·กว: “ป 5 Teผู้ว “

·శ్రీ los: 7.3
శ్రీ గురుభ్యోనమః.
శ్రీ పరబ్రహ్మణేనమః,
ఆనష్టగిరిటీ కాసహిత శర భాష్యముతోఁ జేర్చిన
ఐతరేయోపనిషత్తు.
+++++
A
ఉగ్రంథము
శ్రీమరుభయవేదా న ప్రప రకులయిన
తిరుపతి- గోమతం.
(2) • శ్రీనివాసాచార్యుల వారిచే
Hatsara
శేఖక ప్రమా దాదజనిత రోషంబులు లేనట్లుగా ఇబరిష్కరం పింఛి.
***
షహండౌ సుగుబాసీ - మహారాజరాజశ్రీ,
ఉవ్వే రిపు తేరి. చెంగల్వ రాయ నాయకుల వారి చే
స్వకీయ
1 P1Wవే దా నవిద్యావిలాసము ,ద్రాక్షరశాలయం
దచ్చుగూల్పించి.
శాలివాహన శకాబ్బందులు -9వ
వసరంబుసం
బ్రచురింపఁబడియె.
1970
20వ సం | సెప్టంబరు నెల.
Registered Copyright.

·R/31:4750 A ·శ్రీ గురుభ్యోనమః . 13 ఐతరేయోపనిషత్: అవతరణి కా, పని సమాప్తం కర్మ సహాపర హ్మపిషయవిజ్ఞానే, సైజు. గ్మణో జ్ఞాన సహితస్య పరాగతిరు విజ్ఞాన ద్వా రేణోపసంహృ తా. ఏతత్సత్యం బ్రహ్మ ప్రాణాఖ్యం- ఏషఏకో దేవః - ఏత స్యై . వ ప్రాణస్య సర్వే చేవాపి భూతయః - ఏతస్య ప్రాణస్యాశ్మ?" వం గచ్ఛవేవతా అ ష్యేతత్యు క్తం. స్కోయం దేవతాప్యయులు ఆలౌ, వా ఇత్యాదిగా కేవలాతృవిద్యారమ్భ స్వాషనరం గుంవృత్తం తీస్తుయతి ( పరిసమాప్తమితి ) తత్పరిసకూ ] మంగమ్మల ఇత్యాజ్యాహ ( సై షేఆ } ( పరాగతిత ) పరంగస్తవ్యం - ఆస్తవ్యం. ఫలమిత్యర్థ , ఉపసంహరమే పనా క్యో దాహరణిన దర్శయతి ( ఏతటితి } త ఆ, సహస్వణభోజ్యేక సంయుక్తో ధ్యా శ్యాధిగై వండే ఆ ప్రాణ: సలేశ్వచ్చోభవలి ప్రాణస్వరూపమ కేనపాళ్ళే జోపసంహృతమిళ్ళరు. ఆనేక ప్రాణ ఏళఏ వేళ్యు క్షమిత్యాహ { ఏషఇతి ) ... వాగగ్న్యాదయో దేవాఃకే ఇత్యా * తస్యవాక్ త: ఆథాలో సవు రుష స్యేత్యాడినా ప్రాణ స్యేవం భూయ:- విస్తారా ఇత్యుక్తమి శ్యాణ్ ( మీ స్యై వేతి ) వివరిసర్వాగ్మక ఆగస్వాత త్వేన విశాఖా శర్మ సహితాత్ సర్వదేవతా త్మక ప్రాణప్రాప్తిలక్షణంఫలం • ప్రజామ దేవతామర బ్రహ్మ మరి-2 మృతమయో 2 సమ్భూయదేవతా అష్యరియ ఏవం వేరేక్య సేవాళ్ళేనోపసలహృ తమిత్యాహ ( ఏల స్యేతి ) తథాగఢన సహి తేనకర్మణా కేవలాన్మ స్వరూపాఠస్థాన లక్షణమాక్షస్యాసి సత్సీద్ధ్యర్థం కేవలాత్మ విద్యారమ్భ సే దాసీమపళర చరిభావః. ఆ కం సర్వాత్మక సూ త్రాత్మ ప్రాప్తి వ్యతిని క్షమోక్ష సారాజా దగ్ధం లాత్మవిద్యారమ్భోసయుక్త ఇతికే షాక్చన తరుత్థాపయతి (.YZయమితి ) తస్యైవవిషయాది మతః సుఖరూపశ్వేసపురుషార్ధత్వానో క్షర్వం- సనిర్విషస్య ·. అవతారికా, శం ణః పరఃపురుషార్థ :- ఏష మోతు - సచాయం య,భోక్తేన జ్ఞానక ర్మ సముచ్చయేన సాధ నేన ప్రాప్తవ్యః - నాతఃపరమ స్త్రీ త్యే కే ప్ర తిపన్నాః. తాన్ని రాచికీర్షురుత్తరం కేవలాత్మజ్ఞాన విధానార్ధమా త్మా వాఇదమి త్యాద్యాహ. కథం పునరకగ్య సమృద్ధి కేవలాత్మ వి ఆ. కేవలాత్మ స్వరూపొవస్థాన స్యేత్యాహ ( ఏష ఇల్లి ) అయమపి చేy్మడు: కేవలాత్మ జ్ఞానేనాపి సాధ్య తే- తడాత వారమో - డ వాస్త్యాశజ్యసవి శేషస్య మోక్ష స్యస విశేషేణైవ సాధ నేనసిద్ధిర్యుకేత్యాహ- ( సచేతి ) ఆత్మనస్సప్ శేష త్వేన కేవలాత్మ విద్యాయా ఆభావావజసతస్యా హేతుత్వమిత్యాహ ( నాతః పరమితి ) తన్మతం స్ర దర్శ్యతన్ని రాకరణార్ధ త్వేన కేవలాళ్ళవి ద్యా వాక్యమువ తారయతి ( 'తానికి ) ( కే వలాత్మజా నేలి ) న్విశేషాత్మ విషయత్వ, మ కశ్మీనిష్ఠత్వం, కర్మానజత్వ లక్షణం కర్మాసమ్బస్థిత్వ, ఇ్చ కైవల్యమిసపివక్షితం సన్వాత్మా మీ ఇదమిత్యాదిక ధం కేవ లాత్మవిషయం- * స ఇమాల్లో కాన సుజ తేలిలోక సృష్టి ప్రతికే, తస్యాశ్చ సవి శే షహిరణ్యగర్భక రృక శ్వేనపురాణేషా ప్రసిద్దేశ్, * తాభ్యో గామానయదిత్యాదివ్య వహారాణాం లో కేసవి శేషవిషయత్న ప్రసిద్దే, పూర్వత్ర ఆ ఛాతో రేత సంసృ పిః ప్రజాపతేరేతో దేదొ ఇత్య శ్రీ ప్రజాపతి శ్చతస్య హిరణ్యగర్భస్య ప్రస్తుత త్వాచ్చ తస్య తద్విషయత్వ స్యౌచిత్యా, దితి * ఆశ్వగృహేలెకత్యధికరణ పూర్వపక్ష న్యాయేనశజ్ఞతే ( కరమ్:లి ) 'సవి శేషవిషయత్వే సత్యాత్మ విద్యాయాః కర్మాస మ్బ' పృసిద్ధ ఇత్యభి ప్రేత్యోక్తం ( అకగ్య సమ్బగ్గేలి ) • ఆతావా ఇదమేకని వార ఆసీదిత్య ద్వితీయాతోప క్రమాల్, • ఏష బ్రహ్మేష ఇన్హ ఇత్యాద్యను క్ర మ్య * సర్వం తత్ప్రజా నేత్రం ప్రజానే ప్రతిష్ఠితమితి ప్రజ్ఞానశల్పిత ప్రత్యగా త్మాధిష్టాన త్వేన తద్వ్యతి రేకేణ మహ్మశల్షిత హిరణ్యగర్భాది ప్రపళ్ళు స్వాభావము క్వొ * ప్రజ్ఞానం శ్రీ హ్మేతృద్వి తీయాన్మ నో పసంహారాత్, • సవిత మేవపుకు షం బ్రహ్మతలను పశ్యదితి మధ్యే పరామర్శా, ①హ్మా త్యాద్వితీయత్వ స్యమానా న రాగమ్య త్వేనా పూర్వత్వాక్, • అముష్మిక్ స్వలో కేసర్వార్ కామానా స్వా 2మృతస్సమభవదిలి స్వర్గశచ్చిత నిరతిశయ సుఖాత్మక బ్రహ్మణ్యి క్యేన స్థితస్య తద స్తర్భూత వైషయిక సర్వానస ప్రాప్తిలక్షణఫలో క్షే, సృష్ట్యాద్యర్ధ వాదాత్ , * స ఏతమేవ సీమానంవిదా న్యైతయా ద్వారా ప్రాపద్య తేతి స్ర వేశో కేః, * తస్య, య ఆవ సథా సయస్స్వప్నా ఇతిజాగ్ర వాద్యవస్థా త్రయస్య స్వప్న శ్వేనమి థ్యాత్వోక్త్యుపపత్తే, శ్చ నిక్వ శేషాద్వితీయాశ్మ పరత్వాసగమేన గ్రష్టస్యా -ఫ్రాన రళళానవ కాశాల్లో కాది సృష్ట్యు క్షేశ్చాధ్యారోపాపవాదాభ్యాముకాత్మ ప్రతిపత్య .

·అపతా రికా. 50. జ్ఞానవిధానార్థ ఉగ్రస్థ ఇతిగమ్య తే. అన్యాజ్ఞానవగమాత్. తథా చ పూర్వోక్తానాం దేవా నామ"గ్న్యాదీనాం సంసారిత్వం గగ్మయిష్యత్యశ నాయాదివోషవ త్వేన * తముశ నాయాపిపాసా భ్యామన్వ వార్జది త్యాదినా. అశ నాయాగిమత్సర్వం సంసారఏవ పర స్యతు బ్రహ్మణ్కోశ నాయాద్యత్యయశ్రు తేః. భవ త్వేవం కే వలాత్మజ్ఞానం మోకు సాధనం - సత్వ తాకగ్యేవాధిక్రియ తే- విశేషా శ్రవణాత్. అకస్మిణ ఆశ్రమ్య మౌర స్యేహా శ్రవణాత్ . 5. X కూర్మ న్యాగోపాల్ , పరమార్మే నేహాత్మశ చేసగృహ్య తే. ఇతరషత్ - యథేత వేషు సృష్టి శ్రవము - తస్మా ద్వా ఏతస్మాదా శ్మన ఆ కాళస్పష్బూత ఇత్యేవ మాదిషు వరస్యాత్మనో ఆహణం, యనా వేళరష్మిక్ - కికే ఆత్త శబ్ద ప్రయోగే ప్రత్య గాళ్ళెవసుఖ్య ఆర్మశద్దేశగృహ్యతే - రఫేహా పిభవితుమర్ల లి. కుత్వ, 4 రాద్వా క్యాగ్ధ దర్శనాత్. ఇd * ఆళ్ళగృహూల్వకరపదు త్తరాదిత్యఃకరణ సిద్ధానన్యాయేన కే వరాత్మ పరత్వ నిశ్చయాన్న సవి శేషపరత్వము స్తర గ్రన స్యేత్యాహ ( అన్యాతి ) యచ్చైన ఏవ మోశ ఇతి- త బ్రాహ { త భాచేతి ) తథా - సంసాత్వళ్ళుదర్శ యిష్య తీవ్యక్వయం, తం - హిరణ్య గర్భ సృస్తూ రూపం పై రాజంపిణ్ణ మశనాయాపి 'పొ సౌభ్యాం సంయోజిత వానీశ్వర ఇ శ్రుశ్యర్య. ఆశనాయాదినుక్వైపి నిరతి శయ సుఖవ త్వేన దేవ తాభావస్య మోక్షుత్వం స్యాదిత్యత అహ ! అశ నాయాచిమ దితి ) అశ నాయా చేర్లు: నియకళ్వాన్ని రళయ సుఖక్వం తస్యాసిద్దమితా సంసా రిక్సహిత్యడు. యచ్చనిర్వి నే పాఠ్య స్వరూపొవస్థాన స్యవిషయాదిరహం త్వేన నమో క్షత్వమిలి- తదసత్ -కస్న యోడశ నాయాపిపాసేశోళం మోహంజ రాంమృత్యుమ త్యేతత్యశ సముద్యత్యయ శ్రు తే సన్నియతదుఃభా ప్రసక్తే, స్వతశ్చ * ఆనన్దే బ్రహే తివ్యజా నాదిలి శ్రుర్యస్తరాత్, • ఆముష్మి స్వరేలో కె ఇతీహాప్యానశ్చ రూపతావగమాత్ , స్వర్గశబ్దస్య సుఖ సామాన్య వాచిల్వాజ్ , * ఆగస్తే స్వర్టేలో కే * బ్రహ్మవిదస్స్వరలో కమిత ఊర్థ్వం ముక్తా ఇత్యాది శ్రు తీసు బ్రహ్మాన నేస్వ కశబ్ద ప్రయోగా, చ్చ తస్య విషయాభావే 2.పి పుకు పార్ఖత్వానో శల్వమి త్యా హ ( పర స్వత్విశి ) ఏవం నిర్విశేషామ్మని ద్యాయామోక్ష సాధనత్వమశ్రీకృత్యతస్యా అక నిష్ఠత్వ నియమరూపం కై వల్యం న సమ్భవతీతను సన్న్యాసమాక్షి సతి , భవ ల్విని } విశేసాశ్రవణ మేపస్ఫుటయతే (లకర్మిణఇం) సన్న్యాసినఇత్యక్షం, న కేవ 9-6వి శేజా శ్రవణం. కినుసన్నిగానా . . ప్రతేః క సమ్బత్వయము శ్ర- - } ·అవతారికా . శం. కర్మచబృహతీ సహస్రలకుణం ప్రస్తుత్యానగర మేవాత్మజ్ఞానం ప్రా రభ్య తే- తస్మాత్ కర్యేవాధి క్రియ తే. నచకర్మాసన ఫ్యాత్మ విజ్ఞానం- పూర్వవద నే ఉప సంహా రాత్. యధాకగ్య సమృద్ధినః పురుషస్య సూర్యాత్మ నాస్థావరజ మాది సర్వప్రాణ్యాత్యత్వము క్తం బ్రాహ్మణేన, మ స్త్రీణచ • సూర్యఆ త్మే త్యాదినా, -త దైవ * ఏషల హైప ఇ. ఇత్యామ్యపక్రమ్య సర్వప్రాణ్యామృత్వం యచ్చ స్థావరజగామం సర్వంతత్ ప్రజ్ఞా నేత్రమిత్యుప సంహరి వ్యతి. శధాచసంహితోపనిషది "పతం హ్యేవ బహ్వృచావు హ త్యు మీమాంస ద ఇత్యాది నాకర్మ సమ్బద్దిత్వము క్త్వా * సర్వే సు భూతే ష్వేత మేవ బ్రహ్మత్యాచడు.త ఇత్యుప సంహరళి. ఆ. ఇళ్ఛా స్త్రీ త్యాహ ( కర, చబహతీ సహ స్ర లక్షణమిలి , రఖాచతద్వారాకర్మీ సన్ని హిత ఇత్యర్దు!. (స్మాది ) లతో సకర్మ శ్యాగరూపసన్న్యాసాశ్రమో సీకృధ్ధ, ఏవకూళ్ళవి ద్యాం కేవలాం కర్మాసమ్బనినీమ శ్రీకృతృత స్నా అక్మనిష్ఠత్వ నియమో నిరాకృత:- ఇదానీ మశ్రీ కారంపత్యజలి ( సచేత ) పూర్ప ర కర్మసమ్మ విజ్ఞానవి పయస్య సర్వాత్మత్వోకే. • ఏష బ్రహ్మ త్యాదినా 2. శ్రాపి సర్వాత్మత్వో కే, స్తే నచలిచేనా స్యాప్యాశ్మశాసస్య కర్త సమస్థిత్వా సమానా ద్వశ్యుమాణ స్యాత్మ జ్ఞాన స్వకర్మ సమ్బ స్థిత్వమిత్యర్థ. సజ్రహ నాక్యం వివృణోతి ( యథేత్యాదినా ) ( కగ్య సమ్బ స్పిరులి } తస్య “ఏషహీపంలోక మథ్యార్ఛత్ పురుషరూ పేణయ విష తపరీత్యాదినా సూర్యాత్మ త్వము క్వాత స్య -సర్వాత్మత్వం • తసా చ్ఛత్చన ఇత్యాచ క్షతే ఏతమేవస న్తమిత్యాదినా • ప్రాణఋచత్యేవం విద్యాదిత్య నేన, • ప్రా డోపై సర్వాణి భూతాని చేత్య నేస, చో క్షమితృర్థః. జగత్య - జజ్జనుస్య, తపుష్క- హై వరస్య, సూర్యలు తేలిమన్తారు. ( ప్రజా నేత్రమితి ) ప్రజ్ఞాశలిత బ్రహ్మ నే తృకమిత్యః. సర్వంశన్యాయేనాప్య స్యకర్మ సమ్బస్ర్య విషయత్వమిలివదకొసర్వా తృత్వలిజ స్వకర్మ సమ్బన్యాల నియతత్వ చూహ ( తథాచేలి ) తథా సంహ తో పని షది చేలిచ కారాన్వయః. మహత్యు క్షే- బృహతీ సహస్ర ఖ్యేశ స్త్రీఏతం- ప్రకృత దూత్మానం ఋ గ్వేదినోవిచారయ నీతి కుత్వగః సంహితో పరిషది • ప్రజ్ఞా త్మేళ్ళు క్తస్యాత్మనో యో యజ స్యోల్బణం పశ్యేది త్యాది వాక్యపర్యాలోచనయా కర్మ సమ్మత, ప్రతీతే, గత్యాసి న జాన్మత్వోక్ష్యాచకర్మ సమృద్ధావసవల్ , తరాన ·* కం. తథాత స్యైవ *య్కోయష శరీరః ప్రజా సేత్యుక్తస్య *యశ్చా సావాదిత్యపక మేవత దిలిపె ద్యాది త్యేక త్వము క్తం. ఇహాపీ *క్కో యమా త్మేశ్యుసకన్య ప్రజాగ్మత్వ సేవ • ప్రజ్ఞానం బ్ర హ్మేతిదర్శ . యిష్యతి. తస్మాన్నాకర్మ సన్బద్యౌశ్మశానం. పునరుక్త్యా ఆనర్థక్య మిలి చేత్ . కథం. • ప్రాణో వాఅహమ స్యేష ఇత్యాది బ్రాహ్మణే న*సూర్యఆ త్మేతి చమ స్త్రీణ, నిర్ధారితస్యాత్మనః- ఆ గ్మా'నా ఇదమి త్యాది బ్రాహ్మణేన ఓయమా త్మేతి ప్రశ్నపూర్వకంపునర్నిధా రణంపునకు క్తమనర్థకమిలి చేన్న- త స్యేవధర్మాస్తరవి శేషధార ణార్థ త్వాత్.. నపునగు క్త తాజోషః. కథం. త స్యైవ కర్మసవ్బ . ఇవోజగత్సృష్టి స్థితి సంహా రా ధర్మవి శేషధారణార్థ త్వాత్. కే వలో షా స్యర్థ త్వా ద్వా. అథవా - *ఆత్మే వ్యాదిగ్రస్థ సద్ద ర్భః ఆత్మనఃకర్మణ్కోన్యలో పాసనా కర్మ ప్రస్తావే. వి హిత త్సాత్ కేవలో, ప్యాక్మోపాస్య ఇత్యేవమధే. భేదా భేదో స్య త్వా ద్వా-పక ఏవార్మాకర్మవిషయే భేడదృష్టి భాక్ , సదావా 3. స్వకర్మ సమ్బద్దిక్వమిత్యాహ ( రథాళ స్యై వేతి ) శఖాము పసంహరతి (తస్మాదిలి) శఠావా ద్యే వసిగ్దాన్యాశ కామాళజ్ఞతే ( పునరుక్ష్యే3 ) సఊహ వాక్యం నిష్మణ్ 0 రాణా కొణత్యాదినా ) పూర్వోత్తర బ్రాహ్మణయో రేకాగ్డ త్వేవడ్యమాణ మసి ప్రాణాన్మవిషయం స్యాత్ . తచ్చసర్ధారితమితె పునరు కమిత్యరః. సవివశశాం పరిహరతి ( సళ స్కేలి ) తమేవ ప్రశ్నపూర్వకం విశృణోతి ( కధమిత్యాదినా ) ( జగత్సృప్రీతి ) * ఇమాల్లో కొనసృజతేత్యాది శ్రవశాదిత్యక్షః, ప్ర కారాస్తరణ పునరు కింపరిహరతి ( కేవలె ) సరసేవపరిహారంవా శకార వదన్ ఏవృణోతి ( ఆథవేతి ) ( కర్మణో 2 న్య త్రేతి ) కళా జత్వం తదజో దృథికరణశ్వప్చువి నెత్యర్థం. అప్రోస్తాలిలిచ్ఛేదః. అ ఆస్తత్వే హేతువహ ( కర్మ ప్రస్తావఃలి ) అవిహిత త్వాదిలి చ్ఛే దేనో త్తర త్ర, హేతుః సదైవంస్వోక్తకర సచ్చుత్వ నియమత్యా "గాప త్తిః - కరాజ్మా తత్వమా శ్రీ స్యశ్యా గే2పి కర్మ సమృద్ధిత్వస్య సవిశేషవిష యత్వలక్షణస్య కర్మసముచ్చితత్వ లక్షణస్య చాత్యాగాత్. ఆళ్లీ కారవా దేనాస్య పక్షస్యో క్షేర్వా. అస్మిన్నపిప డే కర్మినిష్ఠత్వం నియమిత్ ధావః. ఆతైవ పక్షే విశేషా నరమాహ { భేదేల ! ! భేదద్మ ప్రీతి ఇద శయోపా స్వ ఇత్సరః, ·(" . శం. కర్మ కాల్కే భేదేనాప్యుపాస్య ఇత్యేవరపునరుక్త తా• • విద్యా ఇచ్చి విద్యాబ్బయ స్త ద్వేదోభయం సహ | అవిద్యయామృత్యుంత క్వా విద్యయా మృతమశ్ను తేఇతి, చ- కుర్వన్నే వేహక గ్మాణిజి జీవి షేచ్ఛతం సమాఇతి, చ వాజినాం. నచవర్ష శతాత్పరమాయు ర్మర్యానాం-యతఃకర్మపరిత్యా గేనా త్మానము సీత. డర్శితబ్బు తావ నైపురుషాయుష్కోహ్నాం సహస్రాణిభన. వర్ష శతంచా యుఃకర్మశైవ వ్యాప్తం-దర్శితశ్చచు స్త్ర•కుర్వన్నే వేహక గ్మాణీ త్యాదిః. తధా *యావజ్జీవమగ్ని సూత్రంజు సూతి *యా వజ్జీవం దర్శపూర్ణమాసాభ్యాం య జే తేత్యాద్యశ్చ. *తంయజ్ఞ పా ③రహ నీతిచ. ఋణ త్రయశ్రు తేశ్చ. తత్ర పారి వ్రాజ్యా ఆ (అభేచే నేతి) అహ న్తయేళ్యక్ష : *ఆత్మా వాణదమిత్యాదిపట్ల స్యస్వపజే పెద్దవ త్త్వ ముక్త్వాత స్వకర్మ శ్యా గే నాత్మజ్ఞానాగ త్వపజేబహు శ్రు లివిరోధమాహా ( విద్యామి త్యాదినా) ఆవిద్యాశ బేనా త్ర కళా ర్వంకకో చ్యతే నను “కుర్వన్నే వేలిమ సేవర్ష తస్యకగ్మనియతత్వోకావపితదస్ర నకంసన్నా సుస్యాదిశ్యక ఆహ (నచేతి) •శ లౌ యుగ్వైపురుష ఇతి శ్రు తేరిత్యక్షః ఇహాపిబృహతీసహ సౌఖ్య స్వళ స్త్రస్యష ట్రిం శలమడు రాణాంసహ స్రణీతు క్వాం లౌవ స్త్రీపురుషాయుషో2. హ్నాం సహస్రాణీ త్యుక్తత్వాత్ సంవత్సరశతమే వాయు రిత్యాహ ( దర్శితశ్చం ) భవ శీత్యన నర మితిశజో దృష్టవ్యి. పురుషాయ స్వాహ్నానులెభాష్ప పొరస్సౌధుః, పురుషాయు షో2స్నోమిలితు సమాసా నవిధేరనిత్య శ్యాభి ప్రాయేకర్చు స్నేయః పురుషాయ షణ్చేద్వర్ష శతాధికంగా సీ- తవ్ తన ధ్య ఏవకర్మసన్న్యాసఃస్యాత్. ఆతఆహ ( వ ర్ష శత ఇచ్చేతి ) త శ్రమాన మాహ ( దర్శితశ్చేం ) ననుపు రాణేసు శతాధిక స్నాయు షోదశరథాదేః శ్రుతత్వాల్ శతవర్షాన నరంకగ్మసన్న్యాసః స్యాదిత్యా శబ్ద శతా యుళ్ళు తివిరోధేనతస్యా 2 డ్రవాదత్వా, రాజీ కారే 2 పిజీవన కాలస్య సర్వస్యా పికర్మణా వ్యాస్తత్వ తు తే. డైనమిత్యాహ ( లఛాయావజ్జీవమితి ) • గోవా విరమేదితివచ సజ్జరాన నరం సన్నా సుస్వాది త్యాశ్వ్యయజ్ఞ పొతైదహన విథా నాన్నే త్యాహ ( రంయజ్ఞ పాత్రైతు ) నకు యావజ్జీ వారివాక్యానాం ప్రతిపన్న గార్హస్యవిషయత్వంవ కష్యం-ఆన్యకా ఆహ చారి2 సిలద్విది స సక్షాత్ . త శృగార్హఫ్యాత్పూర్వం కర్మ త్యాగః స్యాత్ . అతఆహ ( ఋణేల ) * జాయమానో వై. బ్రాహ్మణ ఋణ వాక్ జాయర్య, శ్రు, లే: • 13 నాని .ణ్య పాకృత్న ను ·అవతారికా, 2 10. దిశాస్త్రం • వ్యుఛాయాథUచర్యం చర నీ త్యాత్మ జ్ఞాన స్తుతి పర్మోర్థ వాదః, అనధికృతార్థావా. న - పరమార్థాత్మవిజ్ఞా నేఫ లాదర్శ నేక్రియానుపపత్తే. యదు కంకర్మిణ ఏవ చాత్మజ్ఞానం క ర్మసమ్బద్ధి చేత్యాది- తన్న- పరంహ్యా ప్తకామం సర్వ సంసారదో పవర్జితం బ్రహ్మాహన స్మీ త్యాత్మ త్వే నవిజ్ఞా లేకృతేనకర్తవ్యేనవా ప్రయోజనమాత్మనో , పశ్యతఃఫలాదర్శ నే క్రియానోపపద్య తే. ఫలాదర్శ నే, పినియు క్తత్వాత్కృతీతి చేన్న- నియో గావిషయా త్మదర్శనాత్ . ఇష్టయోగమ నిష్టవియోగం చాత్మనః ప్రయోజనం పశ్యం సదుపాయాగ్రీ యోభవతి - "సనియోగ స్య విషయోదృషో ఆ. నోమో నివేశ యేదితిస్మృతేశ్చేత్యర్థః. తతశ్చతచపొకరణార్థం తెనాపి గార్హస్యమే వ ప్రతిపత్తవ్యం - న సన్న్యాస్వత్యర్ధం. * యదహ రేవతిరజే త్తదహ రేవ ప్రవ జేక్ • వ్యుజ్ఞాయా 24ఫిబౌచర్యఇ్చర ^ • బ్రాహ్మణః ప్రవ్రజేధృహాదిలి అతిస్మృత్యోః కాగతికిత్యత ఆహ ( త త్రేత ) ( జ్ఞానస్మతీ ) సర్వసన్న్యాసే నాప్యాతా జ్ఞాతవ్య ఇస్టోనస్తులి: ప్రతీయత ఇతతత్పర్యభ్యఢః, విధిల్వే 2 పికర్మాన భికృతార్థపడ్వాదివిషయత్వ మే వేత్యాహ ( అనధికృతే ) తస్మాన్నాకర్మిని ప్లైవవి ద్యా- కిత్తుకర్మిని స్థాతత్సమ్బని నీచే అస్థికం. తదేతత్సిద్ధాన్ పహరతి ( నేతి ) ఏవం హికర్మనిష్ణావి ద్యాస్యాత్ - యది విదుషో 2 పికర్మాను స్థానం స్యాణ్ , తదపి ప్రయోజ నార్థి తయా, వాస్యాత్థామ్యఇవ- నియోగబలా ద్వా ప్రాధాకరముత ఇవ నిత్యకర్మణి, త త్ర నాచ్యణ త్యాహ ( పరమాల ) సజ్రహ వాక్యం వివృణ్వన్ని మే దాగ్గే 2'ధ్యాహా రపూర్వకంన ఇర్థం వివృణోతి ( యదు క్షమిత్యాదినా ) ( కర్మ సమ్బద్ధి చేతి ) క ర్మాజోద్ధా ద్యాశ్రయ మిత్యర్థః. పరమార్దేతి వాక్యాంశం వివృణోతి { పరమితి ) ఆర్థ స్రా స్త్యర్ధమనర్ధనివృత్త్యర్థంతో కర్మ స్యొత్ - నోభయమపీతివక్తుం విశేషణద్వ యం. దోషపదేన రాగద్వేషాభావేనాపి ప్రవృత్త్య భావం సూచయతి. ప్రాగనుష్టి తకర్మణాప్య సమ్బనేక గవ్యససమ్బన్లో దూరాపొస్తఇతివక్తుంకృతే నేత్యుక్తం. ద్విత యంశజ్ఞతే ( ఫలాదర్శ నే2 పీలి ) మమేదం కార్యమిలి బోద్ధాహినియోగస్య విష యోనియోజ్యి. కార్యే స్వకీయత్వజ్ఞానంచతజ్జన్యఫలార్డ్ నం. నచాత్మ నోఓ సత్రిత్వ జ్ఞానినోమమే దమితి బుద్ధిర్భవతి. అతనతస్య నియు క్తత్వమి త్యాహ ( ననియో గేలి ) తదేవోపపాదయతి ( ఇ పేలి ) మమేదం -కార్యమిలిబోధాభా వే2పిచేన్ని యుజ్యేత- తర్షి రాజసూయాదికం వ్రాహ్మణాది నాక ర్తవ్యం స్యా, దగ్ని క్షేమాధికఇ్చ సర్వదాక ·4 ఆవతారికా. 10 లో కే. నతుతద్విపరీతనియోగా ఏషయ బ్రహ్మాత్మదర్శి. బ్రహ్మా శ్మత్వదర్శ్యపి సూచేన్నియు జ్యేత- యోగా విషయ్కో పి సన్నక శ్చిన్ననియుక్త ఇం సర్వంకర్మ సర్వే సర్వదాకర్తవ్యం ప్రాప్నో తి. తచ్చాసిస్టం. నచసనియో కుంశక్యతే కేనచిత్ + ఆమ్నాయ స్యాపితత భవ త్వాత్ - నహి స్వ విజ్ఞానోస్ఆనవచసా స్వయంని యుజ్య తే. నాపిబహువిత్స్వామ్యవి వేకి సభృత్యేన. ఆమ్నాయ 'స్యనిత్య ల్వే సతి స్వాతర్యాత్ సర్వా ప్రయోక్తృత్వసా మర్థ్యమి ఆ చేన్న- ఉ క్తదోషాత్ . తధాపి సర్వేణ సర్వదాషి శిష్టం కర్మకర్తవ్య మిత్యుక్త దోషో - పరిహార్యసన. తపిశాస్త్రిణేతి చేత్ . యధాకర్మక గవ్య శాస్త్రీణకృలా - తధాతగప్యాత ఆ. గవ్యం స్యాత్ , - అమి త్వా విశేషాదిత్యాహ ( బ్రహ్మాత్మ ల్వే } సకశ్చిన్న యుక్తుఁ్వయేన సర్వో2 సినియు ఏ వేత్యగ్జః. కళ్ళ- సయోక్తావ్యస్యకింయః కశ్చనపురుష్క- వేగోనా, ఆ ద్యేవిగళు శశ్వరాక్ష్మత్వజ్ఞానాల్ సర్వ సూక్తృత్వ సశ్వనియోజ్యేనాస్య నియోజృత్వం స్యాత్ . అచ్చ జన్న సమ్భపరీత్యాహ ( సచ ఇ) ) తస్యైవ సర్వనియోగాక, త్వాదిత్యర్థం సశ్వస్యని యోజ్యత్వాకావే2 ప్యామ్నా యే(విజ్వాన్ని గాజ్యం సాదికేడ్వితీయమాళ్యరన్యాళ్నూయ స్యేశ్వర రొమాషన్న 'స్వస్వజ్ఞాన పూర్వకత్వార్ స్వవచ నేన స్వప్న నియోజృత్వ 'మేక త్రక గృకర్మవిరోనా న్న సమ్భవతీత్యాహ ( ఆమ్నాయస్యోపీతి ) కిప్పు-వ్యాకరణ గే సక్క కృపాణిన్యా దిశ్లేయైక దేశాగ్రం జయశ్వదర్శ సేవ వేద స్వాపేశ్వరజన్య స్వేశ్వరథోయేక దేశవిషయ త్వే నాల్పజ్జ త్వాదప్పడిక ణేశ్వరశయోక్తృత్వమయు క్షమిణ్యాహ ( నాపి బహువిదితి } ( అది వేక్ నేత ) అల్ప తేనేళ్ళరః. అచేతనత్వా ద్వాక స్యాణ వేత్వం. భల్యేన- న నియుజ్యతంత్య సుషజు. నసవేద స్వేశ్వరజ్ఞానపూర్వకత్వ సడే, పూర్వో క్షతోషాను ష క్రేపిత స్య నిత్యత్వప జే నాయందోష ఇవిశ్క తే ( ఆచ్నూయ స్యేతి , తస్వాంచే తన స్య నియోక్తృత్వంగ సమృప - తస్య చేతనధర్మ త్వాదిత్య గరమాహ ( 3 ) ని యోక్తృత్వమభ్యు పే త్యాపి దోషమాహ ( ఉక్రోషాది 3 ) తన చివుకో ( ఈ ఖాపీలె ) అనియోజ్యస్యా పిచేత్ క గవ్యంవిదుప. - ఈ శష్టం- హితంకగ్మ సర్వేణ సర్వ దాపిక గవ్యం: స₹చే హేళ్వభావాదిత్యక్షః అసక్తి బ్రహ్కోర్మత్వజ్ఞాసస్యకగ, కర్తవ్యతాయాశ్చశా సేణకృతత్వాదుభయోరపిశా స్త్రయోః ప్రాచూశ్యాడ్ శేషాద్ కదాచిదాత్మ జ్ఞానం, కదాచిత్ కర్మాను స్థాన, కుల స్వారికిశజ్ఞతే ! తము ) తదే ·6) F శం. జ్ఞానం తస్యైవకర్మిణ శాస్త్రీణవిధీయత ఇతి చేన్న - విరుద్ధార్థబో ధకత్వానుపపత్తే. న హ్యేకస్మికృతాకృతాసమృద్ధిత్వం తద్వి పరీతత్వంచబోధయితుంశక్యం - శీతోష్ణ తామివాగ్నే. నచేష్ట యోగచికీక్షా, శ్మన్కోనిష్టవియోగచికీన్హా,చశా స్త్రకృతా- సర్వ ప్రాణినాం తర్దర్శనాత్ - శాస్త్ర కృతం చే శదుభయం- గోపా లాదీ నాంచదృ శ్యత-అశాస్త్రజ్ఞ త్వాతేషాం. యర్ధిస్వత్కో ప్రా పం- తచ్ఛా స్త్రీణబోధయితవ్యం. తచ్చేత్ కృతక ర్తవ్య తావిరో ధ్యాత్మ జ్ఞానం శాస్త్రీకృతం- కథంతద్విరుద్ధకర్తవ్య లౌం పునరు త్పాదయేచ్ఛీత తామి వాగ్నె, తమ ఇవ భానౌ,, నబోధయ త్యే వే తి చేన్న- * సము;ఆ త్మేతివి ద్యాత్ * జ్ఞానం బ్ర హ్మేతిచోపసంహా ఆ. వవివృణో ( యథేతి ) స్వాభావి కాకరాత్మ బోధేన సకృదుత్ప న్నే నై వక రృతా బోధ బాధనాన్న పునఃశాస్త్రాణకర్తృత్వబోధః సమ్భవతీ శ్యాహ ( నేతి ) కృతాకృ తేత్య వ్రాశృతమితి ఇదానీయకృతం, ఇతఃపరంక గవ్యం, యల్-తదుచ్యతే. ఏవం తావన్నియో 7విషయాకరా హకఠాత్మదర్శి శ్వాద్విదుషః ప్రయో మోజునా త్వా భావాచ్చ నకన్మేత్యుక్తం. ఇగా సంస్వత ఇష్టానిష్ట సంయోగం యోగరూపు, ప్రయోజనార్థిత్వా భావే2 .పి విదుషః * స్వర కామోయజే లేచి శాస్త్రి తై వసాధీయత ఇత్యాశఖ్యస్వభా వతః ప్రాప్త స్ర యోజనా? తానువాదేనతదుపాయచూ త్రంశాస్త్రీణబోధ్య తే- న తుసాధీయతే- అన్యథా అశాస్త్రం నాం తదః తాః స్యాదిత్యాహ ( నచే ప్రేతి ) అత్రచికీర్షాళట్టేసఫ లెచ్ఛామా త్రముచ్యతే. సతుక రుమిచ్ఛా-ఫ లెతదయోగాదితి. న సుకృతాకృత సమ్బ స్థిత్వంత ద్వి పరీశశ్వ ఇ్చ విరుద్ధత్వాన్న బోధయతి చేచ్ఛా వం- త్పర్షి కృతాళ్ళరా సమ్బ న్విత్వ మేవచబోధీది త్యాశజ్యత స్యచ నా న రాసిద్ధల్వే నావశ్యం శాస్త్ర బోధ్య శ్వేవ క్త వ్యేతద్వి పకీతత్వ స్యమానా నరద్ధస్యనశా స్త్రబోధ్యత్వం-విరుద్ధ త్వాదిత్యాహ ( యద్ధీతి ) తచ్చే దితి- నిశ్చయా'. కృతే సతీదంకృత, మిదంకర్త వ్య, మితిజ్ఞాన విరోధీత్యర్ధః. కర్తవ్యతాం - తర్జానమిళ్యర్థః. విధ్యబా వేన వేదాస్తూ నామతాదృ గాత్మ బోధకత్వమిత్యాశజ్యపురుషస్యక ర్తవ్యాభిముఖీకరణాగత్వాద్వి ధేరిహాత్మజ్ఞానాభిముఖీకరణార్థం విధి స్వరూపస్యార్థ వాదస్య సత్వాక్, స్వరూపబోధ కస్యతత్పర వాక్యస్యాపిసత్వా, చ్చ నైవమిత్యు త్తరమాహ ( నబోధయ ల్యే వేత్యా దినా ) ఉపసంహా రాదిక్య నేస తత్సహచరితం • ఆత్మావా ఇదమిత్యాద్యు ప4 మాది తాత్పర్యలిజం సూచయతి, జ్ఞానోత్ప త్యమవాది కాయ ఏవశ్రు శేర్బలాద ·అవతారికా, శం. రాత్, *త దాత్మానమేవా వైత్ • తత్త్వమసీ త్యేవ మాదివా క్యా నాంతత్పరత్వాత్ ,. ఉత్పన్న స్య బ్రహ్మాత్మవిజ్ఞానస్యా బాధ్యమా నత్వా న్నానుత్పన్నం క్రాన్తం వేతి శక్యంవ కుం. 'త్యా గే- పి ప్ర యోజ నాభావస్య తుల్యత్వ మితి చేత్ • నాకృతే నేహకశ్చ నేతి స్మృతేః యఆహుర్విది త్వా బ్రహ్మవ్యు జ్ఞానమేవకుర్యాదితి. తేషా మ ప్యేష సమానోగోషః ప్రయోజనా భావణతి చేన్న - క్రియా మాత్రత్వాద్వ్యుజ్ఞానస్య, అవిద్యా నిమిత్తో హి ప్రయోజన స్య ఆ. వ్యనుత్పత్తిశజాన కార్యే త్యాహ ( దాశ్మానమితి ) తదితి - జీవరూ పేణావస్థ తం బ్ర హ్మేల్యర్ధః, ఛాగ్యజులాద ప్యేవ మే వేశవదన్ గతిసామాన్యన్యాయందర్శ యతి ( తత్త్వమల్టీప్ ) అనేన • రద్దా స్వవిజజ్ఞానిలివార్య శేషో ప్యుపలకు తే. *అయమాత్మా బ్రహ్మే త్యాదిక మాదిగజార్డు.. కరా, బోధకకగ కాణ్ణనిరోధాదు త్పన్నమవిజ్ఞానం బ్రాన్తమి త్వాశజ్యులస్యయఖా పా, లో సువాదేనోసా యహూత్ర పరత్వాన్న వస్తు పరనే " కు జా, జారకత్వమిత్యాహ ( ఉత్పన్న స్యే తి) ( నానుత్పన్నమితి ) వాక్య శవణాస సరమకంతా హమతి జ్ఞాన ఫ్యానుభవ సిద్ధత్వా, న్నాహమక శైలి విను. జాసౌదర్శనా, చ్చ నోభయం వస్తుంశక్యమత్యర్ధః. విదుషః ప్రయోజనతృ కొన్న గ న ముకు: 10. త్య కర్త్యా గే_పి ప్రయోజనాభావాత్ త వ్రాసిన ప్రవృ: స్మాది గజ, తే (వ్యానే2పీ3) తస్య- విదుషఃకృ తేన- కర్మ ఆడోనాస్తి. ఆనృలేస- కర్మాథా వేనా పీహ - లో కేంఢనా వీతిగీ తాసుస్మరణాత్ త్యాగే 2.పి ప్రయోజనా చావస్య తుల్యత్వమితి చేదిత్య స్వయః. శజా మేవ వివృణోతి ( యఆహు ) కర్త, త్యాగస్య వ్యాపారాత్మక త్వేవ్యాపా రస్య కేశాత్మకత్వా తదను స్థానం ప్రయోజనా పేజీతం ప్యాత్. సత్వేతద స్తి. కిత్తు క్రియా భావమాత్రమాదాసీన్యరూపం. తస్యచ స్వాస్యరూపత్వాత్ స్వతనివ ప్రయోజనశ్వాన్న ప్రయోజనాగరా పేక్షుత్వమితా పరిహరతి ( నేతి ) త్యాగస్యా న్యత్ర!ప్త వ్యాపార హేతుజన్యత్వాభావాన్న వ్యాపారత్వమితివక్తుం అన్యత్ర! స్త్ర వ్యాపొర హేతుమాహ ( అవి చ్యేత్యాదినా ) యద్వా - విదుషఃక సంయత్నంవినా వ్యుత్థానమా దాసీస్యమా త్రేణ సిధ్యరీత్యా శజ్యు క్రియా హేత భావాల్ క్రియా 2.భావ ఇతివకుంతద్దేశుమాహ. ( ప్రయోజన స్వభావ ఇతి ) ప్రయోజన స్యతృ ప్లే త్యర్థః. తస్యాఃవస్తుధర్మ తేవిదు షో 2.పితృష్ణా స్యాదిలితన్ని షేధలి ( నవస్తుధర్మ ఇతి ) నవస్తు స్వభావ ఇత్యర్ధ.. వస్తుధర్మ త్వే హవిదుషామవిదుషాణ్చు ను మూర్ఛి తాదీనాం ·అవతారికా. శం. భావః- నవ స్తుధర్మః- సర్వప్రాణినాం తద్దర్శనాత్ - ప్రయో జనతృష్ణయాచ ప్రేర్యమాణ స్య వాజ్మనః కాయైః ప్రవృత్తిదర్శ నాత్ , *స్కో కామయతజాయా మేస్యాది త్యాదిపుత్ర విత్తాదిపా Syలకుణం కామ్య మే వేలి • ఉ ఛ హ్యే తేఇతి- సాధ్య సాధనలకు శేపషణేఏ వేతి వాజ స నేయిబ్రాహ్మణ్నే వధారణాత్ , అవిద్యా కా మదోషనిమి యా వాణ్మనఃకాయ ప్రవృత్తేః పా5లక్షణా యా: విచుష్కో విద్యా దిదోషా భావాదనుపప ::. అభావాది యామాత్రంవ్యు జ్ఞానం-నతుయా గా దివదను ప్లేయరూపంభావా శ్మకం. తచ్చ విద్యావత్పురుషధర్మ ఇతి నప్ర యోజన మ న్వేష వ్యం. 'నహి తమసి ప్రవృత్తస్యోది తే ఆలో కే యఛర్త పజ కట్టి ఆ. సాన్యాల్. సల్వేకద స్త్రీతిత త్ర హేతుమాహ ( సర్వేతీ ) తదదర్శనాత్ - హైయా అదర్శనాత్. తద్దర్శనాది తిషా రేవస్తు స్వభావాజాసినాం గోపొలాదీనామపితృ షాద ర్శనాన్న వస్తుధర్మ ఇతికథలశ్చిద్యో జ్యం. త య ఆవిద్యా జన్యత్వము క్వాత స్యా: వ్యాపార హేతుళ తుహ ( యోజ నేత , దర్శనానికి పష్చు మా ఆవిద్యా కామ చోషనివి తాయా ఇవ్వు గ ; హేతు వంతు మధ్య తే, స కేవలందర్శన మేవ-కిన్లు శ్ర తీరప్ప స్త్రీత్మాహ , సో?. ఆషయ త్యాదిగా ) • ఛ హ్యే తేఏషణేవి వేతివా క్యేనవపుత్ర విత్తాది కామ్య సే మేజప యి డ్రామ అవధారణాదిత్యస్వంసః. ( సౌజ్యలక్షణము ) జానపు వసూప. ఆ కన్వయకర్మణ: పశ్చుభిర్యో గాల్ పొజ్కులకణ:కర్మేళ్యరు. ఈ భేణస్య న్యాగళూహ ( సాధ్యసాధ నేతి ) ఏ వం క్రియా హేతుము దళ, తద, నా దేశవిదుషః క్రియా రావో2యత్న సిద్ధ ఇత్యాహ ( అవిద్యా కామేర్ ) ( పొమ్యంకు శాయాఇ ) జాయాపుత్రదైవ విత్తమానుషవి కర్మ పునశ్యతే - సధృశఇతి వై దికీ ప్రవృత్తిఃపొజ్కులకు నోత్యు చ్య తే- పశ్చ సళ్యాయో గే నగౌణ్యావ క్యాప శ్రచ్ఛన్దస్వమ్బస్టోపచారాల్ , • ఇచ్చాడు రాప ? : పాత్రోయజ్ఞ ఇత్ శ్రు శ్వేత్యర్థ. పొలక్షణాయాణ త్యస్యాన గరమనుపప తిపిత్య సుషజు. వ్యుత్సానమిత్యన్యాన నరమయల్ని సిద్ధమితి కే షః. ఏవశ్చ క్రియా భావ స్యౌ దాసీ న్యాత్మక సృ పురుష స్వభావ త్వే నాయత్న సిద్ధ ల్వే సతిన ప్రయోజనా పే క్షేత్యాహ ( తచ్చేలి ) ( పురుషధర్మ ఇతి ) పురుష స్వళా వ ఇత్యర్థ. అజ్ఞాస కార్యస్యా జ్ఞాస నివృత్తావయత్న తఏవ నివృత్తిరీత్య త్ర దృష్టానము స ( సహీతి ) వ్యుత్థానస్య పుం వ్యాపారాధీనత్వాభావే విభేరనవ కాశాన్విరు ఊ ·అవతారికా, . శం. "కాద్యపతనం - తత్కిం ప్రయోజనమితీ ప్రశ్నార్హం. వ్యుజ్ఞానం తగ్యష్ఠ ప్రాప్తత్వాన్నచోడ నార్థ ఇతి గా శ్యౌ చేత్ పరబ్ర హ్మవిజ్ఞానం జాతం త తైవా స్వకుర్వత ఆ సనం- నతత్కోన్యత గమనమితి చేన్న-'కామ ప్రయుక్తత్వాధార స్థ్యస్య. *ఏతా వాన్ వై కామఃతి, *ఉభే హ్యే తేపషణేఏ వేత్య, వధారణాత్ - కామని మిత్త పుత్ర విత్తాది సమ్మర్ధనియమా భావమాత్రం - నహి తతో 2న్యత్ర గమనం వ్యుత్థానముచ్య తే: అతో నగార్హస్థ్యపజాకుర్వ త ఆసనముత్పన్న విద్య స్య. ఏ తేన గురుశుశ్రూషా తపసోరస్య ప్రతిప త్తిర్విదుషఃసిద్ధా. అత్ర కేబిగ్గృహస్థాః భిబాట నాది భ యాత్ పరిభవొచ్చత్ర స్య మానాః సూళ్ముదృష్టి తొం దర్శయ స్త ఉత్తరనూహుః భికోరపి దాటనాది నియమ దర్శనాత్ ఆ. నియ మేనళ్యుత్థానం న సిధ్య తీతిశజతే ( వ్యుతానంత రీతి ) ( తతో 2 న్య త గమ నమితి ) పారి వ్రాజ్య స్వీకారఃత్యర్ధః కింగార్హస్యశ బేనగృహసో2 హచిత్యభిమా సపురస్సరంపు త్రవిత్తాద్యభిమాన ఉచ్చ తే - ఉతగృహస్థలిజాధారణం. నాద్యః-విద్య యా విద్యా కార్యాభిమాననివృ త్రేరిత్యాహ ( నకామేతి ) నద్వితీయః - లిజే2 వ్యభిమాన రాహిత్య స్యతుల్య త్వాత్. సచైవంపౌరి వ్రాజ్యలిజే 2 వ్యభిమానాభావా తస్యాప్య సిదిరితివాచ్యం- సర్వతో 2 భిమాన రాహి హిల్నేన సర్వసమ్బస్టరాహిత్యంహి పరమహంసపరి వాజ ఉపలక్షణం. న లిజో ధారణం - అన లిజంధర కారణమితి స్మృతేః. తతశ్చలి జే2.వ్యభిమానశూన్యస్య పొరి వ్రాజృంసిద్దమిత్యాహ ( కామని మి త్రేతి ) ( గార్హస్యఇతి ) అభిమానాత్మక ఇత్యర్థః. తట్టి గుగు శు గ్రూ షా దావప్న ఖజూనోన స్యాదిత్యాశ జ్యేష్ఠాప త్తిరిత్యాహ ( ఏతే నేతి ) నను పు త్రాది సమ్బన్టని యమరహిత స్యా పిక్వన తేదేహ ధారణార్థి నోభిషోః పరిగ్రహవ్యావ నిర్లా ఇడౌట నాదిరే వేతినియమో శ్రీ క్రియతే - తథాగృహస్థ స్యా పృభిమానశూన్య స్యైవసతో దేహధారణార్థంగృహ ఏవాస్వాసనం- నముకత్వం - అపి శేషాదీ తీశజు, తే | శ్ర కేందృహస్థాఇతి ) తేషాం నన్యాయోమూలం - కిస్తుదృష్ట భయచి దిక మేవ మూలమిత్యు పహసన్నాహ ( ఇటనాదీతి ) పరిభవ - పామరైః క్రియమాణ పీర స్కారు. ( సూక్ష్మతి ) కాక్వావ్యతి రేకేణస్థూలదృష్టయ ఇత్యర్థః. ( Kటనా దీతి ) ఆదిశబ్రేన* ప్రాతమయాచితమిత్యాదయోగృహ్యస్తే దేహధారణమా తార్థినః - భిశోరితి పూర్వేశాస్వయః, సిద్ధార్తీత సై ్యవమ్భూత స్య శ్రీ పరిశ్ర ·అవతారికా 03 మశనా శం. దేహధారణమా త్రార్థినో గృహస్థస్యాపి సాధ్యసాధ నైషణోభ య వినిర్ముక్తస్య దేహమాత్రధారణార్థ చ్ఛాదనమాత్ర ముపజీవ తో గృహపవాస్వా సనమితి. న- 'స్వగృహవి శేష పరిర్ర హనియమస్య కామప్రయు క్తత్వా దిత్యుక్టోత్తర మేతత్ - 'స్వగృ హవి శేష పరిగ్రహాభా వేచ శరీరధారణమాత్ర ప్రయుక్తాశనా చ్ఛాదనార్థ నః స్వపరిగ్రహవి శేషాఖా ధార్భికుత్వ మేష, శరీ రధారణార్జియాం =ూట నాదిషు ప్రనృత్తా యథా నియమో భికో: శౌచాదౌచ- తథాగృహిణో2పి విచుషో 2 కొమినోస్తు నిత్యకర్మను నియ మేన ప్రవృత్తి ర్యావశ్రీ వాది శ్రుతినియు క్తత్వాత్ ప్రత్య వాయపరిహారాణేతి. ఏతన్ని యోగా విషయ త్వేన విదుషః ప్రత్యుక్తమశక్యనియోజ్య త్వా చ్చేతి. యావజ్జీ వాది నిత్యచోడనా ఆ. 'హెూ స్తివా - నవేతెవికల్ప్యాద్యే దూషణమాహ ( న స్వేతి ) స్వగృహావి శేషశ జే న స్త్రీ వి శేషాగృహ్యతే. నద్వితీయః - శ్రీపరి గ్రహవత ఏవ ద్రవ్యపరి గ్రహాఫ్రికా "రాత్ తడభా వేషధార్ద్రవ్యపరిగ్రహనివృ త్రే. తదభావే ప్ర కారా న్తరేణజీవ నాదే రక్షాద్భటనాది నియమ వివసిధ్యతీత్యాహ ( స్వగృ హేతి ) నచపు శ్రాది పగృ హీ తేన జీవసమ స్త్వితిశజ్క్యం- తై రపిస్వ స్వ త్వేన సమ్బ స్ట్రాభావే స్వకీయస్యాపి పరకీ య ద్రవ్యతుల్య త్వేన త తాపిభిక్షుత్వనియమాదిరి. అన్యేతు మరపిథియేటనా దౌ *సప్తాగారాన సంక్స్ పౌనిత్యాదినియమః, శౌచాదొచాతుర్గు శ్యాది నియమ, శ్చ ప్ర త్యవాయపరిహారార్థంయథేష్య తే - తథా యావజ్జీ వాది శ్రుతిబలాల్ ప్రతువా యపరిహారార్థంనిత్యకర్మణినియమేన ప్రవృత్తిరీత్యాహు. తదనువదతి ( శరీరధా రణరాయామితి ) ఆకుర్వత ఏవగృహే 2 వ స్థానంపూర్వమ తేశఃతం. అసిన్మ తేత్వగ్ని హెూ శ్రాద్యను స్థానమపిక ర్తవ్యమితిశజ్ఞతే ( త థేతి ) పూర్వమ్ పరి గ్రహ వ్యావృత్త్యర్టో డౌటనా దివిష యోదృష్ట రీరధారణ ప్రయోజనో నియమోదృష్టాన త్వేనో క్తః. ఇహతు సఃఖక్షాటనాదిగత సప్తాగార త్వాదివిషయో దృష్టార్జాదృష్టాన ల్వేనో కఇతి భేదః. దూషయతి ( ఏతదితి ) తస్య సర్వనియో శ్రీశ్వరాత్మ త్వాచ్చ సనియోజ్యత్వమిత్యాద్యు క్షమిత్యాహ ( అశ క్యేతి ) తర్తితచు తేర ప్రామాణ్యేళి టనాదినియమవి ధేరపితత్స్యాదిత్యభి ప్రాయేణ శఙ్కతే ( యావజ్జీవేతి) అవి చుషినియో జ్యేతతామాణ్యంఘటత ఇతినో క్తదోషణత్యాహ ( నేతి ) తదు ప్ర ·అవతారికా . శం. నర్థక్యమితి చేన్న- అవిద్వద్విషయ త్వే నార్థ వత్త్వాత్. యత్తు భి మ: శరీరధారణమాత్ర ప్రవృత్తస్య ప్రవృత్తి ర్నియతత్వం - తత్ ప్రవృత్తెర్న ప్రయోజకం. ఆచమన ప్రవృత్తస్య పిపాసాప గమవ న్నాన్య ప్రయోజనార్థత్వ మవగమ్యతే. నచాగ్ని హె తానాం తద్వదర్థ ప్రాప్త ప్రవృత్తినియతత్వోపప. అర్ధ ప్రాప్త ప్రవృత్తినియమో ఒ పి ప్రయోజనా భా వే2 నుపపన్న ఏ వేతి చేన్న- తన్నియమ స్య పూర్వ ప్రవృత్తి సిద్ధత్వాక్తదతి క్రమే ఆ. అబన్టీం పరిహరుమనువదతి ( యశ్వితి ) దూషయలి ( తస్క్రవ్య, తేతి , ఆచమ సవిధినా ఆచమన ప్రవృత్తస్యాః కోయ పిపాసాపగమః- తస్యయ భా ( నాన్య ప్ర యోజనార్థత్వం ) ప్రయోజనం- ప్రవృలి. తదరత్వం- నాచమన ప్రవృత్తి ప్ర యోజకత్వం. తద్వజ్జీవనాగ్ధం దౌ ప్రవృతస్యయ సత్ర నియమః - సఖయేది ప్రవృత్తే ప్రయోజక ఇత్యర్థః. ఏతదు కంభవతి-నియోజ్య త్వాభావాల్ కిల బ్రహ్మ విదోనియమవిధ్యనుపప త్తిరాశజ్యతే. తన్న యుజ్యతే. కథం. నియోజ్యోహిని యోగసిద్ధ్యర్థమ పేశ్యు తే. నియోగశ్చ ప్రవృతిసిద్ధ్యరు. ప్రవృత్తిశ్చేదన్యతస్సిద్ధా- కింది కన. అళ ఏవ దర్శపూర్ణమాసంయోగా దేహవహనసనియమే ప్రవృత్తిసి బ్రౌత త్ర నస్మృడక్ నియోగో శ్రీ క్రియతే. కదవా వేచన నియోజ్య పే ని బ్రహ్మవి దోనియోజ్యత్వాభా వేడి పీసనియమవిధ్యను సపు 33తి. అగ్ని హెబా త్రాది ప్రవృత్తే స్తు అక్యతో 2 సిద్ద త్వేన ద్విజిత ఏవత త్ర ప్రవృ తేర్వ శ్రవ్య త్వేన కల్సిద్ధ్యర్థం నియో గేవాచ్చేతస్యత త్ర, నిమోజ్యా పే చేతి వైషమ్యమాహ ( నచాగ్ని హెూ త్రేతి ) ని యమవిధౌనియోజ్యాన యామపి తస్య క్లేశాత్మ కత్వాన్ ప్రయోజనా దేవా వ్యా - తదభావాన్న నియమః సిధ్యతీతిశజుతే ( అర్ధ ప్రామేతి ) తన్నా యమస్యా పి పూర్వపోసనావశాదేవ సౌప్తత్వాత శ్రాపిన నిజమవి థేరవు కాశః - యేన ప్ర యోజనా పే. స్యాదిశి పరిహరతి ( సతదితి ) యదృషయ తేన నాటి నియ తేన వాళి మటనాది నాజీవనంసిధ్యతి- తధా విద్యోత్స శ్రేణి పూర్వంవి ద్యాసిద్ధ్యర్థం నియమస్యా సుష్ఠతత్వాత్త ద్వాసనా ప్రాబల్యాద్విద్యోల్ప స్త్యనగరమపి నియకు ఏవ ప్రవర్తతే. నానియమే-త ద్వాసన్నాంనియమపోసన్యారత్య నమఖిభూత శ్వేశపున సదుద్బోధ సస్యయత్న సాధ్య త్వాత్. తత సత్రన ప్రవర్తల ఇనియమో 2 వ్యర్థ సిధ్ఫఇత్యర్ధః, ఏ తేన ప్రత్య వాయపరిహారార్ధత్వమపి నియమాను స్థానస్య నిర సం- తస్య విదుషః పు తృజాయాత్ర సకేరితే, ఏవము రీత్యా ఫ్యుజ్ఞాన స్యవిధించి నా స్వతః ప్రాసత్వేస ·అవతారికా, శం. యత్న గౌరవాత్ . అ ప్రాప్తస్యచ వ్యుశానస్య పునర్వచనా ద్విచుషః కర్తవ్యత్వోపప :. అవిదుషా 2 పి ముముకుగా పారి వ్రాజ్యం కర్తవ్య మేవ. తధాచ * శాస్త్ర దానం త్యాదివచనం. శమాదీనాంచాత్మదర్శన సాధనా నామ న్యాశ మే నామన్యాశ్రమే ష్వనుపపత్తేః, *అత్యాశ్రమిభ్యః పరమం పవిత్రంప్రోవాచ సమ్యగృషి సజు స్టమితిచ శ్వేతాశ్వత రేవిజ్ఞాయ తే. * నకర్మణా న ప్రజయాధ నే న త్యాగేనై కే 'అమృతత్వ మానశురితిచ. * జ్ఞాత్వానైష్కర్మ్య ఆ. లితత్కర్తవ్య లిథిమపి విదిత్వా • ఫ్యుక్తాయేత్యాదిక మను మోదతేవి ద్వానిత్యా హ ( ఆర్జ ప్రామస్యేతి ) విధితః కర్తవ్యత్వోపప తిరిత్యర్థ. నచవిధేః ప్రయోజ నాభావే ప్రవర్తకల్పమితి వాచ్యం • ప్రైషోచ్చారణ భయదానాది వై ఢముఖ్య ప్రాప్యహొ త్వేన విధేర్భవత్త్వాత్. నచత స్యా పివై యగ్యంశజ్యం - విదుషి పరమ హం సేలోక సజ్రహార్థ శ్వాల్. తస్యతు సజ్రహస్యపూర్వాభ్య సమై త్రీ కరుణాదివా సహ ప్రాప్తత్వేన బ్రహ్మవిద్యోపదేశాదావివ ప్రయోజనాన పేడ గాల్. యద్వా- ప్రారబ్ధకర్మాణి పదే హేస్ట్రియాది ప్రతిభా సేనావి చారిత యావజ్జీవాది శ్రుతిజనిత కర్మక ద్రవ్య తా డ్రా ”తన్నివ ర సేస వావిదుషో వ్యుత్సానవి ధేరరవత్త్వోపప 3. ఏవం విరుషో ఫ్యుత్థాన ప్రసాధ నేనవి ద్యాయా అకర్మినిష్ఠత్వం సాధితం. తేనైవచతస్యాః కర్మాసమ్బ" వ్యర్బాల్ సాధితః. ఇదానీం వివిదిషోరపివ్యు తానం ప్ర సాధయన్ విద్యాయాః కర్మినిష్ఠత్వం కర్మ సమ్బ సొత్వశ్చ దూరాదపా సమిత్యాహ ( ఆదిరు షా పీలి) తత్ర శ్రు లిమాహ ( తధా చేతి ) • ఉపరత స్తితికు స్సమాహితో భూత్వా కర్మన్యేవాతాసంపశ్యేదితి శ్రతిశేషః, త తో పరతశబేన సన్న్యాసో విహిత ఇతిభా వః. శమాది సాధనా నాంపౌష్కల్యేనాను స్థాన స్య గృహస్థావిష్వసమ్భవా తద్విధినా వ్యర్ధాదాడి ష్పతే సన్న్యాసఇతి శ్రీ తారాప త్తిరహ ( శమాదీ నాళ్చేతి ) చశ బఉపరతశబ్య సముచ్చయార్డు. నేదంవిద్వద్విషయం-తస్య సాధన విధి వైయర్ధ్యాల్ . కొత్త వివిదిషు విషయమితివకుమాత్మదర్శన సాధనా నామిత్యుక్తం. ( అత్యాశ్రమి భ్యఇతి ) బ్రహ్మచర్యాదీన్ హంససన్న్యాసా నాశ్రమధర్మవదా శ్రమానతి క్ర మ్యవర్తతే పరమహంస ఇతిస్కో త్యాశ్రమిళ జేనోచ్యత ఇతిత ద్విథిరత్ర ప్ర తీయల్ ఇత్యర్ధ.. ఋషి సజ్జజుష్టం- మ స్త్రసమూ జ్ఞానిసమూ హైర్వా సేవితం తత్త్వం ప్రోవాచేత్యర్ధః. ( సకర్మణేతి ) త్యాగస్య సామోదమృతత్వ సాధనత్వాభావే నామృ తత్వ సాధనం జ్ఞానంత్యాగేనానశుః - ప్రాప్తవ స్త ఇత్యభిధా నేన జ్ఞాన సాధన త్వేన ·ok అవతారికా యాలం. యద్విజ్ఞాని శం. మాచ రేదితిస్మృతేః. * బ్రహ్మాశ్రమప దేవ సేదితిచ. బ్రహ్మచ ర్యాది విద్యా సాధనానాఇ్చ సాక ల్యే నా త్యాశ్రమిషూపప త్తె, గౌర స్వే- సమ్భవాత్ ; నచైవమసమ్పన్నం సాధనం కస్యచిద గ్రస్య సాధనాల జ్ఞానోపయోగీనిచ గార్హ గార్హస్థాశ్రమ కర్మాణి- తేషాం పరంఫలముపసంహృతం దేవ తాప్యయలకుణం సంసారవిషయమేవ యదికర్మిణపవపరమాత్మజ్ఞానమభవిష్యత్ - సంసారవిషయ స్యైవ ఫలహ్యాప సంహారోనోపాపత్స్యత్ , అళ్లిన లం తదితి చేన్న - తద్వారోధ్యాత్మ వస్తువిషయ త్వా దాత్మ విద్యా యాః. నిరాకృత సర్వ నామరూపకర్మపరమాధాత్మ వస్తువిషయం జ్ఞానమనుృతత్వ సాధనం. గుణఫలసమ్బన్దేహి ని రాకృత సర్వవిశే ఆ. త్యాగ్మో.. విహిత ఇత్యర్థః. ( జాత్వేతి ) ఆ పాతతో బ్రహజాత్వానిశ్చయార్థం నైష్కర్మ్యం - కర్ల త్యాగరూపంసన్న్యా సమాచ రేదిలిస్మృత్యర్థ:. ( బ్రహ్మేతి ) బ్రహ్మజ్ఞాన సాధనీభూత ఆ శ్రమః- బ్రహ్మాశ్రమః. సన్న్యాసఇత్యర్ధం. కిచ్చా- ఏ శా కీయతచిత్తాత్మా ఇత్యాదు పక్రమ్య * బ్రహ్మచారీ వ్రు తేక్షితః | మనస్సంయమ్య మచ్చితోయుక్త ఆసీత మత్పరఇత్య సేన బ్రహ్మచర్యాది సాధనవిధి బలాదప్యర్థాత్స న్న్యాసునికి శ్యాహ ( బ్రహ్మచర్యాదితి ) ననుగృహస్థస్యాపి ఋతు కాలమాత్ర గమన లజ్ణం బ్రహ్మచర్యం, కదాచిద్ధ్యాన కాలే ఏకాకిత్వ, ఇ్చ సమ్భవతీత్యాశ జ్యుతస్యా పుష్కలత్వాత్తతో జ్ఞానాసిద్ధే, ధ్యాన కాలేపల్నీ సమ్బగా ప్రసకే స ద్విధివై యస్యై, చ్చనై వమిత్యాహ ( నచేతి ) అతోనక్మనిష్ఠత్వం కర్మసమ్బ స్థిత్వ ఇశ్చాత్మ జ్ఞాన స్యేత్యర్థ. యత్తుకర్మబృహతీ సహ సలక్షణం ప్రస్తుత్యాత్మ జ్ఞానం ప్రా రభ్యత్మ త్యాదినా కర్మసమ్బస్థిత్వము క్తం - త తాహ ( యద్విజ్ఞా నేతి ) తథా పూర్వోక్తకర్మ సమ్బవిజ్ఞానం సంసారఫలకమస్య దేవ - తచ్చో పసంహృతమితినత త్పరమాత్మజ్ఞానమిత్యర్ధం. ననుపూర్వో క్తమేవపరకర్మజ్ఞానం- తచ్చకర్మ సమ్బ స్యే వేత్యాశజ్ఞ్య క్రియా కారక ఫలక త్వేనో పసంహారా, త్పరచస్మజ్ఞాన స్వచము క్రిఫ లక త్వా, న్నతుతత్పరమాత్మజ్ఞానమిత్యాహ ( యదికర్మిణఏ వేలి ) కల్మినిష్ఠ ల్వేనో కజ్ఞాన మేవ పరమాత్మ జ్ఞానశ్చేదిత్యర్థః పరమాత్మజా నాజ భూతపృధివ్యగ్న్యాది దే వతాజ్ఞానస్య తత్సం సారఫలం-నాజైనః పరమాత్మ జ్ఞాన స్యేతినతస్యము క్రీఫకత్వవిరో ధఇతిశి జుతే (అజేతి ) పరమాత్మ జ్ఞాన స్యాజు సమ్బస్టఫలసమ్బగ్దాది సర్పవి శేషరహ తనిర్విశేషవస్తువిషయత్వాన్నతస్యాఖాది సమ్బస్థిత్వం - యేనతచజవిషయత్వం ఫల ·3 అవతారికా, n 10. షాత్మవస్తువిషయత్వం జ్ఞానస్యన ప్రాప్నో. తచ్చానిస్టం - *య త్రత్వ స్య సర్వమా శ్మై వా భూదిత్య ధికృత్య క్రియా కారక ఫలాది సర్వవ్యవహారసరాకరణాదించుషః, తద్విపరీతస్యావిదుషో ఆయ శ్రమాద్వైతమి వేత్యుక్త్వా క్రియా కారక ఫలరూప స్యైవ సంసార స్యదర్శిత త్వా, చ్చ 'వాజ స నేయి బ్రాహ్మణే, త థేహాపి దేవతా వ్యయం సంసారవిషయంయత్ఫలమశ నాయాదిమద్వస్వాత్మకం- తత్ఫలముప సంహృత్య కేవలం సర్వాత్మవస్తువిషయజ్ఞానమమృత త్వాయవ డ్యామీతి ప్రసర్త తె. ఋణ ప్రతిబధ్ధశ్చా విచుషఏవ - * సోయం మనుష్యలోకః పుత్రైశై వేత్యాది లోక త్రయసా G. స్యస్యాదితి పరిహారతి ( నతడి9 ) ఆ దేవస్పష్టయలి ( నిరాకృ లేత్యాదినా ) ( త చ్చా నిష్టమిలి ) * ఆత్మా వాఇదమి త్యా దేరుస క్రమాదిలి జె రాత నో నిశ్వి శేషత్వసి “రత్యర్థః. వాజసనేయి, డ్రాహ్మణేచ పరాత్మవిదః సర్వ సమ్బసశూన్యత్వము క్వా అవిదుషః సంసారఫలతో కేక్చేహ సంసారఫలస్యాతీత స్య జ్ఞాన స్యన పరమాత్మజ్ఞాన త్వం - పడ్యుమాణ సనిర్వి శేషవస్తువిషయ స్యైవతు పరమాత్మజ్ఞానత్వం ము క్రీఫలత్వ ఇచ్చే త్యాహ (యత్రే త్యాదినా ) తథేఈ పీతివాక్యఫలపదద్వయపా రే ఏకంఫల పదంనిప్పాద్య త్వార్థకం నిష్పాద్య త్వాదప్ సంసారతిషయం- సంసారా గరళమిశ్వ కుం. ఏవంకర్మా సమ్బద్ధిశ్వంజ్ఞానస్యోక్ష్వాయావజ్జీ వాది శ్ర తేః కర్మ త్యాగోస స మ్భవతీతియత్పూర్వవాదినో క్లం - తత్ర యావజ్జీవాది శ్రు లేరవిద్వద్విషయత్వము కమిలి ఋణ శ్రు తేరి దానీం గతిమాహ ( ఋణేల ) ఋణస్యానపాకృతస్యమను వ్యాదిలోక ప్రాప్తిం ప్రతి ప్రతిజస్థకత్వాత దక్షినో 2 విదుష ఏవర్ణాపాకరణంక రవ్యం. సముముక్షోః - ముక్తిం ప్రతితస్యా ప్రతిబద్ధకశ్వా దిత్యర్థః. సనుఋణ స్యము కీం ప్రత్యక్తి ప్రతిబరకత్వమస్తు - విశేషాభావాల్ , * ఆనపాకృత్య మోక్షం తు సేవమానో వ్రజత్యధ ఇతిస్మృతే, శ్చత్యాశశ్క్యాహ ( స్కోయమిలి ) *సో 2యంమనుష్యలోకఃపు, త్రేశైవ జయ్యో నా న్యేనకర్మణా పితృకోవిద్యయాదేవ లోక ఇతి శ్రు తేః పు శ్రాదీనాంమనుష్యలో కాది హేతుత్వావగపూల్ పు శ్రాదిభిర పొక ర్తవ్యానాం పు త్రోద్యభావరూపాణామృశానాం లోక శ్రయం ప్ర త్యేవ ప్ర తిబధ్ధకత్వం - పు త్రాదిసాధనాభావేన సాధ్యలో కాభావాత్. నము కిం ప్రతి- తస్యా సదభావరూపపు త్రాది సాధ్య త్వాభావాత్ , స్మృతేశ్చ రాగిణం ప్రతి సన్నా, సనిన్హార్డవాడమాత్ర త్వా, దిత్యర్థః, న కేవలము కన్యాయతోము కిం ప్రత్య ప్రతి .

