·मन्त्ररत्नमञ्जूपा
श्रीमत्रिविक्रमभट्टारकप्रणीता ।
(अष्टपटलात्मको मात्रिकग्रन्थः)
सा चेयं
पणशीकरोपाहविद्वदरलक्ष्मणशर्मतनुजनुपा
वासुदेवशर्मणा
संस्कृता।
मुम्बय्यां
पाण्डुरङ्ग जावजीश्रेष्ठिमिः
खीये "निर्णयसागराख्य" मुद्रणालये वायसाक्षरैरङ्कयित्वा प्रकाशिता।
शार १८४८, सन १९२६
आपका
PA
FRE012

·अथात्रेपलास्ताविकम्-- अयि महामहिमभाज: प्राज्ञप्रवराः, विदितप्रायमेष सर्वेपमिद- मतिफरालेऽस्मिन्कलिकाले यद्देशनगरजनपदमण्डलपरिवृढा अपि धर्ममार्गमुहयाऽधर्मेणाध्वना प्रवर्तमानाः प्रायो दरीदृश्यन्ते । ततश्च दाशितोपाभिवाः पौरा जानपदारपद्धर्मपदव्यचलम्बिनोऽपि स्वस्थ- प्रारब्धवशानियन्तृक्रममवणीकृतवान्तासमेवाधर्म क्रमशोऽभिवर्ध- यन्ति तदनुवर्तिनस्तत्तकौटुम्बिकास्तदाश्रितास्तद्गाश्चेति न तिरो- हितगेतत् । ततय शनैः शनैरुपोदलितोऽधर्मः प्रसह्य धर्ममन्तर्धत्ते। संजाते च क्रमादेवाशि धर्मविप्लवे वर्णाश्रमानुसारतो विहितप्रतिपि- द्धकर्मणागुपादानत्यागावनादृत्य निर्मर्यादं यथामिलपितमाचरन्तनि- वर्गात्परिच्यवन्त इत्येव न किंतु छिश्यन्ति चानवरतमाध्यामिकाधि. देविकाधिभौतिकात्यैः प्रत्यैनिविधैरपरिहार्यतापैः। यदा पुनः सुरु- तपाकादेते निसर्गानुकम्पाऽमृतार्द्रहदा स्वाचाराचरणकप्रवीकृतायुषां महर्षीणां दृष्टिपथमारोक्ष्यन्ति-यान्ति च साननन्यभावेन शरणं ततः प्रभृत्येवेदं दुःखं सुखं चेदं दुःखं हेयं सुखं चोपादेयमित्यादिविचारा- गुरप्ररोहो भवत्येतेषां स्वान्तेषु । अथच दुःखजिहासापूर्वकं नित्यनिर- विशयमुखसाधनप्रतिपिल्लूनां तेषां मानवप्राणिनां कल्याणास्वादिदर्श- यिषुभिः परमकारुणिकैविगलितकामादिशरीरिघातुकवर्गः स्वाचारा. चरणसार्थीकृतचतुर्वर्गमहर्षिभिस्तन्त्रतवाखिलश्रेयःसाधनं धर्म निर्णाय सर्वोपकारामारीरचन् अभेद्यसेतूनिव विविधान्धर्मनिषन्धान् । अथ धर्ममार्गोऽपि द्विधा वैदिकस्ताश्रिकश्च । सचोभयवि- धोऽपि गहनोऽनन्तपारोऽधिरिव परिपूर्णत्वेनाखिलकल्याणप्रदार- ·खेन प विरारजीति सर्वत्र । तत्राद्यो वैदिकधर्मस्तत्तद्वेदशासाप्रशासा- काण्डादिप्रवर्तकतत्तत्सूत्रकारमहर्यादिमिर्मथितसूत्रपरिशिष्ट कारिका. नुकूलनियन्ध जानरुपोद्वलितः सौकर्याहुमिबहुनाहतो दृश्यत आसे. तोराच हिमनगेन्द्रम् ।। अपरतान्त्रिकस्तु सुनिगूढः सुदुर्योधो दुरारा- ध्यश्चेति लोके खल्पप्रचार एवासीत् । एवं सत्यपि मन्त्रशास्त्रपारह- श्वमिः परमकारुणिर्मशास्रोपरि परःशतं विरचिताः सन्ति । दुरव- बोधा महानिनन्धाः, पर:महलं लषयः प्रकरणमन्याश्च तदुपास. कदेशिकपरिचर्यागुरुकुलवासादिसाध्या इत्यरूपमतिभाजो दुर्विया एवेति विचार्याऽखिलसामान्यजनहितार्थ देशिकपदवीमारूढेन मात्रि- कतत्त्वसाक्षात्कारवैभवशालिना श्रीमत्रिविक्रमभट्टारकेणार्य मन्त्रमा- पाभिधानो लघुप्रकरणपन्यो निरमायि । निवद्धं च वेन पन्थान्ते-- एकरनं यदि प्राप्त देवायनेन मानुपः । आत्मानं कृतकृत्यं हि मन्यते मूढचेतनः ।। मजूपां मनरन्नानां लब्ध्वा को न प्रमोदते । इति । अयं ग्रन्थोऽष्टपटलात्मको विविधविधानपूर्णः सादरणीयः सुमङ्गलकरश्चेत्यस्माभिः संस्कृत्य मुद्रितोऽस्ति । अस प्रत्यन्तरकोशे नोपलब्धः। एफमेव पुस्तकमाद्धिस्खालित्यादिपूर्ण "सुरत" पुरीनिवा- सिभिः विद्वद्वरैः कृष्णशंकरकेशवरामज्योतिषी इत्याख्यया सुप्रसिद्ध- रिद प्रकरणं मुद्रणेन प्रकाशाय वहादरेण प्रहितं लब्धं तस्मादेव यथा- मति संस्कृतं संशोधितं चास्ति । यद्यपरं फोशान्तरमस मागुरु-पैर्महा- शयरित ऊर्व दीति शोधयिष्यामलाहि विशेषतः पुनर्मुद्रणावसर इति दयालवो विद्वांसः संगोध्यैव गृहीयुरिसभ्यर्धयते- पणदीकरोपनामधेयो-वासुदेवशर्मा।

·अथ मन्नरलमभूपाविषयानुक्रमणी। विपया: पएं. विषयाः प्रथमो दीक्षापटल প্রখ্যাত লিয়ায় मगलाचरणम् महागणपतिपिपातम् गृतीयः सोमसूर्याडिसमत्रपटलारे शिष्यलक्षणम् चन्द्रमसी मनुषिधानम् १८ सिद्धादिशोधनप्रकार: धूणिमानविधान सकुलान्मालमेदकथनम् चाक्षरएशशीधानम् मलाणां बालादिमे ध्यक्षरसूर्यमश्राविधाना, २७ मार्तण भैरवनिधान राशिम नक्षमवर्ण गणविचार यशपामनुविधानम् मन्त्राण सुसमबोधराला अभिमत्रविधानम् ३ २३ मन्त्राणां प्रवीधप्रकार: (चतुर्थः शेषमन्त्रनिधरणपक्ष। गुणधनशोधना प्रासादसविधानम् शाप्रकार अर्धनारीवरम विधानम् नियामयी दीक्षा चण्डेश्वरमयविधानम्. ११ मन्त्रीलान्यासादि मृत्युजयमन्त्रविधान ६ सरलीकरणन्यासः पारशिवमन्प्रविधानम् १० होमद्रव्यमानम् अपाक्षरशिवम प्रविधानमा १० देय्यभेदेनानिधानभवः जपोराविधानम् ११ दोमामा पत्ता सोरसनामकार दक्षिणामूर्तिमनविधानम् दिलीयर सपोपटलः२ पसमा शक्तिपदलः ५ एकाारगणपतिमाभिधानम् १२ मातृवानिरूपणम् रायमविधानम् १४ पायादिनीपरखतीदशाशाम- মেমবিয়াৰ १४ विधानम् क्षिगणपति विधानम् ५) याग्देवीपोरारमनाविधानम् ३५ दाक्रिमणपति विमानम् १५/पाग्देल्या एकादशाक्षरमप्रषिपानम् १६ द्वादगारगणपतिपिपानम् ६। अन्ये सरसता माना ३६ ८ ·(८) विपया पृष्टं | विषया पृष्ठ श्रीमन्त्रविधि ३५ अष्टादशाक्षरगोपालमत्रविधानम् ५५ अपर. श्रीमन्त्राविधिः ३८/ पडक्षरगोपालमन्त्रविधानम् अपर' श्रीमन्त्राविधि. ३८ दशाक्षरगोपालमत्र. भुवनेश्वरीमन्त्रविधानम् ३८ असाक्षरगोपालमन्त्र द्वितीयं भुवनेश्वरीमत्रविधानम् ४०/ पोडसाक्षरो गोपालमा त्वरितभगवतीमत्रविधानम् ४. चतुर्विशवक्ष गोपालमन्त्र त्वरेिताया पर विधानम् खेतानगोपालमन्त्र अपर त्वरिताविधानम् ४१) कामदेवमविधानम् अश्वारुद्राविधानम् सप्तमः पारिवाश्यपटलः ७ दुर्गामनुविधानम् ४५/ संवादसूविधानम् महिषमर्दिनीमनुविधानम् ৮ কাহগীঘিল अपरं दुर्गामनुविधानम् ४७ लवणमनुविधानम् अन्यदुर्गामविधानम् ४७ धृहस्पतिमनुविधानम् अपरं दुर्गामनुविधानम् ४. शुक्रमनुविधानम् पठो वैष्णवमत्रपटल.६ वेदम्यागमन विधानम् विष्णोरयाक्षरम विधानम् ४९ सोचम विधानम् विष्णोदशाक्षरमन्त्रविधानम् ४९ प्रतिष्ठा विधि विष्णोधतुर्दशाक्षरमविधानम् ५. घुटग प्रविधानम् विष्णोरटायरमप्रविधनम् ५. पदापिशाम प्रविधानम् विणो पदभारमन्त्रविधानम् वियोदेशभरमप्रविधानम् ५१ | अन विविधयात्रा प्रासादारवराहमन्त्रविधानम् ५२ / अन्तर्मातमारनेर নিৰিলম ५१ मन्योरसदार अशरीरमन्त्रविधानम् ५४ मधमाल মানুষ মানহানি। अष्टमो यात्रपटलः ८ ·मन्त्ररत्नमञ्जूषा। श्रीमत्रिविक्रमभट्टारकप्रणीता प्रथमो दीक्षापटलः ।।१।। प्रणम्य पार्यतीनाथं पुराणपुरुषोचमम् । क्रियते मनरतानां मजपा विशदा शुभा ॥ १ ॥ पटलेरभिः पूर्णा सप्रयोगैः समन्त्रकैः । सयोगःसरहस्यैश्च अन्यैश्चापि सकौलकै ॥२॥ पत्रादौ गुरुशिष्यलक्षणं वच्मि ।। ॥ अथ गुरुलक्षणम् ॥ 'शान्तो दान्तः कुलीतश्च विनीतःशुराधेपवान् । शुद्धापारः सुप्रसिद्धः शुचिर्दक्षः सुबुद्धिमान ।। आश्रमी भ्याननिष्ठा मतप्रविचक्षणः । निमहानुप्रदे शको गुरुरियभिधीयते ।। इति ।। ।। अथ शिष्यल- क्षणम् ।। 'शान्तो विनीतः शुद्धारमा श्रद्धावान्पारणक्षमः । समय कुलीनच प्राज्ञः सभरितो धनी (। एवमादिगुणयुक्तः शिष्यो भवति नान्यथा । गुरुता शिष्यता वापि तयोर्वत्सरवासतः ।। इति || तत्र दीक्षा विना मप्रमहणमेव न संभवति, अदीक्षितस्य प्रच्छन्न- पापक्षयाराभवात् प्रक्षीणपापस्यैव मप्राधिकारात् दिव्य भावं ददा- तीवि दीक्षाखरूपत्वाच्च सम्यगरोदक्षा प्राप्य ममहणं कर्तव्यम्। वत्रापि सिद्धसाध्यादिभेदैः स्वकुलान्यकुलादिभिः ऋणधनादिमित्र ·२ मत्ररत्नमवूपा संशोध्यैव गुरुणा दीक्षा दातव्या ॥ ॥ सिद्धादिशोधनप्रकारः ॥ अथ शोधनप्रकारं सक्षेपेण व्याहरिप्यामः ॥ प्राक्पश्चिमा रेखाप- श्चकं कृत्वा तथैव दक्षिणोत्तररेसापञ्चकं कार्यम् । तत्र प्रथमतृतीये. कादशनवकोप्ठेषु प्रथमखरचतुष्टयं लेख्यम् । तथैव पष्ठाष्टमपोडशच- तुर्दशकोप्टेपूत्तरखरचतुष्टयं लेख्यम् । पञ्चमसप्तमपञ्चदशत्रयोदशको- ठेववशिष्टान्स्वरान्विलिख्य कादीन्वर्णास्तेनैव क्रमेण विलिखेत् । कोष्ठेपु यो वर्णस्तत्वममाल्खेित् । तत्चहिचतुष्केपु तत्तत्पञ्चममा लिखेत् । निजनामाद्याक्षरान्मनाद्याक्षरपर्यन्तं प्रादक्षिण्येन सिद्धा- दीन्गणयेत् । तन सिद्धः सुसिद्धश्च स्वीकार्यः । साध्यस्तु मध्यमः । अरिस्त्याज्यः । तन- -'सिद्धार्णा बान्धवाः प्रोक्ताः साध्याते सेवकाः स्मृताः । सुसिद्धाः पोपका ज्ञेयाः शनवो घातका मताः॥ सिद्धः सिद्धयति कालेन साध्यस्तु जपहोमतः । सुसिद्धो प्रहमानेण रिपुर्मूलनिकृन्तनः ॥ सिद्धसिद्धो यथोक्तेन द्विगुणात्सिद्धसाध्यकः । सिद्धः सुसिद्धो हि(१)जपात् सिद्धारिहन्ति धान्धवान् ॥ साध्य- सिद्धो द्विगुणजपात्साध्यसाध्यो निरर्थकः । साध्यस्तु सिद्धधिगु- णात्साघ्यारिईन्ति गोनजान् ॥ सुसिद्धसिद्धोऽर्धजपाहिगुणात्सि. द्धसाध्यकः । सुसिद्धस्तु महादेव तदरिझतिहानिकृत् ॥ अरिसिद्धः मुतान्हन्यादरिसाध्यस्तु कन्यकाः । तमुसिद्धस्तु पनीनस्तदरिहन्ति साधकम् ॥ च्यायव्येकादशाङ्कद्विचतुर्धादशपत्रिपु । पष्ठाप्टाष्टिमनी पञ्चसप्तपञ्चदशमन्मथे ॥ नृसिंहावराहाणां सिद्धादीन्नैव शोध- येत् । स्यने रब्धे त्रिया दत्ते मालामत्रे च घ्यक्षरे । वैदिक्पु ध सर्वेषु सिद्धादीनैर शोधयेत् ॥ आदायन्ते रिपुर्यस्य भवेत्त्याज्यः स मप्रकः । स्थाननयगतारियों मन्नो मृत्युसमो मतः ।। शत्रुर्भवति ·दीक्षापटलः १ 1 यदादी मध्ये सिद्धस्तदन्तके साध्यः । कोप्टेन कार्यसिद्धिलस्य फलं स्वल्पमेव भवेत् ।। अन्ते यदि भवति रिपुः प्रथमे मध्ये घ भवति साध्ययुगम् । कार्य विलम्वितं स्यात्मणश्यति तथाच सर्व- मेवान्ते ॥ सिद्धं सुसिद्धमथवा रिपुणान्तरितं परीक्षयेद्यन्नात् । पहायासस्सलितं तं मनं वर्जयेन्मतिमान्' इति ।। ॥ अथ स्वकु- लान्यकुलमेदः कथ्यते ॥ उ ऊ ॐ गजडदवललाः पार्थिवाः श्रामऔषझढधभवसा वारणाः । इईऐसछठथफरक्षा आमेयाः। अआएकचटतपयपा मारुताः। प्रमअडअणनमशहा नाभसाः। 'साधकस्याद्याक्षरं यन्मनस्यापि तदक्षरम् । यद्येकभूतदेवत्यं जानी- यात्स्वकुलं हि तत् । तथैव नक्षनगणनमपि स्वकुलम् । एतदकुल- मपि । पार्थिवस्य वारुण मित्रम् । आमेयस्यापि मारुतं मित्रम् । मारुतं पार्थिवाप्यानां शत्रुः । आनेयस्य चाम्भसं शत्रुः । सर्वा- विरोधि नामसम् । परस्परविरुद्धानां न कुर्यान्मेलनं बुधः इति ।। ॥ अथ मत्राणां बालादिभेदः कथ्यते ॥ एकाक्षरमारभ्य पोडशाक्षरपर्यन्तं वालाः । तत ऊर्व विशतिर्यावलौटाः । ततोऽन्ये स्य विरा ज्ञेयाः ।। ये स्वाहान्तास्ते खीरूपा शेयाः। ये च नमोन्तास्ते नपुंसकाः । ये हुंफडन्तास्ते पुमांसः ।। ।। अथ राशिमेलनक कथ्यते । अआइई भेपः । उऊमाफ धृपः । लल मिथुनः । एऐ कर्कटः । ओऔ सिंहः । अंशपसहळक्षाः कन्या । कपर्गरतुला । पवर्गों पृश्चिकः । टवों धनुः । ववर्गो मफरः । पवर्गः पुम्भः । यरलवा मीनः । साध्यनामाक्षरराशिमारभ्य गणयेत् । एकपश्चनव धान्धवाः स्मृता द्वो प पठदशमास्तु सेवका: । त्रीणि सप्त प भवाः सुपोपका द्वादशाष्टचतुरस्तु पातकाः ।। ॥ अप नक्षत्रवर्णगण- ·४ मनरत्नमसूपा विचारः ॥ अआ अश्विनी देवगणः । इ भरणी मनुष्यगणः । ईउऊ कृत्तिका राक्षसगणः । मलल रोहिणी मनुष्यः । ए मृग- शीर्षों देवः । ऐ आर्द्रा मनुष्यः । ओ औ पुनर्वसुः देवः । क पुष्यो देवः । ख ग आश्लेषा राक्षसः । ग घ मघा राक्षसः। च पूर्वा मनुष्यः । छ ज उत्तरा मनुष्यः । झन हस्तः देवः । ठ ठ चित्रा राक्षसः । इ स्वाती देवः । ढ ण विज्ञासा राक्षसः । त थ द अनु- राधा देवः। ध ज्येष्ठा राक्षसः। न प फ मूलं राक्षसः । व पूर्वापाढा मनुष्यः भ उत्तरापाढा मनुष्यः । म श्रवणः देवः । य र धनिष्ठा राक्षसः । ल शतभिषक राक्षसः । वश पूर्वाभाद्रपदा मनुष्यः । प स ह क्ष उत्तराभाद्रपदा मनुष्यः । अं अः लः रेवती देवः । साध- कनामाक्षरात्पादक्षिण्येन गणयेत् । 'जन्मसंपद्विपत्क्षेमप्रत्यरं साधको वधः । मैनं परममैनं च जन्मादीनि पुनः पुनः' । विपत् प्रत्यरं वधश्च त्याज्यः ॥ ॥ अथ मन्त्राणां मुप्तप्रमोधकालोऽभिधीयते ॥ तन सर्वे मना द्विधा भवन्ति । प्रकृतिपुरुपरूपा उभयस्वभावाश्च । माटकायास्तापत्नात् । तनापि स्वराः पोडश सौम्याः । स्पीः सौराः । यरलनशपसहा व्यापका आग्नेयाः । स्वरा अपि हवदीघ- नपुंसकभेदात्रिधा। अइउएओअं एते पह्रखाः । आईऊऐऔषः एते पट् दीर्घाः । सकलल्ट्यत्वारो नपुसकाः।। ।। प्रमोधप्रकारस्त्वयम् । यदा दक्षिणभागे वायुर्वहति तदा दक्षिणायनम् । तदानीमेव हवाः प्रबुद्धा भवन्ति । तदाद्याश्च तत्प्रचुराश्च मन्त्राः प्रबुद्धा भवन्ति । एवं स एवैतरेप स्वापकालः। यदा उत्तरभागे वायुर्वइति तदोपरा- यणम् । तदानीमेव दीर्घा, प्रबुध्यन्ते । तत्प्रधानाश्च तदाद्याश्च तत्प्र- चुराश्च मन्त्राः प्रबुध्यन्ते । यदा चोत्तरभागादक्षिणभागप्रवेशसमये ।

·दीक्षापटलः १ कियन्तमपि कालं वायोः स्थिरीभावत्तदा विपुवकालः। तदानी लल् इति वर्गों प्रबुध्येते । वदा तत्प्रचुराश्च मनाः प्रबुध्यन्ते । यदा दक्षिणभागदुत्तरभागप्रवेशसमये उभयन पायोः स्थिरीमावस्तदा . माल इति वौँ प्रबुध्येते चत्प्रधानाच मन्त्राः । अथवा प्राणापान- समरसीकरणेन मूलाधारादुच्छ्सी विद्युत्ततिविदतां झटित्यशेप- चकाक्रमणी निरवधिमहानन्दाधिप्रणालिकां कुण्डलराति समु- स्थाप्य शिवशक्तिसामरस्यमास्थितस्य कस्यापि या अद्वितीयाऽपरि- मितानन्दचमत्कारदशा सा सर्वमवाणां प्रबोधकालः। एतदन्यो- ऽप्रबोधकालः । जपश्च सर्वमन्त्राणां प्रबोधकाल एव । मघोपदेशश्च मारकाक्षराणि लकारपर्यन्तं सानुस्वाराणि साभ्यमन्त्रेण प्रत्येकं संपु- टीकृत्य क्षकार केवलमुच्चार्य पुनर्लकारादीनि सविसर्गाणि संपुटीकृत्य जपे क्रियमाणे मनः शी सफलो भवति ।। ॥ अथ ऋणधन- शोधनं कथ्यते ॥ 'इन्द्रभनेत्ररविपञ्चदशतुवेदवढयायुधाष्टनव- मिर्गुणितांच साध्यान् । दिग्भूगिरि विगजामिमुनीपुवेदषड्वदिभिश्य गुणितानय साधकार्णान् ॥ नामाझलादकठवागजमफरोपं ज्ञात्योभ- योरधिकोपयुवं ऋणं स्यात् । असार्थ:-साभ्यनामाक्षराणि स्वर- व्यसनरूपेण पृथकृत्वा प्रत्यक्षरं इन्द्रादिमिर?र्ययासंख्येन गुणयेत्। फथम् । इन्द्र १४ र २७ नेत्र २ रवि १२ पञ्चदश १५ ऋतु ६ वेद ४ वह्नि ३ आयुध ८ अष्ट ८ नव ९ एतैरिति यावत् । तथा साधकनामाक्षराणि खरव्यञ्जनरूपेण पृथकृत्वा दिगादिभिर. बैर्गुणयेत् । कयम् । दिक् १० भूमि १ गिरि ७ श्रुति ४ गज ८ अमि ३ मुनि ७ इषु ५ वेद ४ षट् ६ वह्नि ३ एतेररि- त्यर्थः । नामाज्झलादित्यस्यायमर्थः । स्वाक्षरल्यवनसमुदायात् ·६ मन्त्ररत्नमनपा अकठनात् वर्गचतुष्टयप्रभिन्नात् । अ १ इ २ उ ३ ४ र ५ ए ६ ऐ ७ ओ ८ औ ९ अ १० अः ११ एते अवर्गः । क ? स २ ग ३ घ४ ड ५ च ६ छ ७ ज ८ झ ९ १० ११ कवर्गः : । ४१ ड २ढ ३ण ४ ते ५ थ६ ७ घ८ न ९ १० फ ११ ठवर्गः। व १ म २ म ३ य ४ र ५ ल ६ व ७ श ८ प ९ स १० ह ११ बकारादिहकारान्तो ववर्गः। एते ए. कादशैकादशाक्षराश्चत्वारो वर्गाः । एनद्रूपात्समुदायात्पश्चादृष्टभिर्भागे हृते सति उभयोः साध्यसाधकवर्गयोः शेपस्याधिररूपस्य रणं धन च ज्ञात्वा मन्त्र दद्यात् । तथा राशिप्वपि-लग्न धन भ्रातृ- वन्धुपुत्रशनुकलनमः।मरण धर्मआयव्यया द्वादश राशयः। एवं गणनाया स्वराशिमारभ्य मत्रराशिपर्यन्तं शत्रु-मरण-व्यायाः पष्ठा- टमद्वादशाः परित्याज्याः। अन्ये स्वीकार्याः॥ अथ दीक्षाप्रकारः ॥ एव सुदिनवारनक्षत्रकरणक्षेनेषु यथाशास्त्रं परिशोध्य दीक्षा दातव्या सर्वसपत्समृद्ध्यर्थ पापापनुत्त्यर्थ च । सा च दीक्षाऽनेकप्रकारा नियामयी वर्णमयी वेधकलामयीत्यादि । ॥ क्रियामयी दीक्षा ॥ तत्र सर्वसमतत्वात् सर्वसाधारणत्वात् प्रधानत्याच क्रियामयी सक्षेपतः प्रदर्श्यते जगतो हिताय । शुभानुकूलसमये शास्त्रोक्तविधिना आदी वास्तुपूजामारभेत् । यथा-'ततो भूमितले शुद्धे तुपागारादिवर्जिते पुण्याह वाचयित्वा विप्राशिपा सह शास्रोदितमण्डप विरचय्य तन्मध्ये वेदिकाया वा स्थण्डिले वा सर्वतोभद्रात्मक मण्डल अन्यद्वा यथाशास्त्र विरचय्य चतुर्दिक्षु शास्त्रोक्तलक्षणयुक्तानि कुण्डानि प्रकल्पयेत् । अथवोत्तरस्या दिशि चतुरस्र सर्वसाधारण सर्वसमतमेकं कुण्ड मेसलात्रययुत तत्पश्चिमाया दिशि मेखलोपरि यथोक्ता योनि परि- ·दीक्षापटलः १ कल्प्य गुरुः शुद्धात्मा प्राशुख उड्मुखो वा मृद्वासन उपविशेत् । समाहितेन्द्रियो मौनी गोमयेनोपलिसे कुण्डमध्ये नाभिस्थाने खगृहोकप्रकारेण परेखा वा पट्कोणं वा त्रिकोणं वा विलिस्य । स्थापयेइक्षिणे भागे पूजाद्रव्याणि यनतः । शुभोदकसमायुक्तं पूर्णकुम्भं वः पुरः । ततः सुमनसः पात्रं परितो घृतप्रज्वलिवान्दी- पान्शुमान् पुरतः शझं साधारं परितोऽदुरपत्राणि अन्यान्यपि यथाक्रम पश्चात्स्थापयित्वा निजवामदक्षिणपार्श्वयोर्गुरं गणेशं च नत्या भूतशुद्धिमथाचरेत् ॥ यथोक्तम्-'प्राणायाम ततः कृत्वा मारका. खत्र विन्यसेत् । पडङ्गन्यासं प ततः (१) । कृत्वा कल्पोचविधिना तत्तन्यासान्समारभेत् । तत्र मण्डपमध्ये धर्मादिपीठपूजानन्तरमात्म- पूजां विधाय हेमरजवताम्रगन्मयकलशानां मध्येऽन्यतमं यथा- लाभं सम्यक्प्नक्षालितान्तरं कर्पूरागुरुधुपितं शोभनाकृति सुलक्षणं त्रिसूत्रवेष्तिं नववस्त्रयुग्मेन च गन्धादिमिरभ्यर्चितं नवरलोदरं दुर्वाक्षतसमन्वितं तारमधारयन् मन्त्री कर्णिकाया मध्येधोमुखं स्थाप- येत् । पश्चादुत्तानं कृत्वा पीठस्य कलशस्य चैक्यं संसाधयेद्धिया । प्रोक्तकपायोदकैस्तीर्थोदकैर्वान्यैः शुद्धतरेर्वा जलैः कर्पूरगन्धपुष्पया. सितैः प्रतिलोमेन मातृकां जप तथैव मूलमर्म च जपन् पूरयेत्कल देवताधिया। ततः शो कपायाम्युपूरिते शुद्धतोये नवाष्टगन्य समा- लोड्य आवाह्य च फला: सुधीः । तद्यथा-ॐ अं अमृवायनमः । अमृतामावाहयामि इत्यमृतामाषाघ जलगन्धादिमिः संपूज्य । अमृ- वायाः प्राणा इइ प्राणाः इत्यादिप्रकारेण प्राणप्रतिष्ठां च कृत्ला * ओ मानदायैनमः । ॐ ई पूषायैनमः । ॐ ई सुयनमः । ॐ पुक्ष नमः। ॐ ॐ रसैनमः । ॐ धृत्यैनमः । शशिन्यैनमः । ।

·कवर्ग: ६ मबरनमसूपा अकठवात् वर्गचतुष्टयप्रभिन्नात् । अ१ इ २ ३ ३ ४ ५ ए ६ ऐ ७ ओ ८ औ ९ अ १० मः ११ एते अवर्गः । क १ ख २ ग ३ घ४ ड ५ च ६ छ ७ ज८ झ ९ब १० र ११ ठ १२८३ ण ४ त ५ थ६६७ घ८न ९ प १०फ ११ ठवर्गः । व १ भ २ म ३ य ४ र ५ ल ६ व ७ श ८ प ९ स १० ह ११ वकारादिहकारान्तो पवर्गः। एते ए. कादर्शकादशाक्षराश्चत्वारो वर्गाः। एतद्रूपासमुदायात्पश्चादृष्टभिर्भागे हृते सति उभयोः साध्यसाधकवर्गयोः शेषस्याधिकरूपस्य मणं धन च ज्ञात्वा मन्त्र दद्यात् । तथा राशिष्वपि रन धन भ्रातृ- वन्धुपुत्रशनुकलनकाः।मरण धर्मकर्मायव्यया द्वादश राशयः । एवं गणनाया स्वराशिमारभ्य मत्रराशिपर्यन्त शत्रु मरण-व्यायाः पष्ठा- टमद्वादशाः परित्याज्याः। अन्ये स्वीकार्याः ॥ अथ दीक्षाप्रकारः॥ एव सुदिनवारनक्षत्रकरणक्षेनेषु यथाशानं परिशोध्य दीक्षा दातव्या सर्वसपत्समृद्ध्यर्थे पापापनुत्त्यर्थ च । सा च दीक्षाऽनेकप्रकारा क्रियामयी वर्णमयी वेधकलामयीत्यादि । ॥क्रियामयी दीक्षा ॥ तत्र सर्वसमतत्वात् सर्वसाधारणत्वात् प्रधानत्वाच त्रियामयी सक्षेपतः प्रदश्यते जगतो हिताय । शुभानुकूलसमये शास्त्रोक्तविधिना आदी वास्तुपूजामारभेत् । यथा-'ततो भूमितले शुद्ध तुपाहारादिवर्जिते पुण्याहं वाचयित्वा विप्राशिपा सह शास्त्रोदितमण्डप विरचय्य तन्मध्ये वेदिकायां वा स्थण्डिले वा सर्वतोभद्रात्मक मण्डल अन्यद्वा यथाशास्त्रं विरचय्य चतुर्दिक्षु शास्रोतलक्षणयुक्तानि कुण्डानि प्रकल्पयेत् । अथवोत्तरस्या दिशि चतुरस्त्र सर्वसाधारण सर्वसमतमेकं कुण्डं मेखलासययुत तत्पश्चिमाया दिशि मेखलोपरि यथोक्ता योनि परि- ·दीक्षापटलः १ करप्य गुरुः शुद्धात्मा मासुख उद्ब्युखो वा मृद्वासन उपविशेत् । समाहितेन्द्रियो मौनी गोमयेनोपलिसे कुण्डमध्ये गाभिस्थाने स्वगृह्योक्तप्रकारेण पट्रेसा वा पदकोणं वा त्रिकोणं वा विलिख्य । स्थापयेद्दक्षिणे भागे पूनाद्रव्याणि यनतः । शुभोदकसमायुक्त पूर्णकुम्भं ततः पुरः । ततः सुमनसः पात्रं परितो धृतमज्वलिवान्दी- पान्शुभानपुरतः शवं साधारं परितोऽकुरणवाणि मन्यान्यपि यथाक्रम पश्चात्स्थापयित्वा निजवामदक्षिणपार्धयोर्गुरुं गणेशं च नत्वा भूतशुद्धिमथाचरेत् ।। यथोकम्-'प्राणायाम तवः कृत्वा मातृका- सत्र विन्यसेत् । पडङ्गन्यासं च ततः (१)। कृत्वा कल्पोतविधिना सत्तच्यासान्समारभेन् । तन मण्टपाध्ये धर्मादिपीठपूजानन्तरमात्म- पूजां विधाय हेमरजततानमन्मयकलशानां मध्येऽन्यतमं छामं सम्यक्प्रक्षालितान्तरं कर्पूरागुरुधूपितं शोभनाझति मुलक्षणं त्रिसूबवेष्टितं नववषयुग्मेन च गन्धादिमिरभ्यर्षिवं नवरदोदरं दूर्वाक्षतसमन्विवं तारमुधारयर मन्त्री कर्णिकायामप्येधोमुसंस्थाप- येत् । पश्चादुत्तानं कृत्वा पीठस्य कलशस्य चैक्यं संसाधयेद्धिया । प्रोतकपायोदकैस्तीथोंदकैर्वान्यैः शुद्धता जलैः कर्पूरगन्धपुष्पवा- सितैः प्रतिलोमेन मातृकां जपन् सथैव मूलमत्रं च जपन् पूरयेत्कलशं देवठाधिया । वचः शझे पायान्युपूरिते शुद्धतोये नवाष्टान्धं समा- सोन्य आपाह्य च फला: सुधीः । तद्यथा-ॐ अं अमृतायैनमः । अमृतामावादयानि इत्यमृतामायाब जलगन्धादिमिः संपूज्य । अमृ- तायाः प्राणा इE प्राणा! इत्यादिप्रकारेण प्राणप्रतिष्ठां च कृत्वा ॐ ओ मानदायनमः । ॐ ई पूपायैनमः । ॐ ई तुष्ट्यैनमः । ॐ पुटी नमः। ॐ ॐ रसैनगः । ॐ भूत्यैनमः । शशिन्यैनमः । 1 ·मन्त्ररत्नमसूपा ॐलं चन्द्रिकायैनमः । ॐ लं कान्यैनमः । ॐ एं ज्योत्स्नायै नमः । ॐ ऐं श्रियैनमः । ॐ ओं प्रीत्यैनमः । ॐ औं गदायै नमः । ॐ अं पूर्णायै नमः । ॐ अः पूर्णामृतायै नमः। एतासां च पूर्वोक्तप्रकारेण प्राणप्रतिष्ठां पूजां च कृत्वा अनन्तरं ॐ के भः तपिन्यैनमः तपिनीमावायामीयावाध तपिन्याः प्राणा इह प्राणाः इत्यादिप्राणप्रतिष्ठां पूजां च कृत्वा । ॐ संबं तापिन्य नमः । ॐ गं फं धूम्रायैनमः । ॐ पं मरीच्यैनमः । ई नं ज्यालिन्यैनमः । ॐ चं धं रुच्यैनमः । ॐ छ दं सुपुम्णाय नमः । ॐ जं यं भोगदायैनमः । ॐ झं तं विश्वायैनमः । ॐ णं बोधिन्यैनमः । ॐ ट ढं धरण्यैनमः । ॐ ठंडं उमायनमः । एतासां पूर्वोक्तप्रकारेण पूजां प्रतिष्ठां च कृत्वा । ॐ यं धूम्रायैनमः। ॐ अचिंध्यैनमः। ॐ लं ऊष्मायैनमः । ॐ वं ज्वलिन्यैनमः । ॐ शं ज्वालिन्यैनमः । ॐ पं विस्फुलिङ्गायै नमः । ॐ सं सुधिय- नमः । ॐ हं सुरूपायैनमः । ॐ ळं कपिलायैनमः । ॐ क्षं हव्यवाहनायैनमः । इत्यभ्यर्च्य प्राणप्रतिष्ठां च कृत्वा । अनन्तरं ॐ कं सृष्यैनमः । ॐ खं नमः । ॐ गं स्मृत्यैनमः। ॐ धं मेधायै नमः । ॐ डं कान्यैनमः । ॐ चं लक्ष्म्यैनमः । ॐ छं द्युत्यैनमः । ॐ स्थिरायैनमः । ॐ झं स्थित्यनमः । ॐ सिद्ध्यैनमः । अनम इत्यादिप्रकारेण संपूज्य प्रत्येकं प्राणप्रतिष्ठां च कृत्वा अनन्तरं । ॐ जरायनमः । ॐठं पालिन्यैनमः । ॐ हं शान्त्यैनमः। ॐ ढं ऐश्वयनमः । ॐ गं कृत्यैनमः । ॐ तं कामिकायैनमः । ॐ यं वरदायैनमः । ॐ दं हादिन्यैनमः । ॐ धं प्रीत्यैनमः । ॐ नं दीमायनमः । इति जलादिभिः संपूज्य प्रत्येक प्राणप्रतिष्ठां च । ।

