·प्रथम उलासः।
रक्षणे यत्नमातिछेद यावत्तत्त्वं न पश्यति ।
पुनामाः पुनः क्षेत्र पुनर्वित्तं पुनर्सहम् ।
पुनः शुभाशुभं कर्म न गरीरं पुन: पुनः ।
शरीररक्षणायासः क्रियते सर्वदा जनः ।
नहीच्छन्ति तनुत्यागमपि कुष्ठादिरोगिणः ।
तदगोपितं स्याद यत्नेन धर्मज्ञानार्थमेव च।
जानञ्च ध्यानयोगय सोऽचिरात् परिमुच्यते।
प्रागव यदि नात्मानं हितभ्यो निवारयेत् ।
कोऽन्यो हितकरस्तस्मादात्मानं तारयिष्यति
इहैव नरकव्याधिकित्सां न करोति यः।
• गत्वा निरोपधं स्थानं नीरजः किं करिष्यति
यावत्तिष्ठति देहोऽयं तावत्तत्त्वं समभ्यसेत् ।
सन्दीप्ते भवने को वा कूपं खनति दुर्मतिः ।
व्याघ्रीवास्ते जरा चायुर्याति भिन्नघटाम्बुवत् ।
निघ्नन्ति रिपुवद्रोगास्तम्मा य: समाचरेत् ।
यावबाययते टुख यावन्नायान्ति चापदः ।
यावन्नेन्द्रियवैकल्य तावच्छ्यः समाचरेत् ।
कालो न जायते नानाकायैः संसारसम्भवैः।
सुखदु.खैर्जनो हन्ति न वेत्ति हितमात्मनः ।
यातना नापहतान् दृष्ट्वातिदुःखितान् मृतान् ।
लोको मोइसरां पीत्वा न वेत्ति हितमात्मनः॥
मम्पदः स्वमसद्धाशा यौवनं कुसुमोपमम् ।
तडिच्चञ्चलमायुथ कस्य कस्मादती तिः ॥
शतजीवितमित्यञ्च निद्रा स्यादर्पहारिणी।
बाल्यरोगजराटुःखैरई तदपि निष्फलम् ।
प्रारथव्य निरुद्योगो जागर्तव्य प्रसुधयः ।

·कुन्नार्णवतन्वे
४
विश्वस्तव्ये भयस्थाने हा नरः केन हन्यते ।।
तोयफेनसमे देहे जोवे शकुनिवत् स्थिते ।
अनिद्रे प्रियसंसार कर्ष तिष्ठन्ति निर्भयाः ।
अहिते हितबुद्धिः स्यादध्रुवे ध्रुवचिन्तकः ।
अना चार्थविज्ञानी स नृत्युं न हि वेत्ति किम् ।
पश्यन्नपि न पश्येत् स खन्नपि न बुध्यति ।।
पठन्नपि न जानाति तव मायाविमोहितः ।
सन्त्रिमन्नजगदिदं गम्भीरे कालसागरे।
मृत्युरोगमहाग्राहे न किञ्चिदपि बुध्यति ।
प्रतिक्षणमयं कायो नोर्यमाणो निरीक्ष्यते ।
प्रामकुम्भ इवाम्भःस्थो विशीर्ण इव भाव्यते ।
युज्यते चेष्टनं वायोराकाशस्य च खण्डनम् ।
अयनच्च तरड्राणामास्था नायुपि युज्यते ।
पृथिवी दद्यते धेन भेरुयापि विशीर्यते ।
गुप्यते सागरजलं शरीर देवि ! का कथा ॥
अपत्य मे कलत्र मे धनं मे बान्धवाय मे।
लपन्तमिति मत्य हि हन्ति कालहकोदरः ।
इदं कृतमिद कामिदमन्यत् हतारुतम।
एवमीहासमायु मृत्युरत्ति जनं प्रिये !॥
ग्स: कार्यमद्य कुरूत पूर्वाद चापराहिकम् ।
नहि प्रतीक्षले मृत्युः शतं वायथया कृतम् ॥
जरादगिसपन्याने प्रचण्डव्याधिसैनिकम् ।
मत्युगकममादिरमायान्त किं न पम्नति ।
सासूचीविनिर्मि मियं विषयमपिंपा।
रागपानने पर मन्युरशाति मानयम् ।
मानांप योक्नस्यांय सहान गभंगतानपि।

·प्रथम उल्लासः।
सर्वानादिगते मृत्युरेवभूतमिदं जगत् ॥
ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवता भूतजातयः ।
नागमेवानुधावन्ति तस्माच्छ यः समाचरेत् ॥
स्वस्ववर्णाथमाचारन्नहनापतिग्रहात् ।
परस्टोधनलोभाच नृणामायुःक्षयो भवेत् ।
वेदशास्वाद्यनभ्यासात्तथैव गुर्वनचनात् ।
नृणामायुःक्षयो भूयादिन्द्रियाणामनिग्रहात् ॥
ध्याधिराधिर्विध शास्त्र ना सर्पः यशवो मगा।
निर्वाणं येन निर्दिष्टं तेन गच्छन्ति जन्तवः ॥
जौवस्तृणजलौकेव देहाइ हान्तरं व्रजेत् ।
सम्प्राप्य परमंशेन देहं त्यजति पूर्वजम् ॥
सम्प्राप्य चोत्तमं देहमिति पाठान्तरम् ।
बाल्ययोवनबद्धत्वं यथा देहान्तरादिकम् ॥
तथा देहान्तरमाप्तिहाद गृहमिवागतिः ।
जनाः सत्वेह कर्माणि सुखदुःखानि भुञ्जते ।
परन हानितो देवि ! यान्त्यायान्ति पुनः पुनः।
इह यत् क्रियते कर्म तत् परनोपभुञ्जते ॥
सिक्तमूलस्य वृक्षस्य फलं शाखासु दृश्यते ।
दारिद्रादुःखरोगाय बन्धनं व्यसनानि च ॥
अात्मापराधक्षस्य फलान्येतानि देहिनाम् ।
नि.सग एव मोक्षः स्याहोपाः सर्वे च सङ्ग जाम
सङ्गाच चलते जानी चावश्यं किमुताल्पवित् ।
मङ्गः सर्वात्मना त्याज्यः स चेत् त्यतु न शक्यते ।
सद्भिः सह च कर्तव्यः सतां सद्गो हि भेपनम् ।
मत्सङ्गश्च विवेकय नियन्नं नयनद्वयम् ॥
यम्य नास्ति नरः सोऽन्धः कथं न स्वादमार्गमः ।
-

·कुलार्णवतो
यावतः कुरुते जन्तुः सम्बन्धान्मनस: प्रियान् ।
तावन्तोऽस्य निखन्यन्ते हृदये शोकशतवः।
स्वदेहमपि जीवोऽयं त्यक्षा याति सुरेश्वरि!
स्त्रीमाटपिटपुत्रादिसम्बन्धः केन हेतुना।
दुःखमूलो हि संसारः स यस्यास्ति स दुःखितः ॥
तस्य त्यागः कतो येन स सुखी नापरः प्रिये,
प्रभवं सर्वदुःखानामाश्रयः सकलापदाम् ॥
श्रालयं सर्वपापानां संसारं वर्जयेत् प्रिये ! ।
प्रबन्धबन्धनं घोरं मियीकृतं महाविषम् ॥
अशस्त्रखण्डनं देवि ! संसारासक्तचेतसाम् ।
आदिमध्यावसानेषु सर्वदुःखमिदं जगत् ॥
तस्मात् सन्त्यज्य संसारं तत्त्वनिष्ठः सुखी भवेत् ।
लोहदारुमयैः पाशै ढबन्धोऽपि मुच्यते ।
स्वोधनादिपु संसलो मुच्यते न कदाचन ।
कुटुम्बचिन्तायुक्तस्य श्रुतशीलादयो गुणाः ।।
अपक्का कुम्भजलवनश्यन्त्यङ्गेन तेन हि।
वान्छिताशेपचित्तस्तैनि लोको विनाशितः।
हा हन्त ! विपयाहारैर्देहस्थेन्द्रियतस्करः ।
मांसलुब्धो यथा मत्स्यो लौहगढुं न पश्यति ।
सुखलुब्धस्तथा देही मायाशीलं न पश्यति ।
हिताहितं न जानन्तो नित्यमुन्मार्गगामिणः ।
कुक्षिपूरणनिष्ठा ये ते बुधा नारकाः प्रिये ।।
निद्रादिमैयुनाहाराः सर्वेषां प्राणिनां समाः ।
जानवान्मानव: मोतो ज्ञानहीनः पशुः प्रिये।।
प्रभाते मनमूवाभ्यां सुत्तृड्भ्यां मध्यगे रवी ।
रावो मदननिद्राभ्यां वाध्यन्ते मानयाः प्रिये ।।

·प्रथम उखासः।
७
स्वदेहधर्मदारादिनिरताः सर्वजन्तवः ॥
जायन्ते च नियन्ते च हा हन्ताजानमोहिताः।
वववर्णायमाचारनिरताः सर्वमानवाः ।।
न जानन्ति परं तत्त्वं मूढ़ा नश्यन्ति पार्वति ।।
क्रियायासपरा: केचिद व्रतधर्मादिसंयुताः ॥
अजानसम्भृतात्मानः सञ्चरन्ति प्रतारकाः ।
नाममात्रेण सन्तुष्टाः कर्मकाण्डरता नराः ॥
मन्त्रोचारणहोमाचे मिताः क्रतुविस्तरैः।
एकभनोपवासाद्यनियमः कायशोषणैः ।
मूढाः परोक्षमिच्छन्ति तव मायाविमोहिताः ।
देहदण्डनमात्रेण का सिद्धिरवियेकिनाम् ॥
| वल्मोकताड़नादेवि ! मृतः कोऽत्र महोरगः ।
धनार्जनोपयुक्तास्ते दाम्भिकावेशधारिणः ।
भ्रमन्ति ज्ञानिवल्लुब्धा घामयन्ति जनानपि।
सांसारिकसखासक्त ब्रह्मज्ञोऽस्मोतिवादिनम् ॥
कर्मवलोभयभ्रष्टं तं त्यजेदन्त्यजं यथा ।
• ग्टहारण्यसमालोके गतव्रीडा दिगम्बराः ॥
चरन्ति गर्दभाद्याथ विवितास्ते भवन्ति किम् ।
आजन्ममरणान्तञ्च गङ्गादितटिनीस्थिताः ।
मातङ्गमत्स्यप्रमुखा प्रतिनस्ते भवन्ति किम्।
वदन्ति हृदयानन्द पठन्ति शुकसारिका: ॥
तवैव पुरतो देवि ! विबुधाः किं भवन्ति हि ।
पपर्णोदकाहाराः सततं वनवासिनः ।
हरिणादिमृगा देवि । तापसास्ते भवन्ति किम्।
पारावताः शिलाहाराः परमेश्वरि । चातकाः ॥
न पिवन्ति महोतीयं योगिनते भवन्ति किम्।

·.. कुलाणवतन्ते . . गोवातातपमहा जम्बानमयाः प्रिये ॥ तिष्ठन्ति शूकगद्याय योगिनम्त भवन्ति किम् । तम्मादित्यादिकं कर्म लोकरञ्जनकारणम् ॥ मोक्षम्य कारणं माक्षात्तत्त्वज्ञानं कुलेश्वरि !! पडूदर्शनमहाकूपे पतिताः पशवः प्रिये ! ॥ परमार्थ न जानन्ति पगपाशनियन्त्रिताः। वेदार्थमपरिजाय दद्यमाना इतस्ततः ॥ कानोमिणा ग्रहग्रस्थास्तिष्ठन्ति हि कुतार्किकाः । वेदागमपुराणजः परमार्थं न वेत्ति च । विडम्बकस्य तम्यापि तत् सर्व काकभापितम् ॥ इदं ज्ञानमिदं जेयं इति चिन्ताममाकुलाः । पठन्त्य हर्निशं देवि ! परतत्त्वपरामुखाः । काव्यच्छन्दोनिबन्धेन काव्यालङ्कारशोभिताः । चिन्तया दुःखिता मूढास्तिष्ठन्ति व्याकुलेन्द्रियाः ॥ अन्यथा परमं तत्त्वं जनाः क्लिश्यन्ति चान्यथा । अन्यथा शास्त्रसद्भावं व्याख्यां कुर्वन्ति चान्यथा ॥ । कथयन्त्युन्मनीभावं स्वयं नानुभवन्ति हि। अहङ्कारहताः केचिदुपदेशविवर्जिताः ॥ पठन्ति वेदशास्त्राणि दुर्लभा भववेदकाः । न जानन्ति परं तस्वं दीं पाकरसं यथा । •शिरो वहति पुप्पाणि गन्ध जानाति नासिका। पठन्ति वेदशास्त्राणि विवदन्ति परस्परम् ॥ तत्त्वमात्मस्थमज्ञात्वा मूढः शास्त्रेषु मुह्यति। गोपः कक्षगतं छागं कूपे पश्यति दुर्मतिः ॥ संसारमाननाशाय शाब्दबोधो न हि क्षमः । न निवर्तत तिमिर कदाचिद्दीपशिखया ॥ '

·प्रथम उल्लासः।
॥
प्रजाहीनस्य पठतो धन्धस्यादर्शनं यथा ।
देवि! प्रज्ञावतः शास्त्र तत्त्वज्ञानस्य कारगम्
अग्रतः पृष्ठतः कचित् पार्खयोरपि केचन ।
तत्त्वमीहक् ताहगिति विवदन्ति परस्परम् ॥
सद्विद्यादानसूराद्यैर्गणैविण्यातमानवाः ।
ईदृशस्तादृशश्चेति दूरस्थः कथ्यते जनैः ॥
। प्रत्यक्षग्रहणं नास्ति पाया ग्रहणं प्रिये ।।
एवं ये शास्त्रसमूढ़ास्ते दूरस्था न संशयः ॥
इदं ज्ञानमिदं ज्ञेयं सर्वतः श्रोतुमिच्छति ।
देवि ! वर्षसहस्रायुः शास्त्रान्तं नैव गच्छति ॥
वेदाधनेकशास्त्राणि स्वल्पायुर्विनकोटयः ।
तस्मात् सारं विजानीयात् चीर हंस इवाम्भसि ।
अभ्यस्य सर्वशास्त्राणि तत्त्वं ज्ञात्वा हि बुद्धिमान ।
पलाम्नमिव धान्यार्थी सर्वशास्त्र परित्यजेत् ॥
यथामृतेन सप्तस्य नाहारेण प्रयोजनम् ।
तत्त्वजस्य तथा देवि ! न शास्त्रेण प्रयोजनम् ॥
न वेदाध्ययनान्मुक्तिनं शास्त्रपठनादपि ।
जानादेव हि मुक्तिः स्थानान्यथा वीरवन्दिते ! ॥
न वेदाः कारणं मुक्तर्दर्शनानि न कारणम् ।
तथैव सर्वशास्त्राणि ज्ञानमेवं हि कारणम् ॥
'मुक्किदा गुरवागेका विद्याः सर्वा विडम्बकाः ।
काष्ठभारयमादस्मादेक सञ्जीवनं परम् ।।
अदैतन्तु शिवेनोक्तं क्रियायासविवर्जितम् ।
गुरुवोण लभ्येत नाधीतागमकोटिभिः ।
आगमोत्यं विवेकोस्य विधा ज्ञानं प्रचचते।
शब्दब्रह्मागममयं परब्रह्म विवेकजम् ॥
।
-

·कुलार्णवतन्ये
।
प्रहतं कोचिदिन्छन्ति तमिच्छन्ति चापरे ।
मम तत्त्व विजानन्तोऽहताहतविवर्जितम् ॥
हे पदे बन्धमोक्षाय ममेति निर्ममेति च ।
ममेति वध्यते जन्तुर्न ममेति विमुच्यते ॥
तत् कर्म यन्त्र बन्धाय विद्या सा या विमुक्तये ।
प्रायासायापरं कर्म विद्यान्या शिल्पनैपुणम् ॥
यावत् कामादि दोप्येत यावत् संसारवासना।
यावदिन्ट्रियचापल्यं तावत्तत्वकथा कुतः ॥
यावत् प्रयत्नरोगोऽस्ति यावत् सइल्पकल्पना ।
यावन्न मनसः स्थैर्य तावत्तत्त्वकथा कुतः ॥
यावद्देहाभिमानय ममता यावदस्ति हि।
यावन्न गुरुकारखं तावत्तवकथा कुतः ॥
यावत्तपोव्रतं तीर्थं जपहीमार्चनादिकम् ।
वेदशास्त्रागमकथा तावत्तत्त्वकथा कुतः ॥
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सर्वावस्थासु सर्वदा।
तत्त्वनिष्ठी भवेद्देवि ! यदीच्छेत् सिदिमात्मनः ।।
धर्मज्ञानस्वपुप्पस्य स्वकुलोक्त फलस्य च ।
तापत्रयात्र्तिसन्तप्तश्छायां कल्पतरो: अयेत् ॥
बहुनाव किमुतोन रहस्यं शृणु पार्वति!।
कुलधर्म मृते मुक्तिर्नास्ति सत्यं न संशयः ॥
तम्माददामि तत्त्वन्ते विज्ञायात्र गुरोर्मुखात् ।
सुखेन मुच्यते देवि ! घोरसंसारबन्धनात् ॥
इति ते कथिता काचिज्जीवजातिस्थितिः प्रिये ।।
समासेन कुलेशानि! किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ।।
पति कुलावे महारहस्ये सर्वागमीतमोत्तमे जौवस्थितिकवने
नाम प्रथम मुम्बाम ।

·द्वितीय उल्लासः ।
यौदेव्युवाच। कुलेश ! योतुमिच्छामि सर्वजीवदयानिधे ।।
कुलधर्मस्त्वया देव ! सूचितीन प्रकाशितः ।।
तस्य धर्मस्य माहात्मा सर्वधर्मोत्तमस्य च ।
वद मे परमेशान ! यदि चास्ति रुपा मयि ।
ईश्वर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि।
तस्य श्रवणमात्रेण योगिनीनां प्रियो भवेत् ॥
ब्रह्मविष्णुगुहादिभ्यो न मया कथितं प्रिये !।
कथयामि तव स्नेहात् शृणुष्वैकाग्रमानसा ॥
पारम्पयंक्रमायातं ववादोपु संस्थितम् ।
अकथ्यं परमार्थेन तथापि कथयामि ते ॥
त्वयापि गोपितव्यं हि न देयं यस्य कस्यचित् ।
देयं भक्ताय शिष्याय अन्यथा पतनं भवेत् ॥
सर्वेभ्यद्योत्तमा वेदा वेदेभ्यो वैष्णवं परम् ।
वैष्णवादुत्तमं शैवं शैवादक्षिणमुत्तमम् ॥
दक्षिणाटुत्तमं वामं वामात् सिद्धान्तमुत्तमम् ।
सिद्धान्तादुत्तमं कौलं कौलात् परतरं न हि॥
गुह्याद्गुह्यतरं देवि ! सारासारं परात्परम् ।
साक्षात् परतरं देवि ! कर्णाकरंगतं कुलम् ॥
.मथित्वा जानमन्येन वेदागममहार्णवम् ।
सर्वनेन मया देवि ! कुलधर्मः समुतः ॥
एकतः सकला धर्मा यजतीर्थव्रतादयः ।
एकतः कुलधर्माणि तव कौलोऽधिकः प्रिये । ॥
प्रविशन्ति यथा नद्यः समुद्रं ऋजुवकागाः ।
तथैव विविधा धर्माः प्रविष्टाः कुलमेय हि ॥
यथा हस्तिपदे लोनं सर्वप्राषिपदं भवेत् ।
दर्शनानि च सर्वागि दाल एव तथा प्रिये 1 ॥
-

·१२
कुलार्णवतन्त्र
तस्मात्तु समयाः सर्वे कुलधर्मेण नो समाः।
मेरुसर्षपगोर्यहत् सूर्यखद्योतयोर्यथा ॥
तथान्यसमयस्यापि कुलस्य महदन्तरम् ।
अस्ति चेत् त्वत्समा नारी मत्समः पुरुषोऽस्ति चेत् ।
कुलेन समधर्मस्तु तथापि न कदाचन ।
कुलधर्मादिमोहेन योऽन्यधर्मेण दुर्मतिः ॥
स काष्ठाभरणं क्रेयात् सोऽन्त्यजो नात्र संशयः ।
सकृत् संसारिणं ब्रूयात् इति पुस्तकान्तरे च पाठ ॥
यो वा कुलाधिकं धर्ममजानाजति प्रिये ।।
ब्रह्महत्याधिक पापं स प्रायोति न संशयः॥
कुलधर्मप्रवहणं समारुह्य नरोत्तमः ।
स्वर्गाद्वीपान्तरं गत्वा मोक्षरनं समथुते ॥
दर्शनेषु च सर्वेषु चिराभ्यासेन मानवाः ।
मोतं लभन्ते कौले तु सद्य एव म सशयः ।।
बहुनान किमुक्त न शृणु मत्माणवल्लभे!।
न कोलसमधर्मोऽस्ति त्वां शुपे कुलनायिके । ॥
योगी चेन्नैव भोगो स्याटु भोगी चव योगवित् ।
भोगयोगात्मक कौलं तसात् सर्वाधिकः प्रिये ।।
भोगी योगायते साक्षात् पातकं सकतायते ।
मोक्षायते च संसार कुलधर्म. कुलेखरि ।।
ब्रोन्द्रादित्यरुद्रादिदेवता मुनिराक्षसाः।
कुनधर्मपरा देवि ! मानुषेषु च का कथा ॥
विहाय सर्वधम्मांय नानागुरुमतानि च।
कुलमैव विजानीयाद यदीच्छत् सिदिमात्मनः ॥
पूर्वजन्मकृताभ्यासास् कुलधर्मः प्रकायते।
स्वप्रोत्थितमत्ययवदुपदेशादिक यिना ॥
.

·m
द्वितीय उल्लास
जन्मभिर्बहुभिर्देव ! या बुद्धिर्विहिता नृणाम् ।
'तामेव लभते जन्तुरुपदेशो निरर्थकः ।
शैववैष्णवदौर्गार्कगाणपत्येन्दुसम्भवैः ।
मन्वैविशुद्धचित्तस्य कुलजानं प्रकायते ॥
सर्वधर्माय देवेशि ! पुनरावर्त्तकाः स्मृताः ।
कुलधर्मस्थिता ये च ते सर्वेऽम्यनिवर्त्तकाः ॥
पुराततपोदानयजतीर्यजपव्रतैः ।
क्षीणांहसां नृणां देवि ! कुलज्ञानं प्रकाशते ।
त्वमहं देवि ! कल्याणं यस्य तस्याच्युतावपि ।
देवतागुरुभक्तास्य कुलजाने प्रकाशते ।
शुद्धचित्तस्य शान्तस्य धर्मिणो गुरुसे विनः ।
अतिभक्तास्य गुह्यस्य कुलज्ञानं प्रकाशते ।
श्रीगुरोः कुलशास्त्रेषु कौलिकेषु कुलाश्रये ।
यस्य भक्तिदृढ़ा तस्य कुलजानं प्रकाशते॥
शुद्धिविनयहर्षाद्यैः सदाचारदृढवतैः ।
गुर्वाज्ञापालकैर्धर्मः कुलजानमवाप्यते ॥
अनहें कुलविज्ञानं न तिष्ठति कदाचन ।
तस्मात् परीक्ष्य वक्तव्यं कुलधर्म मयोदितम् ।
न ब्रूयात् कुलधर्म तमयोग्ये कुलगासनम्।
प्रान्नाभनञ्च यः कुर्याद्देवताशापसाप्नुयात् ॥
आराध्य समयाचारं कुलनानं वदेद यदि।
स गुरुयापि शिष्यय योगिनीनां भवेत् प्रभुः ।
बोधयिला गुरुः शिष्यं कुलज्ञान प्रकाशयेत् ।
लभेते तावुभौ साचाद योगिनीवीरमेलनम् ॥
अनायासेन संसारसागर यस्तितीति।
कुलधर्ममिदं नात्वा मुच्यते नाव संशयः ॥
.
२

·१४
कुलार्णवतन्त्र
कुलधर्ममहामार्गे गत्वा मुक्तिपुरी व्रजेत् ।
अचिरान्नात्र सन्देहस्तस्मात् कौलं समाश्रयेत् ॥
कुलशास्त्र परित्यज्य पशुशास्त्राणि योऽन्यसेत् ।
म मूढः पायसं वका भिक्षामटति पार्वति !!
विहाय कुलशास्त्र यः सर्वधर्मपरो भवेत्।
करस्थं रत्नमुत्मज्य दूरस्थं काचमीहते ॥
सन्त्यज्य कुलशास्त्राणि पशुशास्त्राणि यो जपेत् ।
स धान्यराशिमुत्सृज्य पांशुराशिं जिक्षति :
कुलान्वयं समुत्सृज्य योऽन्यमन्वयमीक्षते।
तडागादिवत्तृष्णा” मृगळणां प्रधावति ॥
यथेन्द्रजालजासाभाः क्षणमेव सुखावहाः।
श्रोकोलादन्यसमवास्तादृशाः कुलनायिके ।।
कुलधर्ममजानन् हि यो मूढो मोक्षमिच्छति ।
पारावारमपारं स पाणिभ्यां तर्तुमिच्छति ।
यो वान्यदर्शनेभ्यश्च भुक्तिं मुक्तिं च काइति ।
खपलब्धधने लब्धे धनवान् स भवेद यदि
शुक्तो रनतविभान्तियंधा जायेत पार्वति !।
तथान्यसमयेभ्यय भुक्तिमुक्ति प्रकाशते ।
सर्वधर्मविहीनोऽपि वर्णाश्रमविवर्जितः ।
कुलनिष्ठः कुलेशानि ! भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् ।
। कुलज्ञानविहीनोऽपि कुलभत्याययो भवेत्।
साऽपि सदतिमानोति किमु तस्य परायणात् ॥
कुलधर्मी इतो हन्ति रक्षितो रक्षति प्रिये ।।
पूशित. पूजयत्याश तस्मात्तं न परित्यज्येत् ॥
निन्दन्तु बान्धया सर्व त्यजन्तु स्त्रीसतादयः।
सना सन्तु मां हया राजानी दण्यन्तु या ।
.

·१५
वितोय उम्लामः।
से सेवे पुन: सेवे त्वामेत्र परदेवते ।।
त्वत्वामें नैव मुच्चामि मनोवाक्कायकर्मभिः ।
एवमापदतस्यापि यस्य भक्तिः सनियला।
स तु सम्पूज्यते देवरमुत्र स शिवो भवेत् ॥
रोगदारिद्रादुःखाद्यैः पीड़ितोऽप्यनिशं शिव!।
यस्वासपासने भयानरः सहतिमाप्नुयात् ॥
जनाः स्तुवन्तु निन्दन्तु लक्ष्मीर्गच्छतु तिष्ठत।
मृतिरद्य युगान्ते वा कौलं न परिवर्जयेत्।
नार्थलोभान च क्रोधान्न देपान्न च मत्सरात् ।
न कामान मयावापि कुलं प्राप्त परित्यजेत् ।।
यो ज्ञात्वा नार्चयेत् त्वान्तु कुलधर्मसमन्वितः ।
लिभ्यतेऽज्ञानमात्रेण भूतावेशी यथा नरः॥
पुलाका इव धान्येषु पतद्गा पूव जन्तुयु ।
बुद्दा इव तोयेषु ये कौलविमुखा हि ते ।
तरवोऽपि हि जीवन्ति जीवन्ति मृगपक्षिणः।
स जीवति मनो यस्य कुलधर्म व्यवस्थितम् ॥
कुलधर्मविहीनस्य दिनान्यायान्ति यान्ति च ।
स लोहकारमस्लेव श्वसचिव स जीवति॥
गच्छतस्तिहतो वापि जायतः स्वयतोऽपि वा।
कुलेश्वरि । कुलान्जस्य तत्पशोरिव जीवति ॥
विद्दानपि च मूर्योऽसौ धार्मिको वाम्यधार्मिकः ।
वतस्थोऽयव्रतस्थो वा यः कौलविमुखी जनः ।।
जातास्तत्र व जगति जन्तवः साधुजीविनः ।
कुलधर्मपरा देवि! विशेषा जनवादतः ।
स पुमानुच्यते सद्भिः कुलधर्मपरायपः।
अपरस्तु परं सत्यं अस्ति कूटत्वचारतः ।
-

·१८
कुलार्णवतन्चे
न तस्य गुरुकारुण्यं कुलज्ञानं न जायते।
यथान्धा नैव पश्यन्ति सूर्यं सर्वप्रकाशकम् ।
तथा कुलं न जानन्ति तव मायाविमोहिताः ।
शैववैष्णसौरादिदर्शनान्यपि भक्तितः ॥
जपन्तो मानवा नित्य वृथायासकलानि वै।
वेदशास्त्रागमैः प्रोक्त भोगमोक्षैकसाधनम् ॥
मूढो निन्दति हा हन्त ! मप्रियं तव दर्शनम् ।
भ्रामिता हि महादेवि ! पशवः शास्त्रकोटिषु ।।
कुलधर्म न जानन्ति वृथा ज्ञानाभिमानिनः ।
पशुशास्त्राणि सर्वाणि मयैव कधितानि हि।
भूयं न्तरन्तु गत्वैव मोहनाय दुरात्मनाम् ।
महापापवशात् नृणा तेषु वाञ्छामिजायते ॥
तेषाञ्च सहतिर्नास्ति कल्पकोटिशतैरपि
प्रेयमाणोऽपि पापात्मा कुले नैव प्रवर्तते।
वार्यमाणोऽपि पुण्यात्मा कुलमैवाभिलम्बते ।
कुलधर्मेण देवत्वं देवाः सम्प्रतिपेदिरे ॥
मुनियोगीखराद्याथ सुसिद्धि परमा गताः ।
पशुव्रतादिनिरताः सुलभा दाम्भिका भुवि ।
ये कोलमेव सेवन्ते ते महान्तोऽपि दुर्लभाः ।
मानवा बहवः सन्ति मिथ्यातत्त्वार्थवादिनः।
दुर्लभोऽय कुलेगानि । कुलतत्त्वविशारदः ।
यथा रोगातुराः केचिन्मानवा: कुलनायिके!"
दिव्योपध न मेयन्ते महाव्याधिविनाशनम् ।
तहाधिवनापथ्यं कुर्यन्ति हि कुर्भपजम् ॥
तथैव जम्ममरणं कृतां मांसारिकों क्रियाम
समाचरन्ति सततं त्वत्कारपवियर्जिताः ॥
-

·द्वितीय उसामः।
न भजन्ति कुलं धर्म भवबन्धविमोचनम् ।
। यथा लयणम्नसुनमरीचादीन् यनिकजना:
यथा चारखजातांन्तु इति मा पाठः ।
पदार्यानव सम्प्रीत्या याचन्ते कुलनायिके !!
अनाणि च रनानि न याचन्ते हि केचन ।।
अमूल्यानि इति पाठान्तरम् ।
तथैव पशुशाम्तागि कर्मायामफलानि च ।
.इति पृच्छन्ति मूर्खा हि तय मायाविमोहिताः ।
कुलधर्म न पृच्छन्ति भुक्तिमुक्तिफ्लप्रदम् ।
कस्तूरी कर्दमधिया कपूरं लवणेच्छया ।
शार्करं शर्करानान्या मणिं काचमनीपया।
यथा दृश्यं न मनुते करस्थमपि पामरः ॥
तथा कोलं न जानन्ति त्वत्मसादविवर्जिताः।
अहो मोहस्य माहात्मा त्वन्मायाननितस्य च ।
किन्तु वक्ष्यामि देवेशि ! मोहयेदमरानपि ॥
किमतानपि देवेशि । इत्यन्यविधः पाठः ।
कोऽयं मद्यं बलं खाद्य ममालोक्य प्रियामुखम् ।
इत्येवाचरणं जाप्यं परिप्राप्य परं पदम् ॥
गुरुकारण्यसंलभ्यमीदृशं कुलदर्शनम्।
त्वङ्गता एव जानन्ति नेतरे भुक्तिमुक्तिदम् ॥
गुरूपदेशरहिता महान्त इति केचन ।
मोहयन्ति जनान् सर्वान् स्वयं पूर्वधिमोहिताः ॥
टुराचारपराः केचिहाचयन्ति च पामराः ।
कथं पूतो भवेत् स्वामी सेवकाः स्युस्तथाविधाः ॥
बहवः कौलिक धर्म मिथ्याज्ञानविडम्बकाः ।
सुबुद्धया कल्पयन्तीत्य पारम्पयविमोहिताः ॥'

·१०
कुलार्णवतन्त्र
--
मद्यपानेन मनुजो यदि सिद्धि लभेत वै।
मद्यपानरताः सर्वे सिद्धिं गच्छन्तु पामराः॥
मांसभक्षणमात्रेण यदि पुण्या गतिर्भवेत् ।
लोके मांसाशिनः सर्वे पुण्यभाजो भवन्ति हि॥
स्त्रीसम्भोगेन देवेशि ! यदि मोक्षो भवेत वै।
सर्वेऽपि जन्तवो लो के मुक्ताः स्युः स्त्रीनिषेवणात्॥
कुलमार्गो महादेवि । न मया निन्दितः कचित् ।
प्राचाररहिता येऽत्र निन्दितास्ते न चेतरे॥
अन्यथा कौलिके धर्म आचारः कथितो मया।
विचरन्त्यन्यथा देवि! मूढाः पण्डितमानिनः ।
पाणधारागमनायाघ्रकर्णावलम्बनात् ।
भुजङ्गधारणाबूनमशक्यं कुलसेवनम् ॥
वृथापानन्तु देवेशि ! सुरायानं तदुच्यते ।
यन्महापातक देवि देवादिपु निरूपितम् ॥
अनायमनालोयमस्पृश्यश्चाप्यपेयकम् ।
मद्यमान पशूनान्तु कौनिकानां महाफलम् ॥
अमेध्यानि विजातीनां मद्यान्येकादशैव त ।
द्वादशाख्य महामद्यं सर्वपामधर्म स्मृतम् ।
सरा वै मलमनानां पापात्मा मलमुच्यते ।
सम्माद ब्राह्मणराजन्यौ घेश्यथ न सुरां पिवेत् ॥
सुरादर्शनमात्रेण कुर्यात् सूर्यावलोकनम् ।
तत्समात्राणमावेग प्राणायामवयं चरीत् ॥
पाजानुभ्यां भवेम्मग्नी जले घोपयमेदहः ।
कई नाभेस्विरावस्तु मद्यस्य स्पर्शने विधिः ।
सुरापाने ज्ञानरूते ज्वलन्ती तो विनिक्षिपेत् ।
मुखे तया यिनिधिसे ततः गदिमयानुयार।

·द्वितीय उप्लासः।
११
.
मद्यमांसादिदोषस्य प्रायश्चित्तविधिः स्मृतः ।।
भविधानेन यो हन्यादात्मार्थ प्राणिनः प्रिये
निवसेन्नरके घोरे दिनानि पशुरोमभिः।
मखितानि दुराचारस्तियंग्योनिषु जायते ।।
सम्बितानि स्थाने गलितानि पाठः ।
अनुमन्ता विशसिता निहन्ता क्रयविक्रयो।
संस्कर्ता चोपहीच खादिताष्टौ च घातकाः ॥
धनेन च क्रेता हन्ति खादिता चोपभोगतः ।
घातको घातबन्धाभ्यामित्येप विविधो बधः ॥
मांससन्दर्शनं कृत्वा सूर्यदर्शनमाचरेत् ।
तस्मादविधिना मांस माच्च नाचरेत् क्वचित् ।
विधिवत् सेव्यते देवि ! परमार्थ प्रसीदसि ।
नापयख परज्ञानं सत्यमेतदरानने! ॥
ढणं वाप्य विधानेन छेदयेन कदाचन ।
विधिना गां द्विजं वापि हत्वा पापैन लिप्यते ।
बहुनात किमुप्तोन सर्वसारं शृणु प्रिये !।
जीवन्मुक्तिसुखोपायं कुलशास्त्रषु गोपितम् ।
यन्म मुक्षोः फल देवि ! नाफलस्यापि सेवितम् ।
कुलजेऽप्यूई विख्याते ज्ञानं तत्तदनुत्तमम् ॥
कुलशास्त्राणि सर्वाणि मयैवोक्तानि पार्वति।।
प्रमाणानि न सन्देहो न हन्तव्यानि हेतुभिः ॥
देवताभ्यः पिटभ्यश मधुवाता ऋतायते।
स्वाधिष्ठानमधिष्ठायां क्षीरं सर्पिमधदकम् ।
हिरखपात्र खादित्वा चाबध्नन् पुरुषं पशम् ।
सद्यो दोचयतोत्याद्याः प्रमाणं श्रुतयः प्रिये!॥
पत्येतत कथितं किचित् कुलमाहात्मामम्बिके ।
(-

·२२
कुलार्णवतन्ले
समासेन कुलेशानि । कि भूय श्रोतुमिच्छमि ॥
इति कुलपये महारहस्य मांगोत्तमोत्तम कुलमासमाकथन
नाम हितोयसलाम ।
तीय उल्लासः।
योदेव्युवाच । कुलेश। श्रोतुमिच्छामि सर्वधर्मोत्तमोत्तमम्।
ऊर्धाम्नायस्य माहात्मा तन्मन्त्र वद मे प्रभो । ।
ईश्वर उवाच । शृणु देवि । प्रवक्ष्यामि यन्मा व परिपृच्छसि ।
तस्य थवणमात्रेण देवता सुप्रसीदति ॥
म कदाचिन्मया प्रोक्त इत पूर्व कुलेश्वरि ।।
कथयामि तव नेहादूर्धाम्नाय शृणु प्रिये ।।
वेदशास्त्रपुराणानि प्रकाश्यानि कुलेखरि ।।
मौवाचारागमा सर्वे रहस्या परिकीर्तिता।
रहस्यातिरहस्यानि कुलशास्त्राणि पार्वति ।।
रहस्यातिरहस्यानां रहस्यमिदमम्बिके ।।
ऊर्धाम्नायञ्च त वेनि पूजाहन्तात्मक परम् ।
अर्धाम्नायार्थतत्त्व हि इति वा पाठ ॥
सुगोपित मया यत्नादिदानीन्तु प्रकाश्यते ।
मम पञ्चमुखेभ्यश्च पञ्चाम्नाया समुद्गता ॥
पूर्वच पश्चिमश्चैव दक्षिण योत्तरस्तथा ।
ऊर्द्धाम्नायाय पञ्चैते मोक्षमार्गा प्रकीर्तिता ॥
आम्नाया बहघ सन्ति नोम्निायस्य ते समा ।
सत्यमेतहरारोहे । नाव काया विचारणा ॥
अामाया बहवो गुप्ताचतुराम्नाय भेदजा ।
अस्मिम्तन्वे समाख्याता पूर्वत्र कुलनायिके ।।
उत्तराम्नायवेत्तारा बहव सन्ति मानिन ।

·रतीय उल्लासः।
२३
कार्डाम्नायात्मतत्त्वज्ञा विरला वीरवन्दिते ! ॥
यावन्तः पांशवो भूमेस्तावन्तः समुदीरिताः ।
एककाम्नायजा मन्वा भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः ॥
उपमन्त्राय तावन्तः सारदाः समुदीरिताः ।
मयैव कथितास्ते तु लोकानुग्रहकाइया ।
सर्वेषामपि मन्त्राणां देवतास्तत्फलप्रदाः ।
प्रावयोरंशसम्भूताः समुद्दिष्टाः शुचिस्मिते ।।
सर्वमन्वानहं वेनि नान्यो जानाति कश्चन ।
मत्प्रसादेन यः कथिदेत्ति मानवकोटिपु ॥
एकाम्नायञ्च यो वेत्ति स मुक्तो नात्र संशयः ।
किं पुनश्चतुराम्नायवेत्ता माक्षाच्छिवो भवेत्॥
चतुराम्नायविज्ञानादू नायः परः प्रिये ।।
तस्मात्तदेव जानीयाद यदोच्छेत् सिद्धिमात्मनः ॥
ऊर्द्धत्वात् सर्वधर्माणां कम्निायः प्रशस्यते ।
ऊई न्यत्यधःस्थञ्चेदूर्धाम्नाय इति स्मृतः ॥
ऊर्द्धतत्वात् कुलेशानि । ध्वस्तसंसारसागरात् ।
'ऊर्द्ध लोकनिषेव्यत्वादूम्निाय पूति स्मृत' ।।
तस्माहे वेशि । जानीहि साक्षान्मोनैकसाधनम् ।
सर्वाम्नायाधिकफलमूर्खाम्नायं परात्परम् ॥
तस्माद्देवेशि । जानीहि साक्षान्मोजैकसाधनम् ।
सर्वलोकेषु सर्वेभ्यो ह्यहं पूज्यो यथा प्रिये ।।
अामायेषु च सर्वेषु जाम्नायस्तथा प्रिये ।।
देवतानां यथा विष्णुर्योतिषा भास्करो यथा ॥
तीर्थानाच यथा काशी स्वर्णदी सरिता यथा ।
पर्वतानां यथा मरुस्तरूणां चन्दन यथा
प्रश्वमेधः क्रातूनाच पापाणानां यया मणिः ।
.

