·Anecdota Oxoniersia
TEXTS, DOCUMENTS, AND EXTRACTS
CIIIEFLY FROM
'MANUSCRIPTS IN THE BODLEIAN,
DDY
AND OTHER
OXFORD LIBRARIES
llig 1:3
11.6.15
ARYAN SERIES. VOL.1 - PART II.
SUKILANTI-II Ulla
DESCRIPTION or SUKILIMATI, TIE LAND or rinnan
DITT MY
F. MAX MULLER AV DUNYTU NAXJIO
Orford
AT TIIK, CLARISDOX 'RESS
1883
A Mennonelt

·{
鋪,未
六十
明
佛
附錄
真宗大
英國牛津大學校
阿僧
翰盟
院 魏
英國牛津格老师教印世局刊行
量壽
經譯
派 校
沙排
門士
南 馬
格
條
假
文文
經梵文
文.
座物
校

·SUKHÂVATI-VYÚ HA
DESCRIPTION OF SUKHÅVATI
THE LAND OF BLISS
+
EDITED BY
F. MAX MÜLLER, M.A.
..658
AND
BUNYIU NANJIO
PRIEST OF THE EASTERN HONGWANZI IN JAPAN
LIBRARY
WITH TWO APPENDICES
1 'TEXT AND TRANSLATION OF SANGHAVARMAN'S CHINESE VERSION
OF THE POETICAL PORTIONS OF THE SUKHÅVATI VYCHA
2 SANSKRIT TEXT OF THE SMALLER SUKHÅVATI VYUHA
37
XY ITIO
AMEA
Oxford
AT THE CLARENDON PRESS
1883
| All rights reserved)

·London
HENRY FROWDE
OXFORD UNIVERSITY PRESS WAREHOUSE
† PATERNOSTER ROW

·###
PIA BHI
174
SESS
1
II.
SUKHÂVATI-VYÛHA,
DESCRIPTION OF SUKHÅVATI,
THE LAND OF BLISS.

·VIDYA 6.58 II. SUKHÅVATI-V YOHA AFTER publishing in 1880 the Sanskrit text of the Smaller Sukhåvativyaha, I had hoped that the libraries of Japan or China, which had supplied the manuscripts of that shorter and probably earlier text, would furnish likewise materials for an edition of the Larger Sukhavatıvyuha There can be no doubt that the MSS preserved in Japan, and which probably came to Japan through China, belong to an early age The evidence on which I claimed for some of the palm-leaves, more particularly for those formerly preserved in the temple of Hôriuzi!, the rank of the oldest among the Sanskrit MSS now known to exist in India or any other part of the world, has not been challenged That palm leaf came to Japan in A D 609%, and must therefore have been hept in China for some time before it was exported to Japan Now it is well known that the Larger Sukhâvatı-vyäha was one of the most popular and most widely read books of the Buddhist Tripitaka, both in China and Japan While of the smaller text there were three Chinese translations only, the larger text is said to have been translated Catalogue of Japanese and Chinese Books and Manuscripts in the Bodleian Lidtry, No 456 ? Selected Essays, vol 11 PP 368 370 . Selected Essays, vol 11 P 375 These translations are (1) Fo shvo mi tho kin, lit Buddhahhashita amitig us satra.' 5 leaves Trans lated by Kumaragiva, of the Latter Tshin dynasty, AD 384-417 No 200 of the Chinese Tripitaka. It corresponds, with a few omissions to the Sanskrit text, which, together with an English translation and notes, was published by me, in the Joumal b 2 ·BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN 1V twelve times into Chinese The first, fifth, sixth, seventh, eighth, ninth, and tenth had been lost in China in A D 730, whicn the Khân-yuen-lu was compiled, so that there are now only five in existence in China and Japan It is true that none of these five Chinese translations agrees entirely with the Sanskrit text, as it was preserved in Nepal, and that they differ also considerably from each other The following facts, however, are the same in all the translations, and agree also with the Sanskrit text --Viz the scene of the dialogue is always placed at Ragagriha, on the mountain Grıdhrakůta and the principal speakers are Bhagavat or Buddha, Ananda, and Maitreya The subject is the description of Sukhâvatî, together with the history of Amitâyus or Amitabha, beginning with his early stage when he was as yet a Bhikshu with the name of Dharmakara, at the time of the Tathagata Lokesvararaga According to the Thu-kı (No 1487), a catalogue of the Chinese Trapicaka, compiled about A.D 664, and tlie K"-yuen lu (No 1612), the following is a list of the twelve translations of the Larger Sukliavati vydha (1) Wu-lån sheu-kın, 'Amitâyus sutra' 2 fasc Translated by An Sht kao, AD 148-170, of the Eastern Hån dynasty, AD 25-220 (Thu i faec 1, fol 5b) Last of the Royal Asiatic Society vol xn1 part 11 (1880). PP 168-186, and afterwards in my Selected Essays vol u PP 348 363 without the text A fragmentary Cnglish translation of this Chinese translation by the Rev S Beal, was given in his Catena of Buddhist Scriptures PP 378 383 A French translation, by MM Ymaizoumi and Yamata, with the Sanskrit text, was published in the Aonales du Musée Guimet, vol 1 (1881), PP 39-64 (2) Sido yu lan sheu kin, lit 'Small Amit ayus sutra' i fasciculus Translated by Gunabhadra, of the earlier Sun dynasty, A V 420-479 It was lost already in AD 730 when the Khit yuen tu (No 1485), a well known catalogue of the Chinese Tripuaka, was compiled See the Khải yuen lu fasc. 14 a, fal 17 b (3) akan tsin tsin thu fo sho sheu kin, bt 'Sotra on the Favour of all Buddhas and the Praise of the Pure Land (Sukhåsat)' 11 leaves Translated by Hiouen thsang, of the This dynasty, A D 618-907 No 199 This translation is somewhat longer than Kumaragwas, e g it gives the names of the Buddhas of the four corners, beside those of the four quarters and of the nadır and zenith According to the Kyuen la (Vo 1612, fasc 2, fol 2 b), this Chinese translavon is said to agree with the Tibetan translation, for which latter, see the Asiatic Researches, sol * p 439 ·SUKHÂI'AT).I'IOHA No 27 (2) Wu-ltân-tshin-tsin-phin-tan-tiko kin, 'Amita-suddha samyaksambuddha sutra 3 or 4 fasc By K Leu ka kiận (Lolaraksha?), A D 147-186, of the same dynasty as before (Thu ki fasc 1, fol 42, K'yuen lu, fasc 1, fol 31 a) First of the five translations still in existence No 25 of the Chinese Tripitaka (3) O mi tho kin 'Amita-sQtra' 2 ſasc By K" K'hten, A D 223-253, of the Wu dynasty, A D 222-280 (Thu ki, fasc 1, fol 19a, K-yuen lu, fasc 1, fol 31 b) Second of the five translations still in existence No 26 (4) Wu-lián sheu kin, 'Amitâyus satm' 2 fasc By Khân San khai (Sanghavarman), A D 252, of the Wei dynasty, A D 220-265 (Thu ki, fasc 1, fol 176, X"-yuen lu, fasc 1, fol 31b) Third of the five trans lations still in existence (5) Wu lian tshin tsin phın tan kiâo kın 'Amita suddha samyaksam buddha satra' 2 fasc By Po Yen AD 257, of the same dynasty as beforc (Thu kì, fasc 1, fol 18 a) Lost (6) Va lân sheu kín • Amtayus satra fasc By Ku Få hu (Dharmarahsha), A D 266–313, of the Western Tsin dynasty A D 265-36 (Thu kì fasc 2 fol 2a) Lost (7) Sin wu lian sheu kin, 'New Amitâyus satra' 2 fasc By Buddha bhadra AD 398-421, of the Eastern Tsin dynasty, AD 317-420 (Thu ki, fasc 2, fol 23b) Lost (8) Wu lian sheu k kan tan kan kiâo kın 'Amitayur arhat samyahsambuddha sutra' I fasc By K'u Fa li A D 419 of the same dynasty as before (Thu ki fasc 2, fol 26 a) Lost (9) Sin wu liận sheu kın 'New Amitäyus sutra 2 fasc By Pao yun A D 424-453 of the earlier Sun dynasty, A D 420-479 (Thu ki fasc 3, fol 19 a) Lost (10) Sın wu luân sheu kın, 'New Amitâyus søtra' 2 fasc By Dharmamitra AD 424-441, of the same dynasty as before (Khải , uen lu, fasc 14 fol 4 a) Lost (11) Wu liần sheu zu lâi hwui Amitâyus tathāgata parshad,'1 e the Sätra spolen by Buddha (Fo shwo kin understood) on the Tathagata Amitäyus, at an assembly By Bodhiruki A D 693-713 of the Than dynasty, A D 618-907 ( Kyuen lu fasc , fol 21b) Fourth of the five translations still in existence 2 fasc No 23 (5) ·V1 BUDDHIST TEXTS FRON JAPAN C (12) Ta shan-wu-lån sheu kwan yen kın, "Mahayânâmitäyur-vydhasätra 3 fasc By Få hhien A D 982-1001, of the later Sun dynasty, A D 960-1280 (R' yuen la, fasc 4, fol 112 ) Fifth of the five translations still in existence No 863 None of these twelve Chinese titles reproduces the exact meaning of the title of Sukhåvati vyûha or Amitabha vydha, but on the contrary, almost all of them agree with the title Amitâyur vydha, or Amitäyussätra. For the above seven missing translations, see the Khåı yuen lu, fasc 14, fol 3b seg Besides the five translations, there 18 a work entitled Ta o mi tho-kın lit 'Large Amitäyus sútra,' in two fasciculi, No 203 It was compiled by a Chinese minister Wan Zih hhju, in AD 1160-1162 under the Southern Sun dynasty, AD 1127–1280, and consists of extracts from four of the five translations Nos 25 26, 27, and 863 The compiler, however, did not compare those translations with the Sanskrit text, but trusted simply to his own judgment, or to the spiritual help of Avalokitesvara for which as he states in his preface, he had always prayed in the course of his compilation It is curious that he does not mention Bodhiruki s translation of the same Sūtra (No 23 5) which was made more than four centuries before, and is much better at least than No 863, both in contents and composition In the X'yuen lu (fasc 1 fol 21b) Bodhiruki s translation is said to agree with the Tibetan translation which is mentioned in the Asiatic Researches, vol xx P 408 If we examine carefully the five translations which are still in existence, we see that besides their disagreement in minor and unimportant points, there were at least three different texts or copies of the text, differing from each other considerably The first and second translations seem to have been made from nearly the same text, excepting that all the Githas arc left out in the second translation The third and fourth translations seem to have been taken from almost the same text excepting that the third translation has several additional chanters., wluch are given in the first and second translations also The fifth translation stands by itself The exact relation of the Sanskrit text to the five translations may be scen from the following comparative table ·SUKNIAT/1TONA. vit + 20-3b. 1.7682 58-5b 5b-6a. б. N 1st There #fasc. - Truss (MCA Thans fase. Are Thurs, a fasc. Br Turs. 3 fasc. Turt AD 147-18 ID 111143 AD 757 40 691-713. AP953-100L Dy lolanliha. Ry lent By Sangharaman Ily Bodhiruit By 12 hhien Adoration, 3 resa. Chap (m 1-»). (1,18-26'36.SA. 1,18-1b: 31 514-11,14-46 31 Sri. 1, 11-42 39 5:1-1. 1a-1b 31S. JA Srira. Takas, lo hike Yakas. Takas 17 Doubi. valis, flodb ras Las. shunts, 16 p. attras. with a sattus, with a tskas, 7 Upleto brief account of brief tecount Buddha's life as similar to that un atınbute of in the 3rd trans the Bodhisat. vas . (IT 3-5) b&b (P-1) 81.3b-4b 37 Hud - 3*-7634 Red. b-6B 54 Bud 50-56 41 Bud... 21-4: 38 Bud- Buddhas dhas Jhas. dhar dhas. * 1997-9) 10. 46-6b Lorentes,bthe wb 61-8. 1overses... 5b-7b 10! veries of 8 lines, each ject of retses us , 49-Sa terses. of 8 lines, cach rerses, of lines, of lines, each line consistog briefly fistin line Conssling nch luc co • live consisting of s character prose of character. sisting of 7 cha. of 7 characters racters (pp.9-10) Im 66-7 54 .. 82-85 (P 10). . 7A-7b 52-60 » 8 baga . 81-81 ? (pp. 10-11) , 85 8 PP 11-31) -75-112 34 pra. ..(3-11 34 pra-98-156 43 pra... 8b-15b Spra. 61-19b, 11, 12 46 prand. midlinas. widbinas. 33dhnas. mdhånas. 11' 36 pramle abanas. dhnas. 9 (Pp 11-14) ..150-16 b: 11.50-16 12 II, 14-34. 13 12 verses 1 erses of lines, verses, of lines verses, of lines, cach trẻ con each line con rich consisting sisting of scha sastung of 7 cha of 5 characters racters racters . 10 (Rp 35-38). 172-18 1, 212-11 b. 26b-13 178-19 ► 11 (p 18). 15b-161 79 1.198-19 11 (PP 15-30)... id-tga 1b-140 194-208 .. 19 b-302 1.5862 153-150 the 14b-15 b like son of KingAga. Ist trans tasatro, together with goo sons of the Sreshtin or rich merchant, Dilarat(*),caras to hearBuddha's Scritton on the 24 prawidbanas 13(PP 30-32) 20 3-318 120a-20b >> 6a-7a. 14 (P 37) 20 a 10 bata + 15 (PP 32-33). 16 a 18a-186 * 21 a ► 16 (PF 53-36121* 212-322, 293 *&-272, 273 46-50 77 (PP 36-37) 1,263 16b, III, 152, 396-4131, 18b-19a JI, 1a-1 b .8bga 42-7a 18 (PP 37-40). 188-203, 11 176-1gb, 248 1-31 4b 92-102 19 (PP 40-41) . 168-182, 196, 181–170, 1901. 14b-15.. TI, 12 b-136 20 a, 301-312 - 102-10b 32-52 $ 2-5 b - 156 1. 15-16 a 5 + 14b . » 32-36 ·Vui BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN. + 50-66 , II a Il ia . II b 5b. In-1b PP 22-2b ., (20 1st TRANS 4 fase 2ND TRANS a fasc 3RD TRANS ? fasc 4TR TRANE fasc OTR TRAYS 3 lasc TEXT AD 147-186 A D 333-253 A D 252 D 693-713 AD 982-1001 By Lokaraksha By K' Xhen BySanghavarman By Bodbiruki By Få hhten Chap 10 (p 42) I, 206-22 1, 11, 1, 202-22 a. 1, ag a-36a II, 36-41 II, 10 D-I11 Ia-Ib 21 (PP 43-4+) 11, 52-5b - 146-25 a , 16A-27a 41-46 on - 15a-268 like the comfortable Ist trans state of the Bo dhisattvas and Arbats after their bathing 22 (P 44) 33 (P 44) 5 ,11 -II b 24 (PP 44-45) 25 (PP 45-46) 58-5 b 5 verses . 26 (pp 46-47) III, 79-8 a la 27 (P 47) 11, 12-12 , Ibra 28 (PP 47-48) 8a-10b 122-12b 18-41 sb-6a to b-13b Ib-ya ► 29 (48) .. 6a-6 ► 30 (48) II, 15 2-16b 1, 32 3-32 b 12-13 . ** 31(PP 49-54) 136-19 a 21 ,,6 6-7 a. 111, 12-1b verses, of 4 lines 2b-4a 20 194Verses ,,7a-8 a. 121 16-ab 10 each line con verses of 4 lines, verses of lines, verses of 4 lines ach la: Con sisting of 6 cha each line contach line con racters sisting of 5 cha sisting of 5 chasisting of 7 cha 20 6-25 a racters racters Tacters - 32 b 36 a like be ist trans 2-3 b. a dsatween Buddha logue between Bhagavat and 32 (PP 54-55) 14a-4b Avalokitesvara 33 (PP 55-56) I, 228-23 a 34 (P 56) 11, 52 » 36-40 25a-25 b 36 a 36 40 III ia 4a Bud | 36 39 like 5a ,,8a-8b. » 4b-sa dha's speech to ist trans Agita 35 (56) · 36 (PP 56-57) 52-5b 8b 37 (PP 57-58) 11, 6b-12b 261 30 a 85 13-15a a de $b-6a » 31 2-37 a ,, 8b-9b scription of the ,6a-6b scene of Ami lâ yus preaching the law 38 (PP 58-62) 111, 136-179, IV, II 75-38b like 9b 132 I 2-15a a full 86--22b Ishe Ist trans instruction Ist trans morality given by Buddha to Maitreya · 39 (pp 62-64) IV, 132-15 a 40(PP 64-65) ,28 b 30 b 13 a-145 + 4* (Pp 65-69) ,,6b7b 23 8-23b 146-15a 336-25 a + 7-82 152-17a ,,8a-9b 2 dialogue and Agita 31 23 b 240 I 22 a 23 a 11, 83 » Sb 11 , 6b-8b 58-6b בס ·SUXZÁMT-110NA I 157 Trans 4 lasc. aso Txixs [asc3R0 Tkani a lasc | Ark TRANS a lasc GTK TEAN 3 fasc Ter #!47-186 D 723 253 AĐ 253 A to: 723 AD 951-1001 By Lolaraksha Ily. Ahren By Sanghavamın By Bodhiruki By Fahh es Chap 42 (pp 69 (I. 15 & 172 13 II 30 b ab 13 11 31 a 16b 13 II 17 a 13 III bina 13 701 15 Bu Buddhas Buddhas Buddhas Duddhas Buddhas ddhas 43 (PP 71 73) 33 0 336 26 b-a7b 18 a 20 b IIa mb * H(PP 71-75) II 19 A-208 11 40 SA 10 20 b-316 10 b-1111 10 verses, Terses of Ines Verses of 4 Ines 1crses of 4 lines verses of 4 lines cach Ine con Cach Inc con cach tinh con cach ne con El»t og of 6 cha sitng of 5 cha Sisting of cha Sting of 7 cha facters. tacters facters Mcters 4*(FP-5-6) IV, 188 330 348 Հյն 27 b 174 128-131 46 (IP 6-77) 222-22b 23a 47(p 77) 18b 34 a7b-28 a 225 132 17 a 18 275 1s Among the five translations in existence the third translation has always been considered the best in China and Japan There are numerous commentares on it, compiled by Chinese and Japanese Buddhist priests who belonged to various schools There is a third Sotra on the description of Sukhåvati, which was translated into Chinese twice, with the same title as the Fo shwohuan-wu- ian-sheu-ſo kin, hit "Buddhablásluita-amitåyur buddhadhyana (*) sutra' Sometimes the seventh character 'fo' or 'Buddha' amitted Both translations were made under the earlier Sun dynasty, AD 420-479, by two Indians, named Kalayasas and Dharmamıtra respectively Dharmamitra's translation had been lost in A D 730 when the Khas yuen lu was compiled This translation by Kalayasas (A D 424, No 198) Sanghavarmans translation of the Larger Sukhavatı vydha (A D 252 No 27), and Kumara- Bivas translation of the Smaller Sukhavati vybha (about A D 405 No 200) are called the Three Satras of the Pure Land sect, in China and Japan Neither the Sanskrit text nor the Tibetan translation of the Sotra on Sukhavati, translated by hâlayasas is yet known But it is equally famous being commented on by several learned priests The Sanskrit title of this Satra may also liave been Sukhavatı vyuha, as it contains a minute account of both the animate and inanimate objects in Sukhåvatı, which are to be meditated on by the believers in Amitäyus The objects are divided into sixteen classes so that the Satra 15 sometimes called Shu liu kwân-kin lit Sætra of the Sixteen Kinds of Meditation' The Three Satras of the Pure-Land sect above mentioned are [II] 2) C ·SUKNİLATINUHA X1 with the MISS now at hand There are five MSS in Europconc at the Royal Asiatic Society in London (A), onc in tlic Bodleian Library (B), one at Cambridge (C) and tuo at Paris (and p)' Tour of thcsc, A, B, C, and P, have been copred and carefully cola Jated by Mr Bunyiu Nanjio and Mr, Kasayan, one, has been consulted in certain passages only. When I endeavoured with these materials to restorc a text, I soon found that the task was almost impossible All these MISS come from onc and the same country, from Nepal, and in all difficult passages they almost always share the same corruptions and omissions I pointed out on a former occasion that these corruptions must have crept into the Sanskrit texts of the Northern Buddhist literature at a very early time, even before the time when the Chinese translations were made, for we find that some of these translations presuppose corruptions which we now find in our Nepalese MSS, but which we can casily prove to be corruptions Thus we read in the Lalita vistara (cd Cric p 543,1 8) -- Kahshur anityam adhruvan tatha srotaghranan gihvapi, Kaya mana dullâ anåtma api Tihtasvabhävasonyah Here the metre shows that we must omat gihvapı u the first, and Kayamina in the second line They are additions, and very natural addı tions, to the original text But when we tale Divakara's translation, the Fän kuân tå kwan yen kın, which was made about A D 685 we find both gihvapı, also the tongue,' and Kaya mana, body and mind,' reproduced, and we find exactly the same in the far later Tibetan version In the same chapter (P 527) after Upaka had asked Bhagavat how he could bear witness of himself, and claim for himself the names of Arhat und Gira Buddha answers - Gina hi madrisa gñeya ye prapta asravakshayam Gità me påpaha dharmás tenopagino hy aham Here the last pada 's Thearly Yeng a watre and matter Theit 13 TO such word as upagina and the Pais version of the same verse (Mahavagga, vol 1 p 8) shows that the Sanskrit text must have been 'tenopaka gino hy aham,' the sense being 'Those who, like me have reached the 1 Selected Essays, yol t PP 343-345 C.

·X11 BUDDHIST TEATS FROJI JAPAN destruction of all frailties are to be known as Ginas, all evil dispositions have been conquered by me, therefore, o Upaha, I am a Gina, a conqueror' Here, agun, there is no trace of the vocative Upaka, o Upahal in Divákara's translation, and, whatever the Chincse translator may have had before him, it could hardly have been tenopaka gino hy aham The fact is that it would be almost impossible to restore a correct and readable text of any single page of the Sukhâvati vyäha, if it were not for the great uniformity of Buddhist phraseology, and the constant repetitions of the same words and the same phrases Take such a passage as p 41,1 3 Herc the MSS read A C सौदारिजुकवतीकाराहारामाहरति । B सौदारियुक्रतीकाराहारामाहरति । P सौदारिजुकपतिकाराहामाहरति । I have printed प्रौदारिकयूपफाणोकाराहारमाहरति, and I believe after reading the Lalita vistara p 33r, 11 5-7, most scholars will agree that the emendation, though bold, is certain I had hoped at first that, more particularly for difficult passages the Chinese translations would have been of great assistance But, with few exceptions, they have proved of very little use The Chinese trans lators, if they were Chinese, do not seem to me to have possessed as a rule such a knowledge of Sanskrit as would enable them to make out really difficult passages They therefore either pass them by or give the general meaning only, and in some cases a decidedly wrong meaning The impression left on my mind after reading some of those Chinese translations is that they often contain the result of a conversa tion between an Indian and a Chinese Buddhist, the former explaining rather than translating the words of the original the latter writing down something that should convey the meaning and be intelligible to Chinese readers In some cases the misunderstandings in the Chinese translations are due to the indistinctness of the Sanskrit MSS Thus in the Lalitavistara p 24 I 4 the Sanskrit text speaks of the king of Hastinapura, påndava kula prasůta 'born of the race of the Pândavas' Divakara, in his Chinese translation, gives at first the name of the Pandavas rightly, but when he comes to the reasons why the Bodhisattva should not be ·SUKHATAT UNA X110 born in the family of the hing of Hastinipuri he writes "Because that hing is a cunuch Nothing is sud of this in the Sanskrit text and wc can only suppose that the Chinese translator or luis assistant misread पांडप for परक I therefore should liave preferred to give up the idea of publishing the Sanskrit text of the Sulhåviti v3 dha at least for the present hoping that better M$S might still be discovered But my two pupils were very anxious to carry back with them to their own country a Sanskrit text of a work which is of the lughest importance to their coreligionists in China and Japan The two texts of the Suhhivatı vydha the smaller and the larger and the Amitäyur buddha dhyana sútra form together the whole foundation of their religion while all the other canonical books of the Tripitaka possess in their eyes a secondary authority only That rcligion counts millions of followers in China and Japan It may be called a branch of Buddhism but on some of the most essential points of religion it differs so widely from what we are accustomed to understand by Buddhism that much confusion would be avoided by assigning to it a different name altogether Whereas the religion of Ceylon Burmah and Siam may well be called Buddhism as being founded on the personal tcaching of Buddha Sákyr muni there is another relig on in China Japan and Corea in which the Buddha Såhyamuni plays a very subordinate part having only to pro claim the teaching of former Buddhas As the highest object of this teaching is the attainment of Bodhi or Samyak sambodhi Bodhism might be a useful name to distinguish that rel gion from Buddhism To this religion of Bodhism belongs the sect of the Pure Land and to this sect of the Pure Land belong the two priests who came to Oxford in 1879 to study Sanskrit with a special view of reading their sacred writings in the original Sanskrit and testing the correctness of the various and considerably varying Chinese translations to which the members of the Shin shiu sect have hitherto looked as their highest authorit es in matters of faith They and their corel gionists knew of course that the five Chinese translations of the Larger Sukhavatı vyûna could not all be correct but in order to know which of them was right in any particular place they felt that it was absolutely necessary to have re course to the Sanskrit original from which every one professes to be taken Under these circumstances I thought it right to do what could be ·YIV BUDDHIST TCX7S FROM JAPAV done in order to publish a rcdiblc and, with the exception of a few corrupt passages, a correct text of the Larger Sukhavati-vydha I trust that, even though far from perfect, this edition will be productive of some practical good in Japan and Chm while I lave no doubt that is Europe critical scholars will accord to it the same indulgence which cuery cditio princeps has a right to claim, particularly in a branch of literature hitherto almost unexplored The first text composed in this peculiar Buddhist Sanskrit thc Lalita- Vistara, was published at Calcutti, in 1853-1877 by Rajendralni Mitra This was followed in 1873 by the Karanda.nyaha, published at Calcutta by Satyavrata Samasramı In Europe the first attempt at a critical edition of a Sanskrit Buddhist text was made by myself in publishing, with the help of MSS from Japan, the text and translation with notes of the Smaller Sukhavati vyuha? This was followed by an abridgment of the Meghasútra, with translation and notes, published by Mr Cecil Bendall, in the Journal of the Royal Asiatic Society, 1880 In 1881 appeared my edition of the text of the Vagrakklediha, the Diamond cutter, based upon MSS from Japan, in the Anecdota Oxoniensia, Aryan Series, vol 1 part in The last and most important contribution to this new branclı of Sanskrit scholarship is the edition of the Nihâvastu, published in 1881, by M Senart These few texts with the addition of some shorter extracts published from time to time by Hodgson Burnouf, Foucaux, and Feer, are all that we possess as yet of Buddhist Sanskrit literature, and those who have worked in this recently opened mine, know best themselves how uncertain the ground still is on which they have to stand and to carry on their work There is however a great difference between the prose and the poetical portions of these Sanskrit texts The prose portion can be restored with greater certainty and tolerable accuracy, not so much with the help of MSS which with the exception of those coming from Japan, seem to be the very worst of Sanskrit MSS as by means of the constant repetitions and the almost stereotyped character of the general style of these Buddhist Satras It will be seen that in the prose portions I have often 3 Journal of the Royal As atic Society, 1880, Selected Essays, YOL II P 313 ·SUXHAVATI. VYUHA ху taken very great liberties with the MSS, knowing with almost absolute certainty what was the only possible reading I had also for these prose portions the assistance of the grammar which, though by no means Pannean, is yet not without definite rules Another liberty I have taken was to add numbers to the long strings of names But in the metrical portions the difficulties are far greater The metrical dialects of the Buddhist Satras have never so far as we know, been studied grammatically by native scholars For Pali and for other Prakrit dialects we have native grammarjans who tell us, at all events, what they thought to be the correct forms But for the so called Gatha dialects we are left without any such help The MSS are written by scribes who, whether they were learned or unlearned, had nothing to guide them, whose great temptation, if they were scholars, was to alscover Sanskrit forms ander Prakrut disguises, or who, 1 they knew what diplomatic accuracy meant, were left to decipher, as well as they could, the very peculiar and, in some cases, very uncertain letters of the ancient MSS before them? Burnouf ascribed the introduction, if not the invention of new words, such as the Pålı Kâturanta, instead of the Sanskrit Katuranga, to the ambiguity of the letters of the ancient alphabets 3 See on this point the excellent remarks of A4 Senart, in the Introduction to his edition of the Mahåvastu, P 2111 2. The following is a list of letters most liLely to be mistaken for each other, see Klatt, De Canakyae Sententiis, 1873, Senart, Mahậvastu, vol 1 p x1 — न 9 150 153 Ft to N N M to FEIERTE E nog heto has BMW 4日以W. 21 4 4 4 2 3/44 व Fram 日马可乱;同台过阳近可可 可知双四日日日日逼ga 1 ml soud 244 भ त भ * Burnyaf Lotus 582 ·IV $ BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN All I can pretend to have done in these so called Gatha portions is, for all difficult passages, to have put the reader in possession of the evidence supplied by the four MSS, and to have given the rest as the MSS, the metre, and the grammar, so far as they are known, seemed to require I make no secret of my own dissatisfaction with the little I have been able to do Still a beginning has to be made and the difficulties which we have to encounter in these editiones principes are after all the same which the classical scholars of the fifteenth century had to face, and which they faced manfully . Many a corrupt passage had to be allowed to stand, and was repeated again and again in subsequent editions till at last a wider knowledge of the literature and the greater critical ingenuity of later scholars have slowly purified our Greek and Latin texts It will be the same, I hope with these texts, and I have little doubt that the Sanskrit scholars of the future will make allowance for the difficulties which we, poor beginners, had to encounter, and be more sparing than certain classical scholars in their use of inepte and absurde, when hereafter they come to publish their critical editions of these Sanshrit texts If I have erred, it is I believe, in having often allowed the readings of the MSS to remain, when it would have been easy to alter them Thus on p 8,1 17, I have on the strength of all the MSS, retained ärabhidhya, though it would have been easy to change it into arabhushya In a language which allows such gerunds as hritvana, srunıtva, srinuya, sunitva, sunity a prapunitvå gahıtvå ganya?, buddhitya, haritya, harisåna sthihiya, dadıya, dadia, etc, I thought that a termination dhya, representing the Vedic dhyai might not be impossible, but I must confess that I have never met with an analogous forma On p 7,113 bhosishu is no doubt a very irregular form, but I left at because we have the Pal ahosi, which would presuppose a possible Gatha form abhosishul instead of the more regular abhashishuk* The use of g for sh we have in such words as uposatha, upanıså (or upanısa) etc Onp 8, L1, I have left gåhy, for gahya, sce [ Muller, Der Dialect der Cathas, p. 30 Sec Vuir, Sanskrit Texts, ol u pp 119 121, [ Vuller, Der Dialect der Cathas, Pag. "See lluç, Sanskrit Texts, solup 119 r Muller, Der Dialect der Githis, p 29 Sec Senart, I cp xy ·SUKHÂTATI VYUHA XV11 girismi and On p 19,1 4, I have left samânal, even in the prose portion, as corresponding to the Palı participle samano for sat As we have the Vedic forms in ebhil frequently used in the Gatha portions, I have hesitated to suppress the form ebhi apparently a singular (like Latin 1bı), in such passages as p 7,1 13, p 818 There can be no doubt that the Gatha dialect admits locatives in smı and smin, such as kshanasmi and kshanaşmın, also girismin Stıll'occasionally the MSS are so consistent in writing kshane 'smin that one fears to correct it, although we actually find such phrases as kshanasmi tasmin (Saddharmapundarıka, v óo ) The metre is often a great help in restoring the text of the Gatha portions but here again the license of lengthening short and shortening long vowels, is evidently very great, and it is by no means clear, whether ure should always write a long syllable short, because it counts as a short, and vice versa Thus on p 8,1, I have written bhavishyămı, but on the same page, 1 17, I have retained gangå, though one MS writes gagå Again, on the same page 17, the last syllable of samadhitas is used short though followed by ka On all these points I can speak with great hesitation only We want a far larger number of texts before we can hope to arrive at safe conclusions But the more I see of this peculiar Sanskrit, the more I feel convinced that we have in it something really historical a language not bent and fashioned according to the rules of grammatical schools, but a language such as it was really spoken in different parts of India, before the Renaissance of Sanskrit Literature, about 400 AD I look upon the Gatha portions, though far less grammatical, as decidedly older than the prose portions and I think we can even now distinguish between at least two vaneties of Gåthå language, that of the story itself generally introduced by tutredam ulyate and that of poetical portions interspersed in the prose story! There is also a marhed difference betwecn the Gåthå dialect of the Mahavistu and that of the Sulhivati vydha, and we shall probably not go far wrong if we ascribe thesc dialectic i aneties to the different localities in which certain Buddhist schools took their origin In that case the dialect which we commonly call Pali, would Mhesise lie to be considered as an ancient local dialect phonetically See [ Vuller Der Dialect der Gathas, P 3 [11] 2) ·XV111 BUDDHIST TEXTS FRON JAPAN far more corrupt than the Gâthâ dialects, but grammatically far more perfect, owing chiefly, I believe, to the scientific grammatical treatment which it received in India itself from a very early time I have only to add that the credit, and likewise the responsibility, for the accurate collation of the four MSS of the Sukhâvati-vydha belongs to my friend and pupil, Mr Bunyiu Nanjio To him is also due the translation of the Chinese version of the Gathả portions occurring in the Sukhâvati vydha, printed with the Chinese text, at the end of this edition, pp 79-91 For the sake of students in Japan and China, and chiefly for the benefit of the members of the Shin-shiu sect, I have added the text of the Smaller Sukhavati-vydha, which, though printed in the Journal of the Royal Asiatic Society, is difficult to obtain in those distant countries A short account of the Shin shiu Sect, or, as it is called in China, the Sect of the 'Pure Land,' 1 e Sukhâvati, from the pen of Mr Bunyiu Nanjio, will show the true importance of the texts here published in the history of religious thought, and prove, I hope, acceptable to European students of religion to whom hitherto this important branch of Buddhism or Bodhism has been but little known HISTORY OF THE PURE-LAND' SECT, IN CHINA AND JAPAN In China, this sect dates from the fourth century In AD 381 there was a priest named Hwui yuen, a disciple of Tào ân, who founded a monastery on the Lu-shan or the Lu hill Afterwards he had anotlier monastery built on the east of the hill, where he had a pond dug, in which he planted a white lotus The twelve leaves of the lotus flower were made to turn according to the waves, and this was used for dividing the day and the night into portions of six hours each Here Hwutyuen. with his fellow-believers practised his religion, meditating on Amitàyus After a time there came together one hundred and twentythree men, who embraced the same belief Hwui yuen at once installed the images of the 'Three Holy Beings of the Western Quarter,' namely, Buddha Amitäyus or Amitabha, and the two Bodhisattvas Avalokitesvara ·SUKHÂVATI-VYUHA X1X and Mahästhåmaprapta Thus he established his school, which was called Po lien sho, or White-Lotus School One of his friends composed a prayer, and others wrote hymns on the Buddhânusmriti samadhi, or the 'meditation called intense thought on Buddha Amitäyus,' wishing to be born in his Pure Land after death Hwui yuen sent some of his disciples to India and collected some Sanskrit texts He also introduced many Satras and Vinaya works from other parts of China He invited Buddhabhadra and translated some Sanskrit texts with him These were not, however, the works containing the description of Sukhâvati He himself wrote a treatise on the nature of Dharma, in which he asserted the eternity of Nirvana This treatise is said to have been approved by Kumäragiva, who was his contemporary Hwul-yuen died in A D 4161 Besides the Smaller Sukhavati-vydha, Kumâragiva translated about AD 405 Någârguna's Dasabhůmı-yıbhashå - sâstra, No 1180 of the Chinese Tripitaka In the ninth of the 35 chapters of this Såstra, Någårguna explains the doctrine of Amitâyus or Amitabha as taught by Buddha in both the large and small texts of the Sukhavati-vyäha, Nos 23(5) 25 26, 27, 863 (Large), 199 200 (small) Någårguna (Lun-shu, or Riu cu) is therefore looked upon as the first patriarch after Buddha in teaching this doctrine, though there was Asvaghosha before him in India, who quotes a Sutra which seems to be the Sukhâvati vyûha Asvaghosha s work — "Mahayana-sraddhotpada- sastra,' Nos 1249, 1250 --- was not translated into Chinese till A D 553 In his work above mentioned (chap 9 of No 1180) Nágárguna introduces a famous simile, when he says "There are innumerable gates or forms of the Law of Buddha, just as there are paths in the world either difficult or easy To travel by land on foot is painful but to cross the water by ship is pleasant The way of the Bodbysattvas is the same Some are practising (religious austerities) diligently with pain others are able to attain to the state of " not retuming agun' (Avaivartya) by means of the casy practice viz by faith (16 Amitayus)? In A D 529, Bodhiruki translated a short treatise on the Sukhávatı- "Kao san kwban, No 1490, fasc 6, fol i a seg Tsin thu shan bbuen lu, fasc 2, fol i a seq For the life and works of Nagarguna see the Tsin thu shan hbien lu, fasc 1, fol 21 b seq, and No 3 in Appendix 1 of my Catalogue of the Buddhist Tripufaka d.

