·KOŠAKALPATARU
OF
VISYANATHA
Edited by
MADHUKAR MANGESH PATKAR, B.A., LL. B., Ph. D.
Secretary, Deccan College Sanskrit Dictionary Depit. Poona.
and
K. V. KRISHNAMURTHY SARA, Vyākarana-Vidvān,
Shastri, Deccan College Sanskrit Dict. Depli.
Poona.
FASCICULE 1
et Mat
POONA
1957

·CODE L. 14-1
First Edition, 750 Copies
December 1957
Price Rs. 20/-
[ALL RIGHTS RESERVED)
Printed by Laxirubai Narayan Chaudhari, at the Nimaya Sagar Press,
26-28, Kolbhat Street, Bombay 2, and Published by
Dr. H. D. Sankalia, for the Deccan College Post-Graduate and
Research Institute, Poona 6 (India).

·PREFATORY NOTE The work of editing the Košakalpataru of Visvanatha, the first fascicule of which is now being published, was undertaken by me many years ago. However, owing to major preoccupations I could not devote my time to the editing of the work and consequently it was entrusted to Dr.M. M. Patkar and Pandit K. V. Krishmurthy SARMA, two of my assistants in the Sanskrit Dictionary Department. Owing to various reasons the printing of the first fascicule, which was started as far back as 1948, was protracted from time to time and after a lapse of nine years we are now in a position to bring out only one fascicule of one of the most important and voluminous lexicons compiled in the Sanskrit language. Even in its partial publication the Košakalpatarı reveals its special features. It records a large number of words not so far recorded in some of the standard dictionaries of the Sanskrit language. The Kosakalpataru has, thus, a unique place in the Sanskrit lexicographical literature and I feel happy that the Sanskrit Dictionary Department has been responsible in bringing out at least a portion of this important lexicon. I have every hope that in course of time the Deccan College will be able to publish also the remaining portion of the Kosakalpataru before it is lost to scholars for ever by the destruction of the scanty manuscript material by ravages of time! -- S. M. KATRE.

·PREFACE The work and its Manuscripts. Among the important Sanskrit lexicons that were composed after A. D. 1500 special mention must be made of the Kosakalpataru ascribed to Visvanātha. The present lexicon is one of the biggest of its kind and contains more than 5000 verses. It is both synony. mous and homonymous. The synonymous part is modelled after the Amarakosa and is likewise divided and sub divided into major and minor portions such as kindas and vargas. For the classification of synonyms it follows the Amarakośct, the homonymous portion being arranged according to the number of letters under different heuds such as kavarga, ca-varga, ta-targa and so on. Besides these two main divisions the lexicon also deals separately with (a) the gender of vocables and (b) the indeclinables. So far only two manuscripts of the Rosakalpataru have boen traced from the different Manuscript libraries in India of which one complete copy exists in the Bombay Government Collection of Manuscripts deposited at the Bhundarkar Oriental Research Institute, Poona.' It is this Ms. that is primarily utilized for the psosent edition of the work and is designated 'A'. The second Ms.", which belongs to the Anap Sanskı it Library at Bikaner, is fragmentary and ends with the first i, e. the starga. kānda. From the readings recorded for the first hünda at the bottom of each page it will be seen how the two liss. considerably differ from each other. In many places the Bikaner manuscript, styled 'B', either substitutes long passages or adds to the matter in Ms. A. In addition to the two Mss, of the Kosakalpataru mentioned abore, three more Mss. of the work were reported to be existing in the Sarasvati Bhandar at Uduipur. But in spite of oar cfforts independently und also througl the Bhandarkar Oriental Roscarch Institute, Poona, the Mss. from the Udaipur 1. So 09 of A. 1883–81. This is the only manuscript of tho work recorded by Aafrecht in his Catalogus Catalogorum, I, 130. The 318. was kindly ende availablc for use through the goal offices of the authorities of the Bhandarlar institnte. 2. 1063 of the Anop Sinatust Library, Pikanos. The editors arc grateful to the authorities of the Library for leading their bo. of the Kollalpalaru for vu ·( 3 ) Library could not be procured for utilization of the present edition. Conseqnently owing to the paucity of manuscripts of the work the present edition had to be based on a single complete Ms. that was available for use Even this Ms. was found considerably defective and full of corrupt readings. In scveral places attempt has been made to construe correct readings with the help of other works and lexicons wherever it was possible to do so. The Author Viśvanātha, the author of the present lexicon was the son of one Nārāyana, who belonged to a family of physicians and lived at Devalapattana in the Vidarbha country. Dr. Gode has shown in his paper on Viśvanātha, that he was identical svith his name-sake, who was the author of two other works viz. (i) Satrusalyacarita and (ii) Jagatprakasakāvja. Visvanātha was patronized by Jam Sattarsal of Navanagar in whose praise he composed the Salrusalyacarita in 22 cantos. Perhaps after the death of some other prince and after a. D. 1608 Visvanātha sought the patronage of some other prince and after A. D. 1629 be found a patron in King Jagatsimha, son of Karnasijiha, of Udaipur (Mewar) and wrote another kävya called the Jagatprahcīsakāvya in honour of his patron between A, D. 1628 and 1644. From the evidence that was available Dr. GODE is of the opinion that Viśvanātha must have conposed his lexicon Kosakalpataru prior to A. D. 1649, when he was invited to lay down the foundation of a temple at Deolia and when he was known to be a man of great literary repute, well-versed in Nyāya, Mimāṁsā, Taika, Vyakarana and other branches of Sanskrit learning. It will thus be seen that Viśranātha, who belonged to the Atri gotra and was the son of Nārāyana belonged to a family of physicians ( vaidyakulaja). He hailed fiom a place called Devalayapattana situated in Vidarbha i, e, the modern Berar. duce below a few lines from the single Ms. of the Košakalpataru, wherein we find some information about the author and the authorities quoted by him. विद्यागर्भविदर्भदेशतिलके देवालये पत्तने - श्रौत्राईन्त्यसमहणीयवरणक्षोणासुरग्रामणीः । यात्रेयः सुपवित्रचिनचरितान्तर्वाणिचूडामणिः (स) विद्यानिश्वद्यवैद्यकुलजो नारायणोऽभूदुधः ॥ ६७ : 1. For a detailed account of the author see Dr. P, K, Gode's article published in the Poong Orientalist, 13. 2. lbid, P We repro- 3 ·घाग्वीथिमी(थीभि?)रुपक[स्कृ?]तावनितलो यः सोमपीथी चिरा- दायुर्वेदमहोदधेस्तरिजुषां वायुः किलावामगः । धान्ना यस्य गदान्त[* *]पटुना नाना पुरानाप(य)वित् (?) गर्व सर्वजनीनमाशु जहितो दलो(त्रो?) सदस्रो न किम् ॥ ६८ ॥ वैदर्भीभूत ...... पद्यकठिता (?) माघदभाम्भोतिथे रुद्यन्ती मुहराशयत्सुससुधां भूमि(ना?) बुधान्यो भुविः । श्रीनारायणपण्डितस्य तनयस्तस्य प्रशस्ताभिधः सद्यो भुवि विश्वनाथ उदभूत्सेवासनाथः पितुः ।। ६९ ॥ संसार(रा)वर्वसारं सविनयमजयं भागुरी शाश्वतं च व्याहि गौड़ महेश सरभसमरणं मेदिनी नन्दिनी च । दुर्ग हेमं च याचस्पतिममरमुण( णा)दि च गोवर्धनीय रुदं चन्द्रं च मालां मतिजलधिकृत चारु हारावली च ॥ ७० ॥ शब्दार्णवं चोत्पलिनी सुभूति हलायुधं विक्रमभूपति च । कोशानशेषानदयत् विशेपीच्छेशास्य सारस्वतपूरपूतान् ॥ १ ॥ विभाव्य भूपः सुकविप्रयोगस्तिभ्यः समुञ्चीय च चारुशब्दाद् (न्?) सत्कोशकल्पद्रुम एप भूमौ कृतः कृती(ति?)प्रीतिकृतेऽस्ति तेन ।। ७२ VV. " Contents and Analysis of the Work As already stated the work is represented by a single Ms. and is being edited for the first time. It would therefore be worth while to give here the contents and analysis of the work. The entire work which mainly consists of the synonymous and hopony. mous sections is arranged as follows: I. SYARGAKANDA: Paramātmavarga 1-57 Svorgavarga 1-176 Vyomavarga 1-108 Kalararga 1-115 Dhívaiga 1-117 Nayyavarga 1-207 1-116 II. BIŪKANDA: Pșth pīvarga 1-73 Suravarga Sailavarga Vanauşadhivarga 1-65 Simhavarga 1-127 Nrvarga 1-329 Brshmavarya 1-133 Kșitraverga 1-277 Vaisyayarga 1-225 Sadrasarga 1-72 " 1-88 1-80 " " ·III. TĀTĀLAKĀNDA : LINGAVARGA: (5) Pātālavarga 1- 39 Narakavarga 1-103 Višeşyanighnavarga 1-277 Prakirņakavarga 1- 52 Dhātuvarga 1-565 Pumlingădhikara 1- 26 Strilingādhikāra 27- 78 Napuñsakalingādhikāra 78-116 Strīpumsalingādhikara, , 117-131 Pumnapumsakalingadhikära ,, 131-175 Strinapuṁsakalinga. dhikāra ,, 176-205 1-133 AYYAYASĀMĀNYASKANDIA: vy. 1.- 75 99 >> 3. 37 73 )) 32 92 25 ) >> >> 3 97 ?> 12 >> >> 97 >) > The second part is divided according to letters as follows: KA VARGA: Words ending in ka vy. kha 76- 89 ga 90-131 gha 132-138 CA VAROA: ca 1-15 cha 16- 19 ja 20- 45 jha 46 47-48 TA VARGA: 15 ţa 1- 52 tha 52-67 da 68-98 dha 93-100 na 101-173 TA YARGA: ta 1-191 tha 192-217 da ., 217-249 dha 250-289 na 289-473 Pa TARGA: pa 1- 24 25 ba 26-37 bha 38- 54 ma 55- 95 99 11 27 ?) > » 2) 99 22 7) 9 27 33 91 > 73 pha 73 1> 9 9) 9 27 ·>> 21 29 11 a) 19 9) > T8 > 7 1 Sa 73 77 » (6) ANTAÐSTHA VARGA ya 1- 93 ra 94-345 la 346-486 487-541 ŪŞMANTA VARGA sa 1- 33 34- 73 SA 74-133 ha 134-166 The analysis of the contents will acquaint the reader with the voluminous and diverse character of the lexicon composed by Visvanatha. The work is composed in a variety of metres and occasionally consists of prose passages also. In the concluding portion of the work the author gives scanty information about himself and also mentions therein few authorities which hc seems to have consulted before writing his work. These authorities are: Ajaya, Amara, Aruna, Uņādi, Utpalini, Govardhana, Gauda, Candra, Darga, Nandini (?), Bhāguri, Muheśa, Jlälā, Medini, Rabhasa, Rudra, Vācaspati, Probably Vikramādityakosa, Vyāļi, sabdārņava, Śaśvata, Samsárāvarta, Subhūti, Halayudha, Häravali, and Haima. Before concluding the Preface, it is our pleasant duty to record our grateful thanks to several persons for the help we received from them in the preparation of this cdition grateful to Dr. S, M, KATRE, Director, Deccan College, Poona, and Genoral Editor, Dictionary of Sanskrit on Historical Princi- * ples, for entrusting the work to us for being edited and published in tho Sources of Indo-Aryan Lexicography Series of the Deccan College. We are also obliged to Dr. P. K. Gode, Carator, Bhandarkar Oriental Research Institute, Poona, as also to tho autho. rities of the Anup Sanskrit Library, Bikaner, for the loan of the Manuscripts of the Rosakalpataru available in their libraries. The Manager, Nirnaya Sagar Press, Bombay, and his staff also deserve our gratitudo for the officient printing of the fascicule. We, however, apologize to the leaders for the inordinate deluy in brin. ging out the present fascicule oring to scrcral causes over which we had no control. We are M. M. PATKAR KV.K. SARMA ·[b] ॥श्रीमन्मङ्गलमूर्तिर्जयति ॥ ॥ श्रीगुरवे नारायणाय श्रीरुक्मिणीजानये नमः । श्री ॥ कोषकल्पतरुः २ " । 5 10 श्रीपीताम्बरमालम्बे निरालम्बावलम्बदम् । अजिष्णुमतयः शब्दब्रह्मरूपं वदन्ति यम् ॥ १॥ श्रीनारायणनामानमानम्य पितरं चिरम् । कोषकरुपतरं कुर्मः शर्मणे कविससदः ॥२॥ रूपभेदात्साहचर्यात्समासाद्विधितस्तथा । समुल्लसल्लिङ्गभेदैः श्लेपादौ संशयच्छिदे ।। ३ ।। खरव्यञ्जनवैचित्र्यापृथक्पृथगुदाहतैः । नामभिर्विलसद्वर्गशाखासर्गनिरर्गल. अशेषकोषकद्रन्थशिष्टनामफलोचितः । कोषकल्पतरुस्तोषं कवीनामेष धास्यति ॥ ६॥ शासानुशिष्टकविभाषितदृष्टमृष्ट- नानानवीनतरनामफलानि चिन्वन् । श्रीविश्वनाथकृतकोपसुकल्पवृक्षा- न क्षोभमेति सुकविर्नवभव्यकाव्ये ॥ ७ ॥ रूढयौगिकमिश्रवैस्त्रिधा नामा[2a.Jनि निर्दिशेत् । अन्युत्पन्नानि रूढानि यथा स्याद्गोमतल्लिका ॥ ८ ॥ संबन्धगुणकर्माद्यैर्युत्पत्त्या यौगिकानि च । परिवृत्तिसहान्येतान्यु शो भूपतिर्यथा ॥९॥ न सहन्ते परावृत्तिमिश्राणि न उदाहतिः । प्राक्पदं वडवाम्यादौ वानिध्यादौ तथोतरम् ॥१०॥ परिवत्ति न सहते गीर्वाणादौ पदद्वयम् । तस्मात्कविपथं ज्ञात्वा नामानि परिवर्चयेत् ॥ ११॥ 18 20 1 1 वर्लबदम् for °वलम्ब 9 आनस्स corrected to आनम्य by scoring the understroke. 7 खरव्यं न. Can also be read as लोत्थितः । 17 यौगिकाविध corrected to °कानि च by scoring thq undaratroko. 19 उदाहतिः for "वि. 9 ·कोपकल्पतरू [28 25 30 त्रितये त्रिषु सर्वसिन्निति लिनत्रयात्मकम् । द्वि द्वंद्वशब्दोपादाने पुंस्त्रीलिङ्गं समुन्नयेत् ॥ १२ ॥ पुंलिङ्गमादि पुंशब्दैः स्त्रीलिङ्गं वनितार्थकैः । क्लीबं चरमपण्डायैः शिष्टं लिङ्गं निषेधनात् ॥ १३ ॥ काव्यादावप्रयोगेऽपि पुंस्त्वादेर्दैवतादिषु । मदन्ति तद्विना काव्यं साधुतेत्यनुशासनम् ॥ १४ ॥ परान्मा भगवान् हंसः पुरुषः स्यादजोऽव्ययः । स्पादौपनिषदस्तत्त्वं ब्रह्माऽद्वैतं तद[25]क्षरम् ॥ १५ ॥ ओमव्ययं तथाथ स्यान्मायाऽजा प्रकृतिः प्रसूः । प्रधान वीजमव्यक्तमीशोऽसौ मायया वृतः ॥ १६ ॥ अविधासंवृते स्वात्मा क्षेत्रज्ञः पुरुषोऽतसः। इन्द्रश्च नेतनोऽध्यात्मं त्वव्ययं कीवमत्र तु ॥ १७ ॥ भवे त्रिप्वाध्यात्मिक स्यादात्मनीनं तु यद्धितम् । स्यादात्मनेऽथ क्षेत्रज्ञभिन्नोऽक्षेत्रज्ञ उच्यते ॥ १८॥ जीवजन्युं प्राणिनोऽस्मिन्नंशुमान्सत्त्वमस्त्रियाम् । क्लीवे प्रकाशार्कसत्त्वं रजो ना रञ्जकं रजः ॥ १९॥ तमं तमः प्रमोहीति त्रयो भायोदिता गुणाः । निमिर्च कारणं बीजमुपादानं निवन्धनम् ॥ २० ॥ हेतुर्नाऽथ द्वयोर्योनिर्निदानं त्वादिकारणम् । जन्यं काय जन्म-जनुर-जननान्युद्भवो भवः ॥ २१ ॥ 35 40 . 27 पुंस्त्वादे for 28 पर्वति for पदन्ति 31 मोमी ३ व्यय; प्रकृत्तिः for तिः 92 वीज for थी व्यक्त १ मी'; ऽसौ १ मायया 98 क्षेत्रज्ञपुरुषाऽतसः; may be read as above or as 'तसाः । 34 '३ इंद्रश्च; चेतनो ५ऽध्यात्म १ 35._मातादीनां for आत्मनीन अ प्राणिनी अस्मिन् .038 ..प्रकाशर्कस-वं २ रजो 39 तसं for वर्म; प्रमोद ति 40 बिज for बीज A31:41.. निदाना' fort 42 कार्य ·--62] 45 50 कोपकल्पतरुः जनितासंभवौ जन्यौ तस्योत्पत्तिः जनिर्जनी । आजन्ममव्ययं क्लीवे जन्माभिव्यापिनीह तु ॥ २२ ।। आजन्मिकं भवेऽथान्तर्जन्मिकं मध्यजन्म[3]जम् । संसारोऽस्त्री गर्भवासोद्भवः संसरणं तथा ॥ २३ ॥ पुंसि भूम्यसवो नित्यं प्राणा वातह्तौ पुनः । जीवो जिगनुः स्त्री जीवा जीवः प्राणनजीवने ॥ २४ ॥ श्वसितं श्वसनं श्वासस्सोऽन्तर्वदन आहरः । अनोच्छ्वासौ पहिर्वतौ निःश्वासः पान एतनः ॥ २५ ॥ मायुः पुमानुकारान्तः सकारान्त नपुंसकम् । पुंसि जीवितकालश्च पूर्ण तत्पूरुषायुपम् ॥ २६ ॥ आयुयसमाहारे घ्यायुपं घ्यायुपं पुनः । मायुस्त्रयसमाहारेऽथायुष्यं तत्प्रयोजनम् ॥ २७ ॥ आयुर्वृद्धिकरो यज्ञ आयुष्टोमः प्रकीर्तितः । आयुष्मान् जीवयो जैवातृकः स्याचिरजीवनः । जीवनीयं जीवहितं प्राणदं च रसायनम् । जीव्यं त्रिप्यथ जीवातुरस्त्रियां जीवनौषधम् ॥ २८ ॥ जातिर्जातं च सामान्य व्यक्तिः स्त्री पृथगात्मता । जीवात्मनो मनोमाहिधर्माधर्मादयो गुणाः ॥ २९ ॥ वितेऽन्तः[3b]फरणं मनोऽपि हृदयं हृच्चेतसी मानसम् खान्तं गूढपथोच्चलेऽलिगु तथाऽतश्चान्तरस्थोऽव्यये । 55 3 60 43 तस्मुत्पत्तिः. भाजन्गम; "पि पीहमु. 45 °को for "के both places. 48 जिगतः for 'लु, जीवप्रा 49 स्वसितवं श्वास ३ स्यो' 51 सकारान्तो 52 काल ३ : पुणे; पूषा३षम्हा 53 घायुषा । मायुष.. 54 "यायुध्य . 55 टोमः १. 58 रखीयो जीवनीवर्थ 59 समान्य ३ मता ॥ २॥ 61 वित्त for चित्ते 62 तयो for तपा; यांतरा १३ स्तोव्यये ·कोपकरूपता [68 86 70 संकल्पो नरि मानमानसकृती चिवस्थिरत्वं समा. धानं सादवधानवनार मनस्कारो हत भोगवत् ॥ ३० ॥ प्रमादोऽनवधानत्वं पुंस्याधिः स्यान्मनोव्यथा । अभिनायाशयच्छन्दा याकूतच्छन्दसी मतम् ॥ ३१ ॥ छन्दसा निर्मितं यत्स्यात् तच्छन्दस्यं विशेष्यवत् । मनोवाचोः पुनद्वद्वे प्रोक्तं वाड्मनसे इति ॥ ३२ ॥ मोक्षः स्यादपुनर्भवोऽपि च महानन्दोऽपवर्गस्तथा दुःखौघालयो महोदयद्रहः स्त्री निर्वृतिः सिद्धिवत् । मुकिर्ब्रह्म नपुंसकेऽमृतशिवश्रेयांसि निःश्रेयसम् निर्वाणं सुखमक्षरं च कथितं फैवल्यमुचैःपदम् ॥ ३३ ॥ मुमुक्षुः स्यान्मोक्षकामोऽपवृक्तस्तु स मुक्तिभाक् । वैरनिको विरागाहों योगो मोक्षस्य साधनम् । ब्रह्ममयं ब्रह्ममावो ब्रह्मसायुज्यमित्यपि ॥ ३४ ॥ [45] चतुर्वर्गो मोक्षधर्मकामार्थस्तैस्त्वमोक्षकैः । त्रिवर्गोऽथ चतुर्भद्रं तुर्यमत्र पलं यदि ॥ ३५ ॥ श्रायसं श्रेयसि भवं विशेप्यपदुदीरितम् । श्रेयः पुण्ये सूततमं गोधर्मो न स्त्री पुंसि वृपः स्यात् । धम्यं धर्मादनपेतं यचरति तु धर्म धार्मिकमाहुः ॥ ३५॥ मङ्गलधर्मा मङ्गलधर्मोपेतो धर्मी धर्मयुतः स्यात् । धार्मिणगन्ये धर्मिसमूहे धार्मिक्यं स्याद्धार्मिकतायाम् ।। ३६ ॥ 75 ६० 63 रिमनि मानसन्ती ३ 64 भोग ५ वत् 65 'प्रभादो १;धिः १ स्थान. 66 मतम् ॥ ६॥३१॥ .67 यस्यात् छंदस 70 "द्रहस्री 71 मुक्तिना इनपुंसके 73 मुमुक्षः कास्ट 74 योगो १ 75 अनसायुज्य ३ मित्सपि । 76 चतुर्वर्गा 77 त्रिवर्गो १ऽय चतुर्भदै, यदिः ३५॥ 78 श्रायसं १ 79 सुलतम१ वृपः ५ 81 धर्मा 14; धर्मा. 82 समुहे ·-109] कोपकल्पतरुः 85 90 दुरितमशुभमंहः किल्यिपं पापमधः कुकृत-कलुष-किण्वान्यत्र कृष्णैनसी स्तः । अपि वृजिनतमोघं कल्मपं न्यङ्ककण्या- णकमपि मलपङ्को पातकं कल्कमस्त्री || ३७ ॥ पाप्म यज्ञाझकौपीनं नृशंसं शमलाचमे तद्वति त्रिप्वप्यधर्म । अधर्म यश्च चरति कय्यतेऽसावधार्मिकः ॥ ३८ ॥ कुस्मलं कश्गलं पाप्मा कप्यायमानो यः पापं कर्तुमुत्सहते खयम् ॥ ३९ ॥ कष्टायमानो गहनायाँ 4b]मानः सायमाणो दुरितं चिकीर्षुः । कक्षायमाणश्च विशेष्यलिङ्गाः कृच्छ्रायमाणेन समार्थकाः स्युः ॥ ४०॥ विधिविपाकोऽपि च तत्र चित्रा- टीरः स्त्रियां स्यानिपतिर्नुकर्म । अदृष्टदिष्टे अपि भागधेय- भाग्ये च देवं भवितव्यता च ॥४१॥ दैवं भवायेषु फलं तु देवं सांदृष्टिकं तत्क्षण प्रदिष्टम् । पुमानुदर्षः फलमुत्तरं स्याद् दिष्टं मतिर्यस्य स दैष्टिकः स्यात् ॥ ४१ ॥ व्युष्टिः फलं तदादौ तु सहसोपनते त्रिषु । भवेदजापाणीयं काकतालीयमित्यपि ॥ ४२ ॥ 95 100 - 84 कुत्तत फुकैस्नैनसी 86 मलयक, पारा rubbed to पानक; "नि. 88 सद्धति निघुप्प. 89 तरति 90 फुल्मलंकमल 93 कृच्छायमाणेन ५; स्यू: 95 त्रिर्यात्यानि 97 'तम्यता1१॥४१॥ 98 दैव! 101 सान्। 102 फलं १ 103 "ताटायरम ·105 110 फोपकल्पतरा [104- ऋद्धिः संपत् संपदास्त्राधिभूति- भूतिर्लक्ष्मीर्घतिसंपत्तिनन्दाः। पुलिझोऽयं स्याद्विधियः शुमार्यो- ज्यापत्तिः स्यादापदापद्विपत्तिः ॥ ४३ ॥ आनन्द आनन्दथु-दर्प-तोपाः आमोद-मोदी प्रमद-प्रमोदौ। स्युः संमदाबादमनःप्रसादाः मुत्प्रीतिवनिर्वृतिरेवमेव ॥ ४५ ॥ रिटं हितं शर्म सुखं प्रियं च जोपं च कं शं मतमन्ययाहम् । त्रिप्पानु(5n.] कूल्येन मुखादिकारी प्रियाकरोऽसौ च सुखाकरथ ॥ ४५ ॥ सुखप्रियाद्यास्तद्वत्सु कथिता मेपलिङ्गकाः । सुखायमानो यः स्वस्य भवेत्सुखनिवेदकः ॥ १६ ॥ क्षेमकरः क्षेमकरः क्षेमकारः प्रियंकरः । प्रियकारो मद्रकारो भद्रकर इमे त्रिपु ॥ १७ ॥ क्लीवे दुःखमकं कलाकल अमानस्याऽऽमनस्ये तथा- sऽभील स्याद्गहनं प्रगाधमुदितं कष्टं च कृच्छ्रे समम् । हप्रः सूतिजकक्षसत्रमसुखं पुंस्याधिरतिः स्त्रियाम् आबाधाऽपि च वेदना निगदिता पीडा च बाधा न्यथा ॥ १८ ॥ प्रतिकालजा सा स्वादाविरावीः स्त्रियामुमे। दुःखादयोऽपि तद्वत्सु कथिता मेघलिङ्गकाः ॥ ५० ॥ 115 120 126 104 संपद संपदा; भूत्ति-। 106 पुल्लिंगोऽयं १ 107 द्विपत्तिः ॥ ३॥ 111 रेव १४ मेव । 112 हित 117 "मानों १ यः 119 'कर ७ इमे. 120 कलरतमानस्याss 121 प्रगाद 122 तृष' or नृप्र. 123 पिव 124 प्रसुति, रावी २ स्रियां; उमे ·130 195 140 .-126] कोषकल्पत कल्याणं कुशलं कल्याणं गोजागरिकं भाविकं च शुभम् । मदं भद्रं भन्दभन्दाके श्रेयो निःश्रेयसमपि भव्यम् ॥ ५१ ।। कल्याणिनेयः कल्याण्यः अपत्ये भवति द्वयोः । सौन्तेयः सूनृताया भावे कल्याणको भा5b1वेत् ॥ ५२ ॥ पङ्गलसाधुनि मङ्गल्यं स्यान्माङ्गल्यं च स्याच्चरमे भावे । सौवस्तिकमुक्कं खस्ति-हित-प्रभृतावथै लिङ्गत्रितये ॥ ५३ ॥ क्लीवे तु भद्रकरणं कृतिर्भद्रस्य या भवेत् ॥ ५४ ॥ कम्बः कम्मः कंय-कन्ति-कन्तु-कन्ताः सकयवः ॥ ५५ ॥ शुभं घुशं च शंयवः सशं भशं तशं तवः। सशं यशं तयो झुमी सुखिन्युदीरितास्त्रिपु ॥ ५६ ॥ प्रकाण्डमस्त्री नरि तल्लजोधौ मतल्लिका स्त्री च मचर्चिका च । एते समासान्तगताः प्रशस्ता- वेकोऽपि चोद्यः सुदिनं वसु स्यात् ॥ ५७ ।। ॥ इति परमात्मवर्गः॥ श्री॥॥ थी। खो!स्तविपवरो हताविपोर्च- लोकाः स्युः सुरनिलयः सुपर्वलोकः । पुंसि स्याद्रमति मुतिर्युतोऽप्युभुक्षो नाकोऽस्त्री त्रिदिवयुतो दिवा सह चौः ॥१॥ -सीलिजाऽय दिवमुसत्रिविष्टपानि झीवे खर्वदिह खरव्ययोऽखि । खर्य स्वः फलमथ तद्भवे च दिव्यम् सौवगं भवति [Ga] सौवमन्यलिङ्गम् ॥ २॥ 126 गोजागरिकं. मुभं 128 ग्नेयः१ क; 129 तेयः; of फल्याणको inserted in lover margin. 190 मंगत्य त्यांन् for सान 183 194 पुरव 135 'तवः। 142 'वर्गाः॥ ॥ 147 यानि 148 संदेहसदित ॥ पर. याप्पयोखिः । 160 ·फोपकल्पतरः [-161- -- 165 -~-- -र्भवः ॥ ४॥ 160 दिवं प्रति प्रतिदिवं समीपेऽनुदिवं तथा । । यथादिवं दिवस्तुल्ये दिविष्ठः सर्गसंस्थितः ॥ ३ ॥ देवा निर्जरसः सुराः सुमनसोऽसमा अमां बुधाः गीर्वाणा मरुतोऽमरा मखभुजः स्वाहामुजो नाकिनः । आदित्या ग्रुपदस्तथा दिविषदो लेखाश्च बहिर्मुखाः ,' स्युर्वृन्दारकपूजितावपि सुपर्या- त्रिदशादितेयविवुधान्धसः सदिवोकसो मरभिदो दिवौकसः। नरि दैवतं कचन देवता स्त्रियाम् आधिदैवजे परवदाधिदैविकम् ।। ५ ॥ देवापत्ये देवदैव्यौ देव्या दैवी सियामुभे । भवेत्सुमनसो गोत्रापत्ये सौमनसायनिः ॥ ६ ॥ सौपर्व देवकीयं स्यादिदमर्थे सुपर्वणाम् । वृन्दिष्टश्चापि वृन्दीया नाधिक्ये वाच्यलिङ्गता ॥ ७ ॥ वृन्दारकाणां भावे तु वृन्दिमा स्यान्नलिङ्गकः । देवासुरं देवदैत्यविरोधे स्यान्नपुंसकम् ॥ ८ ॥ देववर्गीय[6b]वद्देववर्गीणो देववर्यकः । देवान्देवेषु चेत्यर्थे देवत्रादिकमव्ययम् ॥ एवं बहुनाऽशेषा स्त्री निर्माल्यं सादिविस्पृशाम् ॥ ९ ॥ पिता तायः कश्यपश्च मारीचिरदितीपतिः । बहुदन्त्यदितिश्च स्याद्विकुण्ठा च तथादिती ॥ १० ॥ 166 170 151 प्रतिटीयं १॥ 152 दिवष्टः १दि, 'सस्थीतः 155 घुपद 156 स्मृत्रिंदारपजिलावपि सूपर्वभूतेनियर्भवः ॥४॥ 159 नं देवता ३२. 1622 गौना 164 बृदिष्ट 'दीया १ 165 बूंदारकाणी; 'लिंगकाः 166 'मुर यदेव.... 168 वदेव 169 बहुत्ता । शेषा, सादिदि 170 मारिचिपतिः ४ 171 दितीः४ ·-1971 कोपकल्पतरुः सूर्या विश्वे वसवस्तुपिता आभास्वरा हरा मरुतः । स-महाराजिकसाध्या गणदेवाः साधिकारकथिताः ॥ ११ ॥ विद्याधराः किंपुरुषाः पिशाचा रक्षांसि यक्षाः सुरगाथकाश्च । 175 कसुता गुह्यकसिद्धभूताः 180 : 185 कान्ता दिवो देवतयोनयः स्युः ॥ १२ ॥ विष्णौ कृष्ण-जनार्दनाऽच्युत-हरि-श्नीवत्सलक्ष्माऽजित- श्रीवत्स-क्रतुपूरुपाऽसुररिपु-श्रीश-खभू-माधवाः । वैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मुरभिदो विश्वंभरः श्रीधरो गोविन्दो गरुडध्वजो गिरिधरः पीताम्बरः केशवः ॥ १३ ॥ विष्वक्सेन-पुराणपुरुष-वगन्नाथाऽजयेन्त्रानुजो- पेन्द्राऽधोक्षज-नन्दनन्दन-हृषीकेशा [Ta] भरुः केशिहृत् । पहिन्दुः शतबिन्दु-मैन्ददमनौ माहीं बलिध्वंसनश् चक्री कौस्तुभभूपणो नरकमित् कंसान्तकः साल्वहृत् ॥ १४ ॥ गदाग्रज-गदाधराऽज-विधुपुण्डरीकेक्षणा नरायण-चतुर्भुजाम्युनिधिशायि-नारायणाः । त्रिविक्रम-सनातनी लरकृदेधन विट्टलो मुकुन्द-वनमालिनी कमलनाम-दामोदरौ ॥ १५ ॥ पृश्निगर्भ-शतधाम-बनवो देवकेय-यदुनाथ-वेधसः । वासुदेव-जलशायि-वासवः कैटभारि-मधुवैरि-जिष्णवः ॥ १६ ॥ पाञ्चजन्यधर-विष्टरश्रवो- विश्वरूप-यमलार्जुनान्तकः। राहुभेदि-शिशुपालहृदय- ग्रीवहृच्छकटहृवलानुजाः ॥१७॥ 190 195 172 या १२ विश्वे १३ वसप - स्तृपिता ३६ 177 दियो १; योनयः। आभाखरा ६४ हरा ११ महंता ४९ 182 विद्यकेन न पुजगेन्द्रा 173 राबिर २२ साघ्या २२ 184 पबिंदुःः मानी 174 विद्याधराः पुरुषाः १ पिशाचा १ 186 गदाग्रज- 175 रक्षतिपक्षाः १ गुरगाथा १५ 187 "निवि० 170 सूता गुधक सिद्धगुतार " } 193 कैटभारि भो..२ ·200 205 कोपकल्गतः [198- शम्भु-पाकपि-शौरि-वजनाथाः पूतनारि-दाशाही । पाण्डवपाता-पोता धृत्वा वाणान्तकः शतावर्तः ॥ १८ ॥ कुमोदकः वर्णविन्दुः सोमसिन्धुः पुनर्वसुः । जहुभूमिधरो धेनुकारिश्चाणूरमर्दनः ॥ १९ ॥ अपराजितगोपेन्द्रमायकोफाम्बुजेशयाः। कालीयदमनस्तद्वन्मुञ्जकेशी सु!rbयामुनः ॥ २० ॥ वसुदेवोऽस्य जनको दुन्दुरानकदुन्दुगिः । भूकश्यपोऽथ देवक्या वैकुण्ठा दैवकीत्यपि ।। २१ ॥ स्यमन्तको हस्तमणिः कौस्तुमोऽस्योरसि स्थितः । आपादलम्बिनी माला वनमाला गले स्थिता ॥ २२॥ चक्रं सुदर्शनोऽस्त्री स्यानन्दयन्तस्तु नन्दकः । अस्यासिरथ शारङ्ग शाङ्ग व धनुरीरितम् ॥ २३ ॥ शलो हरेः पाञ्चजन्यो गदा कौमोदकी तथा । श्रीवत्सोऽको भृगुपदं पुरं वैकुण्ठमुच्यते ॥ २४ ॥ सौपर्णेय-सुपर्ण-सर्पभुगहिद्विट्-तार्क्ष्य-वजानन- खर्गङ्गामृतहारि-काश्यपि-गरुत्मत् सूरसूतानुजाः ॥ २५ ॥ तद्वच्छात्मलि-वजेतृगरुडा बीन्द्रः शिलौका विराट् कामायुहरिवाह उन्नतिपतिः स्याद्वैनतेयस्तथा ॥ २६ ॥ हरिप्रियाऽम्मोनिधिजा....श्रीः लक्ष्मीन्दिरा पङ्कजमन्दिरा श्रीः । लक्ष्मीश्च लक्षी तरला रमानाम् आलोकमाता कमलाया सा ॥ २७ ॥ इन्द्री चुपाकपायी ई श्रायं [Bal श्रीदैवते त्रिषु । वैदर्मी रुक्मिणी कृष्णभार्या प्रद्युम्नसूरपि ॥ २८ ॥ सत्या तु सत्यभामाऽन्या मुरली तु पुरंदरा ॥२९॥ 210 215 220 9 199 वाणांतक: 203 धुयामुनः ॥ २०१॥ with देवनागरी scored out 204=Kalpadru. 8.2.26. दुन्दरानर. दुमिः । 205 देवकी लिपि 207 ओदलं... 209 शाईच 210 पाचजन्यो १; कौमोदकी १ 211 पदं २ 913 गरम 914 वीना" 915 ईरी'; पाहनुन्नतिपत्तिः, 219 मलाग्या सा. 920 ई २१ 222"दरा २ ·११ 225 230 935 -2481 कोपकल्पतरः कन्दर्प-दपक-रतीधर-शूर्पकारि- प्रद्युम्न-मन्मथ-मनोज-खरु-खना ३: । पञ्चेषु-पुष्पशर-हृच्छय-शम्बरारि- मीनाक-मार-मकरध्वज-रौक्मिणेयाः ॥३०॥ मधुसारथि-मधुसखो मधुदीपो मदनः स्मरो मनसिजः कमनश्च । विपनाशुगः कुसुमकेतन-फन्तू- रमकश्च काम-कमलासुत-गृत्साः ॥ ३१ ॥ इध्मः संकल्पजोऽनङ्गो-रागरज्जुरनन्यजः । कलाकेलिर्जराभीर्वङ्गजौ शृङ्गारजो गवः ॥ ३२ ॥ उन्मादनः शोपणश्च तापनः स्तम्भनस्तथा । संमोहनश्च कामस्य पञ्च वाणाः प्रकीर्तिताः ॥ ३३ ॥ केलिनचिरतिः प्रीतिरेव स्यात्सम्बरो रिपुः । शूर्पकः सूर्पक्रश्चान्यो नन्दनो रिश्यकेतनः ॥ ३४ ॥ ऋप्यकेतु-विश्वकेतुरनिरुद्ध उपापतिः । आयायनो ब्रह्मसूः स्यादूपा तूपा च [8b] वागजा ॥ ३५ ॥ मत्स्यादयस्तु हयंशा आदिमीनस्तु शसहृत् । घेदोद्धारकरश्चैव परिवर्तस्तु कूर्मराट् ॥ ३६ ॥ स्थिरदंष्ट्रो हिरण्याक्षच्छेदी श्वेतवराहकः । हिरण्यकशिपुच्छेदी प्रहादाहादकारकः ॥ ३७॥ नरसिंहः स्तम्भजन्मा वामनो बलिराज्यहृत् । उरुक्रमो भार्गवे तु रेणुकेयकुठारिणौ ॥ ३८ ॥ जामदग्न्यः क्षत्रकालः शम्भुमिप्योऽर्जुनान्तकः । तक्षः परशुरामश्च रामः स्यात्पशुरामवत् ॥ ३९ ॥ कौसल्यामुत-रामचन्द्र-रधुपाऽहिल्याघहृन्मैथिली- नाथा दाशरथिर्दशास्यदमनो बाल्यन्तको राघवः । 224 सखजा 236 सूर्पक २ थान्यो रिश्य 225 शवरारि हस्थ्य 238 ब्रह्मसू१, बागजा ३॥ ३५॥ 228 स्परो । स्वरो for मारो 239 य्यंशा १. 230 रमकर्च; गृन्साः for गृत्माः | 210 कर ३४; "राद ॥ २६ ॥ 238 दोपण १८ तापनातंभन१तथा 219 कारताः1३७. 231 पंचवाणाः 213 जन्मा४ 235 केविनोच; सा; सम्बगे 211 'ममो 240 245 " ·कोपकल्पतरः 250 265 260 1249- रक्षोरिभरताग्रजोऽथ भरतः स्यात्केकीनन्दनः सौमित्रिस्त्विह लक्ष्मणो निगदितस्वैमातुरो लक्षणः ॥ ४० ॥ शत्रुघ्नो लवणारिः स्याच्चत्वारश्चारवा अमी। तातो दशरथः पतिरथ इन्दुमतीसुतः॥४१॥ कौशल्या रामजननी कैकेयी केकयी तथा । [9a]पार्थिवा पार्थिवी सीता शीता जनकनन्दिनी । वैदेही मैथिला च स्यादस्याः पुत्रः कुशो लवः ॥ १२ ॥ कुशीलवावेकदोत्स्या तावथोत्तरकोशला। अयोध्या रामनगरी साकेतं च नपुंसके || ४३ ।। वलि-बलबलभद्र-कामपाल- प्रियमधु-सास्वत-राम-रेवतीशाः ।। मधुमथन-पुरोज-नीलयासो- मुसलि-हलायुध-सीरपाण्यनन्ताः ॥ ४४ ॥ तालाङ्क-संकर्पण-रौहिणेयाः सौनन्दि-रुक्मिन-कदम्बराश्च । प्रलम्बनाशी यमुनीविभेदी सितासितैकश्रुतिभूपणौ च ॥ १५॥ मुसलं त्वस्य सौनन्दं हलं संवकं स्मृतम् । बुद्धोऽईन् सुगतोऽर्हन्तो मारजिल्लोकजिज्जिनः ॥ ४६॥ वोधिसत्त्वो महाबोधिर्धर्मराजस्त्रिकालवित् । पञ्चज्ञानो दशवलः पडभिज्ञस्तथागतः ॥ ४७ ॥ समन्तभद्रः शास्तार्यो दशाही दशभूमिगः । चतुर्विंशजातफज्ञो दशमादमिताननः ॥ १८ ॥ द्वादशाक्षो दयाकूर्चस्त्रिकायः श्रीघनाकयौ । मुनिर्मुनीन्द्रः संगुप्तो धर्मधातुर्विनायकः ।। ४९ ।। 265 370 249 "मजो ११ऽथ नंदनः ३ 250 त्रैमातुरोल्मणः 251 "स्या २, चारपा १ अपी 252 पाकि''मुतः ३. 253 जननी ३.; तथा ४१ 255 मैथिला शो 256 "क्योरया ताक्यो 257 साकेतं ४ 258 पलि 262 रांकर्षणा 266 सौनंद ११ 267 'चनः 970 देदिशभुमिगः ·-2971 कोपकल्पतरुः 275 280 अद्वै[9b]तवादी भगवान् खजिद्विज्ञानमातृकः । तायी गुणाकरो विश्वबोधः स्यात्कलिशासनः ॥ ५० ॥ जितारिश्चार्कबन्धुस्तु शाक्यसिंहोऽपि धीप्रजः । शौद्धोदनिः शाक्यमुनिः शाक्यो राहुलसूरपि ।। ५१ ॥ मामासुतो देवदत्तो गोतमान्वयसंभवः । सर्वार्थसिद्धो वन्यस्तु श्रमणो भिक्षुरुच्यते ॥ ५२ ।। साधन्तश्च भदन्तश्च भन्नाटश्च दिगम्बरः । आजीवो मलधारी च निम्रन्थः क्षपणस्तथा ।। ५३ ।। स एव जीवको जैनः श्रामणेयस्तु चेलुकः । खिल्सरः स वनामष्टीः पैशुन्य भैक्षजीविका ।। ५४ ।। स्यादाहतो वादवादी शून्यवादी तु सौगतः । बार्हस्पत्यः पुनीकायतिको वेदनिन्दकः ।। ५५ ।। चार्वाको नास्तिकः पञ्चगुप्तं तद्दर्शनं भवेत् । अर्हतो भाव आहत्यमार्हन्ती तु स्त्रियां भवेत् ॥ कुण्डकीटस्तु चार्वाकवचनाभीज्ञपूरुषः। करकी यवनसंहर्तेत्यवतारा हरेर्दश ॥ ५६ ॥ ब्रह्माजात-सरोजसंभव-सुरज्येष्ठात्ममू-नाभिजाः शुध्रि-स्रष्ट-हिरण्यगर्भ[ 10a]विधिकाः शम्भू-खयंभू-भुवः । लोकेशश्चतुराननः शतधृति-र्धाता-विधाता कविश् चित्राटीर-विरञ्चि-हंसगमनाः सत्वाज-पद्मासनाः ॥ ५६ ।। कमनः सविरः पितामहो द्रुहिणोऽष्टश्रवणः पुराणगः। द्रुघणो भवद्विरञ्चनः स विरिश्चः श्रुतिगर्भ-वेधसौ ।। ५७ ॥ 285 290 205 974 अद्वैदयादी 276 जितारि ४० था' 979 सिद्धो ११ 281 नियक्षपण 282 जैनः १३, चंयः।२। 283 पशुन्य भवनाविकः 284 पारी २, गोगत.३ 286 गुप्तं १ 287 अहतो; आईस १ माईतिस्तु 298 पुग्दसीट 289 सी संदत २ 290 अयाजातंज 293 संगममनरस्त्याउपासना: 295 हिंगो र ·250 266 260 कोषकल्पतरुः 1249- रक्षोरिभरताग्रजोऽथ भरतः स्याल्केकयीनन्दनः सौमित्रिस्त्विह लक्ष्मणो निगदितस्त्रैमातुरो लक्षणः ॥ १० ॥ शत्रुघ्नो लवणारिः स्याचत्वारश्चारवा अमी। तातो दशरथः पतिरथ इन्दुमतीसुतः ॥ ४१ ॥ कौशल्या रामजननी कैकेयी केकयी तथा । [9a.]पार्थिया पार्थिवी सीता शीता जनकनन्दिनी । वैदेही मैथिला च स्यादस्याः पुत्रः कुशो लवः ॥ ४२ ॥ कुशीलवावेकदोक्त्या तावथोत्तरकोशला । अयोध्या रामनगरी साकेतं च नपुंसके ।। ४३ ॥ बलि-बल बलभद्र-कामपाल- प्रियमधु-सात्वत-राम-रेवतीशाः। मधुमथन-पुरोज-नीलयासो- मुसलि-हलायुध-सीरपाण्यनन्ताः ॥ ४४ ॥ तालाङ्क-संकर्पण-रोहिणेयाः सौनन्दि-रुक्मिघ्न-कदम्बराश्च । प्रलम्बनाशी यमुनीविभेदी सितासितैकश्रुतिभूपणौ च ॥ ४५ ॥ मुसलं त्वस्य सौनन्दं हलं संवर्तके स्मृतम् । बुद्धोऽर्हन् सुगतोऽर्हन्तो मारजिल्लोकजिजिनः ॥ ४६॥ चोधिसत्त्वो महाबोधिर्धर्गराजस्त्रिकालवित् । पञ्चज्ञानो दशयल पडभिज्ञस्तथागतः ।। ४७ ॥ समन्तभद्रः शास्तायों दशा) दशभूमिगः । चतुस्त्रिंशजातकज्ञो दशमादमिताननः ॥ १८ ॥ द्वादशाक्षो दयाकूर्चस्त्रिकायः श्रीघनाकयौ । मुनिर्मुनीन्द्रः संगुतो धर्मधातुर्विनायकः ॥ ४९ ॥ 249 "प्रजो 11543 नंदनः ३ 257 साफेतं ४ 250 त्रैमातुरोल्मनः 258 पलि 251 °स्या २, "चारपा १ अपी 262 संकर्षण 258 पाकि', 'मुतः ३. 206 सौनद ११ 253 जननी ३. तभा ४१ 267 जनः 255 मैथिला कुशो 270 देदिशभूमिगः 256 'क्योक्त्या तावी 265 270 ·-2971 कोपकल्पतरुः 276 : 280 अद्वैbि]तवादी भगवान् सजिद्विज्ञानमातृकः । तायी गुणाकरो विश्वबोधः स्यात्कलिशासनः ॥५०॥ जितारिश्चार्कबन्धुस्तु शाक्यसिंहोऽपि धीप्रजः । शौद्धोदनिः शाक्यमुनिः शाक्यो राहुलसूरपि ।। ५१ ॥ मायासुतो देवदत्तो गोतमान्वयसंभवः । सर्वार्थसिद्धो वन्द्यस्तु श्रमणो भिक्षुरुच्यते ॥ ५२ ।। साधन्तश्च भदन्तश्च भन्नाटश्च दिगम्बरः। आजीयो मलधारी च निम्रन्थः क्षपणस्तथा ॥ ५३ ॥ स एव जीवको जैनः भामणेयस्तु चेलुकः । खिचरः स खनामष्टीः पैशुन्यं भैक्षजीविका ॥ ५४ ॥ स्यादाहतो वादवादी शून्यवादी तु सौगतः। बार्हस्पत्यः पुनर्लोकायतिको वेदनिन्दकः ॥ ५५ ॥ चार्वाको नास्तिकः पञ्चगुप्तं तद्दर्शनं भवेत् । अर्हतो भाव आर्हत्यमार्हन्ती तु स्त्रियां भवेत् ।। कुण्डकीटस्तु चाकवचनामीशपूरुपः। कल्की यवनसंहःत्यवतारा हरेर्दश ॥ ५६ ॥ ब्रह्माजात्त-सरोजसंभव-सुरज्येष्ठात्मभू-नाभिजाः शुभि-सष्ट-हिरण्यगर्भ[10a] विधिकाः शम्भू-स्वयंभू-भुवः। लोकेशश्चतुराननः शतधृति-र्धाता-विधाता कविश् चित्राटीर-विरश्चि-हंसगमनाः सत्वाज-पद्मासनाः॥५६॥ कमनः स्थविरः पितामहो द्रुहिणोऽष्टश्रवणः पुराणगः। दुघणो भवहृद्विरञ्चनः स विरिश्चः श्रुतिगर्भ-वेधसौ ॥ ५७ ।। 285 290 195 974 अद्वैदवादी 276 जितारि ४० था' 279 सिद्धो ११ 281 नियक्षपण 28जैनः १३।२। 283 पैशुन्य मनीवितः 281 बारीमोगत.३ 286 गुप्त १ 987 अहतो; माहल १ माईतिस्तु :188 कुश्दलीट 289 की संहते ३ 290 नमाजातंज 003 सामनरमवाजपजामनाः 25हिलो अप ·१४ कोपकल्पतरुः [298 300 305 परमेष्ठि-शतानन्द-विश्वसृद्धिश्वरेतसः। सात्विको लाभभूरिष्णुर्धरुणः प्रपितामहः ।। ५८ ॥ प्रजापतिर्जगत्कर्ग घिषणश्चिपुणः सनात् । अजातौ त्वथ कुब्रह्मा कुब्रह्मः कुत्सिते विधौ ॥ ५९ ॥ महानरो महाब्रह्मा देशनाम पुनर्यदि। सुराष्ट्रब्रह्मसौवीरब्रह्मौ स्यातां तदेति दिक् ॥ ६० ॥ कायं कदेवताकं स्यात्प्राजापत्यं भवादिषु । खायंभुवं च दक्षस्तु मारिपेयश्च वैधसः ॥ ६१ ॥ गनोवती समाधातुः स्त्री सावित्री सरखती। सनत्कुमारस्तु सनाकुमारश्च विधातृजः ॥ ६२ ॥ कृते स्तो ब्रह्मरुद्धाभ्यां नाम्नि ब्राह्मक-रौद्रके। अजगोत्रापत्यमाज्यो द्वयोराजं भवेत्रियु ।। ६३ ॥ [nob] शंभुः शूली भगाली गिरिश-पशुपति-स्थाणु-सर्वज्ञ-सर्व- श्रीकण्ठ-श्यामकण्ठ-सरहर-मखभिद्-भर्ग-भालेक्षणेशाः । फण्ठेकालः कपर्दि-निपुरहर-हरेशान- शाम्बिकेशा भूतेश-ज्योमकेशान्धकरिपु-शमिर-ध्यक्ष-गहाधराहः ॥ ६४ ॥ पञ्चास्येश्वर-शंकर-प्रमथपा-मालाक-उड्डीश्वरो- ऽप्युनो धूर्जटिरिन्दुशेखर-जटाटीरौ कपाली मृडः । रुद्र-त्र्यम्बक-वामदेव-गिपिविष्टा अष्टमूर्तिमहा- देवो दिग्वसनः श्मशानसदनो मीमो गिरीशः शिवः ॥६५॥ मृत्युंजयः पिङ्गजटोऽहासी कैलासवासी च तथास्थिधन्वा । कालान्तकः स्याद्भुजगेन्द्रभूपो महामहाभैरव उषाकः ।। ६६ ॥ 310 316 320 298 परमेष्टि 209 सात्विकोलाभूमणु ऊ धरणन' 300 विषणाधिशा सनात् ।। 301 धुममः २ 302 महानमो महामना 303 नझवा 301 कार्य; "पत्य 305 °भुवं वधसः ३ 306 मनोवनी १ (Cf. मनोन्मनी), सावीत्री सरखती २ 307 रानातुमारथ२ 808 दाभा; ग्राहक 309 'माग्यो १; राज 311 उनीश्वरो 316 *- ·-347 ] कोपकल्पतराः 325 330 हिण्डीश-सहाजधरोयलिदाः पिङ्गाक्ष-पूपारि-विपान्तकाः स्युः । विरूपाधीरहिरण्यरेतः- कृशानुरेतः-प्रियताण्डवाश्च ।। ६७ ॥ भवः संभवः कृत्तिवासाः पिनाकी महाकाल-कालंजरौ चाहियुट्यौ । पुरारि-गजाराति-मीप्मैकपादः कटाटङ्कवद्-रेरिहा-[lla]णोऽस्थिभूपः ॥६८॥ महानरो महानती गणेशनीललोहितौ । पयोदवाहनो वृषाकपिश्च खण्डपशुवत् ।। ६९ ॥ शेवं पाशुपतं रौद्रं तद्भवादौ विशेष्यवत् । शतं रुद्रा देवन्तीति तस्य तच्छतरुद्रियम् ॥ ७० ॥ शतरुद्रीयमप्यस्य धनुष्यजगवं विदुः । अजकावं चाजगवं तथाजकवमीरितम् ॥ ७२ ॥ अजीतकं च युग्यं च पिनाको न स्त्रियां भवेत् । कपईस्तु जटाजूटः खट्वाङ्गोऽस्त्री सुखं गुणाः ॥ ७३ ।। शूलं तु निशिखं पारिपयाः स्युः प्रमथा गणाः । कुप्माण्डकः केलिकिलो नन्दितं.... ॥ ७४ ।। भृङ्गी भृहिरीटि-भंगरीटी नाडी गरीरकः । अस्थिकायोऽथ कैलासः सिताद्री रजताचलः ॥ ७५ ॥ वाराणसी वारणसी वागारस्सपि काशिका । अविमुक्तं शिवपुरं दिवोदासपुरं च तत् ॥ ७७ ॥ महाश्मशानमानन्दवनं वाराणसेयवत् । त्रिपु शेवपुरं तब ब्रायाद्या [] सप्तमातरः ॥ ७८ ॥ ऐश्वर्य मगमस्त्री स्याद्विभूतिरणिमादिका । लिहं तु तस्य मूर्तियां पा(11b]पाणादिविनिर्मिता ॥ ८० ॥ 333 310 316 322 गीग• or राष्ट्रीग- 323 दिसातयः 320 पिनायो 334नीय २ मा 337 जराटः २, गुणाः ३ ॥१॥ 338 "गणा:।। 339 थलो २ नंदितं हनुनंदीनीं ॥३॥४॥ 341 °चलः ३ 345 'मातरः। ॥ ७८ ॥ 34G एश्वय; विभूती ३' 347 मालियर्या मिता ·कोपकल्पतरः [348- 350 355 260 गौर्यामार्याम्बिकोमा-महिपविमथनी याद्भवानी मृडानी रुद्राणी मातृमाता भवति भगवती विष्णुमाया शिवा च । दुर्गा शर्वाण्यपर्णा गणपतिजननी चण्डिका सिंहयाना मेनापुत्रीधरी चाऽसुररिपुभगिनी पार्वतीशेधरा च ।। ८१ ।। शिवशक्तिहमवती मैनाकभगिनी सती। काली काला शिया शैली दाक्षी कालजरा तथा ।। ८२ ॥ दाक्षायणी हरिपा महादेवी कुमारिका । हिण्डी धृपाकपायी स्यान्मङ्गला सर्वमङ्गला ॥ ८३ ।। कात्यायनी शुम्भत्री शक्तिः कुण्डलिनी च सा । कूप्माण्डी भूतनाथा च त्र्यम्बका च जयन्त्यपि ॥ ८४ ॥ "अस्याः सिंहो मनस्तालः सख्यौ तु विजयाजये। चामुण्डा चर्चिका चर्ममुण्डा मार्जारकर्णिका । कर्णमोटी महामुण्डा भैरवी तु कपालिनी ।। ८६ ॥ हेरम्ब लम्बोदर-पशुपाणि- द्वैमातुरेभानन-विनराजाः। शैवैकदन्तासुग-यक्तशुण्ड- चण्डीसुताः पुत्र-विनायकश्च ॥ ८७ ॥ मङ्गलमूर्ति-[12]र्गणराहू सिद्धीगो वुद्धिदाता च । अङ्कुशधारी धूम्रध्वजन्दुण्डीशौ सदादानः ॥ ८८ ।। यद्देवतं गणपतिस्तत्र गाणपतं त्रिषु । गाणपत्यं तु तस्सार्थ एवं क्षेत्रपतादयः ॥ ८९ ॥ स्कन्द-द्वादशग्-विशाख-शिवज-ौचारि-पाण्मातुराः सागी पी-पडाननौ गरभवः सेनापतिः शक्तिभृत् । सेनानी [:] शिखिवाहनः शिखिमयः स्यात्कार्तिकेयो महा- सेनस्तारक्रजित्कुमार-गिरिजामू-बाहुलेया गुहः ॥ १० ॥ 348 मूदुनी | 360 महामुना भैरये ॥ २८६ ॥ 349 भवती; रिमाय शिवीन 1361 गुनामुन' 350 गणपती 365 मिलीगी 355 पाया स्युरी 366 धूम्रपान-टुंदीधी सादानः ॥२.n 356 रिलिनी 367 गागनं १ निपु 357 अंदा 368 'तादयं 358 शालः (sic) 369 द्वाराटग, पयमानुराः 365 -1 570 ।

·-394. कोपकल्पतरुः १७ 375 380 महातेजा ब्रह्मचारी गाङ्गेयः क्रौञ्चदारणः। सैनापत्यं तु तद्भावे [स्कान्दः ] स्कन्दसमेऽन्यवत् ॥ ९२ ॥ इन्द्रे शक्र-शचीश-देवऋपभ-वाराट्र-खराधीश्वरा जम्भाराति-पुलोमजिन्-नमुचिभित्-सुत्राम-गोत्रारयः । सुत्रामा बलभित् सहस्रनयनो वास्तोष्पतिर्वासवः स्युर्मेधंकर-मेघवाहन-हरि-आचीश-संक्रन्दनाः ॥ ९३ ॥ ऋजीको वृषा वृना स्यात्तुरापाण- मरुत्वान्-ऋमुक्षा विडोजा बिडौजाः । सुनासीर-जिष्णू शुनाशीर-वि[12b]त्र- ग्रजौ वज्रभृत्स्याचपस्तक्षकश्च ॥ ९४ ॥ मघवा मघवान्पुरंदर पृतनापाद-पुरुहूत-कौशिकाः। विजयन्तक-पाकशासनौ सह वृद्धश्रवसा दिवस्पतिश्च ॥ ९५ ॥ पुरुदंसा शतमन्युः शतमख-पूतक्रतू च दुश्यवनः । प्राचीनबर्हिराखण्डल-पर्जन्याश्च बाहुदन्तेयः ॥ ९६ ॥ वरकतुश्चोग्रधन्वा हर्यश्वो हरिवानपि । विवाद स्त्री वल्मिरैन्द्रं तु सुनासीरीयमित्यपि ॥ ९७ ॥ सुनासीर्य मरुत्वत्यं वास्तोष्पत्यं च तादृशम् । महत्वतीयं यस्तोपतीय सौनाम सपा ॥ ९८॥ महेन्द्रदेवताके स्यान्माहेन्द्रं च महेन्द्रियम् । महेन्द्रीय माधवतं तथा माघवनं विदुः ॥ ९९ ।। 385 390 -- 37s B करवारकः forौचदारणः.-After line 873, Badds वैजयंतो पाळ- चर्यः सिद्धसेनो दिगंबरः। 374 पसंतु; स्कैथः १ समें 375 B सुरेशोप्सरो-for स्वराधीश्वरा 876 B -राजभारि-for जम्भाराति- 377AVत्रामा 382 बस्यहिनी for अमृत्स्यात; 'कश्च ॥८४॥ 386 After line 386, B adds:-गौरा- वस्कंदी जयौ शयी चिनेरीशयो मिहिरः । विजितः सिदिरो वयाः किणाल्यतोया- मनोमिवंदिको ।। २४ ॥ 388 After line 388, B adds:-- मरान्महानिंशपतिर्दक्षिणो देवदुंदुभिः । 390 A वल्मि । ६.+तु 392 तथा ८॥९८॥ 394 महेंदौर्य ३ थे.क.३ ·१८ 395 400 405 कोपकल्पतरु [395- वानं स्याद्वाग्रहणं वृत्रहा यस्य देवता । देवराजकृते दैवराजकं नाम चेद्भवेत् ॥ १०॥ अर्थेषु शैपिके तु स्यात्रितये दैवराजिकः । स्यादेवराजिका देवराजिकीति स्त्रियां दूयम् ॥ १०१ ॥ पूतकतायी विह चारुधारे- न्द्राणी शची स्याज्जयवाहिनी च । पुलोमजा सैव [13a] शतावरी स्याद् अस्यात्मजः स्याजयदन्त ऐन्द्रिः ।। १०२ ॥ पुमाञ्जयन्तश्च सुतानुताविपी स्थाद्देवसेना तविपी जयन्ती । कसोदरेरावण-मल्लनागास् तथाऽननागोऽनमुवल्लभश्च ॥ १०३ ॥ चतुर्दन्तः श्वेतगजः सुदामैरावतः पुमान् । प्रासादो वैजयन्तः स्याज्जम्भाद्यास्तपविद्विषः ॥ १०४ ।। अश्वोरस सप्तमुखो बिल उच्चैःश्रवा हयः । सारथिर्मातलिनीप्महासो वंशकफो ध्वजः। मरुध्वजयेन्द्रतूलं जर्जर वृद्धसूत्रकम् ॥ १०५ ।। इन्द्रायुधं मणिधनुर्दल्मिस्तत्त्→जुरोहितम् । दीपिकैरावतं पूस्तु पूषभासाऽमरावती ॥ १०६ ॥ 395 A B पार्तन; B वातहणं.-') B दैवत 408 A प्रसादौ, B प्रसादो.') "विद्विषः for देवता. ॥४॥.वृषणवस्तु तद्धयः 398 1 स्त्रीदेव. for स्थाईव; A राजिकी २ 409 A B मचौरस; B श्रवाश्च सः ति. राजिकी २ तस्य तु प्रिया. 410 A मातलिः । । यि(इ)प्रत्ययान्तस्वा- 399 For lines 899-407, Bsubst: खियां ॥ प्रीप्मिहासो for प्रीम.- इंद्राणी तु महेंद्राणी शफाणी जयवाहनी ॥ ३॥ Forlines 410-419, B subst.: पूतकतापी पौलोमी चारुरावा शतावरी । शची सची तथा पूर्णसहनशशिवस२२पि ॥३२॥ हकपो मातलिः २ द्वैजयंतस्तु तद्धजः ॥ ३६ ॥ जर्मनी मससंताना जयतो जयदतवत् । | अर्जर २ चेंद्रचापे तु दल्मिनिदशायुधम् । यती देवसेना स्यातवियो तापिपोद्रजा ३ ॥१३॥ | हीरावत १ न स्त्री वधं पुलिशमस्त्रियो । मणिधन्य २ ऋजुत्वे तद्रोहितं घ रोहितम् ॥३७॥ ऐशवतोऊयभनागचतुर्दतागोदरा। ऐरावणो इस्तिमालः सदादानोत्रमुप्रियः ॥ ३४ ॥ गोपनाशयनो युज्यभुक्षः पविभिदुः ॥ ३८ ॥ शयदंभोळिजमुरि म्याधामसरुपः स्वः । सितदिपो भदयेशु मुदामा च पदावरः १४ ॥ शतरोटिः शरशतधारी व सिविधारवत् ॥३७॥ 401 शतावरी 402 A ऍदिः।१॥ मिदिभेरी हादिनी नियेपिमिदुरमरके २४ ॥ 404 अपैती पुलिशेन तु नित परवत्कोलिशायनिः। ॥४॥ 100 तथा १ नागोमाग ॥३॥ 413A स्वराभासा 410 ·-436] कोपकल्पतरुः 416 420 सरो नन्दीसरस्तस्य देवनन्दी तु वेत्रमृत् । न स्त्रियां वज्रकुलिशौ वज्राशन्यशनी द्वयोः ।। १०७॥ मेदिमिदिश्च जसुरि-शम्ब-दम्भोलयः पविः । स्तः खरु-वरुपी लम्ब-व्याधाम-शतकोटयः ॥ १०८॥ भिदुरं चरमे भिद्रं गौः पैपिहादिनी च सा । भिदुर्ना कुलिशेन स्यानिवृत्ते कौलिशायनिः ॥ १०९ ॥ वाजे[13b]यश्वाथ कुलिशतुल्ये कौलिशिकं त्रिषु । स्फूर्जथुर्वजनिप्पेपो वार्चिरतिभीः स्त्रियाम् ॥ ११० ॥ विमानोऽस्त्री व्योमयानं तत्र देवरथो भवेत् । चरन्ति ये विमानेन त्रिपु वैमानिका अमी ।। १११ ॥ देवद्रोणी देवयात्रा वैभ्राज नन्दनं वनम् ॥ ११२ ॥ मन्दाकिनी सोमधारा स्वर्णदी सुरदीर्घिका । रन्तुः कपिलधारा जूः सीतासीता च सा मता ॥ ११३ ॥ पैयूपोऽस्त्री च पीयूषममृतं स्यात्सुघा वुधा । विश्वकर्मा सुकर्माऽथ त्वष्टा च सुरवर्द्धकिः ॥ ११४ ॥ महीमस्तको रतसानुः सुराद्रिः सुवर्णाचलः कर्णिकाभूधरश्च । दुशैलः सुमेरुस्तथैवात्र मेरुः सुधर्मा मपा चेन्द्रसंसत्प्रदिष्टा ॥ ११५॥ मेरोः कदम्यो भद्रः स्थाजग्व्यां द्वंद्वे सुदर्शनः । मेरी जावूनदी प्रोक्ता देवालंफारफेनसूः ॥ ११६ ॥ देवब्रह्मा नारदः स्यासिशुनः कलहप्रियः । देवलो वैष्णवश्रेष्ठो नारदायाः सुरर्पयः ॥ ११७ ॥ 426 430 495 419 A भिदुर्ना २१ 421 नधु १; अतिमीः । 422 रयो३ 423 A ATR-, After line 423, B adds:- प्रये गुदर्शनोऽमासामरापल्समरापुरी। नीसरः ऐलिसरो २ देवर्नर सवेरभृत् | 424 यात्रा 4264 रन्तुः। शीताचीता 427 A युधा ५.-After line 427, B adds:- समुद्रनवनीतं च देवताहार इत्सपि । 428 B देवकृत्स for मुकर्माय 3A किर 431 मे 5 B च मेः त्रियां तु for तथैवा' 432 A corrupt 434 B मेरो: for मेरो;Aः । १॥ 436 A देवाल श्रेष्ठो । 'यः।।

·440
445
कोपकरपतयः
[497-
खर्वेद्यावश्विनौ दसावाश्विनेयौ समुद्रजौ।
नासत्यौ वडवापुत्रौ ना[14a]सिक्यौ रविजौ यमौ ॥ ॥ ११८ ॥
कल्पवृक्षश्च संतानो मन्दारः पारिजातकः ।
हरिचन्दनमस्त्री स्यात्पञ्चैते सुरपादपाः ॥ ११९ ॥
स्त्री कामघुक्कामदुधा वर्गव्युचानचारिणी ।
हुईहहहाहाहाहहःप्रभृतयस्तथा ॥ १२० ॥
तुम्बर्वाद्याश्च गन्धा गान्धर्वाः सुरगाथकाः ।
गातवश्वाथ बहुपु प्रायशोऽप्सरसः स्त्रियाम् ।। १२१ ॥
वहिर्वैश्वानरो* ज्वलन-हुतमुजौ वीतिहोनोऽप्मुयोनिः
शोचिकेशः शिखावान्पवि-पचन-शुचि-ज्वाल-जिहानलाः स्युः ।
सप्ताचिः शुन्ध्यु-शुक्रायनि-यनि-दहनोदर्चिरचिंप्मदमि-
खाहानाथाश्रयाशानिलसख-शिखिनश्चित्रभानुः कृशानुः ॥ १२३ ॥
विश्वप्सा नरि पावको हुतवहो हल्याशनो हव्यवाद्
स्युः पीतूशिगुपqधा दमुनसा तुल्यो दमूना भुजिः ।
यहिःशुष्मणि पहिल्थ-धुवनौ ज्योतिश्च बर्हिः पुमान्
शुष्मा धूमपताक-तुत्थ-तिमिरनाः कृष्णवर्मोपपः ॥ १२ ॥
आशुशुक्षणि-हिरण्यरेतसौ
स्युर्जिगृन-वसु-जातवेदसः।
लक्षि-घासि बहुलान[14b]भूगपाजू-
जागृविश्ङगलगस्तनूनपाः ॥ १२५ ॥
इपिरस्तियशुष्णौ च राजन्यो जुहुराणवत् ।
वाशिदक्षिणपूर्वेशः शमीगर्मो धनंजयः ॥ १२६ ॥
कृपीटयोनि-विधप्सू रोहिताचो विरोचनः ।
विभावसु-वृहद्भानु-मप्रजिहा वृषाकपिः ॥ १२७ ।।
460
455
r
460
438 After line 438, B adds:
458 B गुशुक्षणि-
गदान्त परवाही तथा प्रवरवाहनो।
456 A 'नपात् .-After line 456,
440Aपादपाः
B adds:-
14 After line 444, Badds - दीपः समंतभुक्प्रष्ठ माप्रयाश तार्थियो ।
सरयाः सुरवामिन्यः स्युथ ता उर्वधी- कर्परीको नाचिरेतो बहिज्योति विमुंशी ॥१८॥
मुपाः।
451 ज्योतिःसमो बर्हिषः
452 1 गुप्मपताक for धूम
458 नामों
मंचतिवचतिः पुंजिः सनिः पवनवाहनः ।
आशिरो हपनः पीयो भरपः सप्तजिइयत् ॥ ५९॥

·-480] २१ 465 कोपकल्पतरुः शुप्माप्पित्ते वाडवौवा सिन्ध्यमि-यंडवामुखः । संवर्तकोऽथ दहः स्याहवो दावो च संग्गिलः ॥ १२८ ॥ क-छागण-कारीपा मेघज्योतिरिरंमदः । स्कन्धामिः स्थूलकाष्ठामिः कुकूलोऽस्त्री तुपानलः ॥ १२९ ॥ मुर्मुरः स्यादथालातोमुके अङ्गारमस्त्रियाम् । निपु स्फुलिङ्गश्च कणः संकरोऽनिचटध्वनिः ॥ १३०॥ शिखा-हेत्यर्चयो ज्वालकीलौ द्वंद्वेऽचिरादियुक् । झाला झलका चण्टाचिरुल्काऽलातभवेर्चिपि ॥ १३१॥ तेजोवती सभा वढेस्तईः पुंस्यनिभाजनम् । हिरण्या कनका रक्ता सुप्रभा वा च कृषि ॥ १३२ ॥ बहुरूपातिरक्तेति जिहाः सप्त हविर्भुजः । खाहा स्त्रियामव्ययं चाप्यमायी वहिवल्लभा ॥ १३३ ॥ संतापः[15a]संज्वरो दाहो पुंस्यूप्मा बाप्पमस्त्रियाम् । धूमोऽम्भःसूर्वायुवाहोऽभिवाहोऽमिध्वजः स्तरीः ॥ १३ ॥ खतमालोऽब्दवाही च धूम्या स्त्री धूमसंहतिः । रक्षा भूतिश्च भसितं पर्व भस्म चावटम् । गृहधूमो धुन्धुमारनिप्वामेयं भवादिषु ॥ १३५ ।। अमौ स्थितः स्यादमियो बर्हिष्ठो बर्हिपि स्थितः ॥ १३६ ॥ अमेः सोमस्य च द्वंद्वेऽसीपोमो परिकीर्तितौ । तथामीवरुणायमाविष्णू अमामरुत्समौ ॥ १३७ ॥ 470 415 480 461 ABपित्ते 473 दाहो ३ यूज्यूप्मा पाध्यमनियाः । 462 A संग्गिलः -For line 462, प्युष्मं युज्यूप्मा का Breads:- 474 Bारिवादोग्निवाहो हथ्यकेतनः संवर्तकोऽपिपाताळ पय विपिनानळ:॥६२ 475 1 करमालो for खत'; 2 'नाही श्री पोदावा संगिलच पहोय छगणानळो। तरी ८ धूम्या १तु [तणे 463 पारिपा; मदः।३। 478 -") : यर्दिष्ठश्च समापंकः-After 464Aधानि २ कु line 478, B reads line 485 465A मुभर २ रस्सा; भंगार ३ म' followed by: 466Aपनिः॥१०॥ भासन भसविकृती तथा भरसमयं भवेत् । 468A काराः ल्या सातभ- याप्पायमाण उभायमाणो पानादि यो भवेन् । पेरिपि ॥२१॥ 480 । वरणा; 'विष्णू); B मरस्ससो. 469 वी पहः सर्वाः।B तई: -After line 480, B adds: 4704 हिरण्या, कनका, रमा , मुप्र- नियामोमेः सरस्सोंपायुपात उपाहितः मावा चणिका ॥१॥१२॥ omitting lines 481-484 472वभार ३ and 486-488.

·२२ 485 490 495 कोपकल्पतर [481- आमावैष्णवमेवं स्यादग्नीषोमीयमित्यपि । अग्नीषोम्यं तद्वदमीवारुणं दैवतादिषु ॥ १३८ ॥ अग्नामरुद्देवताकमामिमारुतमुच्यते । कृशानुशब्दवत्सूक्तं स्यात्कृशानवकं तथा ॥ १३९ ।। घौमीयं घूमनिवृत्तं घूमदेशे तु धौम्यकम् । पुमपत्ये द्वयोधौम्यः स्त्रियां धौमी तथा त्रिषु ॥ १४१ ॥ भाखनो पुंस्यपत्ये स्यात्भासावयन्यथा भवेत् । भाखायना बहुत्वे स्युरमयुत्पाद उपाहितम् ।। १४२ ।। कीनाशः शमनो यमः पितृपतिः कालः कृतान्तोऽन्तकः धूमोारम[15bjणो विशीर्णचरणो वैवखतो धर्मराट् । कालिन्दीसहजो दिनेशतनुजो मृत्युहरिः प्रेतराट् स्यात्सांज्ञायनिरन्तकृच्च समवर्ती दक्षिणाशापतिः ॥ १३ ॥ श्राद्धदेवो दण्डघरो धर्मश्च महिषध्वजः । यमराट् जीवितेशश्च दण्डधारोऽपि कीर्तितः ॥ १४४ ॥ धूमोर्णा स्त्री संयमनी पूर्वाःस्थो वेधकोऽस्य च । दासौ चण्डमहाचण्डौ कायस्थश्चित्रगुप्तकः ॥ १४५ ॥ जातुधानो यातुधानो राक्षसो नरविष्वणः । हनूपः कौणपश्चातुर्दशोऽन्ये यातुरक्षसी । कापिशेयः पीडकः स्याद्याम्या यमभवा त्रिषु ॥ १४६ ॥ कव्यात्कर-कर्षरौ कुणपमुमात्रिंचरो राज्यटो दौं रात्रिमटोऽस्त्रपोऽनप इह स्यादाशिरश्वाशरः । शङ्कः पुण्यजनो नृचक्षसि मती क्रव्याद-कवूरको प्रोक्ता नैर्ऋत-नैकपेय-रघुपद्वेप्या भवेदूर्दरः (१) ॥ १४७ ॥ 482 A समीपोम्यं २, दनिवारण १ 497 B reads lines 497-8, after 485 धायकम् for घोमकम् addl, lines (cf, line 503 ). 486 धौम्य १ घौमी १ 498 B कोणप 500 B मुरक्याम्बुरुधिरा रात्रि 487 माखनो १ पूज्य; A भासाप' 503 B पेयविधुराः कीनाशसंघ्यावलो.- 494 -') महासत्सोर्कनामज..-After After line 503, B adds: line 494, 3 odds:-कालकूट: ख खामु मुते रात्रिचरः पलादी पुराणांतः ३१ फागावी ! विचारभूः।। राश्यूजितो रफगळोदरी च। 495 A धूमोर्णा ।। संयमनी १; वेधको १; स्यात्स्तब्धसभार इह निमूर्दा प्रवाहिकः स्याच्छमितिपदय ॥८॥ 496 चण्ड १ महाचण्डौ । कायस्थापित followed by lines 497-8. 800 Bघको 1 ·-526] कोपकल्पतरू २३ 605 610 पौलस्त्यो दशकन्धरो दशमुखो लकेश्वरो रावणो रक्षोराडनरण्यजिद् रघुपतिद्वेषी जटाग्वन्तकः ॥ १४८ ॥ लका तस्य पुरी सुवर्णनगरी [16a] मन्दोदरी सुन्दरी पुत्रे रावणि-लक्ष्मणारि-बलभिजिन्-मेघनादा अपि ॥ १४९ ॥ माताऽस्य केकसी कुम्भकर्णस्तस्य सहोदरः । राक्षसासुरयोःरे क्लीवे रक्षोसुरं भवेत् ॥ १५० ॥ यादःपति-रिपतिः प्रचेताः पाश्यम्बुकान्तार-परंजनाः स्युः । प्रत्यक्पतिर्यो वरुणोऽर्णवौका आमोग एतस्य तथातपत्रम् ॥ १५१ ।। भार्यास्य चरुणानी स्यात्सभा कृष्णाञ्जना मता। पाशोऽस्य नागपाशः स्यात्पुरी श्रद्धावती सुखा ॥ १५२ ॥ मरुन्-मरुत-मारुत-श्वसन-गन्धवाहानिलाः समीर-समिराशुग-क्षिपणवोऽतीश्चाश्चतिः । समीरण-सदागती वहति-शुक्षि याताहतिर नमसति महाबलः पवन-धूक-वीकाभृमिः ॥ १५३ ।। गन्धवहः पवमानः पृपदध-वहन्त-मातरिधानः । वायु-प्रभञ्जन-जगत्प्राण-नभःश्वास-सर्पकान्त-सृकाः ॥ १५ ॥ मृदाकुराध्यश्च शुनश्चलः शारो धवाणकः । प्रकम्पनः कम्पलक्ष्मा स्पर्शनो दैत्यनिर्जरः ॥ १५५ ॥ लघट् क्षित्वा-जगचा[16bjझम्झासौ चण्डवृष्टिकः । स्यात्करीपंकपा यात्या पवाका ग्राजिरित्यपि ॥ १५६ ॥ वायोरिदं घायवीयं वायव्यं वायुदेवतम् ॥ १५८ ॥ 815 530 625 50GARB'नगरी ३ मृतचीतळरचयः अपिलः एमरो रजोवत्र 507A'नादा अपि धात्र॥८॥ 521 ABTET: for TET: 508 B माता वस्य 522Bापर 512 पनि वोडाः । 524 सम्पद शिवा जर्मनुभूषा ५८ मा 513 For lino 513, Bsubst.: पाटिका सामः तमेपनादोnexn 525 Alter line 525, Badds:- दुमि १४ ताप रामरामोग १ नामम् ॥ महामो सारो वायुरेपिपलको । 519 After line 519, I adds समान ५ च पापये १ पुनः स्वाहायुदरतम् । पेपारमॉल्पने पारने पापुतार 526-') मेलगानिमारभी ·२४ कोपकल्पतरुः [527- । 590 635 510 प्राणापान-समानोदान-व्यानाः शरीरगा मरुतः । हृदये पायौ नाभौ कण्ठे सर्वे च विष्ठिताः क्रमशः ॥ १५९ ॥ जिगनुः प्राणवायुः स्यान्मकः सर्वशरीरगः । भूवायुरावहः प्रोक्तो बहिदिशयोजनैः ॥ १६० ॥ संचरन्नयमम्भोदविद्युदाधारको मतः ! तदूर्घ प्रवहस्तत्र नक्षत्रग्रहसंस्थितिः ॥ १६१॥ तदूर्ध्वमुद्वहस्तस्मात्संवहः सुवहस्ततः । तस्मात्परिवहोऽत्रैव सुरस्रोतस्विनीस्थितिः ॥ १६२ ।। परावहस्ततोऽन्यूज़ सप्तवाद्याः समीरणाः । तुरो जवो रयो वेगः प्रसरः स्यद-वाजवत् ॥ १६३ ॥ क्लीवे तु रहस्तरसी अथ शीघ्रं लघु दुतम् । त्वरितं सत्वरमरं तूर्णमाश्वविलम्बितम् ॥ १६४ ॥ पुलाकश्चपलं क्षिप्रं झम्पासंपातपाटवम् । अजसं नित्यमनिशमश्रान्तं सततं तथा ॥ १६५ ॥ संसक्त-सततासकाविरतानारतानि च । तथा[17a]ऽनवरतं श्लीबेऽथात्यर्थे स्याभृशं दृढम् ॥ १६६ ॥ अतिमर्यादमुद्गादं गाढं वाढं च निर्भरम् । नितान्तकान्ततीवाणि निःसीममतिमात्रवत् ॥ १६७ ॥ . प्रकाममतिकामं च निकामं चातिवेलवत् । अतिरेकमरोत्कर्षातिशया अतिशायने ॥ १६८ ॥ क्षेपिष्ठः क्षेपीयान् क्षिपोत्कर्षे विशेष्यलिङ्गः स्यात् । साधिष्ठः साधीयान् वाढोत्कऽथ साधिमा भावे ॥ श्रीदो वैश्नवणो धनेश-धनदाविच्छावसुर्यक्षराद् पौलस्त्यस्त्रिशिराः कुहो हरसखो यक्षोऽवलक्षोदरः । रक्षोराण-नरवाहनो निधिपतिः कैलासगः किंनर- खामिन्यैलबिलः पिशाचकि-बक-श्रेष्ठकपिङ्गा अपि ॥ १६९ ॥ , . 528 B सर्वत्वचि स्थिताः for सर्वे च दिन 542 For line 542, B subst.:- 530 3 योजने स्तः संततानवरते अत्यर्थे तु भूश दृढम् । 534 'यहो १ यन for °वहोऽत्रैव 544 B"तीनातिवेलान्यप्यति' Jinos 539-40, subst.: 548 After line 548, , B adds संपातपाटवं क्षिय चपळे ना पुलाकमः। (cf.line 545 of the text):-- होपा द्वयोरथाजसा श्रांतनित्यानिशानि च । कामप्रकामपर्याप्त निकामेटे ययेप्सितम् । 545 650 589 For B 545pom.

·:-570] 055 कोपकल्पतरुः रखकरो नरधर्मा नाडीजवश्व गुह्यकाधीशः । गदितश्च राजराजः किं च कुवेरस्तथोत्तराशेशः ॥ १७० ॥ पुष्पकमस्य विमानं तनयौ जलकूबरो मणिग्रीवः । केलिवनं चैत्ररयं धानपतं तद्भवेऽन्यस्मिन् ॥ १७१ ॥ पुरी वखोकसाराऽस्य तस्यामेवालका प्रभा । यक्षो बकः [17] पुण्यजनः पिशाचो भूतमस्त्रियाम् । ..गुह्यकस्तु वटान[श्रयः ॥ १७२ ॥ विद्याधरः कामरूपः कटपूः स्थिरयौवनः ॥ १७३ ।। सात्किनरः किंपुरुषो यास्यो मयुश्च किनार इहोपदिष्टः । कीवे निधानं नरि शेवधिः स्यान् निधिः कुनाभिश्च नवास्स मेदाः ॥ १७४ ॥ महापद्मश्च पद्मश्च शङ्खो मकर-कच्छपौ । मुकुन्द-कुन्द-नीलाश्च खर्बश्च निधयो नव ॥ १७५॥ इति स्वर्गवर्गः ॥१॥ 660 565 व्योमाम्बरं पुष्करमन्तरिक्ष- मत्रान्तरिक्षे सरकोऽस्त्रियां खम् । अनन्तमाष्ट्रं गगनं वियच्च नमो नमाकं नमसो नमथ ॥१॥ 570 554 A "शेशः । २.1; धनकेलिराजराजी. 559 P om. line 559%BA 'नयः २ --After line 554, Badds: 562Aकिनार ५ निघानाक्षो महासत्वः प्रसनः सत्यसंगरः । 563 For 663-4, Breads: निधिः प्रमोदितो रसगर्भः परविदोडलकापतिः । फुनाभिध विधानमंत्री स्थाच्छेवधिः। श्रीन नवास्य भेदाः॥११॥ 555 A पुष्पक १; मणिबरो for जल'; 565 A महापन; पा १छपी A परो १; °ग्रीवः । 566 A मुकुन्द १;निला १; सर्व चर्चध 556A पानपर्त १% BB रथ यमुप्रमा स्वस्थ for खवंध colophon: 1 इति हृदयकल्पतरी 557 1 तया for पुरी; सामुसारालका प्रभा; A प्रभा३ 567 For lines 567-76, Bsubst.:- 558 After prior hull,n adls.-- आकागो नरि पनि [१] पेशं विहायश राजावरगगुशकी। छायाप्प-अलदपयो मरसपो पुः। देवाप्पाप्युगपय-तोयदाययो र followed by post, half. म्योमा सएकमनाक विध। धोका घगवर्गः ॥ विपापर इयवपुः, ·876 580 कोपकल्पत tori- अवपुर्वजनं दिवं मुरा- रिपदं देवपथो धनाश्रयः । भपथो युरिसाव्ययं [] भुवर नरि चाकाशविहायसी उमे ॥२॥ मात[ता]शब्दगुणः क्लीयं धौदिवौ स्त्रियो । त्रिषु तारकितं व्योम यदि संतततारकम् ॥ ३ ॥ देवपथप्रतिकृती [[] पुंसि देवपथो भवेत् । यदभ्रमिव तनाध्यमभियं त्वमसंभवम् ॥ ४ ॥ उदयाह-बलाहक-मेघ-धन- स्तनयि[18a]नु-सरण्यु-नभःकरिणः ॥ नुदनुर्मुदिरो वनजो गगन- ध्वज-बारिध्वजाम्बुद-वारिमुचः ॥ ५॥ जीमूतोऽमचरो गडेर-सरटौ धाराधरः कंघरो नम्राउम्र-तमाल-सानुग-नमो-धूमाश्च धूमोद्भवः । पर्जन्यो गडयन्तकः सलिलमृत्तद्वत्तडित्वान्मरुद्- दारुः पुंसि पयोधसाश्रमयुगे स्त्रीपुंसयोर्वार्मसि[ः ॥ ६ ॥ ७ ॥ घनाघनो वर्षकोऽसावुदमेघोऽथ[ ]मेध्यं मेघमवे । कादम्बिनी मेघमाला स्यात्काली कालिका च सा ॥ ८॥ पुष्करावर्त-शसाङ्ग-कालकान्ति-जलप्लवाः । ताडित्वन मुचा वंशे मेघध्यान्ते तु दुर्दिनम् ॥९॥ वाईनं च द्वयोर्गः परिधोपो धनध्वनिः । स्तनितं रसित झीवे समे गर्जितगर्जने ॥१०॥ 885 090 subst. :- 575त्रियो॥३१ 586A वामसि ।।२२ 5762मिलें 587 A मेध्यं १; For line 587, B 578A तमाभ्यमनियं 582 Bधूमभवा' for वारिप्पना घनापनोभ्रलिहाको सूचतदादिषु । 585 For lines 585-6, Bsubst.: उदघो धनानिम [१] मेयं तु मेघजम् । पर्जन्यो गहयिभुवय गदयित्वभौमृतो वायुदा- | 589 4 वर्व १ शड्ढा १; यान्ति 'वाः १ भोपाइन-चार्मसीच गायवः स्यातडित्यान्दरः।, | 580 B चतुर्धायु-for ताडित्यन; वंशो for पेशे follored by पयोधाः शनि [दिर च दो | 591 B गर्जा for मर्ज गर्जिः पुंसि for परिपोषी १९ श्री सतु वर्मुकः (corrupt). 592A गजेने ·२७ 595 600 605 -610] कोषकल्पत शम्पा सम्पा विद्युदम्भोदवल्ली सौदाग्नी सौदामिनी हादिनी च सौदामन्याकालिकाकालिकी स्यात् सर्जूर्वीणा च छटामा तडिच्च ॥ ११ ॥ क्षणममा च क्षणिका चश्चला च शतदा । ऐरावत्यशनिद्वे वृष्टिः स्त्री वर्षमस्त्रि[18b]याम् ॥ १२ ॥ वर्षप्रमाणे सति गोःपदादि- पूर्त्याऽन्ययं गोःपदपूरमन । स्याद्गोःपदपं च तडागपूरं तथा तडागप्रमनन्ययं च ॥ १३ ॥ ..नल्लः पुंसि तदन्तरम् । रंहसा प्रोच्चलद्वारिनिःखने घर्घरो नरि । आसारो पनधारः स्याद्वर्षों वर्षोपले पुनः । पयोधनो रोघरकुतोयडिभो घनोपलः ॥ १४ ॥ मेपास्थि वीजोऽधिकफः करका स्यानिलिङ्गका । पृप्या तु स्सास्त्रियां धाराङ्कुर-शीकर-सीकराः । वातास्तमप्यथावर्षेऽवमाहोऽवग्रहमथ । अन्तर्व्यिवषिः पुंसि स्यन्तर्घा व्यवधाऽपिया ॥ १५ ॥ G10 अपिघानं पिधानोऽस्त्री तिरोधानापवारणे । स्थगनं व्यवधानं च छादनं स्त्री तिरोहितिः ॥ १६ ॥ स्त्री दिग्दिशा काठा हरिदाशाथ सा यदि। तत्क्षणं रविणा मुक्ता भवेदशारिणी तदा ॥ १७॥ आसन्नगमना भानोः सा भवेच प्रमिता । रविणाधिष्ठिता दग्धा दिश्यं तु त्रिपु दिग्भवे ॥ 598 पानि २० वर्षम२; Forline 598,1 607 A पीजी 1, 2 पुंजो for पीओ.-) Bsubst.: वर्षारमा कारका त्रिपु। ऐरावती पला पाम्या चपला जळवाळिका ॥१२॥ 608 पृप्या प्रौन नियों थारांफरः शी कास्पप्रियाशनियो त्यत्री पोंपि वर्पणम् ॥ 609 यातास ५; B महखया; A प्रह २ पारासपात मासारो पाराशन्दस्तु धर्मरः । 614 'रिणी 601 पद २ 615 A"मिता पिता 603 नायः; For lines 603-5, 616 A TOT Ratio 1.-After line B subst, only: 616,Aadds: पाठिसावनिवर्णनित्य- सर पायुपळे वर्षावी च पीकम् । तिर्नुपचनसिंहेवपायमित्यादी वर्गसिलोकपाल इति G05-पार:२ | वेदमाय पारामर्ग च (corrupt) 615 ·[617- २८ 620 625 कोपकल्पतरुः दिशोऽपत्ये[19a.]तु देशेयोऽन्यदाशान्या भवेत्ककुप ! ल्लीबाव्ययं स्वपदिशं विदिक्प्रदिगिमे समे । अन्तरालं विचालं च स्त्रियामभ्यन्तरान्तरे। त्रिपु मध्ये चक्रवालं मण्डलं च त्रिलिङ्गकम् ॥ २० ॥ इन्द्रानल-यम-नैर्ऋत-वरुण-मरुद्वित्तपैशानाः । धर्णसि-भस्थ-दृशाना दिक्पतयो लोकपालाश्च ॥ २१॥ ऐन्द्री प्राची पूर्वा दक्षिणपूर्वा तथामेयी । याम्या त्वगस्तिपूताऽपाची स्थाद्दक्षिणाऽवाची ॥ २२ ॥ स्यान्नैती दक्षिणपश्चिमादा स्यात्पश्चिमा या वारुणी शिहयेत् [१] प्रतीची । सामीरणी तूतरपश्चिमा स्यात् कौटुंदीची च तथोतरा स्यात् ।। २३ ॥ प्रागुत्तरा दिगैशानी प्राच्यं प्राग्दिग्भवं त्रिषु । अपाच्य दाक्षिणात्यं स्यात्प्रतीच्यं पाश्चिमं समम् ॥ २४ ॥ उदीच्यं स्यादुदग्रस्त प्राचिका प्राग्दिगर्विका [:] । ऊर्ध्वाधरे दिशौ कापि ब्रह्मविष्ण्वधिदैवते ॥ २५ ॥ पीलमूलेनैकदिग्यात्राव्ययं पीलुमूलतः । ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमु[19b]दोऽजनः। पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ २६ ॥ . 630 695 - 617 देशेयोऽन्यदाशा प्राच्यां दिशि मवाद्यर्थे प्राचीनं प्राच्यमन्यवत् । 618 Aut t; B feat for an अपाचीनमपाच्यं च दाक्षिणात्यमपाम्भवम् ॥२७॥ 620 लीबे मध्य प्रतीचीनं प्रतीच्यं स्यादुदीचीनमुदीच्यवत् । G21 इन्द्रा नल १ यम १ नैत १ | प्राचीका प्रतिमा प्राच्याः स्वभावादेव योपिति ॥२८॥ पण १ मा १ द्विसपे, 626A यारणी १; प्रतीची २ 623 A पूर्या ३; B परेतरा स्यात् for दक्षिण- 627 A 'पश्चिमा २ पूर्वा, मेयी २ 628A तरा३ G24 । दक्षिणपूर्वा याम्या त्वगस्तिपूता च G29 Aप्राच्यंत दक्षिणापाची; A 'वाची।५। 630Aणार्स २, पाश्चिम २ 625 A 'बिमार; For lines 625-32, 631 A प्राचिन B subst.: 632 मा १ धरै ।। ब्रह्म १ विष्णव अप्यारेतरायो दक्षिणपयिमकने त्यां। 633 After line 633, B adds: पूर्वतरा प्रतीनी पाहिरिरपश्मिा च सात् ॥२५॥ ऊर्ध्वाधरे दिशी शापि ब्रह्मविष्ण्वधिदैवते ॥ २९॥ दिएपचिमोत्तरा यायोयतरा दक्षिणेतरा । 634 A ऐरावतः१; वामनः १ उरीची स्पादनददिगेती प्रागुतरा मता ॥२६॥ 635A'दन्तः१ सार्वभौमः, ।