·२४
कुलार्णवतन्त्र
यथा रसानां माधुय्यं धातूना काधनं यथा ।
चतुष्पदां यथा धेनुर्यथा हंसम्तु पक्षिणाम्।
प्रायमाणां यथा भिक्षुर्वर्णानां प्राह्मणो यथा ॥
मनुष्याणां यथा राजाऽवयवानां यथा शिरः ।
भामोदानाच कस्तूरी यथा काचोपुरी पुराम् ॥
तयेय सर्वधर्माणां जोम्बायोऽधिकः प्रिये ।।
मानाजन्मार्जितापारपुण्यकर्मफलोदयात् ॥
ऊर्धाम्नायं विजानीयावान्यथा वीरवन्दिते ।।
धन्यो मनुष्यलक्षेषु जानाति कुलसाधनम् ।।
तेषां लचेषु यः कयिदूर्खासायं प्रवेत्ति च ।
न वेदैर्नागमै; शास्त्रैर्न पुराणैः सविस्तर
न यान तपोभिर्वा न तीर्थव्रतकोटिभिः ।
प्रन्यरुपायैर्देवेशि ! मन्त्रौषधिपुरःसरैः ॥
आम्नायो ज्ञायते चोईः श्रीमदगुरुमुखं विना।
विधातव्यस्त्वया देव्या सततञ्च पुनः स्वयम् ॥
तमेवान्वेषयेत्तत्र सर्वनं करुणनिधिम् ।
पानायं यो नरो देवि! विजानाति च तत्त्वतः ॥
सर्वलक्षणसम्पूर्ण ऊम्निायात्मकोविदः ।
तस्माद्देवेशि । जानीयाम्निायं कुलेखरि ! ॥
लभते कासितां सिद्धिं सत्यं सत्यं वरानने!।
ऊर्धाम्नाय विजानाति यः कश्चित् श्रीगुरोर्मुखात् ॥
शास्त्रमार्गेणैव नरोजीवन्मु तो न संशयः ।
बाम्नायं यो नरो देवि ! विजानाति च तत्त्वतः ॥
स वन्द्यः सद्गुरुः सोऽद्यः स दैवज्ञः स मान्त्रिकः ।
स. सेव्यः स च संस्तुत्यः स इष्टव्यः स सात्त्विकः ।
स व्रती स तपस्वी च सोऽनुष्ठाता स पूजकः ।

·तृतीय उल्लासः ।
२५
स वेदागमशास्त्रादिसर्वविद्याविशारदः ॥
स प्राचार्यः स मतिमान् स यतिः स च कौलिकः ।
स यज्वा स च पूतात्मा स जापी स च साधकः ।
स योगी सङ्गतार्यस्तु स वीरः स च सत्तमः ।
स पुण्याला स सर्वज्ञः स मुक्तः स शिवः प्रिये ! ॥
सत्कुलं पावनं देवि ! धन्या तजननी स्मृता।
सत्पिता च छतार्थः स्यान्मुतास्तत्पितरः प्रिये ! ॥
पुस्खास्तदंशजाः सर्वे पूतास्तन्मिवबान्धवाः ।
'बहुनेह किसुतोन अर्धामायपरस्य च ।
स्मरणं कीर्तनं वापि दर्शनं स्पर्शनं तथा।
सम्मापणच कुरुते राजस्थाधिकं फलम् ॥
स यत्र वसते देवि ! तत्र श्रोविजयी भवेत् ।
प्रमामयं मुभिक्षच सुरष्टिनिरुपद्रवम् ॥
सम्मादगुरुप्रसादेन जहानायं नरोत्तमः।
यो येत्ति तत्त्वतो देवि ! स मे प्रियतमो भवेत् ।
पूर्यास्त्रायः सृष्टिरूपः स्थितिरूपय दक्षिणः ।
संहारः पथिमो देवि ! उत्तरोऽनुपहो भवेत् ॥
मन्त्रयोगं विदुः पूर्व भक्तियोगच दक्षिणम् ।
पपिमं कर्मयोगच्च ज्ञानयोग तथोत्तरम् ।
पूर्वानायस्य स तयतुर्वि गतिरीरितः ।
दक्षिणाबायसतः पञ्चविंशतिरीरितः ।
पचिमाम्नायसडेतो हाविंशत् ससुदाइतः।
उत्तराम्नायसक्षेतः पत्रिंशत् समुदातः ॥
ऊन्निायस्य चैतानि यसन्ति कुलनायिके !।
साधाज्ञानस्वरूपत्वात् न किक्षित् कर्म विधते।
बाराय मात्रामाम वेधिन चापरः।
!

·२६
कुलार्णवतन्
मत्स्रेहात्वञ्च जानासि सत्यमेतहरानने ! ॥
जमिायस्थ माहात्मामिति ते कथितं मया।।
समासेन कुलेशानि ! मन्त्रमाहात्मामुत्तमम् ॥
पत: पूर्व मया नोक्त यस्य कस्यापि पार्वति।।
तहामि तक नेहाच्छृणु मप्राणवल्लभे ! ॥
श्रीप्रासादपरामन्त्रमूनायमधिहितम् ।
श्रावयोः परमाकारं यो वेत्ति स स्वयं शिवः ।
शिवादिक्रिमिपर्यन्तं माणिनां माणवर्मना।
निश्वासोच्छासरूपेण मन्त्रोऽयं वर्तते प्रिये ॥
अनिलेन विना मेघो यथाकाशे न वेष्टते ।
पराप्रासादमन्वेण विनालोकस्तथा प्रिये ।।
पराप्रासादमन्त्रेण सूतमेतचराचरम् ।
अभिनं तत्त्वतो देवि ! तालबन्ते यथानिन्नः ॥
योजेऽपुरस्तिले तैलं अग्नावुष्णं रवी प्रभा।
चन्द्र ज्योत्मानलः काठे पुष्पे गन्धो जले द्रवः ।।
शन्दे चार्थः शिव शक्तिः क्षीर सर्पिः फले रुचिः।
शर्करायाच माधुयें घनसारे च शीतलम् ॥
निग्रहानुग्रहो मन्ने प्रतिमायाञ्च देवता।
दर्य प्रतिविम्बच समोरे चलनं यथा ॥
परामासादमन्त्रेऽपि प्रपञ्चोऽयं तथा स्थितः ।
वटवीजे यथा वृक्ष: सूक्ष्मरूपेण तिष्ठति ॥
परामामादमन्त्रेऽस्मिन् ब्रह्माण्डोऽपि तथा स्थितः ।
सुपक्केषु यथान्नेषु सरसेषु कुलेखरि !"
लवणेन विना स्वादु यथा भोक्त न जायते ।
पराप्रासादमन्त्रेण ये वा मन्त्रा न सङ्गताः ।।
से फल न प्रयच्छन्ति मनशक्ति विवर्जिताः
।

·तोय उल्लासः।
श्रीपासादपरामन्दो गोपनीयः कुलेश्वरि ।
विचााहे पुराणानि दर्शनाम्नायभेदजान् ।
समग्रान् वेद्माई मन्वान् शास्त्राणि विविधानि च
सहस्राक्षादयो देवाः शास्त्र ५ विविधेषु च ।
भ्रमन्ति तेषु मूढ़ास्ते तव मायाविमोहिताः
जायन्ते च स्त्रियन्ते च संसारक शभागिनः ।
श्रीप्रासादपरामन्वं न गायन्तः कुलेश्वरि ।।
न लभन्ते हि मीच ते त्वत्प्रसादविवर्जिताः
मद्रूपे श्रीगुरौ यस्य दृढ़ा भक्तिः प्रजायते ।
श्रोप्रासादपरामन्चं स ज्ञात्वा परिमुच्यते।
पूर्वजन्मसहस्रेषु शैवादिसमयोद्यतान् ।
चतराबायजान् मन्नान गुर्वानां यो भजियति।
स पापकञ्चुकान्मुताः शुद्धात्मा गुरुवत्सलः।
श्रीप्रासादपरामन् विजानाति च नान्यथा।
सब्रह्मविष्णरुद्राय शकादिसुरपुङ्गवाः
वसरुद्राथ दिक्पाला मनुचन्द्रादयः मिये ।।
मार्कण्डेयादिमुनयो वशिष्ठादिमुनीश्वराः ।
सनकाद्याथ योगीमा जीवन्मुक्ताः एकादयः ।
यक्षाः किबरगन्धर्वसिहविद्याधरादयः॥
श्रीप्रासादपरामन्त्रप्रभवश्वामितं फलम् ।
प्रारम्य मन्चमिमं मुख जपल्यदापि पार्वति।
सामर्थ्य पूजिता विद्या तेजः सौख्यमरोगिता ।
'राज्यं स्वर्गय मोक्षय पराप्रासादजापिनः ।
गदेन्दुब्रह्मविष्णूनामभिभूयाय ने पदम् ।
सर्वकर्मविहीनोऽपि परामासादमन्ववित् ॥
मुखेन यां गति यान्ति न तां सर्वेऽपि धार्मिकाः।'

·!
कुलार्णवतन्त्र
तस्य चिन्तामणिः कामधेनुः कल्पतरुई।
कुवेरः किड्वरः साक्षात् पराप्रासादनापिनः ।
यथा दिव्यरसस्पर्शाल्लौहो भवति काचनः ॥
पराप्रासादजापी यः पशः पशुपतिर्भवेत् ।
श्रीप्रासादपरामन्त्र यो विजानाति भावतः ।
समां त्वाच विजानाति चाययोरप्यतिप्रियः ।
पराप्रासादमन्ननः श्वपचोऽपि हि पार्वति ! ॥
देवतास्थापने शत प्रतिमादौ न संशयः।
मन्त्रमावन्तु यो वेत्ति पराप्रासादसंज्ञकम् ॥
खपचोऽपि हि मुच्येत किं पुनस्तबिधानवित् ।
पराप्रासादमन्वनो यत्करोति यदिच्छति ॥
यते तन्महेशानि ! तपो ध्यानं जपो भवेत्।
दीक्षापूर्व महेशानि ! पारम्पर्यसमन्वितः ।
परामासादमन्त्र यो वेत्ति सोऽहं न संशयः।
चराचरसमेतानि भुवनानि चतुर्दश ।
पराप्रासादमन्वन्जदेहे तिष्ठन्ति नित्यशः ।
पराप्रासादमन्त्रनो यत्र तिष्ठति भाविनि!
दिव्यक्षेत्र समुद्दिष्टं समन्ताशयोजनम् ।
पराप्रासादमन्वार्थतत्त्वनं कुलनायिके ! ॥
सुरासुराय वदन्ति किं पुनर्मानवादयः।
पराप्रासादमन्तजसनुतिष्ठति पार्वति ।।
सिंहक्षेत्र मदीय घा मुनिदेवगणैः सह ।
सौरवैष्णवदौर्गार्कगाणपत्येन्दुसम्भवान् ।
सर्वमन्त्रान् स जानाति पराप्रासादमन्त्रवित् ।
मीग्रासादपरामन्तो जिद्वाग्रे यस्य वर्तते ।
तस्य दर्शनमात्रेण सपचोऽपि विमुच्यते।

·२८
तोय उनासः।
प्राधणो वात्यजो वापि शुचिर्वाप्ययवाऽसचिः।
परामासादजापी यः स मुनो नाव संशयः ।
गच्छतस्तिष्ठतो यापि जाग्रतः स्वपतोऽपि वा।
पराप्रासादमन्चोऽयं देवेशि न च निष्फलः ।
चिरेणेकेकफलदा मन्त्राः सन्ति सहस्रथः ।
कुलेशि ! मन्त्रराजोऽयं शीघ्र सर्वफलमदः ।
पराप्रासादमन्त्रोऽयं सर्वमन्वोत्तमोत्तमः ॥
जानतोऽजानतो यापि भजतां कामदी मनुः ।
शचीन्द्रौ रोहीणीचन्द्रौ स्वाहाग्नी च प्रभारवी ॥
लक्ष्मीनारायणी वापोधातारी रात्रिवासरी।
पग्नीपोमो विन्दुनादी देवि ! प्रशतिपूरुषो।
माधाराधेयनामानौ भोगमोक्षी कुलेखरि!।
प्राणापानौ च शब्दार्थो प्रियो विधिनिषेधको ।।
सुखदुःखादि यन्दन्दं दृश्यते श्रूयते यथा ।
सर्वलोकेपु तत्सर्वमावामेव न संशयः ।
पुंस्त्रीरूपाणि सर्वाणि चावयोरंशजानि हि।
पराप्रासादमन्योऽयं तस्मात् सर्वात्मको भवेत् ॥
परूपं भावनागम्य परं ब्रह्म कुलेखरि।।
निष्फलं निर्मलं नित्यं निर्गुणं व्योससन्निभम् ॥
अनन्तममलं तत्त्वं मनोवाचामगोचरम् ।
पराप्रासादमन्त्रार्थ सन्धानात् सम्प्रकाशते ।
समान्मन्त्रमिमं देवि ! पराप्रासादसंजकम।
परतत्त्वस्वरूपत्वात् सच्चिदानन्दलक्षयात्
शियशनिमयलाच भुल्लिमुक्षिमटानतः ।
कर्मापि च निष्कर्म सगुगद्यापि निर्गुणम् ।
श्रीप्रासादपरामन्व' सर्वमन्त्रशिरोमणिम् ।
--
.

·कुमायतन
अपन भरि मुदिनभने नाव मंगयः ।
বাসায় গিয়ে মাং সূfa!!
योपामादपरामन्नममो मन्नोन पियरे ।
रमेय पर मानमिदमेव पर तपः।
पदमेय पर ध्यानमिदव परासनम् ।
पदमेय परादोचा उदय परी अपः।
सदमेय परवन इदमेय पर व्रतम्।
पदमेय परी या दमेय परात्परम् ।
पदमेव पर येय पदमेय पर फमम् ।
इदमेय पर सत्वं इदमेव परा गतिः।
पदमेय पर गुह्यं सत्यं सत्यं न संशयः।
इति मत्वा मनपर यविष्ठः म्यार मटा प्रिये ! ।
प्रागमोन विधिना क्रमपूजापुरःमरम् ॥
योपासादपरामन्त्रगतमटोत्तर जपेत् ।
मुष्यते ग्रह हत्यादिमहापापेय पञ्चभि: n
दिशत यो जपेहेवि ! योप्रामादपरामनम् ।
चतुर्विगतिलांगधारणाचरितैरपि ॥
अयोनिजागचरितरमस्य जननार्जितः ।
बाईके यौवने बाल्ये जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिपु॥
कर्मणा मनसा वाचा नानाजानरुतैरपि।
महापातकसह य उपपातककोटिभिः ॥
मुच्यते नात्र सन्देहः सत्यमेतहरानने !!
त्रिशतं यो जपे वि! श्रीप्रासादपरामनुम् ॥
सर्वक्रतुपु यत्पुण्य मर्वदानेषु यत् फलम् ।
सर्वव्रतेषु यत्पुण्य सर्वतीर्थेषु यत् फलम् ॥
तत् फलं लभते देवि ! नात्र काया विचारणा।

·टतोय उमासः ।
तत् फलं
चतुःशतं जपेदयस्तु थोप्रासादपरामनुम् ॥
सदा तस्य ग्रहहारेऽप्यणिमादाटसिहयः।
घसन्ते नात्र सन्देहः सर्वसिडिसमन्विताः ॥
यदयन्मनोऽभिल पितं तत्तदाप्नोति नित्यशः ।
धर्मार्थकाममोक्षाय साचात्तस्य करे स्थिताः ॥
सालोक्यममुखां देवि । लभेन्म ति चतुर्विधाम् ।
सत्यमेतत्र सन्देहः साधकः कुलनायिके ! ॥
जपेत् पञ्चशतं यस्तु थोप्रासादपरामनुम् ।
शक्नोमि कथितु कुलनायिके ! ।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सर्वावस्थासु सर्वदा ॥
श्रीप्रासादपरामन्त्र जपेड्डुलिविमुक्ताये।
नास्ति गुर्वधिक तत्त्व न शिवाधिकदैवतम् ।
न हि वेदाधिका विद्या न कौलसमदर्शनम् ।
न कुलज्ञाधिको जानी न हि ज्ञानाधिकं सुखम।।
नाष्टाङ्गा चाधिका पूजा न हि मोक्षाधिकं फलम् ।
श्रीप्रासादपरामन्दादधिकं मैव विद्यते॥
इदं सत्यमिदं सत्य सत्यं सत्य न संशयः ।
श्रीप्रासादपरामन्चमाहात्मामिह वर्णितुम् ॥
न शक्रोमि वरारोहे । कल्पकोटिशतैरपि।
गिरी सर्पपमावन्तु सागरे बालुकानि च ॥
तथापि मन्त्रमाहात्मा किञ्चित्ते कथितं मया ।
ऊर्धाम्नायस्य माहात्मा श्रीप्रासादपरामनोः ।
इति ते कथितं देवि । किं भूयः थोतुमिच्छसि ।।
इति कुलार्षदे महारथे श्रीमामादपरामच कथन माम वतीय उमाम ।

·.
चतुर्थ उल्लासः ।
देव्युवाच । कुलेश । श्रोतुमिहामि श्रीप्रासादुपरामनन् ।
मन्बरानं वदेशान ! न्यासध्यानादिभिः सह ॥
खर उवाच । मृणु देवि ! प्रवश्यामि यम्मा त्वं परिपृच्छसि ।
• सस्य श्रवणमावेण शिषाकारः प्रजायते॥
इतः पूर्व मया नोलो मन्त्रोऽयं यस्य कस्यचित् ।
तव नेहाइदाम्यद्य शृगु मत्प्राणवल्लभे ! ।
पनन्तचन्द्रभवनमिन्दुविन्दुयुगान्वितः ।
श्रीप्रासादपरामन्त्री भुक्षितिफलप्रदः ॥
पराप्रासादमन्वस्तु सादिक्क्तः कुलेश्वरि ।।
प्रकाशानन्दरूपत्वात् प्रत्यक्षफलदानतः ॥
प्रसवचित्तवश्यत्वात् प्रसिद्धार्थनिरूपणात् ।
प्राक्तनाघप्रथमनात् प्रपत्रातिविनाशनात् ॥
प्रासादकरणात् शीघ्रात् प्रासादमनुरीरितः ।
परतत्वखरूपत्वात् परमात्मप्रकाशनात्।
परमानन्दजननात् परमेश्वर्यकारणात् ।
परोक्षफलदानाञ्च परधर्मनिदर्शनात् ॥
परत्वात् सर्वमन्त्राणां परामन्त्र इतीरितः ।
कुलमन्वमिदं देवि ! न्यासं शृणु वरानने । ॥
अथ प्रात समुत्थाय गुरुदेवानुचिन्तनम्।
सकन्मूलेन स्मृत्वा च कुर्यादिणमूत्रमोचनम् ॥
शौचस्य गोधनं मान,सध्यातर्पणमाचरेत् ।
एकान्ते हारयजनं विघ्नत्रयविनाशनम् ॥
पूजास्थानप्रवेशय तथा समुपवेशनम्।
देवोपूजायतो ध्यानं शिवादिगुरुवन्दनम् ॥
मासने गणपतिक्षेत्रपालवन्दनमीसरि!।

·!
चतुर्थ उन्लासः।
पादुकास्मरणय दीपनाथार्चनं प्रिये ! ॥
करागशोधनं प्राणायामः सयधारन्धके ।
दिग्बन्धनं चागयुग्म पोजमुताच माटकाम् ।
दशप्रकारभूतास्यां लिपि कमठसंजकाम् ।
पिरस्य पर: शम्भुन्छन्दयाव्यतिपूर्विका ।
गायत्री देवता यत्र सर्वमन्लेवरी परा।
दीर्घवययुतं मूलं वोजशक्त्या च कीलकम् ।।
पड्दीर्घमूलयुक्तोन पडनानि च पार्वति !!
ईयतत्पुरुषाघोरसद्योजातात्मनस्तथा ।
पञ्चाङ्गलिपु विन्यस्य मूर्ति पक्रोए वर्जयेत् ।
पद्धधा ब्रह्माणि तथैवाङ्गुलिन्यासमाचरेत् ॥
पाघारशक्तिमारभ्य पीठमन्त्रान्तमयिके !!
पस्य पोढ़ां महेशानि ! कुर्यात् पूर्वीचवर्मना ।
'महापोढ़ाद्वयं न्यासं ततः कुर्य्यात् समाहितः ।
पक्ष्यमाणेन विधिना देवताभावसिहये ।
यस्य तस्य न वसाव्य तव हाददाम्यहम् ।
प्रपञ्चो मुवनं मूर्तिमन्वदेवतमातरः ।
महापोदामयं न्यास सर्वन्यासोत्तमोत्तमम्।
तवादी परमेशानि ! प्रपन्यास उच्यते।
प्रपक्षदोपजलधिगिरिपत्तनपीठकाः ।
'क्षेत्र बनाथमहानदीचत्वरकोविदः ।
खेदजाण्डजजरायुजा इत्युमास्ते हि षोड़श ।
पोर्माया कमला विषावल्लमा पद्मधारिपी।
समुद्रतनया लोकमाता कमलयासिनो।
इन्दिरा मा रमा लक्ष्मीस्तथा नारायणप्रिया
सिपिलमोरानलक्ष्मी महालक्ष्मोरितीरिताः।
.
-

·कुलार्णवतन्त्रे
यवर्गध जनो गुप्ततरच शाकिनीमपि ।
शेषञ्च पूर्ववत् प्रोच्य प्राजायाश्च न्यसेत् पिये !।
शवमञ्च तपथातिगुह्यश्च हाकिनीमपि ।
शेषञ्च पूर्ववत् प्रोय ललाटे विन्यसेत् प्रिये ।।
लक्ष्य सत्यं महामुद्य याकिनीमपि च प्रिये !!
शेषञ्च पूर्ववत् मोच्य ब्रह्मरन्धे च विन्यसेत् ।
वितारमूलमन्त्रान्त चतुर्दशभुवं वदेत् ॥
नाधिपाय योपराम्बादेव्यै च व्यापकं न्यसेत् ।
कित्येवं भवनन्यास मूर्तियाससथाचरेत.)
कैशवनारायणमाधवगोविन्दविष्णवः ।
मधुसूदनसंञ स्याधिविक्रमवामनौ
श्रीधरय कृषीकेशः पानाभो दामोदरः ।
वासुदेवय सझर्षणः प्रद्युमयानिरुद्धकः ।
पक्षोल्केन्द्राणी चेशानी चोग्राईनयना तथा।
पर विश्व रूपिणी मूका नूनदोषैकनायिका
ऐकारिणी चोचवती सर्वकामाक्षनप्रभा।
पस्थिमालाधरा चेति सम्प्रोक्ताः स्वरदेवताः ।
भवः शर्वोऽध रुद्रय पशुपतियोग्र एव च ।
महादेषस्तथा भीम ईशानस्तत्पुरुषायः ॥
अधोरसद्योजातौ च वामदेव रतीरितः ।
करमदा खगचला गरिमादिफलप्रदा।
छन्दोमयी जगतस्थाना ज्वलत्तारा ततः परम् ।
जामदा च टद्धधरा तथा टट्टतिरीरिताः ।
कभादीमाच डान्तानां वर्णानां देवतास्त्विमाः।
ब्रह्मा प्रजापतिर्वेधा परमेष्ठी पितामहः ।
विधाता च विरिश्चिय मष्टा च चतुरामनः ।
।

·4
चतुर्थः उल्लासः
हिरण्यगर्भ इत्युसाः क्रमाद् ब्रह्मादयो दश ।
यक्षिणो रञ्जिनी लक्ष्मीर्वचिपी शशिधारिणी ॥
पडाधारलया सर्वनायिका हसितामना।
ललिता च क्षमा चेति मोहास्वावन्तदेवताः॥
वितारनूलमन्वान्ते स्वरान् विष्णु न् मशक्तिकान् ।
चतुर्थ्या नममा युगान् मस्तके चानने न्यसेत् ॥
सस्कन्धपार्यकण्ठोरुजानुजङ्गापदेषु च ।
दक्षाटिवामपर्यन्त विन्यसेत् परमेश्वरि ।।
फडाद्यन्तयुतारमन्त्री भवादीन् शक्तिसंयुतान् ।
पादपार्श्वबाहुवागठपञ्चवर्क पु विन्यसेत् ॥
• दशस्थानेषु ब्रह्मादीन् प्रादिलियुतानासत् ।
वितारमूलमन्त्रान्ते श्रीविमूर्ध्यात्मिकां वदेत् ॥
मार्य पराम्बादेव्यै च नमसा व्यापकं न्यसेत् ।
मूर्त्तिन्चासं विधायेत्य मन्नन्बासमधाचरेत् ॥
वितारमूलमन्वान्ते एकलक्षच कोटि च ।
भेटस प्रणवाटोकाचरात्माखिलमन्त्रत ॥
ततोऽधिदेवतायै स्यात् सकलञ्च फलप्रदा।
पायें तथैककूटैश्व-म्बादेव्यै नमो यदेदिति ॥
ई उघादिहंसादि हिकूट पूर्ववत् परम् ।
ऋ यादिकूटं पूर्ववत् परम् ।
स्टु ए ऐ चतुर्लच चन्द्रादि पूर्ववत् परम् ।
भों प्रौं अप. पञ्चन पूर्खादि पूर्ववत् परम् ॥
क ख ग चैव पड्लक्षं स्कन्दादि पूर्ववत् परम्।
घडं च सप्तलक्ष गणेशादि पूर्ववत् परम् ।
छ ज झ अष्टलक्ष वटुमादि पूर्ववत् परम् ।
जभवसई शिवादि पूर्ववत् परम् ।।
४

·कुन्नार्णवतन्त्र
शक्लयस्तु प्रपञ्चानां स्वराणामधिदेवताः ॥
नमुटिः कला काष्ठा निमेषः वाम एव हि ।
घटिका घ मुहर्तय प्रहरी दिवसम्तथा ॥
सन्ध्या राविस्तिथियेष वारो नक्षत्रमेव च ।
योगय करणं पत्नी मासो राशि तम्तथा ॥
भयनं यत्सरयुगमलयाः पञ्चविंशतिः ।
एतेषां स्थाननियमो हृदयान्तः समीरितः ।
पार्योमा चण्डिका दुर्गा शिवापर्णाम्बिका सतो।
ईखरी शाम्भवीगानी पार्वती सर्वमङ्गला
दाक्षायणी हैमवती महामाया महेश्वरी।
मृडानी चैव रुद्राणी सर्वाणी परमेखरी॥
काली कात्यायनी गौरो भवानोति समीरिता।
एतेषां स्थाननियमो हृदयान्तः समीरितः ॥
शक्तयः स्युलवादीनां स्पर्शानामधिदेवताः ।
पञ्चभूतानि तन्मात्र जानकर्मेन्द्रियानिलाः ॥
गुणान्तःकरणावस्था धत्ते दोषो दर्शरिताः ।
बाघो वागीखरो वाणी सावित्री च सरस्वती॥
गायत्रो वाक्प्रदा पथात् सारदा भारती पिये!
विद्यात्मिका: पञ्चभूतव्यापकानामधीखरीः ।
वाग्भवं भुवनेशोच्च लक्ष्मोवोजं वितारकम् ।
त्रितारमूलमन्त्रान्ते माटकाक्षरतः परम् ॥
घदेत् प्रपञ्चुरूपायै थियै नम इति क्रमात् ।
प्रपञ्चादिभिराद्यन्ते वर्णान् शक्तीनियोजयेत् ।
माटकान्यासः सम्प्रोताः स्थानेष्वेवं न्यसेत् प्रिये ।।
वितारमूलसकलप्रपञ्चादिस्वरूपतः ॥
पायें पराम्बादेव्यै नम उता व्यापकं न्यसेत् ।

·चतुर्थ उल्लासः।
प्रपन्यास एव स्थाद भुवनन्यासमाचरेत् ॥
वितारमूलमन्लान्ते अंगाई पतलं वदेत् ।
लोकञ्च निलयश्चैव शतकोटिपदं ततः ॥
गुह्याख्यायोगिनीमूलदेवतान्तं वदेव प्रिये ।।
वदेदाधारशतां वा देव्यै तत्पादयोन्यसेत् ॥
ईमूलं वितलं गुह्यतरं चानन्तसंजकम् ।
शेषञ्च पूर्ववत् प्रोच्च गुल्फयोविन्यसेत् प्रिये ।।
ऋतू सुतलं चातिगुह्य' चाचिन्त्यसंज्ञकम् ।
शेषच्च पूर्ववत् प्रोच्य जइयोविन्यसेत् प्रिये ।।
लं ए ऐ महातलञ्च महागुध पदन्तत: स्वतन्तकम् ।
शेपच पूर्ववत् प्रोथ जानुनोविन्यसेत् प्रिये ! ॥
ओं औं तलातल देवि ! परमगुह्याभिधानकम् ।
शेषञ्च पूर्ववत् प्रोच्य ऊर्वोदेवेशि ! विन्यसेत् ॥
बरसातलञ्चैव रहस्य ज्ञानसंज्ञकम् ।
शेपञ्च पूर्ववत् प्रोय गुददेशे प्रविन्यसेत् ॥
कवर्गणापि पाताल लोकेति निलयेति च ।
रहस्य नितरां क्रियां गुह्यादेश प्रविन्यसेत् ।
शेषञ्च पूर्ववत् प्रोच्य प्राधारे विन्यसेत् प्रिये ।
चवर्ग भूरहस्यातिरहस्यं डाकिनीमपि ॥
शेपञ्च पूर्ववत् प्रोच्य स्वाधिष्ठाने न्यसेत् प्रिये ! ।
टवर्गेण च भुवो महारहस्यं राकिणीमपि ॥
ऐपञ्च पूर्ववत् प्रोच्य नाभौ च विन्यसेत् मिये ।।
तवर्ग स्वय परमरहस्यं लाकिनीमपि ॥
पञ्च पूर्ववत् प्रोय हृदये विन्यसेत् प्रिये ।।
पपञ्च महागुह्यरहस्यं काकिनीर्माय ।
शेषञ्च पूर्ववत् प्रोय तालमले न्यसेत प्रिये ।।

·कुलार्णवतन्त्र
डं ढं णं दशलक्ष' विष्णादि पूर्ववत् परम् ।
तं यं द एकादशलक्ष रुद्रादि पूर्ववत् परम् ।
धं में पं द्वादशलक्ष वाखादि पूर्ववत् परम् ।
फ ब भ वयोदशलक्ष लक्ष्मयादि पूर्ववत् परम् ।।
मं यं रं चतुर्दशलक्ष गौयादि पूर्ववत् परम् ।
लं वं शं पञ्चदशलक्ष दुर्गादि पूर्ववत् परम् ।।
घं सह पोड़शलक्ष त्रिपुरादि च षोड़श ।
क्षरामाखिलमन्त्राधिदेवतायै सकलं ततः ।
तथा फलप्रदायै च पोड़श ईखरी पुनः ।
अम्बादेव्यै नमः प्रोक्तो मन्वन्यासो महेश्वरि !.
आधारलिङ्गयो भिहत्कण्ठेषु च विन्यसेत् ।
विन्दो तदूई मुन्मन्यां नादेनादन्त एव च ॥
भूमण्डले ब्रह्मरन्ध्र विन्यसेत् कुलनायिके !।
बितारमूलमन्त्रान्ते सर्वमन्वात्मिकापदम् ॥
आये पराम्बादेव्यै च हृदये व्यापकं न्यसेत् ।
मन्त्रन्यासं विधायेत्य दैवतन्यासमाचरेत् ।
बितारमूलमन्त्रान्ते श्रां सहस्रकोटि च।
योगिनीकुलशब्दान्त सेवितायै पदं वदेत् ।
निहताबापदादेव्यै नम इत्युञ्चरेत् प्रिये !।
इमां योगिनीप्रतिहां शेष पूर्ववदाचरेत् ।
उतपस्वी विद्याश्च शेषं पूर्वपदाचरेत् ।
च्छं ऋ शान्त तथा शान्तिं शेप पूर्ववदुश्चरेत् ।
नख मुनि शान्त्यतीतां शेष पूर्ववदुःश्चरेत् ।
ए ऐ देवच हल्लेखां शेप पूर्ववदुचरेत् ।
प्रौ श्री राधसशम्दान्त गगनां पूर्ववदुचरेत् ।
मय: विद्याधर रक्षा शेप पूर्वपदुशरेत् ।

·चतुर्थ उल्लासः।
सख महोग्राभां शेषं पूर्ववदुञ्चरेत् ।
गंछ साध्यमहाकराला शेषं पूर्ववदुचरेत् ॥
डं चं तघाप्सरोजायां शेपं पूर्ववदुश्चरेत् ।
छं जं गन्धर्वविजयां शेषं पूर्ववदुञ्चरेत् ॥
में जं गुद्यकशब्दान्ते शेषं पूर्ववदुचरेत् ।
टं ठं वक्षोऽपराजितां शेषं पूर्ववटुमरेत् ।
डं ढं किन्नरवामाच्च शेपं पूर्ववदुच्चरेत् ।
पं तं पन्नगज्येष्ठाच शेषं पूर्ववदुचरेत् ॥
थं दं च पिटरौद्राम्यां शेषं पूर्ववदुचरेत् ।
धं नं गणेशमायाच्च शेषं पूर्वपदुचरेत् ।
पं फं भैरवशब्दान्ते कुण्डली पूर्ववत् परम् ।
वं भं वटुककालोञ्च शेषं पूर्ववदुच्चरेत् ॥
में यं क्षेत्रेगशब्दान्त कालरात्रिश्च पूर्ववत् ।
रंलं प्रथमभमवतीं शेषं पूर्ववटुञ्चरेत् ॥
वं शं ब्रह्मा सर्वेवरी मेयं पूर्ववदुश्चरेत् ।
यं सं विष्णुञ्च सर्वजां शेषं पूर्ववदुचरेत् ।
हलं रुद्रसर्वकर्ती थेपं पूर्ववदुच्चरेत् ।
चराचरमव्दान्ते कुलभक्तिच्च पूर्ववत् ।
अङ्गुष्ठगुरफजद्वासु जानूहकटिपार्थके।'
स्तनवक्षःकरस्कन्धकर्णमूईस्वपि क्रमात् ॥
दिवभागादिवामान्त विन्यसेत् कुलनायिके।।
वितारमूलमन्त्रान्ते सर्वदेवात्मिकां पदम् ॥
प्राय पराम्बादेव्यै च हृदये व्यापकं न्यसेत् ।
देवन्यासं विधायस्थ मानकान्यासमाचरेत् ।
त्रितारमूलमन्त्रान्त कवर्गानन्तकोटिभू।
चरोकुलसेवितायै अक्षां हि मजलापदम् ।

·४०
कुलार्णवतन्ने
अम्बादेव्यै नमोद्राक्षां ब्रह्मनाले ततः परम् ।
अम्बादेव्यै ततोऽनन्तकोटिभूतं ततो वदेत् ॥
सविताय ततो भंसं मङ्गलनाथाय ततो वदेत् ।
भक्ष असिताङ्गभैरवाय नम उजरेत् ॥
चवर्ग खेचरी ईणों चाकचर्चिका च महेश्वरी।
वैताल मई वा चर्चिक ररुशेषञ्च पूर्ववत् ॥
टवर्ग पातालचरी ऊहां योगेश्वरी वदेत् ।
कौमारीच पिशाचञ्च उ ह योगेशचण्डको ।
तवर्ग दिक्चरी ऋ हरसिद्धान्तवैष्णवीम् ।
अपस्मारं ऋ सं इरसिद्धक्रोधादि पूर्ववत् ॥
पवर्ग सहचरों लपां भट्टिकावाह्यतः ।
ब्रह्मराक्षसकं लुपं मट्टोन्मत्तादि पूर्ववत् ॥
यवर्ग' स्यादिविचरों ऐं शां किलिकिलोतिच।
इन्द्राणी चेटकं एशं किलिः कापालिकिस्तथा ।
शवर्ग वनचरी औं वां देवि ! कालादिरादि च।
चामुण्डां प्रों व उच्चार्य कालरात्रिस भीषणः ।
लक्षं जलचरों मां लां भवेत् पचाच भीषणाम् ।
महालक्ष्मी शाकिनीच अलं पशाच्च भीषणः।
संहारभैरवाद शेषं पूर्ववदुचरेत् ।
. मूलाधारलिङ्गनाभि अनाहतविशुदिपु ।
प्राजाभालतलवामरन्ध्रव मविन्यसेत् ।
वितारमूलमन्त्रान्ते माटभैरवणदतः ॥
अधिपाय पराम्पादेव्यै नमो व्यापकं न्यसेत् ।
मानन्चास महेशानि ! कुयादेय समाहितः ।।
एवं न्यस्ततमुवि ! ध्याये वोमनन्यधीः ।
• ममतावमध्योयग्मपिदीपे मुशोभित ।।
!

·चतुर्थ उल्लासः ।
.
फाल्पाक्षवनान्तस्थमवमाणिक्यमण्डपे
भवरनमयं योमसिंहासनगतेऽम्बुजे ॥
विकोणान्तःसमासीनं चन्द्रसूर्य्यसमन्वितम् ।
अहम्विकासमायुक्त प्रविमनाविभूषणम् ॥
फोटिसन्दर्यलावस्य सदा पोड़शवार्षिकम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं विनेवं चन्द्रचूडकाम् ।
दिव्याम्बरसगालेपं दिव्याभरणभूषितम् ।
पानपात्रञ्च चिन्मुद्रां त्रिशूलं पुस्तकं करः।
विद्यासंसिदिबिभ्राणं सदानन्दमुखेक्षणम् ।
महापौढ़ोदिताशेषदेवतागणीवितम् ॥
एवं चित्तान्बुजे ध्यायेदईनारीखरं शिवम् ।
पुंरूपं वा स्मरेद्देवि ! स्त्रीरूपं वा विचिन्तयेत् ।
अथवा मिष्कलं ध्यायेत् सच्चिदानन्दलक्षणम् ।
सर्वतेजोमयं देवि ! सचराचरविग्रहम् ।
ततः सन्दर्शयन्मुद्रादशकं परमेखरि !।
योनि लिनञ्च सुरभिञ्चेति मुद्राचतुष्टयम् ।
वनमालामहामुद्रां नभोमुद्रामिति क्रमात् ।
यथाशक्ति जपेन्मन्त्रमूलं श्रीपादुकामपि ।
मूर्ति सञ्चिन्तयेदेवि ! यीगुरु शिवरूपिणम् ।
सहस्रदलपङ्कजे सकलशीतरश्मिप्रभम्
वराभयकराम्बुजं विमलगन्धपुष्पस्रजम् ।
प्रसनवदनेक्षणं सकलदेवतारूपिणम्
स्मरेत् शिरसि इंसगं तदभिधानपूर्व गुरुम् ।
एवं न्यासे कृते देवि ! साक्षात् परशियो भवेत् ।।
मन्त्री नवाब सन्देदो निग्रहानुग्रहशमः ।
महापोढ़ायं न्यासं य: करोति दिने दिने ।
1.