·XY BUDDHIST TC/TS FRON JAPAN vyúha, written by Vasubandhu (Thien-tsin, or Ten--n). It is entitled Aparımitäyus-sútra sastra, or 'Amitäyus sûtra-upadesa,' No 1204 On account of the authorship of this treatise, Vasubandhu is looked upon as the second patriarch in teaching the doctrine of Amitâyus or Amitabha It was this Bodhiruki who blamed the Chinese priest Thân-lwân (Don-ran), when the latter asked him whether there was in the Law of Buddha a way of having a long life and even escaping from death Bodhirukt showed Thân lwân the Satra of the Sixteen Kinds of Meditatation (on Sukhåvati),No 198, translated A D 424 --and explained to him that a man who learns this Satra only, can be freed from all troubles and obtain a very long life a life of immeasurable or incomparable length Thân-lwân then wrote a commentary on Vasubandhu's treatise on the Sukhåvati vydha, in which he quotes Någârguna's work already alluded to He also composed many verses in pratse of Amitâyus and his Sukhâvatî, and of Nâgârguna Thân-lo ân (Don-ran) is the third of the seven patriarchs of the doctrine of Amitâyus, according to the Shin-shiu He died in A D 5422 In A D 628, Tao kho (Dô shaku), the fourth patriarch of the Shinshiu, died He left one work, which is a collection of accounts concerning the doctrine of Amitâyus He honestly followed the example of Thânlwân and deeply meditated on Amitayus, repeating the name of this Buddha 70,000 times every day His immediate disciple Shan tâo (Zen do) the fifth patriarch of the Shin shiu, is very famous, as he wrote five works on this doctrine, and taught the people most diligently One of his five works is a commentary on the Satra of the Sixteen Kinds of Meditation He was the greatest teacher of this doctrine in China Both before and after these three Chinese patriarchs, there were numerous priests and laymen in China, who are said to have followed this doctrine, though their views were not always the same as those of For the life and worhs of Vasubandhu, see the Tsin thu shan bhien lu, fasc 1, fol 24 b seg, and No 6 in Appendix I of my Catalogue . For the life of Thân lwån, see the Tsin thu wan, fasc. 5, fol 4 a seq, and Tsin thu shan hhien lu, fasc. 2, fol 10 b seq * For the life of Tâo kho, see the Tsin thu shan hhien lu, fasc 2, fol 28 a seg * For the life of Shân tão, see the Tsin thu wan, fasc 5, fol 5 a seq, and Tsin thu shan hhien lu, fasc 2, fol 34 a seq ·SUKHTATI-IYUNA XX1 . the patriarche! The schools of Thien-thái and Sh'in continue to hold the doctrine of Anutyus in China, thouglı in a somewhat different way In Japan, thic principal sect of the doctrine of thic Türc Land' dates from the twelfth century of the Christian cra But long before that dito this doctrine wis knoka theic In A D 670 tite third Chinese translation of the Large Sullivati-vyûha now in cxistence w25 lcctured on by a prest nimed Yc-on, in the presence of the Emperor Zið meia In A D 774 a nun, who was called by the official title of K'iu--10, and who died in her thirty-nınth ycar, is said to have been a believer in this doctrinca In A D 972 a priest, ku ja by name, 11 ho died in his seventieth year, and is said to have been a son of the Emperos Daigo (reigned from AD 898 to 930) taught this doctrine to the people in Kioto, then the Impenal capital There is still a certain number of his follou crs there, who from time to time asscmble in a small temple, in which his statue is installed, within the large temple, Roku-haramitsu -- (Shar-pâramitavihåra), in Kioto In A D 1017 another teacher, Gen shin, also called Ye-shin, died in his scventy sixth year He was a priest of the Ten dai sect, but truly followed the orthodox doctrine of Amitäyus agreeing with the opinions of the Chinese priest Shân tâo (Zen do) the fifth patriarch of the Shinshu In AD 984-985 he wrote a work entitled W8--10-yo shiu, or Collection of Important information on the doctrine of going to be born in Sulhåvati On account of the authorship of this useful book he is considered to be the sixth patriarch of thus doctrine according to the Shin shu About a century later, there were two priests, Yo kwan and Rið mun the former died in AD 111, and the latter in 11326 Yo-kwan left a work entitled W6 210 siu in, or Ten Causes for going to be born in Sukhavati' R10 nin founded his sect in AD 1127 His sect is called after its principle, Yu-dzû nen-butsu, or 'Circulation of the Ment of Remembering Buddha Amitâyus or repeating his name,' that is to say, See the Tsin thu sban hbien lu, or Records or Memors of the Sages and Wise Men of the Pure Land Sect, compiled by Phan Tshai thsın, in A D 1783 and its continuations by two others, about A D 1850 ? See the Nihon sho kt and koku shi taku fasc i, fol 240 Batsu zo diu I fasc s fol gb * 10 d, fol 42 Ibrd, fol 90 5 ·XX11 BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN when one repeats the name of Amitayus-(Na-mu a mi-da-butsu, 1 e Namo'mitayushe or 'mitâbhâya Buddhâya)—for another or others, both will equally receive the favour of Buddha This is one of the eleven different Buddhist sects in Japan at the present day The principal sect of the doctrine of the 'Pure Land' was first established in Japan by Gen hu, who had the other name Hô nen, in A D 1174, when he was forty-two years of age He was formerly a priest of the Tenda sect and discovered this doctrine in the works of the Chinese teacher Shan tâo (Zen do) after repeated and careful examinations, to which he is said to have been led by the work of Gen-shin, the sixth patriarch After his discovery, he left the Ten dai sect, and taught the people thus practical doctrine He had more than 380 disciples, among whom there were many distinguished priests He wrote a work at the request of his disciple Yen-shið, a retired prime minister In this work he quotes several authorities, and adds many important notes He also compiled a commentary on the Three Sutras of the Pure-Land sect His writings, both in Chinese and Japanese, are numerous His sect was so flourishing, that many priests of other powerful old sects were very much afraid lest their own sects would perish They consequently accused him as a false teacher, and in his seventy fifth year, A D 1207, Gen hu was exiled to the province of To sa in the Shi Lohu or Four Province island But he was set free and called back to Kioto in A D 1211 In the following spring he died, being eighty years of age There are many works on the life of Gen hu He is the last of the seven patriarchs according to the Shinshiu sect established by his greatest disciple Shin ran, thirteen years after the death of Gen ku Soon after Gen ku s death however, some of his other disciples founded their own sects, of which two are now in existence under the same name of Z10 do shưu, or 'Sect of the Pure Land' The founders of these two sects are Ben a, of the K'ın zei ha, or Sect of the Western Island, where he lived, and Shið ku of the Ses zan ha, or Sect of the Western Hill near Kioto Ben a died in AD 1238, and Shið hu in 12471 Although Gen hu established the principal sect of the doctrine of the Pure Land his leading opinions were almost forgotten after his death But in A D 122.4, 1 e the thirteenth year from his death, his 1 Butsu 26 dzu 1, fasc 5 fol. 9b ·SUKHAMATI 1 UNA Vitt He was grertest disciplc, Slun ran, establishıcd lits sect with thic vicw of main. taining the principics of his toucher Gen-ku Slun non called his sect 216 dó shin shuu, or Truc Sect of the Purc Land, now shortened into Shin shuu or Truc Scct In the same year he compiled 1 work, collecting numerous maxims and adding short but important notes Shin ran was born in the noble family of Hino in Kioto in A D 1173 In his ninth y car, A D 1181, he became a priest of the Ten dai sect, which he leſt in his twenty-nintlı y car, A D 1201 Then lic became a disciple of Gen hu, and shared the misfortune of the latter in his thirty fifth year, AD 1207, when he was exiled to the province of Yeli gů Five years after he was set free and he travelled through the north eastern provinces during twenty years preaching the doctrine of the Pure Land in his fifty-second year when lie cstablished lus sect After that he wrote sei eral books, both in Chinese and Japanese in which he firmly established his system of teaching faith and morality equally, while prohibiting strictly all kinds of superstitious practices In A D 1262, Slun ran died when he was ninety ycars of age Before and after his death his dis ciples and descendants (as he was a married priest) have constantly gone to different places and made the True Sect of the Pure Land known to the people There are many works on the life of Shin ran There is another and still later sect of this doctrine of the Pure Land called Zi shuu or Sect which performs worship at fixed times—six times in a day and night It was founded by the Japanese priest Ippen in A D 1276, who died in 12897 Besides the above four sects viz Yu dzů nen butsu shiu 210 do shiu Shin shiu and 21 shiu there is another sect called Ten dai (Thien that in Chinese sound) which also holds the doctrine of the Pure Land while in the six remaining Buddhist sects still existing in Japan this doctrine is generally not taught The following two tables will show the result of the religious census of 1880 with the dates of the establishment of the eleven Buddhist vects in Japan The number of the Shinto temples and of the preachers and students professing the Shinto fasth has been added for the sake of comparison The Shinto temples in Japan are numerous but the number of preachers and students is comparatively small Butsu zô dzu i fasc 5 fol to a ·xxiv RUDDHIST TEXTS FROM JAPAN. 1 SHINTOIST AND BUDDHIST TEMPLES (YASHIRO AND TERA RESPECTIVELY) IN JAPAN. SECT Date NUDIBER TOTAL. Shinth 186,702 1. Hosso First established about AD 660, but includedin the Shingon from A D 1872 to 1882. AD 805 816 35 4,785 12,928 362 8,314 » 1127 1174, or about 1220 13 7. Ten-da, 3 Shin-gon 4 Yu dzů nen butsu Zio-do? 6 Rin zai Shin shuu? 8. Sô-tô 9 16 21-shiu' II. Wô-baku » 1191 6,155 72,158 7 3 7224 1227 19,208 149334 Niki ren 4,970 » 1253 » 1276 » 1624 525 077 Nos 3, 4, 5, 7, 10 are the sects among which the doctrine of the Pure Land us wholly or partially taught. SHINTOIST AND BUDDHIST PREACHERS AND STUDENTS SECT PREACHERS STUDENTS Male 25,311 Female 110 Male 1,493 Female 68 TOTAL. 1,561 60 7 13 Shinto 1 Hossô 2. Ten da: 3 Shin-gon 4 Yu-dzu nen-butsu 5 Ziô do 6 Rin-zai 7 Shin-shiu 8 Sô tô 9 Niki-ren 10 Zi shuu 11 Wê baku 4,694 9,335 296 10,427 5,919 24,699 16,093 5,370 497 471 209 18 18 8 418 157 808 1,957 III 2,188 1,256 5,194 3,098 1,203 IO3 99 135 2 620 78 8 17 826 1,975 119 2,606 1,413 5,197 3,790 1,232 103 99 692 30 39 2:2 1,323 17,509 1,409 8,918 OXFORD, May 1883.

·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ आँ नमो रत्नत्रयाय' । औं नमः श्रीसर्वयुद्धबोधिसंवेभ्यः । नमी दशदिगनंतापर्यंत लोकधातुप्रतिष्ठितेभ्यः सर्वबुद्धवोधिस- स्वार्यावकप्रत्येकवुद्धेभ्योऽतीतानागतप्रत्युत्पन्नेभ्यः। नमोऽमि- ताभाय'। नमोऽचिंत्यगुणांतरात्मने । 'नमोऽमिताभाय जिनाय ते मुने । सुखावती यामि ते चानुकंपया ॥ मुखावती कनकविचिवकाननां । मनोरमां सुगतसुतैरलंकृतां ॥ तवाश्रयं प्रथितयशस्य धीमतः । प्रयामि तां वहुमगिरलसंचयां ।। एवं मया श्रुतं । एकस्मिन्समये भगवान् राजगृहे विहरति स्म गृभकूटपर्वते महता भिक्षुसंघेन साधू वात्रिंशता भिक्षु- सहनैः सवैरहङ्गिः क्षीणाश्रवैनिलेशैरुपितवद्भिः सम्यगाना- सुविमुक्तचित्तः परीक्षचित्तैः परिक्षीणभवसंयोजनरनुप्राप्तस्व- कार्वजितवद्भिस्तमदमर्थप्राप्नैः सुविमुक्तचित्तैः सुविमुक्तम- * left out in A. * P adds नमोऽमिनायुमे. गुणाक्षरालने A C. गुणोत्तरात्मने B. गुणाकरामने P. 1 In B only. स left out 10A. 6 तयानु? नगरे तथा वायोम. नयानयो । " परीक्षा ACP परिध B तम्रA,C. चम B. तयाथपा B. तथा पाश्रयाम्पC. दमममथ P, दमशमय C. [HI ] B ·2 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ महानागैः घडभिज्ञैर्वशीभूतैरष्टविमोक्षध्यायिभिर्वलप्राप्तरभि- ज्ञानाभिः स्थविरमहाथावकः । तद्यथा । आज्ञातकोंडिन्येन चाश्वजितारच वाप्पेण३च महानामा४च भद्रजितापच यशोदे- वेन६च विमलेन च सुवाहुना । च पूर्णमैत्रायणीपुत्रेण ९चो- रुविल्वाकाश्यपेन १०च नदीकाश्यपेन११च गयाकाश्यपेन १२ च कुमारकाश्यपेन१३च महाकाश्यपेनं १४च शारिपुत्रेण१५ च' महामौद्गल्यायनेन१६च महाकौष्ठिल्येनं१७ च महाकफिलेनं १ च महाचुंदेन१९चानिरुद्धेन२० च नंदिकेन२१च कंपिले २२च सुभूतिना२३च रेवतेन२४च खदिरवनिके २५च वकुलेनरच स्वागतेन२७ चामोधराजेनरच पारायणिकेन२९च पत्तन३०च चुल्लपत्केन३१च नंदेन३२च राहुलेन३३चायुप्मतानंदन च३४ । एतैश्चान्यैश्चाभिज्ञानाभिः स्थविरमहाथावकरकं पुद्गलं स्थाप- यित्वा शैक्षाप्रतिपद्युतरिकरणीयं यदिदमायुमंतमानंदं । मैत्रेय- पूर्वगमैश्च संबहुलैर्वोधिसत्वैर्महासत्वैः ॥१॥ अथ खत्वायुप्मानानंद उत्थायासनादेकांसमुत्तरासंगं कृत्वा दक्षिणजानुमंडलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाय येन भगवांस्तेनांजलिं प्रणम्य भगवंतमेतदवोचत् । विप्रसन्नानि तव भगवत इंद्रियाणि 1 चन 'पूर्णमैत्रायणीपुत्रेण P. The other MSS read पूर्णेन च मे * महाकात्यायनेन न * कौष्ठित्येन A B लेन Pc फिरेन A स्फिन B स्फिलेन कर्मिरेण c कम्मिलेन P कस्फिलेन? From Karmira to Ananda left out in A B See, however Pan VIII 4 5 पच्छेन, twice, P पत्पेन, meant for पन्धेन twice, C सायुप्मतेन 10 घानदेन चलन See for these names the smaller Sukhåı atiüha $1, Lal Vist PI 1cr Lal Vist p 526,11 7 १ ·3 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ परिशुद्धम्छविवर्णः पर्यवदातो मुखवर्णः पीतनिीसः। तद्यथापि नाम शारदं वनदं पांडु परिशुद्ध पर्यवदानं पीतनिर्भासं एवमेव भगवतो विप्रसन्नानींद्रियाणि परिशुद्धी मुखवर्णः पर्यवदातग्छ- विवर्णः पीतनिभीसः। तद्यथापि नाम भगवजांबूनदसुवर्णनिष्को दोण कारण कारांतवासिना वोल्कामुखेन संप्रवेश्य सुप- रिणिष्ठितः पांडुकंबल उपरिणिक्षिप्तोऽतीव परिशुद्धो भवति पर्यवदानः पीतनिभीसः एवमेव भगवतो विप्रसन्नानीद्रियाणि परिशुद्धो मुखवर्णः पर्यवदातश्छविवर्णः पीतनिभीसः । न खलु पुनरहं भगवन्नभिजानामीतः पूर्वतरमेवं विप्रसन्नानि तथागत- स्थेट्रियाण्येवं परिशुद्धं मुखवणे पर्यवदातं छविवर्ण पीतनिभास। तस्य मे भगवन्नेवं भवति वुद्दविहारेण वताद्य तथागतो विहरति जिनविहारेण सर्वज्ञताविहारण महानागविहारेण वताद्य तथा- गतो विहरति अतीतानागतप्रत्युत्पन्नान्वा तथागतानहतः सम्य- क्संयुद्धासमनुस्मरतीति। एवमुक्तेभगवानायुमंतमानंदमेतदवो- चना साधुसाध्वानंद किं पुनस्ते देवता एतमर्थमारीचयंत्युताहोवुद्धा भगवंतः अथ तेन प्रत्युत्पन्नमीमांसाज्ञानेनैवं प्रजानासीतिाएवमुक्त आयुप्मानानंदो भगवंतमेतदवोचत् । न मे भगवन्देवता एतमर्थ- मारोचयंति नापि बुद्धा भगवंतः अथ तर्हि मे भगवंस्तेनैव प्रत्यात्ममीमांसाज्ञानेनैवं भवति बुद्धविहारेणाद्य तथागतो विह- चिरद P 26 B deest in C बनदA नरवासिनीवा Pan18 करातयामिना A B C कमी- +निAPC See, however, 3 मुखे B2 ·4 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ रति जिनविहारेण सर्वज्ञताविहारेण वताद्य तथागतो विहरत्य- तीतानागतप्रत्युत्पन्नान्वा वुद्धान्भगवतः समनुस्मरतीति। एवमुक्ते भगवानायुप्मतमानंदमेतदवोचत् । साधु साध्वानंदोदारः खलु त उन्मिंजो भद्रिका मीमांसा कल्याणं प्रतिभानं बहुजनहिताय त्वमानंद प्रतिपन्नो बहुजनसुखाय लोकानुकंपायै महतो जनका- यस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुयाणां च यस्त्वं तथा- गतमर्थ परिप्रष्टव्यं मन्यसे । एवमेव भगवत्स्वानंदस्तथागतेपर्हत्सु सम्यक्संयुद्धेप्पप्रमेयेनसंख्येयेषु ज्ञानदर्शनमुपसंहरेन्द्र तथागतस्य ज्ञानमुपहन्येत । तत्कस्य हेतोः । अप्रतिहतहेतुज्ञानदर्शनी ह्यानंद तथागतज्ञान आकांक्षन्नानंद तथागत एकपिंडपातेन कल्यं वा तिष्ठेत्कल्पशतं वा कल्पसहस्रं वा कल्पशतसहस्रं वा यावाकल्प- कोटीनियुतशतसहस्रं वा ततो वोत्तरि तिष्ठेत् न च तथागत- स्येंट्रियाण्युपनश्येयुर्न मुखवर्णस्यान्यथात्वं भवेन्नापि च्छविवर्ण उपहन्येत । तत्कस्य हेतोः। तथा ह्यानंद तथागतः समाधिमुख- पारमिताप्राप्तासम्यक्संबुद्धानामानंद लोकेसुदुर्लभः प्रादुर्भावः। नद्यथौढुंवरपुप्पाणां लोके प्रादुर्भावः सुदुर्लभो भवति एवमेवानंद तथागतानामर्थकामानां हितैपिणामनुकंपकानां महाकरुणाप्र- तिपन्नानां सुदुर्लभः प्रादुर्भावः । अपि तु खत्वानंद तथागत- स्यैव सोऽनुभावो यस्त्वं सर्वलोकाचार्याणां सल्लानां लोके प्रादुर्भावाय बोधिसत्वानां महासलानामधीय तथागतमेतमर्थ ' Frorm कल्पश to महर्ष deest in C B, and कोटीनियुत stands in 1 only On A P decet in C B सनुभारc P निभाय. निभाय। उमरि- या?

