·No text on this page.

·శ్రీరస్తు
శ్రీమదఖిలభూపాలచూడామణియగు
శ్రీ భ జ మ హా 'రాజు
ని జవితరణకీర్తి పరిహసిత కల్ప ద్రుముఁ డౌ ట వలన
సకలక విజనచిత్త కేకి ఘనఘనాయమానుండై
నిఖిల రాజ్యములను బాలింపుచుండెను-
-
అట్టి మహా రాజు చరిత్రము నొ కానోక క వి వరుని
ఈ గ్రంథరూపముగా రచియింపఁబడెను
సర్వజన శ్లాఘ్యంబగు - నీభోజచరిత్రమనుచంపువు
th
సరసకవితాధురీణ - శ్రీకాళిదాసభవభూత్యాది-
మహాకవి ప్రోక్త శృ
0 గా రా ది ర స ప్రధా న శ్లోక
మ నో జ్ఞం ఫోట వలన,
'సకలవిద్వజ్జనానందక రంబనితలంబ్లీ
వె || కుప్పుస్వామి శాస్త్రుల వారి చేతఁ
బరిష్కరింపబడి,
మ || హా | రాజశ్రీ కేశవముదల్యారి గారి - స్వకీయ
ప్రభాకరము ద్రాక్షరశాలయందచ్చు వేయించి-
ప్రక టింపఁ బడి యె.
போஜசரித்திரம்,
గాంసంగ్ మార్చి నెల - 2 - తెది.

·No text on this page.

·జరిమాణం అజయణ a ra బాలుడaaraanaa అయ శ్రీ రామాయపర బ్రహ్మణేనమః, Ame ఖో జచరిత్ర ప్రారంభ :. శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణంచతుభుః జం! * ప్రసన్నవదనంధ్యాయేత్సర్వవిఘ్నోపశాన్తయె* స్వస్తిశ్రీమన్మహారాజాథి రాజస్య భోజరాజు స్య ప్రబంధశిక ధ్య తె- ఆగౌధారారా రా జ్యెసింధులసంజ్ఞా రాజా చిరం ప్రజాః పర్యపాలయత్ - తస్య వృద్ధ త్వేభోజ ఇతిపుత్ర స్సమజని - సయదాపఫ్చ వాషిణక పదాపి తాహ్యా మ్మనోజ రాంజ్ఞా త్వాముఖ్యామాత్యానాహూయ అనుజంముంజం మహాబ లమాలోక్యపుత్రంచ బాలంవీశ్యువిచారయామాస యదాహం రాజ్యలక్ష్మి భారధారణ సమర్థ ంసోదరమపహాయ రాజ్యంపుత్రాయ ప్రయచ్ఛామితదా లో కాపవాదః- అథవా బాలం మేపుత్రం ము” రాజ్యలో అద్విషాది నామా రయిష్యతి - తదాద శమపీ రాజ్యం వృధాపుత్రహానిర్వంశోచ్ఛేదశ్చ !శ్లోక !! లోభః ప్రతిష్టాపాపస్య ప్రసూతి)భ ఏవచ | ద్వేష క్రోధాది జనకోలోభః పాపస్య కారణం || లో భాతో వః ప్రభవతీ క్రోధాదోహః ప్రవర్తతే దో సేణనరకంయాతిశాస్త్రజ్ఞాపి విచకుణః|| మాతరంపితరంపుత్రం భా తరంవాసుహృత్తమం! లో భావిస్టోనరోహ నిస్వామినం వాస సదరమి తి||1||వి చార్య రాజ్యం ముంజయద త్వాతచుత్సం గేభోజమాశ్మజంము మో చ - తతఃక్ర మాద్రాజునిదివంగ తే సంప్రాప్తరాజ్య 'సంప త్తిగ్ముంజోముఖ్యా మాత్యంబుద్ధిసాగర నామానం వ్యాపారముద్రయాదూరీకృత్య తత్ప దేఅన్యం నివేశయామాసతతొ గురుభ్యఃక్షితిపాలపుత్రంవాచయతిశృణోతిచశాస్త్రా తి-తతః ఈ మేణ సభాయాంకో పిజ్యోతిశ్శాస్త్రసారజ్ఞతః సకల విద్యా చాతు ర్యవా? బ్రాహ్మణ స్సమాగమత్ - రాజైస్వర్ణాత్యుక్త్వా రాజాజ్ఞయా ఉపవి స్టః సదాహ!! హే దేవ-లోకోయంమాం సర్వజ్ఞంవ క్తి-తృతి మపిపృచ్ఛ| | కంఠస్థాయాభ వేద్వి ద్యాసాస్రకాశ్యాసదాబు ధైఃlయా గురౌపుస్త కెవిద్యా తయామూఢఃప్రతార్య తె-ఇతి రాజానం ప్రాహ!||||తతో గాజా పివి ప్రస్యా హంభావము గ్ర యాచమత్కృతాంత ద్వారాండ్రు త్వా అస్మాకంజన్మాక బ్యైత్మణ పర్యంతం యద్యన్మయా చరితంయర్యత్కృత స్తత్సర్వం రసియ ·0 (భో జచరిత్రమ్) దిభవాం సర్వజ్ఞ ఏవేత్యువాచ-తతో బ్రాహ్మణోపిగాజా యద్యత్కృతంత త్సర్వము వాచగూఢవ్యాపారమపి తతో గా జాపి సగ్వాణ్యవ్యభిజ్ఞానానిజ్ఞా త్వాతుతోష పునశ్చపంచషట్ప దానిగ త్వాం ప్రస్యపాదయోః పతిత్వాత మింద్ర నీలపుష్య రాగమరకత వైడూర్యఖచిత సింహాస నెఉప వేశయిత్వా రా జా ప్రాహ || శ్లో || మా తేవరకు తిపి తేవసి తెనియు బ్ర్కే కాస్తేవ చాభి రమ యత్యపనీయభేదం కీర్తించదికు విమలాంవితనోతిలక్ష్మీంకింకింన సాధయతిక ల్పల తెవవిద్యా | గ || తతో సౌవి ప్రవరాయదళాశ్వానాజా నేయా ? దదౌ-త ఈ సభాయామాసీనోబుద్ధిసాగరః హౌహరాజానం- దేవభోజస్య జన్మపత్రి కామేతంబ్రాహ్మణంప చ్ఛెతి!! తతో ముంజః హే హవిద్వక్ భోజు స్యజన్మప త్రి కాంవి దేహీతి-తతొసౌబ్రాహ్మణఉవాచ-అధ్యయనశాలాయాఃభోజ-ఆ నెతవ్య ఇతిముంజోపితతః కౌతు కాదథ్యయన శాలామలం కుర్వాణంభోజంని జైర్భ టైరానయామాససభాంతతస్సాదాత్పితరమివ రాజానమానవ్య సవి నయంత స్థా-తత స్తరూపలావణ్య మోహి తెరాజకుమార మండ లేప్రభూత సౌభాగ్యంమహీమండలమాగతంమ హేండ్రమివసాకారంవ-న్మధమివ మూ ర్తిమత్ • సౌభాగ్యమివభోజం నిరూప్య - దైవజ్ఞ శిఖామణి రాజానంద్రోహ- రాజ భోజస్య భాగ్యోదయంవ కుంపరించొపినాలం - కోహముదరంభరి: బ్రాహ్మణః - తథాపివ దామి స్వమత్యను సా రేణభోజమితోధ్యయనశాలా యాః ప్రెషయ తతో రాజాజ్ఞ్మయాభో జేఅధ్యయనశాలాంగ తెగైవజ్ఞ శిఖా మణిర్వి ప్రఃప్రాహ || || పశ్చాశత్పంచవర్షాణి సప్తమాసాదినత్రయం! భోజరా జేనటౌ క్తవ్యస్సగౌడో దక్షిణాపథః || ఇతి || గ || తత్త దాకర్ణ్యరా జాచాతుర్యాదపహ సన్నివసుముఖోపివిచ్ఛాయవద నోభత్' - తతో రా జాబ్రాహ్మణం పేషయి త్వా-శీ ధేస్వశయన సాదమాసాద్య ఏకాకీ స స్వ్యచింతయత్ - యది రాజ్య లక్ష్మీర్ఫోజకుమారంగమిష్యతిత దాహంజీవన్న పి మృతః || శ్లో || తానీంద్రియాణ్యవికలానిత దేవ నామసాబుద్ధిర ప్రతిహతా వదనంత దేవ|అధోకా స్మణా రహితః పురుషశిశు ణేనసోప్యన్య పవభవతీతివిచి త్రమేతత్ || కించ 11 శరీరనిర పేరు స్యదకు స్యవ్యవసాయినః। బుద్ధి పారబ్ధ కార్యస్య నా స్త్రీకించనదుష్కరం || ఆసూయయాహ రేనైవసర్వొపాయో ద్య మైరపి క త్యాణాంగృహ్య తే సంపత్సుహృధ్భిమకొంతి భిస్తధా || గ || త తోద్య మెకిందుస్సాధ్యం || || శ్లో | అతి అతి దాక్షిణ్యయుక్తానాం దేవరాపవాదభీరూణాండూరతోయాన్ సమృదః|కించ!! ఆదానస్య ప్రదా సస్యకత వ్యస్యచకమణః1 & ప్రమక్రియమాణస్య కాల పిబతి సంపదః||ఆ గో ం పదేప ·3, హలో ( భోజ చరిత్రమ్) వమానంపుర స్మృత్యమానుకృత్వాచపృష్ఠతః! స్వాగణం సముధ్ధ రే స్స్వాథణ భంహిమూఖకా తా|| నత్వల్ప స్యకృ తెభూరి నాశయేన్మతిమా న్నరఃపత దేవాత పాండిత్యంయత్స్వల్పాచ్ఫురి నాశనమ్ | జాతమాత్రం యశ్శత్రుం వ్యాధిం వాపుశమంనయేత్ | అతిపుపొంగయుక్తోపి సపశ్చాత్తేస హన్య తె|| ప్రజాగు పశరీర స్యకింకరిష్య స్త్రీ సంహ తాః | హస్తన్యస్తాతపత్ర 'స్య వారిధారాణవారయః||అఫలానిదుర ని సమవ్యయఫలానిచ అశ క్యాని చవస్తూని నార భేతవికుణః || ౧ || తతశ్చైవంవివి న్తయన్నభుక్త ఏవదిన స్యతృతీ యెయా మెపక ఏవమంత్రయి శ్వావంగ దేశాధీశ్వరస్య మహాబల స్యవత్సరా జస్య ఆ కారణాయపక ం-స్వమంగరతుకం ప్రాహిణోత్ | సచాంగరక్షుకోవ త్సరాజము పేత్య ప్రాహ-గాజా త్వామా కారయతీతి తత స్సరధమారుహ్య గురి వా రేణపరివృత స్సమాగతోరథాదవ తార్య గాజభవనమాసాద్య గాజున మనలోక్య ప్రణిపత్యోపవిష్టః-రాజాచసౌధంనిర్జనంవిధాయవత్స రాజంపు || గాజా తుస్టోపిభృత్యానాంమానమాత్రం ప్రయచ్ఛతి | తేతుస మ్మానితాస్తస్య స్థిరప్యుపకుర్వ తే || ౧ || వత్స-తతస్త్వయాభోజోభువ నెశ్వరీవిపి నేహంతవ్యః-ప్రథమయా మెని యాశ్మిరశ్చాంతఃపురమా నేత వ్యమితి-సచో జ్ఞాయనృపంనత్వాహ- దేవా చేశాః ప్రమాణంత థాపిభవల్లా లనాతిమపివ కుకా మోప్మికత స్సాపరాధమపి మేవచఃశుంతవ్యం||శ్లో ||భో జేరవ్యంన సేనా వాపరి వారోబలాన్వితః పరంపోశఇవాసేద్య-సహంతవ్యః కథం ప్రభో || పారంపర్య వాసక్తి స్తత్పాదఉదరంభరి 8: తద్వ ధేకారణం నైవప శ్యామినృపపుంగవ !! గ || తతో రాజా సర్వంఫోస్సభా యాంపు వృత్తంవృత్తమకి థయత్ | సచశ్రుత్వాహసన్నాహ దానాకర్ణయ॥ శ్లో|| ③ లోక్యనాథోమో సివసిసో బ్రహ్మపుత్రకః | తేన రాజ్యాభి షె కెతుము హూతః కథితోభవత్ || తన్ముహూ తెజనగామోపివనంనీతోవనంవినా) సీ తాపహారోప్యభవ ద్వైరిం చివచనం వృధా | జాతఃకోయం నృప శ్రేకించిద్ద ఉదరంభరిః | యదుక్త్యామన్మథాకారంకుమారంహన్తుమిచ్ఛసి || కించ || కి న్ను మేస్యాదికంకృత్వాకిన్ను మే స్యాదకుర్వతః| ఇ9 సం వింత్యమనసాత్రే ఇ కుర్వీత వానవా || ఉచితమను చితంవాకుర్వ తా కార్యజాతంపరిణతిరవధా గ్యాయత్నతఃపండి తేన | అతిరభసకృ తానాంకమణణామావిపత్తెర్భవతి హృదయ దాహీశీల్యతుల్యో విపాకః కించll యేన సహాసితమశితం హసికం కథితంచరహసివి స్రుజ్ఞం | తం ప్రతికథమ సతాముపినివత: తేచి త్తమామర ·- వ్యథ మజాగళకుచావి వేతి { “ జ చరిత్రమ్) ణాత్ కించ || ౧ || ఆస్మిక్ హ తేవృద్ధ రాష్ట్ర స్సింధుల స్యపరమ ప్రీతిపాత్రా మహావీరా స్తవైవానుమ మ తేస్థితాః తెత్వన్నగరముల్లోలక బొలాః పయో ధయణవస్తావయిష్యంతి- చి రాద్బద్ధమూ లేపిత్వయి, ప్రాయః పౌరా భోజం భువోభగారంభావయ ని || కించ || స్లో || సత్యపిచసుకృతకర్మణిదుర్నీతి శ్బేచ్చి యంహర త్యేవ | తైలైస్సతో పయు కాంగీపశిఖాం విదళయతిహి వా తాళిః | గ || దేవపుత్రవధః క్వాపినహి తాయ-ఇత్యుక్తంవత్సరాజవచన మాకర్ణ్య రాజాకుతః ప్రాహ - త్వమేవ రాజ్యాధిపతిర్మతు సేవక ! || స్వామ్యు యోనయత తెసభృత్యో భృత్య పాశకః 1 తజ్జీవనమపి || ౧ || తతోవత్స రాజః కాలోచితమాలోచనీ యమితిమ త్వాతూప్లీంబభూవ-అథలంబమా నేదివాక రేఉత్తుంగ సౌథోత్సం గాదనతరంతంకుపిశ్రమివకృతాంతంవత్స రాజం వీడ్యుసమే తాఅపివివి జైనమి షేణ స్వభవనానిత్రే పుర్ఫీ తాస్సభాసదః తతోవత్స గాజః స్వ సేవ కాః స్వాగాగపరి శ్రాథకం ప్రే షయి త్వారథంభువ నేశ్వరీభవనాభి ముఖం విథాయ భోజకుమారోపాధ్యాయా కారణాయ ప్రాహిణో దేకంవత్సరా 281 సచాహపండితం - తాత త్వామాకారయతీ వశ్స రాజుఇలి- సోషిత దా కణ్యణ వజ్రాహత ఇవభూతానిష్ట ఇవ గ్రహగ్రస్తఇవ తెన సేవ కేనక రేణధృ త్వానీతఃపండితఃతంచబుద్ధిమా వత్స గాజుస్సప్రణామమి త్యాహ - పండి తతాత ఉపవిశ రాజకుమారంజయ హోమధ్యయనశాలాయాజనయేతి-పండిత స్తథాచ కార- ఆయా మంజయంతంకుమారంకి మప్య ధీతంపృప్వానై షీత్ - పునః ప్రాహపండితం - వి.ప్రు - భోజకుమారమానయేతి - తతో విదితవృ శ్రాన్తో భోజః కుపితో జ్వలన్ని వశోణి తేళ్ముణ సమేశ్య హ-ఆః పాపరాథో ముఖ్యకుమారం కాకినంమాంగాజభవనాధృహిరా నేతుంతవరా నామక క్తిరితివామచరణ పాదుకామాదాయభో శనతాలు దేశేహతోవత్స రాజః। తతోవత్సఃృహ-భోజవయంగాజా దేశ కారిణఇతి - బాలంర థెని వేశ్యఖ డమపకోశంకృ త్వాజ గామాశుమహామాయాభవసం - తతో గృహీ తేజ్రా జేలో కాళికోలాహలించక్రః || హూంభారవశ్చ ప్రవృత్తః కింకిమితాబు వా ణాభటావి లో 1ఆగత్య-సహసాభోజంవధాయనీతంజ్ఞా త్వాహస్తి శాలా ముష్ట శాలాం వాజిశాలాంరథశాలాంప్రవిశ్వసగ్వాన్డఘ్నుః | తతఃపుతో భీషురాజు భవన ప్రాకార వేది కాసు బహిద్వా రవిటం కేషు పుర సమీ పేషు భేరీ పటహమురజ ముడ్డుక డిండి నినదాడంబ రేణాంబరం విడంబి తముభూత్ . తేన తే చిద్విమలాపినా దిగజైన ఒత్తోమ రేణ - వి - ·X ( భ జ చ రితమ్ | లౌ సేన కేచిత్కుం. తేన కేచిత్పరశునా కేచితా సెన కేచిద్వి షేణ కేచి ద్వహ్నినా కేచిదంభ సా కేచి|రాయా మాహ్మణ యోషితో రాజపు త్రాగాజ సేవ కారాజానః పౌగాశ్చ ప్రాణపరి త్యాగంవిదధుః స్సావితీ సంజ్ఞా భోజు స్యజననీ విశ్వజననీవస్థి తాదా సీముఖాత్ స్వపు త్రస్థితిమాకర్ణ్యక రాభ్యాం నేత్రే పిధాయరుదతీ ప్రాహ - వుత్ర " పి తృ వ్యేన కాందశాంగమితోసి - యెమయాసియమాఉపవాసాశ్చత్వత్కృతే కృతాః తేద్య మేవిఫలాజా Tి-దశాపిదిశా ముఖాని శూన్యాని- పుత్ర దేవేనస ర్వనసర్వశక్తి నామృతాశ్రియః-పుత-పనందాసదాసీవర్గం:సహసావిచ్ఛి, న్నశిరసంప శ్యేత్యుక్త్వాభూమావపతత్ - తతఃప్రదీ పై వైశ్వాన రేసముద్భూ తధూమస్తో మె నైవమలీమ సేనభ సి - పాతత్రాసాదివపశ్చిమ పయోనిధౌమ గ్నోమార్తాండమండ లేమహామాయాభవనమాసాద్య ప్రాహభోజంవత్సరా జః - గాజకుమారభృత్యా నాందైవతంజ్యోతిశ్శాస్త్ర విశారదేన కేనచిదా హ్మణేనతవ గాజ్య ప్రాప్తావుదీరి తాయాం గాజా భవద్వడొ వ్యాదిష్ట ఇతి - త దాకర్ణ్యభోజః ప్రాహ ||శ్లో || రానే ప్రవ్రజనంబ లేర్నియమనం పాజోస్సు తా నాంవనంవృష్టీ నాంనిధనం సళ్ళ స్యనృప తేరాజ్యాత్పరిభ్రంశనం 1 కారొగారని 'సేవణంచమరణం సం చిత్యలం కేశ్వ రేసర్వః కాలవ శేననశ్య తినరఃకో వాపరి త్రాయ తే || లక్ష్మీ కౌస్తుభ పారిజాత సహజస్సూనుస్సుధాంభోనిధే దేశ్ వేన ప్రణయప్రసాదనిధి నామూగ్నా దృతశ్శంభునా అద్యాప్యుఘ్రుతి నైవ దైవవి హితంమైణ్యంకు పావఫ్భః కేనా న్యేనవిలంఘ్య తెవిధిగతిః పాషాణ రేఖా స #4 || వికటోర్వా ్యమద్యటనం శైలారోహణమపాంని థేస్తరణం! నిగళంగుహా ప్రవేశో విధిపరి పాకఃకథన్ను సనార్యః || అంభోధి స్థల తాంస్థలంజలధి తాం ధూళీలవ శ్మైల తాం మేరుర్మృత్కణతాంతృణంకులిశ తాం వజ్రంతృణప్రా యతా|| వహ్నిశ్మీతల తాంహిషన్దహన తానూయాతియ స్వేచ్ఛయాలీలా దుగ్గలితాద్భుతవ్య-సని నే దేవాయత స్మై నమః || ౧ || తతోవటవృక్షు స్యపత్ర ద్వయమాదాయ ఎ కేనపుటీకృత్యజంఘాంఛురిక యాఛిత్వాతత్ర పుట కేర 1 నూరోప్యతృణేన అన్యష్మి ప కంచనశ్లోకంలిఖి త్వావత్సం ప్రాహ - మ హాభాగవతత్సత్రంనృపాయదాతవ్యం త్వమ-పిరాజాజ్ఞాంవి (హీతి - తతో వత్సరాజాస్యానుజొళాకాళోజుస్య ప్రాణపరి త్యాగ సమయేదీప్యమానము ఖశ్రీయంనయనాభి రాషలంభోజు రాజంసకరుణమవలోక్య అగ్రజం ప్రొహ! ||ఏకి ఏడు సుహృద్ధణ నిధ వేష్యసుయాళియ శరీ రేణ సమంనాళం సర్వమ గో, ·(భోజ చరిత్రమ్) న్యచ్చగచ్ఛతి!!నళతో హిసహాయాగ్లైమా తాభార్యాచతిష్టతీ ! నమిత్ర పుత్రో నజా తీర్ధర్మ స్తితి కేవల?!! బల వాసవ్య శక్తి సౌధనవానపినిధ్ధనః తు వానపి మూర్ఖశ్చయోధగ్మవిముఖోజనః | ఇ హైవస్వజరావ్యా ధేశ్చికి త్సాంనక రోతి యిగత్వానిరౌషధ స్థానం సరోగీ కింక రిష్యతి || జరాంమృత్యుంభయంవ్యా ధింయోజా నాతి సపండితః | స్వస్థ స్త్రీ పెన్ని షీ ద్వాస్వ పేర్వా కేనచ్శి సే తా ||తుల్యజాతివయోరూపాన్టృతాన్పశ్యతి మృత్యు నా | సహిళ త్రా స్త్రీ తే శాసోవ వవృదయంత వేట || గ | తతో వై గాగ్యమాపన్నో వత్స గాజుః భోజంకుమ స్వెత్యు క్వా పుణవ్యశంచర థేని వేశ్యనగ రాద్బహిర్ఘ నేతమసి గృహామాగమయ్య భూమిగృహాంత రేనికి వ్యభోజంరరక్ష-స్వయం శీఘ్రమే వకృతి విద్యావిధ్భిఃసుకుండలం స్ఫురద్వస్త్రం నిమీలిత నేత్రంబొజకుమా రమస్తకం కారయి త్వాతచ్చాదాయ సకనిశోవత్స గాజో గాజభవనంగత్వా రాజానంనత్వా సాహ-శ్రీమతాయ వాదిస్తంత త్సాధిత మితి-తతో రాజాచ వుత్రవధం- త్వాతమాహ-వశ్చ రాజఖడ్గ ప్రహార సమయె తేనపు శ్రేణకిము క్రమితి-వత్స- దేవతవకి ముపిప తేలి ఖతమ స్తిశదృ-హాణశిరశ్చ పశ్య-తతో రా జాత థావిధంభోజశిరోవిలోక్య మందంరురోద-వత్స రాజ ఇదం శిరః క్వాపిభూ మౌనికి ప-తతోవత్సోని ప్రాంతః రాజాపి స్వ భాగ్యా క రేణదీపమానయి త్వాతానిప శాక్షరాణివాచయతి!! శ్లో || మాంధాతాచమహీపతి కృతయు గాలంకారభూతోగత సేతు ర్యేనమ దదౌవిరచితః క్వాసౌదశాస్యాం తకః ! అన్యే చాపియుధిర ప్రభృతయోయా కౌదివంభూప తెన్ కేనాపి స మంగతావసుమతీనూనంత్వయాయాస్యత || ౧ || రాజాచత దగ్ధంజ్ఞాత్వా శయ్యాతో భూమాపపాత-తతశ్చ దేవీక రకమలచాలిత చేలాంచలాని వెనకు ణాత్ససంజ్ఞా భూత్వాఆహ - దేవిమాంచ స్పృశహాహాపుత్ర ఘాతీదండా లోహమితికురరణవవిలపడో గాజూ ద్వారపాలా నానాయ్య - బ్రాహ్మణాశీ పుమానయ తే త్యాహ- తతః స్వాజ్ఞయా సమాగతాళి బ్రాహ్మణాన్న త్వా రాజా పప్రచ్ఛమయాపుత్రోహ తఃతస్య ప్రాయ శ్చిత్తంవదధ్వమితివదం తం తేతమూచుః రాజ సహాసావహ్నిమావి శేతి- తతస్స మేత్య బుద్ధిసాగరః ప్రాహ- దేవయధాత్వంరాజా ధమ స్తధైవఅమా త్యొధమోవత్స రాజః తవ కీల రాజ్యందత్వా సంధులన్న పేణత్వముత్సం గేభోజ స్థాపితః తచ్చత్వయాపి తృ వ్యేణాన్యతృతం ||శ్లో | కతిపయదవ సస్థాయినిమద కారిణియావ నేదురా శ్మానఃవిదధతిత థాపరాధంజ న్మెనయధాస్యనృధాభవతి ||సంత సృణోత్సా ·. (భో జచరితమ్) రణము క్తమాంగాత్సువణణ కోట్యర్పణమాష నంతి! ప్రాణవ్యయెనాపికృతో పకారాః ఖలాఃప రెవైరమినోచ్వహ ని॥ ఉపకారశ్చాపకారోయస్యమృజతివి స్మృతింపాషాణహృదయస్యాస్య జీవతీత్యభిధాముధా || యథాభీజాంకుర స్సూత్మ ప్రయ త్నేనాభిరక్షితః! ఫలప్రదోభ వేత్కా లేత థాలోకస్సు ర& తః|| హిరణ్య ధాన్య రత్నానిధ నాని వివిధానిచ || తథాన్యడపి యత్కించి తజాభ్యస్యుమః సౌభృతాం||రాశి ధర్మిణిధమిః సాఃపా పే పాపప రాస దా, రాజానమనువర్తం తేయ థారాజా తథా ప్రజాః!! | తతో రాత్రోవేవవ హ్నిప్రవేశనిశ్చి తెరాష్ట్ర సర్వే సామంతాః పౌరాశ్చమిళితాఃపు రె-పుత్రంహ త్వాపాపభయాధ్భీతో నృపతిర్వహ్నిం ప్రవిశతికింవదంతీ సర్వత్రాజని - తతః బుద్ధిసాగరఃద్వార పాలమాహూయన కే నాపి భూపాలభ వనంప్ర వేష్టవ్యమి త్వు క్త్వానృపము నఃపు రేని వేశ్యసభాయా మే కాకీ సః ఉపవిష్టతతో రాజ మరణవాతాం శ్రుత్వావత్స రాజో రాజగృహమాగత్యబుద్ధిసాగరంనత్వా శనైఃప్రాహ- తాతమయాభోజ రాజోరక్షిత ఇతి-బుద్ధ సాగరశ్చక ణేతస్యకి పిమవ్యక థయత్ | తళుత్వావత్స రాజశ్చనిఛేనతతో ముహూ తేః స కోకరకలితదంతీన్జద నదుడోవిరచిత ప్రత్యగ్రజటాకలాపఃకర్పూరకరంబిత భసితామాద్వతి తసకలతనుర్మూర్తిర్మన్మథఇవ స్ఫటిక కుండలమండితకర యుగళఃకౌశేయ కౌపీనోమూర్తి మాంశ్చంద్రచూడ ఇవ సభాంకాపాలిక స్పమా గతః-తంవీశ్యుబుద్ధిసాగరః ప్రాహ-యోగీన్జ కుత ఆగవ్య తేకుత్ర తేని వేశశ్చ కాపాలి కేత్వయి యచ్చమత్కార కారీకళావి శేషఔషధ విశేషోప్య స్తి. యోగీప్రాహ ||శ్లో|| దేశే దేశేభవనంభవ నేభవ నేతవరభిజూన్నంగసవసిచన ద్యాం సలిలంశివశివత త్వార్థ వేది నాంపుంసామ్ || గ్రా మేగ్రా మేకుటీరమ్యాని రు రేనిఝణ రేజలం | భియాంసులభంచాన్నంవిభ వై కింప్రయోజనం || 1 దేవఅస్మాకం నై.