीणम् ॥१९॥
ततोऽनिच्छतोऽपि तस्योत्तरीये घदवा मणिम् । स्वर्ग गतः सुरः स कथयति सर्व सुरेन्द्रस्य ॥ ५० ॥
: विमलोऽपि करोति शब्दं सहदेवादीनां तेऽपि तं श्रुत्वा । संप्राप्तास्तत्पावें पृच्छन्ति च पथिकवृत्तान्तम् ।।
सोऽपि हि कथयति सर्व सविस्तरं तेषां हर्षिताः सर्वे । ततो.वन्दन्ते जिनेन्द्रास्तंत्रव स्थिताः सुभक्त्या ।।
अवलोकनं मुनीनां कृत्वा भुजते परिजनसमेताः । भुक्तोत्तरे पूरपरिसराद मध्ये संचालिताः ॥५३॥
प्राप्ता नगरद्वारे शृण्वन्ति हट्टषु खटखटारावम् । उत्तालतालकानां वणिग्भिर्दीयमानानाम् ॥१४॥
प्रेक्षन्ते न संनद्धास्तुरंगमान् मुभटशांभितरयांश्न । तथा गुटितगजघटा इतस्ततः परिश्रमन्तीः ॥१५॥

·. दत्तकहा। खुद्धो मोवि जणो परिभमइ पुरम्मि गोरंदुवार । दिनति कवाडाई कुमुवरि महा उविन्नति? ॥ कि परचक्काउ भयं सचक्कओ वा दुहावि भयमहवा । नरवइणो वा किंचिवि जायं अहिमरकयमणि १ ।। तो तेण परिकहियं सवणदुवारम्मि तस्स जह इत्य । निवसइ राया पुरिसोचमोत्ति भुवणतयपसिद्धो । एक्कुच्चिय तस्स सुंओ अरिमल्लो नाम मयणसमस्यो । सो सुत्तो वायहरे अहिणा दुखूण दहोति।।६०॥ तो तस्स पिययमाए पुकरिए धाविओ परियणोवि । जाव पलोयइ सल्लं ता सप्पो कत्यवि पलागो ।। इय कुमरवइयरं निसुणिऊण रायावि तत्व संपत्तो । दीदरनिदपसुत्तंब पिच्छिउ नियसुयं सहसा ॥१२॥ मुच्छानिमीलियच्छो लुदिओ पुढवीए गाहकुंढउच्च । नियसुयपाणवहारिस्स पिडिपशुधावणनिमित्तं ।। अवरोहकामिणीओ निवरस कुमरस्स उवरि पडियाओ। रोयति य अइकरुणं पुरपउरजणोवि सम्बत्तो।। इकारिजति नरिंदविंदविंदाग्गा अपञ्चेहिं । तेवि नियपंततते आगंतुं संपन्नंति ॥ ६५ ।। नय थेवोवि विसेसो विसस्स निग्घायणे हवइ कोवि । रायावि कद्दवि सत्यो जाओ जलवाउदाणेण ॥ पभणइ सचिवाइजणं जइ कहवि विख्वयं कुमारस्स । संपजिस्सइवस्स तो चियकट्टेण पढमेण ॥६॥ होयव्वमिमस्स मए, अणुमन्नह एस निच्छओ मन्झ । इय सोउं परजणो संभंतो एवमायरइ ॥६८॥ अहरायावि हु पहहयमुहेण इमं घोसावए नयरे । जो जीवावए कुमरं तस्सद्धं देमि रजस्स ॥ ६९ ॥ तं सोउं सहदेवो विमल पभणेइ कुणसु उवयारं । मणिमोहलिउं छंटसु कुमर, उज्जीवए जेण ||७०॥ तथा पुरारक्षकं च संनद्रसुभटसहित प्रमन्तमितश्च । विमलेन कोऽपि नरः पृष्टो भोः कथय कयमत्र U६६॥ क्षुब्धः सर्वोऽपि जनः परिभ्रमति पुरे गोपुरद्वारे । दीयन्ते. कपाटानि दुर्गोपरि भटाः स्याप्यन्ते ! ॥५७॥ किं परचक्राद् भयं स्वचक्रतो वा द्विधापि मयमथवा । नरपतेर्वा किञ्चिदपि जातममिमरकृतमनिष्टम् ! ॥१८॥ ततस्तेन परिकथित श्रवणद्वारे तस्य ययात्रा निवसति राजा पुरुषोत्तम इति मुवनत्रयप्रसिद्धः ॥१९॥ एफ एवं तस्य सुतोऽरिमरलो नाम मदनसमरूपः । स सुप्तो वासगृहेऽहिना दुष्टेन दट इति ॥१०॥ ततस्तस्य प्रियतमया पत्कृते धावितः परिजनोऽपि । यावत्प्रलोकते सर्व तावत्सर्पः क्वापि पलायितः ॥६१|| इनि कुमारव्यतिकरं श्रुत्वा रानापि तत्र संप्राप्तः । दीर्घनिद्राप्रसुप्तामिव दृष्टा निजसुतं सहसा ॥२॥ मूर्छानिमीलिताको लुठितः पृथिव्यां गादानुगत इव । निजसुतप्राणापहारिणः पोऽनुपावननिमित्तम् ।। अवरोधकामिन्यो नृपस्य कुमारस्योपरि पतिताः । रुदन्ति चातिकरणं पुरप्रचुरजनोऽपि सर्वतः ॥ १४ ॥ हकार्यन्ते नरेन्द्रवृन्दवृन्दारका अमात्यैः । तेऽपि निजमन्त्रतन्त्राण्यागत्य संप्रयुनते ॥ ६५ ॥ न च स्तोकोऽपि विशेषो विषस्य निर्धातने भवति कोऽपि । राजापि कथमपि स्वस्थो जातो नलवायुदानेन । प्रमणति सचिवादिजनं यदि कथमपि विरूपं कुमारस्य । संपत्स्यतेऽवश्यं ततश्चिताकाठेन प्रथमेन ॥१७॥ भावितव्यमस्य मया, अनुमन्यध्वमेष निश्चयो मम । इति श्रुत्वा परिजनः संभ्रान्त एवमाचरति ॥ १८ ॥ अथ राजापि हि परहमुखेन घोपयतींद नगरे । यो जीवयति कुमारं तस्मा अर्व ददामि राज्यस्य ॥१९॥ १. कुविर, ·५०४ १ सुपासनाह-चरिअम्मि- अहिंगरणमिणं बंधव ! महप्पमाणं न होइ कायव्वं । किं रज्जेण कज्ज सज्जोसावज्जमूलेण ? ॥७॥ क्ष्य विमलवपणमापन्निऊण जपेइ सो तओ एवं । उछिदड दालिदं अम्हकुलस्सावि पसिऊण||७२|| जीवावसु रायसुर्य मणिमाहप्पपि पिच्छिमो ताव । तह धम्मपि पवज्जइ जइ कहवि हु जीवए एसो ॥ इचाइ तम्मि भणिरे विमलो नो किंपि उत्तरं देइ । जा ताव तेण सहसा वत्थाओ छोडिओ गंठी ॥ गहिओ मणी तओ लहुं छित्तो पडहो पहचित्तेण । नीओ कुमरसमी सो निवपुरिसेहिं तो नेण ॥ ओहलिऊण मणि सो नीरेण झडत्ति छंटिओ कुमरो । सुत्तविउद्धेणव तेण तो दिसाओ नियंतेग||७६।। दिवो सहदेवो नरवईवि संतेउरो पुरजणो य । तो पुच्छिया सजणणी किंअम्मो ! एस मेलावो? ॥७७॥ हरिसंसुसित्तनित्ताए तीए कहियं सवित्यरं सम्बं । तो रन्ना सहदेवो निमंतिओ अद्धरजण ।। ७८ ॥ तेण भणियं नरेसर ! महथि बंधू सहोयरो विमलो । तस्स पभावो एसो कुमरस्सुज्जीवणे जाओ॥७९॥ चरहट्टयम्मि सोवि हु उवविठ्ठो चिटए सपरिवारो । सदाविऊण सिग्यं तस्स पसायं कुणउ देवो॥४०॥ तो तत्थ सय गच्छइ सह सहदेवेण करिव राख्दो । राया विमलं ददलु अवगृहिवि पर्भगए एवं ॥ ८ ॥ भो मझ पाणभिक्खा दिन्ना तुमए सुदीणहिययस्स । तो पसिऊण संपइ आगच्छसुतं मह गिहम्मि । जह जह उल्लवइ निवो पुणो पुणो पणयसारवयणाई। तह तह विमलस्स मणे सल्लइ वयविसंयअइयारो। तो चिमलेणं सनयं राय पइ जंपियं जहा देव ! । सहदेवविलसियमिणं ता किजउ जमुचियमिमस्स ॥ . तत् श्रुत्वा सहदेवो विमलं प्रमणति कुरुष्वोपचारम् । मणिमवघृष्योक्ष कुमार, उज्जीवति येन ॥ ७० ॥ अधिकरणमिदं वान्धव ! महाप्रमाणं न भवति कर्तव्यम् । कि राज्येन कार्य सद्यः सावद्यमूलेन ! ॥१॥ इति विमल वचनमाकार्य जल्पति स तत एवम् । उच्छिन्त दारिद्रयमस्मत्कृलस्यापि प्रसद्य ॥ ७२ ।। जीवय राजमुतं मणिमाहात्म्यमपि पश्यामस्तावत् । तथा धर्ममपि प्रपद्यते यदि कथापि हि जीवत्येपः ॥७३॥ इत्यादि तस्मिन् भणितरि विमलो नो किमप्युत्तरं ददाति । यावत्तावत्तन सहसा वस्त्राच्छोटितो ग्रन्थिः।।४।। गृहीतो मणिस्ततो लघु स्पृष्टः पटहः प्रहृष्टरित्तेन । नीतः कुमारसमीपं स नृपपुरुस्ततस्तेन ॥ ७५ ॥ अवघृष्य मणिं स नीरेण मटित्युक्षितः कुमारः । सुप्तवियुद्धेनेव तेन ततो दिशः पश्यता ।। ७६ ॥ दृष्टः सहदेवो नरपतिरपि सान्तःपुरः पुरजनश्च । ततः पृष्टा स्वजननी किमम्ब ! एप मेलकः ! ॥७॥ हर्षावसिक्तनेत्रया तया कथित सविस्तरं सर्वम् । ततो राज्ञा सहदेवो निमन्त्रितोभराज्येन ॥ ७ ॥ सेन भणितं नरेश्वर ! ममास्ति यन्धुः सहोदरो विमलः । तस्य प्रभाव एष कुमारस्योचीवने जातः७९।। पतुईके सौजप सल्वुपविष्टास्तिष्ठति सपरिवारः । शब्दयित्वा शमं तस्मै प्रसादं करोतु देवः ॥८॥ सता-तत्र स्वयं गच्छति सह सहदेवेन फरिवरारुतः । राजा विमलं दृष्ट्राऽवगुण प्रभगत्यवम् ॥८॥ मो मम पापभिक्षा दला स्वया मुदीनदयस्य । तन.. प्रसव संप्रत्यागकर स्वं मम गृहे ॥२॥ पया योनलपति नृपःपुनः . प्रणयसरियचनानि । तथा तथा विमलम्य मनति शल्यति बनविपयाति चारः। वतो विमलेन सनयं राजानं प्रति जल्पितं यया देव ! । महदेवयिलमिनमिदं तम्मारिकयतां यदुचितमस्य ।

·. , दस्तकहा। . तो परिवि करण करं करणुयारोवियो य सो रना । नीओ गिडम्मि कारावियो य मो पजणाईयं ।। : सहिओ सहदेवेण भणियो भुत्तुत्तरम्मि सो रना । रज्जस्सद्धं गिण्डसु उवणीय निययपुन्मदि॥८६॥ ; तो भणियं विमलेणं या देसु नरिंद ! सामणं एयं । रज्जयोवि न कपइ किमंग ! अद्धं समिद्धपि ।। ; एक ता खरकम्मं वीयं अइरेगलच्छिपरिभोगो । पंचमवयाइयारो ता कज्नं नेय रज्जेण ॥ ८॥ : तो सजिगीसं नारं सहदेवं पद पयंपियं रला । पञ्चासन्नुवयारी अम्हाणं न चिय तो य |८९|| : गिण्वमिण ने रज जहभणियं तो भणेइ सो एवं । नियवायापडिवन्नं वियरिज्जर तेण तो दिन्न॥९॥ धवलहरं रहनुरए करिवररहाभिई विभइ सव्वं । विमलो पुग सिटिए संठविओणिच्छमाणोधि ।। नियनणपाईलोओ समाणियो तेहि तत्य तो विमलो । सावयधम्म सम्म पालंनो गपइ बहुकाल।९।। ; इयरो रज्जे रहे विसयसुहे. मोहिओ महागिद्धो । निद्धंधसो य जाओ निरविक्खो विरइमालिन्ने।।१३।। नियगामभूरिभूमि पडियं खेडावए लहु करेण । देइ धाडीउ बहुद्दा दृणेइ गामाइ अन्नाणं ।।९।। विपरइ पायुवएसे तस्स नरिंदस्म जह इमो लोओ।ल्हूसिजउ घणकलिओ विउलकरो किजउ इयरो॥ इच्चाइ चरंतो सो भणिओ विमलेणणत्यदंडवयं । अइयरसि कि सयं चिय गहिऊणं ण मणुयमये ।। एगत्तो विगराला मत्ता बग्यीव घुरघुरायंती । जररक्खसी पयंडा उत्थरइ तणुम्मि जीवाण ।।९७॥ अन्नत्तो वादीओ दारुणख्वाउ किल किलंतीओ । देहे ठियाउ निचं नचंति य डाइणीउच्च ॥९८॥ इंताणं जंताणं तह य सुयंताण झुंजमाणाणं । जंतूणं नियइ छलं मरणमहारक्खसो नदो ॥९९।। ततो धृत्वा करेण करं करेणुकारोपितश्च स राज्ञा । नीतो गृहे कारितश्च स मज्जनादिकम् ॥८॥ सहितः सहदेवेन भणितो मुक्तोत्तरे स राज्ञा । राज्यस्या गृहाणोपनीतं निजपुण्यैः ॥८६॥ ततो भणितं विमलेन मा देहि नरेन्द्र ! शासनमेतत् । राज्यलवोऽपि न कसते किमङ्ग ! अब समृद्धमपि ॥ एक बावत्तरकर्म द्वितीयमतिरेकलक्ष्मीपरिभोगः । पञ्चमवतातिचारस्तस्मात् कार्य नैव राज्येन ||८|| ततः सजिगीपं ज्ञात्वा सहदेवं प्रति प्रजल्पित राज्ञा । प्रत्यासन्नोपकार्यस्माकं त्वमेव ततश्च ॥८९|| गृहाणेदं त्वं राज्यं यथामणितं ततो मणति स एवम् । निजवामातिपन्नं वितीयतां तेन ततो दत्तम् ॥१०॥ धवलगृह रथतुरगान करिवररथपमृति विमज्य सर्वम् । विमलः पुनः श्रेष्ठिपदे संस्थापितोऽनिच्छन्नपि॥९॥ निजजनकादिलोकः समातिस्तस्तत्र ततो विमलः । श्रावधर्म सम्यक्पालयन् गमयति बहुकालम् ॥२२॥ इतरो रान्ये राष्ट्रे विषयसुखे मोहितो महागृद्धः । निष्टुरश्च जातो निरपेक्षा वतमालिन्ये ॥१३॥ मिनग्राममूरिभूमि पतितां कर्षयति लघु करेण | ददाति घाटीबहुधा हन्ति ग्रामाद्यन्येषाम् ॥१४॥ वितरति पापोपदेशास्तस्मै नरेन्द्राय यथाऽयं लोकः । लुण्ट्यतां धनकलितो विपुलकरः क्रियतामिनरः ॥९॥ इत्यादि चरन् स भणितो विमलेनानर्थदण्डवतम् | अतिघरसि कि स्वयमेव गृहीत्वा येन मनुजमवे ॥९॥ एकतो विकराला मत्ता व्याघ्रीव घुघुरायमाणा । जराराक्षसी प्रचण्डाऽऽक्रामति तनुं जीवानाम् ॥९७|| अन्यतो व्याधयो दारुणरूपाः किल कीडन्तः । देहे स्थिता नित्यं नृत्यन्ति च डाकिन्य इव ॥९८|| - ·५०६ सुपासमाह-चरिअम्मि- अन्नेवि एवमाई जीवियधणबंधुनासणममत्था । जीवाण अदूरत्या उन्नद्दवा संति सयकालं ॥१००|| ताणस्थदंडविरई पा यंधव ! अइपरेसु अइदुलई । पिञ्चभषे परमसुहं जइ महसि तुमति किं बहुणा । इप सुणिउं सो जपइ जइ हं एवं विंह उवइसेमि । नो नरवइणो ता मह अपसाओ हवइ नियमेण॥१०२॥ भरियघडस्सव नीरं वाहि लोट्टति तुज्झ उवएसा । तो विमलेणं मोण पडिवन्नं तस्स विसयम्मि||१०३॥ तो सो विवन्नविरई विगपरई जिणमयम्मि संजाओ। अइयणअणत्यदंडं कुणइ तदा कारखेई य ।।१०४॥ अह अन्नया कयाई निरत्थयं कोवि वहुं कयत्थेउ,। मुक्को दव्वं गहिउँ तेण पउद्वेण सो एसो ॥१०५|| अहिमरपओगपुव्वं पंचत्तं पाविमो अकयधम्मो । पढमपुढवीए पत्तो तत्तो उव्यटिओ संतो ॥१०६॥ भमिऊग भवे कवि हु सुतिक्खदुक्खाई अणुहवेऊण । सिन्झिस्सइ धुयफम्मो पावियचरणो समाहीए। विमलो पुण विमलाई अक्सलियं पालिऊण गिहिधम्म । विहिणाराहिवि परलोयमग्गमह सो गओ सग्गं|| ता नह एवं विमलेण पालिय निरईयारवयमेयं । तह अन्नेहिवि भव्वेहि पालेयव्यं सयाकालं ॥१०९।। ॥ इति तृतीयाणुव्रतपरिपालने विमलदृष्टान्तः समाप्तः ॥ आयतां यातां तथा च स्वपतां मुजानानाम् । जन्तूनां पश्यति च्छलं मरणमहाराक्षसो रौद्रः ॥१९॥ अन्येऽप्येवमादयो जीवितधनबन्धुनाशनसमर्थाः । जीवानामदूरस्था उपद्रवाः सन्ति सदाकालम् ॥१००॥ तस्मादनर्थदण्डविरतिं मा बान्धव ! अतिचरातिदुर्लभाम् । प्रेत्यभवे परमसुखं यदि काससि त्वमिति किंबहुना! इति श्रुत्वा स जल्पति यद्यहमेवैविधमुपदिशामि । नो नरपतये तदा ममाप्रसादो भवति नियमेन ॥१०॥ भृतघटस्येव नारं बहिलोठयान्त तवोपदेशाः । ततो विमलेन मौनं प्रतिपन्नं तस्य विषये ॥१०३।। ततः स विपन्नविरतिर्विगतरतिजिनमते संजातः । अतिघनानर्थदण्डं करोति तथा कारयति च ॥ १०४ ।। अथान्यदा कदाचिन्निरर्थकं फोऽपि बहु कदयित्वा । मुक्तो द्रव्यं गृहीत्वा तेन प्रकुष्टेन स एषः ॥१०॥ अभिमरप्रयोगपूर्व पञ्चत्वं प्रापितोऽकृतधर्मः । प्रथमपृथिव्यां प्राप्तस्तत उद्धृतः सन् ॥ १०६ ॥ भ्रमित्वा भवे फत्यपि हि सुतीक्ष्णदुःखान्यनुभृय । सेत्स्यति धुतकर्मा प्राप्तचरणः समाधिना ॥ १० ॥ विमलः पुनर्षिमलमतिरस्खलितं पालयित्वा गृहिधर्मम् । विधिनाssराध्य परलोकमार्गमथ स गतः स्वर्गम् ।। तस्माद् यथैवं विमलेन पालितं निरतिचारव्रतमेतत् । तथान्यैरपि भव्यैः पालयितव्यं सदाकालम् ॥१९॥ .

·ܚܪ . सुपासनाह-चारअम्मि-. तह पारेवयरसियं कुगइ तहामुदिय लहुँ जेण । दिसीलाउवि नारीउ हुति कंदप्पयसगाओं ॥१५॥ - तो कुमरेण भणियं तयभिमुई मा करंसु तुममेव । तइयगुणव्ययपढमो अझ्यारो एस जे भणियो ॥१६॥ ते सो सो कंदणभावो मेय कहवि उवरमई । केलीरसियत्तणो कुमरेण उयेहिओ तत्तो ॥१७॥ कस्सवि भइस्स भज्जं पउत्थवइयं अहन्नया दर्छ । तह कहवि कुणइ सो सुरयकूर्वियं तप्पुरो जेण॥१८॥ कंदप्पपीडिया सा सहसा तस्सेव विलइया कंठे । तो तदियरो दटुं रुटो तज्जेइ तं एवं ॥ १९ ।। रे धिट्ट 1 तए एसा कंदप्पारवसा कया मुद्धा । सुस्सीलावि वराई तो सो तं धंधए धणियं ॥२०॥ भणइ य कुमारमित्तं तमसि जो तो हणेमि नो सहसा । तं सोऊणं कुमरो मोयावइ तस्स पासाओ ॥ आणई य गिहं बंधेहिं पीडियं तं भणेइ तो कुमरो । बंधव ! इहपि पत्तं वयअइयरणतरुकुसुमं ॥२२॥ फलमणुहविसि तं पुण परत्त अइतिक्खदुक्खसंजणय । जं वारिओवि तइया नोवरओ इयइयारा।।२३।। ता अजवि तं सुपरसु अरिहं देवो गुरू य नाणधरा । आलोयसु दुच्चरियं तह खामसु पाणिसंघाय।।२४ : तेणवि कुमगे भणिओ बंधव ! बंधेहिं पीडिओ गाढं । न सरेमि अहं किंचिविता किंचिवि कुणसु पडियार।। इय पभणंतो मरिउ उववन्नो करिवरो स विझम्मि । तत्तो भवम्मि भमिउं भवट्टगं तो स सिझिहिही । फुमरोवि निरइयारं सावगधम्मं चिरपि पालेउं । विहिणा पवनचरणो सासयसोक्खं गओ मोक्खी॥२७॥ ॥ इति तृतीयगुणग्रते प्रथमातिचारविपाके मित्रसेनकथानकं समाप्तम् ।। तथा पारापतरसितं करोति तथामुद्रित लघु येन । दृढशीला अपि नायों भवन्ति कन्दपवशाः ॥ १५ ॥ ततः कुमारेण भणितं तदभिमुख मा कुरुष्व त्वमेवम् । तृतीयगुणवतप्रथमोऽतिचार एष यद् भणितः ॥१६॥ तत् श्रुत्वा स कन्दर्पभावतो नैव कथमप्युपरमति । केलीरसिकत्वतः कुमारेणोपेक्षितस्ततः ।। .१७ ।। फस्यापि भटस्य भार्या प्रोपितपतिकामथान्यदा दृष्ट्वा । तथा कथमपि व रोति स सुरतकूजितं तत्पुरो येन !! फन्दपपीडिता सा सहसा तस्यैव विलगिता कण्ठे । ततस्तद्देवरो दृष्ट्वा रुटस्तनयति तमेवम् ।। १९ ॥ रे धृष्ट ! त्वयैषा कन्दर्पपरवशा कृता मुग्धा । सुशीलापि वराफी ततः स तं बध्नाति गादम् ॥ २० ॥ भणति च कुमारमित्वं त्वमसि यतस्ततो हन्मि नो सहसा । तत् श्रुत्वा कुमारी मोचयति तस्य पार्थात् ॥२१॥ मानयति च गृहं बन्धैः पीडितं तं भणति ततः कुमारः । वान्धव ! इहापि प्राप्तं प्रतातिचरणतरुकुमुमम् ।। फलमनुभविष्यसि त्वं पुनः परत्रातितीक्ष्णदुःखसंजनकम् । यद् वारतोऽपि तदा नोपरत इत्यतिचारान् ॥२३॥ तस्मादद्यापि त्वं स्मरार्हन्तं देवं गुरूंश्च ज्ञानधरान् । आलोचय दुश्चरितं तथा क्षमय प्राणिसंघातम् ॥२४॥ तेनापि कुमारो भणितो वान्धव ! यः पीडिनो गाढम् । न स्मराम्यहं किञ्चिदपि तस्मात्कञ्चिदपि कुरु प्रतिकारम्॥ इति प्रभगन् मृत्तापपन्नः करियरः स विन्ध्य । ततो भवे भ्रमित्वा भवाष्टकं ततः स सेत्यति ॥ २६ ॥ कुमारोऽपि निरतिचारं श्रावधम चिरमपि पालयित्वा । विधिना प्रपन्नचरणः शाश्वतमाख्यं गतो मोक्षम ॥२७॥ ---- ·-- -- भंटाईणव नयणाइयाण सरियारकरंणमिद भणिय । कुवकुइयं, ते कुणई जो सो सीदोच्च लाइ दुई ।।१।। तथाहि;- । बहुपत्तपतसोई ससिरीयं रायहंसकयसोहं । पउमंव पोयणपुरं भरहे पुरमन्थि सुपसिद्धं ॥२॥ । तस्यत्यि धणयसिट्टी धणउन्च पिया य तस्स सोमसिरी । ताण तणओ सीहो मित्तो तस्सत्यि सहदेवो । | सहपंप्सुकीलिओ कीलणत्यमह अन्नया य तत्थेव । रइसागराभिहाणे उन्नाणे तेण सह पचो ॥४॥ • कोलइ विविहविलासेहिं जाव ता तस्य मुणइ महुरझुणि । तो तयणुमारओ सो चचंतो पिच्छए सरि । • बहुमुणिपणपरियरिय छणससिवित्र तारयसणाहं । धम्मय मुचिमतं देसत भूरिभव्याण ॥६॥ सग्गापवग्गमग्गं, तो तं नमिऊण तत्थ उबविट्ठो । पुच्छइ सिंहो मूर्ति भयत्र! मे संसय हरसु ||७|| ' कि धम्मपि कुणंतो लच्छिभंस लहेइ कोवि नरोलामंतरायवसमओ लहइचिय भणइ तत्य गुरूं||८|| तो सीहेण भणिय लच्छिन्भंस लहेइ धम्मीवि । जइ पहु ! ता पन्नत्तं धम्मेण किलेसमूलेण ॥९॥ तो भणइ मुणिवरिंदो जइवि हु धम्तरायदोसेणं । होइ विहवस्स नासो पुणोषि धम्माज पार्यड़ ॥१०॥ सविसेस धणलाभं निच्छयसारं करेइ जइ धम्मं । दिटतो इह सिट्टी मुणिदासो, मुणमु उवउचो ॥??|| तपादि:-- देवविगिम्पियगुरुसुभथूभसोभाए महुरनयरीए । आसि मुणिदाससिट्टी अमुणियविवपरिमाणो ॥१२॥ अविचलसम्मत्तयरो कम्मवसा तस्स अन्नया विहयो । सोवि परिव्मट्टो अवमाणपयं नमो जाओ ।। लोयाणं बंधूणं नरवइणो नियसुयाण भजाए । किं वहुणा, पडिवपणपि तस्स नो देइ कोवि तहि ॥१४॥ विटादानामिव नयनादिकानां सविकारकरणमिह भणितम् । कौकुच्यं, तत्करोति यः स सिंहवरलमते दुःखम् ।। बहुपा(प)त्रप्राप्तशोभं सश्रीकं राजहंसकृतशोमम् । पद्ममिव पोतनपुरं भरते पुरमस्ति सुप्रसिद्धम् ॥२॥ तत्रास्ति धनदश्रेष्ठी घनद इव प्रिया च तस्य सोमश्रीः । तयोस्तनयः सिंहो मित्तं तस्यास्ति सहदेवः ॥३॥ सहपांशुक्रीडितः क्रीडनार्थमथान्यदा च तत्रैव । रतिसागराभिधान उद्याने तेन सह प्राप्तः ॥४॥ क्रीडति विविधविलासर्यावत्तावत्तत्र शृणोति मधुरध्वनिम् । ततस्तदनुसारतः स वनन् पश्यति सूरिम् ॥५|| बहुमुनिगणपरिकरितं क्षणशशिविम्बमिव तारकासनाथम् | धर्ममिव मूर्तिमन्तं दिशन्तं भूरिभन्येभ्यः ॥६॥ स्वर्गापवर्गमार्ग, ततस्तं नत्वा तत्रोपविष्टः । पृच्छति सिंहः सूरि भगवन् ! मे संशयं हर ||७|| किं धर्ममपि कुर्वलक्ष्मीभ्रशं लमते कोऽपि नरः । लामान्तरायवशतो लभत एव मणति तत्र गुरुः ।।८।। ततः सिंहेन मणितं लक्ष्मीभ्रंश लमते धर्म्यपि । यदि प्रभो ! तदा पर्याप्तं धर्मेण क्लेशमलेन ॥९॥ ततो भणति मुनिवरेन्द्रो यद्यपि धर्मान्तरायदोषेण । भवति विमवस्य नाशः पुनरपि धर्मात्प्राप्नोति ॥१०॥ सविशेष धनलाभ निश्चयसारं करोति यदि धर्मम् । दृष्टान्त इह श्रेष्ठी मुनिदासः, शृपयुक्तः ॥११॥ देवविनिर्मितगुरुशुभ्रस्तूपशोभायां मथुरानगर्याम् । आसीन्मुनिदासश्रेष्ठ्यज्ञातनिजविमवपरिमाणः ॥१२॥ अविचलसम्यक्त्वपरः कर्मवशात्तस्यान्यदा विभवः । सर्वोऽपि परिभ्रष्टोऽपमानपदं ततो जातः ॥१३|| । .

·सुपासंनाह-चरिअम्मि-. सो उण अविमन्त्रमणो विकाल कुणइ भावो पूयं । सइकारियजिणमंदिरजिगपडिमाए जहासत्तिं ॥१५॥ तत्तणया तो सिहि सीयत विनि विरम प्याएं । एत्तियकालं हटे जइ तं चिष्टेइ वणिजकए ॥१६॥ तो नहु खूणं जायइ भोयणओ, वत्थमाइयं सव्वं । अम्हे उण परगेहे कम्म काऊणुवजिस्से ॥१७॥ इहलोइचिय दिलु पूयाइ फलं जिर्णिदविवाणं । तहवि न विरमसि एईए नूण मूढो सितं बूढ! ॥१८॥ तो ताणं पइ जंपइ मा मेवं वयह धम्मचाएंणं । जम्हा न कजसिद्धी जायइ जीवाण कइयावि ॥१९॥ "जं पुण दारिददुई समागयं अम्ह एत्य जम्मम्मि । तं पुव्वजम्मयावस्स विलसियं जेणिमं भणियं ॥२०॥ सुंदरधम्मरयाणवि विसमं विहिविलसियं समावडई । जं तत्थ कारणमिण अन्नभवे खडिओ धम्मो 11 लो जाउ सिरी विहडंतु बंधवा होउ लोयअवमाणं । तहवि न जिणिदपूयं वजिस्समई जो भणियं ॥ पूयाए जिणिंदाणं फलमिह सग्गापवग्गसोक्साई । तम्हा तुम्हेवि हु इत्य आयरं कुणह इय भणिए । तयभिमुहं भणइ जणो जह जह जिणपूयणं तुम कुणसि । तह तह दालिदतरू सुफलफलं फुलइ तुह गेहे ॥ इय मुणिउं जणवायं धमक्खिसत्ति मन्नमाणो.सो । चइऊण पुरं पत्तो पच्चासन्नम्मि गामम्मि ॥२५॥ तत्थवि गिहपडिमाए तिकालं कुणइ पूयमणवज । अह चउमासगदिवसे सो पत्तो महुरनयरीए ॥२६॥ जिणमंदिररस दारे तो मालाकारिणी भणइ सिटिं । चउसरमेगं कुसुमाण गिण्ह पूएसु जिणविवे ।। तो गिण्हइ नो सिट्ठी दव्वाभावा भणेइ सा एवं । तुझ पसाएण इमेलंकारा अम्ह देहम्मि ॥२८॥ लोकानां बन्धुमां नरपतेनिनसुतानां भार्यायाः.! किंबहुना, प्रतिवचनमपि तस्य नो ददाति कोऽपि तत्र ॥१४॥ 'स पुनरविषण्णमनास्त्रिकालं करोति भावतः पूजाम् । स्वकारितजिनमन्दिरजिनप्रतिमाया यथाशक्ति ॥१५॥ तत्तनयास्ततः श्रेष्ठिनं सीदन्तं त्रुवन्ति विरम पूनायाः । इयत्कालं हहै यदि त्वं तिष्ठसि वाणिज्यकृते ॥ ततो न खलु झूणं जायते भोजनतः, वस्रादिकं सर्पम् । वयं पुनः परगेहे कर्म कृत्योपायिष्यामः ॥१७॥ इहलोक एव दृष्टं पूजायाः फलं जिनेन्द्रबिम्बानाम् । तथापि न विरमस्येतस्या नूनं मूढोऽसि त्वं वृद्ध ! ॥१८॥ ततस्तान् प्रति जल्पति मा मैवं वदत धर्मत्यागेन । यस्मान्न कार्यसिद्धिर्जायते जीवानां कदापि ॥१९॥ यत्पुनर्दारिद्रयदुःख समागतं ममात्र जन्मनि । तत्पूर्वजन्मपापस्य विलसितं येनेदं भणितम् ॥२०॥ सुन्दरधर्मरतानामपि विषमं विधिविलसितं समापतति । यत्तत्र कारणमिदमन्यमवे खण्डितो धर्मः ॥२१॥ ततो यातु श्रीविघटन्तां बान्धवा भवतु लोकापमानः । तथापि न जिनेन्द्रपूजा वर्जयिष्याम्यहं यतो भणितम् ॥ पूजाया जिनेन्द्राणां फलमिह स्वर्गापवर्गसौख्यानि । तस्माद् यूयमपि खल्वत्रादरं कुरुतेति भणिते ॥२३॥ तदभिमुखं भणति जनो यथा यथा भिनपूजन त्वं करोषि । तथा तथा दारिद्रयतरुः सुफलफलं फलति तव गेहे ॥ इति ज्ञात्वा जनवादं धर्महेलेति मन्यमानः सः । त्यक्त्वा पुरं प्राप्तः प्रत्यासन्ने ग्रामे ॥२५॥ तत्रापि गृहपतिमायास्त्रिकालं करोति पूजामनवद्याम् । अथ चतुर्मासदिवसे स प्राप्तो मथुरानगर्याम ॥२६॥ जिनमन्दिरस्य द्वारे ततो मालाकारिणी मणति श्रेष्ठिनम् । चतुर्मालामेकां कुसुमानां गृहाण पुजय जिनबिम्बम् ॥ .८ . . .क. ख फलिही तुम्झवि य गेहम्मि ।

·. मादकद्दा। चारकरण तुंमए कुसुपाई गिण्दियाई मयकालं । ता गिदसु एयाई पुग्णं तुम्हाण में दिन्नं ।।२९।। पूयसु निर्णिदविवं तो सिट्टी कुणइ ताई नियहत्थे । निस्सीहियं भणे पविमइ विहिणा निणसमीये ।। भत्तिम्भनिभरुभिन्नबहलरोमंचकंचुइजतो । पूयह निणिदवित्र इय भावती मणे सिट्टी ॥३१॥ धन्नो हं जेण मए अणोरपारम्मि भवसमुदम्मि ! भवसयसहस्सदुलदं लद्रं सद्धम्मजाणानि ॥३२॥ एयस्स पभावेणं पालिजंतस्स सह पयतेण । जम्मंतरेचि जीवश पार्वति न दुवपदादग्गं ॥३३॥ चिंतामणी अउच्चों एस अउच्चो य कप्पासोति । एमो परमो मंत्री एवं परमामगं इन्य ॥३४॥ . तेसिं नमो तेसि नमो भावेण पुणो पुणोवि तेसि नमो । अणुवकयपरहियग्या जीवाण कहिनि जे धम्म।। मुलहो विमाणवासो एगच्छत्ताधि मेइणी सुलहा । लोगम्मि नपरि दुलदो जगेण निणदेसियो धम्मो । . ता दुरलभो लदो धम्मो सम्बन्नुपूयणाईओ । अन्नण मे न कज्ज इस चितिवि बंदए देवे ॥३॥ जिणवंदणावसाणे पिच्छइ वक्खाणमंडवे सरि । वागरमाण धम्म सम्म भयाण तो सिट्टी ॥३८॥ चंदड़ दूरहिओ त सूरीवि हु सायरं गुरुगिराए । दाउणं धम्मलाभं तप्पुरमओ साइए एवं ।।३९॥ जलहिवडियंत्र रयणं दुलई .मणुयत्तमित्य संसारे । ता लणं एवं जइपव्यं मुगइमग्गम्मि ।।४०॥ स चायम् - पूया जिणिदेसु रई वएसु जत्तो य सामाइयपोसहेसु । दाणं सुपत्ते सवर्ण सुतित्थे सुसाहुसेवा सुमईइ मग्गो ॥४१॥ ततो गृह्णाति नो श्रेष्ठी-द्रव्यामावाद्भणति सैवम् । तब प्रसादनेमेऽलङ्कारा मम देहे ॥२८॥ इच्छाक्रयेण त्वया कुसुमानि गृहीतानि सदाकालम् । तस्माद् गृहाणतानि पुण्यं युप्मम्यं मया दरम् ॥२९॥ पूजय जिनेन्द्रबिम्ब, ततः श्रेष्ठी करोति तानि निजहस्ते । नैपेधिको मनित्वा प्रविशति विधिना जिनसमीपे ।। भक्तिभरानिदिन्नबहलरोमाञ्चकञ्चुकायमानः । पूजयति जिनेन्द्रपिम्बमिति भावयन्मनसि श्रेष्ठी ॥३१॥ धन्योऽहं येन मयाऽनादिपारे भवसमुद्र । भवशतसहस्रदुर्लभं लब्धं सद्धर्मयानमिति ॥३२॥ एनस्य प्रमावेण पाल्यमानस्य सदा प्रयत्नेन । जन्मान्तरेऽपि जीवाः माप्नुवन्ति न दुःखदौर्भाग्यम् ॥३३॥ चिन्तामणिरपूर्व एपोऽपूर्वश्व कल्पवृक्ष इति ! एप परमो मन्त्र एतत परमामृतमन्त्र ॥३४॥ तेभ्यो नमस्तेभ्यो नमो मावेन पुनः पुनरपि तेभ्यो नमः । अनुपकृतपरहितरता जीवानां ययन्ति ये धर्मम् ।। सुलभो विमानवास एकच्छत्रापि मेदिनी सुलमा । लोके केवलं दुर्लभो जनेन निनदंशितो धर्मः ॥१६॥ तस्माद् दुर्लभो लब्धो धर्मः सर्वज्ञपूजनादिकः । अन्येन मे न कार्यमिति चिन्तयित्वा वन्दते देवान् ॥३७॥ . गिनवन्दनावसाने पश्यति व्याख्यानमण्डपे सूरिम् । व्याकुर्वन्तं धर्म सम्यग् भत्र्येभ्यः, ततः श्रेष्ठी ॥३८॥ वन्दते दूरस्थितस्तं सूरिरपि हि सादरं गुरुगिरा । दत्त्वा धर्मलाभं तत्पुरतः कथयन्येवम् ॥३९॥ जलधिपतितमिव रत्नं दुर्लमें मनुजत्वमत्र संसारे । तस्माल चैतद् यतितव्यं सुगतिमार्ग ॥१०॥ पूना जिनेन्द्रेषु रतित्रतेषु यत्नश्च सामायिकपोपवेषु । ।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- इचाइवित्थरेणं कहियाए देसणाए सुरीहिं । सिट्टी जंपइ संवेगनिन्भरं सरिसमुहमिणं ॥४२॥ तुझ पसाएण महं निचं निव्वहइ नाह ! जिणपूया । किंपुण पहु ! अंगरुहा कुणंति अपत्तियं बहुयं ।। जपति तहा विजई न किंपि पूयाए तुह फलं ताय ! । पुवज्जियावि लच्छी नवरं नीदरइ गेहाओ ! लोओवि भणइ एवं धम्मेण धणं इमस्स हारवियं । मम पुणं मणयंपि न किंपि माणसे फुरइ तन्वयणं । ता थिरकरणोवाओ हविज जइ कोवि ताणवि मुर्णिद!। तो निव्वहिज धम्मो सुहेण मह नाह ! इयवोत्तु।। मोणेण ठिओ सिट्ठी उपयारं जाणिऊण सूरीवि । उवइसइ तस्स मंतं निरवज्जं पर्दियसिद्धं च ॥४७॥ रुसिणचउपसिरयणीए अद्धरचम्मि पेयवणमञ्झे । काउस्सग्गेण ठिओ सुमरिज्जस तं इमं मंतं ॥४८|| तो पञ्चक्खो होही कवहिजक्खो मुहुत्तमित्तेण । भणिही सो तुह समुहं अभिरुइयं मग्गसु वरति ।।४९।। तो तुमए सो एवं एवं वत्तव्वओत्ति भणिऊण । सूरीवि विहारेणं अन्नत्य गओ तओ सिट्ठी ॥५०॥ भणियदिवसम्मि पत्तो मसाणभूमीए कहियविहिपुच्वं । काउस्सग्गम्मि टिओ तो पुव्युत्तं समग्गपि ।। तह जायं जह भणिय जवखाभिमुहं भणेइ तो सिट्ठी । चउमासदिणे पूया जा विहिया चउसरेण भए । तीइ फलेण पसायं कुणसु तुमं अस्थि तुझ जई सत्ती । इस सुणि सो जक्सो उपओगं देइ अवहीए ।। उल्लवियं तो तेणे तीए फलं वियरिउं असत्तो हैं । जम्हा जिणस्स पूयाए एक्कस्सि भावविहियाए ॥ सग्गसिरीवि हु लम्भइ अइवित्थिन्ना ममं च सा नत्थि । वंतरजाईओ ई ता अन्न भणसु तं किंपि । । दानं सुपात्रे श्रवणं सुतीर्थे सुसाधुसेवा सुगतेर्गिः ॥४१॥ इत्यादिविस्तरेण कथितायां देशनायां सूरिभिः । श्रेष्ठी जल्पति संवेगनिर्मर सूरिसम्मुखमिदम् ॥४२॥ तव प्रसादेन मम नित्यं निर्वहति नाथ ! जिनपूजा । किन्तु प्रभो ! अङ्गहाः कुर्वन्त्यप्रत्ययं बहुम् ॥४३॥ जल्पन्ति तथा विद्यते न किमपि पूजायास्तव फलं तात !! पूर्जितापि लक्ष्मीः किन्तु निस्सरति गैहात् ।।४।। लोकोऽपि भणत्येवं धर्मेण धनमस्य नाशितम् । मम पुनर्मनागपि न किमपि मानसे स्फुरति तद्वचनम् ॥४५॥ तस्मात्स्थिरकरणोपायो भवेद् यदि कोऽपि तेषामपि मुनीन्द्र! । ततो निर्वहेद् धर्मः सुखेन मम नाथ ! इत्युक्त्वा। मौनेन स्थितः श्रेष्ठ्युपकारं ज्ञात्वा सूरिरपि । उपदिशति तस्य मन्त्रं निरवधं पठितसिद्धं च ॥ ४७ ॥ कृष्णचर्तुदशीरजन्यामर्धरात्रे प्रेतवनमध्ये ! कायोत्सर्गेण स्थितः स्मरेस्त्वमिमं मन्त्रम् ।। ४८ ।। ततः प्रत्यक्षा भविष्यति कपर्दियक्षो मुहूर्तमात्रेण । भणियति स तव संमुखमभिरुचितं मार्गय वरमिति ॥४९॥ ततस्त्वया स एवमेवं वक्तव्य इति भणित्वा । सुरिरपि विहारेणान्यत्र गतस्ततः श्रेष्ठी ॥ ५० ॥ भणितदिवसे प्राप्तः श्मशानभूमौ कथितविधिपूर्वम् । कायोत्सर्गे स्थितस्ततः पूर्वोक्तं समग्रमपि ॥ ५१ ॥ तथा नातं यथा भणितं यक्षाभिमुखं भणति ततः श्रेष्ठी। चतुर्मासदिने पूजा या विहिता चतुर्मालेन मया।॥५२॥ तस्याः फलेन प्रसाद कुरुष्व त्वमस्ति तव यदि शक्तिः । इति श्रुत्वा स यक्ष उपयोगं ददात्यवधेः ॥५३॥ उल्लापितं ततस्तेन तस्याः फलं वितरीतुमशक्तोऽहम् । यस्माधिनस्य पृजयैकया भावविहितया ॥ ५४ ॥ स्वर्गरिपि हि लभ्यतेऽतिविस्तीर्णा मम च सा नास्ति । व्यन्तरजातीयोऽहं तस्मादन्यद्ण त्वं किमपि ॥५॥ - ·सीदयाहा। सो भणड जयस्व ! तुद्द दंसणेण तुट्टो अहं वयसु टाणं । निणयम्माभावणं कि मह तंज नति? | तो त पई सो जाइ समत्तिो तह करेमि यच्छल्लं । माइम्मित्ति कार तमाशुपए भगद नामों ।। तुह गेहे चउसुवि कोणएमु चिट्ठति गुरुनिहाणाई । गिम्हेयचाई नए इस बानुपदसणं पत्तो ॥५८॥ पच्छिमनिसाए सिही पत्तो गेहम्मि भणंड नियतणए । जइ धम्मे कुणद मई तो हजम्मेव तुम्हागं ॥ दसेमि फलमुयारं, तो ते जंपति जइ इमं कुणसि । तो निउणतरं यम्मं तुझ सपामार परमी ॥६॥ दाऊण ताण सवहं तिक्कालं जिणगिहस्म गमणम्मि । प्याईकरणम्मि य पसिभो तो निही एगो ॥६॥ दहुं महप्पमाणं पडिपुण्णं टंकयाण तं हिटा । सव्वं चिय तञ्चयगं कुगंति भाग पदियई ॥३२॥ तत्तो कमेण निहिणो सेसावि पयंसिया गिहरसंनो । अह अनया य पत्तो सोसिय मूरी नहि, नचों ।। नियसबसुएहि समं महंतरिद्धीए ताण नमणत्यं । मिट्टी पत्तो अन्नोवि पुरजको विहिरसिंगारो ॥२४॥ ति पयाहिणीकर नमिउं मूरिन याइगुम्मि । अविद्या सर्चवि हु तो मिट्टी भणइ समम्पिा६५।। भयव ! मज्झ सुयाण सम्पत्ताई गिदत्यमद्धम्मो । उबइमिळणं दिजउ मूरीवि तहेव ने कुणइ ॥६६।। इय सोऊणं भणियं सीहणं नाह ! मध्झवि कहेह । वियरओ गिहिधम्म जेणाई तं पबन्नेमि ॥६॥ तो कहइ गुरू तस्सवि अन्नेसिपि हु तो य केणावि । सम्मत्तं पडियन्नं नह कैणविणुवयाईणि ॥६८|| सहदेवेण समं पुण सीहो गिम्हेइणत्यर्दडवयं । सम्मत्त साइइ तस्स सस्वं गुरुवि इमं ॥६९॥ पायोवएससिप्पयाणओ अझाणकरणामो । मजादपपायाओ अणत्यदेडो भये चउहा ॥७॥ + स भणति यक्ष ! तव दर्शनेन तुष्टोऽहं ब्रज स्थानम् । जिनधर्मप्रमावेग कि मम तपन भविष्यतीति ! ॥५६॥ ततस्तं प्रति स जल्पति स्वशक्तितस्तव करोमि वास्सल्यम् । साघमिक इति कृत्वा तेनानुमते मगति यक्षः ।। तव गेहे चतुर्वपि कोणेषु तिष्ठन्ति गुरुनिघानानि । ग्रहीतत्र्यानि त्वयेत्युस्त्वाऽदर्शन प्राप्तः ॥ ९८॥ पश्चिमनिशायां श्रेष्टी प्राप्ठो गेहे मणति निजतनयान् । यदि घमें कुरुत मति तत इह लन्मन्यपि यम्माकम् ।। दर्शयामि फलमुदारं, ततस्ते जल्पन्ति यदीदं करोपि । ततो द्विगुणतरं धर्म तव सकाशात्मकुर्मः ॥ ६॥ दत्त्वा तेषां शपयं त्रिकालं निनगृहस्य गमने । पूजादिकरणे च प्रदर्शितम्ततो निघिरेकः ॥ ११ ॥ दृष्ट्वा महाप्रमाणे परिपूर्ण टङ्ककानां तं दृष्टाः । सर्वमेव तद्वचनं कुर्वन्ति मावेन प्रतिदिवसम् ॥ १२ ॥ ततः क्रमेण निधयः शंपा अपि प्रदर्शिता गृहस्यान्तः । अथान्यदा.च प्रातः स एव मूरिस्तत्र, ततः ॥६॥ निजसर्वतैः समं महद्वर्ग तेषां नमनायम् । श्रेरी मासोऽन्योऽपि पुरजनो विहितगृहारः ॥१४॥ त्रिः प्रदसिगीकृत्य नवा सूर्ति न चातिदूरे । उपविष्टाः सर्वे हि ततः श्रेष्ठी मगति समये ॥६॥ भगवन् ! मम सुतानां सम्यक्त्वादिहस्यसद्धर्मः । उपदिश्य दीयता सूरितियैव तत्करोति ॥६६! इति श्रुत्वा भणित सिंहेन नाथ ! ममापि क्ययन । विस्तरतो गृहिधर्म येनाई तं प्रपद्ये ॥६७|| ततः कथयति गुरुस्तम्याम्यन्येषामपि हि ततश्च केनापि । मम्यस्त्वं प्रतिपन्ने नया केनाप्यमुत्रवादीनि ॥१८॥ सहदेवेन समं पुनः सिंहो गृह्णात्य दण्डनम् । सन्यत्त्वयुनं कथयति तस्य स्वरूपं गुरुरपीदम् ॥१९॥ -- ·मुपासनाह-चरिअम्मि- अहिगरणपउणकरणं भोगुवभोगाण अहियकरणं च । अणवस्यं मोहरियं कंदप्पं तह प कुक्कुइयं ।।७।। बज्जेयव्वं गिहिणा अणत्थदंडव्वयं धरतेण । इय निसमिऊण समगं भत्तीए सीहसहदेवा ।।७२।। तत्तो नमिऊण गुरुं गिहम्मि पत्ता कुणंति जिणधम्मं । अह अन्नया य सीहो हट्टे ववहरइ जा ताव ॥ रायसुहासियभासी भंडो पचो भणेइ तयभिमुई। कडेसु वैणिय ! कोडि वैडियावहांण दड्डाण ||७४|| तो तह करेइ सीहो सोवि हु अप्पेड़ विंटयं तस्स । मुलं उविऊण तो फालायइ कामूलम्मि ७५|| सव्येवि वैहियवटे भणइ य न कयावि सवणविवरसु । मज्झ पविट्ठो एसो चरचरसदो सवणसुहओ ॥ तो हसइ सीहणिओ सह वणिउत्तेहिं मिल्लए मोल्लं । ताणं तंबोलाई दाऊण विसज्जए भंड १७७|| तो पइदिगम्मि भंडो आगच्छइ सीहपासम्मि अक्खलिओ । कुणइ विविहे वियारे तह भूभंगाइपरिहास।। तह विडविज्जं पयडइ हसति सीहाइया जहा सव्वे । मुत्तूणं सहदेवं,सीहो तो दूरहयहियओ ॥७९॥ मुहनयणाइक्यिारे अणवरयं कुणइ तस्म पासठिओ। किं बहुणा सो जाओ तओवि गरुओ महामंडो ।। सहदेवो उण वारइ अणवरयं सो न विरमइ तहावि । रमणीमणआणदं करेइ विविहाहिं चिट्टाहि ॥८१।। मुद्धत्ताउ न याणइ अइयारमिमं सुमित्तकहियपि । हासरसाउलहियओ हसावए सव्वमवि लोयं ॥८२॥ कन्नडयरायउत्तस्स भारिया कप्पडस्स किणणत्थं । अह कइयावि हु हट्टे पत्ता सीहस्स पासम्मि ॥८३|| वत्थं हत्थे अप्पइ तीए नयणाइएहिं विक्किरियं । कुणइ जह भोलिया सा मुल्लं बहुयं पयच्छेइ ।।८४॥ पापोपदेशहिंसपदानत आर्तध्यानकरणात् । मद्यादिप्रमादादनर्थदण्डो भवेधतुर्घा ॥७०|| अधिकरणप्रगुणफरणं भागोपभोगानामधिककरणं च । अनवरतं मौखर्य कन्दर्पस्तथा च कौकुच्यम् ॥७१॥ वर्जयितव्यं गृहिणाऽनर्थदण्डवतं धरता । इति निशम्य समं भक्त्या सिंहसहदेवौ ॥७२॥ ततो नत्वा गुरुं गृहे प्राप्तौ कुरुतो जिनधर्मम् । अथान्यदा च सिंहो हट्टे व्यवहरति यावत्तावत् ॥७३॥ रागसुभाषितभाषी विटः प्राप्तो भणति तदभिमुखम् । कर्ष वणिक् ! कोटिं बहिकावृत्तानां दग्धानाम् ॥७४।। ततस्तथा करोति सिंहः सोऽपि खल्वर्पयति पोट्टलं तस्य । मूल्य स्थापयित्या ततः स्फालयति कर्णमूले । सर्वानपि वहिकावृत्तान् भणति च न कदापि श्रवणविवरेषु । मम प्रविष्ट एष चरचरशब्दः श्रवणमुखदः ॥ ततो हसति सिंहवणिक् सह वणिक्पुत्रैर्मुञ्चति मूल्यम् । तेषां ताम्बूलादीन् दत्त्वा विसृजाति विटम् ॥७७॥ ततः प्रतिदिनं विट आगच्छति सिंहपाऽस्खलितः । करोति विविधान्विकारांस्तथा भ्रूभङ्गादिपरिहासान् !! तथा विटविद्यां प्रकटयति हसन्ति सिंहादिका यथा सर्वे । मुक्त्वा सहदेव, सिंहस्ततो दूरहतहृदयः ।।७९॥ मुखनयनादिविकारानऽनवरतं करोति तस्य पार्श्वस्थितः । किं बहुना स जातस्ततोऽपि गुरुमहाविटः ॥८॥ सहदेवः पुनरियत्यनवरतं स नं विरमति तथापि । रमणीमनआनन्दं करोति विविधाभिश्चेष्टाभिः ॥८१॥ मुग्धत्वान्न जानात्यतिचारमिमं सुमित्रकथितमपि । हास्यरसाकुलहृदयो हासयति सर्वमपि लोकम् ॥८२॥ कर्णाटकराभपुत्रस्य भार्या कर्पटस्य क्रयणार्थम् । अथ कदापि हि हट्टे प्राप्ता सिंहस्य पार्श्वे ।।८।। . १ग.पणयको । २क विहि ।

·सीहकही।
इत्तो नभत्तारो पत्तो पुट्टीए पिच्दए सव्वं । नचिकिरिय ननो कवियों सा गुरुपांडाए ॥८॥
दृणइ कबोलपएस भणइ परेरे अगज्ज ! वणिमावि । भंडागवि अडियो तं जो मह महिन्यपुगे एवं ।।
कुणसि विविहे वियारे इय भगिर जाय निहणिही ताव । वणिउहि सहमा परिमो बाहाए मणिमा य ।।
खमसु महायम ! इण्डि समापदाणा य हुँति-मापुरिसा । इवाइ पपेउ कोयो उत्तारिओ नम्ग ||८||
सीहो चयापण पीडिओ मच्छिमओ य खणमियम् । मुटिएपफनयणगामी अरिमा चंदना
नीमो घरम्मि नय किंपि चेयए पैयणाए विश्वियो । अगुसासिमा य यहां मीहो महदयपिनेग ।।
सनमविणम्मि तत्तोणालोइयदुकाडो गमो निण । नागामारी जागो भमिट्टी दुटियो भने घोरे ।।९.१।।
महदेवो सयकालं कलंकसुकव्ययं चरेऊण । पन्जनफयाणसणी विहिणा पाणे पग्गिः ॥२०॥
- सोहम्मे उचन्नो तनो चवित्र महाविदेहम्मि । सिन्झिस्सइ धुयकम्मो पाविपनगणी समारीए ||१||
॥ इति तृतीयगुणवते छिनीयानिचारविपाके सिंदयांगा कथानकं समातम् ॥
वलं हस्तेऽर्पयति तस्या नयनादिकैर्विक्रियाम् । करोति यथा भद्रिका सा मृल्यं मह प्रयच्छति ॥४॥
इतस्तद्भत्ता प्राप्तः पृष्ठे पश्यति सर्वाम् । तद्विकियां ततः कुपितः स गुरुचपेटया ॥४५॥
हन्ति कपोलप्रदेशे भणति च रे रेऽनार्य । वणिगपि । विटेभ्योऽप्यधिकम्ल यो मन्महिलाएर एवम् ॥८६॥
फरोपि विविधान्विकारानिति भगित्या यावनिहनियति तावत् । वणिकपुरे सहसा तो बाहुना मांगनश्य ।।
क्षमय महायशः । इदानी क्षमाप्रपानाश्च भवन्ति सत्पुरुषाः । इत्यादि मजल्य्य कोप उत्तारितस्तस्य ॥८॥
सिंहचपेटाघातेन पीडितो मूतिश्च क्षणमेकम । खण्डिनेकनयनगोलक उपचरितश्यन्दनादिभिः ॥८९॥
'नीतो गृहे नच किमपि चेतति वेदनया विद्रुतः ! अनुशासितश्च बहु सिंहः सहदेवमित्रेण ॥२०॥
सप्तमदिने ततोऽनालोचितदुष्कृतो गतो निधनम् । नागकुमारो जातो भ्रमिष्यति दुःखितो मये घोरे ॥२१॥
सहदेवः सदाकालं कलङ्कमुक्तवत चरित्या । पर्यन्तकृतावसानो विविना प्राणान् परित्यज्य ॥१२॥
सौधर्म उपपन्नस्ततश्व्युत्वा महाविदेहे । सेत्स्यति धुतकर्मा प्राप्तचरणः समाधिना ॥१३॥

·1
.
आलप्पायं मोहरियभावओ जो पलप्पए सड्ढो । तइयगुणव्वयंधारी दुहाई सो लहइ पउमोन्च ॥१॥
तथाहि
पुरमत्थि पुरिमतालं तं पालइ पत्थिवो विजयपालो । तस्सत्थि पिया रंभा रंभच वियंभियसुभोया ||२|| ..
अह अनया नरिंदो करिंदखधग्गओ सपरिवारो । रायवडियाइ गच्छइ तो पिच्छई वणिगिहे कम्मि ।।
पपुल्लसंतजोब्वणरसाउलं लच्छिनामियं कन्नं । गयरूवं, तो तदुवरि तस्सणुराओ कहविजाओ ॥४॥
तज्जणपाई मग्गाविऊण परिणेइ ते सहत्थेण । अंतेउरम्मि सिविलं तीइ समं विलसइ नरिंदो ॥५॥
न कुणइ कस्सवि तत्र्ति पुरस्स अतेउरस्स रजस्स । तीइ परिंभोगरसिओ राओदिवसंपि तीइ,गिहे ।।६।।
चिट्टा पडिओ नडिओ तीए सिणेहेण हारियविवेओ । परिहरियसन्चकज्जो भणिओ तो मंतिणा एवं ।।
इयरोवि जणो रागस्स वसंगओ बहु विगुप्पए नूणं । किं पुण पुढईवइणो अंतररिउछक्कमकंता? ॥८॥
धम्मं अत्थं कामं नीईए निसेवयंति नरवइणो । जे ताण पुरिसत्था दिति फलं निष्फला इहरा ॥९॥
किञ्च।
दूरं नासंति गुणा दूरं चिय वीसरंति सत्थत्या । दूरं गुरूवएसा रागंधाणं नराण तओ ॥१०॥
बहुंतरम्मि भुल्लो देवो चइऊण रज्जरलु च । धम्म च ज इमीए आसत्तो चिट्ठइ सयावि ॥११॥
तो भणियं नरवइणा सचिव! तुम मा भणेसु मह समुहं । किंचिवि जमिम रज्ज तुह दिन्नं पालसु तमेव।।
जावेसा मिगनयणा महनयणपहे पयहइ सयावि । तावच्चिय मह जीयं कि कज्ज रज्जमाईहि १ ॥१३॥
पिच्छ कह एस राया रागेण विडंविओ न चेएइ । अप्पाणं गयलज्जो इय सचिवो चिंतए जांच ।।१४॥ :
आलप्रायं मौखर्यभावतो यः प्रलपति श्राद्धः । तृतीयगुणवतधारी दुःखानि स लभते पद्म इव ॥१॥
पुरमस्ति पुरिमताले तत्पालयति पार्थिवो विजयपालः । तस्यास्ति प्रिया रम्भा रम्भेव विजृम्भितसुभोगा ॥
अथान्यदा नरेन्द्रः करीन्द्रस्कन्धगतः सपरिवारः । राजवाटिकायां गच्छति ततः पश्यति वणिग्गृहे कस्मिन्॥
प्रथमोल्लसद्यौवनरसाकुलां लक्ष्मीनामिकां कन्याम् । गतरूपां, ततस्तदुपरि तस्यानुरागः कथमपि जातः ॥
तज्जनकादीन्मार्गयित्वा परिणयति तां स्वहस्तेन । अन्तःपुरे क्षिप्त्वा तया समं विलसति नरेन्द्रः ॥५॥ •
न करोति कस्यापि चिन्तां पुरस्यान्तःपुरस्य राज्यस्य । तस्यां परिभोगरसिको रात्रिदिवसमपि तस्या गृहे ॥
तिष्ठति पतितो नटितस्तस्य स्नेहेन हारितविवेकः । परिहतसर्वकायों भणितस्ततो मन्त्रिणैवम् ॥७॥
इतरोऽपि जनो रागस्य वशगतो बहु विगुप्यते नुनम् । किं पुनः पृथिवीपतय, आन्तरारिपुषट्काक्रान्ताः ॥
धर्ममर्थ काम नीत्या निषेवन्ते नरपतयः । ये तेषां पुरुषार्था ददति फलं निष्फला इतरथा ॥९॥
'दु नश्यन्ति गुणा दूरमेव विस्मयन्ते शास्त्रार्थाः । दुरं गुरूपदेशा रागान्धानां नराणां ततः ॥१०॥
महान्तरे भ्रष्टो देवस्त्यक्त्वा राज्यराष्ट्रं च । धर्म च यदस्यामासक्तस्तिष्ठति सदापि ॥११॥
ततो भणिते नरपतिना सचिव! त्वं मा भण मम संमुखम् । किञ्चिदपि यदिदं राज्यं तव दत्तं पालय त्वमेव।।
यापदेपा मृगनयना मम नयनपथे प्रवर्तते सदापि । तावदेव मम जीवितं किं कार्य राज्यादिभिः ? ॥१३॥

·पउमकहा। ता तीइ चरिमजामे वासियवमण कहपि संनायं । तो राया संयुद्धो विन्ने थाहाइ तेचि तमो ॥१५॥ छठावणाई विविहाई जाब पति ताव सहसावि । सा मुका पाणेहि मिहिरस्स समुग्गमे ततो ।। मुच्छानिमीलियच्छो राया धरणीए निवडिओ टुं । गयपाणं पाणपिय टिओ य कब निचिट्टो ।। 'चंदणरसेण सित्तो पीइओ तालविटएण नियो । पने चेयणभावे विलवइ गुरुमुकपुकारो ॥१८॥ हालच्छिमपच्छि सुदच्छि किमिह पुच्छतयस्स पडिवयणान हु देसि मज्झ छंणसमिवयणे रुहासि कि सुयणु इच्चाइ -पलबमाणो न मुयइ पासं करेइ नय गासं । नय देई अवगासं कस्सवि तो पमणए मंती ॥२०॥ देव ! मयच्चिय एसा मुंचसु पास करेमि सक्कारं । एईए जेणाहं कुंविओ तो नरवई भणइ ॥२१॥ सक्कारह नियदेहं पुत्तपपुत्ताइएहि सह तुमयं । मह पाणपिया दइया जीविस्सइ कोडियासाई ॥२२॥ मह कन्नकडुयययणं अमंगलं जो भणिस्सइ इमीए । सो निच्छएग मरिही तो वंचऊण तदिहि ॥२३॥ मंती कम्मयराओ सकारावइ कडेवरं तीसे । उम्मुक्कगठ्यपुको तमपेच्छंतो नरवरोवि ॥ २४ ॥ विलवइ भणेइ एवं भुंजिस्समदं पियाए दिट्टाए । जेणवहरिया देवी जमगेहम्मि य गए तम्मि ॥२५॥ एवं कयपइन्नी दिणदसगं गमइ नरवरी तत्तो । सिक्सविउ सचिवेणं तप्पासे पेसिओ पुरिसो॥२६॥ तेण भणियं नराहिव ! वद्धाविजह पियाए सुद्धीए । सो भणइ साहसु कहिं उबलद्धा तीइ मुद्धित्ति ॥ सो आह नाद । देवी संपइ सग्गम्मि सुरवइसमीये । चिटइ सुहेण तीए तुह पासे पसिओ अयं ॥२८॥ पश्य कथमेष राजा रागेण विटम्बितो न चेतति । आत्मानं गतलज्ज इति सचिवश्चिन्तयति यावत् ॥१४॥ तावत्तस्याम्यरमयामे वासितवमनं कथमपि संजातम् । ततो राना संक्षुब्धो वैधानाह्वयति सेऽपि ततः ॥१५॥ मोचनानि विविधानि यावत्प्रयुञ्जते तावत्सहसापि । सा मुक्ता प्रागैमिहिरस्य समुद्गमे ततः ॥१६॥ मूर्छानिमीलिताली राजा धरण्यां निपतितो दृष्ट्या । गतप्राणां प्राणप्रियां स्थितश्च काष्टमिव निश्चेष्टः ।। चन्दनरसेन सिक्तः प्रवीजितस्तालवृन्तेन नृपः । प्राप्ते चेतनभावे विलपति मुक्तगुरुपत्कारः ॥१८॥ हा लक्ष्मि मृगाक्षि सुदक्षे किमिह पृच्छतः प्रतिवचनम् । न हि ददासि मम क्षणशशिवदने स्टासि किं सुतनु।। इत्यादि प्रलपन्न मुञ्चति पाच करोति नच नासम् । नच ददात्यवकाशं कस्यापि ततः प्रमणति मन्त्री ॥ देव ! मृतपा मुब्च पाइच करोमि संस्कारम् । एतस्या येनाहं, कुपितस्ततो नरपतिणति ॥२१॥ संस्कुरुत निजदेह पुत्रप्रपुत्रादिकैः सह त्वम् । मम प्राणप्रिया दयिता नीविष्यति कोटिवाणि ॥२२॥ मम फर्णकटुकवचनममगलं यो मणिज्यत्यम्याः । स निश्चयेन मरिष्यति ततो वञ्चित्या तदृष्टिम् ॥२३॥ मन्त्री कर्मकरासंस्कारयति कलेवर तस्याः । उन्मुक्तगुरुपूकारस्तामपश्यन्नरवरोऽपि ॥२४॥ विलपति मणत्येवं मोक्ष्येऽहं प्रियायां दृष्टायाम् । येनापहृता देवी यमगृहे च गते तस्मिन् ॥२६॥ एवं कृतपतिज्ञो दिनदशकं गमयति नरवरस्ततः । शिक्षयित्वा सचिवेन तत्पावें प्रेषितः पुरुषः ॥२६॥ तेन भणितं नराधिप ! वय॑ध्ये प्रियायाः शुद्धया । स भणति कथय कुत्रोपलब्धा तस्याः शुद्धिरिति ॥२७॥ स आह. नाथ ! देवी संप्रति स्वर्गे सुरपतिसमीपे । तिष्ठति सुखेन तया तब पाइवें प्रेपितोऽहम् ॥२८॥ , - D ५ ·. सुपासनाह-चरिअम्मि- तह संदिहें एयं तुम्हाणं नाह ! एत्थवत्थाणं । न हु जुत्तं जेणेसो मणुस्सलोओ अइद्गंधो ॥२९॥ पाहिजरादहकलिओ, समो उण एयविरहिओ रम्मो । तह जइ मएवि कज्ज ता सिग्ध एज्ज इइ नाइ । तो भणियं नरवड्णा दंसह सग्गस्स वत्तणी मज्झ । पिच्छामि पिययमाए जेणाहं विमलमुहकपलं ॥३१॥ तेण भणियं नराहिव ! भुंजसु मज्जेसु कुणसु सिंगारं । रज्ज रहं कोसं संभालसु रमसु धम्मम्मि । जात्र अहं देवीए गंतुं साहेमि तुम्ह आगमणं । तो तव्वयणेण निवो भोयणमाई कुणइ सव्वं ॥३३॥ यता, विहवीवि बुद्धिकलिओवि पुहइनाहोवि होउ दक्खोवि । गुरुरामगहगहिओ अलियंपि वियाणए सच ।। देवीविरहक्कतो पइदिणमबलोपए पुरिसमग्गं । सोवि हु चिरकालाओ समागओ निवइपासम्मि ॥३५|| अप्पेवि कप्पपाययफलोवमे सक्करुककररसड्ढे । नारंगफले नमिऊण नवरो तो इमं मणिो ॥३६॥ देवीए पेसिपाई देव ! फलाई इमाई सग्गाओ । तुह भणियं तं कहियं तह संदिहं च मह जोगं ॥३७॥ मग्गेयब्बो देवो आहरणं जेण अमररमणीण । मझें सोहामि अहं सालंकारा विसेसेण ॥३८॥ तो तक्खणेण सचिवे पभणइ राया इमस्स पुरिसस्स । देवीए जमाइट लहु आहरणं तमप्पेह ॥३९॥ मंतीहि तहा विहियं तस्स नियंतस्स तयणु भंडारे । पविखविउ सो पुरिसो निगूहिओ कइवयदिणाई ।। पुणरवि एइ वएइ य गहिरं आहरणमाइयं किंचि । तो केणवि धुत्तेणं नाओ इय वइयरो कवि ॥४१॥ तो तेण कणयपत्तं भुज्जव कराविऊण उक्किरिया । तत्थक्खराउ भरिया सुधकत्थूरियरसेण ॥४२॥ तथा संदिष्टमेतद् युप्माकं नाथ ! अनावस्थानम् । न खलु युक्तं येनैप मनुष्यलोकोऽतिदुर्गन्धः ॥२९॥ व्याधिजरादुःखकलितः, स्वर्गः पुनरेतद्विरहितो रम्यः । तथा यदि ममापि कार्य तदा शीघूमेया इह नाथ! ।। ततो भणितं नरपतिना दर्शय स्वर्गस्य वर्तनी मम । पश्यामि प्रियतमाया येनाहं विमलमुखकमलम् ॥३१॥ तेन भणितं नराधिपं ! भुक्ष्व मज्ज कुरु शृङ्गारम् । राज्य राष्ट्र कोशं संभालय रमस्व धर्मे ॥३२॥ यावदहं देवीं गत्वा कथयामि तवागमनम् । ततस्तद्वचनेन नृपो भोजनादि करोति सर्वम् ॥३३॥ विभव्यपि बुद्धिकलितोऽपि पृथिवीनाथोऽपि भूत्वा दक्षोऽमि । गुरुरागग्रहगृहीतोऽलीकमपि विजानाति सत्यम्॥ देवीविरहाक्रान्तः प्रतिदिनमवलोकते पुरुषमार्गम् । सोऽपि खलु चिरकालात्समागतो नृपतिपार्थे ॥३५॥ अर्पयित्वा कल्पपादपफलोपमानि शर्करोत्कररसाढ्यानि । नारङ्गफलानि मत्वा नरवरस्तत. इदं भणितः ॥ देव्या प्रेषितानि. देव ! फलानीमानि स्वर्गात् । तव भणितं तत्कथितं तथा संदिष्टं च मम योग्यम् ॥३७॥ मागायतव्यो देव आमरणं येनामररमणीनाम् | मध्ये शोभेऽहं सालङ्कारा विशेषेण ॥३८॥ तनस्तत्क्षणेन सचिवान् प्रभणति राजाऽस्य पुरुषस्य । देव्या यदादिष्टं लम्वाभरणं तदर्पयत ॥३९॥ मन्त्रिमिस्तथा विहितं तस्य पश्यतस्तदनु भाण्डागारे । प्रतिप्य स पुरुषो निगृहितः कतिपयदिनानि ।। 'पुनरप्येति बनति च गृहीत्वाऽऽभरणादिकं किञ्चित् । ततः केनापि धुन ज्ञात इति व्यतिकरः कथमपि ॥ उत्तरन्तेन कनकपा भूमिव कारयित्वोत्कीर्णानि । तत्राक्षराणि भूतानि अगम्घकस्तूरिकारसेन ||१२|| ·पउमरहा। . -- - संवहिवि लेहं पिच तं पत्तो सो निवस्स पासम्मि । भगड़ व देवीए अई पट्टविनों लइवाहाचि ॥४॥ नो रिसियो नरिंदो लेहं गद्दिण चिंतए नृणं । सन्गभुनं मु एवं पसीवि न हु मञ्चलोईया ॥४४॥ कुसलं देवीए तो सो पुरिसो कहइ पुन्छिो मतो। तो छोडिझण लेई यायई गया इमं तत्य ।।४।। तद्यथा;- स्वस्तिश्रीपुस्मिताले महाराजाधिराजश्रीविजयपालपादान श्रीम्वर्गाद् महाराजी लक्ष्मीनामा सस्नेहं मोत्कण्ठं प्रणम्य विज्ञपयति यया, कुशलमत्र, कार्य चेदम् । निचं हिययगएणं देव ! तए गरुयभारमरियव्य । उकंटियावि दूरं न चएमि अहं समामि ॥४६॥ ता काऊण पसायं नियंगलगं समग्गमाभरणं । नियवणुफरिसपवित्तं अप्पेयव्वं मदनिमित्तं ॥४७॥ । किच.। मुरसुंदरीण मझे लज्जिजइ तुइपसायविरहेण । तह निभंडण महई संजायइ मध्य ता इस्थ ॥१८॥ पक्खतो मासतो पेसिज्जसु जंत्र तंव वत्याई । इह युड्ढपुरिमहत्ये नियतणुकुमलं च पसिऊण ॥४९॥ तो रना मंतियणो भणिमो जह मन्झ सारमाभरणं । वरवत्यकुंकुमाई पेसह एयरस पासम्मि ॥२०॥ यता, मंदेसगस्स लक्खं मुलं लेइस्स होइ धणकोडी । दिट्टीए कोडिसयं पियस्स वयणं पुण अमोल्लं ॥५१॥ मंतीदिवि पडिबन्नं तव्वयणं चिंतिउं जह विणहूँ । कम्जमिणं, तो मंतिवि तैर्हिवि एवं निको भणिओ ॥ फद्द गमिही सग्गमिमो निर्वण भणियं जहागओ, तेहिं । भणियं देविषभाना समागओ तो निवो भणइ ।। पुचिल्लो जह पगओ तह एसोवि हु गमिस्सए तत्थ । मंतीहि तो भणियं सिहिदड्डो सो गओ सन्गे ॥ संवयं लेखामिव तत्प्राप्तः स नृपस्य पार्थे। मणति च देव्याहं प्रस्थापितो लेखवाह इति ॥४३॥ ततो हर्पितो नरेन्दो लेखं गृहीत्वा चिन्तयति नूनम् । स्वर्गज खल्वेतद् मप्यपि न खलु मर्त्यलोकीया ॥ कुशलं देव्यास्ततः स पुरुषः कथयति पृष्टः सन् । ततश्छोटयित्वा लेषं वाचयाति राजेई तत्र ॥४५॥ नित्यं हृदयगतेन देव ! त्वया गुरुमारभृतेव । उत्कण्ठितापि दूरं न शक्नोम्यहं समागन्तुम् ॥४६॥ तस्मात्कृत्वा प्रसादं निनाङ्गलग्नं समग्रमामरणम् । निजतनुपर्शपवित्रमपयितव्यं मन्निमित्तम् ॥४७!!. सुरसुन्दरीणां मध्ये लग्ज्यते खत्मसादविरहेण । तया निर्मसंना महती संजायते मम तस्मादत्र ॥१८॥ पक्षान्तो मासान्तः प्रेग्येर्यद्वा तद्वा वस्त्रादि । इह वृद्धपुरुषहस्ते निजतनुकुशलं प्रसथ ॥४९॥ ततो राक्षा मन्त्रिजनो मणितो यया मम सारमामरणम् । वरवस्त्रकुश्मादि प्रेषयतैतस्य पाश्वें ॥२०॥ संदेशकस्य लई मूल्यं लेखस्य भवति धनकोटिः । दृष्टेः कोटिशतं प्रियस्य वचनं पुनरमूल्यम् ॥११॥ मन्त्रिभिरपि प्रतिपन्नं तंद्वचनं चिन्तयित्वा यथा विनष्टम् । कार्यमिदं, ततो मन्त्रयित्वा तैरप्येवं नृपो भणितः।। मयं गमिष्यति स्वर्गमयं नृपेण भणितं यथागतः, , तैः । मणितं देवीप्रभावात्समागतस्ततो नृपो भगति ॥५३॥ पूर्वीयों यथा प्रगतस्तथपोऽपि हि गमिष्यति तत्र । मन्त्रिभिस्ततो भणितं शिखिदग्धः स गतः स्वर्गम्।। ५४॥ १क, अहारण, ख. उम्मावण ।

·५२० . सुपासनाह-चरिअम्मि- एपस्सवि तह किज्जउ नियेण इय जंपियम्मि मंतीहिं । पज्जलियचियाभिमुहं सो निज्जतो कहवि दियो। तत्व विय परतण पज्मभिहाणेण मोहरियभावा । वारसवयजुत्तेणयि, तो.भणियं तेण निवाभिमुई ॥५६॥ देव 1 इमो अइयूढो बहुसंदेसेहिं भारिओ धणियं । म हु सकिस्सइ गंतुं ता पेमसु कमवि तरुणनरं ।। मंतीहि तओ भणियं देव ! इमोचिय सदुनरो तरुणो । मुहरो सिम्यगई तो पहावसु देविषासम्मि ।। रना भणियं एवं करेह तो तक्खणेण मंतीहिं । बंधाविऊण वाहिं निज्जइ सो विलवमाणोवि ॥५९।। तो से सयणा पुच्छंति केण दोसेण बंधिओ भाय ! । सो भणइ समुहदोसेण कोवि नन्नो को दोसो॥ तो तुम्भेहिं नियतुंडरक्खणं सव्वहा उ कायव्यं । जेणं अणत्थदंडं मोहरियत्ताउ नो लहह ॥६१॥ अह सयणेहि भगिउ मैति मोयाविओ य सो कहवि । तेणवि सो करुणाए मुक्को पढमोवि सिपखविभो॥ गन्नम्मि दिणे राया मंतियण भणइ कहवि इह देवि । आणावह सग्गाओं नचिरहे दुक्खिओ अयं ॥ तो तेहिं मंतिऊणं कमलसिरीनामिया सुरूवबई । निवइअलंफारधरा नवतरुणी वाहिरुजाणे ॥६४॥ मुक्का सिक्ख विऊण, कहिय तेहि नियस्स जह पुरिसो । पट्टपिओ देवीए आवहणत्थं हरिसमीचे ।। तो वीयदिणे पत्तो सो पुरिसो साहए नरिंदस्स । वद्धाविजह तुम्भे उज्जाणे आगया देवी ॥६६॥ चद्धावयस्स नियअंगलग्गमाभरणमह पयच्छेइ । महया सामग्गीए पच्चोणीए गओ राया ॥६७॥ तो दिवा सा देवी जाओ हिहो भणेइ भो सचिवा! । देवीए सम्गवासो सचविओ रूचसोभाए । पुचि. तु इमा सामा टप्परकन्ना य विसमगुरुदंता । लंबोदृचिविडनासा संपइ अन्नेव पडिहाइ ॥६९॥ . एतस्यापि तथा क्रियतां नृपेणेति जल्पिते मन्त्रिभिः । प्रज्वलितचिताभिमुखं स नीयमानः कथमपि दृष्टः॥५५॥ तत्रैव वसता पद्माभिधानेन मौर्खयभावात् । द्वादशमतयुक्तेनापि, ततो भणितं तेन नृपाभिमुखम् ॥१६॥ देव ! अयमतिवृद्धो बहुसंदेशैभरितो गाढम् । न खलु शक्ष्यति गन्तुं तस्मात्प्रेषय कमपि तरुणनरम् ।।१७।। मन्त्रिभिस्ततो भणितं देव ! अयमेव सदुत्तरस्तरुणः । मुखरः शीघ्रगतिस्ततः प्रस्थापय देवीपार्वे ॥१८॥ राज्ञा भणितमेवं कुरुत ततस्तत्क्षणेन मन्त्रिभिः । बन्धयित्वा बहिनीयते स विलपन्नपि ॥१९॥ ततस्तस्य स्वजनाः पृच्छन्ति केन दोषेण बद्धो भ्रातः । स भणति स्वमुखदोषेण कोऽपि नान्यः कृतो दोषः॥ ततो युष्माभिरपि निजतुण्डरक्षणं सर्वथा तु कर्तव्यम् । येनानर्थदण्डं मौखर्यान्नो लमध्वम् ॥६१॥ अथ स्वजनैणित्वा मन्त्रिणं मोचितश्च स कथमपि । तेनापि स करुणया मुक्तः प्रथमोऽपि शिक्षितः ।। अन्यस्मिन्दिने राजा मन्त्रिजनं भगति कथमपीह देवीम् । आनाययत स्वर्गात्तद्विरहे दुःखितोऽहम् ॥६॥ ततस्तैमन्त्रयित्वा कमलश्रीनामिका सुरूपवती । नृपत्यलकारधरा नवतरुणी बायोगाने ॥६॥ मुक्ता शिक्षयित्वा, कथितं तैर्नृपस्य यथा पुरुषः । प्रस्थापितो देव्या आहानार्थ हरिसमीपे ॥६५॥ 'ततो द्वितीयदिने प्राप्तः स पुरुषः कथयति नरेन्द्रस्य । वर्ध्यध्वे यूयमुद्यान आगता देवी ॥६६॥ वर्धकाय निजागलगमाभरणमथ प्रयच्छति । महत्या सामठ्या संमुखं गतो राजा ॥६॥ ततो दृष्टा सा देवी जातो हृष्टो भगति भो सचिव ! । देव्याः स्वर्गवास सत्यापितों रूपशोभया ।।६।।

·पउमकहा। : तो मंतीहि भणियं मा मा इह देव ! कुणसु तं भति । अमयरमभोयणेणं जाया एयारिसी एसा ॥ किञ्च। . -- । - तुटेणं सुरवणा देहावयवावि सुंदरा विहिया । तुम्हुवरोईण इमा मोशलिया इह महाराय ! ॥७१।। तो तुणं रंना नियकरिअंदासणम्मि संवि । गुरुपुरमोहपुरस्सरमाणीया मंदिरे नियए ॥७२॥. भुंना विउले भोए तीइ समं असमरागगयचिचो । पुच्छड़ य सग्गवचं कहेइ सा पुञ्चसिक्सपिया ।। तो भी वजह रागंण समालिंगिया न याणंति । महुमत्तमाणवा इब कजाकजाइयं किपि ॥७॥ इय कबडवचणावि हु चड्यन्वा सावरहिं सविसेसं । असमंजसभासावि हु मोहरियत्ता न भणियन्वा ।। •जे गयविवेगवयणा परमोच लहंति दुक्खसंघाय । ते इइइंपि परत्ते नरपगई जति नियमेण ॥७६|| तम्हा मोहरियत्तं वज्जित्ता महुरनिउणसंवद्धं । निरवज्ज चिय वनरह तरह भवनलनिदि जेण ७७॥ ॥ इति तृतीयगुणपतमौखयांतिचारविपाके पनकथानकं समाप्तम् ।। पूर्व त्वियं श्यामा करालका च विषमगुरुदन्ता । लम्बोष्ठा चिपिटनासा संभत्यन्येव प्रतिमाति ॥६॥ ततो मन्त्रिमिमणितं मा मेह देव ! कुरु त्वं प्रान्तिम् । अमृतरसभोजनेन ज़ाततादृश्येपा ॥७॥ तुष्टेन सुरपतिना देहावयवादपि सुन्दरा विहिता । युष्मदुपरोघेनेय मुत्तलिनेह महाराज ! ॥७॥ ततस्तृष्टेन राज्ञा निजकर्यर्यासने संस्थाप्य । गुरुपुरशोमापुरस्मरमानीता मन्दिरे निजे ॥७२॥ मुक्त विश्लान् भोगांस्तया सममसमरागगतचित्तः । पृच्छति च स्वर्गवार्ता कथयति सा पूर्वशिक्षिता ॥७३॥ ततो मो वर्जयत राग येन समालिङ्गिता न जानन्ति । मधुमत्तमानया इव कार्याकार्यादिकं किमपि ॥७॥ इति कपटवचनापि हि त्यत्रच्या श्रावकैः सविशेषम् । असमञ्जसमापापि हि मौखर्यान्न मणितत्र्या ॥५॥ ये गतविवेकवचना पद्म इव लमन्ठे दुःखसंघातम् । त इहापि परत्र नरफगति यान्ति नियमेन ॥७६॥ तस्मान्मौसय वर्नयित्वा मधुरनिपुणसंबंद्धम् । निरवद्यमेव कथयत तरत मवजलनिधिं येन ॥७७॥ Sim ·संजुच जो धरईरघट्टमुसलुक्खलाइअहिगरणे । सो दुलहोत्र लहेइं दुहाई नरमाइपभवाई ॥२॥ तथाहि;- मुणिजिणवरसुपवित्तं निचं चिय ऊसवेहिं अविउत्तं । परचकईइच आसि पुरं पाडलीपुत्तं ।।२।। तत्यत्थि विजयसिट्टी अजओ छज्जीवकायवहणम्मि । तस्स पिया पउमसिरी सिरिब जणमयणमणहरणी।। ताण तणओ दुलहो दुलहो जस्सासि सुगुरुसंजोगो । सो जोव्वणम्मि पचो अह अन्नया खिल्लए जूयं ।। छिन्नोकामनासेण सह तओ जिणइ दम्मसयपणगं । सो य सुवन्नं वियरइ पेयवणाओ समाणे ॥२॥ तो पुट्टो दुलहेणं जूयकरो कस्स पासओ कहसु । पेयवणाओ तुमए आणीय कणगमेयंति? ॥६॥ सो भणइ तेण किं ते पओयणं गिव्ह तं जिणियदव्वं । चिंतइ दुलहो नूणं पेएणव अहव भूएण ||७|| सिद्धेण वावि केणवि दिन्नं एयस्स तुट्टचित्तेण । तो पणइ तृस्स समुहं कणयं गिण्डसु तुमं चैव ॥८॥ पसिऊणं कहसु फुडं दायारं पुण इमस्स , सो भणइ । झाणठिओ सो चिट्टइ इण्हि तो जगए दुलहो । झाणठिय पिहु दंससु तो तेण समुट्ठिऊण पेयवणे । एगो मुणी महप्पा पदसिओ तस्स झाणठिओ ॥१०॥ तेण नमंसिओ सो इयरेणवि तो गया नियगिहेसु । पइदिवसं चिय दुलहो मुणिस्त पर्यपंकयं ना ।। पहरदुगं उवविटो चिट्टइ तचिट्टियं परिनियंतो । अह मुणिणा सो भणिओ सोम ! सुधम्म समजिणहि तो सो भणेइ सामिय ! तुह पयसेवाए को परो धम्मो १ । किंतु करुण करें लूणंगस्म व मह पसीय ॥ तो सो मुणिणा भणिओ तेण तुम भोलिओ महाभाग! । न मए किंचिवि दिन्नं वयस्स पुण कारण मझ॥ . . संयुक्तानि यो धरत्यरघट्टमुशलोदृखलायाधिकरणानि । स दुर्लभ इव लमते दुःखानि नरकादिप्रभवाणि ॥१॥ मुनिजिनवरसुपवित्रं नित्यमेवोत्सवरवियुक्तम् । परचक्रेतित्यक्तमासीत्पुरं पाटलीपुत्रम् ॥२॥ तत्रास्ति विजयश्रेष्ठी अयतः पड्नीवकायवधे । तस्य प्रिया पद्मश्रीः श्रीरिव जननयनमनोहरणी ॥३॥ तयोस्तनयो दुर्लभो दुर्लभो यस्यासीद् गुरुसंयोगः । स यौवनं प्राप्तोऽयान्यदा रमते द्यूतम् ॥४॥ छिन्नौष्ठकर्णनासेन सह ततो जयति द्रम्मशतपञ्चकम् । स च सुवर्ण वितरति प्रेतवनात् समानीय ॥५॥ ततः पृष्टो दुर्लभेन द्यूतकरः कस्य पावतः कथय । प्रेतवनात् त्वयाऽऽनीतं कनकमेतदिति ? ॥ ६ ॥ स भणति तेन किं ते प्रयोजनं गृहाणं त्वं जितद्रव्यम् । चिन्तयति दुर्लभो नूनं प्रेतेन वाथया भृतेन ॥७॥ सिद्धन वापि केनापि दत्तमेतस्य तुष्टचित्तेन । ततो भणति तस्य सम्मुखं कनकं गृहाण त्वमेव ॥८॥ पसद्य कथय स्फुटं दातारं पुनरस्य, स भणति । ध्यानस्थितः स तिष्ठतीदानी ततो जल्पति दुर्लभः ॥९॥ ध्यानम्पितमपि हि दर्शय ततस्तेन समुत्थाय प्रेतवने । एको मुनिमहात्मा. प्रदर्शितस्तस्मै ध्यानस्थितः॥१०॥ तेन नमस्यितः स इतरेणापि ततो गती निजगृहयोः । प्रतिदिवसमेष दुर्लभो मुनेः पदपङ्कजं नमति ॥११॥ प्रहरद्विकमुपविष्टास्तिष्ठति तच्चेष्टितं परिपश्यन् । अथ मुनिना समणितः सोम ! सुधर्म समर्जय ॥१२॥ ततः स मणति स्वामिन् ! तव पदसेवायाः कः परो धर्मः ! 1 किन्तु फरुणां कृत्वा लूनागस्येव मयि प्रसीदा ततः स मुनिना माणितस्तैन लं वञ्चितो महामाग ! 1 न मया किञ्चिदपि दत्तं व्रतम्य पुनः कारणं मम !" - ·५२३ ; . । दुलहकहा ! । सो संजाओ तो सो भणेड़ कह नाह ! तुम्ह वयगहणे । संजाओ सो हेऊ, तो मूग कद.तस्स इमं ।। इत्येव आसि सिट्ठी सागरदत्तोत्ति नाम दविणइदा । मनविणवखणनणपरायणों सच्यकापि । अह अन्नया स मंतइ नियतणयं सोहहं जहा वच्छ ! 1 दुक्खेण इमा लच्छी समजिया जाणसि तुमपि ।। तम्हा कीरउ रक्खा इमीए वाहिं गिहस्स दूरम्मि । गेहम्मि ठिया संती साहीणा सबलोयस्म ॥१८॥ ता पेयवणे गंतुं निदणिज्जर कम्मि रहपएसम्मि । आवरगयाण जेणं साहिन्नं कुणइ अम्ह इमा ||१९|| एवं रहम्पि मंतिवि तणएण समं गओ मसाणाम्म । सनिऊण गुरुं गत्तं निर्णति तहि दविणकलसे ।। पूरऊणं गत्तं भणिओ तो सेटिणा इमं तणो । पुत्त ! पलोएस तुम गंतु सबंपि दिमिरकं ॥२१॥ जइ पुण मणवि दिदं इविन्ज, सो भणइ ताय ! निउणो तं । अइमीमणे मसाणे रमणीए एइ को एत्य ?।। तो भणई पिया सुनिरूवियस्स इद्द होइ बच्छ ! को दोसो? । इय भणिए पुत्तेणं गतृण निरूवियं मची। दिहो तो कपडिओ पडिओ मयखिडएण गपचिट्टो । सासं निरंभिऊणं दबटाणं पलोतो ॥२४॥ तेणार्गतुं कहियं गयसासो कोवि चिट्टए तत्य । तो सिटिणावि भणियं जइ पुण सो दवलोमण ।। मुनिभिजण सास पडिओ मयखेड्यं विहेऊण । ता किंपि तस्स अगं उत्तुं छुरियाए लहुँ एहि ॥२६॥ इय कहिए तकन्नं छित्त्रण समागओ तमो भणियो । वीर्यपि छिंद सवर्ण जइ पुण धुत्तो इयं सहइ ।। तेणवि तहेव विहियं छिन्ना नासावि उलउडसहिया । तेणवि मन्वं सहियं दवा जेण इय भणियं ॥ तं नस्थि ज न कुव्वंति पाणिणो साहसं दविणकज्जे । नियजीवियपि विचंति कि पुणो छैयणं तगुणो?|| स सनातः, ततः स मणति कथं नाथ ! तव नतग्रहणे । संजातः स हेतुः, ततः सूरिः कथयति तस्येदम् ॥ अत्रैवासीत् श्रेष्ठी सागरदत्त इति नाम द्रविणादयः । अतिद्रविणरक्षणार्जनपरायणः सर्वकालमपि ॥१६॥ अथान्यदा स मन्ययति निजतनयं शोभटं यथा वस ! ! दुःखेनये लक्ष्मीः समर्जिता जानासि त्वमपि ॥ तम्माक्रियतां रक्षाऽस्या यहिहाद् दूरे । गेहे स्थिता सती स्वाधीना सर्वलोकस्य ||१८|| तस्मात्प्रेतवने गत्वा निधीयतां कस्मित्रहःप्रदेशे । भापतानां येन साहाय्यं करोत्यस्माकमियम् ॥१९॥ एवं रहास मन्त्रयित्वा तनयेन समं गतः श्मशाने । खनित्वा गुरुं गत निघत्तस्तत्र द्रविणकलशान् ॥२०॥ पूरयित्वा गर्त मणितस्ततः श्रेष्टिनेदं तनयः । पुत्र ! प्रलोकय वं गत्वा सर्वमपि दिक्चक्रम् ॥२१॥ यदि पुनः केनापि दृष्टं भवेत्, स मणति तात ! निपुणस्त्वम् । अतिमीपणे श्मशाने रजन्यामति कोत्र। ततो भणति पिता मुनिरूपितस्येह भवति वन्स ! को दोपः १ । इति मणिते पुत्रेण गत्वा निरुपितं सर्वम्॥ दृष्टान्ततः कार्पटिकः पतितो मृतचेष्टया गतचष्टः । श्वास निरुत्र्य द्वन्यस्थान प्रलोकमानः ॥२४॥ तेनागत्य कथितं गतश्वासः कोऽपि तिष्ठति तत्र । ततः श्रेष्टिनापि माणितं यदि पुनः स द्रव्यलोभेन ॥२५॥ सुनिरुज्य श्वास पतितो मृतचेष्टां विधाय । तस्माकिमपि तम्याङ्गं छित्त्वा क्षुरिकया लवेहि ॥२६॥ इति कथिते तत्कणं छित्त्वा समागतस्ततो मणितः । द्वितीयमाप छिन्द्धि श्रवणं यदि पुनत्ति इति सहते ॥ तेनापि तव विहितं छिन्ना नासाप्योष्टपुटसहितः । तेनापि सर्व सोर्ट द्रव्याथ येनेदं माणितम् ॥२८॥ .