·दीक्षापटलः १ १ कृत्वा । आसां प्रत्येक प्रतद्विष्णुः स्तवते वीर्यण मृगोन भीमः कुचरो गिरिताः । यस्योरुप विपु विक्रमणेष्वधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा । इति पठित्वा पाचमावाहयामीत्सावाहा काचं पूजयामीति पूजयित्वा ऋचः प्राणा इह प्राणाः इत्यादिप्रकारेण प्राणप्रतिष्ठां च कृत्वा । अनन्तरं ॐ पं तीब्रायैनमः । ॐ के रौद्रायैनमः । ॐ वं मद्रायै- नमः । ॐ भं निद्रायैनमः । ॐ मं तन्द्रायैनमः । ॐ यं क्षुधेनमः । * फ्रोधिन्यैनमः । ॐ क्रियायनमः । ॐ वं उल्कायैनमः । ॐ मृत्यवेनमः । इत्यादिप्रकारेण जलादिभिः संपूज्य प्रत्येकं ज्य- म्यकं यजामहे-इति नरर्च पठित्या ऋचमावाहयामीत्याबाह्य प्राणप्र. विष्ठां च कृत्वा । अनन्तरं ॐ पं पीतायैनमः । ॐ सं श्वेवायनमः । ॐ हं असमायैनमः । ॐ ॐ असिवायनमः । ॐ शं मनन्तायैनमः। इत्यादिप्रकारेण प्रत्येकमावाह्य संपूज्य प्राणप्रतिष्ठा २ कृत्वा । प्रत्येक गायत्री च पठित्वा संपूज्य प्राणप्रतिष्ठां च कृत्वा । अनन्तरं ॐ अं निवृत्त्यैनमः । ॐ आं प्रतिधायैनमः । ॐई विद्यायैनमः । ॐ ईशान्यैनमः । ॐई इन्धिकायैनमः । ** दीपिकायनमः । ॐ रेचिकायैनमः । ॐ माविकायैनमः । ॐ सूक्ष्मायैनमः। ॐ असूक्ष्मायैनमः । ॐ एं मृडायैनमः । ॐ ऐं ज्ञानायनमः। ॐ औं अमृतायैनमः । ॐ औं आप्यायिन्यै नमः । ॐ अं व्यापिन्यैनमः । ॐ मः व्योमरूपायनमः । इत्यादि- प्रकारेणावाह्य संपूरा प्राणप्रतिष्ठां च फत्वा प्रत्येक ॐ विष्णुयोनि फल्पयतु त्यष्टौ रुपानि पिंशतु । भासिंपतु प्रजापतिर्थवा गर्भ दधातु ते । इति पठित्वा अचमावादयामीत्सावास संपूष्य कप: प्राणा इह प्राणा इत्यादि प्राणप्रतिष्टां च कृत्वा चतुर्नपतिममान् ।

·मप्ररत्नमसपा शहजले मूलमन्त्रमुचारयन्कलशे निक्षिपेत् । अनन्तरमश्वत्यादि- कोमलपल्लवेः इन्द्रवल्लीसमानद्धः सुरतरुपिया कुंभमुसे निधाय वेष्टयेत् । नूतनसूक्ष्मवासोभ्यां च शेषममि साक्षरं सफलं रजतादि यथालामं मुरद्रुमफलघुद्धया । पुनः कलशगतदेवं साहू सावरणं साध्यमत्रानुरूपतः संकलीकृत्य च गुरूपचारान्समाचरेत् नैवेद्यान्तान तत्तन्मुद्रासहितान् ॥ मुद्राश्च-आवाहन-स्थापन संनिधापन-संनि- रोधन-अवगुण्ठन-संकलीकरण-अमृतीकरणाद्याः । ततो नैवेद्यम- नुवृत्य होमकर्मसमारभेत् ॥ ॥ संकलीकरणन्यामः ॥ कथं संक- लीकरणन्यासः। उपलिप्य कुण्डं स्वासन उपविश्य भाचान्तः प्राणा- नायम्य न्यासपूर्वकं स्वगृह्योक्तप्रकारेण परेसा विलिसेन् । अथवा पट्कोणं वृत्तं त्रिकोणं वा विलिरय तत्र ऋतुमती शिनां शिवेना. धिष्ठिता सक्लजगन्मयी शक्ति विचिन्त्य दीक्षाभूतहोमं करिष्य इति संकल्पपूर्वकं तद्योनौ मणिभवगृहोच्छितमेव वह्नि वारमुच्चारयन् स्वा- भिगुसंक्षिपेन्मन्त्रिवरः । ततः --किंचित्पिङ्गललोहिताक्ष सर्वकर्माणि साध्यसाधय हनहन दहदह पचपच स्वाहेति मन्त्रेणानिं प्रज्वाल्य। अग्निं प्रज्वलितं वन्दे जातवेदं हुताशनम् । सुवर्णवर्णमनलं समिद्धं विश्वतोमुसम् । इत्युपस्थाय 1 ॐ न्यूं पद्मरागायनमः । इति लिने न्यसेत् । ॐ म्यू सुवर्णायैनमः इति गुदे। ॐ यूं भद्रलोहितायै- नमः इति मूर्धनि । हयूं श्यामायैनमः इति आस्थे। ॐल्यू श्वेतायै नमः इति नासिकायाम् । ॐ परू धूमिन्यैनमः इति नेनयोः । ॐ न्यूं कराल्यै नम इति सर्वाङ्गेषु सप्तजिह्वा विन्यस्य । ततः सहस्रापेि हृदयाय नमः । ॐ स्वस्तिपूर्णाय शिरसे स्वाहा ! ॐ उत्तिष्ठ पुरुषाय शिखायै वषट् । ॐ धूमव्यापिने कवचाय हुं । ॐ ·दीक्षापटलः १ सप्तजिताय नेत्रत्रयाय वौषट् । ॐ धनुर्धराय अत्राय फट । इति तत्तस्थानेषु पडङ्गन्यासं कृत्वा बहेरपि तदनन्तरं पडझं । अग्नये जातवेदसेगम इति मूर्ध्नि । ॐ अग्नये सप्तनिहाय नम इति वामांसे । ॐ अमये हव्यवाहनाय नम इति वामपाई । ॐ अमये अश्वोदर- जाय नम इति वामफटिभागे । ॐ अग्नये वैश्वानराय नम इति लिने । ॐ अमये फौमारतेजसे नम इति दक्षिणकटिभागे। ॐ अग्नये विश्वमुसाय नम इति दक्षिणपावें । ॐ अग्नये देवमुखाय नम इति दक्षिणांसे न्यसेत् । अष्टमूर्तीवह्वेरेवं विन्यस्य ततः परिसमूहनपरिस्तरणपरिपेकादिकं कृत्वा । ॐ वैश्वानरजाववेद इहावह लोहिताक्ष सर्वकर्माणि साधयस्वाहा । इत्यनेन जलगन्धपु- पधूपदीपनैवेद्यादिमिरमिं संपूज्य जिहामजिहाः संपूरा अङ्गमन्त्रै- रङ्गानि मूर्तिमन्त्रैमूर्तीः संपून्य वक्ष्यमाणक्रमेण वहिं ध्यायेत् । ॥अमिध्यानम् । दक्षिणाध:करमारभ्य पादक्षिण्येन वरदशक्ति- स्वस्तिकाभयसहितं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रमरुणजटावद्धमौलि शुभ्रवस्तमरुणं सवालंकारभूषितं अम्भोजसंखं वदि ध्यायेत् । जिह्वा ज्वालारुचो ज्ञेया वरदाभयहस्तकाः स्वस्वनामसदृक्षाः । अङ्गानि मूर्तयश्च शक्ति- खतिकहता ध्यातव्याः अनन्तरमाज्यसंस्कारान्तं कर्म स्वगृहोक्त- प्रकारेण कृत्वा तेनाज्येन खुचा व्याहृतिमिय॑स्तामिः समसामिढुवा ॐ वैश्वानराय जातवेद इहावहेति पूर्वोचमप्रेण त्रिभिर्दुत्वा अन- न्तरं यहेर्गर्भाधानपुंसवनसीमन्तजातकर्मनामकरणनिष्क्रमणानप्राश- नचौलोपनयनमाजापससौम्यामेयवैश्वदेवताख्यानि वेदनतानि च- स्वारिसमावर्तन विवाहान्तानि वीण्येवानि प्रसेकं साधयन् प्रणवेनाटा- चाहुतीराज्येन जुयात् । पुनर्जिज्ञामप्रेरङ्गमर्मूर्विमप्रैश्य प्रत्येकमेकैफ- ·ময়মনক্ষুধা वारमरम्येन वखनामपूर्वक चतुर्थानमोन्हुत्वा मम्रा निहाय महागणपतिनवेग वक्ष्यमागप्रकारेण शाहुतीत्वा । यथा- स्वाहा १ । ॐ श्रीस्वाहा २ श्रीहीस्वाहा ३ । सीहीहीस्वाहा ४। ॐ श्रींहीहीग्लोस्वाहा ५। ॐ श्रींहोंटीग्लौंगंवाहा ६ । * श्रीहीहीग्लौंगं गणपतयेस्वाहा ७ । ॐ श्रीहीटोंग्लौंगं गणपतये- चरवादस्वाहा ८ । श्रीह्रींग्लौंगं गणपतयेवरवरदसर्वजनमेस्वाहा ९ । ॐ श्रींहीहीग्लौंगगणपतयेवरवरदसर्वजनमेवामानपखाहा १० 1 इत्यं दशाहुतीर्तुत्वा पुनः समस्तेन चतुर्वारमाज्येन जुहुयात् । पुनः साध्यमन्त्रेण पञ्चविंशविवारान्हुत्वा पुनश्च महाव्याहृतिभि- हुत्वा । महाव्याहृनयश्च-~ॐ भूरमय च पृथिव्यै च महते च खाहा । ॐ भुवो वायवे चान्तरिक्षाय च महते च वाहा । ॐ स्वरादित्याय च दिवे चे महते च स्वाहा । ॐ भूर्भुवः स्वचन्द्रमसे च नक्षत्रेभ्यश्च दिग्भ्यश्च महते च स्वाहा । पुनर्बह्मार्पणमनुना एका- माज्याहुति हुत्वा । इतः पूर्व प्राणवुद्धिदेहधर्माधिकारतो जामत्स्वप्न- सुपुत्यवस्थासु मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पझ्यामुदरेण शिक्षा यस्मृतं यत्प्रोक्तं यकृतं तत्सर्वं ब्रह्मार्पणं भवतु स्वाहा । इति ब्रह्मार्पणमनुः । अनन्तरं-पूर्णाहुतिमुत्तमा जुहोति । सर्व वै पूर्णाहुतिः । सर्वमेवाप्नोति । अर्थी इयं वै पूर्णाहुतिः। अखामेव प्राततिष्ठति । इत्यनेन पूर्णाहुति हुत्वा परिपेचनपूर्वकं होम समाप्य अग्निमात्मन्यारोप्य देशिकः पश्चान्मण्डले पलिमाहरेत् । पयोऽम्भसा राशिनक्षत्रतिथिकरणादीनां चतुर्थीनमोन्तैः स्वस्वनामभिर्मत्रै लिन- मम इति प्रत्येकं । अथवा सर्वाभ्यः परिवारदेवताभ्यो बलिर्नमम इति वा । ततो नैवेद्यमुद्धृत्य पूर्ववद्गन्धादिभिः परिपूज्य । मुखवा- सादिकं दत्त्वा दण्डवत्प्रणमेद्भुवि । इति ।

·- दीक्षापटलः १ होमद्रव्यमानम् । प्रसङ्गादन्यदपि किंचिन्निरूप्यते होमद्रव्याणां परिमाणादि प्रक- सोपयोगितया । घृतं कर्षमात्रम् । शुक्तिमानं पयस्तत्समं मधु पञ्चर गन्यमपि । दुग्धानमक्षमात्रम् । दधि प्रमृतिमात्रम् । लाजाः स्युर्मु- ष्टिसंमिताः । तापपृथुकाः सक्तयः । गुडं पलार्धमानम् । शर्करापि । मासार्धमन्नम् । इक्षु: पर्वावधिः । एकैकं पनपुष्पाणि तथा अपूपा अपि कदल्यादिफलानि च। मातुलुङ्गं चतुःसण्डं पनसं दशया विदुः । अष्टधा नारिकेलं मानिसण्ड विल्वमुच्यते । तथैवो रुक- मपि । फलान्यन्यान्यखण्डानि समिधः स्युर्दशाडुलाः। दूर्वानयं समुद्दिष्टं गुरची चतुरहला । भोहिमाषयवमुद्गकोद्वगोधूमकलमा अपि मुष्टिमात्रकाः । तण्डुलासदधै। तिलसर्पपाशुलुकमावाःशुक्ति- मात्र लवणं मरीचान्यपि विंशतिः। गुग्गुलं बदरमा रामठं च तत्स- मम् । चन्दनागुरुकर्पूरफुकुमानि तिन्तिणीवीजमानानि समुद्दिष्टानि देशिक इति होगद्रव्यप्रमाणम्॥ ॥ द्रव्यमेदेनानिध्यानभेदः।। वैश्वानरं स्थितं ध्यायेत्समिद्धोमे तु देशिकः । शयानमाज्यहोमे तु निपणं शेपास्तुपु ।। अस्थान्तर्जुहुयाहः सर्वहोमेषु देशिकः । कर्णहोमे भवेव्याधिऽन्धत्वं च जायते ।। नासिकायां मनःपीडा मस्तके धनसंक्षयः । वर्णसिन्दूरवालार्ककुङ्कुमक्षौद्रसनिमः ॥ सुव- रेतसो वर्ण: शोभन: समुदाहृतः । भेरीवारिदहस्तीन्द्रष्यनिर्वहे. शुभावहः ॥ नागचम्पक'नागपाटलीयूधिकानिमः । पद्मेन्दीवरक- छारसर्गुिग्गुलसंनिभः । पारस शुभो गन्धः..... प्रदक्षिणा- स्वफकम्पाश्छनाभाः शिसिनःशुभाः॥ शुभदा यजमानस्य राज- श्वापि विशेषतः । कुन्देन्दुधक्लो भूमो वहेः प्रोकः शुभारदः ।।

·१४ সম্বন্ধে ऋष्ण कृष्णगतेषणों यजमान विनाशयेत् । श्वेतो राष्ट्र निहन्त्याः वायसवरसनिमः ॥ सरस्वरसमो वहेलनि. सर्वविनाशकृत् । मूर्तिगन्धो हुतभुनो होतुर्दु खप्रदो भवेत् ॥ छिनवृत्ता शिसा कुर्या- न्मृत्यु धनपरिक्षयम् ।। शुरुपक्षसमो धूम पारावतसमप्रभ । हानि तुरगजातीना गया च कुरतेऽचिरात् ॥ एवविधेषु दोपेषु प्रायश्चि- ताय देशिक ॥ मूलेनाज्येन जुहुयात्पञ्चविंशतिराहुती ॥ इदानी. मर विसरभयादुपरम्यते ॥ ॥ होमाभावेऽनुरल्पः ॥ होमा- भावेऽथवा पुप्पै पूरयित्वावलिं इष्टदेवतापीय दद्यान्मूलमन्त्र मुच्चारयन् । ततोऽन्यमण्डले शिष्यमुफ्वेश्य यथाविधि । नदसु पञ्चवायेषु साधु विप्राशिपा गुरु ॥ विधिवत्कुम्भमुद्धृत्य तत्वपल- वान्ततिशिरस सुरस सुस्थिर सुनियत प्राङ्मुखोपविष्ट देवतामनुम्म- रन्गुर शिप्यमभिपिश्चेत् यथार्थवत्प्रतिलोममातृका प्रजपन् तथैव मूलमन्त्रमपि । अनन्तर गुरुणाभिपिक्त शिष्यो वारासी परिधाय आचम्य च स्वस्तो नमस्कृत्स गुरु तस्मै यथाशास्त्र दक्षिणा दत्वा निविश्य गुरसनिधी पूर्वाभिमुसो मौनी भवेत् । तत मुदेशिक. शिष्य समवहित दत्तदक्षिण दिव्यदृष्ट्या विलोक्य तस्मिंच पर देवतामाबाह्य सकलीकृत्य नयोरैक्य धिया स्मरन् गन्धपुष्पाऔरल कृत्य ती विद्या यथावद्दद्यात् । ऋष्यादिध्यानपूर्वक मन्त्र दक्षि- णपर्णदेशे निशो वदेत् । गुरोलब्धा विद्या पुनर्जपेत् शिष्यस्तास निधावेव शतावधि । अथवाष्टाविंशतिवार गुरुदेवतामत्राणामैक्य सभावयन् । प्रणमेद्दण्डवद्भूमौ स गुरु देवतात्मकम् । तथाच तत्पादपद्म निजमूर्धनि योजयेत् । शरीरमर्थ प्राणाश्च सर्व तस्मै निवेदयेन् । अथवा गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रालकाराद्यैश्च गुरु समीणयेत् ·दीक्षापटलः १ वित्तशाठ्यं विना । - ततःप्रति फुर्वीत गुरोः नियमनन्यधीः । ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां दद्याद्यथावित्तं विशालधीः ॥ प्राह्मणांस्त- येत्पश्चादक्षिणाभिर्यथेच्छया ॥ संक्षेपतोऽसौ विधिवध दीक्षा क्रियावती लोकहिताय पुण्या । ददाति पुंसामिह दिव्यभावं क्षिणोति पापानि भवेद्य दीक्षा ।। धादिदीक्षाप्रकारश्च तपान्तरेऽनुसंधातव्यः संप्रहाधिकारादिह नोक इत्यदोषः ।। इति श्रीपरमहंसपरिम्राजकाचार्यश्रीराममारतीश्रीचरणपूज्य- चरणशिष्यस्य भगवतस्त्रिविक्रमभट्टारकस्य कृतौ मनरत्नमखूपायां दीक्षापटलः ॥१॥ अथ द्वितीयः सपर्यापटलः ॥२॥ रनाकरसहस्रेषु गम्भीरेषु सुगोपितान् । तनान्तरेषु सर्वेषु देशिकेन्द्रः प्रयत्नतः ॥ तानादाय यथान्यायं स्थाप्यन्तेऽत्र मयाधुना। त्रिविक्रमज्ञयविना देशिकेन्द्रेण धीमता ।।मजूपाख्ये हि तोऽस्मिन- नभूतान्महामनून् । सागांस्तथा सावरणान्प्रयोगसहितानपि ॥ विदुषां कौतुकार्थ च वालानां हितकाम्यया ।। । अर्थकाक्षरगणपति- विधानम् ।। वत्र प्रथमं गाणपत्यानां विधानमुपवर्ण्यते ॥ ॐ गं इत्येकाक्षरगणपतिमनस्य गणकऋपि निच्छन्दः गणपतिर्देवता इष्टार्थे विनियोगः । दीर्घमाजा पीजेनागक्रिया मता । ॐ गां हृदयाय नमः । गी शिरसेखाहा इत्यादि । ध्यानम् ॥ रक्को रक्तागरागांशुककुसुमयुतस्तुन्दिलश्चन्द्रमौलि त्रैर्युतलिमिर्वामनकर- चरणो पीजपूरात्तनासः । हस्तामाकृष्ट(कृप्त)पाशाङ्कुशरघरदो नागवझोऽहिभूपो देवः पद्मासनो नो भवतु नतमुरो भूतये विन- ·मनरनमधूपा राजः॥ एवं ध्यात्या यजेद्देवं मानसैः कुसुमैः शुभैः । हृत्पद्ये सर्व- सिद्ध्यर्थ पश्चाद्वाह्ये प्रपूजयेत् ॥१॥ मानसैः कुसुमेरची सात्विकी सा शुभा मता । अनिर्माल्या परा शुद्धा मोक्षदा सिद्धिदा शुभा ।।२।। तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानसं यजनं ध्रुवम् । आदावेव प्रकर्तव्यं पश्चा- व्यस्तु विस्तरैः ॥३॥ एवं ध्यात्ला दीक्षितः प्रजपेल्लभचतुष्कं वदशांशं जुहुयावदयमाणद्रव्यैः । मोदकपृथुकलाजासक्त्विक्षुनारिकेलतिलक- दलीफलानि द्रव्याणि । साधारणधर्मादियुक्त पीठे । क्यम् । आग्ने यादिकोणेषु धर्मज्ञानराग्यैश्वर्यादयतुनिमोन्ताः पूयाः । ततः पूर्वादिदिक्षु अधर्माऽज्ञानाऽवैराग्याऽनैश्वर्यादयस्तथैव पूज्याः । अन- न्तरं मध्ये पद्मस्य कर्णिकायां आधारशक्तिर्मानन्तरराहपृथिवी- न्दमूलनालपत्रकेसरकर्णिका-सूर्यसोमवहिमण्डलसत्वरजस्लमोगु- णाश्चात्मान्तरात्मपरमात्मविज्ञानात्मादीन्स्वस्ववीजाट्यान्यजेत् । तत- तीनाज्यालिनीनन्दाभोगदाकामरूपिण्युपातेजोवतीसत्याविनविना- शिनीति नव शक्तयः पूर्वादिक्रमेणाष्टमु दिक्षु यथाक्रमं सपूज्याः। पश्चा- सर्वशक्तिकमलासनाय नमः इति पीठ संपूज्य तन्मध्ये मूलमन्त्रेण देवतामावाह्य पूर्वादिचतुर्दिक्षु गणाविषं गणेशानं गणनायकं गणवीडं प्रणवपूर्वकखखनामनिशतुर्थीनमोन्स र्यजेत् । केसरेबगदेवताः पूर्वा- दिपनमध्येषु वक्रतुण्डं एकदन्तं महोदर गजाननं लम्बोदरं विस्टं विघ्नराजं धूम्रवर्ण यजेत् । पूर्ववत्पनाप्रेषु ब्राह्मीमाहेश्वरीकौमारीवै. ष्णवीवाराहीन्द्राणीचामुण्डामहालक्ष्मीयाद्या मावरः । तत इन्द्राद्या लोकपालाः पूज्याः। तत उक्तध्यानपूर्वक उक्त संख्याकजपे कृते होमे च मन्त्रः सिद्धो भवति नान्यथेति । ततः प्रयोगानभीष्टान्कुर्वीतोक- विधानतः। तर्पयेत्सलिल शुद्धः प्रावदेव गणाधिपम् ॥ चतुश्चत्वारि- ।

·सपर्यापटलः २ १७ शदधिकं चतुःशतमतन्द्रितः। प्राप्नुयान्मण्डलादागीदादधिक नरः। नारिकेलैः कृतो होमश्चतुर्थी श्रीप्रदो भवेत् । सतिलैस्तण्डुलैहोंमो लक्ष्मीवश्यप्रदो भवेत् ॥ लाजैखिमधुरोपेतैश्चतुःसहस्रहोमः कन्या प्रयच्छेत् । मनेनैव विधानेन कन्या वरमवाप्नुयात् ।। दमा विलोडि- तैलोणहोमो निशि चतुर्दिनम् । संवादं कुरुतेऽवश्यं तथान्यदपि मत्रिणः । इत्यादि संभवेत्सर्व संग्रहादिह नोक्तम् ॥ इत्ये. काभरगणपतिविधानम् ॥ ॥ अथ हेरम्बमनुविधानम् ।। अथ हेरम्बमनुं वक्ष्ये धतुरक्षरसंज्ञकम् । ॐ गूनमः । पाण्याद्याः प्रागी- रिता एव । गांगींगू इत्यादि प्रकारेण पडङ्गन्यासः ॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ मुकाकाञ्चननीलकुन्दधुमृगच्छानिनेत्राञ्चितैर्नागास्यै- ईरिवाहनं शशिधरं हेरम्बमप्रभम् । हप्तं दानममीतिगोदकरदानज शिरोक्षात्मिकां माला मुद्गरमशं निशिखक दोमिर्दधानं भजे ।। लक्षत्रयं जपेन्मत्रं दशांशं जुहुयात्ततः । पूर्वोक्ति पीठे पञ्चव दशभुज हेरम्बमर्चयेत् । ॐ हुंई महासिंहासनाय हेरम्भाय नम इत्य- नेनासनं दत्वा ॐ गं अनेनावाहयेत् पूजयेद्गन्धपुष्पायैः पश्चादगाव- रणं बार लोकपालान्यजेत् । वदखाण्येवमभ्यच्यं यथाप्रकारं ध्यानपू. वक्रमादरात् । सतस्तु सिद्धे मधेऽस्मिन्साधयेदिष्टमात्मनः। मोदक । हुयास्पष्टयां चतुःसहनं चतुःसतं वा । अष्टम्यां कुमुदः । चतुर्दश्या- मपूपैर्जुहुयादिष्टसिद्धये । एमिरेव द्रव्यैः पर्वदिने होमः सर्वकामप्रदो भवेदयन्नन ॥ इति हेरम्यमनुविधानम् ॥ ।। अथ सुनह्मण्यम विधानम् ॥ अथ सुब्रह्मण्याख्यो मनुः कार्तिकेयस्याभिधीयते । चचद्भुवे नमः । वकारेण दीर्घभाजा अङ्गकिया । ॥ अथध्या- नम् ॥ सिन्दूरारुणमिन्दुकान्तिवदनं फेयूरदारादिभिर्दिव्यैरामरणैर्वि- १लोणं एवणम्। २मत्र.

·१८ मबरनमरूपा भूपित्तनुं स्वर्गस्थसौख्यप्रदम् । अम्भोजाभयशचिफुटधरं रक्ताग- रागांशुकं सुब्रह्मण्यमुपास्महे प्रणमतां मीतिप्रणाशोधतम् ॥ लक्षमेक जपेन्मनं साज्यान विपा ततः। दशांशं जुहुयादन्ते ब्राह्मणानपि भोज- येत् ।। धर्मादिकल्पिते पीठे वह्निमण्डलपश्चिमे । पूजयेद्विधिना देवमु. पचारैर्यथोदितः ॥ केसरेप्वद्भपूजा स्यात् । पत्रमध्येपु जयन्तं आग्नि- वेश्यं कृत्तिकापुत्रं भूतपतिं सेनान्यं गुहसंज्ञकं हेमशूलं विशासाख्यं शक्तिवनधरं तथा । दिग्दलेपु पूर्वादिपु देवसेनापति विद्या मेधां वयं । विदिग्दलेषु शक्तिकुखुटौ मयूरद्विपौ पनायेपु यजेत्सुधीः। तद्वाद्ये लोकेश्वराः तदस्राणि च पष्ठयां संप्रीणये देवं स्वादुभिर्भक्ष्यभोज्यकैः । पूजयेदेवतावुद्ध्या कुमारान्ब्रह्मचारिणः। पूजितस्तु स देवोऽपि संतानं विजयं वीर्य राज्ञामायुःश्रियं यशः प्रदयात् साधकस्य सुब्रह्मण्यः मुरार्चितः।। इति सुब्रह्मण्यमनुविधानम् ॥ ॥ अथ क्षिप्रगणपतिवि- धानम् ॥ अथ क्षिप्रगणपति निरूपयामः ॥ ॐ गं क्षिप्रप्रसादनाय नमः ॥ गणको मुनिराख्यातो विराट्छन्द उदाहृतम् । तादृशो विघ्न- राजोऽन्न देवतापि समीरिता ॥ दीर्घयुक्तेन वीजेन पडङ्गानि प्रकल्प- येत् ॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ पाशाङ्कुशौ कल्पलतां विपाणं दधरस्व- तुण्डाहितवीजपूरः। रक्तत्रिनेत्रस्तरुणेन्दुमौलिहारोज्वलो हस्तिमुखो- ऽवताद्वः ॥ लक्षं जपेचपस्यान्ते जुहुयादयुतं तिलैः ॥ मधुरत्रितयै- द्रव्यैरथवाष्टभिरीरितैः ॥ एकाक्षरोदिते पीठे वक्ष्यमाणविधानतः । पूजयेद्गन्धपुष्पायेधूपदीपैर्गजाननम् । अगानि पूर्वमभ्यर्च्य विघ्नानौ यजेत्ततः । विघ्नं विनायकं वीरं शूरं वरदमेव च । इभवक्तं चैकरदं लम्बोदरमनन्तरम् ॥ पत्रामेपु ब्राहयादिमागणं पश्चासोकपालान् , तदस्खाणि च तत्परम् । एवं संपूज्य देवेशं साधयेत्स्वमनोरथान् ।

·सपर्यापटलः २ भाज्यानैर्जुहुयान्नित्यमन्नवान्वत्सराद्भवेत् ॥ पायसेन कृतो होमा समयां श्रियमावहेत् । आज्यहोमेन वशयेप्राणिनः सकलान्सुधीः । नालिफेरफलं पकं लोप्टवर्चसमन्वितम् । जुहुयात्प्रत्यहं मत्री वान्छितं मण्डलाद्भवेत् ॥ जुहुयादष्टभिर्द्रव्यैर्मधुरनयसंयुतैः । पशये- स्पार्थिवान्सस्तित्पनीरपि निश्चयः॥ दिनादिपु चतुश्चत्वारिंशद्वार विघ्नराजस मस्तके शुभोदकैरतर्पयेत् श्रीप्रसिद्धये ॥ पाशाङ्कशी फल- लतां स्वदन्तं करैर्वहन्तं कनकाद्रिकान्तम् । सोपानपतथा दिननाथवि- म्बादायान्तमम्भोजगतं विचिन्त्य ॥ प्रागुक्तमप्रसंप्रोक्तप्रयोगान्मनु- नामुना । तेनास्मिन्नथवा प्रोफाकुर्यान्मत्री विधानवित् ॥ इति क्षिप्रगणपतिविधानम् ॥ ॥ अथ शक्तिगणपतिविधानम् ।। इदानीं क्तिगणपति यथावद्वक्ष्ये । ॐहीं गं ह्रीं वशमानयवाहा ।। परप्याद्याः पूर्वोक्ताः । अङ्गतृप्तिः पादैर्भवेत् । एफेनादौ त्रिमिाभ्यां समस्तेनास्त्रमारतम् । अङ्गसिरियं मता ॥ भ्रतमिन्दुसण्डवरदौ पाशाहुशौ पुष्करस्पृष्टस्वप्रमदावरानमनयासिष्टं ध्वजामस्पृशा ॥ श्यामाग्या विधृताव्जया प्रिनयनं चन्द्रार्धचूड जपारक्तं हस्तिमुसं स्मरामि सततं भोगातिलोले भजे ॥ लक्षत्रयं जपे- न्ममिक्षुसण्डैदशांशतः । अपूपैराज्ययुक्कैर्वा जुहुयान्मसिद्धये ।। स्वगुरु धनधान्याथैः प्रीणयेलीतमानसः । पूजा पूर्ववदार्दिछा ततः कार्याणि साधयेत् ॥ हुत्वा पूर्वैश्च 'मधुरप्रयाक्तैर्वशयेभूपान् । चतुर्ध्या मालिकेरेण महतीं श्रियमभुते ॥ लवणैर्मधुसंयुक्कैशयेद्व- निताजनम् ।। इति शक्तिगणपतिविधानम् ।। ॥ अथ द्वादशाक्षर- गणपतिविधानम् ।। अथ द्वादशाक्षरगणपतिविधानं वच्मि । दी गही महागणपतये स्वाहा। पूर्वोका एव मष्यायाः। गदगविधि- रुच्यते । पञ्चमिर्मषवणः समस्तेन च तद्विदुः।। ॥ ध्यानम् ॥ ॥ ध्यानम् ॥ हस्तैर्वि- ·। मत्ररत्नमसूपा मुक्तागौर मदगजमुखं चन्द्रचूडं त्रिनेत्रं हस्तैः स्वीयैर्दधवमरविन्दा- कुशौ रत्नकुम्भम् । अस्थायाः सरसिजरुचेस्तद्धवजालम्बिपाणेर्देव्या योनौ विनिहितकरं रत्नमालिं भजामः ॥ लक्षमेकं जपेन्मश्रमपूरैस्त- दशांशतो जुहुयात् । पूर्वोक्त पीठे यजेत् । हुत्वेक्षुखण्डैर्मतिमात्राज्य- श्रियमवाप्नुयात् । नारिकेलफलैस्तद्रम्भापकफलस्ततः ॥ वशयसखि- लाँल्लोकान्पृथुकैः शर्करान्वितैः । वशं नयति राजानं सक्तुभिब्राह्मणा- न्शुभैः ।। घृतहोमेन धनवान्जायते नात्र संशयः ॥ इति द्वादशाक्षर. गणपतिविधानम् ॥ ॥ अथ पड्विंशत्यक्षरगणपतिविधानम् ॥ तत्र च ॐ ह्रीं विरिविरिगणपतिवरवरद सर्वलोफं मे वशमानयस्वाहा ॥ अस्य गणकपिः । गायत्रीछन्दः। विरिगणपतिर्देवता । मायाद्यैर्म- अपादैरगविधिः। चतुश्चतुः पञ्चपञ्च पुनरपि पञ्चद्वाभ्यां च विभकैः ॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ सिन्दूराममिभाननं त्रिनयनं हस्तेषु पाशाङ्कशी विभ्राणं मधुमत्कपालमनिशं सार्धेन्दुमौलिं भने । पुष्ट्या- शिष्टतनुं ध्वजाप्रकरया पद्मोल्लसद्धस्तया तद्योन्याहितपाणिमात्रवमुम. त्पात्रोल्लसत्पुष्करम् ॥ चतुर्लक्षं जपेनानं मध्वात्तैरष्टद्रव्यैर्डनेन् । प्रागुदीरितैरुपचारः पूजयेत्प्रागुक्तपीठे यथाविधि । मिथुनावृत्तिराधा. स्वादामोदायैदिगम्बरैः । अनन्तरमगर्माभिस्तदनन्तरम् । ततो लोक- पालेस्तदनेश्च । इति सिद्धमनुर्मग्री प्रफुल्लः कमलैः शुभैः। शमायान्ति मनुजास्तण्डुलैतिलमिश्रितैः । हुत्वा श्रियमवाप्नोति । मधुरवितयैर्लो. गर्वशं नयति पार्थिवान् । भक्ष्यभोयादिकं हुत्या स्वभीष्टाननुसाधयेत् ।। इति विरिगणपति विधानम् ॥ ॥ अथ महागणपतिविधानम् ॥ महागणपतिं वक्ष्ये सर्वकामार्थसिद्धये । प्रणवनीशकिस्मरभूविनयी. जानि रेन्तं गणपति वदेत् ।। वरान्ते वरदं पश्चात्सर्पजनं मे वश- ·सपर्यापटलः २ २१ मानय उद्वयम् । अष्टाविंशत्यक्षरोऽयं महागणपतेनुः ॥ गणकोऽत्य मापिपउन्दो गायत्री निवृदन्विता । महागणपतिः प्रोको देवो भुव. नवन्दितः ॥ पड्नीजसपीजेन दीर्घभाजागकल्पना । पूर्वमिक्षुर- ससिन्धुमध्यगं तं गजाननम् । नवरत्नमयद्वीप कल्पवृक्षसमाकुलम् । तन्मध्ये पारिजातं च सर्वर्तुपरिसेवितम् । तस्याधस्तान्महापीठं त. न्मध्ये मातृकाम्बुजम् । तत्कर्णिकायां पदकोणावत्रिकोणं तन्मभ्ये देवं स्मरेत् ।। ।। ध्यानम् ।। हस्तीन्द्राननमिन्दुचूडमरुणच्छायं त्रिनेत्रं रसादारिष्टं प्रियया सपद्मकरया स्वास्थया संततम् । पीजापूरगदा- धनुनिशिपयुक् चक्रान्जपाशोत्पलबाह्यप्रखविषाणरनकलशान्हस्तैर्य- हन्तं भजे ॥ गण्डपालीगलदानपूरलालसमानसान् । द्विरेफाकन- तालाभ्यां वारयन्तं मुहुर्मुहुः ।। करामधृतमाणिक्यकुम्मवफविनि:- सूतैः । रत्नयः प्रीणयन्तं साधकान्मदविह्वलम् ॥ माणिक्यमुकुटो- पेतं रत्नाभरणभूपितम् । ध्यायन्म जपेन्मत्री चतुर्लक्षं समाहितः ॥ चतुःसहस्रसंयुक्तं चत्वारिंशत्सहस्रकम् । दशांशं जुहुयाद्व्यरष्टामि- मोदकादिभिः ॥ तर्पये दिनशो विघ्नं प्रागुक्तेनैव वमना । पूर्वोके पूजयेत्पीठे विधिना गणनायकम् । त्रिकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्षु स- मर्चयेत् ॥ अप्रस्थायित्ववृक्षायःनियं श्रीपतिमर्चयेत् । पद्मयुग्मधरा- पमा शरचक्रधरो हरिः॥ दक्षिणे वटवृक्षायो गोरी गोरीपति य. जेत् । पाशाङ्कुशधरा गौरी दहशूलधरो हरः ॥ पश्चिमे पिप्पलखायो रति रतिपतिं यजेत् ॥ रतिरुत्पलहस्तात्या कोदण्डासधरः स्मरः ।। सौम्ये प्रियजुरक्षाघो महीं पोनिणमर्षयेत् । गुफनीशमहस्सा भूगदा- चक्रधरः पतिः॥पट्कोणेषु च संपूज्या आमोदाद्याः प्रियान्विताः॥ भागोदं सिद्धिसहितकोणे समर्षयेत् । समृद्ध्या युक्मभ्यर्य भमोदं वहिकोणके । सुमुख कान्तिसंयुक्तमीशकोणे समर्चयेन् ।।