·२९ 610 610 630 -657] कोपकल्पतरः अनमुः कपिला तद्वदलदा पिङ्गला क्रमात् । तथाऽजनावती ताम्रकर्णी स्थाच्छुप्रदन्तिका । तथैवानुपमा प्रोक्ता क्रमादिग्गजयोपितः ॥ रविः शुक्रो महीसनुः खानुर्भानुजो विधुः । बुधो वृहस्पतिश्चेति क्रमादेते दिशां महाः ॥ २७ ॥ सूर्यः स्यादरुणः सहस्रकिरणो भास्वान्विवस्वात्रविर भातुर्मानु-दिवाकरौ दिनमणिः प्रद्योतनो भास्करः । आदित्यः सविताऽर्यमा यमपिता पीतुः पतंगः खगः पारुः पेरुरिनो हरिश्च तपनोऽर्प:स्तापनः वर्मणिः ॥ २८ ।। सप्ताचो मिहिरश्च शूर-महिरौ पीथो धुया दर्शतः भासन्तः सहुरिर्मुवन्यु-तपुपो पूपा च दोपान्तकृत् । हंसो हेलिरहप॑तिमहपतिः स्याद्भापति!पतिः स्यूनोऽन्नः किरणोंऽशुमान्कमलिनीकान्तो मगोऽहस्करः ॥२९॥ बनाऽशुर्दियसप्रणीश्च तरणिमार्तण्ड-चण्डद्युती माताण्डोऽरुण[20a] सारथिर्दिनकरो मित्रो रथानप्रियः । अजिठोऽव्यथिपः-सरोरुहमुहृत्यूप्यत्रयीमूचिमान् ज्योतिवत्सरमूर्तिरम्बुजकरः सूरोऽप्यरूपः शुचिः ।। ३०॥ स्युादशात्मनि विकर्तन-चित्रभानु- त्वष्ट-प्रभाकर-विभाकर-पप्परीकाः । सीरो विभावसु-विरोचन-कर्मसाक्षि- वास्यन्धकाररिपको यमुनापिता च ।। ३१ ।। नासत्यतात-हरिदश्व-सहसपादः 636मत्रगुःफदा' । दिवसकर-सानोबाराययोशुदमाः । 638 for फमा गविलक-पम्प मान-मानेमियादि- 639 रविः १, एन । सर्भानु । मानुजो विदमान-गहमाः फपिलोंकरपुः ॥ ३८॥ मंदोदयः पुषर-भानुफेगाः 610 पुषो १ . पुटरमारमान्यगप्पगः (corrupt)। 6:11भापरल: for म्यादा पपीग-माधि-गम्भि-मालमृर- 615nसहाग.for पर- मागास्पन्दनन्नौरीपम: ॥१९॥ GIGuom. सपुष GITTIT 1973. for FIT जागा-रि-रेगा। G19 murg for पदरनि मान्सयो भनी Gson मागार for लिरी मोदी सरचनातः ॥४॥ Cr Forlines 657-CG,n suirt:- माणिजित मी प्रमातारम् । लिस्रनारायः [1] सराय मूल पिपरी रेवतरापूर्ण 655 ·कोपकल्पतरुः [658- 680 666 संज्ञेश-कर्णजनको कराः कुपाकुः। किं चैकचक्ररथ-वासरवान्धवो तत् छायापसूर्मुरहयावपि लोकनेत्रम् ॥ ३२ ॥ पपीर्जिणुर्जगत्साक्षी गभस्तिर्गगनध्वजः । मन्देहारिईशान[]श्व कञ्जारो गगनाध्वगः ॥ ३३ ॥ प्रत्यूपाण्डः खतिलको जगद्दीपोऽम्वुतस्करः । वेदोदयः सहस्राको रात्रिहनिदशावृतः ।। संवत्सररथः कालमृत्स्वा लोकप्रकाशनः । सूर्यस्य स्त्री देवता चेत्सूर्या सूरीतरा भवेत् । त्रिप्वतः सूर्यदेवत्यादित्या सौरी च ऋङ्मुखा ॥ ३४ ॥ ब्रानापत्यो नगोत्रापत्ये ब्राध्नायना[20b]जसि । आर्कायनिस्तु निर्वृत्ते भानवीयं तु तस्य यत् । स्यान्माठर्यो माठरोऽथ दण्ड-पिङ्गल-माठराः ।। ३७ ।। स्युः पारिपार्श्वका भानोः संज्ञा छाया च तत्स्त्रियौ । परिवेपस्तु परिधिः परिवेशश्च मण्डलम् ॥ ३८ ॥ उपसूर्यकमप्यन्त्ये रेवन्तस्त्वनन्दनः । प्लवगो हयवाहः स्यादरुणस्त्वर्कसारथिः ॥ ३९ ॥ काश्यपिः प्लवगो वैनतेयो गरुडपूर्वजः । हम्रो[! भूस्श्च सूर्येन्द्रोमा॑से स्वर्भानुकेतुतः ॥ ४०॥ उपप्लवो प्रहश्योपरागो ग्रहणमित्यपि । उत्पातस्तूपसर्गोपद्रवाविति स्त्रियां न तु ॥ ११ ॥ 670 675 662A प्वगः ११ रेवतः लवगो वाजिवाहनः सूर्यवीर्यजः । GG6 A स्यों सूरी, अपणो विपुलकन्यः कास्यपिर्गमहाप्रज्ञा ॥४५॥ 687 सौरी २; । गादिका for च मनराश्मनो रुनः सूरस्तथ काश्यपिः । ऋरमुखा वैनतेयो महासूतो मंडळ तूपसूर्यकम् ॥ ४६॥ GGBAपयो १; "यना ! B transp. परिपिः परिवेशव परिवेष इमे समाः । lines GG8 and 669 प्रदसनो [प्रसने?] राहुरेनुभ्यामिदुभास्कर- 669A मानवीय विग्योः॥४७॥ 070AVE पिल; For lines 671 का संज्ञा १ छाया , 670–6, B subst.: 674AAाह:४ इन्द्रापा एव सदिसंहासन्परिपारियः। सारलनायकः सभी माठमाठरी। 677 प्रहग४ पिपामनस्तुप्पो राजयोथायःपरेll 678 Bवादीतिः परे लियः ·-7021 680 686 कोपकल्पता अजन्यमुपलिङ्गं चारिष्टमौत्पातिकं भवेत् । पुप्पवन्तौ पुष्पदन्तौ पुष्पदन्ताभिधावपि ॥ ४२ ॥ एकयोक्त्या मताचन सूर्याचन्द्रमसावुभौ । सूर्यादौ संमुखे तीने स्याल्ललाटंतपोऽन्यवत् ॥ ४३ ॥ कर-किरण-मयूखामीपु-रश्म्यंशु-गावः शुचि-वसु-घृणि-घृष्णि प्रग्रहोसा गभस्तिः । उपधृतिरपि रोकः स्यूम-पादौ च पृश्निः ******मरीचिर्दीधितिः स्त्री पदं च ॥ [218] ४४ ॥ छवि-युति-युद्वचि-रुक्-विषि-विद् प्रभा-विभा-भायुजि दीतिरेव । ज्योतिर्विपो [१] धाम-महो-महाचिर- वासि रोचिश्वरमे च शोचिः ॥ १५॥ उद्यो दद्योतः प्रद्योतः प्रकाश आलोक आतपो धर्मः। भर्गतेजो द्योत्रं छाया स्यादातपाभावः ॥ ४६॥ स्थाच्छारदः शारदिक आतपो यः शरद्वः । तिग्मं तीक्ष्णं रौद्र-तीने चण्डमुणद्रवाङ्कः [१] ॥ १७॥ उष्णंकरणमुष्णस्य करणे स्यान्नपुंसकम् । कोष्णं कवोष्णं मन्दोणं कदुष्णं च बहूप्णवत् ॥ १८॥ उष्णकल्पं चोष्णदेश्यमुप्णदेशीयमित्यपि । तिग्मादि निपु तद्वत्सु मृगतृष्णा मरीचिका ॥ १० ॥ शुजः सिको दैत्यगुरुर्मयाभूः काव्यः कविः स्यादुशनाश्च धिष्ण्यः । स्यात्योडशार्थि गु-भार्गवौ च तथाऽऽस्फुजिच्छुकभवं तु शौकि ॥४७॥ 690 605 700 679 रिष्ट मोत्पातिक; After 679, B adds: स्यायोमशन्दो निर्घातो व्योममुद्र इत्यपि । 680 -') : पुणवन्ता; 'भिधा ३ 682A"तपो 686 युगुल इह for *****; A सी३, 688 B वायुजि for मायुजि 689 1 ज्योविनना 690 B रोचिश्व विरोचिशोचिः। शोचिः२१ 692 3 गर्भस् (for भर्गस्. motathesis?); A छाया १; After 692, B adds: झल्लिाळा तपोर्मिय वर्कराये नवार्कमाः। 693 शारादिक २ 694 Bमुष्ण खरे पटु । 702 फुजि ११ ·कोपकल्पतरुः To5 710 716 [708- शुक्रायास्तु ख्यपत्य स्वाच्छोक्रेयी पुरुषे पुनः । शौक्रेयोऽथ द्वयोः शौक्रिय॒न्यपत्ये हि शुक्रजे ॥ १८॥ आपाढीयो मङ्गलो लोहिताको भौमो वक्रोऽङ्गारकः स्यान्नवार्चिः। आरो[21b]ऽपाढः पिप्पलादस्तुतश्च क्रूराक्षः स्यालोहितः खोल्मुकश्च ॥ ५० ॥ राही स्युग्रहकल्लोल-सैंहिकेय-विधुतुदाः । अगु-खर्भानु-भरण-भारणाम्रपिशाचकाः ॥ ५१ ॥ छायाङ्गोऽपि तमो मुण्डः कृष्णवमा तमोऽस्त्रियाम् । केतुः शिखी च विशिरा उत्सवो विकचोऽहिकः ।। ५२ ।। अश्लेपाभूः कवन्धः स्यादा लव्धक अद्भिजः । छायापथो देवपथोऽपत्ये दैवपथायनिः॥ ५३ ॥ मन्दश-छायातनयः पातंगि- -क्रूरदृक्-शनयः । असित-शनैश्चर-नीलाम्बर-यम-सप्तार्चिषः कोणः ॥ ५४ ।। रेवतः स्याद्रवतिकः पङ्गुः क्रोडश्च कोलवत् । श्रुतश्नवोनुजो गृध्ररथः केकरलोचनः ॥ ५५ ॥ चन्द्रश्चन्दश्चन्दिरश्चद्रमाः स इन्दुः सिन्धूत्यः सुधांशुः सुधासूः । तारापीडस्तारकेशो द्विजेशः राजा सोमः पक्षजन्मा परिज्मा ॥ ५६ ॥ लेदा स्नेहात्रेयकोऽयक्षिजो ग्लौः तुङ्गीशः सोमैणलक्ष्मा शशाङ्कः। श्वेताश्चोऽनः पर्वकृच्छवरीकृत विक्रतश्च कौमुदीशो विकुस्रः ॥ ५७ ।। सुधानिधि-कलानिधी [22a] सवन ओपघीशो विधुः वलक्षगु-निशामणी तपस-रोहिणीवल्लभौ । 703 शोक्रेयो शौकि 713 B दयश्चांग्रिजार्दा लुब्धकावपि । 704 1 विह for पुनः 714 A देवपयो १२; 'यनिः। १ 707 ॥ स्यात्फुजश्वगात्रः for पिप्पलादस्तुतश्च 718 1°नुजो बको गृध्रगः केकरेक्षणः; . 1111 वत्मापरागः नियाम् ॥ ४ ॥ 'लोचनः ९;-After 718, Dadds: -After 711, B adds. स्थिरो प्राण्य-यमक-शतकर्म-महामहाः ॥ ६॥ उपटपो देवताइसमोन्यूपाचः पुनः । 720 [अमृतांशुः for मुधांशुः 720 125 - -- ·-751]. 730 735 व्योमवर्ग: हिमद्युति-तमोनुदौ कुमुदिनीपतिः पारदो हरिः कुमुदवान्धवो दशहयश्च जैवातृकः ।। ५८ ॥ छायाङ्क-रत्नकर-दर्शविपच्छुमाङ्ग- लक्ष्मीसगर्य-खिदिरामति-सारसोर्णाः । राकापतिम्रहपतिस्तिजिलश्च सपो गौरो नभश्चमस एणविशेषकश्च ।। ५९ ।। तिथिप्रणीश्च पाथोधिनवनीतमिहामृतम् । प्रतिपचन्द्रमा मासप्रमितः परिकीर्तितः ॥ ६०॥ सौमी स्यात्सोमदेवत्या सौम्या सोमीयमन्यवत् । चन्द्रातपश्चन्द्रगोली चन्द्रिका कौमुदी तथा । ज्योत्स्ना च पोडशोऽस्यांशः कलाऽसौ पोडशी ध्रुवा ॥ ६१ ॥ अमा महाकला बिम्बस्त्वस्त्री स्यान्मण्डलं त्रिपु ।, नेमो ना खण्ड-शकल-खण्डलानि न योपिति ॥ अर्द्धनिपु समेंऽशेऽद्ध मित्तं शल्कं दलं समम् । स्त्री फालिरी तज्जादावार्द्धपरिमाणके । अर्द्धिकः स्त्री त्वादिकास्या भवेच्चान्द्रार्द्धिकाहि च ।। ६३ ॥ भवेच्चन्द्रार्क कुर्द्धकं सूर्यार्द्धकं तारार्द्धकं त[22b]था । पूर्वार्द्ध पूर्वमद्धं स्यात्पश्चाद्ध त्वपरं हि तत् । पौर्वाद्धिकं च पू[पौर्वार्द्ध भवेत्पूर्वार्द्धसंभवम् ॥ ६५ ॥ पौर्वाकिस्तु पौर्वार्दो भवेद्रामैकदेशके । त्रिपु देशैकदेशेऽपि स्त्रियां पौद्धिकी भवेत् ॥ ६६ ॥ अंशः साद्वण्टको भागः पादस्तु स तुरीयकः । लक्षणं लक्ष्मणं लक्ष्म लान्छनं केतनोऽस्त्रियाम् ॥ ६५ ॥ 760 १ 745 760 730 After line 730, Badds: स्वदः परिचिः ससिंधुरपि च क्लेदु-छिद-स्नेहवो यझेशीषधिगर्म-नेमि यजता जर्ण अविष्ठापतिः। राकोत्यो बहुळाभवय शयतो दाक्षायणीनायरो राडाजद वियिप्रणीरपि तपोराजश्वकोरोत्सवः॥२ 7311 शुमांशु-for शुभा:- 7320 'सारसाथ 735 For lines 735-6, a subst.: समुदनवनीतं च स मासप्रमितो नव' 737 A सौमी ;-) A सौम्या 1; 1 सोम्या सोम्या च तत्समा for the post. half को-१.५ 738 चंद्रिका वंद्रिमा चंगोली ज्योत्या , कौमुदी 739 A ज्योरना ५; फला 19 B चंद्रातरः पोडशोस्यांशः कला पोदशी धुरा 740 A 'फला मण्डतं ३ 743 पालिरी ; पालिरसं 744 अर्दिक सार्दिकी स्पाद 745 D om. line 745; A फुदक। सूर्याईक १ ताराका 746A पूर्वाई 13 15 पचाई। 747 B°समवे ·कोपकल्पतरी fini 755 760 . 765 अभिज्ञानं चिह्नमकः कलकोऽथ प्रसन्नता । प्रसत्तिः स्त्री प्रसादो नाऽयो शोभा लवणा छविः ॥ ६६ ।। मामाऽमिख्या विभूषा श्री-लक्ष्मी-फान्ति-द्युति-त्विषः । रादा छाया विनमो ना सुपमा परमा छविः ॥ ६७ ।। वश्यायः स्यादवश्यायो नीहारोऽस्त्री तुषारकः । वियद्वाप्पेन्द्रामिधूमौ निशाखेद-निशाद्रवौ ॥ ६८ ॥ अवश्या मिहिका च स्त्री पालेयं तुहिनं हिमम् । **न स्त्री हिमानी तु धूमिका तु कुहेलिका ॥ ६९ ॥ घूमरी घूममहिपी कुहरिदिग्वगुण्ठनम् । शिशिरं शीतलं शीतं सुशीतमहिमास्त्रियाम् ॥ तुपारं च जडं क्लीवे गुणे तद्वति भेद्यवत् । अस्ति यत्रा23a]हिमं तत्र हिमं हिम्यं भवेत्रिपु ॥ ७१ ।। च्ळ्यर्थे क्त्वान्तकृमो योगे स्याच्छीतंकृत्य तत्र च । शीतंकृत्वाऽप्यव्यये द्वे पद्धिमं पादयोहिमम् ॥ ७२ ॥ भुव औचानपादिः स्याद्रहाधारः सुनीतिजः । ज्योतीरथ्योऽप्यथागस्त्योऽगस्तिर्वातापिसूदनः ।। ७२ ॥ आग्निमारुत आगेय और्वशेयो घटोद्भवः । भवेदुदयनो मैत्रावरुणिः सिन्धुपो मुनिः ।। ७३ ॥ द्वयोरगस्तयोऽगस्त्यगोत्रापत्येपु कीर्तिताः । निवृत्तेऽगस्तिनाऽऽगस्त्यमागस्तीयास्तु तस्य ये ॥ ७४ ॥ लोपामुद्रा तु वरदा सा स्त्री कौपा[ शा! ]तकी मता । मरीचिरनिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः ऋतुः ॥ ७५ ॥ 748 देशकः 763 B reads this lige after line .750A भाग:३ 765 ; A हिम्य २ 705A पदिम १ 752वहांकसी भभिशान कलंको प्रसत्तिवत् 763 प्रसादी ३, प्रसन्नता for प्रगतिः त्री 767 1 ज्योतिरयो 755 विप्रचो १४ मुपमा । 770 For line 770, B subst.: विध्यस्टो दक्षिणाशारतिय कलशीमुतः। 758- हिमं ॥२४॥ सत्सामिदिनिः शानि[यि? ]गोत्रापल्यान्यगस्त- 759हिमानी २, न नी हिमानी नु महत् for prior half: D कहेलिका (:) 771A'गस्तिया 700ठन ११ 72'ती ३ मता २; B परदागसी च 761 But for fanat: -) 1 zit हेममझियाम् 1134 मरीचि रहिरा १ मणिपुलस्त्यः 762 ") B पापारशिशिरे 170 . यः। सा for मता ·176 780 . 786 -796] व्योमवर्ग: वसिष्ठ एते स्युः सप्तर्पयश्चित्रशिखण्डिनः ॥ ७६ ॥ वसिष्ठो गोभिनन्दी स्यादक्षमाला वरुन्धती ॥ ७७ ॥ भं नक्षत्रं धिष्ण्यमृक्षं तारावत्तारका त्रिपु । न पुंस्युड़ ग्रहोऽथ स्वातजे नाक्षत्रमे त्रिषु ॥ ७८-७९ ॥ दाक्षायण्यश्चन्द्रकान्तास्तारा अश्वयुगादयः । अश्विन्यश्वकिनी दासी वालिनी अश्वयुक्.23b]समाः ॥ ८०॥ त्रिपु जाते प्रत्ययान्ता वक्ष्यमाणास्तथा लुकि । अथाऽश्वयुक्चाश्वयुजोऽश्विनीजातस्तथाश्विनः । याम्या तु भरणी त्रय्यां तजे भरण-भारणौ ॥ ८१ ॥ कृत्तिका बहुला भूग्नि तजे बहुल-कार्चिको । ब्रामा[सी] तु रोहिणी तत्र जाते रौहिण-रोहिणौ ।। ८२ ॥ रोहिणी वन जातायां सौम्यं तु मृगशीर्षकम् । न पुंसि स्यान्मृगशिरः सियां स्यादाग्रहायणी ॥ ८३ ॥ मृगो मार्गोऽथैतदूर्ध्व ताराः सौम्येन्वकेल्वलाः । जातेऽत्र मार्गशिरसस्तथा मृगशिरा अपि ॥ ८४ ।। आः स्यात्कालिनी रौद्री तज आर्द्रक उच्यते । पुनर्वसौ यामको च सौरौ जातः पुनर्वसुः ॥ ८५ ॥ द्वयोः पुष्यस्तिप्यसिद्धौध्यिौ) बार्हस्पत्योऽप्यथात्रजे । तिष्यः पौषोऽथ तिप्यस्य पुनर्वखोश्च भून्यपि ॥ ८६ ॥ इतरेतरयोगे स्यान्नित्यं द्विवचनान्तता । द्वंद्वे पुनः स्यादश्शेपा सार्थाऽश्लेषस्तु तज्जनिः ॥ ८७ ॥ मघा पित्र्या भूम्नि जाते माघः स्यान्मघ इत्यपि । फरगुनी भगदेवत्या पूर्वा तजस्तु फल्गुनः ॥ ८८॥ 774वरिष्ठ १ 784 4 रोहिणी २, रोहिणौ ॥ २ | रोहणो 775A नंदी ३ 785 A रोहिणी 776-') Bन स्त्रियागड पुंसि न [?] 786 8 नितये for म पुसि 777 For line 777, B subst Day 787 A मार्गों केल्बलाः॥२॥ तारा तारके द्वे प्रहो में निपु भोद्भव. 789 A रौदी ३ 778 A"कांता 791A"स्पत्यो४ 779A अश्वयुक ५ 794 Aऽलेप 782 भरणी २B नान for नय्या 795 B पिना मपा 783 -1) कार्तिको २; B आमेपी बहुलो | 796 4 देवत्या २; फल्गुनः ॥ १॥ भग्टनी मवे (corrupt) for फल्गुनी 003 790 796 ·800 805 कोपकल्पतरी [797- तत्र जा[24a]ता यदि स्त्री स्यात्फल्गुनी सा निगद्यते । उचरा सादार्यमणी तज्जाते त्वौत्तरोचरौ ॥ ८९ ॥ रविदेवो द्वयोर्हस्तस्तज्जे हस्तोऽथ नृस्त्रियोः । ' चित्रा लाष्ट्यथ तज्जा स्त्री चित्रा चैत्रो परो द्वयोः ॥ ९० ॥ खातिः खाती वायवी च सौवातः खातिरत्रजः । राधे विशाखे ऐन्द्राग्यौ विशाखस्तज ईरितः ॥ ९१ ॥ मैत्री स्यादनुराधायामनुराधस्तु तज्जनिः। ऐन्द्री ज्येष्ठाऽथ तज्जातो ज्यैष्ठो ज्येष्ठश्च गद्यते ।। ९२ ॥ कर्णीसुतो मूलदेवो मूलभद्रः कलाङ्कुरः । आश्रयो मूलमस्त्री स्यान्नैर्ऋत्यं मूलकोऽत्रजः । पूर्वाषाढाम्बुदेवत्या स्यादपाढाऽनजागना ॥ ९३ ॥ आषाढीयोऽपरोऽपादो वैश्वदेवी मतोत्तरा । अभिजिद्विधिदेवत्यस्तज आमिजितोऽभिजित् ॥ ९४ ॥ अभिजिद्देवता यस स्यात्स आमिजितश्चरुः । भवेदामिजितस्तद्वन्मुहूर्तोऽभिजिता युतः ॥ ९५ ।। स उत्तराया अन्त्योऽद्भिः श्रवणस्यादिमोऽभिजित् । स्त्रीपुंसयोक्षभेदे श्रवणं श्रुति[24b]कर्णयोः ॥ इति रभसः । *** श्रवणो द्वंद्वः श्रवणः श्रावणोऽत्रजः ॥ ९५ ॥ श्रविष्ठा वसुदेवत्या धनिष्ठा वात्रजः पुनः । श्राविष्ठीयः श्रविष्ठश्च धानिष्ठोऽपि घनिष्ठवत् ॥ ९६ ॥ 810 815 7982°मणी३ 799 देख २७ हस्त्रो *800वाट्रय १; चित्रा १ चै! 801 A यायवी २, साति २ 802 A ऐंद्राम्यो ३ 803 पाया र मनुराधनुराधानु- राधा तजोनुराधकः 804 A ज्येश २; ज्येष्ट २ 805 B yatma: (corrupt) for फळास 806 807 देवया २ पाढा 19 B भवेदापी for म्युदेवत्या 808 A ऽपरोपाढौर वैश्वदेवो मतोतरा ॥२॥ 809 देवत्य २, भिजित् ।। १ । 810 Bom. lines 810-11 813 Dom. line 813. 814 A संद्वः २; श्रावणो २, वैष्णवः श्रवण द्वंद्वे for the prior half : 815A पनिष्टा ३ 816 धनिष्टवत् ॥४॥ ७ ·-840] व्योमवर्ग: 820 830 स्याद्वारुणी शतभिषक्तस्यां शतमिषा शतः । अथो शतभिषग्जातः स स शातभिपो भवेत् । तथा शतभिषक्तस्मिन्स्याच्छातभिपजोऽपि सः ।। ९७ ॥ पूर्वोत्तरा भद्रपदा द्वय्य प्रोष्ठपदा इमाः। अजैकपादहिर्बुध्नदेवतास्तनजः पुन. भवेद्भाद्रपद प्रौष्ठपाद प्रौष्ठपदोऽपि च । रेवती पूपदेवी भनेमिस्तजा तु रेवती ॥ ९९ ॥ धुवाणि भानि रोहिणी तथोत्तरात्रयं जगुः । मृदूनि रेवती मृगः स मैत्रचिनया युत. ॥ १० ॥ 825 क्षिप्राणि तान्यविकिनी च हस्तः पुप्योऽभिजिद्याथ मघा त्रिपूर्वा । याम्या तथोमाप्यथ मूलमार्दा ज्येष्ठा हि देवी च सुदारुणानि ॥ १०१ ॥ खातिः श्रविष्ठा श्रवणः पुनर्वसू याद.पतेर्भ च चराणि निर्दिशेत् । मिश्राणि राधा बहुलेति सप्तधा भेदा उडूना कथिता बु[25a]धोत्तमैः ॥ १०२ ॥ श्राविष्ठीय इलेशो ज्ञो रोहिणेय प्रहर्पणः । पञ्चार्चिर्बुध एकानश्वान्द्रिश्चान्द्रमसायनिः ॥ १०३ ।। वाचस्पतिः सुरगुरुर्गुरुरङ्गिरोजो जीयो बृहस्पतिस्तथ्यकनिष्ठ इज्यः । स द्वादशाचिरपि चित्रशिखण्डिजन्मा स्याहीदिविर्धिपण गीपति-फरगुनीजाः ॥ १०४ ॥ प्रच']क्षाः प्रचक्षा वाग्वाम्गी [गीरथश्च महामतिः । 817 शतं for शत 822 A पदोपि 823A भनेमि ३ 818 A भवेत् ।।,-For lines 818-9, 824 Aध्रुवाणि १ B subst.: 827 B'भिजिचाय तब शातभिप. शातभिपज शततोभिषक् । 829 A दारणानि १ 819 A°मिपजो ३ 832A मिश्राणि १ 820A पूर्वोत्तरा १,पदा ३ 835 च बुध श्याम for धुप एकाग. 821 For lines 821-3, B subst • -') मसायनि १० अजाहिर्बुध्नदेवाच तजात प्रौष्टपादवत् ॥१४॥ 840) B महाधीगौरगीरथे-After भाद्रपादो भाद्रपदो मवेत्प्रौष्टपदोपि स । line 840, B adds पोष्णन ममिरेवस्यापन जाता च रेवती ॥१५॥ कचस्तु तस्य पुन सातारा पनी समीरिता। B96 810 ·३८ 845 860 कोपकल्पतरौ [841- रविरिन्दुः कुजः सौम्यो वागीश उशनाः शनिः । राहुः केतुश्चेति नव ग्रहाः खेटाश्च कीर्तिताः ॥ २ ॥ मेषादयो द्वादश राशयो भ- क्षेत्राभिधाना उदयस्तु तेपाम् । लमोऽस्त्रियामर्द्धकमस्य होरा द्रेकाणको लगतृतीयभागः ॥ ३ ॥ मेषः क्रियोऽथ वृषभस्तावुरिनामाथ जितुमकं मिथुनम् । कर्क-कुलीरौ लेयः सिंहः कन्या तु पार्थो थोनः । जूकस्तुलाथ कौपी वृश्चिकनामाऽश्वितौ क्षिको धनुपि । आकोकेरो मकरो मृगोऽथ हृदुग्धटोऽथ मीनोऽन्त्यः ॥२ ॥५॥ मेपः कर्कटकस्तुला च मकरश्चत्वार एते चलाः गौः सिंहो [25b]लिपटौ स्थिराश्च मिथुनं कन्या धनुर्मीनकाः । एते स्युर्विनिसर्गका अथ पुमानोको हि राशिस्थलं संक्रान्तिर्भवति स्त्रियां रविगता चेदस्त्रियां संक्रमः ॥ ६१ ॥ स्थिरमे विष्णुपदी स्यात्पडशीतिमुखं द्विशीलेषु । मेपे तुलासु विषुवद्विपुर्व त्वस्त्री पुमास्तु विपुणोन ॥ ७ ॥ फर्के दक्षिणमयनं मकरे तूतरमथांशकैः प्राक्चेत् । संक्रमण तरणेः स्याचलसंक्रम ईरितस्तहि ॥ ८ ॥ संक्रान्तिध्रुवतारकेषु गदिता मन्दाथ मन्दाकिनी मृद्वीपूडपु राक्षसी तु कथिता ऋरेषु घोराः पुनः । स्यादुरेषु महोदरीपु चरभे ध्वाली त्वसौ क्षिप्रमे मिश्रेषङपु मिथितेषु गदितास्ताः सप्तमेदा वुधैः ॥ ८ ॥ इति व्योमवर्गः। 855 860 844A"भिधाना २ 845A लमो 1; होरा १ 846 देशाणको १ 847 A क्रियो २ मिथुनम् ॥२ 848 A पार्थोनः । 849 A 'नामा २; धनुपि २ 850 मृगो ३; 'ग्घटोरथ मीनोऽन्यः २ 851 • चला 852 A स्थिराव 858 A "सर्गका १ नोने, 854 वेवनियां for चेद-After line 854, B reads lines 859-62, 855A विष्णुपदी १; मुखं १ 856 B विषुवं विपुवज्ञानी पुमांच 857 A "मयनं १; तूत्तर १; B मकरकेतूत्तर 858A चलसंक्रम १ 859A मंदा १य 861 A महोदरी १; प्यांक्षी १ त्वसौ क्षि19B महोदरी तु 862 B मिश्रिते विगदि. colophon: B इति हृदयकल्पतरौ व्योमवर्ग:

·-884 कालवर्ग: कालोऽमतिश्चायतिरप्यनेहा स वत्सरात्मा समयो भवन्तः ।। 865 पारुश्च पीयुर्जहकोऽपि जित्रि- र्यातुश्च दिष्टो लग्नः सर्वमुटू च ॥ १॥ स्यात्कालकालः किल नित्य एप ईशात्मकोऽसाविति कालविज्ञाः । यावत्परार्द्ध स निमेष[26a.]तोऽन्य- तं वानुमिन्वन्ति दिनेशगत्या ॥२॥ BtO भूतो व्यतीतः स इहाव्ययं प्राक् पुमान्भवन्तिः स च वर्तमानः । तत्कालके त्वेकपदं तदात्वं भावी च भूष्णुर्गदिताऽयतिः स्त्री ॥ ३ ॥ तात्कालिका तु तत्कालजाता तात्कालिकी त्रिषु । 815 समयाकरणं कालयापनं न नरीरितम् । स्यात्कालिक सामयिकं भवादी काल्यं प्रकृप्टे त्विह कालिकं स्यात् । काल्यं तथा सामयिकं च तद्वत् संप्राप्तकाले निपु कालिकादि ॥ ४ ॥ स्याद्वादशारं किल कालचक्र- माधारपर्ट्स त्ववसर्पिणी स्त्री। उत्सर्पिणी सापडरा परे च बौद्धादिशास्त्रेप्वनयोः प्रचारः ॥ ५॥ 863 For lines 863-6, B subst.: 976 A°यापनं २, "रितं ॥४॥; B करणं काळो दिटोऽनेहा तु स्यात्कालेयं कालयापन; After line जहको जिनिवनवोद्गौश्च । 876, Badds: अमविर्यातुः पीयुः स्यात्साकयज्ञिकः कालः पाकयज्ञस्य यो भवेत् । सर्वमुडामतिरिवास्त्रियां समयः॥१॥ नवयज्ञस्य यः कालः स भवेन्नावयज्ञिकः ॥५॥ 8664 सर्वमुद्र च ॥ १४ ॥ राले यवं लूयमानयवमित्यादि चाव्ययम् । 868 विज्ञाः ।। ४ 871प्राक३ तत्तत्कालविशेषे स्याल्यमानबुस तथा ॥६॥ 872 भवतिः १ 878 काल्यं ३, कालिकं १ 873तदान २ 879 Aयिक २ 874 "ताऽऽयति ॥ ३ ली; B स्त्रियां भवे- 881A चE१ दायतिरे व्यतीहा. 875 B transp. तात्कालिका and तात्का. 882 A सर्पिणी लिकी; A तात्कालिकी ३ 863 A उत्सर्पिणी १ 880 ।

·४० कोपकल्पतरौ [886-. 895 -3 890 895 900 लवक्षरोचारणतुल्यमात्रः कालो निमेपो निगिपोऽपि पुंसि । द्वयोस्तुटिस्तौ दशभिस्तु तामिः प्राणोऽथ पद्धिः किल तैर्विनाडी ॥ ६ ॥ पलं च न स्त्री गुरुवर्णपट्या पष्टया पलैः स्याद्धटिकात्र नाडी । साधारणी स्त्री तु न दण्डमाहुर मुहूर्तमेतद्वितयेन न स्त्री ॥ ७ ॥ पुंसि क्षणोऽश्वत्थ इह स्त्रि[26b]यां न सूर्यादिकानां भणितं मुनीनाम् । काष्ठाः किलाप्टादशकैनिमेपैस् तत्रिंशतः स्त्री गदिता कला* ॥ ८॥ त्रिंशत्कलाकः कथितः क्षणो ना ते पट् घटीत्युकिरहो परेपाम् । स्याद् घाटिकं नाडिकमन्त्यलिङ्गं यन्नं घटाज्ञानकरं भवेद्यत् ॥ ९ ॥ घटिंधमस्त्रिपु भवेद्धटिकायन्त्रवादकः । अहोरात्रः पुंसि भवेद् धुनिशं तु नपुंसके । अहोरात्रो मुहूर्तानां त्रिंशता परिकीर्चितः ॥ १० ॥ रौद्राभ्युदयिकी श्वेतसी मित्राहमैत्रको । पितृचारभटौ नुवसू तौयाहृविश्वकौ ॥ ११ ॥ 887 A द्वयोनिमेषीस्तुटि १ खौ त्रिंशन्मुहूर्ते युनिशं च रात्रि- 888A प्राणापथ दिवं च नकंदिवमन्त्यविनम् । 889A पलं २ वार्पण्यहोरात्र इहोप्रमाहू- 890 B om. ( hapl.) पष्टया तिक मवेदूर्ध्वमुहूर्त यत् ॥ 891Aण्ड रात्रिंदिव चोर्ध्वमुहूर्तजे तु 893Aणोऽवत्य३ स्यापूर्वमौहूर्तिकमन्यगामि ॥१॥ 895 B काष्ठाष्टभिः स्याद्दशभिर्निमेषः 897Aक्षणो 896A कला १३:-For lines 896- 898A पटी 903, Bsubst.. 899 Aनाडिक २ ताभ्या लवस्ते तु दशापि यत्र । 901 घटिंघम १ काळाकलायास्तु युगेन लेश- 902 A युनिशं २ ते तु क्षणो यश्च दशापि च स्यात् ॥ 904 A "यिकौ २; "सपा ३, "मैत्रको २, B पभिर्पटी रथ पाटिक सर यिको सो यन्त्रं पटीनस्तु घर्टिघमः स्यात् ॥ १२ ॥ 905 A°भटौ २; "वसू २विश्वको २ 906 ·-9231 910 कालवर्गः गान्धर्ववैश्वदेवौ च वेधाः कुतपमस्त्रियाम् । रौहिणो विधिरेन्द्रस्तु तिलको विभवः पुनः ॥ १२ ॥ ऐन्द्रामो निर्ऋतिर्नक्तंचरी वरुणसम्बरौ । अर्यमा विजयो योनिर्भग एते दिने क्षणाः ॥ १३ ॥ शांकरश्चाजपादश्च तथाऽहिर्बुध्नमैत्रको । आश्विनो याम्य आग्नेयो वैधात्रश्चान्द्र एव च ॥१४॥ आदितेयोऽथ जैवश्च वैष्णवः सौर एव च । [2Ta]वालो नाभखतश्चेति मुहूर्ताः क्रमशो निशि ॥ १५ ॥ दुर्वासकः [रः !] प्रतिदिवा नरि दण्डयाम- सूर्याक-घस्र-घसरा अपि वास-वारौ। ************** *** रोऽपि दिवसोऽह्नि दिवाव्यये स्तः ॥१६॥ ओजस्यमोजसीनं च यदोजोयुगहर्भवेत् ।। १६ ॥ अध्युष्ण्य(:)हर्दिवं क्लीवे पुण्याहं पुण्यवद्दिनम् । सुदिनाहं प्रशस्तं तत्पुंस्येकाहोऽहरेककः ॥ १७ ॥ द्वयोरहोः समाहारे यह एवं व्यहादयः । द्वयोरहोर्भवो व्यहो व्यहा स्त्रीति विशेप्यवत् ॥ १८ ॥ यहीनो व्यहनिवृत्तो द्वैयविक इह त्रिषु । 910 2 920 006 A देवौ २७ पुत २ प; गंधर्ववैश्वीच श्राद्धकालोनी कुतपोभिजित् 907 A विधि २, तिलको २ 908 A ऐंद्रामो २; 'चरी २, "संबरौ २, B संवरौ 909 A विजयो २; मग २, B-विजयी 910 शांकर १; पादश्च १; "वुन १ मैत्रको १ 911 भाविनो१ याम्य १ आमेयो १ वैधान १ थांद १ 912 "तेयो १; जैव १थ वैष्णव १ रसौर १ 913 मारो १, खत १ 914 For lines 914-7, s subst.: चित्रकेत्वादयः संज्ञास्तैत्तिरीयश्रुतौ स्थिताः ॥१९॥ घस्रो वालो घसरो द्युः प्रतिदिवदंड्यामसूर्यायाः। लोये रतद्वि(दि)कमहो वासरदिवसौ दिनं चात्री२० दिवाहि दिनमित्येतत्रयमव्ययमीरितम् । को. क.६ 918 A °सीनं ३, B सानं for "सीन;-) B तदोजोयुग्विशेष्यवत्-Afterline 918, B adds: होबेव्ययं प्रत्यये स्यादन्वहं तद्दिनं तथा । 919 र्दिवं १; पुण्याहं १; -") महर्दिन चन स्त्री स्यात् 920°नाहं १; काहो १; B रेकर्क 921 Aद्वाह १ यह १B-After line 921, Dreads line 924 followed by. शोभनश्वोयुतं सुधं सुदिवं सुदिवायुतम् ।, followed by lines 927-8, 922-3 and 930, omitting lines 925-6and 929 922 B र्भवा चहाथ निवृत्ते घहेन च । 923 द्वैगहिक १; B द्वैयहिवद्विहीनी द्वौ यहायमेद्यलिङ्गकाः ॥२६ ·925 930 935 फोपकल्पतरौ [24-- सर्वाहः सर्वदिवसः संख्याताहो मितं दिनम् ॥ १९॥. नक्तंदिवं तथा रात्रिंदिवं क्लीवे रतति(दि)कम् । अहश्च दिनं तु न ली स्याद्वासरे समार्थकम् ॥ २० ॥ सुप्रातं सुप्रभातेऽहि निवृत्तेऽहाऽहिकं त्रिपु । आरं सीवेऽहर्गणः स्यादहोरूपं वरं दिनम् ॥ २१ ।। क्लीवेऽव्ययं प्रत्यहं स्यादन्वहं तद्दिनं तथा । त्रिपु प्रात्यहिक दैनंदिनं चात्रसमुद्भवम् । खीन्दु-मङ्गल-बुध-गुरु-भार्गव-सौरयः ॥ २२ ॥ सप्त वाराधिपास्तेषां नाम्ना ख्यादिवा[27b]सराः । स्याद्भवे संधिवेलायां सांधिलं त्रिलिगकम् । प्रत्यूष-गोस-गोसर्गाः कल्यं काल्यमहर्मुखम् ॥ २३ ॥ उपः-पत्युपसी ल्युष्टं प्रमातं च विभातवत् । प्रगं क्लीवेऽव्ययं प्रातः प्रगे प्राभातिकं त्रिपु ॥ २४ ॥ प्रातस्तनं चौपसिकं काल्यिकं च प्रगेतनम् । उपस्यं स्यादुयोदैव्यं वैयुष्ट व्युष्टदानकम् । प्रातस्तन्म(१)श्चतस्रः स्याद्धटिका अरुणोदयः ॥ २५ ॥ संध्या संधा च संधिर्ना सैव प्रोक्ता पितृप्रसूः । पुंसि प्राहश्च पूर्वाहो दिवामध्यं नपुंसके ॥ २६ ॥ माध्यंदिनावर्तने च मध्याहो अपराहकः। सायो विकालः सायाहमुत्सूरः सवलिस्तथा ॥ २७ ॥, सायमव्ययमस्तुि भवे सायंतनं त्रिषु । आद्यन्तरं तेष्वहो वा त्रिसंध्या रुयुपवैणवम् ॥ २८॥ 924"दिवसः १ संख्याताहा १; B'ताहो 935 महर्मुखं प्रग- for उषःप्रत्युषसी for 'ताहो 936 प्रगे १४;For line936,a subst.. 925 Bom. lines 925-G. कल्यं काल्यं प्रत्युपोंव्ये प्रातः प्राझे प्रगेव्ययम्॥३०॥ 927 A सुप्रात १; दिकं त्रिषु 938 A दैन्यं 19 B for दैन्य 929 A वहिनं ३, B Om. line 929 980 दैनंदिनं ३; B प्रत्यहिक दैनंदिनमा. 939 A दारिता (corrupt) for घटिका. भवहिकं च तत् 940 For lines 940-7, B subst.: 933 For lines 938-4, B subst.: प्राणः पूर्वाहकृन्मिनदेवत्यः संगयः समौ । फुलिकः काळवेळा स्याद्यमघण्टश्च कण्टक. ॥२८॥ मध्याहस्त दिवामध्यावतने दिनगर्भकम् । वाराद्विने नमान्मन्दे युधे जीवे पुजेक्षणाः। माध्यदिन चापरातः सायोऽत्रीसळिः पुमान ३३ गोस गोसौ प्रत्यूषो न स्त्री स्त्रीलीवपौरुषः ॥२९॥ विकाळोत्सूरगयाहदिनांताः सायमन्ययम् । 941 पूर्वादी २ 910 945 934 1 गोसर्गा १३ ·950 955 -9651 कालवर्गः पूर्वाह्नतः संगवः स्यान्मुहूर्तत्रितयात्मकः । स एव मित्रदेवत्य इति श्रुतिविदो बुधाः ॥ २९ ॥ पूर्वाहिक तु पूर्वीहेतनं प्रादतनं भवे । प्रातः सोढो यस्य भवेत्स्याप्राहेतन एव सः ॥ ३०॥ पू[28a.] लो यस्य सोढोऽस्ति स पूर्वादतनत्रिपु । पूर्वाहकखन जातेऽथापराहेतनं तथा ॥ ३१ ॥ आपरालिकमेतद्भु जाताथै त्वपराकम् । अश्विन्यादियुते कालविशेपे सति भैद्यगः ॥ ३३ ॥ आश्विनो दिवसो रात्रिस्त्वाश्विनी दिनमाश्विनम् । अथ कालाविशेषे स्यादघा(?)श्चिन्यावमू त्रये ॥ ३३ ॥ अधिन्यादि द्वंद्वभाजि विशेषे सति वाऽसति । अम्धिनीभरणीयं स्यात्कृत्तिकारोहिणीयवत् ।। ३ ।। राजनी(ह) स्याविन्यपुनर्वसवीयं न्यु)दाहतिः । गताहः फल्यमन्त्ये यः पूर्वेधुर्मतमव्ययम् ॥ ३५ ॥ तह वस्त्यं घस्तनं च श्वस्त्रस्तरे()युसमेऽव्ययम् । शौवस्तिकं श्वस्तनवं श्वस्त्यं चैतद्भवे त्रिषु ।। ३६ ॥ अपरस्मिन्नहि भवेदपरेधुरथाघरे । दिनेऽधरेयुरन्यस्मिन्नन्येयुरितरं दिनम् ॥ ३७ ॥ इतरेषुधाऽन्यतरेगुस्तदन्यतरद्भवेत् । उभयद्युत्तूभयेारपरं तच परेयवि ॥ ३८ ॥ 946A सायतनं १ 954 A राति १ स्वाश्विनी १; विनम् 1.. 947Aदेस २ Bom. lines 954-5. 948 A प्रादेवन 955 A चिन्याय 949 A न%B-For lines 949-52, 956 B तम चासति Bsubst.: 957 Aणीय १°णीय . प्रादेवनय पूर्वाह वन्म (१) पूर्वाहसोटके । 958 B रजनी;-') वीर्य 1B वीपेत्युदा भपराहकपूर्वानकारि स्मातम जन्मनि ॥ ३५॥ 959 A पूर्वेधुरम भारादतन पापरादिकं च (ड)चे। 960 Bखतरेयुस्खपाम्यये सावन सभा साप्राठि सादुद्भवे ॥२६ 961 A यस्तं३, Bश्वस्वनक्ष for 'नवंBR संधिवेलाम सोधिरेले संधिः पितृमयः । दो मवेन्यपद for चैत -After संप्पा मानिसप्प नहीवे सादुपौगयम् ॥१७॥ line 961, B reads line 967. 950 नानिपु 962 952 हिरमे 963 रेयु; न्यु B "Rतररिनं 958 न्यग भासिनः 1964 पुरेपु, 960 965 ·कोपकल्पतरों [966- 970 975 9B0 पूर्वेयुः सापूर्वदिनमुत्तरेगुस्तदुत्तरम् । असिन्दिनेऽद्याव्ययं स्यात्तद्भवेऽद्यतनं त्रिपु ॥ [28]निशीथिनी निपद्वरी विभावरी च *वरी । तमस्विनी च यामिनी स तन्यतुस्तमा तमी ॥ ३९ ॥ निशान्धिका च सर्वरी तमोश्च शरीनिशौ । उपा क्षपा च वाशुरा हिमांशुकामिनी तथा ॥ ४०॥ श्यामा त्रियामा क्षणदा च रात्रिः स्याद्वासतेयी वसतिश्च तुझी । उपा च दोपा रजनी च भौती नक्तं तु दोपाऽव्ययमत्र रात्रौ ॥ ११ ॥ ज्यौली ज्योतिप्मती च स्याद्रात्रिश्चन्द्रिकया युता । तामसी तु तमिसा सायं धतमसंयुता ॥ ४२ ॥ यक्षरात्रिस्तु दीपाली रलाली दीपशृखला । मृगनेत्रा पुप्यनेत्रा या मृगादिभनेत्रका ॥ ४३ ॥ पक्षिणी स्त्री वर्तमाना ** हर्मध्यगा निशा । रात्रिद्वयस्य मध्यस्थं दिनमुक्तं च पक्षिणी । गणरात्रं निशावृन्दं गर्मकं रजनीद्वयम् ॥ ४ ॥ रात्रकं पञ्चरानं स्पानिरात्रं रजनीत्रयम् । हिडिः स्त्रियां रजन्यां यस्क्रियते रक्षणं शिशोः । प्रदोषो रजनीवत्रं निशीथस्त्वर्धरात्रकः । स्यात्सर्वावसरः पुंसि खियामत्र महानिशा ॥ ४५ ॥ 966 Bom, line 966. 979 A पुष्यनेत्रा १;-) निण् for या 967 B reads line 967 after 961 980 For lines 980-8, B subst.: 968 B करी for : वैरी पक्षिणी निड ताहौभ्यां निइभ्यां पक्षिदिनं तथा ५. 969 4 सर्वतन्यतु द्वे निशे गर्भक वहयो गणरात्रं न योपिति । 975 For lines 975-7, B subst.: रात्रकं पञ्चरात्रे स्या हिण्डिर्बाळावनक्रिया ॥५१॥ शर्या निश्चिध्यादिनकन्यका च ॥ ४६ ॥ दिनात्ययः प्रदोषः स्याद्रजनीमुखमित्यपि । घोरा घृतार्थि क्षणिनी तथोत्तमा निशीथसर्वापसरनिःसंतापाद्धरानकाः ॥५२॥. शताक्षरान्दास्य(१)पि तामसी च पैशाचिका चऋविभेदिनीच सुप्तलोको महारानिश्चन्द्रोपररात्रवत् । त्रिपु दोपातनं नैशं नैशिकं च निशाभवम् ।।५३ ॥ स्याच्छार्वरी पुंसि न चान नक्ता ॥ ४७ ॥ दोपा रानावृपा नक्ता (क?) मव्ययं च प्रकी- 981 A पक्षिणी तितम् । ज्योकी सा चन्द्रिका पूर्ण निदमिश्रा तु 982A रात्रं १; गर्भक तामसी कालरात्री भीमरथीमोहरात्रिस्तु जन्मनिट 983 A°रानं १; त्रिरात्र १ 977 A तमिना २ 985 °वतं 978°श्रृंखला ४ 986A'निशा ४ 985 .. -- -- ·990 995 1000 -1008] कालवर्गः उचन्द्रोऽपररात्रः[29a] स्यादथ त्रिषु निशा भवेत् । स्यान्नेशिक तथा नैशं तत्र दोपातनं भवेत् ॥ ४६॥ प्रादोपिकं तु प्रादोपं जाते त्वस्मिन्प्रदोपकम् ॥ ४७ ॥ सायंप्रातिकमुदिष्टं सायंप्रातःसमुद्भवम् । द्वैरात्रिक-द्विरात्रीणी निवृत्ती यौ द्विरात्रतः ॥ १८ ॥ रात्रिकस्त्रिरात्रीणः सरात्रिस्तुल्यरात्रिकः । कल्याणीपञ्चमा रात्र्यः कल्याणी यासु पञ्चमी ॥४९॥ द्वौ याम-प्रहरौ पुंसि यामिकं तद्भवे त्रिपु ॥ १९ ॥ द्वयोस्तिथिः कर्मवाटी तैथ्यं तु तिथिजे त्रिषु । उदयादौदयं शुद्धा पष्टिनाडीमिता तिथीः (थिः) । विद्धा सायोदये पूर्यतिथ्या पडण्डमानया ॥ ५० ॥ संयुतास्तमये तद्वत्परतिथ्या युताऽथ वा। सायाहव्यापिनी या स्यात्संमुखा सा निगद्यते ॥ ५१ ॥ नवाहः पुंसि वृद्धिः स्त्री प्रतिपत्पक्षतिर्भवेत् । वत्सरादिश्चैत्र शुक्ला साऽथ कार्तिक शुक्गा । असौ बलिदिनं नावरात्रिकी विषशुक्लगा। सुमालपदा ब्राह्मी द्वितीया युग्मनामिका ।। ५२ ॥ बला तृ[29b]तीया गौरी च चतुर्थी तु खलागणः । पञ्चमी नागदेवी स्यात्तस्यां लक्ष्मीवती स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥ स्कान्दी पष्ठी चातियशा मित्रा सौरी च सप्तमी । अष्टमी स्याच्च माहेशी भवेत्सासुमहाबला ॥ ५५ ॥ नमःकृष्णाष्टमी * * * * कृष्णदिनं च सा । 988 A दोषातनं ३ नवाहः प्रतिपद॒दिः पक्षतिश्चैत्रगा तु सा । सिता 989 प्रादोषं २; A ह्यस्मिन् for त्व' संवत्सरादिः स्याद्वल्यहः कार्तिका छगा ॥५९ ॥ 990 Bom. line990 1002 A "दिनं १; 'रात्रिकी 9912ीणो २ 1004 गौरी ३; गणः ३ 993A पंचमा १ 1005 4 पती ३;-For lines 1005-7, 994 A यामिक 1 B न्यवत् for निपु B subst.: 995वाटी पचनी श्रीमती सार्थी पटी स्वांचंतिकीर्तिका। 996Aशुखा. सप्तम्या कचमने लटमी सुमहापळा ॥६॥ 997A विदा 999 A संमुसा 1006 यशा ३ सप्तमी ३ 1000 वाह:-For lines 1000-2,3_1007 4 बला ३ subst.: 1003 Bm for:-*** -1005 । . -- ·1010 1015 1020, कोपकल्पतरौं [ 1009- रोहिणीसंयुता त्वेपा जयन्तीति निगद्यते । महाष्टमीत्याधिनस्य शुलपक्षगताष्टमी ।। ५६ ।। उग्रकर्मा तु नवमी दौर्गी च दशमी पुनः । धर्मिणी यमदेवत्या वैश्वी त्वेकादशी हरः । क्लीवे हरिदिनं नन्दा दशम्याः साऽरुणोदये ॥ ५७ ॥ सूर्योदये वा संयुक्ता विद्धा शुद्धाऽन्यथा भवेत् ॥ ५८ ॥ घोधिन्यूर्जस्य शुक्ले सा श्ययन्यापाढशुक्लगा । वृद्धौ यशोवती द्वादशी स्यात्तस्यां हरितिथिर्मता ॥ ५९ ॥ एकादश्या त्रयोदश्या त्रिस्पृशा त्रिस्पृगन्विता । नन्दा परदिने वृद्धा भवेदुन्मीलिनीति सा ॥ ६ ॥ वृद्धौ व लिनी पक्षवर्धिनी पर्ववृद्धियुक् । पुष्ययुक्ता ज[30a]याऽथ स्याद्विजया श्रवणान्विता ।। ६१ ॥ रोहिणीयुक् तु पापघ्नी जयन्ती स पुनर्वसुः । एकादशी द्वादशी च वैष्णवश्वापि तत्र चेत् । तद्विष्णुशृङ्खलं चाथ जयाऽऽनङ्गी त्रयोदशी ।। ६२ ।। उमा चतुर्दशी शैनी भौत्यमाच पूर्णिमा । पक्षान्तौ पञ्चदशौ तु स्त्रियौ सोमाधिदैवते ॥ ६३ ।। 1009A जयंती १ 1023 A°दशी ३ 1010 A महाष्टमी १, °शता for °गता 1024 A मौत्यमा ४-For lines 1024 1011 A रोगी ३-For lines 1011 --4], B subst.: उमा चतुर्दशी भौति श्वनिमा शंसितेतरा। दौर्मु(यु.)प्रकर्मा नपमी धर्मिणी दशमी च यज्ञकालौ तु पक्षान्ती सौम्यो पञ्चदशीद्वयम् । सा ॥३॥ पर्वमूळं तु भूतेष्टा पंचदश्योर्यदैतरम् ॥ वैश्वित्त्वेकादशी नन्दा हरदेवा च हर्यहः । प्रतिपरपञ्चदश्योस्वत्संधिर्ना पर्वसंधिवत् । विद्धाणस मानोर्वा सोदये दशमीयुता ॥ १४ ॥ पर्व दर्शस्तु सूर्यदुसंगमोऽमाप्यमामसी ॥१॥ 1012 A देवत्या ३ 1018 नंदा ५ अमावस्याप्यमावास्यामानाशी स्यादमावसी । अमामासी च नष्टेंदुकला त्वेषा कुहुः मुहूः॥५२॥ 1014 Aविद्धाशुद्धा 1015Aशयन्या १ सिनीवाली दृष्टचंद्रा पौर्णमासी तु पूर्णिमा । 1016Aहरितिभिः३; यशस्खती forयशोपती अश्वत्यः सानुराकेंद्रो पूर्णदुमनिस्लके ॥ ३ ॥ 1017 A निस्पृश्यरन्विता गुडापूपान्नबहुला सा गुडापूपिका भवेत् । 1019 पंजलिनी १;"युर १; Dपक्ष for पर्व तत्तत्प्रभूता कोल्मापी तथा षटकिनी मृथक् ॥४॥ 1020 A जया विजया १ अयोपपौर्णमासोप पौर्णमास्यव्ययं च पण् । 1021 A पापानी १ जयंती उपाप्रहायणं तद्वन्मत चोपामहामगि ॥ ७५ ॥ 1022-JA corrupt; B श्रवण: for अमावास्योप्यमावास्यो भवेमावास्यकोत्र । वैष्पक अमावस्सोप्यमावस्यो स्यादमावास्यकोन्ययता॥ 1025 -14, B subst. ७.॥

·=1056] कालवर्गः 1080 1036 यज्ञकालौ पर्वणी तु क्लीवे अथ यदन्तरम् । चतुर्दशीपञ्चदश्योः पर्वमूलं तदस्त्रियाम् ॥ ६४ ।। सधिः पर्वच पक्षल्या पञ्चदश्योः समागमः । अमावसी त्वमावासी स्वादमाऽमामसी तथा ॥६५॥ अमाना(मा)स्यप्यमावास्याऽमावस्या दर्श आदिमे । सूर्येन्दुसगमोऽप्यस्मिन्सा नष्टेन्दुकला कुहूः ।। ६६ ॥ कुहुरिन्दुरिपुश्चोक्ता सिनीवाली तु सेन्दुका । अश्वत्था पूर्णिमा पूर्णमासा राका तु सा विधौ ॥ ६७ ।। सपूर्णेऽथ कलाहीने भवेदनुमतिः स्त्रियाम् । अथोपपौर्णमास स्यात्तद्वचोपाग्रहायणम् ।। तथोपपौ[30]र्णमासि स्याक्लीवे चोपाग्रहायणि । गुडापूपात्रादिमती सा गुडापूपिका भवेत् । कुल्माषाऽत्र तु कौल्मापी तथा वटकिनी भवेत् । अमावास्योऽप्यमावस्यस्तथामावास्यकत्रिषु ॥ ६८ ॥ अमावस्यक एव स्यादमाव(मोस्योऽप्यमाजनि । अमावस्यश्च तत्रोक्त अमावास्या स्त्रियां भवेत् ॥ ६९ ॥ चित्रायुक्ता पौर्णमासी चैत्री ज्यैष्ठ्येवमादयः ॥ ७० ॥ श्रावणी श्रवणा च स्वाद्दण्डपाता तु फाल्गुनी । हुताशन्युत्सव. पुसि होलाका तु हुताशनी । स्याद्वसन्तोत्सवश्चैत्री कौमुदी कार्तिकी मना ।। ७१।। अश्वयुज्यामुप्तधान्ये यादाश्वयुजकं त्रिपु । प्रतिपत्प्रभृतीना स्वात्तिथीना पञ्चके क्रमात् । नन्दा भद्रा जया रिक्ता पूर्णाग्रेऽप्येवमुन्नयेत् ॥ ७२ ।। नेष्टामध्येष्टदास्तिसस्तिथयः शुक्लपक्षगा । प्रतिपत्प्रमुखा इष्टमध्यनेष्टाश्च कृष्णगाः ।। ७३ ॥ 1040 1048 1050 1026 Aलीबे५ 1032°दुरिपु ३, वाली १ 1033A°मासा ३राका १ 1084A'मति १ 1085Aयाम् 1038 बोल्मापी 1041 Aधास्था 1042ी, ज्येी fo1 ज्या 1043 A श्रवगा २, पाल्गुनी ३ 1045 A चैत्री १, कार्तिकी २ 1046 Bom line 104G 1048 Aरिका १ पूर्गा १ 1019Aनेष्टामध्ये ११ 1050 A इष्ट १ मध्यनेष्टा १, Bइटा मेन्या for इश्मध्य- ·1055 .. 1060 1065 कोपकल्पतरौ [1051- युग्मास्ताः पक्षरन्ध्रः स्वाद्वितीयां दशमी विना। स्युर्विप्कंभादयो [31a] योगास्तिथ्यर्द्ध करणं भवेत् ॥ ७४ ।। विष्टिस्तु भद्रा कल्याणी पश्चाझं धर्मलोचनम् । तिथि-वासर-नक्षत्र-योग-तिथ्यर्द्धपञ्चके ।। ७५॥ अहोरात्राः पञ्चदश पक्षः पक्षो(क्षं) नपुंसकम् । सुद्यव्ययं सिते पक्षे कृष्णे तु वहुलो वदि ॥ ७६ ।। मासोऽस्त्री नरि माः श्रामो वर्षाशः स्यादहर्गणः । दर्शावधिः स चान्द्रः स्यात्सौरः स्यात्संक्रमावधिः ॥ ७७ ॥ त्रिंशदिनः सायनः स्यान्नाक्षत्रो भगणक्रमात् । असंक्रमोऽधिमासोऽसौ पापः पण्ढो मलिग्लुचः ॥ ७८ ॥ संसर्पः क्षयमासाद्यः प्राच्यः संक्रान्तिवर्जितः । क्षयमासो द्विसंक्रान्तिमासोऽहस्पतिरप्यसौ ॥ ७९ ॥ कार्चिकादिनये स स्यात्तत्राब्दे द्वौ मलिम्लुचे । मासस्य पूरणे मासतमः स्याऽद्यलिङ्गकः । अर्धमासतमश्चैव संवत्सरतमस्तथा । माध्यादयो यत्र भवन्ति पूर्णिमा नाघादिमासाः क्रमशः स्मृता अमी। माव्ये तपा अख्यथ फाल्गुनः स्यात् स फल्गुनः फाल्गुनिकस्तपस्यः ।। ८०॥ [31b]फाल्गुनाडश्च(श्चि)त्रिकस्तु चैत्रः पुप्पाकरो मधुः । राधमाधववैशाखा ज्येष्ठामुलीयकः पुनः ॥ ८१ ॥ ज्यैष्ठः शुक्रोऽप्यथ शुचिः पुंस्यपाढक इत्यपि । आपाढेऽथ श्रावणिकः श्रावणोऽत्र नभाः पुमान् ॥ ८२ ॥ 1064 Bom.hne 1064. 1052योमा १ 1065 A तमश्चैव; तन १ स्तथा;-For 1053 कल्याणी ३; लोचनम् २ line 1065, B aubst.: 1056 सुध १ अर्धमासतमोमासतमाद्याः पूरणे पृथक् । 1057 For lines 1057-8, B subst..| 1068 B माघवपाः स्त्री म च फाल्गुनस्तया मासोत्री वर्षकोषश्च वर्षाशो मा महर्गणः। 1069 B तपस्यवत् श्रामो- सेक्रम सौरी सावमावधिरैदव. ॥ ८४ ॥ 1071 For lines 1071-1110, 1 1058 A चांदः १; सौर , subst.: स्यात्फाल्गुनालोप्यय पाल्गुनानु- 1060Aनुचः ५ जन्मा मधुोहनकच चैत्रः। स्थाचैत्रिकः कामसुदच पुष्पा- 1062A सति करोऽय राधोच्छरमाधवाश्च ॥ ८८ ॥ 1070 1051Aध्र 1059 A सावनः १ 1051 F संसर्यः ·४९ 1075 , - 1083] कालवर्गः स्यान्नमस्यः प्रौष्ठपदो भाद्रो भाद्रपदः समः । स्यादिपोऽश्वयुजोऽप्याश्वयुजोऽप्याश्विन इत्यपि ॥ ८३ ॥ स्यात्कार्तिकः कार्तिकिकः कौमुदो बाहुलोर्जको । सहः सहा मार्गशीर्षो मार्गः स्यादाग्रहायणः ।। ८४ ॥ आग्रहायणिकश्चाथ तैपः पौषः सहस्यवत् । ऋतुस्तु गुप्वो मासाभ्यामृतव्यमृतुदैवतम् । वसन्तश्चैत्रराधाभ्यामित्याद्या ऋतवोऽपरे ॥ ८५॥ 1080 उत्तरस्यां गतौ भानोनिभिस्तैः शिशिरादिभिः । उत्तरायणमादानं दक्षिणा तु रवेर्गतिः ।। ८६ ॥ वर्गादिभिस्त्रिभिः पुंसि विसर्गो दक्षिणायनम् । कुसुमसम * * * कामबन्धुः क्षिपण्युः सुरभिरिह वसन्तो * प्मपुष्पाकरौ च । 1085 ऋतुपतिरवलासः स्यात्तु वारा[32]न्तमेतद्- भवमिह पुनरुतं तच्च वासन्तकं च ॥ ८८ ॥ एवं स्यात्पूर्ववासन्तं तत्पूर्वावयवोद्भवम् । भवेत्तु पौर्ववासन्तं यद्धि पूर्ववसन्तजम् ॥ ८९ ॥ वेशासमोपि ज्येष्ठस्तु शुक्रोनी सरकोमळः । शरच्छरदया तुल्या सर्वधुर्घनात्ययः। ज्येष्ठामूळीग भाषाढः शुची पुनरपाढकः ।। ८९॥ | हेमंतः प्रशलो हेमा हिमांगो * * इत्यपि ॥१९॥ स्थाच्छावणः श्रावणिको नभो भाद्रपदः पुनः । हेमंतं हैमन शेषतपसौ शिशिरोनियाम् । नमस्यः स्यात्प्रोष्ठपदो भादोश्वयुज आश्विनः।। ९०॥ संवत्सरो वत्सरव काळप्रयियुगांशकः ॥१०॥ ईप आश्वयुजोयो: सेरः (रिः) कौमुदकार्तिको । ऋतुवृत्तिासमळसर्नुपरवाणयः। पाहुळः स्यात्कार्तिको मार्गः र्गशीर्षयत् ९२ / संगद्वत्सः शारदश्व शरयामा शरत्स्त्रियाम् ॥ १०१॥ भामहायणिको वत्सरादिः पुंसि सहः सहो । भूम्नि त्रियां समा भन्दवर्षहायनमस्त्रियाम् । पोपलेपः सहस्यश्च प्रातुर्ना मुप्प इसपि ॥ ९३॥ 1071 A वैशासा ३ उतरायगमादान शिशिरादितुतिकात् । 1072 A शुरो ३ घर्षादिनिक्तस्तु स्थाद्विसों दक्षिणायनम् ॥ १४॥1078A भाषाढे ३ वसन्त इप्यधन योपिदीष्मे- 1074 A नभस्य १ प्मो पुप्यसाधारणपुप्यकाली। 1075A प्याश्विन मनुप्रमुः स्यात्सुरभियोगः 1076A लोजने ५ फल्गु क्षिपण्यु: पिगंधवध ॥ १५ ॥ 1078 A अग्रहायगिक ६ राइस्य३वत् प्रीम कमा च दीर्घाहा उग ऊष्मागमस्तपः । 1079Aमृतव्य १ सम्मकार (यो!) रपमाघ पर्म उध्यागमोपिसः॥९६॥ | 1083 A दक्षिणायनं २ न तो निदापो पास्नु परिरा भूग्नि योपिति । 1086A'पलाग. १० यासंन १ प्रारद व पापा मेपाळो मेघागमः क्षरी ॥९॥ 1087 A 'न्तरं२ भभः वस्तपांतध प्ररेय तु तद्भवम् । 1088Aयामंत सना प्रारपि प्रारपिक सावित पार्थिकम् ॥ ९८॥ 1089 A °वासं १ पो.क.

·५० कोपफल्पतरौ [1090- 1090 1095 1100 वसन्ताधिकृतग्रन्थाध्येता वासन्तिकस्त्रिषु । हैमन्तिकः शैशिरिक एवं शारदिकोऽपि च ॥ ८९ ॥ ग्रीमो निदायो दीर्घाहा ऊमा स्यादूष्म ऊप्मकः । उप्णोपगम उप्णश्च धर्मा पुंसि तपश्च सः ।। ८९ ॥ त्रिषु ग्रैमं ग्रीप्मभवे तत्रोते ग्रैन्मक तथा । कदम्बपुप्पी दीर्घाही प्रावृट् स्त्री प्रावृपा तथा ॥ ९०॥ वर्षा च वरिपा भूनि प्रावृपेण्यस्तु तद्भवे ॥ ९१ ॥ प्रावृड्जातं प्रावृषिकं साधु वर्षासु वार्पिकम् । कादम्बपुष्पिकं मैघागमिकं मैघकालिकम् । पुंसि मेघात्ययः स्त्री तु शरदा शरदा सह ।। ९२ ।। शराप्ताः पच्यमानाः पुप्यन्तो वापि शारदाः । स्याच्छारदः शारदिको यः शरत्कालजो गदः॥ २३ ॥ तज्जमन्यच्छारदं स्यात्प्रावृपेण्यादयस्त्रिपु । भवेच्छारदिकं श्राद्धं य[32b]च्छरत्कालसंभवम् ॥ ९४ ॥ हेमन्तः प्रसलो हेमा रौद्रोऽथैतद्भवे त्रिषु । स्याद्धमनं च हैमन्तमुप्तेऽप्येवं द्विरुपता ॥ ९५ ॥ शिशिरः स्याचपाः पुंसि शैपः शैशिरमत्रजम् ॥ ९६ ॥ संवत्सरो वत्सर-काल-पर्व- युगांशकाः शारदमासमासौ । अन्दोऽन्न वपं च न हायनः स्त्री समाः स्त्रियां भूनि च वा शरदः स्त्री ॥ ९७ ॥ संवदव्ययममिंस्तु पूर्व पूर्वतरे य(स)ति । परुत्परायैपमः स्युः परुनं तद्भवे निषु । परारितं चैपमस्यमैपमस्तनमित्यपि ॥ ९८ ।। पञ्चपशुत्तरशतत्रया३६५ः सौरवत्सरः । एकपट्युत्तरशतत्रयाहै३६१रेप धे(धै)पणः ॥ ९९ ॥ 1105 1110 1115 1090न्तिक त्रिपु 1091A °न्तिकः १; शारदिवो १ 1092Aऊष्मका १ 1094 प्रैष्म; ग्रेप्मर २ 1096A परिपा ११;"प्यास्तु 1097 A "पिकं वार्षिक 1099 A शरदासह 1102 A°च्छारदं १ 1103 A°दिकं १ 1104 A रौद्रो 1105A हैमंतर 1106 A शैशिर १ 1115A परारित्नं १;"वन ३ 1114 B om. lines 1114-9.

·-1138] कालवर्गः 39042- 1120 1125 शतत्रयात्पश्याधिकादिनानामेय सावनः । चतुःपञ्चाशदधिकत्रिशत्याहा स ऐन्दवः ॥ ९९ ॥ नाक्षर(?)स्तु चतुर्विशत्यधिकाहशतत्रयात् । चान्द्रास्तु वत्सरा पष्टिः प्रभवादिकनामभिः ॥ १० ॥ चान्द्राणा प्रभवादीना पञ्चके पञ्चके युगे । सपरीदान्विदित्येतच्छब्दपूर्वा हि वत्स[33a]राः ॥ १०१ ॥ अनुवत्सरतुल्यार्थ इन्दुवत्सर उच्यते । त्रिपु द्विसवत्सरेणानिर्वृत्ताद्यर्थपञ्चके || १०२ ।। स्यादद्विसंवत्सरीणो* द्विसावत्सरिकस्तथा । एवं त्रिसंवत्सरीणस्त्रिसावत्सरिकादय ॥ १०३ ॥ द्विवार्षिक-द्विवणि-द्विवर्षाः स्युरचेतने । चेतने तु विशेष्ये स्याद्विवर्षो बालकादिकः ॥ १०४ ॥ समामभीष्टे भूते वा भृते भाविनि या भवेत् । समीनो द्विसमीनस्तु साद्वैसगिक इत्यपि ॥ १०५ ।। द्विपाप्टिकस्तु द्वे पष्टी भूते भाविनि वा भवेत् । द्विसाप्ततिक एव स्याहिपञ्चाशत्क इत्यपि ॥ १०६ ॥ एवं द्विचात्वारिंशत्को भवेद् याशितिकस्तथा । शुक्लपक्षो नृणा पैत्री रात्री कृष्णस्तु तद्दिनम् । स्यादक्षिणायन दैवी तदिन तूत्तरायणम् ॥ १०७ ॥ सत्य कृतयुग दिव्यवत्सराणा भवेदिदम् । चतु सहस्राणि चतु शत्या सध्यास्य समता ॥ १०८ ॥ तावानेव च सध्याश इतरेपु त्रिषु कमात् । एकापायेन वर्तन्ते सहस्राणि शलानि च ॥ १०९ ॥ 1180 1135 1122 A इन्दुवत्सर १ 1124 भयेत for स्यात् 1125A"रिकारदय 1126 A द्विवर्षा ३ 1127 A द्विवर्षो १ 1129 A समीनो 1, °मिक ३ 1130 A °टिकास्तु 1131 A "तिक १, शत्क-For lines 1131-2, B subst. नृणा मासादहोरान पैनो वर्षात्तु दैवत ॥१०९॥ 1183 पैत्री १ | 1134 A "यन १ देवी १ तदिनं १ 1136 सध्या १स्य 1137A सध्याका १

·બર
1140
1145
कोपकल्पतरों
[1139-
[33bjत्रेता स्त्री द्वापरः पुंसि कलिस्तिप्यश्चतुर्युगी ।
मनुष्याणां सुराणां तु तयैकं युगमुच्यते ॥ ११ ॥
देवे युगसहस्र द्वे ब्राह्मोऽहोरान इप्यते ।
स्थितिकालो ब्रह्मदिनं कल्पः पुंसि च संमतः ॥ १११ ।।
कल्पान्त-प्रलय-जगद्विनाश-कल्पाः
संहार-क्षय-समसुप्तयो जिहानः ।
संवर्कोऽपि च परिवर्तको युगान्तः
स्त्रीलिङ्गा भवति महानिशाकरात्रिः ॥ ११२ ॥
दिव्यैकसप्ततियुगैः स्यान्मन्वन्तरमन्तिमे ।
तैश्चतुर्दशभिः काहस्तावद्भिर्ब्रह्मणो निशाः ॥ ११३ ॥
दैवज्ञो गणकस्तथा समयविन्मौहूर्त-मौहर्तिको
ज्ञानी ज्यौतिपिको निमिचविदसौ सांवत्सरो हौरिकः ।
स्तः कान्तिक-पिण्टिलावथ भवेद्वैप्रश्निकः प्रभविद्
आदेश्यैक्षणिको भवेत्पुनरयं सैद्धान्तिकस्तानिकः ॥ ११४ ॥
त्रयीलोचनं ज्योतिष ज्यौतिपं स्यात्
त्रिकस्कन्धशासं भवेद्धर्मदीपः ।
मतं जातकं जन्मकालप्रवृत्तम्
अवस्था स्त्रियां कालिकः स्याद्विशेषः ॥ ११५॥
[34a] ॥ इति कालवर्गः ॥
बुद्धिः श्रद्धा प्रतिपदपि चिच्चेतना चोपलब्धिर
ज्ञप्तिः प्रज्ञा भवति धिषणा शेमुपी धीर्मनीपा ।
1150
1155
1139 द्वापरः १;"स्तिष्य २. द्वापरस्तिथ्य- | 1152 A क्षणिको ४ निमः २
कली शरवो स्त्रियाम् -After line | 1154 A धर्मदीपः ५. तनमंत्रः for धर्मसीप:
1139, Badds:
1155 A जातक १; जन्मकाल्यं स्थितिस्तु
इयं च(तु)युगी नृणां तबैंक दैवतं युगम् ॥ ११३ ॥ 1156 5 व्यवस्था दशा for अवस्था स्त्रियां.-
मन्वन्तरे तु दिव्याना युगानामेक्सप्ततिः। (ef line
After line 1156, v adds:
1147 ), followed by line 1148
कल्को विशोधितांके शून्याके गुणनिकाथ पाके ।
1140 Pom line 1140.
स्यात्केवल्येय गणिते श्रोहिः शकुनं तु भाविसंसूदि
1141 A ब्राह्मो १ होरात्र १
॥१९॥
1142 For lines 1142-8, B subst.
स्थितिकालश्च कल्पश्च तथा ब्रह्मदिनं मतम् ॥ ११५॥
1157 For lines 1157-60, B subst.:
संवर्तः परिवर्त कल्पः कल्पान्तसहारी । पीवुद्धिर्धिषणा पीदा घरा श्रद्धा मतिर्विदा।
प्रलयः क्षयो जिहान समसुप्ति साधुगान्तश्च ११६ चिचेतना शेमुपी वप्रशाशयुपलब्धयः ॥१॥
11462°रानिः १२
| प्रतिपद्वेदना देवदत्तासंवित्तिसविदः ।
11474°तर१
प्रेक्षा मनीपानधुयिाप्रशानं च विपाव्ययम् ॥२॥

·-11791 धीवर्ग: 1160 1165 1170 प्रेक्षा दृष्टिर्मतिरपि धरा वेदना विच संवित् प्रज्ञानं तु स्फुरति चरमेऽथाऽव्ययं स्याद्विपा च ॥१॥ कुशाग्रीयातितीक्ष्णा सा गेधा स्याद्धारणावती । तत्त्वाभ्यासभवा पण्डा प्रतिभा स्फूर्तिशालिनी ॥ २॥ धर्मचर्चा पुंस्युपाधिर्वितः पुनरुन्नयः । विद्या ज्ञानं मतं मोक्षे विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः। मतस्य साधनं मत्यं भेद्यलिङ्गमुदीरयेत् । परामर्षो विगपः साद्विचारोऽपि विचारणम् ॥ ३ ॥ संख्यानं च स्त्रियो गुञ्जा-चर्चा-संख्या-विचारणाः। उत्प्रेक्षा स्त्री पुमानूहस्तकर्कोऽध्याहार उहनम् । संवेदानुभवौ तस्मिन्नुपलम्भश्च भेदना ॥ ४ ॥ उपज्ञा ज्ञानमाद्यं स्याद्वासना-भावने स्त्रियौ। अनुभूताविस्मृतिः स्यात्संस्कारो नाथ निर्णयः ॥ ५॥ निश्चयो नरि निर्धारो नीकाशः संप्रधारणा । ना[34b]ये समर्थनाऽथ स्यात्परमागो गुणावधिः ॥ ६ ॥ विचिकित्सा द्वापरोऽस्त्री रेक-संदेह-संशयाः। विकल्पो विशयः शङ्का वितर्को युतकं नयुक् ।। ७ ॥ संशयालुः सांशयिकस्तथा संशयितान्यवत् । विवेचन विवेकोऽथ भ्रान्तिमिथ्यामतिभ्रमः ॥८॥ मिथ्याहष्टिनास्तिकताऽथाऽविद्याऽहमतिः स्त्रियाम् । अज्ञानं चाथ ममता ममबुद्धिः सुतादिषु ॥ ९॥ 1160A विपा २१ 1171 B स्यात्तु for नाथ 1161A प्रीया १ 1172 Bऽन्तथ for नरि 1162 पंडा १ प्रतिभा 1173A°र्थना५'वधिः २-After line 1163 A स्युपाधिर; उनयः १; Bom, line 1173, B adds: पक्षांतरं विभाषान्यतरस्यां वा वार्यद्वयम् (8) 1164 A विज्ञानं 1; B मोक्षो for मोक्षे 1165 A मसं ; Bom. lines 1165-6 / 1175 ") विशयय विकल्पश्च-4 युतक १०, B तथा for नयुक 1167 B संख्यानं तु विचारः स्याचिंता संख्या वि० 1168 For lines 1168-9, Dsubst: 1176 4 सांशयिक 1.--For 1176-9, B subst: विभावना च गुजा च चर्चा स्री पुंसलिशभाक् । उपाधिर्ना धर्मचिंतायुज्युहा तईमखियाम् ॥५॥ भ्रमो प्रांतिश्च मिथ्याधीरज्ञानं स्यादहमतिः। अध्याहारो वितर्कः स्यादुन्नयश्च विमर्शवत् । अविद्यानासिकत्वं तु मिथ्यादृष्टिरनस्विधीः ॥११॥ परामर्शोऽर्थसंवेदोऽनुभवयोपलम्भवत् ॥ ६ ॥ 1177 A विवेको ३७ भ्रमः ३ संभोगः स्यात्सुखादीनामिनस्तु ज्ञानमगुतम् । 1178 A नासिकता २ 1170 Aपज्ञा १ज्ञानमाय २ 1179 A अनानं ३ 1175 1163 ·फोपकल्पतरी [-1180 1180 1185 1190 वितण्डा पक्षहीना धीापाटो मोहचिन्तनम् । विमतिः प्रतिकूला धीरनुकूला तु संमतिः ।। विमतित्वं तु मत्यं चमतं च नपुंसके । स्त्रियां विमतिता भावे पुमान्विगतिमा मतः ।। एवं पञ्चैव रूपाणि संगतेभीव ईरयेत् । अङ्गीकारः संशयः स्यादस्तुकारः प्रतिश्रयः ॥ १० ॥ आश्रवश्वाभ्युपगमोऽभ्युपायो नियमोऽपि सः । संगरो ना प्रतिमाऽऽगुः सविसंधा-तुरः (गुवः) लियः ॥ ११ ॥ शुश्रूषा खी श्रवणं झीये ग्रहणं धारणमूहोऽपोहः । अर्थज्ञानं सत्त्वज्ञानं बुद्धेरन्ते गदिता हि गुणाः । धीमा[35a]न्धीरो मनीपी बुध-विबुध-सुधी-सद्-विदद्-यादि-वेदि- प्रज्ञ-प्राज्ञ-प्रयुद्धाः कवितृ-कवयित-प्राप्तरूपाभिरूपाः । ज्ञो मेघावी सुमेधाः कवि-कृतिविदथ व्यक्त दोपज्ञ-विद्वत्- संख्यावल्लव्धवर्णाः मुधिषण-मतिमत्-सूरिणः कृष्टि-सूरी ॥ ११ ॥ दूरदर्शी दीर्घदर्शी विचक्षण-विपश्चितौ । चुघानः कोविदो वृद्धः पण्डितः स्याद्विशारदः ॥ १५ ॥ भावे विद्यारदत्वं स्याद्वैशारा नपुंसके। स्थाद्विशारदिमा पुंसि स्याद्विशारदता स्त्रियाम् ।। त्रिपु पण्डितमानी स्यात्पण्डितंमन्य इत्यपि । अन्तर्वाणिः शास्त्रवित्स न्यायवेत्ता तु ताधिकः ।। आन्वीक्षिकाऽक्षपादौ च भवेन्नैयायिकोऽपि सः ॥ १५ ॥ वैशेपिकः स्यादौलक्यः कापिले सांख्यतात्विको । योगः पातञ्जलोऽथ स्याद्भाहो मीमांसकोऽपि च ॥ १६ ।। 1195 1200 1180 A वितंडा १; व्यापादो 1189 ) 4 अर्थशानं १; B तत्व" for सत्य" 11823) B तद्भावे वैमतं तथा -१) एते for अन्वे 1183 A विमतिमा ५-For lines 1183- | 1194 For lines 1194-7, Rsubst.: 4, B subst: वृद्धो विपश्चित्प्रपो बुधान. पण्डितस्तथा ॥ १७ ॥ बुद्धिसंपन्निक्रम स्याद्विवस्तु विवेचनम् ॥ १३ ॥ विशारद. कोविदोष भावे वैशारदाद्यतः । संवित्सधाकुरावागुरा स्थानियमसंगरौ। 1198Aमन्य १ 1185 B°कारोभ्युपगमोस्तुकाराश्रयसवा 1199 A शानबित् २ 1186 For lines 1186-7, B subst 1200 A नैयायियो ५ प्रतिश्रवोभ्युपायश्च प्रतिज्ञामों तथाव्ययम् । 1201 A औलूक्य २,प्तात्विको ३; B तात्विके 1188 श्रवर्ण २; धारण २ मृदो १ पोह १ | 1202 A पातजलो २, मीमासको र ·-1224] धीवर्ग: - 1205 1210 वेदान्ती ब्रह्मवादी स्यात्पाणिनीयस्तु शाब्दिकः । (अ)ब्दकत्रैमुनश्चायं स्याद्वैयाकरणस्तथा ॥ १७ ॥ वैयाकरणरू[35b]प: स्यात्प्रशस्तः शाब्दिको हि यः । पाणिनीयखसूचिस्तु यः पृष्टोऽप्रभुरुत्तरे । भवेच्छाब्दिकपाशोऽसौ निन्द्यः शाब्दिककश्च सः । वार्चिको वृत्तिविलोक्त न्यासिको न्यासवित्तथा । पौराणिकः पुराणजस्तद्वत्स्यादेतिहासिकः ॥ १८ ॥ एवं वासवदत्चाविद्भवेद्वासवदत्तिकः । यावक्रीतिक एवं स्यान्माहावार्तिक इत्यपि ॥ १९ ॥ तार्किकाद्यास्तदध्येतर्यपि धीमन्मुखास्त्रिषु ॥ २०॥ अष्टका पाणिनीयैव जानीयात्स्त्रीविशेपणे । मेधायै हितमहं च मेध्यं त्रिषु समुन्नयेत् ॥ २१ ॥ भावे पाण्डित्यमन्त्ये स्यात्तस्मिन्पण्डितिमा पुमान् । मैधावकं तु मेधाविभावे प्रोक्तं नपुंसके ॥ २२ ॥ कविः सरससंदर्भकरो वाणीप्रजापतिः । परच्छायापहारी स भवेद्वर्णविलोडकः ॥ २३ ॥ इन्द्रियमक्षं करणं विपयि स्रोतो हपीक-देवे खम् । स्युगोचरास्तु विषयास्तथेन्द्रियार्थी अमी तु रूपाद्याः ॥ २३ ॥ ऐन्द्रियकं वैपयिकं त्रि[36]तये प्रत्यक्षमध्यक्षम् । साक्षादव्ययमसिन्नतीन्द्रियं स्यात्परोक्षं च ॥ २४ ॥ चित्तं नेत्रं रसना श्रोत्रं त्वग्गन्धज्ञाधीन्द्रियं चैतत् । पाणिः पादः पायुरुपस्थो वागिति कर्मेन्द्रियगण उक्तः ॥ २५ ॥ 1216 1220 1208 A°वादी २ 1204 वैयाकरण ५ 1205 Bom. line 1205 1206 A°पसूचि १ 1207 A शाब्दिक २ 1208 A वृत्तिवित् २ 1209 A पुराणन १; ऐतिहासिक. १ 1210A'दत्तिकः १ 1211 A"फ्रीतिक १;"वार्तिक १ 1914 मेध्य 1-For lines 1214-6, B subst.: मेध्यं मेधाहितं त्रय्यां भावे मेधाव द्विमुस्। 1215A पंडितिमा ३ 1216Aवर्क १ 1220 Bom. lines 1220-1 1122 साक्षा ५६ परोक्ष २ 1223 चित्त नेत्र १ सरसना १ थोत्रं १ त्वक् १ गंधज्ञा १ धींदिय १ चेतत्; Bom,च 1224 A पाणिः १ पाद: १ पायु १ रुपस्थो १; गण ·1225 1230 फोपकल्पतरौ [1225- रूपे चाक्षुपमबन इत्यनुभवेोपि() वर्णो सियां श्वेतादित्रिषु तातेप्यथ सितः शुक्लोऽवदातः शुचिः । श्येनः शुभ-यलक्ष-शुद्ध-धवलाः श्वेतश्च गौरोऽर्जुनः स्सादसिन्खरु-पाण्डरौ च विशदः शौक्लं तु भावेऽन्तिमे ॥ २६ ॥ शुक्लत्वमपि तत्र स्त्री शुक्लता शुक्किमा पुमान् । वर्णाभ्यो विजानीयादेवंरूपं चतुष्टयम् । संमता हरिण-पाण्ड-पाण्डुराः केतकीकुसुमधूलिवर्णके। पूसरो बकुलपुप्पसंनिभः स्यात्कपोतसदृशः कपोतकः ॥ २७ ॥ पीत-पीतल-सितानुरञ्जना गौर एप कलरूक्य(?)ईरितः । पिञ्जरो भवति पीतलोहितः संमतः स च युसुम्भसंनिभः ॥ २९ ॥ पालाशो हरित-हरित्-पलाश-पीत- नीलाः स्युः स च हरितालसनिमोऽपि । श्या[36b]म-श्यामल-शिति-काल-कृष्ण-रामाः नीलोऽस्त्री त्वसित इहास्ति मेचकोऽपि ॥ ३० ॥ मयूरफण्ठसंनिभं वदन्ति मेचकं परे स कृष्णनीलवर्णवानुमाप्रसूनसंनिभः ॥ ३१ ॥ लोहितो रोहितो रक्तो माञ्जिष्ठोऽसौ तु पाटलः । श्वेतसंवलितो रक्तः शोणः कोकनदोपमः ॥ ३२ ॥ 1235 1240, 1245 1225-6 AOIL froun वेर्यो up to तद्युतेभ्व | काळश्च कृष्णो नीळोऽत्री मेचकः शितिकण्ठ- 1228 A विशदः १५; । तद्वत्स्याद्विशदः यरुश्व चत्॥ ३४ ॥ सितिमा for स्वाद-विशदः रक्तस्तु ताम्रो माविष्टो रोहितो लोहितोपि सः । 1229 Forlines 1229-46, Bsubst.: शोण. कोक्नदच्छायः श्वेतरक्तस्तु पाटळः ॥ ३५॥ पाण्डरी हरिणः पाण्डः पाण्डुरः केतकीप्रमः । 1233 A धूसरो धूसरस्तु सितः पीतलेशवान्वकुळच्छतिः ॥ ३१ ॥ | 1236 A कलस्वय ५ कापोतस्तु कपोतामः पीतस्तु सितरञ्जनः । 1237 A पितरो १ हारिद्रः पीतळो गौरो रुक्मकः पितर. पुनः॥३२॥ 1240 सनिभो । पीतताम्र. कुमुम्भाभः पालारास्तु पलाशवत् । 1242 A मेचको ३ हरिच हरितः पीतनीलसालकसंनिमः ॥ ३३ ॥ 1243 मेचकं १ श्यामो तितशितीरामः शामाळः श्यामलोपि च । 1345माजिष्टो ४, पाटलः १ ·-1270] ५७ 1250 1255 धीवर्गः लोहितीयल्लोहितायमान व्यर्षे विशेष्यवत् । लोहिनीयलोहिनीयमानः स्यालोहिनीपदात् ॥ ३३ ॥ अरुणो चालसंध्याभो भवेदसितलोहितः । श्यावस्तु कृष्णपीतः स्यात्कपिशोऽपि निगद्यते ॥ ३३ ॥ धूमल-धूम्रौ श्यामलके तृणवहिरुचिर्भवति कडारः । कपिवर्णसमो लोहितपीतः कपिलो गोभूपणनामायम् ॥ ३४ ॥ हरित्पीतरक्तैर्युतः स्यात्पिशङ्गो भवेदेप गोरोचनातुल्यवर्णः। कदुः कगु-बघू हरिः पिङ्गलः स्यात् प्रदीपार्चिषा तुल्यवर्णश्च पिङ्गः ॥ ३५ ॥ कडारः कपिलः पिङ्गः पिशङ्ग-कदु-कद्रवः । बर्हरिः[3Ta]पिङ्गलच तुल्यार्था इति केचन ॥ ३६ ॥ चित्रल एतः शबलः कर्बुर-किरि-कल्माषाः । स्यात्सारङ्गश्चित्रः शार-करम्बो तथा कबरः ॥ ३९ ॥ श्येता श्येनी हरिणी हरिता कपिला तुलिता भवति पिशङ्गी । एता त्वेनी शबली चित्रा सा कल्मापी किल सारङ्गी ॥ ४०॥ काली स्यादसिताऽन्या तु कालानील्यौपधौ गवि । ध्वंसवल्लोहितगुणयुक्त लोहितको रुपा ॥ ४१ ।। स्त्रियां लोहितका लोहिनिका चण्डी मुखच्छविः । तथा लोहिनिका लोहितका शाटी हि लाक्षिकी ॥ ४२ ॥ अनित्यकालिमोपेते कालकं चितयाननम् (१)। नील्यादिकालरक्तः स्यात्पटादिः कालकस्त्रिषु ॥ ४३ ॥ 1260 1265 1370 1247 For lines 1247-8,B subst.: | पीते समधिके तन रोचना रुचिरच्छविः । लोहिनीयो लोहिनीयमानहन्ययें विशेष्यवत् । 1260 B स्याच्छारः शारधिनः कौर एकार्थाः 1249 °लोहितः३ 1261 - इयेनी २; हरिता २ 1250A कपिशो ३ 1265 'दसिता २; नील्यौरपधौ 1251 For lines 1251-6, B subst.: 1267 A°निका २ धूमस्तु धूमलो रक्तश्यामोथ स्यात्तृणाग्निभः ॥३०॥ 1268 °तका २3 B लाक्षिणी रक्तपीतहरिच्छेतैः कडारः कपिलः पुनः। कपिलो गोविभूपश्च रफहारिद्रवर्णवार ॥ ३८॥ 1269 4 कालकं १; B चिंतया अधिके हरिते तत्र पिशाः पमधूलिभः । 1270 Bom, lines 1270-4A कालक- श्यामोधिकेन पिङ्गः स्याहीपाभःपिलः पुनः॥३॥ १त्रिपु २००८ ·1975 1280 1283 कोपफल्पतरौ [Hin- त्रिषु स्युस्तेन रक्तार्थे कापायी लाक्षिकी तथा । स्वाच्छाकली शाकलिकी नीली रौचनिको भवेत् ॥ १४ ॥ स्याकामी काईमिकी हारिद्री पीतका तथा । स्यान्माहारजनीत्येवं जानीयात्वीविशेषणे ॥ ४५ ॥ न स्त्री रसः पुंसि तु रासनः[37b]स्या- दास्वादसंज्ञोऽथ मनाक्तथान्ते । स्फुटोऽस्फुटश्चानुरसः प्रदिष्टः पोढा मतोऽसौ मधुरादिमेदाद ॥ १६ ॥ खादुर्मुल्यो मधुरो मधु(घ)ल-कोमलबद्रसज्येष्ठः । अग्लोम्ब्लो दन्तशठोऽक्षिचवकोचीच(:)पाचनाहः स्यात् ।। ४७ ॥ लवणः स्यात्सर्वरसः * * पटुरथास्य मृद (१)। कटूपण-कटोलाच मुखभेदी तु तिक्तकः । तीक्ष्णः क्षारध सकटु लवणात्मक उच्यते । तुबरस्तूबरश्यास्त्री कपायस्तद्वति त्रिषु ॥ १९ ॥ . खादंकृत्येत्येतदर्थ खावुकारमिहाव्ययम् । खाद्कृत्वाज्ययं खादंकृत्या हो(प्ये ?)कार्थ ईरितम् ॥ ५० ॥ खादिमा ना खादुता स्त्री खादुत्वं तु नपुंसके । मधुरत्वं च माधुर्य भावे मधुरिमा नरि ॥ ५१ ।। अव्ययं लवणकारं क्त्वार्ये तद्वत्समुन्नयेत् । लवणस्संस्त्रिषु भवेशवणे लालसायुत्ते ॥ ५२ ॥ लालसा लवणस्य स्सालवणस्या स्त्रियामियम् । स्त्रीविशेष्ये तु लवणी यवागूरिति निर्दिशेत् ॥ ५३ ॥ खाद्वी खादुः[38]कटुः कवी पटुः पट्टीति संग्रहः । लावण्यं पाटवं क्लीवे पटिमा स्यानृलिङ्गकः ।। ५४ ॥ 1271A कापायी १लाक्षिकी 128BA मक 1272 तिकी २ नीली १ रोचनिकी १ 1284 A कपाय, B मस्त्री कयामतुबरतूबरात 1273A हारिद्री . 1285 °कार 1; B °सेतदर्थे 1274 Aजनी १ त्येवं 1286 ") B कृत्वा विकस्वार्थ ई. 1276A दाखाद३ 1277 A°नुरसः १ 1287 Bom. lines 1287-8 1279 A ज्येष्ठ: B मधुरमधुलगुल्यामृा- 1288 मधुरिमा ६ रसायौ (यौ) न योषिति खादुः 1290 2 लवणसं १ निपु; Bom, lines 1280 पाचनाहः ५ 1290-1 *1281 पटु ४; सर: fort 1291A लवणस्या 12824 कटूषणकलो for the whole line { 1293 कवी २, पदी २ 1290 ·-1818] धीवर्ग: 1295 1300 । ब्राझी भाषा ब्राह्मणी गौगिरा गीर वाणी वाचा वारसरस्वत्यपीडा । भारत्युक्ता शारदा शब्ददेवी भेद्याधीनं वाङ्मयं तद्विकारे ॥ ५५ ॥ वाचोयुक्तिः स्त्रियां सम्यग्गिरां गुम्फनमीरितम् । व्याहारो लपितं वचोऽपि वचनं स्यादीरितं भापितं स्त्री तूक्तिर्गदिताथ साऽऽगम * * सिद्धान्तराद्धान्तकौ । शब्दस्तु श्रुतिशास्त्रसाधुरितरो ग्लेच्छोऽपशब्दो भवेत् सोऽपभ्रंश उदीयतेऽयमभिधावृत्त्यार्थपूर्वाचकः ।। ५६ ॥ लाक्षणिको लक्षणया गमकोऽर्थः स्यादथ के * प्यार्याः । आहुर्व्यञ्जकसंज्ञं व्यञ्जनया कथकमर्थस्य ।। ५७ ॥ शब्दव्यापतिरुक्ता वृत्तिः * * य विग्रहः । वृत्त्यर्थबोधकं वाक्यं वणु(?)पुल्लिङ्गं प्रकीर्तितम् । पदमन्ते * सुप्तिड्युक्तं तत्तु समर्थ रहिताकाइन् । वाक्यं ताहक्पदसंघातः * * * * * * * * * * ॥ ५८ ॥ पदं प्रसिद्धं रूढं स्या[38b]द्योग्यं यौगिकमीरितम् । शक्तं समर्थ क्लिप्टं तु बद्दर्थप्रतिपादकम् ।। ५९ ॥ महावाक्यं तत्त्वमसीत्यादि मोक्षकसाधनम् । अर्थोऽभिधेयः स त्रेधा वाच्यो वाचकबोधितः ॥ ५९ ।। 1306 1310 1295 For lines 1295-1809, B[1304 A लाक्षणिको १ subst.: 1305A व्यंजक १ नाही तु ब्राह्मणी भाषा भारतीडा सरस्वती । 1306 वृत्तिः१ श्रुतदेवी गिरा गीर्गीर्वाणी वाचा च वाक्तया ॥५३॥ 1307 A पुल्लिंग , 1309 Aपाक्य १ उतिर्वचोऽपि वचन भापित लपितोदिते। मभिधानोस्त्रियामुफै भगि(गि)तं गदितेरिते ॥ ५४॥ 1810 A यौगिकरमी; B उच्यते for ईरित व्याहारो वाड्ययं तु स्याद्वाग्विकारे विशेष्यवत् । 1311 A समर्थ २; B श्लिष्टं for क्लिष्टं;-)A गालोडित वाग्विमर्श वाचोयुक्तिःशुभं वचः॥ ५५॥ वादकम् for "पादकम् मातोक्ति समयः पुंसि सिद्धांतश्च कृतातवत् । 1312 A HEISTT 9. For lines 1312- रामांतोप्यय शब्दः स्याच्छन्दशास्त्रादिसस्कृतः॥५६ 25, B subst: अपभ्रंशोपशब्दोम्योभिधायाः शन्दवृत्तयः । स्यात्प्रातिपदिकं नामाथाख्यातं दश लः स्मृताः। सुमिनन्तं पदं वाक्यं तत्समूहोथ वैकति ॥५५॥ स समान्तत्पुरुषस्त्वंशी स्सादय बोधितः॥ ५५ ॥ 1297 शब्ददेवी १४ शब्देनार्थोऽभिधेयश्चाथाक्षरं वर्णमस्त्रियाम् । 1298A चाहाय मातृका वर्गसंघातोभिनिष्टानो विसर्गवत् ॥ ६ ॥ 1301 A तूक्ति "राद्धांतको ३ विसर्जनीयश्चाध्य तु सार्थमार्थिकमित्यपि । 1802A शब्द १स्तु वाक्षर्थे वद्विकारे स्युरर्थ्यप्रमुखाग्निषु ॥६१ ॥ 1303 नंश वाचकः १ 1813A वाच्यो २ ·६० कोषकल्पतर [1314- 1315 1320 लक्ष्यो लक्षणया गम्यो व्यङ्ग्यो व्यञ्जनया स्फुटः ॥ ६०॥ त्रिवार्थिक तथार्थ्य च भवेदान्वितं हि यत् । * * * * * * * * वर्णोऽत्यक्षरमन्तिमे ।। अचः स्वरा न्यञ्जनं हल वर्गाः स्पर्शास्तथोहितः ॥६१॥ यमन्तःस्थः शलूप्मा स्यान्मातृका वर्णसंहतिः । न(ज)मः स्युरानुनासिक्या अथक पौ विसर्गयुक् ।। ६२ ।। अयोगवाहा एते स्युरनुनासिकसंयुताः । त्रिष्टा( प्वाक्षर्य च वश्यं च विकारे खर्यमित्यपि ॥ ६३ ॥ अभिनिष्टानविस! विसर्जनीयस्य(श्व:) पुंसि स्युः । सौपस्र:(:) कार्तः सूत्रकृयाख्यानके त्रितये ॥ ६४ ॥ वैसर्गिको विसर्गाय प्रभवे मेघलिङ्गफः । सर्गाय प्रभवत्यर्थ सार्गिकोऽप्येवमीरितः ॥ ६५ ॥ ओंकारों वेदादिः प्रणवो वेदस्त्वृपिनिगमः । आम्नाय-स्वाध्यायागमाः श्रुतिः[39]छन्दः ।। ६७ ॥ ऋगृचाव()लियो क्लीवे यजुः साम तु निर्ऋथः । त्रयी स्त्रियां त्रिवेदीरि()त्रय्युद्धारस्त्वधर्वणि ॥ ६५ ।। विधानमायजुःसाम्नां त्रयीधर्मोऽस्त्रियां भवेत् । क्रियासु विनियुक्तो यो वेदो मनः स उच्यते ॥ ६३ ॥ वशीकरणमत्रो यः स हृद्य इति कीर्तितः । ऋचोर्द्वयोः प्रगथने प्रगाथो नरि कीर्चितः । आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्थोपवेदकाः । शाखा स्त्री चरणस्त्वस्त्री सूक्तं स्यादेकदेवतम् । 1925 1990 1335 1314Aध्यंग्यो १ इति त्रयी त्रिवेशयमधर्वा तु तदुद्दतिः । 1317 A खरा: हद्र २ प्रयीपों पेदविधिर्मश्नोत्र विधिवेदवान् ॥ १४ ॥ 1318शप्मा २, मातृका सुधन्दधन्दपदवान्हयः सवनाताकरः । 1319. 'जिक्या | एकदेवा रचा सूक्त प्रगायो धन द्वयोः ॥६५॥ 1323 सौप देठः कार्य, 1520 प्रगयो । ॥ वैदस्त्यनुधयो for पैद- भाग चरणमन्त्री स्माद्भगस्त मेदनं भवे() ॥६६॥ | आयुर्धनगीतविद्याः कमात्रप्युपवेदकाः । स्मृपिर 1320 Aनिवेरी २ वनि २ 1327 1 *यागमयः नीतितिः 11330Aधर्मों, 1928 A गया २; नियः ३. For lines 1328-3G,s subst: 1331 मंत्र: ब्दः प्रपनन महान शियाची नियो। 1333 प्रगायो पर होये समस्त(निपः पूर्वनिमाकू ॥१२॥1 1335 रन २, सूरू , ·-1352] धीवर्गः 1340 सामः पट्प्रणवा न्यूह्रौ भन्नस्त्वृग्भेदनं मतः । अध्यायश्चानुवाकश्च ऋग्यजुःसंग्रहे मतौ । पदप्रकृतिका तु स्यात्संहिताऽथ पदं भवेत् ॥ ६४ ॥ सुप्तिडन्तपृथक्कारो विच्छेदः स्यादवग्रहः । भे(:)गवत्पदसंघाटः पदसंघात इत्यपि । पदसंहतिकृतद्वद्वर्णसंघाट ईरितः । प्रागमिमपदत्यागग्रहापाठे क्रमो नरि ॥६५॥ जटादयः पदावृत्तिभेदा अन्तः पुनः श्रुतेः । स्त्रियामुपनिषद्वेदो रहस्यं तत्र चान्तिमे [39b] ॥ ६६ ॥ सामभागविशेषः स्यादुक्थमुद्गीथ आदिमे । पृष्ठं स्तोत्रविशेषः स्याद्विरिब्धस्तु खरः स्मृतः । निघातस्त्वनुदात्तः स्यात्समाहारः समश्रुतिः ॥ ६७ ॥ तत्तद्वंद्वे तु ऋक्सामे तद्वदृग्यजुपं भवेत् । अर्द्धर्थोऽस्त्री स्याहचोऽर्द्ध वढचोऽध्येतरि त्रिषु ॥ ६८ ॥ अनृचस्तु नऋक्पाठीतरद्वदृगनृग्भवेत् । प्रतिसामं भवेत्सामाभिमुखं क्लीरमव्ययम् ॥ ६९ ॥ सानोऽन्तिकेऽनुसामं स्यादवसामं त्वसामनि । 1845 - 1360 1337 B क्रमात् for मतो तत्तद्दद्धे तु ऋक्सामे तदृग्यजुषं भवेत् ।। ७२ ॥ 1338 संहिता १ थ पदं १B पदच्छिदि (=I. 1348) for पदं भवेत्. For lines 1338- बढापाठी बढचः स्यादऋचस्तृगपाठकः । 58,B subst: | सामहीनोवसाम स्यात्सामन्यं सान्नि साधु यत्॥७३॥ साम्नः पद्मणवा न्यूखस्तत्त्वप्रतिरथं विदुः ॥६॥ ऋगेकपदसंयुक्ता भवेदेकपदा हि सा । (-1. 1358) ययात्रामङ्गलं तद्भि (१) तूस्थ उद्गीय आदिमे । वामदेव्यं चौशनसं दृष्टं यत्तेन साम चेत् ॥ ४ ॥ पदप्रकृतिका तु स्यात्सहिताय पदच्छिदि ॥ ६८ ॥ यज्ञायशीयमेवं तद्यज्ञायज्ञपदाङ्कितम् । (I. 1338) स्यात्कशानवकं सूक्कमच्छावाकीयमीदृशम् ॥ ४५ ॥ 1839 Aकारो १; ग्रहः ५ अवाहो वर्णसंघाटस्तु वर्णोधकारिणी । 1340A संघात १ अन्यवत्पदसंघाटः पदसंहितिकारिणि ॥६॥ 1342 कमो १ पादं पादमृचः पाठे पच्छ इत्यव्ययं भवेत् । 1344निए 10 रहस्य (-1. 1955) 1345 A "दुक्थ १ मुद्द्रीय १ पादयोः प्रागुत्तरयोः फमात्यागे ग्रहे क्रमः॥४०॥ | 1346 1 पृष्ठ १; स्मृतः १ वेदान्तः स्यादुपनिषत्री रहस्यं न युग्मयोः। 1349 A अर्धचों ; तरि । पृष्ठ स्वोत्रविशेषः स्याद्विरिन्धस्तु खरः स्मृतः॥७0 1350 4 अनृच १ स्तु: "द्वढग १ नृग् । (=l. 1346) 1351 प्रतिसामं १ अनुदात्तनिपातौ द्वावर्धचास्त्री ऋगर्धकम् । 1352°दवसाम १ ·६२ [1883- 1955 1960 कोपकल्पतरौ ऋगेकपदसंयुक्ता भवेदेकपदा हि सा ॥ ७० ॥ द्विपदा त्रिपदेत्यादि विशेप्यायां भवेचि । पादं पादमृचः पाठे पच्छ इत्यव्ययं भवेत् ॥ ७१ ॥ स्यात्सामन्यः सान्नि साधुराथर्वणस्त्वर्वणि । स्यात्साम यज्ञायज्ञा(ज्ञि?)यं यज्ञायज्ञपदाक्षितम् ॥ ७२ ॥ भवेद्वाशिष्ठकोऽध्यायो भवो व्याख्यानमस्य यत् । स्यादीर्घजीवतो दीर्घजीवतीयोऽनुवाच(क)कः ॥ ७३ ॥ इपेत्वको गोपदक इपेवादि[40a]पदान्वितः । एतायामोपि च तौ यामीयोऽध्यायस्तथा मतः । औक्तः प्रोक्तः प्रगाथः स्यादुक्तादिच्छन्द आदिमः ॥ ७४ ॥ अथ क्लीवे समूहे स्याच्छान्दोग्याथर्वणादयः॥ ७५ ।। वाहच्यं तद्वदौस्थिक्यं तद्धर्माम्नाययोरपि । पृथ्यं पृष्ठसमूहे स्याद्भवे मान तथा बजे ॥ ७२ ।। त्रिपु तत्र मवे तस्य व्याख्याने वैदिकार्चिको । स्यात्पुरोडाशिकः पौरोडाशिकश्च समार्थकः । सौवरस्तु स्वरन्याख्यामधिकृत्य कृतो हि यः । ऐप्टिकं पाशुकं च स्यात्पौरश्वरणिकं तथा । छन्दस्यछान्दसः पादव्याख्यानः कामिकादयः ॥ ७३ ॥ एवमार्गयनत्रामणिकान्समुदी (२) येत् । स्सादौपनिषदीतद्वदय जीवति यस्तया । - भवेदौपनिषत्कोसावसाध्येतरि तद्विन्दा(!) ॥ ७४ ।। 1966 1370 मि. 1353°देवपदा, 1365A पृष्ठ 1354A दिपदा निपदे १ त्या" 1366 वैदिकापथिको 1955A पछ 1367 °शिकरच.-') सीवरस्त्वपि for 1356A सामन्यः" समा. 1857 'यशियक्तिम् । 1368 B om. lines 1368-9. 1358 Forline 1958 inasee belor 1369 A ऐटिक पाय 1359 जीवतो. 1360 4 इपेपश्ये गोपदक :-) मुख्य | 1370 4 व्याप्ट्यानः । क्रामिया १ दयः । तया पर:-After line 1860, B छन्दस्य मान्दसस्नुल्यो वैदिकः कतिकः पर adds: 1371 Bनिगौरादयोपरे एवायामीय दलासाः स्युरो वरपदारिदा ।, 1372 For lines 1372-6, subst.: followed by line 1358. जीपन्तीपनिपार सायोपनिषदोपरः ॥९॥ 1861 nom. lines IRGI-G. | सत्सारितविदोसल्यो भोरिपरछान्दसायुमो। 1362 प्रोखः धोये धौनियई मावे मोनियम्य न युग्मगार ॥८.॥ 1304 दोसपा 1373°ाणध्ये ·-1303] धीवर्गः ६३ । छान्दस-श्रोत्रियौ तुल्यौ तद्भावे श्रौत्रमन्तिमे । 1375 श्रोत्रियत्वं श्रोत्रियता स्याच्छोत्रियकमन्तिमे ।। ७५ ।। तमिछान्दसकं च [40b] स्यादथ साहितिको भवेत् । पादिकः पदिकस्तुल्यो कामि(क)कमको समौ । पदकक्रमकं क्लीवे द्वंद्वे बढचयाजुपम् । बद्दचार्यों याजुपः स्यात्सामकः सामगः समौ ॥ ७६ ॥ 'स्वादाथर्वणिकोऽथ स्साद् द्विवेदोऽथ त्रिवेदवत् । 1380 सार्ववैद्यः सर्ववेदश्चातुर्वैद्यश्च तादृशः ।। ७७ ॥ सार्ववेदी सर्ववेदा चातुर्वेदी द्विजावली । स्यादाथर्वणिको विप्रः स्त्री त्वाथर्वणिकी भवेत् ॥ ७८ ॥ शतपथिकः शतपथिकी स्त्री चेत्पष्टिपथिकस्तु तद्वत्स्यात् । उक्थग्रन्थमधीते वेति च यो वा स औस्थिको ज्ञेयः ॥ ७९ ॥ 1885 ब्राह्मणोऽनुब्राह्मणी स्वादनुब्रामणिनी द्विजा । एवं भवेदैतरेयी काश्यपी कौशिकी तथा । भवेद्वाजसनेयीति याज्ञवल्क्यसमार्थकः । एवमाश्मरथाद्याः स्युस्तत्कल्पाध्येतृवेदिनोः ।। ८१ ॥ शिक्षा कल्पश्छन्दो व्याकरणं ज्योतिष निरुक्तं च । 11860 [41a] वेदानान्यथ शिक्षां पठन्विदन्भवति शिक्षकत्रितये ॥ ८२ ॥ त्रिपु तदधीते वेदेत्यर्थे त्रैविद्य-धार्म विद्याद्याः । सांग्रहसूत्रिक-पाराशरकल्पिक-काल्पसूत्राश्च ॥ ८३ ॥ 1874 घोत्रियो २ कल्पः क्रियासिद्धरूपप्रयोगप्रतिबोधकः । 1375A श्रोत्रियता ३ छन्दोवृत्तं न स्त्री प्रसारः स्थास्कलान्यासः ॥८॥ 1376 °सक ५; साहितिको १ ओजो ना विधर्म स्यात्स्थलं यतिः स्त्री पदच्छेदः । 1377 Aक्रमको २. B पदकस्तुल्यो अमः पदादिसंयोगो गाथा छन्दस्यनीरिता ॥८॥ 1379°चायौं २; सामगः २.-For lines | नाग्नि विष्टारपंक्तयाद्या रक्षाद्याश्छन्दमा मिदः । 1379-1424, B subst.: प्रकृतिप्रत्ययायैस्तु पदान्याख्यानकारि यत् ।। ८९॥ सामकः सामगस्तुल्यावार्चः साहितिकः पृथक् । तत्स्यायाकरणं शब्दानुशासन मिदं पुनः। द्विवेद आयर्वणिकोन्येपि साहितिकादयः ॥ ८२॥ | भवेदापिरलं कारारनं प्रोकं हि तेन यत् ।।९० ॥ सार्ववैद्यः सर्ववेदश्चातुर्वेद्यादयोपरे । | पाणिन्युपर्श क्लीवे स्यात्पाणिनीय तथाष्टकम् । एवं काश्यप्यतरेयी सह वाजसनेयिना ॥ ८३ ॥ क्लीवेव्ययं त्रिमुन्येतस्कृत शब्दानुशासनम् ॥११॥ स्युः कल्पाध्येतृविदोरेवमाश्मरथादयः। शालानुरीयो दामेयो दाक्षीपुत्रच पाणिनिः। घसंताधिकृतप्रन्थाध्यैत्री वासंतिकोति दिक् ॥ ८ ॥ कातीय यातिक स्रोफानुणायंस्य पूरकम् ॥ ९॥ प्रगाय औचा उच्चादिछंदो यस्यादिमं भवेत् । 1380 मिग्रे १; द्विवेदो १५ त्रिवेद १ बन् पहचाद्या विना भावप्रत्ययान्ता विशेष्यगाः ॥८५॥ | 1381 4 वेद २ श्वानुध १५ लोबे समूहे छादोग्यं याच्यं तद्वदीक्यिकम् । शिक्षादिषट् वेदा शिक्षा वर्णविवेचनम् ॥ ८६ ॥ 13834 मिठी! 1882 वेदा ·६४ [1994- 1395 1400 कोपकल्पतरौ कल्पः प्रोक्तस्तनयः स्यादैतरेयी सभाल्लवी । पैगीशायायती शौनकीयः कातीय इत्यपि ॥ ८४ ॥ आरभ्यकाक्षरं पादमेकैकाक्षरवर्धनात् । आपडिशत्यक्षरं स्युरुक्ताद्याश्छन्दसां भिदः । गायत्राद्या यद्विशेपास्तद्विष्टारमुदीरितम् ॥ ८५ ॥ उक्ता स्त्री क्लीवमोक्तं स्यादयुक्तात्युक्तमन्तिमे । मध्या माध्यं प्रतिष्ठा तु प्रातिष्ठं च नपुंसके ।। ८६ ॥ . सौप्रतिष्ठं सुप्रतिष्ठा भवेद्गायत्रमन्तिमे । गायत्री स्त्री भवेत्तूणि[गुप्णि]कं च नपुंसके ॥ ८७ ॥ आनुष्टुभमनुष्टुप् खी बृहती वार्हतं मतम् । पतिः पाङ्गं च तुल्यार्थ त्रिष्टुप् स्त्री त्रैष्टुमं तथा ।। ८८ ॥ जगती जागतमतिजगती त्यातिजाग[41b]तम् । शकरी शाफरं चातिशकरी त्वातिशाकरम् ।। ८९ ॥ अष्टतिस्त्वाष्टत क्लीवेऽथाष्टिराष्ट धृतिः पुनः । धात भवेत्त्वतिधृतिः क्लीवे त्यातिघृतं मतम् ।। ९० ॥ कात कृतिः प्राकृतं तु प्रकृतिः स्यादथाकृतिः । आकृतं वैकृतं तु स्या द्विाकृतिः संकृतौ पुनः ।।९१ ॥ सांकृतं स्यादातिकृतमतिकृत्यामयौत्कृतम् । उत्कृतिश्चाथ पड्विंशत्यक्षराधिकपादकाः ॥ ९२ ॥ स्त्रीलिको ना दण्डकाः स्युः स्त्रियो गाथा इतोऽपराः । क्रमः पदादिसंयोगः पदविच्छेदनं यतिः ॥ ९३ ॥ 1405 1410 1384 "यिक थिरी १यिक १ स्तु 1400A प्राति 1385 A औक्थिको १ 1401 A°तिष्ठा २ 1386 A "ाणी १; •णिनी १ 1402 गायनी २, २ 1387 A काश्यपी १ कौशिकी । 1403 A°टए २; बाईत २ 1388नयीति 1404 Aष्ठभं २ 1389 Aरयापा: 1405 A जागतजागते १ 1890 शिक्षा कस उंदो १ व्याकरण | 1406 A त्वातिशाकरं १ १ज्योतिष निरर्फ 1407 A "स्त्वार २७ राष्टं ३ 1391 मेगा;शिक्षक 1408 A धात १ त २ 1393'निर; फल्पिकस्ता १थ 1409 A कृतिः २, प्रकृतिः २ 1394 रेपी समावी, 1110 A आकृतं १ 1395A'यती; 'कीय यातीय १ 1411 A सावं १: कृपा १ 1398 दिटार ! 1412A उत्रवि २ 1399 4 ओक, सुक 1113A ढका:१;गाथा" ·-1487] धीवर्गः 1415 1420 1495 ओजं स्याद्विपमं स्थानं युक्सगं समुदीर्यते । प्रस्तारः स्यात्कलान्यासः छन्दो वृत्तं नपुंसके ॥ ९४ ॥ शब्दशास्र व्याकरणं तदैन्द्रादिमिदाप्टधा । सूत्रं स्तवनकृत्क्लीवेऽथ प्रोक्ते तेन भेद्यवत् ॥९५॥ मवेदापिशलं काशकृत्समित्येवमादिकम् । माहेश्वराणि तानि स्युर्यान्याद्यानि चतुर्दश ॥ ९६ ॥ * * * * * * * * पाणिनीयं तथाष्टकम् । [42a] त्रिमुन्येतव्याकरणं दाक्षीपुत्रस्तु पाणिनिः । शालातुरीयो दाक्षेयोऽप्यथोक्तानुक्तपूरकम् ॥ ९७ ॥ वार्तिकं तत्र कातीय कात्योक्तेऽथ पुनर्वसुः । कात्यः कात्यायनो मेधाजित्स्याद्वररुनिश्च सः ॥९८॥ चूर्णिः स्त्रियां भवेद्धाप्यं सूत्राभिप्रायवर्णकम् । शारीरकीयं तच्छारीरकं शंकरभापितम् । पातञ्जलं फाणिपतं तत्पतञ्जलिभापितम् ॥ ९९॥ आवान्तरप्रकरणे विश्रामे शीघ्रपाठतः । तदेकाहविनिर्वृत्तविचारं मतमादिकम् ॥ १०॥ यत्र व्याकरणस्य स्यात्फलाफलविचारणम् । तत्राह्निके पस्पशा स्त्री गोनीयः पतञ्जलिः ॥१॥ भवेद्वाक्यपदीयं तु भाष्यव्याख्यानसंयुतम् । पष्टिश्रावी भर्तृहरिवृत्तिः सूत्रार्थयोधिका ॥ २ ॥ सा काशिका काशिभवा कारिका त्वर्थभूयसी । भवेत्कक्षपुरः पुंसि निबन्धे सारसंग्रहे । नपुंसि टिप्पणं टीका क्लीवे विवरणं मतम् [42b] ॥ ३ ।। 1430 1435 1415ोज १ युक्सम २ 1416A'न्यासः २ 1417 A व्याकरण २ 1419 A"शले १ 1420A "राणि १ 1421 A तथाष्टकं २ 1422 A निमुन्यै १ त° 1424 A बार्तिक १ 1425 रुचि ४थ ० क. 1426 Breads पुनर्वसुश्च चूर्णी स्थाभाय सूता. र्थवर्णक 1427 Aरक १ 1428 A फाणिपत २; B फाणिपसं 1429 Bअवान्तर- 1130माहिक 14313°विचारणा 1482A पस्पशा १,पतंजलि २. अथ for स्त्री 1484 हरि २ ति. १ 1437 B om. lines 1437-14394.