·सुपासनाई-चरिमम्मि- तो कापडियं मइयं कलिऊण गओ गिहम्मि सो सिट्टी । सुयपरिकलियो, इत्तो कपडिएणावि हु सडचि ॥ उठेऊणं गहियं दवं गोवियं च अन्नत्य । गहि किचियमित्तं पत्तो नयरम्मि गिण्हेइ ॥३१॥ बन्यागुरुकप्परपमुहाई निवसणेण सुहुमेण । पच्छाइयपअंगो विलसइ .येसाण मेहेसु ॥३शा :: अह अनंया व सोवि हु गरछाई उज्जोणियाए उजाणे । मोयगमंडगवडयाई नेइ तस्यपणा सद्धिं ॥ नयरस्म पाउलाइवि तेणं सदावियाई सन्चाई । हिटो ताण पयच्छइ भोयणक्त्याइयं मव्वं ॥३४॥ तह मग्गणाण जम्मग्गिराण दीणाझ्याणवि जहिच्छं । तेवि हु तुट्टा वनंति कननामं विहेऊण ॥३६॥ तो जणपरंपराए तं सोउं तस्स संफिओ सिट्टी.। मम दवं नो गहियं तहाणाओ इमेणेति ॥३६॥ जइ पुण.सो कपडिओ. तइया सासं निरंभिडं थक्को । इय चितंतो तस्सवि पलोयणत्यं गओ तत्य ।। पन्छइ य तयं कुंकुमपिंजरियं वेसलोयपरियरियं । वरवत्यपिडियछिन्नोटनासियं चिंतए तत्तो ।।३८।। दुक्खेण जो. विढप्पइ अत्यो दुक्खेण भुजए सो उ । चोरचरडाण पायं चरियं एवं विहं होइ ॥३९॥ इय चिंतिय समसाणे पत्तो सो पिच्छए तयं गत्तं । कलमजुयलेण रहियं अहिंयं तो विरबि लग्गो ।। हा दिव्य ! दबनासो कद्द.जाओ मझ मंदपुनस्स ? । सचं चिय ज केणवि विरसेणं पढियमेवंति ।। " दानं भोगो नास्तिसो गतयो.मवन्ति वित्तस्य । यो न ददाति न भुते तस्य तृतीया गतिर्भवति ॥" नय मे दिन्नं दाणं न विलसियं विविभोगभंगीहिं । नासोवि य लच्छीए जाओ तो जामि रायले । सव्वं फहेमि रनो. जयि हु अप्पावए इमाउ धणं । तो कोसल्लियपुवं साहइ रन्नो जहा देव ! ।। सनास्ति यन्न कुर्वन्ति प्राणिनः साहस द्रविणकार्ये । निननीवितमपि वियन्ति किं पुनश्छेदनं तनोः ! ॥ ततः काटिफं मृतकं फलयित्वा गतो गृहे स-श्रेष्ठी । सुतपरिकलितः, इतः कार्पटिकेनापि हि झटिति । उत्थाय गृहीतं तद् द्रव्यं गोपितं चान्यत्र । गृहीत्वा कियन्मात्रं प्राप्सो नगरे गृह्णाति ॥३१॥ वनागुम्कपुरप्रमुखाणि निवसनेन सूक्ष्मेण । प्रच्छादितठूनामो विलसति वेश्यानां गेहेषु ॥३२॥ मयान्यदा च सोऽपि खलु गछत्युद्यानिकयोचाने । मोदकमण्डकवटकानि नयति तत्रात्मना सार्धम् ॥३३॥ नगरम्य गायना अपि तेन शन्दिताः सर्वे । हस्तेभ्यः प्रयच्छवि शोमनयत्रादिकं सर्वम् ॥ ३४ ॥ तथा मार्गगेभ्यो यन्मार्गयितृभ्यो दीनादिकम्योऽपि ययेच्छम् । तेऽपि हि तुष्टा वर्णयन्ति कर्णनाम विघाय ॥३६॥ ततो जनपरम्परया तत् श्रुत्वा तस्य गस्तिः श्रेष्ठी । मम द्रव्यं नो गृहीत तस्थानादनेनेति ॥ ३६ ॥ यदि पुनः स कारिइस्तदा श्वासं निरुत्र्य स्थितः । इति निन्तयंस्तस्यापि प्रलोकनार्य गतस्तत्र ॥२७॥ पश्यति च तं पियरित वेश्यालोकपरिकरितम् । परवात्रपिहिनच्छन्नीटनासिकं चिन्तयति तनः ॥२८॥ दुगन योज्यतेच्या दुसेन भुज्यते स तु 1 चोरचरटानां प्रायश्चरितमेवंविषं भवति ॥३९॥ इति चिन्तयिन्या मशान प्रातः स पश्यति तं गतम् । कलशयुगलेन रदितमधिकं ततो वितपितुं नमः ॥ दा देय ! मनासः कथं जातो मम मन्दपुण्यस्य ! । सत्यमेव यम्केनापि विदुपा पटिनमेवमिति ॥४१॥ गम मया दत्तं दानं न पिलसि विविधभागमतीभिः । नाशेप च लम्या बातम्ततो यामि राइफुले । . .

·दुलहकाहा। उन्नाणे जो विरसह विविहपयारहि सा धुवं चोरो । मह दबं उखगि गहिये इमिणा ममाणाभो ।। इय सुणि नरवइणा भणिमो आरक्खिो जहा सिग्यं । आणेसु मझ पासे बंचं तं महाचोरं ॥४॥ तेणवि तहव विहिए तेणो जपेइ मझ को दोसा ? भणइ निको तइ अत्यो गहिओ एयरस उक्खणिउं॥ सो भणइ देव ! इमिणा गहिये मम संतियं किमवि अत्यि । तं अम्पावतु तो इंदविणं एयस्स अप्पिस्सं ।। रना दिटिक्खेये कयम्मि बजरइ सो चणी न मए । गहियं किंचिति एयस्स जंपए तो इमं तेणो ॥४८॥ पहसमखिन्नो नरपहु ! तस्याहं मासि निम्भरं सुत्तो । नासावंसो सवणा य कढिया मह इमेणेवं ।। ता मह एसो सवणाई अपि लेउ अपणो दव्वं । इय भणिो सो सिट्टी सविलक्सो ठाइ, इत्तो य ।। जइया इमस्स अप्पिहसि सिट्टि ! सवशाइयं तया दल्वं । लहिहसि तं इइ भणि विसज्जिया दोवि नरवडणा ।। तो सिट्टी गिदपत्तो पुत्तं पनवइ जायवरग्गो । जब लच्छी वच्छ ! गया खणेण तह जीवियं नाहीं ॥५२॥ जम्माउ जरा लोए जराउ मच्चू अबस्स देहीण । तम्हा मच्चमुहगया जीवा जीवंति थेवदिणे ॥५३|| ता जइ ते परलोए गहिउ सद्धम्मसंवलं जति । ता धुवमसोयणिज्जा मुहिया य हवंति तन्य गया ॥५४॥ किन्न । 1 पिपतिपुरद्य श्वो वा जराघुगोत्कीर्णदेहसारोऽपि । धर्म प्रति नोद्यच्छति वृद्धपशुः पश्यत निराशः ॥ वाल्येऽस्ति यौवनाशा स्पृहयति च यौवनेऽपीह वृद्धत्वम् । मृत्यूत्सङ्गगतोऽयं वृद्धः किमपेक्ष्य निर्वा ॥" ना वच्छ ! निच्छओ मे गहियन्बो कोवि व्रविसेसुत्ति । चइऊणं गिहिवासं दुहवास ता तुम इन्हि।।५५||. नियनणणीपमुहमण पालतु दीणेसु कुणसु अणुकंपं । दव्वेण न तुह खूग होहिचि तो मुओभणइ ॥२६॥ सर्व कथयामि राजे यदि खल्बर्पयत्यस्माद् धनम् । ततः कोशलिकापूर्व कथयति राज्ञे यथा देव ! ॥४३॥ उद्याने यो विलसति विविधप्रकारैः स ध्रुवं चौरः । मम द्रव्यमुत्वाय गृहीतमनेन श्मशानात् ॥४४॥ इति श्रुत्वा नरपतिना भणित आरक्षिको यथा शीघ्रम् । आनय मम पार्थे बद्ध्वा तं महाचोरम् ॥४५॥ तेनापि तथैव विहिते स्तेनो जल्पति मम को दोषः ! । भणति नृपस्त्वयार्थी गृहीत एतस्योत्साय ॥१६॥ स भणति देव ! अनेन गृहीतं मम संबन्धि किमप्यस्ति । तदर्पय तोहं द्रविणमेतस्यापयिष्यामि ॥१७॥ राज्ञा दृष्टिक्षेपे कृते कथयति स वणिग् न मया । गृहीतं किञ्चिदप्येतस्य जल्पति तत इदं स्तेनः ॥४॥ पयिश्रमखिन्नो नरप्रभो ! तबाहमामं निर्मरं सुप्तः । नासावंशःश्रवणौ च कर्षिता मयानेनवम् ॥४९॥ तस्मान्ममप भवणार्पयित्वा लात्वात्मनो द्रव्यम् । इति मणितः स श्रेष्ठी सवैलक्ष्यस्तिष्ठति, इतश्च ॥५०॥ यदाऽस्यार्पयसि श्रेष्ठिन् ! श्रवणादिकं तदा द्रव्यम् । लप्स्यसे त्वमिति भणित्वा विसर्जितो द्वावपि नरपतिना ॥ ततः श्रेष्ठी गृहप्राप्तः पुत्रं प्रज्ञापयति जातवैराग्यः । यथा लक्ष्मीर्वस ! गवाक्षणेन तया जीवितं यान्यति ॥ जन्मनो जरा लोके जराको मृत्युरवश्यं देहिनाम् । तस्मान्मृत्युमुखगता जीवा जीवन्ति स्तोकदिनान् ॥१२॥ तस्माद् यदि ते परलोके गृहीला सद्धर्मशम्बलं यान्ति । तदानुवमशोचनीयाः मुखिताश्च भवन्ति तत्र गताः ।। तस्माद वत्स ! निश्चयो मे ग्रहीतव्यः कोऽपि व्रतविशेष इति । त्यक्त्वा गृहिवासं दुःसवासं तम्मात्त्वमिदानीम् ॥

·५२६
सुपासनाह-चरिअम्मि-
केति सयासे गिदिदिसि तं वयं वाय! कासु, सो भणइ । निग्गच्छंतस्स गिहाओ होर्हिति य मज्झ जेभिमुई
इचाई पर्यपेरें चलिओ तणएण सह वहि सेट्टी। तो सुट्टियआयरिया नाणेणाभोमिउं समुही ॥२८॥
पत्ता सिहिस्स, तओ सिट्टी ते बंदिउं भणइ एवं । नियदिक्खादाणेणं कुणसु पसायं तुम भंते ! ॥५९//
तो विहिणा ते सिहि दिक्खंति पभावणाए जिणभवणे । दुविहं सिक्ख विहिणा गिण्डइ नवदिक्खिओ साहू
उचियसमए परन्जइ एक्कल्लविहारपडिममप्पडिमं । सो हं सुवन्नदाया जो कहिओ तेण तेणेण ॥६१||
इय तचरियं सोउं संविग्गो दुल्लहो भणइ एवं । भयवं! भवन्नवाओ नित्यारह दाउं गिहिधम्म ॥६२।।
नो मुणिणा पन्नविभो सम्मलाई दुवालंपविहोवि । सावयधम्मो अंगीको य तेणावि विहिपुवं ।।६।।
पिउणोवि वीयदिवसे गुरुषासाओ दवावए धम्मं । पालंति पयंत्तणं पियपुत्ता दोवि उवउत्ता ॥६४॥
अह दुलहो कालेणं खलइ पमाएण.गुणब्वए तइए । सवाहिगरणपडलं पाडतो पइदिणं एवं ॥६॥
तथाहिः-
खगफरयाइसत्थे संजुत्ते घरइ समुहभित्तीए । सव्वाई वाहणाई तह परणाई घरदुवारे ॥६६॥ : '.
मुसलुक्खलहलदंतालकुंटिकुदालपमुहसत्थाणं । संजुत्ताण धरणं करेइ अभिमाणनडिओ सो ॥६७||
कि सोवि गिही भन्नइ जस्स गिहे नो इमाई पउणाई । निद्वंति संयाकालं इय भणइ समुधुरो निच्चं ॥
साहंकारं नाउं न कोवि सिक्वं पयच्छए तस्स । इय वचते काले केणवि तव्यालमित्तेग ॥६९||-:
नामंकियतकस्वग्गं आसंघेणं अमग्गिउं नीयं । संमुघरभितीए विलंबमाणं पलोएउ ॥७॥
निजजननीप्रमुखजनं पालय दीनेषु कुरुष्वानुकम्पाम् । द्रव्येण न तव सूर्ण भविष्यतीति ततः सुतो भणति ।।१६।।
केषां सकाशे ग्रहीप्यसि त्वं व्रतं तात ! कथय, स भणति । निर्गच्छतो गृहाद्भविष्यन्ति च मम येऽभिमुखम् ॥५७॥
इत्यादि प्रजल्प्य चलितस्तनयेन सह बहिः श्रेष्ठी । ततः सुस्थिताचार्या ज्ञानेनाभोज्य संमुखाः ॥१८॥
प्राप्ताः श्रेष्ठिनः, ततः श्रेष्ठी तान् वन्दित्वा भणत्येवम् । निजदीक्षादानेन कुरु प्रसादं त्वं भदन्त ! ॥१९॥
ततो विधिना ते श्रेष्ठिनं दीक्षन्ते प्रभावनया जिनभवने । द्विविधां शिक्षा विधिना गृह्णाति नवदीक्षितः साधुः ।।
उचितसमये प्रपद्यत एकाकिविहारप्रतिमामप्रतिमाम् । सोऽहं सुवर्णदाता यः कथितस्तेन स्नेनेन ॥६१॥
इति तच्चरितं श्रुत्वा संविग्नो दुर्लभो भगत्येवम् । भगवन् ! भवार्णनान्निस्तारयत दत्वा गृहिधर्मम् ॥६२॥
ततो मुनिना प्रज्ञापितः सम्यक्त्वादिदिशविधाऽपि । श्रावकधर्मोऽङ्गीकृतश्च तेनापि विधिपूर्वम् ॥६॥
पितुरपि द्वितीयदिवसे गुरुपाचीद्दापयति धर्मम् । पालयतः प्रयत्नेन पितापुत्रौ दावप्युपयुक्तौ ॥६४॥
अथ दुर्लभः कालेन रखलति प्रमादन गुणवते तृतीये । सर्वाधिकरणपटलं प्रकटय-प्रतिदिनमवम् ॥६५॥
खड्गरकादिशस्त्राणि संयुक्तानि धरति संमुखभित्तौ । सर्वाणि वाहनानि तथा प्रगुणानि गृहद्वारे ॥६६॥
मुशलोदूसलहलदन्नाल कुन्तिकाकुठारप्रमुखशस्त्राणाम् । संयुक्तानां धरणं करोत्यभिमाननटितः सः ॥६७॥
किं सोऽपि गृही भग्यते यस्य गृहे नो इमानि प्रगुणानि । तिष्ठन्ति सदाकालमिति भणति समुधुरो नित्यम् ।।
साहंकारं ज्ञात्वा न कोऽपि शिक्षा प्रयच्छति तस्य । इति ब्रजति काले केनापि तद्वालमित्रंण ॥६९॥

·दुलहकहा। ७ नियगामे गच्छंनस्स तस्स खिसिऊण वाहणाहितो । पडियं न तेण नायं तं तं अहिपरणं तो ॥ तं गहि सो पत्तो पाटलिपुनम्मि रायबहणत्यं । बैठाण जुझणकए पुग्गाई दवावए तत्य ॥७२॥ तो रायवाडियाए गएण निसुयाई तरस पुग्गाई । रन्ना तो आओ संभासेउं सपाढत्तो ।।३।। तो तेण तेण खग्गेण कोसखित्तेण वाहिओ घाओ। रनो सहसा तत्तो पडिखलिओ अंगरक्खेण ||७४|| अमेण तो सग्गं उद्दालेऊणं अहिमरो बद्धो । हणिओ य, तस्म सगं ममप्पियं निवइणो सोवि ।।७५॥ .. तं पासतो पासइ दुल्लहनामक्खराई तत्थ नियो । तो रोसारुणनयों सचिवं सो भणइ लड़मेव ।।७६।। को सो दुल्लहनामा एयं मुणिऊण मन्झ साहेसु । खग्गवडयाण सिग्यं सो देसइ जेण घडियं ते ॥७॥ सो भणइ मए घडियं एवं सिरिसिद्धिविजयतणयस्स । दुल्लहनामस्स कए सेसं तु न किपि जाणेमि ।। तो सचिर्वणं रन्नो निवेइयं सो भणेइ संभवइ । तस्स सयासे एयं जम्हा सो गयमाणी य ।।७।। तो अंगरक्खलोयं निरूवए तग्गिहम्मि इम्मि । मुद्दा दाशवइ आणावइ तंपि बंधे ॥८॥ पुट्ठीए सिद्धिविनमो सयणनुओ नरवरिंदपासन्धि । कोसल्लियं विहे पणमिय विनवइ नरनाई 11८१॥ कि देव ! मझं तगओ चोरोन्य नियंति इहाणीओ? तिपलीतरंगभंगुरभालो तो भूवई भणइ ||८२|| 'मह अहिमरं निरूबइ वणिोवि हु रज्जकंखिरो भमइ । तो सिट्ठी पाएसं लग्गेउ भणइ जह देव ! ।।८३।। नो घडई इम कहवि हु तो राया दसए किवाणं तं । तो संभंतो सिट्ठी विनवइ निवस्स जह देव ! ॥४॥ नामादिततत्खड्ग आस्थयाऽमार्गयित्वा नीतः । संमुखगृहभित्तौ विलम्यमानं प्रलोक्य ||७०॥ निजग्रामे गच्छतस्तस्य सूत्वा वाहनात् । पतितो न तेन ज्ञातः स प्राप्तोऽभिमरेण ततः ।।७१॥ तं गृहीत्वा स प्रातः पाटलीपुत्रे राजवधार्थम् । भृत्यानां योधनकृने पत्कृतानि दापयति तत्र ॥७२॥ ततो रांजवाटिकायो गतेन श्रुतानि तत्य पूत्कृतानि । राज्ञा तत आहूतः संभाषितुं समारब्धः ।।७३|| ततस्तेन तेन खड्नेन कोशक्षिप्तेन व्याहितो धातः । राज्ञः सहसा ततः प्रतिस्खलितोऽगरक्षेण १७४॥ अन्येन ततः खङ्गमुद्दाल्यामिमरो बद्धः । हतश्च, तस्य खड्गः समर्पित। नृपतये सोऽपि ॥७९॥ . तं पश्यन्यश्यति दुर्लभनामाक्षणि तत्र नृपः । ततो रोपारुणनयनः सचिवं स मणति लघ्वेव ॥७६।। कः स दुर्लभनामतन्नात्वा मम कथय । खड्गघटकेभ्यः शीघ्रं स दर्शयति येन घटितः सः ॥७७|| स भणति मया घटित एप श्रीश्रेष्ठिविजयतनयस्य } दुर्लभनाम्नः कृते शेषं तु न किमपि जानामि !!७८|| ततः सचिन राजे निवेदितं, स भणति संभवति । तस्य सकाश एप यस्मात्स रानमानी च ॥७९|| ततोऽगरक्षकलोकं निरूपयनि तद्गृहे हट्टे ! मुद्रा दापयत्यानाययति तमपि बद्ध्या ॥८०|| पृष्ठे श्रेष्ठिविजयः स्वमनयुतो नरवरेन्द्रमा । कौशलिकां विधाय प्रणम्य विज्ञपयति नरनाथम् ॥८॥ किं देव ! मम तनयश्चौर इव नियन्त्र्यहानीतः। त्रिदलीतरङ्गभङ्गुरमालाततो भूपतिर्मणति ॥१२॥ ममाभिमरं निरूपयति वणिगपि खलु राज्यकासित्ता भ्रमति । ततः श्रेष्ठी पादयोर्लगित्वा भणति यथा देव ! ॥८३॥ नो घटत इदं कथमपि हि ततो राजा दर्शयति कृपाणं तम् । ततः संभ्रान्तः श्रेष्ठी विज्ञपयति नृपाय यया देव ! ॥ . + ·५२८ 'सुपासनाह-चरिअम्मि- गयवंध काऊणं दुलहं इह-आणवेसु पसिऊण-। जेण जहत्थं साहइ सोचिय खग्गरस बुत्तंतं ||८५|| तो रायाएसेणं दुलहो तत्थागओ निवं नमिङ । उवविट्टो तो पुट्टो निवेण खगं तुह किमयं ॥८६॥ सो भणइ देव ! आमं किंतु इमं गामवासिमित्तेण । अमुगेणं आसि नीयं मएविपच्छा इमं नायं ॥८७|| तो तरवणेण चरिय पेसेउं सोवि आणिो मिनो । पुट्ठो य नरिंदेणं दुल्लहखग्गं तुमे नीयं ।।८।। जं तं कत्यं इयाणि, सो साहइ देव ! मझ पासाओ। खिसिऊण तया पडियं जाणामि न केण तं पत्तं ।। तो रन्ना तस्स करे समप्पियं तं इमं तु सो पुट्ठो। खग्गमिणं तं नो वा, तं चेव इमति सो भणंइ ॥१०॥ तो.सचिवो भण, इमं होइ जुगतेवि नेय एयाणं । देउ कर पुट्ठीए देवो गच्छतु सहाणं ॥९१|| -: सो दुलई पइ जंपइ राया रे तुज्झ वणियमित्तस्स । किं नणु होही कजं किवाणश्यहि एएहि १॥९२॥ आणाविय सध्याई खम्गाई निषेण तस्स गेहाओ । नियगेहे उवियाई, मुक्को सो नियगिहे पत्तो ।।९३॥ बंधेहिं पीडियंगो भरिओ रहिरस्ससत्तमदिणम्मि । अपडिक्कतो यमओसहिही बहुदुक्खलक्खाई ॥१४॥ विजओ सिट्टी आराहिऊण सम्मत्तमाइगिहिधम्म । सोहम्मे उबवन्नो तइयभवे सिज्झिही इत्य ॥१५॥ ॥ इति तृतीयगुणवते चतुर्थातिचारविपाक दुर्लभृकथानकं समाप्तम् ॥ गतबन्धं कृत्वा दुर्लभमिहानायय प्रसद्य ! येन यथार्थ कथयति स एव खड्गस्य वृत्तान्तम् ॥८५।। ततो राजादेशेन दुर्लभस्तत्रागतो नृपं नत्वा । उपविष्टस्ततः पृष्टो नृपेण खड्गस्तव किमेपः ? ॥८६॥ स भणति देव ! आम किन्त्वयं ग्रामवासिमित्त्रेण । अमुकेनासीद् नीतो मयापि पश्चादिदं ज्ञातम् ||७|| ततस्तत्क्षणेन चर्यं प्रेष्य तदप्यानीतं मित्रम् । पृष्टं च नरेन्द्रेण दुर्लभखड्गस्त्वया नीतः ॥८८॥ यः स कुत्रेदानी, स कथयति देव ! मम पार्धात् । मृत्वा तदा पतितो जानामि न केन स प्राप्तः ॥८९॥ ततो राज्ञा तस्य करे समर्पितः स इदं तु स पृष्टः । खगोऽयं स नो वा, स एवायमिति स भणति. ॥९०|| ततः सचिवो भणतीदं गवति युगान्तेऽपि नैवैतेपाम् । ददातु कर पृष्ठे देवो गच्छन्तु स्वस्थानम् ॥२१॥ ततो दुर्लभं प्रति जल्पति राजा रे तव वणिक्पुत्रस्य । किं ननु भविष्यति कार्य कृपाणरत्नरेतैः ! ॥१२॥ आनाय्य सर्वे खड्गा नृपेण तस्य गेहात । निनगेहे स्थापिताः, मुक्तः स निजगृहे प्राप्तः ॥९॥ , बन्धैः पीडिताहो भृतो रुधिरेण सप्तमदिने । अप्रतिक्रान्तश्च मृतः सहिप्यते बहुदुःखलक्षाणि ॥९॥ विजयः श्रेष्ठ्याराध्य सम्यक्त्वादिगृहिधर्मम् । सौधर्म उपपन्नस्तृतीयभवे सेत्स्यत्यत्रं ॥९५|| , 14

·तइयगुणञ्चयधारी अरेगे जो करेइ भोगगे । सो पावइ परमदुई इहपि वणिमूलदेवीप्य ||१|| ..
त्याडि:-
परपुरिसोबदवरक्खगेण संक्खाइएण तुंगेण । सप्पुरिसेण सालेण सोहिया आसि भरडम्मि ||२||
कंची नामेण पुरी तत्य नियो रायसेहरो सोमो । जबटियाभिहाणो गयवसणो भूइकलिओ य ||३||
मिट्टी घिसिद्वविदयो यसइ तहिं नामलो य गुणकलिओ। येममणो, तस्स सुयो नामेण मूलदेवोनि ॥४॥
सो जोवणमणुपत्तो नीओ केगावि साहुमूलम्भि। विम्यपरब्यसो सो तं पणमइ परमभूत्तीए ॥५॥
साहूवि सजलजलहरगुरुगहिररयेण देइ आसीसं । उवविसिय पाणिवटे सुणइ धम्मं नओ सोचि ॥६॥
'पुच्छइ इय पत्यावे भयवं ! वेरगकारणं गरुयं । किति तुद्द जेण नियतणुनिरवक्खो चरसि तवचरणं? ।।
तो भणइ मुणिवरिंदो संसारे पउरदुक्खभंडारे । वेरन्गकारणं किमिह नेय, सम्म विचिंतेह ॥८॥
इह जं जं चिय दीसइ रागनिमित्तं सरागपुरिसाण । तं तं चिय नीसेसं वेग्गकरं विवेईण ॥९॥
नियचित्तवियप्पेणं मुणति जह सुंदरं मह सरीरं । असुइमरियपि तह चेव सुंदरं एत्य सव्वंपि ॥१०॥
परमत्यसुहविहीणे नियमइपरिकप्पणाकरंसुहम्मि । परमत्थपडियाणं संसारे होइ निवेओ ॥१२॥
सो पुण सनिमित्तोता सुणेसु जं इत्थ मज्झवि निमित्तं । अस्थि अयंतीविमए उज्जेणी पुरवरी रम्मा ॥१२॥
मणहरलायण्णुब्भडनोव्वणवरख्वसुंदरविलासा । वेमा विलासवसही नामेण गुणेण तत्यत्यि ॥१३॥
अग्बइ भिन्नंजणपुंजपेसला वेणिवल्लरी जीए ! महुमित्तवल्लहाए विलोयणंजणसलायब्ध ॥१४॥
कि
,
बहुना।
.
तृतीयगुणवतघार्यतिरेकीणि यः करोति भोगाङ्गानि । स प्राप्नोति परमदुःखमिहापि वणिग्मूलदेववत् ॥ १॥
परपुरुषोपद्रवरक्षकेण संखा(ख्या तिकेन तुङ्गेन । सत्पुरुषेणेय शालेन शोमिताऽऽसीद्धरते ॥२॥
फाची नाम्नां पूरी तत्र नृपो राजशेखरः सोमः । यथावृत्ताभिधानो गतव्यसनो भूतिकलितश्च ॥३॥
श्रेष्ठी विशिष्टविभवो वसति तत्र नामतश्च गुणकलितः । वैश्रमणः, तम्य सुतो नाम्ना मूलदेव इति ॥४॥
स यौवनमनुप्राप्तो नीतः फेनापि साधुमूले । विस्मयपरवंशः स तं प्रणमति परमभक्त्या ॥५॥
साधुरपि सजलजलघरगुरुगभीररवेण ददात्याशिषम् । उपविश्य धरणिपट्टे शृणोति धर्म ततः सोऽपि ॥६॥
पृच्छतीति प्रस्तावे भगवन् ! वैराग्यकारणं गुरु । किमिति तब येन निजतनुनिरपेक्षश्वरसि तवचरणम् ! ॥७॥
ततो भणति मुनिवरेन्द्रः संसारे प्रचुरदु.खभाण्डागारे । वैराग्यकारणं शिमिह नैव, सम्यग् विचिन्तय ॥८॥
इह यद्यदेव दृश्यते रागनिमित्त सरागपुरुषाणाम् । तत्तदेव निःशेष वैराग्यकर विवकिनाम् ॥९॥
निमचित्तविकल्पेन जानन्ति यया सुन्दरं मम शरीरम् । अशुनिभृतमपि तथैव सुन्दरमत्र सर्वमपि ॥१०॥
परमार्थसुखविहीने निजमतिपरिकल्पनाकृतमुखे । परमार्थपण्डिताना संसारे भवति निर्वदः ॥११॥
स पुनः सनिमित्तस्तस्मात् शृणु यदत्र ममापि निमित्तम् । अस्त्यवन्तीविषय उज्जयिनी पुरीवरा रम्या ॥१२॥
मनोहरलावण्योट्यौवनवररूपसुन्दरविलासा । वेश्या विलासवसतिर्नाम्ना गुणेन तत्रास्ति ॥१३॥

·५३० सुपासनाह-२ -चरिअम्मि- अविरयचाचयइदगपगाढसुढियस्स कुसुमचायस्स । मन्त्रामि हत्थभरली जपविजयत्यं इमा सिटः ॥१५॥ वीरविलासभिहाणो तत्थवि य वणी-धणी सयाकालं । भोगी चाई विउसो अह अन्नया तेण सा दिहा ॥ विवणिपदम्मि वयंती बहुपरियणपरिगया रहारदा । गाढ सुरत्तचित्तो तीए पासम्मि पेसेइ ॥१७|| नियमाणुसं गहेर्ड कणयसयं एगरत्तगहणमि । सा भणइ मत्तहत्थिं एगं मे देहि रत्तीए ॥१८॥ जह मे पोयण तुह एवं गतूण कहसु नियपहुणो । तेणवि आगंतुणं कहियं सम्बंपि तयभिमुई ॥१९|| इय सोऊन सोवि हु अइदिढरागो उ तीइ उवरिस्मि । गयहेडत्यं चलिओ विझाडविसमुहं जम्हा ॥२०॥ तं नस्थि जं न कुव्वंति इत्थं इत्थीकएण रायंधा । तह भणियं सत्थेसु विउसेहिविणेगहा एवं ॥२१॥ "यद् गायन्ति च वादयन्ति च नृणा नृत्यन्ति चाग्रे सदा, नीचानामपि चित्रचाटुरचनास्तोत्राणि कुर्वन्ति च । आरोहन्ति च रोहणादिशिखर नामन्ति चाम्भोनिधि, मास्तत्र निमित्तमुत्तमतमा मत्तेभकुम्भ नी ॥ अपहृतहृदयाना कामिना कामिनीभि किमिह भवति काम दुष्कर होकरं च । वहति शिरारी गगा शङ्करो, दानवारि पुनरुरसि सलीला लोलनीलोत्पलाक्षीम् ॥" अह पत्तो विंशगिरिस्स अंतिए सो कमेण तत्य पुणौ । बहुवरिसेहिं लद्धा पहाणकरिणो तो चलिओ। नियपुरवरीए समुह पत्तो य कमेण निययगेहम्मि । पुच्छेइ तीए वेसाए एस पउत्तिं विडे वहुए ॥२३॥ तेवि य भणति नो अत्थि काइ इयनामिया इह वेसा । तो सो दिदृट्टाणे सयं गओ वेसपाडम्मि ॥२४॥ पुच्छइ वेसावगं कत्थ गया सा विलासवसहित्ति ?। अमुगम्मि गिहे चिट्ठइ इय भणिए जाइ सो तत्थ।। ओणामिउत्तमग हत्थट्टियलडिविहियवट्ठभं । नाणावलिसयकलिय ससिकरसियकसपब्भारं ।।२६।। राजते भिन्नाञ्जनपुञ्जपेशला वेणीवल्लरी याया । मधुमिस्त्रवल्लभाया विलोचनाञ्जनशलाकव ॥१४॥ अविरतचापावर्तनप्रगाढश्रान्तस्य कुसुमचापस्य । मन्ये हस्तभल्ली जगद्विजयार्थमिय सृष्टा ॥१५॥ वीरविलासाभिधानस्तत्रापि च वणिग् धनी सदाकालम् । भोगी त्यागी विद्वान् , अथान्यदा तेन सा दृष्टा ।। विपणिपणे वजन्ती बहुपरिजनपरिगता रथारूढा । गाढ सुरक्तचित्तस्तस्या पार्श्वे प्रेषयति ॥१७॥ निजमानुष गृहीत्वा कनकशतमेकरात्रग्रहणे । सा भणति मत्तहस्तिनमे मे देहि रात्र्यै ॥१८॥ यदि मे प्रयोजन तवैतद्गत्वा कथय निजप्रभो । तेनाप्यागत्य कथित सर्वमपि तदमिमुखम् ॥१९॥ " इति श्रुत्वा सोऽपि खल्वतिढरागस्तु तस्या उपरि ! गजघटार्थ चलितो विन्ध्याटवीसंमुख यस्मात् ॥२०॥ तन्नास्ति यन्न कुर्वन्त्यत्र स्वीकृते रागान्धा । तथा भणित शास्त्रेषु विद्वद्भिरप्यनेकधैवम् ॥२१॥ अथ प्राप्तो विन्ध्यगिरेरन्तिक स कमेण तत्र पुन । बहुवर्लधा प्रधानकरिणस्ततश्चलित ॥२२॥ निंजपुरीवराया समुख प्राप्तश्च अमेण निजगेहे । पृच्छति तस्या वेश्याय! एष प्रवृत्ति विटान्बहुन् ॥२३॥ तेऽपि च भणन्ति नो अस्ति काचिदितिनामिफेह वेश्या । तत स दिष्टस्थाने स्वय गतो वेश्यापाटके ॥२४॥ गृच्छति वेश्यावर्ग कुन गता सी विला तिरिति । अमुष्मिन् गृहे निष्ठतीति भणिते याति स तत्र ॥२५॥ अवनमितोत्तमाङ्गा हस्तस्थितयष्टिविहितावष्टम्भाम् । नानावलिशतकलिता शशिकरसितकेशप्राग्भाराम् ।।

·मूलदेवकहा। : लायनवज्जियतणू लालित्रयदसणरहियमुहमाय । उल्लंबिययुकसरिच्छदीहलंयतथणजुयलं ॥२७|| • सिपदमियनयणं थेरि दवण तंपि पुच्छेइ । वर्तविलासवरूहीए सावि जपेइ तपभिमूह ॥२८॥ किं कज्ज तुह तीए, सम्भाये माहियम्मि सा भणइ । एसा साहं वसही दृड्ड्करहरस चिहामि ॥२९॥ आ! पस्थिया.विलासा तव हे अस्थि संपर विलासा। तो तक्खणेण जाओ तस्स विरागो मणे गरी । तो सो चितई घिद्धी चंचलया जोव्वणस्स पर्यईए । जं दट्टु रत्तो हं तीइ अवत्या इमा जाया ॥३१॥ ..तथाहि:--- अइसालतरलपवला इमीए जे आसि अच्छिविच्छोहा । तरुणनणहिययहरणा ते सह अच्छीहिविपणहा || अलिबलकज्जलकसिणो इमीए जो आसि कुंतलकलायो । सो संपइ चारीसेयपुच्छलच्छिं विडयेइ ॥३३॥ कुंदकलियावलिविन्भमा एईए आसि जे दसणा । जररक्खसीय भीया ते संपइ दूरओ नहा ॥३४॥ इस भाविकण पत्तो गिहम्मि दाऊण तत्थ बहुदाणं । जिणमंदिरेतु महिम कार्ड पव्ययइ, सो य अहं ।। इय सुणियि मूलदेवो जंपा जीवाण हुंतिणेमाई । वेरम्गकारणाई परं तुम चेव इय कुणसि ॥३६॥ वेग कारणेसुं संतेसुवि मज्झ नत्यि निव्वेओ । भोगपिरासानडियरस नाह ! ता दिससु मिदिधम्म । तो कहियो से मुगिणा गिहत्यधम्मो दुवालसविहोवि । तेणवि सो पंडिवन्नो तो तं नमिउं गिई पत्तो । पालइ कित्तियकालं भोगपिवासाए विनडिओ पच्छा । लच्छीपउरत्तणओ पायवसगो विसेसेण ॥३९॥ अरेगभोगअंगेसु मुन्छिओ कारवेइ अइपउरं । ओयणवंजणपमुई ण्हाणगं खलिजलाईयं ॥४०॥ . लावण्यवर्जिततर्नु लालाबद्दशनरहितमुखभागाम् । उल्लम्बितमुष्टिसदृशदीर्घलम्वयानस्तनयुगलाम् ॥२७॥ दूषितदावितनयनां स्यविसं दृष्ट्वा तामपि पृच्छति । वृत्तं विलासरसतेः सापि जल्पीत तदभिमुखम् ॥२८॥ किं कार्य तव तस्याः, सद्भावे कथिने, सा भणति । एषा साहं वसतिरस्थ्युत्करस्य तिष्ठामि ॥२९॥ भाः ! प्रस्थिता विलासा नब हेतोरस्ति संप्रति विलास्या। ततस्तत्क्षणेन जातस्तस्य विरागो मनसि गुरुः ।। ततः स चिन्तयति धिग्धिक् चन्चलता यौवनस्य प्रकृत्या । यां दृष्टा रक्ताऽहं तस्या अवस्थेयं जाता ॥३१॥ अतिसरलतरलघवला आया य आसन्नक्षिविक्षोभाः । तरुणजनहृदयहरणास्ते सहातिभ्यामपि प्रनष्टाः ॥३२॥ अलिकुलज्जलकृष्णोऽस्या य आसीत्कुन्तलकलापः । स संप्रति चमरीश्वेतपुच्छलक्ष्मी विडम्धयति ॥३३॥ कुन्दकलिकावलीविभ्रमा एतस्या आसन् ये दशनाः । जराराक्षस्या भीतास्ते संपति दूरतो नष्टाः ॥३४॥ ; इति भावयित्वा प्राप्तो गृहे दत्त्वा तत्र बहुदानम् । जिनमन्दिरेषु महिमानं कृत्वा प्रवनति, स चाहम् ॥३६॥ इति श्रुत्वा मूलदेवो जल्पति जीवानां भवन्त्यनेकानि । वैराग्यकारणानि परं त्वमेवेति करोपि ॥३६॥ वैराग्यकारणेषु सत्स्वपि मम नास्ति निर्वेदः । भोगपिपासानटितम्य नाथ! तस्मादिश गृहिधर्मम् ॥३७॥ : ततः कगितस्तस्य मुनिना गृहस्यों द्वादशाविधोऽपि । तेनापि स प्रतिपन्नस्ततस्तं नत्वा गृहं प्राप्तः ॥ पालयति कियत्कालं भोगपिपासया विनटितः पश्चात् । लक्ष्मीप्रचुरत्वतः प्रमादवशगो विशेषेण ॥३९॥ अतिरेकभोगाङ्गेषु मूर्छिनः कारयत्यतिप्रचुरम् । ओदनव्यञ्जनप्रमुखं नानाझं खलिजलादिकम् ||१०|| ·५३२ सुपासनाह-चरिअस्मि- भणइ य किं सो भोगी जस्संगनिमित्तभोगअंगेसु । उव्यरिएसु न विलसइ सेक्यलोओ जहिच्छाए ? ॥; तो तस्स लहुयभइणी गिहिधम्मठिया भणेइ तयभिमुहं! जइ अत्यखयं नगणसि ता किंवीहसिन पावाओ! | : जओ। अट्ठाए तं न बंबइ जमणट्टाए अ बंधए जीवो । अढे कालाईया नियामया न उ अणट्ठाए ॥४३॥ सो भणइ जहा भइणीवइस्स मह भइणि किवणसिरमणिणो । नित्थारए न काओवि पडेइ तह मह गिहे कुणसि। एयं कहवि न होही जह मह गेहम्मि तुच्छभोज्जाई । जाइस्सइ कइयावि हु जह तुह पइणो गिर्हाम्म जणो ॥ मरइ छुहाए निच्चं कद्दकवि हु भुंजए चियालम्मि । वासियभत्तुन्वरियस्स दूरओं ताव वत्तावि ।।४६।। इय सुगिवि सेवयजणो तयभिमुह भणइ लोयपच्चक्ख । कूरसमुद्दो अम्हाण सामिओ मूलदेवोति ॥४७॥ अन्ने उण सन्चेवि हु नियउयरं पूरयंति कट्टेण । तब्बयणेणुसिओ सो भइणि भणइ मा एवं ॥४८॥ कझ्यावि दिज सिक्खं अभिक्खणं दिलितयस्त महं । गच्छंतु इमे दिवसा, खणदिढविणविहवस्स ।। फलमेयं चियजं सयणारिजणो उपयरिज्जइ सयावि । इय भणिया सा भइणी मोणं अवलंविऊण ठिया ।। अह सणिवारे पत्ते तिल्लामलयाई आणवावेउं । बाहिं नईए पत्तो न्हाणत्थं सपरिवारो सो ॥५१॥ तत्य य सेवयलोओ अभंगुन्चट्टणम्मि बदतो । जा चिहइ ता कत्तो पत्तो पहियाण संघाओ ॥५२।। तम्मझाओ केणवि खलितेल्लुब्बट्टणाई दट्टैण । अइपउरयरं भणिो कूरभमुद्देस्स कोवि नरो ॥५३॥ थेवं मह तेल्लाई जइ अप्पइ तुम्ह सामिओ कहवि । ता मज्जणं करेमो इय सुणिउ मूलदेवेण ॥५४॥ भणति च किं स भोगी यस्याङ्गनिमित्तभोगाङ्गेषु । उद्वृत्तषु न विलसति सेवकलोको यथेच्छम् ! ॥४१॥ ततस्तस्य लघुभगिनी गृहिधर्मस्थिता भणति तदभिमुखम् । यद्यर्थक्षयं न गणयसि ततः किं विभ्यसि म पापात् ! ॥ यतः। अर्थाय तन्न बध्नाति यदनाय च बध्नाति जीवः । अर्थे कालादयो नियामका न त्वनर्थे ॥४३॥ स भणति यथा भगिनीपतेर्मम भगिनि ! कृपणशिरोमणेः । निस्तारके न काकोऽपि पतति तथा मम गृहे करीपि॥ एवं कथमपि न भविष्यति यथा मम गेहे तुच्छभोज्यादि । याचिष्यते कदापि हि यथा तव एत्युर्गृहे जनः ॥ प्रियते क्षुधा नित्यं कथंकथमपि हि भुङ्क्ते विकाले । वासितभक्तोवृत्तस्य दूरसस्तावद्वा"पि ॥४६॥ इति श्रुत्वा सेवकजनस्तदभिमुखं भणति लोकप्रत्यक्षम् । करसमुद्रोऽस्माकं स्वामी मूलदेव इति ॥४७॥ अन्ये पुनः सर्वेऽपि हि निजोदर पूरयन्ति कष्टेन । तद्वचनेनोधुपितः स भगिनीं भणति मैवम् ॥४८॥ कदापि दाः शिक्षामभीक्ष्णं ददल्लातो मम । गच्छन्त्विमे दिवसाः, क्षणदृष्टविनष्टविभवस्य ॥४५॥ फलमेतदेव यत्स्वननपरिजन उपचर्यते सदापि । इति भणिता सा भगिनी मानमवलम्ब्य स्थिता ॥५०॥ अथ शनिवासरे प्राप्त तैलामलकाद्यानाय्य । बहिर्नद्यां प्रातः स्नानाय सपरिवारः सः ॥११॥ तत्र च सेवकलोकोऽभ्यशोद्वर्तने वर्तमानः-। यायत्तिष्ठति तावत्कुतः प्राप्तः पथिकानां संघातः ॥५२॥ तन्मध्यान्केनापि खलितैलोद्वर्तनादि दृष्टा । अतिप्रचुरतरं भणितः करसमुद्रम्य कोऽपि नरः ॥५३॥ .

·मूलदेयकहा। भणियमेयाणमप्पेसु जत्रिय जाइतेल्लामिईयं 1 इयं सोडे ते सव्वे सिच्छाए लिति तिलाई ॥५५॥ .। गेहाउवि आणवि समप्पए पुणवि तं जहिच्छाए । तो तेवि हट्टतुट्टा थुणति उच्चुनसदेण ॥५६॥ कूरसमुदं भणि तो तेणं ताण भोयणं दिन्नं । गेहाओ तत्य मोयगओयणमंडाइ आणविउं ॥५७॥ इय वट्टते कत्तो तेसिं पहियाण वेरिसंघाओ । हण हण इणत्तिभणिरो पत्तो ताणुवरि पहरंतो ।।५८|| तो से केवि मज्जति केवि कुब्यति भोयणाईये । नो लद्धं सत्यपि हु गहिउँ पहिएहि त टुं ॥१९॥ कूरसमुद्दो उंटई करे करेऊण पंहरण भणइ । मा मा भी! एयाणं पहरह महपासपत्ताणं ॥३०॥ तो तेहि पहिएहि भणियं भो भह ! दूरओ सरसु । जम्हा एएहिं या अम्हाणं बंधवो बहुया ॥६१।। इय सुणिउ सो जंपइ समुदं वेरीण जाविमे पहिया। गिम्हति मुक्कसत्थे ता सत्था होह खणमित्तं ॥६२।। इय भणियावि हुँ तेण पहिया झडझडत्ति पहरंति । तेसिपि जो पहुप्पइ सो समुहो होइ परीणं ॥६॥ इय वहते भणिओ सो नियभिचेहि वच्चह गिदम्मि। तहवि हु तत्य न गच्छइ पिच्छइ तेसि रण तत्तो ।। केणवि अन्नवहत्य विमुक्कवाणेण आइओ तत्थ । कूरसमुदो तत्तो पंचत्तं अत्ति संपत्तो ॥६५|| भमिही भवम्मि भीमे तदयगुणव्ययकलंककरणाओ । पंचमअइयारेणं, भमिवि भवे सिज्झिही तत्तो ॥६६॥ ते धन्ना ताण नमो ताण सुलद्धं च माणुसं जम्मं । जेणत्यदंडविरया निरया धम्मम्मि सयकालं ॥६७॥ स्तोकं मम तैलादि यर्पयति तव स्वामी कथमपि । तदा मजम कुर्म इति श्रुत्वा मूलदेवेन ॥५४॥ भणितमेतेभ्योऽर्षय यावजातितैलप्रमृति । इति श्रुत्वा ते सर्वे स्वेच्छया लान्ति तैलादि ॥१५॥ गेहादप्यानाय्य समर्पयति पुनरपि तद् यथेच्छम् । ततस्तेऽपि हृष्टवृष्टाः स्तुवन्त्युच्चोच्चशब्देन ॥६६॥ कूरसमुद्र भणित्वा ततस्तेन तेभ्यो भोजनं दत्तम् । गेहात्तत्र मोदकौदनमण्डाधानाय्य ॥१७॥ इति वर्तमाने कुतस्तेषां पथिकानां वैरिसंघातः । जहि जहि जहीतिभणिता प्राप्तस्तेषामुपरि प्रहरन् ॥२८॥ ततस्ते केऽपि गजन्ति केऽपि कुर्वन्ति भोजनादिकम् । नो लब्धं शस्त्रमपि हि ग्रहीतुं पथिकैस्तद् दृष्ट्वा ॥१९॥ फरसमुद्र उत्तिष्ठति करे कृत्या प्रहरणं भणति । मा मा भो! एतान् प्रहरत मत्पार्श्वप्राप्तान् ॥६॥ तत्तस्तैः पथिकर्मणितं भो भद्र ! दूरतः सर । यस्मादेतैर्हता अस्माकं बन्धवो वहवः ॥३१॥ इति श्रुत्वा स जल्पति संमुख वैरिणां यावदिमे पयिकाः। गृह्णन्ति मुक्तशस्त्राणि तावत्स्वस्था मवत क्षणमात्रम् ।। इति भणिता अपि हि तेन पथिका अअटिति प्रहरन्ति । तेषामपि यः प्रभवति स संमुखो मवति वैरिणाम् ।। ति वर्तमाने मणितः स निजमृत्य-जत गृहे | तथापि हि तत्र न गच्छंति पश्यति तेषां रणं ततः ॥६१|| फेनाप्यन्यवधार्थ विमुक्तबाणेनाहतस्तत्र । कूरसमुद्रस्ततः पञ्चत्व झटिति संप्राप्तः ॥१५॥ भ्रमिप्यति भवे भीमे तृतीयगुणवतकलरकरणात् । पञ्चमातिचारेण, भ्रान्त्वा भवे सेस्यति ततः ॥६॥ ते धन्यास्तेभ्यो नमस्तैः सुलब्धं च मानुषं जन्म । येऽनर्थदण्डविरता निरता धर्मे सदाकालम् ॥१७॥ ग.एफ.

·-
५३४
सुपासनाह-चरिअम्मि---
सव्वाणत्यपरंपरनिबंधणं सुद्धधम्मपडिवपखं । खणमवि न खमं काउं अणत्यदंडं महादंड ॥६॥.
॥ इति तृतीयगुणवते पञ्चमातिचारविपाके मूलदेवकथानकं समाप्तम् ।।
॥ तत्समाप्तौ गुणवतानि समाप्तानि ॥
सर्वानर्यपरम्परानिबन्धन सुद्धधर्मप्रतिपक्षम् । क्षणमपि न क्षम फतुमनर्थदण्टं महादण्टम् ॥१८॥

·सामाइयच्चयं जो करेइ सावजजोगपडिबक्ख ।सो नागदत्तकुमरव्य पावए परममुक्खाई ॥१॥
तयाहि:-
तुंगजिणभवणसिहरग्गभग्गरविरहतुरंगगइपसरं । सीहउरं नाप पुरं इइ भरहे आसि मुपसिदं ॥२॥
.. तम्मि निको रिउपल्लो निम्मलीकममहल्लमल्लोहो । तस्मस्थि पणइणी पेमकुमटरं यमुमई नाम ||३||
-सा अन्नया पसुत्ता पासइ सुमिणम्मि पच्छिमनिसाए । फारप्फणाकडप्पं सप्पं दिप्पंतमणिन्दरं ॥४॥
तत्तो सा पडिबुद्धा साहइ सुमिणं पियस्स सो भणइ । दइए ! एसो सुमिणो सुपुत्तलाम फूड कहइ ।।
ता तुह तणओ होही घरवलए एगछत्तरजकरो ! सा भणइ नाइ ! एयं सच्चं तुह भासिय होउ ॥६॥
तं चिय दिणं पमाणं गम्भाहरणस्स तीए देवीए । जामो कमेण पुत्तो पडिपुनदिणेहि सुदिवसे |७||
सुमिणाणुसारओ तो महाविभूईए नागदत्तोत्ति । ताण तणयस्स नामं विहियं विहिणा गुरुयणेण ॥८॥
अह कमसो वड्दतेण तेण अचिरेण नागदत्तेण । गहिओ कलाकलायो गुरुं समरखं करेऊण ।।९।।
तस्सत्यि घालमित्तो मित्तो इव पउमकोसबुढिकरो। अमरगुरुमंतितणमो नयचंदो नाम समरूवो ॥१०॥
चरविबुद्धिसमिद्धो गुणेहि निद्धो धराए सुपसिद्धो । सो अन्नपा पमुत्तो रयणीए कुमरपासम्मि॥१॥
तो अड्वरत्तसमए सो तं नो पासए ससिजाए । तो संभतो सहसा सन्चत्य गरेसए कुमरं ॥१२॥
जा ताव वासभवणस्स उवरिभागम्मि रहसि मंततं । तं पिच्छइ एगाए तरुणीए इत्थियाए समं ॥१३॥
आदरणपदापिंजरियदिसिवह्वयणिया मियंकमुद्दी । दि एसा मयणपिया रंभा वा लच्छिदेवी वा ।।
..
सामायिकत्रतं यः करोति सावद्ययोगप्रतिपक्षम् । नागदत्तकुमार इव प्रामोति परमसौग्न्यानि ॥१॥
तुङ्गजिनभवनशिखरामभग्नरविरथतुरङ्गगतिप्रसरम् । सिंहपुरं नाम परमिह भरत मासीत्सुप्रसिद्धम् ॥२॥
तस्मिन् नृपो रिपुमल्लो निर्मूलीकृतमहामल्लौयः । तस्यास्ति प्रणयिनी प्रेमकुलगृहं वसुमती नाम ॥३॥
साऽन्यदा.प्रसुप्ता पश्यति स्वप्ने पश्चिमनिशायाम् | स्फारफणासंघात सर्प दीप्यमानमणिरुचिरम् ॥४॥
ततः सा प्रतिबुद्धा कथयति स्वप्नं प्रियस्य, सभणति । दयिते! एप स्वप्नः सुपुत्रलाम स्फुटं कथयति ॥२॥
तस्माचव तनयो भविष्यति घरावलय एकछत्र राज्यकरः । सा भणति नाथ ! एतत्सत्यं तय माषितं भवतु ।।
तदेव दिनं प्रमाण गर्मधरणस्य तस्या देव्याः । जातः क्रमेण पुत्रः परिपूर्णदिनैः शुमदिवसे ॥७॥
स्वप्नानुसारतस्ततो महाविभूत्या नागदत्त इति । तयोस्तनयस्य नाम विहितं विधिना गुरुजनेन ॥
अथ क्रमशो वर्षमानेन तेनाचिरेण नागदत्तेन । गृहीतः कलाकलापो गुरुं समक्षं कृत्वा ॥९॥
तस्यास्ति बालमित्रं मित्न इव पद्म(मा)कोशवृद्धिकरः । अमरगुरुमन्त्रितनयो नयचन्द्रो नाम समरूपः ॥१०॥
चतुर्विधबुद्धिसमृद्धो गुणः स्निग्धो धरायां सुप्रसिद्धः। सोऽन्यदा प्रमुप्तो रजन्यां कुमारपार्थे ॥११॥
ततोऽर्धरानसमये स तं नो पश्यति स्वशय्यायाम् । ततः संभ्रान्तः सहसा सर्वत्र गवेषयति कुमारम् ॥१२॥ .
यावत्तावद् वासमवनस्योपरिभागे रहासे मन्त्रयन्तम् । तं पश्यत्येकया तरुण्या स्त्रिया समम् ॥१३॥
आभरणप्रमापिञ्जरितदिग्वधूवदना मृगाङ्कमुखी । किमेपा मदनप्रिया रम्भा वा लक्ष्मीदवी वा ॥१४॥

·. सुपासनाह-चरिअस्मि- इय चितंतो तीए भणिमो आगच्छ कुमरपासम्मिानीअत्थं मा सुमरसु दोण्ड तइओ हयइ मुक्सो॥१५॥ जम्हा देहविभिन्ना तुम्हे चित्तेण पुण-अभिन्ना य । ता उत्सप्पसु पहुपायपंकयं, भणइ कुमरोवि ॥१६॥ आगच्छ, तओ पत्तो ताण समीवम्मि उवविसइ जाय । ताव सहसत्ति कत्तों वीयावि हुवालिया पत्ता ।। नमिऊणं सा पुच्छइ सामिणि! सिद्धं पओयण नोवा ? सा मणइ भण तुम चियलजा अवरुज्झए मज्झ ॥ • न भए किंचिवि कहियं पओयणं तो भणइ मा एवं । कुमर ! निसुणेसु कज्ज अवहियचित्तो खणं होउं ।। जा पारद्ध कहि किंचिवि ता तक्खणेण अन्नावि | इंटतभमिरभमरउलमालिय मालियं गहिरं ॥२०॥ पत्ता विसकंदोडक्यणिया सा भणेइ तयभिमुहं । गिण्ह इमं वरमालं खियेसु कुमरस्म कंउम्मि ॥२१॥ सा भणइ हले! सुथिरा भवेसु, तो भणइ मंतिनयचंदो। हुं विनायं एवं परिस्मम मा तुमं कुणम् ॥२२॥ कहसु पुण असुगत्तस्स कारण तो कहेइ सा दुइया । जह मलयकेउरन्नो कन्नाण चउक्कयं एही ॥२३॥ कुमरस्स संयंवरकारणेण रयणागराओ नयराओ । अम्हाण सामिणीए निसुयमिण तो दुहं पत्ता ॥२४|| भणइ य एत्तियदिवसे मह आसा आसि जह अहं पढमं । कुमरस घरणिसई वहिस्समियमन्त्रहा जाय। इय सोऊणं भणिया मए इमा सहि ! करेसु मा खेयं ।धीरत्तणमवलंबसु अजविन हु किंचिवि विणहूँ । पदम चिय ते ताणं गतूण खियेसु तस्स वरपालं। दक्खिन्ननिही कुमरोमनिस्सइ तुज्झ अभिरुइयं ||२७|| एसा वेयड्दुत्तरसेणिपुराणं पहुस्सणंगस्स । नामेणं वेगवई कुमरी मुणिऊण कुमरगुणे ॥२८॥ अइअणुरत्ता चिट्टइ जसुयचित्तस्स कारण कहिये । पणयजणपत्यणाभंगभीरुणो हुँति इह गरुया ॥२९॥ . इति चिन्तयस्तया मणित आगच्छ- कुमारपार्थे । नीत्यर्थ मा स्माषीयोस्तृतीयो भवति मूर्खः ॥१५॥ यस्माद्देहविभिन्नौ युवां चित्तेन पुनरमिन्नौ च । तस्मादुपसर्प प्रभुपादपङ्कजं, भणति कुमारोऽपि ॥१६॥ आगच्छ, ततः प्राप्तस्तयोः समीप उपविशति यावत् । तावत्सहसा कुतो द्वितीयापि हि बालिका प्राप्ता।।१७।। नत्वा सा पृच्छति स्वामिनि ! सिद्ध प्रयोजनं नो वा। सा भणति भण त्वमेव लज्जाऽवरुणद्धि माम् ॥१८॥ न मया किश्चिदपि कथितं प्रयोजन ततो भणति सैवम् । कुमारं ! शृणु कार्यमवहितचित्त. क्षणं भूत्वा ।। यावत्प्रारब्धं कयायतुं किञ्चिदपि तावत्तत्क्षणेनान्यापि 1 गुञ्जनमितृभ्रमरकुलमालां मालां गृहीत्वा ॥२०॥ • प्राप्ता विकसितनीलोत्पलवदना साभणति तदभिमुखम् । गृहाणमा चस्माली क्षिप कुमारस्य कण्ठे ॥२१॥ • सा भणति हले ! सुस्थिरा भव, ततो भणति मन्त्रिनयचन्द्रः 1हुं विज्ञातमेतत् परिश्रमं मा त्वं कुरु ॥२२॥ कथय पुनरुत्सुकत्वस्य कारणं ततः कथयति सा द्वितीया । यथा मलयकेतुराजस्य कन्यानां चतुष्कमप्यति ।।. कुमारस्य स्वयंवरकारणेन रत्नाकराद् नगरात् । अस्माकं स्वामिन्या श्रुतमिदं ततो दुःखं प्राप्ता ॥२४॥ भणति चेयद्दिवसान् ममाशाऽऽसीद् यथाऽहं प्रथमम् । कुमारस्य गृहिणीशब्दं वक्ष्यामीदमन्यथा जातम् !! इति श्रुत्वा भणिता मयेयं सखि ! कुरु मा खेदम् । धीरत्वमवलम्यस्वाद्यापि न खलु किञ्चिदपि विनष्टम्॥२६॥ प्रथममेव त्वं ताभ्यो गत्वा क्षिप तस्य वरमालाम् ।दाक्षिण्यनिधिः कुमारो मस्यते तवाभिरूचितम् ॥२७॥ पपा पैताट्यावरणिपुराणां प्रमोरनझस्य । नाम्ना वेगवती कुमारी ज्ञात्वा कुमारगुणान् ॥२८॥ . .

·नागदप्तकहा। ता काऊण पमायं मन्नावसु मामियं तुम निययं । इय सोरं नयचंदो तयभिमुहं भणइ जुत्तमिणं ॥३०॥ किंतु जगयाइं अन्नवि जीवति कुमारसंतियांइ तभो । ताण इम सम्वं साहिजउ तो घिरा होह॥३१॥ निदुक्खो सि महायस! परस्स पीडं न याणसे कइवि । इय मणि वेगवई वरमालं खिवइ कुमरस्म ॥ भणइ य तुहप्पसाया कयकिचा संग्यं अहं जाया । जे जुत्तं तुम्हागं अणुट्टियनं तयं पच्छा ॥३३॥ किच मह ताओ मं इच्छइ दारं अन्नस्स तेणिमं विहियं । इय भणि वेगवई वेगेणं गया नियं टाणं ॥३४॥ कुमरोवि मित्तसहिओ साहइ गंतूण निययंजणयाणं । सव्वं निसियुतंत ताणपि हु बहु मयं एवं ॥३५॥ अह अन्नया य कुमरो वाहिं बच्चेइ गयवराटो । ता सउणसउणपंती पए पए होइ कुमरस्स ॥३६॥ तो भगइ मंतितणयं सउणा पस्मिाविया तए एए? । सो भणइ कुमर ! आम कर्हिति अचन्भुयं लाभ ॥ पत आहुः शाकुनिकाः- ."उच्चं देशं नीचादारोहस्निग्धशावलं हरिणः । कथयत्यायतियुक्तां लक्ष्मी सत्संगमं च तथा ।। हृष्टाः सुरतासक्ता दृश्यन्ते यदि मृगाः पथि तदानीम् । अचिग्ण मवति लामः संदेहो नात्र कर्तव्यः ।। शुममावहति वराहः संकीर्तनतो ध्रुव प्रयाणादौ । पोत्थितस्तु सद्य. सिद्धिं तुष्टोऽप्यसौ कुरुते ।। दक्षिणभागाद् वामं प्रयाति यदि जम्बुकस्तदा यातुः । सफलमपि याति सिद्धि विचिन्तितं किमपि यन्मनसा ।। यात्रायां दक्षिणतस्तित्तिरिरालोकितो मवेत्सिद्धय । किप्पु इति त्रिविहितो द्रवस्वरः शम्यते तस्य ॥" इचाइसउणसउणोहरंजिओ जाव वच्चइ कुमारो । नयचंदेण समेओ ताव करी अवसओ जाओ ||३८॥ न गणइ सियसिणिदाणं सबलपहारम्मि मन्नइ न किंपि। सिच्छाइ गच्छइ तओ परिसंतो परियणो थक्को।। अत्यनुरका तिष्ठत्युत्सुकचित्तत्य कारणं कथितम् । प्रणतजनप्रार्थनामृगमीरवो भवन्तीह गुरवः ॥२९॥ तस्मात्कृत्वा प्रसादं मानय स्वामिनं त्वं निनम् । इति श्रुत्वा नयचन्द्रस्नदमिमुख मणति युक्तमिदम् ॥३०॥ . किन्तु जनकावद्यापि जीवनः कुमारसत्को ततः । तयोरिदं स्वरूपं कथ्यतां ततः स्थिरे भवताम् ॥२१॥ निर्दुःखोऽसि महायशः परस्य पीडां न जानासि कथमपि । इति मणित्या वेगवती वरमालां क्षिपति कुमारे ।। मणति च तव प्रसादात्कृतकृत्या सांप्रतमहं नाता । यद् युक्तं युप्माकमनुष्ठातव्यं तत्पश्चात् ॥३३॥ मम तातो मामिच्छति दातुमन्यस्मै तेन विहितम् । इति मणिता वेगवती वेगेन गता निजं स्थानम् ॥३४॥ कुमारोऽपि मित्रसहितः कथयति गत्वा निजजनकयोः । सर्व निशावृत्तान्तं तयोरपि वहु मतमेतत् ॥३६॥ अथान्यदा च कुमारो यहिनति गजवराष्टः । तावत्सगुणशकुनपतिः पदे पदे मवति कुमारस्य ॥३६॥ ततो भणति मन्त्रितनयं शकुनाः परिमावितास्त्वयते । स मणति कुमार! आम कथयन्त्यत्यद्भुतं लामम् ॥ इत्यादिसगुणशकुनौघरजितो यावद् ब्रजति कुमारः। नयचन्द्रेण समेतस्तावकर्यवंशो जातः ॥३८॥ १ रा. ग. किर ° । २ ग. एको वा यदि वा प्रोमि पत्र सम नवम्नया (? वायवा)। भाग्यवंतम्य ( ? ग्दवतः) पुरपम्य मृगा यान्ति प्रदक्षिणाः ।।

·. . सुपासनाह-चरिअम्मि-- इत्तो य करी पत्तो महाअरन्नस मज्झभागम्मि। तत्थ य दढपरिसंतो थको नग्गोहछायाए ॥४०॥ कुमरोवि मित्तसहिओ आरूढो तम्मि निसुगए सई । एगार तरुणीए सकरुणं विलवमाणीए ॥४१॥ तो करिणो ओयरिउ थेवपई जाव ते गया दोवि । उग्गीरिउग्गखग्गो ता एगो खेयरो दिह्रो ॥४२।। एगाए रमणियाए सम्मुहमियभासिरो य जह अज । मं मन्नसु भत्तारं सरेसु वा देवयं इट्ट ॥४३॥ तो भणिय तीए महं सरण सो नागदत्तवरकुमरो । रे दुट्ट! तुह भएणं वरमाला जस्स कंठमि ॥४४॥ पुव्वं चिय पक्खित्ता, तां पाणा तस्स संतिया इण्हि ।इय सुणिउं सो दुट्टो जा किल पायपि मुंचेही ॥ ता हकतो पत्तो कुमरो करकलियछुरियदुप्पिच्छो । मंतितणएंण सद्धि खयराभिमुई इम भणइ ॥४६॥ नियं! नियंविणीवहकलंकमलिणोच रे तुम जाओ । उगिन्नखग्गपसरंतकतिसामलियसव्यंगो ॥४७॥ तुह निक्किच रोसारुणपहनयणफुलिंगयाउ निवडति । कह रे मालइदलकोमलम्मि महिलाए देहम्मि १॥ तो विरम विरम अज्जयि नहयरकुलसेहराण तुम्हाण । पुरिसोवि अपहरंतो न समो पहिउँ किमुय अबला ।। इच्चाइ कुमरवयणामएण गुरुरागगरलैबिहुरोवि । गयराविसो जाओ. कुमरं पड़ जपए सयरो ॥५०॥ तं मज्झ गुरू तं चेव बंधवो जेण रागजलनिहिणो । हेलाए वहि खित्तो एसा पुण भइणिया मज्झ ।। • रमणीवि मंतितणय पुच्छइ को एस कहसु पसिऊण । निवारणकरुणारसतरंगिणीनाहमाहप्पो १॥५२॥ सो भणइ नागदत्तो कुमरो सो एस जो निसीहम्मि। वरिओ वरमालाए इय मुणिउं लज्जिया वाला ।। नगणयति शितसृणिदानं सबलप्रहारान् मन्वते न किमपि ।स्वेच्छया गच्छति ततः परिश्रान्तः परिजनः स्थितः॥ ततश्च करी प्राप्तो महारण्यस्य मध्यभागे । तत्र च दृढपरिश्रान्तः स्थितो न्यग्रोधच्छायायाम् ॥४०॥ कुमारोऽपि मित्त्रसहित आरूढस्तस्मिन् शृणोति शव्दम् । एकस्या रमण्याः सकरुणं विलपन्त्याः ॥४१॥ ततः करिणोऽवतीर्य स्तोकपथं यावत्तै गतौ द्वावपि । उद्गीणोंग्रखड्गस्तावदेकः खेचरो दृष्टः ॥४२॥ एकस्या रमण्याः सम्मुखमिति भाषिता च यथाऽद्य । मां मन्यस्व भतार स्मर वा देवतामिष्टाम् ॥४३॥ ततो भणितं तया मम शरणं स नागदत्तवरकुमारः । रे दुष्ट ! तव भयेन वरमाला यस्य कण्ठे ॥४४॥ पूर्वमेव प्रक्षिप्ता, तस्मात्पाणास्तस्य संबन्धिन इदानीम् । इति श्रुत्वा स दुष्टो यावकिल घातमपि मोक्ष्यति ॥ तावन्निषेधन प्राप्तः कुमारः करकलितक्षुरिकादुर्दर्शः । मन्त्रितनयेन सार्ध खचराभिमुख मिदं भणति ॥४६॥ निर्दय ! नितम्बिनीयधकलङ्कमलिन इव रे त्वं जातः । उद्गीणखड्गप्रसरत्कान्तिश्यामलितसर्वाङ्गः ॥४७॥ तव निष्कृप ! रोषारुणप्रमनयनस्फुलिङ्गा निपतन्ति । कथं रे मालतीदलकोमले महिलाया देहे ? ॥४८॥ तती चिरम विरमाद्यापि नभश्चरकुलशेखराणां युप्माकम् । पुरुषोऽप्याहरन् न क्षमो हन्तुं किमुताबला॥४९॥ इत्यादिकुमारवचनामृतेन गुरुरागगरलविधुरोऽपि 1 गतरागविषो जातः कुमारं प्रति जल्पति खचरः ॥१०॥ त्वं मम गुरुस्त्वमेव बान्धवो येन रागनलानिधेः । हेलया बहिः क्षिप्त एपा पुनर्भगिनी मम ॥११॥ रमण्यपि मन्त्रितनयं पृच्छति क एप कथय प्रसद्य । निष्कारणकरुणारसेतरङ्गिणीनाथमाहात्म्यः । ॥५२।। - ग.हासिनोवि।

·. - नागदत्तकहा। जाव किल किंपि भणिही पत्तं कुमरस संवियं सिन्नं ! खयरीजणओवि तहा. तीए पउत्ति गयेसंतो॥ अन्नोन्नं कहिऊण गमणागमणाइवइपरं सम्बं । वेगवई परिणावद कुमरसयासाउ तीए पिया ॥२५॥ कुमरोवि कइदिणेहिं पत्तो नियनयरपरिसरे जाव । ता पिच्छइ मुणिविंदं आगच्छंत पहे समुहं ॥५६॥ तो भणइ मंतिसमुहं दसणमेयाण किं सुहं असुहं ? । सो भणइ पुव्यसउणाण उत्तमो एस सउणोति ॥ जयसिरमणिणो मुणिणोज इह दीसंति पुन्नजोगेण । ता ओयरिउ फरिणो वंदसु एयाण कमजुयलं ॥२८॥ तो कुमरेणं पहम चिय दक्खत्ताउ वियाणि सूरि । नमिओ मंतिजएणं सेसावि हु मुणिवरा तत्तो ।। पहपरिसंत दटुं मुणिसत्यं भणइ सूरिणोभिमुई । कुमरो नयचंदजुओ जद्द पहु ! पसिऊण खणमेगं ।। एलावणदरखामंडवम्मि लवलीलयाण गेहम्मि । पहअइपञ्चासन्ने मलए वीसमह निवतणए ॥६क्षा एवंति भाणिऊणं सूरी कुमरेण सह गओ तत्थ। मुणिसमृचिए परसे उबविवो सपरिवारोवि ॥६॥ जीवितं यौवनं लक्ष्मीलावण्य प्रियसंगमः । जैनधर्माढते सर्वमनित्यं देहिनां भवे ।। धर्मार्थकाममोक्षाख्यपुरुषार्थप्रसाधकम् । आयुराखण्डलोद्दण्डकोदण्डचटुलं नृणाम् ।। कामं कामक्षम काम्यं कामिनीजनवल्लभम् । तारुण्यं तरुणीतारतारिकेवातिचञ्चलम् ॥ लक्षशो लक्ष्यमाणापि क्षयं लक्ष्मीः क्षणादपि । याति चण्डानिलोद्धृता जीमूतस्येव पद्धतिः ॥ यत्प्रभावाजनोऽत्यर्थं जायते दृष्टिहारकः । तल्लावण्यं गिरिसस्तसरिद्वगोपमं मनाः!! अभीष्टजनसङ्गोऽपि विप्रयोगसमन्वितः । योगप्रदेशवत्तस्माद् धर्मे चैव मनः कृयाः ।। जिनबिम्बार्चनं सेवा गुरूणां प्राणिनां दया । शमो दानं तपः शीलमेप धर्मो जिगोदितः ॥ हितकृच्छाश्वतोऽभीष्टो रूपलावण्यकारकः । स्वर्गापवर्गसंसर्ग दत्ते किं पहुनाथवा ? ॥ श्रुत्वैवमादिकं धर्म नागदत्तः क्षितीशजः । मन्त्रिपुत्रेण संयुक्तः प्रबुद्धो जिनशासने ॥" सभणति नागदत्तः कुमारः स एष यो निशीथे । वृतो वरमालयति ज्ञात्वा लज्जिता पाला ||२|| यावत्किल किमपि भणिष्यति प्राप्त कुमारस्य संवन्धि सैन्यम् । खचरीननकोऽपि तथा तस्याः प्रवृत्तिं गवेषगन् । अन्योन्यं कथयित्वा गमनागमनादिव्यतिकरं सर्वम् । वेगवती परिणाययति कुमारसकाशात्तस्याः पिता॥१५॥ कुमारोऽपि कतिदिनैः प्राप्तो निजनगरपरिसरे यावत् । तावत्पश्यति मुनिवृन्दमागच्छत् पथि संमुखम् ॥५६॥ ततो भणति मन्त्रिसंमुखं दर्शनमेतेपां किं शुभमशुभम् । स भणति पूर्वशकुनानामुत्तम एष शकुन इति ॥ जगच्छिरोमणयो मुनयो यदिह दृश्यन्ते पुण्ययोगेन । तस्मादवतीर्य करिणो वन्दस्वतेषां क्रमयुगलम् ॥१८॥ ततः कुमारेण प्रथममेव दक्षत्वाद् विज्ञाय सूरिम् । नतो मन्त्रियुतेन शेषा अपि हि मुनिवरास्ततः ॥१९॥ पथिपरिश्रान्तं दृष्ट्वा मुनिसार्थ मणति सूरेरभिमुखम् । कुमारो नयचन्द्रयुतो यथा प्रभो ! प्रसंघ क्षणमेकम् ॥ एलायनद्राक्षामण्डपे लयलीलतानां गेहे । पथ्यत्तिप्रत्यामन्ने मलये विश्राम्यत नृपीये ॥६॥ एवमिति मणित्वा सूरिः कुमारेण सह गतस्तन (मुनिसमुचिने प्रदेश उपविष्टः सपरिवारोऽपि ॥६२|| . . १ स. होउ भणिय।

·५४० सुपासनाह-चरिअम्मि- कुमरोवि सपरिवारो उपनिटों सुद्धधरणिवम्मि। इत्तो धम्मो कहिउं पारदो मूरिणा एवं ॥६३॥ पुच्छइ सविसेस चिय सावयधम्मं गुरूवि तं कहइ । कुमरोवि मंतिप्तहिओ.तं गिण्डइ वारसविहपि ।। तो चंदिऊण मूर्ति कुमरो संचलइ नियपुराभिमुई । मग्गम्मि य वच्चंतो जपइ मित्तेण सह.एवं ||६५|| सउणेहिं फलं दिन्नं जह निहिट पुरा तएं मित्त । पत्तो अपत्तपुवो जं जिणधम्मो मए अज्न ॥६६॥ इय जंपतो पत्तो गिहम्मि पूएवि तत्थ जिणपडिमं । वंदिवि विहीए मित्तेण परिगओ भोयणं कुणइ ॥ भुत्तुत्तरम्मि तत्थ य परोपरं चिंतयति गिहिधम्म । सम्म सम्मलाई सामइए किंचि समूढा ॥६८|| . तत्तो पभायसमए जिणपूयणवंदणं विहेऊण । पत्ता मूरिसयासे विहिणा वंदेवि भत्तीए ॥६९।। सामइपस्सरूवं सूरि पुच्छंति कुमरनयचंदा । ताण च हियहाए सूरीवि हु साहए एवं ॥७॥ जत्थ समसत्तु मित्तो समतिणमणिकंचणो हवइ जीवो । सामाइयाभिहाण पढमं सिक्खावयं तमिह ।।७१॥ सपरिगहोवि सगिहोविदारजुत्तोवि देसविरोधि । पात्रइ मुणीण उवर्ष जत्थ ठिओ तत्य किं भणिमो?॥. सामाइयटियाणं जह जह उल्लसइ सुद्धपरिणामो। तह तह अणेयभवसंचियाणि कम्माणि झिजति ।। माणससरनीरं जह कलुसिज्जइ कासरेहि विमलंपि। अइयारेहिं सामाइयेपि तह चेव, ते य इमे ||७४ अणवष्ट्रियकरणं तह मणवइकायाण दुप्पणिहाण । सामइयं विहियं वा नवत्ति इय संसओ तह या७५।। इय नाऊणं सम्म कुमरो सामाइयस्स सम्भावं । अट्टमिचउद्दसीसु गिष्यव्यं मए एयं ॥७६॥ कुमारोऽपि सपरिवार उपविष्टः शुद्धधरणिपट्टे । इतो धर्मः कथयितुं प्रारब्धः सूरिणवम् ॥६३।। पृच्छति सविशेषमेव श्रावकधर्म गुरुरपि तं कथयति। कुमारोऽपि मन्त्रिसहितस्तं गृह्णाति द्वादशविधमपि ॥६४।। ततो वन्दित्वा सूरि कुमारः संचलति निजपुराभिमुखम् । मार्गे च वनजल्पति मित्त्रेण सहैवम् ॥६५॥ सकुनैः फलं दत्तं यथा निर्दिष्ट पुरा त्वया मिस्त्र ! प्राप्तोऽप्राप्तपूर्वो यजिनधर्मो मयाऽद्य ॥६६॥ इति जल्पप्राप्तो गृहे पूजयित्वा तत्र जिनप्रतिमाम् । वन्दित्वा विधिना मित्त्रेण परिंगतो भोजनं करोति ॥ भुक्तोत्तरे तन्न च परस्परं चिन्तयतो गृहिधर्मम् । सम्यक्सम्यक्त्वादि सामयिक किञ्चित्समूढौ ॥६॥ ततः प्रभातसमये जिनपूजनवन्दनं विधाय । प्राप्तौ सूरिसकाशं विधिना वन्दित्वा भक्त्या ॥६९॥ . सामायिकस्वरूपं सूरिं पृच्छतः कुमारनयचन्द्रौ । तयोश्च हितार्थ सूरिरपि कथयत्येवम् ||७०॥ यत्र समशत्रुमित्रः समतृणमणिकाञ्चनो भवति जीवः । सामायिकाभिधानं प्रथम शिक्षात्रतं तदिह ॥७१॥ सपरिग्रहोऽपि सगृहोऽपि दारयुक्तोऽपि देशविरतोऽपि । प्राप्नोति मुनीनामुपमा यत्र स्थितस्तत्र किंभणामः १ ॥ • सामायिकस्थितानां यथा यथोल्लसति शुद्धपरिणामः । तथा तथानेकभवसचित्तानि कर्माणि क्षीयन्ते ॥७३॥ मानससरोनीरं यथा कलुष्यते कासरैविमलमपि । अतिचारैः सामायिकमपि तथैव, ते मे ||७४॥ अवस्थितकरणं तथा मनोवचःकायानां दुष्प्रणिधानम् । सामायिक विहितं वा नवतीति संशयस्तथा च ॥ इति ज्ञात्वा सम्यक् कुमारः सामायिकस्य सद्भावम् ! अष्टमीचतुर्दश्योबृहीतव्यं मयतत् ॥७६॥ १ ग. "रियणो मित्तसंजुभो पायपकयं नमिउ । .

