·आचार्यश्रीमद्विजयसिद्धिसरीश्वरजी ग्रन्थमालायाः प्रथम पुष्पम् ।
महामहोपाध्याय श्रीमद लावण्यविजयजीगणि विरचिता
॥ श्रीद्रव्यसप्ततिका (खोपज्ञवृत्तियुता) ॥
卐

·आचार्यश्रीमद्विजयसिद्धिसूरीश्वरजी ग्रन्थमालायाः प्रथम पुष्पम् ॥ अहम् ॥ श्रीशान्तिनाथाय नमः ॥ ॥ मालश्रमणसमूहशिरोमणि-जानवयोवृद्ध-गौतार्थाप्रणिरिपुङ्गवश्रीमद्विजयसिद्धिसूरीश्वरपादपत्रेभ्यो नमो नमो नमः महामहोपाध्याय श्रीमद् लावण्यविजयजीगणि विरचिता ॥श्रीद्रव्यसप्ततिका (खोपज्ञवृत्तियुता)॥ देवद्रव्यादिक दोपथी पित थयेला तथा थता अनेक जैनबन्धुओने जोइ, तेमना उपकारार्थे आ ग्रन्थने अत्यन्त उपयोगी सकलागमतत्ववेदक मूरिशेखर श्रीमद्विजयसिद्धिसरीश्वरजी महाराजना परमविनेय पू० श्रीप्रमोदविजयजी महाराजना शिष्यरन शान्तमूर्ति पू० पं. श्रीमेरुविजयजी गणिवरना सदुपदेशथी प्राप्त थयेल द्रव्य सहायथी छपावी प्रसिद्ध करनार विजयसिद्धिसूरीशग्रन्धमाला तरफथी मास्तर प्रभुदास दीपचंद पीलीमोरा. प्रथमामि मन १००० किमत अमूल्यम् वीर मंवत् २४६६ विक्रम संवत १९९३ (M

·[][][][][][ILITUllIllllllllllllllll]
[[lllllIllIlill][]l] [Il][llllllllIlllllll][ltill illu||lilli) (lall]lllllll
ક્ષમાપના.
આ ગ્રન્થનું મેં મારી અ૫ બુદ્ધિ અનુસાર છાપેલી પ્રત ઉપરથી જ બીજી
તેના અભાવે (૯ પૃષ્ટથી) ઉપગ પૂર્વક કર્યું છે. છતાંયે આમાં જે ભૂલો રહુ
જવા પામી છે. તેનું શોધન પત્ર પણ તૈયાર કરી છપાવવામાં આવ્યુ છે. છતાં
મતિ મંદતાથી જે કાંઈ ક્ષતિ રહી જવા પામી હોય તે ક્ષમ્ય ગણે સુધારી વાંચવા
અને જણાવવા વિનંતિ કરતો વિરમું છું. શા. ૧૯૬ કાતિક સુદ પુનમ.
જનાચાર્ય શ્રીમદ વિજયભદ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજના પ્રશિષ્ય
પંન્યાસપ્રવર શ્રીચરણવિજયજી ગણિવરશિષ્યાણ
મુનિ હર્ષવિજય
ખેતરવસહી–ઉપાશ્રય પાટણ (ઉ.-ગુજરાત)
l[LD TI||TI|[][Im][Im
Wiiiia/II/
பாபாப்பாரபாறுமை பாப ராமாபாடிப்பசாமாற
மாயப் பாடமாமயமபயரறியாபாறுமைபபபமமமமமாறி

·-- Wrade-+Jasan - न्दर दी a मं. ११11 वाहमायजिना गिता गतमदा श्राण मुर्ग५ दिनामुमेधानृणं अमदावाद येषां निगरिशुद्नाजितनिगा- नायः कलां दधौ | वि १९३३ पे हो . दुग्धामुधिदकीनिनिकग भरदामाद गगामामाजाममी, न्यागं नियम निद्रिविजयाः रहदोक्षा अग्निगः मादा ॥ भगा मुटी ३ गणीपद वि सं. १९५७ आषाढ सुदी १. सुरत प्रशान्त तपोर्ति पूज्यपाद चारित्रवृद्ध तपागच्छालंकार पन्यासपद शामनप्रभावक संघस्थविर वि. म. १९५७ सापाड सुदी" आचार्यवर्म्य १००८ सुरत श्रीमद् विजयसिद्धिसूरीश्वरजी आचार्यपद चि प महाराज. १९७५ महा मुटी ५ महेसाणा ग PIMPRPURI -

·No text on this page.

·*
દ્રવ્યસતિકા સટીક તથા ભાષાન્તરમાં દ્રવ્ય સહાય
કરનાર સગ્નેહની નામાવલિ,
3.
પU બેન ગુલાબબેન શ રાયચંદ કપુરચંદની દીકરી
૬૦ સાધ્વીજી મહારાજશ્રી દેવશ્રીજી (કચ્છ વાગડવાલા) ના હસ્તે શા. નગીનદાસ ઝવેરચંદ વલસાડવાલા
ઉપદેશથી એક શ્રાવિકા
પ) શા. રાયચંદ ગુલાબચંદ અચ્છારીવાલા
પઇ શા. કેશરીચંદ ભાણાભાઈ હસ્તે નેમચંદભાઈબીલીમેરા
પઇ શા. હીરાલાલ વાડીલાલ કપડવંજ
પશુ રા. નાનચદ ચેલાજી બીલીમોરા
૨૫ જાદવભાઈ મુળજીભાઈ આરંભડા
પ) શા. મગનલાલ નાનચદ ચીખલીવાલા
રપ શા. કસ્તુરચંદજી નાથાજી હસ્તે ખુબચંદભાઈ અછારી
પાઇ શા. હીરાલાલ હરખચંદ ના ધર્મપત્ની સેનાબેન ર૫ શા. મણીલાલ ખુબચંદ પાટણવાલા
સીમરાવાલા હ. શા. ફકીરચંદ ભાણાભાઇ વાગલધરાવાલા ર૫શા. શેષમલજી ભભુતમલજી ખાપલીવાલા
૫) શા. વીરચંદ રામદાસ વલસાડવાલા
૪૩) પરચુરણ ૫-૧૦ કે ઓછી વધતી રકમ આવી તેના

·શ્રી દ્રવ્યસતિકાના પ્રકાશન અંગે બે બોલ. આ ગ્રન્થનું પ્રથમ પ્રકાશન શ્રી જૈનધર્મ પ્રસારક સભા તરફથી આડત્રીસ વર્ષ પૂર્વે મૂળ, ટીકા અને બંનેના ભાષાંતર સાથે થયું હતું. તે ગ્રંથ પ્રાપ્ય થવાથી અને ચાલુ ટાઈમમાં દેવદ્રવ્યાદિકના દેષથી દૂષિત થતા, અનેક ભવ્યાત્માઓને જોઈને આ ગ્રન્થના પુન: સંસ્કરણની ભાવના અમારા હૃદયમાં કેટલાક વર્ષથી હતી, અને તે સકલ શ્રમણ સમૂહ શિરોમણિ તપસ્મૃતિ પાન વયોવૃદ્ધ ૫૦ પૂર્વ સાંપ્રત સમયસૂરિસિહ શ્રીમદ્ વિજયસિદ્ધિસૂરીશ્વરજી મહારાજના પરમ વિનય પૂ. શ્રી પ્રદવિજયજી મહારાજશ્રીના અનન્ય શિષ્યરત્ન પૂ૫૦ મેરવિજયજી ગણિવરના સદુપદેશથી ફળીભૂત થતાં, અમે મૂળચંથ ટીકા સાથે, અને મૂળ, મૂળ તથા ટીકાના અર્થ સાથે જુદું જુદું તે તે વસ્તુના ખપી આત્માઓના માટે તૈયાર કરાવેલ છે. આ બંને પ્રથાન પ્રાનું વાંચન તેમજ શ્રાદ્ધવિધિ, ઉપદેશસસ્તતિકા, ઉપદેશ પ્રાસાદ, અને શેનપ્રક્ષાદિક ગ્રન્થોના દેવદ્રવ્યાદિ સંબધે દષ્ટાંત અને પ્રતિરે વિગેરે દેવદ્રવ્યાકિની પુષ્ટિના માટે પરિશિષ્ટાદિક પ્રશમરસનિધિ ગીતાથરણું અને આચાર્ય શ્રીમદ્ વિજયભદ્રસૂરિશ્વરજી મહારાજના પ્રશિષ્ય રત્ન પ્રખર વક્તા પંન્યાસ શ્રી ચરણવિજયજી ગણિવરના સાહિત્યરસિક શિષ્યરત્ન મુનિ મહારાજશ્રી હર્ષવિજયજી મહારાજ સાહેબે કરી, ગ્રન્થની શોભામાં વધારે કર્યો છે. અને વૈરાગ્યામૃત વારિધિ પ્રશાંત તસૂતિ પૂજય આચાર્ય પુગવ શ્રીમદ વિજયભદ્રસૂરિશ્વરજી મહારાજના વિદ્વાન શિષ્યરત્ન મુનિ મહારાજ શ્રી જનકવિજયજી મહારાજસાહેબે દ્રવ્યસપ્તતિકાનું દિગ્દન લખી, ટુંકમાં ગ્રન્થનો પરિચય કરાવ્યું છે. તે બાબત ઉક્ત મુનિ મહારાજાએાએ જે પોતાને ટાઇમ અપી નિસ્વાર્થ ભાવે સેવા બજાવી છે, તે બદલ તેમનો આભાર માનવામાં આવે છે. અને તે પુસ્તકોના પ્રકાશનમાં જેમણે જેમણે મદદ અપાવી, યા આપી છે, તેમને પણ આભાર માનવામાં આવે છે, અને બીજાએ આ માગને અનુસરી પોતાની લક્ષ્મીનું સાર્થક કરે એમ ઇચ્છી વિરમું છું. લી પ્રકાશક, ·न्य तिका दिग्दर्वन ॥ श्रीद्रव्यसप्तोतकानुं संक्षिप्त दिग्दर्शन.॥ अनंत उपकारी श्रमणभगवान् श्री महावीर परमात्माने प्रणमीने, ते महाप्रभुना श्रुतसागरमां मर्व निर्दिष्ट वस्तुओ होइ, तेमांनी श्री चैत्य, गुरु, ज्ञान, गाभाग्ण, भने बर्मनी निश्रावाला द्रव्यनी मुंदर प्रकारे करायली व्यवस्थावाळी "दन्नसिचरी"ना पुण्यप्रसंगे तथाप्रकारना शुभ दिग्दर्शनमा प्रवेश करतां हुँ अनि हर्ष पामु छु.परम तारकना पुण्य चिट्टोनो सुप्रसंग पामी, भवभीरु भन्यात्माओ स्त्रोपार्जितादि द्रव्यादिनी भक्ति आदिए भवभ्रमण निवारणनी विज्ञप्ति कर, प. महज है. अने आधी " तेनी " सुंदर प्रकारनो व्यवस्था स्वाभाविक होय, ए पण असहज नथी. ते सुंदर व्यवस्थाना मूळभूत रहस्यथी अज्ञात बाळजीवाने तथाविव व्यवस्थानो भन्योनी भक्तिआदिथी धरायेल द्रव्यना सदुपयोगना कारणे, अने ते ते प्रकारनी आशातना निवारणना कारणे, शुभमार्ग- दीक शुभ प्रयास रुग्यो, ए. पण अस्थाने नथी. ते ते शुभमार्गदर्शक प्रयास अनेक प्राचिन पुरुपो श्रीसर्वनविभुदृष्टमार्ग द्वाग करता आन्या छे, अने सां. प्रतकाले अवांगीन पुरुषो पण करे छे. श्रीदव्यमप्ततिकाना का महापुरुय पण एक प्राचिन पुरुप छे. तेओश्रीनु शुभ नाम श्रीलावण्यविजयजी छे. तेओश्री जैन श्रमण होवा उप- गत अगष्णानुपानटाग पाठक ( उपाध्याय ) पदश्री अलंकृत हता. तेओनीना मदगुरुतरनुं शुभ नाम सूरिपुंगव श्रीमद् विजयभानुमरीश्वरजी महाराजा दन. अा नगेनीना गुरुमग्नु पुण्याभिधान आचार्यदेव श्रीविजयमानसूरीश्वरजी महाराजा हुतुं. तेओश्रो तपा विरुदथी अलंकृतना कारणे प्रख्यात गुग निरप नपागलीयमाना एक हता. पाठक प्रवर श्रीलावग्यविजयजी गणिवरे आ द्रव्यसप्ततिका अंगे--"गंयंतरगाहाहिं समत्थिया दब- मिनरी एमाग गटपणे निवेधुले के-रहं आ द्रव्यसप्ततिका नामा ग्रंथ इतर ग्रंथोनी गाथाओद्वारा समर्थित कर्यो छे. तेओश्रीए आम इतरग्रं. योनी मामी च्या ज्या गंयमाथी नंटो छे, ते पण 'श्री पंचागकजी' 'श्री श्राइदिनकृत्य इत्यादि महाग्रंथोना नामनो उल्लेख कग्वा विगैरे द्वाग केट- Me ·বিয়াল व्यसत. विका ॥२॥ लेक स्थळे स्पष्टपणे निर्देश पण कयों छे. पृत्तिनी रचना करतां उपा-बायजी भोलानण्यविजयजी गणिवर पूर्व महापुरुषोग, बनावेला महामंथोगांना अमृतोद्गारने स्मरणगां लान्या गिना राणा नथी. अने ते साथे ते ते महाग्रंथोनां नामो विगेरेनो उल्लेख पण तेगोश्री कर्यंज गया छे. आ ग्रंथनी प्रमाणिकता सुंदर प्रकारनी छे. यांचक जोइ शाशे के आ ग्रंथमा ठेरठेर 'श्रीपंचाशवृत्ति, धर्मपरीक्षा, श्राविभि, सम्यक्त्वत्ति, प्रश्नोत्तरसंग्रह, उपदेशपद, नृहद्गाष्य, संघाचाररात्ति, विचारसारप्रकरण, बृहच्छांतिरतोत्र, श्राददिनकृत्य, गहानिशीथसून, निपाठीशलाकापुरुपचरित्रनु भाग- पर्व, पगनग्नि, व्यवहारमा य, संवकुलक, छेदसूनमा य, जातव्यवहार, संदेहदोलावली, श्रीप्रज्ञापनासूत्रमापापन, निशीथनाण, मूलशुद्धिप्रकरण, श्रीचंद्रफेन- लीनरिन, शत्रुजयमाहात्म्य, आवश्यकसूत्र, श्रादजीतकल्प, सम्यावकलक, व्यवहारसूत्र, आवाजाति, उत्तरा गयनसूत्र, पोडशक, निगेरे गहाग्रंथोनी साक्षीदारा आ ग्रंथनी प्रगाणिकता कोड अनेरी गात पाडे छे. कयुं द्रव्य कह निधानुं गणाय ! विगैरेनुं स्पष्टीकरण शंकागील आगामओने शंका निवारण माटे अपूर्व रामबाण स्वरुप आ ग्रंथमा छापवागां आवेलं छे. आगगसापेक्षपणे विनिध प्रकारनी गुक्तिी पण आहादने उत्पन्न करावे तेवी छे. खरेज सुगार्गने नीरखी आनंद लहरी केम न बहे ! पण साथे गुवादना संगथी विरक्त, दुर्गाग्यवशे दुर्भागी बनेला, बिचारा पागर आत्माओने, के-जेगोने सुंदर व्यवस्था सामे चेदां करवानो अभ्यास अने ओडकार छे, तेओने गाटे आवा सुनथो सुखागावने निपजाववा समर्थ छ ? लगभग निखिल जगत् सूर्य आ- गमननी प्रातःकाले राह जोइ रहे छे, अने ते द्वारा जीवनयात्रानो मुसंयोग माने छे. पण ते सूर्यागगन बिचारा घूको, के स्तेनोने शूलरवरुप निवइतुं होवाथी शुखागाववाळु होय, ए पण एक अटल अनादिनो प्रसार छे. विशेषताए आसन्न भन्योने उद्देशीने फरमावायलां सदनुष्ठानो विगेरे ते ते प्रकारना सच्चोने सुगगताप महत्फळने नजदीकना समयमा समर्पनारां थाय छे. " कारणे-"सविजीव करुं शासनरसी" नी विशाळ भावनावाळा महापुरुषोण सदनुष्ठानोना संदेशाओ जगत्ने वारंवार संभळाच्या छे. ते महापुरुपोए ·| दिग्दर्षन . तिका ॥३॥ * जन्मावेटा संदेशाधो पैकोनों चैत्यादिद्वन्यने आश्रयीने किंचित् संदेशो आ द्रव्यसप्ततिकाना गुंथनद्वारा जे जे रीते पाठव्यो छे, ते विचावू पण स्थानीय *. आदमपनिका भेदद्वार, द्विार, विनाशद्वार, गुणद्वार, दोपद्वार, प्रायश्चित्तद्वार, अने दृष्टांतद्वार, एम सोतद्वारथी मंडित छे. १. भेदद्वार. आ पारमा नै यत्र्य, गुन्द्रन्य. ज्ञानद्रव्य, साधारणद्रव्य, अने धर्मद्रव्यनी निश्चयात्मक विचारणा विविवादपूर्वक करवामां आवी छे. मूळभेद तरीके आ पांच अग्ने नेना उत्तरभेद १५ छे, जे चोथी गाथामां सुंदर प्रकारे दर्शाव्यु छे. २. वृद्धिद्वार. आ द्वारमा चैत्यकार्यमा अधिकारी केटला गुणने धारण कग्नार होवा जोइए । देवादिद्रव्यना विशिष्ट अधिकारी कोण होइ सके। श्री जिनाज्ञा रहितपणे देवादिद्व्यनी वृद्धिकारक वस्तुस्थितिथो अज्ञ होय, तो नयो यती क्टीट विटंबना, देवादियनी नितना गो गते राखवी? विगैरे पांचमी गाथार्थी वारमी गाथा सुधीमां फरमावायुं छे. ३. विनाशद्वार. आ सम्मां देवादिदगर्नु भरण करे, यानी उपेक्षा कगे, बोजाने स्वावादे, अथवा मतिमंदपणाथी कोइने धीरवाथी थती दोपापत्ति, मोहबुद्धिए ते द्रव्यनो उप- भोग करे, यातो नोरी ले, तो नेथी नरकना आयुर्वत्रनी थती नल्लीप्ट आपत्ति, भाडुं न आपे, प्रतिज्ञा करेलं द्रव्य न आपे, इप्यांदिथी दूपित थइ अविवे- जिना ननने ते सगनी उपेक्षा करे, नो तेने श्रुती संमाग्नी वृद्धि साधु पण भक्षणादि दोपोने न निवारतां उपेक्षा करे, तो तेमनी पण थती अनंत संसा- रमा पगि गा. अने अनुरोटिनने यती महानिर्जग. ने अग शुध्यशुद्धि विचारणा. निगर. १३ मी गाथाथी २० मी गाथा सुधीमा प्रकाशवामां आवेलं छे. ४. गुणद्वार. या तारमा देवादियनी वृद्धि करनार महासत्त्वोने आ लोकमां समृदि, कीर्ति, मुख, वळवृद्विनी प्राप्ति तथा भक्तिवान् , शूरवीर, सर्वलक्ष- गोरेत, माबुग्विानिष, मुशीलसर्वनन संमत एवा पुग्नी प्राप्ति. अने परभवमा उत्कृष्टपणे तिर्थ करत्वप्राप्ति. मध्यमपणे संसारनो अंत. जघन्यपणे परित्त मंमागे, भने जगतनुं महा उपकागेपणुं विगैरे. २१. मी गाथाथो २४. मी गाथा सुधीमा नियु छे. ५. दोपद्वार. आ द्वारमां देवादिदव्यना नाशक- नने दर्शनमोरनीगनो वंभ. बोभिलाममप मना मूलमा जाञ्चन्यमान अग्निनु लगाइधुं. चैत्यादिद्रव्य विनाशथी श्रीजिनेधगदिनी आशातना थवाथी थती ·বিন ॥४॥ तिका ॥४॥ अनंत संसारनी प्राप्ति. परभवमा दारिद्रय, कोढादिरोगोत्पत्ति, जनतिरस्कार, परागव, घात, भारकर्षण, कुष्णादि अशुग फळ- पागवू. ते दयनी चोरी विगेरे द्वारा साधुने आहारादि वहोरावे तो, ते साधुने अकाप्य, तेथी थती महा गाँ, प्रत्यनिरुतानी प्राप्ति, आज्ञा विराधकता, संयम अने तपनो विच्छेद,. कुप्रवृत्ति प्रसंग दोप, चैत्यादि द्रव्यभक्षण कर्ताथी संयम-आत्म-प्रवचन-विराधना थाय माटे तेना संगर्नु वर्गपj. कोनो कोनो संग त्याज्य, विगेरे २५९ मी गाथाथी ४४ मी गाथा सुधीमां वर्णव्यु छे. ६. प्रायश्चित्तद्वार. मा द्वारमा जे जे अतिचारो लागेला होग तेने सदगुरुवर सगीपे प्रथम आलोची पछी पाक्षिकादि प्रतिक्रमण करवु. आलोचना यथार्थ भावप्रकाशी फरवी. आलोचना लेगार संवेगी, विने की, श्रान सामाचारीमा स्थित अनाग्रही, श्रदाल, आताधीन, आसेवनादि लक्षणेयुक्त, आशंसारहित विगेरे गुणोवाळो भन्य होवो जोइए. ते आलोचनादाता भाचारशील, दोगने धारी राखे तेवा, शासन्यव-- हारनिपुण, आलोचना कारकनी शरमने सदुपदेशथी छोडावनार, योग्यतानुसार प्रायश्चित्त आपी धर्म-जागृति करावनार. देशकालादि जोनार सद्गुरु होवा' जोइए. ते साधु या श्रावकके आचार्य, सांगोगिक, असांभोगिक, गीतार्थ, पासत्था, गगीतार्थ जेवा, पश्चात्त, देवता, अरिहंत प्रतिमा पासे, अथवा अर्हता सिद्धनी सामे क्रमे क्रमे अभाव छते आलोयण लेवी. वे प्रकार. उत्कठितपणाथी, अभिगानथी, प्रमादथी, यतनाथी, संघादिक कार्यथी, संभ्रमथी जे दोष लागेल होय तेनी यथास्थित आलोयण लेवी. आलोचना ग्रहणथी शुभभावनी वृद्धि अने सन्मार्गदर्शक सहायनी प्राप्ति, आलोचना शुभ स्थळादि लेवी! आलोचना दाता छतां स्वतः आलोचना लेतो शुद्ध थतो नथी, अने वधु दोपित बने छे. पाप प्रकाशनथी लघुता, हर्पोत्पत्ति, स्वपरदोपनिवृत्ति, सरलता; शुद्धता, श्रीजिनाज्ञापालन, शल्पभावादि आलोचना करवाथी गुणो प्राप्त थाय छे, ते लघुगुरु प्रायश्चित्तादि, ४५ मी गाथाथी ५९ गाथा सुधीमां निवेषु छे. ७ अष्टांतद्वार. आ द्वारमा वृध्यादि द्वारोने विशेषपणे पुष्ट करवाने माटे कथाभो कहेली छ.२ वृद्धिद्वारमा प्रसंग पामी संकाशनी कथा, बे श्रेष्ठीमा पुत्रोनी कथा, महेन्द्रपुरीना एक श्रावकनी कथा, अपभदत्तकथा, देवसेनमातानी कथा, गल्लश्रेष्ठीनी कथा, आभडशेठनी कथानु आलेखन करी वस्तुना भावोर्नु ·दिग्दर्शन ध्यास विका VASSETTE उद्यापन वधु पष्ट कयु छ. ३ विनागद्वारमा श्रीकालिकसूरोबरजी महाराज, श्रीभद्रवाहुस्वामिजी, श्रीववस्वामिजी, कलिकालसर्वज्ञसूरिसिंह श्रीहेमचंद्र- नरोधाती महागन, बाग्ल्लवादापुरीजीन०, श्रीविष्णुकुमार, श्रीधर्मघोषमुनीजी, सर्वानुभति मुनिवरनी कार्यवाहीद्वारा विनाशनो अभाव पुष्ट करवामां आवेल .४ गुणद्वारमा गागरंबदीना कथाद्वारा चैत्यादिद्रव्य वृद्धिकारकने श्रीजिननामकर्मनो गुण दशोच्यो छ.५ दोपद्वारमा रुदत्तनो कथा. चंद्रकुमार प्रबं. ग पी ग्येल आपत्ति. अने दोष निवारण यो थयेलो अपूर्व सुखनी सामग्री विगेर सुंदर प्रकारे वर्णवेल छे. ६ प्रायश्चित्तद्वारमा सिद्पुरना श्रावकनी संकाश नामना श्रावनी कथा, कर्ममार अने पुण्यसाग्नु निदर्शन, महाकाळना दृष्टांतद्वारा प्रायश्चित्त न लेनारानी अवनति, अने आलोचना लेनारनी प्रगतिथी या विषयनु हाद पण माझ खोन्यु छ, तत्वचिए सम्यक् अदानपूर्वक आ दृष्टांतो अवश्य-एकात लक्षपूर्वक मनन करवा योग्य छे. उपर्युक गेने नगादि सय अंगेना किंचित् संदेशानुं केवल संक्षिप्त दिग्दर्शन अहिं कयु छे. विस्तृत तत्वपिपासु अने भवभीरुए श्री दवसित्तरी' (व्यसननिमा) नुं आगंन बाचन म्य-पर हितार्थ करवू परमावश्यक छे. पाठक प्रनर ग्रंथकर्ता घणा भवभोरु छे. तेओश्रीए आ मंथनी रचना कर्या बाद नदि शालगना परम निपुणा अने बैगग्यरुप अमृतना समुद्र पंडित मुनिप्रवर श्रीविद्याविजयजी महाराज पासे आ ग्रंथमा किंचिद् दोष पण न देवा पामे ते माटे मम्यर संगो ग्न ऋगन्यु . आ ग्रंथनो रचना विक्रम संवत् १७४४ना आसो मासना शुरूपक्षमा करी छे. भव्य सत्त्वो शुरूपक्षना सिनांमु नन्य व्यसाप्ततिकाने धारण करो अजान तमोपहारथी थती परमोचलनाने पामी, धर्म कर्म सिंह बनो निखिल शांतिना धाम स्वरुप निवृत्तिस्थानने मवर पागो पम इन्लो विरमुं हुं. सीपोर लि. भाग्यलद्वतीया श्रमण जनकविजय -- 1. म. १९९५ LACE ·S नाम १ २ ३ ६ -: श्री विनय-भक्ति-सुन्दर-चरणअन्धमाला तरफथी तैयार थता अन्धो:- ग्रन्थाका किं १२ श्रीउत्तराध्ययनसूत्रम् १३-०-० श्री प्रत्येकबुद्ध चरित्रम् पध ०-१०-० (श्रीभापविजयोपाध्याय वृत्तियुतम्) (प्रेसमा) श्री बावीपरीपह कथा १-०-० १३ श्री हैमधातुपारायणम् श्री मूलदेवनृप चरित्रम् (प्रेसमां) (कलिकाल सर्पज्ञ श्री हेमचन्द्रसूरीधर विरचित) (प्रेसमा) ४ श्री अगडदत्त चरित्रम् ॥ १४ श्रीश्राद्धप्रतिकमणसूत्रम् वृत्तित्रयोपेतम् श्री शान्तिनाथ चरित्रम् ,, (श्री चन्द्रसूरि, श्रीतिलाचार्य. श्रीपाः टीकाकारा) श्री विष्णुकुमार , १५ श्री उणादिनाममाला (कोशः) श्री उदयनराजर्षि (श्री शुभशीलगणि विरचिरा भनेक अप्रसिद्ध शब्दोना संग्रह युक्त) श्री दशाणभद्रनृप १६ श्री धर्मोपदेशमाला श्री चित्रसम्भूतिचरित्रम् ,, (प्रेसमा) (मष्ठश्रीहेमचनसूरि शिष्य श्रीविजयसिंहसूरिकृतवृत्तियुता) श्री सनत्कुमार चरित्रम् प्राप्तिस्थान--पं० भुरालाल कालीदास सरस्वती जैन पु. ११ श्री द्रव्यसप्ततिका भाषान्तर मेट भंडार १४५ गुलालवाडी मुंबई प्रासिस्थान-पं० हीरालाल हंसराज-जामनगर. केशरवाइ ज्ञानमंदीर-पाटण (गुजरात) ८ SEASE 44 ·इम्पस तिकााचिः ॥१॥ ॥ महम् ॥ ॥ श्रीशान्तिनाथाय नमः ।। मकलमुविहितशिरोमणि-प्रशान्तमूर्ति-वयोवृद्ध-गीवार्थाप्रणि-जैनाचार्य श्रीमद्विजयसिद्धियरीश्वर सद्गुरुभ्यो नमः ॥ महोपाध्याय श्रीलावण्यविजयगणि विरचिता ५. प्रा ચન્ટમાગરિજી सान A.al.1 ॥ श्रीद्रव्यसप्ततिकावृत्तिः ॥ (स्वोपज्ञा) रह अंधारंभे ग्रंधकृत् शिष्टसमयपरिपालनाय विघ्नोपशांतये श्रोतृप्रवृत्तये च मङ्गलादिकं प्रतिजांनीते- सिरिवीरजिणं वंदिय, धम्मगुरुं तत्तवोहगं धीरम् । देवाइदव्वतत्तं, सुआणुसारे निरूवेमि ॥१॥ (टीका) सिरिवीरत्ति-श्रीवर्द्धमानजिनं स्वधर्माचार्य च वंदित्वा सम्यग् मनोवाकार्यनत्वा प्रणिधायेत्यर्थः । देवादिद्रव्यतत्त्वं देवादिद्रव्यस्य स्वरूप निरूपयामि विविच्य वक्ष्ये इति क्रियाकारकसंटंकः । केन श्रुतानुसारेण श्राद्धदिनकृत्यादिग्रंथानुसारेण । अत्र प्राकतत्वात् तृतीयाथै सप्तमी । कीदृशं वीरजिनं गुरुं च तत्वबोधकं अनुग्रहधीप्रयुक्तसदागमोपदेशतस्तथा भन्यानां यथावस्थितत्त्वको IAS ·4 द्रव्यसप्त तिकावृत्तिः ॥ २॥ प्रथमद्वार ॥२ धजनकं अनेनोभयत्र परंपरया साक्षाचे परोपकारत्वं दर्शितं ।' पुनः कीदृशं धीरे मरणांतकष्टोपनिपातेप्यनुत्सूत्रप्ररूपकस्वभावमनेनोम- यत्र. सुगुरुत्व सूचितं । यदुक्तं विशेषावश्यके "उस्मुत्तमासगाणं, बोहिनासो अणंतसंसारो ॥ पाणचएवि धीरा, उस्सुत्तं तो न भासंति ॥ १॥ तत्वतः स्वोपकारकत्वमपि भावितं । अत्र श्रीविरजिनं तत्वबोधकं चेति पदद्वयेन सद्भतार्थप्रतिपादनपरेण चत्वारो भगवदतिशयाः प्रकाशिता । तत्र श्रीशब्देन ज्ञानातिशया, · वीरमित्यनेन ' पूजातिशयः, जिनइत्यनेनापायापगमातिशयः, तत्त्वबोधकमित्यनेन वचनातिशयः । तदेवं चतुरतिशयप्रतिपादनद्वारेणोभयोरेकत्वदर्शनेन च गुरुदेवयोः पारमार्थिकीफलोपहितप्रणि धानयोग्यतामिहितेति भावः तथा प्रयोजनादिनिरुपणं च लोकाद्भाव्यमिति ॥१॥ अथ देवादिद्रव्यपदवाच्यमाह- ओहारणबुद्धीए, देवाईणं पकप्पिअं च जाया । जं धणधन्नप्पमुह, तं तद्दव्वं इहं णेयं ॥२॥ (टीका) ओहारणेत्ति-अवधारणबुद्धया भक्त्यादिविशिष्टनियमबुद्धया देवादिभ्यो यद धनधान्यादिकं वस्तु यदा यत् कालावच्छे- देन पकल्पितं उचितत्वेन देवाद्यर्थ एवेदं अईदादिपरसाक्षिकं व्यापार्यं न तु मदाद्यर्थ इति प्रकृष्टधीविषयीकृतं निष्टापमिति यावत् तदा तद् इह अत्र प्रकरणे तद्व्यं तेषां देवानां द्रव्य देवादिद्रव्यं ज्ञेयं बुधैरिति शेपः । एवं प्रति संकल्पितमात्रमहदादिदृष्टि- मात्रपतितं च देवादिद्रव्यं न भवतीति तचं । तेन नैवेद्यपूजार्थ' संकल्पितमपि स्वनिष्टितमशनादिकं सपरिकरमृगाभिधद्धिज- श्राद्धेन साधुभ्यो विधिवद् दत्तं महाफलायाभूदन्यथोभयेषां स्फुटं दोपोपपत्तिः स्यात् । यदुक्तं वसुदेवहिडिका २ खंडे संघाचा- रवृत्तौ च "कौसलजणवए संगयसंनिवेशे जिणभत्तो गासच्छायणमितमोई मिगो नाम बंभणो परिवसइ । तस्स तारिसी महरति ·. विकात्तिः प्रथमदारं ॥३॥ ++:+R: पिया । मुया रामणित्ति । कयाइमिगेणाणुना भद्दे करे हि देवकए भत्तं । जउ चउहागमे पूया भणिया । तथाहि तित्थयरो अरिहंतो तस्स चेव मत्ति कायबा माय पूआवंदणाइहिं भवइ । पूर्वपि पुप्फामिसयुडपडिवत्तिभेअओ चउन्विहं पि जहामत्तिए कुबत्ति" अत्र यथासंभवमविकलाप्तोपदेशपरिपालना प्रतिपत्तिः। तओ पुष्फपूआओ नेविजायापचरेत्ति मन्नतीए तीए देवकज्जे सन्जिय भोयणं, माहवो अउवागया पचख्खं मुख्ख मग्गो इन तिण्हवि जणाण समवाओ पडिलाभेमुत्ति बढमाण भावहिं तेहिं साहवो पडिलाभिया । गिण्ईति मुणी वि किंचि तेसिं सुहभात्र बुडित्थं । अत्र विशेपार्थो वृहत्कल्पभाष्यतो भाव्यः । तो पूआदाणफले, पोवं तिण्हंपि नेसि संजायं, रायकुले भोगफलं, जस्स महो पूयमाहप्पं १। तथा । तबनियमेण य मुख्खो, दाणेण य हुँति उत्तमा भोगा । देवचणेण रनं, ऽणमणमरणेण इंदत्तं २ । ततो भवांतरे च मृगद्धिजादयो मुक्ति प्रापुरिति । अत एव पूजातः प्राग् देवपूजासत्कस्वचंदनभाजनात् पात्रांतरे हस्ततले वा गृहीतचंदनेन कृतभूपणः श्राद्धो देवानर्चयेत् तथा स्वगृहदीपोऽपि देवदर्शनार्थमेव देवाग्रे आनीतो देवसन्को न स्थान, तथा देवाग्रे ढोकितं नैवेद्यपानादिकमपि देवसत्कं न स्यात् तथोचितनव्यान्नपक्वान्नफलादेवस्य पुरो ढोकनं साधोनि- मंत्रणं च विना म्बयमग्रहणमिति यावजीवनियमे सति तदकरणे नियमभंगः नियमाभावे तु तदनिवेदने भक्तिभंगाशातना स्यात् । न तु देवदृष्टौ देवमत्कं तेन न देवद्रव्यभक्षणदोपप्रसंग इत्यादि विधिनिषेधवादोऽपि घटते इति २. अथ मसद्वारैर्देवादिद्रव्यप्ररूपणां दर्शयति- भेया बुट्ठी णासो, गुण दोसा पायच्छित्त दिठंता। एएहिं दुवारेहिं, एअस्स परूवणा गेया ॥३॥ , भत्र गोगामुनगरपयोर्भरः गौणस्ये सनिश्रापि अन्यथादाने दाने च उभयोरुभयोोपायत्तिः । 40MMONAL ·EE प्रथमद्वार ॥४॥ SHERS (टीका) भेअत्ति तत्र शैक्षशिक्षष्प्रयोजका द्रव्यप्रकारा भेदाः १ सम्यगचिंतापूर्वा स्वधनादिप्रक्षेपविधिना तदुपचितिवृद्धिः २ लोभापुर्दयोदीरितभक्षणोपेक्षणादिना तद्धानिविनाशः ३ तयोः करणं बारणादिना पुण्यानुबंधिपुण्यादेलामो गुणः ४ तद्विनाशोद्वेलित- पापानुभावो दोषः ५ तद्विशोधकोऽनुष्टानविशेषः प्रायश्चित्त ६ क्रमाव गुणदोपयोः प्रवृत्तिनिवत्तिदायार्थ निरूपितमुदाहरणं दृष्टांत: ७ एतैर्बुद्धिस्थैद्वारैरेतस्य देवादिद्रव्यस्य प्ररूपणा ज्ञेया, सम्यग्ज्ञानविषयी कार्या ॥ यतः सम्यग्ज्ञानत एव सम्यकारूपणाप्रतिपतिश्च भवतीति भावः ॥ ३॥ अथोवेशानुक्रमेणादिशब्दनियमितं मूलोत्तरान्वितं भेदद्वारमाह- तं णेयं पंचविहं, चेइयदव्वं च गुरुअदव्वं च । नाणं साधारणगं, धम्म पत्तेय तं तिविहं ॥४॥ टीका) तेणेयमिति । तद् देवादिद्रव्यं ज्ञेयं पंचविधं निश्राविषयभेदात् पंचप्रकार तथा । चैत्यद्रव्यं १ गुरुद्रव्यं २ ज्ञानद्रव्यं ३ साधारणद्रव्यं ४ धर्मद्रव्यं ५ च । तथा तत् मूलभेदमिन्नं देवादिद्रव्यं च प्रत्येकं त्रिविधं जघन्यादिभेदेन त्रिप्रकारं भवति । अयं भावः। चैत्यस्याईद्वित्रस्य निधितं द्रव्यं देवद्रव्यमित्यर्थः । अत्र "चैत्यं जिनोकस्तदिवे चैत्यो जिनसभातरुरिति" हैमवचनात् । सपरिकरप्रसादो वास्तुरूपत्वेन देवद्रव्यांतर्भूतन्वाद पृथक् नोक्त इति । तच्च यथामूल्याद्यपेक्षयात्रिधा । जघन्य १ मध्यमं २ उत्कृष्टं च ३ । तत्र नैवेद्यमृतवंशोपकरणादि जघन्यं द्रव्यं १ वस्नधातुकाप्टभाजनोपकरणचतु पदादि मध्यं द्रव्यं २ कनकरूप्यगौक्तिकवास्तु- क्षेत्रादि उत्कृष्ट द्रव्यं ३।१ एवं यथासंभवं गुरुद्रव्यं भाव्यं २ भीमेतिमीमसेनन्यायात् । ज्ञानं ज्ञानद्रव्यं पुस्तकद्रव्यमित्यर्थः ३ तथा साधारणद्रव्यं चैत्यपुस्तकापद्गतश्राद्धादिसमुद्रणयोग्य ऋद्धिमच्छावकमीलितं भांडागाररूपं क्षेत्रद्रव्यमित्यर्थः । तदपि पूर्ववत्रिधाभाष्य . .