·कोपकल्पतरौ [1488- 1440 1445 1450 स्यात्पात्वणत्विकस्तस्य व्याख्यानभवयोस्त्रिपु। पदव्युत्पादनग्रन्थो निरुक्तं न द्वयोर्भवेत् ॥ पदभङ्गः पलिका स्त्री न्यासस्तस्या भवेत्पुमान् ॥ ४ ॥ अस्त्री कोपो निघण्टुः स्यात्सर्वविद्या कलिन्दिका । प्रस्तावः स्यात्प्रकरणं संग्रहस्तु समाहृतिः ॥ ५॥ शास्त्रे दर्शनमप्यथाधिकरण न्यायो नयः संमतो मीमांसा तु विचारणा विधिरिहाप्राप्तार्थसंप्रापणम् । आन्वीक्षिक्युदितात्र तार्किकनयः सर्गादिभिः पञ्चभिः संयुक्तं किल पश्चलक्षणमिति प्रोक्तं पुराणं च तत् ॥ ६ ॥ धर्मशास्त्रं स्मृतिधर्मसंहिता च स्त्रियावु(मु)भौ । पञ्चाङ्गवाक्यं ग्रन्थः स्याच्छम्वुर्ना ग्रन्थविस्तरम् । काव्यं कावा(१)च कविता रसवत्पदबन्धनम् ॥ १० ॥ तदुत्तमं ध्वनिः पुंसि भवेद्य (भये)तिशायिनि । गुणीमूते मध्यममं स्याचित्रं स्याद्यगवर्जितम् ॥ ११ ॥ तदृश्यमभिनेयं यच्छ्रव्यं तु श्रवणार्थकम् । वृत्तवन्धः पद्यमन्त्ये श्लोकः पुंस्थत्र[439] संमतः ॥ १२ ॥ 1438Aणत्विक 1. Bom. line 1438 प्रक्रमः समयो वारो वेळा चांतरमनियाम् ॥१.६॥ 1439 A निरुकं १. B तु पदार्थकृत् forनद्वयो । इतिहासः सत्यपूर्ववृत्तमाख्यायिका पुनः । 1440 A न्यास २. B स्यात् for uी, and | कथा कथानिका ना न चाख्यानं नव्यकल्पितम्॥१०७ पशिकान्यास इत्यपि for the latter half | आमाणस्तु प्रसुतेऽर्थे लौकिकार्यनिदर्शनम् । 1441 A निघंटुः १, कलीदिका २. B कडान्दिका | 1443 A दर्शन २; नयः ३ 1442A प्रकरणं २, समाहृतिः २.-For li-| 1444 'रणा २विधि । nes 1442-8, B subst.: 1445Aनयः २ भान्विक्षि]की तर्कविद्या शास्त्रं स्याद्दर्शन नयः ॥९॥ 1446 A पुराणं २ अर्थशास्त्रं दण्डनीतिायविद्या तु गौतमी । 1447A२ विचारणा तु मीमांसायाप्राप्त प्रापको विधिः ॥१.०॥ | 1448 A शत्रु १नी भवेत्तयाधिकरणमेकन्यायोपपादनम् । 1450A ध्वनिः २ पक्षद्वयं विकल्पः स्याद्विभाषास्त्री तथाव्ययम् ॥१०१ 1451 A मध्यमं; चिनं १ सर्गश्च प्रतिरार्गध वंशो मन्वन्तराणि च । भूम्यादेव संस्थानं पुराणं पचलक्षणम् ।। १०२॥ 1453 A श्लोकः ३.-For lines 1453-9, धर्मशानं स्मृतिर्धर्मसंहितायांगपट्युस् । B subst.: वेदयतुर्धा भीमासान्वीक्षिी च पुराणयुक् ॥१.३॥ एकद्वीपूर्य(१) श्लोफार्थमुक्त युग्म कलापकम् ॥११॥ स्मृतिधतुर्दशव स्युविधा प्रन्य. प्रघवन् । विशेषकं निभिः लोकर्वद्ध सदानितं च तत् । निधि स पयारः पद्या विषयादिश॥१.४॥ परतः धुळकं वाव्ये त्वधिकृय विनिर्मिते ॥११॥ आचारादिद्वादशाही गणिपेटकनामिना। तमिरातार्जुनीयं स्याच्छिशुपाळवधीयवन् । प्रन्यान्विप्रेन्याट शंयुर्ना अन्यविखरः ॥ १.५॥ ग्लोरः पयं च गद्यं र फरिवाचूर्णिके समे ॥१२॥ उद्धात उफः प्रासारः प्रसंगोवसरः क्षग. । सगद्यपद्या चम्पू सगॉध्यायसमार्थको । 1452 तदृश्य ·-1477] धीवर्गः ६७ 1466 1460 1465 मुक्तकमेकश्लोकं द्विश्लोकं युग्मकं गदितम् । संदानितं विशेषकमुदिते त्रिश्लोकसंबन्धम् ॥ १३ ॥ श्लोकचतुष्टयकलितं कलापकं पञ्चतः कुलकम् । काव्ये त्वधिकृत्य कृते तदिति किरातार्जुनीयमित्यादि ॥ १४ ॥ फक्किका चूर्णिका गधं चम्पूः स्त्री तद्विमिश्रिता ।। १५ ॥ अवान्तरकथापूर्ती सर्गोऽध्यायः समार्थको । आख्यानसंज्ञकास्ते स्युर्महाकाव्यगता यदि ॥ १६ ॥ प्राकृतैर्निर्मिते काव्ये सर्गा आधाससंज्ञकाः । अपभ्रंशनिबद्धे तु सर्गाः काण्डवकाभिधाः ॥ १७ ॥ सर्गबन्धो महाकाव्यं संध्यङ्गादिसमन्वितम् । खण्डकाव्यं भवेत्कायमेकदेशानुसारि यत् ॥ १८ ॥ प्रवहिका प्रहेलिकानुयोगदूतिका तथा । विपादिका च सा भवेदुरूहकानुयोजनम् ॥ १९॥ समासार्थी समस्या स्यात्कविशक्तिपरीक्षिणी। पदसंघटना रीतिवैदर्भी मधुराक्षरा ॥ २० ॥ ओ[43b]जामकाशिवर्णाढ्या गौडी साडम्बरा भवेत् । तत्संकीर्णा तु पाञ्चाली लाटी सार्थविशेषणा ॥२१॥ उत्साहवर्धन वोजो माधुर्य मानसद्रवः । काव्यात्मा तु प्रसादः स्याच्छुत्यैवार्थप्रकाशकः ॥ २२ ॥ अन्त्यमक्षरमादाय प्रतिश्लोकं क्रमेण यः । यथान्यः पठ्यते श्लोकः प्रतिमालेति सा मता ॥ २३ ॥ जनश्रुतिः किंवदन्ती निन्द्या त्वेषाभिशंसनम् । लोकापवादः कोलीनं विगानं वचनीयता ॥ २४ ॥ वार्ता प्रवृत्तित्तान्त उदन्तः स पुरातनम् । 1470 1476 1454 मुक्तक १; युग्मकं २ 1455 Aषक १ मुदिते 1457 A"नीय १ 1458 A गयं ३ चम्पू: १ 1459 गोध्यायः २ 1460A संज्ञका १ 1461A आश्वास 1468A"काम्ये २ 1464A काव्यं १ 1467 A क्षिणी ३ 1468 A रीति २ 1469 A गोडी १ 1470 A पाचाली १ लाटी १ 1474 B तां विदुः for सा मता 1475 A किंवदन्ती २ 1476 वचनीयता ४.B जन्यमस्त्रियो for वचनीयता 1477 A उदंतः ४, B पुरातनः ·६८ 1480 1485 1490 कोपकल्पतरी [1478- इति हाव्ययमैतिचं वर्णौकोऽस्त्री तु पुस्तकम् ॥ उत्थानं पुस्तमस्त्रीयाथादर्शः प्रतिपुस्तकम् ॥ २५ ॥ लेखकोऽक्षरचणोऽक्षरचञ्चुर्वार्णिको * * * * क्षरजीवः । गान्धिको लिपिकरो लिपिशिल्पी स्यादसौ लिपिकरो लिपिवृत्तिः ॥२६॥ लिपिलिविः स्त्रियो लेखे यवनानी पुनर्भवेत् । लिपिर्या यवनानां स्यादथ वाचिकहारकः । वर्णदूतः स्वस्तिमु[44a]खश्चीरकोऽधिक्रिया युतः । अभिलाषयुतो यूनोरसौ कामानिवेदकः॥२७॥ अनङ्गलेखोऽथ मसी निशिश्च मिथुनमसि(!)। मलिनाम्बुः काञ्चनिका मेला धातुपलः पुमान् ॥ २८ ॥ क्लीवे पत्राञ्जनं च स्यान्मेलान्धुर्मपिकूपिका । स्याद्वार्गनं चाथ मेलानन्दो मसिमणियोः ॥२९॥ कलमो लेखनी वर्णतूलिका वर्ण(र्णि)का स्त्रियः । तूलिका कूचिका चित्रलेखनी च स्त्रियो मताः । चरमे चित्रमालेख्यं लिपिः स्त्री चित्रलेखनम् । लेखीलको लेखहारो चित्रयन्त्रेषु संचकः । लेखबह लेखपत्रं याचनं तु पहेलनम् ।। ३१ ।। आख्याभिक्षा(ख्या ?)भिधा संज्ञाहा गोत्रं नाम चास्त्रियाम् । शर्गाहया नामघेयमभिधानं च न स्त्रियाम् ॥ ३२ ॥ संबोधनमामग्रणमाहानं त्वभिमन्त्रणं गदितम् । आकारणा तु इतिः संहतिः सा कृता बहुमिः ॥ ३२ ॥ व्यवहारस्तु विवादः स्थेयं तु स्थानमेतस्य । वाड्युस्खमत्यादानं (!) स्यादुद्रा[44b]हो स्वप (!)न्यासः ॥ ३३ ॥ 1478 1 इतिहात्यय:-') पुस्खोनी पुस्तकं त्रिपु | 1490 A वर्णका ४ 1479 For lines 1479-98, B subst. 1491A लेखनी ३ वक उत्थानमपादर्शः स्यात्प्रतिपुस्ताम् । 1492 A°मालेख्य २ सादाइयोभिधा संशामिख्याख्याता च शर्म| 1493 A"हारो र च॥ १२३॥ 1494 A"पनं २ वाचनं १ नामधेयं गोग्रमभिधानं नामत्व(१)मनियो। 1496 Aधान ११ संगोपनामागे द्वे माहानाकारणे पुन. ॥ १२४ ॥ | 1497 A 'मत्रग १; मात्र २ 1481'ति: ११ 1498A इति: २ संहतिः । 1482 1499 विवादः १ स्थेयं, 14B00 टेसो 1500 B अभ्यादनं.-) स्वपन्यासः- 1489 A स्वागन ३ पुपन्यासः 1496 1500 ·1610 1515 -1523] धीवर्गः ६९ उपोदात उदाहारः प्रकृतीपयिकं वरः । समयः शपथः पुंसि शपनं तु नपुंसके ॥ ३४॥ कथंकयिकता पृच्छा जीप्सा प्रश्नोऽनुयोगवत् । तत्रीपालम्भसहित भवेत्पर्यनुयोजनम् ॥ ३६ ॥ विना तु पात्रं यः प्रश्नो नभोदर्शनपूर्वकम् । 1605 आकाशभाषितं तस्यादेवप्रश्न उपश्रुतिः । उत्तरं प्रतिवचः प्रतिवाक्यमस्त्रियां तु चटुले चटु चाटु । चाटुकं च हृदयंगमहये सूनृतं त्रिषु स(भ)वेत्रियसत्ये ॥ ३८ ॥ मिथ्याभियोगस्तु मृषाविवादोऽभ्याख्यानमन्त्येऽथ मृपाभिशस्तिः । मनोभिशापोऽथ भवेत्मणादः शब्देऽनुरागप्रभवेऽत्र पुंसि ।। ३९ ।। लोको वर्णों ना यशोऽन्ते समाज्ञा- भिक्षा (ख्या) कीर्तिः सा समज्ञा प्रशस्तिः । श्लाघा क्रीडा स्त्री स्तुतिः स्यानुतिश्च स्तोत्रं नूतिः स्त्री स्तवश्वार्थवादः ।। ४० ॥ विकल्प(स्य ?)नं मृषालाषा निन्दा कुत्सा च विकृतिः । जुगुप्सा गह[45AJणा शेपोऽपवादोऽवर्ण इत्यपि ॥ ११ ॥ निर्वादश्च परीवाद उपक्रोशोऽथ भर्त्सनम् । अपकारवचोऽथ स्यापारुप्यं दुष्टभाषणम् ॥ ४२ ॥ शाप आक्रोश आक्षेपोऽभिपङ्गः क्षारणा त्यसौ । आक्षारणा दूषणा च क्षारणं मैथुनं प्रति ॥ १३ ॥ आक्रोशे स्यादकरणिः स्त्रियामजननिस्तथा । (!)कारस्तारशब्दः स्यात्राणार्थो महतां पुरः ॥ ४४ ॥ पृष्ठमांसादनं क्लीचे परोक्षे दोपकीर्तनम् । 1501 4 दाहारः २.--')Bसमयः शपय. शपः } 1510 d प्रगादा १ 1502 शपनं २. Bom. line 1502 | 15156) विकल्पनं 1, B विकत्यना वसच्चापर 1507 प्रतिवाक्य३ 1517 उपक्रोशो ११ 1508 येसूनुतं १ 1518 वचो २७ पारष्य 1509."भियोग 18 भ्याख्यान ३.-For 1519AR: ४ lines 1509-14, B subst: 1520 चाक्षारर्ण मिष्माभियोगोभ्याख्यान मिथ्यारोपोभिशापवन । प्रणादः पीकृतः शब्दो योऽनुरागसमुद्भवः ॥१३०॥ | 1321 A अकरणि १. I transp. अकरणिः यशः लोकवर्णी समाझा रामज्ञा and अजननिः • समाख्या प्रशस्विस्खया फीलभिख्यैः। 1522 B transp. lines 1522 and खवस्त्वर्षपादो नुविनतिरीडा 1528 : सह लापया भूस्खविस्वोरमना ॥ १३ ॥ . 1630 1523 A "साट्न 1. B यस for लोदे ·७० कोपकल्पतरी [1524- 1525 1 1630 मन्मनं मन्दवचनं दंपत्योः केलिकालजम् ॥ ४५ ॥ उच्चैर्युष्टं घोषणानेडितं तु द्विस्त्रिः प्रोक्तं काकु वाक्ये न पुंसि । उल्लापने स्याद्गह्वरो पुष्टशब्दो वारं वारं भाषणे चानुलापः ॥४५॥ व्यलीकाविप्कृतिरुपालम्भः स तु सगर्हणः । परिभाषणमालापस्त्वापृच्छाऽऽभाषणं तथा ॥ ४६॥ आशीः स्त्री मङ्गलाशंसानिष्टाशंसा तु गालिका । नमोवाको नमःशब्दः संनतिस्तत्र च स्त्रियाम् ॥ ४७॥ वचो स्यात्प्रलापो विरुद्धं विदं विप्रलापः [45b] शुमं सुप्रलापः । वचः सोपहासं भवेचर्चरी स्वी तथा चर्भटी चचरं चर्चरीकम् ॥ १८ ॥ स्याद्विलापो विलपनं न नरः परिदेवनम् । संलापः संकथा स्त्री स्यादन्योन्यपरिभाषणम् ॥ १९॥ विमापा तु स्त्रियामुक्ता विकल्पवस(च)नार्थकाः । अपलापो निद्रवः स्यात्संदेशोक्तिस्तु वाचिकम् । प्रसिद्धिशब्दे टंकारो म्लेच्छितं पारमापिके ॥ ५० ॥ चित्रोक्तिः पुप्पशकटी ब्रह्मवादः श्रुतिध्वनिः । काकुयोः शिरःकम्पपूर्वा या विकृतिध्वनिः । अहेतुयॊमशब्दः स्यान्निर्याते व्योममुद्गरः । 1535 1640 1524 1 कोकिलालज for पेलिकालजम् 1525 घोषणा २ मेडितं १ 1527 गदरो १, उसापः for 'पने 1530 ASSभापणं३ 1551शंसा २ 1599 Bom. line 1532 1538 Aमलापो 1534Aमुपलापः१ 1535 B प्रिय for गया 1530 1537'देवनं ३ 1538 A'मा 1539 nom. line 1539 1540 नियः २ यानि २ 1541 टंकारी १ म्टेच्छितं १. । शन्दा प्रसिद्धः for प्रसिद्धिशन्दे.-') तटंको- स्त्रीपरिष्मृतः 1542 A "शक्टी २.-) म्लेंछित परमाषितं (cf. line 1541) 1543 For lines 1543-61,B subst.. 'लटः प्रामादिकं द्वाप्यो (1) कार्यप्रेपणोदितम् । प्रतिशासनमंलो ना काकुः सानिविक्रिया ॥१४॥ संबोधनोतिहेवायो नमोयाक्नु नितिः । कल्या कल्याशुमा यानी रशंदीस्पती सराanxn पचः सारयं गुमभु संगत हदयंगमम् । सवंतप्प तय यया स्यापयास्थितम् ॥१५॥ भूतं सम्यक्सनीचीनं ययातपनिदै समम् । भलीसमन्तागलरितपानि पिशेययत् ॥

·1560 -1566]] धीवर्गः ७१ स्त्रियामुद्भूतकलिका भवेदुत्कण्ठवाचिकम् ॥ ५१ ॥ 1645 विशेष्यलिङ्गास्तु परे शुभा वाक्- कल्पा च कल्या रुशती त्वमव्या। तथा रुशन्ती मधुरं तु भूयः सान्त्वं वचोऽवाच्यमनक्षरं स्यात् ।। ५१ ।। विकुष्टं किल निष्ठुरं च परुपं रूक्षं तथाश्लीलकं ग्राम्यं ग्रस्तमिदं विलुप्तपदकं म्लिष्टं पुनश्वास्फुटम् । क्षिप्रोक्तं तु निरस्तमाहतमिदं मिथ्यार्थकं स्यादथा- वध्य(j)व्यर्थ[46]मबद्धकं तु विफलं चोचावचं तद्भवेत् ।। ५२ ॥ .:: परस्परपराहतं भवति संकुलं क्लिष्टकं व्यलीकमनृतप्रियं तुमुलमाकुलं संमतम् । 1555 अलीकमनृतं तथा वितथमत्र मिथ्या मृषा मृपोद्यमयथातथं न विकृतयथास्त्रियां(१) टट्टरी ॥ ५३ ।। अयाथातथ्यमायाथातथ्यं भावे नपुंसके । अम्बूकृतं सनिष्ठीवं गद्दं श्लिष्टवर्णकम् ॥ ५४ ॥ सत्यं तथ्यं भूतं सम्यगृतं स्यात्समीचीनम् । 1560 सदथाव्ययं यथार्थ यथातथं स्याद्यथास्थितं च मतम् ॥ ५५ ॥ शब्दो निनादो निनदो नदोऽपि नादो ध्वनि-ध्यान-रवारवाः स्युः। आराव-संराव-विराव-घोष- निर्घोप-निःखान-रण-स्तनाश्च ॥ ५६ ॥ 1565 हादः स्वरो निःखनवत्कृतः स्यान् स्त्री टट्टरी मृपानिध्याव्यये त्रौ तु न विप्रिये । 1550A राक्षं ४ व्यलोकमयथातथ्यमायथातथ्यमित्यपि ॥ १४७ ॥ 1551 A ग्राम्य २; पदक १; श्वास्फुदं ३ विकुष्टं परुष रूक्ष निधुरं लिष्टमस्फुटम् । 1552 Aर्थकं २ 1553 A व्यर्थ २ लुप्तवर्णपदं प्रस्तमालीलं प्राभ्यनामकम् ।। १४०॥ 1554 A क्लिष्टकं ३ भवे(त्) लिष्टं संकुलं च पररपरपराहतम् । 1555A प्रियं २, माकुलं २ उन्नावचमसंबद्धमाहृतं तु मृषार्थकम् ॥ १४९॥ 1558 A तथ्यं २ तुमुलं व्याकुलं भ्यर्थमवद्धं स्यादपंध्यवत् । 1559 A °अंबूकृतं १; गद्गदं १ अम्बूकृतं सथूकार निरस्त त्वरितोदितम् ॥ १५०॥ 1561 A स्थितं १० अंतःकंठं गद्गदं स्यात्कल्याद्यास्त्रिध्वयाधिताः । 1563 वा. 1545A कलिका, 1566 For lines 1566-91,Dsubst: 1547कल्या २ मायुर्हादय निहादःसनः स्यानोऽपि निःसनः १५१ 1548रुशंती ३ स्वरो रावोऽस्त्रियां रुस्नी डिंवत्रोलाहळी स्त्रिया (१)। 1549A नक्षरे २ | पुमान्कलकलो वीणेतरवाद्योभूयस्तु सः। - ·७२ 1570 1615 कोपकल्पतरौ [1567- निहादि-मायू अपि रुत्पुनः स्त्री। सीत्कार एप प्रमदाजनस्य दन्तक्षताधैरुदितः प्रदिष्टः ॥ ५७ ॥ रतिभवो रणितं मणितं समे वसनपर्णभवः स च मर्मरः। पिकमवः स कुहू रुतमन्तिमे पतगजे त्विह कूजि[46b]तकूजने ॥ ५८ ॥ भूपणजन्मनि शिञ्जितमन्त्ये शिक्षा गुञ्जा गुञ्जितमलिजे। वाशित-विरुते स्तश्च तिरश्चा क्रन्दनकणिते पीडाभाजाम् ॥ ५९॥ शर्द्धन पर्दनं पायुजे कईनं कुक्षिजे सूतिजे कुन्थनं कुन्धितम् । क्षीजनं वेणुजे मेरिजे दर्दुरो दर्दरोत्थे खो हंभ-रंभे गवाम् ॥ ६० ॥ रेषा रेपणमेप वृकोत्थः कुकुरजे स्तो बुक्क[न]भपणे । विस्फारः स्याद्धनुषो नादो मौर्वीनिनदष्टंकारः स्यात् ॥ समरेषु पराक्रम्य शूराणां हर्पजे ध्वनौ । घु(बु)कारः सिंहनादः स्यात्क्ष्वेडा क्ष्वेडितमन्तिमे ॥ ६१ ॥ गईलदाब्दो गुन्दल उक्तः प्रकाणस्तु प्रकद(ण) उदितः । संकाणःसंकणयुको वीणाशब्देऽन्येऽपि तथेह ॥ ६२ ॥ 1580 1685 1690 1568 A सीत्कार 1570 मशित 1579A'रुतम 1575A शिशा २, तमरलिजे 1576A "विस्ते २ 1578 A पर्दनं ३, कर्दन । 1579 A कुन्धितम् २ 1580 क्षीजन); दर्दुरो १ 1581 रखो १ भरभे २ 1582 रेषणश्मेष 1588 मपणे २ 1587 वेडित ४ 1588 गुंदल .

·. 1600 1605 -1609] धीवर्गः ७३ कणः काणो निकणश्च निकाणः कणनं तथा । वीणान्यवाद्यजे शब्द प्रतिश्रुत्त्री प्रतिध्वनिः। समन्ततस्तु संरावे झीबे सांराविणं भवेत् । कोलाहलः कलकलोऽत्र च डिम्बमस्त्री 1595 मेरी 47]सहस्रशतके पटहायुते च । अभ्याहते युगपदारव एप कोणा- पातः पुमान्विशिखपक्षरवस्त्रिसूत्कः (१) ॥ १६४ ॥ स्पार्शनः स्पर्शनः स्पर्शस्त्वड्ययः स चतुर्विधः । उप्णः शीलः कठोरश्च मृदुस्तद्वत्त्वमी त्रिपु ॥ १६५ ॥ क्रूरः खरः कठोरः कर्कशमस्त्री कठो जरठः । कक्खट-खक्खट-परुषा निष्ठुर-कठिनौ च कर्करोऽप्यत्र ॥ १६६ ॥ मृदु मृदुलं सुकुमारं कोमल-सोमाल-पेलवान्याहुः । प्रदिमा पुंसि मृदुत्वं मार्दवमन्त्ये त्रियां तु मूदुता स्यात् ॥ १६७ ॥ स्माद्विकाशो व्यजखालवृन्तं व्यजनमाम्बरम् । आलावते तज्जलाई जलाः सा तु धारिमुक ॥१६८ ॥ ऊर्ध्वाधो मत उत्क्षेपो विस्तृतो वीजने ततः ॥ १६९ ।। धुवित्रं च धवित्रं च व्यजनं मृगचर्मणः । मयूरपिच्छजं वाह व्यजने वीजनं न ना ॥ १७० ।। 1592 A कणनं ५, निश्कणव निकणः for | ममरः शुष्कपर्णादेः क्षीजन बैणवो ध्वनिः ।। १६॥ निकणध निकाण: प्रतिशब्दस्त्यनुस्खानः प्रविश्रुत्ती प्रतिभूतिः। 1599 A प्रतिध्यानः २ Forlines 1593-8|1594 A साराविण १ xsubst: 1599 A त्वयः ४ वाच: for वायः प्रकाणः प्रकणो वीपणमवः संशाणसंकणी ॥१५४॥ ] 1000 A उष्णः । शीतः १ कठोर १ चमूद। भेरीजन्मा द१रोसी गंदलतु मृदाजः । 1601 A सरः; B हटो for कठो भेरीशतसहस्राणि दकारातशतानि च ॥ १५५॥ 1602 B जरठ: for ऽयम युगपन हन्यन्ते कोगपातः स उच्यते । 1603 A पेलवा इ. For lines 1603-4, समत(तास्तु संरावेलीवे सारापिणं भवेत् ॥१५६॥ subst.: (eline 1594) हमारंभाथ धेन्ना विरथा बाधितं रुतम् । मृदुलः सुमारः स्यात्सोमालः कोमलो मृदुः । 100LA गूदता कूजितं स विदंगानां पैकस्तु स्त्री बहुःयहः ॥१५॥ मळिनां मिथुने गुमा मूतिजन्मानु मुन्धनम् । 1605ग्यजन। रयो भेको वृक्ोत्यस्तु पारेपमित्यपि ॥ १५८ ॥ 1606 व 1 जलाई, पुरुष भा (भ)पर्ण ग्योत्पः पंदनं रमितं रमः । 1607 . विस्मृतो 13 B विजने for पी. पक्षिजः कर्दन गुपः पुनः राधनपदने । १५९ ॥ 1608 Aधषियं ३ भूषगानो सिजितं च रनित मगित रतेः । 1600 बाई . ग्रे.क.१.

·1610 1615 1620 कोपकल्पतरौ [1610- गन्धस्तु स्यान्नासाबन्धुरथायं मनोहरा(रो?)जगतः । समईस्तु परिमलः स बकुलसुमनः[47b]समान इत्यन्ये ॥ १७१ ॥ गच्छति दूर किल यो गन्धः स समाकर्षी नरि निर्हारी। आमोदः स्यादतिनिहारी कस्तूरीवकिल यो गन्धः ।। १७२ ॥ करस्य समानः स्यादामोदी मुखवासनः । इष्टगन्धः सुगन्धिः स्यात्सुरभिर्घाणतर्पणः ॥ १७३ ।। दुर्गन्धः पूतिगन्धिः स्यात्पूतिरप्यत्र संमतः । आमगन्धि भवेद्वितं दन्तोष्ठय संमतम् ॥ १७ ॥ गन्धेनोद्गतमुद्गन्धि त्रये सुरभिगन्ध्यपि । उपमाने पद्मगन्धि स्तोकार्थे घृतगन्धि च ॥ १७५ ।। सौगन्ध्यं सौरभ्यं सौरभमपि तस्य भावेऽन्त्ये । गन्धद्रव्यक्रेतरि गान्धिक-सौगन्धिकौ त्रितये ॥ १७६ ।। उशीरिको नलदिकस्तद्वत्किसरिको मतः । तवलेता स्त्री तथा चेदुशीरिक्यादिका हि सा ॥ १७७ ॥ ॥ इति धीवर्गः॥ नाट्यं तौर्यत्रिकं तच्च गीतवादिननर्तनैः । संगीत प्रेक्षणीयं तच्छास्त्रोकं नाट्य पर्मिका(कै.) ॥१॥ गीतितिं गानं गेयं गान्धर्वमप्यसिन् । अप्रस्थिततत्रीकं गेयपदं शुष्क[48ajगानं यत् ॥ २ ॥ 1610 - नासायन्धु २-For lines 1610 | 1618 A पूति ३ 1619 A°द्यपि गन्यो जनमनोहारी निर्हारी माणतर्पणः ॥ १६६॥ | 1620 A उद्घि १; गघ्यपि. B तथा for त्रये समाकी च सुरभिः पुनः स्याचम्पकोपमः । 1621 पद्मगंधि १ कस्तूरीकाबदामोदः सोऽतिदूरप्रसत्वरः ॥ १६ ॥ 1623 A "गंधिका २ कर्पूरवीटिकातुल्य आमोदी मुसवासनः । 1624 नलदिक १; किसरिको %BB केम. रतोपमविकसदेहसंगादिसोरमः ॥ १६८॥ for free भवेत्परिमलः प्रोको बकुलाभः स कैश्चन । 1625Aदिका १ 1611A परिमलः, इति धीवर्गः 1613 निहरि २ 1626°त्रिक २ 1614 A आमोद 1697Aणीय 1017 तर्पणः ४. । एवे स्युधिपुतद्वति for 1628 4 गीती गातर्गायन; गांधर्व ५ the latter half, 1629 गेयपदं १ 1625 -6, Bsubst.:

·-1651] नाट्यवर्गः 1630 1635 1640 प्राकृतसंस्कृतयुक्तं कामाद्युत्तापनीतम् । स्थितपाठ्यं तदवाद्यं विज्ञैरासीननामकं गदितम् ॥ ३ ॥ स्यात्पुष्पगण्डिका स्त्री स्त्रीपुंसव्यत्ययाद्भुतं गानम् । प्रच्छन्दत्त्वपराचे पत्युः सासूयमङ्गनागीतिः ॥ ४ ॥ अष्टनिकेतः प्राकृतवाण्या व्यक्तं गायति वीणायुक्तः । यत्तत्सैन्धवमुदितं रसवद्धावसमेत चोत्तमसंज्ञम् ॥ ६॥ रसवत्पदसंदर्भश्लोकबन्धं सहावकम् । विलासान्वितगीतार्थमुक्तप्रत्युक्त उच्यते ॥ ७॥ बिगूदकं तु तद्भवेद्धकुंसगीतिमञ्जलं द्विगूढमेतदीरितं चतुःस्वरैः पदैर्युतम् ॥ ८ ॥ पारापती स्त्रियां गोधुगीतिर्गातरि गाथकः । कर्णाटो गायनो गेष्णुर्गान्धर्वो गातुरित्यपि ॥ ९ ॥ हारिकण्ठत्रिपु भवेत्स्वरो यस्य मनोहरः । वीणाकण्ठोत्थिताः सप्त खराः पइजादयो नरि । पड्जो मयूरशब्दाम ऋपमो पशब्दवत् ॥ १० ॥ गान्धारोऽजाविशब्दामो मध्यमः क्रौञ्चशब्दवत् । पञ्चमः पिकशब्दाभो धैवतोऽश्वध्व[48b]निप्रभः । निपादो निपदोऽपि स्याद्गजशब्दितसंनिमः । कलः स मघुराव्यक्तेस्त्रिपु सूक्ष्मस्तु काकलिः ॥ ११ ॥ काकली च स्त्रियौ मंज्ञो(द्रो:) गम्मीरोऽसावुरोमवः उच्चस्तरः स तारः स्याच्छिरोभूविमो त्रिषु ॥ १२ ॥ ग्रामः स्यात्स्वरसंदोह आरोहस्त्ववरोहणम् । 1645 1650 16812"पायंरासीन १ 1643A स्वराः१ 1632A *गडिका, 1644 , पड्जो। 1638ABउंद १ 1645 गांधारी, 1635A 1646 पंचमः १; धैवतो । 1697 प्रयुक' 1648 A पल: १.-Forlines 1648-50, 1638 A निगूढ B subst.: 1639Aदिगृह मन्दो मह उरोजन्मा मध्यमः कण्ठजा खरः। 1640 पारापती तारः शिरोभरत्युचः कलह मधुरास्फुटः ॥१२॥ 1648 11. -For line 1642, B विग्यम्प(प्वप्य!)थ कटे सहमे पालिः शकली subst: हारिकण्टो मनोहारी (R)सरपानरमेश्वर । 1051 A प्रामः 1.-')[भ] पारोवावरोहर्ष - खियो।

·७६ कोपकल्पतरौ [1652- . 1665 1660 1665 क्रमात्वराणां सप्तानां मूर्छना प्रोच्यते बुधैः ॥ १३ ॥ तानः स्यान्मूर्छनामेदे रागः कामगुणः समौ । रागालापनमालप्तिर्गमकः स्वरकम्पनम् ॥ १४ ॥ प्लुतमाना लविता स्यान्नमितो नमितखरः । भुवायो द्वयो गीति मपा(पाटो वाद्योद्भवो ध्वनिः॥ १५ ॥ एकतालो गीतवाद्यनृत्यसाम्यसमन्वितः । वाध चादिनमातोचं कटम्बश्च स्वरध्वजः ॥ १३ ॥ दर्दरीकं तुरत्यूर्यः८)धूमलाभ्येह)स्त्रियां तथा । वीणादिकं ततमयो मुरजप्रकार- मानद्धमेतदवनद्धमपि प्रदिष्टम् । श्यादिकं तु सुपिरं सुशिरं च कांस्य- तालादिकं धनमितीह चतुर्विधं तत् ॥ १४ ॥ वीणा भवेद्धोपवती च वल्लकी स्त्रियां विपञ्ची किल कं[49a]ठकूणिका । सा सप्ततन्त्री परिवादिनी तथा नालम्बिका सा गदिता पिनाकिनः ॥ १५॥ सरस्वत्याः कच्छपी सा महती नारदस्य च । प्रभावती गणानां स्यातुम्बरोस्तु कलावती ॥ १६॥ विश्वावसोः स्यादृहती सूत्रवीणा तु लावुकी । नाण्डालानां तु कण्डोलवीणा चाण्डालिका च सा ॥ १७ ॥ ततमेदाः कैनदी(री) स्याचित्रालापिनीमुखाः । 1652 A मूठना १-For lines 1652-9, 1657 A "तालो १ B Bubst.: 1660Aतत १ कमात्तेषां मूर्धनाप तानः स्यान्मूईनाभिदि । 1661°दवनद्ध' रामः कामगुणस्खल्योयोहवः पयभिः खरःrn 1662 A सुशिरं ३ 1668A धन १ पभिरेतः यादवोय गमकः खरसम्पनम् । निपादः काकळीसशो विश्रुत्युत्फपंगाद्भपेश । 1665 °निका ५ 1667 A नातंरिका १ मृतमाना प्लाविता स्थानामितोममितखरा ॥१५॥ 1668 कच्छपी 13; महती १ गीतिभेदो भुपा इन्द्रे पाटो वायोद्भवो ध्वनिः । 1669 प्रभावती या वादिनमातो दर्दरी व पूरपा ॥१६॥ 1670 "हती लायकी १ कदम्परपूर्वमनी सातव मदनध्वजः ॥ १७॥ 1671 लिया३.-For lines 1671-2, 1653A तान: गुगः १ Bsubst: 1654 'मालतिर्गमक- 1 चाण्डालाना फाण्डवीणा पुवीणा निरी तथा। 1655)A corrupt. -") ननितो १ टोळवीगा कम्रोटवीय चाण्टालिनी चसा। 1056 गुवाशे पाये। 1072 A नदी, 167D ·-1689] नाट्यवर्गः Cif 1675 -- : 1680 वीणायास्तु गुणस्तन्त्रीः स्त्रियां कोलम्बकस्तु ना ॥ १८॥ कायो स्यात् शारिका कोणोऽस्त्रियां वीणादिवादनम् । न स्त्री प्रवालो दण्डोऽस्या उपनाहो निबन्धनम् ॥ १९ ॥ प्रसेवकः सास्ककुमो मूले वंशशलाकिका । कलिका कृणिका चाथ मृदङ्गो मुरजः समौ ॥ २० ॥ हरीतक्याकृतिः सोऽदयो यवमध्यस्तथोर्द्धकः । अर्धकाभोगिकालिगया आनकः पटहोऽस्त्रियौ ॥ २१ ॥ ढका कुहकगुञ्जा च यशःपटह इत्यपि । क्रोशध्वनिश्च निःसानो लम्पापटह इत्यपि । प्रतिप[49b]त्पटहः क्रोकाना(१) लोटगुजा तु सोल्पकः । आनको दुन्दुभिः पुंसि मेरिभम्भाहावुभौ ॥ २३ ॥ काहला काहलं शब्दमाला दीर्घरवाथ सा । क्रीडनार्थ पत्रकृता वालाद्यैश्चण्डकाहला । पिच्छला स्वादथ द्वंद्वे हुड्डमस्तालमईलः ॥ २५ ॥ सूत्रकोणो डमरुको मङः पणीय()वायकम् । डिण्डिमः क्षुद्रपटहो गोमुखो गोमुखाकृतिः ॥ २६ ॥ पणवो मध्यतत्रीको झझरोऽस्त्री च झल्लरी । 1686 . . 1673 A तंत्रीः१; कोलंबक१. B वपुः for तुना | कहाळा शब्दमाळा च काहळा न लिङ्गभार ॥३०॥ 1674 वादनं३. B खुंखुणी for कायो स्यात् बाळ(क)कीडनार्या सा पिछला पत्रकाहळा । and gut: for faut वाद्यं सुखं झीरोऽस्त्री व झल्लरी ॥३१॥ 1675A प्रबालो पायिका स्यान्मधुकरी वंशी च मुरली तथा । 1676 B [मी for स्यात् मुखघंटा कुळपुटी वाये तु स्वप्नबोधके ।॥ ३२ ॥ 1077 A कणिका३. B कालिका for कलिका द्रगडो द्रवडस्तूर्यगंडश्चेवि समार्थकाः। 1678A सोक्यो १ | देवपूजनवाये तु घूमळोनी पळिद्धयोः ।। ३३॥ 1679 A भोगिका ३, परहो २ महाजितूर्ये त्वनीको पटहाडम्बरावुभौ । 1680 For lines 1680-95,B subst: | रणोद्यमे त्वद्धतूरो मंगळे प्रियवादिका ॥ ३४॥ स्थायशःपटहो ढका भंमा स्त्री जयमईलः । क्षुटकं मृतयात्रायां वाद्यमेदास्तु तूणवः । क्रोशष्वनिः मोशताळो निःसाणो दुन्दुभिरि ॥२६॥ लंबिया टट्टरी वेया तिमिरा किरिकिचिका ॥ ३५ ॥ प्रतिपरपटहो लंपापटदो हिंडिमश्च सः। कलापूरादयोऽन्ये च वाद्यवतु पुष्करम् । मुंजा स्वादल्पपटदो डका फुहकगुजिरा ॥ २०॥ निपगायन्वहाया स भदुपवीणयन् । एमकोणो हमरको मद्ध(ह)स्तु समहतरः। 1683 A मा ३ दर्दुरः कलशीवकः समी पणवकिंकिणी ॥ २८ ॥ 1686 A पिच्छलार; मलः २ गोमुखो मप्यतंत्रीयो हुइकरतु खियामपि । 1687 A उमस्कोर, 'वाचक २ स्माताळमर्दळोऽथ सारेरी भमाच भेरिवत् ॥२९॥ | 1688 A पटहो २ भानको दुंदुभिर्ना साचण्डकोलाहला पुनः। 1689 A "तनीको हरी २ .

·कोपकल्पतरी [1690- 1690 1095 1700 मुखघण्टा कुलकुटी किक्षिणी क्षुद्रघण्टिका ।। किङ्किणीका प्रतिसरा घर्घरीका तु पादगा ॥ २७ ॥ पाठिका स्यान्मधुकरी पाठो वंशश्च कीर्त्यते । द्रगण(ड)स्तूर्यगण्डः स्याद्वंशी तु मुरली स्त्रियौ । स्यात्पुष्करं वायमुखं टट्टरी पटहध्वनि । वीगया तूपगायेद्यस्त्रिप्वसावुपवीणयन् । वीणावादो वैणिकः सान्नाडिध्व(?)खाडवादकः ।। २८ ॥ वेणुध्मः स्याद्वैणविको गेरिको मेरिवादकः । मार्दनिको मौरजिकखद्वत्पाणविकादयः ॥ २९ ।। पाणिधमः पाणियः सा[b0aत्पाणिवादसमार्थकः । मुष्टिंघमो मुष्टिवादोऽयो माडकिक-माडुकौ ॥ ३० ॥ स्साझाझरो झारिकत्रिपु स्युर्वेणिकादयः । कालस्य क्रियया मानं तालोऽथ करनिर्मितः ॥ ३१ ॥ करताली करद्धिः स्त्री तालमध्ये तु कुकुटी । स्त्रियां गुणनिका च स्यात्ताण्डवं तु न योपिति । नृत्यं नृतं नर्तनं च नाट्यं नटनं लास्ययुक् ॥ ३२ ॥ 1705 नारीणां मण्डली नृत्य क्ली हल्लीस(शा) मतम् । मामीणतोपर्क नृत्य तरामजी भवेल्लियाम् ॥ ३३ ॥ पानगोठ्या तूचतालं रणे वीरजयन्तिका । नर्तको लासको लिप्वो लप्योऽपि स्यानृतूरपि ।। ३४ ।। लीलावसर एकोऽसौ नर्तकी लासिकामना । 710 16902"टी २ साम्य लयो त त्योपस्वत्तरिवद विलम्बितम् ॥ 1091A प्रतिसरातु, मध्य घनं धानुगतमेकताळः समत्वमा । 1698 यमः २ स्याशुटी गुगनिका कदिः करवाळिका ॥१॥ 1694 मुरी ३ नाटय तु नटनं गृवं नृत्वं लास्य तु ननम् । 1096 येनिकः२; यादकः २.-.) ताटयः | तोटयोऽत्री तरामधी पुनर्गमिगनतनम् ॥ १२ ॥ for नाहियः | मण्डन तु यास धीण हाहीसपोऽनिमाम् । 1697 A विग्रेर, यादर:.-") भरिये स्थानं नाय्यस्य रहः स्यात्पूर्वरा उपक्रमः ॥४३॥ 1098 मौरजिकर, विनायः 1704 4 गुणनिया 1699 वार 1705A लान्यपुर 1700 यादोर माथै २ 1706A Irola"क 1702. मटार: forsa (iros शाले); 'न्तिपा । 3503 AN२ माटी: 1. - For lines| 1709 A"तु ५ 1703-8, B subst: 1710गश ·-1731] नाट्यवर्गः ૭૨ 1715 1720 स्त्रीनर्तकः प्राकषिकोऽथासौ स्त्रीवेषधारकः ॥ ३५ ॥ प्रकुंसश्च भ्रुकुंसश्च (भू)कुंसश्च मूकुंसवत् । सूत्रधारः सूचकः स्यात्स्थापकोऽप्ययमुच्यते ॥ ३६॥ पारिपार्श्विक उद्दिष्टः सूत्रधारस्य पार्श्वगः । नन्दी[50b]नान्दीकरो नान्दिवादी नान्दीकरी वधूः ।। ३७ ॥ अस्त्री नटः कृशाश्वी शैलाली सर्ववेशि-रसिकौ च । भरतोषः(१)शैल्पो राजीवोऽनाजीवी ॥ ३८ ॥ धर्मीसुतो भौमिकः स्याद्भश्तोऽथ महानटः । कटप्रूः पुंस्यथ स्तोत्रकारे चारण-वर्णकौ ॥ ३९ ॥ कुशीलवोऽथ वेश्यानामाचार्यः पीठमईकः । नर्मदः केलिसचिवः पीठमर्दोऽपि संमतः । वासन्तिकः केलिकलो विदूषको वैहासिकः प्रतिबुधः प्रहासः। भवेद्विटः पल्लविकोऽपि पिद्ग- कोष्ठ(१)क्षुद्रा नटी तत्र च कारिका स्यात् ।। ४०॥ नेपथ्यं रङ्गभूमिः स्यादानर्तो वेषधारणम् । भूमिका वर्णका द्वंद्वे पात्राण्यत्राधिकारिणः ॥ ११ ॥ नाट्योक्तियु स्याबहुधा प्रकाशं श्रव्यं वचोऽथ स्वगतं तदन्यत् । रहस्यमाते परिवृत्य मन्यां यदुच्यते स्यादपवारितं तत् ॥ ४२ ॥ 1725 1730 1719 A कटप्रूः २ 1711 प्राकषिको २ भण्डस्तु स्यादेकलटो भूः कथिक इसपि ॥५२॥ 1713 स्थापको ३. B वीजदर्शकः for ऽप्यय | शुद्रा नटी कारिका च पात्राप्यत्राधिकारिणः । . 1715 नंदा for नन्दी; °वादि ३ | नेपथ्यं रङ्गभूमिः स्याद्भूमिका वर्णका द्वयोः ॥ ५३ ।। 1717 B बहुरूप: for भरतोषः 1718 "*तो १३.-Forlines 1718- 1720 A कुशीलवो ४ 27, B subst.: 1721 A "मदो ३ सावतारको धर्मिगुतो भरतपुरकः । भरतो भौमिकथाथ कटपूः स्यान्महानरः । कुनीलवः स्तोत्रकारवारणो वर्णकन सः ॥४९॥ वेश्याचार्यः पीठमदी केल्यमासस्तु नर्मदः । 1728A प्रकाश वासन्तिकः फेलिकिळः प्रहासी च विदूषकः ॥५०॥ 1729 A स्वगतं । बेहासिकः प्रीविदोऽय विटोऽस्त्री पिपलयो । 1723 A प्रहासः६ 1725A कोष्ठ ३ 1737 A पात्राण्य १ 1731 परतं १ ·८० कोषकल्पतरौ [ 1792- 1735 1740 1146 मध्ये कथापवार्यान्यांत्रिपताकेन पाणिना । क्लीवे जनान्तिकं तत्स्यानिशलाकोऽस्त्रियामपि ॥ ४३ ॥ तत्रभ[bla वतन्त्र भवन्भगवन्नेवं च संवोध्याः । तत्तन्नामश्च परैः पादाधैर्यजनीया ये ॥ १४ ॥ राजा भट्टारको देवः स स्वामी मन्त्रिभापिते । अधमोक्तौ स भट्टः स्यादथ वैहासिकोक्तिषु ॥ ४५ ॥ संबोधनं वयस्येति भूपे भावेति पण्डिते । देवी कृताभिषेकान्या महिनी मोगिनी च सा ॥ १६ ॥ युवराजो राजपुत्रः कुमारो भर्तृदारकः । राज्ञः श्यालो राष्ट्रियः स्याउत्सुता मतदारिका ॥ ४७ ॥ सौम्यो भद्रमुखश्च स्मा(स्या ?)इधमोक्तौ नृपात्मजः ॥ ४७ ॥ विदूषकोको राजी(१)च भवति गदितोऽस्लियाम् । द्विजमार्या महिनी स्यादार्या गोस्वामिनी च सा । आर्यपुत्रस्तथार्यः स्यात्सीणामामन्त्रणे पतिः ॥ ४५ ॥ आयुकः स्यापिताबुत्तो भावुको भगिनीपतिः । ज्यायानार्यः प्रसूरम्बाथान्तिका चान्तिका खसा ॥ ५० ॥ घाला वासूः स्त्रियां शिष्टे त्वार्य-मारिप-मार्पकाः । अजुकानुचरैवेश्या वाच्या राज्ञानुनामतः ।। ५१ ॥ सेनान्तं नाम[51b]वेश्यानां दधान्तं वणिजामिदम् । हण्डे हल्ले अव्यये द्वे नीचां चेटी प्रति क्रमात् ॥ ५२ ॥ वृद्धस्तातोऽथ वत्सः स्यात्पुत्रकश्च कनीयसि । आयुप्मन्निति संयोध्यो रथी सूतेन सर्वदा ॥ ५३ ॥ 1733 कयामध्येप 1741 A राष्ट्रियः17 दारिकाः1.-B transp. 1733 For line 1733, Breads: lines 1741 and 1742 अन्योन्यामंत्रणं यत्स्यायनान्ते तवनातिकम् । 1743 Bom, line 1743. 1735--1) पदाथैः पूज' 1744 A गोस्वामिनी ३ 1786A देवः३ 1746 A भायुके भावो १ 1737Aमहः 1747 नार्यः १ प्रसूरम्बा१चांविका २ 1738A संबोधन 17.48मापकाः 1739 देवी १.-After line 1789,0 adds: 1749 अबुकम भवतीति च संभाष्या राजपानी स्तूिपरः । 1751दण्टे ५ 1740 दारफः ४. घ कुमारक: for भर्तृत 1752 A पुनक र 1780 ·-11811 1765 1760 1765 नाट्यवर्ग: सखीसंबोधने तु स्याद्धला स्त्री च हलाव्ययम् । अवध्य इति फूत्कृत्य शब्देऽब्रह्मण्यमन्तिमे ।। ५४ ॥ सुगृहीतं क्लीबमामेत्यव्ययं खीकृतौ भवेत् । असूचितप्रवेशे सादपटीक्षेप इत्यपि ॥ ५५ ॥ दृश्यं तु कान्यं किल रूपकं स्यान् नाकेतर(स्तत्तु दशप्रकारम् । अष्टादशोक्तान्युपरूपकाणि स्युः प्रायशो नाटकलक्षणानि ॥ ५६ ॥ दिव्यादिव्यनृपर्षिनायकवरप्रख्यातवृत्तान्वितं पञ्चाद्यादशनिर्मिताङ्करचनं शृङ्गारवीराधिकम् । निष्ठोक्ताद्भुतपञ्चसंघिसरसं गोपुच्छतुल्याङ्गकं भूयो भूतिगुणौचितीप्रचुरितं दृश्योत्तमं नाटकम् ॥ ५७ ॥ एतदेव यदा सर्वैः पताकास्थानकैयुतम् । अझैश्च दशभिभन्यं महानाटकमुच्यते ॥ ५८ ॥ धीरप्रशान्तसु[52a] कृतादिमतिद्विजाति- सन्मन्नवाणिजनवीनकथाविधानम् । शृङ्गारमुख्यमिह नाटकलक्ष्मशालि तद्वर्णितं प्रकरणं शरणं रसानाम् ॥ ५८॥ आकाशोक्त्या वर्णितामव्रणोक्ति- प्रत्युक्त्याढ्यो भारतीवृतिशाली। एकाङ्क: स्साद्वीरशुनारमाजा भाणो युक्तो नायकेनैककेन ॥ ५९॥ 1775 नेता धीरोद्धतक्ष्मापतिरपि दिविजो हास्यशृङ्गारशान्ता यत्र स्युर्नागिनोऽमी सुवहुतरनरः स्वल्पनारीजनश्च । एकेनान युक्तो विरहितसुदतीहेतुयुद्धप्रयोगो व्यायोगोऽयं विमर्श न कलयति तथा कैशिकी गर्भसंथिम् ॥६॥ वीरो यत्र प्रधान सुरदितिजगतं वृत्तमात्रयं सात् आयेऽके द्वौ च संघी पृथगितरफयोनिविमर्शः स एकः । 1770 1780 1754A साडला. 1756 'मामेय. 17674 'नार ने.क." 1771 प्रधरणं 1775 युशो 1. B न स्त्री for युको 1779 व्यायोगो ·८२ 1785 1790 कोषकल्पतरौ [1782- नेतारो द्वादश स्युर्विविघनिजफला नात्र बिन्दुप्रवेशो कैशिक्यो नोद्यतार्थो भवति समवकाराहयोऽनरपरूपः ॥ ६१ ।। इन्द्रजालरणरोपमायिकोद्धान्तचेष्टितबहूपरागकः । रौद्रमुख्यचतुरङ्कस[52b]युतः कैशिकीप्रभृतिवर्जितो डिमः ।। ६२ ।। एकोऽकश्चतुरङ्कको भवति वा धीरोद्धतो नायको मुख्यः स्यात्करुणो रसः कचिदहो शृङ्गार आभासतः । यस्मिन्निवहणं मुखं प्रतिमुखं मिश्रं च वृत्तं भवेत् स्यादीहामृग एप केऽपि विबुधा उत्सृष्टिकाई विदुः ॥ ६३ । आकाशभाषिताद्यैरुक्तिप्रत्युक्तिमिश्विना । वीथ्येकनायकाका साझा शृङ्गारभूयिछा ।। ६४ ॥ यदाणवद्रचितसंधि तदङ्गशोभ हास्यप्रधानमपि लास्यविराजदाम् । विष्कम्भकादिरहितं कविकल्पवृन्द तत्स्रोच्यते प्रहसनं बहुनायकं च ॥ ६५ ॥ नाटिका तु कविकृतचरित्रा सानुरागनृपवंश्यनायिका । कि च धीरललितोत्तमनेनी ज्यायसी वशगतद्वययोगा ।। ६६ ।। सप्ताटनवपञ्चाकं दिव्यमानुषसंश्रयम् । प्रोटकं भूरिशृतारं प्रत्यक्षं सविदूपकम् ॥ ६७ ॥ शृङ्गारहासबहुला किल कैशिकीयुग गविमर्शरहिताप्यनुदात्तवृत्ता। [b3a7यस्यां नराश्च दश चा नव वा स्त्रियः स्युः पद पञ्च वा विलसदश्वरा च गोष्ठी ।। ६८॥ नाटिकालक्षणोपेतं प्राकृतभायमद्भुतम् । निर्विकम्म जवनिकानामाई पट्टकं भवेत् ॥ १९॥ एकाङ्कके हास्यरसप्रधाने यम्मिनुदाचः खलु नायकः स्यात् । 1795 1800 + 1806 1789Aफारा. 17851डिमः। 1789et 1791 बीच्ये 1794 Bएपित कविता 1795A प्रहसन १ 1796A नाटिका 1799ोटम 1800 Bहास for ' 1805A पाक प ·८४ 1836 1840 1845 कोपकल्पतरों [1834- तिसः पञ्च तथा च पड्दशवरा नाडीदधानः क्रमाद् वेदाः सहिता विटादिललिता सद्भारती कैशिकी । गर्म नैव दघाति नागरयुता न्यूनेन नेत्रा युता शृङ्गारप्रचुरैर्युताखिलरसैर्दुमल्लिका सा मता ॥ ८१ ॥ नाटिकैव प्रकरणी सार्थवाहादिनायका । कैशिकीमारतीवृत्तियुतैकाङ्का सु[54a]नायका ॥ ८२ ।। भाणिका लक्ष्णनेपथ्यतुल्यवंशोत्थनायिका । हल्लीशः पुनरेकाङ्कः सप्तादिस्त्रीजनैर्युतः ॥ ८३ ॥ उदात्तनायकः संधिद्वययुक्कैशिकीयुतः । बहुतानलयस्थानं शृङ्गारकाधानकः ॥ ८४ ॥ अष्टौ द्वादश पोडश कचन वा चत्वारि वा प्रायशो चिनाणा सुपदानि चन्द्रकमलक्षेमामिघाभालि या । विनौषक्षतिकृद्विवक्षितकथासंसूचिकाशीनति- माया सादिह पूर्वरङ्ग उदितो नान्दी च नान्दिः स्त्रियाम् ।। ८५॥ श्लेषादिमिः प्रस्तुतार्थसूचनं मुखमुच्यते । प्रस्तुतेप्वभिनेयेषु प्रशंसा स्यात्प्ररोचना ॥ ८६ ।। स्याद्यन्न सूत्रधारादेः संलापः प्रकृतोचितः । प्रस्तावना चामुखं च सा पुनः पञ्चघोदिता ।। ८७ ॥ पदानि त्वगतार्थानि तदर्थगतये नराः । योजयन्ति पदैरन्यैः स उद्धात्यक उच्यते ॥ ८८ ॥ सूत्रधारस्य वाक्यं वा वाक्यार्थो वापि कारणम् । भवेत्पात्रप्रवेशस्य कयोद्धातः स उच्यते[54b] ।। ८९ ॥ यदि प्रयोग एकस्मिन्प्रयोगोऽन्यः प्रयुज्यते । तेन पात्रप्रवेशश्चेत्प्रयोगातिशयो हि सः ॥ ९० ॥ कालप्रवृत्तिमाश्रित्य सूत्रधुन्यत्र वर्तयेत् । तदाश्रयस्य कार्यस्य प्रवेशः स प्रवर्तकः ॥ ९१ ॥ 1850 1855 1837 दुर्मशिका 1838 प्रकरणी 1840 माणिय 1841 हहीदशः 1847 नियां संधिला for च नान्दिः स्त्रियाम् | 1848 मुरा. 18494 प्रचना 1859 प्रवर्तक 1850 A संजाप. 1851 A चामुख २ 1853A उद्धासक १ 1854 Domits lines 1854-5 1855 कयोद्धातः ·-1885] 1860 1865 1870 नाट्यवर्ग: यन्नैकत्र समावेशात्कार्यमन्यसाध्यते । प्रयोगे खलु तज्ज्ञेयं नाम्नावलगितं बुधैः ।। ९२ ॥ आव शहतो निवद्धचरितः संलमबिन्दुः कचिन् नातिश्लोकयुतो रसादियालयासन्नसन्नायकः । अन्ते निर्गतपात्रकत्रिचतुरैः पात्रेयुतो चीजवान् साक्षायुद्धयधादिभिर्विरहितः स्पष्टोकिरो मतः ।। ९३ ।। मोदरपविष्टो यो रमद्वारा मुखादिमान् । भोऽपरः स गर्भारः स चीजः फलवानपि ।। ९४ ॥ वृत्तवर्तिप्यमाणानां कथांशानां निदर्शकः । संक्षिप्तार्यश्च विष्कम्मः स भवेदकपूर्वगः ॥ ९५ ॥ मध्येन मध्यमाभ्यां वा पात्राभ्यां स प्रयोजितः । शुद्धः सात्स तु संकीर्णो नीचमध्यमकल्पितः ।। ९६ ॥ आद्वयस्य मध्यस्सो विक[55a]म्मोदितलक्षणः । अनुदाचोदितैनीचपात्रैर्युक्तः प्रवेगकः ।। ९७ ॥ अन्तर्जवनिकासंस्थैः सूचनार्यस्य चूलिका । आदान्ते सूचितः पाखदास्याविभागतः ॥९८ ॥ यत्राकोऽवतरत्येपोऽशावतार इति स्मृतः । यत्र स्यादा एफलिमझानां सूचनाखिला ॥ ९९ ॥ चीजार्थस्यापनं तत्स्यातयामुसमित्यपि । विष्कम्गप्रमुखाः पच खोपक्षेपकामियाः ॥१०॥ यथा चिन्तितेऽन्यस्लिमशिनोऽन्यः प्रयुज्यते । आगन्तुकेन मावेन पताका साभिधीयते ॥१॥ पूर्व वस्तु प्रसासं तनेतुः प्रकरी खियाम् । अपेक्षितं तु साध्यं तमिप्पन कार्यमुच्यते ॥२॥ एफपयोजनो येन फयांशानामपान्तरे। प्रयोजन योगः स राधिः परिकीर्तितः ॥ ३ ॥ 1876 1880 1895 1861मित 1807 1869. 1871ACEBt 1873गर! मा 1876 वनार 1878'मुग३ 1881 पास 18SER. B भरेर for नियाम् Isss माद); गर्य 16531 ·1890 1895 1900 ४६ कोषकल्पतरी [ 1886- यत्र वीजसमुत्पचिर्नानार्थरससंभवा । प्रारम्मेण समायुक्ता मुखसंधिः स उच्यते ॥ ४॥ फलप्रधानोपायस्य मुखसंघिनिवेशिनः । लक्ष्यालक्ष्य इवोद्भेदो यत्र प्रतिमुखं मतम् ॥ ५॥ [b5b]प्रागुद्भिन्नस्य यः किंचित्समुद्भदो हि गर्भकः। यत्र मुख्यफलापाय उद्भिन्नो गर्मतोऽधिकः ॥ ६ ॥ शापायैः सान्तरायः स्यात्स विमर्श इति स्मृतः । वीजवन्तो मुखाद्या विप्रकीर्णा यथायथम् ॥ ७ ॥ ऐकार्यमुपनीयन्ते निष्ठा निर्वहणं च तत् । मापनं च संहारोऽथोपक्षेपोऽर्थसंमवः ॥ ८॥ समुत्पन्नार्थबाहुल्यं भवेत्परिकरः पुमान् । परिन्यासोऽर्थनिष्कारो गुणाख्यानं विलोभनम् ॥ ९॥ या श्लक्ष्णनेपथ्यविशेपचित्रा स्त्रीसंकुला प्रोज्वलगीतनृत्या । शृङ्गारसारा प्रचुरोपचारा स्याकैशिकी चारुविलासयुक्ता ॥ १० ॥ शौर्यदयावयुक्ता पहुसत्त्वा स्तोकभृतारा । हृतशोका घृतहर्पाद्भुतयुक्ता सात्वती वृत्तिः ॥ ११ ॥ वघवत्यादिनिवद्धा क्रोधोद्धान्तादिचेष्टिता या च । उद्धृतवर्णनिबन्धा प्रचण्डवीरा मतारभटी ॥ १२ ॥ बन्धुरसंस्कृतयुक्ता मधुरसुधाघौति]वार्था । औचित्यचातुरीणां पात्रं सर्वत्र भारती पृत्तिः ॥ १३ ।। संस्कृता सौर[56a]सेनी च पैशाची मागधी तथा । राक्षसी दैशिकी चेति मापामेदाः पडीरिताः ।। १ ।। अन्नहारोऽविक्षेपोऽगाहारिस्तु स्त्रियां मवेत् । प्रसबोर्कीकतः पादो दण्डपादोऽभिधीयते ॥ १५ ॥ 1887 4 मुरासंधिः 1906 A मुका for 'युक्ता 1892 विम 1907 भारती 1895 संहारो क्षेपो, 1908 A संस्कृता १ सौरसेनी २५ पैद्याची 1897 "निष्कारो २ गुणख्यान विलोमन २ मागधी 189Bnom. शेष 1909 राक्षसी ५ देविकी 1901 1903 सायती पत्तिः, 1910 हारि 1905 रमटी। 1911 दण्डपादो। 1 1905 1910 ·-1986] 1915 1920 नाट्यवर्ग: व्याकः स्यादभिनयो वानिवृत्तः स वाचिकः । आङ्गिकस्त्वगनिवृत्तः सत्त्वोत्थः सात्त्विको भवेत् ॥ १६ ॥ आरोप्यः पुनराहार्यो वाचिकाद्या विशेष्यगाः । प्रसारिताग्राः सहिता यस्यागुल्यो भवन्ति हि ॥ १७ ॥ कुञ्चितश्च तथाङ्गुष्ठः स पताक इति स्मृतः । अयं तु त्रिपताकः स्याद्वक्रितानामिकाङ्गुलिः ॥ १८ ॥ पताकस्स यदाङ्गुष्ठो भवेदुः खदेशजः । अर्द्धचन्द्राकृतिर्यस्मादर्घचन्द्रः स कथ्यते ॥ १९ ॥ त्रिपताकस्स हस्तस्य मध्यमा दृष्टदेशगा । तर्जनी स्यात्तदा हस्तः कर्तरीमुख उच्यते ॥ २० ॥ तर्जन्यादिष्वगुलीषु प्राच्याः प्राच्याः पराः पराः । दूरस्था वा मनावे(वि.)का धनुर्वका तु तर्जनी ॥ २१ ॥ तन्मूले कुञ्चिताङ्गुष्टो यत्रारालः स उच्यते । तलमध्य[56b]स्थितानि स्युरगुल्यप्राणि यत्र च ॥ २२ ॥ नि.पीड्य तिष्ठत्यङ्गुष्ठो मध्यमा मुष्टिकाभिधः । अयमूर्वीकृताङ्गुष्ठः शिखरो जायते करः ॥ २३ ॥ यदाहुलाग्रलमाया तर्जनी स कपित्थकः । यद्यनामाकनीयस्यावुत्क्षिप्ते कुटिलीकृते ॥ २४ ॥ विरली च कपित्थस्य स भवेत्कटकामुकः । यदा त्वरालहस्तस्य के तर्जन्यनामिके ॥ २५ ॥ शुकतुण्डस्तदा हस्तो जायते शुकतुण्डवत् । एवमन्येऽपि मेदाश्च ज्ञेयाः सूचीमुखादयः ॥ २६ ॥ विभावो रसहेतुः स्यादनुभावस्तु तद्भवः ॥ २७ ॥ रसोत्पची सहाया ये भावाले व्यभिचारिणः । काव्ये नाट्ये विभावाद्यैर्व्यक्तः स्थायी रसः स्मृतः ॥ २८ ॥ 1925 1930 C 1995 1912 A"नयो २; वाचिक १ 1913ाहिक 1914 A राहाय्यों २ 1916Aपताक 1917 Aपिताक १ 1918 Bखदेशत 1919 चंय. 1921 °मुरा - 1924A यनाराल." 1926 मुष्टिका १ 1928A कपित्यक १ 1932 "तुंड १ खदा, तुडवत् । 1933 A reads मुखादय ॥ २६ ॥ in marg. 1934 A विभायो १; भाव स्तु 1936 B रसोनियां ·८८ 1940 1945 कोपकल्पतरौ [1987- रस्सादयः स्थायिनः स्यू रसास्वादस्तु चर्वणा । शृङ्गोऽस्त्रीमन्मथोद्भेदो रतिस्त्वनुरतिः स्त्रियौ ॥ १८ ॥ अनुरागोऽपि रागोऽथ भावो मानसविक्रिया । ईपद्यक्ता रतिर्हावो हेला व्यक्ततरा रतिः ॥ १९ ॥ शृङ्गार-हास्य-करुणा भयानको रौद्र-वीर-बीभत्साः । शान्ता[57a.]द्भुताविति रसा दशमो वात्सल्यनामापि ॥ २० ॥ शृङ्गारोऽस्त्री रसज्यायान्शुचिरुज्ज्वल इत्यपि । समौ संयोग-संभोगौ यूनोः पूर्णे मनोरथे ॥ २१ ॥ विपलम्भो विप्रयोगो वियोगो विरहस्तथा । हासो हसो हासिका स्त्री हसनं हास्यघधरे ॥ २२ ॥ सितं त्वदृष्टदन्तं ततत्तु वक्रोष्ठिकं नरि। दृश्यदन्तं तु हसितं मध्यं विहसितं भवेत् ॥ २३ ॥ स्यादाच्छुरितकं चायच्छुरितं पररोपकृत् । अट्टहासो महाहासोऽतिहासस्तु समं ततः ॥ २४ ॥ अपहासोऽकारणजः स्मेरस्तच्छीलवांलिपु । मिथोहासो व्यावहासी स्त्रियां विनिमयाद्धसेः ॥ २५ ॥ हासिका क्रमतो हासः शोक-खेदौ च शोचनम् । शुक् लियामय दैन्यं स्यात्कार्पण्यं दीनता खिदा ॥ २६ ॥ कृपानुकम्पा करुणा घृणा च दयया सह । शूकोऽसी ना न्वनुक्रोशः कारुण्यं च दरत्रिषु ॥ २७ ॥ 1950 : 1055 1937 रत्यादयः 1945 After line 1945, Badds: 1938थोझेदो २ तापे विष्टवियोगोत्ये तवातही न योपिदि । 1989 A रामो, भायो १ 1946 A घर्षरे 1940 हावो 1947 । स्मितं; पोष्टिकं १. न for तन्तु 1981 करुणा १ भयानको १ रौद्र १ वीर | 1948 A हसितं १; विहसितं १ यीमशा: 1950 महाहासो २ 1942 A repeats शान्ता; दुता वितिरसा १, वात्सल्य 1.-After line| 1951 A सेर१, 1 Sकारणतस् 1942,Badds 1952 2 व्यावहासीर.-')Bहसनं स्फुरदोष्ठक दिना वीर नाहियोनी वात्सत्यमपि नप्रियाम् ॥१४२ | 1953 A हासिका; शोचनं for शोचनम् 1943 शुचिरज्वल ४. B शहारत for | 1954 A शुक् । 'रोडी 1955 मायादयापि for दयया का 1914 संभोगी। 1956 B शुकोनी नर्यनु.-.) दरोत्रिया

·.
८
1960
1965
1970
~1977]
नाट्यवः
आतकोऽत्री पुमांस्त्रासो भयं साध्वसमन्तिमे ।
आशा-मी-मीति-भियाः[57b]स्त्रियोऽयाम्यादिजन्म तत् ॥ २८॥
अष्टमथ दृष्टं स्याद्यं खपरचक्रजम् ।
मूभृतां स्यादहिभयं खपक्षप्रभवं मयम् ॥ २९ ॥
अत्याहितं महामीतिस्थ पुंसि रसार्थकाः ।
भीषणो भैरवो मीमो मीमो घोरो भयंकरः ॥ ३०॥
भयानकः प्रतिभयो दारुणश्च भयावहः ।
आमीरश्चाथ रौद्रः स्यादुप्रस्तद्वत्खमी त्रिषु ॥ ३१॥
उग्रा रौद्री भैरवीति विशेष्यं यदि कामिनी ।
रोषामर्ष-क्रोध-कोप-प्रतिघाः कुध्-क्रुधा-रुपाः ॥ ३२ ॥
रुट् स्त्री मन्युर्भाम-खप्पो वीरस्तूत्साहवर्धनः ।
उत्साह ऊर्ज उद्योग उद्यमश्वाभियोगवत् ॥ ३३ ॥
सर्गोर्थ(था )ध्यवसायः स्यात्सूत्रतन्तुः प्रगल्भता । ।
समर्थता शूरता च प्रौदिः स्त्री कियदेतिका ॥ ३४ ॥
न पुंसि वीर्य शौण्डीर्यमवज्ञा चातिशक्तिता ।
घीभत्सो विकृतः पुंसि वैकृतस्त्रिष्वथार्तनम् ॥ ३५ ॥
घृणा जुगुप्सा वीज्या स्याहतीया च हणीयमा()।
ऋतिईणीयाथ शमः शमयोपशमावपि ।।
तृप्या[58ajक्षयः स्त्रियां शीतिर्विमयश्चित्रमद्भुतम् ॥ ३६ ॥
चौद्यमाश्चर्य-चीक्षे च चित्राद्या भेद्यलिगाः ।
ऋतिकरत्रिपु भवेजुगुप्साकृत्समार्थकाः ।
1957 मातम इसपि for भन्तिमे 1965 भैरवी ३
1958 B om. भी
1967 A°वर्धनः २
1959 अदए १
1971 चिता, शक्तिवद ,
1960 °ददिमयं
1972 1 वैत ३.-For line 1972,
1961 A अत्याहित.
subst.:
1964 A आमीर ११.-For lines 1964 | रसे विभत्सपिकृती वैकृतस्तदति निषु ॥ १५ ॥
-70, Esubst..
1973 । हुणीयया
मासुरामारडमराः रोप्रस्तुप्रोन्यगत्रिषु ।
1974हणीया.
गुणः प्रतिचिटारमाऽमर्ष भामर्षवकुषः ॥१५४॥ 19754 शीति ५.-Forlines 1975-7,
रोपः पुनः शोध-छोप-भाव-प्रविधि मन्यवः ।
Bsubst:
राणा कुपा पा रद कुन्नीरस्ताहवर्धनः॥१५५॥ शांविर्गवंशविमोदो विस्मयो धौसफुलक ।
उत्साहोऽप्यवसायः सानः सोभियोगपत् ।
न मियामबमोद्योगो भौतिय कियदेविका।
1970 A'मायर्य ५
ने.क.१२
1975
महतं चित्रमावर्य पौर्य निषु चतुष्टयम् ॥ १५ ॥

·1930 1985 a 1990 कोपकल्पतरौ [1978- डम्बरः स्याञ्चमत्कारः प्रश्रयः प्रेम न स्त्रियाम् ॥ ३७॥ प्रियता प्रणयः सेहो विद्वेषस्तु विरोधवत् । वैरं चाथ भवेद्वान्यं प्रातिकूल्यं प्रतीपता ॥ ३८ ॥ उपनाहो वैरबन्धः कातिर्यस्त्रानुकूलता । आनुकूल्यं तु दाक्षिण्यमथ विप्रतिसारवत् । विप्रतीसार उद्दिष्टोऽनुतापानुशयो तथा ॥ ३९ ॥ पश्चातापोऽप्यथावज्ञा रीढा लीढावमानना ॥ ४० ॥ हेला त्रिप्ववहेलं स्वादसूक्षणमसूक्षणम् । अनादरोऽयाभिभव-परिभाव-पराभवाः ॥ ४१ ।। तिरस्कारः परिभवो न्यकारश्च निकारवत् । अत्याकारोऽपि धिकारः प्रतिध्वंसोऽवघीरणम् ॥ ४२ ॥ मुसि मर्पः क्षमा शान्तिस्तितिक्षा च सहिष्णुता । सहनं चाप्यभिध्यानमभिध्यान्यखदुःस्पृहा ॥ ४३ ॥ असूयाभ्यवसूया च मत्सरो दोषरोपणम् । [58b]D वीा तथेरस्या परोत्कर्षासहिष्णुता । स्पर्धा स्त्री पुंसि संघर्षों द्रोहस्तु स्यादपक्रिया ॥ ४४ ॥ निकारो विप्रकारः स्यात्खलीकारोऽपि संमतः । दोऽवलेपोऽहंकारोऽभिमानो गर्म-गरौ । अहंता ममता मानोऽत्री सायो मानसोनतिः । मानप्रन्धिर्भवेन्मन्तुः स स्थिरस्तु ग्रहो मतः । अहं पूर्वमहं पूर्वमित्यहपूर्विका म्पियाम् । अहोपुरुपिका दर्पाद्या स्यात्संभावनात्मनि ॥ ४६॥ अहमहमिका तु गर्यो मिथोऽथ विद्यापदीप्यादेः) । 1978 A चमत्कारः२.-.)प्रेम स्नेहयन स्त्रियो | 1993 ") B स्पर्धा संहर्पसपो.-) अप. 1979 मेहो ५. 1 प्रणयः प्रियता हार्द for प्रिया २ 1994 ") - उपमर्दो चित्रकार:.--) सली. 1980 चेरै ३; प्रतीपता३ कारो ३ पि संमतः३ 1981 a उपनाहो1. -') B कातिः यासा- | 1935 For lines 1995-6,'t subst.: दर्प. स्मयोऽपटेपोऽहंसारो गरोऽभिमानध। ममताहंता चितोन्नतिरस्त्री मानपद्यः ॥५॥ 1997 ") स्थिरत्येप for स स्थिरस्त 1900 सहन । दुःस्पृहा ३ 1999 A भदोपुरपिश १ 2000 महमदनिका १ 1995 - 2000 prior half नुकूलता 1982 दाक्षिय 1984 4 पातापो ५ 1980 अनादरो. 1992 A सरसा।

·-2020] नाट्यवर्ग अवहेलनमात्मीयं निवेदो निर्विदा खेदः ॥ ४७ ॥ वामथस्तु क्लमो ग्लानिः क्लामि(ह) निर्वलक्षतिः ।। शङ्कानिष्टोन्नयोऽथ स्वान्मदो मुन्मोहसंगमः ॥ ४८ ॥ श्रमः परिश्रमः क्लेशः खेद आदीनवासवौ । व्यायामश्च प्रयासः स्यादायासः स्त्यानमन्तिमे ॥४९॥ 2005. कोसी मिद्धमालस्यं चिन्तश्चिन्ता च चिन्तिया । स्त्रियां स्मृतिः पंसन()स्याद्ध्यानं [न] नरि चिन्तना ॥ ५० ॥ आध्यानं तूत्कण्ठापूर्वकचिन्ता द्वये तु चो[59a]त्कण्ठा । उत्कलिका रतिरायल्लकं तथा पुंसि रणरणक उक्तः ॥ ५१ ॥ औत्सुक्यं हल्लेखो रुहिरुहिका मुण्मूसो(?)धिकरतथा शूफा । 2010. मोहो मूर्छा कश्मलमौढ्ये च शेश्च मूर्छायः ॥ ५३ ॥ तोषस्तु धैर्य स्वास्थ्यं च खस्यता च धृतिश्चतुप्रा(?) । हृदयं लिखति कर्मण यग् हृदयस्य हृल्लेखेति हृत् । द्वयोींडस्नपा लज्जा ही हीका हीकया युता । नटाम्बि(न्ति)का च मन्दाक्षं तदन्यस्मादपत्रपा ॥ ५३ ॥ 2016. चापलं त्वनवस्थान हर्पश्चतःप्रसन्नता । संवेगः संभ्रमावेगावाटोपो रभसस्तथा । संरम्भोऽपि त्रियां तूर्ति-तूस्त्वरा त्वरि-तूर्णयः ॥ ५४॥ जडता जडिम-स्तम्मौ मौख्यं स्त्री तु विपादिता । विषादः खेद-सादौ चावसादोऽप्यथ संलयः ॥ ५५ ॥ 2020 2001A खेदः३ पा लज्जा च मन्दाक्षं तदन्यस्मादपत्रपा। 2002 लमथुः for लगथः, -1) A स्तानि 2006 A मालस्य ४ साति (corrupt) for लमिग्लानि , 2007 A चिन्तना " बलक्षतिः६ 2008 A आध्यानं १ 2003 अनिष्टोन्नयो३, B अनिष्टोभयो B मादो | 2010 A शका २ for ऽथ स्यात, A मदो१; सगम २ | 2014 A युता १ 2005 For lines 2005-15, B subst. | 2015 A मन्दासंद; अपनपा १ प्रयासायासन्यायागास्तन्द्रा तु स्यानमित्यपि १७३ | 2016 A °वस्थान३: प्रसन्नता र कोसीयं मिद्धमालस्यचिन्ता द्वंद्वे स्मृतिः स्त्रियाम् । 2017 'For lines 2017-8, A subst: चिन्तिया पंसन()ध्यानमाध्यानं स्मरणं स्मृतिः । सवेगसभ्रमावेगास्तूस्त्वरात्वरितूर्णयः। उत्कण्ठितस्तु द्वंद्वे रणरणकः पुंसि हल्लेखः । पौर्वापर्याविचारेण सवैगे रभसो द्वयोः ॥ १९ ॥ उत्कलिका रतिराया कमौत्सुक्यं समानार्था ॥१७५॥ 2018 A तूर्णयः १५ अधिको रहिरुहिका शुका गूर्जाडमुनीपू (१)। 2019 A मौख्य ४.1 जडिमा जाज्यं for मोहः शेर्मूीयः कश्मलमौम्ये भामी मिथुने। जडिमस्तम्भौ and विषण्णता for धृतिस्तु स्वस्थता खास्थ्यं धैर्य संतोष इत्यपि । विषादिता दयोवीडोहीया हीहीकाहीका नटाम्बिका॥१७॥1 2020 A चावसादो ५ -- ·९४ 2066 2070 कोपकल्पतरौं [2064- निधुवनं च रहो रहमन्तिमे निगदिते च कुटारक-मैथुने । मदनकेलि-रती च पशुक्रिया- थ विपरीतरते पुरुपायितम् ॥ ७० ॥ रजन्यां यद्तं गोप्यं तत्सजनरतं भवेत् । निर्वेश-प्रगमौ भाटिमीटिः कीला रताहतिः । अङ्गजाः स्युरलंकाराः स्त्रीणां भावादयस्त्रयः ॥ ७१ ॥ शोभा कान्तिश्च दीप्तिश्च माधुर्यं च प्रगरभता । औदार्य धैर्यमित्यासामलंकाराः प्रयत्नजाः ॥ ७२ ।। लीला विलासो विच्छित्तिर्विबोकः किलनिश्चितम् । मोहायितं कुट्टमितं विभ्रमो ललितं मदः ॥ ७३ ॥ विकृतं तपनं माध्यं विक्षेपश्च कुतूहलम् । चकित हसितं केलिरित्यष्टादश शीलजाः ॥ ७४ ।। स्नानं वसनं तिलको लेपो हारोऽञ्जनं काञ्ची । नासामौकिककुण्डलनूपुरकुचकचकीमालाः ।। ७५ ॥ कवरीवन्धो बलयं ताम्बूलं चातुरी चेति । [612]पोडश योपाभूषा औपाधिक्यो वुधैः कथिताः ॥ ७६ ।। रूपयौवनलालित्यैः शोभा स्यादङ्गभूपणम् । रूपं क्लीवे च लावण्यं सौन्दर्य च समं त्रयम् । कामेनाप्यायिता कान्तिः सैव दीप्तिस्ततोऽधिका ॥ ७७ ॥ 2075 2080 2064 For lines 2064-9, B subst.: |2073 4 लीला १ विलासो १ विच्छिति । कुाई स्यानिधुवन मैथुन पशुकर्म च । विब्वोकः १फिलकिंचितं १ कोडारन कामकेली रतिः स्त्री चरहोतिमि?]१९४॥ | 2074 A मोट्टायितं १ पुट्टमित १; मदः । स्वास्खपनरत गोप्य रजन्यो परयोषिति । 2075 विकृतं १ तपनं १ मौरयं, पिपरी तु पुरुषामितं कीळा रता इतिः ॥१९५॥ 2076A चकित केलि १ 2066 पशुक्रिया १९ 2077 A मानं १ क्सनं १ तिलको १ पो१ हारों जनं १ यांची 2067 पायितं १ 2078 A°मौक्तिक १ कुंडल १ नपुर कुचर्क- 2068 'नरतं, चुनी १ माला, 2069भीदिः४ीला 2079Aधो । घलय; चातुरी 2070 अंगनाः आंगनाः 2080 भूपा १६ औपाधिस्यो १ 2071 दीतिपय माधुर्य); प्रगल्भता । 2051 सौभा 2072A औदार्य भैर्य १. 1 अलजाः for | 2082 A वसन- for व समं अपहजाः 2083 कतिः१; दीप्ति ·3086 2090 -2106] नाट्यवर्ग: सर्वावस्थासु सौन्दर्य माधुर्य परिकीर्तितम् । केलिकर्मणि वैयात्यं प्रागरभ्यं समुदीरितम् ॥ ७८॥ सापराधेऽपि कान्ते स्यादौदार्य विनयः सदा । धैर्य स्थैर्य मनोवृत्तेरथ श्लिष्टोक्तिचेष्टितैः ॥ ७९ ॥ प्रियस्यानुकृतिर्लीला क्रीडा खेला च खेलनम् । देवनं नर्मकेलिस्तु द्वयोः पुंसि तु बर्करः ॥ ८० ॥ परिहासः परीहासो द्रवश्व सदृशार्थकाः । विलासो वल्लभालोके साचिकानां समुद्भवः ॥ ८१ ।। . स्तोकाप्याकल्परचना विच्छित्तिः कान्तिपोपकृत् । विव्योकस्त्वतिगर्वेण वस्तुनीष्टेऽप्यनादरः ॥ ८२ ॥ हर्षाद्वदितगीतादिव्यामिश्रं किलकिञ्चितम् । कन्दितं रुदितं कुष्टं परिदेवनमित्यपि ॥ ८३ ॥ . . 2095 आक्रन्दश्वाथ तं घावन्भवेदाक्रन्दि कस्त्रिषु । [61b]स्त्री विशेप्या यदि भवेदसावान्दिकी मता । तद्भावभाविते चित्ते वल्लभस्य कथादिषु । जृम्भणं कर्णकण्डूयेत्यादि मोडायितं भवेत् ॥ ८४ ॥ पुंसि वनविकासः स्याज्जृम्भस्तु त्रिपु जुम्मणम् । केशस्तनाधरादीनां ग्रहे हर्षेऽपि संभ्रमात् ॥ ८५॥ नेति नेति शिरःपाणिधूतिः कुट्टमितं मतम् । त्वरया हर्परागादेर्दयितागमनादिषु ॥ ८६ ॥ अस्थाने भूपणादीनां विन्यासो विश्रमो भवेत् । सुकुमारतयाजानां विन्यासो ललितं मतम् ॥ ८७ ॥ 2105 मादो मदो विकारो यो यौवनाचवलेपजः । 2084A माधुर्य १ 2092 A विच्छित्तिः १. B भगिरित्यपि for 2085A पागलपं १; B प्रगल्भ कान्तिपोषकृत 2086 दौदार्य १ 2093 विन्चोक १ 2094Aकिंचितं १ 2087 धैर्य 2096 आकंद५, "दिक १ 2088-) : क्रीडापि च सुखोत्सवः 2097 A 'दिकी १. 3 om line 2097. 2089 For lines 2089-90,Bsubst.: 2100 जमणं ३ किळो विनोदः स्यादागरसोपि परिहासदत् । 2101 A हर्ष वि- for हर्षेऽपि योपि वर्करो नर्म देवनं ललन चरत् ॥ २०५॥2102, A पुट्टमितं ! 2090 वध ११ 2105A ललितं १ 2091A विलासो 21064 मदो ३. Bom. line-2105 2100 ·कोपकल्पतरौ [2107- 2110 वक्तव्यकालेऽप्यवचो लीलया विकृतं भवेत् ।। ८८ ॥ नयनं प्रियविश्लेपे मरावेगोत्थचेष्टितम् । अज्ञानादिव या पृच्छा प्रतीतस्यापि वस्तुनः ॥ ८९ ॥ वल्लभस्य पुरः प्रोक्तं मौग्व्यं तत्तत्त्वदर्शिभिः । भूपाणामर्थरचना वृथा विप्यगवेक्षणम् ।। ९० ॥ रहस्याख्यानमीषच्च विक्षेपो दयितान्तिके । सा कर्णकर्णिका प्रोक्ता रहस्योतिर्मिथःश्रुतौ ॥ ९१ ।। रम्यवस्तुसमालोके लोलता स्यात्कुतूहलम् । 2115 कौतूहलं कौतुकं च कुतुकं च विनोदकः ॥ ९२॥ हसितं तु[62a]वृयाहासो यौवनोद्भेदसंभवः । विलासे सह कान्तेन क्रीडायां केलिरुच्यते ॥ ९३ ।। .... देवनं कूईनं खेला खेलो विहृतिरित्यपि । क्रीडा च ललनं चाथ तस्यां प्रहरणं यदा। 2120 दण्डा हि(दि.)स्याचदा दाण्डा मौष्टा याष्टैवमुन्नयेत् । आवीनकं तर्णकानां स्थालीपु क्रीडनं मतम् । रासो रासे रसो गो()धुग्जनस्य क्रीडनं मतम् । विप्रलम्भो विसंवादोऽभ्युपपत्तिरनुग्रहः ॥ ९५ ॥ पुंस्याचारश्चरित्रं स्याचारित्रं चरणं तथा । 3125 चरितं वृतमस्त्री तत्रिप्वाह)शीलोऽस्त्रियां शुचि ॥ ९५ ॥ 2107 विकृतं १ | माया कुसतिनिकृतिः पठता स्याच्छांवरी शली() 2108 Aनयनं १ छम छलं च कुहकं कैतवं दांडाजिन संश्चि(थ)त् ॥ 2110 मौग्य मौग्धं उपधाधिका न योषिकपट कूट न पुसि जाली च । 2113'कर्णिका उपधिदभोऽय मिपं लक्ष्यं लक्ष निभं चात्री॥२२२॥ 2115A विनोदकः ५ अपदेशो व्यपदेशो य्याजी गुप्तौ वरूपस। BHITA लि.--Forlines 2117-20, पहना कुर्कुटीरका दंभार्या मृषाचर्या ॥ २२३ ॥ 3 subst.: चिंता पांडा स्मरणं प्रशंसन प्रलाप उद्वेगः। कैलिसेले द्वयोः क्रीडा पूर्दन ललनं तया । व्याधिर्जडतोन्मादो मरणमिति रागिणी दशावस्थाः ।। विहारथाय दांडा सा दंडहरणान्विता ॥ २१॥ न ही दोहदकामो वशोभिलापो मनोरथस्वपः। 2120 दोहा, योष्टे स्थाहरुमनी पकाहावान्डाशेच्छा स्पृहारमा ॥२२५ 2121 A भावीन 1.-): थाली पीटाप | कविस्तृट् र धनाया मनोगवीप्सा रचिलिप्सा । गोदा हादयोरप्यघने लोभो गर्दा योर्धनाया च ॥२२॥ 9122 For lines 2122-51,B subst.:. कृष्णापि पनपिशाची गदि स्थापना गार्यम् । रासोराटे रसो धर्ममायशीळाचन त्रियाम् ॥२१॥ स्याहालचाधिका सातदेखेच्या यहच्छा स्यात् ॥३१० प्रों निसर्ग मारमा च सहजखखमावशः। पुषस्येच्या तु पुप्रीया पुमधाम्या पुपुनिया। संसिसिः प्रकृति यामि) रन रखलक्षणम्॥२२०॥ 2123 A रिसंवादो३; प्रहः २ भागाने रूपतत्वं च सवर चस्पकम् । 2125 वृत्तप, शीलोर ·2130 2135 -2158] नाट्यवर्गः भावः खमावः सहजो धर्मोऽस्त्री स्वो निसर्गकः । आजानलक्षणानुकरूपतत्त्वानि शीलकम् । ससिद्धि-प्रकृती रीतिः शीलीयं शीलजे त्रिषु ॥ ९६ ॥ माया स्त्री कुसृतिस्तया च निकृतियाजोऽपदेशोपधी दम्भः कैतवपक्ष(त्र)शाठ्यकुहकं दण्डाजिनं स्यान्मिपम् । ******************* छद्म स्याच्छलमस्त्रिया तु कपटं कूटं च सश्चन्निभम् ॥ ९७ ॥ वञ्चनमतिसंधानं प्रतारणा स्त्री व्यलीफमस्त्री न)। माया तु शाम्बरी[62b] स्यात्कुमृतिर्जालं तथा कुहकम् ॥ ९८ ॥ चिन्ताभिलाष[:]सारणं प्रशंसा प्रलाप उद्वेजनमामयश्च । जडत्वमुन्मादयुगन्तकालो- ऽवस्या दशैता विरहातुराणाम् ॥ ९९ ॥ तर्षाऽमिलापोऽपि मनोरथोऽस्त्री कामो वशः स्त्री तु तृपा तृडाशा । काड़ा स्पृहेहापि च कान्तिरिच्छा- ऽऽशंसा च वाञ्छा कविरन्न()लिप्सा ॥ २०० ।। प्रेप्सा च तृष्णापि च दोहदोऽस्त्री स्याल्लालसात्यर्थमसौ न पण्ढे । लोभस्तु ग‘मिथुना() धनाया- ऽयोद्वेग उक्तो विषयेप्वनिच्छा ॥१॥ इच्छान्नस्साशनाया स्त्री जियत्सा क्षुक्षुधा रुचिः । उदन्या स्त्री पिपासा च नृपा-तृष्णा तृपोऽम्बुन[:] ॥२॥ रोचको अथ तर्पः स्याद्वित्सा सी चोपलासिका। एवं स्त्रियस्तत्तदिच्छासूकाः पिपठिपादयः । यहच्छा खैरिता खेच्छा तथा स्वाधीनता स्त्रियः ॥ ४ ॥ स्तम्भः खेदः खरत्रंशो रोमाञ्चोऽपि विवर्णता । बाप्पश्च कम्पः मलय इत्यष्टौ सात्त्विका मताः ॥ २॥ 2140 3145 2150 2128Aशीलीय 2132 Aभ्यालीक ४ 2144A'हालसा 2148 । तृषों . बुन 2151 स्वाधीनता ४ 2152 संमः१, भंसो १ 2153 सात्विक 2140 तुडाशा १ 2143 दोहदो चे. 5०१३ ·2165 ८ 2160 कोपकल्पतरी [2154- विष्टम्भः प्रतिवन्धो नरि प्रतिष्टम्भ ईरितो जडिमा । खेदः सिप्रोऽगरसो निदाघ-धर्मों स्वजोपि धर्मान्त्ये[63a] ॥ ३ ॥ सरभेदः खरसादो सरमशः सात्खरध्वंसः । कण्टक-पुलकारखी रोमाञ्चो रोमहर्षश्च ॥ ४ ॥ रोमविकारो रोमाङ्कुरं रोमोझेद ईरितोऽपि पुलः । उद्धर्पणमुल्लसनं त्वक्पुप्पं च लदङ्कुरोऽत्री स्यात् ॥ ५ ॥ विवर्णता तु कालिका गम्बुबाप्पमस्त्रियाम् । तथैव लोतमसु चाश्रु मुखमश्र-रोदने ॥ ६ ॥ कम्पो वेपथुरत्र कम्पनमयो दः स शीताधिका मूर्छा स्त्री प्रलयो विचेष्टनमथोद्धोद्धवौ च क्षणः । पुंसि सान्मह उत्सवोऽथ चरमे सान्तं महः समतं प्रोक्तः खण्डरसश्च चित्ररसयुक्सर्वेऽपि यस्मिन्नसाः ॥ २०७ ॥ इति नाट्यवर्गः। स्त्रियामापो वारो बहुपु सलिलं वारि सरिलं जलं पाथः पीथं दकमुदकमम्मोऽम्बु च पयः । कान्धं कं पार्थ घृतममृतम! जनहित कृपीटं पानीयं जलदकुसुमं पावन-वने ॥ १ ॥ सम्बर-शम्बर-कीलालान-प्राणद-पुष्कर-नीरापांसि । - 2165 9170 65, Dsubst: संभो जाम(2)स्वारसः स्यात्खनो पर्मः। 2154 A जडिमा:.-For lines 2154-191GB A कंपनमयो दर्दूः १ 2103 A विचेष्टन ३ 2165Aचित्ररस २ सिप्रनिदापो धर्मः सरभेदस्वस्फुटबरता॥२३॥ इति नाम्यवर्गः। रोमोद्गम उसुप(प)त्यापुष्प चोलसन च । 9168 B दिव्यं for पायं. जिनहित रोमविकारस्त पुलो रोमांवो रोमहर्षश्च ॥ २३ ॥2170 Por lines 2170-79, B subst.. रोमाकुररावदेकरकंटरपुलमा नयोपिदाः। कीलालंयुशनीरनारगरवारापासि वेषं शरै विवर्णता तु कालिका तु मुरमधमपन् । तोय पिपलसर्वतोमुरादगापोंपांसि च प्राणदम् । हर्गपुलोतरोदनाथुपभ यायमनियाम् ॥ २३२ ।। सेव्य घट्सपुष्करे माताणे अश्वत्यवग्मी प्रलयस्त्वचेतनरय कंपो पेाधुरुदर्द उच्छित ॥२३३ स्मात्पातालमीमसं सारेवः सर्वगतामरम् ॥ २ ॥ सगरताविरन्मादमितविभ्रातिः । पुनानजीरनजीवनीयपवित्रपूतापुरकराणि । मंगीता विधाने स विसंवायोपि विप्रलगः स्यात् ।। मृत्यं मधुम्पन्दन पलानिधरे तथोन क्षणदं तयेगा। क्षण उप उसोत्सपो महोन्से मई नुन नी स्था। क्षीर गुवन कम यादो वासः त्रियां न यस्याः । रागारविषरसः चपलीभायो रमानां चोर३॥ | रसपनरसविषयमा दर्गतिवरमाविराम्ययं ऊंच॥४ 2156A सरपंगा। भण्डं कारिमर्म र भादसतं तु । 2159 रमन पदररो" गैलालगंपि यत्सापिहिमममो मवेन्सारम् ॥५॥ 2160 पाठिघर | गोपीयं सामनी तवेन्गुनिषितम् ।

·-21947
चारिवर्ग:
2175
2180
पिप्पल-वैप्प(?) कुलीनस-गार शरमृत[63b]मूपः)सर्वग-तोयम् ॥ २॥
वार्जीवनं जीवनीयं दगणे(?) सर्वतोमुखम् ।
गवं(?)सरः करं च पवित्रं पृतमङ्कुरः ।
कम्बलं तामरं कृत्स्नं क्षणदं स्पन्दनं मधु ।
क्षरं कंत्वलिगं * * न स्त्री कोड(2)रसं विपन् ॥ ३ ॥
कमलं क्षीरं भुवनोस्वीत्य(१)धनरसं कुशम् ।
यादो वासो()वर्णसिळ नोडुः पुंसि स्त्रियां विरा ॥ ४ ॥
तीर्थ त्वर्दवज्जलं()काजलं स्यात्काम्भः कोदकमित्यपि ।
* * * * * * * * त्वर्थ त्रिप्वत्र देयके ।
अपां विकार आप्यं स्यादापमप्सव्यमम्मयम् ॥ ५॥
स्त्रियामाप्याम्मयी चापि स्यादापोविकृतौ पुनः ।
आपोमयं चापसं च स्त्रियामापोमयीति दिक् ॥ ६ ॥
अमिवृष्टं नवं दृष्टं तद्दिव्यं स्याद्दिवच्युतम् ।
धारं धाराप्रवृष्टं यत्कारं स्यात्करकोद्भवम् ॥ ७ ॥
तुपारनं तु तौपारं हैम स्याद्धिमसंभवम् ।
गाझं गङ्गाप्रवाहोत्थं सामुद्रं तु समुद्रियम् ॥ ८ ॥
दिवा सूर्यकरैस्तवं राव्यां चन्द्रकरहिमम् ।
अगस्त्योदयनिर्दोष हसोदकमिति स्मृतम् ॥ ९ ॥
भौम भूमिमवं चौण्ट्यं ख[54a.]यंशीर्णशिला भवम् ।
औद्भिदं भूमिमुद्भिद्य जात कोपं तु कूपजम् ।। १० ॥
नादेयं स्यान्नदीजन्म ताडागायेवमुन्नयेत् ।
उदकाई उदक्यः स्याचद्वानुदकलो भवेत् ॥ ११ ॥
भवेदुदकिलश्चाथ पयसी देशनामनि ।
अतलस्पृशि रन्धे स्यादगा, चाप्यगाधकम् ॥ १२ ॥
2183
2190
2177 A विराटू ५
2178 तीथै १; कोदक २
2179A त्वर्थ १
2180 B विष्वन्विकार for अपा विकार
2181 Bom. lines 2181-2
2182 A"मयी १ति
2183 A अभिष्टं१; तद्दिव्यं १
2184Aधारे. Bकारको
21854 तुषारनं १, हैमं १
2186 A गागं; समुद्रियं २
2187 3 सूर्य फळस्. A B रानि for राम्या
2188 A हसोदक १
2189 A भौम १; चौव्वं ।
2190 ऑद्भिदं; कोपं १
2192 A उदक्यं २
2193 A पयसी १
2194 For lines 2194-5, B subst.:
अस्थाशास्थागमस्ताय मगाधं चावलरशि ॥१२॥

·2200 2205 २०० कोपकल्पतरौ [2195- 2195 भवेदस्थाधमस्यागमस्तापं च समार्थकम् । निम्नं गभीरं गन्मीरमुत्तानं तु ततोऽन्यथा ॥ १३ ॥ प्रसन्नमच्छं विमलं कलुषेऽनच्छमाविलम् । पिच्छिल स्याद्विजयिनं द्राग्भृतं तत्क्षणोद्धृतम् । ऋक्षरं वारिधारा स्याद्धर्घरो वारिनिःसनः । देशं विनाद्भिरन्त्रीतमन्वीपं भेद्यलिङ्गगम् । पारावारः समुद्रो जलनिधिरुदधिर्वीचिमाली समीचः पारापारश्च पारी स्तिमिरपि पुरणः स्यात्सरखानुदन्वान् । गानाथो नदीनोदरथि-कधि-महाकच्छ-शीतांशुताता- कूपारावारपारा भुविरविष-पयो एगप्से(:)पांपतिश्च ॥ १५ ॥ रत्नाकरः सिन्धु-महासरौ[64b]च तरन्त-मीरौ मकरालयश्च । महाशय-श्रीगुरु-सागराश्च मितद्-दमार्णव-पाथिपः स्युः ॥ १६ ॥ स्रोत:पतिस्तविप-ताविष-धेन-याद:- पत्यूमितात-वरुणालय-मीनकोपाः । वार्षिः कृपीटमणि-कुस्तुमकाविरावान् श्लीवेऽत्र शैलशिविरं च महासरश्च ।। १७ ॥ लवणोदः क्षीरोदो दध्युद आज्योद-मद्योदौ । इशूदो मधुरोदः सप्त विमेदाः समुद्रस्य ॥ १८ ॥ तरङ्ग-महौ नरि पुंसि चोमिचिलहर्युत्कलिका वुवल्ली । 2196A पानं मित दम्रपाथियस्तरततायिाकथिः । 2197 . विमल 13 माविलं ३ समीच सागराविरावतायुतश्च मैदरः ॥१७॥ 2198 A पिरिछले १ स्यादिजेविनं २ द्राग्मृत१. दारदकृपीटमणिकायुदरास्थिरघ्यालयः प्रेर्वा । -pom. lines 2198-9. नदपतिरवारपारार्णवोर्मिता ता महासरःली।।१० 2199 वारिधारा; पपरो १ 2211 लवणोदः १ क्षीरोदो १ दयुद' 2200 A देशान्यददि for देशं विनादि-) आग्योद मोदी, अन्वीत for ° °लिंगगाः 2212 पक्षदो मधुरोदः । 2201 Forlines 2201-10,Bsubst.: 2213 Tor lines 2213-47, psubst: सिंधुदकदम्युस्विमिदधिरकपारपायोनिपिसः (1) पारापारण पारी पुरणपुयलयोर्यगधेनाः प्राया। धीरोदो विष्णुपदं तरंगभंगो द्वयोरूमिः । उत्कळिका तोयलता वीचार्मइवी तु सा सदरी॥२. पारावारः परसान्भुविरविपपयोराशि गझेशमीरा स्वारोदनाप्तिपतपिषमझाकररत्नाकराय ॥५टोलः कासोधापर्तः सामो वाराम् । सोतःपनिर्जळपरिवानयोग जळगुल्मसरिलाग्दो तारो गोलस्यागी ॥२१॥ मारस्वगमहाशमीनोपाः। स्थासक्यतुदयारिरमोटा उदा: फणा च । साद-पतिय गरिदिया जमिमाली | ऐणो विशारहिंदीरा मत्वं कोषिको विजः। मामीः भिपिता मकराळयर ॥६॥ समुद्रफेनो दिमलोयान्यगी फेनिफे निती ॥ २३ ॥ 2310 ·39042- 2220 2220 -2230] वारिवर्गः १०१, कल्लोल उल्लोल इमासु तुङ्गाखावर्तकोऽम्भोभ्रम-वारिगुल्मौ ॥ १९ ॥ जलरुण्डो जलावतस्तालरो वोलकोऽप्यसौ । 2215 जलस्फोटो बुद्धदः स्यात्स्यासकौगंतु()इत्यपि ॥ २० ॥ अथ फेनायमानः स्यात्फेनमुमति त्रिपु । फेनिलः फेनलः फेनी फेनवांस्तद्युतो भवेत् । पुमांसौ विन्दु-पृपती विषुट् स्त्री तद्वयोः पृषत् ॥ २१ ॥ चक्रमस्त्री चक्रमन्ये पुटभेदो नरीरितः । ऊर्ध्व निःसरणेऽधस्तोऽपांभ्रमो जल[65a]निर्गमः ॥ २२ ॥ जलाञ्चलं तु मन्दाकं स्रोत स्रोतोऽपि चान्तिमे । उत्सः सवः प्रस्रवणं निझ झरो नरि ॥ २३ ॥ झरा झरिझरी स्त्रीत्वे प्रवाहो वाहसो रयः । ओघो धारा-वेणि-वेण्यः पूरोवर्धनं प्लवः ॥ २४ ॥ समुद्रपूरे वेला स्यात्सा मर्यादापि वारिधेः । वेलावनं समुद्गस्य समीपस्थितकाननम् ॥ २५ ॥ कूलदेशस्तु मर्यादा प्रपातो रोध आदिमे । कूलं तीरं प्रतीरं च कच्छं रोधस्तु यत्रिषु ॥ २६ ॥ पारं परमवासान्तं()क्लीवे स्यादवारं च स्त्रियौ() । फैनळचाय फेनायमानः स्पारफेन मुद्रमन् । पावं तु त्रिपु भाण्डे स्यान्मध्यं यत्सूळ योर्द्वयोः ॥३२॥ विदुर्ना पृषता भूम्नि विजुद स्त्रीपृषदन्तिने ॥ २३ ॥ | वक्रेत्र सरिता न स्त्री पंकोथान्तर्जळे तटे। पुटमेदोऽस्त्रियां चक्रं वकं न नरयोपितोः। अंतरीपं द्वीपमनी परीपं परितोयु यत् ॥ ३३ ॥ कवं निःसारणे नालो नाममो जळनिर्गमः ॥१४॥ | अन्वद्धि दीपजे द्वैप्यं पुलिनो रुयं बुमुकटम् । जळोच्छ्वासः परीवाहः प्रबुद्धजळवम यत् । | सैकतं सिकतानां तत्पादचत्नर इत्यपि ॥ ३४॥ जळोवल तु मन्दाक-स्रोतसी स्रोतमनियाम् ॥२५॥ वा भूनि सिकताः शदिवालका शर्करोपमाः। खतौबुसलामुत्सोखी खवः प्रसवर्ण समम् । वेधिन्यस्ताः पदोः पद्यास्तथा दृश्यपदा अपि॥३५॥ स्तूनिझरो झराद्वन्द्वे झरि सरिमरुभे स्त्रियौ ॥२६॥ शर्कराभिनिवृत्ते शर्करा स्त्री परे त्रिमु । वैणिर्धारारयश्वीधः प्रवाहो वाहसोत्र च । 2214 A उल्लोल ५ ऋक्षरे वाः परिवृद्धौ तु प्लवः पूरोध सोवुधैः ॥२४॥ | 2215 A बोलको । वेळाथ तीरभूर्वेळा मर्यादा च पयोनिधैः । 2217 फेनायमानः १ कच्छमस्त्री कूळतीरं प्रती रोघरोधसी ॥२८॥ 2220 पुटभेदो३ तटं त्रिषु प्रपातोऽय पारं न श्री पर तटम् । 2222 सोतो पि अपारमनियामन्यत्प्राक्तारं पूर्वतीरवत् ॥ २७ ॥ 2223 A प्रस्रवरणं ३ दक्षिणं तरवाकारमुदपार तदुत्तरम् । प्रत्यकारं प्रतीचीन पारीणं पारसंभवम् ॥३०॥ अवारपारीणमवारीणमेवं पृथक्रिपु। पारगततरीकः सातारीगोवारगः पुनः ॥३१॥2229 4 रोधस्तु । अवारीणोप्येवमूस्याः पारावारीणकादयः। 2230 2225 चेणिवेभ्यः ६ प्लवः ३ 2926 वेला १ 2228 मर्यादा २ 2230 A पारंवार ।