కో దేశః సకలభూమండలంభ మామః గురూపదేశేతిస్థామః నిఖిలంభువనతలంకరతలామలక వత్స శ్యామః- సర్పదష్టంవిషవ్యా కులంరోగ గ్రస్తంశ స్త్రభిన్న శిరస్కంకాలశిథిలితం-తాతతత్వణా దేవవిగత సకలదారు ఇవ్వాధిసంచయంకుర్మ ఇతి - రాజాపికు డ్యాంతర్షి తపవశ్రుత సకలవృత్తాన 'సభామాగతః కాపాలికందండవత్ప్రణవ్యయోగీంద్రరుద్రకల్ప పరోపకారప రాయణమహాపాపినామయాహత స్యపుత్రస్య ప్రాణ దా నేనమాంరశుర.. త్యాహ-అథకాపాలికోపిరాజ నూభై షీః పుత్ర స్తేనమరిష్యతి శివ ప్రసా దేన 'స్వకంగృహ మేష్యతి - పరంశ్మశానభూమౌబుద్ధిసాగ రేణ సహ సమద్ర వ్యాణి ప్రేషయేత్య నొచత్ తతో రాజా కాపాలి 'కేనయదు కంతత్సర్వంత ·త ( భోజ చరితమ్) థాకుర్వతి బుద్ధిసాగరః ప్రేషితః-తతో రా₹గూఢరూ పేణభోజోపితత్ర నదీ పులి నేనీతః-యోగి నాభోజో జీవిత ఇతి ప్రధాద సమభూత్ - తతోగ జేక్ట్రారూ శ్రావని ఆశిస్తూయమానోభేరి వృదశాది ఘోషెర్లగడ్బధిరీకుర్వణ పౌ రామా త్యపరివృతోభోజరాజో రాజభవనమగాత్ - రాజాచతమాలింగ్యరోదితిభో జోపిరుదంతం ముంజంనివార్య అత్తె షీత్ -తత స్సన్తుష్టో రాజానిజసింహాస నేత ష్మి ని వేశయి త్వాఛత్ర చామరాభ్యాంచభూషయి త్వాత స్మై రాజ్యKT! నిజ పుత్రేభ్యః ప్ర త్యేక మే కైకం గ్రామంద త్వాపరమ ప్రేమాస్పదంజయంతంభో జంనికా శేని వేశయామాసతతః పరలోక పరిత్రాణపరోముంజచో పినిజప రా భీసృహతపోవనభూమింగ త్వాపరంతప పై పే | తతో భోజభూపాలశృదే బ్రాహ్మణ ప్రసాదాద్రాజ్యం పాలయామాస-ఇతిభోజ రాజు స్య రాజ్య ప్రాప్తి ప్ర బంధః!! X || తతోముం జేతపోవనంయా ప్రబుద్ధిసాగరంముఖ్యామాత్యంవిధా యస్వరాజ్యంబుభు జేభోజ రాజభూపతిః- ఎవమతీ కౌమతికా లేక దాచిద్రా జ్ఞా క్రీడతొ ద్యానంగచ్ఛతాకోపిధా రానగరవాసీవి ప్రోలక్ష్మిత:-సచ రాజానం వీఠ్య నే తెనిమిల్య ఆగచ్ఛస్రజాపృష్ట 2. ద్విజత్వంనందృతౌ ్వస్వ వీతినజ ల్ప సివి శేణలోచ నేనిసలయసి-తత్రకో హేతురితి-విప్రఆహా-దెవ-త్వం వైష్ణ వోసివి ప్రాణాంనొపద్రవంక రిష్యసి-తత స్వల్త్నమే భీతిః- కింతుక స్మైచిత్క మపిన ప్రయచ్ఛసి - తెనతవ దాక్షిణ్యమపినా స్తిఅత సైకిమాశీర్వచసా ||కించ! ప్రాత రెవకృపణముఖావలోక నాత్పరతో పిలాభహానిస్స్యాత్ ఇతిలోకోక్త్యా లోచ నేనిమిలి తే||అపిచ || స్లో || ప్రసాదోనిష్ఫలోయస్యకోపశ్చాపి నిరథం కః-నత ం రాజానమిన్ఛంతి ప్రజాఃషండమివ స్తి యః ! అప్రగల్భ స్యయానాని ద్యాకృపణ స్యచయద్దనం - యచ్చ బాహుబలంభీరోర్వ్యథః మేతత్త యం భువి | దేవమత్పి తావృద్ధఃకాశీం ప్రతిగచ్ఛక్ మయాశి జాంపృష్టః - తాతమ యాకింక ర్తవ్యమితి-పి తాచెళ్ళమభ్యధాయి!! శ్లో|| యదితవ హృదయంవిద్వ భూచ్ఛె స్వ ప్నేపినూస్మ సేవిస్థాః- సచివజితంఫిగ్గజితంయువతిజితశ్చైవ "రాజానం|| పాత కానాం సమస్తానాం ద్వాప రేతాతపాత కె | ఏకంచుస్సచివో రాజాద్వితీయంచత దాశ్రయః! అవి వేక మతిర్నృపతిఃమంత్రిషుగుణవత్సువ క్రితశ్రీ వః | యశ్రఖలాశ్చప్రబలా స్తత్రకథం సజ్జ నావ సరః!! రాజాసంపత్తి హీనోపి సేవ్యః సేవ్యగుణాశ్రయః- భవ త్యాజీవనంత స్మాళ్ళ లం కాలాంత రా దపిఅచాతుదాక్షిణ్యంనహిభవతి- దేవపు రాకర్ణదధీచి శిబివిక్రమప్రముఖాః శ్రీతిపతయోయధాపరలోకమలంకు ర్వాణాః ణాః నిజ దాన సముద్భూతవ్యనవగు H ·- ( భ జ చ రి తుమ్) నే ర్నీవసన్మ హీష ండ లె-తథాకిమప రెరాజానః || శ్లో || దే హేపాతిని కార త్యాయశోరశ్యుమ పాతవత్ 1నరఃపతిత కాయోపియశః కాయెనజీవతి | పండి తెచైవమూసేచబలవత్య పిచుర్బ లె| ఈశ్వ రేచదరి ప్రేమామృత్యోస్సర్వత్రతు ల్య తా|| నిమేషమాత్రమపి తేవయోగచ్ఛన్నతిష్ఠతి-తస్మాద్ హెష్వని త్యెషు కీర్తి మే కాముపార్జయేత్ | జీవిత మౌడపిజీవితమ ధ్యేగణ్య తెసుకృతిభిఃకి ముపుం సొం-జ్ఞానవిక్రమకళాకులలజ్జా త్యాగభోగరహితంవిఫలంయత్ || రాజాపి తెనవా క్యానపియ్యూషపూరస్నాతఇవపర బ్రహ్మణిలీన ఇవలోచ నాభ్యాం హర్షాళణిము మోచ - ప్రొహచద్విజం1 విప్రవరశృణు||శ్లో || సులభాః పురుషాలో కెసతతం ప్రియవాదినః- అప్రియస్యచపథ్య స్యవకాశోతాచ దుర్లభః||మనిషిణస్సన్న తెహి లై షీణాహితైషిణస్సన్న తెమనీషిణః | సు హృచ్ఛవిద్వానపిచుగ్ల భోనృణాంయధౌషధం స్వాదుహితంచదుర్లభం || ఇ తావిస్రాయలకున్ద త్వా ద్వీజం తెనా - త్యాహ- విప్ర స్వనామభూమౌలి ఖతిగోవిన్ద ఇతి - రాజా వాచయి యి త్వావిప్రపత్యహం రాజభవనమాగ మౌ వ్యంన తెకశ్చిన్ని షేధః - విద్వాంసఃక వయశ్చ కౌతుకొత్సభామా నేత వ్యాః- కోపివిద్వాన్ నదుఃఖ భాగస్తు ఎనమధి కారంపరిపాలయె త్యాహ - ఏవంగ చ్ఛత్సుక తిపయదివ సేషు రాజావిద్వల్పయఃదానవి త్తెశ్వర ఇతి ప్రథామ గాత్ -తతో రాజానందిదృక్షవళిక వయో నా నానాదిగ్భ్యః సమాగతాః - ఏవం విత్తాదివ్యయంకు ర్వాణం 'రాజానం ప్రతిక దాచిన్ముఖ్యా మాత్యే సెక్రమభ్య ధాయి -- దేవ రాజూనఃకోశ బలాపవవిజయినోనా న్యే || . | సజయీవర మాత ”య స్యకస్యా ప్తి మేదినీ - కోశోయస్య సచుర్థYచుర్గంయస్య సదు ర్జయః || దేవలోకంపశ్య || శ్లో || ప్రాయోధనవతా మేవధ నెతృష్ణాగరీయ పశ్యకోటిద్వయా సక్తంల జయ ప్రవణంధనుః || ఇతి రాజా చతమా హ-దానోపభోగవంధ్యాయాసుహృద్భిర్యానభుజ్య తెపుంసాం సమాహితా లక్ష్మీరలక్ష్మీ క్రమశోభ వేత్ || ఇత్యుక్త్వారాజాతంమంతి }ణం - నిజపదా గూరీకృత్య తత్ప దెన్యంది దేశ ఆహచతం||శ్లో || లక్షంమహాక వెధైయంతదర్ధం విబుధ స్యచ - 'దేయంగ్రా మైకమర్ధ స్యత స్యాప్యర్థంతదధానః | యశ్చ మెల మాత్యాదిషువితరణని షేధమనాః సహ న్తవ్యః - ఉక్తంచ ! శ్లో || యద్దదా తీయదశ్నాతిత దేవధని నాంధనం! అన్యెమృతస్య క్రీడ ని దా రైరపిధ నైరపి | ప్రియః ప్రజానాందా తై వసపునర్హ పిణేశ్వరః ఆగచ్ఛనా క్యు తెలోజే ర్వారిదోనతువారిధిః | సంగ్ర హైక పరః ప్రాయః సముద్రోపిరహిత లె!! దాతారంజలడంపశ్యగర్జ స్తంభువనోపరి | ఏవంవితరణ శాలినంభోజరాజం - ·a పయా (భో ఒ చరితమ్) శ్రీ త్వాక శ్చిత్కళింగ దేశీయః కవిరు పేత్యమాసనూరంతస్థానచడోణీం ద్రదర్శనంభవతి ఆహారార్థంపాథేయమపినా స్తి - తతఃకదా చిదాకా మృగయాభిలాషీ బహిర్నిగణతః. 'సక విగ్ధృత్వా రాజానమాహ || శ్లో పై శ్రీభోజరాజేంబ్రెగళ ని త్రీణితశ్రణాత్ శతో శ్శస్త్రంక వేః కిష్టం బంధోమృగీదృశాంil రాజాలకుందదౌ!! తత స్తస్మిన్మృగయారసీ కె రాజనికి శ్చనవుళిఃపుత్రో గాయతి -- తెనగీత మాధు ర్యెణతు `రాజాత స్కే వుళ్ళిపు శ్రాయపళ్బులకుందదౌ - తదాక విశిత దానమత్యున్నతంకి రాత పోతంచదు త్వాన రెస్ట్ పాణికి మల్యపంకజమి షేణ రాజానంవడ || ఏ తెగుణాః పంక జ సంతోపిన తెప్రకాశ మాయాస్తి | యజ్ఞ క్మీవస తెస్తవమూడు పేరుపభుజ్య తే కోళభోజ సదభిప్రాయంజా త్వాపునలజ ఈ మేక ందడా- తతో రాజా బ్రా హ్మణనూహ || స్లో || ప్రభుభిః పూజ్య తెవి ప్రకలై వనకులీనతా 1 కిలావా న్మాన్య తెమూర్ని సత్సు నే వేషుశము నా!! ఏవంవదలిభో జేకుతో పిపస్చ షాః కవయస్సమాగ లౌః - తాన్దృష్ట్వా రాజావిలతుణ వాసీత్ అగ్యైవప యా ఎతావద్విశంద శమితి - తతఃక విస్తమభిప్రాయంజ్ఞా త్వానృసంపద్మమి సే ఇపునః ప్రాహ || శ్లో || కింకుప్యసిక స్మెనానవ సౌరభ సారాయహినిజమధు నె యస్యశతపత తెద్య ప్రతిపత్రం మృగ్య తెభమ రై al! తతఃప్రభుం ప్రసన్నన డనమవలోక్య ప్రకాశేనప్రాహ || శ్లో || సదాతుంనోపభోక్తంచశక్నోతి కృపణశ్ళి యం | కింతు స్పృశతిహ స్తేననపుంసక ఇవ స్త్రీయంయాచితో యః ప్రహృ స్యేతదత్వాచ ప్రీతిమాణ భవేత్ - తందృత్పౌ వ్యధవారు త్వా నర స్స్వగణ మవాప్నుయాత్ - తతస్తు'రాజావునరపి 'కళింగ దేశ పాసిక పయెలకుందదౌ - తతఃపూర్వకవిః పురస్థితాః షట్క వీర్ఘానదృస్వాహ- 'సేకవయోత్ర మహాసర సేతుభూమావాసీ రాజాయదాభవనంగమిష్యతి తదాకిష పిబూ కేలియేచ సర్వేమహాకవయోపి సర్వం రాష్ట్ర ప్రధమ చేసి తంజ్ఞాత్వావర్తన తెతే ష్వె కస్సరోమి షణనృపంద్రోహ || శ్లో || ఆగతా నామపూగ్గా నాంపూ, నామధ్యగచ్ఛతాం యదథ్వసిన సంఘట్టా ఘటా నాంతత్సరొన? మితి!! తస్య రాజాలకుందదౌ - తతొగోవిన్దపణితస్తాను-పీ చౌద ్వచుకోప - తస్యకోపాభిప్రాయంజ్ఞాత్వా ద్వితీయఃకప్ రాహ॥ శ్లో|| కస్యతృషం నాక్షిపసిచపిబతీనక స్తవపయః ప్రజ శ్యామః | యది స న్మా!?"సరోవలెన కొనకో ధషధవ సలిచపరం | రాజాత స్మెలకు ద్వయండి ·( 2 చరితమ్) శంచ గోవిందపండితం వ్యాపారపగాహూరీకృత్యత్వయాపిసఖియా సూగి స్తవ్యంపగంతు కే నాపి దౌష్ట్యంను తవ్యం - ఇత్యుక్త్వాతత సైభ్యప త్యేక లలకుంద శ్వాస్వనగరమాగతః - లేచయధాయథంగతాః తతఃక దాచి ద్రాక్షా ముఖ్యామాత్యంప్రాహ- విప్రోపియోభ వేన్యూఖ్య: సపు రాస్బహిర స్తుమె-కుంభ కారొపియోవిద్వాన్నతస్థతుపు రేమ మేతి -- అతఃకి, పినమూఖో భూధాగానగ రే- తతఃక్రమేణపళ్బుశ తాని విచుషాంచరరుచి బాణపుదూర రేఫణహరిశంకరకళింగ పూరవినాయక మదనవిద్యావి మోదకోకిల తా రేంద్ర ముఖాః సర్వశాస్త్ర విచక్షుణాః సర్వే సర్వజాః శ్రీభోజ రాజ సభామలం చపుః ఏవంపై తేక దాచిద్విడ్వద్భృండవంది తెసింహాసనాస నెక విశిరోమణే కి విశ్వ ప్రియెవి సుప్రియజాంన వెబొ జన రేశ్వ రే- గ్వార పాలపత్య ప్రణమ్య వ్యజిణీ పత్ - దేవ కోషిప్ ద్వాక్ గారితీష్ఠతీతి-అథరాజా ప్ర వేశయితమిలిఆ జ్ఞ పైసోపి దక్షిణెనపాణి నా సమున్న తేనవిరాజమా మోవిప్రః ప్రాహ్మ| రాజ న్నభ్యుజయోస్తు శంకరక వెకింపత్రి కయామిదంపద్యంక స్యత వైవభోజనృప తెపాపఠ్య శాంపత్య తె! ఎతాసామరవిందనుండర దృశాంద్రాక్చామరాందో ళ నాచు ద్వేచ్ఛజన్నక జు, ఇఝణ త్కారఃశుణం వార్య తాం || యథాయ శొభోజయశో వివర్ధ తేసి తాండ్రి లోకేమివక కర్తుముద్యతం-తధాతధా మెహృడ యంవిదూయ తేదీయాల కాళీధవళ త్వశంకయా! తతో రాజాశంకరకవయె ద్వాదశలకుండదె-సర్వేవిద్వాంసశ్చవిచ్ఛాయవదనాబభూవుః- పరంకోపి రాజభయాన్నాసదత్ రాజూచ కార్యవశాగ్గృహంగతః| తతో విభూపాలాం సభాంచృట్వెవిబుధగణ స్తంనినింద - అ సూనృప తెర తా- కిమస్య సేవ యా వేదశాస్త్ర విచక్షణేభ్యఃస్వాళయక విభ్యఃలకుమ గాత్ - కిమ నేనవి తుషె నాపి-అసౌచ కేవలం గ్రామ్యఃవికశ్శంకరః- కిమస్య ప్రాగల్భ్యం-ఇ త్యే వంకోలాహలర వెజా లేకశ్చిదభ్య గాత్ కనకమణికుండల శాలీదివ్యాంగుక ప్రావరణానృపకుమారఇవమృగ మదపంకకళంకితగాలోన వకుసుమ సమ భ్యర్చితశి రాశ్చంచనాంగరా గేణవిలోభయణ విలాసఇవమూ మాన్కవి తేవతను మాశ్రితః శృంగారర సస్య స్యందఇవ సస్పందోమ హేంరు ఇవమ హీవలయం ప్రస్తావిధ్వాజా తందృప్వాసావిద్వత్పరిషత్ భయకౌ తుకయోః "పాత్ర మాసీత్ సచసర్వా ప్రణిపత్య ప్రాహకు ఆ భోజనృ పణతి తేతమూ చురి దానీ మేవసౌధాంతరగతఇతి | తతొసౌప్ర త్యేకం తెభ్యస్తాం బూలంద శ్వాగజేంద్ర కులగతఃషు గేంద్ర ఇవాసీత్ తతస్సవఃహపు రుషః శంకరక వి 'పదా నేనకుపి తా? బుధ్వాసాహభవద్భిః శంకరక శయెద్వాదశలడానిపు ·( భో జ చ రితమ్ | దత్తా నీతినమంతవ్యం అభిప్రాయస్తురాళోనై వబుద్ధః - యతఃశంకరపూజ నె ప్రారభైశంకరకవి స్వై కేనైవల కేణ పూజితఃకింతుతన్ని తన్నాన్నూవి అజితా నే కాదశరుద్రా శంక రాను రానూ ప్రత్యడా జ్ఞాత్వా తేషాంప్ర త్యేక మేగైకంలకుంత స్మెశంకరకవయపవశ ంకరమూ గయెపవ ఘమితి రాథోభిప్రాయఇతి సర్వే చమత్కృతా సైనతతః కోపి రాజపురుషః శద్విద్వత్స్వరూపందారా బ్లేని వేదయామాస రాజాచస్వన భిప్రాయం సాదాదిదితవ స్తంతుచు హేళమివమహాపురుషంచున్యమానః "సఖామభ్య హగాత్ - సచ స్వర్ణాత్యాహా రాజనం-రాజచతమాలింగ్య ప్రణచ్యునిజక రకము లెనతత్క రకమలవవలంబ్య సౌథా నరం గత్వా ప్రొత్తుంగగవారు ఉప విష్టః ప్రహం ప్రభవన్నామ్నా కాన్యాకు రాణి సౌభాగ్యావలంబి తానిక స్య వాదేశ భవద్విరహస్సుజనా? బాధతథితితతః కవిఖతి రాథోహ సైకాళిదా సఇతి రాజా వాచయి త్వాసాదయోఃపత తితత స్తతాసేన యోఃకాళిదాస భోజ రాజయో రాసీత్సంధ్యా రాజాసఫోసం ద్యాంవర్ణయే త్యనా దీత్ IIX || వ్య స్వనఃవ విద్యాడియ్య తెపంకజ శ్రీః గుణినఃవవి దే శె దైన్యమాయా , భృంగాః శునృపతిరివలోకం పీడయత్యస్థ కారోధ నమివకృపణ స్యవ్యర్థతా మేతి చకునః | పునశ్చ రాజానం పౌతిక విః || || ఉపచారిక గవ్యోయావదను త్పన్న సౌహృదా పురుషాః | ఉత్పన్న సౌహృదానాముపచారః కై తనంభవతి|| దత్తా తెనక విభ్యః పృధ్వీ సకలాపిక నక సంపూణాః | దివ్యాంసు కావ్యరచ సంక్రషంకవీనాంచ యో విజా నాతి || సుక వేశ్శబ్దసౌభాగ్యం సత్కవి ర్వే స్త్రీనాపరః | వంధ్యానహివిజానాతిపరా హృద సంపదమితి || తతఃకు మే ణభోజు కాళీ దాసయోః శ్రీ తిరజాయత- తతఃకాళిదాసం వేశ్యాలవటంజ్ఞా త్వాతస్మిక్ సర్వే ద్వేషంచకు 9 - నకోపితం స్పృశతి-అథక దా చిత్సభామ ధ్యే కాళిదాసమాలోక్యభో జెనమనసొచింతితం- కథమస్యప్రాణస్యాపి స్మరఫీ డాపకూడఇతి-సోపితదభిప్రాయంజ్ఞా త్వాత్రేహ ||శ్లో|| చెతో భువశ్చాపల తా ప్రసం గౌకావాక ఛామానుషలోక భాజాం 1 యదాహశీలస్యపు రాంవి జేతుఃత థావిధంపౌరుషమథ్య మాసీత్ | తతస్తుహభోజ రాజః ప్రత్యక్షురల కుందదౌ !! తతఃకాళీ దాసః భోజంటేతి II ; || మహారాజశ్రీమణ జగతి యః సా తెధవళి తెపయః పారావారంపరమపురుషోయంమృగయ తె 1 కప దీణ కైలాసంక రివరమభౌమంకులిశ భృత్కళానాథం రాహుః కమలభవనో హంసమాధునా || నీరజ్ రెగృహీత్వా నిఖలఖగతతి ర్యాతినాళీక జన్మాతకం ·03 ( భో జచరితమ్) ధృశ్వాడు సర్వానటతిజలఖధీంశ్చర పాణిముకుందః - సర్వాసుత్తుంగ శై రాజా దహతిపళుపతిః ఫాల నె ఇపశ్యణ - వ్యాప్తాత్వత్కీర్తికాం తా జగ తినృప తెభోజ రాజకీతీంద్ర !! విద్వ ద్రాజశిఖామణేతులయితుం ధాతాత్వది యంయశః కైలాసంచనిరీక్యుత శ్రులఘు తొంనిక్షిప్తవాక్ పూర్తయె! ఉT ఇంతదుపర్యు మా సహచరంతన్మన్ని గంగాజలంత స్యా గేఫణిపుంగవంత దుపరిస్ఫారంసుధాదీధితిమ్ || స్వగాణ గ్లోపాలకుతవు జసిసురము నెభూత లేకామ ధ్సేవః తృస్యా సేతు కాపు సృణచయము: ధు నాముధ్ధముధ్ధం నత "స్యాః శ్రుత్వా శ్రీభోజ రాజప్రచు రవిత రణఁవీ డశుష స్తనీ సౌవ్య ” హీస్యాత్ప్రయాస పదపితదరిభిశ్చరితం సర్వముర్వ్యామ్ || తుష్టో రాజాశ్రీ త్యక్షరలకుందదౌ తతఃక దాచిత్ శృతి స్మృతి పారంగతాః కెచి డ్రాజానంక వి త్వ ప్రియం జ్వా త్వాక చిన్న గరాద్బహిఃభువ నేశ్వరీ ప్రసా దెన కవిత్వంకరి ష్యామణత్యుపవిష్టాః | తె ష్వె కెనపండితంమ ను న్యెనపకశ్చరణోపాఠి | భోజ నం దేహిరాజేం తె తిఅన్యెనాపాఠిఘృతసూప సమన్వితమితి ఉత్తరార్ధంన స్ఫురతితతో దేవతాభవనం కాళి దాస్య ప్రణామాథమ గాత్ తంవీడ్యుద్విజా ఊచుఃఅస్మాకం సమగ్ర వేదవి దొమపి భోజ కిమపినార్పయతిభ వాదృశాంస యథేష్టంగత్తె | తతో స్మాభిఃక విత్వ విధానధియా తాగతం | చిరంవిచార్య పూర్వార్ధమభ్యథాయి | ఉత్త రార్థంకృత్వా దేహి తతో స్మభ్యంకివః పిప్రు యచ్చతీత్యుక్త్వా తత్పురస్తాదర్థమఖాణి - సచతచుత్వా-మాహిషంచశర చంద్రచంద్రి కాధవళందధీ త్యాహ- తెచ రాజభవనంగ త్వాదౌవారి కానూ చుః - వయంక వనంకృత్వా సమాగతాః రాజానందర్శయ తెతి - తేచ కౌతుకౌ త్ హసంతోగత్వా రాజానం ప్రణవ్యప్రాహుః || . || రాజమాషనిభై దణం శైశిక టివిన్యస్తపాణయః - ద్వారితిష్ఠతి రాజేంద్ర ఛాందసాఃశ్లోకశ లవణతి!! రాష్ట్ర ప్ర వేశితా సై ఈ కృష్ణ రాజ సం సదోమిళితాస్స హైవకవిత్వంపఠంతి స్మ- రాజాతచుత్వా ఉత్తరార్ధం కాళిదా సినకృ తమితిజ్ఞా ద్వాప ప్రానా హ - యేనపూర్వార్థం కారితంతన్ముఖాత్కవిత్వంక గాచిదపి నక రణీయం-ఉ పరార్ధస్యకించిద్దీయ తెన పూర్వాథ స్వెత్యు క్వా ప్రత్యక్షురలకుందడౌ- తేషు చదక్షిణామా దాయగ తెషుకాళిదాసంవీశ్యు రాజాస్రాహ-క వేత్త రాష్ట్రం త్వయాపఠితమితి - కవిరాహ || శ్లో ||అధర స్యమధురిమాణంకుచకాఠి న్యందృశోశ్చ వైశ్యంచ-కవితాయాంపరిపాకంహ్యనుభవరసికొవిజానాతి- రాజాచసుక వేసత్యంవదసి || శ్లో || అపూర్వో భాతి భారత్యాః కావ్యామృత ఫ లెరస-చర్వణె సర్వసామా న్యెస్వాదువి తేవలంకవిః | సంచింత్య సంచిత్య ·(భోజ చరితమ్) జగత్సమ పతయఃపదాథాణ: హృదయం ప్రవిష్టాః. ఇవి కారామత నాంముధ్ధాంగ నా పొంగతరంగి తాని|తతఃక దాచిగ్వార పాలక్ ఇపణ వ్యుభోజంత్రేహరాజ రవిడ దేశాత్ కోపిలక్ష్మీథర నామాకవి ద్వారము గ్యా స్తుతి గాజాపు వెశయేత్యాహ ప్రపిష్ట మేవసూర్యమిన భాజమాసం వి రౌడప్య విదితవృత్తాంతం ప్రేక్యు రాజావిచారయామాస- ఆహ || శ్లో || ఆ కారమాత్ర విజ్ఞానసంపాదితమనోరథాః - ధన్యా స్తేయేనశృణ్వంతిదీ నాః క్వౌప్యథిక్ నాంగిరః|| సచాగత్యత తు రాజనం స్వర్ణాత్యు క్వాతదాజ్ఞయోప విష్టఃప్రాహ- దేవ ఇయం తెపండితవండి తాసభా - త్వంచసాడా ప్విష్ణరసి - అశఃకిం నామ పాండిత్యంమమ - తథాపికించిద్వతి || స్లో || భోజ ప్ర తాపం తుపధాయధాతాశే సైనికార నే పరమాణుభీ కిం-హ రెళిక రేభూత్సవిరంబ రేచ భానుఃపయో థెరుద రేకృశానుః || ఇ9|| తత స్తేనపరిషచ్చమత్కృతా-- రాజాచతస్య పుత్యక్షుఠలకుందదౌ పునఃక విరాహ- డేవమయాసపటుఁ బె నా తనివాసాశయా సమాగతం!! శ్లో| శుూదా తాగుణ గా హేస్వామి పుణ్యే నలభ్య తే - అనుకూలళ్ళు గౌడ శశిక వివి? ద్వాణ సుచులక్ భః ||22||త తో రాజా ముఖ్యామాత్యంష్ట్రా హా స్మెగృహందీయ తామితి - తతో నిఖలు, పి నగరంవిలోశ్యకమపి మూఖణ మహత్యో నాపశ్యత్ - యంద్రర-స్య విదు మెగృ హందీయ తె-తత్ర సర్వత్ర భ ము? కస్యచిత్కు వించస్యగృహం వీడ్యుకువిం దంష్ట్రాహ - కువిందగృహాన్ని స్సరత పగృహంవిద్వా నేష్యతీతి - తతఃకుం దొరాజభవనమాసాద్య రాజా నం ప్రణమ్య హ - దేవభపదమాతో మాంమూఖకొంకృత్వా గృహాన్ని స్సారయతితి - త్వంతుపశ్యమూఖE: డితో వేతి || స్లో || కావ్యంకరోమినహిచారుతరం కరోమియత్నాత్కరోమి యది చారుతరంకరోమి-భూపాలమౌళిమణీమండిత పాదపీఠ సెసాహసాం కకనయామివయామియామి-తతో రాజాత్వం కారవా దేనవదంతంకువిండం ప్రాహ || శ్లో || లలితా తేపదపం శ్రీ కవితానూథుర్యంచశోభనంపరంతుక విత్వంవి చార్యవక్తవ్యమితి-తతఃకుపితఃకువిందః హదేవఆ తాంతరంభా తికింతునన దామి రాజధర్మపృథక్ విద్వర్ధ గ్మాదితి-రాజాపాక - అస్తి నెమ గరంభూ హితీ- దేవ కాళిదాసాదృ తేగ్యంక వించమ స్యరో స్త్రీ తెసభాయాం కాళిదాసాదృతేక వి.