·అవతారికా. శం. ధననియమశ్రు తే. విదుషశ్చర్ణ ప్రతిబద్ధా భావోదర్శిత ఆత్మలో కార్థి నః * కిం ప్రజయాక రీష్యామ ఇత్యాదినా. తధా * ఏతగ్గ స్మవై తద్విద్వాం సఆహుఋషయః కావ షేయాఇత్యాది. * ఏ తద హ్మైవైతత్ పూ ర్వే విద్వాంసో2గ్ని హెూ త్రం నజుహవా ఇ్బకురితి కౌషీతకీ నాం. అవిచుష సర్యృణానపాకరణే పారి వ్రాజ్యానుపప త్తిరితిచేన్న- ప్రాగ్గార్హస్థ్య ప్రతిప శైఋణిత్వా సంభవాత్. అధికారానారూథో-ప్యృణీ చే త్స్యాత్ - సర్వస్య ఆ. స్ధకత్వం- కిను శ్రుతితో 2 పీత్యాహ (విదుషఇతి) శ్రుతిత్రయేణ క్రమేణ ప్రజాధ్య యనకర్మణా మనసుష్ఠి నామ ప్ర లిబన్దకత్వం దర్శితం. కావ షేయా ఇత్యన స్తరం * కిమర్థావయమ ధ్యే జ్యమహ ఇతి శేపో ద్రష్టవ్యః. శఙ్కతే ( ఆవిదుష సర్తీతి ) యద్య వ్యవిదుషో2పి లోక త్రయం ప్రత్యేవ ప్రతిబధ్ధకత్వాన్ము కిం ప్రతి ప్రతిబధ్ధక త్వాభావాదృణస్యాన పాకరణీయ త్వాన్ముముతో; పారి వ్రాజ్య సమ్బ దాదాశజ్కాన సమ్భవతి- తధాసి విద్వాంసఆహురిత్యు కి శ్రవణమా త్రేణేయంశజ్కా. యద్వా- పరిహారాన్తరంవకుమార జ్కారష్టవ్యా. గృహస్థ స్యైవర్ణ ప్రతిబన్దకత్వం- తస్యైవ తన్ని రాకరణాధి కారాత్ , తతశ్చ గార్హస్థ్య ప్రతిపత్తే ప్రో బ్రహ్మచర్య ఏవముము .? పాకి వ్రాజ్యం సమ్భవ లీలి పరిహరతి ( నేతి ) యద్య ఫ్యుపనయనాన గరమేవ ఋణనివర్తనేషధి కార స్సమ్భవతి ప్రాణార్ఘ స్యేల్యేళచయు క్తం-త థాపివింది షాస న్న్యాసె ధీత వేద స్యైవాధికార ఇతి ఆధీత వేదస్య గార్హస్య ప్రతిపత్తేః ప్రాగితి ద్రష్టవ్యం. నను * జాయమానోవై బ్రాహ్మణ ఫర్ ఋణవాజాయతే చర్యేణక్తి భ్యోయజేన దేవేభ్యః ప్రజయా పితృభ్య ఇతి జాయమాన మాత్ర స్వర్ణవ త్త్వం ప్రతీయత ఇత్యాశ జ్క్యూ ఋతిత్వోకేశి ప్రయోజనం నసాక్షాత్ కిఇచ్చిద స్తి - అపితు బ్రహ్మచర్యాదిక ర్తవ్య తాజా ఫనం. నచాధికారానారూఢ సత్కరుం శక్నోతి - జాయమాసమాత్ర స్యాసామర్థ్యాత్. కిఇ్చ - బ్రాహ్మణ గ్రహణాత్ ఓ త్రియాదే 'ఋశాభావ ప్ర సఊ. ద్విజాత్యుపంక్షణ త్వే 22 కార్యు పలక్షణత్వమే వన్యాయ్యం. అతో జాయమాన పదమధికారంలక్షయతీతిజాయమానః - అధికా రీసమృద్యమాన ఇతితదర్థః. తతశ్చతతః ప్రోక్ నర్ణ సమ్బస్థ ఇత్యాహ ( అధి కారే తి) ( అనిష్టమితి) బ్రహ్మచారిణో స్మృణి త్వే బ్రహ్మచర్య ఏవమృతస్య నైష్ఠిక స్య చలోక స్ర ఆబన్దః స్యాత్ - తచ్చానిష్టం - *అష్టాశీలిసహ ప్రాణీ త్యారళ్య • తదే వగురువాసినామిత్యాదినాపురాణేలోక ప్రాప్తు క్షేత్యర్థం న కేవలం గార్హస్థ్యాత్ ·అవతారికా: శం. ఋణిత్వ మిత్యనిష్టం ప్రసజ్యేత. ప్రతిపన్న గార హస్థ్యస్యాపి * గృహాద్వ నీభూ త్వా ప్రత్ర జేత్ యది వేతర ధా బ్రహ్మచర్యా దేవ పువు జేర్గృహా ద్వావనా ద్వేతి ఆత్మదర్శనోపాయసాధన ల్వే నేష్యతఏవ పారి వ్రాజ్యం. యావజ్జీ వాది శ్రుతీ నామవిద్వదము ముకు విషయే కృతార్థ తా. తా. ఛా'గ్వేచ కేషాళ్చి ద్వాదశ రా తమగ్ని సూత్రం హుత్వా తత ఊర్ధ్వంసరి త్యాగఃశ్రూయ తే. యత్త్వనధికృశానాం సారివ్రాజ్యమితి - తన్న- తేషాం పృ థగేవ • ఉత్సన్నాగ్నిర్నిరగ్నికో వేశ్యాది శ్రవణాత్ 'సర్వస్మృ ఆ. ప్రా గేవసన్న్యాససిద్ధిః - కినువీధిబలాధృహస్థ స్యాపితద శ్రీ త్యాహ ( ప్రతిపన్నే లి) ( ఆత్మదర్శ నేతి ) ఆత్మదర్శ నేయే ఉపాయాః - శ్రవణాయః తత్సాధన 'న్వే నేత్యర్థః. నచర్ణశ్ర త్యా పారి వ్రాజ్యవిధినిరోధః - తస్యా ఆవదానార్థవాదమా త్ర త్వేన స్వార్టేతాత్పర్యాభి నాత్. అన్యథా • తదవదానై రేవావదయ తేతదవ దానా నామవదానత్వం ఇత్యవ దానమాత్ర నిరస్యత్వోక్యా బ్రహ్మచర్యాదీ నా మప్య నను ప్లేయత్వ ప్రసదితిభావః. ఏవమపి యావజ్జీ వాది శ్రు తివిరోధఃసన్న్యాస శ్రు తేవిత్యాశజ్యాహ ( యావజ్జీవేతి ) విరక్త ముముడు మాత్ర విషయణ్యాస న్నా సత్ర త్యాయావజ్జీ వాది సామాన్య శ్రు తేరముముక్షు విషయే సళోచ ఇత్యర్థం. అగ్ని హెూత్ర విషయకయావజ్జీవాది శ్రు తేర్నానయైవసకోచః - కిర్తు శ్రత్య నరే శైవ - ద్వాదశ రా త్రాసగర మగ్ని హెూ త్ర త్యాగ విధాయిన్యాసా పూర్వమేవస జోచితానతాం విరోడ్డుంశక్నోతీత్యాహ ( ఖాసోగ్యఇతి } కేషాఇ చ్ఛాఖినాం త్రయోదశరాత్రమహతవాసాయజమానః స్వయమగ్ని మాత్రం జుహుయా డథా ప్రవస తళైవసోమేన పళ్ళునా వేష్ట్వా – గ్నీ నుత్సృజతీతి శ్రూయతఖత్య డ్రః సముపారి వ్రాజ్య శ్రుతిరష్యనధికృతవిషయే సళోచి తేత్యాహ ( య త్వితి ) వచనా నరేశైవ తేషాంతద్వా ధేర్నాస్యానధి కారీవిషయః - కిన్యధి కార్యే వేతిపరిహ రతి ( నేతి ) ఉత్సన్నాన్ని - నష్టాన్నిః. నిరగ్నికః - అపరిగృహీతాన్ని ఇతి భేదః. స్మృత్యు పబృంహిత త్వేనాపి పారి వ్రాజ్య శ్ర తిర్బ లీయసీత్యొహ ( సర్వస్మృతిషు చేల ) * అతవివ బ్రహ్మచర్య వాక్ ప్రవ్రజతి • బుద్ధ్వాకర్మాణి • యమిచ్చే శమావ సేల్ * బ్రహ్మ చారీగృహస్థావా వాన ప్రస్కోరుకః ! యఇచ్ఛేత్ పర చుంస్థానము మాంవృత్తిమాశ్రయేది త్యాది సు వికల్ప సిద్ధః -అధీత్య విధివ ద్వేదాన్ పుత్రా నుత్పాద్యధర్మతః! ఇస్వాదశ క్తి తోయడైర్మనో మోషే నివేశయేదిత్యాది ·అవతారికా. శం. తిషుచావి శేషేణాశ్రమవికల్ప : ప్రసిద్ధః సముచ్చయశ్చ. య శు విదుషో2ర్థ ప్రాప్తం వ్యుత్థాన మిత్య శాస్త్రార్థ శ్వేగృహేవ నేవా తిష్ఠతోనవి శేషఇతి- తదసత్ - వ్యుజ్ఞాన స్యై వార్ధ ప్రాప్తత్వా న్నా న్యత్రావ స్థానం స్యాత్ - అన్య త్రావస్థానస్య "కామ క ర్మప్రయ యుక్తత్వం హ్యవోచా చామ. తరభావమాత్రం వ్యుత్థానమితి. యథా కామిత్వ నువిచుషోత్యన్తను ప్రాప్తం- అత్యన్తమూఢవి షయ త్వే నావగమాత్ . తధా శాస్త్ర విహితమపి కర్మాత్మవిదో 2 ప్రాసం- గురుభారతయా వగమ్య తే. కిము తా ఒత్యనావి వే కనిమిత్తం యధా కామిత్వం. సహ్యున్మాద తిమిర దృష్ట్యుపల్యం నస్తుతదపగ మే2పి తథైవస్యాత్ - ఉన్మాదతిమిర దృష్టి నిమి త్త త్వా దేవ. తస్మా దాత్మవిదో వ్యుజ్ఞానవ్యతిరేకేణ నయధాకామి ఆ. షు సముచ్చయశ్చ సిద్ధఇత్యర్థ. ఏవం వివిదిషాసన్నా సంప్రసాధ్య పూర్వ త సాధి తవిద్వత్సన్న్యాసేశజ్కా మనువదతి ( య త్వితి ) పూర్వత్ర గృహ ఏవాస్వాసన మితిశజ్కా నిరస్తా. ఇహతుగృ హేవావ నేనా స్వా సనమిత్యనియమశ జ్కాంనిరా కరుం, సాపునరనూద్యతే యథేష్ట చేష్టామధి కాంపరిహరు, శ్చేతి ద్రష్టవ్యం. య ద్య వ్యర్థ ప్రాప్తస్యాపి పునర్వచనాదిత్య త్ర విద్వద్యుత్థాన స్యాపి శాస్త్రార్దత్వముక్త "మేవ - తధాప్యశాస్త్రార్థత్వము క్తమణీకృత్యా ప్యాహ ( తదసదితి ) యదివ్యుత్థాన వద్దార్హస్థ్యనుష్య ప్రాప్తం - స్యా దేవమనియమః, న శ్వేతద స్త్రీ త్యాహ ( వ్యుత్తా స స్యైవేతి ) ( అన్య త్రేతి ) గార్హస్యైఇత్యర్ధః. సస్వస్య శ్రావసానవచ్చ్యుత్థాన స్యాసి కామాది ప్రయుక్తత్వమను షేయత్వాదిత్యాశజ్యాహ ( తదభావేలి ) కా మాద్యభావమాత్ర మేవవ్యుత్థానమిత్యు క్తత్వాత్త స్యనాను ప్లేయత్వ మిశ్యర్థః. ఏవమ నియమశ జాంనిరస్యఫ్యుత్థాన స్యాశాస్త్రార్థల్వేయథేష్ట చేష్టాదశజ్క్యనిరాకరోతి ( యథా కామిత్వంత్వితి ) చేష్టామాత్ర మేవ కామాది ప్రయుక్తం. నిషిద్ధచేష్టా తుశాస్త్రార్థజ్ఞానశూన్యాత్యస్త మూఢవిషయా. తరుభయశ్చ విచుషోనా స్త్రీలిచేష్టా మాత్ర మేవాప్రసక్తం. నిషిద్ధచేష్టాతుదూరా పాన్త్యర్ధ్య. ఏతదేవ వివృణాలి ( త థేలి ) రఖాహీత్యధ్ధత ఖాశబ్దః. గురుభారకయా - అతి క్లేశతయా'. యతో 2 వగమ్యతే - ఆత్కో ప్రాప్తమిత్యన్వయః. అవి వేకాదినిమిత్తా పగ'మే నైమి త్తి కాపగమ ఇత్య త్ర దృష్టానమూహ ( సహీతి ) ఉన్మాదదృష్ట్యు పలబ్ధం - గద్దర్వనగరా ·అవతారికా. శం. త్వం, నచాన్యత్కర్తన్య, మి త్యేతత్సిద్ధం. యత్తు విద్యాశ్చావి ద్యాళ్చి యస్త ద్వేదోభయగ్ స హేతి - నవిద్యావతో విద్యయా సహావిద్యా ప్యేక దైవ వర్తత ఇత్యర్థః, క సరి. ఏక స్మిక్ పురు షే 'సహసమ్మ ధ్యేయా తా మిత్యర్థ 2. యథా శుక్తికాయాం రజతశు - శ్రీ కాజ్ఞా నే ఏక స్యపురుషస్య. * దూరమే తేవిపరీ తేవిషూచీ అవి డ్యాయాచవి ద్యే తీతిహి కాళ కే - తస్మాన్నవిద్యాయాం సత్యామ విద్యా సవ్భవోపి. * తపసా బ్రహ్మవిజిజ్ఞాస స్వేత్యాదిశ్రు తేః తపకిది, విద్యోత్పత్తి సాధనం గురూపొసనాది, చ కర్మావిద్యా త్మకత్వాదవిద్యో చ్య తే. తేన విద్యాము త్పాద్యమృత్యుం- 'కామ మతితరతి. తతో నిష్కామ స్త్య కైషణో బ్రహ్మవిద్యయా 2 మృత త్వమశ్నుతః త్యేకవర్ధందర్శయన్నాహ- * అవిద్యయా మృత్యు శీర్వా విద్యయా 2 మృతమశ్ను తేఇతి. యత్తుపురుషాయుః సర్వం కర్మశైవవ్యాప్తం • గుర్వన్నే వేహకర్మాణి జిజీవి షేచ్ఛతం స 12. ది. తిమిరదృష్ట్యు పలబ్ధం - ద్విచ దితివివేకః. ( నచాన్యదితి ) వైదికంకర్మేత్య గ్రః. నసువిద్యయా అవి ద్యాయాః సహభావ శ్రవణాద్విదుషో2పీ తన్మూల కామా దికంస్యా దే వేతితన్నిమిత్తా యథేష్ట చేష్టాస్యా దిత్యత ఆహ ( యత్త్వితి ) యత్తువి బ్యాఖ్చే తివచనం - తస్య నాయమర్ధ ఇలిత స్వేలి జ్ఞా భ్యాహా రేణ వాక్యంయోజ్యం. ( ఏకస్మిన్నిలి ) కాలభేదేన స్థితయోర ప్యేక స్మిక్ పురు పే. సాహిత్యంతదర ఇత్యర్థః. నన్విదంసాహిత్యంన స్వరసం - కి న్వేక కాలే సహత్వం సరసమిత్యాశఙ్క్యశ్రుత్య నరేవి ద్యావిద్యయోః సాక్షాత్సాహిత్యస్యో సమ్భవో పేరు క్తమేవ సాహిత్యం గ్రా హ్యమిత్యాహ ( దూరమే తేఇతి ) విషూచీ- విష్వర్గమ నే. విరుద్దేఇత్యర్థః, అస్మి స్నపిమ్ఛ • అవిద్యయామృత్యుంత ర్వైత్యుత్తరార్ధ పర్యాలోచనయా అవిద్యా యావిద్యోత్పత్తి హేతుత్వావగమాత్ తయోః కాల భేదేనైవ సహత్వమిత్యాహ ( త పసేత్యాది ) యద్వా - గురూపాసనత పసీ అవి ద్యేత్యు చ్యే తే. తయోశ్చ శ్రవణాది కాలే2 ను ప్లేయత్వాద్విద్యోత్పత్తికాలే ఏకసిం సయోః సాహిత్యమ సీత్యజ్ఞానర మాహ ( తపసేతి ) అస్మిన్నద్ధేమ స్త్రీ శేష్కో వ్యసుగుణ ఇత్యాహ ( తేనవి ద్యా మళీ) ఆమోదవి ద్యాయామృత్యు త్వేన మృత్యూత్తరణ హేతుత్వాసుపపత్తే రవి ద్యా ·అవతారికా. శం. మాఇతీతి - అవిద్వద్విషయ త్వేనపరిహృతం. ఇతర ధా 2-సమ్భ వాత్. యత్తు ప్రాణవః పూర్వోక్తం- తుల్య త్వాత్ - కర్మణా ఒ విరుద్ధమాత్మజ్ఞానమతి- తత్సవి శేషనిర్వి శేషాత్మతయాప్రత్యుక్తి ము శరత్ర వ్యాఖ్యా నే దర్శయిష్యామః. అతః కేవలనిష్క్రియ బ్రహ్మాత్త్మైకత్వ విద్యా ప్రదర్శనార్థము త్తరోగ్రస్థ ఆరభ్య తే. ఆ. శబ్రేనతప ఆదిక సేవోచ్యతే. తద్విద్యావ్యవధాన బ్చూరాత్ కల్ప్యత ఇత్యర్థ. ( అ విద్వద్విషయల్వే నేతి ) • జిజీవిషేదితిజీవి తేచ్ఛారూపావి ద్యా కార్యేణత స్యాస్సూ చనాదిత్యర్థ. ( పరిహృతమిలి ) యావజ్జీ వాది శ్రు న్యాయేన పరిహృత మిత్యర్థః, యద్వా- తృతీయ స్యచతుర్దపాదే • నావి శేషాదితిసూ త్రేణ పరిహృతమి త్యర్థః. ( అసమ్భవాదితి ) విరోధేసవిద్యయా సహా సమ్భ వాదిత్యర్థః. ఉదాహృత శ్రుతిసృత్య సమ్భవాదితివా. ( ప్రత్యుక్తమితి ) నిర్విశేషాత్మజ్ఞానస్య కర్తాది కారకోపమర్దక త్వేన విరుద్ధత్వాల్ • ఉపమర్చం చేతిసూ త్రేణా విరుద్ధత్వం ప్రత్యు క్షమిత్యర్థం. తస్మాద్వష్యమాణవి ద్యాయా ఆకర్మినిష్ఠత్వంకర్మాసమ్బ స్థిత్వం కేవలా త్మవిషయత్వళ్ళ సిద్ధమితి పూర్వోక్తకర్మ ఇర్విద్యయాచ శుద్ధసత్త్వస్య తతవివసా ధనచతుష్టయసమ్పన్న స్య కేవలాత్మ స్వరూపొవస్థానలక్షణ మోక్ష సిద్ధ్యర్థం కేవలా త్మవిద్యా ఆరభ్యత ఇత్యు పసంహరతి ( అత్మలి ) ·శ్రీ ఓమ్ పరమాత్మ నే నమ : . ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శబరఖా ష్యేణయుక్తా ఐతరేయోపనిషత్. ప్రథమాధ్యాయే ప్రథమఃఖ్య 4. ఆ. హరిః ఓమ్. ఉ– ఆత్మా వాఇద మేక ఏనాగ్ర ఆసీత్ నాన్య తి ఇ్చన శం. ( ఆత్మేతి ) ఆప్నో తేర త్తెరత తేర్వాపరః సర్వజ్ఞః సర్వశక్తి రశనాయాది 'సర్వ సంసార ధర్మవర్జితో నిత్యశుద్ధబుద్ధము క్త స్వ భావో 2జో 2జరో ఒమరో 2 మృతో ఉభయ్కోద్వయః. వై. ఇ దం- యదుక్తం నామ రూప కర్మ భేదభిన్నం జగదా 7 వైక్కో నన్వాత్మనః సవిశేషత్వ ప్రతీతే సద్విరోధాత్ కథం కైవల్యమి త్యాశజ్యవి శే వస్య సర్వస్యాత్మనిమా యాకల్పితత్వాన్న వాస్తవ నిల్వ శేషత్వ విరోధ ఇతి తదర్థం మాయయాత సః సకోశాత్సృష్టిం వక్తుంసృ షైః పూర్వకూత్మనో నిర్విశేషరూపం దర్శయితుమాత్మా వాఇత్యాది వాక్యం. త త్రాత్మ శతార్థమాహ ( ఆత్మేతి ) ఆత్మే 6 పదేన సర్వజ్ఞాదిరూ పఆత్మోచ్యత ఇత్యస్వయః. ఆద్వయఇత్యన పరముచ్యత ఇతి శేషః. నన్వాత్మశక్చేన కథము కలడుణ ఆల్మోక ఇత్యాశ జ్క్యాత శబ్దస్య స్మృత్యు {వ్యుత్పత్తి జలా ద్రూ ఢ్యా చేశ్యాహ ( ఆప్నో తేరితి ) పోశజశ్చార్జ్ : ఆ దానశ్చ సముచ్చినోతి. తథాచ స్మృతిః • యచ్చాప్నోతి యదాద త్రేయచ్చా త్తివిషయా నిహ | యచ్చా స్యస నతో భావ స్తస్మా దాత్మేతి కీర్తిత ఇతి. అత్రాప్తిః - జ్ఞానం 'వ్యాప్తి శ్చోచ్య లే. "సత్తా స్ఫురణాభ్యాం సర్వం వ్యాప్నోతీలి సర్వజ్ఞ త్వం సర్వశక్తిత్వ ఇవ్చొచ్య తె. 'సత్తా ప్రదా సేనోపాదానత్వ సూచనాత్ సర్వశ క్తిత్వం. అతీత్య నేన సంహర్తృత్వం. అతతీత్య సేన శ్రీ విధపరిచ్ఛేదరాహిత్యముచ్యత ఇతి. ఆశనాయా ది వర్జితత్వాది విషయాదా సేసరూఢ్యాచ ప్రత్యగర్ధా భేదశ్చోచ్యత ఇత్యు క్తరూప ఆత్మపదేనోచ్యత ఇత్యర్థః, అభివ్య క్తనామరూపవ్యావర నేనాత్మ మా శ్రావధార ·ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శబరభా 'ష్యేణయుక్తా శం గ్రే- జగతః సృస్టేః ప్రాగా సీత్ - కిం నేదానీం సఏ వైకః. న. క థం తవ్యాసీదిత్యు చ్య తే, యద్యపీ దానీం సఏ వైకః- తధాప్య ) విశేషః. ప్రాగుత్ప త్తెర వ్యాకృత నామరూప భేదాశ్మభూతం ఆ త్మైకశబ్ద ప్రత్యయగోచరం జగది దాసీం వ్యాకృత నామరూప భేద త్వాడ సేకశబ్ద ప్రత్యయ గోచరమా త్త్మైకశబ్ద ప్రత్యయగోచరణ్చేతి విశేషః. యధా సలిలాత్ పృథక్ న నామరూప వ్యాకరణ ఖాక్ 'స ఆ శోణే వై శబణ త్యాహ ( వై ఇతి ) { యదు క్షమిలీ ) పూర్వ త ప్రాణశుల కు జాపతిరూపశ్వేసయదు కమిత్యర్థః యదు ప్రతిపాఠ. సాధ్కు, అత్రే దమితి పడిన ప్ర త్యక్షాది ప్రసిద్ధముచ్యతే అగ్రే ఇతివి శేషణాదా సీదితి భూతత్వో కేశ్చ పూర్వమే వా త్మహత్రం - ఇదానీం త్వాత్మ మాత్రంనభవతి - కిత్తుపధక్ తదితి ప్ర తీయత ఇలినా ద్వితీయ ఆత్మేతిశయుతే ( కిం నే దానీమితి ) ఆస్యమాయిక స్మక దాచిదపి స్వతస్స త్త్వాయోగా దాత్మన్కో ద్వితీయశ్వస్యన విరోధ ఇత్యాహ ( నేలి ) సర్ద్యాత్మ రూ శ్ర స్వేదానీ మపి సత్త్వేత స్యభూతల్వో కేః కాగలెతీ పృచ్ఛతి ( కధంతర్యానీదిలి ) ఇదము పలక్షణం. అర్రే ఇత్య పికథమితి ద్రష్టవ్యం. జగతః కాల త్రయే 2 ప్యాత్మవ్య తిరేకేశాభావోయద్యపి - త ఖాపిత ధాబోధ నేబోధ్యస్య ప్రత్యదివిరోధా శజు యోక్తమార్గ తత్త్వంబుధ్రానారోహేత్. అతః ప్రాగుత్ప తేరాసీదిత్యు చ్య తేబోధ్య స్య చిత్తమనుస్మృత్య. తద:జగతో నామరూపాభివ్య క్ష్యభావమ పే డ్ర్యైవ - నత్వాదా నీమాత్మమా త్రత్వాభావాభి ప్రాయేజేత్యు త్తరమాహ ( యద్య పీఠ్యాదినా ) ఆవ్యా కృతో నామరూప భేదోయస్మిన్నాత్మని - తథావి వాత్మ భూతమిత్యర్ధ. ( ఆత్మాక శబ్ద ప్రత్యయగోచరమితి ) యద్య సి ప్రాగుత్ప త్తే ర్వాగ్బ ద్ర్యోరభా వేసశబ్బ ప్రత్య యాతావపిన స్తు - తధాపీ దానీంతదానీం తనాత్మ తత్త్వం సుపాదుల్లెతస్సు ప్రికా లీనాత్మతత్త్వమివ ప్రమాణా నరేణజ్ఞాత్వాత దానీమార్మెక ఏదాసీదిలివదతి ప్రత్యే తిచేతితథో క్తం. ఈశ్వర స్యైవత్మాకశబ్చ ప్రత్యయా స్వతి ద్రష్టవ్యం. ( అనేకళ జేతి ) అవివేకినాం ఘటాదిశ్చ ప్రత్యయగోచరం, ఘటస్సన్ని త్యాత్మ శజపర్యా యసచ్ఛబ్బగోచర, శ్చేత్యర్హః. గోచరశబ్బస్య బావ ప్రధానత్వమ శ్రీకృత్యగోచరత్వం యస్యేతి బహు ప్రీ హశాసపుంసకత్వం ద్రష్టవ్యం. ( ఆల్మెకశ బేతి ) వివేకి నామి త్యర్థశి. ఉక్తమర్థం దృష్టా నేనవిశదయతి ( యథేతి ) అ త్రాత్మ శబ్బ వ్యుత్ప త్రిబ లాల్ సర్వజ్ఞాదిశజోపలక్ష్మిత సత్యజ్ఞానానన్దరూపో 2 ఖడ్జెకరస ఆత్మోపక్షి పః. an ·t ఐతరేయోపనిషత్. వి: ఉ-- మిషత్ శం. లి లైకశబ్ద ప్రత్యయగోచర మేవ ఫేనం యదా సలిలాత్ పృథజ్నా సురూప భేదేన వ్యాకృతంభవతి- తదాస లిలం ఫేన శ్చే త్య నేకశ జ ప్రత్యయ భాక్ , 'సలిల మే వేతి చైక శబ్ద ప్రత్యయ ఖాక్ ఫేనంభ వరి- తద్వత్ , నాన్యత్ కిఇ్చన-నకిఇచ్చిదపి. ( మిషదితి ) మిషత్ - వ్యాపారవదితర ద్వా. యథా సౌఖ్యానామనాత్మపకు పాతి స్వ తస్త్రం ప్రధానం, యథాచ కాణాదా నామణవః, నతద్వదిహాస్య 'దాత్మనఃకి ఇచ్చి దపివ స్తువిద్య తే. కీన్హ . ఆత్మేక ఏవా సీదిత్యభి ప్రా ఆ. ఆ స్యైవార్ధ స్య దృథీకరణార్ధమే కాదీపదాని. తత్రైకఇత్యార్మా న రాభావ ఉచ్య తే, ఏ వేత్య సేవృఔదా వేక త్వే 2 పి శాఖాదిభి ర్నానాతత్వవదేశ స్యాత్మతో నానాశ, శ్వాభావ ఉచ్యతే, ఇలా సజాతీయ భేద స్వగ భేదని రాకరణార్థ త్వేన పదద్వయమిళ్ళ బి .ప్రేత్యని జాతీయ ఛేద నిరాకరశాస్త్ర త్వేన నాన్యత్ కిళ్చా నేతపదం వ్యాచట్ట ( నా స్వదితి ) సభుజడ ప్రపష్చుస్య కారణీ భూతా జడామాయవ గత ఇతి కథంపి జాతీ య భేదని పేషధ ఇతృత ఆహ ( మిషదితి ) మాయాయాఃసత్వే 2 పికీ దానీం వ్యాసా రాభావా ద్వ్యాపారవతో 2 న్యస్యని షేధః సమ్భవతీత్యర్ధ, కనుర్వ్యాపారా" అతస్యా అభ్యస్యాః సత్వే ఆత్మశక్ర క్తంత స్యాఖజ్జి కర సత్వం స ధ్యే ఉత్యత ఆ:- ( ఇతర చ్వేతి ) నిర్వ్యాపారం వేశ్యరః, సనుమాయాతధావి భారీ పూ ర్వోక డోషః పునః స్యాదిత్యాశజ్ఞ్యమిషదిత్య సేన స్వల స్త్రం- స్వతస్సత్తాకముచ్య తే- ఆ ధోబీ ధన్యచని షేధ ఇలి వ్యతిరేక దృష్టానమాహా ( యథేతి ) ( అనాత్మ పశుపాతీతి } కాళ్ళశ క్తితయా ఆత్మ సేవా స్తర్భూతమాత్మ పడు పాతీత్యు చ్యతే. న - ఆద్భిన్నమిత్య క్షః, శక్తి శ్వే2.పి ప్రభాకరాణా సువత స్యాః స్వతస్సత్వం స్యాత్ . 'నేత్యాహ ( స్వత స్రమితి ) యథాసాక్ష్యానాం ప్రధానంశ భూతం స్వతస్సత్తాకము .. కాణాదానాఇ్చల భావిధా అణవః స ని. తధావిధమత్త వ్యక్తం మిష దిత్వ నేనా సద్యనిషి ధృ తే. మాయాతువత ఖాభూ తేలినో క్తదోష, ఇత్యర్ధః. దీపికాయను ఛామానామ సే కార్డు త్వేన మిషవిత భాతో రాసీదత్యర ముక్వానోన్మణ్ కి నా స్త్రీ ఏ ఈ వాక్యాగ్ధ ఉ క్షణ. తడయం వాక్యార్థ - ఇదంజచ “జాతీయ విజాతీయ స్వగ. ఆ ·ఆనన్ద గిరిటీ కా-సహిత శజురభా షేవణయుక్తా ఆ. భేదరహిత ఆత్మైవానీది 3. అనేనాత్మనో 2 ద్వితీయత్వం, జగత స్తథావి ధాతృరూ త్ర తయామృషాత్వ, ఇ్చ సూచితం. అనేనా గ్రే జగల ఆత్మమాత్రత్వోకే ర్న కి ఇచ్చితీయోజనం - ఆత్మైక ఏ వాసీన్నాశ్యత్ కిళ్చి నే త్యే తావతై వాఖణత్వసిద్ధేరిత్యా శజానిరస్తా - జగన్మృషాత్వ సూచన స్యైవ ప్రయోజనత్వాల్. నచై వమర్థ భేదే వాక్య భేదః స్యాదితివాచ్యం - అఖణత్వ సమ్భావనార్థమేవ జగదనిర్వచనీయత్వ న్యే దం జగదఖజా శ్మై వేలి విశిష్టవే షేడో క్తత్వాల్, విశేషణా నా ఖ్చార్థాల్సి .. సోమేనయజే తేత్య శ్రీవా త్రార్థద్వయస్యా పి సూచితత్వాదేవా నే2పి *తస్య శ్రయ ఆవసఖా స్త్రీయః స్వప్నా ఇతి జాగ్ర దాదేఃస్వప్న శ్వేసమృ పాత్వము క్త్వా *సయఏతమేవ పురుషం బ్రహ్మతతమపశ్యదిత్యాత్మశప్రోక్తం తతత్వం త్రి విధ పరి చ్ఛేదరాహిత్య లక్షణ మఖణత్వం వడ్యతి. నచేదమా లెం వాసీదిలి సామానాధికరణ్యేనా త్మనోజగ ద్వైశిష్ట్యమేవ ప్రతీయ తె- సతుమృ షాత్వమితి వాచ్యం- ఆత్తె కవి వేతిపదై రుకే 2 ఖడ్రైకర సేతద్వి-పరీత జగత్ప్రతీ తేరతస్మిం సద్బుద్ధిరూప ల్వెసమృ షాత్వ సిద్ధా, దు' ద్వైశిష్ట్యస్య ఘట స్సన్ని త్యాదిరూ పేణ ప్రత్యక్ష సిధ్ధల్వెన ప్రయోజనాభా వేసచ త శ్రీపాదన స్యానుపపత్తే, శ్చ మృషాత్వ మేవత దరః, మిషదిత్య నేన స్వాత స్త్ర్యని , ధేన స్వతస్సత్తాని మేధాదపిమ్మ పాత్వసిద్ధే, శ్చ. స్వతస్సత్తావ త్వేహి స్వవ్యాపా స్వాత న్య మేవస్యాత్ సచానేన ప్రకారేణే దాని మ పిజగలో నుృషాత్వస్యాత్వాలు జ్ఞాక్వస్య చవక్తుం శక్యత్వాద ఇతి విశేషణంవ్యర్ధమితి వాచ్యం - ఇదానీమాత్మ ? న్నతయాపృథక్ సత్త్వేనచ ప్ర తీయమాన త్వెన తస్యసహసా ఆత్మమాత్ర త్వేబో? తే విరోధ ప్రతీత్యాతస్య బుద్ధ్యనారోహః స్యాదితి గుడజిహ్వ కాన్యాయేనాదౌప్ప థజ్నామరూపొనభివ్య క్రిదశాయామాత్మతూ త్రత్వంబోధ్య తె తస్మి బోధి తెపశ్చా తన్న్యాయే నే దానీమపి స్వయ మేవాత్మ మాత్రత్వం జ్ఞాస్యలీత్యభి ప్రాయేణా గ్ర, ఇతివి శేషగోపపత్తే. యద్వా - వాజసనేయకే • తధైదం తర్ష్య వ్యాకృతమా సీదిఆసృ షైః ప్రాక్.. కార్యస్యానభివ్య క్తనామరూపావస్ధబీజభూతా 2 వ్యాకృతాత్య తో చ్యతే ఇహత్వాత్మహ త్రతా అతః శ్రుత్యోర్విరోధ పరిహా రాయోపసంహా రే కర్తవ్యేఇహా వ్యాకృత పగము పసంప్రాయతే - తత్ర జాత్మపన, మిత్రదము. గ్రే అవ్యా కృతమాసీ రచ్చ సదాల్మెవానీది తివాక్యం సిధ్యతి. రత్రా వ్యాకృతశబ్బేన • తమ ఆ సీత్తమ గూఢము • • మాయాంతు ప్రకృతి విద్యాది త్యాదిసు జగద్బీ జావస్థ ·ఐతరేయోపనిషత్. - ఆ యాం తమ ఆదిశబ్ద ప్రయోగాల్ తమోరూ పొమాయోచ్యతే. తేన తత్కార్యస్యా ₹2 నఖవ్యక్త నామరూపాత్మకమాయాత్మకత్వం సిధ్యతి. తస్యాశ్చాత్మ తాదాత్యో క్యా సాథ్యమతవత్ స్వత స్త్రత్వని రాసేన తత్ర కల్పితత్వంసిధ్యలి. తయోః కార్య కారణభావాద్యభావేన ప్రకారా న్తరేణ తాదాత్మ్యానిర్వాహాల్ . తతశ్చాత్మ నో -ఖస్థిత్వం, తద్భిన్న స్య మృషాత్వ, ఇశ్చాత్మనః పరిణమమానా 2 విద్యాధిష్టాన శ్వేన వివర్తో పాదానత్వం, తస్యాశ్చ పరిణామిత్వ, ఇ్చ సూచితంభవిష్యలి. కార్యస్య మృ పొత్వార్థ మేవావ్యాకృతాత్మ త్వముచ్య తే- తస్యా వ్యాకృత స్యాత్మ తాదాత్మ్యేన మా యాల్వేనచ మృషాత్వాల్. ఇదానీంతునానభివ్య క్ష నామరూ పబీజాత్మత్వమిత్య గ్ర ఇతివి శేషణమవ్యర్థవత్ . ఏతదభిప్రేత్యైవ భా ష్యే రాగుల్ప లేరనభివ్య క్షనామరూ పభేదాత్త భూతమాత్మ కశబ్ద ప్రక్యయగోచరం జగది దానీస్తు వ్యాకృత నామరూపభే ఈ దవత్త్వాద నేకశఐ ప్రత్యయగోచరమా లెంక శబ్ద ప్రత్యయగోచరణ్చేలి విశేషఇతదానీ స్తనాభివ్య క్త నామరూ పబీ జాత్మ త్వమేవాగ్రశబ్బస్య వ్యావర్త్యము క్తం. నచ సాE ది దానీ మేవమాయాత్మ త్వేన మృ పాత్వముచ్య తామితి వాచ్యం- ఇదానీం ప్రత్యక్షాది విరోధేన తథా బోధయితు మశక్యత్వాదిత్యు క్తత్వాల్. నామరూపాభివ్య క్షేః సృ ప్రేః పూర్వమభా వేసేదానీ సేవ విద్యమాన త్వేన కాదాచిత్కళ్వోదపి రజ్జు సర్పా దీవన్మృషాత్వమిశివకుమపి ప్రాగవ్యాకృతత్వో కీరథప తీతి నకిచ్చిదవద్యం. ఆథవా. జగదఖస్థానం కిఇశ్చిత్స ద్రూపం సర్భూవయితు మిదమగ్రఆ సేదిత్యుచ్యతే. అసమ్బా ప్లే తస్మై న్నఖణత్వో కే ర్నిశ్విషయత్వం ప్రస జ్యేత. అసేనా సతశ్శశవిషాణా దేవి వ సప్రూ పేజోత్పత్త్య సమృవాత్ కార్యస్య ప్రాగవస్థా సదాల్మికా కాచిత్సవ్భవి తా. లస్యాశ్చా చేతన త్వే కార్యా కారేణ స్వతో 2-ప్రవృత్తే, రతి కిక్త చేతనాధి స్థానాశ్రీ కారేచ గౌరవాల్ , ఉపాదానాధిష్ఠానత్వ యో రేకస్మిన్నే వాత్మ నిఘటనా స స్ఫుగా, చ్చ చేతనత్వయ్యా వేత్య నేన సమ్భావ్య తే. ఏవం సమ్ఛావి తే హ్యది నే ఉపాదాన కారణే ఆత్మన్య ఖద్దె కరసత్వం తస్య వక్తు మేకఏవనాస్యళ్చి నేతి ప దాని. అస్మిక్ పడే చేదమగ్రే ఆత్యై వా సీదిళ్య నేన సమ్భావితం "కార్యస్య ప్రొగ్రూ పమనూద్యయ దౌత్మకమిదమా సీత్ - సఏక ఏవ- నాన్యల్ కిళ్ళ నే త్యఖడ్రైకరసత్వం ఓ ధీయతే ఇతి నకస్యచిదప్యానర్థక్యం. అతఏవ ఛా' గ్యే * సదేవసోమ్యేదమగ్ర అందిశ్యస్య సద్రూపకారణ సర్భూవ నార్దత్యాదేవ తల్సిద్ధ్యర్థం • తద్దె కఆహుని .