·5 ॥ सुखावतीभ्यूहः । परिप्रष्टव्यं मन्यसे । तेन ह्यानंद शृणु साधु च सुष्टु च मनसिकुरु । भाषियेऽहं ते । एवं भगवन्नित्यायुप्मानानंदो भगवतः प्रत्य- घोषीत् ॥२॥ भगवानानंदमेतदवीचात् । भूतपूर्वमानंदातीतेऽध्वनीतोऽसं- ख्येये कल्येऽसंख्येयतरे वियुलेऽप्रमेयेऽचिंत्ये यदासीलेन कालेन लेन समयेन दीपंकरो नाम तथागतोऽहंन्सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि । दीपंकरस्यानंद परेण परतरं प्रतापवान्नाम तथा- गतोऽभूत् । तस्य परेण परतरं३प्रभाकरो नाम तथागतोऽभूत् । तस्य परेण परतरं४चंदनगंधो नाम तथागतोऽभूत् । तस्य परेण परतरंपसुमेरुकल्यो नाम तथागतोऽभूत् । एवं चंदनोईनाम विमलाननी नाम अनुपलितो नाम विमलप्रभो नामए नागाभिभूनाम१०सूर्योदनो नाम११गिरिराजघोषो नामपरमेरु- कूटी नाम१३सुवर्णप्रभी नाम१४ ज्योतिप्पभो नाम१५वैडूर्य- निभीसो नाम१६ब्रह्मघोपो नाम१७ चंदाभिभूनीमा तूर्यघोपो' नाम१९मुक्तंकुसुमप्रतिमंडितप्रभी नाम२०श्रीकूटो नाम२१सा- गरवरवुद्धिविक्रीडिताभिज्ञो नाम२२ वरप्रभो नाम२३महागंध- राजनिभीसो नाम२४व्यपगतखिलमलप्रतियोपो नाम२५शूर- कूटी नामरक्षरणजहो नाम२७महागुणधरबुद्धिप्राप्ताभिज्ञो नाम २६ चंद्रसूर्यजिलीकरणो नाम२९ उत्तप्तवैदूर्यनिभीसोनाम३०चिन- धारावुद्धिसंकुसुमिताभ्युद्गतो नाम३१युप्मावतीवनराजसंकुसुमि- 1 नामाभिभू । 3 सामिभूc मागाभिभू Chin transl मूर्य । भूर्य । +मुकुट रखनहा AP 'C inserts पैडूर्यप्रभ. 3 ·6 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ ताभिज्ञो नाम३२ पुष्पाकरो नाम३३उदकचंद्रो नाम३४ अविद्या- धकारविध्वंसनकरो नाम३५ लोकेंद्रो नाम३६ मुक्तछत्रप्रवातस- दृशो नाम३७त्तियो नाम३७ धर्ममतिविनंदिनराजो नाम३९सिं- हसागरकूटविनंदितराजो नाम४०सागरमेरुचंद्रो नाम४१ब्रह्म- स्वरनादाभिनंदितो नाम४२कुसुमसंभवो नाम४३माप्तसेनो नाम ४४चंद्रभानुनीम४५मेरुकूटी नाम४६चंद्रप्रभो नाम४७विमल- नेत्रो नाम४:गिरिराजघोषेश्वरोनाम४९कुसुमप्रभो नाम५० कुसु- मवृष्ट्यभिप्रकीर्णो नाम५१रत्नचंद्रो नाम५२ पद्मविंब्युपशोभितो नाम५३ चंदनगंधो नाम५४रत्नाभिभासो नामपनिमिनीमध६ महाव्यूहो नाम५७व्यपगतखिलदोषो नामपरब्रह्मघोषो नाम ५९सप्तरत्नाभिवृष्टो नाम६०महागुणधरो नाम६१महातमालप- बचंदनकर्दमो नाम६२कुसुमाभिज्ञो नाम६३अज्ञानविध्वंसनो नाम६४ केशरी नामईपमुक्तछत्रो नाम६६सुवर्णगर्भो नाम६७ वैडूर्यगर्भो नाममहाकेतुनीमईधर्मकेतुनीम रत्नकेतुनीम' ७१रत्नश्रीनीम७२लोकेंद्रो नाम७३ नरेंद्रो नाम७४ कारुणिको नामपलोकसुंदरो नामब्रह्मकेतुनीम७७धर्ममनिनीम सिं- हो नाम सिंहमतिनीम"। सिंहमतेरानंद परेण परतरं१ लोकेश्वरराजो नाम तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि 1 तिप्पो AB गमिष्योc,deest in r. - मेरुकृतो A कृटोB PC Pnserts तरगय? 'मिमिनाम A मिमि नामा निर्मि नाम निमि नाम पत्रकेतुनाम: in C only # For the names of the Buddhas see Lal Vist p 5, and Childers & r buddho ·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुवरः पुरुषदम्यसारथिः शा- स्ता देवानां च मनुयाणां च बुद्धोभगवान् । तस्य खलु पुनरानंद लोकेश्वरराजस्य तथागतस्याहतः सम्यक्संबुद्धस्य प्रवचने' धर्मा- करो नाम भिक्षुरभूदधिमात्र स्मृतिमान्मतिमान्गतिमान्प्रज्ञावा- नधिमा वीर्यवानुदाराधिमुक्तिकः ॥३॥ अथ खत्वानंद स धमाकरो भिक्षुल्यायासनादेकांसमुत्तरासंगं कृत्वा दक्षिणजानुमंडलं पृथिव्यां प्रतिधाप्य येनासौ भगवाँलोके- श्वरराजस्तथागतस्तेनांजलिं प्रणम्य भगवंत नमस्कृत्य तस्मिन्नेव समये संमुखमाभिगाथाभिरयष्टावीत् ॥ अमिताभ अनंततुल्यबुद्धे । न च इह अन्य प्रभा विभाति काचित् । सूर्यमणिगिरीशचंद्रआभा। न तपित भोसिपु एभि सर्वलोके ॥१॥ रूपमपि अनंतु सलसारे। तथ अपि बुद्धस्वरो अनंतघोषः। शीलमपि समाधिप्रज्ञवीर्यः । सदृशु न तेऽस्तिह लोकि कश्चिदन्यः ॥२॥ गभिरु विपुलु सुक्ष्मप्राप्नु धर्मों। ऽचिंतितु वुद्धवरो यथा समुद्रः । तेनोन्नमना न चास्ति शास्तुः। 1 प्रपरणे A B. पिन 2 from here to me (8,1 7) left out za ]. बनेंद्र पो: c योर्यः P. विर्यःA, तयित C. पिता ·8 4 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ खिलदोषाचाह्या अतोऽधिकालं ॥३॥ अथ बुद्धवला अनंततेजा। प्रतपति सर्वदिशा नरेंद्रराजा। नथ अहु बुद्ध भवि धर्मस्वामी। जरामरणात्मजां प्रमोचयेयं ॥४॥ दानशमयशीलक्षांतिवीर्य । ध्यानसमाधितश्चैव अग्रश्रेष्ठां । एभि अहु व्रतां समाददामि। बुद्ध भवियमि सर्वसत्ववांता ॥५॥ वुद्धशतसहस्र कोट्यनेका। यथरिव वालिक गंगया अनंता सर्वत अहु पूजयिष्य नाथां । शिववरबोधिगवेषको अतुल्यां ॥६॥ गंगारजसमानलोकधातूं । तत्र भूयोऽतरि ये अनंतक्षेवाः । सर्वत प्रभ मुंचयिष्य तवा । इति एतादृश वीर्यमारभिध्य ॥७॥ क्षेत्र मम उदारु अग्रश्रेष्ठो। वरमिह मली संस्कृतेऽस्मिं'। तो धिकालंपतो दीपारं P. घतो निपार C. 'ममाधितथैव A CR. 'मस्कृते म्मिं B C Several syllables are wantines We । अभिपारं? मला P. BA.D C.P. पराA.C भयित्वA.C.P. गगIA गंगा B C P. espect some reference to the Bodhimandala ·9 । सुखावतीव्यूहः ॥ असदृश निर्वाणधातुसौख्यं । सश्च' असताया विशोधयिये ॥६॥ दशदिशत समागतानि सत्ताः । तत्र गता सुख मे दिशंति क्षिप्रं । वुद्ध मम प्रमाणु अत्र शिक्षी।. अवितथवीर्यवलं जनेमि छंदं ॥९॥ दशदिशलोकविदसंगज्ञानी। सद मम चित प्रजानयंति तेऽपि। अविचिगतु अहं सदा वसेयं । प्रणिधिवलं न पुनर्विवर्तयिष्ये ॥१०॥४॥ अथ खत्वानंद स धर्माकरो भिक्षुस्तं भगवंतं लोकेश्वरराज तथागतं संमुखमाभिगाथाभिरभिष्टुत्यैतदवोचत् । अहमस्मि भग- वननुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवोडुकामः । पुनः पुनरनुत्तरायां सम्यक्संवोधौ चित्तमुत्पादयामि परिणामयामि । तस्य मे भग- वाञ्छास्ता तथा धर्म देशयतु यथाहं क्षिप्रमनुतरां सम्यक्संबो- धिमभिसंवुध्येयं। असमप्समस्तथागतो लोके भवेयं। तांश्च भगवा- नाकारान्परिकीर्तयतु यैरहं वुद्धक्षेवस्य गुणव्यूहसंपदं परिगृह्णी- यां ॥ एवमुक्त आनंद भगवाँलोकेश्वरराजस्तथागतस्तं भिक्षुमे- तदवोचत् । तेन हि त्वं भिक्षो स्वयमेव बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूह- संपदं परिगृहीच । सोऽवोचत् । नाहं भगवंस्तत्सहेयं । अपि तु भगवानेव।भापस्वान्येषां तथागतानां बुद्धक्षेवगुणप्यूहालंकार- - 2 भाषख। पा A c भापख येमा । भाखस्त॥पा B [III 2] ·IO ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ संपदं यां श्रुत्वा वयं सर्वाकारं परिपूरयिष्याम इति । अथानंद • स लोकेश्वरराजस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धस्तस्य भिक्षोराशयं ज्ञात्वा परिपूर्ण वर्षकोटीमेकाशीतिवुद्धकोटीनियुतशतसहस्राणां वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदं साकारां सोद्देशां सनिर्देशां संप्रका- शितवानर्थकामो हितप्यनुकंपकोऽनुकंपामुपादाय बुद्धक्षेत्रानु- पच्छेदाय सत्लेषु महाकरुणां संजनयित्वा । परिपूर्णाश्चत्वारिं- शकल्यास्तस्य भगवतस्तथागतस्यायुष्प्रमाणं ॥५॥ अथ खत्वानंद स धर्माकरो भिक्षुर्यास्तेषामेकाशीनिबुद्धको- टीनियुत्तशतसहस्राणां वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदस्ताः सी एके बुद्धक्षेत्रे परिगृह्य भगवतो लोकेश्वरराजस्य तथागतस्य' पादौ शिरसा वंदित्वा प्रदक्षिणीकृत्य तस्य भगवतोउंतिकात्मा- कामत् । उत्तरि च पंचकल्यान्वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदमुदा- रतरां प्रणीततरां च सर्वलोके दशसु दिक्ष्वप्रचरितपूर्वी परि- गृहीतवानुदारतरं च प्रणिधानमकापीत ॥६॥ इति यानंद या तेन भगवता लोकेश्वरराजेन तथागतेन तेषामेकाशीर्तिवुद्धोत्रकोटीनियुत्तशतसहस्राणां संपत्तिः कथिता ततो भिटुरेकाशीत्युदारप्रणीताप्रमेयतरां बुद्धधोवसंपत्तिं परिगृह्य येन स तथागतस्तेनोपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वंदित्वैत- दवोचत् । परिगृहीता मे भगवन्वुद्धचिगुणालंकारव्यूहसंपदिति ॥ । एकास A B. एकाशत c एवज्ञते P. Chinese translations put an or 84. दाय A. मुपधेदाय। मुपळेदाय P.C. • मेवाचीत A. एकापीत B. रेवापुर लोका-पु. A 1. रेकाशीपु. . मुपध. llere A and B ingert a Irandbox एकाशीते .c. which ought to coinc in later ·II ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ एवमुक्त आनंद स लोकेश्वरराजस्तथागतस्तं भिक्षुमेतदवोचत् । तेन हि भिक्षो भापस्वानुमोदते तथागतः । अयं कालो भिक्षो प्रमोदय पर्पदं हर्षे जनय सिंहनादं नद यं श्रुत्वा वोधिसत्सा महासत्वा एतीनागते ऽध्वन्येवंरूपाणि बुद्धक्षेत्रगुणसंपत्तिपरिण- धिस्थानानि परियहीपंति' ॥ अथानंद स धमाकरी भिक्षुस्तस्यां वैलायां भगवंतमेतदवोचत् । तेन हि शृणोतु मे भगवान्ये मम प्रणिधानविशेषाः । यथा मेऽनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुद्ध- स्याचिंत्यगुणालंकारव्यूहसमन्वागतं नबुद्धक्षेत्र भविष्यति ॥७॥ ॥१॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेने निरयो वा तिर्यग्योनिवा प्रेतविषयो वासुरो वा कायी भवेन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- चोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥२॥ सचेन्मे भगवंस्तस्य तब बुद्धक्षेत्रे येससाः प्रत्याजाता भवे- युस्ते पुनस्ततश्युत्वा निरयं वा तिर्यग्योनि वा प्रेतविषयं वासुरं वा कायं प्रपतेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं ॥ ॥३॥ सचेन्मे भगवंस्तत्र बुद्धक्षेचे ये सलाः प्रत्याजातास्ते च सर्वे नैकवर्णाः स्युर्यदिदं सुवर्णवर्णा मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- बोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥४॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे देवानां च मनुष्याणां च and so generally ३ धाम्सुणे 1 P and Cad परिपूरयिष्यति A and B परिगृही. C परिगृयोति P परिगृहि, वाग्मुरो चासुरकायो A B C वा अमुरो वासुरका । यामुरकाय A B घा अमुरथा काय PC See chap 15 Tbe reference to the Asuras is left out in three of the Chinese translat ons in both places Sur93 or Deras could hardly be mentioned here with Asuras See honever the 4th Pranidhana C2 ·IO 4 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ संपदं यां श्रुत्वा वयं सर्वाकारं परिपूरयियाम इति । अथानंद स लोकेश्वरराजस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धस्तस्य भिक्षोराशयं ज्ञात्वा परिपूर्णी वर्षकोटीमेकाशीनिवुद्धकोटीनियुत्तशतसहस्राणां वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदं साकारां सोद्देशां सनिर्देशं संप्रका- शितवानर्थकामो हितप्यनुकंपकोऽनुकंपामुपादाय बुद्धक्षेवानु- पच्छेदाय' सत्वेषु महाकरुणां संजनयित्वा । परिपूर्णाश्चत्वारिं- शाकल्यास्तस्य भगवतस्तथागतस्यायुष्प्रमाणं ॥५॥ अथ खल्लानंद स धर्माकरो भिक्षुर्यास्तेषामेकाशीतिबुद्धको- टीनियुतशतसहस्राणं बुद्धोचगुणालंकारव्यूहसंपदस्ताः सी एके बुद्धक्षेचे परिगृह्य भगवतो लोकेश्वरराजस्य तथागतस्य' पादौ शिरसा वंदित्वा प्रदक्षिणीकृत्य तस्य भगवतोऽतिकात्मा- क्रामत् । उत्तरि च पंचकल्पान्बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदमुदा- रतरां प्रणीततरां च सर्वलोके दशसु दिवप्रचरितपूर्वी परि- गृहीतवानुदारतरं च प्रणिधानमकापीत् ॥६॥ इति ह्यानंद या तेन भगवता लोकेश्वरराजेन तथागतेन नेपामेकाशीतिबुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणां संपत्तिः कथिता ततो भिष्टुरेकाशोन्युदारप्रणीताप्रमेयतरां वुद्धोवसंपत्तिं परिगृह्य येन स तथागतस्तेनोपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वंदित्वत- दबोचा। परिगृहीता मे भगवन्बुददेषगुणालंकारप्यूहसंपदिति । मुपद एखासते A D. एकाशत एक्शने P Chinese translations putar or 84 दाय A. मुपधेदाप । मुपदाय r.c Sllere A and B insert a Irandhåna which ought to come in later * मेछापीत A. एकापौत् ।. एकाशीते P.C 'रेकाभ्यु । लोकायु रेकाशीमुल ·II श्रुत्वा बोधिसञ्चा ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ एवमुक्त आनंद स लोकेश्वरराजस्तथागतस्तं भिक्षुमेतदवोचत् । तेन हि भिक्षी भाषस्वानुमोदते तथागतः । अयं काली भिक्षो प्रमोदय पर्पदं हर्षे जनय सिंहनादं नद महासत्वा एतीनागते ऽध्वन्येवंरूपाणि वुद्धधेचगुणसंपत्रिपरिण- धिस्थानानि परियहीयंति' ॥ अथानंद स धमाकरी भिष्टुस्तस्यां वेलायां भगवंतमेतदवोचत् । तेन हि शृणोतु मे भगवान्ये मम प्रणिधानविशेषाः । यथा मेऽनुन्नरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्ध- स्याचिंत्यगुणालंकारल्यूहसमन्वागतं तबुद्धक्षेत्र भविषति ॥७॥ ॥१॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुद्धोत्रे निरयो वा तिर्यग्योनिवा प्रेतविषयी वासुरो वा कायी भवेन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्स- बोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥२॥ सचेन्मे भगवंस्तस्य तत्र युद्धक्षेत्रेयेसलाः प्रत्याजाता भवे- युस्ते पुनस्ततश्युत्वा निरयं वा तिर्यग्योनि वा प्रेतविषयं वासुरं वा कायं प्रपतेयुमा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३॥ सचेन्मे भगवस्तब बुद्धक्षेत्रे ये सवाः प्रत्याजातास्ते च सर्वे नैकवर्णाः स्युर्यदिदं सुवर्णवणी मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- बोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥४॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुद्धक्षेत्रे देवानां च मनुयाणां च 1 and 20 generally ३ वाऽमुरो P and C add परिपूरयिष्यति A and B परिगृही. C परिगृतीव्यति P परिगृहि', * या सुरो चामुरकायो A B C वा असुरो वासुरका P वामुरका A D वा अमुरं वा काय Pc See chap 15 The reference to the Asuras 19 left out in three of the Chinese translations in both places Suras or Devas could hardly be mentioned here with Asuras See, horever, the 4th Prandhana C2 ·12 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नानात्वं प्रज्ञायेतान्यत्र नाम संवृतिव्यवहारमाचा देवमनुष्या इति संख्यागणनातोमा तावदहमनुतरांसम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं॥ ॥५॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुद्धक्षेत्रे ये सवाः प्रत्याजातास्ते च सर्वे नर्द्धिवशितापरमपारमिताप्राप्ता भवेयुरंतश एकचित्त- क्षणलवेन बुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्रातिक्रमणतयापि मा तावदहमनतरां सम्यक्सवोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥६॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुद्धक्षेचे ये सलाः प्रत्याजाता भवेयुस्ते च सर्वे जातिस्मरा न स्युरंतशः कल्यकोटीनियुतशत- सहस्रानुस्मरणतयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संवोधिमभि- संबुध्येयं ॥ ॥७॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे ये सत्वाः प्रत्याजायरंस्ते सर्वे न दिव्यस्य चक्षुषी लामिनो भवेयुरंतो लोकधातुकोटी- नियुतशतसहस्रदर्शनतयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधि- मभिसंबुध्येयं ॥ ॥॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे ये सवाः प्रत्याजायेरंस्ते सर्वे न दिव्यस्य श्रोत्रस्य लामिनो भवेयुरंतशो बुद्धक्षेत्रकोटी- नियुतशतसहस्रादपि युगपासधर्मप्रवणतया मा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ 1 प्रज्ञापते P. प्रज्ञायेत् A प्रज्ञापयत् B प्रज्ञयेत् * संत्रन्ति A. सत्रवृति B मंत्रसंवृत्ति P.C. by A B in chan 6, between तथागतस्य and पादौ, beginning with the words स्मरणतयापि and going on to लाभिनो भवेयुः 3 The Praxıdhapa with regard to the diyyam lakshuh is placed In C. and P the Prandhåna stands here in its right place.

·13 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ ॥९॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्युद्धक्षेचे ये सत्ताः प्रत्याजायरंस्ते सर्वे न परचिन्नज्ञानकोविदा भवेयुरंतशो बुद्धदोषकोर्टीनियुत्त- शतसहस्रपयर्यापन्नानामपि सत्वानां चित्तचरितपरिज्ञानतया मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं । ॥१०॥ सचेन्मे भगवंतस्मिन्वुद्धक्षेचे ये सवाः प्रत्याजायेरंस्तेषां काचित्परियहसंज्ञोत्पद्येतांतशः स्वशरीरेऽपि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥११॥ सचेन्मे भगवंतस्मिन्बुद्धक्षेत्रे ये सत्ताः प्रत्याजायेरस्ते सर्वे न नियताः स्युर्यदिदं सम्यक्त' यावन्महापरिनिर्वाणे मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं ॥ ॥१२॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रेऽनुतरां सम्यक्संबोधिम- भिसंवुद्धस्य कश्चित्सवः श्रावकाणां गणनामधिगच्छेदंतशस्त्रि- साहस्रमहासाहसपर्यापन्ना अपि सर्वसत्वाः प्रत्येकबुद्धभूताः कल्पकोटीनियुत्तशतसहस्रमभिगणयंतो मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥१३॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुशक्षेचेऽनुतरां सम्यक्संबोधि- मभिसंबुद्धस्य प्रमाणिकी मे प्रभा भवेदंतशे वुद्धक्षेत्रकोटोनियु- तशतसहस्रप्रमाणेनापि' मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिम- भिसंवुध्येयं ॥ ॥१४॥ सचेन्मे भगवन्ननुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुद्धस्य 1 See Childera sarasi प्रमानेनापि प्रमानापिA B प्रमाणनापिc ·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तस्मिन्युद्धक्षेचे सत्खानां प्रमाणीकृतमायुप्प्रमाणं भवेदन्यव प्रणि. धानवशेन मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ।। ॥१५॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्यायुप्प्रमाणं' पर्यतीकृतं भवे- दंतशः कल्पकोटीनियुतशतसहस्रगणनयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं । ॥१६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तस्मिन्बुद्धघोचे सत्वाना- मकुशलस्य नामधेयमपि भवेन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संवो- धिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥१७॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य नाप्रमेयेषु वुद्धक्षेत्रप्वप्रमे- यासंख्येया बुद्धा भगवंतो नामधेयं परिकीर्तयेयुर्न वर्ण भापेरन्न प्रशंसामभ्युदीरयेरन्न समुदीरयेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्संवो- धिमभिसंयुध्येयं ॥ ॥१॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य ये सवा अन्येषु लोकधा: तुप्पनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तमुत्पाद्य मम नामधेयं श्रुत्वा प्रसन्नचित्ता मामनुस्मरेयुस्तेषां चेदहं मरणकालसमये प्रत्युप- स्थिते भिक्षुसंघपरिवृतः पुरस्कृतो न पुरतस्तिष्ठेयं यदिदं चित्ता- विक्षेपातायै मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं । 1 A. and B usert after भायुप्प्रमाणं in $15, तत्र सत्तानां प्रमाणीकृतमामुप्प्रमाणं भवेदन्यत्र प्रणिधानवशेन मा तावद ध्येयं । सचेन्मे भगमन्वोधिमानस्यायुप्रमाणं. न वर्ण भापेरन् । न वर्ण भावरन् A B.C. न वर्ण भापरन् न प्रशंसामभ्युदीरये युः । प्रशंसामन्मुदीरयेपन ममुदीरयेयुः A. B (ere प्रसं) c. (exc रखसमु) न मसंसामभ्युदीरयेरन् । समुदीरयेयुः ।, ३PC तो B. TA ·15 ॥ सुखावतीव्यूहः॥ ॥१९॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्याप्रमेयासंख्येयेषु बुद्धक्षेत्रेषु ये सत्ता मम नामधेयं श्रुत्वा तब बुद्धक्षेत्रे चित्तं प्रेरयेयुरुपपतये कुशलमूलानि च परिणामयेयुस्ते तच बुद्धक्षेचे नोपपोरनंतशो दशभिश्चितोत्पादपरिवतैः स्यापयित्वानंतर्यकारिणः सद्धर्मप्रति- क्षेपावरणकृतांश्च सत्वान्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्येयं । ॥२०॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेचे ये सवाः प्रत्याजाता भवेयुस्ते सर्वे नेकजातिप्रतिवद्धाः स्युरनुतरायां सम्यक्संवोधी स्थापयित्वा प्रणिधानविशेषांस्तेषामेव चोधि- सस्वानां महासत्वानां महासंनाहं संनद्धानां सर्वलोकार्थसं- वुद्धानां सर्वलोकाभियुक्तानां सर्वलोकपरिनिर्वाणाभियुक्तानां सर्वलोकधातुपु वोधिसत्वचा चरितुकामानांसर्वबुद्धानां संवर्तु- कामानां गंगानदीवालुकासमान्सत्वान्ननुत्तरायां सम्यक्संबोधौ प्रतिष्ठापकानां भूयश्चोत्तरिचाभिमुखानां समंतभद्रचर्यानियाँ- तानां मा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥२१॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तब बुद्धक्षेत्रे ये बोधिसत्वाः प्रत्याजाना भवेयुस्ते सर्व एकपुरोभक्तेनान्यानि बुद्धक्षेत्राणि गत्वा वहूनि बुद्धशतानि वहूनि बुद्धसहस्राणि बहूनि वुद्धशतसहस्राणि वहीवुधकोटीयावहूनि बुद्धकोटीनियुतशतसहस्राणि नोपनि- 1 From घिनं to बुद्धक्षेत्रे left out in P. ? See Childers s y pafkinantarıyakam- A. and B repeat $ 19. कृतांध P C. कृतां च A. कृताञ्च B. । संयम्स A. संवर्तु B C समतु P man. 3 4 ·16 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तुरन्सर्वसुखोपधानस्तदिदं बुद्धानुभावन मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥२२॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेचे बोधिसल्ला यथारूपैराकारराकांधोयुः कुशलमूलान्यवरोपयितुं यदिदं सुव- णेन वा रजतेन वा मणिमुक्तावैडूर्यशंखशिलाप्रवाडस्फटिकमु- सारगललोहितमुक्ताश्मगीदिभिवीन्यतमान्यातमैः सवै रेलवी सर्वगंधपुप्पमाल्यविलेपनधूपचूर्णचीवरछन्त्रध्वजपताकामदी- पैवी सर्वनृत्यगीतवाद्यैवी तेषां च तथारूपा आहाराः सह- चित्तोत्पादान प्रादुर्भवेयुमी तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्येयं ॥ ॥२३॥ *सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र बुद्धोत्रे ये सवाः प्रत्याजाता भवेयुस्ते सर्वे न सर्वज्ञतासहगतां धर्मकथां कथयेयुमी तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं । ॥२४॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य नत्र युद्धक्षेत्रे ये वोधिसत्वा एवं चित्तमुत्पादयेयुर्यदिहेव वयंलोकधातौ स्थित्वाप्रमेयासंख्येयेषु युदष्टोचेपु चुदान्भगवतः सत्कुयोम गुरुकुयाम मानयेम पूजयेम यदिदंचीवरपिंडपाचशयनासनमानप्रत्यमभपज्यपरिष्कारः पुप्प- धूपदीपगंधमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छन्नध्वजपताकामिनीना- विधनृत्यगीतवाद्ये रनवरिति नेपां च बुद्धा भगवंतः सहचि- STicard After सन्यामः म In leare on All नुमा मम्परमपोfurtc Prau. Ihana is left out in उत्प। उत्पा: उत्प। पEिA परिपरि . firen.

·1वर्ण शपभूतिरिदं युदधमेति A. एवं वर्णाः एवं विभूतिरिदं गुमरेan 17 ॥२९॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य नैवं प्रभास्वरं नबुद्धक्षेवं भवेद्यच समंतादप्रमेयासंख्येयाचिंत्यातुल्यापरिमाणानि बुडो- ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नोत्पादान्न प्रतिगृह्णीयुर्यदिदमनुकंपामुपादाय मा. तावदहम- नुन्नरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं ॥ ॥२५॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तत्र बुद्धक्षेत्रे ये वोधि- सत्याः प्रत्याजाता भवेयुस्ते सर्वे न नारायणवजसंहतात्मभा- वस्थामप्रतिलब्धा भवेयुमी तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संबुध्येयं ॥ ॥२६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तत्र बुधोत्रे यः कश्चि- सलोऽलंकारस्य वर्णपर्यंतमुद्रहीयादंतशो दिव्येनापि चश्रुप- वंवर्णमेवंविभूतीदं वुद्धक्षेत्रमिति नानावर्णता जानीयान्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ।। ॥२७॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तब बुद्धक्षेचे यः सर्वप- रीनकुगलमूलो बोधिसल्लो सोऽतशी योजनशतोत्थितमुदारवर्ण वोधिवृदां न संजानीयान्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संवोधिमभि- ॥ २६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तब वुद्धक्षेत्रे कस्यचित्सत्व- स्योद्देशो वा स्वाध्यायो वा कर्तव्यः स्यान्न ते सर्व प्रतिसंविमाप्ता भयेयुमी तावदहमनुन्नरां सम्यक्संयोधिमभिसंवुध्येयं ॥ संवुध्येयं ॥ स वा एवं विभूतिरिद युद्धोत्रेमिति C P. D ·18 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वाणि संदृश्येरन्' तद्यथापि नाम परिमृष्ट आदर्शमंडले मुख- मंडलं मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं । ॥३०॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र बुद्धक्षेत्रे धरणीत- लमुपादाय यावदंतरीक्षाद्देवमनुष्यविषयातिक्रांतस्याभिजातस्य धूपस्य तथागतवोधिसत्व पूजाप्रत्यहस्य सर्वरत्नमयानि नानासु- रभिगंधघटिकाशतसहस्राणि सदा निधूपितान्येव न स्युमी ता. बदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं । ॥३१॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेत्रे न सदाभिप्र- वृष्टान्येव सुगंधिनानारत्नपुष्पवर्षाणि सदा प्रवादिताश्च मनोज्ञ- स्वरा वाद्यमेघा न स्युमी तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्येयं ॥ ॥३२॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य ये सवा अप्रमेयासंख्येया- चिंत्यातुल्येषु लोकधातुपाभया स्फुटा भवेयुस्ते सर्वे न देवमनु- प्यसमतिकानेन सुखेन समन्वागता भवेयुमी तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं ॥ ॥३३॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य समंतादप्रमेयाचिंत्या- तुल्यापरिमाणेषु बुद्धष्टोवेषु बोधिसत्वा महासत्वा मम नामधेयं श्रुत्वा तच्छ्रवणसहगतेन कुशलेन जातिव्यतिवृत्ता संतो न धार- णीप्रतिलब्धा भवेयुमीवरोधिमंडपर्यतमिति मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ॥ । मंदम्पते । संदृश्यते । संदृश्यन् ( संदृम्यान P. सापिसानुत्पपाभया स्फुता भरपुः. Pradsपप्रमेयासंग्य- ·19 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ ॥३४॥ सचेन्मे भगवन्वीधिप्राप्तस्य समंतादप्रमेयासंख्येया- चिंच्यातल्यापरिमाणेषु बुद्धोधेषु याः स्त्रियो मम नामधेयं श्रुत्वा प्रमादं संजनयेयुबोधिचित्तं नोत्मादयेयुः स्त्रीभावं च न विजु- गुसेरन जातिव्यतिवृत्ताः समानाः सचेद्वितीयं स्त्रीभाव प्रति- लमेरमा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं ॥ ॥३५॥ सचेन्में भगवन्योधिप्राप्तस्य समतादशसु दिवप्रमेया- संख्येयाचित्यानुल्यापरिमाणेषु बुद्धक्षेत्रेषु ये बोधिसत्वा मम नामधेयं श्रुत्वा प्रणिपत्य पंचमंडलनमस्कारेण बंदियंते बोधिसत्वचया चरंतो न सदेवकेन लोकेन सन्क्रियेरन्मा ताव- दहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य कस्यचितोधिसत्वस्य ची- वरधावनशोषणसीवनरंजनकर्म कर्तव्यं भवेन्न त्वेव नवार्मिजा- तचीवररत्नः प्रावृतमेवात्मानं संजानीयुः सहचित्रीत्मादानथा- गतानुज्ञातमा तावदहमनुन्नरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥३७॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तब वुधक्षेने सहोत्पन्नाः सला नैवंविधं सुखं प्रतिलभैरस्तद्यथापि नाम निप्परिदाह- स्थाहतो भिक्षोस्तृतीयध्यानसमापवस्य मा तावदहमगुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥३॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तव युदोवे ये बोधिसत्याः मन्याजातास्ते यथारूपं युददोघे गुणालंकारव्यूहमाकांटोयुस्तथा- प्रसादं AP प्रामादं । न वेप नाभि । नप नभ. c नया नमामि । भोयनATC थापन नयनाभि जानीया D ·20 . . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ रूपं नानारत्नवृोभ्यो न संजनयेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- वोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३९॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य मम नामधेयं श्रुत्वान्य- वुद्धक्षेत्रोपपन्ना बोधिसत्वा इंद्रियवलवैकल्यं गच्छेयुमी तावद- हमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥४०॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तदन्यवुद्धक्षेत्रस्याने बोधि- सत्ता मम नामधेयसहश्रवणान्न सुविभक्तवती नाम समाधि प्रतिलभेरन्यच समाधौ स्थित्वा वीधिसत्वा एकक्षणव्यतिहारेणा- प्रमेयासंख्याचिंत्यातुल्यापरिमाणान्बुद्धान्भगवतः पश्यंति स चैषां समाधिरंतरा विप्रणश्येन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधि- मभिसंवुध्येयं ॥ ॥४१॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तदन्येषु बुद्धक्षेत्रेषु मम नामधेयं श्रुत्वा तच्छ्वणसहगतेन' कुशलमूलेन सत्ता नाभि- जातकुलोपपतिं प्रतिलभेरन्यावतोधिपर्यंत मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥४२॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तदन्येषु बुद्धक्षेत्रेषु ये वोधि- सत्ता मम नामधेयं श्रुत्वा तच्छुवर्णकुशलमूलेन यावरोधिपर्यंत ने सर्वे बोधिसत्वचर्याप्रीतिप्रामोद्यकुशलमूलसमवधानगता न भवेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं ।। . यसह ADCP एकक्षण्य°ADCP तदन्येषु पुग्धेत्रेषु left our in CP पणमगतेन B CP ग्नयन A कुशलो। जातानेन A तस्तयन P नातृपणेन । तातयण ·22 . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ धानविशेषानिर्दिश्य तस्यां वेलायां वुद्धानुभावनेमा गाथा अभापत ॥ सचि मि - विशिष्ट नवरूपा । वरप्रणिधान सिया खु वोधिप्राप्नो। माह सिय गवेंद्र' सत्वसारो। दशवलधारि' अतुल्यदक्षिणीयः ॥१॥ सचि मि सिय न क्षेत्र एवरूपं । वहु अध नानप्रभूतं दिव्यविनं'। सुखित नरक येय दुःखप्राप्नो। माह सिया रत्नान - "राजा ॥२॥ सचि मि उपगतस्य वोधिमंड। दशदिशि प्रबजि नामधेयु क्षिप्रं ! पृथु वहब अनंतवुद्धक्षेत्रा। माह सिया बलप्राप्त लोकनाथः ॥३॥ सचि खु अह रमेय कामभोगां। स्मृतिमतिया गतिया" विहीनु संतः । मचि नि B After this two syilehles are wanting in all the AISS, but one MS of the Bibliotheque Nationale at Paris reads gfa, which may be meant for FH or Uff, only that the first syllable ought to be short 2 प्राप्नो A B P which may also be •प्राप्ने Nnttern too closely ३ मा मियनचेन्द्र AC चन्द्र । साक सियतगवेन्द्र । दशवलथ्याना बहुधनाना 7 13 left out in A B 1.चिन्नBCP रकये यो मोह सिय बान राजा A रखोनगरराजा P मोह मिय रसान राना B तीन राजा रत्नान, for रतनान 10 a series to be wanted left out n A B, see Lal list p 84 l 1a . सगतिया ·23 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अतुलशिव समेयमान' वोधि । माह सिया बलप्राप्नु शास्त लोके ॥४॥ विपुलग्रम अतुल्यनंत' नाथ । दिशि विदिशि स्फुरि सर्ववुद्धक्षेत्रा। राग प्रशमि सर्वदोषमोहां। नरकगतिस्मि' प्रशामि धूमकेतुं ॥५॥ जनिय सुरुचिरं विशालने । विधुनिय सर्वनराण अंधकारं । अपनिय मन अक्षणानशेषां"। उपनयि स्वर्गगताननंततेजां" ॥६॥ न तपति नभ चंद्रसूर्यआभा। मणिगण अग्निप्रभा न देवतानां । अभिभवति नरेंद्र आम सी । पुरिमचरि परिशुद्ध आचरित्या ॥७॥ पुरुषवर निधान दुःखितानां । दिशि विदिशासु न अस्ति एवरूपः" । त्यानन 8 । माना A B CP cf Páls sameto माह्म मिया पल माधु A B CP 3 शास्तु लोको A B शास्त लोके P लोके C शास्त beng left out A BCP विदिश CP विदि A B क्षेत्र क्षेत्रा BP धाचा 3B1osertst. 10 धूम°0 P भूम AB विशार. 'विभू° A B C.P 12 is left out in A B सपनय सुरक्षणानाशेष A जपर B भुपलिय सुन षष्टानानशेषा P अपरिय मुन पक्षणानशेषांक It may be apalıyo गतानन्त तेजा A B गजाननन्ततेजा c P 14 नभय C 10 97 deest in C एवरूपA एवरूप B एवरूपा CP भुन B 17 ·24 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ कुशल शतसहस्रसर्वपूर्ण । पर्पगतो नदि बुद्धसिंहनादं ॥ पुरिमजिनस्वयंभु सत्करित्वा । बततर्फकोटि चरित्व अप्रमेयां । प्रवरवरसमे स्मि' ज्ञानस्कंध । प्रणिधिवलप्रतिपूर्णसत्त्वसारो ॥९॥ यथ भगव असंगज्ञानदी। विविध प्रजानति संस्कृत नरेंद्रः । अहमपि सिय तुल्यदक्षिणीयो। विदुपवरो नरनायको नराणां ॥१०॥ सचि मि अयु नरेंद्र एवरूपा । प्रणिधि समृयति वोधि प्रापुणित्वा । चलतु' अय सहस्रलोकधातु । कुसुमप्रवर्पण भातु देवसंघां ॥११॥ प्रचलित वसुधा प्रवपि पुष्पाः। शता गगनेऽप संप्रणेदुः। दिव्यरुचिरचंदनस्य चूर्ण। अवकिरि" चैव भविष लोकि बुद्ध" इति ॥१२॥९॥ चालु 3 सकल°A BC यभू A B C यभू यANCP 5fR ABC FAP ज्ञातA.B यB See Lal Vist P360 भानु देवसथा A C भावनु देवसधा B भानुदवसथा र प्रचशिA BP परित deest In C 10 रुचिल°A हभिर B C P किलि Lal Yunt P 317 14 See ·25 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ एवंरूपयानंद प्रणिधानसंपदा स धर्माकरो भिनुवाधिसत्वी महासलः समन्वागतोऽभूत् । एवंरूपया चानंद प्रणिधानसंप- दाल्पका बोधिसत्वाः समन्वागताः । अल्पकानां चैवरूपाणां प्रणिधीनां लोके प्रादुर्भावो भवति । परीक्षानां न पुनः सर्वशी नास्ति । स खलु पुनरानंद धर्माकरो भिक्षुस्तस्य भगवतो लोके- श्वरराजस्य तथागतस्य पुरतः सदेवकस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणबामणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुपासुरायाः पुरत इमानेवरूपान्प्रणिधानविशेषानिर्दिश्य यथाभूतप्रतिज्ञा- प्रतिपत्तिप्रतिष्ठितोऽभूत् । स इमामेवंरूपां बुद्धक्षेत्रपरिशुद्धिं वुद्धक्षेत्रमाहात्म्यं वुद्धक्षेत्रोदारतां समुदानयन्योधिसलची चर- नप्रमेयासंख्येयाचिंत्यातुल्यामाथापरिमाणनभिलायानि वर्ष- कोटीनियुत्तशतसहस्राणि न जातु कामव्यापाविहिंसावितकीन वितर्कितवान्न जानु कामष्यापादविहिंसासंज्ञामुत्पादितवान्न जातु रूपशष्टगंधरसस्पष्टव्यसंज्ञामुत्पादितवान् । स दहरमनोहर एव सुरतोऽभूासुखसंवासोऽधिवासनजातीयःसुभगःसुपोपोऽस्पेछः संतुष्टः प्रविविक्तोऽदुष्टोऽभूढोऽशको जिलोऽशोऽमायाची सुखिलीमः प्रियालापी नित्याभियुक्तः शुक्लधर्मपर्येष्टी सुनि- क्षिप्तधुरः सर्वसत्यानामर्थाय महाप्रणिधानं समुदानिनवान . . प्रविधीमा A मणिधाना प्रविधिना प्रनिधिना । anP मामणिकाया A B C ब्रायनिकाया । प्रतिज्ञाप्रतिप°C प्रतिसातिप्रतिप मुरतो B C P शुरतो आपको c उपक ? (पनौटुं) 'निसामु A BC F लोकम्य left out प्रतिज्ञातिप्रप°AB इपको AD [III 21 ·26 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बुद्धधर्मसंघाचार्योपाध्यायकल्याणमित्रसगौरवो नित्यसंनद्धो बो- धिसत्वचर्यायामार्जवो मार्दवोऽकुहकोऽनिलपको' गुणवान्पूर्व- गमः सर्वकुशलधर्मसमादापनाताय शून्यतानिमित्ताप्रणिहितान- भिसंस्कारानुत्पादविहारैर्निमाणः स्वारक्षितवाक्पश्चाभूत । बोधि- सत्वचा चरन्स यदाकर्मोत्सृष्टमान्मपरोभयव्यापादाय' संवर्तने तथाविधं त्यक्ता यदाकर्म स्वपरोभयहितसुखसंवर्तकं तदेवाभि- प्रयुक्तवान् । एवं च संप्रजानोऽभूद्रामनगरनिगमजनपद- राष्ट्रराजधानीपबतरन जातु रूपशष्ट्गंधरसस्पष्टव्यधर्मेप्पनुनी- तोऽभूत् ॥ अप्रतिहत्तः स बोधिसत्वचीयां चरन्स्वयं च दान- पारमितायामचरत्परांश्च तचैव समादापितवान स्वयं च शील- शांतिवीर्यध्यानप्रज्ञापारमितास्वचरत्परांश्च तवैव समादापित- वान् । नथारूपाणि च कुशलमूलानि समुदानीतवान् यः समन्वागती यत्र यत्रोपपद्यते तब तवास्यानेकानि निधानको- टीनियुतशतसहस्राणि धरण्याः प्रादुर्भवंति ॥ तेन बोधिसत्वचा चरता तावदप्रमेयासंख्येयानि सत्वकोटीनियुतशतसहस्राण्यनुत्त- रायां सम्यक्संवोधौ प्रतितापितानि येषां न सुकर वाकर्मणा । पर्यंतमधिगंतुं । तावदप्रमेयासंख्येमा वुद्धा भगवंतः सत्कृता 6 1निलपको in all MSS TE STO in all M$$ व्यावाधाय A.B.C. पापाधाय . * संप्रजानभूत P. संमजानतोऽभूत् A B C It probably was omginally एवं पसंमनानोग्भूत see Pah samparjana - inallus . C. reads शोलपारमितामांतिपारमितापीर्यपारमिताध्यानपारमिताप्रज्ञा. 7 घरत A. घजB. परता, धान दा left out inc 8 मःA,B .