·१०२ कोपकल्पतरौ [2231- । 2235 2240 - प्राक्तारं पूर्वतीरं स्यादवाकारं तु दक्षिणम् ॥ २७ ॥ प्रत्यक्तारं प्रतीचीनमुदत्तारं तदुत्तरम् । पारीणः स्यात्पारभत्रोऽवारीणोऽवारसंभवः ॥ २८ ॥ भवेदवारपारीणोऽवारपारभवो हि यः । भवेदवारपारीणोऽवारपारं हि गामिनि ॥ २९ ॥ पारीणश्चाप्यवारीणः पारावारीण इत्यपि । पारगस्ततंरीकश्च पारीणाद्या विशेप्यगाः ॥ ३०॥ स्यात्यारावारयोर्मध्ये पात्रं भाण्डं समार्थकम् । गदी पा[65bjत्रे मद्गुरे स्याङ्कः पुंसि नपुंसके । द्वीपोऽस्त्रियामन्तरीपं तटं पानीयमध्यगम् ॥ ३१ ॥ त्रिपु द्वैप्यं यदन्यम्भोनिधिद्वीपसमुद्भवम् । स्त्रिया द्वैप्या द्वैपमन्यदान्तरीपं तु तद्भवम् ॥ ३२ ॥ पुलीनोऽनी तोयमवं सैक्रतं सिकतामयम् । स्यात्पादचत्वरः शुद्रिवालुका शर्करोपमा ॥ ३२ ॥ सिकता [:]प्रायशो भूम्नि मियां ता यदि पादयोः । वेधिन्यः स्युस्तदा पद्यास्तथा दृश्यपदा अपि ॥ ३३ ॥ शर्कराभिस्तु निर्वृति शर्करा खी परे त्रिषु । शर्करीयं शार्करिक स्तः शरिक-शार्करे ॥ ३४ ॥ भवेच्छार्करकं वाथ देशे तद्वति योषितौ । शर्करा-सिकते शर्करिलः सिकतिलनिषु ॥ ३५ ॥ देशे तद्वत्यदेशे तु शर्करालोऽपि शार्करः । दूर्वाचितती भूमिः पांशुचामर उच्यते ॥ ३६ ॥ पशाम्बुकरको न जीत्ने जम्बालः कृमिवल्लभः । निषद्वरः फईमश्च शादश्चायकि[की]लो दमः ॥ ३७ ॥ 2245 . 2250 2281 पूर्वतीर २कार 2233A प्रसपारं; मुदपार 2233पारीगः 2234Aपारीगो 2235पारी 2236 'यारी पारापारी, 2237 पारीगापा २ 0238मांदर 2012 Aदेयाशी 2243 पुलीनो); "सामयं । 2244 'चार::रोध्येला for 'रोपमा 224GA पद्या १ 2250निल 2051वार:३ 2052'चामर" 2053 Frयुपंकर पाटा न प्रिया | 1251यमिगे बहिसो for 'पाय. re ·-2275] वारियर्गः १०३ 2256 2260 अकालजलकेशः स्यात्पकारो जलनीलिका । हठपर्णी च कावार जलशूक-जलाञ्चलम् ॥ ३८ ॥ शैवालमस्त्री शेवालं शैवलः शीवलं [662] समम् । जलज्वरोऽस्त्री शेपालं जलचामरमीरितम् । परिवाहः परीवाहो जलोच्छासो जलाशयः ।। ३९ ॥ परिधायो जलाधारो द्रहोऽगाधजलो हदः । अविदासी हृदः स स्याज्जलं यत्र न शुष्यति । अन्धुः पुंस्यास्यवीनाही कारेलश्च प्रहि हिः ॥ ४०॥ उदपानं पुंसि वा स्याईद्वे कूपो जलाम्बिका । समप्यान)स्तथापीनो मैद्यबद्बुद्धिमान्यदि । कोट्टारधारघदृश्य महाकूपोऽथ कूपकः ॥ ४१ ।। उत्सो विदारकञ्चण्डि-चुरों विवर-चूतको । अन्धकूपः खटः पुंसि स तृणादिमिरावृतः । कूपो दैर्घवरत्रः स्यान्नित्तो दीर्घवर्धय :) ॥ १२॥ निवृत्तो दत्तगुप्ताभ्यां दातो गौप्तः क्रमान्मतः । आहावः स्यान्निपानं च पूपान्तिकजलखलम् ॥ ॥ ४३ ॥ नेमिस्त्रिका दारुयन्त्रमथास्य मुखबन्धनम् । नान्दीमुखो नन्दिमुखः सान्नान्दीपट इत्यपि ॥ ४४ 11. वीनाहः स्यान्नन्दिपटो विनाहोऽप्यत्र कीर्तितः । उद्घाटनं घटीयनं पादावर्तोऽरघट्टकः ॥ ४५ ॥ महत्तरो ग्रामपो वापी वा[66b]पिश्च दीर्घिका । 2965 2270 2276 - 2255_For lines 2255-9, B subst.: 1 22654 महाकूपो ३ चिखलोल जळनीळी तु टिपणी जळज्वरः। 2207 B अन्धः दूप. सट: १ पंकारोऽकाळवाकैशः कावार जळचामरम् ॥ ४० ॥ | 2268 A देवरसः १, दी. न नी रोवाळ शेपाळ शेवाळानि च शीवळम् । 2269 A गौप्तः १.-After line 2269, शेवळ जळशकं च सलिला चळमित्सपि ॥ ४१॥ B repeats the line inserted after line 2264 2257 A शीवलं. 2259 A जलोच्छ्वासो ३ 2270 A निपानंख; B निपानोत्री 2260) : परिपारो. A जलाधारो ३.-")B | 2271 A निका २ हदो for हो. 4 हदः ३ 2272 For lines 2272-3, B subst: 2261 अविदासी १ ना-दीमुखो नान्दिपटो वीनाहोत्री विनाहवत् ॥४॥ 2264पीनो२. -After lines 2264,2273 विनाहो Badds: 2274 A पटीया २ पसः पखनकः सनन्वापी पवापिस । 2275A महत्तरो ·कोपकल्पतरौ [2976- 2280 2285 22901 चवोला() प्रतिकूपस्तु जलाष्ठीलाम्वुकूपिका ॥ १६ ॥ स्त्रियां पुष्करिणी तल्लो बिल्लं खातं तलोऽस्त्रियाम् । कुण्डं देवजलाधारे न स्त्री स्याद्देवखातकः ॥ १७ ॥ अखातश्च तडागोऽस्त्री तटाकः कूलमन्तिमे । पद्माकरश्वाथ पुंसि कासारः स्यात्तुलाङ्गकः ॥ १८ ॥ सरं सरश्च क्लीवे द्वे सरसी तु महत्सरः । वेशन्त-पल्वलावस्त्री तल्लः खल्पसरोर्थकः ॥ ४९ ।। जातौ मण्डूकसरसं नाम्नाम्वुसरसं मतम् । . परिखा खातिका खेयं खातं यत्परितः पुरम् । पारिखेयी तु परिखा हिता भूम्यादिका त्रिपु ॥ ५० ॥ तोयेन सहिते शैलबिलटनो)नृपण्डयोः । आधारोऽम्मो बन्धनं स्यात्वालिः पालिश्च पिण्डिलः । पुंसि सेतुर्वरण्डः स्यात्समुद्रारूध संवरः ॥ ५१ ॥ आवालमालवालोऽस्त्री पुंसि त्वावाप उच्यते । द्वयोः प्रणाल्यम्वुपथो घट्टः स्याचीर्थमस्त्रियाम् ॥ ५२ ॥ सिन्धुः स्त्री हदिनी धुनी च तटिनी जम्मालिनी वाहिनी कनिझरिणी समुद्रगृहिणी शैवालिनी वाहा । सो[67]तखत्यपगा नदी जलधिगा स्यान्निग्नगाप्यापगा। कुल्या द्वीपवती सरिद्विरिभवा घेना च कूलंकपा !| ५३ ॥ तरगिणी वर्णवर्णा रोधोवका सरखती। 2276 A चवील ४.-) : जलनीला for | 2284 A खेयं ३.-") B पारिखेयी तदहभूः जलाटीला 2285A पारिखेयी१.-For lines 2285- 2277 B तलं च तत् तलोऽनियाम् 89, B subst.: pore For lines 2278-83,n subst.: नितयेदिवळे तु स्याटकोनी तोयसंयुते ॥ ५४॥ देवद्वाराम्याशयेनी देवयातमसातवत् । आधारस्वभसा बन्धोथावापो जळपिंडिलः। कुंचन स्त्रियः पद्माकरः मूलंपरे स्त्रियः ॥५१॥ | अलवालोऽप्यालयालमावालो न त्रियां त्रयः॥५५॥ तडागच तडाकः स्यात्तटाकोय सरो न ना। 9286A विलटेको रस तुळांगः फासारमनी तत्सरसी मदत ॥ ५२ ॥ ] 2287 4 आधारों भोपंधनं २ पेशन्तलो पुंस्थल्पो तस्मिन्पस्वलमनियाम् । 2289Aत्वावाप३ 2280Aपभाकर ६ | 2290 B त्रिपु for यो.. Aपयो, तीर्थ २ 2291 सर४८ 028SATH 2295 For lines 2295-6, Bsubst:: 2983 1 रसं१.-") नाराज (corrupt). | हिरण्ययोनिमली रोधोया सरखती। सरसं, सर्वती च सयेदा सादहा सोतो बटिस्सपि ॥५॥ 2295 2294 कल्या ·-2318] नाट्यवर्गः ०७ 2300 2305 सवन्ती च तलोदा स्याद्वहा स्रोतस्तु न स्त्रियाम् ।। ५४ ।। गिरेनदी गिरिणदी तथा गिरिनदी मता । क्लीवाव्ययं चोपनदं तथोपनदि च स्मृतम् । सप्तगोदावरं सप्तगरं द्वियमुनं तथा । देशे तून्मत्तगङ्गं स्यात्तथा लोहितगङ्गकम् । पारेगङ्गं तु गङ्गायाः पारे पूर्ववदीरितम् । वहो नदो भिद्य उद्ध्यः सरखत्सम(प्त:)सिन्धवः । हिरण्यबाहुः शोणः स्यात्वर्णवाहोऽप्यसौ गवेत् ॥ ५५॥ शणीरः पुंसि शोणस्य मध्यस्थं पुलिनं भवेत् । गङ्गा विष्णुपदी तथा सुरनदी सिद्धापगा वर्णदी खर्वापी सुरदीर्घिका मकरगा नधुत्तमा जाह्नवी । त्रिलोता हरशेखरा त्रिपथगा भागीरथी भीमसूः प्रोक्ता हैमवती कुमारजननी धर्मद्रवा स्यासिता ॥ ५६ ॥ मन्दाकिनी शंतनुकामिनी च व्योमापगा सा गदितर्षिकुल्या । [67b]शोणोदकान्तःसलिला तथैव सरस्वती.धातृसुता मता सा ॥ ५७॥ 2310 कालिन्दी रवितनया यमुना च यमस्वसाप्यसिता । तिसृणामासां सङ्गे त्रिवेणिरुक्ता मुनिप्रवरैः ।। ५८ ॥ तीर्थराजः प्रयागोऽथ श्यामोऽक्षय्यो पटोऽत्रगः । पूर्वगङ्गेन्दुजा रेवा नर्मदा मेकलाद्रिजा ॥ ५९॥ गोदा गोदावरी गोला गौतमी चाभिधीयते । तपना तपती तापी सैया(पा.) स्यानपनात्मजा पूर्णा पयोप्णी शिप्रा तु क्षिप्रा मालवमालिनी। शतगुर्ना शुतुद्रिश्च विपाशा तु विपाद स्त्रियाम् । 2315 2296A स्रोत ३१स्तु 2297 गिरिनदी २ 2208 A तथोपनादि २ 2299 A "गैर्ग द्वियमुनं १ 2300A'गंग1 'गंगकं १ 2301 Aपारगंगं १ 2302 A नः for नदो. . सेंधवः ७ 2308 A 'नाहो३ 2304 A शणीर १; कोगस्य for शोणस्य 2308 B Tan for allem 2309 काल्पा for "कुल्या श्रे.क.१४ 2310A धातृसुता१, Bधासुधा 2311 A प्यसिता६ सिता च यनी 9819 A त्रिवेणि १. B मुनिवरः 2313 A प्रवागोर, 'क्षय्यो २ 2314 मेकला जा ५ 2315 A गौतमी ४ 2816A'नात्मना ४ 2317 A पयोष्णी२.-१)B सुप्राच तत्समा for मालवमालिनी 2318 B स्त्री for ना, A शुतुदि २ ·. १०६ कोपकल्पतरौ [2319- चैपाशायन्यन्वैपाशी वैपाशेयो विपासुत(:) ॥६१।। 2320 करतोया सदानीरा वितस्ता स्त्री वितस्तिका । चान्द्रभागी चान्द्रभागा चन्द्रभागा च चन्द्रिका ।। ६२॥ सरयूः सरयुश्च सी सारखं तद्भवे त्रिषु । दाविक देविकाजातं कावेरी त्वर्द्धजाहवी ॥ १३ ॥ वाहुदा बाहुदी च स्यादार्जुनी सैतयाहिनी । 2325 मौक्तिकाम्या ताम्रपर्णी विष्णुखानिस्तु गण्डकी ॥ ६४ ॥ स्यात्कौशिकी [68a] मालिनी च वाशिष्ठी गोमती भवेत् । चर्मण्वती वेत्रवती वेणिका देविका मही ॥६५॥ मीमा कृष्णा तुङ्गमद्रा दुम्धिनी च शरावती। इरावती कर्मनाशा प्रणीताद्याश्च निम्नगाः ॥ ६६ ॥ 2330 अल्पा नदी सारणी स्यात्कुल्यानीका प्रजालिका । समौ संमेद-संवेधौ सरितोः संगमे मिथः ।। ६७॥ आदायः संनिपातः स्याचाप्रपर्णीसमुद्रयोः । जानुदनी जानुमात्री स्थाजानुद्वयसी तथा ॥ ६८ ॥ जान्वादिकप्रमाणायां नद्यामन्यत्र भेद्यवत् । नाव्यं तु त्रिषु नौतायें नाव्या स्यात्सी विकोपणे ॥ ६९ ॥ . तरीस्तरन्ती तरणिस्तरी नौर वेडा च महिन्यपि तारणिश्च । न स्त्री तरण्डोऽप्युटुपश्च पादा- लिन्दी वियां पुंसि तु फोल-मेली ॥ ७० ॥ 2320 सदानीरार. -') "तु for सी. A_0329 A इरावती १ कर्मनाशा वितशिका २ 2330 साल्यापानं for अत्या नदी,-1) 2321चन्द्रिा प्रजालिका ४ 23224 सरपु २५ मारवं' :2333A आदायः" 2923 Aदाधिकं जालीर 2358 A 'यसी३.-For lines 2333-44, 23244 वाहिनी 3 subst.: 1325A'पौर गामी २ नारा तु तार्या नाम्या सा कभिता सविशेष्यवन ०५ 2320A मालिनी च २. -After line यानिमः पोनानिक नीलांनी तरिसरीः । 232G, Badls: सरमिन्धारणीयदा मंगिनी च निः पुनः॥७॥ मुरंदला मुरसा गुरपेश गुनन्दिनी । दोणी र फागनुयहा मंगस्नु नी न मीशिरः । eserपनी येती निराला नौगशिपनि पी ओपनिः पयः पुनः ॥७॥ 1मही'.ntiinfor यनी गुनासो यत्र छाडे रनभिर्यभ्यते तरीः । P3ASA भीमा दुग्गिनी पोरिक्षा मध्यान्ताः स्युः पागनिसार संहिता, परासी 1335 नाम नाम्या : 2335 -- ·-23531 नाट्यवर्ग: १०७ 2340 2345 अम्भोरथेऽसौ पब आलु चान्तिमे द्रोणि?णिः काष्ठकृताम्बुवाहिनी । स्यात्क्षेपणिः स्त्री क्षिपणिश्च मशिनी- दण्डोऽथ मजस्तरिमस्तकोऽस्त्रियाम् ॥ ७१ ॥ पोलिन्दा मध्यदण्डाः स्युः कूपको[68b]गुणवृक्षकः । कर्ण-नौरथ-केपाता अरित्र कोटिपात्रकम् ॥ ७२ ।। काष्ठकुद्दालकोऽभिः सी वारुण्डो स्त्री च सेचनम् । ।। सेकपात्रमथावाप आतरोऽनुतरं तथा ॥ ७३ ॥ तरपण्यं तारकस्तु कर्णधारश्च नाविकः । * * * * * * * * वोहित्थं वहनं तथा । तसिन्प्रवहणं तरीकमप्यन्तिमे मतम् | पोतवाहः पोतवहो नियामश्च नियामकः ॥ ७५ ॥ अर्धनावं त्वर्धनावी नावार्धे न नृलिङ्गके । द्विनायं च निनावं च पञ्चनावं समाहृतौ ॥ ७६ ॥ त्रिष्वतीतनु यन्नावमतिक्रान्तं भवेदिह । द्विनावरूप्यो यो द्वाभ्यां नौभ्यामभ्यागतो भवेत् ॥ ७७ ।। नावा तरत्नाविकः स्यान्नाविका खी च तादृशी । बाहुका घटिकश्चैवं मता गौपुच्छिकादयः ॥ ७८ ॥ स्त्री गौपुच्छिक्यौडुपिकी तथा मागि निकीति च । तरिपस्तु तरीता स्यात्तरकश्च तरश्च सः । 2350 2355 2840 भाल | त्रिपु द्विनायरूप्योऽयो नौभ्यामभ्यागतो भवेत् । 2341 A द्वणिः २ (cf.1.2355). 2343. दंडो ३ थ; मस्तको २ अतिनु स्यादतितरि ताभिः क्रीतं च पंचनु ॥४३॥ 2344 पालिंदा १; वृक्षकः २ 12348 A तरपप्यं नाविकः ३ 2345 B transp. lines 2345 and 2350 A°रीक ११ 2346. B केपातावरिन 9352 Aनावी १.-For lines 2352- 2846. 'कोनिः२, नारंडो २ 60, B subst.. 2347 For lines 2347-50, B subst. नाविकः कर्णधारोऽय तरोपतिरकस्तरः ॥४॥ यानपानं प्रवहण वहन तर्सरीत(क)वत् । तरीताथ तरंतो ये तेन गोपुच्छकादयः । बोहित्थं च वह(हि)नं च वहितं पोत इत्यपि ॥४०॥ 2353 निना । पादालिन्दी त्रियां कोळमेळाभोरयः श्वः । 2355A प्ये १ उडपोऽस्त्री तरडोऽपिन स्यादाल(1) नरस्त्रियो.॥८१/2356 A साविकः १ तरपण्यं स्वन्तरगावापथातरो नरि। 2357 A चाहुका १ घटिक । न नार्दनावी नायोऽद्विनावादिसमादती ॥ ८२॥ | 2358 1 क्यौपडपिसी); निकी पति ·१०८ 2860 2365 2370 2375 फोषकल्पतरौ [2360- पञ्चनौः पञ्चभिनभिः क्रीतः क्लीवे तु पञ्चनु ॥ ७९ ॥ कैवतों जालिकश्छोटी घीवरो दाश दाशको । न पुंसि जाली त्वानायः [69a] शणसूत्रं पवित्रकम् । संकोचोऽस्त्री मत्स्यवन्धः कुवेणी मत्स्यतूलिका । मत्स्यायानी मत्स्यपात्री तथा मत्स्यकरण्डिका ॥ ८१ ॥ चडिशं बलिशं क्लीवेऽथाल्पेऽस्मिन्चडिशी स्त्रियाम् । पलावः पञ्जरः खेटो मात्स्यिको मैनिकस्त्रिषु ॥ ८२ ॥ मत्स्यो मच्छो झपो मीनोऽण्डज आम्भसिकस्तिमिः ।। ८०॥ विसारः शकली शल्की पृथुरोमाप्सुजेल्वलौ । वैसारिणः संघचारी कण्टकी खकुलक्षि]यः ।। ८१ ॥ स्थिरजिह्वश्वानिमिप आत्माश्यप्सुचरस्तथा । स्याद्दण्डपालः शकुलः गडकः शकुलार्भकः ॥ ८३ ।। रोहितो मत्स्यराजः स्यान्मगुरो राजशृङ्गकः । शृङ्गी तस्य प्रियोऽथ स्यात्पाठीनश्चिनलोचनः ॥ ८१ सहस्रदण्डो वादालस्तथा रूप्योदरः स्मृतः। उलूपी पुंसि शिशुकः प्रोप्ट()स्तु शफरो द्वयोः ॥ ८५ ॥ स्याच्छेतकोलकश्चाथ नडमीनश्चिलीचिमः । चिलीचिमीहन्गीनोऽम्मोधिजस्तिमिरित्यपि ।। ८६ ॥ तिमिगिलस्त[69b]द्विलः स्यानिमिगिलगिलस्तथा । 2361 A दासदोशको ६.-For line 2361, | मत्सी स्त्री दंडपाल(लोलु शकुलः फलकः समाः । गठमः शकुलापलं चापर्नुडस्तु चंचलः ॥१॥ कैवत धीवरो दासो दाशोऽथानाय आदिमे ॥८५॥ | 2872 - मरस्यरराजः२; OZEEः १. wom. 2802 A खानायः २. ३ नपुंसि जाळं शाणं तत् । स्थान for prior half-') पविनक २ | 2373 - शृंगी१. प्रिया for प्रियो. -) 2963 मत्स्यवन्धः २; B स्थान्मीनबंधः for पाठिनचित्रवल्लिकः. ऽत्रीमत्स्यवधः 2374 A स्प्योदरः५. -For line 2374, 29G4 A रंडिका ५.- For 2364, Bsu. B subst.: bst: मृदुपीठोऽय पादाळो वदालो जाळवालकः । मत्स्यानी च छोटी च संघ स्यान्मत्स्यसंपनी। | सहस्रदंष्ट्रोऽप्यजन(1) प्रोष्टनदा तु सैरिणी ॥९॥ 2365 नाये for लिये.-) A यडिची १. मत्स्यवेघनमिलपि. 2875 8 उलपी. A शिशुकः २ 23GG A सेटो, ननी, मत्स्यायधनम्पर्क | 29764 कोलक. । नीलिपामचीहिनिमः for post. half. for post, half 2367 8 मास्यो for मच्यो 2377 1 नवमीनोरणोक्षण: for post. half 2371 For line 2371, p snbst.: 2378निर्मिगिल); "गिल,. -For line भिमः शम्पऐ रोमपक्षः शेयो युपिथिकः (1)९० 2378, E subst: B subst.:

·-2399] नाध्यवर्गः 2380 2385 राघवः स्यान्महामीनो राजी राजीव इत्यपि ॥ ८७ ॥ शाल: शालो महामत्स्या नन्द्यावर्तादयः परे । क्षुद्राण्डमत्स्यवृन्दं तु पोताधानं जलाण्डकम् ॥ ८८॥ क्रूर जलचरं सत्त्वं यादोऽन्त्ये मालवः पुमान् । यादोज्वरस्त्विन्द्रमदः शुण्डा तु जलहस्तिनी । कुम्भी कुम्भीर आलास्यो नक्रः स्याजलशूकरः । महामुखो गोमुखश्च शहास्यस्तालजिह्वकः ॥ ८८॥ शिशुमारो जलकपिः पलाङ्गश्वासिपुच्छकः । महारसोप्णवी? च सादुद्रोऽम्बुबिडालकः ॥ ९० ॥ जलप्लवोऽम्बुनकुलो नीराखुश्च वसी पुमान् । अवहारो नक्रराजो ग्राहो जलविराटकः ।। ९१ ।। जलाटकस्तन्तुनागो नाग-तन्तुणकावपि । पञ्चमाहर्म्य-मकर-यादोमेदास्तु भूरिशः ॥ ९२ ॥ कर्कटो जलबिल्वः स्यापिङ्गचक्षुविधागतिः । तिर्यग्यानः कुलीरश्च कुरुचिल्लोऽपि शेगवः ॥ ९३ ॥ पोडशादिश्चाथ कूर्मः कोड/70a]पादश्चतुर्गतिः । पञ्चाङ्गगुप्तौ दौलेयो गुह्यः पारीरणस्तथा ॥ ९४ ॥ कमको(ठो!)ऽस्त्री कच्छपः स्याद्धालाशो नरि जीवयः ()। दुलिदुली कच्छपी च कर्कटी माघमा भवेत् ॥ ९५ ॥ गण्डूपदः किंचुलको गर्गः कुसुमहीलता । गण्डूपदी शिली चाथ निहाका गोधिकापि च ॥ ९६ 3390 2395 तिमिगिलस्तुतिमुक (1) तिर्मिगिलगिलोऽपरः ॥९५॥ | कुलीरोऽत्री पिंगचक्षुस्तिर्यग्यानो बहियरः । 2379.मीनो२, राजीव २ द्विधागः शेगवस्तात भक्षपाचौंदरप्रियः ।। 2380 1 सालः सालो.-') : चिरलिप्रमुखाः परे | फुरचिटः पोडशांघ्रिः कर्कटो [जल] बिल्ववत् ॥१०३ 2881A जलांडकर माघमा कर्कटी चाय कूर्म क्मठकच्छपी। 2882Aमालवः २ | चतुर्गतिः कोडपादः दाहो हारजीवशा (1) ॥१४॥ 2983A मद:१ शुंडा" 2394 A पोशानि 2886Aथापि for 'थासि- 2395 B दोलेयो; B च सः for तथा 2987 3 सोल्पनीयो 2396 Bom, line 2396 2388 Aषसी च सः for पुगान् 2397 A कच्छपी३.च कमठी for करछपीच. 2989 नरजो for नकराजो 2390भागो -) : ब्राह्मो पंकगलामिधा 2391 8 पंक- for पच- मकर ३ 2398 B transp. गर्ग: and कुरः 2392 For lines 2392-4, B subst.. | 2399 4 शिली २. B नियां for अपि च ·2400 2105 2410 कोपकल्पतरों [2400- लत्तिकापि स्त्रियां नित्यं प्रायो भून्नि जलौकसः । जलायुका जलौका च जलुका च जलाटनी ।। ९७ ॥ रक्तपाम्भःसर्पिणी स्याज्जलकात्रणवेधिनी । मुक्तास्फोटोऽधिमण्डूकी शुक्तिरजोऽम्वुपोदरः ।। ९८ ॥ त्रिरेखः पोडशावर्तः गड्स-कम्बू तु ना(न्)स्त्रियौ । दक्षिणावर्तशतोऽस्त्री तस्मिन्वाईरमन्तिमे ॥ ९९ ॥ क्षुद्रशसः ग्रहनको नरि स्यात्क्षुल्लकोऽप्यसौ । शम्बूका शम्बुका द्वंद, जलडिम्बश्च वण्ठरः ।। १०० ॥ जलशुक्ति!छपकमण्डको श्वेतकस्तु ना । कपर्दश्च हिरण्यः स्यात्पणास्थिक-वराटको ॥१॥ वराटिका वटी [70b] सोऽल्पः काकिणी ताश्च विंशतिः । दुर्नामा दीर्घकोशी स्यात्पङ्कशक्तिः सितालिका । चिकिटः स्यान्महाशक इम्बिका जलवृश्चिकः ॥ २॥ वर्षाभूः पुंसि मण्डूको हरिमेकः प्लवंगमः । प्लव-शालर-सालराजित-प्लवग-दर्दुराः ॥ २ ॥ व्यङ्गको नर्दकश्चाथ वर्षामूः प्लवगी प्लवी । वर्षान्वी वाथ मण्डूकापत्ये माण्डूकिरीरितः ॥ ४ ॥ माण्डूकेयश्च माण्डूको मण्डूकापत्यमाना । माण्डूकायन्युच्यते सा स्थलजास्तु नरादयः ॥ ५॥ ते जले जलपूर्वाः स्युमत्स्याः संमूहनोद्भवाः ॥ ६ ॥ 24001 लतिका ३, । लतिकाय दयोः खात्य । जलविश्व शंक्शंबुरी न नपुंसके । · for prior half वराटय कपर्दोयुपश्चतचूर्णिः पणास्थिकः ॥११॥ 24011 जलालोका for "युका; जळातटी for हिरण्यं च रिपु त्वल्पे वटीद्वंद्वे वरारिका । जलाटनी 2408 Aडको ३ 2402 Bafor स्यात.-') जलसूची जलायुस 2410 वटी २ 2403 A FI for girl. B 714 for 2411 A FIAT भन्यो 2412 धियः २ 9404 : लियः सोन्जकं परः for post.] 2114 1-माटर-for-पादरा- 2115 नर्दक १३. शादः for चाय 2305 पार 241G A वर्षाभ्यीय. B याप for वाय 2400 प्रश्ने। P417 माइचे३ 2407 For lines 2107-10, n subst.: 118 A यायन्यु । ताकिपाक्यपंकमको वाटरयमः॥१०॥ 2119 non.उनी 2415 . half -- ·--2487] 2420 9425 । नायवर्ग: पुटकिनी नलिनी च मृणालिनी भवति पङ्कजिनी वसुपर्णिका । विसवती बिसनाभिरिमाः स्त्रियः कुमुदिनी कथिता च कुमुद्रती ॥ ७ ॥ राजीवं कमलं नलं शतदलं पङ्केरुहं पङ्कजं पाथोजं सरसीरुहं सरसिज नालीकमम्भोरुहम् । अम्भोजन्म कुशेशयं च जलजं कंजं करुद् पुष्कर श्रीपर्ण च सहस्रपत्रम[71a]रविन्दा कचारं तथा ॥ ८॥ स्त्री नोत्पलं तामरसं च सारसं विसप्रसूनं सरसीव्हं च । प्रोक्तं तु पद्मं नलिनं च न स्त्रियां श्रीवासमन्त्राम्बुजमस्त्रियां च ॥ ९॥ स्त्री नोत्पलं कुवलयं कुवलं कुवं च श्वेतं तु कैरवमिदं कुमुद] कुमुच्च । स्याद्गन्धकान्तमपि गर्दभ-गन्धसोमे इन्दीवरं त्वसितमुत्पलमामनन्ति ॥ १० ॥ सौगन्धिक-कहारे हल्लकमपि रक्तसंध्यकं तुल्यम् । स्त्री कणिका न तु पुमान्नाजा(नब्ज !)नालं सरोजस्य ॥११॥ 2430 2435 2420 For lines 2420-46,B subst . [ कन्दोद(ट)गन्धकाते निशाह स्त्री न कुमुद च । मृणालिनी कमलिनी नलिनी पुटकिन्यपि । नीले त्वस्मिन्निन्दीवरमिन्दीवर नीलाब्जे ॥ १२२॥ विसनाभिः कैरविणीकुमुदिन्यौ पुमुदती ॥ ११॥ कहार सौगंधिकमय हलकरकसंध्यकेतुवल्ये (1)। फुशेशयं तामरसं सहस्त्र स्त्री कर्णिकाम्बुजानां वराटको मीजनोपश्च ॥१२॥ पनं कचारं च निसप्रसूनम् । विसं विसं तंतुलमन्जजालं श्रीपर्णराजीववीसप्रसून- त्रय्या मृणालं च नभोऽस्य सूत्रम् । श्रीवासवार्जन्ममहोत्पलानि ॥ ११८ ॥ न घ्यम्जाद्यालिपु शंडपंडी सरसीरहे सरसिज च सरोज सवर्तिकाजादि दलं नवं यत् ॥१२॥ शतपत्रपंकजकमानि सरोस्ट् । वरहाटकर्ष(६)टो द्वौ कंदो न खी शिफाब्जानाम् । अरविन्दवारिरुहसारसपंके- शालकमुत्पलानां केसरफिझल्ककेस(श)रा न ली। रुहपकरुट्सलिलरुहिनळ च ॥ ११९॥ नालानाल्यौ नये ऋडून दंडेऽत्री ऋषभो ज्वरः। (0) स्यात्पुष्करं च नलिनं त्रिपु पद्ममन्त्री 2422 A बिसनाभि नालीकवकमलमम्बुजमेवमेव । 2423 A कुमुदती २ रफोत्पल भवति कोकनदं च रके 2431 A °मत्रांबुज २. तस्मिन्सिते त्वतितरामपि पुण्डरीकम् १२०/2432 A दुवं च ४ उत्पलकुपले न श्री कुवलयमन्ले कुवं पुचेलं च । 2486 A-यहारेर, संध्यक १ श्वेवे कैरवकुमुदी गर्दभसज्ञ च गन्धयोमं च ॥१२१,2437 A नाल २ ·2440 2445 2460 कोपकल्पतरी [2488- त्रय्यां मृणालं विस-तन्तुले नमः क्लीवे लिशं चाथ गणेम्बुजादिनः । पण्डश्च शण्डो गदितौ किलास्त्रियां कन्दः शिफा स्त्री करहाट-कर्दटौ ।। १२ ।। अट्टोह)निशाहसोऽप्यन्न शालकं तूत्पलादिनः । निनादौ कौमुदिकं तथा कुमुदिकं त्रिषु । सूक्ष्मकन्दः कन्दलः स्यानिलिनयां समुदीरितः ॥ वराटको धीजकोशः कर्णिका केसरः पुनः । न स्त्री केशर-किञ्जरको दले संवर्तिका नवम् । पद्माक्षं परवीनं स्यात्का[11b]लोड्य() पद्मकर्कटी ।। जलालकं पद्ममूलं शृगाट जलकण्टकः ॥ १३ ॥ पद्मचारिण्यतिचरा पद्म पद्मावती च सा । पारटी गन्धमूला च लक्ष्मीः श्रेष्ठा सुपुष्कला ।। १३ ॥ त्रिकत्रिकोणविकटो वारिपर्णी तु कुम्भिका । वृकधूमो ढण्ठणश्च हठः पानीयपादपः । वारासनं याःसदनं पणेसिर्जलमन्दिरम् । समुद्रगृहमिलाहुर्जलयग्रनिकेतनम् ॥ १४ ॥ धारायनं प्रणालीमिर्यत्र वारि प्रणीयते । करपत्रं जलक्रीडा व्यात्युशी करपत्रिका ।। १५॥ इत्यं परात्म-खोम-काल-धी-नाट्य-वारिभिः । यः सप्तमिरामातः सःकाण्डः साग आदिमः ।। १६ ।। इति श्रीविधनाथविरचिते कोपाल्पतगै स्वर्गकाण्डः प्रथमः समाप्तः ॥ १॥ श्री।। 2139शि 2453 मंदिरे 24NGA-जये। 2151 A गृह 2156 After line 2156, o roads 2138 - मूर.-For lines 2148-53,, पर जदयः Bsubst: 2457 For tines 2457-8 and the सापपुर पय म्पनर मानरः। coloplion, D subst.: प्रिनिरिः गाजमुदः ॥२७॥धनापानि पोरसपतरापिट । सुमीग्रे पारिनीपुर रो पृधामयः । यः सामिरासस.पांगमाश्मिः ॥ का पानीमाशोऽप पमा परी परा। सिमटरमंडनावितभिपशायत मोषम- पाटीपा धीः पुनारकी। रानीपवनापरचित गाकम्पमे। 119२ गरमियो मुदत परामरापिपरारपी 21504 उपग मामामोतनामईगरिनो मर्ग:इमेधाnि 2151 विपरी५ रति सभी 2155 9400 2017 Any - ·-2484] -- 2 LA पृथ्वीवर्ग: श्रीमन्मङ्गलमूर्तिर्जयति। मही महीयसी यस्य सर्ववीजा तनुस्खनूः। शंभोर्नमांस्यहातस्मै] कुर्वे सर्वेनसा छिदे ॥१॥ पृथ्वी-पुर-घरारण्यौषधि-सिंह नर-द्विजैः । क्षत्र-विश्-वृषलैः सा.वगैकाण्ड उच्यते ॥२॥ भः पृथ्वी पृथिवी रसा च पृथवी धात्री धरित्री धरा भूमिमूर्णिरिला मुरिग्वसुमती क्षोणी क्षितिः मा क्षमा । गौर्गोत्रा जगती स्थिरा कुरवनिर्विश्वाथ विधमरा- ऽनन्ता ज्या च वसुंधरा च वसुधा सर्वसहा मेदिनी ॥ ३ ॥ उौराम्बुधिमेखला च विपुला स्याद्रत्नगर्माचला महम्मोनिधिनेमिरब्धिवसना रत्नप्रसूर्वीजसूः। गन्धाम्बा धरयित्रिका च घरणिः स्याद्भूतधात्री घरा-' धारा तत्र च काश्यपी च बलजा दक्षा न ना रोदसी ॥४॥ भरिमा सहुरिश्च स्त्री रोदसी भूरिहाव्ययम् । द्यावापृयिव्यौ रोदस्यौ द्यावामी च रोदसी ॥ ४ ॥ दिवस्Y[23]थिन्यौ तो द्यावाक्षमे क्लीवे तु रोदसी । उर्वरा सर्वसस्सोर्वी सोन्नता मालमन्तिमे ॥ ५॥ प्रवणः क्रमनिम्मा भूनिपत्या सातिपिच्छला । पट्टस्तु शासनं राजदत्ता भौमं तु ममवे ॥ ६ ॥ मृन्मृत्तिका विकारेऽस्या मार्तिको मेघलिङ्गकः । मृत्सा मृत्ला प्रशस्ता सा क्षारा तुपा द्वयोरुषः ॥ ७॥ उपवानुषवांस्त्रस्याम्परश्वोपरेरिणौ । स्सलं स्थला कृत्रिमं तत्सली तु स्यादकृत्रिमम् ॥ ८॥ कृष्णभूमः पाण्डभूम उदग्भूमो द्विभूमकः । कृष्णादिभूमिके देशे कृष्णभूमादयस्त्रिषु ॥ ९॥ . 1476 r - 24B0 1 । ॐ The readings given below | 2477 निपत्या १ sre from the only us. designated | 2478 पदस्तु शासन २, तौमं १ for भौम: a, as us. Bends with the first | 2479 मृमृत्तिका २, मार्तिको , Kānda. 2480 मृत्ला २; योषा: १ 2472 बलजा 2481 "रेरिणी 2473 भू ५६ रिहाव्ययं । 2482 स्थल १ स्थला), 2475 रोदसी. 2176 उर्वरा.माल मतिमे 2483 पाडुभम १ उदाभूमो १ द्विभूमः। घे.क. १५ - स्थली ·. [2485- 2485 . 3480 2495 कोषकल्पतरौ मरुर्धन्वा जानलोऽथ जगती वैष्टकं जगत् । मुवनं विष्टपं चास्त्री पिष्टपं विश्वमन्तिमे ॥ १० ॥ लोकोऽय लोकयातुः स्याजम्बूद्वीपं तु न स्त्रियाम् । . इलावृतं तु फलमूर्मो मूर्लोक उच्यते ॥ ११ ॥ भुवर्लोकः ख(सुवोर्लोको महर्लोकादयोऽपरे । 2b] लोकोऽयं भारतं वर्षमस्त्रियां वर्समित्यपि ॥ १२ ॥ पुंसि स्याद्विपयो देशो निर्गश्चक्रं च मण्डलम् । उपवर्तनमन्त्येऽथ नीवृत्ती राष्ट्रमस्त्रियाम् ॥ १३ ॥ : पुमाञ्जनपदश्चाथ वृत्तिर्जानपदी भवेत् । जाता जनपदे याथ नदी यावच्छरावतीम् ॥ १४ ॥ देशः प्राग्दक्षिणः प्राच्यः स्यादथोदीच्यपश्चिमः । उदीच्यः स्यादथ म्लेच्छदेशः प्रत्यन्त उच्यते ॥ १५ ॥ हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत्नाग्विनशनादपि । प्रत्यगेव प्रयागाच्च मध्यदेशः स मध्यमः ॥ १६॥ राष्ट्रियस्त्रिपु राष्ट्रे यः कृतक्रीतादिको भवेत् । दैशिकः साद्वैषयिको देश्य-माण्डलिकावपि ॥ १७ ॥ पष्टयादियोजनोन्मानो देशो देशान्तरं भवेत् । आर्यावर्तः पुण्यभूमिर्जन्मभूमिश्च सा भवेत् ॥ १८ ॥ आचारवेदिरप्युक्ता मध्यं विन्ध्यहि[3]मागयोः । गायमुनयोर्मप्यमन्तवेदिः समस्थली ॥ १९ ॥ ब्रह्मावर्तः सरस्वत्या पद्वत्याश्च मध्यतः । धर्मक्षेत्रं कुरुदोत्रं पञ्चरामहदान्तरम् ॥ २० ॥ क्लीचे विनशनं तस्मिन्ब्रह्मवेदिः स्त्रियां भवेत् । त्रिषु शैवः शिवीनां यो देशोऽस्त्यत्यन्तशीलितः ॥ २१ ॥ 2500 9605 2485 जागलो. 2198 मध्यमः २ 2488 फलम २ 2409 राष्ट्रिय 2489 भुवलोकः । सलोंको १ महान १६ 2500 वैषयिको २ 2190 पर्स में 2501 देशांतरं, 2492 उपवर्तन । 2103 पद जानपदी. 2503 वेदिर 2504 समस्थडी १ 2495 प्राच्य स्वाद 2496 सीप्यःप्रसंत १ 2505 अप्रावनी 1497 For lines 8107-8,cl. manu; 2507 मप्रवेदिः ५ 12508:

·2510 - 2615 2520 -2532] पृथ्वीवर्गः राजन(न्य)कस्तु, राजन्यदेशो वैराटकीस्तथा .एवं शैलपको दैवयाजकः पौत्रकोऽपि च ॥ २२ ॥ स्सागौरिकिविघं भौलिकिविधं च नपुंसके । स्यादेपुकारिभक्तं * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * पि नवलः ॥ २६॥ एवं वेतसकीयः स्याद्वतखान्बहुवेतसः । कुमुद्रान्कुमुदावासो महिप्मान्महिपाश्रयः ॥ २५ ॥ • शाद्वलः शादहरितः पङ्किलः पक्षसंयुतः । उत्करीयस्तूत्करवान्पलाशीयः पलाशवान् ॥ २६ ॥ तृणादिभिस्तु निवृत्तस्तृणशः पर्णशस्त[3b]था । अश्मरस्त्वश्मवान्देशो गुडरः खण्डरस्तथा ॥ २७ ॥ क्रुश्चायाः क्रुञ्चकीयोऽसौ तक्ष्णः स्यातक्षकीच[य]कः । औदुम्बरो बास्वजश्च पार्वतस्वचदन्वितः ॥ २८ ॥ .. प्रागद्यः स प्रगदिनी कौविदार्यस्तु तद्युतः । स्यान्नदीमातृको देशो यः स्यान्नधम्बुपालितः ॥ २९ ॥ वृष्टयम्बुपालितो देशः प्रोच्यते देवमातृकः ।. मधुमान्मधुसंपन्न आसन्दीवांस्तु तद्युतः ॥ ३०॥ सौराज्ययुक्तु राजन्वानाजवांस्तु ततोऽपरः ॥ ३१ ॥ प्राग्ज्योतिपाः कामरूपा अङ्गार्ययो(श्चम्पो)पलक्षिताः । वङ्गाः स्युहरिकेलीयात्रैपुरा डाहलाः स्मृताः ॥ ३२ ॥ डाहालाश्च डहालाखे कौक्षणाः कुकणा अपि । आनका वाप्रकाश्च स्युनिषु तद्भक्तयो हि ये ॥ ३३ ॥ अवन्तयो मालवाः स्युर्मागधाः कीकटाभिधाः । आवन्त्यः स्यादवन्तीशस्त्रि[4a]प्ववन्ती तदीश्वराः ॥ ३४ ॥ 2510 शैवषको १ दैवयाजकः १ पौनको १ 2522 प्रागद्यः१, दार्य १ स्त, 2511 भौलिकिविध २ 2523 °मातृको १ 2513 नवला 2524 °मातृकः १ 2514 "नेतखः३ 2525 मधुमा१, न्दीष १ स्तु 2515 वासोर, धमः २ 2526 राजन्वान् १ राजयो ,स्तु 2516 °हरितः१संयुतः १ 2527 कामरूपाः २ 2517 रवान्, शवान् २ 2528 केलीया २ 2518 तृगसः १ पर्णस १ 2529 उहालास्ते: कुंषणा २ 2519 'श्मवान्देर गुटरः १ 2520 कीनकः १ 2521 औदुंबरी १ मावजय पार्वत । 2525 " 2530 ? । 9530 मांगका १ वागका १ 2531 स्यूसगिधाः for स्युमागाः ।। 2532 आवंसः१; 'प्वदंती !!.

·. , 2030 2540 2645 कोपकल्पतरौ 12533- देशाश्चैवाश्चेदयः स्युर्मरवस्तु दशेरुकाः । साल्वाः स्युः कारकुक्षीयाः साल्वकस्तद्भवो नरः ॥ ३५॥ पदातिस्त्वेप सास्वः स्याद्यवागू!श्च साल्वका । साल्विास्तु !] साल्वराजः साहुत्वे सात्वयो मताः ॥ ३६ ॥ जालंधरास्त्रिगर्ताः स्युस्तद्भूखैगर्तकलिपु । कश्मीराः स्युर्माधुमतास्ताजीकास्ताजिकाभिधाः ॥ ३७ ॥ चाहीका बाहिकाः सारखतास्तु स्युर्विकर्णिकाः। वाहीका द(ट)कसंज्ञाः स्युः कारूपाः स्युर्वृहद्गृहाः ॥ ३८ ॥ खशास्तुरुप्का हूणाः स्यू रोमकाः साखयश्च ते । नायवः पारसीका अरन्याश्च समार्थकाः ॥ ३९॥ प्रोक्ता मुरण्डा लम्पाकाः सौवीराः स्युः कुसालकाः। आनर्तास्तु सुराष्ट्राः स्युस्तीरमुक्तिस्तु निच्छविः ॥ ४० ॥ प्रभासं सोमतीर्थ स्याद्दशाहीः सा[4b]त्वताश्च ते । यदवः कुकराः प्रोक्ता दशार्णा अपि तत्समाः ॥ ११ ॥ उशीनराः क्षीरसाणा राढाः सूला(सुमाः)प्रकीर्तिताः । सात्सौझनागरः मुहानगरे त्रितये भवः । पञ्चापाः स्युः पश्चनदाः सिन्धवः सिन्धुलक्षिताः ॥ ४२ ॥ सिन्धुकः सैन्धवश्च स्यासिन्धुजन्मादिपु(त्रिपु) । प्रत्यप्रथास्त्वहिच्छत्राः केरलौड़ौत्कलाः समाः ॥ ४३ ।। कुन्तला उपहाराः स्युरान्भास्खलङ्गनामकाः । देशमेदास्तु पश्चाला मत्स्या मद्राश्च गुर्जराः ॥ १४ ॥ काम्बोजा दरदायोलाः शकाधीनाश्च पुण्डूकाः । कर्णाय द्रविद्या लायः कुरु-कोशल-काशयः ॥ १५ ॥ 2538 वेदयः२; परोकनाः 2546 दशार्णा ३ 2534 रुसीया २ स्सालक 2547 क्षीरपाणार; सूला २ 2549 'नदार; "क्षिताः २ 2596 सालि मताः" 2550 सेघव २५ 2537 गताः "तक 2551 'च्छवाः २,१कला ३ -1 2588 माधुमवार;"जिका मिपा 2559 हारा तैलंग २ 2540 हाः २ 2553 पंचाला; मदा पुराः ।। 2541 पासय ५५ 2554 प्रयोगा परदा घोला, रश 9543 पानः३ थोना १२ का 1. 2544 गुण्डाः२, नितिः । 12555 करार्गटा विदा भाटा' 2545 'तारव बोरकाशयः। 2550 2555 2535सात्वका 2539 कर्णियः३ ·-25781 2660 2665 । पृथ्वीवर्गः दशार्णाश्च महाराष्ट्रा विदर्भाद्या अपीतरे । काम्बोजराजः कम्बोजः पञ्चालायातदीश्वराः॥ ४६॥ कौरव्यः कुरुदेशेशः कुरूः स्त्री चेपदीधरा । नैषध्यो नि[a]पधेशः स्यान्नैपध्योऽन्यः प्रकीर्तितः ॥४७॥ स्मात्सुपाञ्चालकस्तद्भः सर्वपाश्चालकोऽपि च । अर्धपाञ्चालकस्तद्वत्पौर्वमद्र इमे त्रिषु ॥ १८ ॥ कुरुपाञ्चालसंभूतः कोरुपाञ्चाल ईरित.। कुरुजङ्गलजे कौरुजाङ्गलः कुरुजङ्गलः । कच्छोऽस्त्री सजले तमिस्त्रिष्वनूपं च लक्षकः ॥ ४९ ।। आनूपं काच्छकं तज्जे विशेष्यवदुदीरितम् । कटः परिसरः पुसि तस्मिन्पर्यन्तभूमिका ॥ ५० ॥ कर्मान्त कर्मभूमिः स्थायज्ञवाटस्तु यज्ञकः । वास्तुरली वेश्मभूमिर्गोष्ठं गोस्थानमीरितम् ॥ ५१ ॥ गोगोष्ठं चाथ तद्भूतपूर्व गोष्ठीनमन्तिमे । त्रिवाशितंगवीनं तद्गावो यत्राशिताः पुरा ॥ ५२ ॥ गोस्सानजः स्याद्गोस्थानो गोशालोऽप्येवमन्यवत् । वनीकूटं शक्रमूर्ध कृमिपर्वतवाचकः ॥ ५३॥ समीकः समिको वामल[5b]रो वल्मीकमस्त्रियाम् पाणिधमोऽन्यवत्पन्था योऽन्धकारादिसंवृतः ॥ ५ ॥ पन्थाः पत्सल-नारौ निगमो मार्गः पयोध्व-पद्वाजाः। पवा-पद्धति-पदवी सति-वर्तन्यकश्यश्च ।। ५५ ॥ सरणिवर्मनि-वीथ्यौ शरणि. स्त्री चायन वर्त्म । अतिपन्याश्च सुपन्थाः सत्पथ एते पुमासः स्युः ।। ५६ ॥ - 2570 9576 2556 दया, "राष्ट्रा १ विदर्भाया । 2557 फेबोज पंचाला द्या 2558 कोरम्पः १ कुरदेश १ करू १ 2559 मेपथ्यो न्या 2560 'शकवद् २१पि 2501 लक, मद। 2562 पांचाल 2563 जगल. २ 2564 सेशक 2565 काग्छर्क २ 2566 भूमिका ३ 2567 °भूमि २, यज्ञक २ 2568 °भूमि २ 2569 गोगन 2570 गवीन 2571 गोस्थानो गोशालो। 2577 बरमै २१ 2578 सुरपथ ३ !

·[2579- १२८ 2680 2085 1 कोपकल्पतरौ प्राध्वः स्यात्महतः पन्थाः कान्तारोऽस्त्री स दुर्गमः । प्रान्तरं दूरशून्योऽन्त्येऽथा पन्था] अपथं भवेत् ॥ ५७ ॥ पदध्वा तु दुरध्वो व्यवोऽत्री विपथ-कापथौ । आरण्यकरतु स भवेत्पन्या योऽरण्यसंभवः ॥ ५८ ॥ स्यात्मातिपथिकी प्रातिपथिकापैति तत्सतिः । सुरक्षा सन्धिला गूढमार्गो यः स्यामुवोऽन्तरे ॥ ५९॥ द्विपथं स्याचारपथस्त्रिपथं त्रिकमित्यपि । शृनाटकं स्यात्संथानं चतुष्कं चि] चतुप्पथम् ॥ ६॥ चत्वरं च द्विपाध्वा तु मार्गो यः स्यादसंकुलः । घण्टापयो राजमार्गः श्रीपथश्चोप[6a]निष्क्रमः ॥ ६१ ॥ महापथः संसरणं तत्पुरस्योपनिष्करम् । चतुर्विशत्यकुलः स्यादतः किप्कुट्टयोर्मवेत् ।। ६२ ॥ दण्डोऽसियां चतुर्हस्तो धनुरत्र न योपिति । हस्तपोडशकोन्माने दण्डे काण्डं न योपिति । धनुषां तु सहसे द्वे कोशः क्रोशद्वयं पुनः ॥ ६३ ॥ गव्यूतं गोकृतं गव्या गव्यूतिमिथुने तथा । योजन मार्गधेनुः स्त्री मवेलोशचतुष्टयम् ॥ ६४ ॥ नत्वोऽस्त्रियां किप्कुचतुःशती हस्तशती च सः । पुंस्पेकाहगमोऽध्वा स्याद्य एकाहेन गम्यते ॥ ६५ ।। त्रिप्वाधीनो यस्यासौ पथ्यं नापेतमध्वनः । तत्स्यादौतरपथिकं यदुतरपथाहृतम् ॥६६॥ योजनीको योजनगो यौजनशतिकस्तु तच्छतं गच्छन् । गच्छेकोशशतं यः स कौशशतिफ उदीयते सनिः । 2690 2595 2000 2579 तारो, 2580 प्रतित; अपर्य २ 2582य. 2583 'दिश 258 संघिसा 2585 पप प्रिपथ विकर 2587 पसर: द्विपापा, 2589 निफरम् 2590) १ 2591 पनु २५ 2592 कोट, 2593 ग्रोशः 2594 गप्पूति ५ 2595 धनुः१ 2596 नवो 2597 'गमो 2598 पथ्य 2599 पधिक 2600 ग्नीधेशविक 2001 'टि ·-2625] 2605 .. 3610 पुरवर्गः पान्थोऽध्वगोऽत्कः पथिकोऽध्वनीनो- ऽध्वन्या प्रवासागमथश्च गन्तुः। स्यादेशिकोऽयं पथि[6b]लोऽपि गातुर् गोतुश्च पान्था पथिकी तथा स्त्री ।। ६८॥ दूरेत्य आगतो दूरादौत्तराहस्तथोत्तरात् । हारिः स्त्रियां पान्थराजिः पाथेयं शम्बलोऽस्त्रियाम् ॥ ६९ ॥ त्रिषु सर्वपथव्यापी भवेत्सर्वपथीनकः । पथिकः सात्पथिबुद्धिः पथिका योपिदीदृशी ॥ ७० ॥ पन्थकः पथि जातो यः पथिका ताहगङ्गना । अत्यन्तीनोऽत्यन्तगामी मन्दगामी तु मन्थरः ॥ ७१ ॥ जातिको जवनो जद्धाकरिको धावको जवी । जद्धालस्त्वरितो वेगी तरखी जव इत्यपि ॥ ७२ ॥ स्यात्संदेशहरो दूतो दूत्यं तद्भाव-कर्मणोः।' दूतः सोमः सुम्नगामी पन्था वा यदि तादृशः ॥ ७३ ॥ ॥ इति पृथ्वीवर्गः॥ पुरं त्रिलिमयां नगरी न ऍसि द्रको नृलिङ्गो निगमः स्त्रियां पूः निवेशनं पतन-पट्टने च स्थानीयमुक्तं पुटमेदन च ॥ १ ॥ मात्रंशमथ यन्मूलनगरोपान्तगं पुरम् । तदभिप्यन्दि[Ta]मण शाखानगरमित्यपि ॥२॥ भवेदुपपुरं गृह्या नौमिर्गम्यं च पचनम् । नौमिर्गम्यं पट्टनं स्यात्खेटोऽर्धपुरमस्त्रियाम् ॥ ३ ॥ अतिपूः शोमनपुरं पुरतुल्यं यथापुरम् । आयथापुरमेतस मावेऽयाथापुरं तथा ॥ ४ ॥ . 2616 2630 3625 2605 गोंतु १३ पथिकी २ 2606 दूरेत्य; राह १ स. 2607 शेवरले २ 2608 पमितका. 2609 पथिका 2010 पन्यका पथिका । 2011 गामीर; मन्थरः २ 2GI धातुचे for धावणे, जवी १ 2613 जव १० 2614 दूतो. 2615 सौन.१ 2620 माश" 2692 गृधा 2623 पुरम 262! शोभनपुरं२. यापुर म .

·[2626- 2630 । . 2635 कोषकल्पतरौ द्विजानां पूर्द्विजपुरं वेशो वेशाजनाश्रयः । कोट्टो दुर्ग राजधानी स्कन्यावारश्च सा मवेत् ॥ ५॥ मथुरा स्यान्मघूपनी मधुरा द्वारका पुनः । कुशस्थली द्वारवती भवेद्विष्णुपदी च सा ॥ ६ ॥ विशालावन्त्युञ्जयिनी सेयं पुप्यकरण्डिनी । एतस्या निकटोद्यानं भवेत्पुप्पकरण्डकम् ॥ ७ ॥ माया तु स्यादरिद्धारं कान्तिः काञ्चिरुमे लियौ । विदेहा मिथिला चाथ गजाहं हस्तिनापुरम् ॥ ८॥ हास्तिनं च गया तु स्त्री गयपूरथ पुंसि ना । कन्याकुब्ज कन्यकुब्ज कौशं द्वंद्वे महोदयम् ॥ ९ ॥ कुशस्थलं गाधिपुरं [/b] कौशाम्बी वत्सपत्तनम् । चम्पा तु मालिनी लोमपादपूः कर्णपत्तनम् ॥ १० ॥ त्रिपुरी चेदिनगरी विदर्मा कुण्डिनं भवेत् । निपधा स्यान्नलपुरी दामलिप्तं तमालिनी ॥ ११ तामलिप्तं तामलिप्ती स्तम्भपूर्विष्णुमन्दिरम् । एकचक्र चाथ पुष्पपुरं पाटलिपुत्रकम् ।। १२ ।। तद्भवस्तु निलिङ्गयां स्यात्पूर्वपाटलिपुत्रकः । कोटिवर्ष याणपुरं स्याच्छोणितपुरं च तत् ।। १३ ॥ देवीकोटमुमारण्यमिन्द्रप्रसं तु दिल्लिका । माहिष्मती हैहयपूर्वहिषाकारिणी च सा ॥ १४ ॥ माहिष्मतेयखजः स्यात्कौण्डिनेयस्तथा त्रिषु । सौवास्तवं मुबास्तोर्यददूरे नगरं भवेत् ॥ १५ ॥ वैदिशं वार्णशं चैव विदिशादेरदूरजम् । दतामित्रेण निर्वृत्ता दावामित्री पुरी त्रिषु ॥ १६ ॥ ॥ 2640 2015 2626 द्विजपुरे, धयः २ 2627 दुर्गर, "वार । 2629 पदी 2630 करदिनी 2631 पुष्करकंटक 1633 'दार, कांचि 1634 हाम्धिन । 1636 गाविपु वरसपानं 2638 नगरीदिन १ 2639 नलपुरी २ 2641 एकच प्रकम् ॥ २ 9649 पुग्नक . 2641 'रण्य५, दिलिका २ 2615 'कारिणी ३ 25.16 'प्मवेय!, नेय. 9617 सीवासय १ 2618 वैदिर वागं 2619 दाताभित्री ·-2072] 2650 3055 पुरवर्गः वैधूमामी विधूमामिनिर्पता नगरी भवेत् । सांकाश्यकस्तु सांकाश्ये भवः काम्पिल्य[Ba] कस्त्रिपु ॥ १७ ॥ पूर्वेषुकामशम्युक्ता तद्भवस्त्री त्रिलिङ्गके । स्यान्नागरेयकः पौरो नागरो नगरोद्भवः ॥ १८ ॥ 'सकुत्सितः प्रवीणो वा भवेन्नागरकस्त्रिषु । स्यात्पौवनगरेयश्च यः पूर्वनगरीभवः ॥ १९ ॥ तथैव नान्दीपुरक एकचक्रिक इत्यपि । । कास्तीरं तु द्वयोनं सादीपत्तीरयुतं पुरम् ॥ २० ॥ पुरभेदा मजस्तुन्दं वत्सगुल्मं तथा परे । मुखं निःसरणं तुल्ये पुरोटिः पुरसंस्कृतिः ॥ २१ ॥ खर्ग सारखपुरं सौममथ तन्मायया कृतम् । गन्धर्वनगरं प्रोक्तमथ पांसुकुलं भवेत् ॥ २२ ॥ रथ्या प्रतोली विशिखा निघद्या हट्ट आपणः । कयारोहो महाघोपं जन्यं ग्राममुखं च तत् ।। २३ ।। अट्टोऽस्त्री निगमो द्वंद्वे विपणिः स्याद्वणिक्पथः । क्रयस्थली पण्यवीथी वासनी विपणियोः । बहुमानवसकीर्ण निर्मु च कचगनम् ॥ २४ ॥ पीथी गृह[8b]तटी हट्टी पलिघः शालगोपुरम् । शालः सालश्च वरणः प्राकारोऽथाश्मपीठभूः ॥ २५ ॥ वाः पुमान्वप्रमस्त्री ने * * * * * * | प्राकारीया इष्टकाद्या याः प्राकारहितात्रिषु ॥ २६ ॥ कपीशीर्ष()तु तस्यायं प्राचीनं वाटिका वृतिः । आवेष्टकोऽन्त्ये प्राचीरं कुड्य भित्तिश्च भित्तिका ॥२७॥ 2660 2665 2670 2650 वैधूमामी १ 2051 साकाश्यकी, कापित्यक १ 2652 °शम्यु १ का 2653 रोद्रव ४ 2654 नागरक१ 2655 रेस १श्च 2656 °पुरक १ एकरक्रिक । 2658 °स्तुद, गुल्म १ 2659 नि सरण १, सस्कृति २ को. क. १६ 2660 सौम ३ 2662 विशिखा ४ 2669 °मुखं . 2665 विपणि ४ 2667 हदी ३ 2668 शाल.३, प्राकारो ४ 2669 नेम ३ 2670 प्राकारीया १ 2672 प्राचीर ५, भित्तिका ३ ·3675 2680 2685 १२२ कोपफल्पतरौ [2673- मवेदेडूकमेडोकं तदन्तयतकीकसम् । कन्था तु मृन्मयी मित्तिः प्राग्भारोऽस्यावतारभूः ॥ २८ ॥ स्यादिएकचिता या स्वादिष्टकामिश्चिता त्रिषु । एवं पकेटकचिताथाश्रयो वृषयः पुमान् ॥ २९ ॥ ओकः पदास्पदे स्थानमल्युपनोऽन्तिकाश्रयः । मीठानं तु गदितं चकितस्याश्रयो हि यः ॥ ३० ॥ अवस्पदं पदं वाधः शिरसस्तच्छिरस्पदम् । निपु स्यात्प्रतिवेशी स्वगृहोपान्तगृहाधिपः ॥ ३१ ॥ वासो निवासो निलयो निवेशः क्षयो निकाय्यावसथाश्रयाश्च । प्राणन्त(?)आवास इहा[a]लयः स्यात् संस्त्याय उक्तोऽत्र गृहा नृभूमि ॥ ३२ ॥ कुटिद्धयोः पुंसि न मन्दिरा स्यात् स्त्रियां न गेहं भवनं च वास्तु । स्थानं च धानं वसतिश्च शाला सगा निशान्तं च निकेतनं च ॥ ३३ ॥ भागारं स्यादुदवसितमगारं गृहं चोक्तमोको वस्त्यं परमं सदन-शरणे सादनं धाम धामम् । धिष्ण्यं धत्रं विशिपकुलयुक् समवायं च (8) घरं स्याद्- वेश्याथामिन्मणिविरचिते न स्त्रियां कुट्टिमः स्यात् ॥ ३४ ॥ त्रिप्वावसथिको पावसतिकान्तिकवासिनि । स्त्रियों त्वावसथक्युक्ता गोमुखं कुटिलं गृहम् ।। ३५ ॥ अल्पकुट्यां कुटीरोऽत्री खाटितल्पगृहे स्त्रियाम् । जलवाद जम्मकुटी कावारी मूर्यकर्पटी ।। ३६ ॥ चतुःशालं चतुःशाली क्लीवे संजवन भवेत् । वयुनं स्यादायतनं देवलो देवतागृहम् ॥ ३७॥ 2073 एडोकं २ 2692 वेश्या कुहिमः। 2674 कथा प्राम्भारो, 2693 सथिये 2675 चिता 2692 Pण्यायु ९ सा गोमुस १ 2076 चिता 2095 पुटिरो; साटि १ ख 2677 स्थान 2696 कपटी 2078 मीस्टान 2679 अपस्सदै 2097 संजवनं। 2080 प्रतिवेत्री ३ 2698 गृह ४ 2690 2695 ·१२३ 2700 2705 2710 -2722] पुरवर्ग देवक्षितीशयोर्गेहे प्रासादः पुंसि संमतः । सौघोऽस्त्री[b]भूमुजां गेहे हयं धनवतामिदम् ॥ ३८ ॥ बुद्धादेस्तु विहारोऽस्त्री चैत्यं गन्धकुटी स्त्रियाम् । आवसथ्यं क्लीवमावसथः पुंसि मठस्त्रिपु ॥ ३९ ॥ शिष्यवेश्मन्यथास्त्री स्यादुटजः पर्णशालिका । तृण्यागेहं कायमानं छप्परं मयटस्तथा ॥ ४० ॥ खसमः स्यात्कटकुटिः सोधानं चन्द्रशालिका । आश्रमोऽस्त्री मुनिस्थानं सिद्धौकः क्षेत्रमस्त्रियाम् ॥ ११ ॥ होत्रीय स्याद्धविर्षांनी प्राग्वंशः प्राकृतो गृहम् । आथर्वणं शान्तिगृहं कोशोऽस्त्री माण्डमन्दिरम् ॥ ३० ॥ अपवरको गर्भगृहं भोगावासोऽपि शय्यौकः । इन्द्रकमास्थानगृहं संधानी कुप्यशाला स्यात् ॥ ३१ अरिष्टं सूतिकागारं गजा स्त्री मदिरागृहम् । तैलशाला यनगृहं चित्रशाला तु जालिनी ॥ ३२ ॥ तन्तुशाला गतिका स्यात्सत्रशाला प्रतिश्रयः । आवेशन शिल्पिशाला कर्मशा[10a]ला च सा भवेत् ॥ ३३ ॥ अन्वासनं चाथ कुम्भशाला पाकपुटी भवेत् । संदानिनी तु गोशाला वाजिशाला तु मन्दुरा ॥ ३४ ।। गोशालः सरशालश्च तत्तच्छालाभवे त्रिषु । वत्सशालो वात्सशालो वाजिस्थानश्च तद्भवः । स्यात्पौर्यशाला पूर्वस्यां शालायां हि भवा त्रिषु । पूर्वशाला प्रिया यस्य पूर्वशालाप्रियश्च सः । चतुरं हस्तिशाला स्यादुष्टगोष्ठं मयस्थलम् । वापशाला खरकुटी भवेन्नापितशालिका ॥ ३५ ॥ 2700 सौधो; हय. 2712 'गृहं२, जालिनी २ 2701 °कुटी 2718 गतिकारशाला १ 2702 मठ ३ 2715 अन्वासनं; पुटी ३ 2705 "कुटि:६, शालिका २ 2716 गोशाला २ 2706 आश्रमो१, मुनिस्थानं २ 2707 नी२ 2708 आथर्वणं १ 2709 गर्भगृह २ 2710 इंद्रक; संघानी १ कुप्यशाला २ 2711 अरिष्टं १, गृहं २ 2715 2720 2717 गोशालः १ खरशाल १ य 2718 वात्सशालो; "स्थान १श्च 2721 हस्तशाला); 'स्थलं २ 2722 वापशि (corrups) for वापशाला; 'शालिग्रा२ ·2725 2730 कोपकल्पतरौ [2728- प्रपा पानीयशाला साच्छीग्रहः शकुनिप्रपा । ख्य * * * * शुद्धान्तोऽस्त्री क्लीवे त्ववरोधनम् ॥ ३६ ॥ अन्तःपुरं च राज्ञां यत्स्त्रीजनस्य निकेतनम् । अट्टोऽस्यहालको द्वंद्वे क्षौमं कथितमस्त्रियाम् ।। ३७ ॥ अन्नकोष्ठः कुशूलः स्याद्वलतो(?)ऽथोपकारिका । उपकार्याथ वलमी गृहोपरि कुटी मता । पूर्वेषां वसतिस्थानं भवेदभिजनः पुमा[10b]न् । आत्मना वसतिस्थानं निवासः परिकीर्त्यते । मण्डपोऽस्त्री जनस्थानमथ वातायनोऽस्त्रियाम् ॥ ३९ ॥ गवाक्षो जालकं जालीः सिंहद्वारं प्रवेशनम् । तोरणोऽस्त्री बहिरि तदूर्व मङ्गलसजि ॥ ४०॥ स्त्रियां वन्दनमाला स्याहारं बलजमन्तिमे । प्रतिहारः स्त्रियां च द्वाः पक्षद्वारं तु पक्षकः ।। ४१ ।। प्रच्छन्नमन्तरं च तस्मिन्खिडकिका स्त्रियाम् । बलजं गोपुरं कूटोऽस्त्री पुरद्वारि संमतः ॥ ४२ ॥ तत्तुमाघभिनिप्पन्नं स्रौनं माथुरमन्ययत् । द्वारपिण्डी तु वारुण्डी * * * * * * * * । द्वाराघोदारुणि शिला शिली नासा विहोगा ॥ १३ ॥ उत्तरनं मतं तिर्यद्वारस्योपरि दारु यत् ॥ ४३ ॥ शालारं स्यादस्तिनखः पुरद्वारावरोहणः ॥ १४ ॥ स्तूपोऽस्त्रियां मृदा कूटोऽलिन्दस्त्वालिन्दकोऽस्त्रियौ । प्रघाण-प्रवणौ पुंसि बहिार-प्रकोष्ठ के ।। ४५ ॥ स्त्रियां कक्षा प्रको[llagः स्यात्कलाची च निगद्यते । गृहावमहणी देहल्युम्बरोदुम्बराम्बराः ॥ १६ ॥ 2735 2140 2745 2723 °शाला३, छीद्वहः (corrupt) 2725 °पुर 2726 क्षीमं३ 2727 'दूलतो ३ 2728 °ार्या २ धवलभी 2730 निवासः 2781 स्थान ४ 2732 जाली.३ 2733 ४ि 2734 माला. 2735 द्वा ४पक्षकः २ 2736 खिडकिका ३ 2787 फुटो ३ 2738 सौनं १ माथुर 2740 नासा १ 2741 उत्तरंगं १ 2742 नख. २ 2744 "प्रघणौ । 2745 कलाची३ 2746शवराः ५ ·-470 पुरागः भद्रनं मारपसामानम् । कोरियाको सीमा पर शि॥ ५ ॥ मी पसीनाप्रमन्निी। परिमानेऽप पर मिया मादिगार ॥ ८ ॥ परिचय मोपदिन शनि मोर। गोरी पान पर मा। RAM टिकी मिना भोग ॥ ५९॥ मनवमी पिग परिका। परन्दोलनमालिका परिनग ॥ ५० ॥ निमारा माविमा पिनापाय मनः | एवम मगेमी निगेनिग ॥ ५१ ।। ग्यूला गुमनं मम्मः गगनं पार नसतम्। पदसून बारमेर नामली गु पुचि ।। ५२ ॥ प.सनीमा पनिका मसदनानिनितिा। दारगमा दारी पुरण्टी र निगपते । रिमंदनाला परनिशानिशारिफा ॥ ५ पाटी र पार्टी परि सादरी गा। अरि: मिपानम्म विष्फम्मिन्मगंलग्नित ॥ ५५ ॥ मापटः परिपोऽसोको मदर्गनिया बियाम् । पिः सापारनी गु सारविः पुणी न गपिका ।। ५६ ।। तार द्वारप म्यापतितानी तु तालिया। तपय मोसनमारोहमादीरितम् । निनि: स्यधिरोहिया सनिवेशो निफगः ॥ ५८ ॥ समिधः सतोमो रुनफो पर्वमानकः । 210 2170 2751 पे 2753 2751 दियः४ 2756 मिनापानिमारा, 2757 निहो यदि.. 2758 रपूर्व ४ 2759 रपूर्ण 2700 पांचाली 2761 मुरटी 276भारः४ 2765 परिवा 2766 एपि. ३ 11767 पाविना 2768 रोहण १५० 2700 रोहिन्पार; निरर्पनः । 9770 मासिर.गाना, ·[2771- 2776 2780 कोषकल्पतरौ नन्द्यावर्तादयोऽन्ये च भेदा वैच्छन्दका मताः ॥ ५९ ॥ संमार्जनी शोधनी स्याद्वर्धनी च समूहनी । भवेद्बहुकरीक्षिसे संकरोऽवकरस्तथा ॥ ६०॥ अवस्करोऽवस्करजे स्यादवस्करकत्रिपु । संवसथः परिवसथः प्र[12a]तिवसथो पवसथौनिवसथश्च । * * * * * * * * * * * * ग्रामः ॥ ५७ ॥ प्रामा पाटकः पुंसि * * * * * * * * । द्विशतनाममध्ये यो महाग्रामो मनोहरः । स कर्वटः खर्वटोऽस्त्री भवेद्रोणमुखं पुनः ॥ १२॥ चतुःशतग्राममध्ये महीयान्आम उच्यते । आमेवासो ग्रामवासो प्रामेवास्यादयस्तथा । दर्दुरो प्रामजालं स्सागोमुखं तु विलेपनम् ।। ६३ ॥ प्रकरी चत्वरमही प्रामेया त्रिषु तद्धिता । आमेयकस्तु कथितो ग्रामीणो ग्राम्य इत्यपि । दाक्षीग्रामीय उदितो यो दाक्षीग्रामसंभवः । एक्यामीयमेवं स्यात्समूहे आमता स्त्रियान् । प्रामान्त उपशल्यं स्यादन्न सीमेयनादिते (| अवधिर्घट आधाटः सीमा स्त्री सीम \ सिमः ॥ ६ ॥ स्थितिः स्यन्तोऽवसानं च मर्यादाथ तयोज्झिते । निःसीममपसीमं च क्लीयाव्ययमुदीरितः ॥ ६५॥ अल्पप्रामस्तु पल्ली स्याद्भवेद्रामटिका च सा । [12b]पकणः शंबरावासो पोप आमीरपल्लिका ॥ ६६ ॥ वेदानामेप चैदः स्याद्गागों दाक्षश्च तादृशः ॥ । इति पुरवर्गः। 2785 2790 2771 वर्ता 2773 कर २खया 2775 स्करक१ 2176 नामः ७ 2779 सटोर: 'मुख 782 ११ 2783 °मही २ 2784 प्राम्य ३ 2785 ग्रामीय १ 2786 प्रामीय १ 2790 मधीम३ 2791 °टिका २ 2792 °वासो २ 2793 पैदः । गा! १दास !

·-2815] शैलवर्गः 3795 2800 शिलोच्चयो * * भूमृद्धर-भूघर-पर्वताः । कुभः कुबीला(१)कुट्टारो नगो भावाचलो गिरिः ॥ १ ॥ शिखरी सानुमानदिरहार्यः कन्दराकरः । वातंधमोऽपि जीमूतो दन्ती गोत्राग-कूटिनः ॥ २॥ अविर्षलाहकोऽयोपगिरं स्यादुपगिर्यपि । उदयः पूर्वशैलः स्यादस्ताद्रिश्वासनागिरिः । उदगद्रिश्चादिराजो मेनकेशो हिमालयः ॥ ३ ॥ हिमांश्च हिमप्रस्थो भवानीजनकस्तथा । हिरण्यनामो मैनाकः सुनामश्च तदात्मजाः ॥ ४॥ मेनका तस्य कान्ताथ क्रौञ्चः क्रुञ्चोऽपि कौश्चवत् । मलयोऽस्त्री दक्षिणादिरापाढे जकुटोऽस्त्रियाम् ॥ ५॥ माल्यवान्स्यात्प्रसवणो विन्ध्यः स्याज्जलवालकः । इन्द्रकीलो मन्दरः स्यान्मन्थाना[13a.]दिरपि स्मृतः ॥ ६ ॥ शत्रुजयस्तु विमलशैलो रैवतकः पुनः । उज्जयन्तः सुदारुस्तु पारियात्रक उच्यते ॥ ७ ॥ सुवेलस्तु निमुकुटस्त्रिकूटस्त्रिककुच सः । रौहणो मणिगर्मः स्याच्छ्रीशैलः स्कन्दपर्वतः । गोवर्धनो हरिच्छत्रं महेन्द्रस्त्विन्दपर्वतः । लोकालोकश्चकवालश्चक्रवारोऽपि कथ्यते ॥ ८॥ शैलमेदास्तु निषधो गन्धमादनमस्त्रियाम् । ऋक्षः सबश्चित्रकूटो भाकूटोऽन्ये च भूरिशः ॥९॥ हिमवान्हेमकूटश्च निधो मेरुरेव च । चैत्रः शृङ्गी च की च सप्तैते वर्षपर्वताः ॥ १० ॥ 2805 2810 2816 2798 'हको२६: गिर्य २ मि 2799 शैलो २ स्याद् 2801 जनक तथा 2802 नाभो १ मैनाकः १ सुनाम १ 2803 मेनका; कौंच ३ वत् 2804 "रापाढे ३ जकुटो ४ 2805 "वणो, वालकः २ 2806 नाद्रि३ 2807 शलो २ 2808 उजयंतः, यात्रक २ 2809 ककु ४ञ्च 2810 गर्भ:२, पर्वतः २ 2811 "च्छन्नं २ 2812 *वाडोपि 2813 निषधो; भादन २ 2814 अक्षः १ सय १ चित्रकूटो भाकूटो 2815 फूट १श्व निषधो १ मे १ 2816 चैत्रः१शृंगी १चकर्णी १ ( ·૨૨૮ 2820 2895 कोपकल्पतरौ [2816- महेन्द्र-शुक्ति-मलय-पारियात्रक-ऋमकाः । सद्यो विन्ध्य इमे सप्त कुलशैलाः प्रकीर्तिताः ॥ ११ ॥ पर्वतीयं पार्वतं च त्रिपु पर्वतजं फलम् । पर्वतीयो नरस्ताहा नैषधं विदमादिशः ॥ १२ ॥ शैलामं शून-शिखर-कूटानि त्री[13bणि न स्त्रियाम् । कूटनिः()त्री नितम्बोऽखला कटकोऽस्त्रियाम् ॥ १३ ॥ भृगुः प्रपातोऽप्यतटः स्त्रिया दरदपि स्मृता । बहिर्निर्गतदेशस्तु प्राम्भारो दन्तको गिरेः । द्रोणिस्तु शैलयोः संघिः पादाः प्रत्यन्तमूघराः ॥ १४ ॥ दरी गुहा कन्दरी च कन्दरास्त्रिपु कन्दरः । कटीरं गहरं वस्त्री स्नुः प्रस्थः सानुरस्त्रियौ ।। १५ ।। अधित्यका तूर्ध्वभूमिरासन्ना भूरुपत्यका । स्थूलोच्चयो गण्डशैलश्श्युतः स्थूलोपलो गिरेः ॥ १६ ॥ पापाणः प्रस्तरो पावा काठोऽश्मास्युपलः शिला । शिलेयं स्याच्च शैलेयं शिलावत्रिपुं यद्धनम् । शिला दृषत्रियः पट्टः पेपणाश्मा दधद्()स्त्रियाम् ॥ १७ ।। घर्धनालः शिलापुत्रो गृहारमा गृहकच्छपः । घरट्टः पेषयन्ने स्याद्रुचकं गन्धपेपणी । भैषज्यपेषणी खल्वो नारकीटोऽश्मकीटकः ।। १८ ।। अमृताश्मो भवेजातो पिण्डा[14a]मो नानि च स्मृतः । आश्ममश्ममयं च स्याद्विकारोऽधाश्मनं परम् ॥ १८ ॥ उद्देशो गण्डकूपोऽद्रेः खनिः खानिः स्त्रियामुमे । आकरो ना द्वयोर्गना चाथाकरिक-खानिकौ । 2830 2835 2817 महेंद्र; "मलय); अक्षा १ 2818 विध्यौलाः १ 2819 च२ 2820 पर्वतीयो। मेषधं १ 2821 'कूटानि ४ 2822 कटोर 2823 दर ४ दपि 2824 तदं ४ बाट दंतग्रे 2895ोगिक पादाः। 2826 दर. 2837 सानु 2828 °भूमिर, पत्यका 2829ौल २ 2881 शेव्य २ 2832 दपद ३ 2833"पुमोर कच्छप: २ 2834 "यर; रुच 2835 कीटो ११ इम 2836 अमृतास्मो पिण्डारगो१ 2837 'मये यारमनं, 2838 'कूपो २३ः 2839 गजार ·-28641 3840 3845 2850 शैलवर्गः त्रिप्वाकरे नियुक्ती यौ रुमा स्त्री लवणाकरः ॥ १९॥ रुमण्वाल्लंवणादिः स्यात्कवरं लवणं रुम । तीक्ष्णं क्षारं च न द्वंद्वे पटु वारिरसं तथा ॥ २० ॥ सैन्धयोर्मा(ना.) माणिमन्थं माणिवन्धं यदुत्तमम् । घरं शीतशिवं चाथ रोमक स्याद्रुमाभवम् ॥ २१ ।। वसूकं वसुकं चाय बिडं पाक्यं च कृत्रिमम् । सौवर्चलं हयगन्धं रुचकं चाक्षमित्यपि ॥ २२ ॥ तदुर्गन्धं शूलहत्स्यान्नीलक यदि मेचकम् । तीक्ष्णं सामुद्रमक्षीव वशिरः कटकोऽस्त्रियाम् ।। २३ ॥ यवक्षारस्तु पाक्यः स्याद्यावशूको यवाग्रजः । यवनालज उक्तोऽथ स्वर्जिः सुग्नी सुवर्चिका ॥ २४ ॥ स्वर्जिका सर्जिकाक्षारः कापोतः मु[14b]खवर्चकः। योगवाही टङ्कणस्तु मालतीतीरसंभवः ॥ २५ ॥ रसशोषी पाचनको लोहश्लेषणकोऽपि सः । चूर्णोऽस्त्रिया सुधा तु स्त्री क्षारे ताम्बूलपौगिके । औद्भिदं पांसुज शाकमरं तत्स्थानसंभवम् ॥ २६ ॥ धूतं तु खण्डलवणे ससृष्टे लवणस्त्रिषु । सैन्धवं रुचक पाक्यं सामुद्रं चौदिदं तथा । स्यात्पञ्चलवणं पांसूत्थेन पड्लवणं भवेत् । सौभाञ्जनपलाकास्तु किलापामार्गमुज्झुकैः (१)। यवजस्वर्जिकायुक्त क्षाराष्टकमुदाहृतम् । त्रिषु लावणिकः प्रोक्तो यः स्याल्लवणविक्रयी। धातुः पुमानौरिकोऽस्त्री रक्तमावा गवेरुकम् ॥ २७ ॥ गिरिमृञ्चवनीरक्त(१) मृदु स्यात्स्वर्णगैरिकम् ॥ शुक्लधातुः पाकशुक्ला कठिनी खटिनी सर्दी ।। ५२ ॥ 9855 2560 2840 करः२ 2841 णादि.२; कवर २ 2842°रस६ 2844 शीतधिर्व 2345 वमुकर, तथाक्य २ for पास्य 2846 चाक्ष४ 2847 जिलकं ३ 2848 कटको ५ धे.क. १७ 2850'नाला ५ 2852 याही २ 2858 णशे ५पि 2855 औद्भिद १ पासुज २. शाकंभर, 2856 धूर्ती, लवण १ 2858 °लवण १ 2861°णिक 2863 रकम ५ . गरिक १ ·[2865- १३० 3865 2870 2875 कोपकल्पतरौ सितरमा मको(को)लो ना गौरमावा सितोपलः । काक्षी काच्छी सती मृत्ला सौराष्ट्री पार्वती तथा । तुवरी पर्यटकं कंसोद्भवाढक्यौ मृतालिका ॥ २९ ॥ {laकारिका चाप कासीसं धातुकासीस-खेचरे । स्थाद्धातुशेखरं पुष्पकासीसं त्वक्षिमेषजम् ॥ ३०॥ लोमशं फंसकं च स्यात्कुनटी तु मनाशिला । मनोगुप्ता नागमाता गोला दिव्यौषधिः शिला ॥ ३१॥ नागजिहा च नेपाली करवीरा च रोचना । रसनेत्री च पाली च मनोहा नागरक्तकम् ॥ ३३ ॥ सिन्दूरं चीनपिष्टं च नागरेणुथ्य नागनम् । शृगारभूपणं नागगर्भ श्रीमदपि स्मृतम् ॥ रक्तचूर्ण च गन्धारं रक्तवालुकमित्यपि । वसन्तमण्डनं चाय हिङ्गुलिहिगुलोऽस्त्रियाम् ॥ ३३ ॥ दारदो हंसपादः स्यात्कुरुविन्दोऽपि रतकः । मणिरागकरो म्लेच्छो नरि स्याद्रक्तपारदः । अर्बुदोत्यं सीससत्त्वं तथा चोदारसङ्गकम् । हरितालमलं तालमालं न स्त्री बिडालकम् ॥ ३४ ॥ वनारिर्लोमहृद्विसद्गन्धि स्याद्वंशपत्रकम् । गोदन्तं पीतनं च स्यात्खरं पिञ्जरं समम् ॥ ३५ ॥ पीतनं पिक्ष[15b]न लीवे भवेत्तन्नटमण्डनम् । तुत्थं तुत्थाजन.शस्सं शिखिग्रीवं मयूरकम् ।। ३६ ॥ मूपातुत्थं कांस्यनीलं हेमतारं वितुलकम् । भवेत्कपरिकासन्नममृतासङ्गमञ्जनम् ॥ ३७॥ रसगर्भ तायशैल तायनं तायमित्यपि । रसाशनं तुत्थदार्वी रसकाथसमुद्भवः ।। ३८ ॥ स्रोतोञ्जनं तु कापोत स्रोतोजं च नदीमवम् । सौवीरं यामुन कृष्णं रीतिपुष्पं तु पौप्पकम् ॥ ३९ ॥ पुष्पासनं च गदितं पुष्पकेतनमित्यपि । 2880 2885 9890 2668वानिश २ 9869 'शेस४ 2870 स४ 9878 मनोडा 2880 संग 2885 मयूरक ५ 2887 'मजनं ३ 2891 कृष्णं३ 2892 जन ·-2018] शैलवर्ग: 2895 2900 क्षारः काचः सितत्त्वेप देवलः परिकीर्तितः ॥ ४०॥ चक्षुप्या तु कुलाली स्यात्तथारण्यकुलस्थिका ॥ ४१ ।। गन्धाश्मा गन्धको लेलीतको लेली च गन्धिकः ॥ १४ ॥ सौगन्धिकः शुल्बवैरी पामारिः कुष्ठहृवलिः । वैगन्धिकः कीरपुच्छोऽस्त्रियां वलिवसा च सा ।। ११ ॥ मानिनीपुष्पमप्यत्र ताप्यं स्त्री तु न माक्षिकः । कदम्बश्चक्रनामा च तारारिरजनाम[16a]कः । नदीभवश्व तापीयः कामारिविटमाक्षिकः । आवर्तश्चाम्बुधातुश्च शुक्लोऽसौ तारमाक्षिकः । ककुष्ठं काक(लोकुठं च विडनं रगनायकम् ॥ ४२ ॥ रेचनं पुलक हासं शोधनं काकवालुकम् । वरि-गैरिक-कासीस(काही-तालशिलाञ्जनम् ॥ ४३ ॥ ककुष्ठं चेत्युपरसाः प्रोक्ताः पारदकर्मणि । अस्त्री स्वादश्मनिर्यासः शिलाजत्वर्थ्यगश्मजम् ॥ ११ ॥ गैरेयं गिरिजं चेन्द्रजतु स्याजतुपार्वतम् । धातुजं च शिलाहं च शिलानिष्यन्दजं च तत् ॥ १५॥ अनं स्यादभकं व्योमाभिधं विमलमद्रिजम् । गिरिजामलमच्छं तदमलं गिरिजं समे ॥ १६ ॥ कृष्णाभकामेदौ स्तो मेकं दार्दुरमित्यपि । धान्यानं शोधितं तत्स्याच्छृङ्गारानं तु योगिकम् ॥ १७ ॥ रसो रसेन्द्रः सूतश्च पारदः पारतोऽस्त्रियाम् । हरबीजं च चपल: स्वामी नेहनिधिश्चलः ॥ १७ ॥ सर्व तु तै[16b]जस लोहं तान्यष्टौ हेमरूप्यकम् । तानं रीतिः सीस-कास्से वपु पारशवं तथा ॥ १८ ॥ चाम्पेयं हाटकं भर्म भरि चामीकरं वसु । कल्याणं कनकं रुक्म रिक्थं काञ्चन-कर्बुरे ॥ १९ ॥ 2905 2910 2915 2893 कान.२७ देवलः १ 2894 कुलत्यिका ३ 2898 पुष्प १५ 2901 धातुक्ष ११ 2904 वलि १गरिक १ कासीस १ कांक्षी १ 2905 कंएं, रसाः १ 2908 शिलाहे च ११; तत् १२ 2910 जामल, गिरिज २ 2911 मेक १ दार्दुर 2914°द्यल• १. 2915 मेह, हेम १ 2916 कासे ११ पारशवं, .

·१३२ कोपकल्पतरी [ 29$ 2920 2925 2930 कार्तस्वर शातकुम्भं भूत्तम भूपणोत्तमम् । गारुडं गैरिक पारग्गाङ्गेयं पुरटार्जुने ॥ ५० ॥ : पिझरं पीतकं जातरूपं लक्ष्मीनिकेतनम् । तपनीयामिवक्रामिवीज-हेम-सुलोहकम् ॥ ५१ ॥ स्पान्महारजतं जाम्बूनदं च कलधौतकम् । चारुरतं च पिनाश हरिणं काचिघः पुमान् । हारिद्रं स्त्री तु सुरभि डूर्वर्णि:(१)सानसिश्च राः ॥ ५२ ॥ हिरण्यमस्त्रियां हेमं निष्कमष्टापदं गमत् । स्वर्ण सुवर्ण रजतं कुमारं खिदमुत्तमम् ॥ ५३ ॥ अलंकारसुवर्ण तु शृङ्गीकनकमायुधम् । शृङ्गी स्त्रियां चाथ हेमविकारे स्याद्धिरण्मयम् ॥ ५५ ॥ त्रिपु प्रतिकृतिस्त्वस्य हरिणी च हिरण्मयी । वर्णावलीपरीक्षार्थ स्था[ATA]पितेऽस्याल्पभागकः । अकुप्यं च हिरण्यं च कोपः कोशोऽस्त्रियामुभौ ॥ ५५ ॥ कृतेऽकृते हेन्नि रूप्ये कुप्यं त्वाभ्यां परं हि यत् । आहतं तद्यं रूप्यमथ स्याद्जतोऽस्त्रियाम् ॥ ५६ ॥ रूप्यं चा कलधौतं च तारं श्वेतं हिमांशु च । खर्जुरं च भवेद्धसाइयं च कुमुदायम् ॥ ५७ ।। हेमि रूप्ये च संश्लिष्टे न स्त्रियां धनगोलकः। ताग्न शुल्वं ग्लेच्छमुखमौदुम्बरमुदुम्बरम् ॥ ५८ ॥ ' बाटं वरिष्ठं सूर्यानं रक्तकं मुनिपित्तलम् । मर्कटास्य शावराख्यं सूर्याहं ब्रहावर्धनम् ॥ ५९॥ हेमि तारे च तामे च संसृष्टे सात्रिलोहकम् । रिरी रीरी च रीतिः स्त्री पीतलोहं सुलोहकम् ॥ ६ ॥ सुवर्णकं कीशलोहमारः स्त्री पित्तला न ना । सिंहलं चारकूटोऽस्त्री राजरीतिर्महेश्वरी ॥ ६१ ॥ . ब्राझी स्यात्कपिला राजी ब्रहरीतिरथानरि । फांस्य विद्युत्मियं पञ्चलोहं पोपं प्रकाशकम् ।। ६२ ॥ 2996 U1 2940 2945 2927 रजत ४. 2929 मय 2039 ग्रेश। 9933 2931 रुप्प. 2936 दाइय 2937 गोलकः१ 2940 °वर्धन १४ 2044 धारको 2945 ीति ·-2072 १३३ 2960 2955 शैलवर्गः घण्टाशब्द[1Tb]वशुल्वभवं वण-लोहने । कंसं कंसास्थि वाथास्मिन्सौराष्ट्रं पञ्चलोहकम् ॥ ६३ ॥ वर्तलोहं वर्तकं स्यादथ नागं सुवर्णकम् । गण्डूपदभवं वर्ष वर्ध योगेष्ट-सीसके ॥ ६॥ यवनेष्टं सुवर्णारि सीसपत्रं वरिष्ट(ष्ठ !)कम् । सिन्दूर तच्चीनपिष्टं सिन्दूरतिलकोऽस्त्रियाम् ॥ ६५ ॥ वङ्ग रङ्गः स्वर्णभवं पिच्चटं नागजीवनम् । मृद्वन्नं तमरं चक्रसझं कास्तीरक त्रषु ॥ ६६ ॥ सिंहलं गुरुपन्न स्यादालीनं नागसभवम् । त्रिपु त्रपुविकारे स्यानापुपं वानमित्यपि ॥ ६७ ॥ लोहोऽस्त्री गिरिसारं स्याच्छिलासारमयो धनम् । शस्त्र पिण्ड पारशवं तीक्ष्णं कालायस तथा ॥ ६८॥। पिण्डाश्ममश्मसारं च कृष्ण वीरं च पीवरम् । अयं च काठवीरं च स्थुलाया. श्राणमन्तिमे ॥ ६९ ॥ गौरीः स्त्री लोहचूर्ण स्यादथ शिद्धाणमस्त्रियाम् । धूर्त-मण्डूर-सरण किट्टालानि च तन्मले ॥ ७० ॥ द्वयोमणि[18.श्चारुशिला रतं वसु तु न द्वयोः । सम्यकस्त्वाकरे शुद्धो मण्यादिभेद्यलिङ्गकः। हीरक. शिखरी युसि दधीच्यस्थि वरारकम् ॥७१ ॥ सूचीमुख रलमुख्य वजाहं चाथ सुन्दरम् । गोमेदकं पीतमणिस्तथा तृणचरं मतम् ॥ ७२ ॥ गारुत्मतं मरकतमश्मगर्भो हरिन्मणिः । इन्द्रनीलो मसार. स्थानीलको मन्दरश्च सः ॥ ७३ ।। कुरुविन्दो लोहितकः शोणोऽस्त्री पद्मरागक. । श्रीपुष्पं च सुरक्तं च माणिक्यं हंसपादकम् ॥ ७४ ।। शिखरोऽस्त्री तस्य खण्डं वैडूर्य वालवायजम् । 2960 2985 2970 2948 कसास्थित, सौराष्ट्र, लोहक ११ 2949 वर्तक २ 2952 तिसको १४ 2955 सभव १४ 2956 वाग २ 2960 काठवी १५, प्राण १ 2961 गौरी १ 2962 त४न्मले 2963 वसु४ 12964 सम्यक १ 2966 वजाह ७ 2967 तृण ३ 2968 हरिन्मणि ४ 2969 मदर ४य 2972 शिखरोप, वायज २ ·१३४ 2975 2980 कोपकल्पतरौ [2973- प्रवालोऽस्त्री विद्रुमो ना रक्कानो हेमकन्दलः ॥ ७५ ॥ रतामणी रक्तकन्दोऽथाश्मिा दहनोपलः । सूर्यकान्तः सूर्यमणिश्चन्द्रकान्तो विधूपलः ॥ ७६ ॥ चान्द्रश्चन्द्रमणिः स्वच्छो गवर्कः स्फटिकोऽस्त्रियाम् । अयस्कान्तविशेषाः स्युश्थुम्बकामकादयः ॥ ७७ ॥ मुक्ता सी मौक्तिकं मुक्ताफलं *** शुक्तिजे । [18b]रसोपलमथाहेयं तत्सर्पस्य फणाभवम् ॥ ७८ ॥ जीमूत-करि-मत्स्याहि-वंश-शत-वराहजाः । शुक्त्युद्भवाश्व विज्ञेया अष्टौ मौक्तिकजातयः ॥ ७९ ॥ विराटजो राजपट्टो राजावर्तश्च कथ्यते । चिन्तामणिः काममणिवैकान्तोऽसितहीरकः ॥ ८० ।। । इति शैलवर्गः। अरण्यमस्त्री विपिनं कान्तारं समजं त्रसम् । गहनं गुहिनं वाक्षं सत्रं पण्डं च काननम् ॥ १ ॥ वनं कुर्व च नीधं च गोत्रं च दुमलं च तत् । ततं [लं] तल्कं दवो दावो झपः कक्षोऽटवी स्त्रियाम् । प्रस्तारस्तु तृणाटल्यामरण्यानी महावनम् ॥ २ ॥ चनी तदल्यं वन्या तु वनानां संहतिः स्त्रियाम् । आरामः स्यादुपवनं वेलं चापवनं च तत् ॥ ३ ॥ गृहारामा निष्कुटाः स्युः पश्याटा अथ पौरकाः। पहिगुहाच्छून्यवाटी भृष्टीः क्षुदप्रसीदिका । आफ्रीडोऽस्त्री तथोद्यानं राज्ञां[19a.]साधारणं वनम् ॥ ४ ॥ 2986 2990 2974'दो 2983 काममणि, हीरकः २ 2975 भगि इति शैलध 2976 "मनि ससटिये। 2985 गुदिनल for गुहिन 9977 मुंगक १ प्रामका १ दयः 2987 टवी २३ 9979 रसोपल ( मपाइ १ 2988 प्रकार १स्तु: महापनं ३ 2980 जीमूत १ करीमरसा दिएपंच शंष/2989 बनी१; पन्या १ पराहनाः 2990 चापवन ४ 2981 या 12 मष्टी। 2991 परन्यायः३ 2982 पदो (for 'प). 'पर्व ११ 2992 मृष्टी, ·-3017 यतौपधिवर्गः २३५ 2995 3000 उद्यानपालकस्तु स्यात्कक्षावेक्षकनामकः । प्रमदवनं प्रमदानां प्रमदावनमप्यदो महीपानाम् । स्यादृक्षवाटिका तन् मच्यादीना प्रसूनवाटी च ॥ ५॥ न पुंसि दण्डका जम्बूमार्ग सैन्धव-नैमिषे ॥ ६ ॥ त्रिपुष्करं चार्बुदोऽत्री हिमवान्कुरुजाङ्गलम् । उत्पलावर्तकं चेति नवारणी प्रकीर्तिता ॥ ७॥ स्यात्कोटरावणं नाम्नि कोटराणां हि यदनम् । कीडोद्यान केलिवनं पुरगाणा तु यद्वनम् । पुरगावणमेतत्स्यादप्रस्थेऽग्रेवणं वने । सारिकावणमेवं स्यादथानान्यप्यमी प्रवर्ण निर्वणं चान्तर्वणं शरवणादि च ॥ ८ ॥ दूर्वावणं तु दूर्वाणा स्याविनमित्यपि ॥ १० ॥ देवदारुवनं तु स्याद्वनं यदैवदारवम् । स्यादीरिकावनायेवं वन्यं त्रिषु यनोद्भवम् ।। ११ ॥ वीयिर्माला च विझोलि?रण्यावलि-वीचयः । [19byद्वयोः श्रेणिः पति-तति * * रेखालिनाजयः ॥ १२ ॥ कुडनो वृक्षवल्लीना धनं स्यादथ वल्लरम् । झाटो गजः कुञ्जमस्त्री निकुजं च लतावृतम् ॥ १३ ॥ दुईरिदुर्द्धमः शाखी शिखरी विटपी कुठः । कारस्करो विष्टरोऽदिर्नगोऽगः पुप्पदोऽगमः ॥ १४ ॥ फलदो भूरुहो भूजस्तस्-जर्ण-पलाशिनः। साल: स्थिरः पुलाकी च रुहानोकह-पादपौ ॥ १५ ॥ 3005 3010 3015 2996 अमदावन २ 3006 प्रवर्ण १ निर्वण १ 2998 °वाटी २ 3007 °वन २ 2999 दडका जंबूमार्ग १ सैंधव १ नैमिषे १ 3008 °दारवन १ 3000 चार्तुदो हिमवान १ 3009 'वना १ घेवं वन्य १ 3001 नवारणी 3010 रिछोलिर, पचयः (carrupt) for 3002 काटेरावणं. वीचय. 3003 केलिवनं ५ 3011 राजय. १३ 3004 'गावण; 'प्रेवर्ग १ 3012 कुडगो १ 3005 "वण. 3013 निकु ५जं ·3020 3025 5030 कोपकल्पतरौ [ 3018- वनस्पतिर्वृक्ष-गच्छ-नन्यावर्त-करालिकाः । पुष्पतः फलवान्वानस्पत्योऽपुप्पो वनस्पतिः ॥ १६ ॥ छायातरुः स्थिरच्छायो हस्वशाखाशिफः क्षुपः । स्थाणुरस्त्री ध्रुवः शङ्खः शाखापत्रविवर्जितः ॥ १७ ॥ औपधिस्त्वौषधिः स्त्री स्यात्फलपाकावसानिकाः ॥ १७ ॥ फलेपहिः फलावन्योऽप्यवकेशी तु सोऽफलः ! पुष्पितः स्यात्कुसुमितः फलवान्फलिनः फली ॥ १८ ॥ फुल्ल प्रफुल्ल-संफुल्ल-प्र[202]फुल्लोत्फुल्ल-नृम्भिताः । प्रबुद्धोन्मीलितो जृम्भ-ज्योकोच-विकच-स्फुटाः ॥ १९ ॥ मेरः सितो विकसितो दलितः स्फुटितोऽपि च । विकास्युमिपितोन्निद्र-विनिद्राण-विकखराः ॥२०॥ उल्लीलः स्यादुच्छसित-हसितोन्मिपिता अपि । मि(मी.)लितः स्यात्संकुचितः फलेनह्यादयस्त्रिषु ॥ २१ ॥ प्रततिः प्रततिर्वल्लिलता वल्लरिरित्यपि । वीरुत्प्रतानिनी गुरिमन्युलपः पुनपुंसकम् ।। २२ ।। उलपस्तृणमैदे स्याद्गुल्मिन्यामुलपं मतः । कणीचिः स्त्री पुष्पितास्या ग्रन्थिकस्तु लताज्वरः । प्ररोहोऽस्त्री त्वखरः स्यादहूरः कन्दलनिषु ॥ २३ ॥ पूर्वोऽथों बलिश()स्युस्तु शिखा-शाखा-लताः स्त्रियः । अस्त्री स्याद्विटपधाथ शात्यं शाखेव यत्रिषु । वातावर्जितशाखायां भवेद्योपिद्धकेरुका । शाला साला स्कन्धशाखाथाशाख मूलतस्तरोः॥ २४ ॥ प्रकाण्डोऽस्त्री पुंसि गण्डि:[20bjस्कन्धस्त्वस्य शिरो भवेत् । प्रघाणो मस्तकोऽस्त्री * शिफाया तु जटा झटा । जटिः स्त्रियां नृलिने तु मूलेरो विनिगद्यते ॥ २५ ॥ 3018 कराठिकाः ३१ 3031 लता ४ पलार ५ 3019 'सत्यो स्पतिः, 3032 न्युलपः४ 3020स्थिरच्छायो २ 3034 कणीचि १; मन्यिक १ रतु 3021 शंकुः ३ 3035 वंदल ४ 3022 स्त्वोपपिः२ 3036 पलिश 3023'भ्यो २ प्यकेशी 3037 °द्विटप ४ चाय शास्य 5021 पुगुमित:२; फली ३० (३) 3039 शासा३ 3029 मिपिता २६ 3010 गण्डिः २ 3012 मूलेरो Foss 3010 3030fचतः २ ·3045 -- 3050 3055 -3066] वनौषधिव: शाखा शिफावरोहो ना मूलात्त्वयं गता लता । रतोद्गमोऽथाप्रकाण्डे गुल्मोऽस्त्री विटपोऽपि च ॥ २६ ॥ स्तम्बोऽप्यथ शिरोऽयं स्यात्तसिञ्छिखरमस्त्रियाम् । बुध्नोऽजिनामा मूलोऽस्त्री स्वचा त्वक्-त्वचयः स्त्रियः ॥ २१ ॥ छल्ली त्वचश्चोचमन्ये न स्त्रियां चल्क वल्कलौ । मज्जायां सारमज्जानौ विस्तारो विटपोऽस्त्रियाम् ॥ २८॥ दैर्ध्यमायाम आनाह आरोहस्तु समुच्छ्यः । उत्सेधोऽस्त्री समुच्छ्राय उदयस्तूच्छ्यः * *। अस्पारोहपरीणाहा वृक्षायाः स्युनिघा इति । दारु न स्त्री काष्ठमन्त्ये दलिरु(कं.) चाथ दीप्तिकृत् ॥ ३० ॥ एध इन्धनममे(:)स्तदेधः पुंसीध्ममस्त्रियाम् । समिस्त्री समिधायां स्यान्निष्कुहः कोटरोऽस्त्रियाम् ॥ ३१ ॥ मिथुने वल्लरिमञा चमरा[21]मञ्जरा न ना । पत्रबर्हिश्छदा न स्त्री पर्ण पत्रं दलं तथा ॥ ३२ ॥ पलाशं छदन पर्फरीफ कि[स]लयं नवे । किसलं पल्लवस्त्वस्त्री प्रवालस्त्वचिरोद्गतः ॥ ३३ ॥ साल्लतायावकं चाथ तच्चेदङ्गुलिसंनिभम् । स्यादाङ्गुलिकनामा स्यात्कोशी शृङ्गो नरस्त्रियोः । मर्गटो ना स्त्रियां मादिः पर्वरीणं च तच्छिरा ॥ ३४ ॥ दौणिं मृष्टपणं स्याजीर्ण त्वेतत्कशंवर)। कण्टक-गुणखौ न स्त्री दलसूचिश्च वकिलः ॥ ३५ ॥ शिंतानोऽप्यथ वृन्तं स्यात्क्लीवे प्रसवबन्धनम् । कलिका जालक क्लीवे क्षारका कोरकोऽस्त्रियौ ॥ ३६॥ मुकुलो मकुलश्च स्याल्कुटमलः कुड्मलोऽस्त्रियः । 3043 रोहो २ 3053 इन्धन ३ 3044 लतोमो 3054 समिधायोर, कोटरो २ 3045 संबो३, शिखर ३ 3055 मंजरा ४ 3046 मूलो ३ 3057 छनं ८ 8047 वल्कलो ८ 3058 पाडव ४ a048 °मजानौ ३ 3060 गुलिक १ नामा २ स्या; शृंगो २ 3061 पर्वरोणं ३ 3051 भल्पा १ रोहनिया 3064 शितामो५, धनं १ 3052 काठ, दलिचाप 3066 फुड्मलो ४ कोक-१८ 3060 3065 3049 आनाह३ ·१३८ कोपकल्पतरी [3067- 3070 3075 गुच्छो गुच्छो गुत्स[क]श्च गुलुच्छो ग्लप्स इत्यपि । स्तवकोऽत्री स्त्रियां लम्बिः कोपविद्भिनिगद्यते । स्त्रियः सुमनसः प्रायो भूग्नि स्युः प्रसवः पुमान् ॥ ३७॥ पुष्पं प्रसून सूनं च सुमं कुसुममस्त्रियाम् । मणीचकं चाथ पुंसि परागः पुष्पजं रजः । [21b] ॥ ३८ ॥ मकरन्दो मरन्दश्च तद्रसो मधुरस्त्रियाम् । आरण्याः स्युः सुमनसो या अरण्येसमुद्भवाः । फलं परीरं किंपाकं शस्सं सस्यमथ त्रिषु । व्युष्टं पर्युपितं शुष्कं त्ववान वानमित्यपि । गौणं धारु()स्तु पुंस्त्वे स्यादथापकं शलाटु तत् ॥ १०॥ पेशी कर्कटकी च स्त्री पकं तत्तु पचेलिमम् । निर्यासोऽस्त्री वृक्षरसो वीजं त्वङ्गुरकारणम् । पर-मन्थी अन्थव(गु)ल्माः स्तः पर्व-परुपी समे । ******** बीजकोशी शमी शिमिः । शिम्बिः शिम्बा चाथ सर्व मूले पुप्पे फले भवेत् ॥ ४१ ॥ द्वयहीनं यथैरण्डमशोकं चाम्रमित्यपि । जासादयः स्खलिगाः स्युः पुष्पे जाती च मल्लिका ॥ ४२ ॥ मूले पुप्पे विदार्यायाः पुष्पे क्लीवेऽपि पाटला । सावं मूले फले तु स्युर्हरीतक्यादयः स्त्रियाम् ॥ १३ ॥ खलिङ्गाः सूरणाद्याः स्युः कन्दे जम्न्यास्तु जाम्बवम् । जम्बु क्लीवे स्त्रियां जम्बूः फलं जम्बूस्तु तज्जया) ॥ १४ ॥ साक्षं शैमव[22a.]माश्वत्यं नैयग्रोधं च बार्हतम् । वैणवं चैगुदं च स्यात्फलं लक्षादिसंभवम् ॥ ४५ ॥ अन्यत्रैते खलिजाः स्युः फलपाकशुक(:)पुनः । 3080 3085 3090 3071पराग: 8072 मधु३ 3079 मारण्या." 3074सस५ 3075 ध्युट, 3076 स्था दया 3077 कर्यटकी। 9078 निमो। पी 3079 समोः। 3080 ३ पीजकोशी 3081 शिंवा ५ 8082 चाम्र 3083 जातीच मलिका १ 3085 साल्व १ 3087 जं३, जंतु 3088 Hशेष १ माश्वस्य नैयप्रोर्य, रमाईतम् । 3089 चैगुदं।

·१३२ 3095 100 3105 -3119] पनौपधिवर्गः फले प्रकृतिलिङ्गाः स्युर्यथा माषा यवास्तिलाः ॥ १६ ॥ पञ्चाङ्गं तु तरोर्मूलवल्कपुष्पफलच्छदैः । पुष्पज्वरस्तु पर्वा स्याज्यौतिप्कस्त्वौषधिज्वरः । दशाङ्गं रसनिर्याससारकण्टकवृन्तकैः । अश्वत्थः पिप्पलो बोधिश्चलपत्रो गजाशनः । माल्या केशवावासः श्रीवृक्षः क्षीरपादपः ॥ १७ ॥ कपीतनो गर्दमाण्डः कपिक(चू )तः कमण्डलुः । कन्दरालः सुपार्धश्च प्लवः पूगोऽपि मौग्धिगः ॥४८॥ तरुप्ररोहः प्लवगः सुशीतकवचोऽस्त्रियाम् । कपिया(वा.)सः फलीशश्च विलम्बः सुप्रतिष्ठितः ॥ १९ ॥ अन्यस्वाली डुमः पिष्टक्षीरी कुञ्जरपादपः । स्यात्प्ररोही जयतरुनदीवृक्षो वनस्पतिः ॥ ५० ॥ लक्षः कपीतनः शुङ्गी जटी द्वद्वे तु पर्घटी। य[22b]क्षवृक्षः सुपार्श्वश्च पिपरिः पिप्पलश्छदः ॥ १८॥ वटोऽस्त्रियां रक्तफलो न्यग्रोधो यक्षवासकः । बहुपादो ध्रुवः शुङ्गी सिद्धार्थः स्कन्धसंभवः ॥ १९ ॥ नदीवृक्षः प्ररोही च पादरोही वनस्पतिः । अपशुङ्गी मरीची च दान्तो चैश्रवणालयः ॥५०॥ उदुम्बरः क्षीरवृक्षो मशकी हेमदुग्धकः । सदाफलः कृमिफलो यज्ञानः शीतवल्कलः ।। ५१ ॥ सुप्रतिष्ठो यज्ञयोग्यः कालस्कन्ध उदुम्बरः । अपुप्पः फलसंपद्धः सुचक्षुध वसुदुमः ॥५२॥ उदुम्बरमम(यं :)त्योदुम्बरं तद्विकृती त्रिपु । वेतसो युगुले(४)शीतो वसुलो व्योमपुष्पकः । वानीरो गन्धपुष्पम्प सुषेणः कलनो रथः ॥ ५२ ॥ विदुलो मञ्जरीनम्रो नादेयी स्वम्बुचेतसः । परिव्याधस्त्रोयकामो जलौकःसंवृतोऽम्भुजः ॥ ५४॥ निकुशफश्च विदुलो नदीकूलप्रियोऽपि सः । सोतोजो मेपा(पु.)प्पश्च नीले विजल-हिज्जली ॥ ५५ ॥ 3113 स्वादुंबर । 8093 पर्या साग्यौतिक स्त्या 3116 भम्रो 3108 पालय १९ 3112 बमुहमा १६ 13119 गुपथ १२ 3110 3116 3091मायावा ·१४० कोपकल्पतरौ [3120- 3120 3125 3130 हिगुलश्चेञ्जलो[2323गुच्छफलः स्यात्कक्षपोलिका । क्षीरिणः पिप्पल-पम-बरोदुम्बर-वेतसाः ॥ ५६ ।। आम्रो रसालो माकन्दः पिकानन्दी सरालयः। कामद्रुश्चैत्रवृक्षश्च प्रियन्नो मदिरासखः ।। ५७ ॥ मङ्गलट्ठमारी च शिलीष्टो मृगवल्लभः । मनोभिनन्दनः पुप्पोत्सवश्वामरपुष्पकः ॥ ५८ ॥ वसन्तदूतथ्यूतश्च श्यामतेलोऽगनाप्रियः । मदिरास[खाश्च सुफलो हेमपिन्नः सुमृष्टकः ।। ५९ ॥ सहारः सहकारश्च स भवेदतिसौरमः । पान्यामोदी चाथ चारीटोऽस्यास्थ्यहरो मतः । स्यात्क्षुद्रमौकुलिर्जन्तुवृक्षो लीक्षातरुस्तथा ॥ ६० ॥ धनस्कन्धश्च कोशाम्रो रक्तकः क्षुद्रचूतकः । अतिमिष्टस्तु राजाम आमातः स्मरभावनः ।। ६२ ।। वर्षपाकी तनुक्षीरः शुनी स्यादनलवाटकः । फलीशको दुःफलः स्यात्वी तु जम्बूश्च जम्बुवत् ॥ ६३ ।। महाफला महास्कन्या सौरमी सुफला तथा । कुमारी गन्धप[23b]त्रा च नीलपत्रासितच्छदा ॥ ६४ ॥ काफजम्बू मेघवर्णा नादेयी अमरप्रिया । शतपत्रा भूमिजम्बू कुफला वैदिशोऽल्पकः ॥ ६५ ॥ वेदला सा च वैदेशी चाय राजादनोऽस्त्रियाम् । द्राजातनचारः सनकदुर्धनुःपटः ॥ ६६ ।। पिसालब्ध प्रियालश्च पटो द्राक्षाफलो धनुः । शालः शाखामृगास्वायत्वक्त्री तापसवल्लमः ॥ ६७ ।। सरस्कन्यश्याम्लफलो राजाहो फलनो परः । पराशः किंशुकः किर्मी ब्रमवृक्षत्रिपर्णकः । त्रिवृन्तः फटपर्णश चातपोयः समिद्वरः । क्षारयेटो रकपुप्पो यनियध गोरुकः ।। ७१ ।। लाभाशय कनकः स्यान्मुभीरव(का) इत्यपि । 3135 - 3140 S115 9120 'पोविका 3131 'पूतः५ 3121 शितः १ पिषत परो113184 दुपल: .. दुपरणा, 3136 घसा.. 3127 मुम्हा: २४ 3139 देसी 3129 मे, 3143 पर:

·-3171] 3150 । . 3165 वनौषधिवः बीजस्नेहो रङ्गपुप्पः पृथुशिम्बो वमीतरुः । अशारित नूलालित कलींनवनिर्गतो (corrupt)i बन्धः पलाशपत्राणां मूर्ध्नि पत्रपलाशिका । पालाशक[24ajभेद्यवत्स्यान्निवृत्तं यत्पलाशतः ।। एलाफलः पान्थमोग्यो मधुकश्च मधुद्रुमः । गुडपुप्पो मधुष्ठीलो वानप्रस्थो मधुस्रवः ॥ ७५ ॥ लोध्रपुप्पो माधवश्च मधुपुप्पो मृगप्रियः । मध्वनस्तीक्ष्णसारश्च भोग्यो मधुकलो मधुः ॥ ७६ ।। सोऽम्मोजो दीर्घपत्रः स्याद्भखपुष्पफलस्तथा। गौरवृक्षस्तीरवृक्षो गिरिकाख्यो मधूलकः ॥ ७७ ॥ घोण्टाकोली च गोकण्टी बदरी युग्मकण्टिका । गोपपोण्टा च घुण्टा च राष्ट्रवृद्धिकरी तथा ॥ ७८ ॥ स्निग्धच्छदाजाप्रिया च गृध्रनल्यल्पिका द्वयोः । फर्कन्धूः स्यात्फेनिलम्ब बदरी कुवलं त्रिषु ॥ ७९ ॥ सर्वावस्था युटा()खादु' महत्सौवीरकं भवेत् । हस्तकोली सिञ्चनिका फर्फम्र्याममीयसी ।। ८० ॥ सौवीरं बदरं कोलं फलं तासां च वेरटम् । कर्कन्धना तु पाके स्यात्कर्कन्धुकुणमन्तिमे ॥ ८१ ॥ बदरकुणं कुवल[24b]कुणे तेषां पाके समुद्दिष्टम् । बदराण्युन्छति योऽसौ वादरिकः स्वाद्विशेष्यलिङ्गस्यः ॥ ८२ ककुभोऽर्जुनसंज्ञः स्याद्वीरो वीरतरुखथा । चैरान्तको नदीसों मधुगन्धि प्रसूनकः ॥ ८३ ।। आशाफलचित्रयोधी पूर्तवृक्षेन्द्रवृक्षको । कुणिः कच्छस्नुणिस्तुनः कुपाणिश्च कुवेरफः ॥ ८४ ॥ 3160 1 3165 3170 3148 वमीतरः २० 3150 "पलाशिता 3151 पालाशकं १ 3155 मधु.१५ 9157 मधूलक 8159 गोषपुरा for 'पोटा 3160 नस्पसिना 3161 युवलं ३ 3162 सौवीरक 3103 विधानिका २ 9164 पेस्ट 3166 पुणे 9167 धादरिका, 3109 पीरात for घरा 3170 शो" ·. 3175 3180 कोपकल्पतरौ [8172- स्यादापीतः कान्तलको नन्दी नन्दीतरुस्तथा । लोधो रोधस्तित्वकः स्यान्मार्जनः काल्हीनकः ॥ ८५॥ चिल्लस्तिलतिरीटो ना सितलोध्रस्तु शाबरः । गालबो नेत्रभैषज्यं शीतपुष्पो व्रणौषधम् ॥ ८६ ॥ उत्सादनो घनत्वक्च शशोडती(१) सारमेषजे । ऋमुकः पट्टिकाख्योऽन्यः पट्टीत्यच ()वृहच्छदः ।। ८७ ॥ लाक्षाप्रसादनः पट्टी जीर्णबुधो घनत्वचः । कट्फलः कत्फलः सोमवल्कः कारञ्जनस्तथा ॥ ८८ ॥ महावरकः खियां कुम्मी महाकुम्मी प्रचेतसा । म[25a]हाकपायोग्रगन्धा भद्रा भद्रवती तथा ॥ ८९ ॥ श्रीपर्णिका कुमुदिका कैदर्य मतमस्त्रियाम् । स्त्रीपुंसयोस्तिन्दुकः स्यात्कालस्कन्धोऽसिमत्सरुः ॥ ९० ॥ स्फूर्जकः स्फूर्जनी स्फूर्या विरला स्फुरणी च सा । जलोद्भवो दीर्घपत्रः काकेन्दः काकतिन्दुकः ॥ ९१ ।। कुलकः काकपीलश्च कुपीलर्विषतिन्दुकः । क्लीतकं मधुकं यष्टीमधुकं मधुयष्टिका ॥ ९२ ।। मधुसवा लक्ष्यणं च यमाई मधुनाम च । जलोद्भवा नीलनिका मधुपर्णी मधूलिका ॥ ९३ ।। पीलः संप्सी गुडफलः सहसाङ्गी हिमासहः । उष्ट्रप्रियस्तीक्ष्णतरुर्धारी सिन-विरेचनौ ॥ ९४ ॥ श्यामो भुजो दीपनोऽथ पाके पीलुकुणं भवेत् । सोऽद्रिजोऽझोट आक्षोटः स्वादुमज्जा पृथुच्छदः ॥ ९५ ॥ पर्वतीयः फन्दरालः कर्परालो गुडाशयः । फलनेहो वृन्तफलः कोरेप्टोऽय[25b]शुकप्रियः ॥ ९६ ॥ फलश्रीः पुंसि राजन्यो दृढस्कन्धो नूपामियः । क्षीरी मृत्प्रियकश्च स्याप्रियालोकः फलाधिपः ।। ९७ ॥ 3186 9100 3195 3172 तस्तथा 3178 घनत्वचः 9182 संदर्य १५ 9184 स्फुरणी 8185 दीपपत्रः 3186 "तिन्दुकः ६ 9188 मधुनाम ८ 3189 मधूलिका ४ 8191 विरेचनी १ 8192 दीपनो १३ ·-3223 ] वनौषधिधर्गः १४३ 3200 3205 - 3310 क्षीरिणी क्षीरिका वादुफला मृदुफलापि च । परूपकः परुषकः परुः क्लीबेऽसितच्छदः ॥ ९८॥ पारावतो मृदुफलो चत्वनच्छद इत्यपि । अल्पास्थि-कप्टकिफल-दग्धवृद्धि-परूपि च ॥ ९९ ।। तूदस्तुदश्च नूतश्च क्रमुको ब्रह्मचार्यपि । ब्रह्मनिष्ठश्च यूपश्च ब्रह्मण्यो ब्रह्मपादपः ॥ १० ॥ तूलं तूली चाथ पालेवतं पारेवतं तथा । महापालेवतं रक्तमाणावं रैवतं च तत् ॥ १०१ ॥ आरेवतं पाण्डुपुप्पं तिन्दुकाकृतिः प्रोच्यते । मुगन्धिपुप्पः स्वादुम्लपक्कसस्यो महोन्नतिः ॥ १०२ ॥ मधूकपत्रसदृशो भवेद्राजकदम्बकः । फलं राजकदम्बस्य नीपराजकदम्बकम् ॥ १०३ ॥ मीषणः स्यादातगलो बहुकण्ठो रुजाकरः । जालीवृक्षो दुःप्रधर्षः [26a]स्वादुतिक्तफलोऽर्गटः ॥ १० ॥ पनसः पणसश्चास्त्री मुरजफलोऽसौ महासः । ...... .आयतफलः सकण्टको चास्मिन् ॥ २ ॥ लकुचो लिकुचः क्षुद्रपनसो ग्रन्थिमत्फलः । पीतनो सौ**साक्षौ गर्मस्त्वेतस्य कण्टका । लिङ्गनये दाडिमः स्यात्सारश्च करकोऽस्त्रियाम् ॥ ३ ॥ रक्तबीजो रक्तपुप्पः कुटिमः फलखाडवः । शुकप्रियो दन्तबीजो हिण्डीरो दालिमी त्रिषु ॥ ४ ॥ विदलं दाडिमकणः शिखरं संपचेलिमः । कपित्यस्तु कपि(गि)त्यः स्याद्दषित्यो रदहर्षणः ॥५॥ दध्याहः साधिफलोऽक्षिस्पन्दः सुरमिच्छदः । चक्रास्थिः स्यादन्तशठः सितपुप्पः कपिप्रियः ॥ ६ ॥ जम्बीरश्च पाहिफलो मन्मथश्चिरपाक्यपि । ..... 3215 3820 8195 कीरेष्टो ११ 9198 मृदुफला १३ 3201 पापि १५ 3204 तूली ; पारेदते 3208 "कर्दवकः ५ 3211 लोगेट: 3213 सकटको ७ 9215 साक्षी 3216 °निया ३ 9218 विषु 3319 शिखर 3220 वर्षण, ५ 9922 पिप्रियः ६ ·[3224- 3225 3230 3235 कोपकल्पतरौ हृद्यगन्धः स्वादुफल: सितक्षीरो जलेन्द्रकः ॥ ७ ॥ जम्बीरो जन्मलो जम्भोऽस्त्रियां जन्मील इत्यपि । द्विजकेतुश्चारुफलः करणो दन्तहर्पणः ॥ ८॥ अस्त्रियां रोच[26b]कयाथ वेतसाम्लोऽम्लवेतसः । अम्लो रसाम्लः शाखाम्लो मांसारिर्वरवेतसः ॥९॥ मीमः सहस्रवेधी स्याच्छतवेधी च वेधकः । रक्तस्रावो द्रावकश्च न स्त्री चुक्रीमथापरः (:)॥१०॥ कपोताण्डोपमफलः साराम्लश्च परावतः । महापारावतश्चाथ निम्बूकं निम्बुकं समे ॥ ११ ॥ रसालं राजनिम्बूकं चौरनिम्बूकमलपकम् । आरुकं वीरसेनं स्याद्वीरकं वीरनुत्तथा ॥ १२ ॥ भवं भव्यं भविष्यं च भावनं तच्चतुर्विधम् । कमरझं कर्णफलं मावनं मुखशोधनम् । रोमान्तकं रोमफलं भव्यं पिच्छिलवीजकम् ।। १३ ॥ ऐरावतो नागरको नारङ्गो वदनप्रियः । योगसारस्त्वक्सुगन्धः सुधा तक्राधिवासकः ॥ १४ ॥ मातुलिलो मातुलुङ्गो लुङ्गोऽपि फलपूरकम् । वीजपूरः सुपूरश्च बीजाहः केसराम्लकः ॥ १५ ॥ बृहत्पलश्च रुचकः केसरी स तु शैलजः । दैवदूती सुगन्धाख्या मातुलना वनीयकः ॥ १६ ॥ [27a]त्याला पीतपुष्पा च स्मृता सा च महाफला । तितिडीका तित्तिडी च तिन्तिडी च कपिप्रिया ॥ १७ ॥ अम्लिका चाम्लिका चिञ्चा चुनिकाय सिताम्लिका । असौ मृतिचिडी प्रोक्ता झुक्तिका च निगद्यते ॥ १८॥ जम्बीरो वेतसाम्लय नारनो बीजपूरकः । तित्तिडीका च पञ्चाग्लं जानीयाद्रसकर्मणि ॥ १९ ॥ 3240 3345 3224 कः ७ 392G हर्षगः ८ 3228 'वेतमः 3230 पुषी 3232 पारायत, नियुकं २ 3238 नि २ 3235 भवं भयं मयिष्य मावनं । 3239 वासकः ७ 32422 केमरी 3244 महाफला ७ 3246 शुनिका 3247 शुक्षिका ३ 3248 यीरो येतसाम्ल नारंगो, 3249 कितिहीन बराल ·-8275 - -- 3250 F 3256 - 3260 वनौषधियः फणिज्जकः फणी प्रस्थपुप्पः मरुवको मरुत् । समीरणो मरुतको भवेन्मरिचकोऽपि सः ॥ २० ॥ खरपत्रस्तीक्ष्णपनो जम्बीरो बीजपुष्पक । तिविडीकस्तु वृक्षाम्लः शाकाम्लो रकपूरकः । अन्लवृक्षोऽम्लपूरः स्यादथ स्यात्करमर्दकः ॥२०॥ कृष्णपाकम(फा)लाविम-सुषेण स्थलकर्पटाः । वनशूदः)क्षीरफेनः कराग्लश्यामलपुष्पकः ॥ २१ ॥ करीरो ना मृदुफल ऋकर. क्रकचोऽस्त्रियाम् । शाकपुप्पो गूढपत्रस्तीक्ष्णसारो हुताशनः ॥ २२ ।। सुफलः कटुतिक्तः[27b] स्याचीक्ष्णकण्टक इत्यपि । गाङ्गरुक कर्कटकं तोदनं मृगलेण्डिकन् ॥ २३ ॥ क्रन्दनं चारप्करस्तु तपनोऽमिमुखो द्वयोः । अरुको वीरवृक्षः स्याद्रक्षोनो रञ्जनो धनुः ॥ २४ ॥ दहनाहः शोधकरो भल्ली भल्लातकनिषु । पत्रैस्तु केसराकारैः कलायसदृशैः फलैः ॥ २५ ।। पश्चिमार्णवतीरोत्थो वृक्षस्तुबरको मत । वातामं च बदाम च सिग्धमज्जफल च तत् ॥ २६ ॥ - | लोचनीमच वातारिरकोटस्तु निकोचकः । अकोल्लको गन्धपुप्पो रेची स्थापीतसारक ॥ २७ ॥ गुप्तनेहस्तानफलो दीर्घकीलोऽरिकिल्लका । तस्मिंस्तु वामनेपाही हुण्डी कोलम्पवर्णक ।। २८ ।। कठोरमल्लिका चाथ पिस्त स्याञ्च मकूलकम् । कदली कन्दली काली रसा हस्तिबुसा तथा । चर्मण्वती भानुफला रम्भा मोचा च कृष्णला वृन्तपुप्पा ध नि सारा सृणसारा महाच्छदा। काष्टाला वारणबि[28a]सा अन्थिनी गजदन्तिका । । 3265 -- 3970 3275 3254 "पूर ६ 3256 "पुष्पक 3259 कटक ११ 3261 ऋदन ५ 3268 भातक १२ खे. क. १९ 3265 तुवरको १ 3266 फल 3267 वातारि ५ 3269 किल्लका ११ 3971 मल्लिकार, कुल , ·3280 3285 कोपकल्पतरौ [s276 सुकुमारा मृत्युफला कथिता दत्तविग्रहा। मोचं फलेऽस्याः पुष्पं तु शिलीभ्रं कन्दलं त्रियु । तालतलो ना श्रीवीजो ध्वजद्रुः स महाफलः ॥ २९ ॥ दुरारोहो दीर्घदण्डो दीर्घस्कन्धो महातरुः । तृणराजो लेख्यपन्नो द्रमेशः पाशुताडकः ॥ ३० ॥ नारीकेलो नारिकेलो नारिकेलिपुटोदकः । नारिकेरो द्वयोः पुंसि लागली कूर्चशेखरः ॥ ३१ ।। तुङ्गः स्कन्धफलथ्योचो जीववृक्षो महाशिराः । तृणराजो दृढफलो हदबीजो महाफलः ॥ ३२ ।। दृढवृक्षो यक्षफलो लतावृक्षः शिरीफलः । नारिकेलासवोडमोऽस्य चोचं त्वम्बुकरङ्ककम् ॥ ३३ ॥ खर्जुरः पुंसि खजूः ली निःश्रेणिदृढकप्टका । सिंहिश्रेणी खरस्कन्धा कपायमधुराग्रजा ॥ ३४॥ दुःअधर्षा दुरारोहा भूमिखजूरिका पुनः । स्साकोकपर्कटी कोका स्वाद्वी तु[28b] स्वादुमतका ॥ ३५ ॥ मधुक्षीरा पिण्डखर्जुः सुफला च सुकण्टका । हिरण्यपुप्पी पूगस्तु क्रमुकः केम्बुको हुणिः ।। ३६ ॥ गुवाकश्च गुवाकुः स्यात्खपुरः फलपुष्पकः । घोटा(ण्टा!) चाथ फलं तस्या उद्वेगं चिक-चिकणे ।। ३७ ॥ संसिचिका खिया पूगकोशः खोलक उच्यते । ताराद्याः पश्च हिन्तालस्ताल्या नाडी च केतकी ॥ ३८॥ तृणद्रुमाः स्युरेतेऽष्टौ काकोदुम्बरिका पुनः । मलपूर्मल्यूः फलद ()फल्गुनी जपनं फलाः ॥ ३९ ॥ मराजिः फल्गुवाटी च सफला मञ्जरी च सा । भवेद्धनफलचित्रमेपजा फलभारिका ॥ ४० ॥ अञ्जीरं मचुलं च स्यात्काकोटुम्बरिकाफलम् । 3290 3295 3300 . 3276 विमहा २० 3277 भो दल ३ 8285 शिरीस १० 0286 लापयोग करके १ 82895रारोहा .. 5200 ग्रे, खादमा 8292 हिरण्यपुष्पी, .४ 3294 मोटार 3295 चिका५, खोतक १ 3296 हिंताल, 3297 तृगामा, 3300 भारिका ३ 3301 मनुसं २ ·-357] है - 3305 3310 घनौषधिवर्ग: वरुणो वरणो रोषस्तरुः सेतुस्तमालकः ॥ ११ ॥ श्वेतपुष्पः साधुवृक्षस्तिक्तशाकः कुमारकः । पाश्चात्त्य उरुमानोऽसावथ श्लेप्मातको हिमः ॥ ४२ ॥ वसन्तकुसुमो लेखशारः स्सा[29a]बहुवारकः । शैलप-पिच्छिलोदाल-मुक्त-मुक्तफला अपि ।। १३ ॥ द्विजनिन्धः कर्बुदारः कफेलर्नरि शापितः । भूतवृक्षो द्विलिङ्गानुशमी सक्तुफला शिवा ॥ १४ ॥ लक्ष्मीस्तुनापि मगल्या सिग्धपिच्छिलपत्रिका । सान्मर्कदीफला चेयं बहला केशहत्फला ॥ ४५ ॥ भूमीशमी शमीरोऽस्त्री शंकराहोऽप्यथ त्रिषु । शामिलिः झुग्विकारोऽस्यास्तत्फलं सगरं शमी ॥ ४६॥ गुन्द्रा गोविन्दिनी गौरी गौः प्रियङ्गुश्च विन्दिनी । गन्धप्रियङ्गुः फलिनी फली च प्रियकश्च सः ॥ ४७ ।। वृत्ता श्यामा गन्धकान्ता कान्ताहा कामिनी प्रिया । कारम्मा कङ्गुनी विष्वक्सेना गन्धफलीति च ॥ १८ ॥ पृथ्वी पुष्करपर्णी च कोलानी वर्णभेदिनी । अश्मन्तकोऽश्मयोनिः स्याद्युग्मपत्रोऽम्लपत्रकः । लक्ष्णत्वमालकापर्णाः कुशली पापनाशकः ॥ १७ ॥ कोविदारस्ताम्रपर्णो महाय(चलप[29b]त्रकः । कूदालश्चापि कुदाल, क्षीरदुः कुण्डली कुली ॥४८॥ उद्दालः स्याचमरकः कुण्डलः खल्पकेसरः। वरलब्धः काश्चनको अमरेप्टो मनोहरः । काश्चनारिश्चमरिक आस्फोतस्तुल्यकेसरः॥ ४९ ।। रक्तपुष्पः श्वेतपाकशत्रुः स्यात्काञ्चनारकः । सप्तपर्णस्त्वयुक्पर्णः शुक्तिपर्णः सुपर्णकः ॥ ५० ॥ बहुत्वक्शाल्मलीपर्णन्त्रिपर्णो गुच्छपुष्पकः । + 3315 1 3920 3326 3908कुमारक. 9804 उपमानो, 3306 'पला for फला. 3808 *झो१४.Post.half-Amarskoss.1.752 (N. S. ed) 3910 इरफा- 3911 संकराहो 3312 शमी २ 8313 विन्दिनी ६ 8314 सास्य for स. 3317 मेदिनी १७ 3319 नाशक ८ 3325 कांचमारक ७ ·कोषकल्पतरी [9898- 3930 . 3335 3340 शारदः शारदी चाथ राजवृक्षः सुवर्णकः ।। ५१ , आरम्बधश्चार्यधश्च प्रमहः कृतमालकः। आरोग्यशिम्बि-शम्याक-संपाकाश्चतुरनुलः ॥ ५२ ॥ कर्णिकारो दीर्घफलो व्याध्यन्तक द्रुमोत्पलौ । आरेवतो रेवतश्च कर्णी च स्वर्णपुष्पकः ॥ ५३॥ कुण्डली च करिव्याधः वर्णगुः कल्पपादपः । 1. स्वर्णशेफालिकाथ स्यात्पारिभद्रः प्रमद्रकः ।। ५४ ॥ रक्तपुप्पो निम्बतरुः कण्टकी पारिजातकः । मन्दारुरपि मन्दारः कण्टकी शुकं(इत्यपि ॥ १५ ॥ [30ajनिम्बो नियमनोऽरिटो यवनेष्टोऽपि कुष्ठहा। सुभद्रः सर्वतोभद्रः पारिभद्रः प्रभद्रकः ॥ ५६ ॥ कृमिनो हिगुनियासोऽस्त्री सुतिक्तक-मालको । पिचुमर्दश्छर्दनश्च पिचुमन्दः शुकप्रियः ।। ५७ ॥ देवदत्तः शीर्णपर्णः प्रियशालो रविप्रियः । घरस्वचोऽप्यथ द्रेका तस्या रमण-रामणौ ॥१८॥ कैडर्यश्च महानिम्नः शाकसारोऽपि रम्यकः । पञ्चनिम्बं तु निम्बस्य पञ्चाङ्गं समुदीरितम् । किराततिक्तो भूनिम्मो नार्यतिक्तश्च तिक्तकः । रामसेनः किरावश्च नेपालोत्थस्तु हैमकः । फैरातः काण्डतिक्तच नाडीतितोऽर्धतिक्तकः । मदना वामनो राठो गालगालव-पिण्डिनः ॥ ६॥ तस्करः करहाटश्च श्वसनो विपपुष्पकः । पिण्डीतकः शल्यकश्च पिण्डपुष्पश्च पर्नरः ॥ ६१ ॥ मातुलो वीजपुप्पश्च पुमान्मरुबकः फलम् । श्वेतस्त्वेप करजः स्याश्चर्मकारतरुश्च सः ॥ ६२ ।' तीक्ष्णा30b]कीलः श्वेतवर्मपादपश्च प्रकीर्तितः । कृष्णोऽन्यो गंच)पिण्डीतो महापिण्डीतको महान् ॥ ३॥ ।। 8928 शारी. 3344 पंचनियं 3891 8मोत्सलो 13346 किरात 3934 'शेफालिका 3347 °विकक 3348 परखचो २३ 3951 फ्लं 10 13354 पिंगतो, 'तल्ने । 3340 3350 , - 3343 रम्पर.

·-89810 घनौषधिवर्गः 3355 3360 । 3365 - पीतकः पीतपिण्डीतः सूक्ष्मपिण्डीतकोऽपि सः । श्क्ष्णपिण्डीतकः पर्णपिण्डीतो वस्तिशोधनः ॥ ६॥ करजः करजो नक्तमालः स्याचिरिबिल्वकः । मारीकुसुमो रक्तमालोऽय धूतपूर्णकः ।। ६५ ।। प्रकीर्यः स्निग्धगु(च्छोऽसौ)सोमवल्कः सगौरकः । पूतीकरक्षः पूतीकः सुमनाः कलिमारकः ॥ ६६ ॥ कलिङ्गश्चोगकीर्या सुंतु(पवन्थो हस्तिचारणी । वल्लीकराशाज्ञेष्टा(?) कासनी करमण्डिका । कैडर्यश्च सुमन्तश्च मातृनन्दन एव च । दन्तधावनकोऽझारवल्लरी मर्कटी तथा ॥ ६८ ॥ उत्तुण्डकी काकतिक्ता सुरद्वस्तु सुगर्भकः ॥ ६८ ॥ तिनिशः स्यन्दनो नेमिनरि पापाणगर्भकः । वित्कृत्सर्चसारश्च चक्रसंवरणस्तथा ॥ ६९ ॥ आरण्यस्तु रथद्रुः स्या[3la]दतिमुक्तश्च वजुलः । शोभाञ्जनः कृष्णगन्धस्तीक्ष्णगन्धो बहुच्छदः ॥ ७० ॥ सौमाजनोऽस्त्रियां शिक्षिको मोचकता। विद्रधिद्विद सालनोऽर्होऽप्यवदंशो घनच्छदः ॥ ७१ ॥ हलपत्रो वनभङ्गः स्त्रियां मूलकपर्ण्यपि । रक्तोऽसौ मधुशिग्रुः [स्यान्मधुरो मधुशृङ्गकः ।। ७२ ॥ स्वादुगन्धिर्गञ्जनकः सुगन्धश्च सभञ्जनः । सिंहकेशी सुरङ्गी स्यादथ श्वेतोऽतितीक्ष्णकः ॥ ७३ ॥ मुखभजो निमुचतिह) चौरः श्वेतमरीचकः । तबीजं श्वेतमरिच शि तैलं तु बैजकम् ।। ७४ ॥ मूमीसहो द्वारदारु वरदारु खरच्छदः । स्थिरकच्छो महापत्रः शाकः सुरमिसारकः ॥ ७५ ॥ शालः सालः शङ्कतरुः कार्योऽपस्तु लतातरुः । अजकर्णो यस्तकर्णः सर्जको रञ्जनद्रुमः ॥ ७५ ॥ 3370 3376 3980 9355 "तको २ पि 8356शोधनः३ 8958 मालो ४ थ 3359 बल्कः४ 3361 कलिंग ५, पारणी। 8368 प[सः । 3372 "पर्ण्यपि १५ 9375 मुरगौर 3377 'मरिच, बैज 3379 °सारक 3380 कार्यो ४ ·[9582- 3385 3390 9995 १५० कोषकल्पतरौ कुशिकः स्यात्नेहकरोऽश्वकर्णस्त्वेष शैलजः । सस्यसंवरणः शूरश्वीरिपत्रो गुरुच्छदः । [31bतायंहदीर्घपत्रः स्यात्पीतसालस्तु बीजकः । जीवकः प्रियकः काम्यो मवेद्वन्धूफपुप्पकः ॥ ७७ ॥ असनश्वासनश्च स्यादथान्यः कृष्णसर्जकः । सुगन्धिर्नीलनिर्यासः पुष्पवृक्षोऽलकमियः ।। ७८ ॥ शौरिः काश्यों महासर्जः कृष्णद्रुस्तिलकद्रुमः । शिशपा तु महाश्यामा कृष्णसारा युगच्छदा ॥ ७९ ॥ पिच्छिला गुरुसारा चागुरुर्मण्डलपत्रिका । कुशिंशपान्या कपिला भस्मगर्भावसादिनी ॥ ८० ॥ शिशपाया विकारे स्वाच्छाशप मेद्यलिङ्गकम् । शिरीषः शुकवृक्षः स्यान्मृदुपुप्पश्च मण्डिलः । श्यामवल्कलमण्डीको भण्डीरः शतिनीफलः ॥ ८१ ॥ प्लवगः कलमो विप्रोऽथान्यो देवशिरीपकः । चक्रेन्द्रको बदरकोऽप्यथ न स्त्री तमालकः । समौ तपिच्छ-तापिच्छौ कालस्कन्धश्च कीर्तितः ।। ८२ ।। महाकालस्तु किपाको वर्वरीकोपकालको । खदिरो रक्तसारः सात्क[32a]gनो दन्तधावनः ॥ ८३ ।। कण्टकी बालपत्रश्च जिहाशल्यक्षतक्षमः । यूपद्रुमो याज्ञिकश्व गायत्री तन्त्र च स्त्रियाम् ।। ८४ ॥ गोराटः श्यामसारश्च शल्यको बहुशल्यकः । स सितः सोमवल्कः स्यात्कन्दरः श्वेतसारकः । पथिगुमोऽयासितेऽत्र नेमिट्ठः कुकुकण्टकः ।। ८५ ॥ कालस्कन्यश्व काम्बोजी महासारोऽपि कार्मुकः । अथेरिमश्चारिमेद इरिमेदोऽहिमारकः ॥ ८६ ॥ गोधास्कन्धो विसदिरो रिमः पूत्राहिमेदकः । स्वक्सारः कृष्णवृक्षश्च गोधावल्ली सुमेदकः ॥ ८७ ॥ 3382 मेहम्रो 3394 फ्ल: ५ 3984 'पमः ७ 3395 विप्रो. 3390 'परिश 3398 साल 3391 "सादिनी 3403 कार. for न्दर 39920'गिर 3404 पपिवमो४ 3400 3405 ७ ·-3456] वनौपधिवर्गः 3410 3415 3420 गोधनः कहफलोऽथ स्यादारीः खदिरवल्लरी । धवो दृढः स्थिरो गौरः शाकटाक्षो भरोद्वहः ।। ८८॥ धुरंधरो नन्दिनको गोत्रवृक्षस्तु धन्वनः । गोत्रपुप्पो धनुर्पक्षोऽधमर्णश्च रुजाहरः ॥ ८९ ॥ महाबलः सारवृक्षः पिच्छलश्च सुतेजनः । रक्तवादुफलश्वाथ बब्बूलो बब्बुलस्तथा ॥ ९० ॥ द्रोणीमुख:[32b]सूचिपुप्पो भवेचक्रकचक्षदः (१)। कुक्कुटः कर्णमेयः स्यात्तस्मिन्नाभाट()च समता । विकङ्कतः सुवतान्थिलः स्वादुकण्टक ॥ ९१ ॥ गोपकण्टः श्वानपादो व्याघ्रपादश्व किङ्किणी । यज्ञवृक्षोऽग्निवृक्षश्च पृथुबीजः सुधातरुः ।। ९२ ॥ ऐरावणो मृदुफलः काकपादश्च कण्टकी । स्यापिण्डरोहणस्त्रय्या विइगुदी तापसद्रुमः ॥ ९३ ॥ भल्लकोऽङ्गारवृक्षश्च तिक्ताहो वृद्धकण्टकः । स्यात्पूतिपर्णिकः स्नेहमजापि व्यावहारिकः ॥ ९४ ॥ मिन्दुकधाथ सरलः पीतदुः पूतिदार च । उच्छित स्याद्दीपतरुश्चण्डा स्त्री खिग्धदारु च ॥ ९५ ॥ मारीचपत्रकश्चाथ हारिद्रः पीतवृक्षकः । कदम्बपुष्पकः श्रीमान्हरिद्रक-मरूद्भवौ ॥ १६ ॥ दारू पचंपचा गौरी पर्जन्या पर्जनी च सा । कटंकटेरी हेमामा तथा दारहरिद्रिका ॥ ९७ ॥ फालीयकश्च[33a]न खो स्यात्सीतदारु च पीतनम् । म स्त्रिया देवदारुः स्यात्सुरदारु च दारु च । भद्रदारु लेहविद्ध किलिमं च सुराहयम् ॥ ९७ ॥ पारिभद्रः पीतदारु पूतिदारु सुदारु कर्कटं च महादारु सुमङ्गल्येन्द्रदारुणी ॥ ९८ ।। प्रीडा तारा गन्धवधूर्वातना भूतनाशनी । नपुंसि तरुणी चाथ द्वंद्वे रालोऽनिवल्लभः ॥ ९९ ॥ 3425 3430 3135 3409 कट्मजो१४, "वहरी २ 3411 मंदितको ६ 3414 "फल ११थाथ 8418 किंकणी for किङ्किणी 8420 केटकी १६ 3421 °रोहण ११ 3423 कणींकस्नेह 3124 बिन्दुक १० 3426 पत्रक 3127 "द्वौ ६ ·कोपकल्पतरी -- 3440 3445 -- 3150 -- - दीपवृक्षः सर्ज-सर्जरस-सर्वरसा गलः । बदरूपो यक्षगः सिग्धदारुश्च शीतलः ॥ २० ॥ शक्रदुरसनिर्यासः श्रीकरों देवघ्पकः । कान्त. कलकलवाथ श्रीवेष्टः सल्कीद्रवः ॥१॥ रक्तशीर्षः पायसश्च श्यकः क्षीरश्रवस्तथा । श्रीवासोऽपि चदच्याहो(१) वृकधूपक इत्यपि ॥ २॥ रसाइस्तिलपर्णी स्यात्कुम्भोलखलकं पुन । कौशिक कालनिर्यासः पुरो गुग्गुलु गुग्गलौ ॥ ३ ॥ नकंचरः शिवो दुर्गा देवधूप-ज[33b]टायुपौ । सर्वसह-मरुद्भाव-महिपाक्ष-जटायवः ॥ ४ ॥ खलको वायुसारोऽपि यातुकन्दः पलकपः । उलूखलं च कुम्भः स्यातनिर्यासमिदं पुनः ॥ ५॥ हिरण्यः कुमुदः पद्मो महिपाक्षो महासिति । खनामवर्णाः सर्वे स्यु सल्लकी तु महेरणा ॥ ५ ॥ फवारी गन्धवीरा च बटकी व्रणरोपणीं । सुखवा सुरमिर्मोचा हादिनी चं हदा रसा ॥ ६॥ गलरक्षा कुन्दुरुकी भक्ततितार्थ कुन्दुरुः । मुकुन्द-कुन्दौ पालिन्दः सुगन्धो भीषणो बली if | नागः श्रीवल्लभः स्वक्षो मेचकः खद्युरो मुनिः । चन्दनोऽत्री मलयज भद्श्रीर्गन्धसारकः । जाकुटश्च पटीरव श्रीखण्डो रोहिणगुम ॥ ८॥ हिम महाहं मलयं श्वेतं स्याचन्द्रकान्तकः । हरिचन्दनमस्त्री स्याद्गोशीप तैलपर्णिकः ॥ ९ ॥ मप्लेष्ट पीतकाष्ठं च कालीय हरिवल्लभम् । फारसारं तु कालेय कालीय वशिकं तया ॥१०॥ जोग कारानुसायं च वनच[34a]न्दनमस्त्रियाम् । नातिशीततम श्वेतं कैरातं च शिलोद्भवम् । 8435 मूत ५ 3449 महिपाध्यो १ 3436 तरुणी २३ 3453 "तिचा १५ 3458 "कोतक १३ 3443 पी" 3416 जटायष ४ 3148 [म ११ 3463 शिरोद्भवं २ 3155 - 3660 3440 'कलया १५५ 3460 'वाभ ·-3489] वनौषधिवर्गः १५३ 3465 3470 3478 सर्वरोत्थं श्वेतवर्ण निर्गन्धबर्बराहयम् । रक्तचन्दनमस्त्री स्याद्रक्तसारं च लोहितम् ॥ ११ ॥ कुचन्दनं रञ्जनं च हरिचन्दनमस्त्रियाम् । ज्योतिष्टोमं किरातं च ज्योतिरक्तारुणगुमौ ॥ १२ ॥ स्यात्क्षुद्रचन्दनं शैलभवेऽन्यतु कुचन्दनम् । पत्राई स्याच पत्र रक्त कार्य सुरङ्गकम् ॥ १३ ॥ पत्तरं पत्ररागं च पट्टरञ्जनमेव च । भार्यावृक्षोऽयमन्यश्च कटुका शणपुष्पिका ॥ १४ ॥ अगुवंगरु चायुस्कं राजाई जोगकं तथा । कृमिजं कृमिजग्धं स्यादनार्यमसिते त्विह ॥ १५॥ कृष्णागलघगरु कृष्णशीर्णं च वंशिकम् । कृष्णशृङ्गं नरेन्द्राई लोहा काकतुण्डकम् ॥ १६ ॥ मलिगन्धि तु मङ्गल्यमुखी भूर्जः स्थिरच्छदः । चित्रपत्रो मृदुत्वको भूजो भूतहरः शिवः ॥ १७ ॥ लेख्यपत्रो बहुपुटश्चर्मी कालः पृथुत्वचः । [34b]शाल्मलिस्तु द्वयोर्मोचा पिच्छिला स्थिरजीविता ॥ १८॥ कुफुटी च स्थूलफला रक्तपुरा च पूरणी । फण्टकाख्या रक्तफला मानगुर्मातुलदुमः ॥ १९ ॥ कुशाल्मलिः शाल्मलिको रोचनः कूटशाल्मलिः । शाल्मलीवेटकः पिच्छा शाल्मलो वेष्टकस्तथा ॥ २०॥ मोचसावो मोचरसो मोचनिर्यास-मोचकौ । रोही रोहितको रक्को रामो रक्तपुष्पकः ॥ २१॥ रोहिणो रोचनः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः । लोहितो रोपणः कूटशाल्मलि: पारिजातकः ॥ २२ ॥ भरिटो रक्तवीजश्च पीतफेनश्च फेनिलः । रक्ताफलः मुमनल्यो गर्भपात्यर्थसाधनः ॥ २३ ॥ 3480 3195 3466 चंदन ७ 9468 ने ५ 9170नमन 9471 राणयुपिनिदरी २ का ३ corrupt. 3473 'दनार्य 3476 मंगाय २ 3478 पापरः' 3479 शाल्मदि। 3481 °मः १२ 3480साल्मन 3184 'सावी | 3486 रोहगे 3167 जाता ·कोषकल्पतरौ [3490- 3490 3495 9500 3005 कृष्णबीजः शीतफेनोऽप्यथ वारिप्रसादनम् । छेदनीयं भूतफलं कन्त(त) कतकमक्षिदम्।। २४ ॥ द्रविडं चंघूल() कार्लमयो कुटज-कूटजौ । कलिनो मल्लिकापुप्प इन्द्रवृक्षश्च वरसकः ॥ २५ ॥ काही च गिरि[35a]मल्ली स्त्री कुटजी स्वेप तुच्छकः । वरतिक्तः शक्रनामा वृक्षकः पाण्डुपादपः ॥ २६॥ मल्लिका नीलयष्टिः स्याहीजे त्वस्येन्द्रवीजकम् । भवेद्भद्रयवः पुंसि फलं विन्द्रयवो भवेत् ॥ २७ ॥ कलिङ्गकः शकनामा स्यादथो मोक्ष-मुष्कको । गोलीढो गोलिहो मुष्टिर्मुश्चकः सूर्यकस्तथा ॥ २८ ॥ क्षारश्रेष्ठः क्षारवृक्षः पाटलः क्षुद्रपाटलः । खरशाखी स्त्रियां घण्टा द्विधासौ शुक्लकृष्णतः ॥ २९ ॥ वेलंतरो वीरतरुर्दीर्घमूलोऽश्मकृच्छ्रहा । क्षुरधारो वधाकारो दीर्घपत्रो महानिलः ॥ ३० ॥ अश्वक्षुरः श्वेतपुप्पी श्वेता च श्वेतनासिका । विपन्त्री गिरिकी च कटभी किणिही तथा ॥ ३१ ॥ आस्फोता दधिपुप्पी खटाथाघ(:)पराजिता । गर्दमी बनिका सूर्या श्वेतपाटलिपिण्डका ।। ३२ ॥ विष्णुकान्ता गवाक्षोऽथ नीलपुप्पा गयादनी । महाश्वेताऽव्यक्तगन्धा वज्रस्तु स्यान्महातरुः ॥ ३३ ॥ समौ सीहुण्ड-सेहुण्डौ गण्डीरः ख[35b]गपत्रकः । बहुसावो बहुक्षीरो वज्रतुण्डक इत्यपि ॥ ३४ ॥ समन्तदुग्धा नुक् मुद्यः सुहा चैव विषाणिका । सुधा गुडा चाथ वज्रवल्ली स्याद्धस्तिशुण्डिका ॥ ३५ ॥ वनालिकास्थिसंहारो वजमा चामरा च सा । मुखपामार्गहलिनी धवातिलमुष्ककैः । 3490 शीतफेनो १० 3501 घंश ११३ 9492 फार्म 3503 मदानिलः८ 3494 कोहिव for याही व; गिरिमी । 3508 गवाक्षो १५ 3496 माही; 'यधिः 3509 'गन्धा ४ 3497 यवः २ 3511 इत्यपि ५ 3498 कनामा ३ 3513 सुपागुन १६ 9699 मुंगरूः 9514 चामरा ६ 3510 3515 ·-3542] १५५ 3520 3525 वनौषधिवर्गः कुटजेन च संयुक्तैः सुबष्टकमुदाहृतम् । एरण्डो यक्षहस्तः स्याद्रुबुर्गन्धवैहस्तकः ॥ ३६॥ पञ्चाङ्गुलो वर्धमानो डिम्बो वातारिरप्यसौ। सितस्तूतानपत्रोऽयं गन्धवों दीर्घदण्डकः ॥ ३७ ॥ तरुणो रुचकश्चचू रक्तस्तु गजकर्णकः । व्याघ्रो ब्याघतलो व्याघ्रपुच्छो लोहितशीर्षकः ।। ३८ ॥ मण्ड भामण्ड आदांडो व्याडम्बश्च व्यडम्बरः। रूबूको रुबुकश्चोरवूकः स्यात्रिपुटीद(फ)लः ॥ ३९ ॥ भवेदुरबुको रक्तपत्रो रक्तजटोऽपि सः । कासमईस्तु काशारिः कर्कशश्चारिमर्दकः ॥ ११ ॥ कालंकृततरुस्तूक्तः स प्रोक्तः कासमईनः । शुषा तु का [36a] समीं स्यात्समौ पिचुल-कावुको । तुम्बुरुः सौरसः सौरो वनजस्तीक्ष्णपत्रकः । तीक्ष्मव(कोल्कस्तीक्ष्णफल: शोधनश्च महामुनिः । हरीतकी त्रिप्वमृता जया च विजयाऽभया ॥ ४०॥ पथ्याऽव्यथा च कायस्था वयःस्था प्राणदा शिवा । प्रपथ्या पूतना हेमवती स्याद्रोहिणी च सा ॥ ११ ॥ चेतकी स्याद्विलवणा भिषयाता च रोगहृत् । शक्रभक्ष्याथ तद्भेदाः सप्तायुर्वेद ईरिताः ।। १२ ।। सा स्थूलवृत्ता विजया सुवृता रोहिणी मता । पूतनास्थिमती सूक्ष्मा स्थूलमांसा तु साऽमृता ॥ असा तु चेतकी या पञ्चासा त्वमया भवेत् । सुवर्णवर्णा जवनी कथिता सा मिषनरैः ।। ४४ ॥ तिघ्या तिप्यफला धात्री वयस्था चामृतोद्भवा । शिवा वृष्यफला वृप्या दिव्या सीधुफलापि सा ॥ १५॥ सुधाफला कर्षफला जातीफलरसापि सा । आमला विप्वामलकी मण्डा सादथ तत्फले [861] ॥ ४६॥ 3530 3535 ॥ 3510 3518 यावारि 3520 चशु 3524 रफजटो १७ 3526 कालकतरिमुष: for prior half. 3527 मदीर'कायु २ 3534 कमाया. 3535 विजया; रोहिणी 3536 सामृता १ 3537 चेतसीमया 9538 जवंती , for जपनी 3542 मंदातरले ·कोपकल्पतरौ 18548- S 3545 3550 3555 माकन्दी स्त्री श्रीफलं च कोमलं न स्त्रि () चामलम् । यदरामलकं रक्त प्राचीनामलकं हि यत् ॥ ४७ ॥ शृङ्गी धात्री चामलकी शक्तिः शुष्कामलक्यपि । सर्वोपधिक संमिश्राः संशुम्कामलकस्वचः ॥ १८॥ सुगन्धामलक येते (1) भवेत्पारायती पुनः । ज्योत्ला मुक्ताफलं राजामलकी लवली च सा ॥ १९ ॥ शिवा बहुसुता च स्यादृढपादा हिमालया । भूधात्री च जटामाला विपती च वितुन्नकः ।। ५१ ॥ बिमीतकत्रिपु पुमानक्षस्तुपफलः कलिः । संवर्तकः पिशाचद्रुर्मधुजीवो विभेदकः ॥ ५२ ।। भूतावासश्च शाखोठो भवेत्कर्षफलोऽपि सः। एतस्य फलमक्षोऽथ पथ्याधात्रीविमीतकैः ॥ ५३ ॥ क्रमवृद्धैः फलश्रेष्ठा ** हा च फलोत्तमा । त्रिफला तृफला च सात्तृपला च फलत्रयम् ।। ५४ ।। " त्रिवर्णकं चाथ विल्लो मालरश्च महाफलः । श्रीनामा श्रीफलो हृयगन्धो गन्धफलस्तथा ।। ५५ ।। शाण्डि[3Ta]ल्यश्च शलाटुश्च शैलपः पूतिमारुतः। शचीको ग्रन्थिलः सत्यधर्मा स्यानीलकण्टकः ॥ ५६ ॥ महाफपित्यस्तीक्ष्णाक्ष्यो वातसारो वरारुहः । मङ्गल्यः स्यात्पीतफलः सर्वरूपश्च ककटः (कण्टक !)॥ ५७ ॥ सदाफलः कृष्णमुखो गन्धगर्म(6) सरस्वती । नीलवल्ली नीलमल्ली रुच्यः स्यादोहरीतकी ॥ ५८ ॥ स्याद्विल्वकर्कटी बिल्वकर्कटी पेशीयाले फलेऽस्य च । बैत्वं तैलं फलं वास्य विकारे भेद्यलिङ्गगम् ॥ ५९ ।। श्रीपर्णी सर्वतोभद्रा गम्भारी काश्मरी हिरा। काश्मीरी मधुपर्णी च हीरा भद्रा विदारिका ॥ ६० ॥ गोपभद्रा भद्रपर्णी क्षारिणी रोहिणी पुरा । कृष्णन्ता च गृष्टिः साकामारी फलाच सा॥६१ ॥ 3560 3566 3570 3543 चामले 3545 गुष्कामलस्य ४ पि 3547 'मलक" 3548 लवली ५ 9550 वितुक्षक: १९ 3553 कर्पक्लो ११ | 3554 °मक्षो १ य पध्या घात्री 3564 हरीतकी ३१ 3565 पेशी २ 3566 बैच ·-9596] १५७ 3575 3580 वनौषधिवर्ग: काश्मयों मिथुनेऽथ स्वादरणिर्नाऽग्निमन्थकः । मन्थानो वह्रिमथनो मन्थतेजोद्रुकेतवः ।। ६२ ।। तनुत्वचा च तर्कारी नादेयी वैजयन्तिका । कणिका पानकाहा च श्रीपर्ण चाs[37b]सिता पुनः ॥ ६३ ॥ द्वयोर्जया जयन्ती स्त्री विजया च जयावहा । वसन्ततिका कामदृतिका कालवृन्तिका ॥ ६४ ॥ कुम्भीका ताम्रकुसुमाऽमोपा कालाम्बुवासिनी । काचस्थाली तथास्थाली पाटला पाटलिईयोः ॥ ६५ ॥ श्वेताहा श्वेतकुम्मीका कुवेराक्षी फलेरुहा । स्यात्काष्ठपाटलाऽथ स्यादिटुकटिन्दु-भल्लुको ।। ६६ । मयूरजङ्घोऽरलुकः कश्च कटभरः । शुकन्या(ना)सो दीर्घयन्तः फल्गुवृन्तः कुटंन्नटः ॥ ६७ ॥ मण्डूकपर्णः पत्रोणः स्पोनाकः शोणको नटः । भल्लूक-भल्ल-नाक्षाश्च भूतद्रुः पृथुशिम्बिकः ॥ ६८ ॥ प्रियजीवोऽन्यद्गवृक्षोऽप्यथ विल्यादिपञ्चकम् । स्यान्महापञ्चमूलाइमथ पुष्पद्रुमाः परे ॥ ६९ ॥ 'नागः पुरुषाहः स्यात्केसरो रक्तकेसरः । पद्मकेसरकस्तुङ्गः सुरेष्टः सुरपर्णिकः ॥ ७० ॥ चाम्पेयः कनकासः स्यान्नागाहो नागकेसरः । मेरुजो हेमपुष्पः स्यात्केसर:[38a.] सर्वबल्लमः । प्रोक्तः करिकुसुम्माहो नागकेसरचूर्णकः ॥ ७१ ॥ चाम्पेयश्चम्पको हेमपुष्पको रम्य चाम्पको । चञ्चरीकातिथिः वर्णसंज्ञः स्याद्वरलव्धकः ।। ७२ ।। तत्कली स्याद्गन्धफला बहुलस्तु यकूलकः । बाकूलकः सीधुगन्धो गूढपुप्पश्च शारदः॥ ७३ ॥ शिवी केसरकः सिंहः केसरो मेघदोहदः । अशोको गरि ककेली रक्तमञ्जरिको नटः ।। ७४ ॥ 3585 3590 3305 3571 काश्मयों २१ 3574 श्रीपर्ण चा १४ सिता 3575 जयायहा। 3579 घेतायो for श्वेताहा 3580 'पारला 3585 भ्यंगसो २३ 3586 मूलाह' 3587 पर्णिक.. 3594 गंधफ्ला 3596 'दोहदः १.

·3600 3605 3610 कोपकल्पतरौ 13598- शोकनाशो विचित्रश्च कामुकः कर्णपूरकः । हेमपुप्पः पिण्डपुप्पो गन्धपुप्पोऽपि वञ्जुलः ।। ७५ ॥ कीतादुर्दोहदो रक्तो गौराड़ श्चित्रगुच्छकः । मुचुकुन्दः क्षत्रवृक्षः श्रीतरुः प्रतिविष्णुकः ॥ ७६ ॥ धुको यको रुद्रनामा वसुको रुद्रकेसरः । कपिमाल: किण्वमूलः सुव्रतः स्थूलपुष्पकः ॥ ७७ ॥ शिवमल्ली चाथ कुम्भयोनिर्मधुरशिग्रुकः । यतिमुनिद्रुमो वङ्गसेनश्चातुर्थिकापहः ।। ७८ ॥ कदम्ब[38b]स्तु कलम्बः स्यात्प्रावृषेण्यो हलिप्रियः ॥ ७६ ॥ पुलकी कुत्सिताम्बश्च प्रियकः पर्वताधिपः । कादम्पर्यश्च सूराक्षोऽप्यथ नीपो वसन्तजः ॥ ७७ ॥ धूलीकदम्बको वृत्तपुप्पो हारिद्र इत्यपि । सुवासो गदितो धाराफदम्बोऽस्य तु केसरः ॥ ७८ ॥ पापरं करुणस्तु स्यात्कृ(?)स्ताहः कण्टकद्रुमः । वृहत्पुप्प *[श्च] नीचश्च मल्लिकापुप्प-कुब्जको ॥ ७९ ॥ स्याद्भद्रतरुणी चाथ समौ बन्धू [क]-बन्धुको । रक्तकः शारदो बन्धुजीयो माध्यं तु न द्वयोः ।। ८१ ॥ करवीरः शतप्रासः प्रतीहासोऽश्वमारकः । मीनकाक्षः शातकुम्भः स वीजकुसुमोद्भवः ।। ८२ ॥ रक्तपुष्पस्तु लगुडधाडातो गुल्मकस्तथा । गणेरुका स्वर्णपुप्पी गणेरुर्गणकारिका । कर्णाङ्कश्च करेणुश्च कोको वर्णमनोहरः । द्रुमोत्सलः कर्णिकारः परिव्याधः ससौरभः ॥ ८३ ।। सिन्दुकः स्याच्छीतसहः सि[39a]न्दुवारश्च सिद्धकः । श्वेतपुष्पेन्द्रसुरसौ तिलपुष्पक इत्यपि ॥ ८४ ॥ निर्गुण्डी द्राणिका चाथ नीलिका नीलमजरी। शेफालिका च सुवहा निर्गुण्डी वनजा च सा ॥ ८५॥ 3615 3620 3599 घंजुलः १२ 3600 गुच्छक ३ 3601 °विष्णुरुः ४ 3604 शिमली १४ 3605 कापदः 3608 सूराक्षो १० 3610 कदंयो 3611 पार 3612 'कजको for 'कुटजका 3614 जीवो ५ 9617 गुल्मकः४ 3623 द्रागिरा ·-3651]] वनौषधिवर्गः 3625 3630 3635 कृष्णसंज्ञो विपन्नश्च पवित्रो गिरि सिन्दुकः । भूपदी श्वेतसुरसा सुगन्धा तत)वेशिका । तिलकरछत्रकुसुमः क्षुरकः खुरकोऽपि सः । मुचिलिन्दो विचित्रश्च स्त्रीनिरीक्षणदोहदः ॥ ८६ ॥ लक्ष्मीवान्पूर्णको रेची मुखसंहननो विटः । अन्लानस्त्वमिलातः स्याद्वर्णपुप्पो महासहा ॥ ८७ ॥ परिग्लानश्चोरटोऽथ रक्तः कुरवकश्च सः । पीतपुष्पः किंकिरातः किंकिरीटश्च पीतकः ॥ ८८ ॥ पीतभद्रो हेमगौरो विप्रलोभ्यलितोपदः । कुरण्टकः कुरण्ठश्च नीलस्वार्तगलश्च सः ।। ८९ ॥ राजसैरेयकः केशरक्षकः शाणकस्तथा । झिण्टी दासी द्वयोर्वाणा भवेदोदनपा[39]क्यपि । सैर्यको युग्भवन कुरण्टकभेदाः सहचरः । ( corrupt) ***** सैरेयश्च सहाचरः ॥ ९० ॥ अर्जको मृदुपुष्पश्च तत्र झिण्टी स्त्रियां भवेत् । अरुणोऽसौ कुरुवकः पीतत्त्वेष कुरण्टकः ॥ ९१ ॥ द्वयोः सहचरी चाथ नील आर्चगलो भवेत् । जपा जवा ओड्पुप्पं वजपुप्पं तिलस्य तत् ॥ ९२ ॥ मल्लिका शीतमीरुश्च मदयन्ती प्रमोदिनी । मदनीया गवाक्षी च भूपधष्टपुटी तथा ॥ ९३ ।। भद्रवल्ली चन्द्रवल्ली सुगन्धा माधवी च सा । मुकुटस्तृपवाल्यं वा अम्हा त्वेषा च वार्षिकी १ ९४ ११ त्रिपुटा च सुरूपा च स्याद्वर्षा मुक्तयन्धना । वनोद्भवा तु सास्फोटा सैव स्यागिरिमल्लिका ॥ ९५ ॥ मागधी गणिकाम्बया यूथिका बलि(बाल:)पुष्पिका। गुणोज्य)ला पुण्यगन्धा हसन्ती च शिखण्डिनी ।। ९६ ॥ शहपुप्पी श्वेनयूधी पीतासौ हेमपुष्पिका । 3610 645 3650 3G26 वेशा. 3681 बोरो, पुरषक २ 3634 पुरैट १.य 3635 सरेयः 3640 पुरुषसः पतित्व 3611 सहचरी गल्ने, 3642 'पुर्ण ३ यमपुष्पं । 3646ल्य बा४ 3647 धना ५ 3618 मधिका 3G49 पिन ४ 3651 'यूपी २; रिपकार -- ·कोपकल्पतरी [3652- 8655 8660 3665 हरिणी पीतिका चाथ वारमोटातिशोणका ॥ ९७ ॥ अति[40a]मुक्तो मुद्गु(गः)रः स्यान्मण्डको प्रमरोत्सवः । पुण्डूकः स्याद्विचकिलः सुगन्धश्चापि कामुकः ॥ ९८ ॥ स्याटेलाकेतकी सा च वासन्ती माधवी लता । मालती सुमना जाती राजपुत्री प्रियंवदा ॥ ९९ ॥ मनोज्ञा हृद्यगन्धा न चेतकी तेलमाविनी। प्रहसन्ती रात्रिपुप्पी कुन्दाहा मरुबान्धवी । सुवसन्ता शीतवासा सरणी दन्तनिर्मला । सप्तला तु सुगन्धा स्यानैष्मिका नवमालिनी ॥ ३०० ॥ नेपाली शिग्रुगन्धा चाम्लायिनी वटपत्रिका । मोदिनी सुकुमारा च कान्ता च शिखरिण्यपि ॥ १ ॥ सिन्दूरी तु त्रिसंध्या स्याद्रक्तपुष्पा सुकोमला । तरणी रामतरणी कर्णिका चारुकेसरा ॥ २ ॥ कूर्पिका च सुगन्धाढ्या कुमारी कुञ्जवल्लिका। बृहत्पुप्पा सहा भृङ्गसंगता कण्टकावृता ।। ३ ॥ महाकु*[मारिका चाथ जलजा जलकुजिका । केतकी जम्बुकादः स्यात्सूचीपुष्पो हलानकः [40b] ॥ ४ ॥ करशून्नं करतृणं सुगन्धं ऋकचच्छदः । स्यात्वर्णकेतकी राजकेतकी कुसुमोत्तमा ॥ ५॥ दलामलो दमनको दान्तः स्यात्पाण्डुरागकः । गन्धोत्कटं पुण्डरीकं मुनिब्रह्मजटा तथा ॥ ६ ॥ भवेन्मल्यको बीजपुष्पः खुरखुकः सुखः । रूपिकार्कः क्षीरपर्णो गणरूपो विकीरणः ॥ ७॥ आस्फोतश्च सदापुप्पः खरवकफलस्तथा । राजार्कस्त्वेष रक्तः स्यात्तत्फलं क्ष्वेडमुच्यते ॥ ८॥ सितस्वलर्को मन्दारो वसुफश्च प्रतापसः । विकीर्णकः सदापुष्पः क्षतक्षीरो गणप्रियः ॥ ९॥ 8652 शोणका २ 3669 अकरन्दः 3055 "लता ३ 3670 राजकेतकी repeated. *मोप्तमाः । 3657 भाविनी 3672 ब्रह्मजटा ७ 3659 'निर्मला 3673 सुखः४ 3662 शिखरिष्य १२ पि 3675°फ्ल८सुमा 3663 सुकोमला 9676 राजा 8667 महाकुरिका १३ : "युनिश २ 8678 गणप्रियः 3670 3675 ·। 3680 3685 3690 -3706] बनौपधिवर्गः धुर्को धत्तूर उन्मतो देविता तरलः शठ । । पाण्टिक- कनकाहश्च काहलापुष्प-मातुलौ ॥१०॥ धुर्तरो मदनस्तूरी फल मातुलपुत्रकः । शहिनी चोरपुप्पी स्याहुफेना सुकेशिनी ॥ ११ ॥ यशस्करी वेत्रमूला ग्रन्थिका चन्द्रनन्दिनी । चौरी निशाचरी चण्डा नाकुली च विसर्पिणी।[41a] ॥ १२ ॥ दृढपादाथ महती भवेत्सा कम्बुपुष्पिका । शिवनना कम्बुलता शलिनी * [क]म्युमालिका ॥ १३ ॥ मनल्यपुष्पी मङ्गल्या क्षीरपुप्पी मनोरमा । रक्तपुष्पा सुभद्रासौ सर्पाक्षी सूक्ष्मपत्रिका ॥ १४॥ विष्णुकान्ता नीलपुष्पा सफला चापराजिता । मत्स्याक्षवीजोऽर्कसुतो विषवीजो विपोदरः ॥१५॥ मण्डूकपर्णी मण्डूकी रविवल्ली वरौषधी । सुवर्चलार्कमक्ता च वरदा मूलपर्ण्यपि ॥ १६ ॥ अर्ककान्ता सत्यनामा सूर्यावर्ता सुनागरिका । अर्कापुप्पी तु सा पृथ्वी पार्था ब्रह्मसुवर्चला ॥ १७ ॥ कपोतवका बाली तु ब्रह्मसोमा सरस्वती । मध्या सत्यवती दिव्या वय,स्था सोमवल्यपि ॥ १८ ॥ कपोतवका मण्डूकी ब्राह्मणी दर्दुरच्छदा । मण्डूकपर्णी मत्स्याक्षी लावण्या च महौषधी । हिलमोची शङ्खधरा जलबझी झपाण्डिका ॥ १९॥ हयुषा विद्युषा विसा मत्स्यगन्धा वि[41b]पापहा । तथाश्वत्थफला ध्वाइनाशिका कच्छुनाशिनी ॥ २० ॥ श्रावणी श्रवणा मुण्डी भिक्षुकी श्रुतिशीर्षिका । अलम्बुसा श्रीमती च महामुण्डी तु मुण्डिनी ॥ २१ ।। कदम्बपुप्पी गोशाला भवेद्रन्थिनिकारुणा । वृद्ध कुलहलो चोटो भूकदम्बस्तपोधन. ॥ २२॥' अन्यो देवकदम्बः साध्यहा द्रोणाथ कुम्मिका । 3695 3700 3703 3681 'नस्तरी १३. पुत्रक ! 8685पादा ४ 3687 मनोरमा 8688पत्रिका 3693 मुनागरिका १२ को..२१ 3695 तपोतमा ५ 3699 पांडिका 8701 नाशिनी 3703 श्रीमती च. 9706 द्रोणा २५ -- . 5 ·. 3710 -- ३ 9715 - कोपकल्पतरौ [3707- द्रोणपुप्पा कुम्मयोनिद्रोंणा सैव कुर्रवकः ॥ २३ ॥ स्साकौण्डिन्य **** छिन्ना छिन्नरुहामृता ॥ २३ ॥ वत्सादनी गुडूची च जीवन्ती सोमवल्ल्यपि । चन्द्रहासा लता सोमा वयःस्था चक्रलक्षणा ॥ २४ ॥ तत्रिकामृतवल्ली च विशल्या मधुपर्ण्यपि । UP: छिनोद्भवा वरा च स्यात्कुण्डली मण्डली तथा ॥ २५ ॥ पिण्डामृता त्वतिच्छिन्ना शच्यामा कन्दरोहिणी।। | अटरूपा बाटरूपः सिंहास्यो वाजिदन्तकः ॥ २६॥ वाशको मातृका वाशा सिंहिका सिंहपर्ण्यपि । शीतवल्ली भिपमा[42a]ता धृपः स्वीपुंसयोरपि ॥ २७ ॥ मेदोगला विरजनी मृगदन्ती खरखरा । अलम्बुसा गन्धवती मदयन्ती खरत्वचा ॥ २८॥ वाळकी वृहती सिंही भण्टाकी स्थूलकण्टिका । कुली कण्टकिनी कान्ता राष्ट्रिका दु.प्रघर्पिणी ॥ २८ ॥ महोटिका च भण्टाकी बहुपना विधानिका । क्षुद्रा तु कण्टकी व्याधी कष्टाली कण्टकारिका ॥ २९ ॥ प्रचोदनी धावनी च दु स्पर्शा राष्ट्रिका स्पृशी । निदिग्धिका च बृहती कासनी दुःप्रधर्षिणी ॥ ३० ॥ घेतसिंही तु चन्द्राहा रक्ष्मणा चन्द्रपुप्पिका । वित्रा मेहफला रामा पुत्रदात्री प्रियंकरी ॥ ३१ ॥ स्यात्पुत्रिणी जयन्ती च रक्तविन्दुच्छदा च सा । मागिनी मूलिनी नागाप्यथ सर्वानुकारिणी । शालिपी दीर्घपर्णी कुमुदा शोथनाशिनी ॥ ३२॥ विदारिगन्धाशुमती त्रिपर्ण्यतिगुहा स्थिरा । अंशुपी पीतनी च तनीः सैर सुवाभिया ।। ३३ ।। दीर्घमा पाणिनी च[42b]महाशीतनिकापि सा । भिपर्णी पृथक्पर्णी क्रोष्ट्रविन्ना च पर्णिनी ॥ ३५ ॥ ST20 3720 3130 3707 योनी द्रोणा 370B कौडिन्य 3712मंडली 8715 रोहिणी 97161 ११ 3719 मांटाकी | 5721 भटोपी बहुपमा विपारिका ४ 3723 कानी for स्त्री 3724 वर्षिणी १४ 3728 नामा " 13732 कोठनिका १७ ·-3759] 3735 ។ 3740 3745 वनौषधिवर्गः लाडूली वृतिका दीर्घा शीतनी कोष्टुमेखला। गोकप्टको गोक्षुरको भूक्षुरो ब्यालदंष्टकः ॥ ३६॥ निकटश्च त्रिकण्टश्य वनशृङ्गाटकस्त्रिकः। भक्षट: सलशृङ्गाटः वदंष्ट्रः खादुकण्टकः ॥ ३७॥ शुरः पलंकपा च स्याच्छ्दंष्ट्रा चेक्षुगन्धिका । पञ्चमूलं लघुबृहत्पादपो लक्ष्मणा विना (1) ॥ ३८ ॥ दशमूलं लघुवृहत्पञ्चमूलद्वयेन च । वायसोली तु काकोली काका स्यात्स्वादुमासिका ॥ ३८॥ वयःस्था मेदुरा पीरा धीरा खा* * * [दुरसापि सा । क्षीरिणी क्षीरकाकोली क्षीरशुक्ला विपाणिका ॥ ३९ ॥ क्षीरा, विकारिका चोक्ता वयःस्था जीववल्याए । मेदा मेदोमवा विद्या तथा पुरुपदन्तिका ५० ॥ अल्पपणी घरा श्यामा मधुरा जीवनी च सा.। महामेदा देवमेदा महापुरुपदन्तिका ॥ ११ ॥ मणिच्छिद्रा देवमणि[43a1मधुरा वसुरन्धिका । मापपर्णी सूर्यपर्णी पाण्डुरा हयपुच्छिका ॥ ४२ ॥ हंसमापा खादुमापा मासमाषा महा * *सहा) । फाम्बोजिका सिंहवृचा मुद्गला च पिशाचिका ॥ १३ ॥ अपुष्पी शालिपर्णी च कृष्णवृन्ताथ सापरा । कुरशिका मुद्पर्णी शिम्बिपर्णी च सिम्बिका ॥ ४ ॥ काकमुद्गा क्षुद्रसहा महामार्जारगन्धिका । रिशिणी वनजा सिंही मृगगन्धापि सा भवेत् ॥ १५॥ जीवको जीवदः क्षोदी मगल्यो मधुरप्रियः । कूर्चकः कूर्चशीर्षश्व शृङ्गकश्चिरजीन्यपि ।। १६ ।। हसाहः प्राणदः श्रेयान्दीर्घायुः स्वरदः शमी। ऋपमो कृपमः शृङ्गी ककुमान्मृपतीपतिः ॥ १७ ॥ 3760 1 3735 - 3784 मेखला १८ 3738 पिण 3739 पंचमूर्स, 3740 दशमूल 3742 साद 3744 बापटप 3746 जीवनी 3748 भनि 3752 °न्ता १५ 9755 ममगंधा 9758 शमी १५ . T .

·[3760 3760 । 1 3765 3770 कोपकल्पतरी धूधरो मातृको द्राक्षो बन्धुरो वृपलीपतिः । रसोनपत्रसदृशौ दीर्घकन्दौ ससौरमौ ॥ १८॥ जीवकर्षभकावेतौ हिमाद्रिशिखरोद्धवौ । जीवन्ती जीवनी जीया जीवनीया यशस्करी ॥१९॥ जीवभद्रा पुत्रभद्रा म[43b]ङ्गल्या च मधुश्रवा । शाकश्रेष्ठा जीवपृष्ठा देवपुप्पी सुखाकरी ॥ ५० ॥ * * * * * * * * * धुरा शृङ्गरीटिका । ऋद्धिः सिद्धिस्तुष्टिराशीश्चेतना च यशस्विनी !॥ ५१ ॥ आश्वासनी महामूर्धा श्रावणी शोधना प्रिया । लक्ष्मीयोग्यं च सुसुखं मङ्गलं युगनामकम् ॥ ५२ ॥ सर्वलोकप्रिया धृद्धिर्गर्भदाप्युद्धिनामिका । जीवनीयो गणः सोऽयं भवेन्मधुफसंयुतः ॥ ५३॥ अष्टवगों विनाजीवा यष्टीभ्यां समुदीरितः । पला भद्रौदनी वाटी समझा शीतकर्चिका ॥ ५४॥ ऋष्या क्रूरा शीतपाका विजला खरयष्टिका । प्रभार्या पवननी च सहा वाट्यालकोऽपि च ॥ ५५ ॥ वाट्यायनी वर्षपुप्पी वाव्या वीर्या वृहदला । गन्धवल्ली महागन्धा माल्यार्थप्रसादिनी ।। ५६ ॥ भारद्वाजी सुकर्णा च शीतपूरा महावला । ऋक्षगन्धा पीतपुप्पी रिप्यप्रोक्ता महासहा ॥ ५७ ॥ गाङ्गेरुकी नागवला खरगन्धनिका(भा) झपा। विश्वदेवापरा[44a]रिष्टा घण्टा इखगवेधुका ॥ ५८ ॥ शणपुप्पी सैव घण्टारवा स्याच्छणपप्टिका । शणघण्टश्वाय दण्डोत्सला तु सहदेवकः ॥ ५९॥ वर्षपुष्पा च मङ्गत्या माता गोरक्षतन्दुला । अर्थप्रसाधनी च स्यात्सरणी तु प्रसारिणी ॥ ६०॥ सरा च सरणा राजबला भद्रबला च सा । 3775 3780 3785 - 3762जीवकामन वेती 8769 नामक 770 गर्मश 3772 अष्टवणे. 3775वाव्याल १४ 9779 महामा 3781 विश्वदेवा ५ 3783 शणघट. 3785 धनी 9788 सुप्रसस ११ 113789 पनि 1 1 ·-3818] वनौषधिवर्ग: १६५ - 9790 - -- 10 8795 कमरा भद्रपर्णी भद्रकाली प्रतानिका ॥ १॥ चारुपी सुप्रसराप्यथ द्वंद्वे पुनर्नवा ॥ ६०॥ खियो पुनर्मू-वीम्यौ हस्खमण्डलपत्रिका । विशाखो रक्तवन्तः स्याद्रक्तपुष्पक एव च ॥६१। शिवादिका क्षुद्रपत्रा वृश्चीवोऽथ कटिल्लकः। वर्षकेतुः फरकः सादीर्घरक्तच्छदश्च सः ॥ १२ ॥ स्थामावृषायणी श्वेता त्विय शोफहरी तथा । महापुनर्नवा चाथ बलैरण्डपुनर्नवैः ॥ १३ ॥ , मध्यम पञ्चमूलं त्याच्र्पपर्णीद्वयेन च । पुत्रजीवो यष्टिपुष्पः फूटो मन्त्रार्थसिद्धिकृत् । शतन[44b]ली शतपदी बहुपुत्रा शतावरी ॥ १४ ॥ ऋप्यप्रोक्ता द्वीपिशत्रुद्वीपिकाघरकण्टकाः (फी)। भीरुर्नारायणी नाराजिहा सूक्ष्मदला च सा || ६५॥। अभीरुस्तु महत्येषा पीवरीन्दीवरी वरी। सहसवीर्या केशी च महापुरुषदन्तिका ॥ ६६ ॥ सहसवीर्या-तुङ्गिन्यौ स्थिरपत्राप्यहेतुका । शतावरी च जीवन्ती काफोस्यो जीवकर्षभौ ।। ६७ ॥ जीवनाख्यं पश्चमूलं चित्रकस्त्वनिनामकः । पाठी पाली च पाठीनो दारुण पाचकोऽरुणः ॥ ६८ ॥ ज्योतिालः शठो व्यालो वल्ली(वहिः कुटः शिखी । चव्यं त्रिषु स्याचवन चर्विका कोलवल्लरी ॥ ६९॥ ।। तुबरो वशिरस्तीक्ष्णस्तथा कुकुटमस्तकः । मूलं तु अधिक प्रन्थि, पत्रन्थिचटिकाशिरः ॥ ७० ॥ कणामूल च पत्राझं विरूपं मागधं तथा । पिप्पली मागधी कृष्णा वैदेही चपला कटुः ॥ ७१ ।। कणोपकुल्या कोला च शौण्डी[45a] स्यातीक्ष्णतन्दुला । ऊपणाप्युषणा शौण्डी सा भवेत्कृष्णतन्दुला ॥ ७२ ॥ 3800 . 3805 9810 3791 वृषोदो 3799 षायणी ५ 3794 नवा 8795 मध्यम 9799 सा ११ 8804 जीवनाख्य 9806शिखी १४ 3808 मस्तक ९ ·कोपकल्पतरौ 13814- . 3816 ; - 9820 8825 वशिरः श्रेयसी हस्तिपिप्पली कन्ववल्लरी । कोलवल्ली गजाह्वा च चविकाफलमित्यपि ॥ ७३ ।। तोयपिप्पलिका त्वन्या लागली शकुलादनी । गण्ड्रपदी शारदी च मत्स्यगन्धा च कञ्चटम् ।। ७४ ॥ मरिचं यवनेष्टं स्यादुषणं तीक्ष्णमूषणम् । शिरोवृत्तं सुवृत्तं च कृष्णं कोल च वेल्लजम् ॥ ७५ ॥ स्थाद्धार्मपत्तनं चाथ शुण्ठी विश्वं नपुंसि च । विधौषधं नागरं चाशृङ्गवेरं कटूत्कटम् ॥ ७६ ॥ राहुच्छत्रं च भद्रं च कटु चाईकमित्यपि । फटुकन्दं भृङ्गवेरं कटुभद्रं तु आर्द्रकम् । पिप्पलीविश्वमरिचेलिकटु सात्कटुत्रयम् । व्योपं न्यूषणमेतत्तु समन्थि चतुरूपणम् । पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः । पञ्चकोलं समरिचं वेतदुक्तं पडूपणम् ॥ ७९ ॥ भृशं वराइं सु[45Bारसं वरं रामाप्रियं त्वचम् । गुडत्वगुत्कटं हृद्यं चोचं स्यास्वर्णभूमिकम् ।। ८० ॥ लाटपर्ण च तनुकं वल्कलोऽस्त्री त्वगङ्गना । तमालपत्रकं पत्रनाम रोमशमंशुकम् ॥ ८१ ॥ गोमेदं तापसं चाथ स्थूलैला चन्द्रकन्यका । पृथ्वीका त्वक्सुगन्धा च त्रिदिवा त्रिदिवोद्भवा ।। ८२॥ निष्कुटिर्वहुला च स्यात्सूक्ष्मा तु त्रिपुटा मता । कपोतवर्णा कोरङ्गी तुच्छाप्येलोपकुञ्चिका ॥ ८३ ॥ कायस्था द्राविडी चैन्द्री पुटिका चर्मसंभवा । त्रुटिस्तुटिः स्त्रियां चाथ त्वक्पलं निजातकम् ॥ ८ ॥ त्रिमुगन्धि निगन्धं * केसरं वहिकेसरम् । नागाहूं नागकिजल्कं चाम्पेयं नागरेणुकम् ॥ ८५ ॥ 9830 8836 . 9815 म. 3817 कंबर्ट 3819 देशम 9820 पानं. 3822 पाक 9825 यूपचनुरूप, 3827 पंचोलेर पडूपर्ण । 3830 व१५गंगना 8831 मंचर्क 3832 ताप ७ 9838निगंध । ।

·-3865] 3840 D 3845 । 3850 वनौषधिवर्गः हृद्रोहं चैव हेमामं त्रिजातं त्वमुना युतम् । चातुर्जातं चतुर्जातं चतुर्गन्धमपि स्मृतम् ॥ ८६ ॥ , लवं लवङ्ग भृङ्गारं शि(शेखरं वारिसंभवम् । श्रीसंज्ञ देवकुसुम दिव्यं चन्दनपुप्पकम् ।। ८७॥ जातीपत्री145a]जातिकोशः पात्री सौमनसायनी । जातीफलं तु शालूकं फलं सौमनसं पुरम् ॥ ८८ ॥ मदशौण्डं जातिसुतमथ ककोल कोलके । उ(ज!)लं बहुफलं च स्यान्मारीचं माधवोपितम् ॥ ८९॥ फटुकं कटुकाससं तथा कटुफलं च तत् । कोलकं पूगफलं लवङ्गं सुमनः फलम् । घनसारश्चेति पश्च सुगन्धि समुदीरितम् । ताम्बूलवल्ली ताम्वूली नागवल्ली च नागिनी ॥ ९१ ॥ रेणुका नन्दिनी कान्ता कपिला च हरेणुका । फपिला स्यात्पाण्डफली कौन्ती राजसुता द्विजा ॥ ९२ ॥ स्थानसगन्धिनी चाथ गन्धत्वग्धरिवालकम् । , एलावालकमालूकमैलेयं च कपित्थकम् ॥ ९३ ॥ एल्वालकं कुठगन्धि वालुकं च सुगन्धि च । सुवर्णप्रसरं चाथ स्यौणेयं अन्थिपर्णकम् ।। ९४ ॥ शुकपुप्पं शुकं बह बर्हिचूडं च पुष्पकम् । विकीर्णकः कीर्णरोम धौतेयं कुकुरं च तत् ॥ ९५ ॥ [4Gb]स्पृका स्थग्बाह्मणी देवी माला लकोपिका मरुत् । निर्माल्या कोटिवर्षा च पिशुना ललनाहया ॥ ९६ ॥ पश्चमुष्टिमरुन्माला समुद्रान्ता सुगन्धिका । लघुः शुभा च मरुता नीलपुप्पी सुरात्मजा ॥ ९७ ॥ मांसी तपखिनी मतो जदी च जटिला मिसी । कन्यादा पिशिनी पेशी लोमशा नलदं न ना ॥९८॥ 3855 3860 1 3865 - 8840 हेमाम 9841 चतुर्गन्ध 9843 पुष्पक 3844 सायनी४ 8846 जाविमुत 3848 कफलं 9850 गुगंधित 3851 नागिनी४ 3854 गधिनी ११ 9857 प्रसर ११ 3858 पुष्पक 3859 तत" 3869 मुरारमजा २.

·कोपकल्पतरौ [9866- 3670 3875 C किरातिनी शिखा हिंसा भूतकेशी तु पूतना । गन्धमांसी पिशाची च केशी भूतजटा जटा ॥ १९ ॥ अश्मपुष्पं शीतशिवं वृद्धं कालानुसार्यकम् । कालस्यं चापि शैलेयं शिलोघं तु शिलोद्भवम् ॥ ४० ॥ वालपणी गन्धकुटी कुटी गन्धवती मुरा । दैत्यहया भूतगन्धा रक्षोमी गन्धमादिनी ॥ ४०० ॥ कालानुसायं तगरं कुटिलं नहुपं नतम् । । 'महोदरश्चण्डहतो पिण्डीतगर एव च । सुपिरा विद्रुमलता कपोताहिर्नटी नली । निर्मध्या नर्तकी शुन्या धमन्या[47a]नकेशिका ॥२॥ चोरकः क्षेमकः शत्रुः कोपनः फलचोरकः । दुःपत्रो दुप्कुलो धूर्तो विषमाशुकरश्च सः ॥ ४ ॥ चण्डा धनहरी चौरी राक्षसी गणहासकः । लता कस्तूरिका कट्टी भवेत्स्वादुफला च सा । कञ्जुरको गन्धमूलो द्राविडो वेधमुख्यकः ॥ ५ ॥ काल्पको दुर्लभः कार्यः कार्यों जीमूतमूलकम् । गन्धोलिका गन्धवपूर्वधर्गन्धपलाशिका ॥ ६ ॥ भद्रकाली गन्धमूला पड्मन्था सुव्रताशी(शटी.)। सुगृहीता सोमदा च सती स्यात्सोमसंभवा ॥ ७ ॥ प्रपौण्डरीकं पुण्ड्रं च पुण्डर्य पुण्डरीयकम् । श्रीपुष्पं च सुपुप्पं च चक्षुप्यं साधुनाम च ॥ ८॥ स्थापनकं पद्मगन्धि पनाहूं पद्मदारु च । पीतरकं मरूत्यं च पाटलापुष्पवर्णकम् ।। ९ ॥ मुस्ता त्रय्या मुस्तकोऽत्री गाङ्गेयी भद्रमुस्तकम् ।। कुरुविन्दो मेघनामा गुन्दा राजकसेरुकः ॥ १० ॥ पराहः पूर्णको[47]ष्टश्य भद्रहंसोऽपरः पुनः । -नादेयः पिण्डमुखः स्यानागरः पिठरं च सः ॥११॥ १ 3880 T 3885 . 9890 9866 हंसा 8867 जटा. 3871 मादिनी 8873 'तपर एव च 8875 मित्र. 3877 पुत्रो; स.. 9881 गूल 3884 संभदा 3886 नाम च८ 3889 मुखक 3592 पिठरै + ·3895 3900 3903 -89911 धनोपषिवर्ग: कुटन्नटं नपुंसि स्वादोपुरं * * * पुरम् । सितपुप्पं दाशपुरं एवं च परिपेलंवम् । वितुन्नकं शुकामं च कैवर्तीमुस्तकं च तत् ॥ १२ ॥ जीर्णवुनं शीर्णपर्ण वानेयं वन्यमित्यपि । चाधा पौष्करं मूलं काश्मीरं पुष्कराहयम् ॥ १३ ॥ ब्रह्मतीर्थ पद्मवर्ण धीरं स्यारपुण्यसागरम् । सुगन्धि स्यादृक्षरुहमथ हट्टविलासिनी ॥ १४ ॥ हनु गहनुः कोशी शुक्तिः शङ्गः खुरो नखः । नखी खलो हस्तिकर्णः सामुद्रं कोलपर्णकम् ।। १५ ॥ सरः शल्पी संधिनालोऽप्यथ स्याधनकारकम् । शार्दूल व्याघनखी पुरन्ध्यस (Corrupt) स च पादनम् ॥ १६ ॥ पोरं व्याडायुधं भृजनिर्लोहं वर्वरं च तत् । तुरुष्कः सिइको धूमः पिण्डातः पिण्डकः कपिः ॥१७॥ फपिशः फपिजः कल्को मृकधूपश्चलप्लवः । भवेत्कृत्रिमधूपश्च याचतः (१) सुरभिस्तथा ॥ १८ ॥ [48aJ कुष्ठ रोगाभिधं वाप्यमुत्पलं पारिभव्यकम् । पाफलं पाठकं पारिभद्रं च हरिभद्रकम् ॥ १९ ॥ किझक च कुवेरं च रामं वानीरजं च तत् । प्रायन्ती प्रायमाणा पालिनी गयनाशिनी ॥ २० ॥ बलमदा कृतवाणा बलदेवाद्रिसानुजा । मङ्गल्या वार्षिकी बाणा सुयाणा मुनामिका ॥ २१ ।। तालीशकं तु तालीस पत्रं तालीसपत्रकम् । भवेत्तामलकीपत्रं पनाढ्यं च शुकोदरम् ।। २२ ॥ नाकुली नकुलेटा स्यात्सुरसा सर्पगन्धिका । सहदेवी महावीर्या साक्षी गन्धनाकुली ।। २३ ॥ सर्पककालिका कामचारिणी विपनाशिनी । महासुगन्या छत्राकी सुनन्दा सुवहा च सा ॥ २४ ॥ ईश्वी नागदमनी महायोगेधरी मुता । योगेधरी नागपुप्पी लता गईमपातिनी ॥ २५ ॥ 9896 वन्य १५ 3913 वाया for पाना मुनामि १४ 3899 0 1 3915 मधेस 3902 'नात १६ 3916भिम 3910 बानीर .६.२३ 3910 3910 3920 ·१७० - , 3925 3930 कोपकल्पतरौ [3922- सर्पगन्धा सर्पसहा विपदंष्टा वियापहा । अन्या तु श्वेतपुप्पी सान्नागविन्नोरगसु[48b] ॥ २६॥ मधुपुप्पा सर्वपुप्पी श्वेतदन्ता च नागिनी । पर्वयुप्पी श्येनगन्या शूलिनी रोमदन्तिका ॥२७॥ सशल्या काण्डिका चाथ सोमवल्ली द्विजप्रिया । यज्ञनेत्री धन्वलता पक्षपत्रा मखप्रमुः ॥ २८ ॥ महाधन्या गहागुल्मा भेदाः श्येनाहतादयः । सुदर्शना सोमवल्ली वक्राका मधुपर्णिका ।। २९ ॥ वत्सादनी च दध्याली मेचका श्रीवणा तथा । पातालगरुडी च स्यादथ मूर्वा मधुस्रवा ॥ ३० ॥ मुरगिका सुरश्रेणी मधुश्रेणी च तेजनी । देवी मधुरसा पीलुपी गोकर्णिका सुवा ॥ ३१ ॥ मधु[घू]लिका मोरय च पृथक्त्वन्त्रिपर्णिका । खिग्धपर्णी खादुरसा गोपवल्ली धनुर्लता ॥ ३२ ॥ मध्वप्रजा मधुमती पीलनी हालिनी च सा । घनमूलोऽपरः क्षीरमोरटाकोठमुप्पकः ॥ ३३ ॥ सदलो दीर्घमूलश्च कर्णपुप्पो मधुसवः । हस्लिपर्णः पीलपर्णः पुरुषो बद्धमूलकः[49a] ॥ ३४ ॥ पाठाम्वष्ठाम्बष्ठकी च वृकप्येकैशी (Corrupt) कुचेलिका । एकाष्टीला विद्धकर्णी स्थायिनी श्रेयसी रसा ॥ ३५ ॥ पापचेली वृहविक्ता प्राग्वीता वनतिक्तिका । निसरा मालती च स्यात्स्यायिका वृकदन्त्यपि ॥ ३६॥ घृक्षपर्णी दीपनी च कृष्णपाठा सुवीवरा । कटुः फट्टी मत्स्यपिचा मत्स्यविन्ना च रोहिणी ॥ ३७॥ चक्राङ्गी च द्विजानी स्यादरिष्टा जननी जनी । अशोकरोहिणी तिक्ता कटुरोहिण्यपि स्मृता ॥ ३८ ॥ स्यान्मत्स्यशकला पृणभेदी च शकुलादनी । 3995 -- 3340 3945 3922 सपंगपा, वियापहः ९ 3920 काटिया १३ 3928 गुमा 3931 'गरी | 3936 द्वालिनी २३ 3938 छोfor कर्म 3939 परयो for पुलः . 3910 मुंगलिया 3941 गुवीरा ४ 393 तेजनी ·-8075] घनौपधिवर्ग: 3950 8955 - 3960 शतपर्वा तितरोहिण्यथ शृङ्गी विषाणिका ॥ ३९ ॥ कर्कटाक्षा महाघोपा चक्रावनतमूर्द्धजा । कुलीरशृङ्गी चक्रा च कुलीरा चन्द्रहासिका ॥ ४०॥ निकुम्मो दन्तिका शीघ्रा हस्तिदन्त्युपचित्रका । वित्रा च चित्रकूला च तथोदुम्बरपर्ण्यपि ॥ ११ ॥ विशोधनी शोणघण्टाानु] कुलैरण्डफला चा सा । धुणप्रिया मुकु(49b]लेऽपि द्रवन्ती त्वाखुनामिका ॥ ४२ ॥ वृपा रण्डासुतश्रेणी प्रत्यक्श्रेण्याखुपयेपि । सुवर्णी विषपी च वराङ्गी विजयच्छदा ॥ १३ ॥ आवर्तकी केशरुहा वारणी वृषभध्वजः । स्थादेरण्डफलश्चाथ जयपालो मुकूलकः ॥ ४ ॥ तित्तिरीफलमप्युक्तं द्रवन्तीसंभवं फलम् । कुम्भस्त्रिमण्डी निवृता सरला सरडा निवृत् ।। १५ ।। काकाक्षी रेचनी असा कण्ठविक्षोभिणी हिरा । आम्भसी चारुणा तु स्यादसा कुटरणायनी ॥ ४६॥ सर्वानुभूतिस्त्रिपुटा मता कुटर(रु)णा च सा । श्यामा मसूरविंदला पालिन्दी कालमेपिका ।। ४७॥ सुपेणिका श्याममूला विरला ताम्रपुष्पिका । अर्धचन्द्रा कोशफला निःसूत्रा कालपर्णिका ॥ ४८ ।। काला मालविकाथ स्याद्वाक्षी सुरवारणी । चित्रा मृगाक्षी गोदुग्धा सूर्याहा गजचिभिटी ॥ १९ ॥ आत्मरक्षा चित्रफला चित्रदेवी महाफला । [50a.] स्थाणुकीं धनुःश्रेणी हस्तिदन्ती गवादनी ॥५०॥ अपुस्सथ विशाला स्यादैन्द्री चन्द्रसुराहया । ऐन्द्रारुमगैर्वारुमृगाक्षी च मृगादनी ॥५१॥ स्यादिन्द्रवारुणी क्षुद्रफला च वृषमादनी। जीमूतको देवताडो वृत्तकोपो गरागरी ॥५२॥ u . 3965 3970 9975 3949 रोहिण्य १८य 9955 मूकूले १३ पि 8959 °फल १६ 3960 फल ३ 9963 आमसी १२ 3964 रणा ५ 3968 मालविका १२ 3970 रक्षा for रक्षा 3972 पुस्य १८ 3974 °भादनी १० ·१७३ कोषकल्पवयै 997 9980 3985 3990 देवदाली जालिनी च वेणी लोमशपत्रिका । कोटी च विपती च मूपिका विपहापि च ।। ५३ ।। मला मोटा सूक्ष्ममूला जयन्ती विजया जया । हरिता सूक्ष्मपत्रा च प्रोका सैवापराजिता ॥ ५१ ॥ करम्मा कर्कशा द्रोणी दीर्घवृन्तोत्तमारणी । इन्दीवरा युग्मफला सशोणी नालिका च सा ।। ५१ ॥ आधारः स्याच्छैखरिकः शिखरी शिखरखसः (। घामार्गवोऽप्यपामार्गों मार्गः कूटो मयूरकम् ॥ ५५ ॥ अघःशल्यः क्षारमध्यो दुर्घहो दुरतिग्रहः । मर्कटी मर्कटकरा किणिही खरमञ्जरी ॥ ५६ ॥ प्रत्यक्पर्णी केशपर्णी रक्तोऽसौ रक्ता50b] विन्दुकः । खरच्छदश्य वशिरो नीरजस्त्वेप रामठः ॥ ५७ ॥ तोयवृत्तिः शोषहारी भार्गी त्वद्वारवल्लरी । पद्मा हल्ली शुक्रमाता पर्विणी कासनाशिनी ॥ ५७ ॥ फली ब्राह्मणयष्टिः स्यान्महागर्दभगन्धिका । भूगुजा भङ्गुरा हंसी ब्राह्मणी वर्ष-वर्वरौ ॥ ५८ ॥ पालिन्दी खरशाकं च शैलमित्त्वश्मभेदकः । शिलोद्भेदोऽश्मरीभेदी विडगा तु निलिङ्गका ॥ ५९ ॥ वेल्लं कृमिघ्न भूतभं तन्दुलाचित्रतन्दुला । अमोघा कैरला चैव जन्तुद्विपमृगगामिनी ॥ ६०॥ रक्तवीजा तु चेल्लासा गह्वरं कैरलं च तत् । उप्रोपगन्धा गोलोमी जटिला शतपर्विका ॥ ६१॥ लोमशा क्षुद्रपर्णी च मङ्गल्या विजया वचा । श्वेता मेध्या हेमवती पन्थाप्यरुणा पुनः ॥ ६२ ॥ साकर्पणी मोगवती वर्वरा त्वजगन्धिका । करवी कारखी तुझी कवरी हिडपत्रिका ।। ६३ ।। पृथ्वीका बाप्पिका तन्वी नाडी हिड[51]शिराटिका । शामरा पूतिकीय कुञ्चिका चोपकुञ्चिका ।। ६४ ॥ 9977 विषहा १२पि 3981 नाटिका 3996 फेरल ३ 3986 केसपणी १९ 9992 च. 3993 मेरी - 3996 4000 3995 गामिनी 3998 वचा १० 3999 पट्टया ३ 4003 इंठिन ·160811 वनौषधिवर्ग: 4005 4010 1:35 4015 रामठी चोपकाली साखरपुष्पा च पिण्डिका। वेणुपत्री वारुपत्री पुमान्पूतिमयूरकः ॥६५॥ स्याद्रस्या रसना रास्ता रसा युक्तरसा च सा । विरसा सुवहा गन्धमूला युक्ता च नाकुली ॥६६॥ श(ए)लापर्णी श्रेयसी च भवेद्युक्तपला व सा। घुणा धुणप्रिया माद्री विरूपा च विषारुणा ॥ ६॥ शुक्रुकन्दा त्वतिविपा सैव प्रतिविषा मता। विश्वा शृङ्गी चोपविषा* * * श्यामकन्दिका ॥ ६८॥ यासो यवासी दुःस्पर्शो धन्ययासः कुनाशकः । मरुद्भवो दीर्घमूलो बालपत्रोऽतिकण्टकः ॥ १९॥ रोदिनी कच्छुरानन्ता ताम्रमूली विशारदा। गन्धारिका समुद्रान्ता दुरालम्भा दुरालभा ।। ७०॥ फणीहारी प्राहिणी च विरूपा दुरभिग्रहा । गोपालना शारिवा स्यात्सारिवा काप्रसारिका ॥ ७१ ॥ प्रतानिनी नागजिह्वास्फो[51b]ता भद्रलतापि सा । मुगन्धिका च सरलानन्ता चोत्पलसारिया ॥७२॥ कृष्णमूला तु सा श्यामा भद्रा चन्दनगोपिका । कालिन्दी चन्दना कृष्णवल्ली कालानुसार्यपि ॥ ७३ ॥ प्रोता चन्दनमूला सा मसूरा कालपेशिका । चर्मरङ्गा बिन्दुकिनी विभाण्डी पीतकालिका ।। ७४ ॥ आवर्तकी रक्तपुष्पी महाजालिनिका च सा । अपरा भूपैठरीकी मार्कण्डी मृदुरेचनी । अजशृङ्गी मेषशृङ्गी शक्रनेम्यहिदंष्ट्रिका । महाकाली मेषवल्ली कूर्चपर्णी च वर्तिका ॥ ७६ ॥ विपाणिका च चक्षुप्या वहलाङ्गोऽप्यवस्कलः । नन्दी स दक्षिणावर्ती वृश्चिकाली सपुच्छिका ॥ ७७ ॥ प्रामीणा नीलिनी नीली काला क्लीतकिकापि च । रजनी थीफली तुच्छा द्रोणी दोला विशोधि(ध)नी ॥ ७६ ।। 4020 4025 4030 4005 मयूरक: २३ 4008"पला १२ 4010 प्रतिविषा २ 4011 'विषा ४९ 4016 दुरभिप्रदा १२ 4019 "सारिया १२ 4022 पेशिका: १० 4029 मुपुरिया २ ·कोपकल्पतरौ [4032- +-- 4035 . 4040 । 4045 मधुपर्णी नीलपुप्पी वृत्तिकाञ्जनकेशिका । गन्धपुष्पफला भारवाहिनी सरटी च सा ।। ७७ ॥ मञ्जिष्ठा म[52ajचुला जिङ्गी रक्ताङ्गी रक्तयष्टिका ,, समझा विकसा भण्डी भण्डीरी विजयारुणा ॥ ७८ ॥ कालमेपी ताममूला चन्द्रहासा विषद्विपा । रसायनी च गण्डीरी छिन्नाङ्गी नागकन्यका ।। ७९ ॥. मण्ड्कपर्णी वस्त्रालंकरणी कालगोष्टिका । मृत्तिका छद्मका काला हेमा योजनवल्यपि ॥ ८॥ लाक्षा राक्षा रङ्गमाता जन्तुमाता पलंकपा । रक्ता निर्मत्सरा दीप्तिर्यावोऽलको द्रुमामयः ।। ८१ ॥ जतु क्लीवेऽथ जतुका जतूका जतुकृजनी । जननी रञ्जनी चक्रवर्तिनी पर्पटी च सा ॥ ८२ ॥ संहर्षा चापि संस्पर्शा जन्तुकृष्णाहकृष्णिका । अस्त्री कुसुम्भो ल्ट्वा च महारजनमित्यपि । कटरो रक्तपुष्पः सात्किरिका पद्ममित्यपि । कम्पिल्लकस्तु काम्पिल्लः कर्कशो रक्तचूर्णकः ॥ ८३ ॥.. रक्ताङ्गो रखनो रेची रेचकश्चन्द्रकश्च सः । तेजस्विनी तैजनी स्यादश्वप्ना व महौषधी ॥ ८ ॥ तेजोहा च [52b]किलासनी पारिजाता च वल्कला । ज्योतिष्मती पीततेला पण्या काकादनीलता ॥ ८४ ।। काकाण्डकी सूक्ष्मफला लवणा स्वर्णवल्लरी । चतुर्मदा पहिमासा कटमी च त्रिपर्णिका ॥ ८५ ।। पीतावेगा(गी:) कट्टिका च कुदिनी कङ्गुनी च सा । वृपा पारावताविश्व धातकी त्वग्निपुप्पिका ॥ ८६ ॥ ताम्रपुप्पी घातपुप्पी समिक्षा मद्यवासिनी । वहुपुप्पी पर्वतीया वहिज्वाला च कुजरा ॥ ८७ ॥ मदहेतुर्मदा मद्यपुप्पी च मदनी च सा । मदनीया विशल्या तु लागलिक्यनला न ना ॥ ८८॥ 4050 4066 4038 सा१० 4039 'कायपि २७ 4042 १२ 4014 कृष्णिका १२ 4048 भंदक 4050 वत्कला 1055 तांधि २५ 4059 मदनीया १५ ·-4086] 1 1060 4065 4010 चनौपधिवर्गः लागली कलिकारी च प्रमाता गर्भपातिनी । अर्धेन्दुपुष्यमिशिखानन्ता कुटजपुष्पिका ।। ८९ ॥ उल्का च फलिनी वहिजिहा स्यात्पुष्पसारसा । नलवास्तुश्च शौरिः स्यात्काकाङ्गी तु शिरोबला ॥१०॥ काकनाशा(सा) फाकतुण्डी काका हिंसा मुरङ्गिका । चौरसायुर्जीवनीया फाकजङ्घा तु सा मता ॥ ९१ ॥ [b3a] स्थूला प्रोक्ता गृधनखी काका पारापनी()तथा । मदध्या कार्मणी काफतिक्ता दासी सुलोमशा ॥ ९२ ।। पारावताविश्य नदीकान्ता प्राचीबलः पुमान् । काकमाची तु कामाची कामाता जघनेफला ॥ ९३ ।। घायसी काकमाची च खादुपाकफला च सा । कामाता कुष्ठहन्त्री च रसायनवरा च सा ॥ ९४ ॥ उत्तानको बद्धशिखा चूडाला चक्रलोचटा । इक्षुगन्धा तु काण्डेक्षुः काकेक्षुश्चक्षुरः क्षुरः ।। ९५ ॥ स्यानलकण्टकोऽताक्षुरघ्यण्डः कोकिलाक्षकः । बलं बशालिः कामश्च बृहत्काशश्च खक्सटम् ॥ ९६ ॥ स्यान्नदीकामुको रक्तमञ्जरिनिम्नहूस्तथा । जलजस्तु नदीकान्तस्तोयजातः प्रतीफल(?) ॥ ९७ ॥ अश्वाश्वगन्धा गोकर्णी वल्या वाजीकरी च सा । वराहकर्णी पुष्पा च कम्बुका कुष्ठगन्धिका ॥ ९७ ॥ धूपोऽवबोधको बहिपित्तं च द्वीपजा तु सा । ताम्रसारा वा[53b]तहरी पौष्टिकी च गरीयसी ।। ९८ ॥ उपदंशामयहरी द्वीप्या मधुरसापि सा । विदारीक्षुविदारी स्यात्वादुकन्दा हयप्रिया ॥ ९९ ॥ गजप्रेष्टा चक्षुगन्धा फन्दवल्ली शृगालिका । * * * * * * * * वृक्षपर्णी बिडालिका ॥ ५००॥ भूकूप्माण्डी क्षीरशुक्ला विक्षुगन्धा पयस्विनी । 4075 4080 4085 4063 शारि १७ 4068 °वल १२ 4071 °वरा १० 4072 रोचटा ५ 4075 खरवट १३ 4076 "स्तथा ३ 4077 प्रतीफ्ले १३ 1080पितं च १२ 4082 मधुरसा ८ 4086 पयखिनी ५० ·[4087- 1090 1095 कोपकल्पतरों इक्षुवल्ली क्षीरवल्ली महाश्वेतर्भगन्धिका । क्षीरकन्दा चेक्षुपर्णी सैव क्षीरविदारिका ॥१॥ गोधापदी हंसपदी त्रिपदी रक्तपादिका । प्रहादिनी विषग्रन्थिः सुवहा च मधुसवा ॥२॥ कीटनामा कीटमारी घृतमण्डालसेलका । लजावती तु लज्जालुर्लज्जा पृष्ठपुरोटिका ॥ ३ ॥ नमस्कारी गण्डकाली समाङ्गा च शमीछदा । समझा रकपादी च रक्तमूला हिमच्छदा ॥ ४॥ प्ररोदिनी गन्धकारी खदिरी रक्तमूलिका । रक्तमूला रुहा स्पृक्का भवेदनलिकारिफा ॥५॥ तालमूला तु मुसला ताली तालच्छदापि सा । हिरण्यपु[54a]पी खजूरी खलिनी वृष्यकण्टिका ॥ ६ ॥ महावृषा मौसली स्यादात्मगुप्ता तु मर्कटी। ऋप्यप्रोक्ता शूफशिम्विः कण्डूरा प्राइपायणी ॥ ७॥ फण्डूकर्यजहाव्यङ्गा गुप्ता च कपिलोमिका । आर्पमी लागली व्या वामनी दुरभिग्रहा ॥ ८॥ विप्वक्सेनप्रिया गृष्टिः काश्मरी वनमालिका । वाराही बदरी काही वरा कन्दस्तु तद्भवः ॥९॥ मुसकन्दः सुकन्दश्च किटीः शम्बरकन्दकः । वजपत्रश्च वकालर्वन्यः सूकरकन्दकः ॥ १० ॥ मोको मूलकमूलामो वाराहो वडवानलः ॥ ११ ॥ स्वर्णक्षीरी काञ्चनी स्यात्पीतदुग्धा हिमावती ॥ ११ ॥ पटुपर्णी हैमवती क्षीरिणी यवचिश्चिका । तिक्तदुग्धा वर्णवती सुवर्णाभरणं तथा ॥ १२ ॥ ऋक्षगन्या तु मेपाण्डी पगन्धाप्यजाण्डिका । वृत्तपत्री च मेपानी जुमको जीर्णवालकः ।। १३ ॥ 4100 4105 -- 4110 4088 "विदारिद. 4001 सेलमा १२ 4091 'माला for 'मूला 4096 कारिध. 4039 मौराठी- 4100 नंदा for CPN पारायणी . 4102 दुरभिमहा १६ 4103 दामार' for यामरी 4104 बरा ७ 4108 सर्गशारी 1110 भरण १ ·-41391 -- 4113 4120 घनौषधियः अन्तःकोटरपुप्पी स्वादावेगी वृद्धदारकः । वृद्धदार्वथ सा कृष्णाजा[54b]त्री महिषवल्लरी । वेल्लरी दीर्घवेल्लोऽथ महाश्यामा दवाग्निका ॥ १४ ॥ आग्नेयः स्यादग्नियमो ब्रह्मसोमाभिधश्च सः । चतुभङ्गाहयः प्रोक्तो वृद्धदारुविशेषकः । आरामशीतला देवगन्धा चटकमक्षिका ॥ १५॥ स्याद्भूरिनवनीता च भवेत्कुकुटगर्दकः । कुमारी कुण्डला माता फलमत्स्याक्षिकारिका ।। १६ ।। रसगन्यो गन्धरसो बोलो जातीरसो रसः । प्राणः शशश्च पिण्डश्च गोप-गोपरसावपि । गला पिका मातुलानी भड्किा विजया जया । उन्मादिानी] हर्षिणी स्याङ्गराजस्तु मार्कवः ।। १७ ॥ भृङ्गारको भृङ्गनामा पङ्कजः केशरञ्जनः । रविप्रियो महानीलः सूर्यावर्तश्च कीर्तितः ॥ १८ ॥ भवेढुङ्गरजाकेशराजोऽङ्गारक एव च । स्थादाकाशलतावन्ती पिच्छिलाक्षा महासहा ॥ १९॥ वन्दा वृक्षादनी वृक्षरुहा कामरुहा तथा । नलपर्णी नीलवल्ली जीवन्ती पादपाशना ॥ २० ॥ अस्था[55a]न रोहिणी सैव सौवियं पदरोहिणी। वन्दका शिखरी कामतरुश्च विजयद्रुमः ।। २१ ॥ मोदकी जिन्मिणी झिल्ली मञ्जरी गुडमञ्जरी । जातसारा पर्वतीया झिङ्गिणी सरमञ्जरी ॥ २२ ॥ प्रहारवल्ली विकसा धीरवत्यपि **** [कथ्यते । मांसरोहा चर्मकसा वृत्ता पिशितरोहिणी ॥ २३ ॥ विमला सातला सारी सप्तला वर्चकी जनी । बहुफेना चर्मकपा चर्मसाहा सरालिका ॥२४॥ सनालिका पीतदुग्धा केनादीप्ता रसालिका । 4125 4130 4135 4114.दावी ९५ (corrupt), कृष्णा । 4115 दोपवेरे ४, दवाग्निक 4117 "विशेषक 4120 'कारिका ५ 4120 पिष्टश्च for पिण्डध 4124 हर्षिणी को.१.२३ 4127 रक १. 4128 °सहा 4132 'इम १४ 4134 "मभरी 4136 धूता for वृत्ता, 'रोहिणी 4139 रसालिका १५ ·१८ [4140- 4140 4145 4150 कोपफल्पतरौ गुल्ला तु काकणन्ती स्वात्कणीचिः काञ्चिरुचटा ॥ २५॥ शिखण्डिका रक्तिका च * * [काक] चिञ्ची च कृष्णला। मसी काकादनी काफपीलफा काकनमिका ॥ २६ ॥ चक्रशल्या च दुर्मेधा रतशीतपदी च सा । सा श्वेता श्वेतपाकी स्याचूडाला च मिरिण्डिफा ।। २७ ।। दुर्मापा चक्रिका चूडा काम्बोजी काकपीलुका। वाकुची वागुचिश्चन्द्रशकला चन्द्रवल्लरी ॥ २८ ॥ [55b]चन्द्रप्रभा चन्द्ररानी खण्डराजी वरामृता । फालमेपी कृष्णफला सुवलिः पूतिफल्यपि ॥ २९ ॥ मरपूश्चन्द्रिका च स्यात्कुष्ठनी चाप्यवरगुजः । कटुम्लनामिका गोधावती श्यामा च मोहिनी ॥ ३० ॥ वटपत्री रेवतिका दीनकीशान्तकश्च सः । कार्पासी पटदा पद्या कर्पासी वयनी तथा ॥ ३१ ॥ शतपुप्पी समुद्रान्ता साच्छादनफलापि च । अन्यावन्यफला भद्रकासी शोणपुष्पिका ॥ ३२ ॥ भारद्वाजी च मद्राथ कार्पासो बादरः पिचुः । पिचव्यस्तूलमप्यस्याः सूत्रेथ वरतिक्तकः ॥ ३३ ॥ पर्पटः पित्तहा रेणुनामा चर्माद्दयश्च सः । शीतप्रियः सूक्ष्मपत्रः कवचश्चर्मकण्टकः ॥ ३४ ॥ रक्तघाती च सृष्टाकस्त्रियष्टिज्वरनाशकः । रकपुष्पोऽभिसाद()श्च तृष्णानो यवकण्टकः ॥ ३५ ॥ क्षवः क्षुतामिजननो नासासंवेदनस्तथा । तीक्ष्ण उद्वेजनो राजक्षवकः क्षुरकश्च सः ॥ ३६ ।। ऐन्द्रिरा[56a.]छिक्कपत्रा चाप्यथ स्यात्तुलसी सिता । सुरसा सुलभा ग्राम्या भूतनी भूरिमञ्जरी ॥ ३७॥ अपेतराक्षसी गौरी प्रोक्ता सुरभिमञ्जरी । श्रीमारी भागमाताथ कृष्णा देवदुन्दुभिः ॥ ३८॥ चक्रपर्णी शक्रपली सुरसा हरिकामिनी । 4155 4160 4166 4143 रतशीतीशीतपदी १७ 4145 पीलका 1149 वल्गुजः १७ 1151 कीशान्तक 1153 लापिच 4155 भद्रा ५ये 4156 पिचवस्तुल ५म 4163 "पत्रा 4166 'माता 4167 कामिनी ५ ·-4192] वनौषधिवर्ग: 4170 4176 कर्पूरतुलसी त्वन्या भूतेष्टा भूतनायका ॥ ३९ ॥ मधूकपर्णी कायस्था मयूरा राजसी शिखा । द्राक्षा फलोत्तमा खाद्वी प्रियाला काफमाचिका ॥१०॥ मधुयोनिश्वारुफला मृद्धीका गोसनी च सा । काश्मीरजा हारहूरा रसाला कपिलापि च ।। ४१ ।। अन्तरापथिका माता भवेन्मधुफला च सा । ओषध्यो जातिमात्रे स्युरजातौ सर्वमौषधम् ॥ ४२ ॥ मूले पत्रे करीरामफलकाण्डे विरुद्धकाः । स्वक्पुष्पं फवकं चेति शाकं शिशु च न स्त्रियाम् ॥ १३ ॥ उपदंशो हरितकं शालनं सालनं च तत् । कच पत्रशाकं च भाजा[56b]भाजी तु पाचिता ॥ १४ ॥ फलम्मच कडम्बन्ध द्वयोः स्याच्छाकनाडिका । फार्षापणोऽस्त्री शाकादि पद्धष्टिर्मतो बुधैः । राजालमूलकोऽस्त्री * हस्तिको हस्तिदन्तकः ॥ ४५ ॥ नीलपर्ण नीलकण्ठं हरित्पर्ण च सेकिमम् । शालामर्कटकं मिश्रे हस्तिकाक्षारसंज्ञितम् ॥ १६ ॥ अवदंशक्षम तीक्ष्णं विष्णुगुप्तमतं वृशम् (corrupt) | चाणक्यमूलकं रकं राजालकमपीरितम् ॥ १७ ॥ बाले मूलकपोतात्र गृञ्जनं त्वस्त्रियां भवेत् । गर्जरं पीतकं च स्माद्भवेन्नारङ्गकन्दकम् ॥ १८ ॥ अर्शोमः शूरणः कन्दः सूरणश्चित्रदण्डकः । कण्डूलोऽप्यथ वन्योऽसावुन्नु ओनोऽपि कीर्तितः ॥ १९ ॥ समष्टिला तु गण्डीरः पिण्डालस्त्यूप्यगन्धिका । मध्वालुकं रोमशं स्याच्छहालः सहसनिमः ॥ ५० ॥ हस्त्यालकं हस्तिकन्दो रक्ताल रक्तकन्दकः । 41.80 4185 4190 4169 शिखा 4173 "पला 4174 गोषष्यो 4175 करीराम फलकांडे 4176 पपुष्प क्वक शिनु र 4177 सालन 4178 माजा १६ माजी 4180 पो. 4182 हरिवणे 4183 संवित for "संशितम् 4186 'पोता. 4187 पदक 4189 इंडल भोनो पि 4190 गसीर २ 4191 'सनिमः ३ ·कोपकल्पतरो [4193- 4105 4200 4205 सुरेन्द्रको वनकन्दो मुञ्जातं नालमस्तकम् ॥ ५१ ॥ मस्तकी त्वस्य निर्यासोऽथ स्व स्प]विटपं भवेत् ।, को[br]लटमपि कोदुम्बं जलोदुम्बरकन्दकः ॥ ५१ ॥ स्थलकन्दो प्रामकन्दो महाकन्दस्तु माणकम् । चिश्चोटकं कशेर्वस्त्री वृषपर्वाथ तन्महत् ।। ५३ ॥ राजमुस्ताह्वयं राजकशेरुरपि न स्त्रियाम् । केम्बुकं तु भवेत्पेलुपेलुनी दलशालिनी ॥ ५४ ॥ क्रौश्चादनं तु नापाकं मेडं घेभुलिका च तत् । अत्री पलाण्डुर्वदनदूपी स च सुकन्दकः । लताों लवतार्कश्य दुईमो हरितः स च ॥ ५६ ॥ न खी रसोनो लशुनो म्लेच्छकन्दोऽप्यरिष्टकः । राहत्सृष्टो महाकन्दोऽप्युप्रगन्धो नृणां तथा ॥ ५७ ॥ महौषधं गृजनस्तु न स्त्री स्यादल्पनालकः । सूक्ष्मपत्रः पलाण्डोस्तु परणाघभिदो दशा ॥ ५८ ॥ भूमण्डला भूमिदण्डा प्रबोधा भूमिमण्डिका ।। ५५ ॥ . प्रबोधिनी चाथ शाकवीरः स्यात्क्षारपत्रकः । न स्त्री वास्तुक-वास्तूको प्रणालश्च प्रसादनः ॥ ५९॥ स्यान्मार्को मारिपो रक्तस्त्वेप स्याद्रक्तनालकः । जीवन्तकः प्रणालोऽथ तन्दुली[57b]योऽल्पमारिषः ॥ ६० ॥ तन्दुलीयोऽपि चण्डालः श्वगलो मेघनादकः । काण्डीरस्तण्डुलीवीजो विपन्नोऽपि धनखनः ।। ६१ ॥ मार्पकस्त्वपरो वीजी याम्पिकः कन्धरोऽपि सः । स्यागौडवास्तुकश्चिल्ली यवशाकं महद्दलम् ।। ६२ ॥ चिलिका त्वतिरक्तामा राजमाषस्तु रक्तकः । अम्लस्त्वेषोऽग्लयाप्पः स्थाजलजस्त्वम्युबाप्पकः ॥ ६३ ॥ पितृप्रिय कालशाकं कालिकाशाकमित्यपि ॥ ६४ ॥ 4198 वदो २ 4206 सूक्ष्मपन ३ 4194 मस्तकी 4195 कंदकः४ 4210 पारियो २ 4196 ग्रामकंदोर, माणक २ 4211 प्रमालले ११ 4197 'पर्वाथ 4199 शालिनी 4216 रक्ताम, रचकः २ 4200 'लिका 4217 'याप्पा २ 4202 दुईमो ३ 4218 'शाक ३ 4210 4215 L 4209 प्रणाट ३व प्रसादनः ६ 4215 चिली २ ·-4244] १८१ 4220 4225 4230 वनौपधिवनः सर्पपः स्यात्सरिपपस्तन्तुमश्च कदम्बकः । कटुश्च कटुकलेहो रक्षोनो भूतनाशनः ।। ६५ ॥ कण्डनोऽप्यथ सिद्धार्थोऽनघः त्याच्छेतसर्पपः । प्रभूततीक्ष्णगन्धस्तु चित्रलो रक्तसर्षपः ॥ ६६ ॥ क्षवः छिकाकरो राजसर्पपः कृष्णिकासुरी । राजिका दैत्यपत्नी चाप्यथ स्यान्मधुसूदनी ॥ ६७ ॥ पारन्या स्त्री तु चञ्चूः स्याचक्षुश्चक्षुक एव च । तिलपर्णी कुन्तलिका नली बदर-बर्बरौ ॥ ६८ ॥ कुलिक्षिका चाथ घृहद्धोलिका[58aJलोणिका च सा । कुलिनरः स्यात्कुठिरो शहरूफश्च झञ्झकः ॥ ६९ ।। कालमाला तु पर्णास-कठिजर-कुठेरफाः । कृष्णार्जका सालनीयो माठकः कृष्णमालफः ॥ ७० ॥ फराला फपिशः फालमल्ली स्याफालमल्लिका । सितोऽसौ विल्वगन्धः स्याद्गन्धपत्रो वटच्छदः ।। ७१ ।। चैकुण्ठश्चार्जकोऽथ स्यात्सुमुखः क्षुद्रपत्रकः । पोतक्युपोदिका मत्स्यकाली मदलिका च सा ॥ ७१ ।। मदनी पिच्छिला हन्ता वृन्ताका च कलम्बिका । सून शिसंकटी कण्टकिनी मदहरी च सा ॥ ७२ ।। श्रीहस्तिनी तु भूरुण्डी कुरण्टी शीपमञ्जरी । सिंहकेशी क्षेत्रभूपा चुबुकक्षेत्रनाशिनी ॥ ७३ ॥ नृत्यकुण्डः सूर्यशिरा कुरण्डस्चतिवारकः । सुनिषण्णः सूचिपत्रश्चतु पत्रो वितुम्नकः ।। ७४ ॥ श्रीवारकः शीतवरः स्वस्तिकः कुकुटः स्थितिः। चालेरीपत्रसदृशो पाहसः पत्रशस्पिका ॥ ७५॥ मत्स्यान्तवीजोऽर्कसुतो[58b]विपगन्धो विषोदरः । सफलीभूर्दधिशमी विष्णुकान्तापराजिता ॥ ७६ ॥ । 4235 4240 4219 'दत्तुमध for "स्वन्तुभश्च 4221 नो९, सर्वप ३ 4222 सप २ 4224 देसपत्नी ७, सूदन 4225 पारक्या २,'थेचुक १ 4227 पुरिजिया ,लोशिश २ 4231 'मश्विा १२ 4239 'पत्र २ 4236 सा १२ 4238 नाचिनी 4239 वारका ११ 1242 सन १२ ·१८२ कोपफल्पतरौ [4245- 4245 4250 4205 नीलपुष्पी दीनकी च जया च क्षुरिका च सा । सतीनकः सूक्ष्मपत्रोऽप्यथ राजक्षवो भवेत् ।। ७७ ॥ दुम्धिनी दुग्धिका खादुपुष्पी क्षीराविका च सा । कपित्यपना झरसी पूणिजा रूपपत्रिका ।। ७८ ॥ चित्रप्रश्नी विरूपा च निर्जरा पुष्पपत्रिका । कूलजा वनजा तुम्बपत्री स्याचारूपत्रिका । क्षुद्राम्लिका तु चाङ्गेरी चुक्रिका चाम्ललोणिका ॥ ७८ ॥ चतुःपी दन्तशठा तथाम्बष्ठा च लोणिका । सुनिषण्णच्छदा राजमोटाम्लोटाग्लदोलकः ।। ७९ ॥ फलम्बिका स्थूलफला मयगन्धा कटंभरा । अपुन्नाटः प्रपुनटः प्रपुनाडश्च मर्दकः । दद्रुमः स्यादेढगजश्यकाहश्चक्रमर्दकः ।। ८० ॥ आवर्तकः क्षोदकः स्यात्पमाटो मेषलोचनः । मेषपुप्पो मेपराजोऽप्यथ नाडीकलापकः ॥ ८१ ।। मत्स्यादनी मत्स्यगन्धा गण्डाली दार्विका पुनः ।। ८२ ॥ दापित्री फोटु[59alमूली गोजिहा मूमिकालिका । गोमी गोली च गोधूमी स्यादथाम्यालिकाम्बिका ॥ ८३ ॥ अम्बष्ठाम्बष्ठकी भूरिमूला सूचीमुखी शिवा । मधूकपर्णिकैपीका सदसी माचिका तथा ॥ ८४ ॥ मयूरविदला दन्तशठा कम्बू महत्यसौ । वृपकर्णी भावणी च मूपिकश्रावणी च सा ॥ ८५॥ तालपर्णी तु मेघीका मिसिमधुरिका च सा । मिश्रेयाश्चबला पीतवीजा शीतशिवापि सा ॥ ८६ ॥ छत्रा स्यादथ शालेय आसाजः सालकोऽपि सः । शाली च शालिनी रक्तवीजो मेहनिवारणः ॥ ८७ ॥ धनिका धानिका धान्यं धान्याकं घनिक तथा । धानेयं वेसमाग्र्याथ सालनाग्र्याकिालका ॥ ८८॥ 4260 4965 4270 4245रिका 4258 दोलका १२ 4254 कटमा 4258 राजो १४ 4261 गोधूमी ८ 4263 तथा ११ 4264 वंबू ३ 4265 श्रावणी ३ 4268 छत्रा 4269 निवारण:

·-4298] वनौषधिवर्गः 4276 4380 कुस्तुम्बरी हृद्यगन्धा वेसना कटु मद्रिका । कुस्तुम्बरु स्त्रियां न स्याद्धन्याकं च वितुन्नकम् ॥ ८९॥ अजमोदा तु मिथुने मोदा स्यादुप्रगन्धिका । खराधा हृद्यगन्धा च ब्रह्मदर्भाच कारवी ॥ ९० ।। यवानिका[59b]मयूरश्च दीप्यः स्यालोचमस्तकः । यवानो भूकदम्यः स्याद्भूतीको ययसाहयः ॥ ९१ ॥ दीप्यो यवानिकाथान्यश्छोहरः पारसीयकः । शतपुष्पा घोपवती शताहा कारची मिसिः ॥ ९२ ॥ बहुपुष्पा सिवच्छत्रा घोपा स्यान्माधवी शवा । अतिच्छत्रा तु महती छत्रावाक्पुष्पिका च सा ॥ ९३ ॥ अजाजी युज्यमाना स्याहीर्घको जीरकोऽस्त्रियाम् । कणा च कणजीरश्च जरणो मेध्यमित्यपि ॥ ९४ ।। कृष्णाजाजी वर्षकाली मोचाटश्च सुगन्धकः । कलिकृष्णोपकाली स्यात्कलिका कारवी च सा ॥ ९५ ॥ उपकुची च कुञ्ची च पृथ्वीका सुपती पृथुः । स्वास्थूलकं भूमि * * दमनं माधवं च तत् । सहस्रवेधि जतुकं बाहीकं हिगुरस्त्रियाम् । रामठं सूपधूपि स्याज्जरणं गूढगन्धि च । तथा शूलनमुदितं हरिद्रा तु निशाया ॥ ९६ ॥ विश्वेष्टा हरिता पीता पीतनी फाञ्चनी तथा । वेश्या पिtsa]ण्डा भद्रलता वर्णिनी वरवर्णिनी ।। ९७ ।। दीर्घरना च पिञ्जा च भद्रा रोमशमलिका । योपिरिमया तुरंगा च जयन्ती विपनाशिनी ॥ ९८॥ शाकादिवासनद्वाड() चेषवार उपस्करः । शुण्ठी कणा च मरिचं कणामूलं च धान्यकम् । दाडिमं कालिकं चेति वेसवारीयसतकम् । शाकस्य भवनं क्षेत्रं क्लीवे स्वाच्छाकशाक्टम् ॥ ९९ ॥ 4285 4200 4293 4276 मस्तकः १ 4278 यवानि सीमा ३ 4280 शला - for शता 4281 पुष्पिस ३ 4283 मेष्य ८ 4284 मुगन्धक 4289 धिच २ 4290 नम - 1994 नापिनी १० 4295 उपसर:३ ·कोपकल्पतरी [4299- 4300 1305 ८ + 1310 स्याच्छाकशाकिनं चैवमिक्षुशाकटकादयः । वंशो वेणुर्यवफलो वंशी कार-मस्करौ ॥ ६०० ॥ शतपर्वा सुपर्वा च त्वचिसारस्तृणध्वनः । मृत्युवीजः किलाटी च सतीनो रभकश्च यः ॥ १ ॥ तेजनः शब्दमालस्तु कीचको वायुना स्वनन् । इक्ष्वालिको रामशरो वेत्रो गुन्द्रश्च तेजनः ॥ ३॥ पर्फरीकः पोटगलो नलोऽस्त्री मृत्युपुष्पकः । धमनः शून्यमध्यश्च नड-नर्तक-रन्धिणः ॥ ३ ॥ वंशादेरङ्कुरोऽस्त्री स्यात्करीरोऽथ तुझा तुगाः । तुगाक्षीरी तवक्षीरी त्ववक्षीरी नादिमे शुभा ॥ ४ ॥ I60b]वैदेही क्षीरिका वांशी वंशकृवंशलोचना । कम्बिः कुशा वंशखण्डे पत्राल्यां युगुले किटी । गुडे साधुर्य इक्षुः स्याद्गौडिकः स विशेप्यवत् । स्साद्वांशमारिकश्चैक्षुमारिकस्तस्य वोटरि। इक्षुर्मधुतृणो भूरिरसः स्यादसिपत्रकः ॥ ५॥ गण्डी च गण्डकीवेणुनिसःतो मृत्युपुप्पकः । तृणराजः किप्कुपर्वा रसालो गुडदारु च ॥६॥ वेणुवीज वेणुयवो वैणवं वेणुसंभवम् । इक्षुमूलं मोरटं स्यादिक्ष्याली क्षुबालिका । रक्तरित्कटः सूक्ष्मपत्रः ककटिका()पि सः ॥ ७ ॥ रसाठः पुण्डुकः पौण्डूः सुकुमारक इत्यपि । दीर्घपर्वा तु कान्तारो वांसिको नीलयष्टिका ॥ ८ ॥ नेपालाद्या इक्षुमेदा अथ वहिः कुशोऽस्त्रियौ। कुयो दो यज्ञियः स्यात्पवित्रं यज्ञमूषणम् ॥ ९ ॥ श्वेतदर्भः पूतिदर्मो इस्वदर्मो लयः कुशः । 4315 . 1320 4299 शाफिन २ 4803 तेजनः१५, कीरये २ 4304 तेजनः ५ 4805 सूस for मयु 4800 मि. 4307 रीगे। 4510 रिटी३ 4311 विशेसार 14312 भारिक १ अनुमारिक १ स्वस्थ 4315 °दाच१२ 4317 मोरटं २ 4318 फरटिशा३ 4319 मुकुमारक 4320 वातारो २ 4322 °भूषणे ·-4850] 4325 4930 4335 पनौषधिवर्गः क्षुरच्छदः संस्तरः सात्कुतपो मुनिशसकम् ॥१०॥ पिञ्जलं कुशवर्तिः[6ta]स्यात्सग्रन्थि तु पवित्रकम् । . मुलो विपूय इक्ष्वाकुः स्थूलदर्भः पितामहः ॥ ११ शराब इत्कटोऽन्यस्तु भद्रमुझो दृढत्वचः । स्याब्रह्ममेखलवाथ काशोऽस्त्री श्वेतचामरः ॥ १२ ॥ इक्षुपुप्पः स्वादुकन्दो दुपिका चेझुवालिका । बल्वजो ना भूग्नि* स्यादुलपश्च प्रकीर्तितः । इक्षुः शालिः कुशः काशः शरः स्यात्तृणपञ्चकम् । रोहिषं रोबल(!) पूति भूतीकं कतृणं तृणम् ॥ १३ ॥ ध्यामकं मुद्गलं पौरं श्यामकं विषगन्धिकम् । दवदग्धं देवजग्धं दग्धं बिन्दुचितं वरम् ॥ १४ ॥ धूमगन्य गन्धपोटमालनं पाचनं च तत् । मालातृणं गुह्यबीजं बधिरं ध्वनिबोधनम् ॥ १५ ॥ पालनो गोमयमेष्ठं छत्रातिच्छत्रकावपि । भूतृणं च वियन्मूलं दूर्वा तु शतपर्विका ॥ १६ ॥ सहस्रवीर्या-भार्गव्यौ रुहानन्ता च मङ्गला । हरिता हरिताली च श्यामागी शीतवल्लरी ॥ १७ ॥ गोलोगी च नमस्कार्या श[61b]तवीर्या च दुर्मरा । विरजा मण्डली रुद्धशाद्वलं शल्यमखियाम् ॥ १८ ॥ रणप्रिय वीरतरं वीर वीरणमित्सपि । उशीरमस्त्री तन्मूलमभयं नलदं च तत् ॥ १९ ॥ समगन्धं च सेन्यं च तत्पुनर्वहुमूलकम् । देवदत्तं मृणालं स्याल्लामजं त्वमृणालकम् ॥२०॥ दीर्घमूलं शान्तमूलमवदाहं जलाशयम् । सुनाले स्पालघुलयं लयं लघु च तोयजम् ॥ २१ ॥ इष्टकापथमप्युकं हीवेरं त्वम्वुसंज्ञकम् । बालकं पिङ्गलं तिक्तमुदीच्यं केशनाम च ॥ २२ ॥ 1840 4345 4560 4924"शन 4325 पिंग्वले पवित्र २ 4327 इकटो. 4828 "मेराल ३ 4329 बालिका 4335 याचनं १ को.क. १४ 4338 वियन्मूल १० 4343 वीरण मि 4345 सेव्य र 4346 ममाले २ 4349 'पय १२ ·[ 4351- 4356 - 4360 कोपकल्पतरौ बर्दिष्ठं स्यादाचमनमरिष्टं वज्रवद्रुचन् । गुथो वृत्ततृणः शृण्टो गुडाकः पृथुकन्दकः । गुच्छकन्दतृणं गुण्ठशृङ्गवेराममूलकः ॥ १८ ॥ तृणमस्त्री द्वयोगर्मुन्नीवारादि नडादि च । विकारे गर्मुदादीनां गार्मुतं मौञ्जमन्ययत् । तृणं तु न स्त्री पर्प च यवसं चार्जुनं च तत् ॥ २०॥ शप्पं बालतृणं घासस्तृणता त्रिणता [62a.]समे। तृण्या स्त्री यावससंघे नड्मा तु नडसंहतिः ॥ २१ ॥ वद्धे तु तृणसंघाते पूली लिग्नत्रये भवेत् । कुष्माण्डः स्यात्पुप्पफलः कारः स्त्री महाफलः ॥ २३ ॥ पीतका च घृणावासी सोमा स्थिरफलाऽमृता । कुम्भाण्डी सोमगृष्टिस्पृि (!) स्केचारुश्च कर्कटी ॥ २४ ॥ वपुसी शङ्कुलोरिश्चिभिटी वालुकी स्फुटी । मधुरा सा गुडफला कालिङ्गं तु कलिङ्गम् ॥ २५ ॥ कृष्णबीजमथ द्वंद्वे तुम्व्यलावुनिलिङ्गका । मधुरा सा राजपला राजालाबुरलाबुनी ॥ २६ ॥ शाकालाबूः स्तम्बकः स्यादिक्ष्वाकुस्तु महाफला । वीणाफला तिक्तवीजा कटुतुम्बी च दुरिधनी ॥ २७ ॥ राजपुत्री पिण्डफला राजन्यमवरा च सा । बृहसाला व्यालपत्री लोमशा सादु कर्कटा ॥ २८ ॥ गजदन्तफलैर्वारुयरा सा मूत्रलापि सा । त्रपुरां च सुघावासो मूत्रलं लघुवालुकम् [62b] || २९ ।। हस्तिपर्णी पाण्डुपत्रा दीपनी कटु-बालकी (के)। चिटिं खादु गोदुग्धं तथा गोरक्षकर्कटी ॥ ३०॥ 4365 4870 4351 वमुर्च १२ 4953 मूलका ८ 4355 मौज 1 4356 चार्जुनं ४ 4357 पास मिगता २ 4958 यावर २ संघे नमा १ 4362 सोमष्टि ११ 4963 स्फुटी ७ 4364 गुरफ्तार; कलिंदजे 4365 नृष्णपीज३, "लिंगा । 4866 रिलायुनी ३ 4367 संपक २ 4368 दुम्पिनी १ 4371 मूला 4972 वाट ४ 14879 'पाटकी। 4974 कटी।

·१८७ 4976 4380 4585 -4400] वनौषधिवर्गः सुखावासं शीर्णवृन्तं वननपुसकं मतम् । मधुरान्या कटकी वर्द्धमाना महाफला ॥ ३१ ॥ घण्टालिका खादुलनी देवदूता मधूच्छदा। मधुवल्ली बीजपूर्णा मधुफर्कटिका च सा । चीना कण्ठीनक चीना तिन्दुकं तिण्डिशं च तत् ॥ ३२ ।। छागडं मिथुने तु स्यात्पटोलः कर्कशच्छदः'। राजिफलः पाण्डुफलः पटुस्तिक्तक इत्यपि ॥ ३३ ॥ ज्योत्स्नी जाली च राजीमास्तिक्तकश्चामृताफलः । कुलक कूलकोऽस्त्री स्यादथ राजपटोलकः ॥ ३४ ॥ ऊर्चा सीतो बीजगर्भो रमणं त्वस्य पत्रकम् । कोशातकी कोशावती घण्टाली श्वेतघोषिका ॥ ३५ ॥ कृमिच्छिद्रा जालिनी च स्यान्मृदङ्गफलापि सा । ज्योत्स्ना पटोलिका जाली कर्कोटी कृतवेधनम् ॥ ३६ ॥ क्ष्वेड [63a.] धामार्गयो घोपो महाजाली तु पीतकः । राजकोशातकी हस्तिपर्णी को टिकी तथा ।। ३७ ॥ धामार्गवः कोशफलोऽथैभी स्याद्धस्तिघोषिका । महाकोशातकी च स्यात्तत्फलं जाङ्गुलं भवेत् ॥ ३८ ॥ वातिंगण तु वृन्ता] वार्ताकं तु नृलिङ्गकम् । वार्ताकुः स्त्री चोरभाण्डी भण्टाकी शाकनायिका ॥ ३९ ॥ वार्ताककुसुमे प्रोक्तं पकुटं पुनपुंसकम् । बिम्बी विद्रुमपाकी डिकेरी च तुण्डिका । पीलपर्णी रक्तफला स्माद्विद्रुमफलापि सा ॥१०॥ छईन्योष्ठफला गाहा काश्चनी तिन्तिडी च सा । कटिलकः कारवेल्लो नासासवेदनः कटुः ॥ ११ ॥ उग्रकाण्डश्च कण्डीरः कारवल्यम्वुवल्ल्यपि । धृहदली वृक्षवल्ली सुपी सुकुगारिका ॥ १२ ॥ 4375 वननपुसकं ३ 4390 कोशपये 4379 चीना ३ तिंदुकं 4391 'कोशातकी३; जागुल १ 4380 छागडं ३ 4393 नायिका 4381 ३६ त्यपि 1397 निविटी १२ 4883 कूलको 4399 कंडीर ६, वय ८पि 4384 गभो ३ रमण १ 4888 पेषे १५ 4400 मुगुमारिय६ 4390 4395 1100 ·१८८ कोपकल्पतरौ [4401- 4405 4410 अल्पा तु क्षुद्रकारख्या वन्ध्या कर्कोटिकी पुनः । कुमारिका नागरिपुर्विपकप्टकिनी तथा ॥ १३ ॥ निष्फला मजदमनी देवी सा [63b] च मनोहरा । विषमुष्टिः क्षुद्रमुष्टिः केशमुष्टिः सुमुष्टिका ॥ १४ ॥ काकाण्डो लावुकाकाण्डा खट्या पर्यङ्कपादिका । दधिपुप्पी कोश (ल!) शिम्बिर्भवेच्छूकरपादिका ॥ ४५ ॥ कुशिम्बिवल्ली कुत्साम्रशिम्बिः पुस्तकशिम्बिका । फलशाकप्रमेदाः स्युर्व्याघ्राटं फाम्फट तथा ॥ १६ ॥ गोविन्दं रामकूष्माण्डं चित्रकूष्माण्डमित्यपि । सर्वच्छत्रं भूमिकन्दं शिली, कवकं च तत् ॥ ४७ ॥ शिलीनं गोमयच्छत्रं गोनासे मृतकेसरम् । भूमिस्फोटश्छत्रकश्च छत्राकं तु नपुंसके । अजशृङ्गी हरिद्रा च विदारी सारिवामृता ॥ १८ ॥ वलाख्यं पञ्चमूलं स्यादथ विक्षुरसैर्यको । शतावरी च हिंसा च सुषेणः कण्टकाभिधम् ॥ ४९ ॥ नागरातिविपा मुस्तं त्रयमेतन्निकार्षिकम् । गुडूचीमिश्रितं चैतच्चतुर्भद्रं प्रकीर्तितम् ॥ ५० ॥ कुरण्टाचा अप्रवीजा मूलजास्तुत्पलादयः । इक्ष्वाद्याः पर्वजाः प्रो[64a]क्ताः स्कन्धजाः शल्लकीमुखाः ॥५०॥ समूर्छजास्तृणाद्याः स्युः शाल्याद्या वीजसंभवाः । इत्यौपधीकदम्बस्य पढते मूलजातयः ।। ५३ ॥ इति यनोपधिवर्गः। 4416 4420 4401 उनका प्या 4414 बलाये १ 4403 मनोहरा 4415 याभिधम् १ 4404 मुमटिका ४ 4416 रिकार्षिक 4406 "पादिरा 4417 चतुर्भ 4407 'सिविध 4418 ममपीजा 1408 घ्यावाटपाट 4420 साईना 1109 गोविंदरावस्माई १ चिमोमोट १ इति धनीपधिवर्गः।

·-4447 ] 4425 4430 सिंहादिवर्ग: सिंहो हरिः पश्चशिखो मृगेन्द्रो मृगारि-नागारि-नसायुधाः स्युः । पारीन्द्र-कण्ठीरव-जङ्गमाद्रि- शैलाट-विक्रान्त-सकृत्प्रजाश्च ॥ १॥ हर्यक्ष-पञ्चास्य गभीरनादाः स्याच्छेतपिङ्गश्च स केसरी च । अष्टापदस्तूचंचतुष्पदः स्याद् ऊर्वेक्षणः स्याच्छरमो हरिद्विट् ॥ २ ॥ मृगराजः पञ्चनखः शार्दलः श्वेतपिङ्गलः । व्याघ्रो द्वीपी द्वीपिनोऽस्त्री हिंसीरोऽप्यथ चित्रकः ॥ ३ ॥ गुहाशयः पुण्डरीकः कय्रस्तीक्ष्णदंष्ट्रकः । मृगादनस्तरक्षुः स्यात्तरक्षोप्यथ शूकरः ॥ ४ ॥ ५ ॥ सूकरः सूचिरोमा च भूमिदारः किरः किरिः । स्थूलनासो वक्रदंष्ट्रो धृष्टिप्रुष्टिश्च धोपिलः ॥ ६ ॥ कोलः किटिः स्तंधरोमा दंष्ट्री पोत्री च रोमशः । पराहश्च मदारः 1G4b] स्याच्छिरोमर्मा यहुप्रजाः ॥ ७ ॥ मुस्ताद-फ्रोड-कुद्दाल-दंष्ट्रास्त्र-मुखलाङ्गलाः । भवेदाखनिकश्चण्डः पीनस्कन्धो महांस्त्वयम् ॥ ८॥ अमरो विद्वरस्तु स्यात्तत्र ग्राम्येऽथ पोत्रिणः । मुखाममागः पोत्रं स्याद् धुरी घोणाथ भेद्यवत् ॥ ७ ॥ वाराहकं बराहेण निचेप्वथ वानरः । कपिः कोशो बनौकाश्च प्लवङ्गः प्वगः प्लवः ॥९॥ लवंगमः पूर्वगामी दुर्मुखश्च वलीमुखः । शाखामृगो प्राममृगोऽस्थिभञ्जो मण्डलो हरिः ।। १० ॥ कपिलो मर्कटश्चाथ गोलाङ्कलोऽसिताननः । वाली वालिः शक्रसुतः सुग्रीवस्त्वर्कगन्दनः ॥ ११ ॥ 4496 4410 1445 4427 फेसरीच १८ 4429 हरिद्विट ५ 4489 पीनस्रंथो ११ 4440 मम 4441 पोत्रं सापुरी 4442 वाराहक १ 4446 म १८ थाय गोगाये। 4447 'मा ·१९ ० 1150 4135 कोपकासतरी [4148- तारापतिहमांस्तु हनुमायाफटः । प्रेतामाटो मारुतिः समादायोऽर्जुगन्यतः ॥ १२॥ अक्षान्ताः फेसरिजो भागारकाय त्यति। फपिसभापः फायमग माफ-माहुको ॥ १२॥ शाशो भावफ-भाकापसमायोऽपि माइयत् । पिहरोमा RGA] नीलोser मा मैतिकः ।। १२ ।। मी यामीणसोऽपि साहदको महिपः पुनः । कृप्यारो देशमीरः शृङ्गीप यमपादनः ॥ १३ ॥ रजसलो जरन्तः स्वारसासरः सरिभो महः । पाहारिहेरम्बो धारस्तपरका सालिकाः ॥१५॥ स्सादंस-कालीतनयो ललायोऽपि पनापनः । अरण्यजेमिन्गवली गवलं मसमरस ॥१५॥ द्वद्वेश्यमहिप परे हयस पहिणस या । जायमानविपाणानः फाहो महिषी शिशुः ॥ १६ ॥ पिण्टारो महिपीपारः शृगालस्तु सगास्यत् । कोटु-जम्युफ-जम्यूफ-ध-फेरव-फेरवः ॥ १७ ॥ फेरण्डः कुरयो गरिमाय-गोगायु-ययकाः । मृगों पोररारी मरजच शिवा रियाम् ॥ १८॥ उल्कामुरसी दीप्तजिहा गाली फोष्टिका न सा । फिखिः खियामरपशिया लोपाकः पृथुफरवः ॥ १९ ॥ भवेण्डिवलश्याथ फोफ ईहामृगो कः । घनश्या[65b]गगध तिलियध मृगादनः ॥२०॥ सारि कुलो बनः पिनलागुप-कैदिराः। ठिकुरो गृहमन्ः स्यान्मकुलारिस्तु सूचकः । मार्जालीयश्च मार्जार-पिङ्गनेत्रे विहारकः ॥ २१ ॥ 1460 4165 4410 4448 तारापति ३ 4450 च्छात्र 4451 पेय 4453 नीलांडो 4454 "दूटने ५ 1459 गवलं १ 4461 पदो। 4469 पिसारो 4467 मितिः १ 4468 व्वल ३ 4469 गृगादनः १५ 4471 गृहवः२ ·4475 4480 4485 -4498] सिंहादिवर्गः हीकुरोतुश्च मायावी चित्राङ्गो वृपदंशकः । मैनाद आनुभुग्दीप्तनेत्रो जिहापिवश्च सः ॥ २२ ॥ शालिस्तु गन्धमार्जारः फूत्यण्डः पुकलश्च सः । पिनलोडविडालः स्यादातुर्वनबिडालकः ॥ २३ ॥ प्राग्यो वन्यस्तापजातः पक्षमार्जार-विद्गरौ । सुगन्धिवृषणश्चेति पण्मार्जारभिदः स्मृताः ॥ २४ ॥ जाहको गानसंकोची मण्डली शल्यकः पुमान् । सूचीधृक् सूचकी श्वाचिच्छलः शललं शली ॥ २५ ॥ शललस्तच्छलाकायां शलली शललं शलम् । बिलेशया पञ्चनखी गोधा घोरप्रदा च सा ॥ २६ ॥ कुष्णसांतु गोधायां यो जातः स्याय[66a]तुष्पदः । तत्र गौघेर-गौधार-गौघेया दुर्विषः कहिः ॥ २७ ॥ मृगः कुरङ्गः सारनोऽजिनयोनिः कुरंगमः। मृडीकः किं च वातायुः प्रियाक्षश्च मकवत् ॥ २८ ॥ हरिणश्च समीची तु हरिणी च कुरंगमी । स नेशो नैशिकश्च स्यानिशायां वा हरेवदि। दक्षिणेस तु स मृगो यो व्याधैर्दक्षिणे क्षतः ॥ २९ ॥ स सपत्राकृतोऽन्योऽपि सपत्रेपुप्रवेशनात् । योऽतिव्यथावानेव स्थानिप्पत्राकृत इत्यपि ॥ ३० ॥ परपार्चे सुपुढेपुनिर्गमानिप्वमी त्रयः । द्वयोर्वातप्रमीर्वातमजो योऽम्यनिलं वजन् ॥ ३१ ॥ एणः कृष्णः कृष्णसारः कमलोऽथैणमस्य यत् । चर्माद्यमेण्यास्त्वैणेयं त्रितयेऽभ कुररकः । चतुरश्वारुगागी च किंचिल्लोहितकृष्णकः ॥ ३२ ॥ चारुष्कः साधारतनुः पृपतश्चित्रबिन्दुकः । छिकारः कालपुच्छः स्याद्गोकों दीर्घशनकः ॥ ३३ ॥ 4475 पुष्कल ४५ 4488 भेशिक र 4476 "बिदाला; लकः १ 4489 दक्षिर्मा, 4477 प्राम्यो १यन्य १ सापजात १पक्षमार्जार | 4491 नारन । 4479 मंडठी ३ 4494 कमी घेण 4481 एल३ 4495 'स्वैगेया रंगर, 4484 पहिः ५ 4497 चास्ननुः२; बिंदुकः २ 4497 हरिणसमीची। 4498 गिर 'अंगः २ 4490 1495 ·१९२ [4499-- 4600 4605 4510 कोपकल्पतरी आधो निष्क्रान्तदन्तः स्यात्सुग[66b]न्धीर्मदतीमृगः । * * * * * * * सावनगौश्चामरोऽपि च । न्यकुस्तु बहुशृङ्गः स्याद्रोहित्स्त्री रोहिताङ्गना ॥ ३५॥ चमूरुः स्याच्चित्रमृगो रुममेंघान्तशृङ्गमुक् । कदली कन्दली चीनश्चमूरु-प्रियकावपि । समूरुश्चेति हरिणा अमी अजिनयोनयः । रिप्यय-रङ्कु * * * * * * * * * * * अष्टमश्चाष्टमश्च स्यात्पश्वनावयवेऽन्यवत् । ******** रोहिताद्या मृगाः परे ।। ३७ ।। गवयः स्याद्वनगवो गोसदृक्षोऽववारणः । पशुस्तिर्यचलिः सर्वे वनजाः पशवो मृगाः ॥ ३८ ॥ सिंहादीनां स्त्रियां जातौ सिंही व्याधी च शूकरी । वानरी हरिणी च स्याच्छम्बरी गवयीति दिक् । कडकर त्वर्हति यः कडंग(कर्यः स मैद्यवत् । पशुः कडंग(क)रोऽपि स्याचारिः स्त्री पशुभोजनम् । भृगेन्द्राद्या गवाद्याश्च सर्वे स्युः पशुजातयः । रोमन्थो ना पशूनां यद्भवेश्चर्वितचर्वणम् । स रोमन्थायमानो यो हनुना व[67a]र्तयत्यमुम् । गन्धर्वः शरभो रामः सुमरो गवयः शशः ॥ ३९ ॥ इत्यादयो मृगेन्द्राः स्युः शशस्तु मृदुलोमकः । लम्बकर्णो लोमकर्णः शुलिकश्च बिलेशयः ॥ ४०॥ शशोर्णमन्ते तल्लोनि पृथुस्वल्पोदरा पुनः । शशामा मृगमाता स्यान्मुसली तु गृहोलिका ।। ४१ ।। गृहगोधा च माणिक्या मुशली च गृहोलिका । कुड्यमत्स्या मित्तिपल्ली हालिनी तु हलाहलः ॥ १२॥ 4515 4520 4501 बहुगः २ स्याद्रोहि न स्त्री 4515 रोमयो । 4502 भूगो २ 4516 °यमानो १ 4509 कदली १ कंदली १ चोन १ चमूर पप्रियका 4517 शरभो १ रामः १ सुमरो१; शशः १ 4504 "योनयः १ 4518 मृगेंद्राः १ 4508 वारणः४ 4519 विलेशयः६ 4509 'चलिः३ 4520 शशोर्ण १ 4518 चारिः १ 4521 भृगमाता २ 4514 जातयः १ 4523 मित्तिपटी ८ ·-4548] 4325 . 4680 सिंहादिवर्गः स्थादजानाधिका चाञ्जनिका स्थूलञ्जना पुनः । ब्राह्मणी रक्तपुच्छा च ज्येष्ठाथ सस्टोऽण्डजः ॥ १३ ॥ प्रतिसूर्यः शयानश्च कृकलासो धनोन्मदः । मूपकोऽस्त्री द्वयोराखुर्मूखिको दहरो वृपः । पुमांसो अयमियं वा आखुः । निद्रीरेकारो) मूषकशब्दः पुनपुंसकयोः । आखुःवक(?)दशना खनिका तुन्दुरून्दुरौ ॥ १४ ॥ वृषलोचन-सूच्यास्य-कर्व-गाट-पापकाः । नखी बिलेशयः पिलो गन्याखुः पुंवृपः स्मृतः[6757 ॥ १५॥ छुछुन्दरी गन्धमूपी राजपुत्री सुमूषिका । मूषिका जातिपुंयोगे मौधिकारस्तु तत्सुतः । गिरिका घालमूपी च दीर्घतुण्डी तु घुघुरी ॥ १६ ॥ मृत्कीरी च दिवान्धा च लता स्त्री जालकारिका । जालिका तन्त्रवायोर्णनाभमर्कटका कृमिः॥ १७ ॥ अष्टपादूर्णनामिः स्याल्लालासावः क्रिमिः कृमिः । नीलहुः कृकलश्च स्यान्नीलाहुः कृमिरान्तरः । नीलाड्वादिर्दीन्द्रियोऽथ द्वंद्वे कीटो वहिर्भवः ॥ १८ ॥ अन्तर्जाश्च बहिर्जाश्च पुलका उमयेऽपि ते । अणुः कृमिः कीकसः स्याकाष्ठलेखकरो घुणः । कोशकारः कीटतन्तुर्गुणिमध्यः पलोधरः । उद्देशो मत्कुणो रक्तवीजः खट्वाकृमिश्च सः ॥ ४९ ॥ पिपीलकायाः कृमयस्त्रीन्द्रिया अथ पीलकः । पिपीलकोऽथ हीनाङ्गो हीरा प्रोक्ता पिपीलका ।। ५०॥ ब्राक्षणी स्थूलशी[GSa] सावनी तूपपदी तथा । उपजिहोपदेहीं च रिक्षा-लिखे समार्धके ।। ५१ ।। घृतेली पिकपिशो यूपा पदपदिकौदनी । 4035 4610 1510 4524 चांजनिश ४ 4537 सालासाव 1. मि. २ 4526 पनोन्मदः 4599 दियो २३५, फोटो, 4531 पिंगो १७ 4540 पुला 4582 मुमूषिका ६ 4541 पीरम.घुगः २ 4533 मौदिकार स्तु-After L.4533,4544 लीद्रिय । Als, reads:आरपनि ततोऽन्योति | 4545 पिपलिये । स्वातिवादार 4546 रघुलसी २ 4594 पालमपीच ३ 4548 पिंगापियो २ पे..२५ ·[4549 4550 4555 4060 १९४ कोपकल्पतरी यूकालो मक्षिकालश्च त्रिपु यूकादिसंयुतः । विपशृनी शुगरोमा परणस्तृणपदपदः । गोपालिका महाभीरूगोमयोत्या तु गर्दभी ।। ५२ ॥ स्थाकोणकुण उद्देश-किटिमोत्कुण मत्कुणाः । इन्द्रगोपस्ताम्रकृमिः कैटिरोऽमिरजोऽन्तिमे ॥ ५३ ॥ वैराटः कीटमाणिक्य तिनिमोऽप्यथ वृश्चिकः । द्वयोरालिरलिश्वाली द्रुणो द्रोणोऽप्ययं मतः ।। ५४ ॥ अलं वृश्चिकपुच्छस कण्टकः प्रणिगद्यते । नीलोऽसौ शूककीटः स्यान्महास्तूचिण्डको द्रुणः । कणी फर्णजलौका स्वाच्छताविः कर्णकीटिका ॥ ५५ ॥ भ्रमरो मसलो भृको मधुपो मधुलोलपः । मधुमतो मधुकरो मधुलिण्मधुसूदनः ।। ५६ ॥ इन्दिन्दिरवचरीकः पट्पदश्च शिलीमुखः । अलिविरेफो रोलम्ब-धुण्ड-पुप्पंधया[68b]लिनः ॥ ५७ ॥ मधुद्रोऽपि मिलिन्दश्च शैलेयो मधुकेशटः । करानुनादी खद्योतः पुनः स्याज्योतिरिङ्गनः ॥ ५८ ॥ ध्वान्तोन्मेपस्तमोरलं पतङ्गः शलमः शिरिः । क्षान्तुरप्यथ गन्धोली गन्धाली वरटा द्वयोः ॥ ५९॥ तैलाटी वरटी च स्वादशोऽखी वनमक्षिका । दंशी तजातिरल्ला स्वासुत्तिका तु पतनिका ॥६०॥ वल्मीकगा तु गोदाला परोप्णी तैलपायिका । दम्भरा वम्भराली च मक्षिका चर्वणा तु सा। नीरा क्षुद्रा तु सा पिता सरघा मधुमक्षिका ॥ ६१॥ मत्सरो मशकस्तुल्यावथ चीरी च चीरुका। झिल्लिका जिल्लिका वर्पकरी मुनारिका तु सा ।। ६२ ।। 4519 यूवारी १ मतिराल १२ 4566 क्षातु ४ 4550 शूगरोमा २ 4567 वरटी ४, 'मक्षिका २ 4551 महामीर, गर्दमी २ 4568 दंशी; पतंगिका २ 4559 'मकुणा ५ 4569 गोदारा २ 1554 वितिमी 4570 मक्षिश ३ 45555ोगो 4557 शुक्रकीट 1, "पट, 4571 उदा; मक्षिश्च २ 4564 बलानुनारी २४ 4572 मशरु २ 4565 4573 भृगारिका ६ 4565 4570 ·45991 - 4580 4585 सिंहादिवर्गः खगो विहंगो विहगो विहंगमः पतन्पतंगः पतगः पतंगमः । पत्री पतत्री पतसो वि-पत्रिणी पित्सन्गरुत्मान्नमसंगमो द्विजः ॥ ६३ ॥ पक्षी पटाको विकिरः खजाको नीडोद्भवः पत्ररथः सरण्डः। वाजी शकुन्तः शकुनिः शकुन्तिः [69a.] किरो नगौकाः शकुनो विहायाः ॥ ६ ॥ पतेरो विष्किरोऽण्डोत्यो वलकानः कठाकवः। क्योऽन्तिमेऽथ तुण्डं स्यात्सपाटी चोटिरित्यपि । चञ्चू चञ्चो गरुत्त्वस्त्री पुंसौ पक्ष-च्छदावुभौ ।। ६५ ।। पत्रं पतत्रं च ** पक्ष-पिच्छे तनूरुहम् । स्त्री पक्षतिः पक्षमूलं कुलायो नीडकस्त्रिपु ॥६६॥ वर्तरूकं काकनीडं पेशी कोषस्तु पेशिका । कोपोऽण्डमन्तिमे डीन डयनं च नभोगतौ ॥ ६७ ॥ प्रडीनोद्धीन-संडीनान्येताः खगगतिक्रियाः । तत्स्त्रीजातौ तु विहगी स्वी विद्याया द्विजा खगी ॥ ६८॥ चक्राहो धवलगरुन्मराल-हस- चक्राका अपि कलकण्ठ-केरयौ च । भारताननचरणः स राजहंसः श्वेतान्यैर्मुखचरणैः स धार्तराष्ट्रः ॥ ६९ ॥ तैमल्लिकालो मलिभैरथायं पीतैरिमैः स्यात्कलहरासंज्ञम् । कादम्पको धूसरपक्ष एप मारण्डवः स्यान्मरुतोऽच्छपक्षः ॥ ७० ॥ वारला परला हंसी पारटा वरटा[69b]पि सा। 4590 4599 4583 आयोखिये २२ 4584 वो ५ 4585 'हम् 4586 पाले १, नीड २ क. 4587 बर्तन 4588उयनं २ 4589 प्रहीनो चीन सीना;"किया। 4590 रागी ५ 4592 "करयो 4593 राजहंग 4595 "मंदियो 4596 हम इस 4598 "पण ३ 1599 बटा ५ ·[4600- 4600 4605 4610 कोषकल्पतरौ रक्तमूर्धा पुष्कराहः सारसो लक्ष्मणोऽपि सः ॥ ७१ ॥ कुरंकरश्च नीलागो मुखरश्चित्रमन्यकः । विलीनाङ्गो दीर्घजद्दो बन्धुरोऽस्य तु कामिनी ॥ ७२ ॥ सारसी लक्ष्मणा च सालक्षणा लक्ष्मणीत्यापि। कोको द्विकश्चक्रवाकश्चक्रो द्वंद्वचरोऽपि सः ॥ ७३ ॥ स्थाननामा कामी च चक्रीवांश्च कुर्रकरः। क्रुइ क्रौञ्चस्तस्य तु स्त्री स्याक्रुश्चाथ स्याद्वकोटकः ।। ७४ ॥ स्थाद्वारिबलिमुक्कहो वकोऽपि स्याबलाहकः । बलाको विसकण्ठी तु वलाका च बकेरुका ॥ ७५ ॥ । शरारिरातिराटिश्च स्त्रियोऽथ कुररो भवेत् । उत्क्रोशो मत्स्यमुस्चाथ चातकः स्यान्नमोम्बुषः ॥ ७६ ।। घनारावः स्तोककश्च पप्पीहो जलरक्षकः । दाघाटः पुष्करातः कवुरश्चित्रकन्धरः ॥ ७७ ॥ * [की]रः शुको रक्ततुण्डो मेधावी च फलादनः। वस्तु राजकीरः स्याद्रजकः शतपत्रकः ॥ ७६ ॥ चित्रपादा सारिका स्याद्वचण्डा चिEroa.]लोचना । । गोराटिका गोकिरा * गोरका कलहाकुला ॥ ७७ ॥ मेधाविनी-राजदूती-प्रियवाग्राजसारिकाः। ककस्तु लोहपृष्ठः स्यात्कंकरः कमनच्छदः ॥ ७८ ॥ स्कन्धमल्लो दीर्घपादः कालपुच्छश्च संमतः । चिल्लः शकुनिरातायी शशधा *** [टकइत्यपि ॥५६॥ दाक्षाय्यो गृध्र-दक्षाय्य-दूरदृग्वनचञ्चकाः । कूणिताक्षः खगव्याघ्रः कामायुः खगपुष्कसः (७॥८॥ संपातिः पक्षिराजः स्याजटायुस्तु जटायुपि । पक्षिपाती पक्षिमारी पक्षिग्राहक इत्यपि ॥ ८१ ॥ श्येन आपतिकः पत्री शशादी प्राचिका स्त्रियाम् । 4615 4620 4625 4002 युधुरो" 4603 लश्मणी 4606 कुंचा। 4G08 पलारे यश ३ 4610 मत्स्यभु ३ क्वाथ 1611 'रजक 1612 इंधरः। 4614 "पत्रक.४ 4616 'हाउला 4617 'सारिश ४ 4619 समत.. 4622 'पुष्कमः 4623 राजः २७ भटायुपि १ 1625 प्राचिका ५ ·-16501 १९७ " 1130 1833 सिंहादिवर्गः पक्षिणा येन गृपन्ते पक्षिणोज्ये स दीपकः ॥ ८२ ।। दिविः विकी राजपक्षी किकिदीविः किकीदिविः । चापश्चासश्चाथ भासो भापो भासन्त इत्यपि ॥ ८५॥ शकुन्तः श्वेतचूडश्च गृधाभोगोऽटकुछटः । कुक्कुटोऽस्त्री निशावेदी कृकवाकुरुषःस्वरः ।। ८६ ॥ शिखण्डिकस्तानचूड: [Tob]कायकश्चरणायुधः । बहपत्यश्च कालज्ञो योधी स्याद्रणकुकुटः । शौण्डी दक्षो विवृत्ताक्षो देवट्टी त्वम्बुकुक्कुटी ॥ ८७ ।। गहाचिल्ली च विकषा कुकभः कुहकस्वतः । मुरः कुलालदक्षश्च स्थूलोऽसौ रक्तवर्मकः । नीलच्छविः कृष्णगलः कोयप्टिस्तु जलोद्भवः । पानीयकुखुटश्च स्याद्वारद्वाजस्तु हिकः ॥ ८८ ॥ व्याघाटोऽपि भरद्वाजः सरीरास्तु खञ्जनः । चलपुच्छः कर्कराक्षः कणाटीनोऽपि खञ्जरी ।। ८९ ॥ मीनाम्रीणः सूत्रकण्ठः खञ्जलेखो जनेक्षणः । तडङ्गश्च कलिङ्गस्तु धूमी धूम्याट आठकः ॥९॥ भृतोऽथान्यः स गोप्रेरी कृष्णवणों वनप्रियः । कर्करेटुः करेटुः स्यात्करटुः कर्कराटुकः ॥ ९१ ।। कृकणः कुकरस्तुल्यावुपचको मदाविलः । हारीतो हारितोऽपि स्याद्धरित्पीतक इत्यपि ॥ ९१ ।। मृदङ्करः सवस्तु स्याद्गात्रसंप्लव इत्यपि । टिट्टिमस्तु कटुक्काण उत्पादशयनश्च सः ।। ९२ ॥ जीYिa.जीवस्तु गुन्द्राले विषदर्शनमूर्छकः । ज्योत्ताप्रियश्चकोर: स्याताम्राक्षो विषसूचकः ॥ ९३ ॥ चलचक्षुस्तथागारमोजी लट्वा तु पेचकः 4610 4845 4650 १ n -- 4628थास 4629 फुकुटः . 4692 बोधी ११ 4634 विकया। 4635 "पक्ष ४२ स्थलोल्यो 4636 कृष्णगल: ३ 4637 कुकुट ३२ 4698 भरद्वाज 4641 तडंक ११ 4642 भंग ५; बनप्रियः ३ 4643 "रावः ४ 4644 कृकर १स्तु 4646 मदकुत्र ४ राश्व ३ 4647 "शयन ३ 4648 'मूर्छक ३. 4650 भोजी - ·14651- 1 1655 4660 कोपकल्पतरों पुच्छाधोमागरक्तोऽथ कामी गृहकपोतकः ॥ ९४ ॥ पारापतो रञ्जकश्च पारावतक इत्यपि । प्रासादकुकुटो झलकण्ठो रक्तान्तलोचनः ।। ९५ ॥ मदोत्कटचाटुकर्ता भवेत्करलयोऽपि सः । नीलकण्ठः कपोतः स्याद्वन्योऽप्यथ धुत्करः ॥ ९६ ॥ कपोतकः शृनघूमो भस्माशोऽप्यरुणस्त्वसौ । भवेत्काणकपोतोऽथ तिचिरिस्खिचिरोऽपि च ॥ ९७ ॥ खरकोणश्चित्रपक्षो गौरस्त्वेष कपिलः। वातिरस्तु सचित्रः स्याद्वर्तकस्तु ततोऽल्पकः ॥ १८ ॥ वर्तका वर्तिका च स्त्री गिरीका गिरिवर्तिका। - चटकः कलविकः स्याद्हनीडः कुलिङ्गकः ॥ ९९ ॥ स्थाद्ववलिमुक्चिनपृष्ठो ग्राभ्यस्तु पुंद्रकः । योपितु तस्य चटका ख्यपत्ये चटका तयोः ।। १०० ॥ चाटकरः सुतश्चित्रयोघी लावो महा[1bर्षकः । काकतुण्डो वायसास्यो मधुहा मधुघातकः ॥ १॥ गोनर्दकस्तु गोक्ष्वेडश्चक्रविष्टा तु वल्गुनी। निशाटपी परा तु स्यादालेया मातृवाहिनी ॥ २ ॥ जतुका चर्मचटकाजिनपत्राय पेचकः । घूको निशाटः काकारिरुलूकः कौशिकोऽपि सः ॥ ३ ॥ घुत्काकरो दियामीतो दिवान्धो हदिलोचनः । प्रतिसूर्यः काकरूकः काकः पीयुः सप्रजः ॥ ४ ॥ मौकुलिः करटोऽरिष्टो बलिपुष्टोऽपि वायसः । चिरजीवी द्विको घूकवरी घ्वाय शक्रजः ॥ ५॥ 4665 4610 4651 रो। 1654 'यो" 4655बन्यो। 1656 मरमांगो। 1657 'पोटो 4658 ' पोजितः । 16598 4660 पतिम यतिश १ 1662 पदक 4663 चटका, चटका 4664 महापरः३ 4G65 यायसास्यो २,पातयः २ 4660 गोश्वेडो २ 4667 निगरवी ३, माहिनी २ 4668 'पा 4669 0:३ 4671 पास प्रमा ·-4699 ९९ । 4676 4680 4688 सिंहादिषः आत्मघोपो गूढकामी धूलिजको निमिचकृत् । एकहपरमृद्रोणो नाडीजङ्घः कणूककः। स्त्रियां काकोलकिका स्याद्वैरे वायसघूकयोः । झम्पाशी मत्स्यरचा रञ्जो मद्गुमलीरकः । कालकण्ठश्च दात्यूहः काकोलस्तु वनोद्भवः ॥६॥ वृद्धकाको द्रोणकाकोऽद्रिकाकः कृष्णवायसः ॥ ७ ॥ सितकाको बकोटः स्यात्सूगृहश्चनुचिकः ॥ ८ ॥ कोकिलः क[12a.]लकण्ठः स्यान्मधुकण्ठः कुलमुखः । रसालगाली ताम्राक्षो ध्वाइबन्धुश्च वाशरः ॥ ९॥ वनप्रियः परभूतो रवणो रवथः पिकः । मयूरो बाईणो वहीं प्रचलाकी च चन्द्रकी ॥ १० ॥ सितपत्रः सितापाको नीलकण्ठो भुजङ्गमुक्छ । फजार-शिखि-मेनाद-मेघनादानुलासिनः ॥ ११॥ केकी शिखावलश्च स्याच्छिखण्डी च फलापवान् । केकास्य वाक्चन्द्रकस्तु मेचकोऽस्त्री शिखण्डकः ॥ १२ ॥ कलापः प्रचलाकश्च पिच्छं बर्हस्तु न स्त्रियाम् । शिखा चूडा पक्षिभेदाः कोकवञ्जुलकादयः ॥ १३ ॥ गृहासत्ताः पक्षिमृगाश्छेकास्ते गृह्यकाश्च तौ। मृगा महामृगा मत्स्याः प्रतुदा विप्किरास्तथा ॥ १४ ॥ प्रसहा अचरा रन्धेशयाः पिशितमष्टधा । महामृगैरप्नरैश्च मत्स्यैश्वानूपमुच्यते ॥ १५॥ साधारण तु मांसं स्यात्मसहैश्च बिलेशयैः । जागलं तु भवेन्मांस प्रतुदैविष्किरैर्मृगैः ॥ १६ ॥ शिशौ शावः कुमारोऽर्मोऽभकः पा[72b]कः स्तनधयः । बाल-डिम्भोचानशय-क्षीरकण्ठ-मृडकणाः॥१७॥ पृथुको रुदयः पोतो गर्भो मुष्टिंधयश्च सः । 4890 4895 । 4675 कणूकका 4676 काकोलाकिका १ 4678 दात्यूहः ५ 4680 सूचिक: २ 4688 पिक: १३ 4687 कलापवान् १७ 4688 येका 4690 चूदा २, कोक १ 4691 गृहका १ 4692 महामृग १ मत्स्या । प्रतुदा विकिरा 4698शयाः १ 4694 श्वानूप 4695 साधारण 4699 पोतः १५, मुष्टियप १७ ·.२०० कोपफल्पतरी [4700- 4700 4703 :- 4710 स्तनंधयी गिशुषीला पाका मुष्टिंधयी स्त्रियाम् ॥ १८ ॥ स्त्रीपुंसौ मिथुन द्वंद्वेऽपत्ययुग्मं च युग्युगम् । युगलं यमलं इंद्वं यमं संघाटिका द्वयम् ॥ १९॥ समूहो निवहो व्यूहः संदोहः प्रकरो गणः । ओघ-नज-बात-वार-विसरबज-संचयाः॥२०॥ समुदायः समुदयः समवायश्चयः समः। स्तोमः कलाप: कूटोऽस्त्री संहतिः स्त्री कदम्बकम् ॥ २१ ॥ निकुरवं वृन्द-जाल-जात-पेटकमन्तिमे। चक्रमस्त्री चक्रवाल मण्डलं पटलं न ना ॥ २३ ॥ प्रामो विषयशब्दास्त्रमूतेन्द्रियगुणोत्तरः । वृन्दमेदाः समैर्वर्गः संघ-साढे तु जन्तुभिः ॥ २३ ॥ कुलं समतिभिyथं तिरश्नां पुनपुंसकम् । समजस्तु पशूनां स्यात्समाजस्त्वन्यदेहिनाम् ॥ २५ ॥ सधर्मणामेय निकाय उक्तः स्कन्धो नराणां करिणा हयानाम् । पु[ra]ोकरौ राशिरिने समार्थाः कूटोऽस्त्रिया धान्यसमुच्छ्यार्थः ॥ २६ ॥ सैंह मार्ग का काई वाकं शोक कापोतं च । अप्यौलकं मायूरं स्यासिदादीना संपावार्थे ॥ २७ ॥ ॥ इति सिंहादिवर्गः॥ ॥ थी ॥ मर्त्यः शतायुमनुजो मनुष्यः सामानवो मानुष-मुस्पृशौ विद । नरः पुमान्पञ्चजनोऽगनेष्टः स्यात्पूरुषो ना पुरुषैधतू च ॥ १॥ 4115 4720 4700 'भयी ५ 4702 पम् 4708 पटले २७ 4710 'र्ग: 1, "सायाँ २ 4711 पुत्र 4712समतल 4713 निघय 4716 दूटो। | 4717 सेंई मार्ग १ का कार्यवाई धौ । कापोते १च | 4718 अप्योदकं १ मापूरे, इति सिंहादियः। 4720 बिट ८ 4722 धतू .

·-4746] ૨૦૬ 4726 4890 नृवर्गः मानुप्यकं स्याचरमे नृवृन्दे लिया तु चचा तृणपूरुपः स्यात् । चश्चा स्त्रियामेव हि तत्सहक्षे स्थापौरुपेयस्त्रिषु तस्कृतादौ ॥२॥ पौलं पुंस्त्वं स्त्रियां पुंस्ता पुंसो मावे समीरयेत् । स्त्रियास्तु भावे स्त्रीता स्त्री स्त्रैणं स्त्रीत्वमिमे समे ॥ ३ ॥ भवेत्कापुरुषो निन्द्यो नरः कुपुरुपोऽपि सः । निष्कामभोगे पुंसिद्धौ वहीनर-विहीनरौ ॥ ४ ॥ खैणं च पालं त्रिपु तद्भवादौ स्त्रीवच्च पुंवत्सदृशेऽव्ययं स्यात् ।। जातौ स्त्रिया सान्मनुपी च मर्त्या स्यान्मानवी सा वि[73b]ल मानुपी च ॥ ३ ॥ सीमन्तिनी स्त्री वनिता च वामा नारी वधूः स्यादपि वर्णिनी च । योषा च जोपा पुरुपी च योपी दशाऽबला स्यान्महिरा महेला ॥४॥ प्रतीपदर्शिन्यपि वासिता च स्यायोपिता सा दयिता प्रिया च । सा स्त्रीतमापि त्रितमा स्त्रिरूपा स्यात्स्त्रीतरापि स्त्रितरा प्रशस्ता ॥५॥ स्त्रीमन्या तु खियमन्या स्त्रिबुवा स्त्रीबुवा त्रिपु । स्त्रीकल्पापि स्विकल्या * स्मिा]त्खीपाशा चातिनिन्दिता ॥ ६ ॥ तविशेषा स्वनामानुरूपार्था मीरुरङ्गना । कामिनी मानिनी कान्ता ललना वामलोचना ॥ ७ ॥ 4893 4740 4729 मानुष्यकं १ 4724चंचा १ 4726 पौरुषेय १ 4728 नीव ३ 1729 पुरुषो २ 4730 विहीनरी २ 4781 बैच पान १ 4732 व १ स. को.क.२६ 4784 पीच४ 4740 प्रिया च २० 4742 नितरा ५ प्रसस्त 4744 वीपाशा३ 4745 भीररंगना 4746 कामिनी १ मानिनी १ वाता१३ ललना चामरोवना १ m-- ·1760 -- 4765 4760 कोपकल्पतरी [4747- २०२ प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी वरवर्णिनी । नितम्बिनी वरारोहा सुत्तमा मत्तकाशिनी ॥ ८॥ वलजा चाथ सा चण्डी कोपना भामिनी च सा । भाविनी मूढमावा सा मदिराक्षी मदोद्धता । मत्ता छेका वाणिनीयं च पीरा सा गूढमानयुक् । अधीरा व्यक्तकोपा स्याद्धीराधीरा[74a] तु मिश्रिता ॥ ९॥ सुमूनतमर्मचेभगामिनी मन्दगामिनी । भवेचक्रनितम्बा सा चक्रतुल्यनितम्बिका ।। १० ॥ युवखलतिर्या युवतिः खलतिर्जातैवमेवामी । युवजरती युवपलिता युववलिनाभूविशेप्यनाः । एवं चन्द्रमुखी पद्ममुखीत्याद्या विनिर्दिशेत् । उत्ताप्सरायमाणा सा याचरत्यप्सरा इव । रूप्या च रूपिणी रूपरती सा रूपिकेत्यपि । स्वड्सी स्वदा सुगात्री च सुगानेति समार्थकाः । सुकण्ठी च सुकण्ठा च सुन्दरी सुन्दरापि च । स्यातुननासिकी चापि तथा स्यातुङ्गनासिका । नागी विमीया स्थूला * * * [स्यान्नागा] त्वन्यत्र कीर्तिता । सादृश्ये करमोलः स्याद्वामोरूः कर्म धारयेत् । अप्रसूताना श्यामा सुविदल्ला विवाहिता । पअिन्याधास्तु तद्भेदा ज्ञेया वात्स्यायनोदितात् ॥ ११ ॥ भुवामिपिता महिषी महादेवी नृपाहना । भवेदसूर्यपश्येति तदादौ गोपिते त्रिपु । ITab]पनी पाणिगृहीती च यामानं सहधर्मिणी ॥ १२ ॥ 4747 प्रमदा १ मुंदरी १ रामा १ रमणी १ वर-14757 चंद्रमुखी १ 4759 रुपिके ४त्यपि 4748 परारोहा। 4760 मुगानेति ४ 4740 बलजा भामिनी ३ 4761 गुठा २; मुंदरार 4750भावा 4762 नासिका २ 4751 पीस 4703 नाग: for नागी; स्थूला, 1752 अपीराधीरानु 4764 करमेर चामोर, 4753 नतम् २ 'गामिनी १ 4765 मुविस्तार 4766 पग्रिन्या या 1156 रत युपलिना युवपलिना । 4767 "देवी। 4165 पणिनी १ 4755 पति ·नृवर्गः 4770 4775 4780 --4798] भार्या जाया च गृहिणी द्वितीयोढा जनी वधूः । क्षेत्रं परिमहो भूनि दाराः पुंसि गृहा गृहम् ॥ १३ ॥ कलनं दं।सहचरी पुरन्ध्री तु कुटुम्बिनी । पुरन्धिरपि साध्वी तु सुचरित्रा पतिव्रता ॥ १४ ॥ सता देवी चैकपत्नी सती चाथ कुलाङ्गना । स्याद्वंशपालिका चाथ प्रेयसी वल्लभा प्रिया ॥ १५ ॥ प्राणेशा हृदयेशा च कान्ता प्रणयिनी च सा । कृतसापनकाध्यूढाधिविन्नाथ खयंवरा ॥ १६ ॥ खरुः पतिवरा वर्या कनी कन्या कुमारिका । तामपूर्वपति पाणौ गृहन्कौमार उच्यते ॥ १७ ॥ तस्य भार्यापि कौमारी नमिकानागतार्तवा । गौरी स्यादष्टवर्षाथ मध्यमा प्रकटार्तवा ॥ १८ ॥ राकाथ तरुणी तल्ली तरुणी युवतीश्वरी । दिकरी काहली चाय वधूटी वर्वटी जनी ॥ १९ ॥ वधूः सुषा सुतस्त्री स्याचिरण्टी तु स्ववासिनी। पतिप्रिया वधूटी च सुभगा च सुवासि[75a]नी ॥ २० ॥ विलेपनी रोचना च चक्षुष्या च सुवेपिणी । पतिपत्नी जीवदीशा जीवतोका तु जीवसः । वीरपत्नी वीरभार्या वीरमाता तु वीरसः । बहुप्रसूः स्यात्कृमिला काकवन्ध्या सकृत्प्रसूः वृद्धपनी वृद्धपतिः सपत्नी तुल्यभर्तृका । नश्यत्प्रसूतिका निन्दुः जीर्णर्तुनिष्कला भवेत् ॥ २१ ॥ अवीरा निष्पतिसुता विश्वस्ता विधवे समे । रण्डा च ताडपत्री च भवेदनलकापि सा । 4771 प्रासो for पुसि 4781 गौरी ३ 4772 सहचरी १ 4773 पुरधिर ३पि 4785 सुवासिनी 4774 सती 4786 मुवेषिणी४ 4775 पालिका २ 4787 जीवदीशा३ 4777 विना३थ 4788 वीरभार्या २ 4778 वर्या ४, कुमारिका ३ 4789 कमिला १; सत्प्रसू५ 4779 कोमार 4790 वृद्धपति २ 4780 फौमारी 4792 मुता२ 4785 479D 4782 राका ३य ·२०४ 4795 4800 कोपकल्पतरौ [4794 छत्रभन्नस्तु वैधव्यं सौभाग्यं जीवमर्तृता । कामुकी तु वृषस्यन्ती त्रिगर्ता कामुका परा ॥ २२ ॥ ज्येष्ठा तु ज्यायसी नारी कनिष्ठा तु यवीयसी । प्रवत्स्यत्पतिका सा स्यात्मवत्स्यति यदीश्वरः ॥ २३ ॥ भर्तरि प्रोपिते देशान्तरे प्रोपितभर्तृका । अन्योपमुक्तपतिका खण्डिता सामिघीयते ॥ २४ ॥ कलहान्तरिता तु स्यारता भञवमानने । विपलब्धां तु सकेतस्थले भर्तयनागते ॥ २५ ॥ उत्का ध्यायति 75b]या तत्र भनागमकारणम् । भवेद्वासकसना या तत्परा वासके स्वके ॥ २६ ॥ साधीनपतिका तु स्याद्वशे यस्याः पतिः सदा । कामातीमिसरेत्कान्तं सारयेद्वाभिसारिका ॥ २७ ॥ अनुरागवती स्वीया निजपाणिग्रहीतरि । किंचित्कामा रतौ वामा मुग्धा लज्जातिशायिनी ।। २८ ।। लज्जासरान्तरालस्या गच्याथ कुशला रते। प्रगल्मा साथ गुप्ता सा सर्वथा रतगोपिनी ॥ २९॥ चालहीना त्वशिश्वी स्यात्पालिस्तु नरमालिनी । सश्मनुर्याथ पोटा सान्नारी स्त्रीपुंसलक्षणा ॥ ३० ॥ इगपोटा विमी तादृद्विजपोय द्विजा तथा । आलियस्या सधीची सखी दासी तु चेटिका ॥ ३१ ॥ पोरा चेरा तथा युट्टहारिका कुटिनी पुनः । नुष्टी चुन्दी शम्मली स्यात्कर्णिका माधवी च सा ॥ ३२ ।। दूति ती रुण्डिका च तथा सुरततालिका । संघाटिका मता सा च तथा संचारिकेत्यपि ॥ ३३ ॥ 1805 4810 4816 4795 पृपस्यन्ती मामुका २ 4796 ज्यायसी २; यवीयसी ३ 4798 "ममा 4799 संडिता 4800 'तरिता 4801 चित्रलपा 4809 उत्य 4804 विश 4806 शीया। 4807 मुग्धा १ 4808 मध्या १५ 4809 प्रगल्मा १ 4810 लशिवी मालिनी १ 4812 इभपोटा १; द्विजपोटा, 4813 सखी। 4B14 "हारिका ५ 1817 के रूप ·-4848] नृवर्गः २०५ 4820 4825 पुंश्च[76alली धर्पणी बन्धक्यसती कुलटेवरी । अविनीता पांसुला च वैरिणी लाञ्छनी व(म)ता ॥ ३५ ॥ वेश्या साधारणी पण्या पण्यस्त्री वर्वटी च सा ॥ ३७॥ गणिका लक्षिका रूपाजीवा क्षुदा गवेधुका । ऋछरा वारयोपा च शूरा दासी धराप्सराः ॥ ३८ ॥ यामस्त्री सा यामकिनी मुजिप्या कारकामिनी । कामकूटा विभ्रमोऽस्याः वारमुख्या तु सत्कृता ॥ ३९ ॥ तद्वन्दे वैश्य-गाणिक्ये सैरन्ध्री त्वन्यगेहगा । अलंकारादिचतुरा वाघीना गन्धकारिका ।। १०॥ असिफ्न्यन्तःपुरे प्रेप्या तरुणी याथ कोटवी । नमिका या वस्त्रहीना मुक्तकेशी च कामिनी ॥ ११ ॥ कात्यायन्यर्द्धवृद्धा या कापाययसनाधया । श्रवणा श्रमणा मुण्डा भिक्षुकी कुलटासती ॥ ४२ ॥ सुतः कौलटिनेयोऽस्याः कौलटेयोऽपि संमतः । वृद्धा पलिक्की जरती प्रज्ञा प्राज्ञीप्रजानती ॥ ४३ ।। प्राज्ञा तु प्रज्ञया युक्ता या[76b]त्वन्तःपुरगामिनी । विप्रनिका चेक्षणिका दैवज्ञा सा च कथ्यते ॥ १४ ॥ कारीपगन्ध्या कारीपगन्धेर्गोत्रप्रजा हि सा । शुद्धा तु शूद्रजातिः स्त्री शगी शूद्रानना भवेत् । आमीरी तु महाशूद्री जातियोगयोः समा ॥ ४५ ॥ अर्याणी स्वयमर्या स्यात्क्षत्रिया क्षत्रियाण्यपि । उपाध्यायाप्युपाध्यायी या खतोऽध्यापिका भवेत् ।। ४६ ॥ आचार्या तु स्वतो व्याख्याकी पुंयोगिनी पुनः। उपाध्यायाप्यु(न्यु )पाध्यायी स्यादी क्षत्रियी तथा ॥ १७ ॥ आचार्यानी चाथ पुनर्भूरुका दिधिपूरपि । या द्विरूढा पतिस्त्वत्याः पुन दिधिपूरसौ ॥ १८ ॥ 4850 4835 4840 4823 कामिनी २० 4824 कामकूटो १; वारमुखा १ 4825 वैश्म १; सैरंधी १ 4827 असिनथं १ तःपुरे 4829 "यन्म १ 4831 कोलटेयोरपि 4832 जरती ३ प्रजानती ३ 4884 दैवज्ञा ३ 4835 पन्ध्या 4838 'मर्या २ 4839 प्यायी २ 4841 घ्यायी २ स्यादी १क्षत्रियी 4843 आचार्यानी १; दिधिपूररपि 4843 'पूर रसी ·२०६ Fri 4843 1860 4855 कोपकल्पतरौ [14844 सतु द्विजोऽदिधिषः सैव पस्य कुटिम्बिनी । । । परिवेत्तानुजोऽनूढे ज्येष्ठे दारपरिग्रहात् ।। ४९ ।। परिवित्तिस्तु तज्यायाजायास्य परिचेदिनी । पुष्पवत्यविरात्रेयी मलिनी च रजखला ॥ ५० ॥ ऋतुमत्यप्युदक्यावीः स्त्रीधर्मिण्यातवः पुनः । [Thajस्त्रीधर्मश्च रजः पुष्पमूतुस्तत्समयो भवेत् ॥ ५१ ॥ आपन्नसत्त्वा स्याद्गुर्विण्यन्तर्वनी च गर्भिणी । गुर्वी चोदरिणी भ्रूणः पुंस्यस्यां सा सदोहदा ।। ५२ ।। श्रद्धालुः स्यादथ श्रद्धा जोगटः स्त्री न दोहदम् । दोहदं च प्रजाता तु विजाता च प्रसूतिका ।। ५३ ।। प्रसूतका विजननं पुनः प्रसव उच्यते । सूतिमासो वैजननो गामिणं गर्भिणीगणे ॥ ५४ ॥ कुमारभृत्या गर्भिण्याः परिचर्या निगद्यते । भ्रूणः स्याद्गरमो गर्भस्तत्स्यादोहदलक्षणम् ॥ ५६ ॥ भर्ता भोका वरयिता रमणो रामिलो वरः ॥ ५५॥ पतिर्धवो जीवितेशो वलभो दयितोऽपि च । कामला सरसी कान्तः सुविदश्च हृदीश्वरः ॥ ५६॥ सेता विवोदा चोद्वोढा प्रेठः सहचरोऽपि सः। वातपुत्रस्तूपपतिर्जारोऽथ गणिकापतिः ।। ५७ ॥ भुजंगः स्याद्विवाहे तूपयामोपयमौ समौ । तथोद्वाहः परिणयः पाणिपीडनमित्यपि ॥ ५८ ॥ स्थात्पाणिग्रहणं दारकर्म चाथाम्बुपूर्विका । कन्यामलंहता दद्या[77b]द्रामोऽसौ वितते पुनः ।। ५९ ॥ भखे दद्यालिने तामेप देवो निगद्यते । चरतः सह धर्म यत्प्राजापत्योऽथ गोयुगम् ॥ ६० ।। दत्त्वा समुद्धरेदाों गान्धः समयान्मियः । 4860 4865 4844 दिपियू 4846 देविनी १ 4848 मिथ्यावर 4849 पुष्प४मृत् 4851 श्रृंग. 4853 दीद। 4854 प्रसव २ 4855 गाभिण १ 4862 जारोय ३३ 4865 दारकर्म८ 48GG मामो 4867 देवो १ 4808 प्राजापत्यो ११ 4869 'दार्थों ·-4895] २०७ 4870 1815 1830 नुवर्गः आसुरो धनदानायः पैशाचश्छलचौर्यतः ॥ ११ ॥ राक्षसो युद्धहरणाद्यौतकं युतकं तथा । विवाहादिपु यद्देयं सुदायो दाय इत्यपि ॥ ६२ ।। हरणं चाथ सत्कृत्य कन्यादातात्र कूकुदः। कुकुदोऽथाकृतोद्वाहो उण्ठ इत्यभिधीयते ।। ६३ ।। वरस्य मुहृदो जन्या जनीयोदार इत्यपि । युवतिर्यस्य जाया स्यायुवजानिरसौ वरः कल्याणीप्रिय एवं स्यात्सुभगाप्रिय इत्यपि । एवं स्यात्पञ्चमीमार्यः सुकेशीभार्य इत्यपि ॥ ६५॥ तथैव ब्राह्मणीभार्यः शूदाभार्य इमा दिशः । परदाररते तु स्यात्क्षेत्रिय पारदारिकः । दंपती जंपती जायापती च भरिमा तु ना ॥ ६५ ॥ बईः पुमान्परीवारः सुविदचं कुटुम्बकम् । पुत्रः सुतो[78a]दारकः स्यानन्दन्तो नन्दनोऽङ्गजः ।। ६७ ॥ आत्मजस्तनयः सूनुयादश्चोदहश्च स । द्वितीय कुलकृच्चासौ पुत्राधास्तु खियाममी ॥ ६८ ॥ प्राहुर्दहितर सर्वे पुत्रका पुत्रिकापि सा । नन्दन्ती नन्दिनी च स्याद्धातकी च निगद्यते ॥ ६९ ॥ पुत्रोऽपि दुहिता पुत्रो तयोस्तु तोकमन्तिमे । अपत्य च प्रसूति स्त्री प्रजा सततिरित्यपि ॥ ७० ॥ खजाते त्यौरसोरस्यौ सुतादौ क्षेत्रजोऽन्यजे । अमृते जारज कुण्डो मृते भर्त * [रि गोलकः ॥ ७१ ॥ जारजा त्वमृते पत्यौ कुण्डी भवति कन्यका। पारस्त्रैणः पारशव. पारस्त्रैणेय इत्यपि । परस्त्रीजेऽथ कानीनः कन्याया उदित. सुतः । स्सान्द्रा मातृसबुद्धौ मात्रा श्लाघ्यत्वसूचने। 4885 4390 4895 'प्रिय 4870 आयुरो १, पैशाच १७ 4871 राक्षसो 4873 दुरणं ५ 4874 कुकुन्दो ३, 31 4875 बोढार २ 4876 "जानि रसौ 4871 "णिप्रिय १, 4878 भार्य 4879 'भार्य १, भार्या १ 1881 बायापती २ 1882 कुटुब 4885 दुलन र सुवासी (corrupt) ·[4858 4800 4900A २०८ कोपकल्पतरौ सौमागिनेयः सुभगापुत्रो दौगिनेयकः । दुर्भगानन्दनोऽथ स्यात्कैशिन्यः केशिनीसुतः ॥ ७३ ॥ स ज्यैष्ठिनेयः कानिष्ठिनेयो ज्येष्ठाकनिष्ठयोः । सुतो माध्यमि[8]नेयः स्यान्मध्यमाया अथो भवेत् ॥ ७ ॥ पौनर्भवो दैघिपवः पुनसंभवः सुतः । पीलायाः पैल-पैलेयौ नैघेयस्तु निघेः सुतः । दास्या दासेर-दासेयो कौलटेरस्तु बन्धुलः । मवेद्वान्धकिनेयश्च तथा कौलटिनेयवत् । नव्या नाटेर-नाटेयो जाडेरोऽपि जडासुतः । समौ काणेय-काणेरौ शौनेयः शुम्रनन्दनः ॥ ७७ ॥ 4905 जाडारः स्याज्जडापत्यं पाण्डारः पण्डनन्दनः । दचासुतः स्यादात्तेयः खाओरः खञ्जिकासुतः ॥ ७८ ॥ पुत्रस्तूरसिलोग्नो यः स स्यादौरसिलोमनः । सामातुरः सतीपुत्रो भाद्रमातुर इत्यपि ॥ ७९ ॥ त्यादस्त्यादायनिस्त्यस्यापत्ये तस्य तु तादयत् । तादायनिरर्थतस्यैतदायनिवदैतदः ॥ ८ ॥ गोत्रापत्ये तु जातस्य साजातायनसंज्ञतः। जातासुते तु जातेयो मैत्रेयो मित्रयूद्भवः । औडुलोमिस्तूडुलोन्नो बाहोर्वाहविराहये । उडुलोमा[798.]बहुत्वे स्युः शरलोमास्तथेरिताः । वैहीनरिस्त्वपत्ये स्याद्विहीनरसमुद्भवे । पौत्रो नप्ता पुत्रपुत्रो दौहित्रो दुहितुः सुतः ।। ८१ ॥ 4886 दुहितरै १ 4903 नाटेया र जाडेरोपि 4888 पुत्रौ १ 4901 शौत्रयः १ 4889 अपर्य १% संतति ६ 4905 लाडारः१ 4890 सौरस्यो २ क्षेत्रजो १ 4906 दात्तयः १ 4891 कुंडो १ गोलकः १ 4908 °मातुर ३ 4896 "नेयः १;"नेयकः १ 4909 °दायनि २ 4897 "कौशिन्मः१ 4910 तादायनि २ 4898 नेयः%;"नेयो १ 4899 'नेयः १ 4912 जातेयो र मैत्रेयो १ 4900 दैधिपः २ 4913 औडुल्गेगिमाहोहठिी (corrupt) 4900 पैलेयौ र नैधेयास्तु 4914 उडुलोमा १; 'लोमा स्वयें 4901 दासेयो २ 4915 वैहि १ नरि १ स्व. 4902 "मय४वत् 4916 नप्ता २ दौहिनो १ 4910 4916 4911 जातायन १ ·-4940] २०९ 4920 4926 नुवर्ग: प्रणता तु प्रपौत्रः स्याचपुत्रोऽस्त्री परंपरः । मात्रीयः स्याद्रातपुत्रो भ्रातृभ्योऽथ स्वसुः सुतः ॥ ८२ ॥ खत्रीयो भागिनेयश्च जामेयः कुतपश्च सः । सापत्नः स्यात्सपत्नीजः सुतः सापत्य इत्यपि । पैतृप्वसेयः स्यात्पैतृष्यत्रीयश्च पितृष्वसुः ॥ ८३ ।। मातृवसेयो मातृप्वतीयो मातृष्वसुः सुतः । मातुलेयस्तु मातुल्यः श्यालेयः श्यालिकासुतः । जात्यन्धो जनुपान्धः स्याज्जानुपान्धिस्तु तत्सुतः । पुंसानुजोऽप्रजे पुंसि तस्य पौसानुजिः सुतः ॥ ८५ ॥ आत्मनापश्चमस्य स्यादात्मनापाश्चमिः सुतः । भवेद्रामणिपुत्रश्च ग्रामणीपुत्र इत्यपि । विना तु बाहविं सर्वेऽप्यौरसाद्या विशेष्यगाः ॥ ८६ ॥ तातस्ततः पिता चप्ता रेतोधा जनकोऽपि च । [79b]बीजी जनयितासौ तु नती संस्कारकृयदि ।। ८७ ॥ महागुरुस्तातगुस्तु स क्षुद्रोऽथ पितामहः । पितृतातोऽथास्य तातः * * * प्रपितामहः ॥ ८८ ॥ मातुर्मातामहाधेवं स्त्रियां तु स्वात्पितामही । एवं मातामही च स्यातच प्रपितामही । जनयित्री जनित्री च जनन्यम्या प्रसूश्च सूः। माता सवित्री चाकाला धात्री तु पृथिवी मता ॥ ८९॥ पितरौ मातापितरौं मातरपितरौ जनित्वौ च । श्वधूश्वशुरौ * * * [श्वशुरौ]तातसुतौ स्तः पितापुत्रौ ॥ ९ ॥ मातापितृभ्यां यः शून्यश्छेमण्डः स प्रकीर्तितः । नरौ नरश्च नारी च युवानौ युवतियुवा । 4930 4935 1940 । 4917 प्रपौत्रः २ 4918 भ्रातृष्यो ३ 4919 फुतप४थ 4920 सापत्य ३ 4921=AR. 1123. 'प्वनीय रश्च 4922 वस्त्रीयो २ 4923 श्यालेय. १ 4924 जनुपाधः १; "पाधि 4925 पुंसानुजो कोक. २७ 4926 पांचमिः १ 4927 °णीपुत्र १ 4991 महागुरुः१ 4933 पितामही १ 4986 चाच्छाहा १; धात्रीत्लन्यथिवीमता (corrupt) 4938 श्वशुरी २; पितापुमौ २ 4939 हेमंडा १ 4940 नरौ १ ·[4941- 1945 4958-AK.1135. श्वशुः१चरः१सु कोपकल्पतरौ २१० आता खसा च गदिती भातरावथ सोदरः । सहोदरः सगर्थ्यश्च समानोदर्य इत्यपि ॥ ९१ ।। सोदयः सहजश्वाथ वैमात्रेयो विमातृजः । स्वसा जामिश्च भगिनी भग्नी यामिर्धवस तु ॥ १ ॥ सा ननान्दा ननन्दा व नन्दिनी च स्त्रियास्त्वसौ । [S0a.ज्येष्ठन्धः कुली ज्येष्ठा इयालिका तु कनीयसी ॥२॥ हाली च यत्रिणी केलिकुञ्चिका च निगद्यते । मातृप्वसा मातृभग्नी पितृभग्नी पितृप्वसा ॥३॥ प्राता ज्येष्ठः पूर्वजः स्यात्पिव्यस्तत्राप्रियामजौ । 4960 जघन्यजो यविष्ठः स्याद्यवीयाननुजोऽपि सः॥ ४ ॥ कनीयांश्च कनिष्ठश्चावरजः सूनुरित्यपि । यमौ च यमलौ न स्त्री युगलौ जनकस्य तु ॥ ५ ॥ भ्राता पितृव्यो मातुस्तु तत्र मातुल-मामको । मातुलानी मातुली च मामिका चास्य कामिनी ।। ६ ॥ श्यालाः स्युर्मातरः पल्याः स्वामिनस्तु कनीयसि । रागारो देवरो देवा जामाता दुहितुः पतिः ॥ ७ ॥ भार्यास्तु भ्रातृवर्गस्य यातरः स्युः परस्परम् । पतिपन्योः प्रसूः श्वश्रूः श्वशुरस्तु पिता तयोः ॥ ८ ॥ दौहित्री दुहितुः कन्या पौत्री नप्त्री सुतात्मजा । प्रजावती मातृजाया सपिण्डास्तु सनाभयः ॥९॥ पितरः पितृवंश्याः[80b]स्युर्मातुर्मातामहाः कुले । खो ज्ञातिः खजनो बन्धुर्वान्धवश्वारिकोऽपि सः ॥ १० ॥ दायादो मागधेयोऽथ मावे ज्ञातेयमन्तिमे । बन्धुता तु बजे लोको जनो विद चर्षणिः प्रजाः । 4941 भ्रातरी १ वर्ष 4954 मामिका ३ 4943 सहज ६ थाथवैमात्रेयो। 4956 देवा १ जामाता 4945 नन्दिनी ३ 4957AK. 1138. बातरः। 4946 पुती २ 4947 "विका ४ 4959 नत्री २ 4948 मातृभमी २ 4960 जाया २; सनारायः २ 4949 °प्रियाग्रजी ५ 4961 पितरः१, महाः १ 4958 यन्टो ३ [ For युगल्यै] 4963 शालेय १ 4958 पितृप्यो । 'मामा 4964 धुता १ 4986 1960 - ·4963 4970 1975 -4989] नृपः जनकीयं जनस्येदं ******** त्रिपु सार्वजनीनः स्यात्साधुः सर्वजनेषु यः । * * * * * * * * जनता स्त्री जनबजे । भवेद्विश्वजनीनं तद्धितं विश्वजनाय यत् । स्यात्सार्वजनिकं सर्वजनीनं च विशेष्यवत् । सर्वेभ्योऽपि जनेभ्यो यद्धितं वस्तु भवेदिह । एवं प्रातिजनीनः स्यान्माहाजनिक इत्यपि । तथा पञ्चजनीनश्च सर्वीयः सार्ववत्स्मृतः । त्रिपु सो निज आत्मीय * * * सौव इत्यपि ॥ ११ ॥ न स्त्री नपुंसकः क्लीवः पण्ढो ना पण्ड-पण्डको । तृतीया प्रकृतिर्या स्वास्त्रियः प्राया दशावयः ॥ १२ ॥ शिशुत्वं शैशवं बाल्यं बालता शिशु[81a]ता स्त्रियौ । बालस्तु स्यान्माणवको माणवीनं तु तद्वितम् ॥ १३ ॥ माणव्यं तत्समूहेऽन्त्येऽध भूते मासमीरिती । मासीन-मास्यौ पाण्मास्यो भवेत्षण्मास इत्यपि । पाण्मासिकोऽस्त्री * * * वयास्यस्तरुणो युवा । किशोरस्तलनोऽय साटेकटो जातयौवनः ॥ १४ ॥ भवेत्रुणिमा पुंसि तारुण्यं यौवनेऽस्रियाम् । प्रवयाः स्वविरो वृद्धो जीनो जीर्णो जरन्नपि । जरी जर्णो * * (यात)यामो वृद्धत्वं स्थाविरं समे ॥ १५ ॥ भवेद्दशमिता चात्र वार्द्धकं भाववृन्दयोः । अतिवृद्धस्तु वर्षीयान्यपिष्ठो दशमी च सः॥ १६ ॥ परोवरीणः स भवेद्यः परानवरांस्तथा । आत्मनानुमक्त्ये पुत्रपौत्रीण इत्यपि ॥ १७ ॥ परंपरीणः स परंपरानुगववान्स्वयम् । 14965 जनकीय 4976 शिशुना ५ 4966 सार्वजनीनः ,,-After lino 4966,14977 माणय, २८माणान Ms. reads : प्रतिजनादिभ्य समिति | 4978 माणव्यं । 4979 'माम्यो। सण एवं प्रातिजनीतर्पणो प्रजागाहचर्या- 14981 मटनो टेक्टो। स्वीत्वं 49B3 पोरनप्रिया 4968 अनीने १ 1981 ममे १ 4971 'उनीन.1 1987 वरीग.. 4988 'पात्रीण 1989 परी 1980 4885 1 1972 सावंद २ 4973 सौर ५ ·२१२ कोपकल्पतरी [4990- 4990 4996 । 5000 विना भावप्रत्ययान्तान्बालाघा भेद्यलिङ्गगाः। पलितं जरसा शौकल्यं केशादौ विलसा जरा ॥ १८ ॥ पलितंकरणी सा खाव्यर्थे पलितकारिणी । अथो[81b]पजरस क्लीमाव्ययं स्याज्जरसोऽन्तिके ॥ १९ ॥ सुप्रजाः शोभनापत्यो दुरपत्यस्तु दुःप्रजाः । अपनाः प्रजया हीनः सुजम्मा चारुदन्तकः ॥ २०॥ एवं हरितजम्माद्याः संज्ञायां श्यावदन्मवेत् । श्यावदम्भोऽरोकदस्तु नान्येवारोकदन्तकः ॥ २१ ॥ उपमायामसंज्ञायां भवेच्छिखरदन्निति । उत्काकुच्च विकाकुत्स्यादुद्गतापेततालुकः ॥ २२ ।। खात्पूर्णकाकुदः पूर्णकाकुद्यः पूर्णतालुकः । औपम्ये स्यादेणीपदस्तथाजपद इत्यपि । पूज्यनाता तु सुमाता प्रक्षुः प्रगतजानुकः ॥ २३ ॥ संक्षुः संहतजानुः स्यादुर्चक्षुस्तूर्घजानुकः । सुसक्थिः स्थासुसक्थश्च दुःसक्थोऽसक्थ इत्यपि ॥ २४ ॥ दीर्घसक्यो गौरसक्यो यस्य दीर्घादि सक्थि चेत् । दुःसक्था च सुसक्या स्त्री दीर्घसक्थीति दिक्स्मृता ॥ २५ ॥ द्विमूर्धः स्यात्रिमूर्धश्च द्विमूर्षी स्त्री त्रि[82a.]मूर्यपि । अन्तर्लोमो बहिर्लोमोऽथान्तर्लोमा स्त्रियां भवेत् । संज्ञायां गुणसोऽथ स्यादुन्नसस्तुङ्गनासिकः । प्रणमः प्रनमश्च स्यात्प्रकृष्णा यस्य नासिका ॥ २०॥ खुरणाः स्यात्खुरणसो नःक्षुद्रः क्षुद्रनासिकः । खरणाः स्यात्वरणसः शितिनाः श्यामनासिकः ॥ २८ ॥ ** [विख्यौ]विनोऽपि च विखुर्यः स्याद्विगतनासिकः । 5005 1010 १ 4991=AK.1155. पलितं १; जरा २ 4998 जरस 4995 अप्रजाः; मुर्जभा १ 4997 श्यावदंभो २, दैतक. २ 5000 वाकु २ द्यः 5001 जपद १ 5002 मुम्राता २ प्रनुः १ 5003 सं. २ सहतजानु' २७ जानुक. १ 5004 'सस्य २८ दु.सक्यो १ सय १ 5005 दीर्घसक्यो ५ गौरसक्यो । 5006 दु:सक्था १ च मुमाया १; सस्थी १ ति 5007 °त्रिमूर्द्ध १ अ दिमूर्ती स्त्री त्रिमून्य १पि 5008 अंचलोंमो १ बहिर्लोमो १ थान्तर्लोमा १ 5009 गुणसोनस १ तुंग 5010 अनस २२ 5011 सो २ 5012 णस.२ शितिनाः २ 5013 विषु३ ·-50371 २१३ 6015 5020 नृवर्गः अवटीटोऽवनाटश्चावनटो नतनासिके ।। २९ ।। स्सादामुप्यायणोऽमुष्यपुनः प्रख्याततातकः । आमुप्यपुनिका भावे रुयामुप्यकुलिका तथा । पितृभोगाय स हितः पितृमोगीण उच्यते ॥ ३० ॥ एवं स्यान्मातृभोगीणोऽथो यः स्यापितृसंनिमः । स मनोजवसः प्रोक्तः पितृधर्मा मनोजवः ॥ ३१ ॥ असौ पितृसधर्मापि स्यादथामै हितो हि यः । स स्यादाचार्यभोगीनो दुर्बलस्तु शस्तनुः ।। ३२ ।। क्षामः क्षीणोऽमांसलच तलिनच्छात-पेलवाः । निर्दिग्धः[82b]स्यादुपचितो बलवान्मांसलोऽसलः ॥ ३३ ॥ पालिः पाणिसंयुक्तो धमनीलः शिरायुतः । बलूलो वलयानुक्तो ललाटूलो ललाटवान् । तुन्दिलस्तुन्दिकस्तुन्दिस्तुन्दवांश्च पिचण्डिलः । पिचण्डवान्पिचण्डी च बृहत्कुक्षिः पिचण्डिकः ॥ ३४ ॥ उदयुदरिलोऽपि स्यात्तुण्डिमो वृद्धनाभिकः । प्रौण्डश्च बलिभस्तु स्याद्वलिनोऽय बलासहः ।। ३५ ॥ चललो प्रात्युक्तस्तु भवेद्भातृवलामिधः । पुत्रयुक्तः पुत्रवलो दन्तुरस्तूचदन्तकः ॥ ३६॥ मलम्बाण्डो मुष्करः सादथ बाल्यसमुद्धृतः। मवेदण्डीर आण्डीरः पौगण्डो विकलारकः ॥ ३७ ।। पोगण्डश्वाय कुब्जः स्याधिवक्रो गड्डुलोऽपि सः । कुणिः कूणिश्च कुकरो वन्धुस्तु छिन्नहस्तकः ॥ ३८ ॥ श्रोणः परथो खनः खोटः खोडोऽथ पर्षिकः । पर्पचारी पपिकी स्त्री पर्पः पीठे हि तद्गतेः ॥ ३९॥ 5023 . 5030 8035 5014 भ्रटो ३ 5015 घ्यायणो १ 5016 पुत्रिका. 5017 भोगीग 5018 'भोगीणो१ 5020 'सपर्मा 5021 भोगीनो 5029 पलया ५ 5003 'लोमल.५ 5025 बसवा ३ 15028 रिले ११पि 5029 प्रोड ३, लिनो २ 5030 पलूला २ प्रातृ वला भिषः 5031 पुरवल्ये २ देत २ त. 5032 मुष्करः २ 5033 आण्टीरः २ 5031 पोगंड ३ गडुगे ३ 5035 पुणे ३ वैधुस 5036 पंगु २रयो पोडी ३५ पारे । 5037 एवं, ·. 3000 २१४ कोपकल्पतरी [5088- खवाटः खलतिश्चैन्द्रलप्तिको भ्ररित्यपि । शिपिविष्टश्च का[83a.णस्तु सिनः कनक(न) एकहा ॥ १० ॥ स्युः क्लिनाक्षे चुल्ल-पिल्ल-पिच्छाः क्लिनेऽक्ष्णि चाप्यमी । नष्टलिङ्गोऽयोगताक्षः पृश्निस्वल्पशरीरका । निखर्वः खहतः स्वः सर्वशाखश्च वामनः ॥ ११ ॥ मुण्डस्तु मुण्डितोऽथ स्युः केशि-केशव-केशिकाः । अकर्ण एडो बधिरो दुश्चर्मा तु द्विनमकः ॥ ४२ ॥ 8045 वण्डच शिपिविष्टोऽथ मूको वाचा विवर्जितः । सुप्रजःप्रमुखाः सर्वे विना पपं विशेप्यगाः ॥ १३ ॥ पिण्डोऽस्त्री विग्रहः कायः सरः (संचरः) स्कन्धपञ्चरः (ह)। असुर्घनो मूघनोऽमिन्द्रियायतनं पुरम् ॥ १४ ॥ करणं मूर्तिमन्दोत्रं गानं संहननं वपुः । श्रोत्रं वर्यागुबेरं च पुद्गलं च कलेवरम् ॥ १५ ॥ मूर्तिस्तनस्तनुश्य स्त्री कुडिः सान्तं तनुर्न ना । शरीर-देहे अस्त्रीके तत्तु शस्तं वपुष्टमम् ।। १६ ।। देहार्द्धमर्द्धदेहं च देहादेः स्यात्समेंऽशके । महं प्रतीकोऽवययोऽपयनोऽस्यैकदेशकः । प्राणस्थानं मर्म चान्ते पीडनायन रुग्मवेत् । अनि(83b] हिः क्रमः पादः क्रमणश्चलनन्ध पद् ।। ४१ ॥ पदमसी च चरणो गोहिरं भूलमस्य च । पादामं प्रपदं क्षिप्रं त्वगुष्ठाङ्गुलिमध्यगन् ॥ १८ ॥ मध्ये पादतलस्साहुरमितोमध्यमाहुलि । तलाइक्षिप्रतस्तूचं टाटुले कूर्यमखियाम् ॥ १९॥ अशिफन्धः कूर्चशिरो द्वंद्वे तु धुटिको घुटः । घुण्टिक यात्रियां गुल्फो निस्त्रोदः पादशीर्षकः । सुरकाप्रपदी पाणिस्त्वयस्वादुटयोयोः ॥ ५१ ॥ 5039 शिपिविष्ट ५; 5041 *गवासः ३, रा. १ 5057 चरण १ गोहिरं १ 5058 क्षित 5048 मुदितो ३ 5014 परिणे 5060 वरदा सिप' कर्य 5045 शिपियो गधे । 5001 पूर्नतिरो 5052 अधीरे २९ मारमा 5063 प्रती - पासिंग स्न' 1065 3060 5055 मर्म २ 504 वामनः५ ·-5086] २१५ 0065 5070 नृवर्ग: पिचण्डिका पिण्डिका स्यादिन्द्रवस्तिस्तदन्तरम् । प्रतिजका त्वग्रजहा जड़ा तु प्रमता भवेत् ॥ ५२ ।। ट नलकिनी टङ्गो अप्ठीवजानु चास्त्रियो । नलकीलचोरुपर्व पश्चाद्भागोऽस्य मन्दिरः ।। १५३ ।। अग्रिमस्तु कपोल्यूवबणं सक्थिचान्तिमे । मृगसक्थं पूर्वसक्थं * * * * तु पूर्वकम् ।। ५४ ।। तथा फलकसक्थं स्यादौपम्ये स्तम्भसक्थवत् । ऊोरठीवतोद्वे स्यादूर्वष्ठीवमन्तिगे ।। ५५ ॥ उरुस184a7धिसणो ना नामीलं स वरस्त्रियाः। विटपोऽस्त्री महावीज्यं मुकवडूणमध्यगम् ।। ५६ ।। अण्डकः पैलकः पेलमस्त्रियामण्डकोपवत् । मुष्काण्ड-वृषणाः पायुः स्यादुदोऽपानमस्त्रियाम् । पेलमण्डं गुदस्त्वस्सी पायुः पुं पुंसि विण्मुखम् ॥ ५७ ॥ अधोमर्म शहद्वारं त्रिवलीक बुलिश्श्युतिः । शुधुः क्लीवे स्वपानं स्यात्युतमाघारचक्रकम् ।। ५८ ॥ शिश्नमस्त्री मेहनं स्याच्छेपं शेवं च शेफवत् । पुंश्चिह-शेफ-शेपासि लिङ्गं तद्वच्च साधनम् ।। ५९ ॥ स्मरध्वजों मेमस्त्री मणिस्त्वस्याप्रमुच्यते । सावनी तदध. सूत्रं योनिस्तु न नपुंसके ॥ ६॥ च्युतिर्वलिः कामरूपी मर्कटी च स्त्रियामिमे । कामगेह स्त्रीकरणं वराङ्गं शौक-धेनुके ।। ६१ ।। कर्कटोऽपत्यमार्गश्च जघुना भगमस्त्रियाम् । सीपुंसयोस्तु करणे गुह्यं प्रजननं च तत् ॥ १२ ॥ 5076 - 5080 6035 5064'वस्ति 5072 क्षणो ३ ना नामी 5065 खग्रजघा २ 5073 धीग्य २ 5066 मलादिनी रंगो:-After चा, Afs. 15075 मुष्क १ पगा ५, दुद for स्याहread गस्तत. दोपा 5067 पर्व 5076 स्वयी 5068 कपोल्यूमर स्त्रीसयोभते स्थासकिय । 507B'चा १२ चोतिमे (Corrupt) 5081 'मको १३ मणी १ स्वर 5089 सपनी, 5085 भगमनिया 5069 पूर्वसस्य 5071 वेटो ·२१६ [,5087- 5090 6095 कोपकल्पतरौ उपस्थोऽथ कटिमोथः प्रोह-स्फिजी स्त्रियौ युतम् । क्लीवे स्फिगं तदूर्ध्व तु[84b]कटीक-तरुणे उभे ।। ६३ ।। पृष्ठवंशं झुभयतो यौ संधी कटिपार्श्वयोः । जघनस्य बहिर्भागे न स्त्री यौते ककुंदरे ॥ ६४ ॥ रताकुके कूपको च द्वयोः श्रोणिः कटिः स्त्रियाम् । फकुद्मती निकस्थानं कलत्रं रसनापदम् ॥ ६५ ॥ कटीर-भसदी श्रोणिफलकं च कटोऽप्यथो । पश्चान्नितम्य आरोहः स्त्रीकट्या जघनं पुरः । पुसि कोष्ठोऽन्तराधिः सात्पृष्ठवंशाघरे त्रिकम् । नाभिर्द्वयोः कुरुस्तुण्डिस्तुन्दकूपी ततस्त्वधः । मूत्राशयो द्वयोर्वस्तिस्तया मूत्रपुटं भवेत् ।। ६८ ॥ रोमावली रोमलता शिखरिण्युदरं पुनः । उदलं जाठरं तुन्दं कुक्षि-कुक्षौ च गर्भकः । पिचण्डं जठरो न स्त्री तुन्दिः स्यात्तत्र च स्त्रियाम् । कृपीटं कालखण्डं तु कालखनं च कालकम् । यकृत्कालेयकमय तिलकं कोम दक्षिणे ॥ ७० ॥ रतफेनोवो वामे पुष्फुसोऽथानमावत् । पुरीतत् स्थविरात्रं तु वनिष्ठुः स्थालिहा पुगान् ॥ ७१ ।। [8balललाटकण्ठजठरस्थिता रेखा वलियोः । स्तनौ कुचौ कुचो वक्षोरुहो तौ च पयोधरौ । तदघः स्तनमूलं सादूर्व तु स्तनरोहितम् ।। ७२ ॥ स्तनवृन्तं पिप्पलकं चूचुकोऽस्त्री च नर्मठम् । कुचामकमथ क्रोडो न पुंसि स्सा जान्तरम् ।। ७३ ॥ वत्सं वक्ष उरः क्लीवे हृदयस्थानमित्यपि । 7 8100 5100 5110 5087 उपस्पो ३ 5098 चक्टो. 5094 मारोह २ 5095 'तराधिरः, मिर्क ११ 5096 °कपी। 5097 मूत्रपुर ३ 5098 'रिप्यु। 5100 पिप for पिवई 5102 पाव्या लोम २ 5103 पुप्फुसो १ 5104 पुरीतत् ३, गनिष्ठः १ 5106 पयोधरी ५ 5107 सनमूलं १; रोहित १ 5108 चूचुके ४ ली 5109 युवामक 5110 स्थान २६ ·-5155 ] २१७ 5116 5120 नृवर्गः विशेष्यवत्पत्युरसं यद्भवेदुरसि स्थितम् | हृदयं हृत्सत्वधाम स्तनोरकोष्ठमध्यगम् || ७१ ॥ रीढकः पृष्ठवंशः स्यात्पृष्ठं तु चरमं तनोः । पूर्वभाग उपस्थोऽङ्कः कोड उत्सङ्ग इत्यपि ॥ ७५ ॥ स्कन्धो मुजशिरोऽसोऽस्त्री संधी तस्यैव जत्रुणी । वाहो बाहु - भुजे द्वंद्वे दोपा स्त्री दोस्तु तस्त्रियाम् ।। ७६ ॥ प्रवेष्टोऽप्यथ दोर्मूलं सण्डिको भुजकोटरः । अभ्युपा(१)च द्वयोः कक्षा पार्थमश्री तयोरधः ॥ ७७ ।। कफोणिश्च कपोणिश्च कफणियुजि कूपरः । अरनिपृष्ठं बाहूय(१)वाहुसंधिररनिकः ॥ ७८ ॥ प्रगण्डः कूर्परांसान्त [85b] उपबाहुश्च संमतः । कलाचिका प्रकोष्ठोऽधोमणिबन्धावधिः स्मृतः ।। ७९ ॥ करः कुलिः पालन-पश्चशाख- भुजादलाः पाणि शयौ शमश्च । हस्तोऽस्त्रियामस्य पुनर्मणिः स्या- दादिस्तथासौ मणिबन्ध उक्तः ॥ ८० ॥ मणिबन्धादाकनिष्ठं करस करभो बहिः । हस्तपुच्छं कुल्युप च शकर्यङ्गुलिरहुरिः ।। ८१ ।। करशाखाथाङ्गुलिभ्यो निर्गते स्यान्निरगुलम् । प्रमाणे ब्यङ्गुलादि स्यात्रिरडलमथात्रिषु । अस्त्री यादगुलोऽङ्गुष्ठस्तर्जनी तु प्रदेशिनी । प्रदेशनी मध्यमा तु ज्येष्ठा मध्या च सा भवेत् । अनामिका तु सावित्री कनिष्टा स्यात्कनीनिका ।। ८४ ॥ पुनर्भवः कररहः करकण्टः पुनर्नवः । करशूको महाराजो भवेत्कामाङ्कुशोऽपि सः ॥ ८५ ॥ 5125, 6130 0135 5121 उपबाहु 5111 प्रत्युरस १ 5122 प्रष्ये २ 5112 धाम ३, कोष्ट 5113 दढीक:forरीटक, वंश २ स्यात्पृष्ठ 1 512G अन्य 5127AF 1 1295 5114 उत्संग ५ 5115 रोऽसो ३; जत्रुणी १ 5129 निरंगुर्ल. 5130 दि 5117 प्रवेष्टोसंडको for सण्डिको 5192 मध्या ३ 5118 कक्षा ५ 5133 सावित्री २; कनीनिन । 5120 परनिष्ट ५,विक १ २.१.२८ ·कोषकल्पतरौ [5136 5140 51431 नखोऽस्त्री नखरी त्रय्यां नख्यं त्रिषु नखोद्भवम् । प्रादेशश्च प्रदेशश्च तर्जन्या सह विस्तृते ॥ ८६ ।। अङ्गुष्ठे तालशो कर्णो मध्य[86a]मानामिकायुते । सकनिष्ठे द्वयोः किष्कुवितस्तिदीप्टिररिफर्फटी । (corrupt) * * * * * * * * * * कोपित्यपि । (corrupt) । प्रसारिताछुलो पाणौ प्रतलः स्याचलः पुमान् । तालः प्रहस्तश्चपटश्चपेटायुजि तालिका ॥ ८८॥ अर्द्धचन्द्रं कर्करेटं विदुरडुलितोरणम् । द्वौ संहती सिंहतलौ स्तः संहततलौ करौ । प्रतली मुचुटी मुष्टियोः संग्राह-मुस्तुको ॥ ८९ ॥ संपीडितागुलौ पाणौ खटकस्त्वर्द्धमुष्टिकः । प्रसूतिः प्रसृतः पुंसि पाणौ संकुचिताङ्गुलौ ॥ ९० ॥ प्रस्ते सद्रवे द्वंद्वे गण्डूपधुलुकधुलः । प्रस्ताभ्या युताभ्या स्यादञ्जलिर्नरलिङ्गकः ॥ ९१ ।। प्रकोष्ठे विस्तृतकरे हस्तो मुट्या तु वद्धया । सरलियुज्यरलिश्च निःकनिष्ठेन मुष्टिना ॥ ९२ ॥ एवं तत्तत्ममाणे स्युर्वितस्त्याद्या विशेप्यगाः द्विसमादिप्रमाणेऽन्यवचाववयसं पुनः ।। ९३ ॥ तावन्मान तथा स्वार्थे प्रमाणपरिमाण[86blतः । संख्यायाश्चापि सदेहे शयमानं विशेष्यवत् ॥ ९४ ॥ दिष्टिमात्रं प्रस्थमात्रं पश्चमानमितीरयेत् । अविस्तृतदोःपाणेर्नुर्माने पौरुपं त्रिपु ॥ ९५ ।। पुरुषद्वयर्स च स्यादस्मिन्पुरुपदावत् । स्थावादशाङ्गुलं छायामानं पौरुपमत्र च ॥ १६ ॥ bhsb' 6155 5197 प्रदेशच २ 5188 तास शोषण, 5140 छोपिएसपि 5142 तालिका 5145 प्रलो 5146 पटक वर्ष 5147 प्रसूत ३ 6148 "यह.२ 5149 °देजलि 5150 इस्तो 5152 वितरख्या १ 5153 द्विरामादि'मयसै , 5154 तावन्मान 5156 प्रस्थमाने पंचमात्र 5158 "दन ३ मा 5159 पोष ·--5184] २१९ 5160 ៤៦ 5170 वर्ग: हाखिन हस्तिदनं च हस्तिद्वयसमित्यपि । । हस्तिमाने द्विपुरुपं द्विहस्ति नवहस्ति च ॥ ९७ ॥ स्त्रियां द्विपुरुपी गङ्गा तथा द्विपुरुपापि सा । स्वादूरुद्वयसी चोरुदनी स्वादूर्ध्वमानके ॥ ९८ ॥ अरुमानीत्यादि पुनर्माने साधारणे भवेत् । तिर्यग्वाहोः प्रसृतयोरन्तरे व्याम आदिमे ॥ ९९ ।। न्यग्रोधकश्च व्यायामनिपु मानार्थका अमी । कण्ठो गलो निगरणः क्रोडाप्रो धमनी धरः । नालोऽय तदधोवर्ती मणिः काकलको मतः ॥ २० ॥ कंघरा धमनिग्रीवा शिरोधिः स्त्री शिरोधरा । * वाजे त्वलंकारे प्रैवं अवेयमन्यवत् । कम्बुग्री[87a.]वा त्रिरेखा सा स्त्री तु घाटा कृकाटिका ॥१॥ अवटुर्मिथुनेऽथ स्याच्छिरोधेरन्तरं कृफः । कृकपा/ चीतनौ स्तः नीले प्राकंधरा-शिरे ॥२॥ पश्चान्मन्ये कलम्ब्यो च व्युपो(1) स्त्रि मुखमाननम् । चुनमास्यं च वदनं लपनं वक्रमस्त्रियाम् । श्म च तुण्डं तत्तु कर्णालंकारेण मनोहरम् । स्यात्कार्णावेष्टिकं भालोऽयलीकं निटिलालिके । ललाट स्त्री तु गोषिः स्थाविपता विरेखकम् । कर्णः शब्दग्रहः श्रुन्ना स्त्री श्रुतिः श्रवणोऽस्त्रियाम् ॥ ५ ॥ शब्दाधिष्ठान- पैञ्जूष - श्रः-श्रोत्र - महारवम् । पालिस्तु कर्णलतिका वेष्टनं कर्णशप्कुली। फर्णमूल कर्णजाहं यन्मूलं पादजाहकम् ॥ ६ ॥ शवोऽस्त्री स्याहालकर्णमध्यगः स्त्री तु दृग्दशा । दृष्टिश्च न स्त्रियां नेत्रे नयनं चक्षुरक्षिणी ॥ ७॥ 6176 8160 5160 यस ३ 5164 अरमात्री. 5166 व्यायाम 5167 'पर 5168कारलने, 5171 कारिका 5173 कृपा बीतनी भीले १ 5174 क्लयो २ 5176 दुई १. 5177 पेटिक 5178 पौषि ५ स्वारिता । 5179As. reads "ह ही शुभा भुति 5181 रतिया ३, रापती 5182 जाई 1.