·द्रख्यमन्त- तिकापतिः ॥५॥ द्वितीय वृद्धिद्वार ॥५॥ ४ धर्मद्रव्यं प्रायः माधारणधिया चैत्यादि १२ धर्मस्थाने' यथाशक्तिव्ययनिमित्तं परिज्ञातं द्रव्यं । तदपि त्रिधा एवं पंचदशमेदाः परित्यर्थः । अत्रैकन्वे मति अनेकसंबंधित्वं नाधारणत्वं तच नियतकनृविपयापेक्षया उत्तरं त्वनियतोभयापेक्षया च भेछ ।। अथवा निश्राकाले कार्यकाले वा प्रवर्तकधीभेदात् विषयभेदाद्वा सर्वत्रापि भेदः खधिया स्फुटं बोध्यः । तथात्र जघन्यादिद्रव्यविस्तारो द्विनाशप्रायश्चित्त विवरणावमरे वक्ष्यते ॥ 2 ॥ ॥ इति समाप्तं प्रथमं भेदद्वारं ॥ अंथपां वृद्धौ वश्यमाणं मत्फलमदेतीति वृद्धिदारनिरूपणार्थ चैत्यकारणाधिकारिगुणोपलक्षणेन पंचाशकगा. थाभ्यामादो मामान्यतस्तदधिकारिणं निरूपयति. अहिगारी य गिह थो, सुहसयणो वित्तमं जुओ कुलजो। अरकुद्दो धिइवलिओ, मइमं तह धम्मरागी या५! गुरुपूजाकरणरई, सुस्सूसाइगुणसंगओ चेव । णायाहिगयविहा, णस्स धणियमाणापहाणो य ॥ ६ ॥ (टीका) अहिगारिति । गुरुपूजति । अत्रोत्मर्गत ईदृग्गुणो गृहस्सः प्रायोऽधिकारी देवादिद्रव्यवृद्धिकर्ता जिनैरुक्तः। तद्यथा । कीडग् गृहस्सा, सुपखजनः अनुकूल कुटुंबादिवर्गसहितः १ वित्तवान् न्यायाजिंतऋद्धिमान् २ युक्तः राजसत्कारादियोग्यः प्रत्यनी- 1 गुगयगया मुमिवानि क्षेत्रात मत नस्मिन् परिक्षानुमारण निश्राकाले कार्यकाले प्रयोक्तुरवठभ बुद्धिरूपी दो भेदी श्रीराजप्रश्नीययोगशा- पानुपारेन नानुरूमा पत्रासकानुनारंण 1 पोरामारीपटदरूपी जे च भेदो मद्वादश ॥ C मा ·दून्यसप्त तिकावृत्तिः ॥ ६॥ 'द्वितीयं दिवार कादिनाऽपरिभूत इति यावत् ३ कुलजः सर्वश्यः कृतप्रतिज्ञानिर्वाहका ४ अक्षुद्रो दानशौंडः ५ धुतिपलिकः चित्तसमाधानलक्षगसा- मर्थ्ययुक् ६ तथा ज्ञाता विद्वान् प्रस्तुतविधानस्य चैत्यद्रव्यादिवृद्धिविधेरित्यर्थः ७ आज्ञाप्रधान: आगमपरतंत्रः ८ धर्मासक्तः ९ गुरुभक्तिरतः पूजनीयसेवापरायण इत्यर्थः १० शुश्रूपादिगुणैः संगतः विवेकीत्यर्थः ११ मतिमान स्वतः प्रशस्तधीमान १२ अयं' भावः ईदृशः श्रद्धानतः सानुबंधसत्फलाः चैत्यद्रव्यादिवद्धिव्यवहाराः सुसाध्याः स्युः तत्प्रतिकूलाभक्षणादिदोषा अपि निवार्याः स्युः। विसदृशस्तु ते दुःसाध्या एव ततो यस्य यथा सामर्थ्य स तत्र तथा प्रवर्तते इति ५॥ ६ ॥ ॥ अथात्रैव विशेषतस्तदधिकारिणो निरूपयति ॥ मग्गाणुसारिपायं, सम्मदिडीतहेव अणुविरई । एए हिगारिणो इह, विसेसओ धम्मसत्थंमि ॥७॥ (टीका) मग्माणुत्ति । भवामिनंदिदोपरहितो मित्रादिदृष्टिसहितः शमसंवेगाशुपलक्षितः तथाविधमंदमिथ्यात्वकपायोदयभाग् भज- नया च जैनक्रियावान् तथाभन्यो मार्गानुसारी स्यात् । यदुक्तं धर्मपरीक्षादौ । “ मग्गाणुसारिभावो, आणाए लख्खणं मुणेयन्वं । किरिया तस्म न णियया, परिवंधे वाविउवयारे १ तत् तत् तत्वानुकूलप्रवृत्तिहेतुपरिणामो मार्गानुसारिभावः । सैव द्रव्याज्ञाप्युच्यते । तत्र मापतुपतामल्यादिवत् अन्वयव्यतिरेकाभ्यां दर्शनक्रिया न नियता । एतेन मार्गानुसारिणां द्रव्यतो जैनक्रिया- नियमो निरस्त इति १ एपा मार्गानुसारिता चोत्कर्पतः चरमावर्तेऽपि प्रवर्तते । यदुक्तं तत्रैव "मग्गाणुसारिभावो पुग्गलपरिअ. 1 अग कार्य कारणयोः सबंध दर्शयित पक्षापुर्गा कतिचिद्गुणादर्शिताष्टीकाकृतिः ॥ M maani--- -WAPIN --- ·ब्लक इन्पमा तिकानि ॥ ७॥ द्वितीय द्विारे ॥ ७॥ दए मुणेययो। गुणयुड्डीप विगमे भवाभिनंदीण दोसाणं" १ अत्र चरमपुद्गलावर्त प्राकालवर्तिनोऽनंतानुबंधिकपायादिविपाकरूपाः क्षुद्रत्वादयो दोषा भवामिनंदिन उच्यते इति : तथा मिथ्यात्वोदयरहितत्वे सति केवलनिःशंकितादिगुणसहितो भव्यो चिरतसम्पष्टिः • भयोद्वेगादिगुणवत्त्वं सति अप्रत्याख्यानावरणक्षयोपशमजन्यविरतिभव्यो देशविरतिः ३ एने इह नवृद्धयाधिकारे विशिष्टाधिकारिणो धर्मशास्त्रेण पचाशकाद्यनुसारेण प्रायो ज्ञेया इति शेषः । पुष्टालंबने तु साधवोप्य- प्राधिकारिणोऽग्रे वश्यंत ॥ ७ ॥ अथ क्रमात्मप्रतिपक्षविध्यपेक्षककद्वारेण फलोपहितां वृद्धि दर्शयन् प्रसंगतो विनाशमपि दर्शयति । जिणवरआणारहियं, बद्धारतावि केवि जिणदव्वम् ॥ वुडंति भवसमुद्दे, मूढा मोहेण अन्नाणी ॥ ८॥ (टीका) जिणेत्ति । अत्र तंत्र न्यायेन व्याख्यानं द्विधा कार्य । तत्र विधिपक्षे सर्वत्र प्रायोऽकारविश्लेपात् जिनाज्ञयारहितं सहितं देवादिद्रव्य वर्दयंतः केचिदनिर्वचनीयगणाः अमूढाः विवेकिनः अमोहेन मेदज्ञानेन आज्ञान्यः अर्हदाद्याज्ञामात्मनि नयंतीति अर्हदादि पातारापकाः भवममुद्रे अ-न निमजति तरतीत्यर्थः । विधिपक्षे तु यथाश्रुतं व्याख्येयं । अत्रेदं हार्द श्रीआताज्ञानुमारिण्युचि. तार्थक्रिया विधिः स्वच्छंदानुसारिणि चाविधिरतः कर्मादानादिकुव्यापारवर्जसद्व्यवहारादिविधिनैव तवृद्धिः कार्या १ । केनिनु श्रादम्पतिरिक्तभ्यः ममधिकग्रहणकं गृहीत्वा कलांवरेणापि तवृद्धिरुचितैवेत्याहुरिति । सम्यक्त्ववृत्यादौ संकाशकथायां तथोक्तः । एवं सति परः प्राह । ननु देवद्रव्याधिकारे कथं श्राद्धेन देवद्रव्यवृद्धि कर्तुं शक्यते । यतो " भख्खंतो जिणदव्वं, अननसंसारिओ भणिओ” इति जानत्रपि आत्मव्यतिरिक्तानां यच्छनुभयेषां संसारवृद्धिं प्रतिकारणता भवति । न हि विष ·द्रव्यसप्त तिकावृत्तिः ॥८॥ द्वितीयं वृद्धिद्वारे ॥८॥ कस्यापि विकारकन्न स्यादिति वाच्यं । प्रायः सर्वेषामपायकृदेव स्यात् ग्रंथांतरे आलोचनाधिकारे मूषकादीनामपि दोषोत्पत्तिरुक्तास्ति। तदन वृद्धि प्रति का रीतिरत्रोच्यते । मुख्यवृत्त्या श्राद्धानां देवद्रव्यविनाशनमेव दोषः । कालोचितव्याजादिदानपूर्वकग्रहणे तु न भूयान दोपः । समधिकव्याजादीदाने पुनर्दोषाभावोऽवसीयते । तदिनाशे तु दुर्लभबोधिता । तदूरक्षादिदेशनादानोपेक्ष णादौ साधोरपि भवदुःखं च शास्ने दर्शितमस्ति । तेन तदभिज्ञाना श्राद्धाना प्रायस्तस्याव्यापारणमेव श्रेयः । मा कदाचित् प्रमा- देन स्वल्पोऽप्युपभोगो भवतु इति सुस्थानस्थापनया प्रत्यहं सारादिकरणपुरस्सरं महानिधानवत् तत्परिपालने च तेषां न कोपि दोषः किंतु तीर्थकृन्नामकर्मनिवधनादिविशिष्टलाभ एव ६ । एवं सति तेपा यत्तद्वर्जनं तनिःशूकतादिदोषसम्भवपरिहारार्थ ज्ञेयं तेनेतरस्य तद्भोगविपाकानभिज्ञस निःशूकताद्यसंभवात् वृद्धयर्थं समधिकग्रहणकग्रहणपूर्वकसमर्पणे न दोषः । आगामिनिर्धनत्वापदादिसंभवेऽपि मूलधनस्य विनाशाभावात् । सशुकादौ तु वृद्धयाद्यर्थे समर्पणव्यवहाराभावात् तेषां तद्भक्षणे दोष एवेति । तथा कदाचित् उक्तप्रकारेण यदा सुश्राद्धा अपि स्वयं तद्वद्धयितुं न शक्नुवंति तदाक्षतपूगीफलनेवेद्यादि देवद्रव्यविक्रयोत्थद्रव्यवत् तद्धनेनेवोचितपृथग्व्यापार- करणेन लब्धं धनं साधर्मिकाणामुक्त्वा देवद्रव्यादौ प्रक्षेप्यं न तु खधनादौ । तद्धानिरपि तेषामग्रे वाच्या तत्प्रतीकारार्थमिति २ । तथा यदोक्तप्रकारेणेतरगृहेऽपि ग्रहणकग्रहणपूर्वकतवृद्धिसंभवो न स्यात् तदौचितव्याजादानपूर्वकमेव तद्गृहे तद्धनं यथाकालावधि सभूय सुश्रावकैर्मोच्यं । ततो अप्रमत्तास्ते तद्धन तथा प्रकारेण गृहांतरं परावर्तयतः सागदिकं कुर्वतः प्रवर्तयेयुः ५ । अत्रोत्सर्गाप- वादेन भावना कार्या । एवमादिवृद्धिप्रकाराभावात् सर्वथा विनाशसंभवे तु महानिधानवत् रक्षणीयमेव । न तु वृद्धयर्थ क्वचिदपि मोच्यमिति । श्राद्धविधि सम्यक्त्ववृत्ति प्रश्नोत्तरसंग्रह वृद्धवादानुसारेण विधिपूर्वकैव वृद्धिस्तथाभन्यानां संपूर्णफला यशस्करी भवति ।

