·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·CATALOGUE
OF TIUC
SANSKRIT MANUSCRIPTS
IN THE
LIBRARY OF THE INDIA OFFICE.
PART II.
Samskrit Literature :
A. SCIENTIFIC AND TECHNICAL LITERATURE.
I. GRAMMAR, LEXICOGRAPHY, PROSODY, MUSIC.
JULIUS EGGELING, Ph.D.
PROFESSOR OP SANSKRIT AND COMPARATIVE PILOLOGY IN TILE UNIVERSITY OF EDINBURGH.
London :
PRINTED BY ORDER OF THE SECRETARY OF STATE FOR INDIA IN COUNCIL.
1889.

·MC iibliaka
Ace. No 46029
Class No.
016'091.
GRE
24.10.62
R &
St. Card
I'lish.
Tut.
Bli Card
becked
ae
a
LONDON:
PRINTED BY GILBERT AND RIVINGTON, LIMITED,
ST. JOAN'S HOUSE, CLERKENWELL ROAD.

·CONTENTS OF PART II. SANSKRIT LITERATURE: L'AGE 155 A. Srientifir und Technical Literature. I, (rammar (Vyaknrama) ---- 1. Paniniya 1. Ashtadhyay 1. Recasts of Ashtadhyāyi Subsidiary Treatises %: ('indra 3. Kaunárn (Kalapa) 10.4. 179 193 196 4. Sārasvata 210 5. Haima 216 218 .6. Januara 7. Vopadeva 8. Saupadma 230 242 9. Minor Grammars and Miscellaneous Grammatical Treatises 247 . 266 10. Prākrit Cirammar 269 301 II. Lexicography (Kosha) III. Prosody (Chandas) IV. Music (Samgita) 315

·No text on this page.

·SECOND PART: SANSKRIT LITERATURE. A. SCIENTIFIC AND TECHNICAL LITERATURE. I. Grammar (Vyakarana). fairly written, in tho Devanagari character; 1. PĀNINIYA. fourteen lines in a page. Modern. a. Ashtūdhyāyi. The same work. 567. The cover has the following notice : "The golden canons (80otras) of Panini, the prince 2139. Foll. 21; sizo 15} in. by 9 in.; of Sanskrit grammarians.' Devanagari character; twelve lines in a pago. [Sır C. Wilkins.] Modern. 570. Ashțādhyāyi, Panini's compondium of Sanskrit 2451. Foll. 36; size 12 in. by 7} in.; grammar, in cight adhyāyas. fairly written, in the Devanāgari character; Edited, with a commontary, ombodying part fourteen lines in a page. Modern. of the vārttikas and extracts from the original Tho saino work, (R. JOHNSON.] commentaries, by Pandits Dharanidhara and Kūcinātha, Calc. 1809. Also, with German notes 571. and various appendixes, by O. Böhtlingk, 1839. 2822. Foll. 132; size 9 in. by 6 in.; well The latter scholar hag latoly completed a Ger- writton, in tho Dovanāgari character. Modern. man translation of the Sūtras. Tho same work. (R. JOHNSON.] Each sūtra, with its numbers (in adhyāyas and pādas), bogins with a new line. 568. [SIE C. WILKINB.] 3081. Foll. 42; sizo 10 in. by 6 in.; 572. European paper (water-mark 1844); bound in the European fashion and interleaved; legibly 2973. Foll. 38; sizo 10 in. by 6 in.; fair, written, in the Devanagari character; twonty- modern Devanagari writing ; fifteen lines in a one lines in a page. pago. The same work. The same work. (DR. JOHN TAYLOR.] Two leaves, inserted at the beginning, contain an English translation of the sūtras as far as I. 2, 52. (J. R. BALLANTYNE.] 1680. Foll. 85; size 9} in. by 3; in. ; well written, in the Dovanagari character; seven lines 569. 2818. Foll. 38; size 12 in. by 8 in.; Tho saino work. 573. in a page. Y ·156 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 574. Tho carlier part of the volume contains inter Adhy. I., pâda 1 of the Mahābhūshya, with linoar notos by Colebrooko. Kaiyata's and Nāgesa's glosses, was published Datod Samvat 1851. (H. T. COLEBROCKE.] by J. R. Ballantyne, Serampore, 1856 ; a completo photo-lithographed facsimile of MSS. of these works by Th. Goldstücker, for the Indian 686. Foll. 51; sizo 94 in. by 4 in.; very Government, 1872-4; a lithographed odition of the Mahābhāshya with Kaiyața's gloss, by well written, in the Dovanagari character; nine Pandits Riijārāmaśāstrin and Būlasīstrin, Benares lines in it page. 1870; a critical edition of the Mahūbhushya, by Another copy of the Ashțūdhyāyī; not quito F. Kielhorn, Bombay, 1878-85. completo. [H. T. COLEBROOKE.] Foll. 1-26, adhyāyas I.-IV. 579. Foll. 27-51 (numbered 24-48), from V. 1, 17, to the end. 3050. Foll. 271 ; size 114 in. by 41 in.; Dated संवत् १९३४ मितिभाद्रपदशुद्धश्रवणद्वादश्यां १२ | fairly written, in the Devanagari character ; रविवासरे कपिलधारामध्ये लिखित रनेश्वरेण ॥०॥ about the middle of last century, by throo different hands; ten or eleven lines in a page. [11. T. COLEBROOKE.] Kaiyața's Bhashyapradāpa. Adhyāya I. 575. It begins : 3053. Foll, 102; gizo 11in. by 4} in. ; सर्वांकारं निराकार विश्वाध्यक्षमतीन्द्रियम् । fairly written, in Devanāgarī, in the last contury, सदसद्रूपतातीतमदृश्यं माययावृतैः ॥ १ ॥ by at least three different hands; 9-15 linos (J. R. BALLANTYNE. in a page. Patañjali's Vyakarana - Malibluishya, from 580, 581, 582. gliortly after the beginning of the 2nd pāda, to the end of the 1st adhyāya. 349, 350, 351. Sizo 12 in. by 4} in. ; Foll. 1-42, numberod 157-198, contain to Devanagarī character; fairly written, by soveral the end of the 2nd pāda (where the MS. is stated hands, about the boginning of the present cento have belonged to ono Vaikuntha). The 3rd tury; 10-12 linos in a payo. pūda ends fol. 685. [J. R. BALLANTYNE.] Bhāshyapradipodiyota, a commentary on Kaiyata's scholia, by Nāgojë (or Nägesa) -bhatta, 576, 577, 578. son of Siva-bhatta and Satā Devī. 171, 330, 326. Foll. 402, 286 and 333 Vol. i. Foll. 342, Adhyāya I. Each pada resp.; size 12 in. by 6 in.; logibly written, in is paged separately. P. 1, ends fol. 211 the Devanagari character, by different hands; [but numbered 219; some numbers (41, 10-15 lines in a page. 143-149) having been omittod] ; p. 2, Patanjali's great commentary, with the gloss, fol. 259b; p. 3, fol. 295 (at the end of entitled Bhashyapradipa, of Kaiyata, son of this chapter a fow lines aro wanting). Jaiyața. The first pāda is dated Samvat 1857. Vol. i. contains adhyāyas 1 and 2 ; vol. ii. Vol. ii. Foll. 286. Adhyāgas II.-IV., each adhyāyas 3, 4 and 5; vol. iii. adhyāyas 6-8. of which has a separate pagination. Dated (at the end of the fifth adhyāya) A. II., p. 1, ends fol. 95b; 2, fol. 896; 3, Samvat 1832. fol. 118; 4, fol. 1326.

·GRAMMAR. 157 Bhashyapradipoddyota. Adhyāyas II and III. Adhyāya II. ends fol. 107. [II. T. COLEBROOKE.] 587. 3078. Foll. 583; sizo 9 in. by 43 in.; legibly written, in the Devanāgari character ; ten lines in a page. Bhūshyapradāpoddyota. Adhyāya V. Datod Samvat 1766. . A. III., 1, should end at fol. 183 ; but thero is an omission here ; 2, fol. 200; 3, fol. 2103; 4, fol. 220. A. IV., 1, fol. 2676; 2, should end about fol. 275, where there sooms to be an omission; 3, fol. 284% 34, fol. 2866. Vol. iii. Foll. 315, Adhyāyas V.-VIII. ; each paged soparately. A.V., 1, fol. 270; 2, fol. 47b; 3, fol. 60bB 4, fol. 77. A. VI., 1 (six alenikas), fol. 127; 2, fol. 185; 3, fol. 15234, fol. 182. A. VII., 1, fol. 209; 2, fol. 2350; 3, fol. 24603 4, fol. 2556. Fol. 18 of this adhyaya is missing (between foll. 199 and 200 of the volume), and No. 61 has becn omitted in the numbering. A.VIII., 1, fol. 278b; 2, fol. 297; 3, fol. 311. It ends : इति श्रीशिवभट्टसुतसती [ सतीदेवी elsewhoro] गर्भनकालोपनामक नागोजीभट्टकृते भाष्यप्रदीपोद्योते sमस्य चतुर्षे प्रथममाहिकं पादश्चाध्यायश्च सिद्धिः ।। (H. T. COLEVROOKE.] 588. 3042. Foll. 75%; size 11} in. bysi in. ; legibly written, Devanagarī writing ; 14-17 linos in a page. Modern. Chūyi, a commentary on the first ihnika of Nigesta's Bhishyaprarlipoudyota ; by Vaidya- 12 tha Tüyagunda. It begins : पतंजलिमुमाकांतकमनीयविभूषणं । महसवदनांभोजसुवासितजगहणं ॥१॥ योगिहत्पयवसनं मलमात्रविदारणं । स्फोटाभिधं स्फोटमूलं रूपकारण कारणं ॥ २ ॥ वैद्यनायः पायगुंडो ध्यात्वा ध्यात्वा पर गुहं । भाष्यप्रदीपमूद्योतान् व्याघष्टे गूढसंविदे ॥ ३ ॥ शास्त्रं निर्णयकं न्यायकलापं मुनिसतमाः । सूत्ररूपेण कुति शिवम्यैघाइयैव तु ॥ ४ ॥ अल्पायरममंदिग्धं सारवद्विश्वतोमुख । सस्तोभमनवयं च मूत्र मूत्रविदो षिदुः ॥ ५ ॥ मुनयश्च मनुष्याश्च प्रसादादेव शूलिनः । सूत्र व्याख्यां प्रकुर्वेति वानिकानां सरूपतः ॥६॥ उकानुनदुरुक्तानां चिंता यत्र प्रवर्तते । त ग्रंथ पार्मिकं प्राहुर्जिकज्ञा मनीषिणः ॥ ७ ॥ सत्रार्थ भाष्यरूपेण यथावद् * दर्शयति च । 583,584,585. 1208, 1209, 1210. Now bound in one volume. Foll. 716%3; size 12} in. by 4} in.; written by several hands, in the Devanagari character; generally eloven lines in a page. Modern. Nagoji-bhatta's Bhashyapradipoddyota. Wanting adhyayas II. and III. A. I. ends fol. 324b; IV. fol. 4000; V. fol. 465%B VI.fol. 5913 VII. fol. 6556. The palas of the last five adhyāyas are paged separately. [II. T. COLEBROOKE.] 586. 557. Foll. 172%; size 12} in. by 4} in.; copied by two different recent hands, the same by which portions of the preceding vol. wero writton; cleven lines in a pago. * In this place a passage has been inserted by mig. take, commencing : विष्णुधर्मोनरे प्रोक्तं मार्कडेयेन धीमता । घर्च प्रति यथा सर्व प्रोव्यते ऽथ समाशृणु (?) । तत्रज्ञा युक्तमद्वेषं दीगंभीरशब्दयत् । क्वचित्रिरुनसंयुक्त वाक्यमेतत्स्वयंभुवः ॥ यत्कचिन्मिश्रसंयुक्तं युनं नाम विभक्तिभिः प्रत्य हाभिहितं यच्च तदूपीणां वयः स्मृतं ॥ Y 2 ·158 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 589. सूत्रार्थो वस्पते पत्र वाक्यैः सूत्रानुकारिभिः ॥ ६ ॥ स्वपदानि च वयैते भाष्यं भावविदो पिदुः । 490b. Foll. 168; size 13 in. by 6 in.; प्रसादादेव रुद्रस्य भवानीसहितस्य तु ॥ ९ ॥ written in a large regular modern hand. The घोतव्यं स्वगुरोः खात्मखरूपप्रतिपत्तये । MS. has, however, suffered on account of the मात्मलाभात्परं नास्ति किंचिन्मात्रमपि द्विज ॥१४॥ stickiness of the ink. Ten lines in a page. पराशरपुराणे वै स्पटमेत नियोधत । Bhūshyapradīpavivarana, another commen- नौणैरेनुक्तमत्रोक्तं सूत्राधर्थप्रतीतये ॥ १५ ॥ tary on Kaiyata's glosses, by Israrānanda, dis- यद्यपि नोचितमिदं दुर्घडेर्मम मंदतः । ciple of Satyananda. Tho first päda only. तथापि श्रीशदयया प्रवृतो म्हं समीरितः ॥ १६ ॥ It begins: प्रारिप्सितप्रतिबंधकशमनाय कृतं समुचितखेष्टदेवतादिनत्या भार्थ व्याचिकीर्षुश्विकीर्पितस्य ग्रंथस्याविनेन परिसमाप्तये लवं मंगलं शिपशिखायै व्याख्यातृश्रोतृणामनुषंगतो मंगलाय प्रचयगमनाय पशिष्टाचारपरिप्राप्तमिष्टदेवतानमस्कारल वर्ण ततं च क्रमशो निषभाति । नत्वेति पद्योतसर्वद्वितीयांतानामत्रान्वयः । मंगलाचरणं शिपशिक्षार्थ ग्रंथे निवमग्रंथारंभं प्रतिजानीते ॥ अस्य च कुर्वे इत्यवान्वयः वागिति सरखतीमित्यर्थः ० • । सर्वाकारमिति खकी ये साह नागेशेति For another MS. of this work, containing The colophon runs as follows : इति श्रीमापा- four pādas, soe Weber's Cat. Berl., no. 727. पगुंडोपाख्यवैद्यनाथको भाषादिव्याख्याने छायास्ये ॥ [H. T. COLEBROOKE.] पौपे मासि सिते पक्षे चतुर्थी भृगुषासरे । लिखित लक्षीरामेण छायाख्यं प्रथमाह्निकम् ॥ 590. (J. R. BALLANTYNE.] 3082. Foll. 170%3; size 10 in. by 43 in.; on the wholo fairly written, in Devanāgari, by three different hands (viz. foll. 1-57,58-162,163-170 38 ślokas, ending: resp.); ten (in the last 8 leaves eleven) lines in साध्यो ऽर्थश्चेदनुकोऽर्थों वाको यस्मिन्प्रकस्यते । & page. सार्या पनिर्दिवा भुक्के देवदत्त इतीति यत् ॥ Portions of the Sūktiratnākara, a commen- निपातनायोगविभागदर्शनाद tary on the Mahābhāshya, by Sesha Nārāyana. गुरूपदेशादनुवानिकादपि । a) Foll. 58-170 of vol. (numbered 30-172; खतंचसिद्धेः परतंत्रदर्शनात the last 8 leaves numbered by the same प्रसादयशषणतो ऽथ पडि ॥ more recent hand which added the date) contain Adhyāya I. ūhnika 1 and 2, in- अधिकरणं योगः पदार्थों हत्वयं उद्देशो निर्देश उपदेशो completo at the beginning. The 2nd उपदेशः प्रदेशो निर्देशो ऽपवर्गों वाक्पशेषो ज्यापतिः प्रसंगमे- ähnika begins fol. 112. कांतमनेकांतः पूर्षयको निर्णयो विधान विपर्यायो प्रतिक्रांता b) Foll. 14-29 (marked 17-32): a portion पोषणमनागतीषणं संशयो व्याख्यानमनुमत खसंज्ञा निर्वधनं of Adhy. I. ahnika 3 (on Pān. I. 1, दृष्टांतो नियोगो विकल्पः समुच्चय जामिति । तर यममधि 1-2) corresponding to from about p. 39 मायोच्यते तदधिकरणं । येन पाक्पार्थो युज्यते स योगः। . of Kielhorn's Mahabhashya (fol. 46 of Benares ed.) to the end of sūtra 2. यनिर्दिष्टं युक्तिगयं तदूसमिति ॥ c) Foll. 30-32 (numbered 34-36): another प्रयोगन संशयनिर्णयौन portion of the same āhnika, containing व्याख्याविशेषौ गुणलापर्व । part of the comment on Pūņ. I. 1, 3 कृतव्युदासो शासन च (Mahabh., Kielh., pp. 48-49; Ben. foll. सवार्तिको धर्मगुणो कोशेति । 56-57). .. -- ·GRAMMAR. 159 .. d) Foll. 1-13 (numbered 2-14) : Adhy. I. A. III., foll. 90, onds (by a differont hand): ahnika 4, incomplete at the beginning. इति काशिकायां वृत्ती e) Foll. 33-57 of vol. (original numbers A. IV., foll. 99, ends: इति श्रीजयादित्यकाशि- 69-139, with many gaps, and figuros कायर्या वृत्ती partly cut away) : fragments of the com- A. V., foll. 79, ends : इति श्रीकाशिकायां पुतौ . mentary, from shortly before the begin- A.VI. (by a different hand from tho other ning of Adhy. I. ähnika 8 (Pūņ. I. 1, 56) books), fol. 185, ends : इत्युपाध्या[य] श्रीवामनकto Pāņ. I. 1, 67, in the 9th ähnika, in नायां [का] शिकावृत्ती पठस्याध्यायस्य चतुथैः पादः ॥ the comment on which sūtra the MS. संवत् १६६७ वर्षे चैत्रमासे शुक्लपक्षे द्वितीयायां शनिवाशरे breaks off abruptly. श्रीमयुरास्थाने श्रीनमुनातटे अंकेशवदेवजीशानुकूले ॥ Tho section a) ends (cf. Wober's Cat. Berl., इदं पुस्तकं ॥ no. 721): A. VII., foll. 79, ends : इति श्रीवामनाचार्यविर- श्रीमत्पिरिंदापरराजराजः श्रीशेषनारायणपंडितेन । वितायां काशिकायर्या वृत्ती सामाध्यायस्य चतुर्थः मणोंद्रभाष्यस्य सुवोधटीकामकारयविश्वजनोपकृत्यै ॥१॥ पादः ॥ संवत् १६८८ वर्षे ज्येष्ठमुदितृतीयां मथुरामध्ये भाडे भह इव प्रभाकर इव प्रभाकरे यो ऽभवत् कृष्णदासात्मजपलभलिपितं ॥ मिश्रपठनार्थ ॥ कृष्णः सूरिरतो ऽभवद्रुधवरो नारायणस्तकृती । A. VIII., foll. 77, ends: इति वामनकाशिकापी नानाशास्त्रविचारमारचतुरे सन्नपूर्णे महा- घृतौ अष्टमस्याध्यायस्य धतुर्थः पादः ॥ अध्यायध भाष्यस्याखिलगूढभावविवृतौ श्रोतिरनाकरे ॥२॥ समापः॥ अध्यायायाधपादस्य द्वितीय पूर्णमाहिकं । The work seems to havo been left in- विचारयंतु सदसविसरतया बुधाः ॥३॥ complete by Jayāditya, and to have been after- महाभाष्यमहाराजमुक्तिरनाकर बुधाः । wards completed by Vümuna, who wrote the भनवं सततं कल्पवृष्ठ वञ्चितितायेदं ॥ ४ ॥ last throo adhyāyas, and porhaps also the last After this the date संवत् १६.७५ वैशाखशुद्ध ५ has portion (of the 4th pīda) of the fifth. See been added by a more recent hand. G.Bühler, Report on a Tour in Küśmir, etc., p.72; A MS. of a Sūktiratnākara (mahibhūshyalip R. G. Bhandarkar, Report on the Search for S. pana), by Nrisimha, is described P. Peterson, 199., 1883-84 (1887), p. 57. The quotation Report 1883-84, p. 10-1. [J. R. BALLANTYNE.] from Jayaditya, in the Ganaratnamahodadhi, p. 431, 1.14, evidently refers to Kas.V., v. 1. 130; 591, 502. p. 432, 15, to K. V., v. 1, 129; p. 436, 2, to 2440, 2441. Size 12} in. by 44 in. ; K. V., v. 1. 1333; p. 452, 7, to K. V. v. 2. 135. Devanāgarī character, well written, between tho years 1630-1632 A.D; ten lines in a page. 593, 594, 595. Kāśikā Vritti, & perpetual commentary on 829, 830, 831. Foll. 659, viz. 1-218, the sütras of Paņini, by Jayāditya and Vamana. Each volume contains four Adhyāyas : 219-406, 407-659 resp. ; size 13 in. by 4tin; Devanagari character, legibly written by several A. I., foll. 69, ends : इति नयादित्यवाशिकायां वृत्ती hands, in the latter part of last century ; 10-15 चतुः पादः ॥ lines in a page. A. II., foll. 58, ends: इति श्रीजयादित्यकाशिकायो Kasika Vritti. Complete. वृत्ती Adhyaya I. (ascribed to Vamana!) ends ·160 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. lines in a page. . ध्यायः॥ fol. 72b ; II. (not ascr.), fol. 1236; III. (not the earlier part of the seventeenth century; ascr.), fol. 219 ; IV. (Jayāditya), fol. 3276 ; vol. iv. somewhat later; and vol. iii. towards V. (not ascr.), fol. 4060; VI. (Vamana), fol. the end of last century. Generally twolvo 51603; VII. (Vimana), fol. 589b. It ends: Tho Padamanjari, a commentary on tho इति श्रीपरमो वामननयादित्यकृताया वृत्तावष्टमो Kisiki Vritti, by Haradatta Misra. (H. T. COLEBROOKE.] It begins : व्यक्तप्रधानपुरुषात्मकमवतंत्रम् 596. एतत्समस्तमधितिष्ठति यः स्वतंत्रः । 3113. Foll. 391; size 12% in. by 71 in.3B तस्मै शिवाय परमाय दशाव्ययाय well written, in Devanagari; fourteen lines in a सांवाय सादरमयं विहितः प्रणामः ॥१॥ page. European paper. खं व मनोरथमवाभुमपेतविमं Rasika Tritti. यस्य प्रसादमनवाप्य न शक्नुयति । The leaves of cach adhyāya aro numbered पद्मासनप्रभृतयः प्रथमे ऽपि देवास् separately; I., foll. 423 II., 31; III., 578 तहस्तु हस्तिमुखमस्तु मयि प्रसवं ॥२॥ IV.,59; V., 47; VI., 60%; VII., 43 ; VIII., 43. तातं रूद्रकुमारार्य प्रणम्यांवों श्रियं तथा । ज्येष्ठ चाग्निकुमारार्यमाचार्यमपराजितं ॥ ३॥ Adhyāyas I. and IV. aro ascribed to Jayiditya (Misra); VI-VIII. to Vūmana (īcārya or यशिराय हरदनसंज्ञया विश्रुतो दशमु दिषु दक्षिणः । bhafta). At the ond of tho other books the उज्जहार पदमंजरीमसी शब्दशास्त्रसहकारपादपात ॥ ४ ॥ author's name is not given. तामिमामनुपमेन घेतसा भावयं तु भुवि भव्यबुद्धयः । Tho following statoment is contained on tho कः खलु प्रणयिनि प्रियंवदे मत्सरीभवति मद्विधे जने॥५॥ विचारितरमणीयं कामं व्याख्याशतं भवतु वृन्नेः । fly-leaf : हृदयंगमा भविष्पति गुणगृखाणामियं व्याख्या ॥६॥ "Copied and corrected by Vishnu śivarūma süstri Jambhekar Sawantwūdikar. Copying commencer इष्टदेवनमस्कारः कार्यः सनेह किं कृतः । 11th November, 1868, and finished 4th May 1869. वृत्तौ भाप्पे तथा सूत्रे वार्तिके च तदुच्यते ॥ ७ ॥ The original MS. is one in the custody of Rūmabhatta मनसा वचसा च कर्मणा कृत एवायमिहानिवेशितः। and Narasimhabhatļa Grūmopūdhyāya, of Belgaum. It is written on 5-41 leaves, each leaf being 12 inehes न हि दर्भपवित्रपाणिनाद्यपर मंगलमत्र कीत्यते ॥५॥ by 4 inches broad, and is corrected occasionally. वृत्तरेष्वसंत गुणं वदन वृद्धिकृन्निने अंथे प्रेक्षायता प्रवृत्त्यै The writing is fairly good, and the MS. is well. क्रियमाणं वस्तु निर्दिशति । preserved, though the paper is discoloured, and slightly worm-caten in the lower right-hand corner of वृती भाष्य इति च वस्तुनि निर्दिष्टे सति तेनार्थेनार्थिनः the margin from leaf 14 of book ii. to leaf 41 of प्रवर्तते । इतरे नेत्युपयुक्रो ग्रंथादी वस्तुनिर्देशः। वृत्रोतरेप्यसंभवि book iii. The characters are the ordinary Devanāgari. The Ms. has no date, but the paper bears several गुणकथनं तु प्रवृमिनियमार्थ । कथमपरथा प्रवृश्मिर्षिहाय वृत्त्वं- watermarks, of which copies have been taken, and तराण्यम्या । स पुनर्गुणो वृत्त्यादिषु विप्रकीर्णस्य तंत्रस्य यः would seem to be of Portuguese manufacture.- सारभतो शस्तसंग्रहात्मकावं। तत्र सूत्रार्थप्रधानो मेयो वृत्तिः । Belgaum, 5.5. 69." [J. F. FLEET.) सा पेह पाणिनिप्रणीतानां सूत्राणां कुणिप्रभृतिभिराचार्यविर- पित विवरणं । आक्षेपसमाधानपरो ग्रंथो भायं । तदिह का. 597-600. त्यायनप्रणीनानां वानिकानां पतंजलिग्रणीतं विधरणं । तथा 477, 478, 479, 480. Sizo 123 in. by in.; | शब्दसमुच्चये पारायणशब्दः प्रत्येकमभिसंवध्यते । धातुपारायणं well written, in Dovanagari ; vols. i. and ii. in | नामपारायणमिति । यत्र धातुप्रक्रिया तहानुपारायणं । यत्र गण- ·GRAMMAR. 161 on शब्दाना निर्वचनं तत्रामपारायणं । सादिशब्देन शिछोणादि Vol. iv., foll. 698-950, contains Adhyāyas VI. फिपादेयहणं । ० काशिकति देशतो ऽभिधानं । काशिपु भवा and VII., the latter not quito completo. afnarferant o A. VI., pūda 1 ends fol. 7636; 2, fol. 791 ; Vol. i., foll. 204, contains Adhyāya I.; carana 1 3, fol. 818; 4, fol. 859b. This Adhyaya cnds fol. 936; 2, сnd wanting ; 3, fol. 1585; was written by scribe B. It is also 4, fol. 2046. paged separately, foll. 1-164 ; whero Foll. 100-104 (sūtras i. 2, 10-20); 131-157 no. 97 has been omitted, and foll. 112 (sūtrus i. 2,70-1, 3, 89) are wantiny. The and 161 have been supplied by a moro number 38 has been omitted in the modern hand. Foll. 236 and 24a are pagination; whilst each of the nos. 59, much blurred (though still legible), from 117 and 118 occurs on two leaves. Foll. rubbing against oach other. 118-204 are less clearly written, but pro- A. VII., carana 1 ends foll. 8871; 2, fol. bably by the same band (A). Foll, 27 and 917; 3, pada fol. 941. The MS. breaks 57 have been supplied by moro modern off abruptly at the end of fol. 956, in the comment sūtra vii. 4. 03. hands. This Adhyāya was written by scribe A. It Vol. ii., foll. 205-447 contains Adhyāyas II. has also a separato pagination, 1-97; and III. fol. 9 having been supplied by the same A. II., car. 1 ends fol. 2310; 2, fol. 251; more modern hand as thoso abovo. 3, fol. 2756 ; 4, fol. 3006. (H. T. COLEBROOKE.] A. III., car. I ends fol. 367; 2, fol. 3961; 3, fol. 425 ; 4, fol. 4:177). 601. Besides the continuous pagination, there is & separate paging for Adhyāya II. (foll. 775. Foll. 106 (orig. 107); size 10 in. by 1-97, where no. 68 has been omitted); 4 in.; Devanāgari character. III. 1 (full. 1-67); III. 2 (foll. 1-29); and Foll. 1-76 in a clear handwriting of about III. 3 and 4 (foll. 1-51). A.D. 1500; generally cleven lines in a page. Foll, 301-326a wero written by a dif Foll. 79-98 in a good small hand of about fercnt hand from the preceding portion A.D. 1650 (?); 12-17 lines in a page. Foll. and Vol. i. ; and foll. 368-417 by a third 77 and 78 were lost and replaced by one leat hand. (tho writing of which is much effaced), written Fol. 96 Vol. iii., foll. 116 and 80, written by soveral by the same hand as foll. 99-107. modern hands, contains Adhyāyas IV. and has beon inserted by mistake between foll. 106 V., cach of which has a separate paging. and 107. A. IV., pūda 1 ends fol. 43 ; pūda 2, fol. 83; Padamaſjari. Adhyāya VIII. caraņa 3, fol. 103 ; car. 4, fol. 116. Nos. Caraņa 1 ends fol. 35; 2, foll. 77-8; 3, fol. 986. 79 and 85 have been omitted in the Dato at the end (probably copied from the oripaging ginal MS. of this section), शके ११९३ प्रजापतिमवत्सरे A. V., car. 1 ends fol. 226 ; 2, fol. 46 ; wraugafunarai TÀ HATHATAT N 3, fol. 62; 4, fol. 80. H, T. COLEBROOKE.]

·162 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS, 602 मुपदेशः क्रमसप्रिवेशानुबन्धासननार्थः । तदुभयं संज्ञार्थ साच लायवेन शास्त्रप्रवृत्पर्यो । अकारस्य विवृतोपदेश साकारग्रह- 245. Foll. 138 (numbered 137; two leaves Ur#: 11 VITU being markod 104); size 124 in. by 4 in.; Adhyāya I. ends fol. 30; II., fol. 526; modern Devanagari handwriting ; from fol. 79 by a different hand ; 8-12 lines in a page. III., fol. 886; IV., fol. 123 ; V., fol. 1656 ; VI., fol. 203 ; VII., fol. 229. Padamañjari. Adhyāya VIII., caranas 1-3. (H. T. COLEBROOKE.] Car. 1 ends fol. 39; 2, fol. 1176. (H. T. COLEBROOKE.] 605, 606. 603. 224, 225. Foll. 316 and 192 resp. ; size 15 in. by 5 in.; good, modern Bengāli hand- 631. Foll. 59 ; size 16} in. by 5 in. ; good, writing ; soven or eight lines in a page. modern Bengali handwriting ; oight lines in a Bhäshāvsittyarthavivsiti, & commentary on page. tho precoding work, by Srishtidharaśarman. Portions of Jinendrabuddhi's commentary on Incompleto. the Kāśikā Vritti, entitled Nyāsa, or Kāśikā- It begins : व्याकरणशास्त्रमारभमाणो भगवान पाणिनिः vivaranapanjikā. प्रपोजनानामनुष्याचिख्यासुः प्रतिनानीते अथ शब्दानुशासनa) Foll. 39. Adhyāya I., pūda 2, called मिति (after the first sutra of the chapter) Vol. i. contains the work as far as iv. 1, 101, kuțā-pūda (or nyāsa), ends : fantulfrain which sūtra it breaks off abruptly. त्वदेशीया चा suppl.] येश्रीजिनेन्द्रद्धिपादविरचितायां Adhyāya I. ends fol. 97; II., fol. 178 ; काशिकाविवरणपनिकायां प्रथमो ऽध्यायस्य कुटा- III., fol. 2886. पादः ॥ समाप्रश्चार्य कुढान्यासः ॥ Vol. ii., from shortly before v. 1, 20, to viii. b) Foll. 20. Adhyāya VIII., pada 4, called 1, 18, in which it breaks off. Adhyāya V. Rephanyāsa. Incomplete. The MS. breaks ends fol. 886; VI., fol. 114); VII., fol.1876. off abruptly in sūtra 39. Occasional blanks Another copy of this work, mentioned by have been left in this portion. [H, T. COLEBROOKE.] Dr. Rājendralāla Mitra, Descriptive Catalogue of Sanskrit MSS. of the Asiatic Soc. of Bengal, 604. i. p. 84, has two introductory Slokas ; after 813. Foll. 250 ; size 15} in. by 4 in. ; which the opening couplet of Purushottamadeva fairly written, in the Bengāli character ; six is commented upon. [H, T. COLEBROOKE.] lines in a page. Modern. Bhāshāvritti, & brief commentary on tho 607. non-Vedic rules of Panini's Ashțādhāyi, by 1719. Foll. 292; size 91 in. by 31 in.; Purushottamadeva. It begins : fairly written, in the Devanagari character; नमो बुद्धाय भाषायां यथा त्रिमुनिलक्षणम् । foll. 72–157 by a different hand from the rest; पुरुषोत्तमदेवेन लपी निविधीयते ॥ 8-12 lines in a page. अथ शब्दानुशासनं लौकिकानां प्रकृतिप्रत्ययविभागपरिक Šabdakaustubha, 8 commentary on Pāṇini's पनया सामान्यविशेषषता लक्षणेन गत्याराभावात् । पर्णाना sūtras, by Bhaſtoji Dikshita, son of Lakshmēdhara.

·GRAMMAR. 163 The work was left unfinished by the author. 610. Tho present (as well as the next) MS. contains 399. Foll. 252; size 12} in. by4t in.; written only the first pāda, which portion has also been by four or five differont hands; Devanāgari printed at Benares (1876); but tho work is supcharactor; 10-13 linos in a page. posed to have extended to the end of the 4th adhyāya. See Burnell, Classif. Index to Tanjore kaustubha, by Vaidyanūtha Pūyagunda, son of Prabhik, a commentary on Bhattoji's Sabda- MSS., p. 39; Aufrecht, Cat. Bodl. No. 352. Mahadeva and Veņi; and pupil of Nāgojābhatta. It begins : It begins: विशेशं सचिदानन्दं पन्दे ऽहं यो ऽखिलं जगत् । भानंद कंद मुनिहन्मिलिंदं खचंदगोविंदपदारविदं । परीकर्ति परीभर्ति संजरीहति लीलया ॥ वंदे सुरेद्रादिदं नहीनादिशद रविनंद (!)* ॥ १॥ नमस्कुर्वे जगहन्यं पाणिन्यादिमुनित्रयं । वैद्यनाथः पायगुंडो नत्वा नागेश्वरं गुरूं। श्रोभर्तृहरिमुख्याश्च सिद्धान्तस्थापकान्बुधान् ॥ ० व्याख्या प्रभास्पा तनुते कौस्तुभस्य खबुद्धये ॥ २ ॥ Tho blank page of fol. 1 contains the following प्रारिप्सितयंनिर्विमपरिसमाप्त्यर्थं कृतं भगवदादिनत्यात्मक note by Colebrooke : मंगलं शिष्पशिक्षायै व्याख्यातृश्रोतृणमनुषंगतो मंगलाय च Sabdacaustubha, a commentary by Bhaftoji bhafta on Sanskrit grammar, in nine lessons, treating of the निवभाति विश्वेश्वरमित्यादि ॥ ० rules contained in the first quarter of the first lecture Ahnika. I onds fol. 66 : इति श्रीमन्महादेवसुतणी- of Pāņini. If Bhatta (who was also author of the Siddhántacaumudi) carried this work any further, the गर्भजपायगुंडोपाख्यवैद्यनार्यावरचितकोर स्तुभव्याख्यायां प्रभास्या- remainder is said not to be now extant, or at least is यां प्रथममाहिकं समा संपूर्ण ॥ become very scarce.' (See Misc. Ess. II., p. 13). (Pratyahara-) Ähnika 2, onds fol. 116; 3, fol. Ähnika 1, ends fol. 32 ; 2, fol. 65; 3, 164; 4, (?); 5, fol. 2200; 6, fol. 242 (dated 4, fol. 114; 5, fol. 1406 ; 6, fol. 167; 7, fol. 1850; | संवत् १८४०); 7, fol. 2526. (H. T. COLEBROOKE.] 8, fol. 246. Ähnikas 1, 6-9, aro dated Samvat 1854. [H. T. COLEBROOKE.]] 611. 818. Foll. 97; size 98 in. by 4 in.; Devana- 608. gari character; fairly written, in the latter part 3088. Foll. 219 ; size 9t in. by 4 in.; fairly | of last century; ten lines in a page. written, in Devanagari, from fol. 207 by a dif Vrittisamgraha, a succinct commentary on ferent hand from the rest; 10-12 lines in a page. Pūņini's sūtras, by Rāmacandra, instructed by Sabdakaustubha. Nāgojābhafla. Adhyāyas I. and II. It begins : Ahnilea 1, ends fol. 273; 2, fol. 57; 3, fol. 79%3B लक्ष्मीनारायणी दे गणेशं च सरखतौं । 4, fol. 1016%; 5, fol. 124; 6, fol. 136; 7, fol. 15363; भवानीशंकरौ वंदे सर्वकार्यासिहये ॥ 8, fol. 188. Dated Samvat 1905. नागोनोविदुषः (!) प्रोक्तो रामचंद्रो यथामति [J. R. BALLANTYNE.] शब्दशास्त्र समालोक्य कुर्षे ऽहं वृतिसंग्रह ॥ पद वण । ० ॥ एतानि माहेपरसूत्राण्यणादिसंज्ञार्थानि । . 609. वृद्धिरादैच ॥ १॥ साकार रेकार भी कारण वृद्धिसंज्ञक: 15550. Foll. 14; size 9t in. by 4 in.; legibly | स्यात् । शालीयः। पाश्वलायनीयः। रैकुलमयं। रोतका written, in Devanagari ; ten lines in a page. Sabdakaustubha. The 7th ahnika, dated Sam * Prof. Aufrecht suggests : पंदे सुरेंद्रार्चितपादपर्व दी. vat 1853. [H. T. COLEBROOKE.] | मादभाव विशद च नंदं । 2 fol. 87; . .

·164 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. p. 40. यनीयः । नौकुलमेयं । भोपगषीयः । तपरकरणं गुणानां दिभागः । fol. 64b, लकारार्थमाला । fol. 66b, तादि- भेदकायपधे उभयार्थ । अभेदकावपछे रेन । उभे अभ्यस्तमि-नियमभागः । The remaining leaves treat of the त्यत्र ग्रहणानुवृत्त्यैव सिद्धे उभेग्रहण ज्ञापयति । अन्यत्र यानेन | pratyaya (Irrit and taddhita) and the samāsa. विना समुदाये संज्ञा न भवति । तेन वृद्धादयः संज्ञाः प्रत्येकमेव The colophon and dato are as follows: fr भवति न समुदाये ॥ श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यश्रीविमलसरखतिविरचिता रूप- A. I., pida 1 onds fol. 17; 2, fol. 28 ; 3, | माला समामा । संवत् १४३७ वर्षे फाल्गुनवदि ९ सोमे - - fol. 40b; 4, fol. 53b. II., pada 1, ends fol. 67b; पविनायकसुतदुषेषामनेन लिखितं । ० - The date occurs 2, fol. 74; 3, fol. 85. once more on the last page, where it apparently In tho colophons, the author's name is not is 98&9 with month and day as above. mentioned. [H. T. COLEBROOKE.] For another complote MS. of this work, dated Samvat 1626, seo Burnell, Index to Tanjore M88., [H. T. COLEBROOKE.] b. Recasts of the Ashtūdhyāyā. 613. 612. 3184. Foll. 96; size 12, in. by 71 in.; 1686. Foll. 112; size 9 in. by 31 in.; inwell written, in Devanāgari; fifteen linos in a different Devanagari writing; 10-12 lines in a pago; European paper (water-mark 1868). page. Prakriyūkaumuli, a gramatical compendium, Rūpamālā, an elementary Sanskrit grammar in sūtras systematically arranged from Pūnini's in sūtras (extracted from Pāņini) with a vritti, Ashțathyāyi, and explained by a brief commenby Vimala Sarasvati. tary, by Rūmacandra Acūrya, son of Krishna Threo leaves are missing at the beginning, as Actorya (for whoso pedigree ef. No. 619). are some other leaves (24 and 34). The MS. is I. Subanta, foll. 47, begins : but partially pagod. श्रीमद्विदुलमानम्य पाणिन्यादिमुनीन्गुरुन् । Fol. 2b (orig. paging 50), खरसंधिः । fol. 3b, प्रक्रियाकौमुदी कुर्मः पाणिनीयानुसारिणीं ॥ इति प्रकृतिभावः । fol. 66, इति विसर्गसंधिः । fol. 12, सर्जतमाला। fol. 15, हलंतमाला। fol. 20, सर्वनाममाला । The sandhi ends fol. 5; lingaprakriyū, fol. 20b, संख्याभागः । इत्यभिधेपलिंगाः शुक्लादयो दर्शिताः । fol. 16; aryayāni, fol. 166; stripratyayāḥ, fol. 22b, नियलिंगमाला। fol. 23, बांदसमाला [begins: fol. 196; vibhaktyarthāh (kūrakaprakriyū), छंदसि देयास इत्यादी जसो मुगागमः] । fol. 28, स्त्रीमत्यfol. 236; samūs aprakriya, fol. 356; tad- यमाला। fol. 33, कारकभागः । fol. 42, सर्वधातुकमाला dhitaprakriyā, fol. 46; dviruktiprakriyū, [begins : भवादयो धातवः । ॥ fol. 42b, खामनेदिन : fol. 47. [begins : एप वृद्धी । स्पा संघर्षे । दद दाने । दध धारणे । खद खाद प्रास्वादने । मुद हर्षे। घूद हिंसायां । 0] | fol. 48, II. Althyata, foll. 32, begins : परस्मै । [begins : जि जये । गद लप भण पठ जप जल्प प्रकृतिः सा नयापाद्या यया धावादिरूपया । अनायां वापि] ib. उभय, etc. I fol. 47, याभावः व्यज्यते शब्दरूपाणि परप्रत्ययसंनिधेः ।। (passive voice)। fol. 50, पाशीलिङमाला॥ लुइभागः ॥ धातोः। छातृतीयांत वक्ष्यमाणाः प्रापया धातोयाः । fol. 50b, भविष्यात इत्यादि लुड्भागः॥ ° लुङ्भागः ॥ fol. 52, तेष्यादौ दश लकाराः प्रदश्यते । लह. लुहमाला। fol. 56, लिइभागः। पंचमलकारभागः। fol.58, Iti parasmaipadaprakriyū, fol. 86; åtma- का । fol. 59, (क्रियासमभिहारे) यछ। fol. 636, सना nepadapr., fol. 10; miéraprakriya, fol. 12; .

·GRAMMAR. 165 . adadipraleriya, fol. 15; hoadip., fol. 16%; / leaves, about 11" long by 41" broad. The svādip., fol. 18; tudādip., fol. 20; rudhūdip., characters are Nāgari. 23 August, 1878. fol. 196; tanādip., fol. 20; kryādip., fol. 200; [J. F. FLEET.] iti curūdip, iti daśagaņē, fol. 21; – nyuntap. 614. fol. 226; sunantap., fol. 24 ; yaiantap., B. Foll. 239 (numbered 1-2383; two leaves fol. 25; yanlugantap.,fol. 25b; nămadhātup., being marked 184); size 13 in. by 71 in.; infol. 27; padavyavasthi, fol. 29b; bhāvadifferently written, in a cursory Bengāli hand; karmap., fol. 31; lakārārthap., fol. 326. European paper ; cight lines in a page. III. Kridanta, fol. 15, begins : धातोः । तृती- Prakriyakaumudi. Complete, with the ex- याध्यायानं धातोरित्यधिक्रियते । पुनर्धातूक्तिः कृतसंज्ञा ception of the Vaidik supplement. The alkhyata उपपदसंज्ञा पात्रैवेत्येवमर्था । तत्रोपपद सप्तमीस्थं । कृद- beg. fol. 127b ; the krridants, fol. 202. It ends : तिङिति कृसंज्ञा ॥ वासरूपो स्त्रियां । । इति श्रीमसाहेबानया प्रक्रियाकौमुदीं लिलेख श्रीवमनन्द- Krityaprakriya ends fol. 3; iti kridan- नर्भणा ॥ tapraleriya samriptu, fol. 15. According to a note, by Colebrooke, on the IV. Vaidikaprakriya, fol. 2, begins : वैदिकशfirst leaf, Biresvara Sesha, then living at Benares, देपैव प्रक्रिया। य एव लौकिकास्त एष वैदिका इति was reputed to be a descendant of tho author न्यायात् । क्वचिाप्रयोगवशादन्यथावं । प्रकृत्यान्तःपादमof the Prakriyūkaumudi, and stated his own व्यपरे । शुक्पादमध्यस्थ एङ्मकृत्या स्यादतिपरे न तु genealogy as follows : धकारयकारपरे प्रति । उपप्रयन्तो ऽध्वरम् । सुनाते Rimacandra pandita, Nrisimha pandita, Na- अश्व सूनुते । rayana pandita, Cakrapāņi pandita, Bireśvara pandita, Sambhū pandita, Gopala pandita, and It ends: then Bēreśvara pandita himself. सानत्यात्सर्वशः शब्दा न शक्यते ऽनुशासितुं । [H. T. COLEBROOKE.] बालव्युत्पतये 5 स्माभिः संक्षिप्योक्ता यथामति ॥ १॥ प्रक्रियाकौमुदी सेयं रामचंद्रप्रकाशिता । 615. असहस्तमो वध्यासचकोरप्रिया चिरं ॥२॥ 2094. Sizo 9} in. by 4} in. ; two different नपत्ति मुभगमूर्तिर्मुग्धहासावलोकः MS., written by different hands, in tho Devana. प्रशमितजनतापो षिटुलः खात्मदीपः । gari character. सवितामय लक्ष्मीः सेवते यत्पदानं Prakriyākaumudi. ललिततरकराभ्यां* साधु सेवाहयंती ॥३॥ I. Foll. 47, two of which (foll. 2 and 3) are इति श्रीमत्परिहंसपरिवामकाचार्यसकलसदागमाचार्यश्री- wanting. A rather old, but incorrect, गोपाल पूज्यपादशिष्यश्रीकृष्णाचार्यसुनश्रीरामचंद्राचार्यविरचिता MS., probably written by several hands; प्रक्रियाकौमुदी समाना॥ 9-14 lines in a page. A fly-leaf contains the following note :- The Subantaprakarana, to the end of the Copied for me from a manuscript belonging to kūraka. Rangaśāstrī Vaidya of Shāhāpūr, near Belgaum. II. This MS.-writton, Samvat 1580, in a The manuscript is not dated. It consists of 179 good, bold hand, nine lines in a page.. consists of two parts, paged both con- * ललिाकरालाभ्यो, M.S. 2004, tinuously (158-285) and separately. 22 ·166 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. a) Foll. 84 orig., of which 23 are now wanting It ends : ° श्रीकुलबुरुकसाहेबायपोधनाय महोपाध्याय- (viz. foll. 36, 37, 40-42, 46, 48-61, 69,80 श्रीचित्रपतिशर्मणा धमदहावासिना [समानमः समुतने ग्रन्थand 81). The Ākhyāta. मलीलिखत श्रीव्रजनन्दनो नषीनः । शाके १७१५ ॥ b) Foll. 48 (numbered 47, of which foll. 15 Colebrooke has added a list of contents, in and 19 aro wanting, whilst two leaves are English, on a fly-leaf. (H. T. COLEBROOKE.] markod 24; fol. 26b is left blank, and several leaves are slightly injured). Tho 618. Kridanta (ends fol. 418), and Vaidikapra 1640. Foll. 170, twelve of which (viz. 110- kriyū 112, 126-134) ure wanting; size 101 in. by 4 It ends: इति श्रीमत्सर्वशास्त्रज्ञसकल सदागमाचार्य in.; fairly written, in Devanagari; foll. 1-145, श्रीगोपीनाथविट्ठल परणारविन्दमकरन्दलालस - श्रीगोपालत. by threo different hands; about the latter part नयतिगुरुचरणसेवक - कृष्णाचार्य सुतरामचन्द्राचार्यविरचि- | of the 17th century ; foll. 146-170, numbered ना प्रक्रियाकौमुदी समाना ॥ ० खस्ति संवत् पञ्चदश १५ separately, about tho middle of the last century; घशीती ८० प्रपहमाने उत्तरायने श्रीसूर्य प्रोमऋतौ महामा 11-13 lines in a page. अत्यप्रदे ज्येष्ठमासे असितपथे द्वादशटिकापर्यंत पौर्णमासो- Prasāda, a commentary on the Prakriyūkau- नदननरप्रतिपदायां तिथौ भृगुवारे अछह सौंहोद्रडास्थाने या- mudi, by Vitthala,* son of Nrisimha (and Mani- स्तव्यपालीपराज्ञातीयनो ० महिपासुतपाठकमीवाख्यसुतगङ्गा kāmbū), and grandson of Tūmacandra. धरेण प्रक्रियाकौमुभिषग्रन्थो ऽयं तस्य पुस्तको ऽयमलिखि ॥ The sandhi and subanta chapters; incomplete. चिरायुरयं पुस्तको ऽस्तु ॥ (GAIKAWAR.] The work begins : 616. श्रीमधिल मेकमव्ययम शब्दात्मकं ब्रम यः खेखातो जगदुपस्थितिल ये हेतुः स्वमायागुणैः । 71. Foll. 45; size 10} in. by 44 in.; neatly पछास्त्रश्रुतिसंततिव्यवहुतिस्तं पुण्डरोकाश्रमे written, in Devanāgari, mingled with Bengali भक्तानुग्रहहेतुतः स्थितमहं पन्दे मुदे संविदे ॥१॥ letters%3; 7-10 lines in a page ; European paper. श्रीशन पाणिनि श्रीवररुषिमय वाक्संस्कृती दीक्षित श्री. Prakriyākaumudī. The subanta, with nume- शेषं तब्राष्पहार्दप्रकटनपदुगी:पण्डितान भर्तृमुख्यान् । rous marginal and interlinear notes, and a list of लिन्यासादिकर्तन खमतपरमतस्यापकान् भोजदुर्गcontents (in English), by Colebrooke. बोरस्सामिप्रमुख्यान प्रगुणननिभने तन्मतभिहेतोः ॥ २॥ The kāraka beg. fol. 17; the samūsa fol. 21b; कि शेषः पाणिनिर्या पररूपिरथवा सर्वविधामणेता the tadahita fol. 29. Dated शाके १७१५ महोपाध्यायत्रीपित्रपतिशमणाखभा शंभुभूमावभूटू भमुरकुलतिलको अन्धप्रदेशे ऽस्यवंशे । गिनेयद्वारा लिखितम् ॥ [H. T. COLEBROOKE.] अग्वेदी सर्वशास्त्रप्रकटनपदुधीः कृष्णनो रामचन्द्रो जननाचार्यप्रपौत्रो दिशतु कृतिमति मे स कौण्डिन्यगोत्रः॥३॥ 617. पन्दे * यतिवृन्दवन्दितपदं श्रीराघवेन्द्रादि यन्- 1228. Foll. 60%; size 11 in. by4k in.; neatly नामाभाति सरखतीपदपरं वादीन्द्रविद्रावकम् । written, in the Bengáli character; eight lines in यो विद्याः समदाचतुर्दश मुदा श्रीशेषभाष्यादिकाः a page ; European paper. शिप्पेभ्यो मयि याक्पास्ति सततं सछास्त्रसंपितये ॥४॥ Prakriyākutumudi. The ākhyāta (ends fol. 40) लोके ऽस्मिन्यदुपक्रमं परिवृतीपौदार्यलोकज्ञता and kridanta chapters; without the vaidik sup. विनोपकृतिः धमा सजनता वेदोक्तधमादरः । supplement. With occasional marginal and in- Spelled Viththala (sometimes Viththala), in this terlinear notes by Colebrooke. and the other MSS. । .

·GRAMMAR. 167 । . भाचार्य कृतकालनिर्णयमहाग्रन्थार्थसहीपिका प्रक्षेपकालुनिरामहेतोः प्रसादमस्या विदधे यथावत् । टी नरसिंहमारामजनक वन्दे विदा संमतम् ॥ ५ ॥ इति प्रतिज्ञातमाः करिष्ये व्याख्या स्वतः सन्जनतोषदात्रौं ॥३॥ गम्भीरार्यामितोत्याकलितसकलसन्छन्दरानाकर श्री. मंगलादीनि मंगलमभ्यानि मंगलांतानि च शास्त्राणि प्रर्थत शेमोकन्यायगी खपरमायुता प्रक्रियाकौमुदी ताम् । इत्यभिप्राय तिङामभिधातुमिच्छन् ग्रंथकृत ग्रंपमध्ये मंगलाचरणं व्याकुर्वन्बुद्धिहीनो यदपि तदपि तत्पुत्रनो रामचन्द्रा. करोति । प्रकृतिरिति चायोक्ति पाठरक्षाकरणगुणतया सज्जनैनोंपहास्यः ॥६॥ Tho lakūrarthavarga (on the force of tensos तथा च पण्डितमन्यैः प्रक्षेपैमेलिनीकृता । and moods), or last section of the akhyata, ends प्रक्रियाकौमुदी तस्याः प्रसादः क्रियते मया ॥ ७ ॥ fol.92; tho kritya, fol. 966; the kſidanta, fol. 1400. In the comment on Rūmacandra's introductory It ends : प्रक्रियाकौमुदीयव्याख्याने स्मिन्प्रमादे निरगमcouplot the following passage occurs : दमला वैदिकी प्रक्रियेयं । तथा च नृसिंहाचार्यश्च कालनिर्णयदीपिका विवृता यत्र The explanation of the concluding stanza of तत्रोक्तं रामचन्द्राचार्य मनुभिः । the l'rakriyikaumudi, is followed by these cou- The samjíāprasanga ends fol. 16; sanılhi, plets : fol. 34b; klīvasabdū halantūḥ, fol. 82 ; avyaya, श्रीमद्विठ्ठलपादपंकजयुग वंदे सुरैवेदित fol. 89; stripratyaya, fol. 106b; (the end of the भक्तभ्यो नभयप्रदं सुखकर विज्ञानदं सर्वदा । kūraka, the samūsa, and beginning of taddhita घोदीयः किल यद्रनो जानतवत्पृथीस्थिरांतां धरा are wanting). या विश्वस्य विधारणे जनि तथा पुष्टौ समर्था अथा॥१॥ The taddhita ends fol. 170a: चंदे पानिमीश्वरं घररूचि शेषं तथान्यान् बुधान् श्रीरामाचार्यसनुहरिहरभजनैकामधीः श्रीनृसिंहा ग्रंथान्ये व्यदधुः परोपकृतये सूत्रादिभाषादिकान् । चार्यों में माणिकांषाप्यननयदनुलं वीदुलाचार्यमार्थ । पोतेस्तैस्तु नगस्तरंति गहनं तं शदरनाकर तस्य श्रीपाणिनीयाधनुगुणसगुणे प्रक्रियाकौमुदीय चित्रं यत्परपारमापनपरो देवो मरुत्वानपि ॥२॥ ष्याख्याने स्मन्प्रसादे सुविशदमगस्तद्धितास्ते समाति ॥ यस्मिन्वैदिकधर्मजातमनिशं जागति सवैष्णवा- The second page of this leaf contains the be- चारानुष्ठितितुष्टविठ्ठलषिभुः सर्वार्थदः सर्वदा । ginning of the dvirukta-prakriya. A list of con ऋग्वेदादिसमस्तशास्त्रनिचयश्रीपांचरात्रागमtents has been added on two leaves. व्याख्यानक्षमपूरुषो विजयते वंशोंप्रदेशोद्भवः ॥३॥ [H. T. COLEDROOKE.] नईश नरराननायकमणिोतो विमनांगजो अनंताचार्य इति बिलोकपिदितः सर्वज्ञ एषापरः । 619. रामस्वामियतोंद्रवर्यविहिताचार्याभिषेकस्ततो लमा वैदिकपांचरात्रमकरोयो वल्लभानां त्रयं ॥ ४ ॥ 1841. Foll. 150; size 11 in. by 4} in.; legibly written, in Devanagari; 14-16 lines in तासूनुनिगमागमादि कुशलः मन्यायवैशेषिको व्या कृत्यायनैमिनीयभणितिष्पव्याहतप्रातिभः । & page. यः सौदर्शनभाष्पमाख्यदमलं विद्वत्सभासंनिधाव Vitthala's Prasada. The ākhyuta and krid- प्राचार्यों नृहरिः सदाचरणतः साक्षात्कृत श्रीहरिः ॥ ५ ॥ anta chapters. The former begins : गोपालाचार्यमुख्याः प्रचितगुणगणास्तस्य पुत्रा लभूषन श्रीविठ्ठल मुरवरं प्रणमामि देवं कृष्णाचार्यस्ता कनीयानपि जगति गुणैज्येष्ठ सासीहरिः। कारुण्यसिधुमखिलानतदनबुद्धि । ईचासहासमुखपंकजमात्मभासम् यं वेदाचा: सुषिद्याः स्वयमधिवसतिं चक्रुरुकर्षहेतोस् उपुललोचनविलोकननाशिनाथं ॥१॥ तस्मात् श्रीकृष्ण एवेत्यनुजगदुरनु मूरयः सौरिभक्ताः ॥ ६॥ तस्मादाचार्यवयौं हरिहरभजनमानसंचिनकाशा तितकांडस्य हि केपि पार नाहामिषः शुदधियो ऽपि संतः । ने प्रक्रियाकोसदर्भशनको व्याख्यानहं स्यामुपहास्य एष ॥२॥ पास्तां ज्येष्ठो नासिंहो निखिलगुणनिधी रामचंद्रः कनिष्टः ।

·168 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. येनानेकप्रबंधाः क्षितिपतिसमितिख्यातविद्वात्मबोधो- Copied from a Devanagari MS., belonging द्वाधार्थ चक्रिरे भवति हृदि कृतेः कोविदः प्राकृतो | to Baladikshit Aaogekar of Shākāpur, near Bel- पि॥ ७॥ gaum, dated Samvat 1633, and consisting of 137 तासूनुं सक्लेषु शास्त्रनिघहेष्वाचार्यकृष्णात गुरोर leaves, about 12" by 53".' [J. F. FLEET.] लमज्ञानविशेषमात्मजनक श्रीमवृसिंह भने । 621. नापूर्वीच कलिपलुममखिलं विधासमूह तथा धर्म स्फारयितुं क्षिती समभवन्ये ते ऽवतारा हरेः॥ ॥ 2390. Foll. 211; size 91 in. by 5t in.; fairly श्रीमद्रायवसंज्ञकं यतिवरं वंदे गुरुं संततं written, in Devanagari, about A.D. 1650%; 12-16 यः सर्वसमान् व्यधाडवि नरानात्मीयमेषापरान् । linos in a page; from fol. 198 by a more modern, indifferent hand, about 20 lines in a page. पादोंद्रान बहुवादिदर्पशमनान नित्वा तथास्थापयत् यो द्वैतश्रुतिमूर्धनिर्णयषणो भाषादिसंस्कारकः ॥ ९ ॥ A portion of the Prasūda. श्रीविठ्ठलाचार्यगुरोस्तनूनं सौजन्यभोज जितवादिराज । Foll. 1-126 (numbered 1-125, two leaves being अनंतसंझं पद वाक्यविज्ञ प्रमाणवि तमहं नमामि ॥१०॥ marked 13), contain from the beginning of the [यः शास्त्रलोकव्यवहारविश्वाजगासमय ववशं व्यतानीत्। work to the end of the fominine bases. तमर्भकं कृष्णगुरोर्नमामि रामेश्वराचार्यगुरुं गुणाभि ॥ ११ Foll. 127-211 (numbered 225-310, no. 303 having boon omitted by mistako), contain from MS. B.] shortly before the end of the saniisa (fol. 128), यासंनिधानादभवत्ररो ऽमी विद्याधिराजाजितवादिराजाः । to shortly after the beginning of the dvirukta- पाचार्यवर्य बुधरामचंद्र भजामि गोपालगुरोस्तनूज ॥ १२ ॥ prakriya (2110), thus comprising the whole of जगनाथाश्रमं वंदे यति वेदांतकोविदं । the tarlahita chapter. पदवाक्यप्रमाण खधर्मनिरत सदा ॥ १३ ॥ Fol. 210 has been inverted by the binder. श्रीरामाचार्यमनुहरिहरभजनैकामधीः श्रीनृसिंहा- For fragments of the same work, soo Weber's चार्यो ऽयं माणिकांषाप्पजनयदतुलं विठ्ठलाचार्यमार्य । Cat. Berl., no. 738, and Aufrecht's Cat. Bodl., मोहं श्रीपाणिनीयाधनुगुणसगुणं प्रक्रियाकौमुदीयno. 355. The Oxford fragment makes Rāma- प्याख्यारूपं प्रसादं विशदमकर पिठुलस्तेन तुष्यात् ॥ १४ ॥ candra the author of tho Vaishnavasiddhāntadī. संवत् १५३६ वर्षे माधवदि एकादशी रवी श्रीमदानंदपुरpikā, which Vitthala there declares to have com- स्थानोसमे साभ्यंतरनागरजातीयपंडितअनंतसुतपंडितनारायणा- mented upon, whilst a passage quoted above, दीनां पठनार्थ ॥ कुठारीव्यवहितसोन विश्वरूपेण लिखितं ॥ p. 167a, states that Rimacandra composed, and This date is probably that of the MS. from that Vitthala's father, Nrisimha, commented upon, which the present was copied (a century or more the Kälanirnaya, a work placed by Colebrooke after that). at about A.D. 1243 (Misc. Ess. II., p. 379; 2nd A list of contents, on three leaves of Euroed., p. 383). pean paper, has been appended. [The Krityaratnávali is ascribed to Rama- [H. T. COLEBROOKE.] candra, son of Bhatta Vitthala, and grandson of 620. Balakrishna Bhatta]. [GATKAWAR.] 622, 623,624. 3185. Foll. 161; size 121 in, by 74 in.; well written, in Devanagari, on European paper, by the same band as no. 605 (MS. 3184); fifteen lines in a page. The same portion of Vitthalācārya's Prasada. 2085, 2088, 2189. Size ll in. by 47 in.; well written, and pretty correct Devanagari MS. of about B.D. 1550 ; ten lines in a page.

·. GRAMMAR. 169 Prakriyūkaumudi-likā, another commentary on Rāmacandra's work,composed-byorderof prince Kalyana, son of Viravara (2), and grandson of Gangādāsa-by Krishna, son of Šesha Nsisimhasūri. The work begins with an introduction of 46 stanzas, from which we extract thoso containing genealogical information, partly restored by a modern hand : अलिकुलमंडितगडं प्रत्यूहव्यूहतिमिरमार्तडम् । सिंदूरारुणमुंडे देवं वै तुंडमधलंबे* ॥ १॥ ॥ भावडूमीवलयतिलके धर्मकर्म प्रसूताव भाषिर्ते सुचरितकृताचार्यके विश्ववंद्ये । अंतर्वेदिर्जयति यमुनाजहुनायाजभाजोर बाहोमध्ये हरिगिरिशयोः स्पष्टलक्ष्मव वक्षः ॥६॥ मजोदुशरहार इत्यभिधया जागर्ति नीवृडर पलोकप्रतिषियमंघरचरैः साशंकमालोजितः । यस्मितल्पित कल्पशारिविभवाः शाखाशतोद्भासिताः सेव्यते तरवो ऽथ वेदगुरवः प्रत्याशया तैर्विजैः ॥ ७ ॥ ब्रह्मावर्त नाम तत्रास्ति तीर्थ सार्थ पण्यं पूर्व पुण्यैरगण्यैः । यासंमेष्य प्राप पल्मीकजन्मा सन्मानाहीं काव्यवाचां समू- जास्ते तस्मिनमरनगरीगर्वसर्वखहारी [हिं ॥ ॥ हारीभतामलसुरसरित्पत्रपुनाभिधानः । ग्रामः खस्त्रीजनविनिमयी भूतरामाभिरामः कामक्रीडाभवनमयनी कशिदाश्चर्यरूपः ॥ ९ ॥ ॥ तत्र ब्रामणमंडले जीविपुले साकर्मभित्रिर्मले पाल्मीकिप्रतिवेशवासवशतो विज्ञातमागमे । घासीद्रूपधरः परः स्मरहरः सच्लोत्रियाणां वरः शौर्योदार्यविवेकनिलयो भूपालभूपामणिः ॥ १३ ॥ शिवः कपाली भवापि गोत्रभिन् चंद्रः कलंकी तपनो यिनः । शेषो ऽपि चाशीविषवंशसंभवस् ताकेन लोके ज्यमिहोपमीयतां ॥ १४ ॥ प्रत्यर्पिषितिपालबालवनितासीमंतसिंदूरिका- लुंगकप्रकटप्रतापतपनमोनासिताशामुखः । लोक्योहरकर्मनिर्मितिपरिणामप्रतिष्ठस्ततः संभूतः कलिकाल कल्मषपरीहाराय नारायणः ॥ १५ ॥ यः सिंहासनमास्थितोऽपि सहनं पद्मासन सेवते यो मालापरिवर्तयापविरत शालाविशाला: श्रितः । योगं यः प्रति क्षितिक्षिचिताचारे नियोर्ग परन् वैदेह जनक बजेष्ट परं लोकानशेषानपि ॥ १६ ॥ तस्मादाविरभूत्यभूतविभवो गांगेयमेयोर्जितो गंगादास इति प्रसिहमहिमा गंगा समाराध्य यः । सामाख्यामकताय जगदलंचक्के अन्यचक्रेश्वरान् भलेशादजयजयकनिलयः शक्रे ऽप्यवज्ञापरः ॥ १७ ॥ हरिहरपदपयवद्वान भक्ति- प्रतिहतदुरितोयोलाधनपालकीर्तिः । प्रतिदिषमवितीर्णवर्णसंप्रीणितार्थि- वनविहितशुभाशीःशीलिताशेषकामः ॥ १ ॥ नानाजन्मशतार्जितेन तपसा गंगाधराराधनैर् यः श्रीमाननभाभिधानमुभगे पाति बजे ज्योतिपि । लेभे वीरवर मुत द्विजवरं प्रलादभीमार्जुन- प्राया भागवता न यं तुलयितुं अमर्षयो पा धमाः ॥ १९ ॥ तवंशे भूपतंशे समान रजनीजानिलजानिदान- स्फूर्नदानावदानप्रथित पृथुयशोधोरणीधौतषिश्वः । सोंधींशक्रपक्राक्रमनमितशिरःकोदिकोटीरकोटी. प्रोदंचद्रलरोधिःपरिचरितलसापादपंकेरुहश्रीः ॥ २० ॥ कामो घामदृशां निधिर्नयजुषां कालानलो विहिषां खःशाखो विदुपां गुरुर्गुण यतां पार्थो धनुर्धारिणां । लीलाबासगृह कलाकुलभुषां कर्णः मुवर्णार्थिनां श्रीमान् वीरवरः क्षितीश्वरवरो वनि सर्वोपरि ॥२१॥ यस्य प्रौढतरः प्रतापतरुणः प्रत्यर्थिपृथीभृतां कीर्ति सर्वगुणाश्रयामुदषहसंयोजितां वेधसा । लाजा मेरुहिरण्यरेतसि हुताः हमामंडलस्थंडिले यस्मादुलपतिताः स्फुरति परितस्तारामिषारिशः ॥ २२ ॥ सपी सा यत्कृपाणी गुरुभुजमुनगा संगतः संगरादौ सद्यःकृतारिकंठच्युतरुधिररजोयोगमभ्यापहंती । दृप्पहानांबुपूरोकट करदिघटागंउशैलेषु लग्ना सते सद्यः किलांडान्यतिविमलमलरिमुक्ताछलेन ॥ २३ ॥ गंगादासात्मजन्मदितिरमणमणेः कीर्तिसंगानुपंगाः तते स्मीतफेनस्तषकसमरूपो हारिदश्वाः किलावाः । द्राग्वोत्याभूत बिडीजाः पृथुपुल कभरः पार्थमाशंकमानो विष्वक् पाप्पायमाणान्यनुवहति मुदा लोपनानां शता- [नि ॥ २४॥०॥ चालाकोंदरमोदराधिकिरणम्पटारिसीमंतिनी- सीनतेषु समर्थयमविरत सिंदूरपूरश्रियम् । ० * (2) read वैकुण्ठम + maig restored by a second hand.

·170 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. : सर्वाशाः परिपूरयविजयशःकर्पूरपूरैश्विरं तासूनोः कृतगूढभावविवृती सत्यक्रियाधाकृती श्रीमान् वीरषरो जगत्यनुपमश्रीः केन वा वयतां ॥ २९ ॥ श्रीकृष्णस्य कृती समामिमगमद् हित्वात्रया प्रक्रिया सो ऽयं काव्यकलापिलासभवन चीपारसीकेपर- इतिहरुप्रक्रिया ॥ प्राणानामधिदैवतं गुरुगुणश्रेणीमणीरोहणं । Most leaves of vol. i. are much worm-eaten विद्यानां निकपोपलः कुलगृहं केलीकुरंगीदृशा at the side, but restorod by a modern hand. शवयंडितमंडलोपरिवृतो विद्याविनोद व्यधात् ॥ ३० ॥ Foll. 483-468 of vol. ii. are also slightly तस्यास्ति सर्वजनलोचनलोभनीयdamaged in the middle, but have not been सौंदर्यसारसविलामनिवासभूमिः । restored. विद्याविनोदपरिमोदितभरिमारः Vol. iii., foll. 409, numbored 1-408 (fol. 135 कल्याण इत्यभिधया तनयो नयज्ञः ॥ ३१ ॥ boing lost, and nos. 336 and 405 occur- यस्यापांगतरंगिते मुरगवीवक्ते च पाक्चातुरी ring twice cach). The ākhyāta (ends कंठे चापि सरखती हरिहरभक्तिश्च शकिभुजे । fol. 3136), kridanta (onds fol. 399) and सास्त पाणितले सदा वितरणश्रीः पादपये नृपvaidīki prakriya. The MS. breaks off श्रेणीमौलिमणिप्रभा षत कर्थ स्त्रैणः कुमारो ऽपसी॥३२॥ abruptly in tho explanation of the last सर्वविद्याविदो ऽप्यस्य कल्याणगुणशालिनः । • of the three concluding stanzas, given अभिन्यविशतातीव तीक्ष्णा व्याकरणं मतिः ॥ ३३ ॥ under no. 613 (MS. 3184) : सवितमिव रसालंकारसारापि वाणी व्याकरणोर्जिता। लक्ष्मी चिोपहतगाव न रंजयति सन्जनान् ॥ ३४॥ For another MS. of the ākhyāta and krid- कल्याणस्य तनूजषस्य नृपतिः कल्याणमूर्तेस्ततः anta soctions seo A. Wober, Cat. Berl., no. कल्याणीं मतिमाकलय्य विषमग्रंपासविनये । कृष्णं शेषनसिंहसरितनयं श्रीप्रक्रियाकौमुदी- A Krishna, son of Sesha Nrisimhasāri, com. टीका कर्तुमसौ विशेषविदुषां प्रोत्यै समानिकपत् ॥ ३५ ॥ posed the Padaoandrikā grammar (under tho अस्फुटभाषा प्रस्फुटदोषाभिहितापसिद्धांता । auspices of a prince Narottama). असमर्थकपदवंधा नैपापरथा विभावयत्यर्थ ॥ ३६॥ [GAIKAWAR.] तस्माद्वीरवरान्महीशमु कुटालंकारचूडामणे: 625. प्राप्याज्ञा सुचिर विभाष्य च हृदि ज्योति सिंहाभि । संतोषाय विशिप भापषिदुर्गा बोधाय दुमेधसां 1333. Foll. 294, two of which (228 and व्याख्याम्याकरसाक्षिकं सुविशद तां प्रक्रियाकीमुदीं ॥३७॥ 229) are wanting ; size 114 in. by b_in. ; well Vols. i., ii., foll. 254 and 279, numbered written in the Devanāgari character; ton continuously 1-533 (but from fol. 431 to | lines in a page. The last 5t leaves were end, wrongly 411-513). The sandhi and | copied by a different hand from the rest; subanta sections. eleven lines in a page. The samjhipraki ka ends fol. 476; sandhi Tattvacandra, another commentary on the prapañca, fol. 112b; strāpratyayāḥ, ii., fol. Prakriyākaumudi, abridged from the preceding 285b; shatkärakivarnanam, fol. 3456; work by Jayanta, son of Madhusudana, a native prakriyā, fol. 157; taddhitapra- of Prakāsāpuri on the river Tapati. kriyā, fol. 5276. This section ends : It begins : पृषीमंडलमौलिमंडनमणिः श्रीशेषवंशामलो- दुनिराज गणाधीशं विमसंकटहारिणं । संसः श्रीनरसिंहमूरिरभवासायवाचस्पतिः । तदयां भारती देवी श्रीहरि गुरुं भजे ॥१॥०॥ 739.

·GRAMMAR. 171 दाक्षिण्येन समस्तगोपयुवतीघेतांसि मुष्णम्सुधा- It ends : इति वैदिकप्रक्रिया ॥ ॥ धाराहारिवचोभिरुन्नतकुचापोडैश्च धुंबैरपि । कृष्णशेषवचोंभोधेस्तत्वचंद्रः प्रकाशितः । साकतस्मितवीक्षणैरथ धमाकारेण संघचयन् प्रकाशाभूजयंतेन काश्यां प्रकाश्यतां चिरं ॥ ॥ राधाधामगतः प्रभूतधनदो भूयात्सदा माधवः ॥ ४ ॥ Dated : संवत् १६५७ ॥ मुनिषमुरमचंद्रमोक्रवर्षे ॥ ० ॥ श्रीकृष्णपंडित वचोऽबुधिमंथनोत्यं [H. T. COLEBROOKE.] सारं निपीय मणिसंमतयुनिमिष्ट । 626,627. सर्थ्यामविस्तरयुतां कुरुते जयंतः साकीमुदीविवृतिमन्नमसंभदाय 2331, 2332. Foll. 247 and 257 resp. ; पूर्वोक्तिरेव लिखितेति च मा ब्रुयोरन size 11 in. by 5 in.; written in oxcellont, large, पूर्व प पूर्वतरसमतिसंश्रयिण्या । uniform Dovanagari; ten lines in a page. युक्त्या व्यलेखिपुरिदं न मुधा कदाचिन Every third leaf is, as a rule, of a dark yellow नामूलमेव किमपि प्रथिनं हि लोके ॥ ६ ॥ tint, the rest being white. पूर्वमरिकृतवाक्प्रतिहारे वर्तते मम गती रघुवंशे । Silikantakaunudli, by Bhattojidikshito, son of कालिदास कविरय्यद ऊचे का कथा विबुधमानिनि Trakshmidharth. Complete. जीव Tho pūrvīrdha ends vol. i., fol. 217b; tinanta, प्याचिख्यासुभूलमात्र वित्रस्त श्वातिविस्तरात् । from vol. i., fol. 218, to vol. ii., fol. 100, तत्कृते ऽयं लघुमायस्तेन गुप्पेतु सन्जनाः ॥ ६ ॥ numbered 1-130. Tho uttarūrdhu (num- Fol. 26 : विसर्गसकारी हलमधेरैव भेदी । एवं च bered 1-82) ends vol. ii., fol. 1820. पत्वारः संधयः । पंचसंधिप्रवादस्तु संध्यर्थकत्वात्संज्ञाप्रकरणे ऽपि The waitlikarrakura.au (foll. 25) ends fol. संधित्वोपचारात् ॥ इति पंचसंधिप्रक्रिया ॥ 207; 8vreraprakarana (foll. 40, numbered भपीठे तपतीतटी विजयते तत्र प्रकाशापुरी 1-39, two leavog being marked 22), fol. तत्र श्रीमधुसूदनो विरुरुचे विद्वद्विभूषामणिः । 247 ; priniviyat-liigrimusisana, foll. .10. तज्जेनेन्द्रसुताभिधेन* विदुपामालोच्य सर्व मतं It ends : संघत् १६६४ नाभाद्रपदवदी १ चंद्रपारे लखीतं तत्वे संकलिते समामिागमत्संधिस्थिता व्याकृतिः । श्रीगुजरातमध्ये भट हरजियन भांणजी शुभं भूयात् ॥ Fol. 816: इति स्त्रीप्रत्ययाः ॥ स्वादीनामर्थविशेषव्यवस्था This grammar has been printed repeatedly दयितुमारभते ॥ in India, tho best editions being those of Prof. Fol. 100b : इति विभक्तपीः । एतेषां कारकमिति Tārānātha Tarkavācaspati (Calc.), and Kasinath [GAIKAWAR]. व्यवहारः । कारकं च क्रियाहेतुः । Pandurang Paraba (Bomb.). The samūsa, ends fol. 141 ; taddhita, fol. 173; 628. dvirukta (and subanta), fol. 1746. ० समाप्रिमगमासु- प्रक्रियाव्याकृतिः ॥ ॥ 1331. Foll. 247(+8); size 12 in. by 5. in.; कृष्णशेषषचोंभोधिर्युःप्रवेशो ऽल्पपुद्धिभिः । well written, in Devanagari, about A.D. 1650; इति मत्वा तदुासस्तु तत्कृते संप्रसारितः ॥ twelve lines in a page. The abhyata ends fol. 271 (orig. paging Siddhiintakaumudi. Complete. fol. 273): ° समामिमगमत् तिप्रक्रिया। इति तितक्रिया। Tho parvardha ends fol. 1033; lakiriirtha. पथ कृदंताः (ends fol. 288 or 290 resp.). prakriya, fol. 171 ; , uttarārdha, fol. 212b; linganusisana, fol. 247. At the end a • Corrected at the end, and on fol. 174b, into: तत्पुत्रेण different hand has added : जयन केन । [म] तारमणीरामभदुस्पेदं पुस्तकमिति सुधीभिज्ञेयं ।। .. AA ·172 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Eight leaves of European papor, inserted at the end, contain a sūcīpattra, written by a more modern hand. (H.T. COLEBROOKE.] Vol. ii., foll. 1-98, the kſidanta; foll. 99 to tho end, numbered 1-125, the tiñanta ; ends : संवत् १७१४ समये मघवदिपंचमी॥ लेखितं गंगारामवैष्ण- घेन स्वपठनार्थं ॥ 629, 630. 633, 634. 2190, 219la. Foll. 197 and 163; size 10 in. 63, 64. Foll. 207 and 212 resp. ; size 10$ by 4 in.; 10-12 lines in a pago; well written, in. by 4 in.; Devanāgari character, two difin Devanāgarī, about A.D. 1650. foront hands. Vol. i., foll. 60-78, and vol. ii. Siddhūntakaumudi, with the corresponding fol. 131 to the end, in a fair, regular handnumbors of Pāṇini's sūtras noted above the writing, seven or eight lines in a pago; the text. rost, by a differont, less accurate hand, nine The pūrvārdha, vol. i., foll. 1-158 (wanting lines in a page. fol. 2) ends : HAITETA CATATESTEIAT [] Siddhantakaumurli, without the vaidika and भट्ठोपपदशिवशंकरात्मजमुखानन्दस्यायं लेख धाराणस्यां lingenukisana chapters. fawuchagra fsrat fat ont Vol. i., the pūrvarilha; the leaves of the The uttarūrdha, froin vol. i., fol. 158, to vol. ij. soveral chapters being numbered sepa- 109; the tiranta onds fol. 50 (this section rately. being numbered 1-90). Vol. ii., the uttarardha :- The vaidikusvaraprakriya, fol. 156b; pāņinā a) The tiranta, foll, 130, numbered 1-129, yalingānusrisanavșitti, fol. 163b. fol. 596 having been left blank and It ends : विश्वनाथयोः जयतु (!) माघमासे मिते पक्ष numbered together with the following वासरे सप्ततितमे तथा ॥ लिखित पुस्तकमिदं प्रसादानव loaf. Dated : संवत १:१९ कार्तिक शु ० ११. रामचंद्रपुरुणा ॥ (GAIKAwar.] b) The ksidanta; dated, #77 9698 HÀ THIK मुदी १० ॥ (H. T. COLEBROOKE.] 631, 632. 635. 2207, 2208. Sizo 8 in. by 4 in.; thick 2446. Foll. 137 (orig. 140, foll. 28, 80 and Devanāgari writing ; 7-11 lines in a pago. 81 of which are missing, and replaced by blank Vol. i., foll. 305 ; the first seven of which leaves) ; size 12 in. by 6 in. ; indifferent Dovahavo been lost and suppliod by a difforent hand nāgari writing ; 15-23 lines in a page. on six leaves ; foll. 128-182 written in a diffo- Siddhantakaumudi, without the supplements. rent, straight, peculiar hand, oight lines in a The uttarardha begins fol. 79 (orig. fol. 82); pago; and the last three pages of the same ends : 897 999te (I probably 1789) ad trafic volume probably by a third hand. Vol. i., foll. ferat frasfat HEAT igat autetta er 2:23, written by the same hand as the greater ac ar I part of vol. i. Siddhantakaumudi, without the vaidikaprakriyū and lingūnuśásana. Vol. i. contains the pūrvārdha, 636, 637. 2325, 2326. Foll. 218 in each volume ; size 11 in. by 5 in; well written, in Devanagari, ·GRAMMIR. 173 . towards the end of the last century, in a large, The samo portion of the Siddlhuntakaumuili. bold, hand ; nino lines in a page. Tho broad margin contains occasional notos in Siddhūntakaumudi. Wanting the kridanta English and Sanskrit. [Sır Ch. Wilkins.] chapter. 641. Vol. i., foll. 1-202 contains the subantaprakarana. From foll. 203 to vol. ii., 135 675a. Foll. 60; sizo 105 in. by 47 in.; (numbered 1-151), the tiñanta. clear, recent Dovanagari writing; eleven lines Vol. ii., foll. 136-218 (numbered 1-83), the in a page. two supplements, ending: FFHO GETTY Siddhāntakaumudi. The kyidanta section. afuatafsignTA: [GAIKAWAR.] For somo parts of the MS. Colebrooke has noted the numbers of the sūtras in the margin, or 638. between the linos. (H. T. COLEBROOKE.] 380. Foll. 197; size 101 in. by 1} in.; fairly written, in Dovanīgarī, about the middlo 642. of the last century; cleven and twelve lines in 768c. Foll. 83 ; size 10 in. by 4 in.; al page. written, in Duvanāyarī, by a somowhat clumsy Sildhantakaumudi. Incomplete. hand; cight lines in a page. Foll. 1-124 contain the pūrvardha; foll. 125 Siddhantakaumudi. The supplementary chapto end (numbered 1-73), the first part of ters. tho uttarādha, comprising tho tirianta or Dated . शंवत १८५४ शमैनामपुशवदी १० वारवुधवार के lakiraprakriya. The copyist, however, afaa WITH [II, T, COLEBROOKE.] erroncously states at the end : fr[]- कारप्रक्रिया ॥ इति उन्नराध समासम् ॥ 643, 644. [H, T. COLEBROOKE) 1692, 1693. Foll, 292 and 267 resp.; sizo 639. 91 in. by 4 in.; clearly writton, in the Deva- 970. Foll. 103 ; sizo of the leaves, which nāgarī character; eleven or ten lines in a page. are folded, 16 in. by 3} in.; geven, sometimes Praudhananoramā, gloss, or supplementary six, lines in a page ; careless, recent Bengāli commentary, by Bhatļojidīkshita, on his Sidhandwriting. dhūntakaumudi. Siddhāntakaumudi. The tinanta chapter. Vol. i. contains the pūrvārdha. Dated : There are occasional blanks of one or two संवत् १९४७ साके (1) १७१२. aksharas. (H. T. COLEBROOKE.] Voll. i., foll. 1-136 (numbered 1-135, two leaves being marked 38), the tiñanta- 640. kānda ; foll. 137-267 (numberod 1-131), 2821. Foll. 169 ; size 9 in. by 7 in. ; the kſidanta. Dated : #97 atst atat T- European paper, bound in the European fashion; खीन कृष्णः बारम्भ (1) writton, in Devanagarī, towards the end of last Tho work was lithographed at Benares, century. 1868; 1872. [H. T. COLEBROOKE.) AA 2 - ·174 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Vol. ii., foll. 1 and 2a, the beginning of the krit-portion ; foll. 3-85 (numbered 1-83), the tinanta. Dated : संवत् १७tt फाल्गुनषदि . (GAIKAWAR.] 650. 615, 646. 1232, 1233. Foll. 264 and 135 resp.; sizo 10in. by 4 in.; fairly written, in Devanāgari, by oue Yadunātha, son of Muralādhara (EUTTGA), A.D. 1755 ; nino lines in a page. Praudhaminoramā. Vol. i., pārvārdha :-strīpratyayūk cnd fol. 104; vibhaktyorthūh, fol. 129 [the leaves of this and tho succooding portions being numbered separately]. Vol. ii., uttarúrdha:- kſidanta-prakriyū ends fol. 100, the remaining leaves having a separato numbering: A moro modern hand has addod, on European paper, a• sūcēputtra of three loaves to vol. i., and of one leaf to vol. i. (H. T. COLEBROOKE.] 2666. Foll. 141 (numbered 2-64, 62–139); size 10 in. by 3 in.; writton, in Dovanāgarī, by two differont hands; thu first portion (foll. 2-64), towards the end of last century; tho remainder in Samvat 1816 (A.D. 1759); cight or nino lines in a page. Proudhamanoramii. The tirantakūnda. There is no deficiency at the beginning, the pagination notwithstanding. A leaf inserted at the end contains a sūcīpattra, by a still moro recent hand (than A). (H. T. COLEBROOKE.] 647. 651, 3063. Foll. 325; size 111 in. by 5 in. ; 652. Devanagari character; foll. 154-237 indifferently 1346, 1347b. Size 12 in, by 44 in.; Devawritten, fourteen lives in a page ; fol. 238 nāgari character; written by differont hands; supplied by a modern hand; tho remaining 10-12 lines in a pago. portion beautifully written; twelve lines in a Sablaratna, a commentary on the Praudhapage. manorami, by Haridőkshita (disciple of Rūma- Praudhamanorama, śrama), son of Vireśvara, and grandson of The pūrvārdha ends fol. 153.; tiranta, fol. Bhattojidākshita. 238; ksidanta, fol. 304 : fofer trueta Vol. i., foll. 454 (while two leaves are num- प्यासमाधवनी ॥ सं . १६९३ वर्षे माधवदि १ रवी ॥ bered 85, one leaf is marked both 103 and Tho MS. ends : सं. १६९३ समये माधवदि १२ गुरुवासरे। 104). Pūrvīrdha. It begins : [J. R. BALLANTYNE.] grafaremata sugiartenantai दातुं सकलमभीष्टं फलमोष्टे यत्कृपादृष्टिः ॥ १ ॥ 648, 649. गूढोक्तिग्रथितां पितामह कृतां विद्वत्प्रमोदप्रदां 2067, 2068. Foll. 182 and 85 resp. ; size भयाधीत्य मनोरमां निरूपमाद्रामाश्रमात सगुरोः । 10 in. by 4 in.; written in a fair, somewhat तत्याज्ञानषशात परेण कलितान्दोपान समुन्मूलय(न्) small, Devanagari hand; 10-13 lines in a page. व्याचष्टे हरिरेषतां फणिमतान्यालोथ्य पैरेपरिः॥२॥ Praudhamanorama. Incomplete. भट्ठोजिदीक्षितमुखैः कृतिभिः कृतेषु Vol. i. contains the pūrvārdha. A number Arawant from 7 af Hatfearai: 1 of leaves, ospecially 161-167, have been यासंकलय्य कथिता इह तापव slightly damaged by damp at one corner. तुतु माकृतिमिमामषलोक्य धोराः ॥३॥ .

·GRAMMAR. 175 Fol. 262, इति स्त्रीप्रत्ययाः॥ fol. 312, इति विभ Vol. i., foll. 389, written by thrce or four त्यर्थाः ॥ fol. 3896, इति समासाश्रयविधयः॥ Ends: different scribes; from fol. 64 to tho end इति श्रीभट्टाजिदीक्षितपौत्रेण पोरेश्वरसनुना हरिदी (excopt fol. 276 and part of 277) in a neat क्षितेन कृत शब्दरत्ने सुषनं समातम् ॥ ° ॥ संवत clear hand. The Pūrvārdha. It begins: १८५६॥ नत्वा विश्वेश्वरं सासं कृत्वा च गुरुवन्दनम् । Vol. ii. (13470); foll. 145. Uttarārdha, the सिद्वाना कौमुदीव्याख्या क्रियते तत्वबोधिनी ।। three parts of which are paged separately. विविधाताप कृतं माल शिशिखायै निषभन् a) Tihianta, foll. 111; dated : संवत् १८५६६ चिकीर्षितं प्रतिनानीते मुनित्रयमित्यादिना । मिति फाल्गुण मुदी ९ मंगर ॥ The kāraka begins fol. 166; samūsa, fol. B) Kridants, foll. 23 ; संवत् १८५६ मोति फाल्गुने 1990; tutilita, fol. 27.4; dviruktaprakriyi, fol. 183b. मासे सुक्लपक्षे दुरतीयां रविवासरे ॥ Dated: संवत् १८५२ समैनामपुस कृष्णपक्षे ५ वारणु. c) Vaiilils chapter, foll. 11; संवत् १८५६ मास Vol. ii., foll. 237, numberod 1-115 (of which उत्तममासे फालगुनमासे कृष्णपछे तेरोदश्यां कथा fol. 8 is wanting), 1-70 and 1-533; copied लोख्यतः॥ [H. T. COLEBROOKE.] by two, or perhaps three, difforont hands. 653. The Uttarirdha. It begins : समस्तजगतामोशी जगदानन्दकारको। 2393. Foll. 278; size ll in. by 3 in.; जगतीजनकी वन्दे पार्वतीपरमेश्वरी ॥ Devanagari character ; well written, by thrco Thakradanta ends fol. 114 : संवत १५३ different hands, in the last century; 8-11 lines वैशापमांशे शुक्रत्रयोदश्यां गुरवासरे समातम् ॥ Hol. 115 to tho end contain the ükhyāta. Laghusnbdaratnn, an abridgment of the It begins: preceding work, by the same author. It begins प्रज्ञाननाशने दक्ष दीक्षित भकरषणे । with the first introductory stanza of the larger बदमूलाश्रयं व्यय दक्षिणामूर्तिमाश्रये ॥ work. It ends: इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्य-श्री- The subanta ends fol. 196; the tiianta, fol. यामनेन्द्रस्वामीचरणारविन्द सेवक - ज्ञानेन्द्रसरस्वतीकृती 265 [the leaves of this portion aro only par सिद्धानकौमुदीव्याख्यायां तत्वबोधिन्याख्यायो तिङन्तtially numbered, beginning from l; foll. 266 to काराई समाप्रम् ॥ end being numbered 1-13]. List of contents, on one and two lenves resp., It ends : इत्यष्टमो ऽध्यायः ॥ इति श्रीमहीक्षितभट्ठोजि- have been addod to the two voluunes by a more पौत्र-दीक्षितवीरेश्वर पुज-दीक्षितहरिविरचिते लघुशब्दराने वै-_modern hand. Lithographed editions of the दिको समाता ॥ समाचार्य शब्दरत्नः ॥ Tattvabodhini, together with the Subodhini, and Cf. Rāj. Mitra, Descriptive Cat., p. 80. the text of the Siddhantakaumudi, were pub- [H. T. COLEBROOKE.] lished at Benares in 18633; 1871-2. (H. T. COLEBROOKE.] 654, 655. 485,488. Size 12} in by 4, in. ; Deva- 656,657. nāgari character: 8–13 lines in a pago. 1883, 1884. Foll. 887 and 409 resp.; Tattvubodhini, a commentary on the Siddhān sizo 11 in. by 5 in.; very well written, in the takaumudi, by Jhanendra Sarasvati. Devanagari character ; ten lines in each page. in a page.