·४२
कुनायतन्ते
.
देवाः सर्वे नमस्यन्ति तं नमामि न संशयः।
महापोदाइयं न्यामं यः करोति हि पार्यति ।
दिश्यत्र समुद्दिष्टं समन्ताहायोजनम् ।
शत्वा न्यासमिमं देवि! यत्र गाति मानव
तत्र स्थाहिजयोलामः सन्मानं पौरुषं प्रिये!।
महापोदालतन्यासस्तदोषयति वन्दितः ॥
। मासान्मृत्युमवाप्नोति यदि वाता सदाशिवः ।
वजपचरनामेदं मन्त्री न्यासं करोति यः ॥
देव्यन्तरीक्षभूगैलजलारण्यनिवासिनः ।
प्रचण्डभूतवेतालदेवयनोरगादयः ॥
भयग्रस्तेन मनसा त नेक्षन्ति वुलेखरि!।
महापोढ़ाह्वयं न्यासं ब्रह्मविशुशिवादयः ॥
देवाः सर्वे प्रकुर्वन्ति ऋपयोऽपि सुनीखराः।
बहुनोतीन किं देवि ! नाशिष्याय प्रकाशयेत् ॥
भापराय च देवेशि ! अन्यसिद्धिप्रदायिका।
प्राज्ञासिधिमवाप्नोति तस्मायासं समाचरेत् ॥
मतः परतरः साक्षाद्देवताभावसिद्धये ।
लोके नास्ति न सन्देहः सत्यमेतहदाम्यहम् ॥
ऊर्धाबायप्रवेशञ्च पराप्रासादचिन्तनम्।
महापोढ़ापरिजानं नाल्पस्य तपसः फलम् ॥
इति ते कथितं किञ्चिन्महान्यासादिकं प्रिये ! ।
समासेन कुलेशानि ! किन्भूयः श्रोतुमिच्छसि ।
प्रति कुलावे महारस्य महाषाढाइयचतुर्थ सलाम.।

·पञ्चम उखासः।
देव्युवाच। कुलेशाधारपात्राणां पिशितानाञ्च लक्षणम् ।
कुलद्रव्यस्य निर्माणं भेदमाहात्मामेव च ॥
पविधानेन यत् पापं सविधानेन यत् फलम् ।
तत्सर्व श्रोतुमिच्छामि वद मै करुणानिधे ! ॥
ईखर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
सस्य श्रवणमात्रेण विदशैः समतां व्रजेत्।
प्राधारेण विना भंशो न च ग्टहन्ति मातरः॥
तस्मादिधिवदाधारं कल्पयेत् कुलनायिके !!
पाधार विपदं प्राहुः षट्पदं वा चतुष्पदम् ॥
पथवा वर्तुलाकार कुयाई वि ! मनोरमम् ।
स्वर्णरौप्यमयैः कूम्पकपालालावुमृण्मयैः ॥
मारिकेलञ्च शइञ्च मुताशुक्तिसमुद्भवम् ।
पुण्यचे वसमुद्भूतं पावं कुर्यादिचक्षणः ॥
पतिसूक्ष्ममतिस्थूलं छिन्न भिन्नञ्च वर्जयेत् ।
स्वर्णरोप्याणि ताम्माणि सर्वसिद्धिकराणि च ।।
शान्तिके चयलापान स्तम्भने चैव मृण्मयम् ।
मारिकेलञ्च वश्ये स्यादभिचार च कूर्मजम् ॥
शङ्खजानप्रद शतिर्देवीप्रीतिप्रदायिनी।
कपालालावुपावाणि सर्वपापहराणि च ॥
पुण्यक्षेत्रजपावाणि सर्वपापहराणि च ।
उक्तवेतेषु पात्रेपु पात्रमेकं प्रकल्पयेत् ॥
कुलद्रव्य प्रवच्यामि शृणु देवि । समाहिता।
अम्भसा हादशप्रस्थ प्रस्थाई तकमेव च ॥
तण्डुलानां चतुःप्रस्थं हिप्रस्थञ्च तथाम्भसाम्।
मुष्टिमानामुरो देवि ! एकस्मिन् मलयेद घटे।

·४४
कुमावतन्त्रे
गोसादिरहित स्थान स्थापयेहोरवेश्मनि ।
पवादग्नी समारोम्य नवानसहग पचेत् ।
पपरोप्य पुनः गीतामयस्यां प्रापयेत्ततः ।
पादन प्रस्थ; पिष्ट्वा इस्ताभ्यां मेलयेत् सुधीः ॥
प्रस्थान ताडनान् वाप्यपरास्तत् समुधरेत् ।
मम्यक् संमर्च तक्रेण पाकमालोद्य मेलयेत् ॥
एपा पेष्टीति विख्याता पूजिता देवदानवैः।
गौडो चूर्णमयी वञ्जनत्वक् सहसाम्भसा ॥
दशप्रस्य कुलेशानि ! धातकीकुसमं समम् ।
मारिकेलप्रसून वा चैकपस्थं विनिक्षिपेत् ।
हरीतकी चाक्षफलं वसुनिष्कप्रमाणतः ।
वष्टिविकटुकधापि निष्कमावप्रमाणतः ॥
गुडसमिभयमेकस्मिन् योजयेत् सुहढे घटे।
करेण धामयेत् सम्यगनुलोमविलोमतः ॥
पष्टोत्तरशताहत्त्या त्रिषु राविन्दिव मतम् ।
दशाहेन तु पाकः स्यात् पोयते तत्र योगिनी ।
एपा गौडीति कथिता शिवसायुज्यहतुका ।
हिगुणं मकारग्दः स्याहारि संयोजयेद् घटे।
हादशाहन पाकः स्याच्छेषमन्यत् पुरोतावत्।
एषा माध्वी समुद्दिष्टा देवताप्रीतिकारिणी ॥
एका शुण्ठो हिववि मरीचद्वितयं तथा।
धातकी च चतुष्कं स्थान पुयाणि षट् मधुवयम् ।
अशीतिगुडमम्मिय शेषमन्यत् पुरोतावत्।
इद मनोहरं द्रव्य योगिनोपानमुत्तमम्।
साईन्दु पलको दना माहिषं प्रस्थमावकम् ।
मोचापक्कशतच्चापि योगोऽयं मदिरा अमृता ।

·पद्यम उल्लासः।
४५
से मेलयित्वा संयोज्य सा वंशपुटे पचेत् ॥
चत्वारिंशद्दिनान्यष्टौ पझेपत जसमावे।
विधायोद्धृत्य किरणै: सौरः सर्वाणि शोषयेत् ।
यदा च कठिनोभावरतदा मंग्टह्य मानत. 1
गुञ्जाफलप्रमाणन्तु जले सम्मिलितं शुभम् ।
पात्मस्थं पूरयेत् पात्र मकरन्दरमैः परम् ।
एतदप्युत्तमं द्रव्य सर्वदेवप्रियं प्रिये ! ॥
एतानि मदहेतूनि मदान्यन्यानि कारयेत् ।
पानसं द्राक्षमाध्वीकं खाजूंरं तालमैक्षवम् ।
मधुष्पिष्टन्तु माध्वीकं मैरेयं नारिकेलजम् ।
मद्यान्येकादशैतानि भुक्तिमुनिकराणि च ।
हादशन्तु सुरामद्यं सर्वेपामुत्तमं प्रिये ।।
पेटो गोडो च माध्वो च विन्या विविधा पुरा ॥
सर्वसिडिकरी पेष्टी गोडी भोगप्रदायिनो।
माध्वी मुक्तिकरी भेया सुराख्या देवता प्रिये ।।
विद्याप्रदेक्षवी या द्राक्षा राज्यप्रदा भवेत् ।
तालजा स्तम्भने शस्ता खाजूरी रिपुनाशिनी ।
मारिकेलभवा थीदा पानसी च शुभप्रदा ।
मधुजाख्या जानकरी दारिद्रारिपुनाशिनी।
मैरेयाख्या कुलेशानि । सर्वदा पापहारिणी।
शीरशससुद्भुतं मयं वरकस सम्भवम् ॥
मधुपुष्पसमुद्भूतमासव तण्डुलोद्भवम्।
यस्थानन्द निर्विकारं समानि च मनोहरम् ।।
मद्य तदुत्तमं देवि ! देवानां प्रोतिकारकम् ।
मात्मस्य पूरयेत् पात्रं परमानन्दवानरः ॥
एतदामीदक द्रव्य सर्वदेवप्रियं प्रिये !।
.
-

·--
४६
कुलार्णवतन्त्र
मुरादर्शनमावेए मर्वपापैः प्रमुच्यते ।
सहन्धाघ्राणमावेण शतक्रतुफलं लभेत् ।
तस्य मन्दर्शमावेण तीथकोटिफलं लभेत् ॥
देवि ! तत्यानतः साक्षालभेन्मुहिं चतुर्विधाम् ।
इच्छाशक्तिः सरामोदे ज्ञानशप्तिय तवे ।
तसम्वाद घ क्रियाशक्तिस्तदुल्लासे परा स्थितिः।
मदिरा ब्रह्मगा प्रोता चित्तशोधनसाधनी।
सासामेकां समुत्य पूजाकर्म समारभेत् ।
मयं मांसादि विजया चाष्टगन्धैय संथिता।
संमर्थ वटकान् छत्वा संग्टह्याय विचक्षणः ।
मद्याभावे तु यटिकां जले संयुन्य तर्पयेत् ।
गुडमिथेण तक्रेण तेन वा मधुभाजिना।
सौवीरपाथवा कुर्यादेतत् कर्म न लोपयेत् ।
प्रमादादयदि लुप्येत देवताशापमापूयात् ।
मांसदर्शनमात्रेण सुरादर्शनवत् पलम् ।
मासन्तु विविध मोक्तं खभूजलचरं प्रिये !।
यथासम्भवमप्येव तर्पणार्थ प्रकल्पयेत् ॥
पिटदैवतयन्नेषु देवि हिंसा विभाविता।
मात्मार्थ प्राणिनां हिंसा कदाचिबोदिता प्रिये ।।
खनिमित्तं वणं घापि छेदयेत्र कदाचन ।
देवतार्थ दिजं गां वा हत्वा पापैर्न लिप्यते ।
मामनाहत्य पुण्येऽपि पाप स्यात् प्रत्यवायतः ।
मनिमित्तं चरेत् पापं पुण्यं भवति शाम्भवि।।
यैरेव पतन द्रव्यैः सिद्धिस्तैरेव चोदिता।
श्रीकौलदर्शने चापि भैरयेण महात्मना
यत् कर्म कुर्वतां पुंसां कर्मलोपो भवेट यदि ।
.

·पश्चम उल्लासः।
-
--
तत् कर्म ते प्रकुर्वन्ति सप्तकोटिमुनीखराः ।
हन्यान्मन्त्रेण चानेन त्वाभिमन्वा पशु प्रिये !"
गन्धपुष्पाचतैः पून्यमन्यथा नरकं व्रजेत्।
शिवोत्कृत्तमिदं चाशु अतस्तां शिवतां व्रजेत् ॥
सदबुध्वाशु पशो ! त्वं हि माशिवस्वं शिवोऽसि हि।
ग्रमा स्यात् सलिले विष्णुर्गन्धे रुद्रथ तसे ॥
परमात्मा तदानन्दे तस्मात् सेव्यमिदं प्रिये !।
मांसाभावे तु लशनमाकं नागपल्लवम् ॥
प्रादाय पूजयेद्देवीमन्यथा निष्फलं भवेत् ।
मत्स्यमांसविहीनेन मोनापि न तर्पयेत् ॥
म कामद्यसामान्यं विना द्रव्येण पूजयेत् ।
पिशितं तिलमावन्तु तिलाईमपि विन्दुना ।
सकतर्पणमात्रेण सर्वयज्ञफलं लभेत् ।
कुलपूजासमं नास्ति पुण्यमन्यजगत्रये ॥
तसादयः पूजयेत्या भक्तिमतयोः स भाजनम्।
अनधोतोऽप्यशास्त्रज्ञो गुरुभक्तो दृढव्रतः।
कुलपूजारतो यस्तु स मे प्रियतमो भवेत् ।
चतुर्णामपि वर्णानामाश्रमापामपोखरि!।
पुंस्त्रीनपुंसकानान्तु पूजितेऽष्टफलप्रदा।
इहामुत्र शुभ दद्यात् पूजिता सुबधूरिव ।
अपूजिता त्व देवेशि ! दुःखदा कुबधूरिव ।
कुलपूजां विना यस्तु करोत्येव सुदुर्मतिः ।
सयाति नरकं घोरमेकविंशतिभिः सह।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कुलपूजारतो भवेत् ।
लभते सर्वसिद्धीथ मात्र कार्या विचारणा
श्राराधनासमर्थ येद्यादर्जनसाधनम् ।

·४८
शालार्णवतन्वे
यो टातुं नेव गमोति कुर्यादचनसाधनम्॥
सम्यक् शतक्रतून् हात्वा यत् पालं समवाप्नुयात् ।
तत् फलं समयाशीति सकृत् कला कुलार्चनम् ॥
करवा पोडगटानानि यत्फलं लभते प्रिये !।
। तत्फलं ममवाप्नोति हावा श्रीचक्रदर्शनम् ॥
साईतिकोटितीर्थेपु सात्वा यत्फलमानुयात् ।
तत्फलं लभते भत्त्या झाल्या श्रीचनादर्शनम् ॥
यानोसोन किं देवि ! यया मक्त्या ददाति यः ।
लालाघायर्याय पूजाधं कुलद्रव्य स धर्मवित् ॥
शैवे वा वैष्णवे शाही शौरेषु शतदर्शने।
बोधे पाशुपते सांख्ये तघा ततमुखेऽपि वा ॥
दक्षिणे बामसिद्धान्ते वैदिकादिपु पार्वति ।।
बिना नीलसिताभ्यान्तु पूजनं निष्फलं भवेत् ॥
कुलट्रष्यर्दिना कुर्यानपपूजातपोव्रतम् ।
निष्फल तद्भवेद्देवि ! भयानोव ययाहुतम् ॥
, यथैवान्तथरा रानः प्रियाः स्युर्म वहिवरः ।
सेनान्तर्यागनिष्ठा ये प्रिया मे देवि! नापरे ।
समर्पयन्ति ये भक्त्या प्राधाभ्या पिपितामवम् ।
उत्पादयति चानन्दं मप्रिया. कौलिकाश्च ये।
धाययोः परमाकारं सच्चिदानन्दलक्षणम् ।
कुलद्रव्योपभोगेग परिस्फुरति चान्यधा ।
अन्तस्थानुभयोतासो मनोवाचामगोचरः ।
कुलद्रव्योप होन जायते नान्यथा प्रिये ।।
सेविते च कुलद्रव्ये कुलतत्त्वार्थदर्शनः ।
नायते भैरवायेश: सर्वव समदर्शन:
समः परिहत वेण यथा दीपेन दृश्यते ।
.

·पशम उशासः।
.
सथा मायाहतोह्यारमा ज्ञानदीपेन दृश्यते ।
मन्वपूतं कुलद्रव्यं गुरुदेवार्पितं प्रिये !
ये पिवन्ति जलं तेषां स्तनपानं न विद्यते ।
मद्यन्तु भैरवोदेवो मद्यं शक्तिः समीरिता:
अहोभोता च मद्यस्य मोहयेदमरानपि ।
तन्मेरयं शिवं पोवा यो वा विकुरुते नरः।
मानेकपरो भूत्वा स मुक्तः स च कौलिकः ।
सुराशतिः शिरोमांसं तोता भैरवः स्वयम् ।।
सयोरैक्यं समुत्पत्रमानन्दोमोक्षमुच्यते ।
आनन्दं ब्रह्मपोरूपं तस देहे व्यवस्थितम् ।
तस्याभिव्यञ्जकं मद्य योगिभिस्तेन पीयते।
कुम्मकम्बुकपालानि मधुपूर्णानि विभत: ॥
किं न पश्यति लोकोऽय ब्रह्मा विष्णुमहेश्वरान् ।
नि.शटोनियो वोरो निर्लज्जीनिष्कतूहल.H
निर्षांतवेदशास्त्रार्थो वरदां वारणी पिवेत् ।
मन्त्रसंस्कारसंशहामृतपानेन पार्वति !
जायते देवताभावो भवबन्धविमोचकः ।
ग्रामणस्य सदा पेयं चत्रियस्य रणागमे।
• गवामालम्बने वैश्य शूद्रस्यालोष्टकर्मणि ।
देवान् पितृन् समस्या देवि ! शास्त्रोक्लवमना ॥
गुरु स्मरन् पिवन्मद्य खादन् मांसं न दोषभाक् ।
टमार्थ सर्वदेवानां ब्रह्मज्ञानं विधाय च ।
सेवते मधुमांसानि ठपणया चेत् स पातको।
मन्वार्थमरणव मनमः स्थिरहेतवे।
भवपाशनिकृत्त्यर्थ जानपान समाचरेत् ।
यः सेवेत सुखार्थाय मद्यादीनि स पातको।
.

·कुलार्णवतन्ते
प्रागर्यहवताप्रीत्या ह्यभिलापविवर्जितः।
मत्स्यमांसमुरादीनां मादकानां निषेवणम् ॥
यागकालं विनान्यत्र दूपर्ण कथितं प्रिये !!
यथा क्रतुपु विप्राणां सोमपानं विधीयते ।।
मद्यपानं तथा कार्य समग्रभीगमोक्षदम् ।
थीगुरोः कुलशास्त्रेभ्यः सम्यविनाय वासनाम् ॥
पञ्चमुद्रां निपेवेत चान्वधा पतितो भवेत् ।
आत्तिं गुरुपतिञ्च वटुकादोनच्य च ।।
वीरोऽप्यत्र बघापानं देवताशापमाप्नुयात्।
अयष्ट्वा भैरवं देवं अलत्वा मन्त्रतर्पणम् ॥
पापानविधी पोल्वा वोरोऽपि नरकं व्रजेत् ।
अन्नावा कौलिकाचारं अयवा गुरुपादुकाम् ॥
योऽस्मिन् तन्वे प्रवर्तत तन्तु पीड़यसे ध्रुवम् ।
कौलजाने ह्यसिद्धो यस्तद्रश्यं मोतुमिच्छति।
स महापातको जेयः सर्वधर्मवहिष्कृतः ।
• समयाचारहोमस्य वैधत्तित्वमानिनः ॥
न सिध्यन्मत् कृतं सर्व तत्तस्य नरकायते।
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्त्तते कामचारतः ॥
स सितिमिह नामोति परब नरके गतिम् ।
खेच्छायारममाणो यो दीक्षासस्कारवर्जितः ।
न तम्य सहतिः कापि तपस्तोर्थव्रतादिभिः ।
असस्कृत पिवेद्रव्यं वलात्कारेण मैथुनम् ॥
प्रप्रियेण हतं मांसं रौरवं नरकं व्रजेत् ।
कौला: पाशपताश्चैव पक्षहयविडम्बकाः ॥
। केशसंख्या स्मृतां यावत्तावत्तिष्ठति रोर।
লাঘি বল মনমাম্মিন্য

·पञ्चम उन्लास।
२१
सदगरोमसंख्यातं भूसयोनिपु जायते ।
मदप्रच्छादितात्मा च न किञ्चिदपि वेत्ति च।
न ध्यानं न तयो नार्या न धर्मो न च सक्रिया ३
न मन्त्रदेवगुर्वात्माविचारो न हि कोलिकः ॥
केवलं विषयाशतः पतत्येव न संशयः ।
मागतो न पूजार्थी मांसायो स्लीनिषेवकः ।
कौलोपदेशहीनो यः सोऽत्तयं नरकं व्रजेत् ।
असंस्कारीतु योनौ स्यात् पदमुद्रां निपेवते ।
कुलेथि। ब्रह्मनिष्ठोऽपि निन्यतामधिगच्छति ।
लिङ्गवयविशेषतः पड़ाधारविभेदकः ॥
पीठस्थानानि दागत्य महापावनं व्रजेत्।
आमूलाधारमात्रधरन्ध्र गत्वा पुनः पुनः ॥
चिच्चन्द्रकुण्डलीशक्तिः सासवस्य सुखोदयः ।
व्योमपक्षजनिस्यन्दसुधापानरतो नरः ।।
मधुपायी समं प्रोतस्वितरे मद्यपायिनः ।
पुण्यापुण्यप हवा ज्ञानखडून योगवित् ।
परे शिवे ! नयेश्चित्तं पलाशी स निगवते ।
मनसा घेन्द्रियगणं संयोच्यामनि योगवित् ।
मांसाशी स भवेद्दे वि ! शेषाः स्युः प्राणिहिंसकाः ५
अप्रबुद्धापशूतो हि प्रबुद्धा कोलिफस्य च ॥
शक्तीना सेवको यस्तु स भवेत् शक्तिसेवकः ।
परमत्यात्ममिथुनसंयोगानन्दनिर्भरः ।
य प्रास्ते मैथुनं तत्स्यादपर स्त्रीनिपेवकाः।
इत्यादि पञ्चमुद्राणां वासना फुलनायिके ।
ज्ञात्वा गुरुमुखाषि! यः स्मरेत् सतु मुच्यते ।
इति ते कथितं किञ्चित् कुलद्रव्यादिलक्षणम्।

·५२
कुलार्णवतन्त्र
समासेन कुलेगानि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥
इति खावे महार कुलद्रन्यादिसम्कारक्षम नाम पञ्चम नाम ।
!
पष्ट उल्लासः।
देव्युवाच । कुलेश ! श्रोतुमिच्छामि पूजनस्य च अक्षणम् ।
कुलद्रव्यादिसंस्कारमर्चनं वद मे शिव ! ॥
ईश्वर उवाच शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपञ्छसि।
तस्य श्रवणमात्रेण स्तूयसे देवदानवैः ।
निरस्तपातका यत्र मानवा: पुण्य कर्मिणः ।
कुलजानससम्पन्ना मजन्ते च दृढ़व्रताः॥
पूर्णाभिषेकहितो वेदशास्त्रार्थतत्त्ववित् ।
देवता गुरुभक्तस्तु नियतात्मार्चयेत् प्रिये !
कुलागमरहस्यन्नो देवताराधनोत्सकः ।
गुरूपदेशसंयुक्तः पूजयेत् कुलनायिके !"
शुद्धात्मा चाति संदृष्टः क्रोधलील्यविवर्जितः ।
पशुवतादिविमुखः समुखस्तु यजेत् प्रिये !"
यदा पुंसः कृतार्थस्य कालेन बहुना प्रिये !!
मत्प्रसादैन भूयाच द्रव्यशक्तिसमागमः ।
तदई तर्पणं कुर्याद्रव्यः श्रीभैरवोदितैः ।
गुरूपदेशविधिना चाचथा पतनं भवेत् ॥
मन्त्रयोगन देवेशि ! कुर्यात् श्रीचक्रपूजनम् ।
नदहं तु त्वया साई गृहामि स्वयमादरात् ।
भैरवोऽहमिति ज्ञानात् सर्वज्ञादिगुणान्वितः।
इति संचिन्त्य योगोन्द्रः कुलपूजां समाचरेत् ।
इत्यादि लक्षणोपेतः कौलिको नियतव्रतः ।
यस्त्वां समर्चयेदेवि ! भक्तिमुत्योः स भाजनम् ।

·षष्ठ उसामः।
१३
एकान्ते विजनेारण्ये देणे याधावियर्जिते ।
सूक्ष्मासने समासीनः प्रामुखो वाप्युदमुखः ।
अमृताणमणिहोप कल्पहचतरोतले।
वच प्राकारसन्दीप्तं स्मरेन्माणिक्यमण्डपम् ॥
पुष्पमालावितानाट्य प्रच्छवपटसंहतम् ।
कप्रदीपभानन्तं धूपामोद सुगन्धिकम् ॥
सम्म गड़वं सुधामान ध्यात्वा नाकुलचेतसा ।
श्रीगुरोगन्नया देवि ! कुलपूजां समाचरेत् ।
अात्मस्थानमनुष्यदेहशुधिस्तु पञ्चमी।
यावन्न कुरुते मन्त्रो तायडू वार्चनं कुतः ॥
मुम्रानभूतसंशद्धि प्राणायामादिभिः प्रिये ।।
पड़ङ्गाधखिलन्यामेरात्मशुद्धिः समीरिता ॥
संमार्जनानुलेपायेदर्पणोदरवत् कृतम् ।
पितानधूपदीपादि पुष्यमालोपयरेभितम् ।
पञ्चवर्णरजयित्र स्थानशद्विरितोरिता।
अथित्वा माटकावणेमूनमन्वाक्षराणि च ।
क्रमोत्क्रमाद्विराय या मन्च शुद्धिरितीरिता
पूजाट्रव्यासनं प्रोक्ष्य मूलेनैव विधानवित् ॥
दर्शये नुमुद्राञ्च द्रव्यशुद्धिरितोरिता।
पीठे देवं प्रतिष्ठाप्य सकलीकृतविग्रहः ।।
मूलमन्त्रेण दीप्तारमा न्यासद्रघ्योदकेन च ।
विवारं प्रोक्षयेहिद्वान् देहशधिरितीरिता
पञ्चशहिं विधायेस्य पवाद यजनमाचरेत् ।
सा पूजा सफला प्रोता चान्वथा निष्फला भवेत् ।
मण्डलेन पिना पूजा निष्फला कथिता प्रिये।।
तस्मान्मएइलमालिख्य विधियत्तत्र पूजयेत् ॥

·कुलाणवतन्त्र
अखण्डमण्डलाकारं विखं वाग्य चराचरम् ।
त्रैलोक्यं मण्डितं येन मण्डलं तत् सदाशिवम् ।
उद्यानं चतुरनं स्यात् कामरूपञ्च वर्तुलम् ।
जालन्धरञ्च चन्द्रा वास पूर्णगिरिभवेत् ।।
अभ्यर्थ मण्डलं पश्चादाधारं स्थापयेत् क्रमात् ।
शङ्गमय भोगपूजा वलियावञ्च पञ्चधा।
मूलपावन्तु संस्थाम्य अभ्यर्य चासनेन तु।
सम्पूज्य मूलमन्त्रेण कुलेखरि ! विधानवित् ।
तत्र मासप्रमाणन्तु मक्य मांस विनिक्षिपेत् ।
नष्टः पर्युषितोद्दिष्टैर्दुर्गन्धैर्गन्धवर्जितैः ।
हेतुभिः सह पात्रस्यैस्तर्पित निष्कलं भवेत् ।
खाधिष्ठेय वाधिष्ठेय द्रव्यैरमतसबिभैः।
मनोहरैर्महेशानि ! तर्पणं सफलं भवेत् ।
भसंस्कृतं सुरापानं कलहव्याधिदुःखदम् ॥
कीर्तिरायुध सौख्यश्च धर्मोविद्या च नश्यति।
तस्मात् संस्कृत्य विधिवत् कुलद्रव्यं ततोऽयेत् ॥
पन्यथा नरकं याति तडोका नात्र संशयः।
विना द्रव्याधिवासेन न जपेन स्मरेत् प्रिये ॥
ये स्मरन्ति नरा मूढास्तेयां दुःखं पदे पदे।
नामयेन विमा मन्त्रो म मन्त्रेण विनासवः।
• परम्परविरोधित्वात् कथं पूजा विधीयते ।
तत् सशयनिहत्तिञ्च भावा गुरुमुपात् प्रिये
वीषणं पोषणं ध्यानं मन्यमुद्राविगोधनम्।
दुग्यं तपंणयोग्य प्यार देयताप्रीतिकारकम् ।
अग्निपूयंन्दुवा होन्द्र विष्णरुद्रसदागियः ।
चतुर्यि गतिमन्त्रः स्यान्मयशेव परामतम् ।
10

·पाठ उतासः।
५५
पग्रता मानदा पूपा तुष्टिः पुष्टीरतिधृतिः ।
शशिनी चन्द्रिका कान्तिर्जात्मा श्रीः प्रीतिरदा॥
पूर्णा पूर्णामृता चेति कथिताः कुलनायिके !।
सोम्याः कामप्रदायिन्यः पोडशस्त्ररजाः कलाः ।
तपनो तापिनी धूम्रा मरीचिालिनी रुचिः ।
सुषुम्ना भोगदा विश्वा रोधिनो धारिणी क्षमा ।
कलाब्या वसुधाः सौरा: प्रभा द्वादश ईरिताः ।
धूम्राचिरुषा व्वलिनो ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी ।
सुश्रीखरूपा कपिला हव्यकव्यवहा तथा ।
पाने या यादि वर्णाद्या दशधर्मप्रदाः कलाः ।
तुष्टिमेंधा स्मृति दिः कान्तिर्लक्ष्मीर्युति स्थिरा।
स्थितिः सिद्धिरिति प्रोत्सा कचवर्गकला दश ।
पकारार्ण समुद्भुता ब्रह्मणस्तु कला इमा।
जवाकपालिनी शान्तिरीखरी रतिकामिके।
वरदा हादिनी प्रीति तथाच दशमी स्मृता ।
उकारप्रभवा विष्णुजाताः स्युः स्थितये कताः ।
तोया रौद्रो भया निद्रा चुत्तृष्णा क्रोधिनो प्रिया।
उत्कारो मृत्युरित्युक्ता पयवर्गाः कला दश
मकारप्रभवा रुद्रनाता: संहतये कलाः ।
शवर्गस्य चतस्रः स्यः पोता सेतारणा सिता॥
सवर्गगास्ततस्तिमः सुस्थिरा तारिणी सिता।
कलाथेनरसजाता स्थिरजामाय बिन्दुगाः
नित्तिय प्रतिष्ठा च विद्या शान्ति स्तथैव च।
इन्धिका दोपिका चापि रैचिका मीचिका परा॥
सूक्ष्मा सुक्ष्मामृता भाना मृता चाम्यायिनी तथा।
व्यापिनो व्योमरूपा च विन्दन्ताः खरना, कलाः ।।

·वालार्णवतन्वे
सदाशिवभवा नादादनुग्रहकलाः क्रमात् ।
प्रथमन्तु आते हंसः प्रतहिष्णुरनन्तरम् ॥
बाम्बकन्तु टतीयं स्याच्चतुर्थस्तत्परादिकः ।
विष्णुर्योनि कल्पयतु पक्षमः कल्पनामनुः ॥
चतुर्थरतिमन्त्रा: स्युर्देवता वाह्यपूजिताः ।
मन्त्रजापख संप्रोत प्रात्मस्तवव पञ्चभिः ।
प्रचण्डकरसानन्दकरे परसुधात्मनि ।
खच्छन्द स्मरणे मन्चाद्भवत्यमृतरूपिणी।
अकुलस्थामृताकार शमानकरे वरे।
अमृतत्व विधेयस्मिन् वस्तुनि लिबरूपिणि ।
सटूपिण्यैकरूपित्व कृत्वा चैतत् स्वरूपिणि ।
भूला परामृताकारं मयि विस्फरणं कुरु ॥
धाग्भवं पावन भूमिः पुष्टिरिन्दुः समीरिता।
स्थितिय पायकान्धरा गत्वाईन्दुमन हता।
स्थिराचिपेन्दुमयुक्ता ज्जेता विन्दुयुगान्विता ।
सथागतपद धूयात्तत्पपादमृतोइये।
तथामतेवरोत्युका पादयतरूपिप्पि।
असत सापय इन् विष्ठातो द्रश्यशसित् ।
अरसेशि मनुः प्रोसः परयिंगधिरः।
पागमयं पद गुग्मच यावादिनी सतः परम् ।
ऐकोमा धमादीमिमी सतः परम् ।
कि केदय ऐदय मागोम पुरा गुरकी नमः।
मोर कुन कुन हामी
पागमय पद गुग्गव वाग्वादिनीति पागभयम् ।
सामग सत: रिमोदिमिदति ।
गमोच पुदगुगर्म कामराजामस.परम् ।
.

·१४ उमासः।
1
सातीयं मोक्षशब्दान्ते कुरु युग्म' वदेत्ततः ।
स्यात् प्रासादपरा चान्ते मप्तविंशतिरक्षः॥
दोपनीमनुरोल्युकः सर्वसिद्धिकरः प्रिये !
एताः कला माटकाप्यथकादिका मनूनपि ।
पमृतेशी दीपनीच्च मूलमन्त्रमपि कमात् ।
एकदिविचतुः पञ्च विचत्वारिकमम्बिके ! म
संस्पृष्ट्वाभ्या पावन्तु पूजयेहेनुमद्रया।
ब्रह्माण्डखण्डसमृतमशेषरससम्भृतम् ।
पापूरितं महागासं पोयूपरसभावहम्।
शधद्रव्ये तेनापि शुद्धपुष्पाचतैरपि ।
न्यासोतसर्वमन्चैयाम्यात्मानं पूजयेत् प्रिये !।
मूर्ति श्रीगुरुपड्भीय भूलाधार च पादुकाम् ।
दिव्योघे चादिनाथय तच्छलिय सदाशिवः ।
तत्पनी चेश्वरस्तस्या भाऱ्या रुद्रय सदधुः।
विष्णुय तप्रिया ब्रह्मा तत्कान्ता द्वादशे स्थिता।
मिचौघे सनकश्चैव सनन्दय सनातनः ।
मनकुमारय सनाजातश्च ऋतुः स्मृतः ।
• दत्तात्रेयो रैवतको वामदेवस्ततःपरम् ।
ततो व्यासथ शुक्राय एकादश ममोरिताः ।
मानवीधे नृसिंडथ महेशी भास्करस्तथा।
महेन्द्रो माधवो विशुः पडेते च प्रकीर्तिता।
नमोऽन्से पूजयेह वि दिव्यौधे परमः शिवः ।
महागिवय सिद्धौधे मानवौघे सदाशिवः ।
ततः पोठं समभ्यची देवोमावाहयेत् प्रिये !
महापद्मवनान्तस्ये कार पानन्दविग्रह।
सर्वभतहिते मातरीधेहि परमेशरि!॥
।

·कुलार्णवतन्त्र
देवेशि ! भनिसुन्न परिवारसमन्विते ।
यायत्त्वां पूजयिष्यामि तायत्त्वं सुस्थिरा भव ॥
मन्ते हानेन चावाह्य यजे वोमनग्यधीः ।
ध्यात्वा मुद्रा प्रदाथ गन्धपुष्पाक्षतादिभिः ॥
चिम्मयस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य शरीरिणः ।
माधकानां हितार्थाय ब्रह्मणो रूपकल्पना ।
कुण्ड स्थण्डिलयोर्मध्ये शूर्पकुडापटेषु वा।
मण्डले फलके मू िदयेषु प्रकीर्तिताः ।
एषु स्थानेषु देवेशि ! यनन्ति परमं शिवम् ।
प्ररूपं रूपिणं कृत्वा कर्मकाण्ड रक्षा मरा: ।
गयो सर्वाङ्गज धौरं साधयेतन्मुखे यथा ।
तथा सर्वाङ्गगोदेवः प्रतिमादिषु राजते।
भाभिरूप्याथ विम्बस्य पूजायाय विशेषतः ।
साधकस्य च विश्वासात् सात्विका देवता भवेत् ॥
गवा सपिः शरीरस्थन करोत्यङ्गपोषणम् ।
स्वकर्मरचितं दत्त महन्त्वामेव पोषणम् ॥
वकर्मरचितं दत्तं पुनस्वामेव पोषयेत् ।
एवं सर्वशरीरस्थमात्मनः परमेश्वरि!"
विना च समयं देवि! न ददाति फलं मृणाम् ।
सकलौक्षत्य तयायोस्तदीयानीन्द्रियाणि च ॥
प्रतिष्ठाप्याईयेवि चान्यथा निष्फलं भवेत्।
मन्त्रहीन क्रियाहीनं क्रियामुक्तिफलप्रदम् ।
क्षमया साधयेत् सर्प होनमानपद वदेत् ।
नियमादतिरेकेण यदयकर्म करोति यः ।
न किश्चिदयस्य फलं सिध्यति क्रमशेपतः।
न्यूनातिरितमार्माणि न फलन्ति कदाचन ।

·पष्ट उल्लासः।
५८
.
यथा करफलादोनि सत्कर्माणि फलन्ति हि।
सविधान सत कर्म जपहोमार्चनादिपु ।
देवता प्रीतिदा भूयाभूक्तिमुक्तिफलप्रदा।
देवच्च यन्त्ररूपञ्च मन्वव्याप्तिमजानताम् ।
कृतार्चनादिक सर्व व्यर्थ भवति शाम्भवि ।
यन्त्र मन्त्रमय प्रोक्त देवतामन्त्ररूपिणी॥
मन्त्रवत् पूनिता देवि । सहसैव प्रसौदति।
कामक्रोधादिदोपस्य सर्वदु खनियन्त्रणात् ॥
यन्त्रमित्याहुरेतस्मिन् देव प्रोणाति पूजित ।
शरीरमिव जोवस्य दीपस्य स्रवत् प्रिये ।।
सर्वेषामपि देवाना यथा यन्वपतिष्ठितम् ।
तस्मादयन्त्र लिखित्वा घा पूजयेत् परमं शिवम् ।
ज्ञात्वा गुरुमुखासर्व पूजयविधिना प्रिये ।।
एकपोठे पृथक पूजा विना यन्त्र करोति य ॥
अङ्ग हामिमपि त्यका देवताशापमाप्नुयात् ।
एकपीठे कुलेशानि से खे यन्य पृथक् पृथक् ।
यजेदावरणोपेतात देवान् तहिधिना तत ।
भावह्य देवतामेका अर्जयेदन्यदेवताम् ।
उभाभ्या लभते शाप मन्त्रचन्चलमानस ।
इत्यादि लक्षण ज्ञात्वा गुरुत शास्त्रत प्रिये ।।
विधानेनार्चयेत् सम्यग्देवता सुप्रसीदति।
पोडशैरुपचारैस्तु साङ्ग सायरय प्रिये।।
पूजयेन्मूलमन्वेगा गन्धपुष्पाक्षतादिभि ।
महापोडोदिताशेयपरिवाराथ शाम्भवि ।।
प्रयवादि नमोऽन्तेन तत्तदानायमचयेत् ।
भागमोहोन मार्गेय तर्पयेदलिविन्दुना ॥

·कुमार्णवतन्त्र
अङ्गुष्ठानामिकाभ्याश्च नखे निःमृतमूईतः ।
खपावम्पन्दनिस्यन्दं विधिवत् कुलनायिके ।
सततर्पणमुत्सृज्य जम्मा भूलञ्च पादुकाम् ।
अन्तःशक्तिमनुस्मत्य तर्पयेहोरदेवताः ।
अनुष्ठो भैरवो देवोऽनामाचण्डिकाप्रिये।
पनामाङ्गुष्ठयोगेन तत्तत् कुलजसन्ततिम् ॥
अगष्ठानामिकाभ्याच्च पश्यकर्मणि तर्पयेत् ।
सर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन तर्पयेदभिचारके।
कनिष्ठाङ्गुष्ठयोगेन स्तम्भने तर्पयेत् प्रिये ।।
एवं सन्तर्य देवेगि! कुलद्रव्यैर्यथाविधि ।
देवतापुरतो देवि ! गुरुपंक्तीश्च तर्पयेत् ।
पंक्तित्रयक्रमेणाथ जात्वा सम्यगनन्यधीः ॥
हस्ताभ्यां धेनुमुद्रां धनुरपि कपालञ्च दधतीम्
हृतवर्षप्रख्यामरुणकुसमालेपवसनाम् ॥
कृपापूर्णापागामरुणनयनामम्बरजटा-
मुपेतां सिहौधैर्यजत गुरुपति क्रमगतिम् ।
एवं संपूज्य धूपच दीपं नैवेद्यमेव च ।
पासवं पिशितोपेतं भक्ष्याणि विविधानि च ॥
कदल्यादि फलान्येव ताम्बूलञ्च समर्पयेत् ।
इति ते कथितं देवि! कुलाचारस्य लक्षणम् ।
कुलद्रव्यादिसंस्कार किमन्यत् योतुमिच्छसि ।
पति कला महारहरी दम्य स्कारपिदि कचनं नाम होगा।
।
सप्तम उल्लासः।
देव्युवाच। कुलेश ! वटुकादीनां वलित शक्षिलक्षणम् ।
तव्यस्यैव स्वीकार वद मे करुणानिधे !:

·सप्तम उल्लासः।
ईखर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मांत्वं परिपृच्छसि ।
तस्य श्रवणमात्रेन तत्त्वजा प्रकाशते ।
यावम्रो वटु के दद्यात्तावमेव कुलेसरि ! ।.
प्यन्ति देवताः सर्वाः स्मरणाद यजनादपि ।
| वटुकादीन् यजेत्तस्माइन्धपुष्पासवामियः ।
तत्तन्मन्वैविधानेन देयता प्रोतिमाप्नुयात् ।
यत्किञ्चिद्व्यसनातं पूजार्थं भोगहेतुना।
पानीतं दीयते भक्त्या क्षेत्रेभ्यश कुलेश्वरि !
वटुकमन्वान् वक्ष्यामि शृणुष्व कुलनायिके ! ।
यैः समर्चितमात्रेण सर्वे नश्यन्य पद्रवाः ।।
तारवयं ततो देवी पुत्रेति वटुकेति च ।
नायव कपिलजटाभारभासुरपिङ्गल ! ॥
विनेति पद पथात् ज्वालामुखपदं ततः ।
मां पूजां बलिं ग्रल इयं पावकवासभा n
उलो वटुकमन्त्रोऽयं चत्वारिंशभिरक्षः।
वलिनानेन सन्तुष्टी बटुकः सर्वसिद्विदः ।
शान्तिं करोतु मे नित्यं भूतवेतालसेवितः ।
तारवयं ततः सर्वयोगिनीभ्यः पदं वदेत् ।
तत्पश्चात् सर्वभूतेभ्यः सर्वभूताधिपाय च ।
पदं ततो डाकिनीभ्यः शाकिनीभ्यः पदं वदेत् ॥
त्रैलोक्यविपदं चैव वासिनीभ्य इमां वदेत् ।
पूनां बलिं हज युग्म स्वाहान्तो योगिनीमनुः ।।
कथितोऽयं महेशानि ! मन्तः पञ्चदशाचरः।
या काचिद योगिनी रौद्रा सौम्या सौम्यतरा यदि ॥
खेचरी भूचरी व्योमचरी मोतास्तु मे सदा।
तारवयं वदेत् सर्वभूतेभ्यः सर्व एव हि ॥

·कुलावतो
4
पचादभूतपतिभ्यो हुं फट सप्तदशाक्षरः।
भूता ये विविधाकारा दिचु मोमान्तरोधमाः।
पातालसंस्था ये केचिच्छि!येच म भाविताः।
ब्रह्मायाः सत्यसन्धाच भस्थाः शल्युय इंहिताः
प्यन्तु प्रोतमनसः प्रतिविमं वलिम् ।
तारवयं ततो देवि! युग्मं देवीपट वदेत्।
सर्वविधान् पदं पचावामम हिती तथा।।
सर्वोपचारसहितामिमां पूजां बलिं वदेत् ।
यह एक हिठाम्तोऽवं भैरवाधिष्ठिताय च।
अक्षोभ्यवन्दितः पथाद दवाधिष्ठित परम् ।
सिद्धार्थ पदमाभाथ पयादवतर इयम् ॥
क्षेत्रपालय पश्चान्महाक्षेत्रपदं ततः।
अस्मिन् प्रामाधिपतयेऽस्मिन् देशाधिपतये तल
बदेहटुकनाथेति देवीपुत्रपदं ततः ।
मेघनादपदं पथात् प्रचहोयपदं वदेत् ॥
कपालीति पदं पथानौषति पदं वदेत् ।
स्थात् सर्वविधाधिपतये इमां पूजा बलिं वदेत।
यह ग्रह कुरु इन् मम दूरय युग्मकम् ।
च्वलयुग्म प्रबलयुग्म सविनानितीरयेत् ।
नाशय हितयं क्षांक्षी ३ चौ क्षन्ततः परम् ।
मारपुत्रपदं पक्षात् कुलपुत्रपदं ततः।
क्षेत्रपालाय वौषट् ईषत्तरशताक्षरः ।
तारत्रय वदेत् पवादमुक! घेवपाल ! च ॥
राजराजेनर इमं पूजा बलिमतः परम् ।
एह युग्मं हिठान्तोऽयमष्टाविंगाधरी मनुः
अनेन वलिदानेन वट्वद्रसमन्वितः ।

·सप्तम उल्लासः।
राजराजेखरो देवो में प्रसीदतु सर्वदा ।
पश्चिमे वटुकं देवमुत्तरे योगिनीलिम् ।
पूर्वे भूतबलिं दद्यात् क्षेत्रपालच्च दक्षिणे।
राजराजेश्वरं मध्ये पूजयेत् कुलनायिके ।
अगठामामिकाम्याच पटकस्य बलिः स्मृतः ।
तर्जनीमध्यमानामा अनुष्ठो योगिनीयलिः ।
अङ्गुलीमिव सर्वाभिरतो भूतबलिः प्रिये ! ॥
अङ्गुष्ठतर्जनीभ्याच क्षेत्रपालपलि हरेत् ।
अष्ठमध्यमाभ्याच राजराजेश्वरस्य च ॥
वटुकादीन् समर्थेवं कुलदीपान् समर्चयेत् ।
ईषत्पललपिष्टेन कुर्यादेदाङ्गुलान्वितान् ॥
दीपान् डमरुकाकारान् त्रिकोणानतिशोभितान् ।
कर्याज्यपाहिणः कुर्यावव सप्ताष पञ्च वा।
अन्तस्तेजो वहिस्तेन एकीकृत्यामितप्रभान् ।
विधा देव्युपरि माम्यन् कुलदीपानिवेदयेत् ।
समस्तचक्रचक्रशियुते ! देवि! कुलामिके!।
पाराविकमिदं देवि ! गृहाण मम सिधये।
कुलदीपान् प्रदर्थाथ शक्तिपूजां समाचरेत् ।
स्वनिं वोरकिंधा दीचिसाच विशेषतः
पाययित्वा पिवम्ममिति शास्त्रस्य निश्चयः।
अभ्यर्चा देवतानुद्या मद्यसंस्कारमम्बिके!॥
मन्त्रदीक्षाविधानश सिदो भवति नान्यथा।
तस्मात् सुलक्षणां गतिं गन्धपुष्याक्षतादिभिः।
अभ्यची देवताबुदवा भोगपात निवेदयेत् ।
तदन्ते कन्यकाथापि प्रमदाय मनोहराः॥
मम्यूज्य देवताबुधा दद्यात् पात्र पृथक् पृथक् ।
!