·२२
मत्ररत्नमसूपा
दुर्मुखं मदनावत्या यजेद्वरुणकोणके । विघ्नं मदद्रयायुक्त कोणे नैशा.
परे यजेत् ॥ वायव्ये विभकर्तारं द्राविण्या सह संयजेत् । पाशा-
कुशाभयामीष्टधारिणोऽरुणविग्रहाः ॥ गण्डमित्तिगलहानपूरपौतमु-
खाम्बुजाः । विनास्तत्प्रमदाः सी मदापूर्णितलोचनाः ॥ एकहत-
धृताम्भोजा इतरालिगितप्रियाः । षट्कोणपार्श्वयोः पूज्यौ शङ्खपद्म-
निधी क्रमान् । निजप्रियाभ्यां सहिती सर्वाभरणभूपितो। केसरेप्व-
अपूजा स्याबाहयाद्याः पत्रमध्यगाः ॥ बहिर्लोकेश्वराः पूज्या वा.
दीनि ततः परम् ॥ इत्थं जपादिभिः सिद्धे प्रयोगात्स्वमनीपिताम् ।
साधयेदृष्टभिर्द्रव्यैरन्यैर्वा कल्पचोदितः ॥ पद्महोमेन भूपालांस्तत्प-
नीरुत्पलैः शुभैः। होमेन कुमुदैविप्रांस्तथा पिपलसंभवैः । समिद्वरे-
नरपतीनुदुम्बरसमुद्भवैः । प्लाझै
शयेत् । वटोद्भवैः शूद्रान् ।
मधुना स्वर्णलाभः । गोदुग्धेन गोलाभः । आज्यहोमेन महती श्रियं
लभेत् । दधा सर्वसमृद्धिः स्यादन्नैरन्नपतिर्भवेत् । कुसुम्भकुसुमैोमो
बनलाभकरः परः ।। अधुना वर्पणं वक्ष्ये सर्वकामफलप्रदम् ।
श्रीशक्तिरतिभूलक्ष्मीः स्ववीजाव्याः प्रियान्विताः ॥ प्रत्येकमादी
मूलेन चतुर्वारं प्रतर्पयेत् । महागणपति विद्वान्मत्या संवर्पयेत्ततः ।।
मामोदादीन्वबीजाट्यान्शक्तियुक्तांश्च तर्पयेत् । चतुर्वारं पृथयत्री
शपद्मनिधी तथा ॥ नामादिवीजसहितौ तर्पयेत्स्यप्रियायुतौ ।।
भावरणान्तराणामपीत्यन्ये । अन्तरा महागणपतिं खनीजेन मूलेन
चा चतुर्वारं तर्पयेत् । इति रहस्यम् । सपर्या सम्यगुक्तान महागण-
पतेः शुभा । सर्वकामफलप्राप्तिहेतुभूता महीयसी ॥
इति श्रीसरमहंसपरित्राजकाचार्यश्रीरामभारतीश्रीचरणपूज्यपाद-
शिष्यत्रिविक्रमभट्टारक्स्य कृतौ भत्ररत्नमथुपायां
द्वितीयः सपर्यापटलः ॥ २॥

·सोमसूर्यादिपटलः ३ २३ अथ सोमसूर्याग्निमन्त्रस्तृतीयः पटलः ॥३॥ अथेदानी चन्द्रमसो मनुरनाभिधीयते ॥ ॐ सों सोमाय नमः ॥ इति पडक्षरो मनः। पिरुको भूगुश्छन्दः पतिः सोमो- ऽस्य देवता ॥ सांसीमित्यादिप्रकारेण पडङ्गलतिः ।। ॥ अथ ध्यानम् ॥ कर्पूरस्फटिकाबदातमनिशं पूर्णेन्दुविम्बाननं मुकादाम- विभूषितेन वपुषा निर्मूलयन्तं तमः । हस्ताभ्यां कुमुदं वरं विधतं नीलालकोद्भासिवं स्वस्याकस्थमृगोदिताश्रयगुणं सोमं सुधाब्धि भजे ।। दशलक्षं जपेन्मत्रं पायसेन ससर्पिपा । चावत्सहस्र जुहुयारसमिद्धे हव्यवाहने ॥ धर्मादिपीठे सोमान्ते देवं सोमं यजेद्धः । अगानि केसरेयु स्युः पत्रमध्येपुरोहिणी ॥ रुचिकारेवतीभरणीरात्रिराज्यो- रक्षाफलाः शुभाः । सिवमाल्याम्बरधरा मुक्काहारविभूपणाः । पयो- धरभराकान्वा रचितासलयः शुभाः॥ वल्लभासकमनसो मदविभ्र- ममन्थराः । समभ्या इत्यर्थः । पत्रापु आदित्यमबलबुधवारप- विशुरुमन्दराहुकेतवः पूज्याः । सवर्णाम्बरोपेवाः स्वाहाद्याक्षरवी- जकाः । रत्कारुणश्वेतपीवनीलधूम्रसिदासिताः । लोकपालास्ततः पूज्या याद्याश्च ततः परम् । एवं सिद्धे मधे मी संपदा वसति- भवेत् । हन्मध्ये उकरूपिणं देवं शरन् बिसहसं जपेत् । गज्यैश्वर्य दरिद्रोऽपि प्रामुयाद्वत्सरान्तरे । पूर्वोकसंख्य प्रजपेच्छिवमूर्ति विधि- न्तयेत् ।। रोगापमृत्युदुरयानि जित्वा वर्षशतं वसेत् । ब्रह्मचर्ययुतः शुद्धश्चतुर्लक्षमिमं जपेत् ।। निधानं भूगर्व सपः प्राप्नुयायनवर्जि- चम् । जिवेन्द्रियो जपेन्मत्रं पौर्णमास्यां विशेषतः । मवेत्सौभा- ग्यनिलयः संपदामपरो निधिः ।। घोरासवराशिरोरोगानामिचा- रानुपद्रवान् । विषाणामपि संघावं नाशयेन्मनुनामुना ॥ पौर्णमासां ।

·मनरनमरूपा निराहारो दद्यादयं विधूदये । प्राक्प्रत्यगायतं कुर्याद्भवले मण्डलत्र- यम् ॥ निषण्णः पश्चिमे मत्री मण्डले विहितासने । मध्यस्थे स्थाप. येत्पश्चात्पूनाद्रव्याण्यशेषतः ॥ अन्यस्मिन्मण्डले सोममर्चयित्वाम्बु- जान्विते । राजतं चषकं तत्र स्थापयेत्पुरतः सुधीः ॥ गोदुग्धेन समापूर्य स्पृष्ट्वा तं प्रजपेन्मनुम् । अष्टोत्तरशनं पश्चाद्विद्यामन्त्रेण देशिकः ।। दद्यादय शशाङ्काय सर्वकामार्थसिद्धये । अनेन विधिना कुर्यात्प्रतिमासमतन्द्रितः । पण्मासाभ्यन्तरे सिद्धि साधकेन्द्रः समभुते ॥ श्रियमप्यूजितान्पुत्रान्सौभाग्यं पुष्कलं यशः । कन्यामि- थामवाप्नोति कन्यापि वरमानुयात् ॥ बहुना किमिहोन सर्व दया- निशाकरः । ॐ विद्ये विद्यामालिनि चन्द्रिणि चारमुसिवाहा ।। इति विद्यामत्रः ॥ इति सोमपूजा यथावदभिहिता ॥ ॥ अथ धृणिमत्र- (सूर्यमन्त्र)विधानम् ॥ अथ सौरान्प्रवक्ष्यामि सर्वरोगनिवारवान । सर्वकामार्धदात्पुण्याप्रयोगसहिताशुभान् ॥ तार गिभूगः पश्चा- द्वामर्णविभूपितः । वहयासनो मरुच्छेपः सनेत्रोऽत्रिस्त्वपश्चिमः । इत्यसावष्टाक्षरो मनुः । ॐ घृणिः सूर्य आदित्यो देवः भार्गवापि. श्छन्दो गायत्रं देवता मनो। आदित्यो मुनिभिः प्रोचो रटाटफ- लप्रदः । अह्नमयाः प्रश्यन्ते सत्याय हृदयं पुनः । ब्रह्मणे तु शिरः रयातं विष्णवे पशिसा मता ॥ रुद्राय वर्म निर्दिष्टममये नेत्रमीरि- तम् । शर्वायासमुदाहृतम् । तेजोज्वालामणि हुंफट् द्वितान्ताः पृथ- गीरिताः । ततः पञ्चमूर्तीयसेत् । आदिवं विन्यसेन्मूर्ध्नि रवि मुसगतं न्यसेन् । हृदये भानुनामानं भास्करं गुह्यदेशतः ।। सूर्य घर- णयोयंसेवैः सद्यादिपञ्चभिः ।। नमूर्तिप्रतिमाः सर्वाभरणभूः पिताः । मूर्धास्यकण्ठहृदयबुझिनामिध्वजाशिपु । मत्रवर्णान्यसेदष्ट ।

·सोमसूर्यादिपटलः ३ प्रसेकं प्रणवादिकार । एवं न्यस्तशरीरोऽसौ चिन्तयेत्तेजसांनि- धिम् ।। ॥ ध्यानम् ॥ रक्ताब्जयुग्माभयदानहतं केयूरदारागद- कुण्डलान्यम् । माणिक्यमौलि दिननाथमीडे बन्धूककान्ति विलस- त्रिनेत्रम् ।। सुलक्षं जपेन्मत्रं समितिः क्षीरशाखिनाम् । तत्सहस्र प्रजुहुयात्क्षीराक्ताभिर्जितेन्द्रियः ॥ पीठस्य कृतः प्राक् चतुर्दिक्षु मध्ये च पूजयेत् । प्रभूतं विमलं सारं समाराध्यमनन्तरम् । पद्मासनं सुखं पञ्चाद्विम्यान्तं प्रकल्पयेत् । दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला मता। अमोघा विद्युता चैव मध्ये सर्वतोमुखी पीठ- शक्तयः । दीप्तदीपशिखाकारा इखत्रितयकोवरहितदीर्घ स्वरव्यञ्जन- रेफवीजकाः पूज्या: । ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाय सौराय योगपीठास- नाय नम इत्यनेनासनं दत्वा तन्मध्ये देवमावाह्य यजेत् । अगानि केसरेषु स्वादिक्पनेवर्कमूर्तयः । आविसाधाः शक्तयश्च संपोकाः फोणपत्रगाः । स्वस्वनामाद्याक्षराव्यानि वीजानि । उपाप्रज्ञाप्रभासं- ध्येति शक्यः । पत्रमूलेषु माह्याद्याः पुरतोऽरुणमर्चयेत् । चन्द्रा- दीन्पूजयेत्पश्चाद्हानष्टौ ततो पहिः । इन्द्रादयसदस्राणि यथापूर्व समर्चयेत् ।। एवं संपूज्य विधिवद्धास्करं भक्तवत्सलम् । दद्याध्यै प्रतिदिनं वारे वा तस्य चोदिते ॥ प्रभाते मण्डलं कृत्वा पूर्ववत्पी- ठमर्चयेत् । पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयमाहि मनोहरम् । निधाय तत्र मनुना पूरयेत्तच्छुमोदकैः । कुङ्कुमं रोचनाराजिरक्तचन्दनवैणवान् । करवीरजपाशालिकुशश्यामाकतण्डुलान् । निक्षिप्य सलिले तस्मि. क्यं संभाव्य भानुना । सागमभ्यर्चयेत्तस्मिन्भास्कर प्रोक्तलक्षणम् । गन्धपुष्पादिनैवेधैर्यथाविधि विधानवित् । तद्विधाय जपेन्मग्नं सम्य- गष्टोत्तर शतम् । पुनः:संपूय गन्धाधैर्जानुभ्यामपनि गतः । आम- स्तकं समुद्धृत्य व्योग्नि सावरणे खौ । दृष्टिं निधाय स्वैक्येन, मूलमत्रं .

·। २६ मन्त्ररत्नमंजूपा धिया जपन् । दद्यादय दिनेशाय प्रसन्नेनान्तरात्मना । दत्त्वा पुष्पा- सलिं भूयो जपेदष्टोचरं शतम् । यावर्ष्यामृतं भानुः समादत्ते निजैः करैः । तेन तृप्तो दिनपविर्दद्यादस्मै मनोरथान् । अर्घ्यदानमिदं पुण्यमायुरारोग्यवर्धनम् । सर्वकामप्रदं नृणां विद्याविभवभाग्यदम् ।। इति घृणिमत्रविधानम् ॥ ॥ अथ चतुरक्षरसूर्यमत्रविधानम् ॥ प्रणवो भुवनाधीशा हंस इत्यादिको मनुः । विसर्गान्तस्तथा प्रोतः कामधुक चतुरक्षरः ॥ ॐ ही हंसः । अस्याजऋपिः। गायत्रीछन्दः। सूर्यरूपिणी भुवनाधीशा देवता । तदद्गविधिरच्यते । दीर्घभाजा भुवनेश्वरीवीजेन वदनपरिकल्पना ॥ ।। ध्यानम् ॥ भास्वदन्नौप- मौलि फुरदमृवरुचो रञ्जयचारुरेखां सद्यःसंवतकार्तखरकमलजपा- भासुराभिः प्रमाभिः । विश्वाकासावकाशं व्वलतिरुचिरं धर्तृ पाशा- कुशेष्टामीतीनां भद्गितुद्गस्तनमवतु जगन्मातुरार्क वपुर्नः ॥ चतुर्लभं जपेन्मबंदशांशं कमले नेत् । पूर्वोक्त पूजयेत्पीठे प्रागुक्तेनैव वर्मना। अयंदानं तथैवास्य दद्यात्सर्षसमृद्धये । पुत्रपौत्रप्रदं नूगां भजतां कल्पभूरहम् ।। इति चतुरभरसूर्यमनविधानम् ॥ ॥ अथ त्र्यक्षर- सूर्यमत्रविधानम् ॥ अथ प्रयोजनविलकः ॥ आकाराममिदीपेन्दु- सयुतो भुवनेश्वरी । सर्गान्वितो भृगुर्भानोरुयक्षरो मनुरीरितः ।। शाहीसः ॥ आधारादिपराप्रान्तं फण्ठादाधारकायधि । मूर्घादिकण्ठ- पर्यन्त्र क्रमादीजत्रयं न्यसेत् ॥ दीर्घस्वरप्रयुक्तेन मध्येनागक्रिया मता ॥ ॥ ध्यानम् ॥ रक्ताम्बुजासनम शेपगुणेकसिन्धुं भानु स. मसजगवामधिपं भजामि । पदयामयरदान्दधवं फरार्माणिक्य- मॉलिमरुगाहर निननम् ।। भानुलक्षं जपेन्मषं दशांशं जुहुया. तिलैः । मधुरप्रयसंयुक्तः सुमुखैर्विजितेन्द्रियः ।। पूर्वोके पूजये. सीटे विधानेनामुना रविम् । प्रथमावृत्तिर) स्वासरा पन्द्रादिमि- ।

·सोमसूर्यादिपटलः ३ है ।। रतीया लोकपालेः साधतुर्थी सात्तदायुधैः । इति संपूज्य निर्मात्यं तेजश्चण्डाय दीयते । अयं प्रागीरितं दद्यादानवे संयते- न्द्रियः । सोऽपि रनं धनं धान्यं पुत्रपौत्रान्यशः पशून् । वस्राणि भूपणादीनि दद्यादसै न संशयः ॥ इति व्यक्षरसूर्यमप्रविधानम् ।। ॥ अथ मार्तण्डभैरव विधानम् ॥ आकाशममिपवनसलिलोशि- मिन्दुमत् । इति भवति मार्तण्डभैरखं नाम घीजं हy ॥ एतद्वीजं विम्बपुटितं सर्वकामफलप्रदम् । इति विम्बवीजम् । पञ्चहखाव्य- चीजेन पञ्चभूताः प्रविन्यसेत् । अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तमहुलीपु क्रमा- दिमाः॥ सूर्यम्य भास्करो भानुस्ततो रविदिवाकरौ। शिरोवदनगु- घपाददेशेषु वाः पुनः । मार्तण्डीजेन नेत्रान्ताङ्गानि च प्रकल्प- येत् । व्यापकं बीजेन मूलेन कुर्वीत वदनन्तरम् ॥ ॥ ध्यानम् ॥ हेमाम्भोगमवालपविमनिजरुचि पारुखटाइपद्मं चक्रं शकिं च पाशं सृणिमतिरुचिरामक्षमालां फपालम् । हस्ताम्भोजैर्दधानं त्रिनयनविल- सद्वेवफ्राभिरामं मार्चण्ड वल्लभार्ध मणिमयमुकुट धारदीप्तं भजामः।। लक्षत्रयं जपेन्मनी वीज विम्वपुटीकृतम् । दशांशं कमलैः फुलैर्नुहु- यान्मधुनीक्षितैः ।। पीठे दीप्तादिमियुक्त कर्णिकायामुपादिकाः। पूर्वा- दिदिक्षु संपूज्य मूर्ति मूलेन फल्पयेत् ।। भावास पूजयेदेवं वक्ष्यमा- णविधानतः। सूर्यादींश्चतुरो दिक्षु विदिश्वन्यान्समर्चयेत् ॥ महापूजा यथापूर्व नेत्रमीशानदिग्दले । प्रहानष्टौ वदो घाो लोकपालानतः परम् ।। अर्पवान्प्रजन्मश्री सदा मार्तण्डभैरवम् । इति सिद्धमनु- मैत्री साधयेदिष्टमात्मनः ॥ शाल्यान्यतिलपित्वानां रक्षदोमाद्भवे- निधिः । राजयक्षसमुद्भूतैः पुष्पैहोमोऽरिमारकः ॥ जपाकुसुमहोमेन वशयेदचिरानृपान् । मातुलाफलेषुला घनमिष्टं लभेव सः । इमं - ·मनरनमश्नृपा मनं जपेन्मयः कान्ति पुनान्वलं द्युतिम् । वाक्सिद्धिममितां लक्ष्मी सौभाग्यमपि साधयेत् ॥ इति मार्तण्डभैरवमनुविधानम् ॥ ॥अथ यक्षराजपामनुविधानम् ॥ वियदर्धेन्दुलसितं वदादिः सर्गसंयुतः । अजपारयो मनुः प्रोक्तो खाक्षरः मुरपादपः ।। हंसः ॥ ऋपिया स्मृतो देवी गायत्रीमन्द ईरितम् । देवता जगतामादिः प्रोक्तो हि गिरि- जापतिः ॥ हसा तु दीर्घयुत्तेन कुर्यादन मियां मनोः ।। ध्यानम् ।। उद्यद्भानुस्फुरिततहिदासगरमर्धाम्बिकेशं गापामीती वरदपरशू संद- धानं कराः । दिव्याकल्पैनवमणिमयैः शोमितं विश्वमूलं सौम्या- मेयं वपुरवतु पश्चन्द्रचूडं त्रिनेत्रम् ।। भानुरक्षं जपेन्मन्त्री पायसेन ससर्पिषा । तद्दशांश च जुहुयात्ततः सिद्धो भवेन्मनुः ।। दीप्तादिपू- जिते पीठे प्रामार्गेण यजेच्छियम् । मूर्तिमूलेन संकल्प्य यजेदगा- दिभिः सह ॥ मनुवसू नरपरौ दिग्दलेषु विदिश्वय । अर्चयेहवजां गोजामन्जजामद्रिजा पुनः॥ लोरेश्वरालदस्त्राणि प्रयजेदेवमन्वम् । अध्ये च विधिवद्दद्यात्माक्प्रोक्तेनैव वर्मना ॥ मन्त्राध्यमातृकापने पूर्णकुम्भ निधाय तम् । पिधाय वामहस्तेन न्यसमन्त्रेण सयुतम् ॥ अष्टोत्तरशतं मनं जपेत्तोयं सुधामयम् । स्मृत्वा तेनाऽमिपिञ्चेचं स भवेद्विगतामयः।। आयुरारोग्यविभवानमितॉल्भते नरः । अनेनैव विधानेन विपातॊ निर्विषो भवेत् ॥ इन्दुभ्यां विगलसुधापरिचित मन्त्रान्त्यनीजं ततः प्रभ्योतत्परमामृतार्द्रशशिना ससिक्तमाद्यं स्मरन् । मन्त्री मन्त्रमिमं जपेद्विपगदोन्मादापमृत्यु जरा जित्वा वर्षशतं विशि- प्रविभवो जीर्घत्सुसं वन्धुमिः ।। इनि सौरा मन्त्राः सम्यविरूपिताः ॥ ।। अथानिमबविधानम् ॥ व्याहृतित्रयमग्निः स्याजातवेद इहावह । सर्वरमाणि संभाष्य साधयाग्निप्रियां ततः ॥ तारा योऽयं मनु:

·सोमसूर्यादिपटलः ३ २९ प्रोक्तः पञ्चविंशतिवर्णकान् ।। ॐ भूर्भुवःस्वः अमये जातवेद इहा- वह सर्वकर्माणि साधय साहा । ऋषिर्मंगुर्भवेच्छन्दो गायत्रं देवं. ताऽनलः । विभक्तः पञ्चभिः पद्भिश्चतुर्भिः पञ्चमिखिभिः ।। द्वाभ्यामक्रिया प्रोना बर्णमूलमनोः क्रमात् ॥ ॥ध्यानम्।। अंसा- सक्तसुवर्णमाल्यमरुणसक्चन्दनालंकृतं ज्वालापुचजटाकलापविलस- न्मौलि सुशुलांशुकम् । शक्तिखसिकदर्भमुष्टिकजपलक्सरसुवाभीर्व- रान्दोभिर्विभ्रतमश्चितत्रिनयनं रत्ताभममि भजे ॥ गुरोलब्धमतुर्मबी चतुर्दश्यामुपोपितः । जपेद्धानुसहस्राणि शुद्धाचारो जितेन्द्रियः॥ क्रमावटसमिद्रीहितिलराजीहविधुतैः । सर्वानष्टोत्तरशतं जुहुयादिनशः सुधीः । दिनादि दश निर्वयं दत्त्वा पूर्णाहुति ततः ॥ एकादश्यां द्विजोत्तमान(?) । सपूज्य तर्पयेद्वित्तैर्यथाशक्या विपश्चितः । गुर- वेअरुणांगां पयस्विनी वासांसि धनधान्यानि दद्यात् । स्वमण्डलान्तं प्रयजेत्पीठं सनवशक्तिकम् ।पीवा श्वेतारुणा कृष्णा धूम्रा तीव्रा स्फुलि- गिनी । रुचिरा ज्वालिनी प्रोका कृशानोर्नव शक्तयः ।। स्ववीजेना- सनं दत्वा मूर्तिमूलेन कल्पयेत् । वर सपूजयेद्वहि विधिना प्रोतल. क्षणम् ॥ अङ्गपूजां पुरा कृत्वा मूर्तीरष्टौ दलेविमाः । जातवेदाः सप्तजिहो हव्यवाहनसंज्ञकः । अश्वोदरवैश्वानरकौमारतेजाख्या विश्व- मुसदेवमुखौ ततः । अयेच्छतिस्पस्तिकहस्ताः सर्वे लोकपाला: सतस्तदवाणि । इति संपूजयेन्नित्यं जपेत्सा सहसकम् ! जायते वत्सरादुर्वाग्धनधान्यसमृद्धिमान ॥ साज्यमन्न प्रजुहयाद्वत्सराल्लमते नियम् । कुसुमैनझवृक्षस्य दधिक्षौद्रघृतप्लुतैः । करवीरप्रसूनैर्वा मण्ड. लाख्यात्समृद्धिमान॥पण्मासं कपिलाज्येन जुहुयाद्वत्सरान्तरे। तस्य संजायते लक्ष्मीः कीर्तिलोक्यवन्दिता । शालिमिर्जुहुयानित्यं वि.

·३२ मयरनमरूपा अथ शैवमन्त्रविवरणश्चतुर्थः पटलः ॥४॥ अथ प्रासादमनुविधानम् ॥ अथ शवान्प्रवक्ष्यामि भप्रान्स- वार्थसाधकान् । अयादिसहितान्भूयः साहान्सावरणान्पुटम् ॥ सान्तः सद्यान्तसयुत्तो विन्दुभूपितमस्तकः । प्रासादाख्यो मनुः मोत्तो भजता कल्पभूरुहः॥ ॐ हौ ।। अस्य वामदेव ऋषिः । पशि. इछन्दः । सदाशिवो देवता । दीर्घभाजा मूलनीजेन पडङ्गविधिः ।। ईशानादिपञ्चमूर्तीरखष्टादिपु न्यसेत् । यथा । ॐ हैं। ईशानाय नमः । हैं तत्पुरुषाय हि अघोराय० । ही वामदेवाय हा सद्यो- जाताय० । प्रणवादिनमोन्ताः । तत्तदङ्ग लिमिस्तचीजादिक न्यसे. द्भूयः शिरोवदनहद्पाददेशेषु क्रमाता एव मूर्वीः । पुनरूर्वप्रा. ग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुसेपु ताः । इति विन्यस्य चिन्तयेहेवम ॥ ॥अथ ध्यानम् ॥ मुक्तापीतपयोदमौक्तिकजपावणर्मुसैः पञ्चमिस्य. :रञ्चितभीशमिन्दुमुकुट पूर्णेन्दुकोटिप्रभम् । शूल टङ्ककृपाणवन्न- दहन नागेन्द्रघण्टाकुशान्पाश भीतिहर दुधानममिताक्रूपोचलं चिन्तयेत् ।। एव ध्यात्वा जपेन्मन्न पञ्चलक्ष मधुप्लुतैः । प्रसूनैः कर- वीरोत्थैर्जुहुयात्तद्दशाशकम् ।। ततो वामादिशचियुते पीठे देवमावाह्य पूजयेत् । वामाज्येष्ठारौद्रीकालीकलविकरणीवलविकिरणीवलप्रमथ- नीसर्वभूतदमनीमनोन्मनीतिसप्रोगाः पीठशक्तयः । तत्पीठ पीठम- ब्रेण यजेत् । नमोभगवते सकलगुणशक्तियुक्तायानन्ताय योगपी- ठात्मने नमः । तारादिको मनुः । तस्मिन्पीठे देवमावाधाभ्यर्य प्रथम कर्णिकायामशान्यामीश स्फटिकस निभ यजेत् । पूर्वादिचतु- दिक्षु तत्पुरुषादिकाः पीताञ्जनरक्तश्वेताः प्रधानसदृशाः पूर्वदक्षि- णोत्तरपश्चिमेषु यजेन्मूर्तीः । कोणेषु निवृत्तिप्रतिष्ठाविद्याशान्याद्याश्च- ·शिवमत्रपटलः ४ तस्रो यजेच्छकीर्वियुदामाः । केसरेषु अगानि पनेषु विद्येश्वरान् अनन्तं सूक्ष्म शिवोत्तमं एकनेत्रं एकरुद्रं त्रिमूर्ति श्रीकण्ठं शिस- ण्डिनं । रकपीवासितारतकृष्णारकाअनसिवान् शूलवशालचापह- स्तानुत्तरादि यजेत् । उमां चण्डेश्वरं नन्दिनं महाकालं गणेशं धृपमं भृगिरिटि स्कन्दम् । सुवर्णतोयारुणश्याममुफेन्दुसिवपाटलाभान् पनामेषु । पाटे इन्द्रादयः पूज्या अखसहिवाः ॥ इति संपूज्य देवेशं भक्त्या परमया युतः । प्रीणयेद्गन्धपुष्पाचैधूपदीपादिमिस्तथा। पुनमिनादिसहितां श्रियं प्राप्य प्रमोदते ॥ इति प्रासादमनुविधा- नम् ॥ ॥ अर्धनारीश्वरमनुविधानम् ॥ अग्निसंवर्तकादित्याय- निलोपिर्च विन्दुमान् ।। श्यौं । चिन्तामणिरिति ख्यातो भजता सुरपादपः ॥ अस्य काश्यपऋषिः । अनुष्टुप्छन्दः । अर्धनारीश्वरो देवता । रेफादिन्यजनैः पद्भिः पडङ्गानि ।। ।। ध्यानम् ।। नील. प्रवालरुचिरं विलसत्रिनेत्रं पाशारुणोसलकपालकशूलहस्तम् । अर्धा- म्बिकेशमनिशं प्रविभक्तभूपं बालेन्दुवद्धमुकुटं प्रणमामि रूपम् ।। लक्षमेकं जपेन्मन न्यासध्यानपुरःसरम् । अयुतं मधुरासिकैर्जुहुया- तिलतण्डुलैः ।। प्रागीरिते पजेपीठे झहैः प्रागीरितैस्ततः । वृषाये- मागिः पश्चाहोकपालेखदायुधैः । एवमभ्यर्चिते देवे सर्वमङ्गल- फारफे । तेजःकान्तियशोलक्ष्मीवाचां भवति वल्लमः ॥ स्वरातमिदं पीजं विगलसुसुधामृतम् । चन्द्रविम्बयुचं मूर्ति यातं श्वेडगदा- पहम् ॥ प्रतिलोमखरावीतं बीजं वहिगृहे स्थिवम् । रेफादिव्यखनो- ल्लासिपटोणाभिवृतं घहिः ॥ भूतार्तस्याभृतं मूर्ति भूतमासु विनाश- येत् । पीजचन्द्रगवं बीजं........। स्वर्गलसुधापूर नेत्रे ध्यात रुजं हरेत् ।। एवमेव स्मृतं बीजं मुशिशूलादिरोगनुन् । कुश्माममिदं ३मन्न.

·३४ मनरनमसूपा वीज त्रिकोणाकृति भावरम् । स्मरेदतं यस्य मूनि स वग्यो जाय- तेऽचिरात् । किंबहुना । यद्यदिच्छति यो मत्री वत्तद्यान्न संशयः।। क्षकारोमानिपवनवामकर्णाचन्द्रवान् । उक्तं तुम्परपीजं तत्सर्व- कामफलप्रदम् ॥ ५ ॥ पूर्वोत्ता एव मन्वाद्याः पदीर्घमाजा वीजेनागानि ॥ अथवा विन्दुसहितैर्मप्रावयवाशरैः समसेन चाङ्गानि । चतस्रो देव्यो जयाविजयाऽजिताऽपराजिवाः । आसां धीजानि रूयू न्यू म्यूं न्यू । एतत्पूर्वमर्चयेत्पूजयेश न्यसेवा। देवं देवीं च कनिष्टाद्यङ्गुलीषु यथारमं न्यसेत् । पादान्मूर्धानधि न्यसेन्मुष्टिनावयवेपु तन् । वलाभ्यां व्यापकं कुर्यान्मूर्धादि चरणा- वधि ॥ पडङ्गानि ततो न्यस्येक्रमेण हृदयादिपु । देवं देवीं यथा- पूर्व मूर्यास्यहृदयनामिगुह्येषु यथाक्रम विन्यस्य देवं विचिन्तयेन् ।। ध्यानम् ॥ रक्ताभमिन्दुशकलामरणं त्रिनेत्रं खट्वाङ्गपाशहणि- शुभ्रकपालहस्तम् । वेदाननं चिपिटनासमनयंभूपं रक्तागराग- कुसुमांशुकमीशमीडे ॥ लक्षमानं जपेन्मत्रं जुहुयात्सर्पिपाऽयुतम् । वक्ष्यमाणे यजेसीठे देवमावरणैः सह ॥ नपुंसकस्खरैर्विद्वाननु- लोमविलोमगैः ॥ धर्मादिकानधर्माध पदा गानाणि विन्यसेत् । इकारेण न्यसेत्पश्चात्तत्त्वरूपान्गुणानय । ईकारेण एकारेण माया- विद्यामये क्रमात् ।। अघऊर्ध्वच्छदे न्यस्येदूकारेण ततोऽम्युजम् । संध्याक्षरैर्यजेन्मन्त्री शक्तीर्वामादिकाः क्रमात् || वामां ज्येष्ठां तथा रौद्रीमिच्छां वालावरूपिणीम् । एवं प्रकल्पिते पीठे देवमा- वाह्य पूजयेत् ॥ अनावृतेर्बहिर्देवोदिपत्रेषु समर्चयेन् । यथाव- स्वस्ववीजेन सर्वा रकानुलेपनाः । अरुणांशुकपुष्पाच्यास्ताम्बूला. पूरिताननाः ।। वकीवादनपरा मदमन्मथपीडिताः । ईशादिकोणे.