తాతత్వ విద్వి ద్వాక్ ఆ || శ్లో || య త్సార స్వత వైభవం గురుకృపాపి య్యూ షపాకోద్భవంత నిభ్యంక వి నైవనైవహరతః పాఠ ప్రతి స్థాజుషా- కాసా రేదిన సంవ సన్న పిషయః పూరంపరంపంకిలంకుర్వాణకమ ·(భోజ చరితమ్) లాకరస్యలభ తెకింసౌరభం సైరిభః | అయం మెవాగుంభో విశదపద వైద్య హాధురః - స్ఫురద్బంధోవంధ్యఃపరహృదికృతార్థఃకః హృదికటాకో పామా డ్యూదరదళిత నేతాంతగళితఃకుమా రేనిస్సారః సతుకిష పీయూషస్సుఖయతీ శ్రీ | విద్మనవంది తాసీతాఫ్రోహ ||శ్లో || విపులహృదయాభీయో గెఖద్య తాకా వ్యెజజోనమౌభేణ సే - నిందతికంచుక మేవ యళ్ళుష- స్తనీ నారీ! తతః సువిందఃప్రాహ || || బాల్యెసు తానాంసుర తెంగనా నాంస్తు తొకవీ నాం సమ రేభటానాం!! త్వం కారయుక్తా సిగిరః ప్రశస్తాః కస్తే ప్రభోమో జాతరఃస్మ రత్వం || తతో రాజా సాధుభోకువిం గెత్యుక్త్వాతస్యాక్షరలకుండ దౌ -మాభై షీరితి పునఃకువిందంసాహ - ఏవంకు మేణాతి కాం తెకియత్యపి "కా లెబాణః పండితవరః పరం రాజ్ఞామాన్యమానోపిక్తనకషణతో గారి ర్యమనుభవతి- పవం లెనృపతిక దాచిరాగ్రా వేకా ప్రచ్ఛన్న నేషస్స్వపు రెచరణ బాణగృహమే త్వాతిష్ఠత్ - తదానిశి థె బాణో దారిద్య వ్వ్యాకుల తయాకాం తాంవ క్తి - దేవి రాజాకియ ద్వారంమషషనోరథమ పూరయత్ - ఆద్యాపివునః స్త్రీ తోడదా త్యెవపరంతునిరంతర పాథక్ నార సెమూ ఖః స్యాపిజిహ్వాజుభవతీత్యు క్యాముహూ లౌః స్థంమౌ నేనస్థితః పునఃపఠ తి || మే || హరహరపురహరపరుషకహాలాహలపల్ల యావనావచసోః/ ఎకై వతవర సజాతముభయర సతారతవ్యజ్ఞా || దేవీ || దారిద్య స్యపరామూర్తి యాణ చ్నానరవిణస్తుతిః - అపి కౌపీనవా? శంభు స్తథాపిపర మేశ్వరః | సే వాసుఖా నాంవ్యసనంధనా సంయాచ్నాగుణానాంకునృపః ప్రజానాం1 ప్ర ఇష్టశీలశ్వసుతః కులా నాఁ మూలావఘాతః కఠినఃకు తారః | తత్సత్యపి దారి ద్యే రాజ్జీవక్తుం మయా స్వయమశక్యం || శ్లో || గచ్ఛక్తుణవ:పిజలదో వల్లభ తా మెతి సర్వలోక స్యనిత్య ప్రసారితకరః కరోతి సూర్యోపి సంతాపం! కించ-దేవి- వైశ్వదేవావస రేౄప్తాః కుధార్తా:పశ్చాగ్యాంతీతిత దేవ మె హృదయంధునోతి - దారీగా ను సం తాపు శాంతస్సంతోష్పరిణా! యాచ కానాంవిఖాతాంత దాణహః క పశావ్య తె| రాజా చైతత్ సర్వం శ్రుత్వా నేదానీం కిమపిగాతుమశక్యం త్రేత రేవబాణంపూణణ మనోరధం కరిష్యా మీతి నిహతః రాజా || . || కృతోద్ధార్నచవాడ్మిచవ్యపనీతంన యెపదం/యై రామ్య సదృశోనార్టీ కిం తే :కా వ్యైబక్ లైర్థనైః || ఏవంపు రేపరి శ్రమమాణే రాజనివశ్మణ నిచోరద్వయంగచ్ఛతి | తయో రేక : ప్రాహశకుంత కః సఖోస్ఫా రాంఛ కారవిత తెపి జగత్యంజనవశాత్ సర్వంపరమాణు ప్రాయమునసు సర్వత్రపశ్యాసపరంతు సం భార - గృహాతు- న జ తమపన ·శో (భో జ చ రివుమ్ ) మెసుఖాయేతి- ద్వితీయోమరాళ నామా చోరఆహ ఆహృతం సంభారగృహా ్క నక జాతమపినహతమితిక స్మార్టేతోరుచ్యత ఇతితతః || శకుంతః హ- 'సర్వతో నగరరశు కాఃపరిశ్ర మంతి సర్వోపిజా గరిష్య త్యెషాం భేరీ పటహదీ నాంని నా దేనతస్మా దాహృతం విభజ్య స్వ స్వభాగాగతంధన మాదాయశీ శ్రు మెవగంతవ్యమితి || మరాళఃఫోహ! సఫొత్వమ నెనకోటి ద్వయపరిమిత మణిక నకజా శేనకింకరిష్య సీతి-శకుంతః - పతర్థనంక స్మైచిద్వి జన్మ నెదాస్యా మియయం వేద వేదాంగ పారగోఆన్యంస ప్రాథ యతి|| మరాళః సఖైదా రు!?||దదతో యుధ్యమానస్యపఠతః పులకోధ చేత్ |అశ్మనశ్చప రేషాంచత గానం పౌరుషం స్మృతం|| మరాళః అ నేనదా నేనతవక థంపుణ్యఫలంభవిష్యతీ తి-ఆస్మాకంపిత్య పై తామ యం ధర్మఃయచ్చౌ ర్యేణవి త్తమానీయ తె!! మరాళ శిర ళ్ళెదమంగీకృత్యార్జితండ్రవ్యం నిఖిలమ:పిక థందీయ తె||శకుంతః|| శ్లో|| మూఢ నహిదదాత్యర్థంనరో దారిద్ర్యశంకయా! ప్రాణస్తువితరత్య ధE0నరో దారిద్ర్యశంకయా || కీంచి ద్వేదమయంపాత్రంకిం చిత్పాత్రంత పోమయం | పాఠాణాము శమంపాతంశూదాన్నంయస్యనోద రె ||శ కుంతః || అ నేనవి త్తెనకింక రిష్యతిభ వాక్ || మరాళ - సఖెకాశీవాసీకోపివి ప్రవటుర త్రాగాత్ - తెనాస్మత్పితుఃపు రా కాశీ వాసఫలం వ్యావణిశాతం- త తొస్మత్తాతః బాల్యా దారభ్యచౌర్యంకు ర్వాణోదై వవశాత్ స్వపాపాన్ని వృత్తో వైరాగ్యాత్సకుటుంబః కాశీ మెష్యతి - దతధY మిదంద్ర విణజాతం - శ కుంతః- మహద్భాగ్యంతవపితుఃత థాహి !! శ్లో || వారాణసీపురీవాసవాస నావాసితాత్మనా | కింశునా సమతాం యాతివరాకః పాక శాసనః!! ఊష రంక గ్మసస్యానాం క్షేత్రంవారాణసీపురీయత్ర సంలభ్య తెమోకు, సమం చండాలపండి తై !!! మరణంమజ్జళంయత్ర విభూతిశ్చ విభూషణం | కౌపీనం యత్ర కౌశేయం సాకాశీ కెనమోయతె ఎవముభయోః సంవాదంశు త్వారాజాతుతోష అచింతయచ్చమనసికర్మణాంగతి స్సర్వథైవవిచి, త్రా- ఉభయోరపిప విశ్రామతిరితితతో రాజా వినివృత్యభవనాం. త రేపితృపు శ్రావపశ్యత్ - తత్ర పితాపుత్రంప్రాహ- ఇదానీంపరిజ్ఞాత శాస్త్రత త్వోపినృపతిః కార్పణ్యేనకిమపిన ప్రయచ్ఛతి || కింతు || శ్లో || అధికానికవ యతి షరతిచపఠ సతివో స్తన్ముఖేస్తాలి || పశ్చాద్యామిత్యు 3 మౌనీ దృ పింమూలయతి || రాజా ప్యె తచుత్వాతత్స విపంప్రాప్య మై వంవ దేతి స్వగా తాత్సర్వా భరణాన్యుత్తార్యదత్వా త స్మెతతో గృహమా దస్యాకాలాంత రెసభాముపవిష్టః కాళిదాసంత్రే హ-సఖే || శ్లో || కవీనాం ·ప || I (భో జచరిత్రమ్) మానసంనౌమితరతి ప్రతి భాంభ సా || తతఃకవిరాహ || యత్పో తేనవయాం సీవభువ నానిచతుర్దశ || తతో రాజా ప్రత్యక్షురంముక్తాఫలలకుందదౌ - తతః ప్రవిశతి ద్వారపాలః దేవ కొపి కౌపీ నావ శెషావిద్వా ద్వారితిష్ఠతీతి!! రాజా వేశయ || తతః ప్ర వేశితః II కవిరాగత్య స్వర్ణాత్యు క్వాను కఏవోపవిష్టః ప్రొహ || | ఇహనివసతి మేరు శ్శేఖరోభూధరాణామిహహినిహిత భారా స్సాగరాస్సస్తనైవ | ఇవమతులమనంతంభూతలంభూరిభూతో ద్భవధరణ సమర్థం స్థానమస్మద్విధానాం|| రాజా - మహాక వెకిం తెనామ-అభిథత్స్వ-క విఃనామ గ్రహణంనోచితంప, తానాం స్తభాభావదా మోయదిజా నాసిః || సహిస్తనంధ యీబుద్ధి ంభీరంగాహ తెవచః| తలంతోయని ధేభజిప్టుంయష్టి రస్తిన వైణవీ || దెవాకర్ణయl శ్లో || చ్యు తామిందొ ధైఖాంరతిక లహభగ్నంచ వలయం సమంచకీ కృత్య ప్రహసితముఖీ శైలతనయా | అవోచద్యంప శ్యె త్య-వరుగిరిశ స్సాచగిరిజాసచకీ డాచంద్రోదశ నకిరణా పూరితతసుః! కాళి దాసః! సఖి) - చంద్రవి రాదృషోపి- కధమోద్వశీ తేదశామండ లెమండ లెపి రాజత్య రాజనిబహుధనవతి-క్రీడాచంద్రః || షా || ని నాప్య దానవిభ వాగణ్య నైథురీమహాదరి ద్రాణాం! హంతినయతఃపిపాసామత్స సముఠా పిమరు రెవ||కించ|| ఉపభోగ కాత రాణాంపురుషాణామర్థ సంచయపరాణాం! కన్యామణిరివ సద నెతిష్ఠత్యర్థఃపరస్యా ఫొసువణణ మణి కెయూ రాడంబ రైర న్యభూభృతః కలయైవపదంభోజు స్వైమాప్నోతిసారవిత్ || సుధామయా నీవసుధాంగళంతివిదథ సంయోజనమంత రేణ | కౌవ్యానిని ర్వ్యాజమ నా హరాణివారాంగనా నామివయావ్వనాని | జ్ఞాయ తెజాతు నామాపినరా జై కవితాంవినా| క వెస్తద్వ్యతి రే కేణనకీ ర్తిస్ఫురతికితే|| మయూరః || 3 వంద్యా సైమహాత్మాన సైజాంలో కాస్థిరంయశః- యైనిక బద్ధానికావ్యానియె చకావ్యప్రకీతి తాః ||వరరుచి? || పదవ్య క్తి వ్యక్తీకృత సహృడయాబంధలి తెక వీనాలమా గెస్మిక్ స్ఫురతిబుధ మాత్ర స్య ధిషణా | నచక్రీడా లేశ వ్యసనపిళు సోయంకులవధూకటాటణాంపంధాః సఖలుగణి కానామవిషయః|| రాజాశ్రీ డాచంఠాయవింశతిగ జేంద్రా గ్రామపంచకంచదదౌ విత్రీతి || శ్లో || కంకణంనయనద్వంద్వ తిలకంకరపు వే | ల సూభూష ణవై చిత్ర ,భోజప్రత్యథిక్ యోషీ తాం|| తుష్టో రాజా పునరశురలకుందదౌ || తతఃక దాచితో పిజరాజీణః సర్వాంగ సంధిః పండితో రామేశ్వర నామాస భామభ్య గాత్ = సచాహ || శ్లో || పంచాననస్యసుక వెగఁ జమాం సైన్మణ శ్రీయా ! పొరణాజాయ తెక్వాపి సర్వ తై వోపవాసినః- వాహానాంపం తతో రాజానంక || ·(భోజ చరితమ్) డితాసౌంచప రేషామ పరోజునః కవీందాణాంగ జెంద్రాణాంగ్రాహ నృప తిః పరః|| పవంహి సువజే కాశిప చెలైశ్చశోభాస్యా ద్వారయోషి తాం-పరా క్రమేణదా నేనరాజం తెరాజనందనాః - ఇత్యాకణ్యణ రాజారామేశ్వరపం డితాయ 'సర్వాభరణాన్యు తీర్యలకు ద్వయంప్రో యచ్ఛత్ • తతస్తాతిక విః II భోజత్వ తీతి 'యానభఃఫాలస్థితం మహత్ | కస్తూరీతి లకంరాజ గుణాకరవిరాజ తె తే- బుధా నగుణాః బ్రూయాత్ సాధు వే తీయత స్వయం- మూఖాఃగ్రెపి చనబూయాత్ బుధః ప్రోక్తాన్న వేత్తి సః తెనచమత్కృతాస్సర్వే - రామేశ్వరకవిః || స్లో || ఖ్యాతింగమయతిసుజ నస్సుక వివిః దధాతి కేవలం కావ్యం || పుల్లెలికమలమంభోలక్ష్మ్యాతురవిర్ని యోజయతి తత స్తు`రాజా ప్రత్యక్షురలకుందదౌ - రాజేంద్రలక విః ప్రా హ || శ్లో || కవిత్వంనశ్రుణ్ త్యెవకృపణఃకీతి? వరి తజు 1 నపుంసక శికింకు రు తెపురస్థితమ్మ గీదృశా॥ సీతాపాహ || హతా దై వేనక వయోవ రాకాస్తే గజఅపి | శో భావజాయ తేయేషాం మండ లేంద్ర గృహంవి నా || కాళిదాసః!! అదాతృమానసం క్వాపిన స్పృశంతిక వేగికారః | దుఃఖాయే వాతివృస్యవి లాసా స్తరుణీకృతాః|| రాజప్రతిపండితంలకుందత్తవాళా తతఃక దాచిద్రా జూ సమస్తాదపిక విమండలాదధికంకాళిదా సమవలోక్య ఆయాంతం పరువే శ్యాలోల త్వేన చేత సి భేదలవంచక్రెత దాసీ తావిద్వద్బృందవందితా తనభి యంజ్ఞాత్వా ప్రాహ హ. దేవ || శ్లో || దోషమ.పిగుణవతిజ నె దృష్ట్పాగు ఇరాగిణానభిద్యం తే|| ప్రీత్యైవశశినిపతితంపశ్యతిలోక శికళంకమపి | తుష్టో రాజాసీతాయైలకుందదౌ- తథా కాళిదాసంయథా పూర్వంనమానయతి యదా - తదాసచ కాళిదాసో రాథోభిప్రాయం విది త్వాతులామి షేణమ్ర హా || స్లో || ప్రాప్య ప్రమాణపదవీం కొనామా సేతు లేవ లెప - నయసిగ రిష్ఠ మధస్తా త్తదితిముచ్చైస్తరాంకురు షే!! పునరాహ- యస్యా ప్తి సర్వత గతిస్సక స్మాత్స్వ దేశ రా గేణహియాతి భేదం | తాతస్య కూపోయమిలిబు వాణాఃఐరన్జలం కేవురుషాఃపిబంతి|| తతో రాష్ట్రాకృతామవజ్ఞాంవ నసివిది త్వా కాళిదాసోదుగ్మ నాశినిజ వేశ్మయయా || శ్లో || అవజ్ఞాస్ఫుటితం ప్రేమగా మిక రుంక ఈశ్వరః| సధించయాలి స్ఫుటితంలా లె పెనమౌ క్తికం||తతో రాజా పిభిన్న స్థితః- తతోలీలావతీ జన్నందృష్వా రాజానంవిషాదకారణము పృచ్ఛత్ - రాజాచరహసి సర్వంత స్యైప్రాహ - సాచరాజము ఖేన కాళిదా సావజ్ఞాంజ్ఞాత్వావునః ప్రాహ - దేవప్రాణనాధ సర్వత్రోసి || శ్లో || స్నే "హేహివరమఘటితో నవరం సంజాతవిఘటిత స్నేహః- హృతనయ సాహి పా ·(భో || అవి వేకమతిన్నృపతి జ చరితమ్) ఏ షాదీనవిషాదీభవతి సఖలుజాత్యంధః || || పరంతు కాళిదాసఃకోపి భారత్యాః పురుషావ తారః-తత్సర్వ భావేన సమ్మానయైనంవిద్వద్భ్యః ||పశ్య ||శ్లో||దోషాక రోపికుటిలో పికళింకి తో పిమిత్రావసాన సమయెబిహితోచ్చయోపి) చండ్ర స్తధాహరవస్థ భతాము సైతి నైవాశ్రి తెపు గుణదోషవిచారణా స్యాత్ || రా జాపి ప్రియెసర్వ మేతత్సత్య మే వేత్యంగీకృత్యశ్వః కౌళిదాసం ప్రాత రేవసం తోషయిష్యాసత్యవోచత్ - ఆ న్యేగ్యూ రాజాదంత ధావనాది విధించి గాయ నిర్వతి తనిత్యకృత్య స్సభాంత్రేపపండి తాః కవయశ్చ గాయకాఅ న్యే ప్రకృ తయశ్చ సర్వే సమాజగ్ముః-కాళిదాస మేకను నాగతం వీత్యు రాజా స్వ సేవక మేకంత దాకారణా య వేశ్యాగృహం అషయామాస సచగ త్వా కాళిగా సంనత్వాశ్రోహక వీంద్ర త్వామా కారయతి భోజన రేంద్ర ఇలి-తల శికవిర్వ్య చింతయత్ • గ తెహ్నిన్న పేణాపమానితోహమద్య ప్రాత రేవా కారణేకింకా రణమితి!?lయంయం నృపోను రా గేణ సంమానయతి సంసది'త స్వతస్యోత్సా రణాయయతం తెరాజవర్ల భాః|కింతువి శేషాదాజా అన్వహంమాన్యనూ నె మయిమాయావినోమత్సరా ద్వైరంబోధయంతి || స్లో గరిషుగుణవత్సువ క్రితశ్రీవః-యశ్రఖలాశ్చ ప్రబలా స్తత్రకథం సజ్జ నా వసరః || ఇతివి చారయణ సభామాగచ్ఛత్ - తతోదూ రే సమాయాంతంవీ త్యసానం దమాసనాదుద్ధాయసుక వెమలి యతమాద్యక ధం విలంబః శ్రీ యత ఇతి భాష మాణఃపంచషట్పగాని సమ్మఖోగ్గచ్ఛతి - తతోనిఖిలాపి సభా స్వాసనాముణ్ణి తా-సర్వే సభాసదశంచనుత్కృతాః - వైరిణశ్చాస్యవిచ్ఛా యవదనాబభూపుశితతో రాజానిజక రకమ లేనఆస్యకరకమలమవలంబ్యస్వా సన దేశంస్క్రాప్యతంసింహాస నేఉప వేశ్యస్వయంచత దాజ్ఞయాత తై వో పవిష్టః- తతో రాష్ట్ర సింహాసనారూఢాకాసిదా సెబాణక విద్యక్షిణంబాహు ముద్ధృత్య ప్రాహ ! ? ||భోజళిక ళా విన్ద ద్రోవాకాళిదాసస్యమాననాత్ విబు ధేషుకృతో రాజాయేనదోషాక రోప్య సౌ || తతో స్యవి శే షణవిద్వధి స్స హనై రానలః ప్రదీ పః-తతః కై శ్చిచ్బద్ధిమర్భిః మంత్రయి త్వా సర్వైరపివి ద్వద్భిః భోజస్య తాంబూలవాహినీ గా సిధనక నకాదినా సమ్మానితా - తేజ తాంధ్రక్యుపాయమూచుః. సుభ గెఅస్మతీ తి? మసౌకాళి దాసోగళయతి అసాసుకోపి నై తేన కాళాసాప్యం ప్రవహ తె-వ తైయదైనం రాజా డేశాం తరంనిస్సారయతిత థాభవ త్యాక తళావ్యమితి- "దాసీ ప్రాహ-భ వచ్ఛ్యోహా రం ప్యమయాయుష్మ త్కార్యం క్రియ తెతన్మను ప్రథమం హారోచాత వ్యఇతి - తతస్సా తాంబూలవాహినీ తై దణత్తంహారమా దాయవ్య చింతయ ·రంవి (భోజ చరితమ్) త్ తధాదా!! బు ధైరసాధ్యంకింవా స్తి - తత్సమళి రామత్సుక తిపయవాసరే ఘదై వా దే కాకినిప్రను పై రాజనిచరణ సంవాహనా సేవామస్య విధాయత త్రైవకప జేన నే ③ నిమిల్య సుప్తా - తతశ్చరణచల నేనసారాజా నమిష జాగరూకంసవ్యజ్జా త్వాద్రోహ II సఖిమదనమాలిని సమురాత్మా కాళిద సః దాసీ వే షెణఅ న్తః పురంపాపిష్య లీలా దేవ్యా సహరమతఇతి - రాజాత ఛతా ఉర్ణాయపాహ-తరంగవతికింజా గ షీ జాతి- సాచనిదా వ్యాకు లెవ నశృణోతి-రాజాచతస్యా ఆపధ్వనింశు త్వావ్య చింతయత్ -ఇయంతరంగవ తీని చాయాం స్వప్నవశంగతా వాసనావశాదెవ్యాదుశ్చరితంద్రోహ సచ స్త్రీ వేషేణా స్తఃపు రామాగచ్ఛతి త్యెతదపి సంభావ్య తె - కొనామ స్త్రీ చరి తం వేదెతితత శ్చేష్ఠంచి చార్య రాజాప రేచ్యుః ప్రాతరాత్మనికృతి మజ్వరం ధాయశయానః కాళిదాసం దాసీము ఖైనఆ నాయ్యత దాగమనాం తరంతయై వలీలా దేవీంచా నాయ్య దేవీంపత్యవదత్ - ప్రియెఇదానీ మేవమయాపధ్యం భోక్తవ్యమితి-ఇత్యు 3 సాపిత థై వెతిపథ్యంగృహిత్వా రాజౌరజతపాఠీద త్వతత్ర ముగ్ధ దాళింపర్య వేషయత్ - తతఃరాజూపితయోరభి యంజి జ్ఞాసమాసంశ్లోకార్థంరౌహ!! ముద్ద దాళీగత ఫ్రీడాకవీంద్ర వితుపాక థమితి తతఃకాళిదాసః దేవ్యాం సమీపవర్తి న్యామపి ఉత్త కొత్త రాష్ట్రం ప్రాహు|| అనోట్ల భసంయోగాఢతావిగతకంచుకా దేవీతచు త్వా పరిజ్ఞా తార్ధ స్వరూపా సరస్వతీవత దథకంవిది త్వా సైరముఖీమ నాగివబభూవ-రాజా ప్యెతగృహ్వే విచారయామాసఇయం వు రాకాళిదా సెస్నిహ్యశిల సేనఎతస్యాం సమీపవ తిః న్యామపిణభ్రమభ్యధాయి- ఇయంచ సెరముఖి బభూవ-స్త్రీణాంచచిత్తం గో వేద ||శ్లో || ఆశ్వఛుతం వాసవగజి తంచ స్త్రీణాంచచి త్తంపురుష స్య భా గ్యం| అవషణణం చాప్య తీవషణణంచ దేవోనజా నాతికుతో మనుష్యః || కింత్వ యంబ్రాహ్మణః - దారుణాపరాధి త్వెపినహంతవ్య ఇతి - విశేషేణ సరస త్యాఃపురుషావతార ఇతివి చార్య కాళీ దాసం ప్రాహ క వెసర్వధాఅస్మదె శే నజ్ఞాతవ్యంకింబహునోక్రైనప్రతి వాక్యంకిమపినవ క్తవ్యం- తతః కాళిదాసోపి వేగే నాథాయ వేశ్యాగ్రహ మేత్య తారవు త్యాహ-ప్రియెఅనుజ్ఞాం దేహి - వయిబొజుకు పితః-స్వదే శేవస్థాతవ్యమిత్యువాచ. అహహ || || అఘటిత ఘ టి తాని ఘటయతిఘటితఘటి తానిచుఘః టీకురు తె | విధి రెవ తాని ఘటయతి యానిపుమా నై వచింతయతి'కించ 11 కిమపి విద్వద్బృశింద చేష్టిత మే వేతిప్రతి భాబి-త థాహి || జో | బహూనామల్పసారాణాంసమవాయోచురత్యయః|| ·( ఖో జచరితమ్) తృణై ర్విధీయ తెరజ్ఞు: బధ్యం తె తెనదంతినః || తతో విలాసవతీ నామ వేశ్యాతం ప్రాహ శ్లో|| దేవాస్య పరంమిత్రంయకు సంక్రామతిద్వయం | దృపై సు ఖంచదుఃఖంచ ప్రతి చ్ఛాయేవదపళాశా||దయితమయివిద్య మా నాయాంకి నై గాజా - కింపౌరాజదత్తైనవి త్తెనకార్యంసుఖేననిశ్శంకంతిమస్థగృహాంతఃకు హరణ? - తతః కాళిదాసఃత తై వపసః కతిపయది నానిగషయామాస-త తఃకాళిదా సెగ్రఃహాన్నిగి తెగా జూనంలీలా దేవీ స్రాహ- దేవ కాళిదాసకవి నాసాకంనితాంతంనిబిడతమా మైలీ-తది దానీమ'నుచితంక స్మాత్కృతం-య స్య దే శేష్యవస్థాననిషిద్ధం||శ్లో ||2కోరగాజుశః పర్వణిపర్వణీయథా రసవి శేషః తద్వత్సజ్జన మైత్రీ విపరీ తానాను విపరి తా!! శోకారాతిపరిత్రాణం ప్రీతి గ్రఛ భాజనం! కెనరత్నమిదం సృష్టంమి శ్రమిత్యక్షురద్వయం || రాజా ప్యెతల్లిలా దేవీవచనమాకణ్య ప్రాహ దేవి కె నాపిమ మేత్యభిధాయి | త కాళిదాసోదాసీ వేషేణ అంతఃపురమాసాద్య దేవ్యా సహరమతఃతి-మయా చై తద్వ్యాపారజిజ్ఞాసయాక పటజ్వ రేణాయంభవతీచవీక్షిత్ తతః సమీప వర్తి న్యామపిత్వయ్యు త్త రాథక్ మిశ్రంప్రాహ - తచ్చాకణ్య త్వయాపికృ తోహాసః తతశ్చ సర్వ మేతద్వప్వాబ్రాహ్మణహసనభీరుణామయా దేశాన్ని స్సారితః || త్వాంచన దాక్షిణ్యేసహాన్మీతి-తతఃహాసపరా దేవీచమత్కృతా ప్రాహ | నిశ్శంకం దేవఅహ సేవధన్యా - యస్యా స్వంపతిరీదృశఃయశ్వ యాభుక్త శీలాయాఃమమమనఃక థమన్యత గచ్ఛతి - యతః సర్వ కామినీభిర పికాంతోపబో గెశర్తవ్యోసి- అప అహహ దేవత్వంయదిమాంసతీమసతీంవాల కృత్వాగమిష్యసితహ్యణహంసర్వథామరిష్యఇతి - తతో రాజపిపి యెస త్యంవదసీతిమానయామా సత స్తంలోహ గోళకంకారయామాస-ధనుశ్చస జ్య ంచ క్రేతతో దేవీస్నా తానిజపాతివ్రత్యాన లేన దేదీప్యనూ నాసుకుమార గాలీ సూర్యమవలోక్యగ్రహ || జగచ్చకు స్వంసర్వ సాక్షీ సర్వం వెల్సి || శ్లో జాగ్రతి స్వప్న కాలెచసుషు హైయది మేపతిః | భోజఎవపరం నాన్యో మచ్చి త్తే భావితొ పినఇత్యుక్త్వాతతో దివ్యత్య ంచ 1-తరశ్శుద్ధాయామం త : పు రేలీలాన త్యాంలజ్ఞానతశిరా : పచ్చా పాతురో దేవిశుమస్వపా పింమాంకింవ దామీతిక ధయామాస - రాజాచతదా ప్రభృతిననిదానచ భుం ళైన కేనచిద్వక్తి - కేవలముద్విగ్నమనా : స్థిత్వాదివానిశం విలపతి కి 0 నామమమలజ్జాకిన్నామదాక్షిణ్యంక్వ గాంభీర్యంహాహాక వేక వికోటిమ కుటమణే కాళిదాసహామమ ప్రాణస మహామూధేనకి మశ్రావ్యంశ్రీవి తోటి వాచ్యముతో సీతి ప్రసు పణవగ్రహరస్త అవమాయా విధ్వ స్తఇవప ·(భోజ చరితమ్) పాత. తతః క్రియాకరకచులసిక్త జల సంజాత సంస్థ : కథమపితా మేవపి