·कुलार्णवतन्ने
अनिवेद्य तु यः शती कुलद्रव्य निषेवते।
पूजितं निष्फलं तस्य देवता न प्रसीदति ।
चण्डाली कर्मचारी च मातङ्गी पुक्कसी तथा ।
जपची खहको चैव कैवती विश्खयोपितः।
कुलाष्टकमिदं प्रोतं स्वकुलाष्टकमुच्यते ॥
कौञ्चिको शौण्डिकी चैव शस्त्रजीवी च रञ्जकी।
गायकी रजको शिल्पी केशरी च तथाष्टमी।
तन्त्रमन्त्रसमायुक्ता समयाचारपालिका ! ..
कुमारी च व्रतस्था च योगमुद्राधरापि वा , .
पूजाकालेषु ताः प्रोक्ताः सा ज्ञेया सहजा बुधैः ।
उक्तजात्यङ्गनाभावे चतुर्वर्णाङ्गनायजेत् ।
सुरूपा तरुणी कान्ता खकुलाद्युदिता शुचिः ।
शङ्काहीना भक्तियुक्ता मूढशास्त्रोपयोगिनी।
अलोलुपा सुशीला च स्मितास्या प्रियवादिनी।
गुरुदैवतसता सुचिता कौलिकप्रिया ॥
विमत्सरा विशेषज्ञा देवतासाधनोव्सुका ।
मनोहरा सदाचारा शक्तिरेका सुलक्षणा।
दुष्टोग्रा कर्कशा स्तब्धा कुत्सिता कुलदूषिता।
पराधीना भावहीना दुराचारातुरालसा ।
निद्राशनातिदुर्मेधा होनाङ्गो व्याधिपीड़िता।
दुर्गन्धा दुःखिता मूढ़ा हृदोन्मत्तरहस्यभित् ।।
कुतर्का कुत्सितालाया निर्लज्जा कलहप्रिया।
विरूपोन्मार्गगा दुष्टा पन्धविसतानना ।
ईदृशीं मन्वयुक्ताच शक्तियोगे विवर्जयेत् ।
ततोऽर्धनादिकं सर्व मन्वादेशपुरःसरम् ..
इति पूर्वादिमनुना मन्त्रो देव्यै निवेदयेत् ।

·सप्तम उदासः।
सारवयमितः पूर्व प्राणबुद्धी ततः परम् ॥
देहधर्माधिकारान्ते जाग्रत्खममपुप्तिषु ।
मनसा च ततो वाचा कर्मणा तत्परं वदेत् ।
हस्ताभ्याच ततः पद्भासुदरेण ततः परम् ।
शिना च यत् कृतं पयादयदुतो यत् कृतं वदेत् ॥
सत् सर्वं गुरुदेवान्वे मसमर्पितमस्त्विति।
खाहान्तो मनुरित्युत्तस्त्रिसप्तधारः मिये ! ॥
ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यन्मया क्रियते सदा।
तव कृत्यमिदं सर्वमिति मातः । क्षमख मे।
एवं सम्प्रार्घ्य देवेशि ! स्तुत्वा नत्वा च मतितः ।
प्रधानदेवतामूर्ती परिवारान् समर्पयेत् ॥
एवं सावरणां देवीं चिन्तवेद् इदयाम्बुजे ।
शपिकायै समाथ मूलमन्त्रेण शोधयेत् ॥
स्मृत्वा गुरुपच्छिष्टचाण्डालो तदनन्तरम् ।
वदेन्मातङ्गि! सर्वान्ते वशद्भरि । च युग्मकम् ।
एकविंशतिवर्गीय पिकामनुरीरितः 1
मन् ग्यानेन निर्माल्यं शेषिकायै समर्पयेत् ।।
देवीमुच्छिष्टमातङ्गों ध्यायेत् कौलिकमोहिनीम्।
वीणावाविनोदवाद्यनिरतां नीलांशकोशासिनीम्
विम्योष्ठी नवयावकार्द्रचरणामाकीर्णकेशाननाम् ।
मृदङ्गीं सितशलकुण्डलधसं माणिक्यपुप्योबलाम
मातङ्गीं प्रणमामि सस्मितमुखी देवी शकश्यामलाम् ।
ततः योगुरुपादाय साक्षात् परशिवाय च।
कराभ्यां पात्रमुद्धृत्य सहितीयं समर्पयेत्।
सत्सम्प्रदायसंयुक्तोर्योरेय सह पूजनम् ।
धन्योन्यवन्दनं सत्वा पिवेच तदनुजया।

·कुलार्णवतन्चे
सव्येनोवृत्य पात्रन्तु मुद्रां कत्यापसव्यतः ॥
यथाविधि हितीयेन ग्लोयान्मन्त्रमुच्चरन्।
पिशितं मांसपावन्तु मद्य चुल्लुकसबिभम् ॥
आत्मदेहत्रयं तहत्तयेणाथ विशोधकम् ।
तरुणोल्लाससहितः प्रसंद्रवदनेक्षणः ॥
गुरुः शिष्यान् समाइय दद्यात्तत्त्वत्रयं पिवेत् ।
शिष्योपायनमादाय शुद्धात्मा कुसुमादिकम् ॥
यथाशक्ति विनीतात्मा वित्तशाध्यविवर्जितः।
प्रणम्य वहिरष्टाङ्गं प्रविश्यान्तः शनैः प्रिये !
ममर्योपायन भत्या शिवाय गुरुरूपिणे ।
ग्रहोत्वानुष्ठ की कृत्वा करो नमाग्रतर्जनी ॥
जानुभ्यामवनिं गत्वा पञ्चाङ्गं प्रगामेदगुरुम् ।
वामानुष्ठानामिकाभ्यां दक्षहस्तप्रसारितम् ॥
स्पृष्टा विदयमोपदानतमम्सकम् ।
वामानुष्ठानामिकाभ्यां शिष्याय श्रीगुरुः प्रिये !
प्रकृत्यायैः पृथिव्यन्तै यतधिगतिभिः शियः ।
म्वविशुद्धितत्वय याग्भयनकुलेसरि
मयुतोमाथ तत्वेन स्यूनदेई विगोधयेत् ।
मायादिपुरुपान्तय जागय मातभिः ।
तत्व पाहण: कामराजन मन्वयित् ।
गुनोन विद्यातत्त्वेन सूक्ष्मदेह विगोधयेत् ॥
गियादिगाविद्यान्तः पञ्चरात्लेप च्यापकम् ।
पम्या गियसत्वेन पर देश विगोधया।
पयिंगतसमसिमानिन्यायनया प्रिये ।।
मारवयायिन वीज मतवं विगोधयेग।
गोधरपदाच मदिनीयानिमागमः ।
नहब' गुमा दा गोधयामासि पोगान् ।

·सप्तम उल्लासः।
भत्त्या चावनतः शिष्यो निःशब्द तिः पिवेदलिम् ॥
पाणिभ्यां संस्पृशेहेहं सर्वतत्त्वं समुञ्चरन् ।
गिरप्रमृतिपादान्तं शुद्ध देहं विगोधयेत् ॥
सखलन्ति तत्त्वमन्त्र स्यात् सूक्ष्म विद्यान्तगोचरम् ।
परान्तं शिवतत्त्वं स्यादिति तत्त्वत्रयं जगत् ॥
एवं तत्ववयज्ञानं गुरो त्वा य पाचरेत् ।
म जीवन्नेव मुक्तः स्यादिति शङ्करभापितम् ॥
ततः स्वीकृत्य च गुरुः शिष्येभ्यः शेषदो भवेत् ।
आदाय गुरुणा दत्तं सहितीयासवं पिवेत् ॥
योगुरुज्येष्ठपूजाभ्यां सर्वतः कुलनायिके ! ।
नोपविश्य पिवेन्मद्यं प्राययित्तीभवेत् प्रिये ।।
तस्मान्मन्त विधानेन कर्त्तव्यं कुलनायिके !।
इदं पवित्रममृतं जगतां परभेषजम् ॥
पशुपाशभवोच्छेदकारणं भैरवोदितम् ।
चित्ते स्वातन्त्रारूपत्वात्तदानन्दमयः स्वत:॥
तन्मयत्वाच्च भावानां भावाच्चान्तरितासवे ।
वस्वातन्त्राविकाशाय खरसस्तेन पौयते ॥
तस्मादिमां सुरां देवीं पूर्णोऽहं त्वां पिबाम्यतः ।
मन्त्रेणानन देवेशि ! मूलमन्त्रेण मन्दवित् ॥
अनाकुलमनाः कुयादलिपानं शनैः शनैः ।
तस्मान्मूलत्रिकोणस्थे कोटिसूर्यसमप्रभ ।
कुण्डलाकृतिचिद्रूपे हुमद्रव्य समन्चकम् ।
अहन्तापात्रमरितमिदन्तापरमामृतम् ।।
पराहन्तामये वही होमे स्वीकारलक्षणम् ।
गुरुदैवतमन्त्राणामैक्य सञ्चिन्तयेदिया ।
• यावदुल्लामपर्यन्तमुपदेशे पिवेन्मधु ।

·६८ .
कलाणवतन्ने
चरकः सिविदः प्रोक्लो दोपज्ञानमदो भवेत् ।
पानास्परपदप्राप्तिः कुलेषु लय ईरितः।
भोजनान्ते विर्ष मई मयान्ते भोजन विषम् ।
प्रमृतं तद्विजानोदयदव' मधुना सह ।
चर्वणेन बुतं पानमस्तं कथितं प्रिये ! ॥
चर्वणेन विना पाने केवल विषभक्षणम् ।
पानच विविध प्रोत) दिववीरपशक्रमात् ।
दिव्यं देवप्रतः पानं वीर सहासने तम् ।
स्वेच्छया पशवत्पानं पशपानमितीरितम् ।
भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं वीर मुनिप्रदं प्रिये !
पशुपानं नारकेयमेवं पानफलं प्रिये !
दृष्टिमानसवाकाये यावनो भवति भ्रमः ।
दावापानं प्रकुर्वीत पशुपानमतः परम् ।
यावबेन्द्रियवैकल्यं यावत्रो मुख विक्रिया ।
तावद यः पिबते मद्यं स मुस्लो मात्र संशयः।
पौत्वा पोवा पुनः पीत्वा यावत् पतति भूतले।
उत्थाय च पुन: पौला पुनर्जन्म न विद्यते ।
श्रानन्दात्तृप्यते देवी मूछनारवः स्वयम् ।
वमनात् सर्वदेवाय तस्माधिविधमाचरेत् ।
दिव्यपानरसानां वै यस्सुखं कुलयोगिमाम्।
तत् सुखं सार्वभौमस्य नृपस्यापि न विद्यते
यत् सखं कुलनिष्ठानां कुलद्रव्यनिषेवणात्।
तत्सौख्यमेव मोक्षः सात् सत्यमेव वरानने ! ।
इति ते कथित सम्बक वटुगतवादिपूजनम्।
समासेन कुलेगानि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ।
विसावे महारस्सेि घटु हास्यादिपूनम नाम सदर उदार।
-

·अष्टम उल्लास:।
देव्युवाच। कुलेश ! योतुमिच्छामि करुणामृतवारिधे ।।
उल्लासभेदं द्रव्यस्य द्रव्यपानादिसङ्गमम् ॥
रत्युप्लासकमेवश्च योचक्रस्थितिरेव च ।
चेष्टां कौलिकशतीनां वद मे परमेश्वर ! |.
ईखर-उवाच। शृणु देवि । प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
तस्य थवणमात्रेण जायते दिव्यभावना ।
प्रारम्भस्तरुणथैव यौवनः प्रोट एव च ।
तदन्तवोन्मनायैव मनोल्लासस सप्तमः ॥
तत्त्ववयं स्यादारम्भः कथितः कुलनायिक।।
कथितस्तरुणोक्षासस्तरणं सुखमम्बिके ।।
यौवनं मनसः सम्यगुलास: सुस्थितिः प्रिये ।।
स्खलनं मनोवाचा प्रौद इत्यभिधीयते ॥
समुल्लासे स्थिते चक्रे यदीच्छेत् पावमेलनम्।
अदीक्षितैरनाचारैरतत्त्व रदैवतैः ।
दूपकैः समरभ्रष्टैर्न कुयाट्टव्यसनतिम् ।
अभिन्त्रमन्यमानय प्रपञ्चव्रतधारिभिः ।
पशुभिः चुद्रकर्मस्थैर्न कुर्यात् पावसन तिम्।।
स्त्रोद्दिष्टेर्गुरुभिः शप्तैर्धारहीनैर्दुरात्मभिः ॥
कुलोपदेशहीनेय न कुर्याद्रव्यसङ्गतिम् ।
पदवाक्यप्रमाणत: श्रुतिस्मृत्यर्थवित्तमः ।
कुलधर्मानभिन्नोत्तरसङ्ग परिवर्जयेत्।
तत्कुले च प्रसूता वा सदाचारप्रवर्तकाः ।
त्वत्पूजाविमुखाः स्युयेत्तसंसर्ग परित्यजेत् ।
स्त्रीपुत्रमित्रबन्धूनां निग्धानामपि पार्वति! ॥
कुलाचारानभिन्नानां सङ्गतिं वर्जयेत् प्रिये ।।

·कुलार्णवतन्वे
-
अष्टपुरुषाणाच देशान्तरनिवासिनाम् ॥
विना सङ्केतयोगेन न कुर्याद्रव्यसङ्गतिम् ।
एकपात्रं न कुर्वीत यदि साक्षात् कुलेखरः ।
मन्दाः पराभ,खास्तस्य विनश्चैव पदे पदे।
खपावस्थितहेतच न दद्याज्ञैरवाय च ॥
यदि दद्यात् कुलेशानि ! देवताशायमाप्नुयात् ।
श्रासन भोजनं पात्रमुपानच्छयनानि च ॥
अनभिन्नरनश्च सङ्गमं नैव कारयेत् ।
स्रोतोमैदेन वा कुर्यात् कौलिकैः पानमेलनम् ॥
यहच्च्या तु सम्प्राप्तमलिपावन्तु भक्तिः ।
प्रादाय पूर्ववद्दे वि ! गुरु स्वञ्च स्मरेत् प्रिये। ॥
गुरुभक्तिमतानाञ्च गुरुज्येष्ठकनिष्ठयोः ।
उच्छिष्टं भक्षयेत् स्त्रीणां ताभ्यो नोच्छिष्टमर्पयेत् ।
चक्रमध्येऽपि देवगि! नान्यथा पतनं भवेत् ।
कनिष्ठानान्तु शिष्याणां दद्यादृच्छिष्टमम्बिके ! ॥
दद्यात् मेहेन योऽन्येभ्यः स भवेदापदा पदम्।
आसनोच्छिष्टयावन्तु यो ग्रहाति विमूढधीः ।
नेहालीमाझ्याहापि देवताशापमानुयात् ।
प्रौढ़ोलासे महादेवि ! कादलिविवर्जनम् ॥
पूजाम्यहाहहिः कुर्यानिकी वा ग्रहान्तरे।
गन्धपुष्पाततैः शिष्यो ध्यायच्छिष्टभैरवम् ।
गदात्रिशूलडमरुपावहस्तं विलोचनम् ।
कृष्णाभं भैरवं व्यायेत् सर्वविघ्रनिवारणम् ॥
तारवयं समुच्चार्य पयादृच्छिष्टभैरवम् ।
एहि युग्म बलि ग्रह युग्म फट् च दिठान्तकम् ॥
बल्खुदासनमन्त्रोऽयं द्वाविंशतिमिरवरी ।

·अष्टम उल्लासः।
शान्तिस्त पठेत् पयातयेदलिविन्दुभिः ।
यजन्ति देव्यो हरपादपङ्कज प्रसनवामस्थितमोक्षदायकम्।
अनन्तसिद्धान्तमतिप्रबोधर्क नमामि चक्राष्टकयोगिनीशम् ।
योगिनोचकामध्यस्थ मादमण्डलवेष्टितम् ।
नमामि शिरसा नाथं भैरवं भैरवीप्रियम् ॥
अनादिधोरसंसारपरिध्व सैकहेतवे।
नमः योनायवेद्याय कुलोपधिविधायिने ।
पापदो दुरित रोगाः समयाचारलधनात्।
नमणि व्यपोहन्तु दिव्यचक्रस्य मेलनात् ॥
नन्दन्तु साधककुलान्यलिमात्मनिहाम्
पापा जहन्तु समयादिशि योगिनीनाम् ।
साभाम्भवौ स्फुरतु कापि ममाप्यवस्था
यस्यां गुरोरारणपङ्कजमेव सेव्यम् ॥
नन्दन्तु सिहगुरवस्तदनुक्रमौषा:
ज्येष्ठानुगाः समयिनी वटुकाः कुमार्य ।
यदयोगिनीप्रवरवीरकुतप्रसूता
प्राचार्यभूमिपनयो हिजसाधुलोकाः ॥
तन्दन्तु साधुकुलममरताः परे ये
चान्ये विशेषपदभेदकशाम्भवाय ।
नन्दन्तु साधकाः सर्वे नश्यन्तु कुलदूषका.।
अवस्था शाम्भवोयास्तु प्रसन्नोऽस्तु गुरुः सदा।।
योमा भैरवी देवी यदि भैरवशासनम् ।
योष कुन्नधर्मः स्यात्तदा नश्यन्त दूषकाः ।
यासामानाप्रभाविण स्वास्थितं भुवनत्यम् ।
नमस्ताभ्यः समस्ताभ्यो योगिनीस्यो निरन्तरम् ।
सासक्रक्रमभूमिकावसतयो नाडी' याः संस्थिताः

·७२
कुलार्णवंतन्वे
या: कायोहतरोमकूपनिलया याः संस्थिता धातुषु ।
उच्छासोर्मिमहातरङ्गनिलया निखासवासाख या-
स्ता देव्यो रिपुपचभक्षणपरास्तृप्यन्तु मन्त्रार्चिताः ॥
या देव्यः कुलसम्भवाः क्षितिगता या देवतास्तोयगा
या नित्या मुदितप्रभा निधिगता या या भुवि प्रस्थिताः ।
या व्यीमाहितमण्डलामृतमया याः सर्वगाः सर्वदाः
ता देव्यः कुलमार्गपालनपराः शान्तिं प्रयच्छन्तु मे ॥
ब्रह्मा श्रीः शेषदुर्गागुहवटुकगणा भैरवाः क्षेत्रपाद्या.
रुद्रादित्या ग्रहास्त वसुपिटमुनयः सिद्धयो गुह्यकाद्याः ।
भूता गन्धर्वविद्याधरऋषिपितरः किबरा यक्षनागा
योगीशायारणाद्याः सुरकरनिकराः पूजने सन्तु तुष्टाः ॥
देहस्थाखिलदेवता गजमुखाः क्षेत्राधिपा भैरवा
योगिन्यो वटुकाश यक्षपितरो भूताः पिशाचा प्रहाः ।
अन्य भूचरखेचरा दिशिचरा वेतालकाचेटका-
स्तृप्यन्तां कुलपुत्र कस्य पितरः प्रौला समोपेचरम्।
ऊर्दै ब्रह्माण्ड तो वा दिवि गगनतले भूतले निष्कले वा
पाताले वा तले वा सलिलययनयोर्यत्र कुत्र स्थितो वा।
तीर्थे पीठोपपौठादिषु च कृतपदास्ते सुराः सर्व पूज्याः
स्त प्यन्तु ज्ञानदेव्यस्त्र लिबलिपिशितधूपदीपादिकेन ।
सत्यं चेदगुरुवाक्यमेव चतुरी वेदागमा योगिनी
मन्त्राचेत् परदेवता यदि भवेद्ब्रह्म प्रमाणं हि चेत् ।
शाकोयं यदि दर्शनं भवति चेदाजाप्यमायान्ति चेत्
सत्यचापि च कोलधर्मपरमं स्याम्मे नयः सर्वदा ।
पिबन्तु मातरः सर्वाः पिबन्त कुलसत्तमाः।
पिबन्तु भैरवाः सर्वे मम देई व्यवस्थिताः ।
पिबन्तु मातरः सर्वाः समुद्राः सगणाधिपाः ।

·प्रष्टम उसामः। ७३ प्रौढ़ान्तो न्यासने देवैयदि तेर्योगमण्डलम's N.......... योगिन्यः क्षेत्रपालाय मम देहे व्यवस्थिताः। शिवायवनिपर्यन्तं ब्रह्मादिस्तखसंयुतम् ॥ कालाग्न्यादिशिवान्तच जगद यजेन टप्यतु । पठित्वाभ्यर्चनापावं समुत्य गुरुः प्रिये ! ॥ ततो दद्यात् स्वशियाय प्रसादं कुलनायिके । खाभीष्टचेष्टाकरणं प्रौढ़ान्तः परिकीतिर VIDYA BHAVAN योगिनीमण्डलेश्चैध क्रियमाणं तदुच्यते । तदारुढ़ेषु वोरेषु का कार्य न विद्यते UBRARY; इच्व शास्त्रसम्पत्तिरित्यान्ना परमेश्वरि!॥ सब यदयत् कृतं कर्म शुभं वा यदि वाशुभम् । तत्सर्व देवताप्रीत्यै जायते सुरसुन्दरि!n ज़पो जल्पः फलं तन्वाः समाधिरभिधीयते । विक्रिया पूजनं देवि ! छेदितं भैरवे बलिः ॥ मुक्तिः स्याच्छक्तिसंयोगः स्तोत्रं तत्कालभाषितम्। न्यासोऽवयवसंस्पर्शी भोजनं हवनक्रिया ॥ बोक्षणं ध्यानमोगानि ! शयनं धन्दनं भवेत् । सदुल्लासरतानान्तु या चेष्टा सा च सक्रिया । कायाकार्यविचारन्तु यः करोति स पातको । एतच्चक्रगता वोरा विज्ञेयाः परयोगिनः ॥ ये चाप्नुवन्ति मनुजाः साक्षाद्धैरवरूपभाक् । सम्बोधकोपशमनं पतनानारवर्जितम् ॥ वेणुवीणादिवाद्यञ्च कवितारचनादिकम् । रोदनं पतनश्चैव समुत्थानं विजृम्भणम् ॥ गमनं विक्रिया देवि ! योग इत्यभिधीयते । .कोऽस्मिन् योगिनी वीरा योगिन्यो मदमन्यराः । .

·88 कुलाणवतन्छे । । समाचरन्ति देवेशि! यथोल्लास मनोगतम् । शनैः पृच्छति पाखंखा विस्मृत्यात्मविवेष्टितम् । विधाय वदने पावं निर्विवानि वसन्ति च । यदन्यं पुरुषं मोहात् कान्तान्यमवलयते॥ तस्यैव पुरुषधापि प्रौढ़ौलासेन संयुतम् । पुरुषः पुरुषं मोहादालितत्याङ्गनाङ्गनाम् ॥ मृच्छति स्वपति मुग्धा कस्त्वं काई इमे च के। किं कार्य वयमाखाता किमर्थमिह संस्थिताः ।। उद्यानं किमिदं हन्त ग्रहं कि प्राङ्गणं किम्। मुखे पापूर्य मदिरां पाययन्ति स्त्रियः प्रियान् । उपदेशं मुखे चिया निक्षिपन्से प्रियानने। सहन्ति पाणिमन्योन्य व्यश्वनानि च शाम्प्रकि! धृत्वा शिरसि नृत्यन्ति मद्यभाण्डानि योगिनः। सङ्गीतकरतालच विस्यष्टाक्षरमीतकम् । वसनास्पन्दविन्यासं नृत्यन्ति कुलथतयः । योगिनी मदमत्ताच पतन्ति प्रमदोपरि। मदाकुलाच योगिन्यः पतन्ति पुरुषोपरि। मनोरथसुखं पूर्ण कुर्वन्ति च परस्परम् ॥ इत्यादिविविधां चेष्टां कुर्वन्ति कुलनायिके। वितर्ति मनसो हित्वा य उमास प्रकुर्वते । सदा तु देयताभावं भजन्ते योगिपुङ्गवाः । कौलिकान् भैरवावेशान् यो वा निन्दति मूढधी । सं नाशयत्यसन्देहो योमिन्यः कुलनायिके।। न निन्देन इसेत् कापि चक्रे मधुमदाकुलान् । एसमक्रगतो वाली वहिनय प्रकाशयेत् । तेभ्यो दोईन कुर्वीत नाहितच्च समाचरेत् । . 14

·अष्टम उल्लास:
मत्या संग्राहयेत्तञ्च गोपयेमा जारवत् ।
चके मदाकुलान् दृष्ट्वा चिन्तयेद्देवताधिया ।
मोदते वन्दले भत्या यदीच्छेदयोगिनीपदम्।
पश्येदेवविध चक्र यो भत्तमा कौलिकः मिये !
व्रततीर्यतपोदानयनकोटिफलं लभेत् ।
उन्मनाः पतनोत्थाने मूर्छना च मुहुर्मुहुः ।
उम्मनाथ सदुल्लासे भवेत् पष्ठे समन्वितः।
चिरं संविदधाते ती यौ हि कर्मपराधरी
परब्रह्मार्थसन्धानात् काल भुतो परं विदुः ।
अन्सलक्ष्यो पछिटिर्निमैपोन्मेपवर्जितः।
एपा तु थाम्भवी मुंद्रा शिवस्य कामदायिनी।
सर्वोत्तीर्णा सदा इन्ता समासर चैव सत्कृतिः ।
अलुब्धोलासिनी वीराः भिवा एव न संशयः ।
न किश्चिदपि जानन्ति खानुष्ठानपरायपाः।
तदायान्ति पर सौख्य मनोवाचामगोचरम् !
स्वयमेवानुभूयन्ते शर्कराः वीरपानवत् ।
कीय तादृशं सौख्यमिति वन शक्यते ।
दृश्यते पुलकार्यत्तमध्यानमुच्यते।
यत् सुख विद्यते ध्वाने देहावेशकरं परम् ।
कथित नैव शक्नोति प्रबुड्या तु विशेषतः ।
ब्रह्मानानामृतानन्दपराः सुक्कसिनो नराः।
क्षणेऽप्यन्तहिते तस्मिन् शोचन्यासंहता इव ॥
सप्तमोलासयुलानां ततानां महात्मनाम् ।
अटो विकालतानोत्याः प्रत्ययाय कुलेश्वरि ।
अष्टावस्थाबार्यपाचा जायन्से नात्र संशयः ।
बहुनान किसुचीन प्रथिमाद्यष्टसिहयः

·कुलार्णवतन्त्र
प्रतीहारपदं प्राप्ताः सेवन्ते मन्दिरं चिरम् ।
ये गुणाः परमेशस्य पञ्चवक्रमनो: शुभाः ॥
ते गुणाः कुलतत्त्वजे! तत्त्वज्ञानसमा हताः।
भारम्भस्तरुणचैव योवन' प्रौढ एव च ॥
तदन्ते जाग्रदित्युक्तेयोन्मनाः खन-उच्यते ।
अनवस्थ: सुप्तिः स्यादवस्थात्रयसंयुतात् ॥
सप्तोल्लासच यो वेत्ति स मुक्त: स च कौलिकः ।
प्रहत्ते भैरवीचके सर्वे धमा: हिजातयः ।
निवृत्ते भैरवीचके सर्वे वर्णाः पृथक् पृथक् ।
स्त्री वाथ पुरुषः षण्डचण्डालो वा दिजोत्तमः ।
चक्रेऽस्मिन् नैव भेदोऽस्ति सर्वे देवसमाः स्मृताः ।
नामोदगताम्भस्तु गङ्गां प्राप्य यथैकताम् ।।
गति श्रीचक्रमध्येऽपि चकत्वं सर्वमानवा, ।
होरेण सहितं तोयं क्षीरमेव यथा भवेत् ।।
स्था श्रीचक्रमध्ये तु जातिभेदी न विद्यते।
वर्गादिपुण्यलोकेषु देवादन्यदय था न हि ॥
थैिव चक्रमध्येऽपि देवताः सर्वमानवाः ।
पातिभेदी न चक्रेऽस्मिन् सर्वे शिवसमाः स्मृताः ।
देहि स्थितमेव हि सर्व हि ब्रह्म चाब्रवीत् ।
बहुभाम किसुन चकमध्ये कुलेखरि!॥
पाः पुरुषाः सर्वे वद्रूपाः प्रमदाः प्रिये ।।
वक्रमध्ये तु मूढात्मा जातिभेदं करोति यः ।।
भिक्षयन्ति योगिन्यस्तं शन्ति कुलेश्वरि ।
वीणामन्यतम स्थान पुमामन्यतमं पृथक् ।।
ग्थवा मिथुनं कृत्वा क्रमात् समुपवेशयेत् ।
क्विाकारण वा सम्या चक्राकारण वा प्रिये !॥

·नवम उखासः।
शिवशक्तिधिया सर्व चक्रामध्ये समर्धयेत् ।
प्रविभक्ती यथा भावां लक्ष्मीनारायणी यथा ।
यथा वाणीविधातारी तथा वीरः सशक्तिकः ।
मधुकुम्भसहस्रेस्तु मांसभारशतैरपि ॥
न तुष्यामि वरारोहे ! भगलिगामृतं विना।
न चक्रानं न पद्माईन व्रजाझमिदं जगत् ।
लिङ्गादञ्च भगाद्वञ्च तस्माच्छक्तिशिवात्मकम् ।
शिवशतिसमायोगो यस्मिन् काले प्रजायते ॥
सा सन्ध्या कुलनिठानां समाधिस्था प्रतीयते।
कामुको न स्त्रियं गच्छेदनिच्छन्तोमदीक्षिताम् ।
दोदिता कुलजां मत्तां विहितत्वात् स्त्रियं व्रजेत् ॥
इति तत्त्ववयोलासपानभेदादि चोदितम् ।
समासेन कुलेशानि ! किं भूयः योतमिच्छसि ।।
जति कुलावे मजार वियतनपानादिभेदकथन नामाष्टम उमास ।
.
नवम उल्लासः ।
देव्युवाच । कुलेश ! योतुमिच्छामि योगयोगीशलक्षणम्
कुलभतार्चनफल वदस्ख करुणानिधे !
ईश्वर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि योगयोगीशलक्षणम् ।
तस्य अवणमात्रेण योगः साक्षात् प्रकाशते ॥
ध्यानन्तु विविध प्रोक्त स्थूलसूक्ष्मप्रभेदतः ।
साकारं स्थूलमिल्याहुनिराकारन्तु सूक्ष्मकम् ।
स्थिराममानसः कथित् स्थूलध्यान प्रक्षचते।
•स्थूलेन निथित चेतो भवेत् सूक्ष्मेऽपि सुस्थिति।
करपादोदराङ्गास्पिरहितं परमेखरम् ।
'सर्वतेजोमयं ध्यायेत् सचिदानन्दलचपम् ।

·कुलार्णवतन्त्र
-
जोदेति नास्तमभ्येति न हहिं याति न क्षयम् ॥
खयं विभाव्यथान्यानि भावयेत् साधनं विना ॥
अनवस्वच.तद्रूपं सत्तामात्रमगोचरम् ।
वसात्मनि सायुज्यं तज्ज्ञानं ब्रह्मसंज्ञकाम् ॥
प्रनष्टवायुसच्चारः पाषाण इव निथलः ।,
परजीवैकधामन्त्री योगी योगविद्युच्यते ॥
बदार्थमातनिर्भातं स्तिमितोदधिवत स्थितम् ।
रूपशून्यच्च तहान समाधिरभिधीयते ॥
न किञ्चिचित्तनावि !, स्वयं तत्त्वं प्रकाशते।
स्वयं प्रकाशिते तत्त्वे तत्क्षणात्तन्मयो भवेत् ।।
खपजाग्रदवस्थायां स्वप्नवदयोऽवतिष्ठते ।।
निवासखासहीनव निश्चितं मुक्त एव सः।
निप्पन्दकरणग्रामः स्वात्मनात्मा च निश्चलः ।।
'य पास्त मृतवत् साक्षाज्जीवन्मुक्तः स उच्यते ।।
न शृणोति नवा पश्येन्द्र तिष्ठति न गच्छति ।।
न जानाति सुखं दुःखं नाच संलिप्यते मनः ।।
न चापिकिञ्चिज्जानाति न च बुध्यति काष्ठवत् ।।
एवं शिव विलीनामा समाधिस्थ इहोच्यते॥
यथा जले जलं क्षिप्तं क्षोरे चीरं ते पृतम्।
प्रविशेषो भवेत्तहज्जीवात्मपरमात्मनोः ॥
यथा ध्यानस्य सामर्थ्यात् कोटको भ्रमरायते।।
तथा ध्यानस्य, सामादब्रह्मभूतो भवेन्नरः॥
क्षीरोद्धृतं तं यहत्तत्र क्षिप्त न पूर्ववत् ।
पृथक्कते गुणभ्यः स्यादात्मा तावदिहोच्यते ॥
यथान्धकारागारस्थो न किञ्चिदिह पश्यति ।
अलक्ष्यञ्च तथा योगी प्रपञ्च नैव पश्यति।
.
।

·नवम उसामः।
Ge
यथा मिमीलने काले प्रपञ्च नैव पश्यति।
तथैवोन्मीलनेऽपि स्यादितडयानस्य लक्षणम् ।।
जनस्य देहकण्डूति विजानाति यथा तथा ।
परं ब्रह्मस्वरूपी च वेत्ति विश्वविचेष्टितम् ॥
विदिते परमे तत्त्वे वर्णातीतेऽस्वविक्रमे ।
किसरत्वहि गच्छन्ति मन्त्रा मन्त्राधिपः सह
आत्मैकभावनिष्ठस्य या या चेष्टा तदर्चनम्।
यो यो जल्पः स्वमन्त्रस्य तडयानं यनिरीक्षणम्,
देहाभिमाने गलिते विदिते परमात्मनि ।
यत्र यत्र मनो यातितत्र तत्र समाधयः ॥
भिद्यते हृदयग्रन्यिश्विद्यते सर्वसशयः।
ज्ञीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परात्पर ।
योगीन्ट्रेण यथा प्राप्त निर्मलं परमं पदम् ।।
देवासुरपदं तहत् प्राप्यते चापि गद्यते ॥
यः पश्येत् सर्वगं शान्तमानन्दानन्दमध्ययम् ।
न तस्य किञ्चिज्ञातव्याज्ञातव्यात्मावशिष्यते ।
सम्प्राप्ते ज्ञानविज्ञाने सिद्धये च हदि स्थिते।
लब्धे शान्तिप्रदे देवि ! न योगो नैव धारणा ॥
| परब्रह्मणि विज्ञात समस्तैर्नियमैरलम् ।
तालहन्तेन किं कायं लब्ध मलयमारते ॥
सिकाबन्धनं नास्ति नासिकाबन्धन न हि।
नियमानियमी नास्ति स्वयमेवात्मपश्यताम् ॥
न पद्मासनतो, योगो न. नासाग्रनिरीक्षणात् ।
पद्मामनगतो योगी नासिकाग्रं निरीक्षयेत् ॥
ऐक्य जीवात्मनोराहुर्योगं योगविशारदाः ।
ध्यायत: क्षणमात्र हि अड्या परमं पदम् ॥