·176 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. ॥ Tattvaborthini. 660-662. Vols. i. and ii., foll. 1-73, numberod 1-451. 1504, 1505, 1513. Size 12 in. by 41 in.3 The purvtinrdha. Tho samjatiprakarana ends fol. 15b; Pari- | hands; 8-18 lines in a page. fairly written, in Devanāgarī, by different recent bhāshipr., fol. 226; stripratyayāh, fol. 1936; [Brihat-] Sabdendasekhara, a commentary vibhaktyarthūh, fol. 235; samüsūsrayavion the Siddhāntalkaumudi, by Nigesabhatta, son dhayah, fol. 314b. of Sivabhatta (surnamed Kala) and Suti. Vol. ii., foll. 74-222 (numbered 1-149), the ksidanta; foll. 223-409 (numbered 1-187), Vols. i. and ii., foll. 278 and 277 resp. ; tho tinanta section. numbered 1-553 (three consecutive leaves Dated : संवत् १८५० वर्षे पोसवदी ७ वार गरेउ ल खुछे॥ being marked 106). The Purvardha. It [DR. J. TAYLOR.]] begins: नागेशभट्ठो नागेशभापितार्थविषक्षणः । 658,659. शिवभट्ठमुतो धीमानुपाध्यायोपनामकः ॥ 675b & c. Foll. 55 and 3.1 resp. ; size याचकानां कल्पतरोररिकक्षहुताशनात् । 104 in. by 4 in.; clonrly written, in the Deva- शृंगवेरपुराधीशरामतो* लयजीविकः ॥ nagari character, by throe different hands; नत्वा फणीशमीशानं कौमुद्यर्थप्रकाशकं । nine lines in a page. मनोरमोमादेहं तन्वे शब्दंदुशेखरं ॥ Subodhini, a commentary on the vaidikaprakriya of the Siddhantakaumudī, by Jayakrishna, ग्रंथसमाप्रियंथप्रचारादिप्रतिबंधकविनविघाताय समुचि- son of Raghunatha, son of Covarithanabhala. तऋषिवयनमस्काररूपं मंगलमाचरन् शिष्शिक्षायै व्या- a) (675b), Svarapraltarana, beg. अनुदानं पदम् । ख्यातृश्रोतृणामनुपंगतो मंगलाय प निवभाति । मुनित्रय- परिभापेयम् । नाधिकारः । अस्खरितत्वात् । ० मिति ० Dated : संवत् ११४१ समयनाम आषाढमासे कृष्ण Tho kūraka (or vibhaktyarthāh) begins fol. पछे तिरोदसि भउमवासरः॥ 253b; the samisa, fol. 3180%; tho taddhita, b) (675c). Eight adhyāyas of Vaidik rules. fol. 421; the dvirukta, fol. 544. Foll. 1-10, by a different hand from the It ends; rest. At the beginning there is a defi- शन्दुशेखरे ग्रंथे पूर्वमधमपुपुरं । ciency to the extent of about a full page, प्रीयतां तेन भगवान् शिवया सहितः शिवः ॥ tho MS. beginning नन्वेवमपि वैदिकशब्दानां लौकिकशम्दाभिन्नत्वात् ० (line 9 of Bonares ed. शन्दुशेखरः सोऽयं फणिभाष्योतिभूषितः । सतां हाकमलेवास्ता यावाणिफणाधरी* ॥ of Samvat 1929); the introductory stanzas -in which the author names, besides his इति श्रीकालोपनामकशिवभट्टसुत-सतीगर्भन-नागेशभgrandfather and father, the two elder of दुविरचिते सिद्धांतकौमुदीव्याख्याने शन्दुशेखराखे पूर्वार्ध his threo brothers, Mahadeva and Rāma समानम् ॥ krishna-being thus wanting. It ends : Vol. iii., foll. 239; the Uttarārdha, in three इति श्रीमन्मौनिकुलतिलकायमान-श्रीगोवर्धनभट्टामनparts, each with a separate numbering of रघुनाथभट्टांगजेन[ज] यकृष्णेन कृतायां सिद्धांत कौमुदी- याख्यायां मुबोधिन्यां पैदिकखडे समाप्तिम गमतां] संवत् १८४१. (H. T. COLEBROOKE.] * See the Laghusabdendusekhara. ..

·GRAMMAR. 177 .. leaves; viz., titanta, foll. 15.1: इति श्रीशिव It ends : भट्टमुत-सतीगर्भन नागोजीभट्टविरचिते शब्देन्दुशेखरे ति शदंदुशेखरः पुत्रो मंजूपा चैध कन्यका । $$* HAINA II vaidikī prakriya, foll. 20, not स्वमती सम्यगुत्पाद्य शिवयोरविती मया* ॥ quite complete at the end of the eighth or शब्दंदुशेखरः सो ऽयं फणिभायोक्तिपितः । last adhyāya; křidanta, foll. 65. मतां हत्कमलेवास्तां याषचन्द्रदिवाकरौ ॥ In tho margin of the last leaf of vol. ii., as इति ० ० उतरार्धं समाप्तम् ॥ well as in the sūcīpattras (one looso lcaf in each For other MSS. cf. Aufrecht, Cat. Bodl., 'of the first two volumes, and two in vol. iii.), nos. 364-66; Rāj. Mitra, Notices, ii, p. 132. the work is called Vſihacchabdendusekhara; as Part of the work, with two commontaries indeed it also is done in the author's shorter (Bhairava Misra': Candrakalā, and Sadiisiva work, the Laghuśabdendusekhara (soo below). Bhalla’s Sekharavirritisamgraha), was litho- [H. T. COLEBROOKE.] | graphed at Benares, 1865-6. (H. T. COLEBROOKE.] 663. 664, 665. 1020. Foll. 418, only partially numbered 536, 1884. Foll. 395 and 300 resp.; size in the beginning ; foll. 275 to ond numbered 91 in. by 4 in. ; legibly written, in Dovanāgari, 1-142, nos. 112 and 120 occurring twice; by several recent hands ; 8-13 lines in a page. Devanāgari character; size and writing (by Laghuśabilendusekhara. different hands) as in tbo preceding volumes; Vol. i., Pūrvārdha. fol. 78b and part of 73a left blank. a) foll. 297 (numbered 1-298, no. 41 Laghuśabdendusekhara, an abridgment of having been omitted), ends : इति समासा- the preceding work, by the same author. श्रयविधयः॥ .) foll. 86 (numbered 1-97, no. 84 having It begins : been omitted, and fol. 80 inserted after पातंजले महाभाष्ये कृतभूरिपरिश्रमः । fol.83). शिवभट्टमुतो धीमान सतीदेव्यास्तु गर्भनः ॥ Vol. ii., Uttarārdha in three parts : याचकानां कल्पतरोररिकक्षहुताशनात् । a) foll. 1-38; kridanta, ends : इति --ना- श्रृंगवेरपुराधीशाद्रामतो लमजीविकः । गोजीभट्ट कृतलघुशन्हेंदुशेखरे सिद्धांत कौमुदीष्याख्याने नत्वा फणीशं नागेशस्तनुते ज्र्यप्रकाशकम् । कृदंत विस्तरस्तु बृहन्छन्दुशेखरे द्रष्टव्यः । मनोरमोमादेहं लघुशन्देदुशेखरं ॥ b) foll. 146 (numbered 1-147, no. 4 having Fol. 221 : इति समासाश्रयविधयः संपूर्णाः॥ श्रावणमासे been omitted), tiñanta. कृष्णपछे तिषी पंचम्या गुरुवासरे ॥ c) foll.116 (numbered 1-117, no. 77 having Pol. 274b : इति शिवभट्टसुत-सतीगर्भन-नागोजीभट्टकृते been omittod), the vaidik portion. लघुशब्देन्दुशेखरे पूर्वार्धम् ॥ विस्तरस्तु घृहच्छन्दुशेखरे (H. T. COLEBROOKE.] द्रष्टव्यः । 666. शन्देंदुशेखरे खसे पूर्वमधमपूरम् । 272b. Foll. 140 (numbered 1-141, no. 39 प्रीयतां तेन भगवाभिषया सहितः शिवः ।। having been omitted); size 12 in. by 44 in. भूपितः फरिणभायोलमा लयुः शन्दंदुशेखरः । मां हाकमलेष्वास्ता यावत्मणिफणाघरा ॥ • MS. 1684 reads : ईशयोरपितो मया ॥ ..

·178 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. clearly written, in tho Devanagari character; nine lines in a page. Cidasthimālā, a commontary on the Laglusaldenduśckhara, by Vaidyanātha Payagunda. It begins : निराधाराधारं निखिलजगतां पारमुदधेर् भवस्य प्राकारं विमल सुखलक्ष्म्याः मुरुधिरं । चिरं धार धारं मनसि गुरुगीर्वाणकृपया परं धंदे बंदे हरिहरमहं श्रीकारवरम् ॥ १॥ नत्वा गुरूं वैद्यनाथः पायगुण्डाख्यको वृति । चिदस्यिमाला तनुते लघुशब्ददुशेखरे ॥ २ ॥ It ends : इति विभक्त्यर्थः ॥ संवत् १६५५ ॥ For other MSS. sce Rij. Mitra, Notices, iii., p. 319; Descriptive Cat., p. 110; Aufrecht, Cat. dl., no. 366 (where, probably by mistake of the scribo, the work is called Sadasthimila). [H. T. COLEBROOKE.] tho samāsūśrnyavidhayah, fol. 219); the dviruktaprukriya, fol. 2566; the strīpratyaya, fol. 263. It ends: एषा वरदराजेन बालानामुपकारिका। पकारि पाणिनीयानां मध्यसिद्धांतकौमुदी । कृतिपैरदराजस्य मध्यसिद्धांतकौमुदी । तस्याः संख्या तु विज्ञया खषाण करवह्निभिः॥ एवं ग्रंथस्य संख्या ३२५० ॥ शके १७२८ पयसंवामरे पाश्वि- नशुक्लचतुर्थ्यां सौम्यवारे अमृतसिडियोगवेलायां ग्रंथसमानिः ॥ [DR. J. TAYLOR.] 668. .. 1158. Foll. 101; size 93 in. by 4 in.; legibly written in Devanagari; 13-15 lines in a page. Madhya-siddhintakanmudi. After the two concluding couplets given above, it ends : काश्यां यालेन संपाद्य मध्यसिद्धांतकौमुदी । रघुनाथात्मजेनेदं लिखित पुस्तके शुभं ॥ संघत् १७१ शके १६४७ राक्षसाब्दे भाद्रपदशुक्लपौर्णमास्यां भृगौ समान ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 667. 1848. Foll. 256; size 10% in. by 4 in.; good large Dovanīgari handwriting; eight lines 669. in a page. 3094. Foll. 92 (the last 14 of which are Dadhya-siddhintakaumudi, an abridgment of the Siddhantakaumudi, by Varadarīja. wrongly numbered 68-86); size 9} in. by 6 in. ; It bogins : well written, in Devanāgarī, by four different नत्वा वरदरानः श्रीगुरुन् भट्ठोजिदीक्षितान् । hands; 18-21 lines in a page. Bound in the करोति पाणिनीयानां मध्यसिद्धान्तकौमुदीं। Europonn fashion and intorloavod (watermarks For an analysis of the work, see Aufrecht, 1843 and 1839). Fol. 62b is left blank. Cat. Bodl., no. 367; Raj. Mitra, Descriptive Cat. Laghu-(siddhānta-) kaumudi; a further abridgof Grammatical MSS., p. 93. ment of the Siddhantakaumudi; by Varadarīja. The present MS. seems to have consisted Fol. 1 contains a sūcīpattra; there are originally of 268 leaves, numbered both con occasionul English remarks on the inserted tinuously, and by sections. The first 45 leaves leaves, and the fly-leaf has the following, in having however boen lost, the subanta (foll. 1-47) Ballantyne's handwriting : 'The Laghukaumudi, has boen supplied anow by a more modern hand, with questions for examinations.' on 33 leaves of European paper; the conclud- • Dated : संवत् १९०३ शाके १७६८ मीत पापाउशुक्ला- ing portion of this chapter being thus found | तिपदा १ वुधवार ॥ twice in the MS. The work was published, with an English The tiñanta ends fol. 144b (orig. paging); translation, by J. R. Ballantyne, Benares, 1849 ; the kritprakriyū, fol. 175b; the kāraka, fol. 1846 ; 1867. [J. R. BALLANTYNE.]

·GRAMMAR. 179 lines in a page. . 670. त्यस्य प्रत्याख्याने पष्टीनिर्देशेष्वनेसंबंधसंभवे जप स्थाने योगैव 27830. Foll. 65; size 11 in. by 5 in. ; भवति । तदुक्तं व्याख्यानतो लक्षणमिति स्थाने योगति प्या- carelessly written, in the Dovanāgari character, ख्यास्याम इति । ० about A.D. 1700; 8-11 lines in a page. Here follow a few more paribhashits: न हि Laghukaumudi. [COLL. OF FORE WILLIAM.] कार्यो निमित्तत्वेनाश्रियते ॥ २॥ इतरेतराश्रयाणि शास्त्रे प्रव- नेले ॥३॥ यदागमास्तहुणीभूतास्तद्हणेन गृखने ॥ ४ (N. 11) ॥ 671. निर्दिश्यमानस्यादेशा भवन्ति ॥ ५ (N. 12) ॥ नानुषन्धकृतमने- कास्वं ॥ ६ (N. 6) ॥ वर्णाश्रये नास्ति प्रत्ययल षणम् ॥ ७ 2805. Fall. 50; size 12} in. by 7} in.; (N. 21) ॥ large, clear Dovanagari handwriting, of the latter part of the last century; thirteen or fourteen There aro altogether 130 paribhushūs. Ps. 1-102_aro arranged under 27 pridas, mostly Laghukaumudi; the sūtras in rod, the vritti named artificially after the boginning of tho in black ink. The concluding śloka and colo- corresponding pāda of the Ashļūdhyāyī ; viz. phon are followed by the couplet : Adhy. I., 1, prathamapida (paribh. 1-13) ends सिद्धान्त कौमुदीशब्दकौस्तुभाभोगमागतः । fol. 136; 2,kutilipida (p. 14-16), fol. 17; चक्रे वरदराजः श्रीलसिद्धांतकौमुदीम् ॥ 3, Dhupida (p. 17-19), fol. 23 ; 4, larakapaida (p. 20-27), fol. 29. [R. JOHNSON.] A. II., 1, sumurthapada (p. 28, 29), fol. 323 2, apar aprida (p. 30-32), fol. 350; 3, anac. Subsidiary Trentiscs. Whihitapāda (p. 33), fol. 376; 4, dvigupūda 672. (p. 34, 35), fol. 39. 593a. Foll. 97; size ll in. by 42 in. ; A. III., 1, pratyayapada (p. 40), fol. 42b ; 2, kurmani-pida (p. 41-45), fol. 45; 3, bilfairly written, in Devanāgari; ten lines in a hulapāda (p. 46), fol. 46; 4, sambandhapāda pago. The first two leaves huvo been supplied (p. 47, 48), fol. 47. by a different hand. Paribhūshūvșitti, a commentary on the pari- A. IV., 1, nyip-paida (p. 49-52), fol. 500; bhūshūs—or general rules of interpretation and 2, raktapida (p.53-55), fol. 520; 3, yushmatpūda (p. 56), fol. 53b; 4, thakpūda application, as handed down in connection with (p. 57), fol. 54. Panini's grammar-by Siradeva. The order of the rules (as well as in part their text, which is A. V., 2, dhanjapidu (p. 58-60), fol. 55; 4, sahere given in full) is different from that followed taprida (p. 61), fol. 560. A. VI.,1, ekicpada (p. 62-6-4), fol. 59; 2, baby Nāgojābhatta. The work begins : havrihipada (p. 65, 66), fol. 60; 4, aigin- स्फुरदभिनवरागा भास्कराभा प्रगल्भा prada (p, 67-77), fol. 680. प्रसभशमितदोषा स्फीतसल्लोकचक्रा। A. VII., 1, gurupida (p. 78-83), fol. 70; 2, ४i- विहितहितविचारा जापजातोपात्यै cipūda (p. 84-89), fol. 746; 3, (levikūpūdı प्रभवतु परिभाषावृहिरासेविषा ॥ (p. 90-95), fol. 77; 4, naupida (p. 96-99), प्याख्यानतो विशेषप्रतिपतिनं हि संदेहादलक्षणं ॥ १ fol. 80b. (Nig. 1) ॥ व्याख्यानादाचार्यपारंपर्योपदेशासंदेहे ऽपि विशे A. VIII., 1, sarvasya-dve-pūda (p. 100), fol. भावगमो भवति न तु लषणाभाष इति । तेन महीस्थाने योगे 81b; 4, rephapida (p. 101, 102), fol. 83. %3 . BB ·180 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. - .. Then follow the nyāyamulāh paribhāshūḥ [Paribhūshūrthas amgraha-] Candrikā, a com- (103-130). mentary, by Svayampralcūšūnanda (disciple of The comment on the last rulo seems incom- Advaitānanda Sarasvati), on a work entitled plete. It ends : Paribhūshūrthasangraha, which follows the same सामान्यमपि दधाति तन्नेति सतन्नेतनु ध्यमहोपाध्या- order of the paribhashās, and in its explanations यश्रीशीरदेव कृता परिभाषावृतिः समाता ॥ संवत् १७४९ ° shows much similarity to those of Siradeva. For other MSS. of this work, see Burnell, It begins : Index of Tanjore MSS., p. 42; Rāj. Mitra, Notices, नावा गुरुपदई संसारजलधिलय । vi., p. 139. (H. T. COLEBROOKE.] याकरोमि यथावुद्धि परिभाषाथैसंग्रह ॥ ग्रंथादौ शिष्टाः मंगलमाचरति तस्य च भगवता भाषकारेण 673. मंगलादीनि मंगलमध्यानि मंगलांतानि शास्त्राणि प्रथत इति 1415A. Foll. 26 ; sizo 12} in. by 3: in. ; | प्रचपगमनं प्रयोजनमुक्तं वीरपुरुपकायायुप्मात्पुरूपकाणि चेति । well written, in Dovanagari ; nine lines in a page. ! तथाभ्यासकर्तृणां सामर्थ्यातिशयः आयुर्वृद्धिश्चेति प्रयोजनहाय- Laghu-paribhashivritti, a brief commentary | मुक्त । सतो मंगलाचरणस्यावश्यकत्वात् परमेश्वरमार्थनरूपं on the samno collection of paribhashūs. मंगलमाचरितं शिष्यशिवाय ग्रंपतो निवभाति विजेज्यान इति । It begins : विपूर्वाजि जय इत्यस्माद्वातोरेकाय इति (P. III., 1. 22) नयनभङ्गविनिर्जितखनुनी यडि यो ऽपि च (II., 4. 7.4) ° उत्कृष्टजयवानित्यर्थः । मुनिसुरासुरभूमररननी। मदेति सर्वस्मिन्काल इत्यर्थः । शं भवतीति शंभुः मितद्रवादि- शरदुदिच्छशिरतिभास्वती वार्षः जगच्छत कौटिल्येन गच्छनित्यर्थः । । संचचुराणः विजयते जगतीह सरसती ॥१॥ पशुनेति पशुकरण के गहिीं चरणं कुर्वत्रित्यर्थः ० । यः सदा सज्ञानान्यस्य लोकस्य मूत्राननशलाकया । विजेज्यानः गिरिजां मुदा जंगच्छत्पशुना संचचुराणश्च स शंभुः चतुरुन्मीलितं येन तम्मै पाणिनये नमः ॥ २ ॥ मुखरूपः मम वाग्गति तातात् ° ॥ ° गुरुं नमस्करोति मूर्ति- व्याख्यानतो. १॥ व्याख्यानाद्विशेषार्थज्ञानं संदेहे सति की- म्यति पाणिनिरिति पणनं पणः । । पदमहाभाषप्रबंता व्यम् । न तु संदेहादभिमतार्थप्रतिपाद के शास्त्रं स्यात् । तच पतंजलिः पदमहाभाष्यस्य प्रबंद्धति कर्मणि षष्ठपासमासः । व्याख्यानं पड़िधम् । यदाहुः ।। शिव नमस्कुर्वन् चिकीर्पित प्रतिजानीने प्रणम्योत (no further पदच्छेदः पदानिर्विग्रहो पाययोजना । comment) साक्षेपो ऽथ समाधानं व्याख्यानं पड़िधं मतमिति ॥ ० व्याख्यानतो विशेषप्रतिपतिन हि संदेहादलक्षणं [१] ॥ ननु It ends : केविन्नु व्याख्याना इत्यादिपरिभाषा व्याडिम- ! व्याख्यानत इत्यनुपपन्न ' निविरचिता इत्याहुः॥ Cf. Vyādiyaparibhäshuvritti, Adhy. I. ends fol. 59 ; II., fol. 72 ; III., Bihler, Kasmir Rep., p. cxxxix. fol. 840; IV., fol. 950; V., fol. 99%; VI., fol. इति 'भास्करभट्टाग्निहोनृ कुलतिलकायमाना ना] मन्ते वासि- | 1230; VII., fol. 162b ; VIII., fol. 166b. ना निर्मिता लघुपरिभाषावृभिरणाचरमवर्णध्वंसम् ॥ ० संवत् It ends : सस्मिन्दर्शन इति लक्ष्यानुसाराच इदं सर्व [H. T. COLEBROOKE.] | व्यवस्थितं सतो न कोपि दोष इत्याह इदं विति उभयोः स्वीकारे कि प्रमाणमित्याकांबायां भगवता पतंजलिना तत्र तत्र व्यवह- 674. तासदित्याह उभयति तपा र भाष्यकारवषनप्रामाण्यात् सर्वे- एसिडिरिति भावः ॥ इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्यसवतंत्र- 212. Foll. 186 (numbered 1-184, nos. 52 and 160 occurring twice); size 11 in. by 4f in; खांधश्रीमदतानंदसरस्साीचरणारर्षिद गायमाणस्य स्वयंप्रfnirly written, in Devanagari, in the latter part | काशानंदस्य कृतिः परिभाषार्थसंगहव्याख्या चंद्रिका संपूर्णा ॥ of last century; cloven lines in a paye. [IT. T. COLEBROOKE) १५१॥

·GRAMMAR. 181 675. 679. in a page. 696. Foll. 248 (numbered 1-246, nos. 86 272a. Foll. 125; size 12 in. by 4} in.; and 187 occurring twice); fair, modern Devanāfoll. 12-15 are misplaced between foll. 56 and gari writing ; 9-11 lines in a page. 57; but they, as well as fol. 57a, are in a dif- The same work. [H. T. COLEBROOKE.] feront handwriting; two leaves are marked 114, the second, with the rost of the MS., having 676. being written by a third hand. Paribhishenilusek hara-kiisikii, by Vaidyana- 1936. Foll. 3 ; size 10% in. by 3; in.; fair, thabhatļa Priyagunda, son of Mahādeva and Veņi. modern Devanāgari handwriting; ten linos in Datcd Samvat 1856. [H. T. COLEBROOKE.] a page. The text of the Paribhūshiis, arranged in the 680. samo order as in the procoding works. 490a. Foll. 135; size 13 in. by 6 in.; good, The MS. ends : समासकृतद्धितेभ्यः संबंधानामन्यत्र रूदय modern Devanagari writing, which has suffered भिवरूपायभिचरिसंबंधेभ्यः ॥ १२३ ॥ इति पाणिनिमतानुगामिनी from the sticky condition of the ink ; ten lines परिभाषा समामिमगमत् ॥ इदं पुस्त के रामचंद्रेण लिखितं ॥ The same work. [Dr. Joux TAYLOR.] [II. T. ('OLEBROOKE.] 681. 077 2191d. Foll. 7 (foll. 167–173 of volume); 778, Foll. 71; size 101 in. by 6 in.; size 10. in. by 4 in.; fairly written, in Dovanafair Devanāgari writing ; nine lines in a page. garī, about A.D. 1650 (by Bhaſia Suklūnanda, Paribhāshenduśckhara, another commentary son of Bhatta Sivašaji kara); twelve lines in it on the paribhūshūs, arranged in a difforent order page. from that followed in tho preceding works; by Uạūdisātra, as handed down in connection with Piņini's grammar; in five chapters (pārlu). Nāgojābhaſța, son of Śivabhatta and Sati. Edited, with Ujvaladatta's commentary, and Dated Samvat 1852. A list of contents, on a glossary, by Th. Aufrecht, 1859. seven leaves, has been added by a different hand. [GAIkawAR.] The work has been edited, with a translation and explanations, by F. Kielhorn, Bombay Sansk. Ser., 1868. [H, T. COLEBROOKE.] 2375. Foll. 80; size 10 in. by 4. in. ; excellent Devanagari writing of A.D. 1706; eleven lines in a page. 678. Uņādivritti, a commentary on the preceding 3071. Foll. 87 (fol. 7 is wanting, the work, by Ujjvaladatta, surnamed Jūjali. defect having been supplied in the margin of Colophon : इति महोपाध्यायजाजलोत्परनामधेय (read fol. 66); eight linos--from fol. 8 (written by a जाजलीत्यपर०) -श्रीमदुज्जलदत्तविरचितायामुणादिवृत्ती पंचमः different, very regular hand) seven lines in a पादः ॥ ५ ॥ यमांगमुनिशीता सुमिते ज्दे ॥ page. श्रीकादरस्य मुहदा दयालुपदमिना । Paribhāshendusekhara. Dated Samvat 1872. भुचिनत्रेण नयनचंद्रेण लिखित विद ॥ (J. R. BALLANTYNE.] (R. Johnsox.] 682. B B 2 ·182 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 683. 687. in a page. ० 788b. Foll. 22; size 10 in. by 4 in.; 434a. Foll. 122; size 11 in. by 5 in.; clearly written, in the Devanagari character, Bengali character ; European paper ; eight lines about the middle of last century; ten or eleven Dhatupradipa, or Tantrapradipa, a commenlinos in a pago; most lcaves have been reversed by the bindor. tary on the Dhūtupātha, by Maitreya Rakshita. The MS. [A] was transcribed for Colebrooke Dhitupātha, as handed down in connection (who has added English equivalonts to the roots, with Panini's sutras. each of which begins with a new line), by Edited by Westergaard, in his Radices Lin- Vrajanandanaśarman, sister's son (bhāgincya) of guae Sanskriticae, Bonn, 1841. Citrapatiśarman of Dhamadahā. It begins : (H. T. COLEBROOKE.] म घोपप्रसादेन धातूनां वृनिमारभे । 684. पहुशो ऽमून यथा भीमः प्रोक्तयाँस्तदुपागमात् * ॥ १ ॥ 1577B. Foll. 23; size 91 in. by 41 in.; अप्रयुक्रवात महालक्षणस्य सर्वधात्वथैव्यापकत्वेना प्राधा- indifferent Devanāgarī writing; nino lines in a न्यादातुसंज्ञायां भवतेरनुवादे भूप्रभृतिसंतानवाचकस्य भूवादिश- दस्य निपातनात धावथैमदनन्तमुल्लयापि भवतिमेव प्रथम page. The same work. निर्दिशति ॥ भू मलायां ॥ Dated Samyat 1845; Šaka 17(2)0 (kūlayukta). Class i., ends fol. 64 ; ii., fol. 71; iii., fol. 730; [J. R. BAL.LANTYNE.] | iv., fol. 826; V., fol. 8-10; vi., fol. 933; vii., fol. 94b; viii., fol. 95b; ix., fol. 99b. 685. This MS. concludes with the following two 14B. Foll. 12 ; size 11} in. by 6 in.; well_sloltas : written, in Devanāgari; 13 or 14 lines in a page. वृहिन्यासं समुद्दिश्य कृतवान अन्धविस्तरं । 44602 Another copy of the Dhātupātha, dated Sam- नाना तन्त्रप्रदीपो ऽयं विवृतास्तेन धातवः ॥ vat 1915. [J. R. BALLANTYNE.] पाकृष्ण भाष्यजलधेरथ धातुनाम- 686. पारायणक्षपणपाणिनिशास्त्रवेदी । कालापचान्द्रमते तत्वविचारदक्षो 2832. Foll. 29%3 small 4to, 8 in. by 6 in.3 धानप्रदीपमवरोजगतो हिताय ॥३॥ largo Devanāgarī writing ; ten or eleven lincs in a pago; European paper. इति महोपाध्यायश्रीमैत्रेयरक्षितकृतो धातुप्रदीपः समामः ॥ Dhitupātha Tūniniya, in the recension of According to a note by Colebrooke, "the Bhimasena (or Bhima); rather incorrect. transcription was finished in Feb. 1795, but It begins : अप पा(तु suppl.)पाठः लिखिते भू सहायां noods rovisal." रथ वृद्धी गा, प्रतिष्टालिप्सयोः बाथ लोडने नाप ना, यात्रो Annexed to the MS. is an index of the roots पतापवर्थ्याशीषु दध धारणे स्कुदि भालवणे विदि औते यदि | (without anubandhas), arranged according to the अभिवादनस्तुत्योः भदि कल्याणे सुखे च मदि स्तुतिमोदमदखानfinal (and then according to the initial) letter with references to fol. and page of this MS. कांतिगतिघु . The index was originally compiled from the It ends : छद अपवारणे व्रण गाविपर्णने आप प्रेरणे वस निवासे ॥ इति भीमसीनी (corr. ° सेनी by a later hand) धातुपाठः समामः ॥ • Thus B; तदागमात् A. [SIR CH. WILKINS.]] + लषणस्यार्थस्य सर्वपदार्थ • B. ..

·GRAMMAR. 183 lines in a page. in a page. 692. Kavikalpadruma for Sir. W. Jones (cf. MS. 2739), by damp and wear, esp. the first 30, and the and was thenco transcribed in Roman letters by last 15; size 11 in. by 4} in.; fair, somewhat Colebrooke, on 21 leaves. stiff, Devanagari writing of the latter part of This is followed by nine leaves of grammatical the 16th century; foll. 66-71a, indifferently notos-in Colebrooke's handwriting-on the technical characteristics of the conjugational written, by a second (the greater part of fol. 71 classes, on personal endings, the characteristics by a third) somewhat more modern hand; twelve of tenses, the force of some of Pāņini's anubandhas, etc. [H. T. COLEBROOKE.] Mädhaviyi Dhūtuvsitti. The bhvüdi soction. This section has been printed in the Pandit. 688. This is the codex from which Westergaard." 649. Foll. 102 (tho last fifteen lcavos (Rad. p. iii) supposes MSS. 154 and 532 to wrongly numbered 89–103); size 13 in. by have been copied. The lacuna between foll. 104. 41 in.; recent Bengāli handwriting ; six lines and 124 oxtonds from shortly after the beginning of g 16, 1, to shortly before & 19, 2; that The same work [B]. Tho more correct copy. between foll. 159 and 164 from near the end [H. T. COLEBROOKE.] $ 22, 27, to shortly before $ 22, 32. Tho MS. ends at about $ 23, 18. The writing of the last 689, 690. page has, however, been largely worn away. [GAIKAWAR.] 154, 148 (now in ono vol.). Foll. 435; size 134 in. by 5 in.; good, recent Devanāgari 532. Foll. 373; size 9 in. by 31 in.; fairly writing; elevon lines in a page. written, in Dovanagarī, in the latter part of the Madhaviya Dhātuvritti, another commentary last century; 9-11 lines in a page. on the Dhātupātha Paniniya, by Sāyaṇācārya. The same portion of the Madhavīyā Dhūtu- The bhvūdi section ends fol. 239; adidi, vritti. [H. T. COLEBROOKE.] fol. 296 ; juhotyūdi, fol. 3086; divādi, fol. 340; svādi, fol. 351; tudādi, fol. 375; mudhidi, 693. fol. 383b; tanādi, fol. 393; kryādi, fol. 407. 1613. Foll. 243; sizo 9t in. by 4 in.; on A leaf added at the end contains a list of the whole fairly written, in Dovanāgari, by four authorities (pramāpaka) quoted in the Ukvali different hands; foll. 1-51 about the middle, the section ; a pretty complete list of the authorities remaining portion towards the end, of the last quoted in the work is, however, given in Westercentury; 8-10 lines in a page. gaard's Radices, p. iii. Cf. Weber, Cat. Berl., Madhavīyā Dhātuvritti; wanting the bhvadi, no. 789; Aufrecht, Cat. Bodi., no. 372. the rudhidi, the latter part of the adādi (from [H. T. COLEBROOKE.] to the end), and dhātus 101-135 of the divīdi section. 691. The juhotyādi section beg. fol. 52; divādi, 2462. Foll. 180; of which 26 are wanting, fol. 691; svādi, fol. 1126; tudūdi, fol. 1281; viz. foll. 1, 2, 4, 105-123, 160-163, as aro a tancidi, fol. 167b; kryādi, fol. 183; curādi, leaf or two at the end ; many leaves damaged fol. 203b. [H. T. COLEBROOKE.] 21.

·184 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 694. 697. 0 864a. Foll. 53; size 11 in. by 4k in.; legibly 2191e. Foll. 8 (174-181 of vol.); size 101 in. written, in Dovanagari; twolve linos in a page. by 4 in.; well written, in Devanāgarī, about A portion of the Mūdhaviya Dhūtuvritti; A.D. 1650 ; twelve lines in a page. viz. tho tarādi (foll. 1-11), kryūdi (12-35) and Ganapatha, incompleto. curidi sections. It begins (sco introd. slokas to Pūnini's sūtras): Dated : संवत् १६५३ समये पोपवदि षष्टमी गुरुदिने येनारसमामायमधिगम्य महेश्वरात् । [H. T. COLEBROOKE.] कृषि व्याकरणं प्रोक्तं तस्मै पाणिनये नमः ॥ 695. The MS. breaks off abruptly in the middle of the word atau in the gaņa sf to Pāņ. IV. 1394. Foll. 202; size 18 in. by 5 in.; fairly 1,99. written, in Devanagari ; 13-16 lines in a page. [GAIKA WAR.] Dhūtusamgraha, consisting of the Vhvūdi section of the Dhūtupātha Pāṇinīya, with conju- 698. gational forms and derivatives, as well as extracts 3181. Foll. 2703; folio, size, 11 in. by 8 in.; from various commentaries and grammars (as rocent Devanāgari writing. Madhavzyin oritti, Durgidasa's Dhātudipika, Mai- Grammatical lists of words and aphorisms, treya Rakshita, Halāyudha, Siddhantakaumudi, written bencath one another, on tho left hand Praudhamanorama, etc.); compiled, for Coloside of each pago, so as to allow space for brooke, by Chakkanaśarman. remarks thereon%3 viz. Dated : संवत् १६६५ कार्तिक कृष्णत्रयोदश्यां सोमयुक्तायां a) Foll. 150. The Canapatha. On the first लिखितमिदम् ॥ [H. T. COLEBROOKE.] fiftoen leavos English, and sometimes San- 696. skrit, explanations have been added by Colebrooke. The first word of each gaņa 788a. Foll. 22%; size 10 in..by 4 in.; fairly is written in red ink. This portion ends : writton, in Dovanāgarī; 10-12 lines in a page. इत्यष्टमः समासः॥ Ganapatha to Panini's grammar, in eight b) Foll. 50. The Dhātupātha Pāņinīya; with adhyayas. English or Sanskrit notes on foll, 1-9, It begins with the gaña rarvadi and concludos 19-30,37-40. with the two recensions of the gana kshubhnadi. Red ink has been used for the headings. It ends : इत्यष्टमः समाप्तः । संवत् ११३५ शके १७०० चैत्र c) Foll. 50. The Unādisūtras according to कृष्ण ४ मंदे लि द्वि । श्यामदेवमुत् ॥ हि। शंकरजीरण the Sidhāntakaumudi. This portion ends : काश्यी॥ इत्युणादौ पंचमः पादः ॥ The back of the last page contains the following: d) Foll. 7. The rules on the gender of nouns, गंगांभः परिपीयते पुररिपो(:) पुर्यामवस्थीयते according to the same work. The colo- चेतः साधुनि धीयते शिवपदे विप्रेशरो गीयते । phon of this portion is: इति श्रीभट्ठोजिदीक्षि- पुण्यश्रीरुपचीयते प्रतिदिन कालाय हीयते तविरचितायां सिद्धांतकीमुद्यामुत्तरा पाणिनीयलिंगा- कामारेः कपया मुदा परमया कालो मया नीयते ॥ नुशासनसूत्रवृतिः ॥ [H. T. COLEDROOKU.] (H. T. COLEBROOKE.] ..

·GRAMMAR. 185 699. भिज्ञान नत्वा वृद्धान्गुरुनपि। the remainder of the first leaf being wanting in that MS. also. 21.91c. Fol. 1 (fol. 166 of vol.); size 101 in. एते निखराः । इतः परे प्राययखराः fol. 420; इत्युणादि- by 4 in.; fairly written, in Devanāgari, about प्रत्ययाधिकार: fol. 59. It ends: A.D. 1650, by Bhatta Sulkhrinanda, son of Bhatta Sivasaikara ; 12 or 8 lines in a page. सुब्रमण्यानिगद स्वरः॥ रुद्राचार्यतनूजेन कौलिमन्नुलजन्मना(?) । Phițsūtra, four chapters of (88) rules on the नृसिंहाख्थेन घिमला शन्दाधिपारदृश्वना । accentuation of nominal and pronominal stems, तर्कतंत्रविदा* वेदनिष्णातेन मनीषिणा। particles, etc., by Santanara. [GAIKAWAR.] सवैदिकोदाहरणा प्रणीता स्वरमंजरी ॥ इति श्रीरुद्राचामनुनृसिंहविरचिता स्वरमंजरी समाता ॥ 700. [II. T. COLEBROOKE.] 98a. Foll. 11; size 93 in. by 31 in.; fairly written, in Devanagari ; nine lines in a pago; 702. the first Icaf has been supplied by a later, 18000. Foll. 2 ; size 16 in. by 3 in., folded scrawling hand. to half their length; modern Bengāli writing; Phitsūtravritti, a commentary on tho pre six or eight linos in a pago. ccding work. Nail-samāsa, a commentary on the rules ro- Dated : सम्वत १५99 समये भाद्रवदि १० बुधे । लिखि-garding the formation of 'compounds' with the तन्दशरण ॥ to which a later hand has added privative prefix ; apparently an extract from नृसिंहदेवी यपुस्तकं शोधितं. Numerous corrections, some larger work. marginal and in the text, seem to have been It begins : नमित्येतत्रु (Pin. II. 2, 6) प्रथमैकवचmade by the same lator hand. The MS. at ono नान्तं समासगतविभपतरस्याभावात् । तथा चोतं । time belonged to one Sadasiva Deva. लिसंख्यापिनियुकात स्वपदत्वार्थमव्ययात् । This commentary has been published from इत्यत पाह सुबन्तेन सह नभस्तत्पुरुप इत्यादि । तत्पुरुषसthe present MS., in Dr. Kielhorn's edition of ज्ञकः समास इत्यनेन त पुरुषसंज्ञया सह समाससंज्ञयोः समावेश the Phitsūtra. The phitsūtras are also contained in the editions of tho Siddhāntakaumudi. Bhartrihari and a Vrittikpit are quotod on [H, T. COLEBROOKE.] fol. 26. It ends: नसमास कालापाः कर्मधारयसमास इत्यन्त - वयन्ति । तदसत् विशेषणविशेष्पभावस्यानियतत्वात पूर्वनिपा- तानियमः स्थान समास इत्यादिना समासः इति नम्समासः 98b. Foll. 71, the first of which is wanting; समामः॥ (H. T. COLEBROOKE.] size 9f in. by 35 in; well written, in Devana- 703. garī, by at lcast two different hands, about the end of the 16th century; at first nine, then ten 2542a. Foll. 33; size 10 in. by 41 in.; well lines in a page. written, in Devanāgari, about tho beginning of Svaramanjarī, a treatise on Vedic accents, by the last century; 13-15 lines in a pago. Nrisimha, son of Rudrācārya. Anit-kūrikā, a mctrical arrangement of the According to a MS. described by Raj. Mitra, Notices, iv., p. 44, the work begins: ufuatuam- *तकात्रविदा Ms. । 0 701.

·186 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . verbs which are anulätta in the Dhūtupātha 705. (i.e. do not admit of the intermediate i)-oleven 1600b. Foll. 21; size 7 in. by 3} in.; legibly stanzas, as given in the Kūšikā Vritti, vii. 2, written, in Devanāgarī ; modern ; ten lines in a 10-with a commentary. The text begins : अनिट्स्वरांतो भवतीति दृश्यताम् page. The comment begins : खरातो यो धातुः स सर्वो Grammatical paradigms of the same form of the Intensive. अपि सनिद भवति. On fol. la, the treatise is Cf. Böhtlingk, Pāņini II., p. 317; Weber, called Dhīturūpāvali. It begins : Cat. Berl., no. 878 (Grikiriki). भू सन्मायो । लटि । बोभवीति । बोभोति । In stanza 6 this MS. reads, with the Ben. ed. | स्पर्ध संघर्षे । पास्पीति of the Kas. V., पुराणगा: viz. प्राचार्याः. It ends: लङि । मोमूर्छि । [GAIKAWAR.] यङ्लगेतस्थधातूनां सर्वरूपाण्यलीलिखत् । 704. सत्रियोपाभिधः कृष्ण(:) स्तारिः (क) मुखदः सदा ॥ Cf. Rāj. Mitra, Descr. Cat., p. 37. 1800a. Foll. 27; size 91 in. by 4 in.; fairly [H. T. COLEBROOKE.] written, in Devanāgari, about the middle of the last century; nine lines in a page. 706. Yailuganta-siromaņi, a treatise (by Sesha Krishņapaņdita) on the formation of the Intensive 954. Foll. 633; size 11 in. by4 in.; fairly without the sufix ya. It begins: written, in Devanagari, eleven lines in a page. नतदेवशिरःस्मदिनकरदाकितांप्रये । Vakyapadiya, a metrical treatise on the phi- वागीशादसमाये विनाशाय ते नमः ॥ losophy of grammar, by Bhartrihari. The work यको चि च (P. II. 4, 74) ॥ अनिति प्रत्ययो गृह्यते न consists of three kūņdas, whence it is also called प्रत्याहारः । तथा सति प्रणीत्येवावक्ष्यत् यलुगतादन्यस्याची Trikāņdē; while singlo verses from it are often संभवादिति हरदनः। quoted as Harikūrikā. The MS. begins : It ends : काशिका[कारसंमत्या भाषायामपि यङलुगस्ति अनादिनिधन ब्रम शब्द तत्वं (.. शन्दत) यदक्षरम् । तेन केचिन्महाकविप्रयुक्ता यइलुगताः शिष्टप्रयोगमनु मृत्य प्रयो- पिने (अर्थ)भावेन प्रक्रिया अगतो यतः ॥ ऋष्या इत्याह । प्रयोगानुसारादिति ॥ चांद्रे तु यङ्लुक भाषा- विषय एषयुक्तमिति सर्वमककं (!) ॥ I. Brahmakānda, or Āgamasanuccaya (on महाभाष्यमहापारावारपारीणमुद्धिभिः । grammar and language generally), ends परीक्ष्यो ग्राह्यदृष्ट्यार्य यङलुगंतशिरोमणिः ॥ १॥ fol. 7 : इति श्रीभर्तृहरिकृत वाक्पप्रदीपे भागमस- श्रीभाष्यप्रमुखमहार्णवावगाहात लयो ऽयं मणिरमलो उदा निषेव्यः । बतव्यं यदकरवं विदा पुरस्तात II. Vakyakanda (on the sontence), fol 22b : प्रागल्यं पितृचरणप्रसादलेशात् ॥ २॥ . इति वाक्यप्रदीपे द्वितीय कांडम् । समाना पाक्यपर- The author also quotes : Kūtantra, fol. 3a; Kaiyata, f. 30; Nyasakāra, f. 1803; Prakriya, III. Padakānda, or Prakirnaka. (on the f.50; Prasida, ff. 2a, 50; Madhava, ff. 3a. 14a3 word), in fourteen sections: 1, jūti- Vamana, f. 3b. samuddesa, 106 61., ends fol. 26; 2, dra- The author's name is not mentioned in this vyasamuddeća, 18 ól. [the end of this MS., but see Rāj. Mitra, Notices v., p. 90, where the treatise is stated to be a glogs on a portion and the beginning of the next section of Siromani's commentary on tho Sabda-khanda are wanting, 35 verses having been of Gangesa.' [H. T. COLEBROOKE.] omitted); 3, sambandha-8., 87 sl., fol. 28; मुश्चयः प्रथमकांडः॥ दीपका ॥

·GRAMMAR. 187 संख्या २००० २ ॥ 4, bhuyodrarya-8., al. ib.; 5, guna-8., 9 st., कांडाये यथा वृत्तिसिद्धांता(:) स तखतः । fol. 280; 6, diks., 28 l., fol. 2903 प्रयो विहितो स्माभिरा नुसारिभिः॥ 7, sidhana-8., 51.167, fol. 35%3; 8, Periya-8., नपभूतकांडे ऽस्मिन्सप्रपंचे स्वरूपः । 51. 63, fol. 37; 9, kala-8.,61.112, fol. 400%; शोकार्ययोतनपरः प्रकाशो ज्यं विधीयते ॥३॥ 10, purusha-8., 80.9, fol. 41; 11, 8am- इह पदार्थाष्टकविचारपरत्वाद्वापपदीयस्य प्रथमकांडेन प्रयो- khya-8., bl. 32, fol. 42 ; 12, upagraha-8., | जनादिपदार्थे निरूपिते उनतरकांडोपपादितोपपतिभिर्वायतद- 51. 27, fol. 43 ; 18, liiga-8., sl. 31, fol. 443; थैयोरन्याख्येपस्थितलबणयोः पदार्थयोनिणीतत्वासदपोद्वारका- 14, vrittisamuddesa, ends : पोशाररूपः पदविचारः प्रक्रम्यो । तर नियषिकस्यो यपा- इति श्रोभर्तृहरिकृते वाक्यप्रदोपे तृतीयः कांडः ॥ भिप्रायमपोडार इति यथासंभव पदभेदानुदिति संवत् ११३३ चैत्र कृष्णपक्षे एका ० ११ मंददिने ग्रंथ- विधा कैश्चित्पदं भिवं चतुभी पंपचापि वा। रूपै अपोवृत्यैव वाक्येभ्यः प्रवृतिप्रापयादिवत् ॥ १॥ According to a note, by Colebrooke, on the fly-leaf, वाक्यस्यैव निरंशस्य वाचकवादतरा पदप्रतिपतिर्विभ्रम इति 'this is different from the Haricārica, and is not Bhartrthari's work, but compiled from it' (!). किमसत्पदव्युत्पादनेनेत्याशपापोवृत्यैप वाक्येभ्य इत्याह । ' The Vākyapadiya is now being published This section consists of the following chapthe three kāņdas with Harivishabha's, Punyaters:-1, jatisamuddesa, ends fol. 61a; 2, dravrya, rāja's, and Heläraja's commentarios resp.-by fol. 681; 3, sambandha, fol. 986; 4, bhūyo- Pandit Rāmakrishna Šāstri Pațavardhana, in dravya, fol. 101b; 5, guna, fol. 110a; 6, dilk, the Benares Sanskrit Series. fol. 1200; 7, sadhanasamuddesa [karmadhikarah, See Prof. Kielhorn's paper on the gramfol. 1656; karaņādhikarah, 169; kartradhikärah, marian Bhartrihari, in the Indian Antiquary, 177b; hetvadhikārah, 1800; seshadhikārah, 194a], vol. xii. (1883), p. 226 sq. ends fol. 199%; 8, kriyāsamuddesa, ends : इति [H. T. COLEBROOKE.] श्रीभूतिराजतनयहेलाराजकृते प्रकीर्णप्रकाशे क्रियासमुझेशो एमः ॥ संवत् १६६२ ॥ (H. T. COLEBROOKE.] , . 707. 708. 329. Foll. 222; size 11} in. by6 in.; well written, in Devanāgari; twelve lines in a page; 731. Foll. 202; size 121 in. by 4, in.; Dethe writing enclosed in & coloured edge; on vanāgari character; foll. 1-152 in a large, some leaves the writing has been slightly clear hand, eight or nine lives in a page; the injured by damp. rest in a smaller hand, slanting from left to Prakirņa-prakāśa, a commentary, by Helūrāja, right, ten lines in a page. son of Sri-Bhūtirāja, on the third kāņda of the [Brihad-] Vaiyākaranabhushana, by Konda- Vākyapadiya. Incomplete; only eight out of bhatta, son of Rangojibhatta, and nephew of fourteen sections. Bhattojidikshita [A.] A treatise (chiefly based It begins : on the Sabdakaustubha) on the functions of the यस्मिासन्मुखतां प्रयाति रुचिर कोम्पतरूभने several parts of speech and their subdivisions ; नेदीयान्महिमा मनस्यभिनयः पुंसः प्रसवात्मनः । and of certain classes of suffixes; in sixteen दृषि यात्परमा तनोति विषयासाद पिना शाही chapters, consisting of seventy-four couplets, घामानंदसुधामयोमितवपुः सामातिभ संस्तुनः॥१॥ with a commentary by the same writer, CC ·188 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . It begins : 709. श्रीलक्षीरमर्ण नौमि गौरीरमणकपिणं । 453. Foll. 210%; size 9, in. by 4} in.; fairly स्फोटरूपं या सर्व जगदेवहिपते ॥१॥ written in Devanāgari; nine orten lines in a page. पशेषफलदातारं भवामितरणे तरि । Vaiyakaraṇabhūshana (B.]. शेषाशेषार्थलाभार्थ प्रार्थये शेषभूषणं ॥३॥ The MS. is dated in Samvat 1810. याग्देवी see Weber, Cat. Berl., no. 764. (H. T. COLEBROOKE.] 710. 1. धात्वाख्यात सामान्ययोनिरूपणं ends, with ol. 21, fol. 60a (fol. 65a of MS. 453). 2645a. Foll. 120 (and a buddhapattra after 2. लडायनिर्णयः l. 23, fol. 80a (88a). fol. 39); size 104 in. by 41 in.; written, in 3. कारकार्थनिर्णयः 1. 24, fol. 950 (103a). Devanagari, by different hands, in the carly 4. नामार्थपरिच्छेदः 2. 27, fol. 109a (118a). part of last century ; 10-18 lines in a page. 5. समासशक्तिनिर्णयः 2. 37, fol. 1570 (160a). The same work, the author of which is here 6. शनिनिर्णयः 2. 40, fol. 165b (1694). called Kaundabhatta [C.]. Incomplete. 7. नमनिर्णयः 1. 42, fol. 167a (1718). [(1796). Fol. 101 ought to be followed by fol. 107. 8. निपातानां द्योतकाववाचकत्वनिर्णयः 1.49, fol.1740 Between this and fol. 102 part of chap. 5 is 9. प्रत्ययार्थनिर्णयः 1. 53, fol. 179a (1850). wanting, comprising what in MS. 781 is con- 10. देवताप्राययार्थनिर्णयः 1. 56, fol. 1800 (1866). tained on foll. 148-152. Foll. 102-106 are 11. अभेदैकत्वसंख्यानिरूपणं 1. 57, fol. 1816 (1880). numbered 1-5, concluding with the end of the 12. संख्याविवक्षानिरूपर्ण 1. 60, fol. 183a (1895). 5th chapter, or sl. 37. After this thero is a 13. छाप्रत्ययभषणं l. 61, fol. 1856 (192b). large gap, foll. 108-120, numberod 1-13, con. 14. वर्णम्फोटनिरूपणं 1. 63, fol. 1896 (1948). taining the commentary from shortly before 15. पलिम्फोटनिरूपणं 1. 70, fol. 200a (208). śl. 62 to the end of the work. Fol. 27a has 16. स्फोटवाद: ends : been left blank without an omission. विद्याधीशषडेरुसंज्ञकपति* श्रीमाध्यभट्टारक [GAIKA WAR.] नित्वा केलदिवेकटप्पसविधेऽप्यांदोलिकां प्राप्तवान् ।। 711. यश्चक्रे मुनिवर्यमूत्रविकृति सिद्धांतों तथा 3095. Foll. 102 ; size 9} in. by 4 in.; excel- माध्वाना तमहं गुरूपमगुरुं रंगोजिभट्ट भजे ॥१॥ lent Devanagari writing; seven lines in a page. पाणिनीयवचसां खलु मूल चंद्रशेखरभवानिति रूढं । Vaiyakaraṇabhūshaņasūra, or Laghu-(vaiya- तेन भूषणमिदं हि तवैव; प्रीतये भवतु सावशिवस्य॥२॥ | karana) bhushana ; being an abridgment of the इति श्रीमापदवाक्यप्रमाणपारापारपारीणधुरीणरंगोजिभट्ठा- preceding work, by the same author (whose मजकोउभट्ट को वैयाकरणभूषणे घरमः स्फोटवादः समामः ॥ father is called Rangobhatta in this MS.) संवत् १५५ मितिवैसाखसुदीमतिपदायां भौमवासरे • It begins : श्रीलक्ष्मीरमणं नौमि ० १॥ अशेषफलदा- Tho epithet "brihat' appears only on the | तार °२॥ पाणिन्यादिमुनीन् °३॥ see no. 706 above ; fly-leaves of this and the next MS. A leaf | and Aufrecht, Cut. Bodl., no. 402. inserted at the end contains a sūcipattra, writ- Dated : संवत् १७०६ पाश्विन कृष्णद्वितीया भौमवासरे, ten by a third hand. [H. T. COLEDROORR.] | लिखित समानम् ॥ Editions of this work have been published * विद्याधीशवटेरू .C. at Calcutta, in 1849%3; and (with Harivallabha's + केलदिवेकरस्य C., orig. B; सविधेया(नंदमा marg.)- comm., Bhishan asāradarpana) at Benares, 1866. * Thus ABC. (J. R. BALLANTINE.) . %3B लगवान् C.

·GRAMMAR. 189 712. 3096. Foll. 73 (and a suddhapattra to fol. 28); size 94 in. by 54 in. ; good, clear Deva- Dāgari writing, of the 17th century ; eloven or twelve lines in a page. The same work. The author's name is spelled Kodabhatta in this and the next MS. [J. R. BALLANTYNE.] It ends : ज्ञात्वा श्रीफणिवासजालमतुलं ॥१॥ भासी मगिरौ धरासुरवरः श्रीवल्लभः कोधिदो वेदानेषु विनोदमनरिरिति स्मातास्ति निर्मितिः । तामनुर्हरिषभः समकरोत्सधुक्तिमयुम्नलं श्रीमढूपणमारदर्पणमिमं मोदाय विद्यापताम् ॥ २ ॥ उत्प्रेक्षितार्थो हि न मोदहतघे ॥३॥ मर्यो ऽपर्यो बुबै स्पष्टो यद्यपीह तथापि मे । तासन्दीशेति (!) पितता प्रमता केन वार्यते ॥ ४ ॥ इति श्रीमाकूर्मापलाभिजनोत्प्रभातीयोपनामक-श्रीषलभाम- जहरिषनभावरांचते भूषणसारदर्पणे स्फोटषादः समाः ॥ संवत् (H. T. COLEBROOKE.] 713. . 2542d. Foll. 40; size 10 in. by 41 in.; well written, in Devanagari, about A.D. 1700%; fourteen or fifteen lines in a page. The same work. [GAIKAWAR.] 716. in a page. 1347c. 714. Foll. 187%; size 12 in. by 4, in.; written, in Devanāgarī, by four or five different 8598. Foll. 37; size 11} in. by 5 in.; hands (foll. 161-172 by the same hand as tho clearly written, in the Devanāgari character, latter part of the proceding MS.); 10-15 lines about the middle of the last century; 11-15 lines Fol. 1300 is left blank. a in a page. Bhūsluaņasūradarpaņa. Complete. Another copy of the Vaiyakarandhushana- Dated : संवत् १६५६ समयनामपौषकृष्णपक्षम्या तीपर sūra. (H. T. COLEBROOKE.] बुधवासरे॥ 715. A fly-leaf at tho end of the volumo contains an incomplete sūcipattra. 885. Foll. 251; size 9} in. by 4 in.; [H. T. COLEBROOKE.] fairly written, in Devanāgarī, by two different scribes, foll. 1-86 eight lines, the rest (by the 717. same slanting hand as the the latter part of no. 708, MS. 731) eleven lines in a page. 1347d. Foll. 105, in three separately num- Bhūrhaņasāradarpaņa, a commentary on the berod parts of 29, 52 and 24 leaves resp. ; the Vaiyākaraṇabhūshaņasāra, by Harivallabha, son first, eleven lines in a page; written by a of Srivallabha. different scribe from the two last, which are in It begins : a small, neat hand, ten lines in a page; size रमाप्रेमाम जगदषनदर्ष मधुढ़ते 12 in. by 4t in. श्रुतिस्तोमाहत्या परिजनितवेदाननमुदम् । Laghubhushanakanti, another commentary अखण्डानन्दायं निखिलजनहाकननिलयं on the Vaiyakaranabhushanasūra, by Pandit हयग्रीवं वन्दे प्रकृतकृतिविमतिकृते ॥ १॥ Gopüladeva, surnamed Manudeva, a younger सत्येकस्मिनपिपापक समाहितसाधकसहस्रादपि कार्योत्पर brother of Krishnadera, and pupil (or son) of Balambhatta Payaganda. Apparentlyincomplete. 002 रदर्शनाद् ·190 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. in a page. 721. It bogins : 719. नमस्कृत्य गणाध्यक्षं नृसिंह कमलायुतं । 923. Foll. 224%; size 121 in. by 41 in.; बुद्धिप्रभावयित्रों संहनी (1. संहनी) दुरितस्य च ॥ fairly well written, in Devanagari, at the be- संपादयित्री कामानां प्रापायौं घियः श्रियं । ginning of the present century ; twelve lines तात शंभु मनी टुगी पाणिनिप्रभृतीन्मुनीन् । बालभट्ठाभिय* पायगुंडोपाख्य पर गुरूं । The same work. [H. T. COLEBROOKE.] गोपालदेवनामासौ पंडितो पालमुखये ॥ कृष्णदेवानुनो लोके मनुदेवापराभिधः । 720. अनुसत्य नयं प्राची नव्यानां लेशास्तथा । 933. Foll. 297; size 121 in. by 41 in.; लपुनो भूषणस्येमा काति वितनुते सुधीः ॥ fairly well written, in Dovanāgari, by two dif- A sūcipattra at the end of the volume conferent hands ; eight or ten lines in a pago. tains the following divisions, tho only ones The same work. marked in the text: घाख्यातानिरूपणम् (contained Datod Samvat 1855. [H. T. COLEBROOKE.] in pt. 1); लकारार्थनिर्णयः (ends pt. 2, fol. 8a); सुपर्थनिर्णयः (fol. 24a); नामानिर्णयः (fol. 31b); समा- मार्थनिर्णयः (to the end of pt. 2); नमनिर्णयः (pt. 3, 2788. Foll. 246; folio; size101 in. by 61 in.; fol. 46); निपातानां घोतकतावापकतानिणेयः (fol. 100); fairly written, in tho Devānagari character, by देवताप्रत्ययायनिर्णयः (fol. 16b); and lastly इति लघुभtwo or three different hands; 24-28 lines in a घणकानौ कार्यनिर्णयः ॥ page. Dated Samvat 1856. (H. T. COLEBROOKE.] Another copy of the Vaiyūkaranasiddhantamañjūshū. 718. Datod : संवत् १९७८ भाद्रे मासे कृष्ण पक्षे सनम्यां शुक्रवासरे। [COLL. OF FORT WILLIAM.) 3027. Foll. 274; size 13 in. by 5 in.; fairly good, modern Dovanāgarī writing; 10-14 lines in a page. 1373. Foll. 297; size 10 in. by 41 in.; Vaiyākaraṇasiddhantamañjūsha, usually called Devanāgari character; fairly written, by different Mañjūshā, an exposition of the general prinhands; 10-14 lines in a page. ciples of grammar and speech, by Nagesa Bhatta, son of Siva Bhatta, and Sati, pupil of Haridi- Kalā, a commentary (vivriti) on Nagesa's kshita and Ramarāma. It begins : Manjūsha, by (his pupil) Paidyanātha, surnamed नागेशभविदुषा नवा सांबशिष लपुः । Pāyagunda. The MS., which is very incorrect, begins : वैयाकरणसिद्धानमयूपेषा विरप्यते ॥१॥ रामवामपनमं (1) निकामं हदयंगर्म । Cf. Aufrecht, Cat. Bodl., no. 403. काम दे जगहामधिर्म (? वंदे विच) पचसोशमं ॥१॥ The MS. ends : इति श्रीमदुपाभ्यायोपनामवसतीगर्भ- मशिवभट्ठसुननागेशवृतो वैयाकरणसिद्धांतर्मभूमाख्या स्फोटषादः॥ चमंदगुणमंदिरं विमलरामविधांकुर [J. R. BALLANTYNE.] कलाधरकृतादरं कलितांचाललीवर । शिरोधननदीवर शिवकर रमोमावर बालभ भि MS.; cf. Aufrecht, Cat. Bodl., no. 632. नमामि दुरिताहर गुरुपरं सनागेमरं ॥३॥ 722.

·GRAMMAR. 191 .. मेनूपाख्यस्य भूक्तादेने लाभः कल पाविना । lakshanam, fol. 6; karma-, karana-, sampradūna-, वैयाकरणसिहतिज्ञातस्यापि यचा तपा ॥३॥ apudānas, adhikarana-, kärakalakshanam, fol. 9; घातस्तदाख्या विवृतिमेषायाः प्रयानतः । samāsavādah, ib.; nirdhāranam, fol. 11; era- पाखगुडो पैधनाथभः कुर्षे खबुद्धये ॥ ४ ॥ kāravicärah, ib.; sarvanumasaktih, fol. 11b; It ends : इति श्रीमपामगुडोपाख्यजनाधाविरचिता | svasabdavicārah, ib.; uddesyavidheyabodhah, fol. मंजूषायिवृत्तिः कला परिपूर्णा ॥ संवत् १५५ ॥ 12; upasargavicārah, fol. 126; ktvācpratyayavi- Cf. Bühler, Cat. of S. MSS. of Gujarat etc., cärah, ib.; nañarthakathanam, ib.; vaidhahimsū- III., p. 22. (H. T. COLEDROOKE.] vicīrah, fol. 14; saktinirūpaņam, ib.; saktigrū- 723. bakanirapanam, fol. 140%; babdavicārah, fol. 15%3B caturvidhavācukalakshanam, fol. 156; vēpsūvi- 2883. Foll. 118; size 13 in. by 5t in.; cārah, fol. 166; sabdabodhantaram, ib. well written, in Devānagari, on European paper, It ends: डी ब्राबणाषियत्र विपदं द्रततरोधाय सार्थक by two different recent hands ; eight or nino यो ब्रामणाश्चत्वारो ब्रामणाः पत्र पठा इत्यादौ पहुवचनेन lines in a page. बहुत्यानिबामणोपस्थितौ श्यादीनां तु ष्यावर्त कतया सार्थक- Laghu-Vaiyakaranasiddhāntamañjūshā, appa- त्वमेवेति निष्कर्षः॥ rently an abridgment of the work noticed सालोक्य विविध ग्रन्य विचार्य च पुनः पुनः । above, by the same author. Incomplete. Tho कृतेयं जयकृष्णेन शब्दार्थसारमन्नरी । beginning is the same as in the larger work, from which indeed it seems to differ but little. महामहोपाध्यायश्रीयुक्तजयकृष्णतीचार्यविरचिता सारमनरी समाना॥ The MS. breaks off abruptly at the end of a leaf. Foll. 1-52 are marked मंजूषा; foll. 66-115 Fol. 17b has the title : व्याकरणसारमंजरी जैकृष्ण- लम. [J. R. BALLANTYNE.] कृता । For other MSS. of this treatise sco Raj. Mi. 724. tra, Notices, i., p. 228, ii.,319; Descr. Cat. i, 802b. Foll. 17; size 15t in. by 5 in.; clear, (H. T. COLEBROOKE.] recent Bengāli writing ; 8-10 lines in a page. Saldūrthasāramañjari, a treatise on the philo- 725. sophy of grammar, by Jayakrishņa Tarkācārya. 722b. Foll. 13; size 16 in. by 5 in.; legible, It begins : recent Bengāli writing ; eight lines in a page. हरेसचरणद्वन्द्र विममाशकर परं । Apparently the same work, somewhat modi- प्रणम्य जयकृष्णेन क्रियते सारमन्नरी॥ fied, and with the author's name suppressed: तर प्रथमतः कालचयनिरूपणं। मानध्वंसप्रतियोगित It begins: मतीतत्वं । वतमानमारभावप्रतियोगित्वं भषिर्व । खालिन हरम्भचरणविमनाशकर (1) पर। कालवृतित्व वर्गमानत्वं ॥ अथ लबारादौ शक्तिनिरूपणं। लटो प्रणम्य परया भक्त्या शास्रबोधः प्रकाश्यते ॥ वमानत्वमर्थः। विधिलिडो भषिच्यत्वं । विधिः संभावना । तर प्रथमतः कालनिरूपणा वर्तमानवसप्रतियोगित्वमहीतत्व। विधि: कथितोपदेशः संभाषना कल्पनं । लोटो भविष्यत्वं | वर्तमानप्राग्भावप्रतियोगितलं भविष्याकालव साचिनकाल- आशीः प्रेरणा च पाशी: शुभचिननं । प्रेरणं प्रनि । त्रा-शिवं वर्तमान । विनिष्प्राग्भावप्रतियोगित्वे सति अनुत्पमध्य- शिषि लिङो भविषवमाशीः लुदल्टोभषिपत्वं । तव्यानीययो- सप्रयोगिवं वर्तमानत्वं । इदं त्वनित्यत्वं । नित्यगात्वं तु अनु. भविमत्व पिपिच लिइलुडोरतीतत्वं । ° athākhyātavise- पनवे सत्यविनाशिपदार्थत्वं नित्यत्वमपि तदेव । चा रष खपु- shirthakathanam, fol. 26; drikarmakavicārah, पादौ न मियत्वं नानापि पर्तमान । तर पदार्थत्वाभावा- fol. 40; kārakaricārah, fol. 50; kartrikāraka-दिति । अथ लकारादी शक्तिनिरूपणं । p. 148.

·192 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. It ends : द्विशरस्तु द्रुततरषोधाय सार्पक इति संक्षेपः। 727. सालोक्य विविध अन्य विचार्य च पुनः पुनः । 232d. Foll. 13 (227-289); size 121 in. by कृतेयं पण्डितैः पूषः शब्दाचे सारमन्नरी ॥ 3$ in.; fair, modern, Devanāgari writing; ten प्रतियोगिपदादन्यपदे अन्याकारणादपि । or elevon lines in a page. वृलिशान्दैकदेशस्य संपन्धस्तेन नेष्यते ॥ The same treatise. तत्पन्यो वृषलीभार्यः प्रवीर पुत्रकाम्यति । It begins : श्रावस्य राजमाता इति न स्युः (!)॥ श्रीकृष्णचरणी नत्या कारकाद्यर्थनिर्णयः । ० चैत्रस्य दाशभार्ये सलूनचक्रो रथो मया । (H. T. COLEBROOKE.] शरैः शामितपत्रो ऽयं वृक्षश्शेति सतां मतं ॥ 728. समाचार्य अन्यः ॥ भाद्रेमासि सिने पछे पचम्यां सोम- 3075. Foll. 10%; size 91 in. by 31 in.; पासरे । लिखित पुस्तकमिदं सर्वं त्यका विचषणैः ॥ ० recently written, in the Devanagari character, On the back of the last leaf the book somewhat inclining to the Nepal type ; 7-9 linos is called Šūbdabodhaprakūša, by Gaigesopa- in a page. dhyāya (!). The first chapter (samjñāprakaraña) of some (H. T. COLEBROOKE.] treatise on apparently contradictory points in Panini's sutras ; by the author of the Prakriya- 726. pradipa, and pupil (or son) of Sesha Viresvara. 721a. Foll. 15; size 16 in. by 5 in.; good, It begins : recent Bengāli handwriting ; nine lines in a विरोधिना तिरोभावभव्यो यद्वारतीभरः। page. पोरेश्वरगुरुं शेषवंशोन्नस भजामि ते ॥ Kārakacakra, or Shatkāra kavivecana, a dis दारितरिपुषहोनसचक्रपाणिर्नरहरिं नत्वा । quisition regarding the grammatical functions विद्वन्मालहयं तत् परमतखाउन तनुते ॥ of tho casos, by Bhavānanda Siddhāntavāgūša. हयंवर हायोपदेशो जोडणोः शलवलोच हकारग्रहणार्थः । It begins : यानु हयवरदसूत्रे हकारोपदेशप्रयोजनमददौ तहणमियुका नत्वा श्रीकृष्णचरण कारकाद्यर्थनिर्णयः । हलसूत्रमुपादायैतासूत्रप्रयोजनं शलादौ ग्रहणं । तेनाधुषदित्यादि श्रीभवानन्दसिद्धांतवागीशेन पितन्यो । सिध्यतीत्युक्त ॥ तत्र प्रथमं हकारोपदेशप्रयोजनमुत्तरं तु सूत्रमयो- तर लियानिमित्त कारकत्वमिति न सामान्यलक्षणं संप्रदा- जनमिति भेदेन ग्रहणे किं वीजम् ॥ नादेरनुमितिप्रकाशनद्वारे तंडुलादिसंप्रदानद्वारा संबंधिनो पि Kaiyyata is quoted, fol. 36, 9a; Kāśikā, fol. 6; क्रियानिमितत्वेन मैत्रस्य तंडुलं पचतीत्यादौ मैनादातिव्या- | Paninisikshā, fol. 76. fr: It ends : इति संज्ञाप्रकरणम् ॥ इको गुणवृद्धी (Pan. I. 1, 3) ॥ इह भाषाअनुक्को पि नियमपक्षः असाधुस्त शेषपक्षा- It ends : यस्य च भाषेन भावलषणमिति (Pān. II., घिशिरति निरूपित प्रक्रियामदीपे ऽस्माभिः ॥ तथा हि ॥ 3, 37) सूत्रेण च ० इति सूत्रार्थः । यस्य क्रियया अन्यस्म रतत्परिभाषाया पलोत्पशेषत्वे मिदेर्गुणः (VII., 3, 82) पुग- क्रियानारेण लक्ष्यते इति व्याख्याने तु शादिवाना प्रायिका- मालपधस्य च (ib. 86) ॥ मृधिरित्यादी (VII., 2, 114) भिप्राय ॥ इति महामहोपाध्यायधीसिद्वानवागीशभट्टाचार्यवि- दोषमुद्राथ मिद इमिदिः वामानः । रचितं पदारकविषचन समान ॥ [J. R. BALLANTYNE.] Only sūtras of Pāṇini seem to be referred to. [H. T. COLEBROOKE.)

·GRAMMAR. 193 2. CANDRA. 729. 3243. Foll. 67; size 9 in. by 7 in. Devanagari character. Candra-vyökarana, & Sanskrit grammar in sūtras, by Candragomin (incomplete); with frage ments of commentaries theroon; recontly copiod from palm-leaf MSS. in the possession of the Cambridge University Library. A. pp. 1-111. Tho sütras, as copied from MS. Add. 1691.' iv. (C. Bondall, Catalogue of Buddhist Sanskrit MSS., p. 180). The work consists of six adhyāyas of four pādas each. The original MS. is incomplete at the beginning, tho first three pädas, and the beginning of the fourth being wanting; and there are two lacunce in the middlo of the work, where leaves have boen lost. Each sūtra is here copied on a separate lino (there being generally 24 in a page); and references to the corresponding rules of Pāņini have been added in pencil. The original MS. is a fairly good ono; and though there are numerous mistakes, thoy are mostly of a trifling kind, which are easily corrected with the help of Pāņini's Sūtras, the vürttikas, and the Mahuibhashya. Candragomin's chief merit, as those of other post-Pūņinean founders of grammatical schools, consists in the re-arrangement of the (non-Vedic) grammatical material, with the view of bringing together all the rules that deal with the same phonetic or grammatical operations, as well as the same part of speech; though in this latter respoct he is not nearly so thoroughgoing as his successors. Where he merely recasts Pāṇini's rules, his chief considerations appear to be brevity and facility of pronunciation. But, as Prof. Kielhorn has shown (Indian Antiquary xv., p. 183 seq.), the Candra-vyākaraņa also contains some original matter which has been made use of by the authors of the Kāśika Vritti, Vopadeva, and other grammariang. Adhy. I., 4. There soems to be Very little wanting at the beginning of this pida, 134 sūtras being preserved (the 1st and 11th, however, only partly). Tho MS. begins (the aksharas in brackets being supplied from Pūņini): [Et U] wt: (P. VIII. 1, 34) feTM (III. 4, 79) u भामः (ib.)॥ पास से (80) ॥ लुट साधाना डासैरमः (II. 4, 85) 715TH (ib. vürtt.) Il costo ra: (III.4, 86)afer (87)li ufyia galeras 77 (VII. 1,35)ATTE: (III. 4, 89) | SIA: (90) Catat]at (91) TIETTA (93) Il etc. The succeeding sūtras corresponding roughly to P. III. 4, 92-112; and I. 3, 12-93; with VII. 2, 79, 80; I. 4, 102-106; and III. 1, 87-89 inserted. II. 1 (99 sūtras). #anteaunagrafira97- भ्पमडमिभ्याम्भ्यस्ङसोसाम्योस्मुप (IV.1, 2)॥ चतो for OH (VII. 1, 9) : 017 (11) Taftuet (12) u Fraturat (12; 13). सर्वादिभ्यः स्मैस्मातौ (14; 15) ॥ के स्मिन् (15) ॥ #: : (17) I BITGTA: 114 (52) Il rape ato ATENTATA (I. 1, 29) l nurgal (30) Il toplo समासे (81) ॥ शी वा (32)॥ प्रथमचरमायाल्पा- धनेमकतिपयात (33) ॥ पर्यादिभ्यो नवभ्यः (VII. 1, 16) ॥ स्मास्मिनौ च (15, 16) ॥ स्मै पतीयात (I. 1, 36 v. 3) 11 wing uta: T. (VII. 1, 18) 11 नपुंसकात् (19) ॥ जमशसोः शि: (20) ॥ बहाभ्य oth (sic; 21) ut: Herety (sic; 22) #: (I. 1, 25) u tagant (VII. 1, 23) सतोऽम् (24)॥ उतरादिभ्यः पचभ्यो नकारा. (sic3 25, 26 v.) II etc. P. VIII. 1, 27-56; I. 4, 23; 33-53; 86-90; III. 3, 2-5, 13-72. II. 2 (87 sūtras), one of which, the 76th, is 11 ·194 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . omitted in the orig. MS., but obtained from the commentary (Add. 1657. 1), beg. p. 7 : सुप सुपैकार्थम् (II. 1, 4)॥ असंख्यं विभ- तिसमीपाभावख्यातिपञ्चायथायुगपसपासाकल्याणे (6) यथा न तुस्से (7) ॥ यावदियचे (8)॥ प्रतिना मात्रा (9) ॥ संख्याधशलाकाः परिणा धूते अन्यथावृत्ती (10) ॥ etc. P. II. 1, 12-24; I. 4, 59-79%; II. 2, 6-18, 24-29; II. 4, 2-31; III. 4,59-64. II. 3 (83.8ātras), beg. p. 16 : स्त्रियाम (IV. 1, 3)॥ शुणो (1) डीप (5) ॥ उगितः (6) ॥ स (6 v. 2)॥ बहसो वनोरच (7)॥ अन्याषा (7v.), etc. P. IV. 1, 8-81. II. 4 (121 sutras), beg. p. 20 : प्राग्जितादण (IV. 1, 83)॥दित्यदित्यादित्ययमारयः (85, K.V.)॥ पत्युरनश्चाद्यादेः (sic; 84) ॥ स्थानः (85, v. 7) ॥ etc. IV. 1, 85-1783; II. 4, 58-70. III. 1 (68 sutras), bog. p. 26 : तेन रक्तं रागात (IV. 2, 1)॥ लाक्षालोचनादुर (2)॥ शकलकर्दमाता (2, v. 1)॥ नीलपीतादनकनौ (2, v. 2, 3) ॥ नक्षन्दुयुक्त कालः (3) ॥ पार्थासः (6) ॥ etc. P. IV. 2, 7-70. III. 2 (83 sutras), beg. p. 29 : शेषे (IV. 2, 92)॥ राष्ट्राद् यः (93) ॥ पारावारापारपारा[स: broken ; 93, with ७.] ॥ मामाधत्तमौ (94) ॥ etc. P. IV. 2, 95-138; IV. 3, 1-24; I. 1,73-75. III. 3 (127 8utras), beg. p. 32 : तत्र जाते प्रा- वृषार (? two sutras ; IV. 3, 25-26) ॥ पूर्वा- सापराला मूलप्रदोषावस्कराकन (!) नानि (28)॥ पन्यकः (29)॥ सिन्ध्यपकारावा (aic; 32)॥समा- वास्यादव (30)etc. P. IV. 3, 34-168. III. 4 (106 sutras), beg. p. 38: प्राग्यापन (IV. 4, 1)॥ तेन जित जयति दीव्यति खनति (2)॥ संस्कृत (3) ॥ कुलत्यकोपानादण (4) ॥ तरति (5) ॥ अपनीभ्यां ठन् (7) ॥ पति (8)॥ etc. P. IV. 4, 10-108. IV. 1 (151 sutras), beg. p. 48 : प्रान क्रीताम: (V. 1, 1) ॥ उगवादिन्यो यत् (2) ॥ वा हपिरपूपा- दिभ्यः (orig. MS. हपिy; ? हपिपू 4)॥ तस्मे हितम् (5) ॥ न राजाचार्यवृषब्रामणात् (9 vv., 7 vv.) ॥ देहांशात् (6) ॥ etc. P. V. 1, 7-136. IV. 2 (161 sūtras), beg. p. 50: (three aksharas broken away; ? धान्येभ्य] : छोत्रे खम् (V. 2, 1) ॥ व्रीहिशार्टक (2) ॥ यवययवकषष्टिकायत (8)॥ वा तिलमाषोमाभङ्गाणुभ्यः (4) ॥ अादेकाहगमे खम् (19)॥ गोडगते (18)॥ सामपदीन सख्यम् (22)॥ सर्षचर्मणा कृतः (5) ॥ ete. P. V. 2, 6-140. IV. 3. Only the first 10 sūtras, and part of the 11th, are preserved, after which two leaves are missing in the original MS. It beg. p. 57: षष्ठमा प्याश्रये तस (V. 4, 48)॥ रोगात्मतीकारे (49)॥ क्षेपातिग्रहाष्ययनेष्वकर्तरि तृती- यायाः (46) ॥ हीयमानपापयुक्तात् (47) ॥ प्रतिना पषम्याः (44) ॥ अवधायहागरूहोः सर्वादिबहुभ्यो ऽव्या- दिभ्यः (ric; 45, 44 .) ॥ कुतो जत इत: (V. 3, 7-8) ॥ साधादिभ्यः (V. 4, 44 v.) ॥ सतम्यास्वल (V. 3, 10)॥ ककुत्रेहात्र (11 etc.) ॥ भवदीपयुवा- युष्मदेवानां प्रियैस्ते ऽन्या - (2 22). IV. 4. The last 89 or 90 sūtras are pre. served, some of which are, however, defective, the ends of the leaves being broken in the original MS. It beg. p. 59: अच: (V. 4, 74) ॥ नम्हो[नर्माणवचरणयोः (74 v.) ॥ प्रत्यन्वयात् सामलोखः (75)॥ अक्षणो चक्षुषः (76)॥ etc. P.V.4,77-160. V.1. The first 50 sūtras (except the 3rd), and the last 3 sūtras are preserved in the original MS., a leaf having been lost in the middle. Fortunately MS. Add. 1657.3 (4 leaves) covers part of the gap. These leaves, which, unfortunately, are in extremely bad preservation (cf. Bendall, Cat., p. 158), contain the only fragment of what seems to be the original Vritti (perhaps composed by Candragomin himself); while all the other commentatorial MSS. in the Cambridge collection are merely portions of glosses on other commentaries. This .

·GRAMMAR 195 5 fragment of the Vritti extends from about V. 1, 13 to V. 1, 76, thus yielding the additional 26 sūtras, 51-76, all of which it has been possible to restore, with one ex. ception (sūtra 61, which corresponds to P. VI. 1, 49). In the copy here described, the text of these 26 additional sūtras (with extracts from the Vạitti) is given on a leaf insertod between, pp. 64 and 65. The puda beg. p. 63 : सन्पङोराछमेकान हि: (VI. 1, 1; 9)॥ पलिटोः (11; 8)॥ [third sūtra, of 2 or 3 aksharas broken away,(?) श्री च (or अलुकि), 10*]॥ न वा हलि (3 with v. 1, K.V.)॥ अयि र (3 with v. 4 K.V.) ॥ पुनः (8 K.V. अपरे पुनः ॥ ईषों यिः सन्या (3 v. 2) ॥ भुपो यथेष्टम् (3, v. 7 K.V.) ॥ दाखान् साहान मोदौशिक्लिद धक्सम् (12 with v. Mbh.) lo sūtra 23 with Vritti: : (VI. 1, 18)। खपः सनि परतः यण इग्भवति । मुषुमति ॥ etc. Sutra 72 : दीर्घस्य (VI. 1, 75) ॥ दीर्यस्य च्छे परत (sic) तुम्भवति । होछति । मेति ॥ 73 : पदान्तस्य वा (76) ॥ पदान्तस्य दीर्घस्य छे परतो या नुग्भवति । कुटीडाया । कटोछाया । कुषलोछाया । कुवलोछाया॥ 74: इको यणचि (77) ॥ अच्युपश्चिष्टो य इक तस्य यणादेशो भवति । दध्यत्र । मध्वत्र [four aksharas broken away] ॥ 75 : एषो ज्यवायाप: (78) ॥ एच: स्थाने अधि परतो पय सय साय् सा- वियते पादेशा भवनि । चयते लवनं। चायको लापकः॥ 76: पिपरेवावी (79)। यकारादौ प्रकृतेः परे यः-. broken. The last three sūtras of the pāda run thus: [अपाच] तुष्पाछ कुनिषु कृष्णाबकुलायार्थेषु (VI. 1, 142) ॥ सपरस्पराः सातये (144) ॥ पारस्करादीनि नामि (157)॥ V. 2 (146_8utras), beg. p. 66 : अलु गु] अरपदे (VI. 3, 1)॥ पमन्याः स्तोकादिभ्यः (2)॥ ब्रामणा- बंसी (2 v.) ॥ खितीच एकाचो मः (67; 68)॥ योजःसहो अम्भस्तमोग्नसस्तृतीयायाः (3 with v. 1) ॥ मनसो नानि (4) ॥ आज्ञायिनि (5)॥ otc. P.VI. 3, 6-188. v. 3 (175_8utras), bog. p. 72 : प्रवतः (VI. 4, 1) ॥ हलः (2)॥ अलुकि (?) ॥ नाम्यतिमृचासोः (3; 4) ॥ नुर्वा (6)॥ नः (7)॥ शिमुटि (12 with v.) ॥ स्महहोर्नुमि (10) ॥ otc. P. VI. 4, 11-173. V. 4 (176 sutras), beg. p. 80 : युषोरनाकावस: (VII. 1, 1) ॥ मायनेयोनीषियः फदखछयां स्माधा- दीनाम् (sic; 2) ॥ ढस्पेकः (VII. 3, 50) ॥ इसु- सुग्दोभ्यः कः (51 with v.) ॥ तो शश्वत: (ib.) ॥ सनसमासेको त्यप (VII. 1, 37) ॥ भूत इजातो. (100) ॥ उपामास्य (101)॥ उदोश्यात् (102) ॥ इदितो नुम् (58) ॥ etc. P. VII. 1, 59-99; VII. 2, 84-1183; II. 4, 36-56%; VII. 2, 35-60%3 6-30%3 61-83. VI. 1 (108 satrus), beg. p. 88 : मृजेरात् (VII. 2, 114) ॥ श्रुतो चि षा (100) ॥ अनागृणिश्वीनां सिच्यतयादेच (5) ॥ हलो ऽच: (3)॥ नेटि (4)॥ घोणों:(6)। हलादेरुपानस्याचसक्षणम्यदितोऽन:(5) वबजलः (3) ॥ षषः॥ किति चापत्यादावधामादेः ॥ देषिकाशिशपादीसत्रश्रेयसामात (VII. 3, 1) ॥ etc. VII. 3,2-423 VI. 4,92-97; VII. 4, 1-9%; VII. 3, 44-82. VI. 2 (143 sutras), beg. p. 93 : इको प्रदेश त्रि- यार्थायाः ॥ उदोः (VI. 4, 146)॥ जुस्सुकोः (VII. 3, 83-86) ॥ लयोरूपानास्य (86) ॥ सृजिदृशोमल्पम् (VI. 1, 58) ॥ स्मृशमृशकृपतृपदूपमृपा पा (III. 1, 44 v. 1) ॥ द्विरुतस्य नालिटि (VII. 3,87) ॥ etc. VII. 3,85%3 I. 2,1-26%3 VII. 3,88- 120; VII. 4, 10-97. VI. 3 (130 8utras), beg. p. 99 : बोप्साभीषण्ययो. (VIII. 1, 4) ॥ परेर्वनने वाक्ये वा (5) ॥ अध्युपर्य- धमा सामीप्ये (7) ॥ etc. VIII.1, 8-25%3 VIII. 2,1-108. VI. 4 (159 sātras), beg. p. 105 : समः सुत (1) सः (VIII. 3, 5) ॥ पुमः खाम (6) ॥ नश्वष्यप्रशान् (7) ॥ काकानि (12) ॥ नृन्मे रो वा (10) ॥ सत्रा- नुनासिकः पूर्वस्य (2) ॥ अनुसारः (4; 28) ॥ etc. . . • One also misses here some words corresponding to P. V. 1, अनादेद्वितीयस्य । D D ·196 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS, 0 : to P. VIII. 3, 79; VIII. 4, 1 seqq.; the 3. KAUMĀRA (KĀLĀPA). last sūtras being pot sfH (sic; VIII. 4, 730. 63) ॥ चयः शरि द्वितीयः ॥ 708. Foll. 165%3 size 17 in. by 5t in.; well B. pp. 115-117 contain the beginnings of 51 | written, in the Bengali character, c. 1805 A.D., sūtras of Adhyāya I., pūda 3, extracted by three or four different hands; European from ānandadatta's Padahati, containod | paper ; 6-8 lines in a page. Kütantra (also called Kalāpasūtra), a gramin MS. Add. 1691, vi. (Bendall, Cat., mar in aphorisms, by Šarvavarman (or Sarvap. 181); these being all the rules on which | varman); with a concise commentary (uritti), that scholiast has to offer any additional by Durgasimha. Completo; and, on the whole, remarks. The first leaf of the original MS. carefully written and correctod, being, however, broken, the first sutra I. Sandhi, in five chapters. It ends, fol. 12 : (which apparently corresponds to P. III. अद्रियुग्मसिन्धुसोममानशाक पानके 3,1, उणादयो बहुलम् ) has perished. The gloss भोनगेन वेदचन्द्र वंश ईशपादक । on this sūtra, as far as preservod, has beon चन्द्रपस रषिका प्रणय विप्रहावे copied on p. 114, beginning तेनोणो पि ग्लेखि श्रीलरामकृष्णशर्मणा च पुस्तिका ॥ ग्रहणं बहुवचनं चेत्याह । उणा समुपलक्षेत्यादि । श्रीसरखतीचरणे मम दृढा भक्तिरस्तु ॥ The next few sūtras begin : Hif (III. II. Nūmni catushțayam, in six chapters, the 3, 175); [भवन (III. 3, 18; in the gloss last three of which aro tho kūraka, samāsa, thereon Vimalamati and Ratnaśrēpāda are and taddhita-pūlas. quoted) ॥ घम् (? 16) ॥ संख्यात • (cf. 20 III. ākhyāta, in eight chapters, beg. fol. 64. K.V.) ॥ इ. (21) ॥ ० (21 v. 2)॥ न्युदोः यः IV. Krit section, in six chapters, beg. 29] ॥ प्रथने (33)॥ पर्या ० (37-8)॥ प्युपा (39)॥ fol. 108. हस्त ० (40)॥ चिति (41)॥ संघ (42)॥ etc., The sūtras, with tho Daurgasimhi Vsitti, and the corresponding sūtrus of Pūņini ranging extracts from other commentaries, have been from III. 3, 55 to 169; and from III. 4, edited by J. Eggeling, Bibl. Ind. 1874-78. 18-58. The last six pratikas aro: [H. T. COLEBROOKE.] (III. 4, 18) ॥ मेड (19; अपमातुं याचत इति) ॥ 731. एक ० (21; भुक्का बजन्ति)॥ खाहों • (26) ॥ 1047. Foll. 95%; size 17 in. by5 in. (folded विशि. (56) ॥ नानि (58) ॥ to 9 in. long); Bengali character; six lines in C. pp. 119-126. The beginning of Anandaa page. datta's gloss on Adhyaya II., pāda l, copied Katantra, with the Daurgasimhi Vritti. From from the first three leaves of MS. Add. the beginning of the work to the end of the 1705 (Bendall, Cat., p. 198) : नमो ākhyāta section. सौ ॥ खादिसमुदायः प्रपमान पदं । पल्यन वा । Dated : सन ११३० शालतारिख २० विष्णुइ फाल्गुन । प्रतित्रिक वा प्रथमानं पदमिति चयः पचाः संभवन्ति । (H. T. COLEBROOKE.) नत्र व विभक्तिरत एव निर्देशमामाख्यात् । न त्वनेनैव 732. खाः प्रकृतिविधिभाषादित्यर्थः ॥ तचा पत्रमिति खादीनां भवनक्रियाविशेषणं । अभेदे जपि साधनभेद 1754. Foll. 110 (one of which, fol. 90, is कलनया ॥ त्रयो ऽवयवा यस्य तत्पर्य । wanting); size 8 in. by 4 in.; Dovanagari [J. EGGELING.] characters ; six or seven lines in a page. बुद्धाय ॥

·GRAMMAR. 197 737. Katantra with Durgasimha's Vritti, from the beginning of the work to the ond of the nūmni 801b. Foll. 27 (foll, 12-38 of vol.); size catushțayam. Somo glosses have been added 164 in. by 7 in.; good, small Bengāli handin the margin. writing of A.D. 1805 ; eight lines in a page. Dated Samvat 1672, Śake 1537 (A.D. 1615). Kütantravritti-tikā (or Durgatikā), & com- [H. T. COLEBROOKE.] montary, by Durgasimha, on his Kātantravritti. 733. The sandhi soction. It begins : शिषमेवम बुद्धमाय । खयंभुव । 2918. Foll. 91; size 16 in. by 3. in.; written in the Nepal type of the Bengāli कातन्त्रवृहिटोकेयं नत्वा दुर्गेण रयते ॥ character, towards the end of last century ; 7-9 Cf. Eggeling, Katantra, p. 465. It ends : lines in a page. शाके समुद्रभुनशैलसुधाकराख्ने Durgasimha's Vpitti to the end of the ākhyāta गीत्वा गजेन्द्रगणमूर्धषिदारिवाहा(6) ॥ तबामया समयदोषविशीर्णमूल्यः section; with numerous marginal and interlinear कश्चिति(ले)ख धसमतदुर्गटीको । glosses in a smaller hand. (H. T. COLEBROOKE.] The sandhi ends fol. 5b; nämni catushtayam fol. 416. 738. In places the writing has bocome illegible, 1285. Foll. 83 +61; size 131 in. by 71 in.; apparently through damp. (B. H. Hopason.] fairly good Bengali handwriting (? of A.D. 1766); 7 or 8 lines in a page. 734. Kütantravritti-tēkā. The nūmni catushțayam, 2081. Foll. 115 (the first two of which are from sūtra 26 of the first pada to the end of wanting); size 9 in. by 3 in.; indifferent Dothe fourth, or käraka-pada. vanāgarī writing of the latter part of the 17th The margin of fol. 83 (end of pūda 8) has century ; seven lines in a pago. the number 1823, probably intended for the The same work, to the end of the samūsadate of the MS. in the Vikramāditya ere, prakaraña (ü, 5); with numerous marginal [H. T. COLEBROOKE.] glosses by different hands. (GAIKAWAR.] 739, 785 1037. Foll. 82 (numbered 1-88, two leaves 1567b. Foll. 11; size 10$ in. by 44 in.; being marked 67); size 18} in. by 3 in.; large Devanāgari writing, of about A.D. 1750; fairly written, in the Bengāli character, by nine lines in a page. several recent hands; six lines in a page. Daurgasimha Vpitti on the first four padas of The ākhyāta section of the same work. tho sandhi section. (H, T. COLEBROOKE.] A blank occurs on p. 516; the comment on 736. pada 3, sūtras 4-8 (and part of 8 and 9) having been omitted. [H. T. COLEBROOKE.] 1053. Foll. 61; size 161 in. by 3 in. ; fairly written, in the Bengali character; six 740. 1383o. Foll. 50 (foll. 75-124 of vol.); size The krit section of the same work. Dated 15 in. by 6} in.; modern Bengali handwriting; ratet: 96,84 (A.D. 1723). (H. T. COLEBROOKE.] Sevon or eight lines in a page. DD 2 lines in & page.