యాంవీశ్యుస్వాత్మనింగాపరఃపరమతిష్ఠత్ తతోని శానాథహీ నేవనిశాదిన కరహీ నేవదిన శ్రీ ర్వియోగినీవయోషిత్ శర్రురహి తెవసుధమాజ న భాతిభో జభూపాలసభారహితొ కౌళిదా సేన - తగా ప్రభృతినక స్య చిన్మ ఖాకావ్యంన కొపివినోదసుందరంవచోవక్తి - తతోగ తేషు కేషుచి నెషుక దాచి ద్రా జూ పూణేశన్దుమండలన్పశ్యః పురశ్చలీలా దేవిము ఖెస్టుంబీక్యు ప్రాహ || తుళణ అణుఅణుసరణగౌసోముహచడం సబ్బు దాయె||కుత్రచపూణే పిచంద్రమస నేత విలాసాళిక గా వాచోవిలసితం సౌత్చొద్ధితిత-ప్రాతర్విధీన్విధాయస భాంప్రాప్య రాజావిద్వద్వ రాన్రాహ - ఆ సూకవయః ఇయం సమ స్యాపూర్య తాంతతఃపఠతి - తుళణఅణుఅణు సరణగ్ఫౌసోముహచదం(సఖు ఎగాయెపున రాహఇయం చెత్సను స్యానపూర్య తెభవద్భిః మద్దేశనస్థాతవ్య మితి - తతో భీతా స్తేక వయఃస్వానిగృహాణిజగ్ముః చిరంవిచారి తెప్య ధైక స్యౌపి నార్ధసంగతిస్స్ఫురతి - తతస్సర్వైమికొళిత్వా బాణః ప్రేషితః- తతస్సభాం ప్రాప్యాహరాజానం దేవ సర్వైవికా ద్వద్భిరహం ప్రేషితః అష్టావాసరా నవధిమఖి ఛాహినవ మెహ్నిపూరయిష్యంతి తే - నచేద్దేశాన్ని గణచ్ఛంతి రా జాలి స్త్విత్యాహతతో బాణః తేషాంవిజ్ఞాప్య రాజసం దేశం స్వగృహమగా త్ -తతో పొదివసాఃఅతి తాః - అష్టమదిన రా₹మిళి తేషు తేషుక విషుబాణ ప్రాహ - అ హెూ లౌరుణ్యమ దేశ రాజ సన్మానమ దేనకిం చిద్వి ద్యాను దేస కాళిదాసోనిస్సారితోభవత్ - సమేభవంత స్సర్వపవకయః -విష మెల్టే నేతు సపక ఏవక విశితంనిస్సార్య ఇదానీంకిం నామమహత్త్వమాసీత్ - స్థి తేతస్మిన్ కధమియమవ స్థాస్మాకం-భ వేత్ తన్ని స్సారనోయాబుద్ధికృతాసాభవద్భి రెవ అనుభూయ తే || శ్లో || సామాన్యవిప్ర ద్వే షెరకుల నాశొభ వేతి ల1 ఉమా రూప స్యవి ద్వే షె నాశఃక వికుల స్యహి II తత్స ర్వే గాఢంక లహాయం తెస్మమ యూరాదయశ్చతత స్తే సర్వాణ కలహాన్ని వార్య సద్యః ప్రాహుః- అద్యై వావధిః పూణr:- కాళిదా సమంత రేణనక స్యచి త్సామథ్య ణ మ స్తి సమస్యా పూరణే || శ్లో || సంగామేషుభ టంగా ణాంక వీ నాంక విమండ లె! దీప్తి వాణదీ Jహాని వాణ ముహూగ్రేనై వజాయ తే || యదిరోచ తెతతో ద్యై నమధ్య రాత్రి ప్రముదితచంద్ర మసినిగూఢ మేవగచ్ఛామః | సంప త్తి సం 'భారమాదాయయదినగమ్య తెశ్వోరాజ సేవ కాఅస్మాణ బలాన్ని స్సారయం తి - తదా దేహమా తే? వాస్మాభిగణంతవ్యం - తదద్యమధ్య రా తెగ నింప్యానలతి సర్వే నిశ్చిత్యగృహమాగళ్య బలీవదహ వ్యూ థేషుశక బేషు సంప్ ·(భోజ చరితమ్) ద్భారమారోప్య రాత్రోవేషనిష్కాంతాః - తతః కాళిదాసః త తై వరా తౌ విలాసవతీ సదనోద్యా నెవసః" పధిగచ్ఛతాం తేషాంగిరంశు త్వా వే శ్యా చేటీం ప్రేషిత వాక్ - ఏయేపశ్యక ఏ తెగచ్ఛంతి బ్రాహ్మణా ఇవ-తతస్సా సమేత్య సర్వానపశ్యత్ -ఉ పేత్యచ కాళిదా సంప్రాహ || శ్లో || ఏ కేనరాజ సం సెనయా”భాసరసోభవత్ | నసాబక సహMణపరిత స్తీరవాసినా! సర్వేచబాణమయూర ప్రముఖాః పలాయం తేనాత్ర సంశయ ఇతి కాళిదా సఃప్రియె వేగేనవాసాంసిభవనాదానయ-యధాపలాయమానా? విప్రొక్" రడామి || శ్లో || కింపౌరుషంరక్షతియేననా తాః కింవాధనం నాధికా జనా యయత్స్యాత్ | సౌకిం క్రియాయా నహి తానుబద్ధా కింజీవితం సాధువి రోధియద్వైతతఃస్సకాళిదాసశ్చార వేషంవిధాయఖడ్గముద్వహణ- కొశా ధణము శరంగత్వా తేషా మభిముఖమాగత్య సర్వాన్నిరూప్య జయే త్యాశీ ర్వచనము దీర్య పప్రచ్ఛచారణ భాషయా - అసూవిద్యా వారిధయోభో జసభాయాం సంప్రాప్తమహ త్వాతిశయాఃబృహస్పతయఇవ సంభూయకు తజిగమిషవోభవంతః. కచ్చిత్కు శలం వోరాజాచకుశలీ అస్మాభిః 'కాశీ దేశాదాగమ్య తే - భోజదశః నాయవి త్త స్పృహయాతతః - పరిహాసంకు ర్వంతతస్స ర్వే నిష్కాంతాః - తతస్తేషుక శ్చిమగలిర మారణ్య తంచచార ఇంచున్యనూనః - కుతూహ లేన విశ్చి తొహ-అ హెచారణ శృణు- త్వయా పశ్చాదపిణీ వ్యతపన అతోమయాఅద్యైవోచ్య తెరాజ్ఞకిలై భ్యో విద్వద్భ్యః పూరణాయ సమస్యోక్తా - తత్పూరణాశక్తాః కుపి తా రాష్ట్ర త రెక్వచిజ్జిగమిషవఏ తేనిశ్చక్రముః - చారణః రాజ్ఞా కాపొసమ పో కాతతః పఠతి సవిపశ్చిత్ తుళణ అణుఅణుసరణగ్శౌ సోముహచడం సఖుప దాయెచారణః - ఏతత్సా ధ్వేవగూఢాథణం పతత్పూడేంచుమండలం వీక్యరాజ్ఞ పాఠీ- ఏతస్యోత్తరాధ్య మిదంభవితునుహణుతి - అణుఇదిబంణ యదిక సఅణుకిదితం సంపడి పదిచదం సl. సర్వేశత్వాచమత్కృతాఃతతః, చారణస్సర్వా ప్రణిపత్య నిర్యయో - తతస్స ర్వెవిచారయంతి స్మల ఇయంసాత్సర స్వతీపుంరూ వెణ సర్వేషాంఅస్మాకం పరిత్రాణాయాగ నాయంభనితుమహజాతీమనుష్యః - అద్యాపికిమపి కే నాపినజాయ తె - తతశ్మీఘ్ర మేవగృహమా సాద్యశక జేభ్యోభార ముక్తార్య నాతస్స ర్వైరపి రాజభవనమాగంతవ్యం నశెచ్చారణపవని వేదయిష్యతి-తతఃఝడితి గచ్ఛామఇతియోజయి త్వాత థాచకు - తతో రాజు సభాంగ త్వారాజాన మాలోక్యస్వ వీత్యుత్వావివిశం? - తతఃబాణం హ దేవ సర్వజేనయ దేశాంత రెక - ·అణు యదసా ( భో జచరిత్రమ్) త్వయాపఠ్య తెతదీశ్వరఏవ వేద కేమివ రా కాఉదరంభరయఃద్విజాః - త ధాప్యుచ్య తె||తులణ అణుఅణు సరణగ్ఫౌసోముహచదం సఖుపదాయె ఇదిబంణయదికహ అణుకిదితం-సంపడిపదిచదు స॥ తులనామన్వను సరతిధౌ స్పఃముఖ చంద్రస్య ఖ ల్వేతస్యాః | అన్వి ఇవర్ణ్య తెక ధమనుకృతి స్తస్య ప్రతిపది చంద్రస్య || రాజాయధావ్యవసితస్వాభిప్రాయంవిది త్వా సర్వధాకాళిదా సృఅత్యథః దివసప్రాప్య స్థా సెనివసతి- ఉపాయైశ్చ సర్వంసాధ్యం - తతో బాణాయకుర్మాణాం పంచదశలజణిప్రోదాత్ - సంతోషమి షెఖై వవి ద్వద్బృందం స్వం-స్వం సదను ప్రతి ప్రేపి తం - గ తేచవిద్వన్మండ లెశ నై ద్వారపాలాయాదిష్టం రాజ్ఞాయని కేచిద్విజన్మానఆయాస్యంతిత దాగృహ మధ్యమా నెత వ్యాః - తతస్సర్వమపివి శశూదాయ స్వగృహంగ తెబాణే కేచిత్పండి తాఆహుః - అబాణే నానుచితంవ్యవధాయి వపి అస్మాభిస్సహనగరాన్ని షాంతోపి సర్వ మేవధనంగృహీతవా? - స ర్వధాభోజు స్య బాణ స్వరూవంజ్ఞాపయిష్యామః - యథాకోపినా న్యాయం విథ ఫ్రైవిద్వత్సు - తత స్తిరాజానమాసాద్య దదృశుః - రాజా తాక్ ఫోహ పతత్స్వరూపంజ్ఞాత మేవ భవశ్ఛర్యధాథ తయావాచ్యం - తత సైస్సర్వ మేవని వేదితంతతః - రాజా విచారిత వాక్ - సర్వధాకాళి దాసశ్చారణ వే షేణ మధ్భయాన్మదీయనగర మధ్యా సై- తతశ్చాంగరక్షు కానాది దేశ - అ హెూ పల్యాణ్యం తాంతురంగాః తతః డోద్యాన ప్రయాణెపటహ ధ్వనిరభవత్ - ఆ స్కూదానీం రాజా దేవ పూజావ్య రతిశుభ్రమః- పునరి దానీం క్రీడో ద్యానంగమిష్యతీతి వ్యాకులా స్సర్వభటాస్సంభూయప శ్చాద్యాంతి - తతో రాజా తై ర్విద్వద్భిస్పృహ అశ్వనూరుహ్య రాత్రేయ త్రచారణ ప్రసంగ స్సమజుని తత దేశంప్రాప్తః చోరాణాంపదజ్ఞానని పుణానాహూయప్రాహ అనేనవత్మణ నాయఃకోపి రా₹గణతః తస్యపదాని అద్యాపిదృశ్యంత్వి తీతతో రాజా ప్రతిపండితం లకుంద త్వాతా? పేషయి త్వాచ స్వభవన మగాత్ తేచపదజ్ఞా రాజా! యాసర్వతశ్చరంతో పితమన పేక్షుమాణా విమూఢాఇవాసః - తతశ్చలం బమా నేసవితరి - కామ దాసీ మేక పదఠాణంతృటతీమాదాయచర్మకార వేశ్మగచ్ఛంతీండ్య స్వారుసాల వాసం- తతఃతత్పడతాణంతయా చర్మకార కరెన్య స్తంవీర్యు తైశ్చతస్యాఃక రాశ్మి షెణాగాయక రేణుపూర్ణేప ధిము క్తం తదేవ పదంత స్కెతిజ్ఞాత్వా తాంచదాసీం క్రమేణ వేశ్యాభవనంవిశంతంవీ తతొ రాజాచరతాం ·I (భోజ చరితమ్) త్యుతస్యాః మందిరంపరితోషయామాసుః - తతశ్చ : క్షుణేనభోజళ వణపథవిషయం ఆభిజ్ఞానవా ప్రోపితా - తతో రాజా సపౌరస్సామా త్యఃపద్భ్యామెవవిలాసవతీభవనము గాత్ - తతఃతచుత్వావిలాసవతీం పాహకాళిదాసఃప్రియెమత్కృ లేకింకష్టం తెపశ్య-విలాసవతీ- సుక వె|| || ఊపస్థి తెవిప్లవఎవపుంసాంసమస్తభావఃపరిమాయ తేయతః అవాతివాయా నహితూలరా శేరి రేశ్వకశ్చిత ఖాతి భేదః || మిత్ర స్వజనబంధూనాంబు ధైర్వి త్తస్య చాన్మనః | ఆపన్నికషపాషాణో జనోజా నాతిపార తాం||అప్రా స్థి తానిచుః ఖానియథైవాయాంతి దేహినః | సుఖానిచతధామన్యెదైన్య మ₹తిరిచ్య తే || సుక వెరాజ్ఞత్వ యిష నాజ్ని రాకృ తేవచ సాపిమయా 'సమోదం దాసీబృందంపదీ స్తవహా పతిష్యతి - కాళిదాస్క- ప్రియే నై వం మంతవ్యం-చందృట్వెవికాసీకృతాహ్యాభోజః పాదయోః పఠిష్యతీతితతో వేశ్యాగృహం ప్రవిశ్యభోజః జ: కాళిదాసందృట్వాససంభ్రమమాశ్లేష్య పాద యో పతతి-సరాజాపఠతిచ!!శ్లో||Kఛత స్తిష్ణతో వాపి జాగ్రతస్స్వపతోపివా! మాభూన్మనఃక దాచి స్మెత్వయావిరహితంక ! కాళిదాసస్తచ్ఛుత్వా ప్రీ డావన తానన స్తిష్ఠతి రాజాచ కాళిదాసముఖమున్నమయ్యాహ- కాళిదాస కళావాసదాసవ చ్చాలితో యది | రాజకూ గ్వెజన్న త ప రేషాంతత్ర కాత్ర పొ॥ ధన్యాంవిలాసినీంమ న్యకాళి దాసోయ దేతయా | నిబద్ధ స్స్వగుణే రెషః శకు 1ఇవపడ్డ రే! 'రాజా నేత్రయోహళాసా శ్రుమార్జయతిక రాభ్యాంకాళి దాసస్య-తతఃతతా) ప్రసన్నా రాజా బ్రాహ్మణేభ్యః ప్రత్యెకంలకుం దదౌ - నిజతుర గెచ కాళిదాసమారోప్య-సపరివారఃనిజగృహంయయా --కి యత్యపికా లేతి క్రా రాజాక దాచిత్సంధ్యామాలోక్య ప్రాహ శ్లో || పరీపత తివయోనిధౌపతంగఃతతో బాణః ప్రొహ' సరసీరుహాముద రేషుమ శభృం 'సు హేశ్వరఃక విశి ఉపవసతరుకోట రెవిహంగః!! తతః|| కాళిగా సః ప్రొహ- యువతిజ నేషుళ నైశ్న నై రనంగః తుష్టారాజలక్షంలకుంపరౌ-చ తుర్థ చరణస్యలకు ద్వయందదౌ - కదాచిద్రాజాబహిరుద్యానము ధ్యే మార్గం ప్రు త్యాగఛంతంకమపివి సందదర్శత స్యక రేచర్మ సుయంకషణలుం వీత్యుతం చాతిదరిద్రంజ్ఞాత్వా ముఖ క్రియావిరాజమానంచా వలోక్య శురంగంతద గ్రెనిధాయాహ - విప్రచగ్మపాళం మర్థ ంపాశావహసీలి-సచవి ప్రః నూ సంముఖశోభయామృనూ -క్యాచభోజ ఇతివి చార్యాహ - దేవవదాన్య శిరో మశాభోజేపధ్వంశాసతిలోహతాస్త్రభానస్సమజని- తెనచర్మముయంపా తంవహామీతి || రాజా!! భోజెశాసతిలోహ తామ్రా భావేకో హేతుఃతదా|| గః| తతో ·(భోజ చరిత్రమ్) ప్రతిపఠతి|| అస్య శ్రీ భోజ రాజు/స్యదయ మేవసుదుర్లభం 1 శగ్రూణాంశృం ఖలైగ్జాహం తామ్రం శాసనపత్ర కై al| తత స్తుష్టో రాజా ప్రత్యక్షురలకుందదౌ- కదాచి ద్వారపాలి ప్రాహ- ధా రేంద్ర మార దేశా దాగతః కశ్చిద్వి ద్వాక్ ద్వారితిష్ఠతితత్పత్నీచతత్పుత్ర స్సపత్నీకః- అతఃఅతి పవిత్రంవిద్వత్కు టుంబం ద్వారితిష్ఠతీతి || "రాజా!! అగరీయసీ శారదాప్రసాదపద్ధతి?- తస్మిన్న వస రేగజేంద్రపాల ఆగత్య రాజానం ప్రణవ్య ప్రాహ - భోజెంద్రసింహళ దే శాధీశ్వ రెణ స దశతంగ జెండా? పేషి తాఃషోడశ మహామణయశ్చ-తతో బాణః ప్రాహ ||శ్లో || స్థితిఃక వీ నామివకుంజరాణాంస్వమందిరం వానృపమంది రంవా ! గృహేగృహేకింభషకాణవై తెభవ ని భూపాలవిభూషి తాంగాః!! తతో రాజా గజావలోక నాయబహిర గాత్ - తత స్తంవిద్వత్కుటంబంవీక్యు చోళపండితో రాష్ట్ర .. ప్రయోహమితిగర్వందధారయన్మయా రాజభవనమ థ్యంగమ్య తె - విద్వత్కు టుంబ స్తు ద్వారపాలజ్ఞాపితమపి బహిరా సైతదా రాజాత చ్చెతసిగర్వంవిది త్వాచోళపండితం సౌధాంగణాన్ని స్సారితవాక్ - "కాశీ దేశ వాసీ కోపితండుల దేవ నామారాజైస్వ స్త్రీత్యుక్త్వాతిష్ఠత్ - రాజా చతంపప్రచ్ఛ - సుమ తేకుత్రనివాసః | వతః తెయత్ర సావాణీ కృపాణీరి కశాఖనః - శ్రీమన్మాళవభూపాల స్తత్ర దే శవసామ్యహం - తుష్టో రాజా త స్మెగ జేంద్రస పకందదౌ - తతఃకోపివిద్వా నాగత్యప్రాహ - తపసస్సల పదః ప్రాప్యాః తత్త పోసినవిద్య 2 = యేనత్వంభోజకల్పద్రుఃదృగొచరము వైష్యసి|| త స్మెరాజాదశ గజేంద్రాక్ దదౌ - తతఃకశ్చిరాహ్మణపు త్రః భుం 'భారవంకుర్వాణో ఫ్యాతి - తతస్స ర్వెసంఖ్యాంతా? - కథంభుంభార వంకరోషీతి రాజోస్వదృథోచరమానీతఃసృష్టః స హ - దేవత్వజ్ఞానపా ధోధౌ దారిద్ర్యస్య నిమజ్జితః | నకోపిహిక రాలంబంధ త్రైమత్తేభదాయ కః - తతస్తు' రాజాత స్మెత్రింశద్ద జెంద్రా ప్రాదాత్ - తతః ప్రవిశతిప త్నీ సహిత కోపివిలోచనోవి ద్వారా స్వర్ణాత్యుర్వాహప్రాహ || శ్లో || ని జానపిగజార్" భోజందదానం ప్రేక్య సార్వతీ 1 గజేంద్రవదనంపుత్రంరకు త్యద్య పునఃపునః| తతో రాజాస్త పగజాత స్మేదదౌ-తతో రాజా విద్వత్కు టుంబంత దై వపురతఃస్థితం పిత్య బ్రాహ్మణం ప్రాహ || శ్లో || క్రియాసిస్సు త్వైభవతిమహ తాంనోపకరణే! వృద్ధద్విజఃప్రాహ !శ్లో ! ఘటోజన్మస్థానం మృగపరిజనోభూజF వసనంవ నెవాసఃకండాదికమళనమేవంవిధగుణః | అ ·(భో జ చరి త్రమ్) గస్త్యః పాథోధింయదకృతక రాం భోజకుహ రే క్రియాసిస్క్ సత్త్వెభవతిమ హతాంనోపకరణే!! తతో రాజాబహుమూల్యానపిషోడశమణీః త స్మెదౌ తతస్తత్పత్నీం ప్రహరాజా-అంబత్వ ముపిపఠ|| దేవీ ||రథ స్యైకంచక్రంభుజ గనమి తాస్సప్తతురగాని రాలంబోమార్గఃచరణవిక లస్సారథిరపి||రవిర్యా త్యె వాంతం ప్రతిదినమపారస్యనభ సః క్రియాసిసత్వైభవతిమహ తాంనొప కరణే!! రాజతుష్ట సప్తదశగజాక్స పరథాంశ్చత స్యైదదౌ - తతో విప్రపు త్రంప్రాహ రాజా - విప్రసుతత్వ మపిపఠ||వి ప్రసుతః||శ్లో || విజేతవ్యాలంకా చరణతరణీయోజలనిధిర్విపక్షుః పౌలస్త్యోరణభువిసహాయాశ్చకపయః | ప గాతిమళాల్యొసొసకలమవధీద్రాక్టు సకులం క్రియాసిద్ధిస్స త్వే భవతిమహ తాంనోపకరణే || తుహౌరాజావి ప్రసుతాయ అష్టాదశగజేంద్ర ప్రాదా త్ || తతస్సుకుమారమనోజ్ఞ నిఖిలాంగావయవాలంకృతాంశృంగారరసోప జాతమూ ర్తినివచంపకల తామివలావణ్య గాత్రయఫ్ఎంవి ప్రస్నుహంవీత్య నూనం భారత్యాః కాపిలీలాకృతీరియమితి చేత సినమస్కృత్య రాజా ప్రా హ - మాతస్త్వమప్యాశిషంవద - విప్రస్నుషా-దేవశృణు || శ్లో || ధనుః పౌష్పం మౌరీ మధుకరమయీచంచలదృశాందృశాంకోణో బాణః సుహృద పిజడా త్మాహిమకరః | స్వయంచైకోనంగః సకలభువనం వ్యాకులయతి - శ్రీ యాసిద్ధిస్సత్త్వైభవతిమహతాం మోపకరణే || చమత్కృతో రాజూలీలా దేవీభూషణాని సర్వాణ్యా దోయత స్యైదదౌ - అనన్యాంశ్చసువణ మా కిక వైదూర్యప్రవాళాంశ్చ ప్రదదౌ, తతఃక దాచీత్సమ స్తనామాక విప్రా హ || శ్లో || పవ్లాస్సంహరదీర్ఘ తాన్యజనిజం తెజః కఠోరంర వేశ్రీషన్విం ధ్యగి రేప్రసీద సదయం సద్యఃస్సమీ పెభవ! ఇర్థంమార పలాయన శ్రమవతీంద్య ఊ్వనిజ ప్రేయసీం శ్రీమన్ఫోజతవద్విషః ప్రతిదినంకల్ప , మూర్చంతిచ || త స్మిన్నెవరుణేక శ్చిత్సువర్ణ కారఃప్రాం తేషుపర్మరాగమణి మణితంసువర్ణ భా జనమాచాయ రాష్ట్ర రాజ్ఞః పురోము మోచ తతో రాజా సీమంతకవిం హసు క వెఇదంభాజనం కామపి శ్రీ యందర్శయతి తతఃకవిరాహ || శ్లో || ధారేశ త్వత్ప్రతా పెనపరాభూత స్త్విషాంపతిః | సువర్ణపాత వ్యా జైన దేవ త్వా మెవ సేవ తే | తతఃతుష్టో రాజూత దేవ పాత్రంముక్తాఫ లై రాపూరప్రాదా త్ - కదాచిదా జామృగయార సేనపురః పలాయమానంవరాహందృష్ట్వా స్వయమే కాకీత దాదూరంవ నాంతనూసాదిత వాక్-తకంచనద్విజవరమ వలోక్యస్ట్రోహ - ద్విజకుత్ర గంతా సిద్విజః " "ధారానగరం - భోజ-కిమ ·(భోజు చరిత్రమ్) త్రం - ద్విజః - బొజంధ్రష్టుంగకి నేచ్ఛ యాసపండి తాయద త్తె ఆహష: పి సూఖణంనయాచె - భోజః-విప్రతహిళత్వంవి ద్వాణ కవిర్యోద్విజి-మ హాభాగకవిరహం - భోజఃత్పరి కివః పిపఠ - ద్విజఃభోజంవి నామత్పద సర ణింనకో పిజానాతి - రాజా - రాజా - మమాప్యమరవాణీ పరిజ్ఞానమ స్తి - రాజా చమయి స్నిహ్యతి - త్వరణంచశ్రావయిష్యామికిమపిక ళాకౌశలందర్శయ- విప్రుః - కింవణణ యామి || రాజా || కలనూ నేతాన్వర్ణయవి ప్రః || శ్లో || కల మాణిపాక వినమ్రాఃమూలతలాఘాతసురభికలారాః! పవ నాకమ్పితశిరసః త్రేయఃకుర్వని పరిమళ శ్లాఘాం || రాజాత స్మైసర్వాభరణాన్యు కార్యద దౌ-తతః కదాచిత్కుం భకారవచః - రాజగృహ మేత్య ద్వారపాలం ప్రాహ - ద్వారపాల రాజాదష్టవ్యః - సలహ || కిం తెరాష్ట్ర కార్యం- సొచాహ - న తెభిధాస్యామినృపాలా పవకథయామి - ససభాయామాగ త్యాహ - దేవకుంభ కారప్రియా కాచి రాజోదర్శనాకాంక్ష్మిణీనవ $మత్పు రఃకార్యం త్వత్పురతః కథయిష్యతీ రాజా | ప్ర వేశయ | సాచాగత్యనమ సూృత్యవ క్తి | దేవమృప్తననాదృష్టంనిధానంవల్ల ఫోనమె | సపశ్య న్నెవత తాపై త్వాంజ్ఞాపయితుమభ్య గాం | రాజాచచమత్కృతోనిధాన కల శమానయామాస || తద్వారముట్యయావత్పశ్యతి రాజా తావ త్తదంత ర్వర్తిదవ్యంమణి ప్రభామణాలమా లోక్యకుం భగారపత్నీతుతోష | సాచ గ్రహ || శ్లో || రాజక్ చంద్రం సమాలోక్య త్వాంతు భూతలమాగతం || త్న శ్రేణీమిషా న్మ న్యెనకు త్యాభ్యపాగమణ || రాజాకుంభ కారవధూము హోకంలోకో శరమాకర్ణ్యచమతూృతఃత స్యై సర్వందదౌ తతఃక దాచి దాజా రాత్రోవేకాకీ సర్వతో నగర చేష్టితంపశ్యః పౌరగిరమాకర్ణయణ చచార | తదాక్వచిద్వైశ్యగృహె వైశ్యః స్వ ప్రియాంత్రే హరి యెరా జాస్వల్ప దానరతో పి ఊయసీ నగరాధిప తెర్వికుమార్క స్య దాన ప్రతిష్టాం. కాంకు తె | సాకింబో జెనపా ప్య తే | కైశ్చిత్ స్తోత్ర పరాయణే గ్మయూ రాదిక విభిర్మహిమానం-పాపితో భోజః | పరంతుభోజోభోజఎవ | ప్రియె శృణు || శ్లో || అబద్ధకృత్రిమ సటాజటిలాం సభి తారారోపితో యదిపడంవృ గవైరిణశ్శ్వా | మత్తేభకుంభతటపాటనలంపట స్య పాదంకరిష్యతిక ధంహ రిణాధిపస్య || రాజాశ్రుత్వావిచారితవాక్ | అసౌసత్య మేవవదతి | తతః పునఃవునర్వడ స్తంశృణోతి || II ఆపన్న ఎవపాత్రం దెహీత్యుచ్చారణం నవై దుష్యం | ఉపపన్న మేవ చేయం త్యాగ పై విక్రమార్క కిమువణ్య ణ | వి గో ·( ఖో జచరితమ్) క్రమార్క త్వయాదత్తంశ్రీమణ గ్రామ శతాష్టకం ! ఆర్ధి నెద్విజుపు కాయ భో జత్వన్మహిమాకుతః | ప్రాప్నోతికుంభ కారోపెమహిమానం ప్రజాప తెః || యదిభోజోప్య వాప్నోతి ప్రతిష్ఠాంతవవిక మ || రాజా || లో కెస రోహిజనః స్వగృహేనిశ్శంకం సత్యంవదతి | షయావాలి న్యెనవా సర్వధా విక్రమార్క ప్రతిజ్ఞానశక్యాప్రాప్తుం | తతఃక దాచిత్క విరాజద్వారంస మాగత్యాహ రాజాదప వ్యఇతి | తతః ప్ర వేశితో రాజానం స్వర్ణాత్యు క్వా తదాజ్ఞయోపవిష్టఃపఠతి || శ్లో || కపిషువాదిషు భోగిషు దేహిషుద్రవిణవ త్సు సతాము కారిషు | ధనిష్కున్విషుథమFధ నేష్వపిక్షితిత లెనహిభోజు సమోనృపః రాజాత స్మైలకుం