·ఆనన్దగిరిటీ కాసహీత శజురఖా ష్యేణయుక్తా ఆ. త్యాదినా అసత్కారణవాదోర స్తః- అన్యథా - సిద్ధస్య సతో 2 ద్వితీయత్వ మాత్ర విపక్షాయాం తస్యా ప్రస్తుతత్వ ప్రసజ్ఞాత్. అస్మిన్న పివ్యాఖ్యా నే "కారణ స్యాద్వి తీయశ్వాదివచసా తదన్యస్యమృ సాత్వమసి సిధ్యతి. కార్య స్యమృ షా త్వే తన్ని రూపి తం కారణత్వ మపిత ఫేం తథావిధాత్మజ్ఞానాన్ము వీరపి వడ్యుమాణానిధ్య తాతినకి ఇచ్చిద వద్యం. దీపి కాయాను ఇదమా న్మె వాసీ దితి సొమానాధికరణ్యంబా ధాయాం. య శ్చోరః - సస్థాణురితివల్. ఇదానీంజగద్విశిష్టాత్మ ప్రతిభా సేన తత్ర బాధానుపప త్యా స్థితి కాలంపత్యజ్యా, శబేససృ షేః ప్రాచీన కాలజీ పొదీయతే. సృష్ట స్ర ప ఇ్చ బాధయాసిద్ధస్యా ఖడ్జె కరసత్వ స్యస్పష్టీకరణార్థ మే కాదశబ్దా ఇలిసక స్యా ప్యానర్ద క్యమిత్యుక్తం. త త్రా 2, కేశబస్యన ప్రయోజనం- ఆరోయ్య ప్రతీతిదశాయ మేవ యశ్చోరః - సస్థాణురిత్యా దొబాధదర్శ నే నేహాపి జగత్ప్రతిదళాయామేవత ద్బా ధనస్య న్యాయ్య త్వాత్ , సృషేః ప్రాగ ప్రతీత స్య బాథానుపపత్తే, శ్చ. కిళ్చా-కా లత్రయని షేధోహిబాధః. ప్రొక్కాలఏ వేతిని షే దేశాధ ఏవన స్యాత్. సహిపా కర క్షేఘ టేపూర్వంశరక్తో ఘట ఇతి ప్రత్యయం బాధంమన్య నే. అతఏవభా ప్యే ప్రా గుత్పత్తేర వ్యాకృత నామరూప భేదాత్మ భూతంజగ దాసీది అజగతః కారణాత్మనా సత్తె వోక్తా- సతు బాధఇం. నచ సృషైః ప్రాక్కాలాభావేనా |ఇతి కాలసమ్బన్గా యోగణ వాచ్యం - ప్రాక్కాలే ఘటశ రావాదికం మృదేవా సీదిత్యాది వాక్యేషు కొలసమ్బ సేనైవ బోధన స్య వ్యుత్పన్న త్వే నేహాపి తథైవ బోడయితుం కాలసమ్మ ఛైరోపోపపత్తే. యథా దేవదత్తస్య శిరఇత్యాదావవయవావయవి భేదేన బోధ నస్య దష్ట్ర త్వేన రా సూశ్శిర ఇత్యాదావపి తత్కల్పనం, యధావా పూర్వకా లే2పి కాల ఆ సీదిత్యాదౌ కాలా నరసమ్చ నారోపణం,- తద్వజ్, దీపికాయాను పరరీత్యా పరోబోధనీయ ఇతి న్యాయేన పరమతే కాలస్య నిత్య త్వేన ప్రాగపిసత్వా ద్రీ త్యాకాళి సమ్బహ్ ఉక్తఇత్యుక్తం. నచాత్మా వా ఆసీదిలె సత్తా వైశిష్ట్యమేవ ప్రతీయ తే- కర్తు: క్రియాశ్రయత్వాదితి వాచ్యం. సవితాప్రకాశతత్యాచౌకర్తృ వాచిప్రత్యయస్య ధాతుమా త్రార్థ త్వేన సవితుః ప్రకాశరూపత్వ ప్రత్యయవ దాత, నవివ సద్రూపశ్వప్రతీ తేః, అతిరిక్త సత్తా జాత్య భావా, చ్చ. అన్యథా సత్తా ఆ నీది త్యారావగత్వేతాసర్వం సుస్థం. ఏవంపత్రి తమాత్మనో ఖద్దె కరసత్వం సాధయితు ముపక్షిప్తం ప్రపశ్చ స్యమృ షాత్వంతదథ్యారోపాపవా దాభ్యాందృథీకర్తుమధ్యాయ ·ఐతరేయోపనిషత్. అగా ఉ- స ఈశతలో కాన్ను సృజాఇతి || శం. యః. సః-సర్వజ్ఞ స్వాభా న్యాదాత్మాఏక స్సన్నీకుత. నను ప్రాడు త్పత్తెర కార్యకరణ త్వాత్ కథమీక్షిత వాక్, నాయందోషః-సర్వ స్వా భావ్యాత్ . తథాచ మ స్త్రవర్ణః *అపాణి పాదోజవనోగ్య హీ తాఇత్యాది!. కేనా? భిప్రాయేణేతి. ఆహ-లో కాళ్-అమ్భః ప్ర భృతీ ప్రాణికర్మఫలోపభోగస్థానభూ తాన్ను సృజై-సృజేయేతీ.. ఆ. శేషః. త త్రా వ్యధ్యారోపార్జం • సజాతో భూతానీత్యతః ప్రోక్తనః. తదాదిరప వారార్డః. త శ్రాసిపోచారమ్భణన్యాయేనాత్మాతిరి క్లస్యవి కార స్యమృషాత్వంవకుం సృష్టి వాక్యం. తత్ర, స్రష్టురాత్మనః సమ్భావితం చేత నావ త్త్వందృథీకర్లు విక్షణమాహ ( ససర్వశ్రేతి) స స్వేక స్యాఖః స్మకథమీక్షణం-సాధనాభావాదిత్యాశజ్యానత స్య సాధనా పే క్షేత్యభి ప్రేత్యేకస్సన్న పిసర్వజ్ఞ స్వారా వ్యాదీక్ష కేత్యుక్తం. అత్రా డాగ మాభావశ్ఛార్హసః. ఇమమేవాభి ప్రాయంశజా పరిహారాభ్యాం స్పష్టీకరోతి (నన్వితి) త త్రకరణాని-ఆస్ట్రియాణి. కార్యం- శరీరమితెచి వేకః. త ద్రహిత స్యా పిసార్వజ్యే శ్రుతిమాహా ( తఖాచేతి ) • అపాణి పాదో జవనోగృహీతో పశ్యత్యచక్షుః సశృణో త్యకన్తః! సవే త్రివేద్యంనచతస్యా వేత్తాతమాహుర (్యంపురుషం మహా హోమితి మ స్త్ర శేష.. * నత స్య కార్యంకరణఖ్చు విద్య తేనతత్సమశ్చాభ్య ధికశ్చదృశ్య తె| పరాస్య శక్తిర్వీవి దైవశ్యయతే స్వాభావికీ జ్ఞానబల క్రియా చేత్యాది రా దిశ బార్డు. ననుస్వా భావిక శిక్యచైల న్యేన కథం కాదాచితే, క్షణమితి. అత్ర, కేచిత్ - సర్దాదౌ ప్రాణిక గ్మఖి రేకాస-జ్యాకా'రా 2 విద్యావృ తీరుత్పద్య తే. తస్యామాత్మ చైతన్యం ప్ర తిబిమ్మి తం. తదేవేక్షణం, తచ్చాది కార్య త్వాత్ స్వపరనిర్వాహకమితినత తాపీక్ష - 1 రావే . సర్వైరవి సగమ కార్యే2 నవ స్థా పరిహారాయైవ మే వైష్ణవ్య మిత్యాహుః. ఆపరేళు ప్రాణికర , వశాత్ సృష్టి కాలే2 భివ్యక్త్యున్ముఖీభూ తానభివ్య క్షనామరూపా వచ్ఛిన్నం సత్స్వరూ సచై తస్య మే మౌన్ముఖ్య స్య కాదాచిత్క త్వాత్కాదాచిత్కమీక్ష ఇమిత్యాహు?. అన్యేశ్వక్షణ వాక్యస్య కారణస్యా చైతన్య వ్యావృత్తిపరత్వా, దీక్షణే తాత్పర్యాభావా, చ్చ నత త్రభూయానా గ్రహః కర్తవ్య ఇత్యాహుః, సుశబ్రోవిత ర్కార్ట ఇతిమనసిని ధాయాహ ( స్వతి ) లో డల్ట్ స్యవిధ్యా దేశ స్వాత్మ న్య సమ్భవాత్ ఫోటోలజర్ఖత్వమూహ ( సృజేయేతి ) ఆ శ్రేతీత్య స్యేక్ష తేతిపూ ర్వేణాస్వయం , ·30 ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శఙ్కర భా ష్యేణయుక్తా ఉ- స ఇమాల్లో కాన సృజత పవమీ & శ్వా- ఆలోచ్య-సః-ఆత్మాఇమాల్లో కాన సృజత- సృ స్టవా?" య ధేహబుద్ధినం స్తబుది రేవం ప్ర కారా? ప్రాసాదా దీక్ సృజాఇతిడి త్వే దాన నరం ప్రా సొదొదీక్ సృజతి- తద్వత్ . నను సోసోదాన స్తది: ప్రా సాదాదీక్ సృజతీతియు క్తం- నిరు పాదొనస్వాత్మా కధం లో కాల్డ్ సృజతీతి. నాయందోషః- సలి లస్థానీయే అరూ పే 2 వ్యాకృతే ఆత్మైకశబ్దవా చ్యే వ్యాకృత ఫేన స్థానీయస్య జగత ఉపాదానభూ తే సమ్భవః. తస్మా దాత్మ భూత నామరూపో పొ దానస్సక్ సర్వజ్ఞో జగన్నిర్మి మీత ఇతి నవిరుద్ధం. ఈక్షణస్య పూర్వ కాలీనత్వంవదన్ సృష్టి హేతుత్వ మాహ ( ఏవమిళ్ ) అత్రే క్షణ పూర్వక సృష్ట్యుక్తే ప్రయోజనం సృష్టు శ్చేతనత్వసిద్ధిరే వేత్య ప్రేత్యతధావిధ స్యతళ్సు శ్చేతనత్వము దాహరతి ( యథేతి ) సన్వీక్షితు స్తమో దేర్దార్వా గ్యుపాదాన కొరణ సహితత్యా శ్రాసాదాదేసపుత్వంయు క్తం ఇహతు " ఆలా పొఇద మెక ఏవేత్యు క్తస్యాద్వితీయ త్వేనోపా దాన 'కారణాన్తరాభావాత్ స్రష్టృత్వంన యుక్తమితీశజ్ఞతే ( సన్విలి ) నచ • బహుస్యాం ప్రజాయే యేతె • తదాత్మా సంస్వయమకురు తెతె శ్రుత్యా ఆళ్మన ఏవోపా దానత్వాన్నో పొడా నా గరా పే చేతి వాచ్యం - వియడాదే ర్వ్యావహారిక త్వెన ఘుటా దివత్పరిణామ త్వాత్తస్య పరిణామ్యు పాదానంవ క్తవ్యం నచాతాతయభవితుమర్హ తస్య నిరవయవ ల్వెనాపరి శ్వాదితిభావు. అత్ర వియదా దేశ పరిణామక్వ మళీకృతుల త్రానదివ్య క్తనామకూ పొవస్థ (బీజభూతమవ్యాకృతం • తద్దేదీంతర్య వ్యాకృతమా సీత్ • తవఃఆసీజ్ • మాయాస్తు ప్రకృతిం విద్యాది త్యాది శ్రుతిపిచ్చం పరి శామ్యు పొ చాసము స్త్రీత్యా - ( నాయమిలి ) ( ఆత్మ భూతేలి ) అ నేనాన ఖవ్య క్తనామరూపశబ్దితా వ్యాళ్ళ తస్యాత్మ నృథ్య స్తత్వాన పరిణమమానావి ద్యాన ల్వేసౌత్మనోవివర్తో పొదాసత్వం, తయో రాత మాత్ర, త్వెనమృ షాత్వాత్ ఆశ్మనో2. ద్వితీయత్వంచనవిరుధ్యతఖం దర్శ య ( నామరూ పేలి ) తదాశ్రయా వ్యాక, తెత్యర్థః ఇదానీ 9- ఘటాదిప్సపివి వర్తఎవ- పరిణామోనా ) వివvదన్యోనొస్త్యేష. వివ గణపరిణామ ఇలివప్యూ 'పరిణామి - ·ఐతరేయోపనిషత్, 30 19 అథవా- యథా విజ్ఞాన వాక్ మాయావీ నిరు పాదాన ఆత్మానమే వాత్మా గర త్వే నాకాశే గచ్ఛన్ని వనిస్మమీ తే - తథా సర్వజ్ఞో దే వః సర్వశక్తి ర్మహామాయ ఆత్మానమే వాత్మా గర త్వేన జగ పేణ నిర్మిమీత ఇతి యుక్తతరం. ఏవశ్చ సతి కారణ కార్యో ఆ య ఇత్యారమ్భ శాఖకరణన్యాయేన వివ గతాసిద్ధిః, వికారే2పి • ఆత్మకృతేఃపు గొచూదితి సూత్ర కారేణపరిణామశబల ప్రయోగాచ్చ సిద్ధం - తత్ర చాత్మన ఏవోపా దానత్వం - మాయాతుసహాయమా త్ర మిత్యభి ప్రేత్య • ఆత్మని చైవంవిచి త్రాశ్చ కాతి ద్వితీయస్య ప్రధమసాదసూత్రో పష్టమ్భేన పరిహారా నరనూహ ( అథవేతి } { విజ్ఞాన వానితి ) ఆకాశగచ్ఛ నమివ స్థితమార్మా నరం సమీతి జ్ఞాన వానిత్య ర. ఇచశ్చావిశేషణమోడణస్య స్రష్టృత్వ స్యచశు కీరజనాటౌవివస్తే అదర్శనాత్ కార్యస్యతత్తుల్య త్వేన తదుభయంనస్యాదిలిశ జ్కొని రాసార్థం. తన్ని రాసశ్చమా యవినిర్మి తేవివస్తే తదుభయదర్శ నాదితి. ( నిరుపొ దానఇతి ) స్వవ్యతిరిక్తోపా దాసరహిత ఇత్యర్ధః. సర్వశ క్తిత్వే హేతుమాహ ( మహామాయణం ) ( ఆత్మా న రత్వే నేతి ) ఆత్మ భిన్న శ్వే నేత్యది. ( యు క్షతరమితి ) • ఇక్ట్రోమాయాభిః పు రురూప ఈయతే * మాయయా త్వ న్యదివభవతి * బహుస్యాం ప్రజాయేయ వాచారమ్భణం వికారః - అపొగాద గ్నె రగ్నిత్వమిత్యాది జహుశ్రుతి సమ్మత త్వాదిత్యఢః. { ఏవణ్చు సతి ) సతవి వాళ్ళ సంకారణ కార్యరూపేణావసానాజీ కా రాదిత్యర్ధ్య నిర్ణేతుక మేవ కార్యముత్పద్మల ఇతి యదృచ్ఛావాదినాం. అసదేవకా ర్యముత్పద్యత ఇతి నైయాయికానాం, ఉభయమస్య నదీతి శూన్య వాదినాం పడ:. ఆదిశ బేన 'సదేవ కార్య ముత్పద్యత్యతి సాక్ష్యాదీనాం పరి శామపడు ఉక్షః. ఆస త్కార్య పక్షేత్వ సతః సత్త్వాపతి, శశవిషాణా దేర వ్యుత్పత్తి ప్రసజ, శ్చ దోషః పరిణామవాదేచ తస్య పూర్వమేవ కారణే సత్వాత్కు సత్వాత్కులాలాది కారక వ్యాపార వై యర్థ్యం, పూర్వమస త్వే కారణ స్యైవావస్తరాపత్తి లక్షణ పరిణామత్వానుపప తిః,ఉత్ప త్త్యన న్తరమస త్వేత తో వ్యవహా రాసిద్దిరపరోక్ష శ్వాసుపపతి, శ్చదోషః. ఉభయాసల్వేచోభయపట్లో దోషః తేవివ రవాదేన ప్రసజ్జన ఇత్యర్ధం. య ద్వా- అస్మాళిర్విస గ్రవాదస్యా శ్రీకారాత్ ప్రణాదూది పమోజీ కారే పరపక్షాళీ కా ·30 ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శజూర భా షేవణయుక్తా అమ్భో మరీచీ ర్మ రమాపో దో 2. 2 మృ:ప రేణ దివం ద్యౌః ప్రతిష్ఠా 2 వరికుం మరీచయః పృథివీమరోయా అధస్తాత్తాఆపః!! శం. భయా సద్వాదాదిపతాశ్చ సహసజ్యస్తే, సుని రాకృతాశ్చ భవ 9. కాల్లో కా న సృజు తేతి. ఆహ ( అమ్ఫోమరీచీర్మగ మా పఇతి ; ఆకాశాది క్రమేణాజ్ఞము త్పాద్యామ్భః ప్రభృతిలో కానసృజత. త తామ్భః ప్రభృతీ స్వయమేవ వ్యాచ షెశ్రుతి -అడ స్తవచ్చు శ్శబ్ద వాచ్యోలోక : ( పరేణదివం ) చ్యులో కాత్ప రేణ-పరస్తాత్ • స్కో వ్భశ్శబ్ద వాచ్యోలోకః- అపాంభరణాత్ . ద్యౌః ప్రతిష్ఠా- ఆ శ్రయ స్తస్యామ్ఛ సోలాజిక-స్య. చ్యులో కాదధస్తాద నరిక్షంయత్ - తన్మరీచయః. ఏకో 2 వ్య నేక స్థాన భేద త్వా ద్బహువచన ఖాక్ • మరీచిభిర్వా - రశ్మిభి స్సమ్బస్టెత్ . పృథివీమరః - ప్రియ, ఆ. రలక్ష్మణో దోషోన సమ్భవతీ త్యాహ ( ఏపశ్చా సవతి ) ( సునిరాకృతాశ్చేతి ) వరవాద స్యైవ పరిగ్రహేణప- 1 రేషుడోష సూచనా, దద్వితీయాత్మన సద్వి పరీల ప్రపథ్చా కారతా విధాయిన్యా బహుస్వామి శ్రుత్యానివ స్త్రీవాద సై ్యవహారం హీతత్వేన ప గరాణాం శ్రుతి బాహ్యత్వా, చ్చ తేని రాకృతాభవ రీత్యర్ధం లో కానాం భౌతిక శ్వాదగ్రోస్తర్వర్తిత్వాచ్చ భూత సృష్టి తత్ప ఇశ్చకరణాణా సృష్ట్యక : రం తత్సృష్టిరితి గుణాపసంహార న్యాయమాత్యాహ ( ఆకాశాదీతి ) ( స్వ యమేప వ్యాచ ప్పె శ్రుతి ) లో కేష్వ ప్రసిద్ధత్వాదిశ్యరః ద్యులో కాతర స్తా ద్యేమహరాదయోలో కాళి, యశ్చి తస్యామసో లోకస్యాశ్రయోద్యులోకం.- ఫేసర్వే అమృశ్నట్టేనోచ్య నే- సమష్ట్యమ్భస స్తత్ర విద్యమానత్వా దిత్యాహు ( ఆద ఇతి) అనడం మరీచయః ఇత్య స్మార్టమాహ ( ద్యులో కాదితి ) మరీ విశ శ్వేస సూర్యకిరణ సమ్బగ్దాడ నరిజ్ లోకఁలక్ష యిత్వాత స్యైక త్వే 2 .పి . దేశ భేదార్శపు, వచనంయుక్తం యద్వా-బహూనాంమరీచీనాంలకు కత్వా తత్క్య రం బాహుళ్యం- గకాయాం ఘోష ఇతర లాక్షణికత స్త్రీత్వమి వేశ్యాహ ( మలిచి ర్వేలి } వతు మరీచిశచ్చేనా నంద 57క స్వీకా రేవుకీ చి సమ్బ " నిమిత్తాన్తరముచ్యత ఇతి భ్రమితవ్యం- ని ·ఐతరేయోపనిషత్. 33 శం. 2స్మిన్ఫూ తా3. యా అధస్తాత్ పృథివ్యాః -- " ఆపఉచ్యతే ఆస్నో తే గ్లోకాః. యడ్యపి పఇ భూతాత్మకత్వం లో కానాం- తభాషి అబ్బాహుళ్యా డబ్నౌషుభిరేవామ్భో మరీచీర్మ గమాప ఇత్యుచ్యతే D 3. ఏ కద్భిన్న స్వ నిమి 1స్య పూర్వమును క్త శ్వేశ వికల్పారక వాళజా మోగాత్ . ( ఆ ఉచ్య న ) ఆధోలోక వాసిఖర్జీ వైరాస్యమానత్వాడాప్నో తేరాతో రరయోగా త్రేలో కాఆపఇమ్యుచ్య నంజ్యశ్వయః, సూక్తానాం పళ్ళు భూత సమృనావి శేషా చ్భూతాన్తరణ పృథివ్యాదీనాముప కనలో కాలడ్యనాం, అక్షర్మి స్యమరీచి వ్యతిరిగా క్తపరాష్ట్రాన్తరేణ మాది నాసి సమ్బ నానేన సలక్క, పృహ్య స్తతో 2 ధోలోకా నాళ్ళు మరణా ప్తి వ్యతిరి కగమనాది క్రియాన్తరేణా పి యోగా తేనైవ లేలక్ష్యతో మితిశ జతే ( యువతి ) ( భూతాత్మకత్వచిత ) భూత సమ్బళ్వ చిత్యక్ష .. ఇదము పలక్షణం- మేఘా ఏ పదార్థాగర సమృ2 సివ గత ఇం ద్రష్టవ్యం. అమ్మ ఆదీ నా పేవ లేసు లో కేసు ప్రాచుర్యా , రేవ రేణి కాలడకీయా:- ప్రచుర్యేణ వ్య పదేశాభవ నీతి న్యాయాదితి పవిహరతి { త థాలి ) ఆడ్బాహుళ్యా దిత్యు పంతు ఇం- మరీచ్యాదీ నామపి శాహుళ్యాదిక్యపి భ్రష్టవ్యం. ( అన్నాను ) అట్రాపి మరీచ్యాది నా మనిత్యపి ద్రష.వ్యం. యథాశ్ర తేజ ఔన కత్వే నాను ఆదిశబ్దలక్ష్య శ్వాసకేశ్లోకానాం శభానుప ప త్రే, ర్మరీచ్యాదీనా నున్నా మత్వాభావా, డపుబ్బ స్మాస్యా పి క్రియార్ధతో పేరడ్నామత్వాభా వేనా డ్నామఖితి పరిహా రానుపపతే, శ్చేతి. ఉపరితసలో కా ద్వృష్టి ద్వా రేణాగతమమ్భ ఏ వాస్మాభిః సారుపలభ్యతే- సతు భూతో నరమ ఆస్మదృస్యా అబ్బాహుళ్యము పనితనలో తానాం. ఊర్ధ్వలో కగామ ప్రాణ్య పేక్షయా అథోలోక గా మీనాం ప్రాణినాం పురాణేషు బాహుళ్యో కేర్బహురాపు నే అధోలో కాఇత్యభోలో కేసు తత్కరృకా పేరు జాహుళ్యం. పృథివ్యామతికి ఫ్రం ప్రాణినాం మరణా త్తస్యాప్ త-శ్రబాహుళ్యం. ఆ నండస్యలు మరీచి జాహుళ్యం ప్రసిద్ధమే వేయం ( ఆమ్భోమక చీకటరమాపణలు చృ క్షణం ) ఏ తై ర్నా మభిరుచ్చ నే ఇశ్వరం ·38 ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజూరభా షేవణయుక్తా సఈకు తే మేనులో కాలోక పొలాన్ను సృజా ఇతి స్మోద్భ్యపవపురుషం సముద్ధృత్యామూర్ఛయత్ || 3 3 సర్వప్రాణి కర్మఫలో పాదానాధిష్ఠాన భూతాణ చతురో లో కాళాసృష్ట్వా సః-ఈశ్వరఃపున రేపేక్షత. ఇ మేన్వమ్భః ప్రభృ తయోమయా సృహలో కాః పరిపాలయితృ వర్జి తావిన శ్యేయుః - తస్మా దేషాం రక్షణార్థం లోక పాలా? - లో కానాం పాలయి తతొ సృజే హమితి. ఏవమీ! త్వాసోద్భ్యషవ - అప్పగానే భ్యఃపజ్చభూ తేభ్యః. యేభ్యో వ్భః ప్రభృతీక్ సృష్ట వాక్ - తే భ్యప వేత్యర్ధః. పురుషం- పురుష ప్రకారం శిరః ణ్యాదిమ స్తం సముద్ధృత్య - అద్భ్యస్సముపాదాయమృత్పిణ్ణమి వకులాలః పృధి వ్యా అమూర్ఛయత్ - సమ్మూర్ఛిత వాన్. "సమ్బిణిత వాక్ స్వావ యవ సంయోజ నే నేత్యర్థః. అత్ర*ఆత్మా వాఇత్యు కాత్మజా నేన సంసారీమోచయితవ్య త్వే నవివక్షి - అసంసారిణో మోమోనుపపత్తే సంసారశ్చ 'సం సరణాధికరణలో కాక్, తదుపా ధిహతంలిజ్ఞశరీరం, తదభిమానినోదేవాళ్, తదధిష్టానం స్థూలశరీరం, సంసారరూ పొశనాయాదీక్ , తదభిమానినం తజ్భోక్తారంచా న్త రేణనోపపద్యత ఇతిలత్సృష్టిం *ఆయమావ సధ ఇత్య నేన గ్రసేన క్రమేణవడ్యు సంసరణాధిష్ఠానలోక సృష్టి ము క్వా తత్పాలయితృ దేవతా సృష్టి క్షణ ద్వారా సమష్టి స్థూలశరీర స్య, సమష్టిలిజ్ఞశరీర స్య, తదభిమాని సాందేవానా, ఇ్చ సృష్టిఁవకుమారభలే ( సఈక్ష తేలి ) తద్వ్యా చట్ట ( సర్వప్రాణీతి ) ఫలస్య తదుపాదాన స్య తత్సాధన స్య చాధిష్టానభూతాని త్యర్ధః అవ్యయా సోమ నేకార్థ త్వాన్ను శబ్బస్తుశ థార్ధః. వై లక్ష్మణ్యం లో కానామా హ( ఇమేన్వితి ) ( అహమితీతి ) అస్యేక్ష తేతిపూర్వే ణాన్వయ్య. సమష్టి లిజా శరీర తవభికూని నాంవి రాడవయవజన్య త్వా త్తదర్ధంవిరాట్సృష్టి మాహ (ఏవమీ.కి శ్వేతి) యద్యపిలోకోత్ప త్తే పూర్వమే వాణోత్ప త్తిరు కాఅణ్ణముత్పాద్యామ్భః ప్రభుతీక్ లోకాన సృజ తేలి భాష్య కారేణ- తథాసి సైవోత్ప త్తిరిహానూద్య తేలోక పాలసృష్ట్య రమితి సవిరోధ ఇతిభావ్య. అద్భ్యఏవే త్యేవ కారార్థమాహ ( యేభ్య ఇతి ) కులాల ·ఐతరేయోపనిషత్ . 3x శం. తమభ్య తపత్తస్యాభి తప్తస్య ముఖం నిరభిద్యత యథాణాం ముఖాద్వా గ్వాచో2 గ్నిర్నాసికే నిరభిద్యే తాం నాసికాభ్యాం ప్రాణః ప్రాణా ద్వాయురక్షిణీ నిరభి ద్యే తాం అక్షి భ్యాఖ్చకుశ్చకుష ఆదిత్యః కర్లే నిరభిద్యే తాం కద్దాభ్యాంశోత్రం శ్రీ తారిశస్త్వ జ్నీరభిద్య తత్వచోలోమానిలో మభ్య ఓషధివనస్పత తం- పిజ్జంపురుష విధముగైశ్యాభ్యతపత్ - తదభిధ్యానం - స జ్కూల్పం కృత వానిత్యర్ధః. *య-స్య జ్ఞానమయం తపఇతి శ్రు తేః. తస్యాభిత స్తస్య- ఈశ్వర సజ్కుల్పేన తపస్కా భిత ప్తస్య పిజ్ఞస్య • ముఖంనిరభిద్యత- ముఖాకారంసుషిరమజయత యథాపక్షిలో 2ణంనిరభిద్యత. ఏవం తస్మాన్నిర్భి న్నాన్ముఖా ద్వాక్ - కరణం-2 శ్రియంనిరవర్తత. తడధి తాగ్ని స్తతో వాచోలోక పాలి. తథా నాసి కేనిరభి ద్యే తాం. నాసికాభ్యాం ప్రాణః ప్రాణా ద్వాయు రితి సర్వత్రా ధిష్ఠానంకరణం దేవ తాచ త్రయం మేణ నిర్భిన్నమి ఆ. పృధివ్యాః సకాళాన్మృత్పిణ్ణమి వేత్యస్వయః. ( స్వావయవేతి ) భూతానాంయః పరస్పరావయవ సంయోజ నేనాతి క్లిష్టస్సంయోగః- తే సేత్యర్థ: పిరాడుత్ప త్రిము క్వాతదవయవేభ్యో లోకపాలో తిమాహా ( తంపిణ్ణమి శ్యాదినా ) తపశ్నజేనాభి భ్యానశచ్చితంజ్ఞానముచ్య తే- సకృ శ్రాదిత్య త్ర శ్రుతిమా హ ( యస్మేతి) యస్యతపోజ్ఞానమేవ - నకృ మ్రోదీత్యర్ధః. తతో వాచోలోకపా లోగ్నిర్వాగధిష్ఠాశానిరవ ప్రత్యస్వయః. యద్యపి వాగా దికరణ జాతవః పఇళ్ళకు తభూత కార్యం- నముఖాదిగోళక కార్యం- తథాపి ముభాద్యాళ యేతదఫావ్య క్లేరు, ఖాద్వాగిత్యుక్తం. ( నాసికాభ్యాం ప్రాణఇతి) ఆత్ర ప్రాణశ జేన ప్రాణవృత్తిసహి తం భ్రూణేస్త్రీయ ముచ్య తే. ( ఆధిష్టానమిలి ) గోళకమిత్యర్థః త్వక్ - గోళకం. లో నే తి- లోమ సహచరితం స్పర్శ పేస్ట్రియముచ్యతే. ఓషధివనస్పతయఇతి- ఓప ధ్యాద్యణి ప్రాతృ దేవతా వాయురుచ్యతే. ఈ చి తనుచేతో హృదయం ఊహృదయజ్ఞ అర్చాహృ దయజ్ఞ ఇచ్చే త్యారౌహృదయశ్వస్వాక్షఃకరశార్థత్వ దర్శనాళ సశ్నళ్ళేనాపి 3 ·34 ఉ. ఆనష్టగిరిటీ కాసహిత శజ్కురభా షేవణయుక్తా యోహృదయం నిరభిద్యతహృదయాన్మనో మనసశ్చ ప్రేమా నాభిన్ని రభిద్యత నాభ్యాఅపాన్కో పానాస్మృ త్యుః శిశ్నం నిరభిద్యతశిశ్నాతో రేత సఆపః || ఇతిప్రథమఃఖణ్ణః శం తి. అక్ష్మిణీ కడ్తా. త్వక్ • హృదయం-అ న్తఃకరణాధిస్థానం. మనః- అనఃకరణం. నాభిః- సర్వప్రాణనిబధ్ధనస్థానం. తస్మాద పాన సంయు క్తత్వాదపొన్మతి పొయ్విదీయముచ్య తే తస్యాధి శ్రీ దేన తామృత్యుః, య ధాన్య త్ర- తధాశిశ్నం నిరభిద్యత - ప్రజన నేయస్థానం. ఇల్షియం రేతో రేతో విసర్గార్జత్వాత్సహ రేతసో చ్యతే. రేత సఆపఇతి. - ఇతి ప్రధమఖణ భాష్యమ్. ఆ తస్యైవాభిధా నే పౌనరు క్ష్యమిత్యత ఆహ ( హృదయమితి ) ( అమ్మకరణాభిస్తా సం ) హృదయకమలముచ్యత్యత్యరః ( సర్వ ప్రాణనిజచసస్థానమితి) గుదమూల మిత్యర్థః అపానశ వైస పొయ్విష్ట్రం యలకు జాయాం సమ్బద్ధమాహ ( అపొ నేత ) ననుశిశ్నం నిరభిద్య తేతి పర్యాయేశిశ్న రేతసోరుత్ప త్యభిధానే స్త్రీ యోన్యా దేరుత్పత్తి రను కాస్యాది త్యాగజ్క్యిశిశ్నశ జేనోప సేవియస్థానంలత్యుతే, రేత ఇతి తద్వి సర్గా గ్ధత్వేన తత్సహితముప సేల్షియం, అప్ప జేన తల్ల క్షిత పబ్ళు భూతో పొధికః ప్రజా పరిశ్చోచ్యత, ఇత్యాహ ( యథే ) యథాడిన్య - పర్యాయా నరేస్థానం క రణం దేవతావేతి త్రయము క్తం-ఏవమి హాపిశిశ్నాదిశ బై స్ట్రయమఫ్యుచ్యత ఇత్యర్థః, రేతఃలి) ఇన్స్టియముచ్యత్యత్యస్వయ. తల్లడు శాయాం సమృధ్ధమాహ ( సహ రేత సేతి ) రేతసా సహితం. తత్సమ్బద్ధీత్యర్థం. సమ్బన్టము పపాదయలి ( రేతో విస గార్జత్వాది. ఇతి ప్రధమఖణ భాష్యటీ కా ....