·. . नागदत्तकहां। ४१ इय काऊण पइन नमिउं मूर्ति गिहम्मि संपत्तो । आसत्तो जिणथम्मे पित्तेण समं गमइ.कालं ॥७॥ अह मलयके उरन्नो कनवउकं समागयं तत्य । तं सोहणे मुहृत्ते कुमरो परिणेइ, इत्तो य ॥७८||. पंचपयारमोए पंचहि मनाहि साणभुजतो । पिउणावि चरिमसमए अदिसित्ता सो वियपयम्मि ।। कारई जिनिंदभवणे रहजत्ताओ पवत्तए देसे । साहम्मियवच्छल्लं कुणइ समित्तोषि उपउत्तो ।।८।। इय काले वचंते कयाइ कस्सवि निवस्स उपरिम्मि । जयजत्ताए चलिमो पत्तो कम्मिवि महानपरे ।। उच्चसिए जवखेणं, कोवि विनवइ निवइणो एवं । जद्द इत्य कोवि न लहइ बसि रणिपि, ता इत्तो। गच्छउ देवो, तो भणइ भूवई अज चउद्दसी ताव । इत्येव चिट्टियव्वं न पयाण अज्ज दायव्वं ।।८३॥ तो ठाइ तत्थ राया जक्खगिहे गिण्हए य सापइयं । पिहिऊण तस्स दारं सम्झायं कुणइ, इत्तो ये ।। तत्येव य तं पिच्छइ वेगवई गरुयसारसिंगारं । जक्खागारस्संतो पभणंति एरिस वयणे ॥८५॥ हा मामि किमिह नटो में दुहियं मोतुमित्य रन्नम्मि । कि न मुणसि मह दिययं तुह विरहे फूटा तहति ।। इय सोउं सविसेस संवेगकराई गुणइ कुलयाई । नरनाहो वेगवई तो इय भणिउं समारदा ।।८७॥ हा दइय! कहसु संपइ मह हिययाओ खणेग कह नहो । सो तारिसोवि पणमो सव्वंगोवंगलीणोवि। दूमेइ मज्झ दिययं दहइ सरीरं करेइ रणरणयं । तुह विरहो ता सामिय! मुंचसु इस गडवहं इन्दिं ।।८।। जह एयं मह दुक्खं अबेइ तह नाह! कृणसु किंपि तुम । न हु नाम महापुरिसा दुहिएमुं हुंति निकरुणा ।। तो राया परिचिंतइ विदीसिया कावि उहियां एसा । अक्खयनिहिं विहीए समुक्रवणंतस्स किमु काही ? || इति कृत्वा प्रतिज्ञां नत्वा सूरि गृहे संप्राप्तः । आसक्तो जिनधर्मे मित्त्रेण सम गमयति कालम् ।।७७॥ 'अथ मलयकेतुराजस्य कन्याचतुष्कं समागतं तत्र । तच्छोमने मुहू कुमारः परिणयीत, इतश्च १७८॥ पञ्चप्रकारभोगान् पञ्चभिर्भार्याभिः सहानुभुञ्जानः । पित्रापि चरमसमयेऽभिपिक्तः स निजपदे ॥७९॥ कारयति जिनेन्द्रभवनानि रथयात्राः प्रवर्तयति देशे । साघमिकवात्सल्यं करोति समित्रोऽप्युपयुक्तः ॥८॥ इति काले व्रजति कदाचित्कभ्यापि नृपस्योपरि । जययात्रंया चलितः प्राप्तः कस्मिन्नपि महानगरे ॥८॥ उद्वसिते योग, कोऽपि विज्ञपयति नृपतेरेवम् । यथात्र कोऽपि न लभते वस्तुं रजनिमपि, तम्मादितः ।।८२॥ गच्छतु देवः, तनो भणति भूपतिरद्य चतुर्दशी तावत् । अत्रैव स्थातव्यं न प्रयाणमद्य दातव्यम् ॥४३॥ ततस्तिष्ठति राजा यक्षगृहे गृह्णाति च सामायिकम् । पिघाय तम्य द्वार स्वाध्यायं करोति, इतश्च ॥८॥ तत्रय च तां पश्यति वेगवती गुरुसारशृङ्गाराम् । यक्षागारस्यान्तः प्रभणन्तीमीदृशं वचनम् ॥८६॥ हा स्वामिन् ! किमिह नष्टो मांदुःखितां मुक्त्वाऽत्रारण्ये । किं न जानासि मम हृदयं तव विरहे स्फुटति तडिति | इति श्रुता सविशेष संवेगकराणि गणयति कुलकानि । नरनाथः, वेगवती तत इति भगितुं समारब्धा ।।८७॥ हा दयित ! कथय संप्रति मा हृदयाक्षणेन कथ नष्टः । हा तादृशोऽपि प्रणयः सर्वाङ्गोशागलीनोऽपि ॥६॥ दुनोति मम हृदयं दहति शरीरं करोति रणरणकम् । तव विरहस्तस्मात्स्वामिन् ! मुञ्चेत्याटोपमिदानीम् ।।८९॥ यथैतन्मम दुःखमपैति तथा नाथ! कुरु किमपि त्वम् । न हि नाम महापुरुषा दुःखितेषु भवन्ति निष्करणाः ॥ , 5

·५४२
सुपासनाह-चरिअम्मि-
'इत्थंतरे सयं चिय सो जक्खो गडयडं पंकुञ्चतो । पत्तो निवस्स पासे विउवि रूबमइभीमं ॥९२||
भणइ नियपोरिसेणं मनसि भुवर्णपि तणसमं मूढ !। मा पभणसु नो कहियं तं मारिस्सामि अहमिहि ॥
ता सरसु इट्टदेवं सेवं वा मज्झतं पवज्जेसु । इय भणि उग्गामइ मुग्गरमेगं निवस्सुवरि ॥१४॥
भणइ य मुंचसु नयरं सज्जो वा पोरिसंवलंबेसु । अह नियसिरकमलेणं पूयसु मह. पायकमलं वां ॥१५॥
इय सोउं सविसेसं सज्झायंतो स चिटई जाव । ता तत्थ कडिजक्खो नरवइरक्खाकए पत्तो ॥१६॥
बहुसुरकयंगरक्खो कमलदलक्खो रणम्मि निरु दक्खो । तं दद्र्णं नट्ठो भयभीओ सोवि पुरजक्यो ।
तो राया सामइयं पारइ विहिणा करित्तु संभासं । कवडिजवखेण समय भणइ इमं तुम्हभयनहूँ ॥९॥
हक्कारावसु जक्खं पडियोहिस्सामि तं अहं जेण । उन्बासियपुरलोओ वसई दुक्खेण अन्नत्थ ॥९९॥
तो तखणेण सो तत्थ आणिओ तस्स सुरविसेसेहिं । पणमित्त महाराय कयड्डिजक्ख च निवभिभुई ॥
भणइ अहो तं पुरिसो धीरत्तं तुज्झ चेव धरणीए । मझुवसग्गेहिं जो पक्णेहि गिरिव्व नो खुहिओ ।।१०१॥
सुत्थावत्थाए जणो नियकज्जसहो हवेइ सव्योवि। सो विरलो विसमदसाइ जो पुणो सत्तमारुहइ ॥१०२॥
ता तुट्टो है नरवर ! पसिऊणं भणसु किंपि तं कज्जं । तो भणइ कवडिजक्खो अज्जवि तं पुच्छंसे एयं ॥
नियनाणेण सयमवि परिभावसु जं इमस्स मणइटुं । तो तक्खणेण जक्खो उवओगं देवि भणइ इमे ।।
तुज्झ पसारण सो पुरलोओ लहउ अप्पणो रिद्धिं । तं सांमियं विहेउं कवद्धिजक्खस्स साहिज्जा ।।
किञ्च।
ततो राजा परिचिन्तयति विभीपिका काप्युत्थितैषा । अक्षतनिधिं विधिना समुत्खनतः किमु करिष्यति ॥९॥
अत्रान्तरे स्वयमेव स यक्षो गडगडं प्रकुर्वन् । प्राप्तो नृपस्य पार्श्वे विकृत्य रूपमतिभीमम् ॥९२॥
भणति निजपौरुषेण मन्यसे भुवनमपि तृणसमं मूढ ! | मा प्रभण नो कथितं त्वां मारयिष्याम्यहमधुना ॥२३॥
तस्मात्स्मरे ष्टदेव सेवां वा मम त्वं प्रपद्यस्व । इति भणित्वोत्थापयति मुद्गरमेकं नृपस्योपरि ॥४॥
भणति च मुञ्च नगरं सद्यो वा पौरुषमवलम्बस्व । अथ निजशिर:कमलेन पूजय मम पादकमलं वा ॥१५॥
इति श्रुत्वा सविशेष स्वाध्यायन्स तिष्ठति यावत् । तावत्तत्र कपर्दियक्षो नरपतिरक्षाकृते प्राप्तः ॥१६॥
पहुसुरकृताङ्गरक्षः कमलदलाक्षो रणे निश्चितं दक्षः । तं दृष्टा नष्टो भयभीतः सोऽपि पुरयक्षः ॥९७॥
ततो राजा सामायिक पारयति विधिना कृत्वा संभापम् । कपर्दियक्षेण सम भणतीमं युष्मद्भयनष्टम् ॥९८॥
हक्कारय यक्षं प्रतिबोधयिष्यामि तमहं येन । उद्वसितपुरलोको वंसति दुःखेनान्यत्र ॥१९॥
ततस्तक्षणेन स तत्रानीतस्तस्य सुरविशेगैः । प्रणम्य महाराज कपर्दियक्षं च नृपाभिमुखम् ॥१००
भणत्यहो त्वं पुरुषो धीरत्वं तवैव धरण्याम् । ममोपसर्गर्यः पवनैर्गिरिरिव नो क्षुभितः ॥१० १॥
सुस्थावस्थायां जनी निजकार्यसहो भवति सर्वोऽपि । स विरलो विपमदशायां यः पुनः सत्वमारोहति ।। १० २।।
तस्मात्तुष्टोऽहं नरवर ! प्रसधभण किमपि त्वं कार्यम् । ततो भगति कपर्दियक्षोऽद्यापि त्वं पृच्चस्येतत् ॥ .
निजज्ञानेन स्वयमपि परिभात्य यदस्य मनइष्टम् । ततस्तत्क्षणेन यक्ष उपयोगं दत्त्वा भणतीदम् ॥१०४॥

·तो सबी मुरलीगो निलमित्रो नपान लोपा । आरय तेगरि समानिनो नो इन भनियो । निपनियगिमामिनं कृगह जगा! निवाए नजना एसो तुम्हाग रह तेचि हु नइ । कुर्वनि । ना मगह नियं उक्लो पयपुरमामिएन तं विहिये । मह किंपिजन का पारिन तोनियो भेगा। पारण निखराइ जन्मि न हु कोवि गुलं कुणइ । मुत्तूगं सुइजणं सायं मछराइन ॥१०॥ 'किन्न। 'गल्याराहिणपि हु अणुकंपंतीह के महासत्ता । जम्दा जे करुगरा तेहिं चिर भूसिया धरणी ॥११॥ ना वमनु पुरजगमी पुरनादस्मावि, तो भगइ जक्खो । सो पाविओमए चिय परोयं तो भणइ रारा॥ तत्तणय आणे टवेमु रजन्मि, तेग ते विहिये । तो राया से सिग्स ताण समसं इमं दे ॥११२॥ नयवे जो पालइ छुट्टे निग्गइ नीइबद्धरई । दीणाणाई समर्ण पोसइ तइ सयणबग्गे च ॥११३॥ मो हाइ निवा लाए जहत्यनामो नराण पालगो। नियपोटभरणतुट्ठो न होइ नेव य एमाईचि ॥१४॥ कि ताण जीविएणं किंवा लच्छीए किंव रज्जेण । पिच्छनाणवि जाणं निवाण दुहिओ जणो होइ ? ॥ इथ नवनिमगुप्तासिप पुरजक्ख भगइ नरबई एवं । जिणधम्म पडिबंजसु तो जाखो भणइ त कहत । नियनीयनिविसेसा सवेवि विसेसओ दुहियसत्ता । सवेणपि दसव्वा विवेगिणा पुण विसेसेण ॥ देवं यम्मं तत्तं सवित्वरं से कहेइ तो राया । पडिवज्जिवि सो सव्वं रायाभिमुई इमं भणइ ॥११॥ भूसियपुइतलाणं महाणुभावाण दंसर्णपि सुई । संसग्गी संभासो य सहयरो पुनपुरिमाण ३११९॥ . तब प्रसादेन स पुरलोको लमतामात्मन ऋद्धिम् । त्वां स्वामिनं विधाय कपर्दियक्षस्य साहाय्यात् ॥१०५॥ ततः सर्वः सुरलोको निरूपितस्तत्पुरस्य लोकानाम् । आहानार्थ तेनापि समानीतः स इदं भणितः ॥१०॥ निजनिजगृहस्वामित्वं कुरुत जनाः! नृपपादान् नत्वा । एप युष्माकं प्रभुस्तेऽपि हि तथैव कुर्वन्ति ॥१०७॥ ततो भणति नृपं यक्ष एतत्पुरस्वामिना तद विहितम् । मम किमपि यस कथयितुं पार्यते ततो पो भणति ॥ प्रायेण निरपराधे जने न खलु कोऽप्यनिष्टं करोति । मुक्त्वा क्षुद्रननमज्ञायकं मत्सराकीर्णम् ॥१०९॥ . गुर्वपराधमपि धनुकम्पन्त इह ये महासत्त्वाः । यस्माये करुणापरास्तैरेय भूषिता धरणी ॥११०॥ तस्मात्क्षमस्व पुरजनं पुरनाथमपि, ततो भणति यक्षः । स प्रापितो मयैव परलोकं ततो भगति राजा ॥११॥ तत्तनयमानीय स्थापय राज्ये, तेन तद्विहितम् । ततो राजा तस्मै शिक्षां तेषां समक्षमिमां ददाति ॥११२॥ नयवतो यः पालयति. दुष्टान् निगृह्णाति नीतिबद्धरतिः । दीनानाथं श्रमणं पोषयति तथा स्यजनवर्ग न । स भवति नृपो लोके यथार्थनामा नराणां पालनतः । निजोदरभरणतुदो न भवति नैय च ममायपि ॥११॥ किं तेषां जीवितेन किंवा लक्ष्म्या किंवा राज्येन । पश्यतामपि येषां नृपाणां दुःखितो जनो भवति ॥११॥ इति नवनृपमनुशास्य पुरयक्ष मणति नरपतिरेवम् । जिनधर्म प्रतिपयस्य ततो यक्षो मणति तं कथय ॥११॥ निजजीवनिविशेषाः सर्वेऽपि विशेषतो दुःखितसत्त्वाः । सर्वेणापि द्रष्टव्या विवेझिना पुनर्विशेषेण ॥११७॥ देयं धर्म नवं सविस्तरं तस्य कथयति ततो राना । प्रतिपद्य स सर्व राजाभिमुगिदं गणति ॥११८॥... ।

·५४४ सुपासनाह-चरिअम्मि- अह पुरसुत्यं काउं कवड्डिजक्साइयं विसज्जेउं । राया पुरओ चलिगो ता पुरजवखेण इय भणियो । जस्सोपरि त चलिओ निवस्स सो संपर्य तुह समीये । सयमिह बद्धो एही ता तं मा बच्च तस्वरि ।। तं च तहेव य जायं सेवं मन्नाविऊण सो मुक्को । अह नियनयराभिमुहं चलिओ रायावि पत्तो य ॥ घेगवईए पुत्त नियरजे ठाविऊण समयम्मि । पंचत्तं संपत्तो तइयभये सिज्झिही एत्य ।।१२३|| इय सामइए भावा इइइंपि हु नागदत्तनरनाहो। जाओ सपाटिहेरो ता फरणीयं इसमवरस ॥१२॥ . सामाइयगयचित्तो सेविजइ देवदाणवेहिपि । पोराणयबहुकम्मं सवेइ थेवेण कालेण ॥१२५it ॥ इति सामायिकदृष्टान्त नागदत्तनृपकथानकं समाप्तम् ॥ भूपितएथिवीतलानां महानुभावानां दर्शनमपि शुभम् । संसर्गः संभाषश्च शुमतरः पुण्यपुरुषाणाम् ॥११९॥ अथ पुरसौस्थ्यं कृत्वा कपर्दियक्षादिकं विसृज्य । राजा पुरतश्चलितस्तावत्पुरयक्षेणेति भणितः ॥१२०॥ : यस्योपरि त्वं चलितो नृपस्य स सांप्रतं तव समीपे । स्वयमिह वद्ध एप्यति तस्मात्वं मा वन तस्योपरि ॥ तच तथैव च जात सेवां मानयित्वा स मुक्तः । अथ निजनगराभिमुखं चलितो रामापि प्राप्तश्च ॥ १२२।' वेगवत्याः पुत्रं निजराज्ये स्थापयित्वा समये । पञ्चत्वं संप्राप्तस्तृतीयभवे सेत्स्यत्यत्र ॥१२३॥ इति सामायिके भावादिहापि हि नागदत्तनरनाथः । जातः सप्रातिहार्यस्तस्मात्करणीयमिदमवश्यम् ॥ १२४। सामायिकगतचित्तः सेव्यते देवदानवरपि । पुराणबहुकर्म क्षपयति स्तोकेन कालेन ॥१२१|| ·सामाइयं गहेउं दुप्पणिहाणं करेइ जो मणसा । सो माणुच्च पमत्तो निरंभए अत्तणो सुगई ।।१।। . तथादि:--- जस्साबलोअणकए मन्ने सकेणं लोयणसहस्सं । विहियं तमथि नपरं स्यणपुरं नाम विश्वाय ॥२॥ तत्यवि य धणगरिहो सिट्टी नामेण गंगदत्तोत्ति । मज्जा गुणपइनामा पुत्ती माणोत्ति ताणथि ॥३॥ किंचिति कलासु कुसलो वियरइ सिच्छाए काणणाईसु । दुस्ललियमितसहियो अन्नया जिणहरे पनी ।। पिच्छा पभूयलोयं भत्तीए मूरिसंनिहाणम्मि । निसुणंतं गिहिधम्म सम्मत्ताई पयत्तेण ॥२॥ ता सोवि देइ कन्नं गुरुण क्यणे तहिडिओ संतो। तो केणवि सडेणं पञ्चभिनाऊण सो भणिभा ।। उवविसमु इत्थ भणिऊण साहियं साहुनाहपायाण । जह गंगदत्ततणओ एसो माणोति वैदेइ ।।७।। तो सविसेस मूरी साहइ अक्खेवणि कह तस्स । भगभावत्ताओ सुगेइ सो अवहिओ होउं 100 अग्गाहारो नामेण अस्थि.गायो धणेण पडिपुनो । निप्पुनगाभिदाणो एगो कुलपुनभो तत्थ ॥९॥ वसइ ववसायसहिओ नवरं जं किंपि कुणइ चवसायं । तत्थ अणत्यं पावइ विढवेइ न कवहियं कहवि ।। तो अन्नया य मणिओ केणवि सयणेण पाउसे पढमे । मझ वलहे गहि हलमेगं कुणसु किंतु तए ॥११॥ संझासमए पत्ते मध्झ घलदा पुरोहवस्संतो । मह दिहीए दंसिवि ठाएयच्या पइदिणंपि ॥१२॥ वेणवि तं पडिवन्नं पइदियहं खेडिऊण खित्तम्मि ! तग्गोणे तह कुणई अह घावइ सो तहिं पढ़मं ॥१३॥ मुगचावलयाइधन्नं कत्तरिय कत्तरेहिं जायपि । तं तत्यवि तो तुसलिं वावइ सो किणिवि वरवीयं ॥१४॥ 4 सामायिक गृहीत्वा दुष्प्रणिधानं करोति यो मनसा । स मान इव प्रमत्तो निरुपद्धयात्मनः सुगतिम् ॥१॥ यस्यावलोकनकृते मन्ये शक्रेण लोचनसहस्रम् । विहितं तदस्ति नगरं रत्नपुरं नाम विख्यातम ॥२॥ तत्रापि च धनगरिष्ठः श्रेष्ठी नाम्ना गङ्गदत इति । भार्या गुणमतीनामा पुत्रो मान इति तयोरस्ति ||३|| किश्चिदपि कलासु कुशलो विचरति स्वेच्छया काननादिषु । दुर्ललितमिल्नसहितोऽयान्यदा निनगृहे प्राप्तः ।। पश्यति प्रभूतलोकं मक्त्या सूरिसंनिधाने । शृण्वन्तं गृहिधर्म सम्यक्त्वादि प्रयत्नेन ||५|| ततः सोऽपि ददाति कर्ण गुरूणां वचने तटीस्थितः सन् । ततः केनापि श्राद्धेन प्रत्यभिज्ञाय स मणितः ।।६।। उपविशान मणिवा कथितं साधुनाथपादानाम् । यथा गङ्गदत्ततनय एप मान इति वन्दते ॥७॥ ततः सविशेष सूरिः कथयत्याक्षेपणी कथां तस्य । भद्रकमावत्वाच्छृणोति सोऽवहितो मूत्वा १८॥ अमाघारो नाम्नाऽस्ति ग्रामो धनेन परिपूर्णः । निप्पुण्यकाभिधान एकः कुलपुत्रकस्तत्र ॥९॥ वसति व्यवसायसहिंतः केवलं ये कमपि करोति व्यवसायम् । तत्रान) प्राप्नोत्यनयति न कादिकां कथमपि । ततोऽन्यदा च भणितः केनापि स्वमनेन प्रावृषि प्रथमायाम् । मम बलीवौ गृहीत्वा हलमेकं कुरु किन्तु त्वया ॥ सन्ध्यासमये प्राप्त मम पलीवदी वाटकस्यान्तः । मम दृष्टया दर्शयित्वा स्यापयितव्यो प्रतिदिनमपि ॥१२॥ तेनापि तत्प्रतिपन्न प्रतिदिवसं कृष्ट्वा क्षेत्रे | तद्वायौ तथा करोत्यथ वपति स तत्र प्रथमम् ॥१३॥ मुद्गतण्डुलादिधान्यं कृतं कर्तर्रातमपि । तत् तंत्रापि ततो धान्यं यपति स क्रीत्वा वरचीनम् ||१४||

·.
सुपासनाह-चरिअम्मि-
भज्जासहीए गहिउ किंचिवि कडयाइ अड्डवेऊण । तवणि कुणइ सभज्जो तो से खित्तम्मि तिड्डीहि ॥
- उत्धारिया जुआरी पुणोचि सो खेडए तय खितं । संझासमए गोणा सस्स नियंतस्स परिखबइ ।।१६।।.
तवार्डयम्मि, अह अन्नयां य दिट्टीए दंसिउं तस्स । मुक्का गोणा चाहिं तेण न नाया कहिपि गया ॥
तो तस्स गिहे पत्तो पुच्छइ निप्पुन्नयं कहिं गोणा ?। सो भणइ तुज्झ गेहे खित्ता बाडम्मि संझाए ॥१८॥
तई दिट्ठीए दिहा, दिट्ठा सो भणइणयहिएण मए । किंतु तर नो भणियं गोणेहि समं भलिजासु' ॥१९॥
ता मे अप्पसु गोणे निप्पुनो भणइ अपिआ चेव । इय जाए संवाए चलिया ते दोवि विषयंता ।।२०॥
नयरम्भि सचिवपासे कलहंता जति जाव ते मग्गे । एगो तुरयारूढो पुरिसो तुरयस्स पुट्ठीए ॥२१॥ .
धावंतो संजाओ समुंहो निप्पुन्नगस्स तो तेण । भणि) सो जह एवं आसं वालेसु भो पहिय ! ॥२२॥
तेणवि नियडंगाए हणिओ सो वालिंउ तओ झत्ति । मम्माहओ मओ सोपडिओ सहसत्ति धरणियले ।
पभेणेइ आसवारो तुमए कि मारिओ इमो आसो ? ।सो भणइ तुज्झ वयणेण वालिओ मारिओ न उण ॥ .
सोवि हु लग्गो पुटिं झगडयबुद्धीए जाइ तेहिं समं । तो नगरपरिसरम्मि जाया रयणी तो तत्थ ॥२५॥
सुत्ता वडस्स उवरि सव्ये ते सावयाण भयभीया । पच्छागयं च किंचियि सुत्तं नडपेडयं हिटा ॥२६॥
मिप्पुन्नगो विचितइ अहह अहं कह इमाण छुट्टिस्सं । जीवंतो, ता उब्बंधिऊण मरणं सरेमिति ॥२७॥
• इय चिंताणतरओ नियउत्तरिएण पासयं काउं । वडसाहाए अप्पा मुक्को उल्लंबिउ तेण ॥२८॥ .
जरजिनं उत्तरियं तडत्ति तुटुं तओ अहे पडिओ । पेहावइणो भन्जाए उपरि हिटम्मि सुत्ताए ॥२९॥
भार्यासंख्या गृहीत्वा किञ्चिदपि कणिशाधयित्वा । उज्छ करोति सभार्यस्ततस्तस्य क्षेत्र शरभैः ॥१५॥
आक्रान्तं धान्यं पुनरपि स कृपति तत् क्षेत्रम् । सन्ध्यासमये गानौ तस्य पश्यतः प्रक्षिपनि ॥१६॥
तद्वाटफे, अथान्यदा च दृष्ट्या दर्शयित्वा तस्य । मुक्तौ गावौ बहिस्तेन न ज्ञातौ कुत्रापि गतौ ॥१७॥
ततस्तस्यं गृहे प्राप्तः पश्यति निष्पुण्यकं कुन गावौ ? । स भणति तव गेहे. क्षिप्तौ वाटके सन्ध्यायाम् ॥१८॥
त्वया दृष्टया दृष्टी, दृष्टौ स भणत्यनवहितेन मया । किन्तु त्वया नो भणितं गोभ्यां समं 'भालयस्व' ॥१९॥
तस्मान्मेऽपय गावा निष्पुण्यो भणत्यर्पितावेव । इति जाते संवादे चलितौ तौ द्वावपि विवदमानौ ॥२०॥
नगरे सचिवपार्थे कलहायमानौ यातो यावत्तौ मार्गे । एकस्तुरगारूढः पुरुषस्तुरगस्य पृष्ठे ॥२१॥
धावन् संजातः संमुखी निप्पुण्यस्य ततस्तेन । भणितः स ययतमधं वालय भोः पथिक ! ॥२२॥
तेनापि निजयष्टया हतः स वालयितुं ततो अटिति । मर्माहतो मृतः स पतितः सहसेति धरणीतले ॥२३॥
प्रभणत्यश्ववारस्त्वया कि मारितोऽयमश्वः । स भणति तवावचनेन वालितो मांरितो न पुनः ॥२४॥
सोऽपि लग्नः पृष्ठे विद्रावणबुद्धया याति ताभ्यां समम् । ततो नगरपरिसरे जाता रजनिस्ततस्तत्र ॥२५॥
सुप्ता वटस्योपरि सर्वे ते श्वापदेभ्यो भयभीताः । पश्चादागतं च किश्चिदपि सुप्तं नटपेटकमधः ॥२६॥
निपुण्यको विचिन्तयत्यहह अहं कथमाभ्यां छुटिष्यामि । जीवन्, तस्मादुद्वध्य मरणं सरामीति ॥२७॥
इति चिन्तानन्तरं निजोत्तरीयेण पाशं कृत्वा । वटशाखायामात्मा मुक्त उल्लम्बितुं तेन ॥२८॥

·माणकहा। तो तम्मारकाता मया नडी तस्स पुण न रोमपि । मुरियं, तो तभत्ता रोरं पइ जंपए एवं ॥३०॥ रे दृष्ट ! मझ मजा-कई नए मारिया महापाव ! । सो भणइ न तुइ भजापरणत्यं एवमायरिय॥३१॥ किंतु इमाण भएणं एवं विहियं जओ इमे दोबि । मह झगडेणं लग्गा गोणतुरंगाण फन्जेण ॥३॥ तहमओ तुमपि टुक्कसु पच्चूसे सचिवसनिहाणम्मि । जे भणिही सो तमई तुझवि उचियं करिस्सामि ॥ तो पत्ते पच्चूसे करणनिविठ्ठस्स मंतिणो कहिओ । सव्योविय वुर्ततो सव्येडिवि, भणइ तो मैती ।। भी गोणइन्न ! कि ते दिवा गोणा इमेण मुच्चता? । सो भणइ सचित्र ! दिट्टा परं न वृत्तं इमं वयणं ।। जह तुह इमे बलदा पिच्छसु ता जामि नियगिहे अहमें । जेण ववत्था एमा पहम चिय पिया आसि || तत्तो तुरयाहिबई पुटो सचिवेण किं तए भणिय । चालेस इमं तुरगं, सो भणइ एवमेयंति ॥३७॥ निप्पुन्नगोवि पुटो कि रे उल्लंबिओ तए अप्पा ? 1 सो जंपइ ऐयाणं भएण एवं मुए विहियं ॥३८॥ तह दाणी दायव्या वीय भत्त च किराणियं जेसि । ताण भएणवि जम्हा न वीयमित्तपि मे वलियं ।। किंपुण परणंपि न में संजायं मंदभग्गभागिस्स । इय अप्पं सोयंतस्स तस्स उड्यं सुई कम्मं ॥४०॥ तत्तो तदुवरि करुणा जाया मंतिस्स, पभणए एवं । गोणवई नियनयणे अप्पिय गिण्हेसु तं गोणे ॥ तुरयादिवई भणिो नियजीई अपिऊण एपस । गिग्सु इमाउ तुरंग पभणइ पेडावईपि तदा ॥४२॥ से अवलंयम अप्पं उच्चतराए वइस्स साहाए । एस अहो सोविस्सइ पडेसु तं उपरिमेयस्स ॥४३॥ जरानीर्णमुतरीयं तदिति त्रुटितं ततोऽधः पतितः । पेटकपतेर्यािया उपर्यघ सुप्तायाः ॥२९॥ ततस्तद्धाराकान्ता मृता नटी तस्य पुनर्न रोमापि । स्फुटितं, ततस्तद्भर्त्ता रोरं प्रति जल्पत्येवम् ॥३०॥ -रे दुष्ट ! मम भार्या कथं त्वया मारिता महापाप ! । म मणति नं तव भार्यामरणार्थमेवमाचरितम् ॥३१॥ किन्त्वनयोर्मयेनैवं विहितं यत इमौ द्वावपि । मम विद्रावणे लमौ गोतुरङ्गयोः कार्येण ॥३२॥ तृतीयस्त्वमपि ढौकम्प प्रत्यूपे सचिवसनिधाने । यद् मणिप्यति स तदहं तवाप्युचितं करिष्यामि ॥३३॥ ततः प्राप्ते प्रत्यूपे करणनिविष्टस्य मन्त्रिणः कथितः । सर्वोऽपि च वृत्तान्तः सर्वैरपि, मणति ततो मन्त्री ।। भो गोमन् ! कि त्वया दृष्टौ गावावनेन मुच्यमानी ! । स भणति सचिव ! दृष्टौ परं नोक्तमिदं वचनम् ॥ यथा तवेमी वलीवर्दी पश्य तावद् यामि निजगृहेऽहम् । येन व्यवस्थैषा प्रयममेव जल्पिताऽऽसीन् ॥३६॥ ततस्तुरगाधिपतिः पृटः सचिवेन किं त्वया मणितम् । वालये तुरगं, स ममत्येवमेतदिति ॥३७॥ निष्पुण्यकः पृष्टः कि रे उस्लम्बितस्त्वयाऽऽमा ? । स जल्पत्येतयोर्मयेनैवं मया विहितम् ॥३८॥ तथा करोदातव्यो द्वितीयं मरतं च किलानीनं येपाम् । तेषां भयेनापि यस्माद् न चीनमात्रमपि मे वलितम् ।। किन्तु मरणमपि न मे संजात मन्दमाग्यमागिनः । इत्यात्मानं शोचतस्तम्योदितं गुर्म कर्म ॥४०॥ ततस्तदुपरि करणा नाता मन्त्रिणः, प्रमणत्येवम् । गोपति निननयने अर्पयित्वा गृहाण त्वं गावौ ॥४१॥ तुरगाधिपतिर्माणतो निनानिहामयित्वैतम । गृहाणास्मात् तुरंग प्रमणाति पेटकपतिमपि तथा ॥४२॥ त्वमवलम्यान्मानमुच्चतरायां वटम्य शास्सायाग । एपोऽधः स्वस्यति पत त्वमुपयेतस्य ॥४३॥ .

·. . सुपासनाह-चरिअम्नि- चितंति गोणतुरयादिवावि इह नयणजीइसत्ताए । हुतीए अन्नेवि हु होहिती गोणतुम्याई ॥४॥ पेडावईवि चिंतइ भजावि मया ममपि मारेइ । निन्नवसणस्स पासो तुट्टो एयस्स, नो मझ ॥४५॥ सो तुट्टिही जो मे यलिय वत्य, कहंपि तुझेवि। निवडतस्सवि पाणा नेय मए तस्स गमिहंति ॥१६॥ इथ चितिऊण मुक्को सव्वेहिवि दुग्गओ गओ गेहे। सचिवेण तस्स मुक्का दाणी तवणीवि य विना ॥ इय सुणिर्ड सो माणो पइदिवस एइ सूविक्खाणे । अइअक्खित्तो-अक्खेवणीए मुत्तृण यावारं ॥४८॥ तज्जोगयं मुणे सूरी साहइ गिहत्यजणउचियं । सम्मत्ताईवारसविपि धम्म सवित्यरओ ॥४९॥. तेणवि सो पडिबन्नो पिरणा समगंषि पइदिणं तत्तो । बंदंति देवगुरुणो, सामइयं पुण विसेसेण ॥५०॥ गिण्हंति उभयकालं, हट्टे ववहरइ माणओ चेव । परिचत्तवाललीलो धम्मपभावेण सो जाओ ॥५१॥ ववहरइ तस्म हट्टे पयाइलोओ सयावि पाएण । लद्धम्मि भत्तए ते तस्स पर्यच्छंति तं दव्वं ॥५२॥ इय वच्चंते काले केणवि भत्तम्मि लद्धए संते । नो माणयस्स दिन्नं किंचिवि मग्गंतयस्सावि ॥५३॥ अन्नण पुणो अद्ध अन्नेणद्धस्स अद्धयं दिन्नं । ता जाव दस सहस्सा जाया छेम्मि माणस्स ॥५४॥ असमाहाणं जायं तहवि हु सामाइयं न मिल्लेइ । गहियम्मिवि सामइए मणम्मि माणो विचितेइ ॥५५|| एएण दुट्टेणं पयाइवग्गेण मज्झ बहुदव्वं । गमि संपइभत्ते, भविस्सभत्तम्मि पुण अयं ॥५६|| दाऊण किंपि वइगरणियाण एयाणं सव्वमवि भत्तं । उवरिपि हु गिहिस्सं तो मे सव्वंपि.तं दध्वं ॥ होही, वियाररहियं तो तेहिं समं कमेण ववहारं । संवरिय करिस्समई गहणाणं उवरि क्वहारं ॥५॥ -- . चिन्तयतो गौतुरगाधिपावपीह नयनजिह्वासत्तायाम् । भवन्त्यामन्येऽपि हि भविष्यन्ति गोतुरगादयः ॥४४॥ पेटकपतिरपि चिन्तयति भार्यापि मृतामांमपि मारयति । जीर्णवसनस्य पाशत्रुटित एतस्य, नो मम ॥४५॥! स त्रुटिप्यति यतो मे पीनं वस्त्र, कथमपि त्रोटयित्वा । निपतताऽपि प्राणा नैव मया तस्य गमिप्यन्ते । इति चिन्तयित्वां मुक्तः सर्वैरपि दुर्गतो गतो गेहे । सचिवेन तस्य मुक्तः कर उञ्छोऽपि च वितीर्णः । इति श्रुत्वा स मानः प्रतिदिवसमेति सूरिव्याख्याने । अत्याक्षिप्त आक्षेपण्या मुक्त्वा व्यापारम् ॥४८॥ तधोग्यतां ज्ञात्वा सूरिः कथयति गृहस्थजनोचितम् । सम्यक्त्वादिद्वादशविधमपि धर्म सविस्तरम् ॥४९।। तेनापि स प्रतिपन्नः पित्रा सममपि प्रनिदिनं ततः । वन्देते देवगुरून्, सामयिकं पुनर्विशेषेण ॥२०॥ गृह्णीत उभयकालं, हट्टे व्यवहरति मान एव । परित्यक्तबाललीलो धर्मप्रभावेण स जातः ॥११॥ : व्यवहरति तस्य हट्टे प्रजादिलोकः सदापि प्रायेण | लब्धे मक्ते ते तस्य प्रयच्छन्ति तद् द्रव्यम् ॥५२॥ इति व्रजति काले केनापि भक्ते लब्धे सति । नो मानत्य देत्तं किञ्चिदपि मार्गयतोऽपि ॥१३॥ अन्येन पुनरर्घमन्येनार्घस्या दत्तम् । तावद् यावद् दश सहस्राणि जातानि च्छेदे मानस्य ॥५४॥ असमाधानं जातं तथापि हि सामायिकं न मुञ्चति । गृहीतेऽपि सामयिके मनसि मानो विचिन्तयति ॥१५॥ एतेन दुष्टेन प्रजादिवगंण मम यहुद्रव्यम् । गमित संप्रतिभक्के, भविष्यद्भक्त पुनरहम् ॥१६॥ दत्ता किमपि वैकरणिकेभ्य एतेषां सर्वमपि भक्तम् । उपर्यपि हि ग्रहीये ततो मे सर्वमपि तद् द्रव्यम् ।।

·मागकहा। . इस निचलम्मि झाणे बट्टतो मूरिणावि सो नायो। नाणेण तो भणिो भो भो वक्षनु अवझाणः॥ जओ। गहिऊण सामइयं गिहचितं जो य चिंतए सदृढो । अट्टवमट्टोगओ निरत्यप तस्स सामइयं ॥६॥ इय सोउं सो जंपइ भयवं ! अत्येण होइ धम्मोवि । ववहारेण स तुट्टो ता चिंता मह न फिटेइ ॥६१।। तो भणइ मुणिवरिंदो मा एवं भणस देसु भाषेण । मिच्छादुक्कडमहुगा सोवि न से उत्तर देह ॥६॥ नवरमभिग्गहजुत्तं सामइयं कुणइ नियगिठिओवि । मणसा अट्टवसट्टो तत्थवि अज्जिणइ बहुकम्मं ॥ अह अन्नया य सामाइयडिओ कसिणवउदसीए गिहे। खुद्दामरीए छलिओ तो सो मरिउं भवे भमियो । सेट्टीवि गंगदत्तो.पाले निकलंकगिहिधम्म । ईसाणे उववन्नो तइयभवे सिम्झिही तत्य ॥६५।। ॥ इति सामायिकप्रथमातिचारविपाके मानस्य दृष्टान्तः ॥ भविष्यति, विचाररहितं ततस्नैः समं क्रमेण व्यवहारम् । संवृत्य करिष्येऽहं बन्धकानामुपरि व्यवहारम् ॥ इति निश्चले ध्याने वर्तमानः सूरिणापि स ज्ञातः । ज्ञानेन तती मणितो भो मो वर्जयापध्यानम् ॥१९॥ यतः। गृहीत्वा सामायिक गृहचिन्तां यश्च चिन्तयति श्राद्धः । आर्तवशालॊपगतो निरर्थकं तस्य सामायिकम् ॥ इति श्रुत्या स नल्पति भगवन् ! अर्थेन भवति घोऽपि । व्यवहारेण स त्रुटितस्तस्माञ्चिन्ता मम न भ्रश्यति ।। ततो भणति मुनिवरेन्द्रो मैव भणं देहि भावेन । मिथ्यादुष्कृतमधुना सोऽपि न तस्योत्तरं ददाति ॥१२॥ फेवलमभिनयुक्तं सामायिकं करोति निजगृहस्थितोऽपि । मनसावशातस्तत्राप्य यति बहुकर्म ॥१३॥ अथान्यदा व सामायिकस्थितः कृष्णचतुर्दश्यां गृहे । शुद्रामर्याश्छलितस्ततः स मृत्वा भवे भ्रान्तः ॥६॥ श्रेष्ठ्यपि गगदत्तः पालयित्वा.निष्कलङ्कगृहिधर्मम् । ईशान तृतीयभवे सेत्स्यति तत्र १५॥

·असमंजसाई जंपइ गहिउं सामाइयपि जो सड्ढो । विसढोव्व कुगइपत्तो सो सोयह अपणो सलियं ॥१॥
तपाहि-
अच्छरियाण कुलं पिव लच्छीए निवासवासभवणव । विजाण निहाणं पित्र नयर इंह अस्थि सायं ।।
नम्मि मिरमारभासी आसी सिट्टी विसिट्टनणजिट्टो । आसयरो नामणं मन्ना तत्सत्यि सुहारा !!
अट्ठमयठाणथड्ढो अहम्मसड्ढो सयावि अवियंढो । ताणत्यि सुओ विसढो मित्तो तस्सवि वणी निसटो।।
धम्मम्मि दो असो, विसहो कुंढोव्य लोयसंताबी । वियरंति दोषि समग वणिजकज्जेण देसमु ॥५॥
• अह अन्नया भमतेहि तेहि पंधम्मि पहपरिभट्ट । दिदं मुणीण जुयले उबविट साहिछायाए ।।६।।
, भणिय किसढेग तओ एए जाणति सव्यमवि निसट ! । पुच्छिन्तु इमे ता लाभालाभाइयं किंपि ।।
इय बुद्धीए तओ ते पत्ता साहूण पायपासम्मि । नमिऊण साहुजुयलं उबविटा उचियटाणम्मि ॥८॥
जिटेण साहुणा ते पुट्टा मग्गं पुरस्स करसावि । इमिऊण पहप्परओ मग्गं साहति तस्स तओ ॥९॥
पुट्ठा मुणिणावितओ किं भो तुमहिं इसियमनोन ? नियभिप्पाओ कहिओ विसडेण मुणिस जह अम्हे ।।
पुच्छिस्म लाभाई मुम्हे मग्गपि ले न याणेह । तस्कर्ण ता दूरे अम्हहिं विणिभियं तुम्ह ॥११॥
तो भगइ मुणी सच्चं एवं जं जंपियं परं किंतु । दन्वपदम्मि मुल्ला लहंति मगं जह तहेय ॥१२||
भावपहम्मि उ भट्ठा कट्टेण उविति तं पुणो कहवि । जह तुम्हें पन्भट्टा परियडह अयाणुया धणियं ॥
तो भणियं विसडेणं एक्कं चिय वुझिमो वयं मग्गं । गामागराइयाणं न उणो मग्गंतरं अनं ॥१४॥
.
..
1
असमञ्जसानि जल्पति गृहीत्वासामायिकमपियः श्राद्धः । विसढ इव कुगतिप्राप्तः सं शोचत्यात्मनः स्खलितम् ॥
आश्चर्याणां कुलमिव लक्ष्म्या निवासवासमवनमिव । विद्यानां निधानमिव नगरमिहास्ति साकेतम् ॥२॥
तस्मिन्मृदुमधुरभाप्यासीच्छेष्टी विशिष्टजनज्येष्ठः । आशाधरो नाम्ना भार्या तस्यास्ति वसुधारा ॥३॥
अष्टमदस्यानस्तब्धोऽधर्मश्रद्धः सदाप्यविदग्धः । तयोरस्ति सुठो विसो मिस्त्रं तस्यापि वणिम् निपढः ॥४॥
धर्म दोऽशठः, विमः कुण्ठ इव लोकसंतापी । विचरतो द्वावपि समं वाणिज्य कार्यण देशेषु ॥५॥
अथान्यदा प्रमद्यां ताभ्यां पथि पथिपरिभ्रष्टम् । दृष्टं मुन्योर्तुगलमुपविष्टं शाखिच्छायायाम् ॥६॥
भणित विसदेन तत एतौ जानीतः सर्वमपि निसढ ! | पृच्छयेतामिमौ तस्माल्लामालामादिकं किमपि ॥७॥.
इति बुद्ध्या ततम्नौ प्राप्ती साध्वोः पादपाश्र्थे । नत्वा साधुयुगलमुपविष्टावुचितस्थाने ॥८॥
ज्येष्ठेन साधुना तो पृष्टा मार्ग पुरस्य कस्यापि । हसित्वा परम्परतो मार्ग कथयतस्तस्य ततः ॥२॥
पृष्टौ मुनिनापि ततः किं भो युवाभ्यां हसिवमन्योन्यम् ! | निजाभिप्रायः कथितो विसटेन मुनर्ययावाम् ॥
प्रक्ष्यावो लाभादि युप्मान् मार्गमपि ये न नानीथ । तत्कयनं तस्माद् दूर यावाभ्यां विनिश्चितं युप्माकम् ॥
ततो मगति मुनिः सत्यमेतद् यचल्पित परं किन्तु । द्रव्यपये भ्रष्टा लभन्ते मार्ग यथा तथैव ॥१२॥
भावपये तु भ्रष्टाः कष्टेनोपयन्ति तं पुनः कथमपि । यया युवां प्रभ्रष्टौ पर्यटथोऽज्ञायको यादम् ॥१३॥
ततो भणितं विमनेकमेव बुध्यावह आयां मार्गम् । ग्रामाकरादिकानां न पुनर्मार्गान्तरमन्यत् ॥१४॥

·विसढकहा। ५५१ तो भणइ मुणगे गामाइयाण पढमो य दामग्गोत्ति । नाणाइयाण बीओ विन्नेओ भावमग्गोत्ति ॥१५॥ जीवाइया पयत्या जाणिज्नंतीद जेण तं नाणं । तं पुण पंचपयारं मइनाणाई मुणेयध्वं ॥१६॥ सम्मत्त पुण वुत्तं जीवाइपयत्यसत्यसदहण । देवा अरिहंता चिय गुरुणो य मुसाहुणी चव ॥१७॥ तं पुण तिविहं खाइग खाओवसंमं च उवसमसमुत्थं । अहवा कारगरोयगदीवगमेएण तं तिविहं ॥१८॥ चारित्तपि य दिट्ट पंचविहं समइयाइभेएण । इय किंचि वित्थरण कहिओ भो भावमग्गोवि ॥१९॥ जह तुम्हेहि कहिओ पंजलओ अम्ह दवग्गोत्ति । तह तुम्हाणं कहिमो अम्हेहिवि भावमग्गोत्ति ॥२०॥ तुम्हकहियम्मि मग्गे गच्छिस वट्टयाणजोगेण । अम्हकहियम्मि पग्गे तुम्हेवि पयट्टह जइच्छा ॥२१॥ . विसडेण तमो भणिय कहेह देसेण भावमग्नपि । पडिपुन्नभावमग्गे गंतुमसत्ता जमओ नाह ! ॥२२॥ सम्मचस्स सख्खं थूलपपाणाइवायविरयाई । वारसविदगिद्दिधम्मं कहेइ साहू सविवरपि ॥२३॥ तेहिंवि तं पडिवन सम्म अवहारि विसेसेणं । अह मुणिणो संचलिया तक्कहियपहेण, तेवि तो॥२४॥ नमि अभिल्हयपुरे पत्ता तत्यवि य थेवदियहेहि । पत्तमणिच्छियलामा चलिया तो नियपुरं पत्ता ॥२५॥ कुबंति जहासाहिये सम्म सम्पत्तयाइगिहिधम्मं । सामाइए विसेसेण ताण जत्तो इस सुणि ॥२६॥ सापाइयम्मि उ कए समणो इव सावो हबइ जम्हा । एएण कारणेणं बहुसो सामाइयं कुन्ना ॥२७॥ सामाइयद्वियाणं जह जह उल्लमइ सुद्धपरिणामो । तह तह अणेयभवसंचियाणि कम्माणि निदलइ ॥२८॥ इय सामइयरयाण ताण वचंति वामरा बहुया । किंतु विसढो पमाई रायकहाईवि भासेइ ॥२९॥ ततो भणति मुनिग्रोमादिकानां प्रथमश्च द्रव्यमार्ग इति । ज्ञानादिकानां द्वितीयो विज्ञेयो भावमार्ग इति ॥१५॥ जीवादिकाः पदार्या ज्ञायन्त इह येन तज्ज्ञानम् । तत् पुनः पञ्चप्रकार मतिज्ञानादि ज्ञातव्यम् ॥१६॥ सम्यक्त्वं पुनरुक्तं जीयादिपदार्थसार्थश्रद्धानम् । देवा,अर्हन्त एव गुरवश्च सुसावव एव ॥१७॥ तत् पुनस्विवित्रं क्षायिक क्षायोपशमिकं चोपशमसमुत्थम् । अथवा कारकरोचकदीपकभेदेन तत् त्रिविधम् ।। चारित्रमपि च दिष्टं पञ्चविवं सामायिकादिभेदेन । इति किञ्चिद्विस्तरेण कथितो मो भावमार्गाऽपि ॥१९॥ यथा युवाभ्यां कथितः प्राञ्जलोऽस्माकं द्रव्यमार्ग इति। तथा युवयोः कथितोऽस्माभिरपि भावमार्ग इति ॥२०॥ युष्मकथिते मार्गे गमिष्यावो वर्तमानयोगेन । अस्मत्कथित मार्गे युवामपि प्रयतेतां यदीच्छा ॥२१॥ विसदेन ततो भणितं कथयत देशेन भावमार्गमपि । परिपूर्णभावमार्गे गन्तुमशको यतो नाय ! ॥२२॥ सम्यक्त्वस्य स्वरूप स्थूलप्राणातिपातविरतादिम् । द्वादशविधगृहिधर्म कथयति साधुः सविवरमपि ॥२२॥ ताभ्यामपि से प्रतिपन्नः सम्यगवधार्य विशेषेण [ अथ मुनी संचलितो तत्कथितपथेनं, तावपि ततः ॥२४॥ नत्वाऽभिरुचितपुर प्राप्ती तत्रापि च स्तोकदिवसः । प्राप्तमनईप्सितलामौ चलिती ततो निजपुर प्राप्ता ॥ कुस्लो ययाकथितं सम्यक् सम्यक्त्वादिगृहिधर्मम् । सामायिक विशेषेण तयोर्यत्न इदं श्रुत्वा ॥२६॥ सामायिके तु कृते श्रमण इव श्रावको भवति यस्मात् । एतेन कारणेन बहुशः सामायिकं कुर्यात ॥२४॥ सामायिकस्थितानां यया यथोल्लसति शुद्धपरिणामः । तथा तयानेकमवसंचितानि कर्माणि निदलति ॥२८॥ .

·सुपासनाह-चरिअम्मि- कयसामइओवि करेइ हासउपहासकेलिलीलाओ । वारिज्जा मित्तेणं तहानि पगई इमा जस्स ॥३०॥ नो विरमइ एयाणं तत्तो सावयजण इय भणिओ । गहियसामइयनियमा हासखेड्डाई वज्जति ॥३१॥ तथा। कडसाइमओ पुच्विं बुद्धीए पेहिऊण भासेज्जा । सइनिरवज्ज वयणं अन्नह सामाइयं न भवे ॥३२॥ .. तो भणइ विसदसइदो कि करिमो मज्झ एरिसा पगई। वारिज्जतोरि हु धम्मिएहि अहिय फ्यटेमि ॥३३॥ मह पडिवेसिओ जह वारिग्जतोवि पुत्तनहि । अहियं निठुरभासी होइ तहा अहमवि अहम्मो ॥३४॥ तो भणिो अन्नहिं को सो पाडोसिओ कहसु इण्डि । सो भणइ वुढसिट्ठी नामेणं आमि संतोति ।। विदवी निहुरभासी पुत्तपपुत्ताइसतइसमेओ । अह अन्नया पयत्तो वीवाहो तस्स गेहम्मि ॥३६॥ तणय१हियाए, तचो पत्ते वारिज्जयस्त समयम्मि । पुत्तेण पिया भणिओ पयंपियव्वं न दुव्वयणं ।। अन्नोवि हु भासंतो अमंगलं ताय ! वारियव्यो य । जम्हा आसन्नोच्चिय पयट्टए लग्गसमउत्ति ॥३८॥ तो भणइ सिट्ठी संतो लग्ग वा एउ मरणसमओ वा । नाहं किंचि भणिसं मुओव्व मुक्कञ्च चिट्टिरसं ।। तत्तो निसीहसमए सयं समुढेवि संतओ सिट्टी । अवलोइवि गहचकं विणिच्छिउँ लंग्गसमयं च ॥४०॥ सो सदइ नियतणय रे रे छोहरय ! गोक्खयं ठोडं । उट्ठवसु जेण लग्ग सो साहइ जइ मओ मेय ॥४१॥ तो भणियं तणएणं मा मा मा ताय! एरिसं वयणं । भणसु कल्लाणवयणं जं चउरीए धुया चडिही ॥ चडउ चड़रीइ सूलीए वावि ताहं न किंपि पिस्सं । जाव न एमा रंडा मंह गेहाओ उ नीहरिया ॥ . इति सामायिकरतयोस्तयोर्वजन्ति वासरा बहवः । किन्तु विसढः प्रमादी राजकथाद्यपि भापते ॥२९॥ कृतसामायिकोऽपि करोति हासोपहासकेलिलीलाः । वार्यते मिस्त्रेण तथापि प्रेकृतिरियं तस्य ॥३०॥ नो विरमत्येताभ्यस्ततः श्रावकजनेनेति भणितः । गृहीतसामायिकनियमा हासखेलादि वर्जयन्ति ॥३१॥ कृतसामायिकः पूर्व वुद्धया प्रेक्ष्य भाषेत । सदा निरवद्यं वचनमन्यथा सामायिकं न भवेत् ॥३२॥ ततो भगति विसढश्राद्धः किं कुर्मो ममेदृशी प्रकृत्तिः । वार्यमाणोऽपि हि धार्मिकैरधिकं प्रवते ॥३३॥ मम प्रातिवेश्मिको यथा वार्यमाणोऽपि पुत्रनप्तृभिः । अधिकं निष्ठुरभाषी भवति तथाऽहमप्यधर्मः ॥३४॥ . ततो भणितोऽन्यः कः स प्रातिवेश्मिकः कथयेदानीम् । स भणति वृद्धश्रेष्ठी नाम्नाऽऽसीच्छान्त इति ॥३५॥ विभवी निठुरभाषी पुत्रप्रपुत्रादिसंततिसमेतः । अथान्यदा प्रवृत्तो वीवाहस्तस्य गेहे ॥३६॥ तनयदुहितुः, ततः प्राप्ते विवाहस्य समयं । पुत्रेण पिता मणितः प्रजल्पितव्यं न दुर्वचनम् ॥३७॥ अन्योऽपि हि भापमाणोऽमङ्गलं तात ! वारयितव्यश्च । यस्मादासन्न एव प्रवर्तते लग्नसमय इति ॥३८॥ ततो भणति श्रेष्ठी शान्तो लग्नं वैतु मरणसमयो वा । नाहं किञ्चिद्भणिष्यामि मृत इव मूक इव स्थास्यामि ॥ ततो निशीथसमये स्वयं समुत्थाय शान्तः श्रेष्ठी । अवलोक्य ग्रहचक्र विनिश्चित्य लग्नसमयं च ॥४०॥ स शब्दयति निजतनयं रेरे दारक ! गोक्षतं भट्टम् । उत्थापय येन लग्नं कथयति यदि मृतो नैव ॥४१॥ ततो भणितं तनयेन मामा मा तात ! ईदृशं वचनम् । भण कल्याणवचनं यद्विवाहमण्डपे दुहिता नटिप्यति , ·विसढकहा। है ४५३ तो भणियं तशएहिं 'रडा'मा भणसु ताय ! पढमपि । सो भणइ तुम्हणणी सपाविरंडा मए भणिया । तहवि न जाया रंडा, कि रे दुधाई मंगलसएहि । जायंति, एवमाईतभणियाणं तु नो संसा ॥४५॥ एवं ममावि पगई केलीकरणम्मि कम्ममूढस्स ! तहवि जयणं करिस्स सामइयं पुण न हु चहस्सं ॥४६॥ निसढो पवट्टसढो सामइयं गिण्डिऊण पारेइ । अइयारपकमुकं सावयधम्मपि तह सव्वं ॥४७॥ पगईए सढो विसतो कयसामइओवि दुप्पणीहाणं । वायाए कुणइ तो तं निसढो वारेइ पइदियह ॥४८॥ तो भणइ इस विसढो होसि तुमं सुरवरो महिड्ढीओ | होहमई मदलिओ तुडतणो तहवि इय इसइ ।। इय विसदनिसढसड्ढा कालेणं कवलिया समाहीए । सोहम्मे उववन्ना विसदो अप्पड्ढीओ जाओ। निसढसुरभिचमझे, तत्तो दद्र्ण तस्स गुरुरिद्धिं । नाऊण पुच्चजम्म तत्तो सुरइ बहुं विसो ॥५१॥ सरिसेहिवि गिहिधम्मो दाहिवि परिपालिओ तहचि जाओ । अज्झवसायवसेण एसो सामी अहं भिन्यो । हद्धी मुद्रेण मए धम्मविरुद्धं समायरंतेण । हासुवहासपरेणं हा हा हा हारिओ जम्मो ॥५३॥ .वइकधीसंजमणं काऊरिसेणं न सक्मियं काउं । सामइयमित्तकालंपि अहह अहो मोहमाहप्पं ॥५४॥ वारिज्जतेणवि निसढवंधुणा जंपियं इमं तइया । तं होसि महिड्ढीओ सुरो अहं तुज्झ महलिओ ॥५५॥ तं सच.चिय जायं निसढसुरो जइवि पुवनेहेण | अइगउरवेण पासइ तहावि पुवक्कियवसेण ॥५६॥ गरुओ गलेवलंबइ मद्दलओ तस्स पिच्छणयकाले । तो तह झिन्नइ हियए जह दुक्खं केवली मुणइ ।। चटतु वियाहमण्डपे शूल्यां वापि तावदह न किमपि जल्पियामि । यावन्नैपा रण्डा मम गेहात्तु निःसृता ।। ततो भणितं तनयः रण्डा' मा भण तात! प्रथममपि । स भणति युष्मजननी सदापि रण्डा मया मणिता ॥ तथापि न जाता रंण्डा, किं रे दुग्धानि मङ्गलशतैः । जायन्ते, एवमादितद्भगणितानां तु नो संख्या ॥१५॥ एवं ममापि प्रकृतिः कैलिकरणे कर्ममूहस्य । तथापि यतनां करिष्ये सामायिकं पुनर्न हि त्यक्ष्यामि ॥४६॥ निसहः प्रवृत्तश्रद्धः सामायिकं गृहीत्वा.पारयति । अतिचारपङ्कमुक्तं श्रावकधर्ममपि तथा सर्वम् ॥४७॥ प्रकृन्या शटो विसढः कृतसामायिकोऽपि दुष्प्रणिधानम् । वाचा करोति ततस्तं निसढो वारयति प्रतिदिवसम् ॥ ततो भणतीमं विसढो भवसि त्वं पुरवरो महर्द्धिकः । भविष्याम्यहं मार्दशिकस्त्वदीयस्तथापीति हसति ॥ इति विसनिसहश्राद्धौ कालेन कवलितौ समाधिना । सौधर्म उपपन्ना विसढोऽल्पद्धिको नातः ॥१०॥ निसतमुरभृत्यमध्ये, ततो दृष्ट्वा तस्य गुरुऋद्धिम् । ज्ञात्वा पूर्वजन्म ततः खिद्यते बहु विसढः ॥११॥ सहशाभ्यामपि गृहिधर्मो द्वाभ्यामपि परिपालितस्तथापि जातः । अध्यवसायवशेनेष स्वाम्यहं भृत्यः ॥१२॥ हा धिर मुग्धेन मया धर्मविरुद्धं समाचरता । हासोपहासपरेण हा हा हा हारित जन्म, ॥१३॥ वचोव्याघ्रीसंयमन कापुरुषेण न शक्यं कर्तुम् । सामायिकमात्रकालमप्यहह अहो मोहमाहात्म्यम् ॥१४॥ चार्यमाणेनापि निसटबन्धुना जल्पितमिदं तदा । त्वं भवसि महर्दिकः सुरोऽहं तव मार्दनिकः ॥५५॥.. तत्सत्यमेव नातं निसदसुरो यद्यपि पूर्वस्नेहेन । अतिगौरवेण पश्यति सथापि पूर्वक्रियावशेन ॥१६॥ गुरुगलेऽवलम्बते मृद्गस्तस्य प्रेक्षणकाले । ततस्तथा सीयते हृदये यथा दुःख केवली जानाति ॥२७॥ . . . . .. .

·सुपासनाह-चरियस्मि-
चइऊण तो दोनिवि महाविदेहम्मि संजमं पप्प । पाविस्संति सिवपय उत्पाडिय केवटनाण ॥५८॥
॥ इति सामायिकद्वितीयातिचारविपाके विसढनिसढकथानक समाप्तम् ।।
च्युत्वा ततो द्वावपि महाविदेहे सयम प्राप्य । प्रापयत शिवपदमुत्पाद्य केवलज्ञानम् ॥५६॥

·अप्पडिलेहियदाणे ठाणाइ करेइ अणुउत्तो जो । कयसामइओ सो सामलोब सोएइ कुगइगो ॥१॥ तयादि:- चेपयजंघा कमलाणणा य उन्नयपओहरा नयरी । ककिलिलपल्लबकरा मलयपुरी आसि रमणिव्य ॥२॥ तत्त्व निवो नयसारो सच्छो सगुणो य तहवि गयतासो । चउजलाहिमेइलमहीमदिलावत्ययलद्वारोव्य ।। कुलघरसामलनामां वणिणो निवसंति तत्थ अधणिणो । दोनिवि पत्तिय उत्ता अविउत्ता भमहिं सव्यस्य ।। अह पत्तम्मि वसंते संतेवि हु जो करेइणुवसंते । रइसंदसभिहाणे उन्नाणे ते गया दोवि ॥५॥ कीति विविठकीलाहि मुहिकलत्तेहि परिगयो जावं। ता अकंदरचोदो समुटिओ पुवदिसिहुत ॥६॥ कि किति पमाणा उत्तालगईए जाव गच्छति । ता पिच्छंति पभूयं लोयं पिडीकयं तत्य ॥७॥ एगे भणति ओसहमन्ने कुवंति सिहिआईय। केइ गुरुमुक्कपुक्का रुयंति कुटुंति हिथयाई ॥८॥ तो पुट्ठो कोवि नरो कुलधरवणिणा किमित्य बहुलोओ । अकंदपरो दीसइ, सो जाइ संपर्य एत्य ।। कीलत्थं संपत्तो पत्तलो धणेसवणितणो । नामेण मलयचंदो इंदो इव अन्छराहि समं ॥१०॥ नियमज्जाहि समेओ कीलंतो काणणम्मि किण्हेण । सप्पेण सो दट्टो तो विलयइ एस इय लोओ ।। अह उवयारं नाउ विज्जाहरविंदपरिगओ एगो । चारणसमणो पत्तो तत्थ तओ तेवि पिच्छति ॥१२॥ फहियं सेहिस्स तओ तेहिं जहा एस मुणिवरो सव्वं । जाणइ विज्जासिद्धो गयणे अवि भमइ सच्छंद ।। तुह तणयं जीवावइ एसों अन्भत्थिओ इह लहुंपि । गतॄण भणसु एयं करुणा गुरुसायरं साई ॥१४॥ " अप्रतिलखितस्थाने स्थानादि करोत्यनुपयुक्तो यः । कृतसामायिकः स श्यामल इव शोचति कुगतिगतः ॥१॥ चम्पकनवा कमलका( ला )ननोन्नतपयोधरा नगरी । कङ्केलिपल्लवकरा मलयपूर्यासीद् रमणीव ॥२॥ तत्र नृपो नयसारः स्वच्छः सगुणश्च तथापि गतत्रासः । चतुर्जलधिमेखलामहीमहिलावक्षस्तलहार इव ॥२॥ कुलधरश्यामलनामानो वणिजी निवसतस्तत्रातिधनिनौ । द्वावपि पत्तियुक्ताववियुक्तौ भ्रमतः सर्वत्र ॥४॥ अथ प्राप्ते वसन्ते शान्तानपि खलु यः करोत्यनुपशान्तान् । रतिसुन्दराभिधान उद्याने तो गतौं द्वावपि ॥५॥ कीडतो विविधक्रीडाभिः सुहृत्कलत्रैः परिगतो यावत् । तावदाकन्दरवोधः समुत्थितः पूर्वदिगमिमुखम् ।।६।। किं किमिति जल्पन्तावुत्तालगत्या.यावद् गच्छतः । तावत्पश्यतः प्रभूतं लोकं पिण्डीकृतं तत्र ॥७॥ एके भणन्त्यौपधमन्ये कुर्वन्ति शिष्टयादिकम् । फेचिन्मुक्तगुरुपूकारा रुंदन्ति कुट्टयन्ति हृदयानि ||८|| ततः पृष्टः कोऽपि नरो कुलधरवणिना किमत्र बहुलोकः । आफन्दपरो दृश्यते, स जल्पति सांप्रतमत्रं ॥२॥ क्रीडार्थ संप्राप्तः प्राप्तरूपो धनेंशवणिक्तनयः । नाम्ना मलयचन्द्र इन्द्र इवाप्सरोभिः समम् ॥१०॥ निजभार्याभिः समेतः क्रीडन् कानने कृष्णेन । सपेण स दष्टस्ततो विलपत्येष इति लोकः ॥११॥ अथोपकार ज्ञात्वा विद्याधरयन्दपरिगत एकः । चारणश्रमणः प्राप्तस्तत्र ततस्तेऽपि पश्यन्ति ॥१२॥ कथितं श्रेष्ठिनस्ततस्तैर्यथैष मुनिवरः सर्वम् । जानाति विद्यासिद्धो गगनेऽपि भ्रमति स्वच्छन्दम् ॥१३॥ तवं तनयं जीवयत्येपोऽभ पर्थित इह लध्वपि । गत्वा मणैनं करुणागुरुसागर साघुम् ॥१४॥ .

·सुपासनाह चरिअम्मि- तेणवि तहेव विहिय गतूणम्भस्थियो जह मुर्णिद । । मह पुत्तो सप्पेण कयतकप्पेण डसिउत्ति ॥१५|| ता काऊण पसायं माणुसभिस पयच्छ मह इण्हि । जीवावसु सोलसहिं भज्जाहिं समन्नियं एय ॥१६॥ जा किंचि मुणिवरिंदो न भणइ विज्जाहरेण तो भणिय । जह एए मुणिवसहा विरया भो मततंताण ॥ उवएस देमि अह करुणाए तुज्झ जह निय तणय । मुचसु मुणिपायाण पुरओ धरणीए आणे ॥१८॥ तचरणरेणुरजियतणुस्स उत्तरइ जेण विसवेगो । तेणवि तहत्ति विहियं अह तस्स मुणिप्पभाषेण ॥१९|| तह विज्जाहरपच्छन्नसरियविसघाइमतमाहा ! रविकरतवियंव हिम विलय पत्तं विसं झत्ति ॥२०॥ मुत्तविउद्धृव्य तो सिहिसुओ उहए भणइ एव 1 कि एसो मेलाओ को एसो मुणिवरो ताय !? || तो कहइ तस्स सव्व तो सो उठेइ वंदइ मुर्णिद् । भणइ य विसहरघत्यो सामिय ! जीवाविंओ तुमए । तो भणइ मुणी भो भो ! अहिस्स एगस्स तुद्द विस नह। अज्जवि य मोहअहिणो विसेण पत्थोसि न वाढ॥ तथाहि- अट्टमयहाणफणी रइअरइसुभीमलोलरसणालो । हासभयभीमदाढो मोहमहाविसहरो रुदो ॥२४॥ एएण जय डसिय चेयइ नय किंचि अत्तणो किञ्च । अन्नाणगरलपारियहारियनियकज्जपरमस्थ ॥२५॥ जह कहवि गुरुनरिंदो सद्देसणअमयवारिधाराहिं । अहिसिंचइ तहक्क तहवि न सम्म परिच्छेद ॥२६॥ जइ पुण स कन्नजाव उवएससुमंतदाणओ देइ । तहवि हु सिर धुणेई सम्म न सुणेइ, अह कहवि ।।२७।। भवियब्वधावसेण कस्सवि पुन्नाणुभावओ चेव । गुरुगारुडियपउत्तो मतो अवणेइ मोहविसे ॥२८॥ - तेनापि तथैव विहित गत्वाभ्यर्थितो यथा मुनीन्द्र । । मम पुत्र सर्पण कृतान्तरल्पेन दष्ट इति ॥१५॥ तस्मात्कृत्वा प्रसाद मानुपभिक्षा प्रयच्छ ममदानीम् । जीवय षोडशभिर्भार्याभि समन्वितमेनम् ॥१६॥ यावत्किञ्चि-मुनिवरेन्द्रो न भणति विद्याधरण ततो भणितम् । यथते मुनिवृषभा विरता भो मन्त्रतन्त्रेभ्य ॥ उपदेश ददाम्यह करुणया तव यथा निज तनयम् । मुञ्च मुनिपादयो पुरतो धरण्यामानीय ॥१८॥ सच्चरणरेणुरन्जिततनोस्त्तरति येन विषवेग । तेनापि तथेति विहितमथ तस्य मुनिप्रभावेण ॥१९॥ तथा विद्याधरप्रच्छन्नस्मृतविषघातिमन्त्रमाहात्म्यात् । रविकरतप्तमिव हिम, विलय प्राप्त विष झटिति ॥२०॥ सुप्तविबुद्ध इव तत श्रेष्ठिसुत उत्तिष्ठति भणत्येवम् । किमेप मेल क एष मुनिवरस्तात 1 ? ॥२१॥ तत कथयति तस्य सर्व ततस उत्तिष्ठति वन्दते मुनीन्द्रम् । भणति च विषधरग्रस्त स्वामिन् । जीवितस्त्वया ॥ ततो भगति मुनिभी भो । एक्स्याहेस्तव विप नष्टम् । अद्यापि मोहाहेविषेण ग्रस्तोऽसि ननु बाढम् ॥२३॥ अष्टमदस्थानफणो रत्यरतिसुभीमलोलरसन । हासभयभीमदष्ट्रो मोहमहाविषघर पीन ॥२४॥ एतेन जगद्दष्ट चेतति न च किञ्चिदात्मन कृत्यम् । अज्ञानगरलघातितहारितनिजकार्यपरमार्थम् ॥२५॥ यदि कथमपि गुरुनरेन्द्र सद्देशनामृतवारिधाराभि । अभिषिञ्चति तद्दष्ट तथापि न सम्यक्परिच्छिनत्ति ।। यदि पुन स कर्णनापमुपदेशसुमन्त्रदानतो ददाति । तथापि हि शिरो धुनाति सम्यम शृणोति, अथ कथमपि॥ भवितव्यतावशेन क्स्यापि पुण्यानुभावत एव । गुरुगारुडिकुप्रयुक्तो मन्त्रोऽपनयति मोहविषम् ॥२८॥ , ·सामलकहा। ता अजवि मोहमहाअहिबिसयेगा फरंति तुह बाई । नाणुतारणहे तमा जत्तं कुणमु भट्ट ! ॥२९॥ तो भणइ मलयचंदो तुम्ह पसारण तेवि विसवेगा । गच्छिस्सति सुन्द्रे रविकरनिहयग्य तमनियरा ।। जम्हा तुमे समत्या मोहविमुच्छायणेवि, ता पसि । तप्पडियारं तं कुणह जेण सो में न पीडेइ ॥३१॥ तो भगइ गुरू निसुणमु सम्म सम्मत्तमंडलं परमं । लिहिउं सिक्खाबंधो कायव्यो तुज्झ अम्हहिं ॥३२॥ जदधम्मपरममंतो दायव्यो तुझ सो विहीए तमो । सेवेयव्यो तो सो मोहविसं सचमवि हरिही ॥३॥ इच्चाइदेसणाए पडियोहे कलत्तसंजुत्तं । तं मलपचंदनामं सिडिसुयं दिक्खए साहू ॥३४॥ कुलघरसामलवणिणा तेवि हु सम्मत्त देसचरण च । पडिवन्ना अन्नेवि हु सम्मत्तं कवि किपि वयं ॥३५|| - सिट्टिपणेसोवि तहा पडिवजा देसविरइमक्खंड । सह मलयचंदमुणिणा विहरइ साहूवि अन्नस्थ ॥३६॥ कुलधरसामलसड्ढा पसंसमाणा मुणि मलयचंदं । नियनियंगिहेमु पत्ता पार्लिति विहीएं गिहिधम्म ॥३७॥ सविसेस सामइएं कुणंति जत्तं सुगंति सिद्धतं । गीयत्थसाहुमूले सामइयगुणे य तह पए ॥३८॥ .. जह समभावो साहू सावजं चयइ कुणइ निरवजं । तह सावगोवि सम्म रागदोसे परिहरंतो ॥३९॥ साहुव्व सो य तइया कम्म निजरइ बंधई अप्पं । परिमियकालं जावइ इरियासमियाइगुणजुत्तो ॥४०॥" सो हु तहभामाओ खविरुणं चरणमोहणीयंपि । अचिरेणं चिय पावइ सम्वचरित्तंपि पाएण ॥४१॥ इइ कारणाउ निचं कायव्वं सावगेण सामइयं । इय सोउँ पइदियहं तं ते गिदंति सविसेस ॥४२॥ अह कालेण पमायई सामइए सामलो-कुकम्मवसा । अप्पडिलेहियअपमजिएवि ठाणे निसीएइ ॥४३॥ तस्मादद्यापि, मोहमहाहिविषवेगाः स्फुरन्ति तव वादम् । तेपामुत्तारणहेतोस्तस्माद्यत्नं कुरुष्व मद्र ! ॥२९॥ ततो भणति मलयचन्द्रस्तव प्रसादेन तेऽपि विपवेगाः । गमिष्यन्ति सुदूरे रविकरनिहता इव तमोनिकराः ।। यस्माद्यूयं समर्था मोहविषाच्छादनेऽपि, तस्मात्प्रसद्य । तत्मतिकारं तं कुरुत येन स मां न पीडयति ॥३१॥ तनो भणति गुरुः शृणु सम्यक्सम्यक्त्वमण्डलं प्रथमम् | लिखित्वा शिक्षावन्धः कर्तव्यस्तवास्माभिः ॥३२॥ यतिधर्मपरममन्त्री दातव्यस्तव स विधिना ततः । सेवितव्यस्ततः स मोहविषं सर्वमपि हरिप्यति ॥३३॥ इत्यादिदेशनया प्रतिबोध्य कलत्रसंयुक्तम् । तं मलयचन्द्रनामानं श्रेष्ठित दीक्षते साधुः ॥३४॥ कुलधरश्यामलवणिजौ तावपि हि सम्यक्त्वं देशचरणं च । प्रतिपन्नावन्येऽपि हि सम्यक्त्वं केऽपि किमपि व्रतम् ।। श्रेष्टिवनेशोऽपि तथा प्रतिपद्यते देशविरतिमखण्डाम् । मह मलयचन्द्रमुनिना विहरति साधुरप्यन्यत्र ॥३६॥' कुलधरश्यामकश्राद्धौ प्रशंसन्ती मुनि मळयचन्द्रम् । निजनिजगृहेषु प्राप्तौ पालयतो विधिना गृहिधर्मम् ॥३०॥ सविशपं सामायिके कुरुतो यत्नं शृणुतः सिद्धान्तम् । गीतार्थसाधुमूले सामायिकगुणांचं तथैतान् ॥३८॥ . यथा सममावः साधुः सावा त्यनति करोति निरवद्यम् । तथा श्रावकोऽपि सम्यग्रागद्वेषौ परिहरन् ॥२९॥ साधुरिव स च तदा कर्म निर्गुणाति यध्नात्यल्पम् । परिमितकालं यापयतीर्यासमित्यादिगुणयुक्तः ॥४०॥ स खलु तदभ्यासाक्षपयित्वा चरणमोहनीयमपि । अचिरेणैव प्राप्नोति सर्वचारित्रमपि प्रायेण ॥४१॥ इति कारणान्नित्यं कर्तव्यं श्रावकेण सामयिकम् । इति श्रुत्वा प्रतिदिवसं ततो गृहीतः सविशेषम् ॥१२॥ १० ·.. सुपासनाह-चरिअम्मि- बोसिरह काइयाई अपमज्जियथंडिलम्मि ठाएइ । काउस्सग्गेण तहां कंडयइ पमज्जिलं नेय ॥४४॥ तो कुलधरो निसेहइ मा मा दुप्पणिहियत्तणं कुणसु । सामइए अइयारी होइ कुणंतस्स तुह एवं ॥४५॥ अनिरिक्खियापयज्जियथंडिल्ले ठाणमाइ सेवंतो। हिंसामावेवि न सो कडसामइओ प्रमायाओ ॥४६॥ “सो भणइ किं करेमी तक्काले सुमरई न मे किंपि । पडिलेहणाइ तो सं बंधव ! पेहेसि मह छिटुं ॥४७|| तो कुलधरो उविक्खइ तहवि हु सामाइयस्स गहणम्मिान यसो चयइ पयत्तं मुणिऊण फलं इमस्स तो॥ दुप्पणिहियकारणं फरेइ सामाइयं तहवि एसो । इय सइयारं काउं सामइयं सो दिवं पत्तो ॥४९॥ अप्पढिओ य जाओ इयरो सामाइयं निरइयारं । पालेड पजते अणसणविहिणा मरेऊण !॥५०॥ ' सोइम्मे उबवन्नो हरिसामाणियसुरो सरेऊण । निपमित्तं संपत्तो तस्स सयासे तहि चेव ॥५१॥ । सो तं पिच्छिय पुच्छइ को सि तुम, सो भणेइ तुह मित्तं । सो हं कुलधरनामा अवहिन्नाणेण सो मुणिउं ॥ सव्वं नियवुत्तंतं तो झूरइ तस्स पासिउं रिद्धि । इद्धी मज्झ पमाओ फलिओ एयस्स अपमाओ ॥५३॥ । सरिसेहि सम्मत्तं पडिवग्नं देसविरइरसणं च । एगगुरुणो समीवे तहवि हु इय अंतरं जायं ।।५४।। इच्चाइ झूरिऊणं पभणइ बंधव ! तया मए तुज्झ । उवएसामयपाणं न कयं कनेवि मूढेण ॥५५॥ तत्तो चवि दोन्निवि महाविदेहम्मि संजमं पप्प । संपावियवरनाणा ते सिन्झिस्संति तइयभवे ॥५६॥ ॥ इति सामायिकवते तृतीयातिघारविपाके सामलकथानकं समाप्तम् !! अथ फालेन प्रमाघति सामायिके श्यामलः कुकर्मवशात् । अप्रतिलेखिताप्रमार्जितेऽपि स्थाने निषीदति ॥ व्युत्सृजति फायिक्याचप्रमानितस्थण्डिले तिष्ठति । कायोत्सर्गेण तथा कण्डूयति प्रमाय नैव ॥४४॥ । ततः कुलधरो निषेधति मा मा दुष्प्रणिहितं कुरु । सामायिकेऽतिचारो भवति कुर्वतस्तवैवम् ।।४।। अनिरीक्षिताप्रमार्जितस्थाण्डिले स्थानादि सेवमानः । हिंसाभावेऽपि न स कृतसामायिकः प्रमादात् ॥४६॥ स भणति किं करोमि तकाले स्मर्यते न मया किमपि । प्रतिलेखनादि ततस्त्वं बान्धव ! प्रेक्षसे मम च्छिद्रम् ।। ततः कुलघर उपेक्षते तथापि हि सामायिकस्य ग्रहणे । न च स त्यजति प्रयत्न ज्ञात्वा फलमस्य ततः ।। दुष्पणिहितकायेन करोति सामायिक तथाप्येप । इति सातिचारं कृत्वा सामायिकं स दिवं प्राप्त ॥४९॥ अल्पर्दिकश्य जात इतरः सामायिक निरतिचारम् । पालयित्वा पर्यन्तेऽनशनविधिना मृत्वा ।।५० ॥. सौधर्म उपपन्नो हरिसामानिकसुरः स्मृत्वा । निजमिस्त्रं संप्राप्तस्तस्य सफाशे तत्रैव ॥५१॥ 'स तं दृष्ट्वा पृच्छति कोऽसि त्वं, स भणति मित्त्रम् । सोऽहं कुलधरनामाऽवधिज्ञानेन स ज्ञात्वा ॥१२॥ सर्व निजवृतान्तं ततः खिद्यते तस्य दृष्ट्वा ऋद्धिम् । हा धिग् मम प्रमादः फलित एतस्याप्रमादः ॥५३॥ सदृशाभ्यां सम्यक्त्वं प्रतिपन्नं देशविरतिरत्नं च । एकगुरोः समीपे तथापि खल्वित्यन्तरं जातम् ॥१४॥ इत्यादि खित्त्वा प्रभणति बान्धव ! तदा मया तव | उपदेशामृतपानं नं कृतं कर्णेऽपि मूढन ॥५५॥ ततश्च्युत्वा द्वायपि महाविदेहे संयमं प्राप्य । संप्राप्तवरज्ञानौ तौ सत्स्यतस्तृतीयभवे ॥१६॥ .

·.
कालावहिं न पूरइ गहिउं.सामाइयं जहिच्छो चा। तक्करणे वरुणी इव सहेड कुगईसु दुयसाई ॥१॥
तथादि:--
परिभमिररमणिकरचरणरणिरमणिवलयनेउररयेहि । पाहाउपतूररवो खलिजए जम्मि त नयरं ॥२॥
नामेण नंदिवद्भगमिद पुरसामी रविच मूरनियो । पडियारितिमिरोहो तहवि हुनो कहवि संसासो।
तह सिट्टी पुरसिही वप्तइ तहि सुंदरोत्ति नामेण । वरुणधरणाभिहाणा तस्स य तणया नयादाणा ॥
अह अन्नया नईए कूले केलीए जाव कोलंति । ताव सहसत्ति कत्तो पत्तो चारणमुणी तस्य ॥५॥
पणओ तेहिं तओ सो धम्म साहेइ महुरवाणीए । सम्मचाई सव्वं जइगिहिमेएहि.तो तेहिं ॥६॥
पडियन्नो गिदिधम्मो पढमसमत्येहि थेवदियहेहिं । नाओ जहडिओ सोशुटंति पराए भत्तीए ॥७॥
सामइयागहण पड़ पइदियदमहिम्मई विहे ऊण । गिग्दति दोवि समगं वरुणो घरणो य ते विहिणा ॥८
किंतु अवहिं न पूरइ वरुणो सामाइयं गहेऊणं । कम्नम्मि समुप्पन्ने पुन्नपइन्नोव्च पारेइ ॥९॥
तो घरणो पन्नवई वरुणं एवं न जुज्जए काउं । घडियदुगंपि न पालसि सामइयं सम्मभावेण ॥१०॥
अन्यत्राप्युक्तम्-
काऊण तरखणं चिय पारेइ फरेइ वा जहिच्छाए । अणवटियसामइयं अणायराओ न तं सुद्धं ॥११॥
अणवद्वियस्स फजं सिम्झइ इहलोइयपि नो जम्हा । इह अत्थे चारहडो दिर्सेतो चाहुयाणोत्ति ॥१२॥
तयाहिः-
गामम्मि सालिगामे निवसई एगो समुधुरो सूरो । नामेण गुणेणं य तस्स भारिया सिरिमई नाम॥
..
.
कालावधिं न पूरयति गृहीत्वा सामायिकं ययेच्छो वा । तत्करणे वरुण इव सहते कुगतिषु दुःखानि ॥१॥
परिभ्रमितृरमणीकरचरणराणितमणिवळयनू पुररवैः । प्रामातिकतूर्यरवः स्वल्यते यस्मिंस्तन्नगरम् ॥२॥
नाम्ना नन्दिवर्धनमिह पुरस्वामी रविरिव सूरनृपः । प्रतिहतारितिमिरौधस्तथापि हि नो कथमपि सत्रासः ।।
तथा श्रेष्ठी पुरश्रेष्ठी वसति तत्र सुन्दर इति नाम्ना । वरुणधरणाभिधानौ तस्य च तनयो नयप्रधानौ ॥१॥
अथान्यदा नद्याः कूले केल्या मावत्क्रीडतः । तावत्सहसेति कुतः प्राप्तश्चारणमुनिस्तत्र ॥५॥
प्रणतस्ताभ्यां ततः स धर्म कथयति मधुरवाण्या । सम्यक्त्वादि सर्व यतिगृहिमेदाभ्यां ततस्ताभ्याम् ॥६॥
प्रतिपन्नो गृहिधर्मः प्रथमासमाभ्यां स्तोकदिवसः । ज्ञातो ययास्थितः सोऽनुतिष्ठतः परया मक्त्या ॥७॥
सामायिकग्रहणं प्रति प्रतिदिवसममिग्रहं विधाय । गृहीता द्वावपि समं वरुणो घरणश्च तौ विधिना ॥६॥
किन्ववधि न पूरयति वरुणः सामायिकं गृहीत्वा । कायें समुत्पन्ने पूर्णप्रतिज्ञ इय पारयति ॥९॥
नतो धरणः प्रज्ञापयति वरुणमेवं न युज्यते कर्तुम् । घटिकाद्विकमपि न पालयसि सामयिक सम्यग्मावेन ।
कृत्वा तत्क्षणमेव पारयति करोति वा यथेच्छम् । अनवस्थितसामायिकमनादरान तच्छुद्धम् ॥११॥
अनवस्थितम्य कार्य सिध्यत्यहलोकिकमपि नो यस्मात् । इहाथै चारमटो दृष्टान्तश्चाहुयान इति ॥१२॥
ग्राम शालिग्रामे निवसत्येकः समुधुरः शूरः । नाम्ना गुणेन च तस्य भार्या श्रीमती नाम ॥१३॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- ताण.सुओ चारहडो नामेण गुणेग अस्थि सुपसिद्धो । सो जोव्यणम्मि पत्तो ओरग्गड मरवई भीमं ॥ अन्नोवि तस्स मित्तो नामेण मोहणो नरवइस्स । ओलग्गइ सोवि तो अभोयणेण विससेण ॥१५॥ पन्चूसे उटेउं दोवि हु गच्छंति रायपासम्मि । नमिऊणं चारहडो खणाट उठेवि गच्छेद ॥१६॥ 'पीओ मोहणनामा ता चिइ नरवरस्स पासम्मि । जा जिमिऊण राया सिज्जाए ठाइ समयम्मि ॥१७॥ तो उहिउण वाहि गंतुं भुजेइ पुणवि समयम्मि । आगच्छइ निवपासे तहेव पिच्छेइ त राया ॥१८॥ चारहो उण अंतंतराओ कज्जतरेण गच्छेइ । तो पिच्छइ भूवालो सेवाए अंतरं ताण ॥१९॥ अह अन्नया नरिंदो भोत्तुं सिजाए ठाइ जा तत्तो । निसुणइ पुरस्स मज्झ लोयाणं वहलतुमुलरव ॥२०॥ तो संभतो राया मोहणमाइसइ जह तुम गंतुं । पुरमञ्झे अवलोयसु को हेऊ तुमुलसदस्स ॥२१॥ मोहणोवि गतुं जा पिन्छइ करिवर विगयमिठ । भंजनं चूरत घरहट्टाईणि पुरमझे ॥२२॥ तो इविकओ करिंदो तेण नओ समुह समुन्छलिज । गयसिक्खाकुसलेण वसीकओ मोहणेण रहुं ॥ तो पटिहारो गंतु साहइ सवपि नरवइस्स तयं । कोऊहलेण राया संपत्तो तत्थ ठाणमि ॥ ८॥ फरिखंधगयं बटुं तं तो चिंतेइ नरवई एवं । तुमुल्परिजाणणटा पट्टविओ न उण इइ काउं ।।२५।। तो रंजिएण रम्ना दिन्नो सो चैव तस्स बरहत्थी । सह विसयाघासेहिं मंदलियपयम्मि सठविओ ॥२६॥ तो चारहडो चिंतइ एएण मएवि सेविओ एसो। एयस्स इयप्पसाय वियरइ नो मञ्झ पुण रिपि ॥२७॥ नहवि हु सो योलग्गइ तहेव अणवष्टिो, तो राया । मज्झन्ने परिचितइ चारहडस्साबि पियरेमि ॥ - तयो सुतश्चारभटो नाम्ना गुणेनास्ति सुप्रसिद्ध । स यौवने प्राप्तोऽवलगति नरपति भीमम् ॥१४॥ अन्योऽपि तस्य मित्र नाम्ना मोहनो नरपतिम् । अवलगति सोऽपि ततोऽभोजनेन विशेषेण ॥१५॥ प्रत्यूप उत्थाय द्वावपि हि गच्छतो राजपाधैं । नत्वा चारभट क्षणादुत्याय गच्छति ।।१६॥ द्वितीयो मोहननामा तावत्तिष्ठति नरवरस्य पार्थे । यावाजमित्वा राजा शय्याया तिष्ठति समये ॥१७॥ तत उत्याय बहिर्गत्वा मुते पुनरपि समये । आगच्छति नृपपार्श्वे तथेय पश्यति त राजा ॥१८॥ चारभट पुनरन्तरान्तरा कार्यान्तरेण गच्छति । तत पश्यति भूपाल सेवाबामन्तरं तयो ॥१९॥ अथान्यदा नरेन्द्रो मुक्त्वा शय्याया तिष्ठति यावत्तन । शृणोति पुरस्य मध्ये लोकाना वहस्तुमुलरवम् ।। तत सभ्रान्तो राजा मोहनमादिशति यथा त्व गत्वा । पुरमध्येऽवोकस्य को हेतुस्तुमुलशब्दस्य ॥२१॥ ततो मोहनोऽपि गत्वा यावत्पश्यति करिवरं विगतहस्तिपकम् । मञ्जन्तं चूर्णयन्त घरहट्टादीनि पुरमध्ये । तनो हाकृत करीन्द्रस्तेन तत समुखं समुच्छल्य । गनशिक्षाकुशलेन वशीकृतो मोहनेन रघु ॥२३॥ तत प्रतिहारो गत्वा कथयति सर्वमपि नरपतेस्तत् । कुतूहलेन राजा सप्राप्तस्तत्र स्थाने ॥२४॥ फरिस्कन्धगत दृष्ट्वा तं ततश्चिन्तयति नरपतिरेयम् । तुमुलपरिज्ञानार्थ प्रस्थापितो न पुनरिति कर्तुम् ॥२५॥ ततो रजिनेन राजा दत्त स एव तस्मे वरहस्ती । सह विषयावासमण्डरिकपदे संस्थापित ॥२६॥ ततश्चारमटश्चिन्नयत्येतेन मयापि सेवित एप । एतस्मा इात प्रसाद वितरति नो मह्य पुन किमपि ॥२७॥ .