ప్రాదాత్ || తతఃక దాచి ద్రాక్షా” క్రీడో ద్యానం ప్రస్థితోమ ధ్యేమాగణం కామపిమలినాంగువ సనాం తీఛకరతపనక రవిదగ్ధ ముఖారవిం దాంసులోచనాంలోచనా భ్యాం ఆలోక్యపప్రచ్ఛ, కాత్వంపు శ్రీ సౌచతం శ్రీ భోజభూపాలంముఖియావిదిత్వాతుపా ప్రాహ || న రేం రలుక వధూః | హర్ష సంభృతో రాజాతస్యాఃపద్య ప్రబంధానుబం ధేనా హ | హస్తికి మేతత్ | సాచాహపలం | సచాహ | Fమంకింసాచాహ సహజం బ్రవీమినప శెయడ్యాద రాచూయ తె! గాయంత్వదరి పీ యా శృతటినీతీ రేషుసిద్ధాంగ నాం గీతంగానతృణంచర నిహరిణా స్తే నామిషన్లు గ్లభం | రాజాత స్యై ప్రత్యక్షురలకుంప్రాదాత్ | సర్వాభరణాన్యుత్తా ర్యతంచతురంగందదౌతతో గృహమాగత్యగ వాడే ఉపవిష్టః| తత్ర చాసినం భోజందృప్వౌ రాజవర్మనిష్ఠిత్వాకశ్చిదోహ | దేవ సకలమహీఫాలఆకణr య | శ్లో || ఇతశ్చితశ్చాస్ఫిర్విఘటితతట సేతురుడ కారిశోధుల విఘ్యా - బహుళ హిమవ మో గిరిరయం | ఇగానీంనిర్వృత్తిక రితురగనీ రాజన నజా నేయా తారఃతవచరితవః కేనచపధా || తుష్టోబొజివ గ్మనిస్థిత స్యైవత స్యవంశ్యాణ పంచగజాదౌ ! కదాచిదాజ మృగయార సపరా ధీ మోహయమారుహ్య ప్రత సై || శ్లో || తతోనదీం సము శీర్ణంశిర స్యారో పి తేంధనం | వేషేణబాహ్మణంజ్ఞాత్వారాజాప ప్రచ్ఛసత్వరం'కియన్మా నంజలంవి ప్ర |సఆహ | జానుదస్నుంనరాధిప || సచమత్కృతో రాజా హ | ఈదృశీకిమవస్థాతె | సఆహ | నహిసర్వేభవాదృశాః || రాజా స్రాహ | కుతూహాలాత్ | విద్వళా యాచస్వకోశాధికారిణం | లక్షం దాస్యతిష్యద్వ చసాతతో విద్వాణ కాష్ఠం భూమౌనిక్షిప్య కోశాధికారిణంగ "త్వా హ || మహారాజేన ప్రేషితోహంలక్షం మేడీయతాం | తతఃస్సు విధే - సా ·30 గో || ( భోజ చరిత్రమ్) హాస్య ఆహ | విప్రభవన్మూర్తి లక్షం నారతి 1 తతో విషాదీ సరాజనమే త్యాహ | సపునర్హ సతి దేవనార్పయతి | రాజాకుతూహలాదాహ | ల శుద్వయం ప్రార్థయసదాస్యతి ! పునరాగత్యం ప్రజలకు ద్వయం దెయమితీరా మి త్యాహ 1 పునహణ సతి | పునరపిభోజం ప్రాస్యాహ ! సపాపి స్టోమాంహసతి | నార్పయతి | తతఃకౌతూహలీలీలానిధిగ్మ సౌశాంశః (భోజు ప్రాహ 1 విప్రులకు త్రయంయాచస్వ అవశ్యందాస్యతి | పున రె త్య హ || రాజా మేలకు శ్రయం దాపయతీ | సపునహణ సతితతఃకు ధోవి ప్రశిఫున రేత్యాహ | దేవ సనాపకాయ య త్యేవ | || రాజ కనకధా రాభి స్త్వయి సర్వత్ర వర్షతి | అభాగ్యఛత్ర సంఛ న్నెమయినాయాంతిబిం దవః || త్వయివర్ష తిపడ్డ న్యేసర్వేపవితాత్రుమాః | అస్మాకమర్క వృ Fణాంపూర్వ పత్రేషు సంశయః || ఏకమస్యపద మెకముద్యమంని స్త్రప త్వమపర స్యవస్తునః! నిత్యముష్ట మహాసానిరస్య తెనిత్యమంధతమ సంప్రదా వతి | తతో రాజాఫోహ || శ్లో || కొథంమాకురుమద్వార్యార్దత్వాకో శాధి కారిణం | లక్భుయంగజేందాశ్చదశ ①హ్యా స్వయాద్విజ తత స్స్వాంగరతుకంచ ప్రేషయతి 1 తతఃకోశాధికారీధర్మప తెలిఖితి | శ్లో||ల కంలకుంపునర్ల కుంమ శాశ్చదశద నీనః | దత్తాభో జనతు షెనజానుద ఘ్న ప్ర భాషణాత్ || తతస్సింహాసనమలంకు ర్వాణే శ్రీ భోజనృపతౌద్వార పాలఆగత్యపాహ ! గాజు కొపిశుక దేవ నామాకవీర్దారిద్ర్య విడంబితో ద్వారివర్తతే ! రాజా బాణంఫోహ | పండితవరసుక వేతత్వం విజానాసి| బాణః | దేవశుక దేవపరిజ్ఞానసామధ్యాభిః కాళిదాసపవ నాన్యః | రాజా సుక వేసఖాకాళిదాసకింవిజానాసీశుక దేవక విం | ఆహకాళిదాసః | దేవ|| | సుక విద్వితయంజా నేనిఖి లేపి మహీత లే | భవభూతిళ్ళుకశ్చాయంవా ల్మీకి స్త్రీతయోనయోః || తతో విద్వడ్బందవంది తాసీతాఫ్రోహ | కా కాశికింకింనకుర్వక్తాకారంయశ్రయ పువా | శుక ఏవపరంవ క్తి నృపహ స్తో పలాలితః || తతోమయూరః సాహ | అప్పష్టస్తునరఃకించిత్ యోబూ తేరాజు సం సది)న కేవలమసన్మానంలభ తేచవిడంబనాం || దేవత థాప్యుచ్య తె ॥ శ్లో || కాసఖాకింక విజ్ఞానంరసికాళిక వయశ్చకే | భోజకిం నామ తే దానంశుక స్తుష్యతియేనసః || తథాపిభవనద్వారనూగతళ్ళు కదేవః సభా యామా నేత వ్యఎవ | తదా రాజా విచారయతి | శుక దేవ సామర్థ్యంశ త్వాహక్ష విషాదయోః పాత్ర మాసీత్ || మహాకవిరవలోకిత ఇతిహర్ష శిల స్మె సత్కవికొటిమకుటమణయెకిం నామ దేయమితిచవిషాదః | భవతు ద్వా గో ·30 A IN ( భ జ చరితమ్) రపాలపు వేశయ | తతః ఆయా స్తంశుక దేవందృé్వరాజాసింహాసనాదు దతిష్ఠత్ | సర్వేపండితా సంశుక దేవం ప్రణమ్య సవినయముప వేశయ ని 'సచరాజాతంసింహాస నేఉప వేశ్యస్వయంత దాణాయోపవిష్టఃతతళ్ళుక దేవశి ప్రాహ | దేవధారానాథ శ్రీవిరమున రేంద్ర స్యయాదానలక్ష్మీః త్వా మె వ సెవ తే | దేవమాళ వేంద్రఏవధ న్యా నా న్యెభూభుజః యస్య ప్రకాళిదా సాదయోమహాకవయఃసూత్రబద్ధాః పక్షిణఇవనివస నితతఃపఠతి || శ్లో || ప్ర తాపభీత్యాభోజు స్యతప నామత్ర తామగాత్ మి ఔర్వోబాడబ తొంధ త్రేత టిశణికి తాంగ తా|| రాజా || తిష్ఠసుక వెనాపరఃశ్లోకఃపఠనీయః || ; || సువ ణణ కలశంప్రాదాత్ దివ్యమాణిక్య సంభృతం | భోజళ్ళు కాయ సంతుష్టోద నినశ్చచతుశ్శతం || ఇతిపుణ్యప తేలిఖిత్వా సర్వందత్వాకోశాధికారీశుకం ప్రస్థాపయామాసరాజాస్వ దేశం ప్రతిగతం శుక ంజ్ఞాత్వాతుతోష | సాచ పరిషత్ సంతుష్టా ! అన్య దావకా లెవాసు దేవో నామక విశిక శ్చి దాగత్యరా జానందృష్టవా" | రాజా | సుక వేపజ న్యంప-తతఃక విరాహ || చిన్తామణిభిర్నకల్పతరుభిర్నో కామధేన్వాదిభిర్నోదేవైశ్చపరోపకారనిర తైఃస్థూల్నైసూయ్మెరపి | అంభోదేననిర నరంజలభ రైః త్వాముర్వరాం సించ భౌభౌ రేయేణధురం త్వయాద్యవహ తామ న్యేజగజ్జీవతి || రాజాలకుం దదౌ || కదాచిదా జనం నిరంతరందీయమానమాలోక్యముఖ్యామాత్యోవ కుమశక్తో రాష్ట్ర శ్శయనభవనభిత్రావ్య కాన్యక్ష రాణిలిఖితవా? || శ్లో ||ఆప దర్థంధనంర క్షేత్ | రాజశయనాదుత్తితో గచ్ఛ భిల్లే తాన్య రాణివీడ్యుస్వ యంద్వితీయచరణంలీ లేఖ!! శ్రీను లో తామాపదఃకుతః | అప రేద్యుః అమాత్యొద్వి తీయం లిఖితందృత్వాస్వయంతృతీయంలి లేఖ'గా చెదపగ తాలక్ష్మీః! పరుద్యః రాజాచతుర్థ ంలిఖతి! సంచితాదేవినశ్యతి | తతఃముఖ్యామాత్య: రాష్ట్ర పాద యోఃపతతి | దేవతంతవ్యోయంమమాపరాధః! అన్య దాధారాధీశ్వరము పరిసౌధభూమౌశయానంమత్వా కశ్చిద్విజచోరః ఖాతపాతపూర్వంగా హైకోశ గృహం ప్రవిశ్వబహూనివివిధరత్నాని వైడూర్యా దీనిహృత్వాతాని తానిపరలోకఋణాని మత్వాత తైవ వై రాగ్యమాపన్నో విచారయా మాస!!శ్లో ||యద్వ్యంగాః కుష్ఠినశ్ఛాంధాః పంగవశ్చదరిద్రిణః | పూర్వో పాజి? తసాపస్యఫలమశ్నంతి దేహినః || తతో రాజాని డాకయెదివ్యశ యనస్థితో వివిధమణికంకణాలంకృతందయితవర్గ ండర్శనీ యమాలోక్యగజ తురగరథపదాతి సామగ్రీంచచింతయణ రాజ్యసుఖ సంతుష్ట ప్ర మోదభ రా ·(భోజు చరితమ్) దాహ | న్లో || చేతోహరాయువతయఃసుహృదోనుకూలాః సద్బాంధవాః ప్రణయగర్భ గిరశ్చభృత్యాః1 వ ంతిదంతినివహాసరళాస్తురంగాః | ఇతి చరణత్రయంరాణోక్తం చతుర్థంచరణం రావొ ముఖాన్నసిస్పరతి | సతదా చో రేణశ్రుత్వాపూరితం | సంచాల నేనయనయోర్నహికించిన స్తి || తతః గ్రథితో గ్రంథః | రాజాచోరం పీక్యుత స్మేవీరవలయముదాత్ | తతస్తస్య రోవీరవలయమాదాయ | బ్రాహ్మణ గృహంగ త్వాశయానం బ్రాహ్మణ ముఖాప్యత స్మైవ త్వా ప్రాహ | ఏప్రపత దాన్నిః పాణివలయం బహుమూ ల్యంఅల్పమూ ల్యెననవి శ్రేయం | తతో బాహ్మణఃపణ్య వీ ధ్యాం తద్వి శ్రీ యదివ్యభూషణానిప్పచుకూలానిచజగాహ| తతో రాజకీయా? కేచనపనం చోరంమన్యమానాశిరాత్లోని వేదయంతి 1 తతో రాజనిక టెనీతః | రాజప్ప చ్ఛతి | ఏప్రధార్యంపటమఃషినా స్త్రీ అద్యప్రాత రేవదివ్యకుండలాభరణపము శూలానికుత : విప్రశిప్రా హ|| శ్లో|| బైకై రోటర శాయిభిగ్మృతమివ క్మాంతర్గ తంకచ్ఛపైః పాఠీ నైః పృధుపంక పీఠలుఠ నాద్యష్మి ముహుర్మూర్ఛితం | త స్మిక్ శుష్క సరస్య కాలజల దానాగత్య తచ్చేష్టితంయశ్రోకుంభ నిమగ్నన న్యకరిణాంయూదైఃపయఃపీయతే | తుష్టో రాజాత స్మైవీరవలయంచోరప్రద క్తంనిశ్చిత్య స్వయంలకుందదౌ ! అన్య దాకోపికవి శేఖరః విష్ణ్వాఖ్యఃగా జద్వారి సమాగత్య తైః ప్రవేశితో రాజా నందృ త్వా స్వస్తిపూర్వ కంప్రా హ || } R ధారాధీశధరామ హెంద్రగణ నాకౌతూహలీయామయం వేధా స్వర్గణ నాంచ కారఘటి కాఖం డెన రేఖాందివి! సై వేయంతిద శాపగా సమ భవ శ్వశుల్య భూమిధరాభావాత్తత్త్యజతిస్మసోయమ ననీపీ రైతుషారాచ లః|| రాజూలోకో శరంశ్లోకమాకణ్యః కిం దేయమితీవ్యచింతయేత్ | తస్మిక్ శుశాతదీయక విత్వమ ప్రతిద్వంద్వమాకణ్యణ సోమనాధాఖ్యక వెళ్ముఖంపి చ్ఛాయమభవత్ | తతస్సదౌష్ట్యా ద్రజానం ప్రాహ దేవాసౌసుక విర్భవతిపర మసేనక దాపివీ, తా స్తిరాజసఖాయతో దారిద్య , వారిధిరయం- అస్యచజీ ర్ణమపి కౌపీనం నా స్తి! తతో రాజా సోమనాధం ప్రాహ శ్లో ॥నిరవద్యానిపద్యా నియద్య నాథస్య కాశతిః | భీకరుణాకకునికి స్తఃకి మికుర్నీరసోభ వే త్ | తతస్స ర్వేభ్యో తాంబూలంద త్వా రాజాసభాయాఉదతిష్ఠత్ తతస్స ర్వైరవ్యన్యోన్యమిత్యభిధాయి - అద్యవిష్ణుక వెళిక విత్వమాకర్ణ్యసోమనాథే నసమ్యదౌడ్యమ కారి - తత్సము తావిద్వత్పరిషత్ - తలో విష్ణుకవి రేకంప ద్యంప తెలిఖిత్వా సోమనాధక విహస్తదత్వా ప్రణమ్యగ స్తుమారభతలత్ర ·33 - ( భో జచరిత్ర త్రమ్) సభాయాంత్వ మేవ చిరంననగ-తలో వాచయతిసోమనాథక విః||శ్లో || ఏతేషు హాతరుణమారుతధూయమానదావానలై శిక బళి తేషుమహీరు హేపు | అం భోన వెజ్జలదముంచసిమావిముంచవజ్రంపునఃక్షి పసినిర్దయక స్య హెతోః || త తఃసోమనాధక విశినిఖిలమపిప్పదు కూలవి త్త హిరణ్యమణితురంగమాది సంప లింకళత్రవత్వ శేషంద శవా? - తతో రాజామృగయారస ప్రవృత్తోగ చ్ఛక్ తంవిష్ణుక విమాలోక్యవ్యచింతయత్ -మయా స్నేభోజనమపిన ప్రద శం మామనాదృశ్య అయం సంప, పూణః స్వదేశంప్రతియాస్యతి - పృచ్ఛా మి-విష్ణుక వేకుతః సంప తో రాపాక విరాహ - సోమనా ఛెన రాజేంద్ర దేవ త్వగృహభకుణా - అద్యశోచ్యత మేపూర్ణ మయికల్ప ద్రుమాయితం- రాజాపూర్వంసభాయాంశతస్యశ్లోక స్య అక్షరలకందదౌ సోమనా ధేనచయావర్దత్తం తావదపి సోమనా యదత్తవాళ్- సోమనాధఃప్రాహ 'కిసలయానికుతఃకుసుమానివాక్వచఫలానిత ధావనవీరుధాం - అయమకార ణకారుణికోయ దానతరతీహపయాంసిపయోధరః - తతవిష్ణుక విస్సోమనా ధద త్తైన రాజ్ఞాద త్తైనచతుష్ట వాళా తదాసీమంతక విని ప్రాహ ||శ్లో ||వహతిభు వన శశీం శేషః ఫణాఫలక స్థితాంక మఠపతి నామ ధ్యే పృష్ఠం సదాసచధార్య తె | తమపికురు తెకో డాధీనంపయోనిధి రాదరాత్ అహహమహ తాంని స్సీమానశ్చరిత్ర విభూతయః కదాచిత్సౌధత లెరాజాన మేత్యభృత్య ప్రాహ- దేవఅఖి లేష్వపికో శేషుయద్వి త్తజాతను స్తి తత్సర్వం దే వేనక విభ్యోద త్తం- పరంతుకోశ జృ హెధన లేశోపినా స్తికోపిక విః ప్రత్యహంగ్వారితిష్ఠతి-ఇతఃప రంక విర్విగ్వాక్ వాకోపిరాజైనథాప్యత ఇతిముఖ్యామా త్యెన దేవ సన్నిధౌవి జ్ఞాపనీయమిత్యుక్తం- రాజాకోశ స్థం సర్వంద శమితిజానన్నపిర్రహ- ద్య ద్వారస్థంక విం ప్రవేశయ - తతో విద్వానాగత్య స్వ_స్త్రీతివదః ప్రాహ!! జో! నభ సినిరవలం బెసంగతాదీసు కాలంత్వదభిముఖవిసృష్టోత్తానచం చూపు జెన | జలథర జలధారాదూరతస్తావదాస్తాంధ్వనిరపి మధుర స్తేనశ్రు తశ్చాత కెన || రాజాత దాకణ్యణ-గ్జీవితంయద్విగ్వాంసక వయశ్చ ద్వార మాగత్య సీదంతీతి - అస్మైవి యసర్వాణ్యాభరణాస్యు క్షార్యదదౌతతో రాజాకోశాధికారిణమాహూయాహ-భాండారికముంజ రాజస్యతధామె పూర్వహించయేకోశాస్సంతి తేషాంమ ద్యౌరత్నపూణా ? కలశానాహ గ-తతకాశ్మీర దేశామ్ముచుకుండక విరాగత్య స్వర్ణాత్యుక్త్వాషాహ ॥ శ్లో || -- ·( భొ జచరిత్రమ్) త్వద్యశోజలధౌభోజ నిమజ్జనభయాదివ| సూర్యేంచుబింబమిషతోడ తాకుం భద్వయంనభః రాజాత స్నేప్రత్యక్షురం లకుంతదౌ పునఃక విరాహ || శ్లో || ఆసక్ కణానియావ ని చాత కాళేణి తెంబుద | తావన్తో పిత్వ యోదారన ముక్తాజలబిన్దవః||తతస్స రాజాత స్మేశ తంతుర గానపదదౌ- తతః భాండారీకో లిఖతి||శ్లో ||ముచుకుందాయక వయోజాత్యానశ్వాణ శతందదౌ భోజః ప్రదత్త లలొ పి తెనాసౌయాచితఃపునః|| తతో రాజాసర్వానపి వేశ్మ పేషయి త్వాం తగకచ్ఛతి-తతో రాష్ట్ర చ్చామర① హిణీ ప్రాహ || రాజన్ముంజకుల ప్రదీ పసకలజ్మ పాలచూడామణేయు క్తం 'సంచరణంతవాద్భుతమణిచ్ఛత్రేణ రాత్రావధి మాభూత్త్వద్వదనావలోక నవశాద్వీళాభినమశ్శశీమాభూ చ్చేయమరుధ్ధతీభగవతీదుశ్శీలతా భాజనం!! రాజాత స్నేప్రత్యక్షురలకుందడౌ అన్య దాకుళ్లిననగరాపాలో నామక విరాగత్య స్వ.స్తిపూర్వకంప్రాహ- త్వచ్చి తైభోజని ర్యాతంద్వయంతృణకణాయ తే-క్రో థెవిరోధినాం సైన్యం ప్ర సా చెక నకోచ్చయః!! రాజాశ్రుత్వాసితుహేన దాస్యతి రాజపురు షేః సహచ ర్చాంకుర్వాణ స్తిర్ణతి 1 తతఃక విశివ్యచి గయత్ -కిమురాజ్ఞానాశ్రావితతఃకు శేన సమున్నత మేవాలోక్య రాజానంక విరాహ || శ్లో || హెపాథోదయథో న్నతంబీభవ దిగ్వా ్యవృతా సర్వతః -మ న్యెధీరతధాక రీష్య సిఖలు శ్రీ రా భీతుల్యం సరః కిం త్వేషకుమ తెనహితుణమపి శ్రీ జ్యేష్మణా వ్యాకులః పాఠీనా దిగణ స్వదేక శరణ స్తద్వక్ష తావతీ యత్ II రాజాక విహృదయం విజ్ఞాయ గోపాలక వెధారిద్ర్యాగ్ని నాని తాంతందనీతివదః షోడశమణీననన్యాణ్ షోడశదం స్త్రీడాంశ్చదదౌ - ఎక దారాజాధారానగ రెవిచరణ క్వచిచ్ఛివా లయె ప్రుసు పంపురుషద్వయమపశ్యత్ - తయో రేకో విగతనిదోవ క్తిల హెూత్వంచ మా సరాసన్న ఎవ - కస్త్వం ప్రసుత్తెసి - జాగషిణ నోవా తత స్త్వపర ఆహ-విప్రప్రణతోస్మి-అహమపి బాహ్మణపుత్రః- త్వామత్రప్ర థమరాత్రాశయానం వీత్యు ప్రదీ పైచ ప్రదీ పెకమండలూపవీ తాదిభిరా హ్మణంజ్ఞాత్వాభవదా సరాసన్న ఏవాహం ప్రసు ప్త దానీంత్వగ్గిరమాక క్యాః ప్రబుద్ధీప్మ-ప్రథమః పాహ- వత్సయదిత్వంప్రణతోసితతొ దీర్ఘాయుర్భ వవదకుత ఆగమ్య తె - కి నైనామఅతచకిం కార్యంద్వితీయఃప్రాహ - విప్రు ఖాస్క రణతి నామ-పశ్చిమ సముద్రతీ రె ప్రభాసతీర్థ సదా సేవ సతిర్మమతత్ర భోజు స్య వితరణంబహుభిః వ్యావణిజాతంతతోయాచితుమహమాగతఃత్వం ·3. (భో జ చ రితమ్) మషవృద్ధ త్వాత్పితృకల్పోసిత్వమపివద || సఆహవత్సశాకల్య ఇతి మేనామ- మయా ఏక శిలానగర్యాఆగమ్య తెభోజం ప్రతిద్రవిణాశయావతృత్వయాను క్తమపి దుఃఖంత్వయిజ్ఞాయ తే దృశ గద్వద - తతో భాస్కరఃఫోహ-తా తకింబ్రవీమిచుఃఖం |శ్లో||కు జ్ఞామాశ్శిశవశ్శవాఇవభృశంమధ్ధాశయాబాంధ వాలి ప్రాజక్టరఘర్షరీజతుల వైర్నోనంత థాబాధ తె| గెహిన్యాత్రుటితాం శుక ంఘటయితుంకృత్వాసకాకుస్మితంకుష్యంతో ప్రతి వేళ్ళతోకగృహిణీసూ చింయధాయాచి తా|| రాజాశ్రుత్వా సర్వా భరణాన్యుత్తార్యత స్మెద త్వా ప్రాహ-భాస్కరసీడంత్యతవ తెబాలా? ఝడితి దేశంయాహి తతఃశాకల్యః ప్రాహ శ్లో|| అత్యుద్ధృతావసుమతీదళితో రివర్గ : క్రోడీకృతా బలవ తాబలిరా జలక్ష్మీః ఏకత జన్మనికృతంయద నేనయూ నాజన్మత్రయెతదక రోత్పురుషఃపు రాణః||తతొ రాజా కల్యాయలకు త్రయంద శవాణ- అన్య దారాజామృగ యార సేనవిచరణ తత్రపుర స్సమాగతహరిణ్యాంబాశెన విధాఛాయామపివిత్తా శయాకోపిక విరాహ||శ్లో|| శ్రీభో జెమృగయాః తేపి సహసొచా పెసమారో పి తేప్యాకణాణంతగ తెపిముష్టిగళి తెబాణేంగల గ్నెపిచ1 స్థానాన్నైపపలా యితంనచలితంనోత్కంపితంనోత్ స్లుతం-మృగ్యా మద్వశగంక రోతిదయితం కామోయమి త్యాశయాII రాజాత స్మైలకు త్రయం ప్రయచ్ఛతి - అన్య దాసిం హాసనమలంకుర్వాణే శ్రీభోజనృపతౌ ద్వారపాల ఆగత్య ఆహ- దేవజాహ్నవీ తీరవాసినీ కాచనవృద్ధ బ్రాహ్మణీవిదుషీ ద్వారితిష్ఠతి- రాజా-ప్రవేశయ-తతఆ గచ్ఛంతీం రాజా ప్రణమతి-సాతం చిరంజీ వెత్యు క్వాహ || శ్లో || భోజప్రతాపా గ్నిరపూర్వపషజాగర్తి భూభృత్కటక స్థలీషు | యస్మిః ప్రవి స్ట్రిపు పార్థి వా నాంతృణానిరోహంతిగృహాంక ణేషు!! రాజాత స్యైరత్నపూర్ణంకలశం ప్రయ చ్ఛతి-తతో లిఖతి భాణారికి||శ్లో || భోజేనక లశోద క్లస్సువర్ణమణి సంభృతః| ప్రతాపస్తుతితు ప్రేనవృద్ధాయైరాజుసం సది || అన్య దాదూర దేశాదాగతః క శ్చిచ్చారో రాజానం ప్రాహ - దేవ సింహళ దే శమయాకాచనచాముండాల యెరాజక న్యాదృపా - సాచమాంద్బట్వామాళవ దేశ దేవస్యమహిమానంబ హుధాష్ట్ర తంత్వ మపివ దేశిప ప్రచ్ఛ - మయాచతస్యా దేవగుణా వ్యావర్ణి తా:-సాచాత్య మౌతోషాచ్చందనతకొర్నిరుపమమర్ధ ఖజ్ఞంద త్వాయథాస్థా నంప్ర పేదె-దేవగుణాభివర్ణ నప్రాప్తంత దేతగ్గృహాణ - ఏతత సృతపరిమ శభరణేభృంగాభుజం గాశ్చ సమాయా , రాజాతగృహీత్వాతుష్టస్త స్మై ·34 || (భో జచరితమ్) లకంద శవాక్-తతో దామోదరకవి స్తవ్మి షేణ రాజానంలౌతి!! శ్లో | శ్రీమ చ్చందనవృక్షు సన్బహవ స్తే శాఖినః కాన నెయేషాం సౌరభమూత్రకంనివసతి ప్రాయేణపుష్పశ్రీయాం. ప్రత్యంగం సుకృతేన తెనశుచి నాఖ్యాతః ప్రసిద్ధి త్మనా-యోసౌగంధగుణ స్వయా ప్రకటితఃక్వాసావిహప్రేక్య తె|| రాజా స్వస్తుతింబుధ్వాలకు ందదౌ-తతో ద్వారపాలఆగత్యహౌహ-దేవ కాచిత్సూ తధారీ స్త్రీ ద్వారివర్త తె - రాజా ప్రవేశయ-తతస్సఆగత్య రాజానంపణి పత్యాహ || శ్లో || బలిః పాతాళ నిలయోధకృతశ్చితమత్రకిం/అధ్యకృతో దివి స్థాపిచిత్రంకల్పద్రుమ స్త్వయా || రాజాత స్యైప్రత్యక్షురంలకుందదౌ తతః కదాచిన్మృగయాపరిశ్రాంతః రాజాక్వచిత్సహ కారత రోరధ స్తాత్తిష్ఠతిస్మత తమల్లి నాధాఖ్యక విరాగత్య ప్రాహ || శ్లో || శాఖాశతశతవిత తాస్సంతికి యంతోనకాన నేతరవః | పరిమళభరమిళ దళికుల దళితదళాశ్శాఖినోవిర ళాః || తతో రాజాత స్మైహ స్తవలయందదౌ తళైవఆసీ నెరాజ్ఞకోపివి ద్వా "నాగత్య స్వర్ణాత్యు క్వా ప్రాహ-రాజ కాశీ దేశ మారభ్యతీర్థయాత్రయా పరి భౌమ్య తెదక్షిణ దేశ వాసినామయా - రాజా త్వా దృశాంతీర్ధ వాసి నాందశః నాత్కృతాధో స్మి సఅహ-వయంమాంత్రి కాశ్చ - రాజావి ప్రే షుసర్వంసంభావ్య తె- రాజఫునః ప్రాహ-విప్రమంత్రవిద్యయాయ థాపర లో కెఫలప్రాప్తిత దౌతమిహలో కెప్య స్తివి ప్రతిరాజ సరస్వతీచరణా రాధ నాద్వి ద్యావా స్తి విశాశ్వవిదితా - పరంధనావాప్తిః భాగ్యాధీ నా శ్లో|| గుణాః ఖలుగుణా పవనగుణాభూతి హేతవః | ధనసంచయకర్తణి భాగ్యానిప్పథ గేవహి!! దేవవిద్యాగుణాపవలో కానాం ప్రతిష్ఠాయైభవంతి || నతు కేవల సంప దః|| దేవ||శ్లో||ఆత్మాయ త్తెగుణ గ్రా మెనే గుణణ్యంవచనీయతా | దై వాయ ఖీషువి శ్లేషుపుంసాంకానామవాచ్య తా|| దేవమంత్రారాధ నేనాప్రతిహ "తాశ క్తిస్స్యాత్ | దేవపకంకుతూహలంపశ్యమయాయస్య శిరసిక రోనిధీ య తెసరస్వతీప్రసాదేనాఅసలితవిద్యా ప్రసారస్స్యాత్ - రాజాత్రేహ-సు మ తెమహతి దేవ తాశక్తిః-తతో రాజా కామపి దాసీమా కార్యవిప్రంద్రోహ- ద్విజవరఅస్యా వేశ్యాయాశ్మిరసికరంని థెహి - విప్రస్తస్యాశ్శిరసికరంనిధా యతాం ప్రాహ దేవియదా జాజ్ఞాపయతి తద్వద - తతో దాసీ ప్రాహ-దే వాహమద్య-సమస్తవాజ్మయ జాతంహస్తామలక వత్స శ్యామి- దేవాదిశ కింవ ర్ణయామి-తతో రాజపురఃఖడ్గంవీక్యుసాహ- ఖడ్గం మే వ్యావణః యేతిదా సీ హుణ్ణి! ధారాధర స్వదసి రేషన రేంద్ర చిత్రంవర్ష స్తి వైరివని తాజన ·(భో 32 జ చరితమ్) లోచనాని, కోశేన సంతత సంగతి రాహ వెస్య దారిద్య మభ్యుదయతి ప్రతిపా ర్థి వానాం || రాజాత స్యైరత్నకలశాననవ్యా పంచదదౌతత స్తస్మిక్ కు ణేకు తశ్చిత్ పంచకవయస్సమాజగ్ముః - తానవలోక్య ఈషద్విచ్ఛాయముఖం రాజానందృప్వామ హెశ్వరకవిఃవృక్షుమి షేణాహ || శ్లో : కింజా తోసిచ తు ప్పే ధైఘనతర చ్ఛాయోసికింఛాయయా | ఛన్న శ్చేత్ఫలితో సికింఫలభ రైఃపూణో- సికింసన్నతః హెసద్వృక్షు సహస్వసం ప్రతిచిరంశాఖాశిఖా కర్షణ జోభా మోటన భన్జ నానిజనత స్స్వై రేవచు శ్చేష్టి కై 8 || తతో రా జాత స్మెలకున్ద దౌతత ర్ద్విజవరాః పృధక్పృథగాశీర్వచనముదీర్యయథాక్ర మంరాజా యాకంబళ ఉపవిశ్యమన్గళంచకు-తతఃపక ఃపఠతి || ” || కూ మఃః పాతాళగంగాపయసివిహరతాంత త్త టీరూఢముస్తామాదత్తామాది పోలీ శిథిలయతుఫణామండలంకుండలీంద్రః | దిగ్మతంగామృణాళిక బళనక లనాంకుర్వ తాంపర్వ లెక్గా సర్వే స్వైరంచరంతుత్వ యివహతివిభోభోజ దేవీంధరిత్రీ oll రాజాచమత్కృతఃత స్మెశతమశ్వాణ దదౌ- తతో భాండారి కోలిఖతి-క్రీడోద్యా నేన రేం చేణశతమ శ్వాః :మ మోజవాః - ప్రదత్తాః కామ దేవాయసహకారతతొరధః - తతఃక దాచిద్భోజోవి చారయతిస్మ - మత్స దృశోవదాన్యః కోపినా స్త్రీతితగ్గర్వంవిది త్వా ముఖ్యామాత్యో విక్రమార్క- స్యపుణ్యపత్రంభోజాయప్ర దర్శయామాస భోజు స్తృప తెకించిత్ర స్తాపమపశ్యత్ - తథాహివిక్రమార్క పిపాసయాత్రేహ || శ్లో || స్వ చ్ఛం సజ్జనచి త్తవల్ల ఘుతరం దీనాథిక వచ్ఛీతళంపు తాలింగనవ త్తదైవమధు తద్బాల్య సంజల్పవత్ | ఏలో శీరలవంగచందనలసత్క ర్పూరకస్తూరి "కాజాజీ పాటలి కెత కై స్సురభితంపానీయమానీయతాం || తతో మాగధఃప్రా హ || శ్లో || వక్తాభోజం సరస్వత్యధివసతి సదాణప వాధర స్తే బాహుఃకా కుత్ వీర్యస్కృతికరణపటుదr &ణ సై సముదః || వాహిన్యః పార్శ్వ మే తాఃకథమపిభవతొ నైవముంచత్య భీక్షం స్వ చ్ఛేచి త్తెకుతో భూతం థయనరప తె తెంబు పానాభిలాషః || తతొ విక్రమార్క ప్రాహ-తధాహి. అష్టా హాటక కోటయ స్త్రీనవతిగ్మక్తాఫలానాంతులాః పంశాశన్మధుగంధమ శ్రమ ధుపాళికో ధోద్ధతాస్సింధురాః | అశ్వానామయుతం ప్రపంచచతురంవా రాంగనానాం శతంద శంపాండ్యన్న పేణయాతకమిదం , వై తాళికాయా ర్ప్యతాం || తతోభోజు: ప్రథమత పవఅద్భతంవిక్రమాక = చరిత్రందృట్వా రం ·రాజా - గో (భో జ చ రిశ్రమ్ ) నిజగర్వంత త్యాజతతః కదాచిద్దారానగ రెరా విచరణ రాజాక్వచనదె వాలయేశీ తాళుంబాహ్మణ మిణీంతమవలోక్య స్థితః || శీ తేనాథ్యుషితస్య మాఘజలవచ్చింతాణః వెమజ్జతశ్శానా గ్నెఃస్ఫుటి తాధర స్యథమతఃకు- మకు శర్మను | ని ద్రా క్వాప్యవమాని తేవదయి తా సంత్యజ్య దూరన తాస త్పాత ప్రతిపాది కేవకమలా మోహీయ తెశర్వరీ || ఇతిశ్రుత్వారాజా త సమాహూయప ప్రచ్ఛ- విప్ర పూర్వేచ్యుః ₹త్వయా దారుణ శ్మీత భారఃకథం సోఢః || విప్ర ఆహ | న్లో || రా₹జానుద్ది వా భానుఃకృశా నుస్సద్ధ్యేయోద్వయోః || ఏవంశీతంమయానీతంజాను భానుకృశానుభిః| రాజాత స్మెసువణః కలశత్రయంఫో దాత్ - తతఃకవి? రాజానంలౌతి||శ్లో ! ధారయి త్వాత్వయాత్మానం మహా త్యాగధనాధునా | మోచి తాబలికణాః ద్యాస్వయోగుప్త వేశ్మనః || రాజాత స్మైలకుందదౌ || ఏక దాత్రే డోద్యా నపాల ఆగత్యపక మికు దండంరాణ పురోము మోచ తంచ రాజాక రేగృ హీత వాక్ - తతోమయూరకవిః నితా న్తపరిచయవశాత్ ఆమ్మని రాష్ట్రక్క తామవజ్ఞాంమనసినిధాయ ఇకుమి షేణాహ || * కాంతో సినిత్యమధు రోసిర సాకులోసికించాసిపంచశర కాము? కమద్వితీయం | ఇతవా నీస కలంపర మేక మూనంయ తేవితో భజసినీర సతాండ్ర మేణ | రాజాకవిహృ దయంజ్ఞాత్వా మయూరం సమ్మానిత వాణ్- తతఃక దాచి, రాతౌ క్రీడాపరో రాజాశశాంకమాలోక్య ప్రాహ || || య దేతచ్చందా తర్జ లదలవలీలాంవితను తెతదా చెట్లలోకశ్శశక ఇతి నామాం ప్రతిత ధాత తశ్చాభూమాసౌధాంతరం ప్రవిష్టకశ్విచ్ఛోర ఆహ || షా || అహంత్విం చుంమ న్యేత్వదరివిరహాకాంత తరుణీకటాడోల్కా పాత వ్రణకిణకళంకాం కితతనుం || రాజాతత్ శుత్వాహ హ అహెమహాభాగక స్త్వమ ధరా కొశగృహమ ద్యౌతిష్ఠ సీతి సఆహ - దేవఅభయంనో దేహీతి - రా జాత ధోతి - తతో రాజానం సచోరః ప్రణమ్యస్వ వృత్తాంతమక ధయత్-తు స్టో రాజా చోరాయదశ కోటీసువణః స్యాహౌమత్తా గజేంద్ఘాంశ్చదదౌ-త తకోశాధి కారీధమః ప లిఖతి||శ్లో || సత స్మెచొరాయ ప్రతినిహతమృత్యుప్ర తిభయాప్రభుః ప్రీతః స్రాదాదుపరి తన పాదద్వయకృ తెగువగా నాంకోటిరగ దళనకోటికు తగిరీ గజేంద్రానప్య ఫౌమడముదిత కూజన్మథులిహః| తతఃక దా చిద్ద్వారపాలఆగత్యప్రాహ - దేవ కౌపీ నావ శేషోవిద్వా ద్వారివ ర్తతః తిరాజా - ప్రవేశయేతి - తతః ప్రష్ట స్సకవి రోజనూలోక్య అద్య మేదారి శ్లో ·- హం - (భోజ చరి తమ్) ద్ర్యనాశోభవిష్యతీతి మత్వాతుపోహ క్షామ్రూణిము మోచ - రాజాతమా లోక్య ప్రాహ-క వెకింరోదిషీతి తతఃకవిరాహ - రాజ ఆకర్ణయమగృ హస్థితిం || శ్లో || అయెలాజాఉన్చైఃపథివచనమాకర్ణ్యగృహిణీ శిశోళిక డౌ యత్నాత్సుపిహితవతీదీనవదనా | మయికీ ణోపాయెయదకృతదృశావశ్రు బహు కౌతదంతశ్శల్యం మేత్వమసిపున రుద్ధర్తుముచితః || రాజాశివశివకృష్ణ కృషైత్యు దీరయః ప్రత్యక్షురలతుం దత్వా ప్రాహ- సుక వేత్వరితంగచ్ఛగే త్వదృహిణీఖన్నామాభూదితితతః కదాచిన్మృగయాపరిశ్రాంతో రాజాకస్య చిన్మహా వృకు స్య ఛాయామాశ్రిత్యతిష్ఠతీస్మ తత్రశాంభవ దే బోనామక విశిక శ్చ దాగత్య రాజానంవృక్షుమి షేణాహ || శ్లో || ఆమోదైర్మ రుతో మృగాళికి సలయోల్లా సై స్వచాతాపసాః పు వైషట్చరణాఃఫలైశ్మ కునయోఘగాది తాశ్ఛాయయా - సందైర్గంధగజూ స్వయైవవిహితాః సర్వెకృతామ్రోస్తతః త్వంవిశ్వోపకృతికు మోసిభవ తాభ గ్నాపదో స్యెద్రు మాః!! కించ!! శ్లో|| అవిదితగుణాపిసత్క విఫణితి క ణేషువమతిమధుధారాం1 అనధిగత పరిమళాపి చహరతిదృశంమాలతీమాలా || తాఖ్యాంశ్లోకాభ్యాం చమత్కృతో రాజా ప్రత్యక్షురంలకుందదౌ అన్య దాశ్రీభోజః శ్రీమన్మ హేశ్వరంనంతుంశివాలయమభ్య గాత్ - తదాకోపివాహ్మణో రాజా నంశివ సన్నిధౌ హ దేవ||శ్లో || అర్థం దానవ వైరిణాగిరిజయాప్యర్థంశివస్యా హృతం దేవేంశంజగతీత లెపురహారాభా వేసమున్మీలతి 1 గంగాసాగరమంబ రంశశికలానా గాధిపఃచ్మూతలం సర్వజ్ఞత్వ మధీశ్వరత్వ మగమ గ్వాంమాం తుభి కాటనం రాజా అక్షరలకుందదో - తతః కదాచిద్ద్వారపాలఆగత్యపో హ-దేవ కోపివిద్వా ద్వారితిష్ఠ తీతి రాజా- ప్రవేశయేతి-తతః ప్రవిజో విద్వాన్ పఠతి || . || క్షుణమప్యనుగృఛతియందృష్ట స్తేను రాగిణీ! ఈర్ష్యయెవత్యజ త్యాశుతంన రెంద్ర డరిద్రతా || రాజాలకుండదౌ - పునరపి పఠతిక విః- కే చిన్మూలాకులాశాః కలిచిదపి పునస్కంధ సంబంధ భాజః ఛాయాం కేచిత పన్నాః ప్రపదమపిప రెపల్లి వానున్నయని | అన్యేపుష్పాణి పాశాదదతితదప రెగంధమాత్రస్య పాత్రం వాగ్వల్యాః కింతుమూఢాః ఫలమహహనహిద్ర స్టుమప్యుత్సహన్ || ఏత దాకణ్య = బాణః హ || శ్లో || పరిచ్చిన్న స్వాదో మృతగుడముధుటేదపయసాంక దాచిచ్చా భ్యాసాధ్భ జతినను వైరస్యమధి కం | ప్రియాబింబోషే వారుచిరకవివా క్యాప్య నవధిర్నవానందఃకోపిస్ఫు రతితురసోసౌనిరుపమః || తతో రాజులకు ంద శవాణ. తతఃక దాచిత్ సిం ·80 = ( భోజ చరిత్రమ్) హాసనమలంకుర్వాణెశ్రీభోజె ద్వారపాలఆగత్య ప్రాహ - దేవ నారాణసీ దేశాదాగతఃకోపిభవభూతి ర్నామక విశిచ్వారితిష్ఠతితి - 'రాజాఫోహపు వేశ యేతి ! తతః ప్రవిష్ట స్సోపి సభామగాత్ తతస్స భ్యాస ర్వత దాగమ నేనతు పొలిభవ - రాజాచభవభూతిం ప్రేత్యుప్రణమతిస్మ సచస్వర్ణాత్యుక్త్వాత దాయోపవిష్టఃభవభూతిఃప్రాహ || దేవ || శ్లో || నానీయ వైమథునిమధు పాఃపారిజాతప్రసూనైః నాభ్యర్ధ్యం తేతుహినరుచి నాచంద్రికాయాంచకో రాః | అస్మ ద్వాజ్మధురిమధురమాపద్య పూర్వావతారాఃసోల్లాసాస్స్యు స్వయమిహ విబుధాఃకింముధాభ్యర్ధ నాభిః || నాస్మాకంశిబి కాన కాపికట కాద్యాలం క్రియాసతి యానోత్తుంగస్తురగోనకశ్చిదనుగోనై వాంబరం సుందరం | కింతు డ్మాతలవ ర్త్య శేషవిచుషాం సాహిత్య విద్యాజుషాం చేత పోషక రీశిరోనతిక రీవిద్యానవద్యా స్తినః || ఇత్యాకణ్య : బాణః పండితపుత్రః ప్రాహ-ఆః పాపధ రాధీశ సభాయామహంకారమాకృధాః || శ్లో || విశ్వా సోపినని ర్యాతి ఖాశాహృదయవ ర్తిని 1 కింపునః ప్రకటాటోపపదబద్ధాసర స్వ తీ|| తతోభవభూతిఃపరాభవమసహమానః స్రాహ||శ్లో ||హఠాదాకృష్టానా కతిపయపదాం నాంరచయి తాజనస్సంవిధాళు శ్చేదహహ కవి నావశ్యవచ సా||భ వేడడ్యశ్వోవాకిమిహబహు నా పాపినిక లౌఘటానాం నిగ్మాళు స్త్రీభు వనవిధాతుశ్చక లహః || పునరాహ-కాళిదాసక వెర్వాణీ కదాచిన్మధిరాస హ - కలయత్య ద్య సామ్యం చెద్భీ తాభీతాప దేపదే తతఃకాళిదాసఃప్రాహ- సఖైభవభూ తెమహాక విరసి. అత్రకిమువ క్తవ్యం ||శ్లో || ఏషాగా కేంద్రపరిష న్మహాపండిమండి తా ఆవయోరంతరం వేత్తిరా -శివ సన్నిభః| తచ్చు) త్వారాజా ప్రాష "జా ప్రాహ- యువాభ్యాంగత్యంతో వద్ద నీయ ఇతి-భవభూతిః||శ్లో|| ముక్త్వాభూషణమించుబింబమజని వ్యాకీర్ణ తారంనభః స్మారం చాపమ పేత చాపలమభూదిందీవ రెముద్రి తె | వ్యాలీనంక లకంఠమందరణితం మందాని లైర్మందితంనిష్పంద స్తబకాచచంపకల తాసౌభూన్నజా నేతతః || తతఃకాళి దాసః ప్రాహ || శ్లో || స్పిన్నం మండల సైందవం విలులితం స్రగ్భార నర్ధంత మఃప్రా గేవ ప్రథమాన కైతక శిఖాలీలాయితంసుస్మితం| శాంతంకుండల తాం డవంకువలయద్వంద్వం తిరోమోలితంవీతం విదు మసీత్కృతం నహితతో జానెకిమా సీదతి || రాజాకాళిదాసం పౌహ-సుక వేభవభూతినా సహసౌ మ్యంతవనవ క్తవ్యం - భవభూతి రాహ - దేవకిమితి వారయసి - రాజా-స ర్వప్రకా రేణక విరసి - తతో బాణః ప్రాహ - రాజ భవభూతికవి శ్చేత్కా ళిదాసోవ కన్యోవా - 'రాజా - బాణక వేకాళిదాసఃక విర్న కింతు పార్వ ·తతః కాళిదా - { భో జచరి జ చరిత్రమ్) త్యా కశ్చిడవనౌ పురుషావతారఎవ - తతోభవభూతి రాహ - దేవకినుత్ర ప్రాశస్త్యం భాతి - రాజా ప్రాహ-భవ భూ తెకిమువ క్తవ్యంప్రాశస్త్యం- "కాళిదాసక్లో ?యతః - కైతక శిఖాలీలాయితంసుస్మితమితి పఠితం - తతోభ వభూతి రాహ - దేవపకు పా తెనవట సీతి-తతఃకా దాసరి ప్రాహ - దేవఅప ఖ్యాతి గా, భూత్ భువ నేశ్వరీ దేవతాలయంగత్వా తత్సన్ని గౌ750' సుర సత్యభటాయాం శోభనీయంత్వయాతతోభో జు 'సర్వ - విబ్బండ పరిధి తస్సకా భువ నేశ్వరీదేవాలయం ప్రాస్యతత త్సన్నిధౌభవ భూహ : టాందత్వా కగ్వయంచతుల్య పతకు యేలిఖిత్వా తులా యాంము మోచ-తతోభవభూతి భా గెలఘుత్వోద్భూ తాం ఈషదున్నలిం త్వా దేవీ భక్తి పరాధీ నాసదసితత్పరిభవోమా భూదితి స్పావతంసకళ్లారనుకరందం "వాముక రనఖా “గృహీత్వాభవభూతిపతెచి చేప - తతః కాళిదాసఃప్రా హ||ఆ ూ మెసౌభాగ్యంమమచభవ భూతేశ్చఫణితింథటాయామారో పృప్రతి ఫలతితస్యాంలఘిమని - గిరాం దేవీ సడ్యళ్ళు ఆకలి తకట్టారక లికా మధూళీ మాధుర్యండీ పతిపరిపూత్యైణ భగవతీ సపాదయోః పతతిభవభూతిః రాజానంచవి శేష, మను తెస్మశ భవభూతికవయె శతమ శగజాదదో అన్య దొరాబా ధారానగ రెరాతావెకాకీవిచరణ్ కాంచన స్వైరిణీంసం కేతంగచ్ఛం తందృష్వా పపచ్ఛ-డేవిశాత్వ మే కాకి మధ్య రాతో క్వగచ్ఛసీతి - తత్ళు తురా స్వైరిణీ సౌతంరా₹విచరంతం, శ్రీభోజంనిశ్చిత్య హ II శ్లో|| త్వ 'విష మోరాజ విష మేషుశికుమాప తె| శాసనంయ స్యరుదా వ్యాచా 'సవస్మూన్ని కుర్వ తె|| తతఃతు షో రాజా దోర్దండా దాదాయఅణ్ణడంవలయం చత స్యైదత్త వాక్ సాచయథాస్థానం ప్రాపతతో వశ్మణ నిగచ్ఛక్ క్వచిగ్గ హెప కాకినీంరుదంతీం నారీందృట్వెకిమగ్రమథ గాత్రోదితికిస్టుఃఖ మేతత స్యౌఇతివిచారయితు మేకమంగరక్షుకంత్రే హిణోత్ - తతొంగరడుక ఃపున రాగత్యప్రాహ- దేవమయాపృపౌయదాహతచ్ఛృణు||శ్లో|| వృథోమత్ పత్ రే షమంచక గతస్థ్సూణావ శేషంగృహం కాలో యంజల దాగమః కుశలిసి వత్స స్య వార్తాపినో | య త్నాత్సంచిత తై లబించుఘటికాభ గ్నేత పర్యాకులాడ ప్వౌగర్భభ రాలసాంనిజవధూం శ్వశూ శ్చిరంరోదితి || తతఃకృసాహం జోణీపాలః త స్యైలకుందదౌ - అన్య దాకొంకణ దేశ హసిపి ప్రతి "y0 స్వర్ణాత్యు క్వాడ్రాహ || || శుక్తిద్వయపు టె భోజయశోభౌతు మ న్యేతదుద్భవంయుక్తాఫలం శీతాంశుమండలం || రాజాత స్మెలతుందదౌ- తొరాజ భౌతవరోజు - ·రాజర్ (భోజచరిత్రమ్) అన్యదాకాన్మీర దేశాత్కో పికౌపీ నావ శెషా రాజనికట్వక వీక్ కనకమాణిక్య పదుకూలాంలంకృతాఆతోక్య రాజానం హ | న్లో ||నోపాణీవరకంక ఇక్వణయ”నోకణః యో?కుండ లేకుభ్య శ్రీ రధిదుగ్ధముగ్ధమహసీనోవా ససీభూషణం 1 దంత స్తంభ వికాసి కానశీబికానాశ్వోషివిశ్వోన్నతొరా రాజసభాసుభాషితకలా కౌశల్య మెవా స్తి నః|| తత స్త స్మై రాజాలకుండF- అన్య దా రాజూరాశౌచంద్రమండలందృట్వాతదంతస్సకళంకంవర్ణ యతి స్మ!! అంకం కేపిశశంకి రేజలని ? పంకంప రేమెని రే సారంగంక తిచిచ్చ సంజ గది రేభూచ్ఛాయ వైచ్ఛన్న రే|| ఇతి రాజాపూర్వాధ్యం లిఖిత్వా కాళిదాస హస్తిదౌ - తత సృతప్మె న్నెవడు ఉత్తరార్ధంలిఖతిక విః|| ఇందౌయ్య ? తెల ఈనీలశకలశ్యామండరీదృశ్య తెత త్సాందంనిశి పీతమంధతమ సంకు డిస్టనూ చర్మ హె! రాజాప్రత్యక్షురలకు ము { రాధః స్యద కవా?- తతః రాజాకా ఆ దాసకవితాపతిం వీత్యుచమత్కృతఃపునరాహ - సభౌతికళంకంచంద ను సంవ్యావణః యేతి- తతఃక విశిపఠతి || శ్లో || లక్ష్మీకీ డాతటాకచ్యుతిధవళ గృహందర్పణందిగ్వధూ నాంపుష్పం శ్యామాల తాయాస్త్రిభువనజయినోమ న్మథస్యాతపత్రం | పిండీభూతంహర స్యస్మితమమరధునీపుండరీకంమృగాం కోజ్యోత్స్నా పియ్యూషవాపీంజనయతినిక రస్తారకాగోళక స్య || రాజాపునః ప్రత్యక్షురలక్ష్ముందదౌ - ఎక దాకశ్చిహూర దేశాదాగతఃవీణాకవిరాహ!శ్లో॥ తర్క వ్యాకరణాథ్వ నీనధిషణానాహం నసాహిత్య విన్నో జానామి విచిత్ర వాక్యరచనా చాతుర్యమత్య ద్భుతం | దేవీ కాపివిరించివల్లభను తా పాణి స్థవీ ణాకళ క్వాణాభిన్నరవంత థాసికిమపి బ్రూ తెముఖ స్థామమ || రాజాత స్మెల తుందదౌ- బాణఃత స్యసులలితప్రబంధంత్రుత్వాష్ట్రాహ- దేవ|| శ్లో ||మాతం! గీమివమాధురీం ధ్వనివిదోనై వస్పృశంత్యుత్తమాంవ్యుత్పత్తింకులకన్యకామి వరసోన్మతో సపశ్యంత్యమీ కస్తూరీఘనసార సౌరభ సుహృద్యుత్పత్తి మాధు ర్యయోర్యోగఃకర్ణరసాయనం సుకృతినశిక స్యాపి సంపద్య తె || అన్యదా రాజా సీతాంత్రేతః స్రాహ దేవి ప్రభాతం వ్యావర్ణయె ||సీ తొ హ॥? విర శవిరళాస్థూలా నారాఃకలావివ సజ్జనామనఇవము నెస్సర్వ ③వ ప్రసన్నమ భూన్నభః | అపసరతిచధ్యాంతంచి త్తాత్స తామివ దూరతఃవ్ర జలిచనిశాక్షి పంలక్ష్మీర్నిరుద్యమి నామివ || రాజాలకుందత్వా కాళిదాసం ప్రాహ- సఖి సుక వేత్వమపి ప్రభాతం వ్యావణః యెతి-కాళిదాసః!