·ఐతరేయోపనిషత్. 32 ప్రథమాధ్యాయే - ద్వి యఃఖః- ఆ. ఉ- తాపతా దేవతాః సృపా అస్మిన్మహత్యడ్ల' వే ప్రాపతళా తాప తాఅగ్న్యాదయో దేవ తాలోక పాల త్వేన సజ్కల్ప్య సృష్టా ఈశ్వ రేణాస్మిక్ సంసారార్ణ వే--సంసార సముద్రేమహతి- అవిద్యా కామకర్మ ప్రభవచుఃఖోద కేతీవ్ర రోగజరామృత్యుమహా గ్రా హే అనా దావన స్త్రీ అపారే నిరాల మ్బే విషయేల్షియజసిత సుఖలవరణవి శ్రామే పళ్చేయార్థ తృష్ణామారుత విభోశ్రా తానర్థ శతమ ర్మౌ మహారౌరవాద్య నేక నిరయగతహా హే, ఆ ఏవం సమస్టీవా మియాణాం తరఖమాని దేవ తానా ఇగ్చోత్పత్తి ముక్త్వా ఆథతాసాం దేవతానాం భోగయో గ్యాల్పవ్యష్టి దేహసృష్టిం లేషు దేవతానాం భో గార్థం వృష్టిరూపేణ ప్రవేశశ్చ వివశు సదు పోర త్వేన కుత్పిపాసయోగి సృష్టిం దర్శయతి ( తావి తాఇం ) తచ్ఛ చార్టరూహ ( ఆగ్న్యాదయఇతి ) ఏతచ్ఛజా Kహహ ( లోకపాలల్వే నే 3 ) ఆశణాయాదిసృష్ట్యుపయోగి త్వేనై తాసాంస్వరూ పొజ్ఞానపూర్వకం సంసారే బ్రహ్మాణరూ పేపతితత్వం- ఆసక్తత్వం- తన్మాత్ర త్వాలి మానేన యద్భద్ధత్వం - తడాహ ( అస్మిన్నితి ) ఆర్గవ సాదృశ్యమాహ ( అవి ద్యే త్యాదినా ) ఆవిద్యాధి ప్రభవందుఃఖమే సమష్ప్రవేశత్వగుణేనోదకమి:వోదకం య సి. తీవ్రతో గాదయఏవభయజుర త్వేన గ్రాహా - న శ్రాదయోయస్మిక్ , త త్త్వజ్ఞానమ నరేణ వినాశాభా వాదన నై. అజ్ఞానాము శరావధ్య భావేనాపారే. వి శ్రామస్థానాభా వేననిరాలమ్బే. సమాచీనవి శ్రామస్థానాభా వే2పి తదాభాస్కో స్త్రీ త్యాహ ( విషయేన్టియేలి ) విషయేన్షియసమ్బన్దజనిత సుఖ లేశరూపోని శ్రామో యస్మిక్ . పళ్ళేల్షియాణామ స్టేషు - విషయేషు శబ్దాదిమయాతృ ష్ణా - సైవమా రుతః. తత్కృతోయోవిషోభః - తేనోల్జితాస్యనర్థశతాని - విషయ సమ్పాదితాః క్లే గొళి, తవివోర్మయోయక్. మహారౌరవాదయ వివా నే కేనికయాః - సరకవిశే షాః. తద్దతానాం, గర్భవాసతన్ని ష్క్రమణ దాల్యాదయోమరణానాః యే2 నే కేని రయా3 - దు: ఖజనకత్వాత్ . తపోశానా, ఇ్చయో నిహా హేత్యాదీని కూజితాని- స్వ ·శం. ఆనన్ద గిరిటీ కౌసహిత శజుర భా షేవణయుక్తా త్యాది కూజి తాక్రోశవోచ్భుతమహార వే సత్యాడవదానదయా 2 హింసాడఘుశ మధృత్యాద్యాశ గుణ పాథేయపూర్ణజా నోడు పే సత్సః సర్వ త్యాగమార్లే మోకతీ రే ఏతస్మిన్మహత్యష్ పే ప్రాప తణ- పతితవ స్తం. తస్మాడగ్న్యాది దేవ తాప్యయలకు ణా పియాగ తర్వ్యాఖ్యా తా జ్ఞానకర్మ సముచ్చయాను స్థానఫలభూ తా- సిపి నాలం సంసొరచుఃఖోపశమాయత్యయమత్ర వివక్షి తార్థః. యత పవం- తస్మా దేవంవిది త్వా పరం బ్రహ్మ ఆత్మా ఆత్మనః సర్వభూ ఆ. ల్ప ధ్వనయః. ఆ క్రోశనాని- మహాథ్వనయః లేదుద్భూతో మహారవోయసిడ్. మ హాపాత కావ్య సేక నిరయేలి సారే మహా పాతకజన్యానిరయాఇతి ద్రష్టవ్యం. సంసా శార్ణవ స్యైవమ్భూత త్వే తస్య తకణా సమ్భవాన్మోక్షశాస్త్రాసర్దక్యమత్యాశజ్య ల వివేకినాం తథా త్వే 2పి వివేకినాం త త్తరణ్ పొయ్కో స్త్రీ త్యాహ ( సత్యేతి ) స త్యాదయోయేఆశ గుణాః- తవివపాథేయం- పథ్యశనం తేవపూర్తంజాన మేవాడు ప- ప్లనోయ సత్సష్ట్ర సన్న్యానశ్చేత్యేతా వేవభూ₹- జ్ఞానోడు వ ప్రవృత్తి హేతూయశ్మీర్ మోకే సతాపునః సంసారార్ణవ స్పర్శావాపోల్ స ఏవ తీరమివతీరం యస్మిక్ ఏత్స -గ్రత్యక్ష సిద్దే పెద్దవేఇత్మర అత్రపశనం సొమ- స్వరూపొజ్జా నేన సంసారే అహమభిషం సేన స క్షత్వం నను సంసారార్శవపతికత్వం, వశ్యుమా శాశనాయ దియోగ, ఇత్యాది స్సర్వో 2.పిజన్ల సదభిమానినో జీవసృప క్తవ్యః - న దేవ నాం. నచతా సామపి త త్రాభిమానో2 స్త్రీతి తదు క్షమింశజునీయం- తధాపి ప్రాధాన్యతో 2 భిచూసినం జీవంవిహాయా ప్రాధాన్యతో - ఖడూసి సీషు తదు కేర భి ప్రాయోవ క్షవ్య ఇన్యత ఆహ ( తస్మాడి ) యస్మాత్ సంసారాన్త వపతితత్వం తా సాం - తస్మాదిత్యర్థ: మహాకారనాద్య సేకనిరయగత్రి వేళ పారే ఉక్త శిరయేగత్ర్య ఖా దుఃఖోప మాయనాలం - తఖా సాసనాలమిల పూర్వేశాస్వయ్య. తద్వివతా యాఅషి ప్రయోజనమహ ( యవివమితి ) ( విషంవిది శ్వేత , నాలమితి విది త్వేత్యర్థం. ఆత్మనః సర్వభూతానాక్బూత్మాయః, "ఆల్టో వా ఇదమి త్యాదినా జగ దుత్పత్త్యాది " హేతు శ్వేసచయః, ప్రకృతః, సపరం బ్రహ్మ వేదికవ్య ఇత్యస్వయః న ను • ఏషపనా?, నితత్క్మ తద హే తత్సత్యమిత్యు పక్రమ్య • ఉకముక్ఛమి తినా ఇత్యాది నాళర్యసమ్మసగుణ జ స్మక జ్ఞాన సై వో కళ్యాణ్ తస్యైవ మో ·ఐతరేయోపనిషత్ , ३ శం. తా వ ఉ- తమశనాయా పిసాసా సౌభ్యామన్వవార్జత్ తాపనమ బ్రున తానాజ్చయోవక్యుమాణవి శేషణః ప్రకృతశ్చ జగదుత్పత్తి స్థితి సంహార హేతు త్వేన- ససర్వ సంసారచుఃఖోపశమనాయ వేదిత వ్యః, తస్మా దేషపత్రాః ఏతత్క రైతద హ్మెతత్సత్యం-య దేతత్ పర బ్రహ్మాత్మవిజ్ఞానం- * నాన్యః ప.విద్య త్కేయ నాయేతిమ స్త్ర త్ . తం- స్థానకరణ దేవతోత్పతో బీజభూతం పురుషం ప్రథ మో త్పాదితం పిణామాత్మానమశ నాయా పిపాసా భ్యా మున్వవా ర్జత్ - అనుగమితవాక్, సంయోజిత వానిత్యర్థః, తస్య కారణ భూత స్యాశ నా యదిదోష వత్త్వాత్ తత్ఛార్యభూతానామపి దే' వతా నామశ నాయాదిమత్త్వం. తాస్తుశనాయా పిపాసా భ్యాం పీడ్యమానాపనం- పితామహం ప్రహరష బ్ర వర్డ్ - ఉక్త వత్యః. ఆయతనం అధిష్టానంనః అస్మభ్యం ప్రజానీహి- విధత్స్వ' ఆ. క్షసాధనత్వం- నో క్ల కేవలాక్ష్మ జ్ఞాన యాత్ర స్యేత్యాశజ్య • ఏషపధ్ధాం త్యాదినా బ్రహ్మా త్యజ్ఞాన మేవో కం- సకర్మ సముచ్చితజ్ఞానం. తస్యో క్షవా క్యేన సంసార హే తుత్వావగమేన సత్యత్వాయోగాది త్యాహ ( తస్మా చేషపూ ఇతి ) యస్మాత్ క ర్మ సహితస్య ప్రాణవిజ్ఞాసస్య సంసారఫలత్వం- తస్మాత్ • ఏష ఇత్య సేన పదేన యదహ్మాశ్మవిజ్ఞానం- లదేవో క్షమిత్యన్వయః. • తమే వవిది శ్వాతి మృత్యు మేతి నాస్యః పశావిద్య తే జయనాయేత్య సేనాపీ కేవలాత్మ జ్ఞాన వ్యతిరిక్త పథని షే ధాద ప్యుక్తమేవజ్ఞానం పన్హాణత్యాహ ( నాన్యఇతి ) • ఏషప | ఇతి బ్రహ్మాత జ్ఞానము పక్షమ్యమ ధ్యే ప్రాణవిజ్ఞానో క్రీస్తు ప్రాణోపాసనయా చితే కాగ్వే సతి తత్ఫ లాచ్చ వైరాగ్యే సతి • విషపన్హాఇత్యుప బ్రా స్తంముఖ్యం జ్ఞానంవక్తుంశక్యమిత్యభి ప్రొయేజేతెభావః యద్య ప్యేత ద్వాక్య వ్యాఖ్యానావస రేకర మార్రోడి పిపదిశ చార త్వే కః- తథాపి జ్ఞానమారో పాయ త్వేన సమ క్షః- న ప్రధాన్యే నేతి భావః, నను పి ఇస్యాశనాయాదియోగే దేవతానాం కధం తద్వత్వం - యేన తాసామన్నాదనార్థ మాయతన ప్రశ్నః స్యాత్ * యపి స్క్రతిష్ఠి ఆ ఇత్య నే నేత్యత ఆహ ( తస్యేతి ) ( పితామహమితి ) స్వజనక పిజ్జా జనకమిత్సర { అధిష్ఠానమితి ) శరీరమిత్య ధ్ధః. గో

·ళం
ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజురఖా షేవణయుక్తా
న్నాయ తనం నః ప్రజానీహి యస్మైశ్ ప్రతిష్ఠి, తా
ఉ.
అన్నమదా మేతి!!
శాభ్యో గామానయత్తా అబ్రువన్న వైన్కోయ
మలమితి తాభ్యో శ్వమానయ” అబ్రువన్న వైస్
2యమలమితం
యస్మి న్నాయత నే ప్రతిష్ఠి తాః సమధాస్సత్యో, న్ననుడావ- భ
క్షయా మేతి.
పవము క్త ఈశ్వరసాభ్యః- దేవతాభ్యోగాం - గవాకృతివి?
స్టంపిణ్ణం తాభ్యప వాడఖ్యః పూర్వవత్ పిడ్జె సముద్ధృశ్య మూర్ఛ
యిత్వా ఆనయత్ -దర్శిత వాళ్, తాఃపునర్గ వాకృతిందృష్ట్వా బు
వక్" నవైన, అస్మదగ్గ మధియాన్నమత్తుమయం- పిణ్కాలం.
నవై అలం- పర్యాస్తం. నయోగ్యఇత్యర్థి. గవిప్రత్యాఖ్యా తే త
డై వాశ్వమానయత్ , ( తాఅబు వన్న వైనో యమలమితి )
పూర్వవత్.
ఆ నను విరాడ్డేహ ఏవాయతనంవ గతే ఇత్యాశజ్యలస్యాలి ప్రౌఢత్వా క్షమాపూర్వ
తత్ర స్థాతుంవయమసమర్ధాః, అన్నవ్చో తచ్చేహపర్యా సంసమ్పాదయితువఃసమర్థాః,
అతో 2 న ద్యోగ్యంవ్యష్టి దేహం సృజ స్వేర్యు క్తవర్య ఇత్యాహ ! యసిన్నిలి) య
ద్య వ్యస్మ దాది వ్యష్టి దేహంవినాసిచరుఫురోడాశాది హనిరదనమ స్తి- తధాసి తదపిహ
విరదనం వ్యష్ట దేవ తాదేహమక్తరానా , ఆధావః.
వృష్టి దేహ సృష్టి మాహ { శాభ్యంతి ) ( మూర్ఛయి త్వేలి ) ని పెడతయా
పరస్ప రావయవ సంగౌకాజ సేన సృ ష్వేత్యక్ష . ( నయోగ్యఇతి ), శరీరస్యోపద
నాభావేన దూర్వాది మూలస్యోక్షాళుమశక్యత్వాదిత్యర్థః ( ఆశ్వమి ) తస్యాల
యతోవ న త్వేనో క్షదోషాబా వాదిత్యర్థః. ( నవైనో2యమలమి } ఆశ్వస్యాపి
వివేకజ్ఞానాభావోదయోగ్యత్వాదిత్యరః

·ఐతరేయోపనిషత్. రం -- 3 "తొభ్యఃపురుషమానయత్ తాఅ బ్రు వరొ సుకృతం బ తేతి పురుషో వావసుకృతం తా అబ్రవీద్య థాయత నం ప్రవిశ తేతి || అగ్ని స్వాగ్భూ శ్వాముఖం ప్రా విశత్ సర్వ ప్ర త్యాఖ్యా నేతాభ్యః పురుషమానయత్ స్వయోనిభూ తం. 'తాః స్వయోనింపురుషందృప్వా 2 భిన్నా సృత్యః సుకృతం- శోభనమిదమధిష్టానంబ తత్య బ్రువ. తస్మాత్ పురుషో వావ- పు కుష వసుకృతం - సర్వపుణ్యకర్మ హేతు త్వాత్. 'స్వయంవా స్వేనై పాత్మ నా స్వనూయాభిః కృతత్వాక్తత్సుకృత ముచ్య తే. తా దేవతా ఈశ్వర్కో బ్రవీత్ ఇష్టమా సామిదమధిష్ఠానమితి మ త్వాం సర్వేహిస్వయోనిషురమ స్తే- అతోయథాయతనం - య స్యయద్వద నాది క్రియాయోగ్యమాయతనం- తత్స విశ తేతి. 3 తథా స్త్విత్యనుజ్ఞాం ప్రతిల భ్యేశ్వర స్యనగ ర్యామివబలాధికృ గవాశ గ్రహణస్య సర్వర్యవే హెూ పలశుకత్వాదిత్య , ప్రేత్యోక్తం ( సర్వే ) ( స్వయోనిభూతమితి) స్వయోనిభూత విరాట్పురుష దేహ సజాతీయమిత్య ర:. యస్మాత్ స్వకీయపరితోషద్యోత కేన సుకృతం జ తేత్య నేషశ జేన పురుష దేహా ము క్తవత్యః- తస్మాత్త స్యే రానీమపి సుక్క తత్వమి త్యాహ ( తెసాడితి ) ( స్వయం వేతి) ఈశ్వరేణ స్వేనై వకృతం భృత్యాదికృతా పేక్షయా సుకృతం. సుష్టుకృతమి త్యర్థశి. పృషోదరాదిత్వాన్ స్వయమికి స్థానే సుగబ్బఇత్యర్థః. ఏవం వ్యష్టి దేహ సృ షి ముక్త్వా తత కరణానాం దేవ తానాఖ్చు వ్యష్టిరూపేణ ప్రవేశపూహ ( తాదేవ తాఇతి ) ఇష్ట ల్వే హేతుమాహా ( సర్వేహీతి ) ( ఆయతనమితా) గోళకరూప స్పానమిత్యర్థః రాష్ట్ర నుజ్ఞాం ప్రతిలభ్యబలాధికృతాదయః - సేనాపత్యాదయోనగర్యాం యఖా ప్రవిశ ని- తద్వదీశ్వరస్యానుక్లాం ప్రతిలళ్యాగ్నిః ప్రొవిశదిత్యన్వయ.. యద్యపి వాగభీమాన్యగ్నిః - సతు వాగేవ- తథాపి తస్యవాచంవినా ప్రత్యక్ష మను పల, తస్యా ఆపి దేవ తాంవినా స్వవిషయగ్రహణ సామర్థ్యాభావాత్ , తయో రేక 3

·ఆనన్దగిరిటీ కాసహీత శజురఖా షేవణయుక్తా
ఉ~- వాయుః ప్రాణోభూత్వా నాసి కే ప్రా విశదాదిత్యశ్చ
తుర్భూత్వా ఓణీ ప్రావిశ్వశఃశ్రీతం భూత్వాక
ధోప్రా విశన్నోషధివనస్పతయోలోమానిభూత్వాత్వ
చం ప్రా విశం శృఢమా మనోభూత్వా హృదయం
ప్రావిశత్ మృత్యురసానోభూత్వానాభిం ప్రా విశ
"పో రేతోభూత్వాశిశ్నం ప్రావిశజా ||
తమశ నాయా పిపాసేఅబూ, తామావా
మావా భ్యామ
ధి ప్రజానీహీతి సతే అబ్రవీదేతా స్వేవవాం దేవతా
యుర్నాసికే.
ఆదిత్యో
శం. 'తాదయః అగ్నిర్వాగభిమానీ వా గేవ భూత్వాస్వం యోనింము
ఖం ప్రొవిశత్ . తథోక్షార్థమన్యత్ . వా
&ణీ. దిశఃకర్లే. ఓషధివనస్పతయ స్వచం, చన్హమాహృదయం.
మృత్యు ర్నాభిం. ఆపః శిశ్నం ప్రావిశః
ఏవం లబ్దాధిష్ఠానాసు దేవ తాసునిరధిష్టానే సత్యావశ నాయా
పిపా సేతం- ఈశ్వరమబ్రూ తాం-ఉక్తవత్యా, ఆవాఖ్యా మధిష్టా
8
ఆ. ఫలీభావేనా భేదో క్షిత్యాహ ( వాగే వేతి ) యదృష్ట దేవతానామీశ్వరేణ స్ర వే
శశ్చోచితః - తథాపి కరడై ర్వినా త్సాంసాక్షాదద నాదిభోగా సమ్ఛ వాణ్ తేజ మపి
ప్రవేశో2ర్డాచ్చోదితఏ వేతి తేషామపి సఉక్తః
అశనాయా పపాసయోరపి వ్యష్టి దే హే 2 సికరణాధి స్థాతృదేవ తాసమ్బద్ధం
వక్తుంతయోః ప్రశ్నమవతారయతి ( ఏవమితి ) ( నిరధి నే సత్యావితి ) కార
శ్రీభూతే విరాట్టే హే 2ధిస్థానవి శేషో యది స్యాదశ నాయా పిపాసయోరగ్న్యాదీ
నాం ముఖాదయఇవ్వ తధావ్యష్టి దే హేపి తదేవస్యా తయారధిష్టానం తేషా మీవ,
నత్వే తద స్తి- అతో నిరధిశా నే తే.ఇత్యర్హం. విధల్వ్వేత్యన గరం యస్మిత్ప్రతిష్ఠి తే
అన్నమదా వేతి శేషః. త త్రాధిష్టాన విశేషస్తావత్ యువ మో? కారణే సమష్టి దే
హే భావాదిహాపి నా స్యేవ - కారణపూర్వకత్వాత్కార్యే స్వధిష్ఠాన స్య. ఆద
నన్తు యువయోర్ధర్మరూపత్వా, ధర్మిణమనాశ్రిత్యధర్మస్య స్వాతన్త్యా యోగా, చ్చే

·ఐతరేయోపనిషత్. 83 ఉ– స్వాభజామ్యే తాసు భాగిన్యౌక రోమీ తితస్మాద్య స్యైక స్యైచ దేవతాయైహనిర్గృహ్యతే భాగిన్యా వేవాస్యా మశ నాయా పిపా సేభవతః|| ఇతి ద్వితీయఃఖః. A శం. నమభి ప్రజానీహి- చిన్తయ. విధ త్స్వేత్యర్ధః. సి-ఈశ్వరఏవము కస్తే అశ నాయా పిపా సేఅబ్రవీత్ • సహియువయో ర్భావరూ పత్వా చ్చేత నావద్వ స్వనధికృత్యాన్నార్తృత్వం సమ్భవతి - త స్మా దేతా స్వేవ- అగ్న్యాదిషు దేవ తా స్వధ్యాత్మాధిదైవ లౌసు వాం- యువాం ఆభజామి- వృత్తి సంవిభా గే నాను గృష్ణమి. ఏ తాసుఖాగిన్యౌ-యధైవత్యోయో భాగోహవిరాదిలక్షణ స్స్యాత్ - తస్యాస్తే నై నభా గేన భాగిన్యౌ. భాగవత్యౌవాం కరోమితి. 'సృ హ్యేదావీశ్వరపవంవ్యదధాద్యస్మాత్ - తస్మాది దానీమపి యస్యై క స్యైచ దేవతాయై అర్థాయహవిగృహ్య తే- చరుపురోడాశాది లక్షణం- భాగిన్యౌపవ- భాగవత్యా వేదాస్యాం- దేవ తాయామ శనాయా పిపా సేభవతః. ఇతి ద్వితీయఖణా భాష్యమ్. . , ఆ. తనావద్దరి భూత దేవ తాగత మేవాన్నాదనం యువయోగశ్యాహ ( సఈశ్వరఇతి ) ( భావరూపత్వాదిలి ) ధర్మరూపత్వాదిత్యర్థ. డక్మిణీ ఒప్య చేతన స్య కృ త్వాదర్శనాచ్చేతనావద్వ స్విత్యుక్తం. ( అధ్యాతేతి ) ఆధ్యాత్మ దేవ తాః-వృష్టి దేహగత దేవతాః. అధిదై వత దేవతాః- సమష్టి విరాడ్నేహగతాహవిర్భుజో 21్న దయః ప్రసిద్ధాం. తాస్విత్యర్ధః, ( వృత్తి సంవిభా గే నేతి ) భానైక దేశదాసే నేత్య [ి. ఏతదేవ స్పష్టీకరోతి ( ఏతా సుభాగిన్యావి) సాయీ దేవతా సుభాగవత్వా యోగా ద్చేవతాభా గేన భాగవ త్త్వం- ఆంశవశ్యము క్షమితి వ్యాచష్ట ( యదితే యదైవత్యః - యద్దేవతా సమ్బద్దీగాభాగః స్యాత్ - తస్యా దేవతాయాః సమృద్ధిగా తేనై వభాగే నేత్యధ్ధః. ( హవిరాదీత ) ఆదిశ భైన తత్తరిస్థియవిషయో 2.పిగృహ్య తే. కరోమీతత్యన శరముక్వైతిశేషః. ఉ కమర్థమిదానీ పసవ్యవహా రేణదృథీకరుం తస్మాదిత్యాదివాక్యం. తద్వ్యాచ ప్లే ( యస్మాది ) యస్మాత్ సృష్ట్యాదా వేషం వ్యదధాత్ - తస్మాదిత్యర్ధః. హవిగ్రహణము పలక్షణం. అధిదై వతంహ విరృహ్యతే, ఆధ్యాత్మం దేవ తాయైశబ్దాదివిషయోగృహ్యత, ఇతి యోజ్యం. ( భౌగిన్యావేవేతి ) X ·४४ ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజూరభా'ష్యేణయుక్తా ప్రథమాధ్యాయే - తృతీయః ఖఃః. -15, స ఈకు తే మేనులో కాశ్చ సః- ఏవమీశ్వర ఈకుత- ఐకత. కథం. ఇనేను లోకాలోక ఆ యద్య పి శబ్దాది విషయణ హవిషాచాగ్న్యాది దేవశాతృప్తి తయోర్నాశ ఏవదృశ్య తే- నతు తద్భా గేన ఛాగిత్వం- త ధాపితయోః సర్వాత్మ నానా శేపునః "కాలా హోరేతే సస్యాతాం- ఆత్మ స్వరూపేణస్థితయో రేవతయోః కదాచిదిష్ట్రీయ దేవతానాం విష యోన్ముఖతయా ప్రేరకత్వరూపం కార్యోన్ముఖత్వం, కరాచి పదభావరూపో పనా ని, రిత్యభ్యుపగ న్తవ్యం. తధాచహావిషా దేవతాతృస్తావశనాయా పిపాసయోరపి తృప్తిరూపశా నిరృశ్యత ఇతి తద్భాగేన బాగవ త్త్వము క్షమిత్యర్థః నచ చకు రాది నా రూపొదిగ్రహణదశాయామళనాయా పిపాసయోర్నశా నిర్దృశ్యతే ఇతి న సర్వ త్రభాగవ త్త్వం తయోరిలిశజ్క్యూం - క్షుత్పిపాసా ర్తస్యాన్న పొనదర్శనశ్రవణాదినా ఉన్న పొన ప్రత్యాసత్తిపరితో షేణ మన సితృ శాస్తే వడాలి - నతు యథాపూర్వం బాధత ఇతి చమురాదిష్వపి తయోర్భాగవత్త్వమిత్ళు కంసాయణీయదీపి కాయాం. వస్తుత స్వశనాయా పిపాసాశ జేసేల్షియా శాం స్వస్వవిషయగోచరౌ తృష్ణాకా మావు చ్యేతే " అన్నమదామేత్య శ్రావ్యన్నాదనం స్వస్వవిషయగ్రహణమేవ- చక్షు రాదీల్షియదేవతానాం ముఖ్యాన్నాదనా సమృవాల్. తథాచ రూపాది లిషయగ్ర హణే తత్తద్విషయగోచరయో స్తయోః పృథక్ తృప్తిర్ఘృశ్యత ఇతివాచ్యం- ఇచియదే వతానాం స్వస్వవిషయోను ఖతయా ప్రేరకత్వ రూపకార్యౌను ఖ్య నివృత్తిరూపో పఠా ని రేవపృధక్ తయోస్తృప్తిర స్త్రీత్యు క్తత్వాత్ . యద్య వ్యర్ణవ ప్ర వేశన,మళనా యా పిపాసాదిమ త్త్వం, తన్నిమిత్తమన్నాదన, మిత్యాది సర్వం కార్యకరణస తపజ్జు రాథ్యమస్య జీవస్య భోక్తు రేవ- స౨య దేవతా శనాయ పిపాసాదీ నాం- తధాపి తస్య వస్తుతో భోక్తృ బ్రహ్మభూతస్య స్వతోభో కృత్వా యోగాదిన్ది యదేవతాద్యు పాధికృత ఏవ తస్య భో కృత్వాది సర్వ సంసారఇతివకుం తే ష్వేవత మారోప్య శ్రుత్యోచ్యత ఇవి నదోషః ఇతి ద్వితీయఖ్శభాష్యటీ కా....... ? ఏవంభోగ సాధన సృష్టి ముక్త్వాభోగ్య సృష్టింవకుమారభతే ( సఏవమితి ) ను శజోకం వివర్తనం స్పష్టీకరోతి ( లో కాఇత్యాదినా ) పూర్వవలోక పాల రాక్ష

·ఐతరేయోపనిషత్.
EX
ఉ- లోక పాలాశ్చాన్న మేభ్యః సృజాఇతి ||
స్కో ప్కో భ్యతపత్ తాభ్యో భితప్తాభ్యోమూర్తిర
జాయతయావై సామూ ర్తిరజాయ తాన్నం వైతత్ || 9
శం. పాలాశ్చ మయా సృహ, అశ నాయా పిపాసాభ్యాబ్బ సంయో
జి తాః, - అతో నై షాంస్థితిరన్నమ న్త రేణ. తస్మాదన్న మేభ్యః -
లోక పా లేభ్యః సృజై - సృజేఇతి. ఏవంహిలో కేఈశ్వరాణా మ
నుగ్ర హేనిగ్ర హేచ స్వాత స్త్ర్యందృష్టం స్వేషు- తద్వన్మ హేశ్వ
రస్యాపి సర్వేశ్వరత్వాత్ 'సర్వాక్ ప్రతినిగ్రహానుగ్ర హేస్వాత
స్త్ర్య మేవ.
'సః- ఈశ్వర్కోన్నం సిసృడుస్తాపన- పూర్వోత్తో అపఉర్ది
శ్యాభ్యతపత్ . తాభ్యో 2 భిత పౌభ్య ఉపాదానభూ తాభ్యోమూ
ర్తి:- ఘనరూపంధారణ సమర్థంచ చరాచరలక్షణ మజాయత -
ఉత్పన్నం. అన్నం వైతత్ - మూ ర్తిరూపం. యావై సామూర్తిర
జాయత.
ఆ. నాం వినాస్వయమేవాన్నం స్రష్టం వితర్కితవానిత్యు క్షేః ప్రయోజన మిశ్వరత్వ
జ్ఞాపనమిత్యాహ ( ఏవంహీతి )
( అపఇ) ) పశ్చ భూతాసీత్యర్థః. ( అభ్యతపదితి ) ఏతేభ్యోభూ తేభ్యో
మనుష్యాదీ నామన్న భూ తాఖీ హ్యా దయోజాయనాం, మార్జా రాదీనా మన్న భూతాని
మూష కాదీనిజాయనా, మితి పర్యాలోచనం - సజ్కల్పంకృత వానిత్యర్థః. మూర్తి
శబ్రేన కరచరణాదిమతో 2 భిధా నే ఫ్రీ హ్యా దే రగ్రహణం స్యాత్ . అత ఆహ ( ఘన
రూపమితి ) కఠిసమిత్యర్థః. సర్వ మూర్తానామపి పోయుచష్ట్ర కిరణాదీ నామపి స
ర్పాదీక్ ప్రత్యన్నత్వమ స్త్రీతి తత్సఊహార్థకూహ ( ధారణ సమర్థంచేతి ) శరీర
ధారణ సమర్థమీత్యర్థః. ( చరాచరేతి ) చరంమూషి కాది. అచరం- ఫ్రీ హ్యాదీత్య
6. యావై సామూ రజాయత - అన్నంవై తదితి పూర్వే ణాన్వయః. తచ్ఛ వాళ్ల
మాహా ( మూర్తిరూపమితి )
6