·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ 27 गुरुकृता मानिताः पूजिताश्चीवरपिंडपात्रशयनासनगानप्रायय. भैषज्यपरिष्कारैः सर्वसुखोपधानस्पर्शविहारः प्रतिपादिताः । यावंतः सत्याः थेष्टिगृहपत्यमात्यक्षाधियब्राह्मणमहाशालकुलेषु प्रतिष्ठापितास्तेषां न सुकरी वार्मनिर्देशेन पर्यतोऽधिगंतुं । एवं जांबुद्धीपेश्वराश्च प्रतिष्ठापिताश्चक्रवर्तित्वे लोकपालवे शक्रत्वे सुयामत्वे सुतुषितत्वे सुनिर्मितत्वे वशवर्तिवे देवराजत्वे महाब्रह्मत्वे च प्रष्ठापिताः । तावदप्रमेयासंख्येया बुद्धा भगवंतः सत्कृता गुरुकृता मानिताः पूजिता धर्मचक्रप्रवर्तनार्थ चाधीटा येयां नं सुकरी वाकर्मनिर्देशेन पर्यतोऽधिगंतुं ॥ स एवंरूपं कुशलं समु- दानयद्यदस्य बोधिसत्वचा चरतोऽप्रमेयासंख्येयाचिंन्यातुल्या- मायापरिमाणानभिलायानि कल्पकोटीनियुतशतसहस्राणि सुरभिर्दिव्यानिक्रांतचंदनगंधो मुखात्मवाति स्म । सर्वलोमकूपेभ्य उत्पलगंधी वाति स्म । सर्वलोकाभिरूपश्चाभूत्प्रासादिको दर्श- नीयः परमशुभवर्णपुष्करतया समन्वागतः। लक्षणव्यंजनसमलं- कृतेनात्मभावेन तस्य सर्वरनालंकाराः सर्ववस्त्रचीवराभिनिहीं- । राः सर्वपुप्पधूपगंधमाल्यविलेपनच्छवध्वजपताकाभिनिहाराः सर्ववाद्यसंगीत्यभिनिहाराश्च सर्वलोमकूपेभ्यः पाणितलाभ्यां च निश्वरंति स्म । सर्वान्नपानखाद्यभोज्यलेबरसाभिनिहाराः सर्वो- पभोगपरिभोगाभिनिहाराश्च माणितलाभ्यां प्रस्यं दंतः प्रादुर्भवंति परिस्कारः A. P. परिकार P Some words seem left out bere in all the ISS. S HI left out in B ' परमशुभवर्ण A. C. परममुभर । परमसुपर्ण . चीपराभिनिहाय रोADCP. 12 ·28 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ स्म । इति हि सर्वपरिष्कारवशिताप्राप्तः स आनंद धर्माकरी भिक्षुरभूत्पूर्व वोधिसत्तचया चरन ॥१०॥ एवमुक्त आयुष्मानानंदी भगवंतमेतदवोचत् । किं पुनर्भगवन्स धाकरो भिक्षुबोधिसत्लो महासन्तोऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्यातीतः परिनिवृत उताहोऽनभिसंवुद्धोऽथ प्रत्युत्मन्नो ऽभिसंवुद्ध एतर्हि तिष्ठत्ति ध्रियते यापयति धर्म च देशयति । भगवानाह । न खलु पुनरानंद स तथागतोऽतीती नानागतः । अपि त्वेव स तथागतोऽहन्सम्यक्संबोधिमभिसंवुद्ध एतर्हि ति- एति ध्रियते यापयत्ति धर्म च देशयति पश्चिमायां दिशीतो कोटी- नियुतशतसहस्रतमे च बुद्धक्षेत्रे सुखावत्यां लोकधातावमिताभो नाम तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धोऽपरिमाणैर्वोधिसत्वैः परिवृतः पुरस्कृतोऽनतः श्रावकैरनंतया वुद्धक्षेत्रसंपदा समन्वागतः ॥११॥ अमिता चास्य प्रभा यस्य न सुकरं प्रमाणपर्यंतमधिगंतु- मियंति वुद्धक्षेत्रशतानीयंति वुद्धक्षेत्रसहस्राणीयंति वुद्धक्षेत्रशत- सहस्राणीयंति बुद्धक्षेत्रकोटीनीयंति' बुद्धक्षेत्रकोटीशतानीयंति वुद्धक्षेत्रकोटीसहस्राणीयंति' बुद्धक्षेत्रकोटीशतसहस्राणीयंति वुद्ध- क्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणि स्फुरित्वा तिपतीति । अपि तु खलु पुनरानंद संक्षिप्तेन पूर्वस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमानि" विव संभूतः संभूत् । तीतानागतः P. तोतानागत: Pc #left out in A. B प्रभा यम्य left out in B नं तानि । यति C.. 'युदधेत्रकोटीमाणि। इपति repeated in P CP. 1"पालिकाममानि AB १ 8 कोटोनियु. सत्वानंद ·29 8 ॥ सुखावतीव्यूहः॥ बुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणि तया तस्य भगवतोऽमिताभस्य प्रभया सदा' स्फुटानि । एवं दक्षिणपश्चिमोत्तरास्वध ऊर्ध्व दिग्विदिषु चैकैकस्यां दिशि समंतागंगानदीवालुकोपमानि' 'यावबुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणि जस्य भगवतोऽमिताभस्य प्रभया सदा परिस्फुटानि स्थापयित्वा बुद्धान्भगवतः "पूर्वप्रणि- धानाधिष्ठानेन ये व्यामप्रभयेकद्धिचितुःपंचदशविंशतिशिच्च- त्वारिंशत्यंचाशद्योजनमभया योजनशतप्रभया योजनसहस्रप्रभया योजनशनसहमप्रभया यांवदनेकयोजनकोटीनियुतशतसहमप्र- भया वा लोकं स्फुरिखा तिष्ठति । नास्यानंदोपमोपन्यासो येन शक्यं तस्यामिताभस्य तथागतस्य प्रभायाः प्रमाणमुद्हीतुं । तदनेनानंद पयायेण स तथागतोऽमिताभ इत्युच्यतेऽमितप्रभो ऽमितप्रभासोऽसमाप्तप्रभोऽसंगतप्रभः प्रभाशिखोत्सृष्टप्रभः सदि- व्यमणिमभोऽप्रतिहतरश्मिरागप्रभो राजनीयप्रभा मेमणीयमभः प्रमोदनीयप्रभः संगमनीयप्रभ उपोपणीयप्रभो निबंधनीयम- भोऽतिवीर्यप्रभोऽतुल्यप्रभोऽभिभूयनरेंद्रामूनयेंद्रप्रभः श्रांतसंच- येंदुसूर्यजिलीकरणप्रभोऽभिभूयलोकपालशकब्रह्मशुद्धावासमहे- ३ पचिनोतरोधोध अद्धमनुविदिशु A. पश्चिमोऽनुतरोध अर्द्ध दिग्यिदिशु । पश्चिमोभरामु दिक्षय कद्धमनुविदिधु C. पश्चिमोत्तरामु दिशु अधमनुवि- दिछु । याहुद्ध ° A. P. A B C. स्थापयित्वा बुद्धा P. पूजा added in C P before पूर्व 'तृ A B C P. * This passage 19 repeated in C. 9 at left out in A. 10 जावलो A. पावलो B घालो. या Rो P 11 मून B C P. मुत्न A. Is it meint for नरेंद्राभूपेंद्र ? For the senes of indras, see Lal, Vist P564 15 नातसचयेन्द्रन्सजिमीकरणप्रभो A श्रान्तसमयेन्दूमूजियो B शानसंचयेन्द्रसूर्यजियो c तसंघयेन्दूनसूर्यजियो । सदा left out in A B वालिकाममानि A PCP यित्वा बुद्धां . 12 AP ·30 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ श्वरसर्वदेवजिलीकरणमभ इत्युच्यते ॥ सा चार्यप्रभा विमला विपुला कायसुखसंजननी चित्तौहिल्यं करणी देवासुरनागयक्षगं- धर्वगरुडमहोरगकिंनरमनुष्यामनुष्याणां प्रीतिप्रामोद्यसुखकरणी कुशलाशयानां ससानां कल्यकुशलमिमिणेवदिप्रामोद्यकरणी येऽन्येवयनतापर्यतेषु वुद्धक्षेत्रेषु। अनेन चानंद पयायेण तथागतः परिपूर्ण कल्पं भाष्येतस्यामिताभस्य तथागतस्य नाम कर्मोपादाय प्रभामारभ्य न च शक्नोति गुणपर्यंतमधिगंतुं तस्याः प्रभायाः तथागतस्य वैशारद्यानुपच्छेदो भवेत्। तत्कस्य हेतोः। उभयमप्ये- तदानंदाप्रमेयमसंख्येयमचिंत्यापर्यंतं यदिदं तस्य भगवतोऽमि- नाभस्य तथागतस्य प्रभागुणविभूतिः तथागतस्य चानुतरं प्रज्ञाप्रतिभानं ॥१२॥ तस्य खलु पुनरानंदामिताभस्य तथागतस्याप्रमेयः श्रा- वकसंघो" यस्य न सुकरं प्रमाणमुगृहीतुमियत्यः" थावककोग्य इयंति थावककीदीशतानीयंति श्रावककोटीसहस्राणीयंति था- वककोटीशतसहस्राणीयति कंकराणीयंति विवराणीयंति नयु- 1 मP देष left.out my 'लो 3 7 left out in A मनुष्पमनुप्पाना अश्वाना left. out in B सत्वाP १ ঘন্যতদিনি। पहि। कन्यकुशलमिमिनेदि । कत्सकुशरमिमिरोयहि । पत्यकुशलमिमिनेयहि C Tot clear, could it be t narad? १ वैशारदोनोपळेो । c धैशारद्यापच्छेदो र पित्यापर्यंत | B C P चियमपर्यंत 10 मया ACP मया' B उपन्या A उपन्य CP इमाय पारस्पोट्य kit out in B 13 इमति धापककोटी- Tofu left out in P 11 foto I B fettfuc fapiola Sce LalP169 "सुधा। 11 ·31 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तानीयंत्ययुतानीयंत्यक्षोभ्याणीयंती विवाहा इयंति सोतांसीयं- त्योजांसीयंत्यप्रमेयाणीयंत्यसंख्येयानीयंत्य गण्यानीयंत्यतुल्यानी- यंत्यचिंत्यानीति। तद्यथानंद भिक्षुर्मौद्गल्यायन ऋद्धिवशिताप्राप्तः स आकांक्षन्त्रिसाहसमहासाहसलोकधाती यावंति तारारूपाणि तानि सर्वाण्येकरापिदिने नागरेण गणयेत् एवंरूपाणांचर्धिमतां कोटीनियुतशतसहस्रं भवेत् ते च वर्षकोटीनियुतशतसहस्रमनन्य- कर्मणामिताभस्य तथागतस्य प्रथमश्रावकसंनिपातं गणयेयुः एभिर्गणयद्भिः शततमोऽपिभागोन गणितीभवेत्सहस्रतमोऽपि शतसहस्रतमोऽपि यावकलामप्युपमामप्युपनिशामयिन गणि- तो भवेत् ॥ तद्यथानंद महासमुद्राच्चतुराशीनियोजनसहस्राण्या- वेधेन तिर्यगप्रमेयाकश्चिदेव पुरुषः शतधा भिन्नया वालाय- कोटकमुदकविंदुमभ्युन्क्षिपेत् तत्किं मन्यस आनंद कतमोऽच बहुतरः यो वा शतधा भिन्नया वालायकोट्याभ्युन्क्षिप्त' एक उदकविंदुर्यों वा "महासमुद्रेऽप्स्कंधोऽवशिष्ट इति। आनंद आह। योजनसहसमपि तावद्भगवन्महासमुद्रस्य परीतं भवेकिमंग पुनः शतधा भिन्नया वालायकोट्योक्षिप्त एक उदकविंदुः।भगवानाह। 1 * इसत्यप्रमेयाणि left out in B मौतल्यापनो 4711 FETTA BP, left out in C मिधुः।" नगरणगण्यो। नगर गयो । नगरे नगण्यो नगरे न गयो । तेन A BCP कर्मयामिताभस्य Agc. कमेनामिनाभस्प P निशामपि A B CP Cf the Vagrakthedika, P 33.1 10, P 42 17 (upanishadsm) पभेन तिर्यगप्रमेयान् A B C घेघेन तिर्यग् प्रमेयात् । 'भूरिधान A B C भूत् ॥ EिHP 10 महासमुद्रम्पस्कन्धोऽवशिष्ट A महामुमुद्र पपस्कयोध्यशिष्ट B महासमुद्र इसन्धोग्यशिष्ट C. महासमुद्र उसन्दो पसिष्ट ।

·4 32 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तद्यथा स एकविंदुरियंततः स प्रथमसन्निपातोऽभूत् । तैौद्गल्या- यनसदृशैर्भिक्षुभिर्गणयनिस्तेन वर्षकोटीनियुतशतसहस्रेण गणितं भवेत् यथा महासमुद्रेऽप्स्कंधोऽवशिष्ट एवमगणितं द्रएव्यं । कः पुनवर्वादो द्वितीयतृतीयादीनां श्रावकसंनिपातानां । एवम- नंतापर्यंतस्तस्य भगवतः धावकसंघो योऽप्रमेयासंख्येय इत्येव संख्यां गच्छति ॥१३॥ अपरिमितं चानंद तस्य भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्या- युःप्रमाणं यस्य न सुकरं प्रमाणमधिगंतुमियंति वा कल्पशता- नीयति वा कल्पप्तहसाणीयंति वा फल्पशतसहस्राणीयत्यो वा कल्यकोट्य इयंति वा कल्पकोटीशतानीयंति वा कल्पकोटीसह- साणीयंति वा कल्पकोटीशतसहस्राणीयंति वा कल्पकोटीनियु- तशतसहस्राणीति । अथ तानंदापरिमितमेव तस्य भगवत आयुः युःप्रमाणपर्यतं । तेन स तथागतोऽमितायुरित्युच्यते । यथा चानंदेह लोकधाती कल्पगणनाप्रज्ञप्तिसंकेतस्तथा' सांप्रतं दश- कल्पास्तस्य भगवतोऽमितायुपस्तथागतस्योत्पन्नस्यानुतरां सम्य- संबोधिमभिसंबुद्धस्य ॥१४॥ तस्य खलु पुनरानंद भगवतोऽमिताभस्य सुखावती नाम लोकधातु द्धा च स्फीता च क्षेमा च सुभिक्षा च रमणीया च स इयतत: A DCP संध्येय P. सस्से B प्रमाणं and यस्य 10 B तथा इससम. or इयान्तत. for इयांस्ततः। 2 संख्येया AC 3 his giren here in C only, it is put in between and it 13 left out in AP 4 p has HT before ·33 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बहुदेवमनुष्याकीणां च । तव खस्खानंद लोकधातौ न निरयाः संति न तिर्यग्योनिन प्रेतविषयो नासुराः काया नाक्षणोप- पत्तयाः । न च तानि रत्नानि लोके प्रचरंति यानि सुखावत्यां लोकधाती विद्यते ॥१५॥ सा खत्खानंद सुखावती लोकधातुः सुरभिनानागंधसमीरिता नानापुष्यफलसमृद्धा रानवृक्षसमलंकृता तथागताभिनिर्मित- मनोज्ञस्वरनानाद्विजसंघनिषेविता । ते चानंद रत्नवृक्षा नाना- वर्णी अनेकवणी अनेकशतसहस्रवर्णः । संति तत्र रनवृक्षाः सुवर्णवर्णाः सुवर्णमयाः । संति रूप्यवर्णा रूथमयाः । संति वैडूर्यवी वैडूर्यमयाः । संति स्फटिकवणीः स्फटिकमयाः। संति मुसारगत्ववर्ण मुसारगत्वमयाः। संति लोहितमुक्तावी लो- हितमुक्तामयाः। संत्यश्मगर्भवणी अश्मगर्भमयाः॥ संति केचिह्नयो रत्नयोः सुवर्णस्य रूप्यस्य च । संति बयाणां रत्नानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वहूर्यस्य च । संति चतुणी रलानां सुवर्णस्य रूयस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य च । संति मंचानां रत्नानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य मुसारगत्वस्य च । संति पणां रानानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य मुसारगखस्य लोहित- मुक्तायाश्च । संति सप्तानां रत्नानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य मुसारगत्वस्य लोहितमुक्ताया अश्मगर्भस्य च 1 The MSS constantly rary between मुवर्ण snd सौवर्ण, रूम and Tथ, but on the whole सुवर्ण and रुप्प preponderate From सति प्रयाणा to रूपस्य lett outin ABC Git left out in ABC [I] F ·34 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ सप्तमस्य ॥ तचानंद सुवर्णमयानां वृक्षाणां सुवर्णमयानि मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि रूप्यमयाणि।रूपम- याणां वृक्षाणां रूप्यमयाण्येव मूलस्कंधविटपशाखापत्त्रपुष्पाणि फलानि वैडूर्यमयाणि । वैडूर्यमयाणां वृक्षाणां वैडूर्यमयाणि मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि स्फटिकमयानि । स्फटिकमयानां वृक्षाणां स्फटिकमयान्येव मूलस्कंधविटपशाखा- पन्त्रपुष्पाणि फलानि च मुसारगलमयानि। मुसारगत्वमयानां वृक्षाणां मुसारगल्वमयान्येव मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि च लोहितमुक्तामयानि। लोहितमुक्तामयानां वृक्षाणां लोहितमुक्तामयान्येव मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि 'चाश्मगर्भमयाणि अश्मगर्भमयाणां वृक्षाणामश्मगर्भमयाण्येव मूलस्कंधविटपशाखापचपुष्पाणि फलानि च सुवर्णमयानि ॥ केपांचिदानंद वृक्षाणां सुवर्णमयानि मूलानि रूप्यमयाः स्कंधा वैडूर्यमया विटपाः स्फटिकमयाः शाखा मुसारगत्वमयानि पत्राणि लोहितमुक्तामयानि पुष्माण्यश्मगर्भमयाणि फलानि। केयांचिदानंद वृक्षाणां रूप्यमयाणि मूलानि वैडूर्यमयाः स्कंधाः स्फटिकमया विटपा मुसारगत्वमयाः शाखा लोहितमुक्तामयानि पचाण्यश्मगर्भमयाणि पुष्पाणि सुवर्णमयानि फलानि। केपां- 1 Instead of मतमस्य C. has संति. Deest in ACP For the sake of uniformity it would have been easy to insert and throughout, but they have been printed only where some of the MISS gare them, 3 Deest in ABC + From चारमगर्भ to मालानि left out m P. 5 P has सुवर्णमयानां between वृक्षाणां and मुवर्णमयानि.

·35 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ चिदानंद वृक्षाणां वैडूर्यमयाणि मूलानि स्फटिकमयाः स्कंधा मुसारगत्वमया विटपा लोहितमुक्तामयाः शाखा अश्मगर्भम- याणि पत्त्राणि सुवर्णमयानि पुष्पाणि रूप्यमयाणि फलानि । केपांचिदानंद वृक्षाणां स्फटिकमयानि मूलानि मुसारगत्वमयाः स्कंधा लोहितमुक्तामया विटपा अश्मगर्भमयाः शाखाः सुवर्ण- मयानि पन्त्राणि रूप्यमयाणि पुष्पाणि वैडूर्यमयाणि फलानि । केयांचिदानंद वृक्षाणां मुसारगत्वमयानि मूलानि' लोहित- मुक्तामयाः स्कंधा अश्मगर्भमया विटपाः सुवर्णमयाः शाखा रूपमयाणि पत्त्राणि वैडूर्यमयाणि पुष्पाणि स्फटिकमयानि फलानि । केपांचिदानंद वृक्षाणां लोहितमुक्तामयानि मूला- न्यश्मगर्भमयाः 'स्कंधाः सुवर्णमया विटपा रूपमयाः शाखा वैडूर्यमयाणि पत्राणि स्फटिकमयानि पुष्पाणि मुसारगल्लम- यानि फलानि । कपांचिदानंद वृक्षाणामश्मगर्भमयाणि मूलानि सुवर्णमयाः स्कंधा रूपमया विटपा वैडूर्यमयाः शाखाः स्फटिकम- यानि पत्त्राणि मुसारगत्वमयानि पुष्पाणि लोहितमुक्तामयानि फलानि ॥ केषांचिदानंद वृक्षाणां सप्तरत्नमयानि मूलानि' सप्तरत्नमयाः स्कंधाः सप्तरत्नमया विटपाः सप्तरत्नमयाः शाखाः सप्तरत्नमयानि पत्त्राणि सप्तरलमयानि पुष्पाणि सप्तरत्नमयानि फलानि ॥ सर्वेषां चानंद तेषां वृक्षाणां मूलस्कंधविटपशाखा- पत्रपुष्पफलानि सुखसंस्पर्शनि सुगंधीनि । वातेन प्रेरितेन च 1 मूलानि deest in A B मयानि मूलानि deest in P From संघा to अश्मगर्भमया deest in B समरन- पातेन रितेन A CP दान मेरितेन B. मेरितानां ? F 2 ·36 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तेषां वल्गुमनोजघोपी निश्वरत्यसेचनकोऽप्रतिकूलः श्रवणाय । एवंरूपैरानंद 'सप्तरलमयैतौः संततं तबुद्धक्षेत्र समंताच्च कदलीस्कंधैः सप्तरत्नमयै रत्नतालपंक्तिभिश्वानुपरिक्षिामं सर्वतश्च हेमजालमतिच्छन्नं समंततश्च सर्वरत्नमयैः पद्मः संच्छन्नं । संति तत्र पद्मान्यधयोजनप्रमाणानि । संति योजनप्रमाणानि संति: द्वित्रिचतुःपंचयोजनप्रमाणानि संति यावद्दशयोजनप्रमाणानि। सर्वतश्च रत्नपद्मात्पदिशद्रश्मिकोटोशतसहस्राणि निश्चरंति।सर्व- तश्च रश्मिमुखात्यष्ट्विंशकुद्धकोटीशसहस्राणि निश्वरंति सुवर्णम- यवर्णः कायद्याविंशग्रहापुरुपलक्षणधरैयानि पूर्वस्यां दिश्यप्र- मेयासंख्येयासु लोकधातुपु गत्वा सत्वेभ्यो धर्म देशयति । एवं दक्षिणपश्चिमोतरासु दिवध अर्ध्वमनुविदिछु गतावरणे लोके ऽप्रमेयासंख्येयाँलोकधातून्गतिंगत्वा सत्वेभ्यो धर्म देशयंति ॥१६॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद वुद्धक्षेत्रे सर्वशः कालपर्वता न संति सर्वतो रलपर्वताः सर्वशः सुमेरवः पर्वतराजाः सर्वशश्चक्रवाडा महाचक्रवाडाः पर्वतराजाः । समंताच्च तडुइक्षेचं समं रमणीय पाणितलजातं नानाविधरनमणिचितभूमिभागं ॥ एवमुक्त 4 BCt. 1 From सन to पद्मापर्पयोजन deest in B योजनप्रमाणानि संति deest in A.B.P शत deest in C.P. in deest in A. B CP. The Chinese translation presupposes SITT, giving the numbers 89 36--100-1000—1,000,000 Vagrakkhedikå, p 21,1 14 6Cr the smaller Sukhasativydha, sth paragraph: कोटिशतसहस्रं सुहानां वंदंपन्याँसोकभातूनगावा। पवैतराजानः महाचकवाडा deest in A B पर्वतराजानःA CP 1° मणियितभूमि A. विततभूमि B मणिचितभूमि C मतिभितभूमि P 8 ·37 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ आयुप्मानानंदो भगवंतमेतदवोचत् । ये च पुनस्ते भगवंश्चातुर्म- हाराजकायिका देवाः सुमेरुपार्श्वनिवासिनस्त्रायस्त्रिंशा' वा' सुमेरुमूर्भि निवासिनस्ते कुछ प्रतिष्ठिताः । भगवानाह । तत्किं मन्यस आनंद ये त इह सुमेरोः पर्वतराजस्योपरि यामा देवा- स्लुपिता वा निमीणरतयो वा परनिर्मितवशवर्तिनो वा' ब्रह्मकायिका वा ब्रह्मपुरोहिता वा महाब्रह्मणी वा' यावदक- निष्ठा वा कुन ते प्रतिष्ठिता इति । आनंद' आह । अचिंत्यो भगवन्कर्मणां विपाकः कर्माभिसंस्कारः। भगवानाह । लब्धस्त्व- यानंदेहाचिंत्यः कर्मणां विपाकः कर्माभिसंस्कारो न वुद्धानां भगवतामचिंत्यं वुद्धाधिष्ठानं कृतपुण्यानां च सवानामवरोपि- तकुशलमूलानां नवाचिंत्या पुण्या विभूतिः। आनंद आह । न मेऽत्र भगवन्काचिकांक्षा वा विमतिवी विचिकित्सा वा । अपि तु खत्वहमनागतानां सवानां कांक्षाविमतिविचिकित्सानिर्धा- नाय तथागतमेतमर्थे परिपृच्छामि।भगवानाह।साधु साध्वानंदैवं ते करणीयं ॥१७॥ तस्यां खल्वानंद सुखावत्यां लोकधातौ नानाप्रकारा नद्यः प्रचरंति । संति तत्र महानद्यो योजनविस्ताराः। संति यावट्विं- शत्तित्रिंशञ्चत्वारिंशत्पंचाशद्योजनविस्तारा याववादशयोजनावे- धाः" सर्वाश्च ता नद्यः सुखवाहिन्यो नानासुरभिगंधवारिवाहिन्यो त्रापचिंशाA B C प्रायस्त्रिंसा 'देवाः । " देवा A BC 'देवा' BC 'देवा' A BC न ईधा: B नावधाः P 7 । देवा B कर्मना BP सानद deest in P क्रमना A BP कर्मणा C "पानद deest in P 1 नोवधा AC नोवेला?