·शिवमत्रपटलः ४ प्वभ्यचेंडूतीर्बोजादिकाः क्रमात् ॥ दुर्भगां सुभगां कान्ता करालां मोहिनीमिमाः । धद्धाललिपुटाः किंचिदानम्रवदनाम्बुजाः ॥ देवीस- दृशभूपाढ्या दूतीर्मनान्विदुः ऋमात् । चतुरः शादिकान्वर्णानन्त- स्थान्बिन्दुसंयुतान् । बाह्ये सर्वाल्लोकपालतदस्मादीन्यजेक्रमात् ॥ एवं यो भजते भक्या देवमुक्तेन वर्मना । न वस्य दुर्लभं किंचि- त्रिपु लोकेषु विद्यते ॥ वायुवहिपुरान्तःस्यं धीजं स्मृत्वा जपे- सुधीः । ज्वरभूतमहारोगा नइयन्त्येतेन तत्क्षणात् ।। स वश्यो जायते शीघ्रं मन्त्रस्यास्य प्रभावतः ॥ हृद्रोगे कामलारोगे विषमे श्वासकासयोः। एतजातं जलं प्रातः पिवेत्तद्रोगशान्तये ॥ लोहितोऽम्यासनः सद्यो विन्दुमान्प्रथमं विदुः । द्वितीय वहिवी- जसं दीर्घा शान्तीन्दुभूपिता ! तृतीयं लागली सर्गी मम्रो बीज- त्रयान्वितः ।।मों श्रीं ठः ॥ अस्य नीलकण्ठमनस्य प्रज्ञा प्रापिः । गायत्रीछन्दः । नीलकण्टो देवता । विषहरणार्थे विनियोगः । हरहरखाहा हृदयाय । कपर्दिनेखाहा शिरसे । नीलकण्ठायस्यादा शिसायाम् । कालकूटविपभक्षणायहुंफट् कवचाय । नीलकण्ठाय स्याहा अस्रायफद । इति पञ्चाङ्गम् । मूर्ध्नि फण्ठे च हृदये क्रमा- द्वीजत्रयं न्यसेत् । ततो देवं विचिन्तयेत् ॥ ध्यानम् ।। बालार्का- युततेजसं धृवजटाजूटेन्दुखण्डोज्ज्वलं नागेन्द्रैः कृतभूपणं जपवटी शूलं कपालं फरैः । खदाग दधतं त्रिनेत्रविलसत्पश्चाननं सुन्दर व्यात्रत्वक्परिधानमन्जनिलयं श्रीनीलकण्ठं भजे ॥ लक्षवयं जपे- न्मत्रं तदशांश ससर्पिपा। हविषा जुहुयान्मृत्युंजयं देवं विधानतः॥ एवं पूजादिमिः सिद्ध मनो मत्री विपद्वयम् । नाशयेदचिरादेष नीलंकण्ठ इवापरः ॥ मनुनानेन संजो कुम्मस्यैः सलिले: शुमैः।

·. मनरत्नमखूषा' अमिषिश्चेद्विपाक्रान्तं विपान्मुच्येत स ध्रुवम् ॥ स्पृष्ट्वा जपेद्विपमस्तं तत्क्षणानिर्विपो भवेत् । बीनाभ्यां प्रथमान्त्याभ्यां पार्श्वयोर्विपमा- हरेत् । मध्येन मध्यगं सर्वं मनुनानेन संहरेत् ॥ बहुना किमिहो। केन मत्रेणानेन मनितम्। कालकूट विपं साक्षाद्भुक्तं स्यात्परमा- मृतम् ॥ इति नीलकण्ठमश्रविधिः। ॥ अथ चण्डेश्वरमत्रवि- थानम् ।। उर्वीशो वह्निशिखरो लान्तस्थो दान्त ईरितः । फडन्त- श्चण्डमत्रोऽयं त्रिवर्णात्मा समीरितः ॥ ॐ र्यफट् ॥ अस्य वितो मुनिः । अनुष्टुप्छन्दः। चण्डेशो देवता । दीप्तफट हृदयम् । ज्वालफट् शिरः । ज्वालिनिफट् शिखा । तटफट् कवचम् । हनफट् नेत्रम् । सर्वज्वालिनिफट् अस्त्रम् ॥ ध्यानम् ॥ चण्डेश्वरं रक्तनुं त्रिनेत्रं रचांशुकाट्यं हृदि भावयामि । टङ्क त्रिशूलं स्फटिकाक्षमाला कमण्डलुं विभ्रवमिन्दुचूडम् ॥ वर्णलक्षं जपेन्मत्रं होमं चैतद्दशां- शतः । मधुरत्रयसंयुक्तस्तण्डुलैर्जुहुयाच्छुभैः । पञ्चाक्षरोदित पीठे चामादिशक्तियुक्त देवमभ्यर्चयेत् । चं चण्डेशायनमः । अनेन पूज- येद्देवं भक्तिपहो यथाविधि । अझैावृमियशेशैस्तदक्षैश्च यथाविधि ।। चतुरावरणः.... । इति संपूजिते देवे धनवाजायतेऽचिरात् । तर्पयेन्मधुनानेन नित्यमष्टोत्तरं शतम् । श्रियमाप्नोति महतीं पुत्रमि- असमन्विताम् ॥ प्रियकुकुसुमैः फुटबैसत्काप्रज्वलितेऽनले । जुहुया. दयुतं मत्री पुरक्षोभो न जायते ।। साध्यवृक्षत्वचो लोणं पिष्टवा पिष्टसमन्वितम् । पुत्तली रुचिरां कृत्वा हुनेदष्टोत्तरं निशि । सप्ताह- मेवं कुर्वीत साध्यो दासो भवेत्स्वयम् ॥ शैवमत्रेषु निष्णात- चण्डेश्वरमनुं जपेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति परत्रेह व नन्दति । ।। अथ मृत्युंजयमत्रविधानम् ॥ तारः स्थिरा सकर्णेन्दु गुः ।

·शिवमत्रपटलः ४ सर्गसमन्वित । यक्षरात्मा निगदितो मत्रो मृत्युंजयामिघः ।। ॐ जूं सः॥ इति त्र्यक्षरामा मृत्युंजयमयः। अस्य कहोळ ऋपिः। देवीगायत्रीछन्दः। मृत्युंजयाख्यो महादेवो देवता । सांसीमित्यादि- प्रकारेण पडङ्गविधिः ॥ अथ ध्यानम् ॥ . चन्द्रार्काग्निविलोचनं स्मिवमुसं पाद्वयान्तःस्थितं मुद्रापाशमृगाक्षसूत्रविलसत्पाणिं हिमां- शुप्रभम् । कोटीरेन्दुगलसुधाप्लुततर्नु . हारादिभूपोज्वलं कात्या विश्वविमोहनं पशुपति मृत्युंजयं भावये ॥ लक्षत्रयं जपेन्मन्नं दशांश जुहुयाचतः । दुग्धाक्कैरमृतासण्डैराज्येनालोलितैस्तु वा ॥ शैवे पीठे संपूजयेद्देवं अहैराशापालैस्तदश्च । जपपूजादिमिः सिद्धे मश्री कुर्यान्मनीषितान् ॥ दुग्धसिक्तैः सुधाखण्डैर्मश्री मासं सहस- कम् । जुहुयादिति शेषः । संतुष्टः शंकरस्तेन सुधाप्लावितविमहः॥ आयुरारोग्यसंपत्तिं यशः पुत्रान्विवर्धयेत् । सुधावटी तिला दूर्वा. नये सर्पिः पयो हविः । एतैश्च सप्तमिर्द्रव्यैर्जुहुयात्सप्तवासरम् ।। क्रमादशशतं नित्यमष्टोत्तरमतन्द्रितः । सप्ताधिकान्द्विजानित्यं मोज- येन्मधुरान्वितम् । विकारानुगुणं मत्री वर्धयेद्धोमवासरान् ॥ होस यो दक्षिणां दद्यादरुणा गाः पयस्विनीः । गुरु संप्रीणयेत्प- श्राद्धनधान्यगवादिमिः॥ कृतेनानेन साभ्यः सान्मत्रः सर्वार्यद: परम् । परादिरोगनिर्मुकः शतं जीवेसुसं पुनः ॥ आभिचारे ज्वरे दाइ उन्माद च शिरोगदे । असायरोगे वेलाते होमोऽयं शान्तिदः सदा ॥ एकादशाहुतीनित्यं दूर्या मिर्जुहुयानरः । तेनाप- मृत्युं जयवि सुदृढः कीर्विमान्मवेत् ॥ त्रिजन्मसु सुधावल्लीकाश्म- रीवकुलोद्भवः । समिद्वरैः कृतो होमोऽप्यपमृत्युगदापहः ।। सिद्धा- विहितो होमो महावरविनाशनः । अपामार्गसमिद्धोमः सर्वा- ·मत्ररत्नमजूषा मनिपूदनः ॥ इति मृत्युंजयमप्रविधानम् ।। ॥ अथ पश्चाक्षर- शिवमत्रविधानम् ॥ हृदयं वपरं साक्षिलान्तोऽनन्तान्वितो मरुत् । पञ्चाक्षरो मनुः प्रोफस्ताराद्योऽयं पडक्षरः ॥ ॐनमः शिवाय ।। अस्य वामदेव ऋपिः। पतिश्छन्दः । ईशो देवता । पड्मि- वणः पडङ्गानि । मघ्रवात्मिकाः पञ्च न्यसेन्मूर्यथाक्रमम् । वर्जनीमध्ययोरन्यानामिकागुपयोः पुनः ॥ ताभ्यस्तत्पुरुषाघोररा- घवमेशसंज्ञकाः । वहृत्पादगुह्येपु निजमूर्धनि ताः पुनः । प्राग्या- भ्यवारुणोदीच्यमध्यवशेषु पञ्चसु । मन्त्राङ्गानि न्यसेत्स्ट्सु क्रमा- न्मत्री विधानतः ॥ अथ ध्यानम् ॥ ध्यायेन्नित्यं महेशं रजव- गिरिनिभं चारुचन्द्रावतंसं रनाकल्पोज्वलाङ्गं परशुमृगवरामीतिहलं प्रसन्नम् । पद्मासीनं समन्तास्तुतममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाचं विश्ववन्धं निखिलभयहरं पञ्चवकं निनेत्रम् ।। तत्त्वलक्षं जपेन्मत्रं मन्त्री चैकापमानसः । तावत्सहस्रं जुहुयात्पायसं हव्यवाहने।। ततः सिद्धोभवेन्मत्रो वामादिशक्तिभिर्युते । शैवे पीठे यजेद्देवं प्रासादोक्त- विधानतः ॥ इत्थं संपूज्य देवेशं सहस्रं नित्यशो जपेत् । सर्वपापवि- निर्मुक्तः प्राप्नुयाद्वान्छितां श्रियम् ॥ द्विसहस्राद्दान्मुक्तिीर्घायुस्त्रि- सहसकन् । सहस्रबड्या प्रजपन्सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ आन्या- विस्तिलैः शुद्धर्जुहुयालक्षमादरात् । उत्पातजनितान्केशान्नाशये- नान संशयः॥ शवलक्षं जपेत्साक्षाच्छिवो भवति मानवः । पूर्वो मन्त्रः शतिरुद्धः कथितोऽष्टाक्षरो मनुः ।। ऋष्यादयः पुरा प्रोता देवो हर उमापतिः ॥ इति पञ्चाक्षरशिवमन्त्रविधानम् ॥ ॥ अथा- धाक्षरशिवमत्रविधानम् । पूर्वमन्त्रैरेव पडङ्गानि । ततो देवं विचि. न्तयेत् ।। ध्यानम् ॥ बन्धूकाभं त्रिनेत्रं शशिशकलधरं स्मेरवक ·शिवमत्रपटलः ४ वन्तं इस्तैः शूलं फपालं । बरदमभयदं पाहहारं भजामि । वामो- रुखम्भगायाः फरवलविलसचासरतोत्पलाया हस्तेनालिष्टदेई मणि- मयविलसद्भूपणायाः प्रियायाः ॥ मनुलक्षं जपेन्मत्रं नानास- ऊमानसः । तत्सहस्रं प्रजुहुयादारग्वधसमिद्वरैः ॥ समिद्भिर्मधु- रासिक्तैः....१ पूर्वोक्त पूजयेत्पीठे गन्धादिभिरुमापतिम् ।। अनावृते- हिः पूज्या उल्लेखाद्या यथापुरा । मध्ये प्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेपु विधानतः ।। हलेसाचांगनारका रकदन्ती करालिका । महोच्छुप्मा क्रमादेवा महाभूतसमप्रभाः ॥ पाशाङ्कुशवरामीतिधारिण्यः स्वस्वल- क्षणाः । पूर्वादिपत्रे वृपमं क्षेत्रपालं दिगम्बरं चण्डेशं दुर्गा पण्मुसं नन्दिनं विनेश्वर सेनापति स्वस्खचिह्नविभूषितान् । रातो माझ्याधा अष्टमातरस्ततो लोकपालानखादिसहितान्यजेत् । एवं यः पूजयेदेवं गिरिजामुमापविम् । स भवेत्सर्वलोकानां प्रियः सौभाग्यसपदाम् ।। इत्यष्टाक्षरशिवमप्रविधानम् ।। ।। अथापोरास्त्रविधानम् ।। अया- मिपास्ये विधिवरोराखमनुचमम् । यस सस्मरणादेव सर्वे नश्य- न्युपद्रवाः ।। मायास्फुरद्वयं भूयः प्रस्फुरद्वितयं ततः। घोरपोर- तरेत्यन्ते तनुरूपपदं चवः ।।पटयुग्मं तदन्ते स्वामघट द्वितयं पुनः।। कहयुग्मं धमद्वन्द्वं ततो यन्धयुगं पुनः ॥ घावयद्विवयं धर्म फडन्तः समुदीरितः । एकपचाशद्वर्णोऽयं मधः सर्वार्थसाधकः । अघोरा- समिति प्रोका भीरुद्रस्य महामनुः। ॐही स्फुरफुरणपुरमपुर- घोरपोरवनुरूपचटपटप्रचटप्रचटकहकहबमवमवन्धनन्धघावयधाव- यहुंफट् ॥ इत्येकपधाशत् ॥ अपोयेऽस मुनिः प्रोक्तपरन्दक्षिायु- दाहृतम् । अघोररुद्रो देवोऽस्य सर्वकार्यप्रसाधकः ॥ हृदयं पञ्चमिः पनि शिरः शिसा दशभिः कवचं पावतोऽष्टभिः ने असं द्वाद ·मधरनमसूपा शभिरेवं विभक्तैर्माणः पडङ्गविधिः । मूर्धनेत्रास्यकण्ठेपु हुन्ना- भ्यध्वरजालिङ्गं जानुजद्वापदद्वयेपु रुद्रभिन्नाक्षरेन्यसेत् । पञ्चभिः पद्विाभ्यां अष्टभिश्चतुर्भिः करणैर्वेदयुगे रसीभ्यां वर्णभेदोऽय- मीरितः ॥ अथ ध्यानम् ॥ सजलजलदृश्याम मीमदंष्ट्रं त्रिनेत्रं मुजगधरमघोरं रक्तवस्त्रागरागम् । परशुडमरुसगासेटर्फ वाणचापी त्रिशिरवरकपाले विभ्रतं भावयामि ॥ अभिचारे गृहध्वंसे वश्ये कुटुमसैनिभः । जारणे मेघमदृशो मुक्तौ चन्द्रसमप्रभः ॥ लक्षमेक जपेन्मत्रं घृतसिक्तस्तिलैः शुभैः । अयुतं जुहुयाच्छैवे पीठे संपूज- येच्छिवम् ।। पदोणान्तस्थपङ्कजे अद्भपूजा केसरेपु । पत्रेषु परशुं डमरु सग सेटकं वाणं कार्मुकं शूलं कपालमेवं प्रयोजयेदत्राणि । दलाप्रेषु बाहयाद्याः। ततो लोकेशांस्तदत्राणि च पूजयेत्। इति पूजा- विधिः । मन्त्रेणानेन जतन साधकः सिद्धिमाप्नुयात् । इष्टान्प्रयोगा- न्कुर्वीत सिद्ध्यन्ते नात्र संशयः। मात्सर्पिरपामार्गतिलसर्पपपा- यसैः । पकैः सहस्रं प्रत्येकं यामिन्यां जुहुयारसुधीः ॥ होमोऽयं नाशयेत्सद्यो भूतकृत्याधुपद्रवान् ॥ सितकिंशुकनिर्गुण्डीहेमापामा- संभवैः। समिद्वरैः कृतो होमः पूर्ववद्भूतशान्तिदः ।। अपामा- गारग्वधयोः पञ्चगव्यसमुक्षिताः । समिधो जुहुयात्कृष्णपञ्चम्यां निशि संयतः । पृथक्सहस्रहोमेन भूतानां निग्रही भवेत् ॥ अघोरयत्रम् ॥ पट्टोणे शक्तिरन्तः स्फुरयुगलवृता प्रस्फरहन्दुकोणे शिष्टो मन्त्रस्य वर्णं रसकरणचतुःपट्चतुर्वेदवेदैः । पद्भिः तृप्ताष्टपत्रं दहनपुरयुगेनावृतं वर्मफनयां राजकोणेन वीतं धरणिपुरगतं यत्र- माधोरमेतत् ।। क्षुद्रचौरग्रहव्यालभूतापस्मारनाशनम् । सर्वसिद्धिप्रद- मिदं सर्वसंपत्प्रदायकम् ।। इत्सघोराखविधानम् ॥ ॥अथ दक्षि- ·शिवमत्रपटलः४ ४१ । णामूर्तिमन्त्रविधानम् ॥ प्रणवो हृदयं पश्चात्ततो भगवते पदम् । व्युतं दक्षिणामूर्ति मां मेधामुदीरयेत् ।। प्रयच्छउद्वयान्तोयं द्वाविं. शत्यक्षरो मनुः । ॐ नमो भगवते दक्षिणामूर्तये महां मेधां प्रयच्छ स्वाहा ॥ मुनिरस्य स्मृतो ब्रह्मा छन्दो गायत्रमीरितम् । देवता दक्षि- गोमूर्तिर्वेदव्याख्यानतत्परः ॥ ताररुद्धैः स्वरैः पइमिरवि- कल्पना । बटमूले यजेद्देवं वक्ष्यमाणेन वर्मना ॥ ध्यानम् ॥ स्फटिकरजतवर्ण मौफिकीमक्षमालाममृतकलशविद्याज्ञानमुद्राः क. राप्रैः । दधतमुरगफलं चन्द्रचूडं त्रिनेत्रं विधृतविविधभूपं दक्षिणा- मूर्तिमोडे ॥ लक्षमेकं जपेन्मत्रं ब्रह्मचारिनते स्थितः । जुहुयात्सघृतैः पर्दशांशं संस्कृतेऽनले ॥ शैवे पीठे यजेद्देवं वक्ष्यमाणेन वर्मना। अजायते कृते पश्चादष्टपत्रेषु पूजयेत् ॥ सरस्वती वाचयन्ती पुस्तक च स्मिताननाम् । ततो नक्षाणं सनक सनन्दनं सनातनं सनत्कुमार शुकं न्यास गणेश्वर क्रमात । सिद्धयोगीन्द्रविद्याधरगणं घहिः पूज- येत् । वाहो लोकेश्वरान्पूज्य वाचायुधसंयुतान् ॥ इत्यं पूजादिभिः सिद्धे मस्त्रे च साधकोत्तमः । वल्लमो जायते वाचां वाचस्पतिरिवा- परः॥ मधेणानेन संजप्तर्विशुद्धैः सलिलैः सुधीः । अभिपि चेत्स्व- शिरसि श्रियमारोग्यमाप्नुयात् । फण्ठमात्रोदके स्थित्वा जपेन्मत्रं सहस्रकम् । प्रत्यहं मण्डलादकिवीनाममणीमवेत् ॥ गौर्या पार्श्व- स्थया साधे श्रीकामश्चिन्तयन्विभुम् । अयुतं प्रजपेन्मन्नं भूयसी नियमामुयात् ।। मुखानः प्रथमो मत्री गोमूने शृतमोदनम् । मिक्षा- नमथवा मनमयुतद्वितयं जपेत् ॥ अश्रुतान्वेदशावादीन्याचष्टे नात्र संशयः । सिद्धोऽयं दक्षिणामूर्तिमनः सर्वार्थसाधकः । इति श्रीत्रिविक्रमभट्टारकस्य कती मबरनम पायां पतुर्थः शिवमत्रपटलः ॥

·४२ मनरत्नमसूपा अध पञ्चमः शक्तिपटलः। अथ मावकानिरूपणम् ॥ अथ वर्णतनुं वक्ष्ये विश्वयोधविधा- यिनीम् । यस्यामनुपलब्धायां सर्वमेवजगजडम् ।। पञ्चाशद्वर्णा- स्मको मनः । अस्य ब्रह्मा ऋपिः । गायत्रीछन्दः । सरस्वती देवता । अछीवहस्वदीर्घान्तर्गतः कादिषवर्गकैः क्रमात् । पडगानि विधेयानि जातियुक्तानि देशिकः ॥ ध्यानम् ।। पञ्चाशल्लिपिभि- विभक्तमुखदो पनमध्यवक्षःस्थलां भास्वन्मौलिनिवद्धचन्द्रशकलामा- पीनतुङ्गस्तनीम् । मुद्रामक्षगुणं सुधाव्यकलशं विद्यां च हस्ताम्बु- जैविभ्राणां विशदप्रभां त्रिनयनां वाग्देवतामाश्रये ॥ ललाटमुस- मृत्ताक्षिश्रुतिमाणेषु गण्डयोः । ओष्ठदन्तोत्तमागास्यदो पसन्ध्य- झकेषु च ।। पार्श्वयोः पृष्ठतो नाभौ जठरे हृदयेऽसके । ककुद्यसे च हत्पूर्व पाणिपादयुगे ततः ॥ जठराननयोन्य स्खेन्मातृकार्यान्यथा- क्रमात् ॥ दीक्षितः प्रजपेसक्षमुक्तन्यासादिपूर्वकम् । तद्दशांशेन जुहुयात्तिलेश्च मधुरोक्षितैः॥ मातृकामन्वहं यजेद्वक्ष्यमाणेन वर्मना। ॥ चक्रम् ॥ व्योमेन्दो रसनासकर्णिकयचां द्वन्द्वैः स्फुरत्केसरं पत्रान्वर्गतपञ्चवर्गयशलादिनिवर्ग क्रमात् । आशास्वप्रिपु ठान्तला. गलियुजा क्षोणीपुरेणावृतं पद्मं कल्पितमत्र पूजयतु तां वर्णात्मिका देवदाम् ॥ मेधाप्रज्ञाप्रभाविद्याधीधृतिस्मृतिबुद्धयः । विद्येश्वरीति संप्रोता भारत्या नव शक्तयः ।। अझैः प्रथमावरणम् । द्वितीयं सरयुगलैः । अष्टवर्गस्तृतीयम् । व्यापिनीपालिनीक्लेदिनीधारिणीमा- लिनीहंसिनीशान्तिनी एताः पत्रेषु यजेत् । पञ्चाग्राहीमाहेश्वरीको- मारीवैष्णवीवाराहीन्द्राणीचामुण्डामहालक्ष्मीः पूज्याः । ततो लोके शांततो वमाद्यत्राणि । अनेन विधिनोपचारैर्वर्णेशीमयेत् । एवं ·शक्तिमत्रपटलः ५ सिद्ध मनौ मत्री योगगनकुर्याएथेप्सिवान् । अश्वत्योदुम्बरक्षन्य. भोपसमिस्तिलाः । सिद्धार्थपायसायानि द्रव्याण्यष्टौ यथाक्रमम् । अमीमिजुहुयालक्षं दधं वा तदर्घकम् । सर्वान्कामानवाप्नोति पर सिद्धि प विन्दति । एमिरर्कसहस्राणि हुत्वा मत्री विनाशयेत् । रिपून्द्रान्महाभूतान्ज्वरान्सन्सिपन्नगान् । मषाणामययावृत्ति- प्रतिपत्तिसमुद्भवान् । विकारान्नाशयेदाशु चायुरारोग्यवान्भवेत् । एमिस्त्रिमधुरोपेवर्तुत्या राजा भवेद्भुवम् । एमिरेव च वश्यादीनपि सानोति मानवः ।। इति मातृकाविधाननिरूपणम् ।। ।। अथ वाग्वा. दिनीसरस्वतीदशाक्षरमत्रविधानम् ॥ अत्रिर्घरुणसंरुद्धो बवा. ग्वादिनि द्वयम् । वागीश्वर्या दशार्णोऽयं मनो वाग्विमवादः ।। वदवदवाग्वादिनिस्वाहा । कण्वोस्थ ऋषिः । विराट्छन्दः।वादेववा। शिरःश्रवणदादासावदननामिगुदेविमान्वर्णान्यख पूर्वोक्ताहानि क- स्पयेत् ॥ ध्यानम् ।। वरुणशकलमिन्दोर्विभ्रती शुभ्रकान्तिः कुच- भरनमिताही संनिपण्णा सिवाब्जे । निजकरकमलोद्यलेखनीपुख- कधीः सकलविभवसिद्धयै पातु वाग्देवता नः ॥ दशलक्षं जपेन्मवं दशांशं जुहुयात्तिलः । प्रागीरिते यजेत्पीठे अगाद्यावरणैः सह । योगा सत्या घ विमला ज्ञाना बुद्धिः स्मृति: मेधा प्रज्ञा मुद्रा पुस्त- कधारिणीः पत्रमध्ये द्वितीयावरणं यजेत् । दलापु माइयाद्यान्नको लोकपालास्तदनाणि यहिः । एवं संपूजयेन्मधी अपहोमादिवसरः । सानन्यासादिभिः शुद्धः शुद्धदन्वनसादिक । मझचर्यरतः शान्वः सवतं पाक्परायणः । वागीशीति मल्मघ्नं कवित्वं लमतेऽन्दवः। पीत्वा वन्मनितं तोयं सहलं प्रत्यहं जपेत् । महाकविर्भवेन्मन्त्री वत्सरेण न संशयः । उरोमानोदफे स्थित्वा ध्यायन्मार्तण्डमण्डले ।

·। । নরম देवी प्रतिदिनं भस्या निमह जपेन्मनुम् । लभते मण्डलासिद्धि वावामप्रतिमां भुवि । पलाशविस्वकुसुमैर्जुहुयान्मधुरोक्षितैः । समि- द्भिर्वा तदुत्यामिर्यशः प्राप्नोति वास्पतेः । होमोऽयं सर्वसौभाग्यल- क्ष्मीवश्यप्रदो भवेत् । राजवृक्षसमुद्भूवैः प्रसूनैर्मधुराप्लुतैः । तत्समि- द्विश्व जुहुयात्कवित्वमतुलं लभेत् । इति वाग्वादिनीदशाक्षरविधानम्।। ॥ अथ वाग्देवीपोडशाक्षरमत्रविधानम् ।। हृदयान्ते भगवति वद- शब्दयुगं ततः । वाग्देविवहिजायान्तं वाग्भवाद्यं समुद्धरेत् ॥ ऐन- मोभगवतिवदवदवारदेविस्वाहा ।। पोडशार्णोऽयम् । पभिः पादैः पद्धं कुर्यात् ।। ध्यानम् ॥ शुभ्रां गुभविलेपमाल्यवसनां शीतांशु. सण्डोज्वला व्याख्यामक्षगुणं सुधाट्यकलशं विद्यां च हता. म्बुजैः । विप्राणां कमटासनां कुचननां वाग्देवतां मुस्मितां वन्दे वाग्विमवरदां गिनयनां सौभाग्यसंपत्वरीम् ।। हविप्याशी जपेत्स- म्यानं प वसुलक्षकम् । दशाशं जुहुयायापि विराज्यविमिश्रितः। मारको यजेसीठे देवी प्रागीरिते प्रमात् । पिवेत्तन्मषितं तोयं प्रातःकाले दिनेदिने । विद्वान्वत्सरतो मन्त्री भवेनाति विधारणा । पुष्पगन्धादिक सर्व तज धारयेत्सुधीः । सभायां पूबते सद्भिपादे घ विजयी भवेत् । अभिपिश्चेजलेः शुद्धरात्मानं मानमर्मणि । सर्पयेत्तां जलैः शुद्धरतिमेघामयाभुयाम् ॥ इति घाग्देव्याः पोहशाक्ष- रमन्त्रविधानम ॥ ॥ अथ वाग्देच्या एकादयाक्षरमत्रविधानम् ॥ तारो मायाधरो विन्दु शपिस्तारः सरस्थती। रेन्तोप्यत्यन्तिको मात्रः प्रोफ एपासाक्षः | ॐदी ही ॐ सरस्टनमः ॥ मन भूपोर्मध्ये नपरंधेषु प प्रमात् । मत्रवर्णाज्यसेमन्त्री पाभवेना. मकल्पना ।। ध्यानम् ।। पाणी पूर्णनिशापरोबलमुखी कन्द- ·शक्तिमपटलः ५ ४५ ममा चन्द्रार्याशिवमसका निजकरैः संविभ्रतीमादरात् । चीणाम- क्षगुणं सुधाट्यकलशं विद्यां च तुझस्तनी दिव्यैरामरणविभूषिततर्नु हंसाधिरूढां भजे ॥ जपेद्दादशलक्षाणि तत्सहस्रं सिताम्बुजै। नागपम्पकपुष्पैर्वा जुहुयात्सायकोचमः । मातृकोके यजेत्पीठे वक्ष्य- मायक्रमेण ताम् । देश्या दक्षिणतः पूज्या संस्कृता वाड्मयी शुभा । प्राकृता वामतः पूज्या वाड्मयी सर्वसिद्धिदा । इष्ट्वा पूर्वपदगानि मश्री नियवमानसः । यतः पश्चात् प्रज्ञा मेधा श्रुतिः शतिः स्मृतिर्वागी- श्वरी मतिः स्वस्तिश्चेति पूज्या माझ्याद्यास्तदनन्तरं लोकेश्वरासाद- खाणि प । इति संपूजयेदेवी साक्षाद्वारवल्लभो भवेत् । दशाक्षरीस- मुक्तानि कर्माण्यनापि साधयेत् ॥ इवि वाग्देव्या एकादशाक्षरमत्र- विधानम् ॥ ॥ अथान्ये सारस्वता मत्राः ॥बोयस्थ शयनं विष्णोः सकेवळचतुर्मुखम् । बिन्द्व(शयुतो वहिर्षिन्दुसद्योम्बुमान्भृगुः ।। उकानि प्रीणि वीजानि सद्भिः सारस्ववार्थिनाम् ॥ वाक्खों ॥ अङ्गानि फल्पयेद्वीरितोतिसंयुतैः ॥ ध्यानम् ।। मुक्ताहारा- बदाम शिरसि शशिकलालंफवा पाहुमिः स्वाट्या वर्णाक्षमालां मणिमयकलशं पुस्तकं चोद्वहन्तीम् । आपीनोत्तुङ्गवक्षोरुहभरविनम- म्मध्यदेशामधीशों वाचामोडे चिराय निभुवनपनियां पुण्डरीके निप. ण्णाम् ॥ विलक्षं प्रजपेन्मयं जुहुयात्तरांशतः। पायसेनाज्यसि- फेन संस्कृते हठ्यपाहने । वागीशी पूजयेसीठे विधिना मागको द्विते । वामस्मतेन मार्गेण प्रत्यहं साधकोत्तमः । व्यापा(न्तसु- मै त्वा पाक्सिद्धिमतुलां व्रजेत् ॥ जातीपुष्पैः सिताम्मोजे: सिक्तश्चन्दनवारिणा । नन्वायतः शुभैः कुन्दैहुत्वा वाक्सिद्धि- मामुयात् ॥ एवमुक्केषु मषेषु दीक्षितो यतमानसः । एवं यो ·मत्ररत्नमसूपा भजते भचया स भवेद्भुक्तिमुक्तिभार ॥ इति सारस्वतमश्रा निरूपिताः ॥ ॥ अथ श्रीमत्रविधिः। वातं वह्निसमारूढं वाम- नेन्दुसंयुतम् । वीजमेतच्छ्रियः प्रोक्तं चिन्तारत्नमिवापरम् ।। श्री। अस्य मत्रस्य भृगुनपि । निच्च्छन्दः । श्रीर्देवता । पट् दीर्घ- युक्तेन धीजेनाङ्गानि कुर्यात् ॥ ध्यानम् ॥ कान्त्या काञ्चन- संनिभा हरगिरिप्रख्यैश्चतुर्भिर्गजैहस्ताक्षिप्तहिरण्मयामृतघटैरासिच्य- मानों श्रियम् । विभ्राणां वरमन्जयुग्ममभयं हस्तैः किरीटोज्वला क्षोमाबद्धनितम्बविम्बललितां वन्देऽरविन्दस्थिताम् ।। भानुलक्षं जपे. न्मन्त्री दीक्षितो विजितेन्द्रियः । श्रियमभ्यर्चयेन्नित्यं सुगन्धिकुसुमा- दिभिः ॥ तत्सहस्रं प्रजुहुयात्कमलैर्मधुरोक्षितैः । तिलैर्वा विल्वप- त्रैर्वा फलैर्वा विल्वजैस्तथा ॥ मधुरप्लुतैश्च प्रत्येकं त्रिभिर्वा साध- कोत्तमः । अत्र सम्यग्यजेत्पीठे नवशक्तिसमन्विते ॥ विभूतिरु- नतिः कान्तिः सृष्टिः कीर्तिश्च संततिः । व्युटिद्धिश्च भूतिश्च रमाया नव शक्तयः । अत्रावाह्य यजेद्देवीं परिवारयुतां श्रियम् । यजेत्पूर्ववदगानि दिग्दलेपु समाहितः॥ वासुदेवं सङ्कर्षणं प्रद्युम्नमनि- रुद्धकम् । हिमपीततमालेन्द्रनीलाभान्पीतवाससः। शद्धचक्रगदापा-- धारिणश्च यथाक्रमम् ॥ विदिग्दलेपु-दमकं सलिलं चैव गुग्गुलं च कुरण्टकम् । यच्छनिधि देव्या दक्षिणे प्रमदान्वितम् । वामतः पङ्कजनिधि प्रियया सहितं तथा ॥ दलापु ॥षलाकी विमला चैव कमला वनमालिका । विभीषिकामालिका प शांकरी वसुमालिका । पकजद्वयधारिण्यो मुक्ताहारसमप्रभाः। एताः समभ्यर्च्य लोकपालां. सदखाणि च बहिः । इत्थं यो यजते देवी सुस्थिरः साधकोत्तमः । धनधान्यसमृद्धः स्याच्छ्यिमामोत्यनिन्दिताम् ॥ वक्षःप्रमाणे सलिले ।