·द्वितीय वृद्धिद्वार विपातिः प्रविधिना च विहिना कालांतरे समूलं चैत्यादिद्रव्यं विनाशयति । यतः " अन्यायोपार्जितं द्रव्यं, दश वर्षाणि तिष्ठति । प्राप्ते च पोडो वर्षे, ममूलं च विनश्यति ।" यतो लोकेऽपि वृद्धिवाणिज्यसेवाभोजनशयनासनविद्यासाधनगमनं वंदनादिकं च द्रव्यक्षेत्रका- लादिविधिना विहितं पूर्णफलवनान्यथा सामग्रीवैकल्यात् । यदुक्तमुपदेशपदादौ आसन्नसिद्धिआणं, विहिपरिणामो उ होइ सय- सालं। विहिना अविहिमत्ती, अभवजियद्रमन्वाणं ॥१॥ धन्नाणं विहिजोगो, विहिपख्खाराहगा सया धन्ना । विहिबहुमाणी धन्ना, विहिपल्या प्रगगा धन्ना ॥२॥ विहिसारं चिअ सेवइ, सदालूसचिम अणुट्ठाणं । दवाइदोसनिहओवि, पख्खवायं वहइ तंमि ॥३॥" लोकेपि अयते "विधिपूर्व कृतं कार्य, संपूर्णफलसिद्धये । विपरीतं च तुन्छ स्यात् , अष्टिनंदनयोरिव ॥ ४॥" तद्यथा । कांचनपुरे को अष्टिमनी न्यार्थिनी एक सिद्धपुरुपं भक्त्या भजता स्म। एकदा तुष्टेन तेन सम्यग्विधिसहितानि तुंबीफलानि सप्रभावाण्यपितानि। नथादि गतवारकृष्टे क्षेत्र निरातपस्थले उक्तनक्षत्रवारयोने वाप्यानि वल्लीनिष्पत्तौ च कियंति बीजानि संगृह्य सपत्रपुष्पवल्ली क्षेत्रस्थैव दलने । तझन्म एकगद्याणकममितं चतुःषष्टि गद्याणकतानमध्ये क्षिप्यते जात्यं हेम स्यादिति सिद्धेन शिक्षितौ तौ गृहमाययतुः। जननयोमध्ये एकेन यथोक्तविधौ कृते जात्यं हेम जज्ञे । अन्येन विधिरीपन्न्युनीचक्रे तस्स रूप्यमेवातः सर्वत्र सम्यग्विधिरेवोचितः । कीधिस्तु निःशुरुनया विहिनोऽनायव । यतः "जह भोयणमविहिकयं विणासप विहिकयं जियावेइ । तह अविहिकओ धम्मो, देह भवं निहिको मुख्य ॥२॥ हरिऊगय परदचं, पूय जो कुणड जिणवरिंदाणं । दहिऊग चंदनतरं कुणइ इंगालवाणिजं २॥" न नैनं संप्रति धर्मो नाकर्तव्यनयापन्न इति वाच्य अपरिहार्याविषेः सुप्रतिकार्यत्वात् । यतः अविदिकयावरमकयं, उस्स्- अवगण भगंति मवष्णू ॥ पायछित्तं जम्हा, अकए गुरु* का लहुअं ॥१॥" अत एव सकलपुण्यक्रियाप्रांते अविध्या- ·शातनानिमित्तं मिथ्यादुःकृतं दातव्यमेवेति । किंच सातिचारादप्यनुष्टानादभ्यासतः कालेन निरतिचारमनुष्टानं द्वितीय दिवारे ॥१०॥ इग्यसप्तः विकात्तिः ॥१०॥ भवतीति सूरयः यदाह । अभ्यासो हि प्रायः, प्रभूतजन्मानुगो भवति । शुद्ध इति संस्कारद्वारेत्यर्थः। बायोपि अभ्यासो हि कर्मणां कौशलमावहति नहि सक्रनिपातमात्रेणोदविंदुरपि प्रांवणि निम्नतामादधातीति तत्वम् ॥ ८॥ अथ विधिवत् श्राद्धदिनकृत्यायनुसारेण चिंतामपि निरूपयंस्तौ दर्शयति- मू०-समये सद्बो चिंतइ, चेइयमाईव दुच्छियं अन्नं । उग्गाहिणी उ सययं, दव्वु बुट्ठी न अन्नहा ॥९॥ (टीका) समयेति-समये एकाद्यंतर दिवसादिप्रस्तावे कदाचिदित्यर्थः । तथाविधश्राद्धः चिंतयेत् सारणादिविधिना पर्यालोचना- पूर्व सारयेत् । चैत्यादीन् आदिशब्दात् चैत्यप्रदेशप्रमार्जनादिग्रहणं अथवा अन्यं चैत्यादिपरिचारकदेवार्चकाहारिकादिकं दुःस्थितं खखव्यापारासमर्थमल्पाजीविकया वा दुःखितं संतं चिंतयेत् । देवादिद्रव्योग्राहणी तु सततं चिंतयेत् यतो देवादिद्रव्यस्यातिशयेन वृद्धिः स्यात् । विषक्षे दोषमाह ॥ अन्यथोक्तचिंताभावे तु उक्तवृद्धिनैव । इयमत्र भावना । देवगुर्वोर्व्यवहारतोऽईत्शासनस्य मूलत्वात पूर्व यथावसरं विवेकिना सपरिकरचैत्यचिंता कार्या । तत्रापि जीर्णचैत्योद्धारविषया विशिष्टफलदा । यदाह । अप्पा उद्धरिओ चिअ, उद्धरिओ तहय तेहिं नियवंसो ॥ अन्ने य भवसत्ता, अणुमोअंताओ जिणभवणं" ॥१॥ "खवि नीयागो, उच्चा- गोयं च बंधिअं तेहिं । कुगतिपहो निहविओ, सुगइपहो अनिओ वहय"॥२॥ "इहलोगंमि सुकीत्ति, सुपुरिसमग्गो अ देसिओ होइ। १ चैत्यसेवाप्रर्माजनादि क्रियाविधायकम् । स ·इम्पमा विपति द्वितीयं दृद्धिद्वार ॥११॥ निर्मि मचाणं, जिगमवणं उदरंतेण" ॥ ३ ॥ "सिजति केइ परिमा, भवेण सिद्धवर्ण च पावंति | इंदसमा केइ पुगो, सुरसुख्खं अणुहोऊण" ।। ४ ॥ अतः सुधादिना चैत्यं संस्कार्यमिति । अतश्चैत्यप्रदेशसंमार्जनपूजोपकरणसमारचनप्रतिमापरिक्रादिनमल्यापा- दनविशिष्टपूजाप्रदोषादिनोभानिर्भावनाक्षतनैवेद्यादिवस्तुस्तोममत्यापनचंदनकेशरधूपघृतादिसंचयनदेवादिद्न्योद्ग्राहणिकाकरणतत्प्राप्ता- यकसुम्यानस्थापनतदायव्ययादिमुव्यक्तलेख्यकविवेचनसमुद्गकायव्ययस्थानादिसंरक्षणकर्मकरस्थापनसार्मिकगुरुज्ञानधर्मशालादेरपि यथोचितनिनया यथाशक्तियननीयं । एवं प्राद्धिमत् श्राद्धेन तु विमलाचलादिमहातीर्थस्यापि रक्षोद्धारकरमोचनादिविधिना सारणा कार्या । एतातना प्रसंगतभेत्यादिवयात्यविधिरपि निर्णीत इत्यपि सिद्धं । न हि देवगुर्वादीनां श्रावकं विना प्रायोऽन्यः कश्चिचिंता कतान्ति । नवा मति जातु चौरागन्यायुपद्रवाद् देवादिद्रव्यं विनश्यति तदापि चिताका निर्दोष एवावश्यंभाविभावस्थाप्रतिकार्य- लादिति । नवापि या या नैन्यनिता स्वल्पममयसाध्या मा द्वितीयनैपिषिक्याविधेया शेषा तु पश्चादपि यथावदव्याक्षिप्तकाले । एतदा गाहस्थ्यमारं यदाइ "नं नाणं तं च विन्नाणं, तं कलासु अ कोसलं । सा बुद्धि पोरिसं तं च, देवकजेण जं वएत्ति ॥१॥ तथैने उद्मावणिकानिनव विशेषतो देवादिद्रव्यवृद्धिप्रयोजिका भवतीति | तचिंताकारकैरुग्राहणिकासु अभग्नचित्ततया खद्रव्यवत् देशद्रपादारपि कार्या। अन्यथा बहुविलंबे दुर्भिवदेशमंगदौस्थ्यापातादेरपि संभवात् यहूपक्रमेऽपि वदसिद्धः। तथा च महान् विना- पदोष आपयने महेन्द्रपुरीयश्राद्धवत् । तथाहि । माहेन्द्रपुरे अहेचैत्यचंदनभोगपुष्पाक्षतार्थ देवद्रव्योग्राइणिकायां श्रीसंघेन नियो- विनाः नत्वारः निताकारः श्राद्धाः मम्पचितां कुर्वन्ति । अन्यदा मुख्यचिंताकदुग्राहणिकाकरणादौ यत्तद्वचनश्रवणादिना दूनश्चि- नापा शिभिलीभूतः । ततो मुल्यानुयायिनो व्यवहारा इत्यन्येऽपि शिथीलीभूताः । तावताऽकस्माद देशभंगादिना बहुदेवगव्यं ·NA द्वितीय वृद्धिद्वार ॥१२॥ सिकाइचिः ॥१२॥ विनष्टं । तता प्रमादेन सबलवीर्यगोपनात् सानुबधपापकर्मणासावसंख्यभवान् भ्रांत इत्येवं निविलंबसमुद्माइणिकखापि देवादिलभ्यं श्रावकादिभ्यः सोत्साहं सुश्रावकैयिं । स्वयं चापि निविलंबं देवादिदेयं देयं न तु क्षणं स्थाप्यं । अन्यस्यापि देयस्य प्रदाने विवेकिमिः सर्वथा न विलंब्यते किं पुनर्देवज्ञानादेरेवं सति यदा च येन यावता मालापरिधापनादि कृतं तदा तावताऽन्यदपि देवादिद्रव्यं जावं तच तेन कथमुपभुज्यते कथं वा तल्लाभादि गृह्यते पूर्वोक्तदेवादिद्रव्योपभोगप्रसंगाव तस्मात्सद्य एव तदर्पणीयं । यस्तु सद्योऽर्पयितु मशक्तस्तेनादावेव पक्षार्धपक्षाधवधिः स्फुटं कार्यः । अवधिमध्ये च खयमयॆ मार्गणादि विनापि अवध्युल्लंघने च दैवादंतरा पापोद- यात् देवादिद्रव्योपभोगदोषः स्फुटं साद् वृषभदत्तवत् तथाहि । “महापुरे महेभ्यः श्रेष्ठी ऋषभदत्तः परमार्हतः पर्वणि चैत्ये गतः पार्श्वे द्रव्याभावात् उद्धारके परिधापनिकार्पणं प्रतिपेदे सघश्च तेनान्यकार्यव्यग्रेण सा नार्पिता । अन्यदा दुर्दैवात् तद्गृहे घाटी प्रविष्टा सर्वस्व लुटितं श्रेष्ठी च लुटाकैहतो मृत्वा तत्रैव पुरे निर्दयदरिद्ररूपणमहिषवाहकगृहे महिषोऽभूत्। तत्रापि च तदा नीरादिभारं प्रति- गृहं वहन्तुचैस्तरभूचटनाहोरात्रभारवहनबहुक्षुत्तट्सदानिर्दयनाडीघातादिमिर्महाव्यथाश्चिरं सेहे । सोऽन्येचुर्नव्यनिःपद्यमानचैत्यजगती कृते जलं वहंश्चैत्यार्चादिकं दृष्ट्वा जातजातिस्मृतिश्चैत्यं कथमप्यमंचन ज्ञानिवचसा प्राग्भवपुत्रद्रव्यं दत्वा महिषपालकान्मोचितः। ततः सहस्रगुणितेन प्राग्भविकदेवदेयदानेन च तैरनृणीकृतोऽसावनशनेन खर्गतः। क्रमान्मोक्षं चेति । तेनोभयत्र विलंबो न कार्यः । तथा सति विशेषतो देवद्रव्यादेवद्धिः प्रवनते । खसिंश्च तदम्यासे हि सावधानत्वेन तद्विरोधिकर्मखदोषपरिहारपूर्वाणां खनियमनि- वहिापूर्वगुणशुद्धिविशेषधर्मार्जनादिगुणानां स्थिरसंवासो भवेत् । तथार्चकादीनामपि स्वखकार्योत्साहवत्यथै तथा तथा खधनादिना वृत्तिसाहाप्यं तथाविधाद्वैर्देयं यथा यथा चैत्यादेः खखकार्येऽप्रमत्ताः स्वप्रमोदाः संतः प्रवर्तेरन् । एवं सम्यचिंतायभावे तु CASINECHESS RIS ·म्यगन विकाति: द्वितीय द्विवाद ॥१३॥ जलादिविनानादिदो आभवेयग्नः प्रमादतः पूक्तिचिंता न मोच्या सद्भक्त्युल्लामायनुबंधादिति ॥ ९॥ अनिदादौ प्रगंगापूर्व पाददिनकृत्यगाथाभ्यामधिकारिणं निगमयति । नो माया नो पिया भन्जा, सरीरं नेव बांधवा ॥ पिच्छए तत्थ ठाणंमि, जत्थ अत्थं तु-पिच्छए ॥ १० ॥ अगिहा जो उ दव्बंमि, जिणत्थं नेइ वित्थरं ॥ एएणं सो महासत्तो, बुच्चए जिणसासणे ॥ ११ ॥ (टीका) नो माया• अगि०-जीवः मर्योऽपि गर्दैवानादिदुर्जयलोभग्रहग्रस्तत्वात् प्रायो यत्र स्थाने रक्षणीयत्ववर्द्धनीयत्वादिनार्थमेव गया परम ध्येयनया प्रेक्षने नत्र म्याने नथा न मात्रादीन् प्रेक्षते । यतः-तदर्थे जीवितमप्यनपेक्षमाणोसो दुरितायशसंघातान् संधत्ते ॥ ॥ एवं गनि यः संनोपामारसंभागसिक्तखांनवृत्तित्वान् स्वस्मिन्नपि द्रव्ये सर्वथाऽगृद्धः सन् जिनादिद्रव्यं सम्यग् रक्षणादिना विस्तारं नयनि. म एतेन कारणेन महासत्त्व उच्यते । उपलक्षणात् अन्येन वर्धापयति अनुमोदयत्यपीत्यर्थः । नां न नग्मावलांदिमामग्रीषयान् माध्यम्यादिमूलगुणाः प्रादुर्भवन्ति । नतः मद्भक्तिसत्त्वोल्लामः प्रवर्त्तते । ततः सम्यर्चितोद्ग- न्छनि । नतः पूषांना दिनदेतीति परमार्थः ॥ ११ ॥ मां देशद्रयादिग्रह्नि कुवेना श्राद्वेन तत्फलरूपो देवद्रव्यादेरुचितो भोगस्त्याज्य इति दर्शयन्नाह- दुविहं त्र देवदव्यं, भोगुवभोगेहिं तत्थ दुविहं पि । उचिएण वर्वादअव्वं, अन्नहा भत्तिभंगो य ॥ १२ ॥ (टीका) दुविहेनि विविध न देवद्रव्यं भवतीति शेषः । चकागन् गुरुद्रव्यादिकमपि ग्राह्यं कुतः भोगोपभोगाम्यां । सकृद्रो. ki ·द्रव्यसप्त. तिकाति ॥१४॥ द्वितीय दिद्वारे ॥१५॥ गाहं च वस्तु भोगः नैवेद्यसगादिकं । पुनः पुनर्भोगाई वस्तु उपभोगो भूपणगृहादिकं । तत्र द्विविधेऽपि द्रव्ये उचितेन वर्तितव्यं विधिव्यापारेण वर्तितव्यं । भोगोपभोगद्रव्यं खस्वोचितस्थानचैत्यादौ यथाईदाशं प्रयोक्तव्यं । प्रमोदातिशयादिसंभवाद- न्यथानुचितस्थाने व्यापारणेन भक्तिभंग आपतेत्यर्थः । अत्रेदं तत्रं । देवादिभोगद्रव्ये स्वकार्य व्यपारिते सति न्यूनीभव- नेन स्फुटं खंडितद्रव्यरूपाशातना प्रतीयते । तथा सति तदुचितोपभोगव्याघातेन तजन्यविभूपाभत्त्युल्लासादिभंगोऽपि संभा- गते । उपभोगद्रव्ये तूक्तदोपाभावेऽपि आशातिकमनिःशूकताऽविनयादिदोपसंगवेनोभयभक्तिभंगः स्फुट समुज्जृभतेऽत उभयमपि श्राद्धेन यथासंभवं खकार्यादौ न व्यापार्य, उचितपदे च व्यापार्यमेव । तथाहि स्वगृहचैत्यढोकितचोक्षपूगीफलनैवेद्यादिविक्र- योत्थं पुष्पभोगादि स्वगृहचैत्ये न व्यापार्य, नापि चैत्ये स्वयमारोप्यं । किंतु सम्यक खरूपमुक्त्वाऽर्चकादेः पार्थात् तद्योगाभावे सर्वेषां स्फुटं स्वरूपमुक्त्वा स्वयमारोपयेत् । अन्यथा मुधा जनप्रशंसादिदोपः। गृहचैत्यनैवेद्यादि चारामिकस्य प्रागुक्त मासदेवस्थाने नाय । खधनार्पणसामर्थ्याभावे च आदान नैवेद्यार्पणेन मासदेयोक्तौ तु न दोपः । मुख्यधुरया मासदेयं पृथगेन कार्य, गृहचैत्यनैवेद्यचोक्षादिकं तु देवगृहे मोच्यं, अन्यथा गृहचैत्यद्रव्येणैव गृहचैत्यं पूजितं स्यामतु स्वद्रव्येण, तथा चानादरावशादिदोपः। न चैनं गुक्कं । स्वदेहगृह मढुंगाधर्थ भूगतोऽपि गयरा गृहस्थेन करणात् देवगृहे देवपूजापि स्वद्रव्येणैव यथाशक्ति कार्या। न तु स्वगृहढौकितनैवेधादिविक्रयोत्थद्रव्येण, देवसत्कपुष्पादिना वा, प्राग्रक्तदोपात् । तथा देवगृहागतं नैवेद्याधतादि स्ववस्तुवत् मुषकादेः सम्यग् रक्षणीयं, राम्यग् मूल्यादियुक्त्या च विक्रेयं । नतु यथा तथा मोच्यं देवद्रव्यविनाशादि दोषापत्तेः । तत्रापि स्वतः चैत्यद्रव्योत्पश्यसंभवे तत्पूजायां व्यापार्य नान्यथा । तथा सति तद्व्याप्तौ अनादरावज्ञादिदोषापत्तेः । तथा भोगविणठं वव्वं RECE ·द्वितीयं द्विद्वारे ॥ १५॥ निम्मलं चिंति गीयत्येनि वृहङ्गाप्यवचनात्। यजिनविचारोपितं सत् विच्छायीभूत विगंधं जातं दृश्यमानं च निःश्रीकं न भव्य- प्यमान मियानि जनमनः प्रमोदडेतम्ननिन्यिं बुवन्ति बहुश्रुता इति. नंघाचारवृत्त्युक्तेश भोगविनष्टमेव निर्माल्यं । न तु विचारमारप्रकरणो ॥१५॥कप्रकारेण दौकिनाचनादेनिर्मात्यत्वमुचितं । शाखांतरे तथा लोके अदृश्यमानत्वादक्षोदक्षमत्वाच । केचिचत्रान्येषां भोगानहत्वादेव मां देवादिनिथिनं द्रव्यं निर्मान्य माहुरिति । नचं पुनः केवलिगम्यं । तच वर्षादौ विशेषतः कुंवादिसंसक्तेः पृथक् पृथक् जनानाक्रम्य अनिमाने त्यज्यने एवमागातनापि न स्यात् । मात्र जलमपि तथैवातः शेपावत् शांतिपानीयं मस्तक एव दातव्यं । यदुक्तं हेम- वीरनग्नि "अभिपेफनलं ननु सुगमुरनरोग्गाः। ववंदिरे मुहुः सर्वांगीणं चोपरि चिक्षिपुः १" पद्मचरित्रेऽपि ३९ उद्देशे। आपादनातुर्मास्यष्टाहिका द्धनात्राधिकारे "तं हवणसंतिसलिलं नम्बइणा पेसिअं सभजाणं | तरुणचलयाहिं नेउं, बुढं चिय चिय उनमंगेम?" युटतांनावपि शांतिपानीयं मस्तके दातव्यमिति । पुष्टालंबने तु जरासंघमुक्तजरोपद्रुतं खसैन्यं धरणेद्रदत्तपार्श्वबि. सायांएपरिवेपेण श्रीकृष्णेन पटूचके । एवं श्रीपालमहीपालादिनामपि बोध्यमिति ॥ तथा यथासंभवं देवादिसंबंधिगृहाइक्षेत्रवाटिका पाराष्टिका काटवंशकवेन्लुकमृन्मुधादिकं श्रीखंडकैमरभोगपुष्पादिकपिंगानिकाचंगेरीधूपपात्रकलशवासकूपिकाधीकरीचमरचंद्रोदयझ- लगभैगोदियाधमााणमरावजवनिकाकंचलकपाटपट्टपटिकाकुंभउरसिककजलजलप्रदीपादिकं चैत्यशालाप्रणाल्याद्यागतजलायपि य स्तरका किमपि न गापायं । देवभोगद्रव्यवत् तदुपभोगस्यापि दुष्टत्वात् । चमरसावाणादीनां मलिनीमवनबूटनपाटनादि गंभये पषिकदोषोप्यतो देवमत्तं वादित्रमपि गुरोः संघस्यापि चाग्रे न वाद्य । केचित्चाहुः पुष्टालंबनें बहुनिःक्रयार्पणपूर्व , inीगिरगामाग मदीपान 7 मूर्यमा यो गतः । wom--- ANNA-H- -- S ·द्रष्यसप्त तिकात्तिा ॥१६॥ देवसेनम- तुर्दृष्टान्त ॥१६॥ व्यापार्यतेऽपि । यतो " मुलं विणा जिणाणं, उवगरणं चमर छत्तकलमाई। जो चावरेड मूढो, निधकले सो हवार बुहिओ॥ १॥ " स्वयं च व्यापारयता जातु भंगे उपकरणस्य खद्रव्येण नव्य समारचनमिति । अन्यथा तु तिर्यगादिदुर्गतिदुःख भाग् देवसेनमाववत् भवति । संप्रदायेन दृष्टांतो यथा-विधाय दीपं देवानां, पुरस्तेन पुनर्नहि । गृहकार्याणि कार्याणि, तिर्यजेच भवेद्यतः । इंद्रपुरे देवसेनो व्यवहारी समातृको वसति स्म । तत्रैव पार्श्ववर्ती धनसेन औष्ट्रिको ऽभूत् । तस्स गृहानित्यमेका उमिका देवसेनगृहे समेति । कुकृयित्वा धनसेनेन गृहे नीतापि पुनर्देवसेनगृहे एव यात्वा तिष्ठति । तत इगेन मूल्येन गृहीत्वा स्थापिता उभयोरपि स्नेहवस्यात् । एकदा तेन पृष्टो ज्ञानी स्नेहकारण प्राह । एपा पूर्वगवे तव माताऽभूव तयैकदा जिनाग्रे पूजार्थ दीपं विधाय तेन दीपेन गृहकार्याणि कृतानि, धूपांगारेण चुल्ली संधुक्षिता तेन कर्मणा उष्ट्रो जाता । अतः पाग्मयोऽय स्नेहस्तवोचितः । ततः उचितं प्रायश्चित्तं कृत्वा सा सद्गतिं ययाविति । तथा ज्ञानगुन्यमपि देवद्रव्यवन कल्पत पवातो ज्ञानसत्कं कागदपत्रादि साध्वाधर्पितं श्राद्धेन स्वकार्य न व्यापार्य पुस्तिकायामपि न स्थाप्यं समधिकनिष्क्रियं विनेति २। श्राद्धानां साधारणमपि संघवत्तमेव कल्पते व्यापारयितुं न तु अन्यथा संघेनापि सप्तक्षेत्रीकाय एव व्यापार्य न मार्ग- णादिभ्यो देयं । सांप्रतिकव्यवहारेण तु यद्गुरुन्युछनादि साधारणं कृतं स्यात् तस्य श्रावकश्राविकाणामर्पणे युक्तिरेव न दृश्यते, शालादिकार्थे तु तत् व्यापार्यते श्राद्धैरिति ३ । सानादिसत्कमुखवस्तिकादेरपि व्यापारणं न युज्यते गुरुद्रव्यत्वात् । स्थापनाचार्यज- पमालादिकं च ध्यानादिधर्मवृद्धये प्रायः श्राद्धार्पणार्थ गुरुमिळवहियते अनिश्रितज्ञानोपकरणत्वात् । गुपित तद्रहणेऽपि व्यवहारो दृश्यते । तथा स्वर्णादिकं तु गुरुद्रव्यं जीर्णोद्धारे नव्यचैत्यकरणादौ च व्यापार्यं । तद्यथा । गुरुपूजासत्कं सुवर्णादिद्रव्यं ·२ इम्पमत निकानि ॥१७॥ द्वितीय इदिवारं ॥१७॥ गुनद्रव्यमुच्यते । नया पागेवं पूजाविधानमन्नि न वा कुत्रचंतदुपयोगीन्युच्यते । गुरुपूजासत्कं सुवर्णादि रजोहरणाशुपकरणवत् गुरु- दन्यं न भवनि. चनिभायामकतत्वान । नया दमाचार्याणां कुमारपालगजसुवर्ण १०८ कमले. प्रत्यहं पूजा कृतास्ति तथा "धर्मलाभ दनि प्रांक दुगदुनिपाणये । सुरये सिद्धसेनाय ददौ कोटि नराधिपः ॥६॥ इति इदं चाग्रपूजारूपं द्रव्यं नहानी नयन जीर्णोद्वारे नदारया व्यापारितं । अत्रापि नक्रकौंडिन्यन्यायेन [न] भोज्यभोजकत्वसंबंवेनौविकोपधिवत् पूजाद्रव्यं न भवनि, पूण्यपूजामंत्रवेन तु तद्गुरुद्रव्यं भवत्येव । अन्यथा श्राद्धजीतकल्पवृत्तिवघटने किं बहुनेति । तथा जीवदेवमीणां पजाय अदलक्षद्रव्यं मह्मश्रष्टिना दत्तं नेन च प्रामायकार्यन मूरिभिः । तथा धारायां लघुभोजेन श्रीशांतिवेतालसूरये 4) २२६४००० वगं दत्तं तन्मध्ये गुरुणा च १२ लक्षधनेन मालवांतत्यान्यकार्यन । ६० महनद्रव्येण च थिरापद्रचैत्यदेवकुलिका- पीतीह विनान्तु न प्रधादयोध्यः। नया नुमनिमाधुसूरि (माधुमरि)वारके मंडपाचलदुर्गे मलिकश्रीमाफराभिधानेन श्राद्धा. दिममर्गानधर्माभिमुपेन सुवर्णटंककैर्गीतार्थानां पूजा कृतेति यादोऽपि श्रूयते इति । तथा पालस्य नामस्थापनावसरे गृहादागत्य म वालः श्रादी नमनिगतान् गुरुन् प्रणम्य नवमिः खणरूप्यमद्रामिर्गुरोर्नवांगपूजां कृत्वा गृह्यगुरुदेवसाक्षिकं दत्तं नाम निोदयति, नन उनिनमंत्रण याममभिमध्य गुरुः ॐकारादिन्यायपूर्व बालस खसाक्षिका नामस्थापनामनुनापयतीति । तथा द्विनि- नांउटमेदादिका पूना, संपूर्णदेववंदनं. नन्येऽपि सर्वनत्यानामर्चनं, वंदनं वा, मात्रमहोत्सवमहापूजाप्रभावनादि गुरोवृहद्रंदनं अंग. पूजा प्रभागनास्वस्तिकरचनादिपूर्वव्याख्यानश्रवणमित्यादिनियमा वर्षाचातुर्मासां विशेषतो ग्राह्या इति । एवं प्रश्नोत्तरसमु. गणना Kinar ग. मनिगाः । -20 नDिE 4 Kum ·द्रव्यसत. द्वितीय वृद्धिद्वारे आभडवेष्टि पुत्रचरित्रम् ॥१८॥ चयाचारपदीपाचारादिनकरश्राद्धविध्याद्यनुसारेण श्रीजिनस्येव गुरोरपि अंगाग्रपूजा सिद्धा । तद्धनं च गौरवाहस्थाने पूजासंबंधेन प्रयोक्तव्यमिति ४। तथा धर्मस्थाने प्रतिज्ञातं च द्रव्यं पृथगेव व्ययितव्यं, न तु क्रियमाण भोजनादिरूपव्यये क्षेप्यं । एवं तिकात्तिः स्फुटमेव धर्मधनोपभोगदोपात् । एवं सति ये यात्रादौ भोजनशकटसंप्रेपणादिव्ययं सर्व मानितव्ययमध्ये गणयन्ति तेषां मूढानां न ॥१८॥ ज्ञायते का गतिः । उद्यापनादावपि प्रौढाडंबरेण खनाम्ना मंडिते जने बहु श्लाघादि स्थानिष्क्रय तु स्तोकं मुंचतीति व्यक्त एव दोपः। तथा सामान्यतो विशेषतो वान्यप्रदत्तधर्मस्थानव्ययितव्य धनव्ययसमये तन्नाम स्फुटं ग्राह्यं । एवं सामुदायिकस्यापि । अन्यथा पुण्यस्थाने स्तैन्यदोषापत्तेः । एवमंत्यावस्थायां पित्रादीनां यन्मान्यते तत्सावधानत्वे गुर्वादिसंघसमक्षमित्थं वाच्यं यद्भवनिमित्तं इयदिनमध्ये इयद्वथयिष्यामि तदनुमोदना भवद्भिः कार्येति । तदपि च सद्यः सर्वज्ञातं व्ययितव्यं । आभडश्रेष्टिपुत्रवत् । तथाहि- अणहिल्लपुरपत्तने श्रीमालज्ञातीयनागराजश्रेष्टी कोटीध्वजोऽभूत् । प्रिया च महिलादेवी। तस्यां साधानायां श्रेष्टी विमू- चिकया मृतः । नृपेणापुत्रत्वात् तस्य सर्वस्वं गृहीतं । श्रेष्टिनी च धवलक्कपुरे पित्गृहे गता । क्रमात् अमारिदोहदे पित्रा पूरिते तया पुत्रो जज्ञे । आभडेति नाम्ना । ततः पंचवर्षीयः पाठशालायां पठनिस्तातेति बालैरुक्तोऽसौ मातृतः खस्वरूपे ज्ञाते यौवनाभिमुखः पत्तने गतः । खगृहे स्थित्वा वाणिज्यं कुर्वन् भावलदेवीं परिणिन्ये । ततः पुण्योदयात् प्राक्तननिधानलाभादिना कोटीध्वजो जज्ञे । सतत्रयं जातं । क्रमात् दुष्कर्मणा निर्धनत्वेन सपुत्रां पत्नी पिनगृहे प्रेष्य मणिकारहट्टे मणिकादीन् घर्पयन् यवमानकं लभते । तत्वयं पिष्ट्वा पक्त्वा चादन कालं निरगमत् । अन्यदा श्रीहेमसरिपार्श्वे इच्छापरिमाणे बहु संक्षिप्तेऽपि गुरुमिनिपिद्धेन तेन नवद्रम्मलक्षाः स्वीकृतास्तन्मानेनान्यदपि नियमितं । शेपं धर्मव्यये कार्य । क्रमात् द्रम्मपंचकग्रंथिर्जातः । अन्यदेंद्रनीलकंठाभरणं पंचद्रम्मैः क्रीत्वा ·निपादिः द्वितीय वृद्धिद्वारे आभडश्रेष्टि पुत्रचरित्रम् ॥ १९॥ गमीटनीलम्य नक्षमल्या मणयः कारिताः । क्रमान् धनी प्राग्वद् जने । कुटुंबं मिलितं । ततः साधूनां प्रत्यहं घृतघटदानसाध मिकवान्मन्यमगगारमहापूजापति पुस्तकलेखनचैत्यगीर्णोद्वारसिंच कारणादिधर्मकर्माणि कुर्वन् चतुरशीतिवर्षायुःप्रांते धर्मवहिकावा नने अष्टनातिलवद्रम्मव्ययं श्रुता श्रेष्टी विपणः प्राह, हा कृपणेन मया कोय्यपि न व्ययिता । ततः पुत्रैस्तदेव दशलक्षी व्यय्याटो- नगं कोटी गगयित्या अष्टौ लक्षाः पुनमानिताः । सोऽनमनात् स्वर्गतः। जिनदामादिपुत्रैश्चोक्तविधिना धर्मधनं व्ययितं । क्रमेण गनिमजे । एवं अमारिद्रव्यायपि देवादिभोगेऽनिश्रितत्वात् नायाति । तथा ज्ञानद्रव्यं च स्वस्थाने देवस्थानेऽप्युपयुज्यते नगगन या द्रयनिंगिद्रव्यं चाभयदानादावेय प्रयोक्तव्यं । न तु चैत्यादी अत्यंताशुद्धत्वात् । इत्थं प्रसंगतः सर्वत्र धोकणच्यापारंपविध्यागातनावारणाय विवेकः कार्यों विवेकिभिरन्यथा प्रायश्चित्तमप्यापद्यते । यदुक्तं महानिशीथे "अविहीए निगमणुनरिप रपहरणं दंडगं च परिभुज चउत्थमिति" तेन श्राद्धश्वरवलकमुखानंतकादेविधिनैव व्यापारणवस्थानस्थापनादिकं कार्य । अन्गया धर्मारवादि दोपापनेरिति । मप्रपनं वृद्विद्वारं समाप्तम् २ ॥ १२ ॥ ॥ इति द्वितीयं वृद्धिद्वारं समाप्तम् ॥ एनत्यद्रव्यादिदि कुर्वनः कसनिदनाभोगादिना नैत्यद्रव्यादिविप्रणाशोऽपि स्यात् , अतः पुनः कर्तृद्वारेण मुख्यवृत्त्या गाथात्रयेण तदानाद- भक्वेड जो उविरखेड, जिणदब्वं तु सावओ। पन्नाहीणो भवेजीओ, लिप्पइ पावकम्मणा ॥ १३ ॥ CARE