·वरुणकहा। किंचिवि गामाईयं हक्काराकइ तयंपि तो तत्य ! पडिहाराओ, सो नत्यि सत्य इय कहइ सो रनो ।। अणवटियो यं एमो पडिहारो विनये निवस्स । देव ! पसायनोग्गो, तो राया भामड़ एवमिण ।। सो केवि से कहियं जह तं रन्ना निरूविओ अन्ज । नो भणइ अई भाउय ! पभोयर्णण गओ आमि॥ दो तिन्नि दिणाई तो निरंतरं रायसनिहाणम्मि । ठाई पुणोवि तहवि हु उटेर जाइ एमेव ॥३२॥ तो मोदणेण मणिबंधन ! अगंवटिमो सि सेवाए । मुप्पाडलग्गो जड़ हबसि कहवि तो सप्फलं लहसि ।। तो तेणं सो भणियो विनवसु नरेसरं सरसु पणयं । जेण पसीयइ मन्झवि विनतो तेण तो राया । जह पहु ! चारहस्सवि कुणसु पसायं विसीयए एसो । वुक्कतो बहुकालो तुह पयसेव कुणंतस्स.॥३५॥ तस्सणुरोहण तो दिनं गाम निषेण तस्सवि य । ता भो ! मुपडिलग्गो तुमंपि सामाइप हवसु ॥३६॥ सग्गापवर्गविसयं जड़ सोखं महसि ता पिरो हो । सामाइयपवि पालसु इय मणि विग्मए धरणों। तो वरुणेणं भगिय एवमिणं किंतु कंम्मवसगोनि । न हवामि सुपडिलगो मामाइए किं फरेमि अहं ? ।। तदगहणेवि न सक्को गउमई जह तहेव गिण्हेमि । ता तुह सिक्खाए अहं अरिहो न वामि इय वोक्तु ।। पुणरवि तहा पयट्टइ कालेणे कवलिओ स कालेण । जोइसिपसुचवन्नो मजवि भमिही भवे सुचिरं ।। धरणेणं चिरकालं सामइयं पालियं निरइयारं । पाणे विहिणा चइ ईसाणे सुरखरो जाओ ॥४१॥ तत्तो चुओ विदेहे सिज्झिस्मइ चरणसम्यं लहिउं । ता जत्तो कायव्वो सामइए सव्वकालंपि ।।४।। ॥ इति चतुर्थातिचारविपाके घरसकथानकं समातम् ॥ तथापि स सोऽवलगति तयवानवस्थितः, ततो राना । मध्याहे परिचिन्तयति चारमटायापि वितरामि ॥ किश्चिदपि प्रामादिकं हक्कारयति तमपि ततस्तत्र । प्रतिहारात, स नास्ति तति कथयति स राजे ॥२९|| सनवस्थित चैप प्रतिहारो विज्ञपयति नृपतये । देव ! प्रसादायोग्यः, ततो राजा मणत्येवमिदम् ॥३०॥ ततः केनापि तस्मै कथितं यथा त्वं राजा निरूपितोऽय। स भणत्यहं भ्रातः! प्रयोजनेन गत आसम् ॥३१॥ द्वे त्रीणि दिनानि ततो निरन्तरं रानसंनिधाने । स्थित्वा पुनरपि तयापि युत्याय यात्येवमेव ॥३२॥ ततो मोहनेन मणितो वान्यव ! मनवास्थितोऽसि मेवायाम् । मुमतिलमो यदि भवसि कथमपि ततस्तत्फलं लभसे ॥ ततस्तेन स माणितो विज्ञपय नरेश्वरं समर प्रणयम् । येन प्रसीदति मय्यपि विज्ञप्तस्तेन ततो राजा ॥३४॥ यथा प्रभो ! नारमटायापि कुरु प्रसाद विषीदत्येषः । व्युत्क्रान्तो बहुकालस्तव सदसवां कुर्वतः ॥३५॥ तस्यानुरोधेन ततो दत्तो ग्रामो नृपेण वस्मा अपि च । तामा मोः मुप्रतिलग्नस्त्वमपि सामायिक भव ॥३६॥ स्वर्गापवर्गविषय यदि सौख्यं काशसि तदा स्थिरो भूत्वा । सामायिकमपि पालयेति भाणिला विरमति धरणः॥ ततो वरणन मणितमेवमिदं किन्तु कर्मवश इति । न मवामि सुप्रतिलग्नः सामायिक किं कुर्वेऽहम् ॥३८॥ तदग्रहणऽपि न शक्तः स्थातुमहं यथा तथैव गृहामि । तस्मात्तव शिक्षाया अहमहों न भवामीत्युक्त्वा ।। पुनरपि तथा प्रवर्तने कालेन फवलितः स फाले । न्योतिप्केपपन्नोऽद्यापि प्रमिप्यति मवे सुचिरम् ।।०|| परकाले सामायिक पालितं निरनिचारम् । प्राणान्विधिना त्यक्तेशाने सुरवरी नातः ॥४१॥ ततश्युती विदेहे सेत्स्यति चरणसंपदं लब्ध्या । तस्माद्यमः कृतयः सामायिके सर्वकालमपि ॥४२॥ .

·. सुनत्तणओ गहियं सामाइयमणुटियपि सुनेण। सोमेणव जेण तयं अप्पं चिय सो फल लाइ ॥१॥ तथाहि । अत्थि पुरं कंपिल्लं भारहवासम्मि गयणसमसोहं । गुरुत्रुहकविकमणीयं दियरायविराइयं च तहा ॥२॥ तं पालइ भूवालो जयवालो विस्सविस्सुओ, तस्स । पियकता नामेणं गुणो य समत्थि सुकलत्तं ॥३॥ तह अत्थि वणिपहाणो सुमइभिहाणो पिया य से सुलसा । तेसिं पुत्तो सोमो सोमो इव बंधुकुमुयाणं ॥४॥ कुमयवणे अणवरयं परिभमतो समंतभहस्स । भट्टस्स संनिहाणे पत्तो पणमित्तु तचरणे ॥५॥ पुच्छई.कहेसु किंचिवि कहाविसेस विसेसओ मज्झ । जमुचियधम्माणुगयं भणेइ विप्पो निसामेसु ||६|| कम्मि गिरिदुग्गनयरे दुग्गो नामेण माहणो वसइ । निविनकामभोगो करेइ बहुतित्यनत्ताओ ॥७॥ अह अन्नया भमतो पत्तो एक्कम्मि वणनिगुंजम्मि । येल्लबलवेल्लिपल्लवसंछाइयसयलभूभागे || तत्यानेसइ सलिलं तण्हासुसिओढकंठओ जाय । तो नियह अंधर्व वल्लिवियाणेहिं संछन्नं ॥९॥ अइगुरुवल्लिवरत्त वलिउ करवत्तियाए बंधेइ । तं खिवइ कूवमझे ता चडिओ तत्थ लहुबालो ॥१०॥ उत्तरिओ तेण तो पणो विप्पो तओ यसो भणइ । कोसि तुम कह पडिओ एत्थ, तो कहइ सो एवं ॥ मालागारस्स सुओ महुरानयरीए रायमलयाओ। चोरेणं आणीओ बग्घभएणेह कूवम्मि ॥१२॥ दोदिवि खित्तो अप्पा तह सुन्नारेण नीरतिसिएण | गारुटिएणावि तहा खित्तो अप्पा इह लहुंपि ॥१३॥ चिट्ठति तेवि कूपे तो तं सुणिउं पुणोवि विप्पेणं । खित्ता तत्य वरत्ता ता गारुडिओवि णिक्खतो ।। , शून्यत्वतो गृहीतं सामायिकमनुष्ठितमपि शून्येन । सोमेनेव येन तदल्पमेव स फलं लभते ॥१॥ अस्ति पुरं काम्पिल्यं भारतवर्षे गगनसमशोभम् । गुरुवुधकविकमनीयं द्विजराजविराजितं च तथा ॥२॥ तत् पालयति भूपालो जयपालो विश्वावश्रुतः, तस्य । प्रियकान्ता नाम्ना गुणतश्च समस्ति सुकलत्रम् ॥३॥ तथास्ति वणिक्प्रधानः सुमत्यभिधान. प्रिया च तस्य सुलसा । तयो. पुत्र सोमः सोम इव बन्धुकुमुदानाम् ।।४।। कुमतवनेऽनवरतं परिभ्रमन्समन्तभद्रस्य । भट्टस्य संनिधाने प्राप्त. प्रणम्य तच्चरणौ ॥५॥ पृच्छति कथयति कञ्चिदपि कथाविशेष विशेषतो मम । य उचितधर्मानुगतो.भणति विप्रो निशमय ॥६॥ कस्मिन् गिरिदुर्गनगरे दुर्गो नाम्ना ब्राह्मणो वसति । निर्विणकामभोगः करोति बहुतीर्थयात्राः ॥७॥ अथान्यदा भ्रमन्प्राप्त एकस्मिन् वननिकुञ्ज । कोमलवल्लिपल्लवसंछादितसकलभूभागे ॥८॥ तत्रान्वेष्यति सलिलं तृष्णाशुष्कौठेकण्ठको यावत् । ततः पश्यत्यन्धकूपं वल्लिवितानैः संछन्नम् ॥९॥ अतिगुरुवलिवरत्रां वलयित्वा,करपत्रिकया बध्नाति । तां क्षिपति कूपमध्ये तदा चटितस्तत्र लघुबालः ॥१०॥ उत्तारितस्तेन ततः प्रणतो विप्रस्ततश्च स भणति । कोऽसि त्वं. कथं पतितोऽत्र, ततः कथयति स एवम् ॥ . मालाकारस्य सुतो मथुरानगर्या रानमलयात् । चौरेणानीतो व्याघ्रभयेनेह कूपे ॥१२॥ द्वाभ्यामपि क्षिप्त मात्मा तथा सुवर्णकारेण नीस्तृषितेन । गारुटिकेनापि तथा सित आत्मेह ध्वपि ॥१३॥ , १ग घुमुय।

·सामकहा। सेसावि कमेण तमो नमि विष्प भणति तं मणयो। अहव गुरू संजाओ अहाण पाणदाणाओ ॥१५॥ सव्येवि हु महुराए वत्थव्या पायहा य तत्थम्हे । तिस्थावगाहणथं आगंतव्वं तए तत्य ॥१६॥ सुझुवयारं फाउं अम्हे निरणीकया भविस्सामो । अह पागदायगाणं उवयारो बुक्करो काउं ॥१७|| तो भणियो भट्टणं चोरो जह एस बालभो मिलइ । नियपीऊण तुमए कायञ्च तह तए सिग्यं ॥१८॥ एवं करेमि भणि तत्तो तेणो गओ तइन्नेवि । कित्तियकालाओ तो विप्पोवि समागमओ तत्य ।।१९।। -महुराए बहुविहकुसुमफलमरोनमियमलयछायाए । पहसतो स्वविहो जा चिट्टइ तत्य तो दिटो ॥२०॥ मालागारसुएणं हिटेणं पणमिओ ससंभंत - नारंगकेलिदस्वादाडिमफलफुल्लमाईहि ॥२१॥ कारविय पाणवित्ति नीओ नियमंदिरम्मि मकयंतो । तो तेणं तेणस्सवि कहिओ तस्सागमो तयण ॥२२॥ सोवि लई संपत्तो एगते पणमिकण चोरेण । चोरियनिवभाहरणं यहुमुल्लं तस्स तं दिन्नं ॥२३॥ तो मुन्नारगिई सो पत्तो नाऊण तस्स पासाओ । ते भणइ म वियाणसि, सो भगइ अहं न याणेमि ॥ तो कहियं भणं सो हं इचाइ जाब-साहेइ । तो उहिऊण दिन्नं नियासण संभमविमुकं ॥२५।। " तो भटेण रहम्मी तं आहरणं निदंसियं तस्स । विकीय इमं अप्पसु मह मुलं किंपित गिण्ह ॥२६॥ सो गिदिवि आहरण वहिं गओ माइणोचि जमुणाए । निसुणइ सो सुन्नारो पहहयसई विवणिमम्गे।। जो कोवि कहइ चोरं रायसुर्य जेण मारि गहियं । आहरण तस्म निवो लक्ख वियरेइ इय सोउं ।। तिष्ठन्ति तेऽपि कूपे ततस्तत श्रुत्वा पुनरपि विप्रेण । क्षिप्ता तत्र वरना तदा गारुडिकोऽपि निष्क्रान्तः ॥१४॥ . शेपा अपि क्रमेण ततो नत्वा वि भणन्ति त्वं जनकः । अथवा गुरुः संजातोऽस्माकं प्राणदानात् ॥१५॥ सर्वेऽपि हि मधुरायां वास्तव्याः प्रकटाश्च तत्र वयम् । तीर्थावगाहनार्थमागन्तव्यं त्वया तत्र ॥१६॥ तथोपकारं कृत्वा वयं निर्मगीकृता भविष्यामः । अथ प्राणदायकानामुपकारो दुष्करः कर्तुम् ॥१७|| ततो भाणितो भट्टेन चौरो यथप पालो मिलति । निजपिनोस्त्वया कर्तव्यं तथा त्वया शीघ्रम् ॥१८॥ एवं करोमि मणित्वा ततः स्तेनो गतस्तथान्येऽपि । कियत्कालात् ततो विप्रोऽपि समागतस्तत्र ॥१९॥ मथुरायां बहुविधकुसुमफलभरावनतमलयञ्छायायाम् । पार्थश्रान्त उपविष्टो यायत्तिष्ठति तत्र ततो दृष्टः ॥२०॥ मालाकारसुतेन हृष्टेन प्रणतः ससंभ्रान्तम् । नारङ्गकेलिदाक्षादाडिमफलपुष्पादिभिः ॥२१॥ कारयित्वा प्राणवृत्ति नीतो निजमन्दिरे मलयान्तः । ततस्तेन स्तनस्यापि कथितस्तस्यागमस्तदनु ॥२२॥ सोऽपि लघु संप्राप्त एकान्ते प्रणम्य चौरेण । चोरितनृपाभरणं बहुमूल्यं तस्मै तद् दत्तम् ॥२३॥ ततः सुवर्णकारगृहंस प्राप्तो ज्ञात्वा तस्य पावत् । तं भणति मा.विजानासि, स भणत्यहं न जानामि ।। तनः कथितं भट्टेन सोऽहमित्यादि यावत्कथयति । तत उत्थाय दत्त निजातनं संम्रमविमुक्तम् ॥२५॥ ततो भद्देन रहसि तदाभरणं निदर्शितं तस्मै । विक्रीयेदपर्पय मह्यं मूल्यं किमपि त्वं गृहाण ॥२६॥ स गृहीत्वाभरणं बहिर्गतो ब्राह्मणोऽपि यमुनायाम् । शृणोनि स सुवर्णकारः पटहशब्दं विपणिमार्गे ॥२७॥ यः कोऽपि कथयति चौरं राजसुतं येन मारयित्वा गृहीतम् । आभरणं तस्मै नृपो लक्षं वितरतीति श्रुत्वा ।।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- सुन्नारो परिभावइ तं आहरणं विसेसओ जाव । रायतणयस्स तणयं घडियं च इमं मए चैव ॥२९॥ ता गर्नु साहेमो निवस्स अप्पेवि तह अलंकारे । गिहामो तं लक्खं किं कज्जं तेण विप्पेण ? ॥३०॥ तो तह कहेइ सव्वं राया पुच्छेइ कत्थ सो इण्डिं ?.। सोवि कहइ जमुणाए भणइ निवो दंससु इमाण ॥ आरक्खियाण गंतुं सोवि हु दंसेइ ताण दूरत्थो । जमुणाओ उत्तिन्नं वेयज्झयणं सरंतं तं ॥३२॥ तो पच्छिमबाहाहि वंधे पभणिओ जहा तुमए । वावाइउ कुमारं गहियं सम्बंपि आभरणं ॥३३॥ नीओ रायसमीवं एएणं निइणिओ मह कुमारो । हे सुन्नयार ! इमिणा तुद आहरणंपि दिन्नंति ।।३४॥ सो भणइ देव ! एवं तत्तो अंतेउरेण तं दटुं । विहिओ महामहंतो अक्कंदो दुक्खदुहिएण ॥३५॥ वारेउं अक्कंदं बहुस्सुया माहणा समाहूया । पुट्टा कहेह दंदं जं उचियं होइ एयस्स ॥३६॥ तेहिं भणियं नरेसर! तुहसुयवहगो सुवनचोरों य । जइवि हु विप्पन्भासो तहावि वज्झो धुवं एस ॥३७॥ तथा च स्मृति , "सुवर्णतस्कर विप्रम्" इत्यादि । तो रमा सो वझो आणत्तो रत्तकुसुमगलमालो । खरपुट्ठीए उविओ पढेइ स सुभासियं एयं ॥३८॥ "नश्यन्ति गुणशतान्यपि पुरुषाणामगुणवत्सु पुरुषेषु । अञ्जनगिरिशिखरेष्विव निशासु चन्द्रांशव पतिता" विवणिमग्गम्पि जतो गारुडिएणपि सो तओ दिहो । परमुफ्यारी एसो उवयरियव्यो मया नूणं ।।३९।। नो सिद्धचेडएणं गारुडिएणं झदत्ति निवकना । सप्पाउ डसावे भूमीए पाडिया इत्ति ॥४०॥ हाहारयो पयहो डका डक्कत्ति कन्नगा तत्तो। रायावि तत्थ पत्तो सिलोयमेयं पदंतो य ॥४१॥ सुवर्णकार परिभावयति तदाभरणं विशेषतो यावत् । राजतनयस्य सबन्धि घटित चेद मयैव ॥२९॥ तस्माद् गत्वा कथयामो नृपायापयित्वा तथाऽलंकारान् । गृह्णीमस्तल्लक्षं कि कार्य तेन विप्रेण ? ॥३०॥ ततस्तथा कथयति सर्व राजा पृच्छति क्व स इदानीम् । । सोऽपि कथयति यमुनायां भणति नृपो दर्शयेभ्यः ॥ आरक्षिकेभ्यो गत्वा सोऽपि हि दर्शयति तेभ्यो दूरस्थ । यमुनात उत्तीर्ण वेदाध्ययनं स्मरन्तं तम् ॥३२॥ तत पश्चिमवाहुभ्यां बद्ध्वा प्रभणितो यथा त्वया । व्यापाद्य कुमार गृहीत सर्वमप्याभरणम् ॥३३॥ नीतो राजसमीपम्, एतेन निहतो मम कुमारः । हे सुवर्णकार ! अनेन तवाभरणमपि दत्तमिति ॥३४॥ स भगति देव ! एवं ततोऽन्त पुरेण तं दृष्ट्वा । विहितो महामहानाबन्दो दु खदु खितेन ॥३५॥ • वारयित्वाऽऽकन्द बहुश्रुता ब्राह्मणा समाहूता । पृष्टा कथयत दण्ड य उचितो भवत्येतस्य ॥३६॥ तैर्भणितं नरेश्वर । त्वत्सुतघातक सुवर्णचौरश्च । यद्यपि हि विप्राभासस्तथापि बध्यो ध्रुवमेषः ॥३७॥ ततो राज्ञा स वध्य आज्ञप्तो रक्तकुसुममालागल । खरपृष्ठे स्थापित पठति स मुभाषितमेतत् ॥३८॥ विपणिमार्गे यान् गारुडिकेनापि स ततो दृष्टः । परमोपकार्येप उपकर्तव्यो मया नूनम् ॥३९॥ तत सिद्धचेटकेन गारडिकेन झटिति नृपकन्या । सर्पण दशयित्वा भूमौ पातिता झटिति ॥४०॥ हाहारय प्रवृत्तो दटा दष्टेति कन्या तत । राजापि तत्र प्राप्त इलोकमेत पठंश्च ॥४१॥ -

·सोमकहां।
।
"एकस्य दुःखम्य न वावदन्तं गच्छाम्यहं पारमिवार्णवस्य ।
नायद द्वितीयं समुपस्थितं मे छिद्रप्वनी बहुलीभवन्ति ।"
एवं विचितिऊणं पायसदेण सव्वमो नवरे । आहूया गारडिया जीवावइ जोय निवकवंशा
सो लहइ लक्सवित्ति तो सो सोऊण पुष्वगारुडिओ । पडई छिवेवि पत्तो रायसमीवम्मि संतुटो ॥४३॥
भणइ नरेसर! कन्नं जीवाविस्सामि निच्छो एस.जो किंतु वझटाणे निजइ सो माहणो मुद्धो॥४४॥
रक्सावसु तं मिग्य रन्ना आणाविमो तहि विप्पो । पुव्युत्तो युत्ततो तेणवि कहिओ समग्गोवि ॥४५॥
गासडिएणवि वाला उंजिय जीवाविया वणर्ग । रायावि पडइ एवं मुणिरं मुन्नारयुत्तं ॥४६॥
"उपकारिणि विश्रब्ध आर्यजने यः समाचरति पापम् । तं जनमसत्यसंघ भगवति वसुधे ! कथं वहसि ! ॥
इस परिमाविय रना मुवनयारं धराविउं अत्ति । गारुडिओ सम्माणिय सुचन्नलयरवेण मुक्कोत्ति ॥४७॥
विणोयि खमा सम्माणेऊण चंपदव्येहि । भणिओ भणेसु अन्नपि जेण कज्ज तुइ इज ॥४८॥
तो वंभणेण भणियं एवं मिल्लेमु मन्झ उवयारिं । अन्नह-कह तुह दंसणमेसो एवं जइ न काही ? ॥४९॥
ततो राजा मुमापितमपठन् ;-
"उपकारिणि वीतमत्सरे वा सदयत्वं यदि तत्र कोऽतिरेकः ।।
अहिते सहसापराधलब्धे सवृणं यस्य मनः सतां स धुर्यः ।
'प्रत्युपकुर्वन् पूर्व कृतोपकारोऽपि लजयति चेतः ।
यस्तु विहितापकारादुपकारः सोऽधिको मृत्योः ॥"
तंवयणेणं रन्ना मुक्को जीएण सो य मुन्नारो । निपदेसाओ निद्धाडिऊण दविणं गहेऊणं ॥५०॥
गारुहिएणं लद्र जं रनामो सुपन्नलबखाई । तं भणस्स दिन्नं पच्चुवयारित्ति पई य ॥५१॥
"प्रत्युपकुर्वन्बद्दपि न भवति पूर्वीपकारिणा तुल्यः । एकोऽनुकरोति कृतं निष्कारणमेव कुरुतेऽन्यः ॥"
.
एवं विचिन्त्य पटहशब्देन सर्वतो नगरे । आहूता गारुटिका जीवयति यश्च नृपकन्याम् ॥४२॥
स लमते लक्षवृत्तिं ततः स श्रुत्या पूर्वगारुडिकः । पटहं स्पृष्ट्वा प्राप्तो राजसमीपे संतुष्टः ॥४३॥
भणति नरेश्वर ! कन्यां नीवयिष्यामि निश्चय एफ्. । यः किन्तु वध्यस्याने नीयते स ब्राह्मणः शुद्धः ॥
रक्षय तं शीय राज्ञाऽऽनायितस्तत्र विमः । पूर्वोक्तो वृतान्तस्तेनापि कथितः समग्रोऽपि ॥४६॥
गाडिफेनापि वाला युक्त्या जीविता क्षणार्धेन । राजापि पठत्येवं ज्ञात्वा सुवर्णकारवृत्तान्तम् ॥४६॥
इति परिमान्य राज्ञा सुवर्णकार धारयित्वा अरिति । गारुडिकः सम्मान्य सुवर्णलक्षण मुक्त इति ॥४७॥
विनोऽपि समयित्वा सम्मान्य बहुद्रव्यैः । भणितो भणान्यदपि येन कार्य तवहाद्य ॥४८॥
ततो ब्राह्मणेन भणितमेन मुश्च ममोपकारिणम् । अन्यथा कथं तय दर्शनमेप एवं यदि नाकार्षीत् ! ॥४९॥
तद्वननेन रामा मुक्तो जीवितेन स च सुवर्णकारः । निनदेशाद् निर्धाट्य द्रविणं गृहीत्वा ॥१०॥
गारुटिकन लब्धं यद् रानः मुवर्णलक्षादि । तद् ब्राह्मणाय दत्तं प्रत्युपकारीति पठति च ॥११॥

·सुपासना-चरिअम्मि-
तं नस्थि किंपि वत्थं उवयरिउं जं भवामि निरणो हैं। अह पाणदायगाणं दुक्ख निरणतण कार्ड ॥५२॥
इमाइ पपपे तपार पणमिउं नियमिहम्मि । कइयदिणाणि धरि विसजिओ सो इह पचो ॥५३||
सियभिक्खुस्वधारी उज्जाणे अज्ज सो मए दिटो । तेण इयं नियचरिय कहियं वत्थव्वलोयस्स ॥५४||
केण पुण कारणेणे सेयवरसंतियं वयं गहियं ? । सोमेण इमो पुट्टो सी भणई नो इमं पुटं ॥२०॥
आगच्छ तत्थ जामो पुच्छेमो पि कारण गंतु । इयमणिउं दोविगया तस्स मुणिंदस्स पासम्मि ॥५६॥
नमि पुच्छइ सोमो भयव ! किं कारण वयग्गहणे ? । सो भणइ सोम ! महुरासुवन्नयारो इह हेऊ ॥५७॥
जह पुन्धि तरिय कहिय तह चेव कहइ ता जाव । निव्विसओ आणत्तो सो सुन्नारो निवेणं तओ ॥५८॥
सो दण परिब्भमंतो पत्तो एगम्मि पुरवएसम्मि । तत्थगो मुणिवसभो दिट्टो झाणहिओ तेण ॥१९॥
तं पणमिय उवविद्वो मुणिणा जिणधम्मदेसणा विहिया। पडिबुद्धेणं गहिया जिणदिक्खा सुन्नयारेण ॥६०॥
गहिऊण दुविहसिक्ख एकाल्लविहारपडिमपडिवन्नो । विहरतेण दिट्टों अहं नियत्तो अ महुराए ॥६१॥
पडिउवयारमईए पुवक्कियदुक्कडस्स समणहा । पन्चाविमो य तेणं पडिवोदिवि दुविहसिक्खाए ॥६२||
विहिओ अईवकुसलो कालेणेक्कल्लपडिमपडिवन्नो । विहरतो इह पत्तो इस कहियं तुम्ह नियचरियं ॥६३॥
ता भो महाणुभावा ! लोइयतित्थेसु परिभमंतेण । पत्तमिणं पुन्नेहि परमपवित्तं सुमुणितित्थे ॥६४॥
तस्सशुभाषण मए तिन्नो संसारसायरो घोरो। तुम्हेडिवि जिणधम्मे जइयव्य एवमाइम्मि ॥६५॥
भत्ती जिणेसु मित्ती जिएसु तत्ती य गुरुबएसेसु । पोई सीलगुणड्ढेसु तह मई धम्मसवणम्मि ॥६६||
तद् नास्ति किमपि वस्तूपचर्य यद्भवामि निर्ऋणोऽहम् । अथ प्राणदायकाना दुःख निर्मणत्वं कर्तुम् ॥१२॥
इत्यादि प्रजल्प्य तत्पादौ प्रणम्य निजगृहे । कतिपयदिनानि धृत्वा विसर्जित स इह प्राप्त ॥५३॥
सितभिशुरूपधार्युद्यानेऽद्य स मया दृष्ट तेनेदं निजचरित कथित वास्तव्यलोकस्य ॥५४॥
केन पुन कारणेन श्वेताम्बरसंबन्धि व्रत गृहीतम् । सोमेनार्य पृष्ट स भणति नो इदं पृष्टम् ॥५५॥
आगच्छ तर याव पृच्छावस्तदपि कारण गत्वा । इति भणित्वा द्वावपि गतौ तस्य मुनीन्द्रस्य पावें ॥१६॥
नत्वा प्राति सोमो भगवन् । किं कारण व्रतग्रहणे ! म भगति सोम ! मथुरासुवर्णकार इह हेतु ॥५॥
पथा पूर्व तचरित कषित तथैव कथयति तावधावत् । निर्विषय आज्ञप्त स सुवर्णकारो नृपेण तत ॥५८ता
स पुन परिभ्रमन् प्राप्त एकस्मिन्पुरप्रदेशे । तत्रैको मुनिवृषभो दृष्टो ध्यानस्थितम्तेन ॥१९॥
त प्रणम्यापविष्टो मुनिना जिनधर्मदेशना विहिता | प्रतिबुद्धेन गृहीता जिनदीक्षा सुवर्णकारेण ॥६०॥
गृहीत्वा द्विविधशिक्षामेकाफिविहारप्रविमाप्रतिपन्न । विहरता दृष्टोऽहं निवृत्तश्च मथुराया ॥६१॥
प्रत्युपकारमत्या पूर्वस्तदुष्कृतम्य शमनार्थम् । प्रत्राजितश्च तेन प्रतियोध्य द्विविधशिक्षायाम् ॥६२॥
विहितोऽतीयकुशल कालेनैकाफिप्रतिमाप्रतिपन्न । विहरनिह प्राप्त इति कथित युवयोनिजचस्तिम् ॥६३॥
तस्मादो महानुमावौ ! लोकिकतीर्थेषु परिभमता । प्राप्तमिद पुण्यै परमपवित्र सुमुनितीर्थम् ॥६४॥
तस्यानुभावन मया सणि ससारसागरो घोर । युवा-यामणि जिनधर्मे यतितव्यमेवमादौ ॥६५॥

·सोमकहा परज्नपारे वित्तं चित्तं पालोयकजर्चिताए । धम्मपदाणो जम्मो निमपुत्राण जइ होइ ।।३७॥ लद्धवि दुल्लहे माणुमत्तणे धम्मगुणविहणाण ! बोलिति जाण दियवा विहलचिय ताण के नाश ॥६॥ ताण वरमगगणं चिय जगणेवि हु वरमरण्णपमुभावो । धम्मगुणविरहिएहि जेहि मजम्मो को विलो। आसन्न चिय जेसि महाणुभावाण भाविभइत्तं । धम्मपवित्तिपहाणाई जति तैसि चिय दिणाई ॥७०॥ : तिश्चिय धन्ना ते पुन्नभायणा ताण जीवियं सहलं 1 घंमुज्जयाण जेसि रमइ मई नेय पायेसु ॥११॥ • तो सोमेणं भणियं कइमेओ इत्य होइ जिणधम्मो ? आह मुणी दुविदो सो जदमिदिधम्मप्पएण ॥७२॥ ताण सख्ये करिए सोमेण समंतभहसहिएण । पडिवन्नो गिदिवम्मो सम्म सम्मत्तमूलीवि ॥७३|| पइदिवस सामइए कायचेभिग्गहो कमो तेहिं । कुवंति पइदिपि हु सावयधम्म पयत्तेण ॥७॥ अह सोमेणं हट्टे वबहरमाणेण दिन्नसुद्धारे । बहुदवं पगईण ताओ दलं गहेऊण ७५|| अन्नत्य गया तसो सोमो चित्तण आउलो जाओ । तहवि हु जिणभवणाइमु पइदियई जाइ नियमेण ॥ सामाइयपि गिण्डइ सुन्नत्तणो सरेइ नो गहियं । कइया वा कायध्वं सामयं इस न'याणेइ १७७॥ तो भटेणं भगिओ समंतभदेण सोम ! न हु जुत्तं । सुन्नत्तं वयविसए जे भणियं आगमे एवं 11७८|| न सरइ पपायजुत्तों जो सामइयं कया उ कायव्वं । कयमकयं वा तस्स हु कयंपि विहलं तयं नेयं ॥७९॥ सोमो भणेइ भाउय ! जदिवसाओ य धणस्स मे नासो । तदियहाओ जाओ सुन्नो हं हा कई कुणिमो?।। --- भक्तिर्निनेषु मैत्री जीवेषु तत्परता च गुरूपदेशेषु । प्रीतिः शीलगुणाढ्येषु तथा मतिर्धर्मश्रवणे ॥६६॥ परोपकारे वित्तं चित्तं परलोककार्यचिन्तायाम् । धर्मप्रधान जन्म निरुपमपुण्यानां यदि भवति ॥१७॥ लम्बेऽपि दुर्लभे मानुपत्वे धर्मगुरुविहीनानाम् । गच्छन्ति येपां दिवमा विफला एव तेषां ने ज्ञाताः ॥१८॥ तेषां वरमजननिरेव जननेऽपि हि वरमरण्यपशुभावः । धर्मगुणविरहितैयैः स्वजन्म कृतं विफलम् ॥६९॥ . आसन्नमेव येषां महानुभावानां माविभद्रत्वम् । धर्मप्रवृत्तिप्रधानानि यान्ति तेपामेव दिनानि ॥७॥ त एव धन्यास्त एव पुण्यभाजनानि तेषां जीवितं सफलम् । धर्मोद्यतानां येषां रमते मतिर्नेव पापेषु ॥७॥ ततः सोमेन भणितं कतिभेदोऽत्र भवसि जिनधर्म: ? । आह मुनिद्विविधः स यतिगृहिधर्मप्रभेदेन ॥७२॥ तयोः स्वरूपे कथिते सोमैन समन्तभद्रसहितेन । प्रतिपन्नो गृहिधर्मः सम्यक् सम्यक्त्वमूलोऽपि ॥७२॥ प्रतिदिवस सामायिके कर्तव्येऽभिग्रहः कृतस्ताभ्याम् । कुरुतः प्रतिदिनमपि हि श्रावकधर्म प्रयन्नेन ||७|| अथ सोमेन हट्टे व्यवहरमाणेन दत्तमुद्धारे । बहुद्रव्यं प्रकृतिभ्यस्ता द्रव्यं गृहीत्वा ॥७॥ अन्यत्र गतास्ततः सोमश्चित्तेनाकुलो जातः । तथापि हि जिनभवनादिषु प्रतिदिवसं यानि नियमेन [७६॥ सामायिकमपि गृहाति शून्यत्वतः स्मरति नो गृहीतम् । कदा ना कर्तव्यं सामयिकमिति न जानाति ॥७७|| ततो भट्टेन मणितः समन्तभद्रेण सोम ! न हि युक्तम् । शून्यत्वं व्रतविषये यगणितमागम एवम् ॥७८॥ न स्मरति प्रमादयुक्तो यः सामायिक कदा तु कर्तव्यम् । कृतमकृतं वा तस्य स्खलु कृतमपि विफलं तन्नेयम् ।। सोमो भणति भ्रातः ! यदिवसाच्च धनस्य मे नाशः । तद्दिवसान्नातः शून्योऽहं हा कथं कुर्मः ? 149 ·सुपासनाह-चरिअस्मि- अत्येण विणा पुरिसो जायइ अवसदभायणं जेण । बहुउबसग्गमिवाओ कूडपईकहाधोच |८१॥ इच्छंति वसे काउ सुरिंदलच्छिपि जे महासत्ता । इयरे जणयविद्वत्तपि ररिख नेय पारति ॥८२॥ तो भट्टणं भणिो सोमो मा कुणसु एरिस खेय । सन्च चिय ससारे खणदिविणहरूवमहो ! ||८३।। यतः "पटुतरपवनवशाकुलिनकुबलयदलतग्लानि । जीवितयोधनयुबतिजनधनलवलामसुखानि ॥" ता धरसु धीरिम धीर ! कुणसु धम्मम्मि उज्जम सोम! । सामइयवए सम्म थिर मणो काउ, काउरिसा ।। झूरति रुयति सरति तह य विलवंति जति य विसायं । दिपिणहे दवे न उणो सप्पुरिसचरियधरा ॥ पवणदोलिरकुवलयदलावलीचंचला इय मईए । कीरइ सणेण लन्छी पत्तविहत्ता सुपुरिसेहिं ॥८६॥ इच्चाइदेसणाए विवोहिओ तहवि सो महाभागो । सुन्नमणोणुद्वाणं सामाइयमाइयं कुणइ 11८७॥ कम्मवसेण कमसो पज्जते पावियं तय मरण । जोइसियसुक्खलंभ पाविजइ जेण बइथोव ॥८८|| विप्पो पुण पालेउ' सावगधम्म विसेसओ सम्म | सामाइयणुट्टाणगुट्टेउं समाहिमरणेण ॥८९।। उप्पन्नो सोहम्मे तओ चुओ भारहम्मि वासम्मि । सिज्झिस्सइ कुसमपुरे गहियवओ खवियकम्मंसो । पणदोसविष्पमुक्क निकंप जो करेइ सामइय । सो देवदाणवाणपि वदणिज्जो सया होइ ।।९१॥ जइणोव्व समियपावा सुसहावा उल्लसतसुइभावा । कयसामइया ते सावयापि अभिवायणिज्जा ओ ॥ ॥ इति सामायिकपञ्चमातिचारविपाक सामकथानक समाप्तम् ॥ ॥ तत्समाप्ती समाप्त प्रथमशिताव्रतम् ॥ कापुरुषा ॥८॥ अर्थेन विना पुरुषो जायतेऽपशब्दभाजन येन । वहपसर्गनिपात कूटकविक्थाप्रबन्ध इव ॥८१॥ इच्छन्ति वशे कर्तु सुरेन्द्रलक्ष्मीमपि ये महासत्त्वा । इतरे ननकार्जितामपि रक्षितु नैव पारयन्ति ॥८२॥ ततो भट्टेन भणित सोमो मा कुरुष्वेदृश खेदम् । सर्वमेव ससारे क्षणदृष्टविनष्टरूपमहो । ॥८३॥ तस्माद्धर धैर्य धीर ! कुरु धर्म उद्यम सोम | | सामायिकनने सम्यक् स्थिर मन कृत्वा, खिद्यन्ते रुदन्ति स्मरन्ति तथा च विलपन्ति यान्ति च विषादम् । दृष्टविनष्ट द्रव्ये न पुन सत्पुस्पचरितघरा ॥ पवनान्दालितकुवलयदलावलीचञ्चलेति मत्या । क्रियते क्षगेन लक्ष्मी पात्रविभक्ता सुपुरुपै ॥८६॥ इत्यादिदेशनया विवोषितस्तथापि स महाभाग । शून्यमना अनुष्ठान सामायिकादिक करोति ॥८७|| कर्मवशेन क्रमश पर्यन्ते प्राप्त तद् मरणम् । ज्योतिषिकसौख्यलाभ प्राप्यते येनातिस्तोक ॥८८॥ विप्र पुन पालयित्वा श्रावकधर्म विशेषत सम्यक् । सामायिकानुष्ठानमनुष्ठाय समाधिमरणेन ॥८९॥ उत्पन सौधर्मे ततश्च्युतो भारते वर्षे । सेत्स्यति कुसुमपुरे गृहीतत्रत क्षापतकर्माश ॥१०॥ पञ्चदापविप्रमुक्त निष्कम्प य करोति सामायिकम् । स दवदानवानामपि वन्दनीय सदा भवति ॥२१॥ यतय इव शमितपापा सुस्वभावा उल्लसच्छुभभावा । कृतसामायिकास्ते श्रावका अप्यभिवादनीयास्तु ॥ ११ कपो।

·पायं सव्ववयाण सवित्यराणपि गहियनियमस्म । संखेको ज कीरइ त देसवगामियं भणियं ॥१॥ देसावगासिय जो करेइ सुद्ध सणे सणे पर्यभो । सो देवामुरमणुएहि पूइओ होइ संखॉन्च ।।२।। तथाहि- बहुदलसुजुत्तपत्ता पत्तसुरालपसिरी सुसदा य । विजयघंटव्य नयरी विजयपुरी नाम र अस्थि ॥३॥ तत्यस्थि दंतिदंतग्गभिन्नच उजलाहिकूलपरिवलओ। नीसेसरियडपडिवक्सनयरकमा विकमो गया|| तस्सत्यि पणइणी पणयवच्छला मलयमंजरी नाम । तिणयणहुया संदइदमयशतम्मन रिच घरा ॥५॥ ताणं च परुष्परपीइसंजुयाणं उवाइयसाहिं । परिम्इओ य कहमवि संजामो अन्नया पुनी ॥६॥ संखो नामेण असंखसंखपरिमुणियसयलसत्यत्यो । रियडारिवारविरपेयपउणसंग्यो अमेवगुणी ॥७॥ सो परमतिमातकोहिमुहडेहि परिबुडे वियडे । अत्याणम्मि निविट्ठस्स सामि विकघणस्त ||८]] पणमित्तु पायपउमं जात्र निमण्णो नियम्मि ठाणम्मि । उच्छंगिय पिउपाए संवाहइ विणयपुव्वं ता ॥९॥ कम्हावि अम्हा किंपि कसिणगयणगणा अवयरंतं । सव्येषि उन्नयमुद्दा पिच्छति य चित्तजयचित्ता ।। यापकरकलियखेडयफडफडाडोबडरियवरसुद्दई । वरसुदृडवियडपायडियभिडितडखंडणपयं ॥११॥ खंडणपयंकरमंडलग्गसकमियसुहडपडियियं । सुद्दडपडिवियफुडपाइणन्थनहुरियभुयदंड ॥१२॥ भुयदंडबद्धवस्वीरवलयं नीसेसभुवणसोंडीरं । सोंडीरसुहडभिडणिकलंपई सुदृडवरमेगं ॥१३॥ ते पिच्छिप अभयभयरसकलिया परोप्पर मुंहडा । पिच्छंति मुहाई जाव ताव नियडीहूओ सुदृढो । . प्रायः सर्वव्रतानां सविस्तराणामपि गृहीतनियमस्य । संक्षेपो यः क्रियते तद देशायकाशिकं मणितम् ।।१।। देशावकाशिकं यः करोति शुद्धं क्षणे क्षणे प्रयतः । स देवासुरमनुजैः पूजितो मति शह इय ॥२॥ बहुदलमुयुक्तवृत्ता प्राप्तसुरालयश्रीः सुशब्दा च । विजयघण्टेव नगरी विनयपुरी नामेहास्ति ॥३॥ तत्रास्ति दन्तिदन्ताग्रभिन्नचतुर्जलधिकूलपरिवलयः । निःशेषविक प्रतिपक्षनतक्रमो विक्रमोराना ॥४॥ तस्यास्ति प्रणयिनी प्रणतवत्सला मलयमजरी नाम । त्रिनयनहुताशमंदग्धमदनतरुमञ्जरीव वरा ॥१॥ तयोश्च परस्परप्रीतिसंयुतयोम्पयाचितशतैः । परिसूचितश्च कथमपि संजातोऽन्यदा पुत्रः ॥६॥ शंखो नाम्ना परिज्ञातासांख्यप्तांत्र्यसकलशास्त्रार्थः । विकटारिवाविक्षेपप्रगुणमेच्योऽसंस्थ्यगुणः ॥७॥ स प्रचुरमन्त्रिसामन्तकोटिसुमटैः परिवृते वितते । आस्थाने निविष्टस्य स्वामिनो विक्रमधनस्य ॥८॥ प्रणम्य पादप- यावन्निपण्णो निमें स्याने । उत्सज्य पितृपादौ सेवाहयति विनयपूर्व तावत् ॥९॥ कस्मादप्य कस्मात्कमपि कृष्णगगनाङ्गणादवतरन्तम् । सर्वेऽप्युन्नतमुखाः पश्यन्ति च चियुतचित्ताः ॥१०॥ वामकरफलितश्वेटफफडफबारोपदीर्णवरसुभटम् । वरमुभरविकटप्रकटितभृकुरितटवाडनप्रचण्डम् ॥११॥ खण्डनप्रचण्डकरमण्डलायसंक्रान्तमुभटप्रतिबिम्बम् । सुभटप्रतिविम्बस्फुटपाटनार्थततभुजदण्डम् ॥१२॥ भुजदण्डयद्धधरवीरवलयं निःशेषमुवनशौण्डीरम् । शौण्डीरसुभटभेदनलम्पटं मुभटवरमेकम् ॥१२॥ १स. मनिवस्सा ·-- ! सुपासनाह-चरिअम्मि- रायावि कमलदलदीहराए दिट्टीए नियइ नियमुद्दडे । सुहडावि दिति दिहिं नियनियखग्गाइसत्थेसु ।। विवि तत्थ जमजीइसमतरलु विकरालु, रणरसियभडपिसियगिद्धालु करवालु। परि करिवि तालति वायति भुयदंड, पडिरविण बहिरंत सयलंपि बंभड़ ॥१६॥ किवि धरहिं नाराउ पयडत भडवाउ, मुमहंतु किवि कुंतु दंसंति सुनिसाउ । जपति आएस अम्हाण पहु! देहि, जिव नेहु लहु एहु अम्हेवि जमगेहि ॥१७॥ इय विकमसुद्धाण परोपर जाय होति उल्लावा । ईसीसिहसियवयणो ताव भडो सोवि संपत्तो ॥१८॥ आगंतूण पभणेइ तत्थ रे तुम्ह एत्य को हेऊ । नियनियआउहगहणे अत्याणेसु निविट्ठाणं ? ॥१९॥ तेवि य भगति अम्हे नियपहुपायारविंदपासम्मि । चिट्ठामो जह तह तुझ तत्थ रे मृढ ! का तत्ती ॥ तं पुण अणणुन्नाओ.समागओ केण कारणेणेह ? । अम्हपहुणो गिहाओ ता नीहर झत्ति येगेण ॥२१॥ पभणइ कि कोवि पहू अन्नोवि य अत्यि एत्य भुरणम्मि ? |सामी तिजगम्मिवि नस्थि कोइ अन्नो ममं मोत्तुं।। ता गंतूण पभणह तुम्हे नियनायगं इमं वयणं । जइ जीविएण कर्ज ता देस इमस्स नियरज्जं ॥२३॥ अह हियए तुम्हपहुस्स बट्टए इत्थ कोवि अहिमाणो । जं किर कुलकमागयमेयं रज्जं कह देमि॥२४॥ तपिनजुत्तं किं केण कस्स पुहईवि सासणे लिहिया । अह कुलक्मागया वा, नवरं पुण खग्गवलगिज्झा ।। जइ पुण तुम्हपहुस्सवि तुम्हाणं वावि अत्थि खग्गवल । ता पहुणावि तुम्मेहिवि समगं समरं करेमि अहं ॥ त दृष्टाऽत्यद्भुतभयरसफलिता परस्पर सुभटा । पश्यन्ति मुखानि यावत्तावन्निकटीभूत सुभट ॥१४॥ रामापि कमलदलदीर्घया दृष्टया पश्यति निजसुभटान् । सुभटा अपि ददाति दृष्टि निजनिनखड्गादिशस्त्रेषु ।। कऽपि तत्र यमजिहासमतरले विकराल, रणरसिकभटपिशितगृद्ध करवालम् । करे कृत्वा ताडयन्ति वादयन्ति भुजदण्डं, प्रतिरवण बधिरयन्त सफलमपि ब्रह्माण्डम् ॥१६॥ केऽपि धरन्ति नाराच प्रक्टयन्तो भटवाद, सुमहान्त केऽपि कुन्त दर्शयन्ति सुनिशातम् । जल्पन्त्यादेशमस्माक प्रभो । देहि, यथा नयम लघ्वेतं वयमपि यमगेहम् ||१७|| इति विक्रमसुभटाना परस्परं यावद्भवन्त्युल्लापा । ईषदीपद्धसितवदनस्तावद्भट सोऽपि सप्राप्त ॥१८॥ आगत्य प्रभणति तत्र रे युष्माकमत्र को हेतु । निजनिजायुधग्रहण आस्थानेषु निविष्टानाम् ? ॥१९॥ तेऽपि च भणन्ति वयं निजप्रमुपादारविन्दपार्श्वे : तिष्ठामो यथा तथा तव तत्र रे मूढ ! का चिन्ता ॥२०॥ त्वं पुनरननुज्ञात समागत केन कारणेनेह 2 | अस्मत्प्रभोगृहांत् तम्मान्नि सर झटिति बेगेन ॥२१॥ प्रभणति किं कोऽपि प्रमुरन्योऽपि चास्त्यत्र भुवने । । स्वामी त्रिजगत्यपि नास्ति कोऽप्यन्यो मा मुक्त्वा । सस्माद् गत्वा प्रभणत यूय निजनाय कमिद वचनम् । यदि जीवितेन कार्य तदा देह्यस्मै निजरान्यम् ॥२३॥ अथ हृदये युप्मत्प्रभोर्वर्ततेऽत्र कोऽप्यभिमान । यस्किल कुलक्रमागतमेतद् राज्यं कथं ददामि ॥२४॥ तदपि न युक्तं किं केन कस्य पृथिव्यपि शासने लिखिता । अथ कुलक्रमागता था, केवले पुन खड्गबलग्राद्या ।। - १ ख ग तोलत वा ·संसकहा। इय भूणिए गुरुरोसम्भवनभिजडीकरालभालयला । रणरसियसुदृटययणुभतरोमंचचयकवया ॥२७|| जपति तेवि रे दुट्ट पिट निकिट ! एरिसं.क्यणं । मुहडाहम! ज जंपसि से मुणिमो जासि जमभवणं ।। अनिरिक्सिण जीहं नियश्यणे कह तुम इमं भणसि । जं तुम्हे तुम्हपह जुझंतु मए समं दोवि ।।२९॥ किं पगणवि दरियारिवियडकरिकरडदलणमियंरिउणा।सुदृढण सम समरं काउंतुह अस्थि र सत्ती ।। जं अम्हे अम्हपहवि घिट्टवयहिं निष्फलेहिं तुम । अविस्ववसि सरयरिउसमयमेहगलगन्जिएहिब ? | मो भणइ अहं एगो तुझे सव्येवि सामिसंजुत्ता । पहरह पहर्म पच्छा रणकंई तुम्ह अवणिस्सं ॥३२॥ इय भणिए निवमुद्दडा भल्लीनारायखग्गचावकरा । पभणति तुगं एकोत्ति न इणिओ अम्हसुहडेहि ।। सा इन्दिंपि पलायसु अहवा सुमरेसु देवयं इटुं । पंचत्तं पचोवि य जेण तुम लइसि मुद्दठाणं ॥३४।। नो भणइ भडो सोंडीरनाडया सरहदसदिसाचक्कं । सव्वेवि य मह रणभइरवम्मि पडिऊण मा मरह ।। एगोवि जहा सीहो करडियडाडोवविद्दडणपयंडो । हवइ अइंपि तहच्चिय ता सब्चे पहरद्द जहिनछे ॥३६॥ इय भगिए सुइडावि हु समकाले जाव तस्स पहरंति । ताव अकम्मावि य ते जह जाया तह निमामेह ।। संमूच्छियच लिहियध, उबलकिण्णव कवडियच । पंचत्वं पिव पत्ता धसत्ति धरणीयले पडिया ॥ तो राया दट्टणं भडपडलं निवडियं घरणिपाहे । रोसारुणनयणो करयलम्मि एउणेइ करवालं ॥३९॥ सयमायट्टियखम्गो लगो उबसपिपि तयभिमुई । ता जाव संखकुमरोवि विक्कम भणिउमादत्तो।४०|| . यदि पुनयुष्मप्रभोरपि युप्माकं वाप्यस्ति खड्गबलम् । तदा प्रमुणापि युष्माभिरपि समं समरं करोम्यहम् ।। इति भणिते गुरुरोपोद्भवकटिकरालमालतलाः । रणरसिकसुभटवचनोवद्रोमाञ्चचयकवचाः ॥२७॥ जल्पन्ति तेऽपि रे दुष्ट धृष्ट निकृष्ट ! ईदृशं वचनम् । सुभटाधम ! यजलपसि तज्जानीमो यासि यमभवनम् ।। अनिरीक्ष्य जिह्वां निजवदने कथं स्वमिदं भणसि । यद्यूयं युप्मत्प्रमुयुध्येतां मया समं द्वावपि ॥२९॥ किमेकेनापि हप्तारिविक्टकरिकरददलनमृगरिपुणा । सुभटेन समं समरं कर्तु तवास्ति रे शक्तिः ! ॥३०॥ यस्मानस्मत्प्रभुमवि धृष्टयचननिष्फलैस्त्वम् । आलिपसि शरस्तुसमयमेवगलगनिलरिव ! ॥३१॥ स भणत्यहमेको यूयं सर्वेऽपि स्वामिसंयुक्ताः । प्रहरत प्रयमं पश्चाद् रणकण्डू युप्माकमपनेप्ये ॥३२॥ इति भाणते नृपमुभटा मल्लीनाराचखट्नचापकराः । प्रभणन्ति त्वमेक इति न हतोऽम्मत्सुमटेः ॥३३॥ तम्मादिदानीमपि पलायस्वाथवा स्मर देवतामिष्टाम् । पञ्चत्वं प्रासोऽपि च येन त्वं लभसे शुभस्थानम् ॥ ततो मणति मटः शौण्डीर्यनाटकात् सरत दगदिक्चक्रम् । सर्वेऽपि च मम रणभैरवे पतित्वा मा नियध्वम् ।। एकोऽपि यथा सिंह: करटिघटाटोपवियटन प्रचण्डः । मक्त्यहमपि तथैव तस्मात्सर्वे प्रहरत यथेच्छम् ॥३६॥ इति मणिते मुमटा अपि हि समकालं यावत्तं प्रहरन्ति । तावदकमगादपि च ते या जातास्तथा निशमयत ॥ समूछिना इय लिखिता इवोपलकीर्णा इव काष्ठघटिता इव । पन्चत्वमिव प्राप्ता धसेति घरणीतले पतिताः ॥ ततो रामा दृष्ट्या भटपटलं निपतितं घरणिपीठे । रोपारणनयनः करतले प्रगुणयति करवालम् ॥३९॥ स्वयमासको लान. उपसर्पितमपि तदभिमुखम् । नावद्यावच्छवकुमारोऽपि विक्रमं माणितुमारब्धः ॥४०॥ L ·सुपासनाह-चरिअम्मि- कुणसु पसाय मह उपरि देव न हि इत्थ तुम्हअहिगारो । वित्तियमित्त एसो ममावि सज्झो तुह पसाया ।। ता चिट्ठउ इह देवो एय दुट्ट अह हणिस्सामि । पिच्छउ पवहत म झ करयल कलियफरवाल ॥४२॥ इय पभणतो रन्ना भुजो भुजो निसिज्झमाणोवि । आयड्दियखग्गलओ संखो जुज्झउमारदो ॥४३|| झुगव परितोलता खग्ग समरगणम्मि तो दोवि । रेहंति तप्पल मृद्धभीमजमजीहकलियब्ध ॥४४|| तो भणिओ कुमरेण पढम पहरेसु रे तुम मज्झ । भणइ तुम पहरसु तो असिणा मुयइ से घाय ॥४५॥ तो सो वचावितो कुमरपहार वएइ पुग्वाहि । तप्पिट्टीए कुमरोवि धावए जाव उज्जाण ॥४६॥ पिच्छइ सूरिपयाण सरणगय त तो कुमारोवि । कोसम्मि खिवइ खग्ग पणमइ मूरिस्स पयकमल ॥ भणइ य अभय तुह होउ भद । इत्थ पवन्नसरणस्स । सुगुरुपयपक्याण, मुक्को नगच्छसु सइच्छाए ॥४८॥ तो नाणेण नाउ गुरुणा भणिय कुमार ! तुह एसो । देवभवे किल मित्त आसि इमो परमनेहपरो।।४९॥ इय सोउ सुरव पयडइ सुद्दढो तो कुमारोवि । परिभाइ मे मन्ने पुब्वभवे दिट्टपुव्योति ॥२०॥ इय ईह कुव्वंतस्स तस्स सजायजाइसरणस्स । संजाओ पचाखो सव्वोवि य सुरभवो पुव्यो ॥५१॥ जह विहिओ सकेओ देवभवे मरणकालसमयम्मि । जह पुचि पीईए सोहम्मे विलसिय समगं ॥५॥ तो उटिऊण दोन्नियि परोप्पर हरिसपरवसा धणिय । सूरीण समाख चिय आलिंगणयाई कुवंति ॥ भणिय कुमरेण तओ सुटु कय ज तए इम विहिय । पडियन्नपालणं चिय महन्वय धीरपुरिसाण ।। देवेण तओ भणिय खमियव्य सचमवि महाभाग ! | धम्मम्मि पमायपरं त नाउमिम मए विहियं ।। । कुरु प्रसाद ममापरि देव ! न ह्यन युष्मदधिकार । कियन्मात्रमेप ममापि साध्यम्तव प्रसादात् ॥४१॥ तस्मात्तिष्ठत्विह देव एत दुष्टमह हनियामि । पश्यतु प्रध्नद् मम करतल कलितकरवालम् ॥४२॥ इति प्रभणन् राजा भूयो भूयो निषिध्यमानोऽपे । आष्टकृखड्गलत शखो या मारब्ध ॥४३॥ युगपत्परितोलयन्ती खद्ग समराङ्गणे ततो द्वावपि । राजतस्तत्पललु-धभामयमजिह्वाकरिताविव ॥४४॥ तनो भणित कुमारेण प्रथम प्रहर रे त्व माम् । स भणति त्य प्रहर तताऽसिना मुञ्चति तस्य घातम् ॥ तत स वञ्चय-कुमारप्रहार व्रजति पुरघहि । त-पृष्ठे कुमारोऽपि धावति यावदुद्यानम् ॥४६।। पश्यति सूरिपदाना शरणगत त तत कुमाराऽपि । कोशे क्षिपति खड्ग प्रणमति सूरे पदकमलम् ॥४७॥ भणति चाभय तव भवतु भद्र । अत्र प्रपन्नशरणस्य । सुगुरुपदपङ्कजाना, मुक्तो गच्छ स्वेच्छया ॥४८॥ तता ज्ञानेन ज्ञात्वा गुरुणा भणित कुमार | तवैष । देवभवे शिल मित्तमासीदय परमस्नहपर ॥४९॥ इति श्रुत्वा सुररूप प्रकटयति सुभटस्तत कुमारोऽपि । परिभाक्यति मया मन्ये पूर्वभव दृष्टपूर्व इति ॥२०॥ इतीहा कुर्वतस्तस्य सजातजातिस्मरणस्य । सजात प्रत्यक्ष सर्वोऽपि च सुरभव पूर्व ॥५१॥ 'यथा विहित सकेतो देवभवे मरणकालसमय । यथा पूर्व प्रीत्या सौधर्मे विलसित समम् ॥५२॥ तत उत्थाय द्वावपि परस्पर हर्षपरवशौ गाढम् । सूरीणा समक्षमेवालिङ्गनादि कुरत ॥१३॥ भणित कुमारेण तत सुष्टु कृत यत्त्वयेद विहितम् । प्रतिपन्नपालनमेव महाव्रत धीरपुरुषाणाम् ॥५४॥ है

·संघकहा!
५७३
हरिसपरचसहियो तो संखो भणइ दिसमु तं मझ । नियमकिवं वंधव ! तो देवो भणइ जं गुरुणो ।
साईति तुझं किचं किचं चिय तं तए पयत्तेण । जलचंचलम्मि जीए न पमाओ भद ! फायब्यो ।
तो कहिमो केवलिणाणगारधम्मो सविस्थरो तस्य । नाहं नाइ ! समत्यो इय कुमरो भणइ जा ताव ॥
सहसत्ति विक्कमनियो कुमरपउत्र्ति सयं गयेसंतो । चउरंगिणीसेनाए परिगमो आगो तस्य ५९||
हण इण इणत्ति भगिरो रोसवमावेसमो चर्गदर्मिपि । विटइ तं उन्नाणं हपगयरहमुद्दडकोडीहिं ॥६०॥
संनद्रवर्द्धकवओ कइवयभडपरिगो गो मझे । तो राया तं नाणि कुमरसुराईदि परियरियं ॥६॥
पिच्छित्ता भणइ सुयं बच्छ । कहिं सो भडो दुरायारो? । जाव पयंपइ कुद्धोता कुमरो भणइ मा ताय!।
अविखवंसु इम, दुव्ययणभासुरोज भडो टिओ अमरो । परमुवयारी जंमह इय भणि कदइ पुव्यभवं ॥
.तो हरिसिओ नरिंदो बंदइ मूर्ति सुरं तु सामेइ । निसुणइ जिणिदधम्म सम्मत्ताइसमगपि ॥६॥
संखकुमरेण सद्धि सद्धासंसुद्धमाणसो राया । वारसविहगिद्दिधम्म पडिवज्जइबजभयभीयो ॥३५॥
देवोदि खमायेई रायकमार मुणिपि चंदेउं । सहाण संपत्तो रायकुमारावि नियगेई ॥६६॥
भणियविहिणा कुंणति य गिहिधम्म निश्चमेव उज्जुना । देसावगासिए पुण कुमरो सविसेसमुज्जमइ ।।
'अह अन्नया कुमारो दिसिवयमइसकडं निसीहम्मि । गिदइ मए न बाहि गंतव्वं वासभवणाओ ॥१८॥
जाव न दिणयरविव दिटं उदयायलम्मि आरूह । कंतासिन्जंपि न संध्येसि चउद्दारपरिहारो ॥६९||
देवेन ततो भणितं क्षन्तव्यं सर्वमपि महामाग ! । धर्म प्रमादपरं त्वां ज्ञात्वेदं मया विहितम् ॥१५॥
हर्षपरवशहृदयस्ततः शङ्खो मणति दिश त्वं मम । कृत्यमकृत्यं वान्धव , ततो देवो भणति यद् गुरवः ।।
कथयन्ति तब कृत्यं कृत्यमेव तत्त्वया प्रयत्नन । जलचञ्चले जीवित न प्रमादो भद्र ! कर्तव्यः ॥१७॥
ततः कथितः फेवलिनाऽनगारधर्मः सविस्तरस्तन । नाहं नाथ ! समर्थ इति कुमारो मणति यावत्तावत् ।।
सहसेति विक्रमनृपः कुमारप्रवृत्तिं स्वयं गवेषयन् । चतुरङ्गसेनया परिगत आगतस्तत्र ॥१९॥
जहि जहि अहीति मणिता रोपवशावेशतश्चतुर्दिश्वपि । वेष्टयति तदुद्यानं हयगजरथमटकोटिभिः ॥६॥
संनद्धवद्धकवचः कतिपयभटपरिगतो गता मध्ये । ततो राजा तं ज्ञानिन कुमारसुरादिभिः परिकरितम् ॥६॥
दृष्ट्वा मणति सुतं वत्स ! क्व स मटो दुराचारः ! । यावत्मजल्पति क्रुद्धास्तावनकुमारो मणति मा तात ! ॥१२॥
वासिपम, दुर्यचनमासुरी यदटः स्थितोऽमरः । परमोपकारी यन्ममेति मणिवा फययान पूर्वमवम् ॥६॥
ततो हर्पितो नरेन्द्रो वन्दते सरि सुरं तु क्षमयंति ! शृणोति जिनेन्द्रधर्म सम्यक्त्वादिसमग्रमपि ॥१४॥
शङ्खकुमण साध श्रद्धासशुद्धमानसो राजा । द्वादशविधगृहिधर्म प्रतिपद्यतेऽवद्यमयभीतः ॥६५॥
देवोऽपि क्षमयित्वा गजकुमारौ मुनिमपि वन्दित्वा । स्वस्यानं संप्राप्तो राजकुमासवपि निजगहम् ।। ६६॥
भाणितविधिना कुस्तथ गृहिधर्म नित्यमेवोद्युक्तौ । देशावकाशिके पुनः कुमारः सविशेषमुद्यच्छति ॥१७॥
अथान्यदा कुमारो दिग्बतमतिसंकटं निशीथे । गृह्णाति मया न बहिर्गन्तव्यं वासमवनान्.॥६॥
यावन्न दिनकरविम्यं दृष्टमुदयाचल आरुटम् । कान्ताशय्यामपि न संस्पृशामि चतुराहारपरिहारः ॥६॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- अह केणइ देवेणं सुरिंदवयणं निसामियं एय । चालिजइ न सुरेहिं संखो देसावगासाओ ॥७॥ त सोउ संपत्तो कुमारभवणस्स दारदेसम्मि । अपहरइ तस्स भज्ज रुयमाणि गरुयधाहाहिं ॥७१॥ जह निसुणइ सो कुमरो सामिय! म रक्ख रखख निज्जति । केणवि अहम्मिएण ते सुणि चिंतए कुमरो।। कस्सेसा किल भज्जा कस्स व तणओ सहोयरा कस्स 1 इच्चाइभाषणाए अप्पगमप्पेण भावेइ ॥७३॥ एक्कोन्य जिणाइटो इट्टोणिट्ठाण निट्टवणहेऊ । धम्मोचिय संसारे सरणं ताणं च जीवाण ||७४॥ इय भावंतस्स तओ जाओ कोलाहलो वहिं बहुओ । हण-हण-हणत्तिगब्भो वहुवलकलियाण संत्तूण ।। तेहिं विलुपमाणं अवदतं च परियणं सोउ । भावेइ भावियप्पा भवभयभीओ मणिव इमं ॥७६|| एयाणमहं नाहो एए मह सेवयत्ति जा बुद्धी । अभिमाणमित्तजणिया केवलमलमिह किलेसो य ॥७७॥ एस मह सयणवग्गो एए मत्तू कुबुद्धी मह एसा । नहि सयणो य परो वा पसाहओ होइ सुगईए ॥७८॥ एकोचिय जिणधम्मो साहइ सुररिद्धिसिद्धिसुक्खाई। ता तन्थचिय जत्तो कायव्यो कि वियप्पेण १॥ इय चिंतिऊण निचलसमाहिमाविसइ संखकुमरवरी । तो देवो तब्भाव नाऊणं होइ पञ्चक्खो ८०॥ भणइ महायस! ते चिय धन्नो धीराण धुरितुमं चेव । देवेहिवि जस्स मणो न चइज्जइ नियपइन्नाओ । सगंगणासणाहो सुराण नाहोवि तुज्झ गुणगहणा । अप्पाण सकयत्थं मन्नइ मन्ने तिहुयणेवि ॥८२॥ वंचिय धीरो सद्धम्मतप्पयो तं च भुवणमाणिकं । ता मम्गसु किंपि वर तुट्टो हं तुज्झ चरिएहि ॥८३।। पभणइ संखकुमारो किं मह कज्ज वरेण अन्नेण । तुम्हाण दसणं चिय वरं वरो सरउ अन्नेण ॥८४॥ अथ केनचिद्दवेन सुरेन्द्रवचनं निशमितमेतत् । चाल्यते न सुरै शङ्को देशावकाशात ॥७॥ तत् श्रुत्वा सप्राप्त कुमारभवनस्य द्वारदेशे । अपहरति तस्य भार्या रुदतीं गुर्वाकन्दै ॥७१।। यथा शृणोति स कुमार स्वामिन्मा रक्ष रक्ष नायमानाम् । केनाप्यधार्मि केण तत् श्रुत्वा चिन्तयति कुमार ॥ क्स्यैषा किल भायी कस्य वा तनय सहोदरा कस्य । इत्यादिभावनयाऽऽत्मानमात्मना भावयति ॥७३॥ एकोऽत्र जिनादिष्ट इष्टोऽनिष्टाना निष्ठापनहेतु । धर्म एव ससारे शरण त्राणं च जीवानाम् ॥७॥ इति भावयतस्ततो जात कोलाहलो बहिर्वहु । जहि-जहि-जहीतिगो बहुबलकलिताना शत्रूणाम् ॥५॥ तैरपि लुप्यमानमाक्रन्दन्त च परिजनं श्रुत्वा । भावयति भावितात्मा भवभयभीतो मुनिरिवेदम् ॥७६॥ एतेषामह नाथ एते मम सेवका इति या बुद्धि 1 अभिमानमात्रजनिता केवलमलमिह केशश्च ॥७७॥ एष मम स्वजनवर्ग एते शत्रव कुबुद्धिर्ममैपा । नहि स्वजनश्च परा वा प्रसाधको भवति सुगते ॥७॥ एक एव जिनधर्म साधयति सुरद्धिसिद्धिसोख्यानि । तस्मात्तत्रैव यत्न तय किं विकल्पेन ॥७९॥ इति चिन्तयित्वा निश्चलसमाधिमाविशति शखकुमारवर । ततो देव तद्भाव ज्ञात्वा भवति प्रत्यक्ष ॥८॥ भणति महायश ! त्वमेव धन्यो धीराणा धुरि सभेव । देवैरपि यस्य मनो न त्याज्यते निजप्रतिज्ञात ॥८१॥ स्वर्गाङ्गनासनाथ सुराणा नाथोऽपि तव गुणग्रहणात् । आत्मानं स्वकृतार्थ मन्यते मन्ये त्रिभुवनेऽपि ।।८२॥ त्वमेव धीर सद्धर्मतत्परस्त्वं च भुवनमाणिक्यम् । तस्मान्मार्गय क्मपि वर तुष्टोऽहं तव चरितै ॥८॥ -- ·५४ संखकहा। तो सो तोसेण सुरो सरोयदलदीडलोयण कुमरं । भणइ महायस! तहवि देवाण दसणामाई ॥८५|| होइ, तओ तुइ एसो होउ बरो जो तए सकरुणाए । दिटो दिट्टीए खणं सो खलुरोगेहिं मुचंडी ॥८॥ इय भणि सहाणं जाइ मरो दिणयरस्स उदयम्मि । पडिपुननियमअवही विहीए सिर्ज तो मोन! कुमरो कयावस्सयकिरिओ किरियाकलापकालियाण | साहूण जाइ पासे बंदर ने परमविणएण ॥८८।। निसुणेइ समयसारं तम्भणियंणुट्टए जहासत्ति । अह अन्नया नरिंदो तजणभो पीडिओ सहसा ।।८।। अइमूलवेयणाए पञ्चरखाओ य सबविज्जेहिं । हक्कारावइ कुमर भणइ जहा वच्छ ! मह इण्डि ॥२०॥ बट्टइ समओ मरणस्स ता तुम संपयं पयानाहो । इह भणिए तो कुमरो सरेइ सुरदिनआणपिभो ॥११॥ 'करुणांभरंचियाए नियदिबीए पलोयए देहं । जणयम्स ताव सहसा हिमंत्र रविकिरणतावहयं ॥९२ नटुं मूलं देहे निस्संदेहं तओ भणइ राया । जाओ निरामओ हे दिट्टो दिट्ठीए तुह वच्छ ! ।।९३॥ एमेव मओ इंतो सामन्नविवज्जिओ इयाणि तु । तुहसाहिज्जवसेणं संपइ साहेमि नियकज्ज ॥९॥ मुंच मम जेणाई करेमि सुगुरूंण पायमूलम्मि । संजममुपारचित्तो होऊण धरसु रज्जभरं ।।१५।। । जा किल कुमरो किंचिवि काही पच्चुत्तरं तओ राया। परि त पाहाए उवि सीहासणे पणो॥१६॥ सामंताई लोओ भणिओ जह नमह संखरायस्स । पयपंकयमिम्हि जे सामी तुम्हाण एस निवो ॥९७।। इस तेहिवि तह विहिए सीहोव्व करिंदगुरुघडाणुवरि । नियखमद गिहगुहाओ.विक्रमराया महिइहीए । - प्रमणति शंखकुमारः किं मम कार्य वरेणान्येन् । युष्माकं दर्शनमेव वरं वरः सरत्वन्येन ॥४४॥ ततः स तोपेणं सुरः सरोजदलदीर्घलोचनं कुमारम् । भणति महायशः । तथापि हि देवानां दर्शनममोघम् ।। भवति, तंतस्तवैष भवतु वरो यस्त्वया सकरुणया । दृष्टो दृष्टया क्षण सं खलु रोगैमोत्यते ॥८६॥ इति भणित्वा स्वस्थानं याति सुरो दिनकरस्योदये । परिपूर्णनियमावधिविधिना शय्यां ततो मुक्त्वा ॥७॥ कुमारः कृतावश्यकक्रियः क्रियाकलापकलितानाम् । साधूनां याति पाचँ वन्दते तान् परमविनयेन ॥८॥ शृणोति समयसारं तद्भणितमनुतिष्ठति यथाशक्ति । अथान्यदा नरेन्द्रस्तजनकः पीटितः सहसा ॥८९॥ अतिशूलवेदनया प्रत्याख्यातश्च सर्ववैद्यैः । हक्कारयति कुमार भणति यथा यत्स ! ममेदानीम् ॥१०॥ वर्तते समयो मरणस्य तस्मात्त्वं सांप्रतं प्रजानाथः । इति भणिते ततः कुमारः स्मरति सुरंदत्ताज्ञामितः॥२१॥ करुणाभराश्चितया निजदृष्टया प्रलोकते देहम् । जनकस्य तावत्सहसा हिममिव रविकिरणतापहतम् ॥२२॥ • नष्टं शूलं देहे निस्संदेहं ततो भणति राजा । जातो निरामयोऽहं दृष्टो दृष्टया तव वत्स ! ॥२३॥ एवमेव मृतोऽभविष्यं श्रामण्यविवर्जित इदानीं तु । त्यत्साहाय्यवशेन संप्रति साधयामि निजकार्यम् ॥९॥... मुन्च मां येनाहं करोमि सुगुरूणां पादमूले । संयममुदार चित्तो भूत्वा पर राज्यमरम् ॥१५॥ यावकिल कुमारः किञ्चिदपि करिष्यति प्रत्युत्तरं ततो राजा। धृत्वा तं पाहौ स्थापयित्वा सिंहासने प्रणतः ॥ सामन्तादिलोंकों भणितो यथा नमत शहरानाय । पदपङ्कजमिदानी यस्वामी युष्माकमेप नृपः ॥९॥ इति तैरपि तथा विहिते सिंह इव करीन्द्रगुरुघटानामुपरि। निष्कामति गृहगृहातो विक्रमराजो महद्धर्ना ||९८] ·सुपासनाह-चरिअस्मि- 'फोसंबवणुजाणे पत्तो सिरिविजयसूरिपयपासे । गिण्हइ विहिणा दिक्ख सिक्खंपि दुहावि सो धीरो || सिरिसंखनरिंदोवि हु अट्टाहियमाइयं जणयकिच्चं । काउण विहाणेण सावयधम्मम्मि ददचित्तो॥१०॥ पालइ पयायकलिओ पयाउ सुपयत्तओ तोऽकम्हा । अन्नम्मिदिणे निसुणइ सीहदुवारम्मि गुरुरोलं || विविधगुरुवाहिविहुरियदेहाण जणांण दीणकरुणयरं। सोउ राया पुच्छह पटिहार केसिमो सदो १।१०२।। सो भणइ देव ! दारे दुरंतदुरिओहपीडियंगाण । जरियाणं कुट्टीणं खईण खासीण सिंभीण ॥१०॥ एमाइरोगियाण नाणादेसागयाण एस सरो। सीहदुवारठियाणं तुह कित्ति निसुणिउ एवं ॥१०॥ जे जे पिच्छइ देवो करुणाभरमंथराए दिट्टीए । तं तं रोगविउत्तं करेइ गुरुरोगजुत्तपि ॥१०५॥ तो भणिओ पडिहारो रना सव्वंपि रोगिसंघायं । आणावसु जह सिग्यं आगच्छइ वग्गठवणाए । पदम कुहियवग्गो जरीण वग्गो कमेण सव्वेवि । काऊण वग्गवग्गं समागया रायपासम्मि ॥१०७।। पहमवग्गो निवेणं भणिओ महुमज्जमसमाईण । कायव्वा भो विरई जावज्जीवपि सम्मत्तं ॥१८॥ फेसिपि हु पढमवयं चीयवयाईवि केसिमुद्दिसि । अवलोइया य सब्वे करुणारससरसदिट्टीए।।१०९॥ तो तरखणेण मुका सव्वे सध्येहिं उग्गरोगेहिं । चइउं निकाइयकम्मे, वियणा ताणवि कया अप्पा ।। एवं परं पसिद्धि पत्तो थेवेहिं चे दियहेहिं । पट्टमहादेवीए जायं पुत्तं ठविय रज्जे ॥११॥ जिणसासणप्पभावणपुठ्वं गिण्हेइ सव्वओ घिरई । संपत्तकेवलो सो कमेण पत्तो सिवसमिद्धिं ॥११२॥ . कोशाम्बवनोद्याने प्राप्तः श्रीविजयसूरिपदपार्थे । गृह्णाति विधिना दीक्षा शिक्षामपि द्विधापि स धीरः ॥१९॥ श्रीशङ्खनरेन्द्रोऽपि यष्टाहिकादिकं जनककृत्यम् । कृत्वा विधानेन श्रावकधर्मे ढचित्तः ॥१०॥ पालयति प्रतापकलितः प्रनाः सुप्रयत्नतस्ततोऽकस्मात् । अन्यस्मि शृणोति सिंहद्वारे गुरुकलकलम् । विविधगुरुव्याधिविधुरितदेहानां जनानां दीनकरुणतरम् । श्रुत्वा राजा पृच्छति प्रतीहार केपामयं शब्दः । ।। स भणति देव ! द्वारे दुरन्तदुरिनौधपीडिताहानाम् । न्वरितानां कुष्ठिनां क्षायणां कासिनां श्लेष्मिणाम् ॥ एवमादिरोगिणां नानादेशागतानामेष स्वरः । सिंहद्वारस्थितानां तव कीर्ति श्रुत्वैवम् ॥१०४॥ . यं यं पश्यति देवः करुणाभरमन्थरया दृष्टया । तं तं रोगवियुक्तं करोति गुरुरोगयुक्तमपि ॥१०॥ ततो भणितः प्रतिहारो राज्ञा सर्वमपि रोगिसंघातम् । आनायय यथा शीघ्रमागच्छति वर्गस्थापनया ॥१,०६॥ प्रथम कुष्ठिवर्गो ज्वरिणां वर्गः, क्रमेण सर्वेऽपि ! कृत्वा वर्गवर्ग समागता राजपार्थे ॥ १०७।। प्रथमवर्गों नृपेण भणितो मधुमद्यमांसादीनाम् । कर्तव्या भो विरतिर्यावन्नीवमपि सम्यक्त्वम् ||१०८॥ फेपामपि खलु प्रथमत्रतं द्वितीयत्रतादीन्यपि केपामुद्दिश्य । अवलोकिताश्च सर्वे करुणारससरसदृष्टया ॥१०॥ वतस्तत्क्षणेन मुस्ताः सर्वे. सर्वरुग्ररोगेः । त्यक्वा निकाचितकर्मणो, वेदना तेषामपि कृताल्पा ॥११०॥ एवं परी प्रसिद्धि प्राप्तः स्तोकैरेव दिवसः ।. हादेव्यां जातं पुत्रं स्थापयित्वा राज्ये ॥१११॥ जिनशासनप्रभावनापूर्व गृहांति सर्वतो विरतिम् । संप्राप्तफेवलंः स क्रमेण प्राप्तः शिवसमृद्धिम् ॥१२॥ .

·५७० संखकहा। जह जह क्यपरिणामो वह नह ईति नेय अइया । जह य विमुद्धी जायइ तइ.नइ सिईए जइयचं ॥ इति देशावकाशिकनिश्चलतायां शतकुमारकथानकं समाप्तम् ॥ यथा यथावतपरिणामो वर्धते यया भवन्ति नैवातिचाराः । यथा च विशुद्धिजायते तथा तया विरती यतिवन्यम् ।। .

·गामगिडादगयाणं नत्थूण जो करेइ आणवणं । गहियावहीए परओ बिझी इव सो कुएं लहड् ॥१॥
सुगयगयं चिबुहमयं अमयंव समत्थि अमियकुंडपुरं । तस्थासि विधुसिट्ठी भज्जा रइसुंदरी तरस ॥२॥
संपञ्जतसमीहियमुहाण बोलेइ ताण बहुकालो । किंचावचाभावो मण मणागपि मेइ ॥३॥
मझिमवयम्मि तचो जाओ पुत्तो उयाउयसपदि । रयणीए अदरते जा मुत्तो चिट्टए सिट्टी ॥४॥
अह तस्स गिहे पत्तं वंतरजुयलं परोप्पल्लविरं। एगो भणइ जाणसि सिटिगिहे जो सुओ जामो?||५||
वीओ भणेइ सम्मं जाणामि न, कहसु को फुडं एसो ? । तो सो कहेइ एसो पुव्वभवे आसि सिटिस्स ।।
ववहरओ एयस्स य दाणिग्गहणम्मि धरइ इगलकवं । पुत्तच्छलेण एसो एयस्स गिहे समणुनाओ ॥७॥
लक्युग्गाहणहे तं सोचं मिओ मणे सिट्ठी । चिंतइ इंत ! किमेयं सुरवणं अवितई होही ।।८।।
* जइ तत्तो पज्जतं पुत्तेण इमेण किमिह दव्वेण । वइएणं बहुएणं वद्धावणयाइकजम्मि ? ॥९॥
तो पच्चूसे पत्तो पाउललोओ समग्गसयणा य । वद्धावणत्यमक्खयवस्थाईयाई गहिऊण ॥१०॥
तो सिट्ठी गयतुट्ठी तेसिं ववहारमित्तओ किंचि । काऊण सम्माणं विसज्जए नियगिहाहितो ॥११॥
लिहइ वहियाए सव्वं सुइयाणियमाइयाण जे दिन्नं । छडीए नामकरणे लेहसालाए य पक्खेवे ॥१२॥
परिणयणे जं वइयं कंपडतंयोलभोयणाईसु । दायवमिमस्स मए इय बुद्धीए निरुच्छाहो ॥१३॥
विझोत्ति विहियनामो वियरइ सव्वत्य काणणाईमु । अह अन्नया य तेणं दिह्रो मूरी सुरम्मवणे ॥१४॥
तं वंदिय उवविटो पुच्छइ सूरिं सुधम्मपरमत्थं । भयपि कहइ धम्म जइगिहिभएण तेणावि ॥१५॥
ग्रामगृहादिगतानां वस्तूनां यः करोत्यानायनम् । गृहीतावधेः परतो विन्ध्य इव स दुःख लमते ॥१॥
सुगजगत(सुगतगर्द)विबुधमत(य)ममृतमिव समस्त्यमृतकुण्डपुरम् । तत्रासीद्विधुश्रेष्ठी भार्या रतिसुन्दरी तस्य ।।
संपद्यमानसमाहिनसुखयोर्गच्छति तयोर्बहुकाल । किञ्चापत्याभावो मनो मनागपि दुनोति ॥३॥
मध्यमवयसि ततो जातः पुत्र उपयाचितशतैः । रजन्यामर्धरात्रे यावत्सुप्तस्तिष्ठति श्रेष्ठी ॥४॥
अथ तस्य गृहे प्राप्त व्यन्तरयुगलं परस्परोल्लपितृ । एको भणति जानासि श्रेष्ठिगृहे यः सुतो जातः ॥६॥
द्विनीयो भणति सम्यग् जानामिन, कथय कः स्फुटमेपः । ततः स कथयत्येप पूर्वभव आसीच्छ्रेठिनः ॥६॥
व्यवहारक एतस्य च ऋणग्रहणे धरत्येकलक्षम्। पुत्रच्छलेनैप एतस्य गृहे समनुजातः ॥७॥
'लोहाहणहेतोस्तत् श्रुत्वा दुनोति मनसि श्रेष्ठी। चिन्तयति हन्त ! किमतत्सुरवचनमवितथं मविष्यति ॥८॥
यदि ततः पर्याप्तं पुत्रेणानेन किमिह द्रव्येण | व्यक्तेिन बहुना वर्धनादिकार्ये ! ॥९॥
ततः प्रत्यूपे प्राप्तो गायकलोकः समग्रस्वजनाश्च । वर्धनार्थमक्षतवस्त्रादिकं गृहीत्वा ॥१०॥
ततः श्रेष्ठी गततुष्टिस्तेभ्यो व्यवहारमात्रतः किञ्चित् । कृत्वा सम्मान विसृनति निजगृहात् ॥११॥
लिखति वहिकायां सर्वं सूतिकर्मकर्यादिभ्यो यद्दत्तम् । षष्ठ्यां नामकरणे लेखशालायां च प्रक्षेपे ॥१२॥
परिणयने यद्वययितं कर्पटताम्बूलभोजनादिषु । दातव्यमस्मै मयेति बुद्धया निरुत्साहः ॥१३॥
विन्ध्य इति विहितनामा विचरति सर्वत्र फाननादिषु । अथान्यदा च तेन दृष्ट, सूरिः सुरम्यवने ॥१४॥

·५७६ विझयदा। गहियो सायधम्मो सम्मलाई दुवालसविडोवि । पर्वतो मत्तीए गमेइ दियहाई सो तम्य ॥१६॥ अह अन्नंया स जाओ रोगग्यत्यो तमो य सयहिं । भणियो सिट्ठी आणसु विग्नं पडिजागरष्टाए । सिट्ठी भणेइ नहु किंपि मञ्झ तणयस्स होहिहीणिहं । कइक्यदिणाण उपरि गिदिस्मइ पच्छपवियपं ॥ तो तं तहेव जायं जाया कित्तीवि तस्स सम्वत्तो । जह सव्यंपि वियाणइ सेट्टी नेमित्तमित्ती ||१९|| निवइस्स अग्गमहिसी अपडसरीरा अईच संजाया । तो कहिय केणावि हु जह विधू जाणए सव्यं ॥ . तो रन्ना आओ सो पत्तो पाहुडाई घेत्तूण । नमिऊण भणइ सिट्टी आएसं दिसमु मह नाइ ! ॥२१॥ तो उन्ना सो भणिओ गंपूर्णतेउरम्मि मह देवि पडिजागरसु विदीए मोसहदाणाणा प्रति ॥२२॥ तो सिट्टी भणइ निवं नाई विज्जो न मंततंतन्नू । देयो पुण आएसं देइ इमं कह णु, तो राया ॥२॥ भणइ तए नियतण ओ ओसहमेसज्जमतततेहिं । जीवाविओ रसंतो नय विज्जो कोइ आओ इचाई.कहते नरवरम्मि सिद्दी भणेइ हसिऊण । कीरउ मज्झ पसाओ रहेण तो तरखणां चैव ॥२५|| रना भूसन्नाए लोए ओसारियम्मि सो कहइ । जहवित्तं युत्तंतं तो रना पुच्छिओ एवं ॥२६॥ कित्तियमित्तं दव्वं दायव्यं तस्स अज्जवि कहेसु । पन्नाससहस्साई अज्जवि थक्कंति दाउं से ॥२७|| इच्चाइ कह कहिलं सिट्टी वच्चेइ रायआणाए । नियगेहे पुत्तोवि हु विहिणा पालेइ गिहियम्मं ॥२८॥ नवरं मो अहिययरं निचं देसावंगासिए रमइ । अह अन्नया स बाहिं उजाणे नाव गच्छेइ ।।२९।। तं नन्दित्वोपविष्टः पृच्छति सूरि सुधर्मपरमार्थम् । भगवानपि कथयति धर्म यतिगृहिमेदेन तेनापि ॥१५॥ गृहीतः श्रावकधर्मः सम्यक्त्वादिद्वादशविधोऽपि । पालयन् शक्त्या गमयति दिवसानि स तत्र ॥१६॥ अथान्यदा स जातों रोगग्रस्तस्ततश्च स्वजनैः । भणितः श्रेष्ठी आनय वैद्य प्रतिनागरार्थम् ॥१७॥ . श्रेष्ठी मणति न हि किमपि मम तनयस्य भविष्यत्यनिष्टम् । कतिपयदिनानामुपरि ग्रहीप्यति पय्यमविकल्पम् ॥ ततस्तत्तथैव जातं जाता कीतिरपि तस्य सर्वतः । यथा सर्वमपि विजानाति श्रेष्ठी निमित्तमितश्च ॥१९॥ पतेरप्रमहिप्यपटुशरीराऽतीव सनाता । ततः कथितं केनापि हि यथा विधुर्जानाति सर्वम् ॥२०॥ ततो राज्ञाऽऽहृतः स प्राप्तः प्राभृतानि गृहीत्वा । नत्वा भगति श्रेष्ठी आदेशं दिश मम नाथ ! ॥२१॥ . ततो राज्ञा स मणितो गत्वान्तःपुरे मम देवीम् । प्रतिजागरय विधिनौपधदानादिना झटिति ॥२२॥ ततः श्रेष्ठी भणाति नृपं नाहं वैद्यो न मन्त्रतन्त्रज्ञः । देवः पुनरादेशं ददातीमं कयं नु, ततो राना ॥२३॥ भगति खया निजतनय औपर्धर्भपन्यमन्त्रतन्त्रैः । जीवितो रसन् न च वैधः कश्चिदाहूतः ॥२४॥ इत्यादि कथयति नरवरे श्रेष्ठी भणति हसित्ता । क्रियतां मम प्रसादो रहसा ततस्तत्क्षणादेव ||२६|| राज्ञा भूसंज्ञया केऽपसारिते.स कथयति । यथावृत्तं वृत्तान्तं ततो राज्ञा पृष्ट एवम् ॥२६॥ कियन्मानं द्रव्यं दातव्यं तस्मा अद्यापि कथय । पञ्चाशसहमाण्यद्यापि तिष्ठन्ति दातुं तस्मै ॥२७॥ इत्यादिकथां कथयित्वा श्रेष्ठी नजति राजाज्ञया । निजगेहे पुत्रोऽपि हि। पालयति गृहिधर्मम् ॥२८॥ नवरं सोऽधिकतरं नित्य देशावकाशिके रमते । भयान्यदा स बहिरुयाने यावद् गच्छति ॥२९॥ ..