·రు ఆనద్దగిరిటీ కా సహిత శబర భాష్యేణయుక్తా త దేతగదభి స్పష్టంనదత్ప రాష్ట్రత్యజిఘాం సత్ తర్వా చాజిఘృక్ష గన్నాశక్నో ద్వాచాగృహీతుం సయద్దె నద్వాచార హైష్యత్ శం. త దేతత్ -అన్నం లోక పాలా నామభిముఖోత్సృష్టం సత్ , య థామూష"కాది ర్మాణారాది గోచ రేసర్ వుమమృత్యుక న్నాద ఇతి మ త్వాపరాగబ్బతీ ఆపరాజ్ 'స, దత్తనతీ త్యాజిఘాంసత్ -అతి గన్తు మేచ్ఛత్ - పలాయితుం ప్రారభ తేత్యర్థి. తదన్నాభి ప్రా యం మత్వాసలోకలోక పాల సమాతః కార్యకరణలకుణః పిజ్ఞః ప్రథమజ త్వాదపశ్యన్న జిఘృక్షు శత్ • నాశక్నో ద్వా చా- వదన క్రియయాగృహీతుం- ఉపోదాతుం. 'సి- ప్రథమజశ్శరీరీయత్ - యది సైత ద్వాచా 2గ్ర హైప్యత్ - గృహీత వాక్ స్యాదన్నం- మతా శబ్దాదిభో కృత్వమిస్త్రీయ దేవ తో పాధిక ం- న స్వతఆత్మన ఇత్యభి ప్రాయణ తొసొం శబ్దాదిభోగముక్త్వా ఇదానీ మన్న పానఖో కృత్వమస్యపాన వృత్తి మళ్తే డోపాధికం- సస్వత ఆత్త నఇత్యభి ప్రాయేణ తస్యాభోక్తృత్వం పరి శేషాన్ని రాయి తుమాహ ( తదేరది) ) ఉత్సృష్టంసల్ , పరాజ్ సత్ , అజిహంస దిత్యస్వయః. పరాజ్పడలవ్యుత్పాదయతి ( పరాగబ్బతి ) ఉత్తా “దృష్టానమాహ (యథేతి) యథేశ్యన నరంపరాగణ్చుతి - తద్వదితి శేష8. ( అతెగస్తుపైచ్ఛదితి ) యద్యపి బ్రీ హ్యాద్య చేత నాన్న స్య నైవమిచ్చా సమ్భవతి- త ఖావిభో కృశగా స్తర, ప్రవిష్టం- కిను బహి రేవస్థితమిత్యత్ర తాత్పర్యం. కార్యకరణలక్షుణ్యప్మి స్తదన్నంవాచా 2 జీఘ్బ మాదిత్యస్వయః • నన్విదానీమి: వ ప్రధమమే జాపా నేనై వాన్న జిప్టు, కొత్త స్య కిమితినా సీది త్యాశ జ్క్యూత స్యే దానీ స్తనశరీరాపేక్షయా ప్రధవః త్వేన తదజా నాది త్యాహ ( ప్రథమజత్వాదిలి ) ఆస్మ దాద్య పేడ యేర్యK. ఆయక్తి' ప్రతిష్ఠ లా అన్నమ దామోత్యుప క్రాస్వ వ్యష్టి శరీర స్య సమష్టి పిగ్గా పేక్షయా ప్రధమజత్వాభావాత్ . అపశ్యణ్ - ఆజానన్ని త్యర్ధః, వదన క్రియయా ప్రధమజుస్య పిజ్జా స్య కారణస్యా న్న గ్రహణా సామర్థ్యం కార్యగతాసామ ర్ణ్యేసదృఢయతి ( సప్రథమజఃలి ) అర్ర ·82 3 a ఐతరేయోపనిషత్. ఉ— అభి వ్యాహృత్య హైవాన్నమతస్స్యత్ || తత్ప్రణే నాజిఘృకుత్ తన్నాశక్నో ఛాణేనగృహీ తుంసయద్దెనతాణే నాగ్ర హైష్యదభి ప్రాణ్య సైవాన్న మత్రప్స్యత్ 18|| తచ్చతుష్కా జిఘృడత్ తన్నాశక్నో కుషా గృహీతుం 'సయద్దెనచ్చకుషా 2.గ్ర హైష్యదు స్వా హైనాన్నను తస్స్యత్ || 1 | తచో డాజిమ్మడు త్ తన్నాశక్నో చో తెణగృహీతుం సయద్దెత చోతె ణాగ్ర హైప్యచుత్యా హైవాన్నను తప్యుత్ || 4 | తత్త్వ చా జీమృడత్ తన్నా శక్నోత్వచాగృహీతుం సయద్దె నత్ త్వచా 2గ్ర సౌష్యత్ స్పృప్వా సైవాన్న మత్ర ప్స్యత్ || 2- తన్మనస్కా జిఘృక్షుత్ తన్నాశక్నోన్మనసాగృ హీతుం సయద్దెనన్మనసాగ్ర సౌష్యథ్యాత్వా హైవాన్న మ త్ర స్స్యత్ IIT || తచ్ఛి శ్నేనాజిఘృక్షుత్ తన్నాశక్నో చ్ఛి శ్నేన గృహీతుం 'సయర్థినచ్చి శ్నే వాగ్ర హైవ్య ద్వి సృజ్య హైనాన్నమత్రప్యుత్ ! F శం. తదా సర్వో పి లోక స్తత్కార్య భూత త్వా దన్నమభిన్యాహ, త్యైవాత్రప్యుత్ - తృప్తి, భవిష్యత్ . నచైతద స్తి - అతో నాశ క్నోత్ పూర్వజో, పీవా చాగృహీతుమిత్య వగచ్ఛామః. పూర్వేణ సమానము శరం. తత్ప్రణేన. తచ్చకుషా. త తెణ. తత్త్వచా. తన్మనసా, తచ్చి శ్నేన 8-1-2-2-0-E. 3 ఆ. ప్రథమమన్న పదం గృహీతవాక్ స్యొదిత్య త్ర కర్మ త్వేన సమ్బధ్య లే. ( తత్కార్య భూతత్వాదితి ) తదన గరభూతత్వాదిత్యహే. ఇదానీ ననశరీరస్యపూర్వకాలీనవ్య పి శరీర కార్య త్వాభావాదితి. ( అభివ్యాహృ త్యేతి ) వాచకళట్టేనాభిధాయేత్యర్థః. పూర్వజో 2.పీఠ్య -స్య నాశక్నోదిలి పూర్వేణాన్వయః. ణేన - ఋణేన. అఖ ప్రాణ్య- ఆచూయేత్యర్ధ. S-X-Z- 2-T-F. 3 ·శం. ) రం ఆనన్ద గిరిటీ కా సహిత శజురఖా ప్యేణయుక్తా తదపా నేనా జిఘృక్షుత్ తదావయత్ సపష్కోన్న స్య|| సూయ ద్వాయుగ న్నాయు ర్వాపషయ ద్వాయుః || 10 స ఈక్షతకథంన్విడం తేనక రణవ్యాపా రేణాన్నంగృహీతుమశక్కువ పశ్చాదపొ నేన వాయు నా ముఖచ్ఛి “ణ తదన్నమజిఘృక్షుత్ . ( తదావ యత్ ) తడన్న మేవంజ గ్రా హ. అశిత హక్, తేన సపషః - అ పొనవాయురన్నసంగ్రహః అన్న గ్రాహక ఇ త్యేతత్ - యద్వా యుః - యో వాయుః. అన్నాయుః- అన్న బధ్ధన్కోన్న జీవనోవై- ప్రసిధ్ధం సపషః - యో వాయుః. సపవంసలోక లోక పొలసత స్థితిమన్ననిమిత్తాంకృత్వా పు రపౌరత త్పాలయితృస్థితి సమాంస్వామీవ ఈ కుతకధంను- కేన ప్ర ( అపొసే నేతి ) ముఖచ్ఛి ద్రోణాన్తర్వచ్ఛతా వాయు నేత్యర్థః. అన్నాత్త త్వమపి నిశ్వసనవృత్తిమతః ప్రాణస్య ధర్మః - నాత్మనః స్వతం త్యేతత్ • తదేకదభి సృష్టంనదత్ప రాజిత్యాదినోక్తం. అస్య సన్చర్భస్య ప్రయోజనము పసంహరతి ( తే స సఏ ఇతి ) యేన కారణే నాపొ నేనాన్న మశిత వాణ్- తె నేత్యర్థః ఆపానవృత్రిమ ఈప్రాణస్యాన్న గ్రాహకత్వం ప్రసిద్ధ్యాదృఢీక ర్తుమన్నాయురితివాక్యం వ్యాచ ప్లే ( అన్నాయురితి) * అన్నమదా మే త్యాది శ్రుత్య న్తరే ప్రాణస్యాన్నాయష్ట్వం ప్రసిద్ధహిత్యర్థః, ఏవం భోగాధికరణ భూతానాం లో కానాం, భోగాయతన స్య సమష్టి వ్యష్టి శరీర స్య, భోగోపకరణానాం వాగాదీనాం, సమష్టి శరీరే లోక పాల త్వెన వ్యష్టి శరీ రేశరణాధిష్ఠాతృ శ్వేనచస్థితానాం దేవతానాం, భోగే ప్రేరకయోరళ నొయా పిపా సయ్కో సతయు క్షస్య కరణనిష్ఠస్య శబ్దాది విషయగ్రహణలక్షణస్య భోగస్యా, పొనవృతాదు నిష్ఠ స్యాన్న పొన గ్రహణలక్షణస్యచ భోగస్యా, త్మన స్పంసారిత్వ సిద్ధ్యర్థం సృష్టి మఖి థాయేదానీం సంసారిణం భోక్తారందర్శయతుం స్రష్టరీశ్వర స్య విచారాంశందర్శయితుం సమీక్ష తేతివాక్యం వ్యాచ ప్లే ( సవివమితి ) పురస్య, పౌరాణాం- పురవాసినాం, తత్పాలయితశాం, రాజనియుక్తాధి కారిణాం, స్థితి ·a ఐతరేయోపనిషత్ . ४ మదృ తే-స్యాదితి శం. కారేణేతివితయక్. ఇదంచుదృతే- మామ న్త రేణ పురస్వామి నమ్. యదిదం 'కార్యకరణ స్యత కార్యంవక్యుమాణం - కథంను ఖలు మామ న్త రేణస్యాత్ పరార్థం సత్. యది వాచా 2 భివ్యా హృతమి త్యాది కేవల మేవ వాగ్వ్యవహరణాది - తన్ని రర్థకంన కథణ్చునభ వేత్ - బలిస్తు త్యాదివత్ . పౌరవక్ష్యానిభిః ప్రయుజ్య మానం స్వామ్యగ్ధం సత్తత్స్వామినమ న రేణ-అసత్యేవ స్వామిని. తద్వత్ . తస్మాన్మయాప రేణ స్వామి నా ఒత్రాకృ తొకృతఫల 3. సరూం- తత్తుల్యమన్న నిమిత్తాం- అన్నాథీనాం స్వత స్థిలింకృ శ్వేతృ స్వయః. కృ శ్వేత్యు సలక్షణం. లో గాదీన ష్వెత్యపి ద్రష్టష్యం. పదార్థాను - వాక్యాహ్రూ హ ( యదిదమితి ) ( వశ్యుమాణమితి ) • నాచాభి వ్యాహృతమిత్యాది నావక్యు మాణమఖి న్యాహరణాదికమిశ్వరః. హేతు గర్భితమిదం శబ్దార్థ స్యవిశేషణం ( పరా ర్థం సదితి ) పరాగత్వా పఠానం చమ్మ తేకరం స్యాదిత్యర్ధం. ఆస్యైవార్థస్య క థం శల్యసూచికం వ్యతికేకమాహ ( CA 3 ) కేవలం- భోక్మరహితం బ్యాహరణా దియల్ - తన్న కథజ్చనభ వేత్ - కథఇచ్చేదని ప్రభ వేదిత్యన్నయ్య, తత్ర హేతుః ( సర గ్రకమితి ) అర్థయత ఇత్యర్థ- వాద్యచ్ . ఆర్థయితాపుకుడు... తద్రమాశమివ్యర్ధః. ఆర్థయితాహిపురుషః స్వస్వప్రయోజక సిద్ధ్యర్థం వాగాదిక ప్రేరయం - తదభావే ప్రేరకాభావా ద్వాగ్వ ్యవహా రాదికంసభ వేదిత్యరః, యద్వా- అర్థ :- ప్రయోజనం. ఆర్థినో భావేత స్మార్భవశ్వోకా కొన్ని ష్ప్రయోజనం సత్ తన్నభ వేత్ - ప్రయోజనగ్ర యుక్తత్వాత్ సర్వ ప్రవృత్తేరితి. తత్రదృష్టానం ( బలిస్తుత్యాదివదితి ) ఏత దేవ వివృ జోతి ( పౌరేతి ) అత్ర యధాశజోద్రష్ట వ్యః. యథా పౌ రాదిభిః ప్రయుజ్యమా సంబలిస్తుత్యాదికం స్వామినమ స్తరేణనభవేత్ - తద్వదిత్యస్వయః, స్వొమినమ నరే జేశ్యస్య వ్యాఖ్యానం ( అసత్యే పతి ) విచారస్య ఫలమాహ ( తస్మాదితి ) వేణ- అర్థాద సేన. స్వామినా- అట్టినా, వాగాది వ్యవహారకృతో పకారభాజా. అస్థ తా- వాగాది ప్రేరకేణ. అధిష్ఠాతృత్వంచ - ఆయస్కానవచ్చేతన స్య సన్ని వాస మాత్రమేవసాక్షితయా నవ్యాపారసత్యాహ (కృతేతి ) కృతాకృతయో సత్ఫల ·2. ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజ్కురభా స్యేణయుక్తా శం. సాక్షిభూ లేనభోక్తాభవితవ్యం పుర-స్యేవ రాష్ట్రా. యదినా మైత త్సంహత కార్యస్యపరార్థత్వంపరాణి నశ్చేతనమ స్తరేణభవేత్ పు రపౌర కార్యమివ తత్స్వామినను న రేణ ( అథక్కోహం ) కింస్వ రూపఃక స్య వాస్వామీ. యద్యహం కార్యకరణ సజాత మను ప్రవి శ్యవా గాద్యభివ్యాహృతాదిఫలంనోపల భేయంరా జేశ పురమావి శ్యాధికృత పురుషకృతాకృత తా వేరుణం- నకశ్చిన్మామయం సన్నే వం రూప శ్చేత్యధిగచ్ఛేద్వి చారయేత్ . విపర్యయేతుయ్కోయం ఆ. స్య చత్యరు. ఫలసాక్షిత్వ మేవభో కృత్వమపీ త్యాహ ( భో శ్రీ ) ( రాజేతి ) ఆస్య ఇతిపదా ధ్యాహా రేణఇలి ఈక, తేతపూర్వే ణాన్వయ్య. ఏవం వాగ్వ్యవహరణా ది కార్యసిద్ధ్యర్ధంమయా ప్రవేష్టవ్యమిత్యు క్త్వా ఆత్మ స్వరూపబోధార్థభ్చుమయా ప్ర వేష్టవ్యమితివక్తుం సఈడతయది దాచాభి జ్యాహృతముత్యాద్యథకోహమిత్య నం వా క్యం, తత్ప్రవేశ ప్రయోజస కథనాగ్టల్వేన కధంఖ్వాదమితి వాళ్యతుల్య త్వాత్ సఈడత "క్యేన వ్యవహిళమపీ హై నొక వాకృష్య వ్యాచ ఫై ( యదినొపేలి ) సంహత స్య వాగాదిలక్ష్మణ స్య కార్యస్య పరార్థత్వం- కోపకారరూపాభి వ్యాహరణాదికా రిత్వం పరాగ్గినం-ఉపకారబాజమ న రేణభ వేదివ్యరః. అనేసయది వాచైవ కేవలయా 29వ్యాహృతంభ వేడి త్యేవ కారాభ్యాస రేణ జాక్యం యో జకం, ఏపము కర శ్రాపి యది ప్రొజేనై వాఖప్రాణితంభ వేవి త్యాది ద్రష్ట వ్యం. అభిప్రాణికం - ఆ ప్రకం. ఆ భ్యపాసితం- అస్తరరం. భక్షి అమిత్యర 2. ఉక్త సేవవాక్యార్థం స్పష్టీకరో ( య దృహమి ల్యాడినా ) ( అయంసున్నితె ) అయమాతా, స్తి, సనివంరూపశ్చే, తి నాభిగచ్ఛేది క్యఢ, ఆ ప్రవేళే స్వస్యాం హెన స్యాదిత్యుక్త్వా ప్ర వేశేశుసో 2 స్త్రీ ప్రవేశఘుమాహ ( 5 పర్యయేల్వల ) ప్రవిశ్య అని వ్యాహృతా ద్యుముప్భేత్వా త్యర్థః. 'సం వేచనరూపఃసం శ్చేత్యధిగ నవ్యో2 హంస్వామిక్యస్వయః. వేడ్కరూపత్వ ముపపాదయతి ( యో2యమితి ) యోయవా గాద్యభి వ్యాహృ తాట పేద- స సంవేదసరూప ఇత్యధిగ నవ్యః న్యామిత్యన్నయ్య, నచ వేదిక్కు కధం వేదసరూపత్వమి అవాచ్యం- వేటతుర వేదనరూపల్వే తస్య వేదనా నరకగ్మత్వం వాచ్యం. కస్టిక్ వే ద నేవేది లైవకర్తా చేత్ - ఏక సీకా వేట క9క రృశ్యంకగలం విరుద్ధం ప్రసజ్యేక. అన్యో వేది తాక కాచేత్ - తస్యాప్యన్యో వేద తేల్యసన స్యాదిలి వేవీతు దేవ వేచనరూ కతరేణేతివా ·ఐతరేయోపనిషత్ . Xo No 3777 సఈకుతకత రేణ ప్రపగ్యా ఇతి సఈక్షత యది నా చా 2 భివ్యాహృతం యది ప్రాణే నాభి ప్రాణితం యదిచకు సాదృష్టం యది ఆ తెణ శ్రుతం యదిత్వ చా స్పృ స్టం యది మన సాధ్యాతం యద్య పొ నే నాభ్యపానితం యదిశి శ్శేనవి స్పష్టమ థకో 2 హమితి !! శం వాగాడ్యభివ్యాహృతాడిద మితి వేద - 'స స సం 3 వేడనరూప శ్చాధిగ 1వ్యో, హంస్యాం- యవస్థ మిను సంహ 17 నాంవాగా దీనావ భివ్యాహృతాది. యథాపస్బుకు బ్యాదీనాం సౌ సంహ తానాం స్వావయ నై రసంహతసరార్థ త్వం- తద్వదితి. ఏవ మీ & క్వా--ః ( కత రేణ ప్రపద్యాఖతె ) ప్రపవజ్ళు మూధాచా స్వసఘాతస్యపు వేశమా?. అనయోఃకత రేణ మా ర్దేశనం కా ర్యకరణ సూతలక్షణం పురం ప్రపద్యై- ప్రపద్యేయమితి. ఆ. పర్వం సథ్యం ఏవ శుత్వ న + యోవే వేదం జిహోణీ సఆత్మేతి ఫ్రూతృ ప్రేయ య ణ వేషక స్వావ్వము కమిలికావు.. తస్య వేచనరూపల్వే ప్రయాణము క్వాలిన్ ల్వే ప్రమాణమాహ ( యదగమితి ) సంహశానాంనా గాదీ నామభివ్యా హృతాది యదగ్ధం- సోన్యోవా గాచిభిర సంహతఃసంశ్చేత్య ఢిగ స్తవ్యంతి పూర్వేణా స్వయః. సంహతా నామ సంషక పరాగ శ్వేద మోనమామా ( యజె ) ఏతదు క్తం భవలి. వాగావ్య వ్యాహ్మ తాడి స్వాసంహత పరార్థంభావితుమర్ల కి సంహతత్వాత్ - కుడ్యాదివతాసారాదివచ్చే 9. తద్వదితక్యన నరం శ్రుతిగతంస ఈక్ష తేతిపదం ద్ర స్టవ్యం. బాష్యేతుస్పష్టతడూళ్యక్తం ప్రయోజనద్వయవశాత్ ప్రవేశస్థక ర్తవ్య శ్వేసిద్దే ప్రవేశ ద్వారవిచారస్యావసరఇలి ఇదానీం స-కక్షతకత రేణేతివాక్యం వ్యా చట్ట ( వివమీక్ష్మి ల్వే 9 ) ( అతఇతి ) యః స్త్రవేశస్య వా" గాది వ్యవహారసిది గ్మత్స్వరూ పగోధశ్చేతి ప్రయోజకద్వయ ద్ద్యర్ధంక రవ్యశ్వం-ఆత్మతృఢః. అనం ఇపారేశరీరస్యా నః ప్రపద్యేఇత్యస్వయ కతరేణేతపదం హల్వాతద్వ్యాజ్యాతుం మార్గద్వయం దర్శయతే ( ప్రపదజ్చేతి) ఇసు తం పదం వ్యాఖ్యాతి ( అన దేకత వేణే) స్రపద్యేయవి: తీత్యస నరం శ్రా ఆసఈ4 తేలి పవంద్రష్టవ్యంగం A (107 2 777 ·శం. ఆ. ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శజర భా' ప్యేణయుక్తా సపత మేవసీమానంవిదా ర్యైతయా ద్వా రా ప్రా పద్యత సైషా విదృతిర్నామ ద్వా ఏవమీ & "త్వానతావమ్మద్భృత్య ప్రాణ స్య మమ సర్వాధాధి కృతస్య ప్రవేశ మార్గ ప్రపదా ఖ్యామధః ప్రపద్యే. కింత. పాలి శేష్యాదస్య మూధానం విదార్య ప్రపద్యేయమితి లోక ఇ వేక్షిత 'కారీయ ఈశ్వరః సతా- ఏత మేవ మూర్ధ సీమానం- కేశవిభాగా వసానంవి గార్య" ఛిద్రంకృత్వా పతయా ద్వారా- వూర్లోమం లోకం- కార్యకరణ సయీతం ప్రా ప్రాపద్యత- ప్రవి వేశ. సేయంహి ప్రసిద్ధాద్వాః - మూర్ధని తై లాది ధారణకాలె తద్రసాది సం వేద త్ సైజ. విదృతిః- విదారితత్వాద్విదృతిర్నామ ప్రసిద్ధాద్వాః అన స్తరం సఈడుతయది వాచేత్యాది వాక్యం పూర్వమేవ వ్యాఖ్యాత మితితదు తరం సవితమేవ సీమా నమిలివాక్యం వ్యాఖ్యాతుం తద పేజీ తమాహ ( ఏవమీ! శ్వేత ) పర్యాతో చ్యేత్యర్థం. భృత్యస్య ప్రవేశమార్గేణస్వామినః ప్రవేశో 2 నుచిత ఇత్య నే నైవమార్చేణ ప్రవేశం నిశ్చిత వానిత్యాహ ( నతావదితి ) ( అన్యేతి ) పిజ్జా స్వేత్యర్ధ: ప్రపద్యేయమితీత్యన గరం నిశ్చ త్యేళి శేషః. ఏవము పేక్షితముక్వా స ఏతమితి వాక్యం వ్యాచష్ట ( లోక ఇవేత ) ఏపమీక్ష్మి త్వామూర్ధానంవి దార్య ప్రప ద్యేయమితి నిశ్చిత్యేమం సక్షాతం ప్రాపద్యత ఇత్యస్వయః. నను • నవవై పురు మే ప్రాణాః • స పవై శీర్ష శ్యాః ప్రాణాః ద్వాపర్వాకౌ * నవ ద్వా రేపు రేదేహీ త్యాగిషు ద్వారనవకం ప్రసిద్ధం - నతు మూర్ధనిద్వారా స్తరమిత్యాశజ్క్యూ ప్రత్యక్ష తః • తమర్ధ్వమాయన్న మృతత్వ మే లీలి శ్రుతితశ్చ తస్య ప్రసిద్ధేర్నైవమితి వస్తుం సై షే తివాక్యం. తద్వ్యాచడే ( సేయమితి ) ప్రత్యక్షుతి ప్రసిద్ధిం సై షీతి ప దాభ్యాం దర్శయతి ( మూర్ధనీతి ) మూర్ఖనిచిరం విషవృక్ష తైలాది ధారణ కాలే లికాది తద్ర ససంవేదనం దృశ్యతఇలిసాద్వాః ప్రత్యక్షుతః ప్రసిదైత్యర్థః, న కేవలం ద్వారం ప్రత్యక్ష తఏవ ప్రసిద్ధిః - కీస్తు తస్యాః విద్యతిర్లి నామ్నా పిర్దిరిత్యాహ ( విద్య తిరితి ) అనే నేశ్వరేణ స్వప్ర వేశార్థ మసాధారణతయా విదారితత్వాన్న భృత్య స్థానీయచక్షురాది ప్రవేశ ద్వారై స్సహ * నవవై పురు షే, ప్రాణాఃశ్యాది పూర్వోక్ష ·ఐతరేయోపనిషత్ X3 స్తదేశ న్నాన్దనం తస్య త్రయ ఆవ సథాః శం. ఇత రాణితు ఆ శ్రాది ద్వారాణిభృత్యాది స్వీయ సాధారణ మార్గ శ్వాన్న సమృద్ధిని- నాన్వ హేతూని. ఇదంతు ద్వారంపర మే శ్వర స్యైవ కేవల స్యేతి త దేశ న్నాన్దనం- నన మేవ నాయీ నమితి. గైధ్యం ఛాగ సం. నన్దశ్య నేన ద్వా రేణ గత్వాపరస్మై బ్రహ్మణీ తి. తస్య - ఏవంసృత్వా ప్రవిష్ట స్య జీ వేనాశ్మ నా రాజ్ఞ ఇవ స్వం పురంశ్రయ య ఆవ సథాః - జాగరిత కాలె ఇయస్థానం దక్షిణం చక్షుః, స్వప్న కాలె పర్మనః, సుషుప్తకా లెఇదంహృదయాకా శ, మిత్యేతత్ - వక్యుమాణా వాత్రయ ఆవస థాః- పితృశరీరం, ఆ. శ్రుతిషు పరిగణితమిత్యు క్తంభవలె, శ్రాతప్రసిద్ధింవక్తుం ఆ దేశ న్నా గనమితి వాక్యం. తలొ తదేవ నాన్దనం - నాన్యా నీత్యు క్తమితి కృత్వా వ్యాచపై ( ఇత రాణిత్వితి ) ( సమ్మ, దీనీతి ) సమ్యక్ ఋద్ధిః - ఆననో యేషు తానీ ఆవిగ్రహః, హేతుశబ్దంభావ ప్ర ధానం స్వీకృత్య ఆననం ప్రతి హేతుత్వం యేషామితి బహుహౌహిణా హేతూనీతిన పుం సకత్వం ద్రష్టవ్యం. ( సన్హత్య నేన ద్వారేణ గత్వేతి ) అనేన • తయోర్ధ్వమాయ న్న మృతత్వ మే తీతి శ్రు తొ ప్రసిద్ది దర్శి తా. ఈశ్వర స్యైవం ప్రవేశము క్వా త స్యైవ పూర్వోక్త కార్యకరణ సఖా తో పాధిక సంసారమాహ ( తస్యేతి ) ఏవం పురంసృ స్వాజీ వేనాత్మ నా శ్రీ విష్ణస్య తస్య రాష్ట్ర గవత్రయ ఆవసథాః- క్రీడాస్థానానీత్యస్వ యః, తాన్యే వాహ ( జాగరి తేతి ) ( చక్షుతి ) చక్షుర్రోళకమిత్యర్థః. ( మన ఇతి ) మనసో 2 ధికరణం కథాస్థానమిళ్యర్థ:. * కథై స్వప్నం సమాది శేటితే ఈ తేః. ( హృదయా కాశమితి ) హృదయావచ్ఛిన్న భూతా కాశ ఇత్యర్థః యదృపి బ్ర హ్మణ్యేవ సుషుప్తా జీవోవర్తతే * సతాసోమ్యత దాసమ్బన్న ఇ7 శ్రు తేః - తథాపి బ్రహ్మణ్_పి హృదయాకాశే 2వ స్థానా తత్సమ్పన్నో 2. తస్మి న్నేనవ రత్న తశోక్తం. అన్యధా హృదయాకాశశ చైనైన దహరాథికరణ న్యాయేన బ్రహ్మాళి థా నే తస్య త్రయః స్వప్నా ఇతి వడ్యమాణ స్వప్న తుల్య త్వాసుపప తెరితి. అత ఏవ ప - నరమాహ ( వశ్యమాణా వేతి ) తానేవాహ ( పితృశరీరమితి ) నను ఆ ఆ త్మారాఇడమేకని వేత్య ద్వితీయ త్వేనో క్లస్య కథమానస థానాయోగ్యత్యాశజ్య , ·re ఆన గిరిటీ కా సహిత శజుర భాష్యేణయుక్తా శ్రయః స్వప్నా అయమాన సధో-యమావసధ్కో యమాన సధ్యలి శం. మాతృగర్భాశయః, 'స్వర్చశరీర, మితి. ( త్రయః స్వప్నాః ) జాగ్రత్స్వప్న సుషుప్తాబ్యాః. ననుజాగరితం ప్రబోధరూప త్వాన్న స్వప్నః నైవం- స్వప్న ఏవ. కథం. సరమార్థ స్వొక్ష్మ ప్రబోధా భావాత్ , 'స్వప్నవనసర్వస్తు పర్మనా, చ్చ. అయమేనావ సభశ్చ కుర్దక్షిణం ప్రథమః. ష నజ కరంద్వితీయః. హృడయాకాశ స్తృ తీయః. అయమావసధ ఇన్యు క్తాసుకీర్తన సేవ. తేషుహ్యయమా వస థేషు పర్యాయే ణాన్య భావేన వర్తమాన్కో ఏడ్యయాదీర్ఘ లంగాఢం పసుపుస్వా బావిక్యాన ప్ర బుధ్య తేఅ నేకశత సహస్ర నర్థసన్నిపాతజమఃజముహుర్ముహురభీమా తాసుభ నైరవి. " ఆ ఆవ స ఖానా, పృజత్వాస్పహరం కాద్వితీయ త్వాసను ఎకు ఆయ: స్వ ప్నొకరు . తద్వ్యాచట్ట ! శ్రయః స్వప్నాం ) స్వప్నతుల్యా ఇక్మర్టః జాగ్రదిక్యుపుడుణం పి త్రాదిశరీర శ్రీ సళ్చేర్యపి ద్రష్టవ్యం. స్వప్నతు లృశ్వనా స్త్రీలం జుతే ( 1 ) సి శరీరశ్రయము పుషితం తత బోధస్య స్వప్న ప్రతేబోతుల్యశ్వాత్ స్వప్నశ్వాసే వేళ్యాహు ( నైవమ్3 ) రధా ప్రసిద్ధిర్నా ఆ విశజులే (కమ ) అవి కి నాం తథాస్త్ర సిద్ధ్య వే2 సి వివేకి శాం తల్లక్షణ శ్వాధా ప్రసిద్ధిర స్త్రీత్మాహ ( వరకు 3 ) వస్తుత త్వ తిరో థా నేనా సదృస్తు, 3-సః స్వస్న ఇతిలక్షణం జాగులమపి తథాభూత మేవ-బ హ్మస్వరూప 3కో-కొదవిద్య సంకజగత్య్రం తన్చేకృత్త! ఆ స్తరంయన న - రత్ ద్వితీయకవసఫఇత్యస్వయ్య, ఆయమావసరఇత్యాదినాఆ రానరంనోచులే-ప్రసా దభూమి కావదుపర్మధోకానేన స్థిరాస ఎచ సురాద7-2జుళ్యానిక్షత్య ప్రదర్శ్వస్తే బాహ్మావసం కాని వారణాయేత్సాహ ' ఆయనవసరమ్యకాడకీ రకమే వేల ) సత్వాన సవశబస గృహటి శేష వాచిన కధకు వ్యాదిషు ప్రశ్నత్యాజ్యఆవసధ స్థిత సేపై పు స్థితస్యదీపుని ద్రా, పర్మనా శ్రేషు సుఖను - స్వేవ శ ఘ ప్రబోధాదర్శ నాల్ , గౌణ్యాను త్యాం వసభస్వరూహ ( తెముహ్యయము ) స్వాదాని క్యా అవిద్య యేత్యస్వయ, అసభ వైరపీ వ్యన నరం త్వే తేకవ సభాపత్యుచ్య సైఇవి శేషం 19 తేషాం తా CO ·ఐతరేయోపసషత్ . H శం. సజాతో భూతాన్యభి వ్యైక్షుత్ ( సజాతఇతి ) ( సి ) కగా చిత్ సరమకారుణి కె నా చా ల్యే ణాత్మజ్ఞాన ప్రబోధకృచ్ఛ్వక ర్యాం వేగా స్తమ హా భేర్యాం తత్క- డ్లమూ లే తాడ్యమా నాయాం సపత'మేవ- సృప్యొదిక కృత్వేన ప్రకృతం పురుషం- పురిశయానమా ల్మౌను బ్రహ్మ- బృహత్తమం ఆస్తతకా రేణ్ణి కేనలు పేనతతతమం- డ్యా పకషం-పరిపూర్ణమా ఆ . జాగం రాదికం భూర కార్యస్య కార్చకరణ సభా సృఢత్వం, త్వామను- త ద్భిన్న స్యాపి రప్మింస్తారాత్యామానా వదర్శవ త్త్వమిశివ కుం సజాతఇతే వాక్యం. అద్వ్యాచ ప్లే ( నిజాతం తల ) భూ స్యే వాము భ్యేన - తాదాత్మ్యేన వ్యాక కోత్ - వ్యక్తంజ్ఞాతవాను క్తవాంశ్చ మనుష్యో _హం "కాతో 2 హం సుఖ్యహ మి త్యాది ప్రకారేణీత్యరః, తఖాచ శ్రుశ్యత్తరం • అసేనజీ వే సొత్త నా 2 ను స్రవి శ్యనామరూ పేవ్యాకరవాణితి నప వ్యకిరి కార్మజా నేసు కనకు క్షలాదాత్మ్యభ్ర మంత్యాశ జ్క్యోహ శ్ర : ( కి.మహాశ్యమి ) ఇహ ఆ ఆశ్యం - వ్య ఎరిక్రమాలౌ సంవావడిషు, మీ కాక్వాకో ! వానిత్యరః జ్ఞాతవాసత్య పి ద్రష్ట వ్యం. ఇతిశజోయసా దిత్య వై. యస్మా దేవం- తస్మా దధివ్యైడు దిలి. ఆధ్యారో పుప్ర కరణసమా వ్యర్టోవా. ఇదం పొక్యంకాష్య కా ? స్పష్టత్వారు వేడినం. 'లేఖకదో ఉత్ పవెలంపో, ఏవమ బ్యాకోపం ప్రదర్శతన్నా పవాదాగం సవితమిత్యాదివా క్యం వ్యాచ ప్లే ( సకదాచిదిత్యాదినా ) యద్వా - సజాతణ త్యాదిరపవాడః. త సైక్ పక్షే వివరియోజనా-భూతాని వ్యాకరోత్ - విచి న్యాకరోల్. కిమ్ జాం సరస్సు త్తా స్తి- నవేవి చారిత వానిల్యగ్ర విచార్య చకివ స్యం- ఆప్త వ్య35 కం స్వతస్స శాకంవావదిషత్ - పది న్యూమ్. సకల వ ప్యాశ్మశ్వు రిక్షం వర్తుక్నోము 3 నిశ్చిత వాసత్య . ఏవం పదారశోధనవతో వాక్యాగజాసమూహ ( సఏకము ) • ఆ చార్యవాక్ పురుజు వేవేతే శ్రు తే! లేక ఎనాస్వలో వా క్యాజు సం ససచ్చు : త్య? పేర్మొహ ( పరమే ) ( వేళాస్తే ) ఉపనిషత్ - ఇసముదాయస భలేస్తానీ యత్వం. కచ్చతానాం • త త్వమనీత్యాది నా క్యానాం ప్ర బోధజనక - త్వమి క్షే యం. ( సువిశయానమిలి) సూర్దస్యయా ద్వారా స్రవిశ్యేలి శేషు. (లుపే నేతి ) بق

·XE
ఉ.
93
ఆనద్ద గిరిటీ కాసహిత శజ్కూర భా షేవణయుక్తా
కిమిహాన్యంవావదిషదితి సపత మేవపురుషం బ్రహ్మ
తతమవః పశ్య దినప దర్శమితీ3 ||
తస్మాదిద' నా 'మేదఠోహ వై నామతమిదం
స్ఛమిన్టమి త్యాచకు తే పరోక్షణ పరోకు ప్రియా
ఇవహి దేవాః పరోకు ప్రియా ఇవహి దేవాః || - .. 08
ఇతి తృతీయః ఖగ్గా
ఇత్యైత రేయే ద్వితీయే ఆరణ్య కే చతుర్థాధ్యాయః,
ఉపనిషత్సు ప్రథమోధ్యాయః.
ఓమ్ తత్సత్ -
శం. "కాశవత్ ప్రబుధ్య అపశ్యత్ • కథం. ఇదం-బ్రహ్మముమాత్మనః స్వ
రూపమదర్శం-దృష్ట వానప్మి. అ హెూఇతివి చారణాధాప్లుతిః.03
యస్మాది నమి త్యేవ యత్సాజూదపరోతాదహ్మ సర్వాన్తర
మపశ్యత్ - నపరో క్షేణ - తస్మాదిదంపశ్యతీతి ఇద`నామపర
మాత్మా. ఇద' వై నామ- ప్రసిధోలోక ఈశ్వరః. తమేనం
ఇద.ఇష్క్రమితి పరోకాభిధా నేనాచక్షు తే బ్రహ్మపదః సంవ్య
వహారార్థం పూజ్యతమ శ్వాత్ ప్రత్యకు నామ గ్రహణభయాత్ .
తధాహి ( పరోకు ప్రియగాః ) పరోకు నామగ్రహణ ప్రియా: ఇ
ఆ. తేన 'స హత్యక్షః. కింపరోక్ష తయాజ్ఞాతమితిప్ప చ్ఛతి ( కధమి? ) తస్య కృతిత్వ
ప్రఖ్యాపకేన వాళ్యేన తస్యా పకోడు త్వమాహ ( ఇదమితి ) ఇOఇ3 ఫ్లు తేర మా
హ ( ఆహెూ ఇతి ) • విచారణా పూర్వమితి విచారణార్ధ స్లు తేల్విహిత త్వాన్
ఫుత్యా సమ్యగ్రహ జ్ఞాతంన వేలి 2 చార్య సమ్యగ్జాతమితి నిశ్చిత్యా హెచాణు స్వస్య
కృతార్థత్వం ప్రఖ్ళాపిక వానిత్యగః-
త స్వేదగ్ర నామ ప్రసిద్ధ్యాపి తస్య జ్ఞాన స్యా పరోక్షత్వ మిలిషక్తుం తసాదిద
ఇతివాక్యం. తద్వ్యాచప్పే ( యస్మాదితి) యస్మాత్ సర్వా నరం బ్రహ్మఇద
03

·ఐతరేయోపనిషత్ , - ܐܝ శం వ- ఏవహి - యస్మొద్దేవాః. కిము సర్వ దేవా నామపి దేవోమ హే శ్వరః, ద్విగ్వచనం ప్రకృతా ధ్యాయ పరిసమా ప్త్యర్థమ్. ఇతి తృతీయఖ్య భాష్యమ్, అస్మిన్న ధ్యాయే ఏష వాక్యార్థః - జగచుత స్థితిలయ కృద సంసారీ సర్వజ్ఞః సర్వశక్తిః సర్వవిత్ • సర్వమిదంజగత్ స్వత్కో న్యద్వ స్వన్తరమను పొదాయై వాకాశాది క్రమేణ సృప్వౌస్వాత్మ ప్రబోధ నార్థం సర్వాణిచ ప్రాణాదిను దిమచ్ఛరీ రా రాణి స్వయం ప్రవి ఆ. మిక్య పరోక్షం- ప్రత్యగాత్మే త్యేనా పళ్ళదిత్యస్వయః. కథమిదన్ర నామత్వం అత ఆహ ( ఇవహవ్వాలి ) నను . ఇన్తోరూయాశ్యాదా విస్త్ర ప్రసిద్ధార్న శ్విదష్ట్ర ఇత్యల ఆహ { తనేవమితి ) ఇదశ స్యైవ సతః పరోక్ష త్వార్థం అక్షర బో పే సేన్త ఇత్యాహుఃత్యర్థం. రోడో క్లే ప్రయోజనమహ ( పూజ్యేతి ) పూ జ్యానాం హోత్రతయైవ నామవ శ్రవ్య మిత్య శ్రీ ప్రమాణమాహ ( త భాహీలి } ( దేవాఇతి ) పూజ్యా ఇక్ఫర్మ ఆళఏ వాచార్యా, ఉపాధ్యాయ, ఇత్యుక్తావేవ ప్రీతిం కుర్వ స్త్రీలో కే- నతు విష్ణుమి త్రాది నామగ్రహణ ఇతి భావం . నామ్నః పరోకు త్వం నామ-య ధారణామ్నో రూపొత్తరకరణేన స్వరపొచ్చాదసమితిష్ఠయమ్ XX ఇతి తృతీయ ఖణ భాష్యటీకా అస్మిన్న ఖ్యాయే ఆత్మైకత్వ. లోక పాలసృష్ట, శనాయా పిపాసా సంయో జనా, దీనాంబహూనామర్థానాము క్షత్వాత్ సర్వేషామపి వివక్షతత్వ శశావారణా యవివక్షితముగ్ధ మాహ ( అస్మిన్నితి ) సర్వేష్వపి శరీరే ష్వేక ఏ వాత్మా,, సవివపర మేశ్వర, ఇతివత్యమాణాః ఏతచ్ఛ జార్ఖః ( వాక్యార్ధంతి ) వివక్షత ఇతి శేషః, కథ మయమే వాల్డో వివడి తఇత్యాశ జ్క్యూ పూర్వసన్చర్భ పర్యాలోచన యే త్యాహ ( జగది త్యాదినా ) యద్యత్ లో కాది సృష్ట్యా అన్న సృష్ట్యాచ్పో తితీ ఏవో కై- రథాప్యుత్పత్తి స్థిత్యుక్త్యాతత్ ప్రళయో ప్యుక్త ప్రాయవలయకృదిత్యుక్తం. లోక పొలాదీనా సేవ భోక్తృత్వోక్యా అసంసారీత్యుక్తం. సామాన్యత స్సర్వం జా సర్వజ్ఞః. విశేషతః సర్వ ప్రకారేశాషి సర్వం జానాతి సర్వవిత్. సృఫ్ట్వే క్య సేవ జగ త్తత్కార్యత్వా తద్వ్యతిరేకేణ నా శ్రీత్యుత్వా ప్రత్యగాత్మన సద భేద మాహ ( స్వాతేలి ) : కేవలం ప్రవేకో క్యైవ తద భేదః- క్రీస్తు తడ భేదజ్ఞానో కే నానీతి ·ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శజురభి ష్యేణయుక్తా శం. వేశ, ప్రవిశ్యచ 'స్వనూత్మానం యధాభూతమిదం బ్రహ్మాస్మీతి సౌత్ ప్రత్య బుధ్యత, తస్మాచ్చ 'సపవసర్వశరీ రే ష్వేక ఏవా త్మా-నాన్య ఇతి. అన్యో, పి సమఆత్మా బ్రహ్మాస్మీ త్యేవంవిద్యాదితి. * ఆత్మా వాఇద మేక ఏ వాగ్రఆ సీత్ * బ్రహ్మతతమమితిచోక్తం. అన్య Uచ. 'సర్వగత స్య సర్వాత్మనో వాలాగ్రమాత్రమప్య ప్రవి స్టం నా స్త్రీతికథం సీమానంవి దార్య ప్రాపద్యత పిపీలి కేవ సుషిరం. నన్వత్యల్ప మిదం చోద్యం- బహుచాత్ర చోదితవ్యం. అకరణ స్సన్నీ క్షత, అను పొదాయకిళ్ళల్లో కాన సృజత, అద్భ్యఃపురుషం సము ధృత్యామూర్ఛయత్ , తస్యాభిధ్యానాన్ముఖాదినిర్భిన్నం, ముఠా దిభ్య శ్చాగ్న్యాడయో లోక పాలా, స్తేషాళ్చాశ నాయాది సం ఆ 'శ్చత్యాహ ( ప్ర విశ్యచేతి ) ( ప్రత్యబుధ్య తేతి ) యస్మాల్ సర్వశరీరే స్వేక స్యైవ ప్ర వేశఉక్తః, యస్మాచ్చ ప్రవిష్టస్య బ్రహ్మతయాజ్ఞానము కం, తస్మాత్ సర్వశరీరే స్వేక ఏ వాత్మా, సచ సర్వజ్ఞ ఈశ్వరఏవ - నాన్య, ఇత్యేష వాక్యార్టో వివ క్షిత ఇతి పూ ర్వేశాస్వయః * సమఆత్మేతివి ద్యాదితి సంకతో పనిషగత వాక్య శేషా 2. వ్యేత మే వార్ధమా హేత్యాహ ( అన్యో2 పేత ) ( సమణం ) సర్వభూతే స్వేక ఇత్యర్థః * సఈక్ష తేత్యాది స్వర్భాదయమగః ప్రతియత ఇళ్ళు కంపూర్వం - ఇ దానీము పక్షమోపసంహా రాభ్యామ ప్యేషఏ వారి ప్రతీయత్నత్యాహ ( ఆత్మావా ఇతి ) * సదేవసోమ్యే దమగ్ర ఆ సీన్ * తదేతద్బహ్మాపూర్వమిత్యాదౌచాద్విత యత్వము క్తమిత్యాహ ( అన్యత్ర చేతి ) ప్ర వేశవాక్యా డాత్మన ఏకత్వము క్తం తదయుక్తం - తస్యైవాసజ్జ తార్ధ్భత్వాదితిశజ్కుతే ( సర్వగత స్యేతి ) అశరీరత్వా ద్వి దారయితృత్వం, సర్వగత త్వాల్ ప్రవేశ, శ్చ ససజ్రచ్ఛత ఇత్యక్షః కిం ప్రతీయ మానాథే. సజ్రతత్వం - ఉతవివక్షి తా ఆద్యే సర్వస్యాస్య సఖాత్యా త్వేనసర్వస్యా వ్య ప్రామాణ్యం స్యాత్ . నచవేదస్మృతద్యు క్తమిత్యాహ ( నన్వితి) చక్షు రాదిక ర? రీ తణం ప్రసిద్ధం, మృదాద్యు పాదానవత ఏవ స్రష్టృత్వం, హస్తాభ్యామేవ సముద్ధరణ సంమూర్ఛ నే, ఇత్యశరీర స్య తదసజ్ఞతం. శస్త్రాదినామూస్తేనవిదారణం- నత్వమూ రానాం. ముఖాదిభ్యో2 గ్న్యాద్యుత్సత్రా తస్య దాహాది హిస్యాత్ మూర్తసైన్యా ·ఐతరేయోపనిషత్, శు యోజనం, తదాయతన ప్రార్థనం, తదర్థంగ వాది ప్రదర్శనం, తే షాఇ్చ యధాయతనం ప్రవేశనం, 'సృష్ట స్యోన్న స్య పలాయనం, నాగాదిభి స్తఃస్ఫుడా, ఏతత్సర్వం సీమావి దారణ ప్ర వేశ సమ మే వ. అస్తుతప్తి సర్వ మే వేడమనుపపన్నం. న-అ త్రాత్మావబోధా భ్రమాత్ర స్య వివక్షిత త్వాత్ సర్వో యమర్థ వాద ఇత్యదోషః. మాయావివ ద్వా మహామాయావీ దేవః సర్వజ్ఞః సర్వశక్తిః సర్వ మేతచ్చ రాచరం. సుఖావబోధ ప్రతిపత్త్యర్థం లోక వదాఖ్యాయి ఆ. స్యేన సంయోజసంకర్తుం శక్యం- నాశనాయ దేరమూ ర్తస్య అగ్న్యాదీనాం శరీర సృష్టిః పూర్వం ప్రార్ధనాయా అయోగః తదాగవాదశరీరాథా వాత్ , స్వయంచాశరీ రత్వా, దానయనాయోగః తేషామశరీరత్వాడమూర్తత్వాత్ ప్రవేశానుపపతి: అన్న స్యా చేతన స్య పలాయనానుపపతిః వాగాదీనాం హస్తాదిఎడ్వస్వాదానాసా మర్థ్యాత్ తై: తజ్జిప్టు డానుపప : అర స్సర్వమ సజ తార్డు మిత్యర్థః ఆస్తి సర్వమ ప్రమాణమ స్వీకశ్చిచ్ఛ జూ..తే { ఆ స్విలి ) వివడిలొ విషంభుజ్జనె • ప్రజా పురాళ్మనోజ పాముబలి చదిత్యాదీనామివ ప్రామాణ్య సమ్భ వేనా ప్రామాణ్యం నక స్య చిదపియు క్తం. చివ4 తార్చేచనా సజ్రలిరితిద్వితీయం చూషియం ( నేలి ) లోకేశ్వ యమేవ ద్వారంకృత్వా నే కేషుగ్మ హేషు ప్రతిష్ఠితస్య దేవదత్తస్యైకత్వదర్శనా కడ్వ బిహాత్మన ఏకత్వమిలె బోధయితుంవి దారణ ప్రవేశ నేఉచ్చే తే సకు సోథో వివడి - వివక్షి తాత్మైకత్వబోధ ద్వారరయోక్తత్వాక్ ప్రాశస్త్యాక్ష ద్వారతయో క్తవపో ఫననాదిపదగ్గ వాద్కత్యర్థః అసత ఏవ ప్ర వేశాదేవి సూక్తిళ్యశ్రీకృత, తస్యగుణా గ్రవాదత్వం వపోళ్ళసనాది వాక్యవదు క్వా * అగ్ని దొమస్య భేషజమితవద్భూతార్ధ కాదత్వమశ్రీకృత్యాహ { మాయావతి ) మాయయా ఆఘటిక మీపి సర్వముపపద్య రే. ఆఘటిత ఘటకత్వాత్తస్యా ఇత్యరః. అనేన సృష్ట్యా దేరఘజి జాగ్ధత్వా దృష్టర్వసగ "రాదివన్మృపాత్వమే వేతి స్పకర్తుమ ఘటితమః స్మ ఫ్యాది శ్రు త్యాదర్శితమిత్యు క్తం సన్వాత్మావబోధశ్చేద్విపాక్షితం. అట్టి సావో దేవసఉచ్చ తాం- కిను నే స్పృధాప ఇనే నేతృరఆహ ( సుఖేత ) అవబోధః - లవబోధినం ప్రతిపాజనం సుఖే ఏక్తుః ప్రతిపాదనార్థం, సుఖేన శ్రోతు ప్రతిపక్షం, చేశారు. తను లోక సృ ·ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శఙ్కర భా ష్యేణయుక్తా శం. "కాది ప్రపఫ్చ ఇతియు క్తతరఃపడు. నహిసృప్యాఖ్యాయికాదిపరిజ్ఞా నాత్ కిళ్చిత్ ఫలమిష్య తే. ఐకాత్మ్యస్వరూపపరిజ్ఞానా త్వమ్మ తత్వంఫలం సర్వోపనిషత్ప్రసిద్ధం. స్మృతిషుచగీతా ద్యాసు * స మం సర్వేషుభూ లేషుతిష్ఠ పంపర మేశ్వరమిత్యాది. నను త్రయ ఆత్మానః. భోక్తాకర్తాసం సారీజీవపక స్సర్వలోక శాస్త్ర ప్రసిద్ధః, అనేక ప్రాణికర్మఫలోపభోగయో గయోగ్యా నే కాధిష్ఠానవల్లోక దేహని ఆ. హ్యదేర్మానా మౌరాగోచర త్వే సొపూర్వత్వాత్ తత్పరత్వ మేవాభ్యాయి కాయాల స్విత్యాశజ్య అపూర్వ శ్వే2 పి తత్ప్రతిపత్త్యాఫలా భావాత్ , ఫలవడ్డానే శ్ర లేస్తా త్పర్యనియమాత్, అన్యథా రుద్రరోదనా దేరస్యపూర్వ త్వేన త తాపితాత్ప ర్యాస తేర్న సృష్ట్యాదౌ తాత్పర్యమిత్యాహ ( నహీతి ) ఆత్మ ప్రతిపత్తా తుఫలదర్శనాత త్పరత్వ మేవయు క్తమిత్యాహ ( ఐకాత్మ్యేతి ) ( సర్వేలి ) *ఏతావద రేఖల్వమ్మ తత్వం • తమేవం విద్వానమృత ఇహభవతి • విద్వానమృతస్సమభవ దిత్యాదిసు జ్ఞానాదమృతత్వం సిద్ధమత్యర్థం. * సమంసర్వేషు భూ తేష్విత్య నే నై కాత్మ్యము క్వా * సమంపశ్యక్ హి సర్వత్ర - నహినస్త్యాత్మ నాత్మానమితి తర్జానాదమృతత్వము క్త మిత్యాహ ( స్మృతిషుచేల ) • యధత్వాన్భుతమశ్నుత ఇత్యాది రాదిశబ్దార్థః. * సో హంసవత్వం సచసర్వ మేత దాత్మ స్వరూపంత్యజ భేద మోహం | ఇతీరిత స్తే నన రాజవర్య సత్యాజ భేదం పరమార్థ దృష్టి రిత్యైకాశ్యముక్త్వా * సచాపిజాతి స్మరణాత బోధ సత్రేవజక్ష్మన్య పవర్గ మా పేత్యాది విష్ణుపురాణమాద్యశబ్దార్థః. ఆ వైక్య మేవాస్యా భ్యాయ స్యార్ధ ఇత్యుక్త్వా ఏక దేవస్థిరీకరు మాశజుతే ( నన్వితి జీవ ఈశ్వరోనిర్వి శేషం బ్రహ్మచేతి త్రయఆత్మానఇత్యర్థః. తత్రజీవోహంక శైలి లోకే, * విషహిద్రష్టా స్రష్టా * యజేత స్వరకామఇత్యాదిశా స్త్రీ, చ ప్రసిద్ధ ఇత్యాహ ( భోక్తేతి ) ( ఏకఇతి ) త్రయాణాం మధ్యే ఏక ఇత్యర్థం. యోలోక దేహనిర్మాణేనలిళ్లేనావగమ్యతే సర్వజ్ఞ ఈశ్వరః - సద్వితీయ ఇత్యాహ (అనే కేతి) అనే కేజం- విచిత్రా శాంప్రాణినాం యాన్య నే కాని- విచి త్రాణి కర్మఫలాని. త దుపభోగయోగ్యాని యాన్య నేకాని- విచి త్రాణ్యస్థానాని- స్థానవిశేషాః - తద్వ నోలో కాదేహాళ్చ. తేషాం నిర్మాణేన లిజే నేత్యర్ధ 8. ఇదం విశేషణంకరుః సర్వజ, ·ఐతరేయోపనిషత్ . శం. గ్మాణేనలి జేన యథా శాస్త్ర ప్రదర్శి తేన పుర ప్రాసాదాదినిర్మా ణలిజేన తద్విషయ కౌశలజ్ఞాన వాక్ తత్కర్తాత బాదిరివ ఈశ్వరః సర్వజ్ఞ జగతఃకర్తా ద్వితీయ శ్చేతన ఆత్మ్కా వగమ్య తే, * యతో వాచోనివర్తతే * నేతి నేతీ త్యాది శాస్త్ర ప్రసిద్ధఔ పనిషదఃపురుష స్తృతీయః,- ఏవ నే తేత్ర యఆత్మాన్కోన్యోన్యవిలక్షణాః. తత్ర కథమేక ఏ వాత్మా ద్వితీయో 2-సంసారీతిజ్ఞతుంశక్యతే. తత్ర జీ వపవతావత్ కళంజ్ఞాయేత. న స్వేవంజ్ఞాయ తే తై తామనా ర స్టాఆ దేహి ఆ ఘోష్టావిజ్ఞతా ప్రజ్ఞ తేతి. ననువి ప్రతిషిద్ధం - విజ్ఞా య తే యఃశ్రవణాదికర్తృత్వన, “అమన్మస్త్ర విజ్ఞాతో విజ్ఞా తేతి, చ. తథా • నమ తేర్మనారంమస్వథానవిజ్ఞా తేరి జాతర తారం ఆ. త్వార్థం. ( యథాశాస్త్ర ప్రదర్శితే నేతి ) * సఇమాల్లో కాన సృజతేత్యాదిశాస్త్ర ప్రదర్శితలిజే నేత్యర్థం. అనుమా సదృష్టానమాహ ( పురేతి) అచేతనం ప్రధానం స్వయమేవ విచిత్ర జగదా కారేణ పరిణమ తే- నతు సర్వజ్ఞోధిజాతాకశ్చిదితి సా ఫ్యాః. తన్ని రాసాయాహ ( చేతన ఇం ) చేత నానధిష్ఠితస్యా చేతన స్య స్వతః ప్ర వృత్త్యదర్శనాదవశ్యం సర్వజ్ఞ శ్చేతనో2ధిష్టాతా 2 శ్రీ కార్య ఇత్యర్థః. తృతీయదూ హ ( యతఇతి ) ఏక స్యైవరూప భేదేన భేదఇత్యాశ క్యాహ ( ఏవమితి ) ( అ న్యోన్యేతి ) అన్యోన్య విరుద్ధధర్మవర్ణ్వాదహనతుహినవద్బిన్నా ఇత్యర్థం. రత్రజీవ స్య యత్కరృత్వభో శృత్వాది వైలక్ష ణ్యము క్తం - తదసిద్ధం- తస్య మానానరావిష యత్వేన తగ్ధర్మవ త్తయా ప్రమాతుమశక్యత్వాల్ . అతిన భేదఇత్యభిప్రాయణపరి హరతిసిద్ధాన్ ( తత్ర జీవఏ వే3 ) ( కధమిలి ) తస్యశ్లేయత్వాభావేకర్తృత్వా ది ధర్మవిశిష్టతయాపి సజాతుం సశక్యత ఇత్యర్థః. అవిజ్ఞతాభిప్రాయ ప్రకారః ప్ర శ్నం మత్వాశఙ్కతే ( సన్వితి) ఆదే'- వర్ణాత్మకశబ్దవక్తా. ఆ ఘోహ్లి- ధ్వ న్యాత్మకశబవ క్షేత్యర్థం. పూర్వవాక్యే * 'సవి షో శ్రుతో 2 మతో 2 విజ్ఞాత ఇతి విక్టేయత్వస్య ప్రతిషే ధాత్తస్మిం సద్విరుద్ధం క్లైయత్వమిత్యాహ ( ననువి ప్రతిషి ధమిలి ) యః శ్రవణాదిక రృత్వేనవిజ్ఞాయతే- సఏవామతో 2 విజ్ఞాతశ్చే త్యేతద్వి ప్రతిషిద్ధ మిత్యన్వయః, శ్రుత్య నర వి ప్రతిషిద్ధం చేశ్యాహ ( తథానమ తేరిణ ·ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజుర భా' ప్యేణయుక్తా శం. విజానీయాణ త్యాదిచ. 'సత్యం - వి ప్రతిషిద్ధం - యది ప్రత్య మేణ జ్ఞాయ తేసుఖాదివత్ , ప్రత్యకు జ్ఞానంచని వార్య తే • నమ తేర్మ నారమి త్యాదినా,. జ్ఞాయ తేతు శ్రవణాదిలిళ్లేన- తత్రకుతోని ప్ర తి షేధః. నను శ్రవణా దిలి బ్లే నాపిక థంజ్ఞాయ తే. యావ తాయదా శృణో శ్యాత్మా- శ్రోతవ్యశ్శబ్దస్తదా. తస్య శ్రవణాదిక్రియమైన వర్తమాన త్వామ్మననవిజ్ఞానక్రియేన సమృవత ఆత్మనిపరత్ర వా. త ధాన్యతాపి మననాది క్రియాసు. శ్రవణావి క్రియాశ్చ స్వవిషయే ఆ. మతేః- మనోవృ తేర్మనారం- సాక్షిణమిత్యర్ధః. ఆది పడిన ఈ అమతో మv 2 వి జ్ఞాతో విజ్ఞా లేత్యాది సజ్రహ్మ, శ్రుతో ప్రామాణ్యా విశేషా ద్వి ప్రలె షే ధానుప పతేః ప్రత్య మేణా విశ్లేయళ్వమసుమా నేనవి ఎయశ్వంచోచ్యతే తాభ్యామితిశజ్ఞతే పూర్వ వాదీ ( సత్యమితి ) ఆళ్ళని యుగ పర్ణానద్వయాయోగాల్ శ్రవశాది కాలే మన నవిజ్ఞానయోగ సమ్భ నాత్ శ్రవణాది నా మన నవిజ్ఞాసరూపాత్మవిషయక మన్యవిష యకంవాడ నుమితిజ్ఞానంన సమ్భవరీత్యాహ సిద్ధాస్త్రి ( సనుశ్రవణాదీతి ) శ్రవణ్య యయైవ సహవ ర్తమాన త్వాత్ - శ్రవణ క్రియాధారశ్వాదాత్మనివిషయే పరవిషయే వాతస్య మన నవిజ్ఞాన క్రియే నసమ్భవత ఇత్యరః. అత్ర ప్రకరణే మన నవిజ్ఞానశబ్దా భ్యామను మిలిరుచ్యతే - ఆత్మన సద్విషయల్వ స్యైవేహ శబ్కొవాదినో క్తత్వాదితి. తలి శ్రవణమనసయోర్యుగ పవసమ్భ వే అన్యవిషయకమనస క్రియయా ఆల్మామ స్త వ్యఇత్యాశ్యవిజాతీయ క్రియాద్వయవల్ జాతీయ క్రియ ద్వయమపి యుగప న్నసమ్భవతీత్యాహ (తథేల) ( మననాది క్రియా స్వతి ) మన నాది.క్రియా నరమపి న సమ్భవతీతి శేష్మ. నను మనస క్రియాహిళిజం. సచలిజాంకరణం-అలీతలిజే నాప్య సుమిలిదర్శనాత్ . కింతు లిజిజ్ఞాసంకరణం. నచ తస్యాస్య సమితి కాలేసర్వనియ మః- పూర్వక్షణ సత్త్వమా త్రేణ కరణత్వోపపత్తేవి తయార్యౌగ పద్యాభా వే2పి నదోష ఇతె చేన్న- శ్రవణమన గాదిలిజవిజ్ఞానస్య సాక్షిరూప స్య స్వతో విశేషాభా వేన శ్రవణాదినిరూపితత్వ పే షే? వ తస్యాసుమాపకత్వస్య వ క్షవ్య త్వేన తత్సత్తా యాఅపి తత్కాలేవ క్షవ్యత్వానికి కావః. నను మ్ర జాహ్యగోచర శ్రవణాది క్రియ యామనురనుమానం మాభూత్ - కింతు బాహ్యగోచరశ్రవణాది క్రియై పొత్మానమపి వి జయీకు వ్యతీత్యత ఆహ ( శ్రవణాది క్రియాశ్చేతి ) స్వవిషయగోచరాఏవ- ·ఐతరేయోపనిషత్. 13 ష్వేవ. సహిమ వ్యాదన్యత్ర మస్తుగ్మననక్రియా సమ్భవతి. నను మనసః సర్వ మేవమ స్తవ్యం. సత్య మేవం- తథాపి సర్వమపి మ స్తవ్యం మనారమ స్త రేణనమ నుంశక్యం. య ద్యేవం- కింస్యాత్ . ఇదమత్ర స్యాత్ - సర్వస్యయ్కోయంమ - సమ నై వేతి నమ స్తవ్యః స్యాత్ • సచద్వితయోమ సుర్మనాస్తి. యదాసఆశ్మ నై వమ స్తవ్యః - తదాయేన చాత్మ నామ స్తవ్యః, యశ్చమ స్తవ్యః- ఆ త్మానౌబ్వే ప్ర సజ్యేయా తాం. ఏక ఏనవా శ్మాద్వి ధామస్తమ న్త ఆ నతు స్వాశ్రయగోచరా ఇత్యగం కిళ్ళు- • నమతేగ్మగారం మన్వీథా ఇత్యాత్మనో మ నవ్యత్వ ని షే. థాత్ ముక్తర్యామని మన క్రియా ససమ్భవలీ త్యాహ ( సహీతి ) ( అన్య ఆతి ) ఆశ నీత్యKః కురారాది క్రియాయాః దారుణో 2 న్య,త్ర వ్యా పొరాదర్శ నాదిత్యర్ధః నను ఆ మనసోవ గే సర్వమిదంబభూ వేతి శ్రు తేః సర్వస్యమ నోవిషయశ్వాదాత న్యపి మ నవృత్వ మే వేల శజలే ( నసుమన సఇతి ) ఏవమపి మన సకరణత్వాల్, క్రియాయాశ్చక రారమ నర్మా సుపపతే, ర్మ 2 వశ్యమళ్ళీ కర్తవ్యఇతిసిద్దానీ తా ఏదాహ ( సత్యమేవదుతి ) ( రధాపీతి ) • సమన్వీథా ఇత విశేష.శ్రు త్యామ నవ్యత్వ ని షే ధాన్ అభ్యుషగమ్యోచ్య తేఇతి సూచయత్య పిశబ్బః ఆస్తు మస్తు రావశ్యకత్వం- తావతాకింస్యా దలి శజ్ఞతే ( యద్యేవమితి ) ఏవం స శ్యాత్మ నోమ స్తవ్యత్వాబావ స్సిధ్యతీల్యాహ ( ఇదమిలి ) కుకవితది 3 చేత్ - తత్ర వ క్రవ్యం కిమాత్మనోమన నేస్వయమేవమనా - ఉతాన్యోవేతి వికల్ప్యాద్యం దూష యతి ( సర్వ స్యేతి ) ఏకత్రక రృకర భావస్య విరోధాన్మనుర స్తవ్యత్వంస సమ్భ వతీత్యర్థి. ద్వితీయే సమనా అనాత్మా- ఆత్మావేతి వికల్ప ్య ఆ ద్యే ఆహా ( నచేతి ) ద్వితీయ ఇత్యన నరమనాత్మే తిశేషః అనాత్త నో2 చేతన స్యమ నృత్వానుపప త్తికి త్యర్ధః, ద్వితీయమనువదలి (యదేతి) అస్మిన్ప డే ఏకసి స్మరీ కేఆత్మ ద్వయంస్యా దిత్యాహ (తదేవ) చ శక్గాపర స్పరసముచ్చయారౌ యేన చాత్మ నాత్మామ న్తవ్యో యశ్చాత్మా మ స్తవ్యఇత్యస్వయ్య తృతీయా న ప్రధమా నయచ్ఛబ్బాభ్యాముక్తా ద్వా వాత్మా నౌస్యాతామిత్యర్థః ఏతదోష పరిహారాయైక స్యైవాత్మనఏ కాం శసమ నృ త్వ, నుంగా న్తరేణమ స్తవ్యత్వ, మిత్యుక్తాసావయవత్వం స్యాదిత్యాహ ( ఏక ఏ వేతి) ·ఆనద్దగిరిటీ కాసహిత శజుర భా ష్యేణయుక్తా శం. వ్య త్వే నద్విశకలీభ వేద్వంశావత్ . ఉభయఛాప్యనుసపల్ రేవ. యధా ప్రదీపయోః ప్రకాశ్య ప్రకాశక త్వా నుపప : సమ త్వాత్ - తద్వత్ • నచ మనుర్మ స్త వేమనన వ్యాపారశూన్యఃకా లో స్యాత్మ మన నాయ. యదాహి లిథైనా శ్మానం మను తేమ - తదాపి పూర్వవ దేవలిబ్రేన ముస్తవ్య ఆశ్మాయః, యశ్చ తస్యమ నా- చౌద్వౌ ప్రసజ్యేయా తాం-పక ఏవ వాద్వి ఛేతి పూర్వోత్తోదో షః. నస్రత్య క్షేణ నాప్యనుమా నేన జ్ఞాయ తేచేల్ - కథముచ్య తే * సమఆ త్మేతి విద్యాదితి, కథం వా * తాము నై త్యాది. నను ఆ. అస్తు దోష ఇల్యాశజ్ఞ్య ఆత్మ భేదే తయో, కమత్యా యోగా ద్విరుద్దదియ తయా శరీరమున ధ్యేత, సావయవ ల్వే - నిత్య త్వేన కృతహా నాదికంస్యా, దితి దోష మాహ ( ఉభయథేతి ) ఉన్నయోరపి సమూస స్వజావ యోరీ పయోఃక రృకర్మభావా దర్శనాదాత్మ భేదప జే ఆత్మ శకల భేదప జే సౌతయోః సమాన స్వబావత్వాదభిన్న పడు ఇవక దృకర్మ భావోస సమ్భవలీ త్యనుపపత్త్య ఘరమాహ (యథేలి) * పరాఇశ్చిఖాని వ్యతృణత్స్వయమ్బూ సస్మాత్పరాజ్పిశ్యతినా నరాత్మన్నితి శ్రు త్యాకరణానాం బహి ర్విషయత్వ నియమస్యాత్మ విషయశ్వాదావస్యచో క్లశ్వాల్ , * యన ససానమను తే ఇతి శ్రు తే, శ్చ మనసోబహిల్విషయేమ నవ్య ఏవ వ్యాపార్క-నాత్మ నీ త్యాహ ( నచమ స్తుతి ) సదైవంసతి • కశ్చిధీరః ప్రత్యగాతా సమైకల్ ఆమన సైవాను ద్రష్టవ్య మి త్యాదీనాం కాగలికితివాచ్యం-మస సోజహిర్వి మే పాభావే నైకాత్మ్యేసత్యాతా స్వయ మేవ ప్రకాశత ఇతిత దర్థ త్వాల్, అన్యభా పూర్వో కన్యాయోపబృంహితా మతో విజ్ఞాత ఇత్యాదిబహు శ్రుతివ్యాకోపస్స్యాదితి భావః, ఏవమాత్మనః సామ్రోన్మన సామ న వ్యత్వప జేఏకస్మిన్నరీ రేఆత భేద, సస్య శక లీఢావో, వాస్యాదిత్యు క్లబోషమగుమితి విషయత్వప 2 ప్యాహ ( యదాపీతి ) ఏవం "అమతో 2 విజ్ఞాత ఇతి శ్రీ త్యా న్యాయోపబృంహితయా సర్వాత్య నాథేయత్వాభావాదిలిస్థితం. తత్రపూర్వ వాదీశజ్ఞ తే ( నస్రత్య క్షణేతి ) ( కధమితి ) ప్లేయర్న ప్రతి పాదక శ్రు తేః శ్రోతృ త్వాది ధర్మవ త్త్వ ప్రతిపాదక శ్రు తేశ్చాను సప త్రికళ్యర్థః తత్ర ఆవిద్యాబితాశ్రుతొ ఇతరని మే ధేసతి స్వప్రకాశ త్వేన స్వచకస్ఫురణ మేవోచ్చ తే- నతు కర్మతయా వేద్యత్వమితి పరిహారంవ శ్యామఇత్యభిప్రేత్య తోళ్ళ ణ్వాది ఈ పౌపరిహారమాహ (నన్వితి) తతకింధర్మవ త్వ ·ఐతరేయోపనిషత్. 40. శ్రోతృత్వాది ధర్మ వానాత్మా. అశ్రాతృత్వాది ప్రసిద్ధమాత్మనః కిమత్ర విషమంపశ్యసి. యద్యపి తవనవిషమం - మమతువిషమం ప్రతి భాతి. కధం. యదా, సౌత్రో తా- తదానమతో. యదామ తదాన శ్రోతా. త తైవం సతిపకే ఆతామనా, పక్కేన ఆ తానాపిను . తధా న్యత్రా పిచ. యదైవం- తదా ఆతృ త్వా విధగ్మ వానా న్మా-అశ్రోతృత్వా దిధర్మ వా న్వే తిసంశయస్థానే 3. ప్రతిపాదన స్య కాగతి తెప్పచ్ఛ్య తె- కింవా శ్రోతృత్వాది ప్రతిపాద నేనా శ్రోతృత్వా దికమప్రసిద్దమిత్యుచ్య తేవేశి వికల్ప్య గాద్య 3 - నిక్య సేవ శ్రోతృత్వాది ధరా శ్రీ రా దిత్యాహ ( శ్రోతృత్వాదీని ) • న శ్రోతానమస్తే త్యాది శ్రు తేర్ని త్య మేవా ఆతృ త్వాద్య పి- ప్రామాణిక శ్వాత్ అతో నద్వి లీయో 2 పీఠ్యాహ ( అశ్రోతృత్వాదీతి ) ఉభయోరవిరోధ ఇళ్చో త్తర శ్రవ్యమ ఇతి భావం. ఏవళ్ళు • శ్రోతామనా * ఆ తానమ నేతి, చోభయశ్రవణేసలి శ్రోతృత్వాది ధర్మవా నే వేత్యన్యతర పకిగ్రహవై ప మ్యం శవనయు క్తమిత్యాహ ( కిమ త్రేతి ) నన్వ ఆతృత్వ శ్ర తే రన్యపరత్వో పప నేర్న వైషమ్య మిత్యాశ జ్య కాలభేదేనోభయోరపి దర్శ నాచన్యకరస్యాస్యప రత్వే హేళ్వభావాచో నై పేత్యాది శ్రత్యరా డ్రీ కానే వై షమ్యంస్యా దే వేత్యాహ ( యద్య పీలి } అ ఆతృత్వాది ప్రసిద్ధమనాశ్మన ఇతిపా ఠే సన్వితి వాక్యమపి శ జానర్గతమేవ. • లోతామనే త్యాది శ్రుత్యా ఆతృత్వాది ధర్మవానాత్మా. సను తత్ కధం స్యాదిక్యన్వయః. నను - న లో తేత్యాది స్త్రీ తేర ఆకృత్వా ది ధర్మవ త్త్వమూత్మన ఇత్యాశల్య లోక ప్రసిద్దేర్నైవమితి సఏ వాహ ( ఆ ఆ తృత్వాతి ) ఉభయో రష్యాత్య ధర్మశ్వ శ్రవణేనమా నే 2 న్యతరస్యానాత్మ ధర్మ త్వా భిధానమయు కమితి సిద్ధాన్త దూషయతి ( కిమ త్రేతి) నను లోక ప్రసిద్ది బలాద నాశ ధర్శత్వ నిశ్చయాన్న నైషమ్య బి. త్యాశజ్క్యునిరాకకోతి | యడ్య పీతి ) ఆత్మ త్వా చేరాత్మధర్మ ల్వే 2. పి ప్రసిద్ధేరవి శేషాత్ శ్రుశ్యనురోధేనోభయోరప్యా క్మధర్శత్వమితి ప్రశ్నపూర్వకమాస (కమతి } ఇతరత్సర్వం సమానం త్వయా హికాదాచిక్క జా సేవ నిత్య మేవ శ్రోళ్ళ శ్వాదికమజీ క్రియతే- తదయు క్షమిత్యాహ ( యదా 2 సావితి ) ప నేత్యస పరం సతుల్య సేవ శ్రోతామస్త వేతి శేషః. ( త "నాన్న త్రాసీ3 ) ద్రష్టత్వ జ్ఞానత్వాదావ స్వేవమేవ కాదా చిక్కత్వ మిత్యర్టు.