·38 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नानारललुडितपुष्पसंघातवाहिन्यो नानामधुरस्वरनिर्घोपाः । तासां चानंद कोटीशतसहस्रांगसंप्रयुक्तस्य दिव्यसंगीतिसंमूर्छि- तस्य' तूर्यस्य कुशलैः संग्रवादितस्य तावन्मनोजयोपो निश्चरति' यथारूपस्तासां महानदीनां नि?पो निश्चरति गंभीरोऽज्ञेयो ऽविज्ञेयोऽनेलः कर्णसुखो हृदयंगमः प्रेमणीयो वल्गुमनोज्ञो ऽसेचनकोऽप्रतिकूलः श्रवणायानित्यं शांतमनात्मेति सुखश्रव- णीयो यस्तेषां सत्यानां श्रोत्रंद्रियाभासमागच्छति ॥ तासां खलु पुनरानंद महानदीनामुभयतस्तीराणि नानागंधरलवृक्षैः 'संत- तानि येभ्यो नानाशाखापचपुष्पमंजर्योऽवलंबते । तब ये सत्तास्तेपु नदीतीरेयाकांदांति दिव्याभिरामरमणीयां रतिक्रीडां चानुभवितुं नेयां तन नदीपवतीणीनामाकांक्षतां गुस्फमा वारि संतिष्ठते । आकांक्षतां जानुमा कटिमा कक्षमाधमाकांक्षतां कर्णमा वारि संतिष्ठते दिव्याश्च रतयः प्रादुर्भवंति । तब ये सखा आकांशांति शीतं वारि भवत्पिति तेषां शीतं वारि भवति । य आकांक्षांन्युषणं भवत्विति तेषामुणं भवति । य आकांक्षति शीतोष्णं भवत्विति नेषां शीतोष्णमेव तद्वारि भवत्यनुसुखं । ताश्च महानद्यो दिव्यतमालपत्रांगरुकालानुसारितगंरोरगसारचंदन- वरगंधवासिवारिपरिपूर्णः प्रवहति दियोत्पल पद्मकुमुदपुंडरीक- 1 समुतिस्प A CP समुच्छितस्य B, Paragraph, where we read. तद्यपापि नाम शारिपुत्र कोटिशतसहस्रागिकस्म दिव्यस्य तूर्यस्य चार्य, सप्रमादितस्य वन्गुमनोज्ञः शो निश्शरति । 2 Cf the small Sukhåvativyaba, 7th . 13 it for 73:? पावने B पलापन्ने । नेला A B उनल: C. पनल P सनिय B प्रचिंय P. 5सम B मलंबन्ले AC. पत्ता left out In A B गdeest inB 8 ·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ 39 सौगंधिकादिपुष्पसंच्छन्ना हंससारसकौंचचक्रवाककारंडकशुकशा- रिककोकिलकुणालकलविंकमयूरादिमनोज्ञस्वरास्तथागताभि- निर्मितपक्षिसंघनिपेवितपुलिना धातुराष्ट्रोपशोभिताः सुपतीथी विकर्दमाः सुवर्णवालुकासंकीर्णः। तत्र यदा ते सत्या आकांति . कीदशा अस्माकमभिप्रायाः परिपूर्यतामिति तदा तेषां तादृशा एवाभिमाया' परिपूर्यते । यश्वासावानंद तस्य वारिणी निर्घायः स मनोज्ञी' निश्चरति येन सावतंदुधोत्रमभिज्ञाप्यते । ये च सत्वा नदीतीरेषु स्थिता आकांशांति मासाकमयं शब्दः थोत्रंद्रि- यावभासमागच्छत्चिति तेषां न दिव्यस्यापि योचेंट्रियस्यावभास- मागच्छति। यश्च यथारूपं शब्दमाकांक्षति श्रोतुं स तथारूपमेव मनोज्ञ शब्दं शृणोति । तद्यथा । बुद्धशब्दं धर्मशब्दं संघशब्दं TA B.TC.P. २ मुयती A. मुपति B मुपती C P. Cr. the small Sukha vatiryabs, 4th paragraph, where ne read: ष्टांगोपेतपारिपरिपूर्णाः ममतीकाः काकपेया मुवर्णयालुकाः मनृताः। 1 मुप, easy to drnkt SAfter सभिप्राया all the NMSS add धना.. यद्यातायातदस्य A.D यशसोयानंदजस्म C. यथासायानन्द नस्य P. चारिणे नियापः स मनोजो A. C. °स मनोहे B. पारिनो निर्णोपः स मनोज्ञा P सातत. सात A. BP. TA.मा स्थ्यमयं शब्दं प्रोवेद्रियायभासमागच्छति। तेपाम दियं पालि प्रोत्रंद्रियास्याभासमागति। B मास्थामयशन्द प्रोत्रंद्रियायभासमागदति ॥ पां म दियं वारि श्रोत्रंद्रियास्सभासमागचति ॥ c.मा स्थामयं शब्दं श्रोत्रंद्रिपारभासमागदति । तेपाम दिय्यं वारि श्रोत्रंद्रिपा स्याभासमागति॥ P मा स्पमयं शीतद्रियाभासमागविति। तपास दिव्यं वारि श्रोतद्रियस्या सभाममागचति ॥ The vamous readings of the four MSS. as here put together, will give some idea of the dificulty of restoring the text We can gather from Bodhiruki's Chinese translation that what he discovered in the text lefore him was that those who did not wish to hear the sound of the nier, need not hear it, even if they were possessed of the so-called beavenly hearing which enables a man to hear everything With the help of this hunt the text has been restored conjecturally, though with sufficient certainty यथाक्रम ।

·40 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ पारमिताशब्दं भूमिशब्दं बलशदं वैशारद्यशब्दमावेणिकबुद्ध- धर्मशब्दं प्रतिसंविच्छदं शून्यतानिमिताप्रणिहितानभिसंस्का- राजातानुत्पादाभावनिरोधशब्दं शांतप्रशांतोपांतं महामैत्री- महाकरुणामहामुदितामहोपेक्षाशब्दमनुत्पत्तिकधर्मक्षात्यभिपेक- भूमिप्रतिलंभशब्दं । श्रुत्वीदारप्रीतिप्रामोद्यं प्रतिलभते विवेक- सहगतं विरागसहगतं शांतसहगतं निरोधसहगतं धर्मसहगतं वो- धिपरिनिष्पत्तिकुशलमूलसहगतं च ॥ सर्वशंश्चानंद सुखावत्यां लोकधातावकुशलशब्दो नास्ति सर्वशो नीवरणशब्दो नास्ति सर्वशोऽपायदुर्गतिविनिपातशब्दो नास्ति सर्वशो दुःखशब्दो नास्ति । अदुःखासुखवेदनाशब्दोऽपि तावदानंद तत्र नास्ति कुतः पुनर्दुःखशब्दो भविष्यति । तदनेनानंद पर्यायेण सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते संक्षिप्तेन न पुनर्विस्तरेण । कल्पोऽयानंद परि- छायं गच्छेत्सुखावत्या लोकधातोः सुखकारणेषु परिकीयमानेषु न वेव शक्यं तेषां सुखकारणानां पर्यंतमधिगंतुं ॥१॥ तस्यां खलु पुनरानंद सुखावत्यां लोकधाती ये सलाः प्रत्याजाताः प्रत्याजनियंते' सर्वे त एवंरूपेण वर्णेन बलेन' स्थाम्नारोहपरिणाहेनाधिपत्येन पुण्यसंचयेनातिष्णभिर्वस्त्रांभर- रणोद्यानविमानकूटागारपरिभोगैरेवंरूपशगंधरसस्पर्शपरिभो- 'भूमिगरं left out in A BC मतप्रशांतो A.C R. शांताप्रशांत 'मुदिता letout in . 'शंदं शृणोति । एवं . नीपास, sce Childers, Pali Dict, p 293b पुन दुरगं दुःसशयो A. पुनःस शो 1. पुनःस दुरशदो . पुनः गो. A adds NTTI, R.C. r'. Ant. 'परे B. peest Int 'लिपिस्त्राABC. पेन तिभिः पत्रा र नहिंभिष? .

·41 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ गैरेवंरूपैश्च सर्वरमि भोगपरिभोगैः समन्वागताः तद्यथापि' नाम देवाः परनिर्मितवशवर्तिनः ॥ न खलु पुनरानंद सुखावत्यां लोकधाती सध्या औदारिकयूपफाणीकाराहारमाहरंति अपि तु खलु पुनर्यथारूपमेवाहारमाकांछांति तथारूपमाहृतमेव संजा- नंति प्रीणितकायाश्च भवंति प्रीणितमानाः। न तेषां भूयः काये प्रदोपः करणीयः॥ ते प्रीणितकायास्तथारूपाणि, गंधजातान्या- कांक्षति वेदृर्शरेव' गंधजातैर्दिव्यैस्तबुद्धक्षेत्रं सर्वमेव निधूपितं भवति । तब यस्तं गंधमाघ्रातुकामो भवति तस्य सर्वशी गंधर्वराज्ञो' वासना नसमुदाचरति । एवं ये यथारूपाणि गंध- माल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकातूhण्याकांति तेषां तथारूपैश्च तैः सर्वं तबुद्धक्षेचं परिस्फुटं भवति । चीवराण्याकां- दांति नानावीन्यनेकशतसहस्रवणानि तेषां तादृशैरेव चीवर- रनैः सर्वं तबुद्धक्षेत्रं परिस्फुटं भवति । प्रावृतमेव चात्मानं संजानंति । ते यथारूपाण्याभरणान्याकांक्षांति तद्यथा शीषर्षाभर- णानि वा कर्णाभरणानि वा ग्रीवाभरणानि वा हस्तपादाभर- णानि "वा यदिदं मुकुटानि कुंडलानि कटककेयूराणि वत्सहारा रुचकहारा कर्णिका मुद्रिकाः स्वर्णसूत्राणि मेखलाः "स्वर्णसूत्रा- 1 gft deest in C. अपि P. सौदारिजुकपती A.C. सौदारियुक्तवतो B, सौदारिजुकति P. TETETT A. B, C ATTETI P See Lal Vist, P 331, 11 5-7. मंजानते A B.C. मानाः A B C.P मनमः? घेदशैलेष P. वेदशैरेष A BC गंधर्वराज्ञा A B P. गंधं च राज्ञा C. येन B 10 का यदिदं A.C वा पदिदं B या का यदिदं P. वर्णसूत्राणि नालानि A. B C. वर्णमूत्रानो नालानि P. [III 2.] 8 11 G ·42 ॥ ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ णि जालानि मुक्ताजालानि सर्वरत्नजालानि स्वर्णरत्नकिंकि- रणीजालानि तयारूपैराभरणैरनेकरालशतसहस्रप्रत्युप्रैः स्फुट तबुद्धक्षेत्रं पश्यंति यदिदमाभरणवृक्षावसक्तस्तैश्वाभरणैरलंकृत- मात्मानं संजानंति ॥ ते यादृशं विमानमाकांदांति यवर्णलिंग- संस्थानं यावदारोहपरिणाहं नानारत्नमयनिहशतसहस्रसमलं- कृतं नानादिव्यपुष्पंसंस्तीर्ण चित्रोपधानविन्यस्त पर्यंकं तादृशमेव विमानं तेषां पुरतः प्रादुर्भवति । तेषु मनोनिवृतेषु विमानेषु सप्तसप्ताप्सरसहस्रपरिवृताः' पुरस्कृता विहरति क्रीडति रमने परिचारयंति ॥१९॥ न च तत्र लोकधातौ देवानां वा मनुष्याणां वा नानात्व- मस्त्यन्यच संवृतिव्यवहारेण देवमनुष्याविति संख्यां गच्छति ॥ तद्य- थानंद राजश्चक्रवर्तिनः पुरतो मनुष्यहीनो मनुष्यप्रेतको न भासते न तपते न विरोचते न च भवति विशारदोन प्रभास्वरः एवमेव देवानां परनिर्मितवशवर्तिनां पुरतः शक्रो देवानामिंद्रोन भासते न तपते न विरोचते यदिदमुद्यानविमानवस्त्राभरणैरधिपत्येनद्या वा 'प्रातिहार्येण वैश्वर्येण वानंद स खलु धर्माभिसमयेन . धर्मपरिभोगेण वा । नचानंद यथा देवाः परिनिर्मितवशवर्तिन एवं सुखावत्या लोकधातो मनुष्या द्रष्टव्याः ॥२०॥ 1 3 यादृश A. P. यावा B यादृशंक दुःप्प A, दुम्प B G. दुःय. निःA. B C ता:P प्रेतको A B.C.P. Bodhruka gures the transliterstion epithm Pan-tho-kha, He पंड, which would be better. Fromन भपति व भामते left out ap प्रतिहाण A. P. प्रीतिभाग 1. प्रालिहा .

·43 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तस्यां खलु पुनरानंद सुखावत्यां लोकधाती पूर्वीह काल- समये प्रत्युपस्थिते समंताच्चतुर्दिशमाकुलाः समाकुला वायवो वांति । तेषां 'रनवृक्षाणां चित्रान्दर्शनीयान्नानावणीननेक- वृंतांन्नानासुरभिदिव्यगंधपरिवासिताक्षोभयंति संक्षोभयंतीरयंति समीरयंति यतो वहुनि पुष्पशतानि तस्यां रत्नमय्यां महापृथिव्यां प्रपतंति मनोज्ञगंधानि दर्शनीयानि । तैश्च पुष्पैस्तबुद्धक्षेत्र समंतात्सप्तपौरुषं संस्कृतरूपं भवति । तद्यथापि नाम पुरुषः कुशलः पृथिव्यां पुष्पसंस्तरं संस्तृणुयादुभाभ्यां पाणिभ्यां समं रचयेत्सुचित्रं दर्शनीयं एवमेव तबुद्धक्षेत्र तैः पुष्पैनीनागंधवणैः समंतात्सप्तपौरूपं स्फुटं भवति । तानि च पुष्पजातानि मृदूनि काचिलिंदिकसुखसंस्पर्शान्यौपम्यमात्रेण यानि निक्षिप्ने पादे चतुरंगुलमवनमंति उन्क्षिाप्ने पादे चतुरंगुलमेवोन्नमंति ॥ निर्गते पुनः पूर्वीह कालसमये तानि पुष्पाणि निरवशेषमंतीयते । अथ तबुद्धक्षेत्र विविक्तं रम्यं शुभं भवत्यपरिक्लिप्टैः पूर्वपुष्पैः । ततः पुनरपि समंताच्चतुर्दिशं वायवो वांति ये पूर्ववभिनवानि पुष्पाण्यभिप्रकिरंति । यथा पूर्वाह' एवं मध्याहू कालसमये संध्यायां रायाः प्रथमे यामे मध्यमे यामे पश्चिमे यामे। तैश्च . 1 4 पूर्वाह A B.CP प्रयुत्पस्पिने A P प्रत्युत्पष्ठिते । प्रत्युपत्युत्पस्थित C. रनवृक्षा चित्रां AC रत्नवृक्षाणां चित्र B रत्नवृधानां चित्रां P. वृक्षान् A C P. ATT B 47, which has been substituted conjecturally, is generally neuter. The text may have been originally ने घ रनवृधान and अनेकवान्. न्योपम्य A BC. नोपम्य P पूर्वाह A B C P पूर्वाहे A B C P राध्या: AC. राज्यां B राचौ । G2 ·44 - ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वातैवायद्भिनीनागंधपरिवासितैस्ते सल्लाः स्पृष्टाः संत एवं सुख- समर्पिता भवंति नद्यथापि नाम निरोधसमापन्नो भिक्षुः ॥२१॥ तस्मिंश्चानंद बुद्धक्षेत्रे सर्वशोऽग्निसूर्यचंद्रयहनक्षचतारारू- पाणां तमोऽधकारस्य नामधेयप्रज्ञप्तिरपि नास्ति सर्वशो 'रात्रि दिवं प्रज्ञप्तिरमि नास्त्यन्यत्र तथागतव्यवहारात सर्वशश्चाराम- परिग्रहसंज्ञा नास्ति ॥२२॥ तस्यां खलु पुनरानंद सुखावत्यां लोकधातो काले दिव्य- गंधोदकमेघा अभिनवर्षयंति' दिव्यानि सर्ववर्णिकानि कुसुमानि दिव्यानि सप्तरलानि दिव्यं चंदनचूर्ण दिव्याप्छवध्वजपताका अभिप्रवर्षयति । दिव्यानि सर्ववर्णिकानि कुसुमानि दिव्यानि वितानानि धियंते दिव्यानि च्छबरलानि सर्वाभरणान्याकाशे' प्रियंने दिव्यानि वाद्यानि प्रवाद्यते दिव्याश्चाप्सरसो नृत्यति ॥२३॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धक्षेचे ये सल्ला उपपन्ना उत्पद्यंत उत्पास्यते' सर्वे ते नियताः सम्यते यावन्निवाणं'। तत्कस्य हेतोः। नास्ति तच द्वयो राश्योर्व्यवस्थानं प्रज्ञप्तिा यदिदमनि- यतस्य वा मिथ्यात्वनियतस्य वा। तदनेनाप्यानंद पर्यायेण सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते संक्षिप्तेन न पुनर्विस्तरेण । कल्पो ऽयानंद परिक्षीयेत सुखावत्यां लोकधातौ सुखकारणेषु परि- . राविदियं . भिमरन्ति P. अभिप्रवर्षिन्ति C. दिपपन्दनपूर्ण A. B. दिव्यं चन्दनपूर्ण c.P. चित्ररवाणिA.C रत्नब्धानि P. साभरणयाकाशे A.C. मयोभरणनि पाकाशे B. सर्याभरजन्यकाशे P. उत्पत्स्यते left out n B.P. घाणे A.BC. पोन.

·45 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ कीयमानेषु न च तेषां मुखकारणानां शक्यं पर्यंतमधि- गंतुं ॥२४॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा' अभाषत । सर्वेऽपि सत्ताः मुखिता भवेयुर् । विशुद्धज्ञानाः परमार्थकोविदाः । ते कल्पकोटीमथ वापि चोत्तरि। सुखावतीवर्ण प्रकाशयेयुः॥१॥ क्षये कल्पकोटी वजे सुराश्च । सुखावतीये न च वर्णसारुः। क्षयं न गच्छेत्प्रतिभा च तेषां । प्रकाशयंतान तु वर्ण नानां ॥२॥ ये लोकधातू 'परमाणुसादृशां । छिद्येय भिद्येय रजश्व कुर्यात् । मा गाथा AB मांगाथा C. मागाया अध्यकत्सकोटीनने सुराय A. क्षयकल्सकोटोपत्रे भुराध 1. धपक्रसकोटोवो मुराण ये कलाकोटीवो मुपथ P. II we want to restore the metre, we might read इयं वनोकल्सकोटी मुराश, though the short o would be irregular; or, allowing stul greater metrical license, we might conjecture trà कत्सकोटो वजरासनं पE.'A kalpakott may perish and the diamond seat,' Using kshaye for kshayet as one syllable, and 75 as trisyllabic. मुरु: A C.P. मारु: B. I. साह: meant for सारु, 1. साC, or is it meant for पाहुः or अधुः? * See Lal Yist P572,1.ro. तु deest an B. पर्ण नानां, ether पर्ण नाना or perhaps पर्णमालां. ' From परमाणु to लोकधातु left out in r 8 For HTGTI, see Childers' Pali Dict P 411, col. a, foz paramaknuragus, Lal l'ist p 191, 1. 13 ज्वाधA.B.I रज्जांच .

·46 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अतो बहू उत्तरि लोकधातु । पूरेत दानं रतनाहि दद्यात् ॥३॥ नैता कलापि' उपमापि तस्य । पुण्यस्य भौती' पृथुलोकधातवः । ये लोकधातूय सुखावीये। श्रुत्वैव नामं भवतीह पुण्यं ॥४॥ जती बहू पुण्य' भवेत तेषां । ये श्रद्धते जिनवचनं सप्रज्ञाः । थद्धा हि मूलं जगतस्य प्राप्तये । तस्माद्धि" श्रुत्वा विचिति विनोदयेदिति ॥५॥ एवमप्रमेयगुणवर्णानंद सुखावती लोकधातुः ॥२५॥ तस्य खलु पुनरानंदभगवतोऽमिताभस्य तथागतस्य दशसु दिवेकैकस्यां दिशि गंगानदीवालुकासमेपु वुद्धक्षेनेषु गंगानदी- वालुकासमा बुद्धा भगवंतो नामधेयं परिकीर्तयंते वर्ण भापते 1 पुरनादानं प्नो पुरं तदान प्ना B पूरेलदान न तनो c पूरेन्तदानं तनी ? कलापि ABP कत्सापि meant for कलापो. SITET B , deest in P भोली AC भोन्ति BP भानुषः । धातवे: A B CP. one expects or यत् 'पुण्यं भयेन् नेपाA भवेत तेपो BP भवेत् । नेपाल भयो अपये A अडपे CP. 10 निनवपन A B जिनपन C जिनपल P. 11 a dcest in P "प्राप्तये A.C प्राम B. प्राप्त ॥ ये P तस्माधिA तस्माBिC. तस्यादि। पCिAC. पि.पिति र पमा ABC "लोकभाको Bc 11 747) left out in AB गारंप houlnAFC पथा. 13 ·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ यशः प्रकाशयंति गुणमुदीरयति । तत्कस्य हेतोः। ये केचित्सवा- स्तस्य भगवतोऽमिताभस्य नामधेयं शृण्वंति थुत्वा चांतश एक- चित्तोत्पादमणध्याशयेन प्रसादसहगतेन चित्तमुत्पादयंति 'ते सर्वे वैवर्तिकतायां संत्यनुतरायाः सम्यक्संवीधेः ॥२६॥ ये चानंद केचिसल्लास्तं तथागतं पुनः सत्कारमनसिकरिष्यंति वहूपरिमितं कुशलमूलमवरोपयिष्यंति वोधये चित्तं परिणाम्य तरच लोकानावुममतये प्रणिधास्यति तेयांसोऽमिताभस्तथा- गतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो मरणकालसमये प्रत्युपस्थिते ऽनेकभिक्षु. गणपरिवृतः पुरस्कृतः स्थास्यति । ततस्तं भगवंतं दृष्ट्वा प्रसन्न- चित्राश्युताः संतस्तत्रैव सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । यश्चा- नंदाकांत कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा किमित्यहं दृष्ट एव धर्मे तममिताभ तथागत' पश्येयमिति नेनानुत्तरायां सम्यक्संवोधी चितमुत्पाद्याध्याशयातिशयतया संतत्या तस्मिन्बुद्धक्षेने चित्तं संप्रेयोपपतये कुशलमूलानि च परिणामयितव्यानि ॥२७॥ ये पुनस्तं तथागतं न भूयो मनसिकरियंति न च वह परि- मितं कुशलमूलमभीक्ष्णमैवरोपयियंति" तेषां तादशेनैव सो ऽमिताभस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो वर्णसंस्थानारोहपरिणाहेन हो । i Trom a to Afr left out in CRP 'Padds पुर before सत्कार. Could it be पुनःपुनः सवारं? बहपरिमिर्मितं A पहपरिनिमितं । पहपरिमिc. यद्यपरिमिनं One expeeth पुरत:, acep4,1163048,12. ETA: P. ABC पागत ABCP घ सध्याशयत P घामाशयति । अप्पाशयत: B or ABC भियुम A B, भोयुम C.P ॥ता पदुम्पेरे पिनं संप्रमाय (1 संमेष्य) नादृशैनेय A तादृशेनेप cr 0 11 P adds " ·48 ॥ सुखावतीव्यूहः॥ भिसंघपरिवारेण च तादृश एव बुद्धिनिर्मिती मरणकाल- समये पुरतः स्थास्यति । ते तेनैव तथागतदर्शनप्रसादालंवनेन समाधिनाप्रमुषितया स्मृत्या व्युतास्तत्रैव वुद्धक्षेत्र प्रत्याजनि- पंति ॥२८॥ ये पुनरानंद सत्तास्तं तथागतं दशचित्तोत्पादासमनुस्मरियंति स्पृहां च तस्मिन्बुद्धक्षेत्र उत्पादयिष्यंति गंभीरेषु च धर्मेषु भाष्य- माणेषु तुष्टिं प्रतिलप्स्यते न विपत्स्यते न विषादमापास्यते न संसदनमापास्यते ऽतश एकचित्तोत्पादेनापि तं तथागतं मनसि- करिपंति स्पृहां चोत्पादयियंति तस्मिन्वुद्धक्षेत्रे तेऽपि स्वप्नांतर- गता अमिताभ तथागतं द्रक्ष्यति सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते ऽवैवर्तिकाश्च भविष्यत्यनुतरायाः सम्यक्संबोधेः ॥२९॥ इमं खल्वानंदार्थवशं संपश्य तथागता दशसु दिवप्रमेया- संख्येयासु लोकधातुपु तस्यामिताभस्य तथागतस्य नामधेयं परिकीर्तयंतो वर्ण घोपयंतः संप्रशंसामभ्युदीरयति । तस्मिन्खलु पुनरानंद युद्धक्षेत्रे दशभ्यो दिग्भ्य एकैकस्यां दिशि गंगानदीवा- लुकासमा वोधिसत्लास्तममिताभ तभागामुपसंक्रमति दर्शनाय वंदनाय पर्युपासनाय परिप्रश्नीकरणाय तं च योधिसत्वगणं तांश्च युद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदिशेपान्द्रष्टुं ॥३०॥ 1 gfé A. GE B.C. TETP. The Chinese translation suggests faring?', 1.c. Buddha'i dirmitakays. मरवारे A.C. मरणकालममये B. मरनवाले P. म्ह पिEि A.C. चिमस्मि R. नुम्मपियति स्मृहां च Pि. मचिपस्यते A.C. न पिपादमापाप left out in P. पश्यं A.B.C.P. 'संपदषिA.B C. P. अनुमति ·49 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिममेवार्थं भूयस्या मात्रया. परिदीपयनिमा गाथा अभाषत । यथैव गंगानदीवालिकासमा। बुद्धान क्षेत्रा अमितायुनायकं ॥१॥ बहुपुष्पपूटी गृहीत्व। ते नानावणे सुरभी मनोरमां'। सोकिरति नरनायकोलम। अमितायु' नरदेवपूजितं ॥२॥ नथ दक्षिणा" पश्चिमीतराम । बुद्धान क्षेत्रा दशतासु यांतकाः। यतो यतो आगमि वुद्ध वंदितुं । संबोधिसञ्चा अमितायुनायकं ॥३॥ गगाA कुमा घेलायामिमा A येलापामिमां Bc घेलामामिमा P B, deest in A CP * This is all that remains of what seems to have been the first yerse, asisting of four lines As the Chinese Yersions agree in mentioning the Eastern quarter an the first verse, we may conjecture something like यपैव गंगानदिवालिकासमा। युद्धान क्षेत्रा पुरिमा दिशाय। यतो पतो पागमि युद्ध पंदितुं । सयोधिसत्ता पमितायुनायक ॥१॥ The general outline of the metre is t-ul--luum BP भि BP. प P उकि, but see verse 4 अमित वायु समिमितायु Ilere the metre Beems very imperfect, and cannot be restored by a companion of verse 4 Possibly a shorter metre than that of terse I may bare been intended UAB CHP "थाABP. "संयोA.BP II [III.] मामु 10 11 ·50 ॥ सुखावतीप्यूहः ॥ बहुगंधमूटी गृहीता। नानावर्ण सुरभी मनोरमां। ओकिरंति नरनायकोत्तम। अमितायु नरदेवपूजितं ॥४॥ पूजिव वा बहुवोधिसत्ता। वंदित्व पादाममितप्रभस्य। प्रदक्षिणीकृत्य वदंति चैवं। अहोऽद्भुतं शोभति बुद्धक्षेत्रं ॥५॥ ते पुष्पपूटीहि पुनोकिरंति । उदयचिता अतुलाय प्रीतिये। काम प्रभापंत्ति पुरस्सनायके'। अस्मापि क्षेत्र सिय एवरूपं ॥६॥ ये पुष्पपूटा इति क्षिप्त तत्र। छचतया संस्थिहि योजनाशतं । स्वलंकृतं शोभत्ति चित्रसतो"। छादने बुद्धस्य समंतकायं ॥७॥ ते बोधिसत्ला तथ सत्करिता। कथं करोती इति तुष्ट तव । 2 नाप है ABP "हो" वाABCP * from * to left out 1a P A.DCP 'मिषA , deest in P मि स्परुप मिम एपम्पं 107A B CP nirlसतो. fxपितमतो। कि विचित्रततो विमोc The letters Pre not qu tetler, wermeet पिर थेत्र, गोर्भात पिकतो .

·51 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ सुलब्ध लाभाः खलु हि सत्वैः । येही श्रुतं नाम नरोत्रमस्य ॥६॥ अस्मेहि पी लाभ सुलब्धपूर्वी। यदा गतास्य इम बुद्धक्षेत्र। पश्याथ स्वप्नोपम मैत्र कीदृशं । यत्कल्पितं कल्पसहस्रशास्तुः ॥९॥ पश्याथ वुद्धा वर पुण्यराशिः। परिवृतो' शीभति वोधिसत्तैः। अमिताभस्य आभा अमिता च तेजा। अमितं च आयूरंमितश्च संघः ॥१०॥ स्मितं करोती अमितायुनाथः । पदिशकोटीनयुतान अर्चिषां"। ये निश्चरित्वा मुखमंडलातः। स्फुरंति क्षेत्राणि सहस्रकोटीः ॥११॥ ताः सर्वसूरीः" पुनरेत्य तत्र ।। मूर्धे च अस्तं गमि नायकस्य । 1 ही B पिन गहा मा पलAD 6 Scan १ 3 *यकAC ये क B शास्तु A शास्तुना C.P परिसता P, sean परीवृतो. vu-ul- पायूर. Long and short u are difficult to distinguish, the metre requires long 10 सस्मित A B खस्मित c. स्वस्मित शत B A B C पा P 13 A: P 4: B tc, deest in A * मुरी: A C.P. समूह A B ₹c P. H2 मुर: B.