·५८० . . सुपासनाह-चरिअस्मि- सो पिन्छा रापदुवारिय नरं पारसंढिमास्ट । नामेण चडसीई चिरपरिचियमुचियविहिपुच्वं ॥३०॥ सभासिकण पुच्छइ गच्छसि तं यत्य, सो भणइ मित्त ! रायाएसेण अहं गच्छिस्स दविडनिवपासे ॥ विग्गदनिमित्तमह सधिकारणा, तो,भणइ-सिद्विसुओ। तत्थेगो निवमंती अमुगोत्ति तए स भणियचो ॥ मह वयणेगं एक जह सिग्यं पट्टवेसु मह दव्वं । तह पडिवयणं पेसप्तु मह भणियस्सेह सिग्ययरं ॥३३॥ एव च मए इज्ज सिंज्झेइ सयं गएण तप्पासे । किंतु मह अस्थि नियमो जोयणपणगस्स उवरिमि ॥ गतव नेय मए छम्मासा जाप, उवरि मोककलय । जोयणसयं दिवट चादिसि ता तुमेव तहि ॥३५।। निपरजेण गन्डसि मिलिओ एमेव कहवि त इत्थ । सिज्झिस्सइ इय कज्ज साहिन्नाणंपि तस्स तए । एवं एवंति रहे कहियव्य तो तयपि केणावि । साहिज्जतं निसुय तेणवि कहियं नरिंदस्स ॥३७॥ तो रना आणत्तो सचिवो जह विधुसिटिणो पुत्त । आणावसु वधेउं न दुट्टो सो महापायो ॥३८॥ महोरियसचिवेणं संसग्गि कुणइ तह च वयहार । ता सुदरो न एसो निग्गहियव्यो मए तम्हा ॥३९|| तो सचिवो आरक्खियमाणवइ रहम्मि तस्स गहणत्थ । तेणवि सो आणीओ वधेउ रायपासम्मि ॥४०॥ तं सोउं तो मिट्टी विधू पत्तो निवस्स पासम्मि । सयणजणपेरिएणं विनतो तेण नरनाहो ॥४१॥ किं देव ! इमेण कय विज्ञण जेण चोरवधेहि । वघेउं आणीओ, तो राया भणइ तयभिमुहं ॥४२॥ निग्गहियन्यो एसो सारीरियनिग्गहेण तुह तणो । जो कुणइ पसंगं महरिऊहिं, भणइ तो सिट्टी ॥४शा होही मझाओ सयणनणाओ तो पसीजण । कुण दंडमिक्कवारं गिण्हेसुदब जमंभिरुइय ॥४४॥ तन पश्यति राजदेवारिक नर प्रवरोष्ठीमारूढम् । नाम्ना चण्डसिंह चिरपरिचितमुनितविधिपूर्वम् ॥३०॥ संभाप्य पृच्छति गच्छसि त्व कुत्र, स भणति मित्त्र । । राजादेशेनाह गमिष्यामि द्रविडनृपपार्थे ॥३१॥ विग्रहनिमित्तमय सधिकारणात्, ततो भणति अष्ठित । तत्रैको नृपमन्त्री अमुक इति त्वया स भणितन्य ॥ मम वचनय यया शीघ्र प्रस्थापय मम द्रव्यम् । तथा प्रतिवननं प्रेषय मम भणितस्येह शीघ्रतरम् ॥३३॥ एतच मया कार्य सिध्यति स्वय गतेन तत्पार्थे । किन्तु ममास्ति नियमो योजनपञ्चास्योपरि ॥३४॥ गन्तय नैव मया पण्मासान् यावत्, उपरि मुस्कलम् । योननशत द्वितीयाधं चतुर्दिक्षु तस्मात्त्वमेव तन ॥३५॥ नृपाण गच्छसि मिरित एवमेव क्यमपि त्वमन । सेत्स्यतीति कार्य साभिनानमपि तस्य त्वया ॥३६॥ एवमेवमिति रहसि कथयितव्य ततस्तदपि केनापि । कथ्यमान श्रुत तेनापि कथितं नरेन्द्राय ॥३७॥ तनो राजाप्त सचिो यया विधुश्रेष्ठिन पुत्रम् । आनायय बद्ध्वा यद् दुष्ट स महापाप ॥२८॥ मरिसचियेन ससगै फरोति तथा घ व्यवहारम् । तस्मान मुन्दर एप निग्रहीतव्यो मया तस्मात् ॥३९॥ तत सचिा आरक्षिकमाशापयति रहसि तम्य ग्रहगार्थम् । तेनापि स आनीतो बद्ध्वा राजपा) ॥४०॥ ता ध्रुन्या तत श्रेष्टी विधु प्राप्तौ नृपम्य पार्थे । स्यननजनप्रेरितेन विज्ञप्तम्तेन नरनाय ॥४॥ कि देव ! अनेन एन यिन्थ्येन येन गौरवन्धे । यद्ध्याऽऽनीत , ततो राजा भगति तदभिमुपम् ॥१२॥ निमहीतम्य एष शारीरिकनिप्रहेण ता तनय । यः करोति प्रसन मम रिपुभि , मणति तत बेटी ॥४३|| .

·संखकहा। तो महया कडेणं पन्नाससहस्सदंडपरिमाणं । काऊणं सो मुको सिटिवरोहण गहएण ||५|| नीओ गिम्मि बंधेहि पीडिओ आगयो य दाइजरो। तो सिट्टी परिभाषइ नूण मरिही इमो जेण||४६|| • गरिओ उमेण लक्खो लक्ख परिभाविऊण तो भणिोधिम्मम्मि उजमिनट मुंच गिधाईमु पदिय ।। तो सो भणेइ सिटिं बीए सिरखावयम्मि अइयारो । आणवणेण क्त्युस्म निम्मिओ लोहयत्येण ॥४८॥ तस्स फलं अशुहूयं इहलोएवि हु मए अनेण । परलोए पुण अजवि अणुहवीयं विससेण ॥४९॥ अहरियचिंतामणिणो गुणगुरुणो केवि ताय! वरगुरुणो । आइवसु मह समीये जेण विसोहमि अणाणं ।। तो सिट्टी सयमेव य ताण समाये वएइ ता भार । परलोयं संपतो सो पुत्तो तेग भावण ॥११॥ उववन्नो सोहम्मे तो चुओ सिज्झिही य तइयभये । ता भो! कलंकियव्यो लेसेणविनय नियनियमो॥ ॥ इति द्वितीयशिक्षावतप्रथमातिचारे विभ्यकथानकं समाप्तम् ।। .. मविष्यति ममापवादः स्वजनननात् ततः प्रसद्य । कुरु दण्डमेकवारं गृहाण द्रव्यं यदमिरुचितम् ||४|| ततो महता कप्टेन पञ्चाशत्सहसूदण्डपरिमाणम् । कृत्वा स मुक्तः श्रेष्ठयुपरोधेन गुरुणा ॥४५॥ नीतो गृहे बन्धैः पीडित आगतश्च दाहन्वरः । ततः श्रेष्ठी परिभावयति नूनं मरिप्यत्ययं येन ॥४६॥ गृहीतोऽनेनं लक्षो लक्षं परिभात्य ततो भणितः। धर्म उद्यच्छ मुञ्च गृहादिषु प्रतिबन्धम् ॥४७॥ ततः स भणति श्रेष्ठिनं द्वितीये शिक्षावतेतिचारः । आनायनेन वस्तुनो निर्मितो लोमनस्तेन ||४|| तस्य फलमनुभूतमिहलोकेऽपि हि मयाऽधन्येन । परलोके पुनरद्याप्यनुमवनीयं विशेषेण ॥४९॥ अधीरतचिन्तामणीन्गुणगुरुन्कानपि तात ! वरगुरून् । आह्वयस्व मम समीपे येन विशोषयाम्यात्मानम् ।। ततः श्रेष्ठी स्वयमेव च तेषां समीपे व्रजति तावद्यावत् । परलोकं संप्राप्तः स पुनस्तेन मावेन ॥११॥ उपपन्नः सौधर्मे ततश्च्युतः सेत्स्यति च तृतीयभवे । तस्माद् मोः ! कलङ्कयितव्यो लेशनापि नव निजनियमः।।

·नियमियदिसावगासो सयं न गन्छेइ पेसए अन्न । सो सड्ढो अवियड्ढो सड्ढों इत्र सो दुई चिणइ ॥१॥ तथाहि:- थावरनामं नगरं तत्थ निवो सुंदरो जिणमयन्नू । तह यसइ तस्थ सेट्ठी सम्मट्टिी थिरो नाम ॥२॥ तब्भज्जा सहदेवी ताण सुओ अस्थि नामओ सड्ढो। धम्मम्मि य अवियड्ढो किंचि धणड्ढो महायड्दो । परिणाविमो सुरूवं रूविणिनाम अहन्नया कनं । पियरेहिं सो पत्तो य कहवि मुणिनापासम्मि ॥४॥ निसुणइ सव्वक्खाणे विणयमयधम्ममायरपरो सो । जिणधम्मपि समगं सम्म सम्मत्तमाईयं ।।५।। तद्यथा;- विणओ आहंबइ सिरि लहइ विणीओ जसं च कित्तिं च । न कयाइ दुब्विणीओ सकज्जसिद्धिं समाणेइ ॥ इचाइ निसुणिऊण विणयं पडिबज्जए समिहिधम्म । सूरीण पायमूले पच्छा गच्छेइ नियगेहे !१७|| अह अन्नया यू सिट्टी थिरदेवो देवभूमिमणुपत्तो । सड्ढो गिहस्स सामी संजाओ अन्नया सो उ ।।८।। विभवभंसुक्करिसियदुज्जणलोयाउ परिभवं सहह । परिभावइ मणमझे सचं चिय केणई पढियं ॥९॥ माणि पणइ जइ न तणु तो देसडा चइज्ज ! मा दुज्जणकर अंगुलिहिं दंसिग्नतु भमिज ॥१०॥ इय चिंतिऊण तेणं भणिया महिला अहं गमिस्सामि । अस्थोवज्जणहे कम्मिवि देसंतरे तरसा ॥११॥ कुण पाहेय पउण तीए विहियं तहेव तं झत्ति । घरवावारविसेसे निरूविउ तं च सुमुहुत्ते ॥१२॥ सो.संबलाई गहिउँ चलिओ भुत्तूण पहरदुगसमए । पुरपरिसरम्मि पत्तो चिंचावणमझभागम्मि ॥१३॥ । नियमितदिगवकाशः स्वयं न गच्छति प्रेपयत्यन्यम् । स श्राद्धोऽविदग्धः सड्ढ इव स दुःखं चिनोति ॥१॥ स्थावरनाम नगरं तत्र नृपः सुन्दरो जिनमतज्ञः । तथा वसति तन श्रेष्ठी सम्यग्दृष्टिः स्थिरो नाम ॥२॥ तद्धार्या सहदेवी तयोः सुतोऽस्ति नामतः सड्ढः । धर्मे चाविदग्धः किश्चिद्धनाढ्यो महास्तब्धः ॥३॥ परिणायितः सुरूषां रूपिणीनाम्नीमथान्यदा कन्याम् । पितृभ्यां स प्राप्तश्च कथमपि मुनिनाथपार्श्वे ॥४॥ शृणोति तद्व्यास्त्र्याने विनयमयधर्ममादरपरः सः । जिनधर्ममपि समग्रं सम्यक् सम्यक्त्वादिकम् ॥५॥ विनय पाहयते श्रियं लभते विनीतो यशश्च कीर्ति च । न कदाचिद् दुविनीतः स्वकार्यसिद्धिं समानयति ॥ इत्यादि श्रुत्या विनयं प्रतिपद्यते सगृहिधर्मम् । सूरीणां पादमूले पश्चाद् गच्छति निजगेहे ॥७॥ भयान्यदा च श्रेष्ठी स्थिरदेवो देवभूमिमनुप्राप्तः । सड्ढो गृहस्य स्वामी संजातोऽन्यदा स तु ॥८॥ विमषधेमोर्पितदुर्जनलोकात्परिमर्व सहते । परिभावयनि मनोमध्ये सत्यमेव फेनचित्पठितम् ॥९॥ मानिन् ! प्रनष्टा यदि न तनूस्ततो देशं त्यज । मा दुर्जनकरागुलिभिर्दयमानो भ्रम ॥१०॥ इति निन्तयित्वा तेन भणिता महिलाझं गमिष्यामि । अधीपार्जनहेतोः फस्मिन्नपि देशान्तरे तरसा ॥११॥ पुरु पायं प्रगुणं तया विहितं तथैव तन्मटिति । गृहव्यापारविशेषान् निरूप्य तां च सुमुहूयें ॥१२॥ स शम्पलानि गृहीमा नलितो मुस्त्या प्रहरद्विकसमये । पुरपरिसरे प्राप्तश्चिञ्चायनमध्यभागे ॥१३॥ १गरेमा ·1 सहकहा। तो परिसंतो सुत्तो संवलयं संठवेवि उसीसे । जा चिइ चितंतो कल्याई जामि गयपुनो ? ||१|| नवि अस्थि कोवि यंधू नय मुयणो नेय मित्तग्यो य । मुन्ना सन्याउ दिसा पिहचविउत्ताण जंभणियं ।। विणु विद्दविहिं दारिदिअह मुन्नउ सब्बु दिसिचक्कु 1 धरणीयलि सुहिसंकुलिवि भणइन कृषि पिउ नमः॥ इय चितंतस्स नहिं वियंभियं जिभियाहि मुद्दकुहरे । तम्मि पविटं सहसा नस तो चिचिणीए फलं ॥ तो सो सोसवसेणं सउणोति मुणेवि चिंतए तहो । कह मुहपसारणं मह कह चिंचाए फलायेसो ? ।। ता नूणं मह होही कोवि अउब्बो अकंडओ चैव । गुरुलाभो जा एवं चिंतइ ता उत्तर दिसाओ ।।१९।। आगच्छंतं पिच्छइ सियवसणधर पलंधकरं । लयकणयपाउयापायपंकय पंकयदन्छ ॥२०॥ तं ददर्छ सो चितइ नूणं विणयारिहो इमो पुरिसो । 'विणो आहबइ सिरि' इय मुणिवपण सरऊण ।। अभुट्टइ तो सहसा ससणेहं सागयंति भगमाणो । चिरदिवल्लहस्मयभिमुई सो जाइ वेगेण ॥२२॥ गंतुं तचरणे सो नमिऊण पमन्जए य पडएण | तप्पाणिपंकय नियकरम्मि काउं समाणेई ।।२३।। चिंचाबहलच्छाए सत्यरे तो निवेसिउं तस्स । सोएइ चरणकमलं नएण विस्सामण कुणइ ॥२४॥ तेण पुरिसेण पुट्टो कत्थ तुम को सि कत्य संचलिओ ? । फेण व पोपणेणं सो साहइ तस्स तो एवं ।। इहनयरसिद्वितणओ सावयकुलसंभवो विहवहीणो । जाओ जणयम्मि मए सिटिपयाावितो भट्ठो॥२६॥ सयहि परिभूओ अत्योवजणकएण चलिओ हैं। पुरपरिसरसरणपरिस्समेवि आवाहिउँ वाद ॥२७|| विस्संतो इत्य तमो तं पत्तो दिद्विगोयरे मज्झ । सो भणइ मए दिटे दालिदजलंजलि देस ॥२८॥ ततः परिश्रान्तः सुप्तः शम्बलं संस्थाप्योच्छी । यावत्तिष्ठति चिन्तयन् क्वाहं यामि गतपुण्यः ! ॥१४॥ नैवास्ति कोऽपि बन्धुर्न च स्वजनो नैव मित्रवर्गश्च । शून्याः सर्वा दिशो विमववियुक्तानां यद् मणितम् ॥ विना विभवैदरिद्रस्य शून्यं सर्वं दिक्चक्रम् । घरणीतले मुहृत्संकुलेऽपि भणति न कोऽपि पिव तक्रम् ॥१६॥ इति चिन्तयतस्तत्र विजृम्मितं नृम्भामिर्मुखकुहरे । तस्मिन्प्रविष्टं सहसा तस्य तनश्चिश्चिन्याः फलम् ॥१७॥ ततः स तोषवशेन शकुन इति ज्ञात्वा चिन्तयति तुष्टः । कथं मुखप्रसारणं मम कथं चिञ्चाफलप्रवेशः ॥१८॥ तस्मान्नूमं मम भविष्यति कोऽप्यपूर्वोऽकाण्डत एव । गुस्लामो यावदेवं चिन्तयति तावदुत्तरदिशः ॥१९॥ आगच्छन्तं पश्यति सितवसनधरं प्रलम्बकरम् । कृतकनकपादुकापादपङ्कजं पङ्कजदलासम् ॥२०॥ तं दृष्ट्वा स चिन्तयति नूनं विनया)ऽयं पुरुषः । 'विनय आहूयते नियम्' इति मुनिवचनं स्मृत्वा ॥२१॥ अभ्युत्तिष्ठति ततः सहसा सस्नेहं स्वागतमिति भणन् । चिरदृष्टवल्लमस्येवाभिमुखं स याति वेगेन ॥२२॥ गत्वा तच्चरणान् स नत्वा प्रमाप्टिं च परेन । उत्पाणिपङ्कजं निनकरे कृत्वा समनियति ॥२३॥ चिन्चाबहलच्छाये सस्तरे ततो निवेश्य तस्य । शौचयति चरणकमलं नयेन विश्रामणां करोति ॥२४॥ तेन पुरुषेण पृष्टः क्व त्वं कोऽसि कुन संचलितः । केन वा प्रयोजनेन स कथयति तस्य तत एवम् ॥२५॥ इहनगरप्ठित्तनयः श्रावककुलसंभवो विमवहीनः । जातो बनके मृत घोष्ठिपदादपि ततो प्रष्टः ॥२६॥ स्वजनैः परिभूतोऽर्थोपार्जनकृते चलितोऽहम् । पुरपरिसरसरणपरिप्रमेऽप्याबाध्य बादम् शरण||

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
आगन्छ जेण दंसेमि तुझं थेवंतरे गुरुनिहाणं । तो सो तेण सम चिय संचलिओ उत्तराहुत्तं ॥२९॥
जत्य पढमं स पणओ तेणं तत्थेव दंसिया तस्स । चउरो य च्यरुक्खा ताणं च अहे दविणकल्सा ॥
कहिया भणियं च इमं अहिनाणं कुण इमाण साहासु । तो तेण निययवत्थंचलाउ चीरीउ करेऊण ।।
वद्धा ताण धुडेसुं तो पुणरवि तत्य चिचिणितरुस्स । छायाए उवविटा तो तं पुन्छेइ सो एवं ॥३२॥
कि नयरमलंकरियं जम्ममहेण तए महापुरिस! । किं पुणरवि पुरमिहिं पवित्तियच्व नियपएहि १ ॥३३॥
तो कहइ तस्स सिद्धो उत्तरदिसिरमणिभालफलतिलय । कणयपुर नामेण तत्थ भवो ह महाभाग ! ॥
गंतव्वं पुण इण्डिं सम्मेयंगिरिम्मि तित्यजत्ताए । कायन्बो तत्थ मए कालो कलियाउसेसेण ॥३५।।
ता वन्छ ! वच सगिह पूरसु पणयाण बंछियसुहाई । गहिऊण इमं दव्वं रायस्स निवेइडं जम्हा ॥३६॥
अणुजाणिही तुहेयं निहिं नियो मज्झ मंतसत्तीए । नो भेयव्वं कस्सवि विलससु दव्य जहिडाए ॥३७॥
इय भणिउ सो वलिओ सड्ढोवि गिहं गोपओसम्मि । तो भारियाए पुट्टो मिसउणो कोवि संपत्तो १ ॥
सो भणइ पहाणतरोजाओ सउणो पिए ! पभायम्मि । होही पयडफलत्यो ता संपइ पउणय कुणसु ॥३९॥
जिणपूयणोवगरणं तीइवि विहियं तहेब सिग्धपि । काऊण जिणपूयं सोवि हु सुत्तो पभायम्मि ॥४०॥
काऊणं जिणवंदणकिचं गहिउ उवायणं किंपि । संपत्तो निवपासे निवेइओ निवइणो नमिउं ॥४१॥
सव्वो निहियुत्ततो तेणवि अणुजाणियं निहाण त । तो रन्नाणुनाओ पत्तो नियमदिरे सोचि ॥४२।।
विश्रान्तोऽत्र ततस्त्व प्राप्तो दृष्टिगोचरे मम । स भणति मयि दृष्टे दारिद्रयनलाञ्जलि देहि ॥२८॥
आगच्छ येन दर्शयामि तम स्तोकान्तरे गुरनिधानम् । तत सं तेन सममेव सचलित उत्तराभिमुखम् ॥२९॥
यत्र प्रथम स प्रणतस्तेन तव दर्शितास्तस्मै । चत्वारश्च चूतवृक्षास्तेपा चाधो द्रविणकलशा ॥३०॥
कथिता भणित चेदममिज्ञानं कुर्वेषा शाखासु । ततस्तेन निजवस्त्राञ्चलात्खण्डानि कृत्वा ॥३॥
घद्धानि तेपा शाखासु तत पुनरपि तत्र चिञ्चिनीतरो । अयायामुपविष्टौ ततस्त पृच्छति स एवम् ॥३२॥
फि नगरमलकृत जन्गमहेन त्वया महापुरुष । । किं पुनरपि पुरमिदानी पवित्रयितव्य निजपदै । ॥३३॥
तत कथयति तस्य सिद्ध उत्तरदिनमणीमाल फलतिलकम् । कनकपुर नाम्ना तर भवोऽह महामाग!॥३४॥
गन्तव्य पुनरिदानी सम्भतगिरी तीर्थयात्रायै । कतैव्यस्तत्र मया काल कलितायु शेषेण ॥३५॥
तस्माद् वत्स ! बन स्वगृह पूरय प्रणताना वान्छितसुखानि । गृहीत्वेद द्रव्य राज्ञे निवेद्य यस्मात् ॥३६॥
अनुशास्यति तर्यत निधि नृपो मम मन्त्रशत्या 1 नो भेतव्य कस्मादपि.विलस द्रव्यं यथेच्यम् ॥१०॥
इति मणि या स पलित सड्ढोऽपि गृहं गत प्रदोषे । ततो भार्यया पृष्ट किमशकुन फोऽपि सप्राप्त ॥
स भगति प्रधानतरो जात शकुन प्रिये ! प्रमाते । भविष्यति प्रकट फलार्थस्तम्मात्सप्रति प्रगुणं कुरु ॥३९॥
जिगपूजनोपकरण तयापि विहितं संधव शीघ्रमपि । कृत्वा जिनपूजा सोऽपि हि सुप्त प्रगाते ॥४०॥
पन्या निनयन्दनल्य गृहीन्योपायनं किंगपि । सप्राप्तो नृपपार्थ निवदितो नृपतये नत्वा ॥४१॥
सवाँ निधिवृत्तान्तस्तेनाप्यनुज्ञात निधान तत् । ततो राज्ञानुज्ञात प्राप्त निनमन्दिरे सोऽपि ॥४२॥

·सड्ढकहा। 'काऊणं सामगि विहीए गंतूण तत्थ उक्खणइ । सिद्धकहियं निहाण नियगेहे नेइ तो लोओ ॥४३|| गहियक्सवाचवत्थो एइ गिहे पाउलाई पउराई । इति वदावणत्यं सयणजणो पुण विसैसेण ||४४]] यतः-- " संपदि सपदि घटन्ते कुतोऽपि संपत्तिमहमुवो लोकाः । वर्षाभूनिवहा इव काले कोलाहलं कृत्वा ।" तो सो तोसेण तो पाउललोएण परिगओ पत्तो। चेझ्यहरम्मि तत्तो विहिणा ण्वणचण कुणइ ॥४५॥ विच्चइ परं दध्वं पुणरविपत्तो गिदम्मि सयणजुओ । जेइ संविभाग फाऊणं साहुबग्गस्स ॥४६॥ अह तेण पारदो वादारो कवि दूरदेसेसु । गिद्दिधम्मे सविसेसं समुञ्जम कुणइ सो निच्च ॥४७॥ अह दिसिवयं कयापि हु गहियं तेण समासमओ एवं । दुविहं तिविहेण इओ जोयणपणवीसओ परओ मासेगं जाव मए गंतव्यं नेय जायकज्जेवि । पुचि दिसिब्बए पुण सड्ढसयं चउसुवि दिसासु ॥४९॥ आमि कप मोकलय, कत्तोवि हुनिसुणिय इमं तेण । सिरिनयरं पइ कडयं थावरनयराहिवस्स नदि ॥५०॥ तो नियले लिहिउँ पटवइ नियाण वणियपुत्ताण । निभिच्चभिचपासे लिहियं तेणेरिसं तत्य ॥५१॥ जह इहनगरनरिंदो सवरलेणपि एइ संबूढो । सिरिनयरं पइ तम्हा पणियं सवपि ठाएसु ॥५२॥ काऊणं गिरिदुग्गे ठायन्वं कइदिणे तो पुणवि । मह लेहे इह पत्ते ववहरियच्वं तहेव तहि ॥५३|| अह लेहवागनरो लेहेण समं च चारपुरिसेहिं । अद्धपहेचिय पत्तो 'फस्स तुम' पुच्छिप खुद्धो ॥५४॥ तो यावरनरवणो समप्पिओ तेहिं लेहजुत्तो सो । लेहं वाइवि तत्तो कुविमो सचिवस्स अप्पेइ ॥५५॥ कृत्वा सामग्री विधिना गत्वा सोखनति । सिद्धकथितं निधानं निजगेहं नयति ततो लोकः ॥४३॥ गृहीतासपात्रवन एति गृहे गायनाः प्रचुराः । आयन्ति वर्वनाथ स्वजनमनः पुनर्विशेषेण ॥१४॥ ततः स तोपेण तेन गायनलोकेन परिंगतः प्राप्तः 1चैत्यगृहे ततो विधिना स्नपनार्चनं करोति ॥४५॥ च्ययते प्रचुर द्रव्यं पुनरपि प्राप्तो गृहे स्वजनयुतः । भुते संविभाग कुत्वा साधुर्यास्य ॥४६॥ अथ तेन प्रारब्धो व्यवहारः कथमपि दृरदेशेषु । गृहिधर्मे सविशेष समुद्यमं करोति स नित्यम् ||१७|| अथ दिग्वतं कदापि हि गृहीतं तेन समासत एवम् । द्विविधं त्रिविधेनेतो योजनपञ्चविंशतितः परतः ॥४८॥ मासमेकं यावन्मया गन्तव्यं नैव जातकार्येऽपि । पूर्व दिग्नते पुनः सार्धशतं चतसृष्वपि दिक्षु ॥४९॥ आसन मुत्कलं, कुतोऽपि हि श्रुतमिदं तेन । श्रीनगरं प्रति कटकं स्थावरनगराधिपस्य तत्र ॥५०॥ 'ततो निनलेखं लिखित्वा प्रस्थापयति मिजेभ्यो वणिक्पुत्रेभ्यः । नित्यभृत्यपाश्र्वे लिखितं तेनेदशं तत्र ॥५१॥ यथेहनगरनरेन्द्रः सर्वयलेनाप्येति संन्यूढः । श्रीनगरं प्रति तस्मात्पण्यं सर्वमपि स्थापय ॥५२॥ कृत्या गिरिदुर्गे स्थातव्य कतिदिनांस्ततः पुनरपि । मम लेख इह प्राप्ते व्यवहर्तव्यं तथैव तत्र ॥५३॥ अथ लेतबाह कनरो लेखेन समं च चारपूरुपैः । अर्थपथ एव प्रातः 'कस्य त्वं' पृष्टे शुभ्धः ॥१४॥ तनः स्थावरनरपतये समर्पितस्तलेखयुक्तः सः 1 लेख वाचयित्वा ततः कुपितः सचिवायार्पयति ॥१५॥ - . १ग, प्यागत्य स।

·६६ सुपासनाह-चरिअम्मि- सोवि हु ते परिभाविय रायाएसेण सड्ढयसमीधे । पट्टवइ अंगरक्खे भणइ य पंधिवि तमाणेह ॥५६॥ तेदिवि तहेव विहियं आणीओ नरवरस्स पासम्मि ।रना तो सो भणिो रे रे पाविट्ट निकिट ! ॥५७॥ . पच्चरखसत्हेरिय! मह वित्तिं तं समग्गमवि तत्थ ।जाणावसि लेहेणं मह पुरसिट्टीवि तं होउं ॥५॥ ता निग्गहजोग्गो तं नवरं मुक्को सि एक्यारं तु । साहम्मिउत्ति काउं नो एवं पुणवि काय ॥५९॥ पढमफसायवसेण कयत्थिओ जसितंपि खमियव्वं । इय भणिउणं मको एत्तो सो नियगिहे पचो ॥६॥ बंधेहिं पीडिओ सो चिंतइ रे जीव ! जाण कज्जम्मि | अइलोहन्गहपत्थो नियमधुरं चूरसि हयास ! ।। पुत्नकलत्ताईण, ते दूरठिया न दुक्ख सपि । गिव्हंति अहं हद्धी एगो दुहभायणं जाओ ॥६२|| गुरुनिपमभगतरुकुसुमसनिह जीव ! वैधणाईय। अणुहूयं इह तुमए फलं तु कुगईसु पाविहिसि ॥६शा इय चिंततो पत्तो परलोयं पुव्ववद्धआउवसा । नागकुमारसुरेसु तओ चुओ बहुदुई सहिउँ ॥६४॥ सिज्झिस्सइ धुयकम्मो, ता भो थेपि नियममालिन्न । नो कायव्वं जम्हा पुणोवि अइदुल्लहा बोही ।। ॥ इति द्वितीयशितायते द्वितीयातिचारविपाके सड्ढकथानकं समाप्तम् ॥ - सोऽपि हि तं परिभाव्य रानादेशेन सड्ढसमीपे । प्रस्थापयत्यङ्गरक्षान्भणति च बद्ध्वा तमानयत ॥१६॥ तैरपि तव विहितमानीतो नरवरस्य पार्थे । राज्ञा ततः स भणितो रे रे पापिष्ठ निकृष्ट ! ॥१७॥ 'प्रत्यक्षशत्रुहेरिफ ! मम वृत्तिं त्वं समग्रामपि तत्र । ज्ञापयसि लेखेन मम पुरश्रेष्ठयपि त्वं भूत्वा ॥१८॥ तस्मानिनयोग्यस्त्वं किन्तु मुक्तोऽस्येकवारं तु । साधर्मिक इति कृत्वा नो एवं पुनरपि कर्तव्यम् ।।५९॥ प्रथमफपाययशेन कथितो यदासि तदपि क्षन्तव्यम् । इति भणित्वा मुक्त इतः स निजगृहे प्राप्नः ॥६०॥ पन्धैः पीडितः स चिन्तयति रे जीव ! येषां फायें । अतिलोभग्रहग्रस्तो नियमधुरं चूर्णयसि हताश ! ॥६१॥ पुप्रफल्बादीनां, ते दूरस्थिता न दुःसांशमपि । गृह्णन्त्य हा धिंगेको दुःखमाजनं जातः ॥६२॥ गुरनियमभगतरकुसुमसंनिभं नीव ! बन्धनादिकम् । अनुभूतमिह त्वया फलं तु कुगतिषु प्राप्स्यसि ॥१३॥ इति चिन्तयन् प्राप्तः परलोकं पूर्ववद्धायुयंशात् । नागकुमारसुरेषु ततश्न्युतो बहुदुःख सोदा ॥६४॥ सेन्स्यति धुतफर्म, तस्मादोः स्तोकमपि नियममालित्यम् । नो कर्तव्यं यस्मात्पुनरप्रतिदुर्लभो घोधिः ।।

·गहियदेसावगासो सदं जो करइ कासमाईहिं। मइनलहिब्व स दुक्खं पावइ इहइपि अगत्यं ॥१॥
तथादि;-
इह भरहे रहवत्तं नयरं भूरमणिभालतलतिलयं । समरंगणलद्धजसो राया रिउविक्कमो तत्य ||२||
अमुच्छियो य रज्जे जाए जाए सुए सुणेऊण | सो ताण दिई कन्नोटाईणि अंगाई ॥३॥
कि बहुणा तह कुव्वद रज्जास अनोग्गया जहा इंति । अविरयसम्मट्टिी मंती तस्सत्यि मइजलही ॥४॥
मयणसिरीनामाए रनो मज्जाए माणिो मंती । जह पसिऊणं रक्खसु मह गम्भ निययबुद्धीए ।।५।।
पडिवम्भ सव्वपर्ण सचिवेणं सिक्सचित्तु एगते । देवीसमगम्भभवा नियदासी पेसिया तत्य ॥६॥
कहकदवि मंतवसमो समगं पसवो विणिम्मिओ तेण । देवीए मुओ जाओ इयरीए सुया तओ झत्ति ॥७॥
संचिवभणियाए महल्लियाए काऊण ताण परिवित्ति । सेज्जावाले खिविरं द्वासी सचिवग्गिंहे मुक्का.॥८॥
पुत्तसमेया, तत्तो महल्लिया निवड़णो कहइ एवं । देवीए सुया जाया सोउं तं मोणमल्लियइ ॥९॥
हरिविक्कमोत्ति नाम उत्रियं पुत्तस्स मंतिगेहम्मि । सियपक्सससहरो इव वइदइस कलादि कलियतन ।
अह कालवलिए नरवरम्मि इरिविक्कमो नियो ठविमो। सचिवम्मि निहियभारो सोवि हु विलसइ सइच्छाए
अह अन्नया य केणवि मणिमो वसुहादिवो तुम एत्य । नामेण चैत्र, राया मंती परमत्यमो जम्हा ॥१२॥
'सिच्छाइ दे गिण्दई विलसइ सिच्छाए करइ फेडइ य । सामंताइजणं तह पोसइ निपकोसमुषकोसं ।।
तो राया परिचिंतइ सचं एसो भणेइ जेण मए । विसयपसत्तेण तया न कया चिंतावि रजस्स ॥१४॥
गृहीतदेशावकाशः शब्दं यः करोति कासादिभिः । मतिजलीघरिव स दुःखं प्राप्नोतीहाप्यतिगुरु ॥१॥
इह मरते रथवृत्तं नगरं भूरमणीमालतलतिलकम् । समराङ्गणलब्धयशा राजा रिपूविक्रमस्तत्र ||२||
अतिमूच्छितश्च राज्ये जाताजातान्सुतान् श्रुत्वा । स तेषां छिनति कर्णीष्ठादीन्यजानि ॥२॥
किं बहुना तथा करोति राज्यस्यायोग्या यथा भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टिमन्त्री तम्यास्ति मतिजलाधिः ॥४॥
मदनश्रीनामयां राज्ञो मार्यया माणितो मन्त्री । यथा प्रसद्य रक्ष मम गर्म निजबुद्धया ॥५॥
प्रतिपन्नं तद्वचनं सचिवेन शिक्षयित्वैकान्ते । देवीसमगर्भमवा निजदासी प्रेपिता तत्र ॥६॥
कथकयमपि मन्त्रवशतः सम प्रसको विनिर्मितस्तेन । देव्याः सुतो जात इतरस्याः सुता ततो अदिति ॥७॥
सचिवमणितया बुद्धया कृत्वा तयोः परिवृत्तिम् । शय्यापाले क्षिप्त्वा दासी सचिवगृहे मुक्का ॥८॥
पुत्रसमेता, ततो वृद्धा नृपतये कथयत्येवम् । देव्याः सुता जाता श्रुत्वा तद् मौनमालीयते ॥९॥
हरिविक्रम इति नाम स्थापित पुत्रस्य मन्त्रिगेहे । सितपक्षशशघर इव वर्षते स कलाभिः कलिततनुः ॥१०॥
अथ कालकलिते नरवरे हरिविक्रमो नृपः स्थापितः । सचित्र निहितमारः सोऽपि हि विलसति स्वेच्छया ।।
अथान्यदा च केनापि भणितो वसुधाधिपस्त्वमत्र 1 नाम्नैव, राजा मन्त्री परमार्थतो यस्मान् ॥१२॥
स्वेच्छया ददाति गृह्णाति विलसति स्वेच्छया करोति स्फेटयति । सामन्तादिननं तथा पोषयति निजकोशमुत्कृष्टम् ।।
ततो राजा परिचिन्तयति सत्यमेष मणति येन मया। विषय क्तेन तदान कृता चिन्तापि राज्यस्य ॥१५॥

·५८८
सुपासनाह-चरिअम्मि-
ता दाऊण किंचिवि खुदाएस रिसेसमो तासन तदकरणे तो दंड सव्यस्सेणं विहिस्सामि ॥१५॥]
इय चितिऊण रन्ना भणिओ मंती कयन्नुयपुरिसं । दंससु कपग्घय मे अयाणुयं याणुयं च तहा ॥१६॥
अन्नह निन्छयपुव्वं होही तुह मरणमेव जइ सरणं । तो मती नियगेहे पत्तो अइआउलो हियए ॥१७॥
तस्सत्थि गिहे दुहिया सुजसा नामेण बुद्धिबलकलिया। पुट्ठो तीए सचिवो रहम्मि किं आउलो ताप ! ॥
लरिखज्जसि अन्ज तुमं, साहइ सो तीइ निवसमाइटं । सा भणइ इत्तिएणवि समाउलत्तं न तुह जुत्तं ॥
एवं दुट्टाएस पूरिस्समहं निवस्स किंतु तए । परिहरियव्यो एसो तव्वयणं तेण पडिवन्न ॥२०॥
तनो सा गहिणं सुणयसिसं रयगदाग्यसमेयं । संपत्ता निवपासे समग सचिवेग तो रन्ना ॥२१॥
भणिो मती कि ते समाणिया पुव्वससिया पुरिसा? । सो आह मज्झ दुहियाए आणिया देव । चिटंति ? ।।
तो तेग सापुटा दसिंवि सुणयं कहेइ से एयं । आहारपिडियादाणमित्तओ मन्नए सुरूयं ॥२३॥
चंडालस्सवि पाय, ता पहु! एसो कयन्नुओ नूर्ण । तं चिय कयग्यसंघस्स सेहरो जेण सचिपेण ॥२४||
आजम्माओवि तुम बुढि नीओ पयम्मिसंठविओ। तं चिय हणिउंबंछसि कह न तुम होसि जह भणियो।
एस रयो सुजाणो जम्हा राईए मुणइ वत्याणि । जस्स तणयाणि जाणिउं, अन्नाणी मझ पुण ताओ ॥
जो इत्तियंपि न मुणइ अविधेई कन्नदुबलो गया। तह तुज्झवि सेवाए विहवं वंछेइ जह भणियं ॥२७॥
"अविवेकिनि यो भूपे कुर्याद् गृद्धिं समृद्धये । गच्छेद् दिगन्तरं मन्ये खमारा समृद्धये ॥
घटवत् परिपृणोंऽपि विदग्धो रागवानपि । ग्रहीतुं शक्यते केन पार्थिवः कर्णदुर्बलः ! ॥"
इच्चाइ निसुणिऊणं सविलक्खो भणइ नरवई मंतिं । खमसु महायस! इण्हि जं अवरद्धं मए तुझ !)
.
तस्मादत्त्वा फञ्चिदपि क्षुद्रादेश विशेषतस्तस्य । तदकरणे ततो दण्डं सर्वस्वेन विघास्यामि ॥१५॥
इति चिन्तयित्वां राज्ञा भणितो मन्त्री कृतज्ञपुरपम् । दर्शय कृतघ्नं ज्ञायकं च तथा ॥१६॥
अन्यथा निश्चयपूर्व भविष्यति तव मरणमेव यदि शरणम् । ततो मन्त्री निजगेहे प्राप्तोऽत्याकुलो हृदये ।।
तम्यास्ति गृहे दुहिता सुयशा नाम्ना बुद्धिबलकलिता । पृष्टस्तया सचिवो रहसि किमाकुलस्तात ! ॥१८॥
लक्ष्योऽय त्वं, कथयति स तस्य नृपममादिएम् । सा मणतीयतापि समाकुलत्वं न तव युक्तम् ॥१९॥
एत दुष्टादेश पूरयिष्याम्यहं नृपस्य फिन्तु त्वया । परिहतव्य एप तद्वरनं तेन प्रतिएवम् ॥२०॥
ततः सा गृहीत्या शुनकशिशुं रजकदारकसमेतम् । संप्राप्ता नृपपाच समं सचिन ततो राज्ञा ॥२१॥
भगिनो मन्त्री कि स्वया समानीताः पूर्वसिताः पुस्पाः ! । स आह मम दहित्रानीता देव ! तिष्ठन्ति ॥
ततस्तेन सा पृष्टा दर्शयित्या शुनकं कथयति तस्यैतत् । आहारपण्डिकादानमात्रतो मन्यते मुकृतम् ॥२३॥
चारदालम्यापि प्रायः, तस्मात्प्रमो ! एप कृतज्ञो नूनम् । त्वमेव कृतघ्नसंघस्य शेसरो येन सचिवेन ॥२४॥
आ जन्मनोऽपि तं वृद्धि नीतः पदे संस्थापितः । तमेव हन्तुं वान्छसि कथं न त्वं मनसि यथा मणित. ॥
एप रनकः मुशानो यस्माद्रानो जानाति वराणि । यस्य संबन्धीनि यानि तु, अज्ञानी मम पुनस्तानः ॥२६॥
प इयदपि न जानान्यविवेकी कर्णदुषलो रामा ! तथा नचापि सेक्या विमयं पान्छति यथा मणिठम् ॥२०॥

·सचिव आद "पापाणजालकठिनोऽपि गिरिविशाल: सभिद्यते प्रतिदिनं वहता जलेन । कपिजापपिशुनैः परिवृप्यमाणः को या न याति विकृति दृमोहदोऽपि ।। तुम्मेदिवि समियन्ये किंचि मए विस्वमायरियं । नियमुई पडिगाइसु विदेण समं मह गिहाओ। तो रग्ना बाहाए धरि सचित्रो इमं पुणो भणिओ । नो मुहा मुत्तच्चा रज्जपि हु तुझ आयतं ॥३०॥ 'तो उट्टे सचिवो पाए संलागिऊण तं भणइ 1 जावज्जीवं नियमो मद मुद्दाए नरिंदेहि ॥ ३॥ ता मुंच ममं सामिय ! समणो होहामितुह अणुनाए । भणइ नियो न कहंपिहु अणुनाणिस्मामितं जेण॥ मम आयचो देहो तुह तणओ चैव मन्झ कजम्मि । विश्वेयव्यो नियमा न अन्नहा, भणइ तो सचिवो॥३३॥ एवं चिय पहु ! जड़वि हु खरकम्ममई नहाविन करिस । इद अत्ये निम्बंधो तुम्भेहिवि नेय कायचो ।। तो तं निच्छयसारं वयणं सुणिऊण नरवरो भणइ। पालमु साश्यधम्मं गिहडिओ चैत्र तो सचित्रो॥३५॥ संपत्तो नियगेहे दुहियासहिओ अहन्नया सोचि । गीयत्यगुरुसमीचे पडिबज्जइएचयाईणि ॥३६॥ पालेइ पइदिपि हु बीए सिक्खापए विसेसेण । संखिबई दिसिनियम मंती अइ अन्नया एवं ॥३७॥ जह नियगिहाउ वाहि गंतव्वं नेय अन्ज दिणमझे । कारणवसेण केणइ, अह रना तस्स पासम्मि॥ • अष्टविओ प्रडिहारो वचतेणावि तेण तग्गेहे । दिटो मंत्री एगतसंटिमो काससन्नाए ॥३९॥ अरिणो पहाणपुरिस हक्कांरिवि किंषि मंतयतो य । सो आगंतूण इह इइ वुत्ततं कहइ रभो ॥४०॥ वो कोहग्गिपलित्तो पडिहार भणइ गच्छ मंतिगिहे । वघेवि पच्छ्याहुं तं आणसु मझ पासम्मि ॥४॥ इत्यादि श्रुत्वा सबैलक्ष्यो मणति नरपतिर्मन्त्रिणम् । क्षमस्व महायशः ! इदानी यदपराद्धं मया तव ॥२८॥ गुप्माभिरपि क्षन्तव्यं पत्किञ्चिन्मया विरूपमाचरितम् । निनमुद्रां प्रतिग्राहयं विभवेन समं मम गृहान् ॥२९॥ ततो राजा बाहौ धृत्वा सचिव इदं पुनर्भणितः । नो मुद्रा मोक्तन्या रान्यमपि हि तवायतम् ॥३०॥ तत उत्याय सचिवः पादे संलग्य तं मणति । यावन्जीव नियमो मम मुद्राया नरेन्द्र ! इदानीम् ॥३१॥ तस्मान्मुन्न मां स्वामिन् ! श्रमणो भविष्यामि तवानुज्ञया । मणति नृपो न कथमपि धनुज्ञास्ये त्वां येन ।। ममायत्तो देहस्तय संवन्ध्येव मम कार्ये । व्ययितन्यो नियमानान्यया, मणति ततः सचिवः ॥३३॥ : एवमेव प्रभो ! यद्यपि हि खरकर्माहं तथापि न करिष्ये । इहाथै नियन्यो युप्माभिरपि नैव कर्तव्यः ॥३४॥ ततस्तन्निध्ययसारं वचनं श्रुत्वा नरवरी भगति । पालय श्रावकधर्म गृहस्थित एव ततः सचिवः ॥३५॥ संप्राप्तो निजगहे दुहितृसहितोऽथान्यदा सोऽपि । गीतार्थगुरुसमीपे प्रतिपद्यतेऽणुवतादीनि ॥३६॥ पालयति प्रतिदिनमपि हि द्वितीये शिक्षानते विशेषेण । संक्षिपति दिनियमं मन्न्यथान्यदैवम् ॥३७॥ यथा निजगृहाद्वहिर्गन्तव्यं नैचाय दिनमध्ये । कारणवशेन केनापि, अय राज्ञा तम्य पावें ॥३८॥ प्रस्थापितः प्रतिहारो घनतापि तेन तद्नहे । दृष्टो मन्येकान्तसंस्थितः काससंजया ॥३९॥ अरेः प्रधानपुरुष हकारीयत्वा किमपि मन्त्रयंश्च । स आगत्येहेति वृत्तान्तं कथयति राजे ॥४०!

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
तणवि तहेव विहिय भणियो रन्ना तओ इमं मंती । अन्जवि न मुयसि खारें जं मनसि मन्झ सत्तुजग ॥
तह खामिओवि सम्माणिओवि तइया मए सय चेव । ता किमई तुह जोग्गो ज जाणसि तं करिजासु ॥
मुंचसु पुण मह विसर्य पाणे न हरामि तुज्झ जेण सयं । ते गच्छिदंति नूर्ण सामिविरुद्धं चरंतस्स ॥४४॥
इय पभणंतस्स नराहिवस्स जणणीवि मयणसिरिनामा । तत्थागया रुयंती सो मंतिस्स बंधाई ॥४५॥
पभणइ बच्छ । किमयं मंतिस्स कयत्यणं कुणसि एवं । दुजणजणवयणेहि परमुवयारिस्स सयकालं ॥४६
संपइ पुण सविसेस धम्मम्मि रओ न मंगुलं कुणाई । इयरजणस्सवि एसो नूर्ण समसत्तुमित्तमणो ॥४७||
किञ्च ।
अवियारिऊण कज्ज सुहमसुई वा कुणंति नहु गरुया । ता दुल कयं तुमए ज बद्धो एस सहसेव ॥४८॥
किञ्च ।
म
.
सचिवदुहियाए तइया कयग्यसिरसेहरो तुमं चैव । कहिओ तं चिय तुमए सच्चवियं इय कुणतेण ॥४९॥
इय भगिऊणं देवी व छिदेवि तिक्खडुरियाए । अणुणइ मंतिं सोवि हु भणई मह चेव इह दोसो ॥५०॥
णज्ज मए नियमो गहिओ एवं न गेहमझाओ । नीहरियचे तत्तो कासियसदं करेऊण ॥५१॥
आहूजो देवि ! मए सत्तुनरो पुचपरिचपवसेण । देसायगासियवए अइयारो होइ इय विहिए ॥५२॥
तस्स फलं अणुहूयं मए सयं घेव नस्थि देवस्स । थेवोवि हु इह दोसो इय सुणिवि पसंतरोसभरो ॥५३||
रापावि समावेई मंतिं वयहिं विणयसारेहिं । मंतीवि जाइ गेहे सुहासणेणं निवाणाए ॥५४॥
ततः क्रोधाग्निप्रदीप्तः प्रतिहारं भणति गच्छ मन्त्रिगृहे । बद्ध्वा पश्चाद्वाहु तमानय मम पार्थे ।।४१॥
तेनापि तथैव विहितं भगितो राज्ञा तत इदं मन्त्री । अद्यापि न मुञ्चसि क्षारं यन्मन्यसे मम शनुजनम् ।।
तथा क्षमितोऽपि सम्मानितोऽपि तदा मया स्वयमेव । तस्मात्किमहं तव योग्यो यन्जानासि तत्कुर्याः ॥४३॥
मुन्ध पुनर्मम विपयं प्राणान हरामि तव येन स्वयम् । ते गमिष्यन्ति नूनं स्वामिविरुद्धं चरतः ॥४४॥
इति प्रभणतो नराधिपस्य जनन्यपि मदनधीनामा । तत्रागता रुदती श्रुत्वा मन्त्रिणो बन्धादि ॥४५॥
प्रमणति वत्स ! किमेतन्मन्त्रिणः फर्थनं करोप्वेवम् । दुर्जनजनवचनैः परमोपकारिणः सदाकालम् ॥४६॥
संप्रति पुनः सविशेपं धर्म रतो नानिष्टं करोति । इतरजनस्याप्यप नूनं समशत्रुमित्रमनाः ॥४७॥
अविनार्य कार्य शुभमशुभं वा कुन्ति न खलु गुरवः । तस्माद् दुष्टु कृतं त्यया यहद्ध एप सहसव ॥४८॥
सचिपहिया तदा कृतघ्नशिरःशेखरस्त्वमेव । कथितस्तदेव त्वया सन्यापितमिति कुर्वता ॥४९॥
इति भाणत्या देवी पन्धान ठित्वा तीक्ष्णचरिफया । अनुनयति मन्त्रिणं सोऽपि हि मणनि ममैवेह दोपः ॥
येनाथ मया नियमो गृहीत एवं न गेहमध्यात् । नित्सर्तव्य ततः कासितशब्दं कृत्वा ॥५१॥
आहूनो देवि ! मया शत्रुनरः पूर्वपरिचयवशेन । देशावकाशिफनतेऽतिचारो भवतीति विहिते ॥५२॥
तस्य पनमनुमृतं मया स्वयमेव नास्ति देय । स्त्रोफोऽपि सल्विह दोप इति ध्रुन्वा प्रशान्तरोपमरः ।।
राजारि समयाने मन्त्रिणं यविनयसारः । मन्त्र्यपि याति गेहे मुखासनेन नृपाया ॥१४॥

·: महजलाहिकहा।
सो कोवि महतजरो जाओ से बंधपीडियंगस्स । तइयदिणम्मि विमुक्को पाणेहि जेण मो सहसा ॥५५॥
तत्तो सो सोहम्मे अप्पिइडियातरखरो समुप्पन्नो । तम्हा नुमो विदेहे सिन्झिस्सइ तइयजमम्मि ॥५६॥
इति द्वितीयशितावते तृतीयातिचारविपाके मतिमलधिमन्त्रिकथानकं समाप्तम् ।।
स कोऽपि.महाम्वरो जातस्तस्य बन्धपीडिताङ्गस्य । तृतीयदिने विमुकः प्राणैयेन स सहसा ॥५५॥
ततः स सीमेंऽत्पदिकमुरवरः समुत्पन्नः । तस्माच्युतो विदेहे सेत्स्यति तृतीयजन्मनि ॥१६॥

·पहवइ न भयं कस्सावि तस्सत्यि ।। कन्जवसेणं दूरटियस्स दंसेइ जो उ अपाणं । गहियदेसावगामो कण्हुप लहेइ सो दुक्खं ॥१॥ तथाहि;- पुरमत्थि माणखेड छक्रखंडवराए धरियगुरुसोहं । परिभवियसयलरिउंचक्कविक्कमो विक्कमाइचो । तं पालइ सव्वकलाण पारगो तस्स पणदणी पउमा। ताणं विक्कमसेणो तणओ विणयाइगुणभवणं ॥३॥ अइ कहमिचसहिगो गो गईदम्मि सो समारुहिउँ । नंदणवणाभिरामे आरामे जणियजणलामे ॥६] तत्थ पुरिसेग केणवि भणिओ जह कुमर! भारियाए समं । रयणीए केलिहरए सुत्तो हं जाव चिट्ठामि ॥ कैस्पिायवाओ उत्तरिऊण मऊरपोएणं । महभजागीवाओ अवहरिया रयणमालचि ॥६॥ मझ नियंतस्स तओ पुणरवि पत्तो स तम्मि रुक्खम्मि । मुक्को मएविवाणो तस्स तो सोवि मह लग्गो । सो पुण चिइ तत्यवि तहवियसिंहंडमंडियकुडग्गो । नवि तस्स ता काऊण पसायं आगंतूणं खणं पलोएस । तं पक्खिं तो कुमरो पत्तो तत्थेव तं नियइ ॥९॥ पुन्छइ य विम्हियमणोभो भोतं कीस नच्चसि मऊर।सो भणइ कुमर ! तोसेण सो पुणो सुण जह जाओ। अहमासि रायपुत्तो रहउडो खुडियसीललंकारो । तो एगा सिटिसुया संघडिया मझ रूवढा ॥११॥ तं हरिउमहं चलिओ समगं सत्येण सिंधुदेसम्मि । सत्थे जयेण जते सामंदगई विसालच्छी ॥१२॥ सत्याणुग्गलगा गच्छंती सह मए तो सत्थे । दुरंतरिए दोनिवि परिसंताई पहसमेण ॥१३॥ पच्छा चेन टियाई मग्गं मोत्तूण निन्भयत्ताओ । रयणीए पढमपहरम्मि रमिङ मुत्ताई, इत्तो य ॥१४॥ कार्यवशेन दुरस्थिताय दर्शयति यस्त्वात्मानम् । गृहीतदेशावकाशः कृष्ण इव लमते स दुःसम् ॥१॥ पुरमस्ति मानसेट पदमण्डधरायां धृतगुरुशोभम् । परिभूतसकलरिपुचक्रविक्रमी विक्रमादित्यः ॥२॥ तत्पालयति सर्वकलानां पारगस्तस्य प्रणयिनी पद्मा । तयोविक्रमसेनस्तनयो विनयादिगुणभवनम् ॥३॥ अथ कृष्णामित्रसहितो गतो गजेन्द्रे स समारुह्य । नन्दनवनाभिराम आरामे जनितननकामे ॥४॥ तत्र पुरुषेण फेनापि भणितो यथा कुमार ! मार्यया समम् । रनन्यां कदलीगृहे सुनोऽहं यावतिष्ठामि ॥२१॥ फलिपादरादुत्तीर्य मयूरपोतेन । मदार्याग्रीवातोऽपहना रत्नमालेति ॥६॥ गयि पश्यनि ततः पुनरपि प्राप्तः स तस्मिन् वृक्षे । मुक्तो मयापि याणस्तस्य ततः सोऽपि मम लग्न. ॥७॥ स पुनस्तिष्ठति तत्रापि तनशिखण्डमण्डिनकुटाग्रः । नव तस्य फिचिन्प्रभवति न भयं कस्यापि तस्याम्ति ।। तामात्रया प्रसादमागन्य क्षणं प्रलोफस्य । तं पक्षिणं ततः कुमारः प्राप्तस्तत्रैव तं पश्यति ॥२॥ उनि म विस्मितमना भो मोस्चं फरमान्नृत्यसि मयूर! 1 स मगनि कुमार ! तोपेण स पुनः शृणु यया जातः ।। बदमाग राजत्रो राष्ट्राट. गण्टिनशीलालंकारः । तत एका प्रेष्टिमुता संघटिता मया म्पादया ॥११॥ in परितः सम माथन मिन्धुदो । साध जयन यानि सा मन्दगनिर्विशालाक्षी ॥१२॥ सानुगामा गाउन्ती मद मया ततः माथें । दूरान्तरित द्वावपि परिश्रान्ती पधिप्रमेव ॥१३॥ पर मिली मार्ग गुस्या निर्भयात् । रजन्यां प्रथमप्रहरे या मुनी, इनध ॥१॥. ,

·कण्इकहा।
-
रयणीए चरिमजामम्मि कहविएमेव जगियम्मि मए । नो सा दिवा निरण सम्बन्ध गसियावितहि ।।
तो चिंतियं मए इय जइ सा पच्छामुहा गया बलिउँ । पियराई समरे तो नीए न मुदरं त्रिहिये ।।१६।।
मग्गम्मि दुहासत्ता हणिइति इमं विचितिऊण मए । अरुणोदयवेलाए तप्परपति नियंतण ॥१७॥
भइसिग्यवग्यपयर्पतिदसणा जाणियं जहा इणिया । बग्घेण निम्षिणेणं गह भंजा तो गओ सत्थे ॥१८॥
सत्यादिवस्त कहिउँ त युतंत इमं च सो भणिओ । जाव अहं तस्मुदि लहमि ता इत्य ठाएई ॥१९॥
तेणवि तं पडिबन्न दिन्ना य सहाइणो पवरसुदृडा । तो तेहि सह गएणं वग्यो दिलो मए मुत्तो ॥२०॥
तह वालाबाहुजुर्य परंगुलीयं सकडगकरं । उत्तत्तकणयसंकलियफलियमद्द तीए नुरजुयं ॥२१॥
रयणावली य एसा दिवा तस्सेव संनिहाणम्मि । तो इकियो मए सो तितो तप्पिसियमसिऊण ॥२२॥
रेरे लिष्ट्रिय लोहसि अजविधरणीए निहणि बालं तुद पिटाओ कइडेमि नूण फंदोदलनयणि ॥२२॥
तपसुयपुर वयण सुणिलं वग्यो समुडिओ झत्ति । फोडतो इव भंडमंडवं गन्जियरयेण ॥२४॥
कंपावितो य अतुच्छपुच्छअच्छोडणाहिं भूवीठे । सजियकमो कमेण कयंतकापो गरुयदप्पो ॥२५॥
पडिओ मझुवरि तो मएवि तिक्खयरसयरकीलेण । वामकरगठिएणं विद्धा जीहा सटरडा ॥२६॥
• दाहिणकरहियाए छुरिपाए आहओ य सो उपरे । तो तक्खणेण मुक्को पाणेहिं सो, इओ य पए ॥२७॥
यालादेहावयवे गहिऊणं कडगकुंडलाइपि । खुरपरियवग्यदेहो पत्तो सत्याहिबसमी ॥२८॥
भणिो इम मए सो रयणउरे रयणसंचओ सिट्टी। तभन्जा देवसिरी जगणी एईए रमणीय ॥२९॥
.
रजन्यां चरमयामे कथमप्येवमेव जागृतेन मया । नो सा दृष्टा निपुणं सर्वत्र गवेषितापि तत्र ॥१५॥
ततश्चिन्तितं मयेति यदि सा पश्चान्मुखा गता वलित्वा । पितरी स्मृत्वा ततस्तया न सुन्दरं विहितम् ॥१६॥
मां दुष्टसत्त्वा हनिप्यन्तीमा विचिन्त्य मया । अरुणोदयवेलायां तत्पदपहिं पश्यता ॥१७॥
अतिशीघव्यायपदपालदर्शनाज्ञातं यथा हता ! व्यामेण निवृणेन मम भार्या ततो गतः सार्थे ॥१८॥
सार्थाधिपाय कवयित्वा तं वृत्तान्तमिदं च स मणितः । यावदह तच्छुद्धि लमे तावदन तिष्ठ ॥१९॥
तेनापि तत् प्रतिपन्नं दत्ताश्च सहायाः प्रवरसुभटाः । ततस्तैः सह गतन च्याम्रो दृष्टो मया मुक्तः ॥२०॥
तथा वालाबाहयुगं वराहुलीयं सकटककेयूरम् । उत्तकनकशृङ्खलाकलितमय तस्या नपुरयुगम् ॥२२॥
रत्नावली चैपा दृष्टा तस्यैव संनिधाने । ततः शब्दितो मया स तृप्तस्तापिशितमशिया ॥२२॥
रेरे लम्पट ! लोठस्यद्यापि धरण्यां निहत्य वालाम् । तवोदरात्कृपामि नूनमुत्पलदलनयनाम् ॥२३॥
तदश्रुतपूर्व वचनं श्रुत्वा व्यावः समुत्थितो झटिति । स्फोटयन्निव ब्रह्माण्डमण्डपं गर्नितरवेण ॥२४॥
फम्पयंश्चातुच्छपुञ्छाच्छोटनामि पीठम् । समिक्रमः क्रमेण कृतान्तकल्पो गुरुदर्पः ॥२९॥
पतितो ममोपरि ततो मयापि तीक्ष्णतरखादिरकालेन । वामकरानस्यिनेन विद्धा जिहा सौष्ठष्टटा ॥२६॥
दक्षिणकरस्थितया क्षुरिकयाऽऽहतश्च स उदरे । ततस्तत्क्षणेन मुक्तः प्राणः सः, इतश्च मया ॥२७]
बालादेहावयवान् गृहीत्वा कटककुण्डलाद्यपि ! क्षुरपृतच्याबदेहः प्राप्तः सार्थाधिपसीपम् ॥२८॥

·मुपासनाह-चरिअम्मि-
तीइ उम आभरणं अपि जसु निच्छएण गंतूण । साहिज्जसु जहदिट्ट मझ पसाय विहेजण ॥३०॥
एएदि अवयहि सममेव चियाए जलियजलणाए । अप्पाणमह खिविउ पियाए मग्गेण मच्छिस्स ॥३१॥
खमियन्च मह सच तुमए तह मन्झ सयणनग्गरस । कहियव्यो वुत्ततो एसो मह खामणाए सम ॥३२॥
सत्याहिवेग भणिय लोयव्यवहारधम्मवज्झमिण । जं महिलाए सद्धिं जगणपवस समायरसि ॥३३॥
महिला पुरिसेण सम मरेइ इय ताव लोयववहारो । भणियं मएवि नेहो पाय पुरिसाण नो जम्हा ॥३४॥
छुहियाण भोयणम्भिव राओ रमणीसु होइ पुरिसाण । नेहो पुण विरलाणं जो मरणतेवि निव्वइ ।।३५||
तरहाणुगया वतीहयावि बहुसो पियं पिय विति । इचाइ पलविऊण रइयचियाए ला पविट्ठो ॥३६॥
सह महिरावयहि मरिऊण बतरो अह जाओ। कीलंतो इह पत्तो सत्याहिबईवि सफलतो ॥३७॥
तस्स य कलत्तवन्त्यसम्म रयणावली निया दिट्टा । तदसणेण नाणोवओगओ जाणिय शान्ति ॥३८॥
पुव्युत्तं सवपि हु इरिया रयणावली मए कुमर !! काऊण मोररूवं तो हरिसो मझ सजाओ॥३९॥
जइ पत्तियह न मन्झ ता इत्तो केवलीवि चिट्टेइ । उजाणअवरभागे सहयारतरस्स हेट्टम्मि ॥४०॥
तं पुच्छह मह चरिय तो कुमरो कण्हमित्तपरिकलिओ । सफलत्तपुरिसजुत्तो गहियमऊरो तहिं पचो ।
वंदेवि केवलि सो उबविट्ठो समुचियम्मि ठाणम्मि । तो पत्याचे कुमरो पुच्छइ त चलि एव ॥४२॥
भयव । एस स मऊरो पुन्वभव केरिसो यहि हुतो । किं विहियं सुइमसुह साहसु पसिऊण मह इन्हि ।।
भगित इद मया स रत्नपुरे रत्नसचय श्रेष्ठी । तद्भार्या देवत्रीजनन्येतस्या रमण्या ॥२९॥
तम्या इदमामरणमर्पय निश्चयेन गत्वा । कयय ययादृष्ट माथि प्रसाद विधाय ॥३०॥
एतैरवयवै सममेव चिताया ज्वलितज्वलनायाम् । आत्मानमह क्षिप्त्वा प्रियाया मार्गेण गमिष्यामि ॥२१॥
समितव्य मम सर्प स्वया तथा मम स्वजनवर्गाय । कययितव्यो वृत्तान्त एप मम क्षामणया समम् ॥३२॥
सार्याधिपेन भाणित लोकव्यवहारधर्ममापमिदम् । यद् महिलया सार्घ ज्वलनप्रवेश समाचरसि ॥३३॥
महिला पुरपेण सम म्रियत इति तावल्लोकव्यवहार । भणित मयापि स्नेह प्राय पुरुषाणा नो यस्मान् ।।
धिताना मोमन इव रागो रमणी' मवति पुस्पाणाम् । स्नेह पुनर्विरलाना यो मरणान्तेऽपि निर्वर्तते ॥३५॥
तृष्णानुगता पपीहा अपि बहुश प्रिय प्रिय नुवन्ति । इत्यादि प्रलप्य रचितचिवाया लघु प्रविष्ट ॥२६॥
सह महिलावयव मृत्वा व्यन्तरोऽह जान । मोडनिह प्राप्त सार्थाधिपतिरपि सकलप ॥३७॥
सम्य प फलवक्षस्यले रत्नावली निता दृष्टा । तदर्शनेन ज्ञानोपयोगतो ज्ञान प्रटिति ॥३८॥
पोक्त सर्वमपि हि हता रत्नावली मया कुमार ! 1 कृत्वा मयूररूप ततो हो मम सजात ॥३९॥
मादि प्रतीया न मा तदेव देवयवि तिष्ठति । उद्यानावरमागे सहकारतरोरय ॥१०॥
त पृच्छत मम चरित तत कुमार कृष्णमित्त्रपरिकलित । सकलापम्पयुत्तो गृहीतमयूरस्तन प्रान ॥४१॥
घन्दित्वा फेरलिन स उपविष्ट समुनितम्याने । तन प्रम्नावे कुमार नितं फेवलिनमेवम् ॥४२॥
भगवन् ! एप स मयूर पूर्वमव कीश कुनामृन् । कि विहित शुममशुभ क्षय प्रमय ममेदानीम् ॥४३॥

·५७
कण्हकहा।
जो केवलिणा कहिय सव्यंपि तदेव जह मऊरेण । कुमरपडियोहणार्य अहिययरं इत्तियपि जहां ॥४॥
रइसमझत्रसंतीए तीए वालाए आगया निदा । तो सा यग्येण हया उत्पन्ना तिरियनाईए ॥४॥
तो कुमरेणं भणियं मुणिपुंगव ! रइसुहमझवसणपि । कि इयफलयं जायइ, तो नाणी कदह तम्म इमं ।।
रहसुझमझवसंतो मुत्तो अह मरइ कइवि तो जीयो । अदुग्गदुईए गच्छद गुणगाममुत्तोचि ॥४॥
इच्चाइदेसणं निमुणिऊण कुमरो दुवालसविपि । पडिवस्जद मिहिधर्म जुत्तो पित्तेण क.प्दण ||८||
मोरसुरोवि गिण्इ सम्मत्तं रयणमालिय खिविरं । कुमरस्स कंटदेसे नमिय मुणि तो गया ठाण ॥४९||
कुमरो करइ धम्म सकमित्तो सयावि उपउत्तो । देसवगासिए अद्द गहिओ कण्हेगा इप नियमो ॥२॥
जह पोसहसालाए मेहि मए ता न अन्ज गंतव्वं ! जाच दिवमावसाणं, अह तस्य समागमओ पुरिसो ॥५१॥
कुमरस्स संतिओ कुणइ बहुविहे 'कण्द कण्ट्' इय सद्दे । पोमहसालदुवारे पिहियम्मि उचठाणम्मि ॥५२॥
वारण सो दसइ अप्पाणं तस्स विहियमोणोति । तसणेण नेणं पोसहसालाकवाडाई ।।५।।
उग्याडियाई, उग्याडिऊण पत्तो य कण्हपासम्मि । कुमरमणियाई सादइ जा ताव कुमोरि विहरतो ।।
पत्तो कण्हसपास वदी साइसिपइसियवलयुद्धी । धरिरं वाहाए तयं छुरिय दंसेइ भणई य ॥२५||
अइभुक्खिो अहं तो वियरसु कणयस्स दस सहस्साई । कुमरपुरिसेण वाहि टाऊण कया तमो युंगा ॥
मिलिओ पउरो लोओ कमरोवि समागमओ तो तेण । थंमेण समं बद्धो कण्हो गाहं तभो हरियं ।।५७।।
आकडिऊण थक्को सो बंदी, भणडु तं तमो कुमरो । मुंचमु मह मिचमिमं जं मग्गसि तं पयन्छिस्म ।
ततः केवलिना कषितं सर्वमपि तथैव यथा मयूरेण । कुमारप्रतिबोधनार्यमधिकतरमियदपि यया ॥१४॥
रतिमुखमध्यवस्यन्त्यास्तस्या बालाया भागता निद्रा । ततः सा व्याण हठोसन्ना विर्यजाती ॥४॥
ततः कुमारेण मणितं मुनिपुङ्गव! रतिसुखाध्यवसानमपि। किमितिफलक जायते, ततो ज्ञानी झ्ययति तस्येदम् ।।
रतिमुखमध्ययस्यन् सुप्तो यदि नियते कथमपि ततो जीवः । अतिदुर्गदुर्गती गच्छति गुणमामयुक्तोऽपि ॥१७॥
इत्यादिदेशनां श्रुत्वा कुमारो द्वादशविधमपि । प्रतिपद्यते गृहिधर्म युत्को मिस्त्रेण कृष्णेन ॥४८॥
मोरसुरोऽपि गृहाचि सम्यक्त्वं रत्नमालां सिप्त्वा । कुमारस्य कण्ठदेशे नत्वा मुनि ततो गताः म्यानम् ।।
कुमारः करोति धर्म सकृष्णमित्रः सदाप्युपयुक्तः । देशावकाशिकेऽथ गृहीतः कृष्णेनेति नियमः ॥२०॥
यथा पोपधशालाया बहिर्मया तावन्नाथ गन्तव्यम् । यावदिवसावसान, अथ तत्र समागतः पुरुषः ॥११॥
कुमारस्य सत्कः करोति बहुविधान् 'कृष्ण कृष्णा इति शब्दान् । पौषवशालाद्वारे पिहित उच्चस्याने ॥१२॥
स्थित्वा स दर्शयत आत्मानं तस्मै विहितमौनोऽपि । तद्दर्शनेन तेन पौषधशालाकपायाने ॥१
उद्घाटतानि, उद्धाश्य प्राप्तच कृष्णपार्थे । कुमारमणितानि कययति यावतावत्कृतोऽपि विहरन् ॥२४॥
प्राप्तः कृष्णसकाशे वन्दी साहसिकहसितबलबुद्धिः । धृता चाही तां परिकां दर्शयति मणति च ॥१५॥
अतिवुमुक्षिताऽहं ततो वितर कनकस्य दश सहमाणि । कुमारपुरुषेण पहिः स्थित्वा कृता ततो बुन्या ॥२६॥
मिलितः प्रचुरो लोकः कुमारोऽपि समागतस्तेन । स्तम्मेन समं बद्धः कृष्णो.गाई ततः रिकाम् ॥१७॥

·सुपासनाह-चरिग्रम्मि-
तो तेणं भीएणं पासत्ययदससहस्सदम्माई । अभएण समै चिय मग्गियाई कुमरणं दिन्नार्ड ॥५९।।
तो बडी कुमरकरे लग्गे निग्गओ पुरस्स चहिं । पच्छा पच्छाहुत्तं कुमर नमिडं विसज्जेइ ।।६०॥
कन्होवि रुहिरभरिओ गाई बंधेहिं पीडिओ संतो । तत्थेव ठिओ एवं परिभावंतो भवसस्वं ॥६१॥
"जन्म मरणाय नियतं बन्धुवुःखाय धनमनिवृतये । तन्नास्ति यन्न विपदे तथापि लोको निरालोकः ।।
घनापायः कायः प्रकृतिचपला श्रीरपि खला, महामोगा रोगाः कुवलयदृशः सर्पसदृशः ।
गृहावेशः क्लेशः प्रणयिपु सुखं स्थैर्यविमुखं, समः स्वैरी वैरी तदपि न हितं कर्म विहितम् ।।"
दिसिक्यकलंकतरुणो कुमुममिण जं इहेव इय दुरखं । फलमउलं परलोए कुगइगयस्सवमह होही ॥६२||
इच्चाइभावणाए दिणसेसं गमिय नियघरे पत्तो । दाइजरेणं गहिओ मओ य तइए दिणे तत्तो ॥६॥
उत्पन्नो जोइसिओ देवो चउ तओ य तइयम्मि । जम्मम्मि मोक्खसोक्ख धुसकम्मो पाविही नणं ॥६४॥
विक्कमसेणकुमारो कमेण चरण सुनिम्मल लहिउँ । उप्पन्नविमलनाणो सिद्धो निदधुणियकम्ममलो ॥६५॥
॥ इति द्वितीयशिक्षावतातिचारविपाक कृष्णकथानकं समाप्तम् ।।
-
आकृप्य स्थित स बन्दी, भणति तं ततः कुमारः । मुञ्च मम मित्रमिदं यन्मार्गयसि तत्प्रयस्यामि ॥१८॥
ततस्तेन भीतेन पार्थस्थदशसहमूद्दम्माणि । अभयेन सममेव मागितानि कुमारेण दत्तानि ॥५९॥ ,
ततो बन्दी कुमारकरे लागत्वा निर्गतः पुरान बहिः । पश्चात्पश्चान्मुखं कुमारं नत्वा विसृजति ॥६०॥
कृष्णोऽपि रविरभृतो गादं वन्धैः पीडितः सन् । तत्रैव स्थित एवं परिमावयन् भवस्वरूपम् ॥६१॥
दिग्नतकलङ्कतरोः कुसुममिदं यदिहैवेति दुःखम् । फलमतुलं परलोके कुगतिगतस्यैव मम भविष्यति ॥६२||
इत्यादिभावनया दिनशेष गमयित्वा निजगृहे प्राप्तः । दाहन्वरेण गृहीतो मृतश्च तृतीये दिने ततः ॥६॥
उत्पन्नो ज्योतिपिको देवश्च्युत्वा ततश्च तृतीये । जन्मनि मोक्षसौख्यं धुतकर्मा प्राप्स्यति नूनम् ॥६४॥
विक्रमसेनकुमारः क्रमेण चरणं सुनिर्मलं लब्ध्वा । उत्पन्नविमलज्ञानः सिद्धो निधूतकर्ममल. ॥६५॥

·गदियदेसावगासो खिचिऊण परस्स करकराईयं । जो अप्पं जाणवइ स लाइ सोमोच दुवखाई ॥१॥ तथाहि- भोगउर अस्थि पुरं गुरुयोगितगुंव बहुविसनिवासं । निम्मलमणिकरपसरं दुरसणपरिवज्जियं किंतु ॥२॥ तत्यासि सोमनामो सिट्टी सोमव्व सुयणकुमुयाण । भजा अणंगसेणा अणंगवरिणिन्य तस्सासि ||३|| ताण च परोपरपीइनिभरं विषय सोखनिरयाणं 1 अकलियद्हाण कालो वोलड़ दोगुंदगाणवा अह अन्नया पम्या तब्भज्जा तीए कनया जाया । समए अणंगसुंदरी नामपि पइट्टियं तीसे ॥५॥ निरुपमख्या निम्मे परमसुंदेरदलियरइदष्पा । कहक हवि पयत्तेणे विहिणावि विणिम्मिया मन्ने ॥६॥ किंतु अइहा सा दिहिन्भासेवि कुंणइ न हु कोइ । नय कोवि वरइ वरई पियरेहि दिजमाणंपि ॥७॥ मयणानलपज्ज़लिया परपुरिसे पइदिपि पत्थती । पुनालित्ति भणिज्जइ तत्तो सा नयरलोएण ॥८॥ तं सोउँ दूमिज्जइ हसियइ सहिपाहि लज्जए अहिंयं । सोहग्गमग्गिरा सा पूयइ हरवल्लहाईयें ॥९॥ सोदग्गजणसोहग्गगुलियतिलयाइयं च विरएइ । पियकारियधुवेहिं धूवेड अप्पणो देहं ॥१०॥ तह कामदेवमतं झायइ जबई य तिपुरविग्जाई । तहवि हु उब्वियणिज्जा जायइ सा पुरिसबग्गस्स ॥११॥ आइन्नाई पिपराई तीए पुच्छति दिनदेवनं । नेमित्तियपि दंसति तह य बहुमंतवाईण ॥१२॥ कुलदेवयाण पूर्य तह विविहोवाइयाई इच्छंति । देवण्हवणाइएहिं न्हायति तहोसहीहिपि ॥१३॥ कि वहुणा, .. गृहीतदेशावकाशः लिप्त्वा परस्मै कर्करादिकम् । य आत्मानं ज्ञापयति स लमते सोम इव दुःखानि ॥१॥ भोगपुरमस्ति पुरं गुरुमोगिननुरिव बहुचु(वि)पनिवासम् । निर्मलमणिकरमसर द्विरसनपरिवर्जितं किन्तु ।। तत्रासीत्सोमनामा श्रेष्ठी सोम इव स्वजनकुमुदानाम् । मार्याऽनसेनाऽनङ्गगृहिणीव तस्यासीत् ॥३॥ तयोश्च परस्परमीतिनिर्भरं विषयसौख्यनिरतयोः । अकलितदुःखयोः कालो गच्छति दौगुन्दकयोरिव ॥४॥ अथान्यदा प्रसूता तगार्या तस्याः कन्यका जाना । समयेऽनङ्गसुन्दरी नामापि प्रतिष्ठितं तस्याः ॥५॥ निरुपमरूपा निमर्यादपरमसौन्दर्यदलितरतिदर्पा । कथंकथमपि प्रयत्नेन विधिनापि विनिर्मिता मन्ये ॥६॥ फिन्त्यतिदुर्मगा सा दृष्टयभ्यासेऽपि करोति नहि कश्चित् । न च कोऽपि वृणुते वराकी पितृभ्यां दीयमानामपि ॥ मदनानलप्रचलिता परपुरुषान्प्रतिदिनमपि प्रार्थयमाना। असतीति भण्यते ततः सा नगरलोकेन ॥ तत् श्रुत्वा दूयते हस्यते सखीमिर्लज्जतेऽधिकम् । सौमाग्यमार्गयित्री सा पूजयति हरवल्लभादिकम् ॥९॥ सौभाग्याञ्जनसामाग्यगुडिकातिलकादिकं च विरचयति । प्रियकारिघुपैधुपयत्यात्मनो देहम् ।। १.० ॥ तथा कामदेवमन्त्रं ध्यायति जपति चं त्रिपुराविद्यादि । तथापि छुद्वेननीया जायते सा पुरुषवर्गस्य ॥११॥ आदीणी पितरौ तस्याः पृच्छतो दिव्यदैवज्ञम् । नैमित्तिकमपि दर्शयतस्तथा च बहुमन्त्रवादिभ्यः ॥१२॥ फुलदेवतानां पूजा तथा विविधोपयाचितानीच्छतः । देवस्नपनादिभिः स्नातस्तयौषधीमिरपि ॥१३॥ १.तोहिया ·६०० सुपासनाह-चरिअम्मि- इय कहिउँ सा भणिया न इमं कस्सवि तए कहेयव्यं । तं सत्वं विमलेणं सुयं गिहे गन्छमाणेण ॥४३॥ चितइ तत्तो विमलोधणसिरिभन्जाजओ विमलमझे। ता मह भज्जाएञ्चिय विसए एयाण उल्लावो । ताकि ससिविवाओ अंगाराणपि होज्ज इह घुट्टी । अइव दक्खालयामो निवफलाणपि जपत्ती ।। अहवा। विसमसहावो मयणो विममसहावाउ महिलियाओवि ! गुरुरागंस्मणामो किमकज्न ज न कुवंति ? ।। मुंचति साणुरायं महंति सम्भारनेहपरिहीण । गुणमवि मुणंति दोस कामगिहमोहिया वामा ॥४७|| रूबं कुलं कलाओ परक्कमो संपयाविन पमाण । सो अन्नो कोवि गुणो जत्तो पेम्मं पवित्थरड ॥४८॥ उत्तमकुलोवनाया महिला पायं अणुतमे रमइ । कुलसेलयावि मरिया नूर्ण नीययरमणुसरइ ॥४९॥ ताजा कुले कलंक नो पयडइ ताव पेइए एयं । पेसेमि धणसिरि इय परिभावंतो गिहं पत्तो ॥५०॥ पन्यावे भणइ पिए ! मह बुत्त कुणसि, भणइ तो सावि । किं पाणेस ! ममं पइ अन्ज तुम एरिसं वयसि ?॥ ॥ जीयपि तुहायत्तं वावारेसु समुचिपम्मि कज्जम्मि | विमलेण तो भणिय गन्छ पिए !-पेडयमिपाणि ॥ तो सा अस्सुयपुव्वं वयणं सोऊण तक्खणे चेव । पडिया धरणीए लहुं अणुसित्ता सीयलजलेण ।।१३।। तो लद्धचेपणा सा जाइ किं सामि ! कारणेण विगा। इय देसि ममाएस निट्टरहियो इव अकैडे। तो भणियमिणं तेण अत्यि पिए ! कारण इहाएसे । ता कुण तमिक्कवारं तो पभणइ धणसिरी एवं ।। यावन घनश्रीमती समेति विमलो निने गेहे । तावद् धनधनाश्रयोः संयोगमहं करिष्यामि ॥४२॥ इति कथयित्वा सा भणिता नेदं कस्यापि त्वया कथयितव्यम् । तत्सर्वं विमलेन श्रुतं गृहे गच्छता ॥४|| चिन्तयति ततो विमलो धनश्रीमार्या यतो विमलमध्ये । तस्मान्मम माया एव विषय एतयोरुल्लापः ॥ वामा कि शशिविम्वादद्गाराणामपि भवेदिह वृष्टिः । अथवा द्राक्षालतातो निम्बफलानामप्युत्पत्तिः ॥४५॥ मथवा। विषमस्वमावो मदनो विषमस्वमावा महिला अपि । गुरुरागान्धमनसः किमकार्य यन्न कुन्ति ! ॥४६॥ मुश्चन्ति सानुरागं काहन्ति सद्भावस्नेहपरिहोणम् । गुणमपि जानन्ति दोषं झामग्रहमोहिता वामाः ॥४७॥ रूपं कुल कला पराक्रमः संपदपि न प्रमाणम् । सोऽन्यः कोऽपि गुणो यतः प्रेम प्रविस्तृणोति ॥१८॥ उत्तमकुलेऽपि जाता महिला प्रायोऽनुत्तमे रमते । कुलशैलजापि सरिन्नूनं नीचतरमनुसरति ॥४९॥ तस्माद् यावत्कुले कलङ्क नो प्रकटयति तावत्पैतृक एताम् । प्रेषयामि धनश्रियमिति परिमावयन्गृहं प्राप्तः ॥ प्रस्ताव मणति प्रिये ! ममोक्त करोपि, मणति तन मापि। किं प्राणेश ! मां प्रत्यद्य त्वमीदृशं वदसि ! ॥५१॥ लीवितमपि तवायत्तं व्यापारय समुचिते कार्ये । विमलेन ततो मणितं गच्छ प्रिये ! पैतृकमिदानीम् ॥२२॥ ततः साऽश्रुतपूर्व वचनं श्रुत्वा तत्क्षण एव । पतिता घरण्यां लम्वनुपिता शीतलनलेन ॥१३॥ ततो लब्धचेतना सा अल्पति कि स्वामिन् ! कारणेन विना । इति ददासि ममादेशं निष्ठुरहृदय इवाकाण्डे!!! १६ग, वणियम..