·६०
कुलार्णवतन्त्र
॥
यद्भवेत्तत्समं पुण्यं तस्यान्त नैव गण्यते ।
क्षणं ब्रह्माहमस्मीति य. कुयादात्मचिन्तनम् ॥
तत्सर्व पातकं हन्यात्तमः सूर्योदये यथा ।
शतकत्वस्तपस्तीर्थदानदेवार्चनादिषु ॥
यत् फल कोटिगुपितं तदवाप्नोति तत्त्ववित् ।
उत्तमा सहजावस्था मध्यमा ध्यानधारणा।
जपस्तुतिः स्यादधमा होमपूजाधमाधमा ।
उत्तमा तत्त्वचिन्ता स्याज्जपचिन्ता तु मध्यमा
शास्त्रचिन्ताधमा ज्ञेया लोकचिन्ताधमाधमा।
पूजाकोटिसमं स्तोत्र स्तोत्रकोटिसमो जपः ।
जपकोटिसमें ध्यान ध्यानकोटिसमी लयः ।
न हि नादात् परो मन्त्रो न देवः खात्मनः परः ॥
नानुसन्धेः परा पूजा न हि टप्तेः परं फलम् ।
शिवशक्तिपरां पूजां योगो नैव समाचरेत् ॥
मन्त्रोदकैर्विना सन्ध्यां पूजाहोमैर्विना जपः ।
उपचारैर्विना यागं योगी नित्य समाचरेत् ॥
निःसङ्गश्च विसङ्गश्च निस्तीर्णोपाधिवासनः ।
निजखरूपनिर्मग्नः स योगी परतत्त्ववित् ॥
देही देवालयो देवि ! जोवो देवः सदाशिवः ।
त्यजेदज्ञाननिर्माल्य सोऽहम्भावन पूजयेत् ॥
जीवः शिवः शिवो जीवः स जीवः केवलः शिवः ।
यथा पङ्गन्धवधिरमूकोन्मत्तजड़ादयः ॥
निवसन्ति कुलेशानि ! तथा योगी स तत्त्ववित् ।
पाशवडः स्मृतो जीवः पाशमुक्तः सदाशिवः ॥
तपण बद्दो व्रीहिः स्यात्तुषाभावे हि तण्डुलः ।
कर्मबद्धः स्मृतो जीवः कर्ममुक्त; सदाशिवः ।।
H

·नवम उल्लास:।
८१
॥
भग्नो तिष्ठति विप्राणां हृदि वेदो मनीपिणाम् ।
प्रतिमा स्वल्पवुद्धीनां सर्वत्र विदितात्मनाम् ।
यो निन्दास्तुतिशीलेषु सुखदुःखारिबन्धुपु ।
सम पास्ते स योगीन्द्रो हर्षाहर्षविवर्जितः
नि:स्सहो नित्यसन्तुष्टः समदर्शी जितेन्द्रियः ।
स्वर्गहीनोऽप्रयासो च योगी परमतत्त्ववित् ॥
पञ्चमुद्रासमुत्पत्रः परमानन्दनिर्भरः ।
पास्त सर्वत्र योगोन्द्र: पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥
अलिमांसाङ्गनासरे यत्सुखं जायते प्रिये ।।
तदेव पुण्य विदुपामधमानान्तु पातकम् ॥
सदा मांसरसोलासी सदा च परचिन्तकः ।
सदा संशय होनी यः कुलयोगो स उच्यते ॥
पिबन्मद्य वमन् खादन् स्वेच्छाचारपरायण ।
अहं त्वमनयोरैक्यं भावयेन्निवसेत् सुखम् ॥
आमिपाहारसौरभ्यहोनस्य न सुखं भवेत् ।
प्रायथित्तीस विज्ञ यः पशुरव न संशयः॥
यावदासवगन्धः स्यात् पशु: पशुपतिः स्वयम् ।
विनालिमांसगन्धेन साक्षात्मशुपतिः पशु: ॥
लोके निकटमुत्कृष्टं लोकोत्कृष्टं निकष्टकम् ।
कुलमार्ग समुद्दिष्टं भैरवेण महात्मना ।
अनाचारः सदाचारस्ववार्य कार्यमेव च ।
असत्यमपि सत्यं स्यात् कौनिकानां कुलेखरि ।।
अपेयमपि पेयं स्यादभक्ष्यं भक्ष्यमेव च ।
पगम्यमपि गम्य' स्यात् कौलिकानां कुलेश्वरि ! ॥
न विधिन निषेधः स्यान्न पुरख न च पातकम् ।
ग स्वर्गो नैव नरकः कोलिकानां कुलेखरि!॥

·८२
कुलार्णवतन्ने
अनभिन्ना भिन्नन्ति दरिद्रा धनवन्ति च ।
विनष्टा अपि वहन्ते कोलिकाः कुलनायिके ! ॥
रिपचापि मित्रन्ति साक्षाहासन्ति भूमिपाः ।
बान्धवन्ति जनाः सर्वे कौलिकानां कुलेखरि!॥
विमुखाः सुमुखाः सर्वे गर्विताः प्रणमन्ति च ।
बाधकाबाधका यान्ति कौलिकानां कुलेखरि ! ॥
मृत्यु द्यायते देवि ! स्वर्गः साक्षादशहायते ।
पुण्खायन्तेऽङ्गनाः सर्वाः कौलिकानां कुलेश्वरि ! ॥
बहुनान किमुक्तेन कुलयोगोखराः प्रिये ।।
सदा सङ्कल्पसिहाः स्युर्मान कार्या विचारणा ॥
येन केनापि देशेन येन केनाप्यलक्षितः ।
यत्र कुवाश्रमे गच्छन् कुलयोगी प्रवर्तते ।
योगिनो विविधैर्वेशनराणां हितकारिणः ।
नमन्ति प्रथिवीमेतामविज्ञातवरूपिणः ॥
सवात्मविज्ञानं क्षपयन्ति कुलेखरि!।
उम्मत्तमूकजड़वविक्सेलोकमध्यमे॥
अलक्ष्यो हि यथा लोके व्योनि चन्द्रार्कयोरिव ।
नक्षत्राणां ग्रहाणान्तु तथैव कुलयोगिनाम् ॥
पाकाशे पक्षिणां देवि ! जलेऽपि जलचारिणाम्।।
यथा गतिर्न दृश्येत तथा वृत्तं हि योगिनाम् ॥
असन्त इव भासन्ते वदन्त्यनाइव प्रिये!।
पावका इव दृश्यन्ते कुलयोगिविधारदाः।
जना यथावमन्यन्ते योगिनामेव सतिम्।
न किश्चिदपि भाषन्ते ततो योगी प्रवर्तते।
सुन्धी बालकवत् क्रीड़ेत कुलेयो जसवधीत्।
वदेदुभत्तवहिहान् कुलयोगी महेश्वरि ।।

·नवम उल्लास
३
॥
यथा इसति लोकोऽयं जुगुप्सति च कुत्सितः ।
विलोक्य दूरतो याति यथा योगी प्रवर्तते
कचिच्छिष्ट' क्वचिद्दष्ट कचिभूतपिशाचवत् ।
नानावेशधरो योगी विचरन्जगतीतले ॥
योगी लोकोपकाराय भोगान् भुतो न काइया ।
अदन् ग्रहत् कुलान् सर्वान् क्रोडेच्च पृथिवीतले ।
सर्वपायो यथा सूर्य सर्वभोगी यथानल ।
योगी भुक्ताखिलान् भोगान तथा पापैर्न लिप्यते ॥
सर्वस्पर्शी यथा वायुर्यथाकाशथ सर्वग ।
सर्वं यथा नदीनातास्तथा योगी सदा शुचि ।
यथा ग्रामगत तोय नदीयुक्त' भवेत् शचि ।
तथा म्लेच्छग्यहानादिर्योगिहस्तगत शुचि ॥
यथा चरन्ति देवेशि ! कुलधर्मपरायणा ।
यस्मिथरन्ति योगीशा' स मार्ग. परमो मत ।
यस्यासुदेति सूर्य स्यात् पूर्वाशा न तु दृश्यते ।
यत्र मत्तगजो याति सव मार्गों यथा भवेत् ।
कुलयोगी चरेदयन स स मार्ग कुलेखरि।
नदीवक्रमजु कर्तुं निरोड़ तत्प्रवाहकम् ॥
खेच्छाविहारिण शान्त को वा वारयितु क्षम ।
यदुन्मत्तबलोपेत क्रीडन् सर्वो न दृश्यते ॥
तब दृश्यते योगी क्रीडमेन्द्रियपबगैर
निहत्तदुखा सन्तुष्टा निईन्द्रा गतमारा।
कुलझानरता शान्ता समजास्ते च कौलिका ।
प्रमदक्रोधदम्भाशाहद्वारा सस्यवादिन ।
कौलिकेन्द्राधचपला जितेन्द्रियवशानुगा ।
कीर्त्यमाने कुले नेपा रोमाञ्चो गद्दस्वर ।

·८४
कुलार्णवतन्त्रे
पानन्दा: प्रोणते देवि ! कथिताः कौलिकोत्तमाः।
सर्वधर्माधिको लोके कुलधर्मः शिवोदितः ।
प्रति ये निषितधियः प्रोक्तास्त कौलिकोत्तमाः ।
यो भवेत् कुलतत्त्वज्ञः कुलनामविशारदः ॥
कुलार्चनरतः स स्यात् कोलिको दाम्भिकः परः ।
'कुलभक्तान् कुलज्ञानान् कुलाचारकुले रतान् ॥
मौतो भवति यो दृष्ट्वा कौलिकः स च मे प्रियः ।
तत्त्वत्रय-श्रीचरण मूलमन्त्रार्थतत्ववित् ॥
देवतागुरुभक्तस्य कौलिकस्यानुदीचया।
'टुर्लभं सर्वलोकेषु कुलाचार्यस्य दर्शनम् ।
विपाकेनैव प्रभूणां लभ्यते नान्यथा प्रिये !।
संस्मृतः कोर्तितो दृष्टो वन्दितो भापितोऽपिवा ॥
पुनाति कुलधर्मिष्ठाण्डालोऽपि यदृच्छया।
सर्वत्रो वापि मूर्यो वाप्युत्तमो वाधमोऽपि वा ।
यत्र देवि । कुलजानो तबाहच लया सह ।
नाहं वसामि कैलासे न मेरौ न च मन्दिरे ।।
कुलज्ञा यव तिष्ठन्ति तत्र तिष्ठामि भाविनि ।।
सुदूरमपि गन्तव्यं यत्र माहेश्वरी जनः ॥
द्रष्टव्यञ्च प्रयत्न न तव त्वं नन्दिता ह्यहम् ।
अतिदूरस्थिती वापि दृष्टव्यः कुलदेशिकः ॥
समीप वर्तमानोऽपि न दृष्टव्यः पश: प्रिये ।।
कुलनानी भवेद यत्र स देशः पुण्यभाजनः ।
दर्शनादर्शनात्तस्य विसप्तकुलमुहरेत् ।
कुलनानिनमालोक्य स्वसन्तानं ग्टहे स्थितम् ॥
शंसन्ति पितरस्तस्य यास्यामः परम गतिम् ।
समाश्यन्ति पितरः खष्ििमव कर्मकाः।

·नवम उल्लासः।
८५
योऽस्मत्वले पुत्रो वा पौवो वा कौलिको भवेत् ।
म धन्यः खलु लोकेऽस्मिन् पुरुष: क्षीणकलापः ॥
मत्समीपं समायान्ति कुलाचार्या मुदा प्रिये ।
कौलिकेन्द्र समायाते कौलिकावसथं प्रति॥
समायान्ति मुदा देवि ! योगिन्यो योगिभिः सह ।
प्रविश्य कुलयोगीन्द्र भजन्ते पिटदेवताः ॥
तस्मात् सम्पूजयेद्भक्त्या कुलज्ञानरतान् परान् ।
अभ्यर्चयित्वा त्वां देवि ! त्वद्भक्ताबार्चयन्ति ये ॥
पापिष्ठास्त्वत्प्रसादस्य भाजनं न भवन्ति ते।
नैवेद्यं पुरतो न्यस्त दर्शनात् स्वीकृतं मया ॥
(साधुभक्तस्य जिह्वाग्रादनामि कमलेक्षणे ! ।
त्वद्भक्तपूजनावि ! पूजितोऽहं न संशयः ॥
तस्मान्न मप्रियाकासी त्वद्भक्तानेव पूजयेत्।
यत् कृतं कुलशिष्याणां तहेवानां कृतं भवेत् ॥
सुराः कुलप्रियाः सर्वे तस्मात् कौलिकमर्चयेत् ।
म तुष्याम्यहमन्यत्र तथा भत्त्या सुपूजितः ॥
कौलिकेन्द्रऽर्चिते सम्यक् यथा तुष्यामि पार्वति !।
यत् फलं नाप्नुयात्तीर्घतपोदानमखवतैः ।
दत्तमिष्टं हुतं तप्तं पूजितं जप्तमखिके ! ।
कौलिकस्य भवेद्दार्थ कुल योऽवमानयेत् ॥
श्मशानं तदाटहे देवि... स पापी.वपचाधमः।
यः प्रविश्य कुलं धर्म कुलाचारं न वेत्ति चेत् ॥
कुल निष्ठान् परित्यज्य यच्चान्यी प्रदीयते ।
तहान निष्फलं देवि! दातापि नरकं व्रजेत् ॥
भिन्नभाण्डे जलं यहत् पिलायासुप्तवीजवत् ।
भस्मन्येव हुतं हव्य तहदानमकीलिके॥

·कुलार्णवसन्ते
यथाशक्त्या तु यत्किञ्चियो दद्यात् कुलयोगिने।
विशेषतीर्थेषु प्रोत्या तत् फलं नैव वय॑ते ।।
यो देवि ! सुखमाइय कुलज्ञानशुमे दिने ।
"अभ्यर्य देवताबुझा गन्धपुष्याक्षतादिभिः ।
मादिभिः पञ्चसुद्राभिः सभक्तमा पस्तिोषयेत् ।
तेषु तुष्टेष्वहं तुष्टस्तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः ॥
भगिनी वा सुतां भायां यो दद्यात् कुलयोगिने ।
मधुमत्ताय देवेभि ! तस्य पुण्यन गखते।
अनिखातविनिक्षिप्तमप्रयत्नेन वाईतम् ।
परलोकस्य पाधेयं वीरचक्रार्पितं मधु
पापाचारसमायुक्त सर्वलोकवहिष्कृतम् ।
वायते हि कुलद्रव्यं कुलयोगीश्वरार्पितम् ॥
यस्मिन् देशे वरो वीरः कुलपूजारत: प्रिये ।।
सोऽपि देशो भवेत् पूज्यः किं पुन: स्वपुरस्थितः ।।
कौलिको यः सद्भुत पुण्यं कोटिगुणं भवेत् ।
किं पुनर्बहुभिर्भुक्तैस्तत्पुण्यं नैव गण्यते ।
तस्मात्सर्वप्रयतेन सर्वावस्थासु सर्वदा।
कुलधर्मरतो भूयात् कुलनानिनमर्पयेत् ॥
ज्ञानिनोऽज्ञानिनो वापि यावद्देहस्य धारणा।
तत्तहर्णाथमाचारः कर्तव्यः सर्वगुक्तये ।
कर्मणोन्मूलितेऽजाने ज्ञान शिवता व्रजेत् ।
शिवैक्यस्यैव मुक्तिः स्यादतः कम ममापयेत् ॥
फर्ममुक्तः सुखावाहो कर्मनिष्ठः सुखं व्रजेत् ।
सर्वकर्माणि सन्त्यक्तु न शका देहधारिणा ॥
त्यजेत् कर्मफलं यो वा स त्यागोत्यभिधीयते ।
सकार्येषु प्रवर्तन्ते करणानीति चिन्तयेत् ।

·दशम उल्लासः।
.
।
अहम्भावमपास्यैव यः कुर्यात् स न लिप्यते ।
क्रियमाणानि कर्माणि ज्ञानप्राप्तेरनन्तरम् ॥
न च स्मृति तत्त्वन्न जलं पद्मदलं यथा।
तत्त्वनिष्ठस्य कर्माणि पुण्यापुण्यानि सइयम्।
प्रयान्ति नैव लिप्यम् क्रियमाणानि चाधुना।
तत्परसहजानन्दतत्त्वज्ञानरतः प्रिये ॥
सन्त्यक्तः कर्मसङ्कल्प. स विहान् कर्म सन्त्यजेत् ।
स्वथैव यैः परित्यक्त कर्मकाण्डमपण्डितः ।।
पापण्डाः पण्डितम्मन्यास्ते यान्ति नरकं पियें !!
ऋतु प्राप्य यथा वृक्षः पर्व त्यजति निःस्पृहः।
तत्त्वं प्राप्य तथा योगी त्यजेत् कर्मपरिग्रहम् ।
अखमेधायुतेनापि ब्रह्महत्यायुतन च ।
पुण्यपाम्यैनं लिप्यन्ते येषां ब्रह्म हदि स्थितम् ।
एथिव्यां यानि कर्माणि जिरेपस्थनिमित्तकम् ॥
जिह्वोपस्थपरित्यागी कर्मणा किं करिष्यति ।
इति ते कथितं किञ्चिद योगयोगीशलक्षणम् ।
समासेन कुलेगानि । किम्भूयः योतुमिच्छसि ।
इति कुलाम्ये महारहस्ये योगस स्थापनकपद नाम नवम उदास ।
दशम उल्लासः।
देव्युवाच। कुलेश : योतुमिच्छामि विशेषदिवसाचनम्
तस्य पूजाफल देव ! वद मे परमेश्वर ! ॥
ईयर-उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छ
तस्य यवहमावेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
उत्तमा नित्यपूजा स्यात् पर्वपूजा तु मध्यमा।
मासपूजाधमा जेया मासादूई वहिर्भवेत् ॥

·.
फलायतन्त्र
पिरिमादिमिदप्यमामाद ममर्शनम् ।
पगो यः प्रपेमेशा यदि गादीराय पुनः ।
मदा मामा मगम्य व मुद्रा मेथन मेय घ।
मकारपधर्म देवि ! देवतामोतिकारणम् ॥
मादिपकमोगानि ! देयतामोसये सुधीः ।
ययाविधि निषेत पाया त म पानी ॥
रुगाटमी पतगी त्वमापाम्याय पूर्णिमा ।
मंझान्ति: पक्ष पर्याणि सेषु पुस्थदिनेषु च ।
गुमजन्मदिन प्राप्त तारोम्तह,रोरपि।
मानयाधादिपूजाच वजन्मदिवसे तथा ।
यद्यामलं यथायह यथाव्य यथोचितम्।
यथाकानं यथादेशं तथा पूजां समाचरेत् ।
प्राचार्यणाथवान्येन कारयेश्चक्रपूजनम् ।
खय वा पूजयेद्देवि विन्दुपूजापुरःसरम् ।
सत्यलोकमवाप्रीति पुनरात्तिवर्जितः ।
न कृत्वा कौलिको मोहायताशापमाघुयात् ॥
मासे वापि हिमासे वा पण्मासे वत्सरेऽपि वा।
थीगुरु पूजयेदभक्त्या व्याप्तञ्च स्तोसुतादिभिः ।
सदभावे कुलजञ्च तविथ वान्ययोगिनम् ।
मन्तोषयेत् कुलद्रव्यैः कुलपूजापुरःसरम् ।
योगप्वापरसु दोपेष दु.सङ्गे दुर्निमित्तके ।
पूजयेद्योगिनोहन्द देवि ! तहोपशान्तये ।
यत्रैकाम्नायतत्त्वज्ञाः कुलाचायाः कुलेश्वरि ।।
कोलिकास्तु चतुःपञ्चशतयथ तथा प्रिये !॥
पृथग्वा पूजयेद्देवि ! मिथुनाकारतोऽपि वा।
गन्धपुष्पाक्षतायैस्तु देवेशि ! समलमृताः ।
!

·दशम उल्लास ।
मध्यमोभ्यादिपिशित पदार्थ पड़तान्वितैः ।
प्रौढान्तोल्लासमुदिता हसन्ति निवसन्ति च ॥
तच्छ्रोचक्रमिति प्रोत बन्द चापि तदुच्यते।
कुर्यान बद्धमारोण पूजा मद्याजमासकै ॥
तत निमन्त्रयेद्भक्त्या साधक शुबमानस ।
मनोहरामेकवर्या कन्यका शुभलक्षणाम् ॥
मन्त्री मात्वाथ शहामा कृत्वा देवि । मार्चनम् ।
अभ्यासानशुद्धान्ता पूजास्थान समानयेव ।
देवतासग्निधौ बालामुपवेश्य समर्चयेत् ।
गन्धपुष्पादिभिधपींपैद्य कुलदीपक ॥
भक्ष्यते भोज्यपानश्च वीराज्यमधुमासकै ।
कदलोनारिकेलादिफलैस्ता परितोषयेत् ॥
अविपक्ष स्वय देवि । यौवनोलासस युत ।
यथाशक्ति जपेदेको मन्त्री बुद्धरावधिर्मनुम् ।
बालामलहता पश्चाचिन्तयेत् स्वेष्टदेवताम् ।
ततस्ता देवताबुद्दा नमस्कृत्य विसर्जयेत् ।
द्वितीयाया द्विवर्षीया एकवर्षाच्च पूजयेत् ।
एव तियो कुमारीश्च यजेत पूर्वदिनार्चिताम् ।
नवम्यामेकवर्षादिनववर्षान्त कन्यका ।
मरवतो रमा गोरो दुर्गा चन्द्रमुखी तथा ॥
हरप्रिया उमा भोमा शान्ता च नव कीर्तिता।
विताराद्यैनमोऽन्तैय देवतापदपश्चिमे ॥
नामभिश चतुभ्यन्तै पूजयेच्च पृथक् पृथक् ।
गन्नपुप्पाम्बराकल्पैर्यथाविभवविस्तरै ।
अभ्यर्थ देवतावुया पदार्थे परितीपयेत् ।
स्वकार्यफलसिद्दार्थ वित्तशाम्यविवर्जित

·कुलार्णयतन्ते
नवरात्र जपेदेव तत्तहत्रिकमेगा च ।
नघरातं कतां पूजां देवि ! सिौ समर्पयेत् ।
ताम्बूलं दक्षिणां दावा कुमारोस्ता विमर्जयेत्।
एय नवकुमारीणामर्थन प्रतिवत्सरम् ॥
यः करोति स पुस्खामा देवी मोतिमयापुयात् ।
मनोऽभिलापं सम्प्राप्य निवसेत्तव सविधी
अथवा यौवनारूदा प्रमदा यदि पार्वति ।
मनोना पूजिता भक्त्या नवरात्रिपु मन्त्रवित् ।
इलेखां गगनां रतां महत्तुरहां करालिकाम् ।
इच्छां जानां क्रियां दुगां यटुकर गणेश्वरम् ॥
पूर्ववदापूज्यमानैः पदार्थ; परितोपयेत् ।
प्रौढ़ान्तोलाससंयुताः सन्तुष्टा यदि चेत् प्रिये !"
माधकम्तुष्टिमासाद्य निवसेत्तव सविधी।
एवं यः पूजयेद्दे वि ! प्रतिवर्ष यतव्रतः ।
घमासे वा लिमासे वा मासे चैवाय वा प्रिये।।
तिस्रो वा पञ्चमासाद्यैः पूजयेद्देवताधिया ।
म(प्वप्ये समुद्धात्मा स भवेदावयोः प्रियः ।
भृगुवारे कुलेशानि । कान्तामारूढयौवनाम् ॥
सर्वलक्षणसम्पन्ना मन्दहासां मनोरमाम् ।
कुलाकुलाष्टक वापि निमन्त्रालय पुष्पिणीम् ।
अभ्यङ्गनानशुद्धाङ्गीमासने चोपवेशयेत् ।
गन्धपुष्याम्बराकल्पैरलड्नत्य विधानवित् ॥
श्रात्मानं गन्धपुष्पाद्यैरलगुयात् कुलेश्वरि ।
आवाह्य देवतां तत्स्थां यजेन्मासक्रमेण च ।।
कत्वार्चनं धूपदोपं पुष्पाब्य कुलदीयकम्।
प्रदर्य देवतावुद्धरा पदार्थ; षड्रमान्वितः
1
3

·दशम उल्लास।
* ?
मांसादिमत्यभोज्यादोस्तोषयेदतिभक्तित।
प्रौढान्तोल्लाससहिता ता प्रपश्यन् जपेन्मनम् ॥
यौवनल्लाससहित स्त्रय तहमानतत्पर ।
निर्विकारेण चित्तेन चाटोत्तरसहस्रकाम ।
जपादिक समाथ तया सह निशा नयेत् ।
त्रिपञ्चसप्तनवसु भृगुवारषु य प्रिये ।।
पूजयेदिधिना देवि । तस्य पुण्य न गण्यते।
चतु पोठाचनफल सम प्रामोत्यसशयम्॥
यदयदस्य मनोऽभीष्ट तत्तदानोत्यशेपत ।
नवम्यामर्चयेदेव विधानेन विधानवित ॥
स्तोत्रैश्च जप्यते सर्वेममहदैश्शयमाप्नुयात् ।
मीनऽथ कर्कटे वापि मकरे मिथुनाचने ।
तुलाया सिहमेये वा सर्वसक्रान्तियु प्रिये ।।
गौरोशिवी रमाविष्णू वाणीसरसिजासनी ।
शचीन्द्रो रोहिणीचन्द्रो वाहाग्नो च प्रभारवी।
भद्रकालीवीरभद्रौ भैरवीभैरवावपि ॥
मिथुनानि नवाभ्यर्य पूर्वातनव वर्मना।
वितारादिनमोऽन्तेन तत्तन्नाम्ना विधानवित ॥
गन्धपुष्पादिभि पूज्या इत्याद्यै परितोपवेत।
प्रौढान्तोल्लासयुतानि कुर्वीत मिथुनानि च ।।
एव कृते न सन्देहस्तुष्टा मिथुनदेवता।
अनुग्रहन्ति त देवि । प्रयच्छन्ति मनोरथम् ॥
प्रतिवर्षञ्च य कुयाद्भक्त्या मिथुनपूजनम् ।
तत्तबोकेषु निवसेत् सर्वेश्वर्यसमन्वित ॥
अय वेगाखमामय शुलप्रतिपदीखरि।।
ब्राह्म मुहत उत्याय मान सन्ध्यामुपास्य च ॥

·८३
कुलावतन्ने
मनोजे रहसि स्थाने पूर्वाशाभिमुखस्थितः ।
प्रात्मानं गन्धपुष्पाद्यैरलअन्य विधानतः ॥
कृत्वा पुरोदितन्या देवताभावमाथितः।
किश्चिदभ्युदिते सूर्य मण्डले खेष्टदेवताम् ॥
व्यात्वा सावरणां सम्यक् पूजयेविधिना प्रिये !।
पोड रुपचारेस्तु चक्रपूजापुरःसरम् ॥
कुलदीपान् प्रदाथ शिवाय गुरुरूपिणे ।
मत्स्यमांसादि विधिवत् भक्ष्यभोज्यसमन्वितम् ।
अयं निवेद्य तच्छेपं शक्त्या सह पिवेत् प्रिये ।।
यौवनीलाससहितो निर्विकल्पेन चेतसा ।
ध्यायंस्तन्मण्डल देवोमष्टोत्तरसहस्रकम् ।
जया समर्म्य तत्पूजा देवताच समुधरेत् ॥
एवं शलप्रतिपदि समारभ्य शुभे दिने ।
कुयाजपाचनं कष्णचतुर्दश्यन्तमम्बिके ।।
अमावस्यादिने वापि पूजयेत् शक्तिकौलिकान् ।
विपञ्चसप्तनव वा वित्तलोमविवर्जितः ॥
एवं यो मासमावन्तु कुर्यात् सूर्योदयाचनम् ।
देवता तस्य सन्तुष्टा ददाति पदमौसितम् ॥
मध्याह्न वार्चनं देवं सायाङ्के वार्चयेत् प्रिये ।।
स तु तत्फलमाप्नोति योगिनीनां प्रियो भवेत् ॥
विसन्ध्य योऽर्चयेवं मासमात्रं विधानतः ।
कासितां लभते सिदि देववविहरैमुवि ।
माघशुक्ल प्रतिपदि दिवाहारविवर्जितः ।
सातः शक्लाम्बरधरः सायं सन्यामुपास्य च ॥
पूर्वोतोनेव मार्गण सर्वद्रव्यसमन्वितः ।
यौवनोलाससहितचिट्ठपां देवतां स्मरन् ।
...

·दशम उल्लास:।
३
चन्द्रास्तमयपर्यन्तं जपेन्मन्चमनन्यधीः ।
एवं प्रतिदिनं शुक्ल चतुर्दश्यन्तमर्चयेत् ॥
पौर्णमास्यां यथाशक्त्या पूजयेत् शक्तिकोलिकान् ।
एवं यः कुरुते भक्त्या शुक्लपक्षार्चनं प्रिये ॥
मर्वभावविशुद्धामा सर्वेश्वर्यसमन्वितः ।
मर्वलोकैकपूज्यय स वसेत् शिवसनिधी ।
शलपक्षेऽचन यहत् तहत्यक्षे सितेतरे।
यः करोति विधानेन सर्व काममवाप्नुयात् ॥
इह भुवाखिलान् भोगान् देववत् प्रियदर्शनः ।
योगिनीवीरमेलनं लभते नात्र संशयः ॥
अथ कार्तिकमासस्य शलप्रतिपदोश्वरि ।
सात्वोपास्य विशुद्धात्मा न्यासान् कृत्वा पुरोदितान् ।
प्रसुप्त जीवलोके तु मुदितात्मा महानिशि।
पूर्वार्धनोतविधिना सर्वद्रष्यसमन्वितः ॥
प्राज्येनानामिकास्थूलवत्तिं प्रज्वाल्य पार्वति ।।
पञ्चवर्णरजथिनवसपनसरोरहे।
मधुपूर्णे च कलसे कांस्यपात्रमनोहरे।
दीप संस्थाप्य पुरत उत्तराभिमुखः स्थितः ॥
दीपे सायरणां देवीं ध्यात्वा विधिवदयेत् ।
यौवनोल्लाससधितो दीपस्था देवतां स्मरेत् ॥
अष्टोत्तरमहसन्तु जपेन्मन्वमनन्यधीः ।
एवं समर्चयेत् कृष्णचतुर्दश्यन्तमम्बिके !!
'अमावस्यादिने भत्या पूजयेत् कुलशक्तिकान् ।
एवं कृते कुलेशानि ! देवता प्रतिमाप्नुयात् ॥
सर्वपापविशुद्धामा सर्वेश्वर्यसमन्वितः ।
सर्वलोकैकसम्मान्यः सञ्चरेत् स यथासुखम् ॥

·कुलार्णवतन्त्र
अष्टाष्ट कार्चन कुयाच्छत्या चोते च वासरे।
द्वाविंशदिवसेष्वेवं चतुःषष्टिदिनेषु च ॥
अथवाष्टदिनेष्ववमय हाटदिनेषु वा ।
गुरुणा कारयेद्देवि ! कमजेनापगेण वा ॥
क्रमनश्चेत् स्वयं कुर्यादुवित्तशाध्यविवर्जितः ।
मूलाष्टकन्तु ब्रह्माद्याबासिताङ्गादिभैरवाः ॥
मङ्गलाद्यैश्च मिथुनेरष्टभिः सहिताः प्रिये ! ।
मूलाष्टको भवानोति प्रसिद्धो हि कुलागमे ।
अहोराव चतुःषष्टिमिथुनानि समर्चयेत् ।
पूर्वोतोन विधानेन यथाविभवविस्तरम् ॥
क्रमन्नोपं न कुर्वीत चेष्टा काम्या सुसिद्धये ।
गन्धपुष्पाम्बराकल्पैर्मत्स्यमांसासवादिभिः ।
भक्ष्यभोज्यादिभिर्नानापदार्थः षड्सान्वितैः ।
सम्यक् सन्तोषयेद्देवि ! मिधुनान्यतिभक्तिः ॥
प्रौढोल्लासेन सहितं कुर्यात् श्रीचक्रमम्बिके ।
एवं यः कुरुते.देवि ! सलदष्टाष्टकार्जनम् ॥
ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवताभिः स पूज्यते।
किं पुनर्मानवाद्येय साक्षात् शिव इवापरः ।।
यदचनाच्चतुःषष्टियोगिनोगणसंस्थितः ।
पुनरावृत्तिरहितो निवसेत्तव सन्निधौ ।
समस्तदेवतामीतिकारिणी परमेखरो।
तस्मात् परतरा पूजा नास्ति सत्यं न संशयः॥
पश्येदेवंविधं चक्रं यो भक्त्याष्टाष्टकं प्रिये ।।
यन्नदाननतेस्तोर्थनतकोटिफलं लभेत् ।
राजा य: कारयेवि ! भत्त्याष्टाष्टकपूजनम् ।
चतुःसागरपर्यन्तां महीं गास्ति न संशयः॥
!

·दशम उल्लासः।
श्रीकण्डादीनि पचाथमिथुनानि समर्धयेत् ।
पूर्वोतन विधानेन विश्वेखरि ! विधानवित्॥
स्वकार्यफलसिद्धार्थ वित्तशाव्यविवर्जितः ।
प्रौढ़ान्तोलाससहितो मिथुनान्यत्र कारयेत् ॥
सन्तुष्टानि प्रयच्छन्ति साधकायेप्सितं परम् ।
अव्याहताञः सर्वत्र पूज्यते देववत् प्रिये ! ॥
तव लोके वसेहेवि ! ब्रह्मादीश्वरमंस्तुतः ।
केशवादिगणेशादिकामादिमिथुनानि च ॥
श्रीकण्ठादिवदभ्यर्य तत्फलं लभते ध्रुवम् ।
अनुग्रहन्तु यः कुर्यात् डाकिन्यादिसमचने ।
मासे मासेऽथवा वर्षे स्वनन्मदिवसेऽपि च ।
पूर्वोक्तन विधानेन यथाविभवविस्तरम् ॥
प्रोढ़ान्तोल्लासपर्यन्तं तोपयेत्तां विधानतः ।
कुर्वन्त्यनुग्रहं देवि ! सन्तुष्टास्तास्तु देवताः ।
सर्वापद्रोगरहितः सर्वेश्वयसमन्वितः ।
लोकेऽस्मिन् सत्कृतः सः स जीवेच्छरदां शतम् ।।
देहान्ते समवाप्नोति तव लोक न संशयः ।
कुर्यात् पूर्वोक्तविधिना डाकिन्याः पूननं प्रिये ! ॥
निर्विकल्पेन चित्तेन नवशक्तिसमन्वितः ।
वर्षे व चतुःपष्टिपौठार्शनफलं लभेत् ॥
आज्ञासिद्धिर्भवेत्तस्य देवताप्रोतिमाप्नुयात् ।
'पूजाविकन्तु यः कुर्यादिच्छाज्ञानक्रियान्वितम् ॥
भागमोक्तेन विधिना पूर्ववत्तविधानवित् ।
पदार्थ: पसः सम्यग् यथाविभवविस्तरम् ।
सन्तुष्टादेवताः सर्वाः सर्वज्ञानफलप्रदाः ।
देवेशि ! साधकाभीष्टं प्रयच्छन्ति न संशयः ।

·कुलार्णवतन्चे
इत्यादि देवतापूजां विशेषदिवसेषु च ।
भजेयुः शास्त्रविधिना स भवेदावयोः प्रियः ।
श्रीचक्रं कौलिको मोहाविशेषदिवसेषु च ।
न करोति समर्थः सन् स भवेद योगिनीपशुः ।
कुलपूजान्त नियतं यः करोति स कौलिकः ।
कुलेशि ! समवाप्नोति योगिनीवीरमेलनम् ॥
नीचोऽपि वा सवडत्या कारयेदयः कुलार्चनम् ।
स सहतिमवाप्नोति किमुतान्ये विजातयः ।।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सर्वावस्थासु सर्वदा ।
कुलपूजारतो भूयादभीष्टफलसिद्दये ॥
कुलपूजाधिकं दानं कुलपूजाधिकं फलम् ।
कुलपूजाधिको योगः कुलपूजाधिगा गतिः ॥
कुलपूजाधिकं भाग्यं कुलपूजाधिकं तपः।
कुलपूजाधिका विद्या कुलपूजाधिकार्चना ॥
नास्ति नास्ति पुनर्नास्ति त्वां शपे कुलनायिके ! ।
बहुनान किमुक्तन रहस्य शृण पार्वति
'वेदशास्त्रोक्तमार्गण कुलपूजां करोति यः ।
तत्समीपस्थितं मां त्वां विद्धि नान्यव भाविनि !"
इदं सत्य इदं सत्यं सत्य सत्य न सशयः।
सभूमिदिगजल गिरिनभोवनचराः प्रिये ॥
सहस्रकोटियोगिन्यस्तावन्तो भैरवा अपि ।
नियुक्ता हि मया देवि! कुलमरक्षणाय च ॥
दिवसेषु विशेषेषु सर्वे च मुदिता नराः ।
साधकानेव वीक्षन्ते खयं पूजनलिप्सया ॥
अपूजितास्तु विघ्नन्ति प्रसोदन्ति सुपूजिताः ।
गुरुभतान् सदाचारान् गुप्तधर्म नमन्ति च ॥

·दशम उल्लासः।
८०
भतिहीनान् दुराचानान् नाशयन्ति प्रसाधकान् ।
श्रीचके संस्मरेत्तस्मादयोगिनीभैरवान् प्रिये ! ॥
न स्मरेदयदि मूढारमा योगिनीनां भवेत् पशः ।
तस्मात् यीचक्रमध्ये तु संस्मरेत् कुलदेवताः ।।
अनुग्टहन्ति देवगि ! साधकले न संशयः ।
अनुग्रहन्तु वक्ष्यामि शृणु देवि ! यथाक्रमम् ॥
प्रात्मनोऽनुग्रहाघ वा परार्थ श्रेष्ठमुत्तमम् ।
शुचिद्रव्यसमायुक्तं चक्रपूजासमन्वितम् ॥
सर्वेषां दक्षिणा दत्त्वा होमपावं पृथक् पृथक् ।
प्रपूजयेञ्च वर्णस्थाः सर्वाभरणभूषिताः ॥
हर्षानन्दस्वय युक्ताः प्रसन्नाय पृथक् पृथक् ।
पायसाज्यौदनैर्युसनैवेदोर्भक्तिसंयुतैः ।।
गन्धपुष्पादिभिः सम्यगर्चयित्वा गणेश्वरम् ।
हसखफे हेसी डां डी डमलवरयूं ततः ॥
योपादुकां हेसौमिति च हसखर्को पुटन्ततः ।
सङ्घल्पा मनसोऽभीष्टं मधुरवितयैः प्रिये ! ॥
गन्धपुप्पादिभिः सम्यगर्चयित्वा पृथक् पृथक् ।
पूजयित्वेप्मितान् कामान् प्रार्थयेत् कमलानने । ।
ईप्सितानि च सर्वाणि साधको लभते वरम् ।
पात्मनश्च परस्यापि रक्षार्थ पूजयेत् प्रिये । ।
रोगाणां नाशनार्थच्च यथाव पुत्रसिद्धये।
वश्या मङ्गलार्थच धर्माकर्थिसिद्धये ।।
सप्ताहं पूजयेद्देवि ! चतुर्दशदिनानि च ।
एकविंशदिनान्यत्र लभते चेप्सित फलम् ॥
दक्षिणाञ्च पृथग्दद्याहस्त्रभूपागुरीयकम् ।
कलाष्टकसमायुक्त चतुःपष्टिसमन्वितम् ।

·८८
कुन्नार्णवतन्वे
प्रतिष प्रयवेन सिर्भिवत्यनेकगः ।
वित्तशाव्य न कुर्वीत यदीच्छेत् सिदिमात्मनः ।
एवं पदकं समाख्यातं अनुग्रहं वरानने ! ।
अतिव्यं प्रयत्न साधक खेटमिइये।
ध्यात्वैव पूजयेदेता डाकिन्धाद्या वरानने ।।
सम्यूज्य सप्तमी देवी पूजयेत् सर्वासइये ।
शक्तिदेहसमुत्पत्र शक्तिनिर्मात्यभोजने।
खवर्गेण समायुक्ता दत्तनिर्माल्यमित्यपि ॥
प्रतिरल्ल युगं स्वाहा इति निर्माल्यसर्जनम् ।
डाकिनो सर्पवदना वित्तजा ज्वलनप्रभा ।
कमण्डलु कर्तृकाश्च धारयन्ती वरमदा।
उलूकवदना देवी राकिणी नीलसांत्रभा॥
खङ्गखेटकसंयुक्ता सर्वालङ्कारभूषिता।
लाकिनो श्रोकपालाच्या पाशाङ्गुभधरासतो॥
पाटलीपुप्यसद्वाशा सर्वाभरणभूषिता ।
काकिनी हयवत्रा च मणक्यसदृशप्रभा ।
त्रिमुखी मुण्डसंयुत्ता सिडिदा सर्वशोभना ।
शाकिनी त्वजनप्रख्या मार्जारास्या सुशोभना
कुलिश तथा दण्ड धारयन्ती शुचिस्मिता।
हाकिनी ऋक्षवदना नीलनौरदसविमा ।
कपालशूलहस्ता च खेटकैरुपशोभिता।
एकहिनिचतु पञ्चपएमुखी सरभाभया ॥
इति ते कथित किञ्चिविशेषदिवसार्चनम् ।
समासेन कुलेशानि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ।
अहि कुलापदे महारहस्य विशेष दिवसाचन नाम दाम असार ।