·5 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ देवा मनुष्या जनयंति प्रीति। अर्चिस्तदा. अस्यमिदा विदित्वा ॥ १२ ॥ उत्तिष्ठते वुद्धसुती महायश। -नाथ सो हि अवलोकितेश्वरः। को हेतुरव भगवं कः प्रत्ययो। येन स्मितं कुर्वसि लोकनाथ ॥१३॥ तं व्याकरोही यत्र सोऽर्थकोविदो। हितानुकंपी बहुससमोचकः । श्रुत्वेति' वाचं परमां मनोरमां। उदयचित्ता भविष्यंति सत्ताः ॥१४॥ ये बोधिसत्ता बहुलोकधातुतः । सुखावतीं प्रस्थित वुद्धपश्यतां । ने श्रुत्वा प्रीतिं विपुलां जनेत्वा । . क्षिमिम क्षेव विलोकयेयुः ॥१५॥ आगत्य च क्षेत्रमिदं उदारं । ऋद्धीवलं प्रापुणि' क्षिप्रमेव । दिव्यं च चक्षुस्तथ श्रोव दिव्यं । जातिस्मराः पारमिकोविदाश्च ॥१६॥ IP. 5 चौधA.. पस्त P. 'शुदाति A.P. शुत्वेति 1. श्रुत्वा . धातुः A. B.C. धायः P. 6 Both before and must be scanned long. । परममियिदाय A. पलामपिदाय । परममिलिपिदाथ C. परमतकोविदाश P. पनि P.

·53 . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अमितायु बुद्धस्तद व्याकरोति । मम पयं प्रणिधि बभूव' पूर्व। कथं पि सल्वा श्रुणियानि नाम। बजेयु क्षेत्रं मम नित्यमेव ॥१७॥ स मे अयं प्रणिधि प्रपूर्ण शोभना । सत्वाश्व एभि बहुलोकधातुतः। आगत्य क्षिप्रं मम अंतिकस्मि। अवैवर्तिका भोंतिह एकजातिया ॥१॥ तस्माद्य इच्छतिह बोधिसत्वः। ममापि क्षेत्र सिय एवरूप। अहं पि सत्वान्वहु मोचयेयं। नामेन' घोषेण थ दर्शनेन ॥१९॥ स शीघ्रशीघ्रं त्वरमाणरूपः। सुखावती गच्छतु लोकधातु। गत्वा च पूर्वममितप्रभस्य। पूजेतु वुद्धान सहनकोटीः ॥२०॥ बुद्धान कोटी बहु पूजयित्वा। ऋद्धीवलेन बहु क्षेत्र गत्वा। परिA.BC. सवतिमा A.B.C. P.. 1 च भूपि A.C.P. पभूष B. +नामे B जधA B.C. & deest io B. scanned as UV- शोभं च AB ·54 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ कृत्वान पूजां सुगतान' संतिके। भक्त्या गर्मियंति सुखावती त इति ॥२१॥३१॥ तस्य खलु पुनरानंदामितायुषस्तथागतस्याहतः सम्यक्स- बुद्धस्य वीधिवृक्षः । स दश योजनशतान्युच्चैस्त्वेनाष्टौ योजनश- तान्यभिप्रलंबितणाखापत्त्रपलाश: पंचयोजनशतमूलारोहपरि- णाहः सदापत्रः सदापुष्पः सदाफलो नानावर्णोऽनेकशतसहस्र- वों नानापन्त्री' नानापुष्पी नानाफलो नानाविचित्रभूषण- समलंकृतश्चंद्रभासमणिरत्नपरिस्फुटः शक्राभिलममणिरत्नवि- चित्रितश्चिंतामणिरत्नाकीर्णः सागरवरमणिरत्नसुविचित्रिती दिव्यसमतिक्रांतः स्वर्णसूत्राभिप्रलंवितो रूचकहाररत्नहारवास- हारकटकहारलोहितमुक्ताहारनीलमुक्ताहारसिंहलतामेखलाक- लापरत्नसूचसर्वरत्नवस्तुशताभिविचित्रितः स्वर्णजालमुक्ताजा- लसर्वरलजालकिंकिणीजालततो' मकरस्वस्तिकतंद्यावर्तचंद्र- समलंकृतः किंकिणीमणिजालसौवर्णसर्वरत्नालंकारविभूषिती यथाशयसतविज्ञप्तिसमलंकृतश्च ॥ तस्य खलु पुनरानंद बोधि- वृक्षस्य वातसमीरितस्य यः शब्दो घोषो निश्चरति सोऽपरिमा- णॉलोकधातूविज्ञापयति । तपानंद येषां सत्यानां स बोधिवृक्षः श्रोत्रावभासमागछति तेषां श्रोत्ररोगो न प्रतिकांक्षितव्यो 1 4 कारABP ग्रमAD ग्रमे C रमे ? नानापमो deest inc प्नमसहारबद्रहारपसहार deest np 5 नीलमुक्ताहार। 8 a deest . माल IAC नाल KB भालघP नंद्यापद्रवद्रिा पताdtest inc ·55 ॥ सुखावतीव्यूहः ।। यावदोधिपर्यत । येषामप्रमेयासंख्येयाचिंत्यातुल्यामायापरिमा- णानभिलाप्यानां सत्वानांस बोधिवृक्षश्चक्षुष आभासमागच्छति तेषां चडूरोगो न प्रतिकांक्षितयो यावद्दोधिपर्यंतं । ये खलु पुनरानंद ससास्ततो बोधिवृक्षाधं जिघंति तेषां यावद्धोधिपर्यंत न जातु घाणरोगः प्रतिकांक्षितव्यः । ये सत्तास्ततो बोधिवृक्षाफ- लान्यास्वादयंति तेषां यावचोधिपर्यतं न जातु जिहारोगः प्रति- कांक्षितव्यः। ये सवालस्य बोधिवृक्षस्याभया स्फुटा भवंति तेषां यावद्योधिपर्यंत न जातु कायरोगः प्रतिकांक्षितव्यः । ये च खलु पुनरानंद सत्तास्तं बोधिवृक्षं धर्मतो निध्यायति तेषां तत उपादाय यावद्धोधिपर्यंतं न जातु चित्तविक्षेपः प्रतिकांक्षितव्यः । सर्वे च ते सत्ताः सहदर्शनातस्य बोधिवृक्षस्यविवर्तिकाः संतिटने यदुतानुतरायाः सम्यक्संवोधेः। तिम्रश्च शांतीः प्रतिलभं यदिदं घोषानुगामनुलोमिकीमनुत्पत्तिकधर्मक्षांतिं च तस्यैवामितायु- पत्तथागतस्य पूर्वप्रणिधानाधिष्ठानेन पूर्वजिनकृताधिकारतया पूर्वप्रणिधानपरिचर्यया च सुसमायया सुभावितयानूनाविक- लतया ॥३२॥ तवैव खलु पुनरानंद ये बोधिसताः प्रत्याजाताः प्रत्याजायते प्रत्याजनिपने वा सर्वे ज एकजातिप्रतिवडास्ता एवानुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यते स्थापयित्वा प्रणिधानवशं ये ते 1 पोभिवृषफलान्या P. प. । योपानुशामनुलो A. B C पोपानुमा अनुसो P. * ABC P faziona? step 15,1 9.

·56 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बोधिसत्सा महासिंहनादनादिन उदारसंनाहंसनहाः सर्वसल- परिनिर्वाणाभियुक्ताश्च ॥३३॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धक्षेचे ये थावकास्ते यामप्रभा ये बोधिसत्लास्ते योजनकोटीशतसहस्रप्रभाः स्थापयित्वा द्वौ बोधि- सलौ ययोः प्रभया सा लोकधातुः सततसमितं नित्यावभास- स्फुटा॥ अथ खवायुप्मानानंदो भगवंतमेतदवोचता किनामधेयौ भगवंस्तो बोधिसतौ महासत्तौ।भगवानाह । एकस्तयोरानंदा- वलोकितेश्वरो बोधिसतो महासत्लो द्वितीयो महास्थामप्राप्तों नाम । इत एव चानंद वुद्धक्षेत्राच्युत्वा तो तत्रोपपन्नौ ॥३४॥ तर चानंद बुद्धक्षेत्रे ये बोधिसत्वाः प्रत्याजाताः सर्वे ते दाचिंशन्महापुरुषलक्षणसमन्वागताः परिपूर्णगावा ध्यानाभि- झाकोविदाः प्रज्ञाप्रभेदकुशलास्तीक्ष्णेंद्रियाः सुसंवृतेंद्रिया आज्ञा- तावौंट्रिया अदीना चलेंद्रियाः प्रतिलंभक्षांतिका अनंतापर्यंत- गुणाः ॥३५॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धधेचे ये बोधिसत्वाः प्रत्याजाताः सर्व तेऽविरहिता बुद्धदर्शनेनाविनिपातधमीणो यावदोधिपर्यंत सर्वे ते तत' उपादाय न जातु जातिसरा भविष्यंति स्थापयित्वा तयारूपेषु कल्पसंक्षोभेषु ये पूर्वस्थानमणिहिताः पंचसु कपायेषु' संनाह P संहार A. B.C. Rोट्रिम. शालयलेन्द्रिका B. याििन्द्रमा Ste Chulders, s.Y. पादीना A C. दिना B. सादिना P. पिनियनीय पि A. B. C. नादं . यया:A.C. यया B.P. . indnyam. wanita ft P.; deest in p. TA.B. RC. P. For the pathkashays, see the amall Sukhisatirgaha, 4 19. न A,B.C.P.

·- 57 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वर्तमानेषु यदा वुद्धानां भगवतां लोके प्रादुर्भावो भवति । तद्यथापि नाम ममैतहि ॥३६॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद वुद्धक्षेचे ये बोधिसत्याः' प्रत्याजाताः सर्वे त एकपुरोभक्तेनान्यालोकधातून्गत्वानेकानि बुद्धकोटीनियु- तशतसहस्राण्युपतिष्ठंति यावदाकांक्षति बुद्धानुभावेन । ते यथा- यथा चित्तमुत्पादयंति एवमेवंरूपैः पुष्पधूपदीपगंधमाल्यवि- लेपनचूर्णचीवरच्छबध्वजपताकावैजयंतीतूर्यसंगीतिवाद्यैः पूजां कुयोम इति तेषां सहचितोत्पादात्तथारूपाणि च सर्वपूजाविधा- नानि पाणौ प्रादुर्भवंति। ते तैः पुप्पैर्यावहास्लेिषु बुद्धेषु भगवासु पूजां कुर्वतो वहपरिमाणसंख्येयं कुशलमुपचिन्वंति। सचेत्पु- नराकांक्षांत्येवंरूपाः पुष्पपूटाः पाणौ प्रादुर्भवंचिति तेषां सह- चित्तोत्पादाबानाव,अनेकवर्ण नानागंधा दिव्याः पुष्पमूटाः पाणौ प्रादुर्भवंति । तैस्तथारूपैः पुष्पपूटैस्तान्बुद्धान्भगवतो ऽवकिरत्यभ्यवकिरत्यभिप्रकिरंति । तेषां च यः सर्वपरीतः पुष्प- पूट उसृष्टः स दशयोजनविस्तरं पुष्पच्छ, प्रादुर्भवत्युपर्यंतरीक्षे वित्तीये चानूसृष्टे न प्रथमो धरण्यां प्रपतति ।संति तव पुप्पमूटा य उत्सृष्टाः संतो विंशतियोजनविस्ताराणि पुष्पच्छवाण्युपर्यंत- रीक्षे मादुर्भवति । संति विंशञ्चत्वारिंशत्यंचाशयोजनविस्ताराणि भन्नि A सिखा:A B C योधिसश्या: P । एवमेयंरूपः A एयमेव रुपैः । CP STA CP, deest in B Fron मन t० प्रादुर्भवति । left out in B भचिति भरविति । सभ्यकिांतिक 'मरायोजन A C शतयोनन । दशयोजन । [III 2] 1 ·58 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ संति यावद्योजनशतसहसविस्ताराणि पुष्पच्छवाण्युपर्यंतरीक्षे प्रादुर्भवंति । तच य उदारं प्रीतिप्रामोद्यं संजनयंति उदारं च चिनोहिल्यं प्रतिलभंते ते बहपरिमितमसंख्येयं कुशलमूलम- वरोय बहूनि च वुद्धकोटीनियुतशतसहस्राण्युपस्थायैकपूर्वीहेन पुनरपि सुखावत्या लोकधानी प्रतिष्ठते तस्यैवामितायुपस्तथाग- तस्य पूर्वप्रणिधानाधिष्ठानपरिग्रहेण पूर्वदतधर्मश्रवणेन पूर्वजि- मावरोपित्तकुशलमूलतया पूर्वप्रणिधानसमृद्धिपरिपूर्यात्मभूतया सुविभक्तभावितया ॥३॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद वुद्धक्षेचे ये सलाः प्रत्याजाताः सर्वे ते सर्वज्ञतासहगतामेव धर्मकयां कथयति । न च तव वुद्धक्षेत्र सवानां काचित्परिग्रहसंज्ञास्ति ते सर्वच तबुद्धक्षेत्रमनुचंक्रमाणा अनुविचरंतो न रतिं नारतिमुत्पादयंति प्रामंतश्वानपेक्षा न च प्रकामंत्ति सापेक्षाः । सर्वसलेपामेव चित्तं नास्ति ॥ तत्र खलु पुनरानंद सुखावत्या लोकधातौ ये सस्याः प्रत्याजाना नास्ति तेया- मन्यतमकसंज्ञा नास्ति सकसंज्ञा नास्त्यसमसंज्ञा नास्ति वियहो नास्ति विवादो नास्ति विरोधः समचित्ता मैनचिता मृदुचिताः सिग्धचिताः कर्मण्यचिताः प्रसन्नचित्ताः स्थिरचिता विनीव- Trom Tiven to T left out in 1 धिष्टपरिA विधानाधिपरि पिटानां पिताला 'मुभिनया भयितया A मुषिभनया भारितया । C. मुभिमानितपार 'मे मयं च तयार. मे म प ते पाच युद्ध । मे भये प नष्ट ( मपंच प्रकाABC.P न च प्रकामति न मापेमा:AP मंति beest nP. नाम्नि नालिA नाति B P नाम्नि निc • la Chinese, 'TPSend of the thought ofequsiness' 10 प्रसप्रथिना: deest in AII . नो.

·59 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ रणचिता अशुभितचित्ता अलुडितचित्ताः प्रज्ञापारमिताचर्या- चरणचिताश्चित्ताधारबुद्धिप्रविष्टाः सागरसमाः प्रज्ञया' मेरुसमा बुद्धानेकगुणसंनिचया बोध्यंगसंगीत्या विक्रीडिता वुद्धसंगीत्य- भियुक्ता मांसचक्षुः प्रविचिन्वंति दिव्यं चक्षुरभिनिहरंति प्रज्ञा- चक्षुर्गतिंगता धर्मचक्षुःपारगता वुद्धचक्षुर्निप्पादयंती दर्शयतो द्योतयंतो विस्तरेण प्रकाशयंतीऽसंगज्ञानमभिनिहरति । चैधातु- कसमतायामभियुक्ता दांतचित्ताः शांतचित्ताः सर्वधर्मधातूपल- ब्धिसमन्वागताः समुदयनिरुक्तिकुशला धर्मनिरुक्तिसमन्वागता हाराहारकुशला नयानयकुशलाः स्थानकुशला लोकिकीपु कथास्वनपेक्षा विहरति लोकोतराभिः कथाभिः सारं प्रत्ययंति । सर्वधर्मपर्येष्टिकुशलाः सर्वधर्मप्रकृतिव्युपशमज्ञानविहारिणोऽनु- पलंभगोचरा निष्किंचना निरुपादाना निश्चिंता निरूपधयो ऽनुपादाय सुविमुक्ता अनंगणा अपर्यस्थायिनोऽभिज्ञास्वमूल- स्थायिनोऽसंगाचारिका अनवलीना गंभीरेषु धर्मेपभियुक्ता न संसीदति दुरनुवोधवुद्धज्ञानप्रवेशोद्गता एकायनमागीनुप्राप्ता निर्विचिकित्सास्तीर्णकथंकथा अपरप्रत्ययज्ञाना अनधिमानिनः। सुमेरुसमा' ज्ञानाभ्युद्गताः।सागरसमा वुद्धदोभ्याः । चंद्रसूर्यम- भातिक्रांताः प्रज्ञाभया पांडरसुशुक्लशुद्धशुभचिततया च । उत्तप्त- 1 मिया B परांगता A BC परागता:P. A B C.R. न deest mA.B. 5 ससंगना न शो A. BC खP. For comparisons of the same kind, see Lal. Tist p.550. युद्धायो-पा: A मुडा धोभ्या: B. पुया- क्षोभ्य: C युध्याचोभ्या: । 12 ·60 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ हेमवर्णसदृशा अंवभासनिभासतया च। वसुंधरासदृशाः सर्वसत्व- शुभाशुभक्षमणतया। अप्सदृशाः सर्वक्लेशमूलनिधावनप्रवाहण- तया च । अग्निराजसदृशाः सर्वधर्ममन्यनक्लेिशनिर्दहनतया । वायुसदृशाः सर्वलोकासंजनतया । आकाशसदृशाः सर्वधर्मनैर्वे- धिकतया सर्वशो निष्किंचनतया च । पद्मसदृशाः सर्वलोकानु- पलिप्ततया । कालानुसारिमहामेघसदृशा धर्माभिगर्जनतया । महावृष्टिसदृश धर्मसलिलाभिप्रवर्पणतया। ऋषभसदृशा महा- गणभिभवनतया। महानागसदृशाः परमसुदांतचित्रतया। भद्रा- श्वाजानेयसदृशाः सुविनीततया । सिंहमृगराजसदृशा विक्रमवै- शारद्यासंघस्सतया। न्ययोधद्रुमराजसदृशाः सर्वसत्वपरिवाणतया। पर्वतराजसदृशाः सर्वपरप्रवाधकंपनतया । गगणसदृशा अपरि- माणमैत्रीप्रभावनतया । महाब्रह्मसमाः सर्वकुशलमूलधर्माधि- पत्यपूर्वगमतया । पक्षिसदृशा असंनिचयस्यानतया । गरूडदि- जराजसदृशाः सर्वपरमवादिविध्वंसनतया । उदुंबरपुष्पसदृशा दुर्लभांप्रत्यर्थितयां नागवत्सुसमाहिता अविक्षिप्तांजिलेंद्रियतया। विनिश्चयकुशलाः शातिसौरभ्यबहुला अनीयुकाः परसंपत्य- प्रार्थनतया विशारदा धर्मकथास्वनमा धर्मपर्येष्ट्या" वैडूर्यसदृशा i decat in all 1155 a fata deest in 1 मुमदृशा A B C P Kanghanman C? nese traslat on shoes that he must l are ready मन्य . कामम"C कासा भएन मोP Should it be दुलभाया । प्रत्पपित? माdeest in all 31SS विधिमा ABC मुरिधिमोसा 10 ला यश पागलपा ·61 - ॥ सुखावतीभ्यूहः ॥ शीलेन रानाकराः' श्रुतेन मंजुस्वरा महाधर्मदुंदुभिनि?पेण महाधर्मभेरौं परामंतो महाधर्मशंखमापूरयंतो महाधर्मध्वज- मुच्छ्रापयंती धर्मोल्कां प्रज्वालयंतः प्रज्ञाविलोकिनोऽसंमूढा निर्दोषाः शांतखिलाः शुद्धा निरामगंधा अलुब्धाः संविभागरता मुक्तत्यागाः प्रसृतपाण्यो दानसंविभागरता धर्मामिपाभ्यां दाने ऽमत्सरिणोऽसंसृष्टा उच्चस्तमानसा विरक्ता धीरा धौरेया धृति- मंतो हीमंतः सुव्यूढसत्वा निगाढाः' प्राप्ताभिज्ञाः सुरताः सुख- संवासा अर्थकरा लोकप्रद्योता नापदागंतुं धीरा रागं तमः' प्रनेकस्वष्टाः शोकापगता निर्मला निमेषमहीणा विक्रीडिताभिज्ञा हेतुवलिकाः प्रणिधानबलिका अजिह्मा अकुटिला एते लक्ष- कोटीनियुतशतसहस्रावरोपितकुशलमूला उत्पादितमानशल्या अपगतरागद्वेषमोहाः शुद्धाः शुद्धाधिमुक्ता जिनबलप्रशस्ता लो- कपंडिता उत्तप्रज्ञानसमुदागता 'जिनसुताश्चित्तोद्विल्यसमन्वागताः शूरा दृढा अममा अखिला अतुला अरजस्काः" सहिता उदारा पभा हीमंतो धृतिमंतः स्मृतिमंतो मत्तिमंतो" गतिमंतः प्रज्ञाशस्त्रग्रहरणा पुण्यवंतो द्युतिमंतो व्यपगतखिला मलप्र. हीणाः स्मृतियुक्ताः शांतज्ञानालंभाः। ईदृशा आनंद तस्मिन्बुद्ध- श्रीकरा: added in Bafter रत्नाकरा:. धर्म । 3 उस्त्रमानसाः P. अनुत्त. स्तमानमाः? निगोडा A. नियोडा. नगेडा:. निवडा: P. गंतुं A. B. गंतु C. P. धीरापागंतम: A B. धीरागंतमःc धीराधागंत । 7 Ta] ABC सक: The whole of this sentence sumntelligible A.C.P.EB जिन toगता: left out in P " दृदा deest in P ॥जरजस्का:A.BC. सरन. सकःP. मतिमंतोdeest mc Trore ·62 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ क्षेत्रे सवाः संक्षिप्लेन च। विस्तरेण पुनः सचेतकल्पकोटीनि- युतशतसहसस्थिति केनायायुष्प्रमाणेत तथागता निर्दिश्येरन्नैव शक्यं तेषां सत्पुरुपाणं गुणपर्यंतमधिगंतुं । न च तथागतस्य वैशारद्योपच्छेदो भवेत् । तत्कस्य हेतोः । उभयमयेवानंदाचिंत्य- मतुल्यं यदिदं नेपां बोधिसत्वानां गुणास्तथागतस्य चानुतरं' प्रज्ञाप्रतिभानं ॥३॥ अपि चानंद उत्तिष्ठ पश्चान्मुखीभूत्वा पुष्पावकीणीजलों प्रगृह्य प्रणिपात । एपा सा दिग्यत्र स भगवानमिताभस्तथागती ऽहंन्सम्यक्संबुद्धस्तिष्ठति ध्रियते यापयति धर्म च देशयति विरजो विशुद्ध मस्य तन्नामधेयमनावरणे दशदिशि लोके विधुष्टमेक- कस्यां दिशि गंगानदीवालुकासमा बुद्धा भगवंतो वर्णयति स्तुवंति प्रशंसंत्यसकृदसकृदसंगवाचामतिवाक्याः ॥ 'एवमुक्त आयुष्मानानंदी भगवंतमेतदवोचत् । इच्छाम्यहं भगवंतममि- ताभममितप्रभममितायुपं तथागतमहतं सम्यक्संयुद्धं द्रष्टुं तांश्च बोधिसत्वान्महाससान्वहुवुद्धकोटीनियुतशतसहस्राबरोपितकुश- लमूलान् । समनंतरभापितायुप्मतानंदेनेयं वाक् अथ तावदेव सोऽमिताभस्तथागतीऽर्हन्सम्यक्संवुद्धः स्वपाणितलानथारूपं रश्मिं प्रामुंचद्यदिदं कोटीनियुतशतसहस्रतमं युद्धक्षेचं महता. था IACP Ilere the three parliest Chinese trans Inlogs insert ten long bections, while the isolaler Chinese translations follow the Sanskrit A.B C. पता P. एमाA.BC समदमकृदसंगा पापोरयामा IA. P. समदमंगा' अस मंगा पाश्याः ।। मानानन्दो ABC. रपमुळे पायुप्मानानन्दो ! भममितप्रभममिहा left auttar. परपमुक्त सामु ·63 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वभासेन स्फुटमभूत् ।। तेन खलु पुनः समयेन सर्वत्र कोटीशत- सहस्रबुद्धक्षेत्राणां ये केचिकालयर्वता वा रत्नपर्वता वा मेरू- महामेरुमुचिलिंदमहामुचिलिंदचक्रवाइमहाचकवाडा वा चि. तयो' वा स्तंभा वा वृक्षगहनोद्यानविमानानि दिव्यमनुष्यकारिण तानि सर्वाणि तस्य तथागतस्य तया प्रभयाभिनिर्भिन्नान्यभू- वन्समभिभूतानि ॥ तद्यथापि नाम पुरुषो व्याममात्रकेऽन्वितो द्वितीयं पुरुषं प्रत्यवेक्षेदादित्येऽभ्युद्गत एवमेवास्मिन्वुद्धक्षेत्रे भिा- भिक्षुण्युपासकोपासिकांदेवनागयक्षराक्षसगंधर्वासुरगरुडकिंनर- महीरगमनुष्यामनुष्याश्च तस्यां वेलायामद्रासुस्तममिताभ तथा- गतमहतं सम्यक्संबुद्ध सुमेरुमिव पर्वतराज सर्वक्षेवाभ्युदत सी दिशोऽभिभूय भासमानं तपंतं विरोचमानं विभ्राजमानं तं च महांतं बोधिसत्वगणं तं च भिक्षुसंघं यदिदं बुद्धानुभावेन तस्याः प्रभायाः परिशुद्धत्वात् ॥ तद्यथेयं महापृथिव्येकोदकजाता भवेतच न वृक्षा न पर्वता" न दीपा न तृणगुल्मौषधिवनस्पतयो न नदीस्वभप्रपाताः प्रज्ञापयेरन अन्यत्रैकार्णवीभूता महापृथिव्येका स्यात् एवमेव तस्मिन्बुद्धक्षेचे नास्त्यन्यत्किंचिल्लिंग वा निमितं वान्यचैव व्यामप्रभाः पावकारते च योजनकोटीशतसहस्रप्रभा 4 .सिका 1 Trom वभाग to रत्नपर्वता and महामेरु left out in ! 'पुन A B पिक Iqt deest in C 4T deest in P चितयोAC P पिन्तयो B deest in B 7 u deest n ABC * fury deest in C राधम deest inc P " From यो एकोदक to भूतमहापyि left out any deest in AB गुन्मो In All Iss "ख खत्रA Bc सम्र or शुभ्र 15 का deest in P 6 कोटी। 20 12 13 ·64 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बोधिसत्त्वाः । स च भगवानमिताभस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धस्तं च श्रावकगणं तं च वोधिसत्वगणमभिभूय सवी दिशः प्रभा- सयन्संदृश्यते । तेन खल्वपि समयेन तस्यां सुखावत्यां लोकधातौ बोधिसत्वाः श्रावकदेवमनुयाश्च सर्वे त इमां सहालोकधातुं शाक्यमुनिं च तथागतमहतं सम्यक्सवुद्धमहता भिक्षुसंघेन परि- वृतं पश्यति स्म धर्म देशयंत ॥३९॥ तब खलु भगवानजितं बोधिसत्वं महासत्वमामंत्रयने स्म। पश्यसि त्वमजितामुम्मिन्बुद्धक्षेत्रे गुणालंकारव्यूहसंपदं । उपरि- साच्चांतरीक्ष आरामरमणीयान्युद्यानरमणीयानि नदीपुष्करि- गीरमणीयांनि नानारत्नपद्मोत्पलकुमुदपुंडरीकाकीर्णनि।अध- स्ताच धरणीतलमुपादाय यावदकनिष्ठभवनागगणतलं पुष्पा- भिकीर्णे पुष्पावलिसमुपशोभित नानारत्नस्तंवपंक्तिपरिस्फुट तथागताभिनिर्मितनानाद्विजसंघनिषेवितं । अजितो बोधिसत्व' आह । पश्यामि भगवन् । भगवानाह । पश्यप्ति पुनस्त्वमजित" एतानमरान्चिजसंघान्सर्वयुद्धक्षेत्र युद्धस्तरेणाभिविज्ञापयंतं येनते "बोधिसता नित्यमविरहिता बुद्धानुस्मृत्या । " अजित आहे । ३ 4 अनितो II 'सस AC ससत्र B गपि. देशपनि । A.D.C. deest in पीरमणीया deest in P ABC 'पुष्पयतीसमुशोभित A B C. पुप्पायतिसमुपवभितं । निहित A B C. निमृतं । घोधिमय deest tne ० पश्यसि पुनस्त्वममित deest In A B C शानमरा- मन्तिमममा मर्षपुषश पुटमणाभियिज्ञापयनं . रतानमन्निसंपान् सर्पदोवान् पुरमा रतानमरान्हिनसंपो मर्मयुद्धक्षेत्रे पुरवण° C. रता अजितराष्टिमसंपा भांपुरत्र परमानाभिागपपन्न P It should the either for पिसापयंती परते. । यो deest in A "नि महारान mstead of अनिल साह .