·सोमकहा।
जइवि हु असक्कमयं तहावि तपलंयणीयवयणो सि | तो तुह आएमोच्चिय इद अत्ये मह पमाणति ।।
इय सोरं तब्धयण तेणवि सस्यो गवेसिओ झत्ति । वाहणसहायसरिमा विसजिया भणिवि मा एवं ॥
मह आणाए पुणरवि आगंतवं तए इह तहा य । भणिया सहाइपुरिसा इपीए पियरदुवाराओ ।।५।।
वलियब्वमभुत्तेहि तो तं सुणिऊण तीइ बहुरुन्न । तह चिंतियं च एवं मएवरद्धं किमवि मन्नः।।९।।
अन्नह किमेवमेसो अंपई कइयावि निठुरं वयणं । किंतु न सरेमि किंचियि अपराई आ विवाहात्रो ।।
इय चितंती पत्ता सत्येण समंसजणयनयरम्मि । तत्तो सहाइणोचिय बलियासा पुण गया गेहे ॥६॥
तं दटुंजणयाई नहियं सहियाजणेहिं कसिणमुहि । रोयंति सहसञ्चिय घरिसबिसाएहिं गहियाई ॥६२||
चितिति हा फिमेसा एगा विमणुभ्मणा विगयतेया | ससुरकुलाओ पत्ता अम्ह सुया इय अडेवि ? ॥
तो. नेहनिभराई तं परिरंभति ताई अह सावि । अइमंतुभरियहियया अहिंययरं रोविडे.लग्गा ॥६४॥
आस सिया पिऊहिं पुट्टाए साहियं जहावित्तं । तं सोऊण ताइवि चिंतति इमं सदुक्खाई ॥६५॥
कि सो पई विरत्तो किंवा एसा कुलाण मलिणयरी । किंवा दिल्वपओगो उइन्नमह अंतराईयं ?।।.
अब सबकीए इमीए उवरि उत्तारिओ पई होज्जा । किं वा एईएवि हु संपइ पुनक्खो जाओ १ ॥
इचाइ चितिऊण दुहियादुद्दहेउजाणणटार । कुलदेवयाए पूया जणएण विरइया राओ ॥१८॥
तप्पुरमओ पणिहाणं कार्ड सुत्तो य धरणिवम्मि । तो पञ्चक्खीहोउँ पच्छिमजामम्मि सो तीए ॥१९॥
ततो मणितमिदं तेनास्ति प्रिये ! कारणमिहादेशे । तस्मात्कुरु तमेकवारं ततः प्रमणति धनश्रीरेवम्।।१५॥
यद्यपि शक्यमेतत्तथापि त्वमलहनीयवचनोऽसि । ततस्तवादेश एवेहाथै मम प्रमाणमिति ॥५६॥
इति श्रुत्वा तद्वचनं तेनापि सार्थो गवेपितो अटिति । वाहनसहायसदृशी विसर्मिता मणित्वा सैवम् ॥१७॥
ममाज्ञया पुनरप्यागन्तव्यं त्वयेह तथा च । भणिताः सहायपुरुषा अस्याः पितृगृहद्वागत् ॥२७॥
पलितत्र्यमभुक्तैस्ततस्तत् श्रुत्वा तया बहु रुदितम् । तथा चिन्तितं चैतन्मयापराद्धं किमपि मन्ये ॥१९॥
अन्यथा किमेवमेष जलति कदापि निष्टुरं वचनम् । किन्तु न स्मरामि कश्चिदप्यपराधमा विवाहात् ॥१०॥
इति निन्तयन्ती माता सार्थेन समं स्वजनकनगरे । ततः सहाया अपि च वलिताः सा पुनर्गता गेहे ॥६१॥
ता
प्या
पितरौ रहिता सखीजनैः कृष्णमुखीम् । दर्ती सहसव हर्पविषादाभ्यां गृहीतौ ॥६२।।
चिन्तयतो हा किमेपैका विमनउन्मना विगततेनाः । श्वशुरकुलात्प्राप्ताऽस्मत्सुतेन्यकाण्डेऽपि ॥६३||
ततः स्नेहनिर्मरी तो परिरमाते ताक्य सापि । अतिमन्तुभृतहृदयाधिकतर रोदितुं लग्ना ॥१४॥
आश्वासिला पितृभ्यां पृष्टया कथित यथावृत्तम् । तत् श्रुत्वा तावपि चिन्तयत इदं सदुःखौ ॥६५॥
किं स पतिविरक्तः किं वैपा.कुलयोमलिनकरी । किं वा दैवप्रयोग उदीर्णमयान्तरायिकम् ॥६६॥
अथवा सपन्या अस्या उपर्युत्तारितः पतिर्भवेत् । किं तस्या अपि हि संपति पुण्यक्ष्यो जानः ? ॥६॥
इत्यादि चिन्तयित्वा दुहितृदुःखहेतज्ञानार्थम् । कुलदेवतायाः पूना जनकेन विरचिता रात्रौ ॥६८।।
तत्पुरतः प्रणिधानं कृत्वा मुप्तश्च धरणीपट्टे । ततः प्रत्यक्षीभूय पश्चिमयामे स तया ॥१९॥

·- . सुपासनाह -चरिअम्मि- भणिो सिट्ठी जड धणसिरीए थेवोवि नत्थि इह दोसो। एसा महासई खलु नवदकलब्य विमलगुणा ॥ किंतु सदक्कीपरिचारियाए पनाइयाय कवडेण अलियालकमिमीए मग्गम्मि सुणापिओ विमलो ।।७१॥ । सनायासंकेणं कुललगभीरुणावि तेणावि । पट्टविया इह एसा ता मा खेयं समुबहमु ||७२|| कावपदिणाण मझे विमलो दही सयं इम मइही । इय कहिउं कुलदेवी सहाणं पडिगया, इत्तो ॥७३॥ सिट्टीवि पहाए धणसिरीए साहेइ रयणिवृत्ततं । इसीसिनिय्यमणा तो सावि हु गमइ कवि दिणे॥ अह भिक्खापरियाए समागयं अज्जियाण संघाडं । पिउगेहे दणं वंदइ सा भत्तिभरकलिया ॥७५|| पडिलाहेद य भत्तीए भत्तपाणाइणा सबहुमाण । पुच्छइ वसहिं ताओ तीए साइंति अमुगत्य ॥७६|| तो भुत्तुत्तरकाले गंतुं वसहीए चंदए गणिणि । सीलमई नामेणं सपरिमण तीए पासम्मि ॥७७॥ उवविद्या भूढेि पुच्छइ धम्म परेण विणएण । तीए कहिओ सम्म कसायविसयाण य विवागो ॥७८॥ तह अभक्खाणफलं इंदियसंवरणमाइयं च तहा । निम्मलसम्मत्तगुणा तह मिच्छत्तस्स दोसाबि ।।७९॥ इय निसुणिऊण सहसा उल्लसियं जीवचीरियं तीए । पत्तं अउच्चारणं भिन्नो कम्महगंठीवि ॥८॥ पडियन्नो जिणधम्मो गहियाइणुब्बयाई मन्वाइं । वंदिय तो अजाओ संपत्ता धणसिरी गेहे ॥८१॥ अप्पाणं सकयत्यं मन्नती सुद्धधम्मलाभेणं । विहुणियपियविरदुहा गयपि कालं न याणइ ॥८२|| , इतश्च । अह अन्नदिणे कवि हु सिरिप्पहा विमलभारिया सहसा । गहिया महाजरेणं झिजइ निचंपि देहेण ॥ भणित श्रेष्ठी यया धनश्रिया स्तोकोऽपि नास्तीह दोष.1 एषा महासती खलु नवचन्द्रकलेव विमलगुणा ||७०॥ फिन्तु सपत्नीपरिचारिकया प्रवानिकया कपटेन । अलीककलङ्कमस्या मागे श्रावितो विमल ॥७१॥ संजाताशङ्केन कुललाञ्छनारुणापि तेनापि । प्रस्थापितहैषा तम्माद् मा खेदं समुद्रह ॥७२॥ कतिपयदिनाना मध्ये विमल एप्यति स्वमिमा नेप्यनि । इति कथयित्वा कुलदेवी स्वस्थान प्रतिगता, इतः॥ श्रेष्ठयपि प्रमात धनश्रियै कथयति रजनिवृत्तान्तम् । ईपदीपन्निवृतमनास्तत. सापि हि गमयति कत्यपि दिनाना। अथ भिक्षापर्याये समागनमाथिस्योर्युग्मम् । पितृगेहे दृष्ट्वा वदन्त सा भक्तिभरकालता ॥७॥ प्रतिलम्मयति च भक्त्या भक्तपानादिना सबहुमानम् । पृच्छति वसति ते तस्याः कथयत्तोऽमुत्र ||७६॥ ततो मुक्तोत्तरकाले गत्वा वसतो वन्दते गणिनीम । शीलमती नाम्ना सपरिजनां तस्याः पाश्चें ॥७७॥ उपविष्टा भूपीठे पृच्छति धर्म परेण विनयेन । तया कथित सम्यक् कपायविषयाणा विणक 11७८॥ तथाभ्याख्यानफलमिन्द्रियसवरमादिक च तथा । निर्मरसम्यक्त्वगुणास्तथा मिथ्याखस्य दोषा अपि ॥७९॥ इति श्रुत्वा सइसोल्लसित जीववीर्य तस्याः । प्राप्तमपूर्वकरण भिन्न कर्माष्टकग्रन्थिरपि ॥८॥ प्रतिपन्नो जिनधो गृहीतान्यणुवनानि सर्वाणि । वन्दित्वा तत आर्याः संप्राप्ता धनश्रीगेहे ॥८॥ आत्मान म्वकृतार्थ मन्यमाना शुद्धधर्मलामेन । विधुतप्रियविरहदु.खा गतमपि काल न जानाति ॥८॥ अथान्यदिने कयमपि हि श्रीप्रभा विमलभार्या सहसा 1 गृहीता महान्वरेण क्षीयते नित्यमपि देहेन ||३||

·सोमकहा।
धमधमइ सि धणियं जायइ सूलंपि भज्जए पिट्ठी । वागणंग गसियं खिन्नर वाणीवि वयणम्मि ||८||
पवलीहयेइ सासो गाढ़ पीडेइ तीए महरोगो । आहूया दिमलेणं विज्जा मंतन्नुणो तत्तो |८||
पच्चवखाया तेहिवि तो तीए विमलसमुहं भणियं । न हु जीविस्मामि अहं तो मं मिल्लेह भूमीए ॥८६||
हकारह सयणनणं खामेमो जेण तेण तह काउं । भणिया सा तं संपइ निदह कम्माई अमुहाई ।।८७॥ -
तीए भणिय पिययम ! कयाई वहुयाई पावकम्माई । किंपुण निग्यिणकम्मं मए महत कयं एकं ।।८८,
निभग्गसेहराए मोहगहगहियगाढहिययाए । अविवेयतरलियाए रायंधाए निहीणाए ॥८९||
इथियणसुल ईसागसियाए तया अलीयमवि आले । पच्चाइयामुहेणं महासईए घमिरीए ॥९॥
उत्तमकुल जायाए उत्तमसचाए खतिजुत्ताए । ससिलेहाए इव निक्कलंकमणवयणकायाए ॥९॥
पीई विच्छेयत्यं तुझ सया तयणुरत्तचित्तस्म । आरोवियं मए जं तं अनवि सल्लए हियए ।।९२॥
इय सोऊणं विमलो पच्छत्तावेण चिंतए हद्धी । मह कन्नदुबलतं अकन्जकारितयं तह य ॥१३॥
अहह ! अविवेयपसरो उद्धी तह मझ भागधिज्जाण । तह मन्झ नीझोसल्लया य खीणचिय झ्याणि ॥
जेण अणज्जेण मए तइया पन्चाइयाकयपर्वधं । सोऊण सहसच्चिय पविया कुलहरं दइया ।।९५॥
ता अज्जवि मह नूण किंचित्रि पुनस्स विलसियं अस्थि । जं कहिओ एईए सन्माको मरणकालेवि ।।१६।।
इय चितिऊण सिग्यं धणसिरिपेईहरम्मि संचलिओ। तीसे आणयणत्यं विमलो पत्तो य मिग्यपि ॥९७||
'. कयाचियपडिवत्ती ससुराईणं तओ धणसिरीए । पुट्टो रहम्मि कुसलं जंपइ विमलो समन्नुमरं ॥९८॥
घमघमति शिरों गाढं जायते शूलमपि मन्यते पृष्ठम् । वातेनाङ्गं ग्रस्त क्षीयते वाण्यापि वदने ॥८४॥
प्रबलीमवति श्वासो गाढ़ पीडयति तां महागेगः । आहूता विमलेन वैद्या मन्त्रज्ञास्ततः ॥८५॥
प्रत्याख्याता तैरपि ततस्तया विमलसं मुखं मणितम् । न खलु जीविप्याम्यहं ततो मां मुञ्चन भूमौ ॥८६॥
हक्कारयत स्वजनजनं क्षमयामो येन, तेन तथा कृत्वा । मणिता सा स्वं संप्रति निन्द कर्माण्यशुमानि ।।८७||
तया भणितं प्रियतम ! कृतानि बहूनि पापकर्माणि । किन्तु निघूणकर्म मया महत् कृतमेकम् ॥८॥
निर्भाग्यशेखरया मोहग्रहगृहीतगाढहृदयया । अविवेकनरलितया रागान्धया निहीनया ८९||
नीजनसुलभेाग्रस्तया तदाऽलीकमप्यालम् । प्राजिकामुखेन महासत्या धनश्रियाः ॥१०॥
उत्तमकुलजाताया उत्तमसत्त्वायाः क्षान्तिमुक्तायाः । शशिलेखाया इव निष्कलङ्कमनोवचनकायायाः॥९॥.
प्रीतिविदार्थ तव सदा तदनुरक्तचित्तस्य आरोपितं मया यत्तदद्यापि शल्यति हृदये ॥ १२ ॥
इति श्रुत्वा विमल: पश्चातापेन चिन्तयति हा धिक् । मम कर्णदुर्यलत्वमकार्यकारित्वं तथा च ॥१३॥
अहह । अविवेकप्रसरो हा धिक्तया मम मागधेयानि । तथा मम नीतिकुशलता च क्षीणवेदानीम् ।।९४॥
येनानार्येण मया तदा प्रभाजिकाकृतप्रवन्धम् । श्रुत्वा सहसैव प्रस्थापिता कुरगृहं दयिता ॥९५॥
तस्मादद्यापि मम नूनं किश्चिदपि पुण्यस्य विलसितमस्ति । पत्कथित एतया सद्भावो मरणकालेऽपि॥६६॥ ।
इति चिन्तयित्वा शीघ्र घनश्रीपैतृकगृहे संचलितः । तस्या आनयनाय विमलः प्राप्तश्च शीवमपि ॥२७॥

·६०४ सुपासनाह-चरिश्रम्मि- किमजुत्तकारिणो माझ मुद्धे । फुसलेण पुन्छिएणावि । सा भणइ सामि! एवं मा जपसु मस्थि तुइ दोसो।। पुत्तनिमित्तं अस्थस्स लोभओ पावमगणयंतीए । परिणाविओ मए तं जं तस्स वियंभियं एयं ॥१०॥ तो तविणयं दद्रु अहिपयरं गन्नुनिन्भरताओ । बाहुल्ललोयणो सो तीसेभिमुई भणइ एवं ॥१०१॥ - भई सज्जणचंदणतरूण सव्वंगसंगचंगाण । डज्झताणवि जेसिं गंधो भवणं सुहावेइ ॥१०२।। अश्यारसयाणिवि पम्हुसंति तणुयपि नेय उवयारं । सुन्नहियया सहियया व हंदि सुयणा न निग्नं ते ।। नियकुलकुमुयमियक मन्छे पसयन्छि ! तहिणारभ । अणुभूयं सुहमसुई जं तं मह कहसु किसियगि ।।। तो सा साहइ सच्चं गिहिधम्मुवलभमाईय तस्स । सो भणइ मज्झवि इमं दावसु सुगुरूण पासाउ ।।१०५॥ तो सा पभायसमए गणिणीगुरुविमलमूरिपासम्मि। नेवि समगंपि विमल वंदावइ ताण पयपरमं ॥१०॥ सुणइ खणं जिणवषणं तत्तो विनवइ धणसिरी सूरिं । पहु.! वियरसु मह पइणो गिहिधम्म तेहिं तह विहिय।।। अह सो सपिओ चलिओ पत्तो सपुरे सिरिप्पहं नियइ । जीवंति निरुपंगि तो तं पइ जंपए एवं ॥१०८॥ जह तुज्झ वयं सव्वं पूरिस्सं पिउगिहे ठियाएवि । तो तस्य तुमं वचसु इय सोउ धणसिरी भणइ ॥१०९॥ पाएसु लगिऊणं जह मह भइणी इमा मह गिहेवि । चिहिस्सइ ता किज्जउ तीए पसाओ ममाएवि ॥ एवं होउत्ति तो सिरिपहं भणइ धणसिरी एवं । गतूण साह । खमावसु संपइ तं अजउत्तंति ॥११॥ तीए तहेव विहियं विमलोवि भणेइ खमियमेव मए । जे खमइ तुज्झ भइणी किंतु पुणो इय न कायध्वं ।। 'तोचितप्रतिपत्तिः श्वशुरादीनां ततो धनश्रिया । पृष्टो रहसि कुशलं जल्पति विमलः समन्युभरम् ||९८॥ किमयुक्तकारिणो मम मुग्ध ! कुशलेन पृष्टेनापि ! । सा भणति स्वामिन् ! एतन्मा नल्प नास्ति तव दोषः ॥ पुत्रनिमित्तमर्थस्य लोमतः पापमगणयन्त्या । परिणायितो मया त्वं यत्तस्या विजृम्भितमेतत् ॥१०॥ ततस्तद्विनयं दृष्ट्याऽधिकतरं मन्युनिर्भरत्वात् । बाष्पवल्लोचनः स तस्या अभिमुखं भणत्येवम् ॥१०१।। भद्रं सन्जनचन्द्रतरूणां सर्वाङ्गसङ्गचगानाम् । दह्यमानानामपि येषां गन्धो भवनं सुभावयति ॥१०२॥ अपकारशतान्यपि विस्मरन्ति तनुमपि नैवोपकारम् । शून्यहृदयाः सहृदया वा हन्त सुजना न ज्ञायन्ते ।। निजकुलकुमुदमृगाके स्वच्छे मृगशावाक्षि ! तदिनादारभ्य । अनुभूतं सुखमसुखं यत्तन्मां कथय कृशानि ।। ततः सा कथयति सर्व गृहिधर्मोपलम्भादिकं तस्मै । स भणति मह्यमपीमं दापय सुगुरूणां पार्थात् ॥१०५॥ ततः सा प्रभातसमये गणिनीगुमविमलसूरिपार्श्वे । नीत्वा सममपि विमलं वन्दयति तेषां पदपद्मम् ॥१०६।। शृणोति क्षणं जिनवचनं ततो विज्ञपयति धनश्रीः सूरिम् । प्रभो ! वितर मम पत्ये गृहिधर्म तैस्तथा विहितम्।। अयं स सप्रियश्चलितः प्राप्तः स्वपुरे श्रीप्रभां पश्यति । जीवन्ती नीरुगङ्गी ततस्तां प्रति जल्पत्येवम् ॥१०८॥ यथा तव व्ययं सर्व पूरयिष्यामि पितृगृहे स्थिताया अपि । ततस्तत्र त्वं ब्रजेनि श्रुत्वा घनश्रभिणति ॥१०९॥ पादयोलगित्या यथा मम मगिनीयं मम गृहेऽपि । स्थास्यति तस्मास्क्रियतां तस्याः प्रसादो ममापि ॥११०॥ 1 एवं भवत्विति ततः श्रीप्रमां मणति धनश्रीरेवम् । गत्वा सखि ! क्षमय संप्रति त्वमार्यपुत्रमिति ॥१११॥ तया तथैव विहितं विमलोऽपि भणति क्षमितमेव मया। यत्क्षमते तव भगिनी किन्तु पुनरिति न कर्तव्यम् ॥

·सोमकहा। तो पुव्यपवाहणं भोगे भुजंति ताई तुहाई। अह अन्नविणे भणिओ सहसा मिलो धणसिरीए ॥११॥ संसारो दुइसारो खणरपणीओ य रमणीवग्गोवि । तडितरलं तारुण्णं विभंगुरं जीवियत्वंपि ॥११४|| किन्च। दइयंर नेहीण सम्भावविवज्जियोव्व सुहिसंघो । सीलरहियव्य मज्जा किरियव्य सुनाणगुणरहिया ॥ गंधरहियंव कुमम अस्थविहणस्स भोयवंछब्छ । नयमुक्कोव्य नरिंदो घयणव मुरपणपरिचत्तं ॥११६॥: जह नवि सोहइ तह नरजम्मो सद्धम्मवज्जिओ सुहय !! ता पं मुयसु इयाणि पञ्चज्ज जेण गिण्हामि ।। इय सोऊण विमलो जपइ रंभोरु! मे न कझ्यावि । तुह आणाए भैगो कायव्वो इय मह पइन्ना ॥११८॥ किंतु समगपि एय कायव्वं सुयणु ! ता विलंबेसु । थेवदियहाई जा देमि नियधणं सत्तसित्तेसु ।।११९।। बहु मनियम्मि तीए नियदव्यं देवि तेसु ठाणेसु । समग सिरिप्पहाए तह घणसिरिभारियाएवि ॥१२०॥ सुमुहुत्ते गुरुमूले विमलो गिण्हइ विही पध्वजं । चरिऊण दुकरतब पज्जते अणसण कार्ड ॥१२॥ सन्याइवि सोहम्मे उप्पन्नाई महड्ढियसुरेमु । ताण मज्झाओ चहउँ सिरिप्पहा तुझ इह धूया ॥१२२॥ पुब्बदुक्कामवसाओ जाया अइदुन्भगा इह भवेवि । इय सुणि सा संजायजाइसरणा भणइ हरिं ॥१२३।। जह कहियं नाह ! तए तहेव तं देसु मज्झ ता दिक्खं । उम्मूलेपि समूलं. कम्मतरुं जेण सिग्धमहे ।।१२४॥ तो पिपराशुमयाए तीए मीवि देइ पयज्ज । सिट्टी य सोमचंदो सावयधम्म पवज्जेइ ॥१२५॥ अइयाराण सरूवं सन्चक्यापि कहइ तं सूरी । तं नाउँ नमिऊण य वच्चइ सिट्टी नियगिहम्मि ॥१२६॥ ततः पूर्वप्रवाहेण भोगान मुञ्जते ते तुष्टाः । अयान्यदिने भणितः सहसा विमलो धनश्रिया ॥११३॥ संसारो दुःखसारः क्षणरमणीयश्च रमणीवर्गोऽपि । तडित्तरलं तारुण्यं विमङ्गुरं जीवितव्यमपि ॥११४॥ दयित इव स्नेहहीनः सद्भावधिवर्जित इव सुहासंघः । शीलरहितेव मार्या क्रियेव सुज्ञानगुणरहिता ॥११॥ गन्धरहितमिव कुमुममर्थविहीनस्य भोगवाञ्छेव ! नयमुक्त इव नरेन्द्रो वचनमिव पुरचनापरित्यक्तम् ॥११॥ : यया नैव शोमते तथा नरजन्म सद्धर्मवर्जितं सुभग !। तस्मान्मां मुञ्चेदानी प्रबन्यां येन गृह्णामि ॥११७॥ इति श्रुत्वा विमलो अल्पति रम्भोरु ! मया न कदापि । तवाज्ञाया भङ्गः कर्तव्य इति मम प्रतिज्ञा ॥११८॥ किन्तु सममप्येतत्कर्तव्यं सुतनु! तस्माद्विलम्बस्व । स्तोकदिवसानि यावद्ददामि निजघनं सप्तक्षेत्र्याम् ॥११९॥ मते तया निजद्रव्यं दत्त्या तेषु स्थानेषु ( समं श्रीप्रभया तथा धनश्रीमार्ययापि ॥१२०॥ मुमुहूत्तें गुरुमूले विमलो गृह्णाति विधिना प्रनन्याम् । चरित्वा दुप्फरतपः पर्यन्तेऽनशनं कृत्वा ॥१२१॥ सर्वेऽपि सौधर्म उत्पन्ना महद्धिकसुरेषु । तेषां मध्याच्युत्वा श्रीप्रभा तवेह दुहिता ॥ १२२॥ पूर्वदुष्कर्मवशतो जाताऽतिदुर्मगेहभवेऽपि । इति श्रुत्वा सा संजातजातिस्मरणा मणति रिम् ॥१२॥ यथा कथितं नाथ तथैव तद्देहि मम तावद्दीसाम् । उन्मूलयामि समूलं कर्मतरं येन शनिमहम् ॥ ततः पित्रनुमतायै तप्य सूरिरपि ददाति प्रवज्याम् । श्रेष्ठी च सोमचन्द्रः श्रावकधर्म प्रपद्यते ॥१२॥ अतिचाराणा स्वरूप सर्ववतानामपि कथयति तं सरिः । तज्ज्ञात्वा नत्वा च ब्रजाति श्रेष्ठी निजगृहे ॥१६॥ त्वया ·सुपासनाह-चरिश्रम्मि- पालइ गिहस्थधम्म जहोबइह अहन्नया तेण । देसाचगासियवयं पडिबन्न एरिस विहिणा ॥१२७॥ जह अन्ज मए बाहिं पोसहसालाउ ता न गंतव्वं । जाव दिणं, तो हिहो दिहो मित्तो पहे जंतो॥१२८॥ नियमाणावणहे ककरमिकं खिवेइ वस्सुवरि । सो उण तस्स न लग्गो निवर्मकडमत्थए पडिओ ॥ तो सो घुरुघुरुमाणो पोसहसालाए गरुयकोवेण । पत्तो सिट्ठिसयासे खरयरनहरेहिं उल्लिहइ ॥१३०॥ तदेह, सो पुक्करइ गरुयसद्देहिं तं निसामेउं । पच्चासन्नगिहाणं समागया साक्या दहुया ॥१३१॥ दिढदंडेहि तेहिं सो पवगो हकिओ गओ वाहिं । तो पारियसामइओ महया कडेण नियगेहं ॥१३२॥ पत्तो तत्तो गिहमाणुसेहिं पक्खालिऊण तदेहं । रुहिराविलमविलंब विज्जा हकारिया पवरा ॥१३३।। तक्कहियओसहेहिं उवलित्तं तस्स गत्तमित्तो य । माहिंदजरो जाओ पञ्चक्खाओ य विज्जेहिं ॥१३४॥ तहाणापडिकतो जोइसियसुरेसु मरिवि उपवनो । तत्तो चुओ समाणो सिनिस्सइ तइयजम्मम्मि । भित्तीगयचित्ताई नीरासारेण निम्मलाइपि । जह मइलिज्नंति तहा वयाई अइयारकरणेण ॥१३६।। जह सव्वसरीरगयं विसं निरंभित्तु डंकमाणंति । तह पुव्वगहियनियमे सवित्थरे निति संखेवं ॥१३७॥ ते धन्ना कयउन्ना लहुकम्मा जे पइक्खणं भन्या । इच्छाए च्छेयपरा सव्ववए संखिवंति सया ॥१३८।। ॥ इति पञ्चमातिचारे सोमचन्द्रकथानकं समाप्तम् ।। ॥ तत्समाप्तौ द्वितीय शिक्षावतं समाप्तम् ।। .. .. पालयति गृहस्थधर्म यथोपदिष्टमयान्यदा तेन । देशावकाशिकवतं प्रतिपन्नमीदृशं विधिना ॥१२७॥ यथाऽद्य मया बहिः पौषधशालायास्तावन्न गन्तव्यम् । यावदिनं, ततो हृष्टं दृष्टं मित्रं पथि यात् ॥१२८॥ निजज्ञापनहेतोः कर्करमेकं क्षिपति तस्योपरि । स पुनस्तस्य न लग्नो नृपमर्कटमस्तके पतितः ॥१२९॥ ततः स घुघुरायमाणः पौषधशालायां गुरुकोपेण । प्राप्तः श्रेष्ठिसकाशे खरतरनखरैरुल्लिखति ॥१३०॥ तद्दे, स पूत्करोति गुरुशब्दैस्तन्निशम्य । प्रत्यासन्नगृहेभ्यः समागताः श्रावका बहवः ॥१३१॥ दृढदण्डैस्तैः स प्लवगो निपिद्धो गतो बहिः । ततः पारितसामायिको महता कप्टेन निजगहम् ॥१३२॥ प्राप्तस्ततो गृहमानुषैः प्रक्षाल्य तद्देहम् । रुधिराविलमविलम्ब वैद्या हक्कारिताः प्रवराः ॥१३३॥ तत्कथितापधैरुपलिप्त तस्य गात्रमितश्च । माहेन्द्रज्वरो जातः प्रत्याख्यातश्च वैद्यैः ॥१३४॥ तत्स्थानाप्रतिक्रान्तो ज्यौतिषिकसुरेषु मृत्योपपन्नः । ततश्च्युतः सन् सेत्स्यति तृतीयजन्मनि ॥१३॥ भित्तिगतचित्राणि नीरासारेण निर्मलान्यपि । यथा मलिनीक्रियन्ते तथा व्रतान्यतिचारकरणेन ॥१३६॥ यथा सर्वशरीरगतं विषं निरुध्य दंशमानयन्ति । तथा पूर्वगृहीतनियमान्सविस्तरान्नयन्ति संक्षेपम् ।। १३७॥ ते धन्याः कृतपुण्या लघुकर्माणो ये प्रतिक्षणं भव्याः । इच्छाच्छेदपराः सर्वत्रतानि संक्षिपन्ति सदा ॥१३॥ १क. मकड।

·आहारदेसिकारचंभवाचारपोसहो चउहा । देसेण व सच्चेण व कायच्चो भव्यसत्तेहि ॥१॥
पोसहपोसियसद्धम्मचारिणो जे हवंति दहचित्ता । ते देवाणवि पुज्जा हति जह मळयकेउनियो ॥२॥
तथाहि
,
1
-
पुरमस्थि अत्यसारं सुसदलंकारसोहिअमुआरं । घरकविकव्वं पुरं सिरिभुवर्ण भुवणविक्खायं ॥३॥
तत्य निवो नयनिलओ मलओ दालिदत्तावतवियाण । सिरिमलयकेउनामा, भन्जा तसत्थि मलयमई ॥
बुद्धिसमुद्दभिहाणो मंती तस्सावि बुद्धिवलकलिओ । निक्खित्तरज्जभारो तम्मि निवो ललइ लीलाए ।
अह अन्नया नरिंदो अत्याणसभाए चिट्टए जाव । ताव अकम्हा गपणे दुंदुहिसदो समुच्छलिओ ॥६॥
तो राया तं सुणि अत्याठिओ सकोउयं जाव । गयणंगणं पलोयइ ता पिच्छइ सुरगण इतं ||७||
तम्मज्झे मुणिवसहं पिसंडिगोरं अगसमरूवं । परिधुव्वंतं भत्तिभरेण सुरखयरविदेण ॥८॥
तो राया संभंतो अब्युट्टिवि विनवेइ तं साहुं । मज्झणुकंप काउं खणं समोयरह पसिऊण ॥९॥
तो साहू तब्बयणं सुणि मुणि गुणं च तस्स तो । अवयरिओ तग्गेहे सुरखयरसमनिओ तत्तो।।
नियहत्थेण राया भद्दासणमुवणमेइ मुणिवइणो। उपविट्ठ तत्य मुणि बंदइ विहिणा सपरिवारो ॥११॥
संभासिऊण निवई पारद्धा धम्मदेसणा मुणिणा। पढम चिय जइधम्मो दसप्पयारो इमो कहिओ ॥१२॥
खती य महवप्रज्जव मुत्ती तव संजमे य बोधव्वे । सचं सोयं आकिंचणं च वंभं च जइधम्मो ॥१३॥
कारणअकारणेहि य कुद्धे दुव्वयणभासिरे हणिरे । उवसंतमणेण परे जइणा खेती करेगव्या ॥१४॥
।
आहारदहसत्कारब्रह्मव्यापारपीपधश्चतुर्धा । देशेन वा सर्वेण वा कर्तव्यो भव्यसत्त्वैः ॥१॥
पौषधोपितसद्धर्मचारिणो ये भवन्ति दृदचित्ताः । ते देवानामपि पूज्या भवन्ति यथा मलयकेतुनृपः ॥२॥
परमस्त्यर्थसारं मुशब्दालंकारशोभितमुदारम् । वरकविकाव्यमिव पुरं श्रीमुवनं भुवनविख्यातम् ॥३॥
तत्र नृपो नयनिलयो मलयो दारिद्रयतापतप्तानाम् । श्रीमलयकेतुनामा, भार्या तस्यास्ति मलयमती ॥४॥
बुद्धिसमुद्राभिधानो मन्त्री तस्यापि बुद्धिबलकालतः । निक्षिप्तराज्यमारस्तस्मिन्नृपो ललति लीलया ॥५॥
अथान्यदा नरेन्द्र आस्थानसमायां तिष्ठति यावत् । लावदकस्माद् गगने दुन्दुमिशब्दः समुच्छलितः ॥६॥
ततो राजा तत् श्रुत्वाऽऽथानस्थितः सकौतुकं यावत् । गगनाङ्गणं प्रलोकते तावत्पश्यति सुरगणमायन्तम् ॥७॥
तन्मध्ये मुनिवृषभं कनकौरमननसमरूपम् । परिस्तूयमानं भक्तिमरेण सुरखचरपन्देन ॥८॥
ततो राजा संभ्रान्तोऽभ्युत्थाय विज्ञपयति तं साधुम् । मय्यनुकम्पां कृत्वा क्षणं समक्सरव प्रसद्य ॥९॥
ततः साधुस्तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा गुणं च तस्य ततः । अवतीर्णस्तदेहे सुरखचरसमन्वितस्ततः ॥१०॥
निनहस्तन राजा मद्रासनमुपनयति मुनिपतये । उपविष्टं तत्र मुनि वन्दते विधिना सपरिवारः॥११॥
समाप्य नृपति प्रारब्धा धर्मदेशना मुनिना । प्रथममेव यतिधर्मो दशप्रकारोऽयं कथितः ॥१२॥
शान्तिय मार्दवाये मुक्तिस्तपः संयमश्च बोद्धव्यः 1 सत्यं शौचमाकिञ्चन्यं च ब्रह्म च यविधर्मः ॥१३॥
कारणाकारणाभ्यां च क्रुद्ध दुर्वचनमापितरि हन्तरि । उपशान्तमनसा परे यतिना शान्तिः कर्तव्या ॥१४॥

·सुपासनाह-चरियम्मि- माणस्स विघायकर इह भन्नइ मद्दवं अगव्चत्तं । विणयस्स मूलजोणि तं जइणावस्सकायच्वं ॥१५॥ माया कुडिलसहायो तप्पडिवक्खं च अज्जवं नेयं । रिजुभावो हि मुणिदो विसुद्धधम्म समुज्जिणइ ।। सपणधणविसयउवगरणदेहमाईसु जो परिचाओ । सा मुत्ती मंतब्वा अपहिवंधत्तणसरूवा ॥१खा होइ तवो उण दुविहो बाहिरमभितरो य तत्थवि य ! एक्किको छन्भेओ वारसभेओ तवो मिलिओ। तथाहि अणसणमृणोयरिया वित्तीसंखेवणं रसच्चाओ । कायकिलेसो संलीणया य वझो तवो होइ ॥१९॥ पायच्छित्तं विणओ. वेयायचं तहेव सज्झाओ । झाण उस्सग्गोवि य अभितरओ तबो होइ ॥२०॥ पंचासवा विरमण पंचिदियनिग्गडो कसायजओ । दंटत्तयस्स विई संजमो सत्तरसभेओ ।।२१।। अविसंवायगवयणं कायमणोवयणसुद्धिसंजुत्त । एवं चउप्पयारं मुणिणा सञ्च भणेयव्वं ॥२२॥ दब्वभावप्पभेयं सोयं दुविहं जिणेहि पन्नतं । दन्चमुवगरणमाई तग्गयसोय करेयव्वं ॥२३॥ भावे सोयं भणियं कसायदोसेहि वज्जियं चित्तं । परमत्थसोयमेयं पन्नत्तं वीयरागेहिं ॥२४॥ कीरइ कायगयस्सवि मलस्स पक्खालणं सुहेणेव । अइचिक्कणमललित्तं दुप्पक्खालं जओ चित्तं ॥२५॥ संतेसु असंतेसु य वायुसु मुच्छा परिगहो भणिओ । तत्थ निरीहत्तमई आकिंचनं च निदिदं ॥२६॥ ओरालियवेउन्चियइत्थीण जो उ तिनिहतिविहेण । परिचाओ नवमेयं तं च विति जिणवसहा ।।२७|| इय दसभेयं धम्म सम्मं सुविसुद्धकरणवावारो । परिपालतो विहिणा साहू कम्मक्खयं कुणइ ॥२८॥ . . " -- मानस्य विघातकरमिह मण्यते मार्दवभगवत्यम् । विनयस्य मूलयोनिस्तद्यतिनाऽवश्यकर्तव्यम् ॥१५॥ माया कुटिलस्वभावस्तत्प्रतिपक्षं चार्जवं ज्ञेयम् । ऋजुभावो हि मुनीन्द्रो विशुद्धधर्म समर्नयति ॥१६॥ स्वजनधनविषयोपकरणदेहादिषु यः परित्यागः । सा मुक्तिर्मन्तव्याऽप्रतिबन्धत्वस्वरूपा ॥१७॥ भवति तपः पुनर्द्विविधं बाह्यमाभ्यन्तरं च तत्रापि च । एकैक पड्भेदं द्वादशभेदं तपो मिलितम् ॥१८॥ अनशनमूनोदरिता वृत्तिसंक्षेपणं रसत्यागः । कायक्लेशः संलीनता च बाह्यं तपो भवति ॥१९॥ प्रायश्चित्तं विनयो वैयावृत्त्य तथैव स्वाध्यायः । ध्यानमुपसर्गोऽपि चाभ्यन्तरं तपो भवति ॥२०॥ 'पश्चाश्रवाद विरमणं पञ्चेन्द्रियनिग्रहः कपायजयः । दण्डत्रयस्य विरतिः संयमः सप्तदशभेदः ॥२१॥ भविसंवादकवचनं कायमनोवचनशुद्धिसंयुक्तम् । एतचतुष्प्रकारं मुनिना सत्यं भणितव्यम् ॥२२॥ • द्रव्यभावप्रभेदं शौचं द्विविधं जिनैः प्रज्ञप्तम् । द्रव्यमुपकरणादि तद्गतशौचं कर्तव्यम् ॥२३॥ भाये शौच भणितं कपायदोपर्वर्जितं चित्तम् । परमार्थशौचमेतत् प्रज्ञप्तं वीतरागैः ॥२४॥ क्रियते कायगतस्यापि मलस्य प्रक्षालनं सुखेनैव । अतिचिक्कणमललिप्तं दुष्प्रक्षालं यतश्चित्तम् ॥२५॥ सरस्वसत्सु च वस्तुषु मूर्छा परिग्रहो भणितः । तत्र निरीहत्वमतिराकिञ्चन्यं च निर्दिष्टम् ॥२६॥ औदारिकवैक्रियस्त्रीणां यस्तु त्रिविधत्रिविधनें । परित्यागो नवभेदं तद् ब्रह्म ब्रुवन्ति निनवृषभाः ॥२७॥ इति दशभेदं धर्म सम्यक् मुविशुद्धकरणव्यापारः । 'परिपालयन् विधिना साधुः कर्मक्षयं करोति ॥२८॥ , ·मलयकेउकहा। तो भणियं नरवइणा असमत्थो है मुर्णिद ! मुणिधम्मे । तो साहमु गिहिधम्म सम्म मह नाइ ! पसिजण ।। सो मुगिणा से कहिओ सम्मलाई दुवालसविहोवि । धम्मो सो पडिवन्नो अमन्यसाहिएण तेगारि ॥३०॥ साहूचि तमणुजाणिवि सुरखयरसभाए संगओ परओ। पगएण कजेणं, राया जिगधम्मकम्मरओ ||३|| कालं गमेइ कइया रयणीए पोसहं कुणइ विहिणा | राया मंतीवि नरिंदभुवणभागम्मि, ताणं च ॥३२॥ धम्मविपारपराणं वोलीण जामिणीए जामदुर्ग । निदाए अणितीए ना तो पणिो मंती ॥३३|| कहसु अपुचकह मे विम्हयरससंगति तयभिमुई । भणइ सचिवोवि निमुणसु अवहियचित्तो नरिंद !तुमं ।। अस्थि इह भरहवासे वासवनयरंव विधुहसयकलियं । नामेण धरातिलयं तं पालइ भुवनपालनियो ।। अमरगुरुविससहियो अहन्नया जा निवो वयइ वाहि । तो पिच्छइ कम्मि गिदम्मि मिहुणग वैथुभइणीर्ण ।। पगते उवइट मंततं किंपितं च दस्टूण । न इमं सुंदरमिइ कहिवि अमरगुरुणो निवो जाइ ॥३७|| जा ताव विवणिमझे पिच्छइ मच्छं इंसतयं तलियं । विकणणत्यं केणापि आणीयं धीवरनरेण ॥३८॥ तं दटुं महीवालो चितइ तिरिमोवि विगयजीवोवि । अच्छरियं जं एसो हसइ तो पुच्छए विटस ।। । अमरगुरुं कि कारणमेसो इय हसइ दटुमिह अम्हे । नियपन्नाए नाउं साहह मह झत्ति किं वहुणा १॥ अनह न इत्य वासो तुहत्यि, विउसोवि तो इमं भणइ । मह देसु मासमेगं अबहीए, निकोवि तह कुणइ ।। गंतुं तो सोवि हु नियगिहम्मि चिंताउरो न मुंजेइ । न य सुर्यई रयणीए कहमेयं मे मुणेयच्वं ॥४२॥ इय चिंति निसाए गिण्डइ अवसोइयं सहिं सई । लहइ इमं जह उत्तरदिसाएं तं मुणिदिसि इमंति ।। । ततो भणितं नरपतिनाऽसमर्थोऽहं मुनीन्द्र ! मुनिधर्मे । ततः कयय गृहिधर्म सम्यग्मम नाथ ! प्रसय ॥२९॥ ततो मुनिना तस्मै कथितः सम्यक्त्वादिदिशविधोऽपि ] धर्मः स प्रतिपन्नोऽमात्यसहितेन तेनापि ॥३०॥ साधुरपि तमनुज्ञाय सुरखचरसभया संगतः परतः । प्रकृतेन कार्येण, राजा निजधर्मकर्मरतः ॥३१॥ कालं गमयति कदा रजन्यां पौषधं करोति विधिना । राजा मन्त्र्यपि नरेन्द्रभुवनमागे, तयोश्च ॥३२॥ धर्मविचारपरयोरतिकान्त यामिन्या यामद्विकम् । निद्वायामनायस्यां राज्ञा ततः प्रमणितो मन्त्री ॥३३॥ कथयापूर्वकथां मे विस्मयरससंगतामिति तदमिमुखम् । भणति सचिवोऽपि शृण्ववहितचित्तो नरेन्द्र ! त्वम् ॥ अस्तीह मरतवर्षे वासवनगरमिव वियुधशतकलितम् । नाम्ना घरातिलकं तत्पालयति भुवनपालनृपः||३५|| अमरगुरुविद्वत्सहितोऽयान्यदा यावन्नृपो बजाति पहिः। ततः पश्यति कस्मिन्गृहे.मिथुनं वन्धुमगिन्योः ॥१६॥ एकान्त उपविष्टं मन्त्रयत् किमपि तच्च दृष्टा । नेदं सुन्दरमिति कथयित्वाऽमरगुरोर्नृपो याति ॥३७॥ . यावावाद्विपणिमध्ये पश्यति मत्स्यं हसन्तं तलितम् । विक्रयाथै केनाप्यानी धीवरनरेण ॥३८॥ तं दृष्ट्वा महीपालश्चिन्तयति तिर्यपि विगतजीवोऽपि । आश्चर्य यदेष हसति ततः पृच्छति विद्वांसम् ॥३९॥ अमरगुरुं किं कारणमेष इति हसति दृष्टेहास्मान् । निनमज्ञया ज्ञात्वा कथय मां अदिति किंबहुना ? ॥४०॥ सस्तव स्यात, विद्वानपि तत् इदं मणति । मम देहि मासमेकमवघौ, नृपोऽपि तथा करोति ।। गत्वा ततः सोऽपि हि निजगृहे चिन्तातुरो न मुझे । नच स्वपिति रजन्यां कथमेतन्मया ज्ञातव्यम् ॥४२॥ ? अन्यथा नान ·सुपासनाह-घरिअम्मि- तो सो तक्खणमेव य संवहिउ पत्थिो तर्हि तत्तो । मिलिओ मग्गे एगो उत्तरदिसि माहणो तस्स ॥४४॥ अपरगुरुणा स पुट्ठो गंतवं कत्थ माहण ! कहेसु । सो भणद अमुगगामम्मि जेणाई तत्य वत्थव्यो । तेणवि' पुट्ठो विउसो साहसु तुमएवि कत्य गंतव्वं ? । पभणइ विउसो तुहगामसीमपरओवि गंतव्वं ॥४६॥ जइ एवं तो लढें जाओ सत्यो परोप्परं अम्ह । इय जंता पत्ता सरितीरे तो य विउसेण ॥४७॥ पुवमुत्तारियाओ उवाणहाओ परसु ठवियाओ। ताओ चरणाहितो दुइएण करेण धरियाओ ॥४८॥ तो इयरो चितेई सम्बोधि जणो जलं विगाहितो ! उत्तारइ गमणीओ चरणाहितो, कहमिमेण ॥४९॥ विवरीयं आयरिय अहवा किमिमीए मज्झ चिंताए ? । इय चितंतो विउसेण सह पुरो जाइ ता जाब ॥ वावतविएहिं दोहिं दिटो विडवी पहम्मि बहुलदलो। सिरवरिधरियछत्तो विउमो अवविसइ तस्स तले ॥ दुइओ दूरे धरिउ छत्तियमुवविसइ तस्स पासम्मि । विउस दुटुं चितइ विवरीयमहासलो एसो ॥५२॥ छायाए धरइ छत्तं मग्गे संकोइऊण तं वहइ । अहवा विउसो एसो बुद्धिवियलो पयट्टेइ ॥५३॥ तत्तो परओ वचंतएण दटूण सुफलियं खितं । भणियं दिएण एवं खित्ताहिवइस्स पउरकणा ॥५४॥ होहिंति, भणइ विउसो जइ खद्धं होहिही न पुबिपि । तं सोऊण इयरो चिंतइ विवरीयतरमेयं ।।५५।। पुणरवि पुरओ बच्चतरण दळूण उच्चदेवउल । विप्पेण सलतं अइसोहणमाययणमेयं ॥५६॥ तो भणिय विउसेणं सोहणमेयं जइ न अणाययण । होही, तोणक्खेहिं विप्पो मोणेण वचंतो ॥५७|| . - इति चिन्तयित्वा निशि गृह्णात्यवस्वापिका तत्र शब्दम्। लभत इमं यथोत्तरदिशि त्वं ज्ञास्यसीदामिति ॥४३॥ ततः स तत्क्षणमेव च समुह्य प्रस्थितस्तत्र प्राप्तः । मिलितो मार्ग एक उत्तरदिशि ब्राह्मणस्तस्य ॥४४॥ अमरगुरुणा स पृष्टो गन्तव्यं कुन ब्राह्मण ! कथय । स भणत्यमुकग्रामे येनाहं तत्र वास्तव्यः ॥४५॥ तेनापि पृष्टो विद्वान् कथय त्वयापि कुत्र गन्तव्यम् । प्रभणति विद्वांस्त्वद्ग्रामसीमपरतोऽपि गन्तव्यम् ॥४६॥ यद्येवं ततो रम्य जातः सार्थः परस्परमावयो. । इति जल्पन्तौ प्राप्तौ सरिचीरे ततश्च विदुषा ॥४७॥ पूर्वमुत्तारिते उपानही पादयोः स्थापिते । ते चरणाभ्यां द्वितीयेन करेण घृते ॥४८॥ तत इतरश्चिन्तयति सर्वोऽपि जनो जलं विगाहमानः । उत्तारयति पादुके चरणाभ्यां, कथमनेन ||४९॥ विपरीतमाचरितमथवा किमनया मम चिन्तया ? । इति चिन्तयन्विदुषा सह पुरो याति तावद्यावत् ॥१०॥ तापतप्ताभ्यां द्वाभ्यां दृष्टो विटपी पथि बहुलदलः । शिरउपरिधृतच्छत्रो विद्वानुपविशति तस्य तले ॥५१॥ द्वितीयो दूरे धृत्वा छत्रिकामुपविशति तस्य पार्थे । विद्वांसं दृष्ट्वा चिन्तयति विपरीतमहास्य एषः ॥१२॥. छायायां धरति च्छत्रं मागें संकोच्य तद्वहति । अथवा विद्वानेप न बुद्धिविकलः प्रवर्तते ॥५३॥ ततः परतो बनता दृष्ट्वा सुफलितं क्षेत्रम् । भणितं द्विजेनैतत्क्षेत्राधिपतेः प्रचुरकणाः ॥५४॥ भविष्यन्ति, भणति विद्वान् यदि मुक्तं भविष्यति न पूर्वमपि । तत्श्रुत्वेतरश्चिन्तयति विपरीततरमेतत् ॥२५॥ पुनरपि पुरतो बनता दृष्टोच्चदेवकुलम् । विप्रेण संलपितमतिशोभनमायतनमेतत् ॥५६॥ ततो भणितं विदुषा शोभनमेतद्यदि नानायतनम् । भविष्यति, ततो रोपैर्विप्रो मौनेन अजन् ॥१७॥ -

·मलयकेउकहा।
संपत्तो नियगामे धरिओ दिउसोवि तेण पाहुणओ। तस्सवि यं गिहं पुण बालपंडिया जोयए दुरिया ॥
भणिया सा जणएणं जह पडिवत्ती इमस्स कायया । अइगोरवेण तीएवि कारविओ भोयणाईयं ।।१९।।
भुत्तुत्तरम्म विउसे मुत्ते विप्पेण पुच्छिया दुहिया । जह इमिणा गमणीओ कि सरिमन्झे परिहियाओ? ॥
सब्बोविजणो पार्य जले विसंतोन एवमायरइ । तो भणियं दुहियाए ताय! मुरुक्खो सि तजेण ॥६१।।
सकरकंटयकीलयवेहो पायाण हवइ जलमज्झे । तभीएणं इमिणा पाएमु कयाउ गमणीउ ॥२॥
तम्छायाए ठिएणविछत्तं परियं कई इमेणेति । इय पुट्टा सा जंपइ विउसोचिय एस ताय! नभो ॥६॥
तरुसठियपक्रवीणं मा उवरिं पडउ असुइलेसोवि । इय युद्धीए इमिणा सिरम्मि परियं नियं उत्तं ॥६॥
तो खित्तवइयरंपि हु सा पुट्टा भणइ जइ न तप्पहुणा। अग्गिमखाईए इमं होही खर्ट खु ता भव्यं ॥६५॥
आयपणवइयरंपि हु पुट्टा सा भणइ ताय ! आययणं । जइ चार जारठाणं न हु होही तो य आययणं ।।
इचाइ माणी विउसेणं निसुणिया दियस्स सुया । तो चिंतइ मह कजं इमीए सिझिस्सइ न भंती ।।
सावि हु तन्बुद्धीए सुरंजिया भणइ ताय ! विउसाओ । में परिणावसु ता सो नियदुहियं भगइ किमजुत्तं? ॥
'किंतुत्तमजाईओ एसो अम्हाण जइ तुम महइ । परिणेउँ ता लटुं अह विरसो पटिओ गामे ॥६९॥
तो तप्परिक्खहेडं मग्गे तस्सग्गओ दियसुयाए । उच्चारोवरि मुक्का कणयमयविटिया नियया ॥७॥
सा विउसेणं दिहा गहिया य जलेण सालिङ तत्चो । तं गिराईतो दिहो विप्पसुयाए तभी मणियो।
किं असुईओहिती गिग्दसि एवं तमो भणइ विउसो । उच्चाराओवि कणयं गिण्डेयच्वं जो भणियं ।।
-
संप्राप्तो निनग्रामे धृतो विद्वानपि तेन प्राघूर्णकः । तस्यापि च गृहं पुनर्वालपण्डिता द्योतयति दुहिता ॥१८॥
भागिता सा जनकेन यथा पतिपतिरस्य कर्तव्या । अतिगौरवेण तयापि कारितो भोजनादिकम् ॥१९॥
भुक्तोत्तरे विदुपि सुप्ते विप्रेण पृष्टा दुहिता । यथाऽनेन पादुके कि सरिन्मध्ये परिहिते ? ॥६॥
सर्वोऽपि जनः प्रायो मले विशन्नैवमाचरति । ततो मणितं दुहिन्ना तात ! मूर्योऽसि त्वं येन ॥६॥
शर्कराकण्टककीलकवेधः पादयोर्भवति जलमध्ये । तद्वीतेनानेन पादयोः कृते पादुके ||६२॥
तरुच्छायायां स्थितेनापि छत्रं घृतं कथमनेनेति । इदं पृष्टा सा जल्पति विद्वानवैप तात ! यतः ॥६॥
तरुसंस्थितपक्षिणां मोपरि पतत्वशुचिलेशोऽपि । इति वुद्धयाऽनेन शिरसि धृतं निजं छत्रम् ॥६॥
ततः क्षेत्रव्यतिकरमपि हि सा पृष्टा भणति यदि न तत्प्रभुणा । अग्रिमखाद्य इदं भवेद्भुकं खलु तदा मन्यम् ॥६५॥
आयतनव्यतिकरमपि हि पृष्टा सा मणाति तात ! आयतनम् । यदि चौरजारस्थानं नहि मवेत्ततश्चायतनम् ।।
इत्यादि जल्पती विदुपा श्रुता द्विजस्य सुता । ततश्चिन्तयति मम कार्यमनया सेत्स्यति न प्रान्तिः ॥६॥
सापि हि तबुद्धया सुरमिता मणति तात! विदुषा ।मां परिणायय ततः स निजदुहितरं मणति किमयुक्तम् ॥
किन्तूत्तमनातिक एपोस्मासु यदि त्वां कासति । परिणेतुं तदा रम्यमथ विद्वान्प्रस्थितो ग्रामे ॥६९॥
ततस्तत्परीक्षाहतोर्मार्गे तस्याग्रतो द्विजसुतया । उच्चारोपरि मुक्का कनकमयमुद्रिका निजा ॥७०॥
सा विदुषा दृष्टा गृहीता च नलेन सालित्वा ततः । तां गृह्णन् दृष्टो विप्रमुतया ततो मणितः ॥७॥

·६१२
सुपासनाह-चरिअम्मि-
"बालादपि हितं ग्राह्यममेध्यादपि काञ्चनम् । नीचादप्युत्तमा विद्या स्त्रीरत्नं दुष्कलादपि।"
तो तीए सो भणिो जड़ एवं तो बलेसु परिणेसु । में हीणविप्पदुहियं तो तं सो कुणइ तह चैव ॥७३॥
कदवयदिणावसाणे भणिया विउसेण सा इमं वयणं । नियपियरं भणसु तुम मोकलइ जेण सिम्बंपि ॥७॥
तीए सो ता भणिओ किमूमओ सुहय ! तेण से कहियं । निवआणाए सरूवं सा पभणइ अहं भलिस्सामि ।।
मच्छयहासयहेऊ नाओचिय जं मए, तओ विउसो । निन्भयचित्तो चलिओ तीए समं निपगिहं पचो॥
मासते तो रना तस्स गिहे पेसिओ निओ पुरिसो । आवणत्थं सिग्धं तत्तो विउसस्स भजाए ॥७७॥
सो भणिओ जह विउसो मग्गस्स समेण वाहिओ वाहं । अज्जवि सुत्तो चिढइ अहं कहिस्सामि नरवइणो ।
आगंतुं जं पुट्टो तइया विउसो, तो इमो भणइ । गंतुं कहेमि एयं तुह वयणं सामिणो तत्तो ॥७९॥
निवाएसं पुणरवि तुज्झ कहिस्सामि तो गओ पुरिसो। कहियं तं नरवइणो तस्सविअइकोउयं जायं ॥८०॥
महिलाणवि इय बुद्धी कहिही मयमच्छहसियहेउं जा | ता दट्टव्वा अम्हेहिं सावि, आहवसु तं सिग्यं ।।
तेणवि सा आहूया संपत्ता नरवइस्स पासम्मि । तो पुट्ठा सा रन्ना को हेऊ मच्छहसणम्मि ? |८||
तो जंपइ सा सामिय ! एर्गतं देसु मज्झ पसिऊण । साहेमि जेण मच्छस्स हसियहेउं इहेव लहुं ॥८३॥
विहियं तहेव रना' तीए भणियं नरिंद ! निसुणेसु । करिखंधगएण तए पुव्वं दिटं मिहुणमेगं ॥८४॥
एगंतम्मि निविटं नियपासायस्स मत्तवारणए । तस्स य सहोयरस्सवि तुइ जाया एरिसी संका ॥८॥
एयं न सुंदर चिय जं एगतम्मि मंतइ निविटं । इय तुह चित्तं नाउं वंतरदेवेण केणावि ॥८६॥
किमशुगृह्णास्यतां ततो भणति विद्वान् । उच्चारादपि कनकं ग्रहीतव्यं यतो मणितम् ॥७२॥
ततस्तया स भणितो ययेवं ततो वलस्व परिणय ! मां हीनविप्रदुहितरं ततस्तत्स करोति तथैव ॥७३॥
कतिपयदिनावसाने भणिता विदुषा सेंदं वचनम् । निजपितरं मण त्वां प्रेषयति येन शीघ्रमपि ॥४॥
ततः स तावद्भणितः किमुत्सुकः सुभग ! तेन तस्यै कथितम् । नृपाज्ञायाः स्वरूपं सा प्रमणत्यहं भलिष्ये ॥१५॥
मत्स्यहास्यहेतुात एव यन्मया, ततो विद्वान् । निर्भयचित्तश्चलितस्तया समं निजगृहं प्राप्तः ॥७६॥
मासान्ते ततो राज्ञा तस्य गृहे प्रेपितो निजः पुरुषः । आहानाथ शीघ्रं ततो विदुषो भार्यया ॥७॥
स भणितो यथा विद्वान् मार्गस्य श्रमेण वाधितो वाढम् | अद्यापि सुप्तस्तिष्ठत्यहं कथयिष्यामि नरपतये ॥७॥
आगत्य यत्पृष्टस्तदा विद्वान् , ततोऽयं भणति । गत्वा कथयाम्येतत्तव वचनं स्वामिने ततः ॥७९॥
नृपादेशं पुनरपि तुभ्यं कथयिष्यामि ततो गतः पुरुषः । कथितं तन्नरपतये नस्याप्यतिकौतुकं जातम् ॥८॥
महिलानामपीति बुद्धिः कथयिष्यति मृतमत्स्यहसितहेतुं या। तस्मादृष्टव्याऽस्माभिः साप्यायस्व तां शीघ्रम् ॥
तेनापि साऽऽहूना संप्राप्ता नरपतेः पार्थे । ततः पृष्टा सा राज्ञा को हेतुमत्स्यहसने ? ॥८२॥
ततो जल्पति सा स्वामिन् ! एकान्तं देहि मम प्रसद्य [कथयामि येन मत्स्यस्य हसितहेतुमिहै व लघु ॥८३||
विहितं तथैव राज्ञा तया मणितं नरेन्द्र! शृणु । करिस्कन्धगतेन त्वया पूर्व दृष्टं मिथुनमेकम् ॥८॥
एकान्ते निविष्टं निजप्रासादस्य मत्तवारणे । तस्य च सहोदरस्यापि तव जातेशी शहा ॥१॥

·.
मलयकेउकहा...
मयमच्छे अवयरि इसियं जह पिच्छइ नरवई एसो। परछिडाई नियच्छद न पिच्छए निपछिट्टाई ।।
यतः,
"सर्वः परस्य पश्यति वालाग्रादपि तनूनि छिद्राणि आत्मकृतानि न पश्यति हिमगिरिशिखरप्रमाणानि ॥"
तो भणियं नरवडणा मह किं छिडं कहेसु, सा.भणइ । अभएण मह पसायं करेसु साहमि जेण तयं ॥४८॥
तेणवि वहेब विहियं, तो पभणड़ वालपंडियावि फुड | तुइ सपलंपिवरोई देव ! विणटुं जो तत्य ॥
कित्तिमदासीपेसा तरुणनरा कुचविरहिया बहुया । एकिकीए पासे चिट्ठति विलासदुल्ललिया ॥१०॥
जइ पचओ न विजइ मह वयणे देव! तो य एगते । गतं खणाविरुणं देवीओ तह य दासीयो।।९।।
एवं भणमु मए जद्द दिटाओ सुमिणयम्मि रयणीए । दासीहि जुत्ताओ सव्वादवि निययदेवीओ ॥१२॥
गचं फडमाणीओ ना एवं सञ्चयं कुणह इण्डि । रत्नावि हु तम्मणियं तहचि कारारियं सिग्यं ॥१३॥
वो थीवेसयरहिं नरहि फडिया झडत्ति सा गत्ता । तो वालपंडियाए भणियं पुरिसा इमे देव ! ॥१४॥
एयाओ रमणीओ फडिन तरंति थणनियवभरा । तो थीयेसा पुरिसा परिक्खि झात्ति निग्गदिया ।
तो नरवइणा पुट्टा कह जाणसि तं, भणेइ बुद्धीए । किंपि कहइ नियजणणी वंतरिणी सुमरिया मुहुमं ।।
तयुद्धिरंजियो सो सम्माणे विसज्जए तं तो । चिंतइ चोज्नं मझवि भनाउ कुणंति जमकनं ॥९॥
इमिणा घेरगंण अमरगुरु गविऊण मंतिपए । तह नियपुत्त रज्जे गिदिवि दिक्ख गओ मोक्खं ॥९८||
इत्यंतरम्मि गयणे सुरजुयलेण तु पिच्छमाणेण । पोसहसालाए निवो अमञ्चभणियं निसामितो ॥१९॥
एतन्न सुन्दरमेव यदेकान्त मन्त्रयति निविष्टम् । इति तव चित्तं ज्ञात्वा व्यन्तरदेवेन केनापि ॥८६॥
मृतमत्स्येऽवतीर्य हसितं यथा पश्यति नरपतिरेपः । परच्छिद्राणि पश्यति न पश्यति निजन्छिन्द्राणि ||७||
ततो भणितं नरपतिना मम किं छिद्रं कथय, सा मणति। अमयेन मम प्रसाद कुरु कथयामि येन तत् ॥८६॥
तेनापि तथैव विहितं, ततः प्रमगति बालपण्डितापि स्फुटम् । तव सकलोऽप्यवरोधो देव ! विनष्टो यतस्तत्र ।।
कृत्तिमदासीवेपास्तरुणनराः कूर्चविरहिता बहवः । एकैकस्याः पार्थे तिष्ठन्ति विलासदुर्ललिताः ॥१०॥
यदि प्रत्ययो न विद्यते मम वचने देव ! ततश्चैकान्ते । गत खानयित्वा देवीस्तथा च दासीः ॥११॥
एंव भण मया यथा दृष्टाः स्वप्ने रजन्याम् । दासीभिर्युक्ताः सर्वा अपि निजदेव्यः ॥९॥
गते स्फटन्त्यस्तस्मादेनत सत्यं कुरुतेदानीम् । राज्ञापि हि वद्भणितं तथैव कारितं शीयम् ॥९॥
ततः स्रीवपरैनरैः स्फटिता झटिति सा गर्ता । ततो वालपण्डितया भणितं पुरुपा इमे देव ! ॥९॥
एता रमण्यः स्फटितुं न शक्नुवन्ति स्तननितम्यभरात् । ततः स्त्रीवेषाः पुरुषाः परीक्ष्य झटिति निगृहीताः ॥
ततो नरपतिना पृष्टा कथं जानासि त्वं, मणति बुद्धया। किमपिकथयति निननननी व्यन्तरी स्मृता सूक्ष्मम् ।।
तबुद्धिरञ्जितः सं सम्मान्य विसृजति तां ततः । चिन्तयत्याश्चर्य ममापि मार्याः कुर्वन्ति यदकार्यम् ॥१७॥
अनेन वैराग्येणामरगुरुं स्थापयित्वा मन्त्रिपदे । तथा निजपूत्रं राज्ये गृहीत्वा दीक्षां गतो मोसम् ॥१८॥
अत्रान्तरे गगने सुरयुगलेन तु पश्यता । पौषधशालायां नृपोऽमात्यमणितं निरामयन् ॥१९॥

·सुपासनाह-चरिश्रम्मि-
दिहो तभो य भणिभो इयरसुरो सम्मदिट्टिदेवेण ।जह पोसहाओ निवई सकोवि न चालिज सको ।
तो गुरुअणखभणियो सो देो जाइ रायपासम्मि । भणइ नराहिव! तुट्टो तुह धम्मपरिवकचित्तण ॥
तो मग्गसु किंचि वर जेण पयच्छेमि वंछियं सव्वं । तो भणइ नियो सुरवर ! पओयण मे न केणावि ।।
तो सो पहायसमयं विउव्बिउं भणइ पारसु नरिंद!। पोसहमेयं जेण नेमि तुम मेरसिहरम्मि ॥१०३॥
सासयजिणपडिमाए चंदणहेउं तो य नरनाहो । सज्झायकरणमाणेण जाणि अडूहरत्तति ॥१०॥
तो पोसद्दपि पारइ न उत्तर देइ कुणइ सज्झायं । तो सो देवो कुविओ दारुणवियणाउ से कुणइ ।।१०५॥
पनरिटप्पभिईस, सो सम्म सहइ इय विभावितो । रे जीव । सहस सवसो विषणाउ खणतरं जेण ।।
नरयम्मि तुमे सहिया पलिओवमसायराइ ताई तो।मा उग्विज्जसु इन्हि सुरविहियाणपि वियणाण ॥
मा एयम्मि पओस परमुवपारिम्मि कुणसु तुममिहिं । चिरकालयेइयव्वं कम्म अचिरेण जेणेसो॥१०८।।
याइ विपणादि पाणताराहि ता तुम जीव! । आलोयसु दुचरिय सिद्धसमक्ख समग्गपि ।।१०९।।
खामेसु सव्यसत्ते इय जा चिंतइ नियो सुरो ताव । नाणेण नियइ एसो कि चलिओ पोसहाओ नवा ।।
जाव न पिच्छइ चलिय तिलतुममित्तंपि तं महासत्त। तो वियणाउ सहरिय खामए सो सुरो एवं ।।
खममु महायस!इहि अन्नाणपमायरागदोसेहि । विहियाज वियणायो निक्कारणवेरिएण मए |११२।।
अह सो निषेण भणिओ को तुइ दोसो सुरेस ! पुव्यकय। अम्हाणमसुहकम्म समुइन्न येइयं च तहा ॥
तुइसादिज्जवसेणं नियचित्तपसन्नयाणुभावेण । अन्नह पहुयभवेसुवि जह कहवि हु संखविज अई॥१४॥
दृष्टस्ततश्च मणित इतरसुर सम्यग्दृष्टिदेवेन । यथा पापघान्नृपति शक्रोऽपि न चालयितुं शक्त ॥१००॥
ततो गुररापभूत स देयो याति राजपार्थे । भणीत नराधिप ! तुष्टस्तव धर्मपरवचित्तेन ॥१०१॥
सतो मार्गय कश्चिद्वार येन प्रयच्छामि वान्छित सर्वम्। ततो भणति नृप सुरवर ! प्रयोजन मे न केनापि ॥
तत स प्रभातसमय विकृत्य भणति पारय नरेन्द्र ! पौषधमेतं येन नयामि त्वा मेरुशिखरे ॥१०॥
शाश्वतजिनप्रतिमाया वन्दनहेतोस्ततश्च नरनाथ । स्वाध्यायफरणमानेन ज्ञात्वाऽर्धरामिति ॥१०४॥
नो पापधमपि पारयति नोत्तरं ददाति परोति स्वाध्यायम् । तत स देव कुपितो दारुगवेदनास्तस्य करोति ।।
पाक्षिप्रतिषु, स सम्यग् सहत इति विभावयन् । रे जीव ! सहस्व स्वयशोवेदना क्षणान्तरं येन ॥१०६।।
नरपे त्वया सोदा परयोपमसागराणि तानि तन । मौद्विज इदानी मुरविदिताभ्योऽपि वेदनाभ्य ॥१०७॥
तस्मिन्योपं परमोपकारिणि कुर य त्वमिदानीम् । चिरकार वेदयितव्य पर्माचिरेण येनैप ॥१८॥
यदपति पदनामि प्राणान्तकरीभिम्नम्मात्त्व जीव । । आलोचय दुश्वरित मिद्धममक्ष ममग्रमपि ।।१०९॥
समय सर्वमत्वानिति यावधिन्वयति नृप मुस्तावन् । जानेन पश्य येप किं चरित पोपधाद् नया ॥११॥
यावर पश्यति पलित तिलतपमानमपितं महासत्त्वम् । ततो वेदना संहाय दामयानि स मुर एवम् ॥११॥
रामम्य महाया ! इदानीममानप्रमादरागद्वेष । पिहिता यद् वेदना निप्पारपतारणा मया ॥११२॥
भय स ग भारत फनप दोप पुरेश पूनि । अम्मारमशुभम समुदी पेरिस नतया ॥११॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- भणइ पहु ! जुत्तमेयं तो पुल्विं तं तहेव काऊण । गिहइ मंतिसमेओ राया दिक्खं सुगुरुपासे ॥१२९॥ संगहियविहसिक्खो अपमायतोवि साहुकिरियासु । पढिइक्कारसअंगो तेणेव भवेण सिद्धोति ॥१३०॥ इय अन्नणवि पाणशएवि सुविइयजिणिंदवयणेण । पडिवनपोसहेण नो खुहियवं सुरागपि ॥१३१|| यता- जं कुणइ धम्मतणुणो पुहिं दुदंव थन्नजीविस्स । तो पोसह अवस्सं पुन्नासु तिहीसु विहिपुव्वं ॥१३२॥ कायच्वं भव्वेहि भवभयभीएहिं सुद्धभावेहिं । समणो इव सइढोवि हु संजायइ जेण गहिएण ॥१३३॥ ॥ इति पौपधवते मलयकेतुकथानकं समाप्तम् ॥ भणति प्रभो ! युक्तमेतत् ततः पूर्वं तत्तथैव कृत्वा । गृह्णाति मन्त्रिसमेतो राजा दीक्षा सुगुरुपाखें ।।१२९॥ संगृहीतविविध शिक्षोऽपमाद्यन्नपि साघुक्रियासु । पठितैकादशाइस्तेनैव भवेन सिद्ध इति ॥१३०॥ इत्यन्येनावि प्राणात्ययेऽपि सुविदितजिनेन्द्रवचनेन । प्रतिपन्नपौषधेन नो क्षुभितव्यं सुरेभ्योऽपि ॥१३॥ यः करोति धर्मतनोः पुष्टिं दुग्धमिव स्तन्यजीविनः । ततः पौषधोऽवश्यं पुण्यासु तिथिषु विधिपूर्वम् ॥१३२॥ फर्तव्यो मध्यर्मयभयभीतैः शुद्धभावैः । अमण इव श्राद्धोऽपि हि संजायते येन गृहीतेन ॥१३३|| ·अपडिदुपडिलेहियअमज्जियदुप्पमजियं मिजं । सेवंति पोसट्टा नह गम्मं तं न पारिनि ॥१॥ जे, ने पुरिसा नूर्ण बहुविहदुक्साण भापर्ण टुति । येसमणसेंटिनणया पर्यटन उदाहरणं ॥२॥ तथाहि;- पुरमस्थि इद पसिद्ध पंचरं नाम चउणकन्टियं । तं पारह नरनाहो नामेणं अपरसणीति ॥३॥ तत्यत्यि पणिप्पहाणो सेट्टी वेसमणनामओ तम्स । मना सोहग्गसिरी तणया पंव नाण मे ॥२ लहरो सलहो दुलहो मयणो मेहो य पंचमो लहुओ । सम्वयि कलाकुसला परिणाया दत्तपफुलेगु ॥२॥ ताण पिया घेसमणो अईवमुच्छापरवमो कुणइ । आरंभ अायोर किसिकम्पागमपमहरि ॥६॥ अह सो कयावि गहियो दाइजरणं भणेई नियतणए । नेह ममं आराम सहसंपवणाभिडाणमि ॥७ कयलीहरलवलीगिहदक्सामंडवतलेतु सिज्जाओ । कुणद्द लहं गंतूगं तो ते जति न हु जुनं ।।८।। सयणं तुम्हाण तहिं अइसीयलपवणफामओ जेण । होही य सन्निवाओ तो विगामी य देहरम ।।१।। सो भणइ तुम्ह आणा महतणया जइ इमं न य कुणेह । इय नाउं निबंध नीमो मलयन्मि सो नहिं । अह कयलीहरमझे सुत्तो सिट्टी मणम्मि भावइ । हा आरामस्स दुमा हा तणयायि हुदमे मनया ॥१॥ आ जम्माओवि मए परमपमोएण वइहिया निच्च । एक्कपएच्चिय होर्हिति मन्झ असणा इण्टिं ॥१२॥ इच्चाइअझाणे यस्तो सो मुएहि नेहेण । भणिो वाय! विहिजउधम्मवओ फोवि, सो मणः ॥१३॥ हुँ पज्जत्तं धम्मव्वएण तुम्हेहिं मह धणं वच्छा ! । विवेयध्वं पच्छा मह धम्मत्थं न थेपि ॥१४॥ अप्रतिलेखितदुष्प्रतिलेखितामार्जितदुष्प्रमाजितां शय्याम् । सेवन्ते पौषधस्यास्तया सम्यक्तं न पालयन्ति ॥१॥ ये, ते पुरुषा नूनं बहुविधदुःखानां भाजनं भवन्ति । वैश्रमणश्रष्ठितनयाः प्रत्येकमिहोदाहरणम् ॥२॥ पुरमस्तीह प्रसिद्ध पञ्चपुरं नाम चतुरजनकलितम् । तत्पालयति नरनायो नाम्नाऽमरसेन इति ॥३॥ तत्रास्ति वणिक्प्रधानः श्रेष्ठी वैश्रमणनामतातस्य | भार्या सौभाग्यश्रीस्तनयाः पञ्चैव तयारिम ॥१ लहरः शलमो दुर्लभो मदनो मेघश्च पञ्चमो लघुः । सर्वेऽपि फलाकुशलाः परिणीता उत्तमकुलेषु ॥२॥ तेषां पिता वैषमयोऽतीवम् परवशः करोति । आरम्भानतियोरान्कृपिकर्मारामानुसानपि ॥६॥ अय स कदापि गृहीतो दाहंन्वरेण मणति निजतनयान् । नयत मामारामे महसाम्रवणामियाने ॥७॥ फदलीगृहलवलीगृहद्राक्षामण्डपतलेषु शय्याः । कुरुत लघु गत्वा ततस्ते तल्पन्ति न हि युतम् ॥८॥ शयनं युष्माकं तत्रातिशीतलपवनस्पर्शतो येन । मविप्यति च संनिपात नतो विनाशश्च देहस्य ॥२॥ स भणति युप्माकमाना मदीया यदीदं नच कुर्यात । इति ज्ञात्वा निर्बन्ध नीनो मलये स तैः ॥१०॥ अय कदलीगृहमध्ये सुप्तः श्रेष्ठी मनसि भावयति । हा मारामस्य द्रुमा हा तनया अपि हीम सनयाः ॥११॥ आ जन्मनोऽपि मया परमप्रमोदेन वर्धिता नित्यम् । एकपद एव मदिष्यन्ति ममादर्शना इदानीम् ॥१२॥ इत्याधर्तिध्याने वर्तमानः स सुतैः स्नेहेन । मणितस्तात ! विधीयतां धर्मव्ययः कोऽपि स भगति ॥१३॥ हुं पर्याप्तं धर्मव्ययेन युष्माभिर्मम धनं वत्साः ! । व्ययितव्यं पश्चान्मम धर्मार्थ न स्तारमपि ॥१

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
इय जपतो सिट्टी मरि तत्थेव मलयमझम्मि । जाओ पवंगपोओ तम्मयकिच्चाई काऊण ॥१५॥
पुत्तावि हु वावारं कुणंति एगत्थसंठिया सव्वे । अह ताण मलयमझे समोसढो केवली कइया ॥१६॥
सिरिभुवणभाणुनामा सदेवमणुयासुराए परिसाए, धम्मं वागरमाणो तप्पिउजीवेण पवगेण ॥१७॥
सहयारतरुटिएण दिहो तो सोवि सुणइ वयणमिणं । भो भो भव्वा! मुच्छा परिहरियव्वा पयत्तेण ॥१८॥
गिधणपुत्तकलत्ताइएस खणदिद्वनटख्येसु । जेणं सच्चिय हेऊ गुरुषावभरस्म जीवाणं ॥१९॥
मुच्छापरिगयचित्तो अवसट्टो करेइ जइ कालं । तो तिरिएसुं गच्छइ जह वेसमणो इहनिवासी ॥२०॥
साहामिगोवि सुणि नियनाम जायजाइसरणो सो । पत्तो केवलिपासे कुणइ पणामं तओ परिसा ।।
विम्हियहियया पुच्छइ को एमो वानरो, कहइ नाणी । सो एसो वेममणो जो इहवासी मए कहिओ ॥
परिसामझगएणं पढमसुएणं नियास जणयस्स । सोउ चरियं पुट्ठो नाणी कह वानरो एसो ॥२३॥
संजाओ मज्झ पिया वेसमणो समणमाहणाईण । जो दावेतो दाणं, तो पभणइ केवली एवं ॥२४॥
छलियो मुच्छाए इमो गिहधणपुत्ताइयाण अइधणियं। किं वहुणा एसोच्चिय साहिस्सइ अवखरे लिहिउँ ॥
नियचरियं तुम्हाण, तणवि तह चेव साहियं सव्वं । तो पढमसुएण ते आहूया बंधुणो तत्थ ।।२६।।
ताणवि कहियं तेण पिउणो चरिय तो य केवलिगा । कहिओ दुविहो धम्मो जइगिहिभएण सव्वाण ॥
पदमसमत्थेहिं तो भणिो नाणी कहेह अम्हाण । सावयधम्म सव्वं तो नाणी कहइ तं ताण ॥२८॥
तो तेवि हु सविसेसं नमिङ पुच्छंति सूरिपासम्मि । पहु ! पोसहसदत्यं कहेह, मूरीवि तो कहइ ॥२९॥
इति नल्पन श्रेष्ठी मृत्वा तत्रैव मलयमध्ये । जातः प्लवङ्गपोतस्तन्मृतकृत्यानि कृत्वा ॥१५॥
पुत्रा अपि हि व्यवहारं कुर्वन्त्येकान्तसंस्थिताः सर्वे । अथ तेषां मलयमध्ये समवसृतः केवली कदा ॥१६॥
श्रीमुवनभानुनामा सदेवमनुनासुरायां पर्पदि । धर्म व्याकुर्वस्तस्पितृनविन प्लवगेन ॥१७॥
सहकारतरस्थितेन दृष्टस्ततः सोऽपि शृणोति वचनामिदम् । मो मो भव्या मूर्छा परिहर्तव्या प्रयत्नेन ॥१८॥
गृहधनपुत्रफलबादिकेषु क्षणदृष्टनष्टरूपेषु । येन सैव हेतुर्गुरुपापभरस्य जीवानाम् ॥१९॥
मूपिरिगतचित्त आर्तवशातः करोति यदि कालम् । ततस्तियक्षु गच्छति यथा वैश्रमण इहनिवासी ॥२०॥
शाखामृगोऽपि श्रुत्वा निननाम जातजातिस्मरणः सः । प्राप्तः केवलिपाधैं करोति प्रणामं ततः पर्पत् ॥२१॥
विस्मितहृदया गछति क एप वानरः, कथयति ज्ञानी । स एप चैश्रमणो य इहवासी मया कथितः।।२२॥
पर्पन्मध्यगतेन प्रथममतेन निनाय जनकस्य । श्रुत्वा चरितं पृष्टो ज्ञानी कथं वानर एपः ॥२२॥
सनातो मम पिता वैश्नमणः श्रमणवालणादिभ्यः । यो दापयन्दान, ततः प्रमणति फेवल्येवम् ॥२४॥
छलितो मूळयाऽयं गृह्यनपुत्रादिकानामतिगाढम् । किं वहुनैप एव कथयिष्यत्यक्षराणि लिखित्वा ॥२५॥
निजनरितं युप्मभ्यं, तेनापि तथैव कथितं सर्वम् । ततः प्रथमसुतेन त आहूता यन्धवम्तत्र ॥२६॥
तेभ्योऽपि कथितं तेन पितुश्चरितं ततश्च फेवलिना । कथितो द्विविधो धो यतिगृहभेदेन सर्वेभ्यः ॥२७॥
प्रथमासमानतो माणितो ज्ञानी फययतास्माकम् । श्रावकधर्म सर्व ततो ज्ञानी कथयति तं तेभ्यः ॥२८॥

·येसमणमेद्वितणयकहा।
पोसहसदो रूटीए एस्थ पवाणुचायनो भणियो। अमिपभिईणि य ताणि इत्य समए पसिद्धाणि ॥३०॥
उयवसण जं च पुगो तेसि सो पोसहोववामुत्ति । भन्नइ पम्मेण नरं पोसड या पोसहो तेणं ॥३शा.
आहारदेहसकारवंभवावारमेयमो सोवि । चउभेओ निट्टिो सिद्धते पुबमीहिं ॥३२॥
सो देससत्यमेया पत्त्यपि हु दुहा तर्हि देसे । निद्दिष्ट्रवन्युचामो सव्वाहाराण सञ्चम्मि ॥३३॥
भन्नइ सरीरसक्कारपोसदो देससबभेएण । दुविहो तत्य य देसे निहिहाणं परिचाओ ॥३||
न्हाणुब्बट्टणवन्नगविलेवणप्पमुद्दविवियत्यूण | सच्चे उण सव्वेसि चामो बत्थूण निट्टिी ॥३५॥
अह वंभपोसहो सो एएण कमेण भन्नए दुविहो । देसे दिणाइवंभं सब्चे सव्वं अहोरतं ॥३६॥
वावारा पुण रंधगवरलिंपणदलणखंडणाईया । असभा सुभा य दुविहा तत्य देसम्मि अमुहाण ॥३७॥
निद्दिटाणं चाओ सव्वेणं सव्वहा परिच्चाओ । मुद्दयावाराणुमया पोसहियस्सवि अपडिसिद्धा ॥३८॥
सव्वेणं पुण एवं गिण्इंतेणं अवस्सकायव्वं । सामइयं तह मुणिसंनिहिम्मि पाएण टायचं ॥३९॥
तह अइयारविमुक्कं पालेयवं इमं पयत्तेणं । ते अइयारा एए पन्नत्ता पोसहे पंच ॥४०॥
तद्यथा;-
अप्पडिदुष्पडिलेहियअपज्जियदुपमज्जियांण सया । सव्याण सिग्नफलगाण गहणो मोयणे यावि।
सह मुत्तुच्चाराईण करणो यडिलम्मि एमेव । तइ पोसहस्स सम्म अपालणेणं अईयारा ॥४ा.
इय सो सिटिसुया सवे गिदंति सावयवयाई । पवगो घुण पडिवज्जइ सदसणं अणमण विहिणा ।।
ततस्तेऽपि हि सविशेषं नत्वा पृच्छन्ति सूरिपाथें । प्रमो ! पौपघशब्दार्थ कथयत, सूरिरपि ततः कथयति ॥
पौपशब्दो रूढ्याऽत्र पर्वानुवाचको मणितः । अष्टमीप्रभृतीनि च तान्यत्र समये प्रसिद्धानि ॥३०॥
उपवसनं यच्च पुनस्तेपु'स पौपघोपवास इति । मण्यते धर्मेण नरं पुष्णाति वा पौषधस्तंन ॥३१॥
आहारदेहसत्कारब्रह्मव्यापारमेदतः सोऽपि । चतुर्भदो निर्दिष्टः सिद्धान्ते पूर्वसूरिमिः ॥३२॥
स देशसभेदात्प्रत्येकमपि हि द्विधा तत्र देशे । निर्दिष्टवस्तुत्यागः सर्वाहाराणां सर्वस्मिन् ॥३३॥
भण्यते शरीरसत्कारपोपयो देशसर्वभेदेन 1 द्विविधस्तत्र व देश निर्दिष्टानां परित्यागः ॥३४॥
स्नानोद्वर्तनवर्णकविलेपनप्रमुखविविधवस्तूनाम् । सर्वस्मिन्पुनः सर्वेषां त्यागो वस्तूनां निर्दिष्टः ॥३५॥
अथ ब्रह्मपौषधः स एतेन क्रमेण भण्यते द्विविधः । देशे दिनादिना सर्वस्मिन्सर्वमहोरात्रम् ॥३६॥
व्यापाराः पुनः पचनगृहलेपनदलनखण्डनादिकाः । अशुमाः शुमाश्च द्विविधास्तत्र देगेऽशुमानाम् ॥३७॥
निर्दिष्टानां त्यागः सर्वस्मिन्सर्वथा परित्यागः । शुमब्यापारा अनुमताः पापधिकस्याप्यप्रतिषिद्धाः ॥३८॥
सर्वेण पुनरेतं गृहताऽवश्यकर्तव्यम् । सामायिक तथा मुनिसंनिधौ प्रायेण स्यातव्यम् ॥१९॥
तथातिचारविमुक्तं पालयितव्यमिदं प्रयत्लेन । तेऽतिचारा एते प्रज्ञप्ताः पौषधे पञ्च ॥४०॥
अप्रतिलेखितदुष्प्रतिलेखिताप्रमार्जितदुष्प्रमार्जितानां सदा । सर्वेषां शय्याफलकानां ग्रहणतो मोचने वापि ॥४॥
'तथा मूत्रोचारादीनां करणतः स्थण्डिल एवमेव । तया पौषयस्य सम्यगालनेनानीचाराः ॥४२॥

·सुपासनाह-चरिअम्भि-
केवलनाणी निच्चं तप्पासटिमओ करेइ अणुमटिं। पुत्तावि तस्स उवार रयंति पुप्फोवयाराई ॥४४॥
जपति य लयभिमुई कोडि दव्यस्स तुज्झ पुग्भट्ठा । जिणभवणचिंचपोत्थयपभिईसुं विवसामो ।।४५॥
तं अणुमलाइ सोयि हु सत्तविणते तमो मरऊण । अट्ठमकप्पम्मि सुरो संजाओ अदमहिद्दीओ ॥४६॥
सेटिमुपावि हु सव्ये सावययम्म कुणंति उवउत्ता । पचतिहासु य गिण्हंति पोसई तह चउम्मेयं ॥४७॥
इय बच्चंते काले अन्नया पोसहम्मि गहियम्मि । निद्दापमायक्सओ पढमसुओ कहवि उत्तालो ॥१८॥
अपहिलेहियसेन गिदता चेव करपले डसिओ । गुरुविसरेण तत्तो मुक्को पाणेहिं नागेसु ॥४९॥
उनबन्नो तत्तोच्चिय महाविदेहम्मि लद्धपञ्चग्नो । परिमुक्ककम्मकवओ मोक्यमुई पाविही अइरा ॥५०॥
पोसहटिओवि दुइओ धणियं निदधसो तहा अलसो । दुप्पडिलेहियसिन्ज समारुहंतो य चरणम्मि ।
अह कदयावि झु दट्टो अहिमुत्तुभडर्दिछएण तओ । अइनिविडपीडिओ सो मरि भवणादिवो जाओ।
तयोवि पोसहटिओ सरीरचिताए वाहिओ चाई। अपमज्जियथंडिल्ले रयणीए निसीहसमम्मि ॥५३॥
पासपण कुणमाणो ददो गुज्झम्मि भूमिफोडीए । मरिऊण तो सोविहु जोइसियसुरसु उबबन्नो ॥२४॥
तुरिमोवि पोसइटिओ मंदगी उयरवियणाविहुरो । अमहो सहमावि तओ दुपमज्जियथंडिले झुसिर ।।
उन्चारं कुणमाणो अपाणदेसम्मि गरुयारडाए । दट्टो पीडाए मो तत्तो सो वंतरो जाओ ॥५६।।
तह गहियपोसहेणवि विहिओ पंचमसुएण पंचमओ । अइआरो, तो सोवि हु छुहिओ चितंतो एवं ॥
इति श्रुत्वा श्रेष्ठिमुताः सर्वे गृहन्ति श्रावकवतानि । प्लवग. पुनः प्रतिपद्यते सदर्शनमनशनं विपिना ॥
फेवलज्ञानी नित्यं तन्पावस्थितः करोत्यनुशास्तिम् । पुना अपि तस्योपरि रचयन्ति पुप्पोपचारादि ॥४४॥
नत्पन्ति च तदभिमुखं कोटि द्रव्यस्य तव पुण्यार्थम् । जिनमवनविम्यपुस्तम्प्रभृतिषु व्ययिष्यामहे ॥४५॥
तदनुमन्यते सोऽपि हि सप्तदिनान्ते ततो मृत्वा । अष्टमकल्पे सुरः संजातोऽतिमहर्दिकः ॥४६॥
श्रेष्टिमुता अपि हि सर्वे श्रावकधर्म कुर्वन्न्युपयुक्ताः । पर्वतिथिषु च गृह्णन्ति पौपचं तथा चतुभेदम् ॥४७॥
इनि ब्रजति कालेऽधान्यदा पौंपधे गृहीते । निद्राप्रमादवशतः प्रथममुतः कथमप्युत्तालः ॥४८॥
अप्रतिलेखितशय्यां गृहले करतले दष्टः । गुरुविपघरेण ततो मुक्तः प्राण गेषु ॥४९॥
उपपन्नता एव महाविदेहे लव्यमान्यः । परिमक्तकर्मकवचो मोसमुख प्राप्स्यत्यचिरात् ॥५०॥
पापीयनोऽपि द्विनीयो गादं निष्टुरम्तथाऽलसः । दुष्पतिलेसितशय्यां समारोहंश्च चरणे ॥२१॥
अथ कदापि हि दष्टोऽहिमुकोद्भवृश्चिकेन ततः । अतिनिविडयोटिनः स मृत्वा मवनाविषो जात ॥१२॥
तृतीयोऽपि पापघस्थितः शरीरचिन्तया बाधितो यादम् । अप्रमार्जितम्यग्टिले रजन्यां निशीथसमये ॥५॥
प्रमवणं कुर्वन्दयो गुये मिस्कोट्या । मृत्वा ततः सोऽपि हि ज्योतिपिकमुरेपूपपन्नः ॥१४॥
तुर्योपवि पीपस्थितो मन्दाग्निरुदरवेदनाविधुरः । असदः महसापि ततो दुष्प्रमाणितस्यण्टिलेऽध्युपिते ॥६५॥
उधार गर्यनगनदेशे गुम्मपंग । दरः पीडया मृतस्ततः स व्यन्तरो नातः ॥१६॥
तमा गृहातपापनापि विदितः पश्यममुद्रेन पन्नमः । अतिचारः, ततः मोऽपि हि धितचिन्तयन्नेयम् ॥२७॥

·-- वेसवणपुस्तकहा। जह बहुवंजणपकन्नपेसलं रसवई करावे । भुंजिस्सामि पहाए एयमाई विचितंतो ॥१८॥ नश्यणनिवडियदुस्सहविचपहाराहओ मरेऊणं । नागेमु उववन्नो तइयभवे पाविही मोक्खं ॥५९।। इय जाणिऊण भव्या ! कलंकमुकं सया वयं धरह । अन्नह तुम्भेहिं भवे भमियव्वं भूरिकालंपि ॥६॥ सुविसुद्धवयाई महप्फलाई भंगे य कडुविवागाई। वरमग्गहणं चिय ताण होज मा पच्छओ भंगो ॥११॥ वरमम्मिम्मि पवेसो वरं विसुद्धण कम्मुणा मरणं । मा गहियव्ययभंसो मा जीयं खलियसीलस्स ॥२॥ तथा, गच्छंतेण ठिएणं निच्चं किच्चाई तह कुणतेण । मणवइकाएसु सया उवोगो नेय मोत्तव्यो ॥३३॥ जह जह वयपरिणामो वड्डइ जह नेय हुंति अइयारा । जह य विसुद्धी जायइ विरईए तह विहेयव्वं ॥६॥ धन्ना हु साहुणोचिय विसिट्टबयपालणुज्जयमई य । अवि ते चयंति जीयं करति पावं न ईसिपि । परिचत्ततणुविहसा विसयविरत्ता विमुक्कवावारा । तवसंजमकयचित्ता गमति कालं निरासंसा ॥६६॥ इय चउरंगसमग्गं सम्मं जो पोसई विगयदोस । पालेइ पवलयणकम्मकयवरं सो लहुँ डहइ ॥६७|| धन्ना परवावारं दुइवारं पडिहरितु कयपुन्ना । पुनविहीसुवि कृव्यंति पोसई दोसई मुदं ॥६८॥ ॥ इति पौपधनतातिचारविपाके वैश्रवणपुत्राणां कथानकं समाप्तम् ॥ यथा बहुव्यन्जनपक्वान्नपेशलां रसवी कारयित्वा । भोक्ष्ये प्रभात एवमादि विचिन्तयन् ॥१८॥ नवघननिपतितदुस्सहविद्युत्प्रहाराहतो मृत्वा । नागेपूपपन्नस्तृतीयभवे प्राप्स्यति मोक्षम् ॥५९॥ इति ज्ञात्वा भव्याः ! कलङ्कमुक्तं सदा व्रतं घरत । अन्यया युष्माभिर्भवे भ्रमितव्यं भूरिकालमपि ॥६॥ सुविशुद्धव्रतानि महाफलानि मङ्गे च कटुविपाकानि । वरमग्रहणमेव तेषां भवेन्मा पश्चाद्भङ्गः ॥११॥ परमग्नी प्रवेशो वरं विशुद्धेन कर्मणा मरणम् । मा गृहीतव्रतभ्रंशो मा जीवितं स्खलितशीलस्य ॥६२॥ गच्छता स्थितेन नित्यं कृत्यानि तथा कुर्वता । मनोवचःकायेषु सदोपयोगो नैव मोक्तव्यः ॥६॥ यथा यथा व्रतपरिणामो वर्धते यथा नैव भवन्त्यविचाराः । यथा च विशुद्धिर्जायते विरतेस्तथा विधातव्यम् ॥ धन्याः खलु साघव एव विशिष्टत्रतपालनोयतमतयश्च । अपि ते त्यजन्ति जीवितं कुर्वन्ति पाप नेपदपि ॥ परित्यक्ततनुविभूषा विषयविरक्ता विमुक्तव्यापाराः । तपःसंयमकृतचित्ता गमयन्ति कालं निराशंसाः ॥६६॥ इति चतुरङ्गसमग्रं सम्यग् यः पौषधं विगतदोषम् । पालयति प्रबलपनकर्मतृणोत्करं स लघु दहति ॥६॥ धन्या गृहव्यापारं दुःखवारं परिहत्य कृतपुण्याः । पुण्यतिथिष्वपि कुर्वन्ति पौषधं दोपषं शुद्धम् ॥६८॥ .