·198 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. in a pago. 742. Katantravritti-panjika, another commentary 744. on Durgasimha': Vritti, by Trilocanadāsa. The 1393. Foll. 169; size 138 in. by 61 in. ; five chapters on sandhi. good, modern Bengāli handwriting ; six or It begins : soven lines in a page. प्रणम्य सर्वकारि सर्पदं सर्पवेदिनं । The ākhyāta section of the same work. सवींयं सर्वग सर्व सर्वदेषनमस्कृतं ॥ [H. T. COLEBROOKE.] दुर्गसिंहोक्तकातन्त्रवृत्निदुर्गपदान्यहं । faquila TASANHATTEGATTINO 745. Cf. Aufrecht, Cat. Bodl., no. 377; Eggeling, 8010. Foll. 74; size 164 in. by 74 in. Katantra, p. 466. (H. T. COLEBROOKB.] fatr, modern Bengāli handwriting ; eight lines 741. 1299. Foll. 26; size 14 in. by 4 in.; small, Kātantravsitti-panjila. The six chapters on clear Bengāli handwriting (omitting, however, Krit affixes. [H. T. COLEBROOKE.] the diacritical point of the r) of about A.D. 1650; 746. six lines in a page. Kätantravritti-panjikū. The first four sandhi 1281. Foll. 84 (one of which, fol. 67, is pādas. [H. T. COLEBROOKE.] wanting) ; size 8} in. by 3in.; cloarly written, in Devanāgari; eight or nine lines in a page. 76. Foll. 128; size 18 in. by 3 in.; good, The first fivo krit-pädas of Trilocanadisa's modern Bengáli handwriting; six lines in a Pañjikā. page; foll. 1-108 alternately of a dark and a Dated : संवत् १७२५ गुची देवशर्मणालेखि ॥ light yellow, the remaining leaves of the dark (H. T. COLEBROOKE.] yellow tint. The nämni catushtayam of Trilocanadāsa's 747. Panjika. 1383d. Foll. 47; size 14 in. by 44 in.; Pāda l ends fol. 176 ; 2, fol. 39; 3, fol. 54b; written in the Bengali character, by two recent kāraka-päda, fol. 85; samāsa-pūda, fol, 107b. hands ; foll. 1-19 indifferently, the rest fairly; (H. T. COLEBROOKE.] eight lines in & page. 743. Katantracandrika, an exposition of Durga- 1054. Foll. 69 (numbered 42–110); size simha's Vritti and Trilocanadāsa's Pañjikā, by 16 in. by 2 in. ; small Bengāli handwriting, an unknown author. The sandhi section. somewhat faded in places, esp. the last leaf; It begins : मन्पारम्भे शिष्टाचारपरिमापयर्थ निखिलवि- six lines in a page. प्रविधाता च शिवनमस्कारमादौ निवभाति देवदेवमित्यादि । The same work, Pādas 4-6 of the nämni Of other commentators, a number of quocatushtayam. tations (mostly in the form of kārikās) are The first leaf also contains part of the commet with from Kulacandra (also quoted by ment on the last sūtra of pada 3. Trilocanadāsa), probably the author of Durga- Dated : wate: 48,94 (A.D. 1693). välyaprabodha, cf. Raj. Mitra, Notices i., p. 297. (H. T, COLIBROOKE.) [H, T. COLEBROOKE.

·GRAMMAR. . 199 748. It ends : इति क्षेत्रकुल्या पररुचिकृतायां कातन्ववृत्ती 1820. Foll. 63 (the 2nd of which is want- | पदसहसिकायां यशोमानशोधितायां कृासु षष्ठः पादः समामः ॥ ing); fairly written, in the Jaina type of Deva The sūtras have been published in J. Eggenagari, about A.D. 1500; nineteen lines in a page. ling's edition of the Rūtantra (IV. 1, 1 seq.), Panjikādurgap adaprabodha, scholia on the with extracts from Vararuci's commentary (p. Katantravrittipanjika, by Lesaprabodha, disciple 538 seqq.). (H. T. COLEBROOKE.] of Jinadattasuri (or Jincśvarasüri). From tho 750. beginning of the work to the end of the kāraka chapter (II. 4). 1383b. Foll. 40%; size 131 in. by 43 in.; It begins : सह ॥ नमः सर्वविदे ॥ नमः श्रुतदेवतायै । modern Bengalī handwriting; 8-11 lines in a श्रेयसे ऽस्तु पर ज्योतिलोकालोकावभासक । page. यविकराविषान्दू सपि विश्वप्रकाशको ॥१॥ Kalāpacandra, & commentary (vyakhyāsūra) श्रेयाश्रीसुभगः धिताखिलरिपुः श्वेतातपत्रंदिरा on the Kitantra by Susheņa Kaviraja Misra, भ्राजिष्णुश्चतुरंगसंघकटकः सद्धर्मचक्रातः । son of Miśra Mahidhara. The sandhi section. नानामयपतिश्रिताहियुगलः प्रोद्दीपरानवजो It begins: प्रारिप्सितग्रन्थप्रतिवन्धकविनविघाताय हर- हिवक्री मम सिद्धये स्वभिमुखः श्रीशांतिनाथः प्रभुः ॥२॥ नमस्कारपुरःसरं मालं शिष्यान शियितुं पादौ निवनाति मीवीर जिनदनमूरिसुगुरुं दनाश्रिताभीप्सितं देवदेवमित्यादि । नत्वा श्रीश्रुतदेवता भगवती चाराध्य बुद्धिप्रदां । Besides tho commentaries of Durgasimha and सज्ञो ऽप्यसि गुरूपदेशवशतः श्रीपंजिकायाः क्वचित Trilocanadūra, tho following authoritios have वृत्यादेः परशास्त्रतो ऽस्फुटपदव्याख्या लिखामि स्फुटां ॥३॥ | been mot with : Umapati (foll. 4b, 23d, Uma- तत्रादौ तावत शिष्टसमाचारपरिपालनार्थ निर्षि न शास्त्र- patikārika, 310), Kalidisa (foll. 150, 16, 300), परिसमाप्यर्थ चाभीष्टदेवतानमस्कारं प्रेधावतां प्रवृत्यर्थमभिधेयं Kulacandra (foll. 2, 13b, 14, 16, 23, 24, 30b), संषधप्रयोजनानि च प्रतिपिपादयिपुः पंजिकाकारः लोकद्वयं Gopinathatarleācārya (fol. 196), Daurgah (foll. 19, पकार । प्रणम्येत्यादि । प्रणम्य शर्व रुद्र दुर्गसिंहोक्तकातंत्रवृ-24), Patanjali (fol. 181), Parisishta (fol. 34, लिदुर्गपदान्यहं विवृणोमीति संबंधः । -kāra, 216), Bhashyakāra (fol. 186), Vümanavritti- The sandhi section ends fol. 17: for m1f5-krita(rahastādigrahaņam ārūdhapratipattyartham नेश्वरसूरिशिष्पलेशप्रमोधमूहिगणिविरचिते पंजिकादुर्गपदप्रबोधे | ity uktam, fol. 3), Sakatayana (foll. 180, 370), पंचमः संधिः ॥ Śrīpati (fol. 19; Datta-Sripati, and immediately In a MS. described in Kielhorn's Roport, after, kaścit Šrīpatik, fol. 18), Hemakāra (foll. 5, Bombay, 1881, p. 26, the author is called Jina-11b, 18, 316, 330, 340). prabodha. [H. T. COLEBROOKE) It ends : इति मिश्रमहिधराममणुसेनकविरामविरचित सन्धौ पञ्चमः पादः समासः ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 749. 855. Foll. 83; size.12} in. by 4 in.; good, 751. modern Bengāli writing ; seven lines in a page. 1385. Foll. 109%; size 14 in. by 4g in.; Caitrakuti, an exposition, by Vararuct, of a legible, recent Bengāli handwriting; eight or set of aphorisms on Krit affixes (in six pādas), nine lines in a page. composed by the same author, and adopted by the Kaläpa school. The samo work. The nämni catushtayam, It begins : मिहिरिजम् म्णानुषन्धे ॥ धातूनामिनाका- | incomplete. The Ms. breaks off abruptly in यस्य सिद्धिर्भवति । म्णानुबन्चे परतः । II.4, 18. .

·200 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. It begins : 764. श्रीविद्याभूषणाचार्यसुषेणेन विनिर्मितः । 1387. Foll. 186%; size 14 in. by 5 in.; भास्तां कलापचन्द्रो ऽयं कालापानां मनोमुदे । written, in the Bengali character, by two or three The 3rd chapter ends fol. 86b: इति कविराजमि recent hands; seven or eight lines in a page. अविरचित कलापचन्द्रे नानि चतुष्टये तृतीयप्रकरणं समा ॥ Tho nämni catushtayam of the samo work. [H. T. COLEDROOKE) It begins : अथ चतुष्टयप्रदीपो लिस्पते । धातु । दधाति 752. पुष्णानि क्रियामिति पाप्रधातोः ० It ends : इति चतुष्टयमदीपे व्याख्यासारे तद्धितः पादः 13838. Foll. 34%; size 141 in. by 4g in.; समाप्तः ॥ [H. T. COLEBROOKE.] recent Bengali handwriting : 9-12 lines in a page. 755. The akhyata section of Kaviraja's Kalāpacan- 1182b. Foll. 45%3 size 13 in. by4t in.; good, dra; incomplete. The MS. terminates abruptly modern Bongäli handwriting ; cight lines in a in the comment on III. 2, 8. It bogins : page. रमापतिपदाम्भोजराजहंसेन यानतः । Katantra-vyālthyāsāra. The first threo chap- साचार्यकविराजेन व्याख्याख्यातस्य लिख्यते ॥ ters of the ākhyāta section. [H. T. COLEBROOKE.] (H. T. COLEBROOKE.] 753. 756. 1383e. Foll. 53; size 13 in. by 43 in.; 11828.. Foll. 42; size 13 in. by 4} in.; recent Bengáli handwriting; eight lines in a modern Bengāli handwriting; eight lines in a page. page. Kātantra-vyakhyāsāra, another exposition of The kridanta section of the same work, from the Katantra, by Harirama. The sandhi section. the boginning to sūtra 9 of the 5th chapter. It begins : It bogins : वृषादि । अथ कृदनाः शब्दाः शर्वधर्मणा विपनाथपदहा नवा गुरुपदं मया । न कथं व्युत्पादिता वररुचिना वा कथं व्युत्पादिता इति शि- बन्यते हरिरामेण व्याख्यासारः समासतः॥ जिज्ञासायां प्रतिपादयवाह वृषादिषदिति । ननु कृतिना ग्रन्थारम्भे शिष्टाचारपरिपालनार्थ निखिलवितषियातार्थ च कृतो न वृता इति कथं ज्ञातं यावता कर्तृकर्मणोः कृति नित्यं ° नमस्कुर्वविपनाति । देवदेवमित्यादि . (H. T. COLEBROOKE.] The work is chiefly based on the commentaries of Durgasimha and Trilocanadasa. Of 757. other writers belonging to this school, he quotes 1182c. Foll. 33; size 18 in. by 41 in.; good, Umāpati (foll. 46, 56, 8, 296, 396, 42, 44), Kavi- small, modern Bengāli handwriting; eight lines rāja (foll. 86, 196, 226), Kulacandra (fol. 11), in a page. Laghuvsittikāra (fol. 386), Sripati (foll. 18, 266, A fragmont of another commentary (Vyükhyā- 276, 28, 34, 35, 38 ; Sripatisūtra, Pi.e. vārttika, sära) on the Rātantra, by Ramadāsa, comprising 448). Of other authorities quoted we may the comment on III. 1, 6, and from III. 2, 2 mention Dharani (7, 76), Mediniktāra (76, 51), to III. 6, 48, where it breaks off abruptly. The Ratnakosha (29) and Hemakāra (50, Hemakara, author's name is given in the colophon, added 28). (H. T. COLEBROOKE.] | by a different hand: truer ENGITTATC ..

·GRAMMAR. 201 . . Besides Durgasimha and Trilocanadāsa, on 760. whose commentaries the work is chiefly based, 14750. Foll. 23; size 124 in. by5 in.; De- Kulacandra and Hemakara (once Lemakūra, vanagari charactor; eleven or twelve linos in twice Hema) are frequently referrod to, as are a page. also once each Umāpati (fol. 28), Candra (22), A passage from somo commentary, apparently Patrankura (12), Purushottama (व्यतिभवते श्रीः पया- | bolonging to the Kit antra. नामिति, 9b), Vararuci (शोशुभ्यमान इति मतान्तरेणैवेति It begins : बहुलमेतविदर्शनम् पररुचि: fol. 36), Sripati (22b). Kulacandra, Kumāra kīvya (K.S. 8, 31), Can- [H. T. COLEBROORE.] drapradipa, a likākrit, Dhatupradipa, Vardhamāna, and Vümana (Kūvyūl. V. 2, 79) are re- 758. ferred to in those pagos. The following sūtra (?) 1271A. Foll. 633; size 181 in. by 4} in.; occurs : स्थूलदूरयुपक्षिप्रक्षुद्राणामन्तस्थादेलोपो गुणश्च । cf. legible, modern Bengāli writing; cight or nine P. VI. 4, 156. [II. T. COLEBROOKE.] lines in a page. Vilyesvara's Katantratika. The 3rd pūda of 761. the ākhyāta soction. 1183. Foll. 105%B size 13t in. by 5 in.; fairly It begins : द्विवचनं ॥ अधिकारसूत्रमिदं वक्ष्यमाणार्थ- | written, in the Bengali character, by two or three recent hands; sight lines in a page. संक्षेपातः कार्य कार्यनिमित्तानां यद्विपरणं सो ऽधिकारः । ० Katantra-parisishta, a set of grammatical It ends : इति श्रीमहामहोपाध्यायत्रीषिल्येश्वरतर्काचार्यrules supplomentary of the Kātantra, with brief विरचिताटमप्रकरणं समान । (H. T. COLEBROOKE.] comments ; by Sripati-datta. The work begins: 759. संसारतिमिरमिहिर महेशमनमधर हरि नत्वा । 1271B. Foll. 52; size 13} in. by 4. in.; विविधमुनितन्वदृष्टं ब्रूमः कातन्त्रपरिशिष्ट ॥ modern ; legibly written, in the Bengāli cha वृद्धिरादेशस्य ॥ पादेशस्य वृद्धिर्भवतीत्यधिक्रियते । प्राग्वृद्धि- ractor; nine or ten lines in a page. ग्रहणं मालार्थ ॥ खस्यरेरिणोः॥ईरेरिणोः परतः वशन्दादेशस्य Kalapatattvārnara, another commentary on वृद्धिर्भवति । खैरः । खैरी । खैरागुणमात्रादिना सिद्धे इरिग्रthe Kitantra, by Raghunandana. The soction हणमोरिण्येत्वश्रुतिनिवृत्यर्थ ॥ अधस्योहिन्या ॥ ० ॥ प्रस्योढो- on krit suffixes. It begins: योच॥ ॥ मृति धातोरुपसर्गस्य दीपः॥०॥ नामधातो॥०॥ प्रणम्य परमं देवं गोपालं चिन्तनन्दनं । लति या ॥ ° ॥ ऋणप्रषसनकालदशानामृणे ॥ ऋणशदे परे करोमि शब्दशास्त्रस्य विवृति प्रस्फुटां शुभी ॥ एमामरादेशस्य दीर्घो भवति । सुणार्ण । प्रार्ण । वसनाणे । सदामृतलाभाय मूक्तिरानाय च द्रुतं । वासतरार्ण ॥ वासरशन्दश्चान्द्र वाशिकादौ पठ्यते । तदिह न कलापसर्वतत्वस्य समुद्रः सेव्यतामयं ॥ संमत पातलिशाकटायनादीनां तरप्रत्ययस्येवेष्टत्वात् । तथा च पथ कृदनाः शम्दाः सर्वधर्मणा कथं न प्युत्पादिता वररु- | तरप्रत्ययो ऽत्र भाष्यादावुक्तः ॥ कसलाणे । दशार्ण । दशाणों चिना वा किमर्थं व्युत्पादिता इति शिपजिज्ञासायां प्रतिपाद- देशः । दशार्णा नदी । पूर्ण जलदुर्गो ऽच्युच्यते ॥ ॥ पते यवाह वृषादिषदित्यादि । ननु वृषादयो ऽपि कृदना एष रस्तृतीयासमासे ॥ ° ॥ ऋतो रलावृद्लतोः ॥ ॥ लुक सब- It ends : इति श्रीरपुनन्दनाचार्यशिरोमणि कृते कलापत- | णैवत् ॥ ° ॥ उपसर्गावर्णलोपो धातोरेदोतोः ॥ ॥ नामातो- वार्णवे कृासु पक्षमः पादः समाः ॥ एपैययोः For another MS. of (the same portion of) The sandhiprakaraña ends fol. 20 (where the Raghunandana's commentary, see Rāj. Mitra, Vritti is expressly ascribed to Srāpatidatta); Notices vii., p. 101. (H. T. COLEBROOKE.] nāmaprakarana, fol. 35b; kärakapr., fol. 556; - वा॥ . प्रस्थ॥

·202 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. shatvidhiliara, fol. 59b; natvaprale., fol. 63; त्सवकारणमारमकर्मोपकारकरणहरितमस्कारपुरस्सर अन्यमारstryadhikāra, fol. 72b ; then follows the samāsa-| भमाणस्तनिवन्धनं शिवाशिवयिष्यन् करोति संसारेति । prakarana, with which the work. seems to con मस्याथैः। clude. कातन्त्रस्य शर्ववर्मकृतमूत्रस्य परिशिष्ट । परिशिष्यते यदाग- The colophon is : इति पैचमहामहोपाध्यायश्रीश्रीप- मादेशादिलक्षण कार्य तत्परिशिष्टे । शर्वधर्मणा अनुक्तं वयं ब्रम तिदनविरचितं कातन्त्र परिशिष्टं समा ॥ इत्यर्थः । कातन्त्रशब्दो लोके कौमारव्याकरणे रूढ इति न [II. T. COLLEBROOKE.] | जयदेवादितन्त्र प्रतीयत इति चन्द्रः । सामनो ग्रन्यकरण योग्य- तामूषकं कर्तव्यग्रन्थप्रामाणिकत्वयोधकत्वं च विशेषणमाह । 762. विविधमुनितन्त्र दृष्टमिति ० Tho MS. is corrected throughout. The colo- 3178. Palm-leaves 119, of which 1-21 are phon runs thus: wanting ; size 14 in. by 2 in.; neatly written, इति महामहोपाध्यायश्रीपशुपत्याचार्यसिंहात्मजश्रीगोपीना- in the Bengāli character, in tho 16th century (?); पतर्काचार्यविरचिते परिशिष्टप्रबोधे समास व्याख्या समान ॥ fivo lincs in a page. The sandhipr. ends fol. 39b; the nāmapr., Another copy of Śrīpati-datta's Paribishta. fol. 84; tho kārata, fol. 1240; natva, fol. 133; Incompleto at the beginning. A leaf of paper stripr., fol. 145. [H. T. COLEBROOKE. has been inserted here, with indifferent, much injured, writing, apparently intended to supply 764, 765, 766. one of the lost leaves. The nāmaprakaraña ends fol. 38; kāraka- 1834, 1620, 1821. Size 19 in. by 31 in.; prakaraṇa, fol. 63b; shatvādhikūra, fol. 69; folded to half the length; small, but clear, modern natvadhikāra, fol. 74; striyadhikāra, fol. 85b. Bengali handwriting ; soven lines in a page. [?] Another copy of Gopinatha's commentary. Vol. i., foll. 98 from the beginning to the 763. end of the namaprakarana; 641. Foll. 175%; size 16 in. by 5 in.; good, Vol. ii., foll. 39 the kirakaprakarana%3B modern Bengāli handwriting ; 10-13 lines in a Vol. iii., foll. 50, thence to the end of the samāsaprakarana. page. [Katantra-JParisishtaprabodha,acommentary It ends : इति महामहोपाध्यायश्रीपशुपत्याचार्यसिंहतनु- [H. T. COLEBROOKE.] on the preceding work, by Gopēnātha Tarkācārya, faciam feu HATATU son of Pasupati Acāryasimha. It begins : यो जातो धरणीधरेन्द्रतनपानाधाद्विपापोरुहा- 767. सक्तामा उनयमानसात् पशुपतेराचार्यसिंहान् नमः । 145. Foll. 144; size 14 in. by 4 in.; modern; कीर्तिश्रीजितशीतरश्मिकुमुदश्रेणीश्रियः श्रीमतो legibly written, in the Bengāli character; eight दानानीतरवारिवारितारादीनानिदैन्यारितः ॥ lines in a page. सो ऽयं मूरिसभासभाजितमाता कामाभिरामावृतिः [Kalāpa-] Parisishtaprabodha (or Tattvabo- सत्योसेकषशीवृतेश्वरमतिः श्रीयोजनासंततिः । dhini), another commentary on Śrīpatidatta's गोपीनाथ इमं चकार मधुरष्याहारषागीपरम् work, by Rāmacandra Cakravartin. It begins : सर्वाचार्यवरः सदर्थचतुरः मधीकविद्याधरः। प्रणम्य श्रीनाथपदारविन्दम् इह खलु सकलविताजनगणकुन्नरसंमतिमानिनिखिलविनो- बज्ञानसंमोहविनाशवीण।

·GRAMMAR. 203 बालापतन्यस्य च तवपीधिनी एकामारपाणिनि कुर्षे कृती(मा) निरामचन्द्रः॥ स श्रीपतेरपि वांसि विषयामि॥ उपायाः सन्ति यवत्र गोपीनाथादिनिर्मिताः । विशिडशिष्टाचारपरिणामतया स्तुत्यविमपियानाकृतमिष्टदे - पियुद्धपोधनायैव तथापत्र ममोघमः ॥ पतानमस्कार शिष्शिक्षार्थमादौ निवभाति संसारेत्यादि....॥ तत्रादी शिष्टाचारतयानुमतग्रन्थसमाभिकामो मालमाचरे- कातन्त्रपरिशिष्टमिति कातन्त्र सार्वषर्मिकच्याकरणे परिशिष्टमनुक्त दिति प्राचीनाः। तत मषीनाः । तथा हि समाप्रियापस्य कार्य इत्यर्थः ॥ चरमोत्पतिः॥ हरि नवा कातन्त्रस्य कौमारयाबर इति महामहोपाध्यायश्रीमच्छीकानपरिहतात्मजश्रीपुण्डरी- णस्य परिशिष्ट वक्ष्यमाणत्वेन शेषाषयवावं लोपागमादि वृक्षा काक्षषिरचिते वक्तव्यविषेके सन्धिप्रकरणं समा ॥ दिकार्थ शर्ववर्मणो ऽनुक्तं वयं ब्रूमः । fol. 33b. The MS. terminates at the end of the kāra इति नामप्रकरणं ॥ fol. 74b (end of leaf). kaprakarana. [H. T. COLEBROOKE.] इति महामहोपाध्यायत्रीविद्यासागरभट्टाचार्य वृतायां वक्तव्य- वृतिटीवायो बारकप्रकरण समान ॥ fol. 138. 768. इति महामहोपाध्यायश्रीमच्छोकानापण्डितामनश्रीविद्यामा- 1271E. Foll. 583; size 13} in. by 41 in. गरभट्टाचार्यविरचिते वक्रयषिवेके त्यधिकारः fairly good, modern Bengali handwriting; eight समानः ॥ fol. 151. lines in a pago. The last chapter (samāsa) begins with two Parigishta-Siddhantaratnākara (?), a third | surdilavileridita stanzas, शौटीय यजता , ending commentary on the Kātantra-pariſishța, by वितनुते श्रीकानावीरात्मजः ॥ Šivaräma Cakravartin. The sandhi section. The original colophon, which was identical The MS. from which this was copied soems with that of the proceding chaptor, except to have been incomplete at the beginning. The ० वष्यटीका समाता has been daubed over, and copy begins with the explanation of the rule a different hand has added : ते; followed by that of तो र°॥ लुक०॥ See इति महामहोपाध्यायश्रीपुण्डरीकाक्षवक्तव्यटीका समाना ॥ above, no. 761. (H. T. COLEDROOKE.) At the beginning a different hand has added 770. the stanza: वापि च धिया लिलेख कृतप्रणामी शिवरामशर्मा। 1271F. Foll. 28; size 14 in. by 41 in.; clear, याहारपायैः परिशिःशास्त्रे सिद्धानारामापुरमेष यानात् ॥ modorn Bengāli handwriting; eight lines in a page. It ends : इति शिवरामचक्रवर्ति कृते परिशिष्ठसिद्धाना- Kātantra-Uttaraparisishta, a continuation of रलाहुरे (sic; ? पत्रापुरे cf. p. 201a) सन्धिप्रकरण | Sripatidatta's Parisishta, by Trilocanadasa. समान ॥ [H. T. COLEBROOKE) It begins : नया शहरचरणं मत्वा कातन्त्रशियसंमोह 769. दृष्ट्वा नानातन्त्र कुर्मः परिशिष्टमुत्तरस्य (!) ॥ 139. Foll. 1723; size 131 in. by6 in.; modern श्रीपतिना हुतसारे कलापदुग्धा सुधा काम । Bengāli handwriting ; twelve lines in a page. रक्रियानिगरणं पातुं वलते त्रिलोचनः सदयः । Vaktavya-viveka (or -vrittiţika), a fourth commentary on Sripatidatta's Parisishta, by Pun तादृक्परिश्रमपयोधिनिमानेन darikāksha Vidyāsāgara Bhattācārya, son of लनं मया किमपि वस्तु पिचारदपाः । Srikanta Pandita. It begins: भावो पि तत्परिचये भवता महामाः शहरपरणसरोज प्रणतामरमीलिं पदं वन्दे (1) । श्रुत्वेव कि हसथ मामवत धीराः ॥ अथ वक्तव्यविवेक पिद श्रीपुण्डरीकाक्षः । स्त्री शिगुरदमो ऽपानादिः समाहारे॥ पापादपांगतो ज्दनी BE ·204 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . ॥ in a page. . द्विगु: समाहारे स्त्री स्यात् । जीवत्वे प्राप्त विधिरयं । पचानां यह हि सूत्रत्वेन रतासधै यदुक्ती या पालिके मूत्र योनि- पूलानां समाहार पचपूली । रिहार्थानां सर्व सूत्रे प्रतिष्टितमिति केनचिद् व्याख्यातुकामेना- Fol. 5. पूर्णा लिविधयः ॥ मातीये च ॥ अस्मिन्महत | षश्यकमेवाभ्युपगनायं । तथा चान्धर्षः । अर्थान्सूचयति सूते धा चाकारः स्यात् । महामाहीयः । . सूत्र । तत्र सूत्रकारयोः सर्वधर्मकायायमयोः सूत्राणां च चतुः- The treatise is incomplete, one or more leaves | शत्यां पधाशदधिकायां याः परिभाषा नोक्तास्तथा च वृष्टिी- having apparently beon lost at the end. The | कयोस्तत्र नियुक्ताः कार्येषु च दृश्यको तासा युक्तितः संसिद्धि- last fully explained rule is : रुयते । ताश्च शिविधा लौकिपः शास्त्रीयाच । शसस्तादिश्च ॥ मन्दादिकण् शेषे वा स्यात् नादिश्च । Here follow a few more paribhāghās : एकदेशवि- शौवस्तिक प्रस्तनं । शौषस्तिकत्व विभवा न येषामिति भावः॥ कृतमनन्यवत् ॥ ° ॥ नाखशन्दोक्तावात् ॥ ० ॥ येन विधिस्तद- (H. T. COLEBROOKE.] मास्य॥ ॥ अर्थवद्रहणे नर्थकस्य ॥ ॥ वर्णानस्य विधिः॥॥ 771. Altogether the work seems to consist of some 60 paribhāshās, the last of which runs 1271C. Foll. 40%; size 121 in. by 41 in.; thus : उत्सर्गापवादयोरपवादो विधिर्षलवान् ॥ modern, legible Bengāli handwriting; six lines The treatise ends : तदुक्तं न स्यनिष्टार्थस्य शास्त्रे प्रक- पिरिति ॥ इति दुर्गसिंहोक्ता परिभाषावृत्तिः समाना ॥ Uņādivritti, a set of aphorisms on uņādi suf- (H. T. COLEBROOKE.] fixes, with a commentary, by sivadasa. It begins : वादेरुणादिर्वातादौ ॥ वातादौ वाच्ये वादे- 773. हतर उणादिभवति । पादेशागमगुणवृद्धिहखादयो यथासंभव 1475b. Foll. 16%3 size 13 in. by 4g in.; good, परिकल्पनीयाः । वा वायुतिः । पन्ध बन्धुतातिः modern Bengáli handwriting ; eight lines in a There are altogether 187 sūtras, tho last of page. which is म्यादे रूः ॥ डुमिन गुणो मेरुहेमाद्रिः । पीङ गुणः Dhātupātha to the Katantra. पेरूरूपामप्रमाणं पक्षी वायुः चादित्यश्च । रुरुमगविशेषः । It begins : भू सन्मायो । पिती संज्ञाने । ची सातत्य- ससुरभेदश्च। क कीरुः मृगभेदः । दुदान दारुदर्दानशीलः । जीवे गमने । व्युतिर् लासेचने । . दारू काई । शश भकारस्य मकारः श्मश्रु मुखलोम । अणू There are numerous marginal glosses, written व्यातो पशु नेत्रायु । असु असु च । भिफला के इत्यादेशः in Devanāgari, पेरुः शृगालः वैरी च। दुशीम शिगादेशः शियः शोभाननः । Rogarding this arrangement of the roots- कदि नुम्लोपः कद्रुनांगमाता इति शिवं ॥ After this, differing chiefly from the Pāṇiniya Dhātupatha, a different hand has added faragtasaraya in that they are here distributed under 9, instead उणादिवृत्तिः समाप्ता। [H. T. COLEBROOKE.] of 10, classes (the 3rd class being included in the adādayah); and that in each class the roots are 825d. Foll. 28; size 124 in. by 4t in.; fairly | primarily divided into three groups according to good, modern Bengāli handwriting; seven lines whether they are parasmaipadin, åtmanepadin, or abhayapadin-see Westergeard, Radices Lin- Paribhashāvsitti, general rules of interpre- guæ Sanscritæ, p. iv. [H. T. COLEBROOKE.) tation, applicable to the Katantra, with a suc- 774. cinct commentary, by Durgasimha. The work begins : 984. Foll. 94; size 14 in. by 4t in.; excel- प्रणम्य सदसज्ञानध्यामाविर्मसभाला। lent, recent Bengāli handwriting; eight lines in पाहायं परिभाषा वो पालावाये ॥ apage. 772. in a page. . r ·GRAMMAR. 205 यमुषाणभुवनगणिते * शाके धर्मद्रवीतोरे। कातन्मधातुवृति निर्मितवान् श्रीरनानाथः ॥ ॥ इति वेदगर्भनर्वाचार्यामनरापिकुलप्रसूतीरमानापशर्म निर्मितायां कातन्त्रगणपातुपती चुरादिपिपरणं समान ॥ [H. T. COLEBROOKE.] - 776. Dhătupātha of the Katantra, with a commentary (vritti), entitled Manoramā, composed, in A.D. 1536, by Ramānāthasarman Rayi, son of Vedagarbha Tarkācārya. This MS. [A.] begins : सम्यक् प्रणम्य तां वाणीमानीय* च सतां वरः । मनोरमा रमानाथशर्मणा परिनिर्मिता ॥१॥ प्रायेण धानुवैषम्यात् सर्वेषां पूर्णते शिरः । या तक्रियायै। प्रभवेत् सैव वृतिमनोरमा ॥२॥ भूरिसरिता वृत्तिर्भूयसी युक्रयुक्तिका । निश्चेतुं धातवस्तेषां|| न शक्यास्तेन मे श्रमः ॥ ३॥ यो मत्सरः प्रथयति प्रथितस्य नावा कस्यापि वा निजमाहित्यसमीहया वा। छिछ नाम मम वीक्ष्य कृतीः समन्तात् ** तस्यैव नश्यतित सुकृतं कृतं तु ॥ ४ ॥ भू मनायां ॥ सतो भाषः प्रवृत्तिनिमितं महा तस्याश: सिद्धरूपाया: अपि यथा क्रियात्वं तथा वर्णितमेष धातुसं- ज्ञायां। [H, T. COLEBROOXE.] 2820. Foll. 65%; size 81 in. by 7 in.; bound in the European fashion ; good Devanagari writing; 13-20 lines in a pago. Kāśānātha's Dhātumañjarē, alphabetically arranged for Wilkins by Lālā Mahata Baraya, and published by the former (1815) from this MS., with the various readings of Carey's edition of the Kavikalpadruma. It begins : सरामराममाराम गुणानां धातुमारी। ज्ञानदाज्ञानहा ज्ञात्वा काशीनान कथ्यते ॥ सक अग कुटिलायो गती । प्रति । अति सर्पः । अगः 775. पर्वतः ॥ The margin contains numerous English renderings in pencil. [SIR CH. WILKINs.] 777. 648. Foll. 103; size 13 in. by 4 in.; written, in the Bengali character, towards the end of last century; eight or nine lines in a page. The same work [B]. This is the moro corroct MS.; but the first two leaves have been supplied by a later, less intelligent, scribe. The MS. ends : 842. Foll. 79; size 12} in. by 4 in.; modern Bengāli handwriting ; eight lines in a page. Sabdávali, consisting of paradigmg of, and general remarks on, declensions. Rules of the Kütantra are quoted by the author. It begins: प्रणम्य सचिदानन्द जगतां ज्ञानकारणं । शम्दताव समालेखि पालानामानुयुद्धये ॥ * प्रणम्य सततं वाणीमानीय B. 1 यानात् क्रियायै B. * Thus B., and Paris MS.; युरूपयुक्तिका शिशूनां इयपि पाठ: A. marg. || Thus Par.; ते . ती A, B. reads this half-sloka thus : सास्तस्यानुशक्यास्ते न मे नेषु परिश्रमः ॥ मासरं B. ** Thus B., Par: ; समताम् A. * नभ्यनुतरा B. # B. om. प्रवृति तस्या A. 88 सिरुपायाः प्रियाया A. . For that the scribe orig. wrote stay; A. does not give this sloka ; the last page of the Paris MS. (acc. to M. Sylvain Lévi) is in a very bad state of preservation; it omits tea, and seems to read antolatfoku. + कातन्त्रगणवृत्ती A.; कातन्मधातुवृत्ती Par. | The original MS. of this work (no. 2819) mentioned by Westergaard, Radioes, p. V., seems to have disappeared from the library many years ago. RB2 ·206 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS: अकारानादिहानानां सर्वनानां ततः परं । The treatise begins : संख्यानां च बचापि साध्यमुक्ती मयाधुना ॥ नत्वा शम्भोः पदार्म सुरदनुनपरी सेव्यमान मुबान देषादीनां च शब्दाना लिङ्गानां च पिनिये । योगीन्द्रैरभिवातिं विनवरध्येय हि पूज्यं च यत् । यदभद्र ब्रवीम्या बमध्वं तदिहोशमाः॥ मूढाना प्रतिपतये विनुते श्रीरामचन्द्रः सुधीर कदिशब्दाच कथ्यते पुंसि शीषे स्त्रियामपि । विज्ञानाय शिशोरतीय मुखद शब्दार्णवं ज्ञानदै ॥ गुणद्रव्यक्रियायोगास्त्रिलिजास्तदनन्तरं ॥ शब्दाना प्रथम द्वित्वे बहावे यानि यानि । इति पुलिस अकारान्ताः fol. 8; °ाकारानाः fol. 80; प्रयोगानि भवन्ति हितानि तानि वदाम्यहं ।। इकारान्ताः fol. 12, etc. अथाकारान्ताः। रामः रामौ रामाः। इति पुंसियजनानषिवरणं। अप स्त्रीलिङ्गशब्दाः fol.340; It ends : मधुलिहादीनां विरामव्यन्ननादौ च उत्वे ॥ सय नपुंसकलिङ्गशब्दाः fol. 46; अथ सर्वनामशब्दाः fol. 50; | समा चेदं शब्दार्णवमिति ॥ [H. T. COLEBROOKE.] लय संख्यावाचकशब्दाः fol. 71. 780. It ends: इति शब्दावल्या संख्यावाचकशब्दसाधने समानं ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 825b. Foll. 52; size 12} in. by 41 in.; legibly written, in the Bengāli character; six 778. lines in a page ; modern. [Kalāpa-] Dhātusūdhana, a set of conjuga- 1271D. Foll. 51; size 13t in. by 4, in.; tional paradigms with a running explanation, by fairly good, modern Bengáli handwriting; eight Rūmakānta (or Rūmacandra Cakravartin, acc. lines in a page. to the title on fol. 1a). Sabdamala, a set of declensional paradigms, It begins: arranged by Gopanātha-sarman. नत्वा गुरूपदहन रामकामोन यानतः । It begins: पालानामवयोधाय क्रियते धातुसाधनं । प्रणम्य परणाम्भोज भवान्या बालपोधिनी। अथ धातवः ॥ तत्र यद्यपि पहषो धातषस्तथापि अन्यगी. क्रियते शब्दमालेयं श्रीगोपीनापशर्मणा ॥ रवभयात् झटिति सर्वधातुसाधनानुसंधाने धीजनकत्वाच वृक्षसं- पुंस्त्रीनपुंसकशम्दे वालिनाथ वाचक । देवशदो देव- मताद यादयो दशैष निषभ्यन्ते । यदुक्तं वृद्धः । वाचकः । देवः देवी देवाः ।। The MS. is perhaps भूस्थागमदूशो हमिदावृज्ञाग्रहचिनायः । incomplete, it ending with forms of यूष, दोष, दशैते पुरतो ज्ञेयाः शीघ्रज्ञानाय धातव इति । 47e; after which a different hand has added the तत्र प्रथमं भू सतायामिति सहाथै वर्तमानस्य भूशब्दस्य colophon : इति श्रीगोपीनाथकृता शब्दमाला समामा ॥ क्रियाभाषो धातुरिति - Hends fol. 8b; स्था fol. 12b; [H. T. COLEBROOKE.] | गन् fol. 16b; दृश fol. 20; हन fol. 28; दा fol. 300; fol. 375; हा fol. 41b; ग्रह fol. 46; चिन is not quite complete, ending abruptly eart: i framtali 779. [H. T. COLEBROOKE.] 825c. Foll. 57size 12, in. by 47 in.; fairly 781. good, modern Bengāli handwriting ; seven lines in a page. 1292. Foll. 22%3D size 18 in. (fol. 17-22, Sabdārņava, another set of declensional para- 124 in.) by 44 in.; modern Bengāli handwriting; digms, with a running explanation, by Rāma seven lines in a page. candra. Dhātusādhana, the above set of paradigms ·GRAMMAR. 207 the compilation of which (in saka 1411) is here नो नाजाति बलापचन्द्रविदुरो यहापदीति स्फुट ascribed to Kavicandra---without the commen- भाषायामिह पर्वरीतमखिलं नैवं दरोदृश्यते । tary. It begins : भाषायामाप ममनीति विदितो वक्तव्यवादी ततस् नत्वा शिवपदहन संसारसारकारणं । तत्सर्व विपरीवरीमि रसवन्तादिभिः संमतम् ॥ श्रीमता कषिचन्द्रेण क्रियते धानुसाधनं ॥ चर्करीताभियो धातुश्चक्रीयिनलुकीप्यते । भूस्थागमदृशो हनिदाकृशाग्रहचिन्तयः । दश ते पुरतो शेयाः शीघ्रज्ञानाय पातषः ॥ सप्तम्या वैषयिया च तस्य शिर्षचनं भवेत् ॥ ५ ॥ चक्रीयते च यो अभ्यासस्तत्र यहधीयते भू सन्तायो । भूधातुरकर्मकः परस्मैपदी तास चर्करोतस्याभ्यासे रीविषये रिरी ॥३॥ It ends : करणे भुषने शाके बालानां बोधहेतवे । श्रीमता कषिचन्द्रेण रचितं धातुसाधनं ॥ The commentary begins : [H. T. COLEBROOKE.] रामचन्द्रनृपहारि कलापाध्यापनारतः । कण्ठहारकविः सो ऽहं विवृणोमि रहस्यकं ॥ 782. इह निखिलव्याकरणसंपादिकौमारण्याकरणं रहस्पदीक्षा- 1175b. Foll. 24; size 18t in. by 4} in.; good, | गुरुणा त्रिलोचनकषिचन्द्रमहोपाध्यायेन तोतरपरिशिष्ठाख्या- recent Bengali handwriting; eight lines in a page. | प्रकरणे तस्य लुक् चर्करोतं च बहुलमित्यादीनि यानि यानि Dhatughoshi, the same set of paradigms. | माण्यभिहितानि तानि तानि शामिकाणि सूत्राणि च This Ms. omits the introductory and concluding व्याख्यातुकामेन तदात्मन व्याकरणशास्त्रसमुद्रसमुत्सितीघुषिषणा sloltas. It is here appended to a MS. of the Sighrabodha, being perhaps intended to be used विशेषशोलिना श्रीकविकराठहारेण समुपाध्यायपुत्र कषिसार्वभौ- in connection with that grammar, or on account मप्रार्थनादिनचर्करीतपदकदम विपरीपरीतु कामेन प्रारिसि- of the occurrence of the word saghra in the | तप्रतिबन्धकविनाशवीजमहादेवनमस्काराय ग्रन्थस्य नामधेयाय opening sloka. च कृतं पधं व्याख्यातुमुष्यते प्रणेनम्यति • - - ॥ परिभाषेति After लाशो: । चिन्यात् (see no. 780), the MS. | पायुगल मुगर्म (not explained)॥ ॥ नो जाज्ञातीत्यादि । proceeds at fol. 236, चिन्यास्तां चित्यासुः otc. अस्यार्थः । कलापचन्द्रषिदुरो दुर्गः प्रस्तावाचर्वरीतमखिल भा. [H. T. COLEBROOKE.] पायां नो जानाति भाषायामिति परवायोडरमपि । । यद 783. यस्मादिह कलापमते भाषायां चर्करीतमखिल न दरीदृश्यत 8258. Foll. 29; size 13 in. by 4} in.; Ben- | इत्येषं षापदीति दुर्ग इति शेषः । यहा कलापचन्द्रविदुरो दुर्गgāli character ; seven lines in a page. सिंहो जाज्ञात्येव पर्वरीतमर्थात् किंतु न वाषदीति चर्करीत- [Kalapa-] Oarkaritarahasya, a treatise on the | लषर्ण शर्ववर्मणानुक्कत्वात् । ० । दरीदृश्यते। यन्मते चर्करी- formation of the Intensive without ya, by Kavi | नागावकर्मणोनीमनेपदमभिधीयते तन्मते चेक्रोयितानो ऽयं Kanthahāra, son of Trilocana Kavindra. It प्रयोगो विदितः । अशेषपरिशेषकारितयाख्यातवकव्यवादी तु consists of 19 slokas (and four introductory | श्रीपतिदतः ॥ तथा कात्यायनेनापि भाषायां परीसमिति stanzas), with a commentary by the same writer. मावा । अन्ये पि भाषायां चर्करोतमिच्छनि । तया हि । It begins : यडो लुग्बहुलं प्रकृतिवत्परस्मैपदी चेति सुपमव्याकरणं । यङ- प्रणनम्य महादेवं परीतरहस्यकं । लुक्मुद्धिनिमिक्षेषु ईप वा इति सारसतयाकरणं । पर्वरी- श्रीकरावकविहारो म्हं पावनि वदतां पर। ताभ्यासस्येत्यत्र श्रीपतिनायुक्त। यो लुगस्तीति बेचित् । परिभापाटीकायां माधवदासकषिचन्द्रभिपजा* । निर्लुववृत्ती (2) चोक्तं भाषायां यङो लुगस्तीति । चान्द्रश्च मनुरुगुरुणहरपरिशिष्टे यदभिहितमविरू। लगधिकारे यको पहुलमिायाह । काशिकायामपि छन्दोनुष- रसवासुपमशब्दानुशासने(पु) च यदभिहितं वीक्ष्य । निरिह नेष्टा । भागतिकारस्तु पोभषीत्येष न खान्दसमिति तास संपात्पदानि पावनि चर्करोतानाम् ॥ मन्यते । उ चान्यत्र बोभवीतीति पर रूपं भाषायां साधना- . One syllable wanting.. न्यदिति ॥

·208 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. कृष्णेन साहसे प्रीतियोंभवीति यदधीत् । Shatkāraka, a set of 14 couplets, on the syntax न जापटीति युक्ती तसिंहविपदयोरिष इति ॥ of cases, here ascribed to Vallabhānanda ; with जाबरीतीति विजयवाक्ये। जावलीतीति संग्रहे। शंशमा a commontary. The text runs as follows : चक्रुरिति महिकाव्ये। चोभवीति न सस्मो इति । प्रतिपदमुपहतः भानं मारपलं येन निर्जित भवपन्नरम् । बेनधिजाग्रहीति विरोधाख्यभाषोदाहरणे मिश्रेणोक्तमिति । निर्माणपदमारूढं तं पुर्व प्रणमाम्यहम् * ॥ The author also quotes: Kātantraikadeśē, and पट्टारकाणि संवन्ध उक्तानुसतया द्विधा । o desinah, fol. 280; Kalacandra, fol. 250; Kra- विभतिश्चेति निश्शेयमवश्यं योगमिछता ॥१॥ malisvara, fol. 7, 100, 110 tc.; Durga(simha)'s यो यत्र प्रत्ययो जातः समासो यंत्र वा भवेत् । (ilhutu-) Gaņavritti, fol. 17; id. svarſittau, fol. 20; स एनं वक्ति युनानस्तस्य लिन संस्थया ॥२॥ id. Paribluishūvpittau, fol. 6,24; Sūgara, fol. 19. लिसंख्याभियोग प्रायो भवति दर्शितः। The colophon runs thus : इति वैद्यमहोपाध्याय. घेदाः प्रमाणमित्यादिप्रयोगो येन संमतः ॥३॥ त्रिलोचनकवीन्द्रतनयश्रीकविकराठहारविरचितं चर्करीतरहस्य मुख्यवारमाचष्टे प्रत्ययो ग्नेकक के । समाप्तं ॥ [H. T. COLEBROOKE.] मुख्यः प्रयोजको शेयः प्रयुक्तो नापरैयदि ॥ ४ ॥ दुहादेौण कं कर्म नीवहादेः प्रधानकम् । 784. इनो कीकर्भव अन्यहा रक्ति कर्मजः ॥ ५ ॥ 1415b. Foll. 5%; size 12} in. by 41 in.; recent गमनाहारबोधार्यशब्दार्याकर्मधातुषु । Bengali writing; ton lines in a pnge. अनिनननेषु यः कर्ता स्पादिननेषु कर्म तत् ॥ ६ ॥ Kșinmañjari, a set of eighteen memorial verses न नीखादिशब्दायक्रन्दहाः कर्मकर्तृकाः । (kurikā) on primary suffixes (krit), with a com तपा भहिरहिसायां बहो सारथिकः ॥ ७ ॥ mentary, by Sivarāmasarman. हक्रोरपि तथा कर्ता इनन कर्म वा भवेत् । It begins : अभिवादिदृशोरेवमात्मनेविषये परम् ॥ ६ ॥ नावा महेश शिवया समेत संसारदापानलमोला हेतु । उक्तादन्यदनुक्तं स्यादुक्रे स्यात् प्रपमैव हि । संक्षेपतः श्रीशिवरामशर्मा कृन्मन्नरों मरिमुदे तनोति ॥ अनुक्के तु भवन्यन्या द्वितीयाथा यथायथम् ॥ ९ ॥ नव्यानीयौ क्यपध्यणया पचते कृत्यसंज्ञकाः। कर्तृसंज्ञे तृतीया स्याद् द्वितीया कर्मकारके। भावे कर्मणि चौ स्युल छतो अन्यत्र कुत्रचित् ॥१॥ तयोरच भवेत् पही कृति निष्ठादिवर्जिते ॥ १० ॥ विशेषवचनात् किः स्थानावे कर्मादिके पि च । एकदा तूभयप्राप्ती कर्मण्येव न करि । ते संघपतः प्रोक्ता सन्ये ज्ञेया विचक्षणैः ॥ १ ॥ सकारकप्रयोगे तु षष्ठी स्यादुभयोरपि ॥ ११ ॥ इहार्य कर्ता वालव्युत्पत्तये कृत्प्रत्ययान कारिकायां संगृहला- प्रायशः कथिता एष दृश्यन्ते कर्तृकर्मणोः । ति तथ्येति पञ्चैते वृत्पसंज्ञका इति ते कृत्या इत्यनेनेपः । भाषे यथाभिधानमन्यास प्रवृत्ति निराकृता ॥ १२ ॥ कर्मणि चैते स्युरिति भाववर्मणोः कृत्युकखलया इत्यनेनेत्यर्थः। तृतीया करणे प्रायचतुथीं संप्रदानतः । बास्पातप्रकरणे दुर्गसिंहस्त्वाह । सकर्मकान भाषे सकर्मकार पक्षमी स्यादपादाने तथाधारे तु सममी ॥ १३ ॥ कर्मणि एवं कृासपि षेदितय ° संबन्धे ऽप भवेत यही निर्णयस्तापदीदृशः । It ends : भावकर्मणोरुदाहरणं भौतिर्गमन । करणे यथा उक्तानुक्तविचारेण प्रयोगस्तेन गम्यताम् ॥ १४ ॥ वचनः परतुः । साधारे गोदोहनो शथानी पुर्यपा(!) ईघापा- The commentary begins : इहार्य अन्धका बाल- ध्वंसकार्याय ॥ इति शिवरामशमोक्तवृन्मचरित समाता ॥ युत्पत्तये संक्षेपतः संबन्धनभिदधानः प्रस्तुवन्नाह पदारकाणी- (H. T. COLEBROOKE.] यादि ॥ अस्यायमर्षः। योग संबन्धमिता छाणावश्यमेवेदं 785. निशेय. This MS. ends: मारवायमस्माकमेतावत्परिश्रमः॥ 1517h. Foll. 183; size 11 in. by 31 in.; fairly इमां विंशतिसंयुक्ता मध्येगम्य पाशतम् । घरतामरमोलोवे(!) written, in Devanagarī, in the latter part of last century; 9-11 lines in a page. This bloka probably belongs to the commentary, ..

·GRAMMAR. 209 787. संबंधो छोसिडः ॥ इति श्रीवाभानंदविरचितं पद्वारकम् सप शब्दो निरूप्यते ॥ र प्रतिनिपतो वर्णानां व्यहः शब्द श्रीशाके [H. T. COLEBROOKE.] | इति टीकाकृत । इत्यं । आकारादिवर्णानां शरव्यवहारो गौण इति लक्ष्यते । प्रायिक वा लषणमिदं । सद्विविधः । 786. साधुशदो ऽपशब्दश्च ॥ पत्र तर्काचार्यः। साधुत्वं नियाधर्मज- 80la. Foll. 11; size 15t in. by 5t in.; legible | नकसजातीयत्वं । नियत र नियक्रियासाध्यत्वात् । नियता च modern Bengali writing ; ten lines in a page. क्रिया श्रुतिस्मृतिप्रतिपाया। पचपपशदा धर्म जनपमित सत्य The same treatise, here ascribed to Vahasa- | ब्रूयादिति श्रुतेः। तपापि नाना शितप्यं नापभापितव्यnandin; with the same commentary. भिति। It ends : चतः कारकसंपन्धो योतमापादयविह स्थित सार्थकादिनिरूपणं fol. 30; शल्यादिनिरूपणं fol. 5; स्वायमस्माकं तानुद्दिश्य परिश्रमः ॥ लिङ्गानिरूपणं ॥ धातुविविध: ° fol. 8b; अर्थनिरूपर्ण इमां विंशतिसंयुक्ता मध्येगम्य चतुःशतों। fol. 110; शत्यादिनिरूपणं fol. 183; शक्तिग्रहप्रकार: fol. भास्तां सरसो लोकः संपन्धो छोत एव हि ॥ 14; मुखनिरूपणं fol. 16; - - कारक .; अप समालिक इति वहसनन्दिविरचित पदारवं समाप्तं ॥ . fol.28b. On tho first page the treatise is called Ki Quotations from the following authoritios tantrashatkuraka. (H. T. COLEBROOKE.] have been met with : Karirāja, fol, 20, 300; Kūvyaprakāśasūtran (sloka Kavyapr. II. 8), fol. 4, 16; [तब तदभूलाक्ष- णिक इति काव्यप्रकाशमूत्रविरोधात् किंतु शब्द रख लक्षणा 1180b. Foll. 16; size 13 in. by 4t in.; good, स्वशक्पसंबन्धित्वे संपन्धेन लक्ष्यस्य शब्दगतत्वे सन्येवेति कायmodern Bengāli handwriting; ten lines in a page. #79ei*19] 18; Kūvyaprakūšakritūpi vjākhyā- The same treatise, hero ascribed to Mahesatam [viz. इहागृहीतसंछपस्य शब्दादर्थप्रतिपोरभावात् ०]; nandin; with the commontary. Kulacandra, fol. 6, 6b, 10; Gaigesvaropadhyaya, This MS. contains the text twice, first by 15; Gopinatha, 13, 161, 31; Cakravartin, 12, &c.; itself, and then each sloka with the comment. Cintamanikrit, 29; Jayāditya, 25; Tiki and It ends : अतः कारकसबन्धो धोत्पते ते पदसन्धिस्थिता- | Takikrit, often ; Tarkācārya, often; Trilocant, वास्माकं तानुद्दिश्य परिश्रमः ॥ 80; Durga,5; Durgiadayah, 230 ; Nayusa, 33b, इति महेशनन्दिविरचितं पदारवं समा ॥ 35, 366; Nyisakrit, Gb; Paliji, 26; Parami-. (H. T. COLEBROOKE.) | nanda-cakravartin, 166, 196; Prabhākarāḥ, 176; Bhartſihari, 4b; Väkyapadiye Bhartriharih, 12; 788. Bhashāpariccheda, 8; Rāyamuleuta, 28b; Vritti- 1175A. Foll. 38 ; size 18 in. by 4 in.; fairly krit, 36; Sabdusalktiprakasikk, 40, 200, &c.; Sri. good modern Bengāli handwriting; eight lines pati, often; Śrutyadhyüye Śrīdharasvumin, 20; Sandhitiled, 90%3 Sagara, often; Siddhāntapra- Šabdarahasya, a treatise on the philosophy dīpa, 96, 12, 13; Siddhāntamuktāvali, 5b, 8. of grammar, by Rāmakānta Vidyāvāgāśa, son The Naiyāyiküh and Mimamsakah are also freof Syāmasundara Cakravartin. quently referred to, generally in opposition to each other. It begins : सनत्येशपदा माता मतं च मानवारकाण । It ends : अन्यथा हे राजनित्यादी विभत्रित्वेन लिगत्वा- विदधे शब्दरहस्य श्रीरामबानाः समासेन ॥ भावादप्रसङ्गो नकारलोपस्येति दिक् ॥ इत्येकवचनामादिनि- in a page.

·210 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. रूपणं ॥ इति श्रील श्रीमहामहोपाध्यायश्यामसुन्दरचक्रवात्मज- श्रीरामकाविद्यावागीशेन वृत शब्दरहस्य समान ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 789. 4. SARASVATA. 790. 1138. Foll. 179; size 8t in. by 3 in. ; excellent Devanāgarī writing of June and July, A.D. 1670; eight lines in a page. Sārasvati Prakriyā, being the sūtras of the Sārasvata-vyakarana, with a commentary, by Anubhūtisvarūpācārya. Complete in three soctions (vritti), each of which is paged separately. 23410. Foll. 6, the first of which is wanting ; size 104 in. by 4 in.; legibly written in the Jaina typo of Devanagari, in the latter part of the 17th century; 20-25 lines in a page. Katantra-Vibhramasūtra, a set of twenty slokas, containing words, and word-combinations, of the same or similar sound, and susceptible of different moanings; with a commentary (avacūri), composed at Dhavalakkapura, in Samvat 1625, in the reign of Jinacandraraja, by Cäritrasimha Sadhu, disciple of Gītivācaka Matibhadragani. For the beginning of the text of 21 slokas) and commentary, see Weber, Cat. Berl. ii., No. 1632. Also the identical Haima-(tantra-) vibhramasutra (with the comm, of Gunacandra), ib., No. 1696, and Aufrecht, Cat. Bodl., No. 380. This MS. begins in the middle of the 7th śloka, the 8th beginning that part and the 20th or last [सष्याधयो असमस्त स्यात् ] corresponding to the 21st of the Oxford and Berlin MSS. It ends: इति कातंत्रविभ्रममा संपूर्ण ॥ पण्डितहर्षेधि- शालगणिपिनेयज्ञानसमुद्रलिखितम् ॥ The commentary ends : दिस्योर्ह सादिति मलोपः सोवि.व्यचनीक: सिई॥ पाणाधिदुमिते सति धवलकपुरषरे समहे । श्रीखरतरगणपुष्करमुदिधापुष्टप्रकाराणां ॥ १ ॥ श्रीमिनमाणिक्याभिधसूरीणां सकलसार्वभूमाना । पट्टे परे विजयिषु श्रीमजिनचंद्रराजेषु ॥ २॥ गीतिः । पाचकमतिभद्रमणे शिष्यः तदुपाम्यवामपरमार्थः । चारित्रसिंहमाधुर्यधादवर्णिमिह सुगा ॥ ३ ॥ यलिखित मतिमाधा(द)नृतं प्रश्नोतर विचिदपि । तासम्यक् प्राज्ञवरैः शोध्य सपरोपकाराय ॥४॥ इति कातंत्रविभ्रमावरिः ॥ ज्ञानसमुद्रलिखितम् ॥ [F. BUCHANAN.] I. Foll. 75 (two of which, 28 and 86, have been supplied by a modern hand). Subanta section. The MS. begins : सूत्रसभशतं यस्मै ददौ साधासरखती। अनुभूतिखरूपाय तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ प्रणम्य परमात्मानं वालधीवृद्धिसिद्धये । सारस्वतोमर्नु कु प्रक्रियां नानियस्तराम् ॥ It ends: इति तडितप्रक्रिया समाना॥ संवत् १७२७ वर्षे । श्रावणे मासि सिते पक्षे प्रतिपदि गुरुवासरे। सोमेश्वरो लिखत्मेम्णा प्रथमा वृशिरुतमा ॥ II. Foll. 73. Akhyāta section. It begins : लक्ष्मीनृसिंही प्रणिपाय काश्या सुधांश्च पमाकरभट्टमुख्यान् । सारसतोयां पतिवादिवृष्टिं क्रमानिखेय गणपप्रसादात्॥ सपाख्यातप्रक्रिया निरूप्यते । . It ends : इति श्रीचनुभतिस्वरूपाचार्यविरचिताया- माख्यातप्रक्रिया समामेयम् ॥ संवत् १७२७ वर्षे । मासे नभस्ये शुक्ले व द्वितीया रविवासरे। सोमेशरो लिखमेम्णा द्वितीया तिरुतमा ॥ III. Foll. 31 (foll. 2 and 3 of which are wanting). Kridanta section. It begins: निजजनैर्विधिना निखिलापदो झटिति यो विनिवर्तयति स्मृतः । मलाधिनापरिरभणलालसो नरहरिः कुरुता जगतो शिवम् ॥ अथ वृदमानिया निरुपते ॥ It ends : इति श्रीमापरमहंसपरिव्रामबापायानुभ- ·GRAMMAR. 211 तिसरूपाचार्यविरचितायो सारसतिक्रिया संपूर्णा ॥ Sections I. and II. end foll. 37 and 62b resp. संवत् १७२७ वर्षे। भाद्रे मासि शिते पछे नवम्या मित्र- Dated : वा(स)रे। सोमेश्वरो लिसप्रेम्णा तृतीया वृत्तिरुतमा ॥ शाके साडिसकसंख्ये मेषामने रखी। संवासनदशे प्राने सप्तशितिके शुभे। संवासरे । तृतीयेहि रोरे लिप्या पूर्तिमगादियम् ॥ सिद्धार्थे शुभदे शुभधर्मिणाम् ॥ श्रीमत्श्रीगोडमालपीज्ञा- शकादाः १७२७ ॥ [H. T. COLEBROOKE.] तीय - श्रीमडीभत्रीपुरुषोतम तस्यात्मज श्रीवदास्थ 793. तस्यात्मज श्रीमुकुंदास्प तस्यामा श्रीश्रीगणेशभट्ठास्य 1828. Foll. 73 ; size 94 in. by 3 in.; तस्यामन श्रीश्रीराम तस्यामज श्रीजगदीपार तस्यासन folded to one half their length; fairly written, सोमेश्वरी लिखावस्यात्मन-भट्ठीरनेश्वरपठनार्थ तस्य in the Bengali character, by three different, पुत्रपौत्राणां प्रपौत्रार्थ परोपकारार्थ चति वृद्धपुरुषाणां recent hands. The same work. Complete. प्रसादात् ॥ Section I. ends fol. 36: इति तडितप्रक्रिया ॥ इति For an analysis of this Grammar, see Auf- परमहंसपरिव्राजकाचार्य - श्रीनरेन्द्रपुरीविरचिो सारसतास्मे recht, Cat. Bodl., no. 382; for othar MSS., स्वादिप्रक्रिया समामा ॥ Bohtlingk, Cat. St. Petersb., p. 728; Weber, Section II. ends fol. 63, where there seems Cat. Berl., nos. 773-5; Rāj. Mitra, Descr. Cat. to be a slight omission. This MS., however, of Gramm. MSS., p. 151; Roy. As. Soc., Todd abounds in various readings. Coll. no. 18 (dated Samvat 1710). The two concluding couplets of the work The work was lithographed at Surat in 1829, are not contained in this MS. and reprinted at Bombay in 1861 (Šake 1783, [H. T. COLEBROOKE.] durinationāma-samvatsare); but both editions are 794. quite uncritical, and contain much that is not found in our MSS. 2192. The subanta section, with Foll. 110 (numbered 106, there Bhatta Vasudeva's commentary, was also pub- | being duplicate leaves of foll. 13 and 14; and lished at Benaros in 1864; and reprinted at nos. 41 and 42_having been used twice); Calcutta (Jibūnanda Vidy.) in 1874. size 11 in. by 5 in. ; large, clear Devanagari (H. T. COLEBROOKE.] writing of about the middle of last century; ten lines in a page. 791. The same work. Complete. 2742. Foll. 290%; size 61 in. by 31 in.; Section I. ends fol. 44b (orig. pag.); II. bound in the European fashion ; excellent, fol.880. (GAIKAWAR.] modern Devanāgari writing, throughout with red 795. lines of punctuation. An odd leaf (originally loose, and now inserted the wrong way between 2809. Foll. 340; size 9 in. by 71 in.; foll. 120 and 121) is a suddhipattra to fol. 27. written, in Devanagari, half-margin, and bound Sarasvati Prakriya. Complete. in Indian fashion. [SIR C. WILKINS.]] Sārasvatã Prakriyā. Incomplete; with a 792. partial English translation written, in lead pencil, in the margin. 1089. Foll. 70; size 18} in. by 6 in.; Section I. ends fol. 252. The MS. breaks fairly written, in the Bengali character; seven or eight lines in a page. off in the rules on the formation of the re- The same work. Complete. duplicated perfect. At the beginning there is FF ·212 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. an index to the first 197 pages, written in red in the 17th century ; 8–10 lines in a page; pencil, on five pages. foll. 1 and 30 (and the corners of 2 and 5) The cover has the following statement: supplied by more modern hands. The writer (F.S.) employed a Pundit at Rungpore, Sarasvati Prakriyā. The ākhyāta and ksida district of Bengal. That Pundit brought him this anta sections. Grammar (the Sarasvata) and read it with him. It is an elegant Treatise and is much admired for its Dated, by a different (?) hand : simplicity and brevity, and is a work which was a मध्यापमासे सितपथमोथे कायाहि वा पंचभूसंज्ञतिया । favourite of Sir Charles Wilkins,' [Sır C. WILKINS.) cofr am HaThe gateferat aferenfetaretu (GAIKAWAR.] 796. 799. 1796a. Foll. 87, bound in the European 7258. Foll, 42; size 131 in. by 5 in.; fashion; size 12} in. by 71 in.; indifferent Devanāgari writing (probably by a European transcribed at Benares, in a small, somewhat hand); twelve lines in a page; foll. 57–69a clumsy, Devanāgari hand; 15-17 lines in a well written by a different hand, 15-17 lines page. in a pago; fol. 696 left blank, and seven blank Another copy of the last two sections, but leaves inserted after it. varying considerably from other MSS. The subanta soction of the Sarasvati Prakriya. Fol. la has the title, written by a different Incomplete ; the end of the stripratyaya, the hand, ‘Mahābhatti Sūrasvatīļākū.' whole of the kāraka, and beginning of the The ākhyāta section ends fol. 30b: w wisamāsa having been omitted between foll. 69/ अनुभूति स्वरूपाचार्यविरचितायां सारखतीप्रक्रियायां • and 70, [DR. JOHN TAYLOR.] Datod Samvat 1834 (A.D. 1777-8). [H. T. COLEBROOKE.] 797. 800. 2542.. Foll. 31 ; size 101 in. by 6 in.; 2834. Foll. 113; bound in the European well written, in Devanāgarī, about A.D. 1700; fashion ; size 9 in. by 7 in. 11-14 lines in a page; foll. 86-14b probably An English translation of the first (or sub. by a different, long careful hand. anta) section of the Sarasvati Prakriyū, appa- The subanta section of the Sārasvati Prakriyā, 'rently by Wilkins; with an incomplete introfrom the beginning to the declension of the duction, on three leaves. (SIR C. WILKINS.] porsonal pronouns ; being about two-thirds of the sectiou. 801. [A poncil note on the front page of fol. 1, 859e. Foll. 65 (out of orig. 118; foll. signed S., makes Sadūnanda the author of tho 39-90, and 112 of which are wanting) ; size Sārasvata-vyūkarana). [GAIKAWAR.] 10 in. by 44 in.; clear Dovanāgari writing of A.D. 1616 ; 12-15 lines in a page. 798 Sārasvata-tikā, a commentary on the Sāras- 20893. Foll. 50; size 9} in. by 4 in.; vati Prakriya (the text of which seems to be legibly written, in Devanāgarī, by several hands, 1 given in full throughout), by Pufjarāja.

·GRAMMAR. 213 803. The larger gap extends from shortly before Fol. 60b : इत्युदारमतिमा सरसतीसूचर्षि विपक्ष • the beginning of the kāraka to the formation | विन्यता पुनरामविभुना सविस्तर बारकमबरणं निरुपितं । of the intensive. इति कारकप्रक्रिया । (H. T. COLEBROOKE.) It begins : भानदेवनिधि देवतरायतमोरपि । दयानिलयन वंदे वरद हिरदाननं ॥ 2524b. वाग्देवतायाश्चरणारविंदमानंदसौदे हदि निधाय । Foll. 59; size 101 in. by 4 in.; श्रीपुंजराजः कुरुते मनोज्ञा सारखाव्याकरणस्य टीकाn clearly written, in Devanagari; 11-14 lines in इह पस्य को निरंतरायमीप्सितार्थसिधै शिवाचारमति- a page ; foll. 2 and 3 are torn, about one third पालनाय च इष्टदेवतानमस्काररूपं मंगलाचरणपूर्वक श्रोतृप्रति- | being wanting on one side. पतिद्वारा समयोजन चिकीर्षित प्रतिजानीते । प्रणम्य . Sārasvatiya-Subodhikā, a concise exposition of the Sārasvati Prakriyā, by Šri-Amrita- इति श्रीपुंजराजेन विदंनुनभानुना सारस्वतस्य टीकायां Bharati. सरसंधिनिरूपितो। fol. 10b. The work seems to be incomplete at the इति सारखतटीकायां विसर्गसंधिनिरूपणं । fol. 16a, boginning and end. Foll. 26 and 27 have been exchanged by The first page (16) which, etc. though written by the same hand, evidently the binder. belongs to some other commentary or gloss It ends : (the Sarasvatadipiled), begins: इति प्रसनया वापा विविध्यार्थमसंशयं । टीका सारखतस्वयं यथामत विनिर्मिता ॥ शृण्वतो मम पार्वतीत्यादी । प्रयोगदर्शनात् । बिच । रामा राजते प रवारस्य युगपापर्धापरीभावदर्शनादिति विवरणकारे- इति श्रीमालकुलश्रीमालभारमालवमंडलालंकार-श्रीपुंगरा- | णापि प्रयुक्तत्वात् । सागममग्रंथौ च रकारो वानमिति बहुशः मपिनिर्मिता सारखाटीका संपूर्ण । प्रयोगदर्शनादिति । लोकाशेपस्य सिद्धिरिति उपसंहारसूर्य । परयनिषड्डिधुमिते नृपविक्रमस्य । अस्य चोदाहरणानि कानिचिदादावेष दर्शितानि । लबी- काले गते जयसहस्पमिते जप पक्षे । रीमुपेत्यादिना यथामातरादेरिति । माङ् माने । ' प्रवृत्तिसिवर्ष श्रीविश्वनाथनगरे व्यलिखवृसिंहः । सूनामसंकीर्तनपुरःसर ग्रंथ स्तौति । सरूपं त इति । मकरो पौराणिक स्वपरपाठको मुदीवाम् ॥ नाम घेणुः । सो ऽस्यास्तीति मकरी संन्यासीत्यर्थः । इदानीं For another MS. of this commentary, see | श्रोतृणां साझिपमाह । अषतादिति । वो युभान भवतात् रखतु । Weber, Cat. Berl., no. 776. कः । हयग्रीवः ० कमलाकरः ० ईपर (H. T. COLEBROOKE.] ends : श्रीब्रमसागरगुरोचरणा. In the first line of fol. 2 (torn) the concluding words of the introductory sloka of the 802. Sūrasvati Prakriyā are commented upon: -farear- 1194. Foll. 117; size 121 in. by bf in.; न विद्यते अतिविस्तरो यस्याः सा नातिविस्तरा तो ना- careless, modern Bengāli handwriting ; nine, faterati io sometimes ten, lines in a page. The sandhi begins fol. 4 ; declension, fol. 76; Punjarāja's Sārasvataţikā. Incomplete; the kāraka, fol. 21; samāsa, fol. 24 ; taddhita, fol. 30; sandhi and kridanta portions being wanting. akhyata, fol. 33b; keşidanta, fol. 52b. Fol. 52b : इति श्रीमालिकुलतिलक नीवननवेन्द्रमाल- Fol. 58 ends: रकारादीनि नामानि रामाससस्य राषण पाधिपतिराज्यत्रीकरण-श्रीपुनरागविरचितायो सारसतढीका- | इति रामायणे (III. 39, 18; Gorr. III. 43, 35)। तपा यो स्वादिप्रक्रिया संपूर्ण ॥ अथ विभपर्यों निरूप्यते ॥ रवारादीनि नामानि । FF 2 . । . the page ·214 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. The last page (59a), written by a different, This commentary seems to have been comolder hand, contains the concluding stanzas of posed during a pilgrimage undertaken by the the Sarasvatadapiki, by Satyaprabodha-bhatti- author in company with his two sons, Lakshmiraka, pupil of Brahmasāgara; viz. dhara and Janārdana; the several stages of which नुपिता- are thus indicated at the end of chapters : पोन शन्दसरितां पतिरेष तीर्णः । विश्वेश्वरायमुनिना मुनिराध्यराम- इति पिकविकुलपक्रचूडामणिचक्रवर्तिभश्रीनरसिंहात्म- पट्रैकवारुकरुणालवकर्णधात्रा। जभश्रीरामविरचितायो विडत्सवोधिन्यां रामभषां ॥ विश्वेश्वरामिमुनिना मुनिपण्डितेन अभिश्रीनरसिंहमूरितनुजः कामाविकासंभवः श्रीरामचन्द्रचरणांबुजसेवकेन । श्रीरामस्मरण कनिर्मलमनाः श्रीरामनामा बुधः । सारस्वतास्यमुनिषन्धसुदीपिकेयं श्रीसारस्वतसशकस्म तनुते ग्रंथस्य टीकामिमा क्षेत्रे व्यधायि पुरुषोतमसंक्षिके ऽस्मिन् ॥ यस्यां साधु परोक्षकालापगुना जाता णमादिक्रिया । श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यश्रीब्रयसागरचरणानुशिष्यस्य यस्य प्राणप्रियो पुषी लक्ष्मीधरजनार्दनी। सायप्रबोधभट्ठारकस्य कतिः सारस्वतदीपिका समाना ॥ ० संवत् विषुणशंभुद्धिनानां च कृपया जीवां चिर ॥ १५५६ वर्षे श्रावणमासे शुक्रपक्षे चतुर्थी तिथौ भृगुवासरे ० (a प्रयागात्मस्थितो रामो विद्वान्पुवान्वितः शुचिः । line blotted out) पुत्रपौत्रादीनामध्ययनाय सारखतीदीपि- पंचभिदियौः प्रामः पुरों वाराणशों शुभां ॥ fol. 58. कमिदमलेखि ॥ काशी प्राप्य विधानतः मुनलसमक्ष्मीधरेणान्वितो A MS. of Amrita Bhārati': Subodhikā is men- गंगायां मणिकर्णिकाटवने नावा च विशेषरं । tioned, Bühler, Cat. of S. MSS. in Gujarāt, &c. III. no. 158; of a Dipikā, by Bhattāralka संपूज्य प्रतिवासर समकरोधात्री सुखेनान्वितो Candrasūri, ib., no. 161 ; probably the samo योरामः कषिशेषरोधमणिःसगोजयित्वा यतीनnfol.78b. as Candrakirtisari's Sarasvatarjākaranadipika, काशीयात्रा च कृत्वा विधिवदमलधीः पुत्रयुक्तो गया तो cntitled Subodhikri ; Weber, Cat. Berl., no. 1639. पित्रादीनां च मुली निगमिपुरनयः प्रस्थितः मुप्रसमः । [GAIKAWAR.] गंगा तोर्वा प्रदूरे समधिगतनदं शोणभद्र च तीवो पुण्यादुदंडपूर्वं परमगमदसौ रामविहाविहार ॥ fol. 90. 804. उइंडविहारपुराद्रामो पिडावृसिंहमूरिसुतः । 2524a. Foll. 220%; size 101 in. by 4 in.; गां गतश्च सतनयः पितृणां मुक्तिहेत सो ज्य॥ fol. 113b. legibly written, in Dovanāgari, by several bands, कन्यागते रखो पा पिता मुक्तिदायकं । about 1550-1600%; 9-13 lines in a page ; part गयायो विधिवद्रामो यो भल्या कुरुते स्म सत्॥ fol. 126. of 16a, and the whole of 21b left blank, without गयाया निर्गतो रामस्तीरभुकास्पदेश । any omission. Vidvatprabodhini (Rimabhatti), another com- रूपनारायणं विप्र संतुष्टं सगिराकरोत् ॥ fol. 170b. mentary on the Sārasvati Prakriyā, by Bhatta रूपनारायणाद् भूपादाज्ञां प्राप्य मुतान्वितः । sri- Rāma, son of the Andhra Bhatia śri-Nara तीरभुक्तास्पदेशाच प्रयाग समुपागतः ॥ fol. 185. simha and Käma. The MS. ends at the bottom of fol. 220b : The ikhyata chapter ; not quite. complete | शयेरन् । विसग शयेथाः । शयेयाथां । शयेनं । शये at the end. It begins : अथास्यातक्रिया निरुपते ॥ धातोः। A MS. of this commentary (Vidvadbodhini बक्ष्यमाणाः कपयिष्यमाणाः प्रत्ययाः धातोः पातुसंज्ञकशात | by Rama) is mentioned in Buhter's Cat. Gur. आये शेयाः । भ्वादिः III., P. 30. [GAIKAWAR.]

·GRAMMAR. 215 805. याचि मू(ज)कृतापचाविभज्य योग - मयानुमलं । प्यास्यातमत्सुधिया सुखाय पुत्पत्तये स्तोकधियामपीह ॥ 1959. Foll. 1673; size 10 in. by 41 in. टीकांतरे भयसि सायपीर्य सारखो । well written, in the Jaina type of Devanāgarī, तबथामति मयावधियानुमूलं about A.D. 1550; thirteen lines in a page. व्याख्यायि विस्तराभयादिह किंचिदमै ॥ ॥ Siddhantaratnávali, another commentary on इति श्रीभदुमाधवविरचिता सिद्धांतरानापली नाम सारखthe Sarasvati Prakriya, by Mūdhava, son of śri- तस्य टीका समाना॥ Kahna and sri- Nayakadevika, and grandson of A MS. of this commentary is mentioned in fri-Janardani Vatsarije. Bihler's Cat. Guz. III., p. 28. It begins: [DR. JOHN TAYLOR.] श्रीमद्विष्णुपदानमंगुलिदल संज्ञान किंजस्किन पीयूषोन्मकरंदमुघदसमाभाराजित खोतं । 806. योगीशामकिकरालिनिवहै: पेपीयमानं मुदा 2804. Foll. 2323; size 10 in. by 7 in.; ज्ञानानंदभरप्रदायि नितरा संचिंतये संविदे ॥१॥ bound in the European fashion ; clearly written, वागीशतामतमो पि यस्याः कृपाकटाक्षेक्षणतः प्रयाति । in the Devanāgari character; 12-19 lines in a सा मे मति स्फारयतादवश्य वाग्देवता संनमतस्तदही ॥२॥ page. ब्रापि जिग्रीभवति वकृत्यै नितांतममाप्य यतः प्रसाद । Sūrasvatē Prakriya, with a commentary in विषरो मे विगततराय साध्य स साभ्यानमतस्तदंही॥३॥ Hindi (Sarasvatavyatarana-bhāshritika), written above and below the text. The sūtras are श्रीरंगरंगायितयत्मसादात् पोरंगरंगाश्च गिरोंगरंगाः । written in red ink. मति मनीषी तनुतो गुरुमें श्रीरंगनामा नमतस्तदंही ॥४॥ Quotations from a Sanskrit commentary, the श्रीकाहनामाद्विजराजराजिनिहिनाति: श्रुतिशास्त्रविक्षः। Stirapratipika (aMS. of which is mentioned सुतं सती नायकदेषिकावाप्पसूत सद्धर्ममिव श्रुतिय ॥ ५ ॥ in Bühler's Cat. Guz. III., p. 28), are frequently दुखाया गुरुशासनात्रतगुरुकृित्य गाधार्णवात् met with in the Blūshū comment. सासारखतनौश्रितः सुमतिदः श्रीपाणिनीयोत्सखः । The pārvārdha,foll. 121; the ākhyāta, foll. 80%3 सो ऽहं साधु समुखरे सुमनसा संतोषयित्रों सदा the ksidanta, foll. 31. साकंठाभरणाय माधवसुधीः सिद्धांतरानावली ॥६॥ Dated : संवत् १९३४ ज्योदि ५ बुधवासरे लिखित मारस मापनुसारतस्तात्मक्षेपकालुनिरासहतोः । [७॥ सासाराममित्र कान्यबुझेन ॥ [Sır C. Wilkins.] याख्यानह याकृतमापनस्पैहोस्यो न पा स्यां गुणगृस्यसनिः॥ तर सारखती प्रक्रियामृटु चिकीर्षुः श्रीमदनुभूतिखरूपा- नार्यस्तदविमसमामिप्रचयगमनशिष्टाचारापनार्थम् । 807. The nämādhikīra ends fol. 1091; the ākhyi- 2743. Foll. 193; size 71 in. by 6 in.; taprakriyā, fol. 1566. bound in the European fashion; clear, somewhat It ends : thick, modern Devanagari writing ; fourtoen श्रीमानार्दनिवास रामानयः श्रीकाहनामा मुर्त lines in a page. में श्रीनायकदेषिकापि मुधियं प्राणीजनमाधव । Siddhantacandrikā, a succinct commentary तस्य याकरणार्णवैकारणेः सारसतीयोहमon the Sarasvatasūtra (the text of which is given यामा विष्णुमुदे ऽस्तु सा पिरतिमैन सिद्धानरानावली throughout), by Ramacandrasrama. .

·216 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. क्रियते । . Complete in two ardhas, the first comprising At the end & different hand has added the subanta section (ends fol. 756); the second सिहातचंद्रिका समाना पू०३ । व्याकरणलघुतिः। the ākhyāta (fol. 1566), and kridanta sections. [H. T. COLEBROOKE.] It begins : 809. नमस्कृत्य महेशानं मत बुड़ा पानले । 859b-d. Foll. 75%3 size 12 in. by 47 in.; पाणीप्रणीतसूत्राणां कुर्वे सिद्धांतद्रिका ॥ legibly written, in Devanāgarī, about A.D. 1700; च इचल समानाः । अनेन क्रमेणैते वर्ण ज्ञेयाः। ते 7-12 lines in a page. र समानसंज्ञाः स्युः । नैतेषु सूत्रेषु संधिरनुसंधेयो विवक्षितस्तु The same work, incomplete. Each section संधिर्भवतीति नियमात् ॥ इखदीर्घमुतभेदाः सवर्णाः ॥ एतेषा has a separate pagination. इसदौर्षताः सजातीयाः परस्पर सवर्णा भल्यने । अवर्णा c) Foll. 44. The purvardha or nānaprakriya. स्वर्ण एकमात्रो हस: हिमाचो दीपः विमाः मुतो व्यन्नन 6) Foll. 27, the first 13 of which are want- पार्थमाच॥ ए सोची संध्यवराणि । उभये खराः । ing. The ākhyāta, incomplete at the प्रकारादय एकारादयश्च हुसदीर्घमुतभेदाः सरा उच्यते ॥ beginning by about one-half. अवर्जा नामिनः। अवर्णपर्जाः खरा नामिन उच्यते। . d) Foll. 15 (and a sodhapattra after fol. 11). The ākhyāta begins fol. 57b: धातोः ॥ इदमधि- The ksidanta section. [H. T. COLEBROOKE] संज्ञाच परिभाषा च पिधिनियम एव च। अतिदेशो ऽपिवारण पडि मूत्रलषणे॥ 810. वादिः ॥ क्रियावचनो भ्यादि नुसंशः । 1798b. Foll. 133 (foll. 88-220 of vol.); The kridanta, fol. 156b: कीरि॥ वक्ष्यमाणप्राययः bound in the European fashion; size 123 in. संज्ञकः। by 74 in.; indifferent Devanāgari writing (pro- It ends : वर्णाकारः। सबारः। ककारः॥ रादिको bably by a European hand); twelve lines in a वा ॥ रेफः । रबार। लोकामेषस्य सिशिपामातरादेः ॥ page. इति श्रीरामचंद्राश्रमविरचितायां सिद्धांतचंद्रिका संपूर्ण ॥ Siddhūntacandukā. The ākhyāta section. [DR. JORN TAYLOR.] The Siddhantacandrikā has bocn published at Benares (1864), with Sadānanda': commentary, Subodhini. Cf. Bühler, Cat. Guz. III., 5. HAIMA. p. 30; Rāj. Mitra, Descr. Cat. of Gramm. 811. MSS., p. 154. [Sir C. WILKINS.] 725b. Foll. 24 (foll. 43-66 of vol.); size 12 in. by 44 in.; good, small Devanagari writ- 808. ing; 16-20 lines in a page. 1205. Foll. 843; size 127 in. by 43 in.3 Portions of Hemacandra's Šabdānusāsana, a fairly good, recent Devanāgarī writing ; ten grammar in aphorisms, with the author's short commentary, the Laghuvritti. The complete The same work. Not quite complete at work-also called Siddha-Hemacandra, or Haithe end. mavyákaraņa-consists of eight adhyāyas (of In the last few pages this copy varies four pādas each), the first six of which treat of considerably from the other MSS. Samskrit, the remaining two of Prākrit grammar. . lines in a page.

·GRAMMAR. AMMAR. 217 nos. I. Foll. 1-11. Adhyâya I., pādas 1-4, and 813. A. II., p. 1 and 2. 2542f. Foll. 7; size 10 in. by 41 ; fairly A. I. 1. treats of the samjnās 3 I. 2 written, in the Jaina type of Devanāgari, about and 3 of sandhi ; I. 4, and II. 1, of de- A.D. 1600%; 15-17 lines in a page. clension; II. 2, of the kāraka. Femacandra's Lingānušāsana, a metrical trea- II. Foll. 12-24. Adhyāya III., pādas 3 and tise on the gender of nominal stems, in eight 4, and A. IV., ps. 1-4 (except p. 1, sūtras chaptors; being a supplement to the grammar. 46-102, where a leaf is missing). The With a gloss (Avacūri) written, in a small hand, verb section. on the margins round the text, and numerous The work begins ; interlinoar scholia, प्रणम्य परमात्मानं श्रेयः शब्दानुशासन । The treatise begins: साचार्यहेमचंद्रेण स्मृत्वा विचित् प्रकाश्यते ॥ पुल्लिंग करणथपभमयरपसभमयरमसम्बतमिमनलो किस्तिम् । ननडी घघनौ दः कि षे तोऽतरिका स्यात् ॥१॥ अहम् इत्येतदक्षर परमेशरस्य परमेहिनो वाचवं मंगला शास्त्रस्यादौ प्रणिदध्महे ॥ १॥ सिद्धिः स्यावादात् ॥ स्याहादा- The gloss begins : उसंत इत्येतद च नाम { । तर दनेकांतवादात् प्रकृताना शब्दाना सिद्धिनिष्पत्ति मिश्च वेदि- | काताः । भानकस्थासकील पर्णिबाधः । टोनाः। कधपुटविटा- तथा ॥२॥ लोकात् ॥ क्षवाटादयः । णांताः । गुणषणगणायाः । पाताः । निशीथ- शपपोपस्थादयः । पाताः । खुपयपधूपाचाः । . For other MSS. see Weber, Cat. Berl., 1645-60. [H. T. COLEBROORD.] The text of this work has been edited, with the author's commentary, and a German trans- 812. lation, by R.O. Franke (1886). See also Weber's Cat. Berl., nos. 1688-94. 1555d. Foll. 483; size 10 in. by 4m in.; good Devanāgari writing ; 10-13 lines in a The colophon of the text is : इति लिंगानुशासन गणिजसविमलेन लिखित दक्षिणदेशे। page. The ākhyata section (adhy. III., p. 3 and 4; That of tho gloss : इति लिंगस्यावरीः। सबलग and adhy. IV.) of the same work ; with tho | श्रीजसपिमल । तशिष्य गंगपिमललिपिकात ॥ after which, Laghuvșitti. by a difforent hand : पदोपविनयेन ज्ञानवर्ष प्रदर्भ ॥ [GAIKAWAR.] It begins : वृद्धिरादौत् । मा पार से पौ रते प्रत्येक वृद्धिः स्युः । माई। कार्य। नायकः । श्रीपगवः ॥ Tho 814. margin, moreover, contains a gloss (Avacūri), written in a minute, yet clear, hand. 2365. Foll. 8; size 10 in. by 4t in.; clear, It begins : धन वृद्धी । वृध् । वर्षिभीष्ट । इत्याशास्य- modern Devanagari writing; ten or eleven माना । इति वृतिः। तिवाती नानि । इति का अपतु lines in a page. विधुटस्तृतीयः धुन ११ माथ चार रैश और भारदौत् . Lingānusisana, without the gloss. cf. Weber, Cat. Berl., nog. 1672-75. It ends : इत्याचर्यश्रीहेमचंद्रषिरचित लिंगानुशासन It ends : इति श्रीवास्मातापचूरिः संपूर्ण संभूतेति ॥ समान ज्योतिपरायनीधीपाश्रीजीपी पपंडितदामोदरणी संवा १५३४ वर्षे प्रावणवदि १ सोमे सारंगपुरनगरे लिखित ॥ तस्य पुत्र चोरनीषकपरमीदुलभरामजीज्योग्यपठनार्थ शुभ पं.. धर्ममंगलगणीना पुस्तकमिदं ॥ भवतु लिखित रमपुरानाथ उदीयसोपरमा. (H. T. COLEBROOKE.] [GAIKAWAR.]

·218 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 815. 6. JAUMARA. V. Kārakapāda, fol. 142. VI. Subantapāda ends fol. 166: 822. Foll. 200; size 121 in. by 3 in.; माया गुरुपदाखोज सुन्दरों गणनायकं । six, sometimes five, lines in a page ; written in ग्रन्थो थलेखि यानेन गोपीनाथस्य होवे ॥ the Bengali character, by three different scribes; माधे मास्यशिते पथे अष्टम्यां च शनेदिने । the greater part (foll. 1-85, 129-143, 145, यानेन लिखितो ग्रन्थः पुत्रवत् परिपालयेत् ॥ 160-175) in a small, neat band. The leaves शकादाः १६७० तारिख २ माघस्य द्वितीयदिवसे । consist, for the most part, of two leaves pasted VII. Samasapāda ends : together. सैरैषा प्रयोकव्या भाषा वृद्धानुसारतः। Kramadisvara's Samkshiptashra, a grammar पालव्युत्पतिदिनाघदर्शनार्थ तु लक्षणं ॥ in sutras, with a short commentary (uritti) शकादाः १६२५ । probably the date of the entitled Rasavati, revised by Jumaranandin.* MS. from which this was transcribed. Complete in seven pādas. It begins : An additional (VIIIth) pada contains the शिर्ष प्रणम्य सर्वेश सर्वभाषासु लक्षणं । rules on Prākrit; Cf. Lassen, Inst. Prācr., p. 15 संबिमसारमाच पंडित(6) क्रमदीपारः ॥ seq.; Delius, Radices Prācr., p. x. seq.; R. वृद्धिरादैजारालैचो ऽङः ॥ अऊः स्थाने सात् रेच चार आल् Pischel, De Grammaticis Pricr., p. 16. रेच इत्येते आदेशाः क्रम(:) क्रमवहाममिति यथाक्रमं वृद्धिः On the Samkshipta sāra see also Th. Zacharine, परिभाष्यन इत्यध्याहारः। in Bezzenberger's Beiträge V., p. 22 seq. ; I. Sandhipada ends fol. 21 : इति षादीन्द्रचक्रधू- Aufrecht, Cat. Bodl., no. 388; Raj. Mitra, डामणिमहापरिहतीक्रमदीशरकृतौ संक्षिासारे महारा- Descript. Cat. of Gramm. MSS., p. 135. माधिराजश्रीमन्जुमरनन्दिपरिशोधितायां वृत्तौ रसवत्यां [H. T. COLEBROOKE.) प्रथमः सन्धिपादः ॥ श्रीजगवायदेवशर्मणो लिपिरेषा श्रीगोपीनाथस्य पाठहोवे ॥ 816. II. Tirantapāda, fol. 59b : शकादाः १६७० पौषे मास्यसिते पक्षे सप्तम्यां शुक्रवासरे विलिखेत् (!) बहुयालेन 1495b. Foll. 69 (foll. 60-128 of vol.) बीजगवायदेवशर्मणा ॥ size 16 in. by 5 in.; fairly written, in the III. Kridantapāda, fol. 85b : शकादाः १६.७० Bengali character, by two recent hands (the कार्तिकस्य त्रयोर्षिशते दिवसे लिखनं समान। कार्तिके second portion, foll, 36–69, . also paged sepa- मास्यासने पछे पौर्णमास्यां रदिने rately 44-77); eight lines in a page. IV. Taddhitapäda, fol. 1286. Fol. 129a con Goyicandra's Samkshiptasūrafika. Pada I. tains the horoscopeof Manoharadevašarman, It begins ; eldest son of Gopinathadeva: 921: 94951 हरिहरहिरस्यगर्भावत्वा हरसममिका र गुरुं । १३ । १५ । सौरभाद्रस्य त्रयोदशाहनि गुरुवाराधिकर संक्षिमसारटीका गोपीचन्द्रः स्फुटा कुरुते ॥ सकशुनपक्षीयप्रतिपदि तिथी दिवा चतुर्दशदहाती दोषापसारणपराः पदार्थभेदावधारणप्रषणाः । पूर्वफल्गुनी सिंहराशी चन्द्रे श्रीगोपीनापशर्मणः प्रथ कवयो रवयहवाही(?) मामनुगृहन्तु विस्फुरदूपाः । मपुत्रो जातः स प नरगणो बधियवर्णः तस्याख्या श्री- पाहून्दोषानपि त्यका वाले पि गुणे ग्रह। मनोहरदेवशर्मा ॥ संभावयम् समो मा शिरस्पेष कृतो चलिः । * Also spelled Jumaranandin, though not in any of It ends : शीत जोत्यासनिवश्रीगोयीचन्द्रमायां श्री- the MSS. here described. मन्जुमरनन्दिपरिशोधितायां सन्धिवृत्तिटीका समामा । .