·शक्तिमपटलः ५ ४७ स्थित्वा मधमिमं जपेत्॥ त्रिललं सुस्थिरोमश्री देवी ध्यात्वार्कमण्डले। स भवेदल्पकालेन रमाया वसतिः स्थिरा ॥, विष्णुगेहयरित्वस्य मूलमध्यस्य संस्थितः। त्रिलक्षं तु जपेन्मन्त्री धाब्छितं लभते धनम्। अशोकवहौ जुहुयात्तन्दुलैराज्यलोडितः । क्शयेदचिरादेव बैलोक्य- मपि मनवित् ।। इति श्रीमप्रविधिः ॥ ॥ अपरः श्रीमत्राविधिः । वाग्भवं वनिता विष्णोर्माया मकरकेतनः ॥ श्रीहीछी || प्यादि- पूर्ववत् । अगानि कुर्याच्छीवीजेन दीर्घयुक्तेन ॥ ध्यानम् ।। मा- णिक्यप्रतिमप्रभा हिगनिभैस्तुन्नैश्चतुभिर्ग हस्तमाहितरत्नकुम्भसलि- रासिच्यमानां सदा । हस्तान्जर्वरदानमम्वुजयुगामीतीर्दधानां हरैः कान्तां काहितपारिजातलतिका बन्दे सरोजासनाम् ॥ भानुलक्षं हविष्याशी जपेदन्ते सरोरुहै। जुहुयादरणैः फुलस्तत्सहस्र जिते- न्द्रियः ॥ रमायाः कल्पिते पीठे विधिनानेन पूजयेत् । कुर्यात्प्रयो- गांतत्रस्थो मनुनानेन साधकः । निधिमिः सेन्यते नित्यं मूर्ति- गद्विरुपस्थितः ।। ॥ अथापरः श्रीमत्राविधिः॥ दीर्घान्वयादिः सर्गन्तो ब्रह्मा भानुपसुंघरा। यान्तेसिन्यै प्रियावहेमनुः प्रोक्तो दशा- क्षरः । नमः फमलवासिन्यै स्वाहा ।। अस्य दक्षकपिः । विराट- छन्दः । श्रीदेवता । देव्यै हृदयाय । पचिन्यै शिरसे 1 विष्णुपन्यै शिखायै । वरदायै' कवचाय । कमलरूपायै अनाय नमोन्ताः प्रणवादिफाश्चाइमत्राः ॥ ध्यानम् ।। मासीना सरसीरुहे स्मित- मुखी हस्ताम्बुजैविभ्रती दानं पधायुगाभये प वपुषा सौदामिनी- संनिभा । 'मुक्तादामविराजमानपृथुलोत्तुङ्गस्तनोझासिनी पायाद्वः कमलाकटाक्षविमवैरानन्दयन्ती हरिम् ।। दशलक्षं जपेदेनं मर्ष भद्धासमन्वितः । दशांशं जुहुपान्मन्त्री मधुराकैः सरोक्दैः।।

·मम्ररत्नमजूषा श्रीपीठे पूजयेद्देवीमगाद्यावरणैः सह । वलाकाद्याश्च लोकेशास्तद्- स्राणि च पूजयेत् ॥ एवं संपूजयेद्देवी संपदामालयो भवेत् । समुद्रगायां सरिति कण्ठमात्रे जले स्थितः । निलक्षं प्रजपेन्मत्रं साक्षाद्वैश्रवणो भवेत् ॥ इति श्रीमत्रविधिः॥ ॥ अथ भरनेवरी- मत्रविधानम् ॥ अथ वक्ष्ये जगद्धातीमधुना भुवेनश्वरीम् । ब्रह्मादयोऽपि यां ज्ञात्वा लेमिरे नियमूर्जिताम् ॥ कुलीशो वहि- मारूढो वामनेनार्धचन्द्रवान् । घीजं तस्याः समाख्यातं सेवितं सिद्धिकादिभिः ॥ ह्रीं । सपिः शत्तिर्भवेच्छन्दो गायत्री देवता मनोः । कधिवा सुरसपेन सेविता भुवनेश्वरी ॥ पदीर्घयुक्त। पीजेन पुर्यादद्गानि पद प्रमात् ।। संहारसृष्टिमार्गेण मारफान्यस्त- विग्रहः । मप्रन्यास ततः पुर्यादेववाभावसिद्धये ॥ हलेसां मूर्भि घदने गगना हृदये वया ! रतां फरालिफां गुो महोच्छुप्मां पदद्वये । ऊर्व प्रारदक्षिणोदीच्यपश्चिमेपु मुखेषु च ॥ सदादिहस्व- पीजात्या न्यसल्या भूतसप्रभाः । प्रमाणं सह गायच्या लाटे विन्यसेत्ततः। साविया सहितं विष्णु पोले दक्षिण परम् । पागीश्वरीयुत वामकपोले प महेश्वरम् । श्रिया धनपति पामणे रत्सा स्मरै मुसे। पुटा गणपति सच्यफणे मूलं मुसे न्यसेत् । मूटेन व्यापक पुर्यात्ततो देवी विचिन्तयेत् ॥ ध्यानम् ॥ उद्यहि ना विमिन्दुरिरीटा तुमचा नयनत्रययुषाम् । रमेरमुग्गी घर. दादुरापाशामीतिररां प्रभजेगुवनेशीम् ॥ जपेन्मन प द्वात्रिंश मन्त्री समाहितः । त्रिसादुयुत्तर्नु?यादष्टद्रव्येर्दशांशतः । दशादर्य दिनेशाय ता सचिन्त्य देवताम् । पोहरादलाताष्टपत्रकर्णियायां पट्फोणं बहिधर्मादिपीट नयराप्तियुन । जया विजया अनिता ·शक्तिमपटलः ५ अपराजिता नित्या विलासिनी दोग्ध्री अघोरा मगला नवशक्तयः । तन संपूजयेद्देवीमावाहावरणैः सह ॥ पटूकोणाहिमध्ये च दिक्षु यथाक्रम हृलेखाद्याः पृथिव्यादिभूतसमप्रभा वरपाशाङ्कुशामीति- धारिण्योऽाः । नतोऽह्यावरणम् । ततः पूर्वनिर्बतिवायुवझिवरुणे- शादिपट्कोणेषु यथाक्रम मिथुनदेवताः । पदकोणपार्श्वयोनिधी । फेसरेष्वगानि पत्रैपु अनङ्गकुसुमा अनङ्गकुसुमातुरा अनगमदना अन- जमदनातुराभुवनपालागगनवेगाशशिरेखागगनरेखाचेत्यशकयः । ततः पोडापत्रेषु करालीविकराल्युमासरस्वतीश्रीदुर्गोपालक्ष्मी: श्रुतिः स्मृतिः धृतिः श्रद्धा मेधा मतिः कान्तिरार्याः पूज्याः। पद्मादहिः परिचा- रिकाः । अनङ्गरूपा अनङ्गमदनामदनातुराभुवनवेगामुवनपालिका- सर्वशिशिगअनगवेदनाअनङ्गमेसलाः पूज्याः ततः।लोकेशाश्व सद- स्त्राणि देवीमित्थं प्रपूजयेत् । पूज्यते सकलै वैः किं पुनर्मनुजोत्तमैः । मन्त्री त्रिमधुरोपेतैर्तुत्वाश्वत्थसमिद्वरैः । ब्राह्मणान्वशयेच्छीचं पार्थि- वान्पग्रहोमतः । पालाशपुष्पैस्तत्पनीर्मविणः कुसुदैरपि । शालिपिष्ट- मयीं कृत्वा पुत्तली मधुरान्विताम् । जप्तां प्रतिष्ठितप्राणां भक्षयेद्रवि. पासरे। वशं नयति राजानं नारी वा नरमेव चाकण्ठमात्रोदके स्थित्वा वीक्ष्य तोयगतं रविम् । विसहस्रं प्रजपेन्मअमिष्टां फन्यां लभेत सः । अन्नं सन्मत्रितं मनी भुञ्जीत श्रीप्रसिद्धये । लिसिल्वा भस्मना मायां ससाभ्यां फलकादिपु । वत्काले दर्शयेद्यत्रं सुसं सूयेत गर्भिणी । इति ॥ ॥ द्वितीयो भुवनेश्वरीमत्रः ॥ अनन्तो विन्दुसंयुक्तो मायामशामिवारवान् । पाशादिश्यझरो मत्रः सर्व- यश्यफलप्रदः। आंहीकों ॥ याद्याः पूर्वमुकाः स्युजेिनाह- क्रिया मता ॥ ध्यानम् ।। वराकुशं पाशममीतिमुद्रां फरैर्यहन्ती ४साल.

·५० मनरनमसूपा कमलासनस्थाम् । बालार्ककोटिप्रतिमां त्रिनेत्रां भजेऽहमाद्यां भुवने- श्वरी ताम् ।। हविष्यभुम्जपेन्मत्रं तत्वलक्षं जितेन्द्रियः । चतुर्विशति- साहसिलैः पयोक्तर्जुहुयात्ततः । दृल्लेसाविहिते पीठे नवशक्तिसम- न्विते । अर्चयेत्परया भक्त्या वक्ष्यमाणकमेण ताम् ॥ हृल्लेसाया यजेदादो कर्णिकायां कमाद्धः । अगानि केसरेषु स्युः पत्रस्था मातरः क्रमात् । इन्द्रादयो लोकपालासहस्त्राणि च पूजयेत् । एवं संपूजयेद्देवीं साक्षाद्वैश्रवणो भवेत् । पूज्यते सकलेलोंतेजसा भास्करोपमः । अनेनाधिष्ठितं गेहं निशि दीपसमाउलम् । दृश्यते प्राणिभिः सवैभवस्यास्य प्रभावतः । सर्पपैोणसंमिराज्यात हु- यानिशि । राजानं वशयेत्सद्यतत्पनीरपि माधरः। अन्नवानन्न. होमेन श्रीमान्पाहुनाद्भवेत् । राजवृक्षसमुद्भूतैः पुष्पहुँत्वा कवि- भवेत् । अरोगी निलहोमेन घृतेनायुरखाप्नुयान् । प्राक्सोक्तान्यपि कर्माणि साधयेत्साधकोत्तमः ॥ ॥ अथ त्वरितभगनतीमत्रविधा- नम् ॥ अनोऽभिधास्ये त्वरितां त्वरितं फउदायिनीम् । तारो माया सर्ववीजं प्रद्विरीशस्वरान्निता । पूर्मस्तदन्तो भगान्धी दीर्घ तनुच्छदम् । सवों भगवान्माया फडन्तो द्वादशाक्षरः । मीटुत्व. च्वेक्षस्त्रीहुँ क्षेत्रीपद ।। अस्यार्जुनमापिः । विराट्छन्दः । त्वरिताख्या भगवती कौलान्ता सक्लमनोरथप्रदा देवता । मायाविवर्जितान्य- न्मूर्ध्नि भाले गले हदि । नाभिगुह्योल्युग्मे घ जानुजद्वापदद्वये । विन्यसम्पापर्फ तद्वत्समसैन च साधकः । वन्देहदयाय नमः। छेक्ष- शिरसेम्याहा । क्षत्रीशिखायैवपट् । नीटुंपचाय । ढुंक्षेनेनत्रयायवी पट् । ह्रीपदभत्रायट् । इत्यग विधिः । अथ ध्यानम् ॥ श्यामा पाकिलापशेयरयुतामानद्धपणी गुखादारलमत्सयोधरधरामष्टो ..

·शक्तिमत्रपटल: ५ द्विपाविधतीम् । सारङ्काइदमेखला गुणरणन्मवीरवां प्रापितां कैराती घरदाभयोद्यतकरां देवीं त्रिनेत्रां भजे ।। लक्षं प्रजप्य मनशो मचं मत्री जितेन्द्रियः । दशांशं जुहुयाद्विल्वैर्मधुराक्तैः समिद्वरैः । हृल्लेखाकल्पिते पीठे मध्ये शक्तिसमन्विते । पूजयेत्त्वरितां देवीं वक्ष्यमाणविधानतः ॥ ॐहुंहवनदेहमुरुहिङलगर्जग हुंइंक्षांप- चाननायनमः ॥ पीठमन्त्रः। अनेन चासनं दत्वा मूर्ति मूलेन कल्प. येत् । अझैः प्रणीतां गायत्री केसरेप्वयेत्रमात् ॥ दुलेषु हुंकारी चण्डी चादनीं क्षेपणी झियम् । हुंकारी क्षेमकारी च फद् वाहो पहिर प्रतः कोदण्डधारिणी । द्वारस्य पार्धयोहेमवेत्रधारिण्यौ जयाविजया. यक्षरक्षलरिताशस्थिरोभवहुंफट् । अनेन मनुना तत्र किंकरं तद्- हिर्जयेत् । लकुट विभ्रतं कृष्णं कृत्तबर्वरमूर्धजम् ! आरण्यैररुणैः पुष्पैरतिशस्तैः सुगन्धिमिः । पूजयेद्धूपदीपाद्यैर्वृत्तगीतमनोहरैः । एवं सिद्धे मनौ मन्त्री नारीनरनरेश्वरैः ।। मान्यते वत्सरादाल- म्यायुक्तो महेश्वरः। योनिकुण्डं प्रकल्प्याथ कुर्याद्धोमं यथेच्छया ॥ मल्लिकाकुसुमैटुत्वा वशयेदखिलं जगत् । कत्याद्रोहादिशमन पाला- शामुमै नेत् ॥ अशोकैः पुत्रमाप्नोति बन्धूकैरिष्टवान्छितम् । तत्फलैरीप्सितं धनं । पाटलैः सुन्दरी मिष्टां वशयेत् । बकुलैः कीर्तिः आम्रदर्घमायुः पम्पकै कान्ति सर्वपैः शत्रुनाशनं बकुलपन- रुचाटनं शाल्मलीपनैः शत्रुनाशनं निम्बपर्विद्वेषणं मापहोमेना- मूकत्वं अयुतं होमसंख्या तावजपः ॥ इति त्वरितभगवतीमत्र- विधानम् ॥ ॥ त्वरिताया अपरं विधानम् ॥ क्षेसीक्षे । वश्यत्रिकण्टकी । द्विरुक्कैर्मवर्गीङ्गकल्पना ॥ ज्यानम् ॥ नीला नाभेरपसादरुणरुचिरधःकण्ठदेशारिसवास्या वर्दष्ट्राकरालैरुदरपरि- ·५० । । गवरनररूपा कमलासनग्धाम् । बालारोटिप्रतिमां त्रिनेत्रां भजेऽहमायां मुग्ने- श्वरी नाम् ॥ इवि यमुग्जपेन्गधे नत्त्वलक्ष जितेन्द्रियः । चतुर्विशति- साहमिलेः पयो जुहुयात्ततः । होण्याविहिते पीठे नवशक्तिमम- न्विते । अर्चयेत्परया भक्या यत्वमाणसमेण लाम । इलेपाया यजेदादी वर्णिायां प्रमाद्यः । अनानि पेगरेषु स्युः पत्रस्था मातरः प्रमात् । इन्द्रादयो लोपालानदम्माणि च पृनयेन् । पं संपूजयेदेवीं मानाद्वैश्रवणो भवेत् । पूज्यने मपटनेनमा भासरोपम. । अनेनाविष्ठिनं गेहं निशि दीपममाटम् । दृश्यते प्राणिमिः सर्मप्रस्यास्य प्रभावतः । सर्पपागसमि नैराज्यान र्नुहु- यानिशि। राजान चशयेत्मद्यस्तत्पनीरपि माधरः। अनपानन- होमैन श्रीमान्पद्माहुताद्भवेत् । राजनममुद्भूतः पुर?त्ता कवि- भवेत् । अरोगी तिलहोमेन घृतेनायुरवामुया । प्रायोकान्यपि माणि साधये साधोत्तमः ॥ । अब चरितभगनतीमत्रनिधा- नम् ।। अनोऽमिधार सरिता चग्नि फलदायिनीम् । तारो माया सर्वधीज सद्विरीशस्वरान्निता। कृर्मसदन्तो भगान्त्री दीप तनुच्छदम् । सवों भगवान्माया फ्डन्तो द्वादशाक्षरः । मलीहुत्व- च्छेक्षत्रीहुक्षेहीफ्ट् ॥ अस्थार्जुनमपिः । चिरादयन्दः । सरितारया भगवती कौलान्ता सक्लमनोरथप्रदा देवना । मायाविवर्जितान्वर्णा- न्मूर्ध्नि भाले गले हदि । नामिगुयोरुयुग्मे च जानुजहापदद्वये । विन्यसेद्व्यापक तद्वत्समस्तेन च साधकः । लच्छेहृदयाय नमः। छेक्ष- शिरसेस्वाहा । क्षत्रीशिखायैवपटू । स्त्रीहुकवचायहु । हुक्षेनेत्रत्रयायवौ पद । ह्रींफट्अखायट् । इत्यगविधिः ।। अथ ध्यानम् ॥ इयामा यहि कलापशेखरयुतामानद्धपर्णागुकां गुवाहारलसत्पयोधरधरामष्टी - ·शक्तिमत्रपटलः ५ ५१ तत्र किंकरं तद्व- द्विपान्विभ्रतीम् । ताटङ्कागदमेखलां गुणरणन्मसीरता प्रापितां कैराती परदाभयोधतकरां देवीं त्रिनेत्रां भजे ॥ लक्षं प्रजप्य मनज्ञो मषं मन्त्री जितेन्द्रियः । दशांशं जुहुयाद्विस्वैर्मधुराक्तैः समिद्वरैः । हल्लेखाकल्पिते पीठे मध्ये शक्तिसमन्विते । पूजयेत्त्वरितां देवीं वक्ष्यमाणविधानतः ॥ ॐक्षंहुंहवलदेहमुरुहिगुलगर्जग हुँहुंक्षाप- चाननायनमः ॥ पीठमन्त्रः। अनेन चासनं दत्वा मूर्ति मूलेन कल्प. येत् । अझैः प्रणीतां गायत्री केसरेष्वर्चयेत्नमात् ॥ दुलेषु हुंकारी चण्डी द्वादनी क्षेपणी लियम् । हुंकारी क्षेमकारी च फट् बाह्ये बहिर- प्रतः कोदण्डधारिणी । द्वारस्य पार्वयोहेमवेत्रधारिण्यौ जयाविजया- यक्षरक्षत्वरिताज्ञस्थिरोमवहुंफट् । अनेन मनुना हिर्जयेत् । लकुट विभ्रतं कृष्णं कृतवर्वरमूर्धजम् । आरण्यैररुणैः पुप्पैरतिशस्तैः सुगन्धिमिः । पूजयेद्धूपदीपायैर्वृत्तगीवमनोहरैः । एवं सिद्ध मनौ मन्त्री नारीनरनरेश्वरैः ॥ मान्यते वत्सरादवांग्ल- म्यायुक्तो महेश्वरः । योनिकुण्डं प्रकल्प्याथ कुर्याद्धोमं यथेच्छया ।। मलिकाकुसुमैर्तुत्वा वशयेदखिलं जगत् । कृत्याद्रोहादिशमनं पाला- शकुमुमै नेत् ॥ अशोकैः पुत्रमाप्नोति बन्धूकैरिष्टवान्छित्तम् । तत्फलैरीप्सितं धनं । पाटलैः सुन्दरी मिष्टा करायेत्। यकुलैः कीर्तिः आम्रर्दीर्घमायुः पम्पकैः कान्ति सर्पपैः शत्रुनाशनं वकुलपत्रै- रुचाटनं शाल्मलीपत्रैः शत्रुनाशनं निम्बपर्विद्वेपणं मापहोमेना- मूकत्वं अयुतं होमसंख्या तावजपः ॥ इति त्वरितमगवतीमत्र- विधानम् ॥ ॥ त्वरिताया अपरं विधानम् ॥ क्षेत्रीक्षे ।। वश्यत्रिकण्टकी । द्विरुकैर्मप्रवगैरङ्गकल्पना ।। ध्यानम् ॥ नीला नाभेरघस्वादरुणरुचिरधःकण्ठदेशारिसवास्या वर्दष्ट्राकराले रुदरपरि- ..

·मत्ररत्नमजपा गर्भापणाङ्गी चतुर्भिः । दीपो कम्बू रथाङ्गे करसरसिरुहेर्धारयन्ती जटान्तःस्फूर्जच्छीतांशुखण्डा भवतु भयहरी देवता पत्रिनेत्रा ॥ एवं ध्यायन् विलक्षं जपेत् । दशांशं सर्पिपा हुत्वा वशयेद्वनिता- नरान् ॥ ॥ अपरं त्वरिताविधानम् ॥ प्रणयोमायानित्यक्किन्नेमद्रवे द्विठान्तो द्वादशा! मत्रो वश्यप्रदायकः । ॐ ह्रीं नित्यक्लिन्नेमदद्रवे- स्वाहा। अगिरास्य ऋपिः त्रिष्टुप्छन्दः वनस्तारिणी पार्वती देवता। मायाधीजेनागस्तृप्तिः ॥ ध्यानम् ॥ रक्ताधौ रक्तपारे रविदलकम- लाभ्यन्तरे संनिपण्णां रक्ताङ्गी रक्तमौलिस्फुरितशशिकला स्मेरवक्रां निनेत्राम् । बीजापूरेपुपाशाङ्कुशमदनधनुःसत्कपालानि हस्तैर्वि- भ्राणामानताही स्तनभरभरणादम्बिकामाश्रयामः लक्षं जपेदिम मनं साधकः शुद्धमानसः । अयुवं राजवृक्षोत्थैर्धनसिक्तैः समिद्वरैः। शक्तिपीठे यजेद्देवीमरुणैः कुसुमादिभिः । अङ्गानि केसरेषु स्युस्त- तोऽभ्या दले विमाः । हल्लेसा केदिनी क्लिन्ना क्षोभणी मदना- तुरा । निरंजना रागवती मदनावती मेखला द्राविणी वेगवती स्मराकपालोत्पलधारिण्यो रक्तविग्रहाः । मातरो दिग्विदिक्षु ततो दिगीश्वराः ॥ इमं मन्त्र जपेद्यस्तु प्रयतः शुद्धमानसः । दारिद्यरो- गनिर्मुक्तः स जीवेच्छरदां शतम् ॥ अस्य वशे जगद्वर्तते न संदेहः॥ अनेन मुखक्षालनं अखनं तिलकं पुष्पं मत्रितं जगद्वश्यकर ताम्बूलं च सादितम् ॥ इति ॥ ॥ अथाश्वारूढाविधानम् ॥ पाशाङ्कशयुता शक्तिझण्टीशो गगनं सदृक् । परमेश्वरिशब्दान्ते द्विान्तः प्रणवादिकः । ॐ आंहीकोपाहिपरमेश्वरिस्वाहा ॥ त्रयो- दशाक्षरो मत्रोऽश्वारूढायाः।। ॐ हृदयम् । हींशिरः । कों शिखा। पाहिकवचं । परमेश्वरिनेत्रं । स्वाहाअस्त्रं ॥ ध्यानम् ॥ रक्तामश्वा• ·। शक्तिमत्रपटलः ५ धिरूढां शशिधरशकलाबद्धमौलि त्रिनेत्रां पाशेनामध्य साध्या स्मरशरविवशां दक्षिणेनानयन्तीम् । हस्तेनान्येन वेत्रं वरकगकमयं धारयन्ती मनोज्ञा देवीं ध्यायेदजलं कुचभरनमितां दिव्यहारा- भिरामाम् ॥ वाणलक्षं जपेन्मनमाज्येन जुहुयाचतः । दशांशं भक्तितो देवीं शक्तिपीठे समर्चयेत् ॥ पाशादित्यक्षरोक्तेन विधानेन समाहितः । आज्यानेन हुतान्मन्त्री वाञ्छितं लभते वसु ।। लवणैर्मधुरासिक्तैोमेन वशयेन्नृपार । भयो तेनैव विधिना वशये- द्वनितामपि । पोडशकोष्टकं विलिरय अन्तचतुष्के प्रणवं ससा. ध्यम् । अन्येषु द्वादशमत्रवर्णाल्लिसत् । इदं यन्त्रमशेषवश्यकरम् ॥ ॥ अन्नपूर्णामत्रविधानम् ॥ मायाहृद्भगवतिपदान्ते महेश्वरिपर्द अन्नपूर्णे पहियधूः । राप्तदशाक्षरोऽनपूर्णाभवानीमनः ॥ ह्रींनमो- भगवतिमहेश्वरिअन्नपूर्णेस्वाहा ।। अङ्गानि मायया कुर्यात्ततो देनी विचिन्तयेत् ॥ ध्यानम् ॥ रतां विचित्रवसनां नवचन्द्रचूडामन्न- प्रदाननिरतां स्तनभारननाम् । नृसन्तमिन्दुशकलाभरणं विलोक्य हृष्टां भजेद्भगवती भवदुःपहनीम् । विकार २२ सहस्रं प्रजपेन्मन्त्र साज्येनान्नेन दशांशं जुहुयात् । शक्तिपीठे यजेद्देवीमद्गलोकेश्वरायुधैः । प्रातरेवं जपेन्गत्रं नित्यगष्टोत्तरं शतम् ॥ एनस्यानसमृद्धिः स्यान्म- हती श्रियया सह ॥ ॥अथ बालात्रिपुराविधानम् ॥ अधरो विन्दुमानाचं प्रोन्द्रस्थः शशीयुतः। द्वितीय भृगुसर्गाब्यो मनुस्ता- सयमीरितः । ऐंछीसौः ॥ वाला बिपुरा त्रैलोक्यवशीकरिणी प्रकी- तिता । प्रापिः स्यादक्षिणामूर्तिश्छन्दः पतिः समीरितम् ॥ देवता देशिकैरुका पाला निपुरनामतः । नाभेराचरणं न्यस्येद्वाग्भवं मन. वित्तमः । इदयान्नामिपर्यन्तं फामपीजं प्रविन्यसेत् । शिरसो ·.. । 1 ५४ मतरत्नमलपा हृत्प्रदेशान्तं तातीयं विन्यसेत्ततः ।। आयं द्वितीयं करयोस्ताीय- मुभयोन्यसेत् । मूाधारे हदि न्यस्येद्भूयो पीजनयं क्रमात् ॥ नव- योन्यात्मक न्यास कुर्याद्रीजैसिमिः पुनः । कर्णयोश्चियुके एकः १ । शद्धयोर्वदने २ । नेत्रयोसि ३ । असयोः पिठरे ४ । कूर्परयोः कुक्षौ ५ । जानुनोर्ध्वजमूर्धनि ६ । पादयोर्गुह्यदेशे च पार्श्वयोर्हदयाम्बुजे ८ । स्तनद्वये कण्ठदेशे ९ । रत्यादिमथ विन्य- सेत् । मूले रति हादि प्रीतिं भ्रूमध्ये च मनोभयाम् ।। मूले सौः । हदि की । भ्रूमध्ये ऐं । इति न्यसेत् । तैरेव बीजैस्तद्वदेवामृतेशी योगेशी विश्वयोनि प्रमान्यसेत् ॥ मूर्तिन्यासमथाचरेत् ॥ स्वस्व- चीजादिक पूर्व मूर्ध्नि ईशान मनोभवसहित न्यसेत् । चक्रे तत्पुरुपं समकरध्वज । हृदि अघोर सकन्दर्प । गुहादेशे घामदेव समन्मथं । सद्योजात सकामदेव पादयोः । उर्घप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमादिमु- खेषु ताः । प्रविन्यसेद्यथापूर्व भृगुव्योमानिसस्थितः । सद्यादिपञ्च- हवाढ्यो वीजमेपा प्रकीर्तितम् । रहों रहें स्ह रिह रहु सद्यदेवीवी- जानि । पदीर्घयुक्तेनाद्यनीजेनागक्रिया मता । पञ्चबाणन्यासमाच- रेत् ।। मूर्ध्निद्राचिद्राविण्यैनमः । पदेद्रीक्षोभिण्यैनमः । वफेठीवशी- करिण्यैनमः । गुह्येब्लूआकपिण्यैनमः । हृदि सः समोहिन्यैनम इति पञ्चयाणन्यास । भालमध्यभ्रूयदनलम्बिकाकण्ठहृत्सु व नाभ्यन्धु- पृष्ठाननयोः सुभगाभगाभोगसर्पिणी भगमालिनीअनगाअनङ्गकुसु- माअनङ्गमेखलाअनङ्गमदना न्यस्तव्याः । मदविभ्रममन्थरा प्रधा- नदेवतासदृशा. । अक्षम्रक्पुस्तकाभीतिवरदाढ्यकराम्बुजा । कुर्या- दूषगन्यासम् । ततः शिरसिभालेधूकर्णाक्षियुगलेनसिगण्डयोरोष्ठयो. दन्तपतयोगस्थे स्वरान्यसेत् । चिबुकेगलेकण्ठेपार्ययोः सनयु- ।