·एकादश उल्लासः ।
देव्युवाच। कुलेश ! थोतुमिच्छामि सर्वलोकैकपूजित!।
कुलाचारक्रम देव ! वद मे करुणानिधे !॥
ईखर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यम्मा त्वं परिपृच्छसि ।
तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
यदि चेद्दीक्षितो ज्येष्ठः कुलपूजादिवर्जितः ।
तत्कनिष्ठः क्रमजयेत् कुलपूजां समाचरेत् ।
तत्समीपं ततो गत्वा नमस्कृत्य गुरोर्यथा।
तस्मै निवेद्य तत् सर्व शेपं भुजोत पार्वति ! .
पूजामध्ये गुरौ ज्येठे कनिष्ठे वा समागते ।
नत्वा ब्रूयात् स्थितं शिष्टं पाचरेत्तदनुजया ।
ज्येष्ठस्य च कनिष्ठस्य शिष्यावकत संस्थिती।
तव पूर्ववदाचारः कथितः कुलनायिके ! ॥
अज्ञाते कौलिके प्राप्ते पारम्पयं समाचरेत् ।
स्मृत्वामुष्य गुरु देवि ! खैकमार्गेण तर्पयेत् ॥
नित्यानं दिने कुर्य्याद्रावो नैमित्तिकार्चनम् ।
उभयोः काम्यकर्माणि चेति शास्त्रविनिर्णयः ।
अनात्वा चाइनस्थो वा भुत्ता वा प्रणतावपि।
गन्धपुष्याम्बराकल्पवस्त्रायैरनलद्धृतः ॥
अविन्यस्तशरीरो वा कुलपूजां न चाचरेत् ।
विना मांसेन या पूजा विना मयेन तर्पणम् ॥
विना शक्तया तु यत्पानं निष्फलं कथितं प्रिये !
योचकमेको न कुर्यादेकपात न चार्थ येत् ॥
नार्चयेदेकहतेन न पिवेदेकपाणिना ।
मत्स्यमांसासवैर्देवि ! नाचयेत् पशुसन्निधौ।
प्रखम्य प्रविशेवक विनिगच्छेत प्रणम्य च ॥

·कुलावतन्त
यीचमदर्शन देवि ! नेवयोः पापनाशनम्।
समास्ति घेणापन्द्र कालिकम्बाधियुग्मकम् ।
अनाचारान् सदाचारान् चमास्वान् शिकालिकान् ।
शिवगोरोधिया देवि! भायवेवायमानयेत् ॥
कुलाचायग्टई गत्वा मारा पाय मुगाये।
याचयेदग्रतावश तदभाव जलं पिवेत् ।।
कुमाचार्यका तयाग दत्तं पावञ्च भशितः।
नमस्कृत्य तु ग्रहोयादन्यथा नरकं व्रजेत् ।
अमात्वा वापि भुका याप्यभुमा वा कुलेश्वरि।
यः सेवेत कुलद्रव्य मदा यिलयमाप्नुयात् ॥
उपणीशी कचकी नग्नो मुक्तकेशो दिगम्बरः ।
व्यग्रो गटो विवादी च न सेवेत कुलामृतम् ।।
योगामृतेन निष्ठीवेन्मयमारहपरिभ्रमात् ।
आईनालेन पानाश देवताशापमानुयात् ।।
एकासने निविष्टस्तु भुनानस्त्वेकभाजने।
एकपात्रे पिवेत्तीयं ते यान्ति नरकं प्रिये !"
यः सेवेत कुलद्रव्यमेकग्रामस्थिते गुरौ।
सत्कुलीने च तत्पुत्रे स्वज्येष्ठे कुलदेशिके ॥
विनानुजा महेशानि । सोऽक्षयं नरकं व्रजेत्।
उदिष्ट न स्मृशेच्चक कुलद्रव्याणि पार्वति!.
न हि प्रक्षाल्य च करौ कुलद्रव्याणि दापयेत् ।।
मधुमाण्ड समुदृत्य न पान पूरयेत् प्रिये ! ॥
भोगपावसुधाकुण्डे निविपन्न कदाचन ।
चकमध्ये शुचिधिया करप्रक्षालनादिकान् ।।
य. करोति हि मूढात्मा स भवेदापदास्पदम् ।
निष्ठीवन मल मूवमधोवायुविसर्जनम् ।

·एकादश उस्लास:। चीचक्रामध्ये यः कुर्यात् स भवेदयोगिनीपशः । चक्रमध्ये घटे भग्ने पाने च सूखलिते प्रिये ! दोपनाशे च तच्चान्त्यै थोचक कारयेत् प्रिये !! केचिज्जपन्ति ध्यायन्ति स्तुवन्ति प्रणमन्ति च ॥ बोधयन्ति च पृच्छन्ति वन्दन्ति ज्ञानिन प्रिये !! अन्ये नमन्ति गर्जन्ति हसन्ति विवदन्ति च ॥ वदन्ति प्रियमिच्छन्ति निन्दन्त्यज्ञानिनं प्रिये।। परिहास प्रलापञ्च वितण्डां बहुभाषितम् ॥ श्रोदामोन्यं भयं शोधं चक्रामध्ये विवर्जयेत् । पात्रहस्तो महादेवि ! न भ्रमेच्चक्रामध्यमे ॥ यूर्णपात्र करे कृत्वा न तिठेत चिरं प्रिये ।। नालापेत् पात्रहस्तः सन् न भिन्द्यात् पानमस्तिके !" पादाभ्यां न सत्पात्र न विन्दु पातयेदधः । नैकहस्तेन दातव्य न मुद्रावर्जितं प्रिये । । पात्र' न चातयेत् स्थानान्न कुयात् पात्रसङ्करम् । मशब्द न पिबेद्रव्य तथैव च न पूरयेत् ॥ नान्योन्यताड़येत्यान तथा न यातयेदधः । साधार नोहरेत्पात्र प्राधारेण न निक्षिपेत् ॥ रिक्तपात्रौं न कुर्वोत न पात्र मामयेत् प्रिये ।। प्रक्षाल्य गोपयेत्यानमित्याज्ञा परमेश्वरि ।। यटा सन्दोपितोल्लासः कौलिकः पशुमोक्षते। पठित्वा पशुशास्त्राणि समच्छेद वा पशुयियम्। कुर्यात्पशप्रसङ्गं वा पशुकार्याणि वा चरेत् । धर्मार्थायुर्यशः पुण्यं जानसौख्यादि नश्यति ॥ योचक्रस्थं कुलद्रव्यं यः पशभ्य प्रयच्छति । खेच्छालोभाइयादापि स भवेदयोगिनीयशः । VIDYA RATIYA S.N..... LIBRARY

·कुलावतन्ते
रिपुणापि न कर्त्तव्यो वाग्वादयक्रमध्यत'।
पिटमाटसम पश्येत्तेनोक्तं परुष सहेत् ॥
यथा दृष्ट्वा प्रदृष्येत स्वजनं मित्रसुप्रियम् ।
तथाच कोलिकान् दृष्ट्वा स भवेदयोगिनीप्रिय ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्त यस्य मे गुरुसन्तति ।
तस्य में सर्वशिष्यस्य को न पूज्यो महीतले म
इति निथितबुद्धिर्य स भवेदावयो प्रिय ।
अह गुरुरह ज्येष्ठस्त्वह वेद्योति गर्वित ॥
अमेव गतिर्यषा बोलिका न भवन्ति ते
श्रीगुरु कुलशास्त्राणि पूज्यस्थानानि यानि च
भनया श्रीपूर्वक देवि । प्रणम्य परिकीर्तयेत् ।
गुरुनाना न भाषेत जपकालाहते प्रिये ।।
थोनाथदेवस्खामोति विवादे साधने वदेत् ।
श्रीगुरो पादुका देवि । मूलमन्त्र स्वपादुकाम् ।
शिष्यादन्यत्र देवेशि ! न वदेदयस्य कस्यचित् ।
पारम्पर्य समास्थाय मन्त्राचारादिक प्रिये ।।
मर्व गुरुमुखाल्लब्ध सफल स्यान्नचान्यथा।
योगास्वाथयभूतञ्च पुस्तक परमेश्वरि ।।
नित्य समर्चयेद्भतया पशुहस्ते न निक्षिपेत् ।
स्वदारवनिषेवेत कुलशास्त्राणि पार्वति ।।
पशुशास्त्राणि सर्वाणि वर्जयेत् परदारवत् ।
खचर्मस्थ यथा क्षीरमपेय स्यादद्विजोत्तमै ।
तथा पशुमुखात्सर्व न थोतव्य हि कौलिक ।
य शृणाति कुलाचार यथाशास्त्रञ्च यो वदेत् ॥
तावुभो गच्छत साक्षादयोगिनीवीरमेलनम्।
अयद्दधाना ये चान्न कुलधर्म व देख रि।।
!
।

·एकादश उल्लास:।
नरकानो निवर्तन्ते यावदाभूतसंप्लवम् ।
उद्धृता च महाप्रोता मूलेन च समाहता।
सहकामरता वापि पशुधा गुरुयोपितः ।
अलधाः पूजनोयाः स्युर्गुरुवद गुरुयोपितः ॥
गुरुशक्ति महाशक्तिं कुमारी व्रतधारिणीम् ।
व्यगाङ्गी विकताङ्गीञ्च कुजामपि न कामयेत् ॥
सुताञ्च भगिनीं पौवीं सुपां वापि मियामपि ।
न कामयेदगुरोरये कुर्य्यावान्योन्यगृहनम् ॥
कृष्णांशुका कृष्णवर्णी कुमारोच्च क्लशोदरीम् ।
मनोहरा यौवनस्यां पूजयेद्दे वताधिया ॥
एकदापि न लभ्येत बलेन कुन्नयोगिनी ।
चक्रमध्ये स्वय क्षुब्धां कामयेब कदाचन ।
प्राममांसं सुराकुम्भ मत्तेमं सिडिलिनिनम् ।
सहकारमशोकञ्च क्रोडालोला कुमारिकाम् ॥
एकहदं श्मगानञ्च समूह योपितामपि ।
नारीञ्च रक्तवमनां दृष्ट्वा वन्देत भक्तितः ॥
गुरुशक्तिसुतज्येष्ठकनिष्ठान् कुलदेशिकान् ।
फलदर्शनशास्त्राणि कुत्तद्रव्याणि कौलिकान् ।।
प्रेरकान् सूचकांचापि वाचकान् दर्शकांस्तथा ।
शिक्षकान् बोधकान् योगी योगिनीसिद्धिपूरुपान्।
कन्या कुमारिका नग्ना उन्मत्ता वापि योपितः ।
न निन्देन च संक्षुभ्येन हसेनावमानयेत् ॥
नाप्रियं नानृतं ब्रूयानमन्ति कुलयोगिनः ।
कुलपाचेति कृष्णेति न वदेत् कुलयोपितम् ॥
परोक्षयेन्न भक्तानां वोराणाञ्च कताकृतम् ।
न पश्येदनितां नग्नामुन्मत्तां प्रकटस्तनीम् ॥

·१.४
कुलार्णवतन्त्रे
न दिवा सेवयेनारों तदयोनि नेव वोक्षयेत् ।
या काचिदङ्गना लोके सा माटकुलसम्भवा ।।
कुप्यन्ति कुलयोगिन्यो वनितानां व्यतिक्रमात् ।
शतापराधैर्वनितां पुष्पणापि न ताड़येत् ॥
दोषान गणयेत् स्त्रीणां गुणानिव प्रकाशयेत् ।
तिष्ठन्ति कुलयोगिन्यः कुलबक्षेषु सर्वदा ॥
तत्पत्रेषु न भोक्तव्यमर्कपत्रे विशेषतः ।
न खपेत् कुलबक्षाधो न चोपद्रवमाचरेत् ॥
दृष्ट्वा श्रुत्वा नमस्कुठाच्छेदयेन कदाचन ।
श्लेषातक करजाख्य निम्बावस्थकदम्बकाः ॥
विल्व वटोडुम्बराच कुलवृक्षा इमे स्मृताः ।
प्रायश्चित्तं भृगीः पातं सन्याम व्रतधारणम् ॥
तीर्थयात्राभिगमनं कौलः पञ्च विवर्जयेत् ।
वीरहत्या वृथापानं वीरपत्नोनिग्वणम् ।
वीरद्रव्यापहरणं तत्स योगाञ्च पञ्चमम् ।
महापातकमित्यु त कौलिकानां कुलान्वये ।
शेवे तत्त्वपरिज्ञानं गारुडे विपक्षणम् ।
सौर च ज्योतिषं सारं कौलिकग्रहनिग्रहो।
देवताकलशास्त्राणि सिद्धचारविडम्बकाः ।
विद्याचौरी गुरुद्रोही ब्रह्मराक्षसतां व्रजेत् ॥
गुरु हमृत्य तङ्कृत्य वीर निर्जित्य वादतः ।
विकल्पा कुलशास्त्राणि भवन्ति ब्रह्मराक्षसाः ॥
एकाक्षरप्रदातारं यो गुरुञ्चायमानयेत्।
प्राणी योनिशतं गत्वा चण्डालत्वमवाप्नुयात्॥
मातरं पितरं भायां भ्रातरं वान्धवं मतम्।
कुलनिन्दाकरं देवि ! हन्यात्तमविचारतः।

·एकादश उल्लामः।
१०५
कुलार्थ देवतार्थ वा कौलिकार्य कुलेखरि !!
कुलागमार्थमथवा कुलधर्मार्धमेव वा ॥
देवि ! निन्दाकरं हत्वा बाधित: स्वयमेव वा।
यस्त्यजेद्दुस्त्यजप्राणान् स परे लौयते शिये॥
एकस्मिन्निधने यव प्रापितो दुष्टचारिणि ।
बहनां भवति चेमपुण्यं तस्य बधे भवेत् ।
देवि ! यीचक्रवृत्तान्त शुभ वा यदि वाशुभम् ।
कदाचिन्नैव कर्तव्यमित्याज्ञा परमेश्वरि ! ॥
कुलधर्मप्रसङ्गच पशूनां पुरत: प्रिये !।
कदाचिन्नैव कुर्वीत शूद्राग्रे वेदपाठवत् ॥
पोठक्षेत्रागमानायतविद्याचारकोलिकान्।
कुलद्रव्यादिकं देवि ! न वदेत् पशुसविधौ।
यथा रक्षति चौरेभ्यो धनधान्यमजादिकम् ।
कुलधर्म तथा देवि ! यशुभ्यः परिवारयेत् ॥
अन्तः कौला वहिः मेवाः सभायां वैष्णवा मताः ।
कुलं सङ्गोपयेद्दे वि ! नारिकेलफलाम्बुवत् ।
कुलधर्ममिदं देवि ! सर्वावस्थासु सर्वदा।
गोपयेच प्रयत्नेन जननोजारवत् प्रिये ! ॥
वेदशास्त्रपुराणानि सामान्यगणिका इव ।
श्यन्तु शाम्भवी विद्या गुप्ता कुलबधूरिव ॥
सुगुप्तकौलिकाचाराननुग्रह्णन्ति देवताः ।
वाञ्छासिडिमवाप्नोति नाशयन्ति प्रकाशकान् ॥
कुलेशि! कुलशास्त्रज्ञाः कुलपूजापरायणः।
ये त्वां रहसि सेवन्ते ते तिष्ठन्ति तवान्तिके।
गुरु प्रकाशयेदीमान् मन्त्रं नैव प्रकाशयेत् ।
अप्रकाशप्रकाशाभ्यां क्षोयन्ते सम्पदायुपः ॥

·कुलाणवतन्वे
सर्वाचारपरिभ्रष्टो गुप्ताचारं परिव्रजेत् ।
कुलाचारपरिभ्रष्टो रौरवं नरकं व्रजेत् ॥
शास्त्रेषु निष्कृति ष्टा महापातकिनामपि ।
कुलनष्टस्य देवेशि ! न दृष्टा निष्कृतिः क्वचित् ॥
कुलधर्म समाश्रित्य प्राचारं यो न पालयेत्।
यथेच्छाचारिणस्ते स्युः महापातकिमः प्रिये ! ॥
आपदो दरितं रोगा दारिद्रय कलहं भयम्।
योगिनीनां प्रकोपय स्खलितानि पदे पदे ।।
शमानः प्रनष्टय तेजोहीमोऽतिदुःखितः ।
निन्दितः सर्वविद्विष्टो विह्वलः सङ्गवर्जितः ॥
देशाद्देशान्तर याति राज्यहानिच जायते।
अवापि कुलमार्गस्थाः शाकिन्यः कुलपालिकाः ॥
भक्षयन्ति पुरा तासां वरो दत्तो मयैव तु ।
तस्मादाचारतो देवि ! योगिनीनां प्रियो भवेत् ॥
नाशयन्ति चतुर्वेदाननाचारात् कुलेखरि! ।
पादुकामात्रसारज्ञः सदाचारी यतव्रतः ।
सदाचारेण देवेशि ! योगिनीषोरमेलनम्।
सम्प्राप्नुवन्ति तिर्यक कौलिकास्तहिपर्ययात् ॥
प्राजासिमिदं कौलमनाचाराविनश्यति ।
आचारयालनात् सत्यमतः सिर्भिविष्यति ।
नाभियेको न मन्त्री वा न शास्त्रपठनादपि ।
कारणं कुलधर्मस्य सदाचारात् कुलेखरि! ॥
परा श्रीपाटुकातत्त्ववयाचारादिवासनाम् ।
यो वेत्ति समयो स स्यात् कौलिकथापि गाम्भषि ! ॥
सावन कोलिको देवि ! यावत्र समयोक्तः ।
देहपातेऽपि मोक्षः स्यात् समयाचारपालनात् ।

·हादश उल्लास:।
संस्कारण विहीनलाद गुरुवाक्यस्य लहानात् ।
धाचारलतनाद्देवि ! कौलिकः पतितो भवेत् ॥
नित्यनैमित्तिकद्रव्यमन्त्रतन्वादिलोपनम् ।
अनईपशुदुःसङ्गमन्त्रसार्यसम्भवम् ॥
गुप्तप्रकटसम्भूतं जानाज्ञानसतं प्रिये !।
एवमादिषु दोपेषु पापस्य गुरुलाघवम् ॥
देशं कालं वयो वित्त सम्यग्ज्ञात्वा यथाविधि ।
प्रायथित्तं गुरुः कुर्यात् सर्वपापविशुद्धये ।
शिष्येभ्यो वेदवत् प्रोक्तः प्रायश्चित्तं समाचरेत् ।
अथवा सर्वपापानां गुरुनामजपः स्मृतः ।
साक्षादस्य हि कलुष परिशुद्ध यथाग्निना ।
अनाचारमरण्वन्तु प्राययित्ताग्निना दहेत्।
बहुनान किमुत्तोन रहस्य शृणु पार्वति ।।
वर्णाश्रमाणां सर्वपामाचारः सहतिप्रदः
गुरु स्त्रिवारमाचारं कथयेच कुलेश्वरि ।
न ग्टह्णाति हि शिष्यवेत्तदा पापं गुरोर्नहि ॥
मन्त्रिदोपच राजानं जायादोषः पतिं यथा।
तथा प्राप्नोत्यसन्देह शिष्यपापं गुरुः प्रिये !॥
इति ते कथितं किञ्चित् समासेन कुलेखरि !।
कुलाचारविधि देवि ! किम्भूयः थोतुमिच्छसि ॥
इत कुलार्षदे महारहस्ये कुलाचारकपन नाम एकादशीलासः ।
दादश उल्लासः।
देव्युवाच । कुलेश ! श्रोतुमिच्छामि पादुकां भक्तिलक्षणाम् ।
आचारमपि देवेश ! वद मे करुणानिधे !,
ईश्वर उवाच । शृण देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।-

·१०५
कुलार्णवतन्त्र
तस्य श्रवणमात्रेण भक्तिराशु प्रजायते ।
वाग्भवामूलबलये सूत्राद्याः कवलीलताः ।
एवं कुलार्णवे ज्ञानं पादुकायां प्रतिष्ठितम् ॥
कोटिकोटिमहादानात्कोटिकोटिमहाव्रतात् ।
कोटिकोटिमहाज्ञानात् परा थोपादुकास्मृतिः ॥
कोटिमन्वजयाद्दे वि ! पुण्यतीर्थावगाहनात् ।
कोटिदेवार्चनाद्देवि ! परा श्रीपादुकास्मृतिः ।।
महारोग महोत्पात महादोषे महाभये।
महापदि महापापे स्मृता रक्षति पाटुका ।।
दुराचार दुरालोके दुःसङ्गे टूप्यसंग्रहे।
दुराहारे च दुर्बुद्धौ स्मृता रक्षति पादुका ॥
तेनाधीतं स्मृतं ज्ञातं दृष्टं दत्तञ्च पूजितम् ।
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य परा श्रीपादुकास्मृतिः ॥
सतत् श्रीपादुकां देवि ! यो वा वदति भक्तितः ।
स सर्वपापरहितः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥
शुचिर्वाप्य शुचिर्वापि भक्त्या स्मरति पादुकाम् ।
अनायासेन धर्मार्थकाममोक्षान् लभेत सः॥
थीनाथचरणाम्भोज यस्यां दिशि विराजते ।
तस्यै दिशे नमस्कुयाद भक्त्या प्रतिदिन मिये ।।
न पादुकापरो मन्त्रो न देवः श्रीगुरोः परः।
न हि गास्तात् परं नानं न पुण्य कुलपूजनात् ।
ध्यानमूलं गुरोर्मुर्तिः पूजामून गुरोः पदम् ।
मन्त्रमूलं गुरोर्वाक्यं मोक्षमूलं गुरोः कृपा
गुरुमूलाः किया: सर्वा लोकेऽस्मिन् कुलनायिके ।।
समात् सेप्यो गुरुर्नित्यं सिद्धार्थ भक्तिसंयुतेः ।
तावदार्तिभयं गोको लोभमोहम्भमादयः ।

·द्वादश उल्लासः।
यावत्रायाति शरणं श्रीगुरु भक्तावमलम् ॥
तावदनमन्ति संसारे सर्वदुःखमलीमसाः ।
न भवेत् योगुरोर्भक्तिर्यावद्देवेशि ! देहिनः ॥
सर्वसिडिफलोपतो मन्त्रः शुध्यति शोभनः ।
गुरोः प्रसादमूलोऽयं परतत्त्वमहात्मनः ॥
यदा ददाति सन्तुष्टः प्रसन्नो वरदो मनुम् ।
तटा भत्त्या धनैः प्राणैर्गुरु यत्नेन तोषयेत् ॥
यदा दद्यात् स्वशिष्येभ्यः स्वात्मानं देशिकोत्तमः ।
तदा मुक्तो भवेच्छिष्यस्ततो नास्ति पुनर्भवः ।
तावदाराधयेत् शिष्यः प्रसबोऽसौ यदा भवेत् ।
गुरो प्रसन्ने शिष्यस्य सद्यः पापक्षयो भवेत् ॥
मनसापि न काईत यान् कामानवजीविनः ।
सम्पादयन्ति तान् सर्वान् स्वामिनो भक्तवत्सलाः ॥
ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवता सुनियोगिनः ।
कुर्वन्त्यनुग्रहं तुध्या गुरौ तष्टे न संशयः ॥
भक्त्वा सन्तुष्टगुरुणा योपदिष्टः कृपात्मना।
कर्ममोक्षो भवेत् शिष्यो भुक्तिमुक्तयोः स भाजनम् ।
शिष्येणापि ततो ग्राह्य सदा सन्तोषितो गुरुः ।
प्रियं फुयाच्च देवेशि ! मनोवाकायकर्मभिः ॥
यदि वा परितुष्येत गुरुणा यत्र कुत्रचित् ।
सुतोऽसीति समुद्दिष्टः सोऽपि मुक्ति व्रजेत् प्रिये ।।
अथवा निय्युपञ्चेन धार्मिकेण चिदीखरि !।
करोति गुरुरूपेण पशुपाशविमोचनम् ।
न मे प्रियचतुर्वेदी मनः सपचः प्रियः ।
तस्मै देयं ततो ग्राह्य स तु पूज्यो ह्यहं यथा ॥
विनोऽपि गुणयुक्तो वाप्यभक्तो न प्रशस्यते।
१०

·कुलार्णवतन्ने
म्लेच्छोऽपि गुणहीयोऽपि भक्तिमान् शिष्य उच्यते ।
गुरुभक्तिविहीनस्य तपो विद्या कुलं व्रतम्।
सर्व नश्यति तत्रैव भूषणं लोकरन्ननम् ॥
गुरुभक्तयाग्निना सम्यगदग्धा सर्वगतिर्नरः ।
खपचोऽपि परैः पूज्यो न विहानपि नास्तिकः ।।
धर्मार्थकामैः किं तस्य मोक्ष एव करे स्थितः।
सर्वोपायैर्गुरी देवि ! यस्य भक्तिः सदा स्थिरा !!
स शिवो गुरुरूपेण भुक्तिमुनिप्रदो मम ।
इति भनया स्मरेट्यस्तु तस्य सिद्धिरदूरतः ॥
यस्य देवे परा भतियथा देवे तथा गुरौ।
तस्यैव कथिता यर्थाः प्रकाशन्ते कुलेखरि !
नारायणे महादेव मातापित्रोथ राजनि।
भक्तियथा भवेद्देवि ! तथा कार्य निजे गुरौ।।
लक्ष्मीनारायणी वाणोधातारौ गिरिजाशिवो।
श्रीगुरु गुरुपत्नीञ्च पितराविति चिन्तयेत् ॥
गुरुभक्तया यथा देवि ! प्रार्थ्यन्ते सर्वसिद्धयः ।
सर्वदानतपस्तीर्थव्रतानि नथा प्रिये ।।
श्रीगुरौ निथला मतिर्वईते हि यथा यथा।
तथा तथान्यविज्ञानं बईते कुलनायिके !!
किं तीर्थावैर्महायाः किं व्रतैः कायशोषणैः ।
निर्व्याजसेवा देवेशि ! मतियेंपा निजे गुरौ ।
कायकेशेन महता तपसा धापि यत् फलम् ।
तत् फलं लभते देवि ! मुखेन गुरुसेवया ॥
भोगमोक्षार्थिनां ब्रह्मविष्णोशपदकाशिणाम् ।
भक्तिरेय गुरी देवि ! नान्यः पन्या इति श्रुतिः
मणमामि कर्माणि समहापातकानि च।

·दादश उजासः।
।
भतिः क्षणेन दहति तूलराशिमिवानलः ।
विश्वासाय नमस्तस्मै सर्वसिद्धिप्रदायिने ।
येन मुहारहशदः फलन्त्यविफलं फलम् ।
न योगो न तपो नाचाक्रमः कोऽपि प्रलीयते ।
अमायाकुलमार्गेण भक्तिरेव विशिष्यते ॥
साक्षाद्गुरुमये देवि ! सर्वेऽस्मिन् भुवनान्तरे।
किन्तु भक्तिमतां वे मन्त्रः केषां न सिध्यति ।
गुरौ मनुष्यबुद्धिय मन्ने चाक्षरबधिकम् ।
प्रतिमास शिलाबुद्धिं कुर्वाणो नरक व्रजेत् ॥
गुरु न मर्त्य बुध्येत यदि बुध्येत तस्य तु ।
न कदाचिद्भवेत् सिद्धिर्मन्वैर्वा देवतार्चनैः ॥
थीगुर प्राकृतैः साई'ये स्मरन्ति वदन्ति वा।
तेषां हि मुक्ततं सर्व पातकं भवति प्रिये ॥
जन्महेतू हि पितरौ पूजनोयो प्रयत्नतः ।
गुरुर्विशेषत: पूज्यो धर्माधर्मप्रदर्शकः ॥
गुरुः पिता गुरुर्माता गुरुर्देवो गुरुर्गतिः।'
शिवे रुटे गुरुस्वाता गुरो रुष्टे न कश्चन ।
गुरोहित हि कर्त्तव्यं मनोवाकायकर्मभिः ।
अहिताचरणाद्दे वि ! विष्ठायां जायते कमिः ॥
शरीरवित्तप्राणैय योगुरु वच्चयन्ति ये।
समिकीटपतङ्गत्वं प्राप्नुवन्ति न संशयः ।
गुरुत्यागाद्भवेन्मृत्युमन्नत्यागाद्दरिद्रता ।
गुरुमन्वपरित्यागादौरव नरकं व्रजेत् ।
गुर्वर्थे धारयेद्देह गुर्वर्थ धनमर्जयेत्।
निजप्राणान् परित्यज्य गुरुकार्य समाचरेत् ॥ .
गुरूव परुषं वाक्यमाथि परिचिन्तयेत् ।
.
.

·११४
कुलाणवतन्छे
यत्र योगुरुनिन्दा स्यात् पिधाय श्रवणेऽम्बिके ।'
मद्यस्तस्मादुपक्रामेह रे न शृणुयादयथा।
गुरोर्नाम जपेत् पयात् श्रवणे सा प्रतिक्रिया ।
गुरुमित्रसुत्पतीपुत्राचं नापमानयेत् ।
न निन्देदस्य समयावतच्छास्त्रागमादिकान् ।
गुरुयोपादुकापूजा गुरुनामस्मृतिर्जपः ।
गुर्वानाकरणं कृत्यं शुश्रूपा भजनं गुरोः ॥
विविक्षुर्देशिको भूयात् शान्तचित्तोऽतिभक्तिमान् ।
वाहनं पादुका छत्रचामरं व्यजनादिकम् ॥
ताम्बूलमूलकोणोशमुत्सृज्य प्रविशेच्छनैः ।
पादुकामासनं वस्त्रं वाहनं छत्रचामरम् ॥
दृष्ट्वा गुरोर्नमस्कुयात्रानुभोगाय कामयेत् ।
पादप्रक्षालनं मान अभ्यङ्ग दन्तधावनम् ॥
मूत्रनिष्ठोवनं क्षौरं शयनं स्त्रौनिपेवणम् ।
वीरासनं सुदुर्वाक्य शासनं हास्यरोदनम् ॥
कैगमोचनमुष्णोश कञ्चुकं नग्नतां तथा ।
पादप्रसारणं वादकलह दूषणं प्रिये ! ॥
अङ्गभङ्गागवाद्यादिकरास्फालनधूननम्।
घृतकुक्कुटमलादियुद्धमित्यादि चाम्बिके ! ॥
गुरुयोगिमहासिडिपीठक्षेत्रायुमेषु च ।
मा चरेदाचरेम्मोहाद्देवताशापमाप्नुयात् ॥
उपचारेण सन्तिष्ठेदगुर्वग्रे नेच्छया विशेत् ।
अथानलोको सेवेत तदुक्तञ्च समाचरेत् ॥
गुरूतानुक्त कार्येषु नोपेक्षां कारयेत् प्रिये ।
गिरमा यद्गुरु—यात् तत्कार्यमविचारत: ।
निग्रहोऽनुपहो वापि गुरुः सर्वस्य कारणम् ।
.

·दादथ उन्मासः।
निर्गतं यदगुरोर्वज्ञात् सर्व शास्त्र तदुच्यते ॥
गुरुकाये स्वयं शको नाप प्रेपयेत् प्रिये ।।
बहुवे तत्पर त्ये: सहितोऽप्यतिभप्तिमान् ॥
गच्छन् तिष्ठन् वपन् जाग्रत् जपन् जुद्धत् प्रपूजयन् ।
'गुर्वान्नामेव कुर्वीत तहतेनान्तरात्मना ।
अभिमामो न कर्तव्यो जातिविद्याधनादिभिः।
सदा च निघसेन्नित्यं शिष्यः योगुरुसन्निधौ ॥
कामक्रोधपरित्यागी विनीतः स्तुतिमतिमान् ।
देवि ! भूम्यासने तिष्ठन् गुरुकार्य समाचरेत् ॥
स्वकार्यमन्यकार्य वा शिष्यः स्वगुरुचित्तवित् ।
गुरुपार्श्वगतो नम्नः प्रच्छन्नास्यो मितं वदेत् ॥
सामान्यतो निषेधञ्च सदगुरोयदि सन्निधौ।
आचरेत्तस्य सर्वस्य दोप: कोटिगुणी भवेत् ॥
अनादृत्य गुरोर्वाक्यं शृणुयादयः पराङ्मुखः ।
अहितं वा हितं वापि रौरवं नरकं व्रजेत् ॥
गोब्राह्मणबध क्षत्वा यत्पापं समवाप्नुयात् ।
तत्यापं समवाप्नोति गुर्वग्रेऽनृतभाषणात् ॥
आत्मनान्तगतेनाय व्यसने विषमे स्थिते ।
योगुरुन त्यजेत् कापि तदादिष्टो व्रजेत् प्रिये ! ॥.
न गच्छेदग्रतस्तस्य न वसेस्थित गुरौ।
शक्तिच्छायां सुरच्छायां गुरुच्चायां न लड़येत् ॥
न तंपु कुर्यात् स्वच्छायां न खपेदगुरुसनिधौ।
भापणं पाठनं ज्ञानं भोजनं शयनादिकम् ।
अनादिष्टो न कुर्वीत न चावन्दनपूर्वकम् ।
ब्रह्महत्याशतं कुर्याद्गुर्वाज्ञां प्रतिपालयेत् ।
विना गुर्वासया शिष्यो विखसेमान्यशासनात् ।

·कुलार्णवतन्वे
सर्व गुन्जिया कुयान्न निन्देत्तस्त्रियं प्रिये ! ॥
भक्त्या प्रणम्य चोत्तिष्ठेत् सताबलिपुटः प्रिये !!
पथात्पदेन निर्गच्छेत्रमस्कृत्य गुरोम्हात् ।।
एकासने नोपविशेद गुरुणा तत्समैः सह ।
न वसेदासने देवि ! देवतागुरुसनिधी ।
गुरोः श्रेष्ठासनं देयं ज्येष्ठानामुत्तमानसम् ।
देश्यासनं कनिष्ठानामितरेषां समासनम् ॥
यदि विद्या धनाढ्यो वा दूरे दृश्या स्तवादिना ।
दण्ड प्रणामं कुर्वीत त्रि: प्रदक्षिणमाचरेत् ।
तचि शहा हादश वा ज्येष्ठादिष्वेकमेव च।
गुरुस्तद्गुरुयोगेन वन्देत् श्रीगुरुपादुकाम् ॥
ततो नमेद्गुरु वापि गुर्वाज्ञां न विचारयेत् ।
श्रीगुरोः सन्निधौ शिष्यो न गुरु मनसा नभेत् ॥
गुरुबुडया नमेत् सर्व देवता पमेव वा।
न नमे वबुया तु प्रतिमा लौहमृण्मयीम् ॥
गुरोः प्रणामत्रितयं ज्येष्ठानामेकमेव च ।
पूज्यानामन्नलिं तदन्येषां वाक्यवन्दनम् ।
देवान् पितॄन् कुलाचार्यान् ज्ञानवद्वान् तपोधनान् ।
विद्याधिकान् स्वकर्मस्थान् प्रणमेत् कुलनायिके ।।
स्त्रीजितं गुरुभिः शप्त पाषण्डं पण्डितं शठम् ।
विकर्माणं कृतघ्नश्च नामिणञ्च नो:नमेत् ॥
निवेद्य गुरौ भुते यस्त्वे कटहसंस्थिती।
अमेध्यं तद्भवेदन्नं शूकरो जायते मृतः ॥
एकग्रामस्थितः शिष्यस्विसन्ध्य प्रणमेद्गुरुम् ।
मोशमावस्थितः शिप्यो गुरु प्रतिदिनं नमेत् ॥
अड़योजनगः शिष्यः प्रणमेत् पञ्चपर्वम् ।
-

·द्वादश उल्लास:।
एकयोजनमारभ्य योजनहादशावधिम् ॥
तत्सङ्ख्या दिगतैर्मासै: योगुरु' प्रणमेत् प्रिये !
दूरदेशे स्थिते शिष्ये भत्तया तत्सन्निधिं गतः ॥
तत्र योजनसहयातो विशेषात् प्रणमेदगुरुम् ।
अतिदूरगत: शियो यदीच्छा स्यात्तदा व्रजेत् ।
रिक्तहस्तथ नोघेयाद्राजानं देवतां गुरुम् ।
फलपुष्पाम्बराकल्पैर्यथाशतया समर्धयेत् ॥
एवं यो न चरहे वि ! ब्रह्मराक्षसतां व्रजेत् ।
गुरुभक्तिथ तत्पुत्रो ज्येष्ठनाता गुरोः समः ॥
आत्मवच्च कनीयांसं पालयेत् पुरवल्कुलम् ।
कुलाचार्यस्य देवेशि ! गुरुज्येष्ठकनिष्ठयोः ।
गुरुकल्पस्य कुर्वीत प्रणामं स्वगुरोर्यथा ।
खज्य ष्ठय क्रमज्येष्ठः कुलज्येष्ठस्तृतीयकम् ॥
गुरुज्य ठस्ततो देवि ! इति ज्येष्ठचतुष्टयम् ।
यावदज्येष्ठानुवादेन क्रमिकाष्टानयोगतः ।
गुरोश्च कुलवक्षस्य वन्दनानि विधानतः ।
पिटमात्रादिसर्वेषु पूज्यकोटिपु बन्धुषु ॥
अभ्युत्थानप्रणामाद्यैरव्यग्रक्रोधलाधवैः ।
तदयदाचार्यरूपेण चालानं सम्प्रकायेत् ।
अभ्यस्थानप्रणामाद्यैईपभाक् स न जायते।
पतिर्भूत्वा पशून् पथात् प्रणमैत् पशदेशिका ।
स महापरित्युक्तो देवतागापमाप्नुयात् ।
यो गुरुस्थानमालम्बा गुरुदाराभिवन्दनम् ॥
गुरुवत् स तु मन्तव्यो ज्येष्ठपुवेषु च प्रिये!।
इति ते कथितं किञ्चित् पादुकां भक्ति लक्षपाम् ।
समासेन कुलेशानि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥
पति पालादे महार से पादुकाकपन नाम दादालास ।

·वयोदश उल्लासः ।
देव्युवाच। कुलेश ! श्रोतुमिच्छामि करुणामृतवारिधे ।।
वक्तमहसि देवेश ! लक्षणं गुरुशिष्ययोः ॥
ईखर-उवाच। शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
तस्य श्रवणमात्रेण गुरुभावः प्रजायते ॥
नष्टावयव क्षेत्र गुणहीनं निरूपितम् ।
परशिष्यञ्च पापण्डं पण्डं पण्डितमानिनम् ॥
होनाधिकविकाराङ्ग' विकलावयवान्वितम् ।
पगुमन्धञ्च वधिरं मलिनं व्याधिपीडितम् ॥
उत्सृष्टं दुर्मुखं चापि खेच्छावेशधरं परम् ।
दुर्विकारागचेष्टादिगतिभीषणभीपणम् ॥
निद्रातन्द्रानड़ालस्यद्यूतादिव्यसनान्वितम् ।
अन्तर्भक्तिकरं क्षुद्रं राज्यभक्तिविवर्जितम् ॥
ध्यलोकवादिनं शुष्क प्रेषितं प्रेरक शठम् ।
धनस्त्रौशुधिरहितं निषेधविधिवर्जितम्।
रहस्यभेदकं वापि देवि ! कार्यविनाशकम्।
मार्जारवकवृत्तिञ्च रन्धान्वेषणतत्परम् ।
मायाविनं कृतवञ्च प्रच्छन्नान्तरदायकम् ।
विश्वासघातिनं द्रोहकारिणं पापकर्मिणम् ।
आततायिनमेकाक्षं कुत्सितं कूटसाक्षिणम्।
सर्वप्रतारकं देवि ! सर्वोत्कृष्टाभिमानिनम् ॥
असत्य निष्ठुरासक्त ग्राम्यादिबहुभाषिणम् ।
कुविचारकुतर्कादिकारक कलहप्रियम् ॥
स्थापक मूर्ख चार्वाक वाग्विडम्बकम् ।
परोक्षे दूपणकरं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् ॥
वागवतावादिनं विद्याचौरमात्मप्रशंसकम् ।