శ్లో | అభూత్పింగా ప్రాచీ ప్రపతిరినప్రాశ్యక నకంగతచ్ఛాయశ్చంద్రోబుధజన ఇవావ్య సరసి | క్షణా కి ·83 (భో జచరిత్రమ్) ఓణాసారానృపతయణ వానుద్యమః పరానదీపారాజం తెవినయర హిలెనా మివగుణాః!! రాజాత స్మిప్రత్యక్షరలకుందదౌ-అన్య దాద్వారపాల ఆగత్యప్రొ హదేవ కాపిమాలా కారపత్నీ ద్వారితిష్ఠతీతి రాజాప్రవేశ యేతి తతఃప్రవేశితా సాచనమస్కృత్యపఠతి ||శ్లో || సమున్నత ఘన స్తబక చుంబితుంబీఫలక్వణన్మ ధురవీణయా విబుధ లోక లోలభువా | త్వదీయముపగీయ లేహరకిరీటకోటి స్ఫుర శుషారక రరక్షాళీకరణపూరగౌరంయశ ! || రాజాల హెమహతీపదపద్ధ తిరితితస్యాః ప్రత్యక్షురంలశున్దదౌ అన్య దారాతారాజా ధారానగ రేవిచరణ స్యచిగృహే కామపి కామినీములూఖల పరాయణాద్ధదశ్శరాజా తొస్తరుణీం పూర్ణ చందాననాం సుకుమా రాంగీంవిలోక్యతత్కరస్థముసలంద్రోహ- హెము సలఎతస్యా కరపపై వస్ప శేః నాపిత్వయికి సలయం నా సీత్ -త సర్వథాకాష్ట మేవత్వ మితి-తతో రాజాపకంచరణం పఠతి స్మణో! ముసలకి స లయ నేతత్ క్షణాద్యన్నజాతం- తతో రాజాప్రాతస్సభాయాం సమాగతం కాళిదాసంవీత్యుము సలకి సలయం తెతత్ సౌద్యన్నజాతం ఇపలి త్వాసుక వెత్వంచరణత్రయంప రైత్యు వాచ-తతః కాళిదాసః ప్రాహజగతిపిచిత మేత తారాష్ట్ర మేవాహినూనంతదపిచకిల సత్యం కాన నేవద్ధితోసి నవకువలయ నేత్రా పాణి సంగోత్స వేస్మిన్ముసలకి సలయ నేత కణాద్యన్నజాతం||తతః రాజాచర ఇత్రయస్య ప్రత్యక్షురలకుందదౌ - అన్య దా రాజాదీర్ఘ కాలంజల కేళింవిథా యపరిశా స్త తీరస్థవటవిటపిఛాయాయాంనిషణ్ణ ః -తత కశ్చిత్కవిరా గత్యగ్రహ!! | ||ఛన్నం సైన్యరజోభ రేణభవతి భోజ దేవకుమార దక్షిణదక్షిణ క్షితిపతిః ప్రేత్యాంతరికుంకుసౌత్ 'నిశ్శంకోనిర పత్రపోనిరనుగో నిబాధ వోసిస్సుహృన్ని స్త్రీకోనిరపత్య కోరనుజో సహా టకోనిగణతః కించ || శ్లో ||అకౌండధృతమాన సవ్యవసితోత్సవైఃసార సైర కాండపటు తాణా నై రపిశిఖండి నాంమండలై 81 దిశ స్సమవలోకి తాస్పర సనిర్భరపో. సద్భవ త్పృథువరూధినీరజనిభూరజ శ్యామలాః ||తతో రాజాలకు ద్వయందదౌతదా నీ మేవతస్య శాఖాయా మేకం కాకంరటంతం ప్రేక్యుకోకిలం చాన్య శాఖాయా నూజంతంవీక్య దేవజయనామాకవిరాహ||శ్లో ||నోచారూచరణ్ నచాపిచతు రాచం చూనః వాచ్యం వచోనోలీలాచతు రాగతిన-చశుచిఃపకు, గ్రహ యంతవ - క్రూర క్రైంకృతినిర్భ రాం గిరమిహస్థా నేవృదైవోదిరణ మూఖణ ధ్వాంతు నలజ్జ సేవ్య సదృశంపొండిత్యము న్నాటయణ తతఎనాం దేవజయ కవినాకాకమి షేణవిరచితాం స్వగర్హణాంమన్యమాన స్తత్ స్పధాళ్ముహరి శర్మానామక విశికో పె సేవ్యా పూర్వంఫోహ!! X తుల్య వర్ణచ్ఛదై కృష్ణ : తాణ ·నా (భో జచరిత్రమ్) కోకిలై స్సహసంగతః కేనవాభ్యాయ తెకాకః స్వయంయదిన భాష తె|| తతో రాజాతయోఃహరిశమః దేవజయయోః అన్యోన్య వైరంజ్ఞా త్వామిథ అలింగ నాదివస్త్రాలంకారాదిదా నేనచమిశ్ర స్వంవ్యధాత్ - అన్యగా రాజాయాన సూరుహ్య గచ్ఛ? వర్మనికంచి క్తపోనిధింద్బట్వాతంఛేహ- భవాదృశానా సుభాగ్యాయ శంభవ తాంక్వస్థితిః భోజనాధ్యం కేవా ప్రార్ధ్యంతణతి తన స్వరాజవచననూకణ్యణ తపోనిధిఃఆహ చ్లో ||ఫలం స్వేచ్ఛాలభ్యం ప్రతిపన ను కాదం.. నిరుహాంసయఃస్థానేస్థానేశిశిరవః ధురంపుణ్య సరితాం - మృపు "ఏర్భాశయ్యా సులలితం లొపు వవయీ సహం తెసం తాపం తడపిధనినాం ద్వారికృపణాః- రాజ వయంకమపి నాభ్యర్థయామఃశినగృస్టీమ శ్చేతి రాజూ తుమౌనమతి తతట త్తర దేశాదాగత్యకశ్చి రాజానం స్వ స్త్రీత్యాహతంచరా జాపృచ్ఛతి-విద్వజా కుత్ర తెస్థితిరితి-విద్వానాహ || || య శౌంబుసిందత్య మృతం అంత్యజాశ్చసు రేశ్వర్యా! చింతామణిశ్చ పాషాణా స్తత నావ సత్ : ప్రుభో || తదా రాజాలకుందత్వాఫోహ - కాశీ చేశే వి శేషవా తేడాతి- సఆహ దేవః దానీం కాచి దద్భత వాతాః తత్రలోకము ఫేసతు తా- దేవాదు: ఫోనదీ నాఇతి- రాజా - దేవానాంకుతో దుఃఖంవిద్వక్-సచాహ-నివాసః క్వా ద్య మోడల్ఫ్భ జేనక నకాచలఇతి వ్యగ్రధియో దేవాభోజ వార్తె అనూత నా-తతో రాజాకుతూహలో క్యాతుష్ట స్సకాత స్మైపునఃలకుందదౌ-తతో ద్వా రపాలః ప్రాహ - దేవ శ్రీశైలా దాగతః కశ్చిద్వి ద్వాక్ బ్రహ్మచర్యనిష్ఠ :- ద్వారివరణ త ఇతి రాజా-ప్రవేశయే త్యాహతత ఆగత్య బ్రహ్మచారీ చిరంజీ వేతి - రాజూతంపృచ్ఛతి బ్రహ్మణ బాల్యపవకలి కాలానురూపంకిం నామవ్ర తం తె - అన్వహముపవా సేనకృశోసి - కస్యచిత్ బ్రాహ్మణ స్యక న్యాంతు భ్యండాపయిష్యామి - త్వంచే గృహస్థనియమమంగీక రిష్య సీతి- బ్రహ్మచారీ ప్రొహ-దేవత్వ మిశ్వర స్త్వయాకివ సాధ్యం || శ్లో || సారంగాస్సుహృదో గృహంగిరిగుహా శాంతిః ప్రియా గేహినీవృ... వశాన్యల తౌఫ లైనిక వససం థంతరూణాంత్వచః | త్వ ద్వాక్యామృతపూరమగ్ననః ససాంయెషామి ( 8 - తేవా మిస్టుక ళావతం సయమి నాం మోజే.పి మోనస్పృహా ! 'రా : ఉరాయపాడయోఃపతతి ఆహచ - బ్రహ్మణ వయాకింక తః వ్యమితి సకప చేసి నయం కాశీంజిగమిషవ్యతతపకంవి ధేహి - యెత్వత్సద నెపండితన రాకతా సర్వానసపల్నీ - - కాశీంప్ర తి ప్రేషియతతో హంగొద్దీ తృప్తః "కాశీంగమిష్యామితి రాజా తథాచ ఒతతస్స 'ర్వెపణితవరా స్తదాజ్ఞయాత్ర వదతి - యంనిర్వలు ·8 యామ ( భ జ చ రి శ్రమ్) స్థితాఃకాళిదాస కోనగచ్ఛతిస్మ - తదా రాజా కాళిదాసంపాహ- సుక వే త్వంకుతో నగతో సీతితతః కాళిదాసోరాజానం ప్రాహ - దేవ సర్వజ్రాసి|| 3 యాంతితీర్ణేషుబుధాయెశంభోద్దూరవ ర్తినః - యస్య గౌరీశ్వరశ్చిత్తెలీథణం భోజపరంహిసః- తతో విద్వత్సు కాశీంగ తేషు రాజూక దాచిత్సభాయాం'కాళి దాసంపృచ్ఛతి స్మ-కాళిదాస అద్యకి మపిశ్రుతంకిత యేతి- సఆహ- మేరౌవం డరకండ రాసుహిమవత్సా నౌమ హెండ్రాచలె నైలాసస్య శిలాత లేషుమల యత్రే గ్భాగభా గేష్వపి - సహ్యాద్రా వపి తేషు తేషుబహుశోభోజళుతం తేమయాలో కాలోక విచార చారణగణే రుద్గీయమానంయశః తతశ్చమ తృ తో రాజా ప్రత్యక్షురలకుందదౌ తతఃక దాచిద్రా జావిద్వస్పృండంసిర్గతంకా ళిగా సంచలనవరత వేశ్యాలంపటంజ్ఞా త్వాప్య చింతయత్ - ఆహహబాణమ యూరప్రభృతయోమదీయా నూజ్ఞాంవ్యదధుః- అయంచ వేశ్యార సలంపటత మయాజ్ఞంనాలియ తె- కింకుగ్మ ఇతితతో రాజాసావస్థంకాళిదాసమ పశ్యత్ - తతఆమ్మని జావజ్ఞ ఖాత్వా కాళిదాసః అళ దేశంగ త్వాతనే శాథినాధంప్రాప్య ప్రాహ - దేవమాళ వేంద్ర స్యభోజస్యావజ్ఞ యాత్వదే శంష్ట్రాప్తాహంకాళిగా సనాషక విరితి - తతో రాజ్ఞామాస నేఉప వేశ్య హసుక వె - భోజు సఖాయాఇహాగ తైఃపండి తైస్సముదితశ్శతశ ర్మహిమా- సుక వెత్వాం సరస్వతీంవద నితతఃకిమపిప రేతి - తతః కాళిదాసఆహ ||శ్లో ! అల్లాళ కొణిపాలత్వ దహితనగ రెసంచరంతీకి రాతీకణా! న్యాదాయరత్నా న్యురుతర ఖది రాంగారకం కాకులాంగీ 14 ప్వాశ్రీ ఖణఖండం తదుపరి ముకుళీ భూత నేతాధమం తీశ్వాసా మోహానుయా తైర్మధుకరనిక రైద్దూ మశంకాం బిభ ర్తి ||తతఃత స్మైప్రత్యక్షురలకుందదౌతతఃక దాచిద»ళ రాజః కాళిదాసంప ప్రచ్ఛ-సుక వెఏక శిలానగరీంవ్యావర్ణ యేతి-తతఃక విరాహ || శ్లో || అపాంగ పాతైరపదేశ పూర్వై రెణీదృశామెక శిలానగ ర్యాం | వీధీషువీధీషువినాప రాధంప దెప దేశృంఖలి తాయువా నః || పునశ్చప్రత్యక్షురలతుందదౌ పునశ్చప కలిక విః - అంభోజప తాయతలోచన నానాంఅంభోధిదీన్హాస్విహదీఘజు కా సు | సమాగ తానాంకుటిలైరపొంగైరసంగ బావై 8 ప్రహతాయువానః పు నశ్చ అల్లాళనృపఃప్రత్యక్షురలకుందదోపవంత శ్రావస్థితఃకాళిదాసు-అత్రాం త రెధారానగర్యాంభోజం పాప్య ద్వారపాలఃస్రాహ- దేవఘూర్జర దేశా త్ మాఘ నామాపండితవర ఆగత్య నగరాద్బహిరాస్తి తేనచ స్వ పత్నీ రాజు ద్వారి ప్రేషితా - రాజా తాంప్ర వేశయే త్యాహతతోమాఘపత్ని ప్రవేశి తా సారాజహస్తేపత్రంతీయచ్ఛత్ రాజాత దాదాయ వాచయతి || శ్లో|| కు ·(భోజ చరి రమ్) ముదవశమపశ్రీ శ్రీముచంబొడషండంత్య జతిముదశము:బాకః స్త్రీ సంశ్చక వారః- ఉదయమహిచురశ్మి ర్యాతిశీ తాంశుర సంహతవిధినిహ తానాంహావి చితో విపాక ?|| ఇతి రాజా తగద్భతంప ఖాళవణ? నమాకణ్యకాలకు ప్రయం గత్వామాఘపత్నీ మాహమా తరిగంభోజ నాయదీయ తే-ప్రాతరహంమాసు పండితమాగత్యనమస్కృత్యపూణr మనోరథంక రిష్యామితి - తతస్మాతగా దాయగచ్ఛంతీయాచకా నాంముఖాత్స్వభగుశ్శారదచంద్ర కిరణగౌరా? గుణాకొశ్వు త్వా తేభ్య ఎవధనమఖిలం భోజదత్తంగ శవతీమామపండితం స్వ భర్తారమాసాద్య ప్రాహ - నాధరాజ్ఞభోజె నాహంబహుమాని తాధనం స ర్వం యాచ కెభ్య స్వచుణా వాకణ్యద క్తవతీమాఘఃస్రోహ దేవి సాధుకృ తం - పరమె తెయాచ కాస్సమాయాంతి కీల తేభ్యఃకిం దేయమితితతో మామ పండితంవస్త్రావ శేషంజా త్వాకోప్యర్థి హ || || ఆశ్వాస్యపర్వ తకు లంతపనోజ్ఞత స్తముద్దామదావవిధురాణిచ కాననాని! నా నానదీనదశ తానిచ పూరయి శ్వారిక్తాసియ్యలద సైవతవో గమ శ్రీః - ఇత్యేతదాక న్త్యనూఘః 'స్వపత్నీమాహ || దేవి || . ||అర్ధానసంత నచముంచతిమాంచురాశాత్యా గెంతింవహతిచలితమ్మతో మె/యాచ్నాచలాఘవక రీ స్వవ దెచ,పాపంప్రా ణాస్వయంవ్రజతకింపరి దేవ నేన || దారిద్యా నలసంతాపశ్శాంత స్పంతో షవారిణా యాచకాశావిఘా తాంతర్వాహః కెనోపశామ్యతీతితత స్తదానూ ఘపండిత స్య-తామవస్థాంవిలోక్య సర్వేయాచకాయధా స్థానంజగ్ము-ఎవం తేషుయాచ కెషుయథాయథంగ తైః - పశ్చాదపిచగంతవ్యంక్వసాధE :పున రీదృశః ఇతివిలపక్ మాఘపండితఃపరలోకమగా మీతో మాఘపత్ని స్వామి ప రలోకంగ తెసతి ప్రాహ || స్లో || సేవం తెస్మ గృహంయస్య దావద్భూ భుజస్స దా- సస్వభాభ్యాసహాయోయంప్రియ తెమాఘపండితః- తతో రాజామా ఘంవిపన్నంజ్ఞా త్వానిజనగరాద్వి ప్రశ తావృతఃమౌనీ రాత్రోవెవతత్రాగా త్ -తతో మాఘపత్నీ రాజానం పీక్యుప్రాహ-రాజ యతః పండితవర శంపా ప పరలోకమగాత్ - తతో స్యకృత్య శేషంసవ్య గా రాధనీయంభవ తేతి- తతో రాజా మాఘంవిపన్నం సర్మ దాతీరంనీ త్వాయథో కైనవిధినాసం సారమకరోత్ -తత్రచమాఘపత్నీవహీన్ని ప్రవిష్టా తయోశ్చపుత్రవత్సర్వం చక్రెభోజః తతోమా మొదివంగ తెరాజశోకాకులో విశే షేణకాళిదాసవి యో గేనచపండి తానాంప్రవా సేనకృశోభూః నెది నెబహుళ పక్షు శశీవ-తతో మాత్యైర్మిళిత్వాచింతితం అల్లాళ దేశేకాళి దాసోవసతితస్మి న్నాగ తెరాజా సుఖభవిష్యతీతి - పవంవి చార్యామా క్యాః ప కిమపిలిఖత్వాతత్పత్రం చైక సం ·రం ( ఖో X చరితమ్) స్యానూత్య-స్యహ సేదత్వా ప్రేషితం- సకాలకు వే."కాళి దాసమాసాఠ్య రాజోమాత్యైః ప్రేషితోస్మి నత్వాతత్ పత్రంద శవాళి - తతస్తత్ కాళిదాసోవాచయత్ ||శ్లో || నభవతి సభవతీన దిరంభవతి చిరం చేత్ఫ లేవి సం వాదీ- కోపస్సత్పురుషాణాంతుల్యః స్నేహేననీ చానాం - సహకారేదిరం స్థిర్వాసలీలం చాలకోకిల - రంహిత్వా ద్యాస్యనృణేషువిచరన్న విలు సేక లకంఠయథాశోఖా సహకా రేభవగ్గరః - ఖది రెవాపలా శేనాకింతథాస్యా ద్వి చారయేతి - తతః కాళిదాసః ప్రభాతేతంభూపాలమాపృచ్ఛ్యమాళవ దేశ మాగత్య రాష్ట్ర క్రీడోద్యా నేతస్థా - తతో రాజాచత తాగతం జార్వా స్వయంగత్వామహ తాపరివా రేణ సమానీయ సమ్మానిత వాక్ తతః క మే ఇవిద్వన్మండ లెచ సమాయా తెసాభోజపరిషతౌగివ గెజె - తతస్సింహా'స సమలంకుర్వాణంభోజం ద్వారపాలః - ఆగత్యప్రణమ్యాహ - దేవ కోపివి ద్వారా జాలంధర దేశాగా గత్య ద్వార్యా స్తఇతి - రాజాప్రవేశయెత్యా హ-సచవిద్వానాగత్య సభాయాంత థావిధం రాజానంజగన్మాన్యా, కాళి దాసోదీ?" కవిపుంగ వాంశ్చవీక్యుబద్ధ జిహ్వ ఇవాజాయత - సభాయాంకి మపితస్యముఖాన్ననిస్సరతి - తదారాణోక్తం-విద్వ- కిమపిప రెతి - సల 'హ-ఆర నాళగళ దాహళంకయామగ్ముఖాదపగ తాసరస్వతీ - తెన వైరికమ లాక చగ్రహవ్యగ్రహస్తనకవిత్వమ స్తి మే - "రాజాత సేవ:హీషీశ తందదౌ- అన్యదా రాజా కౌతు కాకులస్సీ తాంత్రేహ - దేవిసురతంప తేతి - సీతా || సురతాయనమస్త ష్మెజగదానంద హితవే-అనుషంగిఫలం యస్యభోజ రాజభ వాదృశాంతతస్తు'రాజాత స్యైహారంద7 - తతోగా జాచామరగా హిణీం వేశ్యా వవలోక్య కాళిదాసం హ-సుక వె వేశ్యా మేనాంవణ యెతి - తామవలోక్య కాళిదాసః హ || స్లో || కచఖారా త్కు-చఖారఃకుచ భారాధ్భీతి మేతిక చభారః- కచళుచ భారాష్ట్ర ఘనంకొయం చంద్రాన నేచచు త్కారః|| భోజ స్తుష్ట స్సకొస్వయమ పిపఠతి ||వచనాత్పదయు hళీయంవచ నాదధరశ్చదంతపంక్తిశ్చ - కచతఃకుచయుగళీయంలోచనందు గళంచమభ్యత స్త్రీ సతి-అన్య దాభోజొధారానగ రేప కాకీవిచరణ కస్యచిద్వి ప్రవరస్య గృహంగ త్వాతత్ర కాంచన పతివ్రతాంస్వాం కేశయానం భక్తార ముద్వహంతీమపశ్యత్ తతః తస్యాశ్శిశుస్సుసౌఖతః జ్వాలాయా స్సమిపమ గచ్ఛత్ - ఇయంచపతిధర్మపరాయణా స్వపలింనో జ్ఞాపయామాస - తతశ్ని శుంచనఘ్నో పతంతం నా గృహ్లాత్ - రాజా చాశ్చర్యమవలో క్యాతిస్థత్ - రాహ || శ్లో ·ఈ - ( భో జచరితమ్) తతస్సాపతి ధర్మపరాయణా వై శ్వావరమప్రాథః యత్ - యక్షేశ్వరత్వం సర్వకర్మ సాక్షీ సర్వధమాణ జానా సిమాంపతిధర్మపరాధీ నాం శిశుపు గృఘంతీంచజా నాసి - తతోష దీయశిశుమను గ్రహీతుందక్కత్వంమాద హెతి - తతశ్శిశు యక్షేశ్వరంపు విశ్యతంచహ స్తేనగృహీత్వాధణ ఘటికా పర్యంతంత , వాత్మిత్ - తతో నారోదీత్ ప్రసన్నముఖశ్చ శిశుః - సాచ ధ్యానారూఢాంత్ తతో యదృచ్ఛయా సముజ్ఞ తెభత రిసారుడితి శిశుంజగాహ తంచపరమధర్మచూలోక్య విస్మయా విష్ణోనృపతి రాహ- అమమ భాగ్యం కస్యా ప్తింరుదీ దృశ్యః పుణ్యస్త్రీయోపిషన్నగరమధి పసంతీతి || తతఃప్రాతస్సభాయామాగత్య సింహాస నెఉపవిష్టః రాజా కాళి దాసంస్రాహ- సుక వేషహదాశ్చర్యంమయాపూర్వెద్యూ రాతౌవృష్టమ స్త్రీశ్యు క్వారాజా పఠతి | శ్లో || హుతాశనశ్చందనపంక శీతలఇతి-కాళిదాస సతశ్చరణత్రయంఝడితిపఠతి || స్లో || సుతంపతతం ప్రసమీక్యుపాప కేన బోధయామాసపతింపతివతా తదాభవత్తత్పతిభ క్తి గౌవరవాత్ హు తాశనశ్చందనపంక శీతలః - రాజాచస్వాభిప్రాయమాలోక్యవిస్మితఃతమా లింగ్య పాదయోఃపతతిస్మ - ఏక దాగ్రీష్మ కాలెరాజాఅంతఃపు రేవిచరణ మగ్మ తాపత స్తఃఆలింగ నాదికమకుర్వక్ తాభిస్సహసర సస్న పాద్య-పచారమ సుభూయత శై 9వసు ప్తః - తతఃపాతరుత్థాయరాజా సభాం ప్రవిష్టఃకుతూ హలాత్పఠతి || శ్లో !! మరు దాగమవా ర్తయాపిశూ న్యాసమయెజాగ తిసు ప్రవృ ద్ధతా పేభవభూతి రాహ || శ్లో || ఉరగీశిశ వెబుభుడు వెస్వా మదిశ త్భూత్కృతిమాన నాని లేన - రాజావ్రిహ భవభూ తెలోకో కి స్పష్యగు శైతి | తతోపాం గేన రాజా కాళిదాసుంపశ్యతి-తత స్సఆహ || శ్లో || అబలాసు విలాసి మోన్వభూవకొనయ నై రేవనవోపగూహనాని, తదా రాజాస్వాభిప్రా యంజ్ఞా త్వాతుష్టః కాళిదాసంవి శేషేణ సమ్మానిత తా? - అన్య దామృగ యాపరవశో రాజా అత్యం తమాతణ : కస్యచిత్సరోవరస్య తీ రెనిబిడచ్ఛాయ స్యజంబూ వృశు స్యమూలము పావిశత్ - తతశయా నే రాష్ట్ర జంద్వా ఉపరిబ హుభిఃక పిభజజంబూఫలాని సర్వాణ్య పిచాలీ తాని - తాని సశ్వంపతి తానిస శ్య ఘటి కామాత్రం స్థిత్వాళ మంపరిహృ తోస్థాయతురం గమపరనూ గుహ్యాగతః - తతస్సభాయాం రాజాపూర్వానుభూతక పిచలితఫలపతశరవ మనుకుర్వణ సమస్యామాహ || శ్లో || గుళుగుగ్గుళుగుగ్గుళుతత ఆసకాళిదా సః|| . ||జంబూఫలానిపక్వానిసతంతివిమ లెజలె- కపికంపిత శాఖాభ్యోగుళు గుగ్గుళుగుగ్గుళు - రాజాతుష్ట ఆహా - సుక వేఅదృష్టమపిపరహృధయంకథం ·- ( భోజ చరిత్రమ్) జానాసి - సాయీ చ్ఛార దాసీతిముహుర్ముహుః పాదయో పతతి స్మ-ఎక దా ధారానగ రెప్రచ్ఛన్న వేషః విచరణకస్యచిద్విృద్ధబాహ్మణస్య గృహెరా జామధ్యాహ్న సమయెగచ్ఛ F తతిష్ఠతి మృత దావృ ద్ధవిప్రో వైశ్వం దేవం కృత్వా కాక బలింగృహణ గృహాన్నిగణత్య భూమౌజల శుద్ధాయాంనికి ప్య కాకి మాహ్వయకిస్మతతహ స్తవిస్ఫాల నేనహా ఏతి శబ్లేనచ కాకాస్స మాయా తాః - తత్రకశ్చిత్కాకస్తారం రారటీతిస్తృతచుత్వా తత్పత్నీ తరుణీ భీ తేవహస్తంనిజోరసినిధాయఅయెమాత ఇతిచక్రంద || తతోబ్రాహ్మ ఇస్రాహ ప్రియెసాధుశి లేకిమథంబి ఔషీతి - సాప్రాహ - నాథమా దృశీనాంపతి వ్రతాస్త్రీణాం క్రూరధ్వనిశ్రవణం సహ్యంవా - సాధుశీ లె తరాభ వెదె వెతివి ప్రఆహ - తతో రాజాతచ్చరితం సర్వందృత్వావ్యచింతయ తా | అ హెూఇయం తరుణీచుశ్శీలానూనం | యతోనివ్యాణ జంబి భేతి ! స్వపాతివ్రత్యం స్వయ మేవకీతణ యతిచ | నూనమియంనిఖీః తా సతీఅత్యం తందారుణం కర్మరాత్రోకరో త్యెవ | ఏవంనిశ్చిత్య రాజాత తై వరాత్రా వంతహిణతఏవాన్జత్ | అథంశీ థె రరిసు పైసామాంస పెటికాం వేశ్యాక రణవాహయిత్వానర్మ దాతీరమగచ్ఛత్ | రాజాప్యాత్మానంగోపయి త్వా నుగచ్ఛతిస్మ-తతస్సానర్మదాం ప్రొష్య తత్రసమాగతానాం గ్రాహాణాం మాంసందత్వానదీంత త్వా అపరతీర ఫ్ఘానశూలాగ్రారోపి తేన 'స్వమనో రమెణ సహరమ తెస్మతచ్చరిత్రం దృత్వా రాజా గృహం సమాగత్య ప్రాత స్పభాయాం కాళిగా సమాలోక్య ప్రాహ-సుక విశృణు ||శ్లో || దివాకాకరు తాద్భీ తా || తతః కాళిదాసఆహ || భో రాత్రోతగతినమఃదాం - త తళితు“ రాజాపునః ప్రాహ || శ్లో || తత్ర సంతిజ లెగ్రాహాః-తతః కవిరాహ మమః జ్ఞా సైవసుందరీ- తతో రాజా కాళిదాసస్య పాదయోఃపతతి || ఏకదా ధారానగ రేవిచరణ వేశ్యావిధ్యాం రాజాకంతుక లీలాతత్పరాంతదరణ వేగేనపాదపతి తావతంసాంసకాంచనసుందరీందృష్ట్వా సభాయామాహకం తుకంవణణయంతుకవయఇతి || తదాభవభూతి రాహ ||శ్లో|| విదితంననుకం తుక తెహృదయం ప్రమదాధర సంగములు ఇవ - వనితాకర తామరసాభిహ తఃపతితఃపతితఃపునరుత్పతసి-తతోవరరుచి? పా హ ||శ్లో|| ఏకోపిత్రయఇవ భౌతిక ంతుకోయం కాంతాయాఃకరతల రాగరక్తరక్తః- భూమౌతచ్చరణన ఖాంశుగౌరగౌరఃఖస్థస్సన్నయనమరీ చినీలనీల|| తతః కాళిదాసఆహ॥శ్లో || యోధరా కారథరోహికంతుకళిక రేణరో షాదపిహన్య తెముహుః - ఇతీవ నె త్రాకృతిభీతముత్పలం (స్త్రీయః ప్రసాదాయపపాత పాదయోః - తదాగా ·Mo (భోజ చరిత్రమ్) జాతుష్టః శ్రయాణామకరలకుందదౌ - విశే షేణచ కాళిదా సమదృష్టావ తంసకుసుమపతనబోద్ధారం సమ్మానిత వాక్ - తతఃక దాచిచ్చిత్రక గ్మావలోక నతత్పరః రాజాచిత్రలిఖితంమహా శేషందృత్వా సమ్యగ్జిఖిత మిత్యవదత్ తదాకశ్చిచ్ఛివశమాళ్ నామక విః శేషమి షేణ రాజానంలౌతి!! శ్లో|| అనేకఫ జీనస్సంతి భేక భక్షుణతత్పరాః - ఎక ఏవహిశేషోయంధరణీధరణకమః - త దానీం రాజా తదభిప్రాయంజ్ఞాత్వాత స్మెలకుందదౌ - కదాచిద్దెమంత కాలె సమాగ తేజ్వలంతీంహసంతీంసం సేవయ రాజా కాళిదా సంప్రోహ-సుక వెహసంతీంవణః యేతి||తతఃసుకవిరాహ - కవిమతిరివబహులోహానుఘటి తచక్రాప్రభాత వే ళేవ-హరమూ లిరివహసంతీ భాతివిధూమానలో పేతా- రాజాఅక్షరలకుందదౌ - ఏక దాభోజ రాజేంతగృణ హెభోగాహాః స్తుల్య గుణాశ్చతసోనిజాంగ నా అపశ్యత్ - తాసుచకుంత లేశ్వరపు తాంపగ్మావ త్యాంఋతుస్నానం అంగరాజస్యపు తాంచంద్ర ముఖ్యాం క్రమ ప్రా పింకమల నామ్న్యాంచగ్యూత పణజయలబ్ధ ప్రాప్తిం అగ్రమహిహ్యంచ లీలా దేవ్యాం దూళీ ప్రేషణము ఖె నాహ్వానంచ ఏవంచ తురోగుణా దృ ప్వొ తేషుగుణేషున్యూ నాధిక భావం రాజాన్య చింతయత్ -తత సర్వత దా &ణ్యనిధిః రాజ రాజ : శ్రీభోజః తుల్యభా వేసద్వి త్రిమటి పర్యంతంవిచింత్య విశెషానవ ధారణేనని ద్రాంగతః ప్రాతశ్ళో ఎథాయకృతాహ్నికస్సభామగాత్ తతచసింహాసనమలంకుర్వాణ శ్రీ భోజః సకలవిద్వత్కవీమండలమండ నంకాళిదాసమా లోక్యసుక వె ఇమాం త్ర్యక్షరోన తురీయచరణాం సమ స్యాంశృణుఇత్యు క్వాపఠతి|| శ్లో || అప్రతిప స్త్రీ మూఢవ'నసాద్వి స్థితానా డికాఃఇతిపరి త్వా రాజూ కాళిదాసమాహ - సుక వెపతత్సమస్యాపూరణంకు 8్వతితతః కాళిదాస్మత స్య హృదయంకరత లామలక వళపశ్యకా త్యక్షురా థిక చరణ త్రయవిశిష్టాంతాంసమస్యాంపఠతి || దేవ || స్నాతాతిష్ఠతికు 1 లేశ్వ రసుతావారోంగ రాజు స్వసుఃన్యూ తేరాత్రిరియంజితా కమలయా దేవీ ప్రసా ద్యొథునా - ఇత్యంతఃపురసుందరీజనగుణే న్యూనాధికం ధ్యాయతా దేవే నా ప్రతిప త్తి మూఢమనసాద్విత్రాస్థ్సితానాడి కాః - తదా రాజాస్వహృద యమేవజ్ఞాతవతః కాళిదాసస్య 'పాదయోఃపతతిస్మక విమడ్డ లంచచమత్కృ తమజాయత - ఏక దారాజాధారానగ రెవిచరణ క్వచిత్పూణణ కుంభంధ్య త్వాసమాయాంతీం పూణచద్రాననాంకాంచిదృప్వౌతత్కుంభజ లెశబ్దం చకంచనళుత్వానూన మేవతస్యాః కంఠగ్ర హెయం ఘటః రతికూజితమివ ·( భ జ చ లి త్రమ్) కూజతీతిమ న్యమానః సభాయాంకాళిగా సంప్రాహ!!