·నై దయఉభయమపి కా ఆనన్ద గిరిటీ కౌసహిత శఙ్కర భా షేవణయుక్తా శం. కధంతవనవైషమ్యం. యదా దేవదత్తో గచ్ఛతి-త దాన స్థాతా-గ వ. యదాతిష్ఠతి-నగనా- స్థాతైన. తద్మా స్యపక పనగ నృత్వం స్థాతృత్వ ఇ్చ-ననిత్యంగ నృత్వం స్థాతృత్వం వా-తద్వత్ - తథైవా త్రకాణాదాదయఃపశ్య ని పక్షే ప్రా స్తే నైవ ఆతృత్వాదినాఆతో చ్యతే - శ్రోతామ వేత్యాది. 'సంయోగజత్వ మయాగపద్య ఇ్చజా నస్యహ్యాచక్షు తే. డర్శయ నిచ * *అన్యత్రమనాఅభూవం నాడర్శ మిత్యాది, యుగపత్ జ్ఞానానుత్పర్మనసోలి? మిలి,చ న్యాయ్యం. భవ త్వేవం- కింతవ నష్టం- య ద్యేవంస్యాత్. ఆస్వేవం - తవే ఆ. శ్రోతృత్వాదేశి పాక్షికత్వం దృష్టా సేనస్న ఫ్రీకరోతి ( యదేశి ) తదా స్యేత్యత్రయ దై పమితి పదమధ్యాహృత్యయదైవంవ్యవస్థ- తదా స్య పక్ష ఏవగ నృత్వమితి క్యంయోజ్యం ( తద్వదితి) ఆతృత్వాదికమపిగా నిత్యమిత గః. నరే అవిది తాభిప్రాయాః కా కాదాచిత్క మేవా స్విలి చోదయ స్త్రీ త్యాహ ( తథైవా త్రేతి ) నను సిద్ధాసనాపి శ్రోతృత్వా శ్రోతృత్వయోరణీ కార 'స్య సిద్ధానిత త్వాత్ కథం భేద ఇత్యాశజ్య తన్మ తేనిత్య సాక్షిణా నిత్యమేవ శ్రోతృ త్వం, కాదా చిత్కథా సస్యమృ షా త్వేన తదభా వేనచ నిత్య మేవాశ్రోతృత్వం, అస్మ న్మత్తు కాదాచిత్కథా నేనైవ ఆతృత్వాదికమిలిచి శేషమాహ ( సంయోగజత్వ మితి ) జ్ఞానస్య కాదాచిత్ప్ర త్వే అయాగపద్యేచ యక్రమం ప్రమాణమాహ ( దర్శయ నిచేతి ) ( యుగపదితి ) యది మనోన స్యాత్ - శ్రీ చక్షురాదీస్త్రి యాశాం యుగపదేవరూపాదిభిః సమ్బనె యుగపదేవ సర్వేఛియైః సర్వవిషయక జ్ఞానాన్ని స్యుః- సామ ర్యాస్పత్త్వాత్ • నచ తఖా సి- అతః క్రమేణ త త్తదిని యసంయోగిఅణు పరిమాణం మనో2 శ్రీక ర్తవ్యం. తథాచ యుగపత్స ర్వేల్షియైగ్మ నస్సంయోగాభా వాన్న యుగప త్సర్వవిషయకంజ్ఞానం. అతో యుగప ద్రూ సాది సర్వవిషయకజ్ఞానానుత్పత్తిలి జేన మనో స్త్రీతివదన్తో యుగపత్సర్వజ్ఞానా సుత్ప త్తిరి త్యుక్తవ స్తఇత్యర్థ. ఇమమదీంన్యాయ్యం పశ్య నీతిపూర్వేకొస్వయః. కాణాదాది మతే సిద్ధానినా ప్రదర్శి తేసతి - కాశా దాదిరీత్యా శ్రతిద్వయోపపత్తే రాత్మనః శ్రోతృత్వాది ధర్మసిద్దేశ్చ త థైవా స్వితిపూర్వపక్షీతటసేవా సిద్ధార్దినం ప్రతిశ్కతే ( భవత్వితి ) యద్యేవంన్యాయ్యం స్యాత్ - ఏవమేవభవతు. కింతవ నే. మిత్యర్థః ·ఓ * ఐతరేయోపనిషత్. శం. ష్టం చేత్ • శ్రుత్యఢస్తున సమ్భవతి. కింనశ్రోతామ నే త్యాద్విశ్రు త్యర్థి *నో తానము నే త్యాదివచనాత్ - నను పాక్షిక త్వేన త్యుక్తంత్వయా న - నిత్య మే* శ్రాతృత్వాక్య భ్యుపగమాత్ * నహి ఆ తుఃశ్రు తేర్విపరిలోకి ఏగ్యత ఇ త్యాదిశ్రు తేః. ఏవం తనిత్య మేవ శ్రోతృత్వాడ్య భ్యుపగ మే ప్రత్యకు విరుద్ధాయుగప జ్ఞానోత్పత్తి రజ్ఞానా భావశ్చాత్మనఃకల్పితః స్యాత్ - తచ్చానిష్టమి 6. నోభయదోపోపపత్తి :- ఆన్మనఃత్రు త్యాది శ్రాతృత్వాది ధర్మ ఆ. ఆత్మనః కదాచితజ్ఞానేన శ్రాతృత్వాది ధర్మవ త్త్వస్య శ్రుత్యనభిమత త్వాన్న త న్న్యాయ్యమితి సిద్ధానీతంపడం దూషయతే ( ఆ స్వేవమితి ) నను - శ్రోతామ నేతి శ్రు త్యాతద్దర్మప త్వ ప్రతిపాదనాదన ఖమతత్వమసిద్దమితిశజ్ఞతే ( కిం నేతి) సళోతేతి శ్రుత్యావి శేషతః కాలత్రయే ఓ పి శ్రోతృత్వాది ధర్మ రాహిత్య ప్రతిపాద నాల్ తద్దర్మవ త్త్వమనభిమత మే వేతిసిదానీ ఉత్తరమాహ ( న శ్రీ తేలి ) యదాడి సౌ శ్రోతేత్యాదినా శ్రోతృత్వాదేశ పాక్షికత్వ స్యత్వయైవ క్షత్వాత్ , కాణాదపడు ప్రదర్శన వేళాయాంచ "కాదాచిత్క క్షాసేన తరుపపాదనాత్, పాక్షిక శ్రోతృత్వా ది తదభావజిషయతయా శ్రుతీద్వయ స్యోపప త్తి విశజ్ఞతే ( నన్వితి) అపాక్షిక త్వేన శ్రోతృత్వతదభావయోః శ్రుతిభ్యాం స్వర సతః ప్రతీ తేపాక్షిక త్వేన తత్సజ్కొ చోనయు క్షఇతి 'స్వాభిప్రాయం బివృణ్వక్ సిగ్దాన్యాహ ( ననిత్య మేవేశి ) నను శ్రు తేరనిత్య ల్వేసతే తదటితంత్రోతృత్వమస్యనిత్యమిలి సజ్కొచఆవశ్యకః. అత ఆహ ( సహీతి ) శ్రీ లేః శ్రోతృత్వ స్య చానితృత్వ వచనం శ్ర తివిరుద్ధమిత్యర్ధం, శ్రుతిమ త్యాదీనాం నిత్య త్వేయుగవత్సర జ్ఞానం స్యాత్ , కదాచిదపి కస్యచిదపిజ్ఞానస్యాభా వోస స్యాత్ - శ్రీ త్యాదిశబ్దితానాం సర్వేషాం జ్ఞానానాంనిత్యత్వాల్ ,. వచేష్టాప తిః - ప్రత్యక్ష విరోధాల్. అS • సహి శ్రోలు: శ్రీ తేః త్యాది శ్రు తేరస్య పర త్వంవ క్తవ్యమిలిశజ్ఞలే ( ఏవంతరీతి ) ఇవిశబ్దశజ్కా సమాప్యర్థం, పరిహారతి ( నోభయేతి ) యుగపడ్డానోత్పత్తి రజ్ఞానాభావ శ్చే త్యుభయదోషస్యోపప తి:- సమృవోనా స్త్రీత్యర్థం శ్రోతృత్వా దర్నిత్య శ్వేకథముభయదోషాభావ ఇత్యాశజ్ఞ్యాత్మ స్వరూపభూత సాక్షిరూప శ్రు త్యాదర్ని త్య త్వే 2. పివృతిరూపకాదాచిత్కశ్రు త్యా దేరప్యభ్యు సగమారు క్తదోషాభావ ఇతిపరిహారక్ నిత్య ఆత్మత్వాధికందర్శయతి ( ఆ , ·بع 2 నిత్యా ఆనన్ద గిరిటీ కాసహీత శజురఖా ష్యేణయుక్తా శం. వత్త్వతు తేః. అని త్యానాంమూర్తానాంచ చడురాదీ నాం దృ ప్యౌద్యనిత్య మేవ సంయోగ వియోగధర్మిణాం. యథా – గ్నే జ్జ్వలనంతృణాది సంయోగజ త్వాత్ - తద్వత్ . నతు నిత్యస్యా మూర్తస్యా సంయోగవి భాగధర్మిణః సంయోగజదృష్ట్యాద్య నిత్య ధర్మిత్వం సవ్భవతి. తధాచ శ్రుతిః * సహిఠపుదృ షెర్విపకి లోపో విద్యతణ త్యాది . ఏవం త ద్వేదృష్టి- చకుపో గృష్టి, ర్ని త్యాగాత్మనః,. రధాచ ద్వేత్ర - శ్రీత్ర స్యానిత్యా, ఆత్మ స్వరూప స్యచ నిత్యా, తధామతి విజాతీ బాహ్యా బా హ్యే. పవం హ్యేవ- తధా చేయంశ్రు తిరుపపన్నాభవతి • దృ పేదపా శ్రు తేః శ్రో లాఇత్యాద్యా. లో కే2పి ప్ర సిద్ధం చకుష స్తిమిరా ఆ త్మనఇతి ) ఆత్మనః స్వరూపభూతంయత్ శ్రు త్యాది - శ్రీ త జన్యవృత్తిమత్సా క్షిరూపం - తద్వశాద్య చేతృత్వాది - తద్ధర్మవ త్త్వస్య * శ్రోతామ నే త్యాది శ్ర తేఃత్యర్ధః అనిత్య శ్రు త్యాదికం త కధమిత్యాశజ్య తదర్శయతి ( అని త్యానామితి ) తేషామనిత్యత్వమాహ మూర్తానామితి ) దృష్ట్యా దేరనిత్య ల్వే హే తుచూహ ( సంయోగేతి ) సంయోగజన్య త్వామృహ్య దేరనిత్యత్వమిత్యర్థః జ్వల నమిత్యన నరమనిత్య మిత్య సుషజః సనుయద్య నిత్య దృష్ట్యాద్యభ్యుపగమ్యెత- తర్జిత దేవాత్మ నో2 పి థర్మోడైస్తు - కింనిత్య దృష్ట్యాది నేత్యత ఆహ ( నత్వాతి ) నిత్య త్వాద మూరత్వం అమూర్తత్వాత్ సంయోగాది ధర రహితత్వం. తతః సంయోగజద్య ప్యొద్య సమ్భవఇత్యతఆత్మనో నిత్యదృష్ట్యాద్యభ్యు-పగ న్తవ్యమిత్యఢః. శ్రుతితో 2 పి నిత్య దృష్ట్యాదిసిద్ధిరి త్యాహ ( తథా చేతి ) నిత్యానిత్యదృష్టి ద్వయాజీ కారే గౌరవ మిలిశజుతే ( ఏవంక క్షితి) శ్రతి ప్రామాణ్యాల్ ద్వైవిధ్యాజీ కారే గౌరవం ప్రామాణికమిఠ్యాహ ( ఏవం హ్యేవేల ) ( తధాచేతి ) చోడి వధారణే తథైవే త్యర్ధ ( దృషేర్ష ప్రేతి ) దృష్టి విషయక దృష్టి మానితితదరం. తత్రవిషయవిషయి భావ స్యైకస్మిన్న సమ్భవాద్దృష్టిద్వయం ప్ర తీయత ఇలిదృష్టి ద్వైది ధ్యే సత్యే వేయం శ్రీ తిరుపపద్య తే- నాన్య థేశ్యర్థ: లిమిరోగ స్యాగ మేన ఔదృష్టి :- అపాయేచ జా తాదృష్టి ప్రతి తేర్జన్మ నాశయోగినీ అనిత్యాదృష్టి లేకా, తదీయ జన్మ నాశ సాక్షి భూతా, ద్వితీయాదృష్టి , ర స్త్రీతి లో కేసి ప్రకీయకణత్యాహ ( లో కే2 పీతి } .

·ఐతరేయోపనిషత్ . శం. గమా పాయయోర్నపొదృష్టి, • ఔదృష్టి, రితి చకుర్దృ ష్టోరని త్యత్వం. తథాచ శ్రుతి మ త్యాదీ నామపి. 'ఆశ్మ దృష్ట్యాదీనాఇబ్బ నిత్యత్వం ప్రసిద్ధ మేవలో కే - వడతిహ్యుధృతచతుః స్వప్నే డ్యమయా బ్రా తొదృష్ట ఇతి, తథ్కావగత బాధిర్యః స్వప్నే శ్రు తోమన్తో ద్యేశ్యాది,, యదిచకుస్సంయోగజై బాత్మనో నిత్య దృష్టిస్తున్నా శేష శ్వేత-తదోగ్ధృతచకుః స్వప్నే నీలపీ ఆద్కీనప - శ్యేత్ , * నహి ద్రష్టుదృపే రిత్యా ద్యాచ శ్రుతి రనుపపన్నా స్యాత్ ,' • తచ్చకుః పురు షేయేనస్వప్నం పశ్యతీ త్యాద్యాచ ఆ. చతుర ప్రేర నిత్యత్వమిత్యు పలక్షణం. ఆత్మదృ షేర్నీ త్యత్వం ప్రసిద్దమిత్య పి ద్రష్ట వ్యం. ( లధాచ శ్రుతిమత్యాదీ నామపీల ) నిత్యత్వమనిత్యత్వఇ్చ ప్రసిద్ధమిత్యను మజ. ఆమ్మదృష్ట్యాదీనాం నిత్య త్వే హేత్వ సరమాహ ( ఆళ్ళ దృష్ట్యాదీ సొంచేతి ) స్వప్నే చక్షుషోభావే2 _పి దృ స్వేస్సత్త్వాత్ సానచక్షుర్జ న్యేతినిత్యైవేత్యర్థ చ దుఃస్వప్నే 2 వ్యను పరళమితి యదికశ్చిమాయాత్ - తం ప్రత్యుక్త ముద్ధృత చ ముతి. రస్య చక్షుస్సత్త్వాశ జేవనా సీశ్వదం. ( అవగతేతి ) ఆవగతం- నిశ్చితం బాధర్యంయ స్వేత్యర్థ. నచ స్వప్నే దృష్ట్యా దే శ్చక్షు రాచ్యజన్య శ్వాత్ కధందృష్టి శ్ర త్యాదిశబ్ద వాచ్యత్వమితి వాచ్యం- రూపొదివిషయకాపరోక్ష జ్ఞాన స్యైవ దృష్ట్యా దిశబవాచ్య శ్వాది తిభావః. ఉ క్షమగ్గంవిపర్యయే బాధకో క్యాదృఢయ (యదీతి, ( సపశ్యేదిలి ) దర్శన హేలోశ్చడుషోభావాదిత్యర్థ. నచేదందర్శనంస్మృతిరితి జాచ్యం- తథాసలె సన్నిహిళ త్వేనా పకోడావభాసోన స్యాత్ . నచ తదంశే భ్రమణ తివాచ్యం- బాధకాభావాత్ . పూర్వమనసుభూత బ్రా తాడిదర్శనంచన స్యాదిలిరా వః. ఇదము పలక్షణం. సుఖమహమస్వాప్ప మితి పరామర్శ హేతుభూతస్సుము ప్రికా లీనానుభవో2పి నిత్యో భ్యువగ నవ్యః - తదానీం సర్వకరణానామభావేనానిత్యా సుభవాభావాదత్య ద్రష్టవ్యం. స కేవలం ప్రత్యక్ష స్యానుపప :- శ్ర తిరష్యనుపప న్నాస్యాదిత్యాహ ( సహద్రపురి ) * సహి శ్రోతుః శ్రు తేరి పరిలో పో విద్యత ఇత్యాద్యా ఇత్యార్యా చేత్య నే సగృహ్య తె. (కచ్చడు 38 ) చమ్పే ఇతిచక్షుః- ద్రషా. సాక్షీ. పురు షే-ఆత్మని. శరీ-రేనా. యేన స్వప్న ఆ పశ్యతి-తచ్చక్షుః సాక్షీ. (ఇత్యా 'ద్యాచ శ్రు తెలి } ఆనుపపన్నా స్యాదిత్యనుషజ్ఞం. * స్వప్నానంజాగBతా'నంచట ·20 ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజూరభాప్యేణయుక్తా శం శ్రుతిః, నిత్యాశ గృష్టి ర్బాహ్యా నిత్యదృష్ట గౌహికా. బాహ్య దృషైశ్చోపజనాపాయాద్య నిత్యధర్మవత్త్వార్లా కాయా ఆత్మ దృషే సర్వదవ భాసత్వం. అత్కో నిత్య త్వాది బ్రా నిమిత్తం లోక స్యేతయు క్తం. యధా భ్రమణాది ధర్మవదలా తావి వస్తువి షయేదృష్టి రపి భ్రమతీవ- తర్వత్. తధాచ శ్రుతిః * ధ్యాయతీ వ లేలాయతీ వేతి. తస్మాదాత్మ గృ స్టేర్నిత్య త్వాన్న యాగపద్యమ యాగపద్యం వాస్తి. బాహ్యానిత్య గృష్ణ్యుపాధివశాత్ లోక స్య తార్కికాణాం చాగమ సముదాయవృతత్వాడని త్యా ఆశ్మనోదృ గా ఆ ఫోయేనానుపశ్యతీత్ళాది రాద్యశ బాగః నన్వాత దృ ప్ర్నేత్య త్వే కధం త త్రోనిత్య త్వ ప్ర తీతిః, కువా లోక స్యా –్యవసర్వాషిదృష్టిరితి నిశ్చయ, శ్చేత్యాశ జ్య- గ్రాహ్యా నిత్యదృష్టిగతమనిత్య త్వాది సర్వం గ్రాహకాయాం నిత్యదృష్టాలాసతే- గ్రాహ్యాయఃపిజ్జగతవర్తులత్వాది ధరాణాం గ్రాహకాగ్న్యాదౌభానదర్శనాత్ - అతోలోక స్య తధా ప్ర తీరుసపద్యరత్యాహ ( నిత్యే త్యాదినా ) ( తద్వదవ భాసత్వమిలి ) గ్రాహ్యవదవధా సమానత్వ మిత్యర్ధః గ్రాహ్యధర్మస్య గ్రాహకె భానందృష్టానేన స్పష్టయతే ( యధా భ్రమణాదీతి ) ఆదిశజ్ఞానగమనాదిగృహ్య తె. ద్వితీయేన "ధావత్ ప్యూది. ( ధ్యాయతివేలి ) గ్రాహ్య బుగ్గిగతం ధ్యానాదికం గ్రాహ కె సాక్షిణిభాస తెఇలి శ్రు త్యక్షః ఏవంచయళ్సూర్వ వొది నాయుగపద నేక జ్ఞానోత్పత్తికి ప్రత్యక్ష విరుద్దాస్యాదిత్యు క్తం- తత్ పరిహృతమిత్యాహ ( తస్మాదితి) తస్మాదిత్యస్ఫార చూహ ( ఆత దృ ఎరితి ) అనేక నిరూపిత త్వాద్యౌగ పద్యస్య, త దభావరూపత్వాదయాగపద్య సైన, కస్యాం దృష్టా తదు భయమపినా స్త్రీ త్వరః న న్వా ర్మదృషెక్నిత్య త్వే కధం పరీకాకుశలానాం నైయాయి కానాం సర్వస్వచ భ్రమః స్యాది త్యాశజ్య * నన కణావ రేణ ప్రోక్తఏష సువిశ్లేయో బహుధాచి క్త్యమానః * నై పాత రేణమతిరాప నేయా ప్రోగ్రా. స్యే నైవ సుజ్ఞానాయ ప్రే ప్లేత్యాది శ్రు తేః స్వబుద్ధ్యాష్ఠాతుమశక్యత్వావగమాత్ , సత్ప్రదాయపరమ్పరదైవజ్ఞాతవ్య త్వా తేషాం తత్రహితత్వాద మోయు మోయుక్తఇత్యాహ ( జాహ్యాని త్యేతి ) న కేపలంజ్ఞాన భేదకల్ప నైవ తేషాం భ్రమః- కిన్ష్వాత్మ భేదకల్ప నాస్యేతన్మూలో - వగమా, చ్చ భ్రమ ·ఐతరేయోపనిషత్ . ఒn . - శం. ప్రి రితి బ్రా శ్రుపప న్నైవ. జీ వేశ్వరపరమాత్మ భేదకల్ప నాచైతన్ని మి త్తెవ. తధాల స్తి, నాస్తి, అస్తినా స్త్రీ, త్యాగ్యాశ్చయావన్తో వా జనసయో రేగదా య ③ కంభవ ^- తద్విషయాయాః నిత్యా యాః దృష్టర్నిర్వి శేషాయాః. అస్తినా స్యై, కంనా నా, గుణవ దగుణం, జానా నజానాతి, క్రియావక్రియం, ఫలవడఫలం, సబీ ఆ. ఏవేత్యాహ ( జీవేశ్వరేతి ) ( ఏతన్నిమి శైవేతి ) జ్ఞానానిత్యత్వ తద్భేదకల్పనా నిమి త్తేవ. నిత్యానిత్యజ్ఞానవతో' వేశ్వరయో, ద్విచిత్రజ్ఞానవతాశ్చ జీవానాం, పర మాత్మన, శ్చైకత్వం న సమ్భవతీతియు క్యాబా సేన తై ర్భేదకల్ప నాదిత్యర్థః కిఁ్చ" * ఆత్మనైనాయం జ్యోతిషాస్తే • అయమాత్మా బ్రహ,సర్వానుభూః ప్రజా నఘన ఏ వేత్యాది శ్రు తిభ్యఆత్త నవివ నిత్య దృష్టిరూపత్వా, దాత్మనశ్చ * సర్వాః ఈ జాయత్రైకం భవ నీత్యాది నా సర్వకల్ప నానాం తన్మాత్ర త్వేసతద్వ్యతిరేకేణా భావో కేర్నిర్విశేషత్వా, త్త రూ పొయా అపి దృ షెక్నిర్విశేషత్వాత్త స్యామ స్త్రీత్యా ద్యా స్సర్వాఃకల్పనాః బ్రా ని నిమిత్తా ఏ వేత్యాహ ( తధా శీతి) యావన్తో వా శ్ళే దాః నామవిశేషాః, మనసో భేదరూ పవి శేషా,శ్చ య త్రాత్మ న్యేకంభవ ని *స ర్వే వేదాయ శ్రేకంభవ నిసర్వాః ప్రజాయత్రైకంభవ స్త్రీత్యాది శ్రు తేః - తద్విష యాయాః. తత్స్వరూపాయాః అతఏ వనిత్యాయాః నిర్విశేషాయాః దృషేః ఆ స్త్రీత్యాదికల్ప నాఆ స్తి కానాం, నా స్త్రీతికల్ప నాశూన్య వాదినాం, అస్తినా స్త్రీతికల్పనా. దిగమ్బ రాశాం, అన్యే పాంచ యథా యధం సావయవత్వాదికల్పనా, సొసర్వా సి తభా- బ్రా నినిది తైవేపూర్వేశాస్వయ్య. నను తేతే తార్కికా ఆత్మనో 2 ) త్వాదీణ తరేణ సాధయ నీ- అతోన తేషాం బ్రా సైనిమి త్తత్వ మిత్యాశ్య శ్రు తివిరుద్ధత్వా, దస డ్రై ఆత్మస్యనుపపత్తే, స్తేషాం కల్పనా నాంసత్నేమోమోనుపపత్తే, శ్చ తేషాం తార్కికాణాంకల్ప నాన శ్రీ మాణ పధమారోహతీత్యాహ ( అస్తినా స్త్రీ తి) సుషుప్తి నజానాత్య, నృత్రజానాతీ, తి కాదాచితజ్ఞానవ త్త్వకల్ప నావై శేషి కాదీనాం. ఆత్మాపరలోకం ప్రతిగచ్ఛ తీతి కేషాంచిత్ క్రియావ త్త్వకల్పనా. ఇహైవస్తిత్వాశరీరా నరంగృహాతీత్య న్యేషాం. దేహాత్మ వాదే క్షణికవిజ్ఞానవా దేవా ఆఫలం- పరలోక స్థాయినో 2 భావాత్ . అన్యే పాంఫలవల్ . దేహాత్మ క్షణిక వాది ప జేఏవ కర్మత ద్వాసనానామాశ్రయాభావాత్ పరలో కె నిర్చీ జం. నిత్యాత్మ వాది , ·23 ఖ్యాయి కామాచక్షు తే- ఆనద్ద గిరిటీ కాసహిత శజ్కర భా షేవణయుక్తా 'శం. జంనిర్బీజం, సుఖంచుఃఖం, మధ్యమనుమధ్యనుం, శూన్యమశూ న్యం, ప్కయమహమ న్య, ఇతివా సర్వ వాఘ్రత్యయా గోచ కే ప రేయోవికల్పయితుమిచ్ఛతి - సనూనంఖమపి చర్మవ చ్వేష్టయి తుమిచ్ఛతి, సోపానమివచ పద్భ్యామారోడు మిచ్ఛతి, జ లేఖేచ మీనా నాం వయసొణ్చు పదం దిదృక్ష తే- * నేతి నేతి *యతో నా చోనివర్తనం త్యాది శ్రుతీభ్యః, * కోడి. పేదే త్యాది మస్త్రవ ”త్ ,. కథంతర్షిత స్య సమఆ వ్యేతి వేదనం. బ్రూ.ఊ కేన ప్రకా రేణతమహంసమఆ ₹్మతివి డ్యాం. అ తాఖ్యాయి కామ కశ్చిక్కిలమును ప్యోముధ్ధః కైశ్చిమ స్మింశ్చదప దపరాధే సతిధిక్ ఆ. నాంసబీజం. ( దుఃఖం ) అసుఖరూపం వై శ్లేషి దివాడే. యద్వా- విజ్ఞాన వా దే సోపప్లవచి త స నతిరూపస్య 'సంసారిణో హేయత్వాళీ కా రాడ్డుఃఖరూపత్వమాత, నః. శరీరమధ్య ఏవవ ర్తత ఇతి దిగమ్బ రాణాంను తే, అన్యే షాంతు తద్భహిరప్య సీత్య మధ్యమం. ( పరోఓయమితి ) మ తఃపడెయం, ఆహుతతో 2 న్య, ఇతి శ్రీ త్యక్పరాగ్బే దాదికల్పనా. ఆ సీత్యా ద్యాః కో2య మహామన్య ఇత్యనాః కల్పనా బాష్ప్రత్యయా గోచరే - వాజ్మనసా గోచ రేయోవికల్పయితు మిచ్ఛ తీత్యన్వయః ( ఆరోడుమితి ) అత్ర ఖమిళ్ళ సుష, జుః జలేమీ నానాం, ఖేవయసా, మిత్యన్వ యః, వాజ్మన సభేదా ఆత్త నిసస ని - తదగోచరత్వాదిత్య శ్రీ క్రమేణ శ్రద్వయ మాహ ( నేలి నేతీత ) వాజ్మన సాగోచర ్వ శ్రుత్య పరమాహ ( కోరెతి ) ఛా- సౌష్ ద్వే దేలి మనోగోచరత్వం, క ఇహ స్రావోచదివా గోచరత్వం, చ నిషే ధలీత్యర్ధః, వాజ్మస గోచర త్వే శ్రవణ మననయో రసమ్భవాదాత్మనో వేదనం స సమ్భవతి శబ్ద తె ( కఫమలి ) తఠి మాస్వాళ వేదన మిత్యాశజ్య వ్రు తేరన తిశజ్యుత్వా దాత్త, వేదన ని షే ధాయోగా 1 లోపాయం పృచ్ఛామి త్యాహ ( బ్రూ హీతి ) కేన స్ర కారేణ సమ ఆత్మేతి ద్యాం - తం ప్రకారం త్యన్వయః, * నేతి నేతత్యాది శ్రుత్యు డాహరణే పై వేళర ని షే ధే నైవ: తస్య స్వ ప్రకాశ స్య బోధఇత వేదన స్ర కార స్మోక్తత్వాల్, స్ర కారా నరస్మా తాళా జా, ద నేనైవ ప్రకారేణావిషయయా వేదిత వ్యఇతి మత్వాసాపహా సము శర మాహ ( అ, ఆ ఖ్యాయి కామలి ) ( ముగ్గణ3 ) మూఢ ఇత్యరః, ( స్థావరా ·ఐతరేయోపనిషత్, 23 శం. త్వాం నాసిమనుష్యఇతి. సముద్ధతయా ఆత్మనోమనుష్యత్వం ప్రత్య యితుం కఇచ్చిచు పేత్యాహబ్ర వీశుభ వాణ కోహమస్మీతి. సత స్య ముధ్ధ తాం జ్ఞాత్వాఆహక మేణ బోధయిష్యా మీతి. స్థావరా ద్యాత భావమపోహ్యనత్వమమనుస్య ఇత్యుక్త్వా ఉపర రామ. ము ధః సతం ప్ర త్యాహభ వాణ మాంబోధయితుం ప్రవృత్తస్తూప్లీం బభూవ- కింనబోధయతీతి. తాదృగేవ తగ్భవతోవచనం. నాస్య మనుష్యంత్యు , మనుష్యత్వమాత్మనో న ప్రతిపద్య తేయః సక థం మనుష్యో, సీత్యు ఒషి మనుష్యత్వ మామ్మనః ప్రపద్యేత. తస్మాద్య థాశాస్త్రప దేశపవా శ్మావబోధవిధిః-నాన్యి. సహ్య గ్నే రాహ్యం తృణాద్య న్యేన కేనచిదగ్గుంశక్యం. అతఏవశాస్త్రం ఆ త్మస్వరూపంబోధయితుం ప్రవృత్తం సడమనువ్యత్వ ప్రతి షేధ నే నేన నేతి నేతీ త్యుక్త్వాపర రామ. మ. తథా * అనన్తరమబాహ్య మయమాత్మా బ్రహ్మ సర్వానుభూరిత్యనుశాసనం * తత్త్వమసి ఆ. దీతి ) సత్వం స్థావరాదిరూపణత్యు క్వేత్యర్ధం. సన్వితరని షే ధేన తద్బే దేశాతే పి త్వమేవంభూత ఇత్యనభిధా నే అహ మేవం భూత ఇతి జ్ఞానాభావాత్తదర్ధం విధిము ఫోన బోధనం కార్యం. అత ఆహ ( నానీతి ) అపరోక్షతయా ప్రతీయభూన వస్తుసిని పర్యయేణ గృహీతే విపర్యయని రాసమా త్రేయత్నః కార్య: నతు స్వరూపబోధే- తస్య స్వయమేవ ప్రతీతేః. తథాపిచేన్న బోదుం శక్నోతి - తరి మూఢత్వారుప దేశానర్హఏవ సఇత్యర్థః. అతః ప్రకృతేకళ్మనోనిత్యాపరోక్షస్యాహంమనుష్య ఇత్యా దినా ఆరోపాత్త ద్రూపేణ ప్రతీతెస్తస్య , నేతి నేతి , యతో వాచోనివర్త నఇనీత రని పే ధేకృతె స్వప్రకాశ స్యనియమేన ప్రతీతి సమ్భవాదయమేవో పదేశ ప్రకారః- నాన్యఇత్యు పసంహరతి ( తస్మాదితి ) నను శాస్త్రం వినాష్యన్యతో విధిము ఫేనా శ్మావబోధో - స్త్రీత్యత ఆహా ( నహ్య న్నేరితి ) శాస్త్రిక సమధీగమ్య త్వాదాత్మనో న హేత్వ న్తరేణ బోధస్సమ్భవతీత్యర్థః. శాస్త్రీయో2 వ్యవబోధ ప్రకారో2యమే వ- నాన్య ఇతరని షేధమా శ్రేణి పరమాన్ని శ్చయత్మ త్యాహ ( అతఏ వేతి ) -ఇ త్యనుశాసనమితి పదేనార్థాదనుశాసనా నరని పే ఛా ద ప్యేవమే వేత్యాహ ( తథాన నరమితి ) • తత్త్వమసీత్య తాపి తత్ప దార్థ సామానాధికరణ్యేన త్వంపదార్‌ ' కృత్వాదీని షే ధేనైవ తస్య బ్రహ్మత్వబోధఇత్యాహ ( తత్త్వమనీతి ), తత్కేన

·ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజర భా ష్యేణయుక్తా
శం * యత్ర త్వస్య సర్వమా తైవా భూత్త త్కేనకంప శ్యే ది శ్యేవ
మాద్యపి. యావదయ మేవం యధో కమినుమా ల్మౌనం న వేలి-
తావదయం బాహ్యా నిత్య దృష్టిలక్షణ ముపాధిమాత్మ త్వే నో పే
త్యావిద్యయో సాధిధర్మానాత్మనోమన్యమానో బ్రహ్మాది స్తవ్బప
ర్యనేషు దేవతిర్యజ్నిరయస్థా నేషు పునఃపునరావర్తమానో 2వి
ద్యా కామకగ్మవశాత్ సంసరతి. .
ఇతి శ్రీ గోవిన్ద భాగవత్పూజ్య పాదశిష్య స్య
పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీశ్కరభగవతః కృతౌ
ఐత రేయోపనిషద్భాష్యే, ప్రథమాధ్యాయ భాష్యమ్.
..
'ఓమ్ తత్సత్ -
ఆ. కంపశ్యేదితి దర్శన క్రియాకళ్ళత్వ ని షే ధాదప్య వేద్యతమైవాత నో డైనమిత్యాహ
( యత్రత్వ స్యేతి ) ( ఏవమాగ్యసీత ) పద్యత్వంని షేధతీ శేషః, తస్మా దాత్మనః
కర్తృత్వాది ధర్మవ తయా ప్రమాణేన
జాతుమశక్యత్వాతవర్మవ త్వ ప్రతీ తెరజ్ఞాన
మూల త్వేన భ్రమర్వొత్ సంహరిత్వేన ప్ర తీత స్య వస్తుతో బ్రహ్మమాత్రత్వా, ద నేనై
వన్యాయే శ్రేశ్వర స్యాపి సర్వజ్ఞ త్వా దేరౌపాధిక త్యేక భ్రమత్వాఛ్ఛే దేమా నా భావాత్త
'స్యాపి వస్తుతో బ్రహ రూత్రత్వా, నృ త్రయఆతా.. స- కిన్యాలై కవి వాఖథై కరస
ఇత్యభి ప్రేత్య. ఏవంభూతస్య కధం సంసార ప్ర తీర త్యాశజ్ఞ్య ఆత్మన స్సంసార
స్యాజ్ఞానత ఔపాధికత్వ ము తరాథ్యాయ ప్రజత్యు పమోగితయా'ఆహ ( యావద
యమితి ) ( బాహ్యానిత్య దృష్టి లక్షణమితి ) ప్రత్యగాత్మనో బాహ్యా మన్తఃకరణ
వృత్తం. వృత్తివృత్తిమతోరభేదా దనఃకరణ మిత్యర్ధః
-+:-
ఇతి శ్రీ పరమహంసపరి వ్రాజకాచార్య శ్రీమచ్చు దానన్దపూజ్యపాదశిష్య
శ్రీమ ద్భగవదానన్దజ్ఞానకృతాయాం - ఐత రేయోపనిషద్భాష్య టీ కాయ10
ప్రథమాధ్యాయభాష్యటీ'కా.
.........
ఓమ్ తత్సత్ .