·शक्तिमवपटलः ५ ५५ एमके । दोर्मूलयोः कूर्परयोः पाण्योस्तत्पृष्ठे नाभौ गुले ऊर्वोर्जानु- नोर्जइयोः स्फिजोः पत्तलयोश्वरणाङ्गुष्ठयोः कादिरान्तान्यसेवा- न्स्थानेष्वेपु समाहितः। काभ्यां अवेयके कटके हृदि गुह्यके कर्णकु- ण्डलयोमौली चललान् पक्षशान् सही अष्टाविमान्यसेत् । एवं न्यस्त- शरीरोऽसौ ध्यायेद्देवी समाहितः ॥ ध्यानम् ॥ उद्यद्भानुसहस्र- कान्तिमरुणक्षौमां शिरोमालिकां रक्ताप्लपयोधरां जपवटी विद्याम- भीति वरम् । हस्तान्र्दधतीं त्रिनेत्रविलसद्वझारविन्दश्रियं देवी बद्धहिमांशुरनमुकुटा वन्दे समन्दस्मिताम् ।। दीक्षां प्राप्य जपेन्मत्रं तत्त्वलक्षं जितेन्द्रियः । पुष्पैर्भानुसहस्राणि जुहुयाद्ब्रह्मवृक्षः ॥ त्रिमध्वाक्तः प्रसूनैर्वा करवीरसमुद्भवैः । पद्मं वसुदलोपेतं नव- योन्यायकर्णिकम् ॥ इच्छादिशक्तिभिर्युक्तं त्रिपुरापीठमर्षयेत् ॥ इच्छा ज्ञाना क्रिया योगा कामिनी कामरूपिणी ।रती रतिप्रिया नन्दा स्वानन्दा च मनोन्मनी ॥ वरदाभयधारिण्यो या उक्का नवशक्यः । गुरुपशि प्रामध्ययोन्यन्तराले यजेत् । मध्ययोनी देवी पूजयेद्वक्ष्य- माणविधिना । देव्या वामकोणे रति शुभ्रा नतिं पाशधरां । प्रीति दक्षिणकोणे काश्चनप्रभा अकुश प्रणतिं दधानां । अमे मनोभवां रको दिक्षु कार्मुकपुष्पेपुधारिणी । पश्चादगानि यथास्थानं । बहिर्दिक्ष्वप्रे प निर्मः पूजयेदाणदेवताः नतिपुष्पहताः । अष्ट योनिष्वष्टशतीः सुभगादिकाः । अष्टपनेषु माउरो भैरवा- दूस्था मदविहलाः । दिक्षु लोकपालाः तद्वहिस्तदनाणि संपूजयेत् । पूर्वजन्महतैः पुण्यात्वेनां परदेवताम् । यो भजेदुकमार्गेण स भवेत्संपदा पदम् ॥ एवं सिद्धमनुर्मश्री साधयेदिष्टमात्मनः । जुहुयादरुणाम्भोजैरदोपेर्मधुरामुतैः ।। लक्षसंरयं तद या प्रत्यहं ·मन्त्ररत्नमसूपा भोजपन्द्वितान् । वनिता युवती रम्याः प्रीणयेद्देवताधिया ॥ होमान्ते धनधान्याचैः प्रीणयेद्गुरुमात्मनः । एवं कृते जगदश्यो रमाया भवनं भवेत् ॥ पाराशकुसुमै त्वा वाक्सिद्धिं लभते भुवम् । अनुलोमविलोमान्तस्थितसाध्वाह्रयान्वितम् । मन्त्रमुच्चार्य जुहुयान्मधुरालोलितैः शुभैः ।। सर्पपैः श्वेतवर्णस्तु पट्सहस्रक्सं- मितेः । वशयेत्पार्थिवान्सद्यतत्पनीसत्सुतानपि ॥ मालती बकुलो- भूतैः पुप्पैश्चन्दनलोलितः । जुहुयात विता मन्त्री लभते वत्सरा- न्तरे ॥हीं निपुरादेवि विद्महे कामेश्वरि धीमहि । तन्नः लिन्ने प्रचोदयात् ।। एपा त्रिपुरागायत्री प्रयुक्ता सर्वसिद्धिदा ।। विय- गुष्टुताशस्थो भौतिको बिन्दुशेखर. । वियत्त्वदादिवेन्द्राग्निस्थित वामाक्षिविन्दुमन् ॥ आकाशभृगुनह्निस्थो मनुः सर्गेन्दुसण्डवान् । बीजनयात्मिा प्रोक्ता देवी निपुरभैरवी । झै हटी इस्रोः । पूजान्यासादिसर्व पूर्ववत् । अल्पमेवानयोर्मन्वोरन्नरम् ॥ ॥ अथ दुर्गामनुविधानम् ॥ अध दुर्गामनूवल्ये दृष्टादृष्टफलप्रदान् । मायाऽतिः वर्णविन्द्वाट्यो भूयोसौ सर्गवान्भवेत् ॥ पञ्चान्तकः प्रतिष्ठावान्मरतो भौतिकासनः । तारादिदयान्तोऽय मनो वस्ख- क्षरात्मकः ॥ ॐ ह्रीं दु दुर्गायैनमः । नापि स्वान्नारदश्छन्दो गायन देवता मनोः ।। दुर्गा समीरिता सद्भिर्दुरितापन्निवारिणी । नमस्का- रवियुत्तेन मूलमप्रेण हाडाद्यैः सह पडङ्गानि । म्हादु हदयाय । हींदु शिरसे । हू दु शिखायै । हैंदु कवचाय । गाहौंदु नेनाभ्याम् । ये इ. दु अस्रायेति ॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ सिंहस्था दाशिशेखरा मरकतप्रख्यैश्चतुर्भिभुजैः शङ्ख चक्रधनु.शरांश्च दधती नेलिभिः दोमिता । भामुत्तागदहारकङ्कणरणत्काञ्चीकणनूपुरा दुर्गा दुर्गति- ·शक्तिमघ्रपटलः ५ हारिणी भवतु यो रनोलसत्कुण्डला ॥ वसुलक्षं जपेन्मनं तिलैर्मधुर रलोलितैः । पयोधसा वा जुहुयात्तत्सहस्रं जितेन्द्रियः ।। प्रभा माया जया सूक्ष्मा विशुद्धानन्दिनी तथा। सुप्रभा विजया सर्वसिद्धिदा नव शक्तयः । अभिहखत्रयलीवरहितैः पूजयेदिमाः ॥ ॐवानखदंष्ट्रा- युधाय महासिंहाय हुं फट् नमः । पीठमनः । अनेन पूजयेत्पी, नवशक्तियुतं पुरा । आवाह्य पूजयेदेवीं वक्ष्यमाणेन वर्मना । पूर्व- मरैः पश्चालया विजया कीर्तिः प्रीतिः प्रभा श्रद्धा मेधा मुतिः स्वनामाचक्षरादिफाः शक्तयः पूज्याः । पत्रामेष्नायुधानि । चनं शंखें गदाखड्गपाशाङ्कुशधरा धनुः । लोकेशांस्ततो बाह्ये तद्नाण्यनन्तरं यजेत् । एवं जपादिमिः सिद्धे मधे प्रयोगानाचरेसुधीः । प्रतिष्ठाप्यं विधानेन कलशान्नव शोभनान् । रत्नहेमादिसंयुक्तान्पदेपु नवसु स्थितान् ॥ मध्यस्थे पूजयेद्देवीमितरेषु जयादिकाः । संपूज्य गन्ध- पुष्पाद्यैरभिपिञ्चनराधिपम् । राजा विजयते शत्रून योधको विजय- श्रियम् । प्रामोति रोगी दीर्घायुः सर्वव्याधिविवर्जितः । वन्ध्या- मिपिता विधिना लभते तनयं परम् । मन्त्रेणानेन संजसमाज्य क्षुद्रग्रहापहम् । गर्भिणीनां विशेपेण जसं भस्मादिकं तथा ॥ ॥ अथ महिपमर्दिनीमनुविधानम् ॥ भान् पियत्सनयनं श्वेतोम- दिनिठद्वयम् । महिपमर्दिनिस्वाहा । अष्टाक्षरीयमाख्याता महिपहिंसके हुंफटू हृदयम् । महिपशनो शार्वि हुंफट् शिरः । महिपं हेपयहेपय हुंफशिसा । महिपं हनहन देवि हुंफट् कवचम् । महिपसूदिनि हुंफट् अत्रम् । एवं पहङ्गानि प्रकल्पयेत् ।। ध्यानम् ॥ गारडोपलसंनिभा मणिमौलिकुण्डलमण्डितां नौमि भालविलोचनां महिपोत्तमागनि- घेदुपीम् । पक्रशद्वकपाणसेटकवाणकार्मुफशूलकां वर्जनीमपि विभ्रती ·। मन्त्ररत्नमजूषा निजबाहुमिः शशिशेसराम् ॥ अष्टलक्षं जपेन्मत्रं तत्सहस्रं तिलैः शुभैः । हुत्वा प्रागीरिते पीठे यजेन्महिपमर्दिनीम् ॥ संपूज्यागानि पनेषु शक्तीः दुर्गा वरवर्णिनी आर्या कनकप्रभां कृत्तिकां अभय- प्रदां कन्यां सुरूपां दीर्घस्वरैः क्रमाद्यजेत् । अग्रे यजेदायुधानि चकरातासिखेटकान् । वाणं वाणासनं शूलं कपालं यादिभिः क्रमातू। ततो यजेल्लोकपालांतदत्राण्यप्यनुक्रमात् । एवं सिद्धमनुमंत्री साधयेदिष्टमात्मनः । वशयेत्तिलहोमेन नरामरपतीनपि । सिद्धार्थ- जुहुयान्मन्त्री रोगान्मुच्येत तत्क्षणात् ।। काकपक्षैः कृतो होमो द्वेपं वितनुते नृणाम् । मरीचोमान्मरणं रिपुराप्नोति सर्वथा ॥ ॥ अपरं दुर्गामनुविधानम् ॥ तारो टुगे युगं रक्कमन्यो ढान्तं सुलोचनम्। द्विठान्ता जयदुर्गेयं सिद्धिदा हि दशाक्षरी ।। ॐ दुर्गदुर्गे रक्षिणि स्वाहा ।। ॐ जय दुर्गे हृदयं दुर्गे शिर ईरितम् । दुर्गायै शिखा । भूतरक्षिणि कवचम् । दुर्गदुर्गे रक्षिणि नेत्रं । स्वाहा अस्त्रम् । प्रणवादिः सर्वन॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ कालानाभां फटाक्षेररि- कुलभयदां मौलिवद्धेन्दुरेखां चक्रं शर्ड्स कृपाणं त्रिशिसमपि करै- रुद्वहन्ती निनेत्राम् । सिंहस्कन्धाधिरूढां त्रिभुवनमखिलं तेजसा पूरयन्ती ध्यायेदुर्गा जयाख्यां त्रिदशपरिवृतां सेवितां सिद्धिकामः॥ पाणलक्षं जपेन्मन्नं दशांशं जुहुयाद्धृतम् । तद्दशांशेन शचया वा प्राह्मणानपि भोजयेत् ।। अष्टाक्षरोदिते पीठे पूजयेत्पूर्ववरसुधीः । मन्त्रं जपन्निशेयुद्धं शत्रून्हन्यादशेपतः । प्रजपेयवहारादौ तत्रापि विजयी भवेत् । अर्चयेदरशस्त्राणि जयार्थी विद्ययानया ॥ ॥ अथान्यदुर्गामनुविधानम् ॥ ज्वलबलपदान्ते शूलिनिद्वितयं दुष्टप- बहुमतान्ते पहिजाया। अष्टाक्षरो मनुः । ज्वलज्वल शूलि नि शुलिनि ·पादाष्टसंधिपु गुदलिगापरोदरे पाहत्स्तनकण्ठेषु मुखनासाकपोला- म्युजमध्यगां त्रिनयनां सौदामिनीसंनिभा चक्र . शक्तिमत्रपटलः ५ दुष्टप्रहहुंफट्वाहा । ऋपिर्दीर्घतमाः । ककुप्छन्दः । शूलिनीदेवता । दुर्गे हृदयम् । वरदे शीर्पम् । विन्ध्यवासिनिशिसा । असुरमर्दिनि युद्धप्रिये त्रासय नासय कवचम् । देवि सिद्धपूजिते नन्दिनि रक्ष महायोगीश्वरि अस्त्रम् । शूलिन्याद्या हुंफडन्ताः पञ्चाङ्गमनवः । शूलिनि दुर्गे हुंफडियादिप्रकारेण ॥ ।। ध्यानम् ॥ अध्यारूढां मृगेन्द्र सजलजलधरश्यामला हस्तपौः शूलं वाणं कृपाणीमरिज- लजगदाचापपाशान्वहन्तीम् ॥ चन्द्रोत्सा मिनेनां चतमृमिरसिना खेटक विभ्रतीमिः कन्याभिः सेव्यमानां प्रतिभटभयदा शूलिनी मावयागि ॥ वर्णलक्षं जपेन्मानं दशांशं सर्पिपा हुनेत् । प्रागुक्त पूजयेत्पीठे वक्ष्यमाणेन वर्मना ॥ प्रथममहानि पत्रेषु शक्यः दुर्गा वरदा विन्ध्यवासिनी असुरमर्दिनी युद्धप्रिया देवसिद्धपूजिता नन्दिनी महायोगीश्वरी । दलेपु अस्त्राणि लोकपालाः पञ्चात्पूज्याः। तत ईप्सितान्कुर्वीत प्रयोगान् ॥ अष्टोत्तरमहस्रं यस्तिलैश्च मधुरा- प्लुतैः । नित्यं वा जुहुयात्तस्य शक्तिः स्यादतिमानुषी । बहुना किमिहोक्तेन मनसा यद्यदीप्सितम् । तत्सर्वमचिरेणैव साधयेत्साध- कोत्तमः ॥ ॥ अपरं दुर्गामनुविधानम् ।। उत्तिष्ठपदं पश्चापुरुपि किंततः स्वपिपि भयं मे समुपस्थितमुचार्य यदि शक्यमशक्यं वा तन्मे भगवति शमय उद्वयं निगदियो मन्त्रः सप्तत्रिंशदक्षरः । अस्यारण्यकत्रापिः अनुष्टुप्छन्दः। वनदुर्गादेवता दुर्गविमोचनी । क्षिकर्णभ्रूमध्यमूर्धसु मनाक्षराणि विन्यसेत् ॥ पइनिश्चतुर्भिर मिरटभिः षभिरिन्द्रियैर्माणैरङ्गतिः ।। ।। ध्यानम् ॥

·मत्ररत्नमजपा
तीमिन्दोः कलां विभ्रतीम् । प्रैवेयागदहारकुण्डलधरामासण्डलाद्यैः
स्तुतां ध्यायेद्विन्ध्यनिवासिनी शशिमुसी पार्श्वस्थपञ्चाननाम् ।। एवं
ध्यात्वा जपेहनचतुष्कं दशांशं जुहुयादविपा शालिमिः सर्पिपा
तिलैश्च । प्रागीरिते यजेपीठे देवीम् । अङ्गानि पूर्व दलमूलेषु
आर्यादुर्गा भद्राभद्रकाली अम्बिकाम्यावेदगर्भाक्षेमकरीत्यष्टशक्तयः
पूज्याः । अस्राणि पनमध्येषु शतचकासिखेटकवाणकोदण्डशूलक-
पालानि । दलाने ब्राहयाद्यास्ततो लोस्पालाः पूज्याः। एव सिद्ध-
मत्री प्रयोगेपु देवीमित्य विचिन्तयेत् ॥ कालपावसनिभा कलि-
तार्धचन्द्रमरोरहां भालनेनविभीपणां भयदा च सिंहनिपेदुपीम् ।
चाशतरूपाणसेटक्चापनाणरोटिका त्रिशूलवाहिभुजां भजेद्वि-
जितासिलासुरसैनिकाम् ॥ प्रातःस्तानरतो नित्यमष्टोत्तरसहस्र-
कम् । जपेत्तस्याशु सिद्धयन्ति धनधान्यादिसपदः॥ अनेनैव विधा-
नेन ग्रहक्षुद्ररिपून नयेन् । नाभिमानोदके स्थित्वा देवीमगतां
स्मरन् । जपेष्टोत्तरशत रभवे महती श्रियम् । अयुतं पटवृक्षोत्यैः
मरैरर्चितेऽनले । होम समिद्वरैः कुर्यान्नाशयत्यापदा कुलम् ।
अपामार्गसमिद्भिर्वा तिलैया काननोद्भयः । सर्पपै; कृतो होमः
क्षुद्रापस्मारनाशनः ।। अभीष्टसिद्धय जुहुयादाश्चैव समिद्वरैः ।
सहस्रम चारादिदिवसान्दश सयतः। बहुना तिमिहोपेन मनसा
यद्यदीप्सितम् । जगदम्बार्चको मनी तत्सिद्धयति न संशयः॥
इति त्रिविक्रमभट्टारक्कृतौ मबरनमपायां
पञ्चमः शक्तिपटलः ॥ ५ ॥

·. 1 वैष्णवमघपटलः ६ अथ वैष्णवमन्त्रविधानं नाम पष्ठः पटलः ।। ६ ।। अथ वक्ष्ये महामन्त्रान्वैष्णवान्शुभदायकान् । तारं नमापदं ब्रूया- भारौ दीर्घसमन्वितौ ॥ पावनो नाममोऽयं प्रोक्तो वस्वक्षरान्वितः ।। नमोनारायणाय ॥ अस्य साध्यनारायणपिः। देवीगायत्रीछन्दः । अव्ययो विष्णुर्देवता । बुद्धोल्काय हृदयं । महोल्काय शिरः। वीरो- लाप शिखा। शूल्काय कवचम् । सहलोकायास्त्रम् । भूयोवर्णोर्मनोः पङ्गिः पडङ्गानि । अवशिष्टः कुक्षिपृष्ठयोः । मन्त्रवर्णान तनौ न्यसेत् । आधारे नामी हृदये के दो पन्मूलेध्येकाः । नासिकाकण्ठनामिह- कुक्षिपार्श्वपृष्ठेषु मूर्धास्यनेत्रभवणनाणेवेकः । दो:पादमध्याहुलीषु धातुमाणेपु ! हृस्थले मूर्धेक्षणास्यह्रकुक्षिसोरजहापदद्वये । एकैकशो न्यसेवागण्डांसोरुपदेषु च । चक्रशसगदाम्भोजपदेष्वहितो न्यसेत् ।। एवं न्यासौ तनौ कृत्वा नागयणं ध्यायेत् ॥ ध्यानम् ॥ उद्यकोटिदिवाकराममनिशं शद्धं गदां पङ्कजं चक्रं बिभ्रतमिन्दिरा- वसुमतीसंशोभिपाद्वयम् । कोटीराङ्गदहारकुण्डलधरं पीताम्बरं कौस्तुभोद्दीप्तं विश्वधरं स्ववक्षसि लसच्छ्रीवत्सचिहं भजे ॥ चिकारलक्षं प्रजपेन्मनुमेवं समाहितः । दशांश च सरसिर्जुहुयान्मधुराप्लुतैः॥ वक्ष्यमाणे यजेत्पीठे देवमभ्यर्चयेसुधीः ॥ विमलोत्कर्पिणी ज्ञाना क्रिया योगा तराः परम् । प्रही रात्या तथेशानानुमहा नवमी मता ॥ इति नवशक्तियुते पीठे । आवास पूजयेदेवं सुगन्धिकुसुमादिमिः । अहान्यभ्यर्च्य मन्त्राणान्केसरे । लेपु वासुदेवादीन वासुदेवं संकर्षणं प्रद्युम्नं अनिरुद्धकं । दिक्पत्रेषु कोणदलेपु तच्छक्तयः शान्ति श्रियं सरसती रति । दलाप्रेष्वस्याणि चक्रं शद्धंगदा कमलं कौस्तुभ मुसलं सह वनमालिको पूर्वादि यथाक्रमम् । पहिरो फुङ्कममभं गरडं देपस्य ·मत्ररत्नमसूपा । । दक्षिणोत्तरपार्श्वयोनिधी । ध्वजं वरुणदिग्भागे । आग्नेय्यां विघ्नं । निशाचरे आर्य । वायुकोगे दुर्गा । ईशे सेनान्यं । वतः इन्द्रादीन आयुधसंयुतान्यजेत् । इति पूजयन्विष्णु धर्मार्थकामान् लम्वा अन्ते विष्णोः सायुज्यमाप्नुयात् ।। ॥ अथ विष्णोदशाक्षर- मन्त्रविधानम् ।। प्रणयो हृद्भगवते वासुदेवाय । द्वादशाक्षरो मत्रः । प्रजापति पिः । गायत्री छन्दः । बामुदेवो देवता । तारेण हृदयं । नमसा शिरः । चतुर्भिः शिसा । पञ्चभिः कवचम् । समतेनास्त्र- मित्यगकल्पना । मूर्ध्नि भाले गोराये गलदोर्हृदयाम्बुजे । पुनी नाभी ध्वजे जानुद्वये पाद्वये न्यसेत् । द्वादशाक्षराणि ।। ध्यानम् ॥ विष्णुं शारदचन्द्रकोटिसदृशं शहं रथाङ्गं गदामम्भोज दधनं सिता. वजनिलयं कान्या जगन्मोहनम् । आवद्धागदहारकुण्डलमहामालि- स्फुरत्वङ्कणं श्रीवत्सामुदारकौस्तुमधरं वन्दे मुनीन्द्रः स्तुवम् ।। वर्णलक्षं जपेदेनं दीभितो विजितेन्द्रियः । तत्सहलं प्रजुहुयाग्निरा- लोड्य परिप्लुनैः ।। पीटे प्रागीरिते वासुदेवं सम्यग्यजेत्सुवीः । अहैराद्या वृतिः । वासुदेवादिभिर्दितीया शान्यादिशक्तिसहिता । तृतीया द्वादशमूर्तिभिः । चतुर्थी लोरनाथैः । पञ्चमी तदायुधैः । एवं संपूजितो विष्णुः प्रदद्यादिष्टमात्मनः । पायसेन घृताकेन मन्त्र- वर्णमहस्रकम् ।। जुहुयान्मनसः शुद्धौ समिद्भिः क्षीरभूगहाम् । तत्संख्यया पयोक्ताभिः सर्वपापविमुक्तये ।। ॥ अथ विष्णोश्व- तुर्दशाक्षरमत्रविधानम् ।। दृल्लेखापीजयुगलं रमानीजयुगं पुनः । लक्ष्यन्ते वासुदेवाय हृदन्तः प्रणमादिकः ॥ ॐ ह्रीं ह्रीं श्रीं श्रीं लक्ष्मीवासुदेवाय नमः । चतुर्दशाक्षरः। हृदयं शक्तिबीजाभ्यां श्रीपीजाभ्यां शिरः। द्वाभ्यां शिसा । वासुदेवाय वर्म । नमसा ·वैष्णवमध्ञपटलः ६ -- अखं । सर्व वारादिकम् ।। ध्यानम् ॥ विद्युञ्चन्द्रनिभं वपुः फम- लजावैकुण्ठयोरेकता प्राप्त स्नेहवशेन रनविलसद्भूपाभिरालंकृतम् । विद्यापङ्कजदर्पणं मणिमयं कुम्भं सरोजं गदां शङ्ख चक्रममूनि विभ्रदमितां दिश्याच्छ्रियं वः सदा ॥ वर्णलक्षं जपेदेनं तत्सहस्र सरोरुहैः । होमं कुर्याद्विहसितैर्मधुरत्रयसंयुतैः ॥ पूजा साद्वैष्णवे पीठे द्वादशाक्षरवर्मना । पायसेन कृतो होमो लक्ष्मीवश्यप्रदायकः । मधुरालिलै ला सर्वकार्याणि साधयेत् ॥ ॥ अथ विष्णोरष्टा- दशाक्षरमत्रविधानम् ।। वारो हृद्विष्णवे डेन्तं सुरपतिसमन्वितम् । महाबलायठद्वन्द्वमनुरष्टादशाक्षरः। ॐ नमोविष्णवे सुरपतये महाय- लाय स्वाहा ।मत्रः कपिरिन्दुबिरादछन्दो देवता दधिवामनः । हृदे- केन शिरो द्वाभ्यां शिसा निभिरुदाहता। कवचं पञ्चभिसावद्भिर्ने द्वाभ्यामवमित्सग विधिः । मूर्ध्नि भाले शोयुग्मे कर्णयुग्मोष्टतालुपु । कण्ठे चाहुद्वये चैव हृदयोदरनाभिपु । गुह्योरुजानुयुग्मेषु जदयोः पादयोन्यसेत् । अष्टादशमनोर्वर्णान्पश्चाद्देवं विचिन्तयेत् ॥ ध्यानम् ॥ मुक्तागौरं नवमगिलसद्भूपणं चन्द्रसंस्थं शृङ्गाकारैरलकनिकरैः शोभिवकारविन्दम् । हस्तान्जाभ्यां कनककलशं शुद्धतोयातिपूर्ण दुध्यन्नाव्यं कनकचपकं धारयन्तं भजामः 11 गुणलझं जपेन्मन्नं तद. शांशं घृतप्लुतैः । पायसान्नेः प्रजुहुयाध्यन्नैर्वा यथाविधि | चन्द्रान्तं फल्पिते पीठे वामनं देवमर्चयेत् । ययासंपन्नोपचारर्वत्यमाणवि. धानतः ॥ केसरेष्वङ्गपूजा । ठतो वामुदयादीन् ध्वजादीनये- पतः । दलाप्रेषु केशवादीन्टोकालाननन्तरम् । ततो वादीन् । वो गजानष्टौसप्तमाचरणम् । एवं मंगचा पायसानेन जुहुयात्सहलं नियमानुयात् । धान्यहोमेन यान्यानि सातपुष्पीसमुद्भवैः । बीजे:

·मनरनमसूपा सहनसंख्यातहोमो भयविनाशनः । दध्योदनेन शुद्धेन हुत्वा मुच्येत दुर्गतः । स्मृत्वा वैविक्रमं रूपं जपेन्मत्रं सहस्रकम् । मुक्तो बन्धाद- वेत्सद्यो नात्र कार्या विचारणा । पट्टे संपाद्य देवेश मित्तौ वा प्रजपे- रसुधीः । सुगन्धिकुसुमैर्नित्यं महतीं श्रियम ते ।। अष्टपत्रं पद्म संसाध्य तारकर्णिकं अष्टाक्षरकेसरं मन्त्राक्षरद्वन्द्वाष्टपा अन्यवर्णलमदन्त्यपत्रं द्वादशाक्षरसंवीतं तद्वहिर्मातृकाक्षरीतं यत्रं सर्वसंपत्प्रदायकम् ॥ ॥ अथ पडक्षरमन्त्रविधानम् ॥ अनन्तोभ्यासनः सेन्दुर्थीजं रामाय- न्मनुः । पडक्षरोऽयमादिष्टो मजवा कामदो मणिः। ब्रह्मास्य मुनिरुद्दि- धश्छन्दो गायत्रमीरितम् । देवतास्य समाख्यातो रामो राक्षसमर्दनः ।। दीर्घभाना म्बपीजेन कुर्यादगानि पट् क्रमात् । मारल्धे ध्रुवोर्मध्ये हृन्नाभ्यन्धुपु पादयोः । पडक्षराणि विन्यसेन्मत्रस्य॥ ॥ध्यानम् ॥ कालाम्भोधरकान्तिकान्तमनिशं वीरासनाध्यासिनं मुद्रों ज्ञानमयीं धानमपरं हस्ताम्युनं जानुनि । सीता पार्श्वगतो सरोरुहकर विद्यु- निभा रापन पश्यन्तं मुकुटागदादिविविधाकल्पोज्वल्य भने ।। वर्णलक्ष जपेन्मत्रं दशांश यमलैः शुभैः । जुहुयादर्चिते वही बाझ णाभोजयेततः ॥ पूजयेद्वैष्णचे पीठे । श्री सीतायै स्वाहेत्यनेन सीतां पार्श्वगतां यजेन् । अग्रे पार्श्वद्वये शाई शरानहानि नहिः । हनूमन्नं समुग्रीवं भरतं सविभीपणम् ॥ लक्ष्मणाङ्गदशनुमान जाम्बवन्तं दले विमान् ॥ वाचयन्वं हनुमन्तमप्रतो धृनपुसकम् ।। यजेदरतशत्रुघ्नी पार्श्वयोधृवचामरो । धृतातपत्रं हस्ताभ्यां लक्ष्मणं पश्चिमे यजेत् ।। सृष्टिं जयन्तं विजयं मुराष्ट्र राष्ट्रवर्धनम् । अको धर्मपालारयं सुमन्तं घ दलामतः ॥ अङ्गानि केसरेषु स्युर्लोफेशा. भर्चयेत्ततः । तो यजेत्तदनागि धमादीनि क्रमेण तु । एवं पूजा- ·वैष्णवमत्रपटलः ६ दिमिः सिद्धे मनौ कर्माणि साधयेत् ।। 'जातिप्रसूनैर्जु यांचन्दना- म्भःसमुक्षितैः । राजवश्याय कमलैर्धनधान्यादिसंपदे । नीलोत्पलानां होमेन वशयेदखिलं जगत् ।। बिल्वप्रसूनैर्जुहुयादिन्दिरावाप्तये नरः । दूर्वाहोमेन दीर्घायुर्भवेन्मश्री निरामयः ॥ रकोत्पल नेन्मश्री धनमाप्नोति वाछिसम् । मेधाकामेन होवन्यं पलाशकुसुमैनः । तंजप्तमम्भः प्रपिवेत्कविर्भवति वत्सरात् । वन्मनितान्नं भुखीत महदारोग्यमाप्नुयात् ॥ ॥ दशाक्षरराममत्रविधानम् ॥ वारं मध्ये विलिस सुमनुं पदसु कोणेपु सन्धिष्वगं मायां स्मरमपि लिखे- कोणगण्डेषु पश्चात् । किसल्केषु स्वरगणमयो पत्रमध्ये च मालाम- स्रोतांश्चैव शश्वमुखगुणितानष्टमे पञ्चवर्णान् ॥ दशाक्षरेण संचेष्ट्य कादिवणश्च भूपुरे। दिग्विदिक्षु लिखेडीजे नारसिंहवराहको । ॐ नमो भगवते रघुनन्दनाय रक्षोगणविनाशकाय मधुरप्रसन्नवद- नायामिततेजसे बलाय रामाय विष्णवे नमः।। उक्तश्च मालामत्रोऽयं समस्तपुरुपार्थदः । अयुतं प्रजपेन्मत्रं सहस्र जुहुयाचिले: । अन्यत्प- डक्षरवदाचरेत् । हूं जानकीवल्लभाय स्वाहा । दशाक्षरोऽयं श्रीयममयः सर्वार्थसाधकः । लक्ष्मेकं जपेन्मत्रं दशांशं जुहुयात्तिलः । कमला एतएवं समस्तफलदम् ।। ॥ त्रयस्त्रिंशदक्षरवराहमवविधानम् ।। तारं नमो भगवते वराहरूपाय भूर्भुवःस्वपतये भूपतिन्वं मे देहि ददापयस्वाहा । नयनिंशदक्षरो वराहमन्त्रः सर्वसमृद्धिदः । मार्ग- वापिः । अनुपुप्छन्दः । मादिपराहो देवता एकदंष्ट्राय हृदयम् । व्योमोल्काय शिरः । तेजोधिपतये शिसा । विश्वरूपाय वर्ग। महादंष्ट्रायास्त्रम् । पश्यान विधिरीरितः ॥ ध्यानम् ॥ आपाई जान- देशादरकनकनिभं नाभिदेशादधलान्मुशाभ कण्ठदेसादरपदचिनिमें । ५म.

·मत्ररत्नमञ्जपा मस्तकानीलमासम् । ध्यायेद्धस्तैर्दघानं रथचरणदरौ सहखेटोग च शक्ति दानामये च क्षितिधरणलसदंष्ट्रमायं वराहम् ॥ लक्ष्मे जपेन्मत्रं मधुराक्तः सरोरुहः । जुहुयात्तद्दशांशेन पीठे विष्णो प्रपूजयेत् ॥ पूर्वादिपु चतुर्दिव हृदाद्यङ्गानि पूजयेत् । अथ कोणे अधश्चोर्ध्वं च चकाधस्त्राणि । तद्वहिः चक्र शचं असिं खेदं गद शक्तिं च । संपूज्य बाह्ये लोकेशांस्तदस्त्राणि च तद्वहिः । ध्यानाद्देव धनं दद्याजपाद्दद्याद्वमुंघराम् । भानुदये भौमवारे साध्यक्षेत्रात्समा. हरेत् ॥ मृत्तिका संजपेन्मत्रं तां पुनर्विभजेत्रिधा । चुल्लयामेकांश- मालिप्य पाकपाने तथाऽपरम् । गोदुग्धे परमालोड्य शोधिते तन्दु लाक्षिपेत् ।। संस्कृतेऽनौ पचेत्सम्यक्पर्क मन्त्री जपन्मनुम् । अव- तीर्य धरु पश्चादग्नौ देवं यथाविधि । धूपदीपादिकरिष्ट्वा पुनराज्यप्लुतं चरुम् । जुहुयादेधिते वही यावदृष्टोत्तरं शतम् ॥ एवं सप्तारवारेषु जुहुयारक्षेत्रसिद्धये । शालिभिर्जुहुयान्मन्त्री नियमष्टोत्तरं शतम् ।। समृद्धर्धान्यसंघातैः शोभते तस्य मन्दिरम् । तावदाज्येन जुहुया- मण्डलारस्वर्णमाप्नुयात् । लाजैः कन्यामवाप्नोति मध्याक्तैर्निजवा. छित्तम् ॥ ॥ चक्ररूपहरिमत्रविधानम् ॥ तारो भृगुर्वियचैव तदाद्यं वह्निदीर्घयुक् । पावकः कवचास्त्रान्तो मनुः साक्षरः स्मृतः। ॐ सहस्रारहुंफट् । अहिर्बुध्यत्रपिः । अनुष्टुप्छन्दः । चक्ररूपी हरिदेवता । आचकाय हृदयम् । विचराय शिरः। मुचक्राय शिसा । धीचक्राय क्वचम् । संचत्राय नेत्रम् । ज्वालापकायास्त्रमिति पड- गविधिः । प्रत्येक द्विठान्तं । ऐन्द्री दिवा चक्रेण चनामि नमश्चराय खाहा । इत्यनेन प्रकारेण प्रतिदिशं यनीयात् । त्रैलोक्यं रक्षरक्ष- हुंफट्स्वाहा इति प्रणवादिरग्निप्राकारमश्रः । अनेन प्रकारेणात्मरक्षा ।