·सद्धामुद्ध नायागय च तह कप्पणिजमसणाई । दिजा गिही मुणीणं काले पत्ताण पत्ताण ॥१॥
उल्लसिपबहलपुलओ दाण साह्रण देइ जो सुद्ध । सो सतिमइन्च लहु पावइ सुरसोक्खसपत्ति ॥२॥
तथादि :-
सुरमज्जणकयसोह सुवन्नामलाालेरायहसबैं । माणससरव सुपय नामेण विलासपुरनयर ॥३॥
तत्यत्थि सत्यसत्थोहकयसमो पडिउव्व, सुफ्यहो । रिउतिमिरहरणसूरो सूरो नामेण नरनाहो ॥४॥
तस्सस्थि पिया भज्जा सज्जा सयलेसु धम्मकज्जेसु । नामेण विलासवई पइतणुचित्तेहिं पइभत्ता ।।५।।
तह तत्य अत्यि सिट्ठी निरु धम्मिड्ढी विसिट्टआयारो । सव्वगुणाणाहारो साहारो नाम सुपसिद्धो ।।
तप्पणइणी सुनयणा विमला, नामेण सोमसमायणा । ताण च सुया जाया संतिमई नाम सीलवई ॥१॥
ख्वं सईए सील सईण सुंदेरिम च अमरीण । गहिऊण जा निउण मन्ने विहिणा विणिम्मविया ॥८॥
मा ससारम्मि इमा निवडउ अइनिब्भर मइ पसत्ता । पालत्तेवि हु चत्ता पइणा विसयाण चारण ॥९॥
अह अन्नया य तीए दिट्ठो कुसुमागरम्मि उज्जाणे । बहुमुणिजणपरियरिओ उसमसिरिसगओ सुगमओ ।।
सोहग्गनिही गुणरयणसायरो बयणनिन्जियछणिदू । बहुविबुहबदणिज्जो कलिकालेण अकलणिज्जो ॥
चेल्लबल्याहुजुयरो सारयससिसोमयासमाइन्नो । पीऊससुइयवयणो जियमयणो कमलदलनयणो ॥१२॥
सिरिअभयदेवसूरी अपुब्बसरो समावि उदइल्लो । सतावहरो सुथिरो वहुनुहसंगो असत्तासो ॥१३॥
त बदिऊण तीए तस्स समीचे निसामिओ धम्मो । जइसावयमेएणं गहिओ य गिहीण सद्धम्मो ॥१४॥
श्रद्धाशुद्ध न्यायागत च तथा कल्पनीयमशनादि । दद्याद् गृही मुनिभ्य काले प्राप्तेभ्य पात्रेभ्य ॥१॥
उल्लसितयहरपुलको दान साधुभ्या ददाति य शुद्धम् । स शान्तिमतीव लघु प्राप्नोति सुरसौख्यसपनिम् ॥
सुरममाणजन (सुरमज्जन) कृतशोम सुवर्णकमलालिराजहसाढ्यम् ।
मानससर इव सुमन (पयस्क) नाम्ना विलासपुरनगरम् ॥३॥
तत्रास्ति शस्तश(शास्त्रीकृतश्रम पण्टित इव, सुप्रचण्ड । रिपुतिमिरहरणसूर शूरो नाम्ना नरनाथ ।।
तस्यास्ति प्रिया भार्या सज्जा सफरेषु धर्मकार्येषु । नाम्ना विलासवती वचस्तनुचित्तै पतिमक्ता ॥५॥
तथा तनास्ति श्रेष्ठी निश्चित धर्मद्धिविशिष्टाचार । सर्वगुणानामाधार साधारो नाम सुप्रसिद्ध ॥६॥
तत्मणयिनी सुनयना विमला नाम्ना सोमसमवदना । तयोश्च सुता जाता शान्तिमती नाम शीलवती ॥७॥
रूप रत्या शील शनीना सौन्दर्य चामरीणाम् । गृही वा या निपुण मन्ये विधिना विनिर्मिता ॥८॥
मा ससार इय निपन वतिनिर्भर मयि प्रसाना । बालत्वेऽपि हि त्यस्ता पत्या विषयाणा त्यागेन ॥९॥
अथान्यता च त्या दृष्ट कुसुमाकर उद्यान । बहुमानजनपरिकरित उपशमीसमत सुगत ॥१०॥
सौभाग्यनिषिर्गुणरत्नमागरो यानिनितभणे दु । बहुविषुधवन्दनीय फरिकानाकलनीय ॥१९॥
कोमलवाहुगुगल शारमाशिसामताममाकीर्ण । पीयूपमुमगवचना जितमदन कमलनयन ॥१२॥
श्रीमभयदयसरिरपूर्वमूर सराप्युदयो । मतापहर मुन्थिरो महसुपसनोऽमत्रास ॥१३॥

·सुपासनाह-चरिअग्मि- मा ताय ! तत्य वचसु वरिसते नेति मुणिवरा जम्हा । पायं उस्सग्गेण वालगिलाणं पमोत्तूण ॥२९॥ साहूण ताण मझे न कोवि एयारिसो मया दिट्ठो । सव्वेवि महासत्ता तवकम्मे पयडिउच्छाहा ॥३०॥ पिन। धीराण कायराण कसवट्टो संकडे समाडिए । नियमपरिपालणेणं, सुत्थावत्याए सव्योवि ॥३१॥ पालइ अभिग्गह, हुज नाम का तत्थ ताय ! तणुपीडा ? । इस अवसरो न लब्भइ पुग्नेहि विणा तपस्सावि ।। । किच। जीपिउ कासु न वल्लद्दउ धणु पुण कासु न इट्ट । दोनिवि अवसरवडियाई तिणसमु गणइ विसिटु ।। ता ताय! अवसरागयमरणंपि महसयो मह मुणेहि । जत्थ व तत्य व समए मरियच्वं ताव नियमेण ।।३४|| तुझ पसाएण मए दिन दाणं मुणीण चिरकाल | सीलं सुनिम्मलं चिय चिरमवि परिपालिय तह य ।। मुत्तालिमाईय तह तबकम्मपि विहिपुरस्सरयं । विहियं जहसत्तीए विभाविया भावणाओवि ॥३६॥ साहम्मियपच्छल्ले छलिया न कयावि तहय निच्छउमं । तित्थयरविवपूयापयत्तिया निययसत्तीए ॥३७॥ इय सुगहियपत्थयणा परलोयं पइ मरामि जइ ताय! 1 तो कि मज्झ अणिटं होही ता कुणसु मा खेयं ॥ इय पभणंता सहसा खामियनिस्सेससत्तसंघाया । पञ्चक्खियआहारा समाहिमरणेण मरिऊण ॥३९॥ मार्हिदे उपपन्ना देवत्तेणं महिड्डियमुरेसु । तत्तो य चुया लहिही तइयभरे सिवसुहं नियमा ॥४०॥ ॥ इति चतुर्थगिताग्रतेऽतिथिसंविभागे शान्तिमतीकथा समाप्ता॥ -- मा तात । तत्र वन पति नायन्ति मुनिवरा यस्मात् । प्राय उत्सर्गेण वालग्रान प्रमुच्य ॥२९॥ साधूना तेषा मध्ये न फाऽप्यतादृशो मया दृष्ट । सर्वेऽपि महासत्त्वास्लप कर्माण प्रकटितोत्माहा ॥३०॥ धीगणा कातराणा पयपट्ट सकटे समापतिते । नियमपरिपालनेन, सुस्थावस्थाया सर्वोऽपि ॥३१॥ पालयत्यभिग्रह, भवेनाम का तत्र तात ! तनुपीडा । । इत्यवसरो न लभ्यते पुण्येन विना तपसोऽपि ॥३२॥ जीवितं फम्य न वल्लभ पन पुन कल्य नेष्टम् । द्वे अपि अवसम्पतिते तृणसमे गणयति विशिष्ट ॥३३॥ सम्मात्तात ! अवसरागतमरणमपि महोत्सव मम नानीहि । यन वा तत्र वा समये मतव्य नावनियमेन ॥३४॥ तय प्रसाटेन मया दत्त दान मुनिभ्यश्चिरकालम् । शीलं मुनिर्मलमेव चिरमपि परिपालित तथा च ॥३५॥ मुस्ताय यार्मिक तथा तप फर्मापि विधिपुरस्सरम् । विहित यथाशक्ति विमाविता भावना अपि ॥३६॥ साधर्मियात्सल्ये छलिता न कदापि नया च निश्छद्म । तीर्थकरपिम्यपूजा प्रवर्तिता निजशरत्या ॥३७॥ इति मुगृहीतपथ्यदना पर प्रति मिये यदि वात ! तत किं ममानि भविष्यति तम्मात्कु मा सेदम् ॥ इनि प्रमगन्ती सहसा क्षमिननि शेषसत्यसंपाता 1 प्रत्याभ्याताहारा ममाधिमरगेन मृत्वा ॥१९॥ मादन्द्र उपपया देवतेन महदिरमुरेषु । तनय न्युना सम्यते तृतीयम शिवमुग नियमात् ||४०॥

·जो कयविभागनियमो ओयणमाई ठवेइ सचित्ते । सो चित्तदृष्ट्याए लच्छिन्न लहिन छलभाचं ॥१॥ तथाहि- सिरिसकेयहाणं पुईटाणति अत्थि गुरुनयरं । तत्य निवो बलसारो सिटीवि धणजओ तह य ॥२॥ सिटिस्स लच्छिनामा भज्जा लच्छिन्न विण्हुणो इट्टा । किंतु अवचाभावो महल्लसल्लं मणे तीए ॥३|| सो कोवि नस्थि जक्खाइवंतरो जस्स इच्छियं नेय । ओयाइयं तहावि हु न पुत्तमुहदसणं जायं ॥४॥ मित्तियावि बहुया उपयरिया बहुधणेण भत्तीए । बद्धाओ मूलियाओ ण्हवणाइयाई विडियाई ॥५॥ तहवि न सुयसंपत्ती जाया तीए वणिस्स गहिणीए । अह अन्नया य वाहि लोयं दद्रूण वचंतं ॥६॥ पुटा तीए कावि हु सुसाविया कत्य वचए लोओ? । सा भणइ दिन्चनाणी समोसढो चिट्ठए वाहि ॥७॥ तबंदणत्यमेसो लोओ बच्चेइ सावि तो भणइ गच्छामि अहंपि य सहि ! जइ सो मह कहइ सुयजम्मं ।। सा भणइ सहि ! न गम्मइ इय बुद्धीए मुगीण पासम्मि । एमेव ताण भत्तीए सिन्झए चिंतिय सव्वं तो रहवरमारुहिउँ चलिया सा सावियाए सह तत्थ । तीए कहिएण विहिणा वंदवि धरणीए उवविद्या॥ सम्मत्ताई सव्वं सावंयधम्म कहेइ से नाणी । तीएवि पसिणियं पुण विसेसओ कहइ अतिहिवयं ॥११॥ गिहिणो गिहे पसत्थे भोयणकाले उवहिए जो उ । अकयअकारियपिंडाइसंगहं कुणइ सो अतिही।।१२।। तस्स सिसोक्खहेउं नायचिढतं तु होइ जं दव्वं । तं देई भत्तीएश्य भावतो मणे सढो ॥१३॥ धन्नो अहं जस्स इमम्मि काले, पत्तो गिहे एस मुणी महप्पा । पसत्यभावेण विसुद्धदब्वे, दिनम्मि एयरस महामुणिस्स ॥१४|| यः कृतविभागनियम ओदनादि स्यापयति सचित्ते । स चित्तदुष्टतया लक्ष्मीरिव लभेत च्छलमावम् ॥१॥ श्रीसंकेतस्यानं पृथिवीस्थानमित्यस्ति गुरुनगरम् । तत्र नृपो बलसारः श्रेष्ठयपि धनञ्जयस्तथा च ॥२॥ श्रेष्ठिनो लक्ष्मीनामा भार्या लक्ष्मीरिव विष्णोरिष्टा । किन्त्वपत्याभावी महाशल्यं मनसि तस्याः ॥३॥ स फोऽपि नास्ति यक्षादिव्यन्तरो यस्येप्सितं नैव । उपयाचितं तथापि हि न पुत्रमुखदर्शनं जातम् ॥४॥ नैमित्तिका अपि वह्य उपचरिता बहुधनेन भक्त्या । बद्धा मूलिकाः स्नपनादिकानि विहितानि ॥५॥ तथापि म मुतसंप्राप्तिर्जाता तस्या वणिजो गृहिण्याः । अथान्यदा च बहिर्लोकं दृष्ट्वा प्रान्तम् ॥६॥ पृष्टा तया कापि हि सुश्राविका कुत्र नजति लोकः ? सा भणति दिव्यज्ञानी समवस्तस्तिष्ठति बहिः ॥७॥ तद्वन्दनार्थमेप लोको वनति सापि ततो मणति । गच्छाम्यहमपि च सखि ! यदि स मम कथयति सुतजन्म ॥ सा मणति सखि ! न गम्यत इति बुद्धया मुनीनां पार्थे । एवमेव तेषां भक्त्या सिध्यति चिन्तितं सर्वम् ।। ततो रथवरमारुह्य चलिता सा श्राविकया सह तत्र । तया कथितेन विधिना वन्दित्वा धरण्यामुपविष्टा ॥ सम्यक्त्वादि सर्व श्रावकधर्म कथयति तस्यै ज्ञानी । तयापि प्रश्नितं पुनर्विशपतः कथयत्यतिथिव्रतम् ॥११॥ गृहिणो गृहे प्रशस्ते भोजनकाल उपस्थिते यस्तु । अकृताकारितपिण्डादिसंग्रहं करोति सोऽतिथिः ॥१२॥ वस्म शिवसौख्येहेतोन्यायार्जितं तु भवति यद् द्रव्यम् । तद्ददाति मक्त्येति भावयन्मनसि श्राद्धः ॥१३॥.

·सुपासनाह-चरिमम्मि-
तिनो भए जम्मजराजलाउलो, कुग्गाहगाहाइयजंतुसंकुलो ।
दुबखोहउत्तंगतरंगसंगो, संसारसिंघृषि अणोरपारओ ॥१५॥
जं माहणाखत्तियवेससुदा, अपप्पणो वित्तियणिदियाए ।
दव्य उवज्जेवि वयति पत्ते, नायागय तं तु भणति युद्धा ॥१६॥
तं अश्खयं न च विवागसुंदरं, तं चेव दिन्न हबई अणतयं ।
जं एसणीयं तह फासुयं च, बबिजए तं अतिहीण दाणं ||१७||
एयं च भावणाए जह गहियं अतिहिंसंविभागवयं । अइयारेहिं सुविसुद्धं पालेयध्वं तहचेय ॥१८॥
अइयारा पुण सचित्तदयनिक्खिवणपिहाणवाओ । तहा कालाइफमणे परववएस प्पआसे य ॥१९॥
तत्य य सचित्तेसु दन्वेसु सुद्धयंपि अन्नं जे । निक्खिवइ गिही तं इह बुञ्चइ सच्चित्तनिक्खिवण ॥२०॥
नं पुण सच्चित्तेणं कुणइ पिहाणाई देयदचस्स । तं सचित्तपिहाण दुइयइयारं भणंति बुहा ॥२॥
कुणइ भोयणविदि पुख्यमदक्कमिउं साहुणो वेलं । कालाइक्कमदाणं तं भणियं वीयराएहि ॥२२॥
ज पुण परकीयमिणं दवं निययंपि साहइ मुणीण । लुदो सड्ढो, बुच्चइ तं परवबएसदाणंपि ॥२३।।
जं पुण मणिणो दटुं कुप्पइ अब देइ अवरईसाए । कोहाइवलुसियमई मच्छरदाणं तमिह भणियं ॥२४॥
इय अइयारविसुद्धं जो पालइ अतिहिंसविभागवयं । सो इह परलोएवि य पावइ सुमहल्लकल्लाणं ॥२५॥
-
धन्योऽहं यस्यास्मिन् काले प्राप्तो गृह एप मुनिमहात्मा ।
प्रशस्तभावेन विशुद्धद्रव्ये दर एतस्मै महामुनये ॥१४॥
तीणों मया जन्मजराजलायुल कुमाइग्राहादिकजन्तुसकुल ।
दु खोपोद्गतरनसगत ससारसिन्धुरप्यनादिपार ॥१५॥
यद् ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूदा आत्मात्मनो वृत्यानिन्दितया ।
द्रव्यमुपायं व्ययन्ते पात्रे न्यायागत ततु भणन्ति सुद्धा. ॥१६॥
तदक्षय तच विषाकसुन्दरं तदेव दत्त भवत्यनन्तम् ।
यदेषणीय तथा प्रामुक च वर्यते तदतियाना दानम् ॥१७॥
एतथ मावनया यथा गृहीतमतिथिसविमागनतम् । अतिचार. सुविशुद्धं पालयितव्यं तथैव ॥१८॥
पतिनारा पुन सचित्तद्रयनिक्षेपणपिधानरूपी तु । तथा कालानिमणे परव्यपदेश प्रद्वेषश्च ॥१९॥
तन च सचित्तेषु द्रव्येषु शुद्धमप्यन्नं यन् । निक्षिपति गृही तदिहोन्यते सचितनिक्षेपणम् ॥२०॥
यम्पुन समितेन करोति पिधानादि देयद्रव्यम्य । तत सनित्तपिधान द्वितीयातिचार भणन्ति पा ॥२१॥
यत्करोति माननीयधि पूर्वमतिक्रम्य साधेोलाम् | कालातिक्रमदानं तद् मणित वीतरागै ॥२२॥
यत्पुनः परकीयमिदं द्रश्यं निजमपि कथयति मुनिम्यः । छुन्ध श्राद्ध , उच्यते तत्परव्यपदेशदानमपि ।।
यन्पुनर्मुनीन् रष्टा पुष्यत्यय ददात्यपरेय॑या । श्रोधादिकपितमतिर्मन्सरदान तदिह मणितम् ॥२४॥

·लच्छीकहा। इसाइ निसुणिऊणं समुट्टियाए समग्गपरिसाएँ । अतिहीण संविभागे लन्छीरभिन्गहो गहिमो ॥२६॥ भणिो केवलनाणी पञ्झ गिहे पइदिणंपि नियमुणिणो । पट्टवियच्चा पहुणा भिक्खट्टाणुग्ग] काउं ।। इय भणिउं सा पत्ता नियगेहे पालए य वयमेयं । पुत्तं समीहमाणी न उणो धम्माहिलासेण ॥२८॥ अह पुन्चकम्मवसओ पुत्तुप्पत्ती न से समुप्पन्ना | सिविलियदाणपइन्ना तत्तो लोयाणुवित्तीए ॥२९॥ वियरइ किंचिवि दाणं वियलियमत्ती जईण निचंपि । अह अन्नया य कम्मिवि महसवे रसवई पउरं ।। निष्फाइऊण तीए सयलजणो मेलिओ नियगिहम्मि । भोयणहे तत्तो ईते दखूण मुणिवसहे ॥३१॥ मुगपिडियाए उपरि गबइ सालिदालियालीओ | ताणुवरि पकनं तो पत्ता साहुणों तस्य ॥३२॥ अन्भुटेउं वंदइ पडिलामत्यं च उट्टए तत्तो । गहिऊणं सालिकर तो सा भणिया मुणिरहि ॥३३॥ नो कप्पइ अम्हाणं सच्चिचनिहित्तयं इमं जेण । तो लग्गा निदेउ अप्पाणं मुणइ जह लोगो ॥३४॥ हा हा अहं अहन्ना जमिमं साहूण नेय उवयरियं । फामुयमेसणियपि हु कुविया तो भणइ नियडि ।। हा दुडु तए विहिये भग्गनिरासे ! इमं कुणंतीए । पक्कन्नाइविसिढे सव्वं सच्चितनिक्तिवणा ॥३६॥ तो अमणुन्नं दाउं तेसि समुवटिया मणे तुट्टा । भणइ अहो ! मह हत्या एवं देतीए न वहति ॥३७॥ तो मुणिमत्ताए देवयाए सिक्खाकए करो तीए । सकेरोडिओ सभत्तो थभिवि पत्तम्मि अवयरिंडे ॥३८॥ देवी जंपइ दुढे मायाविणि कूडकारिणि अणजे! । चारित्तरयणनिहिणोवि मुणिवरे इय पर्वसि ॥३९॥ इत्यतिचारविशुद्धं यः पालयत्यतिथिसंविमागवतम् । स इह परलोकेऽपि च याप्नोति सुमहाकल्याणम् ॥ इत्यादि श्रुत्वा समुत्थितायां समग्रपर्षदि । अतिथीनां संविमागे लक्ष्म्याऽभिग्रहो गृहीतः ॥२६॥ मणितः केवलज्ञानी मम गृहे प्रतिदिनमपि निजमुनयः । प्रस्थापयितव्याः प्रमुणा भिक्षार्थमनुग्रहं कृत्वा ॥ इति मणित्वा सा प्राप्ता निजगेहे पालयति च व्रतमेतत् । पुत्रं समीहमाना न पुनर्धर्मामिलापेण ॥२८॥ अथ पूर्वकर्मवशतः पुत्रोत्पत्तिर्न तस्याः समुत्पन्ना । शिथिलितदानप्रतिज्ञा ततो लोकानुवृत्त्या ॥२९॥ वितरति किञ्चिदपि दानं विगलितमकिर्यतिभ्यो नित्यमपि । अथान्यदा च कस्मिन्नपि महोत्सवेरसवती प्रचुराम्।। निष्पाद्य तया सकलजनो मेलितो निजगृहे । भोजनहे तोस्तत आयतो दृष्ट्वा मुनिवृषमान् ॥३१॥ मुद्गपिण्डिकाया उपरि स्थापयति सा शालिसूपस्थालीः । तासामुपरि पक्वान्नं ततः प्राप्ताः साघवस्तत्र ।। अभ्युत्याय वन्दते प्रतिलाभार्थ चोत्तिष्ठति ततः । गृहीत्वा शालिकूर ततः सा भणिता मुनिवरैः ॥३२॥ नो कल्पतेऽस्माकं सचित्तनिहितमिदं येन । ततोलमा निन्दितुमात्मानं शृणोति यया लोकः ॥३४॥ हाहा अहमवन्या यदिदं साधुभ्यो नैवोपचरितम् । प्रासुकमेषणीयमपि हि कृपिता ततो मणति निजचेटीम् ॥ हा दुष्ठ त्वया विहितं माग्यनिराशे ! इदं कुर्वत्या । पक्वान्नादिविशिष्टं सर्वं सचित्तनिक्षेपणात् ॥३६॥ ततोऽमनोज्ञ दातुं तेभ्यः समुपस्थिता मनसि तुष्टा । भणत्यहो! मम हस्तावेतद्ददत्या न वहतः ॥३७॥ ततो मुनिमक्तया देवतया शिक्षाकृत करस्तस्याः । सकरोटिकः समक्तः स्तम्मयित्वा पात्रेऽवतीर्य ॥३८॥ १२, रोठियो। - ·६२८ सुपासनाह-चरिअम्मि- इय निदिवि देवीए भणिया लच्छी हले! न हणिया सि। जीवदयच्चिय धम्मो इयभणिवि असणं पत्ता॥ धिकारिया य लच्छी सयणेहिं तओ यथोक्कालेण । उत्थंमिया य तीए अप्पडिकंता य मरिऊण ॥४१॥ पणपनियाण मञ्झे उववना सा तो भवे भमि । संपत्तवोहिलामा लहिही सा मोक्खसोखंपि ॥४२॥ इस नाऊणं भव्या ! अइयारविवज्जियं वयं चरह । इहरा इहलोएवि हु पाविसह तिवखदुवखाई ॥४३॥ ॥ इत्यतिथिसंविभागे प्रथमातिचारदृष्टान्तः॥ । देवी जल्पति दुऐ मायाविनि कूटकारिणि अनायें । चारित्ररत्ननिधीनपि मुनिवरानिति प्रवञ्चयसे ॥३९॥ इति निन्दित्वा देव्या भाणता लक्ष्मीहले ! न हतासि । जीवदयैव धर्म इति भणित्वाऽदर्शन प्राप्ता ४०] धिकारिता च सक्ष्मीः स्वजनैस्ततश्च स्तोककालेन । उत्तम्भिता च तयाप्रतिक्रान्ता च मृत्वा ॥४१॥ प्रणपर्णिकानां मध्य उपपन्ना सा ततो भवे भ्रमित्या । संप्राप्तबोधिलामा लप्स्यते सा मोक्षसौख्यमपि ॥१३॥ इति ज्ञात्वा भन्याः! अतिचारविवर्जितं व्रतं चरत । इतरथेहलोकेऽपि हि प्राप्स्यथ तीक्ष्णदुःखानि ॥४३||

·--
सचित्तेणं पिईई देयं जोतिदिविभागकयनियमो । सो बंधई घणकम्मं जह बद्धं विनयसिहिणीए ॥१॥
तयादि----
पवरखमाहरकलियं बहुविनाहरसुरूववेयह । जणवयसयसंकिन वित्थिन भरइसितंब ||२||
भदिलपुरमत्थि पुरं अत्यिसमत्यो सुपत्यियो पत्यो । तस्यामि तहा सुजसो सम्मट्ठिी नयरसिट्ठी ॥३॥
तस्सासि पिया विजया विनयपडायव्व कामभवणस्स । जिणधम्मम्मि पमत्ता संसत्ता कुमयचारीमु ॥४॥
अइ सुजसो उजाणे पाउसकालम्मि संठिया गुरुणो । समजलधिमूरिणो विमलनाणिणो बदए मंतुं ॥
सुगइ य निणिदयम्म पइदिवस मूरिदेसणाहिटो । भणइ य भग्न गर्नु नमिड मूर्ति सुणसु धम्म ॥६॥
सा भणइ अहं गच्छामि किंतु जइ ते न दिति मह नियमे । सचित्तणतयाण तो सिट्टी भणइ न कयाई ।।
ते दिति बला नियम दिसंति धम्म सुणेत्तु तं भव्वा । जे जे नियमे मगंति ताण ते देंति जनोगं ।।
इय धीरवि नीया गुरूण पासम्मि सिटिणा भन्ना। वंदे उवइटा ताण पुरो घम्मसवणत्यं ॥९॥
सम्मत्ताइसावयवयाई कहियाई तीए तो भणियं । अतिहीण संविमागे मह नियम देह पसिऊण ॥१०॥
तो तीए पुरो गुरुणा सवित्यरं साहिऊण अइयारे । दिन्नो निययो अतिहिच्चयम्मि तह कहियमेयं च ।।
पोसहपारणयम्मि नियमा साहूण जं किर न दिनं । तं भुंजइ न हु सड्ढो तो सुदो पोसहो होइ ॥१२॥
सवारंभपउत्ता गिहिणो साहूण संविभागम्मि । निचं करेंति जुत्तं किं पुण उबवासपारणए ? ॥१३॥
जो निचं चिय जइणो विसुद्धभावेण संविभागंति । भत्तेण मणुनेणं ते सुहिणो हुँति सम्वत्य ॥१४||
सचित्तेन पिदधाति देयं योऽतिथिविमागकृतनियमः । स यनाति धनकर्म यथा पद्धं विजयश्रेष्ठिन्या ॥१॥
प्रवरक्षमाघरकलितं बहुविद्यापरसुरूपवेदग्ध्य(ताट्य)म् | जनपदशतसंकीर्ण विस्तीर्ण मरतक्षेत्रमिव ॥२॥
भदिलपुरमस्ति पुरमर्थिसमयः सुपार्थिवः पार्थः । तन्नासीत्तथा मुयशाः सम्यग्दृष्टिनगरश्रेष्ठी ॥३॥
नस्यासीमिया विजया विजयपताकेव काममवनस्य । जिनघमें प्रमत्ता संसक्ता कुमचारिषु ॥४॥
अथ मृयशा त्याने प्रावृट्काले संस्थितान् । शमजलधिसूरीन् विमलज्ञानान् वन्दते गत्वा ॥५॥
शृणोति च निनन्द्रधर्म प्रतिदिवस सूरिदेशनाष्टः । मणति च भार्या गत्वा नत्वा सूरि शृणु धर्मम् ॥६॥
सा मणत्यहं गच्छामि किन्तु यदि ते न ददति मम नियमान् । सचित्तानन्तानां ततः श्रेष्ठी मणति न कदाचित् ।।
ते ददति बलान्नियमं दिशान्ति धर्म श्रुत्वा तं भव्याः । यान्यानियमान्मार्गयन्ति तेषां तान्ददति ययायोग्यम् ॥८॥
इति धीरविल्या नीता गुरूणां पाश्वें प्रेष्ठिना मार्या । वन्दित्वोपविष्टा तेषां पुरो धर्मश्रवणार्थम् ॥९॥
सम्यवस्वादिश्रावकवतानि कयितानि तया ततो मणितम् । अतिथीनां संविभागे मम नियम दत्त प्रसघ ।।
ततस्तस्याः पुरो गुरुणा सविस्तरं कथयित्वातिचारान् । दत्तो नियमोऽतियिवते तया कायितमेतच्च ॥११॥
पोपत्रपारणे नियमात्साघुम्यो यत्किल न दत्तम् । तद् मुझे न हि श्राद्धस्ततः शुद्धः पौषयो भवेत् ॥१२॥
सर्वारम्भप्रया गृहिणः साधूनां संविमागे । नित्यं कुर्वन्ति यत्नं किं पुनरुपवासपारणे ! ॥१३॥
यो नित्यमेव यतीन् विशुद्धमायेन संविमजन्ते । भक्तैन मनोजेन ते मुखिनो भवन्ति सर्वत्र ॥१४॥

·सुपासनाद-चरिअम्मि-
ते धन्ना धणचइणो जाण धर्ण निश्चमेव उपयोगं । बच्चइ जिणभवणेसु जईसु साहम्मिएमुं च ॥१०॥
जं नवि धणे धणीण उबउज्जइ धम्मिएसु कज्जेसु । कज्जवसरिस तं खलु बहुएणवि को गुणो वेण २५]
धन्ना ते खलु पुरिसा दाणं दिताण जाण सयकालं । वोलीणमाउयं सुविहियाण सुविसुद्धभत्तीए ॥१७॥
इय भावणाए सम्म पक्खालित्ता मणोमल सव्वं । आराहए विसुद्धं सावयधम्म सया सड्ढो ॥१८॥
इस निसुणिऊण संवेगपरवसा मा भणेइ मुणिराय । मह गेहे निश्चंपि हु पेसेयव्वं मुणीण तुय ॥१९॥
तो सूरी तयभिमुहं भणइ जहा वट्टमाणजोगेण । चरणेसु लग्गिऊण सिही पभणेइ तं एवं ॥२०॥
एवं पमायबहुलं नित्यारह करिवि गरुयकारुन्न । जम्हा नन्नोवाओ इमीए भवजलहितरणम्मि ॥२१॥
इच्चाइ जंपिऊणं सिट्टी पत्तो संभजओ गेहे । पट्टवियं मुणिजुयलं सिडिगिहे सूरिणा समए ॥२२॥
तं इतं सा दटुं वंदइ भत्तीए सिष्टिणा सहिया । चउविहआहारेण पडिलाहइ सुद्धसद्धाए ॥२३॥
एवं निचंपि तओ सिट्ठी दावावए पउरदव्वं । तो सा चिंतइ एवं बहुव्वओ अम्हगेहम्मि ॥२४॥
नियमो मएवि गडिओ अतिहीणं निश्चमेव दाणम्मि। ता तह करेमि जह दोवि डंति एवं विचितेउ ।।
बहुलीबहुलत्तणओ सालिय पाईण थालियाणुवरि । विजउरचिभिडेहिं कुणइ पिहाणाई सम्वत्थ ॥२६॥
जह साहूण न कप्पइ, अह साहुसमागमम्मि तह चेर । पडिवत्ति काऊणं समुट्ठए दाणमणुढाउं ॥२७॥
सालिप्पमुहं गहिउँ मुणीहि भणिय सचित्तपिहियमिणं । अम्हाण नो कप्पइ ता मा गिण्हेसु अम्हकए ।।
तो सा भणेइ हद्धी साहूण अकप्पियं इमं जाय । कम्मारियाइ कीइवि मज्झ अपुन्नेहि इय विहिये ।।२९।।
ते धन्या धनपतयो येपा धनं नित्यमेवोपयोगम् । नजति जिनमवनेषु यतिषु साधर्मिकेषु च ।।१५॥
यन्नैव धनं धनिनामुपयुज्यते धार्मिकेषु कार्येषु । तुणाद्युत्करसदृश तत्खलु बहुनापि को गुणस्तेन । ॥१६॥
धन्यास्त खल पुरपा दान ददता यपा सदाकालम् । अतिक्रान्तमायु सुविहितेभ्य. सुविशुद्धभक्त्या ॥१७॥
इनि भावनया सम्यक् प्रक्षाल्य मनोमल सर्वम् । आराधयति विशुद्धं श्रावधर्म सदा श्राद्ध ॥१८॥
इति श्रुत्वा सवेगपरवशा सा भणति मुनिराजम् । मम गेहे नित्यमपि हि प्रेषयितव्य मुन्योयुगम् ॥१९॥
तत सूरिम्तदाभिमुखं भणति यथा वर्तमानयोगेन । चरणेषु लगित्वा श्रेष्ठी प्रमणाति तमेवम् ॥२०॥
एता प्रमादपलां निस्ताग्यत कृत्वा गुस्कारण्यम् । यस्मान्नान्योपायोऽम्या भवनलधितरणे ॥२१॥
इत्यादि जापत्या श्रेष्ठी प्राप्त समायों गेहे । प्रत्यापिन मुनियुगलं श्रेछिगृहे सूरिणा समये ॥२२॥
तवायत् प्रा दृष्ट्वा वन्दने भक्त्या श्रेष्ठिना सहिता । चतुर्विधाहारण प्रतिलम्भयति शुद्धश्रद्धया ॥२२॥
एव नित्यमपि तन श्रेष्टी दापयनि प्रचुरद्रव्यम् । तत सा चिन्तयत्येव बहुव्ययोऽस्मद्गेहे ॥२४॥
नियमो मयापि गृहोतोऽतिथीमा नित्यमेव दाने । तस्मात्तथा करोमि यथा द्वावपि भवन एवं विचिन्त्य ॥
मायापहलन शालिनीना स्सालीनामुपरि । बीमपूरचिमटे करोति पिधानानि सर्वत्र ॥२६॥
यथा साना न पाते, अथ सायुसमागमे तथर । प्रतिपति कृत्या समुत्तिष्ठति दानमनुदातुम् ॥२७॥
शालिप्रमुख प्रही मनिभिगिन सचिलापहिवमिदम् । अम्माक नो कल्यने नम्मानमा गृहाणाम्गकने ॥२८॥

·विजयाकहा। हा हा अई अभग्गा जाया इचाइ जरमाणी सा । अन्नपि हु विहरावसु इय भणिया सेटिणा तत्तो।। बल्लचणगाइदव्वं दाऊणं मुणिवरे नमसेरं । नियगेहार विसज्जइ अणुगम्मिचि कइबयपयाई ॥३१॥ तह घट्टइ सचित्तं कयावि ईते मुणीसरे दहें । कइया करे करेई सनीरकरवंपि एमेव ||३२|| सलियजलणस्स उपरि घरेइ घयकूरयालियाईयं । इय एवं कुव्वंती साहूहि कमेण सा नाया ॥३३॥ बहकूडकवडकलिया एसा दारं न इच्छए किंपि । उबरोहण सेटिस तहवि ते ति मिक्सट्टा ॥३४॥ अह अन्नया मया सा वासियवमणेण पीडिया वाहं । पणपन्नियाण मझे ज्ववन्ना वंतरमुरंतु ॥३५॥ तत्चो चुया य भमिही कवि भवे तो विदेहवासम्मि । संपत्तचरणरिद्धी सिद्धिपि हु पाविही कमसो । ॥ इत्यतिथिसंविमागे द्वितीयातिवारविपाके विजपान्तः । ततः सा मणति हा विक्साधूनामकल्प्यमिदं जातम् । कर्मचारिकया फयापि ममापुण्यरिति विहितम् ॥२९॥ हा हा अहमभाग्या नातेत्यादि जल्पन्ती सा । अन्यदपि हि विहारयेति मणिता श्रेष्ठिना ततः ॥३०॥ बल्लचणकादिद्रव्यं दत्त्वा मुनिवरान्नमस्यित्वा । निजगहाद् विसृजत्यनुगम्य कतिपयपदानि ॥३१॥ तथा घट्टयति सचित्तं कदाप्यायतो मुनीश्वरान दृष्ट्वा । कदा करे करोति सनीरपात्रमप्येवमेव ॥३२॥ न्वलितज्जलनस्योपरि धरति घृतकूरस्थाल्यादिकम् । इत्येवं कुर्वती साधुभिः क्रमेण सा ज्ञाता ॥३३॥ पहुकूटकपटकलितैपा दातुं नेच्छति किमपि । उपरोधेन श्रेष्ठिनस्तथापि ते यान्ति मिक्षार्थम् ॥३४॥ अथान्यदा मृता सा वासितवमनेन पीडिता वाढम् । प्रणपर्णिकानां मध्य उपपन्ना व्यन्तरसुरेषु ॥३५॥ ततश्च्युता च भ्रमिप्यति कत्यपि भवांस्ततो विदेहवर्षे । संप्राप्तचरणद्धिः सिद्धिमपि हि प्राप्स्यति क्रमशः ॥ १ग. 'दपि।

·कालाइक्कमदाणं दितोवि हु तष्फल न पावेइ । जह देवचंदसड्ढो सदचित्तो दाणकयनियमो ॥१॥
तथादिः-
लन्डीमंदिरनाम नयरं इह अस्थिमुत्थियजणोई । सप्पुरिसचरियचित्ताई जत्य भवणाई दीसंति ||२||
तत्थ दरियारिपिगनाइदप्पटलणम्मि सरहसो सरो । ससिकंतिकित्तिसुरसरिहिमायलो बज्नसारनियो ।
सद देवचंदनामा निवसइ वणिओ पभूयपणकलिओ । तम्भज्जा देवसिरी सिरीव हरिणो सयाणुगया ।।
आइकिविणो पगईए न देइ दाणं कयावि कस्सवि य । तहवि हु धम्महिलासी न विलासी जोवणत्योवि ।।
अह चउनाणी मूरी समोसढो तत्थ वाहिरुज्जाणे । उज्जाणपालयाणं पासम्मि गओ तया सोवि ॥६॥
उम्गाइणियाहेत तैवि हु सूरीण पायमूलम्मि । जिणधर्म निसुणता दिट्टा तो सोवि तं मूरि ॥७॥
वंदेउ उवविट्ठो निसुणइ धम्म परेण विणएण । दाणतवसीलभावणमइयं मइमोहनिम्महणं ||८||
तथाहि-
दाणसीलतवभावणससिउ धीरिदि धम्मु चम्बिहु देसि ।
उत्तरतिविदकरणअसमत्वहं दाणधम्मु परु जि जयइ गिहत्यह ॥९॥
'आरंभनिपत्ताणं अकरिताणं अकारविताणं । धम्महा दायव्वं गिहीहि साहूण जं भणियं ॥१०॥
संत यज्झमणिचं जो ठाणे दाणपि नो दए । वराओ तुच्छओ एसो कह सीलं दुद्धरं धरे ? ॥११॥
जम्हा धन्नाणं चिय नराण देयं च दाणसत्ती य । पत्तेण य सह जोगो जायइ चिरचिन्नपुन्नेहि ।।१२।।
तथादि:-
.
कालातिरमदान ददपि हि तत्फल न प्राप्नोति । यथा देवचन्द्रश्राद्ध शठचित्तो दानकृतनियम ॥१॥
ल-मीमन्दिरनाम नगरमिहास्ति सुस्थितजनोधम् । सत्पुरपचरितचित्राणि यन भवनानि दृश्यन्ते ॥२॥
तन तारिमृगनायदर्पदलने सरभस शरभ । शशिकान्तिकीर्तिसुरसरिद्धिमाचलो वज्रसारनृप ॥३॥
तथा देवचन्द्रनामा निवसति वणिक् प्रभूतधनकलित । तद्भार्या देवश्री श्रीरिव हरे सदानुगता ॥४॥
अतिपण प्रन्या न ददाति दान कदापि कस्यापि च । तयापि हि धर्मामिलापी न विलासी यौवनस्योऽपि ।।
अथ चतुर्मान सृरि समवस्तस्तत्र बहिरद्याने । उद्यानपालकाना पाच गतास्तदा सोऽपि १६॥
उमानिकाहे तोस्तेऽपि हि सूरीणा पादमूले । जिनधर्म शृण्वन्तो दृष्टास्तत सोऽपि त सूरिम् ॥७॥
धन्दित्वोपविष्ट शृणोति धर्म परेण विनयेन । दानतप शीलभावनामय मतिमाहनिर्मथनम् ॥८॥
दानशीलतपोमावनाशमितो धारधर्म चतुर्विधो दर्शित ।
उत्तरत्रिविधारणसमर्थाना दानधर्म परो जयति गृहस्थानाम् ॥९॥
भारम्भनिवृत्तेभ्योऽयुर्वयोऽकारपद्य | धर्माय दातव्यं गृहिमि माधुभ्यो यद्भणितम् ॥१०॥
सर याममनित्य र स्थाने नो
दधान् । वरावस्तुन्छ एप कय शीलं दुर्धरं घरेत् । ॥११॥
यम्मान्यानामेय नगणा देय पदानशतिश्च । पारेण च सह योगो जायते गिरवीण पुण्यै ॥१२॥

·देवचंदफहा।
६३३
केवि नियजीवियंपि हु संदेहतुलाए ठाविऊण सया। लंचंति जलनिहिं नहु पाति बराहियं तहवि ।।
अन्ने कहमवि पाति किंपि पुन्नेहि तेवि किवणता । पाणचएवि विचंति नियधणं नेय जं भणियं ॥१४॥
चाइयणकरपरंपरसरियतणखेयवसपरिस्संता । अत्था किविणधरत्या सत्यावत्या सुयतिव्च ॥१५॥
आयरपवढियावि छ सव्यपयत्तेण रक्सिया निचं । किविणाण धणसमिद्धी परकन्नट्टा कुमारिय ।।
अहव केसिपि जायइ घणसंपत्तीवि दाणमत्तीवि । तहविकसिपि दुलहो सुपत्तसंगो हवइ जम्हा ॥१७॥
सन्चारंभनियत्तं निम्मलचित्रं पवित्तचारितं । निकारणकरुणारसजुत्वं पत्तं जए विरलं ॥१८॥
ता कि वहुणा इह जपिएण जइ महह कहवि भवविरहं । सुत्तविहिणा सुपत्ते उवजह नियधणं धणिणो॥
यत:-
पटुत्तरपवनवशाकुलितकुवलयदलतरलानि । जीवितयौवनयुवातिजनधनलवलाममुखानि" ||
इय सुणिवि देवचंदेणभिग्गहो अतिहिसंविभागम्मि ! गहिओ तो आहृया मिक्सट्टा नियगिहे मुगियो ।
समए तेवि हु पत्ता विमुद्धसिद्धन्नसंगहनिमित्तं । गिण्इंति तेण दिन्नं जहोचियं भणइ सो एवं ॥२१॥
अन्न सुभत्तं भुत्तं पागविही मझ अज्ज खलु सफला । जं गुरुभोयणसेस भुंजिस्समहंति सो तयणु ॥
अणुपमिऊणं मुणिणो मुंजइ य सयं मुणीण उव्वरियं । मुणिणोवि गुरुसयासे सव्ये एवं नियति ।।
भणिया जइणो गुरुगा एयरस गिहे समावि गंतवं । अवसरइ किविणसदो पावइ तह निन्जरं जेण ॥
तो पइदियह मुणिणो गच्छति गिम्मि तस्स भिक्सट्टा । पपईए तस्स मज्जा उयारचिचा तओ परं ।।
देइ घयघोलमोयगसक्करदब्वाई पइदिणं पायं । पिच्छइ य देवचंदो दिज्जतं तं तओ भणइ ॥२६॥
-
केऽपि निजजीवितमपि हि संदेहतुलायां स्थापयित्वा सदा। लङ्घन्ते जलनिधि नहि प्राप्नुवन्ति वराटिकां तथापि॥
अन्ये कथमपि प्राप्नुवन्ति किमपि पुण्यैस्तेऽपि कृपणत्वात् । प्राणात्ययेऽपि व्ययन्ते निजघनं नैव यद्भणितम्।।
त्यागिननकरपरम्परापरिवर्तनखेदवशपरिश्रान्ताः । अर्थाः कृपणगृहस्थाः स्वस्यावस्थाः स्वपन्तीव ॥१५॥
आदरप्रवर्षिता अपि हि सर्वप्रयत्नेन रक्षिता नित्यम् | कृपणानां धनसमृद्धिः परकार्यार्थी कुमारीव ॥१६॥
अथवा फेयामपि जायते धनसंपत्तिरपि दानशक्तिरपि । तथापि केपामपि दुर्लमः सुपात्रसङ्गो भवति यस्मात् ॥
सर्वारम्मनिवृत्तं निर्मलचित्तं पवित्रचारित्रम् । निष्कारणकरुणारस्युक्तं पात्रं जगति विरलम् ॥१८॥
तस्मात्किं बहुनेह जल्पितेन यदि काश्त कथमपि मवविरहम् । सूत्रविधिना सुपात्र उपयुद्गध्वं निजघनं घनिनः॥
इति श्रुत्वा देवचन्द्रेणाभिग्रहोऽतिथिसंविभागे । गृहीतस्तत आहता मिक्षाथै निजगृहे मुनयः ॥२०॥
समये तेऽपि हि प्राप्त विशुद्धासद्धान्तसंग्रहनिमित्तम् । गृह्णान्ति तेन दत्तं यथोचितं मणति स एवम् ॥२१॥
अघ सुमक्तं मुक्तं पाकविधिर्ममाघ खलु सफलः । यद् गुरुभोजनशेष मोत्येऽहमिति स तद्नु ॥२२॥
अनुगम्य मुनीन् मुझे च स्वयं मुनीनामुवृत्तम् । मुनयोऽपि गुरुसकाशे सर्व एतन्निवेदयन्ति ॥२३॥
मणिता यतिनो गुरुणेतस्य गृहे सदापि गन्तव्यम् । अपसरति कृपणशब्दः प्राप्नोति तथा निर्जरां येन ॥२४॥
ततः प्रतिदिवस मुनयो गच्छन्ति गृहे तस्य मिक्षार्थम् । प्रकृत्या तस्य भार्योदारचित्ता ततः प्रचुरम् ॥२५॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि-
"
नियमज्ज किवणत्ता पडिलाभिस्सामि मुणिवरे अहयं । इत्थट्टे मह नियमो इय भणिउंबीयदिवसम्मि ॥
सयमेव गमो वसहि मणिणो आमंतिऊण नियगेहे । आणेउं पडिलाइ घएण पलियद्धमाणेण ॥२८॥
तो वैदिउँ विसज्जइ मुणिणो अन्नत्थ विहरि पत्ता । भूरीण संनिहाणे ता पुट्ठा सूरिणा मुणिणो ।।
किं तस्स गिहे लद्धं तो मुणिणा दंसियं तयं तुप्पं । गुरुणावि य ते भणिया तस्स गिहे नेय गंतव्वं ।।
अनिमंतिएहि, तत्तो तइयदिणे आगओ निमंतेउं । मुणिवरभोयणकाले समइक्कतम्मि, नो गुरुणा ।।
भणियं भुत्ता मुणिणो अब्भत्तदं न जेहिं भो ! विहियं । सढसीलयाए खेयं कुणमाणो पुणवि सो भणिओ ॥
मा कुणसु भइ ! खेय कारणओ अज्ज तुज्झ गेहम्मि । न गया मुणिणो तो सो भुत्तो गंतूण गेहम्मि ।
अइमत्ताहारेणं संजायविमूइओ तओ मरिउ । उववन्नो भूएसुं कमेण लहिही सिवसुइपि ॥३४॥
ता भो ! क्याइयारो कायव्वो नेय बुद्धिमंतेहिं । अइयारे कुणमाणो कमेण भगंपि सो कुणइ ॥३५॥
॥ इत्यतिथिसंविभागवते तृतीयातिचारहटान्तः ॥
ददाति घृतघोलमोदकशर्कराव्याणि प्रतिदिनं प्रायः । पश्यति च देवचन्द्रो दीयमानं तत्ततो भगति ॥२६॥
निजभार्या कृपणत्वात्प्रतिलम्भयिष्यामि मुनिवरानहम् । अत्रार्थे मम नियम इति भणित्वा द्वितीय दिवसे ॥
स्वयमेव गतो वसतिं मुनीनामन्त्र्य निजगेहे । आनीय प्रतिलम्भयति घृतेन पल्यार्धमानेन ॥२८॥
ततो वन्दित्वा विसृजति मुनयोऽन्यत्र विहृत्य प्राप्ताः । सूरीणां संनिधाने तदा पृष्टाः सूरिणा मुनयः ॥२९॥
किं तस्य गृहे लब्धं ततो मुनिना दर्शितं तद् घृतम् । गुरुणापि च ते भणितास्तस्य गृहे नैव गन्तव्यम् ॥
अनिमन्त्रितः, ततस्तृतीयदिन आगतो निमन्त्रयितुम् ! मुनिवरभोजनकाले समतिक्रान्ते, ततो गुरुणा ॥३१॥
माणित भुक्ता मुनयोऽभक्तार्थ न यौः ! विहितम् । शठशीलतया खेदं कुर्वन् पुनरपि स भणितः ॥३२॥
मा कुरु भद्र ! खेद फारणतोऽद्य तव गेहे । न गता मुनयस्ततः स मुक्तो गत्वा गेहे ॥३३॥
अतिमात्राहारेण संजातविसूचिकस्ततो मृत्वा । उपपन्नो भूतेषु क्रमेण लप्स्यते शिवसुखमपि ॥३४॥
तस्माद् मो व्रतातिचारः कर्तव्यो नैव बुद्धिमद्भिः । अतिचारान्कुर्वन्क्रमेण मामपि स करोति ॥३५॥

·-- नियदव्यपि पर पत्ते गिहमागएवि जे विति । कयअतिहिदाणणियमा थेरिन्च लहंति ते दुवसं ॥१॥ तथाहि; अस्थि सुविसालसालग्गभग्गरविरहतुरंगगइपसरं । नामेणं विस्सपुरं विस्सस्सवि विस्सुयं नयरं ।।२।। जैका कुलीणवास मुणीहि परिवज्जियं हरिपुरिपि । हसइ हरहासससहरहसिपजिणहरसिहरसोहाहि ।। पउमाणणाहिं सुपओहराहि पप्फुल्लकुवलयच्छीहि । मज्झे नियंविणाहि वहिया सरसीहि सोहेइ ॥ध्या तं परिपालइ पत्थित्रमत्ययमणिकिरणविच्छुरियचरणो । राया समयमियारी भन्ना से चंदलेहत्ति ।।५।। तत्यवि य वसइ एक्का थेरी गुरुदुक्खभारतवियंगी। ईसरगिहेसु कम्मं कुणमाणी गमइ दियहाई ॥६॥ अह तत्थ समोसरिभी सूरी नामेण मलयचंदोति । जाइ जणो तव्चंदणहे थेरीवि भत्तीए ||७|| वंदेउं उवविद्या निसुणइ धम्म मुणिंदपासम्मि । पठमं चिय सम्मत्तं वनइ मूरी इससरुवं ।।८।। तथाहि;-- दुत्तार दूरतीरे फुडिए जाणम्मि मज्जमाणस्स । पुरिसस्स जलदिमझे जह फलयासायणं सरणं ॥९॥ तह संसारसमुद्दे दुत्तारे दुसहदुक्खजलगहिरे । जीवस्स होइ सरण सम्पत्तासायणं चैत्र ॥१०॥ जह दुक्काले काले असणविहीणस्स कस्सइ नरस्स । छुहियस्स होइ सहमा परमन्नं किंपि पुन्नेहिं ॥११॥ तह दूसमाए काले पमायवहुलस्स जीववग्गस्स । दुहियस्स होइ सहसा सम्मत्तं अमयनीसंदं ॥१२॥ जह कोई हीरमाणो तरलतरंगेण गिरिनइजलेण । कहकहवि जीयसेसो पावइ तडविडविपालवं ॥१३॥ तह रायमहागिरिनइपवादपिल्लणगलस्थिओ जीवो । पावइ कोइ सउन्नो सम्मत्ततरुवरालयं ॥१४॥ - निजद्रव्यमपि परकीयं पात्रे गृहमागतेऽपि ये त्रुवन्ति । कृतातिथिदाननियमा स्थविरेव लभन्ते ते दुःखम् ।।१।। अस्ति शुविशालशालाग्रमग्नरविरथतुरङ्गगतिप्रसरम् । नाम्ना विश्वपुरं विश्वस्यापि विश्रुतं नगरम् ॥२॥ यद् या कुलीनवासं मुनिभिः परिवनितां हरिपुरीमपि । हसति हरहासशशधरहसितजिनगृहशिखरशोमाभिः ||३|| पद्माननाभिः सुपयोधराभिः प्रफुल्लकुवलयासी(न्छा)भिः । मध्ये नितम्बिनीभिर्वहिः सरसीभिः शोमते ॥४॥ तत्परिपालयति पार्थिवमस्तकमणिकिरणच्छुरितचरणः । राना समयमृगारिर्भार्या तस्य चन्द्रलेखेति ॥५॥ : तत्रापि च वसत्येका स्थविरा गुरुदुःखभारतमाङ्गी । ईश्वरगृहेषु कर्म कुर्वाणा गमयति दिवसानि ॥६॥ अथ तत्र समवसृतः सूरिनाम्ना मलयचन्द्र इति । याति जनस्तद्वन्दनहेतोः स्थविरापि भक्त्या ॥७॥ वन्दित्वोपविष्टा शृणोति धर्म मुनीन्द्रपार्थे । प्रथममेव सम्यक्त्वं वर्णयति सूरीिरतिस्वरूपम् ||८|| दुस्तारदरतीरे स्फुटिते याने मज्जतः । पुरुषस्य जलधिमध्ये यथा फलकासादनं शरणम् ॥९॥ तथा संसारसमुद्रे दुस्तारे दुस्सहदुःखजलगभोरे । जीवस्य भवति शरणं सम्यत्त्वासादनमेव ॥१०॥ यथा दुप्काले कालेऽशनविहीनस्य कस्यचिन्नरस्य । क्षुधितस्य भवति सहसा परमान्नं किमपि पुण्यः ॥११॥ तथा दुप्पमायां काले प्रमादबहुलस्यं जीववर्गस्य । दुःखितस्य भवति सहसा सम्यक्त्वममृतनि.स्यन्दम् ॥ यथा कोऽपि हियमाणस्तरलतरङ्गेण गिरिणदीजलेन । कथंकथमपि जीवितशेषः प्राप्नोति तटविटपिप्रालम्बम् ।।

·सुपासनाह-चरिअम्मि- जह लोहाण सुवनं तणाण धनं धणाण रयणांई । रयणाण कामरयणं तह भो धम्माण जिणधम्मो ॥ जह नंदणं वणाणं दुमाण कप्पदुमो मुणीण जिणो । पुरिसाण चक्कवट्टी तहेब धम्माण जिणधम्मो॥१६॥ नायाण नागिंदो चंदो नक्खत्ततारगाणं च । असुराणं असुरिंदो तहेव धम्माण जिणधम्मो ॥१७॥ देवाण देविंदो जहव नरिंदो नराण मज्झम्मि । जह मिगवई मिगाण तह भो धम्माण जिणधम्मो ॥१८॥ सो दुविहो पन्नत्तो जइगिहिभेएण पहमओ दसहा । वीओ बारसमेओ कमेण सो देइ सिवसोक्ख ॥ केणवि पढमो गहिओ वीओ केणावि ताण पासम्मि ! अतिहीण संविभागे नियम थेरी पवजेइ ॥२०॥ अह सा गिहम्मि पत्ता भोयणसमयम्मि मग्गए मग्गं । सुमुणीण जइ पिच्छइ तो अच्छइ तेसिमसणाई ।। अह अन्नया य कम्मिवि पत्चे परमूसम्मि केणावि । दिन्नो य कलमसाली पायसघयसंजुओ तीए ।।२२|| रद्धा खीरी तत्तो समागओ मासपारणयकाले । एगो महातबस्सी तीए घरे सावि तो किंचि ॥२३॥ वल्लचणयादिभत्तं वियरइ मायाए भणइ मुणिसमुहं । जइ परकीया खीरी न हवइ ता तुइ अहं देमि ।। किं एत्तियपुन्नाई होहिंति कयाइ मह अभग्गाए । जं मुणिणो पारणए परमन्नं मह गिहे होही ॥२५॥ किंपुण चाउलनीरं गिह जहिच्छाए फासुएसणीयं । जइ तुह पओयणं ता एवं मह संतिय जम्हा ॥२६॥ मुणिणावि हु तं गहिये पज्जत्तीए गओ य अन्नत्य । थेरीएवि परमन्नं पच्छा भुत्तं समग्गंपि ॥२७॥ आकडिकंठपमाणं भुत्ता रयणीए चरिमंजामम्मि । सम्मत्तेण समेयं वमियं तं तक्खणे चेव ॥२८॥ । तथा रागमहागिरिनदीप्रवाहपीडनगलस्थितो जीवः । प्राप्नोति कोऽपि सपुण्यः सम्यक्त्वतरुवरालम्बम् ॥१४॥ यथा लोहानां सुवर्ण तृणानां धान्यं धनानां रत्नानि । रत्नानां कामरत्न तथा भो धर्माणां जिनधर्मः ॥१५॥ यथा नन्दनं वनानां द्रुमाणां कल्पद्रुमो मुनीनां जिनः । पुरुषाणां चक्रवर्ती तथैव धर्माणां जिनधर्मः ॥१६॥ नागानां नागेन्द्रश्चन्द्रो नक्षत्रतारकाणां च । असुराणामसुरेन्द्रस्तथैव धर्माणां जिनधर्मः ॥१७॥ देवानां देवेन्द्रो यथा वा नरेन्द्रो नराणां मध्ये ! यथा मृगपतिर्मंगाणां तथैव धर्माणां जिनधर्मः ॥१८॥ स द्विविधः प्रज्ञप्तो यतिगृहिभेदेन प्रथमो दशधा। द्वितीयो द्वादशभेदः क्रमेण स ददाति शिवसौख्यम् ॥१९॥ केनापि प्रथमो गृहीतो द्वितीयो केनापि तेषां पार्थे । अतिथीनां संविभागे नियम स्थविरा प्रपद्यते ॥२०॥ अथ सा गृहे प्राप्ता भोजनसमये मार्गयति मार्गम् । सुमुनीनां यदि पश्यति ततो यच्छति तेभ्योऽशनादि ॥२१॥ अथान्यदा च कस्मिन्नपि प्राप्ते परमोत्सवे फेनापि । दत्तश्च कलमशालिः पायसघृतसंयुतस्तस्यै ॥२२॥ राधा क्षरेयी ततः समागतो मासपारणकाले । एको महातपस्वी तस्या गृहे सापि ततः किञ्चित् ॥२३॥ वल्लचणकादिभक्तं वितरति मायया भणति मुनिसंमुखम् । यदि परकीया क्षरेयी न भवेत्तदा तेहं दद्याम् ।। किमेतावत्पुण्यानि भवेयुः कदाचिन्ममाभाग्यायाः । यन्मुनेः पारणके परमानं मम गृहे भवेत् ? ॥२५॥ किन्त्वोदननीरं गृहाण यहच्च्या प्रासुकैषणीयम् । यदि तव प्रयोजनं तदैतन्मदीयं यस्मात् ॥२६॥ मुनिनापि हि तद् गृहीतं पर्याप्त्या गतश्चान्यत्र । स्थविरयापि परमानं पश्चाद् मुक्तं समग्रमपि ॥२७॥ १.स. परयरमो।

·विजयाकहा। पाणेहि परिमुका मझिमगुणसंजुया मरेऊण । मणुएसं उववन्ना सिन्झिस्सइ सवियकम्मंसा ॥२९॥- ॥ इत्यतिथिनते चतुर्थातिचारदृष्टान्तः समाप्तः । आकंटीकण्ठप्रमाणं मुक्का रजन्याश्वरमयामे । सन्यक्त्वेन समेतं वान्तं तवत्सग एवं ॥२८॥ प्राणैः परिमुक्ता मध्यमगुणसंयुता मृत्वा । मनुजेपूपपन्ना सेत्स्यति सपितकमांगा ॥२९॥ २०

·एसोवि देइ दाणं किमहं असमस्यओ इमाओवि । इय युद्धीए दितो लहेइ नंदोन्च अप्पफलं ॥१॥
तथाहि ;-
-
सुरगिरिदीहरदंडो वसुमइचड्डो सरोहनेहिल्लो । जंबुद्दीयो दीवोब अत्यि पन्जलिरतरणिसिहो ।।२।।
तम्मि भरहं सुखित्तं तस्स य खंडम्मि मझिमिल्लम्मि। दाहिणदिसिवहुतिलयं सिरिनिलयं सिरिपुरं अस्थि ।।
जम्मि जिणभवणकलहोयकलसकरनियरपसरपिंजरियं । गयणगण विरायइ दिणेवि संझम्भरायसपं ॥४॥
सरला सदला सहला सउणजणासेविया सिणिद्धा या अंतो विहवड्ढाणा वाहिं पुण विडविणो जत्था॥५॥
तम्मि मरिंदो नरविंदवंदिओदिवायरोव्य तेयस्सी। निदणियअखिलतिमिरो रिज्वलमहणोति नामेण ॥६॥
एक्कोत्यि नवरि दोसो कित्तिपिया जस्स विलसइ जहिच्छे । गयवीडारिगिहेसुवि जसेण नियबंधुणा सद्धिं ॥
वह सयलवणिवरिटो निवसइ तत्थेव गुणगणगरिहो । सिट्टी सुंदरनामा तह नंदो वसइ तत्येव ॥८॥
अह रनो मतकरी आलाणं भंजिऊण अन्नदिणे । अगणतो पडिकारे चूरंतो रहघराई य ॥९॥
चलिमो बाहि गंतुं ते सोऊणं भडेहिं परियरिओ । संचलिओ पिट्टीए तरयारूढो निवोवि तओ ॥१०॥
पवरफलाणाहारं साहारं पिच्छिऊण उजाणे । चलिओ वीसामत्थं हस्थी जा तस्स छायाए ॥११॥
ता परमक्खरलीणो तणुणा झीणो मणम्मि अहीणो । काउस्सग्गम्मि ठिओ दिहो साह, तयणु सोवि
संजायजाइसरणो पणमइ पयपंकयाई वरमुणिणो । तं पिच्छिऊण राया रंजियहियओ भणई एवं ।।
अच्छरियं अच्छरियं जं तिरिओवि हु नमसए साहुं । तो अम्हाणवि एसो नमंसणिज्जोत्ति इय भणिउँ ॥
एषोऽपि ददाति दानं किमहमसमर्थोऽस्मादपि । इति बुद्धया ददल्लभते नन्द इवाल्पफलम् ॥१॥
सुरगिरिदीर्घदण्डो वसुमतीपात्रः सरआधस्नेहवान । जम्बूद्वीपो दीप इवास्ति प्रज्वलितृतरणिशिखः ||२||
तस्मिन्भरतं सुक्षेत्रं तस्य च खण्डे मध्यमे । दक्षिणदिग्वधूतिलक श्रीनिलयं श्रीपुरमस्ति ॥३॥
यस्मिञ्जिनभवनकलधौनकलशकरनिकरप्रसरपिञ्जरितम् । गगनाङ्गणं विरानते दिनेऽपि सन्ध्यामरागममम् ॥४॥
सरला सदला सफला सगुण(शकुन)जनासेविता स्निग्धाश्च । अन्तर्विमवाढ्यजना वहिप्पुनर्विटपिनो यत्र ।।५।।
तस्मिन्नरेन्द्रो नरवृन्दवन्दितो दिवाकर इव तेजस्वी निहतारिवलतिमिरो रिपुबलमथन इति नाम्ना ॥६॥
एकोऽस्ति किन्तु दोषः कीर्तिप्रिया यस्य विलसति यथेच्छम् । गतवीदारिगृहेष्वपि यशसा निजबन्धुना सार्थम् ॥
तत्र सकलवणिग्वरिष्ठो निवसति तत्रैव गुणगणगरिष्ठ. । श्रेष्टी सुन्दरनामा तथा नन्दो वसति तत्रैव ॥८॥
अथ राज्ञो मत्तकर्यालानं भड्कत्वाऽन्यदिने । अगणयन्प्रतिकारांश्चूर्णयन् स्थगृहादीश्च ॥९॥
चलितो बहिर्गन्तुं तत् श्रुत्वा भटैः परिकरितः । संचलित पृष्ठे तुरगारूढो नृपोऽपि ततः ॥१०॥
प्रवरफलानामाधारं शाखिनं दृष्टोद्याने । चलितो विश्रामार्थं हस्ती यावत्तम्य च्छायायाम् ॥११॥
तावत्परमाक्षरलीनस्तनुना क्षीणो मनस्यदीनः । कायोत्सर्गे स्थितो दृष्टः साधु , तदनु सोऽपि ॥१२॥
संजातजानिस्मरणः प्रणमति पदपकजानि वरमुनेः । तद् दृष्टा राजा रजितहृदयो मणत्येवम् ॥१३॥
आश्चर्यमाश्चर्य यत्तिर्यडपि हि नमस्यति साधुम् । ततोऽस्माकमप्येष नमस्यनीय इतीद भणित्वा ॥१४॥

·नंदकहा । तुरयाओ उत्तरेउं वंदइ राया सपरियणो साहुं । उक्यूहिउं करिदं उबविटो सुद्धभूमीए ।।१५।। अह वसंते करिणो हल्लप्फलए मुणित्स नमणत्यं । संपत्ता सुंदरनंदसिद्विणो दोवि जुगपि ॥१६॥ झाणसमतीए तओ साह साहेइ ताण जिणधर्म । समयम्मि निको पुरछई तं साई रेइयरफोसो ॥१७॥ को निव्वेओ जाओ वयगहणे तुज्झ जोव्वणभरवि । भणइ मुणी संसारे सुलहोचियराय ! निव्येओ। तुझवि नवरं मन्ने अन्जवि कम्मं निवारगं अस्थि । चरणावरणं तम्हा निसुणिजउ अम्हवयहे ॥१९॥ जइवि हु तुज्झवि तस्मवणमओ अ जाएइ कहवि वेरग्गं । इय कारणा कहिज्जइ तस्करणमसंगय इहरा ।। तद्यथा- अत्यि पुईपसिद्धा उपवणवणसंडमंडिउद्देसा । रयणउरी वरनयरी तत्य नियो रयणचूडोति ॥२१॥ रज्जमणुपालयंतो अमावसाए निसाए सो राया । परिहरियपावकिचो विसज्जियासेसअवरोहो ॥२२॥ वासहर पविट्ठो सुदृचिटो जाब सिजमारूहो । दीवसिहाए दिट्टी ताव निविट्ठा तो दिहो ॥२३॥ एगो तरलपयंगो दीवसिहं पविसिउं अहिलसंतो । करुणापणइणिपरिपेरिएण तो चिंतियं रन्ना ॥२४॥ अहह वरायो एसो अनाणविमोहिओ पईवम्मि । पडिऊणं मा डझउ तत्तो गहिउँ करयलेण ॥२५॥ कुंचियविवरेण बहिं पक्खितो आगओ पुणो पुणवि । वेलापणगं जाच य तो चिंतइ नरवई एवं ॥२६॥ जह निसुणिज्जइ लोए किल पुरिसो रविवो उवाएहिं । वाससयाईवि जीवइ करेमि ता किंपुवायं से।। मच्चुमुहाओ एवं जइ कवि हु रक्खि तरिस्सामि । ता जाणिस्समवस्सं विज्जोमहमंततेहिं ॥२८॥ । ... '. तुरगादुत्तीर्य वन्दते राजा सपरिजनः साधुम् । उपबृह्य करीन्द्रमुपविष्टः शुद्धभूमौ ॥१५॥ अथोपशान्ते करिण माकुलत्वे मुने मनार्थम् । संप्राप्तौ सुन्दरनन्दश्रेष्टिनी हायपि युगपदपि ॥१६॥ ध्यानसमाप्ती ततः साधुः कथयति तयोर्जिनधर्मम् । समये नृपः पृच्छति तं साधु रचितकरकोशः ॥१७॥ को निवेदो जातो नतग्रहणे तव यौवनभरेऽपि । मणति मुनिः संसारे सुलम एव राजन् ! निवेदः ॥१८॥ तथापि किन्तु मन्येऽद्यापि कर्म निवारकमस्ति । चारित्रावरणं तस्मात् श्रूयतामस्मतहेतुम् ॥१९॥ यदि हि तयापि तच्छ्रवणतश्च जायते कथमपि वैराग्यम् । इति कारणात्कथ्यते तत्कथनमसंगतमितरथा ॥ अस्ति थिवीप्रसिद्धोपवनवनपण्डमण्डितदिशा । रत्नपुरी वरनगरी तत्र नृपो रत्नचूट इति ॥२१॥ राज्यमनुपालयन्नमावास्याया निशि स राजा । परिहतपापकृत्यो विमृष्टाशेपावरोधः ॥२२॥ वासगृहं प्रविष्टः सुखचेप्टो यावच्छय्यामारूदः । दीपशिखायां दृष्टिस्तावन्निविष्टा ततो दृष्टः ॥२३॥ एकस्तरलपतको दीपशिखां प्रवेष्टुममिलपन् । करुणाप्रणयिनीपरिप्रेरितेन ततश्चिन्तितं राज्ञा ॥२४॥ अहह वराक एषोऽज्ञानविमोहितः प्रदीपे । पवित्वा मा दह्यतां ततो गृहीत्वा करतलेन ॥२५॥ कुश्चितविवरेण बहि प्रक्षिप्त आगतः पुनः पुनरपि । वेलापञ्चकं यावञ्च तनश्चिन्तयति नरपतिरेवम् ॥२६॥ यया श्रूयते लोके किल पुरुषो रक्षित उपायैः । वशितान्यपि जीवतिं करोमि तस्मात्कमप्युपायमस्य ॥२७॥ हैस, मउभिमितियकरो।

·६४० सुपासनाह-चरिमम्मि- मरणपरित्ताणमवस्समत्थि, जइ जीविही न पुण एसो । ता मच्चुपरित्ताणं नस्थि हुभुवम्मि कस्सवि य॥ इथ चितिऊण रमा पलोइयाई समगपासाई । तो दिहो य समुग्गो एगो उग्याडियदुवारो ॥३०॥ तो सलहो गहिऊणं पक्खित्तो तत्थ दकिउं दारं । नियपासे तं काउं सुत्तो राया समाहीए ॥३१॥ निदक्खए विबुद्धो चिंतइ किं तस्स मह उवाएण । जाय, तो य समुग्गं उग्घाडिवि पिच्छए जाव ।। ताव न पिच्छइ सलहं रयणुज्जोएण निरु गविलुपि । एकं घरकोइलियं तत्य निलुकं पलोएइ ॥३३॥ तो चितेइ नरिंदो नृणं एसो इमाए गिलिउत्ति । ही संसारसहाओ सब्यो खणदिनहोत्ति ॥३४॥ फिल रक्खायुद्धीए एम समुग्गे मया परिक्खित्तो। एथवि इमीए गसिओ नय मोक्खो अस्थि विहिपस्स।। जित्तियमित्तं कम्मं विहियं जीवेण पुव्वजम्मम्मि । तत्तियमित्तं चिय देइ सो फलं नस्थि संदेहो ॥३६॥ विजा कुणंति किरिय ओसहजोएहि मंतवलजुत्ता । नय चायति वराया पुव्वकय कम्ममवणे ॥३७॥ पञ्चक्खं जेण इमो मए पयंगो समुग्गए खित्तो । गिलिओ गिलोइयाए को किर मच्चूए रखिज्जा १ ॥ तो नत्थि इत्य सरण जयन्मि सचराचरम्मि जीवाण । पुच्चविहिय नियं चिय कम्भ मुहमसुहमुषणेइ ।। ता कीस एस लोओ न मुयइ घरवासपमुहवावारं । घणरागदोसमूढो सिढिलो सद्धम्मकिरियाए? ॥४०॥ एवं नराहिवरणो सहसा वेरग्गमग्गचडियस्स । जायं जाईसरणं कम्मक्खयउवसमवसेण ॥४१॥ 'तो तेणं विनाओ पुन्वभवो सुमरियं च जं पढियं । गयचारित्तावरणो झत्ति विरत्तो भवदुहस्स ॥४२॥ मृत्युमुखादेनं यदि कथमपि हि रक्षितुं शक्ष्यामि । तदा ज्ञास्याम्यवश्यं वैद्यौषधमन्त्रतन्त्रैः ॥२८॥ मरणपरित्राणमवश्यमस्ति, यदि जीविष्यति न पुनरेषः । तदा मृत्युपरित्राणं नास्ति हि मुवने कस्यापि च ।। इति चिन्तयित्वा राज्ञा प्रलोकितानि समग्रपानि । ततो दृष्टश्च समुद्न एक उद्घाटितद्वारः ॥३०॥ ततः शलभो गृहीत्वा प्रक्षिप्तस्तत्राच्छाद्य द्वारम् । निजपार्श्वे तं कृत्वा सुप्तो राजा समाधिना ॥३१॥ निद्राक्षये विबुद्धाश्चिन्तयति किं तस्य ममोपायेन । जातं, ततश्य समुद्गमुद्धाट्य पश्यति यावत् ॥३२॥ तावन्न पश्यति शलभं रत्नोद्योतेन निश्चितं गवेपितमपि । एकां गृहोलिका तत्र निलीनां प्रलोकते ॥३३॥ ततश्चिन्तयति नरेन्द्रो नूनमेषोऽनया गीण इति । ही संसारस्वभावः सर्वः क्षणदृप्टनष्ट इति ॥३४॥ किल रक्षाबुद्धचैप समुद्ने मया परिक्षिप्तः । अत्राप्यनया प्रस्तो नच मोक्षोऽस्ति विहितस्य ॥३५॥ यावन्मानं कर्म विहितं जीवेन पूर्वजन्मनि । तावन्मात्रमेव ददाति स फलं नास्ति संदेहः ॥३६॥ वैद्या' कुर्वन्ति क्रियामापधयोगैमन्त्रवलयुक्ता । न च शक्नुवन्ति वराकाः पूर्वकृतं कर्मापनेतुम् ॥३७॥ प्रत्यक्ष येनायं मया पतङ्गः समुद्रे क्षिप्तः । गीर्णो गृहोलिकया क. किल मृत्यो रक्षेत ? ॥३८॥ ततो नास्त्यत्रं शरणं जगति सचराचरे जीवानाम् । पूर्वविहितं निजमेव कर्म सुसमसुखमुपनयति ॥३९॥ ततः कस्मादेष लोको न मुञ्चति गृहवासप्रमुखयापारम् । घनरागद्वेषमूढः शिथिल. सद्धर्मक्रियायाम् ? ॥४०॥ एवं नराधिपतेः सहसा वैराग्यमार्गचटितस्य । जात जातिस्मरणं कर्मक्षयोपशमवशेन ॥४१॥ १ग समरिउ च।

·नंदकहा।
कयचमुहिलोओ समणो परिहरियसयलसावजो । वरसेयवरवारी जाओ सरपम्मि जलउच्च ॥४॥
संनिहियदेवयाए तम्मि समयन्मि तस्स नरवरशो । मुणिमम्गदंसगट्ठा समपियं तस्सिम लिंगं ॥४॥
घवलं विमल कोमलसपम्दले समयमणियपरिमाण । बहुपावरोहरणं रयहरण भव्यमणहरणं ॥४५||
मुद्दपोत्तिया ओ बीया पचाईयाई सत्न अन्नाई । इय नवउपरिसणाहो जाओ पत्तेयबुद्धो सो ॥४६॥
पच्चूस नाउणं उम्याडियगिदवाइसंपुडओ । सीदकिसोरोच गुहाओ निग्गओ, ते च तद दटुं ।
सिन्जावाली पभणइ अम्मो ! थाह एस तुम्ह पहू। सेयपडयवसधारी एगागी गच्छइ गिहाओ ॥४८॥
तं मुगिऊगं सहसा पहाविओ पक्खलंतगइपसरो। सयलतेउरलोओ विमुकपुकारकरणसरो ॥४९॥
तद संभमवसखलमाणवलणरणझणिरनेउररबोहो । वारविलासिणिलोगो विगुलिपगुरुकुंतलकलायो ।
भणियं च ताहि एवं हा दइय ! दयासमुद्द ! जयमामि ! । किं अवकयमम्हेहिं जं चत्ता एकहेलाए ?
तह सबिलासविलासिणिनहावलीक्लणवढिओ निचं । सो चिहुरमरो भमरोलिसामलो लुंचिओ केण ?
कप्पूरपुरचंदणमयणाहिसमुग्गएकललिपम्मि । वासहरम्मिवि तुंची कत्य तए पाविया एसा ? ॥५३॥
दवियारिदारणसहं सहइ करे तुम्ह सजलकरवालं । उनमयदसियाण एवं पुण पिछडमजोग्ग ॥२४॥
एवंपि पलयमाणो अतेउरपउरमंतिपाइनणो । सिंहावलोइएणवि पलोइओ नेय मणयपि ॥५५||
सोई नरिंद ! समणो कहिय जम्सेरिस मए चरियं । तो भणइ नियो त चिय सकयत्यो पुन्नभागी य ||
ततस्तेन विज्ञातः पूर्वमवः स्मृतं च यत्पटिनम् । गतत्रारित्रावरणो झटिति विरक्तो भवदुःखात् ॥४२॥
कृतपञ्चमुष्टिलोचः श्रमणः परिहृतसकलसावद्यः । वरश्वेताम्बरधारी जातः शरदि जलद इव ॥४३॥
संनिहितदेवतया तस्मिन्समये तस्य नरपतेः । मुनिमार्गदर्शनार्थ समर्पितं तस्मा इदं लिप्तम् ॥४४॥
धवलं विमल कोमलसपश्मल समयमणितपरिमाणम् । बहुपापरजोहरणं रणं भव्यमनोहरणम् ॥४५॥
मुसवत्रिका तु द्वितीया पात्रादिकानि सप्तान्यानि । इति नवोपधिसनाथो जातः प्रत्येकबुद्धः सः ॥४६॥
प्रत्यूपं ज्ञात्वोमाटित गृहकारसंपुटतः । सिंहकिशोर इव गुहातो निर्गत', तं च तथा दृष्ट्या ॥४७॥
गय्यापाली प्रमणत्यम्य ! पावतेप युष्मत्प्रमुः । श्वेतपटवेषधायेंकाको गञ्छति गृहान् ॥४८॥
तन् श्रुन्या सहसा प्रभावितः प्रलवलद्गति प्रसरः । सकलान्तःपुरलोको विमुक्तपूत्कारकरुणस्वरः ॥४९॥
तथा संभ्रमवशम्पलचरणरणरणितृनूपुरवाघः । वारविलासिनीलोको विलुलितगुरुकुन्तलकलापः ॥५०॥
माणितं च तामिरेवं हा दयित! दयासमुद्र ! जगत्स्वामिन् ! । किमपकृतमस्माभियत्त्यता एकहेलया !!५१॥
तथा सपिलासविलासिनीनसावलीवलनवर्धितो नित्यम् । स चिकुरमरो भ्रमरालीश्यामलो लुञ्चितः केन ॥
कर्परानन्दनमृगनामिसमुद्रेकललिते । यासगृहेऽपि तुम्बी कुत्र त्वया प्राप्तपा ? ॥५३॥
हमारिदारणसहो राजते करे तव सजलकरयालः । ऊमियदशानामेतत्पुनः पिच्छमयोग्यम् ॥५४]
एवमपि प्रपनन्तःपुरप्रचुरमन्त्र्यादिजनः । सिंहावलोकितेनापि प्रलोकितो नैव मनागपि ॥१५॥
सोई मरेन्द्र श्रमणः कार्यतं यस्येशं मया चरितम् । ततो भगति नृपस्त्वमेव कृतार्थः पुण्यभागी च ॥५६॥

·६४२ सुपासनाह-चरिअम्मि- इत्तियमितेणवि तुज्झ जस्स जाओ मणम्मि निव्वेओ। निव्वेयकारणाई मएवि बहुयाई दिहाई ॥५७॥ तहवि हु अहिययरमहं सामिय ! व मि पावठाणेसु । ता काऊण पसायं कहेसु मह समुचियं धर्म ॥ तो मुणिणा से कहिओ धम्मो दुविहोवि, तेण गिहिधम्मो । पडिवन्नो तह सुंदरनंदेहि अतिहिवयममं ।। अह करिणो वुत्तंतं पुच्छइ राया मुणी भणइ सम्म । जाणे न किंतु एसो भगभावेण मह पणओ ॥ तो सहयारठिएणं जक्खेणं साहियं जहा एसो । संजायजाइसरणो साहुं दखूण पडिबुद्धो ॥६॥ पुवभवे ज एसो गिदत्थभावे मुणिस्स छत्तधरो । आसि, तओ पहुविरहे मरिऊण करी समुपपन्नो ।। विझगिरिपायमले गहिओ गयधएहि तुह पासे । विक्किणिओ आणेउ इय सोऊणं ससंबंग ॥६॥ मुणिणावि करी भणिओ सम्मत्तं गिण्ह देसविरइं च । तेणवि तहत्ति विहियं रायावि नमंसिउं साहुं ॥ पत्तो गिहम्मि करिणा सह सुंदरनंदसिटिणोषि तदा । नियनियगिहेसु पत्ता कुणंति धम्म जहागहियं ।। अह अन्नया य मुणिगो गुणिणो गुणचंदमरिणो समिणो । उज्जाणएगदेसे समोसढा सुद्धभूमीए ॥६६॥ तव्वंदणत्यमह ते सुंदरनंदा नरेसरेण समं । संपत्ता उजाणे वंदिवि भत्तीए उवविटा ॥६७॥ निसुणंति सुद्धधम्म, अहन्नया सुंदरो पयत्तेण । वंदिवि ते आमंतइ नियगिहे नेइ समगंपि ॥६८॥ जिणपडिमवंदणथं पत्तो सूरी सपरियरो तत्थ । वंदेड जिणपडिम उवविटो कहा जिणधम्मं ॥६९॥ तो सुंदरेण भणियं नमिऊणं वत्थपत्तभत्ताणं । गहणाणुग्गहमहं तं करेसु मुणिनाह ! तो सूरी ।।७।। तयभिमुह भणइ इमं सुद्धं वत्थं हवेइ तं चैव । जं दोसविप्पमुक्कं सुणेहि दोसा इमे ते य ॥७१॥ इयन्मात्रेणापि तव यस्य जातो मनसि निर्वेदः । निवेदकारणानि मयापि बहूनि दृष्टानि ॥१७॥ तथापि ह्यधिकतरमह स्वामिन् ! वर्ते पापस्थानेषु । तस्मात्कृत्वा प्रसाद कथय मम समुचितं धर्मम् ॥५८॥ ततो मुनिना सम्मै कथितो धर्मो द्विविधोऽपि, तेन गृहिधर्मः । प्रतिपन्नस्तथा सुन्दरनन्दाभ्यामतिथिव्रतमेकम् ।। अथ करिणो वृत्तान्तं पृच्छति राजा मुनिर्भणति सम्यक् । जाने न किन्त्वेप भद्रकभावेन मां प्रणतः ॥६०॥ तत. सह कारस्थितेन यक्षेण कथित यथैष । संजातजातिस्मरणः साधु दृष्टा प्रतिबुद्धः ॥६१॥ पूर्वभवे यदेष गृहस्थभावे मुनेश्छत्रधरः । आसीत, ततः प्रभुविरहे मृत्वा करी समुत्पन्नः ॥६२।। विन्ध्यगिरिपादमूले गृहीतो गनबन्धकैस्तवपार्वे । विक्रीत आनीयेति श्रुत्वा ससवेगम् ॥६३॥ मुनिनापि करी भणितः सम्यक्त्वं गृहाण देशविरतिं च । तेनापि तथेति विहित राजापि नमस्यित्वा साधुम् ॥ प्राप्तो गृहे करिणा सह सुन्दरनन्दश्रेष्ठिनावपि तथा । निननिजगृहयोः प्राप्तौ कुरुतो धर्म यथागृहीतम् ॥६५॥ अथान्यदा च मुनयो गुणिनो गुणचन्द्रपुरयः शमिनः । उद्यानैकदेशे समवस्मृताः शुद्धभुमौ ॥६६॥ तद्वन्दनार्थमथ तौ सुन्दरनन्दौ नरेश्वरेण समम् । संप्राप्तावुद्याने वन्दित्वा भक्त्योपविष्टौ ॥६७॥ शृणुतः शुद्धधर्मम् ; अथान्यदा सुन्दरः प्रयत्नेन । पन्दित्वा तानामन्त्रयति निजगृहे नयति सममपि ॥१८॥ जिनप्रतिमावन्दनार्थ पाप्तः सूरिः सपरिकरस्तत्र । वन्दित्वा जिनप्रतिमामुपविष्टः कथयति जिनधर्मम् ॥६९॥ ततः सुन्दरेण भणितं नत्वा वस्त्रपात्रभक्तानाम् । ग्रहणानुग्रहमय त्वं कुरुष्व मुनिनाथ ! ततः सूरिः ।।७०॥