·శ్రీ ఐతరేయోపనిషత్. ద్వితీయాధ్యాయే - ప్రథమః ఖణ్ణి. ఉ. పురు షేహవా అయమాదితోగర్భో భవతి 'సపనం సంసరన్ను పొత్తదే హేస్ట్రియ సజాతంత్యజతి, త్య క్వా న్యము పాద ర్తె, పునఃపున దేవ మేవనదీ ప్రో తోవజన్మ మరణ ప్రబద్ధావిచ్చే దేనవ మానః కాభిరన స్థాభిర్వత ఇత్యేతమర్థం దర్శయ న్యాహఠు : వైరాగ్య మీతోః. అయమేవ - అవిగ్యా కామకర్మ వాక్ • యజ్ఞాదిక స్మకృత్వా అస్మాల్లో కాస్టూమాది కు మేణ చమ్రమసం ప్రాప్య క్షీణక గ్మావృత్త్యని ఈ మేణేనంలో కంప్రా ప్యాన్నళూతః పుషా గ్నౌసుతః తస్మి పుకు షేపూ ఏవను ధ్యారోపాసనా దాధ్యాయ తత్వం నిరూపృ: ఒక కాత తత్వజ్ఞానే వైరాగ్యం హేతు 3తెరదక్షఁ జీవావరౌ ప్రసఖ్చుయన్నరాత్ • స్య త్రయ ఆవ 'సథా ఇత్యు పక్షి సం • రత్రయశ్చ స పళ్చాయితుం పశ్చిమాధ్యాయ మవ తార య భూమి కాంకరోతి ( సవివమితి ) యావదయమి త్యారభ్య వాఉత్తరాధ్యా యస్యభూమికా. ఇదానీ మథ్యాయమవ తారయతి ( సనివమితి ) ( ఇత్యేతమ శ్రమితి ) ఇరిజిజ్ఞానాయామవ రూపమేత మగ్రమత్యగః ( వైరాగ్య హేతో రితి ) వైరాగ్యార్థమిత్యర్థః. జీవావనారూప స్య జన, త్రయన్యాత్య నబీభత్స రూపశ్వాల్ తద్విచారేనై 'రాగ్యంభవతీతిభావః, పురు షేహవాలయనిత్య ③దం శబ్దార్థమాహ ( అయమిత్యాదినా ) యోచూర్ణానంవి దార్శ ప్రవిశృష్టిత - సోడియమిత్యుచ్య త్వత్యర్థః. ( యజ్ఞాదీతి ) • ఆధయణమే గ్రా మీఇష్టాపూవీద మిత్యుపాసతే తేధూమమభి సమృవ నీ త్యాదినా ప్చూగ్నీని ద్యాయా మయను ప్రసిద్ధఇత్యరః, ( అన్న భూత ఇతి ) [హ్యాద్యన్న సంక్లిష్ట. ( పురుషాగ్నౌహుతః ) పురు షేణ భక్షిత ప్రత్యర్థి. ( తస్మిన్నితి ) యేక పురు షేణభక్షిత - తృన్నిత్యర్థం. పురు షేహ వాలయం. సంసారీ ఆదిత్య- ప్రథమతః. శ్రీగర్భ ప్ర వేశాత్ పూర్వంగర్భో భవతీతి ఈ ధమమన్వయం. పురు పే స్త్రీయామివగర్భోపద్య శ్యతే ఇత్యాశజ్యభక్షితస్యా ·E ఉ. ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజురభా స్యేణయుక్తా యదేత ద్రేత స్తదే తత్స ర్వేభ్యో ? జేభ్య స్తేజః సమ్భ తమాత్మ న్యే వా త్మానం బిభర్తి తద్యదా స్త్రియాం శం. వై అయం- సంసారీరసాదిక్ర మేణాదితః ప్రథమం రేతోరూ పేణ గర్భో భవతీతి- తదాహ- యదేతత్ పురు షే రేతః - తేన రూ పేణే తి. తచ్చితగ్రెత్కోన్నమయస్య పిజ్ఞస్య సర్వేభ్యః అశౌభ్యర సాదిలక్షణేభ్య స్తేజ- సారరూపంశ రీరస్య సమృృతం - పరినిష్ప న్నం తత్ పురుషస్యాత్మ భూత త్వాదాత్మా, తమాత్మానం- రేతో రు. పేణగర్భ భూతం. ఆత్మానమాత్మ న్యేవ- స్వశరీ రేపవ బిభ క్తి- ధారయతి. తత్ - రేతోయదా- యస్మినా లే. ర్యాఋతుమ తీ. తస్యాంయోష్కా గ్నౌ స్త్రీయాంసిఇ్చత్యుపగచ్ఛక్ - అథ- త ఆ. నృస్య రసాది క్రమేణ 'రేతో రూపేణ పరిశో మే సతి తత్సంక్లిష్టస్యాపీ తథైవ రేతస్సం శేషేణ రేతోభావే సతి తేన గూపేణ పురుషస్య శరీరేవిద్యమాన స్తస్య సగర్భఇత్యా హ (రసాదీతి ) రసాదీత్యాది శబ్రేన శోశితమాంసాదిగృహ్య తె. రసాది క్రమణ యదేతత్ పురు షేరేతః- తేన రేతోరూ పేణగర్భో భవతీతియల్ - తదా హేతి పశ్చాద స్వయః కార్యః. నను తస్య గర్భత్వమ ప్రసిద్ధమిత్యాశ జ్యుస్క్రియేవ తస్యపురుషే n భృతత్వాద్ధేశ్యావృత్త్యా గర్భత్వమితివక్తుం తదేతదిత్యాది బిభర్తీత్య స్తంవాళ్యం తద్వ్యాచ జ్చే ( తచ్చెతదితి ) ( రసాదిలక్షణేభ్య ఇతి ) రసాది ధాతు సముదాయ రూపత్వాచ్ఛరీరస్య తేషాం తదవయవత్వం. చరమ ధాతుత్వాచ్చ రేతసశ్శరీర స్య సొరరూపత్వం చేత్యర్థః. ( ఆత్మ భూతత్వాదితి ) ఆత్మాభిమానవిషయశరీరభూత శ్వాల్. తమాత్మానం గర్భీభూతం- బిభ శీతిపత్యమా "సుషజ్జెణవాక్యం పూరణీ యం. ఉక్తచుర్థం శ్రుత్యక్ష రారూఢంకరోతి ( ఆత్మానమాత్మ నీతి ) అతఆత్మాన మిత్యస్య నపునరు క్తిదోషః. ఏవం పితృశరీరరూపమావసధం, తత్ర రేతోరూపేనా వస్థానం, చోక్వా మాతృదేహరూపావసధం, తత్ర గర్భరూ పేవస్థానం, చ దర్శ యితుం పితృశరీరాన్నిర్గమనరూపం జన్మదర్శయతి (త “తతి ) యదేశ్యు క్తంకాలం విశదయతి ( భార్యేతి ) పఇన్చాగ్ని విద్యాయాం * యోషావావ గా తదూగ్నిరిని దినా2 యమర్టో దర్శిత ఇతివక్తుం | సాగ్నా విత్యుక్తం ( ఉపచర్చ ·ఐతరేయోపనిషత్ . 22 సిఇ్చత్య థైతజ్జనయతి తదస్య ప్రధమంజన్మ ! ఇతి ప్రధమఃఖః, తత్ స్త్రీయా ఆశ్మభూయం గచ్ఛతి యధా స్వ మణ్ణం తధా తస్మా డేనాం నహిన స్తిసా స్యైతమాత్మా నమత్ర గతంభావయతి|| శం. దైతత్ - రేత ఆత్మనోగర్భభూతంజనయతిపి తా. తత్-అస్య పురు షస్య స్థానాన్ని ర్గమనం రేత స్సేక కాలే రేతోరూ పేణా స్య-సం సారిణః ప్రథమంజన్మ- ప్రధమావ స్థాభివ్యక్తి.. తదేతదు క్తం పు రస్తాత్ * అసాపొత్మా_మునూ త్మానమి త్యాదినా. ఇతి ప్రథమఖణ భాష్యమ్. తత్ - కేతోయస్యాం స్త్రీయాంసి కంసత్ - తస్యా ఆత్మభూ యం-ఆత్మావ్యతి రేక తాం యధాపితు:- ఏవంగచ్ఛతి- ప్రాప్నో తి. యధాస్వమజ్ఞం- స్తనాది. తధా- తద్వ దేవ. తస్మాద్దెతో రే నాం- మాతరం సగర్భోనహన స్తిపీటకాదివత్ - యస్మాత్ స్తనాది స్వాళ వదాన్మభూయంగతం- తస్మాన్న హిన స్తి- నబాధ తే ఇత్య ర్థః సా-అ న్తర్వత్నీ పతమస్య- భర్తురా ల్మానమత్ర-ఆత్మనఉద ఆ. నితి) భార్యాం సభ్రచ్ఛన్ని త్యర్థః అస్య రేతోరూపేణ స్థానాన్ని రమన మిత్యన్వ యః. రేతో భార్యాయాంసిఇ్చ తీత్య ,శ్రీ పొక్యాన్తరంసం వాదయతి ( తదేతదితి) ఆసావాత్మా- పురుషః అముమాత్మానం - స్వీయం రేతో రూపపూత్మానంఅస్మై ఆ త్మనే- భార్యారూపాయ సజ్ఞచ్ఛతీత్యర్థం . ......... ఇతి ప్రధమఖః చోష్యటీకా. నను స్త్రీ శరీరే ప్రవిష్టం పురుషస్య రేతః శ్రియాఉపద్రవ కారిస్యాత్ శరీర లగ్న బాణవదిత్యాశ జ్యోక్తం తత్ ప్రియాఇత్యాది. తదేతద్వ్యాచట్ట ( త ట్రే తోయస్యామితి ) పిటకా:- ప్రణరూపప్రజ్ఞవిశేషాః. తద్వన్నహీన స్త్రీతివ్యతిరేకేణ దృష్టానః అక్షరార్ధముక్వా పితార్థమాహ ( యస్మాదితి ) అత్ర ప్రసక్షాత్ స్ట్రియాసావధానేన గర్భరమణం కర్తవ్యమితివిధ తే ( సేతి ) భావయతి. భావ ·w ఉ. ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శజూర భా 'ష్యేణయుక్తా సాభావయి త్రీ భావయిత వ్యాభవతితం స్త్రీ గర్భం బిభ ర్తిస్కో గ్రఏవకుమారం జన్మన్కో ఫొధి భావయ తి సయత్ కుమా రంజన్మన్కో 2 ధి భావయతి ఆ త్మా శం. రేప్రవిష్టం- గతంబుద్ధ్వా భావయతి- వర్ధయతి. పరిపాలయతి గ ర్భవిరుద్ధాశ నాది పరిహార మనుకూలాశ నా ద్యుపయోగంచ కు "సా భావయిత్రీ - వర్ధయిత్రీ భక్తురాశ్మనోగర్భభూతస్య భావ యిత వ్యా- రచయిత వ్యాళ భక్తాభవతి. సహ్యుపకార ప్రత్యు పకారము న్తరేణలో కేక స్య చిత్ కేనచిత్ సమ్బద్ధ ఉపపద్య తే. తం గర్భం స్త్రీయధో స్త్రీనగర్భ ధారణవిధా నేనబిభ క్తి-ధారయతి. ప్రా గ్జన్మనః; సః-పి తాఅగ్రపవ- పూర్వమేవ. కుమారంజాతమాత్రం, జన్మనో2ధి-ఊర్ధ్వంజన్మనః. జాతంకుమారం, జాతక ర్మాది నాభా వయతి. -సః-పి తై వంపుత్రంజాతక గ్మాది నాయద్భావయతి-తదా త్మానమేవ భావయతి. పితురా కాళ్మై వహిపుత్ర రూ పేణజాయ తే. త ఆ. యేదిత్యర్థః. పాలనోపాయమాహ ( గర్భవిరు చేతి ) తస్యా పృ గర్వత్న రక్షణంవిధ తై ( సాభావయి త్రీతి ) చసబ్బస్య సేత్యత్రస మ్బస్ధ. సాపీత్యర్ధః. తస్యాభావయితవ్య త్వే హేతుమాహ ( నహీతి ) శ్రీ పురుష యోః పరస్పరోప కొరకత్వము క్వాతయోఃపుత్రసాధ్యవచ్యుమాణ పుణ్యకర్మ ప్రతినిధి త్వరూపప్రత్యుపకారసిద్ధ్యర్ధం పుత్రం ప్రత్యుపకారకత్వమూహ ( తమితి ) అగ్ర ఇత్య క్రైవశక్టోజన్మనఃపూర్వ కాలంవదతి. ద్వితీయోజనన కాలం, అధిశజ్పోన గర కాలంవదతీ, తివ్యాచట్ట ( ఆప్షన ఇత్యాదినా ) పూర్వమే వేల్య స్య వివరణమా హ ( జాతమా త్రమిలి ) జాయమానమిత్యర్థం ( జాతకర్మాది నేతి ) జన్మనః ప్రొక్ సీమ దినా, జనన కాలే సుఖనిష్క్రమ శార్ధం మ ఏజల ప్రోక్ష గాదినా, అన నరంజాతక ర్మాది నే, త్యర్థ: పి. జాతకర్మాదికంక ర్తవ్యమిత్యభిధాయత్ సౌతి ( సపితేతి ) ( ప్రవిశతీత్యాదితి ) • గర్భోభూత్వా సమాతరం| తస్యాంపునర్న వోభూత్వాదశ మేమాసిజాయత ఇతిమ సశేషః మోడు. ప్రకరణేషు లో త్పాదన స్య ·ఐతరేయోపనిషత్. 2F ఉ ఉ– నమేవ తద్భావయ త్యేషాంలో కానాంస స్తత్యాఏవం సన్త తాహి మేలో 'కొస్తదస్య ద్విలీయంజన్మ || 1 - - - ఇతి ద్వితీయఃఖద్ధి, శం. ధాహ్యు క్తం * పతిన్జియాం ప్రవిశతీ త్యాది. తత్కి మధ్రమాత్మా నం పుత్రరూ పేణ జనయి త్వా భావయతి. ఉచ్య 3 ( ఏజంలో కానాంస స్తత్యై ) అవిచ్ఛేగా యేత్యర్ధః. విచ్ఛి ద్వేరః హీమే లో 'కాశి పుత్రో త్పాగనాది యదినకుర్యుః. తేచ పుత్రోత్పాద నాదిక ర్మావిచ్ఛే దేనైవసన్తతాహి ప్రబద్దరూ పేణవర్తనై యస్మా ది మేలో 'కాకి- తస్మాత్తదవి చ్ఛేదాయతత్కర్తవ్యం. నమోయే త్యర్థః. తదస్య- సంసారిణఃపుంసః కుమారరూ పేణ మాతురుద రాద్యన్నిగ్ధ మనం - తత్ డేతో రూపా సేక్షయా ద్వితీయంజన్మ- ద్వితీయావ స్థాభివ్య - ఇతి ద్వితీయఖణా భాష్యమ్, ఆ. విభావాల్ పులో త్పాదనంమోడు సాధనమిత్యభి ప్రాయణపృచ్ఛతి ( త౨మర్థమి తి) * నకర్మణాన ప్రజయేత్యాది గ్రు తే రోడ్డు ప్రకరణే పుత్రో త్పాదనో కిర్వై రాగ్యా ద్ధాత్యభి ప్రేత, ప్రకృత శ్రుల్యో త్తరమాహ (, ఉచ్యత్యతి ) ఆత్ర లోళశ జేనలోక సాధనీ భూత్మాపుత్ర పౌత్రాదయోగృహ్య నై. తేషాం సన్తత్యై ఇత్యర్థః. తోత్పాద నేనైవోక్తానాం లో కానాంస నతత్వం ప్రసిద్ధమిలివకుమేవం సన్త తాహీతివాక్యం వ్యాద పై ( తేచేతి ) స్వేనపుత్రోత్పాద నేవిధిశశికృతే సతి స్వపు తో 2పి తధా, తత్పులో 2 పిత థే, శ్యేవం లోక స తీర్భవతీత్యర్థః, పులో పెదనస్య లోక సనతి రేవ ప్రయోజనమిలివదనా శ్రుశ్యా తస్య 'మోడు సాధన త్వం నిర సమిత్యాహ ( నమోమోయేళ్యర్థ ఇతి ) ఏవం ప్రజాధర్భధారణాదివి ధిము క్త్వా ప్రకృత వైరాగ్యార్థం ద్వితీయంజన్మదర్శయం ( తద స్యేతి ) ఇతి ద్వితీయఖ్శభాష్యటీకా.

·తాం ఆ. ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజ్కరభా షేవణయుక్తా స్కో ఫ్యాయమాత్మా పుణ్యేభ్యః కర్మభ్యః ప్రతిని ధీయ తే అథాస్యాయమితర ఆత్మాకృతకృత్యోవయో అస్య- పితుః సోడియం- పుత్ర :ఆత్మాపుణ్యేభ్యః - శాస్త్రి కేభ్యఃకర్మభ్యః- కర్మనిష్పాద నార్థం ప్రతినిధీయతే- పితుః స్థానే. పి త్రాయత్కర్తవ్యం- తత్కరణాయ ప్రతినిధీయత ఇత్యర్థ 8. తథా చసమత్తివిద్యాయాం వాజసనేయ కేపి త్రా ఒనుశి'ఒహం బ్రహ్మాహం యజ్ఞ ఇత్యాది ప్రతిపద్యత ఇతి. అథ- అన గరంపుతె నివేశ్యాత్మనో భారమ స్య- పుత్ర స్వేతరో2యం పి తాత్మాకృత కృత్యః - కర్తవ్యాదృణ త్రయాద్విము క్తః. కృతక ర్తవ్య ఇత్యర్థః ఏవం పితృశరీరే2 త్య శుచౌ ఆత్య శుచిరేశోరూపేణావస్థానం, తతో ఒపినిర్గమనం, తతో మాతురుదరే మలమూత్రా కాస్తేవి స్థా క్రిమివదవ స్థానం, తతో యోని ద్వారానిర్గ మనం, చేత్యాద్యత్య న్తం కష్టమిత్యు క్ష్వా- జన్మాన నరమపి నస్వా త స్త్ర్యం - కిస్తు పితృనియోగా తత్పారత సేణ సర్వదా కర్మాను స్థాతవ్యమితివ దక్ పు శ్రేణకర్తవ్యం స్తరం దర్శయత్సో స్యేతి వాక్యం వ్యాచ పై ( అస్యేతి ) పితుర్ద్యావాత్మా నౌ- దేహౌం స్వదేహః పు త్ర దేహశ్చేతి. తత్ర పుత్ర స్యోపయోగదూహ ( సోడియమితి ) పుత్ర స్య ప్రతినిధిత్వమన్య శ్రాఫ్యుక్త మి త్యాహ ( తథేతి ) సమ 9:- సమ దానం. స్వక ర్తవ్యస్య పుత్రే స్థాపనం. తద్య తో చ్యతే- సొసష్ప్ర తావి ద్యేత్యర్థ 8. యదాతు పితా ప్రైష్యన్మన్య తే- స్వస్య పరలోక గమనంనిశ్చి సోతి. అథ పుత్ర కూహత్వం బ్రహ్మత్వంయజ్ఞ స్వం లో ఇతి. మయా ధ్యేతవ్యం బ్రహ్మ • వేదః. తత్త్వం - త్వయా 2 ధ్యేతవ్యం, మయాక ర్తవ్యో డియర్ యజ్ఞ స్వం - త్వయాక ర్తవ్యః, మయా సమ్పాద్యో లోక స్వం- త్వయా సర్పూద్య ఇతి. ఏవం పి త్రాడ నుశిష్ట స్సక్ పుత్రః అహం బ్రహ్మాహం య షోహం లోక ఇతి ప్రతిపద్యతే - అహం బ్రహ్మా ధ్యే ష్యే, యజ్ఞాక్ కరిష్యే, లో శంసర్పూదయిష్యామీ, తి స్వీకరోతీత్యు క్తమిత్యర్థః. అనేన స్వశరీరస్య తృతీయా వస్థాకా. నను కెమర్థం పుత్రం ప్రతినిదధాతి. స్వయమేవకరోత్వి త్యాశ జ్క్యూస్వ స్య మరణాత్కరుమశ కే రిత్యభిప్రాయేదోక్తం అథాస్యాయమితి. తద్వ్యాచ ప్లే పితురు హకారా ·ఐతరేయోపనిషత్. ఉ- గతః పై తి సఇతః ప్రయన్నేన పునర్జాయ రేతరస్య తృతీయంజన్మ శం. వయోగతః- గతవయాః. జీర్ణ స్సక్ ప్రై- ప్రియ యతే. సఇతః- అస్మాత్ ప్రయ న్నేవ - శరీరం పరిత్యజ న్నేవ తృణజులూ కావ దేహా నరము పాదదానఃకర్మచితంపునర్జాయ తే. తత్ -అస్య మృ త్వా ప్రతిప త్తవ్యం యత్ - తత్తృతీయంజన్మ. నను సంసరతః పి తుస్సకాశాద్రే తోరూ పేణ ప్రథమంజన్మ, తస్యైవ కుమారరూ పేణమాతుర్ద్వితీయంజన్మొ, క్తం. త స్యైవ తృతీయేజన్మనివ క్త వ్యే ప్రేతస్య పితుర్యజ్జక్మ - శక్తృతీయమి తిక థముచ్య తే. నైషడో ఆ. ( అథేతి ) ఏవకారార్ధం మధ్యే విలల్చూ భావందర్శయతి ( తృణజలూ కేతి ) లెణ జలూకా తృణస్యా నంగశ్వా తృణా సరచక్రవ్యూత్మానం - దేహం పూర్వస్మాత్ తృణాదు పసంహరతి. పూర్వ శృణంముఖుల తి. ఏవమే వాయమాత్మా దేహాన్తరం పరి గృహ్య పూర్వ దేహం ముఖ్చు తీతి మధ్చే విలమ్బా భావః శ్రుత్య నరేశ క్తఇత్యర్ధః కర్మ చితందేహా నరము పొద దాసః పునర్జాయత ఇత్యస్వయః, యద్య పి దేవయాన పితృ యాణమా లాభ్యాంగచ్ఛతాం లో కా నరవివశరీర గ్రహణము క్తం * ఉభయ హ్య సహా తత్స దైవిక సూత్రే * ఆకాశాచ్చప్రేమసమేష,సోమో రాజేశ్రు తేః, నలు పూర్వ దేహత్యాగ కాల ఏవ- తధాపి • సవిజ్ఞానోభవతి సవిజ్ఞానమే వాస్యవ శ్రామ తీత శ్రు శౌ జాసనామయంభావి శరీరముశ్రా కాలవి వగృహాతీత్యు క్షత్వాత్ తదళి ప్రాయం తృణజాలూ కానిదర్శనమిదంద్రషవ్యం. ( తద స్యెతి ) యన్మృత్వా ప్రతి పత్తవ్యం- తదస్య తృతీయంజన్మే త్యస్వయః. యస్య జన్మద్వయము క్తం- త స్యైవ తృతీయం జన్మవ క్షవ్యం- ఔచిత్యాక్ . అన్యథాఆస్య పితుః పూర్వజన ద్వయస్యాను కత్వేన ఇదమస్య పితు సృతీయంజు న్మేశ్యనస్వయా ప శ్రేరితిశజతే ( స్వతి ) ( ప్రేత స్యేతి ) ప్రియమాణ స్వేత్యర :. * యతుమారం భావయతి ఆత్మాన మేవ తర్భావయతి • సో2 స్యాయమా శ్మేతిచ పితాపుత్ర యోరభేదస్యో క్షత్వాత్ పుత్రస్యోక్తం జన్మద్వయం పితు రేవ. ఆ సై ్యవచతృలీయో కిరిత్య విరోధ ఇత్యాహ ( నైషదోష ఇల్ ) యద్వా - పితుర్మరణాన స్తరం పునర్జన్మన్యు కై పుత్ర స్యా ప్యేవ ·8 ఆనన్ద గిరిటీ కాసహీత శఙ్కరభా హ్యాణయుక్తా ఉ- తచు కమృషిణా || - - ఇతి తృతీయఃఖః. శం. షః- పి తాపు త్రయో రై కాత్మ్యస్య వివక్షిత త్వాత్ • స్కో పీపుత్రః స్వపు భారంనిధాయేతః ప్రయ న్నే వపునర్జాయ తేయ ధాహిళా తదన్యతో కమితర త్రాప్యుక్త మేవ భవతీతిమన్య తేశ్రుతిః - పి తాపుత్ర యో రకాశ్మ త్వాత్ . ఏవం సం సరన్నవ స్థావ్య క్తిత్ర యేణ జన్మమరణ ప్రబద్ధారూఢః సర్వోలోక ! సంసార సము ③ పతితఃకథం చిద్యథాశ్రుత్యు క్తమాత్మానంవిజానాతియస్యాం క "స్యాళ్చిదవ స్థాయాం - తదైవము క్త సర్వ సంసారబన్దనః కృతకృ త్యో భవతీ త్యే తద్వస్తుతత్త్వమృషిణా- మస్త్రీణాప్యు క్తమి త్యా హ- ఇతి తృతీయ ఖజ్ఞ భాష్యమ్. ఆ. మేవ జన్మజ్ఞాతుంశక్యత ఇత్యభిప్రాయణపితురిత్యు క్తమిత్యాహ ( సో2.పిపుత్ర ఇ7) యథాపితేత్యన నరం తతశ్చ పుత్ర స్యైవ తృతీయంజన్మోక్తమితి శేషః, ఏవళ్ళు త దస్య తృతీయంజన్మేతివా క్యే తచ్ఛ బేన తత్ప్ర కారత్వముచ్య తే. అస్యేతి పుత్ర ఉ చ్యతే. అస్య- పుత్ర స్య తత్ప్ర కారంతృతీయంజ న్మేతి వాక్యార్ధ ఇలిభావః, నను ప ర్యాయద్వయోక్తం జన్మ యధాపు తగతం- ఏవం తృతీయపర్యాయో క్షమపి సా త్పుత్ర గత మేవోచ్యతాం- కింతయో రై కాళ్మ ్యవివక్ష యేత్యాద్య పరిహారేదోషమాశ జ్క్యాహ ( తదన్య లో కమితి ) ఆయంభావ - పుత్ర స్య పితరం ప్రత్యుపకార ప్రదర్శనార్థం తత్ప్రతినిధి త్వే ఉత్తే పితాస్వయమేవకర్మకరోలు - కిం ప్రతినిధి నే త్యాశఙ్క్యతత్పరిహారార్థం పితుర్మరణాభిధానం ప్రసక్షమితిమరణా నరం నవక్త వ్యమితి తృతీయం జన్మలాఘవార్ధం తస్మి న్నేవో కమితి. ఇదస్తు జన్మ త్రయం సర్వే షాం పూర్వేషామప్య స్త్రీతి ప్రదర్శయితుణ్చు సు శైవ క్తవ్యమపి తృతీయంజన్మ పిత ర్యుక్తమిలి. పూర్వాధ్యాయే అభ్యారోప ప్రకరణా కమావసడత్రయం వైరాగ్యాథ మిహ ప్రపశ్చ్య- తస్మి న్నే వాధ్యాయే తస్య సంసారస్య నివర్తక త్వేనతదపవాదార్థం య తత్త్వజ్ఞానము క్తం * సవితమే వేత్యాదినా తత్సఫలం ప్రపథ్చయితుం తదుక్త మృషిణేత్యాదిగ్రస్థ. తత్ర తచ్ఛ జార్ధమాహ ( ఏవమిత్యాదినా ) ( ఏతద్వస్త్వితి) ·03 -19 శం. ఐతరేయోపనిషత్ . గర్భేనుసన్న న్వేషామ వేదమహం దేవా నాంజ నినూనివిశ్వాగతంమాపుర ఆయసీరరక్షన్నధః శ్యేవో జవసానిరదీయమితి | గర్భే- మాతుర్గ ర్భాశయేపవసకొ న్వితీవిత గే, అనేక జనా ఘోర భావనాపరిపాకవశా దేషాందేవానాం - వాగగ్న్యాదీనాం జనిమాని- జన్మాని. విశ్వా - విశ్వాని. 'సర్వాణ్యన్వ వేదం - ఆ హమ హె నా అనుబుధ్ధ వాన స్మీత్యర్థః. :. శతం- అనే కాః. బహ్వ్య మా - మాంపురఃఆయసీః - ఆయస్యః. లోహమయ్య ఇవ్కా భే ద్యాని శరీరాణీ త్యభి ప్రాయః. అరక్షణ రక్షితవత్య స్సంసాగ పొగనిర్గమనాదధ్కోధః. పశ్య శ్యేన ఇవజాలంభి త్వాజవసా- ఆత్మ జ్ఞానకృత సామధ్యేన నిరదీయం- నిగ్గ తో, స్మి. అ హెూ. ఆ. సంసార సము ద్రౌపతనం, తత స్తత్త్వజ్ఞానాచ్చ తన్ని వృత్తి, రిత్యేతద్వ స్త్రీత్యర్థం, ( ఆ హేతి ) శ్రాహ్మణమితి శేషః ఇతి తృతీయఖణ్ భాష్క టీకా ( భావ నేతి ) ఆత్మానాత్మ వివేకభావ నేత్యఢః ( వాగగ్న్యాదీ నామితి ) ఉక్తానిజన్మాని- శరీరగ్రహణరూపాణి. తదుపలక్ష్మి తస్సర్వో2.పి సంసారో వాగాది కరణ తదటిసాతృ దేవాది సజాతస్య లిజ్ఞశరీర స్యైవ- నత్వ సజస్యా పాపినోమమేత్య ఝః. అనేన పదార్ధవి వేక పూర్వకమాత్మ జ్ఞానము క్తం. యద్వా- సర్వజ్ఞాదాత్మన స్స కానా దేవై షాం జన్మానీత్యన్వ వేదం- ఏతజ్జన్మ హేతుభూతంమూల కారణమాత్మానం జ్ఞాతవాన స్మీత్యర్థః, యచ్య పిగర్భే శ్రవణాది జ్ఞాన సామగ్రీనా స్తి- తథాపి పూర్వజన్మ కృతశ్రవణాది సామగ్రీవణదేవ ప్రతిబన్ద నివృత్తా సత్యామపిగర్భేజ్ఞానోత్ప త్తిః సమ్భ వతీతిభావః, ఇతఃపూర్వ కాలీనంబద్ధందర్శయతి ( శతమితి ) ( అభేద్యానీతి ) తత్త్వజ్ఞానమన్తరా తత్ప్రవాహావిచ్ఛే దాదిత్యర్థ. ( అథోపఢఇతి ) అధోలో కే ష్వేవ. నికృష్ణలో కే స్వేవారక్షున్ని త్యర్థి. యద్వా- అధఇతి శ్రాతంపదం అథేత్య మ్రాజ్యాచ ప్లే ( అధోపడఇత) ఆధ - అన నరం. ఇదానీమిత్యర్థః. మస్త్రద్రష్టు రఖప్రాయచూహ ( అ ఇతి ) ఇచదూశ్చర్యం మమ సంవృత్తమితి. ఏతదఖి ......... .....