·वैष्णवमत्रपटलः६ ६७ -- । न्यसेत् ॥ कुर्यात् । सितरक्ताजनप्रख्यं ताराख्यं मूर्ध्नि विन्यसेत् । अन्यानभि- निभान्वर्णान्ध्रुयोर्मध्ये मुख हृदि । गुह्यजानुपद्वन्द्वसंधिपु क्रमशो अथ ध्यानम् ॥ देहेनामिप्रकाशं त्रिभुवनमखिलं तेजसा पूरयन्तं रकाक्षं पिङ्गकेशं रिपुकुलभपदं मीमदंष्ट्राहासम् । शर्म चक्र गदाजे पृथुतरमुसलं चापपाशाङ्कशाखैर्विभाणं दोर्भि- रायं मनसि मुररिपुं भावयेभक्रसंज्ञम् ।। अर्कलक्षं जपेन्मत्रं जुहुया. तत्सहस्रकम् । तिलैश्च सप्पैः पौबित्वैर्दुग्धोदनैः क्रमात् ।। विष्णु- पीठे यजेद्देवमहानि च तनः परम् । दलागेपु । चकं शद्धं गदां पद्मं मुसलं सशरं धनुः। पाशमङ्कुशं च त्रामाद्यजेत् । ततो लक्ष्मी सरस्वती रति प्रीति कीर्ति कान्ति तुष्टिं पुष्टिं यजेत्ततः । इन्द्राद्यांश्चात्राणि तदहिः । इति सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान्कर्तुमर्हति । आत्मनो या परार्थ वा दृष्टादृष्टफलप्रदान् । दूर्वाहोमेन दीर्घायुः । पौः श्रीः । ब्रह्मवृक्षकुसुमैर्मेधाम् । गन्येनाज्येन गाः । उदुम्बरसमिद्धोमेन पुत्रां. श्वामोति मानवः ।। प्रलयाग्निसमं चक्रं यस्य मूर्ध्नि विचिन्तयेत् । सप्ताहाज्वरमूर्छार्ता मण्डलान्मृतिमेति सः । आकारादि स्वरावोतं याहियाद्विपदापुतम् । सकारं चिन्तयेच्छनोर्मूर्युचाटनमावहेन् । अनेनेव विधानेन गण्डलान्नियते रिपुः । अपामार्गस समिधः सर्गिव्यशृतश्वरः । आज्यमेतानि जुहुयादृष्टोत्तरशतं पृथक् । साधकाय पुनर्दद्याधरं संपातसाधितम् । भनिचारकता ब्रोहासस्य नश्यन्ति सर्वथा ॥ ॥अथाष्टाक्षरश्रीकरमत्रनिधानम् ॥ उत्ति- उपदमाभाष्य श्रीक्रोधीशहुताशनः । वहिजायाविधिर्मम्रो वस्खक्षर- समन्वितः ।। ॐ उत्तिष्ठ श्रीकरस्वाहा । अस नामदेव कपिः । पति- छन्दः । श्रीकराख्यो हरियवा । हदयं मीपयद्वन्द्वं त्रासयद्वितयं ·६८ "मवरत्नमसूपा शिरः । शिखा प्रमर्दययुगं वर्म प्रध्वंसयद्वयम् । अखं रक्षयुगम् सर्वे हुमन्तामन्त्राः । मूर्ध्नि नेत्रद्वय कण्ठे हृदयोदरयोः अरजवापदद्वन्द्वे मन्त्रवान्यसेत् । मुखे न्यसेद्राह्मणोऽस्य मुखमासीदिति मनुम् । पाहुयुग्मके बाहू राजन्य इति । अरूतदस्य यद्वैश्य इति ऊरयुग्मे । पद्धयां शूद्रो अजायत इति पादयुग्मे । शङ्ख चक्र गंदा पद्मं हतामेषु विन्यसबेरे आत्मन्यपि । एवं विन्यस्त देहोसौ चिन्तयेद्देवमन्तनः ।। ध्यानम् ।। काधनादिसमप्रभ कमलासनं कमलेक्षणं पक्रशद्धगदामरोजधरं मनोहरदर्शनम् । पौस्तुभा- कितवक्षसं मुकुटागदादिविभूषणं तार्यवाहनमादरावृदि भावयामि जगत्पतिम् ॥ अष्टलक्षं जन्मत्रं तदशांश हुनेछ । बिल्वक्षीरवृक्ष- समित्पयोश्च समप्रभः(१) । सर्पिपा च ततो हुला गुरुं संतोषये- द्धनैः । वैष्णचे पीठे अगानि यजेन् । दिक्पत्रेषु श्रियं धृति कान्ति फलापङ्कजधारिणं विदिक्षु पत्रेषु वासुदेवाय । पायोनिधियुग्मं । विष्वक्सेनं यजेदीशे लोकपालाननन्तरम् । एवं संपूज्य देवेशं साध. येदिष्टमात्मनः । दूर्वाचरुभ्यां सान्याभ्यां जुहुयादयुतं बुधः । संपा- दितं परं पश्चात्सायो भुखीन साधितम् । ग्रामणान्मोजयेत्सम्बर मधुरैभौमवासरे। तोपयेगुरुमायेन ववैर्वान्यैर्विभूपणैः । जिवा- पमृत्युरोगादीन्दीर्घमायुः म विन्दति । भाज्यसितः सरसिजर्जुहया. युतत्रयम् । निवसेकमला वरिमन्न जहात्तरयुतानपि । विस्यक्ष- समिद्धोमात्साशाद्धनपतिर्भवेन् । जलासलिमिरात्मानमभिपिश्चेदि- नेदिने । सानपाले तु स भवेत्सौभाग्यधीममृद्धिमान । संध्यादयो- रूया मधी पश्यमादित्यमण्डलम् । सरूमानं (1) जपेन्म निलं निशि. कधीर्मनम् ।। सर्वे मनोरथामस्य मिश्येयुनीत्र संशयः ॥ इत्यष्टाक्षर ·वैष्णवमत्रपटला.६ ६९ श्रीकराख्यो गनः॥ ॥ अथाटादशाक्षरगोपालमत्राविधानम् ॥ कृष्णायपदमाभाष्य गोविन्दाय तवः परम् । गोपीजनपदस्यान्ते वाह- भाय द्विठावधिः ॥ी कृष्णाय गोविन्दाय गोपीजनवल्लभाय साहा। इत्यष्टादशाक्षरः । कामवीजादिराख्यातो मनुरष्टादशाक्षरः । छौं कामवीजम् । अस्य नारद ऋषिः। गायत्रीच्छन्दः । श्रीकृष्णो देवता। की घीज। स्वाहा शक्तिः । सर्वपुरुषार्थसिद्धयर्थे विनियोगः पितुःफर- णवेदाब्धिनेन संख्याक्षरैः क्रमात् । पञ्चाङ्गानि ॥ ध्यानम् ॥ स्मरेट्स दायने रम्ये मोहयन्तमनारतम् । गोविन्दं गोपयालांश्च गोपकन्या- सहसकम् ॥ आत्मनो बदनाम्भोजप्रेपिताक्षमधुव्रताः । पीडिताः कामवाणेन चिरमाशेपणोत्सुकाः ॥ मुक्ताहारलसत्पीनतुगवनभरा- . नवाः । सस्तधम्मिल्वदना मदस्मलितभापणाः ॥ दन्तपशिप्रभोझा- सिस्पन्दमानाधराञ्चिताः । विलोमयन्ती विविधैविभ्रमैर्भावामितैः ।। यथा॥ फुलेन्दीवरकान्तिमिन्दुपदनं वहावतंसं प्रियं श्रीवत्सासमुदार- कौस्तुभधरं पीताम्बरं सुन्दरम् । गोपीनां नयनोत्पलास्चिततनुं गोगो- पवृन्दान्वितं गोविन्दं कलवेणुवादनपरं दिव्यागभूपं भने । मन्त्रमेत यथान्यायमयुतद्विनयं जपेत् । जुहुयादरुणाम्भोजैस्तद्दशांश समा- हितः॥ वैष्णवे पूजयेत्तीठे यथावद्देवकीसुतम् । अङ्गानि फेसरेषु स्युः प्रयजेभियया सह ॥ कालिन्दीनामजिसीकौरव्यामित्रविन्दा- पारुहासिनीजाम्यवती । रुक्मिणीससभानेति फथिताश्चारम: पणाः पीताम्बरधराः सौम्याः फराञ्जलिभूताम्बुजाः । पहिरेरा- यवादीनष्टौ गजाँदोकपालास्तदम्राणि च पूजयेत् । इति संपूजयेदेव गोविन्दं जगतां पतिम् । कुर्वीत कलनिर्दिष्टान्प्रयोगानिजवान्छि- तान् । लक्ष्मीगिच्छन्नजुष्यात्कमले धुसंयुतः । आज्येनान्नेन जदुर ·मत्ररत्नमजपा यादाज्यानस्य प्रवृद्धये । आरण्यैः कुसुमैर्विप्रान् जातीमिः पृथिवी- पतीन् । प्रसूनैरसितैःश्याशूद्रान्नीलोत्पलैर्नवैः । वशयेदरुणैः सर्वा- न्पङ्कजैर्वनिताजनान् । गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिपा । गवां शान्ति करोत्याशु गोविन्दो गोकुलत्रियः । गिशुवैपधरं देवं किंकिणीजालमण्डितम् । स्मृत्या प्रतापयेन्मत्री (?) दुग्धबुद्ध्या शुभै- जलैः ॥ धनधान्यांशुकादीनि प्रीतस्तस्मै ददाति सः ॥ इत्यष्टादशा- क्षरो गोपालमत्रः ॥ ।। अथ पडक्षरगोपालमत्रविधानम् ॥ स्मर कृष्णाय ठद्वन्दं पड़ों मनुरीरितः । मब्रवणेंद्विरुक्कैः पडङ्ग- न्यासविधिः । ऋपिध्यानादिपूर्ववत् । दशलक्षं जपेदेनं दशांशं कम- लैहुँनेत् । पूर्वोक्तेनैव मार्गेण पूजयेद्देवमन्वहम् ॥ प्रयोगांश्चैव तत्र. सान्कुर्वीत नियतः शुचिः । इति पडक्षरो गोपालमन्त्रः ॥ ॥ अथ दशाक्षरो गोपालमत्रः ।। ॐ गोपीजनवल्लभाय स्वाहा । इति दशाक्षरो मन्त्रः पूर्ववत् ॥ ॥ अथाष्टाक्षरगोपालमत्रः ॥ अन- न्तकृष्णगोविन्दौ डेन्तावष्टाक्षरो मनुः ।। ॐ क्लीं कृष्णायगोविन्दाय ।। शेष पूर्ववत् ॥ ॥ अथ पोडशाक्षरो मत्रः ॥ ॐनमः कृष्णायदे- वकीपुत्रायहुंफट्स्वाहा ।। इति पोडशार्णो मन्त्रः । ऋष्यादिपूर्व- वत् ॥ ॥ अथ चतुस्त्रिंशदक्षरो गोपालमत्रः ॥ ॐ गेंछीन- मोभगवते नन्दपुत्रायबालवपुषेश्यामलायगोपीजनवल्लभायस्वाहा ।। अनुष्टुप्छन्दः । जपस्त्वत्र लक्षसंख्याको ज्ञेयः ॥ इति चतुस्त्रिंशद- क्षरी गोपालमत्रः ॥ ॥ अथ संतानगोपालमत्रः ।। ॐ ह्रीं देवकीसुत गोविन्द वासुदेव जगत्पते । देहि मे तनयं कृष्ण त्वामहं शरणं गतः ॥ अनुष्टुप्ज्ञातव्यः । पादैः समस्तेन च प्राकनमगप- भई कुर्यात् । एतेषां सर्वेपामृपिध्यानादिपूर्ववम्झयम् ।। इति गोपा- ·वैष्णवमत्रपटलः ६ लमत्रा निरूपिताः ॥ ।। अथ कामदेवमत्रंविधानम् ।। प्रमा भूम्यासनः शान्तिपिन्दुभूषितमस्तका।वीजं रविपतेः प्रोक्तं जगत्रि- तयमोहनम् ॥छी इति। का पला । ल भूमिः । शान्तिः ईकारः। ऋषिः संमोहः । गायत्री छन्दः । देवोमकरध्वजः। बीजेन दीर्घयुक्तन पडङ्गविधिः ॥ ध्यानम् ॥ जपारुणं रत्नविभूषणाय मीनध्व चारुकृतागरागम् । कराम्बुजेरङ्कशमिन्दुचापं पुष्पेपुपाशी दधतं भजामि ।। लक्षत्रयं जपेन्मत्रं मधुरत्रयसंयुतैः । पुष्पैः किंशुकजैः फुलैर्जुहुयानद्दशांशतः ॥ वक्ष्यमाणे यजेत्पीठे विधिना मकरध्वजम् ॥ मोहिनी क्षोभिणी ब्रासिनी सम्मिनी आकर्षणी द्राविणी आलापिनी लिला छेदिन्यः पीठशक्तयः । तस्मिन्पोठे यजेदेवं वक्ष्यमाणेन वर्मना । मडावरणं पूर्व मध्ये दिश्वर्चवेच्छरान् । दांडाचं झोपणं पूर्व दृढायं मोहनं ततः। संदीपनाय छीं बाधं भुंडाधं वापनं तमः । सख्यं भृगुणा भूयो मदनं पञ्चमं यजेत् । प्रणामबाणहस्ताच्या ध्येयास्ता आणदेवताः । पत्रमध्येप्वनङ्गरूपा अनङ्गमदनानुरा अन- गमन्मथा अनाकुसुगातुरा अनङ्गशिरा अनङ्गमाला अनजदीपिका लीलापमलपारिण्यः स्मेरवाः सुभूपिताः॥ मून्या बहिः पोदशपत्रेषु पोडशशफयः । युवतिविप्रलम्भा प ज्योत्स्ना सुधूर्मदवा । सुरता थारुणी लोला कान्तिः सौदामिनी वतः । फामच्छना चन्द्रलेखा शुफा घ मदनावती । ज्योतिर्मायावती चैव कहारविलसत्कराः । दलामेयु स्मरमपि धारकादियुतं धथा शोको मोहो विलासश्च विभ्रमो फामो चूतपुप्पो रतिप्रियः ॥ श्रीप्मस्त. पात्ययश्चोमा हेमन्त शिशिरो मदः । इक्षुकार्मुकपुष्पेषुधग रफा: मुभूपिताः ॥ अपराङ्गानि पण्णार्यो नमितासकमानसाः । रवि. मदनातुरः। अपनपों युवा ·मन्त्ररत्नमलपा । यादाज्यानस्य प्रवृद्धये । आरण्यैः कुसुमविप्रान् जातीमिः पृथिवी- पतीन् । प्रसूनैरसितर्वेश्याशूद्रानीलोत्पलैर्नवैः । वशयेदरुणैः सर्वा. न्पङ्कजैर्वनिताजनान् । गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससपिपा। गवां शान्ति करोत्याशु गोविन्दो गोकुलस्त्रियः 1 गिवेषधरं देवं किंकिणीजालमण्डितम् । स्मृत्या प्रतापयेन्मन्त्री (1) दुग्धबुद्ध्या शुभे- जलेः ॥ धनधान्यांशुकादीनि प्रीतस्तस्मै ददाति सः ।। इत्यष्टादशा- क्षरो गोपालमन्त्रः ॥ ॥अथ पडक्षरगोपालमत्रविधानम् ॥ स्मर कृष्णाय ठद्वन्दं पडों मनुरीरितः । मनवरित पडङ्ग- न्यासविधिः । कपिध्यानादिपूर्ववत् । दशलक्ष जपेदेनं दशांशं यम- लैहुँनेत् । पूर्वोकेनैव मार्गेण पूजयेद्देवमन्वहम् ।। प्रयोगांश्चैव तत्र. सान्कुर्वीत नियतः शुचिः । इति पडझरो गोपालमत्रः । ॥ अथ दशाक्षरो गोपालमत्रः॥ ॐ गोपीजनवल्लभाय स्वाहा । इति दशाक्षरो मनः पूर्ववत् ॥ ॥ अथाटाक्षरगोपालमत्रः ॥ अन- न्तकृष्णगोविन्दो डेन्तावष्टाक्षरो मनुः ॥ ॐ ह्रीं कृष्णायगोविन्दाय ॥ शेष पूर्ववत् ॥ ॥ अथ पोडशाक्षरो मत्रः ॥ ॐनमः कृष्णायदे- वकीपुत्रायहुंफट्स्वाहा ॥ इति पोडशाणों मन्त्रः । अप्यादिपूर्व- बत् ॥ ॥ अथ चतुस्त्रिंशदक्षरो गोपालमत्रः ॥ ॐ गेंहीन- मोभगवते नन्दपुत्रायवालवपुषेश्यामलायगोपीजनवल्लभायस्वाहा ।। अनुष्टुप्छन्दः । जपस्त्वत्र लक्षसंख्याको शेयः ॥ इति चतुस्त्रिंशद- क्षरो गोपालमत्रः ॥ ॥ अथ संतानगोपालमत्रः ॥ ॐ ह्रीं देवकीसुत गोविन्द वासुदेव जगत्पते । देहि मे तनयं कृष्ण त्वामहं शरणं गतः ।। अनुष्टुप्ज्ञातव्यः । पादैः समस्तेन च प्राक्तनमङ्गप- वकं कुर्यात् । एतेषां सर्वेपामृपिघ्यानादिपूर्ववज्ञेयम् ॥ इति गोपा-

·२
লন্সর
प्रियानष्ट दिक्षु यजेन् । परमृत्सारसी शुकसारिकटोत्कटाः । श्वेत-
चामरधारिण्यः सर्वाभरणभूषिताः । अपाङ्गभूषिताः सर्वा हावभावैः
प्रकीर्तिताः । चतुरसकोगेपु रत्यस्तत्परिचारिकाः । माधवी मालती
चैव हरिणी च मदोत्क्दा । श्वेतचामरधारिण्यः सर्वाभरणभूपिताः ।
पाहो यजेहोकपालांनदस्खाणि प पूजयेत् । इत्थं यो भजते कामं
मुगन्धिकुसुमादिमिः । स भवेहन्धसौभाग्यो लक्ष्या जितघनेश्वरः ।।
अशोर पुष्पैर्दयोंर्जुहुयाच दिनत्रयम् । अष्टोत्तरसत्सं यः स भवे.
स्वगतां प्रियः । गम्येनायेन जुहुयान्मणाष्टोत्तरं मातम् । साधयेन्दः
ससंपातमयेयवाहने । संपातान्येन पनितां भोजयेदापन:
प्रियाम् । अनया यद्धृदोऽभीष्टं तत्तत्म पुरते सदा । पन्यार्थी जुहु-
याहार्दध्याण्डिरान्तरे । पत्यारिंशता मण्डलम् । पन्यामिष्टा.
मगमोरि सापीष्टुं पतिमामुयात् ।। पामान्तथिनयागमष्टविलगत्प.
टोगफै त दिर्गायत्रीगुणवर्णवद्वगुदलं मारामनोरक्षरैः । पदसंरगः
सहितापपर सिनं धोणीपुरेणातं पोगन्यनमनोभयेन पथितं
गणं जगन्मोत्नम ॥ पागदेवार रिय पुष्पयागाय धीमहि ।
वलोऽननः प्रचोदयात् ॥शी गायत्री ॥ नमः वामदेवाय सर्पज-
नप्रियाय सर्यानसमोद्दनाय मरवरप्रयत्नवल सर्पगनम्य हदयंः
ममयारपुरमादा । मारामनुरयम् ।
इति श्रीभगवन स्विवित्र मभट्टारसम्म पनी मनरन-
मापायां पष्टः पटरः ॥ ६ ॥

·पारितवमत्रपटलः ७ अथ पारिप्लवाख्यः सप्तमः पटलः ॥७॥ अथ वक्ष्ये समासेन नानामन्त्रसमुच्चयम् । पारिप्लवाख्यया सम्य- क्सप्तमे पटलेऽधुना ॥ संवादाख्यस्य सूक्तस्य विधानमधुनोच्यते । तहग्वेदे हि पठितं सर्वकामफलप्रदम् ॥ संसमिावस इत्याद्यं यथा वा सुसहा सतीत्यन्तं सूक्तम् ॥ ॐ संसमिधुवसे पन्नो विश्वा- न्युर्य आ । इळस्पदै समिध्यसे सनो वसुन्याभर ॥ संगच्छध्यं संवदध्वं सं वो मनौसि जानताम् । देवा भागं यथापूर्वे संजानाना उपासते ॥ समानो ममः समितिः समानी समानं मनः मुह चित्तमपाम् । समानं मममिर्मत्रये का समानेनं वो हुविषा जुहोमि । समानी व आकूतिः समाना हृयानि वा । समान- मस्तु वो मनो यर्था । मुसहा सति ॥ अस्य संवादसूक्तस्य संव- नन ऋषिः। संघादाग्निः संज्ञानाभिर्देवता । अनुष्टुप्छन्दः । ब्रह्मणे हृदयाय । विष्णवे शिरसे । रुद्राय शिखायै । ईश्वराय फपचाय । सदाशिवाय नेत्रत्रयाय । सर्वात्मने अखायेत्यङ्गविधिः ।। अथ ध्यानम् ॥ धवलनलिनराजचन्द्रमध्ये निषण्णं करविलसित- पाशं साङ्कुशं साभयं च । सबरदममलेन्दुक्षीरगौरं त्रिनेत्रं प्रणमत सुरव मधु संवादयन्तम् । सहस्रकाणां दशकैश्चतुर्भिरथो सह- संश्च चतुर्भिरन्वितम् । जपेन्मनुं पयोधसाते (१) दशांशकं जुहुयात् धर्मादिपीठे यजेद्देव(?) । अहैः प्रथमावृतिः (अग्निमूर्तिभिर्वितीया । लोकपालस्तृतीया। एवं संपूजयेद्वहिं पश्चाकुर्याद्यथेसिवान्प्रयोगान् । पतुःशतं वापि झोत्तरेण चतुश्चतुष्कं प्रजपेद्धनेद्वा । पायसेन मधुरत्रयमाजा विमराजतरुजैः कुसुमैयो । सपिा सनजवृक्षसनि- द्विान्छितार्थविषये प्रजुदोतु ॥ जुहुयातलाचतुष्कः प्रत्युत्मा- ·७४ मनरनमजूपा योज्य कादिवर्गचतुष्कैः । तद्वच पयशलाद्यैर्वर्गः संयोज्य पूर्वसंख्यक मतिमान् । तद्वरचं प्रतियोग्य पादांश्च पूर्वसंख्येन जुहुयात् । ऋपादं धभद्रं नो अपि वाक्य मनः । सर्पिःसितपा- यसेनाचिरेण कार्यसमवाध्यै प्रतिपादमृत्पादं संयोज्य जुहोतु पूर्व- संख्यं प्रीतिमान् । तेनेष्टावाप्तिरचिरेण सात् ॥ ॥ वारुणीम- विधानम् ॥ भुवात्वा मुक्षिति सुक्षयन्तो व्यस्मत्पाझं वरुणो मुमोचत । अरु वन्वाना अदितेरुपस्थायूय पातस्वस्तिभिः सर्दा नः । वसिष्ठोऽस्यमपिः । त्रिनुपूछन्दः । वरुणो देवता । अष्टमिः सप्तभिः पद्भिः पुनस्तावद्भिरक्षरैः मत्रोत्यैः पडङ्गानि जातियुक्तः समीरितानि । अहुल्यप्रसधिपायुशिरसज्ञाधारनाभिकुक्षिपृष्ठहदुरो- जगलदोःसध्यप्रवत्रेषु च गण्डवाणविलोचनश्रवणयुग्ममध्ये मस्तके सागपु न्यसेद्विद्वान्मनूत्थान्वर्णान्नमात् ।। ध्यानम् ॥ अच्छांशु- पाभरणमाल्यविलेपनाढ्यः पाशाङ्कुशाभयवरोद्यतदोःसरोजः । शुभ्रा- रविन्दवसतिः सुसितः प्रसन्नो भूयाद्विभूतिविधये वरुणः श्रिये वः॥ धर्मादिपीठे देवमर्चयेत् । अङ्गैरष्टभिरहिभिदिशाधिपः सम- भिपूज्य वारीशम् । लक्षं मत्रं मन्त्री जपेत्सुनियतं सदा शुचिनिय. मात् । जुहुयात्पवैरत्नरयुतं तु घृताप्लुतैर्मतिमान् । अगियमृणमो. चनी स्याजप तैस्तर्पणैश्च मन्त्रविदः । सप्राप्तदुर्गलेरपि सद्यो हृद्या स्थिरां लभेक्ष्मीम् । इक्षोः सितस्य काण्डैघृतससिक्तैश्चतुःश जुहुयात् । सकलोपद्रवशान्यै तथर्णमुत्यै च संपदे सुचिरम् । वेवससमिदयुतहुतादृष्टिमकालेऽपि वितनुते वरुण. । गत्यक्षीरस- मताधिदिनहुँतादिनमुखेषु मुदितमनाः । शवभिपजि समुदितेऽर्के चतुःशतं पायस हुनेत्सघृतम् । मणमोचनाय लक्ष्म्यै जनसंवननाय ·पारिप्लवमत्रपटल: ७ ७५ शुक्रवार का । पाशनिपद्धं वैरिणमङ्कुशवरप्रोवमन्युफेः पारे ।ध्याय- परिक्षिपन्तं वरुणं जुहुयाच वा तथा प्रजपेत् । पाशनिबद्धं परिण- मसिना छिद्याशु नाशयन्वमनुध्यायन । वेउससमिधो गोमूत्रलोडिया हावयेचदपहलै । दौग्धानेभृगुवारे घृतसंसितैः कृते च हपन- विधौ । ऋणमोक्षदश्च विविधोपद्रवरामकुद्रमामदः प्रोक्तः । पश्चिम संध्यासमये पश्चिमवदनोऽनलं समाराध्य । ऋणमोचनममिजप्या- चतुःशवं सकलदुःसनाशाय । शालीधुवसंमिश्राः सरिदन्तरित जुहोतु परसेनाम् । संखम्मयितुं त्रिदिनं सुमना मनी चतुःशता- वृत्त्या । प्रत्ययुखोऽथ मन्त्री प्रवर्षयेद्वा जलैः सुशुद्धवरैः। य: सोऽप्युपद्रवाणां रंधे निचयं समृच्छति त्वरया । यहुना किमनेन मधिमुख्यो मनुनाश्वेव च साधयेदमीष्टम् । इवनक्रियया व तर्पणैर्वा सजपः पाशमृनो महामहिम्नः ॥ इति वारुणमनविधिः ॥ ॥ अथ लवणमनुविधानम् ॥अथ लोणमनुं वक्ष्ये सर्वसंपत्समृद्धये। समागमोकं विधिवत्साहहोमपुरःसरम् ॥ ॐ चिटिचिटिचण्डा. लिमहापालि अमुकं मे वशमानयस्वाहा । चिटिमन्नः । लबणा- म्भसि तीक्ष्णोस्युमोसि हृदयं तव । लवणस्य पृथिवी मावा उव. णस्य वरुणः पिता । लवणे दह्यमाने तु कुतो निद्रा कुठो रतिः । लवणं पचतिपापयति लपणं छिन्दति मिन्दति ॥१॥ अमुकस्य दह गात्राणि दह मांसं वह लपम् । दाह त्वगस्थिमजानि स्विभ्यो मलिफा दह ॥ २॥ यदि यसति योजनशते नदीनां वा शतान्तरे नगरे लोहप्राकार कृष्णसर्पशवार्गले ॥३॥ दग्या नमयेच्ठीम. ममे प्रवणतेजसा । अव पशमायाति लोणमत्रपुरस्कवम् ।। ४ ।। या रात्रिशल्यविद्धस्स शूलामारोपिवस घ । या ते एनिमशरात्रिः ·मत्ररत्नमच्या सा ते रात्रिर्महानिशा ।। ५ ।। मन्त्रोऽयमाथर्वणे प्रोक्तः । भि- रामिस्तु पञ्चाङ्गं पञ्चभिस्तु समीरितम् । अगिरास्य ऋषिश्छन्दो- ऽनुष्टुप् तत्र च देवता । अमी रानिस्तथा दुर्गा भद्रकाली समीरिता ।। ध्यानम् ॥ अरुणोरुणपङ्कजसंनिहितः स्रुवशक्तिवराभययुक्तकरः । अमिताचिरजान्तगतिविलसन्नयनत्रितयोऽवतु वो दहनः ।। नीलत- रांशुकरेशरलापा नीलतनुर्निविडस्तनभारा । साङ्कुशपाशसशूलक- पारा यामवती भवतोऽवतु नित्यम् ।। करकमलविराजचकराता- सिशूला परिलसितकिरीटा पाटितानेकदैत्या । निनयनलसिताङ्गी तिग्मरश्मिप्रकाशा पवनससनिमागी पातु कात्यायनी वः ॥ मुरी- द्रसितदंष्ट्रिका जिनयनोवंशोलणा कपालपरगृल्लसडमरुकत्रिशू- लाकुला । धनायननिभा रणद्रुचिरकिट्विणीमालिका भवद्विभवसिद्धये भवतु भद्रकाली चिरम् ॥ अयुतं नियतो मत्रमपञ्चकसमन्वितम् । प्रजपेत्रिसहस्रं वा सम्यगेनं समाहितः । दशाशेन हुने सिद्धौ हविषा घृतसयुजा । एवं कृते प्रयोगार्थी मत्री भूयान्न चान्यथा । वहिराती उभे स्यातां वश्याकर्षणकर्मणोः । दुर्गाकाल्यो तथा देव्यौ शल मारणकर्मणि । आरभ्य पर्मन्मन्त्री पृतीया कृष्णपक्षमाम् । स दीक्षितो भवेत्पूतो मन्दिरे मन्त्रजापवान् । निसन्यात्तर पुण्डं घ दोर्मानं त्र्यनमेसलम् । चतुष्कं सुन्दराकार पुत्तलीनां च कारयेत् । एका साध्यवृक्षेण शालिपिष्टेन धापराम् । यत्राकारमुदा पान्यां मधून्छिष्टेन पापराम् । तासु हद्देशलिसितां माध्यामु मुसमाहितः । सम्यक्सस्थापयेत्प्राणान्साध्यादानीय साधकः । उत्तानां दारुजां पुण्ढे सनेन्मनाभिमधिताम् । पिष्टजां विष्टरस्याधः पादस्थाने प एन्मयीम् । सम्मयेदम्परे सिद्धमयीमूर्ध्वमधोमुसीम् । पुनः कृष्णा- ·पारिप्लवमत्रपटला. । टमीरात्रौ पूर्वयामे गते सति । रक्तमाल्याम्बरो मत्री कृतरकानुले- पनः । सम्यकृतलिपिन्यासः प्राणायामादिकृच्छुचिः । कुडवं पोत- लवणं सुश्लक्ष्णपरिचूर्णितम् । दधिक्षौद्रघृतक्षीरः प्रोक्षयित्वा सुशो- धितम् । आलोड्य गुडमध्वाज्यविस्पष्टाययवामथं । तेन पुत्तलिका मत्री पार्वगीं कारयेत्तवः । तस्यां च स्थापयेत्प्राणान्गु देशविधा- नतः । अष्टोप्रशतसंख्यं चा तथाप्टोसहस्रकम् । प्रक्पश्चक पञ्चविंशसंख्यं प्रतिकृति स्पृशन् । जपित्वाङ्गानि विन्यस्येस्वारे प्रतिकृतावपि । सवारैश्चिटिमबाणेश्चतुर्विंशतिसंख्यकैः । शिरोल- लाटफर्णनासास्यचिबुफेवपि । सकण्ठहृदयोरोजकुक्षिनाभिकटीयु च । मेंदूपायूपस्थजानुजवादिषु विन्यसेत् । अधोगुह्यादि- भेदः स्यादूर्व भेदो द्विके सति । आरमन्येवं प्रविन्यस्य पुनः प्रतिक- तावपि । अगुएसंधिप्रपदजद्वाजानूरुपायुपु । सलिङ्गनामिजठरहद- येषु सनद्वये । कन्धराचिबुकाख्येपु प्राणफर्णयुग्मफे । ललाटशि- रसो न्यस्येप्रतिमायां व संहरन् । उपलितेऽथ कुण्डेऽन्तर्वहिंगोमय. पारिणा । साध्यसंमुसमासीन आदध्याव्यवाहनम् । प्रवाल्य सा- ध्योडतहकारभ्यर्च्य दिएकमात् । गजीवसितपुप्पाद्भिशपके राज- तादिके देवतांप्रति पाचार्य दत्त्वा कार्यार्थसिद्धये। उपतिष्ठेच फर्मा- दावन्ते वक्ष्यमाणमः ॥ खमाननं निर्जराणां निशा हव्यनाइन । हविषा मबदत्तन तृप्तो भव तया सह जातवेदो महादेव सातजाम्यू- नदप्रभ । स्वाहापते विश्वमक्ष लवणं दह शत्रुहन्। ईशे शरि शणि प्रतमुक्तं प या जगत् ॥ महादेवि नमस्तुभ्यं परदे फामदा भव । वमोमयि महादेवि महादेवस्य मुमते । नियामे पुरुपं हत्या पशमा. नय देवि मे ॥ दुर्गे सर्गादिरहिवे दुर्गसंरोधनार्गले । पशनपरे, ·সম্মান देवि दुष्टशत्रुभयंकरि ॥ नमसे दह श मे वशमानय चण्डिके । शाकंभरि महादेवि शरणं मे भवानघे ॥ भद्रकालि भवामीष्टभद्र- सिद्धिप्रदायिनी ।सपनान्मे हन हन दह शोपय पातय । शूलासि- शक्तिवाद्यरूमयोत्कृत्य भावय || महादेवि महाकालि रक्षास्मान- क्षरात्मिके । पुनः प्रतिकृतेरगसप्तकं ना शितायसा ।। दक्षपादादिकं छित्त्वा पञ्चचे प्रजपन्मनुम् । साध्यं संस्मृत्य शितधीर्जुहुयात्सप्पसं- ख्यया ॥ दक्षिणं चरणं पूर्व तनोर्दक्षा पुनः । दक्षहस्तं तृतीयं स्यागलादूर्ध्व चतुर्थरम् ।। पञ्चमं वामहतं स्यात्पष्ठं वामार्धमेव च । सप्तमं वामपादं स्यादन्यापि स्माद्भुतक्रिया ॥ सप्तसप्तविभागो वा क्रमादङ्गेपु सप्तसु । एकादशादिभिन्नैर्वा तदङ्गैः सप्तमिर्डनेत् ॥ होमो- ऽन्यथा या पूर्व तु दक्षिणश्चरणो भवेत् । द्वितीयं दक्षिणकरस्तृतीयं शिर उच्यते ॥ वामबाहुश्चतुर्थस्तु मध्यादू तु पञ्चमम् । अघोभा- गस्तु पष्टः स्याद्वामपादस्तु सप्तमम् ।। हुवैवं पूर्वसंप्रोतरुपस्थाय च मन्त्रकैः । अर्चयित्वा दण्डदीर्घ प्रणमेद्धव्यवाहनम् ।। सुवर्णयुक्तां गां चात्र शोणां दद्यात्सतर्णकाम् । दक्षिणां सप्तकप तु दयानारणकर्मणि ॥ अंशुबै रुचकं धान्यं दत्वा संप्रीणयेद्गुरुम् । एवं कृते च मत्रीष्टं लभते होमकर्मणि ॥ अथ चेन्मारणाकाही साध्यवामाशिपांसुमिः । सनिम्पतिलसिद्धार्थत्रणकृत्तैलसंयुतैः ॥ एतैर्विमिश्रयित्वा तु लोणं पूर्वोक्तसख्यया । हिड्डुत्रिकटुकोपेतैर्महिषीमूनपेपितः । वराहपाराव- तयोः पुरीपेण समन्वितैः । पूर्ववत्पुत्तली तेन लोणचूर्णेन कारयेत् ।। प्राणान्प्रतिष्ठापयेच तत्र पूर्वोचसंख्यया । पूर्वोक्ताभिः पुत्तलीभिः कुण्डे दक्षिणदिड्युसः॥ दुर्गा वा भद्रकाली वा प्रतिपाद्य यथेरितम् । उपतिष्ठेदर्धरात्रे सव्यपाणिस्थशखकः ॥ वामपादं समारभ्य जुहुगा- 1 ·पारिश्तवमत्रपटलः ७ पूर्वसंख्यया। समापयेद्दक्षपादै विकारेणापरो वशी ॥ त्रिसप्ताहमयो- गेण मारयेद्रिपुमात्मनः तस्यां राबावुपोप्याथ परेऽहनि तु साधकः ।। प्राणायामादिभिरपि गायत्रीजपहोमकैः । विमुक्तपातको भूत्वा स पुनर्विरेत्सुखम् ॥ अथवा लवणैः परागभूतैर्मधुराकैः पुनरष्टमीनि- शायाम् । जुहुयातु चतुर्दशीनिशान्तं कुडवोन्मानितमेभिरेव मत्रैः ।। नारी नरान्या नगरी नृपान्बा मामं द्विजान्वा मनसोऽनुकूलान । वशीकरोत्येव हुतक्रियेयं चिराय नैवात्र विचारणीयम् ॥ इति लव- णमनोविधानमेवं प्रणिगदितं विविधप्रभेदभिन्नम् । विधिवन्मधुसाधु संप्रयुञ्जन्ब्रजति फलं निजवान्छितं चिराय ।। इति लवणमनुवि- धानम् ॥ ॥ बृहस्पतिमनुविधानम् ॥ बृहस्पतये नमः । वसु- साहस्रोऽस्य जपस्तावद्भुतहुतो मतः । होमः सर्पिष्मतान्नेन वीजे- नागकिया मता ॥ ध्यानम् ।। रत्नवर्णाशुकादीनिजकरकमलाद- क्षिणादाकिरन्त वासोराशी निधायापरममरगुरुं पीतवखादिभूपम् । ध्यायन्नासीनमध्यापणभुवि शतसंत्यं सविंशत्कमेवं जत्वा पुष्प- तान्त्रिदिनमथ हुनेस्वर्णवस्त्रादिसियै ॥ ॥ शुक्रमनुविधा- नम् ॥ यवयोरन्तरास्त्रं मे देहि शुक्राक्षराविठः । दशाक्षरो मन्त्रः ।। अयुतजपः । सर्पिःसहसवनक्रियः ॥ ध्यानम् ।। शुक्रास्ये शुल. पुष्पै तभुजि गुणशः सप्तशोऽध्येकविंशद्वारं होतध्यमेपोऽप्यतिसित- कुसुमालेपनो वामदोष्णा । वासोरनादिकार्तस्वरमपि सततं साध- काय प्रयच्छन् ध्यातो व्याख्यानमुद्राकलित्तवरफरः खापणालिन्द. संस्थः ।। ।। वेदव्यासमनुविधानम् ।। ब्यावेदव्यासाय नमः ॥ ध्यानम् ॥ मुनिमातापीतं मुदिवधियमम्भोजरुचिरातिं व्यारया- मुद्राकलनविलसदक्षिणफरम् । परं जानौ कृत्वा दृढकलितकका " ·७८ . मत्ररत्नमसूपा देवि दुष्टशत्रुभयंकरि ॥ नमसे दह शत्रु मे वशमानय चण्डिके । शामरि महादेवि शरणं मे भवानधे ।। भद्रकालि भवामीष्टमद्र- सिद्धिप्रदायिनी । सपनान्मे हन हन दह गोपय पातय । शूलासि- शक्तिपत्रायेमत्कृत्योरस भावय ॥ महादेवि महाकालि रक्षारमान- क्षरात्मिके । पुनः प्रतिझतेरहमत ना शिवायसा।। दक्षपादादिकं छित्त्वा पञ्चचे प्रजपन्मनुम् । साध्यं संस्मृत्य शितधीजुहुयात्सप्तसं- रयया ।। दक्षिण चरणं पूर्व नोर्दशा पुनः । दाहसं तृतीय स्यालादूर्ध्व चतुर्थरम् ।। पञ्चमं वामहलं स्यात्पष्ठं वामाईमेव च । सप्तमं वामपादं स्यादन्यापि स्यादुनक्रिया ।। सप्तसप्तविभागो वा क्रमादङ्गेषु सप्तसु । एकादशादिमिन्ना तद्रैः सप्तमि?नेत् ॥ होमो- ऽन्यथा वा पूर्व तु दक्षिणश्चरणो भवेत् । द्वितीयं दुश्चिणकरस्तृतीयं शिर उच्यते । वामबाहुश्चनुर्थन्तु मध्यादूर्व तु पञ्चमम् । अघोभा- गस्तु पष्ठः स्याद्वामपादस्तु सप्तमम् ।। हुत्वैवं पूर्वसंप्रोक्तरुपस्थाय च मन्त्रकैः । अर्चयित्ला दण्डदीर्घ प्रणमेद्धव्यवाहनम् ।। सुवर्णयुक्तां गां चात्र शोणां दद्यात्सतर्णकाम् । दक्षिणां सप्तरूपं तु दद्यानारणकर्मणि। अंशुबै रुचकं धान्यं दत्वा संप्रीणयेगुरम् । एवं कृते च मत्रीष्टं लभते होमकर्मणि ॥ अथ चेन्मारणाकानी साध्यवामाशिपांसुमिः। सनिम्मतिलसिद्धार्थत्रणकृत्तैलसंयुतैः ॥ एतैर्विमिश्रयित्वा तु लोणं पूर्वोक्तसंख्यया । हिङ्गत्रिकटुकोपेतैर्महिषीमूत्रपेपितः । वराहपाराव- तयोः पुरीपेण समन्वितैः । पूर्ववत्पुत्तली तेन लोणचूर्णेन कारयेत् ।। प्राणान्प्रतिष्ठापयेच वन पूर्वोतसरयया। पूर्वोक्ताभिः पुत्तलीमिः कुण्डे दक्षिणदिङ्मुसः ॥ दुर्गा वा भद्रकाली वा प्रतिपाद्य यथेरितम् । उपतिष्ठेदुर्धराने सत्र्यपाणिस्थशस्त्रकः ॥ वामपादं समारभ्य जुहुया- ।

·पारिशवमत्रपटला ७ पूर्वसंख्यया। समापयेहक्षपादे विकारेणापरोवशी ॥ त्रिसप्ताहप्रयो- गेण मारयेद्रिपुमालनः। वस्त्रां रात्रावुपोध्याय परेऽहनि तु साधकः।। प्राणायामादिभिरपि गायत्रीजपहोमकैः । विमुक्तपातको भूत्वा स पुनर्विहरेत्सुखम् ।। अथवा लेवणैः परागभूतैर्मधुराकैः पुनरष्टमीनि- शायाम् । जुहुयातु चतुर्दशीनिशान्तं कुड़वोन्मानितभेभिरेव मन्त्रैः ।। नारी नरान्वा नगरी नृपान्वा प्रामं द्विजान्वा मनसोऽनुकूलान् । वशीकरोत्सेव हुतक्रियेयं चिराप नैवान विचारणीयम् ॥ इति लव- मनोविधानमेवं प्रणिगदितं विविधप्रभेदभिन्नम् । विधिवन्मधुसाधु संप्रयुञ्जन्मजति फलं निजवान्छितं चिराय ।। इति लवणमनुवि- धानम् ॥ ॥ हसतिमनुविधानम् ॥ बूंदस्पतये नमः । वसु- साहस्रोऽस्य जपस्तावद्भुतहुतो मतः । होमः सर्पिष्मतान्नेन वीजे. नागक्रिया मता ॥ ध्यानम् ॥ रत्नस्वर्णाशुकादीनिजकरकमलाद- क्षिणादाकिरन्तं वासोराशी निघायापरममरगुरं पीतवस्त्रादिभूपम् । ध्यायन्नासीनमप्यापणमुवि शतसंख्यं सविंशकमेवं जला पुष्पै. ताक्तैखिदिनमथ हुनेत्स्वर्णवस्त्रादिसिद्ध्यै ॥ ॥ शुक्रमनुविधा- नम् ।। यदयोरन्तरात्रं मे देहि शुक्राक्षाद्विठः । दशाक्षरो मत्रः॥ अयुवजपः । सपिःसहनहवनक्रियः ॥ ध्यानम् ॥ शुक्रास्ये शुल- पुष्पै दभुमि गुणशः समशोऽप्येकविंशद्वारं होतन्यमेयोऽप्यतिसित- कुसुमालेपनो थामदोषणा । वासोरनादिकार्तस्वरमपि सततं साथ- काय प्रयच्छन् ध्यातो व्याख्यानमुद्राकलितवरकरः स्वापणालिन्द- संस्थः ॥ ॥ वेदव्यासमनुविधानम् ॥ व्यांवेदव्यासाय नमः ध्यानम् ।। मुनित्रावावीतं मुदितधियमम्मोजरुचिरद्युतिं व्यारया- मुद्राकलनविलसद्दक्षिणकरम् । परं जानौ कृत्वा दृढकलिवकक.