·65 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ पश्यामि भगवन् । भगवानाह । पश्यसि पुनस्त्वमजिताच बुद्धक्षेत्रेऽभून्सलान्योजनशतसहमिकेषु विमानेपभिरूढानंतरीक्षे ससाकारान्कामंतः। अजित आह । पश्यामि भगवन । भगवा- नाह । तति मन्यसेऽजित' अस्ति किंचिन्नानात्वं देवानां पर- निर्मितवशवर्तिनां सुखावत्यां लोकधानी मनुपाणं वा अजित' आह । एकमयहं भगवनानात्वं न समनुपश्यामि यावद्महर्धिका अब सुखावत्यां लोकधातौ मनुपाः । भगवानाह । पश्यसि पुनस्त्वमजित तत्र सुखावत्यां लोकधातावेतेषां मनुष्याणामुदारेषु पनेषु' गीवासं । आह । तद्यथापि नाम देवास्तायस्त्रिंशा देवा यामा वा' पंचाशद्योजनिकेषु वा योजनशतिकेषु वा पंचयोज- नशनिकेषु वा विमानेषु प्रविष्टाः' क्रीडति रमंति परिचारयंति एवमेवाहं भगवनत्र सुखावत्यां लोकधातावेतेषां मनुष्याणा- मुदारेषु पनेषु गर्भावासं" पश्यामि ॥४०॥ संति खलु पुनरत्र भगवन्सत्वा य औपपादुकाः पद्मषु पर्यकैः प्रादुर्भवति । तत्कोऽत्र भगवन्हेतुः का प्रत्ययो यदन्ये गर्भावास प्रतिवसंति अन्ये पुनरौपपादुकाः पद्मपु पर्यकैः प्रादुर्भवंति । अमितो सम्मकन्या-माता समसमासत समता RTG समक्रां कमतःP पोधिसत्या साह P. * Deest in P 4 y deest in P. पु पपनेमु A. पूपपमेषु B C.P. गर्भवास A.B गर्भावास . 'देवा B प्रषिष्टाः A.B.C. प्रतिष्टा. deest in B गर्भावाम A P. गर्भया B From Tirará to wg left out in C 12 प्रत्यायोगः A. B. प्रपयोग: c. प्रयोग P. 15 अन्य पुनरोपपाटुकाः पर्येको पर्यकेपु A. भन्मापुनऐपपादुकाः पर्षको पर्यकर्ड 1. सन्ये पुनरोपपादुकाः पर्णको पर्येक्रेपुल बन्येषु न सोपपादुका पर्यको पर्वकेमु . III.] रमते । 10 ·66 1 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ भगवानाह । ये तेऽजित बोधिसत्वा अन्येषु वुद्धक्षेचेषु स्थिताः सुखावत्यां लोकधातावुपपत्तये 'विचिकित्सामुत्पादयंति तेन चित्तेन कुशलमूलान्यवरीपयंति तेषामत्र गर्भावासो भवति । ये पुनर्निर्विचिकित्सामुत्पाद्य छिन्नकांक्षाः सुखावत्या लोकधा- तावुपफ्तये कुशलमूलान्यवरोपयंति वुद्धानां भगवतामसंगज्ञा- नमेवाकल्पयंत्यभिधत्यधिमुच्यते न औपपादुकाः पद्धेषु पर्यकैः प्रादुर्भवति । ये नेऽजित वोधिसत्वा महासत्वा अन्यत्र बुद्धक्षे- धेपु स्थिताश्चितमुत्पादयंत्यमिताभस्य तथागतस्याहंतः सम्यक्सं. बुद्धस्य दर्शनाय न विचिकित्सामुत्मादयंति न कांदांत्यसंगं युद्ध- ज्ञानं स्वकुशलमूलं चाभिश्रद्दधति तेषामौपपादुकानां पर्यकैः 'प्रादुर्भूतानां मुहूर्तमात्रेणैवरूपः कायो भवति तद्यथान्येषां चि. रोपपन्नानां सवानां ॥ पश्याजित प्रज्ञाविशेष प्रज्ञावमाञ्यं प्रज्ञापरिहार्ण प्रज्ञापरीततां यतु हिताय पंच वर्षशतानि परि- हीणा भवंति बुद्धदर्शनाबोधिसत्वदर्शनार्मिश्रवणाइर्मसंकथना- कुशलमूलचर्यायाः परिहीणा भवंति सर्वकुशलमूलसंपतिभिः । यदिदं विचिकित्सापतितः संज्ञामनसिकारैः। तद्यथापि नामाजित राज्ञः धाचियस्य मूधीभिपिक्तस्य बंधनागारं भवेत्सर्वसौवर्णवैडूर्य- ଖ प्रस्थिताः R. From fafaram to feta left out in C. * From i to कुशलमूलान्यपरोपति left out in C P + From घरोपयंति to महासत्ता m left out in.A.B. पारोपपलि.in.only सातहमान, स्त।C.P. मासुलाना मुहूल- भारणेपरपा: A. प्रादुर्भूतानामुहूत्रमारणेवरुपा: B. प्रादुर्भूतानामुन्नमात्रेणेवरूपाःc मानुभूतानां मुहूनमानेपरूपाः P. प्रताशेषां A. 1. प्रज्ञाशेपं . प्रवारिशेपं P, From fi efektet to form left out 10 P संपत्तभि A. संपतिभिः ॥ B. संपर्जभि C. .

·67 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ प्रत्युतमवसक्तपट्टेमाल्यदामकलापं नानारंगविभववितानं दूष्य- पट्टसंच्छन्नं नानापुष्पकुसुमाभिकीर्णमुदारधूपनिषूपितं प्रासा- दहर्म्यनिहंगवाक्षवेदिकातोरणविचित्र सप्तरत्नकिंकिणीजाल- संच्छन्नं चतुरसं चतुःस्थूणं चतुझीरं चतुःसोपानं । तब तस्य स राज्ञः पुत्रः केनचिदेव कृत्येन प्रक्षिय जांधूनदसुवर्णमयैर्निगडैर्बद्धो भवति । तस्य च तत्र पर्यकः प्रज्ञप्तः स्यादनेकगोनिकास्तीर्ण- स्तूलिकापर्णकास्तीर्णः कालिंगमावरणप्रत्यास्तरणसोत्तरपदच्छद, उभयांतलोहितोपधानश्चित्रो दर्शनीयः । स तव तदाभिपणी वाभिसंपन्नो वा भवेत् । बहु चास्यानेकविधं शुचि विनीतं पानभोजनं तत्रोयनाम्येत । तत्किं मन्यसेऽजितोदारस्तस्य राज- पुत्रस्य स परिभोगो भवेत् । अजित' आह । उदारो भगवन् । भगवानाह । तत्किं मन्यसेऽजितापि वास्वादयेत्तत्र निशामयेच्च' तेन वा तुष्टिं विद्यात् । आह । नो हीदं भगवन् अपि तु खलु पुनर्यद्यपनीत्य" राजा तत्र बंधनागारे पक्षिप्तो भवेत्स ततो मोक्षमेवाकांक्षेला अभिजातान्कुमारानमात्यान्स्यागारांञ्येष्ठिनो अवसत्यपत AB सवसनपट्ट Cf Lal Vist p 186,1 10, पपशक्तपट्टमात्पदामक- लापे; also Burnout, Lotus, p 369 डुप्पपट्टसंच AC डुप्पप्रशखत । अपनसेच्छन्न । नियूह । After HG, P adds afirmasin हेमरत 6 * From This to चतुस्पण A चतुष्ठाण B पतुस्पुणं चतुस्सुन ? सतन left out an B परेन । सजित deest inP निगमये A CP. निगमेयच B deest in CP " पनपत्यपनीय A पुनर्पद्यपनीय 1 पनाथपनीने c पुनर्यतथ्यपरिते ? "रोनमायास्त्पेगाA रोनामासान्या । रोरमा- यांनयंगा. रोनयापास्यागारांक १० ·68 . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ गृहपतीन्कोट्टराजांश्च पर्येषयेद्य एनं ततो बंधनागारात्परिमोच- येयुः। किंचापि भगवंस्तस्य राजकुमारस्य नत्र बंधनागारे नाभि- रतिनीच परिमुव्यते यावन्न राजा प्रसादमुपदर्शयति।भगवानाह। एवमेवाजित येते वोधिसत्ता विचिकित्सापतिताः कुशलमू- लान्यवरोपयंति कांक्षति बुद्धज्ञानं किंचापि तेन युद्धनामश्रवणेन 'तेन च चित्तप्रसादमावणाच सुखावत्यां लोकधातावुपपद्यते न तु खल्वीपपादुकाः पद्मेषु पर्यकैः प्रादुर्भवंति अपि तु पनेषु गावासं प्रतिवसंति । किंचापि तेषां तबीद्यानविमानसंज्ञा: संतिटते । नास्त्युच्चारप्रसावं नास्ति खेटसिंहाणकं न प्रतिकूलं मनसः प्रवर्तते । अपि तु खलु पुनः पंच वर्षशतानि विरहिता भवंति बुद्धदर्शनेन धर्मश्रवणेन वोधिसत्वदर्शनेन धर्मसांकथ्य- विनिश्चयेन सर्वकुशलमूलेन धर्मचर्याभिश्च । किंचापि ते तच नाभिरमंने न तुष्टिं विजानंति' । अपि तु खलु पुनः पूर्वी- परान्दामयिासते भूयस्ततः पश्चान्निष्कामंति । न चैषां ततो । तेन च ज्ञान A BP नान समसमज्ञान C नमसमसमज्ञान हे किचापिp रिसमसामनार शुखावयां कपातायूपद्यन्ने A तेन प चित्रममादमारेणात्र मुखावत्या लोक- भातापपोन्ने । ने प ने धिसममादमवेनाध मुगावत्या लोकपाताबूपद्यते c तेन पविक्ष- प्रसादमानात मुखापत्या लोकयातायूपपद्यन्ते । तेन ध चितममादमारेण व मुसावत्यां लोकपातायूपपद्यते । F Here A and C repeat धर्मअषणेन योधिसत्वदर्शनेन Veer veeween take anufae repeats ine following रहना भीत युद्धदर्शनेन पम्मे- थपणेन पोधिसत्वदर्शनेन धर्मश्नपणेन पोधिसत्यदर्शनेन धर्मसाकविनिश्चयेन सर्यकुशलमूलेन धर्मपयोभिय किया s deest in ! नानि रमन्ते A.B CP पिना- नमिति A B.C विधति P ·69 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ निष्कामतां' निष्क्रमः प्रज्ञायत ऊ मधस्तिर्यग्वा । पश्याजित एतर्हि नाम पंचभिर्वर्षशतैर्बहूनि बुद्धकोटीनियुतशतसहस्रोप- स्थानांनि स्युर्बहपरिमाणासंख्येयाप्रमेयाणि च कुशलमूलान्य- वरोपयितव्यानि तत्सर्व विचिकित्सादोषेण विनाशयति। पश्या- जित कियन्महतेऽनर्थाय बोधिसत्वानां विचिकित्सा संवर्तत इति। तस्मात_जित वोधिसत्वैनिर्विचिकित्सर्वोधये चितमुत्याद्य क्षिप्रं सर्वसलहितसुखाधानाय सामर्थ्यप्रनिलंभार्थं सुखावत्यां लोकधातावुपपतये कुशलमूलानि परिणामयितव्यानि यत्र भगवानमिताभस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धः ॥४१॥ एवमुक्तेऽजितो वोधिसली भगवंतमेतदवोचत् । किं पुनर्भ- गवम्बोधिसला इतो बुद्धक्षेत्रात्परिणिध्यन्ना अन्येषां वा बुद्धानां भगवतामंतिकात्सुखावत्या लोकधानावुत्पत्स्यते । भगवानाह । इतो ह्यजित वुद्धक्षेवादासप्ततिकोटीनियुतानि बोधिसत्वानां •परिनिप्पनानि यानि सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते परि- निष्पन्नानामवैवर्तिकानां बहुवुद्धकोटीनियुतशतसहस्राण्यवरो- पितैः कुशलमूलैः कः पुनवादस्ततः परीततरैः कुशलमूलैः। . निष्कामतां deest In B प्रज्ञाय B प्रजायते। प्रज्ञापन ABC aire P 4 at deest in A CP तय्या: null Mss सर्व In aU MSS कियत्महते नाय A कियत्महते नापीय B कियामहा नपाय C.p कियत्महते नाथाय P सां सामथ्र्य A CP मामा १०था deest in B. 11 fa P 7A BC The NS$ constantly vary between 797 and नियुत, after कोटोer कोदि. I bare preferred farge and a throughout this tert ·70 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ १दुप्पसहस्य तथागतस्यांतिकादष्टादशकोटीनियुतशतानि वोधि- ससानां सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । पूर्वीतरे दिग्भागे रत्नाकरो नाम तथागतो विहरति । तस्यांतिकानवतियोधि- सत्सकोट्यः सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । ३ज्योतिष्प्रभस्य तथागतस्यांतिकाहाविंशत्तिवोधिसतकोय्यः सुखावत्या लोकधा- तावुपपत्स्यते । ४अमितप्रभस्य तथागतस्यांतिकात्पंचविंशति- वोधिसत्वकोट्यः सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । पलोकप्रदी- पस्य तथागतस्यांतिकात्यष्टिवोधिसत्वकोट्यः सुखावत्यां लोक- धातावुपपत्स्यते । नागाभिभुवस्तथागतस्यांतिकाच्चतुःषष्टिवो- धिसत्वकोट्यः सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । ७विरजःप्रभस्य तथागतस्यांतिकात्यंचविंशतिवीधिसत्वकोट्यः सुखावत्या लोक- धातावुपपत्स्यते । । सिंहस्य तथागतस्यांतिकात्योडशयोधिसत्व- कोय्यः सुखावत्यां लोकधातायुपपास्यते । एसिंहस्य तथागत- स्यांतिकादादशवोधिसत्वसहस्राणि मुखावत्या लोकधातावुप- पास्यते । १० श्रीकूटस्य तथागतस्यांतिकादेकाशीतियोधिसत्वको- टीनियुतानि सुखावत्मां लोकधातावुपपत्स्यते । ११नरेंद्रराजस्य तथागतस्यांतिकाद्दशयोधिसत्वकोटीनियुतानि सुखावत्या लोक- धातावुपपास्यते । १२यलाभिज्ञस्य तथागतस्यांतिकाहादशबोधि- सत्संसहस्राणि सुखावत्या लोकपातायुपपास्यते । १३पुप्पध्वजस्य उपमहसम्पाA 'म्य B C. दुपमहम्म P. सिहस्य deeat in P पोधि- भरकरः महानि probably गोधिमम्मकोय्यः or योपिमन्यकोटीनियुतमहाणि । Trolebly the left out, from Aranfo to quit suht left out an P. .

·71 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तथागतस्यांतिकात्यंचविंशतिवीर्यप्राप्ता बोधिसत्वकोट्य एकप्र- स्थानप्रस्थिता एकनाष्टाहेन नवतिकल्पकोटीनियुतशतसहस्राणि पश्चान्मुखीकृत्य सुखावत्या लोकधातावूपपत्स्यते । १४ज्वलना- धिपतेस्तथागतस्यांतिकादादशवोधिसत्त्वकोच्या सुखावत्या लोक- धातावुपपत्स्यते । १५वैशारद्यप्राप्तस्य तथागतस्यांतिकादेकोन- सप्ततियोधिसत्वकोट्यः सुखावत्या लोकंधानावुपपत्स्यतेऽमिता- भस्य तथागतस्य दर्शनाय वंदनाय पर्युपासनाय परिपृच्छनाय परिप्रश्नीकरणाया एतेनाजित पर्यायेण परिपूर्णकल्पकोटीनियुतं नामधेयानि परिकीर्तयेयं तेषां तथागतानां येभ्यस्ते वोधिसत्ता' उपसंकामंति सुखावत्या लोकधातौ तममिताभ तथागतं द्रष्टुं वंदितुं पर्युपासितुं न शक्यश्च पर्यंतोऽधिगंतुं ॥४२॥ पश्याजित कियत्सुलव्धलाभास्ते सत्ता येऽमिताभंस्य तथा- गतस्याहंतः सम्यक्संबुद्धस्य नामधेयं श्रोति नापि ते सत्या हीनाधिमुक्तिका भविष्यंति येतश एकचित्तप्रसादमपि तस्मिंस्त- थागतेऽभिलप्स्यंत अस्मिंश्च धर्मपर्याये। तस्मात_जित आरी- चयामि वः प्रतिवेदयामि सदेवकस्य लोकस्य पुरतोऽस्य धर्म- पर्यायस्य थावणाय। पिसाहस्रमहासाहनमपि लोकधातुमग्नि- 1 एनाटा नपनवति A, एताटाहे नवनति B. एकनाधाहे नवनाति C. एवेनासाहे नति र पशामुखीकृत्य येन A. B पश्चात्मुखीकाप येन C पा मुखिकप या: .. जलना A B.C. जलना P. 4 ofr deest in A B नपुन nailsSS. 'यस्पस्ने पोधिसत्वानो A. पले B, यस्यते पोधिसत्वा C. यखेते पोधिमाः P. यिा deest in ABC. & P. adds eft after s.

·72 ॥ मुखावतीव्यूहः ॥ पूर्णमवगाह्यातिकमैकचित्तोत्पादमपि प्रतिसारो न कर्तव्यः । तत्कस्य हेतोः। वोधिसत्वकोटयो यजिताश्रवणादेषामेवरूपाणां धर्मपयायाणां विवर्ततेऽनुतरायाः सम्यक्संवोधेः । तस्मादस्य धर्मपयायस्याध्याशयेन श्रवणोद्गृहणभारणार्थ पर्यावाप्तये विस्त- रेण संप्रकाशाय" भावनार्थ च सुमहावीर्यमारव्यव्यं । अंतश एकरावि दिनमप्येकगोदोहमाचमप्यंतशः पुस्तकावरोपितं कृत्वा' सुलिखितो धारयितव्यः । शास्तृसंज्ञा व तत्रोपाध्याये कर्तव्ये छति क्षिप्रमपरिमितान्सवानवैवर्तिकत्वेऽनुतरायाः सम्यक्सं. बोधेः प्रतिष्ठापयितुं तच्च तस्य भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्य बुद्धक्षेचं 'द्रष्टुमात्मनश्च विशिष्टां बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदं परिग्रहीतुमिति ॥ अपि तु खल्वजितात्यर्थं सुलब्धलाभास्ते सत्ता अवरोपितकुशलमूलाः पूर्वजिनकृताधिकारा बुद्धाधिष्ठिताश्च भविष्यंति येषामनागतेऽध्वनि यावत्सद्धर्मविप्रलोपे वर्तमान इम एवंरूपा" उदारा" धर्मपर्यायाः सर्वयुद्धसंवर्णिताः सर्व- बुद्धप्रशस्ताः सर्वबुद्धानुज्ञाता महतः सर्वज्ञज्ञानस्य क्षिप्रमाहा- कृत्वा । कतैय्या . चिनो AC समषितो क्रमैचिनो र मप्रकाशये in all MSS, probably सप्रकाशनाप sn p मुमहट्टीपमारस्यय 1A सुमहद्वीमेमालभव्य । B रभव्य। मुमहडोपमारय । *ता कृत्वा AC हा कुत्सा । तपि deest in P Far ABC Fafa P may be meant for a locat ve referring to उपाध्याये, or for म इति deest in C ते घAD तेन च "विमलापे विप्रत्यपे B विमलाप विप्रलाप्य P But at haynikhedikA P301 14 भविपनागोऽध्यान मर्मविप्रलोपे धर्तमाने ACTA BC 01 P 11 y deest in C 1 तामह AC तासह B ताP lest ngमहा 11 ·73 ॥ सुखावंतीव्यूहः ॥ रकाः श्रोषांवभासमागमिपंति ये श्रुत्वा चोदारप्रीतिप्रामोद्यं प्रत्तिलप्स्यंत उनहीप्यंति धारयियंति वाचयियंति पर्यवाप्स्यति परेभ्यो विस्तरेण संप्रकाशयियंति भावनाभिरताश्च भविष्यंयंतशो लिखित्वा पूजयियंति बहु च ते पुण्यं प्रसवियंति यस्य न सुकरा संख्या कर्तुं ॥ इति ह्यजित यत्नथागतेन कर्तव्यं कृतं मया। युप्माभिरिदानों निर्विचिकित्सायोगः करणीयः। मा संशयता- संगमनावरणं बुद्धज्ञानं मा भूत्सवीकारावरोपितरत्नमये बंध. नागारे प्रवेशः । दुर्लभी यजित बुद्धोत्पादो दुर्लभा धर्मदेशना दुर्लभा दाणसंपन् । आख्याता चाजित मया सर्वकुशलमूलपार- मिताप्राप्तिः । यूयमिदानीमभियुज्यत प्रतिपद्यध्वं । अस्य खलु पुनरजित धर्मपयायस्य महतीं परीदनां करोमि। अविनणाशाय बुद्धधर्माणामनंतीनाय पराक्रमिष्यथ मा तथागताज्ञां क्षोभ- यियथ ॥४३॥ अथ खलु पुनर्भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभापत"। न मे अकृतपुण्यानां श्रवा भेयंति" ईदृशाः। ये तु ते शूर सिद्धार्थाः श्रोति च इमां गिरं ॥१॥ । . योताA B C श्रोश. A.BC घेP. "पिपर.. । पनि B. 1 या ॥ यह P. 'यम्माभिरिदानों A यम्याभिरिदोनो B दानी यस्याभिदानों से ABC सP युद्धसान A B.C पुसानं र. कालरोA B.C कारोवरोP धर्माणामान Ac of मंजीन 1. धानामधानाय ? 10 y deest in CP मांगाधामभापतA.I. मागाथा सभापत C.P प्रया ACP. चापा B. भापति (11...] भेषति A.B.C. .

·74 ॥ सुखावतीच्यूहः ॥ दृष्टो यैश्च हि संवुद्धो लोकनाथ प्रभंकरः। सगौरवैः श्रुतो धर्मः प्रीतिं प्राप्यंति ते परां ॥२॥ न शक्त हीनेहि कुसीददृष्टिभिः । वुद्धान धर्मेषु प्रसाद विंदितुं। ये बुद्धक्षेत्रेषु' अकार्पि पूजां। त्रैलोकनाथान चर्यासु शिक्षिषु ॥३॥ यांधकारे पुरुषो यचक्षुः। मार्ग न जाने कुतु संप्रकाशयेत् । सर्व तथा धावक बुद्धज्ञाने। अजानकाः किं पुनरद्य ससाः ॥४॥ वुद्धो' हि बुद्धस्य गुणं प्रजानते। न देवनागासुरयदाथावकाः। अनेकवुद्धान पि नो गती" यथो। वुद्धस्य ज्ञाने हि प्रकाश्यमाने ॥५॥ यदि सर्वसत्ताः समता" भवेयुः। विशुद्धज्ञाने" परमार्थकोविदाः । ते कल्पकोटीरथ वापि उत्तरे। नैकस्य युद्धस्य गुणान्कयेयुः ॥६॥ 1 शीद A. B.C. सिदं . 'पुढे A C. बुद्ध B. पु. पिपिदि . गुस्पूने A.C. बुटेपु . पुटपूने P. लोA. अंधा . ते लोc.लो. नापान 1.P. नापांनc. नु. म. From je to भर्यमा left out ia l'. नागती॥ P, ना., Beechap.23 . 11 ममहा।

·75 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अपांतरे निर्वृत ते भवेयुः। प्रकाशमाना बहुकल्पकोदीः। न च वुद्धज्ञानस्य प्रमाणु लभ्यते । तथा हि ज्ञानाश्चर्य जिनानां ॥७॥ तस्मान्नरः पंडित विद्वजातियः । यो मत्य वाक्यमभिथद्दधेय। कृस्त्रां म साक्षाजिनंज्ञानमागीन् । वुद्धः प्रजानं ति" गिरामुदीरयेत् ॥६॥ कदाचि लभ्यति मनुष्यलाभः । कदाचि "बुद्धान पि प्रादुर्भावः। श्रद्धार्थप्रज्ञा सुचिरेण लभ्यते। तस्यार्थग्रासै जनयेत वीर्य ॥९॥ . य" ईदृशं धर्म श्रुणित्त्व श्रेष्ठां। लभ्यंति प्रीतिं सुगत स्मरंतः। ने मित्रमस्माकमतीतमध्वनि। ये चामि वोधाय जनंति छंदमिति ॥१०॥४४॥ अस्मिन्खलु पुनर्धर्मपाये भाषमाणे बादशानां सत्लनियु- . 2 ज्ञानाथA. ज्ञानान्यापर्य B. ज्ञानार्य . ज्ञानाय P Sean u-v-rov-v--- B. A. B. यःC.P. 'युA C. : B. य:P. -खां म. वाप. ज्योत्सा स B. कृपणाम P. साधि जिन P. मार्गान A.B. मागी न C. रासिं नR. बुद्धःA.BC, घुद्ध P. नानति A.C. मानति 1. माति P. 10HA.D. ल. P. भ्येत? 1 A.C 1 याति 15 में बोधाय A C. ये पापि पोधाये B. ये सुद्धपाधाय P. L2 11 13 B. AP.

·76 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नकोटीनां विरजो विगतमलं धर्मेधु' धर्मचक्षुर्विशुद्ध । चतुर्वि- शत्या कोटीनियुत्तशतफलं प्राप्न । अष्टानां भिक्षुशतानामनुपा- दायाथवेभ्यश्चित्तानि विमुक्तानि । पंचविंशत्या बोधिसत्वकोटी- भिरनुत्पत्तिकधर्मक्षांतिः प्रतिलब्धा । देवमानुषिकायाश्च प्रजा- याश्चत्वारिंशत्कोटोनियुतशतसहस्राणामनुत्पन्नपूर्वाण्यनुत्तरायां सम्यक्संवोधौ चित्तान्युत्पन्नानि सुखावत्यां 'लोकधातावुपपत्तये च कुशलमूलान्यवरोपितानि भगवतीऽमिताभस्य तथागतस्य 'दर्शनकामतया । सर्वे च ने तचोपपद्यानुपूर्वेण मंजुस्वरा नाम तथागता अन्येषु लोकधातुधूपपास्यते । अशीतिश्च नियुतकोट्यो दीपंकरे तथागते. लब्यक्षांतिका अवैवर्तिका अनुतरायाः" सम्यक्संवोधेरमितायुपैव" तथागतेन परिपाचिताः पूर्ववो- धिसत्वचा चरंतस्ताश्च सुखावत्या लोकधातावुपपद्य पूर्वप्र- णिधानचनाः परिपूरयिष्यति ॥४५॥ तस्यां वेलायामयं बिसाहनमहासानलोकधातुः पड्विकारं वि B. 3 4.This väg deest in B शत and & left out in r. passage seems to be imperfect, and, according to the fire Chinese translations, we expect. पतुपिंशया मत्त्वकोटोनियुतशासहसेरनागामिफलं प्राप्नं । The number differs in the five transtations between 100 koths, 320kotis, 21 kotis, 20 kotts, and akoti niyutas respeclittly; but they all agree in the Andgåmi-phala 1912 deest in T, लोक- Watg deest in l. दर्शना A C. दर्शण D दर्शन P. • नुपूर्पण A नुपूर्वण । नुषूप प . दोपकर तपागत AY. दपिका पागते . दीपकरे तथागतते P. ०या.deeat inc. "पेप पेप 1. पर P. 12 C. adds 7 after on. परिपापिता:A.C.P परिपारिताः। A.CP. ताथ।. 1ो A.P UBC ·77 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ प्राकंपन् । विविधानि च प्रातिहार्याणि संदृश्यंते स्म । पृथिव्यां संस्कृतमभूत् दिव्यमानुयकानि च तूर्याणि संप्रवादितान्यभू- वन् । अनुमोदनाशब्देन च यावदकनिष्ठभवन विज्ञप्तम- भूत् ॥४६॥ इदमवोचद्भगवानासमना अजिती वोधिसत्लो महासत्व • आयुप्मांश्चानंद सा चसर्वावती पर्पत्सदेवमानुपामुरगरुडगंधर्वश्च लोको भगवतो भापितमभ्यनंदन्निति ॥४७॥ 'भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्य सुखावतीगुणवर्णपरि- A From here the text a given from A. the various reading, mll be seen belony भगवतो मिताभस्य तथागतस्य मुखायटीगुणपर्णपरिकीर्तन पोधिसमानामवैवायभूमिप्रवेश ॥ ॥ श्रीभगवतोगमिताभस्य तथागतस्य सुखावतीगुणपर्ण परिकीतन बोधिसत्यानामवैवर्यभूमिप्रदेश । C भगवतोमिताभस्य तपागतस्य गुण परिकीर्तनं बोधिसमानामवैययभूमिप्रदेश ॥ P भगवतो मिताभस्य तथागतस्य गुन परिकीर्तन पोधिसत्यानामवैवार्यभूमिप्रवेश ॥ A अमिताभस्य परिवर्त सुखावतीगृह Bअमिताभस्य परिवर्त सुखावतीप्यूह अमिताभस्य परिवन सुखायनीयह सपूर्ण ॥ ॥ इति श्रीमदमिताभस्य तपागास्स मुखा P अमिताभस्प यहपलिवर्त सुखायतीयह सपूर्ण ॥ ॥ इति श्री अमितभस्म महायानसूत्र समान ॥ ये धनी हेतुप्रभाषा हेतु तेगा नयागत । महायानसूत्र समान ॥ य पनी हेतुप्रभाषा हेतु नेपा तथागत । महायानसूत्र समान ॥ ॥ शुभम् । P पतीगृह नाम महायानसूत्र समान । A वदनेमा घ यो निरोध एव यादि महानपण ॥ ॥ सय ९३४ कार्तिकशुदि । अषद तेपा च यो निरोध एव वादि महाप्रवण ॥ १५०1 C सवत् १५५ मिति चैत्र शुक्ल A B C पतीव्यूह P

·78
॥ सुखावतीप्यूहः ॥
कीर्तनं बोधिसखानामवैवर्यभूमिप्रवेशः। अमिताभस्य परिवर्तः
सुखावतीव्यूहमहायानसूत्रं समाप्नं ॥
ये धर्मा हेतुप्रभावा हेतुं तेषां तथागतः ।
सवदत्तेषां च यो निरोध एवं वादि महाश्रमणः ॥
A. संपूर्णमभूत् ॥ श्रीमुषर्णपणारिमहानगरे मैत्रीपूरिमहाविहारे श्रीयाक्वनदासपत्राचार्यस्य
B
C.
P
समैत्रिपूरमहाविहारया श्री पत्राचार्य रा-
A. जयानंदस्य व सार्थमिद्धेः ॥ ॥ संसारमोटातौ स्वपापमुक्तये सेनेय लिहितं. शुभं ।
B.
C.
P. म, मुनिन घो पानुलो
त्य