·కా ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శజుర భాష్యేణయుక్తా గర్భఏ వై తచ్ఛయానో వామ దేవపవము వాచ: సపవం విద్వానస్మాచ్ఛరీర భేదాదూర్ద్వ ఉత మ్యాముష్మి శం గర్భపవశయానో వామదేవ ఋషి రేవము వాచై వైతత్ . సః - వామ దేవ ఋషిర్యధో కమాత్మాన మేవం విద్వాన్ ( అస్మాచ్ఛరీర భేదాత్ ) శరీర స్య - అవిద్యా పరికల్పిత స్యాయ స్య వదని ర్ఫేదస్య జననమరణాధ్య నే కానర్థ శతావిష్ట శరీర ప్రబద్ద 'స్య పరమాత్మజ్ఞానామృతోపయోగజనితవీర్యకృత భేదాత్ . శరీ రోత్పత్తి బీజ విద్యా దినిమిత్తో పమర్ద హేతోశ్శరీరవినాశాదిత్యర్థ ఊర్ధ్వ:- పరమార్ధ భూతస్సన్నధోభావాత్సంసారా దుష్ప్రవ్య జ్ఞానవిద్యోతి తామల సర్వాత్మ భావమాపన్నస్సన్నముష్మిణ- య ధ్కోజు రేమ ర్కే మృతే భయే సర్వ? పూర్వేజ సపరేడిన స్తే బా హ్యే ప్రజానామృతైకర సేప్రదీపవ 'న్ని ర్వాణమత్యగ ఆ. ప్రొయేణ మ స గ్రష్టృనామని ర్చేశ పూర్వకం తస్య తాత్పర్యంవక్తుం గర్భఏ వై తది త్యాది బ్రాహ్మణం తద్వ్యాచప్పే ( గర్భఇత్యాదినా ) ఏతత్ - పూర్వ బ్రాహ్మ డో కమర్ధ జాతం ఏవం- మన్తోక ప్రకారేణీ వా చేత్యన్వయ జ్ఞానస్యావ్యభిచారితయా ఫలవ త్త్వజ్ఞాపనాయ వామదే వేనఫలం ప్రాప్తమితి వక్తుం సఏవం విద్వానికి వాక్యం వ్యాచ ప్లే ( సవామదేవ ఇతి ) శరీర స్య పునరుత్ప లిశజ్ఞాం వారయతి ( శరీరోత్ప త్తల) తత్త్వజ్ఞా నేనావిద్యాది నానాదిత్యర్థః. ( పరమార్థభూతస్సన్నితి ) ఊర్ధ్వశబస్యోపరితన వాచిత్వాత్ , పరమార్థ వస్తునఏవ కదాచిదప్యధోభావరూ పనిక ర్షాభావేన నిరుతో పరితనభావా, దూర్ధ్వ జార్ధత్వ మి త్యర్ట: ప్రసిద్ధం స్వర్ణలోకం వారయతే ( అనుష్మి యథో కఇతి ) ఇన్స్టియా గోచరత్వేనాముస్మిన్ని తినివేశః స్వర శబ్బస్య నిరతిశయ సుఖసామాన్య వాచిత్వా, దహ్మానన్తస్యైవ తథావిధత్వా, త్తస్యైవ ముఖ్య స్వరత్వం వైశేషిక స్యతు స్వ రత్వమా పేక్షి కమిత్యర్థః ఉక్తస్య స్వర్గస్య బ్రహ్మరూపస్య 'స్వస్మా ద్భేదమాశజ్యా ·ఐతరేయోపనిషత్. లో ఉ- స్వరోలో కే సర్వార్ కామా నాప్త్వా మృతః సమ భవత్ సమభవత్ | ఇతిచతుర్థఃఖః, ఇత్యైత రేయే ద్వితీయే ఆరణ్య కే పళ్ళు మోధ్యాయః, ఉపనిషత్సు ద్వితీయో 2 ధ్యాయః, ఓమ్ తత్సత్ - 10 మత్ స్వగ్లేలో కే - 'స్వస్నిన్నాత్మని. "స్వేస్వరూ పే. అమృతః సమభవ దిమ్మజా నేనపూర్వం ప్రాప్తకామతయా జీవ న్నేవ స ర్వాణ కామానా స్వేత్యర్థః. ద్విర్వచనం సఫల స్య సోదాహర ణస్యాత్మజ్ఞానస్య పరిసమా స్త్రీ ప్రదర్శనార్థమ్. ఇతి చతురఖణా భాష్యమ్. ఇతి శ్రీ గోవిన్ద భగవత్పూజ్య పాదశిష్యస్య పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీ శరభగవతః కృతౌ ఐత రేయోపనిషద్భా స్యే, ద్వితీయాధ్యాయ భాష్యమ్. ఓమ్ తత్సత్ - ఆ. హ ( స్వస్మిన్నితి ) ఆత్మశబ్బస్యా న్తఃకరణాద్యర్థత్వం వారయతి ( స్వేస్వరూప ఇతి ) అస్మిక్ స్వర్గె మర్త్య దేహాదిభావం విహాయస్వాత్మభావే నైవ స్థిత ఇత్యాహ ( అమృతఇతి ) ఉక్త స్వరలో కే సర్వ కామావా పిరితి భ్ర మంవారయతి ( పూర్వ మితి ) జీవన్ము క్తిదళాయామాస్త కామతయా సర్వాత్మ త్వే నేత్యర్ధి. ( సోదాహర ణ స్యేతి ) ఉదాహరణం వామదేవ ఇత్యర్థః. ఇతి చతుర్థ ఖణా భాష్యటీ కా....... -ఈ- ఇతి శ్రీ పరమహంసపరి వ్రాజకాచార్య శ్రీమచ్చు దానన్దపూజ్యపాదశిష్య శ్రీమ ద్భగవదానన్బజ్ఞానకృతాయాం - ఐతరేయోపనిషద్భాష్య టీ కాయాం ద్వితీయాధ్యాయభాష్యటీ కా. ఓమ్ తత్సత్ ·శ్రీ ఐతరేయోపనిషత్. తృతీయాధ్యాయే - ప్రధమః ఖణాః. కోబయమా త్మెతినయముపాస్మహే శం. బ్రహ్మవిద్యా సాధనకృత సర్వాత్మ భావఫలావాప్తిం వామదే వాద్యాచార్య పరమ రయాత్ర క్యాడెవద్యోత్యమానాం బ్రహ్మ విత్పరిషద్యత్య న్తప్రసిద్ధాముపలభమానా ముముక్షువో ణా అధునాత నా బ్రహ్మజిజ్ఞాసవో 2 నిత్యాత్ సాధనలకు ణాత్ సంసారాదాజీవభావా ద్వ్యావృత్సనో విచారయన్తో 2న్యోన్యం పృచ్ఛక్తి. కధం. యంన్వాత్మానమయమా –్మతి సాజద్వయము సొస్మ హే- కః సఆ న్మెతి. యజ్చాత్మానమాయనూ న్మెతి సాము పాసీనోవామ దేవో2 మృతః సమభవత్ - తమేవవయమప్యుపా ఓమ్- పూర్వస్మిన్న ధ్యాయే జన్మ త్రయనిరూపణేన వై రాగ్యంనిరూపితం జ్ఞానో త్పత్త్యర్ధం. నచ పదార్థ శోధనంవి నా నైరాగ్యమా త్రేణ జ్ఞానోత్పత్తిరిత పదార్థ శోధన పూర్వకం వాక్యార్ధం కధయితుం తృతీయో2ధ్యాయఇత్య ప్రేత్య పదార్ధ శోధ నే2 ధి కావీణందర్శయక్ వాక్యమవ శారయతే ( బ్రహ్మవిద్యేతి ) ( వామ దేవాద్యాచార్యేతి ) ఆదిశబేన • తద్యోయోదేవానాం ప్రత్యబు ధృత సవివ తదభవది త్యాదినా ఉకాదేవాదయోగృహ్య నై ( ఆధునాత నాఇతి ) పూర్వోక్త రీత్యా వైరాగ్యోత్పత్యర్ధమిదం ( ఆజీవభావాదిలి ) సంసారస్య హేతుభూతాద విద్యా తత్కార్యేష్వాత్మ భావసహితాద్వ్యావ తుం • సంసారం పరిత్య కుమిచ్ఛ స్తఇత్యర్ధ విచార ప్ర కారమేవ వాక్యాన్వయేన స్పష్టీకరుంపృచ్ఛతి ( కధమితి ) సన్వయమా త్మేతివి శేషతో నిశ్చయేసక ఇతి ప్రశ్నానుపప , తద్విచారణ వానకి ఇచ్చిష్ప్రయోజన, మిత్యాశజ్క్యాత్మానంవిశినష్టి ( యళ్ళేలి ) ఉపాస్మ హే - ఉ పాసితుం ప్రవృత్తి ఇత్యర్ధ: వామదేవోయమా త్మాన ముపొస్యామృతో 2 భవత్ - వయముపి రమాత్మానము పాసితుం ప్రవృతా: "సక ఇలి ప్రశ్నార్ర ఇత్యర: ఉపాస ·ఐతరేయోపనిషత్ . w - కతరః సఆత్మా శం. స్మహే - కోనుఖలు సఆ త్మేతి. ఏవం జిజ్ఞాసాపూర్వ మన్యోన్యం పృచ్ఛతామతి క్రైస్తవి శేషవిషయ శ్రుతి 'సంస్కారజని తాస్మృతి రజాయత * తం ప్రపదాభ్యాం ప్రా పద్యత ఆ హ్మేమంపురుషం *సపత మేవసీమానం విదార్యైతయా ద్వారా ప్రాపద్యత - ఏత మేవపురుషం ద్వే బ్రహ్మణీఇత రేతర ప్రాతికూ ల్యే న ప్రతిపన్నే ఆ నంనామ- ఉప- సామీప్యం ఐక్యం తేనై వసైరు పచకత సామీప్యత్వాడై క్యేనాప రోక్షీక త్యాసనం- త ద్రూ పేణావస్థానంయత్ - తదుచ్య తె. యద్వా. అహం సుఖీ త్యాదివ్యవహా రేషు తమేవ వయముపాస్మ హే- తమేవాత్మ త్వేన స్వీకృత్యస్థితాః అ నాత నో2 హమితి ప్ర తీత్యనుపపత్తిః సఆత్మాక ఇతివిచారార్థః నచాయమాత్మే తినిశ్చయేవి చారాయోగః- త స్యైవ కార్యకరణసజీర్ణత్వేన విచారోపప త్తిరితి. నను భూతానాం వ్యాకరణాయః ప్రవిష్టః- సఏ వాఖీతి నిర్ధారణ సమ్భవా ద్విచారా సుపప త్తిరిత్యాశజ్య- ఏవమపిద్వయోః ప్ర విచ్చల్వేన స్కర్యమాణత్వాన్న నిర్ధారణమి లివక్తుంద్వయోః ప్రవిష్టత్వ ంస్కృతమిత్యాహ ( ఏవంజిజ్ఞా సేతి) ( అతి క్రా నేతి) అతి క్రాన్‌- పూర్వముక్తాయావి శేషాం దేహే ప్రవిష్టా ప్రాణేత్మానౌ. తద్విష య శ్రుతిజన్యానుభవజన్య సంస్కారజనితాస్మృతిరీత్యర్ధః, తాపేవస్కృతిం స్వరూ పతో దర్శయతి ( తం శ్రీ పదాభ్యామితి ) తమి:మంపురుషం- పురుష శరీరం ప్ర పదాభ్యాం- పొదా గ్రాభ్యాం బ్రహ్మ- అపర బ్రహ్మరూపః ప్రాణః ప్రవిష్ట ఇత్య ఝః. అన్యస్య ప్ర వేళే శ్రుతిమాహ ( సఏతమితి ) శ్రతిభ్యాం లబ్ధమర్థ మాహ ( ఏతమే.వేలి ) అత్ర ఇతి శ్రు తిభ్యా మిత్య ధ్యాహృత్య ఇతి శ్రుతిధ్యా మిత రేతర ప్రాతి కూల్యేన - ఇత రేత రాభిముఖతయా ఏతమేవ పురుషంశరీరం ప్రతిపన్నే- ప్రవి ప్లే ద్వే బ్రహ్మణీ ఇతి స్మృతిరజాయ తేత్యన్వయః సతు వితమేవ పురుషమిత్య నేన ఆవి తమేవ పురుషం బ్రహ్మతతమమపశ్యదిరి వాక్యం, ద్వే బ్రహ్మణీఇత్య నేన* ద్వే బ్రహ్మ ణీ వేదిత వ్యే ఇతివాక్య, జ్చో ద్వయోః ప్రవేశేమానతయోపన్య సమితి భ్రమితవ్యం-ఆ ద్య వాక్కేద్వయోః ప్ర వేశాప్రతీ తేః, ద్వితీయేచ శబ్ద బ్రహ్మపర బ్రహ్మణోరఖిధా నేన తయోర్ద్వయోః ప్రవేశమానత్వాయోగా, దిలి. ఈ ధాపితయోర్వయోః కధమాత్మల్వ - ·ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శఙ్కర భా ష్యేణయుక్తా శం. తి. అతి తేచాస్య పిజ్జా స్యాత్మ భూతే. తయో రన్యతర ఆహ్మోపా స్యోభవితుమర్హతి. యోడి తో పొస్యః- కతరోను సఆ శ్మేతివి శే పనిర్ధారణార్థంపునరన్యోన్యం సప్రచ్ఛు ర్విచారయ స్తం. పునస్తే షాం విచారయ కౌ వి శేషవిచారణాస్పదవిషయామతిరభూత్ . కథం. "ద్వేనస్తుని అస్మికోపిణే ఉపల భ్యే తే- అనేక భేదభి న్నేనకరణ్ న యేనోపలభ తే, య శ్చైక ఉపలభ తే - కరణా ఘోరోపలబ్ద విషయ ఆ. శ₹ తృత ఆహ ( ఇతీతి) తయోరస్యత రేణా పివి నాశరీరస్థిత్య భావాత్ తయో రాతత్వ శత్యర్థః. ఏవంవిచారా పేక్షి, తామాత్మద్వయస్మృతిము క్త్వావిచారమాహ ( తయో రస్యతర ఇతి )* ఆత్మా వాణద మేక ఏ వేత్యేక స్యైవ శ్రేయత్వోపక్రమాన్నద్వయోరు పాస్య త్వమిత్యర్థశి. ( కతరోను సఆత్మేతి ) యఉపాస్య ఆత్మా-సకతరణత్యన్వయః. ( పప్రచ్ఛురితి ) కతర స్స ఆ త్మేతివా క్యే నేతి శేషః ఏవం విచారక్రియమాణేతి పరిశుద్ధాన్తఃకరణత్వాత్తేషాం ప్ర పదాభ్యాం ప్రపన్నేకరణ త్వేనా 2 నాత్మశ్వనిశ్చ యో, మూర్ధ్నా స్ర విపే ఉ పలబ్ధ ల్వే నాత్మ త్వనిశ్చయ, శ్చాభూది త్యొహ ( పునః త్యాదినా ) ( విశే షేతి ) విచారణాస్పద ప్రాణాత్మద్వయవిషయా ఏక సిక్క రణ త్వేనా, పరస్మిన్ను పలబ్ధ్య త్వేన, చ ఈ కారేణవి శేషతూ పామతి రజాయ తేత్య ఢః. నను ద్వయోస్స ళ్వైఇయంవి శేషమతిః స్యాత్ - తదేవ నా స్త్రీశిశజ్ఞతే ( కధమి తి) చక్షుషా పశ్యామీత్యాది ప్రకారేణద్వయాః ప్రతీలేన్నైవమిత్యాహ ( ద్వే ఇతి ) యేనోపలభతే, యశ్చోపలభతే, తేద్వేఉ పలచ్ఛిక రృకరణేవస్తు నీడ సల భ్యేతే ఇత్యస్వయః. తత్రకిం కరణమిత్యత ఆహ ( అనే కేలి ) చక్షుఠో ఠా ద్య నేక భేదభి న్నే నేత్యర్ధః, అనేసయద నే కాత్మక చక్షురాదికరణ సజాతాత్మకం ప్రాణ స్వరూపం- తత్ సంహత త్వాత్ పరార్థమిలి పర శేష త్వేన కరణమిళ్ళు క్తం ఉపల బరిత్వ నేకాత్మకత్వాభావాన్ని పరార్ధత్వేన శేషత్వం - కిను శోషిత్వ మే వేతిపకు మేక ఇత్యుక్తం. అసేన కరణస్య పరార్థత్వం పరం. శేషీణమ నరా2 ను సపన్నం 'సత్ ప రంవ్యతిరిక్తము పలభారంగమయతీతి తస్మిన్న పి తత్ప్రమాణమిత్యు క్షం ఇదానీం క రణానామేవో పలబ్ధృత్వం- లద్వ్యతిరి ఉపలభైనా స్త్రీతివద నంనా ఏకం ప్రతి ప్ర మాశాన్తరమాహ ( కరణాన్తరేతి ) పూర్వం చడు షారూ పందృప్పా పశ్చా రుద్ధ తచక్షుః స్మరతిరూపమ ద్రాక్షమితి, తధా. యో2 హమ ద్రాక్షం - సవివేదానీం ·ఐతరేయోపనిషత్. C ఉ– యేన వారూ పంపశ్యతియేన వాశబ్దం శృణోతి యేన వా గల్గొనాజిస్రుతి యేన వా వాచం వ్యాకరోత్ యేనవా స్వాముగా స్వాదుచనిజా నాతి యదే త్వృదయం మనశ్చాతత్ శం. 'స్మృతి ప్రతిజ్ఞానాత్ ,. తత్ర న తాన ద్యేనోపలభ తే-- సఆత్మాభ వితుమర్హతి. కేన పునరుపలభ త ఇతి. ఉచ్య తే-యేన వాచకుషా రూపంసశ్యతి, యేన హ శృణోతి శ్రోత్రేణశబ్దం, యేన వామ్రాణ భూ తేన గన్గా నాజి ఘ్రుజ, యేన వా వాక్కరణభూ కేన వాచంనా మామ్మకాం వ్యాకృతి గౌళశ్వం త్యేవ మా డ్యాం సాధ్వ్య సాధ్వీతి చ, యేన వాజిహ్వాభూ లేనస్వాదుచాస్వానుచవిజూ నాలీ, తి. కింఫున స్త దేకము నేక ధాభిన్నంకరణమిలీ. ఉచ్య తే-యదు క్తం పురస్తాత్ *ప్రజానా *ప్రజానాం రేతో హృదయం వయం • హృడయస్థం రేతోమ ఆ స్పృశాప్ 3 ప్రతిపక్ష నా..నము భయంవ్యతితో సరళా న్మాత్ - అన్యాసుభూ లే2 నృస్య సం ప్రతి ప్రభాకర దర్శ వాడిక్కడ. ఏవము నేకాత్త కస్యకరణత్వ ముక్త్వా తలే ఏవ తస్యాత త్వంగా శ్రీ త్యాహు ( తనలా వదితే ) త... యో ర్మధ్య ఇత్యార్థ ఆగకక్కన వరం కిసు పరేషాదు పల ఆశా భవతు మగ లీలివడ్యు మాశాస్పయేగజాక్యం పూరణీయం. ఏకముపువ్వు లేమగం శ్రత్యక్ష రారూఢం క గ్రుంపృచ్ఛతి ( కేనపును) శ్రీశ్ళారూఢంకకో ( ఉచ్యత్యతి ) యే నేతి తృతీయయ కరణత్వం చడురా దేరు క్షమత్వరం ( వాక్కర ) నా డ్రూ రణేళ్యరు. వాచమితికరణ నోచు తే- తప్ప యే నేక్య నేనో క్షత్వాల్. కిను వక్రవ్య ముచ్యత ఇత్యాహ ( నామ్మా కాచ.3} ( సాధ్వీ ) గౌtచం నాచుసాడు, గావీతినామాస్వో, లి వ్యాకకోలే- వ్యాకరణేన వ్యక్తీకరోతీత్మక . నను చక్షురాదీనాం కరణ త్వేపి స్ర పదాభ్యాం స్ర దీపస్య ప్రాణస్య క రణ త్వేకిచయా తమిళ్యైశజ్ఞతే { కింపున పదం ) ల కరాణ స్యేవకరణత్వం వకుంతావత్ హృదయమనశ్శబ్బపొచ్యస్య చక్షురాది భేదభిన్నత్వ దూహ ( ఉచ్యత ఇ3 ) చేశదృదయమిక త్రయచ్ఛక్షార్ధమాహ (యము కమిలి ) ( రేతఇలి) పక ·ఆనన్ద గిరిటీ కా సహిత శబరళా స్యీణయుక్తా శం. నః * మనసా సృష్టా ఆపశ్చ వరుణశ్చ * హృదయాన్మనోమనసశ్చ ఎమాఇతి - తదేవై తత్ హృదయం మనశ్చ ఏక మేతద నేక ధా. పతేనా నఃకరణే నై కేసచడుర్పూ లెనరూ పంపశ్యతి, శ్రీరభూ తేనశృణోతి, ప్రాణభూ తేనజి ఝు తి, వాగ్భూ తేనవదలి, జిహ్వా భూ తేనరసయతి, స్వేనై వవికల్ప నాగూ పేణ మనసావికల్పయతి, హృదయరూ పేణాధ్యవస్యతి,. తస్మాత్ సర్వకరణ విషయవ్యాపా రక మేక మిదంకరణం సర్వోపలబ్ధ్యర్థ ముపలబ్ధుః, తథాచ కౌషీత కీ నాం * ప్రజ్ఞయా వాచం సమారుహ్య వా చాసర్వాణి నామా 'న్యాప్నోతి ప్రజ్ఞ యాచడు సమారుహ్యచడు హసర్వాణిరూపా ణ్యాప్నోతీత్యాది. వాజసనేయ కేచ • మనసా హ్యేషపశ్యతి మ ఆ. సారభూతం' కార్యమిత్యర్థః. * ప్రజానాం రేతో హృదయమిత్యాదిషు • మన సశ్చ క్రైమాఇత్యనా సుశ్రతిషుయదు కంహృదయంమన శ్చేతి - తదే వైతజ్ - త్వయా పృ స్టంకరణమిత్యతః ఏత దేవై కమేవ సచ్చకు రాది భేదేనా సేక ధాభూతమిత్యర్థః. యేన చక్షు రాగి నా దర్శనాది క్రియాంకరో సవాతాత్మకఃపురుషః-తచ్చకు రాదికం* ప్ర జానాం రేతో హృదయమిత్యాదిషు * మన సశ్చన్ఫ్లమా ఇత్యనా సుశ్రుతిషు యదు క్తంహృదయంమన శ్చేతికరణం- త దేతదే వైకం సద నేక ధాభిన్నంచేలి శ్రుతిగతయే నవేతి తృతీయా న్తయదితే ప్రధమా వయచ్ఛబద్వయస్య చాన్వయో దర్శితః. ఏక స్యైవానే కాళ్మత్వంచిశ దయతే ( ఏ తేనేత్యాదినా ) ( సర్వకరణేతి ) సర్వాణి కరణానివిషయాశ్చ వ్యాపారోయ స్యేతివిగ్రహః, కరణానాం విషయాణాశ్చా హృ దయశబ్ద వాచ్య బుద్ధి వ్యాపొర త్వే శ్రతిమాహ ( తథాచేలి ) ప్రజ్ఞయా- చిదా ర్మాభాసయుక్తయా బుద్ధ్యావాచం- కరణం సమారుహ్య, బుద్ధేర్వాగాత్మనా స శామే సతి తత్పర్ట్ ద్వారా స్వయమప్యాత్మా వాగభిమానీ భూత్వా, అన నరంవాచో 2 పి బుద్ధీ వ్యాపార రూపాయా నామాత్మ నా- వక్తవ్యశబరూ పేణ పరిణామే సతివా చా. వాగ్ద్వారా సర్వాణి నామాన్యాప్నోతి - తత్స్ఫురణాత్మనా స్వయమపివ ర్తత ఇతి శ్రత్యర్థః. ఏవం * ప్రజ్ఞయా చక్షురిత్యాదిష్వప్య ద్రష్టవ్యః, అత్ర బుద్దే 'ర్వాగా ద్యాత్మ నా పరిణామో, ఏగా దేశ్చ నామా ద్యాత్మ నా పరిణామ, ఉక్త ఇత్యర్థః, * మనసా హ్యేష పశ్యతీత్య క్రమన సః సామోదర్శ నాదికరణత్వాయోగాచ్చకు రాది , ·ఐతరేయోపనిషత్. శం. నసాశృణోతి • హృదయేనహిరూ పొణిజానాతీ త్యాది. తస్మాద్దు దయమనోవాచ్యస్య సర్వోపలబ్ధికరణత్వం ప్రసిద్ధం. తదాత్మక శ్చ ప్రాణః. * యో వై ప్రాణస్సాప్రజాయా వై ప్రజా సప్రా ణఇతిహి బ్రాహ్మణం. కరణ సంహతిరూపశ్చ ప్రాణ ఇత్యవోచామ ప్రాణసంవా దాదౌ. తస్మాత్ యత్పద్భ్యాం ప్రాపద్యత బ్రహ్మ- పతదుపలబ్ధికరణ త్వేన గుణభూతత్వాన్నై తద్వస్తుబ్ర హ్మ పాస్యా త్మాభవితుమర్హతి. పరి శేషాద్యస్యోపలబ్ధురుపలబ్ధ్యర్ధ నే తస్యహృదయమనోరూప స్యకరణస్య వృత్తయో వక్యుమాణాః- 'సఉపలభౌపాస్య ఆత్మానోభవితుమర్హతీతి నిశ్చయంకృతవ స్తం, తద నఃకరణోపాధిస్థస్యోపలబ్ధుః ప్రజ్ఞానరూప స్య బ్రహ్మణ ఉపల ఆ. శ్రావచూ పన్న స్య దర్శనాదికరణత్వమితిధావః. ఏవం • హృదయేన హీత్య తాపిద్ర స్టవ్యం. ఆదిశ బేన • హృదయే హ్యేవరూ పొడి ప్రధితాని భవ నీతిరూపాశాంహ్మ దయశబ్దితబుద్ధ్యాత్మకత్వము క్తంసంగ్రాహ్యం. ఏవంహృదయస్య సర్వ కరణాత్మ త్వముక్త్వా ఇదానీం తస్య ప్రాణాత్మత్వమాహ ( తదాత్మకశ్చేతి) ఏవంహృదయ మనోద్వారా ప్రాణస్య సర్వకరణాత్మకత్వ ముక్వాసాక్షాదేవ ప్రాణస్య తదాహ ( కరణ సంహతతి ) * తవవయంస్మః • నశ్యమ స్వదృ తేజీవితుం * ఇత రే చకు రావయ్య ఆశాఇత్యేవాఖ్యాయ నం త్యాది ప్రాణసంవాదస్థవచనబలాత్ కరణ సంహరూపత్వం - కరణ సమూహరూపత్వం ప్రాణస్యావగమ్యత ఇత్యర్థః. ఆదిశ జేన సంవర్గ విద్యాదిగతం • ప్రాణమేవ వాగ వ్యేతి ప్రాణంచము ప్రాణం లో త్రం ప్రాణంమనః సయదా ప్రతెబుధ్య తే ప్రాణాదధిపునర్జాయ న ఇత్యాద్యుచ్యతే. కరణ స్యోనాత్మత్వము క్తముపసంహరలి ( తస్మాయిలి) ( బ్ర పెర్మూపొస్యాత్మైతి) బ్రహ్మ శ్వేతో పొస్య - జ్ఞాతవ్య ఆ త్మెత్యర్థ. తక్సిక ప్రధాజ్ఞాతవ్య ఇత్యతఆహ ( పరి శేషాదితి ) ( పశ్యమాశాఇతి ) -జ్ఞానమిత్యాది నావశ్యకణాఇత్యర్ధ *యే నవారూపం పశ్యతీత్యాది మన శ్చైతదిత్య న్తం ప్రాణస్యకరణ త్వేనా నాత్మ త్వార్థ మిత్యుక్త్వా జ్ఞానమి త్యాదివశఇత్య నమస్తకరణవృత్తి ద్వారా తద్వ్యతిరి క్షముప లజ్ఞారందర్శయితుమిత్యాహ ( తదన్యకరణేత ) నిర్విశేషస్య కధం వృత్తివిషయ ·ఆనన్దగిరిటీ కాసహిత శజురభి' ప్యేణయుక్తా సజ్ఞానమాజ్ఞానం విజ్ఞానం ప్రజానం మేధాదృష్టి ధృతి గ్మతిగ్మనీషాజూ: -- శం. నె ధాః యఅ న్తఃకరణవృత్తయో జాహ్యా గర్వ ర్తి విషయవిష యాః- తాఇమా ఉచ్య స్తే ( సజ్జానం ) సజ్జప్తి. చేతనభావః, ఆజ్ఞానం - ఆజ్ఞ Jః. ఈశ్వర భావః. విజ్ఞానం - కలాదిపరిజ్ఞానం. ప్రజ్ఞానం - ప్రజ్ఞప్తి. జ్ఞతా. మేధా- 'గ్రస్థధారణే సామ థ్యం. గృష్టి:- ఇయగ్వారా సర్వవిషయోపలబ్ధిః. ధృతిః- ధారణం. అవసన్నానాం శరీ రేప్రయాణాం యయో త్తమ్భనం భవతి. ధృత్యాశరీరముడ్వహ నీతిహివద . మతిః- మననం. మ నీషా- తత్ర స్వాత స్త్ర్యం. జూత్:- చేతసోరుజాది దుఃఖిత్వ భావః, కానా సమ్బవే.. వృత్తిపొడి తయా ఆ, త్వం-అన్య థాకథం తకు పలబ్దరతాతా సొంస్యాత్ . ఆతఆహ ( బాహ్యా నర్స ర్తివి షయేత్ ) త తాసామన్యవిషయల్వే తతో బాహ్యా దర్విషయ ప్రతీతి రేవ స్యాత్ - నాత్మన ఇత్యతఆహ ( ఉపలబురు పలబ్ధ్యర్ధావాలి ) నిర్వి శేష త్వేనావిషయత్వేన చై తస్య సాయిదిచ నయాజా సజ్ఞానాచ్య న్మకరణ విషయి త్వేనై వతస్యో పలణిస్సమ్ఛప తీత్యక్షం ఆవిషయత్వార్టం ప్రజ్ఞానరూప స్యేతి విశేషణం. ప్రకృష్ణాజ్ఞ ప్తి- స్వప్రకాశ చైతన్యం. ఈస్యవిషయ త్వే స్వప్రకాశ త్వవ్యాహతిరిత్యగ్ధ.. బ్రహ్మణ ఇతివి శేషణం నిక్విశేషత్వార్థం. సవిశేష త్వేహితస్య పరిచ్ఛే దేన బ్రహ్మత్వం సస్యాదిత్యర్ధః. సర్వసజ్ఞస్య కధమ స్తఃకరణవృత్తి సమ్బస్టః స్యాత్. ఆశఆహ ( అస్తఃకరణా పాథిస్ట స్యేతి ) అసజ్ఞస్యాస్య స్త్రీకరణ ప్ర తిబి మ్బ ద్వారా శద్వృత్తి సమ్బస్టఇత్యర్థ. ( చేతనభావఇలి ) యయావృత్త్యా చేతన ఇత్యుచ్య తేజను - సావృత్తిః సర్వదా సర్వశరీర వ్యాపినీ స జ్ఞానమత్యర్థః ( కలాది స జ్ఞానం ) చతుష్షష్టి కలాదిజన్యంలౌకిక జ్ఞానమిళ్యర్థ . ( ప్రాజ్ఞ తేలి ) తాత్ళా శిక ప్రతి భేత్యర్ధ యయో త్తమ్భసంభవలి- సాదృతికశ్యన్వయః శరీ రాద్యు స్తమ్భ కస్యవృత్తిని శేషస్య ధృతి శ్వేలౌకిక వ్యవహారంమాసమాహ ( దృత్యేతి ) ( శత్ర స్వాత ఏం ) మన స ఈ షా- మనీ షే శివ్యుళ్ళ వైరిక్బరః, { రుజాచి దుఃఖిత్వభావ ·ఐతరేయోపనిషత్ F3 ఉ– స్మృతి: సజ్కూల్పః క్రతురసుఃకామోవశఇతి శం. స్మృతిః-స్మరణం, సల్పః- శుక్ల కృష్ణాది భావేనస్కల్పనంరూ పాదీనాం. కుతు:-అధ్యవసోయః. అసుః- ప్రాణ నాది జీవన క్రి యానిమిత్తావృత్తిః. కామః- అసన్నిహితవిషయా కాజా, తృష్ణా. వశః- స్త్రీ వ్యతిక రాజ్యభిలాషః. ఇ త్యేవ మాడ్యా అస్తక రణవృ త్తయః ప్రజ్ఞ స్తిమాశ్రస్యో పలబ్ధురుపలబ్ధ్యర్ధత్వాత్ శుధ్ధ ప్రజాన రూప స్యబ్రహ్మణః అనామరూప స్య బ్రహ్మణ ఉపాధిభూతాః. త దుపాధిజనిత గుణ నామ ధేయాని సజ్జో నాదీని 'సర్వాణ్యే వై తాని ఆ ఇతి ) రోగాదిజన్యదుఃఖిక్య ప్తి వ్యర్ధ. ( సజ్కల్పనమితి ) సామా న్యేన ప్రతి పన్నానాం రూపాదీనాం శుక్లాదిరూ పేణ 'సమ్య క్కల్పన మిత్యర్థః. ( జీవన క్రి యేతి ) జీవనయోని ప్రయత్న ఇత్సరం ( శ్రీవ్యతిక రేతి) స్త్రీసమ్ప రేత్యర్ధః. ఇతిశబ్దస్య ప్రదర్శ నాగశ్వమాహ ఇత్యేవ మాద్యా ఇతి ) ఏవమా ద్యావృత్తయ్య. ప్ర జ్ఞానస్య నామధేయాని భవ నీత్యుత్తరేణాన్వయః. అత్ర ప్ర జ్ఞానశ జేన ఫూ ర్వవర్ ప్రాజ్ఞ తావు చూసానోచ్చతే- తస్యాః స నాది నామవత్వా సుపపతాం. కిస్తు శుద్ధ చైతన్యముచ్య తేఇత్యాహ ( ప్రజ్ఞ స్తిమూత్ర సేం ) నన్వన్తఃకరణవృత్తి నాం శబ్దరూపశ్వాధానాత్ కధం ప్రజాన సొమ దేయస్వమిత్యాశజ్క్యూ నామధే యస్య బొమ్య పలబ్ది హేతుత్వాత్ , సజ్జూ నా దివ్య తీనామసి ప్ర జ్ఞానో పలబ్ధి హేతు త్వాం తేన గుణేన తన్నామధేయస్య ముపచారాదుచ్య తే- సముఖ్యవృత్త్యేత్యాహ ( ఉపలబురుపలఱ్యర్థశ్వాదితె ) ఉపలబురు పలబ్ధ్యర్థత్వంవా కధమిత్యాశజ్య దుపాధిత్వాదిత్యాహ (శృదే. ) యఉపాధిభూతాః - అత ఉపలబ్ధ్యర్ధాః. ఆ తో గౌశ్యావృత్త్యానామ ధేయ సమ్భవ స్త్రీత్యర్థః. యద్వా- శ్రు తొ సజ్జూనాది శబైర్మవృత్తయఉచ్చ నై- కిను సజ్జ నాదిశబ్బా ఏవలక్షణయా 2 విధీయ, గాము చ్చారయత్య త్రేవ. తథాచ - నాదిశజాః స "జ్ఞానాది వృత్తివిశిష్ట ప్రజ్ఞానస్య నామ ధేయానిభవ నః తద్వారా శుద స్యైవ ప్రజ్ఞానస్యలక్షణయానామ ధేయగానీ త్యాహ ( తదుపాజనితే ) వృత్త్యుపాధిజనితో గుణః - ) వృత్త్యుపాధిజనితో గుణః - వృత్త్యుపజాతరూపం. తన్నామధేయాని సMసర్వాజ్యేవైతాని సజ్జ నాదీని. సజ్జూ నాదిశ ఖాః ప్రజ్ఞాన ·ఆనన్ద గిరిటీ కౌసహిత శజుర భా ష్యేణయుక్తా ఉ– సర్వాణ్యే వై తాని ప్రజానస్య నామ ధేయానిభవ ! 9 సఏష బ్రహ్మ శం. ప్రజ్ఞప్తి మాత్ర స్య ప్రజానస్య నామ ధేయానిభవ ని-న స్వతస్సా ఉత్ - తథాచోక్తం * ప్రాణ స్నేవ ప్రాణానామభవతీ త్యాది. - ససషః- ప్రజానరూపఆత్మాబ్రహ్మ- అపరం సర్వశరీరస్థః ప్రాణః ప్రజాత్మా లన్తఃకరణోపాధి ష్వను ప్రవిప్రోజల భేదగత ఆ. స్యైవనామధేయాని భవ నీ త్యన్వయః. ( ప్రాణ న్నే వేతి ) ప్రాణన క్రియాంకు ర్వప్రాణో నామభవతీత్యర్థ, అనేన ప్రాణనవృత్యుపాధిక మాత్మనః ప్రాణనా నువ త్త్వము క్తం. యద్యపి సజ్జనాది నామ్నాం తత్ర నౌపాధికత్వము క్తం-త థాపి తుల్య న్యాయతయా ఏతేషా మహ్యే పాధిక త్వము క్త ప్రాయమితి భావః. ఏతదు క్తం భవతి - సజ్జూ నా దిగజారి ప్రకాశాత్మక వస్తు వాచిన. నచసావ్ ద గకరణవృత్త నాం జడానాం ప్రకాశాత్మకత్వం సమ్భవతీతి ప్రకాశాత్మక వస్తున్య ధ్యాసాదేవ తాసాం స్ర కాశాత్మకత్వమితి కల్పయన్తో 2 స్థానభూతమతిరిక్తం ప్రకాశం గమ 'య స్త్మపర్యవసానగత్యా ప్రకాశాత్మనః ప్రజ్ఞాన స్యైవ నామ ధేయానీతి. అత్ర అజ్ఞానాదీ నా మనిత్య త్వేనజ కా నాంపృ తీనాం ప్రకాశాత్మక వస్తు వాచక విజ్ఞానా దినామకత్వాసుపపత్తేః తద్వ్యతిః కః కశ్చిత్తో కాళరూపో సీత్యుక్తం. తథా సజ్జ నాది శబ్బవాచ్యత్వో క్యా త జ్ఞానం • విజ్ఞానం ప్ర జ్ఞానమిత్య ③వ ప్రా జ్ఞ తారూ పవృత్తిర్న భవతీత్యు క్షం- తద నేక త్వేన త ద్వృత్తిగతానాం త త్తున్నామ కత్వేన 'సర్వనామకత్వాసుపపల్కె, ప్రజ్ఞాన స్యే త్యేకవచ నానుపపలె, శ్చ. ఆతః జయేన వారూపంపశ్యలీ త్యాది నా నామ ధేయాని భవ స్త్రీత్య నైన 'సర్వకరణతద్వం అవ్యతిరి క్తః స్వప్రకాశాత్మకః సర్వ సాక్షీ సర్వవృత్త్యనుగతవికఆత్మాశోభితః. ఏవం శోధిత స్యాత్మనః ప్ర తెశరీరం నానాత్వం వారయితుం సవిష త్యాది వాక్యం. తద్వ్యాచట్ట ( సవిషఇత్యాదినా) ఏష ఇత్యస్యార్థరహ ( విజ్ఞానరూపఆల్మెతి ) ప్రస్థానం బ్రహ్మేతి ముఖ్య బ్రహ్మ తాయా వడ్యమా ణల్వౌదిహమూర్ధ ద్వారా..ను స్రవిష్టః సమష్టి లిజ్ఞశరీరాభిమాని హిరణ్యగర్భ ప్రాణః ప్రజానాత్మాదిశ బై స్తత్రత లొ క్షమపరం బ్ర హెర్మాచ్యత ఇత్యాహ ( ఆపరమి త్యాదినా ) సర్వశరీ రేత్య నేన సమష్టి స్థూలశ స్థూలశరీరముచ్యతే. ( ఆ నఃకరణోపాధిపు ·ఐతరేయో పనిషత్. ఉ-- ఏషఇష్ట పష ప్రజాపతి రేతే సర్వే దేవా శం. సూర్య ప్రతిబిమ్బవద్ధిరణ్యగర్భః ప్రాణః ప్రజ్ఞాన్మా, ఏషఏ వేస్ట్ర- ఇన్స్టగుణాత్ . దేవ రాజోవా. ( ఏష ప్రజాపతిః ) యః ప్రథమజ శ్మరీరీ, యతోముఖాదిని రేగడ ద్వా రేణా గ్న్యాదయోలోక పాలా జాతాః సప్రజో వాపషః సప్రజాపతి రేషపవ. యే2 ప్యే తే అ ఆ. ఆ నేనాపి సమష్టి లిజ్ఞశరీరము క్తం ఆద్యాభ్యాం ప్రాణ ప్రజాత్మశ బాభ్యాం క్రి యాశక్తి జ్ఞానశ క్తిమత్త్వము క్తం. ద్వితీయాభ్యాంతు తత్రతతీ తథానిర్దిష్ట ఇత్యు చ్యత ఇళ్య పౌనరు క్ష్యం. నను ఉక ప్రజ్ఞానాత్మైవా పరం బ్రహ్మేత్య త్రకింప్రమా ఇమిత్యాశ జ్యూస వేశవాక్యం ప్రమాణమితివకు మేష ఇష్టఇతివాక్యమితి వ్యాచ ప్లే ( విషఇ3) ( గుణాదితి ) * ఇదమదర్శమితి శ్రుత్యు క్షగుణయో గాదిత్య ఘాః ప్రవేశవా క్యే ప్రవిష్ట స్యేస్త్రత్వాధానార్ధిరణ్యగర్భస్యా పీస్ట్రత్వోల్త్ ప్రవి స్టత్వ ప్రత్యభిజ్ఞానాత్ ఈ వేచ్చు రేవ శ్రీ విష్ట సర్వరూపశ్వాదభేదః సిధ్యతీతిభావః, నతు పరమైశ్వర్యగుణయోగాత్ ప్రజానాత్మా ఇచః - పరమేశ్వర ఇత్యర్టో రా హ్యాః ప్రజ్ఞానాత్మనః పరమేశ్వరా భేదస్య * ప్రజ్ఞానం బ్ర హ్మేత్య నేనవశ్యమా ఇత్వాత్, పరమేశ్వరగుణవ త్త్వ ప్రతిపాదన స్యచ స్ర కరణవిరోధాత్ ,. నచ హి రణ్యగర్భాద్యాత్మ త్వవన్మాయా విశిష్ట పరమేశ్వరాత్మత్వమ నేనోచ్యత ఇతివాచ్యం- తథాసతి భాజ్య క్తగుణాదిలె హేతువచ నానన్వయాత్ ఏష బ్ర హ్మైష. ఇన్హఏష ప్రజా పశిరితి పూర్వోత్తరపర్యాయే ష్వవగుణయోగాభా వే2 ప్యుపపత్తెర స్య వ్యా ఖ్యాన స్య క్లిష్టత్వం మనసినిధాయార్ధానరమాహ ( దేవరాజో వేతి ) ప్రజాప తేర్జి రణ్యగర్భాద్భేదమాహ ( యః ప్రథమజణతి ) స్వ లిజ్ఞశరీరాభిమానీ- అయ ను స్థూలశరీరాభిమానీతి భేదఃత్యర్థః తత్ర • అద్భ్య వివపురుషు సముద్ధృత్యా మూర్ఛయల్ • ముఖంనిరభిద్య తేత్యాది వాక్యం ప్రమాణమాహ (యత ఇతి ) దేవ గ్రహణం మనుష్యాదీనా ముపలక్షణం. తథాచ సర్వేజీవాత్మానఏష ఏ వేత్యర్థః. ఏవంఏష బ్రహ్మేత్యాదివా క్యే సామానాధికరణ్యం గృహీత్వాసర్వభూతస్థ స్యాత్మన ఏకత్వముక్త్వా సజాతీయ భేదం నిరాకృత్య తరుపాధీనాం భూత భౌతి కానామపి బా ధాయాం సామానాధికరణ్యమాశ్రిత్యాత్మ వ్యతిరేకేణాభావాత్త స్యవిజాతీయ భేదని ·ఆనన్ద గిరిటీ కాసహిత శజురఖా స్యేణయుక్తా ఉ– ఇమానిచపశ్చమహాభూతాని పృథివీ నాయు రా కాశ ఆపోజ్యోతీం షీ, త్యే ప్రేమానిచ ముఠమి జీవ బీ జానీత రాణి చేత రాణీ చాణ్ణజానిచ జారుజానిచ స్వేడ జానిచోద్భిజ్ఞానిచా శ్వాగావః పురుషాహస్తినోయతి-- ఇచ్చేదం ప్రాణిజ? మంచ పత శ్రీ చ యచ్చ స్థావరం సర్వం తత్ ప్రజా నేత్రం శం గ్న్యాదయః- సర్వే డేనా ఏషఏవ. ఇమానిచ సర్వశరీరో పాదా నభూ కౌని పష్చుపృధివ్యా దీని మహాభూ శాన్య న్నాన్నాడత్వ లక్షు శా న్యేతాని, కిష్బ-ఇమాని చడు -ఆల్పపై శ్రాతో సర్పా దీని, ఇవశజ్ఞానర్థకః. బీజాని కారణానిచ. ( ఇతరాణి చేతగా ఆచ ) ద్వైరాశ్య త్వేననిని శ్యమా నాని. కానినా నీతి. ఉచ్య - అణ్ణజాస్ - సద్యాదీని. జారుజాని- జరాయుజాని మనుష్యా దీని. స్వేదజాని- యూ కాదీని. ఉద్భిజానిచ - వృదా దీని, అశ్వాః గా వః మనుష్యాః హస్తినః అన్యచ్చ యత్కిశ్చేదం ప్రాణిజాతం. కింతత్ . ( జబ్రమం ) యచ్చలతో. పద్భ్యాంగచ్ఛత్. యచ్చ పత శ్రీ- ఆకా శేషతనశీలం. యచ్చ స్థాపరం-అచలం. ( సర్వంతత్ ) అశేషతః. ( ప్రజ్ఞా నేత్రం ) ప్రజ్ఞ - ప్రజా. తచ్చ ప్రజ్ఞానం ఆ రాకరశాస్త్రమిచూని చే త్యాది వాక్యం. తద్వ్యాచ . ( ఇమాని చేసే ) ఏతాస్యన్నా న్నాదత్వేన పూర్వము కానీతి వక్తుంచి శివష్ట { అన్నేలి } సరాదీనాం న కేవలం ముద్రమిశ్రత్వం- కింతు 'సర్పా నదీ ప్రతిజ్జవ్వంచే శ్యాహ ( కారణానిచేతి) ( ద్వైరాశ్యర్వే నేలి ) స్థావరజజమ భేదేనర్పిళ్ళకూ నానీత్యరః ఆణజా తాజ రా యుజాతాని స్వేదజొ తానిచజజ్జమాని-ఉచ్ఛిష్టానిస్థావరాశీత్యాహ ( ఉచ్చ న ) జజ్రమమిత్యస్య వ్యాఖ్యా ( యచ్చలవతి ) స్థావరాణామపి వాయ్యాది నా చలవమ స్త్రీ త్యాశజ్క్యాహ ( పద్భ్యామత ) ( స్థావరమచలమిలి) ఆన క్షరం సర్వ న దేవ ఏవేతి శేషః. తత్సర్వ మేష ఏ వేత్యత్ర హేతుం వక్తుం సర్వం తత్ప్రజా నేత్రమిత్యాది ప్ర తి మేత్య దంవాక్యం. తద్వాృచ ప్లే ( సర్వమి త్యాదినా ) ( నీయ తే2 నే నేత ·ఐతరేయోపనిషత్. F 13 ఉ– ప్రజా నే ప్రతిష్ఠితం ప్రక్షా నేత్రో లోకః ప్రజా ప్రతిష్టా శం. ఆ హ్మైవ నీయతే అనే నేతి నేత్రం. ప్రజా నేత్రం యస్య- తది దంపజా నేత్రం- ప్రజా - బ్రహ్మణ్యుత్పత్తి స్థితిలయ కాలేషు ప్రతిష్ఠితం. ప్రక్షాళయమిత్యర్థః (ప్రజానేత్రో లోకః ) పూ ర్వనత్ - ప్రజ్ఞా చకు ర్వా సర్వ ఏవలోకః. ప్రజా ప్రతిష్టా సర్వ ఆ. అనేన- ప్రజ్ఞా నేన సత్తాంనీయతే- సత్తాం ప్రాప్య తే. 'సత్తావత్ క్రియత ఇత్యర్థి. యద్వా- స్వస్వ వ్యాపా రేషు ప్రవ గృతంతివా. నన్వేవంభూతం బ్ర హ్మే వేత్యుప నిషత్సు ప్రసిద్ధం- సతు ప్రజ్ఞానమి త్యాశ జ్క్యువస్తుతః ప్రజ్ఞాన స్యైవ తత్రతత్ర బ్ర హృశబ్రేనాఖిధానాన్న దోష ఇత్యుక్తం ( ప్రజ్ఞానం ఆ హ్మై వేతి ) యద్వా..కో 2.య దూత్మే త్యార భ్యైతే సర్వేదేవాఃత్య స్తంత్వం పదాఠశోధనొర్ధం. ఇమానిచే త్యాది ప్రతి వ్రత్య నం తత్ప దార్థశోధనార్థం. తత్ర పమే ప్రకృష్ణం జ్ఞానం ప్రజాన మితి తత్ప దాక్షా బ్రహ్మేవోచ్యతే. పశ్చుభూతాదిస్థావరా సంసర్వంతర్ ప్రజానే త్రమితృద్ధ. ప్రజాసత్తయైన సర్వస్యాపి సత్తావ త్త్వం సాధయితుం ప్రజా నే ప్రతి స్థి తమిళ్ళు క్తం. తద్వాంచ ప్లే ( ప్రజా నే బ్రహ్మణీతి ) న కేవలం ప్రజాసత్తయి వసత్త్వం సర్వస్య - కిచ్లు ప్రవృత్తిరపి తదబీ నై వేశ్యాహ ( ప్రజానేత్ర ఇతి ) ( పూర్వవదితి ) నీయతే- ప్రవర్యతే నే నేతి వ్యుత్ప త్తేః నేత్రం- ప్రవర్తక మిత్య ర్య. ( లోక 3 ) సర్వజగ దిశ్యర్థశి. యద్వా- పూర్వం నే త్ర శబేన సర్వస్య సత్తా వ్యా పార హేతుత్వము క్తం- ఇదాసీం సర్వస్య స్ఫురణ హేతురవ్యయ మేవోచ్యత ఇత్యా హ ( ప్రజ్ఞాచకు ర్వేతి ) ( చక్షురితి స్ఫురణమిత్యర్ధః, జగత ఇవ ప్రజ్ఞాన స్యాపి స్ఫురణ ప్రతిష్ఠ యోరన్యాధీనత్వమాళ్యూతస్య స్వ ప్రకాశత్వాల్, స్వమహి మప్రతేభు త్వేనా శ్రయాన్తరాభావా, చ్చ నైవమిత్యాహ ( ప్రజా ప్రతి స్టేతి ) యద్వా- సర్వస్యజగతః సత్తా స్ఫూర్యోః ప్రజ్ఞానాధీనత్వా, దక్పత్త్యాదిష్వప్యవ స్ట్రాను ప్రజా నే ప్రతిష్ఠిత త్వేన లేదు పాడానత్వా, చ్చ వాచారవృణ వ్యాయేన ప్రజా నవ్యతిరేకేశాభావాన్ ప్రజాన మేష సర్పా దేశ రక్ష్వాకుష పర్యవసాన భూమిరిశ్యా హ { ప్రజా ప్రతి స్టేతి ) ప్రతిష్టా- ధ్రువం. పర్యవసానభూమి.. పశిష్టంవ స్వీకర. ఏవళ్ళు ప్రజ్ఞానస్య- ప్రత్యగాత్మనో నిర్వి శేషత్వాధికం సిద్ధమి త్యాహ a ·కా 3 హో ఆనద్దగిరిటీ కాసహిత శజర భాష్యేణయుక్తా ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ శం. స్య జగతః. తస్మాత్ ( ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ) త దేతత్ ప్రత్య స్తమి త సర్వోపాధివి శేషం సన్నిరజ్జునం నిర్మలం ని -యం శా మేకమద్వయం నేతి సర్వవి శేషాపోహ సం వేద్యం సర్వశబ్దప్రత్య యాగోచరం. తదత్య 1విశుద్ధ పక్షోపాధి సమ్బ సేన సర్వజ్ఞ మీ శ్వర సంజ్ఞంభవతి. సర్వసాధారణా వ్యాకృతజగద్బీజప్రవర్తకం ఆ. ( తస్మా దితి ) ప్రజ్ఞాన స్యైవ విశిష్ట త్వేన పరమార్థసత్య త్వాదిత్యర్థః. బ్రహ్మశబ్రాహ్ మాహ ( ప్రత్య సమితేతి) అస్పష్ట బ్రహ్మశజేన ప్రత్యగాత్మనో నిర్విశేషత్వాది కత్వసామానాధికరణ్ళేన సమర్థ్యతే. గ్రహ శబ్దస్యాపి నిర్విశేషత్వాదిక మే వార్ధ:- * బ్రహ్మశజసృహివ్యుత్పాద్యరూశస్య నిర్మశుద్ధశ్వాద7-2 రాఃప్రతీయ నే- బృహ తేర్దాతోరగ్గానుగమాది తివారీరకథా ష్యేఉక్తత్వాత్ . న ప్రత్యేళహ్మణో గైక్యము నేన నా క్యెనో చ్యతే-* ఆశా, వాఇదమేకఏ వాగ్ర ఆ సీట త్యాతా 2 ద్వితీయ త్వే నైవోపక్ర మాద్బహ్మపదాణాను పక్ర మాచ్చ. ఏవఖ్చాలైవస్వావిద్యాయా ముచ్యతంత్యయం పషోత్రస్ఫుటీకృత ఇతి ద్రష్టవ్యం. యదాతు ఇమానిచ పజ్చ మహాభూతానీ త్యారభ్య తత్ప దారశోధనాధ శ్వేన వ్యాఖ్యాయతే-ల దాపదార్థశోధనాన నరంవాక్యార్థ కధ నార్థం ప్రజ్ఞానం బ్రహ్కేలెవాక్యం వ్యా ఖ్యేయం. అత్రచపక్షే అత్య ప్రజ్ఞానశబ్రేన, ప్ర జ్ఞాన సనామ ధేయానీత్య త్ర త్యేన,చప్రక్క గా, చ్యతే. అత్ర బ్రహ్మ శబ్రేన జగశారణతో పలక్ష్మీ తంచైతన్యము క్షమితి: ద్రష్ట వ్యం.తస్మాది 3చ-ఉభయోర్నిర్విశేష చిద్రూ పత్వావి శేషాదిత్యర్ధం. నను ప్రజ్ఞానస్య బ్రహ్మత్యోపదేశే కింసిధ్యరీత్యాశజ్ఞ్య తస్య నిర్విశేషత్వాధికం సిధ్యతీం ఫలితార్థకథనపర త్వేన వ్యా ఖ్యేయం ( ప్రత్య స్తమి తేతి) అధ్యక్ సమానం. ( ఉపాధివి శేషమితి) ఉపాధికృతక ర్తృత్వో కృత్పదుఃఖి త్యాది విశేషమీత్యర్థః. తన్యపురు షారత్వమాహ { శా నమితి) పరిశృప్తం, పరమాన నరూపమైత్సర, నిర్విశేష త్వెమానమాహ ( నేతి సర్వేతి ) + యతో పొచో నివ స్తనే- ఆసచ్చం బ్రహ్మణోవి ద్వానితి శ్రుత్నిర్వి శేషాననల్వేమా నమిత్యరః. న స్వేవంభూతస్య జ్ఞానస్య కథం సర్వజ్ఞాటి సమ్మాన్త నానాజి భేద్య త్మాశజ్ఞ్య నానావిధో పాధి మ్బశాదిత్యాహ ( తదిత్య నేత్యాదిగా ) విశుద్ధపాథిసమ్బ ఛావిశే షే2 ప గర్యా మిహిరణ్య గర్భ స్ర జాపం నా సర్వత్రా చ్ఛేదమాహ 'సర్వసాధారణా వ్యాక, తేతి } ·ఐతరేయోపనిషత్. FF శం. నియ నృత్వాద గర్యామి సంజ్ఞంభవతి. తదేవజగద్బీజభూతబు ధ్యాత్మాభిమానలకుణం హిరణ్య గర్భ సంజ్ఞంభవతి. తదేవా న్త రజోద్భూత ప్రథమశరీరోపాధిమద్వి రాటజాపతి సంజ్ఞంభవతి తదుద్భూ తాగ్న్యాద్యు ధిమ దేవతాది సంజ్ఞంభవతి. తథా వి శేషశరీరోపాధిష్వపి. బ్రహ్మాది సమ్బపర్య స్తేషు త త్తన్నామరూ పలాభో బ్రహ్మణః. తదేవ చైకం సర్వోపాధి భేదభిన్నం సర్వైః ప్రాణిభిస్తార్కి నైశ్చ సర్వప్రకారేణజాయతే, వికల్ప్య తేడా ధా, * ఏతమే కేవడ స్త్యగ్నించనుమ న్యే ప్రజాపతిం | ఇన్స్ట్ర మే క్కేపరే ప్రాణమ ప రే బ్రహ్మశాశ్వతమి త్యా ద్యాస్మృతి, 3 ఆ. సర్వజగత్కారణే సమష్టి బుద్ధావాత్మ త్వాభిమాన ఏవలక్షణం- ఉపాధిర్యస్య- తదిత్య ఝః. ( అక్తరజ్జలి ) అక్టోపాధికంవిరాట్. తద నరుద్భూత ప్రధమశరీరోపాధికం ప్రజాపతిఃత్యర్థం. ( తదుద్భూ తేహి ) తస్మాత్ - అక్షాదుద్భూతాయే 2 గ్న్యాదీనా ముషాధయః- సమష్టి వా గాదయః. తరుపాధిమతజ్ఞానమగ్న్యాది దేవ సంజ్ఞం భవతీత్యర్థః ఆదిశచ్చేన వ్యష్టి వా గాద్యభిమానినో గృహ్య స్తే అసురాడయళ్చ. వ్యష్టి మనుష్యాదిశ రీరోపాధిషు మనుష్యాది సంజ్ఞం భవతీత్యాహ ( త థేతి ) అపీఠ్యన మౌ రం తత్సంజ ంభవతు శేషః. ఉపసంహరతి ( బ్రహ్మాదీలి ) అలౌవమితి శేషః. ఏవం బ్రహ్మాది సమ్బే తియోజ్యం. నను సాక్ష్యాదిఖిఠదానా మేవనానాత్వముచ్యతే, అన్యై శ్చ జీవేశ్వరనానాత్వం, జగత్కారణంచాస్య ధాప్యాహుః - తత్కరమేక స్యైవ బ్ర హ్మణో నానారూపత్వం. అతఆహ ( తదేవ చైకమితి ) అస్మిన్న ప్రమాణమహ ఏత మేకఇతి) ఏవంతావల్ , కోజియమాత్మేత్యారభ్య • ప్రజ్ఞానం బ్ర హ్మెత్య నేనవిచా రపురస్సరమాత్మతత్త్వంనిర్ధారితం- ఆత్మా కరణ సఖాతాశ్మక ప్రాణవ్యతిరి క్తః, సం జ్ఞానాది సర్వా గఃకరణ వ్యతిరిక్త స్తదనుగతస్వ ప్ర కాశః సర్వశరీరే ష్వేకః సర్వప్ర పశ్చాధిస్థానభూతో 2 ద్వితీయః ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మనిత్యశుద్ధబుద్ధము క్త స్వభావఇలి. ఇదాసీ మేవం భూత బ్రహ్మాశ్మవిదః ఫలంబికుం సఏ తేనేత్యాది శ్రుతివాక్యం. తత్ర త చ్ఛజైనైకవచనాన్న ప్రక్క తానామపి కో2యనూత్మే త్యేవం విచారయతాం ఐ హూనాం పరామర్శా యోగ్యత్వా, ది దానీ స్తన స్వ విదుషశ్చ సఇ భూతవాచినా ప 3 ·- A0 ఆనన్ద గిరిటీ కా సహిత శయ-రభాప్యేణయుక్తా సఏ తేనైవ ప్రజా నాత్మ నా స్మాల్లో కాదుత వ్యముష్మికా స్వ గెలో కే 'సర్వా కామా వాప్త్వా 2 మృతస్సమ భవత్సమభవదిత్యోమ్ || 8 - హరిఃఓమ్. శం. సః- వామ దేవ్కోన్యో వా ఏవంయథో క్తం బ్రహ్మయో వే డ ప్రజా నేనాశ్మ సొ- యే నైవ ప్రజా నాశ్మ నాపూ ర్వే విద్వాంసో 2 నృతా అభూవః. తద్మా యమపి వి ద్వా నే తేనైవ ప్రజా నేనా త్మనా 2 స్మాల్లో కాదుష్ప్రన్యూ ముష్మీ స్వగ్లేలో కే సర్వాక్ కానూ నాప్త్వా మృతస్సమభవదిత్యోమితి. '. ఆ. 'రామర్శా యోగ్యత్వాల్ , పూర్వాధ్యాయోక్తో వామదేవః పరామృశ్యత ఇత్యాహ ( సవామదేవ ఇతి ) బ్రహ్మ శివ ఫలమిత్వత్ర వాక్యతాత్పర్యాద్యామ దేవాది పురు షవిశే షే తాత్పర్యాభావాత్ య్యకశ్చన గ్రాహ్యఇత్యాహ ( ఆన్యోవేతి ) ( ఏవ మితి ) • కో...యమా శ్రేతు క ప కారేణ ఏతం ప్రజాసరూపంQషణే క్షం బ్ర హ్మ, ప్రజా సేనాత్మ నా వేదేళ్యక్షః. ఏ తేనై వేల్యే తద్భవో ప్రకృతత్వం వ్యక్తీకరో ( యేనై వే3) యే నైవ విజ్ఞానాస్మనా బ్రహ్మ ద్వాంస పూర్వే మృ తాఅభూ వర్ - లేనైవ ప్రజానాశ్మ నాయధో క్తం ఆహ వేడ వామదేవో2న్యోవా- స అమ్మ తో 2 భివల్. తధా యమపిఇ దానీ మనో2పి విద్యాసే తెనైవ ప్రజా సేనాత నా అస్మాల్లో కామత, మ్యాను తస్సమభవదిశ్యశ్వయ ఆత్రోమణం పక్షి ణో నీ డా దివోస్వగమనం ప్రభవలె. కిను దేహా కృతావక్యాగేన ప్ర జ్ఞానొక్మభావ ఏ వేత్య ఇవ్రేత్య ప్రస్థ నేనాశ్మ నా ఉత్ప్రత్యుత్యుక్తం. ప్రజా సేనాన్మ నావి ద్యాసలవా స్వయః ఉక్షళ శ రత్వమళీ కాగజాచినా ఓజ్కారేణ స్వానుభవ ప్రకట నేన దృశ్రీకుర్వక్ • ఓరశ్చాభశబ్దశ్చ డ్యావేతా ప్రహపు రా ! కణంలా అని ర్యాలౌ తస్మానా జలి కాపురాలు సృలేజారేణ బ్రహ్మోత్మానుసనాన లక్షణం మణిశంకరు మోత్యుత్తమం. it.

·ఐతరేయో పనిషత్.
900
ఇత్యైత రేయే ద్వి తీయే ఆరణ్య కే షష్ణో ధ్యాయః.
ఉపనిషత్సు తృతీయో 2 ధ్యాయః.
ఓమ్ తత్సత్ -
ఇతి శ్రీగోవిన్ద భగవత్పూజ్య పాదశిష్య స్య
పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీరభగవతః కృతౌ
ఐతరేయోపనిషద్భా ష్యే, తృతీయాధ్యాయ భాష్యమ్.
ఓమ్ తత్సత్ -
ఇతి శ్రీ పరమహంసపు వ్రాజకాచార్య శ్రీమచ్చుదానన్దపూజ్యపాదశిష్య
శ్రీమద్భగవడాననజ్ఞానకృతాయాం - ఐతరేయోపనిష ద్భాష్య టీ కాయాం
తృతీయాధ్యాయ రాష్యటీ'కా.
ఓమ్ తత్సత్ .

·శ్రీ చెన్నపట్టణము- చూళ వే పేరి- రొట్టెలగిడ్డంగి తిరు వేంగడ మొ దలారివీధి- 93 వ నంబర్ గలయింట స్థాపించియుండు - వేదాంతవి ద్యావిలాసముద్రాక్షరశాలయంను ముద్రించిన గ్రంథములు. తెనుఁగడు రములచే ముద్రించబడినవి. వెల. రూ.. - .... ...... 08 . | | | C - ఆననగిరిటీ కాసహితశజ్కురభాష్యముతో ఁజేర్చన- ఐత రేయోపనిష త్తు. బయిండుతో - ప్రతి • గికి, శ్రీమచుత ప్రకాశికాయు శ్రీ రామానుజ భాష్యము. ప్రతి-1కి, ఈశావాస్య, కేన, కఠవల్లీ, ప్రశ్న, ముండక, మాండూక్య, తై ? రీయ, బృహదారణ్యక, ఖాందోగ్యోపనిషత్తులు- F - కిని- అద్వైతవిశిష్టాద్వైత భాష్యములతో ముద్రించిన దళ సరఫు కా గితములప్రతి-1కి, బ. లేక. .. "........ సదరహి. సుమారుగానుండు కాగితముల- ప్ర- 0కి, బ. లేక ... ఛాందోగ్యోపనిషత్తుమాత్రము- సుమారుగానుండుకా-1-1కి,బ. వేదాంతదీపము. ప్ర-గికి, బ. యతీంద్రమతదీపిక - ప్ర- 0కి, బ. గ్రంథాక్షరములచే ముద్రింపఁబడినవి. ఈశావాస్యము మొదలు తైత్తిరీయమువరకు-2 ఉపనిషత్తు లును- దళసరపు కాగిదముల- ప్ర-గికి, సదరహి- సుమారుగానుండు కాగిదముల- ప్ర- 0కి,........... తై తీరీయోపనిషత్తు మాత్రము- 1-0కి, ద్రామిడలిపిచే ముద్రింపఁబడిసవి. తిరువాయ్ మొటి ప్రతిపదముతో దళ సరపు కాగి-1-1కి............. సదరహి- సుమారుగానుండు కాగి- ప్ర- 0కి,........ తిరుచ్చంద రు త్తము ప్రతిపదముతో దళసరపు కా-ప్ర-0కి, ......... సదరహి- సుమారుగానుండు కాగి- ప్ర- గికి, ఈపుస్తకములు వలయు వారలు. వాటిక్రయమును, బంగిచెర్జును చేర్చి - ఖజా నామజియార్డరుగాఁ గాని, నోటుగాఁగాని, లేబిల్ గాఁ గాని, పై కనుపరచిన ముద్రా క్షరశాల కార్యదర్శియగు- లా. మధురనాయకులవారి పేరిట పనుపషలయును. బదులు త్తరమున పేక్షించువారు పంపబడుజాబులో అరఅణాస్టాంపునుబంపవలయును. b ....... * 09 .... E | | | ....... ck - ... ........ ... ។

·No text on this page.

·Academy of Sanskrit Research
MELKOTE - 571 431
Acc. No. 3777
Call No. 2 13 14x5.2
Plese return this publication on or before the
last DUE DATE stamped below to avoid incurring
over-due charges,
Due Date
Return Date
Due Date
Return Date
!
1
-
1
--

·No text on this page.