·तृतीयद्वारं
॥२०॥
यसस
विकाचिः
॥२०॥
1/2
(टीका) भख्खेति कंठयं । नवरं भक्षणं देवद्रव्यस्य तदुपचारस्य वा तु शब्दात् ज्ञानद्रव्यादेश्च खयमुपजीवनं १ उपेक्षणं तदेव
परस्य कुर्वतः शक्तितोऽनिवारणं २ प्रज्ञाहीनत्वमगोद्धारादिना देवद्रव्यादिदान यद्वा मंदमतितया स्वल्पेन बहुना वा धनेन कार्यसि-
ध्यवेदकत्वात् यथाकथंचित् द्रव्यव्ययकारित्वं कूटलेख्यकृतत्वं च ३ ॥ १३ ॥
चेइयदव्वं साहारणं च, जो दूहइ मोहियमइओ। धम्मं च सो न याणेइ, अहवा बद्धाउ ओ नरए ॥१४॥
(टीका) चेइयेति । चैत्यद्रव्यं साधारणद्रव्यं चकारात् ज्ञानद्रव्यादिकं यो दोग्धि व्याजव्यवहारादिना तदुपयोगिद्रव्यमुपभुक्ते
उपलक्षणतस्तमुष्णाति । अत्र तदुपयोगिलाभं चतुष्कादिद्धया निर्णीय तद्धनं ग्राह्य न त्वधिक परकीयत्वात् । यतः " उचिअं मुत्तू
णकलं दवाइकमागयं च उक्करिसं निवडियमणिजाणंतो परस्स संतं न गिनिजा" १ । व्याख्या-उचितकला शतं प्रतिचतुष्कपंचक
वृद्धयादिरूपा " व्याजे स्यात् द्विगुणं वित्तं व्यवसाये चतुर्गुणमित्यादि रूपा वा तां । तथा द्रव्यं गणिमधरिमादि आदिशब्दात् तद्ग-
तानेकभेदग्रहः तेषां द्रव्यादीनां क्रमेण द्रव्यक्षयलक्षणेनागतः संपन्नो यदुत्कर्षोऽर्थवृद्धिरूपस्तं मुक्त्वा शेषं न गृह्णीयात् कोऽर्थः यत्क-
थंचित् पूगीफलादि द्रव्याणां क्षयाद्विगुणादिलाभ' स्यात् तदा तमदुष्टाशयतया गृह्णाति नत्वेवं चिंतयेत् सुदरं जातं यत्पूगीफलादीनां
क्षयोऽभूव इति, तथा निपतितमपि परसत्कं जानन्न गृह्णीयात् कलांतरादौ क्रयविक्रयादौ च देशकालाद्यपेक्षया य उचितः शिष्टजना-
निंदितो लाभः स एव ग्राह्य इति भावः, इति प्रति वृ० ३ व्रते ५ अतिचाराधिकारे एवं सति अधिकग्रहणे सद्व्यवहारभंग आप-
घेतेति तत्वम् ॥१४॥
आयाणं जो भंजइ, पडिवन्नधणं न देइ देवस्स। गरहंतं चोविक्खइ, सो वि हु परिभमइ संसारे ॥१५॥

·द्रव्यसन-
तिकावृतिः
॥ २१॥
तृतीयद्वार
॥ २१॥
(टीका) आयाणमिति-आदानं तृष्णागृहग्रस्तत्वात् देवादिसत्कं भाटकं यो भनक्ति ५ तथा यः पर्युषणादौ च चैत्यादिस्थाने
देयतया प्रतिज्ञातं धनं न दत्ते ६ तथा गर्हतं ईर्ष्यादिवशादुर्वाक्येन दूषयन्तमविनीतं यो वोपेक्षते तथा सति कदाचित्तद्वाक्यश्रवणात्
महेंद्रपुरीयश्राद्धवत् मानीभूय देवादिद्रव्यरक्षादौ शक्तिमानप्युदासीनो भवतीत्यर्थः ७ यतः एतदेवमहत्पापं धर्मस्थानेऽप्युदा-
सिता इति ॥ १५ ॥ अथ संयतापेक्षयापि तद्भेदानाह-
चेइयदव्वविणासे तद्दव्वविणासणे दुविहभेए । साहू उविक्खमाणो अणंतसंसारिओ होइ ॥ १६ ॥
(टीका) चेइएति । चैत्यद्रव्यं हिरण्यादि तस्य विनाशे भक्षणादितो न्यूनत्वेन हानिरूपे विध्वंसरूपे च । तथा तेन चैत्यद्रव्येणाप्तं द्रव्य
दारूपलेष्टकादि तस्थ विनाशने च । तस्मिन् कथंभूते द्विविधे योग्यातीतभावभेदात् । तत्र योग्य नव्यमानीतं चैत्यत्वेन परिणस्यत्
इत्यर्थः । अतीतभावं लग्नोत्पाटितं चैत्यत्वेन परिणतमित्यर्थः । अथवा मूलोत्तरभेदात् द्विविधे तत्र मूलं स्तंभकुंभादि उत्तरं तु छाद-
नादि । यद्वा खपक्षपरपक्षकृतभेदात् द्विविधे । एवमनेकधा द्वैविध्यं । अत्रापिशब्दस्याध्याहारादास्तां श्रावका सर्वसावद्यविरत:
साधुरपि तन्त्रोदासीन्यं कुर्वाणो देशनादिभिरनिवारयन्ननंतसंसारिको भणित इत्थं विनश्यत् चैत्यद्रव्याद्युपेक्षा
संयतेनापि सर्वथा न कार्यों इत्यर्थः । अयं भावः कारणभेदात् चैत्यद्रव्यं द्विविधं उपकारक उपादानं च तत्राद्यं धनादि द्वितीय
योग्यद्रव्यं ते अपि भक्षणादिभेदात् प्रत्येकं सप्तविधं स्तः । तान्यपि पुनः खपक्षपरपक्षकर्तृभेदात् द्विविधानि । एवं चैत्यद्रव्यविनाशो-
ऽष्टाविंशतिधा बोध्यः । इत्थं ज्ञानद्रव्येऽपि भावना कार्या । साधारणादेस्तूचितोपष्टंभकत्वात् प्रत्येकं चतुर्दशभेदा भाव्याः । वालबो-
धार्थ यंत्रकमपि दर्शनीयमिति ॥ १६ ॥

·तृतीयद्वार
॥ २२॥
साधारण-
द्रव्यसत.
तिकात्तिा
॥ २२॥
---
२८
२८
१४
२८
चैत्यद्रव्यादिविनाशयंत्रकम्.
द्रव्यनामानि चैत्यद्रव्यस्य. ज्ञानद्रव्यस्य. | गुरुद्रव्यस्य. धर्मद्रव्यस्य. सर्वसंख्या.
द्रव्यस.
११२
१४
भेदांका
अथ तदनुरोधतो विनाशकत्वेन वपक्षपरपक्षौ निरूपयति-
रागाईदोसदुठो, जिणेहि भणिओ विणासगो दुविहो । देवाइदव्वपणगे, सपक्खपरपक्खभेएणं ॥ १७ ॥
(टीका) रागा इति व्याख्या कंठयं । नारं रागादिदोपदुष्टः, रागो दटिरागादिः। आदिशब्दात् द्वेपलोभाकुडिविभ्रमानाभोगसं-
शयसहसात्कारापेक्षाबुद्धयादिग्रहणं तद्योग्यतादर्शनार्थ हेतुगर्मितविशेषणमिदं । स्वपक्षः साधर्मिकवर्गः श्राद्धादिः १० परपक्षो वैधर्मि-
कलोकः पापंड्यादिरिति ॥ १७ ॥ अत्राह पर:--
चोएइ चेइयाणं, खित्तहिरण्णेअ गामगोवाइ । लग्गंतस्स य जइणो, तिगरणसोही कहं तु भवे ॥ १८ ॥
(टीका) चोएइ इति । यः चैत्यादिसत्कस्य धनादिवर्धकक्षेत्रहिरण्यग्रामगृहहगोपादेरादानादिविधिना चिंतयति तस्य विधा
संयमवतः साधोस्त्रिकरणशुद्धिः कथं स्यादपितु न सात् यथाप्रतिज्ञातव्रतभंगसंभवादित्यर्थः ॥ १ ॥

·द्रव्यसस- विकात्तिः ॥ २३ ॥ तृतीयद्वार ॥ २३ ॥ 4 अत्रोत्तरं गाथायुग्मेनाह- भन्नइ इत्थ विभासा, जो एआई सयं विमग्गिजा। तस्स न होइ विसोही, अह कोइ हरिज एआइं ॥१९॥ तत्थ करेइ उवेह, जा भणियाओ तिगरणविसोही।सा य न होइ अभत्ती, तस्सा तम्हा निवारिजा ॥२०॥ (टीका) भन्नेति । तत्थेति अत्राधिकारे भण्यते विभाषा विकल्पः न भवति भवति च शुद्धिरित्यर्थः । तत्रादौ च विशुद्धयसंभवं दर्शयति। उत्सर्गतो यथावत् देवादिधनवृद्धिसंभवे यो राजामात्याद्यभ्यर्थनपूर्व उक्तस्थानानि विमार्गयेत् चिंतयेत् आदानादिविधिना तेभ्यो नव्यं धनमुत्पादयतीत्यर्थः, तदानीं तस्य साधोविशुद्धिर्न भवति । अयथाकालं राजाद्यभियोगेन तेषां परितापादिनोक्तवृद्धयाद्युत्साहभंगसं- भवात् आज्ञोल्लंघनाच स्फुटं भवदुक्तदोपावकाश इति भावः । अथ विशुद्धिसंभवं दर्शयति । अथ कोपि हरेद्विनाशयेत् एतानि तत्र य उपेक्षां करोति तस्य या त्रिकरणविशोधिर्भणिता सा न भवति । चात् पुनर्भक्तिरपि न स्यात् । तथा सति आज्ञाप्रमोदोत्साहभंगा पापानुबंधः समुज्जृभते इत्यर्थः, तस्मात् अविनीतं सुसाधुर्निवारयेत् सर्वशक्त्या । अतः केनचिद् भद्रकादिना प्रावितीर्ण अन्यद्वा जिनादिमूलद्रव्यं विलुप्यमानं यथा तथा रक्षयतो मुनेरभ्युपेतवतहानि.व, प्रत्युत धर्मपुष्टिरेव जिनाज्ञाराधनादिलाभात् । यदुक्तं निशीथभाष्ये ११ उद्देशे "इदाणिं रायणिय कज्जंति उल्लोयणगाहा" चेईआणं वा तद्दब्यविणासे वा संजइकारणे वा अन्नमियकहि वा कजे रायाहीणे सो राया तं कजं न करेंइ सयं बुग्गाहिओ वा तस्साउंटणनिमित्तं दगतीरे आयाविजा, तं च दगतीरं तस्स रण्णो उल्लोयणे ठियं णिगमपहे वा तत्यय आयावंतो ससहाओ आयावेइ उभयदढो धिइसंघयणेहिं, तिरिआणं जो अवतरणपहो मणु- आण य पहाणाइयं च भोगठाणं तं चेव वजेउं आयावेइ, कज्ज तं महातवजुत्तं दई अल्लएज्झराया आउट्टीय पुछेज्झा । किं कज्ज ·. द्रष्पसप्त- तिकााचिः ॥२४॥ तृतीयसारं ॥२४॥ आयावेसि अहं ते कजं करेमि, भोगे पयच्छामि, वरेहि वरं जेण तेऽट्ठो, ताहे भणइ साहु, कजण में वरेहिं इमं संघकजं करेहि, तओ तेण पडिवन्नं तहा कयंति। "पुष्टालंबेन तु शरीरावष्टंभाय त्यक्तभारभारिकवत् जिनशासनोपकाराय श्रुनव्यवहारे निषिद्धमप्यर्हदाज्ञानुसारेणाचरितं कर्मनियमान्महानिर्जराकृद्भवति श्रीकालिकसूरि-श्रीभद्रबाहुखामि-श्रीवन- स्वामि-श्रीहेमसूरि-मल्लवादिसूरि-विष्णुकुमार-धर्मघोषानुज्ञादिवदिति । यदुक्तं संदेहदोलावलीवृत्तौ एवमष्टाद शसु पापस्थानेष्वतिप्रवृत्तस्याज्ञानिरपेक्षयैवाधर्मः नान्यथाईत्शासनप्रत्यनीकगर्दभिल्लनृपवंशापुच्छेदिनां श्रीकालिकाचार्या दीनां निम्कलंकचारित्रत्वात् इति भावः । प्रज्ञापनायां भाषापदेपि “ उवउत्तो चत्तारि भासज्जायं भासमाणो आराहगो भवइ वृत्तिर्यथा "जिनशासनोड्डाहादिनिरासार्थमसत्यामपि भाषां भाषमाणः आराधको भवति । तथोपासकदशांगेपि गुरुनिग्गणति" चैत्यादिरक्षार्थ प्रत्यनीकनिग्रहेण प्रतिपन्ननियमभंगो न भवति । आवश्यके प्रत्याख्यानाध्ययने च महत्तरागारेणंति । एवमादिप्रकारेण सुनक्षत्रसर्वानुभूतिवत् शासनाशातनानिवारणार्थ खजीवितव्यमोचनेनापि शासनोप- कारः कर्तव्य एवेति किं बहुनैतेनोत्सर्गस्यैव मार्गत्वं अपवादस्य तु स्वच्छंदत्वमिति वदंतोऽपि निरस्ता इति गाथाद्वयार्थः ॥ १९- २० ॥ समाप्त ३ द्वारम् ।। अथोक्तवृद्धिक लौकिकं सत्फलं दर्शयति- एवं नाऊण जे दव्वं, बुद्धि निति सुखावया । ताणं रिद्धी पवढेइ, कित्ती सुखं बलं तहा ॥ २१ ॥ पुत्ताय हुंति से भत्ता, सोंडीरा बुद्धि संजुआ। सव्वलक्खणसंपुन्ना, सुसीला जणसंमया ॥ २२ ॥ (युग्म) ·तिहालिः चतुर्थद्वारम् सागरधि हटान्तः ॥२५॥ ॐ (टीका, पामिनि पुनाति से मुश्रावकाः एवं पूर्वोक्तप्रकारेण वृद्धिविधि ज्ञात्वा द्रव्यपंचकस्य वृद्धि नयंति ते चांतरायादेः अयोगमादिना ऋदिः पुण्यानुयंधिया, सुसं मानसिकं गारीरं न, चलं परोपकागदिसमर्थ भारीरं तारपुत्रादि कुटुंचसंपत्तिः । उपलक्षणान नमाविमननिदिः नाटिनमयावाप्तिः उचाले जन्म सर्वत्र सत्कारमन्मानादिपूजोत्कर्षः औदार्य गांभीर्य विवेकित्वं गतिमिन्दः आगेयं मदायुःप्रमः रूपसंपत्तिः मौभाग्यं धर्ममाधनलभिः चेत्यादि बाहाफलं मानुरंधतया अनुभवन्तीति गाथा- पुममायः ॥२१-२२ ॥ अथ लोकोत्तरं गन्फलमाह- जिणपययणबुद्धिकरं. पभावगं नाणदसणगुणाणं । बुढतो जिणदव्वं, तित्थयरत्तं लहइ जीवो ॥ २३ ॥ जिष्णपययणबुद्धिकरं. पभावगं नाणदसणगुणाणी रक्खेतो जिणदव्वं, परित्त संसारिओ होइ १.२४॥ (युग्मम) (टीका) निणनि नियति व्याख्या मृगमा । भानाथम्वगं । मति देवादिद्रव्ये प्रत्यहं चैत्यादिसमारचनमहापूजासत्का. सम्माना मादिभाता न यो पतिजनमंपातनदेगनाश्रमणादेश जिनप्रवननदिनानादिप्रभावना न प्रतीना । अत एव तद- पनपानमालानिमयान परंपग्या जगवनोपकारकत्वात् अग्रमनतया मम्यग् धर्मतीर्थाराधमत्याग मागरष्टियन् संसारोन्छे दयोजक पाबापालाभोऽध्या गुलम पवेति भावः । तथाहि- मानपूरे मामष्टी परमाहगो सनि म । नस्मै गुश्रावकत्वान् नात्यश्रावकैः अभ्य चैत्यद्रव्याधिकारो दत्तः प्रोक्तं च "चै समझना मदीना भोजनमानयादिचिनापि भाना कार्यति" । सोऽपि दुःकर्मवगात् लोगाः सधारादीनां न रोक्यं ददौ وم ·नाम द्रव्यसत. तिकावृत्तिः ॥ २६॥ चतुर्थद्वारम् सागरश्रेष्टि दृष्टान्तः ॥२६॥ किंतु रामघ धान्यगुडतैलधूतवसादिकं चैत्यद्रव्येण संगृह्य तेभ्यो महर्घ ददत् शेषं च वयं गृहाति सा । एवं रूपकाशीतिमागरूपाणां' काक(किणीनामेकसहस्रो लोभेन संगृहीतः। ततोऽर्जितं च कमांडनालोच्य स मृतः । सिंधुनदीतटे संप्रदागथलपर्वते जलमानुपीभूय समुद्रांतर्जलचरोपद्रवनिवारकांडगोलिकाग्रहणार्थ जात्यरत्नग्राहकप्रयुक्तवज्रघरट्रपीडनमहाव्यशया मृत्वा तृतीयनरके नारकोजनि । नरावृत्तश्च महामत्स्यः पंवधनाशतमानो म्लेच्छकृतसागछेदादिकदर्थनया मृतचतुर्थनरके । एवं एकद्वयादिमवांतरितो नरकस- सकेऽप्युत्पेदे । ततः सहस्रवारान क्रमेण ग शूकरमेपशृगालमाजरिमूपकनकुलगृहकोकिलगृहगोधासर्पवृपभकरभगजादिपु तथा कृमि- शंखशुक्तिजलौका कीटवृधिपतंगादिषु पृथिवीजलानिलवनस्पतिषु च समुत्पद्य तत्रैव व्युत्क्रमेण लक्षसख्याकान् भवान् बभ्राम । ततः क्षीणवहुकर्मासौ वसंतपुरे कोटीश्वरवदत्तवसुमत्योः पुत्रो जातः । गर्भस्थ एव प्रनष्टं सर्व द्रव्यं । जन्मदिने जनको विपन्नः । पंचमे वर्षे माता मृता । लोकनि:पुण्यक इति दसनामासौ रंकववृद्धि प्राप । अन्यदा च स्नेहलेन मातुलेन खगृहं निन्ये । तदा रात्रौ तस्य गृहं चौरमपित । एवं यस्य गृहे वसति तत्र चौराग्निप्रमुखा उपद्रवा स्युः । ततस्ताम्रलिसीपुरी गत्वा विनयंधरमहेभ्यगृहे तस्यौ । ततो निष्कासितोऽपि समुद्रे धनावहसांयात्रिकेण साकं परद्वीपं प्राप। क्रमादलमानः प्रवहणे भग्ने देवानिपुण्यकः फलकेन कथंचित् समुद्रतीरं प्राप्य तद्ग्रामाधिपमवलंयति स्म । अन्यदा घाव्या निपातितः ठक्कुरो निम्पुण्यकस्तु ठक्करसुतधिया पल्ल्यां नीतः। तदि- वसे एव चान्यपल्लीपतिना सा पल्ली विनाशिता । ततस्तैरपि निर्भाग्य इति निस्कासितः एवमेकोनसहस्रेष्वन्यस्थानेषु तस्करजलानिल. खचक्रपरचक्रायनेकोपद्रवसंमवात् निष्कासनादिदुखं वहन अन्यदा महाटव्यां सप्रत्ययं सेलकयक्षप्रासादं प्राप्य एकाग्रतया तमाराध- यामास स्वदुःखनिवेदनपूर्वकं । तत एकविंशत्योपवासैच तुष्टो यक्षः प्राइ-भद्र ! संध्यायां मम पुरः सुवर्णचंद्रालंकृतो महान् मयूरो ·ट्रब्यसप्त- तिकाइचिः ॥२७॥ चतुर्थद्वारम् सागरश्रेष्टि दृष्टान्तः ॥ २७॥ sok नृत्यं करोति प्रतिदिनं च पतितानि कनकपिच्छानि त्वया ग्राह्यानि। ततो हृष्टेन तेनापि कियंत्यपि गृहीतानि । एवं च प्रत्यहं ग्रहणा. बवशती पिच्छानां प्राप्ता शतमेकं शेष तिष्टति । तदानीं दुःकर्मप्रेरितेन तेन एतद्ग्रहणायाद्यापि कियदिवसं चारण्ये स्थातव्यं तद्वरमे- कमुष्टचैव सर्वाण्यपि गृह्णामीति विचिंत्य तद्दिने नृत्यन्मयूरस्य तान्येकमुष्ट थैव गृहीतुं यावत्प्रवृत्तस्तावत्केकी काकरूपः समुड्डीय गतः। पूर्व गृहीतपिच्छान्यपि नष्टानि । ततो धिग्मया मुधैवौतसुक्यं कृतमिति विषण्ण इतस्ततो भ्रमन् ज्ञानिनं मुनिं दृष्ट्वा नत्वा च स्वकर्म- स्वरूपं प्रपच्छ । तेनाप्युक्तं यथानुभूतं प्राग्भवस्वरूपं । ततो देवद्रव्योपजीवनप्रायश्चित्तं ययाचे । मुनिनाप्युक्तं समधिकं तावत् देवाय देयं ततस्तेन सहस्रगुणदेवद्रव्यावधि स्वनिर्वाहमात्राधिकं स्वल्पमपि वसाहारादि न ग्राहमिति नियमो जगृहे । ततो यद्यद्व्यवहरति तत्र बहुद्रव्यमर्जयति । एवं खल्पैर्दिनैः प्रागुपजीवितसहस्रकाकिणीस्थाने काकिणीलक्षदशकं प्रादात् । ततो देवस्थानृणीभूतोऽसौ क्रमात अर्जितप्रभूततरद्रव्यः स्वपुरप्राप्तो महेभ्यो जज्ञे। ततः स्वयं कारितेषु अन्यकारितेषु च सर्वजिनप्रासादेषु ज्ञानादिस्थानेषु च सर्वशक्त्या प्रत्यहं पूजाप्रभावनादिविधापन देवद्रव्यरक्षणवृद्धिप्रापणादिना जिननामकर्म बद्धवान् । अवसरे दीक्षामादाय गीतार्थीभूतः सर्वार्थसि- धौदेवत्वमनुभूय महाविदेहेऽर्हद्विभूतिं भुक्त्वा सिद्ध इति । एवं तद्रक्षाकर्तुरपि फलं वाच्यं एतेनानुषंगिकं शुभफलं दर्शितमिति परमार्थः २३-२४ ॥ अथोपसंजिहिपुस्ताविकं सत्फलं दर्शयति- एवं नाऊण जे दव्वं, बुद्धि निति सुसावया । जरामरणरोगाणं, अंतं काहिंति ते पुणो ॥ २५ ॥ (टीका) एवमिति । एवं प्रवचनप्रभावकत्वादिकं जरामरणरोगाणां अंतं आत्यंतिकदुःखध्वंसं मोक्षमित्यर्थः। समाप्तं ४ द्वारमिति ॥२५॥ ॥ इति चतुर्थद्वारं समाप्तम् ॥ 946455 N9NESCORE ·- CA द्रव्यसत. तिकााचि: ॥२८॥ पंचमद्वारम् ॥ २८॥ S अथोक्तविनाशकस्य पारभविक दोषोदयं दर्शयति- देवाइदवणासे, दंसणमोहं च बंधए मूढो। ऊम्मग्गदेसगो वा, जिणमुणिसंघाइ सत्तुव्व ।। २६ ॥ (टीका) देना इति-देवादिद्रव्यविनाशेन मिथ्यात्वप्रकृति चात् अन्या अपि पापप्रकृती मूढस्तदुर्विपाकानभिज्ञो बध्नाति । उन्मार्गदेशक इन नाद्धिगारवादिवशादसदभिनिवेशाद्वोत्सत्रारूपक इन । अथवा जिनमुनिसंघादिप्रत्यनीक इवेत्यर्थः । प्रायः माया- संश्लिष्टाध्यवसायवशात चैत्यद्रव्याविप्रत्यनीको दर्शनमोहं निकाचयन् तदनुरोधात् अन्या अपि पापप्रकृतिर्वि- शेषतो बनातीति भावः । यदुक्तं कर्मग्रंथे “ उम्मग्ग देसणा मग्ग, नासणा देवदनहरणेहिं । दसणमोहं जिणमणि, चेइयसंघा- इपडिणीओ ॥" निशीथचूर्णी ११ उद्देशेऽपि " तत्थ ईसणमोहं अरिहंतपडिणीययाए एवं सिद्धचेईयतवस्सि सुअधम्मसंघस्स य पडिणीगत्तं करंतो दंसणमोहं बंधइत्ति ॥ २६ ॥ एवं सति तस्य का हानिरित्याशंक्योक्तानुक्तपापप्रौढिमाह- चेइअव्वविणासे, इसिघाए पवयणस्स उड्डाहे । संजइ चउत्थभंगे, मूलग्गी बोहिलाभस्स ॥ २७ ॥ (टीका) चेइयेति । चैत्यद्रव्यं हिरण्यसुवर्णनाणकादि तथा काष्टेष्टिकापाषाणलेप्यतद्गतपीठफलफचंद्रोदयभाजनसमुद्गदीपादिकमु पकरणमपि सर्व चैत्यादिद्रव्यमुच्यते । तद्विनाशे कृते सति बोधिवृक्षमूलेऽमिर्दनः। तथा सति पुनर्नवोऽसौ न भवतीत्यर्थः । अनेदं हार्द, चैत्यादिद्रव्यविनाशे विवक्षितपूजादिलोपः, ततस्तद्धेतुकप्रमोदप्रभावनाप्रवचनबद्धरभावः, ततो वर्द्धमानगुणशुद्धे रोधः, ततो - ·द्रव्यसत. तिकात्तिः ॥२९॥ पंचमहारम् ॥२९॥ मोक्षमार्गव्याघातस्ततो मोक्षव्याघातः, कारणाभावे कार्यानुदयात् । यदुक्तं वसुदेवहिंडौ १ खंडे “जेण चेइअदब्बविणासिअं तेण जिणविवपूआदसणाणंदितहिययाणं भवसिद्धियाणं सम्मदंसणसुअ-ओहि-मणपज्जव-केवलनाण-निव्वा- णलाभा पडिसिद्धा। जायतम्पभवासुरमाणुसऋद्धिजायमहिमागमस्स साहुजणाओ धम्मोवएसोवि तत्थणुसजणा य सावि पडि- सिद्धा तओ दीहकालठितीयं दसणमोहणिज्ज कम्मं निबंधइ असायवेयणिजं चेति । एवं ऋषिघातादावपि भाव्यं ।। २७ ॥ नन्वेवं सति अभव्यत्येव भव्यस्थापि पुनर्वाधिलाभो न भविष्यति इत्याशंक्य प्रसंगतः तदप्राप्तौ कर्तृद्वारेचा कालावधिमाह- तित्थयर पवयण सुअं, आयरिअं गणहरं महडीअं । आसायंतो बहुसो, अणंतसंसारिओ होइ ॥ २८ ॥ (टीका) तित्थयरेति । व्याख्या । कंठयं नवरं । तीर्थकरोऽर्हदादिःएवमाचायौदावपि भाव्यं । देवादिद्रव्यं विनाशादिद्वारा एतानसकृन्निःशूकतया शातयन्नुत्कर्षतोऽनंतसंसारिको भवतीत्यर्थः । शृंखलान्यायेन भित्तिस्तरन्यायेन चोत्कर्षतोऽध्यवसा- यतारतम्यादुक्ताशातनाप्रत्ययानंतभवानुगता पापकर्मणः सानुवंधता बोध्या तेन सम्यक्त्वसत्पुण्यादीनामनंतकालं यावत् व्याघात: स्यात् पुण्यविपाकस्य च असंख्यातकालं यावत् जघन्यपदे च प्राय उभयत्र संख्यातभवान् यात्रदिति स्थितिः। एवं श्रुतद्वारैतानाशा- तयतानुत्सूनभाष्यादीनामपि प्रायोऽनंतसंसारित्वं बोध्यं । यदुक्तं महानिशीथे २६ "जेणं तित्थगराईणं महई आसा- यणं कुज्जा सेणं अजवसायं पड्डुच जाव अणंतसंसारियत्तणंति" ।। २ ।। अथोक्तदोषख वैशधार्थ कतिचिद् दुत्रिपाकान् दर्शयति- दारिदकुलुप्पत्ति, दरिदभावं च कुठरोगाइ । बहुजनधिक्कारं तह, अवणवायं च दोहग्गं ॥ २९ ॥ RA ·पंचमदारम् ॥३०॥ तिकानि ॥३०॥ हटान्तः तमाच्छहाभिभूई, घायणवाहणविचुन्नणत्तीय। एआई असुहफलाइं, विसीअइ भुंजमाणो सो ॥३०॥ युग्मम् (यका) दारिदेति । तसनि । भिक्षुकब्रिजादिकुलोत्पत्तिः । तत्रापि खसिन् विभवरादित्यं, चात् वांछितरोधसपिमानादिग्रहम, घातनमसिकुंनादिभिः छेदनं । बाइन लवणायप्रभृतिमारकर्पण । 'घूर्णन मदरादिना कुटनं । चकारात् दुर्गतिपारवश्यपरतंत्रवृत्तिमाता- पित्रादिाटुंबसंतानोच्छेदादिग्रहणं । एतानि प्रतिभवं दुःकर्मफलानि असकृत् भुंजमानः स चैत्यद्रव्याघाशातको विपीदति-विपादादिना व्याकुलो भवति । उक्तदोपोदयोदलितपापविषाकोपजीव्यदुनिपरिणत एवं सदाऽवतिष्टते-इत्यर्थः । अतो दुरनूभागवैचित्र्यात् दुर्वि- पाकानुबंधता स्फुटीकतेति भावः । तत्र च संख्यातमविका सानुबंधता वक्ष्यमाण संक्राशादिवत् बोध्या। असंग्न्यातमविका च रुद्र- दत्तवदवसेया। तथाहि-भरतक्षेत्रे सूर्यपुरे नगरे अंधकवृष्णिराजा राज्यं चकार । अन्यदोद्याने सुप्रतिष्टकेवली समवासरत् । उद्यानपालेन विज्ञप्तो राजा च समहं तत्र गत्वा यथाविधि प्रणम्य योग्यस्थाने सम्पाविशत् । केवली देशनां ददौ । तदवसाने नृपेण निजं पूर्वभव. चरितं पृष्टं । ततः मृप्रतिष्टकेवली अंधकवृष्णिमवदत् । भरतक्षेत्रे अयोध्यायामनंतवीर्यनृपोऽभूत् । तत्र सुरेंद्रदत्तो वैश्यश्राद्धः सदर्शनः प्रतिदिनं दशमिर्दीनाररष्टम्यां द्विगणैः चतर्दश्यां चतुर्गुणः अष्टान्हिकादौ च ततोऽधिकैर्जिनार्चा कुर्वन् दानशीलाविकमभ्यस्यन् सर्वत्र कीर्तिमान ज । पकदा श्रेष्टी द्वादशाब्दोपयोगिद्रव्यं पूजार्थ खबल्लममित्रस्य रुद्रदत्तविग्रस्य रामय जलाध्वना देशांतरं गतवान् । विप्रेण च द्यूतादिव्यसनस्तद् मक्षयित्या पली निविष्ट । अन्यदा तनो गोधनं गृहमसौ तलवरेण पृष्टतो गाणेईतो मुलस्तत्कर्म प्रमावाद संवेधेन सप्तम्यादिपु नरकेषु मत्स्यादिपु तिर्यक्षु चागमत् । ततविरं कालं प्रसस्थावरयोनिवभ्रमत् १६ । ततः कुरुदेशे गजपुरे कपिल- वाडवगृहेऽनुद्धरा तत्प्रियागमेऽवतीर्णः । तदानीं अवशिष्ट पापानुभावात् पिता मृतः जनन्यपि मृता लोकतिम इति नाम दत्तं च । ल ·विकासचिः ॥३१॥ पंचमझरम् रुद्रदत्त दृष्टान्तः ॥३१॥ ततो मावस्खस्रा कष्टाद्वर्धितोऽसौ यौवनाभिमुख आहारार्थ गृहे गृहे अटन क्षीणदेहो भोजनमपि न लब्धवान् १७ । अन्यदा समुद्रसे- नाख्यं मुनिमशमादिना सत्कृतं सन्मानितं दृष्ट्वा भोजनाभिलाषेण तत्पार्थे साग्रहं च दीक्षा जग्राह । क्रमेण श्रुतपारगामी भाषसाधुर्जातः। तद्गुरुस्तु मध्यप्रैवेयकेऽहमिंद्रोऽभूत् । सोपि परिपदं लब्ध्वा यतिश्रावकैः पूजितो मध्यौवेय के तपोबलात्सुरोऽभूत् १८ । ततश्चुत्वा- बांधकवृष्णिनामा नृपस्त्वं यदुवंशेऽभूः १५ । अथास्मिन्नेव भवे संयम गृहीत्वा मुक्तिपदं लप्स्यसे । इति दिपटकृतहरिवंशपु- राणवसुदेवहिंडौ प्रथम खंडे च। एवं वाह्या अपि दोपसंभवं प्रवक्षते पुराणादौ ।" देवद्रव्येण या वृद्धिगुरुद्रव्येण यद्धनं । तद्धनं कुलनाशाय, मृतोऽपि नरकं व्रजेत् ॥ १॥ वृद्धिः-समृद्धिः कुलनाशाय-कुलच्छेदाय स्यात् । ऐहिकं निकृष्टं फलं दर्शितं । स च देव- द्रव्यादिभक्षको महापापोपहतचेता मृतोऽपि नरकं सानुबंधदुर्गति मजेत् । इदं पारभविकं फलं दार्शतं १ । पुनस्तत्रैव दोषातिशयं दर्शयति । " प्रभास्वे मा मतिं कुर्यात , प्राणैः कंठगतैरपि । अग्निदग्धाः प्ररोहंति, प्रभादग्धो न रोहयेत् ॥ २ ॥ प्रभास्वं देवद्रव्यं अथवा लोकप्रतीतं जनसमुदायमेलितं साधारणद्रव्यं ज्ञातिद्रव्यमित्यर्थः। अग्निदग्धाः पादपाः जलसेकादिना प्ररोहति पल्लवयंति । परं प्रभा० देवद्रव्यादिविनाशोग्रपापपावकदग्धो नरः समूलदग्धद्रुमवत् न पल्लवयति । प्रायः सदैव दुःखभाक्त्वेन पुनर्नवो न भवती- त्यर्थः । २ अथोक्तानुक्तपापप्रौढिं दर्शयति । "प्रभास्वं ब्रह्महत्या च, दरिद्रस्य च यद्धनं, गुरुपत्नी देवद्रव्यं, स्वर्गस्थमपि पातयेत्” ॥३॥ तथा दिग्पटग्रंथेऽपि "वरं हालाहलादीनां, भक्षणं क्षणदुःखदं निर्माल्यभक्षणं चैव, दुःस्वदं जन्मजन्मनि" ॥१॥ वरं दावानले पातः, क्षुधया वा मृतिर्वरं, मूर्ध्नि वा, पतितं वज, नतु देवखभक्षणं ।।२।। ज्ञात्वेति जिननिग्रंथ-शास्त्रादीनां धनं नहि, गृहीतव्यं महापाप कारणं दुर्गतिप्रदं ॥ ३ ॥ एवमैहिकपारभविकदोपा प्रदर्शिताः । इति भावः ॥ ३० ॥ संवेधश्चायं- R- ·पंचमद्वारम् ॥३२॥ द्रष्यसप्त- सिकाचिः ॥३२॥ BFE १२ नारकी. / भव. तिर्यंच जाति भव. अथ चोरितदेवाविद्रव्येण स्वार्थ नि:पावितोऽप्पाहार: साधूनामकल्प्यस्तत्प्रयोजकनावैशद्या इहभविकदोपान् व्यवहा- ७ मीमां जो मत्स्यमां रभाष्यगाथात्रयेणाह- ६ ठीमां सिंहमां ५ मीमां सपैमा ७ मो चेइयदव्वं विभज करिज, कोइ अ नरो सयठाए। ४ थीमां व्याघ्रमां ५ मो समणं वा सोवहिअं विकिज्जा संजयठाए ॥ ३१ ॥ ३ जीमां गरुडादिमां ११ मो २ जीमा भुजपरिमां १३ मो एआरिसंमि दव्वे, समणाणं किं न कप्पए घिउँ । लीमा ११ मो १ मो चेइयदव्वेण कयं, मुल्लेण जं सुविहिआणं ॥ ३२ ॥ तेण पडिच्छा लोएवि, गरहिआ उत्तरे किमंग पुणो। चेइय जइ पडणीए, जो गिलइ सो विहु तहेव ॥३३॥ (टीका) चेइयेत्ति । चैत्यद्रव्यं चोरसमुदायेनापहृत्य तन्मध्ये कोपि नर आत्मीयभागागतधनेन सयहाए आत्मनोऽर्थाय मोदकादिकं कुर्यात् । ततस्तदशनादिकं संयतानां दद्यात् । अथवा यः स्वार्थाय श्रमणं सोपधिकं विक्रीणीतः ततः प्रासुकं वनादिकं संयतेभ्यो दद्यात् ॥ एआरिति । एतादृशेन द्रव्येण यत् आत्मार्थ कृतं तत् श्रमणानां किं न गृहीतुं कल्पते सरिराह । यत् चैत्यद्रव्येण यच्च सुविहिताना मूल्येनात्मार्थ कृतं तद्वितीर्यमानं न कल्पते ॥ तत्र किं कारणमिति चेदुच्यते । तेणेति । चोरानीतस्य प्रतीन्छा प्रतिपत्तिः लोकेऽपि गहिंता । किं पुनरुत्तरे लोकोत्तरे मार्गे सुतरां गार्हता एव । ततश्चैत्ययतिप्रत्यनीकत्य हस्ताद् यो गृह्णाति सोऽपि नरमा A ·पंचमहरम * नरेर अन्यम्पनीक पर यदुक्तं नंगालके। जो माह बा, आगाभंगे पवटमाणागं । मणवायाकापहि. ममाणदोसं तयं विनि प्रनिगार गेनारामंगहेतुन्यात् ।। ३१-३२-३३ ॥ अध थाइदिनकन्यगायया पुनग्नमेनार्थ स्पृष्टयन आह मेडअदबं गिहिनु. भुंजा जो उ देइ साणं । सो आणाअणवत्थं, पावइ लिंतो वि दितो वि ॥ ३४ ॥ (टीका) गइयति न्यादिद्रव्यं गृहीत्वा यः स्वयं भुकऽन्येभ्यः माधुभ्यो दत्ते न माधुगेजनपि साधर्मिकाणां दददपि भगव दामंग निरिधानगा प्रामानि । नयाऽनास्थाऽन्येषां अदागविन्यं न प्रापयति ॥ ३४ ॥ प्रगतोपि दोगाननानिगाथाभियन्ते- एकेण कयमकजं. गुणोवि तप्पचया कुणइ । बीओ सायाबहुल परंपर वुछेओ संयमतवाणं ॥ ३५॥ (टीन) योनि । अनागार दीनान बालादीनामपि प्रनिसंततिरूपः प्रमंगदोप आपयने इत्यर्थः ॥ ३० ॥ जो जहवायं न कुणड, मिछट्टिी नओवि को अन्नो। बढेइन मिच्छत्तं, परस्स संकं जणेमाणो ॥ ३६ ॥ (1) मोजोनि । अनाना पानाधिगा मिथ्यादिः म्यादित्ययः ।। ३६ ॥ मंजमअप्पपश्यविगहणासंभवो विहं णेउं । पवयणहेलावि तओ, अवणेओ तस्स संसग्गो ॥ ३७ ॥ मंपनि-न्यादिद्रपक्षणेन विरागिपना मनोत् । नयादि-..