శ్లో ||కూజితం రతికూజిత మితిక విరాహ!| శ్లో॥ విద గ్లైసుముఖేర త్రేనితంబోపరి సంస్థ తె- కామిన్యాగిత సుగ ళెకూజితంరతికూజితం-తదాతుహోరాజా ప్రత్యక్షురలక్షందదౌ-ననామ చ-ఏక దానమదానద్యాం మహాస్ర దెజాల కై రేకఃశిలాఖండః ఈ పదం? తాక్షరఃకశ్చిదృష్టికిం తైశ్చపరిచింతితం-ఇదమత్ర లిఖితమివకిన్చి ద్భాతినూ నమిదం రాజనికటం నేయమితిబుధ్యాభోజు సదసి సమానీతంత దాకర్ణ్య భోజః ప్రాహ పూర్వంభగవ తాహనుమతా శ్రీమదామాయణం కృతం-తదత్ర స్త్రదెనూత నై : ప్ర కేపితమితిశ్రుతమ స్తితతః - కిమిదంలిఖతమిత్యవశ్యంవీ చార్యమితిలిపిఖానా కార్యజతుపరీక్షయాకు రాణి పరిజ్ఞాయపఠతి - తత్ర చర ఇద్వయమాను పూర్వ్యాజ్ఞం!! శ్లో|| ఆయిఖలువిషమఃపు రాకృతానాంభవ తిహిజంతుషుకమఃణాంవిసాక :-తతో భోజః ప్రహ-పతస్య పూర్వాధణం కధ్య తామితిత గాభవభూతి రాహ!! శ్లో || క్వనుకులమకళంకమాయ తాడ్యుః క్వనురజనీచర సంగమాపవాదః| తతో భోజ స్తత్రధ్వనిదోషంమన్వాన స్తదేవ పూర్వాధకామన్య ధాపఠతిస్మ|శ్లో|| క్వజనక తనయాక్వరామజయాక్వచద శకంథరమంది ని వాసి-అయిఖలు-విపాక ||తతఃభోజఃకాళి దాసంప్రాహ- సుక వేత్వమసిక విహృదయంప రెతి సఆహ || శివశీరసిశిరాంసియాని రెజుం శివ శీవతానిలుఠంతిగృధ్ర పాదైః || అయిఖలు-విపాకః-తత స్తస్యశిలాఖండస్య పూర్వపు టెజతుశోథ నెన కాళిదా సపఠిత మేవదృత్వా రాజా భృశంతుతోష- కదాచిద్భో జేసవిలాసాథకం నూతనగృహాంతరం నిర్మితం తతుగృహారత రెగృహప్ర వేశాత్పూర్వమే వకశ్చిదహ్మరాకు సః ప్రవిష్టః సచరాత్రాత శ్రయేవసంతి తాళ్ భక్షయతితతోమాంత్రికా సమాహూయతదుచ్చా టనాయ రాజాయత తెస్మ-సచ ఆగచ్ఛ స్నేవమాంత్రికా నెవభశయతి-కించ స్వరక విత్వాదీకంపూర్వాభ్య స్తమేవపర తిష్ఠతి-ఏవంస్థి లేత త్రైవరకు సిరాజాకథమస్య నివృత్తిరితివ్యచింతయత్ - తదాకాళిదాసః హ- దేవ నూనమయం రాకు సః సకలశాస్త్ర ప్రవీణస్సుక విశ్చ భౌతి- అత స్త మెవతో షయిత్వా కార్యం సాధయామి మాంత్రికా స్తిష్టంతు మమమంత్రంప శ్వేత్యు క్వాస్వయంతత్ర రాత్రాగత్వా శే తెస్మతతః ప్రథమయా మెబహ్మ రాశు సఃస నూగతః సచాపూర్వంపురుషం దృత్వా ప్రతియామ మెకై కాం సమస్యాంసా నిసూత్ర మేవపఠతి యెనో మీరంతధ్ధృదయజ్ఞతంనో క్తమయంన బ్రాహ్మణ తోహంతవ్యం ఇతి-నిశ్చిత్యహంతి - తదానీమపి పూర్వవదయమపూర్వఃపుకు షఃఅతఃమయా సమస్యాపడ నీయాన చెద్వక్తి సదృ శము త్తరం తస్యాఃత దా ·(భొ జచరిత్రమ్) హంతవ్య ఇతిబుధ్యాపఠతి సర్వ స్య ద్వాఇతి - తదాకాళిదాసః ప్రాహ! సుమతి కుమతీ సంపగాప త్తి హేతూ- ఇతితత స్సగతః పునరపి ద్వితీయయా మెసమా గత్యపఠతి|| వృధ్రాయూ నాఇతి - తదాకవిరాహ - సహపరిచయాశ్యజ్య తె కామినీభిః-ఇతి తృతీయేయా మెసరాకు సః పునస్సమాగత్యపఠతిపకొగోతె ఇతి - తతఃకవిరాహ - ప్రభవతీపుమా యఃకుటుంబంబిభతి తతశ్చతుళ- యా మొఆగత్య సరాకు సఃపఠతి స్త్రీ పుంవచ్చ ఇతి || తతఃక విరాహ- భవతి యదాతధ్ధి గేహం వీనష్టం ఇతి-తత-స్సరాడు సోయామచతుష్టయేపిస్వాభిప్రా యమేవజ్ఞాత్వాతుష్టః ప్రభాత సమయే సమాగత్యతమాగెష్యప్రాస - సు మ తెతుట్టె స్మికింత వాభీష్టమితి || కాళిదాసఃప్రాహ-భగవ న్నెతగ్గృహంవి హాయాన్య తగన్తవ్యమితి-సోపిత థెతిగతః అనంతరంతుషోభోజఃక వింబహు మానిత వాక్ - ఏక దాసింహాసనమలంకురుర్వాణే శ్రీభో జెసక లభూపాల శిరోమణోద్వారపాలఆగత్య ప్రాహ - దేవదక్షిణ దెశాతో పిమల్లి నాధనా మాకవిః కౌపీ నావ శేషో ద్వారివతః రాజాపు వేశయే త్యాహతతఃకవి రాగత్య స్వర్ణాత్యు క్వాత దాజ్ఞ యాచోపవిష్ట 2-పఠతి | శ్లో|| నాగోఛాతిమ దెన ఖంజలధ రై పూర్ణేందు నాశర్వరీశీ లేన ప్రమదాజ వే నతురగోనిత్యోత్సవైర్మ స్థిరం-వాణీ వ్యాకరణేనహం సమిథువై నఁ ద్య స్సభాపండి తై :- సత్పు ణకు లంత్వయావసుమతీలోక త్రయంభాను నా || తతో రాజా ప్రాహ - విద్వ కొత వోదేశ్యంకిమితి. తతఃకవి రాహు||శ్లో|| అంబాకుప్య తినమయాస్నుషయాసాపి చనానయానమయా-అహమపినతయానతయావద రాజకస్యదోషోయం ఇతి రాజాచ గారిద్య దోషంజ్ఞా త్వాకవింపూణః మ మోరథంచ క్రె-ఏక దా ద్వారపాలఃఆగత్య రాజానం ప్రాహ - దేవకవి శేఖరో నామమహాకవిగ్వైరి వర్త తే-రాజాప్ర వేశయే త్యాహతతః కవి రాగత్య స్వర్ణాత్యు క్యాపఠతి || శ్లో || రాజ దౌవారి కాదేవప్రాప్తవానస్మి వారణం|| మదవారణమి చ్ఛామిత్వత్తో హంజగతీప తే||త దాప్రాణ్ముఖఃతిష్ఠ రాజా సముష్టశితంప్రాద్దేశం సర్వంకవ యెద శంమత్వాదక్షిణాభిము శోభూత్ తతః కవిశ్చింతయత్ కిమిదం రాజా ముఖంపరావృత్యమాంసపశ్యతీతితతో దక్షిణ దేశం 'సమాగత్యాభిముఖఃక విః పఠతి||శ్లో || అపూ ర్వేయంధనుర్విద్యాభవ తాశిక్షి తాకథం - మాగః శౌఘస్స మాయాతిగుణాయాతిదిగంతరం-తతో రాజా దక్షిణ దేశమపిమనసాకవయె దత్వా స్వయం ప్రత్యణ్ముఖోభూత్ -కవి సత్రాగత్య ప్రాహ || శ్లో|| సర్వజ్ఞ ఇతి లోకోయుభవంతంభాష తెమృషా - పద మెక ంనజానీ షేవక్తుంనా స్త్రీలియా చ కె-తతో రాజాతమపి దేశంక వేదకాశంమత్వా ఉదణ్ముఖోభూల్ - కవిస్త ·23 (భో జ చరిత్రమ్ ) తాపీ ఆగత్య ప్రాహు. "సర్వదా సర్వడోసీఆమిథ్యాత్వంకధ్య సేలు జై!2! నా రయో లేఖా రెపృష్ఠంనవకు పరయోషితః || తతో రాజా సర్వాంభూమింక వె దత్తాంమ త్వాఉ త్తిష్ఠతిస్మక విశ్చతదభిప్రాయమజ్ఞాత్వాపునరాహ || శ్లో | రాజ కనక ధారాభిఃత్వయి సర్వత్రవర్షతి - అభాగ్యచ్ఛత్ర సంచ్చ న్నెమయి నాయాంతిబిందవఃత దా రాజా చాంశఃపురంగ త్వా దేవీం హ్రహ- దేవి సర్వం రాజ్యంక వయెద మాం తత స్తపోవనంమయాస హాగచ్ఛేతి - అస్మిన్నవసరే విద్వాణ ద్వారినిర్గ తఃబుద్ధిసాగ రేణముఖ్యా మా త్యెనప్పష్టఃవిద్వక్ రాజ్ఞాకిన్ద శమితి సఆహ-నకిష పీతి|| తదాఅమాత్యః ప్రాహ-తత్రోక్తం+కంపఠ-తత కవిఖ్మోక చతుష్టయంపఠతి - అమాత్య స్తతః ప్రాహ-సుక వెతవకొటిగ్ర వ్యందీ య తెపరం రాజ్ఞాయ శవద శంభవతితత్పునవి? క్రియ తామితి - కవి స్తధా కరోతితతఃకోటి ద్రవ్యంద త్వాకవిం ప్రేషయిత్వా అమాత్యో రాజనిక టమా గత్యతిష్ఠతిస్మ||తదా రాజాచతమాహా - బుద్ధి సాగరరాజ్యమిదం సర్వందత్తం కవయోపత్నీ భిస్సహత పోవనంగచ్ఛామి - తత్ర తపోవ నేత వా పెకూయది మయా సహాగ చ్ఛేతితతో-అమాత్యః ప్రాహ దేవ తేనక వి నాకోటిశ్రవ్యమూ ల్యెన రాజ్య మిదంవి శ్రీతం - కోటి ద్రవ్యం చవిచు పేద త్తం.అతో రాజ్యంభవ దీయ మేవభుం డ్వాతి తదా రాజాచబుద్ధిసాగరంవి శేషేణ సమ్మానిత వాక్ ||ఆ న్య దా రాజమృగయార సె నాటవీ మట్ లలాటంత పెవ నెద్యూన దేహఃపి పాసాపర్యాకులస్తురగమారుహ్య ఉదకాథీడా నికటతట భువమట కొతదల్వప రిశ్రాంతళిక స్య చిన్మహాతరొః అధస్తావుపవిష్టః తత్ర కాచిద్దారోపక న్యాసుకుమా ' సర్వాంగాయదృచ్ఛయాధారా నగరం ప్రతితగ్రంవి శ్రీతు కామా తక భాండంచోద్వహం తీసమాగచ్ఛత్ తామాగచ్ఛంతీందృష్ట్వారా జాపి సాసావశాదేవత ద్భాండస్థం పేయం చేత్ | పిబామీతిబు థ్యా పృచ్ఛత్ తరుణి కిమావహసీతి || చతమ్ముఖ శ్రియా భోజంమ త్వాతత్సిపాసాంచజ్ఞాత్వాత న్మభావలోక నవశాచ్ఛందోరూ పేణాహ॥శ్లో || హిమకుందశశి ప్రభశంఖనిభం పరిపక్వక పిర్ధసుగంధరసం | యువతీక రనిమFథితం పిబ హేనృపస్వరుజాప హరం ఇతి రాజా తచ్చత గ్రంతుష్టఃపీ త్వా తాంహ్రహ ! సుభ్రుకింతవ వాభీష్ట మితి | సాచకించి దావిష్కృతయావ నామదనపరవశా మోహాకులనయనా ప్రాహ | దేవమాంక న్యా మెవా వై హి/సాపున రాహఇందుం కై రవిణీవకో క పటలీ వాంభోజినీవల్లభం మేఘం చాతకమండలీవమధుపశ్రేణీవ పుష్పవు జం) మాకందంపిక సుందరీవరమణీవా ర్మెశ్వరం ప్రేషితం చేతో వృశ్రియం 'సదానృపవర త్వాంఠస్టుముక్క-06 తే- రాజాచమత్కృతః ప్రాహ-సుకు రమనోజ్ఞ ·28 (భో జచరితమ్) నూరి త్వాం లీరా దేవ్యా అనుమ త్యాస్వీకుర్మః ఇతి ధారా నగరం నీత్వా తాంత థైవస్వీకృత వాళ్-క దాచిత్ రాజాభి షే కెమదనశరపీడి తాయాఃమ దిరాజ్యఃకరతలగళితో హేమక లశః సోపానపం 'శ్రీ షురట న్నెవపపాత - త తో రాజాసభాయామాగత్య కాళిదాసం ప్రాహ- సుక వెపనాంసమస్యాం పూరయ || టంటంటటంటంటటటంటం - తదాకాళిదాసః ప్రాహ - రా జాభి షె కేమదవిహ్వలాయాః హస్తాచ్చ్యుతో హేమఘటాయువ త్యాః| సోపాననూ గెఃషు కరోతిశబ్దంటంటంటటంటంటటటంటటంటం - తదా జాస్వాభి ప్రాయంజ్ఞ్వా త్వాకరలకుంగదౌ - అన్య దాసింహాసనమలంకు ర్వాణే శ్రీభో జేకశ్చనచోరఃఆరశు రై రాజనిక టంనీతః - రాజా తందృత్వాకో యమిత్యపృచ్ఛత్ తదాఆరశు కాఃప్రాహుః - దేవఅ నేనకుభిల్ల కేనక స్మింశ్చి ద్విశ్యాగృహేఘాత పాతనూ గెణర్ర వ్యాణిఅపహృతానీతి || తదా రాజా ప్రాహ.. అయందండనీయఇ9 || తతఃభుక్కుండోనానుచోరః స్రహ శ్లో॥ భట్టినః' భారవీయోపినష్టఃభికునః షోభీమ సే మోపినష్టః | భుక్కుండో హంభూపతి స్వంహి రాజ భ బ్భావళ్యామంతక స్సన్ని విష్టః || తదా ఫోహ - భోభుక్కు ండగచ్ఛగచ్ఛయథేచ్ఛంవిహర - కదాచిద్భోజోమృగ యాపర్యాకుల వ నెవిచరణ విశ్రమానిస్టహృదయః కంచి త్తటాకమాసాద్య స్థితవాక్ - శమాతను పః - తతో పరపయోనిధికుహరంగ తెభాస్కరే | || త తైవారోచతనిశాత స్య గా సుఖప్రదా-చంచచ్చంద్రక గానంద సందోహపరికందళా, తతః ప్రత్యూష సమయెనగరం ప్రతి ప్రస్థితో రాజాచర మగిరినితంబలంబమానశశాంక బింబమవలోక్యసకుతూహ లస్సభామాసా దృత,దా సమీప స్థాణకవీం ద్రాన్ని రీక్యు సమస్యా మేకామవదత్ || శ్లో|| చ రమగిరినితంబెచంద్రబింబంలలంబేత్రదాత్రేహభవభూతిః || శ్లో || అరుణకిర ణజా లైరంతరి ఒగత కేః |తతో దండి: ప్రా హ హ || శ్లో || చలతిశిశిరవాతే మందమందం ప్రభా తె-తతః కాళిదాపః ప్రాహ || . || యువతిజనక దంబె నాధ ముక్తోష్ణ బింబె||చరమగిరినితంబెచంద్ర బింబంలలంబె-తతో రాజా సర్వానపి సమ్మానిత వాణ - తత్ర కాళిదాసంవి శేషతఃపూజిత వాళ్- అథక దాచిద్బో జఃనగరాద్బహినికాగణతః నూత నేనతటా కాంభ సాబాల్య సాధితక పాలతో ధనాదిచ కార - తన్మూ లేనకశ్చనశ ఫరశాబః కపాలం ప్రువి'వికటక రోటి కానిక టఘటితోననిర్గ తః - తతఃరాజాస్య పురీమవాప - తదారభ్య రాశిక పొల వేద నాజాతా - తతస్తత్ర త్యైర్భిషగ్వరైః సమ్యకి కిల్సి తాపినశాంతా!! ఏవమహనికాశంనిత రామస్వ స్థానాజీ, అమానుషవిది తే నమహారోగేటి||శ్లో|| I ఆ ·(భోజ చరిత్రమ్) మండాను మభూద్వపుగః తసుఖం హెమంతకాలేజ్జవద మంగళాత కాంతి రాహువదనాంతాబ్ద బింబోపమం -- చేతః కార్యపదేషుత స్యవిము ఖంకీట్ల స్య నారీష్వీవ - వ్యాధిః పూణణ తరోబభూవవిపి నెశు శూ శిఖావాని వృపవమతీ తెసంవత్స రేపి కాలె - న కేనాషిని వారితఃతగ్గదః! తతశ్ళీ భోజో నానావిధ సమయా షధర సనపరోరోగచుః ఖతమనాస్సమీపస్థంశొకసా గరనిమగ్నంబుధి సాగరంక ధమసి సంయ తాక్షు రాము వాచవాచం - బుద్ధిగా గరఇతః పరమగ్మద్విషయేనకోపిభిషగ్వరోవపతినూతనోతు బాహటాది భేష జకోశా నిఖిలాశ్ ప్రోతసినిరస్యాగచ్ఛమమ దేవ సమాగమ సమయః సమా గత ఇతితచుత్వా సర్వెపి పౌరజనాః కవయశ్చ అవరోఢ సమాజాశ్చవిగళద సారనయనాబభూవుః తతః కదాచి దేవసభాయాంపురండరః సకలము నిబృందమధ్యస్థంవీణా మునిమాహ - ము నెఇదానీంభూలో కేకానామవార్తె తీతతః నారదః ప్రాహ - సుర నాథనకిమప్యాశ్చర్యంకింతుధారా నగరవా సీ శ్రీ భోజభూపాలశ్రోగపీడితోనిత రామస్వ స్క్రవర్త తె- సత స్యరోగః కే నా పినని వారితః - తద నేనభోజనృపా లేనభిషగ్వరా అపి స్వదేశాన్నిషామి తాః - వైద్య శాస్త్రవ-పిఆనృతమితి నిర సమితి - ఏత గాకణ్యణ పురుహూత స్సమీపస్థానా సత్యావిదమాహ - భోస్వర్వైద్యౌకథ మనృతంఢన్వంత రీయంశాస్త్రం తదాతా నాహతురమ రేశం - దేవనవ్యళీక మిదం శాస్త్రం కిరత్వమరవిది తెనరో గేణ బాధ్య తెసౌభోజు ఇ ఇంద్రః - కో సావవార్యరో గః - కింభవతో విణ దితః తతస్తావూచతుః - దేవ కాపాలశోధ నే కృ తెఖో జెనత దాష్ట్ర విష్టః పాఠిన్యతన్మూలోయంరోగ ఇతి తదా ఇంద్రఃస్మయమా నముఖ్య ప్రాహ - తదిదానీ మేవయువాభ్యాంగం తన్యంన చేదితః పరంభూ లో కెభిషక్ఛాస్త్రస్యా సిద్ధాభః త్ - సఖలు సరస్వ తీవిలా సస్యని కేత నం-శాస్త్రాణాముర్థ తాణ-చేతితతఃసు కేంద్రాదేశేన తాపు భావపధృతద్వి జన్మ వేహధారానగరంప్రాప్య ద్వారస్థంప్రాహతుః- ద్వారస్థఆ వాంభిషజా కాశీ దేశాదాగశౌశ్రీభోజాయవిజ్ఞా పయ తెనానృత మీత్యంగీకృతం వైద్య శా స్రమితి శ్రు త్వాతతతిస్థాప నాయతదో గని వారణాయ చేతి ద్వారస్థః ప్రాహ-భావిహొనకోపిభిషకవరఃప్ర వేష్టవ్య ఇతి రాథో క్తం రా జూతు కేవలమస్వస్థ - నాయమవ సరోవిజ్ఞాపన స్వెతి - తస్మిక్ క్షుణే కార్య వశాధ్భహిని: గణతో బుద్ధిసాగరస్తాదృత్వా కౌభవంతావిత్యపృచ్ఛత్ తః తొయథాగతమూచతుః. తతో బ్ఫుసాగ రెణ తౌరాష్ట్ర స్సమీపంనీత్- తతో రాజా తావవలోక్యముఖ క్రియాఅమానుషావిత్రిబుధ్యా ఆఖ్యాంశ తతో - A ·యా (భోజ చరితమ్) క్య తెయంరోగోని వారితుమితినిశ్చిత్యతౌ బహుమానిత వాక్ -తతస్తావూచ తుః - రాజన్న భేత్తవ్యంరోగోనిగణతః - కింతుకుత్రచి దేం తెత్వయా భవితవ్యమితి || తతఃరాజ్ఞాపిత ధాకృతం - తతస్తావపి రాజానం మోహచూ ణేశ్ నమోసయి త్వాశిరః కపాలమా దాయతత్క రోటి కాపు టెస్థితంశఫ రకులంగృహీత్వా కప్మేణ శిల ద్ఛాజు నెనిక్షిప్య "సంధానకరణ్యా కపాలయ థావ దారచయ్య సంజీవిన్యా చతంజీవయి త్వా త స్మెతదర్శయ తాం- తదా తనృత్వా రాజా నిష్మితః కి మేత దితి కౌపృష్ట వాక్ వా? తదాతావూచతుఃరాజక్" త్వయావాల్యా దారభ్య పరిచితక పాలశోధనతస్సం ప్రాప్తమిదమితితతో రాజా తావశ్వ నౌమత్వా తచ్ఛోగ నాథః మపృచ్ఛత్ - కిమస్మాకంపథ్య మితి-తతః తానూచతుః || శ్లో || అశీ తెనాంభసాస్నానంపయఃపానంవయ స్త్రీయః - ఏతద్వో మానుషాః పథ్యమితిత శ్రాంత రేరాజా || ముఛ్యెమాను షాఇతి 'సంబోధనంఈ త్వావయంచె న్మానుషాః కౌయువామితితయోః హస్తారండి? స్వహస్తాభ్యాం అగ్ర హిత్ - తతస్తత్ క్షుణపవ తావంతరధ త్తాం - బువంతా వేవ కాళి దా సెనపూరణీయంతురీయచరణమితి - తతో గాజాబి స్మితః సర్వానాహూయకద్వృత్తమబ్రవీత్ - తఛ్ఛు, త్వాసర్వ పిచమత్కృతాః విప్మితాశ్చబభూవుః - తత్కాళిదా సెనతురీ యచరణం పూరితం- స్నిగ్ధ ముంచభోజనం ఇతి - తతోభోజొపి కాళిదాసంలీలామా నుషంమ త్వా పరంసమ్మానిత వాక్ - అథభోజనృపాలః ప్రతిదినం సంజా తకందళ తాడంకివణ వృ ధేధారాధీశఃకృషెతరపకు చండ్ర ఇవ - తతఃక. దాచుళ్సింహాసనమ లంకుర్వాణె శ్రీభోజె కాళిదాసభవ భూతిదండి బాణ మయూరవరరుచి ప్రభృ తిక వితీలక కులాలంకృ తాయాంస భయాంద్వో రపాలప త్యాహ - దేవకశ్చిత విద్వారితిష్ఠతి - తే నేయం పేషి తాగా గాసనాథాచీటి కా దేవ సభాయాంనిక్షిప్య తామితి తాందశః యతి - రా జాగృహీత్వా తాంవాచయలి | శ్లో || కాచి ద్బాలారమణవసతం ప్రేష యతీకరండం దాసీహస్తాత్సభయమలిఖద్వ్యాళమస్యోపరిస్థం - గౌరీ కాం తంపవనతనయంచంపకం చాత్ర భావంపృచ్ఛత్యార్యో నిపుణతిలకోమల్లి నా థళిక వీంద్రః - తచుత్వా సర్వాపివిద్వ త్పరిషచ్చమత్కృతా - తతఃకా ళిదాసః ప్రాహ - రాజ మల్లి నాథశ్మీపుమా కారితవ్య ఇతి. తతో రాజా దేశాద్వారపా లేనస ప్ర వేశితఃక వి! రాజానం స్వర్ణాత్యుత్వాత దాణా యోప విష్టః - తతో రాజా(పాహతంక వీద్రం - విద్య కొమళ్లీ నాథక వెసాధురచి ·(భోజ చరిత్రమ్) * తొగాధాతదా కాళిదాసః స్రాహ కిముచ్య తెసాధ్వితి - తి- దేశాంతరగతం కాంతాయాశ్చరిత్రవణం నేనశ్లాఘనీయ్యో సివిశిష్యత త్తద్భావ ప్రతిభటవ ర్ణ నేత దాభవభూతిః ప్రాహ- విశిష్య తెలియంగాధాపం, కంతోద్యానవై రిశో వాతాత్మజస్య వర్ణ నాదితి- తతః స్త్రీ తన రాజ్ఞాత స్మెద త్తంసువర్ణానాం లకుంపంచగజాశ్చదశతుర గాశ్చదత్తాః తతఃప్రీతొ విద్వా సౌతి రాజానం! శ్లో || దేవభోజతవదానజలౌ ఝఃసోయమణ్ణరజనీతివిశం కె-అన్యధాతదుది తె షుశిలాగోభూరు హెషుకథ మీదృశ దానం - తతోలో కోత్తరం శ్లోకంశ్రు త్వా రాజా పునరపిత స్మైలకు శ్రయంద7. తతోలిఖతిస్మ భాండాగారికోథ మూపతె 1 . ! ప్రీతశీ భాజభూపస్సద సివిరహిణీగూఢనర్మో కి పద్యం శ్రుత్వా హేమ్నాంచలకందశ చ సతురగా పంచ నా గానయచ్ఛత్ - పశ్చా కలై వసోయంవితరణగుణ సద్వడ్ల నాల్ ప్రీత చేతాః. లక్షంలకుంచలక్షం పునరపి చదదొమల్లి నాధాయత స్మెతతః కదాచిద్భోజ రాజః కాళిదా సంప్రతి గ్రహ-సుక వేత్వమస్మాకంచరమగ్రంథంపర - తతఃశ్రుణోరాజానంవినిం దళిదాసకత చై వతం దేశంత్యక్త్వా విలాసవత్యా సహఏకశిలానగరం ప్రా ప-తతః కాళిదాసవియో గేసశోకాకుల స్తం కాళీ దాసంమృగయితుం రాజా కాపాలికి వేషంధృత్వార మేణపకశిలానగరం ప్రా శిలానగరం ప్రాప-తతఃకాళిదాసోయో గినందృప్వౌతం సొమపూర్వంపప్రచ్ఛ యోగి కుత్ర తెస్థితిరితీ-యోగీవద తి|| సుక వేఅస్మాకంధారానగ రెవసతిరితి - తతఃకవిరాహ-తత్ర బొజఃకుశలీ కిం-తతోయోగీ పా ప్రొహ-కింమయాచవక్తవ్యమితీ - తతఃకవిరాహత తాతి శయవార్తా స్తి చెత్సత్యం కథయెతి || తదాయోగీ ప్రాహ భోజోదివంగతణ తి-తతః క విశిభూమౌనిపత్య పులపతి-దేవ త్వాంవి నాస్మాకంకణమపి భూమా నస్థితిః- అతస్త్వత్సమీపవఃహమాగచ్ఛామి ఇతి కాళిదాసః బహుశో * విలప్య చరమశ్లోకంకృత వాక్ || అద్య ధారానిగా రాలంబాసర స్వతీ - పం డి.తాశిఖండి తాస్స ర్వేభోజరాజెదివ? తె|| ఏవంయదాకవి నాచరమశ్లోక ఉ a 24 ·(భోజ చరిత్రమ్) కస్తదైవసయోగీ భూత లెవి సంజ్ఞ శివపాత - తతః కాళిదాస స్తథావిధంత మవలోక్య అయంభోజు ఏ వేతినిశ్పిత్యఅహ మహా రాజతత్ర భావ తాహం వంచితో స్మీత్యభిధాయఝడితితంశ్లోకంప్రకారాంత రెణపపాఠ! Healouge- అధ్యధారాసదాధారాసదాలంబాసర స్వతీ - 'పండి తావుండి నాస్సర్వేభోజరాజేభువంగ తెరతోభోజ స్తరణ లింగ్య ప్రణమ్యధారానగరం ప్రతియయా - శైలం శైలవిని శ్చలంచహృదయం ముంజుస్య తస్మిడణే భో జైజీవతిహర్ష సంచయసుధాధారాంబుధౌమజ్జతి | స్త్రీభిశ్మీలవతీభి రేవస హసాకర్తుంతపస్తత్వ రేముం జేముంచతి రాజ్య భారమభజ త్యాగైశ్చభో గైర్నృప భో ఒ జ చ రి . సంపూర్ణం

·No text on this page.