·APPENDIX I. SANGHAVARMAN'S CHINESE VERSION OF THE FOUR GÅTHÅS IN THE SUKHÅVATİVYOHA (CHAPTERS 4, 9, 31, 44), WITH A LITERALL. TRANSLATION. 1. SANSKRIT Text, Chapter 4, pages 7-9. 1. O thou of eminent and bright countenance, whose power is endless, such a brightness as this is incomparable (in the world)! The brightness of the sun, moon, jewels, and pearls is all to be covered (as it were) just as a heap of black powder 2. The form of the Tathagata is without an equal in the world, and the great voice of thc fully-enlightened one reverberates in the ten quarters. His virtus, knowledge, strength, meditation, wisdom, power, and good qualities are matchless, most excellent and 戒聞精進三张智慧威德無侶殊勝希有 如來容顏 超世無倫 正覺大音響流十方 日月摩尼珠光嵌羅皆悉隱蔽猶若聚墨 光顏魏魏威神無極如是該明無與等者 rare. **Black powder' looks as if the Chinese translator had read mashi or ması for bhosi, see Vagrałžiediká, p 44,1 14 ·0 APPENDIX I. 3. Deeply and clearly, well and intensely, he thinks of the law of the Buddhas, (incomprehensible) like the sea, and understands its depth and greatest profoundness, and reaches its bottom. Bhagavat (i, e. honoured by the world) is ever free from ignorance, covetousness, and anger. O Hero, like a lion, whose spiritual virtue is immeasurable! 4. His merit is great and wide, his wisdom is deep and wonderful, and his light and powerful form cause the universe to be shakena. May I be come a Buddha just as the holy king of the law, and deliver all beings from birth and death! 5. In generosity, equanimity, virtue, endurance, strength, also in meditation and wisdom, I shall become the best, Practising perfectly these vous I shalj become a Buddha, the great helper of all those who have fcar and anxiety, 如是三联 智慧為上 吾普得佛普行此願一切恐懼 寫作大安 願我作佛 齊聖法王超疫生死难不解脱 布施調意 戒忍精進 人雄師子 神德無量功勁廣大智慧潔妙光明威相提助大千 梁詠善念諸佛法海窮深藍與究其涯底無明欲怒世萨永無 布光,無 . This would point to prakamiau for gratapati ·CHINESE VERSION. 881 6. There may be a hundired tholysands of millions of Buddhasimmeasurably grcat sages, whose number is as that of the sand of the Ganga. To worship all these Buddhas does not equal thc sceking for the way firmly and rightly without returning. 7. There are the worlds of the Buddhas like the sand of the Ganga. These (Buddha -) countries are innumerable and countless. Mly light will shine over all these countries; thus my strength and poster will be immeasurable. 8. May my country be the best (of all), when I become a Buddha, and the people, therein excellent, and the Bodhi - mandala surpassing others. May my country be just as (the state of) Nirvana, and without equal. I will pity and deliver all (beings). 9. May those who come to be born there from the ten quarters he pure and joyful, happy and at ease, when they arrive in my country. May 而無等雙我當哀愁皮脱一切十方來生心悦清净已到我國快樂安穩 如是精進威神難令我作佛國土第一其织奇妙道場超範國如泥洹 欧正不邸曾如恒沙諸佛世界復不可計無數剎土光阴悉照此諸國 假使有佛百千億萬無量大聖数如恒沙供養一切斯等諸佛不如求道 AI [II ] ·8g APPENDIX ] Buddha witness that this is my true realisation! I make prayer for that desire full of strength and vigour 10 May those Bhagavats of the ten quarters whose wisdom is unim peded know always my thought and practice! Even if I abide in the midst of poisons and pains I shall always practise strength (virya) and endurance (kshantly and be free from regret 諸苦毒中我行精進忍終不悔 常令此尊知我心行假令身止 力精所欲十方世尊智慧磁 幸佛信明是我真澄發願於彼 2 SANSKRIT Text Chapter 9 pages 22-24 普·我 1 If these prayers surpassing the world which I have made and by which I should certainly attain to the highest path should not be fulfilled may I not accomplish the perfect knowledge . If I should not become a great giver so as to save all the poor, for immeasurable kalpas may I not ac complish the perfect knowledge 普濟語貧苦 普不成正恐 我於無量劫不為大施主 浙願不滿足 誓不成正玛 我建超世願必至低上拉 ·CHINESE VERSION. 83 效力 3. Iſ my name should not be heard all over the ten quarters, when I attain to the path of Buddha, may I not accomplish the perfect knowledge. 4. May I become the teacher of gods and men, having sought for the highest path, by generosity, deep and right meditation, pure wisdom and practising thc pure practice (Brahmakarya) 5. The great light produced by the spiritual power (of the Tathagata) shines over unlimited countries, and destroys the darkness of three (kinds of) defilements, and saves all beings from misfortune. 6. Opening his eye of wisdom, he (the Tathagata) destroys that darkness of ignorance like a blind man Shutting up all the evil paths, he opens the of the good state. 開彼智悲限 滅此昏官圈 離欲梁正念净滋修梵行志求無上道為諸天人師 背照無際土消除三垢只廣濟泉厄難 我至成佛道名路起十方究竟晦所聞誓不成正盘 閉塞諸惡道通達舊趣門 & Bodhiruh translates this verse as follows "If I should still seek for the object of desire, alter I left home in order to advance towards the highest path, and should not practise neditation and wisdom, may 1 not become the chanoteer (of men whose passions are to be tamed) and the teacher of gods and men,' M1 ·84 APPENDIA I 等質感功” 7 Having accomplished his actions, his powerful light is brilliant over the ten quarters, so that the sun and moon do not shine, and the light of the sky becomes invisible 8 Opening the treasury of the law for the sake of a multitude he widely distributes the jewels of merit, and in the midst of a large assembly, he constantly preaches the law as a lion roars 9 Having worshipped all Buddhas he has made the stocks of merit perfect His prayers and wisdom having been perfect he has become the hero of the three worlds 10 Lihe Buddha who is possessed of unimpeded wisdom and understands and shines over everything may I also be possessed of the power of action and wisdom and equal this highest worthy 11 If this prayer should ever be fulfilled, the great-thousand (world) would be moved and the hervenly beings in the shy would shower down the wonderful and precious flowers 等此最勝尊 斯願若赴果大千應感動 虛空譜天人當而珍妙華 願慧悉成滿得為三界雄如佛無礙智通達靡不照顾我功慧力 廣施功德寶常於大眾中說法師子吼供養一切佛具足职德本 功种成滿足 威醒朗十方日月最重暉 天光隱不現為黎明法藏 ·CHINESC I'CRSION. 85 1名 12、 Buddha spoke to Ananda: When the Bhikshu Dharmakara spoke these verses, the whole carth was shaken in six different ways, and the heaven showered the wonderful flowers over it; and there was music spontaneously in the sky, in which this praise was produced : 'Thou wilt certainly accomplish the highest perfect knowledget! 中融言決定必成無上正覺 妙華以故其上自然音樂空 已應時普地六種震動天下 佛告阿難法藏比丘說此項 3. SANSKRIT Test, Chapter 31, pages 49-54. 1. There are Buddha-countrics in 锁 南?被東 the eastern quarter, the number of 土西 土方 which equals the sand of the river 普光菩諾 Ganges. The company of Bodhi- 薩薩佛 sattvas of those countries goes to see 聚維象图 Buddha Amitâyu. 2 Thus also in the south, west, 往上往 north, zenith, and nadır, and in the four corners (there are the same} 無亦無如 'The company of Bodhisattvas of those countries goes to see Buddha 量復量 恒 Amitayu. 竟然覺沙 # In the fourth and fifth of the five Chinese translations which are still in eristence, thus part is translated as a verse, as it is in Sanskrit, while in the first and second translations, these 12 verses are altogсther left out.

·86 APPENDIX I. 3. All the Bodhisattvas, each bringing with him wonderful hicavenly flowers, prccious scents, and invaluable cloaks, worship Buddha Amitâyu. 4. All of them play on the heavenly music, from which an agrccable sound proceeds, singing and praising the most excellent worthy; thus they worship Buddha Amitàyu. 5, 6. He has finally obtained his supernatural power and wisdom, and easily entered the deep gate of the law. He has made the treasury of merit perfect, and his wonderful wisdom is without equal. The sun of his wisdom shines over the world, and dispels the cloud of birth and death. (Thus praising him), they (the Bodhisattvas) turn round him three times respectfully, and salute the highest worthy, touching the ground with their heads 7. Having seen that pure and adorned country, which is excellent and inconceivable, they raise their thoughts, praying that their own country should also be like this. (See verse 6 in Sanskrit ) 游首無上却见彼路淨土微妙難思說因發無上心顾我國亦然 只足功德城 妙智無等倫然日照世明消除生死雲 恭敬市 暢發和雅音 歌狄取勝尊 供發無怨究達神通慧 遊入深法門 一切諸档磁各奔天妙華领否無似衣 供強無量绍 成然奏天樂 ·CHINESE VERSION. 87 項最 聽袋入尊 十12 唯 方然切容 來願天發 正說 士 8. Then the Lord Amitâyu changes his countenance and smiles, and shines over the countries of the ten quarters, producing innumerable (rays of) light from his mouth. (See verse 11.) 9. Turning back his light, he causes it to turn round his body three times and to enter into (his person) from the top of his head. All the assembly. of gods and men are dancing with joy. (See verse 12.) 10. The noble-minded Avalokitesvara, making his cloak proper, touching the ground with his head, asks him, saying: 'Why dost thou smile? Pray, tell me thy thoughts.' 11, The Brahma • voice (of Buddha) is like thunder, and produces a wonderful ringing sound, with eight different kinds of sound (saying). 'I shall give prophecy to the Bodhisattvas, and tell thee now;--do thou listen carefully! 12. 'I know thoroughly well the wishes of those noble-minded ones who come from the ten quarters, that they seck for a pure and adorned country, and that, having received prophecy, they will become Buddha, 吾 躍出 知 猶 從雷 歡数 顯赛客 應時無量尊 動容發欣笑口出無數光 偏照十方國迎光阻撓身 志八大福 求音 凝暢 画 決投服 光 當我稍國 作萨首撓 佛說即身 ·CHINESE VERSION 89 飛 普自其18 化 女 佛 偏度 本 退願 剂 切轉力 业 养 名著聞 prayers and 18 'If beings, having heard his name, wish to be born in his country, they will arrive there through the power of the former prayers of that Buddha (Amitayu) and spontaneously attain to the state of “never returning again" (Avaivartya)' 19 The Bodhisattvas raise their pray that their own country should have no difference (from Sukhåvati) They think in tensely of saving all beings and making their name to be heard in the ten quarters 20 Having worshipped a million of Tathagatas, and gone to their countries through their supernatural power and joyfully worshipped them there, they (the Bodhisattvas) return to the country of Sukhåvat! 歡 喜十至往 法方願生 還奉願皆 到事之悉 安俊国到 養 如無 被 國來死因 44 SANSKRIT Text Chapter 44, pages 73-75 men If have no stock of merit, they are not able to hear this Sätra Those who are pure and heep the moral precepts are able to hear the right law 乃 清不若 疲 開有 正我 此善 法者,經本 (III ] N ·9 APPENDIA I 中 唯 難會 佛如 獨從 明生 了言法草 假欲 使行 見信 切 人人佛 是一 2 Those who have formerly seen Bhagavat, are able to believe in this matter They will hear and practise (this law) respectfully and without pride, and ship for great joy 3 Those who are either proud, Vicious, or neglectful, find it difficult to believe in this law Those who have seen Buddhas in former life, willingly hear such a teaching as this 4 Neither Srävakas nor Bodhi sattvas are able to understand the holy thought (of Buddha), because it is just as if a man, blind from his birth wishes to go to lead others 5 The sea of wisdom of the Tathâgata is deep and wide unlı mited and bottomless so that neither Sravakas nor Pratyekabuddhas can measure it but Buddha only under stands it clearly 67 Let even all men who may have perfectly attained to the Bodhi, and understood the sublime truth being possessed of pure wisdom, thinh of the wisdom of Buddha for a million 曾智 得 道在教 難以信此法 宿世見諸佛樂聽如是教聲聞或菩薩 莫能究聖心 曾更見世尊則能信此事 謙敬聞奉行踊躍大歡喜 騰慢弊懈意 脊梁 聲? 慧 廣 底 薩 管 二莫情 却乘 佛所 型 智測 ·CHINESE VERSION. 9 - 設画”等第 命力 甚極 火忘得說 必見佛 敬世豪 大難不 法廢值 知 of kalpas, and use their utmost power in their speech and explanation, yet they will not know the unlimitedness of Buddha's wisdom till the end of their life. Thus it is perfectly pure. 8. This life is very difficult to be obtained, and the appearance of Buddha in the world is also difficult to be met with, and men who have faith and wisdom are difficult (to be found); so that if they hear (this law), they must diligently seek for it. 9. If they, having heard the law, do not forget it, and having perceived its deep meaning) respect it, and having obtained (its essence) rejoice greatly, they are my good and intimate friends. Therefore they ought to raise their own thoughts (for obtaining the Bodhi). 10, Even if the world is full of fire, yet they ought certainly to pass through it, and seek to hear the law. They will then certainly attain to the path of Buddha, and widely save (tnose who are iny the strem 164birth, and death. 設游世界火必過要聞法會當成佛道 廣濟生死流 期人佛 我有慧 難 廣是若如 湾 故聞 生當 死 發進 意求 ·APPENDIX II. THE SMALLER SUKHÂVATI-VYÛHA. ॥'नमः सर्वज्ञाय॥ एवं मया श्रुतं । एकस्मिन्समये भगवाड्यावस्त्यां विहरति स्म जेतवनेऽनाथपिंडदस्यारामे महता भिक्षुसंघेन सार्धमर्धवयो- दशभिर्भिष्ठशतैरभिज्ञानाभिज्ञातैः स्थविरैर्महाथावकैः सर्वैरहद्भिः । तद्यथा स्थविरेण च शारिपुत्रेण महामौद्गल्यायनेन च महाका- श्यपेन च महाकम्फिणेन च महाकात्यायनेन च महाकौष्टिलेन च रेवतेन च शुद्धिपंथकेन च नंदेन चानंदेन च राहुलेन च गवांपतिना च भरवाजेन च कालोदयिना च वक्कुलेन चानि- रुवेन च । एतैश्वान्यैश्च संवहुलैर्महाश्रावकैः संवहुलैश्च बोधि- सत्वैर्महासः । तद्यथा मंजुथिया च कुमारभूतेनाजितेन च बोधिसत्वेन गंधहस्तिना च वोधिसत्वेन नित्योद्युक्तेन च बोधि- सत्सेनानिक्षिप्तधुरेण च वोधिसत्वेन। एतैश्चान्यैश्च संबहुलैबोंधि- सत्तैमहासत्तैः । शक्रेण च देवानामिंट्रेण ब्रह्मणा च सहांपतिना। एतैश्चान्यैश्च संवहुलैर्देवपुत्रनयुतशतसहसैः ॥१॥ See Journal of the Royal Asiatic Society, 1880, pp 181-186, Selected Essays, sol lP348 ·THE SMALLER SUKHÁVATI-VYÚHA. 93 नन खलु भगवानायुमंतं शारिपुत्रमामंत्रयति स्म । अस्ति शारिपुत्र पश्चिमे दिग्भाग इनो वुद्धक्षेत्र कोटिशतसहस्रं बुद्धक्षेत्रा- णामतिक्रम्य सुखावती नाम लोकधातुः। तत्रामितायुनीम तथा. गतोऽहन्सम्यक्संवुद्ध एतहि तिष्ठति प्रियते यापयति धर्मं च देशयति । तत्किं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते । तव खलु पुनः शारिपुत्र सुखावत्या लोकधातौ नास्ति सलाना कायदुःखं न चिनदुःखं अप्रमाणान्येव सुखकार- णानि । तेन कारणेन सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते ।।२।। पुनरपरं शारिपुत्र सुखावती लोकधातुः सप्तभिर्वेदिकाभिः सप्तभिस्लालपंक्तिभिः किंकिणीजालैश्च समलंकृता समंततोऽनु- परिक्षिता चित्रा दर्शनीया चतुणी रलानां । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य। एवंरूपैः शारिपुत्र वुद्धक्षेत्रगुणव्यूहै: समलंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥३॥ पुनरपरं शारिपुत्र सुखावत्यां लोकधातौ सप्तरत्नमय्यः पुष्क- रिण्यः । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य लोहित. मुक्तस्याश्मगर्भस्य मुसारगत्वस्य सप्तमस्य रत्नस्य । अष्टांगोपेत. वारिपरिपूर्णाः समतीर्थकाः काकपेया सुवर्णवालुकासंस्कृताः । तासु च पुष्करिणीपुसमंताञ्चतुर्दिशं चत्वारि सोपानानि चिचाणि दर्शनीयानि चतुर्ण रत्नानां । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य । तासां च पुष्करिणीनां समंतादलवृक्षा जाताश्चित्रा दर्शनीया सप्तानां रलानां । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य लोहितमुक्तस्थाश्मगर्भस्य मुसारगत्वस्य सप्तमस्य ..

·94 APPENDIX II. रत्नस्य । तासु च पुष्करिणीषु संति पद्मानि जातानि नीलानि नीलवर्णानि नीलनिभीसानि नीलनिदर्शनानि । पीतानि पीतवर्णानि पीतनिर्भासानि पीतनिदर्शनानि । लोहितानि लोहितवर्णानि लोहितनिभीसानि लोहितनिदर्शनानि । अव- दातान्यवदानवान्यवदातनिर्भासान्यवदातनिदर्शनानि । चित्रा- णि चित्रवर्णानि चित्रनिभीसानि चिचनिदर्शनानि शकटचक्र- प्रमाणपरिणाहानि । एवंरूपैः शारिपुच बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहैः सम- लंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥४॥ पुनरपरं शारिपुत्र तब बुद्धक्षेत्रे नित्यप्रवादितानि दिव्यानि तूर्याणि सुवर्णवर्ण च महापृथिवी रमणीया। तत्र च बुद्धक्षेत्रे विष्कृत्वो रात्रौ विष्कृत्वो दिवसस्य पुष्पवर्षे प्रवर्षति दिव्यानां मांदारवपुष्पाणां । तब ये सत्ता उपपन्नास्त एकेन पुरोभक्तेन कोटिशतसहस्रं बुद्धानां वंदन्यन्याँल्लोकधातून्गत्वा । एकैकं च तथागतं कोटिशतसहस्राभिः पुष्पवृष्टिभिरभ्यवकीर्य पुनरपि तामेव लोकधातुमागच्छंति दिवाविहाराय । एवंरूपैः शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रगुणव्यू हैः समलंकृतं तदुधक्षेत्रं ॥५॥ पुनरपरं शारिपुच तच वुद्धक्षेचे संनि हंसाः क्रौंचा मयूराश्च । ते निष्कृत्वो रावौ निष्कृत्वो दिवसस्य संनिपत्य संगीतिं कुर्वति स्म स्वकस्वकानि च रुतानि प्रव्याहरति । तेषां प्रव्याहरतामि- ट्रियबलवोध्यंगशब्दो निश्वरति । तत्र तेषां मनुष्याणां तं शब्दं थुत्वा वुद्धमनसिकार उत्पद्यते धर्ममनसिकार उत्पद्यते संघमन- सिकार उत्पद्यते ॥ तत्किं मन्यसे शारिपुत्र तिर्यग्योनिगतास्ते ·THE SMALLER SUKHÂVATI-YYÚHA. 95 सवाः। न पुनरेवं द्रष्टव्यं । तत्कस्माद्धेतोः । नामापि शारिपुत्र तत्र वुद्धक्षेत्रे निरयाणां नास्ति तिर्यग्योनीनां यमलोकस्य नास्ति । ते पुनः पक्षिसंघास्तेनामितायुषा तथागतेन निर्मिता धर्मशब्दं निश्वारयति । एवंरूपैः शारिपुत्र वुद्धक्षेत्रगुणव्यूहैः समलंकृतं तदुद्धक्षेत्रं ॥६॥ पुनरपरं शारिपुत्र तब वुद्धक्षेचे तासांच तालपंक्तीनां तेषां च किंकिणीजालानां वारितानां वल्गुमनोज्ञः शब्दो निश्चरति । तद्यथापि नाम शारिपुच कोटिशतसहसांगिकस्य दिव्यस्य तूर्यस्य चायः संप्रवादितस्य वल्गुमनोज्ञः शब्दो निश्चरति एवमेव शारिपुत्र तासां च तालपंक्तीनां तेषां च किंकिणीजालानां वातेरितानां वल्गुमनोज्ञः शष्दो निश्चरति । तत्र तेषां मनुष्याणां तं शब्दं श्रुत्वा बुद्धानुस्मृतिः काये संतिष्ठति धर्मानुस्मृतिः काये संनिष्ठति संघानुस्मृतिः काये संतिष्ठति । एवंरूपैः शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहैः समलंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥७॥ तति मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन स तथागतोऽमितायुनी- मोच्यते । तस्य खलु पुनः शरिपुच तथागतस्य तेयां च मनुष्या- णामपरिमितमायुःप्रमाणं । तेन कारणेन स तथागतोऽमिता- युनीमोच्यते । तस्य च शारिपुत्र तथागतस्य दश कल्पा अनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धस्य ॥६॥ तत्किं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन स तथागतोऽमिताभी नामोच्यते । तस्य खलु पुनः शारिपुत्र तथागतस्याभामतिहता सर्वबुद्धक्षेत्रेषु। तेन कारणेन स तथागतोऽमिताभो नामोच्यते ॥

·96 APPENDIX II. तस्य च शारिपुत्र तथागतस्याप्रमेयः श्रावकसंघो येषां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुं शुद्धानामहतां । एवंरूपैः शारिपुत्र वुद्धक्षेत्रगुण- व्यूहैः समलंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥९॥ पुनरपरं शारिपुत्र येऽमितायुषस्तथागतस्य बुद्धक्षेत्रे सवा उपपन्नाः शुद्धा बोधिसत्वा अविनिवर्तनीया एकजातिप्रतिवद्धा- स्तेषां शारिपुत्र वोधिसत्वानां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुमन्यवा- प्रमेयासंख्येया इति संख्यां गच्छंति ॥ तब खलु पुनः शारिपुत्र वुद्धक्षेत्रे सवैः प्रणिधानं कर्तव्यं । तत्कस्माद्धेतोः। यत्र हि नाम तथारूपैः सत्पुरुषैः सह समवधानं भवति । नावरमावकेण शारिपुत्र कुशलमूलेनामितायुपस्तथागतस्य वुद्धक्षेचे सत्वा उप. पद्यते । यः कश्चिछारिपुत्र कुलपुत्री वा कुलदुहिता वा तस्य भगवतोऽमितायुषस्तथागतस्य नामधेयं श्रोष्यति श्रुत्वा च मन- सिकरिष्यति एकराचं वा द्विराचं वा बिराचं वा चतूरावं वा पंचरावं वा घड्रानं वा सप्तरात्रं वाविक्षिप्तचित्ती मनसिकरिष्यति यदा स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा कालं करियति तस्य कालं कुर्वतः सोऽमितायुस्तथागतः श्रावकसंघपरिवृतो बोधिसत्वगण- पुरस्कृतः पुरतः स्थास्यति सोऽविपर्यस्तचित्तः कालं करिष्यति च। स कालं कृत्वा तस्यैवामितायुपस्तथागतस्य बुद्धक्षेत्रे सुखावत्यां लोकधातावुपपास्यते। तस्मातर्हि शारिपुत्र इदमर्थवशं संपश्यमान एवं वदामि सत्कृत्य कुलपुत्रेण वा कुलदुहिवा वा तब वुद्धक्षेत्रे चितप्रणिधानं कर्तव्यं ॥१०॥ तद्यथापि नाम शारिपुत्र अहमेतहि तां परिकीर्तयामि एवमेव ·THE SMALLER SUKHÁVATÍ VYÚHA. 97 शारिपुत्र पूर्वस्यां दिश्य क्षोभ्यो नाम तथागतो मेरुध्वजो नाम तथागतो महामेरुनीम तथागतो मेरुप्रभासो नाम जपागतो मंजुध्वजो नाम नथागत एवंप्रमुखाः शारिपुत्र पूर्वस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धीचाणि जिहेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेटनं कुर्वति। प्रतीयथ यूयमिदम- चिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्ववुद्धपरिग्रहं नाम धर्मपर्यायं ॥११॥ एवं दक्षिणस्यां दिशि चंद्रसूर्यप्रदीपो नाम तथागती यशःप्रभो नाम तथागतो महार्चिस्कंधो नाम तथागतो मेरुप्रदीपो नाम तथागतोऽनंतवीर्यो नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुत्र दक्षि- णस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुइक्षेत्राणि जिहेंद्रियेण संछादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रती- यथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्ववुद्धपरियहं नाम धर्म- पर्यायं ॥१२॥ एवं पश्चिमायां दिश्यमितायुनीम तथागतोऽमितस्कंधो नाम तथागतोऽमितध्वजो नाम तथागतो महाप्रभो नाम तथागतो महारत्नकेतुनीम तथागतः शुद्धरश्मिप्रभो नाम तथागत एवंप्र. मुखाः शारिपुच पश्चिमायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा बुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धक्षेत्राणि जिहंद्रियेण संच्यादयित्वा निर्वेटनं कुर्वति । प्रतीयथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वे. बुद्धपरियहं नाम धर्मपयायं ॥१३॥ एवमुत्तरायां दिशि महार्चिस्कंधो नाम जथागतो वैश्वानर- निर्घोषो नाम तथागतो दुंदुभिस्वरनि?पो नाम तथागतो (III ] ·96 APPENDIX II. तस्य च शारिपुत्र तथागतस्याप्रमेयः श्रावकसंघो येषां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुं शुद्धानामहतां । एवंरूपैः शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रगुण- व्यूहैः समलंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥९॥ पुनरपरं शारिपुत्र येऽमितायुषस्तथागतस्य वुद्धक्षेचे सत्ता उपपन्नाः शुद्धा वोधिसत्वा अविनिवर्तनीया एकजातिप्रतिवद्धा- स्तेषां शारिपुत्र वोधिसत्वानां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुमन्यत्रा- प्रमेयासंख्येया इति संख्यां गच्छंति ॥ तत्र खलु पुनः शारिपुत्र बुद्धक्षेचे सत्तः प्रणिधानं कर्तव्यं । तत्कस्माद्धेतोः । यच हि नाम तथारूपैः सत्पुरुषैः सह समवधानं भवति । नावरमाबकेण शरिपुत्र कुशलमूलेनामितायुषस्तथागतस्य वुद्धक्षेचे सत्वा उप- पद्यते । यः कश्चिच्छारिपुत्र कुलपुबो वा कुलदुहिता वा तस्य भगवतोऽमितायुपस्तथागतस्य नामधेयं श्रोयति श्रुत्वा च मन- सिकरियति एकरावं वा द्विरानं वा विरावं वा चतूरावं वा पंचरावं वा पडावं वा सप्तरावं वाविक्षिप्तचिती मनसिकरियति यदा स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा कालं करियति तस्य कालं कुर्वतः सोऽमितायुस्तथागतः श्रावकसंघपरिवृतो बोधिसत्वगण- पुरस्कृतः पुरतः स्थास्यति सोऽविपर्यस्तचित्तः कालं करिणति च। स कालं कृत्वा तस्यैवामितायुपस्तथागतस्य वुद्धक्षेत्रे सुखावत्यां लोकधातावुपपास्यते। तस्मातहि शारिपुत्र इदमर्थवशं संपश्यमान एवं वदामि सत्कृत्य कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा तत्र वुद्धक्षेचे चित्तमणिधानं कर्तव्यं ॥१७॥ तद्यथापि नाम शारिपुन अहमेतहि तां परिकी तैयामि एवमेव ·97 THE SMALLER SOKMATATI.TYÚHA. 'शारिपुत्र पूर्वस्यां दिश्यदोभ्यो नाम तथागतो मेरुध्वजो नाम तथागतो महामेरुतीम तथागतो मेरुप्रभासो नाम तथागतो मंजुधवजी नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुत्र पूर्वस्यां दिशि गंगानदीयालुकोपमा बुद्धा भगवतः स्वकस्वकानि बुद्धष्टोत्राणि जिहंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेटनं कुर्वैति । प्रतीयथ यूयमिदम- चिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरियहं नाम धर्मपपीयं ॥११॥ एवं दक्षिणस्यां दिशि चंद्रसूर्यमदीपो नाम तथागतो यशाप्रभो नाम तथागतो महार्चिस्कंधी नाम तथागतो मेरुप्रदीपो नाम तथागतोऽनंतवीर्यो नाम तथागत एवंममुखाः शारिपुत्र दक्षि- णस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुधा भगवंतः स्वकस्व कानि युद्धक्षेचाणि जिहेंट्रियेण संचादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रती- यथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरिग्रहं नाम धर्म- पर्यायं ॥१२॥ एवं पश्चिमायां दिश्यमितायुनीम तथागतोऽमितस्कंधो नाम तथागतोऽमितध्वजो नाम तथागतो महाप्रभो नाम तथागतो महारलकेतुनीम तथागतः शुदररिमप्रभो नाम नभागत एवंप्र- मुखाः शारिपुत्र पश्चिमायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धष्टोचाणि जिहेंट्रियेण संचायित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रतीयथ यूयमिदमचिंन्यगुणपरिकीर्तनं सर्व- बुद्धपरिग्रहं नाम धर्मपर्यायं ॥१३॥ एवमुन्नरायां दिशि महार्चिस्कंधो नाम तथागतो वैश्वानर- निर्घायो नाम तथागतो टुंदुभिस्वरनि?पो नाम तथागतो . [III. 21

·98
APPENDIX II.
दुष्प्रधाँ नाम तथागत आदित्यसंभवी नाम तथागतो जलेनि-
प्रभो नाम तथागतः प्रभाकरो नाम तथागत एवंप्रमुखा शारि-
पुत्रोत्तरायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्व-
कानि बुद्धक्षेत्राणि जिहेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति ।
प्रतीयथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरिग्रहं नाम
धर्मपयायं ॥१४॥
एवमधस्तायां दिशि सिंहो नाम तथागतो यशो नाम तथा-
गती यशःप्रभासी नाम तथागतो धर्मो नाम तथागतो धर्मधरो
नाम तथागती धर्मध्वजो नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुवा-
धस्तायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्व-
कानि वुद्धक्षेत्राणि जिहेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति।
प्रतीयथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्ववुद्धपरिग्रहं नाम
धर्मपर्यायं ॥१५॥
एवमुपरिटायां दिशि ब्रह्मघोपो नाम तथागतो नक्षषराजो
नाम तथागत इंद्रकेतुध्वजराजो नाम तथागतो गंधीतमो नाम
तथागतो गंधप्रभासो नाम तथागतो महार्चिस्कंधो नाम तथा-
गतो रानकुसुमसंपुष्पित्तगाचो नाम तथागतः सालेंद्रराजो नाम
तथागतो रत्नोत्पलश्रीनाम तथागतः सर्वार्थदर्शो नाम तथागतः
सुमेरुकल्पो नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुचीपरिष्ठायां दिशि
गंगानदीवालुकोपमा वुया भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धधोत्राणि
जिहट्रियेण संछादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रतीयथ यूयमिदम-
चिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरियहं नाम धर्मपयायं ॥१६॥

·99 THC SMALLER SUKITATATI-VIÜHA. तकिं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेनायं धर्मपर्यायः सर्ववुद्ध- परियही नामोच्यते। ये केचिच्छारिपुच कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वास्य धर्मपर्यायस्य नामधेयं श्रोति तेषां च बुद्धानां भगवतां नामधेयं धारयियंति सर्वे ते बुद्धपरिगृहीना भविष्यंत्यविनिवर्त- नीयाश्च भविष्यंत्यनुत्तरायां सम्यक्संवोधौ । तस्मातर्हि शारिपुत्र प्रधाचं प्रतीयथ माकांक्षयथ मम च तेषां च बुद्धानां भग- वतां । ये केचिछारिपुत्र कुलपुवा वा कुलदुहितरी वा तस्य भगवतोऽमितायुपस्तथागतस्य वुद्धक्षेचे चितप्रणिधानं करिष्यति कृतं वा कुर्वति वा सर्वे तेऽविनिवर्तनीया भवियंत्यनुतरायां सम्यस्संवोधौ तब च वुद्धक्षेत्र उपपास्यत्युपपन्ना वोपपद्यंनि वा। तस्मातर्हि शारिपुत्र अधिः कुलपुत्रैः कुलदुहितृभिश्च तत्र वुद्धक्षेत्र चितप्रणिधिरुत्पादयितव्यः ॥१७॥ तद्यथापि नाम शारिपुवाहमेतहि नेपां युद्धानां भगवतामे- वमचिंत्यगुणान्परिकीर्तयामि एवमेव शारिपुत्र ममापि ते बुद्धा भगवंत एवमचिंत्यगुणान्परिकीर्तयंति । सुदुष्करं भगवता शाक्य- मुनिना शक्याधिराजेन कृतं । सहायां लोकधातावनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुथ्य सर्वलोकविप्रत्ययनीयो धर्मो देशितः कल्पकपाये सत्ल कपाये दृष्टिकषाय आयुष्कपाये क्लेशकपाये॥१८॥ तन्ममापि शारिपुत्र परमदुष्करं यन्मया सहायां लोकधाता- वनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्य सर्वलोकविप्रत्ययनीयो धर्मो देशितः सत्वकषाये दृष्टिकपाये क्लेशकषाय आयुष्कपाये कल्पक- पाये ॥१॥ 02 ·100 APPENDIX (I. इदमवीचनगवानतिमनाः। आयुष्माशारिपुत्रस्ते च भिक्षा- वस्ते च बोधिसत्वाः सदेवमानुषासुरगंधर्वश्च लोको भगवतो भाषितमभ्यनंदन ॥२०॥ ॥ सुखावतीव्यूहो नाम महायानसूत्रं ॥ VIPYA TIYA PATIYA ఉs BHAV