·पंचमहार ॥ ३४॥ द्रव्यसत तिकात्तिः ॥३४॥ (टीका) संयमविराधनाऽन्यायोपात्तवित्तोद्भूतवस्तुगृहानस्य तत्कृताऽसंयमानुमोदना रूपा स्फुटं प्रतीयते, तथा मति यथा प्रति. पन्नव्रतलोप आपद्यते । यदुक्तं संघकुलके । “आणाभंग दटुं, ममत्था ठिंति जे तुसणिआय | अविहिअणुमोअणाए तेसिपिअ होइ वयलोवो ॥१॥" आत्मविराधना तु प्रत्यनीकदेवतादिछलनलक्षणाप्रतीता । यतोऽहंदाज्ञापरिहारेण प्रमादाशौच- वस्तुस्वभावतोऽपूतदुष्टजने शाकिनीदृष्टिवत् तेषां शक्तिरप्रतिहता भवति । यदुक्तं व्यवहारभाष्यदशमोद्देशके "राया इव तित्थयरो" इत्यादिगाथावृतौ । ये साधवः प्रजास्थानीया राजस्थानीयस्य तीर्थकृत आज्ञां नानुपालयंति ते प्रांतदेवतयापि छल्यं- तेऽपराधिन इव दंड्यन्ते इति ६ । प्रवचनविराधना च प्रवचनमूलयतिचैत्ययोरुपद्रवेण स्तेनार्थप्रतीच्छया च मुप्रतीतैव ७ । तथा प्रवचनहेला एवं लोकविरुद्ध संस्तवं कुर्वतां सर्वज्ञपुत्रत्वेन लोकान् व्यामोहयतां जैनानामकिंचित्करं दर्शनमतोऽदृष्टकल्याणा एते खमेऽपि सदाचारगंधं न जानंतीत्यादिखिसापि प्रवर्तते ८। एवमादि ऐहिकदोपप्रकर्षसंभवात् उक्तदुराचारवतस्तस्य संसर्गः परिहर्तव्य एव । सत्संसर्गस्तु उपादेयो विवेकिनेति भावः । एतावता साधुचैत्यादिविक्रयस्तैन्योत्थद्रव्यभोगेन गृहिणामनाचारः स्पृष्ट एव । चौर्यानीततदर्थमोगे तु प्रस्तारेण प्रायश्चित्तविधिः संभाव्यते । इतितत्त्वम् ॥ ३७ ॥ ववहारसुद्धि धम्म-मुलं साहूण संगया । (टीका) ववहारेति । मोहमंदतानुरोधेनोचितकर्माभ्यासो व्यवहारशुद्धिः साधुभ्यः संगतार्यसंगात् प्रतिपन्ना धर्मस्य मूलं भवति । अथ तत्प्रक्रियां सार्द्धगाथाद्वयेनाह- वत्रहारेण सुद्धेणं, अत्थसुद्धि जओ भवे ॥ ३८ ॥ SHINESS ·पंचमहास ॥३५॥ । . अत्येक चेव मुद्रेणं. आहागे होड मुन्द्रओ। आहारेणं तु सुद्धेणं, देहसुद्धी जओ भवे ॥ ३९ ॥ मुन्देणं नेत्र देहेणं, धम्मजोगो य जायड । जं जं कुणइ किचं तु, तं तं से सफलं भवे ॥ ४० ॥ (टीका) महानि-प्रन्यनि-मुनि-कंर । नवरं धर्मयोगो विवियोगः । लौकिके लोकोत्तरे च मार्गे विधियोगेन यत् यद कार्य यः गेनि गम नन नम्पानुनंचमरफलकद भवेन् ॥ ३८-३०-४० ॥ अप नाप्रनिश्वभूतमगन्मंग विशदयति- अन्नहा अफलं होड, जं जं कि तु सो करे । ववहारसुद्धिरहिओ, धम्मं खिंसावए सयं ॥ १ ॥ (टीका) अभहा अफलमिनि-अन्यथा दोपर ममगेण व्यवहारशुद्धिरहितः श्रावकादियंत् कृत्यं करोति तत् विवक्षि- अफल गरि अनिष्फन्द्रकुदा भवति अविधियोगादित्ययः । तथा च धर्म्य मदनुष्ठानमपि स्वकं आत्मानं च वालेनाप्यवहे लयेत् ॥४१॥ तथागति का दानिग्ल्यिाद- धम्म विमं कुणंनाणं, अप्पणो अप्परम्स वा । अबोहि परमा होइ, इह सुत्ते विभासि ॥ ४२ ॥ (टीका) धम्म विममिनि-एवमनामोगादिना धार्मिकी निंदा कुवतः कारयतो भवांतरे यथासंभवमत्रोधिर्भवति । उपलक्षणतो धर्मनिंदाहेतुत्वेन प्रायः मानुदिौभाग्यदौथ्यच्याधिगत्यादिदोपाः संभवेयुरिति । 'मुत्ते' छेदभाष्यादौ श्रुते भापिनं ॥ ४२ ॥ पथ प्रमंगतोऽनुकमंगगपरिहारमपि दोयति- KECRECE ·प्रम्पसस विकापित पंचमझन ॥३६॥ जुआरिवेसतकर, भट्ठायारा कुकम्मकरीणं । पासंडि निलवाणं, संसग्गं धम्मिओ चयइ ॥ ४३ ॥ (टीका) जुआरिवेसेति-जुवारी चेश्या तस्करभ्रष्टाचारादिलौकिकलोकोत्तरसदाचारपतितार ज्ञातिवायाः पार्श्वस्वादयो देवद्व्यादि- भक्षका वा । आदिशब्दात् नटनरीकधूळव्याधसौनिकधीवरादिग्रहण । प्राकृतत्वादाकारः । कुकर्मकारिणां संसारवर्द्धकानेकदाकतकत पामरजनानां । पाखंडिनो बौद्धादयः। निक्षवाः श्रुतजीतोक्तानुष्ठानकारित्वे सति स्वारसिकोत्सूत्रभापिणा, प्रायः प्रतिगृहीतश्रीकारा द्रव्यसाधवः । एतेन लुंपाकलनिकादयो निक्षवा नेति सिद्धं । एषां च संमर्ग संवाससहभोगालापसंलापप्रशंसादिरूपं संस्तवं श्रीचंद्रकु. मारवत् धार्मिकः सुश्राद्धादिस्त्यजेत् । तद्यथा- 'कुशस्थलपुरे प्रतापसिंहो राजा सूर्यवती राज्ञी तयोः पुत्रः श्रीचंद्रकुमारो मिथ्याग्भ्रष्टाचारनिंदितकुलादिसंगतिरहितः परोपक- तिप्रवणः सुभगः श्रीअईभक्तो विशेषज्ञो न्यायमतिर्दानादिधर्मपरायणः चंद्रकलादिमिः स्वस्त्रीभिः सह वैपयिकं झुंजानो दोगुंदक इच कालमतिवायति स्म । अन्यदा स स्वभाग्यपरीक्षार्थ पित्रनाज्ञया देशांतरे भ्रमन् वने कृतमदनसुंदरीविवाहः क्रमेण सिद्धपुरं प्राप। तत्र श्रीऋषभचैत्यवंदनार्थमागतः सन्नसो तत्रत्यान् नि:श्रीकमुखान् क्षीणसंततीन निःशूकान निधनान् नागरान विलोक्य स्वप्रतीतया देवद्रव्यविनाशशंकितमना देवलादीन पुरस्वरूपं पृष्टवान् । ततस्तैरुचे हे सुभग पूर्वमिह महिमाद्भुते श्रीऋषभचतुर्मुखप्रासादे यात्रार्थ सर्वदिग्भ्यः समागतैलोकैर्देवभांडागारो वर्द्धितस्ततः संघ गते तत्रत्यैः सर्वलोकैः संभूय तद्व्यं विभज्य गृहादावविधिना व्यापार्य सर्व नगरं संक्रामितरोगवदपावितं । तेनेदं निम्श्रीकतानिर्धनत्वदौर्भाग्यवृत्तिदुर्लभतानिशकतादिदोपदृष्टं जातं । अतस्तवानुभवः संशयादि- दोपरहितो यथार्थतया प्रशंसनीयोऽस्ति । एवं श्रुत्वानुकंपितमनसा श्रीचंद्रेण पुरश्चतुःपथे चागत्य सर्वं दोपकारणं पौरटद्धानामग्रे श्रीचन्द्र- कुमार ·महार द्रव्यसत. तिकाचिः ॥ ३७॥ निवेदितं । यतः “प्रासादो दृश्यते जीर्णः, प्रत्यवायपदं घनं । ऋष्मं सर्वमभव्य प्राग् , देवर्णन्त्वशुभाशुभं ॥” उक्तंचागमे "भरूखणे देवदव्वस्त, परत्थीगमणेण य । सत्तमं नरयं जंति, सत्तवाराओ गोयमा"।१॥ एवं सति युष्मामिर्निर्धनत्वादि- दोषवर्धकदेवऋणनिवृत्तौ सोत्साहमुद्यमः कार्य एवेति । एवं श्रुन्वा केचित्तद्विपाकमीतास्तद्धनानुसारेण पूर्वसंचितं धनं सर्व समधिकं चैत्ये निश्रितीकृत्य शेषधनहेतुकवृत्त्या सद्वृत्तिं पूर्वापनीतिं च कुर्वतः मुखभाजः क्रमेणाभूवनिहामुत्रापीति । केचित्तु प्रमादादेवम- कुर्वतो बहुदुःखभाजोऽपीति । ततः सस्त्रीकः श्री चंद्रोऽपि दूषिताहारादिदुष्टं तत्पुरं मुक्त्वा ग्रामांतरे गत्वा भुक्तवान् । ततः क्रमेणाने- कराज्यसुखानि भुक्त्वा मुक्तिमार्गमाराध्य मुक्ति जगामेति । श्रीचंद्र केवलिचरित्रानुसारेण देवादिद्रव्यविनाशशंकयापि तद्गृहस्येन्ध नमात्रमपि श्राद्धादिभिर्न ग्राह्य किं बहुनोक्तेनेति । एवं सति कदाचित्कुटुंवाभियोगेन श्राद्धेन तादृग् श्राद्धगृहे भुक्तं तदानिःशूकतापरिहारार्थ भोजनानुसारेण चैत्यादौ समधिको निष्क्रयो मोच्य एव । तथासति सूक्ष्मातिचारलेशोऽपि न स्यादिति चोध्यं । यदाहुः प्रश्नोत्तरमुच्चये ४ प्रकाशे श्रीहीरविजय सारिपादः। "तथा देवद्रव्यभक्षकगृहे जेमनाय गंतुं कल्पते नवेति ? गमने वा तजेमननिष्क्रयद्रव्यस्य देवगृहे मोक्तुमुचितं नवेति ?" अत्र मुख्यवृत्त्या तद्गृहे भोक्तुं नैव कल्पते यदि कदाचि परवशतया जेमनाय याति तथापि मनसि सशूकत्वं रक्षति न तु निःशूको भवति जेमननिष्क्रयद्रव्यस्य देवगृहमोचने तु विरोधो भवति । ततस्तदाश्रित्य दक्षत्वं विलोक्यते यथाऽग्रेनर्थवृद्धिर्न भवति तथा प्रवर्तत इति । एवं ज्ञानद्रव्यादावपि भाव्यं । सुसाधुनापि तनिश्रितमाहारादिकं न ग्राह्य । यतः छूटक पत्रे । जिणदव्यऋणं जो धरइ, तस्स गेहमि जो जिमइ सदो । पावेणं परिलिंपइ, गिर्हतोवि हु जई भिख्खं १ । अत्रेदं हार्द धर्मशास्त्रानुसारेण लोकव्यवहारानुसारेणापि यावदेवादिऋणं सपरि '.