·GRAMMAR. 219 For other MSS. of this commentary, see It begins : नानो अत: [खियां तद्वित:] ॥ धातून - Aufrecht, Cat. Bodl., nos. 389-392 ; Raj. Mitra, तिङादीनां व स्त्रियां वृस्वभावात् परिशिष्येण नाम रखादी च Descript. Cat. i., p. 137. [H. T. COLEBROOKE.] | लभ्यते । . [H, T. COLEBROOKE.] 821. 817. 1481. Foll. 1233; size 151 in. by 51 in.; 748. Foll. 209; size 131 in. by 3 in. written, in the Bengali character, by several | good, clear, recent Bengali handwriting; foll. 1-82 by a different hand from the rest ; eight hands; 5-7 lines in a page. lines in a page. Pada II. (tinanta) of the same work. Pädas V. (kāraka) and VII. (samāsa) of It begins : धातोः ॥ तिहादिमह इत्यनं पदं लुमप्रथमा- Goyicandra's Somkshiptasāratika. बहुवचनानं ० The kuraka begins : क्रिया[मुख्यप्रयोगको कर्ता] ॥ The last portion was written by one Rūma- नाम इत्यधिकारात कादिसंज्ञा नान एव । सतः पश्य मृगो tanudevasarman, in Saka 1712. धावतीत्यादी कर्तृसमुहिष्टत्वादिना कर्मादिसंज्ञा नाशनीया। [H. T. COLERROOKE.] The samāsa begins (fol. 42): तत् [पुरुषो वा नमः समास:]॥ नामाधिकारो विद्यत एव सुवमापादश्चानमारमुक्तः 818,819. सविहितत्वात समासविधान . (H. T. COLEBROOKE.] 230, 900. Foll. 202 and 137 resp. ; size 15 in. by 5 in.; good, recent Bengāli hand- 822. writing ; vol. i. and vol. ii., foll. 1-163, by the 7228. Foll. 121; size 16 in. by 5 in.; same hand, soven lines in a page ; the romain- fairly good, recent Bongali writing ; nine lines ing portion by two different hands (foll. 64-127; | in a page. 128-137), eight or nine lines in a page. Vyakarana-Durghatodghata, a gloss on Goys. Three chapters of Goyīcandra's commencandra's Samkshiptasāraļākā, by Keśava Deva Tarkapancānana Bhattācārya. a) Vol. i., foll. 1-79 : Pada VI. (subanta); It begins : beg. लुक ॥ नित्यानां पदानां प्रतिपत्त्यर्थ प्रकृतिप्र प्रणम्य गोविन्दपदारविन्द त्ययविभागपरिकल्पन शास्त्रेण क्रियते । हिताय शिष्यस्य विशेषयानात् । b) Vol. i., foll. 80-vol. ii., fol. 63 (numbered ब्याकारदुर्बोधसम तनोति 1-186). Pada II. (tinianta). श्रीमान सुधीः केशवदेवशर्मा ॥ c) Vol. ii., foll. 64-137 (numbered 1-74) प्रारिप्सिनप्रतिपन्धनिर्तक मङ्गल वृत शिपशिखायै Pada III. (kridanta). Beg.: लड॥ विधिर- ग्रन्थकात् टीकाकृष शिष्याय शिषयितुमादौ निगमाति शिव- तिदेशः संज्ञाधिकारवार्य योगः . मित्यादि हरिहरेत्यादि । मङ्गल तु विध्वस प्रति सरणं न [H. T. COLEBROOKE.] समा प्रति कादपर्यादी कृते पि मङ्गले समाप्यदर्शनात् अकृते अपि पौवादिकृतग्रन्थसमानिदर्शनास । ' 820. I. Sandhi-durghatodghata ends fol. 206; 1494g. Foll. 111 (127-237 of vol.); size II. Tiranta-durgh., fol. 40b; 16 in. by 57 in.; good, modern Bengāli hand III. Kridanta-durgh., fol. 526 (where in the writing ; geven lines in a page. margin thu uuthor is called Kesavatarkā- Pāda IV. (taddhita) of the same work. lankāru), ends: tary; viz.: .. GG ·220 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. गोपीचन्द्रमत सम्यगामा दृमित तु यत् । two leaves being marked 46); size 16 in. by 55 अन्यथा विवृत यहा तन्मया प्रकटीकृतम् ॥ in.; modern Bengāli writing; foll. 236-57 by a IV. Taddhita-durghatodghāta, fol. 65 : different and better hand than the beginning ; तद्धितदुर्घटमोटनमेतत् प्रतिभटदुर्घटनाकारि । seven or eight lines in a page. अभ्यस्यासतारहस्य पप्यमतः स्यादस्य रहस्यम् (१) ॥ Pada II. (finanta) of Vamsivadana's commen- V. Käraka-durgh., fol. 78. tary. VI. Subanta-durgh., fol. 95b; It begins : वर्तमानमधीकृत्य भूतभविषतोनिरुप्यत्वेना- VII. Samāsa-durgh. ends (fol. 1216): प्राधानत्वाद् वर्तमानकालजन्य लद्प्रत्ययं प्रथममुपन्यस्त ॥ था- रानाः क्रमदीपरेण रचित संक्षिासारार्णवे तोः॥० [H. T. COLEBROOKE.] गोपीचन्द्रमहाशयममतिना टीकालिरानिर्मिता । सभ्यः स्वकपोलकल्पिापभग्ना क्वचिन्मजिता 825. गूदा सामयवानुसारिसरणि(:) श्रीकेशवेनोडता ॥ 1495c. Foll. 82 (129-160 of vol.); size इति श्रीलमहामहोपाध्यायकेशवतर्वपमाननभट्ठाचार्यविर | 16 in. by by in.; fair, modern Bengali hand- चिते व्याकरणदुर्घटोहाटे समासदुर्घटोहारः समामः ॥ समानेयं | writing ; seven lines in a page. दुर्घटोहाटटिप्पनी॥ [H. T. COLEBROOKE.] Pada III. (kridanta) of the same work. It begins : लड। शनुः शकार कर्णास दिति 823. सिद्धये। 1382. Foll. 45; size 158 in. by 54 in.; It ends: इति श्रीवंशीवदनकृतायां व्याकारदीपिकायां (!) fairly good, recent Bengali handwriting ; seven नृतीयकृदन्त पादः ॥ टीप्पणी समामा ॥ (H. T. COLEBROOKE.] Samkshiptasara-tippaņā, an exposition of Goya- 826. candra's commentary, by Vamsivadana Pāda I. (sandhi). It begins : 1495d. Foll. 39 (161-199 of vol.); size राम नत्वा गुरूंचैषां मतान्यालोक्य यानतः । 15} in. by 51 in.; good, clear, modern Bengali संबिसारढीकार्यों नषवार्थ प्रकाश्यते ॥ handwriting ; seven lines in a page. ग्रन्थारम्भे सकलशिष्टेकवाक्यतया विषयत्वेन परिमाइरादे Pada IV. (taddhita) of the same work. पतानतिसरूपं प्रारिप्सिनप्रतिपन्यकषिविघातक मङ्गलं कृतं It begins : शिशिषायै ग्रन्यवृदादी निवनाति शिवमिति श्रीरामचरणमहमहन्तसाधनं । It ends: वन्धवृन्दारकैर्षन्धमिन्दिरामन्दिर भजे ॥ ग्रीवंशीषदर्म विशिविनयं विद्वज्जनमीणन It ends : श्रीवंशीवदनं ० (MS. 1882) · · पादश्व- मते रायमती* सती मतिमती श्रीमान वशितः सयं। तुर्यों गतः । याकारे क्रमदीपरेण रचित चीनन्दिना शोधिते अपारसंसारसमुद्रतारिणी गोपीचन्द्रवाते व ताहिरचिते पादो व्यमादिगतः । समुत्थित व्याधिसमूलपातिनी। गिधग्रामनिवासिमा श्रीरामवामदेवशर्मणः पाठार्थ ॥ अशेषजन्माणितपापहारिणी [H. T. COLEBROOKE.] हरिस्मृतिः सर्वविहिनाशिनी ॥ 824. (H. T. COLEBROOKE.] lines in a page. 14941. Foll. 69-126 of vol. (paged 1-57; 827. • The MSS. seem rather to read वायमती. 1474b. Foll. 45 (45-89 of vol.); size ·GRAMMAR. 221 16 in. by 5t in.; good, modern Bengali hand- 830.. writing ; 7-9 lines in a page. 1472. Pada V. (kāraka) of the Samkshiptasära- Foll. 4203; size 16 in. by 5t in.; tippani. well written, in the Bengali character, by U'masankarasarman, in A.D. 1789; seven, sometimes It begins : क्रिया ॥ सर्वकारकाणां निरूपकावेन प्रवृत्ती च निवृत्तौ च कारवाणां य ईश्वरः अप्रयुक्तः प्रयुक्तो पास की | eight, lines in a page. नाम कारकमिति (H. T. COLEBROOKE.] Vyäkāradāpikā, another exposition of Goyicandra's Samkshiptasāratikā, by [Narāyana] 828. Nyāyapancānana, son of [Bānesvara] Vidyārınoda. Complete, with the exception of pāda IV. 14748. Foll, 44%3 size 16 in. by 51 in.; It begins: fairly good, modern Bengali handwriting; seven नत्वा श्रीहरिचरणं कृत्वा शरणं पितुः पदं न म । or eight lines in a page. विमलपियो हितमननी क्रियते व्याकारदीपिका यानात ॥ Pūda VI. (subanta) of the same work. को ऽपि न्यायपुराणे कापनिषयालहारपैशेषिक- It begins : वामभागेन सहाम दबिणे लक्षणान्वित । प्याकारशुतिनाटकस्मृतिगुरुर्विधाविनोदः स्थितः । नीलोत्पलदलण्याम श्रीराम प्रणमाम्यहं ॥ तत्पुत्रस्य विचारनिर्मलमतः श्रीन्यायपावन उक्तस्य सुप्प्रत्ययस्य कार्याथै तत्प्रकृतिकार्यार्थ च सुबनपा- पौत्सुक्य मुधियो विधाय विमला शृण्वा वाचा हितां ॥ दमारभमाणो जसादीनां जकारादिप्रसङ्गे सर्वोपसंग्राहक सूत्र I. Sandhipāda ends fol. 64b : इति पूर्वयामिकुल- माह । लुक। कलानिधिमहामहोपाध्यायविद्याविनोदाचार्यात्मन-श्री- It ends : इति श्रीवंशीवदनकविचन्द्रविरचित व्याक न्यायपचाननवायां व्याकारदीपिकायां प्रथमः सन्धि- रणादर्श सुषमापादविवरणो नाम पहः किरणः ॥ पादः समासः॥ [H. T. COLEBROOKE.] II, Tinantapāda beg.: कालत्रयमध्ये वर्तमानस्य पुरोवर्तित्वेन मुख्यत्वाद् वर्तमानकाले विहितप्रापर्य 829. It ends fol. 170b, where the copyist's name is given. 1495a. Foll. 59; size 151 in. by bf in.; good, clear, modern Bengáli handwriting; seven III. Kridantapāda beg.: तिङ्मात्पर्य समाय मायय lines in a page. प्रक्रममाणः तिधर्मिणौ शतृशानी विदधदाह ॥ लद- Pāda VII. (samāsa) of Vamsivadana's com लड्पत् ॥ mentary. [IV. Taddhitapāda wanting.] It begins : V. Karakapāda beg. (fol. 229): क्रिया ॥ ननु सुखेन शेरते समाः शरणे यापदायुने । प्रकृतिमाययागमादेशोपादानेन शम्दशासन प्यावरण इन्द्रनीलमणिग्यान श्रीरामं प्रणमाम्यहं ॥ मशिनत्वात् वर्ष त्रियामुख्पप्रयोगवादेर्यावरण तत् ॥ समासो जमेन विधीयते. Dated : शाके भूमीन्दुशेलापनिपरिगणिते ॥ It ends : पासपतिदायित्वं मुनेः पचाननस्य । VI. Subantapada begins (fol. 291): सुष्प्रत्यय- निविद्याज्ञानतो मुक्तिन वंशीवदनादिना ॥ मुका तत्र कार्यार्थ पाई सुमनपादमारभमाणो नसादीनां अंकारादिप्रसके मापसंग्राहकलवणमाह । समासटिप्पणी समामा इति । लिखित श्रीउमाशशर्मणा (see next MS., copied by the same, A.D. 1789) ॥ VII. Samāsapāda beg. (fol. 345): समासयुत्प- (H. T. COLEBROOKE.] खैव ज्ञातायात नमवणमवावा तशेषलवणमाह। GG 2 विदधन . . .. .

·222 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 833. no. 922. in a page. It ends: वैयाकरण कवीन्द्रानुपगच्छत चेद् निजीविषा दूरं । मामशुल (!) उदितो ऽयं स्यातः पचाननो यस्मात् ॥ . 941. Foll. 88; size 12 in. by 5t in.; For the same author's Prūkritapāda, see legibly written, in the Bengāli character, by Aufrecht, Cat. Bodl., no. 413 ; Ganaprakāsa, two recent hands ; foll. 1-15, thirteen or fourbelow, no. 838; (Amarakosha-] Šabdārthasan- teen linos, afterwards ten lines in a page. dipikā, no. 964; commentary on Bhaffikāvya, Scholia on Goyicandra's Samkshiptasāraţikā, (H. T. COLEBROOKE.] by Candrasekhara Vidyūlankāra and Harirāma Vācaspati. Pūdas I. II. V. VI. VII. 831. 1400. Foll. 95; size 13 in. by 43 in. I. Sandhapāda beg. fol. 16b : लाचार्यकृतपय good, modern Bengāli handwriting ; eight lines यसंगतयः॥ नन्वादापित किममिति कर्ष निरपोचत असायस्मिन्नादिपदेन गगणमाचष्टे गगणयतीत्यत्र वृद्धिन Kaumudi (Gogacandrika), another exposition प्रसोत् उच्यते । अनेकवर्णव्यवहिताचवेन धातोरस्य of Gogicandra's Samleshiptasāratikd, by Abhi- कथादित्वासथा न स्यात् ॥ ° rāma Vidyalarkāra. Fol. 220 : इति सन्धिटीका कियपदिटिप्पण्यः । Pūda II. (tinanta), अथ सन्ध्याधिकारः। It begins : वर्तमानकालस्य पुरोवर्तित्वात शिशब्देन It ends fol. 29 : पठादित्वमङ्गीकृतमिति संगने लडादिव्यपदेशाच मुख्यत्वेन वर्तमानकालीनतिङादिलषणमादा- इति संबेपः॥ वुपन्यस्यति । धातोः । II. Tin antapāda beg. ib.: ननु प्राभावयदित्यादौ It ends : इत्यौपासनिक* इत्यादि उत्पस्य स्थितस्य Fol. 51: इति तिङन्ताधिकारे कियन्ति ॥ अथ राज सासनमहतोति तदहियादाविति टीका ॥ इति पन्धघाटी- तिमताधिकारः। यगयघडकुलोद्भव-श्रीयुताभिरामविद्यालद्वारभट्टाचार्यकृती में It ends fol. 62 : इति श्रीचन्द्रशेखरषिद्यालङ्कार- क्षिासारटीकाव्याख्याने कौमुखां गोयीचन्द्रिकायां तिङनापादः वृतायामथैवोधन्यां द्वितीयतिङमा पादः समाप्तः ॥ [H. T. COLRBROOKE.] [III. Kridantapāda; IV. Taddhitapāda want- 832. ing]. 1404. Foll. 91; size 13 in. by 42 in.; V. Kurakapäda, foll. 1-15; begins; Bengāli character; by the same hand as the प्रणम्य परमेशानं हरिरामः सतां मुदे । preceding MS.; eight lines in a page. संधिनसारतद्वीकादुर्बोध कुरुते स्फुट । Pada V. (kāraka) of Abhirama Vidyalan kära's अथ कारकाधिकारः। की खसाध्यक्रिया सावादा- commentary. भारवेन तथाविधनमालाधारत्वेन चैतन्मया करणीयमे Begins : विहिततडितादपि नामः कादिसंज्ञाविधान- पूर्वकं प्रपनादिविक्रिषिधानार्थततिपादाननारं कारकपदमा- तन्मया सकर्तृवक्रियया प्रापणीय चोयादि । रभवाणः कारके मुख्यार्थत्वात Fol. 9a has been left blank, there being कर्नुलेषणं प्रथममभिदधाति ॥ (H. T. COLEBROOKE.] a lacuna. It ends : नैवान्येषां सारसिकायोगे इत्पवयमत * Keśava Tarkapañcānana (MS. 722) explains it स्वोभादिशदाना होवयोगे खारसिकमखिलाविभक्ति- thus: औत्यासमिक इति न्यायासनं दीयोराजादितिरिति विधानं कदापि नाशनीयमित्युणापमा पोय ॥ बों अन्यमुहिश्य राजा नाभ्युत्पीयते अस्मे शासनमपि दीयते इत्या गुरुपादुकायै नमः [श्रीयादषेन्द्रशर्मा daubed over शिवामस्य शेयम् ॥ with yellow orpiment). समामः ॥ नियति ॥

·GRAMMAR. 223 . VI. Subantapāda beg. fol. 62 : सथ सुवनाधि Parisishta (supplement) to the fourth chapter, कारः। सःपूर्वकं तस्य पूर्वसरित्यादिकमेष भवतीति । or taddhita-päda, of the Samkshiptasāra, in It ends fol. 69b : प्रमाद वदतः प्रमाद एव इति aphorisms, with a všitti, by Jumaranandin (?). बोध्यमिति संक्षेपः ॥ The MS. begins with a (defective) āryā stanza VII. Samāsapāda beg. ib. अथ समासाधिकारः । which should belong to Goyacandra's commen- न बोहरपदार्थप्रधानता तत्पुरुषस्य tary; viz.: It ends : अनुमेये ऽनुमानषिपये ऽनुमायकेनानुमा [जुमरनन्दिपरिशोधितभागात् ° see next MS.] नकळ ऽवश्य भाष्यमिति तेनैवानुमानसाधन रूपात स्त्रीपुंसाभ्यां नण तहृन्दादौ ॥ स्त्रीणां पन्दं स्त्रैण पौंच । प्रयुक्त इत्यर्थः इत्य नुमायकेनेति प्रमादनमनुमानेनेति षो- नीलो धान्यादेस्तात्रे । धान्यीन मौद्रीन । ' ध्यमिति हेयमिति वा इति संक्षेपः ।। It ends : अनुनपुंस्कस्पाश । खदाका । खट्टिका (1. नामा चै विष्णुरासस्तु विप्रपूजनसादरः। खटिका) ॥ समामशायं परिशिष्टमूलः ॥ भलेखों बुद्धिदा सेता हरिरामजटिप्पनीं ॥ Fol. la contains the title, in Devanāgari, The margin of the last page has the गोपीचन्द्रकृतसंक्षेपपरिशिष्ट संधिप्रसारका ° title, in Devanagari, संधिप्रसारदीप्पणी हरीरा- For the Oxf. MS.-the colophon of which भवाचस्पतिकृता ॥ runs : इति वादीन्द्रचक्रचूडामणिमहापण्डित(:) श्रीक्रमदीप The last three leaves are numbered 89-91; रकृतौ संक्षिप्तसारे महाराजाधिराजश्रीमज्जुमरनन्दिपरिषोधि- three leaves being apparently wanting after_ तायां वृत्तौ रसवत्या चतुर्पतद्धितशेषे परिशिष्मूलं समान।--800 fol.85. (H. T. COLEBROOKE.] Aufrecht Cat., no. 393 A. [H. T. COLEBROOKE.] 834. . .. ॥ 1494b. Foll. 36 (foll. 16-50 of vol.); size 836. 154 in. by 5 in.; fair, recont Bengali hand 1476. Foll. 69; size 15t in. by By in. writing; seven lines in a page. fairly good, recent Bengali handwriting ; seven Uņādipariĝishta, a supplementary chapter of or eight lines in a page. the Samkshiptasära on unadi affixes, consisting Goyicandra's commentary on the (Taddhita-) of 196 sūtras, with a vritti ; by Kramadiśvara Parisishta. It begins : startand (rovised by) Jumaranandin. It begins : अमरनन्दिशोधितभागार (!) परिशिष्टमस्ति यत् किंचित् । वादेरुणादिर्धातादौ । पातादौ पाये वादे तोतरे उणा- तत्संपूर्ण कुरुते गोपीचन्द्रः प्रकीर्णया वृत्सा ॥ दिर्भवति । आदेशागमगुणवृधिहस्सादयो यथासंभव परिकल्पनी- स्त्रीपुंसाभ्यां नए नन्दादयो । तइन्दादयो यावना स्वार्थाः याः । वा वायुतिः । पन्ध पन्धु तिः सुहन्न । It ends : इति श्रीक्रमदीश्वरकृतौ श्रीमन्जुमरनन्दिपरि- प्रागुक्तास्तेषु पाव्येषु स्त्रीपुम्स इत्येताभ्यामुतरे नए भवति । स्त्रैण पौत्र । ईयादावित्यकारलुक स्त्रीणां वृन्द स्त्रीषु भवं स्त्री- शोधिताया वृत्ती उणादिपादः समाः ॥ लिखितं श्रीरुद्रेश्वरदे- भ्यो हितं स्त्रीभ्य भागते स्त्रीणामिदमियादयो यी अवगनाथाः। पशर्मणा ॥ (H. T. COLEBROOKE.] स्त्रियां स्त्रैणी पौंसी नदादित्वादी बहुलवचनातनाये पिकल्प- मस्पेशनि स्त्रैणं स्त्रीत्वं पौं पुंस्त्वं । इन्दादाविति कि स्त्री- 835. वत पुम्वत् ॥ णीनो शान्यादेस्ता क्षेत्र धान्यादेहत्पतिरपानं 1494a. Foll. 15 ; size 16 in. by by in.; धान्यादिवाचकाछन्दात् तारवाये णीनो भवति । धान्यशindifferent, recent Bengali handwriting ; seven स्टेनाच तद्विशेषवाधिनः शरा गृखको न तु धान्यज्ञयः । यतः lines in a page. क्वचित स्वरूपग्रहणं कपिदग्रहणमित्यादिविशेषप्रतिपत्निया- ·224 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. साना व भागवृतिकारस्तु धान्यीनमित्युदाजहार मौडीनं कौलाथीनं बौद्रवीण ॥ It ends : पुंस्तस्यैवाकारस्य स्थाने जीत कृते विकल्पस्या- भावात् नियमसदिकेति ॥ इत्यौरयासनिवश्रीगोयीचन्द्रविरचि- तनुमरनन्दिपरिशोधितपरिशिष्टं समान ॥ after which, in Devanagari, नुमरपरिशिष्टव्याख्या गोयीचन्द्र • [H. T. COLEBROOKE.] नियामक यद्यपि सर्वसाधर्ष कृतशिलान्येवाभिधानमस्ति । अनन्यसापेखमपो तयापि सङ्गीकृतत्वेन कियत्नु वक्ष्ये ॥ लड॥ For a Jhāpakasamuccaya relating to Pānini's Grammar, see Aufrecht, Cat. Bodl., no. 353. [H. T. COLEBROOKE.] . 837. 838. 7210. Foll. 24; size 16 in. by 5 in.; 1496. Foll. 65%; size 15t in. by 5t in.; recent, somewhat stiff, Bengáli handwriting ; fairly good, modern Bengāli handwriting, eight nine or ten lines in a page. lines in a page. Jhāpakāvali, an exposition of a collection of Ganaprakāša, a commentary on the gaņas of jñāpakas, or indicatory sūtras, supposed to be the Samkshiptasāra, by [Nārāyana] Nyāyapaīcācontained in the Samkshiptasūra, by Haragovinda nana, son of (Bāņeśvara] Vidyāvinoda. Vacaspati. Padas I.-III. It begins : I. Sandhipada begins : नत्वा कृष्णपदइनमर्षितकामासाधनं । नत्वा हरि भनदबोधाभिदं तनोति गणप्रकाशः क्रियते न्यायपचाननेन च* ॥ मंगृह्य पूर्वसुधियां हि नयानुमारात् । दृष्टोपाध्यायसर्वखं धानुपारायणादिकं । पालप्रबोधमकृत ज्ञापकालिमतो पसंदेहाय साध्यनित प्रकृतिप्रत्ययैर्गणाः ॥ संबिमसारजलतरणाय कश्चित् ॥ शास्त्रानरेषदृष्टा ये ते ऽपि साध्याः प्रयानतः । पत्र संध्यादिपादोकलपणेष्वस्ति यत्र हि । वृतिपाठानुरोधेन टीकायाख्यानतस्तथा ॥ ज्ञापकावं क्रमाडाय तदेवेति नियम्यते ॥ प्रकृतिप्रायवैरिति बहुवचनस्यार्थवादागमनादेशयोग्रहणं ॥ या यशापर्क ग्राहं कथनीयं विवियो। समा अस्पार्षे नभ्युपपदे जनी प्रादुर्भावे इत्यमान पल्पेन समयेन सूत्रानुसारिता येषां नाच ज्ञाप्यामुसारिता ॥ जायते इत्यर्षे अन्यतो जीप दृश्यते इति : डिल्लादनलुक अथवा यानि टीकाकृतोतानि टिप्पनीवृदिरेव च । बज गतिछेपनयोः पठादित्वादङः सनङक्येषु वीरिति न वी- ज्ञापकान्यत्र लिख्यने तान्येकत्रा पुवुद्धये ॥ भावः ॥१॥ इल प्रेरणे चुरादिः एल्पते प्रेयते इति लिखादेरक चन्यान्यप्पा वाष्यानि यथामति मया बुधाः । इति चकः उलयोरेकस्मरणात् उत्वं रडका ॥२॥ अशू याती पूर्वापरानुसंधानाद् न दूपाय नुकम्पया ॥ विशादित्वात् वः सभा ॥३॥ वृद्धि स्थानिकानामादैनारालेचामादेशानां यथा- The gana सजादि is followed by aौमादि fol. 20; क्रमबोध । रतम्झापर्क । देवयज्ञादि fol. 3; नदादि ib.; मात्रादि fol. 6; शल्यादि II. Tiñantapada begins fol. 7: fol. 60; इन्द्रादि ib.; एखादि 7a; अग्न्यादि ib.; भिवादि गोपीनाथपद नवा वितनोति सतां मुदे । 7b; सण्डिबादि ib.; पाशादि 8; बुन्दुमादि 8b; महावादि निकमो हरगोविन्दः सूत्राणां ज्ञापकापली॥ धातोःn. ib.; रागन्यादि ib; भौरिमादि 90 ; रेयुकार्यादि ib; III. Kridantapāda begins fol. 186 : वसनादि 100%; क्यादि 11; शिवादि 116; विदादि 1453 प्रणम्य गोपीजनपसभा अदुखरादि 18b; पाहादि ib.; यासादि 18; कुषादि 186; मतां प्रबोधाय वृदनापादे। सुधादि 20 ; सुभगादि 22 ; रेवत्यादि 220 ; भण्टादि 28 ; नोति हि ज्ञापनपतिमा यलावरश्याहिताभिलाषी। * Orig.: क्रियते श्रीन्यायपधाममशनणा॥

·GRAMMAR, 225 ” तिकादि ib.; वाकिनादि 24 ; भागवित्यादि 240; गर्गादि 839. ib.; अनादि 28; कुनादि 31; सुपारवादि 310; संकलादि 1178. Foll. 124 ; size 134 in. by 4} in; 32 ; तृणादि 33; प्रेक्षादि ib.; अश्मादि 338 ; सख्यादि | legibly written, in the Bengali character, at tho 34 ; संकाशादि 340 ; बलादि 35 ; पधादि ib.; कर्णादि beginning of the present century ; seven lines 356 ; मुतामादि 36; वराहादि 360; कुमुदादि 37; in a page. घरीहणादि 37b ; कृशानादि 38b; पधादि 39; गर्नादि Ganamārtaņda, a commentary on the Dha- 40; काशादि ib.; मध्वादि 40b ; उत्करादि 41; नडादि tupātha of the Samkshiptasāra, by Nrisimha 42b;-अप शेषो जधिकारीयगणाः साध्यन्ते-वाहीकादिः 426; Tarkapancānana, son of Kušala Tarkabhūshaņa कच्छादि 43b; कश्यादि 44; नधादि 44b; कादि ib.; (a descendant of Candidāsa Bhattācāryacūļū- दिधादि 45 ; काश्यादि ib.; धूमादि 456; गहादि 46; mani, author of a commentary on the Kavya- अध्यात्मादि 48; दिशादि ib.; मुखादि 49; अकुल्यादि ib.; prakasa). अगयनाति ib.; अगादि 50; पुगिडकादि ib.; सीतान्वेष- It begins: णादि 50b; सिस्वादि ib.; शण्डिकादि 51; शौनकादि 51b; पण्डिदासकुलाजाः कुशलस्तर्वभूषणः । मधिकादि 52; कुलालादि ib; रैषतिकादि 52b; विखादि नृसिंहस्तासुतो वक्ति गणवृति नतो हरि ॥१॥ ib.; रजतादि 53; पलाशादि 536; शरादि 54; सादि धीरश्रीलनृसिंहले मुखकुले जातः कपीना रषिर् ib.; सश्नपत्यादि 55; दण्डादि 55b; दक्षिणादि 56; विधानामनुकम्पया वितरणे मयां सुपर्वद्रुमः । छिदादि ib.; अनादि ib.; पातादि 560; आढकादि ib.; पर्यादि ib.; वेतनादि 67%3 वसादि ib.; डासादि ib.; नानाशास्त्रविचारपारुचनुरोऽलंकारटीकाकृतिर् भट्टाचार्यशिरोमणिविजयते श्रीचण्डिदासाभिधः ॥३॥ भस्त्रादि 57b; अवधूतादि ib; व्युष्टादि ib.; महानाम्न्यादि 58; संतापादि ib.; उत्थापनादि 58b; धनादि ib.; यो- अनारोषनिभे शास्त्रे ज्पारे कोप न पारगः । जनादि 59; उन्तरादि ib.; पारायणादि ib.; प्रभूतादि ib.; चिरं तथापि कृतिनः कृतौ याने पितन्यते ॥३॥ अनुपदादि ib.; अयादि 5903; महियादि ib.; केशरादि ib.; भ्वादिदशगणा इत्याकासाकानिदशगणनिवन्धनावि- छत्रादि 60; युगादि 60b; प्रतिजनादि ib.; कथादि ib.; वाणो ग्रन्यकृत सर्वधात्वर्थयापकार्यकावेन प्रधानत्वात प्रथमतो पथ्यादि 61 ; रागादि ib.; खलादि ib.; गवादि ib.; अपू./ निर्दिष्टं भूधातुं निर्दिशति । भू सक्षायां । एकसरवादूकारो न पादि 61b ; चतुरादि 62; पृषादि ib.; दृढादि 62b; ब्रा- बिहार्यः । तदुक्तं । मणादि 63 ; मित्रादि 64; पुरोहितादि 64b; उनानादि ib.; दिधीवेषीदरितोजागीनां चिरेनिरे। genfe or artists, which beg. ib. युवा ॥ यु मिश्रणे एकखरकपातुनो नानुवन्धो विधीयते ॥ . वृषादेरनियन् उपादेशो युवन् ॥ १॥ it ends : ग्रामस्य कुमारः Then follows (fol. 4) सत सातत्यगमने। सातत्यगमनं मामकुमार ॥ २२ ॥ पहूनलतीत्यङ् बहुल ॥ २३ ॥ सह राति नैरन्तर्येण चरण । ति पातः । भावे । सत्यते । गोरुहेश्य- घयते वा इण गती अय गतौ वा पचादित्वानऊः सहाय ॥२४॥ | रहितत्वादकर्मकत्वं । भाति पदातिः ॥ चिती संज्ञाने । संज्ञा- वृधु वृद्धी कटः ॥ २५ ॥ मनोज्ञादिरावृत्तिगणः । नमवयोधः । युतिर् बासेचने । ' मुहिर धरणे। इति पूर्वग्रामिकुल कलानिधिमहामहोपाध्याविधाषिनोदा- इति भवन तवर्गाना: fol. 8b; इति पवर्गामा: fol. 12b; मनश्रीमदाचार्यपधाननकृतो गणप्रकाशः संपूर्णः ॥ इति कवर्गाना: fol. 14; इति वर्गामा: fol. 196; इति एक: पचाननः श्रीमान पण्डितः बितिमले। उषाता: fol. 24; इति याद्यमा. fol. 29; (इति जमा- नास्ति कशितदन्यो ऽपि युमरामरभहिनि । मा) इति उदासा उदासत: सेहनिश्वारिका। fol. 35b; For the author's commentaries here referred | इति परस्मैभापास्तृवर्गमनुदामा अनिकः अजनाः ॥ अथालने- to, see above, no. 880. भाषाः ॥ यती प्रयाने। 0 fol. 43b; इपालनेभाषा उदासा The Ganapradipa is frequently, Goyicandra अनुदासतः सेक: fol. 59b ; इत्यनुदामा अनुदान: kol. 60 ; occusionally, quoted by the author. इत्यनुदामा पानिकfol. 61b; इवामनभाषा दीक्ष्प्रभृतय [H. T. COLRBROOKE.] | उदासा मतिमभायो जित् । अयोभयपादनः fol. 62 ; इन .. । ॥ .

·226 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. विभाषिताः ॥ घुत सादीमो etc. शुतादि, पदादि, माणादि, यदुपचाननो बन्यो लभ्यः बुमुदसंक्षिनः । जलादि, यजादि.-The several sections end as fol- जानिश्च द्वारकानाथे कृष्णानन्दे च चढने ॥ lows: गङ्गाहरिः श्रीहरिश्च कुमुदस्य सुतावुभौ । I. खासीदमपोराचिनाते निशापती । कौमुदि(:) श्रीहरिर्वाचस्पतिस्तस्य कुलोपः ॥ धन्यवहः शानिराम उचितो घोषनेउकः । नृसिंहो गणमानगडे तुदादिवृत्तिमुक्तवान् ॥ fol. 106b. बङ्गामेलिपुरस्कारो देवाइचट्ठयोगतः । VII. धार्मिचट्ठहरानन्दे शासीत् [श्री हरिसंझिनः । चण्डिदासः सुतो जसे सर्वशास्त्रविशारदः ॥ लभ्यो बन्छः श्यामदासो यदु पचाननात्मजः ॥ चण्डिदासकुलोत्पत्रस्त पक्षाननाभिधः । श्यामादिचरणो रामचरणः श्रीहरेः सुतौ । नृसिंहो गणमात्रय भ्वादिवृष्टिं निरुतवान् ॥ fol. 78. विद्यावागीषसंज्ञस्य श्यामस्य कुल संभवः ॥ II. सनाभिधो लभ्यो ?] वन्यः श्रीकानो नेग्योषजः । नृसिंहो गणमानगडे रुपादिवृत्रिमुलवान् ॥ fol. 108. उचिती चण्डिदासस्य द्वाषेतौ कुलभूपणी ॥ VIII. साथिहयणश्यामसुनी (!) जानकिनायके । गहुरो गोपिकानाथो महानन्दो युधिष्ठिरः । श्यामस्य लभ्यो वं सीतारामाख्यः श्यामदासजः ॥ श्रीनायो जज्ञिरे पञ्च पण्डिदासस्य सूनवः ॥ गोपालः कृष्णरामश्च प्राण कृष्णश्च सनवः । गोपीनाथकुले जातस्तर्कपक्षाननाभिधः । . सार्वभौमः श्याममुतो गोपालस्तासुतात्मजः ॥ नृसिंहो गणमानरहे दादिति निरुतवान् ॥ fol. 850. नृसिंहो गणमानण्डे तनादिवृतिमुक्तवान् ॥ fol. 109. III. गोपीनाथस्याहिरासीत् जगबहे मधोः मुते । IX. गोपालसार्वभौमस्य पार्मिरामन्दिचटके । मानन्दश्च तथा विद्यानन्दो ऽनन्दश माधवः ॥ कुशलः सुबलो रामनायस्तस्य मुशास्त्रयः ॥ विनायककवीन्द्रश्च पुखरीकच वल्लभः । सार्वभौमसुतो धीरः कुशलस्त भूषणः । ज्ञानानन्द इमे स्याता गोपीनाथस्य सूनवः ।। नासुतोगणमासंगडे यादिवृश्नि निरुतवान् ॥ fol. 110b. माध[व] स्य कुलोत्पवस्तर्कपश्चाननाभिधः । x. कुशलस्य गदो पन्धः लभ्यः कृष्णाख्यचढने । नृसिंहो गणमानर हादिवृश्नि निरुक्रवान् ॥ fol. 870. जातिः सुतो नृसिंहास्यस्त कैपचाननाभिधः ॥ IV. जानिरादौ जगच माधषस्य मुतो ऽभवत् । नपधाननस्त भूषणस्य सुतः कृती। विद्याधरकुलोत्पने ऽननापे घटु ततः ॥ नृसिंहो गणमाईगडे चुरादिवृतिमुक्तवान् ॥ fol. 122. न्यूनलेम्यो पोषरपुः क्षेभ्यश्चट्ठपुराइकः । It ends : नयनो भुवनो भोलानाथो दैपकिनन्दनः ॥ पितृपूर्वदशापन्ने चढे गोलकसंज्ञके । गणेशश्च मुकुन्दश्च घडते माधवात्मजाः । राजीवपढेच गुरुप्रसादाभिधचढनः ॥ नयनान्वयसंभतस्तर्कपमाननाभिधः ॥ विवातिनरसिंहस्य प्रजज्ञाते सुतावुभौ । नृसिंहो गणमानगडे दिवादिवृत्तिमुक्तवान् ॥ fol. 06. रमाकामाश्रीकानी [?] पण्डिवंशानभास्करी ॥ v. नयनस्य पमोचढे [? पाचट्टे] देवकीगाने तथा । नृसिंहमुखसंतानचहिदासकुलोद्भवः । भगवाह के पार्थिलभ्यो ६ (i.e. बन्यो?) यदुराषौ धम्यो पाणीनाथयोषश्चत्वारो नजिरे सुताः । नृसिंहः सौपधातूनां गणवृष्णि निरुक्तवान् ॥ सदाभन्दश कुमुदो भवानन्दच यादवः ।। काव्यवामपदैः सूत्रः प्रसिद्धा धातवो मया । प्रसाधिताः प्रसाध्यन्तामन्ये मान्यषिषषणैः ॥ कुमुदाभिमनोत्पत्रस्तर्वपक्षाननाधिपः । वैषम्यतमसायने सर्वशास्त्रेषणे गणे। नृसिंहो गणमासे खादिवृति निरुतवान् ॥ fol. 99b. तमोज्पहः प्रयानो में मारको भेषवर्जितः ॥ VI. Beg. तुद पपने ॥ चपनं दुःखोत्पादनं । तुदति तुदते सर्वशास्लेषणं वेतन यो जनः । भागणं पिशुनोक्किलोंक। असी तास्त्रिशिरस तस्य प्रावृषालक्ष्मणो वन । पनुसमः शाने सुरविवर्जितः ॥ समयान सारथिं चास्य भूरिभिचातुदखरैः॥ (Bhatt. हरिपादयुगान्जालिस पक्षाननाभिः । चस्य राषणस्य । अरुनुदः ॥ नुद प्रेरणे। [17,89). बेतुमामनिवासिश्रीनृसिंहो गणवृक्षित ॥

·GRAMMAR. 227 in a page. गङ्गातीरगतग्राम उडारण पुराख्यकः । प्रकाशः fol. 26%; सामोरुधादिप्रकाशः fol. 273 0 तन्यादि तस्मात्पश्चिमगव्यूतौ केतुमामाभिधा पुरो॥ fol. 27b; यादि fol. 28b. इति शिवं ॥ शकादाः १७२९ ॥ ॥ लिखितं श्रोवंशीय The author, who seems to belong to the दनदेवशर्मणः॥ Jaumara school, professes to have made use The back of tho last leaf has tho title chiofly of Maitreya Rakshita’s and Ramanatha's Nrisimhapañcānanakrita Samkshiptasīra-Caña. works. rpitti. (H. T. COLEBROOKE.] It ends : इति बहुविधधानुर्धातुरामावली या 840. प्यरचि रुचिरपन्धा श्रीयुतेनाच्युतेन । 1172D. Foll. 38; size 131 in. by 4: in.; घरमगणषुरादिर्नाम तस्याः प्रकाशो good, recent Bengali handwriting; four linos दशम उपरतः श्रीकृष्ण शेन तुष्यात् ॥ ॥ सुवर्णधातुसूत्रेण ग्रथिता सुधिचिरं । Dhaturatniivali, a versified Dhatupitha, com- नाला रलापली यानात् कण्ठस्था क्रियतामियं ॥ posed in A.D. 1764, by Rūdhakrishna Śarman. भट्टाचार्यः कामदेवाभिधानस्त नः सीतारामविद्यानिवासः । It begins : तत्पुत्रो यः श्रीहरिस्मार्मसंज्ञस्तत्पुत्रान्माकारिकैषाविरासीत् ॥ भाखदेवगणेश्वर तनुमनोवाग्भिः प्रणम्याक्षरं धातुप्रदीपगणसूत्रमनोरमादेर् श्रीशं शकरमस्य तत्पमपि यत्कल्पद्रुवनन्मुदे । धात्वावलोवलितगर्भनिदेश एमः । राधाकृष्णपरामरेण रचिता या धातुरानावली संदर्भ साविरभवविरवधपद्यः मा धार्यात गणे सतामलमिष प्रद्योततामप्यसौ ॥ पणनागरागधरणीगणिते शकादे ॥ १६८६ ॥ धातुमूत्रेषु धातूनां नामतानुकृतर्मता । सार्वभौमोपाधिकेन श्रीराधाकृष्णशर्मणा । सतस्ततः मुमब्रुक् च सूत्राणां वेदवनया ॥ धातुरानावलीग्रन्थः कृतः संपूर्णतां गतः ॥ बाहुल्याकुत्र चित्तस्य सुपो लोपो ऽत्र नेयते [H. T. COLEBROOKE.] एकवाक्यस्तु धातूनामनुषन्धः परोदितः ॥ ॥ ॥ परस्मैपदिनः स्थान शात्मनेपदिनस्तथा । 841. क्रमात्परपदीत्येवं वाक्पमात्मपदीति च ॥ भ्वादिग्दादिनुहोतिदिवादिस्खादितुदादिकरुधिरतनादि । d. Foll. 3 and 13 resp. ; size 16 in. यादिषुरादिगणा दश कथिताः मूत्रागमभवलोकथिताः॥ by by in.; fair modern Bengali handwriting; पाठस्था अपि बहवो विदिता इतीह चतुर्विधातव उदिताः। 7 and 8 lines in a page resp. षय भूपूर्वककितपर्यंत प्रवदाम्यहमिह परपदवतं ॥ 1. Foll. 51-53 of vol., Vasudhūtukiirika, a भू पत्तायामथ चिती संज्ञाने ऽसौ सकर्मकः । set of 17 memorial stanzas (in mixed निद्राध्वंसे त्वीय च्युतिरासेचनार्थकः ॥ metres), containing the roots which, in रघुतिर धरणे दन्यसादिश्चार्य प्रचक्ष्यते । the Dhūtupūtha, aro anudāttetaḥ (anudātta- भाकुलीकरणे मन्य द्विकर्मा भक्षणे etc. lopinaḥ, ātmanepadinuh) and svaritetah tavarga, kavarga, cnvarga, tavarga, pavarga, etc. (ubhayapaidinah). The roots are arranged hakāränta; svaränta; according to the classes, and, in each ते परस्मैपदिनी ज्यात्मनेपदिनो यथा। fol. 96.; शत. class, principally according to the last भ्यादिरादिप्रकाशः fol. 18; ° अदादिस्तहितीयप्रकाशः fol. radical. It begins: 196; ° हादिप्रकाशः fol. 20 ; (दिवादि) तुर्यप्रकाशः fol. वृथ्वाशसिरुचिद्युतां विनिवृतोन्धेिर्यतिबन्थयोर् 23 ; ° मुभादिः पञ्चमस्त प्रकाशः fol. 236; नुदादिः परः बनानामरला तथा सिमभ्रषजीनां दिकारे परे। 14940, . ॥ HH ·228 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. बान्ता ईशिददीवृषिविति च ये मान्नाश्च ये भारकास् It ends with the following additional stanza : तेषां मलिमलोः कदिदिकला नीच: खरो लुप्यते ॥१॥ पत्रिंशता लोकनिषन्धनेन The blank page of fol. 1 contains the धातूनसौ स्वीकृतवान् महाधीः । titlo, in Devanagari, Samkshiptasarasam- अध्यापको यः सुतरा प्रसिद्धो mata-rasulkutukūrikā. पलोसरो विंशतिभाग्यतुल्यः ॥ II. Foll. 54-63; a comincntary on the above इति दशमलवारिका समाना॥ kūrikiis. It begins; For another MS.of this treatiso sco Rāj. Mitra, वृथ्वासीत्यादि । एषां धातृनां नीचः खरो लुप्यते । Notices, viii., p. 216. [H. T. COLEBROOKE.] नीचो ऽनुदानः । रते ऽनुदानलोपिन इत्यर्थः । तद्यथा* 844. वृधु वृद्धौ वर्धते । भाइ शसि इच्छायो साशंसते ।। 1478. Foll. 11; size 15, in. by 51 in.; Fol. 616 : अनुदानेत रत एव उनाः ते मन्त्रादmodern Bengali handwriting; eight lines in a यस्ते अनुदानानुषन्धाधुरादिषु । ९ । इदानी स्वरितेत pago. उभयपदिन उच्यते। [Samkshiptasūra-) Šubilaghoshui, consisting [I. T. COLEBROOKE.] of paradigms and momorial verses to Kramailiśvara's grammatical aphorisms. 842. It begins : 721b. Foll. 10; size 16 in. by 5 in.; good, नमामि शैलजाकानं सर्वज्ञानमयं शिवं । modern Bengali handwriting ; nine linos in a यस्य स्मरणमात्रेण निर्मला भारतो भवेत् ॥ page. भ्वायदादिजुहोत्यादिर्दिवादिखादिरेव च । Vasudhātukirikū (foll. 1-26), with the same नुदादिश्च स्थादिश्च तनुपादिषुरादयः ॥ Tikū. [H. T. COLKDROOKE.] Of conjugational paradigms only * is given, after which follow the declensions of pronouns 843. and nouns; and finally the personal pronouns, 1494e. Foll. 5 (61-68 of vol.); good, recent where the Kitantra is frequently quotod. Bengali handwriting; soven lines in a page. ends : इति शरः घोसाप्रकरणं समाप्त (!)। Dasabalakiriki, a set of 36 memorial stanzas, (H. T. COLEBROOKE.] containing the roots belonging to more than 845. one conjugational class, by Dasabala. 1477. Foll. 61; size 151 in. by bf in.; It begins : fairly good, modern Bengāli handwriting ; ये धातवः समित गणानारेषु वर्णानिर्देशपदैरभिन्नाः । eight lines in a page. विभिवरूपप्रतिपादनाय रूपाणि तेषां समुदाहरिष्ये ॥ [Samkshiptasāra-] Dhatughoshti, consisting भूवादिषभयपदी दुध बोधने जस्त of rules, paradigms, and memorial verses on देषादिको पि स बुधिगदितो ऽनुदाक्षेत्। verb inflection. रूपं द्वयं भवति यति बोधतेच a) foll. 1-3a contain rules on the use of the रूपं तृतीयमपि बुध्यत इत्यमुप ॥१॥ conjugational voices; beginning : व्यतिपूर्वभू सन्माभियोगे सेकः चात्मने ॥ The aphorisms are * For तद्यथा MS. 721 has एषामनुदासत्वादात्मनेपदं arranged in columns, of which there are कचित । six on each page of generally eight rules + साङ् समु स्तुती पाशस्यात् MS. 721. each. ..

·GRAMMAR. 229 b) foll. 6a (at the bottom)-7, versified lists! of roots, beginning: भूस्थागमदृशस्तस्मान्जल्साटजप एव च । पैपापटपचो न्यादाषेकादश परे पदे ॥ and ending : इति दश गणाः ॥ This is preceded, on foll. 35-60 by a number of slokas extracted, rather promiscuously, from tho Minuva-Dharmaśāstra, and bearing chiefly on the Brāhmanical caste, tho course of instruction prescribed for it, &c. c) foll. 7b-61 contain the personal terminations of tho various tonses and moods, and paradigms illustrating their formations in the several conjugational classes. This section begins : लटो लोटो लङजैव विध्याद्या- शोलिडोलिटः । लुटो लदो लऊश्चैव दश क्रमात (!) ॥ ल णानि निगधने तिङन्तपादसंज्ञके ॥o ends : इति भ्वाधादीक- दशगणा (!) कियद्धातूनां तिडादिदशलकारैः कृतो धातुप्रयोगः ॥ (H. T. COLEBROOKE.] पष्ट: पचमी उत्सरे षष्ठीस्थाने संपन्ध एव हि । समम्यादावुपपदे याव्ये गम्ये परे सति ॥ सनादरे पृथक्कार विपये च प्रकीर्तिता ॥ आदेशागमगुणवृद्धिहस्यादयो यथासंभषं परिकल्प- नीयाः । उदाहरणदर्शनाइखोल्या दीर्थो ऽप्युपलक्ष्यते । सर्वत्र साकाझे पूर्वोक्कम नुते ॥ संज्ञा च परिभाषा च विधिनियम एव च। अतिदेशो ऽधिकारथ पडि सूत्रलक्षणं ॥ पाठयति दाक्षिः॥ न कथादेः। कथयति ॥ क्वचिन्म- ध्यान्तयोः । सानुहौडि के चिरायति । ० इति ० प्रथमः सन्धिपादः fol. 30; इति द्वितीय- स्तिपादः fol. 130; इति° तृतीयः कृदनपादः fol. 18b; इति ° चतुर्थस्तद्धितपादः fol. 240) ; इति ° पञ्चम: कार[क पाद: fol. 26; इति . सुषन्त पादः fol. 30; It ends : इति श्रीक्रमदीश्वरपांगतानुग्रहात् श्रीपीता- सरशमविरचितसारसंग्रह सप्तमः समासपादः ॥ For another copy of this work, sce Raj. Mitra, Descriptive Cat., i., p. 149. II. Siraasumgrahnsandarbha, a commentary on the preceding work, by the son of Khullūnu (?). It begins : नत्वा रामं विधि सीता गुरुं दुर्गा हर हरि । सारसंग्रहसंदर्भ कुरुते खुल्लानात्मजः ॥ नत्वा राम हनूमन ° श्रीपीतासरशर्मणा ॥ राम हनूमन्तं नत्वा बालकाय व्याकरणं क्रियते व्याकरण किम्भत सारसंग्रह। पीतमचरं यस्य स पी- तासरः कृष्णः श्रिया युक्तः श्रीयुक्तः पीतासरस्तस्मिन् श्रीपीतासरे शर्म यस्य स पीतासरशर्मा तेन श्रीपीता- सरशर्मणा व्याक्रियने साधु शब्दा व्युत्पाधनो पनेनेति तयाकरणं । ' निति न इद्यस्य स नित् तस्मित्रिति । 846. 671c, d. Foll. 32 and 88 resp.;.size 12 in. by 61 in.; fairly written in the Bengāli character, towards tho end of last century; ten lines in a page. I. Surasangraha, an elementary Grammar, based on Kramadīśvara's Samkshiptasara, by Pitumbara Sarman. The rules are illustrated by oxamples. It begins : नत्वा राम हनूमन्तं क्रियते सारसंग्रह । बालकाय व्याकरणं श्रीपीतासरशर्मणा ।। निति वृद्धिरदिरङ् बहुलं ॥ इ उन् अलकन ए जोछ ऐ सौप प्रत्याहारात् स्वरहलोरुतौ तदवच्छिन्न खरमा गृह्यते। ननु कस्य स्थाने का वृद्धिः । उच्यते । भदात इदैत उदौत् पदार् लदाल एदैत् प्रोदौत् । षडः सप्त । सउल र लो। प्रवृतिश्च निवृतिश्च विभाषोक्तवियः कचित् । अपूर्वस्य विधानं च पहुल स्थाचतुर्विध ॥ भने प्रथमा भवति ज्ञेयं द्वितीया च विशेषणं । तृतीया , सहादिः स्याचतुथीं च निमितिका ॥ पर्धनं वृद्धिः It ends : इति श्रीक्रमदीश्वरपण्डितानुग्रहात श्रीपीतासरशर्मविरचितसारसंग्रहस्य श्रीगोयीचन्दसम- तः सप्तमः समासपादसन्दर्भः ॥ On the back of the last leaf the work is called पितासरन्यायभूषण कृतसारसंग्रहव्याकरणभू. टी. (H. T. COLEBROOKE.] HH2 ·230 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . . 847. 850. 671b. Foll. 11; size and handwriting, as in 2902. Foll. 106; size 9 in. by 61 in.; preceding MS. bound in the European fashion ; fair, modern [Rāmāyāņa-j Chūttravyutputti, versified Bengāli writing; enclosed in doublo red lines abstract of the Rūmāyuna, in nine sargas ; and broad margins; 14-17 lines in a page. composed by Pētāmbara Sarman, with the view Mugdhabodha. [DR. LEYDEN.] of exornplifying the verb section of his Sārasamgraha. It begins : 851. रामो भवत्ययोध्यायां कौशल्यागर्भसंभवः । 1282a. Foll. 62 ; size 18 in. by 4 in.; स्मापि ब्रह्म स्वयं पूर्णो विष्णुर्दशरथात्मजः ॥ fairly good, modorn Bengāli handwriting ; six कैकय्या भरतो वंशो रामस्य भवतु प्रभुः। lines in a page. लक्ष्मणश्च सुमित्रायाः शत्रुघ्नश्शाभवली ॥ Devridiisa's annotations on the Mugdhabodha. Each sarga consists of 25 slokas with the The treatise bogins : exception of the first which has only 14. It ends: प्रणम्य परमात्मानं कृष्णं त्रिभुवनेश्वरं । शैषौ दयालू शान्तौ हौ त्यतराज्यौ सतां मतौ । मुग्धषोधस्य टोकेय देवीदासेन रच्यते ॥ अस्थातच महारण्ये कलापग्रामसंक्षके ॥ ग्रन्यारम्भे विप्रषिघाताय ग्रन्थकृत मङ्गलमाचरति मुकुन्द- इति श्रीवाल्मीकरामायणपाठकश्रीपीतामरशर्मकृतच्छात्र - मिति । मया बोपदेवेन मुकुन्द सच्चिदानन्दं प्रणिपत्य मुग्धयोधं व्युत्पत्तिवर्द्धको यं नवमः स्वर्गः (thus always) ॥ समानश्चायं व्याकरणं परोपकृतये प्रणीयते प्रकाश्यते । मुकुं मुनिं ददातीति ग्रन्थः ॥ (H. T. COLEBROOKE.] मुकुन्दस्त मुकुन्दं । हनजनाद्रमादेः रात्रेमेन्वा कृतिरिति (Mugdh. 26, 31) याग्धिभागान्मन् । अथवा सरसिजवत विभक्तालोपः । पथया मुक्तमुकुमादेशः । मनीपादित्वात् । 7. VOPADEVA. मुकुर्मुक्ने महेशे च कुः पृथिव्यामशोभने । इति हड्डुचन्द्रः॥ चिच्च 848. पानन्दश्च चिदानन्दी सन्तौ चिदानन्दी यस्मात् । अस्माकं मते 2807. Foll. 122; size 8 in. by 6} in.; त्रिपदकर्मधारयः । भविश्रद्धातिशयेन नत्वा प्रणिपत्य । मुग्धा- Bengali character ; 15-25 lines in a pago; नामन्यष्यावरणवाहुल्यदर्शनानामचेतसा धोधो यस्मात् । व्या- written and bound in the European fashion. क्रियन्ते व्युत्पाद्यन्ते शन्दा सस्मिननेनेति वा तयाकरणं ' Mugdhabodha, a Sanskrit grammar in apho- The samjhtipuda ends fol. 4 ; the sandhitikti, risms, accompanied with a brief commentary, fol. 70; 8ubantatileti, fol. 20b [so far quoted : by Vopadeva, son of Kesava, and court-pandit Vidyanirūsa, fol. 16a; Vyakaranakaumudi, 13a, to King Mahadeva (Rămarāja) of Devagiri (or 15a, 17a, 19a] ; kārakatiku, fol. 266; sami- Deoghar), who lived in the latter part of the saliler, fol. 35a ; taddhitatiled, fol. 41b ; ākhyathirteenth century. tatiled, fol. 58a. Edited by 0. Böhtlingk, St. Petersburg, 1847. [SIR C. WILKINs.] It ends : एवं नद्यवस्कन्दं बानिजियांसुदेवं विप्रदर्श इत्यादयः पूर्वकाले इति पुनःकरणात् भाभीषणव्यतिरेके पि 84). चरम॥ इति श्रीदेवीदासचक्रवर्तिना मुग्धबोधटीका विरचिता॥ 494. Foll. 108; size 12} in. by 4 in.; [H. T. COLEBROOKE.] fairly written, in the Bengāli character ; six lines 852. 1126. Vopadeva's Mugdhabodha. Foll. 248 (paged 247 ; two leaves Dated Saka 1727. [H. T. COLEBROOKE.] being marked 71); size 12 in. by 4 in.; legibly . .. in a page.

·GRAMMAR. 231 written, in the Bengāli character; six or seven together with the kritprakarana is separately linos in a pago. pagod 1-146. Dated salkibdih 1727. [H. T. COLEBROOKE.] Rāmānandācārya's commentary on the Mugdhabodha. It begins : 854. प्रणम्य परमात्मानं रामं पदलेक्षणं । 1290. Foll. 128; size and handwriting as मुग्धयोधस्य टीकेयं रामानन्देन रच्यते ॥ in the preceding MS. कातन्त्रपरिशिष्टादौ विवृतानि च कानिचित् । Tho taddhita section of Rūmu Tarkavāyāśa's पदान्यस्य प्रपत्रार्थ दर्शितानि यथामति ॥ commentary; incomplete. The MS. breaks off श्रीवोपदेवपण्डितः संक्षेपतः स्वयंकृतस्य व्याकरणस्य दुरूह- abruptly in the comment on sutra 97 of this तया वृत्ति चिकीर्षुः प्रारमसमानये शिष्टाचारमाम मजलं कुर्वन chapter. [H. T. COLEBROOKE.] संबन्धाभिधेयप्रयोजनानि व्याकरणनाम च निर्दिशति मुकुन्द- 855. मित्यादि । It ends : लिखितं श्रीरामधनदेवशर्मणः ॥ ० शकादाः 383. Foll. 347; sizo 16 in. by tin.; [H. T. COLEBROOKE.] good, modern Bongāli handwriting; six lines . १७१७ ॥ in a page. 853. Subodhi, a commentary on the Mugdhabodha, 1169. Foll, 303; size 13 in. by 4 in.; by Durgüdāsa Vidyāvāgūša (son of Vūsudecat fairly written, in the Bengāli charactor ; eight Sarvabhauma Bhattācāryu). lines in a page. In A.D. 1639 the author wroto a commentary Another commentary on the Mugdhaloka, on Vopadevu's Kavikalpadruma. by Rūma Tarkavāgāśu. This volume wants the The MS. begins : taddhita chaptor (vii.). गौरीशानौ निखिलजगतां सर्गसंहारहेतू* It begins : दुर्गादासो धरणिपतितो भक्तिभावेन नत्वा । ब्रह्मादिदेवासुरवृन्दवन्दिने पद्मालयेशाक्षिसरोजराजिते । जिज्ञासूनामखिलवचनं धीमता पाठकानां कन्दर्पदपान्तकपादनीरजे सन प्रणामा घरदोहनजे ॥ - - मंतोषार्थ रचयतितरी मुग्धवोधस्य टीकाम् ॥ तेन व्याकरणं कृतं कलियुगे दृष्ट्वा भवामी नरान् श्रीमद्विद्यानिवासाचै यद्यपि मूरिभिः । अज्ञानावृतमानसानकरुणया श्रीमुग्धबोध भुपि । भूरिभिर्विहिता व्याख्या तथाप्याख्यायते मया ॥ पाणिन्यादिमतावलोकनपरः श्रीरामशर्मा कती This MS. is not quito complete. Fol. 315 तस्यैतां मुधियां प्रमोदजननी टीका तनोति स्वयम् ॥ breaks off abruptly in the comment on sūtru गुणनिर्गुणो नेयो न दोषो ऽस्तीह तखतः । vi. 18, the rest of that chapter being wanting". Foll. 154-189 contain chapter vii. Between सतः स्खलनजो दोषः परिष्कार्यः सतां पुनः ॥ परे त्र पाणिनीयज्ञाः केचित् कालापकोविदाः । foll. 185 and 186, however, four leaves are एके विद्यानिवासाः स्युरन्ये साक्षिासारकाः ॥ missing, comprising the commentary on vii. 86 The sandhyadhyāya ends fol. 25b; the has. (partly) to vii. 94 (partly). Foll. 190-347 (numbered 1-151, with antūdhyāya, fol. 57; the ka (i... kāraka). podatika, fol. 97b; the samāsupāda, tol. 157b; buddhapattra after fol. 94), chapters viii-xxvi. the ākhyātapāda, fol. 243b; the latter chapter, • 'The usual reading is लक्ष्मीका निखिलजगतां सर्गसं- * A MS. described in Rij. Mitra's Notices, i., हारहेतुं, the other pidas also showing similar variations p. 222, does not seem to contain the second introduc from the usual text; see Aufrecht, Cat. Bodl., no. 395; Raj. Mitra, Notices i., p. 254. tory iloka.

·282 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. समाप्ता॥ According to Aufrecht, the author (besides The kridanta section begins, fol. 3076 : mentioning Vidyānivūsa) quotes from tho com- अथ सीतापति सीता नत्वा गौरीपति शिवं । mentaries of Ramānanda, Kisisvara, and Ri कृदनाटिप्पनी तथा ब्रूने काशीश्वरः कृतो ॥ matarkavūgisvara. The work was published at It ends : एवं सक्षिणी काणं हसति । इत्यादिशिष्टप्रयो- Calcutti, in 1861. [H. T. COLLBROOKH.] | गानुसारेण षोडष्याः । बहुलं ब्रह्मणीति मुगर्म ॥ इति इम्यवा- दिपादः ॥ इति श्रीकाशीश्वरभट्ठाचार्यकृता मुग्धयोधटीका 856. For another (apparently incomplete) MS. 1167. Foll. 335; size 13 in. by 43 in. see Rij. Mitra, Notices, iii., p. 178., yood, modern Bengāli handwriting; soven, [H. T. COLEBROOKE.] sometimes six, lines in a page. Foll. 17-24 857. have been wrongly inserted by the binder 229. between foll. 32 and 33. Foll. 178 (paged 179, no. 144 having Another commentary on the Mugdhabodhet, been omitted); sizo 15} in. by 5 in.; small, by Kisisvaru (Kasisa) Bhattiicurrys. nent, recent Bengali handwriting; 7-9 lines in Complete. It begins : a page. Foll. 70-85, 108b-116a, 173-178, and ब्रह्मेशाधैर्नतपदयुगे सच्चिदानन्दमीशं a fow other passages, have been supplied by a संसारामेस्तरणिमजरं रामचन्द्र प्रणम्य । different hand. श्रीकाशीशः परहितमना मुग्धवोधस्य टीका Govindarūnı Vilyāsiromuni's commentary ou चक्रे मोदं वहातु विदुषां श्रीपदाप्यस्तु सेयं॥ the Muydhabodha, entitled Sabdadipiki. सयादौ समस्तविघ्नविनाशकत्वे सकलशिष्ट समाचारप्राप्रम- It begins : भीटदेव नमस्कुर्वन् तनिबन्धनं च शिशिधार्थ कुर्वन् अभिधेयं नत्वा शम्भुपदहन्द नामा गोविन्दशर्मणा । च प्रतिमानबाह मुकुन्दमित्यादि । मुकुन्द प्रणिपत्य प्रकर्षण टोकेयं मुग्धषोधस्य क्रियते शब्ददीपिका ॥ नत्वा मया मुग्धबोधव्याकरणं परोपकृतये प्रणीयते क्रियते । मुकुं रामानन्दप्रमुखकषयः शब्दपारं गता ये मोक्षं ददातीति मुकुन्दः पृषोदरादिः । मोक्षणे इत्यस्मादुः नृत्याशश्वल्लवणकमलोद्भाषियाचो नन । णादौ घुमात्यये मुकुः सन्कालत्रयबोधितः । चिनज्ञानवरूपः एतेषां तन्मतमभिसमालोक्य टीका सदर्या गोपिन्देनोव्यत इति सतां भ्रानियातिन्यदूष्पा ॥ पानन्दः मुख स्वरूपः । ततः संचासौ चिति सचित । सांच- चासौ सानन्दति सचिदानन्दः । स्वमतेत संचासौ चिच्चा श्रीयोपदेषनामा पण्डितेन भवाचस्पतिना माहेशभाष्यादिभ्यः मावानन्दति सचिदानन्दः विपदकर्मधारयः नित्यस्वरूपः स्वप्र सारमाकृष्ण संक्षेपेण मुग्धबोधनाम व्याकरणं कुर्वता तत्रादाव- काशः सुखस्वरूपश्चेत्यर्थः । ० शेषविनविद्याताय मुकुन्दशिवनमनरूपमङ्गलमाचर्यते । मुकुन्द- Of other commentators only Durga (foll. 14b, मिति । तत्र व्याख्याक्रमः । 216, 22a ; Durgațākā, 8b) has been found quoted उपोहातः पदं चैव पदार्थः पदविग्रहः । in the evenijiū- and sandhiprakaraņa (ends fol. चालना प्रत्यवस्था च व्याख्या सूत्रस्य पडिया ॥ 260) ; the Dipiki, fol. 135. मया लपम्या सह वोपदेवेन मुकुन्द प्रणिपाय मुग्धषोधनाम The strityaprakaraña ends fol. 976; kūra याकरण प्रणीयते प्रकाश्यते इत्यन्वयः॥ मया वोपदेवेन चा। उथ kapr. fol. 126b ; samāsapr. fol. 176b ; taddhitapr. | सश्च धौ हरिहरी उपदेषी यस्य स वोपदेवः तेन। मुकुर्मुक्ती महेशे fol.212. मुः कुः पृथिव्यामशोभने । इति हड्डचन्द्रः । मुकुं मुक्ति ददातीति The ākhyāta section begins: अथ त्यादिरुयत इति । मुकुन्दस्तै । हनमनाहमादेः । मनीमादित्वात् साधुत्वं । अथवा चत्रमालादीनि मङ्गलमध्यानि मालामानि च शास्त्राण्य द्वितीयाया अलुक्समासः । कृयोगे कर्मपन्यभाषदर्शित्वादिति व्याहतप्रसराणि सायुष्मयाख्यातृश्रोतृकाणि च भषमीति • सूषितं । मुकुन्द विभूत सचिदानन्द । सनित्यं विज्ञान प्रानन्दः ।

·GRAMMAR. 233 . मुख स्वरूपः । संश्चासौ चित्रासावानन्दति सच्चिदानन्दस्तं । श्रीयोपदेवनामा पण्डितेन भूवाचस्पतिना माहेशभाष्यादिभ्यः अथवा चिचासावानन्दति चिदानन्दः । संश्चासौ चिदानन्द- सारमाकृष्ण संक्षेपेण मुग्धवोधनाम व्याकरणं कुर्वता तत्रादायशे- श्वेति सञ्चिदानन्दस्त । अथवा चिच घानन्दश्चेति चिदानन्दौ | यषिमविधानाय मुकुन्दशिषनमनरूपमङ्गलमाचर्यते । मुकुन्दमिति॥ सन्तौ चिदानन्दौ यस्य सञ्चिदानन्दस्तै । प्रणिपत्य प्रकर्षेण । तत्र व्याख्याक्रमः । भक्तिश्रद्धातिशयेन नत्वा तात्पर्यार्थ नीयते प्रकाश्यत इत्यर्थः । उपोहातः पदं चैव पदार्थः पदविग्रहः । अथवा प्रकणाष्टाङ्गादिना निपात्य प्रणिपाय । मुग्धान मूढान् पालना प्रत्यवस्था च व्याख्या सूत्रस्य घडिया ॥ बोधयतीति ढान् पण । मुग्धः मुन्दरमूढयोरिति शासनं । ० इति । पतो मुकुन्द द्वितीया सच्चिदानन्द तद्विशेषणं प्रणिपत्य The author quotes Devīdāsu and Riminunda लुमप्रथमैकं प्रणीयते क्रियापदं । मुग्धपोध प्रथमैकं व्याकरणमि. constantly ; in the samjñī and sandhi (ends त्येतस्य विशेष्यं । परोपकृतये चतुर्पकं मयेति तृतीयक । मया 160) sections, Kamalacakravartin is quoted fol. वोपदेवेन मुकुन्दं प्रणिपत्य मुग्धषोधनाम व्याकरणं प्रणीयते । 15h; Kūśīśvara, 16); Krumadīśvara, 130; Sri प्रकाश्यते इत्यन्वयः। मया लक्ष्या सहेति था। मुक मुक्तिं ददातीति patiduttu, 81, 12. मुकुन्दस्त हनजनाठमादेई (Mugdh.. 26, 33) मनीषादित्वात् The akhyita section (ch. viii. seq.) begins | साधुत्वं । यहालुक्ममास: कृयोगे कर्मणि पष्ठवभावदर्शितावा- fol. 105 : सत्यादिरुच्यते । अथेति मङ्गलार्थः । इति केचित् । दिति मूचितं वचिन्नेति पत्र वीजमपवादे उत्सर्गनिवेशः तेन अथवा सानन्तर्यार्थ च स्यादेरनन्तरं । त्यादिरुच्यते । धोः । ० भट्ठौकारका मित्र कार्याणि (Bhattih. 7, 29) इति प्रयोगः । The ksidanta section (ch. xxvi.) bog. fol. 155. तया च मुकर्मुको महेशे मुः कुः पृथिव्यामशोभने इति हट्टचन्द्रः । It onds : पया पूर्वेभिरित्यादि एवमन्यत्रापि बोध्य ॥ ज्ञानान्मुकिरिति ज्ञान प्रणिपत्येत्याशमाह सच्चिदानन्द संश्चासौ इावादिपादः ॥ इति श्रीगोविन्दरामविद्याशिरोमणिविरचिता चिञ्चासावानन्दश्चेति सचिदानन्दस्त सचिदानन्द । मनित्यः चि- मुग्धयोपदीका नाना शब्ददीपिका समाला ॥ ज्ञानं भानन्दः मुखविशेष: सचिदानन्दविग्रहानत्यर्थः(!)। प्रकर्षेण षष्टानादिना निपत्य प्रणिपत्य। मुग्धान बोधति यत् दात पण। वर्षे वारणबाहुवारिधिविधुष्याः मनस्तोषिणों धीराणां धरणीधरेशतनयापादारविन्द स्मरन् । मुग्धं यथा स्यात् बोधयति इति धा। मुग्धः सुन्दरमूढयोरिति दिङ्मान दिवस शुचे रितवति प्राभान्यमन्दादरम् शासनं । ० Ch. iii. beg. fol. 16 : टीका शब्दसमुद्रसंतरतरि कश्चिलिलेखोष्णगी ॥ नत्वा गङ्गाधर गौरीसहित शान्तमव्ययं । शकान्दाः १७२८ आषाढस्य दशमदिवसीया लिपिरेषा । स्यादेोलकबोधिन्या व्याख्यामाह भगीरथः ॥ [II. T. COLELROOKE.] लेः। मि. 858. Pol. 340: इति बालबोधिन्या नपुंसकपादः । सजना- 1485. Foll. 74; size 16 in. by by in.; good, ध्यायः।; fol. 450: इति श्रीश्यामदासमुखोपाध्यायसुतश्रीश्री- वल्लभविद्यावागीशभट्टाचार्यपरिकलिताय बालबोधियां हमना- recent Bengāli handwriting; cight lines in a page. Būlabodhini, another commentary on the Nug- नारापणपदद्वन्द्वमीडे हमाखिलार्षद । dhabodha,- which has a considerable amount निरीहा यतयो नत्वा यन्मोक्षार्थी गतिं ययुः ॥ of matter in common with the preceding one -- स्त्रियां। by Srivallabha Vidyīvāgāśa Bhattācārya (Bha- Quotations have been met with from the giratha?), son of Syūmadūsa-mukhopādhyāya and works of Durgūdūsa, Devidisa, Rūmūnanda, Vidyū- Bhavani. Chapters i.-v.; or to the end of the kūraka- section. It begins : nivūsa, and Vidyūvūgīša. (H. T. COLEBROOKE.] नत्वा श्रीगुरुपादपमयुगलं सर्वार्थसंपामदं 859. तापहोपवधूमनप्रियपद श्रीवुमेरर्चित । 1484. Foll. 25; size 16 in. by 5.1 in. ; इसापोपशनं सुनातुलसीसम्मन्नरीसेषित fairly good, recent, Bengali handwriting; ten टीका बालकबोधिनी वितनुते श्रीषलभो ब्रामणः ॥ lines in a page. ध्यायः॥

·234 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Bilabodhini. Chapters viii.-xix, comprising 861. the verb-section to the ond of the desiderative (sanantu). It begins : 226. Foll. 292 (paged 1-290, nos. 106 and प्रणम्य ज्ञानवरदं शिवं खण्डेन्दुभूषणं । 255 having been used twice); size 15 in. by साख्याते बालपोधिन्या व्याख्यामाह भगीरथः ॥ 5 in.; good, modern Bengāli handwriting; oight अपेति । अयशद माननर्यापः स्यादेरननारं त्यादिरुच्यत (foll. 1768-190 ten or twelve) lines in a page. इत्यर्थः । नया तिडादिपिच्छेदकारक इति मङ्गलार्थश्चेति ॥ Another commentary on the Mugdhabodha, धोरिति पञ्चम्येकवचनं . by Rāmabhadra Nyāyālam kūra, son of Raghu- Pol. ]b : इति श्रीश्रीवल्लभाचार्यविद्यावागीशकृतार्या मुग्धnātha. It begins: बोधटीकायामाख्याते संज्ञाप्रकरणं समा । It ends: नत्वा भक्त्या भवानीचरणयुगसरोनातरेणून नमद्भिर् घनत्वात् प्राप्ने खिदखदसहां निषेधः । विश्वक्सेनवयंभुप्रभृतिसुरगणैरुतमाङ्गेषु जुष्टान् । सिखेदयिषति सिस्वादयिषति सिखाहयिषति ॥ यानेन स्वल्पसंवित्पिपठिषुशिशुतुष्ट्यर्थमेतां तनोति इति बालबोधिन्या सनमापादः समाः ॥ टीका श्रीरामभद्रो विहितगुरुनतिर्भाग्धवोधी ततार्थी ॥ [H. T. COLEBROOKE.] विद्यानिवासादिभिरायविः प्रणीतमार्गे मम गन्तुमिच्छोः । 860. सुदुर्गमे शब्दचयार्थषन्ये विनाशिपः सन्तु सदा महायाः ॥ सदापगिउ तैमेण्डितां संसद शाब्दिकैमिवाक्यं प्रणम्याहमेतत् । 1085. Foll. 95%3 size 13t in. by 41 in.; कदा नोपहास्य यदि स्यादशुद्ध प्रशोध्य भषद्भिर्दयावगिरेतात ॥ written, in the Bengali character, by two recent स्वयंकृत व्याकरणस्य धीरः श्रीवोपदेवः सुदुरूहबुद्धा । hands ; the second of which (foll. 656-95) is विति चिकीर्षुर्लयु तासमीप्सुः शिष्टागते मङ्गलमाचरिष्णुः ॥ the same which wrote no, 858 (MS. 1485,); विनिर्दिशन् शिष्पकुलस्य शिक्षार्थमेतदादौ विदधाति तत्र। fol. 22 has been supplied by a third hand ; मुकुन्दमित्यादि eight lines in a page. In the samjñā (ends fol. 15b) and sandhi The romaining portions of the Būlabodhini. (fol. 34) chapters have been found quoted :-- a) Foll. 1-50. Chapters vi. (samāsa, ends Kāśāśvara, fol. 66, 7a, 166, 18a; Durgasimhu, fol. 30) and vii. (taddhita). 19a. 27b; Durgadāsa, 27b, 316; Durgādāsa- It begins : नत्वा गुरुपदा भक्तानुग्रहकारकं । vidyāvagisa (one writer) 26, 6, 7a, 12a, 13a. समासे पालपोधिन्यां व्याख्यामाह भगीरपः॥ 14b, 160, 1903; Ramatarkavagisa, 18a, 234, 26; दै..॥ Rāmānanda, 66, 7a, 161, 19a ; Srāpatidatta, 25). b) Foll. 51-95. From shortly before the The hasantanapumsakapāda onds fol. 74b; end of the sananta (xix) to the end of the stritvapūda, fol. 86; samūsa, fol. 142; taddhita work. The krit section begins, fol. 75 : (and syādyanta), fol. 176. शङ्करं शङ्करं नत्वा शहरों शबरों तथा । The dhyāta section bog.: शास्त्राणि सादिमध्यस- रयते शहरी टीका कृपादे विदुषां मुदे ॥ मानिमालानि चेत्रदा लोके रूढि[रि]ति ख्यातानि भवन्ती- It ends: पतो मध्ये मङ्गलं विधाय स्यायनानन्तरं त्यायननन्तरं प्रतिज्ञा शियो गुरोरोकर्षमाह धौरियादि- अधुना शोकायेन । करोति अत्यादिरुच्यते इति ॥ श्यामदाससुतो नत्या कृष्ण श्रीवासभो ज्वरोत् । The lerit section beg. fol. 251 : यथामति सुभा टीका नाना पालकबोधिनी ॥ गोवर्षनवरोद्वारो न दूरे कर्म दुष्कर। इति श्यामदासमुखोपाध्याय[-भषानी fol. 50 B] मुात्री पापपुनपरीतारमोहाडतुमर्हसि ॥ श्रीवविद्याषागीशभट्टाचार्यपरिकलिता बालगोधिनीटीका नवेशपदपायो भवामिारणे गरि । समाना [H. T. COLEBROOKE.] विवृणोमि कृाहीको शिपसंतोषपर्धिनी ॥

·GRAMMAR. 235 lines in a page. It ends : C. Foll. 178-230. Chapter viii., sutras विद्वतश्रीरघुनाथविनतनयः श्रीरामभद्राइयो 1-115, where the commentary breaks off विहान् अन्यकृतां मतान्यनुभवट्ठीको ततायी मुदे । abruptly at the end of a leaf (cf. MS. मुग्धानामकरोद् विचार्य च मुहुः प्रज्ञावतां संसदि 1403). ताताज्ञावशतः समाहितमनोधोमीग्धबोधीमिमा । This section begins : (H. T. COLEBROOKE.] ध्यात्वा गुरोः पादसरोजयुग्म टीका तिवनस्य तनोति यानात् । 862. सालोक्य दोषज्ञमतं सुबोधी 844. Foll. 342; size 18 in. by 4} in.; श्रीकार्तिकेयो [धरणो] दिवौकाः ॥ fairly good, recent Bengāli handwriting ; seven Cf. Raj. Mitra, Notices, iv., p. 169. Quotations apparently sparse, only two from Kürttikeya-siddhanta's .conmentary on the Turkavūgāśa (fol. 7a; -bhattācārya 18a) having Mugdhabodha, entitled Subodhū. Three incombeen met with in the samjñi and sandhi (ends plete portions. It begins : fol. 308) sections. (H. T. COLEBROOKE.] प्रणम्य पार्वतीशानौ मूढानां ज्ञानदी यतः । क्रियते मुग्धबोधस्य टीकेयं यानतो मया ॥ 863. यद्यहं श्रीकार्तिकेयो मन्दबुद्धिस्तथापि च । 1414. Foll. 15; size 13 in. by 4. in. ; पूर्वकोविद पन्थानमवलम्ब्याषिकीर्षिपं ॥ fairly good, small, rocent Bengāli handwriting; धीरा वः प्रालियर्याचे वरमेक पदानतः । nine lines in a page. यदर्थ यस्य संचिन्य तस्य कार्या परिक्रिया । A fragment of Karttilceya-siddhanta's com- पन्यो ऽन्यव्याकरणविद्यावहिगणगुणनिषयाशेषधिक्रमव्यू- mentary , viz. from ch. iii., sutra 169, to the हमलकुञरषरपराभूतसंख्यावडिवेकहिरदोदारनिग्रहीकरणप्र- | end of chapter iv., thus supplying the deficiency कृतमुग्धबोधार्थकठिनकूटपचास्पश्रीमन्महामहोपाध्यायो ऽशेष · of section A. of the preceding MS. थाहकारजनशार्दूलचातुर्यार्णवसंतरणैकारणिर्विविविद्याविज्ञा- (H. T. COLEBROOKE.] नसंपादकश्रीमन्महीपरवोपदेषवरणसरसीरुहं शिरसा विकृत्य 864. तात्कृतमुग्धमोधव्याकरणागोभूत अ इ उ इत्यादि बहुलं ब्रह्मणीत्य- तर्गतमचावल्या यथामति याख्यानमारभते। तबादी अन्य कृद् 1402. Foll. 48; size and writing as in अन्यारम्भे प्रचुरतरविमाशङ्कया तबियतो ऽयमङ्गलयमापरवाह the preceding MS. मुकुन्दमित्यादि । Another fragment of the Subodhā, supplying A. Foll. 1-112. Chapters i., ii., and iii., the deficiency of section B. of MS. 844, viz. sūtras 1-169, in the comment of which from vii., sūtra 4 (partly), to the end of the the MS. breaks off abruptly at the end chaptor. [H. T. COLEBROOKE.] of the leaf (cf. MS. 1414). 865. The samjñāpāda onds fol. 126; sandhipada, fol. 306. 1403. Foll. 88; size and writing as in B. Foll. 1-177. Chapters v., vi., and vii., | the preceding MS. sūtras 1-4 (incomplete, cf. MS. 1402). Another fragment of the same commentary, इति महामहोपाध्यायश्रीयुतकार्तिकेयसिद्धानभट्ठा • continuing section C. of MS. 844, from viii. 115 पार्यरपिता मुगोधाया मुग्धषोधटीकायां कारकपा to the end of the tibanta (or chapter xxv.). दटीका संपूर्णा॥ fot. 726; समासपाद fol. 173b. [H. T. COLEBROOKE.]. II ·236 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 866. by Rūdhāvallabha Tarkapancūnana. Chapters i.-vii., or to the end of the nāmaprakarana. 1165a. Foll. 10 (numbered 89-98); size and writing as in the precoding MS. It begins : इह खलु सकलशिरैकवाक्यतया प्रारिप्सित- Another fragment of Kurttikeeya-siddhanta's अन्यसमातिप्रतिबन्धकासाधारणनाशजनकेश्वरनमस्काररूपमगलं Saulodhi, comprising the comment on sutras, कुर्वन् शिप्पशिक्षायै सादी निवभाति मुकुन्दमित्यादि । ननु 1-28, and part of 29 of chapter xxvi. (kridanta)| कर्य नमस्कारादभिमतसिद्धिमङ्गलमसत्वे कादपर्यादायसमानेस्तof the Mugdhabolha. [H. T. COLEBROOKR.] दसत्वे शिशुपालवधादी समामेश्चेति कथं मङ्गलादभिमतसिद्धि- रुष्यते । ० 867. In tho samjñā and sanchi (onding fol. 281) chapters Durga (-tika, fol. 7b, etc.), Katantra- 1406. Foll. 8:2; size 13 in. byh in. ; parisishtukrit (fol. 17a), Kulacandra (fol. 28a), indifferently written, in the Bengāli character, Dhūtupradipa and Dhūtupūrāyaṇa (fol. 186), havo loy three or four recent hands; cight lines in i been found quotod. [H. T. COLEBROOKE.] page. Chapters i.-vii. of a commontary on the 869. Mugdhabodha, entitled Chata (by Misra). 1164. Foll. 37%; size 13 in. by 4} in.; It begins: शिष्टाचारप्राप्तप्रारिसितग्रन्थसमाप्रिप्रतिबन्ध- कदूरदृष्टध्वंसजनकेश्वरनमस्काररूपमङ्गलं कुर्ववादौ शिष्यशिक्षायै recent, indifferent Bengali handwriting ; six lines in a page. निवभाति मुकन्दमित्यादि । न च मङ्गलं ग्रन्थसमाः कारण- Portions of Madhusudana Vīcaspati's com- मिति वायं कादमर्यादौ तत्सत्वे ऽप्यसमाः । माघादी तदसावे जपि ममानेनेति किन्वभिमतग्रन्थसमानेः प्रचुरप्रतिबन्धकम्वंस | mentary on tho Mugdhabodha, entitled Madhumati. प्रति प्रचुरमगलं कारणं । The MS. begins : The samjñātīkī ends fol. 81; sandhițī kū, fol. श्रीरामचरणौ नत्वा मधुसूदनशर्मणा । 15; strītyaļā kī, fol. 44 ; kapada, fol. 566 ; samu- टीका श्रीमुग्धबोधस्य तायते नातिविस्तरा ॥ satikā, fol. 69. No quotation from any other छाह दीनमतिः कापि वोपदेवसरस्वती। cominentary has been met with on foll. 1-25. Neither the title of tho work, nor तथापि मे यचो धीराः पूयतामषलोकनैः ॥ the author's namo is given in this MS. On fol. la सदोषमपि यहूयं न हठादिति तन्मम । Colebrooke's Pandits have named the work निवेदन हि निर्दपाद (?) भूयो भूयः कृतानले ॥ Chūtā in Boogali, and Chatā in Dovanūgari फलवाभिमते कर्मण्यारम्भमाणे सन्नो नियमेन मङ्गलमा- characters. The author's name is given by चन्ति । श्रुतिरपि सन्थारम्भे विघ्नविधाताय प्रत्यकृत समुचि- Colebrooke, Misc. Ess., ii., p. 46 (2nd ed., 43). तेष्टदेवतां परामशति । अस्यार्थः । ० (II. T. COLEDROOKE.] a) Foll. 1-62 contain chapters i. (samjña), ii. (sandhi,ends fol.21b),and iii. Butras 1-168. 868. b) Foll. 63-87 (numbered 1-25), chapter 298. Foll. 196; size 14 in. by 42 in. xxvi. (kridanta), sūtras 1–184. recent Bengali writing; foll. 176-117, 130-145, No other commentator has been found quoted 165-175 by an excellent hand; the rest by two in the first two chapters. indifferent hands; 7-10 lines in a page. On fol. 18 we read इति गोयीचन्द्रः । नवीनानु Mugdhabodha-Subodhini, another commentary, (H. T. COLEBROOKE.] .