·मन्त्ररत्नमलपा विवरं समासीनं व्यासं स्मरति नितरां पुण्यचरितम् ।। प्रकृतिसहस्रं जयादशांशकृतपायसायहवनविधिः । निरुपमकविताप्रज्ञाच्यारया- श्रीसंपदावहो मत्रः ॥ ॥ संकोचमत्रविधानम् ॥ करचरणमू- लपार्श्वद्युलोहरे विन्दुहुंसरसनाणः । अलिकाद्यावर्माले द्विान्तिको मनुरयं ध्रुवादिः स्यात् ।। अकचटतपहलों ही हुंसः हुंफट्स्याहा । अयुतं प्रजपेन्मनु सहस्राधिकमन्ते जुहुयाद्दशांशमानम् । तिलसर्पप- तन्दुलैः सशालीविराज्यैश्च समेधिते कृशानौ ।। ध्यानम् ॥ उत्तुं- गाद्रिः प्रचेता अपि दहनसमीरी धराव्योमसंझौ प्राक्प्रत्यक्सौम्यदिक्षु वध उपरिच दिक्षु प्रवद्धप्रभाः स्युः। तन्मध्वस्यान्विपक्षादिकहरिरु- रुदन्तीन्द्रनागान्सचौराम्हन्यात्तैर्मत्रिमुग्यो मनुविहितबलव्याकुला- न्सद्यएव ।। निजपरिमलिकायैस्तैः ससंबाधीतं मनुविदथ हलोभ्यां रुद्धनिश्वासवेगम् । उपरि च गतवीजैः साधुसंस्यूतवकं दह्तु सकव- चासहींदुभिः खेच्छयैव ।। इति संकोचमत्रः॥ अथ प्राणप्रतिष्ठा ।। आं ह्रीं को अमुष्य प्राणा इह प्राणाः । अमुष्य जीव इह स्थितः। अमुष्य सर्वेन्द्रियाणि । अमुष्य वामनश्चक्षुःश्रोत्रमाणप्राणा इहागत्य सुसं चिरं तिष्ठन्तु स्वाहा । प्राणप्रतिष्ठामब्रस्य ब्रह्मविष्णुरुद्रा ऋषयः । ऋग्यजुःसामानि छन्दांसि । क्रियामयवपुः प्राणाख्या परादेवता प्राण- प्रतिष्ठायां विनियोगः1 लक्षमेकं जपेत्सुदीक्षितः । तद्दशांश रक्तकु- मुमै नेदाज्येन वा चरुणा वा किंशुका । ॐ कखगघड अं पृथिव्य. जोवाय्वाकाशात्मने आं हृदयाय नमः । ॐ चछजझन ई शब्द- पर्शरूपरसगन्धात्मने ई शिरसे स्वाहा । ॐ टठडढण श्रोत्रत्वक्च- क्षुर्जिहाघाणात्मने ऊ शिखायै वषट् । ॐ तथधन ए वाक्पाणिपा- दपायूपस्थात्मने ऐं फवचाय हुं । ॐ पफमम ओं वचनादानवि- ·पारिश्तवमत्रपटलः ७ सर्गानन्दात्मने में नेत्रत्रयाय वौषट् । ॐ यरलवशपसहक्ष अं मनोबुद्ध्यईकारचित्तात्मने अः मन्त्राय फट । इत्यादिप्रकारेणा- न्यासः। ॐ नामेरधः । ॐ ही हृदयादानामि । ॐको मस्तकादशहदयं न्यन्स । ॐ यं वगासने नमः । * भगात्मने तमः । ॐ मांसात्मने नमः । ॐ व मेदात्मने नमः । ॐ शं भस्थ्यात्मने नमः । ॐ पं मनात्मने नमः। ॐ सं शुक्रात्मने नमः। ॐ हं प्राणालाने नमः । ॐक्षः जीवात्मने नमः । इत्यादिप्रकारेण हृदयस्थान एव विन्यस्य मूलमनं मस्तकादिचरणपर्यन्तं व्यापक न्यस अनन्तरं हृदयपद्मगध्ये देवी ध्यायेत् ॥ रकाम्भोधिस्थपोत्रो- सदरुणसरोजाधिरूढा कराने पाश कोदण्डमिक्षुद्भवमय गुणम- प्यकुश पञ्चवाणान् । विनाणाऽमृक्पाले त्रिनयनलसिता पीनवक्षो- सहाव्या देवी वालार्कवर्णा भवतु सुसकरी प्राणशक्तिः पराना ॥ एवं ध्यायन शक्तिपीठे देवी पूजयेत् । कथम् । कर्णिकागदपदकोणे कोणमध्ये ब्रह्मा वाण्या सह हरिलक्ष्म्या रुद्रः पार्वया पटोगेषु संपूज्य पश्चादकः ततो मावृभिर्लोकेशैध । एवं सुगन्धिकुसुमैः पूजयेदेवीम् । पायव्यदले यं अमृतायै नमः। आग्नेयदले र वैवस्वताय नमः । ऐंद्रे छं जीवाय । पश्चिम व प्राणदाय । ईशानदले पाण्याये। नैनातेदले पं पसनायै । उचाले संभ्रमदाय । पाम्ये ई विलि. हिन्यै। मध्ये हंसः क्षः क्षेत्रप्रतिहत्रये नम इति पूजयेन ध्यारेषित प्रयोगसमये यादिवीजानि दूतीच रक्तवर्णा वश्याकपणादिपु य । इत्यादिस्वीयविन्दुतन्तुप्राधान् निजवासमार्गनिर्गतान् स्वीयप- भान झीरूपान् साध्यप्राणान्मुनरूपान् । अथवा खीयमान भुजगाकारान साध्यप्राणान् मण्डूकाकारान् ध्याना ।। ध्यानम् ।।

·८२ मनरनमसूपा मुप्ताशेपजने निशीथसमये साध्ये खपित्यादरात् आरोव वशं निधाय हृदये साध्याहतेः कीटकम् । यद्धा तं च विपीढमेव सहसा कालस्य चेप्या शिरस्यापातसुमिताखिलेन्द्रियगणं साध्यं स्मरेत्सा- धकः । गत्वा यध्वा पागनीजेन साध्यं शक्त्या गृहन् शक्तिपीजेन भूयः । प्राणानाकृप्याकुशेनाथ यादीन् दूतीश्वोक्ता साध्यनामाय धातून ॥ एवं साध्यदेहादाकृष्य प्राणान्पुत्तल्यादिदेहे संस्थापयेत् । कथम् । पाशादिनीगोचारणानन्तरं यादीन्हंसपर्यन्तानचार्य अमुष्य प्राणा इह प्राणाः । पुनरपि पूर्ववीजान्युचार्य अमुष्य जीव इह स्थितः । पुनरपि तथैवोचार्य अमुच्य सर्वेन्द्रियाणि । पुनरपि तथै- वोधार्य वाङ्मनश्चक्षुरियाद्युञ्चारयेन् । एवंप्रकारेण कार्यानुगुणतया अष्टोत्तरसहस्रं तदुत्तरशतं वा तदुत्तरविशतिर्वा एकादशवारं वा उच्चार्य वक्ष्यार्पणादौ स्वकीयहृत्पने संस्थापयेत् । पुत्तल्यादी चाभिचारेऽपि । इति प्राणप्रतिष्ठा संक्षेपेण निरूपिता।माणानयनादौ नास्त्यनया समो मन्त्रः ॥ ॥ अथ कुछुटमत्रविधानम् ॥ श्रीकु- छुटमन्त्रस्य । गुरव एव ऋषयः । अनुष्टुप् छन्दः । कुन्टो देवता। यूं हृदयाप । कोलि शिरसे । यूं शिखायै । कोलि कवचाय । वां नेत्रत्रयाय । शेपमस्त्रम् । एवमङ्गविधिः ॥ ध्यानम् ।। मद्योद- धिमध्यगते द्वीपवरे कनकरत्नमयभूमौ । नवशीकरमुक्तामृदुपवनेन मुशीतले मनोरम्ये ॥ तन्त्र समुत्थितममलं विपुलतरं कनकरत्नफ- लजातम् । हैमं तालमहीनं बहुमणिविलसद्विचित्रपत्रवरम् ॥ पुनरधिष्ठितं द्रारध्यायेदधिकोजवलागमतिशोणम् । चूडाशोभितव] कुपटमतितीक्ष्णनसरचरणयुगम् ।। वक्रं यस्य पडाननो गिरिसुता यस्योदरं कालहा पृष्ठं यस्य तु शास्तृकुचरमुसौ पादौ च सव्येतरौ।

·पारितवमलपटल. ७. पक्षी यस्य सुरकुमी परिणती या रक्षाबन्धुरानाकर्षन्वशिनः करोतु स पुनः सर्वानों कुछुटा । गौरीवस्तार विन्दे स्वनिशमधि- बसन्पगुमास्ट कायः सर्वालंकारदीतः प्रचलितचरण पक्षविक्षेप- दक्षः । हेमामो रनपधुर्मणिमयपिलसचित्रकण्हसरूप: पायाद्वस्ता- प्रः सकलजननतः सर्वसिद्धिमदाता ॥ अमुष्य पूर्व सेवार्थमेक- लिङ्गे शिवालये देवस्य मह्ती पूजां फुत्वासीत उदारयः । ध्यात्वा घुकुटदेष में जपेन्मानुसहस्रकम् । गावच्छतं तर्पयित्वा पुरचर्या फुता भवेत् । तालपत्रे मनं विदर्य साध्याक्षरः प्राणान्प्रतिधाप्य शतं तथाष्टौ ज्ञात्वा धृतं चेत्स्वपशं प्रयाति । वाम्बूलं राष्टसहवं जाया यस्यै दत्तमसौ स्याश्या नित्यं प्रेष्यवत् । एपा दास्यत्यर्थ प्रार्थितभोगामधजसमय पश्चमलं यकनकाइयमथ पञ्चफयुक्तम् । भक्ष्यमोग्यविधिपु प्रतियुश्यात्सास्य वशं याति धामरणान्तम् । भूर्जे साध्यचिदर्भित मनुमिमं संलिख्य कौलालिको मृत्ताकल्पित- पुत्तलीहादि कृतप्राणान्प्रतिष्ठाप्य तत् । जप्ता समदिनं निसंध्यमय तामालोच्य शृङ्गीरसे लिंपेद्वश्यावश्यमेव भविता जन्मखने फेवपि ।। भागानं फुकुट ध्यात्वा स्वकीयगलसण्या । सायं शुद्धलया को अध्याऽऽकर्पम जपेत् । सहसमधराने तु रात्रिनयमवन्द्रितः। तुरीये कुकुटायान्ते साध्यनाम च कर्मचाजपे संयोज्य पश्यादिका- स्येषु सकारसम्बपि पामावधि जपेदेनं योपिदेपा मदालसा । उद्यो- दावदना मदापुलितचेतना । उस्पिन्नमप्यनपना पिच्चिसुक- भूपणासलपादप्रविन्यासा आग्दोमायकका । मदनानलोणा- নিশাৰীৰিকাশ। বিকাষ্টয়া মবি ঘূর্ণিমা। रचितालालिगयाति स्वयमस्यालय निशि । नामिमाने जले सित्वा ·८२ मनरनमरूपा मुप्ताशेपजने निशीथसमये साध्ये स्वपिसादरात् आरहन पर्श निधाय हृदये साध्याहनेः कीटकम् । यद्धा तं च विपीडमेव सहमा कालस्य चेष्ट्या शिरस्साघातमितासिलेन्द्रियगण साध्य स्मरेत्मा- धकः ॥ गत्वा यध्या पागनीजेन साध्यं मस्त्या गृहन् शतिनीजेन भूयः । प्राणाना याकुशेनाय यादीन् दूतीयोक्त्वा साध्यनामाय धातून ॥ एव साध्यदेहादाकृष्य प्राणान्पुत्तल्यादिदेहे सस्थापयेत् । क्यम् । पाशादिवीजोचारणानन्तर यादीन्हमपर्यन्तानुचार्य अमुष्य प्राणा इह प्राणाः । पुनरपि पूर्ववीजान्युचार्य अमुल्य जीव इह स्थितः । पुनरपि तथैवोधार्य अमुष्य सर्वेन्द्रियाणि । पुनरपि तथै- वोच्चार्य वामनचक्षुरित्याधुशारयेत् । एकप्रकारेण कार्यानुगुणतया अष्टोत्तरसहस्र तदुत्तरशत वा तदुत्तरविशतिर्वा एकादशवार वा उच्चार्य वक्ष्यार्पणादौ स्वकीयहृत्पने सस्थापयेत् । पुत्तल्यादी चाभिचारेऽपि । इति प्राणप्रतिष्ठा सक्षेपेण निरूपिताप्राणानयनादी नास्त्यनया समो मत्र. ॥ ॥ अथ कुछटमधविधानम् ॥ श्रीकु- कुटमन्त्रस्य । गुरव एव ऋपय । अनुष्टुप् छन्द । कुछटो देवता। यू हृदयाय । कोलि शिरसे । यू गिसायै । कोलि कवचाय । वा नेत्रयाय । शेपमखम् । एवमङ्गविधिः ।) ध्यानम् ॥ मद्योद- धिमध्यगते द्वीपवरे कनवरत्नमयभूमौ । नवशीकरमुकामृदुपवनेन सुशीतले मनोरम्ये । तर समुत्थितममल विपुलतर कनकरत्नफ- लजातम् । हेमं वालमहीन बहुमणिविलसद्विचितपत्रवरम् ॥ पुनरधिष्ठित द्राग्ध्यायेदधिकोडवलाङ्गमतिशोणम् । चूडाशोभितवयं कुटमतितीक्ष्णनसरचरणयुगम् ॥ वत्र यस्य पडाननो गिरिमुता यस्योदर कालहा पृष्ठ यस्य तु शास्तृकुश्चरमुसौ पादौ च सव्येतरौ।

·पारिलवमनपटला ७. पक्षौ यस्य सुरद्रुमौ परिणती य: रङ्गलाबन्धुरानाकर्पन्धशिनः करोतु स पुनः सर्वानसी पुटः ।। गौरीहखारविन्दे त्वनिशमधि- वसन्पण्मुखाटकायः सर्वालंकारदीप्तः प्रचलितचरणः पक्षविक्षेप- दक्षः । हेमाभो रनचधुर्मणिमयविलसचित्रकण्ठवरूपः पायाद्वस्ता- प्रचूडः सकलजननतः सर्वसिद्धिप्रदाता ॥ अमुष्य पूर्व सेवार्यमेक- लिहे शिवालये। देवस्य महती पूजां कृत्वासीत उदासः ध्यात्वा कुकुटदेवं तं जपेन्मानुसहलकम् । तावच्छतं तर्पयित्वा पुरश्चर्या कृता भवेत् । हालपत्रे मनं विदर्य साध्याक्षरैः प्राणान्प्रतिधाप्य शतं तथाष्टौ जावा घृतं चेत्स्ववशं प्रयाति । वाम्बूलं यद्यष्टसहस्रं जाया यस्यै दत्तमसौ स्यावश्या नित्यं प्रेष्यवत् । एषा दास्यत्यर्थ प्रार्थितमोगा । मन्त्रजप्तमथ पञ्चमलं यत्कनकायमथ पञ्चकयुक्तम् । भक्ष्यभोज्यविधिपु प्रतियुध्यात्सास्य वशं याति चामरणान्तम् । भूले माध्यविदर्भितं मनुमिमं संलिख्य कौलालिकीमृत्लाकल्पित- पुत्तलीहदि कृतभाणान्प्रतिष्ठाप्य तत् । जमा सप्तदिनं निसंध्यमथ तामालोध्य भृगीरसे लिपेदश्यमवश्यमेव भविता जन्मखनेकेपि । आत्मानं कुकटं ध्यात्वा स्वकीयगलसक्तया । साध्यं शुद्धलया कण्ठे यध्वाऽऽकर्षमनुं जपेत् । सहस्रमराने तु रानित्रयमतन्द्रितः। तुरीये कुकुटायान्ते साध्यनाम प कर्म च ) जपे संयोज्य वश्यादिका- म्येषु सकलेम्वपि। यामावधि जपेदेनं योपिदेपा मदालसा। उद्यत्स्वे- दावदना मदाकुलितचेतना। उत्खिनमध्यसपना पिन्छिलांशुक- भूषणा स्खलत्पादप्रविन्यासा स्फुरद्रोमाञ्चकधुका । मदनानलोष्ण- निवासशोपिवाघरपहवा । विकीर्णकेशपाशा सा प्रेरिता पूर्णितेक्षणा। रचिताञ्जलिंगयाति खयमस्यालयं निशि । नाभिमाने जले स्थित्या ·मत्ररत्नमञ्जूपा स्पर्शन्निगडं दृढमद्भुतम् ॥ शिखिकुकुदयोः पादौ सप्ताहं पूरितोद्धतौ श्मशाने जायते द्वैध निगडं लेपतोऽनयोः ॥ हस्ताकें सिन्दुवारस्य मूलमुत्तरमुद्धृतम् । स्पर्शतो बन्धविच्छेदं कुरुते शीघ्रमद्भुतम् ।। ॐ नमो वाचाटाय तद्यथा हिडिहिडिद्राविडिद्राविडिवाहा । अनेन मत्रेण पुष्पं फलं वा सहस्रमत्रितं नरनारीभ्यां दत्तं वश्यकृन्मतम् ।। ॐ अरुणंहुंफट्स्वाहा । अनेन सप्ताभिमत्रितेन जलेन क्षालिते शाम्यति क्षिप्रमक्षिपीड़ातिदुःसहा ॥ उच्छिष्टो मृदमादाय नदीतीरद्वयान्तरा। रूपं तालस्थितं करता तदि साध्यनामसहितं मन्त्र विन्यस्य पत्रं भूर्ने लिखितं वामनासिकानधत्तूररसेन पूरितं मत्रं नि:सप्तप्रजप्तं त्रिदिनं चेवशयेदुर्वशीमपि । मनः । ॐ उच्छिष्टचामुण्डे भञ्जय भञ्जय मोहय अमुकी मे वशमानय स्वाहा । ॐ चिंचिणिपिशाचिनि स्वाहा। एनं मन एकविंशति दिवसं जस्वा प्रतिदिवसं मप्तविंशतिसंख्यया समुच्छिष्टेन नैवेद्यं देयं मलिसहितपोलिकाः । तत आचमनं कार्य नमध्ये । यदि कदाचिद्विस्मृत्याचमनं करोति तदा निष्फलं भवति । अतः पुनरारम्भः कार्यः । ततः पिशाचिनी भवेत्तुष्टा कर्मान्ते पूजने कृते । सप्तविंशतिदीनारान्प्रत्यहं सा प्रयच्छति ।। इति श्रीभगवतस्त्रिविक्रमभट्टारकस्य कृतौ मन्त्ररत्नमपायां पारिप्लवाख्यकौतुकः सप्तमः पटलः ॥ अथाष्टमो यनपटलः। अथ वक्ष्ये संमहतो यत्राणि सक्लकार्यसिद्धिदानि ॥ अष्टदलं पद्मं तत्कर्णिकायां हसौः एतल्लिखेत् । केसरेपु स्वरद्वन्दं पत्रेषु कच- टतपयशलक्षवर्णगणान् दिक्षु वकार कोणेषु ठकारयुकं क्षोणीपुरं ·यनपटलः ८ बहिः । एतद्विपगदमध्यसिमृत्युंजय यन्त्रम् ॥ त्रिकोणं लिखित्या सन्मध्ये शक्ति गर्ने साध्यनामफर्मसहितां लिखेत् । शक्तिमितं त्रिकोणमध्ये ई हरिहरवणः कपोलयोः तेरीयुतैः वेष्टितं मातृका- वीतं भूपुरमध्यगवं त्रिगुणितं यन्त्रमिष्टार्थदं । आलिख्याष्टदिगर्गला- न्युदरगं पाशादिकं व्यक्षरं कोप्टेष्वगमनून्परेषु विलिखेदष्टार्गमन्न- द्वयम् । भच्पूर्वापरपटुयुग्लयवराव्योमासनानर्गलेष्वालिस्येन्द्रजला- पिपादिगुणशः पशिद्वयात्तत्परम् ॥ कोप्टेष्वष्टयुगार्णमात्मसहित मायां च युग्मस्वरानन्तः केसरगां दलेषु विलिखेन्मूलं विपतिक्र- मात् । निःपाशाङ्कुशवेष्टितं लिपिभिरावीतं ऋगायुक्तमात्पद्मस्थेन घटेन पङ्कजमुखेनावेष्टितं तद्वहिः ॥ घटार्गलमिदं यत्रं मनिणां वश्यकरम् ॥ ॥ अन्यदपि यत्रम् ॥ लिखेत्सरोजे स्वरकेसराध्ये वर्गाष्टपत्रे वसुधापुरस्थे । पाशाङ्कुशाभ्यां गुणशः प्रबद्धो मायां लिखे. न्मध्यातां ससाध्याम् ॥ सर्वोत्तममिदं यनं धारितं कुरुते नृणाम् । सौभाग्यं भाग्यमारोग्यं विजयं वशितां च तत् ॥ पुटीकृते भूमिपुरस्य युग्मे मायां लिखेन्मध्यगसाध्यसंज्ञाम् । पफारकोणेन महीपुरेण संवेष्टितं वश्यकरं तदुचैः ॥ मध्ये सार्णविदर्भित अपुटितं मृत्युंजयध्यक्षरं क्षान्तस्वं निजसाध्यनाम विलिखेकिंजल्क- संस्थान्स्वरान् । पत्रेध्वष्टसु नाममत्रपुटिवं वर्गास्तदमेष्वयो यत्र पद्मपुटीकृतं निगदितं मृत्युंजयाख्यं परम् ॥ विपश्वरशिरोरोगनाशनं श्रीजयप्रदम् । कान्तिपुष्टिमदं पश्यं सर्पकामार्थसाधकम् ॥ ससा- ध्यचिन्तामगिमध्यगेहे विलिख्य बाहोऽनिलगेहवीतम् । प्रयेष्टये- शहिरष्टवर्णमन्त्रेण यत्रं चरशान्तिदं स्यात् ॥ संप्लवसः लाययसों। अष्टाक्षरमनः । एष एव भवेदक्षो विपजम्वरनाशने । पटोणम- ·८८ मपरममा - ध्ययोणेषु प. गुगपुरे मादा इगमरशो लिरिक्रमेण भुजंगनि. यारणम ॥ ॐही मेग्लेम्याहा । गमिगृहयुग्मे पूषयष्टिोनदेव परमाधुंधूगयजिग्गा । एतनमान मध्ये पट्रोणेषु च पूवहिपेचद्वा. युग्रहेण पेष्टिने हुनागानलवर्णधीतं । विषेण पनपाम्भोमिः प्रेसरपंट- पम्पितम । स्मशाने नियनेच्छयूनुपाटयति म भुयम् ॥ अष्टपत्रं पनं तमध्ये गारं गतोष्टयुगले मान्यनामस्म निलिरय प्राकारकोगेपु पनिपु पागना पत्रेषु धूमरतीमनं धर्मुटिपेन ची पश्चाद्वा- युगेहायेण वीतं प्रान्तपरेवभूमिनिहित निद्वेषकारिद्विपां । पमुटिफे पटिपे ततो मरंदिके गर्क टिपे घोरे विद्वेपकारिणि अघोरापोर- योरगुपयोपिद्विपय विद्वेषय टुंफट् । पर्मुटिफेरिता 1 मान्यगप्र. रेगाचतुष्टयं तथैव विर्यकचतुष्टयं लिसित्वा कोणोधन्लचतुष्टयं लिसित्ता मध्यरोष्टे वलययुगयुत मध्यपूर्व तदन्तं पश्यमाणयमम- साक्षरान्विलिगत् ।। यमराजसदोयेययमेदोगमटोदय । यदयोनिर- यझययक्षेपशनिरामय ।। उपरितनाष्टकोप्टेषु धूमान्धकारम लिन् । धूमान्धकारायस्वाहा ! अष्टाक्षरो मनुः । शूलेपु द्वादशाणं । ॐष्टी दष्ट्रिविझताननाय म्वाहेति लिन् । विपक्षम्य फल के नृचममि प्रेतपटे या विलिग्याष्टविरेतं श्मशाने निसनेनिशि । घरेण महताविष्टो मू कुरितमानसः । रिपुर्गच्छति पक्षेण यमलोकं न सशयः । वारादिलद्वयजलद्विटवर्णवीताटांतान्तरे विलिसिवा विधि- नैव माया। साध्याचा पहिरयो वदनार्धचन्द्रयग्रं शिशोकरगिर्य विनिहन्ति सबः ।। पटोणे निजसायनामसहितां मायां लिसेन्म- ध्यतस्तत्लोणेपु विदर्भितामपि लिसेच्यक्ति संसाध्याख्यया । वाह्ये भूमिपुर समोणमदनं ताम्बूलपने कृतं जप्तं सादयतु प्रियां निशि ·चत्रपटल:८ ८९ भवेत्सा तस्य वश्या चिरम् ।। शक्तौ नाम लिखेचतुर्भिरभितो बीजै; समावेष्टयेत् वीतं शान्तिमनोमवांकुशमनुप्रांतीजकैः पिष्टजे । रूपे साध्यनरस्य जप्तपवनं निस्वादुनाभ्यज्य वखादेत्तस वशं प्रयाति नियतं साध्यः सदा दासवन् ॥ निकोणद्वयं लिखित्वा मध्ये रक्ति- नीनमः स्वाहा इति साध्यनाम कर्मसहितं लिखेत् । अनामिकारक्तेन वामहस्ते लिखित्वा पुत्तलीहृदये स्थाप्य रात्रौ शय्यायां अपेकामवी- जमाकर्पयति स्त्रियम् ॥ पदोणं मध्ये नामकर्म अध उपरि हुंकार कोणेषु च लिखित्वा हरितालेन इमशानकर्पटे यस्या गृहे, स्थाप्यते सा सुभगापि दुर्भगा भवति ।। त्रिकोणद्वयं भूनें गोरोचनया बिलिख्य मध्ये नामकर्म ह्रींकारचतुष्टयं दिक्षु विलिख्य घृतमध्ये स्थाप्य यत्र- गतं मन्त्र सहस्र जपेत् नियमाकर्षयति ॥ त्रिकोणमध्ये अमुकीम- गमानयशातं ह्रीस्वाहा इति लिखेत् । स्ववीर्यमनामिकारक्तेनालक्त- केन वैकीकृत्य भूर्जे दूर्वया विलिख्य सिक्थाकृतिमध्ये स्थाप्योत्तान- पादेनाक्रम्य शयनयो यत्रमध्याक्षराणि जपस्त्रियमाकर्पयति ।। फपाले रोचनया पुरुपं विलिख्य तस्य बाहुद्या पाशाङ्कुशौ विलिख्य बाहुमध्ये ही इति कामवीज हृदये साध्यनामकर्म च शक्तिवीज मध्ये तदेवोदरेऽपि लिखेत् दक्षिणपादे हीमिति वामे कोमिति पादतले एकस्मिन् आं अन्यस्मिन् क्रो इति विलिखेन् । त्रिदिनं विसंध्यं गन्धादिभिः संपूज्य खादिरागारेण तापयन् पाशशक्त्यङ्कुशध्यक्षरं जपनुशीमप्याकर्पयति ध्रुवम्॥दह पुराभ्यन्तरे शक्तिबीज लिखि- त्वा तन्मध्ये साध्यनाम कर्म च भूर्जे गोरोचनया कोगेषु क्रोचीजें लिखित्या मधूच्छिटपुत्तलीहृदये स्थाप्य तमेव मध्यगतमनं सप्ताह- मष्टोत्तरसहसं जपति चेत्सुरवनितामप्याकर्पयति । वश्याकर्षणादौ मन०५ ·९० मत्ररत्नमसूपा हेमादिपट्टे भूले पा गन्धद्वयकस्तूरीगोरोचनाकाश्मीरकर्पूरगजमद- हरिद्राप्रभृतिभिः स्वर्णलेसन्या तदभाये दूर्वादिना वा लिपेत् । इत- रमसु अष्टविपादिना काकपक्षादिना रिसेन्मन्त्री । भूम्पृष्ट शवस्पृष्ट वर्षान्तरितमपि त्यजेद्यन्त्र । सर्वयत्राणि प्राणप्रतिष्टाजपपूजापुरःसरमेय वर्तव्यान्यन्यथा निष्फल भवेत् । विस्तरभयादुपरम्यते यत्राणा- मानन्यात् ॥ ॥ अन्तर्मातृकां वच्मि प्राग्गुरूपदिष्टाम् । आधारे म्याचतु पन स्वाधिष्टाने तु पट्दलम् । नभी दशदोपेत सूर्यसंख्या- दल हृदि । कण्ठे पोडशपत्र तु भ्रूमध्ये द्विदल तथा । तन गुरूप- देशान्मातृकाक्षराणि विन्यसेत् । स्फदिक्प्रवालमुक्ताचामी करपन- जीवतमणिभि । अष्टोत्तरशत तदध सप्तविंशतिभिर्वा कुर्याजप- मालिकाम् । मोक्षाभिचारशान्तिकवश्याकर्षेषु यथाक्रम योजयेत् । अङ्गुष्ठाद्यगुलिकासु मणयोऽङ्गुष्ठेन चास्यन्ते । गृहगोष्ठरनारामनद्यन्ते देवतालये । समीपे वा गुरोः सिद्धिः सिद्धिः स्यादुत्तरोत्तर । उष्णीपी कचुकी नमो मुक्तकेमो गलावृत. । अपवित्रकरोऽशुद्धो बद- लोधपरिप्लुतः । अनासनः शयानो वा गच्छन्दुस्थोऽन्यमानसः । रथ्यायामशिवे गच्छन जपेत्तिमिरान्तरे।। एकरन यदि प्राप्त देवा- द्यनेन मानुपः । आत्मान कृतकृत्य हि मन्यते मूढचेतनः । मञ्जूपा मनरत्नाना लम्वा को न प्रमोदते ॥ मन्त्ररूपाणि रत्नानि यत्नादानीय सुस्थिरम् । बुद्धिरूपेण सूत्रेण प्रधितानि हितैपिणा । निविक्रमज्ञमु- निना देशिकेन्द्रेण भागिना । निहिता सा कृता माला मलपाख्ये मया कने । मन्थेऽस्मिन्कृतसस्कारे रक्षितव्या मनीषिभि ।। भवान्यारा- धनार्थ हि मालैपा रचिता मया । अनया परितुष्टा सा भवानी शक्रमिया ॥ अनुमह समन मे प्रयच्छतु कृपानिधिः । रचितो ·यनपटल:८ मया ग्रन्थ आत्मविद्यावुभुत्सया । यथाज्ञानं यथाशक्ति सूरयः क्षन्तुमर्हथ । तथाहि ॥ साधवः साधुवृत्तादि सर्वसाधारणा हि ते। कृपालवः परार्थे हि सदैवोयुक्तचेतनाः ॥ सन्तः सारं प्रगृह्णन्ति सत्यसारेऽपि हंसवत् । सल्लिकावदसारं तु सारे सत्यप्यसजनाः ।। इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्यश्रीरामभारतिश्रीचरणपूज्यपाद- शिष्यस्य भगवतत्रिविक्रमभट्टारकस्य कृतौ मबरन- मजूपायां यत्रपटलोऽष्टमः सपूर्णः ॥ अथ अन्यप्रशस्तिः ।। दुरिनौषकन्दकदनं शुद्धस्त्रीनिचयविस्फुर- न्मदनम् । जगदहितमी तिमर्दनमगलरदनं नमामि गजवदनम् ॥१॥ शुक्सनफकश्यपानिप्रमुखमुनिखान्तकन्दरीनिलयम् । कमलाजीवि- तनाथं भवगजपश्चाननं वन्दे ॥२॥ हरिहरामितमोहपरंपरामनु- सर स्वगुरूदितपद्धतिम् । अयि मनः करुणाकरमिन्दिरारमणमन परं परिभावय ।। ३ ॥ शिवमस्तु सर्वजगतः परहितनिरता भवन्तु भूत- गणाः । दोपाः प्रयान्तु नाशं सर्वत्र जनः सुखी भवतु ॥४॥ इति ।।