·पंचमारम्
॥ ३८॥
द्रव्यसप्त
तिकात्तिा
॥३८॥
वारश्रादाय॑वतिष्टते तापत् श्राद्धादिसत्कः सर्वधनादि देवादिसत्कतया सुविहितैय॑वदियते संसृष्टत्वात् । यदाहुः शत्रुअगमा
हात्म्ये श्रीधनेश्वरमरिपादाः ५ सगै " यथाने विपसंसर्गो, दुग्धे कांजिकसंगमः। तथात्मनो धनेनोः, संसर्गो गुरुसंपदः ।
॥ १॥" यथाऽनादिपिसंसर्गात् तत्सदृशं स्यात्तथा अनाभोगादिना देवाविद्रव्यमंसर्गात् स्वकीयं धनं तत्महशं भव-
तीत्यर्थः १ अतस्तद् द्रव्यं सशकेन प्राणांतपि नैव भोक्तव्यमाममनिषिद्धत्वात् । भोक्तव्यं च वक्ष्यमाणविधिना विवेकादिना शुद्धं
तदिति । सार्वत्रिकोऽयं व्यवहारो मार्गानुसारित्वेन सिद्धः। एतेन " संवत् १७४३ वर्षे वैशाख शुदी ३ दिने कोइए एम कधु जे
पहिला देवद्रव्यवावरि छ पछी तेहने घरे संघ आहारादिक आहे तेने दोप नहीं, जे माटे देनद्रव्य नावरवान आंतरुं पडणुं छे. वीजु
वर्तमानकाले देवके द्रव्ये आहारादिक नीपज्यो होय ते संघने न कल्पे तथा देवद्रव्यना वावरनारने ज्यांमुधी संचे मली संघमाहेर
नथी काढयो त्यांसुधी चतुर्विधसंघने आहारादिक परिचय करतां दोष नथी" इति पंचांगी परंपरा विरुद्धं बदन् पंउितमन्यः कश्चि
दुनिरस्तः । एवं सत्यपि खपूजादिलाभार्थ पार्श्वस्थादीनां चानुयुत्या य उत्सूत्रं भासते तस्य दुर्लभवोधेरुदीर्य दर्शनमपि नोचित सतां
संसारहेतुत्लात् । यदाहुः मूलशुद्धिप्रकरणे श्रीप्रद्युम्नसूरयः " परिवारपूयहेऊ, पासस्थाणं च आणुविर
वित्तीए । जो न
कहेइविशुद्ध, तं दुल्लहयोहि जाण" ॥१॥ आवश्यकभाष्येऽपि “जे जिणथयणुतिन्नं, वरण भामति जेउ
मन्नंति मम्मविट्ठीणं तसणंपि संमारवुद्धिकरं " ॥ २ ॥ ॥ ४३ ।।
अथोपसंजिहीपुराह--
तम्हा सव्वपयत्तेणं तं तं कुज्जा विअक्खणो । जेण धम्मस्स खिसं तु, न करेइ अबुहो जणो ॥ ४४ ॥

·ख्यसप्त- तिकाचिः ॥३९॥ पंचमदार ॥ ३९॥ (टीका) तम्हा सव्वेति-तस्मात् सर्वशक्त्या विवेकिभिस्तथा तथा यतितव्यं यथा यथार्हत् शासनस्य प्रशंसा बालोऽपि तनुते इति गाथार्थः । शासनप्रभावनायाश्च तीर्थकृत्त्वादिफलत्वात् । उक्तं च "अपुवनाणगहणे, सुअभत्ती परयणे पभा- वणया । एएहिं कारणेहिं, तित्थयरत्तं लहइ जीवो" तथा "भावना मोक्षदा तस्य, स्वान्ययोस्तु प्रभावनेति" । प्रभावना च स्वती- र्थोन्नति हेतुचेष्टास प्रवर्तनात्मिकेतियावत् । इति समाप्तं पंचमद्वारम् ॥ १४ ॥ अथालोचनया दोपशुद्धिमाह- पक्खिय चाउम्मासिय, आलोअण णियमओ अदायव्वा । गहणं अभिग्गहाणय, पुव्वगाहिए णिवेएओ॥४५॥ (टीका) पक्खियेति च शब्दात् वार्षिक्यादिकालोचनापि कार्या। आवश्यकनियुक्त्यनुसारेण पक्षाद्यते पापभीरुणा गुरोः पुरतः सामान्यतोऽपि नियमादालोचना दातव्यैव । ततः परं प्रायः प्रतिक्रमणं कार्य। तथा सति प्रायश्चित्तविधिना शोध्यमानो भव्य आदर्श इवोज्वलः स्यात् । अन्यथाऽतिकालव्यवधानेन रोगादिचतुष्कवत् बर्द्धमानाः सूक्ष्मा अपि गुणघातिदोषा अप्र- तिकार्याः स्युः यतः श्रूयते भगवत्यादौ "अनालोचिताप्रतिक्रांतकर्माणस्तुच्छमेव फलं लभंते" । अतो विशेषदोषसंभ- वसमये एवालोचनापूर्व गुरुतः प्रायश्चित्तं ग्राह्यमिति तत्वं ॥ ४६॥ तद्विधिश्च श्राद्धजीतकल्पपंचाशकादेर्दश्यते- इत्थं पुण एस विही, अरिहो सुगुरुमि दलइअ कमेण । आसेवणाइणा खल्लु, सम्मं दवाइसुद्धस्स ॥४६॥ (टीका) इत्थं पुणएसेंति-अत्रालोचनाया एप बक्ष्यमाणो विधिर्बोध्यस्तद् यथार्ह आलोचका सुगुरौ छेदोक्तगुणोचिते आलोचना ·पवार ॥४०॥ विकाचित चार्य आलोचनां ददाति, क्रमेणानुपूर्व्याः, किंविधेन तेन आसेवनादिना, आदिशन्दात् आलोचनाक्रमग्रहः, आसेवनाक्रमेण आलोच- नाक्रमेण चेत्यर्थः, तथा सम्यक् यथावत् आदिकादिभावप्रकाशनतः । तथा द्रव्यादिशुद्धौ सत्यां प्रशस्तेषु द्रव्यादिवित्यर्थः।।४६॥ अथाहद्वारं विवृणोति- संविग्गो उ अमाई, मइमं कप्पठिओ अणासंसि । पण्णवणिज्जो सहो, आणायत्तो दुकडताची ॥ १७ ॥ तविहिसमूस्सगो खल्लु, अभिग्गहासेवणाइलिंगजुओ। आलोअणापयाणे, जुग्गो भणिओ जिणंदेहिं ॥४८॥ (टीका) संविग्गति तन्धिहिममूसेति-संविनः संसारपरामुखत्वादेवालोचनामदाने योग्य इत्यर्थः तस्यैव दुःकरणाकरणाध्यवसा- यित्वात् सुकरं चालोचनादानं । यदाह "अविराया च एरझ्झं न यदुचरिअं कहेत्ति" १। तथा अमायी-अशठा, मायावी हि यथा- वद् दुःकृतं वक्तुं न शक्नोति २ । मतिमान्-विवेकी तदन्यो हि आलोचनादिखरूपमेव न जानाति ३ । तथा कल्पस्थिता-सविरा- दिकल्पावस्थितः अथवा श्राद्धसमाचारी व्यवस्थितः तदन्यस्य हि अतिचारविषया जुगुप्सैव न सात् ४ । अनाशंसाआचार्याचाराध. नाशंसारहितः, सांसारिकफलानपेक्षो वा, आसंशिनो हि समग्रातिचारालोचनाऽसंभवाद, आशंसाया एवातिचारत्वात् ५ प्रज्ञापनीय:- त्यक्तहठः गुरुपारतंत्र्यात् सुखाववोध्या, तदन्यो हि स्वाग्रहादकृत्यविषयान निवर्तते ६ । श्राद्धः-श्रद्धाल: म हि गुरूक्तां शुद्धिं श्रद्धत्ते ७ । आज्ञायत्ता-आप्तोपदेशवम् स हि प्रायोऽकृत्यं न करोत्येव ८ । दुःकृतेनातिचारासेवनेन तप्यते अनुतापं करोत्येवंशीलो , दुकरकरणाभ्यवसायित्वात-इस्यपिपाठः ॥

·म्यसप्त तिकापतिः ॥४१॥ पष्टद्वारम् ॥४१॥ दुष्कृततापी, स एव हि यथावत्तानालोचयितुं शक्नोति । तद्विधिसमुत्सुकः-आलोचनविधितत्पर एव, स हि तदविधि प्रयत्नेन परिहरति १० । तथा अभिग्रहासेवनादिभिर्द्रव्यादिनियमविधानविधापनानुमोदनाप्रकृतिभिर्लिंगैरालोचनायोग्यतालक्षणैर्युतः ॥११॥ ईदृग् भव्य आलोचनाप्रदानयोग्योऽर्हो भणितो जिनैरिति गाथाद्यार्थः ।। ४७-४८॥ अथालोचनागुरुद्वारं विवृणोति- आयारव मोहारव, ववहारु व्वीलए पकुव्वीअ । अपरिस्सावी निज्जव, अवायदंसी-गुरू भणिओ ॥ ४९ ॥ (टीका) आयारेति-आचारवान् ज्ञानासेवाभ्यां ज्ञानाद्याचारयुक्तः अयं हि गुणित्वेन श्रद्धेयवाक्यो भवति १। तथा अवधारवान् आलोचकोक्तापराधानामवधारणं तद्वान् अयं हि सर्वापराधानां यथावधारणासमर्थो भवति २। तथा व्यवहारवान् आगमश्रुताज्ञाधारणा. जीतव्यवहारान्यतरयुक्तः स च यथावत् शुद्धिकरणसमर्थो भवति, संप्रति पंचमो मुख्यः ३। तथा अपत्रीडयति लज्जयातिचारान् गोपा- यंतमुपदेशविशेपैचिंगतलज्जं करोतीत्यपत्रीडकः, अयं ह्यालोकस्यात्यंतमुपकारको भवति । आलोचितातिचारणां प्रायश्चित्तप्रदानेन शुद्धिं प्रकर्षण कारय तीत्येवंशीलः प्रकुर्वी, आचारवत्वादिगुणयुक्तोऽपि कश्चित् शुद्धिदानं नाभ्युपगच्छतीत्येतद्व्यवच्छेदार्थ प्रकुर्वीत्युक्तं ५। तथा न परिश्रवति आलोचकोक्तमकृत्यमन्यस्मै न निवेदयतीत्येवंशीलोऽपरिश्रावी, तदन्यो हि आलोचकानां लाघवकारी स्थात् ६ । निज्जवत्ति-निर्यापयति निर्वाहयतीति निर्यापकः यो यथासमर्थस्तस्य तथा प्रायश्चित्तं दत्ते इत्यर्थः ७ । तथाऽपायान् दुर्भिक्षदुर्बलत्वा. दिकानैहिकाननर्थान् पश्यति अथवा दुर्चलबोधिकत्वादिकान् अपायान् सातिचाराणां दर्शयतीत्येवंशीलोपायदर्शी, अत एवायमालोच- कस्योपकारी ८ । उपलक्षणात् गीतार्थत्वपरोपकारोद्यतत्वानुमापकत्वामायित्वादीनामन्येषामपि गुणानां ग्रहः । तत्राधिगतनिशी ·पष्टवार ॥४२॥ द्रव्यसप्त. विकावत्ति ॥४२॥ धादिश्रुतधारित्वं गीतार्थत्वं । परचेतसामिंगितादिभिर्निश्चायकत्वमिति । एवमादिगुणैः प्रायश्चित्तदानाह) गुरुभणितो जिनैः । एषु आचारवत्त्वादिगुणा आलोचनागुरोरुपलक्षणं तेन शुद्धिदायकत्वे मति गीतार्थत्वं च तल्लक्षणं संपन्नं । तेन पार्श्वस्थादयोऽपि तदगुरुत्वेन लक्ष्याः स्युरतः प्राय उक्तगुणकलापशून्यो हि न शुद्धिकरणक्षम इत्यर्थः, एवं सति जघन्यतः एवमादिगुणः, उत्कर्षतः पत्रिंशदादि- गुणो गुरुर्बोध्य इति तच्चम् ॥ ४९ ॥ अथालोचनाचार्यमुत्सर्गापवादाभ्यामाइ- आयरियाइ सगच्छे, संभोइअ इअर गीयपासत्थो। सारूवा पच्छाकड, देवय पडिमा अरिह सिद्धो ॥५०॥ [टीका) आयरिआ इति-साधुना श्राद्धेन वा नियमतः प्रथम खगच्छे आचार्यस्य, तदयोगे उपाध्यायस्य, एवं प्रवर्तिनः स्थविरस्य गणावच्छेदिनो वा पुरत आलोचनीयं । एवं तदभावे सांभोगिके एकसामाचारीके गच्छांतरे आचार्यादिक्रमेणालोच्य । तेपामप्यभावे इतरसिन्नसांभोगिके संविग्नंगच्छे स एव क्रमः । तेषामप्यभावे गीतार्थपार्श्वस्थस्य पुरः, तदभावे गीतार्थसारूपिकस्य पुरतः, तदभावे गीतार्थपश्चात्कृतस्य पुर आलोच्यं । अत्र सारूपिका शुक्लांबरो मुंडो अबद्धकच्छो रजोहरणरहितोऽब्रह्मचर्योऽभार्यों मिक्षाग्राही, सिद्ध- पुत्रस्तु सशिखः समायः, पश्चात्कृतस्तु त्यक्तचारित्रवेपो गृहस्थः । ततः पार्श्वस्थादेरपि गुरुवंद्वंदनांदिविधिः कार्यों विनयं मूलत्वाद् धर्मस्य । यदि तु पार्श्वस्थादिः स्वं हीनपुण्यं पश्यन्न वंदनं कारयति तदा तस्य निपद्यामारचय्य प्रणाममात्रं कृत्वालोच्यं । पश्चात्कृतस्य चेत्वरसामायिकारोपणं लिंगप्रदानं च कृत्वा यथाविध्यालोच्यं । पार्श्वस्थादीनामप्यभावे यत्र राजगृहादिसत्कगुणशिलादौ स्थाने अर्हद्- णधराद्यैर्बहुगो दत्तं प्रायश्चित्तं यया देवतया दृष्टं तत्र तस्याः सम्यग्दृष्टेरप्टमायाराधनेन प्रत्यक्षायाः पुर आलोच्यं । जातु सा च्युता- न्योत्पन्ना तदा महाविदेहादावहतं पृष्ट्वा प्रायश्चितं दत्ते । तदयोगेऽहत्प्रतिमानां पुर आलोच्यं स्वयं प्रायश्चित्तं प्रतिपद्यते । तासामयोगे ·CGLA म्यसप्त- तिकात्तिः ॥४३॥ षष्ठंद्वारस ॥४३॥ पूर्वोत्तराभिमुखोऽहसिद्धसमक्षमप्यालोचयेत् । व्यवहारेप्येतदर्थसंवादी पाठः स्पृष्ट एव । तद्यथा । जत्थेव सम्मभाविआई चेइआई पासेजा कप्पइसे तस्संतिए आलोइत्तए जावपडिवजित्तएवेति ।" यत्र सम्यग्भावितानि सम्यग्दृष्टिमि वितानि यवागमा कारितानि प्रतिष्टितानि च विधिचैत्यानि पश्येत् तेषां पुर आलोच्य । नतु सर्वपार्श्वस्थादिनीधितानां अविधिचैत्यानामाज्ञातिक्रमादिदों- पसंभवात् अनायतनत्वाच्च । यदुक्तं हरिभद्रसूरिकृतसम्यक्त्वकुलके । अहिगारिणो असट्टो, वावणकुम्मग्ग कुमइरहिउ । तेणं कारइअवं, जिणभुवर्ण वंदणिजमिणं ॥ १४॥ निष्फाविऊण एवं, जिणभुवणं सुंदरं तहिं बिच । विहिकारिअं च विहिआ, सुपइटा साहुणो मण्णा ।। १५॥ " व्यवहारभाष्येऽपि ॥ "आगमविहिणा कारिय, सुगुरुवएसे सुसाचगेहिं च । नायजिअ वित्तणं, ते आययणं जिणा विति ॥ १९ ।। सन्नाणचरणदसण, पमुक्क साहहिं जा परिग्गहि । ताओ जिणपडिमाओ, अणाययणं हुत्ति जुत्तिए ॥ २७ ॥ जिणबिंबमणाययणं, कुसाहु परतंतया समुद्दिदं । दिईतो जिणपडिमा बोडिय लिंगाइयाण इह ॥ २१ ॥ अणाययण पुण- नाणं, दंसणचरणगुणघायणं ठाणं । मुख्खत्थि सुधम्मिजण, वजणिज्नं विसुद्ध भावेण ॥ २२ ॥" पुष्टालंबने तु तदपिवंदनीयमेव । यदुक्तं बृहद्भाष्ये " असइ विहिचेइअम्मि, सद्धाभंगाइ कारणं नाऊं । वचंति तत्थ मुणिणो, नो मुणिणो जे अगीयत्था १ । एव " भो भो पिअवए जहवि जिणालए तहवि सावजमिणमित्यादि । महानिशीथ पंचमाध्ययनवचनात् सुविहिताग्रणी- श्रीकुवलयप्रभसूरिणा चैत्योद्धारविधानोपदेशो न दत्तोऽविधिरूपमिथ्यात्ववृद्धधापत्तरिति । सांप्रतं तु जीतेनान्यतीर्थीयज्यो- तिष्काध्ययनवत् सम्यक्त्वप्रकरणदर्शनशुद्धिप्रकरणायनुसारेण देशतो अविधिचैत्यमपि उत्संगतो वंदनीयादितयाऽशठगीतार्थः प्रतिपन्न, जीतस्य च पर्वृषणा चतुर्थ्यादिवत् यावत् जिनाज्ञाविच्छेदनिरासार्थ श्रुतानुसारेण न्यूनाधिकतया गीतार्थकृतमर्यादारूपत्वात् । अत ·इध्यसप्त विकाति: ॥४४॥ षष्ठछारम् ॥४॥ अत्र विशेषः पत्रिंशजल्पतो बोध्य इति दिक् । किंचात्र पार्श्वस्थादीनामपि गीतार्थानामेव पुर आलोच्यं न तु संविग्न- स्याप्यगीनार्थस्य पुरः । यतः "अग्गीओ न वि जाणड, सोहिं चरणस्स देइ ऊणहि। तो अप्पाणं आलोअगं च पाडेइ संसारे ॥ १॥" अत एव गीतार्थस्य दुर्लभत्वे कालतो द्वादशवर्षाणि क्षेत्रतः सप्तयोजनशतानि तद्गवेषणागमे श्रूयते, एवमालोचनापरिणतोऽपि समाराधको भवति निःशल्यत्वात् । यतः " आलोअणा परिणउ सम्मं संपडिओ गुरुसगासे । जइ अंतरावि काल, करिन आराहओ तहवि ॥१॥ अतः प्रतिक्रमणेऽपि पूर्व विशुद्धिमूलं भावालोचनैव प्रवर्त्तते इत्यपि सिद्धम् ॥ ५० ॥ अथालोचनक्रमद्वारं प्रकाशयति- दुविहेणणुलोमेणं, आसेवणवियडणाभिहाणेणं, आसेवाणुलाम, जं जह आसेविअं विअडे ॥ ५१ ॥ आलोअणाणुलोम, गुरुगवराहे उ पच्छओ नियडे । पणगाइणाकमेणं, जह जह पच्छित्तवुडीओ ॥५२॥ (टीका) दुविहेति । आलोयणा इति । द्विप्रकारेणानुलोम्येन क्रमेणालोचनां ददातीत्यर्थः । तत्र तदासेवनानुलोम्यं स्यात् यत् येन क्रमेणासेवितं विकटयेत् प्रकाशयेत् आलोचकः । पुनस्तत् आलोचनानुलोम्यं यत्पश्चात् लध्वपराधानंतरं गुरुकापराधान् विकटयेत् आलोचयेत् कथमित्याह 'पणगा' इति। पंचकदशप्रभृतिना क्रमेण प्रायश्चित्तवृद्धिर्यथा स्यात्तथा विकटयेत् । प्रकृतमिह च लघावतीचारे पंचकं नाम प्रायश्चित्तं । गुरुके तु दशकं । गुरुतरं तु पंचदशमित्येवमादीनि । अत्र गीतार्थ आलोचनानुलोम्येनैवालोचयति कारणं तु गीतार्थगम्यं । इतरस्तु आसेवनानुलोम्येनालोचनानुलोम्यानभिज्ञत्वात् । तस्य चैवमेवातिचाराणां सुस्मरत्वमिति ॥ ५१-५२ ॥ सम्यगद्वारं विवृणोति- ·द्रभ्यसप्त- तिकात्तिः ॥४५॥ 558 ॥४५॥ ... तह आउद्विअदप्पमाथ, कप्पा तहा च जयणाए । कजे संभमहेडं, जहछि सव्वमालोए ॥ ५३ ॥ (टीका) तह आउट्टिएति । तथाशब्दो यथाक्रमे । आकुट्टिकोपेत्त्यकरणं, दो वल्गनादिः, प्रमादो मद्यादिः स्मृतिभ्रंशादिर्वा, एभ्यस्तथाकल्पतो वाऽशिवादिपुष्टालंबनतो वा । कल्पश्च यतनादिविषय इत्यत आह यतनया यथाशक्ति संगमरक्षारूपधिया, कार्य संघादिप्रयोजने, तथा संभ्रमदेतौ प्रदीपन कादो अयतनया अनपेक्षितसंयमरक्षया च यदासेवितं तदिति गम्यं । यथास्थितं सर्वमालोच- येत् गुरुभ्यो निवेदयेद्विशुद्धिकामो नतु लजादिना किंचिद् गोपयति, निःशल्यत्वेनाराधकत्वात् । यतः 'लज्जाइगारवेणं, बहुस्सुअमएण वा वि दुचरियं । जो न कहेइ गुरुणं, नहु सो आराहगो भणिओ॥ १ ॥ गारवेणत्ति रसादिगारवप्रतिवद्धत्वेन तपोऽचिकीर्षुतयेत्यर्थः ॥ ५३ ।। अथ द्रव्यादिशुद्धिफलमाह--- व्वाईसु सुहेसु, देया आलोअणा जओ तेसु । टुति सुहभावबुढी, पाएसुसहाओ सुहहेउं ॥ ५४ ॥ अथ द्रमादिशुद्धिविवृण्वन्नाह- दव्ये खीरदुमाई, जिणभुवणाई अहुंति खित्तंमि। पुण्णतिही पभिइ काले, सुहोवउगाइ भावेसु ॥ ५५ ॥ (टीका) दवेति । सुगमा। नवरं क्षीरद्रुमो न्यग्रोधादिः । आदिशब्दात् चंपकाशोकसहकारादिग्रहः, जिनभुवनादि (दिः) आदिश- ब्दादन्यदपि शुभक्षेत्रं । आह " उत्थुवणे सालिवणे, चेइहरे चेव होइ खितमि । गंभीरसाणुणाए, पयाहिणावत्तए उदगे ॥ १॥" पूर्णाप्रभृति तिथिकाले रिक्ताषष्टीतिथौ नियमानालोचनेति । शुभोपयोमादी (दिरि) त्यत्रादिशब्दानिमित्तशास्त्रगतशुभभावपरि- ग्रहः । एवंतद्विधिना गुरुमाक्षिक्थैव शुद्धिः कायति परमार्थः ॥ ५५ ॥ विपक्षे दोपमाह-- - ·hey षष्ठदारम् ॥४६॥ द्रज्यसप्त. तिकावत्तिः ॥ ४६॥ आलोअणं च दाउं, सईवि अण्णे तहप्पणो दाउं। जे वि करति सोहि, तेवि ससल्ला विणिदिठा १५६॥ (टीका) सत्यपि आलोचनायायै स्वबुद्धत्रा शुद्धौ कृतायामपि सशल्यता स्वस्मिन्नेव वर्त्तते इत्यर्थः । एतेन परसद्भावे परस्यैव पुरः तां यच्छन् शुद्धयतीति सिद्धं । यदाह । छत्तीमगुणसम्पन्ना, गएण तेणं अवस्स कायया । परसख्खिया विसोही सुड्ड ववहारकुसलेण ॥ १ ॥" पराभावे तु आत्मनोऽपि आलोचनां यच्छन् शुद्धयति केवलं सिद्धान् साक्षीकृत्येति । न चात्र भावालो. चनयैव विशुद्धिसंभवे गुर्वादि साक्षिका सा व्यर्थेति वाच्यं तत्साक्षिकत्वे धर्मप्रतिपत्तौ विशेषगुणोत्कर्पलाभात् । यदाहुः । श्रावक- ज्ञप्तौ हरिभद्रसूरिपादाः। " संतमिवि परिणामि, गुरुमूलपवजणमि एसगुणो। दडया आणाकरण कम्मखओवसम बुढ्बीज ॥ १॥" गुरुमाक्षित्वे ह्यालोचनादिपरिणामस्थ दृढता भवति । शंकापनोदेन विशिष्टनिर्णयोल्लासात् । " गुरुप्सख्खिओ धम्मो इति वचनात् जिनाज्ञाराधनं उत्साहानुकूलगुरूपदेशोद्धृतशुभाशयादधिकः क्षयोपशमः तस्माच्चाधिकाज्ञाप्रतिपत्तिरित्यादिगुणः(णाएवं चान्येऽपि नियमाः प्रायो गुरुसाक्षिकाः स्वीकार्याः । यतः शत्रुञ्जयमाहात्म्ये द्वितीयसर्गे। "क्रियाः सर्वाः प्रवर्नते, गुरौ साक्षिणि नान्यथा । चक्षुष्मानपि नो पश्येद्वस्तु चेद्भास्करो नहि ॥ १५ ॥ अत एव प्रतिक्रमणाद्यतेऽपि कृतकार्यनिवेदनरूपालोचना च समुचितैव बोध्या ॥५६ ॥ अथालोचनागुणानाह- लहु आल्हादिजणण, अप्पपरनिवित्ति तह अजवं सोही। दुक्करकरणं आणा, निस्सल्लत्तं च सोहिगुणा ॥५७॥ (टीका) लहुआ इति । यथा भारवाहिनो भारेऽपहृते लघुता तथा शल्योद्धारे आलोचकस्यापि १ । आल्हादिजननं प्रमोदोत्पादः २ । आत्मपरयोर्दोषेभ्यो निवृतिरालोचने हि स्वस्य दोष निवृत्तिः प्रतीता तत् दृष्ट्वान्येऽप्यालोचनाभिमुखाः स्युरित्यन्येषामपि दोषेभ्यो ·G ट्रब्यसप्त- विकापि ॥४७॥ . षष्ठद्वार ॥४७॥ 44 निवृतिः स्यात् ३ । आर्जवं निर्मायता सम्यगालोचनात् ४ । शोधिः शुद्धताऽतीचारमलापगमात् ५ । दुःकरकरणं दुःकरकारिता, ततो यत्प्रतिसेवनं तम दुःकरमनादिभवाम्यस्तत्वात् , यत्पुनरालोचयति तत् दुःकर प्रथलमोक्षानुयायिवीर्योल्लासचिशेषेणैतस्य कर्तुं शक्य. त्वात् , अत एवाभ्यंतरतपोरूपं सम्यगालोचनं मासक्षपणादिभ्यो दुःकरं ६ । तथा आज्ञा तीर्थकृतामाराधिता स्यात् । निःशल्यत्वं स्पष्टं । उक्तं चैकोनत्रिंशदुत्तराध्ययने । आलोअणयाणं मायानियाणमिछादसणसल्लाणं मुख्खमग्गविग्घाणं अणंतसंसारवडणाणं उद्धरण करेइ । उज्जुभावचणं जणइ । उज्जूभावपडिवन्नेणं जीवेऽमाई इत्थीवेअं नपुंसगवेअं च न बंधइ । पुन्यबद्धंचणं निजरइत्ति ८॥१७॥ एवं शुद्धौ सत्यामालोचकस्य शल्यघातचिकित्सामिव विशेषशुद्धिमृलमुत्तरीकरणात्मकं प्रायश्चित्तविधिं दर्शयति । प्रथमं गुरुद्रव्य- परिभोगप्रायश्चित्तमाह- मुहपत्तिआसणाईसु, भिन्न जलन्नाइसु गुरुलहुगाइ । जइदव्वभोगि इय पुण. वत्थाइसु देवव्वं व ॥५८॥ (टीका) मुहपत्तीति । गुरुसत्के मुखपोतिकासनादौ भुक्ते भिन्न निर्विकृतिकं । गुरुसत्के जले भुक्ते। अन्ने भुक्ते ४, वस्त्रादौ (अन्ने मुक्त २ वखादौ च ४)। विक्रमार्कादिना पूजाधियैव निश्राकृतकनकादौ गुरुद्रव्ये भुक्ते ६, तथा वस्त्रादौ इयान् विशेषः यत्र गुरुद्रव्य भुक्तं तत्रान्यत्र वा साधुकार्ये वैद्यार्थ बंदिग्रहाद्यापदुद्धारार्थ वा तावन्मितवस्त्रादिप्रदानपूर्व प्रायश्चित्त देयमिति भावः ॥५८॥ अथ साधारणादिविषयं प्रायश्चित्तमाह- साहारण जिणदव्वं जं भुत्तं असणवत्थकणगाई। तत्थाऽन्नत्थ व दिन्ने चउलहुचउगुरु अ छल्लहुगा ॥५९॥ ܀ ܢ a PRIL

·पचवायम्
॥४८
A
व्यसस
विकाशचित
॥४८॥
(टीका) साहरणेति । साधारणद्रव्यं जिनद्रव्यं च यावन्मानं व्यापारितं स्वकार स्यात् । किंतदित्याह । अगनं नैवेद्यं, वस्त्रं परि
धापनिकादिः, कनकादिः कनकरूप्यमौक्तिकादिः तसिन् तावन्माने जिनद्रव्ये साधारणद्रव्ये च तस्मिन्नन्यसिन् वा चैत्यादौ दत्ते सति
जघन्यादिक्रमेण चतुर्लधु चतुर्गुरु पड्लघु प्रायश्चिच भवति । इति श्राद्धजीतकल्पानुसारेण प्रमादहेतुकं प्रायश्चिचं दर्शित । एव-
माकुत्रा चोक्तं द्विगुणं, दर्पण त्रिगुणं वोध्यं । तथा द्रव्यमपि जघन्यतस्तावन्मात्रमुचितपदे व्ययितव्यं । उत्कर्पतस्तु तद्वर्गितादिक
चेति । किंच जातु व्यापारादिना देवादिद्रव्यं खधनेन संपृक्त जातं तदा तद्विवेकप्रायश्चित्वेन शोधयित्वा सिद्धपुरीयश्राद्धवत् चैत्यादौ
समाधिकं मोच्यं । भ (५) तं तु तत् स्वधनेनोपाज्य पूर्वविधिना तत्र व्ययितव्यं तपः कार्य च येन तद्भुक्तं निर्धनत्वात् दातुं न
शक्यते तेनापि स्वधनानुसारेण इत्वरकालावधिक्रमेण च चैत्यादिकं सत्कुर्वता यथावत् गीतार्थदत्तं तपः कार्य। यतः गुरुदेवार्थचोरोत्र,
व्यर्थयत्यर्चयन् जिन । वृजिनं स्वस्य मद्ध्यान-पात्रदानपरायणः॥१॥" निकाचितमपि दुःकर्ममध्यानमामात् शिथि-
लीभवतीति स्थितिः। तथाज्ञाभंगातिक्रमव्यतिक्रमादौ प्रायश्चित्तविशेषविस्तरो व्यवहारभाण्यादिभ्योबसेयः। माधुनापि
तद्भोजिगृहिदत्तदेवभुक्तिद्वाराभूतदोपसंभवेन तयैच जीतानुसारेण प्रायश्चित्तविधौ यतनीय। अन्यथा पूर्वोक्तविधिना
कुलपरंपरं दोपमालिन्यं प्रवर्तते । यदुक्तं शत्रुजयमाहात्म्ये "देवद्रव्यं गुरुद्रव्यं, दहेदासप्तमं कुलं । अंगालमिव तत्स्पृष्ट, युज्यते
नहि धीमतां ॥१॥" देवादिद्रव्यमविधिना व्यापारितं सत् आसप्तमं कुलं अभिव्याप्य दहेत् । निर्धनत्वादिना निःसारं करोति
सत्तट्टगुरुपरम्परा कुशीलेति । सत्तट्ठपयाई अणुगन्छइति । इत्यादिवत् । उपलक्षणतो यावत् तत्प्रतीकारौदासीन्यं तावत् दोपशुद्धिर्न
निःशूकत्वादित्यर्थः । अतोऽगालवत् कुटुंबादिधियापि तयोः संस! विवे किना परिहार्य एवेत्यर्थः । तेन येन देवद्रव्यादि विनाशित
तस्यैव दोपसंभवो नान्यस्येत्यपि वदंतो निरस्ता । इति प्रायश्चित्तवारं समाप्तम् ॥ ५९॥