·. GRAMMAR. 237 .. 870. Tho lacuna between foll. 46 and 48 comprises 1078. Foll. 159%; size 133 in. by it in.; the comment on sūtras 165-171 of the 3rd good, recent Bengali handwritiny ; scven or chapter (or the end of the hasuntodhyāya). eight lines in a page. The küraka section (v.) beg. fol. 546: Madhusudana's commentary, from chapter iv., मुखराजीवनिस्यन्दसुधातिभरनन्दिला । sūtra 26 (partly), to the end of chapter xxv. ममानन्दं मुकुन्दस्य करोतु रेणुका कली ॥ Ch. iv. (stripratyaya) ends fol. 30; v. (Isriraks) The sanuāsa section (vi.) fol. 791 : fol. 3.15; vi. (samāsa) fol. 500; vii. (tadidhita) समाम व्यासव्याख्यायामकिंचनजनश्रि। fol. 78b; etc. [II. T. COLEBROOKE.] भान्तरायकलध्वंसी भूयान्मे मधुमूदनः ॥ The tadılhita section (vii.) fol. 981: 871. तद्धितार्थस्य व्याख्यायां कृष्णपादारविन्दकं । 1483. Foll. 107 (of which no. 47 is miss- विनाविहन्त सतत संसारवान्ननाशनं ॥ ing); size 153 in. by b! in.; we]] written, in T'ho MS. breaks off abruptly in tho comment the Bengali character, by two recent hands ou sūtra 51 of this chapter. (foll, 1-46; 48-107 resp.); fol. 34 is left [II. T. COLEBROOKE.] blauk. Part of Bholūnūtha's commentary on the Mugdhaboilha, entitled Sanilurbhimritutoshini. 872. It begins : 1287. Foll.733D size 13 in. by 41 in.3 नत्वा शारशङ्करानियुगलं ध्येयं सदा सज्जनैर् fairly good, recent Bengali handwriting; five, भोलानाथधरामरेण रचिता श्रीमुग्धबोधासुधेः । sometimes six, lines in a page. टोकेयं विदुषां प्रमोदजननी चेतशमाकारिणो Kisisvara's fougdhabodha-parisishta. सन्दर्भामृत तोषिणीति विदिता नाना मनोहारिणी ॥ It begins : सयो विधाय प्रणति विनिवेदयामि नत्वा पदासुजमशेषगुणेकसिन्धो भूयो विधाय विनयं विनिवेदयामि । रामस्य वीक्ष्य मुनितन्त्रमशेषतश्च । धान्या यत्र गदितं चित विधिः श्रोयोपदेव कविना कृतमुग्धबोधे सद्भिस्तदेव दयया परिशोधनीयं ॥ काशोथरो वितनुते परिशिष्टमेतत् ॥ श्रीमुग्धवोध बहुभिर्बहुवितं (!)। मया तु तेषां संस्पृष्टमास्कृष्टभुपनोयते ॥ ऋतो रलावृत्तोलक च पा॥ ऋकारम्य मुलुतोः परयो रलौ यथासंख्यं वा भवतो लुक च था। पितॄणं होलित की। इह खलु माहेशभायपाणिनीया दिव्याकरणावलोकनाबहु- तरतया तत्र तत्र प्रवृतिमलभमानानां नानादिग्देशीयशिष्याणां कश्चिद रलावादिश्य परयोदीर्घमाह । पितॄणं होलुतकी (2 ) पितृणं होतून कौ । पितृसणं होतृलनको । पितृणं होतृतको। झटिति प्रवृत्रिमुद्भाव[य] न संछोपेण व्याकरण विकीर्वोपदेवः पारिसितमन्यसमातिं प्रति परिपन्थिप्रत्यूहध्वंसपटीयसि हरिहरे- The sandhiprakarana ends fol. 10 ; natrapr., टदेवताप्रणामरूपमाचरन् शिशिधायै परहिताय च निवभाति fol. 14 ; shatvapr., fol. 17b; kiraka, fol. 33b; samūsa, fol.44; taildhita, fol.50b; iti-- tyūilyunta- Of other commentators three are referred prakaranam; atha kridantah parisiskyante, fol. 64. to in the chapters on samjñas and sandhi (ends It ends : भूपधनोरिसुस । सर्पितं । धनुरस्त्रविशेषः ॥ fol. 19); viz. Durgūdāsa-tarkavūgisa, fol. 13 ; कृषेर्नुक । कृष्णः ॥ हुन इ: । हरिः ॥ इति श्रीकाशीश्वरभट्ठा- Madhusudana (bhatti carya), 13. 16 ; Triryini-|चार्यकृतमुग्धयोधपरिशिष्ट समान ॥ vasa, 18. (H. T. COLEBROOKE.] II2 . मुकुन्दमित्यादि ।

·238 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 873. । . Uņādikoshaļākā, a commentary on Rūmasar- 803b. Foll. 36; size 16 in. by 51 in. man's Unadilkosha, by Rāmatarkavigasa. indifferent, recent Bengali handwriting; eight It begins: lines in a page. अधादिदेवासुरवृन्दवन्दिते पमालये शाहिसरोजराजिते । Mugdhabodhaparisishta, another supplement कन्दर्पदन्ति कपादनौरजे सन्तु प्रणामा वरदोहदबजे ॥ to the first soven- chapters (or the sandhi and भगवान पाणिनिर्यानि फणी कात्यायनादयः। noun sections) of the Mugdhabodha, by Nandaki- उज्जहुस्तानि रूपाणि तन्यन्ते रामशर्मणा ॥ soraśarman Bhatpūcāryacakravartin. It begins : उणादयो बहुलमिति श्रीमद्भगवतः पाणिनेः सूर्य तस्य मूत्रस्य प्रणम्य गौरीचरणौ मुरार्चितो पहूनियन्धानवलोक्य यानतः । प्रकृतिप्रत्ययोरूपपटस्य चागमादेशहवदीर्थकार्याणि प्रत्ययस्य मुमुग्धबोध परिशिष्टमुच्यते समासतो नन्दकिशोरशर्मणा ॥ चानुबन्धकार्याणि बाहुल्याब्रवन्तीति भाष्यादिभिव्युत्पादितं ॥ ऋतो रल अति लुक् च वा ॥ मुद्दतोः परयोSनः स्थाने नामपन्ये तिक चेति श्रीषोपदेवेन मचित (xxvi. 43) तस्या- क्रमेण रलो स्याती लुक च वा । धादिः (!) धातृद्धिः । यमाशयः। होलकारः होतकारः। पक्षे धातृद्धिः होतकारः ॥ इकोणे The section on suffixes beginning with चि यल न॥ इकः स्थाने यल न वा स्यादर्थे ऽचि परे न इत् । consonants, begins fol. 350. दधियत्र मधुवत्र इत्यादि It ends : The sandhiprakarana ends fol. 30%; sabdaprakarana, fol. 6b; natva, fol. 7b; shatva, fol. 9; हसादित्यान्नकाण्डे ऽत्र कृतः श्रीरामशर्मणा । stritya, fol. 10b ; kāraka, fol. 16; samāsa, fol. नानाशास्त्र समालम्ब्य बालानां बुद्धिबुद्धये ॥ 30b. It ends: सजादित्यामाः ॥ १४९ । ॥ २७ ॥ तिपधोर्निर्देश इथ प्रियाद्वा ॥ इमनन्तः प्रियः पुंलिङ्ग वा स्यात् । प्रेमा प्रेम । किबहुलं । भवतिः पतिः दीव्यतिरित्यादि । यनिः रनिः खार्थे प्राययानानां वचिलिङ्गानारत्वमभिधानात् । यथा त्रिलोकी रजिरित्यादि ॥ तनभ्यस्तततिकरणानि ॥ भूतनदिवसुतुदबुध- एव त्रैलोक्यं । मुक्ता एव मौक्तिक ॥ इति श्रीनन्दकिशोरभट्ठा- | यादिभ्यः शपशुपश्यनश्रूशश्मनवा रते क्रमात् स्युः थुनिर्देशे ॥ चार्यचक्रवर्तिकृती मुग्धबोधपरिशिष्टे तडितप्रकरणं समान ॥ हसादित्यानाः ॥ cf. Aufrecht, Cat. Bodl., no. 399. गगण नयनकालक्षामिते शाकवर्षे [H. T. COLEBROOKE.] गतवति हरिम पछतावन्यपर्छ । तुहिनशिखरिपुत्रीपादपमं प्रणम्य 875. प्रततमिदमशेष ज्ञानदं पाठकानां ॥ If this date (Saka 1620) does not refer to 1417. Foll. 38%3 size 121 in. by 32 in.; the composition of the work, it must be that of woll written, in the Bengāli character ; four lincs a former manuscript. No name of any other coininentator on Mugdhabodha has been met Kavikalpadruma, a Dhūtupātha in anushitubh with up to the end of the kāraka section. slokas, in which the roots are arranged alpha- For another MS. of the greater portion of betically acc ccording to their final letter; by this work, viz. the käraka, samāsa and taddhita Vopadeva. Sections, see Raj. Mitra, Notices, vi., p. 276. See Westergaard's Radices Linguæ Sanscritæ, (H. T. COLEBROOKE.] pref., p. v; Weber, Cat. Berl., no. 790; Aufrecht, 874. Cat. Bodl., no. 397. 987a. Foll. 52; size 14t in. by 41 in.; It ends : fair, recont Bengáli handwriting ; seven lines इति स्फीतः समदशशत्या पदोनषडया । १७५४ । धातुस्कन्दैव॒धाः सेयः कविकल्पद्रुमः फलन् ॥ in a page. in a page.

·GRAMMAR. 239 विजनेशशिघेण भिषककेशवमनुना । कविकल्पद्रुमं धातुपाठं विपरितु निन। तेन वेदपदस्थेन बोपदेवहिनेन यः ॥ धातुतिः कायकामधेनुनाम विधीयते ॥२॥ Editions have been published at Calcutta in तत्र प्रयोगा धातूनामक्रमादित्मालार्थकाः।। 1866 and 1872. (H. T. COLEBROOKE. शमिपोरबनितां तुल्यप्रयोगाणां सभेदकाः ॥ तबादौ प्रथकृदुचितेष्टदेवतामादित्यमुपास्ते । शब्दाकरकर- 876. ग्रामम् ॥ पथ पूर्वाधार्यान् जयवादेन धिनोति । 2739. Foll. 64 ; size 71 in. by 6 in.; इंद्रश्चंद्रः काशवापिशली शाकटायन । • well written, in Devanāgari, by Lila Mahtūb पाणिन्यमरजैनेंद्रा जयंत्यष्टादिशादिकाः ॥ Rāy; bound in the European style. सथ ग्रंथखरूपं निरूपयति । Kavikalpadruma, arranged alphabetically ac- मतानि तेषामालोच्य सर्वसाधारणः स्फुटः। cording to the final letter of the roots, cach root with its Sanskrit (and to some extent, धातुपाठः खदाबाद्यक्रमादंतादिमक्रमः ॥ its कविकल्पद्रुमो नाम पधैर्नियाधतेन च । English) equivalents occupying a separate line. खदायाचक्रमादतादिमक्रमः। षाकार पायो येषां धातना ते It ends : ज्येष्ठे मासि कृष्णपधे पंचम्या तियावर्कप्रवासरे The MS. is not quito complete at the end ; विचित्र धातुपाठो महताबरायेनेदं चित्रितं शुभं भूयात् ॥ one leaf being wanting which ought to contain स्वर्गे गीर्वाणनार्यः मुरपतिमभितः शान्दिकानां वरेण्यं the end of the sautrāh, and the comment on पाताले नागराज भुनगयुवतयो यस्य गायन कीर्तिम् । the concluding slokas, and which has been यस्तीर्णः शब्दपायोनिधिमखिलमिमं गोष्पदं वा सुराद्री replaced by a leaf containing the colophon. शिष्यो कापीडनेशः कविकुलतिलकः कैशविर्योपदेषः ॥ Fol. 74 has been supplied by a still more recent After this follow the sautras. hand. For an index of the roots contained in this Cf. Raj. Mitra, Notices, ii., p. 194; Aufrecht, work, likewise arranged according to the final Cat. Bodl., no. 398. [H, T. COLEBROOKE.] letter, see no. 687 (MS. 434a, appendix). [SIR CHARLES WILKINS.] 878. 346a. Foll. 86%3 4to; size 11 in.by9in.; 877. large Bengāli bandwriting ; nine lines in a page; 779. Foll. 84; size 10 in. by 4 in.; clear | European paper (watermark 1805). Devanagari writing of the early part of last Kūvyakāmadhenu (B.]. The roots and meancentury; 6-8 lines in a page. ings of the dhātupātha are marked with red Vopadeva's Kavyakāmadhens, a commentary | chalk; the introductory slokas of the text are on the author's Kavikalpadruma, the text of not given' in full. (H. T. COLEBROOKE.] which is likewise given in full. 879. The MS. [A] begins : येना विशिकरगैरास्यनिर्धातुलोहितः * । 7268. Foll. 70%; size 12} in. by 4t in.; प्रकाशः संप्रवाश्यते क्रियास्त स्तौमि गोपति ॥१॥ *मया 0.; विवरित मया B. * येन विषय B.; येन विय चाख्यातानु° Oxt. MS. नामाभिधीयते B.O. नौमि B.O. || read waanfarra , .. - .

·240 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. in a page. good, recent Bengāli handwriting; seven linos It ends : शाके सोमरसेपुभूमिगणिते श्रीसार्वभौमामलो [Kavikalpailruma-tiku], a more diffuso com दुर्गादास इमां चकार विशदां टोकां स्वबोधावधि । mentary on Vopadeva's Dhātupatha, by Rūma टोकेयं विशदात्मना प्रतिपदं संपादयतो मुर्द Rūma Nyāyālamkūra. Incomplete. It begins : शिष्याणां विदधातु धातुगहने शार्दूलविक्रीडितं ॥ मनलाम्भोदतुल्याभां ब्रमादिसुरसेवितां । सर्वखं मीग्धबोधानामन्येषामिव कांचनं । सच्चिदानन्दरूपां तां नमामि परदेवता ॥ कविकल्य?मस्थाने दीप्यते धातुदीपिका ॥ श्रीगुरोचरणाम्भोजमानम्य कवितुष्ट ये । इति वासुदेवसार्वभीमभट्टाचार्यात्मज श्रीदुर्गादासशर्मविरचिता कविकल्पद्रुम व्याख्या रामरामेण तन्यते ।। धातुदीपिका नाम कविकल्पगुमटीका समामा ॥ ग्रन्यारम्भे प्रतिबन्धकवरितपरिहरण कामः श्रीममिहिरमु- The commentary was accordingly written in पास्यत्वेन स्तौति । शब्दाकरेतिक Saka 1561(=A.D. 1639). Westergaard, Radices, The MS. extends to the cnd of the णान्त वर्गः । p. vii., makes it Suka 1531 (= 4.1). 1639) taking Among the authoritios quoted may be men- रस as 8). tioned Goyācandra, Tarkavāyīša (Mugdhabodhu- A leaf at the end contains a list of the antholīkū), Trilocana, Durga, Bhat!amalla, Maitreya, rities quotod in the work from which we extract Vistaravrritti. [IH. 'T'. COLEBROOKE.] the followingt: 880. Amaraliki, fol. 106; Ālamkiriki, 371; Udbhutusloka, 49; Killambini, 170; Kirritant, 116; 418. Foll. 120; size 112 in. by 9} in.; Kicaknyamaka, 13; Kulacondra, 1100; Kramailfairly good, modern Devanagari writing ; 14-17 asara, 8b; Kriyinighanta, 180; Gadasimha, 29; lines in a page ; bound in the Europoan style. Goyicunrlru, 9); Govardhana, 336; Govindu- Dhitudēmiki, another commentary on Vopabhalla, 140; Candesvartl, 89; Caturbleuja, 140; drea's Kavikalpalruma, by Durgidusasarman, Jatiharı, 21h; Trilocana, 11; Durga, 21; Dhūson of Vasudeva Sarvabhauma Bhattacīryce. Tho MS. begins : tupariyanı, 5; Dhituradipa, 21; Pūniniyavritti, 15b; Bhallamallı, 146; Bhima, 50b; नत्वा श्रीशगिरीशौ श्रीदुर्गादासशर्मणा क्रियते । Mayūralhalla, 73; Maitreya, 22; linghu, 21; कविकल्पद्रुमटीका धातुदीपिका नाम (! *) ॥ Randiarither, 13h; Rima, 19; Vintayainiorisa, 430; कति कति सन्यपि सन्तः सनोपं नो भजन्न इतरगुणे । Vaidyakam, 330; Sabdamahirnava, 1176; Šal- ये परंगुणल वलुबा दुर्गादासश्रमो भवनेभ्यः ॥ diikarte,1,Saranadeva, 37; Sihityadarpana, 117/; मुखाय छात्रवर्गाणामति परिभाष्यते । Subhūti, 510. अनास्पाः स्युरिलवा ष सा इत्यादयः स्वराः ॥ [H. T. COLEBROOKE.] जमाणः स्युः शषसहा अन्यात प्रागुपधा भवेत् ॥ श्रीवोपदेषो धातुपाठ चिकीर्षः प्रारिप्सितसमाप्रये शिष्टा- चारमा मङ्गलमाचरति ॥ 881. 11772E. Foll. 28; • size 13} in. by 4 in.; * A MS. of this work, described in Raj. Mitra's fairly written, in the Bengāli character; seven Notices, iii., p. 232, begins : lines in a pago. नत्वा शहरचरणसरोजे श्रीदुर्गादामेम धीमता । विदधे धातुदीपिका नाम टीका कविकल्पशाखिनः ॥ The concluding sürdülavikridita stanza, containing | The numbers refer to the first quotations from the the date of the work, is not given in that description. respective works and authors. .

·GRAMMAR. 2.11 Dhäturatnikara, a metrical arrangement of धृडादयः पुकारे तु नः स्थादिमनुषन्धकः (!) । tho roots according to the final (and initial) क्रादि गदृपृचः खमितः स्युः सुपादयः ॥ letters, composed, apparently in imitation of the Kavikalpadruma, by Nārāyana, in Saka 1586 (or ठिन्मुहादिर्घतादिस्तु छ लकारानुषन्धकः । possibly 1576), A.D. 1664 (1654).* अनुसारानुबन्धा येते विज्ञया बदन्तकाः । It begins : चुरादयोदिने (!) पोध्या मृषभहिता पुनः ॥ वन्दं वन्दं पदहवं श्रीरामस्य दयानिधेः। इति परिभाषा ॥ पविधीयते धोरा धातुरानाकरो मया ॥ अर्थङसी याचने स्यात् लकार पदचिहयोः । वर्णक्रमकृताधं तु परिपाट्या: ममोरिताः । शांस ही समापाते स्यादन् दर्शनधये ॥ गणसूत्रसूत्रलोकागमोक्ता इह धातवः ॥ अवधीरं तु रीढायाम् अर्थ पापकृती मतः । सत्र नेहादिकं कार्यमनुबन्धादिहेतुना । सान्दोल दोलनार्थों ऽसौ स्यादून परिहानके ॥ बोध्य सर्वैरियं यस्मात्सर्वसाधारणी कृतिः ॥ स्यादोज बलतेजोऽर्थः कथं वाक्यप्रबन्धके । परो अनुवन्यः सर्वेषां समानवाक्पशालिनां । कत्र कत्र त्रयः क शैथिल्यार्थाः समोरिताः ॥ न तथा पौनरुतत परोकानां न मध्यमः ॥ पत्र यादृच्छिको कारो न निष्ठायामिडादितां । इत्यकारानवर्गः fol. 4 ; शादतवर्गः fol. 40; इकारा- भारम्भे च तथा भावे विहितायां विभाषया ॥. नवर्ग: ib.; etc. हानवर्गः fol. 28b; सौरवर्ग: fol. 29. नुम् स्यादिदनुषन्धानां न निष्ठायामिङोदितां । शाकादे रसनागरोपरजनीनाथैमिते माधये वाक्यायामुदितामिङ् स्यात् सर्वस्मिवदितां तथा । श्रीरामस्य पदारविन्दयुगल ध्यावा चिर निर्मितः । अदितामनि इखो न अदितां स्याद्विभाषया । ग्रन्यो ऽयं शशिराभिमैनगणितः संदर्भ ते धातवः अगूदितां वेरितां स्यादवृद्धिरेदिनां मङि ॥ श्रीनारायणशर्मणा परमतो बोध्य प्रयोगासत ॥ रेदिता स्याघजादित्व निधास्तन मोदितां । इति श्रीनारायणवन्यनिर्मितो थातुरानाकरः समाः ॥ चौकारानुबन्धकानां शकादित्वं समोरित ॥ प्राणकानारपायेयं संसारच्छेदभेषन । किचुरादिनादि को क्रियादिर्गानुषन्धकः । दुःखशोकपरित्राणं हरिरित्यारद्वयं ॥ श° १७२७ ॥ वादिश्च ग्यनुवन्धः स्यात् पूर्वनं खादिरेव सः ॥ [H. T. COLEBROOKE.] घानुबन्धो रुदादि स्यात् डितां स्यादात्मनेपदं । 882. करि मानुषन्धानां ताकक्रियाफले ॥ 1282b. Foll. 40; sizo 13 in. by 41 in.; उभयानुबन्धकानां हुमित्ययं समीरितः । पिता को वर्तमाने त टीकारतां चलादितां ॥ fair, recent Bengáli handwriting ; soven or eight lines in a page. कुयुड् भवेद् दुकारेता तुकारेता चिमक तथा । Šabdarūpaprakāśikā, being a collection of चीकारतां फलादित्वं जयादिस्तानुबन्धकः ॥ declensional paradigms, according to the Mug- दानुषन्धस्तनादिः स्यात् धानुबन्धो रुधादिकः । dhabodha. खादिः स्यावानुषन्धस्तु मुचादिः पानुषन्धकः ॥ It begins : भानुबन्धः शमादिः स्याद् घटादिर्मानुबन्धकः । श्रीरामचरणी नत्वा नामानि लिखति क्रमात् । मीहिकलं यकारे तु दिषादीमिंददादिक:(!) । शब्दानामसमानां रूपाण्यल्पधियां कृते लुकारे तु खपादिश्च वानुबन्धो वृदादिकः । चोकारे तु जुहोत्यादिस्तुदादिर्हानुवन्धकः ॥ # For the corresponding verses of the Kavikalpa- झनुबन्धः कुदादिश्च वैदिका रानुषन्धकाः । druma see Westergaard, Radices, p. 343. चाब्रवेत् घानुपन्धानां सादयः प्यनुबन्धकाः ॥ # The corresponding verse of the Kavikalpadruma runs thus : * The date (A.D. 1805) given erroneously by Wester- बात क पादलक्ष्मस्पेशाशत् क विभाजने । gaard, Radices, p. vii, for the composition of the work, is that of the present MS. अर्थत् क यापने उन्धत क दृवषये ज्यन क तकृती॥

·242 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. रामाः । रामशन्दः श्रीरामवलरामपरशुरामवाची । रामः रामी It ends : वन्धश्रीयुक्तराधाचरणवदुयुधस्तस्य पाठाय पुस्तों The ajantūdhyāya ends fol. 18. यानादेना व्यलेखीत् चरणपरपदं पार्वतीपूर्वशब्द । [H, T. COLEBROOKE.] यस्याभ्यासो पि विप्रो नयनषिधुमुनिधौणि कासंख्यशाके भासे मेघस्थसूर्ये तिथिसमदिवसे शुभ्रपक्षे ऽर्कवारे ॥ शकाब्दाः १७१२ ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 8. SAUPADMA. 883. 884. 75. Foll. 200; size 171 in. by 3 in.; well 904. Foll. 199; size 151 in. by 5 in.; written, in the Bengali character; six lines in Bengāli character, for the most part indifferently a page. written, by three or four recent hands; 7 or 8 Supadma, a Sanskrit grammar, in aphorisms, | lines in a page. with brief explanations; by Padmanabhadatta The same work. [H. T. COLEBROOKE.] (son of Damodaradatta). 885. Adhyāya I., on samjñās and sandhi, begins : प्रणम्य परमं देवं देवों वाचमृषीन गुरुन् । 903. Foll. 3183; size 15 in. by 5 in.; पद्मनाभः स्फुट पूर्ण भाषायामाह लक्षणं ॥ transcribed, in the Bengali character, by four अथ विवरणं च तस्य शब्दानुशासनेन सह पाणि- | different, recent hands; 7-10 lines in a page. नोयादिशब्दस्मृती रूपलक्षसीकयोंपाधये। प्रतिसंस्कृतस्य The Supadma-makaranda, a commentary on शदलक्षणस्य तत्रादौ वर्णोपदेशः शास्त्रप्रयोगाय । १ the Supadma, by Vishnumisra ; in 20 sections इ उण च लक र सो रे सौच ॥ शादिरितान्येन (rindu), of which there are found four in each समध्यः । सादिवो ऽन्येन इता णकारादिना इससकेन | adhyaya. सह संगृह्यमाणः समध्यो ग्राह्यो भवति । भणियुक्ते This MS. wants the third adhyāya. सकारइकारउकारा गृधेरन् ॥ here follow a few It begins: moro sutras : सचो ऽन्ये हल ॥ खयादिइयं वर्गस्य । गौरीचरणसरोज स्मुरदनुरागं भजामि भक्तेषु । तृतीयो जम् ॥ तुर्यो रुप ॥ ऊम् पचमः ॥ श्य् वर्णों पासाद्यास्मिन् मानसमखिलाभीष्टं जनो भ्यति कम् ॥ यवरलो यण ॥ शपसाः शर्॥ खर खयशरी॥ यचिनाभ्यसनाजन्तोः बीयन्ते तमसां चयाः । खतिो हल हम् ॥ इम्यणहीनो झल् ॥ अश) उदेति परमं ज्योतिज्योतीरूपं नतो सम्यहं ॥ यम् ॥ अंङमो ऽनुनासिका(.) ॥ पर्यवरौ सजातीयैः अपारभवकानारविनवारण कारणं । सवर्णी॥. होसस्य पदाम्भोज भलामो ऽभीष्टसिद्धये ॥ A. II., on khraka and declension, beg. fol. 22 : यस्याः प्रसादनासाथ वाचस्पतिवखिता। कारके॥ अधिवारोज्य। क्रियानिमिन कारकं कादि। सशेषजननीमायां भारतीमानतो स्मिता ॥ A. III., on conjugation, beg. fol. 53 : गुमिन- दुरुहं पद्मनाभस्य वचन विवृणोमि यत् । कियः सन बहुलं । गुपादिभ्यो धातुभ्यः सन्प्रत्ययो बहुलं धन्तुमर्हमिा तासमो यूयमन्त्र परीक्षकाः ॥ पायेहाशेषविशेषपदेषु विधानानमाजनुसंतानोपपिकर्षिया A. IV., on krit (and unadi) suffixes, beg. | व्यावरणं चिकीर्षुः परमकारुणिको अन्यत्र सक्लशिष्टाचारा- नुमित वेदप्रामास्यात् प्रत्यूहम्यूहवारणकारणमभीरदेवतामणतिल- A. V., on tadahitas, fol. 1416 : शिते ॥ अधि- घणं मङ्गलं प्रणीय शिपान् शिषयिष्यन् नासंबन्ध पर प्रथम कारो ऽयं ॥ णिति वृद्धिरामादेः । ० नियम प्रणम्यत्यादि। ॥ . भवति। . fol. 986 : कृाहुलं ।

·GRAMMAR. 243 886. in a page. Adhyāya I., ends fol. 476; II., fol. 118; IV., तस्य साफल्यभावेन दातुं शक्रोति को जप न । fol. 203. खल्पपात्र निभायागु सर्व एव तदहेति ॥ It ends : पदादयः समशित्प्रत्यया सव्वयसंज्ञा इत्यर्थः । अकरोत् संग्रह शाके पृषीखानिषियन्मिते । शिवमेतत् सं॥ इति श्रीमुपसमकरन्दप्रकाशे पिंशतितमो विन्दुः ॥ पयोग्रामनिवासी श्रीरुपनारायणो भिषक् । (H. T. COLEBROOKE.] This would give aka 1701 (a.D. 1779)- hardly Saka 1401 (A.D. 1479)---for the date of Rü- 1479. Foll. 85; size 15 in. by 5} in.; panārdyana's composition. (H. T. COLEBROOKE.) clearly written, in the Bengali character, by 888. three modern hands ; soven or eight lines in a 11800. Foll. 23 ; size 14t in. by 5 in. ; page. Adhyāya III. (vindus 9-12) of tho Supadma fairly written, in the Bengāli character, by two makaranda ; being the section on the verb. rocont hands; 5-9 lines in & page. [H. T. COLEBROOKE-]] Supadma-shakiruka, a metrical summary of the kūruka-chapter of the Supadma, by Rūpu- 887. nūriyana Sena; with a commentary. The MS. 1180a. Foll. 32; size 14 in. by 5 in.3B begins : fair, modern Bengāli handwriting ; eight linos अचान्यस्तसहससंख्यकमले न्यूनैकके तत्क्षणात् यत्रोपाठ्य निजाधिपममकरोत् साहरूपमस्याछतः (१)। Samisa-samgraha, a versified summary of तत्शम्भोश्चरणं प्रणम्य विमलं सौपमषदकारक the chapter on compounds of the Supadma, by प्याख्यानं तनुते भिषग बुधमतः श्रीरूपनारायणः ॥ the physician Rūpanārāyaṇa Sena; with a com- षट् कारकाणि संवन्यो विभक्तीनां च निर्णयः । mentary by Vishnumiśra. The treatise begins : वक्तव्यानि समासेन शिशूनां वोधहेतवे । प्रणम्य वाणीचरणारविन्द विचित्रशोभं नखरन्दुभाष । लिपि वीक्ष्य बुधानां यः प्रबन्धः क्रियते मया । नृणां मनोऽभीष्टफलप्रदाय तत्र दोपे समाधान कुर्षनु शास्त्रकोविदाः ॥ ज्ञानार्थमेवातरं शिशूनां ॥१॥ क्रियानिमित्र यदि कारकं स्यालदास्य संबन्धिान लषणस्य। पछन सौपमसमाससूर्य भवेदतियामिरिहेपरादौ पचापसौ तमुलसीपरस्य । संग्रथ्य पृत्सा परितत्य तस्य । सस्यार्थः ॥ यदि क्रियानिमि बारकमिति सामावलंबणं अर्थः पयोग्रामकृतालयेन क्रियते ० श्रीरूपनारायणसेनकेन ॥३॥३॥ प्रत्ययानरे षष्ठी न भवितव्यमिति न समर्थानां समासः स्यात् सुम्सुपाधिकृत त्वाः । तद्धितप्रयोगे इत्यादिदृष्टिः ॥ इति सुपद्मपट्कारक समान ॥ [H. T. COLEBROOKE.] पाच्यस्तत्पुरुषापूर्वमव्ययीभाषसंज्ञकः । The text, the three introductory ślokas of 889. which are not commented upon, ends fol. 3. 1180d. Foll. 45; size 14 in. by 44 in.; The commentary begins: समर्थानां समासः स्यादस्यार्थः। परस्परसंपन्धानां पदानां | rocent Bengali handwriting ; seven lines in a समासो वेदितव्यः । समसन समासः संक्षेप इत्यर्थः ।। page. Sabdavali, a versified summary of the chap- It ends : मनःसंस्पर्शमारेण निर्मलं कुरुते गंधक । ter on declension of the Supadma, by Ruma- विष्णुमिश्रोगवा टीका गङ्गेव सुखदायिनी ॥ bhadra Nyāyālamkūra. It ends : कृदनात् ·244 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS It begins: नत्वा श्रीश्रीनिवासं प्रणतमनमनःशडुसंहारकालं नौमीशकामाचरणाम्बुजहर सन्यासमवस्तमन्तदमनं श्रीगोपालदेवेश प्र (1) । विधीशमानायसुरेन्द्रवन्दितं । पाणिन्यादिप्रणीतान्यतिविमलधिया शब्दशास्त्राणि दृष्टा वाल्मोकिना रामगुणो निवेदितो पूर्ण मुक्तं सदार्यातमनगुरुमयाविष्कृत तूर्णमेतत् ॥ निषेष्य यत्प्राथमिकेन धीमता ॥ दिमानं दर्शित किंतु सकलाधिकाशनं । झानदं श्रीगुरोः पादं प्रवन्ध धरणीसुरः । धैर्यावधेयं धीराः श्रीपमनाभनिवेदितं ॥ शब्दावलि शावकृते रामभद्रस्तनोकि ॥ उक्लो व्याकरणादर्शः सुपमस्तस्य पनिका । प्रतीता चालबोधिन्यां कातन्त्रप्रक्रिया यतः । ततो हि पालपोधाय प्रयोगाणां च दीपिका ॥ सुपनप्रक्रिया तस्माद्रामभद्रेण तन्यते ॥ उणादिधृती रचिता तथा प धानुकौमुदी । The outer page contains the title: कषिचन्द्र- तथैव बलुको (!) वृतिः परिभाषा ततः परं ॥ कृतमुपमसमतशब्दावली॥ [H. T. COLEBROOKE.] गोपालरचित नाम साहित्ये ग्रन्थरानव । 890. सानन्दलहरीटीका टीका मापे विनिर्मिता। छन्दोरानं छन्दसि च स्मृतावाचारचन्द्रिका । 8028. Foll. 36%3; size 16 in. by 51 in.; कोषे भरिप्रयोगाख्यो रचिता तातयानतः [? 1. रचिता- fairly written, in the Bengāli character, by two न्यतियानतः ॥ recent hands; eight, sometimes seven, lines in इति श्रीपद्मनाभदनकता परिभाषा समाप्ता ॥ a page. [H. T. COLEBROOKE.] Padmanābhadatta's Paribhāshū, or general rules on the application of the author's gram- 891. matical sūtras, with a commentary. 1480. Foll. 45%; size 16 in. by 5t in.; It begins: fairly good, modern Bengāli handwriting ; eight हरि प्रणम्य गोपाल श्रीदत्तात्मजमनना । lines in a page. जश्रीपद्मनाभेन परिभाषा विभास्यते ॥ Uņādivritti, a collection of aphorisms on the तथा हि । सूरेष्वेव हि तासर्व यवृत्ती यच पालिके। formation of words derived by means of uņādi सूर्य योनिरिहार्थानां सर्व सो प्रतिष्ठित ॥ suffixes, with a commentary, by the author of येन केनचिल्लास्यानुकामेनावश्यमेवाणुपगनाव्यं । तथा चा the Supadma, Padmanābhadatta, son of Dämo- पतः । अर्यान् सूचयति सूत्रर्यात मूत्र वा। मूत्रमिह भगवा- daradatta (and grandson of Śrīdatta). नाचार्य इह पचव सुपने ज्याभिधानमभिहित । सूचावलोकनात् The work begins : नदिह संक्षिणाभिधीयते । परितः सर्वतो भाषने चाभि- प्रणम्य गोपीजनवन हरि रिति परिभाषाः । ॥ अति पाये॥ अस्यार्पः ॥ इत्यधि- सुपमकारेण विधीयते ज्धुना क्रियते । सात वाधे पापविरहे परिभाषान्यायः प्रवर्तते । ॥ पचो अवकादिक्रमतो मलनायोर् here follow a few more paribhāshās : afastad उणादिवृक्षरिति सारसंग्रहः ॥ विधिनिषेधौ विशेषणमुपसंक्रामतो विशिषे बाधिते सति ॥ बुधैरुणादेर्षहुधा कृतो स्ति यो एकदेशविकृतमनन्यवत् (Paribhāshendus. no. 37) ॥ ना- मनीपिदामोदरदासनुना। सान्दोकत्वात् ॥ येन विधिस्तदनस्य (Pān. I. 1, 72) ॥ स पमनाभेन सुपरसंमत न संज्ञाषिधी ॥ विशेषनिषिद्वानां सामान्यनिषेधपरत्वं ॥ विधिः समनः सुगम समस्यते ॥ The work concludes with the following slokas, अपहसिबमिटदेषतावन्दनापूर्वक कार्यमाह। गोपीगनवनभ in which the author gives an account of his | प्रणम्य इदानों सुपमबारेण उणादिवृत्तिशित सारसंग्रहो वि. literary activity up to that time : भीयो ॥ शादः मावाश्य । केन प्रकारेण । पो भव ·GRAMMAR 245 . स्वैयें। दुदु सेचने। म अवरूप प्राययमुका ततः पश्चादनमोहलोप प्रत्यये वादिक्रमः | ricitra, end fol. 8 ; when the consonantal affixes बादिक्रमेण इति । - - । सदिशदाः पृषोदादिपाठे निरुक्त- | follow in alphabetical order : fol. 10b, iti kin- सिंहाः। tavargah, etc. (H. T. COLEBROOKE.] The work consists of two chapters (pāda), of 893. which the first treats of vowel-affixes, beginning with u, ū, a, ā, otc.; the second of consonantal 218. Foll. 1363; size 15 in. by 5 in.; at affixes (first the monosyllabic, then the poly-first well, afterwards fairly, written, in the Bensyllabic ones), arranged alphabetically accord- | gāli character (but without diacritic r- point); ing to the final consonant. Cf. Th. Aufrecht, | by two modern hands. Ujjvaladatta, p. xxi. The first two sūtras putea Dhatupātha to the Supadma; with a com- बहुलं ॥ क्रादिन्य उण ॥ are identical with thoso of | mentary, called Dhitanirnaya (?). the resp. chapters of the Supadma (iv. 2), but I. Foll. 15 (122-136); eight lines in a page. afterwards there are not many coincidences. The Dhatupitha. It begins : [H. T. COLEBROOKE.] भू सन्तायां । पा पाने । प्रा गन्योपादाने । मा शब्दाग्निसंयोगे। हा गतिनिवृत्तौ । साभ्यासे । दान 892. दाने। इगती। केषिदिदै दीर्यानं पठन्ति । जि जये। विषये । निजि अभिभवे । मुसु गतो प्रसवै. 1475d. Foll. 33; size 151 in. by 5 in.; भर्ययोः। त्रु श्रवणे भु गती ।। सुगति- modern Bengāli handwriting; eight lines in a प्रापणयोः । गुप गती स्मृ चिन्तायां । pago. कौटिस्थे । हूईने । ° - iti parasmaiblui- Sabdābdhitari, a glossary of words formed shih, fol. 4b; ātmanebhishāh, fol. 6b; with unidi affixes, by Rimagorinda (dharāmara), ubhayabhishāh, fol. 7; dyutādayah, fol. 70; son of Rūpanārāyana cakravartin. vsitādayah, ghafädayah, phalādayah, jeudi- It begins (with the numbers supplied): dayah, yajādayah, इति शकिरणा भवादयः उन्मत्तदैत्यगणजन्यमनम्यहार्य समामा: fol. 8b; सशधिकरणा पदादयः fol. 9, etc. विषम्भराभपनमोहितमानरूपं । It ends : वर्ण वर्णक्रियाविस्तारवचनेषु । आप दामोदर दरषिकखरसारसाई प्रेरणे। लाभ इत्येके। सघ पापक्रियाया। परस्मैभाषाः । लक्ष्मीपति चिजगतीगतिमानतो ऽस्मि ॥१॥ वृह सा गिनमाथुरादयः समाप्ताः ॥ The back अच्युतस्य विमल पुनः पुनः पादपमयुगलं नमस्यता । of the last leaf contains the titlo, in De- शन्दशास्त्रविदुषो मुदे मया शब्दसागरतरिर्विधीयते ॥२॥ vanigari, सुपनको धातुपाठः अब शिष्टानुशिष्टत्वाइसनानामदाता । II. Foll. 1-121; seven lines in a page. चित्र कार्यसमये त्वमायादि न पूर्वभाव ॥ ३॥ Dhatunirnaya; wanting the curūdi section. जादौ प्रत्ययमदूपमुकामनाहसन्तयोः । It begins : कादिक्रमेण कथयाम्पुणादीन् प्रत्ययानह ॥ ४ ॥ सज्ञानतत्त्वमित्रं हिनस्ति पनि खेम्टूनां । पृषोदरादौ विद्भिस्तत्र सिद्धा निरुक्तितः । यस्मिंस्तदेव गौरीचरणाम्भोज मुहुः स्वीमि । कादिशब्दाः प्रपन्यम्ने यदिखालक्षणान्विताः ॥५॥ प्रायूहव्यूहविम्वसिदशनस्य गणेशितः । कारुः कार्य करोतीति स्मृतः शिल्पिनि कारके। पदारविन्दमहन्दुसाधनं सततं स्तमः ॥ पातीति वायुः पवनः परथारु मनोहर ॥ १४ ॥ धातनां निर्णयः शब्दभिपनामपि दुष्करः। The vowel-affixes, treated of in the first चतस्तविणेये यानः सुधीभिः सुविधीयते । KK2 .. ० नो ३३९ ॥

·246 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. भू महाया । महायामर्थे भूशब्दो धर्तते । तत्रा- | युति तरूणः इति १०] 25b; [स्मृ भाथ्याने । प्राध्यानमु- स्तीति प्रत्ययहेतुः पर सामान्यसति केचित् । केचिद काठपूर्वक स्मरण। बासमताद ध्यानमिति दुर्गः । चतुर्भुजस्तु भिधेयसनेति समाज्ञापयनि । सर्वत्र भाषा भावो भव- | स्मरणमियाह] 69, [शदू शानने । तनूकरणं पिलावो वा । नीति निश्चयो भावसंवन्धि त्यज्ञानभावापतीति प्रयोगः | पतन पातन पति ०] 75, [दम्भ दम्भे। विकायनमिति स्यात् । ... पा पाने fol. 5. च०] 102 ; Jayamangala, 120%; Durghata. [rt. The adadi section begins fol. 77b: पिश। परस्मैपदं नर्षिश इति विधानान् उथते पश्चादुपसर्गेण मतान्यालोय सर्वेषां सुविषिष्य यथामति । संबन्धः इति दु.] 111, • vritti, 846; Dhatulkārika, भूपादिवृति निर्माय बुरुते ज्दादिवृक्षिका । 66b; Padmanabha, 95, 65; Pārāyana, 6; Pärathe juhotyādi, fol. 85b: yarikāh, 6 ; Purushottama [rt. स्तुभ °। त्रिपूर्वीद- सदादिवृष्टिं निपाय सुपमपदवीमनु । मावि विदुप् खा ण बेष्टुभमिति लघुवृत्तौ पु°] 51b, [rt. बह । पत्र पहिः प्रकृत्पनरमोष्टयादिरिति पु०] 766; अधुना तु नुहोत्यादिवृतिरेषा प्रकट्यते । Purnacandra [rt. स्फुर्न । सत्र व्यवस्थितविभाषया दीर्घ tho divādi, fol. 88; svādi, fol. 100; tudādi, इति मैत्रेयः । पूर्णचन्द्रस्तु स्फुधातोदीर्घपाठः (?)] 14b, [rt. fol. 103; rudhidi, fol. 114b : जणु । जोति लाक्षणिको ऽत्र मूर्धन्य इति पू०] 85 ; बालोय मतमाद्यानां सौपनाना हिौषिणा । Bhatta [ खदने। खदनं हिंसा खादयति(!) पालक यामः। रूपादेरधुना वृत्तिर्षिबुधन वितन्यते ॥ भटुमते तु बदन स्थिरीभवमुक्त] 8, [rt. शिल् मिल् ° । the tanādi fol. 116%3 kryadi, fol. 117. तालव्यादिः। सिलति चोपदेशो ऽयं । कवर्णद्वितीयादिमिर्म The title supplied by Colebrooke's Pandit, on पठति भट्ठः किलिखिलमित्युदाजहार च ॥] 110, [मृश fol. la, ascribes the commentary to Gogicandra, | सामर्शने । सामर्शनं पर्यालोचनं । स्पर्श इति भवः] ill; and refers it (doubtless wrongly) to the Sam Bhagavritti, 26b; Bhūriprayoga, 84; Rabhasa, lishiptasara ; viz. संक्षिमसारसमाधानुगनिर्णयः गोयी- | 10b, 19 ; Rama. [rt. कम् । ० कषः । तालव्याना इति रामः] 62, [rt. भस् । भ्रष्टः दनयान्तो ऽयमिति प्रसादः । The authorities most frequently referred to भ्रस्त इति बनिहापरिति रामः] 64; Rāmadāsa, 2903; are Halāyudha, Govindabhatta, Bhatti, Durga Rudra [जागति लोक इति रुद्रः] 816; Vararuci, 95, and Trilocana, Dhātupradipa (Rakshita, Mai- 118; Varnadesanā, 156, 196, 456, 63, 636, 77, treya), Vopa (thus always). Of other authorities | 104b, 110b ; Vardhamāna [चर् भक्षणे च । अस्मिन्नर्थे may be mentioned : Ardnadatta [rt. नुस् । बुस्पति च धातुः । प्रकृत्यनारमिति व ०] 28b, 57, 102; Val- पुस धान्यत्वक् । दन्यो ज्यामिति परुणदरप्रभृतयः] fol. 92 ; | Labhadeva, 61b; Vamana, 20, 28b, 74; Vilkera- Kulacandra, 31, 70%; Kaukilea, [rt. भुतिर् । māditya [rt. शृथु । देरिति पि ०] 64b ; Vritti यकाररहितमिति कौशिकः] 20b ; Kshirasvāmin, 36, [? Madhariyā ; छिन् । • पत एव निटिशेष इत्युदाहत 334b ; guda [rt. तुगइ । तुरहतिः । अपि वृत्तौ] 31; Sabdarnava, 650; Saranadeva, [rt. शानुरः । इनौ तालप्यादि इति गदः । दन्यादि इत्यन्ये] 250; क्रम् । at(!) हर्नु प्रचारित्या उपसर्गेण पशासंपन्धः [rt. भम् । भषकः कुकुरः। पुष्पग्रीमो भषक इति गदः] 34b, | इति श°] 268, 49b, [बन्ध पन्धने । नमाति वस्त्र शठः । [रामभस्तिसृकाभिसारणयका इति गदः] 56, [rt. भ्यम् । ० | पस्नान शठ मुख मुष्ठ शपथैः किं मूर्ति निर्वसे इत्पपपाठः भिस्सटा । ° टो हुस्खश्च अस्ति समन्नससदस्पभिस्सटा सभ्यसभ्य- निर्वभ्या इत्यवपाठः कार्यः डी श°] 120; Sripati, 19b, संधिहिंसास्यानीति गदः] 566, [rt. सो। . पद्विस: 54, 888 Supadmam oyākaranam, 98b; sparka- दन्यवानेष । पटिशनालयवानियाहुः गदः] 91; Govar- | khariki, 57; Haridisa [देवनं रोदनमिति ह ०] 53b; dhana, [on the spelling of roots रम रस पी etc.] Hemamalinah [ही पिहायसां गतौ । विहायो विहगः 25, [rt. ना। पति वाध्येण न tāryāsapt. 449] पिहाया पिहगेनास्पोहमने पुनपुंसकमिति हे ०] 880. 71; Caturbhuja [पम मैपुने । मैपुने रहे। तवाय यात [H. T. COLEBROOKE.) . तुम्हः नितुगह- ·GRAMMAR. 247 895. 894. Dhātugana, described by Dr. Raj. Mitra, in his 671a. Foll. 25%; size 12 in. by 6} in.; good Descript. Cat. i., p. 35 (which does not seem to modern Bengáli handwriting (the same as that contain the introductory slokas 2-5); where, of 6716-d); ten lines in a page. however, he reads the anthor's name Jaya- Ganaparktikā, a metrical arrangement of the sundarāja, and identifies the sri-Vishnu referred Dhātupātha, by an unknown Brähman (dhari to with Vishnumisra, the author of the Supadmara), the son of Sundara and Jayā. mamakaranda. The present MS. is followed by three treatises belonging to Pētāmbara': Sūrasam- It begins: graha,copied by the samescribe; and may perhaps प्रणम्य राप राम जानकीकमला सतीं। have been intended to serve as a Dhūtupātha श्रीविष्णूतं गणं बयाजयासुन्दरजः शुभ ॥ for that grammar. [H, T. COLEBROOKE.] कृताञ्जलिरहं सो ऽपि युप्मान् वमि परामरः। सर्वान्दोपान्परित्यज्य ग्रासा मे गणपतिका ॥ व्याकरणं पुराणानि साहित्य पठिता स्मृतिः । रता विद्यासु शिष्यन्ते विद्वापादाः प्रवेदिताः ॥ विपादाबमस्ये वै पुटानलिरहं मुहुः । 9. MINOR GRAMMARS, AND MISCELLANEOUS TREATISES. पाठनीयाः सदा पाला ममेमां गणपतिको । वर्णस्यासंभवाकविवर्णभेदः समुच्यते । लपुर्यत्र गुरुस्तत्र लघुस्तक प्रकोत्पते ॥ 2812. Foll. 96%3; folio; size 124 in. by 4 in.; छन्दोभई भववापि अपाण्डित्यं भवेन्महत् । well written, in Devanägаri, by Lālu Mahā Ba- दपि स्वीकृत बिबालानां वोधनाय मे ॥. rūya, of Benares ; about 30 lines in a page; भ्वायदादिर्नुहोत्यादिदिषादिखादयो गणाः । European paper. तुदादिश्च रूपादिश्च तनुपादिचुरादयः ॥ Prayoga-ratnamālā, a grammar in ilokas, ac- सहालग्नास्थितिजागरण वृद्धिययभयशीवितमरणं । companied by a vritti, composed, in A.D. 1772, शयनक्रीडारूचिदीप्यर्या नैते कर्मणि धातव उनाः ॥ under the auspices of Malla Naranārāyaṇa Deva, अप गणपलिका लिख्यते ॥ सजनधातवः कथ्यने । by Purushottamasarman Vidyāvāgāśabhaļſācārya. पा पाने थेट पिपत्येष थति मा पशब्दने । It begins : धति अग्निसंयोगे गन्धोपादे प जिप्रति ॥ श्रीनन्दसूनोदनारविन्दम् उपास्महे या निजाममेष। प्रा शा गतिनिवृत्तौ च तिति मा मनत्यपि । अभ्यासे यतीत्येव दाने दानविदा मतं ॥ स्फुरछुतीनां परमं रहस्य स्मितश्रियानन्दमयं विभाति ॥१॥ हर्षषये नाति मे [चमायत्ति इत्यपि । अमृताधिकमाधुरी धुरीणा गावस्यापि विनामे बै न्यारे खाति सपे॥ धरणियाँ सगुणोजितेन पेणोः । अप इकारातः fol. 2, etc. रणितेन जगनि रनयन्त It ends : भगवर्मा पनवानिमनमोडे ॥३॥ भावारादिक्षकारानो गण उक्त: श्रीविष्णुना । श्रीमलदेवस्य गुणैकसिन्धोर क्रमेण कपयितुं हि जयासुन्दरजः शुभ ॥ महीमहेन्द्रस्य यथानिदेशम् । इति चुरादिगणसमाः ॥ यानात्प्रयोगोधमरानमाला The treatise appears to be identical with the पितन्यते श्रीपुरुषोतमेन ॥३ ·248 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . ० महतामपि हाडभावनीयैर् वेदव्याकरण शुलकिरणयुक्तेश्च भूमिथुषट् (!) महनीयैर्गुणवृद्धिमत्प्रयोगैः। श्रील श्रीपुरुषोनमेन महता शाके शनी वासरे ॥३॥ रचितां पुरुषोन्नमेम पाला इति तद्वितप्रकरणे (तडितविन्यासः साम: MS. प्रतिभायै परिधन रानमालाम् ॥४॥ 466) fol. 586. द दराडरधियः सुधियः प्रसाध II. Akhyāta begins : विज्ञापये यदहमत्र मनो निधन । श्रीयदुमणिगुरुचरणस्फुरदरविन्दालियन्दारूः । रतेषु माचनकैरषकोरकेषु श्रीपुरुषोहमशर्मा लौकिकपदमारी तनुते ॥ १॥ दाहायणीयमतकात्यमुनप्रबन्ध- युमत्प्रसादशरदिन्दुरुषः स्फुरनु ॥ ५ ॥ मन्त्रानुरनिागुणा पदमनीयम् । सादीयतां अवसि निःश्रमवस्यतायै चबारादिषकाराना वर्णमालानु । व्युत्पत्तिपङ्कजदलायतलोचनानाम् ॥ २ ॥ स्वरादिसंज्ञा विधानार्थम् । Iti vartuniinaprakaranam ; इति गणसा- उक्तः यो वर्णमालायां मन्तस्योपचिकीर्षया ॥ ध्यविन्यासः प्रथमः। fol. 62 ; linlotprakaranam, कादिसंयोगसंकेतविषयं कश्चिदाह तम् । fol. 633; लिडादिविन्यासो द्वितीयः fol. 64; yak. पत्र संख्याविधानानुपयुक्तो जप धकाः पाणिनीयवर्णक्रमprakaraṇam, fol. 6-4b; svastanăprakaraṇam, प्यपदार्थः। fol. 650; सार्वधातुकविन्यासः तृतीयः, fol. 67; तस्यामकारादौकारं यावद्वर्णाः खरा प्रधः ॥ लिट्न चतुर्षों पिन्यासः, fol. 69; लुइन पंचमो, सरसंज्ञका सपसंज्ञकाश्च भवति । fol. 72 ; सामनेपदादिप्र० षष्ठो, fol. 74b ; अकारादय खुदताः समानाः स्युरकश्यते । सनादिप्र० सामो, fol. 80. संज्ञाफलम् सकाम सकारे हवः स्यात् III. Kridanta begins : सस्थानाको सवर्णः स्यात् सावयम् अलवर्णयोः । नन्दनन्दमपदारविन्दयोः स्यन्दमानमबरदतुन्दिलः । स इ उ ल इखाः स्युलैपषथैकमात्रकाः । यातनोतु पुरुषोत्तमः कृती सारषामकरणं वृतामिदम् ॥ अन्ये स्वरा दोघेसंज्ञा ज्ञातव्यास्ते हिमात्रकाः॥. काः कारि । व्यवस्थाप्र°, fol. 81b; पणतृ- I. Sandhi and Subanta: बादिम, fol. 83b; खानुवन्ध, fol. 84b; जादिन Iti svarasamjñāprakaranam, fol. 1b; कृासु पर्यों पिन्यास:, fol. 90b; स्यादिन, fol. 93. svarsandhi, fol. 2b; svarasanuhinishedha, It ends : fol. 3 ; aryanjanasandhi, fol. 4 ; इति संधि- इति महामहोपाध्यायश्रीविद्यावागीशभट्टाचार्यपरना. विन्यासः प्रथम: fol. 5; 8variante.sudhyapraka मश्रीपुरुषोत्तमशनिर्मितायां प्रयोगरानमालायां कृासु runa, fol. 11; ryarijanadesa, fol. 14; avrya मठो विन्यासः समाः ॥ yayrakaranam, fol. 20b, etc.; shatvapra- Raj. Mitra, Descript. Cat. i., p. 73, where karanam, fol. 24b; afro natatarantavga: 1 another MS. of this work is noticed, refers to fol. 250; कारकमाला, fol. 340; समासविन्यासः | Martin's History of Eastern India, vol. iii., p. षष्ठः fol. 44. 136, where it is stated that Purushottama was a अपहेलितभीमविक्रमशीनरनारायणदेवदेशिनेन । Vaulika Brāhmana of Vihar in Kāmarüpa, and गुणपद्धितततिप्रबंधो रचितः श्रीपुरुषोतमेन तेन ॥१॥ flourished in the time of Mallanārāyana, Rājā समाहृत व्याकरणाभिरुपा कूपारपारात्पुरुषोनमेन । of Coch Behar. This grammar is said to be much used in Assam and Eastern India gene- प्रयोगचिंतामणिमामतः प्रयोगपितामणयो भवंतु ॥२॥ प्रालेयाद्रिसुतापदानयुगलं वादारुणा महत rally. [SIR C. WILKINS.] प्यालेखि हिनकुंगरेण रचिता रामादिमाला शुभा। This stanza is omitted by the next MS.

·GRAMMAR. 249 . 896. It begins : हरिहरगुरुभक्तः सर्वलोकानुरकर 486. Foll. 202; size 16, in. by 4t in.; त्रिभुवनगतकोतिः कतिवदर्पतिः । good, cursive, recent Bengali handwriting; रणरिपुगणकालो पैनल बोणिपालो seven lines in a page. जगति जति दाता सर्वकमीरधाता ॥१॥ Prayoga-ratnamüla. चंद्रावतीवदनपंद्रचकोरविक्र- The akhyāta section begins fol. 121; the मादित्यदेवतनयो नयतंत्रता । kridanta, fol. 1676. चौहानवंशतिलकः पुढनाधिनायो (1. पट०) It ends : राजा पर जयति बैजलदेवनामा ॥२॥ द्विज कुल कमलप्रकाशकभास्करमहामहोपाध्यायधीविद्या- वागीशभट्टाचार्यनिर्मित प्रयोगोतमरानमालायां कृासु षष्ठो वि- रामो मे भिहितं करोतु सततं राम भजे सादर न्यासः सम्पूर्णः ॥ [H. T. COLBBROOKE.] रामेणापढ़ने समस्त दुरितं रामाय दतं धनुः । रामान्मुक्तिरभीप्सिता सरभसं रामस्य दासो ऽस्यह रामे रजतु मे मनः करुणया हे राम मां पालय ॥३॥ 897. श्रीमद्वैभलदेवेन रामभक्तिरतात्मना । 2734. Foll. 142; size 161 in. by 43 in.; इति चिनि तमेकांत कदाचितिष्ठता सता ॥ ४ ॥६॥ indifferent Bengāli handwriting ; oight lines in संसारांताधितरणं रामनामानुकीर्तनं । a page. रामनामान्विता तस्मात्प्रक्रिया क्रियता मया ॥ ९ ॥ The same work, without the taddhita and बालकानां प्रबोधाय तोषाय विदुषामपि । ksidanta sections. There is some confusion in साकल्पमपि संसारे कीयवस्थापनाय च ॥ १० ॥ the order of the different sections. चितयविति निर्यातः क्रीडतं श्रीहिराधर । a) Foll. 27-117 (numbered 1-93) : from the श्रीमान्वैजलभूपालो पिलोमेयब्रवीसुत ॥ ११ ॥ beginning of the work to the end of the विद्यया धोत्यते राज्य विद्यया जीयते रिपुः । Samāsa ; Dated Soka 1706 (A.D. 1784). विद्यया ज्ञायते कृत्यं विद्यया लभ्यते यशः ॥ १२॥ ० १९ ॥ 8) Foll. 128-142. The first three, and be दानेन दपया चैव युद्धेन निजकर्मणा । ginning of the fourth, chapters of the verb. दानवीरो दयावीरो युद्धवीर इति श्रुतिः ॥ २० ॥ c) Foll. 118-125. The end of the 4th, the दधीपिर्दानवीरो भूहयावीरः शिविर्नृपः । 5th, and beginning of the 6th, chapters. हम्मीरो युद्धपोरो भविदर्शनममी त्रयः ॥ २१॥ २४॥ d) Foll. 1-14. The remaining portion of एवं वदंतं पितरं विनीतः श्रीहिराधरः । the akhyāta. [SIR C. WILKINS.] कृतांजलिपुटो भूत्वा सब्रीडमिदमब्रवीत् ॥ २५ ॥ मातापितृभ्यां विरसं परिणामरसावहं । 898. तितं कदु कषाय वा भेपण पाय्यते सुतः ॥ २६ ॥ अषणांनलिना पीतमुपदेशामृतं मया । 1600d. Foll. 33%B size 92 in. by 4t in.3 माज्ञाप्यतां देव मया किमिदानीमधीयतां ॥ २७ ॥ good, large Devanágari handwriting of tho श्रीमान्वैजलभूपालः श्रीहिराधरपालक । earlier part of last century ; seven lines in & सुपीय परितुष्टात्मा सुतमित्यवदापुनः ॥ २ ॥ page. Prabodhacandrikā, an elementary treatise on Having extolled grammar, as ensuring every grammatical subjects, in anushtubh blokas, com success, the author begins with the cases and posed by king Vaijala Deva for the benefit of their grammatical value (kartsi, etc.), illustrating his son Hirādhara. the definition by examples :

·250 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Saravali, a grammar in sutras, with a oritti, by Nārāyaṇavandyopadhyāya. Complete in seven pādas. I. Foll. 10. Sandhi-pāda, begins : श्रीराम जगतामीशं प्रणम्य तस्य तुष्टये । साराषली प्रानुते श्रील नारायणः सुधीः ॥ धुद्धिरादैनारालैजैपो ज्वः। अच: स्थाने सात ऐच बार बाल रेच रेच इत्येते शादेशा वृद्धिः परिभाष्यन्ते । चइग्ण चलकर नोकरे और प्रत्याहारापों ज्य निर्देशस्तेनाजियनेन चलर सो रे बौजिये जो स्वमन्ये । प्रत्याहारेषु इखोल्या दीर्थोऽपि गृपते इति जत्रोले रियणा रामो जयति वैरिणः । रणे रामौ रामाच नयाच जति ॥४०॥ संबोधने ऽपि प्रथमा विभक्तिभवति ध्रुष । यूपा हे राम हे रामौ हे रामा इत्यनुक्रमात ॥४१॥ ०९० ॥ इति श्री • प्रमोपचंद्रिकायां च कृती पैनलभूपतः । विभक्तिपंद्रिकामध्ये समाता स्यादिद्रिका fol. 8. अथ त्यादिविभक्तीनामुदाहरणमुष्यते । पयः स्युः पुरुषारयादेः प्रपममध्यमोहमाः ॥१॥३०॥ समामा त्यादिषंद्रिका ॥ fol. 10. अप घटारकाणीह कथ्यते कथितान्यपि । बांधतो विभक्तीनां कारकत्वेन दर्शिताः॥१॥ ५५ ॥ इति ° समाला सकलनाध्या वरा कारकचंद्रिका॥ fol.14. त्यादिभिस्तद्धितः कृङ्गिः समासैश्च विधीयते । यदेव कारक तत्र प्रथमेष न पान्यतः॥१॥६५॥ इति ० इत्युक्तद्रिका सम्यक समानातिमनोहरा ॥ fol. 19. समासः पडियो नानां शेयस्ता पुरुषस्तथा । कर्मधार(य) संज्ञश्च बहुव्रीहिस्तथैव च ॥१॥०३९ ॥ इति समासचंद्रिका लेपा समाता विश्वकाशिनी॥fol.22. ताडितास्त्रिविधा शेयाः केचिसामान्यतयः । केचिद व्ययसंज्ञाश्च केचिनापार्थिवाचकाः ॥ २॥ ३९ ॥ इति श्रीप्रबोधचंद्रिकायां तद्धितर्षद्रिका ॥ fol. 25. कृतस्त्रियपि वर्तते भाषे कर्मणि कर्तरि । तत्र भाये यथा रामो विजयो विनयस्तपा॥१॥३५॥ इति प्रबोधचंद्रिका समायं स(भीष्टार्थबोधिका॥ fol.27. भय बालकषोधाय सम्यक्संधिर्विविध्यते । रामखत्रं हरिच्छाया विष्णुच्छय गुरुषिः॥१॥०७०॥ It ends : इति श्री - प्रमोपचंद्रिकायां तो पैनलभूपतेः । एप विशेष मुटु (!) समामा संधिचंद्रिका ॥ For other MSS. of this work, see Aufrecht, Cat. Bodl., no. 370; Rāj. Mitra, Notices, viii., p. 12; Weber, Cat. Berl., no. 1635. [H. T. COLEBROOKE.] II. Foll. 34. Tihanta-pāda, begins : धातोस्तितस् अनि सिङ् यस् प मिड वस् मम् ते भाते मने से आये खे र वहे महे लह वर्तमाने । वर्तमाने काले धातोः लह संज्ञकास्तिकादयः स्युः। क्रियाधारः कालो वर्तमानः । It ends : इति श्रीमनारायण वन्योपाध्यायवती सारावल्या द्वितीयः तिङन्तपादः समाः ॥ नभस्यपदशदिवसे मन्दधारे सितपक्षे प्रतिपदि तिथौ ग्रन्थसमापिरिति । लिखितं श्रीकृष्णमोहनदेवशर्मणा । श्रीगुरुभरमामात्रः। III. Foll. 24 (excellent writing). Kridantapāda, begins : लाच कृत शतृशानी ॥ धातोः वासंज्ञको शत- शानौ स्यातां तो लङ्गद् लाच । कृदित्यधिकारः। भवन शयानः करिष्यन् करिष्यमाणः ॥ हेतुचिह्न क्रि- यायाः ॥ भोक्ष्यमाणाः पचने पचनासीत् । क्रियाया इति किम् । यः पति स चैत्रः 899. 828. Foll. 141 (numbered 1-142; no. 41 having been omitted by mistake); size 13 in. by 4 in.; written in the Bengāli character, by different hands; in A.D. 1806; generally seven lines in a page. IV. Foll. 35. Taddhita-pāda, begins : नाम्रो त स्त्रियामाप तद्धितः ॥ स्त्रियां नानोतः परे ताडासंक्षक बाप स्यात् । नामस्तद्धित इत्यधिवाद। गङ्गा॥ अनादेव। चना घडका असा पटका कोकिला मूषिका भूद्रा जाती कन्या पाला पाका वासा वास ज्येष्ठा कनिष्ठा उतमा गोपालिका पशुपालिका सूर्या देवी पुयोगेजसिता पलिता विफलोयादि ॥ . Dated : सन १९१३ सालशकान्दा १७२८ तारित ११ भाद्रस्य समाचार्य ग्रन्पः।

·GRAMMAR. 251 . : V. Foll. 9. Kāraka-pāda, begins : घरल।मण न । क्रिया मुख्यकां ॥ धात्वः क्रिया। क्रियायां सा खपछठ प(!)। चट कप। शपस॥ मायां कारकेषु तदा योजनाहत्वाद् यो मुख्पः स कर्तृ एषामाघमा नामानः संज्ञाः स्युरषहसादयः । संशः स्यात् । चैत्रः काहः स्याल्यामोदन पचति । . अष्यन्न परिहायैव हसि तेन समन्विताः ॥ VI. Foll. 11. Subanta-pāda, begins : अको हसाच दीर्घाश्च मुताश्वाचः प्रकीर्तिताः । सुपो लुगष्ययात् ॥ अध्ययात्परस्य लुक् स्यात् । चादि सकां मिथः सवर्णत्वं स्याद् योई खदीर्घयोः ॥ प्रादि स्वरादि सोमादि बदायव्ययम् । प्रपमादिसावि- The samjñāpida ends fol. 2b; ac-sandhi, fol. 4; भक्तीनां सुपप्रत्याहारः। सस्तिष्ठति ॥ अव्ययीभाषा- visargasandhi, fol. 6b; shatvapāda, fol. 8; matvā- दनदनात् ॥ अतिस्त्रि । बनदनानु । उपरामात् । dhikura and sandhivritti, fol. 9b; ajantanima, VII. Foll, 18 (by the same hand as III.). fol. 120 ; hasantanāma, fol. 156; tyadādināma, Samūsa-pūda, begins : fol. 16b; stryadhikära, fol. 196; kārakavritti, तत्पुरुषो नमः सुपा समासो वा ॥ सुपनेन सह fol. 24b; samāsapādau, foll. 30 and 34b; taddhi- नमस्तत्पुरुषसंज्ञकः समासो वा स्यात् । स सभावा- tavritti, fol. 45; iñantapāda, fol.51b; sapūdyanta, दुतरपदार्थप्रधानश्च । समासो अत्यधिकारः। अनेकपदfol. 53b; aśityūdyanta, fol. 576; dvitvap., fol. 58; स्यैकपदवता समासः । न बामणो ब्रामणः ॥ ईमतो samprasāranap.,fol.59; gunap., fol. 590; imanta, गुणिना ॥ ईअपिलः पदः । ईषदनूनः ॥ मानिना | fol. 62b ; - kritsa prathamapadah, fol. 650 ; krit- कालस्य ॥ हो जातस्य हमातः। yapūda, fol. 66b; ktvūdyanta, fol. 68; upapadādhi- It ends : kūra, fol. 716; kvansvādyanta, foll. 746 and 776. इति बन्धघाटीय - श्रीनारायणवन्धोपाध्यायकती It ends: सारावल्यां सामः समासपादः समाः ॥ वचित्मवृतं क्वचिदप्रवृक्ष Fol. la has the title : रामनारायणवन्धकृ. चियरे ऽर्थे क्वचिदन्यपायें। तसारावलीव्याकरण १४२ पत्र लघर २०६५ । विचिन्य शास्त्र मुनिभिः प्रयुक्त (H. T. COLEBROOKE.] चतुर्विधा बाहुलका भवन्ति । 900. अनि धरणिमध्ये विविधान्तकी 802c. Foll. 81%; size 16 in. by 51 in.; ऋषिकुलतिलकः श्रीकृष्णरामो स्य सूनोः । recent Bengāli handwriting ; eight lines in a इह विरतिमगच्छत् तस्य कृत्प्रत्ययानां page. परिशेष इति कृते (1) श्रीरामनारायणस्य ॥ Kärikāvali, a vorsified grammar, by Rāma- इति श्रीरामनारायणभट्टाचार्यचक्रवर्तिकृतायां कारिकापली nārāyana, son of Krishnarāma. कामशानाधनापादः॥ [H. T. COLEBROOKE.] It begins : सिविद पुरुषार्थानां ज्ञानविज्ञानसाधनं । क्रियते कारिकावलिः॥ पूर्वतन्त्राणि संलोष्य प्रयोगानुपलक्ष्य । 805. Foll. 97; size 16 in. by 51 in.; स्वहसंक्षेपसारोत्या पधेनेयं मयोयते ॥ indifferent, recent Bengālī handwriting ; eight चकारादिषवाराना वर्णाः पञ्चाशदीरिताः । lines in a page. संज्ञार्थमेषां यत्यासः प्राक्तनैरवधारितः ॥ Kärikävali-tēkā, a commentary on Rāmanārā- पक्षाशदिति मिहामूलीयोपभानीयमुतानां स्थानिरूपत्वात् yana's grammar, by his son, Ramaprasāda पवारस्य तु मेरुत्वेनाधिक्याभ्युपगमात् । व्यायासो यथा। | Vidyalamkāra Bhattācārya. To the end of the taddhitavritti. चापक कुन् । १ बोर। रे बौ। हय LL 901. नारायणं नमस्कृत्य ·252 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. It begins : प्रणम्य जानकीकान सच्चिदानन्दविग्रह। व्याख्यास्ये शब्दकूटान पित्रोक्तान कारिकावले ॥ निविलेन ग्रन्थसमापिकामो भट्टाचार्यचक्रवती श्रीरामना- रायणः शास्त्रस्य वापनिकालात परमदेवतानुस्मरणपूर्वक वाचा नमस्करोति सिद्धिदमित्यादिना । । ग्रन्थस्य प्रामाण्ये हेतुमाह पूर्वेयादिना । पूर्वेषां पाणिन्यमरसर्वधर्मप्रभृतीनां तन्वाणि व्या- करणानि संलोच्य सम्यगालोक्य प्रयोगान् श्रीरामायणमहाभारत- श्रीमद्भाग[व] तादौ उपलक्ष्य दृष्ट्वा । इयं कारिकावलिः पद्येन घोकेन मयोच्यते कथ्यत इत्यर्थः ॥० The samjhapada, ends fol. 33; sandhi, fol. 14103; sabdavritti, fol. 30; kāraka, fol. 486; samūsa, fol. 89b. [H. T. COLEBROOKE.] 902. 803a. Foll. 89; size 151 in. by bin.; good, modern, Bengālī handwriting ; eight lines in a page. The remaining portion of Rūmaprasūda's commentary. The dikhyatavrittivyachya ends fol. 520. It ends: विरुद्ध गुरुवाक्यानां मया याषितं कृषित् । तत् छन्तयं बुधैः सम्यक शब्दसिन्धुतिनीभिः । इति श्रीरामप्रसादविद्यालङ्कारभट्टाचार्यविरचितायां कारि- कापलिटोकायां कृव्याख्या समाना ॥ Then follow two passages, one from the Vidagdhamukhamandana, and the other follows: जितः मुचरितछेदी स्मरो ऽयं दुःसहो मया । इतीष देहमकरोदभिन्न यः सहोमया ॥ इति कीषकयमकस्य ॥ ॥ नागरयोगकाव्यः॥ [H. T. COLEBROOKE.] Padacandrikā, an elementary versified Sanskrit grammar—chiefly based on the Sārasvati Prakriyū,* with a commentary (vsitti)—composed, under the auspices of prince Narottama, by Krishna, son (and pupil) of Sesha Nrisimhasāri. I. Sundhi and Subanta, bogins : नित्यानंदघनं सर्वकृतद्धितपरं परं । सस्तु वस्तु स्वस्तिकरं लीलानिर्मितविग्रहं ॥१॥ भायादेः सारमुबृत्य कृत्वा लक्षण कारिकाः । ययिष्ये यथालक्ष्य खतात्पर्यप्रमाणकं ॥३॥ निणे यकृतात्पर्य स्यात्प्रमाणगवेपणा। वक्रोपदर्शिते तस्मिन् कुतकीयमरः कुतः ॥३॥ अर्थप्रकरणाखालोचने स्याद्वोधगौरवं । प्रायो ऽस्मिन्नादृतं तेन स्पष्टार्थ शब्दगौरव ॥ ४ ॥ विनविघाताय गुरुदेवतैक्यमनुसंधत्ते । यश्चिता सूत्रसंचारमनुसृत्य सरखती । विद्गे नरीननि । नसिंहमहं भजे ॥१॥ प्रवृतेः प्रयोजनविषयावाह । सूत्रवृत्तीष्टियाक्यादिग्रंथग्रंथिश्रमच्छिदे । सुखबोधाय बालानां क्रियते पदचंद्रिका ॥ २ ॥ सूत्राणि पाणिन्यादेः । वृक्ष यः काशिकाद्याः । इष्टयो भाप्पकारस्प । वाक्यानि वाहिकानि । सादिपदानविधा- दयो प्रथास्तेषां ग्रंथियोधो भागस्तत्र श्रमस्तद्धानाय । व्यवहारार्थ संज्ञा साह । जप खराः। खराः प्रसिद्धाः स्वयं राजने ॥ [ऽनेजक । । इनव स्ते । ० । परे तु हल । ० । स्वरो खरा एकद्विनिमात्रा हूखदीर्घमुता : क्रमात् । । ऽप्युदानानुदासत्वखरितवैस्त्रिथैकश । शुद्धानुनासिकाभ्यां ते विधेत्यष्टादशादयः । . स्युः सवर्णाः सजातीया लवर्णी सपर्गनाः । Fol. 5 इति संज्ञाः॥ संधीछायां स्वरे उग्रस्ये इयमुर्वमृ रमू लं । इर्य । दध्यत्र । उवे । मध्यत्र । चरम् । पिर्थे। ल लं । लाकृतिः । इत्यसंधि: fol. 6b ; इति प्रकृतिभावः fol. 7b ; इति as है . 903. 593b. Foll. 180%; size 11 in. by 4t in.; fairly written, in Dovanagari, by two or three different hands, about A.D. 1700%; 7-9 lines in • Colebrooke, Misc. Essays, 2nd ed., p.41, makes it a commentary on the Sārasdata. a page.

·GRAMMAR. 253 . हत्संधि: fol. 100; इति विसर्गसंधि: fol. 115; इति The aphorisms of the Kitantra (and probably पत्वणवप्रकरणं fol. 14 ; इत्यनंताः पुलिंगाः fol. 20, other grammars) have also been lail under • etc.; इति • स्यायतविवेकः समाः fol. 109. contribution. The MS. begins : II. Tiranta (with which a new paging com- सरस्वती नमस्कृत्य शिशुधीवृद्धिहेतवे। mencos) begins: समाहत्यान्यतन्वाणि करोमि प्रक्रियार्णवं ॥ धातोस्तितः कर्मकोंर्भावकोस्वकर्मकात् । सिद्धो पर्णसमाम्रायः ॥ सिद्धः खलु वर्णानां समाखायो वक्ष्यमाणास्तिको धातोः स्युस्ते च सकर्मकाकर्मणि | पेदितव्यः । न पुनरन्ययोपदेष्टव्यः । वर्णा सकारादयस्तेषां करि च षकर्मकात्रु भावे कर्तरि च स्युः। लद लिइ समानायपाठक्रमः । ॥ तत्रादौ चतुर्दश स्वराः ॥ ॥ पूर्वो लोट हुखः परो दीर्घः ॥ कादीनि व्यन्ननानि ॥ ॥ समस्या यर- पंचाधाः शिच्च साथै स्युरार्धधातोः कृताः परे । ' लवाः ॥ III. Kridanta, fol. 500 (of 2nd part) : The taddhitaprukriya (and subanta) ends fol. अथ कृत कारि। 71b; the ākhyātaprakriya, fol. 126b. इत जव वक्ष्यमाणः प्रत्ययः कृतसंज्ञः स्यात्स च कर्थे । It ends : इति कृदनप्रक्रिया समाना । प्रात: (प्रा) कृत्यो भाषकर्मणोः । व्याकरणं मया तेने प्रक्रियाणषसंज्ञक । मातृविधेः वक्ष्यमाणात्प्रत्ययः कृसिंज्ञः स्यात्स च कार्थे । मदनास्यविजेनेदं समाहत्यान्यतन्तकं ॥ प्राकृत्यो भाषकर्मणोः । मातृविधेः कृसिंज्ञो पि स्यात् श्रीकीर्तिनारायण शर्मणः खारं ॥ The MS. ends with four couplets, the [I. T. COLEBROOKE.] last thrco of which run thus : यत्कृपालेशतो ऽझे ऽपि नृम्भते मयि वाङ्मयं । 905. नृसिंहं नौमि शेषांक दैवतं पितरं गुरुं । 222. Foll. 156; size 151 in. by 5 in. ; सस्ति विश्वभराभोगभूषणीभूतधैभवः । fair, recent Bongali handwriting; seven linos नरोझमस्तमस्तोमराशिनाशिल सद्यशाः ॥ भापूर्वीपर[षारिराशिवसुधासासाज्यदीक्षागुरोर JMūnāmsita, another elementary Sanskrit भादेशेन नरोलमक्षितिपतेः श्रोशेषकृष्णेन्दुना । grammar, composed in Saka 1660 (A.D. 1738), विन्यस्तास्तसमस्तदोषतिमिरा विचकोरादराद् by Kāśāśvara Šarman, son of Rūmanārāyana भाचंद्रं पदचंद्रिका कुवलयानन्दाय भूयादियम् ॥ and Bhavūnī. इनि श्रीमञ्चतुरूदधिपर्यतवसुंधराधुरंधर श्रीमद्राजनरो- It begins : समादिष्टश्रीशेषनृसिंहमूरिजनयकृष्णविरचितायां पदचं काशीश्वर भगवतीं प्रणिपत्य पाचं द्रिकावृत्ती कृदंतविवेकः समाः ॥ ज्ञानामृतं त्वरितषिधमवुद्धियोध्यं । The same author wrote the Prakritacandrikā काले दुरनचरिते तनुलोकयोधे (see no. 945). [H. T. COLEBROOKE.] काशीनरो वदति वैदिकपीतमास्यः ॥ 904. चतुर्दशाञ्चस्त्रिंशकादिसर्गानुकापकं । 727. Foll. 155; size 18 in. by 4 in.; वर्णमुक्तं तदाद्यतनाम कार्यानुसारतः ॥ good, clear, recent Bengali handwriting; seven पाइउण मला रसोरेसोच ॥ इत्यच तन्नसारे तथा प lines in a page. नामाकलादकठवाजमभुक्तशेष Prakriyārņava, another grammatical manual, ज्ञात्वोभयोरधिकशेषमृर्ण धनं स्यादिति । in sūtras with a všitti, by Madanapancūnana. The author has adopted most of Vopadeva's • Cf. the beginning of the Katantra, and Durgagrammatical terms, and many of his sūtras. ) simha's Vritti. in a page.

·254 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. -- षट्॥ पच चाति इव ईश्चत्यकि समाहाराचतुर्दशाच । कादि दशमुखरणबीना नानी पानु चा- हालाचतुस्त्रिंशत् । विसर्गः मर्ग बागमे स तु उपर्यधःस्थित निमिषमानललन मंत्रमये अभ्यसतं ॥ १ ॥ विन्दुइयरूपः । अनुग्नुखारः स तु वर्णानामस्थित एकषि Three more stanzas have been blotted out; दुरुपः । के प्रति मिहामूलीयः ५ इत्युपमानीयः । तौ यथा | the first of which seems to run thus : अघोषिरेखयुकायामा एव जयरूपकः । ये - - - दशरथगृहे षत्रियाः प्रादुरासन् मिहामूलीय इत्येष गजकुम्भोपमो ऽपरः ॥ नूनं तेषामनुकृतिरिने मेदिनीरादक्षितीशात् । रतत् सर्व वर्णसंझं स्यात् । तत साधनावर्णवयटितं नाम तेषां मध्ये गुणसुखरतिख्यातिमान्वैष्णवाधस् स्यात् तनुपर्थ पचि रुचिरा प्रक्रिया भावसिंहो॥२॥४॥ इति संज्ञाकदसपादः fol. 15%; इति संधिः fol. 25%; अ इ उण ° हल् इति माहेश्वराणि प्रत्याहारसूत्राणि ॥ इति यत्वसंक्षेपः fol. 29 ; इति श्रीकाशीश्वरशर्ममर्मनिभृतज्ञा, रघु च सन्ध्यवरणमसंदेहाय । छंदोषासूत्राणि भवतीति वचना. नामते मङ्करः संज्ञासंधिकषावणवपटितो ऽध्यायो ज्यमाद्यो गतः चांदसो विभकिलोपश्च । णादयः प्रत्याहाराः । fol. 32b. इत्युपयोगिप्रकरणं। सथ संधि: fol. 9; अथ खादिन- The nāma portion ends fol. 60%; the samāsa, क्रिया। अर्थवदधात्वप्रत्ययांत प्रातिपदिकं स्यात् । ० fol. 22; fol. 83. अथ कारकप्रक्रिया। The ākhyāta begins : जयाख्यात । तत्रादापाकृति कती कर्म च करणं संप्रदान तथैव च । गणगणाः ॥ घटादि । झा मारलोकस्तुतितोषनिशामने । श्रा अपादानाधिकरणे इत्याहुः कारकाणि fol.726. पावे. अथ समासः । समर्थपदविधिः समास: स्यात् fol. 90b3; The krit, fol. 180b : अप बहुलं । ° अप तद्धिताः । उपगोरपायमिति विग्रहे । घयतसमयौदपाये The taddhita, fol. 145b. ऽर्थे भावा स्यात् । kol. 133b. It ends : Many of the examples show a Vaishṇava श्रीमद्रायवपण्डितात्मजवरीमद्घनश्यामजो tendency. धर्म निष्टितमानसो मनिरिव श्रीरामनारायणः । It ends : तापुत्रो ऽहमकुर्वि तत्पदि हृदा मानुर्भवान्याः स्मरन् श्रीमान्य मेदिनीराद तनयमजनयबावसिंहाभिधानं शाके खर्चनुपे प्रवन्धसुधया ज्ञानामृतं पूरणं ॥ ज्ये श्रीश्यामसाहाद्रपुपरनिरताकेिसरींद्रावदान्यात् । शकादाः १७२७ । समाधिमुनिभूशाके नवा कालोपदार्ज । नस्य श्रीप्रक्रिया विधजनमनोभृगयुक्ता सुतम् अलिखापुस्तके शुभ श्रीमान् रामनिर्शिनः ॥ उता माला मनोका रघुपतिपरणार्चितु पूर्तिमाप ॥ [H. T. COLRBROORB.] इति श्रीमन्मीमांसकभट्ठगोविंदमूरिसनुभविनायविधि तायां भावसिंहक्रियायां सुषतं समा ॥ 906. The front page of fol. 1, bears what seems 1483. Foll. 170; size 9 in. by 34 in.; to be intended for a facsimile of the prince's fairly written, in Devanāgarī, about the middle official stamp, consisting of a central circle (with of the last century; seven lines in a page. the legend श्रीरामचंद्ररान) and two concentric rings Bhāvasimha-prakriyā, an elementary, ex- (with the legends करे बोवनदालया, and मेदिनी- planatory grammar, composed by Bhatta Vini- | राजसूनुभाषसिंहस्य मुद्रिका). yaka, son of Bhatta Govindasūri, for Bhāvasimha, [H. T. COLEBROOKE.] eldest son of Medinirūja. The sandhi-,and subanta sections. It begins: 907. एषुपतिमहमोडे भासिंहासनस्यम् 1490. Foll. 2743 size 151 in. by 41 in.; अनुगयुगलमेकत्रापरस्मिन्दधान । fairly good, cursive, recent Bengāli handwriting ·GRAMMAR. 255 (omitting the diacritic point of the r); seven 142 ; svādipadaḥ, fol. 143; tudādipādalines in a page; foll. 209-238 and 242-274, vrivaranam, fol. 144; rudhadipadah, fol. by two different hands from the rest, six lines 144b; tanūdipādah, fol. 145b; kryūdipādahin a page; in places the writing has suffered curūdipādah, fol. 146b; ñyantapāda, fol. from the stickiness of the ink (esp. foll. 18-28). 150b ; sonantapadah, fol. 153b; yan anta- Drutabodha, a Sanskrit Grammar in apho pūdaḥ, fol. 156b; lingadhātupādah-iti risms, with a brief commentary (called Druta parasmaipadapādah, fol. 162; ūtmanebodhini); by Bharatamalla (or Bharatasena), son padapādah, fol. 172; karmabhāvapādah, of Gaurangamallika, and commentator of Ama fol. 174 ; cribhaktipudah; इति सधहरिहरrakosha. It begins : खानवंशसंभवगौरागमन्त्रीकामज-महामहोपाध्यायत्री- प्रणम्य शम्भु भरतेन पालान् भरतसेनकृतायां द्रुतबोधटीकायां तिङनाप्रकरण समान ॥ पदानि विज्ञापयितुं कियन्ति । श्रीरमानापशर्मणः खाबरत ॥ खयंकृतस्य द्रुतपोधनाम्रो III. Krit-prakarana; foll.178-195 and 239- वितन्यते व्याकरणस्य टीका ॥ 274 (paged continuously 1-54). निखिलशिटैकवाक्माया प्रारिप्सितग्रन्थसमाभिप्रायहनिरा- [H. T. COLEBROOKE.] सार्थ खयंकृतस्य व्याकरणस्य वृति चिकीर्षुर्ग्रन्थकारः सकल- गीर्वाणशिरोमणि श्रीभगवन्तं महादेवं प्रणमति अध्ये[7] शिवार्थ 908. तदादी निवनाति च पोन ॥ प्रणम्य पार्वतीनाथं सर्वसिद्धिप्रदायक । 1172B. Foll. 40%; size 134 in. by 4m in.; द्रुतबोधं व्याकरणं भरतेन विरच्यते ॥ ॥ good, recont Bengāli handwriting ; seven lines in a page. अच् ॥ संज्ञाहयकरणं एकस्य ग्रन्यसोकर्या क्वचित स्वरसं- Asubodha, an elementary grammar of San- झया चिदचसंज्ञया व्यवहरिष्यतीत्यर्थः । . skrit, in aphorisms, mixod with verse, with a I. Sandhi and Sup-prakarana.--Iti-samjñā- briof commontary by Rāmakimkara Sarasvati. padah, fol. 9b; 8varasanathipadah, fol. 15b; | The author has followed the model of the halgandhipādah, fol. 18b; sandhinishedha- Mugdhabodha, but with a different system of pidah, इति संधिप्रकरणं fol. 24b ;-shatvana- | technical terms. tvaprakaranam, fol. 420; इति मंज्ञापादः fol. It begins : 47;-ajantaprakaranam, fol. 60b; pum- यस्य स व्यभरडः मुबोधदस्तबरः क्रममल निधायके । lingapādah, fol. 776; strēlingapädaḥ, fol. रामकिरसरस्वती सतामागुचोमिति संतनोति सत् ॥ 786; napumsakapādaḥ, fol. 79; avyaya- सिद्धा साधाः ॥सकारावा वर्णाः प्रसिद्धा याः । असा pādah, इति द्रुतबोधटीकायां सुप्मकरण fol. 80;- इ ई उचललर है जो सो संसः क ख इत्यादि । stripratyaya., fol. 102: this last section is चतुर्दशादौ चाः ॥ पादौ चतुर्दश ये पर्णास्ते घसंज्ञाः म्युः । paged separately, as are the succeeding म. जो ॥ दिशा ही हौ च सौ ॥ पाखानामादौ दिशा Here ought to follow foll. 196-288 मध्ये यौ डौ औ व तो ससंज्ञा स्तः। पादुक्रमी तुल्यौ (paged 1-43), containing the kārakapāda. रलश्रुती । स या इ ई उ भूल रु सात साधु There is no taddhita section. होतकारः ॥ प्रामुः ॥ इयोईयोः ससंज्ञयोर्यो यः प्राकस लुसंशः II. Titantaprakarana.-Iti samjhapādah,fol. | स्यात् । चल॥ परी रूहयोयोः ससंज्ञयोगों यः 1036; bhvādivivaranam, fol. 1326; ada परः स रूसंज्ञः स्यात् ॥ याद्याधामाः ॥ इकाराचाश्चामसंज्ञाः divivaranam, fol. 140b; divādipādah, fol. | स्युः । ॥ याचा गाः ॥ एकारामाचा गसंज्ञा ones. स्युः ·256 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. in a page. lines in a pago. काखा व्याः । ॥ पञ्चशः पक्ष वाः । ॥ शपसवाहितीयाः It ends : इति मुद्धाशुबोध व्याकरणं समान ॥ शाके फाः ॥ शषसा पानामाया द्वितीयाच फसंज्ञाः स्युः । ° ॥ अन्ये भूमिरसपक्षाग्नी पया मेचकपक्षके । गण्डयोगे मौम्यवारे याः।०॥ जीवन्यां ग्रन्थः समासः॥ इत्याशुषोधे सुखसन्धिपादः fol. 4b. This date, Saka 1628 (not expressed in the स्याधास्त्रिशः प्रिद्विपिपिपिषिप्स्यः o ib.; otc. vi usual invertod order), if it does not rofor to the bhakti, kīraka, samūsa, taddhita, etc.; falujetu composition of the grammar itself, probably निनदहिपादः ॥ fol. 20. belonged to the MS. from which the present शमावौदोत् ॥ ० सपदादी दाः ॥ etc., on verbal was copied. [H. T. COLEBROOKE.] flection. It ends : इत्यामुपोधे शुचिधातुपादः ॥ 910. [H. T. COLEBROOKE.] 11758. Foll. 34 ; size 13 in. by 4: in; clear, modern Bongālī handwriting ; seven lines 909. 1405. Foll. 152; size 13 in. by 4 } in. ; šīghrabodha, an elementary manual of the fairly good, modern Bengāli handwriting ; six Sanskrit language, by Sivaprasida. It begins : प्रणम्य परमानन्द सञ्चिदानन्दविग्रहं । The Suddhāśubodha, an elementary Sanskrit शीघ्रयो व्याकरणं क्रियते बालयोधकं ॥ grammar, by Ramesvara. अ इ उ अल ए ऐ पो सौ ह य र व ल प्रण न ऊ It begins: मक द ध प म ज स । साधनाभ्यां प्रत्याहारः। साधा गौरीशङ्करपाद पद्मयुगलं त्रैलोक्यषाञ्छास्पद नव खराः । ते हस्खादिभेदैरनेके । पायो ऽन्येषु नामी । ब्रमश्रीशपुरन्दरादिविबुधैः संसेव्यमान सदा । The sandhi onds fol. 3 ; vowol-bases, fol. 56; नत्वा बालसुवोधनाय शिरसा रामेश्वराख्यो द्विजो consonantal bases, fol. 96; indeclinablos, fol. 10; वक्ति व्याकरणं सदघटित मुद्धाशुबोधं मुदा ॥ feminine affixos, fol. 11. अ इ उ ल ए वो ऐसी खराः ॥ एते खरसंज्ञा The verb section begins : सयाख्यातप्रकिया नि- भवन्ति ॥ अनो ऽयं नुः ॥ अवर्णभित्रो ऽयं खरो नुसंज्ञो भवति ॥ रूप्पते ॥ वक्ष्यमाणप्रत्यया धातुतो ज्ञेयाः । भू सन्नायामित्यादि- अ इ उ चल समानाः शेषाः सन्ध्यक्षराः ॥ शब्दा धातुसंज्ञाः । स च विविधः परस्मैपदी. The samjñāpūda ends fol. 13b; hasanta-pum- The kridanta begins fol. 29; the kūraka, fol. 320; the samāsa, fol. 33. lingapada, fol. 31; hasanta-napumsakapada, fol. 336; strīvihitapratyaya, fol. 43b; kārakapāda, The colophon of the subanta runs thus: fa fol. 531; samūsapāda, fol. 72b; taddhitapāda, श्रीमगुरुनाथपदारविन्दमिलिन्दायिततःशिवप्रसादकृत शीघ्र- बोधे नामवृत्तिः पूर्णा ॥ [H. T. COLEBROOKE.] fol.86. Tho tabantapada begins : धातोस्तिप पस अनि सिप यस च मिप वस मसते जाते अन्ने से साये वे र पहे महे ॥ षट । यात् यातां ॥ विट । तुप तां अन्नु ° ॥ ends 325. Foll. 223; size 12 in. by 4 in.; fol. 128. fair, recent Bengali handwriting ; six lines in The kridantapada begins : धातोः वाम ॥ धातो apage. रूहरे वक्ष्यमाणा यावनाः कृत्मायया.नामसंज्ञा भवति॥ षटपावत् Prabodhaprakāša, a Sanskrit grammar, com- शतृशानौ ॥ सर्वधातुभ्यः शनशानो भवतस्तौ च घटः परस्मैप-| posed, for the use of Saivas, by Balarama दात्मनेपदतुल्यौ त्रिमु लिमु शेगी । Pañcānana. . 911.

·GRAMMAR. 257 ० 1. Namaprakarana begins : Dhātuprakāśa, a dhitupātha arranged accord- शिवासंतोपसंतुष्टः स्वर्गादेहेतुरीवरः । ing to the final lottors, by Balarūma. शिवो वितनुतां शैवं समस्तशिवसविधि ॥ It begins : 2. Akhyataprararana, fol. 42: नमः श्रीगुरवे तस्मै य उद्धर्ता भवार्णवात् । भवार्णवं यच्चरणं स्मृतेः मुख यो मूल जपयज्ञादेरशानभ्वान्तभानवे ॥ तरनि चाख्यातसमुद्रमाविशन् । नत्वा शिवं शैवदमाशुतोषं बालोपकृत्य प्रतनोमि यानात् । अनादिनार्श मदर्य पदापर्व सपाठलोकागमसूत्रधातु धातुप्रकाश बहुवादिसिद्ध । पुनः पुनस्तं प्रणमामि नाविकं ॥ After two more introductory couplets, tho गणोदितानां भ्वादीनां धातुसंज्ञा प्रकीर्तिता। author oxplains his anubandhas, some of which भ सन्मायोचिती संज्ञाने इत्यादि ॥ ० are peculiar, as फ= फणादि, क = यादि, चु= चुरादि- 3. Kritprakurana, fol. 104 : रिमन्तः कधीकृतपुरारातिर्मासीकृतहलाहलः । Then follow the vorbs षधि सङ्गचि लक्षणसंख्या- भस्मीकृतमनोयोनिः शंकरः शं करोतु नः ॥ स्थानयोः। षण्यति पापयति ॥ अर्थचि याबायां। अर्थयते अर्थापयते 0 132 roots in ; 24 in था; 19 in E3B कृतातोच ॥ 25 in ; 23 in 3; 13 in ज; 21 in r; 16 in 4. Stritraprakarana, fol. 140: वन्दे ब्रह्मादिभिर्वन्ध देवैर्देवीपदामुन । T; 6 in t; 25 in totc. It ends: विचवारिशासौत्राः॥१७५९ ॥ इति धातप्रकाशः महात्मामृतमुत्फुल्ल सन्मनोभ्रमराकुलं ॥ समाप्तः ॥ गङ्गेमा त्राहि ते मनः ॥ इति विजश्रीवलरामधिर- चितधातुप्रकाशसंग्रहः समासः ॥ 5. Kurakaprakarana, fol. 155: (H. T. COLEBROOKE.] प्रणम्य वामनः कार्महादेवपदं शुभं । क्रियते बलरामेण कारकादेर्विनिर्णयः ॥ 913. क्रियादिनिमिन कारक ॥ 410b. Foll. 82; the same sizo ; written in 6. Samāsaprakarana, fol. 178 : A.D. 1806, in the Bengāli character; soven lines धेया ब्रह्मादिभिर्देवैयोगगम्या सनातनी। शिवाहिनखशुभ्रांशुचन्द्रिका हदि भासतां ॥ Dhatuprakāśatimpani, a commentary on tho पदानां मिलित ज्ञेयः समासः स्यातदन्वये । preceding work. It begins : वचनमतन्त्र ॥ शिवं प्रणम्य सर्वेश सांदरनमस्कृतं । 7. Taddhitaprakarana, fol. 2076: धातुप्रकाशनन्यस्य टीका कुर्वे यथामति ॥ भक्तामा करुणासिन्धुः शरण्यो मङ्गलप्रदः । ग्रन्थस्य निर्विप्रसमाप्यर्थ कृतं गुरोर्नमस्काररूपमङ्गल सुचाता जगतो शान्तो रामो नो अभीष्टसिद्धये ॥ ग्रन्यादी शिणशिक्षायै निषभाति । . वाहवाच. It ends: इति धातुप्रकाशटिप्पनी समाता ॥ शकाब्दाः See Raj. Mitra, Descriptive Cat. of Sanskrit | १५२॥ after which, added by a different hand : MSS., ii, p. 70. [H. T. COLRBROOKE.] | श्रीषलरामशर्मणः कृतिः ॥ (H. T. COLEBROOKE.] ० गोर्युग्रक . in a page. . 914. 912. 1172F. Foll. 143 size 13 in. by 41 in.; 4108. Foll. 39; size 12t in. by 4t in.; | recent, indifferent, Bengali handwriting; seven modern Bengali writing; six lines in a page. lines in a page.