·नंदकहा। जंन तयटा वूयं नय किणियं नेय गहियभन्नेहिं । आहडपामिचं वजिऊण तं कप्पए वत्थं ॥७२।। पत्ताईण विमुदि साहेउं गिण्डए जमुबओगि । सो सुंदरोवि वचो अणुगमणं कुणइ मीवि ॥७३॥ संपत्तो उजाणे साहूण विहंजिऊण तं देइ । नंदेण इमं निसुयं वीयदिणे सोवि ते गुरुणो ॥७॥ इक्कारइ नियगेहे मच्छरमओ इइ मणम्मि भावितो । सुंदरसिट्टी पुचि सव्यपयारेहि जिचोवि ॥७५|| सो अहमो पडिलाइइ जइ गुरुणो वत्यपत्तभत्तेहिं । असमत्यो कि तस्सवि तो य सो दोयए बहुयं ।। पाएसु लग्गिऊणं गुरुणो मन्नावए जहा एयं । सव्वं चिय घेत्तव्यं वयाई फासुएसणियं ॥७७|| मझुवरि दयं काउं, वेवि हु गिण्हंति तयणुरोहेण । अवियाणियतब्भावा कुणति सदेसण तत्तो ।।७८॥ जे गिहिणो मुयविहिणा मुणिणो पडिलाभयंति भत्तीए । वत्योसहाइएहिं सव्वत्यवि हुँति ते मुहिणी ।। धन्नाण घण घणवंतयाण जिणधम्मम्मियजणेसु । उवजुज्जए अणिचं निचं पिचम्मि सुहहें ॥८॥ नियमुयविद्वत्तविहवा जे निचं उत्तमाणवि मणम्मि | जणयंति चमक्कारं उयारभावेण ते पुरिसा ॥८॥ एमाइदेसणं निसुणिऊण उठेइ वंदए सूरि । नंदो पत्ताणंदो अणुगमइ य कइवयपयाई ।।८२॥ मच्छरछलिएण को अइयारोचिय न तष्फलं पत्तं । तेणं सो संजाओ मरिऊण वंतरसुरेसु ॥८३॥ कइवयभवमहणाई भमिऊण लद्धमणुयभावो सो । लहिही चरणं नाणं च मोक्खसोखंपि हु कमेण ।। बहु ७६॥ तदभिमुखं भणतीदं शुद्धं वस्त्रं भवति तदेव । यद् दोपविप्रमुक्तं शृणु दोपा इमे ते च ॥७१॥ यन्न तदर्थ व्यूतं नच क्रीतं नैव गृहीतमन्यैः । माहृतोच्छिन्नं वर्जयित्वा तत्कल्पते वस्त्रम् ॥७२॥ पात्रादीनां विशुद्धिं कथयित्वा गृह्णाति यदुपयोगि । स सुन्दरोऽपि ततोऽनुगमनं करोति सूरिरपि ॥७३॥ संप्राप्त उद्याने साधून विभज्य तद्ददाति । नन्देनेदं श्रुतं द्वितीयदिने सोऽपि तान्गुरून् ||७४॥ हक्कारयति निनगेहे मत्सरत इति मनसि भावयन् । सुन्दर श्रेष्ठी पूर्व सर्वप्रकारैर्जितोऽपि ॥५॥ मोऽधमः प्रतिलम्मयति यदि गुरून्वस्त्रपात्रमक्तैः । असमर्थः किं तस्मादपि ततश्च स ढोकयति पादयोर्लगित्या गुरुन्मानयति ययैतत् । सर्वमेव ग्रहीतव्यं वस्त्रादि प्रासुकैषणीयम् ||७७॥ ममोपरि दयां कृत्या, तेऽपि हि गृह्णन्ति तदनुरोधेन । अविज्ञाततद्धावा कुर्वन्ति सद्देशनां ततः ॥७८॥ ये गृहिणः श्रुताथापना मुनीन्प्रतिलम्पयन्ति भक्त्या । बत्रौपचादिकैः सर्वत्रापि भवन्ति ते सुखिनः ॥७९॥ धन्यानां धनं धनवतां जिनधर्मधार्मिकजनेषु । उपयुज्यतेऽनित्यं नित्यं प्रेत्य सुखहेतुः ॥१०॥ नित्रभुजानितरिमया ये नित्यमुत्तमानामपि मनसि । जनयन्ति चमत्कारमुदारमावेन ते पुरुषाः ॥८॥ एवमादिदेशनां श्रुत्वोत्तिष्ठति वन्दते सूरिम् । नन्दः प्राप्तानन्दोऽनुगच्छति च कतिपयपदानि ॥२॥ मत्सरच्छलितेन कृतोऽतिचार एवं न तत्फलं प्राप्तम् । तेन स संजातो मृत्या व्यन्तरसुरेषु ॥८॥ कतिपयमवग्रहणानि भ्रमित्या लब्धमनुनभावः सः । लप्स्यते चरणं ज्ञानं च मोक्षसौख्यमपि हि क्रमेण ॥४॥ २. प. ग. भूयं ।

·६४३ सुपासनाह -चरिअम्मि- .सुंदरसेट्टी य पुणो तेणेव भवेण लद्धवरचरणो । लहिही सासयसोक्खं अव्यावाहम्मि वाणम्मि ॥८५॥ ॥ इत्यतिथिसंविभावप्रतपञ्चमातिचारे नन्दकथानकं समाप्तम् ॥ ॥ तत्समाप्तौ द्वादश प्रतानि समातानि । सुन्दरश्रेष्ठी च पुनस्तेनैव भवेन लब्धवरचरणः । अलब्ध शाश्वतसौख्यमच्यावाधे स्थाने ॥८६॥ www-

·.
इय पडिवनदुवालसबओवि सड्ढो विहीए उवउत्तो । अंते समाहिमरणट्टयाए संलेहणं कुजा ॥१॥
दव्वेणं भावेणं उकिट जहन्नया य सलेहा । जह आगमे पसिद्धा कायन्ना सा तहचेव ||२||
विहिविदियउत्तपट्टो लट्टो जो करइ किल कालं । सो मलयचंदसड्वोच्च सुरसिरि लादिवि जाइ सि ।।
तयादि;-
अत्थि इह सुप्पसिद्धं सिद्धत्थं नाम पुरवरं रम्म । जत्य य वंधो कव्चे सरपालीसु य नन्नत्य ।।
चिंता य परं धम्मे रागो मुणिपुंगवेसु सुयणे य । वसणं दाणे छेओ विलासिणीअलयघडणामु ।।५।।
संपुनकलो पडिपुनमंडलो सुयणकुमुयायहरिसो | तत्थ दरियारितमभरो राया रायच महसेणो ॥६॥
पाउससिरिव्य उन्नयपमोहरा मझुसिरिब सस्सपणा । सरयसिरिन्च पसस्सा भज्जा तस्सत्यि पीइमई ।।
तह सरिसवओ मित्तो मित्तो इव विहियकमलउल्लासो । नामेण मलयचंदो कयप्पमाणो य सम्वत्थ ॥८॥
अइ कइयावि हु राया संपत्तो वाहियालीभूपीए । मलयचंदेण समगं तत्थ य ते दोवि रहसेण ॥९॥
पवर्णजयपवणासणनामेसु तुरंगमेसु आरूढा । वाहिज्जता अस्संदमेण वार्हिति ते तुरए ॥१०॥
ताजाव पहरमेगं तो ते कोण उप्पहपपन्ना । तुरियतुरियं वहता संपत्ता वनिगुजम्मि ॥११॥
पुट्टीए ताण लग्ग सेनं गवपि तार जाव सिम । तण्डाछुढाकिलंतं परिसंत तं ठिय पच्छा ॥१२॥
दीहपहलंघणामओ रवितावेणं किलामियसरीरा । तुरयावि परिस्संता अडवडणं काउमारद्धा ॥१३॥
तो उत्तरिया ते दोवि तक्खणं निवडिया तुरंगावि । निययपहण चुक्का मुक्का पाणेहिं इय मुणिउं ॥१४॥
इति प्रतिपन्नद्वादशवतोऽपि श्राद्धो विधिनोपयुक्तः । अन्ते समाधिमरणार्थ संलेखनां कुर्यात् ॥१॥
द्रव्येण मावनोत्कृष्टा जघन्या च संलेखना । यथागमे प्रसिद्धा कर्तव्या सा तथैव ॥२॥
विधिविहितोत्तमार्थो लब्धार्थो यः करोति किल कालम् । स मलयचन्द्रश्राद्ध इव सुरश्रियं लब्ध्वा याति शिवम् ।।
अस्तीह मुप्रसिद्ध सिद्धार्थ नाम परवरं रम्यम् । यत्र च वन्धः काव्ये सरःपालीषु च नान्यत्र ॥४॥
चिन्ता च परं धर्मे रागो मुनिपुङ्गवेषु सुजने च । व्यसनं दाने छेदो विलासिन्यलकघटनासु ॥५॥'
संपूर्णकलः परिपूर्णमण्डलः मुननकुमुदकृतहर्षः । तत्र दीरितमोभरो गजा राजेय महासेनः ॥६॥
माझीरियोन्नतपयोधरा मधुश्रीरिय सश्रवणा (शस्यवना)। शरच्छीरिव प्रशस्या भार्या तस्यास्ति प्रीतिमती।।
तथा सदृशवया मित्तं मित्र इव विहितकमलोल्लास: 1 नाम्ना मलयचन्द्रः कृतप्रमाणश्च सर्वत्र ||
अथ कदापि खलु राना संप्राप्तो वाघालीभूमौ । मलयचन्द्रेण सम तत्र च तौ द्वावपि रमसेन ॥९॥
पयनञ्जयपवनाशननाम्नोस्तुरङ्गमयोशष्टौ । बाधमानावश्वन्दमेन वाहयतस्तौ तुरगौ ॥१०॥
तायद्यावत्प्रहरमेकं ततस्ती कोपेनोत्पथप्रपन्नौ । त्वरितत्वरितं वहन्तौ संप्राप्ती वननिकुञ्ज ॥११॥
पूछे तयोलग्न मन्यं सर्वमपि तावद्यावत्सीमानम् । तृष्णाक्षुत्वलान्तं परिश्रान्तं तत्स्थितं पश्चात् ॥१२॥
दीर्घपथलहनादपितापेन क्लमिसशरीरौ । तुरगावपि परिश्रान्तौ स्खलनं कर्तुमारब्धौ ॥१३॥
नत उत्तीणी ती द्वावपि तत्क्षणं निपतितो तुरगावपि । निनम्वोर्भष्टौ मुक्ती प्राणैरिति ज्ञात्वा ॥१४॥

·--
सुपासनाह-चरिस्मि-
तण्हाउरेण रन्ना भणिो मित्तो जहा गवेसेह । कत्यवि जलं सुविमलं तो मित्तो तं गवेसेउ ॥१५॥
जा जाइ थेवमग्गं मगंतो पाणियं ता सुणेइ । सजलजलवाहगलगजिगहिरवाणि मणूसस्स ॥१६॥
तो तषणुसारओ जाइ जाव ता पिच्छए मुणि एगं । सुइथंडिलोबपिटुं हरिनजलाइद्दि परियरियं ॥१७॥
सज्झायंत महुरज्झुणीए तो नमिवि भणइ तयभिमुहं । भय । कारुणिय! कहेसु मज्झ इह किंपि जलठाणं॥
तुरपावहरियमइसेणनरचई जेण चिहइ किलतो । तण्डाइ वणनिगुंजे, जा देइ न उत्तरं साहू ॥१९॥
संजायनाइसरणा रनो नामस्स सवणओ यावि । एगा हरिणी दिट्टीए सन्निउं नेइ तं समग ॥२०॥
तप्पटीए लग्गो सोवि गमओ जाव पल्ललं तत्था पोमिणिपत्तसुसठियपुडय भरिऊण नीरस्स ॥२१॥
पत्तो हरिणीए समं स्नो पासम्मि पाइओ नीरं । राया पुच्छइ मित्तं का एसा कहसु मह हरिणी ॥२२॥
सो भणइ मुणिसयासे दिट्ठा एसा, ममावि एईए। दसियमेयं सलिलं करुणारसरसियहिययाए ॥२३॥
इय सोऊणं हरिणीए सह नियोजाइ मुणिसयासम्मि । वदेइ भत्तिजुत्तो मुणीवि तं धम्मलाभेण ॥२४॥
आणंदेडं दिसई से जिणधर्म दुभेयमवि सोवि । निसुणेइ पयत्तणं हरिणीमित्तहिं संजुत्तो ॥२५॥
तो पत्यावे पुच्छइ राया तं मुणिवरं मिगीवि इमा। कह मज्झ पणयभावं दसइ पसिऊण साहेसु ॥२६॥
अवहिन्नाणेण तो नाऊणं मुणिवरो कहइ सव्वं । पुष्यभवं हरिणीए निवस्स पुण तब्भव चेव ॥२७॥
तपथा-
आसि इमा तुह परिणी सरणी यणनेइसलिलभरभरिया। तुहमणमणोरमारामकामकंकेल्लिसाहिस्स ॥२८॥
तृष्णातुरेण राज्ञा भणितं मित्र यथा गवेषयत । कुत्रापि जल सुविमल ततो मित्र तद् गवेषयितुम् ।।१५।।
यावघाति स्तोकमार्ग मार्गयन् पानीय तावत् शृणोति । सजलनलवाहगलगनिंगभीरवाणी मनुष्यस्य ॥१६॥
स्तिदनुसारतो याति यावत्तावत्पश्यति मुनिमेकम् । शुभस्थण्डिलोपविष्टं हरिनकुलादिभि परिकरितम् ॥
स्वाध्यायन्त मधुरध्वनिना ततो नत्वा मगति तदभिमुखम् । भगवन्कारुणिक ! कथय ममेह किमपि जलस्थानम्।।
खरगापद्दतमहासेननरपतियेन तिष्ठति क्रान्त । तृप्णया वननिकुन्जे, यावद् ददाति नोतर साधु ॥१९॥
संजातजातिस्मरणा राज्ञो नाम्न श्रवणतश्चापि । एका हरिणी दृष्टा सज्ञाय नयति त समम् ॥२०॥
सत्सृष्टे लान सोऽपि गतो यावत्पल्वलं तत्र | पद्मिनीपत्रमुसंस्थितपुट भृत्वा नीरस्य ॥२१॥
प्राप्तो हरिण्या समं राज्ञ पाच पायितो नीरम् । राजा पृच्छति मित्रं कैषा कथय मा हरिणी ॥२२॥
समगति मनिसशाशे दृष्टैषा, ममाप्येतया । दर्शितमेत सलिलं करणारसरसिरदयया ॥२३॥
इति श्रुत्वा हरिप्या सह नृपो याति मुनिसकाशे । वन्दते भक्तियुक्तो मुनिरपि तं धर्मलामेन ॥२४॥
आनन्य दिशति तस्मै निनवमं द्विभेदमपि सोऽपि । शृणोति प्रयत्नेन हरिणीमित्राभ्या सयुक्त ॥२५॥
खत प्रताये उति राना त मुनिवर मृग्यपीयम् । कय मम प्रणयमा दर्शयति प्रमय कथय ॥२६॥
भवधिज्ञान ततो ज्ञात्वा मुनिवर फथयनि सर्वम् । पूर्वमव हरिण्या नृपम्य पुनम्तद्भयमेव ||२७||
भासीदिय तब गृहिणी सरणिनम्नेहसार लमरभृता । त्वन्मनोमनोरमारामफामरवेरिलशासिन ॥२८॥

·मलयचंदकहा। चंधुमईनामेण अहन्नया तीए वासभवणम्मि । नेहपरिक्खाहेउं विलासिणी आणिया तुमए ॥२९॥ तीए सम खणमेगं गमिऊण विसजिया तओ एसा। उववणमझम्मि गया चितेउमिमं समाढत्ता ॥३०॥ पियसंगकारणाई सब्बाइंवि हुंति एत्य दुक्खाई । सो जीए न संजाओ सा महिला सुत्थिया निचं ॥ धाउ ताउ मन्ने कुमारसमणीओ समियपावाओ । जासिमवमाणमूले विसयसुहे नो मई जाया ॥३२॥ कि पिम्म को व पिओ को विरओ करिसी विसयतहा। एयमपुवं जासिं णमो णमो ताण समणीणं ।। तासि सुलद्धं जीयं जाहं तवताविए तणुकुडीरे । दाहभया इव न कयं मयणेण पयं मणागपि ॥३४॥ सच्चिय धन्ना सा पुन्नभायणं जीए नत्यि पियसंगो । वणवसिराणवि निचं आवइ निदासुई ताण ॥३५॥ जाण न जाओ हियए पुद्दई भमंताण वल्लहो कोइ । सुहियाण सव्वकालं नमो नमो ताण रमणीण || किञ्च । पवणपहिल्लिरजलनिहितरंगरंगतवेविरंगस्स । अणुहरइ नवरि ससिणो पेम्मं तरलत्तणगुणेण ॥३७॥ दूट्टियं परोक्खं सुहमसुइ गोयरं गहाणं च । जाणति जे वियड्दा पेम्पगईए जटा नेवि ॥३८॥ त्यादि - तं निविडवियहनेहं विडतेणं झडत्ति रे दिन!। किं पाव ! पावियं ते अमयरसे खेविउ गरलं ? ॥३९॥ इय तिक्सदुक्खमूयगवयणाई मुहं मुहं पर्यपंती । हिययं फुडिऊण मया ईसाए बिनडिया वरई ॥४०॥ अट्टज्झाणवसेणं जाया हरिणी इहेब एईए । तुहनामायनणओ नाईसरणं समुप्पन्न ॥४१॥ इय सोउं भणइ निवो जह कहियं नाह ! तह इमं सव्वं । किंतु इमं मह पावं जह फिटइ कुणसु तमुवायं ।। मन्धुमतीनाम्नाऽयान्यदातस्या वासमवने । स्नेहपरीक्षाहेतोविलासिन्यानीता त्वया ॥२९॥ तया समं क्षणमेकं गमयित्वा विसृष्टा तत एपा । उपवनमध्ये गता चिन्तयितुमिदं समारब्धा ॥३०॥ प्रियसनकारणानि सर्वाण्यपि भवन्त्यत्र दुःखानि । स यस्या न संजातः सा महिला सुस्थिता नित्यम् ॥३१॥ धन्यास्ता मन्ये कुमारश्रमणीः शमिनपापाः । यासामपमानमूले विषयसुखे नो मतिर्जाता ॥३२॥ किं प्रेम को वा प्रियः को विरहः कीदृशी विषयतृष्णा। एतदपूर्व यासां नमो नमस्ताभ्यः श्रमणीभ्यः ॥३३॥ तासां मुलब्ध नीवितं यासां तपस्तापिते तनुकुटीरे । दाहमयादिव न कृतं मदनन पदं मनागपि ॥३४॥ सव धन्या सा पुण्यभाजनं यस्या नास्ति प्रियसङ्गः । वनवासिनीनामपि नित्यमायाति निद्रासुख तासाम् ।। यासां न जातो हृदये पृथिवीं भ्रमन्तीनां बल्लमः कश्चित् । मुखिताभ्यः सर्वकालं नमो नमस्ताभ्यो रमणीयः॥ पयनान्दोलितजलनिधितरझरङ्गद्वेपित्रकम् । अनुहरते केवलं शशिनं प्रेम तरलत्वगुणेन ॥३७॥ दूरस्थितं परोक्षं शुममशुभं गोचरं ग्रहाणां च । जानन्ति ये विदग्धाः प्रेमगतौ नडास्तेऽपि ॥३८॥ त निविडविततस्नेह विघटयमानेन झयित रे दैव 11कि पाप ! प्राप्तं त्वयाऽमृतरसे क्षिप्त्वा गरलम् ! ||३९|| इति तीक्ष्णदुःखसूचकवचनानि मुहुर्मुहुः प्रजयन्ती । हृदयं स्फोटित्वा मृतयेया दिनटिता वराकी ॥१०॥ आर्तव्यानवशेन जाता हरिणीहैवैतत्याः । त्वन्नामाकर्णनतो जातिस्मरणं समुत्पन्नम् ॥४१॥ ..

·६४८
सुपासनाह-चरिअम्मि-
भणइ सुणीवि उवाओ जिणधम्मो चैव सो य पुण दुविहो । जइसाययभेएण पढमो दसहा खाईओ ॥४॥
वारसहा दुइओ पुण सम्मत्ताई जिणेहिं निट्टिो । एगविहं तह सम्म जीवादपयत्थसदहणं ॥४४॥
अह दव्यभावभेया निच्छयववहारओ य तं दुविहं । अहिगमनिसग्गरूवं पोग्गलपरिणामओ तिविहं ॥४५॥
अह इत्थं वा तिविहं खइयं खाओपसमियं च उपसमियं । अहवा काग्गरोयगदीवगभेयाउ त तिविहे ।।
सासायणेण चउहा वेयगपक्सेपओ उ पंचविहं । निस्सग्गाई दसहा पन्नवणाए जओ भणियं ॥४७||
निस्सग्गुवएसरुई आणाई सुत्तवीयरई चेत्र । अभिगमवित्थाररुई किरियासंखेवधम्मरुई ॥४८॥
इय सम्मत्तं कहिय सवित्यरं साहुणा नरवरस्स । संलेहणावसाणो कहिओ पच्छा य गिहिधम्मो ॥४९।।
तो सरिसेमं साह पुट्ठो रन्ना जहा कहह मज्झ । सलेहणासरूवं तो साहू से कहइ एवं ॥२०॥
उकोसा संलेहा वारस वरिसाई तत्य चउवरिसा । छटाइतको किचा पारइ पडिपुन्नविगईहिं ॥५१॥
यीयचउनि तवं तहेव नारं न मुंजए विगइ । परिसदुर्ग एगंतरआयविलपारणं कुज्जा ॥५२॥
एक्कारसवरिसाइमछरके मज्झिमता तो मुंजे । परिमियआयविलय दुइछक्के अट्टमाइतवं ॥५३||
आयंविलपारणयं कुणइ जहिच्छे तओ य वारसमं । आयविलेण परिसं नवरं पज्जतचउमासे ॥५४||
एगंतरिय कुज्जा तिल्लेणकुसकाए उ मा वयणं । परणेणं मीलिज्जा इइ उनकोसा हु सलेहा ॥५५।।
छम्मासिया जहन्ना पुण सलेहा हवेइ उभयत्थ । पत्तेयं पन्नत्ता पंचइयारा, इमे ते य ॥५६॥
"
इति श्रुत्वा भणति नृपो यथा कथित नाथ । तथेद सर्वम् । फिन्स्विट मम पापं यथा भ्रश्यति कुर तमुपायम् ॥
भगति मुनिरप्युपायो जिनधर्म एव स च पुनर्चािविव । यतिश्रावकभेदेन प्रथमो दशधा क्षमादिक ॥४३॥
द्वादशधा द्वितीय पुन सम्यक्त्वादिनिनिर्दिष्ट । एकविध तथा सम्यक्त्व जीवादिपदार्थश्रद्धानम् ॥४४॥
अथ द्रव्यभावभेदानिश्चयव्यवहारतश्च तद् द्विविधम् । अधिगमनिसर्गरूपं पुदलपरिणामतस्त्रिविधम् ॥४५॥
अपत्यं वा विविध क्षायिक क्षायोपशमिक चौपशमिकम् । अथवा कारकरोचकदीपकभेदात्तत्रिविधम् ॥४६॥
सास्वादनेन चतुर्धा वेदप्रक्षेपनस्तु पञ्चविधम् । नैसर्गादि दशधा प्रज्ञापनाया यतो गणितम् ॥४७||
निमगोपदेशरनिराज्ञारचि सूरपीजरची एव । अभिगमविस्ताररुची रियासक्षेपवर्मरुचय ॥४८||
इति सम्यरत्त कथित सविस्तर माधुना नरवराय । सरे ग्वनावसान कथित पाच गृहिधर्म ॥१९॥
तत सविशेष साधु पृष्टी राज्ञा यथा कययत मम ! सलेखनास्वरूपं तत साधुस्नम्मै क्ययत्येवम् ॥१०॥
उहया सलेबना हादश याणि तन चतुवर्षीम् । पठादितप कृत्वा पारयेन्परिपूर्णविकृतिमि ॥५१॥
द्वितीयचतुप्केऽपि तपस्तथैव केवलं न भुउक्त विनिम् । वर्षद्विकमेकान्तरानाम्लपारण कुर्यात् ॥५२॥
एकादशवर्षादिमपके मध्यमतपम्नतो मुजीत । परिमिताचाम्ल द्वितीयपटकेप्रमादितप ॥१३॥
आचाम्पारण फरोति यो ततश्च द्वादशम् । आचाम्लेन यप स्न्तुि पर्यन्तचतुर्माम्याम् ॥५॥
एकान्तग्निं कुर्यात नाराष्ट्रने तु मा वदनम् । पवनेन मी येदियुरष्टा सल सलेसना ॥५॥
पाप्मासिकी उपन्या पुन सनेमना मवत्युभयर । प्रत्येक प्रनता पवातिचारा हमे ते च ॥५६॥

·४३ मलयचंदकहा। इहन्दीगपाग्लोइयजीवियपंचत्तभोगसंसाए । करणेण वंनि फुट कपसंहास मणुवस्स ।।१७।। तत्विकलोगासंसाकरण तं हवइ जमिहलोगन्नि । सिट्ठी अमचलो चस्की य इविन्ज इय चिना ॥५॥ परलोगासंसा पुण एमा नमई इविन्ज मुरनाही। अह सक्कममाणिट्टी गविशमुरी व इय निता ।। जीयासमा य इमा जं कयणसणावि दीदजीवित्तं । अहिलमड़ जगपसंमं सो इदं च पृयाई ॥३०॥ मरणासंसा य इमा जं कवणसणो ममीहए मियं । परणं छुहाफिरतो दुक्खेटि पीडिभो बाशा भोगासमा य इमा जे कयणसणी तापमावणं । देवाणं चक्कीण व इच्छइ भोर परमवनि ॥६॥ इय पंचवि अझ्यारा वजेयत्वा पमायरहिएहि । पडिकन्नअणसणेहि परमरयं गंतुकामहि ॥६॥ इय सांऊणं महसेगनिवइणा मलयचंदसहिएण । वारसविगिहियम्मो सम्पत्तेणं ममं गरियो ॥६॥ हरिणीए देसविर्ड सम्पत्तेण समनिया गहिया । मरि कमेण जाही सोहम्मे सा, तो सिन्नं ॥६५॥ सव्वत्य निवपत्ति गनमाण तहि ममणुपत्त । महसेणनियोति तो नमिऊण मुणि समितीवि ॥१६॥ पत्तो गिदम्मि नत्थय पालइ मावयवयाई अपमत्ता । मलयचंदेण सद्धि पश्यणउच्छापणापुध्वं ॥६॥ अह अन्नयाभिभूओ रोहिं मलयचंदमट्टो मो । अहिलसइ अणसणविहि तो राया आगो तस्म ।। पडिजागरणनिमित्तं मणियो तगावि नरवई एवं । गुरुरोगसंगभंगुरगनोई संपर्य जाओ ॥६९॥ ता जइ तुझ अगुन्ना इपेइ ता अणसणं करेमि तओ । राया भणेइ नेवं अनवि सझं मुविजागं ।। तुद्द देहं निस्संदेहमेव पठण करावइस्सामि । तो भणइ मलयचंदो नरवइयो अभिमुह एवं ॥७॥ । एहलौकिकपारलौकिकनीक्तित्वमोगामायाः । करसेन भवन्ति स्कुठं कृतमलेखनस्य मनुनस्य १५७॥ तनहलोकार्शसाकरणं तद् भवति यदिहलोके । श्रेष्ठयमात्यरूपश्चक्री वा मधेयमिति चिन्ना १९८] परलोकाशंसा पुनरेपा यह मवयं सुरनायः । अयं शक्रसमानद्धिश्रवयकमरो वेति चिन्ता १५९॥ जीविताशंसा चेयं यत्कृतानशनोऽपि दीनीवित्वम् । अभिलपति जनप्रशंसां श्रुत्वा दृष्ट्वा च पूजादि ॥६॥ मरणाशंसा चेयं यत्कृतानशनः समीहते शीघ्रम् । मरण शुक्लान्नो दु खैः पीडितो बादम् ॥११॥ भोगाशंसा चेयं यत्कृतानगनस्तपःप्रभावेण | देवानां चक्रिणां वेच्छति मोगान् परमवे ॥६२॥ इति पन्चाप्यतित्रारा वर्जयितव्याः प्रमादरहिनैः । प्रतिपन्नानशनः परमपदं गन्तुकामः ॥६॥ इति श्रुत्वा महासेननृपतिना मलयचन्द्रसहितेन । द्वादशविधगृहिधर्मः सम्यक्त्वेन समें गृहीत : ॥६॥ हरिप्या देशविरतिः सम्यक्त्वेन समन्विना गृहीता । मृत्वा क्रमेण यास्यति माघमें सा, तनः मैन्यम् ॥६५॥ सर्वत्र नृपप्रवृति गवेषयत्तत्र समनुप्राप्तम् । महासेननृपोऽपि ततो नत्वा मुनि समित्रोऽपि ॥६६ माप्तो गृहे तत्र च पालयति श्रावकजनान्यप्रमत्तः । मलयचन्द्रेण सार्घ प्रवचनोत्सर्मणापूर्वम् ॥१७॥ अयान्यदामिमूतो रोगमलयचन्द्रश्नाद्धः सः । अमिलपत्यनशनविधि ततो, राजाऽऽगतस्तस्य ॥८॥ पतिजागरणनिमित्तं मणितस्तेनापि नरवचिरेवम् । गुरुरोगसङ्गमगुरगात्रोहं सांप्रबं बातः ॥१९॥ तस्मायदि तवानुज्ञा भवति तदाऽनशनं करोमि ततः । राजा मगति नैवमद्यापि साध्यं मुवैद्यानाम् ॥

·सुपासनाह-चरिअम्मि- जह दुलहं मणुयत्तं जिणिंदवयणाइयं च सामग्गिं । लधु पुरिसेण सया जइयव्वं सिवसुहनिमित्तं ।। किन्न- जं अज्ज सुहं भविणो संभरणीयं तयं भवे कल्ले । मगंति निरुवसगं अपवग्गसुहं बुहा तेण ||७३।। सामन्नणं सम्मत्तमाईओणुष्टिओ मए धम्मो । संपइ अणसणविहिणा देहमई चाउमिच्छामि ॥७४!! जंगलइ पइक्वणं चिय वलबीरिय मई सुई य आउं च । अंजलिगर्यव सलिलं रोगावाहाए मह नाह ! ।। अपरं च । सुचिरं चिन्ना भोगा जाया लच्छीवि तुह पसाएण । बहुलालियपि देह कयावि एमेव मोत्तव्यं ।।७६|| एवं जपताण ताणं गयणेण आगओ साहू । सो चारणमुणिचंदो जस्स सयासम्मि गिहिधम्मो ॥७॥ पत्तो पुर्वि तत्तो तं दडे भणइ नरवरो एवं । अहह अणमा वुढी संजाया अज्ज पुण्णेहि ॥७८॥ वैदइ य भत्तिपुच्वं नेइ तओ मलपचंदपासम्मि ! सोवि विणएण नमि संथुइवयणं भणइ एवं ।।७९ ।। निक्कारणकरुणारसतरंगिणीगुरुगिरिंद ! मुणिनाह ! । पडिवन्नमहावयभारधरणधोरेय ! तुह नमिमो ॥ महपुन्चमुकयपेरिएहिं तुम्भेहिं कयमिहागमणं । कुणह पसायं संपइ अणसणदाणेण मह नाइ ! ॥८॥ भणइ मुणी तुह समयं नाऊण समागओ इह अहंपि । ता अणसण पवजसु तेण पवनं तयं विहिणा ।। पणमइयारविसुद्धं परिपालेऊण तं समाहीए । सो मलयचंदसड्ढो उववन्नो भलोयम्मि ॥८३|| रायावि कुणइ सोयं मरणे मित्तस्स धम्मवंधुस्स । तो मुणिणा सो भणिओ मा नरवर ! कुणसु तं खेयं ।। तव देहं निस्सन्देहमेव प्रगुणं कारयिष्यामि । ततो भणति मलयचन्द्रो नरपतेरभिमुखमेवम् ॥७१॥ यथा दुर्लमें मनुजत्वं जिनेन्द्रवचनादिकां च सामग्रीम् । लब्ध्वा पुरुपेण सदा यतितव्यं शिवसुखनिमित्तम् ।। यदद्य सुखं मविनः स्मरणीयं तद् भवेत्कल्ये । मार्गन्ति निरुपसर्गमपवर्गसुखं बुधास्तेन ॥७३॥ सामान्येन सम्यक्त्वादिको ऽनुष्ठितो मया धर्मः । संप्रत्यनशनविधिना देहमहं त्यक्तुमिच्छामि ||७४}} यद्गलति प्रतिक्षणमेव बलवीर्य मतिः श्रुतिश्चायुश्च । अञ्जलिगतमिव सलिलं रोगाबाधया मम नाथ ! ||५|| सुचिरं चीर्णा भोगा जाता लक्ष्मीरपि तव प्रसादेन । बहुलालितोऽपि देहः कदाप्येवमेव मोक्तव्यः ॥७॥ एवं जल्पतोस्तयोगगनेनागतः साधुः । स चारणमुनिचन्द्रो यस्य सकाशे गृहिधर्मः ॥७७|| माप्तः पूर्व ततम्तं दृष्ट्वा भणति नरवर एवम् । अहहानभ्रा वृष्टिः संजाताऽद्य पुण्यैः ।।७८॥ वन्दते न भक्तिपूर्व नयति ततो मलयचन्द्रपार्वे । सोऽपि विनयेन नत्वा संस्तुतिवचनं भणन्येवम् ॥७९|| निष्कारणफरणारसतरङ्गिणीगुरुगिरीन्द्र ! मुनिमाय ! । प्रतिपन्नमहायतमारघरणपोरेय ! तुभ्यं नमामः ॥८॥ मत्पूर्वमुकृतपरिप्रेरितैर्युप्माभिः कृतमिहागमनम् । कुरुन प्रसाद संप्रत्यनशनदानेन मम नाय ! ॥८१॥ मणति मनिस्तव समयं ज्ञात्वा समागत इहाहमपि । तस्मादनशनं प्रपद्यत्व तेन प्रपन्नं वद्विधिना ॥८२|| पचातिनारविशुद्ध परिपाल्य तत्समाधिना 1 स मलयचन्द्रश्राद्ध उपपन्नो ब्रह्मलोके ||८|| राजापि करोति शोकं मरणे मित्रस्य धर्मवन्योः । ततो मुनिना स मणिती मा नरवर कुरु त्वं खेदम् ।।

·मलयचंदकदा।
यतः,
जेण जरायणहत्यो वाहिसपविन्नमायगो सहमा । माणुसमिगे वहतो विहिवाहो वारिउम्मको ||८५||
किञ्च ।
गम्भप्पभिइमादीइसलिल ए सरंच सूसतं ! अणुसमय मरमाणे जीयंति जगी कई भगः ॥ ८६ ॥
तथा।
संपत्यियाण परलोयमेगसत्येण मत्थियाणव । जइ तत्य कोइ पुरओ वचइ कि तस्स सोएण ? ॥८॥
जह वा लुगाइ सस्माई कासवो परिणयाई छिचम्मि । तह मृयाई कयंतो वायुमहाबो इमो तम्हा !!८८
अपरं च ।
जड़ ताव मच्चुमुहहो सच्छंदो सुरखरेस वियरेइ । अञ्चंतपमावोवि य उत्य जरारोगवाहीणं ॥४९॥
ना इह वाहिजरारोगसोगयत्यम्मि मणुयलोयम्मि । मच्चुस्स सो पमाओ जं जियह नरो निमेसंपि॥१०॥
ता मा अधीरजणसेवियस्स सोपस्स देसु अवगासं । न हु मन्चदाढली इंदोवि पह नियने ॥९॥
इच्चाइदेमणाए सोयं स्त्तारिऊण नरवणो । पडिबाहिवि भव्वजण साह विहरंड अन्नत्य ॥१२॥
रायावि कुणइ धम्म मुहरं अह स्यणिचरिमजामम्मि । पासड कयावि मुत्तो महत्यमेयं महामुमिंग।।९३॥
जह एगो कोवि तरू गुरुविसहरसंहिमो तहा निन्नो | साहायउतालिमो मूले बहुसावयाइने ॥९४||
उन्भडपवणपकंपणकडुकडयडसइमावहतीए । तस्स य साहाए अहं एगाए कहवि लन्गुम्दि ।।९।।
हिटा दरपसारियदाताविकरालआणणो दुटो । पंचाणणो वियंभइ में निवदंतं समर्माहंनो ॥१६॥
इचो य कहंपिङ कोवि आगो तत्य सरहसो सरहो । तं दवणं कस्यवि नट्टो पंचाणणो दुट्टो ॥९७॥
येन जराधनुईस्तो व्याधिशतवितीर्णसायकः सहसा । मानुषमृगान् मन् विपित्र्यायो वारयितुमास्यः ।।
गर्मप्रभृत्यावचिसटिलच्छेदे सर इव शुष्यत् । अनुपमयं त्रियमाणे जीचिनर्मिति जनः कयं माति! ॥८६॥
संस्थितानां परलोकमेकसायन साधितानामिव । यदि तत्र कधितरतो प्रजाति किं तस्य शोकेन ! ॥१७॥
यथा वा लनाति सस्यानि कर्षकः परिणतानि क्षेत्रे । तया मूनानि कृतान्तः वातुम्वमावोऽयं तस्मात् ॥८॥
यदि तावन्मृत्युसमटः स्वछन्दः मुरवरेषु विचरति । अत्यन्तममावोऽपि च यत्र वरारोगव्याधीनाम् ॥८९॥
तदेह व्याधिनरारोगशोकग्रस्ते मनुजलोके । मृत्योः स प्रमादो यजीवति नरो निमेषमपि ॥१०॥
तस्मान्माऽधीरजनसेवितात्य शोकस्य देववकाशम् । न हि मृत्युदंष्ट्रालीदमिन्द्रोऽपि प्रमुनिवयितुम् ४९१॥
इत्यादिदेशनया शोकमुत्तार्य नरपतेः । प्रतिबोध्य मत्र्यननं साघुर्विहरत्यन्यत्र ॥२२॥
राजापि करोति धर्म मुचिरमय रजनिचरमयामे । पश्यति कदापि मृतो महार्यनेनं महास्वप्नम् ॥१३॥
यमैकः कोऽपि वरुरुविषघरबेष्टित नया जीर्णः । शाखाचनुष्ककलितो मूले बहुश्वापदाधीगः ॥९॥
उद्भटपवनप्रकम्पनकटुकटकटदाब्दमावइन्त्यान् । तस्य व शाखायामहमेकम्यां कयमपि लमोम्म ॥१६॥
अघो दूरमसारितदंष्ट्राविकरामननो दृष्टः । पञ्चाननो विजृम्मते मां निवन्तं समीहमानः ॥२६॥

·५० मुपासनाह-चरिअम्मि- तत्तो विम्हटयमणो पुरो पलोएइ जार पडिबुद्धो । ताव न किपि हु पासइ तो चिंता सुमिणमेयंति ॥९८॥ तत्तो कयकायचो पहायसमए नमित्तु जिगनाई । अत्याणे उपट्टो महसेणनराहिवो तस्य ॥९९|| वाहरड मुमिणारमत्यनाणए मुणियमयलमन्थन्थे । तेवि हुमतं भणिऊण रचियठाणम्मि निवसति ॥१०॥ ताणं च पुरो साहइ पुवुत्तं सुमिणयं नरिंदोवि । तेत्रि हु भणति विसमें सुमिण एवं जओ मणिम् ॥ आरोहणं तरूण मुपसत्य दसणं तु तुरयाणं । दढे तहेब हिहा विवरियवयणस्स सीहस्त ॥१०२|| सो पुण सरहो कोवि हु न मुणिजइ देव ! जेग सीहोवि । वित्तासिओ मुदूर सुमिणगमेयं तओ विसमं ।। अविसयमन्टमईण मुणिही एयं तु सुयधरो कोवि । तो राया परिभावइ किमथिसूरी इहं कोचि॥१०॥ इत्यतरम्मि करकलियकुमुयपालापहिहहियया य । उन्नाणपालिया नमिवि नरवई विन्नबइ एवं ॥१०५॥ इह देव ! तनाणे समोसहो समयसायरो सूरी । बहुसीससपरिवुडो चटनाणी लद्धिसंपन्नो ॥१०६।। तं सोऊण तीसे दाऊण पारितोसिय दाण । गच्छइ तत्युनाणे सुमिणविऊहिं सम राया ॥१०७|| नमिडं सूरि साइइ पन्यावे मुमिणगं जहादिह । तस्सुवयारं नाउ साहइ सूरीवि तस्म फल ।।१०८॥ जह रुक्खो संसारो साहा पुण गइचउकठाणीया। विमहरसरिसा विसया बहुसाययमंनिक्ष रोगा||१०९।। पवणो य पुवकम्मं साहाए जीए कहवि ते लागो । सा पुण मणुयगटञ्चिय हिहा तीए उजं सीहो।।११०॥ सो मन्त्र निवडत तुम समीहेड माणुसगईए । इत्यंतरम्मि ज पुण समागओ तत्थ सरहोवि ॥११॥ इतश्च कथमपि हि कोऽम्यागतम्तत्र सरमस भरभ । तं दृष्पा कुत्रापि नष्ट पञ्चाननो दुष्ट ॥१७॥ तनो विस्मयितमना पुर प्रलोकते यावन्प्रतिबुद्ध । तावन्न किमपि हि पश्यति ततश्चिन्तयति स्वप्नमेनामिति ॥ तत कृनकर्तव्य प्रमानसमये नत्वा जिननायम् । आस्थान उपविष्टो महासेननराधिपस्तत्र ॥१९॥ व्याहरति स्वप्नपरमार्थज्ञायाज्ञानतालशास्त्रार्थान् । तेऽपि हि मन्त्र भणित्वोचितस्थाने निवसन्ति ॥१०॥ तेपा न पुर क्थयति पूक्तिं स्वप्न नरेन्द्रोऽपि । तेऽपि हि भणन्ति विषम स्वप्नोऽय यतो भणितम् ।। आगेहणं तस्णा मुप्रशम्न दर्शन तु तुरगाणाम् । दुष्ट तथैवाघो विवृतवदनस्य मित्स्य ॥१०२॥ स पुन गरम कोऽपि हि न ज्ञायने देव ! येन सिंहोऽपि । विवासित मुदरं स्वप्न एप ततो विषम ॥ अधिपयोऽम्मन्मतीना ज्ञाम्यत्येन तु श्रुतघर कोऽपि । ततो राना परिभावयति किमस्ति मूरिरिह कोऽपि ।। अमान्तरे करकलितकुमुद्रमाला प्रहृष्टदया च 1 उद्यानपालिका नला नरपति विज्ञपयत्येवम् ॥१०॥ इह देव तोयाने समवन्त ममयसागर सरि । बहुशिध्यसपरिवृतश्चनुानो लब्धिप्तपन्न ॥१०६|| तत् ध्रुना तम्य दत्त्वा पारितोषिकं दानम् । गति तोयाने स्वप्नविद्धि समं रामा ११०७|| मन्या मूरि क्ययनि प्रस्ताव स्वप्नं यथाएम् । तम्योकार नात्वा फ्थयनि मूरिरपि तम्य फलम् ॥१०॥ यथा गृक्ष मंमार गन्ना पुनर्गनिननु कम्यानीया । विषधरमदशा विषया बहुश्वापदमनिमा रोगा ॥१०६॥ परनय पूपिम शासाया यम्या फयमपि त रग्न । सा पुनर्मनुनगतिरेवाधम्तम्यास्तु यसिंह ॥११॥ रा मृत्युनिपनन्तं त्वां समाहंत मानुपगने । अत्रान्तरे यन्युन समागतम्नर शम्भोऽपि ॥११॥ -

·मलययंदकहा।
सो पुण कोवि हु सूरी मच्चु निन्नासिऊण तुज्झ तओ। अच्चावाहे ठाणे ठविस्सई सुमिणफलमेयं ॥११२।।
तो महसेणो राया सूरि विनवइ सुमिणफलमेयं । अजं चिय जह सचं जायइ तह नाह ! कुणसु लहुं ॥
सूरीवि भणइ नरवर ! मा पडिबंध करेसि तो सोवि । नियपुत्तं ठविरुणं रज्जे गिदइ सयं दिख ।
तत्तो य दुविहसिक्ख कैवलनाणं च पाविऊण लहुं ।सिवमयलमरुयठाण महसेगमुणी समणुपत्तो ॥११५।।
इय आसंसं परिवजिऊण जो कुणइ अणसणं विहिणा । जइ तभवे न सिझइ पायं तो तइयजम्मम्मि ।
धन्ना सुनिप्पकंपा कयअणुकंपा पणटसंकप्पा । झायंता परमप्पं अणसणमरण पवनंति ॥११७॥
॥ इति संलेखनायां मलयचन्द्रकथानकं समाप्तम् ।।
स पुनः कोऽपि हि सूरिभृत्यु निर्णाश्य तव ततः । अव्यायाधे स्थाने स्थापयिष्यति स्वप्नफलमेतत् ॥११२॥
ततो महासेनो राना सूरि विज्ञपयति स्वप्नफलमेतत् । अद्यैव यथा सत्यं जायते तथा नाय ! कुरु लघु ।।
सूरिरपि भगति नरवर ! मा प्रतिबन्धं कास्तितः सोऽपि । निनपुत्रं स्थापयित्वा राज्ये गृहाति स्वयं दीक्षाम् ॥
ततश्च द्विविशिक्षा केवलज्ञानं च प्राप्य लघु | शिवमचलमस्वस्थानं महासेनमुनिः समनुप्राप्तः ॥११॥
इत्याशंसा परिवयं यः करोत्यनशनं विधिना । यदि तद्भवे न सिध्यति प्रायस्ततस्तृतीयजन्मनि ॥११६॥
धन्याः मुनिष्प्रकम्पाः कृतानुकम्पाः प्रनष्टसंकल्पाः । ध्यायन्तः परमात्मानमनशनमरणं प्रपद्यन्ते ॥११७॥

·इस सम्मत्तसमेओ सावयधम्मो दुवाल्सविहोवि । सलेहणावसाणो सइयारो तह सदिट्टतो ॥१॥
फहिओ भो तुह नरवर | सम्म पडिवजिऊण ता एयं । निरईयार पालसु निचलचित्तो पइदिणंपि॥२॥
इय सोऊण पभणइ दाणवीरिओ जिण पणमिऊण | आरोवसु पसिऊण सावयधम्म मह इमति ॥३॥
तत्तो भयव पिहिणा आरोवेऊण तं नरिंदस्म । सिरिनंदिवद्धणपुरा विहरिउमन्नत्थ निवसत्तो ॥४॥
सत्तनपगिरिपुरगामनयरपमुहेसु बहुयगणेसु । समवसरिय दिखतो भव्ये गिहिसाहुभेएण ||५||
पणनवइगणहरेहिं सेविन्जतो य मुणितिलोहिं । चउलक्खेहिं अजाण तीससहस्साहिएहि च ॥६॥
सत्तावन्नसहस्साहियदुगलखेहि सावगाण तहा । तेणवइसहसचउलक्खसखसहदीहिं धुब्बतो ।।७।।
चउदसपुच्चीग जुओ दोहिं सहस्सेहिं नीसअहिएहिं । अणुगम्मतो य तहा केवलिएकारसहसेहि ॥८॥
तिनिसयादियपन्नरससहस्सवेउन्विलद्धिजुत्तेहिं । अट्टसहस्सेहि सचउसएहि वाईहिं थुन्वतो ॥९॥
मोहिनाणीहि सया सेविनंतो य नवमहस्सेहिं । मणपज्जवनाणीणं ससड्ढसयनवसहस्सेहि ॥१०॥
गामागरनगराइसु विहरतो विबुहविहियपसिणाणं । विविहुत्तराइ दितो पडिवोहतो य भव्वजण ॥११॥
वरनाणतरणिकिरणेहिं तमभर भवियहिययगेहाओ । दूरं निन्नासितो पत्तो सम्मेयसेलम्मि ॥१२॥
तत्यवि य मोक्खसमय आसन्न जाणिण नाणेण । चिटइ सुपासनाहो मास एग कयाणसणो ॥१३॥
भव्याण हियारणे समुन्जभो भवसिवेसु समचित्तो । जीवियमरणनिरीही झायतो अक्यि झाण ॥१४॥
इति सम्यक्त्वसमेत श्रावधर्मो द्वादशविघोपि । सलेखनावसान सातिचारस्तथा सदृष्टान्त ॥१॥
फथितो भास्तव नरवर ' सम्यम्मतिपद्य तस्मादेतम् । निरतिचार पालय निश्चलचित प्रतिदिनमपि ॥२॥
इति श्रुत्वा प्रभणति दानवीर्यों जिन प्रणम्य । आरोपय प्रसध श्रावकधर्म ममेममिति ॥३॥
ततो भगवान् विविनाऽऽरोप्य त नरेन्द्रस्य । श्रीनन्दिवर्धनपूराद् विहर्तुमन्यन निकान्त ॥१॥
शत्रुअयगिरिपुरग्रामनगरप्रमुग्वेषु बहुस्थानेषु । समवसृत्य दीक्षमाणो भव्यान्गृहिसाधुभेदेन ।।५।।
पञ्चनवतिगणर्या सेव्यमानश्च गुनिगिलक्षे । चतुर्लक्ष्याऽऽर्याणा त्रिंशत्सहस्न्यधिकया च ॥६॥
सप्तपथावत्सहस्न्यधिकद्विलक्ष्या थावकाणा तथा । निनवतिसहसूचतुर्लक्षसरयश्राद्धीभि स्तूयमान ॥७॥
चतुर्दशपूर्विणा युतो द्वाभ्या सहप्ताभ्यां त्रिशदधिकाभ्याम् । अनुगम्यमानश्च तथा केवल्येकादशसहान्या ॥८॥
विशत्यधिकपन्चदशसहसवेनियलब्धियुक्त । अष्टसहस्या सचतु शतीकया वादिना स्तूयमान ॥९॥
अवधिज्ञानिना मदा मेव्यमानश्च नयसहस्न्या । मन पर्यवज्ञानिना ससार्धशतनवसहस्न्या ॥१०॥
प्रागारनगरादिषु विहरन् विसुधविहितप्रश्नानाम् । विविधोत्तराणि ददरमतिमोधयश्च भव्यजनम् ॥११॥
परशााणिकिरणैस्तमोमर भन्यहृदयगेहात । दूर निर्णाशयन्प्राप्त सम्मेतरीले ॥१२॥
नापि प मौसममयमासन मात्चा ज्ञानेन । तिष्ठति सुपार्श्वनाथो मासमेक कृतानशन ॥१२॥
मन्याना हितकरण समुपना मवशिवयो समचित्त । जीवितमरणानिरीहो ध्याय मिय ध्यानम् ॥१४॥

·निन्याणपन्याचा। एमं च पुव्वलक्खं चउरंगूणं चरित्तपजायं । परिपालिऊण पलियंकआमणे संटियो भय ॥१५॥ इत्यंतरम्मि निब्युड़गमणमण जाणिण जिणनाई । सच्चे मुगरिंदा समागया जिणवरसपीवं ॥१६॥ काऊण पुष्फपगरं गंयोदयबुटिपुवयं तत्तो । सिररइयगंजलिपुडा नमिळणं धुणिमारदा ॥१७|| जय जिणसत्तम सत्तम ! विमुक्कनीसेसकम्मनिम्मोय! । भवरकखसविन डिजंतजंतुसंताणसत्ताण ॥१८॥ मुत्तिसिरिसंगम्य ! जिर्णिद ! तुहपायपउमनमणेण । उबसमइ मयंधी गंधसिधुरो तक्खणेणेच ॥१९॥ अइतिक्रवगाहदाढाकरालमुहकंदरो निवद्धकयो । न कमइ मयनाहो जिणवरिंद! तुहनामसरणेणे ॥२०॥ नञ्चिरविविहकबंधे परिमप्पिररहियविरहियगईदे । जो सरइ तुमं समरंगणम्पि तं जयसिरी वाइ ॥२१॥ लहलहिरदीहजीहो अरुणच्छिच्छोहपाडलियगयणो। तुद्द झाणेण न पहवइ अही वितवियचंडफणो ॥२२॥ रुदेवि बद्दले विज्जुगेंदुलहरियकग्णधारेवि । संजत्तिमोवि वचइ तुह सरणेणं जलदितीरं ॥२३॥ इय इहलोए जायइ जणाण तुइनामसरणमित्तेण । परलोए पुण मोक्यो असंवदुक्खाण खयकारी ॥२४॥ एवं बहुधोत्तेहिं सम्मेयगिरिटियं मुपासजिणं । जा मथुणति गुरुभत्तिनिभरा सयन्दमुरनाटा ॥२५॥ ता सव्वसंवरकर सेलेसि जयगुरू समारूहिउँ । समगं वेयणिभाउकनारगुत्ताई खविऊण ॥२६॥ जस्सट्टा छट्टमपमुहाई दुकराई कीरति । भुजिज्जति य सुद्धभतुच्छअरसाइं असणाई ॥२७॥ अवमनिज्जइ माढाणुरत्तरमणीयणस्स पडिबंशे । मुबइ नवनदाययंधुरो बंधवनणोवि ॥२८॥ एकं च पूर्वलक्षं चतुरङ्न्योनं चारित्रपर्यायम् । परिपाल्य पल्यङ्कासने संस्थितो भगवान् ॥१५॥ अत्रान्तरे निवृतिगमनमनस ज्ञात्वा जिननाथम् । सर्वे मुरासुरेन्द्राः समागता निनवरसमीपम् ॥१६॥ कृत्वा पुष्पप्रकरं गन्धोदकवृष्टिपूर्वकं ततः । शिरोरचिताजलिपुटा नत्वा स्तोतुमारण्याः ॥१७॥ जय निनसत्तम सप्तम विमुक्तनिःशेषकर्मनिर्मोक । मवराक्षमविनयमानजन्तुसन्तानसस्त्राण ! ॥१८॥ मुक्तिीसारमोत्सुक जिनेन्द्र ! त्वत्पादपद्मनमनेन । उपशान्यात मदान्धो गन्धसिन्धुरस्तत्वनैव ॥१९॥ अतितीक्ष्णगाढदंष्ट्राकरालमुखकन्दरो निवद्धक्रमः । न कामति मृगनाथो निनवरेन्द्र ! त्वन्नामस्मरणेन ॥२०॥ नर्तितृविविधकवन्धे परिसर्पितरथिकविरहितगनेन्द्रे । यः स्मरति त्वां समरा गणे ते जयश्रीगुटे ॥२१॥ लइलहितदीजिह्वोऽरुणासिसोमपाटलितगगनः । तव ध्यानेन न प्रमवत्यहि वितरचण्डफणः ॥२२॥ विपुले दुर्दिने विद्युत्कन्दुकत्रस्नकर्णधारोपि । सांयात्रिकोऽपि जति तव शरणन जलघितीरम् ॥२३॥ इतीहलोके जायते जनानां खन्नामस्मरणमात्रेण । परलोके पुनर्मोक्षोऽसंख्यदुःखानां क्षयकारी ॥२१॥ एवं बहुम्तोत्रः समतगिरिस्थित सुपावनिनम् । यावत्संस्तुवन्ति गुरुमक्तिनिर्मशः सकलमृरनाथाः ॥२५॥ तावत्सर्वसंवरकरी शैलेशी जगद्गुरुः समास्य । समं वेदिनीयायुनीमगोत्राणि क्षायित्वा ॥२६॥ यदर्थं पष्ठाष्टमप्रमुखाणि दुष्करााण क्रियन्ते । मुज्यन्ते च शुद्धाम्मस्तुच्छारसान्यशनानि ॥२७॥ अवमन्यते गादानुरक्तरमणीजनस्य प्रतिबन्धः । मुच्यते नवस्नेहबन्धबन्युरो वान्यवननोऽपि ॥२८॥ १ ग. वीमंग, ·६६ सुपासनाह-चरिअम्मि- सेविजती वीरासणाई टाणाई तह अणुदिणंपि । टिजंति काउत्सग्गा सीयायवदुसहकालेवि ।।२९॥ तुडियभववियपासो उत्तत्तसुचनबन्नसकासो । अहरियदिणयरभासो सिरितासो जिणवरसुपासो ॥३०॥ फागुणकसिणाए सत्तमीप मोक्खम्मि तम्मि संपत्तो । पचहि साहुसएहिं सहिओ चइऊण नियर्बुदि ।।३१॥ अह जयगुरुगुरुविरहुन्भवंतवाहप्पवाहनयणपुडा । सव्येवि सुरवरिंदा नमिऊणं भणिउमारद्धा ॥३२॥ संपइ तुमम्मि परिनिब्बुयम्मि जयनाह ! तिहुयणपईवे । भारहखित्त गुरुमोदतिमिरभरनिम्भरं जायं ॥३॥ भत्तिभरनिभरुभिजमाणपणपुलयपूरियमरीरा । आगंतूणं जयगुरु ! इन्हेिं कं सधुणिस्सामो १ ॥३४॥ कस्स व पूर्य रइऊण संपय निव्वुया भविस्सामो ? । सविलासलासलीलं कस्सव पुरओ करिस्सामो ?॥ तुममंतरेण सिररइयरयणमयम उडमडली इण्डिं । भत्तिवसेणं सामिय चुबिस्सइ कस्स पपवीदं ? ॥३६॥ इय संयोऊण पुणो पुणोवि नमिऊण विगयआणंदा । जिणनाहस्स सरीरं अदूरदेसम्मि निमियंति ॥ तो सुरवदक्यणेणं वेसमणो कुणइ कणयरयणमय । वरनिव्वाणस्मिवियं सियध्यचिचिंचइयं ॥३८॥ तत्तो य खीरसायरजलेण व्हविऊण जिणवरसरीरं । नियसियविमल्टुक्लं रयणमयाहरणरुइरंगं ॥३९॥ रुपमाणे सव्वेवि हु खिवंति सिवियाए ससुरसुरवइणो । गतूण अवरदाहिणदिसाए सुद्धम्मि भूभागे ।। गोसीसचंदणगुरदारूढ़ि रयति तस्य चियजुयलं । एगाए खिवंति जिणं अबराए सेससाहुगणं ॥४१॥ तचो दुंदुहिपमुहेसु गहीरतूरेसु बजमाणेसु । सव्वत्तो खयरेसुं कुसमुकर मुयते ॥४॥ सेव्यन्ते वीरासनानि स्थानानि तथानुदिनमपि । दीयन्ते कायोत्सर्गा शीतातपदुस्सहकालेऽपि ॥२९॥ तुहितभवावकटपाश उत्तमसुवर्णवर्णसकाश । अधरितदिनकरमास श्रीवासो जिनवरसुपार्श्व ॥३०॥ फाल्गुन कृष्णाया सप्तम्या मोक्षे तस्मिन् सप्राप्त । पञ्चभि साधुशतै सहितस्त्यक्त्वा निजशरीरम् ॥३१॥ अयं जगद्गुरगुरविरहोद्भवद्वाप्पप्रवाहह्नयनपुटा । सर्वेऽपि सुरवरन्द्रा नत्वा मणितुमारब्धा ॥३२॥ सप्रति त्वीय परिनिवृते जगन्नाथ त्रिभुवनपदीपे । भारतक्षेत्र गुस्मोहतिमिरमरनिर्भर जातम् ॥३३॥ भक्तिमरनिर्भरोद्भिद्यमानधनपुलपरिनशरीरा । आगत्य जगद्गुरो । इदानीं क सन्तोन्याम ॥३४॥ पम्य वा पृजा रचयित्वा साप्रन निवृता मरियाम । । सविलासलगत्यलीला कम्य वा पुरतः करिष्याम । ॥ त्यामन्तरेण शिरिचितरत्नमयमुकुटमण्डलीदानीम् । भक्तिवशेन म्वामिन् ! चम्मिप्यति कम्य पदपीटम् ॥ इति सम्तुत्य पुन पुनरपि नत्वा विगतानन्दा । निननाथम्य शरीरमदूरदेशे निपीटन्ति ॥३७॥ तन मुरपतिवचनेन वैश्रमण फराति फनसलमयीम् । वरनिर्वाण शिविकामुचित वजेनिहमण्डिताम्॥३८॥ तनय क्षीरमागरनरेन ग्नपयित्वा निनपरशरीरम् । निवमितविमलदुल रत्नमयामरगचिरागम् ॥२९॥ स्दति मम्मिनपि हि शिपन्ति शिधिकाम ममुरमुरपतय । गवाऽपरदक्षिगदिश शुद्ध भूभागे ॥४०॥ गोशानन्दनागुरुदारुभी रनयन्ति तत्र नितायुगलम् । एकम्या शिपति जिनमपरस्यां शेषमाधुगणम् ।।४।। तनो दुन्दुभिषम्मेषु गभीरन्येषु यायमानेषु । सर्वन मनरेषु मुमोदरं मुशामु ॥४॥ RELI ·निव्याणपत्यायो। नाचतीमु य सुरसुंदरीसु संघम्मि सोयबिहुरम्मि । देविदेसु य जयजयरवनिम्मरभरियभुवणेसु ।।४।। अग्गिकुमारा नियआणणाउ जलणं चियाए मुंचंति । वाउकुमारा वायं काऊणं तं पलीवंति ॥४४॥ अबरे य सुरवरा पुण खिति गंधड्यमुट्ठीओ । एवं कमेण मंसाइएसु दड्ढेसु समयम्मि ॥४५॥ अइसिसिरसरहिपरिमलसीरोयसमुद्दवारिधाराहि । थणियकुमारा अह निव्वति चियग जिणिदस्स ।। उपरिमदाहिणसकहं सक्को गिण्हेइ हिटिम चमरो । वाम पहुणो उपरिमपीसाणो हिटिमं तु बली ॥४७॥ दंतहीणि उ सेसा सुरासुरिंदा सुरा य सव्येवि । गिण्हंति मंगलत्यं भत्तिभरुन्भिन्नरोमंचा ॥४८|| देवीओ कुसुमाई वत्थाई नरिंदनारिनरनिवहा । सन्बोवि जणो गिण्हइ अहमहमिगया पुणो रक्खे ॥४९॥ अह जत्तेणं निन्वत्तियम्मि तकालमुचियकिचम्मि। जयगुरुगुरुविरहानलजालोलिझलफियं हिययं ॥५०॥ निव्वाविरं च नंदीसरम्मि वचंति ससुरसुरनाहा । तस्थट्टाहियमहिम काऊणं परमभत्तीए ॥५१॥ चचंति देवलोए भत्तीए पूइउण जत्तेण । जिणवरसकहाउ खिवंति रयणमणिमइयसुंगम्मि ॥५२॥ पणफणिमणिभासो दुक्खदंदोलिनासो, विहियभवपवासो रायरोसप्पणासो । जगजणियसुहासो सम्गमोक्खप्पयासो, दिसउ जिणसुपासो मंगलं वो सया सो ॥५३॥ लखणछंदविहूण जमिह मए विरइयं समयमुकं । मिच्छा मि दुक्कड तं सोहेयन्वं च सुयणेहि ॥५४॥ ॥ इति श्रीसुपार्श्वनाथचरितं समाप्तम् ॥ नृत्यन्तीषु च मुरसुन्दरीषु संघे शोकविधुरे । देवेन्द्रेषु च जयजयरवनिर्भरभृतभुवनेषु ॥४३॥ अग्निकुमारा निजाननाम्ज्वलनं चितायां मुञ्चन्ति । वायुकुमारा यातं कृत्वा तं प्रदीपयन्ति ॥४४॥ अपरे च सुरवराः पुनः क्षिपन्ति गन्धाढ्यधूपमुष्टीः । एवं क्रमेण मांसादिकेषु दग्धेषु समये ॥४५॥ अतिशिशिरमुरभिपरिमलक्षीरोदसमुद्रयारिधाराभिः । स्तनितकुमारा अथ निर्वापयन्ति चितां जिनेन्द्रस्य ॥१६॥ उपरितनदक्षिणदष्ट्रां शको गृहात्यधस्तनी चमरः । वामां प्रमोरुपरितनीमाशानोऽधस्तनी तु बलिः ॥४७॥ दन्तास्थीनि तु शेषाः सुरासुरेन्द्राः सुराश्च सर्वेऽपि । गृह्णन्ति मङ्गलार्थ भक्तिभरोद्भिन्नरोमाञ्चाः ॥४८॥ देव्यः कुसुमानि यत्राणि नरेन्द्रनारीनरनिवहाः । सर्वोपि जनो गृह्णात्यहमहमिकया पुना रक्षाम् ॥४९॥ अथ यलेन निर्तिते तत्कालमुचितकृत्ये । जगद्गुरुगुरुविरहानलज्वालालीदग्वं हृदयम् ॥५०॥ निर्वापयितुं च नन्दीश्वरे व्रजन्ति ससुरसुरनाथाः । तत्राष्टाहिकामहिमानं कृत्वा परमभक्त्या ॥५१॥ व्रजन्ति देवलोके भक्त्या पुनयित्वा यत्नेन । जिनवरदंष्ट्राः क्षिपन्ति रत्नमणिमयसमुद्। ॥१२॥ पञ्चफणिमणिमासो दुःखद्वन्द्वालीनाशो विहितमवमवासो रागरोपप्रणाशः । जनिनननमुखाशः स्वर्गमोक्षप्रकाशो दिशतु जिनसुपाश्चों मङ्गलं वः सदा सः ॥५३॥ लक्षणच्छन्दोविहीनं यदिह मया विरचितं समयमुक्तम् । मिथ्या मे दुष्कृतं तच्छौघयितव्यं च सुजनैः ॥१४॥ १ क.य, विलिहियं ।

·प्रशस्तिः। इह अस्थि सयटमहिवन्टयभवणभूमाए सरलघयदंडो। कित्तिपटायाकलिमोसिरिहरिमररो पगच्छो ।। तम्मि जयसिंहसूरी तुहिणगिन्दिव्य मयलसिनिलओ। जम्हा विणिगया मुरमरिख मुणिमनई भुवणे ॥२॥ तत्तो य दयामिलिणिती मिन्छत्ततिमिरभग्हरणो । सयलमियरतिलओ मूरी इद्द अभयमूरित्ति ||३|| तस्स मुसीसो सियजसजुण्दाधवलियमियंवराभोगो । परवाइचकविडणपयडमहप्पो मयंकुच ॥४॥ सिरिहमचंदमूरी जयसिंहनराहिवं पयो । रहमत्ताइमु बने जेण तं किंपि विष्फुरियं ॥५|| जस्म मुहमलहिनिग्गयविचित्तसन्यामय महामुणिणो । आसाऊण अजवि लद्दति अजरामर ठाण ॥६॥ तम्मवि य तिन्नि सीमा पदमो मिरिविजयसिंहमूरित्ति । एगंतवायसमग्गरंगमारंगभंगहरी ॥७॥ दुरा अमुविजाममुदसंपुन्नपुन्निमाउदो । निणपवयणकुमुयवियासगो य मिरिचंदरित्ति ८॥ पानणे सिरिलाइदेसमुदं न केवर, जेण । जिणपत्रयणस्म विदिया पभावणा ममणमुदपि ॥९॥ जम्म य मुणिमुन्वयचग्यिरंगसालाए विलसिया वाणी । छंटाणुगयालंकारसारिणी लंखयवहुच ॥१०॥ तडओ य विशुद्दजणपणअमंडआणदाणदल्ललिओ। सिरिचिटचंटमी, अहन्नया सोवि विहरतो ।।१२।। धंगुस्कयम्मि पत्तो पुंडरियमुएण आसडेण तहिं । मिग्पिडमचंदउज्झायपमुहसंघ भणेऊण ॥१२॥ मन्नाविया तमोते सुपामजिणचरियकरणविमम्मि । तेहिवि तो निरत्तो सिस्मलयो हेममूरिस्म ।।१३।। गयलरवणउँदेणवि लखमणगणिणा पयासिय एवं सिरिसत्तमनिगरिय हरउ दुई सयन्सचम्म ॥१४॥ इहाम्निमस्लमहिवलयमवनभूषायै सालवनदण्ड । कीर्तिपताकाफलित श्रीहर्षपुर प्रवरगा ॥१॥ तम्मिनयसिंहमूरिस्तुहिनगिरीन्द्र इव मकरशिवनिलय । यम्माद्विनिर्गठा मुरसरिडिब मुनिसतति वने ॥२॥ ततय दया कमलिनी का नो मिथ्यात्वतिमिरमरहरण । सकरमिताम्बरनिलक मूरिरिहामयसूरिरिति ॥३॥ तम्य मुशिन्य सिनयशोन्योम्नाववरितसिताम्बरामोग । परवादिचत्रवियनप्रन्टमाहात्म्यो मृगाइ इव ||२|| श्रीहेमचन्द्रमूरिर्जयसिंहनगधिप प्रयोध्य । रथयात्रादिपु कार्येषु येन तन्किमपि विम्फुरितम् ॥५॥ यस्य मुबदलविनिर्गतविचित्रशाम्बामृत महामुनय 1 आम्वाद्यापि लभन्तेऽनरामर म्यानम् ॥३॥ सम्यापि च य शिम्या प्रथम श्रीविजयसिंहमूरिरिति । एकान्नवादममगरगमनहरि ॥७॥ द्वितीयोऽमुद्रविघाममुद्रमंपूर्णपूर्णिमाचन्द्र । जिनप्रवचनामुद्रपिकामनश्च श्रीचन्द्रमूरिरिति ॥८॥ पाल्पता श्रीलाटदेशमुद्रा न फेवल येन । निनप्रवचनम्य विहिना प्रभावना श्रमणमुद्रामपि ॥९॥ यम्य न मुनिमुवत चरितरगगालाया विलमिता वाणी । छन्दोऽनुगतालारशालिनी रङ्गकरिव ॥१०॥ तृतीयय विश्वननमनीऽमन्दानन्ददानदुररित 1 घोविमुपपन्टमूरि, अथान्यदा सोऽपि विदरन् ॥११॥ धन्धुक्के पास पुण्डरीकमुतेनाऽऽमडेन तर श्रीपानन्द्रोपाच्यायममुम्बसय मगित्वा ॥१२॥ मानिनाम्नाम्ने मुसार्वजिननारतकरणविषये । तरपि ततो नियुक्तःशियग्यो हेमपूरे ॥१३॥ ' PE गम', . - ·प्रशस्तिः। • विकमसएहि एकारसेहि नबनवावासअहिएहि । माइसियदसमिदिवसे गुरुम्मि गुरुमंडलिपुरीए ॥१५|| सिरिकुमरपालरने संवासयसिन्जमावसंतेण । चरिय समत्यियमिण सिरिसत्तमतित्यनाइरस ॥१६॥ पञ्चक्खरगणणाए अणुठ्ठमाणं हवंति दस सहस्सा । अहत्तीसं च सयं अटेच य अपसरा पायं ॥१७॥ ॥ ग्रंथागं श्लोकाः ॥१०१३८ शुभं भवतु समस्तसंघस्य ॥ गतलक्षणच्छन्दसापि लक्ष्मणगणिना प्रकाशितमेतत् । श्रीसप्तमजिनचरितं हरतु दुःखं सकलसपस्य ॥१४॥ विक्रमातेश्वेकादशसु नवनवतिवर्षाषिकेषु । माघसितदशमीदिवसे गुरौ गुरुमण्डलीपुर्याम् ॥१५॥ श्रीकुमारपालराज्ये शम्बासुतशय्यामावसता । चरितं समर्थितमिदं श्रीसप्तमतीर्थनाथस्य ॥१६॥ प्रत्यक्षरगणनयांऽनुष्टुमां भवन्ति दश सहस्राणि । अध्यात्रिंशं च शतमष्टैव चाक्षराणि प्रायः ॥१७॥ -- ·शुद्धिपत्रम् । . सह साधि सह सापि w १ पृष्ठं पङ्क्तिः अशुद्धम् शुदम् पृष्ठं पक्तिः भयुद्धम् शुभम् महर्षिता महाधिता ५४ २५ दार द्वार १ २२ फचयो पाणि कयवाणी अनवसर अनयरत २ २४ शुरैः हाभ्याम् ધ ૨૮ प्रजन्त्य- प्रजन्य- भूषितसरः मूपितसराः ५९ २० कीडति मोडति यस्याः यस्यां सहसावि यः स्पृशति या मार्टि सद्दसापि तं तां । ६० २३ शेण्डीर शादीर २० प्रसीद्य प्रसध निवसति नियस्ते ३ चिन्ना चिन्नपुग्नेहि ज्दलेग दन्तेय ११ २४ निमसिता नियसिता- -स्थानमुप. -स्थान उप. ૧૨ ૨૪ मुसे मुझे स्तन्मी स्तम्मी- १३ भुत्तुत्तरेय भुत्तुत्तरे य सहावियं सादावि भुक्त्वा त्वरेयाहम् भुक्तोत्तरे चाहम् ६८ अंगं पि. संगपि রায় तारायनं ६८ २७ नाता माता रन्धितं उत्खोटितं पत्तं पुवं दर्शय दर्शयतं प्राप्तम् पुत्रम् २० १७ घीजन्ति धीजयन्ति २२ ग्रातियेश्मिक प्रोपित ताता लाजा । ७२ १९ प्रत्येष्टुं प्रतीभ्य कृत्वा कर्तु ७३ २३ प्रसीध प्रसध २३ १६ निजसित निवसित ७३ २६ प्रमुखानि प्रमुखाग्नि २३ २० गर्भमदर्य गर्म महार्य २० तथान्यंच तथान्यश्च यो- ३२ २० यस्याः यया यदपि प्रायोग्यम् अपि प्रायोभ्यः ३२ २५ सुरन मुरचना (रत्न) ७५ २८ दिग्यलयं दिग्बलयां ३२ २६ पर्वताश्च पण्डिताश्च ७६ १५ वाहुं पाहू परिम -परितन ७६ २६ वाई वाह घाणारस्यपि वाराणस्यपि इलाग्यमानी स्वायमानो कृत्या कर्तु -मपराव •मपराह चानुद्यमानो -यानूयमानो ८३ २६ अपि प्रपियं -मुतस्यापि -मुत्तरत्रापि कुसुम- ५० २८ मयभिभज मदविहल- ६ परशुन्य पवन्धि- ५८ २० २० ३५ २२ ૬૭ ૨૬ : २५ ७२ २७ ४५ २६ कुंङ्कम ·सगुण (शकुन) ८ पृष्ठं पतिः अशुद्धम् ५८ २६ ताडिता १० २१ प्राज्ञप्य ६० २२ चर्तयति प्रत्युन्नीतं १२ २१ भुक्तातङ्का ६३ ३ धम ६४ २३ परिपीडयति सहस मोक्तुं दीक्षिता ६७ १८ सर्व वि- गिरया १०० २४ सभेद १०४ १४ १०४ २८ धावसरे १०४ २८ सुख २ तो १०५ १६ ततो दिवाट्ये ११४ २१ ततश्छागी ११४ २८ शोलायपयं ११५ १६ दुहिं लोएमि चंमय- महल्लयाणं ११७ १२ ऊर्यो- विशप्य भया ११६ २८ प्रकाशयित्या १२० २ दूरझिय निच १२० १६ दूरोभित १२१ १२१ जानति १२३ ११ १२४ १६ भ्रंश्यन्ते १२८ ३ मणिरह- शुद्धिपत्रम। शुद्धम् पृष्ठं पक्तिः अशुद्धम् शुद्धम् ताटित: संभासिओ संभासिमा १२८ १८ आशाप्य मणिरथ मणिसिंह- प्रवर्तयति १२८ २६ संभापितो सभापिता संमुसगमनाय १२८ २७ समिज़ शम्या मुक्तातङ्का १२८ २६ पुण्यनैव पुण्येनैव धम्म १२६ २८ शकुन (रूढ) परिप्रेरयति १२९ २८ फलाढ्यो फलाट्या सहस्स १३० इयं मुस्त्या १३१ १८ निवधन निवन्धन तिताः १३३ १७ लक्षः लक्षः सर्वेवि आज्ञप्य आशाप्य गिरा १३४ १६ प्रलोकाते प्रलोकते स्वभेद विठ्ठदुध विउद्धव्य सह व्युत्थ वियुद्ध स्थितः १४० ६ तामा- ताओ १४० १५ सह विउठून्य विधुब्ब ता १४० २१ -दादी- ताज व्युत्थ विवुद्ध द्वितीयाधैं १४१ १७ भुक्त्वा -मुक्त्वा तती गर्त १४३ शोलविपयं १४४ २० चिंतयित्वा चिन्तयित्वा दुग्रहं १४७ ४ दुहापि दुहावि लापवि १४६ २६ -मनय -मन चंपय. १५० १२ विचित्त विचित्त महल्लयाण १५१ २८ प्रौर्वो- प्रापिता प्राप्ता विज्ञपय्य ८ पुव्यकमेण मया पउमिणि ! दल पउमिणिदल प्रकाश्य क्रीडयित्वा दूरम्भिय १५५ २७ पद्मिनि ! दल पशिनीदल निय जेणं दूरोर्धित भयणीउ भरणीउ जानाति १६१ १२ कहि मभन्ने मझण्हे ज भ्रश्यन्ते १६७ ४ पसं मणिसिर १६७ २० पति यति निघात इत्र निर्यातयत् पुव्वक्कमेण कीडिया जेण विसं पतिप्यसि ·५ " ५ " ६ करक लित धीर " " शुद्धिपत्रम् । पृष्ठं पइतिः श्राद्धम गुडम् 1 पृष्ठ पङ्क्तिः अशुद्धम् राहम २६७ २७ जीर्ण । यल्ल ૨૦૩ ૨૦ युन्मृष्ट उदग्निपर १६८ १३ भणिस्सति भणिस्मंति निया निवेगयति ब्राधणं. ब्राह्मण २०१० मुली मुगी રર રર रुप्यतु २०११२ कसा २७३ ४ मोहवंता माहवत्ता धुत्ताए घुत्नयाप मोहवन्ताः मोहयत्वात् २०७ २६ सजयिन्या सनयिय स्तम्धा: स्तम्भात् २०६ पुनरकरिसी पुग्नुश्करिसी "कोधिनः मांधात् रुपणात्ती कृपणत्वात् कुमरोऽपि कुमारोऽपि • हिलारमनसः -हलरमणात् २१४ २० फरवाद करकाई २५ समुद्यम समुद्यम २९७ गओमपर गयो भगा वीर चीर तएमणियं नए मगिय १७५ २० परिणामेणो, परिणामेनी ૨૧૭ ૨? करमलिन १७५ २६ चीर दृश्यायोग्य दण्या योग्य. मल्ल कोत. मीडित माल्य गमन गगन १ सिवनु ह सियनुह तप:शी. तपशी- २१६ २१ मल्लक माल्य १८४ २२ वर्जितया वर्जितायाः तरंय तैरय मारणदीनि मारणादोनि २२० २२ सर्व सर्व क्रोधा क्रोधा २२१ २ पत्थओं याई पच्याचा रोपादियो रोपाविष्टी २२१ १७ प्रस्थता वाही पश्चाद्वाह भुतुचरम्मि भुत्तुत्तरम्मि २२२ २७ म्यापयित्या स्थापयिन्या १६५ २६ संप्राप्ति निर्मापयति निर्मिति सामनि सामग्रि (ग्रीका) सन्ती सती विजयमिय सपन् -पमपन् १६७ १६ राक्षी राजिः वर्ष चं दन्तवनापशो- दन्तवमा (पर्वते. खाति (दि) सा(प्या)ति भिता कदेशयनो-) पशो- २३४ २० पुरोहितश्चः पुरोदितथ भिता २३७ २१ यसेरा यसरी चापीह २३ चापीह- कटकानि पति वि रुसमु रूसमु २०२ फुर्वन्ति व्युच्छेदम् व्युदंदः २८ कुरुतः पराडीयाए वराडियाए २४५ २४ त्यतैतम् २०३ २ त्यनमपि चेरलीय २०३ चलिय १ खेपरा बयरा उम्मिट्ट जम्मिठ ૮ ૨૧ पूयन्ती पृदुदती चियभियं २०३ १३ विभियं २४८ २७ मृतकार • १६० २४ संग्रात विजय इव " २३४ १८ " " " . " " ·४ पृष्ठं पइतिः . " शुभम् परिधार्यमि धौतृभ्यो वृढे वृद्ध श्रुत्वा पत्ताय प्राप्ताया उम्मिठ सारह (शाही उद्धस्तिपक हलाः छले पश्यन्ती रहितायाम वत्स! - . 1 शुद्धिपत्रमा पृष्ठं पक्तिः अशुधम् शुद्धम् अशुद्धम् ३३५ बिधुनितं राजानं विधुतरागस्प २० परिदधामि २४६ २१ दर्शयन्त्यः दर्शयन्ति धोतृभ्यो राजन्ते राज्ञः ३३८ वूडे शापित झापितः ३३८ २१ पृष्ठे(?) ३३८ २६ विधुनित २५३ ३० विधुनित धौतुम् ४ पाश्व २५४ २२ पाव पत्ता य २५६ २२ प्राताच पाण्डुरान्या पाण्डुराण्या- ३४१ ११ खणद्धपि खणपि ७ उम्मिटुं २६८ २० यत्से! ३४८ २१ सा(स)रङ्ग भभिराई भमिराई ३४८ २३ उन्मुक्त २७२ १८ विधुनयन् विधूनयन् ३४२ २२ हला ३४६ अमर्त्य ૨૭૨ ૨૨ हला अमात्य ३४३ २५ २७५ २६ पश्यती. भूमा- भूम्य- २७७ १८ धृष्टिमानम् धृष्टताम् रहितया २०१७ भाल भालो ३४६ २६ हला ३५० २८१ १७ सचित सृत सलहा ३५० २२ २६१ १६ स्यान्तो स्यान्तर् श्लाघते २६१ १६ चूरयं चूर्णयं फर ૨૨ ૨૨ -धारा धारः ३५१ २६ -राजगुल्या ३५२ १६ २६२ २७ विधाहरी विद्याधरो तनं २६३ २४ भ्रू [कुन] ३५४ २४ २६८ २७ विद्याहर मापेक्षार्थी विद्याधर भरणे नगर नगराद् आग्गंदिउं ३०५ १० पाणंदिउ निस्तरे निरपेतम् निरपेक्षाः १ ३६२ १७ ३०५ २६ खरेण ३०७ १३ जपंओ जपती -स्यमयं- ३०६ गुणजलहि १ प्राप्स्यसि ३६२ २६ ३१५ २८ देहे गेहे मिवाणि ४ सिट्टी ३७२ २० घुपायम् ३२१ १३ तीरण नीरण ३७४ २४ तरमा ३२१ २८ ३७४ २७ मनाकामित ३२३ १८ विज्ञप्य विहपथ्य ३७८ पसी २ चय ३७६ ६ मडाफह ३३४ २६. पैत्रिक पैतृक 350 -भवतामिष्टो ३३५ परिदियएमि परिहिय एमि ३६१ १३ जमिहमह याता यानां तेषां ३३ -ताये सहला सफलयति कहा -रागुल्यां प्रतं [शकुन मपियां -भरणे निरुत्तर खरटेन त्यमात्य- प्राप्स्यति मित्राणीव पायम् तस्मार मनस्वामित पसाओ मडफर -भवतमिमी जमिह मह -ताया गुण जलहि . ३१६ सिहो " ८ है . - ६ ·७ ३६३ २८ ४४८ जित्तो . शुमिपथम् । पृष्ठं पङ्क्तिः अगुदम् शुद्धम् पृष्ठं परक्तिः अनुदम् बुद्धम् ३८३, १४ -सिन्यै सिन्या. .४४. २३ मजः ३८६ १२ सहसं सहस्सं सम्मताई सम्मत ३८७ १७ . दास्यश्य घटाचं तिसं तत्ति ३८९ १६ फतेन फते ४४॥ १४ यमस्सं मयस्सं " -: धनद जयन्ति जयन्ति मेहे गेहे ४४७ १६ -मपलपित्या -मपलप्य ३६३ २३ ममेयाद ममैयाट ४४७ २५ बिहल विहजार तस्स तस्य लघयन्तिः जययन्ति ३६४ २६. मयगृह मवगुध प्रातिहायं प्रातिदाय ३६५ . १ :: जियो याप्त यास यानोथिय वालोग्विव ४५० ૨૨ न ३९६ २५ बाल पर यात श्य ४५० २८ धर्म भतिप्यतीह भविष्यतीह ४५३ १ किचाउ किचाप ४०१ २४ सप्राकार' सप्राकर (सर्पागार ४५३ १६ किवायू किशापट्स ४०२ २४ स्फुरता स्फुरिता ४५५ २५ घडेनेदं घटेनेदं ४०२ २८ स्याही ४५५ २७. दुर्गाहो दुग्रहो ४०६ . ७. पुबीए पुब्बीए ४५७ तो मयो तोमपो ४०६ २३ पदमाणमे पदमै ४५७ २४ मा ४०७ ,१६ मेव, निर्विष -मेव निर्विष, ४६२ १५ विलम्पयिष्यति बिलम्बमे मङ्गलं मङ्गलं ४६२ २३ इपिती पितो प्रिय! प्रिये! चल ४१० २८ मयितं भणितं पजापितु पनायितु- कोसक्लि कोसल्लियं गृह ४१३ २१२ सरं खारो खरक्षारी -स्तैः स्ताभ्यां तसया तत्वया જડર ३ तह ता ४२६ ८ शेण तेयं ૪૩૨ ૨૪ द्वादशधापि ব্যাধি ४२६ १८ घिघट्य विघटय्य ४७४ २५ भवनान्तो भवनान्तर् हरदास हरहास २६ खवानः खटाक्षः उम्मिट्टो उम्मिठो पुच्च मुदिव्यं पुच्छा दिवं वासिनी वासिना उद्धस्तिपक- उन्मुक्त- ममीपार ममोपरि ४७७ २३ तनम् ततम् ४३३ शिरस्त शिर:कृत धरिधुउर धरिउधुर ४३४ २ अम्महि । अम्हेहि ४७१ १० पुज पुष्प ४३६ गृण तब्बयणानणे तब्बयणायन्नणे ४९१ २२ ४८२ ४ सा हरणं मा निमुयं निहुयं पिच्छुरिय प्रहरु विच्छुरियाहरु - ४१. २० ४७८ २१ ८ ४४० १६