·म्यसप्त- तिकाचिः ॥४९॥ पठवार ॥४९॥ अयोक्तविधिनार्जितं दुःकर्म प्रायश्चित्तविधिना भवांतरेऽपि क्षीयते इति तत्सामर्थ्यदर्शनेन भव्यानामुत्साहवृद्धयर्थ संकाशादिड- प्टांतानाह-तत्रेदं देवद्रव्यविनाशोद्भूतदुःकर्मक्षयार्थ सिद्धपुरीयश्राद्धनिदर्शनमुक्तपूर्व बोध्यं । भवांतरे च तत्कर्मक्षयार्थ संकाशदृष्टान्तो यथा- पमामित्तदोसेण, जिारच्छा जहा दुहं । पत्तं संगाससढेण, तहा अन्नोवि पाविही ॥ ६ ॥ संकास गंधिलावइ, सकावयारंमि चेइए कहवि । चेइयदव्वुव्वयोगी, पमायओ मरण संसारे ॥ ६१ ॥ (टीका) पमायेति । संकासेंति-संकाशो नाम श्रावकः स्वभावादेव भववैराग्यवान् । यथोदितश्राद्धाचारनिरवधव्यवहारो गंधिला- वत्यां पुरि वसन् शनावतारे चैत्ये प्रशस्तचेताश्चितां चकार । अन्यदा कथमपि गृहव्यापारव्याक्षेपादिना चैत्यद्रव्योपजीवको जातः । ततोऽसौ यावञ्जीवमनालोचिताप्रतिक्रांतकर्मा मरणं प्राप्य संसारे पूर्वोक्तदुःखपरंपराभाग संख्येयान् दुर्भवान् भ्रांतः॥ ६०-६१ ।। ततः तगराए इब्भसुओ, जाओ तं कम्म सेसयाउअ । दारिदमसंपत्ती, पुणो पुणो चित्तनिवेओ ॥ १२ ॥ केवलिजोगे पुच्छा, कहणे बोही तहेव संवेओ। किं इत्थमुचिअमिलिं, चेइयदव्वस्स बुट्ठिति ॥ ६३ (टीका) तगराएति । केवलियोगेति-पूर्व तद्धनविनाशे तत्कालोपार्जितलाभांतरायाधुदयात् तवात्रापि धनादिरोधः, सांप्रतं तवृद्धौ तवापि तथैव । यादृशं चोप्यते बीजं तादृशं लभते फलमित्यर्थः ।। ६२-६३ ।। अथ तद्विधिमाह-- ·द्रज्यसत. तिकाइचिः ॥५०॥ पष्टद्वारम् ॥५०॥ गासछायणमित्तं, मुत्तं जं किंचि मन्झ तं सव्वं । चेइयदव्वं नेयं, अभिग्गहो जावजीवाए ॥ ६४ ॥ (टीका) गासछायणेति । खगृहनिर्वाहातिरिक्तत्वे सति उचितव्यापारोपार्जितं शेषधनं देवसत्कमेवेति, यावजीवामिग्रहात्मकं प्रायश्चित्तं प्रतिपन्नं ॥ १४ ॥ अथ तत्फलमाह- सुहभावपवित्तीए, संपत्ती भिग्गहमि निच्चलया । चेइहरकारावण, तत्थ सया भोग परिसुद्धी ॥६५॥ (टीका) सुहभावेति । तस्यैव महात्मनो गृहीतमहाभिग्रहस्स शुभभावप्रवृत्तितोऽतीवचैत्यद्रव्यविवृत्सात्रशादुल्लसद्विशिष्टाशयोदयाच्च लामांतरायक्षयोपशमस्तस्माच संप्रति प्रभूततरविभूतिसंप्राप्तिस्तस्यां सत्यामपि अभिग्रहे निश्चलता-निजमनोदृढता, अतस्तस्य नाधिकत. द्रव्यविषये समांतरेऽप्यादातुकामितेत्यर्थः। ततः क्रमेण तसामेव नगर्यां तेन चैत्यं विहितं । तत्र सदा भोगपरिशुद्धिः । चैत्यवि- घापने सदाभोगः शास्त्रपरतन्त्री विमर्शस्तत्पूर्व भूम्यादेः समंतात् शोधनं । यद्वा तत्र चैत्यविधापने निपदनादौ क्रियमाणोऽपि सदा नित्यं भोगः आशातनापरिहार इत्यर्थः । अत्र चैत्यविधापन विधिः आशातना च पंचाशकपोडशकादिभ्यो बोध्या ।। ६५ ।। अथोपसंहारमाह- इय सो महाणुभावो, सव्वत्थवि अविहिभावचाएण। चरिउ विसुद्धधम्मं, अक्खलिआराहओ जाओ॥६६॥ (टीका) इयसोमेति-इत्येवं उक्तनीत्या स संकाशजीवो महानुभावः । वर्द्धमानसदध्यवसायविशेषात् समुद्घाटितपुण्यप्रभावः, उद्वर्त्तनादिना पुण्यप्रकृतेरुपचयः, अपवर्तनादिना पापप्रकृतेरपचयश्चेति भावः । सर्वधर्मकृत्येषुऽविधिभावत्यागेनानुचितप्रवृत्रोिधेन RE ·S इम्पसप्त- विकापतिः ॥५१॥ कर्मसार- ण्यसारयो- निदर्शनम् ॥५१॥ - विसुद्धधर्म श्रुतचारित्रलक्षणमाराध्य अस्खलिताराधका-निर्वाणसाधको जातस्तद्धितानुष्टानकारीत्यर्थः ॥ ६६ ॥ संकासोवि विभित्तूण, कम्मगंठिं सुनिव्वुडो । जाहिही सो उ निव्वाणं, महासत्तो न संसओ ॥ ६७ ॥ (टीका) संकासोवीति । ततः संकांशोऽपि कालक्रमेण समृलमोहमुच्छिद्य महासचः संतोपसुधासिक्तमनोवृत्तिः, सुनिर्वृत्तः संयमर- तत्वेन मुक्तिसुखाखादकत्वात् जीवनमुक्त इत्यर्थः । यदाहुः "निर्जितमदमदनानां वाकायमनोविकाररहितानां । विनिवृ. तपराशानामिहैवमोक्षः सुविहितानामिति ॥ १ ॥ निर्वाणं गमिष्यति । एवं ज्ञानसाधारण (द्रव्य) विनाशेऽप्युक्तविधिना दुष्कर्म क्षयदर्शनार्थ कर्मसारपूण्यसारयोनिदर्शनं यथा- भोगपुरे चतुर्विंशतिकनककोटीखामी धनावहश्रेष्टी, पत्नी धनवती, तयोर्यमलजाती कर्मसारपुण्यसारी सुतौ । अष्टमे वर्षे विज्ञोपाध्यायस्य पाच पठनाय तस्थतुः । पुण्यसारः सुखेन सर्वविद्या अधीतवान् कर्मसारस्य तु बहूपक्रमेणाप्यक्षर- मात्र नायाति, वाचनलिखनादौ तु किं वाच्यं । ततः पशुप्रायत्वात् तस्य पाठकेनापि पाठनं मुक्तं, क्रमेण द्वावपि यौवनस्थौ पितृभ्यां समृद्धतया सुलभे महेभ्यकन्ये सोत्सवं परिणायितौ । मा मिथः कलहयेतामिति द्वावपि च द्वादश द्वादश कनककोटीर्दत्वा पृथक् कृती, पितरौ तौ प्रव्रज्य स्वर्गतौ अथ कर्मसारः खजनादिभिर्वार्यमाणोऽपि कुबुद्ध्या तथा वाणिज्यं कुरुते यथा अर्थहानिरेव स्यात् । एवं खल्पैरेव दिनैजनकार्पितद्वादशकोटयो गमिताः पुण्यसारस्य तु द्वादशकोटयः खात्रं दत्वा तस्करैगृहीताः । तेनो. भावपि दरिद्रौ जातौ । त्यक्तौ च स्वजनादिभिः भायें अपि पित्गृहं गते । ततो निर्बुद्धी निर्भाग्याविति लोकैर्दत्तापमानौ लजमानौ गत्वा देशांतरं स्थितौ च पृथक् पृथक् महेभ्यगृहे । तत्राप्यन्योपायाभावाद् भृत्यवृत्त्या यस्य गृहे कर्मसारः स्थितः सोऽपि कृपणत्वात् - ·ट्रम्पसमा विकासचिः ॥५२॥ कर्मसार- ण्यसारय निदर्शनम् ॥५२॥ तस्मै प्रोक्तं वेतनमपि न दत्ते । मुहुर्मुहुस्तं वंचयते । इतो वहुमिर्दिनैरायेन किमपि नार्जितं द्वितीयेन कियदनितं परं तत्प्रयत्नगोपि- तमपि धूर्तेनापहृतं । एवमन्यान्यस्थानेषु भृत्त्यवृत्या धातुर्वादखनिवादसिद्धरसायनरोहणाद्रिगमनमंत्रसाधनरुदत्यायोषधिग्रहणादिना चैकादशवारान् महोपक्रमकरणेऽपि कुयुद्धथा न्यायवैपरीत्यविधानादायेन कापि धनं नार्जित। किंतु तत्र दुःखान्येव सोढानि । अपरेण पुनरर्जितमपि प्रमादाविनैकादशवारान् गमित। ततोऽत्युद्विनौ तौ पोतमारुह्य रत्नद्वीपं गत्वा सप्रत्ययरतद्वीपदेव्यग्रे मृत्युमप्यंगीकृत्य निविष्टौ । ततोष्टमे उपवासे नास्ति युक्योर्भाग्यमित्युक्त्वा देव्या तिरोदधे । ततः कर्मसार उत्थितः पुण्यसारस्य त्वेकविंशत्यो. पवासः तया चिंतारत्नं दत्तं । कर्मसारः पश्चात्तापं कुर्वन् पुण्यसारेणोक्तो हे बंधो मा विपीद एतचिंतारत्नेन तवापि चिंतित सेत्स्यति । ततो द्वावपि प्रीती कमात्पोतमारुढो । रात्रौ च राकाशशांकोदये वृद्धेनोक्तं भ्रातः स्फुटीकुरु चिंतारत्नं विलोक्यते, तस्य चंद्रस्य चाधिकं तेज इति । ततो लघुनापि पोततटस्थेन दुर्दैवप्रेरितेन रत्न हस्ते नीत्वा क्षणं रत्ने क्षणं चंद्रे च दृष्टिं निदधता मनो. रथेन सह मध्येसिंधु तत्पातितं । ततो द्वावपि समदुःखौ स्वपुरं प्राप्य ज्ञानिगुरुं खप्राग्भवमप्राप्टां । ज्ञानी प्राह-"चंद्रपुरे जिनदत्त- जिनदासश्रेष्टिनी परमाहवावभूतां । अन्यदा तत्रत्यश्रावकैः संभूय ज्ञानद्रव्यं साधारणद्रव्य च तयोः उत्तमत्वादर्पित रक्षायै । अन्येशुरायेन वपुस्तिकायामतिविलोक्यमानलेख्यकेन मासदेयतया द्रामान् निर्णीय पार्श्व त्वपरद्रव्याभावादिदमपि ज्ञानस्थानमेवेति विचिंत्य च ज्ञानद्रव्याद् द्वादशद्रामा लेखकस्यार्पिताः। द्वितीयेन तु साधारणद्रव्यं सप्तक्षेत्रीयोग्यत्वेन श्राद्धानामपि योग्यमिति विमृश्य साधारणद्रव्याद् द्वादशद्रामा खगृहगाढप्रयोजने अन्यद्न्याभावाव्ययिताः । ततो मृत्वा दुष्कर्मणा प्रथमनरकं गतौ । ततो देवद्रव्यभक्षकसागरप्रेष्टिवत् सर्वत्र नरकएकेंद्रियद्वित्रिचतुःपंचेंद्रियतिर्यक्षु च द्वादशसहस्रवारान् भूयस्तरदुःखमनुभूय क्षीणदुम्क- GAROO ·द्रष्यसत. तिकावृत्तिः ॥५३॥ देवगुरुदल्या विनाश महाकाल दृष्टांतो. माणो युवां जातौ । पूर्वकर्मणा असिन् भवेऽपि द्वादशकोटिर्गमिता। एवं तद्वचः श्रुत्वा द्वाभ्या श्राद्धधर्म प्रपद्य 'प्रायश्चित्तपदे सह- सगुणा द्वादशद्रामाः व्यापारादौ यावदुत्पत्स्यते तावत् ते ज्ञानसाधारणपदे एवार्पणीयाः । ततः परमुत्पन्नं धनं स्वनिश्रितं कार्य' इति नियमो जगृहे । ततो द्वावपि प्राकर्मक्षयाद्धनवृद्धि प्राप्य तन्मध्यादुभयपदे सहस्रगुणं देयं समर्थं च क्रमाद् द्वादशकोटिभाजावभूतां। ततो महेभ्यौ तौ सुश्रावकतया सम्यग् ज्ञानसाधारणद्रव्यरक्षा तदुत्सपणादिना श्राद्धधर्ममाराध्य प्रव्रज्य च सिद्धौ इति ॥ अथ देवगुरुद्रव्यविनाशे महाकालदृष्टांतो यथा-अतीतोत्सर्पिण्यास्तुरिके श्री संप्रत्यहंद्वारके श्रीपुरे नगरे शांतनो नृपती राज्यं चकार । तस्य राज्ञी सुशीला, तयान्यदा चत्वारः पुत्राः क्रमेण नीलमहानीलकालमहाकालनामानोऽजनिषत । ततः क्रमेण नीलजन्मनि गजसैन्यं रोगोपद्रवेण मृतं, महानीलजन्मनि हयसैन्यं मृतं, कालजन्मनि अग्न्यायुपद्रवेण सर्वां ऋद्धिविनष्टा, महाकालजन्मनि कालातरे शत्रुमिः संभूय राज्यं गृहीतं । ततो राज्यभ्रष्टः सस्त्रीपुत्रः शांतनः क्रमेणाटन् सुराष्ट्रायां शत्रुञ्जयी नद्यासनपर्वते स्थिति कृत्वा बहुकालं निरगमत् । तदानीं पुत्रा अप्याखेटकादिव्यसनोद्यता दुष्टकुष्टाद्यामयादिता जाताः । ततो नृपति- दुःखातुरो झंपापातेन मरणार्थ पर्वतमारुरोह । तत्र संप्रत्यर्हचैत्यं दृष्ट्वा गंतुकशंबलाथै जिनानागमोक्तविधिनाऽपूपूजत् । अत्रावसरे तत्रागतेन तस्य पूजाविधिकौशल्यं दृष्ट्वा विस्मितेन धरणेंद्रेण बहिनिर्गतः सन् पृष्टो नृपः खाभिप्रायं कथयतिस्म । ततो धरणेंद्रो बालमृत्युं निवार्य तत्पुत्रपूर्वभववृत्तांत राज्ञेऽचीकथत् शृणु भो नरेन्द्र पूर्वभवे प्रथमपुत्रेण चौरजातीयेन तीर्थयात्रार्थ गच्छन् संघो लंटितः साधुश्च हतः। द्वितीयपुत्रेण क्षत्रीयजातीयेन खस्त्रीहत्या कृता। तृतीयेन वणिक्पुत्रेण तत्त्वनिंदा कृता। चतुर्थेन च द्विजपुत्रेण देवद्रव्यं गुरुद्रव्यं च चोरितं । ततो दुर्गतौ बहून् भवान् भ्रांत्वा अकामनिर्जरया किंचित् क्षिप्तकर्माणः क्रमेण चत्वारोऽपि जीवास्त्वत्पुत्रा ·द्रव्यमत- विकात्ति ॥५४॥ देवगरद्रव्य विनाशे महाकाल राष्ट्रांतो. ॥५४॥ जाता। अवशिष्टकर्मोदयायदं पापफलं लभवंतस्तत्प्रसंगतस्त्वयापि प्राप्तं च । अतः सप्रस्त्यं एतत्तीर्थसेवा कम । एतजलेन मात्वा चैत्यानि प्रत्यहं पूजय, पिंउस्थादिध्यानपरायणो भन, सुसाधून यथाशक्ति भक्त्या प्रतिलागय, एवमादिप्रकारेण तवत्रयाराधनेन दुष्कर्म क्षयं कृत्वा पण्मासांत पुना राज्य प्राप्स्यसि । तदा माधर्मिकत्वात्सामाग्यं दाम्यामीत्युक्त्वा स्वस्थानं धरणेद्रो जगाम । नृपेणापि तथैव राज्यं लब्ध्या क्रमेण संकामवनिर्वाण लेमेत्र विस्तरः शत्रुसयमाहात्म्यतो बोभ्यः । अन्येऽपि राता यथागमं भाव्या । इति श्रेयः ॥ ७ ॥ अश्र अंधावमानेपि भव्यानुत्माहपति- जइ इच्छह निव्वाणं, अहवा लोग सुवित्थडं कित्ति । ता जिणवरनिदिहे, विहिमग्गे आयरं कुणह ॥६॥ अथ कविः स्वाभिनिवेशं निरामयन्नाह- तहविह भविनोहत्थं, भणिअंजंच विवरियं इह गंथे। तं सोहंतु गीयत्था, अनभिनिवेसी अमच्छरिणो॥६९॥ अथ ग्रंथ समामि निगमयमंते मंगलं दर्शयति- तवगणगयणदिवायर, विजयाईमाणसूरिरजमि । भाणुविजयबुहसेवग-बायगलावणविजयेण ॥ ७० ॥ गंयंतरगाहाहि, समस्थिया दव्वसित्तरी एसा । भविअजणबोहणत्थं, मंगलमालं कुणउ निच्चं ॥ ७१ ।। ॥ इति द्रव्यसित्तरी संपूर्णा ।।