·258 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Dhätucintamani, a dhätupatha by Visvanatha. of each leaf for a hole to be punched through ; Not quite complete. the first and the last two leaves slightly The author follows the order of the Paniniya, defective. but with many various readings (apparently Canaratnamahodadhi, or'great ocean of gana chiefly derived from Kāšīnītha's Dhātumañjari). pearls,' being a metrical arrangement of the It begins : ganas, with a commentary; composed by Var- यत्रोदेति जगजीवः परमेश्वरताधमः । dhamāna, disciple of Govindasuri, in A.D. 1140. तमखाई चिदानन्दमद्वितीयमुपास्महे ॥ Edited, for the Sanskrit Text Society, by J. अप प्रणम्य सर्वेषां गुरुणां चरणानं । Eggeling (1879-81). This is the MS. K. भानुचितामणिः श्रीलविशनापेन तन्यते ॥ referred to in the preface to part II., p. iii. [F. KIELHORN.] चिन्तामणिं कुरुते काठमाण प्रयोग जिहासवः खलनीर परिहाय भूवे (!) । 916. साख्यातनातमपि मानषकस्य येन विज्ञानमेवमधिरुह्य मुदं तनोति ॥ 9498. Foll. 30%; size 10} in. by 4 in.; वास्यातज्ञानस्य धातुज्ञाननिदानत्वात् प्रथमं धातव एव | fairly good Devanagari writing; nine lines in निगद्यन्ते । ते ऽपि गणस्थसौनसनाधनाशिष्टप्रयोगमात्रमूलभेदा- | a page. धनुर्धा भवन्ति । गणस्यास्तावनिगधन्ते ।। Ganaratnamahodadhi. The text only. This is MS. E. of the edition. भू सत्तायां ॥ परस्मै उदासः ॥ रथक वृद्धी ॥ स्पर्ध संहर्षे । गान प्रतिष्टालिप्सयोः ग्रन्थे च ॥ वा लोटने ॥ गो(! pro- It ends : bably णा) नाथ याबोपतापश्चर्याशीः ॥ दध पारणे ॥ गबहुताशतिथिमिते शके मधुवमासि सिते तथा । बुदि (1) आप्रवणे ॥ निदि शैत्ये ॥ यदि अभिवादनस्तुत्योः ॥ पथ भुजंगतिथी गुरुषासरे शुभदिने पठनाय विपश्चित ॥ भदि कल्याणे सौख्ये ॥ (om. 22 गुर्द, 23 गुद) • bhu संवत् १६६३ मिति माघवदी १२ रोजबुधवार ॥ vidayah ends fol. 8; adādayah, fol. 8b; ju The date, Saka 1538, was probably that of hotyadayah, fol. 9; divādayah, fol. 10; svādayah, the MS. from which this was copied. fol. 100%; tudādayah, fol. 11b; rudhādayah, fol. 12; [H. T. COLEBROOKE.] tanādayah, ib.; kryādayah, fol. 12b. The MS. breaks off abruptly at यु मुगुप्ता (Westerg. 33, 36), after which a different hand has added the colophon: इति विपनापन्यायालङ्कार- 949b. Foll. 1213; size 12 in. by 41 in.; विरचितधानुचिनामणिः समामः ॥ excellent, recent Devanagari writing; foll. (H. T. COLEBROOKE.] 118-121 supplied by a different hand; ten lines 917. in a page. Ganaratnamahodadhi, with the commentary, 915. in a shorter recension ; extremely inaccurate; 3242. Foll. 96; size 12 in. by 4 in.; numerous corrections, evidently made entirely excellent Devanāgari writing, of about A.D. from conjecture, having considerably added to 1500%; thirteen lines in a page; the paper | the original incorrectness. dark brown, as if from long exposure to heat, MS. D. of the edition. and hence very brittle ; space left in the middle It ends : इति श्रीगोविंदाचार्यचरणकमलनिहिापरभ.

·GRAMMAR. 259 किपिदितसकलषेदांतसिद्धांतविरुद्धमाश्रीमज्जगदखिलवृतषहद पुस्तकं यस्य कष्टेन लिखितं मया । पुण्यग्रामेन (!) लिख्यते र्शनादर्शसार्वभौममंडलोमडितपार्श्वयुगलश्रीगोविंदपंडितशिष्यश्री- वासुदेव स्वयं वहि (1) ॥ ° इदं पुस्तकं हस्ताक्षर आपाणिगो- पईमानपंडितविरचितायां गणरानमहोदधिवृत्ती पाख्यातकृता- पिंदवैद्यवस्तिकसोनागोठणे ॥ शितप्रत्ययगणनिर्णयो नामाष्टमो ध्यायः॥ Fol. la, and a fly-loaf at the end, give the [H. T. COLEBROOKE.] title Samāsacakra; and the Icaves are marked स'च' [DR. JOIN TAYLOR.] 918. 0 1933. Foll. 233; size 10} in. by 4 in.; 919. fairly written, in Devanāgarī; seven lines in 2191b. Foll. 2 (foll. 164 and 165 of vol.); à page. sizo 104 in. by 4 in.; fairly written, in Deva- Sarūsacakra, an elementary treatise on nāgari, about A.D. 1650; ten or twelve lines in compound nouns, consisting of three couplets, a fago. The second leaf has been inverted by followed by brief explanations and numerous the binder. examples. Samāsacalera, another elementary trcatise on It begins : the same subject. घोढा समासः संक्षेपादष्टाविंशतिथा पुनः । It begins: नित्यानित्यत्वयोगेन लुगलु केन च द्विथा ॥१॥ चतुःप्रकाराः समासाः । तत्पुरुषो पहुव्रीहि हो ऽव्ययीभा- तबाटधा तत्पुरुषः सप्रथा कर्मधारयः । यश्चेति । तत्र तत्पुरुषो विविधः । व्यधिकरण पदः समानाधिक- समया च बहुव्रीहिर्हिगुराभापितो द्विधा ॥ २ ॥ रणति । ततश्च पोढा समासा उच्चो पुरूषो बहुव्रीहिः चतुर्विधो शेयो ऽव्ययीभावो द्विधा मतः । कर्मधारयो हिरॉईडो ऽव्ययीभावश्चेति । तत्र तत्पुरुषो व्यधिक- तेषां पुनः समासाना प्राधान्य स्याच्चतुर्विधं ॥ ३॥ रणसंज्ञायामष्टवियो भवति । प्रथमाहितीया मामीनभेदाचेति। It ends : सह वन गच्छति नरशिति सवनं । मह सागर सस्यार्थः । समासः संक्षेपात् पडिपो भवति । तापुरुपः गच्छतीति ससागर ॥ इति समासचक्रं समान ॥ ॥ कर्मधारयो बहुव्रीहिदिगुद्वो ऽव्ययीभाषश्चेति । तत्र उन्नरप- दार्थप्रधानस्तत्पुरुषः । द्विगुकर्मधारयो तापुरुपप्रभेदी । ० लज्जासत्रास्थितिजागरणं वृद्धिष्यभयजीवितमरणं । This treatise should end fol. 220 : राजानं यो- शयनक्रीडारूचिदीप्त्यर्थं धातुगणं कर्मकमाहुः ॥१॥ धितवान् राजयुम्वा । सहयुवा। वेदस्यानुषचनं कृतवान् गुज्जरस्थे सरमपुरवासिना भट्टोपपदशिवशंकरामज-भट्ठोप- पदमुखानन्देन लिखितो ऽयं ग्रंथः वाराणस्यां ॥ सपतितमे Then follows a short chapter on Karaka: अथ संवासरे पुरुषोत्तमे मासे सिने पक्षे द्वादश्यां भृगौ लेखः । प्रयोगाः कथ्यते ॥ क्रियायाः कारकसंधप्रयोगत्वादिता तु पाच्या रामचंद्रशरणं ॥ [GAIKAWAR.] क्रिया । कारकस्तु कर्तृकर्मकरण संप्रदानापादानाधिकरणभेदेन पडियः । स कारकः प्रपमातादिपदवाष्यः प्रयोगश्चतुर्विधः । 920. वरि प्रयोगः । 484. Foll. 154; size 163 in. by 6 in.; It ends: अमेरि प्रयोगो वा। Bengali character, European paper ; 4-6 lines रामो विराजते रामो भूमंडलमपालयत् । रामेणोपाय॑ते कीती रामचंद्रेण भूयते ॥ Rāvanabadha, commonly called Bhattikūvya, रामचंद्रो दशग्रीवं परलोकमनोनयन् । an artificial epic on the adventures of Rūma, जनवर्णद्रामचंद्रो मुमुचे स्वयमेव हि ॥ composed with a view to practical instruction खस्ति श्रीनृपशालीवाहनशके १७१० बिलबनामसंवासरे in the less common grammatical forms, and भाद्रपदशुद्ध ६ भृगुवासरे इदं पुस्तकं समा ॥ ॥ लिसिया | ascribed to Bhatti (who is usually identified धनूचान इत्यादि । ॥ in a page. M M ·260 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. with Bhartſiham, whilst others take him to be the son, or oven the brother, of that grammarian. See Rij. Mitra, Notices, vi., p. 144 soq.). The text of the Bhuttilīvya was published, with the cominentaries of Jayamangala and Bharatamallika, Calc. 1828 (reprinted 1868, etc.). [H. T. COLEBROOKE.] 921,922. नत्वा रामपदमरविन्दभवचिद । हिनो हरिहराचार्यः* कुरुते भडिबोधिनों ॥१॥ पूर्वग्रामिकुले कलानिधिनिभं कृत्वा मुमेरूस्थितो भ्राता तस्य नदारो हिमवरो वाणेशरस्तासुतः । [तत्युत्रः प्रथितो भवत् कविवरो नारायणो नामतः सोऽभूदभ्यसनेन शास्त्रनिचविद्याविनोदार्थतः ॥२॥] प्रायो हि मासरधियः कवयः पृपिया सन्ति क्वचित् क्वचिदपि प्रियसाधुवादाः । एक भिया प्रणयिकर्म करोमि नित्यं मध्ये द्वयोरपरमादरवन्तयेव ॥ ३ ॥ अधिकृता पाणिनिमुनिकृतलक्षणलक्षणे अपि सति • On this writer see above, no. 830. III. Pundarikāksha's Kalāpadipikā : नत्वा शङ्करपरणं ज्ञात्वा सकल कलापतत्वं च । दृष्टा पाणिनितन्त्रं वदति श्रीपुण्डरीकाक्षः ॥ १॥ पाणिनिप्रक्रियायों में प्रसिद्वत्वान कौतक । बलापप्रक्रिया तस्मादप्रसिद्धात्र कम्यते ॥ २ ॥ कुलिवन्धनमस्तोममपहस्तमियं मया । कलापदीपिका पक्रे सत्पथालोकनाय च ॥३॥ पत्र कपिना सर्गवन्धो लक्षणसूचनाय It ends : इति महामहोपाध्यायश्रीकानपयिता- मजश्रीपुण्डरीकाक्ष कृतायां भट्ठिनाबटीकायां कला- पदीपिकाष्याख्यायां अयोध्याप्रत्यागमनं नाम द्वाविंशः सर्गः समाः॥ IV. Kandarpasarman's Vaijayanti : बाल पुराणपुरुष वमकुलरमणीमनोभवानन्दं । सजलजलदश्याम कामं श्रीनन्दनन्दन पन्दे ॥१॥ मत्वा गौरीनाथपादारविन्द ज्ञात्वा भावं पमनाभस्य सम्यक । सौपनानी प्रीतये भट्टिकाये चक्रे दीवां धीरकन्दर्पशर्मा ॥३॥ चायन्नदुर्गमतमे विल भट्टिकाव्ये हास्याय केवलमसौ खलु मे प्रसङ्गः। विवेकमस्ति शरणं सुढदो ऽनया दोषास्पृशो गुणलवमहिला हि सनाः ॥३॥ 544, 545. Foll. 754 and 702 resp.; size 17 in. by 10} in.; well written, in the Bengali character; European paper ; number of lines varying. Bhaf/ikivya, with the commentaries of Rāmacandra, Vidyrivinoda, Kandarpasarman, Jayamangala, Pundarikāksha, Bharata, Ilariharucārya ; and an epitome of the work, called Vyākhyāsūra (or Sthūlavyākhyā). Each page contains one (or in the latter part two) sloka of the text in the middle, with the commentaries written (in smaller letters) above and below the text. Vol. ii. begins at ix. 19. We subjoin the beginning and colophon of tho commentaries :- I. Jayamangala's Jayamangalā : प्रणिपात्य पदासुजे गुरोर्विदुषां तोषविशेषसाधन । तनुते जयमालः कृती निजनामाभिधाटिप्पनी॥१॥ कषिकुल कृतिकैरवकरहाटः । श्रीभर्तृहरिः कषिर्भ- द्विकार्य चिकीर्षुः । तस्याशेषाणुभशमनैकप्रयोननश्री- रामचन्द्ररचितरूपस्य । स्वत एव निपायहेन समामि निश्चिन्धन खतन्त्रेण मालाचार परिहरन साकाङ्क्षपधेन ग्रन्थ्यर्थमुत्थापयति । भूदिति ॥ स्वयं सनातनो विष्णुः (cliffers altogether from the printed edition in the first śloka, and very considerably after that). The colophon usually runs: इति भर्तृहरि- (or भदि)काबढीकायां जयमालाख्यायो . II. (Nūrāyaṇa) Vidyāvinoda's Bhattibodhinā: .. . A MS. described by Rāj. Mitra, Notices iv., p. 209, reads fronterat : ; cf. above, no. 880. † The MS. omits this half-stanza.

·GRAMMAR. 261 an विद्यासागरटीकायां कातन्तप्रक्रिया यतः। अनुयाया वर्य धीरा दृश्यता यानतो मुदा । मुपमप्रक्रिया तस्मात् तस्यामेव प्रणीयते ॥४॥ व्याख्यानन्दो न जायन्ते पण्डिताः परनिन्दकाः ॥ ५ ॥ अत्र तावन्महामहोपाध्यायश्रीभर्तृहरिकांपना शब्द महाकाव्यस्य पादौ साशीनमस्कारस्तु निर्देशो पा काययोलेक्षणलक्षितानि महाकाव्यतयाभिधेयानि। अतः कर्तव्यः । सर्गपन्यः काण्डवन्धश्च कृतः । This commentary only oxtonds to vi. 20, It ends : इति श्रीकन्दर्पचक्रवर्तिकृतायां भट्टिटी. where it ends : सार्वधातुक इति दीर्थो न स्यात् कायां [other colophons here add चैनयन्यां] ० अधिक कातन्ते प्रश्चित ॥ V. Vidyāvinoda's Bhatticandrika : The colophon of Sarga II. runs : पन्दे दूर्वादलश्यामं रामं राजीवलोचनं । व्याख्यानन्दे मनोरमे श्रीरामचन्द्रनिर्मिते । जानकीलक्ष्मणोपेतं भनाभीष्टफलप्रद ॥१॥ संपूर्णो द्वितीयः संगै पादृत्ये धीमता सदा ॥ नत्वा तातपदवई ज्ञात्वा ग्रन्थकृदाशयं । of Sarga V: विद्याविनोदः कुरुते टीका श्रीमटिचन्द्रिका ॥ २ ॥ समामः पञ्चमः मी व्याख्यानन्दे विनिर्मिते । जहार रावणो यत्र सीतां श्रीरामशर्मणा ॥ यत्र राम घनश्याम कृपारामं सुखेन सा । कौशल्या मुषुवे मूर्नु सर्ग धादिः प्रकाश्यते ॥ ३ ॥ For another commentary (Sulodhini) by Ramacandra Vīcaspati, seo Rāj. Mitra, सत्र कपिना श्रीधरखामिमनुना भर्तृहरिणा सर्ग- Notices viii., p. 220. बन्यो महाकाव्यलक्षणमूचनाय काण्डपन्धश्च शब्दकाव्य- VIII. The last nine loaves contain लक्षणमूचनाय कृतः । ° । पासोमयादिश्रग्धराबन्दसा समापनमिति पचीत्यादिमालिनीछन्दसा सगैनिर्वाह इति epitomo, or anukramawiki, written in nn दर्शितं ॥ अभूदित्यादि ॥ oxcellent, larger hand : It ends : इति श्रीविद्याविनोदाचार्यकृतायां पथाशेषविशेषेण बालान् युत्पिपादयिषुश्रीमद्भर्तृह- भट्ठिटोकायां तिडान कागडे लुडिलसितो नाम द्वाविंश- रिकृतस्य रामायणानुपायिभयाख्यग्रन्यस्य विषयसंख्या- तितमः सर्गः ॥ छन्दमा प्रकाशेन तद्न्यस्य व्याख्यायो कस्यचिजनवर- स्यातिशयानुरागः समजनि। पनन्तरं च तदभिप्रायविदा VI. Bharata (-sena,ormalla)'s Mugdhabodhini : केनचिद्विप्रेण तदादिष्टेन प तद्न्यस्य व्याख्यासंपण नत्वा शकरमसष्ठगौराङ्गमनकाममः । व्याख्यासाराभिधो ग्रन्थः समकारि ॥ तत्र प्रथमं रुधि- भट्टिटीका प्रकुरुते भरतो मुग्धबोधिनीं ॥१॥० It ends : इति सवैधगौरागमल्लिकात्मनश्रीभ- राछन्दसा अभूवृप इत्यादिना ० It ends : समानेयं भट्टिकाव्यस्य स्थलव्याख्या ॥ रतसेनकृतायां मुग्धबोधिन्या भट्टिटीकायां । At the end of the above soven commentaries, VII. Rūmacandra's Vyākhyānanda : (fol. 6936), a note has been added, likewise in नत्वा श्रीनयनानन्दचक्रवर्तिपदावुन । the Bengali character, cnumorating the autho- व्याख्यानन्दो मया अन्यस्तन्यते याप्रसादतः ॥ १॥ rities (pramāpaka) referred to by the several वारेन्द्रवंशसंभूतश्रीरामचन्द्रशर्मणा । commentators. We extract the more modern तन्यते भट्टिकाव्यस्य टीकेयं स्वान्तकारिणी ॥२॥ and less common names :- सौपनका नवं मूलं शिष्यान् बोधयितुं मया । Jayamangala :-Durqasimha, Vardhamūna- रचिता बहुशो यानात सुधीभिदृश्यतामियं ॥ ३ ॥ misrüh, Sripatidattu. धन्यः श्रीचक्रवतीं निगमगणगुणैर्वर्गसंतोषिता श्रीर् Harihara :-Kitantrapradipa, Kshārcevūmin, धीराः सर्व सभ्याः समितिषु कपित नामधेये तु तस्य । Goyīcandra, Jayamaigalā, Ratnamülā. जानन्यज्ञानधारातिमिरततिरवि शब्दसंतानसिंधु Pundarī kūksha:- Kutantrapradipa, Krama- जातो यो धरियो पदनिकरबलापाटवीकेशरी divara, Jayamaigala, Durga, Durghala, Bha- [F: 08 gavsittikūra, Vidyānanda, Sripatidatta, Svāmin. MM 2 ·262 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Kandarpa:-Kiivyaprakisa, Kramadisvara, 925. Kshirasvāmin, Govindabhatta, Jayamaigala, 2525b. Foll. 11; size 10} in. by 4g in.; Dandin, Durgasimha, Durghala, Bhigavrittikira, | fairly written, in Devanagari, in the earlier part Rabhasa, Ramūnātha, Vardhamīnamiśrāḥ, Vidof last century; twelvo lines in a page; the yānanıla, Vidyāsūgara, Šrīpadma, Supadmapari- writing has suffered, apparently from damp, in sishta.. soveral places, especially on the first three Vidyāvinoda :-Ujjvaladatta, Kalāpaḥ), Kicaleaves. kayamaka, Kshirasvāmin, Gadasimha, Goyi- Kavirahasya, a poem in praise of a Dekhan candra, Candravrittikära, Jayamaigalā, Durga- king Krishnarāja, composed by Haliyudha, simha, Durghala, Devamiéra, Dhātucandrodaya, with the view of illustrating the meaning and Ratnamālā, Rūmūrcanacandrikā, Vidyāsugara, present-stem formation of roots similar in sound Sūradātilaka, Śrīpatidatta, Samgitalāmodara. and form. [A.] Bharata:-Kramadisvara, Kshirasvamin, Ja- It begins : yamangalā, Durgasimha, Devīdāsacakravartin, जयनि मुजित्पादनखदीधितिदीपिकाः । Dhūtucandrodaya, Rantideva, Rämananda (ūcar- मोहान्धकारविध्वंसान्मुक्तिमार्गप्रकाशिकाः ॥ १ ॥ ya), Vidyūnivūsa, Srīpatidatta. लोकेषु शास्त्रेषु च ये प्रसिद्धाः For yet another commentary on the Bhatti- काव्येषु ये सत्कविभिः प्रयुक्ताः । kūvya (Subodhini, by Kumuulānanda), see Rāj. यश्चित्य ताधिविनोदनाय* Mitra, Notices iv., p. 209. शब्दानह धातुभिरुद्धरामि ॥ ३ ॥ [H. T. COLEBROOKE.] एकार्थी एकशब्दाश्च नानाचकवाचकाः । 923. सदृशाभिधानाच भिन्नार्याः सदृशाक्षराः ॥ ३॥ 2537. Foll. 417; size 10 in. by 41 in. एकार्थास्तुल्यशब्दाच निषध्यन्ते ऽत्र धातवः। well written, in Devanagari, in the 16th con- धातुपारायणाम्भोधेः पारोजीर्णधिया मया ॥ ४ ॥ tury; nino linos in a page. अस्त्यगस्यमुनिज्योत्सापवित्रे दक्षिणापथे। Bhatlikavya, with the commentary of Jaya- कृष्णराज इति ख्यातो राजा साम्राज्यदीक्षितः ॥ ५॥ maigala. गोपायति क्षितिमिमा चतुरभिसीमा Colophon as in the Calcutta edition (1828). पापाज्जुगुप्सत उदारमतिः सदैव । [GAIKAWAR.] विन गोपति यस्तु वनीपकेभ्यो। धीरो न गुप्पति महत्यपि कार्यजाते ॥६॥ 924. 730. अग्निं पृणाति पृणति द्विजदेवताश्च Foll. i12 ; size 124 in. by 4 in.; मीणाति वान्धवमनाननिपीन पृणोति । fairly good, modern Bengāli handwriting ; eight यः प्रीयते प्रायषु प्रयते च भृत्यान य प्राययमित : कपिसूक्तरसायनानि ॥ ७॥ Bharata's commentary (Mugdhabodhini) on the Bhattikāvya. • B. orig. विपश्चित चित, corrected (by Cole- The author is said to have lived at Kánchrā. brooke) to उसिनाम : तचित्यता A. C.; उशिय तान pāră in the Hoogly district, about 150 years fosfaatgara D. ago. Rāj. Mitra, Notices vi., p. 145. + वनीयवेभ्यो A. (H. T. COLEBROOKE.] + Thus B (see comm.); प्रीणत A.C. D. lines in a page.

·GRAMMAR 263 in a page. धूनोति चम्पकवनानि धुनोत्यशोक 928. चूतं धुनाति धुवति स्फुटितातिमुक्त। 726b. Foll. 16%3 sizo 121 in. by 41 in.; वायुर्विधनयाँत चम्पकपुष्परेणून good, recent Bengali handwriting%3 seven lines यकानने धपति चन्दनमनरीश्च ॥६॥ कायो न जीयेति नृणाति न यस्य शक्ति Kavirahasya-tēkā, an explanation of the verbs नो जूर्यते भुजबल न जृणाति तेजः । used in the above recension of tho Kavirahasya. यद्विद्विषां जरति चेतसि भोगतृष्णा The MS. begins with the first two ślokas of तेषां वपूंषि विपिनेषु न जारयति ॥ ९ ॥ Halaryudha's introduction, after which it pro- The work consists of 272-274 ślokas; in the ceeds: prosent MS. the numbers run up to 273; no. प्राक्पदार्थों विभमने हंसः धीरोदकं यथा । 262 having been omitted. The last two ślokas विदुषां शब्दसिद्यर्थ सा नः पातु सरखती ॥ read as follows: नयन्ते यद्गुणाः सर्वान् । यस्तावयति दिङ्मुखं । जयन्तीत्यादिश्वोकडयमतिसुषोध ॥ एकाथों ° ॥ एकार्या एकशब्दाशेति । यथा पुषति पोपति पुष्णाति नानाश्चिकवा- श्रिया मृति मडाति सरखत्या च संपदा ॥ घकाः । श्रिपति पति पालिनदहनार्थो । सदृशार्थाभिधा- इति समाप्रमवामगुणोदय नाति सदृशाः शब्दाश्च। यथा पुष्यति पूति । अत्र पुषप- कविरहस्यमिदं रसिकप्रियं । पशब्दो पुष्टिवृद्यर्षी नानाभेदे ऽपि सदृशौ ॥ भिवार्थाः सदृ- सदभिधाननिधानहलायुध - शाक्षरा इति यथा पिति पीवति पत्र वर्णसाम्येपि स्थौल्य- द्विजवरस्य कृतिः मुक्तात्मनः ॥ पानाभ्यामर्याभ्यामायन्नयिसदृशौ ॥ ॥ एकार्थास्तुल्यशदाश्चेति इति हलायुधकृत कविरहस्य समानं ॥ [GAIKAWAR.] यथा नियस्ते निवासयति। अत्र नियस्त इत्यादी नियस साच्छादने 926. इति धुरादी। उभावपि पाच्छादनार्थी। पत्र सदृशशब्दार्थत्वमु- 348b. Foll. 17; 4to ; size 11} in. by 9 in.; पदेशापेक्षया ग्राह धातूनां पिकरणादिननित वैकृत्य संभवात् । large, clear Devanagari writing ; thirteen lines | धातु । ° बनेनोपासितगुरुवमाह । उपासितगुरुणां हि पुंसा in a page; European paper (watermark 1802). प्रबन्धाः सुखरित इत्युपादेया भवन्ति ॥ अस्त्यगस्त्य ०॥ मुषोध Kavirahasya [B]. गोपायतीति गुपू रक्षणे नित्यायः परस्मैपदी। जुगुप्सत इति गुप In tho margins of the first few pages, Cole- | गोपनकासनयोः भूवाद्यात्मनेपदी नित्यं सननः । गोपयोति brooko has noted the roots with their (Sanskrit) | चुरादौ पट पुट इत्यादि दण्डकपाठे गुपूधातुरप्रकाशनार्थः । meanings and class-numbers. गुप्पति इति गुप प्याकुलत्वे दिवादी ॥ पृणातीति पृतपणे [H. T. COLEBROOKE.] | बयादी पृणतीति पण प्रीणने तुदादी प्रोणातीति प्री तपणे 927. यादी पृणोतीति पृ तर्पणे स्वादिः प्रीयत इति प्रोम् प्रीती दिवादिः । प्राययनीति प्रोम् तर्पणे चुरादौ आधुपादिषु पठ्यते 8900. Foll. 10; size 9} in. by 4t in.; यत्र निनपक्षे वा रहणसामर्थ्यात् न्यादिविकरण शव भवति । fair, small Devanāgari writing ; 10-12 lines in प्राययन्तीति प्रोणयनित अत्र स्वार्थादेव धातोथुरादिनिधि कृते a page. वृधादिः धादित्वात् धीम् प्रीम कातन्वमूत्र च (iii. 6, 24) The same work. [C.] The MS. is dated Samvat 1811. धूममीणायो ने] नृताति धानुवृत्त (!) धानुप्रदीपादिष्वेवं धातु- [H, T. COLEBROOKE) पारायणे नैव सामान्य ग्रहमी सत एव मीणयमोति क्वचिापाठः॥. It ends : ॥ २७१ ॥ नीम् प्रापणे भुवादिः नय धरणे * केशरपुषरेणून चंदनवनरीश्च B. C. भुवाचामनेपदी मृड धरणे भुवादिपायोः ॥ [२७२] ॥ समामेय + नयति ° A; तणाः सर्षे A. C. * यो मृडति महाति सरसापा च यः सदा B. (H. T. COLBBROOKE.] टीका॥

·264 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 929. धर्मे व्याप्रियते पिपर्ति पृथिवीं यः पारयत्याश्रम शश्वापारयति व्रतानि विधिवद ब्रबैकाताने स्थितः । 45b. Foll. 16%3 size 9 in. by 34 in.; सर्वस्यापि च पूरयत्यभिमत यः किचिदापूरयेत् indifferent Devanagari writing of the latter part of last century; 10-13 lines in a page. पूर्यते च मनोरयाः मुकृतिनो यस्यार्थसंदर्शनात् ॥९॥ Kavirahasya-vivriti, another commentary on यस्याहः धयति क्षति रिपवः ॥१०॥ tbo same recension of the Kavirahasya. धुनोति चंपकयनानि ° केसरपुष्परेणून् । It begins : गोपायतीति । गुपू रक्षणे भौवादिकः । ० चंपकमंजरीश्च ॥ ११॥ मुगुप्सते निंदति । गुप गोपन कुासनयोरयमपि भीवादिको नि- यो धर्म श्रुतिनिर्मलेन मनसा मीमांसते ॥ १२ ॥ दायां नित्यसव॑तः । जुगोपयतीति गुपू रक्षणे चौरादिकः । This seems to be the recension roferred to गुप्पतीति गुप व्याकुलत्वे देवादिकः ॥ ६ ॥ अग्निं पृणातीति by Prof. Bhandarkar in his Report (1887) on पृ पालनपूरणयोः व्रमादिः प्यादित्वाइसः । ० the Search for Sanskrit MSS. in the Bombay It ends : ॥ २२ ॥ नयंत इति णीम् प्रापणे स्वादिरुभ- Pros., 1883-4, p. 9. Sloka 168 of the present यपदी । सतो नयतीत्यपि सिड॥ [२७३] ॥ इति कविरहस्य- MS. (164 of the comm.) runs as follows : विवृत्तिः ॥ (H. T. COLEBROOKE.] तोलयात्यनुलं शत्या यो भारं भुवनेश्वरः । कस्तं तुलयति स्पाम्रा राष्ट्रकूटकुलोद्भवम् ॥ 930. and st. 185 (comm. 182): '2539c. Foll. 20%; size 91 in. by 4} in.; सोमं सुनोति यज्ञेषु सोमवेशायभूषणः (१) । well written, in Devanagari, about A.D. 1650%3B पुरः सवति संग्रामे संदनं स्वयमेव यः ॥ 10-12 lines in a page. The corresponding slokas (206 and 242) of Halkinyudha's Kavirahasya, in a different re tho other rocension read thus : cension from that contained and explained in यस्तोलयति दादियकर्दमे पतितानरान् । the foregoing MSS. The MS. (D) begins: तुलयापि देवेंद्र संग्रामे भुनविक्रमात् ॥ जयंति यथा मुवति संग्रामे स्वयमेव जवेन यः । प्राणायामश्रमोद्भूतखेदाः पातु वः शिवः । सोमं मुनोति यज्ञेषु परलोकजिगीषया ॥ गंगोपगृहनधात्या पार्वत्या वीक्षितः क्षणम् ॥ २॥ This MS. has 301 couplets, ending thus : लोकेषु शास्त्रेषु च ॥३॥ सनुकूलति यो धर्ममनुकलयति द्विजान । एकार्या एकशब्दाच भिन्नार्या एकवाचकाः । इंधे यस्य मतिनित्यमेधते श्रीश्च सर्वदा ॥ ३०० ॥ तुल्यार्थी तुत्यशब्दाच नानार्थाः सदृशाधराः ॥ ४॥ इति समासदामगुणोदय एवार्थाः समशदाचं ॥५॥ युग्मन् ॥ कविरहस्पमिद रसिकप्रिय । चस्यगस्यमुनिज्योखापषिचे ॥६॥ सदभिधानहलायुधसंज्ञक- गोवायति क्षितिमिमा चतुरमिसीमा द्विजवरस्य कृतिः मुक्तात्मनः ॥ ३०१ ॥ धीमान धर्मवचनाच मुगुप्सते यः । इति कविरहस्य कायं समान ॥ [GAIKAWAR.] वितं न गोपति यस्तु वनोपकेन्यो 931. पोरो न गुपति महत्यपि कार्यभाते ॥ ७ ॥ अग्निं पृणाणि पुणति हिनदेवताश 2539d. Foll. 29; size and handwriting as प्रीणाति सज्जनमनांसि पृणोति धर्मे । of preceding MS. यः प्रीयते प्रणयिषु प्रयते च बंधन Kavirahasya-likavacūri, a commentary on the ये प्रीणयति कविसक्तिरसायनानि ॥ ॥ second reconsion of the Kavirahasya.

·GRAMMAR. 265 933. I. a. c. It begins : गोपायातीति । गुपू रक्षणे भ्वादौ । गुपि गोपनकासनयो- वादिः । लोकृत करघुलपुलोवृधगुपधूपेति । चुरादौ दंडकथा- 25420. Foll. 2 ; size 10 in. by 4} in.; कथानुस्तादयें चतुथीं। वितदानेन याचकान वंचयति । गुपच well written, in the Jaina type of Devanagari, व्याकुलत्वे । कार्यमेव कार्यजात । स्वार्थे जातप्रत्ययः ॥ ७॥ परिन | about A.D. 1650. I. Foll. 1 and 2a contain tho ganas 8vartili पृणातीति। पृश पालनपूरणयोः पादौ। पृणत प्रीणने नुदादी। पृट प्रीती खादौ । प्रोग् च प्रीतौ दिवादौ । ० (Pan. I., 1. 37), cadi (I. 57), and a gana, The systom followed by the commentator is beginning with tatah, atra; and, finally, evidently that of Hemacandra's Dhūtupārāyaṇa. à rumber of declensional and conjuga- Tho MS. ends : अनुपूर्यः कूल धरणे भ्वादौ । अनुकtional forms (prathamūdivibhaktyantapra- लान्करोति णि बहुलमिति णिम् । प्रि इध्य प्रदीप्तौ [? 1. प्रि tirūpakah and tibūdivibh.]. The margin इंधैप दोषौ Dhatup.] रूपादौ । एधि वृद्धौ भ्वादो। श्रीशब्दः of these pages contains glosses, partly समानौ मंगलार्पः ॥ इति कविरहस्यटोकावरिः ॥ in Sanskrit, partly in Bhasha. [GAIKAWAR.] II. Fol. 26 (19 lines) contains a passage of 28 slokas from a Koshu, beginning: 932. रुक शोभाकिरणेच्छामु वाग् भारत्या वचस्यपि । 3244. Foll. 33; size various ; well writ- सद् विद्यमाने सत्ये च प्रशस्तार्चितसाधुपु ॥ ten, by Lali Mahato Bariya ; European paper. ककुद् भपतिचिडू स्यात् प्रधानवृषभाजयोः । Foll. 4 and 9 resp.; size 8| in. धूर्यानवदने भारे पूः शरीरे पुरे तथा ॥ by 64 in.; 14-16 lines in a page. [GAIKAWAR.] Grammatical fragments. a) Rules and examples regarding the forma- 934. tion of denominatives and intensivos. 2924. Foll. 10%; size 13t in. by 3 in.; Bog. क्यडेव श्यामायते दुःखादयो वृत्तिविषये तद्वति 4-16 lines in a page. वते. Specimens of various alphabets, viz. Grantha, e) The beginning of a Dhātupitha : भू समायो॥ Uriya, Tibetan, Devanagari (the ordinary चिन्ती संज्ञाने ॥ सत सातत्यगमने ॥ modern character as well as that used in From fol.3, roots arranged alphabetically Buddhist, books and the lapidary character in (in separate lines), with anubandhas and Chinese Buddhist inscriptions), Bengali, Guja. meanings : अघात व ताकृतौ । क. पंगत. rati and Tolugu. क. पदे : लक्षणे ॥ The description on tho title-page is 'Various II. b. d. Foll. 3 and 17, Biz0 91 in. by | sorts of letters found in Karandavyuha.' 7 in.; and 121 in. by 72 in. resp.; 15-23 [B. H. HODGSON.] lines in a page. Fragments of poetry, and copies of 935. inscriptions; in fact, specimens of penmanship; d) also including three leaves, 3243. Foll. 181; size 143 in. by 9 in.; containing the names of the days of the Devanāgari character ; written by a European fortnight; the lokapālas, and the numerals. | hand, for the most part in three columns ; [SIR CH. WILKINS.] many pages left blank.

·266 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Grammatical notes and paradigms, Foll. 1-2 contain the alphabet and conjunctions of lettors; 3-9 blank; fol. 10, case-endings, and somo grammatical torins ; foll. 11-32, declensional paradigms; foll. 326-33, degrees of comparison ; foll. 34-37, formation of fominines; foll. 38-43, pronominal declension ; foll. 44-45, personal terminations; foll. 46-131, conjugational paradigms. [H. T. COLEBROOKE, the Grantha character, explained in Latin. It bears the same title as that of Paulinus a S. Bartholomæo, viz. Sidharubam seu Grammatica Samscridamica. It is similarly arranged, and contains on the whole the same paradigms, though it is much more concise in the explanatory part. [Mack. COLL.] 10. PRĀKRIT GRAMMAR. 939. 936. 11200. Foll. 18; size 12 in. by 44 in.; 1086. Some sixty folio leaves of European legibly written, in Devanāgarī, towards the end and Indian paper. of last century ; ton lines in a page. Various grammatical and lexicographic ma- Prūkrita-prakāśa, a grammar of the Prūkſit dialects, by Vararuci ; with Bhumaha's comterials, compiled by, and for, Colebrooku. [H. T. COLEBROOKE.] mentary, entitled Manoramā. Tho work has been editod by Prof. E. B. 937. Cowell (1854). [H. T. COLEBROOKE.] 3109. Foll. 93; size various ; Devanāgari and English. 940. 2160. Some of Colebrooke's grammatical materials. Foll. 21, the first of which is a) Foll. 43; size 194 in. by 12 in.; Cole- missing; size 11 in. by 4 in.; legibly written brooke's manuscript copy of the 24th in Devanāgari; ten lines in a pago. chapter of his Sanskrit grammar; treating Another copy of the Prūkſita-prakāśa, with of the 2nd and 3rd classes of verbs. the Manorama. b) Foll. 12; size 17 in. by 11 in.; a compila- The MS. begins from Bangut in the comment tion of derivatives from verbs of the first class of the Dhātupātha, with references to, Dated : संवत् १६९० भाद्रयावदहितीया लिखितं ॥ and quotations from, commentaries, Koshas [GAIKAWAR.] and grammatical works; and English equi- 941. valents both of the roots and derivatives. 15030, Foll. 77; size 114 in. by 4 in.; c) Foll. 38; size 15 in. by 9} in.; derivatives from verbs of the remaining classes. legibly written, in Devanāgari, in the latter [Sıe E. T. COLeBrookE.] part of last century; eleven lines in a page. Präkrita-samjivani, & commentary on the 938, Prākrita-prakāša, by Vasantarāja. Imperfect 2873. Foll. 65; size 12 in. by 8 in. at the beginning; the MS. commencing in the The MS. copy of a Sanskrit grammar; in middle of the comment on i. 2. on I. 5.

·GRAMMAR. 267 . It ends : इति घसन्नराजविरचितायां प्राकृतसन्नीवनी- नातिषिस्तृतदुरागमवि[प्र] कीर्ण- वृत्ती निपातषिधिरटमः परिछेदः समामः ॥ शब्दानुशासनसमूहकर्थितेन । Cf. Cowell, Praleritaprakisa, p. x.; Pischel, अभ्यर्थितो निरवमं विधिवद्यपत्र De Grammaticis Prīcriticis, p. 17. शब्दानुशासनमिद मुनिहेमचंद्रः॥४॥ [H, T. COLEBROOKE.] [H, T. COLEBROOKE.] 942. 583. Foll. 88; size 12} in. by 41 in., 943. indifferent, modern Dovanagari writing ; eleven 784b. Foll. 36; size 92 in. by 3} in.; lines in a page. fair Dovanāgarī writing of about tho middle Hemacandra's Prūksit grammar in four pūdas of last century; eight lines in a page. of sūtras, with a všitti ; forming the cighth and Pādas I. and II. of the samo work. A last adhyāya of the author's Sabdūnusāsana, or good MS. with numerous marginal glossos. Siddhahemacandra. A complote, but very [H. T. COLEBROOKE.] inaccurate, copy. The work has been edited, in tho Roman 944. character, with a Gorman translation and notes, 2900. Foll. 288; 4to.; size 9t in. by 7 in.; by R. Pischel, 1877, 1880. See also Aufrocht, | European paper (watermark 1806). Cat. Bodl., nos. 410, 41]. The Prikrit words, cited as examples in At the end this MS. contains the four ślokas Hemacandra's Prākrit grammar, written in one (referred to by Aufrecht and Pischel), according column on each page, with the Samskrit equito which Hemacandra (A.D. 1088-1172, acc. to valents, both of them written in tho Bengali Bhão Dūji) composed this grammar at tho character. These two columns are followod by request of Jayasimhadeva, or Siddharāja, a tho English oquivalents, and, from p. 10, also descendant of Mūlarāja, of the Cālukya family. by the transliterated Prükşit and Samskrit इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचितायां सिद्धहेमचंद्राभिधानखोपज्ञ- | words written in load pencil. शब्दानुशासनवृत्ती ० अष्टमाध्यायः समानः । समानेयं वृत्तिः । According to Prof. Pischel (Hemacandra's अथ सूत्रसंख्या सूत्र १११९ ॥ Grammatik der Prakritsprachen I., p. vii.), this पासीदिशापतिरमुद्रचनुः समुद्र]- list is incomplete and compiled from untrust- मुद्रांकितक्षितिभरक्षमवाहुदंडः। worthy MSS. [BIBL. LEYDENLANA.] श्रीमूलराज इति दुर्धरवैरिकुंभि- 945. कंठीरवः शुचिघुलुक्यकुलावतंसः ॥ १॥ तस्यान्षये समजनि प्रबलप्रताप- 3218. Foll. 88%; size 10} in. by in. तिग्मद्युतिः क्षितिपतिर्जयसिंहदेषः । fairly written, in Devanagari, about A.D. 1550%; येन वर्षशसवितर्यपरं सुधांशी seven, from fol. 17 eight, lines in a page. श्रीसिद्धराज इति नाम निज प्यलेखि ॥२॥ Präkrita-candrikā, & Präksit grammar, by सम्यग्निषेव्य चतुरचतुरो ऽयुपायान Krishna Pandita, son (and pupil) of Sesha चित्योपभुज्य (1. मि.) च भुवं चतुरविकांचों । Nrisimha. विधाचतुष्टयविनीतमतिर्जितात्मा The work is modelled after the author's कामवाप पुरुषार्थचतुष्टये यः ॥३॥ Padacandrika (above, no. 903).

·268 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 946. It begins : अलिकुलमैडितगराई प्रत्यूहव्यूहतिमिरमार्तराई । सिन्दूरारुणगुण्डाई वेतण्डतुण्डमवलखे ॥१॥ कलितकलमपुस्तन्यस्तहस्तासमुद्रा दिशतु लिखनशुद्धिं शारदा सारदा नः । प्रतिवदनसरोज या कवीनां नवीनी वितरति मधुधारां माधुरीणां धुरीणां ॥ २ ॥ श्रीनृसिंहगुरोर्नत्वा पदपजतन । विशदार्थी शिशुहितां कुर्वे प्राकृतचंद्रिकां ॥ ३ ॥ प्रकृतिः संस्कृतं तत्रभवत्वात्प्राकृतं स्मृतं । तवं तत्समं देशीत्येवमेतत्तिधा मतं ॥४॥ प्रकृतिप्रत्ययाशाभ्यां विकृतं तवं यथा । गोरीमा देउ सोहगा सामिद्धिं पाण्र्ड सई ॥ ५ ॥ यत्केवलप्रत्ययाशे विकृत तत्समं यथा । हरिणो घरणे पारू नुमो कमलकोमले ॥६॥ इति सामान्यविधिप्रकाशः fol. 11; follow modifications of letters to fol. 350%; इत्यध्ययानि fol. 383 declensions, numerals, etc; इति ० स्थानप्रकाशः संपूर्णः fol. 58 (numbored 57; two leaves being marked 28). Tho Tinanta (paged separately 1-30) begins : सथ तिको निरूप्यते ॥ थातोहलंतस्यादतः । हलंतस्य था- तोरते सकारः प्रयोक्तव्यः । भमइ । उपसमइ । तुधइ । कुणइ । किणइ। हणइ। हलतस्य किं। होइ। जम्भाइ । लोप्या विकरणाः क्वचित् । संस्कृते सिद्धरूपे प्राकृताः शवादयो धिकरणा निवत्याः। होइ । तुधइ । मुमइ । मरद । करद । क्वचित् कि । जपद ॥ Fol. 81 इति तिनाप्रकाशः ॥ * ॥ कातुम्तव्येषु येत् ग्रहः । शादिषु परेषु ग्रहेदित्यादेशः स्यात् । घेवूणा । धनुषाण । कचिन्न भवति । गिणिहरू । तुम येर्नु । तष्य । पेनचं ॥ वचेस्तु It ends: नदिमा पदचंद्रिकानुनाता प्रणुतां प्राकृतचंद्रिका विदग्धाः । परिशील्प चिरादपास्ततापा: कविगोष्ठीषु विहारमातनुध्वं ॥ १ ॥ इति कृतिपरितोषप्रार्थनालंपटेन प्रकटितपरभागा शेषकृष्णेन सेयं । रपयतु गुरुतोष शेषवंशावतम गुरुमिह नरसिंहं प्रापिता तत्पदाने ॥२॥ इति श्रीकृष्णपंडितपिरचिता प्राकृतचन्द्रिका समाता ॥ [१] 1106. Foll. 47; sizo 12} in. by 4 in.; modern Bengāli writing, by two or three different hands; sevon or eight lines in a page. Pralerita-kalpataru, a grammar of the Prikrit dialects, by Rama Tarkavigasa. It consists of three chaptors (or branches, sakha), which are subdivided into (10, 3, 3) clusters (stavaka), consisting again of paragraphs or stanzas (called flowers, kusuma). The work begins with an introductory section, which is, however, incompleto: of 14 kusuma only a fow ślokas romain, and theso partly in a very corrupt condition, the first two leaves being writton more carelessly than the greater part of the Ms. It begins : नमो गणेशाय॥ प्राच्यभवदिवा लाभोरकर्णाटकमध्यदेशनाः॥ स्युगुजेरद्राविडपश्चिमेभना इतसिक सचितवघसस्मात् । दे भूयांस इतोह सूरवोपएशन्याहं मूलोपवसिता मम ॥ कांककयकशूरसेन (1. कैकेयक २) पाचालगौडप्रभवक्रमेण समागधद्रावडमूख्मभेदं भाषाविशुई मतमर्यशुद्धं ॥ २ ॥ तथा चतुःपादविशुद्धमन्यदत्तत्वमेकादशथा तदित्यं । तेषां स्थितानामशिर्षदौ न सन्ति वोधे सघवोधुपाया॥ १२ ॥ एतासु लग्नेश्वरभापितामु भाषामु कौतूहलशालिनो ये। तेषां प्रमोदाय कृतिममैषा सेवादिकाव्यानि पदान्यकारि ॥ सर्वासु वाचाखिह हेतुभूतां भाषां महाराष्ट्रभवा पुरस्तात् । निरुदयिष्यामि यथोपदेश श्रीरामशर्माहमिमा प्रयत्नात्॥१४॥ इति प्राकृतकल्पतरौ चतुर्दशकुमुमैः स्वरूपनिरूपणं ॥ * ॥ तत्राग्रे वक्ष्यते । अदनात्सुरोत् (Varar. , 1) । नपुंसका- सोविंन्दु (5, 30)। इदुदन्तयोः सो दीर्घः । पदान्यस्य हलो लोपः (4, 6)। इति ° चतुर्विशतिभिः कुसुमैरवस्तषकं fol. Gb ; इति घोडशकुसुमैहितीयस्तवकः fol. 8b; इति ° विशतिकुसुमैयु- कस्तवक: fol. 12; विंशतिकुसुमैः सन्धिस्तवकः fol. 14b;- (?) some omission at fol. 19, where parag.24 is followed by 14; the end of the 6th and beginning of 7th stavalka apparently wanting :- वोत् ॥ ० .- ·LEXICOGRAPIIY. 269 . ० इति ° पत्रिंशकुसुमैः सुबास्तवक: fol. 22 ; ° पञ्चदश] Amarasimha's Namalingānuśūsana, usually कुसुमैस्तिऊन्तस्तषक: fol. 26; °वाचत्वारिंशाकुसुमैलादिस्तयकः | called Amarakosha. Carefully corrected throughfol. 38b; इति ° प्राकृतशासने कल्पतरौ दशभिः स्तवकैः | out. प्रथमशाखा निरुता ॥ fol. 34. Edited by H. T. Colebrooke (1808 and 1825) विरच्यते संप्रति सौरसेनी and A. Loiseleur Doslongchamps (1839); as पूर्वव भापा प्रकृतिः किलास्याः । also repeatedly in different parts of India. इति ° अष्टचिंशकुमुमैः प्रथमस्तवकः fol. 37; ° द्वात्रिंशत्कम A new edition of the text, with tho com- मैहितीयाख्यायां मागध्यर्धमागधीदाक्षिणभाषानिर्णयो नाम montaries of Kshērasvāmin and Bșihaspati Rüya- द्वितीयस्तवकः fol. 39b; इति ° एकत्रिंशत्कुसुमैस्तृतीयस्तवकः। | mukuta, is now being brought out by Anun- इति त्रिभिः स्तवकैद्धितीयशाखा निरुता ॥ fol. 42. doram Borooah, at Berampore (part ii. to i. 5,5.). निरुच्यते संप्रति नागरादि- [II. T. COLEBROOKE.] क्रमादपर्भश इह प्रसिया । . 948. इत्यपर्भशस्तषक: fol. 453 °द्रावद्माद्यपभशस्त वक: fol. 463 2808. Foll. 86; size 9 in. by 7 in.; follow tho Puiścci and Pūncili. modern Devanāgarī writing ; 17-19 lines in a It ends: एवं लक्षदृष्ट्या सर्वासां भाषाणां संकरो द्रष्टव्यः॥ page; bound in the European stylo. इति प्राकृतशासने कल्पतरी पञ्चदशकुमुमैस्तृतीया शाखा निरुक्ता॥ Amarakosha, with a partial interlincar En- इति श्रीरामतर्कवागीशभट्टाचार्यविरचितसमस्त पञ्चाशत्तिशती- glish translation. विनिर्मित शाखात्रयेण फलवान् कल्पतरुः संपूर्णः ॥ A noto on the cover states, that “ the whole Thon follow three indravajra half-stanzas, was fairly copied out by Sir Charles Wilkins, tho last two of which run thus : with tho addition of notes and rondorings." तुसैव (?) तुष्टयै फलवान् सुपधैर् [SIR C. WILKINS.] आवोदितः (? सारोपितः) कल्पतरुस्त्रिशाखः। नंनम्य लस्रोदरपाद पर्य दनयधभूपालमिते शकान्दे॥ 2413. Foll. 112; size 7} in. by 41 in.; If this dato (Suka 1603 = A.D. 1680) does | fairly good, modern Devanagari writing; 8-10 not refer to the composition of tho book, it lines in a page; foll. 37b and 38 are left blank. Amarakosha. must belong to a foriner MS. On this MS. cf. Lassen, Institutiones Lingua A note, written in rod pencil, on the fly-leaf, Pracriticæ, p. 19 seq. [H. T. COLED ROOKE.] and signed C. W., states that it is perfect copy," though a former owner had called it, on the same leaf, " Tho Ammar Kosh compleat (!) in 3 parts.” The MS., though pro- II. Lexicography (Kosha). bably not very defoctive in extent, is certainly 947. [R. JOHNSON.]] not very correct. 258, Foll. 93 (one of which, 77, is left 950. blank); size 11 in. by 9 in.; good, large De 2338. Foll. 1143; size 10 in. by 4 in.; vanagari handwriting ; 14 lines in a page; good, modern Devanāgari writing ; seven or European paper (watermark 1802); bound in | eight lines in a page; foll. 14a and 27b are left the European style. blank. 949. a very im- NN 2 ·270 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Amarakosha. Incomplete, and rather in. Morg. Ges. xxviii. (1874), p. 103 seq., where a correct. The MS. ends with sloka 31 of the list of the authorities quoted by Kshirasvūmin 10th (sūdra-) varga of kūnda II. is given. [GAIKAWAR.] Kanda III. is paged soparately (1-80); fol. 8 of which (or fol. 190 of the vol.) is left blank, 951. the commentary on III., bl. 4-9 having been 2475. Foll. 87%; sizo 11 in. by 8 in.; omitted. logibly written, in Devanāgari ; seven lines in It ends: इति भट्टधोरखाम्युत्प्रेक्षिते उमरकोषोहट्टने a page; modorn; bound in the European style. | सामान्यकाउस्तृतीयः संवत् १८५८ सापाढे मासि समातम् ॥ Amarakosha. Kānda II. [R. JOHNSON.] (H. T. COLEBROOKE.] 952. 953. 495. Foll. 268; size 12 in. by 6 in.; cloar Devanāgarī writing; 8-12 lines in a pago. The same work, apparently copiod from the preceding MS., each pago containing tho same amount of matter. On fol. 190 (or fol. 2 of book iii.) the same omission occurs. Dated Samvat 1867. (H, T. COLEBROOKE.] 2778. Foll. 268; size 121 in. by 43 in.; legibly writton in Devanagari; 9-11 lines in a page. Amarakosha, with Kshirasvamin's commentary, entitled Amarakoshodghātuna. The text occupies the middle of the leaves, enclosed at the top and bottom by the commontary, in somewhat smaller writing, The commentary begins: दिश्याच्छिवानि शिवयोस्तिलवायमान- गोरोचनारुचिललाटविलोचनं नः । अन्योन्यगाढपरिरंभनिपीडनेन पिंडीभवन बहिरिव स्फुटितो ऽनुरागः ॥ १॥ अधाप्पभिन्न मुद्रो यो ऽयाधिभिरमरकोप रप बुधाः । रहाट्यते यथेच्छ गृहीध्वं नामरामानि ॥ २॥ प्रकृतिप्रत्ययवाक्यस्त समस्तैर्निरुक्तनिगदाभ्याम् । इति समाप्टे. पपिभिर्नामां पारायणं कुर्मः ॥३॥ भग्ना अभिधानकृतो विपरीतारश्च यत्र विधाताः । नामानि तानि भर्नु गहनमहो अध्यवसिताः स्मः॥४॥ सहमो यः समुहास: धीराः सोऽपि मंस्यते । चांद्र इत्यत्र किं कुर्मो गतानुगतिक जगत् ॥५॥ जाता विश्वसृजः क्रमेण मुनिभिः संस्कारमापादिताः शब्दाः संघसनादसाधुभिदपभ्रष्टाः स्य भो भ्रातरः । वाग्देष्याध कृता मदेवशरणा मात्रा पतो उस्मान मया न्याय्य वार्मनि पर्तनाय पद वृत्तयः कस्सिताutn Cf. Prof. Aufrecht's paper on the commentaries on the Amara kosha, Zeitsch. d. Deutschen 954,955. 541, 542. Foll. 182 and 243 resp.; sizo 17 in. by 5 in. ; well written, in the Bengāli character, towards the ond of last century; eight, sometimes ten, lines in a page. Padacandrikā, a commentary on the Amarakosha, by Brihaspati, surnamed Rüyamukuta, son of Govinda. It begins : सध्यास्ते यः सर्व ध्रुव ईदृश इत्यगोचरो वचसः । सहमिति संविद्विषयः पुरुषः [स] परपुरातनो जयति ॥१॥ हेतुर्महा:* समा सत्यपि जगदुपरि गौरवं यस्याः । श्रुतिपथनवप्रतिमा (!) शक्तिः सा किल करोतु मे कुशलं ॥२॥ * The introductory ślokas 2 seqq. (which are not numbered in one MS.) are omitted by MS. 558, as also by a MS. described by Raj. Mitra, Notices iv., no. 1702.

·LEXICOGRAPHY. 271 . श्रीवासलाञ्छनपदयपप्रशाद 956. गङ्गापयोज्यहविगाहनहीनपात् । मायाप्रतिग्रहनिवर्तनसत्प्रतिज्ञा 558. Foll. 212; size 121 in. by 41 in.; गोविन्दनामजनकालनकानुकारात् ॥ ३॥ well written, in Dovanagari, about A.D. 1750%; भर्तृवतागणशिरोमणितां गताया: ten or eleven lines in a page. The MS. is सोमानिनीगणशतैरपि नन्दितायाः । paged in three separato parts of 73, 22 and दानवतीयविधिसाधितकीर्ति सीम्रो 118 leaves rosp. ; each of which was copied by a मातुश्च शीलधृतनीलसुखायिदेव्याः ॥ ४ ॥ differont hand, with the exception of the latter यो ऽभूद् यस्य च योपिदगुतगुणा भूयो रमा निर्धता half of part 3 (from foll. 168 to end) which is धने यः कविचक्रवर्तिपदमप्याचार्यवर्यश्च यः। in tho samo handwriting, as part 1. In the राढायामपि गाढनिर्मलकुलच्छत्रं कुलीनाग्रणीर paging of part 3, nos. 91 and 92 are found on यः प्रापन प्रणतः पर हरिपदद्वन्द्वारविन्दे च यः॥५॥ ono and the same loaf. ज्योतिष्मम्मणिपुनरननरुपिं हार चलाकुण्डले Padacandrikū. Incompleto. Tho MS. breaks रलीपछुरिता दशाङ्गुलिजुपः शोचिप्मतीरूमिकाः । off abruptly in the brühmaṇavarga (II. 7, यः प्राप्य द्विरदोपविष्टसकलसानैरविन्दबृपाच * 11.57). छत्रेतैस्तुरगैश्च रायमुकुटाभिख्यामभिख्यावतीं ॥६॥ The work was composed in Salka 1353 (A.D. यत्पुत्रा नृपमन्त्रिमूलमणयो विश्रामरामादयः । 1431), as is stated by tho author in the Soction ख्याता दिग्जयिनामपीह नयिनो लोके कवीन्द्राश्च ये । on Time and the yugas, fol. 49 of our MS. ब्रमाण्डामरपादपादिसहित ये ज्दुस्तुलापूरुप (MS. 5.41, fol. 56): एवं चतुर्युगः काल ऋतुसंध्यां शकात तसहन्यविशेपनिर्मितकृतः कृत्स्नेषु शास्त्रेषु ते ॥ ७ ॥ (! MS. 541 ° संख्याशकाः) स्मृतः । ज्योतिषे तु वश्चिमैत्रा पुण्यां पण्डितसार्वभौमपदवीं गौडावनीवासवाद - (i.e. 1728, tho Kritaayuga having 1,728,000 years) यः प्राप्तः प्रथितो वृहम्मतिरिति मालोकवाचस्पतिः । ऋतुरन्ध्रमासाः (=1296, the 'Treti) वेदा रसाष्टी (864 ; कोषस्यामरनिर्मितस्य विविधव्याख्यानदीक्षागुरू Dvāpara) भुजवहिवेदाः (432 ; Kaliyuga)। एतानि सानन्दं पदचन्द्रिका स कुरुते टीकामिमां कीर्तये ॥६॥ शून्यत्रयभाजितानि युगाब्दसंख्या परिकीर्तितानि । राच मानु- इयं षोडशटीकार्थसारमादाय निर्मिता । तो ऽभिलिखितो ऽर्थो ऽस्या न हेयः सहसा बुधैः ॥ ९ ॥ पमानेन सत्यादीनां मानं तदवेनापि यथा सायस्य १,७२६,००० Kanda I. ends vol. i., fol. 105 ; loinda II. / तायाः १,२९६,००० द्वापरस्य ४६४,००० कलेः ४३२,००० । vol. ii., fol. 148b. इदानीं घ शकान्दाः १३५३ द्वात्रिंशददाधिक- (MS. 541 The second volume begins with the Rinhidi- द्वात्रिंशदधिक)पचवर्षों तरचतुःसहस्रवर्षाणि कलिसंध्याया(MS. 541 ° संध्या) भूतानि ४५३३ । तथा च गणितघडामणी (MS. It ends : इति महिनापनीयकषिचक्रवलिरामपण्डिस- 541 गणिचू०) महिनापनीय (MS. 558 महींता ) राजप- पण्डित सार्वभौमकषिपण्डितचूडामणि महापार्य-रायमुकुटमणि- गिडत-श्रीनियासः कलिसंध्यायाः ख(om. 541)समयकर- श्रीमदृहस्पतिकृतायाममरकोपपत्रिकायां पदचन्द्रिकाख्यायां कृतवर्षाणि भूतानि ४२६० । According to his state- लिङ्गादिसंग्रहावर्गः समानः ॥ समाता चेयममरकोपपत्रिकेति ।। ment, Srinivasa, author of the Ganitacūļāmani [H. T. COLEBROOKE.]] (and probably of the Suddhidāpikā, Aufr. Cat., p. 836b), composed the former work in A.D. 1158. * (१) हिरदोपविष्टसकलनकनानैवविन्दतृपाछत्रे° MS. ; Anundoram Borocah reads frरदोपविष्टकनकवानरविन्दन For a list of authorities quoted by the author see Th. Aufrecht, Zeitsch. d. D. Morg. Ges. t pourHTTRICY: An. Borooah. xxviii., p. 109. (H. T. COLEBROOKE.] varga (ii. 5). पर छत्रे.

·272 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. vise- 957. Fol. 46 : पततुगउजलधास्त्वधानिधि- 15. Foll. 88; size 94 in. by 4 in.; fairly रामनामविषुधेन्द्रसूनुना। written, in Devanigari; nine or ten lines in a निर्मिताममरकोषपनिका page. वीक्ष्य सन्तु मुदिता विपश्चितः ॥ Kanda III. of Riyamukuta's Pailacandrika. इति पदार्प कौमुद्याममरकोषटीकायां वर्गधर्मार्थप्रकाशः॥ It ends : इति अमरचंद्रिकायर्या रायमुकुटमारोद्वारे लिंगा Fol. 60: पदार्थकौमुदी नाम पनि काममरकोषकी । दिसंग्रहषर्गाविवरणं ॥ समातथ्यायं तृतियः सामान्यकांड इति ॥ यामतः पश्यतां प्रीतिमतुलां तनुतामियं ॥ खसं घनो धर्फतु भूरिवारि षा जलं समुद्रस्य किमबुदस्य । इति . पातालपार्थसंछोपः ॥ Tho bhamivargirtha- तथाप्युपस्कर्तुरपां समुद्राव मन्यते को ऽस्य महोपकार ॥ शुभ- | samkshepa ends fol. 64b ; purav., 69b ; builav., मस्तु ॥ शंवत् १०७ शमैनाम पुसवदीपरिवा १॥ 71; vanaushadhiv., 1046; simhidivargasalar- [II. T. CoLEBROOKE.] | thaprakisa, 113; manushyavargārthupariccheda, 1406; brahmavargārthaprakāśa, 151 (vol. ii. 958, 959. fol. 1); kshatriyav., 173 (inserted, by mistake, 13, 14. Foll. 150 and 126 resp., numbered botwoon 197 and 198); vaisyav., 1946; świlrav. 1-276; sizo 19 in. by 54 in. ; largo Bengali (and 2nd kõnda), 202; prāņiv., 210 ; handwriting of A.D. 1803 ; eight lines in a page. shyaniglenav., 219b; anekārthav., 2580 ; , aryaya, Padārthakaumudi, another commentary on tho 2616. Amarukosha, composed, A.D. 1619, by Narayana- See Th. Aufrocht, Zeitsch. d. Deutch. Mory. cakravartin, son of Rūma. It begins : Gos. xxviii., p. 121. (H, T. COLEBROOKE.] इदिस्यमपि दूरस्थं सर्षमावृत्य तिष्ठति । 960. यन्महः परमं पीजं तदानन्दपदं नुमः ॥ 906. Foll. 245%; size 15 in. by 5 in.; रहः शशिभूता समं विविधकेलिमातन्वती fairly written, in the Bengāli character; eight मुहुः स्मरमहोत्सवे शियमुखानचुसार्थिनो। lines in a page; modern. दिगसरहतासरा विधुमवेक्ष्य मौलिस्थित Padūrthakaumudi. (H. T. COLEBROOKE.] हियानतमुखी सदा शितिधरेन्द्रकन्यावतु ॥ मङ्गलानन्दषीजानि भक्तानामपि सन्ततं * । 961. गुरूणां चरणाजानि पुनः पुनरुपास्महे ॥ Foll. 158; size 14} in. by 3 in.; ज्ञात्वा शास्त्रमशेषमादिविदुपा चालोक्य नानामत neat, small, modern Bengali handwriting; 9-13 हेरखानसरोजयुग्मममलं नत्वातिभक्त्या सुधीः । lines in a page ; foll. 10b and 101b left blank ; श्रीनारायणपाद पममधुलिण नारायणः श्रीनिधिर् foll. 155-158 supplied by a later hand. यानेनामरपत्रिका वितनुते संक्षेपतः साकविः ॥ ॥ Padūrthakaumudī. [H. T. COLEBROOKE.]] यस्ता धैर्यशालिन एव सेवासमा इति तान संबोध्याह । In the section on yugas etc. tho author states 962. (fol. 286): इदानीं शकान्दाः १५४० । जनर्षिशत्यधिकसम 1324. Foll. 362 (paged 1-128 and 1-234); चत्वारिंशच्छतानि धर्माणि कलिसन्ध्याभूतानि ४७१९ । तथा sizo 12 in. by 9 in.; modern Bengāli hand- गणितचूडामणी श्रीनिवासः कालसन्ध्यायाः खसमयकरकृतव- writing ; 17 lines in a page ; bound in the पौणि भूतानि ४२६० ॥ European style. Trikānda-viveka, (or Trikāndarahasyaprakāśa), * भक्तानामतिसमात MS. 469; मुक्तानामतिस ° MS. 906. another commentary on Amarakosha, by Rāra- 469.

·LEXICOGRAPHY. 273 nūtha Vidyāvācaspati. Not quite complete at जुमरीय सुपी च वोपदेवीयमेव च । tho end. कातन्वं तस्य टीका च पनिका परिशिष्टकं ॥ ७ ॥ For the introduction which is omitted by सारस्वतं तद्विस्तार वर्धमानस्य तखितं । this copy, see the next MS. दुर्गाज्वलाधुणादिं च पुरुषोत्रमदेशनां ॥ ६ ॥ It begins : यस्यत्यादि ॥ हे धीराः पण्डिताः यस्य गुणा उत्पलिनीशब्दार्णवसंसारावर्तनाममालाख्यान । ऐश्वर्यादयो ऽनपा निष्पापाः स विष्णुः श्रिये त्रिवर्गसंपायै च भागुरिवररुपिशाश्वतवोपालितरन्तिदेवहरकोशान् ॥९॥ अमृताय मोक्षाय च सेव्यता धमरहलायुधगोवर्धनरभसपाल कृत(? कृतान्) कोषान् । The svargavarga ends fol. 91; pättilavarga रुद्रामरदताजयगाधरधरणिकोषाश्च ॥ १० ॥ (and 1st kinda), fol. 111; bhūmivarga, fol. 117; हारावल्यभिधानं त्रिकाण्डशेषं च रानमालां च । इति महामहोपाध्याय-श्रीरामनाथविद्यावाचस्पतिभट्टाचार्यघिर- सपि विग्ररूपरनकोपविक्रमादित्यनामलिङ्गानि ॥११॥ चिते त्रिकाण्डरहस्ये द्वितीयकाण्डे भूमिवर्गः ॥ rurav., fol. 1250; sailav., fol. 128; vanaushurdlhiv., fol. 1750; मेदिनिकर कृतकोपं विश्वप्रकाशकोमं च (!) । वाग्भटमाधवयाचस्पतिधर्मष्याडितारपालाख्यान ॥ १२ ॥ simhidivarga, fol. 1900; nrivarga, fol. 231b [त्रिकाण्डरहस्यप्रकाशे०] ; Urahmtur., fol. 248 ; lisha- कात्यायनरामचन्द्रगोमिरषितानि (च) लिङ्गशास्त्राणि । triyav., fol. 2916; vaisyav., fol. 313b; šūlrav. भारतपुराणशास्त्राण्यासोकाशास्त्रलोव्य (!) (and 2nd hinda), fol. 322; miniv., fol. 3280; श्रीरामनाथेन । रचितं तन्त्रमुत्तमं (?) višeshyanighnav., fol. 337; samkirnav., fol.3421. संशयसंहारकयत्नाता गृहमन्तु मूक्ष्ममतयो ० ॥ The MS. torminates at the conclusion of the यस्योत्पादि । हे धीरा उधैर्यादिगुणशालिनः शिष्याः धीरा- aneklīrtha ending in - णामेव तसेवनं पूज्यात इति योग्यपदोपन्यासः ॥ ० (H. T. COLEBROOKE.] The svargavargu ends fol. 138b इति श्रीरामना- विद्यावाचस्पतिविरचिते त्रिकाण्डविवेके वगैवविवेकः ॥ 963. F'ol.139 contains the beginning of the potilavarga. 832. Foll. 139%; size 13 in. by 41 in. ; See Th. Aufrecht, Zeitsch. d. D. Morg. Ges. modern Bengali handwriting ; seven lines in a xxviii., p. 122. (II. T. COLEBROOKE.] page. Trikāndaviveka. The first (or svarga-) varga. 964. In the explanation of Amarasimha's introductory couplets, and of part of the first varga, this 713. Foll. 284; size 151 in. by 5 in.; *MS. differs so much from the foregoing Ms., copied, in the Bengāli character, by different that they hardly appear to be copies of tho hands; 8-10 lines in a .page; fol. 231a left blank. same work. They agree, however, in the end. This MS. begins (with the numbors supplied): Šabdārthas andāpika, another commontary on the Amarakosha, by Nārāyaṇa Vidyāvinoda. वजशिशुन्छन्दवयस्य सततमुपास्य पिरिक्षादेः । वेदाविदितरहस्य गिरिशनमस्र्य नमस्यामः ॥ १ ॥ It begins : निःशेषतन्वसारं वारं वारं विचार्य चिन्वानः । पूर्वग्राभिकुले कलानिधिनिभश्छत्री मुमेरूस्थितो (!) समरटीकाको (1) विद्यावाचस्पतिर्विदधे ॥४॥ भ्राता तस्य जटाधरो हिनपरो नाणेश्वरस्तासुतः । भामावृत्तिमनुन्यास रक्षितं भागवृतिको । तत्पुत्रः प्रथितो ऽभवत्कविवरो नारायणो नामतम् भाष धातुप्रदीपं च तट्ठीका वर्णदेशनां ॥ ५ ॥ तेनेयं क्रियते हिताय सुधियां शब्दार्थसंदीपिका ॥ उपाध्यायस्य सर्वखं सुभूति देषनन्दिन । सनि यद्यपि भूपांसः शन्दलषणचक्षुषः । कलिजहचन्द्रादीन संवीक्ष्याधुनिकांस्तथा ॥ ६ ॥ तथापि नौमराभ्यासविशेषादेव शिष्यते ॥

·274 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. प्रायो हि मासरधियः कषयः पृथियो At tho end of the work the author's namo मन्ति [क्वचित् ] क्वचिदपि प्रियसाधुपादाः । is spelled Bhūnudikshita, and that of Kärtisimha- एवं प्रियाप्रणयिकर्म करोमि निर्य deva's country Mahādhara; in the two remaining मध्ये द्वयोरपरमादरवन्नयैव ॥ places, where the colophon occurs, viz. at the शास्त्रान्तरेषु सास्वपि तत्सकाशा(च) शास्त्र ज्ञेयं संक्षेपेणै- ond of Book I. and II. 4, sect. 5, the latter is पात्राभिहितमिति नामलिङ्गानुशासनमभिदधदमरसिंहः परहि- called Mahāpara (in the former place perhaps तव्यपदेशेनेष्टदेवतां नमस्कुर्वत्रपि प्रथम श्लोकमेकं चकार । Mahiyara), and at the end of MS. 2474 : Mahi- यस्येत्यादि । हे धीराः यस्य ज्ञानदयासिन्धोः . yara. Kinda I. ends fol. 49%; Kanda II., fol. 179b. According to Wilson (Dict., preface, p. xxiv), It ends : the king was of the Bundhaila or Bundel family; the colophon, whorover it occurs, roads Vaghela इति पूर्वग्रामिकुल कलानिधिमहामहोपाध्याय-श्रीनारायण- विद्याविनोदाचार्यविरचितायाममरकोपटीकायां शब्दार्थसंदी- (Wober, Cat. Berl., no. 792, has Varrala). पिकायां सामान्यकाण्डस्तृतीयः समानः॥ शकनरपतेरतीनान्दादिः On the front page, Colebrooko remarks that a similar commentary bears the name of Rūmū- १७३०. In the margin referoncos to varga and śrama”; for which see tho noxt MS. śloka aro given throughout. [H. T. COLEBLOOKE.] For other works by the same author see above, no. 830. [H. T, COLEDROOKE.] 966. 1424. Foll. 400; sizo 12 in. bybi in.; 965. copied, in Dovanāgarī, by two different hands; 4-17 lines in a page. 674. Foll. 398%; size 101 in. by 6 in.; Amarakosha, with the Vyākhyāsudhu. carelessly copied, for Colobrooko, in Devani- At the end of kanda I. (fol. 94), and II. garī ; 10-22 lines in a page; fol. 398 by a (fol. 3076), the author is callod śri-Rūmabhadrilater, good hand. śrama, which Prof. Aufrecht (Cat. Bodl., nos. Amarakosha, with a commontary, callod Vyl. 415, 416) supposos to have been the name askhyāsudhi, compiled at the request of Kirti- sumed by Bhānuja on entering the ordor of simhadeva, princo of Mahīdhara (?) --by Bhdnu- religious mendicants. jidikshita, son of Bhattojidikshita. Kinda II. is dated Samvat 1862; kānda III. It begins : Samvat 1858. [H, T. COLEBROOKE.] वनवीन नत्वा गिरं भट्ठोजिदीक्षितं । चमरे विदधे व्याख्यां मुनित्रयमतानुगां ॥ 967. Kanda I. ends fol. 1070. 2474. Foll. 190%; size ll in. by 8 in.; Kanda II., fol. 320 : इति श्रीवलवंशोपश्रीमही- copied in a quaint, rather large, modern De- परविपया(चि)विपश्रीमहाराजकुमारश्रीकीर्तिसिंहदेवाज्ञया श्री- vanagari hand ; 12-15 lines in a page ; bound भट्ठोजिदीक्षितात्मजश्रीभानुनीदीक्षितविरचितायाममरीकीयां(!) | in the European style. व्याख्यासुधाख्यायां द्वितीयः कालः संपूर्णतामगात् ॥ इति श्री Kānda III. of the same works. नृपविक्रमार्कसमयातीतिशुभसंवासराः १५ तथा श्रीनृपशालि The front page of fol. 1 has the title: 'Amara पाहनशाके १७२२ ॥ स्वस्ति श्रीश्रीमोन तामस हिंद्री श्रीक- Kosa. Book 3, with a comment by Kirtti Singha.' मलवुरुगसाहेषस्य पुस्तकमिदं ॥ (R. JOHNSON.)

·LEXICOGRAPHY. 275 . in a page. 968, 969, 970. boginning of tho kūnda contained on the last leaf of vol. i.); fol. 17la is left blank. 1589, 1590, 1591. Size 161 in. by 5 in.; Fol. 7: इति नपाडीयवन्धघटीय-श्रीमथुरेश भूमिवर्गः॥ good, modern Bengāli bandwriting; eight linos puravarga ends fol. 140; śailav., fol. 176; vanaushadhiv., fol. 66 [इति नपाडोषन्ध ०]; Sārasundari, a commentary on the Amarasimhūdiv., fol. 85; nşiv., fol. 136; brahmav., kosha, composed by Mathureśa Vidyalaji kūra fol. 154 ; kshatriyav., fol. 193; vaisyuv., Bhatta (son of Sivarama-cakravartin and Pirfol. 2210. vati), in A.D. 1666. Vol. iii., foll. 82, paged 3781 (a lator tran- Complete in three volumos. script of part of the last loaf of vol. ii.), Vol. i., foll. 144. The Svarga- and Pūtala 378-458. Kinda III. vargas. It begins : The prinivarga ends fol. 12; riseshya- अयोपेन्द्रमहेशशक्रयरुणादित्येझपादहयां nighnav., fol. 216; samkīrṇar., fol. 281; देवद्वेपिपिशाचदानवचमूरुन्मूलयन्ती परी । nānārthav., fol. 61; avyayav., fol. 6.10. चन्दे ऽहं परमेश्वरी प्रभजतां संसारपीडाहराम् It onds : उमा सूर्यशतप्रभां त्रिनयनां भृत्यार्मिहामनिकां ॥ गजाष्टतिपियुक्शाके विद्यालवारधीमता । यः सर्वानन्दवन्यः क्षितितलविदितः सत्कुलो मेलथीनी लिशादिसंग्रहे टीका निर्ममे सारमुन्दरी मनुस्तस्याथ जज्ञे कृतविविधकुलो माधवो माधवाभः । शिवरामचक्रवती जनक: पार्वती प्रमः । काशीनाथो पि यस्मात्समननि कुलवांश्चन्द्रवन्धस्ततो वै यस्य श्रीमथुरेशो ऽसौ चकार सारसुन्दरों ॥ तस्मात मुख्यातनामा समनि शिवरामोऽपिचक्रवतीं। इति नपाडी [य suppl. in the margin] बन्धघटीय शिवरामतनतविद्यालङ्कारधीमता। लिङ्गादिसंग्रहवर्गः ॥ समाने यं टीका ॥ क्रियते मन्दबोधाय टीकेयं सारसुन्दरी ॥ For another MS. of this commentary soo टीका यद्यपि भूपस्यो विद्यन्ते ऽत्र मनीपिणां । Raj. Mitra, Notices, vol. vii., p. 221. तथापि सर्वसारायेज्ञानाय क्रियते [H. T. COLEDROORE.] रायमुकुटटीकादिः कलापादिक्रिया यतः । 971. सुपनप्रक्रिया तस्मान्मयुरेशेन तन्यते ॥ 1115. Foll. 174, ono of which (fol. 76) is धीरान प्रणम्य बहुशो विनिवेदयामि wanting ; size 124 in. by 41 in.; fairly written, बद्वानलिः सकलशास्त्रविषारदवान् । in the Bengāli character; modern ; six lines in किंवत्र नूतनषषः सहसा न दूप a page. यस्मात् प्रबोधाविहितो न दुनोति दोषः ॥ Vaishamyakaumudi, a conciso commentary The svorgavarga ends fol. 118: on the Amarakosha, by Rūmaprasūda Tarku- गजाष्टतिथिगण्यादे विद्यालङ्कारधीमता । lankāra. रचिता स्वर्गवर्गस्य टीकेयं सारसुन्दरी ॥ It begins: इति श्रीमयुरेशविद्यालबारभट्टाचार्यविरचिताय ना अनादिमध्यनिधनमवाङ्मनसगोचरं । मलिझानुशासनटीकायां सारसुन्दयो स्वर्गवर्गः ॥ कारणं कारणानां च तमीश्वरमुपास्महे ॥ The pātālavarga ends : इति नपाडीय-श्रीम मारिप्सितप्रतिवन्धवप्रबलदुरितप्रणमनं भगवदुपासनोपदेश युरेश-पातालपर्गः समाः ॥ निषमाति ॥ यस्सोयादि । हे धीराः स ईपरः सेव्यता तर Vol. ii., foll. 233, numbered 1443-377 (the | नान्यः . first leaf being a later transcript of the Kanda I. ends fol. 296 : काहप्रस्ताव ॥ धुना॥ 00 ·276 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. K. II., fol. 116b : पार्थिव्येन समाप्रिमनुगतः प्रामः ॥ It ends : इति वैषम्य कौमुद्या लिङ्गादिसंग्रहवर्गः सामा- न्यकाण्डश्च समाना चेयं वैषम्यकौमुदीति पाख्या टीका ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 972. 1758. Foll. 242; sizo 8 in. by 3} in.; legibly written, in Dovanūgari; modern ; ten lines in a page. Amarakosha, with a concise commentary, by Lakshmana-sustain, son of Visvesvara-sistrin and Bhavani. Each kūnda is paged separately. It begins : श्रीमहौरीसुतगिरी भवानी मातरं वरी। विश्वेश्वर च पितरं प्रियकाशीपुर भने ॥ १॥ कर्नाटकानां (1). बोधाय लक्षणो ऽहं यथामति । सर्वेष्टामरकोशस्य भाषयाान्प्रकाशये ॥३॥ Kanda I. ends fol. 54b: इति श्रीमद्विश्वेश्वरशा- स्वितनयेन लक्ष्मणशास्त्रिणा विरचिते अमरकोशष्या- ख्याने कर्नाटकप्रिये (!) खरादिः प्रथमः कांडः समानः॥ Foll. 48-51 aro wrongly paged ५०-६४. Kanda II. ends fol. 158. Fol. 84 of kinda III. which has boon insorted between foll. 71 and 72 of kīņda II. (fol. 126 of tho vol.) is marked 85 3 its second page having been left blank, except the title and number of slokas समरसटीक ६०००, while the last leaf (242) is marked 84 instead of 85. At tho end thero is an additional page, written in a largo, slovenly hand, containing a passago from another commentary on utta (Am. K. II., 6, 1 s. 49), and quoting Dhūtupatha 15, 44, Madhava, Kaumudikira and Vopadeva. [H. T. COLEBROOKE.] Amarakosha, by Bharata Sena (or Bh. Mallika), a physician, son of Gaurānga Mallika,* of the Ilarihara-Khāna family. The author-who follows tho grammatical system of Vopadeva's Mugdhabodha, and composed tho Dvirūpakosha, and commentaries on various kūvyas (cf. above, p. 261a)-lived about the middlo of the 18th century. Vol. i., foll. 157; Kūnda I. It begins : नत्वेशं कुरुते ऽसष्ठगौरागमनिकात्मजः । टीकाममरकोपस्य भरतो मुग्धबोधिनी ॥ याः पाणिनीयादिभिरत्र टीका: कृता महर्षिहुभिर्महत्यः । ताभिः प्रहप्पन्ति न मौग्धवोधास तेषां नियोगेन ममोद्यमो ज्यं ॥ यथा कथंचिद् व्युत्पत्तिः संज्ञाशब्दस्य पगिडतः । प्रकृतेरपगत्यर्थ । कृता तासा विधास्यते ॥ Tho svargavarga onds fol. 1276: fa वैद्यमालवीयविनायक सेनसंतानसंभूतहरिहरखानवंशसंभ- घ-गौरागमनीकात्मज-श्रीभरतसेनकृनायाममरकोपटी- कायां मुग्धबोधिन्यां वर्गवर्गविवरणं समान ॥ The pūtālavarga, paged 1-30, cnds: इति ग्रन्थावहून्वीक्ष्य मुग्धषोधानुसारतः । खरादि काण्डव्याख्यानमकरोद् भरतो भिषक् ॥ Vol. ii., foll. 125 (and a krodapattra between foll. 118 and 119). Kanda II. vargas l-5. The bhūmivarga ends fol. 10; puravarga, fol. 23b; sailavarga, fol. 27b; vanaushadhivarga, fol. 1110; simhādivarga, fol. 125. Vol. iii., foll. 144, numbered 126-269. Kanda II., vargas 6-10. Tho nsivarga ends fol. 45; brahmararga, fol. 63b; kshatriyavarga, fol. 950; vaiśyaearga, fol. 12903; sudravarga, fol. 144. 973-976. 458-461. Size 17 in. by 5 in.; on the • Also often spelled Mallika. whole well writton, in the Bengāli character; + Read with MS. 9 प्रकृतेरषगत्यर्थ modern; eight lines in a page. * ° संभूतहरिहराखानप्रपौत्र ° vol. ii., fol. 230; ° संता Mugdhabodhini, another commentary on the | नसरोनावहरिहरखानवंश 'vol. iii., fol. 63.

·LEXICOGRAPHY. 277 .. ॥ , Vol. iv., foll. 117. Kinda III. 980. Between foll. 83 and 84 there are two 342. Foll. 364; bound in the European blank leaves, the comment on III., sect. 27, fashion; size 11} in. by 9 in.; modern Bengali having been omitted, handwriting; 12-25 lines in a pago. The prānivarga ends fol. 140; wiseshya- Subodhini, another commentary on the Amaranighnavarga, fol. 28b; samkīrṇavarga, fol. kosha, by Nilakantha-sarman. It begins : 396; anekürthavarga, fol. 88; avyayapra- सान्द्रस्पुरत्सनल नीरदचारुमूर्तेर dhānavarga, fol. 92b. भत्या मुहुर्मुररिपोः पदपमयुग्मं । It ends: नत्याभिधानविवृत्ति विदुषामपीष्टा इति नानाग्रन्यदृश्या मुग्धवोधानुसारतः । कुर्षे मुदा धरणिदेषकुलोद्भवो ऽहं ॥ सामान्यकाण्डव्याख्याने चक्रे भारतमनिकः ॥ श्रीनीलकण्ठकृतिनः परिहीनदोषा इति हरिहरखानस्यान्वयम्भूतो तोपानिशनुतहदो हदैकगम्या (? *) । मुरहरपदसेवासक्तगीराङ्गजातः । एषा निबन्ध] शतसारप्रवर्द्धिता में अमरविहितकोष मुग्धयोधानुसाराद् हर्षे तनोतु विदुपां कृतिरुतमा च ॥ व्यवृत भरतसेनः पूर्वटीकादि दृष्ट्या ॥ कृतयः सनि धीराणामभिधाने व भूयसां । [II. T. COLEBROOKE.] तथापि तत्वविज्ञानाविबन्ध इह तन्यते ॥ ॥ यस्येत्यादि ॥ हे धीराः पण्डिताः स भगवान् विष्णुः सेव्यता 977, 978, 979. उपास्यतां भवद्भिरर्यात् । 9, 10, 11. Foll. 127, 116 and 71 resp.; size Kanda I. ends fol. 2760 [svargavargasadar- 19 in. by 3} in.; well written by two different thaprakiśa, fol. 81; pätälavarga wanting). hands, in the Bengali character ; nine or ten Tho initial aksharas of the vargas and the lines in a page. number of the slokas are marked in tho margin Mugdhabodhini. Each volume contains one throughout. (H. T. COLEBROOKE.] kanda. These volumes were probably transcribed 981. from the same MS. as the preceding volumes Foll 135 [foll. 9 to the end num- (the writing of which appears to be moro mobered 1-127, though written by the same hand]; dern). Each varga has a separate paging. size 13 in. by 44 in.; modern Bengāli hand- In vol. ii. the first leaf is by a later hand, | writing ; genorally seven lines in a puge. and repeats the beginning of the 2nd kānda Pradipamanjari, a very conciso commentary from the last page of vol. i. Besides, the same on the Amarakosha, by Rameśrara-sarman krodapattra occurs in this volume (fol. 62), as Nyayavāgūša-bhafficārya. Not quito complete in MS. 459, though in a different handwriting. at the end; the MS. breaking off abruptly in In vol. üi. the same omission occurs in the the strīlinga. It begins : anekārtha portion (viz. fol. 29 of that varga), नत्वा रमेशचरणं श्रीरमेशरशमणा। as in the 4th vol. of the foregoing copy; and रच्यते अमरकोपस्प टीका प्रदीपमञरी॥०॥ two blank loaves have likewise been inserted instead (between foll, 50 and 51 of the volume). [H. T. COLEBROQKE.] * Prof. Aufrecht suggests तोपानुसंत तहदा हृदयैकगम्या। 489. 002 ·278 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . 982. यस्थेत्यादि । हे धीराः स विष्णुः सेव्यतां पाराध्यतां धैर्यशा वाग्दैवतापरमूलक्षणं (1) भरादाय सुते । लिन एव सेवनयोग्या भवतीति . श्रीलोकनाथशर्मा तनुते पदमनरीमचिरात् ॥ Kanda I. ends fol. 24, II., fol. 860. ग्रन्थमाषधाणो ग्रन्थकृद् निम्नविघाताय कृतमिष्टदेवतास्त- [H. T. CoLEBROOKE.] | वनादौ निषमाति यस्यति । हे धीराः स भगवान् सेव्यता । साराध्यतां । धैर्यशालिन एव तमुपासितुमीशत इत्युचितपद The MS. breaks off abruptly in sl. 30 of the 1161. Foll. 220 (numbered 230, nos. 141, simhüdivarga (which begins fol. 1776). [H. T. COLEBROOKE.] 145-153 having been omitted); size 14 in. by 5 in.; modern Bengālī handwriting ; seven 984. lines in a page. 1391. Foll. 161; size 13 in. by 47 in ; Amarakosha-Kaumudi, a commentary on the modern Bongāli handwriting; eight or nine Amarakosha, by Nayanānanda-sarman. Inlines in a page. complete. It begins : Trikāņdacintamani, a commentary on the विचार्य शन्दशास्वाणि नयनानन्दशर्मणा । Amarakosha, composed, at the injunction of यानादमरकोषस्य कौमुदी परितन्यते ॥ Krishnavallabha, by Raghunitha-cakravartin, of यस्येति । हे धीराः। अविष्णुः सेव्यताम् । अकारो वामदेवे Stimantastiragrama. Very defectivo. स्यादिति कोषः । ० a) Foll. 1-119. Kanda I., complete. At fol. 53b, after stating the duration of the It begins: yugas, the author gives the same passage quoted नत्वा गिरीशचरणासुजमाकलय्य above from Rayamultuta's Padacandrilsi [इदानीं तन्वाणि तन्त्रविदुपां रघुनापनामा । च शकान्दाः १३५३ । ० कलिसन्ध्यायाः ० भतानि ४२६० ॥ श्रीकृष्णवन्नभमहाशयसनियोगाद् without any indication of its being takon thore- धीरस्तनोति विमलामरकोपटीका ॥ from. याचे विधाय विनयं कृतिनो हमेतद् Tho pūtālavargavistūra (and 1st kāņda) ends fol. 95; the sūdrav. (and 2nd kinda), fol. 214. दूयं मया यदिह शास्त्रविरुद्धमुक्तं । बालोच्य सम्यगवधानपरैः कृतज्ञैर् The MS. breaks off abruptly shortly after tho conclusion of the prūnivargaviveka (III. 1). मात्सर्यमत्र कृपया परिहेयमेव ॥ [II. T. COLEBROOKE.) ग्रन्थारम्भे विनषिघातायाभिमतदेवतासंकीर्तनेन धर्ममु- पादयन शैववैष्णवबौद्धान प्रवर्तयितुं शिप्पशिक्षायै चादी 983. निवभाति यस्येत्यादि । तस्यार्थः । हे धीर स: विष्णुः सेव्यतां । अकारो वासुदेवः स्यादाकारश्च पितामहः । 589. Foll. 187; size 13 in. by 4} in.; इत्येकाक्षरकोषः । It ends: इति transcribed, in the Bengali character, by two सामनसारनिलयो* रघुनाथनामा recent hands; 6-8 lines in a page. खर्गादि कागडविवृत रचयां बभूष । Padamaſjari, anothor commentary on the नालोक्य सम्यगिह ये प्रथयन्यवहां Amarakosha, by Lokanātha-sarman. Incomplete तेभ्यो नमो ऽस्तु मम तान् प्रति नैव रोषः ॥ at the end. इति त्रिकामचिन्तामणी पातालविवरणं ॥ It begins : यशोदागुरुषधोनकनकापलचारिणं । * सामन्नसारग्रामवासि at the end of the svargavarga, अपूर्व जलद पन्दे नन्दन्यक्के निषेशितं ॥ fol.98b. 0 ·LEXICOGRAPHY. 279 Fol. 119 also contains tho comment on varga, abounds in blanks, when words, or not the first three ślokas of kanda II. un frequently whole lines, have been omitted. b) Foll. 120-161 (numbered 1-42). Nánar For anothor MS. of this commentary sco thavarga from the beginning (? it bogins Rāj. Mitra, Notices, vii., p. 263. with the word ślola) to near the end of the [H. T. COLEBROOKE.] ATTIT: 11 For an apparently completo MS. of this 986, 987. commentary, sce Rāj. Mitra, Notices, vol. v., p. 5. [H. T. COLEDROOKE) 3146, 3147. Foll. 371 and 75 rosp.; sizo 19 in. by 11 in.; fairly written, in Devanagari; European paper (watermark 1804 and 1805). 985. Amarakosha, with extracts from the principal 377. Foll. 28.1 (numbered 291; nos. 105– commentaries. The words of tho kosha and 111 having been omitted); size 16 in. by 7 in.; | the extracts aro arranged in parallel columns, Bengāli character; two different hands, the with the exception of vol. ii., pp. 116-52 (anefirst of which wrote foll. 1-72a ; ten lines in kürthavarga), 63-75 (liigūdisamgraha), whero e pago. thoy nro written in continuous lincs. Another commentary on tho Amarakosha, by Vol. i. Vanaushadhivarga, onds fol. 243 ; Rama-sarman Tarkavūgiša. sinhudivarga, fol. 251; nrivarga, fol. 272; It begins : brahmavargn, fol. 281; kshatriyavarga, rurgui afuum UTAT fol. 310; vaisyavarga, fol. 341; śūdra- भूतानि चक्रे तदहं प्रणम्य । varga, fol. 352; višeshanighnavarga, fol.375. सलिगनासोरनुशासनस्य Vol. ii. Samkārņavarga, foll. 11; anekārtha- टीकामिमा बालधिये तनोमि ॥ varga, fol. 52; avyaya, fol. 62; liigidi- इह विनविघातायोचितष्ट देव सेवां कुर्वन् शिपशिक्षाया saingraha, fol. 75. भादौ निवभाति यस्येत्यादि । ज्ञान विशिष्टज्ञानं ददाति ज्ञान- Tho commentators, from whom oxtracts aro दावाचा तया सिन्धुरिव सिन्धुः शब्दार्णवः स सेव्यतां . given throughout, aro Rūyamukuļa, Bharata- Fol. 430 : टीका स्वरादिवर्गस्य नालिङ्गानुशासने । malla, Mathureśa, Ramūnātha, Bhanudikshita. श्रीरामशर्मणाकारि मुमतिप्रतिपत्तये ॥ They are further given from Kshirasvamin The pātālavarga ends fol, 561; thūmiv., (except vol. i., pp. 244-352); Nārāyana (exc. fol. 60; purav., fol. 64; vanaushadhi, fol. 1040; vol. i., pp. 244–284), Nilakantha (exc. vol. i., simhādi, fol. 1146; nşiv., fol. 144; brahmav., pp. 244-151, 342-352); from Acyuta only on fol. 157; kshatriyav., fol. 183; vaiſyav., fol. 207; vol. i., pp. 244-251; Rāma Tarkavāgisa only śūdrav., fol. 2166; prāniv., fol. 225; viścshya- vol. i., pp. 252-284 ; Deśabhiīshā, vol. i., pp. 244-251. - nighno, fol, 2356; samkīrṇa, fol. 242b; na- [H, T. COLEBROOKE.] nārtha, fol. 265. It ends : 988. लिङ्गसंग्रहवर्गस्य टिप्पणी बहुममता । श्रीरामशर्मणाकारि सुमतिप्रतिपत्तये ॥ 3162. Foll. 236; sizo 18} in. by 11 in.; Dated : Šakābdüh 1727. woll written, in the Bengāli character; two The latter half of the MS., from the simhüdi- | lines in a page.