·२३० 5185 - 5190 1105 कोपकल्पतरौ [5185- ईक्षणं लोचनं देहदीपोऽम्यक-विलोचने। दर्शन तारकं * * [तार-तारके च कनीनिका ॥ ८॥ अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ द्वाविमौ नरलि[87b]कौ । वामं तु नयनं सौम्यं मानवीयं तु दक्षिणम् । करे त्वस्मिन्नदृष्टिः स्त्री तथानक्षि नपुंसके ॥९॥ ये लोहितादिनेत्रास्ते लोहिताक्षादयस्त्रिपु ! भ्रुवो स्त्रियो गूचे स्तो द्वंद्वे त्वक्षिभुवं तयोः ॥ १० ॥ वोमध्यं कूर्चमस्त्री कूप चावर्तके पुनः । कर्णा श्रुयोर्मध्यगते पक्ष्मा स्त्री नेत्ररोमणि ॥ ११ ॥ मेघवत्यक्ष्मलस्ताङ्गासिका तु विकूणिका । कुल्मा गन्धवहा घोणा गन्धज्ञा घ्रा च शिदिनी ॥ १२॥ नासा नर्पाटकं ननं प्राणं न स्त्री नासिक्यमन्यवत् । चिकिन चिपिटं चिक निविडं निबिरीसवत् । अवटीटावनाटावरटान्यपि नतेन सः । ओठापरी तु रदनच्छदौ दशनवाससी ॥ १३ ॥ ओष्ठप्रान्तः सूफ सकि सफा ग्लोवानि मृत्रिणी। पुरस्तात्त्वसिकं तस्याप्यघस्वाचिबुकं भवेत् ॥ १४ ॥ सुक्क्षणः स्यात्परो गल्लः कपोलो गहतः परः। कपोलतः परो गण्डौ हनुह1882]न्चो द्वयोस्ततः ॥ १५॥ मुसालंकरणो दन्तो दंशः खादन -मल्लको । सरुः सारी द्विजो नृन्म- दशनौ न सियो रदः ॥ १६ ॥ रदनो रागचूर्णश्च हालः स्यादुचकं तथा । दन्तूलो दन्तवानाजदन्ती मध्यगताविमौ । दादा दंष्ट्राय मिथुने काकुः स्याद्रसना न ना ॥ १७ ॥ रसा रसज्ञा रसना जिहा लोला च सा मता। सारिका पण्टिका कण्ठशुण्डिका च मृघासवा ॥ १८ ॥ 5186 तारक 5196 प्रार्थ १२नागिश्य ! 5188 सोमानी, 5900 परिजी 5201 'मासमई 5180 मपि 5802 फोटो 5190साय, 5803 मदीनापौर 5191 पुणे 5206 पर १४ 5182 5193 समीपमा 5200 -- 1203 6410 5203 दंष्ट्रा १५ 15209 माना 5210 मुगारमा ५ 519 मा.

·-5238] नवर्गः २२१ 5216 5320 काकुदन्ताल युग्ये तु मौलिमस्तकमखियाम् । । मस्तिकं चोत्तमाङ्गं कं वरान - शिरसी शिरः ॥ १९ ॥ शीर्ष स्यात्करणत्राणं मुण्डं मूर्दा कमव्ययम् । चिकुरश्चिहुरः केशो मूर्द्धजो वृजिनोऽजः ॥ २० ॥ अस्रो हलो वेल्लिताग्रस्तीर्थवाप(क)श्च कुन्तलः । शिरोरुहः शिरसिजः कचो वालस्तु न स्त्रियाम् ॥ २१ ॥ तद्वन्दे कैशिकं कैश्यमथ केशादितः परः। पाशः पक्षश्च हस्तश्च कलापो भार उच्चयः ॥ २२ ॥ रचना चेति केशानां भूयस्त्वप्रतिपादकाः । अलको[88b]ऽस्त्री कर्करालः खंखरचूर्णकुन्तलः ॥ २३ ॥ माले त्वस्त्री भ्रमरकः कुरलो भ्रमरालकः । कबरी केशवेपोऽथ धम्मिल्लः संयताः कचाः। वेणिः प्रवेणिः शीर्पण्य-शिरस्यौ विशदे कचे। केशेषु वर्म सीमन्तः शिखा तु स्याच्छिखाण्डिका ॥ २५ ॥ चूडा केशी केशपाशी जुटकं च शिखण्डिका । बालानां काकपक्षोऽसौ शिखण्डक-शिखाण्डको ॥२६॥ ...........स्ता जटा च सटा द्वयोः । जटालस्तद्युतः क्षेपे निपु जूटः पुनरि । जटुकं कवरोऽकीचे कक्षागुह्यकठा (चा: ) जटाः ॥ २७ ॥ तनुरुहं लोम रोम न स्री तु श्मश्रु दाढिका । देष्टिका मासुरी नन्या कूनोंऽस्त्री चिबुकसिते ॥ २८ ॥ लोमखदुरितेपु द्वौ हृपिता इष्ट इत्यपि । लोमशो रोमशो रोमसंयुक्तः पञ्च भेद्यवत् । 5235 230 5211 तालु 5213 मूर्य 5216 बाल १५लु 5217 कैश्य २ 5220 कुंतला 5221 'रालक: ३ 5222 दोय २ पम्मित.. 5224 सीमंतः 5225 शिरटिका 5220 शिखाहको ३ 5227 For the prior half, Ms. reads : जटीः कै वाठीमतीति (corrupt) 5228 जटाल' 5029 पर 5231 मामुरी चोंची 5232६५ २ 5233 संयुषः ३ - ·कोपकल्पतरी [5234- 5235 J - 5945 रसासमांस मेदोऽस्थि मज्ज-शुक्राणि धातवः । सप्त वा दश चैकेषां रोमत्वमा[89a.]युभिः सह ।। २९ ॥ रस आहारजन्मानिसंभवः यडूसासवः । आत्रेयोऽसकरो धातुघनमूलो(लमहापरः ॥ ३० ॥ रुधिरे रक्त-कीलाल - तेजोज-रसजानि च । आत्मजं देहजं तिग्ममस्र लोहितमस्त्रियाम् ॥ ३१ ॥ मांसकृच्छोणितमसग्वाशिष्टं प्राणदं तथा । आसुरं क्षतजन्माथ क्रव्यं पललमस्रजम् ॥ ३२ ॥ पिशितं तरसं कीनं मेदस्कृत्काश्यपं तथा । जरूथमुद्धसं तेजोमवं जङ्गलमस्त्रियाम् ॥ ३३ ॥ पलमांसामिपाण्यस्त्री तन्त्रादौ पिशिमाविषम् (१) । निषु वल्लूरमुत्तप्तं शप्कुली शुष्कमामिपम् ॥ ३४ ॥ अपि सा मिथुने वृक्का - बुझानौ बुझमग्रिमे । सुरसं चाथ तद्वयः पेश्यो नारीभगादिजाः ।। ३५॥ दन्तमांसे तु वेला स्त्री पूयो दूप्यं नपुंसकम् । वसा शुद्धामिपलेहोऽथान्तिमे मेद-मेदसी ॥ ३६ ॥ गौतम मांस तेजःसंभवं च वपा च सा । मस्तिष्कोऽस्त्री शिरस्नेहो मस्तु189b]लुङ्गक इत्यपि ।। ३७ ॥ गोई • गोदे अनि कुल्यं भारद्वाजं च मज्जकृत् । मांसपित्तं च मेदोजं. जोज. चास्थिसमताम् ॥ ३८॥ कि की)कसं श्वप्रियं सारः कर्करस्तरुणं तु तत् । श्रीवाकर्णप्राणनेत्रकोश क्लयं पुनः ॥ ३९ ॥ स्यात्पर्युका पृष्ठपाणिपछलाकानिबन्धजम् । नितम्बतालशहांसशिरोजान्वंसगण्डजे ॥ ४०॥ 6250 स 5255 - 5234 Cf. Vagbhata. "| १ मेदो १ स्थि । 5247 पेक्ष्यो १ (" मज शुक्राणि 5248 दूप्ये २ 5236 For lines 5236-7 cf. Abh. | 5249 धमा १;नेही २ ci.3,284. 5250 घसा 5237 महापर 5252 *गोदे ५ 5241 "जन्मा १७५ 5258 चाथि टुच 5244 मियाय १५ श्री 5254 कर्करः १३ लण १ 5215 गुणगी। 5055 बलय १ ·-52813 नृवर्गः २२३ . 5260 5265 . 5270 कपालोऽस्त्री कपरोऽस्त्रि निमूटं दन्तसंभवः । रुचकं नलकं त्वन्यच्छहोऽयास्थिललाटजः । शरीरास्थि करङ्कः स्यात्कझालोऽयस्थिपञ्जरः। भगालं नृकपाले स्यात्खदाङ्गं नरपञ्जरम् । । शिरोस्थनि करोटिः स्त्री पृष्ठास्थि तु कशेरुका ॥ १२ ॥ कशारुका न ना पार्श्वसनि स्तो पति- पशुके। पार्श्व तु पर्युकावृन्दे पृष्ठग्रन्थौ गडः पुमान् ।। ४३ ॥ न कीबे मज-मजे स्तः शुक्रकृत्कौशिकोऽस्विजः । अस्थि नेहोऽप्यथो शुक्र-रेत-रेतांसि मजनम् || ४४॥ इ[90a.न्द्रियं बीजमानन्दप्रभयं किट्टवर्जितम् । मधानं पौरुषं पुंस्त्वं गर्मकृद्धातुरित्यपि ॥ १५ ॥ बलं वीर्या न ना वधं त्वक्त्वचासम्परा शिपिः । कृत्तिश्छविश्छादनी च खचो ना चर्म चाजिनम् ॥ ४६ ॥ पर्शनं चाथ तद्भेदा भासिनी लोहिनी सित्ता। ताम्रा च वेदिनी रोहिण्यपि मांसधरा तथा ॥४७॥ । लसीका तु त्वग्रसोऽथ धमनिः स्त्री शिरा सिरा । नाडी नाभिगृहा स्नायुः स्त्री ससा वस्नसापि सा ॥ १८॥ कण्डरा*तु]महानायुः विहं तु मलमस्त्रियाम् । फफो रसमलः श्लेष्मा बलासः खटकूटवत् ॥ १९ ॥ शिक्षाणः स्नेहजन्माय स्थानमेदारस पञ्चधा । रसनास्थो बोधकोऽसौ विकसस्त्ववलम्यकः ॥ ५१ ।। शिरःस्थस्तर्पकोऽथामाशयस्यः क्लेदकः कफः । लेपकः संघिसंस्थानः श्वप्मलः श्लेष्मणः कफी । 8030 त्रिप्वथासृज्यलः पित्तमामेयं पललज्वरः ॥ ५२ ।। 5271 सर्गनं १ मागिनी 1 स्रोदिनी । 5259 वर्क नल " हिना. 5260 'जर:३ 5272 मा १२ दिनी १ दिभ्य , 5201 भगल पांग%3; जर , मांगधरा 5262 करोटि 5273 समीश 5263 पशुके. 5275 'मायुः २, मन ३ 5278 मोपको 5266 दोप्य ६ यो 5279 'शे, 5280 परः पी 5269 वीयर्या १५ 5281 पर:४ 6275 5258 निर्मूट ३ 52G पार्थ गः 5267 वनितम् .

·२२४ कोपकल्पतरों [5282- 5285 5290 पाचकं पक्त पि[90b] स्यात्पक्कामाशयमध्यगम् । हृद्तं साधकं तत्त्वामाशयस्थायि रक्षकम् ॥ ५३ ।। हवस्थमालोचकं त्वक्स्थं प्राजकं ग्रणी पुनः । पाचकस्याश्रयः सैव कला पित्तधरा स्मृता ॥ ५४ ॥ पक्वाशयादघो नाभेरुवं त्वात्स्थलं भवेत् । आमाशयो जरायुस्तु पुंसि गर्भाशयोऽपरा ॥ ५५ ॥ उल्बमस्त्री च कललं शुक्रावधनेऽस्त्रियाम् । मूत्रं वस्तिमलं किट्टोत्थ (१) मनुष्यजलं सवः । प्रस्तावश्च भवेन्मेहोऽथोचारावस्करौ समौ । वर्चः पुरीपं लेण्डं च शकच्छमलमन्तिमे । विष्ठा न स्त्री गूथ-मल-वर्चस्का विशिषौ न ना ॥ ५८ ॥ मूत्रं विष्ठा वान्तमलो खमला मांससंभवा । दूपीका दूषिका दूपिः पिचण्डी च पिचाटकम् ॥ ५९ ।। दृट्मल कर्णगूथं तु ताम पि ५ इत्य । जिह्यामलं तु कुलुकं लाला तु कफञ्चिका ॥ ६० ॥ सृणीका स्यन्दिनी [91a] वक्रासवोऽप्यस्यास्त्वतिसकः । स्यात्पसेकोऽथ शिद्धरणकुरण्डो नासिकागलम् ।। ६१ ॥ पिपिक स्यादन्तमलं पुप्पिका लिङ्गज मलम् । खेदो मेदोगलोऽथास्थिमलौ स्तो नख-रोमणी ।। ६२ ।। स्नेहोऽक्षित्वग्विशां मज्जो मलोऽथौजश्च रेतसः । शुक्रशोणितसंयोगे प्रकृतिर्दोषभूयजा ॥ ६३ ॥ वेपोऽस्त्री वेश आकल्पो नेपथ्यं प्रतिकर्म तु । प्रसाधनं मण्डनं च भूपितस्तु प्रसाधितः ।। ६४ ॥ 5295 5300 5282 पक्त २ 5283 साधक १3 रंजक 5284 'चकं त्वक्स्थं १ 5285 °धरा २ 5287 आमाशयो १ 'योपरा ३ 5288 उल्ब ४मन्त्री 5290 मेट्रो 5292 विडियो १३ 5293 'मलो १ समला . 5295 बलपि 5296 कुलुक १ 5297 सवो ५ 5298 'लमेको १, "मल ३ 5299 पिपि पुषिका १ 5300 गेदोमो १ 5301 योज ११ 5302 प्राति १ 5303 नेपच्य३ -5304 महनं ३ ·*53291 २२५ 5305 5310 16315 नृवर्गः विभूषितोऽलंकरिप्णुरलंकर्ताप्यलंकृतः । परिभूषित-विम्राजौ रोचिष्णुमण्डितस्तथा ॥ ६५ ॥ भ्राजिष्णु पिताद्याः स्युरेकादश विशेष्यगाः । अलंकारः परिष्कारो मण्डयन्तोऽप्यक्रिया ॥ ६६ ॥ मण्डनाभरणे न स्त्री भूपणं तद्धिरण्मयम् । हैमं च भेद्यवमूडामणिस्तु स्याच्छिरोमणिः ॥ ६७ ॥ न स्त्री किरीट-कोटीरोणीपाणि मुकुटं तथा। मकुटं नरि मौलिः स्यात्पत्रपाश्या ललाटिका । [91b]बालपाश्या पारितच्या शङ्खचर्चापि सा मता। कर्णपूरोऽवतंसोऽस्त्री कर्णिका कर्णभूषणम् ॥ ६९ ॥ ताटको न स्त्रिया कर्णदर्पणश्च निगद्यते । कुण्डलोऽस्त्री कर्णवेष्टो वाली स्यात्कर्णपृष्ठगा। उत्क्षिप्तिका तु कर्णान्दूः खिया अवेयकं पुनः । ताडपत्रं दन्तपत्रमुभयं च समार्थकम् । स्याद्वैवेयं कण्ठभूपा लम्बनं तु ललन्तिका ॥ ७१ ॥ लम्बमाना सा तु हैमी भवेत्रालम्पिका स्त्रियाम् । कन्धरातोरणं कण्ठी स्यादुरःसूत्रिका पुनः ।। ७२ ।। मौक्तिद्वंद्वे तु हारः स्यान्मुक्तालयौकिकावली । मुक्कालता भवेन्मुक्ता मालम्बो मध्यगोऽस्य च ॥ ७३ ॥ मणिः स्यातरलो मध्यनायकोऽथ सरोलता। सरिका यष्टिका देवच्छन्दस्तु शतयष्टिकः ॥ ७ ॥ इन्द्रच्छन्दोऽष्टोचरी स्याद्यष्टीनां च सहसतः । तदद्ध विजयच्छन्दो हारस्त्वष्टोतरं शतम् ॥ ७५ ।। भवेदश्मिकलापोऽर्द्धहारोऽथ द्वादशोन्मितैः। [928.3 तैरर्द्धमाणवोऽयागुत्सोऽस्माद्विगुणैः सरैः ।। ७५ ॥ 18320 8325 5907 प्राजिष्णु" 5309 भूषणं. 5310 हेम २७ 'मणिः २ 5312 मोठिः ५ 6318'चर्चा३ 5316 री २ वाली 15 पृष्टगा ५ 5817 को २ 5319 'भूषा ३ ने.क. १९ 5320 °माना३'विका, 5821 पछी सविस 5323 पालो 5324 'नायो ११ 5326रो 5327 विजयच्योहार 5329 मागो, गुन्गो, ·3580- २२६ 5330 . 5335 - 5340 फोपकल्पतरौ गुत्सः सप्ततियष्टिः स्यात्कचिवात्रिंशता सरैः। इतोऽतो माणवको मन्दरोऽपि तदर्धतः ।। ७६ ॥ तद्वोस्तन-गोपुच्छावेकावल्येकयष्टिका । सैव नक्षन्नमाला स्यात्सप्तविंशतिमौक्तिकैः ।। ७७ ।। वाहुभूपा खद[:] केयूराङ्गदे चाथ न स्त्रियाम् । पडमी स्युः पारिहार्यः कटको वलयोऽपि च ॥ ८ ॥ आवापः कङ्कणश्चैव वालकः करभूषणम् । हस्तसूत्रं प्रतिसरसिषु रानं तु पुष्पकम् ॥ ७९ ॥ अङ्गुलीयं तूमिका स्याद्वालकोऽपि च न स्त्रियाम् । साक्षराङ्गुलिर्मुद्रा सा स्थासको हस्तबिम्बकः ।। ८० ॥ काश्चिः काञ्ची सिलिनी च रशना रसनापि च । सप्तकी च कलापोऽस्त्री क्लीवे सारसनं तथा ॥ ८१ ।। शृङ्खला त्रिपु पुंस्कट्यामथ पादानदं भवेत् । सिजिनी स्याचुलाकोटिः स्यात्पादकटकोऽपि च ।। ८२ ॥ मञ्जीरो हंसको न स्त्री ने पुरश्च तथान्दुकः । 192b] वक्फल-कृमि रोमाणि चतस्रो वस्त्रयोनयः ।। ८३ ॥ क्षौमादि त्वक्ष्मयं वाल्कं क्षौममधी दुकूलकम् । दुगुलकं च चरमे कार्पासं बादरं फलात् ॥ ८४ ॥ कौशेयं कृमिकोशोत्थं राङ्कवं मृगरोमजम् । त्रिपु कार्पासादयोऽय चीर-चासौंशुकानि च ॥ ८५ ।। आच्छादनं च वसनं चेलं सिक् नेत्रमस्त्रियाम् । प्रोत-प्राच्छाद-सिचया वस्त्रं शाटकमम्वरम् ॥ ८६ ॥ अस्त्रीण्यभो निष्प्रवाणि तन्त्रकं नाहतं नवम् । परचरं जीर्णवस्त्रं त्रिवथो अञ्चलोऽस्त्रियाम् ॥ ८७ ॥ दशा मूनि द्वयोश्चाथ वर्तिस्तिदिलिमकः । 15345 B350 5330 गुत्स: 5331 माणवने, 5332 'गोपुच्या 5897 प्रतिसर पुप्पई 5939 "मुंगा 5941 सारगर्ने । 534 रा. 5345 योनयः 5346 होमादि 13 बाल्क २ 5947 पादरं २ 5348 ग्रेगोत्थं ३ 5350 चलरिक 5351 भवर १४ 5352 नाहते for नाहन ·२२७: 5356 . 5360. 5365 ८ 1 . --5979] नृवर्गः दशा तूली जवनिका शाणी सच्छिद्रवाससि । नक्कका कर्यटोऽस्त्री स्यात्मोतं च पटलं त्रिधु ॥ ८८॥ गुणस्तन्तुः सूत्रमस्त्री तत्तु कार्पास पिचोः । पिचव्यं त्रिषु तत्साधु धौतकौशेयकं पुनः ।। ८९ ।। पत्रोर्ण बहुमूल्यं तु तन्महाधनमन्यवत् । तत्स्यादुद्गमनीयं यद्धौतयोवस्त्रयो[93a.]र्युगम् ॥ ९० ॥ पटि त्रिपु सुचेलो ना बराशिः स्थूलशाटकः । स्त्रियां बृहतिका वस्त्रे महीयसि निगद्यते । कुथः कुटार ऊर्णायुः शालरो रल्लकाविको ॥ ९१ ॥ औरणः कम्बलो द्वंद्वे परिस्तोमास्तरौ तथा । वर्णः प्रवेणिर्नवता सूची-वान-कुथास्त्रिषु ॥ ९२ ॥ निचोलः प्रच्छदपटो निचुलश्चोत्तरच्छदः। अघोशुकं निवसनमुपसंन्यानमित्यपि ।। ९३ ।। परिधानं चान्तरीयं * * * * * * * * । संव्यानमुत्तरासङ्गो भवेगृहतिका खियाम् ॥ ९४ ।। प्रावारश्याम नीशारो हिमानिलनिवारणम् । नीवी त्वधोंशुकमन्थिरुच्चयोऽय वरस्त्रियाः॥९५ ॥ अर्घारुकेऽवरे चण्डातकोऽस्त्री चलनध सः। अन्यस्याश्चलनी क्षिप्रोढाया आनन्दवस्त्रकम् ॥ ९६ ॥ घरी तु कुमारीणां शादी चोटी चटी च सा । कच्छा कच्छाटिका कक्षा परिधानापराञ्चले। कुच्छापोऽत्री कौपीनमय वक्षोभ्यरे भवेत् । चोलोऽनिका कञ्चलिका कूर्मा[93b7सोऽस्त्री च कभुकः ॥ ९८ ॥ वीटीका चोलममन्थिरुप्णीपं पुनरखियाम् । तिरीटं च शिरोवेष्टः शिरोवेष्टनमित्यपि ॥ ९९॥ 5955 जयवीका ५ 5370 नीशार: 5957 सनम ३ स्त्री 5371 स्चयो 5858 पिचय. 5359 पोर्ण घन ३ 5373 'थलनी, 5374 स्टी 5361 मुचेलो १; शाटन २ 5375 'चटे ५ 5376 वोपीन३ 5865 *य ८ खिपु 5377 कंटेका र 5566 निहलोलो (corrupt) 5378 प्रयि 5970 5376 5372 चलन 5860 नीर्य 5861R4 ·२२८ 5960 6385 5390 कोपकल्पतरौ [5980- निचोलो वारबाणेऽस्त्री कार्यासस्यार्द्धचोलकः । जवावस्त्रं महगं स्यात्कन्था स्याद्यतिवाससि । चीवरं भिक्षुसघाटी निवीतं प्रावृतं त्रिषु ॥ ३०॥ गोमूत्रवर्ण वनं यत्तद्गोमूत्रकमुच्यते । स चीवरायमाण, स्यादर्जयेचीवराणि यः । स वलयंस्तु वस्त्राणि यः समाच्छादयेत्रिषु ॥ ३० ॥ स्थानिध्वाप्रपदीनं तत्मामोत्याप्रपदं हि यत् । सर्वाङ्गीणं तु सर्वाङ्गव्यापि वस्त्रादि यद्भवेत् ॥ १॥ अस्त्री वितानमुल्लोचः कदर्कः खजकश्च सः । चन्द्रोदयश्चाथ भवेदूप्यं वस्त्रगृहं सलम् ॥ २॥ अस्त्रियां तुवरं प्रोताच्छादनं कुटरुः पुमान् । केणिका स्यात्पटकुटी मवेद्गुणलयन्यपि ॥ ३ ॥ अवस्तारो जवनिका नीरङ्गिन्यवगुण्ठिका । अमटी प्रतिसीरा च स्यातिI94aरस्करिणी च सा ॥४॥ प्रतिशीरा काण्डपटो गोणीकण्ठालिकं समे। जालिकाल्पा तु सा गोणीतरी गोणितरी तथा । प्रसाधनं तु चरमे परिकाङ्गसस्क्रिया ॥५॥ मृजा माष्टिमार्जना स्यादभ्यसैललेपनम् । मूर्धतैलं शिरोबस्ति पिच्छ( LT ! )भ्यङ्गैः ससिञ्चनैः ॥६॥ उद्वनोत्सादने द्वे तत्रोच्छादनमित्यपि । जिल्यु (!) दुर्मिलं पिण्डमाप्तावस्त्वाप्लवो नरि ॥७॥ भनेदमिपयः सानं मजनं च समार्थके । जेन्ताकस्तु भवेत्सेको य उष्णोदकनिर्मितः । विलेपनं त्वतरागो वर्णको न स्त्रियामथ । 5395 3400 +- 5380After line, Ms reads टेक ५।। 5395 तरी गोणीतरी २ 5388 पाटी , प्रारत २ 5396 सनि २ 5985 यमय १ स्तु 5397 मार्जना ३ 5398 तेल 5987 सांगार्ण , यद्भवेत् । 5400 पिंट३ 5401 मजनं ५ 5402 जैता 5403 वो३ 5386 पीन! 5989 योदय ५ 5391 'यन्यपि ३ 5394 करपये ·--5480] नृवर्गः २२९ 5405 5410 5416 गात्रानुलेपनी वीरनुबोधः प्रबोधनम् ॥ ९॥ विच्छितिः स्त्रीसमालम्मश्चर्चा चर्चिक्यमित्यपि । पत्रलेखा पनभर्मिकरी पत्रवल्लिका ॥१०॥ पत्राड्डलिश्च मादिश्च मालरस्त्री विशेषफः। तमालपत्रं पुण्ड्श्च चित्रकं तिलकोऽस्त्रियाम् ॥ ११ ॥ कश्मीरजन्म घुसणं वर्ण वाहीक-बाहिके। कालेयं [94b] जागुडं चामिशिखं च कुसुमान्त(त्म)कम् ॥ १२॥ केसरं किसरं वेरं पीतकं पीतनं परम् । असमक्ताम्बरं न स्त्री कुङ्कुमं हरिचन्दनम् ॥ १३ ॥ संकोचं पिशुनं धीरं दीपनं रक्तचन्दनम् । कस्तूरिका गन्धधुलिगनामिलताण्डजा ॥ १४ ॥ स्यादेणनामिजा दो मदोऽसौ गन्धशेखरम् । मार्जारी वेधमुख्या च मदनी च निगद्यते ॥ १५॥ कर्पूरोऽस्त्री चन्द्रनामा घनसारः सिवानकः । रेणुसारो वेधकं च तथैव रसकेसरम् ।। १६ ॥ हिमभस हिमाद्वं च स्त्रियां तु हिमवालुका । गोरोचना रोचना स्याद्गोपित्तं च प्रकीर्तितम् । करागरुकस्तूरीककोलैयक्षकईमः ॥ १७ ॥ पुरस भया लाक्षी शठी नखजटानतैः । स शैलेयैः समधुमिधूपः कामशरो मतः ॥ १८ ॥ स्थानात्स्थानान्तरं गच्छन्धूमो गन्धपिशाचकः । तरुणां प्रसवापायी भवेदोहदधूपकः । चूर्णोऽत्री वासयोगाः स्यु वितं धासित त्रिषु । पिष्टातः पटवासः(95स्यादुध(लिपक इत्यपि ॥ १९ ॥ संस्कारो गन्यमाल्याधैर्यः स्यातदधिवासनम् ॥ २०॥ माल्यं मालामजी मूनि केशमध्ये गर्भकः । मालावान्मालिको माली मालमारी दधासजम् ॥ २१ ॥ 6420 6425 6430 5404 वतार 5408 विलये ५ 5413 चंदन 5416 मदनी १२ 5420 पित 5429 कामशरी 5426"योगाः२ 5427 टिस 5128 वागनम् १ 5480 मार; भारी ·२३० कोपकल्पतरो 5481- 5431 . 5440 पद्ममालाधरः पद्ममालभारी निगद्यते । लगस्ति यस्य स सम्वी सनीयांस्तु सजिष्ठवत् ।। २२ । माला* [वानपि मालिष्ठः स्रग्विणोऽतिशये त्रिषु । प्रनष्टकं शिखालम्बि पुरोन्यस्तं ललामकम् ॥ २३ ॥ प्रालबमृजुलम्बि स्यात्कण्ठाद्वैकक्षिकं तु तत् । यत्तिर्यक् क्षिप्तमुरसि शिखासु स्त्री न शेखरः ॥ २४ ॥ अवतंसस्तथोसो नरि त्यापीड उच्यते । उच्छीपकं तूपधानमुपबर्हश्च गण्डुकः ॥ २६ ॥ संस्तर-प्रस्तरौ तुल्यावासन्दी लघुखटिका । निपद्याथो मञ्चकः साच्छयनं तल्पमस्त्रियः ॥ २७ ॥ मञ्च- पर्यत - पत्यक - कर्णवंश्या नृलिङ्गकाः । शयनीयं च तलिम नैयूहो गजदन्त[95b]जः ॥ २८ ॥ तन्मण्डपस्तु कुद्रः शय्या स्यात्खट्टया समा । पर्यङ्किका बालशथ्या महाशय्या तु भूपतेः ॥ २९ ॥ खट्रैकदेशो मार्जारोऽस्नियां त्वासन - विष्टरे । पीठं नपुंस्यथौशीरमेकोक्त्या शयनासने ॥ ३०॥ पादपीठं फलहकः पादपः पादुकापि च । आसन्दी वेत्रपीठं स्सालोचकं कजलाञ्जने । दीपोऽस्त्रियां प्रदीपश्च दशाकर्षी दशेन्धनः ॥ ३१॥ । जटाज्वालो गृहमणि?तनोऽञ्जनकेतनः । खेहमियोऽथास्य पानं कोशिका मलिका द्वयोः ॥ ३२ ॥ तदाधारस्सलं पूपी ताम्बूलं मुखवासनम् । चर्वितेऽमिन्नवेला स्त्री स्वादावेलो नृलिङ्गकः ।। ३३ ।। 6445 6450 5431 "भारी, 5432 सम्दी 5493 माटियः ४ 5484 मत्रएकतामई १ 5435 प्रातंच;"क्षि 5437 त्यापीठ 5498 गडक:४ 5439 'प्रस्तरी १ 5440 निपचार 5442 तलिमर नेयूरो 5443 कुदक: १; राष्ट्वया २ 5444 शम्या १ महाशय्या , 5445 मार्जारो 5446 पीढ़ ३ शीर 5447 फलहकः पादुका 5448 भासंदीलांजने ३ 5451 सेहप्रियो गलिका २ 5453 पूती १; 'वासनम् २ 5453 दादेलो २ ·415] २३१ 6165 . 5460 तुवः फरूवकं पूगपात्रं पर्कटी प्रगकर्तकः । स्थाचाम्बूलकरङ्गश्च सगी ताम्बूलमाजनम् ॥ ३४ ।। ताम्बूलदो वागरिक * * * [ताम्बूल]पिटकविपु । स्त्रियौ तु पैटा-मञ्जूषे पुटकं पुस्तकादिभृत् । वंशजे भाजने पिण्ड - कण्डोलौ पिटक 96a.]त्रिषु । समुद्गकः संपुटकः प्रसेवः स्यूत इत्यपि । कटस्त्रिपु किलिलो नासने वीरणनिर्मिते । कटकोण:(ल:) प्रतिग्राहः पतद्राहः पतद्रहः ॥ ३६ ।। प्रोन्दुकः पालमप्यन्त्ये ककृतस्तु त्रिलिङ्गकः । प्रसाधनः केशमृट् च स्यादादर्शस्तु दर्पणः ॥ ३७ ॥. स्युरात्मदर्श - मुकुर - मकुराः कर्करो दृढः । यथामुखीनस्त्रितये स यथामुखदर्शनः ॥ ३८ ॥ एवं स्यात्संमुखीनेऽथ न स्त्री अमरको गुडः । गिरिगुंडेरो गण्डोलो गोलोऽस्त्री तु फन्दुकः ॥ ३९ ॥ गेन्दुकोऽप्यस्स ब्युतादानं(?) कीडावीटा तु पच्छिका । (1) इति नृपर्गः। वंशोऽन्ववायः संतानोऽन्वयश्चाभिजनः कुलम् । गोत्रं च जननं जातिः संततिश्च समार्थकाः ॥ १ ॥ वंश्यः फौलेयकः कौलः कुलीनो वीज्य - गोत्रनौ । महाकलीनस्त महाकुलो माहाकुलीनवत् ।। २ ॥ सभ्य-साधू सज्जनार्यो समौ पार्षय-पार्पदौ । पारिपद्यः पारिपदो भवेदुष्कुलजः पुनः ॥ ३॥ [06b]दोप्कुलेयो दुप्कुलीनः पांसनेऽमी विशेष्यगाः । 6165 6470 8415 1. 5454 प्रत्र २ 5455 'भाजन ३ 5456 एरिकः ३; पिटक २ 3457 मज्थे ३ पुटक १ मा 5458 पिटक 5459 संपुटकः २; सूत २ 5402 पाल 5463 केसर २ 5464 'मरा: ५ 5465 'मुगीन 5466 संनुपीनो. 5407 गडोटो ६ 5468 प्युनादानं १; वाटा । इति नृवर्गः॥ 5470 संगतिय 5471 गोग्रजी 5174 पारिष" 5175 परने।

·[5478 - 6485 6490 २३२ कोपकल्पतरौ वर्ण नरि ब्राह्मणाद्याश्चातुर्वर्ण्य पुनः स्मृतम् ॥ ४ ॥ विन-क्षत्रिय - विट् -शूद्रास्ते त्वशूद्रा द्विजा मताः। ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्यो भिक्षुश्चतुष्टये ॥ ६ ॥ आश्रमोऽस्त्री ब्राह्मणस्तु विप्र- भूदेव-वाडवाः । 5480 द्विजो द्विजातिर्मुखजोअजन्मा चाग्रजातिवत् ॥ ७ ॥ वर्णज्येष्ठो वेदगर्भः सूत्रकण्ठस्त्रयीमुखः । कजो मित्रश्च सावित्री ब्रह्मा चैतश एतशाः ॥ ८॥ शमीगर्भश्च यागादियुक्तः पट्कर्मा * * * * * । ******** सोमपीथी स सोमपाः । ब्रह्मण्यं स्याब्रह्महितं विशेष्यसमलिङ्गकम् । ब्राह्मणोघे तु वाडव्यं ब्राह्मण्यमपि चान्तिमे ॥ ९ ॥ भवेद्राह्मणजातीयो ब्राह्मणत्वसमन्वितः । असावमिष्टोगयाजी सोमयाजी च सोममुत् । जातिविप्रो ब्रह्मबन्धुः कुब्रह्मो ब्राह्मणब्रुवः ॥९॥ कुब्रह्माथ महाब्रह्मो महाब्रह्मा स वन्दितः। सुराष्ट्रना- सौ[97a]वीरब्रह्मौ स्त्रो देशनामतः ॥१०॥ बटुस्तु स्यान्माणवकः स कृतोपनयो भवेत् । उपनायस्तूपनयो वर्करणमानयः ॥ ११ ।। भद्राकृतिः स्त्रियां मद्राकृतिधूडाकृतिः स्त्रियः । मङ्गल्यमुण्डनं चूडाकरणं चौलमित्यपि । अमीन्यनं त्वग्निकार्यमामीघ्रा चामिकारिका ॥ १२ ।। स्याद्विधामपन्नित्यादिक फाब्रह्मचर्यवान् । वटुर्माहानामिकोऽत्र माहानामिक एव च । वर्णी तु ब्रह्मचारी स्याद्विक्षा स्यावासमात्रकम् । भैक्षं मिक्षासमूहे स्यादय संस्कारपूर्वकम् ॥ १३ ॥ 5476 वर्गाची 5488 सोमयाजी ४ 5477 दिना 5478 मनचारी प्रस्यो १ मिन' 5491 नमी 5479 माथमो, 5493 'मानया ४ 5482 एतशाः १९ 5483 पट्पा 5496 °वार्य मामीमा 5483 FA; सिंगर 5498 'नामिर १ 518Gमान्य 5499 °चारी २ म्याद्भिया ! 5487 जाती 5500 भै 5495 5500 5490 'मझा ३ ·5505 १७॥ . 6510 5515 -5525] नृवर्गः ૨૨ उपाकर्मोपाकरणं गुरुतो ग्रहणं श्रुतेः । स्थाब्रह्मवर्चसं वृत्ताध्ययनर्द्धिरथाञ्जलिः ॥ १४ ॥ पाठे ब्रह्माञ्जलि: पाठे विग्रुपो ब्रह्मविन्दवः । ध्यानयोगासने ब्रह्मासनमध्ययनं पुनः ॥ १६॥ अधीतिः पठनं पाठो निपठश्च निपाठवत् । पाठे शिष्योपदेशाथै निगाद-निगदौ समौ । सामि कीवाव्ययं तत्स्याच्चेदमि[975]प्रन्थिसीम तत् ।। ब्रह्मोचं ब्रह्मवद्यं च वेदप्रवचनं समम् । यतिः पाठविच्छेदो ब्रह्मारण्यं तु पाठभूः। साकल्यवचनं पारायणं कल्पो विधिक्रमौ ।। मुख्यः स्यात्प्रथमः कल्पोऽनुकल्पस्तु ततोऽधमः ॥१८॥ पठिताभ्यसनेऽभ्यासो योग्या च गुणनी स्त्रियौ ॥ १९ ॥ गर्माधानाविसंस्कारकारी गुरुरुदीरितः । मनव्याख्याकृदाचार्य ईप्य इवोऽथ पाठकः ॥२०॥ उपाध्यायोऽध्यापकः स्याचक्षाश्च कवरः समाः । व्यापारितः ससत्कारं मास समालिक)त्रिषु ॥ २१ ॥ छात्रान्तेवासिनौ शिप्यो विनेयश्च समार्थकः । शिष्योपाध्याययोर्द्वद्वे शैष्योपाध्यायिका स्त्रियाम् । निशाध्ययनमस्सास्ति सोढं नैशः स नैशिकः ।। २२ ॥ अपपाठो यस्य वृत्तो भवेदेकः परीक्षणे । ऐकान्यिकः स शिष्यः स्यादेवं द्वैयान्यिकादयः ।। २३ ॥ यो द्वितीयादिरूपेण मन्यं गृह्णाति स द्विकः । द्वितीयकश्चाथ त्रिकः स तृतीयक [98a.] इत्यपि ॥ २४ ॥ द्विकादयतु ग्रहणे अन्यस्य क्लीबलिङ्गकाः। अघीयन्सादकृच्छेण पठस्तद्वन्तु धारयन् । 5601 करणे २ 5512 गुणनी ३ 5502 पर्चस १ 5513 गुरुत 5503 ब्रह्मांजलि १; विदव १ 5514 आवाप for आचार्य, इचोप पाठक 5515 स्वाद, कवर ५ समा 5506 "निगदौ १ 5516 °लिक पत्रिपु 5518 °ध्यायिका 5519 *शिक २ 5520 भववेक 5510 पारायणे, कमी ३ 5521 ऐकाविक, 'कादय १ 5523 द्वितीयक २, एक स तूतीयक २ 5520 5523 5504 मझासन १ 5508 प्रवचन ३ 5509 पाठभू ५ 6511 कल्पो नुकल्पास्तु छोक.३० ·[15526- 5535 . २३४ कोपकल्पतरौ चतुर्दश्यां श्मशाने वा योऽधीते ब्राह्मणः श्रुतिम् ।।.. चातुर्दशिक उक्तोऽसौ तथा माशानिकषिपु ।। २३ ॥ पारायणं वर्चयेद्यः स.पारायणिकत्रिपु । येनापीतमधीती स शैक्षः प्राथमकल्पिकः ॥ २४ ॥, 5530 अनूचानो गणिः पुंसि योऽधीती साङ्ग आगमे । स्यात्पारंपर्यमानायः संप्रदायो गुरुक्रमः ॥ २५ ॥ एकहावताचारा मिथः सब्रह्मचारिणः । सतीर्थ्यास्त्वेकगुरवो लब्धानुज्ञस्तु यो गुरोः ॥ २६ ॥ .. समावृत्तः सातकस्तु यो भवेदाप्ठतो व्रती। गर्भाधानादिलंस्कारैर्युक्तोऽसौ संस्कृतलिपु । 'अभावात्स्त्रीपरित्यागस्तुरगब्रह्मचर्यकम् ॥ २७ ॥ M अजपस्त्वसदध्येता शाखारण्डो[ऽप्य]शाखकः । निराकृतिवेंदहीनो नष्टानिर्वीरहा भवेत् ।। २८ ।। मात्यः संस्कारहीनः स्यादवकीर्णी क्षत[9]तः । गृही ज्येष्ठाश्रमी सत्री गृहपाय्यो गृहस्थवत् । गृहमेघी गृहपतिही च * गृहाधिपः ॥ २९॥ पुंस्युपाधिस्तथाभ्यागारिकः सोऽतिकुटुम्बकः । व्रतसंग्रह्म दीक्षाथादिष्टी ऋतुपु व्रती ॥३०॥ यजमाने यष्टा यहो दमो याजकृदुक्थशाः । सोमयाजी दीक्षितः स्याद्दीक्षिता तत्क्रतुवती ॥ ३१ ॥ "आविजीनस्त्वृत्लिग) यज्ञार्हो यज्ञियो मतः । स सोम्यः सोमपानाहौवार्पिकवनो हि यः । ********माहितामिश्च सामिकः । अत्याहितोऽप्यथारम्मः उद्धातः प्रक्रमस्तथा ॥ ३४ ॥' अभ्यादानमुपोद्धातो ज्ञात्वाम्म उपक्रमः । 5527 थातुर्दशेक ! "निक १ विपुः 5538 हीनो 5528 पारायणीः१ 5539 हीन 35 कीणों १ 5529 'मधीती सशक्षः कल्पिाः २ 5541 पतिवि 5513 दीक्षा २ 5530 गनिः३ 5544 यानादुकधसः 5531 ' सानाय गुरुपमः४ 5545 दीलिना ३ 5533 'गुएलो. 554G यनियो। 5534 समारतः१ मनी १ 5519 अभ्याहितो ३ 5537 दम्पना २ शासारंटी। 5550 उपोषातो ५, उपक्रमः १ 5540 . 6545 -- । 5660 ·२३५ " 5555 -- 5560 5565 --6575] । नृवर्ग प्रत्युत्क्रमः प्रयोगः स्वाच्छंयुवाकस्तु शंयुगी ॥ ३५ ॥ वृतिः सुगहना कुम्बो स्थास्तम्मे युग-यूपकौ । चपालोऽत्री तत्कटको यूपाय नर्म न स्त्रियाम् ॥ ३६॥ यज्ञः सवोऽध्वरो यागो वसुरोचिर्मखः ऋतुः । मन्युः स्तोमः सस्तरश्च सचाय्य, सप्ततन्तुकः ॥ ३६ ॥ वहिर्वितानमस्त्री स्या[99a सत्रमिज्याथ यशियम् । यज्ञकर्मोचितमथ कुण्डपाय्य. ससोमकः ॥ ३७ ।। सौमिकी दीक्षणीयेष्टि-ज्योतिष्टोमाः समार्थकाः ।। अमिष्टोमश्च तद्भेदा राजसूयं न योपिति ॥ ३८ ॥ वाजपेयं चाश्वमेघो नरमेधादयोऽपरे । दर्शश्च पौर्णमासश्च यागौ पक्षान्तयोः पृथक् ॥ ३९ ॥ वैतानिकाः श्रौतयज्ञाः स्मार्ता गृह्या प्रकीर्तिताः ।। स्थालीपाकः पार्षणः सादमिहोमयुताहुताः ॥ ४० ॥ प्रहुता बलिहत्याद्याः स्युर्ब्रमणि हुताः पुनः । विमभोजनसयुक्ताः पाकयज्ञास्त्रयोऽप्यमी ॥ ११ ॥ श्रुतिपाठो ब्रह्मयज्ञो देवयज्ञोऽनले हुतिः । बलिदानं भूतयज्ञ. पितृदानं पितृकतुः । निवाप. पिण्डदानं च श्राद्धं तर्पणमित्यपि ॥ ४२ ॥ मृयज्ञोऽतिथिसंतृप्तिः पश्चामी स्युर्महामखाः | होमो होत्रं वषट्कारो हुतिराहुतिरित्यपि ॥ ४३ ॥ दीक्षान्तोऽवभृथो यज्ञे सुत्वा त्वमिपुतस्त्रिषु । खाध्यायः स्या[99b]जपः सुत्याभिषव• सवनं च तत् । समाजस्तु सभा-ससद्धटा-समिति पर्षदः ॥ १४॥ आस्थाऽऽस्थानी-परिपद. समज्या गोटिका च सा । आस्थानं च सदः पुसि स्त्रीनपुंसकयोः सदः ॥ ४५॥ 5551 प्रयोग २, "चाकामुर्श 5564 प्रहुता १ 5552 कुंवो २,पूपको २ 5565 पाकयज्ञा १ 5558 चपालो १, नर्म । 5566 यज्ञो १ देवयहो। 5556 यशियं १ 5567 वली 5568 तर्पण ६ 5558 सोमिकी, "टोम 5569 'तृमि ३ 5559 अमिष्टोमय, सूर्य । 5570 "राहुति ५ 5560 वाजपेय १ चाश्वमेधो. 5571 भयो २, मुत्वा १ 5572 जय २, सा for तत् 5563 पार्वण २, हाम', 'हुता. १ - 5670 5575 5557 कुण्डपास 5561 दर्श११, वायुश्च 5562 गृह्मा' १ 5575 सद १३ ·15576 5680 3585 कोपकल्पतरी पर्पद्वलाः समासूराः सदस्या विधिदर्शिनः । सभासदः समास्ताराः सम्या: सामाजिकाश्च ते ॥१६॥ होत्रा स्त्री() यजनाचार्य-ऋत्विगृक्षर याज्ञिकाः । स्वीदिर्यजुर्विदध्वर्युरविनः कठयज्युक्त् ।। १७ ॥ अध्वयोरिदम स्वादावर्यवमिति त्रिषु । होता ऋविगयोद्गाता भवेत्सामग उक्थशाः । समग्रवेदविद्रमा ब्रह्मत्वं तस्य कर्मणि ॥ १८॥ आमीघ्रो * मिमिन्ये * मेदाः पोत्रादयोऽपरें। द्वंद्वे तु होतापोतारावथ निर्मन्यदारुणि ॥ १९ ॥ द्वंद्वेऽरगिगार्हपत्यो नयाँ गृहपतिश्च सः । शंस्य बाहवनीयः स्यादथयों दक्षिणानलः । ५० अमित्रयमिदं त्रेता प्रणीतः [100a] संस्कृतोऽनलः । समूह्य-परिचाय्योपचाय्या अमितिखले ॥ ५१ ॥ अनार्यो दक्षिणामियों संततोपचितोऽनलः । चित्यः स्त्रियां त्वमिचित्या यदमेश्चयनं भवेत् ॥ ५३॥ धारणा तु सामिषेनी सादमेर्या * [स] समिन्धनी । अम्याधानं त्वमिहोत्रममिरक्षणमित्यपि ।। ५३ ॥ हवनी होमकुण्डं स्याद्भुतं त्रिपु वपट्कृतम् । होमामिस्तु महाज्वालो महावीरः प्रवर्गकः । होमध्मस्तु निगणो होममस तु वैष्टुतम् ॥ ५४ ॥ समिद्ल तु रक्षा क्षारो मूतिर्भसितमित्यपि । परंपरा शसनं प्रोक्षणं च पशोर्वधः ॥ ५५॥ 6090 6695 5576 दर्शनः 5577 सामाजिरा 5578 'यजनोचार्य, “याशका. 5579 यजुपि; फठ५ 5580 पर्यव 5581 ऋषि १६पो; टक्पा ३ 5582 'मा 5583 ममिधे १ मेदा पोवादियो 5586'पोरारोप 5585 1ि; 'पवित 5580पनीय. "गानर. १ 5587 ग्रेटा गीत, | 5588 समूध १ परिचायो । पचाय्या' 5589 सततो, 5590 "चित्यः 5591 दग] 5592 तमिरक्षण३ 5593 "पुट २, "तं २ 5594 प्रवर्ग: 5595 निगमे 1 यमुर्त 5596 मशिन ३ 5597 च३. Aftor.५५, reads 52 ·3561] 5600 सः। 5603 नृवर्गः उपलम्स्यः प्रशंस्योऽसावधालम्म्यो वधोचितः । प्रमीत उपसंपन्नः प्रोक्षिवश्व विशेष्यवत् ॥ ५६ ॥ हविर्होम्यं च सांनाय्यं हव्यपाके चला पुमान् । होत्रं च तत्र पफे स्यात्तत्पात्रेऽपि भवेच्चरः ।। ५७ ।। घीहीणां तु पुरोडाशो मवेद्रीहिमयो अद्द[1005]स्तृपः पुरोडाशो कपालेप्वष्टम्स हसौ । संस्कृतोऽटाकपालोऽथ तप्तक्षीरगतं दधि । स्यादामिक्षा क्षीरसरः पयस्या मस्तु वाजिनम् ॥ ५८ ॥ हव्यं यद्देवदेयं स्यात्कन्यं पित्र्यमिमे समे । आज्ये तु दघिसंयुक्त पदाज्यं पृषातकः ॥ ५९॥ दना युते मधुन्यस्त्री मधुपर्क महोदयः । यज्ञशेपे सुरोच्छिष्टममृतं च प्रकीर्तितम् ॥ ६॥ त्रिपु सा देवता यस्पेत्यर्थेऽपोनत्रियं हविः। अपोनप्त्रीयमेवं स्यादपानप्नियमित्यपि ॥ ६१॥ अपांनप्नीयमप्युक्तं यदैवतमपोनपात् । अपांनपाक्रमाचाथ पिझाक्षीपुत्रदेवतम् ॥ ६२ ॥ हविः पैनाक्षीपुत्रीयमथ द्यावापृथिव्यवत् । सा द्यावापृथिवी पञ्च भवेत्तदैवतं हि यत् ।। ६३ ॥ गृहमेध्यं तु तदेवं गृहमेधीयमित्यपि । माहाराजिकमेवं स्याद्यन्महाराजदैवतम् ॥ ६१ ।। आमिक्षीयं तथामिक्ष(क्ष्य)मामिक्षार्थे हितं हि यत् । तथैव स्यात्पुरोडाश्यं पुरोडाशीय[101a.]मित्यपि ॥ ६५ ॥ नुवादीनि तु पात्राणि सुवोऽङ्गुठबिलो नरि । सुक् स्त्रियामुत्तरा त्वेषा जुहूः सा लल्पिकाऽधरा ॥ ६५ ॥ 5610 .. । 5616 5620 IJ 5598 उपलभ्यः १ वृधालभ्यो १ 5599 प्रभीत प्रोक्षित ३ 5600 सानाय ३ 5601ोनं ३ 5602 पुरोडाशे ३ 5604'तीष्टाकपाल्ये ११ 5605 पयसा वाजिने १ 5606 इय; कव्यं १ 5607 पृषातकः २ 5608 महोदय २ 5609 मुरोछिष्टममृत २ 5610 उपोभरित्रयं 5612 मणीय २ 5614 पुत्रीय 5616 मेध्यं धीय २ 5617 राजिक १ 5618 तथामिनं २ मोमिक्षायों 5619 'टाशीय २ 5621 जुहू ·२३८ 5622- 5625 6630 6635 कोपकल्पतरी उपमृत्स्यावा तु स्याहाण्याप्यायिका हि या । सा भवेत्सवमातृष्णा खयमन्तर्विला शिला ॥६६॥ खड्गप्रतिकृतिः स्फ्यः स्यात्सोमपानस्य भाजने । चमसत्रिषु शम्या तु हपदानहनी च सा । शम्यायास्तु स्यविष्ठोऽन्तः प्रोच्यते कुम्बमन्तिमे ॥ ६७ ॥ निधनं दर्ममुष्टिः सात्मतरस्तद्विशेषक ॥ ६८ ॥ जीवतण्डुल उक्तोऽसौ य ईपत्पकतण्डलः । ब्रीहीणामवधाते स्यात्फलीकरणमन्तिमे ॥ ६९॥ सादामिष्टोमिकी राजसूपिकी तस्य तस्य चेत् । दक्षिणीयो दक्षिणाई त्रिषु दक्षिण्य इत्यपि । ऋतुक्रिया भवेदिष्टं पूर्तोऽत्री खातकर्म यत् । इष्टापूर्त तदुभयं दक्षिणा तु ऋतुप्रिया ॥ ७० ॥ वरोऽमीटार्थदान स्यादानं तु प्रतिपादनम् । विश्राणन वितरणं स्पर्शनं च विहापनम् ॥ ७१॥ प्रा[101b]देशन निर्वपणमुत्सर्जन विसर्जने । तथापवर्जन त्याग विसर्गोत्सर्गकाः समाः ॥ ७२ ।। अंतिश्च स्त्रिया तत्तु देवेभ्यः कामसिद्धये । चेद्दिव्यदोहदं तत्त्यादुपयाचितक च तत् ॥ ७३ ।। पूर्णानकं पूर्णपात्रं हर्षादपक च तत् । प्रयत्नेन विना लव्यं खस्तिलव्ध विशेष्यवत् । (1) प्रवारण काम्यदानं हन्तकारो बलिः समौ । यलेहितादौ वालेयं गदितं मेद्यलिङ्गकम् । याथाकथाचं तु यथाकथा चैव प्रदीयते । प्रावृषेण्यं प्रापि यद्देय शरदि शारदम् ।। ७४ || 5622 "मस्याद्भवा 5633 'पून १, दक्षिणा 5623 तृष्णा 5634 वरो १, दाने २ 5624 एस्य.१ 5637 गमगर 5625 भानदनी २ 5638 भवतिय १५ 5626{च. 5639 याचित 5627 मुष्टी . स्वान्नर । 5640"दुर्धाप ३ 1628 साठी 5681 अप for प्रय, 5629 करण' 5642 दाने , याठि २ 5630 pal, विध 5643 ययाख्या 5691 दक्षिय 5614 क्या 5632 प्रदाया, 5645मात्र 5610 5015 दिवातिर ·-50701 6050 5655 नृवर्गः हस्त्यं हस्तेन यद्देयं चत्वारोऽमी विशेष्यवत् । मृतार्थ वदहे दानं त्रिपु स्यादौ दैहिकम् ॥ ७५ ॥ अन्वाहार्य मासिकं स्यात्पार्वणं दार्शिकं समे । नान्दीश्राद्धं वृद्धिहेतुः श्राद्धं श्रद्धायुतं त्रिपु ॥ ७६ ॥ पर्येपणा परीरिश्चान्वेपणा च गवेपणा । सनिस्त्वध्येपणा च स्यात्पूज्यानां यानतोऽर्थना ।। ७७ ॥ विज्ञप्तिः स्थाद्विज्ञपकं विनयात्मा102a7र्थनं हि यत् । विनयः स्याद्वैनयिकः प्रश्रयः प्रणयश्च सः । याच्नार्थना याचना स्यादर्दनाध्येपणषणा ॥ ७८ ॥ भिक्षाभिशस्तिः प्रणयोऽथायमर्घार्थमन्बु यत् । पाचं पादार्थकं वारि सादयाचमनार्थकम् ॥ ७९ ॥ भवेदाचमनीयं च तद्वत्स्नानीयमित्यपि । आतिथ्यमातिथेयी च स्यादावेशिकमित्यपि । अभ्यागतः प्राधुणः स्सादागन्तुश्च गृहागतः । मापूर्णकावेशिकौ चातिथिर्नाादयोऽन्यगाः । सूर्योढस्वस्तगे भानौ यः प्राप्ठो गृहिणो गृहन् । पूजार्हणा सपर्या नमस्यापचितिः स्त्रियाम् ।। ८२ ॥ नमस्कारो नतिः पादग्रहणं चाभिवादनम् । नमस्किया बन्दना प्रणाम उपसंग्रहः ॥ ८३।। मणिपातस्त्वनुनयः प्रणतिः स्त्री क्षमापणम् । वरिवस्या तु शुश्रूपा परिचर्या मसादना । आराधनोपासना च परीष्टिर्मक्तिरित्यपि ॥ ८ ॥ सेवोपास्तिश्च भजनं सेवनं चाप्युपासनम् । उपचर्योपचारोऽथ प्रतिपविश्य गौ[102b]रवम् ॥ ८५ ॥ अभ्युत्थानं च सत्कारः सन्मानय सभाजनम् । 5660 8065 5670 5646 इस्स १ 5647 'दैहिक 5648 अन्याहार्य दशि २ 5649 भाई भाव अक्षता 5650 गवेषणा 3651 या 5659 दिसंपर्क ३ 5655 "भिपसि, भाय। 5650पार्य 15057 'योनीय 5658 'दाधिक ३ 5861 सूयाँ 5661 प्रीया 5665चनम् 566 पवार 5070 सभाजन ·२४० [5671- Bord Bdso कोपकल्पतरौ ज्याटाव्या पर्यटनमट्याप्युक्ता स्त्रियामिह ।। ८६ ॥ परिव्रज्या व्रतादानं चर्या वीर्यापथे स्थितिः । इर्या तपस्या संयोधमार्गश्च नियमस्थितिः ।। ८७ ॥ आनुपूयं त्वानुपूर्वी-परिपाट्यावृतः स्त्रियः । क्रमानुक्रम-पर्याया अतिपातस्त्वतिक्रमः ॥ ८८॥ पर्यायोपात्ययौ चाथ व्यत्ययः स्वाद्विपर्ययः । व्यत्यासश्च विपर्यासो व्युत्क्रमश्चोत्कमश्च सः । प्रायश्चितिः स्त्रियां प्रायश्चित्तं पापनिवहणम् ।। ८९ ॥ उपस्पर्शत्त्वाचमनमथ मौनमभापणम् । हृदि साक्षाकृतिर्ध्यानं धारणा चितवन्धनम् ॥ ८८ ॥ प्राणायामः प्राणयमो निःश्वासोच्छ्वासरोधनम् । प्रत्याहारस्त्विन्द्रियाणां विषयेभ्यो विकर्षणम् ।। ८९ ।। मोक्षोपायो भवेद्योगो नियमो व्रतमस्त्रियाम् । पुण्यकं चाथ न स्त्री स्यादौपवस्त्रमुपोषणम् ॥ ९ ॥ उपवासोऽथ कृच्छू स्याहृतं सांतप[1034]नादिकम् । संसि(शितं तु व्रतं सम्यक्तया निष्पादितं हि यत् । मते तु यत्नवान्नो(न्यो हि संशितो मेघलिङ्गकः । शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः ॥ ९१ ॥ नियमस्तु स यत्कर्म नित्यमागन्तुसाधनम् । सनसामपध्वंसि जप्यं त्रिप्यघमर्षणम् ॥ ९२ ॥ उपपीतं यज्ञसूत्रं प्रोद्धृते दक्षिणे करे । प्रावीनावीतमन्यस्मिन्निवीतं कण्ठलम्बितम् ॥ ९३ ॥ यज्ञोपवीतपीठे स्याचातुलश्य मधूरकः । पालाशो दण्ड थापाढो व्रते राम्भस्तु वैणवः ॥ ९ ॥ 5686 6600 5671 मव्या ४ 5072 दानं २ 5675 "पाया ७ 5676 पाल्यो। 5678 वर्दगो 5679 चमन २,पणं २ 5680 धारणा 5681 "यमो २ 5683 'योगो२ 5684 पुण्यकं ३ 5685 उपनासो ३ 5686पितं १ 5687 संशितो १ 5689 नियम 5692 नावीत ·--5719 २४१ . 6698 6700 6705 मह्मवर्गः आश्वत्थो जितनेमिः स्यादौदुम्बर उलूखलः । चैल्यः सारखतो रोच्यः पैलवस्त्वौपरोधिकः । कुण्डी कमण्डलुन स्त्री तिनामासन वृधी ॥ ९६ ॥ वृसी च कृत्तिस्त्वजिनं चर्म च व्रतिवाससि ॥ ९ ॥ अङ्गुल्यग्रे तीर्थ दैव स्वल्पामुल्योर्मूलेकायम् । मध्येऽङ्गुष्ठाड्त्योः पित्र्यं मूले त्वङ्गुष्ठस्य ब्रामम् ॥ ९८ ॥ करमध्ये तु सौम्यं स्याद्वानप्रस्थस्त्वरण्यगः । वैखानसोऽप्या103]थो मिथुर्भवेत्सान्यासिको यतिः ॥ ९९ ॥ पाराशरी च कर्मन्दी परिवाण्मस्करी च सः । पारिरक्षक - निर्ग्रन्थ - पारिकाति-तपस्विनः ॥ १००॥ नीवरो रक्तवसन-परिव्राजक-तापसाः । साधन्तश्च भदन्तः स्यादथ वाचंयमो मुनिः॥१॥ तपःक्लेशसहो दान्तः शान्तः श्रान्तो जितेन्द्रियः। यतिर्यती साण्डिलस्तु प्रतारस्थण्डिलशामिनि ॥ २ ॥ यातिगः सात्त्विकः स्यायो भवेद्विरजस्तमाः। ऋपयः सत्यवचसः सात्वन्तो ब्रह्मतत्पराः ॥ ३ ॥ योगाय यो प्रभवतलिम्विमौ योग्य -यौगिको । पवितः प्रयत. पूतः पवित्र• पावनः शुचिः । मेध्यः पुण्योऽथ वाल्मीकि-वाल्मीक - कुशिनः कविः॥४॥ प्राचेतसश्च वल्मीको मैत्रावरुण इत्यपि । त्रिशड्डयाजी गायो विश्वामित्रश्च कौशिकः ॥ ५ ॥ व्यासस्तु माठरः कृष्णः कानीनो वादरायणः । पाराशर्यः सत्यवतीसूनुयासिकिः शुकः ॥ ६ ॥ व्यासमाता सत्यवती वासवी ग[1043]न्धकालिका । सालकायनजा दाशेयी च योजनगन्धिका ॥७॥ 8710 5715 5695 जितनोमिः, उलूसल २ 5708 'ठी. 5697 कमंडलु २ 5709 सात्विका 5698 सौ ३ 5712 पदित for परत 5659-Ak lhnes 1453-4 देन १, 5713 पुग्यो । कार्य 5714 वरण 5700 पिऱ्या,माध१ 5717 "मनु 5701 सौम्मत 5719 अधिका 5706 भदंत १७, मुनि २ ·२४२ 5720 6725 5730 कोपकल्पतरौ [5720- कुशारणिस्तु दुर्वासाः शतानन्दस्तु गौतमः । राहुलो गौतमस्तस्य त्वहल्या कामिनी भवेत् । भवेद्याडिविन्ध्यवासी नन्दिनीतनयश्च सः ॥ ८ ॥ स्फोटायनस्तु कक्षीवान्पालकाप्यः करेणुभूः । कौटिल्यनामा चाणक्योऽशमिलो विष्णुगुप्तकः ॥ ९ ॥ अङ्गुलः पक्षिलः स्वामी कौण्डिन्यश्च स कथ्यते । उपव/पो हलमृतिौटिङ्गस्तु महाव्रती ॥ १० ॥ वात्स्यायनो मल्लिनागः कणादः कश्यपो मतः । याज्ञवल्क्यो यज्ञरानियोगीशो ब्रह्मवित्तमः । यास्को निरुककारी स्यास्कृशाश्वो नटसूत्रकृत् । शालिहोत्रोऽश्विनीजन्मा तनेदा अङ्गिरा भृगुः ।। ११ ।। गर्गों नडो भरद्वाजः शलो लिखित इत्यपि । अग्निवेशः सुश्रुतश्च खारणादिः पराशरः ॥ १२ ॥ गौतमश्च जरत्कारुरसितो वह्वोऽपरे । गर्गस्यान[ 104bन्तरापत्ये गार्गिाडि (न)डस्य च ॥ १३ ॥ तयोस्तु गोत्रापत्ये स्याहार्यो नाडायनः क्रमात् । गार्गी नाडायनी च स्यात्स्यपत्ये ह्यनयोः क्रमात् । पुमपत्ये तु गर्गस्य गाायण उदीरितः ॥ १४ ॥ नाडायनिर्नडस्य स्यालयपत्ये पूर्वववयम् । स्वाच्छौनकायनो वात्स्सः शौनकोऽन्य उदीरितः ॥ १५ ॥ शारद्वतायनो मृण्वपत्ये शारद्वतखयः । दार्मायणो भवेदामायणो दार्भिः परः स्मृतः ॥ १६ ॥ यानन्यः कौशिकापत्ये स्याद्वानन्यायणी स्त्रियाम् । 5785 5740 लिसित १ 5720 दुर्वासाः २; गौतम २ 5731 गोंनो १ गरद्वाजः १ शंखो। 5721 गौतम १; हिल्या, 5722 "तनय ३० 5732 "शः १; सारणादिः पराशरः १ 5728 रोटामनस्तुस्थीवा २ मा; करेणुभुः २ 57 33 गौतम ११ कारु रसितो १ . 5725 कौंडिन्य 5734 गार्गि १ डि १ 5726 उपमहलमृति २१ व्रती २ 5735 "द्रायों १%;"यण: १ 5727 'नाग: २; कश्यपी २ 5737 पुवापत्ये यश १ 5728 वित्तमः४ 5738 'यनि १दूर्य १ 5720 यसकारी २ स्यात्कया.यो कन् २ 5799 वात्स्यः १ शौनको १ न्य- 5730 जन्मा गिरा। 5741 दार्भाय १ हाभिः१ ·6745 6760 6765 -5766] ब्रह्मवः कौञ्जिः कुलानन्तरो यः कौलायन्योऽस्य गोत्रजः ॥ १७ ॥ वातण्ड्यः स्यादाङ्गिरसो वतण्डी तु ख्यपत्यके । काप्य-बोध्यावाङ्गिरसौ कापेयो बौधिरन्यजः । वत्सापत्ये तु वैकर्णः कश्यपस्य त्वपत्यके ॥ १८ ॥ वैकर्णेयस्ततोऽन्यस्यापत्ये वैकर्णिरुच्यते । भार्गायणस्तु त्रैग? भागिस्त्वितर ईरितः ॥ १९ ॥ गार्गीया गर्गशिष्याः स्युनर्गरूप्य[105a]तदागतम् । गार्गीयं यद्गर्गहितं गााद्याः स्युर्विशेष्यगाः ॥२०॥ जारकारेय आस्तीकः स्याज्जारस्कारवश्व सः । भारद्वाजो भवेद्रोणः कृपीशो द्रुपदान्तकः । द्रौणिर्द्राणायनिश्च स्वादश्वत्थामा कृपीसुतः ॥२१॥ गोत्रान्तेभ्यस्तस्य वृन्दे क्लीवे स्युार्यकादयः । व्यायः प्रवरस्त्वस्त्रि() ते पुनर्यस्य पञ्च चेत् । पञ्चावत्ती स उक्तोऽथ सापिण्ड्यं साप्तपूरुपम् ।। २२।। मेधारुदः कालिदासः कालीदासश्च तिन्तिडः। भूगर्भो भवभूतिः साच्छ्रीकण्ठपदलाञ्छनः ॥ २३ ॥ उम्बेको विश्नुतश्चासौ शतलुम्पस्तु भारविः । संन्यासवत्यनशने पुमान्ायोऽथ यो व्रती ॥ २४ ॥ श्राद्धे न मुझे सोऽनाद्धभोजी स्याच्छाद्धिकः पुनः । श्राद्धी स्याल्लिनवृत्तिस्तु भवेद्धर्मध्वजी तथा ॥ २५ ॥ वार्जशी भोजनार्थ यो गोत्रादि वदति स्वकम् । उच्छिष्टभोजनो देवनैवेद्यबलिभोजनः ॥ २६ ॥ गुरु[ 105b]हा नरकीलः स्वान्मलोऽश्राद्धः सुरार्चने । पञ्चयज्ञपरिभ्रष्टो यो द्विजः स मलिम्लुचः॥ २७ ॥ 5743 जिः १, यन्यो । 5756 'वतोस उपोय सापिच 5744 वार्तृव्य; से वैत*तु 5757 वालि (both times); तिविरः ४ 5745 काप्य बोध्या १; कापेयो। 5759 विश्वत ५; भारपिः २ 5747 गें। वैवर्णि 5760 प्रायोर्ययो 5748 'यण १ स्तु, मार्गि १ 5761 'भोजी १ स्पादियः 5749 गागीया १3 रुप्य 5762 धासीर 5769 वार्तासी 576 भोजनी 5755 भावयः (repeated) प्रार २ | 5765 कोट २ म्यान्मलो । sh for prior helf. 5766 सर-for qa- 6760 3765 5750 गागा, 5751 °१३थ ·कोषकल्पतरी. 5770 5175 67 BO खरुनिपिढेकरुचिरोज्झो न जुहोति यः । अग्निहोत्रच्छलाद्याच्चापरो वीरोपजीवकः ॥ २८ ॥ वीरविप्लावको जुहद्धनैः शूद्रसमाहृतः । अनाश्रमी स्याद्विधुरो भानोस्तूदयनास्तयोः ॥ २९ ॥ मुतो भवेदभ्युदितोऽभिनिर्मुक्तश्च स क्रमात् । नमत्रता वेदवायाः सर्वे पाखण्डनामकाः ॥ ३० ॥ हौव जलस्रोतसिकः शुद्धान्ती सिद्धमार्गिकः । पञ्चार्थिकः पाशुपतो नाकुलोऽथ महानती ॥ ३१ ॥ तान्त्रिकः सोमसिद्धान्ती कापाली च विशेषहक् । शाक्तो वामलोतसिकः कौल आन्वयिकोऽपि सः ।। ३२ ॥ पूर्वानायी तु महामार्गो भैरव्युपासको गदितः । वैष्णव एकायनकः स शाश्वतः पाचरात्रिकश्चोकः ॥ ३३ ॥ इति ब्रह्मवर्गः। [106a ] क्षत्रमस्त्री क्षत्रियः स्याद्राजन्यो वाहुजो विराट् । भार्यों द्वितीयवर्णश्च नाभिः क्षानं तु तस्य यत् ॥ १॥ राजा राह पृथिवीशको महीक्षित्पार्थिवो नृपः । मध्यलोकपतिर्भूमृत्प्रजानाथश्च भूपतिः ॥ २ ॥ गुपिलो जागृविः संपतरः संयद्वरोऽवसः । मूर्दामिपित्तो भूदेवो नरदेवोऽपि लोकपः ।। ३ ।। महिन माहिनं राज्यमाधिराज्यं तु तन्महत् । प्रभावती तु प्रमुत्ता तथैव प्रभविष्णुता । मण्डलेशो माण्डलिकः सामन्तो नृप इत्यपि ॥ १ ॥ अधीश्वरोऽप्रतिरथो यं नमन्त्यखिला नृपाः । चक्रवर्ती सार्वमौमस्ते तु स्युर्भरतादयः ॥ ५॥ 5767 सामो 5780 क्षानं १; यतमृ for यत् 568 जीवकः १ 5783 गुपीलो 5770 "द्विष्वरो, 5784 लोकप: १० 5771 "दितो 138तव 5778 'मार्गिकः । 5785 राज्य ३ माधिराज्य १ 5774 नालो। 5786 °विष्णुना ३ 5776 'चि 5787 प३ 5777 'सचेत 5778 रानिक ४७ 5788 'रयो २ इतिनलयः। 5789 'भीमर - 5786 11 ·-5812] 6790 5793 संत्रवर्गः ईजे यो राजसूयेन मण्डलेशोऽन्यभूपतीन् । आज्ञापयत्यसौ सम्राट क्षत्रजातिस्तु सत्सुतः ।। ६ ।। साम्राज्योऽन्यस्तु साम्राजो विश्वारा सर्वभूपतिः । सुराजा यः प्रजापोपी कुराजा तु प्रजाहरः । द्विपन्तं तापयन्नाजा द्विपंतप उदीरितः । द्विपन्ती तापय[106bनेप द्विपत्तीतापनामकः । परंतपः परोतापी राजघो राजघातकः । वैतच्छत्रिक उक्तोऽसौ यः श्वेतच्छत्रमर्हति । एवं शर्मुसहः शत्रुतपाद्या नाम्नि भेद्यवत् । राजन्यकं राजकं च क्षनं राजगणे क्रमात् । राजन्यानां तु विषयो भवेदाजन्यकः पुमान् ॥ ८ ॥ राशस्त्विदं राजकीयं कथितं भवलिङ्गकम् । आदिराजो मनुढे विवखत्तनयोऽपि सः । मनायी च मनावी च मनुमनुनृपादना ॥ ८ ॥ मन्द्रयः स्यादिक्ष्याकुरैयाकस्तस्य नन्दनः । इक्ष्वाकवस्तु मूमि स्युरापभिप्रमुखाः पुनः ॥ ९॥ शलाकापुरुषा भूपाः पृथुः स्यादादिभूपतिः। चैन्यश्चाप्यय मान्धाता युवनाश्वसुतो मतः ॥ १० ॥ कुक्लाश्वो धुन्धुमारो हरिश्चन्द्रनिगमः । पुरुरवा चौधिरैल उर्वशीरमणध सः ॥ ११ ॥ शाकुन्तलेयो भरतः स्यात्सर्वदमनोऽपि सः । दौप्यन्तिहहयस्तु स्याहो:107a1सहसमृदर्जुनः ॥ १२ ॥ कार्तिकेयोऽयाजगीटो पानि झणलिसवान् । 08CO 5803 5810 5791 समाद 5792 सामाजो 3793 पुराना 5794 रिपंतप 5795 मष्टषधिती 5796 परबर-जयो' 5799 'न्यर. राजसत्र। 5800 न्य 5801 मी 5802 'तनो 5803 मदु३ 5804 रवार 5805 'तु 5806पुरपा 5807 बैनर 5808 5809 'मा 5810 'समान मनोग: 5811 की। 381 पोरापन ·२४६ [5818- 5816 6820 कोषफल्पतरौ ******** ऽजातशत्रुयुधिष्ठिरः । धर्मपुत्रस्तपः पुत्रः शल्यारिः कङ्क इत्यपि ॥ १३ ॥ पृष्ठशृङ्गी भीमसेनो मीमो मारुतनन्दनः । वृकोदरो हिडिम्वेशो धृतराष्ट्रसुतान्तकः ॥ १४ ॥ चकारिमागधारिश्च गणकृत्कीचकान्तकः । किमारारिश्चाथ पार्थः सव्यसावी धनंजयः ॥ १५ ॥ नरः कृष्णोऽर्जुनो राघावेघी फाल्गुन-फल्गुनौ । किरीटी विजयो जिष्णुः श्वेताश्वो हरिसारथिः ॥ १६ ॥ कपिध्वजश्च कर्णारिर्गुडाकेशश्च शक्रजः । किरातजेता *********** सुभद्रेशश्च बीभत्सुस्तथा मध्यमपाण्डवः ॥ १७ ॥ गाण्डीवं गाण्डिवं न स्त्री धनुस्तस्य रथ. पुन । नन्दिघोषोऽथ शङ्खोऽस्य देवदत्तः प्रकीर्तितः । मीमस्य पौण्डः शङ्खः स्यान्नकुलस्तत्रिपालकः । अन्थिकः सहदेव. स्यान्माद्रेयौ द्वाविमौ यमौ ॥ १९ ॥ विना यमाभ्या को 10Tbन्तेयाः धर्मयाविन्द्रनन्दनाः । तापत्याः पाञ्चयश्च स्युरेते पञ्चापि पाण्डवाः ॥ २० ॥ तपाः कुन्ती पृथा च स्यान्मदी माद्री समे उमे। पाचाली द्रौपदी कृष्णा याज्ञसेनी च वेदिजा ॥ २१ ॥ भवेदुत्पलगन्धिश्च सैरन्धी नित्ययौवना । मीप्मः शातनयो गानो गाझेयश्च पितामहः ॥ २२ ॥ गासायनिस्तथा देवव्रतः खच्छन्दनीचनः । धृतराष्ट्रस्त्वाम्बिकेयो धार्तराष्ट्रास्तु कौरवाः ॥ २३ ॥ कर्णो वैवर्तनोऽझेशो राधेयश्च वृपापि स । कानीनोऽप्यस्य चापस्तु कालपृष्ठमुदीरितम् ॥ २४ ॥ सौभद्रस्त्वमिमन्युः स्यात्परीक्षित्त्तरात्मजः । 5825 5830 6835 5814 पैक 5818रि ११ धायार्थ , मध्यसची 5823 पांडव २१ 5824 गाडिव नखी 5825 'पोपो 1,दत १ 5826 पीर १, पाला २ 5827 'देव' १, मारेयो १, यसो २ 5829 तापात्या पाचय २ 5830 पृया ३, मादी २ 5832*यौवना ८ 5334जीवन ८ 5835 केयो, 'राष्ट्रात ख 5837 बानीनो,' ·-58621 6840 5845 5850 क्षयर्गः पारीक्षितः सर्पसत्रवती च जनमेजयः । भम्भासारः श्रेणिकः स्यात्कुन्तलः शालिवाहनः ॥ २७ ॥ हालश्वाथो साहसाको विक्रमादित्य इत्यपि । शकान्तकोऽथ श्रीहर्षो वत्सराज इति स्मृतः ।। २८ ।। महापद्मस्तु नन्दः स्याद[ 108a.]ग्निमित्रस्तु शूद्रकः । वृपलश्चन्द्रगुप्तः स्याद्विन्दुसारस्तु तत्सुतः ॥ २९ ॥ शकटारो नन्दमन्त्री शाकश्चेति नृपाः परे । सर्वे रामप्रभृतयो मता मौखरजा नृपाः ।। ३० ॥ कुरोरपत्यं सत्रं यत्तत्कौरव्यं बक्तिपु । कुरूणि ब्राह्मणास्त्वित्थं कौरव्या इति संमताः ॥ ३१ ॥ राजबीजी राजवंश्योऽथाभिजिद्भूपनन्दनः । आभिजित्यश्चाभिजितो भवेदन्थिहरः पुनः ॥ ३२ ॥ मन्त्री त्वमात्य आमात्यः सचिवः सामवापिकः । धीसखो व्यापृतस्त्वन्य आयुक्तश्च नियोग्यपि ॥ ३३ ॥ स्यात्कर्मसचिवश्वाथ मुक्तव्यापारमध्रिणि । पानटीरो महामानः प्रधानान्यन्तिमे ध्रुवम् ॥ ३३ ॥ पुरोहितः पुरोधाः स्यानेपः सौवस्तिकश्च सः । दष्टा तु व्यवहाराणां प्राशिवाकोऽक्षदर्शकः ॥ ३४ ॥ निषु धर्माधिकाराणां धर्माध्यक्षश्च धार्मिकः । दौवारिको द्वारपालो द्वाः[109b]स्यो द्वाःस्थितदर्शकः ॥ ३५ ॥ प्रतीहारो वेत्रधर-वेव्युत्सारक-दण्डिनः । क्षत्ता चाथ प्रतीहारी द्वाःस्था दौवारिकी स्त्रियाम् ॥ ३६ ॥ रक्षिवर्गस्त्वनीकस्यो राजशिक्षाविचक्षणः । अध्यक्षोऽधिकृतस्तुल्यावधिकारो नियोजनम् ।। ३७ ॥ 5854 °मानाः; नान्य २ सयेतिमे (Cor. upt भुवं 5855 लयकार 14 सौवनिक । 5856 हाराणा प्रास्याप्रायष्टिः सेयर शिवा. यो; 'दर्शन 5857 'काराग 5858 दीपरियेदाः से, 'दर्शक ।। ३५ ।। ४ ।। 5860 मता." 5861 'राण: 15802 'पत ३ 5863 6860 5888 °मन्युः २ 5840 प्रेमिट ३ 5841 हाल ३ 5842 'तको राज२ 5843 नंदा २, शकः २ 5844 गुप्तः २ 5845 शाक२ 5836 मोरारजा. 5818 छोरम्या १ 5850 जिलो २ 'मी ३ ·२४८ कोपकल्पतरी [5868- 0865 5870 5875 प्रक्रिया चाथ शुल्कोऽस्त्री देयं घटादिकेषु यत् । सायुकोऽधिकृतो ग्रामे गोपो ग्रामेषु भरिपु ॥ ४० ॥ देशाध्यक्षो दैशिकः स्यादय भौरिक हैरिको । स्वाध्यक्षो नैष्किकस्तु रूप्याध्यक्षोऽथ कौपिकः ॥ ४१ ॥ स्याद्भाण्डागारिकः कोयागारिकश्चाथ शौकिकः । स्याच्छौश्कशालिकश्याथ हाकिश्याधिकर्मिकः ॥ ४२ ॥ स्थानाध्यक्षः स्थानिकः स्यात्सेनानीर्दण्डनायकः । सेनापतिश्चाथ दौःसाधिको दण्डाधिकारिमि ॥ ४३ ॥ स्यादन्त शिकश्चान्तश्मिकश्यावरोधिकः । शौद्धान्तिकान्तः पुरिफौ निषु तु सायुगा का ]दयः ॥ ४४ ॥ [109a.] सौविदल्लाः कञ्चुकिनः स्थापत्याः सौविदाश्च ते । शण्डः पण्डो वर्षघरः सेवकस्तूपजीवकः ॥ १५ ॥ अनुजीवी चोपजीवी स्यादर्थी च त्रिलिङ्गगाः । संवाहकोऽङ्गमीं स्याच्छायाकृच्छत्रधारकः । सेया श्ववृचिर्दुइँचिरतिश्वी च निगद्यते ॥ ४६ ॥ विपह्योऽनन्तरो राजा शत्रुमित्रमतः परम् । उदासीनः परतरः पाणिग्राहस्तु पृष्ठतः ॥ ४७ ।। अमित्रः शात्रवः शत्रुट् िद्विपन्वेषणो रिपुः । परिपन्थी प्रत्यनीकः प्रतीपः परिपन्थिकः ॥ १८ ॥ प्रत्यर्थी प्रत्यवस्थाता मतिपक्षः परोऽप्यरिः । दस्युः सपलोऽसहनी विरोधररु-दुईदः ॥ १९ ॥ बैरी वैरायमाणश्च विरोधी च विपक्षवत् । अभिघाती चाभिमातिर्जियांखरात्यरातयः ॥ ५० ॥ मातृन्यवाहितो(तः) सध्यइ वयस्यः सवयाः सुहृत् । सजूः खिग्धः सहचरः सखा मित्रं नपुंसकम् ॥ ५१ ।। 5866 "प्पक्षो ३, 'ध्यक्षो २ 5877 श्ववृत्तिई २ त्तिरतिक्षी ४ च 5867 गारिक ३ 5878 विपद्यान शत्रु मित्र । 5868 'शालिक ३ थाय: "कर्मिक २ 5869 म्यानिक २ 5883 मोहसनो 5870 सेतापति ३; कारगिर 5871 वांशिक for मित 5885 'माती जिया 5874 °वस्तप" for सूप 5886 थाहितो २३ 5875 लिंगगा ३ 5887 सवामित्र 5880 5886 5879 परत्तर- २, पृष्टात्त.

·- -59111 क्षत्रवर्ग: २४२ अजय संगतं सख्यं सौहार्द * सौहृदं तथा । तथा साप्तपदीनं स्यान्मैत्री [109b] स्त्रील्लीत्रयोर्भवेत् ॥ ५२ ॥ तारमैत्रं तु तत्सत्यं जन्मतारानुकूल्यजम् । 5890 अनुरोघोऽनुवृत्तिः स्त्री चरमे त्वनुवर्तनम् ।। ५३ ॥ ५४ ॥ चरश्चारः स्पशो वार्तायनश्च प्रणिधिश्च सः । अवसो मन्त्रवेत्ता हेरीको गूढपूरुपः ॥ ५५ ॥ यथार्हवर्णो विश्वस्तस्त्वाप्तः प्रत्ययितस्त्रिपु । स्वाम्यमात्य-सुहृत्कोश-राष्ट्र-दुर्भ[ग]बलानि च ॥ ५६ ॥ 5895 राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणा श्रेणयोऽपि च । तन्त्र खराष्ट्रचिन्ता स्यादावापस्त्वरिचिन्तनम् ॥ ५७ ।। परिस्पन्दः परिकरः परिवहः परिच्छदः । परिग्रहः परीवारस्तन्त्रोपकरणे अपि ॥ ५८ ।। संघिनी विग्रहो यानमासनं द्वैधमाश्रयः । 5830 पड्गुणाः शक्तयस्तिसः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ॥ ५९॥ क्षयः स्थानं च वृद्धिश्च त्रिवर्गो नीतिवेदिनाम् । स प्रतापः प्रभावश्च यत्तेजः कोशदण्डजम् ॥ ६०॥ भेदो दण्डः साम दानमित्युपायचतुष्टयम् । मेदोप[110a.]जापौ शास्तिः स्त्री * * * * * * * * । 5905 शास्तिः स्याद्भूपतेर्दण्डयमो दण्डश्च साहसम् ॥ ६१ ।। दिशोदण्डस्तु दिग्दण्डो दम्यो दण्ड्यश्च मेद्यवत् । द्विपाद्यश्च त्रिपाद्यश्च दण्डो द्वित्रिगुणो हि यः । साम सान्त्वं सान्त्वनं च दौकन प्रामृते समे ॥ ६२ ।। कार्याय गुप्तं यद्देयं तत्र लञ्चो द्वयोर्भवेत् । 5910 उत्कोच आमिष कौशलिकं चार प्रकीर्तितम् ॥ ६३ ॥ 5890 तत्सख; त्य 5902 =AK I. 1506 स्थान १ च 5891 वृत्ति २; वर्तनं ३ वृद्धि 5894 'वर्णो १०;"यित ३ 5903 =AKI. 1507.प्रभाव १५ 5895 °दुर्बलानि 5904 =AK 1. 1508. मेशे; साम । 5896 राज्यागानि १ प्रकृलय १ दान १ मित्युपाय १ 5897 तं13°दावार १ 5905 'जापो २ 5899 करणे 5900 =AK 1. 1504. संधि १ | 5907 द्विगोदंड १ सः देय १६ मंत् 15908 द्विपाच पत्रिपाय ११दो। विग्रहो; 'भासने १;य १ 5909 मारवनं ३: 'प्राम 5901 = Ver. AK 1. 1505 पडणा' 5011 नोटिस चे.क.३३ चयः, तिनः ·कोपकल्पतरौ [5912 २५० 5915 6930 6925 उपहारस्तूपचार उपग्राह्यमुपायनम् । उपदानं चोपदा स्यादायस्त्वर्थागमो भवेत् ।। ६४ ॥ आगतः शुल्कशालायात्रिष्वसौ शोल्कशालिकः । एवं तैर्थः शौण्डिकश्च तीर्थादिभ्यः स आगतः ॥ ६५ ।। करो बलिागधेयी द्वयोर्धर्मादितः पुनः । शौचाशौचपरिज्ञानममात्यानां मतोपधा। मायोपेक्षेन्द्रजालानि क्षुद्रोपाया अमी त्रयः । मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुण्यार्थदूषणे ॥ ६७ ॥ दण्डपारुष्यमित्येतद्धेयं व्यसनसप्तकम् । पौरुपं विक्रमः[110b]शौर्य शौण्डीय च पराक्रमः ॥ ६८॥ रहस्यालोचनं मन्नोऽषडक्षीणस्तदादिकः । यस्तृतीयाद्यविषयोऽपडक्षीणादयस्त्रिषु । छन्न-प्रच्छन्न-विजिन निःशलाक-विविक्तकाः ॥ ६९ ॥ उपहरोऽस्त्रियां लीबे केवलं च रहो रहम् । निर्मक्षिकं निर्जनं च क्लीवाव्ययमुपांशु तु ॥ ७० ॥ रहश्चालिकमेकान्तं द्वंद्वहीनं प्रकीर्तितम् । अथानुरहसं त्रय्या यहोनुगतं भवेत् ।। ७१ ।। तथाऽवरहसं यत्स्याद्रहसोऽवगतं हि यत् । स्थाचप्सरहस यत्स्याद्रहो हृद्येव तापकम् ॥ ७२ ॥ एकान्तिकं रहस्यं च रहोजन्म विशेष्यवत् । विश्वासाचास-विशम्भ-प्रत्ययाः स्युः समार्थकाः ॥ ७३ ।। प्रेपो यथोचिताझंशोऽयात्रेयः कल्प आदिमे । न्यायो नयश्च नीतिः स्त्री देशरूपं समन्जसम् ॥ ७४ ॥ 5918 चोपदा ६ गमो 5914 शालिक 5927 "मेकात १ 5915 शौटिक १श्च 5928 रहस१ 5916 पेली 5929 तथा ३ वरदसं १ 5917 मतोपचा 5930 स्पानसरह १ 5918 मोपाया। 5931 जन्म ३ 5920'सप्तक 5932 प्रत्ययाः४ 5921 पराक्रमः ५ 5933 श्रेयो १; आदिपुलिंगमे for आदिने 5922 मोक्षीग, 5934 नीतिष्ठनी for नीति की समंज 5930 5924 छत्रप्रछप ·. 6995 5940 -5960 क्षत्रवर्ग: २५१ युक्तमोपयिक लभ्यं भजमानामिनीतवत् । न्याय्यं प्राप्त चोचितं चेत्यष्टौ त्रिषु च सांप्रतम् ॥ ७५ ॥ [111aस्थाने वरं चाव्ययानि मर्यादा घारणा स्थितिः । संस्था चाज्ञा तु निर्देशो निदेशोऽप्यववादवत् ॥ ७६ ॥ आदेशोऽपि नियोगश्च शासनं शिष्टिरित्यपि । विप्रियागो-व्यलीकानि मन्तुः स्यादपराधवत् ॥ ७७ ॥ दण्यस्त्रिप्वपराधार्हः समे तूहान-बन्धने । संदानं स्यात्संयमनं हननं च समार्थकम् ॥ ७८ ॥ प्रकीर्णकं चामरोऽस्त्री वालव्यजनमित्यपि । रोमगुदोऽथातपत्र तपादातपवारणम् ॥ ७९ ॥ छत्र त्रिप्वथ तद्राज्ञो नृपलक्ष्म समीरितम् । BAB वत्रिका तु स्त्रियामेतत्केकिपक्षादिनिर्मितम् । मञ्चो भद्रासनं राजपीठं सिंहासनं तु तत् ॥ ८० ॥ सौवर्ण पादपीठं तु पदासनमथास्त्रियाम् । भृगारः फनकालः स्त्री भद्रकुम्भो भृतो घटः ॥ ८१ ।। बलस्थितिनिवेश साच्छिचिरं च नपुंसके । 5050 हस्त्यश्व-रथ पादातं सेनाझं स्याञ्चतुष्टयम् ॥ ८२ ॥ हस्तीभो द्विपियो द्विपो द्विरदनो नागः करी U11b] पुष्करी पद्मी पेचकि-पील-कुम्भि-करटि-स्तम्वेरमानेकपाः । मातङ्गश्च मतजः सुरगजो दन्ती च दन्तावलो वेतण्डश्च मितंगमोऽपि जलकारः सिन्धुरवन्दिरः ॥ ८३ ॥ दीपप्राण-वियाणि चारण-महादाना द्विपायी जदी स्वाच्छूर्पश्रवणो विलोमरसनश्चोचैर्मृगः सामजः ।। ८४ ॥ अन्तःखेदक-पप्टिहायन-महाकाया मतमः कपिः शुण्डालोऽपि च सूचिकौष्ठ-पिचिलो शत्रिश्च गर्थोऽपि च ॥ ८५ ॥ स्वीलिङ्गेऽत्र न कुझरो निगदितो द्वंद्वे करेणुस्तथा 5946 क्रिका 5940 "यागो बालि प्रलिया वमतकानि for 5947 पी सिंहासन , the prior half; 'राध ५ वत् 5948 पदासनं ३ मा 594. ef, AK1,1532. "मी पट:२ 5950 रिपिर 3935 रेट्रय 5960 करेण ३६ 5955 5960 5988 संस्था -- 5941 म. 5942 हनन । 5944 रोमधुशे तपारामप' 5945 एवं लक्ष्म ।

·कोपकल्पतरी [5961- २५२ 5965 5970 । हस्तिन्यामिह धेनुकापि च वशा तस्यां मनाका कचा ।। ८६ ॥ कालेऽपि योऽजातदन्तो गजो लघुवपुश्च यः । तौ मत्कुणौ पञ्चवर्षस्त्विमो बालः प्रकीर्तितः ॥ ८७ ।। पोतस्तु दशवर्षोऽसौ विप्को विंशतिहायनः । विकः शुण्डारकोऽस्त्री तु कलभत्रिंशदब्दकः ॥ ८८ ॥ यूथनायो यूथपति पमस्तु मदोद्धतः । अरालोऽसौ मदकलो मारीचो जायकश्च सः ॥ ८९ ॥ [112a]राजहस्ती च सुग्रीवः प्रभिन्नो गर्जितोऽपि च । भत्तोऽथ निर्मदोद्वान्ती विस्तारो मदकारि यत् ।। ९० ॥ सज्जितः कल्पितस्तिर्यग्घाती परिणतो गजः । व्यालो दुष्टगजोऽथैप संनाह्यः समरोचितः ॥ ९१ ।। गम्मीरवेदी तु गजो भवेदवमताङ्कुशः । राजवाह्यस्तूपवाह्य ईपादन्त उदग्रदन् ॥ ९२ ॥ द्वयोस्तु हस्तिनोऽपत्यं हास्तिनायनमीरितम् । हास्तिकं गजता वृन्दे करिणां घटना घटा । भदो दानं प्रवृत्तिः स्त्री वमथुः करसीकरः ॥ ९३ ।। ., हस्तिनासा फरः शुण्डा तद्धस्ताग्रं तु पुष्करः । विपाणौ त्रिपु दद्दन्तौ करीरं दन्तमूलकम् ॥ ९४ ॥ प्रवेष्टं दन्तमांसं स्याद्वराङ्गं गजमस्तकम् । कुम्मौ तु शिरसः पिण्डौ तयोर्मध्य विदुः पुमान् ॥ ९५ ॥ वातकुम्भस्तु तस्यापो याहित्थं तु ततोऽप्यघः । अघोऽस्य प्रतिमानं स्याल्ललाट स्यादवग्रहः । ९६ ॥ 0978 - 6980 २. 5903 मवण २७ बाल . 5974 हस्तिनो ३; "यन १ मीरीत 5564 योन : विष्का 5975 गजता , पटा २ 13.5965 विकः for पि; झुंझरये ३; कलम-5076 प्रवृत्तिः ३; °करः २ 5977 शृंटा ३ पुष्कर १ 5966 यूथपति ३ 5978 दईतो १ करीरा 5968 सुप्रीवः । 5979 प्रवेमस्तई २ 5969-मातो, "गांती 5980 मुभी १; विद्युत 5970 सजितः कल्पिततो, 5981 म स्तुवादित 5983 'यप्रहः। 5979 स्तूपवाब दन 5971 'गरी २ ·5994हिधीर; पादसारा त्रिपक्षी -6004] 6995 1990 5987 पाधवोप्य ययोग्रचः for post.hall5999 यनं १ वान तुर्द क्षनवर्गः आरक्षोऽस्त्री शिरोमर्म गण्डस्तु करटः कटः । [112b]अक्षिकूटमिपीका स्यादिपिका च भवेत्रियाम् ॥ ९७ ॥ अङ्गुलीः कर्णिका कर्णमूलं स्याचुलिका स्त्रियाम् । गुल्फः प्रौहः स्कन्धदेशस्वासनं पद्मकं पुनः । विन्दवः पक्षभागस्तु पार्श्वतोऽप्यथ योऽप्रतः । दन्तभागो न ना गानं जवादिनाकादेशकः । पश्चाद्भागोऽपरो नाखो वारी स्त्री रज्जुरनिगा । त्रिपदी गात्रयोर्यन्ध एकस्मिन्नपरेऽपि च । उत्पलं कर्णमांसं स्याल्लालिका कर्णवेधिनी । अपाङ्गदेशो निर्याणं पुच्छमूलं तु पेचकः । शृङ्गलत्रिपु चान्दुः स्त्री न स्त्रियौ निगडान्दुको । २०० ॥ हिनीरोऽस्त्री पादपाशस्तिपदी गात्रवन्धनम् ॥ १॥ प्रारब्धिः प्रतिमा हस्तिबन्यो वारीभवन्धमः । आलानं त्वस्त्रियां बन्धस्तम्मोऽथ तलमं भवेत् ।। २ ।। क्लीचे करिकराघातस्तोत्रं वैणुकमद्वयोः । अडशोऽसी सृणिद्वंद्वेऽपठं त्वयं सणेर्मतम् ॥ ३ ॥ निपादिना पादकर्म यत[113a.वीतं तु तवयम् । दूप्या कक्ष्या वरना स्यात्कण्ठबन्धः कलापकम् ।। ४ ।। दन्तावलानां संनाहे गुडा स्त्रीपुंसयोर्मता । कल्पना सज्जना चाथ कुमारा गजपालकाः। मद्रो मन्दो मृगो मिश्चतस्रो गजजातयः। हितं गर्जितं क्लीवे गजस्यान्न विधा स्त्रियाम् ॥ ५ ॥ 5995 वधो ३ वारिम 5996 भो २ 5997 वरीसरा, रेणुक २ 5986 प्रौदहः २ संघ देशरत्वासन पार्क 5998 प; 13 'मन 5090 6000 5988 आरक्षो १; कटः ३ 5984 "दिपिका र 5985 कणिका २; अलिका २ 5988 गात्र १ 5989 °परानाये पादारी१त्री 5990 त्रिपरी.. 5901 वेधिनी३ 5992 नियोगमएमूले 6000 यरवा ३, सत्यप। 6002 राजना पुमारा # लगापास (Corrupt) 6003 भो मोमो 11 GOD दिया ।