·+ESS ॥ अथ टीकाकार प्रशस्तिः ।। MARA इम्पसत- विवाहित ॥५५॥ टीकाकार प्रशस्तिः ॥ ५५॥ Nescargar वेदवेदर्षिचंद्रेऽब्दे, ईषस्य सितपक्षतौ । विवने तत्रवृत्तिश्च, लावण्याव्हयवाचकैः ॥१॥ यावन्महीमृगाक्षीयं, धत्ते वारिधिमेखलाम् । वाच्यमाना बुधैर्जीयात्, सवृत्तिव्यसप्ततिः ॥२॥ तर्कादिशास्त्रनिपुणैर्वैराग्यामृतसागरैः । शोधितेयं श्रिये श्रीमद्विद्याविजयकोविदः ॥३॥ ॥ इति ॥ SH ड ॥ इति श्री द्रव्यसप्ततिकावृत्तिः समाप्ता ॥ ACCU ·HERE शुभकरण ठी दृष्टांत ॥५६॥ द्रम्पसप्त- विकात्तिः ॥ॐ॥ ॥ देवद्रव्याधिकारेऽन्यज्ञातानि तत्र-देवाक्षत-भक्षक-शुभकरश्रेष्टिज्ञातम् ॥ अक्षतादस्तु देवस्य, भक्षको दुःखमाप्नुयात् । तत्ततो यत्नतो रक्ष्य, देवद्रव्यं विवेकिभिः ॥ ॥ स्पष्टार्थोऽयम् श्लोकः। भावार्थस्तु शुभङ्करज्ञातेन ज्ञेयः- काञ्चनपुरे शुभकरश्रेष्ठी धनाढ्यो नित्य जिना वन्दनादिकं तनोति । एकदा जिनमूर्ति नत्वाञ्ये स्थितः तदा केनचित्सुरेण पूर्व जिनाग्रे दिव्यतण्डुला बहवः पुञ्जत्रयीकृतास्तेन दृष्टाः । अपक्कानपि तान् सुगन्धीन् वीक्ष्य जिहाखादवसंगतः श्रेष्ठी त्रिगुणाधिकान् खगृहादानीय तण्डुलाँस्तत्र मुक्त्वा तान् दिव्यान् जगृहे । स्वगृह एत्य तेषा तण्डुलाना क्षीरमपाचयत् । तेषां सुरभित्वं सर्वत्र प्रसृतं । इतच तद्गृह एको मासक्षपणः सुविहितसाधुभिक्षार्थ समेतः । श्रेष्ठिना भीरमव्यात् किञ्चिदत्त । मुनिस्तु परमार्थमविदन तमाहारं झोलिकायां मुक्ताध्ये चचाल। तदा मुनिस्तु सप्तचत्वारिंशदोपमुक्ताहारी अत एव शुद्धकोष्ठक्रधरस्तदयोग्याशनगन्धागतमहिना दध्यो- "अहो महेभ्यावतारः श्रेष्ठोऽस्मदपि, यत्रेदं मनोहरमशनं यथेष्टं स्वेच्छया नित्यखान (भोज्य) भवति" एवं तदाहारागतगन्धेन चारित्र. ध्यानं मुनेद्रं गतं । इत्थं गुरुपार्श्वमगात् तत्र च दथ्यो-"किं गुरुसमक्षमाहारालोचनेन ? अद्य रुचिराहारोऽस्ति, लोभेन यदि खयमे- वाहरेत्तदाऽहं किं कुर्वे ? आलोचनयाऽलं" । ततः शीघ्र स शिष्यो भोजनार्थ स्थितो दध्यो-"अहो अस्य स्वादो देवानामपि दुर्लभः, अद्यैव प्राप्तभवस्य सारो दृष्टा, एतावन्तं कालं याचन्मया देहो दमितः कशीकृतश्च, एतादृगशनं नित्यं लभ्यते तस्यैव सफलं जन्मेति" ततस्तदाहारं भुक्त्वा सुखं सुप्तो निद्रां प्राप आवश्यकादिक्रियाकालेऽपि नोत्थितः । तदा सूरीशो दभ्यो-" नूनं सदा सुविनीतोऽपि SEACK ·. द्रव्यसत. तिकाचिः ॥ ५७॥ परिशिष्टे शुभ ष्टिज्ञातम्. अयमद्यैव प्रमादी जातः, तत्कारणमशुद्धाहारकरणमेव भावि"। ततः प्रभाते स श्राद्धः सूरीशं वन्दनाय समेतस्तं मुनि सप्तं वीक्ष्य हेतुं पप्रच्छ । सरिः प्राह-" कल्ये आहारं कृत्वा सुप्तः, उत्थापितोऽपि नोत्तिष्ठति" तच्छुत्वा श्रेष्ठयुवाच हे पूज्य ! आहारस्तु कल्ये मद्गृहादगृहीतोऽस्ति " । गुरुः पप्रच्छ-त्वया सर्वदोषविमुक्तं आहार प्रतिलाभितो न वा?" स प्राह "दोषस्तु कोऽपि न ज्ञातः, परं जिनगृहातण्डुलात्रिगुणाधिकानन्यान्मुक्त्वा मया गृहीताः" इति भद्रकत्वात्सर्वं वृत्तान्तं जगाद । श्रुत्वेति गुरुः प्राह- नाह तवेदं करणं यतः- जिणपवयणवुट्टिकर, पभावगं नाणदसण गुणाणं । भक्खंतो जिणदव्वं, अणंतसंसारिओ होइ॥१॥ जिणपवयणवुद्धिकरं, पभावगं नाणदंसण गुणाणं । रक्खंतो जिणदव्वं, परित्तसंसारिओ होई ॥२॥ तथा शृणु हे श्राद्ध ! कसिंश्चित्पुरे एक इभ्यः प्रतिवेश्मिकमेकं नरं पीडयति । स निम्खो दध्यो-" यथायमिभ्यो मत्तुल्य: स्यात्तथाऽहं कुर्वे" । तत एकदा निष्पद्यमानमिभ्यगृहं दृष्ट्वा चैत्यगृहेष्टिकाखण्डस्तेन भित्त्यां प्रच्छन्नं चायितः। ततः क्रमेण तद्गृहे वसन्निभ्यो निःस्वोऽभवत् । तदा स निःस्वः प्राह-"मद्विडम्बनाफलं त्वयेदं प्राप्तं मत्कृतमवेहि " । ततः स इभ्यः सामवाक्यतस्तं समतोपयत् , ततः स खकृत्यं जगौ । तत इभ्येन तमिष्टिकाखण्डं भितितो निष्कास्य प्रायश्चित्तपदे नूतनं चैत्यं विदधे, तदा स पुनः सुखी वभूव । तस्मात् हे श्रेष्ठिन् ! त्वया विदं भक्षितं, अतो महत्पापं लग्नं "। तच्छुत्वामीतः श्रेष्ठी प्राह-" हे पूज्य ! ममापि कल्ये एवं बहुद्रव्यहानिर्जाताऽस्ति " । सरिजंगौ-“हे श्रेष्ठिन् ! तव तु बाह्यं धनं गतं, मुनेः पुनरान्तरं धनं विनष्टं । अत्रालोचना- पदेऽधना तव गृहे यावद्धनं वर्तते तद्व्ययेन चैत्यकरणे तवलाभोऽस्ति " । ततः श्रेष्ठिना तथा कृतं । ततः सूरी रेचकपाचकद्रव्यं रघर ·परिशिष विकाइचिः ॥५८॥ पाययित्वा शिष्यकोष्ठकं शुद्धं चकार, तदाहारपात्रमपि गोमयरक्षालेपमयं कृत्वा दिनत्रयं यावत्सातपसले मुक्तं, ततो ग्रामं जातं सूरि- शिष्यस्तत्पापं तपसाऽऽलोच्य संयमेन स्वात्मसाधनं समाराधयत् ॥ इति शुभङ्करष्टिज्ञातम् । श्राद्रो भोगाय देवस्त्र, सक्त्वा मूल्यं समाधिकं । नादद्यान्नैव दातव्यं, श्राद्धानां च परस्परम् ॥ १॥ SRO लक्ष्मीवी उद्यापनादावपि प्रौढाडम्बरेण खनाम्ना मण्डिते जने बहुश्लाघादि स्थानिष्क्रय तु स्तोकं मुञ्चति इति व्यक्त एव दोप इति यदा- द्विद्वारे गाथायामुक्तं तत्राथै श्राद्धविधिगदितं लक्ष्मीवतीज्ञातम् । यथा- सा मइदिमिष्ठा महत्वार्थिनी स्तोकस्तोकनिष्क्रयार्पणेन विविधोयापनादिपुण्यकार्याणि प्रौढाडम्बराण्यजसं करोति कारयति च देवादिद्रव्यं वर्द्धयन्त्यसि, प्रभावनां च प्रोज्झम्मयन्त्यस्मीति धिया। एवं श्राद्धधर्ममाराध्य मृता स्वर्गवापि प्रज्ञापराधदोपाद्धीनसुरी. त्वेनोत्पन्ना, क्रमाच्च्युता महेभ्यस्य निरपत्यस्य मान्यत्वेनोत्पन्ना । परं तस्या गर्भस्थत्वे मातुः सिमन्तमहः परचक्रभयोद्रेकेण जन्म- पष्ठी-नामस्थापना-मुण्डनादिमहाचं नृपत्यमात्यादीनां गृहे शोकोत्पत्या नाजायन्त पित्रा प्रौद-प्रौढतराऽडम्बरेण प्रारब्धा अपि । तथा भणिस्वर्णाभरणानि सर्वाङ्गीणानि पित्रा सादरं कारितान्यपि तया दिनमात्रमपि परिधातुं नाशक्यन्त स्तेनादिभयेन । एवं भोज. ननेपथ्यादावपि पायो यद्यत्सामान्य तत्तत्तस्या आपतती सर्वत्र मान्यत्वेऽपि प्राकर्मदोषेण । तदुक्तं केनचित्- सायर तुझ न दोसो, दोसो अम्हाणपुवकमाणं । रयणायरंमि भरिए, सालुरो हस्थि मे लग्गो ॥१॥ E ·मसप्त ॥५९॥ अस्या एकोऽपि महो न जातोऽस्तीत्याडम्बरेण पित्रा तस्यां विवाहे विधीयमाने 'लपासचौ माता मृता तेन निरुत्सवं प्राणि- ग्रहणमात्रमजनि । महेभ्योदारश्वशुरगृहगमनेऽपि मान्यत्वेऽपि च प्राग्वनवनवभयशोकमान्यादिना मनोऽभीष्टभोगमुखोत्सवादियोग- स्तस्याः प्रायो नासीत् । ततस्तयाऽत्युद्विनया संविनया च क्वचित केवली पृष्टः प्रोचे, "प्राग्भवे त्वया स्तोकनिष्कयार्पणप्रौढाडम्बरद- र्शनादिना दुष्कर्मार्जितं तत्कलमिदम्" । ततः सा तत्पापमालोच्य प्रवज्य क्रमात् सिद्धा ॥ इति लक्ष्मीवतीज्ञातम् ॥ प्रकृतेऽयमत्र विशेषः-तस्मादुद्यापनढोकनादौ निष्क्रयग्राझवर्तुलिकानालिकेर-मोदकदेविन्मूल्यं स्यात्तावत्तनिष्पादनानयनाद्युपक्रमपदे तदनुसारेण किपदधिकं चार्पणीयम् । एवं निष्कयशुद्धिः। केनचित् सविस्तरोद्यापनादौ स्वनाम्ना मण्डितेऽधिकशक्त्याद्यभावाचदुधापनाचारस- त्यापनार्थ कश्चिद्यावन्मुञ्चति, तावतापि न दोषः॥ परिशि लक्ष्मीव शावर ॥ ५९॥ सकलपण्डितमुकुटायमान-विद्वद्वळ-मुनिमतल्लिका श्रीमत् सोमधर्मगणिविरचितोपदेशसप्ततितः कथानकद्वयम् ॥ कुर्वन्ति देवद्रविणोपभोगं, ये ते नरा दुर्गतिगामिनः स्युः। कथानकान्यन बहुनि सन्ति, तथापि दिग्मात्रमुदाहियेत ॥१॥ इह खलु एकान्तश्रीदेवगुरुभक्तिकारकेण विशुश्रीसम्पक्त्वमूलद्वादशव्रतधारकेण सुश्रावकेण देवसम्बन्धिद्रव्योपभोगः सर्वथा न कार्यः, स्वपरसमयनिषिद्धत्वाद् बहुदोपसम्भवाच- देवद्रव्येण या वृद्धि-गुरुद्रव्येण यद्धनम् । तदनं कुलनाशाय, मृतोऽपि नरकं व्रजेत् ॥१॥ क ·परिचित ॥ ६॥ ब्रम्पसप्त विकााचिः ॥६०॥ एकमपि कटुकतुम्बीवीजं भारसईसप्रमाणमपि गुड विनाशयति, विपस्य लयोऽपि परमानभृतं स्थालं मर्वेपामनुपयोगि किं न विधत्ते ? दृश्यन्ते च केऽपि मुखी देवद्रव्येण व्यवसायादि कुर्वतः, कदाचिनिर्धनत्वे जाते देवद्रव्यसागविधायिमिस्तद्रव्यपान्मा- गणे एवं वदन्तो यथा-न सन्ति सम्प्रत्ययात्पार्श्वे द्रम्मा, पितृस्थानीयो वाऽस्माकं जिना, न हि पितृधनं पुत्राणां किमपि अनादे यम् , इत्यादियत्तत्पलायिनो वराकास्तेऽनन्तान्तसंसारलेशभाजनं भवन्ति केचित्तु धनवन्तोऽपि महास्पृहयालयः प्रभूतसमुदायमध्ये बहुशुम्नपरिहितेन्द्रमाला लभ्यीकृत्य बहुदेवव्या अपि तन्मार्गणे दीनमेव मापन्ते, मनमापि तदर्पणं न वान्छन्ति । देवस्य किम- पत्यानि क्षुधा म्रियमाणानि सन्ति । देवस्तव किमधिको मम किं न्यूनो, यदा विलोकयिष्यते तदानीमप्पयिष्यामि, इत्यादि कालक्षे- पमेव कुर्वाणा उल्लुण्ठवादिनस्तेऽपि तेषामेव पती निवेशनीयाः अत्र भ्रातृद्वयोदाहरणम् -- विश्वपुरे क्षेमकरो राजा तस्य युगन्धरः पुत्रः । सोऽन्यदा वने कस्यापि मुनेः केवलज्ञानोत्स्त्रं देवैः क्रियमाणं दृष्ट्वा सञ्जा तजातिस्मृतिस्तदेवोत्पन्नवैराग्यो देवतादत्तवेपः प्रवत्राज वन्दितो राजाद्यैः विजहारवसुन्धरावलये, चकार भूयास्यपि तपांसि । अन्यदा तस्य मुनेः शुक्लध्यानाधिरूढस्यावधिज्ञानमुत्पेदे। आगतस्तत्रैव पुरे । राजादयो वन्दितुं गताः, प्रारब्धा तेनापि धर्मदेशना, तत्र चा- वसरे कोऽपि कुष्ठी सर्वरोगराजधानीव, मक्षिकाणां पितृगृहमिव, पदे पदे बालकायैरपि कर्करादिमिरुपहन्यमानस्तत्र प्राप्तः। राजादयश्थ तादृशदुर्दशानिपतितं दृष्ट्वा तस्य प्राच्यभवं मुनेः पाश्च पृच्छन्ति । मुनिः माह-कुसुमपुरे नन्दनागदेवो दो भ्रातरौ । वृद्धो व्य- वहारे शुद्धः, अपरस्तु विपरीतः । अन्यदा तमगराधिपेन स्वकारितजिनमन्दिरे देवद्रव्यरक्षणाय नियुक्ती, स्वशक्त्या सारा कुरुतः। अन्यदा नागदेवः क्षीणधनोऽन्तरान्तरा निर्लजतया स्वल्पं स्वल्पं तु देवद्रव्यं भुङ्क्ते । वृद्धाभ्राता तु- नन्दना देवचसिर ·परिशिष्टे नन्दनाम द्रष्यसत. तिकाचिः ॥ ११॥ देवचरित्रम् ॥ ६१॥ जिणपवयणवुड्डिकर, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । भक्खंतो जिणदव्वं, अणंतसंसारिओ होइ ॥ १॥ जिणपवयणबुड्डिकर, पभावगं नाणदसणगुणाणं । रक्खतो जिणदव्वं, परित्तसंसारिओ होई ॥२॥ जिणपवयणबुड्डिकर, पभावगं नाणदसणगुणाणं । वड्दुतो जिणदव्वं, तित्थयरत्तं लहइ जीवो ॥३॥ इत्यादि बहुप्रकारश्रीआगमोक्तवाचोयुक्तिमिनिवारितोऽपि यावता लघुर्न तिष्ठति, तावता वृद्धश्चिन्तयति स प्रातर्भूपाय निवेदयि- ध्यामीति । अत्रान्तरेऽकस्माच्छूलेन रात्रौ मृतः व्यवहारिणः सुतो जातः । तत्र भवे भव्यान् भोगान् भुक्त्वा प्रान्ते व्रतं लात्वा प्राण- तकल्पे देवों जातः । एवं सप्तभवान् दीक्षामाराध्य अच्युतादिषु देवत्वेन समुत्पद्य च क्रमेण सोऽहं युष्मत्पुत्रो युगन्धरो जातः । नागदेवस्तु तस्मिन्नेव भवे विज्ञातस्वरूपः सन् राजादिभिभृशं गर्हितः। भक्षितदेवद्रव्यपदे गृहीतगृहसर्वखश्च प्रान्ते षोडशवर्षाणि रोगातः शेषद्रव्यार्पणाय सुतानां कथयित्वा मृतः। पूर्वाभ्यासतश्च प्रतिभवं तथैव कुर्वन् सप्तसु नरकेषु तिर्यग्भवान्तरितो भ्राम भ्रामं एप पराका कुष्टी जात: यदुक्तम्- भक्खणे देवदन्बस्स, परत्थी गमणेण य । सत्तमं नरयं जंति, सत्तवाराउ गोयमा! ॥१॥ इति श्रुत्वा स कुष्ठी जातिस्मृति प्राप्य आलोचितसकलपापः, प्रान्ते प्रपन्नानशनो मृत्वाऽच्युते देवो जातः । क्रमेण महाविदेहे मोक्षङ्गमी । स च युगन्धरराजर्षि क्रमेण सिद्धिसौधमच्यास्त ॥ इति देवद्रव्यरक्षणे परिभोगे च नन्दनागदेवयोदृष्टान्तः । देवद्रव्यपरिभोगे परसमयोक्तं कुक्कुरदृष्टान्त:- ·परिविडे इम्पसत. विकाइचिः ॥ ६२॥ नका ॥६२॥ प्रभास्वे मा मतिं कुर्यात् , प्राणैः कण्ठगतैरपि । अमिदग्धाः प्ररोहन्ति, प्रभादग्धाः पुनर्नहि पुरा जगत्रयामीष्ट-नामा श्रीरामभूपतिः। पुर्यामयोध्यायां, साम्राज्यं पर्यपालयत् ॥१॥ तदैकः कुक्कुरः कधि-निविष्टो राज- वर्त्मनि । केनचिद्ब्रह्मपुत्रेण, कर्करेण हतः श्रुतौ ॥२॥ या निर्यश्लोहितो न्याय्य-सानं गत्वा निविष्टवान् । भूपेनाहूय पृष्टोत्रम्, निरागाः किमहं हतः १ ॥३॥ तद्घातकं ब्रह्मपुत्रं, तत्रानाय्य नृपोऽब्रवीत् । असौ त्वद्घातको बेहि, कोऽख दण्डो विघासते ॥४॥ श्वाऽवोचदस्य रुद्रस्य, माठापत्ये नियोज्यताम् । क एष दण्डो राक्षेति, भाषिता वा पुनर्जगौ ॥५॥ प्रागहं सप्त जन्मभ्या, पूजयित्वा सदाशिवम् । देवखमीत्या प्रक्षाल्य, पाणी भोजनमाचरम् ॥३॥ स्त्यानाज्यमन्यदा लिङ्ग-पूरणे लोकढौकितम् । विक्रीणानस्य काठि- न्या-नखान्तः प्राविशन्मम ॥७॥ विलीनमुष्णभक्तेना-जानता तन्मयाइतम् । तेन दुष्कर्मणा सप्त-कृत्वो जातोऽसि मण्डलः ॥८॥ सप्तमेऽसिन् भवे राजन् ! जात जातिस्मृतिर्मम । अधुना त्वत्प्रभावेण, जाता वाग्मम मानुषी॥ ९॥ एवमज्ञानतो भक्तं, देवखदुःख- कारणम् । रक्षणीयमतस्तद्धि, विवेकज्ञैः खशक्तितः ॥ १० ॥ अधिकराप्रिभिर्मास-ठिापत्यात्रिमिर्दिनः । शीघ्रं नरकवाञ्छा चेत् , दिनमेकं पुरोहितः ॥ ११ ॥ विन्ध्याटवीनतोयासु, शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायन्ते, देवदायोपहारिणः ॥१२॥ एवं देन- द्रध्यरक्षाविनाशे, श्रुत्वा भव्याः ! स्पष्टदृष्टान्तयुग्मम् । कार्यों यत्नस्तस्यरक्षाविधाने, संसारस स्यादो यथा शीघ्रमल्पः ॥ १३ ॥ इति देवद्रव्यपरिभोगे परसमयप्रसिद्ध श्वानकथानकम् ।

·परिफिरे देवादिद्रना विषया: प्रश्नोचरा विभाचित ॥६३॥ सकलसरिपुरन्दरपरमगुरु तपागच्छगगनाङ्गणनभोमणिगच्छाधिराजभद्दारकश्री.५ श्रीविजयसेनसूरिप्रसादित-सेनप्रश्नता देवादिद्रव्यविषयाः प्रश्नोत्तरा:- प्रश्न:-मालासम्बन्धि स्वर्णरजतस्त्रादि सर्व देवद्रव्यं वा ज्ञानद्रव्यं वा साधारणद्रव्यं वेति। उत्तरम्-चत् सबै देवद्रभ्यमिति सम्प्रदायः ॥ सेनप्रन० २ उल्लास प्र० ३२ पं. आनन्द वि० प्रश्नः-ज्ञानद्रव्यं देवकार्ये उपयोगि स्यानवा ! यदि स्यात्तदा देवपूजायां प्रासादादौ चेति । उ० एकत्रैच स्थानके देवरिक्त, क्षेत्रय्यामेव तु ज्ञानरिक्तम् । सप्तक्षेन्यामेव तु स्थापनीयं श्रीसिद्धान्तो जैन एवं ब्रवीति ॥ १ ॥ एतत्कान्यमुपदेशसप्ततिकाप्रान्ते ऽस्ति, एतदनुसारेण शानद्रव्यं देवपूजायां प्रासादादौ चोपयोगि भवतीति ॥ से० २ उ.प्र-८४ पं. कनकवि-कृतप्रश्नः । उपदेशस- सतिकान्तरगतपाठस्त्वम्-ज्ञानद्रव्यं यतोऽकल्प्य, देवद्रव्यवदुच्यते । साधारणमपिद्रव्य, कल्पते सङ्कसम्मतम् ॥ २० ॥ श्रीसङ्केनापि तद्न्यं, सप्तक्षेच्यां जिनाज्ञया । व्यपनीयं न देयं तु, मार्गणादौ यथा तथा ॥ २१ ॥ यत:- एकत्रैव स्थानके देव विचं, क्षेत्रद्वयामेव तु ज्ञानरिक्थम् ।। सप्तक्षेच्या स्थापनीयं तृतीयं, श्रीसिद्धान्ते जै(जि)न एवं ब्रवीति ।।१॥ जातु ज्ञानादिसम्बन्धि-द्रव्यभोगो भवेत्तदा । तत्पदे निजविवानि, देयानिद्विगुणान्यपि ॥२२॥ इति उपदे०,५ अधि०, १७ उप० प्रश्न:-देवद्रव्याधिकारे कथं श्राद्धैर्देवद्रव्यवृद्धिं कर्तुं शक्यते, यदुक्तमागमे-'भक्खतो जिणदच्वं अणंतसंसारिओ भणिओ' इति जाननपि आत्मव्यतिरिक्तानां यच्छन् तेषां संसारदि प्रति कारणं भवति, न हि विषं कस्यापि विकारकन्न स्यात् सर्वेषामपा. यकृदेव स्यात, प्रन्थान्तरे आलोचनाधिकारे मूषकादीनामपि दोपोत्पत्तिरुक्तास्ति, तदत्र का वृद्धि प्रतिरीतिरिति अत्रोत्तरं-मुख्यव- ·नाहयमा द्रव्यसत- तिकात्तिः ॥ ६४॥ परिशिष्ट देवादिद्रव्य विपया प्रश्नोत्तरा ॥६४॥ च्या श्राद्धानां देवद्रव्यस्य विनाशन एव दोषः, यथाकालमुचितव्याजदानपूर्वकं ग्रहणे तु न भूयान् दोषः, समधिकव्याजदाने पुन: पाभावोऽवसीयते, तेन तेषा यत्तद्वर्जनं तन्निाशूकतादिदोपपरिहारार्थ ज्ञेयम् । किञ्च-श्रोजिनशासने देवद्रव्यस्यविनाशे दुर्लभबोधिता तद्रक्षादिदेशनादानादौ साधोरपि भवदुःखं च शाने दर्शिते स्तः, तेन तदभिज्ञाना श्राद्धाना तस्याव्यापारणमेव यौतिक, मा कदा- चित्प्रमादादिना स्वल्पोऽपि तदुपभोगो भवत्विति सुस्थानस्थापनप्रत्यहं सारादिकरणपुरस्सर महानिधानवत्परिपालने च तेषामपि न कोऽपि दोपः, किन्तु तीर्थकुनामकर्मनिवन्धनादिहेतुलाभ एवेति, इतरस्य तु तद्भोगदोपानभिज्ञस्य निःशूकताद्यसंम्भवावृद्धयर्थ तद्भक्षणे दोष एवेति ।। से० उ. २ प्र० १५६ पं जयविजयगणिकृत प्र०। प्रश्न:-कश्चित् श्राद्धः स्वद्रव्येण प्रतिमा कश्चित् पुस्तकं च तदा प्रतिमाकर्देवद्रव्यं पुस्तकलेखकस्य ज्ञानद्रव्यं च लगति नवेति । अनोत्तरं-उभयोरपि यथाक्रम ते उमे न लगते इति सम्भाव्यते। से० उ०२ प्र० १९७ पं0 देवविजयगणिकत प्र० प्रश्न:-गृहचैत्ये यदि केनचिदईतां भूपणानि कारितानि कालान्तरे च स गृहस्थो गृहकार्ये आपतिते तानि व्यापारयति तदा कल्पन्ते नवेति, उत्तरम्-यदि देवार्थमेव कारितानि तदा न कल्पन्ते यदा तु साधारण्येन कारितानि तदा कल्पन्ते, अत्राभिप्राय एव प्रमाणमिति । से० उ० ३ प्र. १६९ पं० विनयकुशलगणिकृत प्रश्नः । प्रश्न:-ससक्षेत्रमुक्तद्रव्यान्तः साधुसाध्वीद्रव्यस्य व्ययः साधुसाध्वीनां कमिन् स्थाने योज्यते श्राद्धैरिति, अत्रोत्तरम्-सप्तक्षेत्रीमुक्तद्र- व्यस्य व्ययः साधुसाध्वीक्षेत्रयोरापत्राणवैद्यानयनमार्गसहायकरणादिपु श्राद्धैः कार्यत इति ॥ से०उ-३५०३७२५-पविजयग०प्र० RECE ·परिशिटे देवादिद्रव्य विषयाः प्रश्नोत्तराः ॥६५॥ प्रश्न:-देवद्रव्यस्य वृद्धिकृते श्राद्धस्तत्वयं व्याजेन गृह्यते न वा इति तद्ग्राहकानां दूषणं किं वा भूषणमिति । अंत्रोत्तरम्- ध्यसा तिकाचिः श्रादानां देवद्रव्यस्य व्याजेन ग्रहणं न यूज्यते, निःशूकता प्रसङ्गात् न तु वाणिज्यादौ व्यापारणीयं स्वल्पस्यापि देवदन्यभोगस्य सङ्का- ॥३५॥ शमम्बन्धादिप्वतीवायतौ दुष्टविपाकजनकतया दार्शितत्वादिति ॥ से० उ-३ प्र-३७४ पं० पद्मविजयकृत प्रश्नः ॥ प्रश्न:-केनापि स्वगृहं जिनगृहे मुक्तं, तत्र श्राद्धः कोऽपि भाटकं दत्वा तिष्ठति न वेति उत्तरम्-यद्यपि साधिकभाटकप्र- दानपूर्वकमवस्याने दोपो न लगति, तथापि तथाविधकारणमन्तरेदं युक्तिमन्न प्रतिभाति देवद्रव्यभोगादौ निश्शूकताप्रसङ्गात् इति से. उ० ३ प्र-४१६ पं-हर्षचन्द्रकृत प्रश्नः॥ प्रश्न:-उपाश्रये सांवत्सरिकादिप्रतिक्रमणावसरे यद् घुसृणतैलादि मान्यते तद्देवद्रव्ये साधारणद्रव्ये वा समायाति इति, उत्तरम्-यथाप्रतिज्ञं देवद्रव्ये साधारणद्रव्ये वा ममायातीत्यवधेयम् ॥ से० उ० ३ प्र० ४३१ पं० विद्याविजयगणिकृत प्रश्नः॥ प्रश्न:-श्राद्धा देवद्रव्यं व्याजेन गृहन्ति न वा इति । उत्तरम्-महत्कारणं विना न गृह्णन्ति इति ॥ से० उ० ३ प्रश्नः । १९२ गणिजीवविजय कृत प्रश्नः॥ प्रमः-जिनालयकार्यकर्तुः आत्मीयं कार्य दीयते न वा इति । उत्तरम्-जिनालयसत्यापकेन स्वकीयकार्य न कार्यत इति । से० उ० ३ प्रश्नः ४९३ गणिजीववि० कृत प्रश्नः॥ प्रश्नः-ज्ञानद्रव्यममारीद्रव्यं च जिनगृहकार्य आयाति न वेति । उत्तरम्-जिनालयकार्य आयाति इति अक्षराण्युपदेश- चिन्तामणौ सन्ति, अमारिद्रव्यं तु महत्कारणं विना न समायाति इति ज्ञायते ॥ से उ ३ प्र० ४९४ गणिजीववि० कृत प्रभः CHAR ·•द्रव्यसा- विकावृत्तिः ॥६६॥ परिशिष्टे दिवादिदम विषया प्रश्नोचरा ॥६६॥ प्रश्न:-शतदोकडकपुष्पाणि मालिकपार्थाद् गृहीत्वा जिनप्रतिमायाश्चटाप्यते,मालिकस्य तद्न्यस्थाने धान्यवनादिकं समप्यते तदर्पणे च दोकडदशकमुद्धरति, तद्रव्यं देवसत्कं मालिकसम्बन्धि वा इति । उत्तरम्-शतदोकडपुष्पाणि गृहीत्वाधान्यादिकं समर्प्यते, तदर्पणे च कडकोशेरकेण यदुद्धरति तदेवद्रव्यं भवति न तु मालिकस्य, यतो लोके शतदोकडपुष्पचटापनयशोवादो जायते तसान्न्यू- नचटापने दोषो लगति, तदुद्धरितं द्रव्यं देवद्रव्यमध्ये प्रक्षिप्यते तदा दोषो न लगतीति।से०उ० प्र०९१वटपल्लीयसवकृतप्रा प्रश्ना-द्रव्यलिङ्गिद्रव्यनिष्पन्नचैत्यमविधिचत्यमित्यागमोक्तिः, पुस्तकादि क्षेत्रेषु तद्र्व्यव्यापारणं युक्तमयुक्तं वा ? यदि युक्तं ताह चैत्ये कथमयुक्तं ? तदपितं पुस्तकं सुविहितैः कथं गृह्यते इति, तथा कैश्चिचिरन्तनाचार्यैः शिथिलपथमपास्य स्वद्रव्यानीतमुक्तापटलं लेष्टुनाचूर्णीकृतं उग्रविहाराङ्गीकारसमये, यदि तद्रव्य पुस्तकादिषु कल्पनीयमभविष्यत् तदामुक्ताफलचूर्णनेन तद्व्यविनाशनं नाक- रिष्यदिति । उत्तरम् चैत्यमाश्रित्य विध्यविधिविचारः शास्त्रेषु प्रोक्तोऽस्ति न तु पुस्तकमाश्रित्य, तेन न तयोः साम्यम् तत एव च परम्परयापि तत्पुस्तकं गृह्यमाणमस्तीति न काऽप्यनुपपत्तिः । यच्च कैश्चिचिरन्तनदर्शनिभिः सुविहितमार्गाङ्गीकारे मुक्ताफलानि लेष्टुना चूर्णीकृतानि तदुग्रवैराग्यवचारव्यापनार्थमिति न काप्यनुपपत्तिरिति ॥ से०३०३ प्र० २५८ पं-कीर्तिविजयगणिकृत प्रश्नः ॥ प्रश्न:-तीर्थे यन्नालिकेरादिद्रव्यं मानितं तदेव मुच्यतेऽन्यद्वा इति । उत्तरम् शद्धेश्वरादितीर्थे मूलविधिना यदेव मानितमभूत् तदेव मुन्यते, कारणे तु यथा देयं न भवति तथा कर्त्तव्यमिति ॥ से० उ० ३ प्र० ४४१ पं० धीरकुशलगणिकृत प्रश्नः ॥ प्रश्नः-गोप्रभृतिजीवमोचनाय द्रव्यलिगिनां द्रव्यं ग्रहीतुं कल्पते न वा इति । उत्तरम्-ज्ञानादिसम्बन्धि द्रव्यं न भवति तदा गृह्यते निषेधो ज्ञातो नास्तीति । से० उ० ३ प्र ४६९ पं-नाकर्षिगणिकृत प्रश्नः ॥

·कन्यसप्ततिकायाः शुद्धिपत्रकम् 60 शुद्धिपत्रक विलवा: १६७॥ स्ट पक्ष अगुद पृष्ट पति अशुद्ध पृष्ट पति २ स्थितत्व श्रोविरजि १२ स्थिततरच श्रीवीरजि दुःस्वई १ मो दुःखद १५ मो ३ ४ ८ साहज्जे वह साहजे वट्टइ ३ १४ ८ , सुद्धि सुद्धण सुदि सुदेण २. १० . ८ २१ दुःख दुःख- तिर्यक्षेत्र तिर्यठेव (साधुसूति) [साधुसूरि] नियस नियंस फलादि म्या- फलादिगण्या- तृष्णागृह तृष्णाग्रह चय चैत्य दृष्टि दृष्टि कर्मनियमा कर्म नियमा परित्त संसा परित्तसंसा तदंति तद्देति दुस्वा युवा मजेद जाया जया दोपायत्तिः दोषापत्तिः शिक्षष्प्रयोजका शिक्षाप्रयोजका स्थेद्वाररेतस्य स्थरितस्य तेणेयमि त यमि छावक छावक कार्यकारण ग्याजादी न्यानादि दानोपेक्ष दानोपेक्ष- पूर्व पूर्व साहाय माहाय्य ३ २२ १ ६ कार्य कारण २ ग्रहण उकंचा युष्मामि पाद: मम्मदि दश्यते एवंतद्विधि प्रहणम उफ चा युष्मामि पादाः सम्मदि दश्यते एवं तद्विधि SCSk ३ ३. २ ३० १२ १२ १२ १२ १५ प्रनेत् ·पृष्ट पक्षि मयुद्ध शुन्द्र पृष्ट पति शुद्ध पृष्ट पति द्रव्यसत विकाया ॥ ६८॥ ५९ सुविचमाई १६८॥ ४ अनादे ६४ ५४ सकांशो सकाशो सपणा स्मर्पणा किर्ति किचि अन्य समाप्ति अन्यसमाप्ति पत्त छुत्वाभीत. स्वा भीत: महत्ता महरवा देव देव भनादे- ९ विजहारवसुन्धरा विजहार सुन्धरा वृद्धानाता बनाता १२ हटान्तः इधान्तः ९ अधिकरा अधिकारा सघ्र " यानिदिगुणा देयानि हिगुणा ३ भिशाना भिज्ञानां साधारणसन साधारण्पेन २ गृहीत्वाधान्या गृहीश्या धान्या लेष्ठुनाचूर्णी लेष्ठना चूर्णी N १२ ६२ ५८ मर महामहोपाध्यायश्रीलावण्यविजयगणिविरचिता द्रव्यसप्ततिका सचिः सम्पूर्णा. Bg

·आचार्यश्रीमद्विजयसिद्धिसरीश्वरजी ग्रन्थमालायाः प्रथम पुष्पम् ।
महामहोपाध्याय श्रीमद् लावण्यविजयजीगणि विरचिता
॥ श्रीद्रव्यसप्ततिका (खोपज्ञवृत्तियुता)॥
卐
HAL
Hin
P
न
न