·280 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. fafáfa: parin Amarakosha. Colebrooko's hand-copy, on to which reference is made at the proper alphathick paper, with broad margin containing an betical place of each of the others. English translation as well as Sanskrit notes and It ends : extracts from commentaries, written in Devana श्रीमहाक्पति - मिस्तर् उहकिन्स- साहिब-प्राज्ञया दक्षिणgari. स्थकायस्पेन महताबरायसापेन चित्रमिदमद्भुतं अमरकोषा- Datod : # 999€ 0 भिधानं चित्रितम् शुभं भूयात् । (Sir C. WILKINS.] व्रजनन्दनधोरण लिखिरपा विनिर्मिता । tofan faraileru heyat wafuta 991. धमदाहाग्रामवासिना श्रीव्रजनन्दनेन महोपाध्यायश्रीमन्मा 2827. Foll. 158; size 8} in. by 6 in.; bound तुलाज्ञया महामहिमश्रीश्रीकुलबुरुकसाहेबावरोधनार्थमेतस्य in the form of a momorandum-book with a clasp; Bengāli character. After this Colebrooke bas added, 'Finished The words of the Amarakosha, written singly in January 1795. For a supplement, see Iliri- in two parallel columns, with space left behind vali etc.' [H. T. COLEBROOKE.] them for their English equivalents, somo of which have been added. Incomplete. The MS. 989. breaks off abruptly in tho midst of tho homony- 3175. Foll. 179; sizo 15 in. by 44 in.; mous words ending with z. written in Devanagari and English ; European (SIR C. WILKINS.] paper and binding, 992. Amarakosha, with an English translation, made, by Wilkins, between the years 1790 and 2846. Foll. 145; size 23 in. by 8 in.; fol. 1 1810. much torn; fol. 2-4 slightly injured at the ends. From the beginning to the end of Kanda II. Amarakosha, arranged alphabetically, and chapter 8. written in the Bengali character; mostly with The synonyms are placed below one another; English equivalents added after them, the several groups of synonyms being numbered [BIBL. LEYDENIANA.] (1-2202) and headed by one or more English equivalents. [Sir C. WILKINS.) 993 1575b. Foll. 44 (47-90 of vol.); size 9 in. 990. by 33 in.; fairly good, modern Devanāgari 2814. Foll. 108; size 14} in, by 9 in.; writing ; ten lines in a page. bound in the European style. Trikāņda-sesha (also called Amarasesha), a The words contained in the Amarakosha, vocabulary of words of less common occurrence, beautifully written, in Devanāgari character, and intended as a supplement to the Amarakosha, arranged alphabetically in two columns, with by Purushottamadeva. It begins : spaces left after them for their English equi- जयन्ति सन्तः कुशलं प्रजानी valents, some of which have been supplied by नमो मुनीन्द्राय सुराः स्मृताः स्य । Wilkins's hand. The synonyms are placed स्तुतानि वाग्देवि दयख under the word of most common occurrence, मातर्विधेहि विनाधिप मालानि ॥

·LEXICOGRAPHY, 281 . 996. अलौकिकवादमरः स्खको It begins: न यानि नामानि समुलिलेख । जयन्ति शास्तुः पदपहाजाहुरी विलोक्य तैरप्पधुना प्रचारम् नखांशवचन्द्रमरीचिकोमलाः । अयं प्रयानः पुरुषोतमस्य ॥ विनवदेवासुरमौलिघु श्रिय The svargavarga ends fol. 53%3D pitilav., fol. यहाँन्त ये प्रस्फुटमालतीसनः ॥ 546; bhūmiv., fol. 55: vanaushadhiv., fol. 576; धीक्ष्य पूर्वकविग्रन्धानकारावादिभिः पदैः । simhadiv., fol. 590; nriv., fol. 61; Urahmav., क्रमादजयपालेन कृतो नानार्थसंग्रहः ॥ fol. 620 ; kshatriyavi, fol. 6.4b ; Recisyav., fol. 66; Cf. Aufrecht, Cat. Bodl., no. 427. śūdrav., fol. 67; viſcshyanighna, fol. 68; sam. (H. T. COLEBROOKE.] learna, fol. 69%; anelerartha, fol. 89. It ends : इति लिङ्गादिसंग्रहः ॥ दृष्टप्रयोगा ये शब्दाः प्रायस्त इह कीर्तिताः । 1512A. Foll. 36; 4to; size 11in. by 9 in.; अप्रयुक्तास्तूापालन्यादि दृष्टा अपेक्षिताः * ॥ well written, in Dovaniigari; fifteen lines in a इति श्रीपुरुषोत्तमदेवविरचितम् त्रिकांडशेषाभिधानको. | page. शग्रंथः समानः॥ The same work. Printed at Calcutta 1807; in the Samskrita Datod : Samvat 1861, koshacatushtaya, Bombay 1854 ; and in the (11. T. COLEBROOKE. Dwadasalcosasamgraha, Benares 1805. [IH. T. COTEBROOKE.] 997. 1381. Foll. 77; size 101 in. by 5 in.; good, 994. Dovanagari writing of the latter part of last 993. Foll. 58; size 13} in. by 3 in.; fairly century; oight lines in a page. good, modern Bengāli handwriting ; 5-7 lincs Abhitthānaratnamāli, a synonymic and homonymic dictionary, by IIalūyutha. Trikindaścsha. Edited, by Th. Aufrecht, 1861. It ends: इति विकायडशेपं नामाभिधानं समा । [H. T. COLEBROOKE.] [HI. T. COLEBROOKE.] 998. Sike 1726. in a pago. 995. 588. Foll. 90%; size 11t in. by 4 in.; well 809. Foll. 26; size 16} in. by 5t in.; written, in Devanāgarī, at the beginning of the Bengāli character; eight lines in a pago; present century; six linos in a page. European paper (watermark 1801.) Abhidhinaratnamāli. Ajayapăla's homonymical vocabulary, entitled [H. T. COLEBROOKE.] Nanārthasamgraha. 999. 1578a. Foll. 72%3 size 93 in. by} in.; * MS. 993 reads wynarafceutfcy progafaat:; good Dovanāgari writing of the beginning of the Indian editions read अप्रयुक्तास्तु पाणिन्यादिषु दृष्ट्वा the present century; oight lines in a page. भुपेषिताः ॥ The samo work.

·282 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. According to Prof. Aufrecht, this and the contains 12, and these in the following order : preceding MSS. wore copiod from tho samo 1, 2, 19-23, 10-13, 15. original, and aro vory incorrect. In tho earlier part of the anekārthapariccheda, [H. T. COLEDROOKE.] there are several interpolations, probably all of them quotations from other works. Thus Halii- 1000. yudha is quoted fol. 336; Šūávata, fol. 46b, 246. Foll. 77; size 12} in. by 4} in.; fairly fol. 1326; Jayanta, fol. 18. written, in Devanāgari; nino lines in a pago. The latter part, on the other hand, ospecially Viſvaprakīša, a dictionary of words of various from the end of the lūntāh, is considerably moanings, composod by Maheśvara, son of abridged; tho avyayapariccheda being reduced Brihma, and grandson of Keśava, in A.D. 1111(?). to only 4 ślokas (from upwards of 70 in other It begins : MSS.). स्तुवीमहि महामोहक्लेशात कभिपरवरं । At the end of the avyayas (fol. 157) this MS. धातुकनिदानरं सर्वज्ञ दुःखहानये ॥१॥ likewiso gives the four slokas, the last of which For the comploto introduction (23 ślokas), contains the date of the work: see Aufrecht, Cat. Bodl., no. 428. रामानलष्योमरूपैः शककाले भिलक्षिते । Tho avyayapariccheda bogins fol. 650; sabila को विश्वप्रकाशाख्यं निरमानीमहेश्वरः ॥ bhedaprakiśa, fol. 68. Tho MS. is dated, but the figures havo becomo Dated : Samvat 1854. illcgible. Tbo scribe's naine is Kalanīrīyana. (H. T. COLEDROOKE.] (H. T. COLEBROOKE.] 1001. 1003, 1539. Foll, 128; size 104 in. by 4} in.; good modern Devanāgari handwriting ; ten 1937. Foll. 37; size 7 in. by 4} in.; noat, lines in a page. small Dovanagari handwriting of A.D. 1672 ; Tho same work. 15-23 lines in a page. The avyayānekürthavargāḥ beg. fol. 106b; Visvaprakisa. sabdabheda, fol. 111; lingabheda, fol. 118. This MS. terminates at the end of the 2nd (H. T. COLEBROOKE.] (or avyaya-)pariccheda, where the dato of the work is usually found in the MSS.; thus 1002. favouring Prof. Aufrecht's conjecture that the 322. Foll. 172; size 12 in. by 6 in.; large, subsequent portion may be of later origin. The. clear, modern Devanagari writing ; eight lines present MS., however, omits the vorse containing the date, and concludes with the first three The same work. This copy begins : slokas, followed by the colophon. शदाकारकरग्राममयमंडलमंडलं । It ends : ज्ञानात्मानमनायतमादित्यं तमुपास्महे ॥ संघद् पसीक्षणावंडूवर्षे माया ने दले । garanto नवम्यां वासरे भानोरिम गिरिधरो लिखत् ॥ Of the 23 introductory slokas this MS, only [DR. JOHN TAYLOR.) in a pago. :

·LEXICOGRAPIY. 283 à page. 1005. 1004. 257. Foll. 135; size 111 in. by 41 in.; large, 1602. Foll. 146, two of which (foll. 20 and modern Dovanagari handwriting ; six lines in 21) are wanting ; size 10 in. by 44 in.; fairly a page. written, in the Jaina type of Devanāgari; nine The same work. or ten lines in a page. It begins : सकलपण्डितशिरोरानपण्डित-श्री ५ श्रीय- Abhidhānacintinani, the first, or synonymous, AUT 79: 1 afrika: part of Hemacanı'ru's dictionary (Hainakoshu). Kinda I. ends fol. 90; II., fol. 316; III., fol. Tho key-word of cach of group synonyms 816; IV., fol. 1176; V., fol. 118. is written in red ink, or marked in red. Besides, [H. T. COLEBROOKE.] there are numerous marginal and interlinear 1006. glosses in Dovanagari and Bhasha. 2053a. Foll. 55; size 12 in. by 4} in.; good The gloss begins : सहमिति हेमचन्द्रसूरिनीमा माला old Jaina Dovanagari writing; 10-13 lincs in तनोमि । अभिधानचिन्तामणिनाम्रीमिति शेपः । ० Kinda I. cnds fol. 8; II., fol. 27; II1., fol. 90b; The same work. With scholia in the margins IV., fol. 128; V., fol. 1281. of foll. 1-19. The passage missing comprises ślokas 229– Kinda I. ends fol. 5; II., fol. 14; III., fol. 254 (Buhtlingk-Ricu). 331; IV., fol. 486; V., ib. [GAIKAWAR.] It ends : इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचितायामभिधानचिता- मणी नाममालायां सबीजक(alias बीजक-) युक्तायां सामा- 1007. न्यकाण्डः पष्ठः ॥ ॥ संवत् १९२३ वर्षे । ज्येष्ठ शुदि १२ गुरुषासरे। 2053b. Foll. 48; size 9 in. by 4 in.; well Harcsafsafsttafe 9000 ATAFUTHATEFA#49717 written, in Devanāgari, about A.D. 1580; but शिष्यमहोपाध्यायश्री १० श्रीऋद्धिविजयजी तशिष्यपं भगवान् much blurred in places through rubbing ; 15 fassunoare u mafagfmanafestufafaqat i que lines in a pago; part of foll. 22 and 23 has been torn off. The gloss ends : तथा चोरी। निपाताश्रोपसर्गाश The samo work. [GAIKAWAR.] धातवश्चेति ते त्रयः । अनेकार्थाः स्मृता(:) सर्वे पाठः तेषां 1008. निदर्शनमिति ॥ इत्यव्ययानि ॥ At the end thoro aro, besides, three leaves, 26984. Foll. 24; small quarto; size 10 in. each page of which is divided into six columns, by 7} in.; sznull, modern Devanāgarī writing; containing a sūcīpattra in Bhāskā, dalod : 39 29-35 lines in a page; bound in the European डिविजयग । लिपीकृत । सं ११७ ॥ style. The same work. Of this Kosha there are soveral Indian editions Kānda I. ends fol. 2; II., fol. 6; III., fol. 15b; (the first published under Colebrooko's super- IV., fol. 216; V., fol. 22. [MACK. Coll.] vision, together with Hemacandra': Anekārthasamgraha, Calc. 1807); and a critical edition 1009. by O. Bæhtlingk and C. Riou, St. Petersb., 1847. 15758. Foll. 46; size 9 in. by 4 in.; good, [H. T. COLEBROOKE.] Jaina Dovanagari writing ; 13 lincs in a page. नगरे ॥ PP ·284 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. Hemacandra's Abhidhānacintamani. Begin- 1012. ning as in MS. 257. 2053c. Foll. 79; size 11 in. by 4} in.; Kanda I. ends fol. 4; II., fol. 11 ; III., fol. fairly good Devanāgarī writing of the earlior 29%; IV., fol. 413; V., fol. 416. part of the seventeenth century; 11-13 lines Dated : संवत् १७९४ वर्षे भाद्रवा सुदि । चंद्रवासरे in a page. लिखिता सकलपंडितशिरोरानपंडितश्री ५ श्रीधनकुशलगणि The same work. शिष्य ° सुमति कुशलगणिना भावचारित्रियां चिरंजीवसुखरा- Incomplete, by 49 slokas, at the end. मपठनार्थ श्रीरूपनगरमध्ये श्रीशांतिजिनप्रसादात् । ° ॥ by a [GAIKAWAR.] different hand : चिरंजीवयुद्धकुशलपठनार्थ १७t० ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 1013. 1010. 2533a. Foll. 53; size 10 in. by 4} in.; well 102. Foll. 121; size 9 in. by 4t in.; ex written, in Devanagari, at the beginning of the cellent Dovanāgari writing of about A.D. 1700; present century; four lines in a payo, with small eight lines in a page. interlinoar writing, by the same hand. Anekārthasamgraha, tho second, or homony Hemacandra's Anekārthasamgraha, with an mous, part of Hemacandra's dictionary (Haima- | interlinear gloss in Bhishi. Incomplete. kosha). The nouns are arrangod in six kandas, The MS. cxtends from tho beginning of the according to the number of syllables; a soventh work to landa II., s1. 406 (Calc. od. of 1807), kända containing the indeclinablo homonyms. numbered 396 in this MS.; followed by one lt begins: additional slolca, viz. VII. 38 (कथं प्रचे प्रकारा०), ध्यात्वाहतः कृतकार्यशब्दसंदोहसंग्रहः । hore numbered (3)97. Then follows the colo. एकतरादिषट्रारमा कुर्षे ऽनेकार्थसंग्रहं ॥ १ ॥ phon: इति श्रीसनका नाममालायं द्वितीयकारहः समाः॥ सकारादिक्रमेणादापत्र कादिक्रमस्ततः । [GAIKAWAR.] उद्देश्य वचनं पूर्व पश्चादर्थप्रकाशनं ॥ २ ॥ The ekasvarakanda ends fol. 2); dvisvarak., 1014. fol. 41; trisvarak., fol. 90; catuh svarak., fol. 113; 1578b. Foll. 78-86%; size 91 in. by 31 in.; paricasvarali., fol. 116 ; shatsvarali., fol. 116b. | logibly written, in Devanagari; nino lines in a Tho numbering of the slokas of the several page. kundas is rather faulty (as it is also in MS. Dhanamjaya's glossary of synonymous words, 20530). entitled Nämamála [A]. It ends : इति साचार्यश्रीहेमचंद्रविरचिते ज्नेकार्थसंग्रहे It begins (slightly corrected with the help ऽव्ययानेकााधिकारः। समापश्चार्य हैमकोषः । of MS. B. and the Ben. ed.): [H. T. COLEBROOKE.] तनमामि परं ज्योतिरवाञ्चनसगोचरं । उन्मूलयत्यषिो यडिद्यामुम्मीलयापि ॥१॥ 1011. प्रय हितयनुभयं यमलं युगल युगे । [-नाम*॥ 2698b. Foll. 25; small quarto, size 10 in. by 71 in.; small, modern Devanagari hand- युग्मं धनं यमं छै पादयोः पातु जैनयोः ॥ २ ॥ युग्मwriting ; 30-45 lines in a page. The same work. (MACKENZIE COLLECTION.] Om. B., Ben. ed.

·LEXICOGRAPHY. 285 ऋपियतिर्मुनिर्भिक्षुस्तापसः संयतो* व्रती 1015. तपस्खी संयमी योगी वीं साधुश्च पातु पः ॥ ३॥ 284la. Foll. 17; size 81 in. by 6 in.; Euro- यतिनाम] pean paper (watermark, Gior. Magnani); Telugu दीक्षितं मौंड, शियं च तमंतेवासिनं विदुः । character; 9-13 lines in a page. वृतांतागमसिद्धांता ग्रंथाः शास्त्रमतः परं ॥ ४ ॥ Dhanamjaya's vocabulary (Nighantasamaya), The work consists of 200 slokas ; after which here consisting of two chapters (pariccheda), a it concludes as follows: synonymous and an homonymous one. [B]. वक्ता वाचस्पतिर्यत्र श्रोता शक्रस्तथापि तौ। ThoMS.originally commenced with the second शब्दपारायणस्यानां न गतौ तत्र के वयं ॥ २०१ ॥ half of the first sloka ; the first half-verse having तथापि किंचित् कस्मैचित प्रतियोधाय || सचितं । been supplied in the margin by a different hand. बोधयेत् किंचिदुक्तिक्षेप मार्गशः सह याति किं ॥ २२ ॥ P. I. contnins 200 slokas (numbered by fives); प्रमाणमकलंकस्य पूज्यपादस्य लक्षणं । the last three of which correspond to ślokas द्विसंधानं कः कार्य रानत्रयमपश्चिमं ॥ २०३ ॥ 201-203 of A. कर्धननयस्येय साकयीनां शिरोमणेः । P. II. begins fol. 13 : प्रमाणं नाममालेति शोकानां च शतद्वयं ॥ २०४ ॥ गंभीर रुधिचित्र विस्तीणार्यप्रसाधकं । ब्रह्माणं समुपेत्य वेदनिनदव्याजानुषाराचल: शब्द मनाक् प्रवक्ष्यामि कबीना हितकाम्यया ॥ स्थानस्थावरमीश्वरं सरनदीव्याजानथा केशवं । पहपिनाकिनी शंभुजिनापर्हतथागतौ । मप्यम्भोनिधिशायिनं जलनिधिध्वानापदेशादहो** वेपासूयॊ विवस्वती विष्णुरुद्री पाकपी । फूत्कुर्वन्ति धननयस्य पुरतोff शब्दाः समुत्पीडिताः वैकुंठाविद्रगोविंदापनंतो शेषशाणिौ । जीमती करिकुल्मीली (!) पर्जन्यौ शक्रवारिदौ । Dated : संवत् १६६० साके १७२५ वैशाखसुदी ९ शनी॥ घनमंभास कांतारे भुवनं विष्टपे ऽसि । लिखित लक्ष्मणदास ॥ वृत मर्पिपि पानीये विष हालाहले जले ॥ The work has bocn printed, as Dhanamjaya- तसं दारेषु शय्यायां ज्योतिथापि तारके । hosa (or righantu), in the Bonares Dvidasa- धवले सुंदरे रामो वामं वक्रे मनोहरे ॥ ५॥ kośasamgraha whore it contains the same number It ends : of couplets as in the present MS.; Dr. Burnell कवयः कषयश्चेति बहुत्वं दूरमागत । (Index of Tanjore MSS., p. 47) calls the work विनिवृत्तं चिरादेताकवी जाते धनंजये ॥ Pramānanāmamālā (200 slokas of synonyms प्रज्ञासिधाखाक्रम्य चिरं नानार्थधारिणः । for usual objects with about 10 more of introduction'). शब्दाः सुखं घसंवत्र यशः शेषे धनंजयः ॥ ५० ॥ [H. T. COLEBROOKE.] Tho colophon is almost the same in both chapters : शंसितो B; संशितो व्रते Tanjore MS. इति धननयस्य कृती नियंदुसमये शब्दसंकीर्णप्ररूपणे +न: B. Om. B., Ben. ed. द्वितीयः [० पणं प्रथमः] परिच्छेदः ॥ श्रीजिनाय नमः ॥ § AT B.; ntaf yw Tanjore MS. In a Tanjore MS., noticed in Burnell's Index, ॥ प्रतियुद्धाय B. p. 47, the work is divided into three chapters, पाचोधयेति यदुक्तिको B.; opierogramit Ben. ed. viz. 1, sabdasamkārņarūpana-, 2, sabdasamkīrna- " जलनिधि ध्यानोपदेशादहो MS. prarūpana-, 3, śabdavistērņarūpaņapariccheda. च भिया Ben. ed. [MACK. COLL.] [॥ २०५ ॥ * PP 2 ·286 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. कएकः॥ . 1016. fol. 23b; vanaushadhivarga, fol. 32; simlūdi- 1585. Foll. 105%3; size 161 in. by 61 in.; well varga, fol. 35; sudravarga, fol. 4103; the last written, in the Bengāli character (but without two vargas, višeshaņa and samkārņa, aro wantthe diacritic r-point); A.D. 1804 ; ten lines in ing. ir pago; European paper. The nānārtha section begins : Šabdaratnīvali, a dictionary of synonyms and द्वित्रिचतुःपचपटूवर्गकानादिचिहिताः । homonyms, composed by Mathuresa, under the खराना व्यञ्जनान्ताच नानार्थाः स्युरिहोदिताः ॥ patronage of Mucchti (or Murcha) Khan, in A.D. एकवणों अपि नानाः क्रमादादौ निबध्यते । 1666 (according to Colebrooke and Wilson). नानार्थः प्रथमानतः स्यात् सप्तम्यन्ते तु वर्तते ॥ Not quite complete. It begins : को वन्दे मदानन्दमयं समन्ताज्योतिः परं ब्रम भवादिसेयं । ब्रह्मवायुसूर्याग्रियमदक्षात्मवर्हिषु । कामे ध्वनौ च पुंसि स्यान्जलमूर्धमुखेषु के ॥ ध्यानै कगम्यं जगदेकरम्यं यदिच्छया कारण कार्यभावः ॥ कद्वि पासीत् मातलमण्डले नृपकुलैः संसेवितः श्रीयुतैर् भूपालः शिलमानखाँन इति साकीतिप्रतायोग्चलः । The colophon is followed by these stanzas : नहोर्दण्ड युगप्रतापदहनैः कल्पान्तसूर्य प्रभैः यलक्ष्मीबरवैरिणां कुलवधूसिन्दूरविध्वंसिनी प्रात्यक्षितिपालका रणभुषि क्षोभाकुलाः शेरते ॥ यद्वाणो ललिता सतां गुणवतामानन्दकिल्लोलिनी । जातो ऽस्मान्जगदे कवीरतनुजः स्यानो जगन्मण्डले यद्योतरकल्पना विजयिनी कर्णादिपृथीभुना श्रीशाखाँनमहीपति स्थिरमतिर्वक्रैकरणोत्सवः । सो ऽयं श्रीमशनन्दरन्निनृपतिनीयाचिरं भूतले ॥ तृमीदशभूमिपैचिरतरं तीक्षणांशुचण्डप्रभैः श्रीमखाँनसहो (5)अदस्तदनुनो मध्याहूचण्डद्युतिर् शोलेन प्रतिदेशपालनकृते संसेवितो यो ऽभयत् ।। वैरिणौनिधनान्धकारशमनो गाम्भीर्यधैयौनतिः । एतस्मादजान प्रतापमिहिरः साकीर्तिशीतद्युतिर शदिग्विजयी महेन्द्रसदृशः सो ऽयं चिरं जीवताद् दानश्रीवलिभूपतिः मुमहिमा श्रीरामदेवः स्वयं । यहस्मितवीक्षितान्यनितरां ध्यायनि दिग्योषितः ॥ मुलाखौनमशनन्दखिनृपतिः* श्रीमान् महीमण्डल एतस्मादनुशिर विजयतां वीरेन्द्रचूडामणिः [बा )। यो प्रशाद द्वादशभूमिपैर्जनकतो ज्यायतता नायितः ॥ श्रीमत्कामसहोदरोतिरसिकः खाँनावबाहयः (? रतु- उघनोमगजेन्द्रराजितरणीसङ्गी नमाकार्मको तस्याज्ञावशतः सुधारसमयों साकाव्यसंतोपिणी नानान्सविचारसारललिता ज्ञानप्रदानोचला। यद्भूभङ्गतरङ्गिनैपिचलिताः प्रत्पर्थिपृथीभुजः ॥ धीरश्रीमयुरेश एष तनुते श्रीशब्दरामावली तस्मादप्यनुजाः कृपार्जुनवलिद्रोणाग्निकणोपमा समाः मनु विनोदिता नृपसभ संतोषयनो ऽनया ॥ युद्धानन्दसौनप्रमुखाः सानन्दमन्युनताः । सौभ्रात्रेण चिर जयन्ति नितरामन्योन्यमुत्कण्ठिताः विलोक्स बहुतन्वाणि शदरालायलीमिमां । संतोष दधत वगैरेव निवनाति प्रायः पर्यायविस्तृतैः ॥ ० थितिप्रणयने दीर्घायुविनोत्सवैः (!) । शब्दानापलीकोपस्तोषणः सुमहात्मना । The svaryavargaprakasa ends fol. 20; thūmi- मासराणा बुद्धिनाशवचपातो विजृम्भते ॥ varg«, fol. 21; puravarga, fol. 226; sailavarga, भूपश्रीमशनन्दसिमनुज्ञाती चिरं जीवतां श्रीमहलभराय उचलमतिः श्रीकपदासो पिच । * MS. 1512 and other MSS. read Heima; our MS. seems to read here that of graft: but in numerous याभ्यामविभागतः शितिपतेः श्रीशरलावली colophons it reads ऐषि बीउभावनिमशानभनमक- नित्यं सत्कृतिशोभनी शुभकरी याने(न) निर्वाहिता विविवाियां भावना (or जनिदिजिया), the शाबारे रसदोधराधरधरामाने परानिर्जरः signs for and 7 being the same in this MS. को प्यतामलिसच कोविदमता श्रीशब्दरानापलीं।

·LEXICOGRAPILY. 287 one 1019. For other MSS. of this work soe Aufrecht, It begins : Cat. Bodl., nos. 439, 4.40%; Raj. Mitra, Notices, भागीरथीं जलमयीं जगतामधीशं iii., p. 65%; i., p. 200. [H. T. COLEBROOKE.] मन्दोदरीरघुपती पितरौ च नत्वा । दिण्डीयविप्रकुलनः स जटाधरो ऽसाय 1017. साचार्य एतद करोदभिधानतन्वं ॥ 1512. Foll. 2.42; sizo 9 in. by 11 in.; large, श्रीचन्द्रशेखरगिरिप्रभवास्ति चाटि- modern Devanagari writing ; fifteen lines in a ग्रामे फणीति तटिनी निकटे दसोये । pago; European paper; bound in the European उत्पविभूमिरपि देवकडाभिधानो style. Foll. 126 and 127 are left blank. ग्रामो ऽस्ति यस्य पितृभमिरतिप्रसिद्धः ॥ Šabduratnīvali; copied from some Bengāli For an analysis of tho work sco Aufrecht, MS. or MSS. (in part at least from the preceding | Cat. Bodl., no. 434 (where tho Oxf. MS. is *) not very correctly, the letters r and v stated to have been copicd from the samo oribeing frequently confounded. ginal as the present one); for anothor MS. seu The ekiirtha section wants tho samkirnararga, Raj. Mitra, Notices, ii., p. 44. breaking off (fol. 125b) with the same verse [II. T. COLEBROOKE.] (मार्गलं मृगनासार्गी भवेडिययनं मृगः।) as the Oxford MS. Of the minirtha section the beginning is wanting, viz. the monosyllables, dissyllables 151la. Foll. 114; size 112 in. by 9 in.; and part of the trisyllables in k, as far as the word kramuka, spelled kraghaka in this Ms., largo, Dovanagari writing ; ton lines in tho tho Bengālī sign for mu having been misread. page ; European paper (watermark 1801). This MS. concludos with the samo stanzas Dharani, a vocabulary of homonymous words, ay the preceding ono, including the half-sloka arranged according to their finals and the number of syllables, by Dharanidisa. containing the dato of that MS. [H. T. COLEBROOKE.] It begins : विशुद्धिज्ञानदेहाय भूतनाथाय वेधसे । 1018. हिताय सर्वलोकानां नमस्ते सर्यवेदिने । यस्य ज्ञानदयासिन्धोः पारार्थ कफला गुणाः । 217. Foll. 118 (and a sudilhipattra between स चोकरोतु कल्याणं सर्वपित्परमेश्वरः ॥ foll. 69 and 70); size 15 in. by 5 in.; good, modern Bengāli handwriting ; generally eight भवतु सुप्रीता वागर्थप्रतिपत्नये । lines in a page. हेत सर्वभूतानां सर्षशुक्ला सरस्वती ॥ Abhidhinatantra (or Namaliigānusisana), a देवदेवं प्रणम्यादौ सधैझं जगतो गुरूं। synonymous and homonymous dictionary, chiefly समाप्यान्यानि तंत्राणि क्रियते सारसंग्रहः ॥ made up of verses of tho Amarakosha with ad- पादः पादयः श्लोकैरनेकार्थसमुच्चयः । ditions ; by Jațūdhara, son of Raghupati and एष कांतेन घर्गेण कषीनां सुखहेतवे । Mandodari. एकद्वित्रिचतुःपंचपड़ीः क्रमशस्विह । शब्दाः पादेषु चार्थेषु शोकेषु सहि संभवे ॥ • MS. 1512 having been in India now for some years, it has not been possible to compare again the two MSS. * समात्यान्यानि तंत्राणि पालसारसंग्रह: MS.; (?) अभ्यस्या 0. ते - ·288 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 1023. It ends : इत्यनेकार्थसारोयं समामः ॥ पूर्वाचार्याभिधानेभ्यः सारमाकृष्य यानतः । कृतो धरणिदासेन वर्णानुनमसंग्रहः ॥ [H. T. COLEBROOKE.] 27860. Foll. 30; size 11 in. by 5t in.; clear, modern Devanagari writing ; seven lines in a page. 1020. 1577C. Foll. 18; size 98 in. by 3 in.; indifferent, modern Devanāgari writing ; nino lines in a page. Hārāvali, a collection, in 278 blokas, of words not in common uso, by Purushottamadeva. Between foll. 17 and 18 a leaf is inserted containing tho last six ślokas of the same work, written by a different hand, and apparently dated in the Nevar era : नैपालोये ४४ (? A.D. 1814) युते कार्तिकशुढे नवम्यां लिखित ॥ Again, after fol. 18, there is another leaf containing part of the contents of fol. 7, written by the samo hand. The work has been printed repeatedly in India; the first edition, under Colebrooke's guidance, Calc. 1807. [B. II. HoDasON.] I. Harivali, ends fol. 2.1b. II. A glossary of words containing one of the three sibilants, either as an initial, medial or final lotter. It begins: अथ तालव्यमर्धन्यदंतानामपि लेशतः । शपसानां विशेपेण निर्देशः क्रियते ऽधुना ॥ श्यामकशाकशुकशीकरशोकशूक- शालूकशंकुशकशंकरणक्रशकाः । शौटीरशीटशकटा: शिपिविष्टशिष्ट- शाखोटशाटकशटीशाटितं शटालुः ॥ ० Fol. 270 : इति चतुर्विंशतिभोकैस्तालव्यशकारनिर्देशः ॥ Fol. 29 : इति मर्धन्यनिर्देशः ॥ Incomplete at the end ; the MS. terminates abruptly in the second half-śloka of words with final स. [COLL. OF FORT WILLIAN.] 1024. 1021. 951. Foll. 145%3 size 11 in. by 41 in.; 15878. Foll. 11; sizo 104 in. by 4} in.; woll written, in Devanagarī ; seven or eight Devanāgari character; 11-14 lines in a page. lines in a page. The samo work. Medini, a homonymous dictionary, by Medi- Dated : संवत् १६६२ । nākara, son of Prūņakara (?). करतकंगजेन्दुवैक्रमे ऽन्दे It begins : वृषांकाय नमस्तस्मै ० नभसशुलदिने शसतियौ। It concludes with the well-known six stanzas, शुभहारापलिकामयं गुरौ containing a list of the authorities used by the व्यालसहिष्णुसमाहयो द्विमः॥ author, and ending thus : [H. T. COLEBROOKE.] षट्शतगाथाकोषप्रणयनविख्यातकौशलेनायं । मेदिनिवरेण कोषः प्राणकरसनुना * रचितः ॥ ६ ॥ 1022. 1511d. Foll. 19 (149-172 of vol.); size 111 in. by 9 in.; large, modern Devanagari; ten lines in a page. The same work. (H. T. COLEBROOKE.) * Though not fitting in with the metre, this is the form of the name usually found in MSS. and editions. One of Somanātha's MSS. gave the form Pandunakara, while a MS. of the Roy. Asiatic Soc. (Todd Coll. 93) reads Pātunakara.

·LEXICOGRAPHY, 289 तु लीखित वावुरामवायन (!) शंवत १५२ शाके शालिवाहन Medini, arranged alphabetically, according १७१७ शमैनाम मार्गशीर्षकृष्णे ऽष्टम्यां गुरुवासरे ॥ to the initial lottors; with the Sanskrit meanings This work has been printod repeatedly in aftor them, and a partial English translation. India; the first edition, under Colebrooko's [SIR C. WILKINS.] guidance, Calc. 1807; another, edited by Somanātha-Šarman Mukhopūdhyaya, Calc. 1869. 1028. Regarding tho author's namo, Wilson statos 1334f. that the names in kara are peculiar to the Foll. 2 (foll. 37 and 38 of vol.); sizo 12 in. by 9 in.; clear Bengali handwriting3B Kayastha class in Bengal, and to Mahratta Brāhmans; whilo Somanūtha remarks that thero fifteen lines in a page; European paper (watermark 1802). are also Vaidya farnilies which take this appellativo. [H. T. COLEBROOKE.]] Sīrasvatiibhidhāna, & small vocabulary of thirty-five slokas. 1025. It begins: 2810. Foll. 314 ; size 6 in. by 8, in.; सारखताभिधानं प्रवक्ष्यामि विशेषतः । modern Bengali handwriting ; 15-18 linos in it गोपनीयं कवीन्द्राणां पायुपोपि कलमाः ॥ page; the first page of cach leaf being left वनेमसः परिमलो मद वृन्दो महामृगः । blank for English renderings; bound in the स्थूलपादो मनकोशः कुन्नरो धारण(:) करी॥ European style. दन्तावलो दीर्घमुखो हस्तिन्यते प्रतिष्ठिताः । Medini-kosha; with an English translation पचवीरश्च रोलमो भ्रमरः पट्पदः खलः॥ of the first few pages, and occasional notes. इन्दीवरः कृष्णदेहो भ्रमरे तु प्रकीर्तिताः । [SIR C. WILKINS.] Then follows a homonymic portion, giving tho meanings of tho following twenty-three 1026. words: 2835. Foll. 2923; size 9 in by 71 in.; किंकिरात, मराल, बलाक, ला, लि, किरात, सन्न, bound in the European stylo. रसिका, मार्जार, मुगाल, किङ्किर, श्यामल, वनराजी, Medini-kosha, with an English translation; यक्षम्, मन्दर, माकन्द, कण्ठीरव, विकगी (?), गरल, written in two columns, ono of which contains कलविक, पोजन, खुदाः, दादाः ।। the Sanskrit words in Medinēkara's arrangement, It ends : in a nativo Devanagari hand; whilst the other खुडाः स्यात् डिङ्गरे नीचे दादाः स्यात् युवतीपतिः । gives the meanings in Sanskrit and English, सारखतमिदं शास्त्र प्रोक्तमेतत् समासतः ॥ written by the late Capt. Edw. Fell, Secretary to the Brahmanical Coll. at Benares. विचित्य सकलान् लोकान विचरनि महीमिमा । कवयो ये न जानन्ति तेषां मोहः सदा भवेत् ॥ [SIR C. WILKINS.]] इति श्रीसरखतीकृतं सारखताभिधानं समा ॥ 1027. For other MSS. of this vocabulary see Raj. 2813. Foll. 90; size 141 in. by 8 in.; | Mitra, Notices, ii., p. 39 (eleven slokas), iii., beautifully written, in Devanāgarī, by Lālā p. 79 (forty-seven slokas). Mahtab Rāy; bound in the European style. [H. T. COLEBROOKE.] .

·290 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. ॥ श्रीकंठस्थावरौ स्थाण हरखागाच्युता सजाः । गोविंदो हरिगोसंख्यौ शिवकृष्णौ घृषाकपी ॥२॥ शरीरोत्सेधयोः काय: ॥ ३॥ सरािसमुद्रयोः सिंधुः ॥ ४॥ पिपासालोभयोस्तृष्णा ॥ ५॥ नि- स्तृशो ° ॥ ६ ॥ इला भूमिर्मता गौच ॥ ७ ॥ It ends : दुमो वृक्षः पुराणे ऽन्ने भुवो निश्चितनित्ययोः । संघाते परणे परः मरः सूर्यनरेंद्रयोः ॥ १६ ॥ वृक्षजातिगजी पीलू प्रदरौ रागमार्गणौ । कमरः कोमले काम्ये समरो युद्धसंघयोः ॥ १९ ॥ A similar work of tho same title, but consisting of 320 ślokas (viz. I. of 104; II. of 82; III. of 34 slokus, many of which are identical or very liko thoso of the present treatise), and ascribed to the Kāśmirian Mahikshapanaka, has been printed in the Dvūdašakośasamgraha (Benares 1865). Soo also Räj. Mitra, Notices iv., p. 28. [GAIKAWAR.] 1029. 2533b. Foll. 4; size 10 in. by 4t in.; well written, in Devanāgari; about the latter half of the 16th century; 15 or 16 lines in a page. Anckārthadhvanimanjari, a homonymous vocabulary, in three chapters (of 180 ślokas). I. Slokidhikira (92 slokas), treating of words the meanings of which take up not loss than a couplet, begins : शब्दाभोधिर्यतो नंतः कुतो ज्यागमसंभवात् । स्वानुवाचैकमाधाय* तस्मै वागात्मने नमः ॥१॥ शिवं भद्र शिवः शंभुः शिवा गौरी शिवाभया । शिवः कोलः शिवः क्रोष्टा भवेदामलको शिवा ॥२॥ गौरी शिवप्रिया प्रोका गौरी गोरोषना मता। गौरी स्यादप्रभूता स्त्री गौरी शुद्धोभयान्वया ॥ ३॥ हरिरिन्द्रो हरि नुहरिविष्णुहरिमरुत् । हरिः सिंहो हरि को हरिवोजी हरिः कपिः ॥४॥ हरिरशुहरिभीरुहरिः सोमो हरियमः । हरिः शुक्रो हरिः सर्पः स्वर्णवर्णो हरिः स्मृतः ॥ ५ ॥ It ends : खजूरः फलभेदः स्यात् खरं रजत मतं । खः क्षुद्रनातिः स्यात् खजूरा तृणगोधिका ॥ ११ ॥ गुरुः पिता गुरुज्येष्ठो गुरुर्देवपुरोहितः । गुरुः प्रोको गुरु शिष्याभिषेकदः ॥ ९ ॥ II. Ardhaslokadhilkara (69_blolcas of words taking up half a couplet) begins : तटो वप्रः पिता वो वप्रः केदार एव च । सर्पो पालः शठो व्यालो थालो ज्ञेयश्चतुष्पदः ॥१॥ अंगे दारेषु शय्यायां तत्पशब्दो ऽभिधीयते । तारास्वग्री गृहस्थाने धिष्ण्यमाहुर्विचक्षणाः ॥ २ ॥ It ends: करिणा बंधनस्थान वारि पारि जल मतं । प्रचुर भूरि विज्ञेयं भूरि कांचनमेव च ॥ ६ ॥ भपको दुर्जनो शेयो भषक: सरमासुतः । मूदः स्यात्सूपकारश्च सूदो शेयः कुटुंचिकः ॥ ६९ ॥ III. Pidadhikāra (19 slokas) begins : राजा पंद्रो नृपो राजा पयः छोरं पयो जलं । मित्रो भानुः मुहामि दरं छिद्रं दरं भयं ॥१॥ .. 1030. 2544a. Foll. 14; size 91 in. by 4 in.; indifferent, modern Dovanāgarī writing; ten lines in a page. दुर्वहो ऽपि The same work, with an additional (fourth) chapter, of 43 slokas. Very incorrect. It begins : शुद्धवर्णमनेकार्थ शुद्धनौनिकमौक्तिक । कंठे कुर्वीत विद्वांसः श्रद्दधाना दिवानिशं ॥१॥ शब्दाभोधियतो ॥३॥ सरस्वत्याः प्रसादेन कविर्षभाति यत्पदं । प्रसिधमप्रसिध(!) वा तत्पमाण्यं च साधुभिः ॥ ३॥ शिवं भद्रं शिर्ष (1) शंभुः शिवा गौरि (1) शिवाभयाः। Chapter iv. begins : शिषः सर्वः शिवः शुक्रः शिषः कीलः शिवो व्यसुः(!)। शिवा गौरी शिवा धात्री शिवं श्रेयः शिवा बुषा ॥ तिलं पृष्ठे (!) मले मासे वाले कोमले ऽस्थिनि । प्रधाने रामलिगेच ककुदाख्या प्रचक्षते * ॥ * Read खानुपोथैवमानाय . • This is a complete jumble. The first half-sloka, containing meanings of पलल, belongs to il. 24 of the ·LEXICOGRAPHY. 291 It ends: बत्रे सिंहासने वर्णे धमरे पुंडरीकताः (1. ० री मता)। पुंडरीको भवेत् व्यासः पुंडरीकस्तु दिग्गजः* ॥ ४२ ॥ क्रोडा थुतिस्तुतिकांतिविजिगीषुगतिस्तथा । व्यवहारपरमार्थच देवशब्दो ऽभिधीयते ॥ ४ ॥ इत्यनेकार्थमंजरी समाता ॥ [GAIKAWAR.] 1031. 2089c. Foll. 6; size 9} in. by 4 in.; indifferent Devanagari writing; 11-14 lines in a pago. Portions of the samo work. Tho loaves are out of order, viz., foll. 2, 5, 4, 1, 3, 6. Foll. 1 and 2 contain from I.1.25 to I. 683; foll. 3-5, from I. 97 to III. 73; fol.6, from IV. 34 to the end (IV. 39). It ends : कमलं क्रमयुगं च कमलं कमलं विदुः । पुंडरीको भवेसिंहो पुंडरीक सरोरुहं ॥ छत्रे सिंहासने स्वर्णे चमरे पुंडरो मता। क्रीडा द्युतितिः कोतिर्विजिगीषुगतिस्तथा ॥ ३९ ॥ इति श्रीअनेकार्थध्वनिमंजयाँ चतुर्थः श्लोकाधिकारः समामः॥ संवत् १७४८ घर्षे पौषमासे कृष्णपधे षष्ठीभौमे । लिखिता अनेकार्थध्वनिमंजरी व्यासलवणाख्येन ॥ [GAIKAWAR.] in a MS., described in Rij. Mitra's Notices, ii., p. 155, the treatise is ascribed to Gadasimha. It consists of about 88 slokas, corresponding to the first chapter of the Anekārthadhvanimanjari. It begins : शब्दाम्भोधियतो ऽनन्तोऽप्यतो (1. यतो) व्याख्या प्रवर्तते । गुरवे शम्भषे तस्मै नित्यं धागात्मने नमः ॥ शुद्धधर्मभनेकार्थ शुद्धमौक्तिकमौक्तिक । कण्ठे कुर्वनि विद्वांसः श्रधानाः शुभाशुभ ॥ सरस्वत्याः प्रसादेन कविभाति यत्पदं । प्रसिद्धमप्रसिद्ध वा तत्प्रमाणमिहोच्यते ॥ शिवः शुक्रः शिवः सर्पः शिवः कोलः शिवो वसु(:) । शिवा गौरी शिवा क्रीटी शिवं भद्रं शिवं शुभं ॥ गौरी शिवप्रिया देवी गौरी गोरखना मता। गौरी कन्या ऽप्रसूता स्त्री गौरी शुद्धोभयान्वया ॥ It ends: अजयरूद्रगङ्गाधरधरणिरनको- पानालोक्य संक्षेपात् । नानार्थध्वनिमन्तरीयमभिहिता श्रीमदुर्गसिंहेन परमयानतः ॥ For another MS. (consisting of 75 slokas), in which the author's name is not givon, sco Aufrocht, Cat. Bodl., no. 445. (H. T. COLEBROOKE.] 1033. 1032. 1334d.' Foll. 250-33b of vol.; size 12 in. 145f. Foll. 6; size 131 in. by 34 in.; by 9 in.; large Bengāli handwriting ; 14 or careless, modern Bengāli handwriting ; six or 16 lines in a page; European papor (waterseven lines in a page. mark 1802). Nānärthadhvanimanjari, a short homonymous I. Foll. 250-29. Collections of words convocabulary, here ascribed to Durgasimha; whilo taining the letters श (end fol. 27), प (fol. 276), # (fol. 286), and u; ascribed to Purushottamadeva. Anekürthadhvanimanjari (Ben. ed.), and should read तिलपटे कोमले मनि(?); whilst the 2nd line is the first of $1. 120 of that edition, + अमररूद्रगङ्गाधरधरणी श्रीगदसिंहेन परमयानात् Raj. • For the 2nd half-sloka see Ben. ed. (Drādasa- | Mitra, Notices ii., p. 156, more in accordance with the kośasamgraha), śl. 104. (aupacchandasika) metre. QQ ·202 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . The MS. begins: It ends fol. 8a: श्रेयःशर्मनिशातशातशकटं शौटीयशोचियेशः । इति नक्षत्रकोषो ऽयं व्यलिखे परया मुदा । अक्ष्णं त्रीपदशुद्धशोभनभृशं शून्य शरण्यं शिवं ॥ यदभ्यासप्रसादेन कवयः स्युर्जनाः स्फुट ॥ Fol. 28b : इति महामहोपाध्यायश्रीपुरुषोत्रमदेव- III. Śūdisabdānam slokāh. The first ten विरचितः सकारभेदः समाः ॥ slokas of the treatise noticod under part I. This portion ends : इति णकारभेदः । नाम of the preceding MS.; rather incorroct. विशेषः शमविति शीवशेषः । धर्मण धर्मण कर्मणि Beg.: शेयः शर्मणि शातशात ० त्यादि । [Sur C. Wilkins.] पाशदोबारणादेव पहिनिर्यान्ति पातकाः । पुनः प्रवेशनायैव 1035. मकारस्तु कराठवत् ॥ II. Foll. 29-330. Nanārthamarijerikosha. 2544b. Foll. 46%; size 10 in. by 4 in.; fairly It begins : written, in Devanagari, about A.D. 1550; thir- शिवः शुक्रः शिवः सर्वः शिवः कामः शिवो वमुः । teen lines in a page. शिवा गौरी शिवा क्रोधी शिवं शुभ शिवं शुभं ॥ Srutasabdusamuccaya, or Šrutiſabdārthani- गौरी शिवप्रिया देवी ghanļu, a homonymous glossary of (supposed) [H. T. COLEBROOKE.] Vedic words in sixtoen vargas, by Somešvara, | pupil of Yogesvara. 1034. It begins : 2826b. Foll. 9; size 7 in. by 9 in.; well उक्रानुक्तदुरुक्रार्यशब्दानामनुशासनं । written, in Devanāgari, by Lālā Mahtüb Rāy; निधंदुज्ञानकोषेभ्यः प्रवक्ष्यामः समासतः ॥ १ ॥ fifteen lines in a pago. वैदिकव्यवहारण नामलिंगप्रमाणतः । Threo small koshas : अर्थप्रकाशदीपाभप्रभाप्रत्ययवेदनं ॥ २ ॥ I. Vinārthamañjarīkosha, 76 ślokas ; bog.: राजा शशिन्यहींद्रे शिवः शुक्रः शिवः सूर्यः शिवः कामः शिवो पार्थिवे कृष्णवर्मनि । स्यात् वसुः शिवा गौरी शिवा क्रोष्टी शिवं शुभं शिवं शुभं ॥ गुरौ कृष्णे मुंगधेरे काल शेये मधापि ॥ ३ ॥ सामन्यात्मसमे साम बाणे ने पंडिते भिके । गौरी शिवप्रिया देवी गौरी गोरोचना मता। गौरी कन्याप्रसूता स्त्री गौरी शुद्धोभयान्वया ॥ ० मंडूके मन्मये धूके सिंहे हंसे चलोसरे ॥ ४ ॥ स्तोमो अध्वरे परेशाने घिधिवेदातयोः स्वरे । It ends fol. 5a : गंधयों जातिभेदः स्यात गंधर्वश्च तुरंगमः । वाञ्चये प्रेम्णि सन्नीले योगे संरभरानयोः ॥ ५ ॥ गंधर्व च स्मृतं गीतं गंधर्वो देवपुंगवः ॥ प्राणुः कर्मे द्वादशानां समाहारे ऽर्कचंद्रयोः । मंडले महास श्रेष्ठे मशुसंस्थानयोरपि ॥ ६ ॥ इति कोषप्रधान सा नानार्थमंजरी मया । कुकवेरपि साकाव्यं भाव्यया हृदयस्थया । शलभे संमते शंभु देहे दैवात्मनोरपि । इति नानार्थमंजरोकोपः समानः । प्रणामे परिसंस्थायामातियेयवृधे शिवे ॥ ७ ॥ II. Nakshatrakoshu, an enumeration of dei मचं तके ते बोरे दधिन्यामेजुने (मिक्ष) रसे । ties and nakshatras, in 26 slokas beg. : परिसृत्यारनाले स्यात् तावगव्ये उमते रसे ॥ ६ ॥ अश्विनी तुरगो बाजी तुरंगच तुरंगमः । नालिकेरिजले सर्वमाद के वस्तुनि स्मृत । [॥ ९॥ घोटको ऽनो हव्यवाहो यजुः(1. ययुः)समिनिंगयते ॥ बौद्रे सारवद्राख्या (? ० के द्वाषा) मधुरद्रव्यपारिणि यमो तकः कृतांतच याम्यः प्रेतपतिः स्मृतः । म पेयरसे क्वार्थे सौरभे हवृतौ कलौ । भरणी पालनादोशो मांसादाधिपतिस्तथा ॥ क्रोधे प्रमोदे कामे संभ्रमे रतिहावयोः ॥ १०॥ : .. .

·LEXICOGRAPHY 203 . Chapter 1 (varishtho vargah), consisting of 1036. 114 slokas, ends fol. 4b. The next chapters 3107. Foll. 40 (but meant to make up 20 are named from the first word explained. leaves, and paged accordingly; one page of 2. rañjanādir vargah (108 sl.), onds fol. 8.3. lo- each leaf being left blank); size 12} in. by 2 kidi (104 sl.), fol. 111.–4. amnāyādi (116 sl.), in.; fairly good, cursive, rathor old Bongali fol. 14b.-5. arjadi (113 sl.), fol. 17b.-6. ākriti-_ writing which has faded in places (the letter ।' amjñako v. (83 śl.), fol. 20.-7. śayādiḥ (83 sl.), being distinguished by a stroke drawn across fol. 226; ch. 8-15 contain the nioanings (many the letter); 5-7 lines in a page. of them of a most extraordinary kind) of the Varnaprakisa, collections of vocables, convarious vowels and consonants, the latter in taining tho same consonant, and of words of combination with each of the vowels : -8. kūdi different spellings; compiled, by Karnapūra, (66 sl.), fol. 24b.--9. cii (75 kl.), fol. 27.-10. for Rajadhara, son of Amaramāņikya of Traipuri Pidi (7281.), fol. 29.-11. tidi (7361.), fol. 31b.- (?i.e. Benares). Incomplete. 12. pādi (78 sl.), fol. 31.–13. adbhuto vargah It begins (the numbers being supplied): (containing the vowels 155, sl.), fol. 386.-- कलुषगृहतयोरम: * सुगरेर इमे स्वरा अनंतार्थाः समासात् कथिता इह । नखदमितादसृगालिकैतवेन । बुधबुद्धिविलासाय सर्वकोपषिलोडनात् ॥ विनिहितमयमानयत्रपाङ्ग- 14. yidi (63 sl.), fol. 40.-15. sādi (121 51.), fol. निखिलनवं नरकेशरी पुनातु ॥ १॥ 4.4.--16. Himidi (801.). साधारणसुधाभोगैर्विबुधैर्विबुधालयैः । This chapter begins : पुरन्दरपुरीवान्या धन्यास्ति वैपुरी पुरी ॥ २ ॥ कामः कमलिनीतंती कामः कामाश्रितश्रियां । सोमसंतानसंभूतः पुरुहूत इवापरः । कामः संततिवर्गे स्यात् कामः कमल कूपयोः ॥१॥ तस्याममरमाणिक्यनामाभूवृपनायकः ॥ ३॥ कमः (!) परममियोः कामः कीर्तिप्रिये जने । कमलानन्दिनो ऽनन्त कैरवक्लम कारिणः । काम(:) सर्वाभिलाषे स्थान कामः कंकणपत्रयोः ॥२॥ सर्व एवाभवराः पौरा यस्य प्रतापतः ॥ ४ ॥ कामो विभपणे रम्ये कामो वामाभिरामयोः । यदीयालापपीयूषं पिवत: मुखशालिनः । कामः किंमल्कबहुले कामः सामसरखतोः ॥३॥ लेभिरे स्वमनोभार सर्वे सविधवर्तिनः ॥ ५ ॥ It ends : हिते रतः समस्तानां भूतानां भूतिभूषितः । सर्वशब्दनिधानाम्यकोषकोटिनिदर्शनात् । तस्य राजाधरो नाम सूनुः स्थाणुरिवानि ॥ ६ ॥ पिलोम शब्दवाध्यभोनिर्मितो ज्यमुपक्रमः ॥ १० ॥ नानाविधगुरुग्रन्यविचारेण रसप्रदा । श्रीयोगेश्वराचार्यस्य शिष्येण मुनिनामुना । विषुधा यस्म सेवने सभी मुरसभाभिष ॥ ७ ॥ सोमेश्वरेण घरचि श्रुतशब्दसमुच्चयः ॥ १ ॥ सर्वशास्त्रातिशूरेण कर्णपूरण मूरिणा । मंत्रतंत्रोभयानायसमावातविनिश्चयः । अयं तस्यानुबन्धेन निवन्धः क्रियते मया ॥ ६ ॥ निघंटुरर्थसंभूतिश्रुतिशब्दैकषेदकः ॥ १२ ॥ जानन्द[लोक marg.] विज्ञानामज्ञानां ज्ञानदायकः । मोमेश्वरेण सिद्यर्थखात्मात्मकृतिसिद्धये । कर्णपूरमः कस्मै कोष एष न रोचते ॥ ९ ॥ प्रायः स लौकिकज्ञो पि बुधमानसदीपनः ॥ ३ ॥ संदेहवामासंदोहखने विज्ञानचक्षुपि । इति श्रीश्रुतिशब्दार्थमहनीयसमुचये । वर्णप्रकाशदीपेन लिपिकर्म प्रयुज्यतां ॥ १० ॥ निघंटावभवहर्गः कामादिः षोडशः क्रमात् ॥ ४॥ १५० ॥ [GAIKAWAR.] • ? The MS. seems to read कमृष° ·29+ CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. पुराणयमकश्लेषान् कोषानेकोनविंशति । धातुवृतीरुणादिं च समाकृत्यायमुच्यते ॥ ११ ॥ शखर समर प्रोक्त कुशल कुसलं तथा । वासवो वाशवो पि स्याहशिष्टस्तु पसिष्ठकः ॥ It ends: दयालश तथा तत्र दलो पि विहितो मरा (1)। क्रौचापि च तथा क्रौञ्चस्तथा च प्रतिपद्यते ॥ हलतो गीयते कश्चिददनो पिच गीयते । दुर्लभो अन्यतो लोके धातुवीजप्रमाणतः ॥ इति पुरुषोत्तमदेवविरचितो द्विरूपकोपः समाप्तः ॥ This is the second of the two troatisos of this kind printed in the Dvādaśakośasamgraha (Ben. 1865), whero, however, not this one, but the other (see next MS.), is ascribed to Purushottama. For other MSS. in which however the author's namo is not given, see Aufrocht, Cat. Bodl., nos. 449, 450. This MS. differs very considerably from the printed text, ospecially in the latter part. [H. T. COLEBROOKE.] जयजल्पाकजोमूता जीवनं जवनं जवः । जिबगोजृम्भणं जम्भा जनको जननं जनः ॥ जन्म जन्नुर्जनुजेन्युनायनं (!) जननी जानः । जलं जुष्टं च जमालजिहालजम्भजम्भलाः ॥ Fol. 3a: इति त्रिपुरपुरुहूता(म)मरमाणिक्यदेवमहामात्य श्री. कषिकर्ण पूरकृते वर्णप्रकाशे वर्गीयजकारादिप्रकरण ॥ * ॥ राजीव राजिलो राजा वृजिन व्यघ्ननाजिरे । ' Fol. 36: इति वर्णप्रकाशे एकाक्षरातरवर्गीयजकारप्रकर- णम् ॥ सायुज्यमादि सायुज्यमुत्सर्जनविसर्जने । Fol. 4a: इति झक्षरान्तरजकारप्रकरणं ॥ * ॥ स्यान्महाराजनं हे स्मि महाराजतमित्यपि । इति वर्णप्रकाशयक्षरातरवर्गीयजकारप्रकरणं ॥ * ॥ द्विजपइजयशोभाजस्तननभुजभभुजः । . Fol. 40: इति • जकारानप्रकरणं॥०॥ Then follow, treated in the same way, य (ends fol. 5b), ण (fol. 7a), न (fol. 9a), व (and fol. 11a), श (fol. 136); words with either श or प (ib.), श or स (fol. 14a), प (fol. 18a), स, incomplete. It ends : इति वर्णप्रकाशे दन्यसकारादिप्रकरणं ॥ * ॥ विदन्ये साहसं स्वस्थः संस्था सारसमीसके। स्रोतः स्रोतखती सस्तं साध्वसं सरसीसरः । संसारः सहसा सर्पिः नसा संसरणं ससः ॥ समनस समस्या पसं- [?] .. .. 1038. 1037. 1334a. Foll. 3; size 12 in. by 9 in.; Bengāli character ; 12-14 lines in a page. Šahdalhedaprakāśa, another vocabulary of the snmo kind. It agreos pretty closely with the first part of the first supplement to Maheśvara's Visvaprakasa. It begins : प्रबोधमाधातुमशान्दिकानां कृपामुपेत्यापि सतो कवीनाम् । कृतो मया रूपमषाप्य शब्दभेद- प्रकाशो खिलवाङ्मयार्पः॥ विद्यादगारमागारमपगामापगामपि । रातिमारातिमयो सम चामः प्रकीर्तितः ॥ It ends : शफे खुरं कवर्गीयं चकारण धुरपके । नापितस्योपकरणे पसंयोग इयते ॥ जामाता चैव यामाता जोषा योषा चकीता। अव्ययानष्ययो दोषाशब्दो रात्री प्रचक्ष्यते ॥ 1334e. Foll. 330-37 of vol.; size 12 in. by 9 in.; clear Bengāli handwriting; sixteen lines in a pago; European paper (watermark 1802). Dvirūpakosha, a vocabulary of words spelled in two different ways, here ascribed to Purushottamadeva. It begins: भषेदाषाढ माशाढो विषुवहिवं च तत् । मातुःखसा मातुःप्यसा कमायो कांपता कशा ॥

·LEXICOGRAPHY. 205 %3D 1040. -- इति शरभेदप्रकाशः॥ लिपूजादिषु प्रष्यक्तिलिखनेन प्रसिद्धोपदेशेन धातुप्रत्ययोणा- शाके ऽग्निदीर्घास्यपडेकमाने दिष्याख्यालिखनेन कचिदामवचनेन शेषादिदर्शनेन वर्ण- पस्तं स्वपाठाय लिलेख यलात । देशनेयमारभ्यते । नत्वा महादेवपादारविन्द II. Foll. 60-7b. A kind of supplement to कोपि द्विजः शब्दभेदप्रकाश ॥ tho above treatise, containing words col- This dato dopends on the meaning of dirlocted on tho samo principlo. ghāsya (? Ganesa, or elephant). It cannot, how- It begins : दिव । दिय् ॥ गुहण । द्रुषण । दुहित ever, be tho dato of the prosent MS., as tho विरिष। विरिचि॥ नरायण । नारायण ॥ सूर । पूर॥ paper bears the watermark 1802. शखरः। समर॥ The concluding pairs of In the Dvadasakośasamgraha this treatise is words are: पाककृष्ण । कृष्णपाक ॥ फलकृष्ण । ascribed to Purushottamadeva, as it also is in a कृष्णफल ॥ फलपाक । पाकफल ॥ MS. described in Rij. Mitra's Notices, vi., The margin of the last page has the title p. 298; whilst in another, ib. i., p. 118, the Varnadeśa. [II. T. COLEBROOKE-]] author's name is not given. In Dr. Burnell's Classif. Index to tho Tanjore MSS., p. 51, tho same, or a similar, tract is assignod to Śrīharsha 15llc. Foll. 25 (1280-52 of vol.); size 11! (the author of the Naishalhiya). In the Benares in. by 9 in.; large Devanagari writing (waterprint it consists of 56 ślokas, the last 13 of mark of papor 1801); very incorrect and apwhich are wanting in tho presont MS. parently copied from tho preceding (or somo [H. T. COLEBROOKE.] other Bengali) MS.; ten lines in a page. Varnaldestrati, followed (on the last three leaves) 1039. by the same supplomont, hero called Akshari- (vali) on the margin. [II. T. COLEBROOKE.] 1475e. Foll. 7; size 151 in. by 5t in.; fairly good, modern Bengali handwriting; 8-12 lines 1041. 1334b. Foll. 18 (foll. 4-21a of vol.); size I. Foll. 1-60. Varnadesani, or Desanā ; a 12 in. by 9 in.; large, cloar Bengāli handwriting; third collection of differently spolled words, fourteen lines in a page; European paper likowise ascribed to Purushottamadova. (watermark 1802). It begins : Dvirūpa-dhvanisamgraha, another vocabulary पुरुषोन्नमदेषस्य देशनेयं निशम्यतां । of words of different spelling, by Bharatasena, वर्णविप्लवनाशाय नृपाझेव गरीयसी ॥ son of Gaurūngamallika. पत्र हि प्रयोगे बहुदृश्वनां श्रुतिसाधारण्यमाण The work consists of some 275 slokas. गृहना खुरक्षुरमादौ खकारक्षकारयोः । शिंहाशिका- It begins : णकादौ हवारपवारयोः। ययातिजोपादौ यकारजका- नत्वा गौरी गिरीश च गौरागमलिकामनः । रयोः । वेनपूर्वाहादौ षकारनकारयोः । वेदनावन्दनादौ करोति भरतो वैद्यो हिरूपध्वनिसंग्रह* ॥ सोल्यदन्यौल्यवकारयोः । केशवपादौ शकारपवारयोः । धूसरोपरादौ सकारपकारयोः । तथा गौडादिलिपिसा • In the Oxford MS. the first sloka runs thus : धारणाद् हिराहीरगुडाकेशादौ हकारडकारयोः धालय पुनस्तस्मै हिरूपाख्यं कोषं लिखितुमारभे । उपजायते । अतस्तद्विवेचनाय क्वचिद्धातुपारायणे धातु- भारतं भारत माता गौरीशङ्करमादरात् ॥ in a page. ।

·296 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. seo Aufrocht, Cat. Bodl., nos. 431, 432; Cat. of Trinity Coll. MSS., p. 18; Rāj. Mitra, Notices, ii., p. 337 (of. viii., p. 101). [H. T. COLEBROOKE.] 1043. द्विरूपा बहुरूपाः स्युव॑नयो ये ग्लशब्दतः । वियन्तस्ते पि वक्ष्याः सतामिह नियोगतः ॥ ईश्वरी स्यादीश्वराच काली काला च कालिका । पण्डिखण्डी च चण्डा चण्डिकासापि अधिवा ॥ It ends: अवगाहो वगाह विश्रामो विश्रमो भवेत । शर्वः सर्वश्च शम्भौ तु तत्र हारो हरे भवेत् ॥ द्विरूपाः कतिचित शब्दाः प्रसिद्धाः कथिता मया । अपर बहवो तेयाः प्रयोगेण मनीषिणां ॥ हरिहरखानकुलाजधुमणेौरागमल्लिकाज्जातः । भरतो द्विरूपकोर्ष चक्रे विदुषां (वि)नियोगेन ॥ इति श्रीभरतसेनकृतो द्विरूपकोपं चक्रे ध्वनिसंग्रहः समामः ॥ . For a fragment (61 slokas) of this work sec Aufrocht, Cat. Bodl., no. 447. [H. T. COLEBROOKE.] 1042. 1475a. Foll. 33; size 18} in. by 31 in.; careless, modern Bengāli handwriting; six lincs 2841b. Foll. 2; size 81 in. by 6 in.; European paper (watermark, Gior. Magnani); Tolugu character; 13 or 14 lines in a page. Ekāksharūbhidhuna, another rocension of the same work, hero ascribed to Vararuci. It begins : श्रीमदनंततीर्थकराय नमः ॥ अभिधानं प्रवक्ष्यामि नानाशब्दार्थविस्तर। शाक्यं धाररुप यसदेकाक्षरमुदाहुत * ॥ १॥ अकारो वासुदेवः स्यादाकारश्च पितामहः । इकार उच्यते कामो लक्ष्मीरीकार उच्यते ॥३॥ उकारः शंकरः प्रोक जकारो विष्णुरुच्यते । अकारो देवमाता स्यादृकारो दनुजप्रसः ॥ ३ ॥ लकारो देषमाता स्यावषमाता च त स्मृता । रकार उच्यते विष्णुरैकारच पितामहः ॥ ४ ॥ बोकारो देवनिकर जीकारः शास्त्र संग्रहः । सं भवेत्परमं ब्रह्म प: स्याचैव महेश्वरः ॥५॥ कः प्रजापतिरुद्दिष्टः को वायुरिति कीर्तितः । कशात्मा च समाख्यातः प्रकाशः क उदाहतः॥६॥ कं शिरोंबु समाख्यातं के सुखे.परिकीर्तितं । पृथियो कुः समाख्याता सोमे सूर्ये च कः स्मृतः ॥७॥ हि हे संवोधने प्रोक्तः छः छोत्रे राक्षसे मतः । जिहामूलीयसंयुद्धी मित्येवं प्र(च)हते ॥ ३५ ॥ उपध्मानीय शान्दिकैम् ष्य इति शन्दिको मतः । एकाक्षरमिदं प्रोक्तमभिधानोतम बुधैः ॥ ३६ ॥ . It ends : इत्येकायराभिधान समान ॥ In Burnell's Index of Tanjore MSS., p. 52, no. xlv., this tract is called Aindranighantu, and likewise ascribed to Varamuci. (MACK. COLL.) in a page. Ekūksharakosha, a hoinonymous vocabulary of syllabic signs or monosyllables used as words, loy Purushottamadeva. It begins : अथैकामरकोषः॥ सकारो वासुदेव(:) स्यादाकारच पितामहः । इकारः कथ्यते कामो लक्ष्मीरीकार उच्यते ॥ उकारः शहरः प्रोक्त जबारथोप रक्षणे । सकारो देवमाता स्यादृकारः वर्ग उच्यते ॥ लबारो देवधेनूना माता मंद्रिनिगयते । लकारो देवमाता स्यात् लकारो दनुजप्रमः ॥ कः प्रजापतिरूहिष्टः को वायुरिति शन्दितः । क खात्मा च समास्यात: प्रकाशेक उदाहतः ॥ कं शिरो जलमाख्यातं के मुख्खे पि प्रकीर्तित । A lithographed edition, differing considerably from this MS., is contained in the Dvudaialosusamgraha (Ben. 1865). For other MSS. । .. * The Tanjore MS. of the Aindranighantu begins : पूर्व पदेनभुषा(!) प्रोक्तं श्रुत्वेन्देश प्रवाशित । बहुधेभ्यो वररुचिः कृत्वानेन्द्रनामा ॥ अकारो वासुदेवः स्याद् ° ·LEXICOGRAPHY. 297 1044. 1334c. Foll. 210-25 of vol.; size 12 in. by 9 in.; largo clear Bengali handwriting ; fourteen lines in a pago; European paper (watermark 1802). Ekavarṇārthasangraha, another vocabulary of inonosyllables, by Bharatasena, son of Gaurūngamallika. It begins : नमस्कृत्य शिवं वैद्यगौरागमल्लिकात्मजः । भरतः कुरुते पद्यैरेकवर्णार्थसंग्रह ॥ न हलः केवलस्यास्ति उच्चारणमिति स्वरः । अन्त स्पैश्कता तस्य मताः ककादयो यथा ॥ स: श्रीपती वर्तते ऽयो खल्यार्थप्रतिषेधयोः । सभावे ऽप्यनुकम्यायामनष्ययमुदीरितं ॥ श्रा ब्रह्मणशाययं तु स्मृतौ वाक्ये समुच्चये । सोमायामपि कारुण्ये खल्याभिविधिष्वपि॥ It ends: ख्यातानामेकवर्णानामर्थानां किया कृतः संग्रहो ऽयं परे वर्षा क्षेपास्तन्त्रानरेक्षणात् ॥ ॥ लिखितं श्रीचन्द्रनारायणशर्मणः स्वाक्षरमिदं पुस्तकं च ॥ [H. T. COLEBROOKE.] रोषोती मंत्रणे ऽप्यर्षे ऽव्यय विव्ययस्तथा । प्रश्ने चांगीकृतौ रोषे पुलिंग जस्तु रक्षणे ॥ ५ ॥ जमव्ययः प्रकोपोक्ती प्रश्ने देवमातरि । सव्यय त कुत्सायां वचने ऽपि तथैव च ॥६॥ सुस्त्वजे दानोषायां लश्च स्याहेवमातरि । लुसियां भवेदेस्तु विष्णावस्तु वृषध्वमे ॥ ७ ॥ सोल+लिंग पाहूतावषायः स्यादनंत सीः । संबोधने पाव्यय भी परः ब्रमण्यमः शिवे ॥६॥ का सूर्यवायुमित्राग्निब्रयात्मयमकेकिषु । प्रकाशवक्रयोश्चापि के नीरमुखमूर्थमु ॥ ९ ॥ कुकुसितशब्देषु पापीयसि निवारणे । ईषदर्थे च किंशब्दः कुसने क्षेपप्रनयोः ॥ १० ॥ It ends: राक्षसे बस्तथा छत्रे शराये वक्षरादयः । स्वरांता व्यंजनाताश्च या ग्रंथांतरानु ते ॥ ४ ॥ मलधारिगभर्तुः मरिश्रीराजशेखरस्य गुरोः । शिष्यः सुधाकलश इत्येकाक्षर[नाम marg.मालिका- इत्येकाक्षरनिघंटुः समामः ॥ [मतनोत् ॥ ५० ॥ For a different troatise of the same title, by Visvasambhu, see Rāj. Mitra, Noticos, viii., p. 101. [GAIKAIVAR.] . ॥ ० 1045. 1046. 2544d. Foll. 1; size 10 in. by 4t in.; written, 151lb. Foll. 15 (1141-1280 of vol.); size in the Jaina type of Devanagari, about A.D. 1650; 11.} in. by 9 in.; Devanagari character; ten twenty lines in each page. lines in a page; European paper (watermark Ekūksharanāmamüliká, or Ekiksharanighantu, 1801). # similar treatise consisting of 49 ślokas, by Varnibhidhāna, a similar treatise, by Sri- (Sudhākalasa) a disciple of Rajasekhara-8avi. Nandanabhatta. It begins : The MS. begins :. श्रीषर्धमानमानम्य सतिशयसुंदर । कोंकार घडेल तार रामश्च हंसकारण । एकाक्षरनाममाला कीर्तयामि यथाश्रुतं ॥१॥ मंत्राः प्रणवः सत्यं विन्दुशक्तिस्त्रिदैवतं ॥ पः पुलिंगः शाहधारिण्य स्खल्पार्थे ऽव्ययः पुनः । सर्पजीवोत्पादक व पंचदेव भुव त्रिकं । विरचावाच पुलिंग पाषाको स्मरणे ऽव्ययः ॥ २ ॥ सावित्री त्रिशिर्ष व्रम त्रिगुण गुणनीषकं ॥ भाः संतापे ऽव्ययः क्रुध्यामव्ययो ऽवधृतौ स्मृतौ । पादिवीज देवसार देवषीजमतः पर। इ. कामे पुलिंग इवाध्ययः कोपोक्तिखेदयोः ॥३॥ पंचरश्मित्रिकूटे व वितार भवनाशकृत। ॥ ई: पमायामव्ययस्त्री प्रत्यछे दुःखभावने । गायत्री पीजपंचाशी मंत्रविद्या प्रभुः प्रभुः । प्रबोपे समिधी वैष पुल्लिंग उर्वृषध्वजे ॥ ४ ॥ अक्षर मातकर्णाश्च नादिवाहतमोबदौ ।

·298 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. सः श्रीकंठः मुरेन्द्र)च ललाटं चैकमातृकः । पूर्णोदरी सृष्टिमेपी सारखतप्रियंवदः । महावामी वासुदेवो धनेशः केशवो मृतः । कीर्तिनिवृतिर्वागीशो नरकारिर्हरो मरुत ॥ [II. T. COLEBROOKE.] ग्रंथाननेकानालोक्य महीदासेन धीमता । मातृकाक्षरसंज्ञेयं बद्धा स्वपरबुद्धये ॥ इति मातृकानिटः॥ Fol. la has the dato Samvat 1832, written by a different hand. (GAIKAWAR.] 1047. 1048. 25440. Foll. 4; size 83 in. by 4} in.; fairly 2816. Foll. 221; European paper, foolscap; good Devanagari writing; 9-14 lines in a excellent Dovanagari writing. page. The words of the Bhūriprayoga, a dictionary Mätřikānighanta, another homonymous voca by Padmanībhadatta, son of Damodarabhatta, bulary of monosyllables, by Mahādāsa (i.e. Mahi- arranged alphabetically, in two parts, for Wildhara). It begins : kins, by Lālā Mahtāb Rāy. श्रीनृसिंहं गणेशानं भारतीमीश्वरं शिवं । For an analysis of the dictionary itself see नत्वा वक्ष्ये मात्रिकाया निट पाल युद्धये ॥१॥ Aufrecht, Cut. Bodl., no. 435. ध्रुषस्तारस्त्रिवृयवेदादिस्तारको ऽव्ययः । The homonymous portion is containod on 329, प्रणवच घिमात्रो पि ओंकारो ज्योतिरादिमः ॥२॥ the synonymous on 112 pages. श्रीकंठः केशवांकस्थो निवृतिश्च स्वरादिकः । The MS. onds : इति श्रीभारत्यांतरंगार्थतत्व परिपूर्णः सकारो मात्रिकायश्च पात इत्यपि कीर्तितः ॥३॥ श्रीमचास विल्किन्स् साहिनियोगात श्रीलाला महता बरायेण नारायणस्तथानंतो मुखवृत्ती गुरुस्तथा । दक्षिणदेशवासिना भूरिप्रयोगाख्यात् कोषादिदमेकार्थ हरचूडा- विष्णुशैया (1. शय्या) तथा शेषो दोघे आकार एव च॥४॥ मणिवासरे भाद्रपदे मासि तृतीयायां तिथौ कलकत्ताभिधेयनगरे माधवसूक्ष्मसंज्ञश्च विद्यादक्षिणलोचनं । ऽक्षरपूर्वपरपदक्रमैर्विचित्रित शुभं भूयात् ॥ गंधर्वः पांचजन्यश्च इकारण मुखांकुरः ॥ ५ ॥ According to a note on the fly-leaf, 'tho गोविंदश्च त्रिमतीशः शांतिः स्याहामलोचनं । first part of this dictionary contains about 3730 नृसिंहास्त्र तथा माया ईकारोऽपि सुरेश्वरः ॥ ६ ॥ words.' [SIR CH. WILKINS.] The consonantal aksharas begin sl. 19 : क्रोधीशो धातृ संज्ञश्च चक्री मृष्टिः करादिगः । वर्गादिगो यादवेशः ककारः कामगः स्मृतः ।। 1049. It ends : 153. Foll. 335%; size 151 in. by 101 in.; संवर्तको नृसिंहच ददयान्मुखसंस्थितः । good, modern Bengali handwriting; 50-60 lines सनंता परमात्मा च पत्रकायोंतिमः बकः॥ अथ कादिमते प्रोक्ता शंकरण शिषां प्रति । Šabdamuktamahārņava, a dictionary of San- सकारादिक्षकारांतवर्णसंज्ञाः क्रमाद् ब्रुवे ॥ skrit words, arranged alphabetically; with a commentary. The compiler's name (? Tārāmaņi वातो मरुचाग्निषही धरा मा जलवारिणी। Sarman) is not given. ल लू र रेमो सौवं The text begins : विभुः सं च चरणुची भूवनं खं च शक्तियुक् ॥ ० ॥ ॥ अपव्ययं भभाषे असे निषेधे कृपायां च च पुं विष्णौ ॥१॥ पियास्पर्शश्च दद् हंस इकामासाः क्रमात स्मृताः। अंश पुं भागे क्वचिस्कन्धे च ॥२॥ अंशुक पुं ज्ञाती ॥३॥ मातृकावणेसंज्ञास्तु तो ज्ञात्या चोहरेमनून ॥ अंशल पिपलवति ॥४॥ in a page. स ·LEXICOGRAPHY. 299 The commentary begins : 1057, 1058. सशब्दः स्यादभावे च खत्यार्थप्रतिषेधयोः । 3148, 3149. Foll. 112 and 226 resp.; size अनुकम्पायर्या च तथा वासुदेवे वनव्ययमिति मेदिनी॥१॥ 18.1 in. by 11 in.; clearly written, in the De- अंशयति विभाजयति पचादित्वादप ० vanagari character; 20-28 lines in a page. The last word of the text is होकु पाये लज्जिते Europoan paper and style. पुंजतुनि वपुणि च ॥ Sabdamuktāmaluirnava, another Sanskrit dic- Two leaves, inserted at the beginning of tho tionary with a commentary; compiled, for volume, contain an index to the initial letters Colobrooko, by Pandit Tūrāmaņi, son of Jaya of tho words. [H. T. CoLEBROOKE.] | Rimacandra, and grandson of Bhatta Gaigarima. 1050-1054. The words are arranged alphabetically; but so that the words beginning with the samo 2849-2853. Size 15 in. by 10 in.; modern letter are again arranged (though not quite Bengāli handwriting ; 10-18 lines in a pago. strictly) according to the number of syllables, Another copy of the same work in five and alphabetically according to the last radical. volumes: The compilation is incompleto, these volumes Vol. i., foll. 214, contains to the end of ; only comprising tho letters 9-7. bosides an index verborum to this portion Tho commentary begins : on 16 leaves at the beginning. नसोपेन्द्रप्रमुख्यामरषरविसरश्रेणि कोटोरकोटि- Vol. ii., foll. 513, contains to the end of a; विष्टस्पष्टेन्द्रनीलामलमणिमधुपवातसंजातसंगम् । also the index verborum on 38 leaves. श्रीदेवीपादपर्म नखमुखविसरकोतिकिजस्तकांत- Vol. iii., foll. 575, contains to the end of न. भानासंघित्सुधाच्छच्छदनचचिर्त मंगल वः कृपोष्ट ॥१॥०॥ Vol. iv., foll. 645, contains to the end of र. तेनोपींपालमालालिमुकुटेन मनीषिणा । Vol. v., 850, contains to the end of ह. कुखुरुकसाहेबेन्द्रेण प्रार्यमानः पुनः पुनः ॥ ६ ॥ [H. T. COLEBROOKE.] पाणिन्यादिमुनीन्प्रणम्य पितरं श्रीरामचन्द्राभि व्याडि वामनमाधषादिरचितग्रन्यानयालोक्य च । 1055. प्राधान्याच्यतरांस्तथाभिनवान्कोपांच काव्यान्यर्य 3159. Foll. 190; size 16 in. by 10p in.; ग्रन्यं मरिमुखावह वितनुते तारामणिः पण्डितः ॥ ७ ॥ Bengāli character. etc. Eloven introductory Slokas. An alphabetical index verborum to the pre Tho text beging : coding volumes. [H. T. COLEBROOKE.] सानन्दमात्रमनिशं रसिकावयन्ती दिष्टप्रदिष्टनियमानवमानयन्तीम् । 1056. सतमैनवरसै रुचिरामनियां 3150. Foll. 1183; size 161 in. by 101 in.; सृष्टि कवेर्विदधतों गिरमानमामः ॥ १॥ modern Bengāli handwriting; 12-15 lines in a सर्वोवीपाल. page. ताराकुलसमुद्भूतस्तारामणिपदाभिधः । A portion of the same dictionary; comprising बुरुते कोषमतुलं शरमुक्तमहार्णवम् ॥ ३॥ the first letter; with an index to the same क्रमकुविकया हीनः कोषो ग्लं किंच कासते। portion, on 7 leaves, inserted at the beginning. क्रमकुक्षिक्याहोनः कोषोल कि कासते ॥४॥ [H. T. COLEBROOKE.] अ अव्ययम् प्रभावे असे निषेधे कृपायां च । सः पुं. विष्णौ R R ·300 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. At the beginning of the volume there are, works, viz. Kalpasiddhānta, Kshetrasamāsatikā, besides, eight leaves, containing an alphabetical Meghakumāracarita, Munipaticaritra, Samgrahaindex written in the Bongāli character, of tho ņēratna, Uttarādhyayanasūtra, Karmagrantha. words from w to uph, and references to page The first few words of each letter are written and line where they are explained. in Dovanāgari. [H. T. COLEBROOKE.] See R. Pischel, De grammaticis Prācriticis, p. 20, whoro this volume is described under 1059-1064. the title of 'Lexicon Leydenianum.' Cf. no. 944, above. [BIBL. LEYDENIANA.] 3169-3174. Foll. 1209; size 15 in. by 11 in.; European paper and stylo; Roman cha- 1066, 1067. racter. A dictionary of Sanskrit proper nouns, ocº 156, 157. Foll. 189 and 185 resp.; oblong curring in the epics and purūņas, with explana- folio; size 124 in. by 94 in.; Devanāgari chations and references to the passages where they racter. occur; compiled by (or for) H. H. Wilson. A Polyglot Vocabulary, prepared for Cole- There aro generally between four and seven brooke. It consists of a list of Sanskrit words entries in each pago, pasted on thick paper. selocted from the Amarakosha, with their Vol. i. (foll. 1-182), contains from Abhaya equivalents, arranged in parallel columns, in to Dadhica. thirteen modern Indian dialects, viz. Vol. ï. (foll. 183-398), contains from Da- Vol. i., containing 1, Samskrita ; 2, Mahadhica to Isvara. rashtrabhāshå; 3, Gujjarabhāshũ; 4, Karna- Vol. iii. (foll. 399-598), contains from Jada takabhrīshā; 5, Tailangabhūshū (Telugu); to Mādhava. 6, Dravidabhasha (Tamil). Vol. iv. (foll. 599-822), contains from Mā- Vol. ij.: 1, Samskrita; 2, Kuśmēra; 3, Pandhava to Rūma. jāba - antargata - Jalandharabhūshū (Jallin- Vol. v. (foll. 823-1006), contains from Ruma dhur); 4, Madhyadeśabhāshā (Hindi); 5, to Šyenajit. Parvatibhasha (Highland dialect); 6, Mi- Vol. vi. (foll. 1007-1209), contains from Tathilābhishă; 7, Barigalābhāshă; 8, Utkaladaka to Yuyutsa. bhashā (Uriyā). (H. T. COLEBROOKE.) [H. H. WILSON.) 1068. 1065. 155. Foll. 227; folio ; size 12 in. by 91 in. 2857. Foll, 173; folio; size 121 in. by 78 Another volume of comparative linguistic in.; Bengali character; European paper, materials. A Prākṣit and Samskrit glossary, arranged Foll. 1-152 contains the Samskrit words with alphabetically their equivalents in the Kaśmērabhāsha and It consists mainly of the words occurring in Madhyadeśabhāshā. Hemācandra's Prākṣit grammar, augmented by Foll. 153–227 contains the Samskrit words vocables drawn from Pingala, and seven Jaina with those in the Pañjali dialect of Jalandhara ·PROSODY. 301 These seem to be the original lists from Vol. v. from * to a which the respective columns in the proceding Vol. vi. from ofan to x. volumes were derivod. [H. T. COLEBROOKE.] Vol. vii. from van to Vol. viii. from qa tom 1069. Vol. ix. from na to 8. Vol. x, from afat to yt. 3110. Devanāgari and English. Vol. xi. from a to je This volumo contains a portion of Colebrooke's Vol. xii. from sta to me inodited lexicographic manuscript material. From occasional ontries these volumes appear a) Tho manuscript copy of a portion of an to have been compiled betweon the years 1827 alphabetical dictionary, Sanskrit-English, and 1830. with reference to native authorities, from to want. The portion from to 4 occurs twice, the first being a rough copy. b) Foll. 2. The same from ए to रेषमस्तम. III. Prosody (Chandas). c) Foll. 5. Derivatives from ; viz. those 1082. in which oft is the first or last momber of a compound. 1520c. Foll. 4; size 104 in. by 4 in.; fairly d) Foll. 4. Another copy of the beginning written, in Bengālī; 8 or 9 lines in a page. of the dictionary; as far as wf8. Śrutabolha, a treatise on prosody, ascribed Derivatives from a to Kālidiisa. e) Fol. 1. It consists of 41 stanzas, each of which is f) Foll, 16. A collection of compound verbal forms, made from soine MS. of the Mahan composed in the metre it describes. The treatise has been frequently printed. bharata with reforenco to the page where The MS. was copied by one Gangadhara, they occur. The passagos run from for his own use, in Samvat 1732 (A.D. 1675). Book I. 1622 to 6226, and the reforence (H. T. COLEBROOKE.] to the pages from PP. 96 to 326, thus : अभि तड सन्मुखताउने वनेणेंद्रो भ्यताडयत् ९६. १ (Sir E. COLEBROOKE.] 1083. 2826a. Foll. 7; size 7 in, by 9 in.; well 1070-1081. written, in Devanügari, by Lālü Mahtāb Räy; fifteen lines in a page. 3114-3125. Twelve stout folio volumes, Srutabodha. [Sıe C. Wilkins.] containing Professor Wilson's lexicographic materials, generally written in half-margin and 1084. interleaved. Vol.i.contains the words in to viafs (Fraqa). 434b. Foll. 6; size 11 in. by 5 in.; Bengali Vol. ii. from na to FT. character; European paper; 6-8 lines in a page. Vol. iii. from The same treatise, copied for Colebrooke, by Vol. iv, from 2 to 0. Citrapatiśarman. [H. T. COLEBROOKE.] to खोल्प. RR 2

·ib. V., p. 278; Balabodhin he Hamsarāja, ib.
302
CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS.
1085.
1087.
2525e. Foll. 73; size 9} in. by 5t in.; in-
2531d. Foll. 9; size 8 in. by 4, in.; good
different Devanagari writing of about A.D. 1750; | Dovanagari writing of about A.D. 1700 ; eleven
nine lines in a page.
linos in a page.
Another copy of tho Šrutabodha, hore pre-
Vrittar atnākara, a manual of prosody, in six
ceded by thrco introductory verses on termin- chapters, by Kedāra, son of Pabbeka (or Pab-
ology not belonging to it. [GAIKAWAR.]
yeka).
It begins :
1086.
मुखसंतानसिाथै नत्या ब्रह्माच्युतार्चित ।
गौरीविनायकोपेतं शंकर लोकशंकर ॥१॥
21060. Foll.6%; size 91 in. by 4t in.; fairly
written, in the Jaina type of Devanagari; fiftoon वेदार्थशेषशास्त्रज्ञः पथ्येको भूद् द्विजोनमः ।
lines in a page.
तस्य पुत्रो ऽस्ति केदार: शिवपादार्चने रतः ॥ २॥
Śrutabodhavpitti, a commentary on the Śruta See Aufrecht, Cat. Bodl., no. 462.
bodha, by Harshakārti Upadhyāya, pupil of
[GAIKAWAR.]
Candrakirti Suri.
It begins:
1088.
श्रीमासारस्वत धाम नत्वा स्तुत्वा च सहुरू।
2106d. Foll. 5; size 9 in. by 4 in.; fairly
टीका श्रीश्रुतबोधस्य छंदसः क्रियते मया ॥
written (A.D. 1710), in Devanāgari; thirteen
इंदसामिति । अहं श्रुतबोधं नाम छंदःशास्त्रं संप्रवक्ष्यामि
lines in a pago.
कथयिष्यामि किषिशिष्ठं सविस्तरं न विद्यते विस्तरो यस्मिन स
Tho saine work.
तं तत् कि येन श्रुतबोधमात्रेण सताप्रस्तारादिनैव छदसा पा-
The name of the author's father is spelt
यानुष्ट्रवादीनां लक्षणं हस्तगुरुलघुवर्णमात्रगणस्वरूप युध्यते Parveka in this and the next two MSS.
[GAIKAWAR.]
It ends:
श्रीमत्रागपुरीयपूर्वकतपागछांयुनाहस्कराः
1089.
शूरुद्राप्रभुचंद्रकीर्तिगुरवो विश्वत्रयोविश्रुताः ।
235b.
Foll. 7; size 124 in. by 41 in.; in-
तत्पादांषुरुहप्रसाद पदुगी:श्रीह(१) कोहयो-
different, modern Devanagari writing; nine
पाध्यायः श्रुतबोधवृत्तिमकरोडालावषोधाय वै ॥ १ ॥
lines in a page.
श्रीमनागपुरीमापागछाधिराजः श्रीचंद्र कीर्तिशूरिशिष्यह-
The same work.
कोयुपाध्यायविरचिता श्रीश्रुतबोधछंदष्टीका । संवत् १६८०
[H. T. COLEBROOKE.]
श्रीगद्वारपरे लीखीतं ॥
For commentaries on some Jaina treatises,
1090.
by the same Harshakirti, cf. Rāj. Mitra, Notices,
ix., pp. 154, 157. For other commentaries on 1446b. Foll.6%; size 111 in. by 4t in.; fairly
the Šrutabodha, viz. Subodhini by Manohara, written, in Devanāgari (A.D. 1770); ten lines in
ib. iv., p. 297; Būlavivekini, by Tårácandra, a page.
Vrittaratnākara. Not very correct.
viii., p. 196.
[GAIKAWAR.]
[H. T. COLEBROOKE.]
ज्ञायते ॥१॥

·PROSODY. 303 in a page. 1091. On the first and last leaves tho title of the 235c. Foll. 21; size 124 in. by 4t in.; fairly | work is given, in Devanāgari, as Prasttivacintagood, modern Devanāgarī writing; eleven lines maņi and Prastūrac. resp., by different hands; the mistake being probably due to the definition Vrittaratnakarasetu., a commentary on Kedara's | of the term prastāra in the last adhyaya. work, composed, at Benares, in Samvat 1733 [H. T. COLEBROOKE.] (A.D. 1676), by Hari Bhāskara Šarman, son of 1093. dyaji (or Aprji *) Bhatta, grandson of Hari 2340. Foll. 40%; size 10 in. by 6 in.; good, Bhatta, and gront-grandson of Purushottama Bhatta. modern Devanāgarī writing; fourteen lines in It begins : श्रीभास्कर नमस्कुर्वे ॥ a page. प्रस्फुरन्मधुपचुचितपद्यापंकजातननिपंकननीयं । Vritturatnikara, with a commentary, entitled बुध्यते किल जडापि च यस्मात्सारुणं तदिह धाम नमामः। Bhiivarthadāpika, by Janūrdana Vibudha. Tho commentary bogins : श्रीगुरुन् पितरौ चापि नत्वा भास्करशर्मणा । नत्वा विनायक देवमनंत च गुरुं तथा । घृतरानाकरे सेतुर्यथामति विरच्यते ॥ प्रीत्यर्थ कृष्णदेवस्य छंदोवृत्तिं करोम्यहं ॥ ग्रंथारंभे यमर्पमधिकृत्य प्रवर्तते तत्प्रयोजनमिति गौतममू- The work has been printod at Bombay (1864). त्रोक्तः सप्रयोजनं शिवप्रणामरूपं मंगलं नियमन ग्रंथस्य संबंध- Cf. Aufrecht, Cat. Bodl., no. 465. योजने योकत्रयेणाह । सुखसंतानेति ° [GAIKAWAR.] For the six concluding verses, giving an account of the author, see, Rij. Mitra, Notices, ii., 1094. p. 127. 56a. Foll. 35%; size 10 in. by 5 in.; small, clear Dovanāgari writing of 1753 A.D.; twenty The colophon runs : इति श्रीमाकश्यपान्वयसंभवा- ग्निहोत्रिकुलतिलकायमानश्रीमदापाजिभट्टनुपराभिधानहरि- भास्करविरचितो वृतरानाकरसेतुः समानिमगात् ॥ [H. T. COLEBROOKE.]] lines in a page. 1092. 1520d. Foll. 35%; size 10 in. by 6 in.; legibly written, in Bengali, about A.D. 1700; 5-13 lines in a page. Vpittaratnakara, with Hari Bhiiskara's commentary. A leaf or two are wanting at the end. The name of Kedāra's father is spelled Pavycka in this MS. Vșittaratnü kara, with a commentary, composod, in 1545 A.D., by Narayana Bhalta of Kast, son of Bhatļa Rāmeśvarasūri. The genoalogy is carried farther up to Govinda, Angadeva, Bhatta, and Bhatta Nagapisa (for which Aufrocht, Cat. Bodl., no. 467, reads Niganibha). The commontary begins : नत्वा गणेश वाग्देवी पिंगलं मातरं गुरुं । अन्यानपि च भाषादिक छदोषिशारदान ॥ १॥ श्रीभट्टरामेश्वरमरिमूनुर्नारायणः खामनुरुध्य बुद्धि । संक्षेपवृत्या षिवृत्ति सुवृतरानाकरे व्यक्ततया तनोति ॥२॥ It ends: भट्ठः श्रीनागपाशात् समान विषुपश्चांगदेवाख्यभट्ठः प्रासोटासी तान) रघुपतिनिरतं भटुगोविंदसंह । विश्वामित्रान्वषायांधि विधुरधिकं वो तनूजो विधामी लमपारः प्रथितपृथुपशाः भट्टरामेश्वरायः॥१॥ * In this MS. the letters and are written alike throughout; in the next MS. the colophon in wanting. Weber, Cat. Berl., no. 810 writes the name Apūjibhatļa; Aufrecht, Cat. Bodl., no. 466, Ayājibhafta; Rāj. Mitra, Not., ii. 127, Apoji Bhatta (but जापाजिभg in the text). " ·304 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. नारायणेन सुधिया काश्यां निवसता सता । Besides his own (mama krita) śri-Sūryapra- वृक्षरानाकरे टीका तनुषा रचितांचिता ॥ २ ॥ stāva fol. 126, the author quotes : Kavikalpalatū, ग्रंपे ऽस्मिन्गुणगणवलमुच्यते चेत् fol. 6; Kalidiisa (Srutibodha), fol. 5, 6, etc.; खं कार्य गुणगणवत्तम्मन्यते कः । Kavyapradipa, fol. 4b; Gopila, fol. 24; Chando- तत्सतः शिरसि कृतांजलिस्तु याचे govinda, fol. 7a; Chandoviciti, fol. 25; Chando- शोध्य तत्सदसदिहोदितं मया यत् ॥३॥ manjarī, fol. 226; (Gaigādāsa's ch.), fol. 29 ; याति विक्रमश हिखषदभूः (Svetāmbara's) Chandomātaiga, fol. 20; Chando- संमिते १६०२ सितगकार्तिकरुद्रे । miirtanda, fol. 21, etc.; (Sirigadhara's) Chando- ग्रंथपूर्तिसुकृतं किल कुर्मों mālā, fol. 200; Durghatavritti, fol. 60; (Lakshms. रामचंद्रपदपूजपुष ॥४॥ dhara’s) Pingalațākā, fol.3; Vūņābhūshaņa, fol.3b; (Jagadguru’s) Vșittakaumudi, fol. 206; Sambhu, इति श्रीमहिहम्मुकुटमाणिक्यश्रीमनट्टरामेश्वरमूरिसूनुनारायfol. 25; Sarasvatilkanthibharana, fol. 6a; Sahi- णभट्टविचितायां वृतरानाकराख्यायां प्रस्तारायथ्यायं पठः ॥ tyadarpana, fol. 40; Halāyudha, fol. 20. राधाकृष्णेन लिखिता वृतरानाकरस्य वै। It ends: टोका काशीपुरे गंगाश्रीविश्वेश्वरमविधी ॥ भारद्वाजकुले श्रुतिस्मृतिपटुः श्रीसूर्यभकस्तथा (H. T. COLEBROOKE.) ऽयमाराधनतत्परो पि च महादेवो भवतार्किकः । तापुत्रेण दिवाकरण रचिते श्रीवृत्तरानाकरा- 1095. दर्श भट्टमतानुसारिणि परं पठः समानि गतः ॥ १॥ उक्त नात्र मया स्वयं स्वरचितं यनहपादैः कृत 1555b. Foll. 43; size 11 in. by 5 in.; legibly कौमुद्यां गहनार्थकं तदुदितं स्पष्टं परजाये । written, in Devanagarī, 1777 A.D.; 12–14 lines ज्ञात्वा शेपमतं विशेपरषितं त्या परं तडिया तेन श्रीरधिमंडलोतरगतो नारायणः प्रीयतां ॥३॥ Vrittaratnākarādarsa, a commentary on Ke- सन्जितो भूषितः सत्यसंगैमया वृतरानाकरादर्श रवविधः । dāra's prosody, composed, in A.D. 1740, by मंडिताना सदा पंडिताना सबै दर्शनेनाखिलं मंगलं संक्रि- Divakara, son of Mahadeva Bhatta, and grandson स्वीयाभिमानमदविभ्रममानसाना यात् ॥ ३॥ of Bhāradvāja Balakrishna Bhatta. साध्यो ऽपि वै मम गिरो विमता यदि स्युः । It begins : किं तावता मयि पिलोचनपीतयुद्धे प्रातर्भूमिरुहाविभज्य पृथिवीं प्राप्तांस्तु परीक्षिका दुग्धस्य कुंदधवलस्य विदूषणं स्यात् ॥ ४ ॥ रानानां निचयनमेण परितश्थिति यासर्वदा । कांताना कुचमंडलेषु पतिता वाल्हीकरूपं गतास पूर्णाभिस कमिते प्रवर्षे सत्कालिके मासि विशुद्धपक्षे । ताभिः पृष्टतराध ते श्रमकराः सौराः कराः पातु मां ॥१॥ तातीयपूर्णे दिवसे सुपुण्ये यादर्श इत्यं घटितः समामः ॥५॥ रामधामकमनीयमपूर्वं चानदानमखसम्मुखपूर्व । इति श्रीमहारद्वाजबालकृष्णभट्ठात्मजमहादेवभट्टसूनुदिवा - सेषित पितृमुलैर्मम पूर्व तम्ममास्तु ढदये मतिपूर्व ॥ २ ॥ करकृतो वृतरानाकरादर्शः संपूर्णतामाढीत् ॥ ० ॥ नत्वा भट्टान गुरुश्चापि मातरं पितरं परं । कोलकादे सिते पचे खापादे भानुवासरे। बालोथ्य सुधुनेत्रः सन् कौमुदी वृत्तकौमुदीं ॥ ३ ॥ वृतरानाकरादर्शमष्टम्पामुडयो (!) लिखत् ॥ घृतरानाकरादर्शमुदाहरणनिर्मल । स्वस्ति श्रीमन्भूपशालिवाहनशके १६९९ कीलकनामसवासरे संपश्यति च ये काव्यं मुदा पश्यतु ते जनाः ॥ ४ ॥ आषाढ शुक्लाहम्यां भानौ काश्यां पंचगंगापढे दुग्धविनायकस- जय तमाशीनमस्त्रिया वस्तुनिर्देशो वापि तम्मुखभियुक्तवा- विधी वृतरानाकरस्येदं पुस्तके गोदातीरवासिनोडवेन लिखितं . मूलबंधवृद् [H. T. COLEBROOKE.] in a page. .