·त्रयोदश उसासः।
११८
गुणासहिामहितमामक्रोधनममिके ! ॥
इत्यादिदोपसंयुक्त गुरुः शिष्यं न कारयेत् ।
निरपेक्ष गुरुद्रव्ये तप्रसादाभिकाशिणम् ॥
कुलधर्म-महायोगि-योगिनीकौलिकप्रियम् ।
कुलार्चनादिनिरतं कुलद्रव्याजुगुप्सनम् ॥
जपध्यानादिनिरतं सौख्यमानादिकाहिणम्।
कुलशास्त्रप्रियं देवि पृथशास्त्रपराङ्मुखम् ॥
इत्यादिलक्षणोपेतं गुरुः शिष्यं परिग्रहेत् ।
श्रीगुरुः परमेशानि ! शुद्धवेशी मनोहरः ॥
सर्वलक्षणसम्पन्नः सर्वावयवशोभितः ।
सर्वागमार्थतत्त्वज्ञः सर्वतन्त्रविधानवित् ॥
लोकसम्मोहनाकारो देववत् प्रियदर्शनः ।
सुमुखः सुलभः स्वच्छो नमसंशयनाशकः ॥
इङ्गिताकारवित् प्राज्ञः ऊहापोहविचक्षणः ।
अन्तर्लक्ष्यो वहिदिः सर्वन्नो देशकालवित् ॥
प्राजासिद्धिस्त्रिकालन्नो निग्रहानुग्रहक्षमः ।
वेधको बोधक; शान्तः सर्वजीवदयाकरः ।
स्वाधीनन्ट्रियसवारपड्वर्गविजयप्रदः ।
अग्रगण्योऽतिगम्भीरः पावापानविशेषवित् ।
शिवविपशुसमः साधुमनुभूपणभूपितः ।
निर्ममो नित्यसन्तदः स्वतन्त्रोऽनन्तशक्तिमान् ॥,
सद्भक्तवत्सलो धीरः कपालुः स्मितपूर्णवाक् ।
भक्तप्रियः समो देवि ! गम्भीरः शिष्टसाधकः ।।
ज्येष्ठो देवगुरुश्रेष्ठो वनितापूजनोत्सुकः ।
नित्यनैमित्तिके काम्ये रतः कर्महानिन्दित ।
वाग्विद्वेषमयकोशदम्भावारवर्जितः ।

·कुलार्णवतन्त्रे
खविद्यानुष्ठानरतो धर्मज्ञानार्थदर्शकः ।
यदृच्छालाभसन्तुष्टो गुणदीपविभेदकः ।
स्त्रीधनादिप्वनासको दुःसङ्गो व्यसनादिषु ॥
सर्वाहम्भावसन्तुष्टो निईन्ही नियतव्रतः ।
अलोलुपो यसव पक्षपाती विचक्षणः ॥
वित्तविद्यादिभिर्मन्त्रयन्वतन्त्राद्यविक्रयो।
निःसङ्गी निर्विकल्पश्च निर्णीतात्मातिधार्मिकः ॥
तुल्यनिन्दास्तुतिौनो निरपेक्षी नियामकः ।
इत्यादिलक्षणोपेतः श्रीगुरुः कथितः प्रिये ! ॥
यः शिवः सर्वगः सूमो निष्कलथीन्मना व्ययः ।
व्योमाकारो घजोऽनन्तः स क्रथं पूज्यते प्रिये ! ॥
अतएव गुरुः साक्षाद गुरुरूपं समाधितः ।
भक्ता सम्पूजयेद्देवि ! भुक्ति मुक्तिं प्रयच्छति ।
शिवोऽहमारुति वि ! नरदृग्गोचरो न हिं।
तस्मात् थोगुरुरूपेण शिष्यान् रक्षति सर्वदा ॥
मनुष्यचर्मणा नदः साक्षात् परशिरः स्वयम् ।
स्वशिष्यानुग्रहार्थाय गूढ पर्यटति क्षिती।
मझतारक्षणायैव निरहद्वारमारुतिः।
शिवः कृपानिधिलॊके संसारीव हि चेष्टितः ॥
ललाटलोचनं वा स्त्री कलामपि च दोर्डयम।
अन्तयाने च वर्मोऽयं गुरुरूपी महोतले ॥
अविनेशिवः साक्षादचतुर्बाहुरच्युतः।
पचतुर्वदनो ब्रह्मा योगुरुः कथितः प्रिये !
नरपद दृश्यते लोके श्रीगुरुः पापकर्मणा
गिववद दृश्यते लोके भवानि ! पुण्यकर्मणा।
योगुरु परमं तत्वं तिष्ठन्तं चक्षुरग्रतः।

·त्रयोदश उसास ।
१२१
मन्दभाग्या न पश्यन्ति शुल्का सूर्यमिवोदितम् ।
गुरु सदाशिव साचात् सत्यमेव न संशय ॥
शिवरूपी गुरुनों चेद भुक्ति मुक्ति ददाति क ।
सदाशिवस्य देवस्य श्रीगुरोरपि पार्वति ।।
उभयोरन्तर नास्ति य करोति स पातको।
देशिकाकतिमास्थाय पशुपाशानशेपत ॥
छित्वा पर पद देवि । नयत्येवमतो गुरु ।
सर्वानुग्रहकर्तृत्वादीवर करुणानिधि ॥
प्राचार्य रूपमास्थाय दोक्षया मोक्षयेत् पशून्।
यथा घटय कलस कुम्भकार्थवाचक ।
तथा देवश्च मन्त्रय गुरुयैकार्थ उच्यते।
यथा देवस्तथा मन्त्री यथा मन्त्रस्तथा गुरु ॥
देवमन्त्रगुरूणाञ्च पूजाया सदृश फलम् ।
शिवरूप समास्याय पूजा ग्रहाति पार्वति । ।
गुरुरूप समादाय भवपाशाबिकन्तयेत् ।
सिद्धान्तसारवेत्ताह बीजोऽहमिति बोधवत् ।।
अविच्छिन्न समादृष्टहृदयो गुरुरुच्यते ।
यो विलवयायमान् वर्णानात्मन्येव स्थित सदा ॥
ज्योतिर्वाथमो योगी स गुरु कथित प्रिये ।।
पडध्वान पडाधार पोडशारविनिर्णयम् ॥
यो जानाति विधानेन स गुरु कथित प्रिये ।।
दृश्य विना स्थिरा दृष्टिमनचालम्बन विना ।।
विनायासं स्थिरो वायुर्यस्य स्थात् स गुरु प्रिये ।।
सत्त्वमवित्तिजनन परानन्दसमुद्भवम ।
तत्तत्त्व विदित येन स गुरु कुलनायिके।
भूतभव्यो मन्त्रतन्त्रौ शक्तिशाम्भववित्तम ॥

·१२२
कुलार्णवतन्वे
वैधच पड़विधं देवि! स हि वैत्ति परो गरः।
पदमन्तकलायन्त्र सतत्त्वतद्गुणाद्वयम् ॥
गोधयेदयः पड़ध्वानं स गुरुः कथितः प्रिये !।
वेध पदं निरोधश्च ग्रहणं मोक्षणं तथा ॥
यो वा सम्यग्विजानाति स गुरुः कथितः पिये !!
जाग्रत् खमः सुषुप्तिय स गुरुः परमो मतः
॥
प्रात्मविद्या शिवः सर्वमिति विद्याचतुष्टयम् ।
यो वेत्ति परमेशानि ! स गुरुः परमो मतः ।
पशस्तोभं वेधदीचां पराप्रहरमेव च ।
विविध यो विजानाति स गुरुः परमो मतः ॥
पदपाशं पशूनाश्च रहस्यात्मविधानतः ।
यो जानाति वरारोह ! स गुरुः परमो मतः॥
चक्रसङ्केतकं मन्त्रपूजासतर्क तथा।
वितयं यो विजानाति स गुरुः परमो मतः ।
वाणेतरस्वयम्भाख्यलिङ्गवितयसंस्थितिम्।
तत्त्वतो यो विजानाति स गुरुः परमो मतः ।
पानव्यं कार्मणश्चैव मायिकञ्च मलत्रयम् ।
यो विशोधयितुं शक्तः स गुरुः परमो मतः ॥
भारतशलमिथाख्यचरणवयवासनाम् ।
यो जानाति महादेवि ! स गुरुः परमो मतः ।
महामुद्रां नमोमुद्रां उड्डोयान लालन्धरम् ।
मूलबन्धञ्च यो वेत्ति स गुरुः परमो मतः ॥
शिवादिक्षितिपर्यन्तं पत्रिंशत्तत्वनिर्णयम् ।
यो विजानाति तत्त्वेन स गुरुः परमो मतः ॥
अन्तर्याग वहिर्यागं कालज्ञानं स्थितं प्रिये !।
विविधान यो वेत्ति स गुरुः परमो मतः ॥

·वयोदश उल्लास:।।
१२३
पिण्डब्रह्माण्डयोरेक्यं स्थितं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
गिरास्थिरोममलयादि स गुरुः परमो मतः ॥
प्रमादिचतुरगीतिनानासनविचक्षणः ।
यमाद्यष्टाङ्गयोगजः स गुरुः परमो मतः ॥
घणा लज्जा भयं गोको जुगुप्सा चेति पश्चमम् ।
कुलं गोलं तथा जातिरष्टौ पागाः प्रकीर्तिताः ।
पाशवद्धः पशयः पाशमुप्तो महेश्वरः ।
तस्मात् पागहरो यस्तु स गुरुः परमो मतः॥
बन्धन योनिमुद्रया मन्वं चैतन्य संज्ञकम्।
यन्वमन्वखरूपञ्च यो वेत्ति स गुरुः प्रिये !!
विनिक्षिप्तां गतायात संक्लिष्टा संविनीतकाम् ।
चतुर्विधा मनोऽवस्यां यो नानाति गुरुः प्रिये ॥
मूलादिब्रह्मरन्धान्त सप्ताम्भोजें कुलेषु यः।
जीवाचारफलं वेत्ति स गुरु परः प्रिये ! ॥
शिवादिगुरुपय॑न्त पारम्पय॑क्रमेण यः।
अवाप्ततत्त्वसम्भारः स गुरुः परमो मतः॥
येन वा दर्शिते तत्त्वे तत्क्षणात्तन्मयो भवेत्।
धन्यं तदुक्तमखिलं स गुरुः परमो मतः ।
यो वेत्ता सञ्चिदानन्दं हरदिन्द्रियनं सुखम् ।
सेव्यास्ते गुरवः शिष्यैरन्ये त्याच्याः प्रतारकाः।
संसारभयभीतस्य भयहा गुरुरादरात्।
व्रतोपवासनियमैनियन्ता स गुरुर्मतः ।
यः प्रसवः क्षणाईन मोक्षरत्न प्रयच्छति।
दुर्लभं तं विजानीयाटु भयसागरतारकम् ॥
यःक्षणेनामसामर्थ्य स्वशियाय ददाति हि।
प्रियायासादिरहितः स गुरुर्दैवदुर्लभः ॥

·MINIM
यः सद्यः प्रत्ययकर सुलभं चात्मसौख्यदम्।
ज्ञानोपदेशं कुरुते स गुरुर्देवदुर्लभः ॥
द्वौपाहीपान्तरं देवि ! सञ्चरत्तदयथा तथा ।
यो दद्यात् स गुरु नमभ्यासादिविवर्जितम् ।
क्षुधितस्य यथा तुष्टिराहाराश्यते यथा।
तथोपदेशमात्रेण ज्ञानदो दुर्लभो गुरुः ॥
गुरवो बहवः सन्ति दीयवञ्च ग्टहे रहे।
दुर्लभोऽयं गुरुर्देवि ! सूर्यवत् सर्वदीपकः ॥
गुरवो बहवः सन्ति वेदशास्त्रादिपारगाः ।
दुर्लभोऽयं गुरुदेवि ! परतत्वार्थपारगः ॥
गुरवो बहवः सन्ति योगेनान्यत् पदा भुवि ।
दुर्लभोऽयं गुरुदेवि ! लोके स्वात्मप्रकाशकः ।
गुरवो बहवः सन्ति समन्वौषधिवेदिनः ।
निगमागमशास्त्रोक्तमन्वनो दुर्लभो भुवि ॥
गुरवी बहवः सन्ति शिष्यवित्तापहारकाः।
दुर्लभोऽयं गुरुर्देवि ! शिष्यदुःखापहारकः ॥
वर्णायमकुलाचारनिरता गुरवो भुवि ।
सर्वसङ्कल्पहीनो यः स गुरुर्देवि ! दुर्लभः ।
गुरोर्यस्यैव संस्पर्शात् परानन्दोऽभिजायते ।
गुरु समेष हण्याबापरं मतिमाबरः ॥
यस्यात्मभवपर्यन्तं बुधिस्तस्य प्रवर्तते
तस्यालोकनमात्रेण मुच्यने नाव संमयः ।
गया भक्षितं सर्व वैनीक्यं सचराचरम् ।
मा गदा भक्षिता येन स गुरुदेवदुर्लभः ।।
यथा यझिसमीपस्यं नयनीत पिन्नीयते ।
तया पापे पिनीयत सदाचार्यसमीपतः
।

·त्रयोदश उप्लामः।
१२५
यथा टोप्तानलः काष्ठं शुष्कमावञ्च निर्दहेत् ।
तथा गुरुकटाचस्तु शिष्यपापं दहेत् क्षणात् ॥
यथा महानिलोडूतं तूलं दशदिशो व्रजेत् ।
तथैव गुरुकारुण्यात् पापराशिः प्रलीयते ॥
दोपदर्शनमात्रेण प्रणश्यति तमो यथा।
सदगुरोर्दर्शनाद्देवि ! तथाऽजागं विलीयते ।
सर्वलक्षणसम्पन्नो वेदशास्त्रविधानवित् ।
सर्वोपायविधातैव तत्त्वज्ञानो गुरुः स हि ॥
पूजाहोमायमाचारस्तपस्तीर्थव्रतादिकम् ।
मन्त्रागमादिविज्ञान तत्त्वहीनस्य निष्फलम् ।।
सुसवेद्यं पर तत्त्वे स्वात्मानं वेत्ति निश्चलः ।
आत्मनोऽनुग्रहो नास्ति परस्यानुग्रहः कुतः ॥
पटप्रकारं मनोरूप प्रत्यक्षं स्वतनुस्थितम् ।
यो न जानाति चान्यस्य कथं मोक्षं ददात्यसौ ।
सर्वलक्षणहीनोऽपि तत्त्वज्ञानी गुरुः स्मृतः ।
तस्मात्तत्त्वविदेवेह मुक्तो मोचक एव च ॥
यस्तत्त्वविन्महेशानि। साधूश्च बोधयत्यपि ।
तत्त्वहोनात् कुतो वोधः कुतोऽध्यात्मपरिग्रहः ।
तत्त्वजैरुपदिष्टा ये तत्त्वज्ञास्ते न संशयः ।
पशुभिश्वोपदिष्टा ये देवि ! ते पशवः स्मृताः ॥
बिदस्तु वेधयेद्देवि । नाबिद्धो वेधको भवेत् ।
मुतास्तु मोचयेदूई न मुह्मो मोचकः कथम् ॥
अभिन्नशोधरेनाखं न मूर्षी मूर्खमुद रेत् ।
गिला सन्तारयेनौहि न मिला तारयेच्छिलाम् ।
तत्त्वहीन गुरु लब्धा देरल गवतत्परः ।
इहामुत्रफलं किचिनापरी नाड्यात् प्रिये !!
.

·१२६
कुलार्णवतन्त्र
शिवे गुरुवयं प्रोक्त घेणवे गुरुपञ्चकम् ।
वेदशास्त्रेषु शतगो गुरुरेकः कुलप्रियः ।।
प्ररक: सूचकरीव वाचको दर्शकस्तथा।
शिक्षको बोधकथैव पडे ते गुरवः स्मृताः ।।
पञ्चेते कार्यभूताः स्युः कारणं वोधको भवेत् ।
पूर्णाभिषेककर्ता यो गुरुस्तस्यैव पादुकाः ॥
पूजनीया महेशानि ! बहुतेऽपि न संशयः।
श्रीगुरोर्लक्षणोपेतं संशयच्छेदकारकम् ॥
नव्या ज्ञानप्रदं देवि ! न गुर्वन्तरमायवेत् ।
अनभिज गुरु प्राप्य सशयच्छेदकारकम् ॥
गुर्वन्तरन्तु गत्वा स नैतद्दोपेण लिप्यते ।
मधुलुब्धो यथा भृङ्गः पुष्पात् पुप्पान्तरं व्रजेत् ॥
ज्ञानलुब्धस्तथा शिष्यो गुरोर्गुबन्तरं व्रजेत् ।
इति ते कथित किञ्चिलक्षण गुरुशिष्ययोः ।
समासेन कुलेशानि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥
इति कुलावे महारहस्से गुरुशिष्यलक्षण माम प्रयोदश नास ।
चतुर्दश उल्लासः।
देव्युवाच । कुलेश । श्रोतुमिच्छामि परीक्षा गुरुशिष्ययोः ।
उपदेशक्रमं दीक्षाभेदाच वद मे प्रभो ।।
ईखर उवाच । शृणु देवि । प्रवक्ष्यामि यन्मां व परिपृच्छसि ।
तस्य श्रवणमावेण चित्तशुद्धिः प्रजायते ॥
विना दोक्षा फल न स्याद यमिना शिवशासने ।
सा च न स्यादिनाचार्यमित्याचार्यपुरःसरम् ।।
जेया सिद्धार्थशास्त्रार्थसम्प्रदायाईहेतुभिः ।
अन्तरेणोपदेष्टार मन्त्राः स्युनिष्फला यतः ।

·चतुर्दश उल्लासः ।
१२७
more
देवास्तमेव शंसन्ति पारम्पयंपुरःसरम् ।
गुरु मन्त्रागमाबिई समयाचारपालकम् ॥
गुरुशिथाधिकारार्थ विरतोऽपि शिवाजया।
किञ्चित्काल विधायेय वशिष्याय समर्पयेत् ।
तस्यापि नाधिकारस्य योगः साक्षात् परे शिवे ।
देहान्ते शाखती मुक्तिरिति श्रद्धरभाषितम् ॥
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन साक्षात् परशिवोदितम्।
मम्यदायपरिच्छिन्नं सदा कुर्यात् गुरु प्रिये ! ।।
शक्तिसिदिमसिद्धार्थ परीक्ष्य विधिवद गुरुः ।
यथादुपदिशेन्मन्त्रमन्यथा निष्फल' भवेत् ॥
अन्यायेन तु यो दद्याद ग्रहात्यन्यायतश्च यः।
ददतो रहतो देवि ! कुलशापो भविथति ॥
गुरुशिष्यावुभौ मोहादपरोक्ष्य परस्परम् ।
उपदेशं ददद टलन् प्राप्नुयातां पिशाचताम् ॥
प्रशास्त्रीयोपदेशच यो गृह्णाति ददाति हि।
भुजाते तावुभौ घोरे नरकानेकविंशतीः ।
परीक्ष्य वक्ष्यते तन्त्र सैकतं शालिवोजवत् ।
अन मन्त्र विज्ञानं न तिष्ठति कदाचन ॥
तस्मात् परोक्ष्य कर्त्तव्यमन्यथा निष्फलं भवेत् ।
कृत्वा समयदोक्षाञ्च दत्त्वा समयपादुकाम् ॥
संविधायात्मनः शिष्यं वदेमन्वं न चान्यथा ।
सछियायातिभक्ताय यज्ञानमुपदिश्यते ॥
तज्ज्ञानं बहुशास्त्रार्थ तद्विदध्यादपण्डितम् ।
असच्छिप्येष्वभरपु यज्ञानमुपदिश्यते ।
तत् प्रयात्यपवित्रत्वं गोचीरं खतादिव ।
धनेच्छामयलोभारियोग्यं यदि दोषयेत् ॥

·१२८
कुलार्णवतन्त्र
देवतागापमाप्नोति कृतच निष्फल भवेत् ।
जानेन क्रियया वापि गुरुः शिष्यं परोक्षयेत् ॥
संवत्सरं तदई वा तदई वा प्रयत्नतः ।
उत्तमांयाधमे कुय्यानीचानुत्तमकर्मणि ॥
प्राम्यद्रव्यैः प्रदानाौरादेशय समासमैः ।
तत्कर्मसूचकैर्वाधैर्मायाभिः क्रूरचेष्टितः ॥
पक्षपातैरुपादानैरालस्यैय मुहुर्मुहुः ।
बाक्लष्टस्ताड़ितो वापि यो विपादं न याति च ॥
गुरुः सापां करोतीति मुटा सञ्चिन्तयेत् सदा ।
श्रीगुरुस्मरणे चापि कीर्तने दर्शनेऽपि च ॥
वन्दने परिचर्य्यायामाह्वाने प्रेपणे प्रिये ।।
श्रानन्दकम्परोमाञ्चस्वरनेत्रादिविक्रियाः ।
येषां स्युः स्तोत्रयोगाथ दीक्षासंस्कारकर्मणि ।
शिष्योऽपि लक्षणैरेतैः कुर्य्याद गुरुपरीक्षयम् ॥
प्रानन्दाद्यैर्जपस्तोत्रध्यानहोमार्चनादिभिः ।
ज्ञानोपदेशसामथ्य मन्त्रसिद्धिमपोखरि !।
बोधकत्व परिज्ञाय शिप्यो भूयान्न चान्यथा ॥
आदिमध्यावसानेपु योग्या शक्तिः निपातिता।
अधमा मध्यमाः येष्ठाः शिष्या देवि ! प्रकीर्तिताः।
आदौ भक्तिर्भवेद्देवि! दीक्षार्थ समुन्ति ये ।
पुनर्विवलहृष्टास्ते धादियोग्या इतीरिताः ॥
বলম্বা মালায়ালাবাসনা।
भक्त्या प्रध्वस्वसधियो मध्ययोग्याच ते स्मृताः ॥
श्रादौ भक्तिविहीना ये मध्यभक्तास्तु ये नराः ।
अन्ते भक्ताः प्रवुद्धाः स्युन्तियोग्या भवन्ति ते ।
उत्तमाज्ञानसन्नाचेटुपदेशस्विधा प्रिये !।
!
!

·चतुर्दश उल्लासः।
१२९
॥
यथा पिपीलिका मन्दमन्दं वृक्षाग्रग फलम् ॥
चिरेणाप्नोति धर्मोपदेशथापि तथा
स्मृतः
यथा कपिश्च शाजायां शाखामुलद्धय यनतः ॥
फलं प्राप्नोति धर्मस्य चोपदेशस्तथा प्रिये !।
यथा वियनमः शीघ्र फल एव निपोदति ।।
तथा ज्ञानोपदेशय कथितः कुलनायिके!।
क्रियायासादिरहिता देवि ! दीक्षा विधा स्मृता॥
यथा पक्षी स्वपक्षाभ्यां शिशून् समुद्धरेत् शनैः ।
स्पर्शदीक्षोपदेशथ तादृशः कथितः प्रिये ! ॥
खापत्यानि यथा मत्स्यो वीक्षणेनैव पोषयेत् ।
दृम्भा दीक्षोपदेशच तादृशः परमेखरि।
यथा कूर्मः स्वतनयान् ध्यानमात्रेण पोपयेत् ।
वेधदीक्षीपदेशच मानुषस्य तथा विधिः ॥
शक्तिमात्रानुसारेण शिष्योऽनुग्रहमहति ।
यत्र शक्तिर्न पतति तत्र सिद्धिन जायते ॥
टोक्षा मोक्षप्रदा देवि । सप्तधा परिकीर्तिताः ।
समयाख्या विशेषा च साधिका पुचिकाह्वया ॥
क्रियाज्ञानकलास्पर्शज्ञानध्यानममाकुलाः ।
वेधकाः पूर्णसंज्ञाः स्युचा निर्वाणसंज्ञकाः ।
क्रियादीक्षाष्टधा प्रोक्ता कुलमण्डपपूर्विका ।
कलसादिसमायुक्ता कर्त्तव्या गुरुणा वहिः ॥
देवेशि ! देहसिद्धार्थ पूर्वोक्त विधिनाचरेत् ।
परमात्मनि संयोज्य तचैतन्य गुरुः प्रिये,
तस्मादुत्पाद्य तान् वर्णान् न्यसेच्छिष्यतनौ पुरः ।
सृष्टिक्रमेण विधिना चैतन्यच्च प्रयोजयेत् ॥
वर्णदीक्षा विधा प्रोता दिचत्वारिंशदक्षः।

·१३२
कुत्तावतन्वे
!
अभिपक तत: कुर्याद्दाशतः कवितं प्रिये ! ॥
मनस्तु लम्बिका देवो वच कलसमुच्यते ।
पञ्चगव्यामृतापूर्ण शिष्यं तेनाभिपिञ्चति ।
पई सिदाभिषेकः स्यादाचार्योऽपि च पार्यति ।
त्रिकालं दन्तकाष्ठश्च पुष्पावलिरपि प्रिये ! ॥
महोदके कलान्यासं तज्ज्ञानं चाष्टधा भवेत् ।
समयी दन्तकाठेन साधकः कुसुमाञ्जलिः ।
पुत्रं शहाभिपेकेण बोधकं सनलेन च ।
पूर्णाभिषेकेणाचार्य पञ्चावस्थाः प्रकीर्तिता ।
कुलाचारेण निरता गुरुभक्ता दृढवताः ।
पूर्णभिषेकपूता ये ते मुक्तायेह कर्मशि ।।
पूर्णाभिषेकपूता ये मृताथ कुलनायिके !।
पुनर्लभोत्तमं जन्म गुरुणा शिवरूपिणा ॥
शद्धा पूर्णाभिषेकेण शिवसायुज्यदायिना।
तेन मुक्ति बजेदेव शाम्भवी वाचमब्रवीत् ॥
पूर्णाभिपेकहीनो यः कौलिको नियते यदि।
पिशाचलमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम ॥
दीक्षा च द्विविधा प्रीता वाह्याभ्यन्तरभेदतः।
क्रियादीक्षा भवेद्दाद्या वेधाख्याभ्यन्तरी मता ॥
अन्तःशुदिर्वहिःशुहिदिविधा परिकीर्तिता।
अन्तरा च क्रियाशुद्धिर्वहिःशुद्विय दीक्षया ।
दौक्षया मोक्षदोपेन चण्डालोऽपि विमुच्यते ।
शरीरस्य न संस्कारी न जातिन च कर्मणः ।
आत्मन: कारयेद्दोक्षामनादिकुलकुण्डलीम् ।
दीक्षा याता कर्मसाम्ये भित्राः स्युः प्रतिपादिकाः ।
अभिसन्धानतो देवि !देशिकोत्तमशिष्ययोः।

·चतुर्दश उल्लासः।
१३३
मन्वोपधेर्यथा हन्यादिपशक्ति कुलेश्वरि !॥
यशुपाशं तथा छिन्द्याहीचया मन्ववित् क्षणात् ।
अकस्मात् प्रतितत्त्वेन्धात् परसंस्थानबोधनात् ॥
दीव मोक्षयेत् पूर्व दिव्य धाम नयत्यपि ।
उपपातकलचाणि महापातककोटयः ॥
क्षणाद्दहति देवेशि ! दीक्षा हि विधिना कता।
यया चोन्मोलितात्मानो भवन्ति पशवः शिवाः ॥
सा दीक्षा द्युदिता देवि ! चण्डपापविशोधिका ।
यया दीक्षितमात्रेण जायन्ते प्रत्ययाः प्रिये ।।
सा दीक्षा मोक्षदा जेया शेपास्तु जनसैविकाः ।
उपासनाशतेनापि या चिन्ता नैव पश्यति॥
तां दीक्षामाश्रयेदयनात् योगुरोर्मन्त्र सिद्धये ।
रसेन्ट्रेण यथा विद्धमयः सुवर्णतां व्रजेत् ॥
दीक्षान्वितस्तथा यात्मा शिवत्व लभते प्रिये ।।
दोक्षाग्निदग्धकर्मासौ मायाविच्छिन्नबन्धनः ॥
गतां पर ज्ञाननिष्ठां निवर्वोजस्तु शियो भवेत् ।
गतं शूद्रस्य शूद्रत्वं विप्रस्यापि च विप्रता।
दीक्षासंस्कारसम्पन्ने जातिभेदो न विद्यते ।
शिवलिङ्गे शिवा बुद्धिं कुर्वन् यत् पापमयते ।।
देवाश्मलोहसनजातिलिङ्गप्रतिष्ठितम् ।
यथोच्यते तथा शुद्धया सर्ववर्णास्तु दोमिताः ॥
येन पूजितमात्रेण चाब्रह्मभुवनान्तिकम् ।
पूजितं तेन सर्व स्याहोक्षितेन न संशयः ॥
दीक्षितस्य न कार्य स्यात्तपोभिर्नियमव्रतैः ।
न तीर्थक्षेत्रगमनैनं च शारीरयन्त्रणैः।
श्रदौक्षिता ये कुर्वन्ति जपपूजादिकाः क्रियाः ।

·कुलार्णवतन्ने
न फलन्ति मिये । सेषां शिलायामुप्तपोजवत् ।।
देवि ! दीक्षाविहीनम्य न शिदिन च सदतिः।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गुरुणा दीधितो भवेत् ॥
द्विजो यो दीक्षितः पयादन्त्यजः पूर्वदीक्षितः ।
विजः कनिष्ठ स ज्येष्ठ इति शास्त्रस्य निर्णयः ।
गुरुशक्तिसुतानाच यो भवेत् पूर्यदीक्षितः ।
गुरवस्तेन ते पूज्या नावमान्याः कथन ॥
शिष्यो दीक्षितमात्रयेद यदि वर्ग गतो गुरुः ।
एकसन्तानकेनैव पूर्णसङ्खयां समाचरेत् ॥
दर्शनेषु च सर्वेषु गुरुणा ज्ञानशालिना।
दीक्षितो यस्तु विधिना स मुक्तो नापरः प्रिये ! ।
अधिवासय पूर्वन्तु चक्रपूजापूरःसरम् ।
दीक्षया शोधयेच्छिप्पमन्यथा निष्फलं भवेत् ।।
शुइमरजातीनामादिशुद्धिविधीयते।
पादुकादिप्रदानायैः कुर्यात् पाशविमोचनम् ।।
एकान्देन दिजो योग्यः क्षत्रियो वत्सरहयात् ।
वैश्यो योग्यस्विभिःचतुर्भिः शूद्र एव च ॥
विधवायाः सुतादेशात् कन्यायाः पितुराजया।
नाधिकारी सुतो नार्यो भार्यया भर्तुरानया ॥
स्यादेदाध्ययने शूद्रो नाधिकारो यथा भवेत्।
तधैवादीक्षितथापि नाधिकारी कुलेखरि ।।
योमुर गुरुपनीच तत्गुन शक्तिसैनिकान् ।
दौक्षितान् तोपयेद्दे वि । यथाविभवविस्तरम् ।
इति ते कथितं किञ्चित् परीक्षा गुरुशिष्थयोः ।
दीक्षाभेदादिकं देवि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ।
दति कुलार्षद महारहस्से तु माझास ।

·पञ्चदश उल्लासः।
देयुवाच। कुलेश ! थोतुमिच्छामि पुरयरणलक्षणम् ।
स्थानाहारादिभेदश्च पद मे परमेखर !n
ईश्वर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां व परियच्छति।
तस्य वएमावेश मन्त्रतत्त्वं प्रकाशते ।
जययज्ञात् परो यज्ञो नापरोऽस्तीह कयन ।
तस्मानपेन धर्मार्थकाममीक्षांथ साधयेत् ।
सर्वधर्मान् परित्यज्य मन्दराज समभ्यसेत् ।
अप्रमादात् भवेत् सिदिः प्रमादादशभ भवेत् ॥
भोगापवर्गसङ्कल्पः कल्पव्रतमृते जपः ।
जपध्यानसम योग तस्माधि ! समाचरेत् ।
धाब्रह्मवोजदोपाय नियमातिक्रमोद्भवम् ।
ज्ञानाजानकतं सर्व प्रणश्यति जपात् प्रिये ! ॥
संमारदुःखभूमेय यदोच्छेत् सिद्धिमात्मनः ।
पञ्चानोपासनेनैव मन्त्रजापी व्रजेत् सुखम् ।
पूजा वैकालिको नित्यं नपस्तर्पणमेव च ।
होमो ब्राह्मणभुतिय पुरयरणमुच्यते।
यद यदन विहोयत तत्संख्या दिगुणो जपः ।
कुाहित्रिचतुःपञ्चसंख्यानं साधकः प्रिये ! ॥
कुर्वते चाइसियर्थं तदशक्तोन भक्तितः ।
न चेदङ्गं विहीयेत मन्त्री नेटमवाप्नुयात् ।
अबेयतर्विधैर्देवि ! पदार्थ: पसान्वितैः ।
मुभोजितेषु विप्रेषु सर्वं हि मफलं भवेत् ॥
मम्यसि कमन्त्रस्य पञ्चाङ्गोपासनेन च ।
सर्वमन्याच सिध्यन्ति त्वत्प्रसादास फुलेखरि।।
उपदेशस्य सामर्थात् श्रीगुरोय प्रसादतः ।
!

·थालागवतन्त
मन्त्रप्रभावशक्त्वा च मन्तमिहि: प्रजायते ।
खमन्त्राचरसयुक्तमाटकाक्षरमम्बिके ।।
पूर्वजन्मताभ्यासान्मन्त्री वा शीघ्र मिडिदः ।
दीक्षापूर्व कुलेशानि ! पारम्पयंक्रमागतम् ।
न्यायलब्धच यो मन्त्र: मच सिद्धो न मंशयः ।
मासमा जन्मन्त्र भृतलिप्या तु सम्पटम् ।
क्रमात् क्रमात् सहसन्तु तम्य मिद्धो भवेन्मनुः ।
महनं प्रजपेन्मन्त्रं माटकाक्षरसम्पुटम।
अनुलोमविलोमेन मन्वसिद्धिः प्रजायते ॥
विषध्यक्षरमंयुक्तमाटकाक्षरसम्पुटम् ।
क्रमोत्क्रमात् शतं जघा मासात् मिडो भवेन्मनुः ।
माटकाजपमात्रेण मन्त्राणा कोटिकोटयः ।
जपिता स्युनै सन्देहो यद् यत् सर्व तदुद्भवम् ।
अनेन कोटिमन्त्राणि चित्ताकुलकराणि च ।
मन्त्र गुरुजपात् प्राप्तमेकं स्यात् सर्वसिद्धिदम् ॥
यदृच्छया शुत मन्त्रदृष्टेणापि छलेन च ।
पत्रे स्थितं वा चाध्याप्य तज्जपेन ह्यानर्थवत् ॥
पुस्तके लिखितान्मन्त्रान् विलोक्य प्रजपन्ति ये।
ब्रह्महत्यासम तेषा पातक परिकीर्तितम् ।
पुण्यक्षेत्र नदीतीर गुहापर्वतमस्तकम् ।
तीर्थप्रदेशा. सिन्धूना सनमः पावन वनम् ॥
उद्यानानि विविक्तानि विल्वमूल तटं गिरे।
देवतायतन कूल ममुद्रस्य निज एहम् ॥
साधनेषु प्रशस्तानि स्थानान्येतानि मन्त्रिणाम्।
अथवा निवसेत्तत्र यत्र चित्त प्रसीदति ॥
सूर्यस्याने गुरोरिन्दोर्दीपस्य स्यन्दनस्य च ।

·पञ्चदश उल्लासः।
गोरक्षवालहक्षाणां सविधी शस्यते जपः ॥
गृहे शतगुण विन्यानो लक्षगुण भवेत् ।
कोटिर्देवालये पुरणमनन्तं शिवसनिधी॥
लेच्छदुष्टमगव्यालगातङ्गविवर्जितः ।
एकान्तपावने निन्दारहित भलिमयुते ।
खदेश धार्मिके देशे राभि निरुपदये।
रम्ये भक्तजनस्थाने निवसेत्तापसाश्रये ॥
राजान सचिवर रानः प्रभवाः पुरुपा जनाः।
दरन्ति येन मार्गेण निवसेत्तत्र मन्त्र वित् ।
जीर्णदेवालयोद्याने ग्राहे वचतलेषु च ।
नदीतडागकूपेषु भूच्छिद्रादिषु नो विशेत् ।
टोपनाथमविज्ञाय यो जपादिकमाचरेत् ।
वशाश्मधरणीदारुटणवन्नवनिर्मितम् ॥
वर्जयेदासन धीमान् दारिद्राव्याधिटु खदम् ।
तूनकम्बलवस्त्राणा सिहव्याघ्रमृगाजिनम् ॥
कल्पयेदासनं धीमान् सौभाग्यज्ञानवृद्धिदम् ।
पद्मस्वस्तिकवीरादिष्वासनेपूपविश्य च ॥
जपार्चनादिकं वायादन्यथा निष्फल भवेत् ।
हादशावर्त्तयेडुया प्रणवन्तु विमाटकम् ॥
मुञ्चत् पिलया वायु पन्तस्य रेचको भवेत
योडशावर्तन तारं पूरयेदाघमारुतम् ॥
शनकरिडया वद्धा पूरक परिकीर्तितम् ।
हादशावर्तकं तार वायुमध्ये तु कुम्भयेत् ।
गोपयेहायुवीजेन देहशोषणमौरितम् ।
पुगश पूरयेहायु विरेयापूर्य कुम्भयेत् ।
टेड दहनवीजेग देहदाइनमीरितम् ।

·वालाणवतन्त्र
पुनय पूर्ववदायु विरयापृथ्य कुम्भयेत् ।
शिवकुण्डन्निनीयोगस्यन्दनामृतधारया।
आपादमस्तक देवि ! प्रापयेत् लायन भवेत् ॥
जपो ध्यान धिना गर्भ सगर्भस्तहियथ्यय ।
अगर्भगर्भसयुक्त प्राणायाम प्रताधिक ॥
तपासि तीर्थयावाद्यमथ दानवतादय ।
प्राणायामस्य तस्यैते कला नाहन्ति पोडशोम् ।
मानौ वाचिक पाप कायिक वापि यत्कृतम् ।
तत् सर्व निर्दछौघ्र प्राणायामवयेण येn
दहाते धायमानाना धातूनाश्च यथा मलम् ।
तयेन्द्रियाणा दद्यन्ते दोषा प्रागस्य मयमात् ॥
प्राणायामविशहात्मा यट्यत् कर्म करोति हि।.
तत्तत् फन्नत्यसन्देहदप्रयत्नेन वा हातम् ॥
पागमोतीन मार्गमा न्यास नित्य करोति य ।
देवताभावमाप्नोति मन्त्रसिद्धि प्रजायते ॥
यो न्यासकवचच्छन्दो मन्त्र जपति च प्रिये ।।
विना हशा पलायन्ते सिंह दृष्ट्वा यथा गजा ॥
अक्तला न्यासजाल यो मूढत्वात् प्रजपेन्मनुम् ।
बाध्यते सर्वविघ्नश मिमंगपशुर्यथा ।
अक्षमाला द्विधा प्रोता कल्पिताकल्पितेति च ।
कपिता मालाभि लता मासका स्यादकल्पिता ॥
आदिक्षान्ताक्षरान्तत्वादक्षमालेति कीर्तिता।
अनुलोमविलोमाभ्या गणयेन्मन्ववित्तम ॥
एकैकमङ्गलीभि स्याद्रेखाभिर्दशधा फलम ।
मालाभि शतसाहस मालिन्यानन्तमुच्यते ।।
विशनि स्याइन पुष्टि सप्तविशतिभिर्भवेत् ।