·PROSODY. 305 1096. : It ends : मात्रावृत्तमिह प्रोत पत्वारिंशत्तयाधिक । वर्ण त्रयोदशाधिक वर्णवृत्तमिहोदितं ॥ इति दामोदरविरचितं वाणीभूपणं समा ॥ Cf. Weber, Cat. Borl., no. 816. [H. T. COLEBROOKE.] 1098. 1847. Foll. 14; size 11 in. byt in.; clear, modern Devanāgarī writing ; 8–16 lines in a page. Vșittaratnākara, with a marginal gloss ending, on the last three pages, in an indopendent treatise on the subject matter of the last chapter, the combinations of metros. The gloss begins : सुखं निर्विघ्नसमापिजन्यं तस्य संतानं परंपरा ॥१॥ वेदार्याश्च शैवशास्त्राणि चेति : शिवप्रतिपादकानि शास्त्राणि ॥ २॥ Tho supplementary treatiso begins : गलाभ्यां वाङ्मयं प्राप्त शिवाभ्यामिव विष्ट पम् । तड़ेदाः स्युर्मादिगणाः क्षित्याद्यादमूर्तयः (!) ॥ १॥ मस्त्रिगुरुर्मुखलच यकारो रो लघुमध्य इहांतगुरुः सः । तो त्यलघुःखलु मध्यगुरुजों भो मुखगुस्त्रिलघुश्च नकारः॥२॥ It ends : एषमन्यत्रापि ज्ञेयं । इति माचोद्दिष्टं ॥ [DR. JOIN TAYLOR.] 2721b. Foll. 39; small 4to ; sizo 8} in. by 61 in.; thick, modern Dovanagari writing; fourteen lines in a page. Vanibhushana. Rather incorrect. The first' ulliisa' ends fol. 17. [MACK. COLL.] 1099. 1097. 584b. Foll. 26%; size 11 in. by 41 in.; fairly written, in Devanāgarī, in 1657 A.D.; eight, sometimes seven, lines in a page. Chandomanjarī, a conciso manual of prosody, by Gangadisa, son of the physician Gopaladūsa and Santosha. It begins : देवं प्रणम्य गोपाल वैधगापोलदासनः । संतोपातनयबंदो गंगादासस्तनोत्यदः ॥ . 1387d. Foll. 28; size 9 in. by 5} in.; good, modern Devanagari writing; nino lines in a page; European papor. Vāņābhūshaņa, a treatiso on prosody, in two pariccheda, by Dimodara, of the Dirghaghosha family. It begins : रानाकुन्नरराजकृतिविमलोदचहुकूलावृत्ति- भ्राजगोगिफणामणिप्रविलसम्मुक्तामणिग्रामणि । पादाम्भोजभुजङ्गफूत्कृतिरणमनोरमनुद्युति श्रेयो वः शिवशैलराजसुतयोर्देयादभिन्नं वपुः ॥१॥ समीह यद्यपि महाकविसंप्रणीत- ग्रन्यास्तथापि मम वालिशताविलासः । संपूर्णशारदविधावुदर्य प्रपन्ने किनाम नाभ्युदयमति तारकापि ॥ २ ॥ बलसधियः प्राकृतमधि मुधियः केचिापमोह । वृतिरेषा मम तेषामाननुतामोपदपि तोषं ॥ ३ ॥ दोघोषकुलोडूतदामोदर इति श्रुतः । छन्दसा लषणं तेन सोदाहरणमुच्यते ॥ ४ ॥ The first pariccheda (mātrāvrittam) ends fol.116. The subject is treated in six chapters, (stavaka), viz.-1. mulshabandha (ends fol. 38).- 2. 8amavritta (fol. 21).-3. ardhasamauritta (fol. 22).-4. Vrishamavritta (fol. 23).-5. mitrāvritta (fol. 25).-6. gadyavritta-stavaka. Colophon: इति श्रीकवींद्रगोपालदाससूनोः श्रीगंगा- दासस्य वृतिश्छंदोमंजरी समामा ॥ संवत् १७३५ ॥ after which another hand has added : इदं पुस्तक भारहा- जदिकरण संपादित पाणाग्निहयैकमिते वर्षे मखमूतग्रामे ॥ For a fuller notice of the treatise see Aufrecht, Cat. Bodl., no. 468. Several editions of it have boon published at Calcutta. [H. T. COLEBROOKE.] .

·306 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 1102. 1100. 1289. 1715c. Foll. 22; size 9t in. by 3 in.; fairly Foll. 46; size 13 in. by 5 in.; good written, in Devanāgarī, c. 1700 A.D.; nine lines Bengāli handwriting of c. 1750 A.D.; nine lines in a page. in a pago. प्रमुदुचतये Chandomañjarējīvana, another commentary Tho samo work. Colophon : इति श्रीगोपाललीलावर्णने छंदोमंजयों on Gaigidāsa's manual, by Candrasekhara. गद्यलक्षणो नाम पष्ठः स्तवकः ॥ [H. T. COLEBROOKE.] It begins : पाणी कमलामभितो दो-मालिङ्गितो यो ऽसौ । त नारायणमादि मुरतरुकल्यं सदा वन्दे ॥ 1101. छन्दमा मञ्जरी नमाभिधेया स्फुटभानुना । 1491e. Foll. 34; size 16 in. by 51 in.; fairly तस्याः किं जीवनं न स्याञ्चन्द्रशेखरभारजी॥ good, modern Bengāli handwriting ; 14 or 15 lines in a full pago. पथ ग्रन्यकृद् विविधाताय शिष्टाचारपरंपरापरिमानं नमस्काररूपं मङ्गलं ग्रन्यारम्भे विद्वद्वहुसमयस्वर्गस्थानाय पित्रो- Chanılomanjarī, with a copious commentary (tiki), by Jagannutha Sena, son of Jatūhara, नाम खनाम चानुष्टुप्पथ्यावनेणाह । देवमिति । Tho end of the 6th stavaka is followed (fol. both members of tho medical profession, with the title of Kavirūja. 45a, 1. 4) by a discussion on cortain modifications of metres such as are detailed in the last The commentary begins : chapter of the Vrittaratnākara, मुकृतिमनःकमलालि त्रिभुवनमुकुटस्थलीन्द्रनीलमणि । It begius : अथ प्रस्ताराबष्टौ प्रत्ययानभिधातुं खेप्टदेव- कमलाविद्युल्लतिकानवघनमिन्द्रानुज (i.e. कृष्णं) बन्दे॥ तास्मरणरूपमङ्गलमाचरति । प्रेयसीभ्यामिति । येन महसा भवन्तु लक्ष्मी- ज्योतीरूपेण सप्रकाशन नारायणेन प्रेयसीभ्यां श्रीवाग्देवता- कुचकुरुवकायिणो हरेर्लतानां । भ्यामिदं तन्मायया विभूतं जगत् भुवनं मोदित हर्पितं तन्महः- कनककमलकोरकोपकण्डा- स्मरण अहं [प्रस्तारस्य उपयोगिन उपकारका उहिष्टादयः कुलमधुपालकोमलाः कटाक्षाः ॥ साप्रस्तारं च वदामि । इत्यन्वयः । पाराधितहरिचरणः कविराजश्रीजटाधरस्य सुतः । It ends : एकाक्षरसमसंख्याया द्वौ भेदी द्वयो वर्ग: श्रीदेवकीममतः कविराजश्रीजगनाथः ॥ चतुःसंख्याकः ॥ After this a more recent hand has अन्तेषासिप्रणयापामशेपतोपाय (1)। added : इति छन्दोमनरीजीवने षष्ठः ॥ छन्दोमन्नरिटीका कुरुते विदुषां च कुतुकाय ॥ For threo other commentaries on the Chando- आसयकानां गुरुनिन्दकानां manjari, by Ditūrāma, Govardhanadāsa and नोत्पत्स्यते यद्यपि कौतुकाय । Vamsidhara, seo Rāj. Mitra, Notices, vi., p. 130; तथापि नेयं हृदयानुशिष्टvii., pp. 246, 286. (H. T. COLEBROOKE.] प्युत्पन्न ये कि नितरा भवित्री॥ कोपमल्पकम्पिता छन्दोमन्नरोति विषयाननरान्यैर्न सुन्दरी- 1103. वृतायामेतस्यामेतादृशधियो मम प्रलपितमुदारवुद्धयः शनुमर्हन्ति। 92a. Foll. 63; size 10 in. by 6 in.; fairly कषिगङ्गादासो निर्विघ्रमेव प्रारिसितनिर्वाहार्थमिष्टदेवतामारा- well written, in Devanagari; ten lines in a page. भयत ग्रन्यमारभते । देवं प्रणम्यत्यादि । Prastūracintamani,an exposition of the science It ends : इति कषिराजश्रीजगवायसेनमायां छन्दोम- of prosody, mathematically developed in the अरीठीकायां गद्यप्रभेदनाम घटस्तवकविवरणं समा ॥ calculation of all its possible combinations, (H. T. COLEBROOKE) composed, in A.D. 1630, by Cintamani Jyotirvid .

·PROSODY. 307 " It conof Sivapura, son of Govinda jyotirvid. दीनां राज्ञी मध्ये पूज्यः । पुनः किलक्षणः । बुधैः देवैः सेषितः। sists of a code of rules, in a variety of metres, | किलषणः । श्रीमती अलंकारादिना शोभावती पाणी हस्ती accompaniod by a proso commentary (Dhrishya) यस्य सः । तथा नितरा शास्त्रेषु सर्वशास्त्रेषु निष्ठा अभिनिविष्टा by the author himself, and is divided into three सुमतिर्यस्य सः । chapters (pariccheda). It begins: I. Varnaprastrira, on notres regulated by दंताग्रेणापि शैलपचयनिखनने यः पदुः शैशषे ऽपि syllables, ends fol. 25b. स्फूविधाप्रवाह करटयुगझरहाननीरछलेन । II. Mātrīprastura, on metres rogulated by भन्ने मन्नेभराजाननमिह कलये केवलं विप्नपूरquantity, fol. 48a. छेनार कार्यमिबै प्रतिदिवसमहं सेवितं ते महनिः॥१॥ III. Khandaprastira, on tho application of व्योम्नि प्रारयकांतिप्रमरणविरतानेकतामिसपूरः music to tho precoding two classos of प्रातः प्रोहामभक्तिप्रचयमुनिकृतानेकपूनाप्रपंचः । metros. This chapter may deservo a दद्यात्स्यो ऽयं विवस्वानिह पदनिचर्य कांक्षिता कबद्धं careful examination as being on a difficult विद्वद्वादोंद्रवंद्यश्रवणसुखकर युक्तिमुक्राफलेन ॥ २ ॥ subject on which vory littlo light has been समस्तविद्याकृतिना वरिष्ठं गोविंदतात मुगुणैगरिष्ठं । thrown as yet. The present MS., being चिंतामणिः संतनुते प्रणम्य प्रस्तारचिंतामणिभाष्यमेतत् ॥३॥ an uncommonly correct one, bids fair to पथ ग्रंथकह थारंभे कृत मंगलं शिवशिक्षायै मालिनीछंदसा be of considerablo uso in elucidating the निवभाति । subject of rhythm in Indian music. सकलविमलचंचचंचरीकांयुनानि This chaptor begins : थानयोर्णमात्राप्रस्तारयोः खकरनिकरहारैोतयन प्रातरुधन् । खंडप्रस्ताराख्यं तृतीयं परिछेदं विघशुरादी प्रस्तारप्रसंगात रमणरमणरामारामरामानुराग- संगीतविज्योतिर्विदभिमती स्वरांकप्रस्तारी विवशुस्तावासंगी- प्रकरमुखकरो कर्को मंगलं नस्तनोतु ॥ १॥ तषिदभिमत प्रस्तारै घमोति प्रतिज्ञा पथ्यावक्रछंद सा वर्णयति । अर्कः सूर्यः नो ऽस्माकं मंगलं तनोतु । ° छंदोज्ञानां मुदे यस्मात्प्रस्तावितयं कृतं । Concerning himself, the author again romarks, मुदे संगीतविज्ञानां प्रस्तारमधुना ब्रुवे ॥ १ ॥ fol. 50: स्पष्टार्थ ॥ अथ क्रमेण सताना स्वराणां नामानुकीतेनं कुर्वन पथ स्वपितृवर्णनं कुर्वन् चिकीर्षितं शार्दूलविक्री डि] तेन मंगलादीनि मंगलमध्यानि ° निवभाति । प्रतिमानीते। धामन्मंदारमालाकलितमुकुटयोत्फुल्लकोलालजाक्ष्या गोविंदः समभूनिक्षतौ क्षितिभृतां मान्यो बुधैः सेवितः कजाकांचीकलापश्रुतिधरयरया मार्गतालादितालैः । श्रीमपाणिनिशास्त्रनिष्ठमुमतिः कायाधलंकारवित् । भारत्या गीयमानः सरिगमपधनीत्यादिवोणास्वरैस्तैर् श्रीमज्योतिपिकाग्रगण्यगणनागण्यस्तदीयात्मजः दधाहतंडतुंडस्त्रिभुवनभवनस्तंभभूतः मुखं नः ॥ २ ॥ श्रीचिंतामणिरेप संवितनुते प्रस्तारचिंतामणि ॥ ४ ॥ The following authorities have been noticed: गोविंदः गोविंदनामा ज्योतिर्षित् क्षितौ पृथिव्यां समभूत्Dikshita, fol. 55; Pingalasutri, fol. 10b ; Bha- उत्पनो ऽभूत् । किलठाणः । शितिभृतां राज्ञां कर्तृकर्मणोः | vanamadhktmya (of Bralemaenivartapur.), fol. 55a; कृतीति कर्तरि पष्ठी तैीन्यः पूज्यः । पुनः किलषणः । बुधैः | Bharata, fol. 20; Bhāmahu, fol. 20 ; Vrittarat. पंडितः सेवितः । पुनः किंलक्षणः । श्रीमांचासी पाणिनिश्च | nikara, fol. 10a, 12a; Sangitaularpana, fol. 12a; तस्य शास्त्र याकरणं तत्र निष्ठा अभिनिषिष्टा सुमतिः सुषु Samgatarathikara, foll. 118, 14t. शोभना मतिर्यस्य सः । व्याकरणाध्यापक इत्यर्थः । ॥ It ends : अथ ग्रंथसमाप्तिमिद्रवनाछंदसाह । अथ च गोषिदः श्रीकृष्णः क्षिती पृथिव्यां समभा प्रयत. प्रस्तारविस्तारविचित्रचित्र प्रस्तारचिंतामणिनामधेयं । तार। किलषणः । वितिभृतां गोवर्धनादिपर्वताना कर्तरि पष्ठी दैवज्ञगोविंदतनइयो ऽयं चितामणि ग्रंथम, व्यवन्त ॥ २ ॥ तैर्मान्यः पूज्यः तदुद्धारकत्वात् । यहा । क्षितिभृतां युधिष्ठिरा दैवज्ञो ज्योतिषियो गोविंदस्तस्य तनद्रवः ० इति शिवं ॥ S8 ·308 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. ० पत्रोपपतिः सुगमा सुधीभिर्विज्ञास्यते जो न मयोदितेयं । गुरुढिमाचे पक्रः स्यादुजुर्लघुरुदीरितः । परेंगितज्ञानफलं हि बुद्धेः प्रयोजनक्षस्य न वालिशस्य ॥१॥ ताकहारकेयूरनपुराख्या गुरोः स्मृता ॥४॥ इदं सदुक्तं यदिवासदुक्तं मात्सर्यमुत्सार्य विचार्यमाथैः । मेनुकाहलदंडेनिशरसंज्ञा (!) लयोः स्मृता । गृह्णाति दोष पिशुनः सदुक्ती रक्तं जलौ केव पयोधरे मयरसतजभणगणा इत्यष्टसंज्ञकाः ॥ ५॥ [ऽपि ॥३॥ सादी सर्वगुरुं कृत्वा प्रति सर्वलपुर्भवेत् । श्रीगोविंदो जगत्यां जयति नृपतिभिः पूजितो ज्यौतिषेऽस्मिन् प्रस्तार एप कथितः सर्वलपक्षराषधि ॥ १२ ॥ साक्षादेवेति गर्गः प्रघरबुधजनो मन्यते य समनः । अप मात्रावृतं ॥ साधनृतीयपादे द्वादशमात्रा भवतीह । यहाणीकामधेनोः द्वितुर्ययोः पंचदशगाहूवृत्तं विजानीयात् ॥ १॥ यथा । मुतवचनमुधा सादरं साधु पीत्वा कि कस्मै कथय कस्य मनःप्रत्ययो भविता । साक्षादाक्षा क्षणेन क्षिपति बुधजनः किंवहो साधु माध्वीं ॥३॥ रमयति गोपवधूटोकुजकुरीरे परब्रह्म ॥ The gathi_praltaranam ends fol. 3. Then fol- तज्जो व्याकरणार्णवस्य तरणे किं मारुतितिष- क्षीरोदन्वति चक्रपाणिरिष यः शेते सुखैकास्पदे । low dohit, soratthit, cutushpadiki, etc. इति वर्णवृतं समाप्त fol. 11b. मधुलिवजमंदराद्रिमपिताछंदस्सुदध्यंबुधेः It ends : सौधावादमयं पृथक समकरोत्यस्तारचिंतामणि ॥ ४ ॥ श्रीशाधरणाग्निहोत्रिणा (!) रचितामिमा । ध्यावा गाण पतं पदाजयुगल बुद्धा विचार्य स्फुर्ट छंदोमाला सदा कठे धारयंतु सदा जनाः ॥ छंदःशास्त्रमनंतभेदसहित श्रीपिंगलाघोदितं । [H. T. COLEBROOKE.] शाके होतियोमिते शिवपुरे दैवज्ञचिंतामणिर 1105. भाष तोपकर सतां स निरमात्मस्तारचिंतामणेः ॥ ५॥ 2917. Foll. 51; size 161 in. by 21 in.; इति श्रीमहोविंदज्योतिर्विद्वरतनूनचिंतामणिज्योतिर्विद्विरmodern Nepaleso Dovanāgarī. चिते प्रस्तारचिंतामणिभाषे खंडप्रस्ताराख्यस्तृतीयः परिछेदः॥ Chandoratnakara, a similar trcatiso, by au संवत् १७५१ शके १६१६ ज्येष्ठ शुद्ध २ बुधे लिखापित प्रस्तारunknown author. चिंतामणिभाष [fol. la, ज्योतिर्विमार्कडेयपुत्र-]श्रामाराम- Each page contains one line of text, with ज्योतिर्विनिः॥ [H. T. COLEVROOKE.] parallel Tibetan transliteration (in red ink) and translation. The writing is of an almost lapi- 1104. dary character and difficult to read. The MS. begins : छन्दरानाकरकारिकस्य नाम विहरति 1238a. Foll. 12%3; size 10} in.. by 4, in.; स्म । ध्यगरस्कदद्र (?) छन्दरनाकरनाम ओं नमो वागीश्वराय fairly written, in Devanagari, c. 1700 A.1).; ning जिनाय मुनिमुत्याय परमज्योतिरात्मने अन्तर्निशि मित्राणामlines in a page. नदी[न suppl.] कृते नमः पधं चतुष्पदी तच्च वृतजातिम- Chandomadli, an elementary treatise on San- | भेदतो द्विविध अक्षरसंख्यं वृक्ष मात्रसंख्य भवति जातिः ॥ skrit prosody, by Šīrangadhara (ślīrågadhara) हस्खः खरो लघु लजुः पदान्नेषु बहुलं गुरू ग्यकुः पूर्वः स्वर- Agnihotrin. Not very correct. रहितव्यन्ननच दीर्घमुतौ चैव It begins: Samavrittuni, fol. 22; ardhasamavrittini, fol. श्रीशारंगधरेणाग्निहोत्रिणा नन्दका[न] ने । 26; vishamavrittäni, fol. 35b; āryājātayah, fol. मुखबोधाय बालानी छंदोमाला विरच्यते ॥ १ ॥ 41 ; vaitālīyajātayah, fol. 43; mütrāsamakajii- प्रकृतानुपयोगित्वानष्टोहिष्टाछुपेक्षित । tayah, fol. 46; varmavrittāni, fol. 500. नवादी व्यवहारार्थ सम्यक संज्ञा विधीयते ॥३॥ It ends : तत्परमाश परमंजरांतो विद्या प्रसादयन्नु ॥ संयुक्तायो विसगी च दीर्थो ऽनुस्खारवान्गुरुः कृतिरिय बलिकलसर्पहरानाकरशानिपादाना ॥ लघुरेककलो वर्णः पादानस्थो विभाषया ॥३॥ [B. H. HODGION.] ..

·PROSODY. 309 ० sense. 1107. 1106. V. (72 61.), samavrittādhyaya, fol. 416. 1415a. Foll. 49; size 121 in. by 43 in.; VI. This chapter begins : सथानुकान्यपि छंदासि legibly written, in Dovanāgarī, in the latter सामान्यसंज्ञया संगृहलायेकेन अत्रेति । पत्रानुक्तं गायायुक्तं part of the 16th century; fourteen lines in a १ अह शास्त्रे नामोद्देशेन यत्रोक्तं छंदः युक्तं महाकpage. विभिः प्रयुक्तं नहायासंझं । अत्रानुक्तं गाथेति सूत्र । तत्र Vrittoktiratna, a metrical paraphraso of Pin- वृतगाथा gala's rules of Sanskrit prosody, by Nārāyana The last few pages are illustratod by din- Bhatta Tūri; with a commentary (Pariksha), grams. by tho samo author, in which the verses of the Fol. 69b: इत्य मकैटी नियवा सा चैकविंशतिमात्रिका treatise aro.thronghout interpreted in a double at the bottom of which page tho MS. broaks off: Incomplete. तत्र कश्चिदैहिकमुखानुरागेण कला को It begins : [H. T. COLEBROOKE.] शिवौ नत्वा तयोः पुत्रौ स्मृत्वा ध्यात्वा गुरूनपि । निजवृत्तोकिरानार्थपरीक्षां विदधे ऽधुना ॥१॥ अन्तर्गता यत्र हलायुधोया 1894a. Foll. 47 ; size 9 in. by 3, in.; good वृत्तिः समस्तां विवृति समस्तां । old Dovanagari writing (of the 16th or 15th दृष्ट्वा विपश्चिनु कदापि कश्शिन century); soven linos in a page. मुदं नवोढामिव किं नवोढा ॥ २ ॥ Prikrita - Chuulahộistra, or I'rākritu - Pii- अर्थ परीक्षा विवृणोति केवल galam; a manual of Prākļit metros ascribed to पाहुल्यभीत्या न तु दोपभूषणे । Pingala, and forming tho second part of the विद्यन्जना रानजिवृक्षवः स्वयं Chandahstistra,-for the first (or Samskrit) part जानन्ति दोपानपि भूषणानि यत् ॥ ३ ॥ of which see under Veditiiga, above, p. 153. यदि रलपरीक्षायां प्रमादः कोऽपि मे भवेत् । The present MS. calls the treatiso Pingala- न्यूनाधिकत्वमर्थस्य विद्वद्भिः क्षम्यता तदा ॥ ४ ॥ vritti ; and this, according to Colebrooke (Misc. इह खलु यशोर्यादिहेतुत्वात् ° शिप्पशिक्षार्थमुपनिषभाति । Ess., 2nd ed., ii., p. 60), would indeed seem to शिवाङ्गिपद्मोत्यपतत्पराग be its real title, it being apparently a paraphrase कुर्वे सरागं हृदयाङ्गराग। of the original rules by Pingala (reforrod to in यदङ्गसंगेन विशुद्धबुद्धिः commentaries), by a writer patronized by Ham- सपिङ्गलो धीमुखमङ्गलो ऽभूत् ॥ १ ॥ mira,* of Śākambhari (14th cent.), whose praises शिवेति । ० are sung in several of the stanzas. Adhyaya I. (17 slokas), ends fol. 7 : इति श्री It is composed in prikrit stanzas illustrative महाराषशोद्भवनारायणकृतौ सीयवृत्तोक्तिराषितौ of the several metros explained, and consists of सूत्रार्थप्रकृती सभ्यार्थसंस्कृती परीक्षेति नामाकृतौ संज्ञा two parts (pariccheda), treating of mitravritta धिकारः प्रथमो ऽध्यायः ॥ and varņavritta respectively. II. (30 sl.), mātrāchando'dhikāra, fol. 146. It begins : III. (24 sl.), laukikāksharavrittūdhikāra, fol. जो विधिहमनसासरपार पत्तो विमलमा हेलं । ० 20b. IV. (20 61.), vishamavarņavsittārdhasama - * In the MS. of the Pingalaprakāsa (16946) the varnavrittādhikūra, fol. 256. name is spelled Hamvīra. 882 ·310 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. . Cf. Aufrecht, Cat. Bodl., nos. 457-9%; Wober, वेदे वृत्तमदीपयद् अपितवान्यो वृत्तरानावली Cat. Berl., nos. 1353-1. श्रीमपिंगलनागराजरचना व्याख्याति स श्रीपतिः ॥ It ends : इति श्रीपिंगलवृत्ती द्वितीयपरिछेदः ॥ संवत् तर्काभियोगरणकर्कशतामती घेत् १९२ (!) समये फागुनवदीपंचमी लिषितं सजोध्याकाऐस्थेन सूक्रिः कुतो समधुरा मधुरा न मंत्रे । सीवपुरवासीनां मानसरोवरे नीकटगृहे ॥ दृष्टं यतो ऽस्ति सुकुमारशिरीषपुष्पे [H. T. COLEBROOKE.] वृत निसर्गकठिनं खलु चिनतो ऽपि ॥ २ ॥ टीकास्ति पिंगलग्रंथे यद्यप्पन्ये पुरातिनी । विशेष तदपि ज्ञात्वा धीराः पश्यत माकृति ॥ ३॥ 1108. इति पिंगलाचार्यकृते पिंगले मात्रावृक्ष परिछेदः प्रथमः । 584e. Foll. 24; size ll in. by 4} in.; logibly fol. 35. writton, in Dovanāgari; 11 or 12 lines in a page; It ends : इति सन्मिश्रीरविकरकृतायां पिंगलसारवि- fol. 2 supplied by a more rocont hand. काशिन्या वर्णनं नाम द्वितीयः परिछंदः समामः ॥ Prükțita-Pirgalam. पिंगलसारयिकाशिन्येषा केषां मनः मुधियां । Colophon : इति श्रीपिंगलकृतौ वर्णवृत्तपरिछेदः ॥ न हरति रविकररचिता निचिता रूचितासभाः॥१॥ शाके सर्विधुवाणरात्रिपमिते मासे सहे शुक्लपक्षे सासोलोशूलपाणि पि विविधगुणग्रामविश्रामभूमि पले पूर्णिमया युते भृगुदिने कर्बो च सिद्धेयुती । तत्पुत्रो भूमिदेयांबुनयनतरणिमिश्ररनाकरो ऽभूत गोविंदः खलु नीलकंठतनयो दैवज्ञषडामणी तस्मादासीमभूमीवलपसुविदितानंतकीर्तिप्रतानः रम्यं प्राकृतपिंगलं तमलिखन्मंद स्वधीवृद्धये ॥ पुत्रः साक्षात्पुरारिर्गुणगणसहितो दोहविः पंडितो This gives Saka 1510 (A.D. 1588) for the dato ॥२॥ of the MS. [H. T. COLNBROOKE.] धंडेशस्तस्य पुत्रो ऽभवदतिमहितो मिश्रभीमेश्वरो भूत तासूनुः मूरिसंसणितगुणगणः सुप्रतिष्ठो ऽतिनिष्टः । 1109. जातस्तस्मात्पवित्रो हरिहरसुकविः साधुसाधारणे यद् - विनं नित्योपकारा हितमतिरुषितः श्रीरविस्तासुतो 235a. Foll. 25%; size 12} in. by 4t in.; तेनोपकाराय सतां विधाय careless Devanagari writing (A.D. 1799); ten टोकामिमामत्यगुणेन संतः। lines in a page. सैषा मदीया मदनुग्रहेण Tho same work. [H. T. COLEBROOKE.] [? संपाद] नीयेति कृतिः प्रसाद्या ॥४॥ सागरमुतषिलोकनसादरनयनांचलस्तरलः (!) । 1110. मधुरसुधाकरसोदरमुंदरवदनो हरिर्जयति ॥ ५ ॥ 2169. Foll. 61; size 13 in. by 4t in.; fairly Then follows a leaf containing an index of good, modern Dovanāgari writing; 9-13 lines metres. For another MS. of this commentary see The same work, with a Sanskrit com mmentary, Aufrocht, Cat. Bodl., no. 457. tho Pingalasīravikušinē, by Ravi-Kara, son of The title page contains the following description : Harihari, and grandson of Bhimesvara. * Pinggala, a treatise on Prosody in the Sarpabhasha or dialect of Hell, with a commentary in Sangskritta The commontary begins : copied from a MS. in the library of the Palpa Raja at गौरीकल्पलताविभक्तवपुर्घ श्रीकंठकल्पद्रुम Gorakhpur, April 1814.' भक्तानामचिरादभीष्टफलदै नत्वा सतां प्रीतये । [Dr. F. BUCHANAN.] [भूत [स्ति ॥ ३॥ in a page.

·PROSODY. 311 1111. Vrittamuktūvalitarala, a commentary, by 1894b. Foll. 108; sizo 9 in. by 3} in.; in- Kavidhuraındhara Mallāri, on some work on different Devanāgari writing, of about 1650 A.D.; prosody, called Vrittamuktīvali, but different eight lines in a page. from Durgiidutta's work of that name. [Prikrita-) Pingalaprakiša, another com- It begins : mentary on Pinyala's work, by Visvanathu (son आर्या यदीयभार्या वैतालीयं च यस्य परित है। of Vidyānivisa*). अभिवंद्य वृनमुकावल्यास्तरलं तनोति मल्लारिः ॥ The first leaf has been supplied by a modern सकलेति । पये नकुलवाग्वादिनि शुभगणान्या शुभैर्गणैः hand, but a considorable portion of the original सारस्वतैः शुभानां दैा पाया एतादृशीय भवती न येन MS. (probably foll. 1-51) seems then to have संश्रिता सती सकलेभ्यो लघुमपि वर अपूर्व लोकोतरं कषी- been missing; foll. 2-108 having originally नामिमं कवीश्वरं तन्वती सती सुखहेतुस्तोपकरी प्रभवति । अपि boen paged 52–158. It now begins with the च व्याललोकस्य दुर्षादिभुजंगलोकस्यावमानं विरामं कलयती comment on verso 92 (लोहंगिणिहसिणि ), vize: विरषयतीत्यर्थः । छंदमा वृक्षाना मध्ये यथा मालिनी साप्ता- अन्ये भेदाः कथं भवतीत्यत्राह गुरु वर्द्धत इति लयुहासगु- दृशी । तथा हि। सकललघुः सकला लघको यस्मिन् । ईदृशो रूवृद्धिभ्यां तत्र नाम ज्ञातव्यमित्यर्थः । नामान्याह । लोहहिनि- नो नगणे । मो मगच तयोस्ताभ्यां वायुर्व ईदृग्यो नो नगणस्त हैमिनि तवती येन येन यगणेन यगणेन संश्रिता संयता प्रभवति । According to a MS. described by Raj. Mitra, कीदृशी कवीनां मुखहेतुः । पुनः कीदृशी शुभगणाया। न Notices, vii., p. 221, the work begins : yugta: नमयगणानां शुभफलकत्वात् व्यालरएभिलोंकः मतभिरवसानं शास्त्रकर्तुः पिङ्गलाचार्यस्य स्तुतिरूपं मङ्गलं निर्विनग्रन्यपरिस- पतिः कलययगीकरोति । अयमेव धोको मालिनीछदस उदा- मापये ग्रन्यादी करोति । विविधति । हरणं ॥१॥ Fol. 51: इति श्रीविश्वनाथभट्टाचार्यकृते पिंगलमतप्रकाशे युक्तोतरस्येति । युनमुन्नर पक्षरं यस्य तस्याहारस्य लपोरपि प्रथमो मात्रावृत्तपरिछेदः ॥ शास्त्रेषु छंदः शास्त्रेषु गौरवं गुरुत्वं स्यात् । संयुक्तामिति It ends : इति समाप्तो ऽयं पिंगलप्रकाशः ॥ नन्नक्षणात् । यथा युक्ते ऽन्यत्र युक्रे तस्यैव युक्तानि उन्नराणि कछदेशकुटीरांनितांतवासकौतुकी । प्रवचनानि यस्य शास्त्रेषु तस्य लयोरपि गौरव महत्वं स्यादि- लिलेख रघुदेवो तियानतः पिंगलोपरि ॥ ० अलेखीत पिंगलं शास्त्र - - inked over | मंयोगर्षिद्विति । संयोगपूर्व वानधिकरणत्वे सति बिदुपूर्वत्वा- महाशप्रसूतस्य गोविंदो वैद्यवंशजः ॥ नधिकरणं एवं लप्रित्यर्थः । एतदन्यद्वमिति (!)। संयोगपूर्णत्वा- The former śloka. was probably copied from त्यंताभावविशिष्टबिदुपर्यत्वात्यंताभावविशिष्टहखभिन्नमक्षरं गुर्वि- त्यर्थः । ० ॥३॥ the original MS. [H. T. COLEBROOKE.] The work is divided into eight chapters 1112. (guccha):- I., without title, ends fol. 60. 1713b. Foll. 28; size 9 in. by 3: in.; small, indifferent Devanāgarī writing of c. 1750 A.D.; II., vaitaliyavaktranirapana, fol. 9. 13 or 14 lines in a page. III., mātrīsamakūdinirūpaña, fol. 11. IV., uktādinirūpana, fol. 22. V., dandakanirupana, fol. 24b. • Thus according to Rāj. Mitra, vii., p. 220. In the VI., ardhasamavrittanirūpuna, fol. 256. present MS. the father's name is not given.--Cole- VII., vishamavrittanirūpanu, fol. 27. brooke, Miso. Ess. (2nd ed.), ii., p. 60, no. 4, makes the author's name by mistake Visvaratha. VIII., prustīrīdinirūpaņu, fol. 28. त्यर्थः २ ॥

·312 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. : The comment on the last verse of the text aro called Siraneta Simha, Aniruddha Simha, runs as follows: Dhaukula, Devi Simha and Samanta Simha. अधः कुर्यादित्यादिना । उडुपरिमितानित्याद्युत्कृतिखंडमेवैभि- Hindupati's name is frequently interwoven with प्रायेणानुष्टुभि नवपरिमितान् पतरक्षरजातौ शरपरिमितान् the Sanskrit verses which the author composed इत्याधवगंतव्यं । तत्रानुष्टुप् जातौ खंडमेरुर्यथा । अत्रानुष्टुप् in illustration of the Prikrit metres. See Cole- खंडमेरावेकः सर्वगुरुः रकगा अष्टौ । द्विगुरषो ऽष्टाविंशतिः । brooke, Misc. Ess. (2nd ed.), ii., 60. विगुरवः पट्पंचाशत् । चतुर्गुरवः समतिः । पंचगुरवः पट्र्प Tho work begins : चाशत् । पड्गुरवो ऽष्टाविंशतिः । समगुरवो ऽष्टौ। सर्वलधुरेकः । कालिन्दीजलदन्दशूकवसतिस्कन्दाय वृन्दापने एवं व्युत्क्रमेण सर्वलपुरेकः । एकला ऽष्टौ। द्विलघवो ऽष्टार्षि- यवृन्दारकवृन्दमौलिविलसन्मन्दारमालाधितम् । शतिः । बिलघवः पटपंचाशत् । चतुल ययः समतिः । पंचलाः सद्यःस्पन्दनभन्ननाय कलितस्मन्दादिनन्दात्मज- पट्पंचाशत् । पल्लघुका षष्टाविंशतिः । समलघुका अष्टौ । श्रीगोविन्दपदारविन्दमखिलानन्दाय वन्दामहे ॥१॥ मगुरुरेक इति। तिर्यक्रकोष्ठगतैरकैरेकयादिलगप्रमितिः स्यात् । प्रेमाः च विचारपारुचरितं चन्द्रामनशक्षुषो रतेपामैक्यादेकीकृत्य गण नात् पट्पंचाशदधिकं शतद्वयं संख्यासु निद्रामुद्रितमन्धकष्ठा यकृतः शम्भोस्तदर्धे नुमः । ज्ञेया। एकयुक्तरुद्दिष्टांक संख्या ज्ञाने तिस्पष्टमेव । द्विगुणया गौरीगामिविकाशिताधनयनमोहर्धितस्पर्धया संख्यया एकरहितया सध्वा । प्रस्ताराधिकरण पीट झातर्थ । यहालस्थविशालशशभृयाजासमु नृम्भितम् ॥ २ ॥ तसंख्याकांगुलिप्रमाण के पौठे तच्छेदःप्रस्तारो विधेय इत्यभिप्रायः। मुधीमतिविकाशिनी जलद कोटिसकाशिनी- शेष भाव्यादवगंतव्यं ॥ इति श्रीमाकविधुरंधरमल्लारिविरचिते निशाचरविनाशिनी करुणया जगच्छासिनी । वृत्तमुक्तावलीतरले प्रस्तारादिनिरूपणं नामाष्ठमो गुछः ॥ दिगरविलासिनी सकलकालमुलासिनी It is this work to which Colebrooko refers in हिमालयसुवासिनी भवतु मन्मनोवासिनी ॥३॥ a noto on the first leaf of the MS. of Durgii- राजन्यवंशाजनिदाघधामा datta's Vrittamuktāvali (see next no.), to the भूपो भवञ्चम्पनिरायनामा । offect that à moro ancient treatise under the तदात्मनो विशषिशारिकीर्तिः samo titlo was commentod upon by Malliri." श्रीछत्रशाल: मुविशालमूर्तिः ॥ ४॥ MS. 689a contains another Twittamuktavali, but हृदयसाहनृपो ऽजनि तासुतः this is a Marathi treatise on Marathi prosody, सकलभूपगुणेन समन्वितः। composed, in Saka 1683, by Madhava Niranjana; समिति यो धनुषा सह सत्वरं on which cf. Rāj. Mitra, Notices, iv., p. 50. नमयति स्म परोवतकन्धरम् ॥ ५ ॥ [H. T. COLEBROOKE.]] विपठभूभृत्करिणः सभायां 1113. सिंहोपमस्तस्य सुतः सभायाम् । 45a. Foll. 50%; size 94 in. by 3d in.; legibly अतः सभासिंह इति प्रसिर्टि written, in Devanāgarī, in the latter part of जगाम गताखिल कार्यसिद्धिम् ॥ ६ ॥ last century; six linos in a pago. धुन्देलाभिधर्वशसिन्धुशशिनः श्रीमासभासिंहता Vrittumuktāvali,descriptions of Prakrit metres, भूपालबजनेरनेकवसुधासामन्तचूडामणेः । by Maithila Durgadatta, who inscribed his work श्रीहिन्दूपतिभूपते तव शुभं गौरीशशैलामना to his patron Hindūpati, a rājah of the Bundela नित्यं निर्मलपकानाननमुदाकुर्षन्तु संपतिम् ॥ ७ ॥ tribe. ज्येष्ठः श्रीसिरनेतसिंह इह यः सिंहोपमः संगरे The introduction traces Hindūpati's origin भूभासाननिरुडसिंह उदितः श्रीमस्तितो धौकलः through Sabhāsimha, Hșidayasäha and Chatra देवीसिंहसहोदरेण सहितः सामासिंहस्तथा sāla up to Campati Rāya; while his five sons पोते तव बालका नृप सन्नु बमापालका ·PROSODY. 313 शरीरशोभाजितमीनकेतो toďaka, suranga, mauktikadāma, modaki, विद्वज्जनानन्दकदमहतो। ilrutavilambita, pramitūkshari, kusuma- विज्ञपिरपा मम दीनबन्धो vicitri, tarılanayani, pushpitāgri, miyi, निशम्यतां शीलसुधैकसिन्धो ॥ ९ ॥ praharshiņi, tāraka, prabhuivatī, vasantati- सुवर्णगुणयुक्तासी वृक्षमुक्तावली मम । laka, aparūjiti, cakra, camara, malini, हिन्दूपभूप सदये ददये संनिवेश्यताम् ॥ १० ॥ aimurivali, manahamsa, sarabha, nisipala, narica, cañcali, nila, prithvi, hariņi, śik- मात्राभिधान नृपते कलेति hariņā, mandiikrinti, krīdācanlrn, citra- धिकाशित पिकलपनगेन । lekhi, carvarī, śürdūlavi krāļitu, candra, एवं लकारो लघुनामधेयं तो thavala, bumblu, gātikii, sobhā, sragilharī, गकारो गुरुवर्णनाम ॥ ११ ॥ metroulra, hamsi, madiri, sundariki, milati, Of the threo sections (prayīsa) the first deals cittapadi, mallikā, mīdhavikii, durnilā, with genoralities such as prastaras, etc.; the kirātu, tanvi, kamalī, bhujangavijſimbhita, second with mitravritta (foll. 71-15a); the third mnttamitaigalēliikara, anaigašckhara, siwith rurņavrittu. The following is a list of the lūra. metres described in this work :- It ends : II. Gathi, gāti, upangiti, githini, simhini, lohi, ufuatayamvarfcura fasurafatsoraththii, ilipalı, übhāra, hūkali, ghatti, याख्यासस्यतुलप्रसादकरणासंख्यातसौख्योदयः । palūkuluka, alili, prajjnaţiki, simhavilo दुर्गादनसुधीविधाय रूचिरा श्रीवृत्तमुक्तापलों kita, ruciri, dvipali, culiyā, roli, kundaliyi, श्रीहिन्दूपतिभूमिपालतुदये हर्षेण विन्यस्तवान् ॥ २६६ ॥ caupaiyi, chappayı, harigātikii, murahath- इति श्रीमैथिलदुर्गादविरचितायां वृत्तमुक्तावत्पां वर्णवृक्षthi, palmivati, trilhangi, mulandhari, बोधको नाम तृतीयः प्रयासः ॥ III. Šri, stri, maullu, sīru, tilē, priya, śaśē, [H. T. COLEBROOKE.] ramana, pūncila, mrigenulra, mandlara, 1114. kamala, tārņi, gluri, lagliki, stā, sammohi, huri, akshurapunkti, yamuka, sesha 2157a. Foll. 19; size 10 in. by 5in.; good or vilyullekhū, tilakā, vijohi, śaśivadanić, Dovanägarī writing of 1703 (? 1649) A.D.; 12 or somarājē, manthāna, sumalati, damanaka, 13 lines in a page. samūnikii, savāsaka, karahaſici, śīrshii, Vșittamauktika, a Samskrit treatise on Pramadalekha, madhumati, vidyuinmälū, mal-krit motres, by Candrasekhara, son of Lakshlika, pramanikā, turiga, kamala, citrapada, minitha Bhafla. minavaka, anushtupsloka, manibandha, It is founded on the first part, or mätrūvrittımahālakshmi, sārangī, pāyittū, kamali, pariccheda, of Pingala's Prūkrita-Chandaḥśūstra. bimba, tomara, rūpāmāli, samyutii, campa Not only are the descriptions of the different kamála, sīravati, amritagati, sushami, metres, in which ono recognizes mostly a parahamsi, sundari, malati, sumukhi, dohaka, phrase of Pingala's rulos, in Samskrit, but also śālinā, damanaka, senikā, indravajri, upen the examples in illustration of tho rules are in dravajri, upagāti, rathoddhatā, svīgată, the same language. Nevertheless the author harinapluta, vidyadhāra, vamsastha, indra- designates his work merely as a vārttika to oamsa, upajāti, bhujangaprayata, sragvini, Pingala's work.

·314 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. .. It begins : युप्मान्यातु चिरंतनं किमपि तत्सत्यं चिदेकात्मक प्रोतं यत्र चराचरात्मकमिदं वाकचेतयोयत्परं । यस्माद्विसमुति भाति च यतो यस्मिन्पुनलीयते तहितं श्रुतिशांतदातमनसामानंद के दं महः ॥ १॥ समुमिम्मे दधींकरकलितदुर्योधविषमे मतिरछंदःशास्त्रे यदपि चरितुं नास्ति विपुला । तथाप्याराध्य श्रीपितृचरणसेवासुमतिना नदीयाभिर्वाग्भिविरचितपये गम्यत इह ॥३॥ श्रीलक्ष्मीनाथभट्ठस्य पितुर्नत्वा पदांबुनं । श्रीचंद्रशेषरकविस्त नुते वृत्तमौक्तिकं ॥ ३ ॥ श्रीमपिंगलनागोकईदःशास्त्रमहोदधिः । पितृप्रसादादभवन्मम गोप्यदसत्रिभः ॥ ४ ॥ पलसाः प्राकृत केचिर्षति सधियः क्वचित् । तत्संतोपाय भवतु वार्तिक वृत्तमौक्तिक ॥ ५ ॥ यो नानाविधमात्रामस्तारात्सागरं प्राप्य । गरुडमवंचयदतुलः स हि नागः पिंगलो जयति ॥ ६ ॥ दीर्घः संयुक्तपरः पादांतो विसर्गबिंदुयुतः । स गुरुर्वक्रो विकलो लघुरन्यः शुद्ध एककलः॥ ७॥ यथा॥ गौरीवर भस्मविभूपितांगमिदुप्रभाभामितभालदेशं । गंगातरंगावलिभासमानमूर्धानमानंदितमानमासि ॥ ६ ॥ रेफहकारयंजनसंयोगापूर्वसंस्थितस्य भवेत् । वैकल्पिक लपुत्वं वर्णस्योदाहरति विद्वांसः ॥९॥ यथा ॥ जयति प्रदीपितकामो मम मानसहूनिमन्जनात्रियं । यस्य गलगरलदभान्मालिन्यं मे ऽन्तरस्थितं लग्नं ॥१०॥ यद्यपि दो वर्ण निहा लघुः पठति भवति सोऽपि लघुः। वर्णास्त्वरितं पठितान द्वित्राने विजानीत (1)॥ यथा॥ अरेरे (1. अहह) कथय वानी दृति तस्यातिचित्रां मम सविधमुपेष्यत्येप कृष्णः कदा नु । इति घटु (1. बत) कथयंत्या राधिकायां तदानीम् अतिडगडमगाहाहः केशयो ऽप्याविरासीत ॥ १२ ॥ The author's father, who appears as his instructor here, is alluded to as an author on prosody nt fol. 5a, l. 9 : कीर्तिः सिद्धिर्मानिनी रामा विम्वा च वासिता च मता। शोभा हरिणी चक्री कुररी हंसी च सारसी च मता ॥ १० ॥ इति भेदाभिदाः पित्रा रचितायामतिस्फुट । उदाहरणमंजर्या बोध्यैतासामुदाहृतिः ॥ १०१ ॥ The work is divided into six prakarana, denominated after the principal metro occurring in oach, viz.: I. Cathū-prakarana, including the following metres :-gūthū, vigūthū, gāhū, udgūthä, gūhini, simhini, skanthaka. II. Shalpada-pralcurrana, fol. 6:-lobigasika, rolā, gandhūņā or gandhūnaka, cupaiyā, ghatti, ghattinanda, ullalla, shatpala. III. Radda-prakarana, fol. 9b :-pajhatiku(?), adilla (arila), pārlūkulaka, caubolā, raddū, karabhi, ruandū, mohini, cūrusenā, bhadrā, rājasenā, tūlaikini. IV. Padmavati - prakarana, fol. 100 :-padmīvati, kundalikū, gaganūngana, dvipadi, jlullani (?) khaijā, sikhi, māla, culinta, soraththi, hākali, malhubhūra, abhūra, dandakalā, kumakali, rucirī, dipaka, simhuvilokitu, plavaingama, lilīvutē, harigāta, haragāta, manoharam, haragītam, tribhaigi, durmilakā, hāra, janaharaṇa, madanagriha, marahaththi. V. Savayi-prakarana, fol. 16:- savayi, madiri, malati, malli, mallikā, mādhavi, mūgadhi. VI. Galita-prakarana, fol. 17 galituku, vigalitaka, samgalitakı (two kinds), sundara-, bhūshana-, mukha-, vilambita-, suna- (two kinds), lambita- (two kinds), vikshiptiku-, lalitā-, vishamitī-, mālūgalitaka and udgalitaka. It onds : इति वृत्तमौक्तिके गलितप्रकरणं षष्ठे ॥ रंपसूर्याश्वसंख्यातं ७९ मात्राछंद इहोदित । समभेदेवसुदंडशाहयमुदीरित ॥ १॥ मोदाहरणमेतावदस्मिन्खडे मयोदितं । प्रस्तारसंख्यया तेषां भाषणे पिंगलः क्षमः ॥ २ ॥ श्रीचंद्रशेखरकृते रुचिरतरे वृत्तमौक्तिके ऽमुस्मिन् । मात्रावृत्तपिधायकखंड संपूर्णतामगमत् ॥ ३ ॥ ..

·MUSIC. 315 - 61.4: इति वृत्तमौक्तिके प्रथमो मात्राखंडः ॥ ० IV. Music (Samgita.). संवासप्तदशे वर्षे शते षष्टाधिके (? पष्ठा ) तथा । 1117. पापाढस्य सिते पक्षे दशमीभृगुवासरे ॥१॥ इति वृतमौक्तिक नाम छंदः संपूर्ण ॥ 3000. Foll. 229; sizo 14t in. by it in.; [GAIKAWAR. fair, modern Dovanāgari writing, by different hands; nine lines in a page. 1115. Samgītaratnākara, a compendium of the 2089a. Foll. 5; size 94 in. by 4. in.; well musical science, in seven adhyāyas, by Srrigawritten, in Devanāgari; fifteen lines in a deva, son of Sothala (or Sodhala), and grandson of Bhaskara, a Kasmirian. page. Tho Chandah kośa, an exposition of the Prū- Tho order in which the chapters follow each krit metres in I'rükrit stanzas, serving as exother is that proposed in tho introduction to amplos of the particular metros oxplained. adhy. I., viz.:- It begins : I. Svaragatūdhyāya, foll. 37 (wrongly num- सजोपणद्वियाणं । मुरनरतिरयाणहरससंजणणी । bered 1-13, 17-40); on musical notes, beg.: सरससुरववछंदाम् । महायाजयोजिणवाणी ॥१॥ ब्रह्मग्रंथिजमारुतानुगतिना चिनेन हत्पंकजे The somakranta-inetro is thus explained in मूरीणामनुरंजकः श्रुतिपदै यो ऽयं स्वयं राजते । यस्माद्रागविभागवणेरचनाले कारजातिक्रमो नायाणं ईसेणं उन्नो सञ्जेहिं दोहेहिं जुनो। वंदे नारदतनुमुडुरजगजीत मुदे शंकर ॥ १ ॥ में में गं गं पाढिनंतो एसो चंदो सोमवंतो ॥४॥ अस्ति स्वस्तिगृह वंशः श्रीमत्काश्मीरसंभवः । Then follow tho dodhaka, muttilāma, toțaka, अपेषगणाजातः कीर्ति क्षालितदिङ्मुखः ॥ २॥ bahulasa, thuyaigaprayāti, kūmiņāmohana, mi पञ्चभिर्धर्मधीधुर्वेद सागरपारगैः । nāüla, shatpalabandha, rūsūüla, narūdhasoma यो विजेंट्रैरलंचक्रे भिभगतरिव ॥३॥ krānta, pancacīnara, dumilaha, ābhūnaka, gitā, जबाभद् भास्करप्रख्यो भास्करस्तेजसो निधिः । bijayaka, besara, dosadodhala, etc. The number अलंक दक्षिणाशां यश्चक्रे दक्षिणायनं ॥ ४ ॥ of metres described is about 70. तस्याभूतनयः प्रभूतविनयः श्रीसोढलः प्रौढधीर The MS. ends : इति छंद कोस समानः ॥ संवत् १६७३ येन श्रीकरणप्रवद्धविभवं भवनों भिल्लनं । वर्षे द्विति सश्वनशुदिमतम्या सोमबासरे लिम जपि । ॥ साराध्याखिललोकशोकशमनी कीर्तिः समासादिता [GAIKAWAR.] जैत्रे जैत्रपदं न्यायि महती श्रोसिंघणे श्रीरपि ॥५॥ एकः मावलये क्षितीश्वरमिलमोलींद्रनीलावलि 1116. प्रोदधद्भुवि चित्रिताभिनखरज्योतिर्नृपालाग्रणीः । 1487. Foll. 18; folio; size 15} in. by 9, in.; श्रीमसिंधणदेव एव विजयी यस्य प्रतापानलो European paper. विश्व व्याप निदेदहीति हृदयान्येव हिमामुडुरः॥ ६॥ A portion of Colebrooke's manuscript ma- * प्रसाद्य सुधीधुर्यो गुणिनां गुणरागिण।। terials on Indian prosody; chiofly consisting of गुणग्रामेण यो विश्वमुपकारैरतीतपत् ॥ ७ ॥ the synoptical tables appended to his Essay on ददौ न किं न कि जज्ञो न दधौ का च संपदं । Sanskrit and Prākrit Poetry. के धर्म विदधौ नैप न बभौ कैर्गुणैरय ॥ ६ ॥ (H. T. COLEBROOKE.] तस्माहुग्धांबुधेोतः शादेवः सुधाकरः । उपर्युपरि सर्वान्यः सदोदारस्फरस्करः ॥ ९ ॥ Τ Τ ·316 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. कृतगुरुपद सेवः प्राणि ताशेषदेषः कलितसकलशास्त्रः पूजिताशेषपात्रः । जगति विततकीर्तिमन्मथोदारमूर्तिः प्रचुर[तर] विवेकः शाङ्देवो ऽयमेकः ॥ १० ॥ नानास्थानेषु संभ्राता परिश्रांता सरस्वती। सहवासिप्रिया शश्वदुपकारैरतीतृपत * ॥ ११ ॥ स विनोदैकरसिको अभ्यंग्य वैदग्ध्यभाजन । धनदानेन विप्राणामाली: संहत्य शाखतीः ॥ १२ ॥ जिज्ञासूनां च विद्याभिगदाना रसायनैः । अधुनाखिललोकानां तापत्रयजिगोपया ॥ १३ ॥ शाश्वताय च धर्माय की निःश्रेयसाप्तये । बाविस्करोति संगीतरानाकरमुदारधीः ॥ १४ ॥ सदाशिषः शिवाब्रा भरतः कश्यपो मुनिः । मतंगो याष्टिको दुर्गा शक्तिः शार्दूल कोहली ॥ १५ ॥ विशाखिलो दैतिलच कंबलो ऽश्वतरस्तथा । वायुर्विश्वावसू रंभार्जुनो नारदातुंपुरू ॥ १६ जाननेयो मातृगुप्तो रावणो नंदिकेश्वरः । ज्योतिर्माणो देवराजः क्षत्रराजश्च कोहलः ॥ १७ ॥ रुद्रसेनान्यभूपालो भोजो भूषनभस्त था। परमदी च सोमेशो जगदेकमहीपतिः ॥ १ ॥ व्याख्यातारो भारतीये लोखठोब्रटशंकुलाः । भट्ठाभिनषगुमश्च श्रीमाकीर्तिधरो ऽपरः ॥ १९ ॥ अन्ये च बहवः पूर्वे ये संगीतविशारदाः । अगाधषोधमयेन नेपो मतपयोनिधि ॥ २० ॥ निर्मथ्य श्रीशार्गदेवः सारोद्वारमिमं व्यधात् । गीत वाद्य तथा नृतं वयं संगीतमुच्यते ॥ २५ ॥ ० ३१॥ तर सरगताध्याये प्रथमे प्रतिपाद्यते । शरीरं नादसंभूतिः स्थानानि श्रुतयस्तथा ॥ ३२ ॥ चच रागविवेकाख्याध्याये वक्ष्यामहे क्रमात् । ग्रामरागांचोपरागान रागाभापाविभाषिकाः ॥ ३ ॥ अप प्रकीर्णकाध्याये तृतीये कपयिष्यते । बाग्गेयकारो गोधर्वः सरादिगायनस्तथा ॥४०॥. नहोषो गमकश्छाया बालमिर्वदलषणं । तः प्रबंधाभ्याये तु धातयोगानि जातयः ॥ ४२ ॥ तालाध्याये पंचमे मार्गतालकलास्तथा । पाता मार्गाश चत्वारस्तथा मार्गे कलाष्टकाः ॥ ४५ ॥० निःशंक शाङ्देवेन तालाना प्रत्ययास्तथा । पठे ना(ना)पि वाघमध्याये कथयिष्यते ॥ ५० ॥ सममे नतेने नानारसभावाः क्रमेण च। इति पदार्थसंग्रहः। गीतं नादात्मक वाद्यं नादव्यत्या प्रशस्यते ॥ १ ॥ II. Rūgavivekūdhyāya, foll, 28; on musical modes or melodies, bog.: श्रीविष्णु कमलोजर्ष दैत्यादिभाष्यं पर (!) । नानामार्गलकिकगृहकतालनिरूपण- कृतमतां मोदर्थमातन्महे (!) ॥ १॥ Very corrupt. III. Prakiraalkadhyaya, foll. 11; on music in connection with tho human voice, beg.: अथ प्रकीर्णक कर्णरसायनमनाकुलं । देशीमार्गाश्रयं वक्ति शा देवो विदा परः ॥१॥ वाङ्मानुरुच्यते गेयं धातुरित्यभिधीयते । पाचं गेयं च कुरुते यः स वाग्गेयकारकः ॥ २॥ IV. Prabandhūdhyāya, foll. 19; on musical compositions, beg.: रंजकः स्वरसंदर्भो गीतमित्यभिधीयते । गांधर्व गानमित्यस्य भेदद्वयमुदीरितं ॥ १ ॥ अनादिसंप्रदाय यगंधर्षेः संप्रयुज्यते । नियतं श्रेयसो हेतुस्तद्वा जगुर्बुधाः ॥ वाग्गेयकारेण रचितं लक्षणान्वित । देशीरागादि ष प्रोक्तं तवानं जनरंजनं ॥३॥ V. Tūlūdhyāya, foll. 23; on musical time and measure, beg.: नानामागैर्लयो यत्र यतीनां स्याकलानिधौ । त दक्षिणं शिवं नौमि चित्रवृतिमय ध्रुवं ॥ १ ॥ तालतलप्रतियामिति धातोमि स्मृतः। गोतं नृतं तथा वार्थी यतस्ताले प्रतिष्ठित ॥ २ ॥ कालो लपादिमितया क्रियया समिते मिति । गीतादेविदधन्नालः स प वेधा बुधैः स्मृतः ॥ ३॥ * The MS. omits nos."-11, and counts 12 etc. from here. + गीत वाद्य तथा नत्यं MS. 2383.

·MUSIC. 317 Tho full colophon (as given in the preceding number) with the name of the author's father, occurs twico (viz. at the end of 4 and 5) where it is both times spelled Sodhala. [R. JOHNSON.] 1119. ॥ VI. Vadyadhyaya, foll. 583; on instrumental music, beg.: ततं येनावनई च भुवनं निजमायया । सानंदघनमध्येमि तं ब्रह्ममुखिने * हरे॥१॥ चित्रा वाचः प्रवर्तते धातुवृत्तिविचित्रिताः । यतस्तै नौमि विस्तारतवी धातुगत शिषं ॥२॥ गीतं चतुर्विधाद्वाद्याज्जायते चोपरज्यते । मीयते च ततोऽस्माभिर्वाधमध निगद्यते ॥३॥ VII. Nrittadhyaya, foll. 58; on dancing and acting, slightly incomplete at the end, beg.: सांगिक भुवनं यस्य वाचिक सर्ववाङ्मयं । साहार्य चंद्रतारादि ते नुमः साविक शिवं ॥ १॥ शिवप्रसादसंग्रामनिःसीमज्ञानसंपदा । तन्यते शादेवेन नर्तनं तापकर्तनं ॥ २ ॥ It ends: स्वभावादभयौ तौ हि स्वामिनं च गुरु प्रति । भयं विनय बोधाय दर्शये नाम ताविक ॥ २५२ ॥ The colophon of the chapters runs thus : इति श्रीमदनवविद्याविनोदश्रीकरणाधिपतिश्रीसोढल[adhy. 1, 5; सोठल adhy. 2, 3, 4 ; सोटल adhy. G] देवनंदन- निःशकश्रीशादेवविरचिते संगीतरनाकरे . Seo Aufrecht, Cat. Boill., nos. 471-474. [?]] 15038. Foll. 82; size 11 in. by 4 in.; fairly written, in Devanagari, by two recent hands ; nine and eleven lines in a page rospectively. Sangitaratrūkura. Tho nrittīdhyāya. It onds : गुंफश्चित्रो रसाना स्यानाट्ये कुमुमगुभवत् । स्थायी तु मत्रस्थानीयो रमो रसविदा मतः ॥ १६६९ ॥ मूरिश्रीशाङ्गदेवेन नाट्यवेदावुधेरिदै । समस्तादुत सारं धीरैरातृप्ति सेप्यतां ॥ १६७० ॥ ग्रंथे मदीये यदि कश्चिदस्ति गुणस्ततस्तस्य परिग्रहाय । नो अभ्यर्थये वः सुधियः परेषां गुणो ऽणुरप्पद्रिसमो भवत्सु ॥ १६७१ ॥ सावधताया निरवधतास्तु ग्रंथे नयान (2) ग्रथिते तथा किं । पाराधने वः प्रपणा नतिर्ने संतो गुणं करनुनीति शेते (!) ॥ १६७२ ॥ युक्रधौद्रे धर्म घस्तु किमवास्ति जगाये। किंतु मत्सममः (!) संतः पुरस्कुरुत मे क्षति ॥ १६७३ ॥ यहा पुराणं पंचानं मुनीनामहमन्वगां । निति च निसर्गेण समः स मार्गगामिनि ॥ १६९४ ॥ भाराधयिष्यतः साधन किं प्रज्ञाविभवेन मे । राममानंदयति स्म तिर्यंचो पि कवीश्वराः ॥ १६७५ ॥ न विद्यादर्पतो अपप्रवृत्तिर्मम विविद (!) । विद्ववानयनायाय गंतु यात्वेयमासित (!) ॥ १६७६ ॥ इति श्रीमदनविद्यापिनोदश्रीकरणाधिपति श्रीसोटलदेवनंद- नविशंकश्रीशाङ्गदेवविरचिते संगीतरानाकरे नृताध्यायः संपूर्णः॥ [H. T. COLEBROOKE.] 1118. 2383. Foll. 175%3; size 91 in. by 5 in.; excellont, modern Devanagari writing; ten lines in a page. Samgitaratnākara, an incompleto, but on the whole, more correct copy. 1. Foll. 35: tālūdhyāya, first part as far as mārgatālaprakaraņa (foll. 15a of A). 2. Foll. 12: rāgavivckūdhyāya, fragment. 3. Foll. 15: prakirņakadhyiya. 4. Foll. 26 : prabandhadhyaya. 5. Foll. 15: tülūdhyāya, second part to the end. 6. Foll. 72: vādyūdhyāya, as far as fol. 46a, 1.7 of MS. A. 1120. 2231. Foll. 73; 8vo.; size 8t in. by 4 in.; legibly written, in Devanagari ; 20-25 lines in apage. TT 2 * ? सुखिन suppl.; मुखिर 2883.

·318 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. 1121. 1709b. Foll. 55%3; 8vo.; size 9 in. by 61 in.; fairly written, in Dovanāgari; seventeen lines in a pago. Samgitadarpaņa. Adhyāyas I.–VI. Dated : सम्बत् १६६४ मासोसमे मासे ज्येष्ठमासे कृष्णपधे गुरुवासरे समामम् ॥ लिखितं मनिरामवालणसारखतः ॥ (H. T. COLEDROOKE.] 1122. 2410. Foll. 107; size 9 in. by 4 in.; fairly good, modern Dovanagari writing; eight lines in a page.' A portion of tho Samgitadarpana (viz., adhy. 1. and beginning of 11.), with a commentary in Bhăshā. Tho latter begins : दोहा प्रथम करत करजोरिकै नमसकारमुभरूप The rigidhyriya begins on fol. 107a; but the MS. breaks off abruptly at the bottom of fol. 107b. [R. JOHNSON.] ॥ Sangitudarpana, a manual of instrumental music, singing and dancing, in soven chapters, by Dūmodara, son of Lakshmēdharu. It begins : प्रणम्य शिरसा देवी पितामहमहेश्वरी । संगीतशास्त्रमंक्षेपः सारतो ऽयं मयोच्यते ॥१॥ भरतादिमतं सर्वमालोझातिप्रयानतः । श्रीमता हरिभट्ठन मज्जनानन्दहेतवे ॥ २ ॥ प्रचरदूपसंगीतमारोद्वारो विधीयते । गीत वाद्यं ननं च त्रयं संगीतमुच्यते ॥३॥ मार्गदेशीविभागेन संगीतं द्विविधं मतम् । द्रुहिणेन यदन्विष्ट प्रयुनं भरतेन च ॥ ४ ॥ महादेवस्य पुरतस्तन्मार्गाख्यं विमुक्तिदम् । तन्नहेशस्थया रीत्या यास्यालोकानुरनकं ॥ ५ ॥ ० 1. svaragatadhyiya, slokas 1-162. II, rīgavivekādhyāya, śl. 163-305, beg. fol. 81: यो ये ध्वनिविशेषस्तु स्वरवर्णविभूषितः । रंजको जनचिताना स रागः कथितो बुधैः III. prakirnardhyaya, sl. 63, beg. fol. 160; पथ गीतोपयोगिवादालमिर्गमकादयः । निरूप्यंते मया सम्यक् लक्ष्यदृष्ट्या तु तत्वतः ॥ IV. prabandhidhyāya, sl. 188, beg. fol. 190 : स्वररागादिकं सर्व गीयते करणं यतः । निरूपितं प्रधानत्वादथ गीतं निरूप्यते ॥ V. vidyadhyaya, sl. 9.1, beg. fol. 29 : गीतं निरूपितं तच पायाधीनमतो मया । वाचं निरूप्पते गीतनृत्ययोरनुरंजक ॥ VI. tālūdhyāya, bog. fol. 34: श्रीषिणु मुखद दीनं गुरु व्यापकरूपक । मुवृत्तमक्षरं नत्वा वक्ष्ये तालस्य लक्षणे ॥ VII. nșityadhyāya, beg. fol. 58: प्रणम्य सर्वदेवेश शिवब्रमादिकं ततः । संगीतशास्त्र वक्ष्यामि ब्रमणा पदुदाढतं ॥ दामोदरेण विदुपा चतुरेण कलाविदा । संगीतदर्पणो नाम क्रियते कृतिना मुदे ॥ ° Dated : संवत् १९३९ शाके १७०४ ॥ Cf. Aufrecht, Cat. Bodl., nos. 476-479. (R. JOHNSON.] . 1123. 2399. Foll. 82; 4to; siz0 8 in. by 7 in.; plain, modern Devanāgarī writing; fifteen lines in a page. The rūgūdhyāya and tālādhyāya of the Samgitadarpana, with the same commentary. [R. JOHNSON.] 1124. 1488. Foll. 52%3 size 15 in. by 4 in.; fairly good, modern Bengāli handwriting ; six lines in a page. Samgātadāmodara, a treatise on music and dancing, by Subhamkara. Apparently an abstract of the preceding work. .

·MUSIC. 319 It begins : 1125. भावो हारानुभावो गतिसमयदशास्थानदूतीविभावाः श्रीपुंसी नादगीतखरगमकगणा मूर्छना वर्गतालाः । 1516b. Foll. 20; size 9} in. by 4t in.; legibly ग्रामो रागाशितालश्रुतिसचिवकला वाद्यमात्राङ्गहारा written, in Devanagari ; eight lines in a page. नृत्य निर्दोषगणो नतिनयनरमाः कृष्णलीला वहन्तु ॥ Rügamilii, a description of the various musical modes, composed--for Jātavi (? Yatavi) Bhū- गङ्गा यत्पादसङ्गात् सरिदुपरि परिक्रीडते ऽनङ्गहारी यस्यार्धाङ्गछटाभः सृजति दिवि सदानुनमाले मलित्वं । pati, in Sakra 1192 (A.D. 1570)-by Kshemakeurna इन्दुर्यवेत्रमा गत इति जगल्लिङ्गिरोचिस्तरङ्गः Pithuka, son of Mahesa Pathaletu. पद्मोत्सङ्गारागै हरिममृतरुचत तु धिन्वन्नु वाचः ॥ In this MS. the treatise has an introductory chaptor, called 'rigasācana,' which seenns to be जनयति सततमिदमतीय मोदं रसं नाट्यलोचनयोः (!)। wanting in tho Oxford MS. (Aufrecht, Cat., सङ्गीतकलावृक्षे दशरूपे नाट्यदर्पणयोः ॥ | no. 481). सङ्गीतळूडामणिरानकोपसङ्गीतसर्वस्वनचौरगीषु । It begins : वसन्ति सर्वे च गणाः प्रयुक्ता मुक्तावलीनारद सारदासु॥ मनुजदनुनदेवैदित वामदेव यद्यच्च सारं भरतोदितेषु तन्नासमाकृष्ण रसागभायं । धृतशशधरमौलिं छोमकर्णः प्रणम्य । शुभकारः संवृतमादरेण सगीत दामोदर मातनोति ॥ अपहतपुरदैत्यं सुंदरां रागमाला काव्यं न भावेन विना न भावेन विना रसः । रचयति मुखसिबै जाटवाभूपतेः (? याटवा ) ॥ १ ॥ न भावेन विना नृत्यं न भावेन विना जगत् ॥ कैलामास्थितशंभुना निगदिता रागाः पुरा प्रत्युमाम् सतो भावस्य प्रधानत्वात् रसहेतुत्वात मत्रीनवन्धत्वाञ्च प्रथ खानदेन तु सर्यलोकपतिना ये ते निबद्धा मजा (1. मया)। मतो भाषमेवोदाहरामः । कांताभिः समज-भिस्तु तनः (1. ° यैः) सार्धं विचार्य कालिन्दीपुलिनाक्रोडे क्रीडन्त सेवितं हरि । तेषां स्थावरजंगमोङ्गयरबैरुतानि जन्मान्यपि॥३॥ [क्रमात राधाद्याभोरनारीणां भावाः पञ्चाशदागताः ॥ रागादी भैरवाख्यस्तदनु निगदितो षय हाराः fol. 30 : अथ दूत्यः fol. 6 : अथ नायिकाः माल कौशिद्धितीजो (यो) fol. 7; पथ मूर्छनाः fol. 10 ; अथ वर्गाः • ताला: fol. हिंदोलो दीपकः श्रीरपि 10b ; षय रागाः fol. 11b; लथ नृत्यं fol. 230 ; भाषा- चंद्रहबुधैरंषुदाख्यः क्रमेण । विभागः fol. 27; अथ नाट्योतयः fol. 29; अथ रसाः एकैकस्याष्ट पुत्राः मुललितfol. 40b. नजनाः (० यनाः) पंचभायीः प्रसिद्धाः It onds : खे खे काले पडेते निजकु- ख्यातो यः कविषक्रवर्तिपदतो विद्याचलरचितः लसहिताः संपदा वो दिर्शनु ॥ ३ ॥ सौभद्रे यमिमं यमर्नुनयशाः सोऽजी [ज नत श्रीधरः । श्रीरागस्य वर्वक्ष्ये षडह नव चात्मजान । तस्य श्रीलशुभकारस्य भणितो सहीतदामोदरे विशेषात्सर्वरागेभ्यः पूर्वग्रंथानुसारतः ॥ ४ ॥ साभोगः स्तवकः प्रपचितरमः श्रीमानय पञ्चमः ॥ इति श्रीशुभकारकृत सङ्गीत दामोदर समान ॥ ० १० ॥ इति रागसूचनं ॥ अथ रागखरूपवर्णनं ॥ भू[?] कोणाभिरसक्षीणोविमिते शकवत्सरे । धैकुंठनसभामरमुरपतिभिः पूजितं पादपर्म सङ्गीतदामोदरक व्यलिखत् कोपि लेखकः ॥ यस्याजी दैत्यवर्गान् प्रहरति परशुः संतत तीव्रधारः। This dato (Saka 1644-3) probably belonged It ends: to the MS. from which this was copied. ब्रया येन विमोहितो मधुरिपुः शक्रः शिवापसभो For another MS. of the same work soe Raj. गंधीमुरयधाराक्षससुरा विद्याधराः किन्नराः । Mitra, Notices, i., p. 219. सिद्धाः पंचजना विहंगमपभूरंगा मृगा जातकास् [H. T. COLEBROOKE.] लोक्य निखिलं करोतु सततं रागः स वो मंगल ॥११॥ .

·320 CATALOGUE OF SANSKRIT MANUSCRIPTS. मिति ॥ । प्राचीरेण सुमुद्रित परिखया संवेष्ठित दुर्गलं वह खलु सकलभरतमण्डितमण्डलाखण्डलसकलभरतप्रवर्तक- लोके सो ऽयमचीकरविजमुझर्दुर्ग(!) हरीयाल । शिखामणिः (०d: MS.) कोहलाचायनामकः परमकारुणिक: तस्याधो नगरी विभाति विपुला मोतस्विनीसनिधी कविहिपश्चित सकललोकोपकाराय तौर्यधिकोपकाराय तौर- तत्राभूत्प्रबलः पुरा क्षितिभुना शास्ता नृपः सूरवा ॥१२॥ निक (!) तदाश्रयत्वेन प्रसिद्ध दशमाणसमेत तालस्वरूपं सप्रपत्र तस्यामस्ति नरेंद्रवंदित पदस्तस्यात्मनो वीरजीत् प्रतिपाद्य तु कर्मणश्चिकीर्पितस्य निधिपरिसमापये सर्वेश्वर- [तत् ] सूनुः खलु जाटवेंद्रनृपतिः शूरो* दृढः संगरे। नमस्कारात्मकमङ्गलाचरणपूर्वक चिकीर्षित प्रतिजानीते विष्णु- प्रायो हस्तिहिरण्यघोटकभुवो दातुर्खिनेभ्यः क्षमः कुर्वन राज्यमरातिभीति(र)हिता पृथोमिमा पालते॥१३॥ विष्णुं लोकगुरुं प्रणम्य शिरसा पाएमाससंदर्शक [प्रदम् । तद्भूपस्य पुरोहितेन सुधिया श्रीक्षेमकर्णेन वै कीर्तिप्रति(? प्राधि)कर जनस्य (? ल)लनाकालेन काम- वंशोनसमहेशपाठकमुते नेपा नपोनाधुना । सेव्यासद्यतिभितमुतपदं स्यान्न लोकत्रय (!) शाके पाहुनवामिचंद्रमहिते पक्षे समासीकृता तालानां कथयामि लक्षणमहं पूर्वोक्तशास्त्रक्रमात् ॥ शुक्ने श्रावणमासि पठतिकुजे श्रीरागमाला शुभा॥ १४ ॥ तौर्यत्रिकनिधानं च तालं कालखरूपिणम् । यावत्तिष्ठति रामरावण कथा याबद्रविचंद्रमा: दशमाणसमुपेत यो जानाति स तत्ववित् ॥ ग्रन्थान्तरे । यावन्मेरुमहीपयोधयमुनागंगाधरो जाहूयो । शिवः शक्त्यात्मकं पुण्यं यज्ञस्य भुक्तिमुक्तिदम् । सर्व च्याप्प समुद्रमुद्रितमहीचक्रं मनोरंजनी दशप्राणात्मक तालं यो जानाति स सवचित । लो के तापदिय हि तिष्ठतुतरां श्रीक्षेमकर्णोदिता॥११५॥ इति श्रीमहेशपाठकात्मजश्रीक्षेमकर्णपाठकजादवाभूपतिमु- गीतं याचं व नृतं च भाति ताले प्रतिष्ठितम् । तस्मानालस्वरूपं च ज्ञातव्य तौर्यदिभिः ॥ खार्थविरचिता रागमाला समाना॥ शुभमस्तु ॥ श्रीमद कवरराजे संवत् १८६१ ज्येष्ठवदी । यारभृगुवासरे लो: शिववाल कब्राह्म- गीतं वाधं च नृतं च तालहीनं न राजते । नालेनेव विना तन स्खलनं तेषु दृश्यते ॥ णमिदं पुस्तके समान ॥ The copyist's allusion to alkbar (1556-1605 तौर्यत्रिक तालहीनं चालयेत्पुरुषाधमः । A.D.) scenis to have como either from the author's स पापिनरकं घोरमाशु गच्छति सान्वयः ॥ ० own MS., or from an oarly copy. It ends : For another troatise of the same titlo, by पत्रकोष्टगतानहान् संयोज्यात्र पुनः पुनः । Jivarija, seo Raj. Mitra, Notices, vii., p. 261. लकापलबिरामे च सुतसैकं भवेदप ॥ [H, T. COLEBROOKE) घिरामप्रस्तारगुरुमेरुलक्षणम्॥ Hero follow l6 mnemonic or vernacular combinations ofruary 1126. घिमिन काणु etc. 3089. Foll. 13; size 9 in. by 74 in.; recent Cf. Burnell, Tanjore MSS., pp. 60, 61 (Arju- Dovanāgari writing ; 22 lines in a page. nabharata). [A. BURN ELL.] (Tülalakshana], a troatiso (? by Kohaliīcārya) on musical time and measuro; wrongly marked 1127. as Bharataśüstra-prārambha in the heading of 3025. Foll. 142; folio; size 131 in. by the pages; and apparently copied from the same 8} in.; thin European paper; written half- South-Indian MS. as the next ono. Both MSS. margin, in the Telugu character ; 19 lines in are very incorrect. a page. It begins (somewhat corrected): The same treatise, with a Telugu commentary. कल्याणगुणसंपलं कर्णान्तायतलोचनम् । The text commented upon (beginning with कौसत्यातनयं राम कलये कमलापतिम् ॥ इह खलु ) is marked by red lines. [A. BURNELL.] जाटवोलद्रनृपतिः सूरो Ms.

·ADDITIONS AND CORRECTIONS. Page 1920, No. 726 (MS. 721a). Professor Aufrecht-to whom I feel under dcop obligations for having kindly read tho proofs of the prosent part, and made numorous suggestions-informs me that this treatise (Kirakacakra) is a chaptor of tho author's Sabulārthusiramañjari. 1986, 1, 10 (from foot), read, Trilocanalisa. 2386, 11. 1 and 2. Professor Aufrecht does not doubt now that Rumasarman, the author, and Rāmatarkavīgāša, the commentator, are one and the same person. This is, indeed, very probable. 2476, 1. 16, rcad, Mahtab Rüy. ... 304a, 1. 21, read, A.D. 1714. ...

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.