·पञ्चदश उल्लासः।
पञ्चविंशतिभिर्मानं पञ्चदश्याभिचारके ॥
पञ्चाशद्भिः कुलेशानि ! सर्वसिद्धिरितीरिता।
अङ्गठेन च मोक्षः स्यात्तजनो शत्रुनागिनी ॥
मध्यमां धनदां विद्यात् शान्तिकायनामिका।
कनिष्ठा स्तम्भनाकर्षी चाहुलीषु प्रकीर्तिता ।
एतावञ्च जपियामोत्यादी सझल्पा मन्त्रवित् ।
स्थिरामनो जपित्वा च देव्यै मोदकमर्पयेत् ॥
उच्चैर्जयोऽधमः प्रोक्त उपांशर्मध्यमः स्मृतः ।
उत्तमो मानसो देवि। विविधः कथितो जपः॥
अतिहखो व्याधिहेतुरतिदीर्घ तपःक्षयः ।
अक्षराक्षरसंयुक्त्या जपेन्मोशिकपंनियत् ।।
मनसा यः स्मरेत् स्तोत्रं वचसा वा मनु जपेत् ।
उभयं निष्फलं देवि । भिन्नभाण्डादकं यथा।
जातसूतकमादी स्यात्तदन्ते मृतसूतकम् ॥
सूतकदयमंयुक्तो यो यन्त्रः स न सिध्यति।
अतस्तद्रहितं त्वा मन्त्रमावर्तयेत् सदा॥
सूतकहयामंयुक्तो यो मन्त्र स हि सिध्यति ।
मन्त्रार्थ मन्त्रचैतन्य योनिमुद्रां न वेत्ति यः॥
शतकोटिजपेनापि तस्य-मिदिन जायते।
गुप्तवीम्याच ये मन्त्रा न दास्यन्ति फल प्रिये ! ॥
मन्त्राचैतन्यसहिताः सर्वसिद्धिकराः स्मृताः ।
चैतन्यरहिता मन्त्राः प्रोक्ता वस्तु केवलम् ॥
फल नैव प्रयच्छन्ति लक्षकोटिजपादपि।
मन्त्रोच्चार कृते यादृक् म्वरूपं प्रथमं भवेत् ॥
शतैः सहसैलचेर्वा कोटिजापेन तत् फलम् ।
हृदये ग्रन्धिभेदश्च सर्वावयववर्दनम् ॥

·कुलार्णवतन्त्र
आनन्दाशु च पुलको देहावेशः कुलेखरि ।
गद्दीक्तिच सहसा जायते नात्र संशयः॥
सरुचरितेऽप्येवं मन्ये चैतन्यसम्पुटे।
दृश्यन्ते प्रत्यया यत्र पारम्यं तदुच्यते ॥
बहुकूटाक्षरो मुग्धी बद्धः क्रुद्धथ भेदितः ।
बालः कुमारो युवको वृधः प्रौढच गर्वितः ॥
स्तम्भितो मूच्छितः कष्टः संवीत: खण्डितः प्रिये ।।
मन्त्रः पराङ्मुखश्छिन्नो बधिरोऽन्धस्त्वचेतनः ।
केकर क्षुधितः लतः स्थानदुष्टश्च पीडितः ।
निनेहो विकल: स्तब्धो निर्जीव: खण्डितारिकः ।।
सप्तस्तिरस्कृतो लोढो मलिनथ दुरासदः ।
निमित्वो निर्दयो दग्धथ पलश्च भयङ्करः ॥
निस्विंशो विकृताचारः फलहोनो नितन्तनः ।
निवर्वोजी भूमितः शप्तो रूक्षः कृष्टोऽङ्गहीनतः ॥
जडी रिपुरुदामोनो लज्जिती मोहितः प्रिये !।
मन्त्येतान् मन्त्रदीपांश भावा पचाजपेन्मनुम् ।।
मिहिन जायते तस्य लक्षकोटिजपादपि।
कथ्यन्त दशसंस्कारा मन्त्रदोपहराः प्रिये ।।
जमनं जीवनं पयात्ताडन बोध ततः।
अभिषेशोऽथ विमनोकरणाम्यायने तथा ।
तर्पणं दीपनं गुप्तिः संस्काराः कुलनायिके ! ।
शापोलोढानि गास्वाणि यथा स्युनिशितानि वै ॥
मन्ताय स्फत्तिमायान्ति सस्कारैर्दभिस्तथा ।
भय इयिष्यं गाकादिविहितानि फलान्यपि।
मून गत्यवानाच गमतान्येतानि मन्विताम् ।
यणापानमयाति कुरते धर्मसञ्चयम् ॥

·पञ्चदश उत्सासः।
अन्नदातुः फल चाई कर्तुयाई न मंशयः ।
तस्मात् सर्वप्रयने न परान्न वर्जयेत् सुधोः ।
पुरथरएकाले च काम्यकर्मस्वपोखरि!
जिद्धा दग्धा पराग्नेन करी दग्धो प्रतिग्रहात् ॥
मनो दग्ध परस्त्रीभिः कार्यसिद्धिः कथं भवेत् ।
इन्दग्निरुद्रग्रहयुगवदाकदिक्पडष्टस ॥
पोडशमनुवाणाश्मितिथित्रयोदशस्वपि।
लिखेत् पोडशकोठेषु मारकार्णान् विचक्षणः ॥
खनामाद्यनरायावन्मन्त्राद्यक्षरदर्शनम् ।
मिद्वादीन् कल्पयेन्मन्त्रो कुर्यात् सिहादिभिः पुनः ।।
मिहसिद्धो जपात् सिद्धो दिगुणात् सिद्धसाध्यकः ।
सिद्धसिद्धोऽर्द्धजपात् सिद्धारिर्हन्ति बान्धवान् ।
माध्यसिद्धोऽतिसंल शात् साध्यमाथ्यो निरर्थकः ।
साध्यसिद्धो भजनात् साध्यारिहन्ति गोवजान् ॥
सुमिद्धसिद्धोऽईजपात्तत्साध्यस्तु यथोक्ततः ।
तत् सुसिद्धो ग्रहादेव सुसिद्धारि. सगोत्रहा ॥
अरिसिद्धः सुतं हन्यादरिसाध्यस्तु योपितम् ।
तत् सुसिद्धः कुम्न हन्ति स्वात्मानं इन्ति तद्रिपुः ॥
सिद्धार्णा वान्धवाः प्रोकाः साध्यास्ते सेवका: साताः ।
सुसिद्धाः पोपका जेया: शववो घातकाः स्मृताः ।।
बान्धवा नववाणैका: म्युबिषड्दशसेवकाः ।
प्रापलेपपटुप्रापरुद्रशातिवकं नरः ॥
लोकालोकपटप्रापघनघातेषु भेदिताः।
वर्णाः क्रमात् युवान्यो त रेवत्यंशगती तयोः ।
जन्मसम्पहिपत्तेमप्रत्यार' साधको बधः ।
मित्रं परममित्रञ्च जन्मादीनि पुन' पुनः ।

·कुलार्णवतन्चे
0
वाणं गौरं खुरं शोणं समोनी भेति राशिः।
क्रमेण भेदिता वर्णाः कन्यायां शादयः स्मृताः ।
लग्नी धनं वाटबन्धुपुत्रशत्रुकलत्रकाः।
मरणं धर्मकर्मायध्यया हादश राशयः॥
नामाद्यक्षरमारभ्य यावन्मन्त्रादिमाक्षरम् ।
विधा कत्वा स्वरैभिन्द्यात्तदन्यविपरीतकम् ॥
शत्वाधिक मृणं जेयमणी चेन्मन्त्रवित्तमः।
खयमयी चेत्तन्मन्त्र जपेत् पूर्वमृणो यतः ॥
पायग्निभूजलाकाशाः पञ्चाशलिपयः स्थिताः।
महौसलिलयोर्मित्रमनिलानलयोरपि॥
मात्र वैपरीत्येन मैत्र सर्वत्र चापरम् ।
परस्परविरुद्धानां वर्णानां यत्र सङ्गतिः ॥
वर्जयेत्तादृशं मन्वं नासवत् तत् कुलेखरि ।
एकाक्षरे तथा कूटे पुरे मन्वनायके ।
स्त्रीदत्ते स्वप्रलये च सिद्धादोन्नैव शोधयेत् ।
मन्त्रसिद्धोपदिष्टेषु चतुरानायजेषु च ॥
मालामन्वेषु देवेशि ! सिद्धादोत्रैव शोधयेत्।
नृसिहावराहाणां प्रासादप्रणवस्य च ॥
सपिण्डाक्षरमन्त्राणां सिडादोन्नैव शोधयेत्।
मनोऽन्यत्र शिवोऽन्यत्र शक्तिरन्यत्र मारुतः ॥
न सिध्यति वरारोहे ! लक्षकोटिजपादपि।
वादार्थ पठ्यते विद्या परार्थ क्रियते जपः ॥
ख्यात्यर्थ दीयते दानं कथं सिदिर्वरानने !।
धनार्थ गम्यते तीर्थ दम्भार्थ क्रियते तपः ।
अमेध्येन तु देहेन न्यास देवार्चनं जपः ।
होम कुर्वन्ति,ये मूढ़ास्तत् सर्व निष्फल भवेत् ॥"

·पञ्चदश उमासः।
१४३
विगमूत्रत्यागम्पादियुक्तः कर्म करोति यः ।
जपार्चनादिकं सर्वमपवित्र भवेत् प्रिये ! ॥
मलिनाम्बरयोगादिसुखदोर्गन्ध्यसंयुतः ।
यो जपत्तं दहत्याशु देवतासु जुगुप्सितम् ॥
पालस्य जृम्भणं निद्रां शुतं निष्ठीवनं भयम् ।
नीचाङ्गस्पर्शनं कोपं जपकाले विवर्जयेत् ॥
अत्याहार: प्रलापथ मजल्पी नियमाग्रहः।
प्रन्यासनञ्च लोल्यञ्च पड्भिमन्यो न सिध्यति ।
उणीपी कञ्चुकी नग्नो मुक्तकेशो गणीकृतः ।
अपवित्रीत्तरीयस्तु निर्गच्छन्न जपेत् प्रिये ! ॥
साध दुःखं टणच्छेदं विवादं वा मनोरथम् ।
वहिः स्वदेहवासच जपकाले विवर्जयेत् ॥
शान्तः शुचिर्मिताहारो भूगायो भक्तिमान् वशी।
निईन्दः स्थिरधीमौनी संयतात्मा जपेत् प्रिये ! ॥
विश्वासास्तिक्यकरुणाथदानिष्ठमनिथयैः ।
सन्तोपौत्सुक्यधर्मादिगुणैर्युक्तो जपेवरः ॥
सुगन्धिपुष्पाभरणवस्त्रादिभिरलङ्गतः ।
तस्य हस्तगता सिद्धिर्नान्यस्य जपकोटितः ।
तनिष्ठम्तहतप्राणस्तच्चित्तस्तत्परायणः ।
तत्पदार्थानुसन्धानं कुर्वन् मन्त्र जपेत् प्रिये । ।
जपात् थान्तः पुनायेत् ध्यानात् यान्तः पुनर्जपेत्
इति ते कथितं किश्चित् पुरशरणलक्षणम् ।
समासेन कुलेगानि ! किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥
कति कुलाये महारस्य परशरपकचन माम पञ्चदा उल्लास।

·पोड़श उल्लासः ।
देव्युवाच। कुलेश श्रोतुमिच्छामि करुणामृतवारिधे ।
काम्यकम्र्मविधान वद मे परमेश्वर !
ईश्वर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां व परिपृच्छसि ।
तस्य श्रवगामात्रेण प्रयोगनिपुग्णी भवेत् ।
मन्त्री विशुदयः पूक्तिपिपयान्वितः ।
चोप्रासादपरामन्त्र तत्त्वनच जपेत् प्रिये ! ॥
दशांश जुहुगादेवि ! संस्कृते व्यवाहने ।
दशांशं तर्पयद दुग्धैः सलिलैः शालितगडुलैः ।
गन्धपुष्पाक्षताकल्पधनवसादिभिः प्रिये !!
সয়নাবলী।
तोषयेद् योगिनोचनं यथाविभवविस्तरैः।
एवं न्यासजपध्यानसहोमार्चनतर्पणः ।
मन्त्रसिक्षमनुर्देवि ! साक्षात् परशियो भवेत् ।
ततः स मनसोऽभीष्टान् प्रयोगान् कुम्ननायिके ।।
मन्तणानेन मतिमान् साधयेद्भक्तियुक्तये।
सिद्धमन्त्रस्य सिध्यन्ति पर कर्माणि न संशयः ॥
नैव सिध्यन्त्यसिद्धस्य देवताशापमाप्नुयात् ।
काम्यप्रयोगकर्तृणां परलोको न विद्यते ॥
प्रयोगसिदिरवैषां फलमन्यन्न कारयेत् ।
एकस्यापि विधानस्य न कुत्रापि फलदयम् ॥
देवेशि । दृश्यते तस्मात्रिकामो देवतां यजेत् ।
होमतर्पणमन्त्रादौर्नानाध्यानविशेषकैः ।।
प्रात्मनच परस्यापि पट्कर्माणि समाचरेत् ।
नक्षमेकं जपेन्मन्त्र न्यासध्यानसमन्वितः ॥
प्रयोगदोपशान्यर्थमात्मरक्षार्थमेव च ।
.

·पोड़श उल्लासः।
१४५
नचेत् फलमवाप्नोति देवताशापमानुयात् ॥
दिनमायर्तकरणयोगमचन्त पञ्चमम् ।
दीपेशकुलचक्राणि ज्ञात्वा कर्माणि साधयेत् ॥
ऋषिच्छन्दोदेवतागन्यासध्यानानादिकम् ।
वीज शक्ति कोलकच्च जात्वा मन्त्राणि साधयेत् ॥
मन्त्रविद्याभदनिद्रा व्योग्नि व्योमादिपञ्चकम् ।
स्त्रीपुंनपुंसकादींय जात्वा कर्माणि साधयेत् ॥
पञ्चशुद्धग्रासनप्राणायामाद्यासाच्यमालिका।
दोषसंस्कारशुद्यादि ज्ञात्वा कर्माणि साधयेत् ।
तवैवासन दिग्बन्धनाडीवधादिसङ्गतिम्।
देवताकालमुद्रादि ज्ञात्वा शृणु वरानने ।।
साध्यसाधककर्माणि लेखनोद्रव्यपञ्चकम् ।
स्थानं तत्त्वप्रमाणञ्च नात्वा कर्माणि साधयेत् ॥
उत्पत्तिवसनावर्णमूर्तिसंस्कारसंस्थितम् ।
कुण्डं तद्रव्यसलादीन् ज्ञात्वा होम समाचरेत् ॥
अग्निप्रभा धूम्रवर्णध्वनिगन्धशिखाकृतिः ।
व्रतचेष्टादिकं ज्ञात्वा कल्पयेत्तु शुभाशुभम् ॥
मन्त्रतत्त्वानुसन्धान-देहावेशादिलक्षणम् ।
मन्त्रोच्चारणभेदच नात्वा कर्माणि साधयेत् ॥
मण्डलं सकलं द्रव्य,शुदिगन्धाष्टकादिकम् ।
दीक्षाकामप्रदानादि ज्ञात्वा दीक्षां समाचरेत् ॥
नित्यं नैमित्तिक काम्यं नियमें नाम वासनाम् ।
पूजाधारणयन्वादि जात्वा कर्माणि साधयेत् ॥
पूजाग्रहप्रवेशादि कुलपूजादिलक्षणम् ।
कुलद्रव्यादिसिद्दिश्च जावा पूजां समाचरेत् ॥
अन्तर्यागं वहिर्यागमादिस्थापनादिकम् ।

·१४६
फुलार्णवतन्ने
पसपुष्पावलि देयि । जात्वा कार्माणि माधयेत्
पवाधारादिकशतं द्रष्य कामकन्नात्मकम् ।
वटुकादियनि देयि ! जात्या कर्माणि माधयेत् ।
कुन्नाकुलाप्य गमन गतिभेदश लक्षणम् ।
शमलवपसंयुक्तस्तोमम्काराचनाटिकम् ॥
दैवि ! ममोगकाल मात्वा शक्ति परिग्रह।
पानमैदफलोसामप्रमाणाम्बतिलक्षणम् ॥
तत्त्ववयम्य स्वीकारं ज्ञात्वा कुन्नसरां पिवेत् ।
चकप्रवेशं प्रगति स्थिति निर्गमनं प्रिये !"
योगिनीयोगटादि जावा भवति कोलिका
रन्युशासनकालञ्च कुलदीपनिवेदनम् ॥
शान्तिस्तवादिपठनं जात्वा स्यात् कुनदेशिकाः ।
मिथुनानुयहाष्टाष्टपुष्पिणी कन्यकानाम् ॥
विशेषतिथिपूजाश्च शात्वा कर्माणि माधयेत् ।
श्राम्नायभेदं सदीचं पुप्पसहोचमेवच ॥
गुरुवयं सम्प्रदाय जात्या कर्माणि माधयेत् ।
यौतविद्याकुलाचारं मनुभेदय पादुकाम् ॥
चरणवितयं देवि ! जाला कार्माणि साधयेत्।
खाधिकस्य समन्यूनकोतिकाराधनकमम् ॥
सिद्धिमुद्राधरा दि जात्वा कर्माणि साधयेत्।
गुर्वग्निप्रेतसंस्कारं अन्त्येटिं दिग्बलिक्रमम् ॥
मोक्षदोपविधानादि जात्वा कर्माणि साधयेत् ।
इत्याद्या: कथिता: किञ्चिबिशेषाः वुलनायिके ! ॥
सर्वेषामपि मन्त्राणां विधिः सावरणकसः ।
मल्लाः पुरुषदेवाः स्युर्विद्या स्त्रीदेवता प्रिये ! ॥
सत्ताः पुंसो इंफड़न्ताः प्राये प्रति दक्षुिणे।

·पौड़श उल्लास
प्रबुध्यन्तेऽग्निजायान्ता विद्या स्वीदेवता प्रिय !
यामे प्राणे प्रबुध्यन्ते नमोऽन्ताः स्युनपुंसका।
माडीयगते सर्वे मन्या बोधं प्रयान्ति च ।।
शान्तिके मनवः सौम्या भूयिष्ठेन्दसताक्षराः ।
खाहान्ताः स्युर्वियच्छायाः क्रूरकर्माणि साधयेत् ।
सिद्धिपुरी वरो दुःसं हुं फट् चैव तु मारणे।
स्तगाने च नमः प्रोता स्वाहा शान्तिकपीरिक
होमतर्पग्णयोः स्वाहा न्यासपूजनयोनमः।
मन्दान्त योजनान्त्री जपकाले यथा स्थितिः ।
शान्तिक राजतं ताम्म्र भूर्जपवन्तु वश्यके।
सर्वकार्येषु सौवर्ण' क्रूरै स्यात् प्रेतकर्पटम् ॥
विगन्ध भान्तिके प्रोता पश्चगन्धन वश्यक।
सर्वकार्येष्वष्टगन्धं क्रूरे चाष्टविषाणि च ।।
शान्तिके लेखनी दूर्वा वश्यादी शिखिचिएका।
खग्रह शान्तिकर्म स्यावश्यायं चण्डिकालये।
सर्वकार्य देवग्टहे श्मशाने ऋरकर्म च ।
लक्षणान्येवमादीनि ज्ञात्वा गुरुमुंखात् प्रिये !!
सर्वकर्माणि कुर्वीत मन्त्री तत्तत्फलाप्तयें।
मूले प्रासादवीजञ्च तरुणादित्यसन्निभम् ॥
उत्तमाने परावो चन्द्रायुतसमप्रभम् ।
परस्परजनस्पर्शजनितानन्दनिर्भरः ।
मूलादिब्रह्मरन्धान्त अनवच्छिन्द्रपिभिः ।
परमामृतससितौः सिमामापादमस्तकम् ।
प्रात्माने भावयेत्रित्य स भवेटजरामरः ।
एवं ध्यात्वा कुलेशानि ! सर्वकर्माणि साधयेत् ॥
सिध्यन्ति तरसा देवि ! नात्र कार्या विचारणा।
!

·१४८
सुमार्पयतचे
न्यासभेदं प्रवक्ष्यामि मर्वमिधियारं प्रिये ! ॥
ईप्सिते लभते येन पृजाहोमाटिक पिना।
स्थाने मनोहर देयि ! साधक: म्बिरमानमः ॥
स्थितो महामने ध्यायेत् गुरुवन्दनपूर्यकम्।
मस्तकस्थितमम्पूर्णचन्द्रमण्डनमण्डन्नम् ॥
श्रीप्रामादपराधीजं पीड़ास्वरमंयुतम् ।
राजस्कटिककर्पूर कुन्देन्दुधयल प्रिये ! ॥
सचन्द्रविममनातसुधानावितविग्रहम् ।
प्रात्मानं भावयेत्रित्व नियलेनान्तरात्मना।
सर्वाभीटं विलोक्त थीभद्रप्राप्तिकारणम् ।
श्रीप्रासादपरामन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥
तरुपोलाससहितो मण्डलं पूजयेत् प्रिये !।
अपमृत्युमहारोगजरामरण भयम् ॥
ग्रहापस्मारवेतालभूतोन्मादादिजं भयम् ।
जित्वाधिव्याधिरहितः पुत्रपौत्रसमन्वितः ।
जीवेदपंगतं साई पूजितः सर्वमानवैः।
अश्रुतं बुध्यते शास्त्र कविता निर्मला भवेत् ॥
चिन्मये रोचते साक्षान्नाव कार्या विचारणा।
ज्वरोन्मादादिरोगेषु जपेच्छिरसि चिन्तयन् ॥
शूलवातव्रणान्यमूत्रहाच्छादिसम्भवे ।
तत्तत्स्थानेषु सम्पृष्ट्वा पूर्ववञ्चिन्तयन् जपेत् ॥
महारोगेषु जातेषु सर्वाङ्गेषु विचिन्तयेत्।
तत्क्षणाच्छान्तिमायान्ति रोगाः सर्वे न संशयः ॥
देहेन्द्रियेषु यो ध्यायेल्लभेदिन्द्रियसौठवम् ।
यत्र वीज स्मरेत्तत्र तत् फलं लभते ध्रुवम् ।
सदा यचिन्तयेन्मूट्टि स भवेदजरामरः ।

·१४८
3
थोड़ग उल्लासः।
सयरोगाहरणं विद्यारोग्यमदं प्रिये !
प्रमात्परतरं कालं नास्ति सत्य न संशयः।
सात्त्विकध्यान देवि ! फलमेतदुदीरितम् ॥
शान्तिकर्माणि सर्वाणि विधिनानेन कारयेत् ।
विधिनानेन देवेशि ! सोभाग्यमतुलं लभेत् ॥
हादशाधारपद्मे दादशवरसंयुतम् ।
वोज सञ्चिन्तयेदयस्तु स भवेदनरामरः ।
यडाधारेषु षा दीर्घयुक्त वीजं विचिन्तयेत् ।
पडाधारस्वदेवीमिः पूज्यते कुलनायिके ! ।
हृत्पद्मकर्णिकामध्ये सूर्यमण्डलसंस्थितम् ।
पराप्रासादवोजन्तु तरुणारुणसन्निभम् ॥
जवाबन्धूकसाशं पद्मरागप्रभोज्ज्वलम् ।
पञ्चविंशतिभिः स्पर्शाचरैर्वाचान्तमम्मिक !
तत्प्रभापटलच्छायाव्यक्तोकतजगत्त्रयम् ।
श्रात्मानच सारेदेवि ! निथलेनान्तरात्मना ।
पराप्रासादवीजन्तु तरुणोझाससंयुतः ।
अष्टोत्तरसहस्रन्तु मण्डलं प्रजपेत्सुधीः ।
देवदानवगन्धर्वसिद्धकिन्नरगुह्यकान् ।
विद्याधरान् मुनीन् यक्षान् नागानसरसः स्त्रियः ।
सिहव्यातोरगेन्द्रादोन् न्यासदुष्टमृगानपि ।
चश्यान् करोत्यसन्देह कि पुनर्मानवादय ॥
महदेवयमाप्नोति स्वर्गभोगादिकं प्रिये !।
यस्य मूर्ति स्मरन् जप्यात् स वश्यो जायते हठात् ।
राजसध्यानज देवि ! फलमेतदुदीरितम् ।
वश्यकर्माणि सर्वाणि विधिनानेन कारयेत् ।
मीनप्रयकर टेवि । सर्वैश्वर्यफलप्रदम् ।

·बालार्णवतन्दै
!
अस्मात् परतर ध्यानं नास्ति सत्यं न संशयः।
लिखेत्रिकोणं पट्कोणं अष्टारश्च महीपुरम् ।
मूलमन्त्र लिखेन्मध्ये साध्यनामसमन्वितम् ।
पटकोणेषु षडङ्गानि विलिखेत् परमेश्वरि ।
केशरेषु स्वरानष्टौ वर्गान् पत्रेषु पार्वति ! ॥
भूरहस्य चतुःकोणे विलिखेन्मूलमम्बिके ।
पञ्चवर्णरजोभिय शुभदृष्टमनोहरम् ।
एवं यन्त्र समालिख्य विधिवन्मन्त्रमुत्तमम्।
एकदिविषट्स चतुःकलसान् स्थापयेत् प्रिये !
मध्यादिचतुरस्रान्तं हात्रिंशत्कलसान् प्रिये !!
अथवाष्टादशेशानि । सप्त वा दश वा प्रिये !॥
चतुरो वाप्यधैक वा कुर्यात् साधकसत्तमः ।
अस्थिरतशिरातन्तुसंयुतं रुधिरं जलम् ॥
चर्मवस्त्रासनं कूर्मनारिकेलपानं शिरः ।
मन्त्र पानसमायुक्तां यजेत् कलसदेवताम् ।
सावित्री नापराङ्गानि मातरो भैरवान्विताः।
विदितागुरुविनेन दुर्गाक्षेत्रपतीन् प्रिये ! ॥
कलसेषु समभ्यर्थ विधिवन्मन्त्रमुत्तमम् ।
अभिषिञ्चत् प्रियं शिष्टं सर्वपापप्रणाशनम् ॥
पायुः योकान्तिसौभाग्यविद्यारोग्यधनं भवेत् ।
राजाभिपित्तो लभते चतुःसागरगां महीम् ॥
अकिञ्चिनोऽभिषिक्तञ्च महदैखर्यमाप्नुयात् ।
बहुनान किमुक्तोन त्रिपु लोकेषु मन्त्रिधाम्॥
अनेन मन्त्रराजेन नासाध्य विद्यते क्वचित् ।
जहानायकनिष्ठातः पराप्रासादमन्त्रवित् ।
कुम्नार्णवार्थतत्वनो जीवन्मुक्त; कुलेश्वरि !।

·थोड़श उसासः। २५१ VIDYA INHATA BH. SN....... . खतीथै नान्यसोथै वा जलमध्येऽपि था वसन्, पराप्रासादमन्त्रनो मुसा एव न संशयः । दिक्पीठचेत्रमुद्रादिहचवलीमठादिकाः पूर्वभैरवदेव्यय जर्डाम्नायस्य पार्वति !! नित्यकारस्करोन्मत्तकण्टकीविप्रदण्डिभिती अस्थिकण्टकक्षायैस्तदा न शुभकारणम् । LIBRARY वटुकैः कृष्णवर्णय समित्यत्रफलार्णयैः । ग्रहधूमचितागारविकटम्नचिताननैः । उन्मत्तरसससितः पिधा सम्यक् प्रसेचितैः । साध्यपादरजोभिय चिताभस्मसमन्वितैः । साध्यप्रतिकति कुर्यादेकनक्षत्र क्षजाम् ॥ सम्यक् प्रतिष्ठितप्राणान् कुण्डस्योपरि चिन्तयेत्। एखनेत्तत्प्रतिमा मन्त्री कुण्डस्याधी यथाविधि : मलीमसेन मनसा चाग्रदृष्टिरमर्षणः । चितानले रिपुतरसप्तकाष्ठसमेधिते ॥ तद्रव्यैर्जुहुयाद्देवि ! विधिवन्मन्त्रवित्तमः । कुयाविषमुच्चार्य मारणादि न संशयः । शान्तिके सात्त्विकं देवि ! श्वेतवर्ण विचिन्तयेत् । योऽन्यथा कुरुते मोहात् स भवेद्दे वतापशुः ।। तस्माद्देवि ! महापोदान्यासं पूजाबलिं सुधीः कृत्वा कर्माणि कुर्वीत नान्यथा वीरवन्दिते । मूलाधारसरोजान्तं वह्निमध्यगतं प्रिये !! पराप्रासादवोज तत्कल्पान्ताग्निसमप्रभम् ॥ प्रतिलोमस संवीतं दशभिर्व्यापकाक्षरेः । स्वयं कालानलसमः सर्वभूतभयङ्करः ॥ दक्षिणाशामुखो भूत्वात्युग्रदृष्टिमलीमसः । । - ।

·१५२
कुलाणवतन्य
यौवनौलाससहितः पराप्रासादमंजकम् ॥
मन्त्र मण्डलकं जम्यादटोत्तरसहस्रकम् ।
अनिष्टकारिणः सत्त्वानियताशयकारिणः॥
हथालेशकरान् क्रूरान् सपाविनकारिणः ।
भूतोग्रग्रहवेतालान् पिशाचान् यक्षराचसान् ॥
इत्यादिदुष्टजन्तूंय सदा लगकरान् परान् ।
तहङ्गिमध्यपतितानिर्दग्धांथ विचिन्तयेत् ॥
क्षणेन नाशमायान्ति शलभा इव पावके ।
यस्य भूद्धिं स्मरेद्दोजं स मृत्युमधिगच्छति ॥
ध्यानेनानेन देवेशि ! कौलादीनपि नाशयेत् ।
इति ते कथितं किञ्चित् काम्यकर्मावधि प्रिये ।।
समासेन कुलेशानि ! किम्भूयः थोतुमिच्छसि ।
अति कुचारवे महारहस्से काम्य कर्मविधान नाम पोडश सल्लास
सप्तदश उल्लासः ।
देव्युवाच । कुलेश । थोतुमिच्छामि गुरुनामादिवासनाम् ।
तत्त्वं कुलपदार्थानां वद मे परमेश्वर ! ॥
देखर उवाच । शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
तस्य श्रवणमात्रेण कुलनानं प्रवर्तते ।
गुशव्दस्त्वन्धकारः स्याद्रुशब्दस्तनिरोधकः ।
अन्धकारनिरोधवादगुरुरित्यभिधीयते ॥
गुधागमात्मतत्त्वान्धनहाना बोधनादपि।
रुद्रादिदेवतारूपाट् गुरुरित्यभिधीयते ॥
स्वयमेवाचरैच्छियो नाचार स्थापयत्यपि।
प्राचिनोतीह शास्त्रार्थानाचार्यस्तेन कथ्यते ।

·सादा उन्लासः ।
१५३
प्राचारवशमापनमध्यापयति यः खयम् ॥
यमादियोगसिदत्वादाचार्य इति काथ्यते ।
प्रात्मभावप्रसादात्तु रागहेपादिवर्जितात् ॥
ध्यानकनिष्ठचित्तत्वादाराध्य इति कथ्यते ।
देवतारूपधारित्वाच्छिष्यानुग्रहकारणात् ॥
करुणामयमूर्त्तित्वादेशिकः कथितः प्रिये !।
स्वान्तशान्तसुसम्मौलपरतत्त्वार्थचिन्तनात् ॥
मिथ्यानानविहीनत्वात स्वामीति कथितः प्रिये ! ।
मनोदोपादिदूरत्वा तुयादादिवर्जितात् ॥
ययादिप्राणेपु सदृशात् दृश्यत्वाच महखरि!।
श्रीमोक्षशानदाटत्वादात्मब्रह्मनिरोधनात् ॥
स्थगिताज्ञानचित्तत्वात् श्रीनाथः कथित: प्रिये ।।
देशकालविरोधेन वर्तमानात् कुलागमे ।
वशीकृतजगजीवाहेव इत्यभिधीयते।
भवपाशप्रशमनात् टकारेणन्दुशेखरात् ॥
रक्षणात् कमनीयत्वाद भट्टारक इतोरितः ।
प्रगुप्तागमवेदान्तरहस्यात्मनिपेवणात् ॥
भक्तिमुक्तिप्रदानाञ्च प्रभुरित्यभिधीयते ।
योनिमुद्रानुसन्धानात् प्रस्फुरन्मन्त्रभैरवात्
गीर्वाणगापूज्यत्वाद्योगोति कथितः प्रिये !।
मगदुःखपरित्यागो यत्र कुवाथमाथयात् ॥
मिथ प्रात्मानुसन्धानात् संयमीत्यभिधीयते ।
सत्त्वरूपस्य मननात् परिवादादिवर्जितात् ॥
स्वीकारात् शुभकार्याणां तपस्वोत्यभिधीयते ।
अमरत्वावरेण्यत्वाडुतसंस्कारबन्धनात् ।।
तब यस्यात्मबोधत्वादयधतोऽभिधीयते ।
॥

·कुलाणवतन्
वीतरागमदलशकोपमात्सर्यमोहता।
रजस्तमोविदूरत्वाद्दौर इत्यभिधीयते ।
कुलं गोत्र समास्यातं तच शक्तिशिवोद्भवम् ।।
येन मोक्ष इति जान कौलिकः सोऽभिधीयते ।
अकुलं शिवतामुक्त कुलं शक्तिः प्रकीर्तितम् ॥
कुलाकुलानुसन्धानानिपुणाः कोलिकाः प्रिये ।।
सारसंग्रहणाचैव धर्मकर्मप्रवर्तनात् ॥
करणग्रामनियमात् साधकः सोऽभिधीयते।
भजनात् परया भत्त्या मनोवाकायकर्मभिः ।।
सरत्यखिलदुर्गाणि तमाङ्गत ईतीरितः ।
शरीरमर्थ प्राणांच सदगुरुभ्यो निवेद्य यः ॥
गुरुभ्यः शिक्षते योग शिष्य इत्यभिधीयते।
योनिमुद्रानुसन्धानात् गिरिजापादसेवनात् ॥
विलोनोपाधिविभवादयोगिनीत्यभिधीयते।
शंतकोटिमहादिव्ययोगिनीप्रतिकारणात् ।
तोवस्फूर्तिदानाच्च शक्तिरित्यभिधीयते।
स्तोकस्तोकेन मनस: परमप्रोतिकारणात् ॥
स्तोत्रसन्तारणाद्देवि! स्तोत्रमित्यभिधीयते ।
यावदिन्द्रियसन्तापमनसा संनियम्य च ।
खान्तेनाभीष्टदेवस्य चिन्तन ध्यानमुच्यते ।
चरितार्थावकाराच रक्षणादीप पार्वति !"
गरमारोखरूपाच चरण कथित प्रिये !।
विदिताखिलशास्त्रार्थसर्वधर्मनिरूपणात् ॥
दर्शनानां प्रमाणलावेद इत्यभिधीयते ।
पुण्यापुण्यादिकथनाद्राक्षसादिनिवारणार ॥
नयतत्वादिकयनाए पुराण इति कथ्यते ।

·सप्तदश उसासः।
(५५
M
शासनादनिशं देवि! वर्णायमनिवासिनाम्॥
तारपात् सर्वपापेभ्य: शास्त्रमित्यभिधीयते ।
स्मरणा निमित्तानां धर्माधर्मनिरूपणात् ॥
तिमिरोत्पाटनाद्देवि ! स्मृतिरित्यभिधीयते ।
पापपुण्यादिकाथनात् तिमिराञ्जनभञ्जनात् ।
हरणात् सर्वदुःखानां कृपानिधिरिति स्मृतः ।
अाचारकथनाद्दियगतिप्राधिविधानतः ॥
महात्मतत्त्वकथनादागमः कधितः प्रिये !।
शाकिनोगणपूज्यत्वात्तरणाद्ववारिधेः ।
परादिशक्तिसानिध्याच्छात इत्यभिधीयते ।
कौमारादिनिरोधत्वात् लयजन्मादिभाजनात् ॥
अपकुलसम्बन्धात् कौल इत्यभिधीयते ।
पाशच्छेदकराई वि ! रज्जनात् परवेजसः ।
यतिभिचिन्त्यमानत्वात् पारम्पयमितीरितम्।
संसारसारभूतत्वात् प्रकाशानन्ददानतः ॥
यशःसौभाग्यकरणात् सम्प्रदाय इतोरितः ।
आदित्वात् सर्वमार्गाणां मनोलासप्रवर्तनात् ॥
यज्ञादिधर्महेतुलादानाय पति कीर्तितः ।
संस्तुतानकमाहेन्द्रयन्वतन्वादिदैवतात् ॥
श्रौतरौप्यानवच्छिन्नात् यौल इत्यभिधीयते
आनायतत्त्वरूपत्वाचातुर्यात्मनिरूपणात् ।।
रागहेषादिशमनादाचार्य इति कोलते।
दिव्यभावप्रदानाच्च स्खलनात् कल्मपस्य च ।
दीक्षेति कथिता सर्भिवबन्धविमोक्षणात्।
अलङ्कार वाभाति कथनात् सेवनादपि ।
मायानन्दादिजननादभिषेक ति स्मृतः ।

·सप्तदश उसासः।
आत्मज्ञानप्रदानाच पिताशेषकल्मपात् ।।
तदात्मकरणावि ! अक्षताः परिकीर्तिताः।
पुण्यसंवईनाञ्चापि पापौघपरिहारतः ॥
पुष्कलार्थप्रदानाच पुष्प इत्यभिधीयते
धूतशेपमहादोषपूतिगन्धप्रभावतः ॥
परमानन्दजननाद धूप इत्यभिधीयते।
दीर्धाज्ञानमहाध्वान्ताहङ्कारपरिवर्जनात् ।
परतत्त्वप्रकाशाच दीप इत्यभिधीयते।
मोहध्वान्तप्रशमनात् चयातिविनिवारणात् ॥
दिव्यरूपप्रदानाच परतत्त्वप्रकाशनात् ।
ख्यातो मोक्षो दीप इति मोक्षमागैकसाधनः ।
चतुर्विध कुलेशानि ! द्रव्यञ्च पङ्गसान्वितम् ।
निवेदनाद्भवेत्तृप्तित्रैवेद्यं समुदाहृतम् ॥
बहुप्रकारविचरतौघविनिवारणात्।
लिप्तपापप्रशमनाइलिरित्यभिधीयते ॥
तत्त्ववयविशुद्धिः स्यात् वत्सरामावतः प्रिये ।।
तत्त्वप्रकाशहेतुत्वाचत्त्वत्रयमितीरितम् ॥
चतुर्वर्गालावासोन्मोचिताज्ञानबन्धनात् ।
कल्याणधर्ममूलत्वाच्चरकं कथितं प्रिये ! ।
प्रकाशानन्दजननात् सामरस्यप्रदानतः।
दर्शनात् परतरवस्य भानन्द इति कथ्यते ॥
पाशसञ्छेदनाद्देवि ! नवतत्त्वस्य धारणात् ।
पावनात् परमेशानि! मानमित्यभिधीयते ।।
कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा।
समीपसेवा विधिना उपास्तिरिति कप्यते ॥
पञ्चाङ्गोपासनेनेष्टदेवताप्रीतिदानतः।
१४

·१५६
कुन्नाणवतन्त्रे
पुरथरति भक्तस्य तत्पुरथरणं प्रिये ॥
अावाहनादिकर्माणि पोड़श हादशावधिम् ।
विधिनाचरण प्रोतामुपहारमिति स्मृतम् ।
सम्पूज्य सावृतं देवं पोडशैरुपचारकैः ।
स्वस्थानप्रेप प्रोक्तं मृहासनमिति प्रिये ।।
पासने सन्निवेशः स्यात् स्यायनं कुलनाधिके ।
अन्योऽन्यसम्म खापारः सनिधापनमोरितम् ॥
देवताने पडङ्गानां न्यास: स्यात् सकलौक्षतिः ।
पाच्छादन समुद्दिष्टसवगुण्ठनमीरितम् ॥
दर्शये नुमुद्राञ्च अमृतीकरणं प्रिये !।
क्षमस्वेत्वङ्गुलिः वि ! परमीकरण भवेत् ॥
स्वागत कुशल प्रश्न निगदेद्देवताग्रतः ।
पाद्यं श्यामाकदूर्वानविष्णुकान्ताभिरुच्यते ॥
जातीलवन ककोलैरुक्तमाचमनीयकम् ।
सिद्धार्थमक्षतञ्चैव कुशाग्रं तिलमेव च ॥
यवं गन्ध' फलं पुष्पमष्टानाध्य: प्रकोन्तितः।
मध्वाज्यदधिभिः प्रोतो मधुपर्कः कुलेश्वरि ॥
देहाचालनं स्नानं सुगन्धिसलिलैः सह।
चन्द्रचन्दनकस्तूरीकालागुरुभिरुच्यते ।
अष्टाङ्गप्रणिपातेन कथितं वन्दनं प्रिये ।।
अतथरावरं सर्व क्षेत्रमित्यभिधीयते॥
तत् क्षेत्र पालितं येन क्षेत्रपालः स उच्यते ।
इति ते कथितं किञ्चिद् गुरुनामादिवासना ॥
समासेन महेशानि ! यो जानाति स कौलिकः।
रहस्यातिरहस्यानां रहस्योऽयं महेश्वरि ।।
अर्धाम्नायः समाख्यातः समासेन न विस्तरात् ।