·6005 6010 6016 २५४ कोषफल्पतरी [6005- महामात्रा हस्तिपका हस्त्यारोहा निपादिनः । आधोरणाश्च शब्दाश्च हास्तिकत्रिपु हस्तिगः ॥६॥ नागवारिकनामा स्याद्राजकुञ्जरह स्तिपः ॥७॥ अर्वा तुरंगस्तुरगस्तुरंगमो गन्धर्व-वाहाश्व-याश्च घोटकः। वाजी च मुद्दाशन वीति सप्तय- स्तायो हरि-श्रीसुत सैन्धवा ययीः ॥ ८॥ क्रमणकेसरि-केसरि-विक्रमा- निलस्थैकशफा गृहभोजनः । कुटच-चामरि-पालक-किण्विनः परुल-वाडव-हंस-मुहुर्भुजः। वडवाश्था प्रसूर्वामी वाजिनी चार्वती हयी । अश्वस्यन्ती कामुकी सा टारो लघुतुरंग(1136]मः ॥ ९॥ हयः किशोरोऽल्पवया जवनस्तु जवाधिकः । रथस्य रथ्यो यो वोढा द्विरथ्यो द्विरथीं वहन् । युग्यो युगस्यान्यलिङ्गाविष्टो * * * * * * । * * * * * * स्थूरं बलं स्वौरी स कथ्यते ॥ १० ॥ ययुरश्वोऽश्वमेधीयो वीरभद्रश्च संमतः । अश्वोरसं वाजिमुख्ये विनीतस्त्रिषु साधुनीः ॥ ११ ॥ आजानेयः कुलीनोऽयो वाडवं वडवागणे । पुंस्यश्व-वडवौ द्वंद्वेऽथाश्वपटकेऽवषड्भवम् । अश्वीय त्वश्ववृन्दे स्यादाश्वं चापि नपुंसके ॥ १२ ॥ शूफली दुर्विनीतोऽस्तित्तद्देशास्तु सैन्धवाः ॥ १३ ॥ वनायुजाश्च वानायुजन्मानः पारसीककाः । काम्बोजा याहिका होगा आरदास्ताजका अपि ॥ १४ ॥ GOOG हास्तिक १, इस्त्रिगः २ G020 After विणे MS. reads लिंग' 6007 वारिक शेपृथ्वः G008 तुरेगर is repeated 16022 वीरभद्र ३ 6012 -चमरिविक्रमाद 6023 मौरस 6016 पडवाथान',यी ५ 6024 कुलीनो २ G017 टारो, 6025 "वडवो, बसहब पहवप्रत्ययः । 6018 किशोणे, जवन इल 6026 अवयंदाच 6019 रपस रयो पोबोr for prior half.6028 "जन्मान. १ Prin repeated 6029 पायोजा पाहिसा होगा भार! 6020 6025 ·-- -50381 २५५ 6030 6035 0010 क्षत्रवर्गः तौरुष्काः कच्छजा द्वैप्याः पर्वतीयादयोऽपरे । कश्यस्त्रिपु कशाहों योऽविकृतस्तु सुलक्षणः । असावविकृतो मार्गे न स्खलेद्वेगवानपि ॥ १५ ॥ हृद्यावर्तचतुष्कं च रो[114a]चमानश्च कण्ठगः । तदा श्रीवत्सकी सोऽश्वो यस्य तु स्यात्प्रदक्षिणम् ॥ १६ ॥ आवयुग्मं शुक्तिवा मुजयोरङ्गीति सः । यस्योपरन्ध्रयोज्य द्वावावर्ती स मेखली ॥ १७ ॥ दशावर्तस्तु योश्वः स्यादावर्तेर्दशभिः शुभैः । स्फिक्पिण्डावर्चको वाजी लेण्डपाती निगद्यते । * * * द्विशको योऽश्वः कराली तु कुलान्तकः ॥ १८ ॥ यदन्तमूलमांस चेद्वाह्यतो निर्गतं भवेत् । । काकमूर्दा शिरःपुच्छशरीरेषु त्रिवर्णकः ॥ १९ ॥ शस्तवर्णोऽपि यो बाजी निन्द्यराजीसमन्वितः । मवेत्सिंहशरीरामः स स्यादवगडामिधः ॥ २० ॥ मस्तकत्रिकवालेषु मिन्नवर्णो यो ध्वजी। 'पञ्चभद्रस्त हृत्यूमुखपार्थेषु पुष्पितः ॥ २१ ॥ पुरछास्योरःशिरःपादस्यानेन्वष्टासु यः सितः । सोऽष्टमङ्गलकोऽप्यधः, श्वेत यस्मोदरोरसी ॥ २२ ॥ अथ वा कृष्णशोणे ते स वैजयिफनामकः । वर्णेन वेष्टितः कव्यां यः सितेनेय वामसा ॥ २३ ॥ स14bसंगीतामिपोऽथ स्यात्कः कौकाहकः सिनः । निचितो पिन्दुभिः कृष्णेराननोदरसक्यिपु ॥ २१ ॥ कुछुटः सिन्दुबारामन्वगादिः सिन्दुवारकः । तामन्वमुप्फवक्रोऽनः सिंहसनिमरोपवान् ॥ २५ ॥ 6011 असं 6043 ' गनियर 6084पी 6045 * मनु 6057 गाम: (or :) GO18 दिना 6092for e 603081.र: 6051 rut 6032 मरःr, 8016 2050 6030 पर्वतीयायो G031 शिल 6032 पविततो 6033 fort 6031 60351 6036म. 603717 6038पी 6010-३ ·कोपकल्पतरी [605t- 6056 6060 6063 यः केशवालयोः श्वेतः सिंहपोतः स उच्यते । गुह्याक्षिलक्खरौष्ठेपु कृष्णकेसररोमभिः ॥ २६ ॥ चाल्यौ तु सितास्ते स्युः क्रौञ्चपत्राहया हयाः । अन्यवर्गः सितैः केगर्मुञ्जकेशो हयो भवेत् ।। २७ ।। कृष्णः केशैरन्यवर्णस्तुरगोऽजनकेशकः । मिश्रकेशो मिश्रवर्णोऽल्परक्तः कृष्णरोमकः ॥ २८॥ चक्रवाकामिधः पीतकृष्णवालोऽपि यो ह्यः। खोङ्गाहः श्वेतपिशोऽश्वः खुङ्गाहः कृष्णवर्णकः ॥ २९ ॥ पीयूपवर्णः सेराहो हरितः पीतवर्णकः । लोहितस्तु कियाहः स्यादानीलो नीलको यः ॥ ३० ॥ त्रियूहः कपिलोत्कृष्टो बोल्लाहः पन्दुवालधिः । उतराहो 115a] मनापीलुः कृष्णजनो भवेद्यदि ॥३१॥ सुरूहको गईभाभो वोरुखानस्तु पाटलः । कुहालस्तु मनावपीतः कृष्णः स्याद्यदि जानुनोः ॥ ३२ ॥ उकनाहः पीतरक्तः कृष्णरत्तोऽथ वा हयः । शोणः कोकनदाभो यो हरिः सीतच्छविस्तु यः ॥ ३३ ॥ हरिको हालिकश्चासौ पिङ्गलः सितकाचवत् । मल्लिकाक्षः सितैः कृष्णैस्वैिन्द्रायुपो हयः ॥ ३४ ॥ कपिलो घम्ररोमाभो हंसः कर्बुरकस्तु सः । रक्तत्वग्धंसतुल्याप्तः खजनाभस्तु खञ्जनः ॥ ३५ ॥ आ नेत्रतो यस्य सितं सकर्ण शिरो भवेत्प्राकृतकः स वाजी । यः श्वेतमुनिग्यमुखाशिरध. स्तं पञ्चकल्याणमुदीरयन्ति ।। ३६ ॥ 6054 पोतः 6065 तराहो १ मनाक्पीडः 6056 पाइया 6066 मुहये १; वौरि' for वोठ पाटनः १ 6057 इयो। G067 दाल 60581 6008 उनादः 1; रकीयदा 6059 'वों 6070 हारेक 6060 पात-for पीत- 6061 श्रीगाई 6071 'युधों। 6073 गंजनः 6069सीराहो 6063 किया: स्यादानीगे। GOG4 प्रियूहः मोगः । 6077 कल्याण G070 6075 6075 प्रास्नरः" ·---61027 २५७ 6080 6085 . क्षत्रवर्गः श्वेतः सपलदमनो वदनानिपुच्छे ५ नन्दीमुखस्तु मुखमूर्धपदेषु तादृक् । ज्योतिष्टकश्चरणलोचनपठयक्ष:- केशाननेषु धवलोऽखिलकृष्णगात्रः ॥ ३७॥ छादनिकस्तु स वानी यस्य खुरा रोममिर्निचिताः । पीनकटी[1156]जठरो रो को] लम्बोदरो बाजी ॥ ३८॥ यस्य वर्णस साहश्यं यद्वर्णः संप्रपद्यते । तदेव तस्य नामापि वेदितव्यं मनीषिभिः ॥ ३९ ॥ इन्दोः खरश्मिसहशारतपनीयभासः खर्भर्तुरञ्जननिभास्तुरगा यमस्य । कर्क हरेर्दिनमणेः शुकपक्षवर्णाः संफुल्लकिंशुकनिभास्तुरगाः कृशानोः ॥ ४०॥ हलाहश्चिनितो वाजी पुष्पाण्यङ्गेपु बिन्दवः । सारस्तु वर्णमित्वमावर्तो रोमसंस्थितिः॥४१॥ तद्भेदा मुकुलं शुक्तिः संघः स्यादवलीढकः । शतपादी पादुका च पादुकार्धमिति स्मृताः ॥ १२ ॥ खनामानुगतार्थाः स्युः सर्वेऽव्यावर्तभेदकाः । दशाधायुर्दशाशोऽथ क्षेत्रमङ्गव्यवस्थितिः ॥ १३ ॥ निगालस्यो य आवर्तः स हि देवमणिः स्मृतः । तथा वक्षसि वाहस्य श्रीवत्सक इति स्मृतः ॥ १४ ॥ एक प्रपानेऽपि ललाट एको द्वौ रन्धयोवुपरन्ध्रयोश्च । द्वौ मस्तके द्वावुरसि स्थितौ चे- त्यावर्चकाः : स्यु [11621 वनामभाजः ॥ ११ ॥ 6090 P 6095 6100 6078 दमनो। 6079 मरीगुस 6080 ज्योतिष्टक १ 6083 वोदरो१ 6088 हरे दिन 6089 सानो 6091 सारख 6092मुह संप! 6023 तपारी १ पादुका । च पादुध , 6095 दपायु क्षेत्र स्थिति। 6096 'लयो य पावते, मनिः । 6097 धीवन्सक 6090 लाड ·6102- - 6105 6110 कोपकल्पतरौ सूनाधानां तालनोऽधोऽयोत्तरोष्ठस्य पृष्ठकम् । प्रपानमध्ये स्वस्यास्त्री प्रोथो धोणास्सयोरपि ॥ १५॥ ललामाश्वस्य पुण्डे स ललाम तन न मियाम् । : स्तुवः पुंसि ललाटानं कटौ शह्वश्रवोन्तरम् । गलनाडी हनूसंघौ निगालोऽथ गलादयः ।। ४६ ॥ विदू नरो मर्मविदू ततोपास्ताप्रकीर्तितौ । स्कन्धपृष्ठं केसरं स्यात्केशान्तः श्रुतिपृष्ठतः ॥ १७ ॥ काकसा कन्धरान्तः स्यादंसपृष्ठं वहो नरि। कोडस्तु कक्षाहन्मध्यं कक्षाकोडवहान्तरा ॥ ४८॥ किणी कक्षाघरेऽथायोमन्दिरे समुदीरिते। पृष्ठमागे मन्दिरयोरुक्के जानु-कपालिके ॥ ४९ ॥ कले जङ्घाटगते इपीके तु तदन्तरे । तयोरयः पुरोमागो(गे) पलिहस्तः प्रकीर्तितः ॥ ५० ॥ तस्य पश्चिमतः कूर्चः कुष्टिके स्त्री तयोरधः । खुरसंधिस्ततोऽधस्ताच्छफ स्वस्त्री खुरः पुमान् ॥ ५१॥ निघृप्वो वर्तकस्त्वश्वशफश्च चटकोऽपि च । खुरप्रान्ते[116b]नखशिखा खुराधस्तलमस्त्रियाम् ॥ ५२ ।। तलमध्ये क्षीरिका स्त्री मण्डूकी क्षीपिकान्तरे । पृष्ठापरे तु नीरोधः पार्थे त्वस्य च मांसले ।। ५३ ॥ वटूके तु स्फिजोरूर्व तन्मध्ये सीवनी सियाम् । हृत्कुक्षिनाम्यन्तरगावुपरन्मावुमौ मतौ ॥ ५४ । । 6115 . 6120 - 6102 सुना 6103 प्रोमो 6104 लाम २९ 6105 सुष.1 G106 निगारी 6107 मर्म वि, 6108 केयर २७ फेशावः, 6109 छाया, यहो। 6110 टया, 6111 मंदिर, 6118 कले १ 6114 परिहत्त.१ 6115 कुष्टिके १ G116 संधि 6117 निष्चो ३ 6118 भिसा. 6119 सीमिका 6120 नीरोधः G121 वटूके जीवनी । - - १ C100--- ·-6t47] Gar 610 6235 क्षत्रवः अघोऽनयोः पृष्ठभागे रन्धौ नरि च कोक्तिौ । रम्भाधरे चक्रसंघी स्थूरे जोरधोऽस्त्रियौ ।। ५५ ।। कश्यं तु मध्यमश्वानां बालहस्तस्तु वालधिः । लालं लम पुच्छोऽस्त्री पिच्छः पुंसि च संमतः ॥ ५६ ॥ स उत्पुच्छयमानः स्यादुदस्सन्पुच्छमन्यवत् । काको वाजिनः पुच्छं वयसो ज्ञापकं हि यत् । दन्तचिदं व्यञ्जनं तत्कवी तु फर्विका स्त्रियौ ।। ५७ ॥ मुखयनं च कवियं खलीनं खलिनोऽस्त्रियः । पश्चाङ्गी वक्रप? तु तलिका तलसारकम् ॥ ५८ ॥ वागावक्षेपणी वल्गा द्वयोः कविगुणे कुशा । पल्याणं स्यात्पत्ययण प्रक्षरं प्रक्षरोऽस्त्रियाम् । दामाञ्चनं पादपा[117Jशो निगलः पुनपुंसके । खलीनलम्यरज्जुस्तु वलावक्षेपणी कुशा ॥ ५९ ॥ कशा कपा चर्मदण्डरश्मिः स्यादथ वारकः । भवेद्वलमपालाहो हयस्कन्धो हयच्छटा ॥ ६१॥ हेषा हेषा वाजिशब्दो वेलिते तु मुवि त्रिषु । उपावृचः परावृत्तो लठितच निगद्यते ॥ २॥ धारास्तद्तयः पञ्च धौर्य धौरितकं तथा। धोरणं धोरितं चैतन्मयूरादिगतिप्रभम् ॥ १३ ॥ वस्गितं त्वाकायस्य समुल्लासान तत्रिकम् । आकुञ्चितास्सं गमनं लङ्घनं तु प्लुतं भवेत् ॥ ६४ ॥ मृगपक्ष्यादिगतिवदयोजित रेचिते। मध्यवेगेन गमनं यद्भवेच्छुथवलाया ॥ १५ ॥ उरितं तूपकण्ठमास्कन्दितकमित्यपि । उत्सुत्लोलुत्य गमनं यद्भवेदतिवेगतः ॥ ६६ ॥ 6136 रश्मि ३ 6137 'पालाहो ,छटा १ 6138 शब्दो३ 6139 लुठित ३ व 6141 धोरित 6148 तं २ 6146 "दितक 6140 6115 6123 किर्तितो 6124 Hधी स्थरे 6125 कश्य. 6126 पिछ.६ 6129 व्यंजन 6130 मकाचिये for व कविय 6139 पल्ययण 6184 निगल ३ ·। 6165 . २६० कोपकल्पतरी [6148- आश्वस्त्वथ चारः स्यात्तुरगी सादि-सादिनौ । अवस्स विक्रयी यः स्यात्स हेलारक उच्यते । 6160 द्वयो स्थः सन्दनोऽस्त्री शतामश्वरस्तथा । " पद्धः सांसामिके याने[117b]चकशालिन्यथेतरत् ॥ ६७ ॥ चक्रयानं पुष्परथी देतार्थः समरुद्रः । योगो रभो, बैनयिकोऽध्वरथः पारियानिकः ॥ ६८॥ करिथः प्रवहणं डयनं स्थगर्भकः। पुंस्कन्धवाद्यं यद्यानं विमानाभिघ उच्यते ॥ ६९ ॥ आयोऽरूबमानोऽसौ तैश्चतुर्मिः स चातुरः । शीवेऽनः शकटस्तु स्याद्गग्री गावी स्त्रियामुमे ॥ ७० ॥ **************** कूवरी न द्वयोर्गानं कूवरी च वहिन्यपि । 6160 न स्त्री कम्बलिवाझं स्याद्वात्रं न नरि योपिति ।. शिविके * याप्ययानं दौला प्रेहोलिकापि च ॥ ७१॥ रजपालम्यहिन्दोलो दोला प्रेक्षा च योपिति । शयानिका शिशूनां सा शयनाय कृता यदि । उभौ तु द्वैप वैयाघौ द्वीपिचर्मावृते रथे । तद्वत्काम्बलयास्त्रायाः कम्बलादिमिरावृते ॥ ७२ ।। पाण्डुकम्मलसंवीतः स्यन्दनः पाण्डुकम्बलः । अष्टागवं त्वष्टगवयुक्त स्थाच्छकटे त्रिषु । रथ्या च रथकट्या च रथ [118a7न्दे खियामुमे ॥ ७३ ॥ रथिको रथनश्वस्यादथिरो रथरोद्यपि । एवं शाकटिकश्च स्यादयिकाचा विशेष्यगाः ॥ ७४ ॥ नियन्ता प्राजिता यन्ता सव्येष्टा क्षतृ-सारथी । सूतो रथकुटुम्वी च प्रचेता दक्षिणस्थवत् ॥ ७५ ॥ -- 6149 'रुक १ 6162 प्रेखा ५ 6163 शयानिका १,शायनाय 6152 रुद्रः १ 6164 वैयाघ्री २ 6153 यो यानिकः १ 6165 "स्वायल १ 6154र्मकः। 6166 कंबलाः 6157 शकट ३ 6167 गव २ युफे 6158 is to be iquored 6168 कच्या 6170 शाकटिक 6165 6170 6151 पद५ । m 6161 प्रेसो २ लिका ·-6196] क्षत्रवर्गः २६१ 6176 । .. 6180 व्याप्नुवन्वाहनं सर्व सर्वपत्रीण उच्यते । पूर्वी-धुरौ च यानासमक्षो धूस्तु दृढा यदि ।। ७७ ।। तदा दृढधुराथाक्षो दृढधूरेव संमतः । रथयादौ रथ्यमार रथाङ्गं चक्रमस्त्रियाम् ॥ ७८ ॥ चक्रधारा तु नेमिः स्त्री प्रधिद्वेऽथ पिण्डिका। ***** नाभिर्ना मणिराणिरणियोः ।। ७९ ॥ अक्षाग्रकीलकेऽथास्त्री वरूथो स्थगुप्तिका । युगंधरः कूबरोऽस्त्री वरूथश्च निषमाथिः ॥ ८॥ युगं द्वितीयं प्रासङ्गो युगं लीशान्तबन्धनम् । अनुकर्णो दार्वधःस्सं शम्या स्त्री युगकीलकः ॥ ८१ ॥ अपस्करो रथाङ्गं स्यात्नभ्योऽक्षो नाभये हितः । सर्व स्याद्वाहनं वावं वद्य पत्रं च धोरणम् || ८२ ॥ युग्मं यानं तु न स्त्री स्यादथ चै[118b]नीतकोऽस्त्रियाम् । परंपरावाहनेऽथ राजा, राजवाहनम् ॥ ८३ ॥ पादाति-पत्ति-पदगाः पदिकः पद-पच्चरौ ॥ ८४ ॥ पदातिकः पदाजिश्च पादातश्च पदातिवत् । पादातिकश्याथ भवेत्पादातं पत्तिसंहतिः ॥ ८५ ॥ शस्त्राजीवे काण्डपृष्ठा युधीयायुधिकाः समाः । मटाः प्राहारिका युध्मा योषा योद्धार इत्यपि ॥ ८६ ॥ सेन्तरक्षाः सैनिकास्ते सेनायां मिलिता अमी। सैन्याश्च सैनिका ये तु राजानं योधयन्त्यमी ।। ८७ ॥ राजयुद्धाम उद्दिष्टा राजानं रचयन्ति ये। स्युरे *******[आ]हसाः स्युः सहसिणः । ये सहस्रेण युध्यन्ते धनुष्मन्तस्तु धन्विनः ।। ८८ ॥ 6185 6190 8198 १ ." 6173 पत्रीग १ 6174 नामामयो ४ घरच 6177 प्रथिः ३ 6179 'कोलके ३ 6181 प्रासंगो १ युरो 6182 रापस्य २ शम्या;"लक २ 6183 नभ्यो। G185 यानं तुणतांग्रे 16186 'बाहनं, 6189 पापातिक ११, पायात पद 6190 युधियायुविधः४ 6191 योद्वार ५ 6192 सेनिन से 6193 सेनि 6194 'दुष्पान १ :

·२६२ [6107- 6200 6205 कोपकल्पतरी धानुष्का अखिणो धन्यधराश्चैव निपङ्गिणः । सूणिनः कृतहस्तस्तु कृतपुरश्च यः शरम् ॥ ९०॥ सुमयुद्धे परादेपुः *[पुनर्लक्ष्यच्युताशुगः । लघुहस्तः शीघ्रवेधी दूरवेधी तु दूरतः ॥ ९१ ।। लक्ष्यवेदा दूरसाती काण्डीरः काण्डवान्समौ । प्रासिकः कौन्तिकस्तुल्यौ शाकी[119a]कः शक्तिहेतिकः ।। ९२ ॥ याधीक-पारखघिको यप्टिस्वपितिहेतिको । नैलिंशिकस्त्वासिकः स्थाचाफिकचक्रहेतिकः ॥ १३ ॥ वर्मी फलकपाणिः स्यात्पताकी वैजयन्तिकः । परिपिस्सः परिचरचामरी शैमगुच्छिकः ॥ ९ ॥ सहकृत्वा सहायः स्यादनुगाम्यप्यनुप्तवः । मवेदनुचरश्वामिसरः पत्त्यादयस्त्रिपु ॥ ९५॥ साहायकं तु साहाय्यं समूहे तु सहायता । पुरोगमः पुरोगः स्यात्पुरोगामी पुरःसरः ॥ ९६ ॥ प्रष्ठामतःसरावग्रसर उक्तः प्रतिष्कशः। सव्यसाची तु वामेन बाहुनापि शरं क्षिपन् । आमुक्तः प्रतिमुक्तश्च पिनद्धश्चापिनद्धवत् ॥ ९७ ॥ साढककटः सजो वर्मिती दंशितश्च सः। संनद्धश्च पुरोगाद्या एते स्युर्मेधलिङ्गकाः ॥ ९८ ॥ समूहे स्यात्कवचिना क्लीवे कावचिकं तथा । अधिकाझोऽस्त्रियां सारसनं हृदि स [119b] कक्षुकैः। प्रियते यतनुत्रं तु वर्म वर्म च दंशनम् ॥ ९९ ॥ उरश्छदः कङ्कटको जगरो दंश इत्यपि । संनाहः कवनो न स्त्री माठिाठी स्त्रियामुमै ॥ २००। 6210 6215 6220 6198 "पुंख २३ 6201 यादी २ 6202 कोतिक २हेतिक र 6208 याष्टिक १ पारखधिको १ याटे १ ख 6204 सिकः २;"हेतिकः २ 6205 "पाणिः २ विकः २ 6206 चरः २था 6209 साहाय्य २; सहायता" 6214 सजो for सबो 6215 संन५ 6216 कावचिक 6217 सारसनं २ 6218 दंसन 6219 कंटको ·२६३ 6225 6230 6225 मप्यतु for sप्यतुः यो १,/6236री, 6226 जप्यास शैष्णु forजिष्णु,जिन्वर ३/G241 'दो,यूहा दो -62424 क्षत्रवर्गः शिरस्त्राणं शिरस्कं च शीर्षण्यं शीर्षकं च तत् । नागोदमुदखाणं जङ्घात्राणं तु मत्कुणम् ॥ १॥ बाहुनाणं बाहुलं स्याज्जालिका खगरक्षिणी । जालपायाऽऽयसी चाथ क्षेयः क्षेतव्यमात्रकः ।। २ ।। क्षय्यस्तु शक्यः क्षेतुं यो जेयो जेतव्यमानके । जय्यस्तु शक्यो जेतुं यो जिष्णुजेता च जित्वरः ॥३॥ जैत्रोऽथ धर्मविजयी संतुष्येत्सेवयैव यः । द्रव्येण स्वर्थविजयी स्यात्वसुरविजय्यसौ । प्राणोपघाती मूकामोऽथोर्जस्च्यूर्जखलः समौ । स्यादुरखानुरसिलो यस्य व्यूटमुरो भवेत् ॥ ४ ॥ शूरः सूरश्धारभटो वीरो विक्रान्त इत्यपि । मडिलौजसिको यस्तु याति विद्विपतः प्रति ॥ ५ ॥ सोऽभ्यमित्रीयोऽप्यभ्यमि[120a]त्रीण इत्यपि । सांयुगीनो रणे साधुः सग्रामाय तु यः प्रभुः ॥ ६ ॥ भवेत्सांसामिका सोऽथ जितकाशी जिताहवः । गेहेनीं गेहेशूरः क्षेपाद्याः स्युनिलिङ्गकाः ॥ ७ ॥ ध्वजिनी वाहिनी सेनानीकिनी च पताकिनी । वरूथिनी च पृतना चमु-चम्वौ लियो बलम् ॥ ८ ॥ तनं सैन्यं च कटक चक्र चाविकमस्त्रियाम् । स्कन्धावारोऽपि दण्डोऽय व्यूहो विन्यसनं पृतः ॥९॥ दण्डादयो व्यूहमेदाश्चकन्यूहादयोऽपरे । मत्यासारो व्यूहपाणिः सैन्यपृष्ठे प्रतिमहः ॥ १०॥ 0221 Rai for खाणे, शीर्षक ४ 6229 पाताभू, 'सला २ 6229-3=AC P. 104,788 ed.-16230 सिरी २ 7694b.--6222 'बार्ग २; मुवर्ण | 6292 सियै । २४-6223 बाहुले २ 6233 'मिनी 622 'प्रायासी४; मात्रक. २ 6235 "मि. , fort 6240 दंडो १७ ५ प्यूझे. 6235 6210 'माके ३ 6227 बैत्रो विजयी 6228 विजयी विजय । सो 6242AC 747cd. प्रारी पाणि, मह ·२६४ कोपकल्पतरौ 1 6243- । 6245 - 6250 - एकेभैकरथा व्यथा पतिः पञ्चपदातिका ।' पत्त्यङ्गैत्रिगुणैः सर्वैः क्रमादाख्या यथोचरम् ॥ ११ ॥ सेनामुख गुरम-गणी वाहिनी पृतना चमः । अनीकिनी दशानीकिन्यक्षौहिण्युच्यते बुधैः ॥ १२ ॥ क्षुद्रकानां मालवानां सेनायां वृन्दत्तंयुता। वदन्ति तां कोपविदो बुधाः क्षौद्रकमालवीम् । सेनाजघनमागे तु भवेत्प्रतिस[120bरत्रिपु । नासीरं ना न सेना सजनं तूपरक्षणम् । शस्त्रं ना न प्रहरण-वधनास्त्र-धपि च ॥ १३ ॥ हलुरख्यायुधं हेतिर्दलपस्तोत्रमन्तिमे । पाणिमुक्तं तु शक्त्यादि यमुक्तं शरादिकम् ॥ १४ ॥ अमुक्तं तु कृपाणादि ययायं सावयात्मकन् । धन्विप्वासौ द्रुणं चासो धन्व कार्मुकमस्त्रकम् ॥ १५ ॥ शरासनं धनुश्चाप-कोदण्डाः स्युन योपिति । दृढधन्वा दृढेष्वासोऽथाहये शतधन्ववत् । भवेच्छतधनुश्चायं मद्यलिङ्गा अमी मताः। कोटिरस्यातिरटनी मध्यभागस्तु लस्तकः ॥ १६ ॥ मौर्वी ज्या शिलिनी शिजा जीवा वामा गुणा च सा । गुणो बाणासनं च स्याचारणमादिगव्यकम् ॥ १७॥. गोधा तु तलमन्त्ये स्याच्छिनिन्याधातवारणा । वैष्णवं समपादं च वैशाख मण्डलं तथा ॥ १८॥ । प्रत्यालीदं तथालीदमिति षट्स्यानसंग्रहः । शस्त्राभ्यासस्तु खुरली तद्भूमिस्तु[1218Jखरूलिका ॥ १९ ॥ 6255 6260 ... 6265 . . 6248 पतिः 6254 अमुक्तमकं १, 6245 सोभामुख १ गुल्म १ गणौ १ वाहिनी १/6257 °वासो २ पृतना १चमुः१ 6258 धनु २७ गता २ 6246 अनीकिनी 6259 पटनाः २,लस्तकः १-- । 6249 प्रतिसर १ 6260 वामगृहीता for वामा 6250 रक्षणं २ 6261 तारण मादिगव्यक। १७॥ 6252 हत्तु २ 6262 तल २; शिजिन्माषा 6255 "युफ यु for 'मुक्कं तु शक्यादि १ यंत्र-6263 वैष्णवं १ समपाद १ वैशाख १ मंडल,

·-6289 ]
6270
*-
.
6278
क्षत्रवर्ग:
उपासनं शराभ्यांसोऽयो शरत्यं च वेध्यकम् ।
लक्ष्य लक्षं निमित्तं च चित्रपुङ्खः शिलीमुखः ॥ २० ॥
शरस्तु न स्त्रियां रोपो विशिखः खग आशुगः ।
अजिमगो गार्घपक्षः पत्रि-मार्गण सायकाः ॥ २१ ॥ .
कक्षपत्रः पत्रवाहः पृषक: सायकश्च सः ।
कलम्बः प्रदरोऽस्त्रीको बाण-काण्डाविपुस्त्रिषु ।। २२ ॥
प्रश्वेडनास्तु नाराचा सर्वलोहास्तथैपणाः ।
नालीको नलिका मोच्ये निरस्ताः प्रहिते शरे ॥ २३ ॥
विषाक्त लिप्तको दिग्धो नीलीकाद्या विशेष्यवत् ।
क्षुरप्रत्तद्वलार्धेन्दु-तीरे भल्लादयो भिदः ॥ २४ ॥
शरवाणिः स्त्रीपुमुखं कर्तरी पुटमस्त्रियाम् ।
पक्षो वाजः पत्रपाली पत्रणा पत्रलं त्रिषु ।
शरसंक्रमणे पुंसि चातरायण उच्यते ।
घाणमुक्तिर्व्यवच्छेदो दीप्तिागस्य तीवता ॥ २६ ॥
निपङ्ग-तूणीर-कलाप-याणा-
घापा उपासन उपाश्रयश्च ।
स्त्रीपुंसयोः स्यादिपुविश्व केकि-
छन्दं दि[121bहीनं त्रितयेऽत्र तूणी ॥ २७ ॥
'निखिशवरंवारिश्छिदिरो घारापथस्लिमार्गोऽसिः ।
खाश्य गाढमुष्टिाहभुजंगो जयश्रीदः ॥ २८॥
कौशेयको विशसनो धाराधर-चन्द्रहास-धाराकाः ।
करवालः फरपालः कोशघरो मण्डलामश्च ॥ २९ ।।
श्रीगर्भ-चन्द्रमासौ शस्त्र-कृपाणौ द्वयो रिष्टिः ।
वारङ्गः सरुरेतन्मुष्टिः स्यान्मेसअनन्धः ।। ३०॥
6278 राय
6279 पदो २
6280 -तूपियर
6983 मी
G284 पारिकिती
6:85 गाओं; जयप्रति
6287 बार दोश: पगे
69884
6289 बाई ममरे (corrupt).
6260
।
6285
6266 शराभ्यासो २
6267-निमि ५
6271 "विषु २१ त्रि
6272 पैपनाः ४.
6273 नानिको; मोये ।
6274 दिग्धो २
1275 उरण ताला १ तिरे
6276 पुस २
6277 पनामाथि ॥१५॥

·7 6245 . A 6955 - २६४ कोपकल्पतरौ T.6248- एकेमैकरथा व्यधा पत्तिः पञ्चपदातिका । पत्त्यङ्गैत्रिगुणैः सर्वैः क्रमादाख्या यथोत्तरम् ।। ११ ॥ सेनामुखं गुल्म-गणी वाहिनी पृतना चमुः । अनीकिनी दशानीकिन्यक्षौहिण्युच्यते बुधैः ॥ १२ ॥ क्षुदकानां मालवाना सेनायां वृन्दसंयुता । वदन्ति ता कोषविदो बुधाः क्षौद्रकमालवीम् । सेनाजघनभागे तु भवेत्प्रतिस[1205]रस्त्रियु । 6260 नांसीरं ना न सेना सज्जनं तूपरक्षणम् । शस्त्रं ना न प्रहरण-वधनास्त्र-धर्नूपि च ॥ १३ ॥ । हलुररुयायुधं हेतिर्दलपस्तोत्रमन्तिमे। पाणिमुक्तं तु शक्त्यादि यन्त्रमुक्तं शरादिकम् ॥ १४ ॥ अमुक्तं तु कृपाणादि यध्यायं साह्वयात्मकम् ।। धन्विष्वासौ गुणं चासो धन्व कार्यकमस्त्रकम् ॥ १५ ॥ शरासनं धनुश्चाप-कोदण्डाः स्युन योपिति ।। दृढधन्वा दृढेष्वासोऽयाहये शतधन्ववत् । मवेच्छतधनुश्चायं भेद्यलिङ्गा अमी मताः, कोटिरस्सातिरटनी मध्यभागस्तु लस्तकः ॥ १६ ॥ मौर्वी ज्या शिञ्जिनी शिक्षा जीवा वामा गुणा च सा । गुणो वाणासनं च स्यात्तारणमादिगव्यकम् ॥ १७ ॥ गोधा तु तलमन्ये स्याच्छिजिन्याधातवारणा । वैष्णवं समभादं च वैशाख मण्डलं तथा ॥ १८॥ प्रत्यालीढं तथालीदमिति पदस्थानसंग्रहः । शस्त्राभ्यासस्तु खुरली तद्भूमिस्तु[121Jखरूलिका ॥ १९ ॥- 6249 पतिः 6254 अमुक १; "त्मकं १" 6245 सोमामुर्ख १ गुल्म 1 गणो १ वाहिनी १ 6257 प्वासो २ पृतना १चमुः१ 6258 धनु २; मता २ 6246 अनीकिनी 6259 रटनाः२; लस्तकः१. 6249 प्रतिसर 6260 वामगृहीता for वामा 6250 पक्षणं २ 6261 तारणं मादिगन्यका १७॥ 6252 हलु २ 6262 तल २; शिजिन्माघार 6253 "युकं यु for "मुकं तुः शत्यादि १ यंत्र-1 6263 वैष्णव १ समपादं १ वैशासं : मंडलं' - 6260 . 6265 म. 6264 प्रत्मालोटनमालीन J ·-6289] २६५ 6970 - -- . 6375 क्षत्रवर्गः उपासनं शराभ्यासोऽयो शव्यं च वेध्यकम् । लक्ष्य लक्षं निमित्तं च चिन्नपुरः शिलीमुखः ॥ २० ॥ शरस्तु न स्त्रियां रोपो विशिखः खग आशुगः । अजिह्मगो मार्थपक्षः पनि-मार्गण सायकाः ॥ २१ ॥ ककपत्रः पन्नवाह: पत्कः सायकश्च सः । कलम्बः प्रदरोऽस्त्रीको बाण-काण्डाविपुखिपु ॥ २२ ॥ प्रश्वेइनास्तु नाराचा सर्वलोहास्तथैषणाः । नालीको नलिका मोच्ये निरस्ताः प्रहिते शरे ॥ २३ ॥ विषाक्त लिप्सको दिग्धो नीलीकाद्या विशेष्यवत् । क्षुरमच्दलार्धेन्दु-तीरे भल्लादयो भिदः ॥ २४ ॥ शरयाणिः स्त्रीपुमुखं कर्तरी पुखमस्त्रियाम् । पक्षो वाजः पत्रपाली पत्रणा पत्रलं त्रिषु । शरसंक्रमणे पुंसि पातरायण उच्यते । माणमुक्तिर्व्यवच्छेदो दीतिर्वेगस्य तीरता ॥ २६ ॥ निपा-तूणीर-कलाप-याणा- वापा उपासन उपाश्रयश्च। स्त्रीपुंसयोः स्यादिपुषिश्व केकि- छन्द दि[121b7हीनं त्रितयेऽत्र तूगी ।। २७ ।। निस्त्रिंशतरवारिश्चिदिरो धारापयतिमार्गोऽसिः । खरच गादमुष्टिलाहमुजंगो जयश्रीदः ॥ २८॥ कौक्षयको विशसनो धाराधर चन्द्रहास-धाराः । फरपालः फरपालः कोशघरो मण्डलाम ॥ २९ ॥ श्रीगर्भ-चन्द्रभासी शस-रूपाणी द्वयो रिष्टिः । वारमा सहरेतन्मुष्टिः स्पान्गेसल्लामन्यः ॥ ३० ॥ G2GGराभ्यागो २ 6479ोटो 6267 लिमित ५ 6271 बिति 627 पना.. 628: 'यारिशिकीयो 6273 मालिकी; गोवे । 6.85 myst; पौर G987 से 625SAR 6276 1682 एच { corrupty. 6280 6283 6978 , 6260 -मीर 6283नी 6275 रन बना 627 पाNिT१५॥

·२६८ कोपकल्पतरों [6385- 6335 6340 6845 न स्त्री बलसहे स्वाम-स्थामनी शुष्म-शुष्मणी । ओजः शौर्य च शक्तिः स्त्री विक्रमस्त्वतिशक्तिता ॥ ५१ ।। संग्रामः समुदाय-संगर-समाघाताभिसपात-सं- स्फोटारालि-समाहया अभिमरोमाराकपुश्विग्रहः । । संस्फेटः कलहः कलिः समुदयः प्राह-प्रघातावा- क्रन्दाभ्यागम-संप्रहार-समिवाभ्यामई-संमईकाः ॥ ५२ ॥ सीत्वे स्युः समिदाजि-युत्समितयो न स्त्री रणानीकमाक् संख्यं संयुग-संपराय-समराः संयन्न पुंलिङ्गभाक् ॥ १८ ॥ । युद्धास्कन्दन-सांपरायिक-मृधं द्वंद्वं समीकं तथा जन्यं च प्रविदारणं प्रधनवच्चायोधन भण्डनम् । आडम्बरोऽस्त्री पटहो चङ्गलः सूरयो रणः । ग्राममद्गुरिका ग्राम[123b]युद्धं दोा तु तन्मिथः ।। ५७ ।। नियुद्धं तुमुलं तु स्यात्संग्रामः संकुलो हि यः । युद्धे प्रवृत्ते केशेषु केशेषु ग्रहपूर्वकम् ॥ ५८ ॥ केशाकरित्यव्ययं स्याद्दण्डादण्डि तु यो रणः । दण्डैर्दण्डैः प्रहृत्यास्ति वाहबाहवि तादृशः ॥ ५९ ॥ यस्मिन्प्रहरणे दण्डौ द्वौ द्विदण्डि तदीरितम् । उभाहस्त्युभयास्ति द्विमुसल्येवमुन्नयेत् ।। ६० ।। त्रिषु रोक्मिण-सौभद्रौ रुक्मिण्याद्यर्थको रणौ । भारतादिकयोधौ नौ मतो भारत-कौरवौ ।। ६१ ॥ मल्लो नियुद्धकुशलो मल्लयात्रा तु मल्लवी । नियुद्धमूरक्षवाटे क्रन्दनं योधशब्दितम् । अवमर्दः पीडनं स्यान्निसुम्मोऽपि निशुम्भवत् ॥ ६१ ॥ बलात्कारो हठः खप्पः प्रसमं स्खलितं छलम् । प्रपातस्वभ्यवस्कन्दोऽभ्यवस्कन्दनमित्यपि ॥ ६२ ।। . 6300 6365 -- 6335 धमाझ्यापमिमरो 6845 प्रधन पायोधरे 6846 "मुहरिका १ 6347 नियुद्ध १ तु मूल १ तु 6949 देशी १ देखि १ 6350 प्रवद्याखि; बाहवि १ 6351 दिदैटि 6352 'याहस्ति २ द्विमुसल्ये' 6353 रौक्मिण, 6355 मल्लो १, मल्वी । 6356 माटे १ 6357 निगुम ४ वन् 6358 छलं २ 6360 धादि ५ दिवं ·-6984] 6360 636 6370 क्षनवर्गः स्वादभ्यासादनं घाटी डिम्ब खत्री च विष्ठवः। उद्भवो डम्बरश्च स्यात्सौप्तिकं रात्रिमारणम् ॥ ६३ ॥ वैरनि[124)र्यातनं वैरशुद्धिर्वैरप्रतिक्रिया । अवहारो युद्विरामोऽय जयो विजयः समौ ।। ६४ ॥ पराजयो रणे भगोऽथापयानं पलायनम् । प्रगावो द्राव-संद्राव-संदावा विद्रवो द्रवः ।। ६५ ।। अपक्रमोऽप्यथ त्रय्यां पराभूत-पराजितौ । परिभूतोऽभिभूतः सादात्तगन्धोऽपि भग्नवत् । उत्पिअलः समुत्पिा-पिजलो लुपिताकुलौ । कान्दिशीकस्तु यो मीत्या व्याकुल: प्रपलायितः । पलायितस्तु नष्टः स्यादपक्रान्तस्तिरोहितः ॥६६॥ गृहीतदिग्विद्रुतश्च प्रद्रुतश्च विशेष्यवत् । प्रस्कन्नः पतितस्तुल्यो प्रहृतो धातितोऽपि सः ॥ ६७ ॥ पुस्मालम्भ-निशुम्भ-पिम-विशरोन्माथाश्च घातो वधो मारोऽपि प्रथमोऽस्त्रियां निगदिते संज्ञप्ति-हिंसे स्त्रियो । क्लीवे स्युः प्रतिघावनं विशसनं व्यापादनं वर्जन किंचापासन-मारण-प्रशमन-प्रोजासनोद्वासनम् ॥ ६८ ॥ प्रतिघातनं विशरणं वि[124b]शारण कदन-प्रवासन-परासनानि च । क्रथनं तथा प्रमथनं विकारणं क्षणनं निपूदन-समापने अपि ॥ ६९ ॥ निस्तहण-विनिवहण-निर्वासन-संप्रमापणानि स्युः । निर्यातन-निर्वापण-हिसनमपि संनिपातनं वात्र ॥ ७० ॥ स्युः कालधर्म-प्रलयात्ययान्त- दिष्टान्त-नाशाः परलोकयात्रा । 6376 6380 - 6861 उगो; सौप्तिकं १ 6362 "क्रिया ३ 6363 अवहाये १; विजयः २ 6364 पराजयो १; स्थापलान for ऽथापयानं 6366 भपक्रमो. 6368 उजिय for °जल. 6869 कांदिशीक १ स्तु योभ्यासा 6371 प्रतुत ७० 6372 पतित २ स्तुल्यो; पातितो ३ 6373 °°for of 6378 °परासमानि 6379त्रिकार for विका 6380 क्षणेनं 6382 सनिपातनं ४० ·[6985- 6386 6390 6395 फोपकल्पतरौ स्यादीर्घनिद्रा च मृतिश्च संस्था मृत्युयोः स्यादपि पञ्चता स्त्री ।। ७१ ।। पञ्चत्वमस्तं मरणं निमीलनं तत्रावसानं निधनस्तु न स्त्रियाम् । मारिश्च मारी मरकः स सर्वत- श्चित्या चिता स्याच चितिस्तथा स्त्रियाम् ॥ ७३ ।। रुण्डः शरीरं विशिरस्तु मुक्तं न स्त्री कवन्धो यदि तक्रियावत् । क्ष(श)वस्तु पण्ढे मृतकं तु पति- विवर्धनोऽस्त्री कुणपः शवोऽस्त्री ॥ ७३ ।। मृतः प्रमीतश्च परासु-संस्थिती प्रेतः परेतो व्यसु......स्त्री। आलेख्यशेषोऽपि यशोवशेष- स्तथोपसंपन्नक-नामशेषौ ।। ७४ ॥ {125aग्रुपात-लोकान्तरगाप्तपञ्चत- व्यापन्न-नष्टाश्च विशेष्यलिङ्गगाः। मृतस्य शय्या तु खडूः स्त्रियां महा- शय्याप्यपस्नानमजीविताप्लुतिः ।। ७५॥ मृतयान काठमल्ले गाङ्गेष्टी कटशर्करा । सूना स्त्रियां वधस्थाने मतमाघातनं तथा । पितृवसतिः पितृविपिने करवीरं दाहसा(स)रश्च । संकटमघमाशोचं भवत्यौ च तद्वदेवेह ॥ ७६॥ प्रमहोपग्रहौ तत्र वन्दी स्त्रियां यद्वलइन्धनं शत्रुदारादिनः। गुप्ति-कारे स्त्रिया पुंसि वारो भवेत् तत्र वन्दी गृहं बन्धनस्यालयः ॥ ७७ ॥ इति क्षत्रवर्गः। 6386 बचता for पचता 6402 मान १ 6388 निधन १० 6403 मल्ले २ गागेष्टी 6889 मरक ३ 6404 सूता for मना; तन २ 6390नियां ३ 6405 °सारस्य 6894 शवो ५ 6406 'सशीचे 6995 सस्थिताः 6407 बंदी ३ 6996 व्यसुचतऽसेन्नी (corrupt) 6400 'नष्टा १६; लेंगगा. ४ इति क्षनवर्गः। 6400 6405 6410 ·२७१ 6415 6430 6420 अन्य यत्रुस १त्र प्रेषिक: -6438] वैश्यवर्ग: ऊरच्या जरुजा वैश्या अर्या भूमिस्टशो विशः । वृत्तिात्ती जीविका स्यादाजीयो वर्ततं तथा ॥१॥ स्थाजीवनं चाथ कृषिः कर्मणे अमृतानुते । उन्धो धान्यकणादानं कणिशाद्यर्जने शिलम् ॥ २ ॥ ऋतं हे अमृतं तु स्वादयाचितमथो मृतम् । याचितं स्याद्वणिज्या तु न ना वाणि[125bJज्यमन्तिमे ॥ ३॥ सत्यानृतमृणं तु स्यात्प्रामीत्यं पर्युवचनम् । कुसीदं च तथोद्धारो मुक्तौ विगणनं मतम् ।। ४ ।। तत्तत्काले देयमृणं कलापक्रमुदीरितम् । अश्वत्थकं यववुसकं च श्रेष्मकमित्यपि ॥ ५॥ आवरसमकं वृणमुक्तं यदन्यवर्षे प्रदेयं स्यात् । सांवत्सरिक सांवत्सरकं वर्पेण यद्देयम् ॥ ६ ॥ मासादिके देयमणं मासिकं वार्षिकं त्रियु । माणे वत्सतरार्ण च अगतादावणे क्रमात् । ऋणार्ण प्रागृणोच्छित्यै यहणं क्रियते परम् । वृद्धिः कलान्तरं प्रोक्तमथार्थस्य प्रयोजने ॥५॥ कुसिद कुसितं वृद्धिजीविका चेति वृत्तयः । माहकस्त्वधमणों दाय्युत्तमर्गः प्रयोजकः ॥ ७ ॥ वृद्ध्याजीवो द्वैगुणिको वार्दुषी च कुसीदिकः । भवेद्वा१षिकः सोऽय स्त्री तापस्यात्कुसीदिकी ।। ८ ॥ दशैकादशिकस्तु स्यादेकादशकते दम । यः प्रयच्छेल्लमक[1280 प्रतिमूर्भणमस्कुणः ॥ ९॥ 6422 संबत्मरकं २ 6428 मासिक वार्षिक १ गि। 16124 प्रार्थ इत्सतराव दाता 642 प्रमाणे 6426 कुन्यांतरं २ 6417 सल्लावृत ; MS. reads प्राय | 6427 कुनि तुरित वृद्धिीविच ३ 6428 ग्राहक 16429 द्वैगुणीचे 6430"पिका ५ ६421 आदर समरणयुकं corrupt 6491 कि 6435 -- 6430 .. 5411 करया सरजा; विशः ६ 6415 प्रमृतास्ते 6414 उछ १; शिलं १ 6415 प्रत दयाचित 6416 याचित २, वाणिज्य २ for प्रामी 6419 लापक ·રાકર कोपकल्पतरी [6488- 6183 6440 -- " 6445 . स्थेयः साक्षी विशेष्यतः पुंस्याधिन्धकः समौ । निमेयस्तु परावर्तो नैमेयो निमयोऽपि सः ॥ १०॥ व्यतिहारः परावृत्तिः परिवर्तनमित्यपि । पुमान्विनिमयस्तत्रापमित्येत्यज्ययं मतम् ॥ ११ ।। विप्वापमित्यकं तत्स्यान्नित्तमपमित्य यत् । याचितेन तु निवृत्तमेवं याचितकं मतम् ।। १२ ।। क्षेत्राजीवः कार्पकः स्यात्कृपकश्च कृषीवलः । कर्षकः क्षेत्रि-हलिनौ कुटुम्बी च विशेष्यवत् ॥ १३ ॥ वापोऽहिर्वलयनव्या वर्ष केदारमस्त्रियाम् । क्षेत्र क्षेत्रं तु कैदार्य कैदारिकमपि बजे ॥ १४ ॥ कैदारिकमकृष्टं तु खिलमप्रतं त्रिषु । धान्यानां भवने क्षेत्रे वक्ष्यमाणा विशेष्यगाः ॥ १५ ॥ द्विकाण्डा क्षेत्रभक्तिश्चेतिकाण्डान्या विशेष्यवत् । तुल्ये हेय-शालेये तथा तैलीन-तिल्यके । मापीण-माप्ये भाजीन-मझ्ये औमीनमुम्यवत् ।। १६ ।। [126b] अणव्यमाणवीनं च यव्यं स्याञ्च यवस्य तत् । पृथग्यवक्यं पष्टिक्यं मौद्गीनं कौद्रवीणकम् ॥ १७ ॥ तस्मै हितेऽपि यव्यं स्यान्माष्यं तिल्यं च मैद्यवत् । वीजाकृतं वापितं स्यादुप्तकृष्टं हि. यद्भवेत् । कृष्टं सीत्यं च हल्यं स्याद्विसीत्यं तु द्विहल्यवत् ॥ १८॥ द्विगुणाकृतं द्वितीयाकृतं च शम्बाकृतं चेदम् । त्रिगुणाकृतं तृतीयाकृतं त्रिहल्यं त्रिसीत्यमपि तस्मिन् ।। १९ ।। 6433 विशेषाः बंधक २ . 6145 द्विकाडा १ 6434 नियमस्तु परावतो नैमयेति मनोपि प्ल. 6447 शालेये २; "तिल्यके २ corrupt 6148 °माध्ये २, भग्ये २; मुभ्यरवत् 6436 "यव्यय १० 6449 चीन २ न यव्य १ 6437 मित्यर्क १ 6450 म्यवयं षष्टिक्यं १ मौद्रान 1 को 6438 यावितकं ! 6440 कुटुंबी 6451 हितपि यव्यं । मान्माष्य १ तिल्यं, 6441 वायोहिवलयनव्या for prior hall 6452 बाजात्ततं वापितं १ 6442 क्षेत्र 6453 सीतं च हल्यं ३ 6443 केदारिक ४ मन्ष्णं तु, हतं त्रिपुर 6454 शाकृतं ५ 6455 तृतीयाकृत; निसीय ४ 6450 6455 वीणक १ । 6444 क्षेत्र ·6160 6165 6657 रिवापस रारिको दिशारिकाय 6467 UिNator 'पी -6479) वैश्यवर्गः प्रवद्रोणादिवापादौ प्राखिकन्द्रौणिकादयः । सारीवापातु खारीको द्विखारीकादयस्तथा ॥२०॥ पानवापा पात्रिकी स्यात्रिषु बीजाकृतादयः । खलोऽस्त्री खलधानं सालोटोऽस्त्री लोप्टुरादिमें ॥ २१ ॥ लेटः पुंसि दलिः स्त्री स्वास्स महोन्दरणीयोः । न स्त्रियां हल-सीरो स्तः कृतवं लागलं तथा ॥२२॥ गोदारणं चाथ महद्धलं जित्या हलियोः । : अहरवहलिस्तुल्यौ मुहलः मुहलिः समौ । (127a1 दुर्हलि?ईलस्त्रय्या हल्या तु हलसंहतिः । हलिं गृहाति यस्तसिन्ह्लयस्याद्विशेष्यपत् ।। कुशी स्त्री काल-कृपको निरीपं कुटकं फलम् ॥ २३ ॥ कुशिकश्च स्त्रियां स्वीपापीपो लालदण्डका । खियो सीता च शीता च भवेलागलपद्धतिः ॥ २४ ॥ प्रतोदस्तु प्रवपणं प्राजनं तोत्र-तोदने । प्रेषणं चाथ दाल-कुद्दालौ गोविदारणम् ॥ २५ ॥ आखनिकासनिकबकायाखर आसान भाग्यनोऽप्यासः । अवदारणं खनित्र सात्रं क्लीये च बियातम् ॥२६॥ दानस्य मुष्टौ वष्टः स्याक्य मलं सगीहतो । कुशा च लाण्डी कथिता या भवेदारनिर्मिता । ************ लवियोः कोटिश-लोप्टमेदनौ । आबन्धमाहुर्नरि योन-योके शम्या लियो स्यायुगकीलपश्च । खलं त्रिषु खलेघालं धान्यराशीकृति सलम् । G165 लिया। 7 6170 6178 6456 प्राधिक . 6455'पारी 6150 पान १ G160ति४ 61691C8935. form 6170amisola 6179 står for story GET पेट .21 GITIE द bol Ek for: पुन 51गोरा ५ G163 अमलाले G46 याना G1791 ·6480 6485 . 6490 । 21 कोपफल्पतरौ [6180- स्यात्खलायाहृतं खल्यं कथित मेद्यलिङ्गकम् ॥ २७॥ । उकारश्च निकारश्च द्वौ धान्य [127b] क्षेपणार्थको । खलेवाली स्त्रियां द्वंद्वे मेथि,धिरुमे मते । खले गोबन्धकाठेऽथ धान्यादिक्षेपणार्थके ॥२७॥ काठे पश्चाङ्गुलं क्लीवे धान्य सीत्यं च सस्पकम् । श्रीहिः स्तम्बकरी पुंसि बीहिस्त्वाशुश्च पाटलः ॥२८॥ श्रीहिमान्त्रीहिको ब्रीही शालिलः शालिफस्तथा ।' शाली च शालियुक्तेऽथ चरव्यश्वरवे हुतः । स राजभोजनो राज्ञा भुज्यते योऽन्यलिङ्गकः । शालयः कलमाद्याः स्युः कलमो ना कलामकः । लोहितो रक्तशालिः स्यान्महाशालिः सुगन्धिकः ॥ २९॥' . जीर्णप्रकारशालियो गदितः स च जीर्णकः । पष्टिको गर्भपाकी साद्वीहिभेदोऽस्त्रियामणुः । वनव्रीहिस्तु नीवारो यवस्तु शितशूककः ॥ ३०॥ अश्वप्रियः प्रावटोऽथ तोक्मोऽसौ हरितो भवेत् । साक्तुकः सक्तुसाधुर्यो यव आपूपिकत्रिपु ॥ ३१ ॥ गोधूमचूर्ण सगिता शुद्धा च कणिका स्त्रियः । गो[128a]घूम-सुगनौ तुल्यौ मूजम्बूरन योपिति ॥ ३२॥ प्रियङ्गु-कडु-कगुन्यः कछुः स्त्री पीततन्दुला । शोधिका मुशटी श्वेता साथ पीता तु माधवी ॥ ३३ ॥ लोहिता मधुका मा(सातु सा कृष्णा विनिगद्यते । श्यामाकः श्यामकश्चाथ कोद्रवः कोरदूपकः ॥ ३४ ॥ उहालस्तु वन्यः स्याद्याक्नालस्तु जूर्णकः । युगंधरो योनलश्च योनासो बीजपुष्पकः ।। ३५ ।। । 6482 मेथिस्मे for #धिस्मे 6494 प्रावरो ४ यतोक्मो १। 6484 पचागुलं । 6495 सातुक १; पिक १ 6485 संबवरी ५, पाटलः २ 6496 कणिका ३ 6487 शाली३ 6497 यौषिति 6489 लायक २ for कलामक 6498 of AC 1176cd स्त्रीत्पीततंदला ५ 6490 "शाति २, सुगंधिक २ 6499 मुशटी २, माधवी १ 6492 मण १ 6500 मधुका १ मातु 6493 नीवारः २ 6501 'दूपक २ 6495 6500 . .

·6506 6010 6518 -6526] वैश्यवः देवधान्यं वर्षटी तु गवेधूः साविलिङ्गका । चीनकः काककङ्गुः स्यादध स्युस्त्रिःफलीकृताः ॥ ३६॥ । स्थालीविल्यात्रिपु सालीविलीयाः कलमादयः । आवर्हिमूला शाल्या स्यान्मूल्याः स्युयलिङ्गकाः । तन्दुलोऽवहतबीहिगर्भो मुद्गस्तु शारदः ॥ ३७ ॥ लोभ्यो बलाटः प्रथनो हरितस्तु हरिर्मतः । पोतेऽत्र वसुखण्डीरः प्रयेलो जय इत्यपि ॥३८॥ कृणे प्रवर-वासन्त-हरिमन्थज-शिम्बिकाः । वन्य खण्डी-तुबर[128b]क-निगूढ[क] कुलीनकाः ॥ ३९॥ आठकी तुबरी वर्णा राजमाषस्तु पर्वटः । माषस्तु मदनो नन्दी वृष्यो बीजवरो बली ॥ ४०॥ मसुरा च मसूरा च द्वंद्वे स्याहीहिकाश्चनः । मनत्यकश्याथ समौ मकुष्टफ-मयुष्टको ॥४१॥ राजमुद्गः कुलत्थस्तु कालवृन्तोऽभिधीयते । कुलस्थिका ताम्रवृन्ता कलायस्तु सतीनकः ॥ ४२ ॥ सातीनः खण्डिकश्च स्यादरेणुयलिङ्गकः । त्रिपुटो वण्टकस्त्वेष वर्तुलो विनिगद्यते ॥ १३ ॥ हरिमन्थस्तु चणको निष्पावः सितशिविकः । घल्लश्चाथ तिलस्तैलफलपूतेऽथ जतिलः ॥ ४४ ॥ स वन्यतिलपेजस्तु तिलपिञ्जश्च निष्फलः । स एव कृष्णवर्णश्चेत्कृष्णको विनिगद्यते ॥ ४५ ॥ उमा शुमातसी चण्डी विकारे सौममौमकम् । त्रिपु तस्या अथो धूलो स्वादुमाकटमन्तिमे ॥ १६॥ | 6511 =AC.'1171 d. माखोस्तु; वली 6516 मंगल्यक ४ 16517 राजमुद्गः ३, तो २ 6518 कुलस्थिश ताम्रता ३ 6520 त्रिपुटी ५ 6503. Cf: AC. 11raab, प्रथनो ५:/6521 वणो २ हरिर 6522 बल्ल ३; "पूते ३३ प जर्तिलः १ 6523 पिंज २८ निप्पल: 6HI1 =AC. 1173 ab. सिविकाः । 6524 कृष्णको १ 6525 बी४ 6526 'कूट. 6520 6625 गये 6501 धान्य 8505 वीनकः काक्वंगुः २ 6606बिलीया: 6507 भूल्या. 6308 तंदुलो । 6510 CI. AC. 1172 d, जय । 6512 मका: ५ 6519 बट:२ ·[65/- 6530 - 6535 . 6540 ક૬ कोपकल्पतरी शणो भङ्गा मातुलानी रजस्व[129a]स्यास्तिलस्य च । भन्नाकटं तिलकटमथाश्वयुजकं भवेत् ।। ४७ ॥ यदुप्यते पौर्णमास्यामाश्वयुज्यां विशेष्यवत् । : तद्विकारे तिलमयं तथा यवमयं भवेत् । किंशाः सस्यशकोऽस्त्री शिलोऽत्री कणिशोऽपि च ॥१८॥ सस्यस्य मल्लरी चाथ काण्डोऽस्त्री सस्सनाडिका । नाली नालं निफलस्तु पलालोऽस्त्री पलश्च सः॥ ४९ ॥ स्याद्यावकस्तु कुल्मापः पुलाकस्तुच्छधान्यकम् । बुपं चुरां तु न स्त्रियां कडंगरः कडंकरः । कणस्तु सूक्ष्मतन्दुलस्तुपस्तु पुंसि तत्त्वचि ॥ ५९ ।। रिद्धमृद्धं चावसितं पूतं स्याहहुलीकृतम् । यन्निवुसीकृतं धान्यं कण्डितं त्वाहतं त्रिषु ।। ५१ मापादयः गगीधान्यं शूकधान्यं यवादयः । नीवारवरकाद्यानि नृणां धान्यानि निदिशेत् ।। ५२ ॥ ईतिः स्त्रियां धान्यविने धान्यसंघे तु सास्यकम् । घाटमनस्तु शस्यानां नखेन ग्रहणं भवेत् । प्रस्फोटनं तु पवन[129b]मवघातस्तु कण्डनम् ।। अयोमं मुसलं न स्त्री मुशलं मुषलं... ॥ ५३ ॥ अयोनिशूकिलोऽथास्याने शम्बः फण्डनी पुनः । उलग्वलोदूखले च *शिप-सूपे तु न स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥ प्रास्फोटनं चालनी तु न ना तितउ न स्त्रियाम् | सूदशाला रसवती पाकसाने महानसम् ॥ ५५ ।। पतिः पचा रन्धनं च पाकः पक्रिम-पाकिमे । निवृत्ते पाकतोऽथ स्यात्पक्ता * * च पाचकः । 6527 मातुलानी २ 6539 'धान्य १ शुरुधान्य, G528 भंगाकुट तिलपटयुन 0510 नीचातरं for नीवार; धान्यानि । 6580 लिमयमय भनेर । 0541 ईतिः, 6531 किसा; 'ये २ पणिशो ३ 6543=AC 10170पन: मव' तर G539 पांगे 6544 aftor मुपले, reads, गिरीया 6533 नाल निपल ३५ 6545 6534 पुरमाप पुलार' 6516 दूसले ३ 6536 पद, 'खपशु 6547 प्रारोटन 6537 चावनितं; साल 6548 =AC. 998 ab. सूतासाररावी 6538 स्पाहत १ G619 पारने २ 6545 0560 - . . *- ·--8574] +4 16565 . H 5660 वेश्यवर्गः महानसे खधिकृते पौरोगव-पुरोगुको । सूदाध्यक्षश्च सूदास्तु पाकुका पल्लवा गुणाः ।। ५६ ॥ भक्तकाराः सूपकाराः सौपिकारालिकावपि । प्रस्थपाणिः पचेलुश्चौदनिकांन्धसिकावपि ।। ५७ ॥ आ[पूषिकः कान्दचिको भक्ष्यकार इमे त्रिषु । अथान्तिका चुल्लिरविश्रयणी मूलकारिका ॥ ५८ ॥ उद्धानमश्मन्तमथाकारधानी हसन्तिका । हसन्यङ्गारशकदी तथा साहारपानिका ॥ ५९॥ आट्रमि[130a.न्धो भ्राष्ट्रमिन्धे यः वय भेगलिगकः । भाष्ट्राम्बरीपौ न स्त्री स्तो चीप स्याहजीपयत् । न द्वयोः पिष्टपचनं भवेन्मास्यचन पुनः ॥ ६ ॥ मास्पाकपा फन्दुस्तु द्वयोः स्यात्स्वेदनी सियाम् । पालिका स्यात्कुन्तलिका दध्यादिच्छेदिनी हि या । दर्षिः कम्बिः खजाकाथ तदूर्ना दारहस्तकः ॥ ११ ॥ अलिंजरोऽस्त्री मणिके कटाहस्त्रिपु कपरम् । , कर्करी कारीका स्मादालुरालगलन्तिका ॥ ३२ ॥ वार्द्धनी कारकोऽस्त्री स करको नालिकेरलः । * * * * * * * * कुम्भी कुम्भीरुखा कुला। चर्ना पिटरस्त्रय्यां फलशः कलससिषु । घटः कुम्भः करीरो ना न स्त्री कुट-निपावुभौ । घटः कुम्भश्च मिथुने करीरोऽत्री कुटो निपः ॥ ६४॥ पुटीवश्च विद्यालः प्रघणस्तानजो मतः । काचज. कटवादोऽथ कुनालो हण्डिकासुतः ॥६५॥ अयस्कुम्मः पयस्कुम्भोऽयस्पानीत्यादि तस्य चेत् । 6606 . 6070 8551'पुरोगुको १ 6552 °ध्यक्षश्च ३ 6554 धसिका १२ बपि 6555 भक्ष्यकार ३ 6557 "मर्मत 6558 'पात्रिका ५ 6560 चीषि for चीर्ष 6561 पचन। 6562 पान २ दस्तु, खेदनी २ 6563 तरिका 5564 सजावा ३ च तना दर इसा । 6565 वर्पर २ 6567 वार्थानी करणे 6569 पिठर ८, रात्रिषु 6570 निपाटयुभी 6573 'मुप्त. देरज २ " ।

·२७८ 6675 - 6580 8595 कोषकल्पतरी [6575- शरावोऽस्वी वर्द्धमानः [130b] शालाजिरक-पार्थिवौ । मृत्कांस्यं चाथ मन्थन्यां गर्गरी कलशी समे ॥६६॥ नेनं मथिगुणो न स्त्री मन्थनं तु विलोडनम् । वैशाखः खजको मन्थो मन्यास्तकाट इत्यपि । माथः क्षुब्धोऽस्य विष्कम्भो मञ्जीरः कुटकोऽपि सः ॥ ६७ ॥ दण्डमाथं धावति यो भेद्यवदाण्डमाथिकः । श्रेणिर्द्वयोः कंशमयं स्थलं त्वशतभाजनम् ।। ६७ ॥ मल्लिका कोशिका पारी कंसस्तु चपकोऽस्त्रियाम् । स्यात्पानमाजनं न स्त्री पिधानं स्यादुदश्चनम् ॥ ६८ ॥ कुतूः कृतेः सेहपात्रं सैवाल्पा कुतुपः पुमान् । कृता सर्वा चर्मणा सा सार्वचर्माणकोच्यते ॥ ६९ भेद्यवत्सर्वचणि इतिर्भस्वा च खल्वकः । प्रसेवकः पुमानन द्वयोश्चर्मप्रसेविका । भूते हत्या कलस्यां च दार्तेयं कालशेयवत् । नर्मणो जलपाने स्वादालः करकपानिका ॥ ७० ॥ सर्वमावपनं भाण्डं पात्रं तु त्रिपु भाजनम् । अमत्रं भु[131aज्युरायेऽथ स्थालं तच्च महीयसि ॥ ७१ ॥ . प्रस्थपचं प्रास्थिक च द्रौणं द्रौणिकमित्यपि । द्रोणपाचि सादथाढकीनमाढकिकं तथा ।। ७२ ।। आचितीनं त्वाचितिक पात्रीणं पात्रिकं तथा । सर्वपात्रव्यापकं यत्सर्वपात्रीणमुच्यते । मस्थंपचादित्रितये देहयात्रा तु भोजनम् । जक्षणं भक्षणं प्रत्यवसानं जेमनादने ॥ ७२ ॥ । खदनं खादनं सानं विष्वाणं कल्पनं च तत् । 6690 . 6574 अयरमः पयस्खंभो १ यस्पात्री १ . 6583 °दुदंचनम् २ 6575 शादवो° for शरायो' 6584 कुतू: १ कृयः पुनयः for तपः। 6576 मृत्कास्म ५, कलशी ३ 6585 को १ च्यते 6578 मंधाधकाट 6586 चर्माण २ इति: 6579 CE. AC. 1023 .cd, शुद्रोऽस्य; 6587 प्रक्षेविका ५ कुटकौपिनः 6588 "शेय १ यत् 6580 घावविया for घावति यो; "मापि का 6581 प्रेमि १ घो केशमय स्थलं । 6589 पानिका २ 6582 मलिका पोशिका; कैमखचपकोऽत्रीयो 6592 प्रास्थिक २ छ !; द्रौणिक '२ for post, half 6593 'ढकिकं २ का ·-5622] 6600 । 6610 वैश्यवर्गः २७९ अवप्वानाशने न्यादो निघसोऽभ्यवहारवत् ।। ७३ ।। बल्भ आहारलेहा च घसिजग्घी स्त्रियो न्यदः ॥ ईपद्धृतादियुक्तेऽसिामन्ययं स्यादतप्रति । ' चर्वणं घूर्णनं दन्तैजिहाखादस्तु लेहनम् ॥ ७४ ॥ कल्यवर्तः प्रातराशः सग्विः स्त्री सहभोजनम् । संपीतिस्तुल्यपानं स्यादथ ग्रासो गुडेरेकः ॥ ७५ ॥ गुडः पिण्डो गडोलश्च गण्डोलः कवकोऽपि सः।। 6605 कवलोऽस्त्री वयं त्वेप बद्धः सिन उदीर्यते । स्पासितोऽन्यस्तर्पणं तु तृप्तिः सौहित्यमित्य[131b]पि ॥ ७६ ।। आवाणालेपने स्त्री तु फेला-पिण्डोलि फेलयः । गण्डोलचोचमुच्छिष्टं तथा कवटमस्त्रियाम् ॥ ७७ ॥ उच्छिष्टभिन्नो भुक्तावशेषो विघस ईरितः । शोषणं तु रसादानं घीतिः स्त्री पान-धानके ॥ ७८ ॥ पेयं लेां च चोष्यं च भक्ष्यं चेति पृथक्त्रिपु ।, क्राक्षिक *** शुक्तं धान्यान्नं च तुपोदकम् ॥ ७९ ॥ आरनालक-सौवीर-कुल्मापामिपुतानि च । 'अयन्तिसोममुन्नाह सुवीरान्लं च कुञ्जलम् ॥ ८०. महारसं कुण्डगोलं गृहाम्भो धातुनाशनम् । चुकं रक्षोक्षकं चाय मेहे सेन तु न खियाम् ।। ८१ ॥ अक्षणाभ्याने वस्तु कटुतैलं.तु सार्यपम् । न स्त्रियो खल-पिण्याको खलि-पिण्ड्यो स्त्रियाधुगे । इक्षो रसस्य समलव्यंशामिलामलाः ॥ ८२ ।। विकाराः फाणित-गुह-मत्सण्डी-खण्ड-शर्कराः । गुड शुरसकाथो मत्स्यण्डी पल्लिकापि सा ॥ ८३ ॥ 6594 लाविती १ 6615 पेयं १ . ग गोप्य १ चमश्य 6598 विफा for धार्ग 6600 बम for मल्म 6613 मुश्या 6608 RAC.424cd.चर्वर्ग G6Iगुमाया 6609 =var, AC.45alsify: for: 6617 रा १ पाभिः भोजन । 6616, प्राणाभ्यग्ने ४ 6604 पान २, 'दयमामा for 'देय प्रासो 6621 पानि मामी । 6608ने ५. 'पेश्या for:लिया 6611 रसासन धानरे। 6622 राणे . 6615 6620 । in ·२८० - 6625 1 - 6630 6635 , कोपकल्पतरी [6628- मीनाण्डी मधुधूलिस्तु खण्डः स्यापिण्डश( 132a 1रा । शर्करा सिकता श्वेताहिच्छत्रा च सितोपला ॥८॥ मधुरा सा माधवी सा पका यस्य तु चार्करा । स्याद्यासशर्करा पुप्पासवस्तु मधु न स्त्रियाम् ।। ८५ ॥ माक्षिकं मक्षिकाविट्च सारघं तैलवद्धि यत् । क्षौद्रं तु तत्कपिलाम स्यात्पौत्तिकं घृतसंनिभम् ॥ ८६ ।। प्रामरं श्वेतवर्ण स्थाचतस्रो मघुजातयः । मच्छिष्ट तु मयण सिक्थं चात्र नपुंसके । आध्य छात्रं तथौदालं मधुभेदाः परेऽपि च ।। ८७ !! रसाला स्याच्छिखरिणी रोमाली मार्जितापि सा । गुडाम्लिकादिसंयुक्त पानकै सलिलादिकम् ॥ ८८ ॥ रागस्तु पानकं खादु पटुम्लरससंयुतम् । मरिचायन्वितो रागः साइवो विनिगद्यते ।। ८९ ॥ मधुखर्जूरमृद्वीकापरूपकसिताम्भसा । यातं यत्पानकं रुच्यं पञ्चसारं तदुच्यते ॥ ९० ॥- कूर्चिका कुर्चिका क्षीरविकारोऽय पयो यदि ॥ ९१ ।। [132b] गदिता दधिकूर्चीका पकं दन्ना समन्वितम् । तक्रेण तक्रकूर्चीका क्षीरशाकस्त्वपाकतः । क्षीरदनोहि यो भागः पृथग्भूतपनद्रवः ।। किलाटो मिथुने क्षीरवघ्नोयों धनभांगकः ॥ ९३ ॥ द्रवभागो मोरणो यत्रिपु.भारूटकावधः (१)।. औल्यं तूखासंस्कृतं यद्दाधिकं दन्ति संस्कृतम् ॥ ९४ ।। क्षीरे क्षरेयमौदधिक्रमौदवितगित्यपि । एवं सार्पिक कौलत्थ-दकलावणिकादयः । ९५ ॥ "0623 भीनाडी ४; शर्करा ३ 6632 मार्जिता५ 6624 सितोपला. 6638 पान १ 6625 मधुराता माधवी १सा for prior | 6638 दूचिका कचिका २ र half 6699 °कूचीका १ 6626 शर्करा 6640"कूचीका १ क्षीरशाक । 6627 सार५३ 6642 किलाठी 6628 सदं १, पौतिक 6643 मोरणो १ 6680 Before the line reads अपि.6644 औख्यं १ शब्दादमिश च सिक्यं ३ 6645 रेय १;"वित २ 6681 छानं १; मावुमेदाः for मधु'. 6646 सार्पिक १ कौलत्य १ । 6640' ८. 66454 ·6650 6855 . G660 -6668] वैश्यवर्गः साचणि चूर्णसंसृष्टं मौद्गं मुद्रः समन्वितम् । प्रणीतमुपसंपन्नं प्रयस्तं तु सुसंस्कृतम् ॥ ९६ ॥ पकं राद्धं च संसिद्धं मृष्टं पकं विनाम्बुना। स्थापिच्छिलं विजिविलं विजिलं विजले च तत् ॥ २७ ॥ पूर्त स्याद्गलितं स्निग्धं मसूर्ण चिकणं समम् । अग्लीकृतं वासुतं स्यान्मांसे शूलेन पाचितम् ।। ९८ ॥ शूल्यं शूलाकृतं,भारूटकं भूतिश्च मृष्टकः ।। ९९ ॥ मक्तौदनोन्धोमसरारनाल- [133a.]प्रसादनान्नानि च जीवनं च । याजं च यानं कुरुरोदनोऽस्त्री कुराशने दीदिवि चात्र मिस्सा ॥ १०॥ विवाशितंभवो येन भवेदतिथिराशितः । भिस्सटा-दग्धिकेऽथास्सिन्स यवेनाद्य-यावको ॥ १. तिलतन्दुलमापाश्च कृशरा-त्रिसरे स्त्रियो । भूतौदनो दधिनिशा सत्तुलाजतिलान्वितः ॥ २ ॥ मण्डः सर्वरसानेऽस्त्री तसिन्नोदनसंभवे । मासराचाम-निस्रांवा सिक्थः पुंसि पुलाकवत् ॥ ३ ॥ पार्परोऽस्त्री स्त्रियां तु स्यारपेयाल्पतरसिक्थका । यवागुरुष्णिका किंचिसिक्योष्णा सा नखपचा ॥४॥ श्राणा विलेपी तरला यवागूपनसिभको । गारिनं लड्डकः पुंसि मोदकोऽत्री च संमतः । एलाकर्पूरमरिचकयुक्तोऽसौ सिंहकेसरः ॥ ५॥ .. 6660 निल-for dिo-, मार; विरारे २ 6648 =Yar. AK. 1797 संपलं २ GGG! भूताइनो 17 साठूलाज G003 निमाया। GG64 पारी पेश 6665 इमिरा २, नगमा 6655 शूलात २ भास्टर; मष्टको GGEपितरस्य 1.-After साग, addsमराये माल': साग- वर्ग मरः॥ 6667 गुरः, मोदको र 6639 अधिक २ गया। dogs girl 8663 6647 साधूर्णि ; मौद्रं १ प्रय 6649 पि ३ म.. 6650 विजल। 6651 दूदितं ;चिश ३ 6654 मचौधो GG57 ON for हरिवि G658 भो.

·૨૨ - 6670 6675 कोपकल्पतरौ [6669- पूपोऽपूपः पिष्टकश्च मण्डकोऽसौ गुडादियुक्. स्वात्स्यायः पूलिका तु पोलिका(133b]पोलि-पृपिकाः ॥ ६ ॥ पूपत्यथेपत्यकासावभ्यूपोऽभ्योष आदिमे । पौलिः स्त्रियां पूरणं तु सगुडखिन्नपिष्टकम् ॥ ७ ॥ पिष्टपूरो घृतवरो घृतपूरश्च धात्र्तिका । चमसि [ पिटवर्ति स्यात् ] * * * * * ॥ ८॥ आपूपिकं शाप्कुलिकं तद्गणे तु नपुंसकम् । तसै हितमपूपीयमपूप्यं च विशेष्यवत् ॥९॥ नियुक्तं दीयते श्राणा यस्यै सा श्राणिकी तथा । स्यान्मासोदनिकी भाक्ती भाक्तिकी च विशेष्यगाः ॥ १० ॥ स्यात्तेमनं च निष्ठानं वटकस्त्ववसेकिमः । शाण्डाकी कन्दमूलादिमुद्गादिवटकैः कृताः ॥ ११ ॥ पायसं परमान्नं स्यात्प्रहितं त्ववरान्नकम् । सूदः सूपः कूलकोऽस्त्री चुस्त मांसजलं रसः ॥ ९॥ यूर्ना रसो यूपमस्त्री पकमुगादिजे जले। खला पक्कैर्मूलफलैरथ काम्बलिको भवेत् । समांसकट्वाल्युतो रसाद्यास्त्वकृताः कृताः ॥ १० ॥'' कटुझारनेहहीना[134a.]हीनाश्च क्रमतो मताः। यवचूर्ण चिकसोऽस्त्री धाना भृष्टयवे स्त्रियः । घानाचूर्ण सक्तवः स्युर्मूम्यस्त्री मस्तुरादिमे । ते द्रवाः खोडिता भन्योऽयोदमन्थो जलप्लुताः ।। १२ ।। दनाप्लुतः करम्भोऽस्त्री लक्षताः पुंसि भूयसि ॥ १३ ॥ . 6680 6685 6690. । G669 मंडको ४ 6670 सयान: १ 6671 पल्य ५ 6672 पूरणं १ 6673 पतबरो धृतफरश्व 6674 बमसी चमस पिरवति स्यादिति गौड. 6675 आपूपिकं । शाकुलिक १ 6676 मपूप्यं २ 6678 'दनिकी; भाक्किी २ 6679 निटानं २ 6680शाण्डाकी १ G681 परमानं २ 6682 Before सूदः adds सूर्य ; कूलको ५६ लीचुस्त २ मत्री for पुस्त; रसः १ 6683 रगो for रसो 6684 कापडिको १ 6685 स मासयम्ल', "त्वकृता. १ 6687 यवर्ण चिकसो १ स्त्री धानो G689 सोडितामथ १ थोदर्मयो १, 6690 वरंभो १ स्त्री ·-6714] २८३ 6695 G700 वैश्यवर्गः लाजा मूनि द्वयोर्भृष्टः शलिखादिक उडुसः । भृष्टाशूकधान्ये स्यात्पृथुक्रश्चिपिटः समौ ॥ १४ ॥ उलुम्बकस्तु गोधूमो भृष्टो योऽथोरको मवेत् । भृष्टाः शिम्च्या (1) व्यञ्जनं तु घृतप्रभृति कथ्यते ॥ १५ ॥ गव्यं त्रिपु गवां सर्वं पयस्य तु पयोभवम् । अली क्षीरपयः सूमं सोमजोधस्यनामकम् ॥ १६ ॥ स्तन्यं पुंसवनं दुग्धं गोरसोऽभिनवं तु तत् । पेयुषोऽस्त्री स सप्ताहान्मोरणो मोलिकथ सः ॥ १७ ॥ । शार्कको दुग्धतालीयं दुग्धफेनश्व संमतः । शृतं पके घृतक्षीरे शीन तु स्त्यानमित्यपि । उप्णीकृतं विलीनं स्मादृतं स्त्यानादयोऽन्यवत् । । गोरसो दधिदुग्धोत्यं द्रप्स स्यात्य[134b]चलं दथि । अजातं दघि मन्द स्यान्मस्त्वन्त्य दधिमण्डकः । दध्युत्तरो दपिसरो दध्ययः कदरोऽपि सः । दधिनेहो घृतं त्यसो हविः साहिविष्यवत् ॥ १९ ॥ आधार आज्यं खजपमुशितामरमित्यपि । हैयंगवीनं तु नवं तत्र स्वखी च कसरः ॥ २० ॥ दघिसारः शरोत्यं चाथाम्बूिदश्विदन्तिमे । निर्जलं मथित घोलो गोरसोऽरिष्टमित्यपि ॥ २१ ॥ दण्डाहतं कालशेयं भवेच्छेतरस तु तत् । द्विगुणाम्भोऽथ कामं स्यात्प्रकामं च निकामवत् ॥ २३ ॥ पर्याप्तमुपसंपन्नमिष्टं झीवे यथेप्सितम् । सर्पिर्मजा वसा तैलमिति स्नेहचतुष्टयी । द्वाभ्यां तु यमकस्ताम्या त्रिमिलियन्नामकः । 6703 6710 6691 भुन्नि 6693 उकास, यो थोलो, G094 शिव्या 6695 गावि गर्मा, पयस 6696 मन्त्री for श्री. प्रजाप' 6697 गोरसोर 6698 पेयुशे बस, मोनिरस्य 0899 नाम 6700 मते , it for sीनं; स्थान 6702पास G703 मंदं १ स्याम्मरत्व से 6701ध्यायः GTOGमामर 6707 'गवीनं ; पहारः 6708 मारकरो दावी 6709 मषित G710 पारशंषर 6712 सपेपित 713 मपि मंत्रा माल, GrI मई माभ्या; 'प्रिार ·6715 6720 6725 फोपकल्पतरौ [6715- महांश्चतुर्मिरुदितो वैद्यशास्त्रविचक्षणैः । स्नेहमात्रोत्तमानना प्राग्भतारपायपीडकः । पाशुपाल्यं जीववृत्तिोमान्गोमी गवीधरः ॥ २३ ॥ स्याद्गौसहतिको यः स्या[135a]दोसहस्रसमन्वितः । गोप-गोपाल-गोसंख्य-गोधुगामीर-वल्लयाः ॥ २४ ॥ गोविन्दोऽधिकृतो गोपु स तु पञ्चगवखकः । यस्य खं पञ्च गावः स्युर्गच्छति त्वनु गुह्यतः ॥ २५ ॥ योऽसावनुगवीनः स्यादागीनस्तु कर्मकृत् । गोः प्रत्यर्पणपर्यन्तं त्रिषु स्युना॑मिदा(ना.)दयः ॥ २६ ॥ गोमहिण्यादिकं पादबन्धनं पादवन्धनम् । गोधनं गोकुलं पुंसि वजश्च विनिगद्यते ॥ २७ ॥ वृपः ककुझानृपभोऽप्यनड्वान् स्साद्वाडवेयो वृपभश्च भद्रः । गौः सौरमेयो वहतुश्च पाको- ऽप्युक्षा बलीवर्द इहापि शक्का ॥ २८ ॥ प्रोष्ठः सधिः शाकर-शांकरौ च महोक्षनामोक्षतरः स उकः। वृद्धोक्ष उक्तोऽतिजरद्दवोऽथ जातोक्षसंज्ञः स च जात उक्षा ॥ २९ ॥ स्कन्धवाही स्कान्धिकः स्यादाभ्यः पण्ढतोचितः । इट्रो गोपतिः पण्डो गोवृपो मदकोहलः । स्यात्कूलमुगुजोऽनडान्यो दृप्तः कूलमुगुजन् । शरुत्करिस्तु वत्सः[ 135b]स्याद्दम्य-वत्सतरौ समौ ॥ ३०॥ सद्योजातस्तर्णकोऽसौ द्विदन्पोडन्द्विषड्दौ ॥ ३१ ॥ 6715 महा १ श्चतु 6725 प्रज ३थ 6716 मनन्ना; 'पीडकः १ 6731 तर:३ 6717 =AC. 888cd. तिः . 6732 'द्रयो २ गवीधरः३ 6733 जानोक्ष १ 6718 सइलि (repeated) को १ 6734 स्वांधिकः २ स्यादाभ्यः 6719 cf, AC. 889ab ययाः ६ 6720 गोविंदो १ वखक: १ 6785 महलो 6721 गुह्यतः६ 6736 ऽनेनान्यो; कुलमु 6722 *गवीनः १; "गवीन १ स्तु 6737 वत्सः २, तरौ२ 6724 पादत्रंधनं 8738 सो; तर्पयो २, द्विदन १ 6730 6735 ·-6762] २८५ 6740 6145 8750 वैश्यवर्गः शृङ्गवाङ्गिणः शृङ्गी कूटो मानविषाणकः । काले खजातशृङ्गोऽसौ तूवरः समुदीरितः ।। ३२ ॥ नस्योतो नस्तितो नाथ हरितस्यां वहन्नसि। स्यात्कूलमुबहः कूलं पष्ठवाड्युगपार्धगः ॥ ३३ ॥ यहलिहश्च प्रासङ्ग्यः शाकटस्तद्वहः पृथक् । तद्वोढा तेन खनतीत्यादौ हालिक-सैरिकौ ॥ ३४ ॥ धुर्यो धुरीणो धौरेयो धूर्वश्च धुरंधरः । उभावेकधुरीगैकधुरावेफधुरावहे ॥ ३५ ॥ गलिः शक्तोऽप्यपूर्वोदा त्रिषु स्युः स्कान्धिकादयः । औक्षकं तूक्षवृन्देऽन्त्येऽथोक्ष्णः स्वादिदमादिषु । औक्षमौक्ष्णं त्वपत्येऽस्य गव्या गोत्रे गवां नजे ॥ ३६ ॥ घेनूनां धेनुकं वृन्दे बरसानां वात्सकं गणे । आधेनवं स्वघेनूनां स्यादेवनडुहं पुनः ॥ ३७ ॥ घेनोईपस्य चा 138a 1द्वंद्वे स्कन्धस्त्वस्य वहः स्मृतः । ककुदं कुकुदं न स्त्री यद॒पस्यांसकूटकम् ॥ ३८ ॥ नैचिकं तु शिरोऽयास्त्री शृङ्गं सास्कृणिका स्त्रियाम् । विपाणी च विपाणा च खत एव त्रिलिङ्गभाक् ॥ ३९ ॥ नाथस्तु नासारज्जुर्या साखा तु गलकम्बलः । गौरखान्याप्यनडाही माता माहानडुमपि ॥ १० ॥ सौरमेयी च माहेयी तम्पा तम्या निलिम्पिका । उपा शृहिण्यर्जुनी च रोहिणी सुरभिश्य सा ॥ ४१॥ नैचिकी तूतमा गोपु सैव स्पागोमतलिका । वर्णादिभेदात्संज्ञाः स्युः शयलीघवलादयः ॥ १२ ॥ 16750 औक्ष 6751 धेनुकं १; वात्सई, 6752 आधेनरं । 'दुई 0753 यहः१ 6754 कुर्द 6755 चिट 6757 बलः २ 6758 प्रायन GRGO मुरमी GGI 'हा GFGATीपाला १ दय: 6765 67BD 6739 पी३क" 6740 सममुदी 6741 नस्तितो १३ वह २ सि 6742 मुद्दा 0743 पार्श्वगः२ 6744 लिए प्रासम्यः । णचट १ 0745 हालिस सेरिकी 6746पुरैपर५ GT47 'धुरा र व 0748 मलिक 4769ीक्षक ·[ 6768- 6766 6770 6715 -- कोपकल्पतरी वशा वन्ध्यावतोका तु सवद्गीथ संधिनी । आक्रान्ता वृषभेणाथ वेहद्या हि इपोपगा ॥ ४३ ।। गर्भोपधातिनी चाथ प्रष्ठीही यास्ति गर्भिणी । असिकी च पलिकी च या गौः स्याद्वारगर्भिणी। काल्योपसर्या प्रजने धेनुः स्यान्नवसूतिका ॥ ४४ ॥ धेनुभव्या भविष्यन्ती धेनुर्या मुनता पुनः । सुखदो[136b]ह्याथ करटा यातिदुःखेन दुह्यते ॥ ४५ ॥ सुकरा स्यादचण्डी सा परेष्टुर्वहुसूतिका । गृष्टिः सकृत्प्रसूता या बहुदुग्धा तु वचुला ॥ ४६॥ प्रौढवत्सा वप्कयिणी पीनोधी पीवरस्तनी । अत्यूभी वन्दितोधी स्यायूनी तु द्विगुणम्तनी ॥ १७ ॥ द्रोणक्षीरा द्रोणदुग्धा धेनुष्या पीतदुग्धका । उत्तमर्णगृहे यावरणमुक्ति स्थिता हि या ॥४८॥ अद्यश्वीना तु सा गोः स्याद्यायचो वा विजायते । सुपुच्छी तु सुपुच्छा स्याञ्चित्रपुच्छा तु सा भवेत् । नित्यं कम्बरपुच्छ्येव व्याघ्रपुच्छी तु तादृशी ।' समांसमीना प्रत्यन्दं या सूतेऽमी तु मेद्यवत् ॥ १९ ॥ "गवां मले गोमयोऽत्री भूमिलेपनमित्यपि । साढो गोग्रन्थिरुपलोत्पले न स्त्री करीपवत् । पिष्टकं छगणं छाणं शुप्के गोमूत्र-गोजले । आपीनोऽस्त्री क्लीवभूधः कीलः पुप्पलकः शिवः । तिष्ठट्टु त्वव्ययं दोहसमयः क[13Ta]थितो गवाम् । स्थादायतीगवं तद्वद्यत्रागच्छन्ति धेनवः ॥ ५० ॥ दारागयोः पुनद्वे क्लीवे दारगवं भवेत् । नपुंसि दाम * * * * * * * समन्विता । 6763 वध्या २, "द्री २ सधिनी १ 6774 "दुग्धा २ 6766 पलिली २ 6776 "वीना १ 6767 °सर्या २; धेनु १, स्तिका २ 6777 मुपुच्छा २ 676B भव्या १ 6778 पुरख्ये १५ 6769 दोह्या २ 6779 मीना १ 6770 दवही २, परेए १ 6782 'गोजले २ 6771 गृष्टिः १; वजुळा २ 6783 'भूध २, शिव ३ 6772 'यिणी २, सनी २ 6785 प्तीगर्व 6773 "यूभी १ 6786 'गद १ 6780 . . 1 7 . 6785 H r -- ·6796 विदिशावरी(corrupt) -6811] २८७ 6790 8700 वैश्यवर्गः उद्दामान तथोडामा प्राहुरुकृष्टदामनीम् ॥ ५१ ।। पशुरजर्दामनी स्यात्प्रजनोपसरी समौ । द्रोणी गवादनी च स्त्री गवादेमध्यभाजनम् । गोगोयुगं तु गोयुग्मगेवं स्यादुष्टगोयुगम् ॥ ५२ ॥ - गोपनवं गवां पट्वं तद्वत्स्यादुष्ट्रपनवम् । अजः शुभोऽपि जाबालश्छगलश्छागलश्छगः ॥ ५३ ।। वस्तः स्तमः पशुश्छागोऽयाजा छागी गलस्तनी । सर्वभक्षा च मञ्जाथ वर्करस्तरुणः पशुः ।। ५१ ॥ बांधीणस * * * * पशुमेदाः प्रकीर्तिताः । अजथ्या* [ स्माद्यलिझा हिताजाया अजस्य वा ।। ५५ ।। तथायिथ्याप्यथाजस्य भिषयस्याच्छागलेगिनः । आजकं स्वजयन्देऽन्त्ये गेण्डस्तूर्णायुरेडकः ।। ५६ ॥ अवि दुरजो वृष्णिरणोर[137b]म-रोमशाः । मेपोऽस्त्री भेड-संफाल-भृङ्गिणो अविको धनुः ॥ ५७ ॥ जालकिन्यविला वेणी कुररी चरुजापि सा'। पृष्ठशृङ्गो वनाजः स्यादैडिकः शिशुवाहकः ॥ ५८॥। ऊर्णा मेपादिलोनि खी चन्दे त्यौरमकं मतम् । अर्णायास्तु विकारे स्यादौर्णमौर्णकमन्त्यवत् । कम्बल्यं कम्बलीया तु नामनि * * * * * | संघातोऽवेरविकटोऽविपटस्त्वविविस्तृत ।। ५९ ॥ अविसोढं नाविदूसं भवेदविमरीसवत् । अविक्षीरे महाशस्त मम उष्ट्रः क्रमेलकः ॥ ६ ॥ मरुप्रियः केलिकीर्णो दीर्घग्रीवः शिशुः शलः । द्विककुद्दोलि-वासन्तरवणाः कण्टकाशनः ।। ६१ ॥ । - 8800 6805 - B810 'दागकी सरी २ 6788 हार्मा 6789 दोमनी । 6790 °दनी र रमी 6791 "युग्म २, ° 1 G798 " पिया 18 टेमिनः 6800 अपिदुहुना 6802रुजा 6803 बनाः यादव २ 6804 रन 6805 मौकर 6800 हर घडीमा SOT रिटाट । G503:मरीग३ 6792पाया। 679 पो. 6793 मंगावर 6797 अगया.

·[6812- 6815 6820 6825 २८८ कोपफल्पतरी दासेरफश्च गूतमो यारणो दुर्गलानः । ललजिहो मया तृष्टा करमः स त्रिहायणः ॥ १२ ॥ औष्ट्रकं तुष्ट्रपन्देऽन्त्ये चिरगेही तु गर्दमः ।। ६३ ।। चक्रीवांश्चक्रवालय वालेयो रासमः खरः । शकुकर्णो 138a.]थाश्वतरे तो वेगसर-सरौ !! ६५ ॥ सर्जूः सी वाणिजवणिक्तुलाधारश्यं नीवरः । ऋयिको नैगमः सार्थवाहो चिक्रयिकश्च सः । पण्याजीवो पापणिकः क्रय विक्रयिकोऽपि सः । वैदेहिको वसिकन्ध क्रायिकः फयिकः कयी ॥ ६६ ।। कन्यापाल: पास्वणिकान्याजीवश्च स स्मृतः । मूल्यं निमानं वनोऽस्त्री पुंस्योऽवक्रयस्तथा। नीवी परीणयो मूलं लाभोऽधिकफलं हि यत् ॥ ६ ॥ बेलाम्यं तु विलामत्वं स्त्रियां गावे विलामता। विलामिमा पुंसि च स्याद्विलामो मूलसंक्षयम् । उपधानं तूपनिपिन्यासोऽनाख्याय माण्डगम् । वस्तु न्यस्तं परकरे स्थापितं तु प्रकाश्य यत् । स निक्षेपोऽथ तदान प्रतिदानमुदीरितम् । नेतन्यमात्रके क्रेयं मय्यं न्यस्तं क्रयाय यत् ॥ ६९ ॥ पणितव्यं तु विकेयं पण्यं पन्यं च तादृशम् । विक्रीत पणितं च स्यात्पनितं च पणायितम् ॥ ७० ॥ के[138h]यादयोऽन्यलिशाः स्युर्विपणो विक्रयः समौ ! तुला तु तोलनामत्रं पात्रं पाण-घटौ समौ ॥ ७१ ।। प्रग्राहस्तु तुलासूत्रमुद्गीण तोलितोयते । तुल्या समितं तुल्यमुद्गीर्णाद्या विशेष्यगाः । त्रिपु क्रीतादिके गौपुच्छिकं क्रीतं हि तेन यत् ।। ७१ ॥ 6813 "जिहो २० 6828 सतिक्षेपो १ प्रतिदान १ 6814 औट्रक १ 6829 केय १ऋग्यं १ 6816 "वेसरौ३ 6831 पनायित ४ 6817 "णिगुलाधाश्च 6839 विक्रय २ 6820 अलिक १३ 6833 तुला १ 6822क्रय ५ 6825 "दिलाभो१ 6831 प्रमाह १ स्तु, तोयते ३ 6835 तुभ्य २ 6826 'ातो ३ - 6830 . 6835 - ·-6858] २८९ 6840 6845 वैश्यवर्ग: निप्केण नैष्कि क्रीतं तथा परमनैष्किकम् । पाणिकं पादिकं च स्यात्प्रास्थिकं द्रौणिकं तथा ॥ ७२ ॥ पाप्टिकं सारसाप्ततिक क्रीतं यत्स्यात्पणादिभिः । शत्यं च शतिक चाश्चशतं स्याच्छतकः पुनः ॥ ७३ ॥ परिमाणं यस्य शतं पञ्चक्रीतं तु पञ्चकम् । कतिक कतिमिः क्रीतं भवेत्तावतिकं पुनः ।। ७४ ।। तावत्कं चाथ विंशत्या क्रीतादि स्याच विंशकम् । असंज्ञायां कंसिकी तु कंसक्रीत्यद्धिकी तथा ।। ७५ ।। प्रतिकी कापिणिकी शौर्प शौर्षिकमित्यपि ! तथा द्विशूर्पकक्रीते द्विशूर्प च द्विशौपिकम् । पाराय[139a1णिकमेवं स्याद्वैपारायणिकं तथा । द्विकापिणतुल्यं स्यादिकार्यापणिकं * नौ ॥ ७६ ॥ : 'शातमानं वैशतिकं साहस्रं वासनं पृथक् । अध्यर्द्धमतिकं चाध्याकार्षापणिकं तथा ॥ ७७ ॥ अध्यर्द्धकापिणवदथ द्विशतमानवत् । द्विशातमानं संप्रोक्तमय टेनिष्किकं मतम् ॥ ७८ ।। द्विनिष्कं बहुनिष्कं तु बहुनैटिककमुच्यते । द्वैपिस्तिकं द्विबिस्तं स्यानिविस्तायेपमुन्नयेत् ॥ ७९ ॥ अयोच्यतेऽध्यर्द्धविंशतिकीनमय संमतम् । द्विखारीकं तथाध्यर्द्धसारिकाघेवमुन्नयेत् ।। ८० ॥ खारीकं च द्विपण्यं च द्विमाय न द्विमाप्यवत् । अध्यशाण्यमध्यद्धशाण सात्तु द्विशाण्यवत् ॥ ७१ ।। 0850 6855 6859शातमानं २ 6837 किन 6849 सामानं 1 ये शातिक पारन । 6838 पाणिक पादिकं २; प्रास्टिक १ मीनिक 10351 पर 6839 पाष्टिक तिक, 6840शाति GS53 निEAPER GB42 पति. 6843 शिक G854 रिबिन्न 6855 पीने मय 6857 पारी पियतिमा यदिमाय 684सिकीली, G845 पनिरीर सौरमो. 6846 किमि च मिति 6818 6838* ·२९० कोपफल्पतरौ 16859- 6860 - 6865 6870 द्वैशाणं च द्विशाणं स्यादथास्य परिमाणकम् । स्मात्मस्थः प्रास्थिकोऽसौ सापञ्चकः पञ्चसंघकः ॥ ७२ ॥ पञ्चच्च पञ्चको वो दशदशक इत्यपि । कीचे समापन[139b] सत्यंकारः सत्याकृतिः स्त्रियाम् । गणेये गणनीयं स्यात्संख्यातं गणितं त्रिषु ।। ७३ ॥ संख्या त्वेकादिका सा तु संख्येयेप्वादश त्रियु । विशत्याद्याः सदैकरवे सर्वाः संख्येयसंख्ययोः ॥ ७४ ॥ विंशत्यादेस्तु संख्यायां द्वित्वायपि समुन्नयेत् । संख्यायामपि संख्येये व्यादयो भून्नि संमता । नित्य द्विवचनान्तो द्वावुभौ न तु तथोमयः । एकद्वित्रिचतुःपञ्चपट्सताप्टनवक्रमात् । दशैकादश संप्रोक्ता द्वादश स्युस्त्रयोदश ।। ७५ ॥ एकोनविंशतिस्त्वेका द्विविंशतिरिमे समे । द्विचत्वारिंशता तुल्या द्वाचत्वारिंशदित्यापि ॥ ७६ ॥ अष्टाचत्वारिंशदष्टचत्वारिंशसमार्थका । प्रयश्चत्वारिंगति स्युस्त्रिचत्वारिंशदित्यपि ॥ ७७ ॥ द्वापञ्चाशविपञ्चाशत्पष्टिस्तु स्यात्रिलिङ्गका । दशानां तु समीपे ये भवन्त्युपदशा हि ते ।। ७८ ॥ आसन्नविंशा त्वेकोनविंशतिश्चैकविंशतिः । पञ्च पड्ा पञ्च[140a.]पाः स्युद्धिचा द्वौ च त्रयोऽपि च । सुचतुष्कश्च सुचतुरोऽचतुरस्तु विवर्जितः ॥ ७९ ॥ चतुर्भिः स्याद्विचतुरस्त्रय्यां तूपदशादयः । तयबन्तं नपुंसि स्यादथ पञ्चतयं भवेत् ।। ८० ॥ स्युर्यस्य पञ्चावयवा द्वयी तु द्वितयी भवेत् । नितयां तु त्रयी चाथोभयो चैकादशं पुनः ॥ ८१ ॥ 6859 द्विशाण ३ 6871 एकोन', 'शति २ 6860 प्रास्थिको १ 6873 रिंश २ समा 6861 पंचको २, द्दशक २ 6875 द्विपंचाश २ स्प 6862 कृतिः ३ 6878 हिना १ 68630नीय २; गणित २ 6879 सुचतुरो १ 6864 दिकां 6880 "हिचतुर्रः २ 6881 पंचत 6869 एक १ दि १ त्रिचतुः पंच.१पट १ 6882 द्वितयी १ 6870 कादश द्वादश १,'दशः । 6883 यी २ चायोभयी १ चैकादर्श 6875 6880 . , 6868 "योमर ·-6906] 6883 6890 वैश्यवर्गः २९१ एकादशाधिकं यत्स्याच्छतं चापि सहस्रकम् । समानजातीयत्व एव प्रकृतिप्रत्ययार्थयोः ॥ ८२ ॥ त्रिशं तु त्रिंशदधिकं शतं विंशं च तादृशम् । एकत्रिंशं चैकविंशं द्विम(त! )यं तु द्विमागवत् ।। ८३ ॥ एकादशः पूरणे स्यात्पञ्चमः पञ्चपूरणः । पष्ठः षण्णां कतीनां तु पूरणः कतिथो मतः ॥ ८४ ॥ स्यात्कतिपयथोऽप्येवं चतुर्णा तु चतुर्थवत् । तुरीय-तु? पूगानां बहूनां च गणस्य च ॥ ८५ ॥ संपस्य पूरणे पूगतिथे बहुतिथस्तथा । क्रमाद्भवेद्गणतिथस्तथा संघतिथः पृथक् ।। ८६ ॥ स्या[140b] विंशतितमो विंशो विंशतः पूरणो हि यः । यावतां तावतां यावति **** [थ-तावति ]थौ क्रमात् ॥ ८७ ॥ 6895 द्वयोर्द्वितीयः संप्रोक्तस्त्रयाणां स्यात्तृतीयकः । एकपष्टस्त्वेकपष्टितमस्तत्पूरणो हि यः॥ ८८ ॥ पष्टेः षष्टितमोऽप्येवं सहस्रतमकः पुनः । संहस्रपूरणोऽथैकसहसतम ईदृशः ॥ ८९ ॥ तथा शततमः प्रोक्तो यो षट्शततमस्तथा । अकं तु स्यात्परिच्छिन्नं कियत्तु कति संस्मृतम् । यावांस्तावांस्तथैतावान्यदादिपरिमाणके ॥ ९१ ॥ एकादशादयस्वय्यां पतिस्तु दशवाचिका । आधिभूतरसादीनां ज्ञेयाः संख्या हि लोकतः ॥ ९२ ॥ चतुरादिप्रकारे तु चतुर्धा पञ्चधा तथा । पोला पड्याथैकधा स्यादैकध्यं च द्विधा पुनः ॥ ९३ ॥ 6896 °द्वितीयः १ 6897-'तम २ 6898.मो. 6900 तम१सया 6901 अक्तं १; टिम २ पति २ 6902 यारीला 6904 भूग 6905 चतुर्धा १ 6906 पदा २ देर २ 6900 6905 6886 निशं तु १; विंशं १ 6887 एकत्रि १; द्विमयं १ 6888 करणे for पूरणे; पंचमः १ 6889 परः 6890 पयो १ 6891 "तुर्यो । 6892 "नियो १ महुतिय 6993 ऐपतीप 5394 शिशे २, रणो for पूरणो ·२९२ कोषकल्पतरों [6907- 6910 6915 6920 द्वेषा द्वैधं त्रैधमेवं त्रिधा त्रेधा च तादृशम् । अव्ययं धान्तमेधान्तं ध्यमुञ् क्लीवे धमुतथा ॥ ९४ ॥ निषु भागे द्वितीयः स्याद्वै[1410]तीयीकश्च स स्मृतः । तार्तीयीकस्तृतीयः स्याद्विधायास्तु स चेद्भवेत् ।। ९५॥ तदा द्वितीय एव स्यात्पष्ठः पाठः समावुभौ । द्वौ द्वौ पादौ द्विपदिका द्वे द्वे द्विशतिका शता। एवं चतुर्मोदकिकेत्यादयोऽपि स्त्रियां मताः । एकादितो दशगुणं यथोत्तरमुदीरितम् ।। ९६ ॥ एक दश वलिङ्गं स्याच्छतं वस्त्री सहस्रकम् । अस्त्री स्यादयुतं लक्षं न ना प्रयुतमस्त्रियाम् ॥ ९७ ॥ स्त्री कोटिरवुदं त्वस्त्री स्यादनं खर्वमन्तिमे । निखर्व च महापद्मं शङ्खद्वद्वेऽथ वारिधिः ॥ ९८ ॥ अन्त्यं मध्यं पराद्ध स्यान्न संख्यास्ति ततः परम् । असंख्यद्वीपवाद्यादि पुद्गलात्माघनन्तकम् ।। ९९ ॥ परःशतं परोलक्षं यच्छ * तादिकतः परम् । क्लीवाव्ययं भवेत्पारे पराद्ध तस्स पारगम् ॥ १०० ॥ पोतुः स्यात्पौतवाध्यक्षो मेद्यवन्मानशोध्यकः । ऊध्र्वमानं किलोन्मानं प्रतिमानं च कथ्यते ॥१॥ [141b] आयामस्तु प्रमाणं स्यात्परिमाणं तु सर्वतः ! तुलाधैः पौतयं मानं द्रुवयं कुडवादिभिः ॥ २ ॥ 'पाय्यं हस्खादिमिस्तत्र वंशी तु त्रसरेणुकः । - पवंशीमिर्मरीचिः साताभिः पद्भिश्व राजिका ॥ ३॥ त्रिराजिकः सर्पपोऽथ यवोऽष्टामिश्च सप्पैः । गुञ्जा चतुर्यवा तास्तु पञ्च स्युर्मापकोऽस्त्रियाम् ॥ ४ ॥ 6907 द्वेषं ३ था ३ 6919 अंख १ मध्य १ परा। "G909 पीक २१ 6921 पररशतं १ .6910 तातायतृतीयः २ 6922 पराई 6911 'तीय १ 6923 "दायशो २ 6912 "दिका १ देविंगाविश । G925 प्रमाण २ 6919 विके त्या 6926 पोतरं १; दुशयं 6915 दश.. 6927 पायं १ 6916'ट्युत १) प्रयुन २ 6928 मरीचिः; राजिन 6917 छोटि ; दस वर्ष, 6999 रापंपो २५ ययो १ 6918 नियंप 6030 M२ 6925 - 1. 16980 ·-6056] २९३ 693 694 वैश्यवर्गः धान्यको हेममापोऽस्त्री स्यात्तत्र हेम नपुंसके । द्वे कृष्णले रूप्यमाषस्तथा धान्यकणा दश । कैधित्तु सप्तगुञ्जाभिर्मापकः परिकीर्त्यते । चतुर्मापस्तु धरणः शाणटङ्गश्च न स्त्रियाम् । निष्कोऽपि न स्त्री गद्याणो मापफैः पभिरीरितः । क्षुद्रको द्रहणः कोलो वटक[स्त्व ? टयुग्मकम् ॥ ५ ॥ कोलद्वयं तु कर्पोऽस्त्री स्यादक्षः पाणिमानिका । तिन्दुकं स्यात्पाणितलं किचित्पाणि()पिचुश्च सः ॥ ६ ॥ चिडालपदकं क्लीवे स्त्रिया पोडशिका मता । करमध्यो हंसपदोदुम्बरे कवलमहः ॥ ७ ॥ सुवर्णको विस्तो[142a) हेमोक्षे र्पाभ्यां शुक्तिरष्टमी । शुक्तिद्वयं पलं मुष्टिश्चतुर्थी पोडशी वशा (१) ।। ८॥ प्रकुञ्चो विचमात्रं च हेम्नस्तखुरुविस्तकः । रूप्य-मापौ पोडशभिर्द्धरणो राजतो भवेत् ॥९॥ शतमानं तु न स्त्री स्याद्दशती राजतं पलम् । पलद्वयं तु प्रसृतः प्रसूतिः स्खी च कथ्यते ॥१०॥ प्रतिभ्यामञ्जलिः स्यात्कुडवोऽर्द्धशरावकः । अष्टमानं च कुडवः सेटकः कुटपश्च सः ॥ ११ ॥ कुष्टयौ द्वौ सरावोऽस्त्री प्रस्थोऽखी तौ च मानिका । त्रिप्वाटकश्चतुःप्रस्यो द्रोणोऽस्त्री चतुराहकः ॥ १२ ॥ नत्वणः कलशस्त्रय्यां राशि!न्मनमन्तिमे । द्रोणाभ्या शूर्पकुम्भौ [च] चतुःपष्टिशरायकः ॥ १३ ॥ शूर्पाभ्यां तु भवेद्रोणी गोणी स्त्री च वहो नरि । गोणीभिः पञ्चभिः क्रीते पञ्चगोणिविशेष्यवत् । द्रोण्यश्चतसः खारी स्यात्पलानां तु शतं तुला । ऊर्णापलशते तु स्यात्कम्बलं मिथुने न तत् ॥ १४ ॥ 694 695 695 . 1 6931 हेममपो, हेम ४ 6932 °माष१ 6935निष्को५ 6936 क्षुबद्रो for sधको, वंटक ४४ 6940 महा ३ 6941 के विस्वो २,रष्टमी २ 6943 'विचमान्नं ७ 6944 राजतो १ 8945 दशने, पलं २ 6946 प्रमति २ 6947 भडलि 6948 सेटक १ युटमश्च स." 6949 सरावो १ स्त्री 6950 "ढक १२तु प्रस्थो २ +6951 मान ६ 6952 °शरावक ३ 6953 न ३ रि. 6954 मोणि १ 6955 तुला 6956 स्कवलं २ ।

·- 0065 6970 1. २९४ कोपकल्पतरौ [6957- स्यान्तु[142b]लाविंशति र आचितो दशभारकः । शाकटीनः * * * [शाकटीश्च शलाटव्याचितोऽपि सः ॥ १५॥ स्याध्या * विहारिकद्रव्ये नाणकं न स्त्रियां नरि। 0000 मागस्तु रूप्यकस्याई * * * * * * * * ॥ १६ ॥ स जातरूपः सौवर्णो राजतः कलधौतकः । दीनारस्य तु भागे स्याद्धाणको नरलिङ्गकः । ** [पण-कीपणावली कापिकस्तानिकः पणः ॥ ११७ ॥ पणश्चतुष्काकिणीको दम्मः पोडशभिः पणैः । निप्कोऽस्त्री पोडशद्रम्मास्त्रिपु भागस्य वृद्धिमत् ॥ १८ ॥ भाग्यं च भागिकं स्त्री तु विंशत्यादिर्हि भागिका । द्विखारं तु द्विसारि स्यात्वारिद्वयसमित्यपि ॥ १९ ॥ स्त्रियां तु खारीद्वयसी तथा स्यादर्द्धखारवत् । अर्द्धसारि च यत्सारी खार्यादिप्रमाणकम् ॥ २० ॥ द्रव्यं द्युम्नं वित्त रमृस्थं मघं रिक्थम् । स्तः खापतेय-वसुनी द्रविणं न स्त्री न राः क्लीवे ॥ २१ ॥ अर्थो विभवो लमसो नरि न स्त्री स्वो हिरण्य-दाये च । [143a]धनमप्यत्री शेवं पुनरन्त्ये स्थाप्यविन्नो स्यात् ॥ २२ ॥ धनवान्पनिको हिरण्यवो- ऽप्ययमादयोऽपि धनीभ्य ऋद्धिमान अथ लक्ष्मण ईरितः श्रिया सहितः श्लील उदीरितोऽपि सः ।। २३ ।। व्यथें त्वाट्यकरणं यस्त्वाव्यो न भूतपूर्वः स्यात् । आद्यचर एप धनको हिरण्यकोऽसौ धनादिकामो यः ॥२४॥ केशवचरं च केशवरूप्यं चोक्तं गवादिविन्नं यत् । 6980 स्यात्केशवस्य पूर्व भूतं धनवन्मुखाखय्याम् ॥ २२५ ॥ इति वैश्यवर्गः। 6957 और G967 "यस ३ 0958 चाचितो। 6975 प्रद्धिमान् । 6961 सोयों २७ कानपौतरः३ 6977 मील:२ 6962 साण, 6978 भूतनः for न भूतपूर्णः 6963 पारि सालिक निपपण . 6979 धनने १ हिरण्यये । सो 6965 निष्फोदा इति येइयवर्गः। 8975 6973 पन १८ 6960 भाग ।

·6985 4 6990 6993 -7004] शूदवर्गः शूद्रो जघन्यजः पजो वृपलोऽवरवर्णको (कः) । पद्योऽन्त्यवर्णोऽप्युक्तोऽथ प्रामकूटो महत्तरः ।। १ ।। ते तु मूर्धावसिक्कादा रथकृन्मिश्रजातयः । क्षत्रियायां द्विजान्मूर्धावसिक्तोऽम्यष्ठकः पुनः ॥ २ ॥ वैश्यायां स्तः पारशव-निषादौ शूद्रयोपिति । माहियो विल्लियां क्षत्राद्ग्रस्तु वृपलस्त्रियाम् ॥ ३॥ शून्यां तु करणो वैश्यात्सूतः क्षत्राद्विजस्त्रियाम् । [143b] वैश्याद्वैदेहिकस्तस्यां चाण्डालः शूद्दतोऽपि च ॥ ४ ॥ क्षत्र्यां वैश्यामागधः स्यात्क्षण स्याच्छूद्रतः सुतः । वैश्यायां शूदजन्मायोगवोऽमी द्वादश स्मृताः ॥ ५ ॥ [ माहिष्याद्रथकारः] स्यात्करण्यां यस्य संभवः । कारिः कारुश्च कृनुश्च शिल्पी च प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ ६ ॥ द्वयोः श्रेणिस्तद्गणः स्यादाम्बध्याम्बष्ठनन्दनः। कुलजस्तु कुलश्रेष्ठी कला-विज्ञान-शिल्पकाः ॥ ७ ॥ लेखाधिकारी कायस्थः पत्रिकाकार इत्यपि । मालाकारो मालिकः सात्पुष्पाजीवस्तु पुष्पलः ।। पुष्पलावी कुलालस्तु मृत्करो भरटोऽपि सः ॥ ८॥ कुम्भकारो दण्डमृञ्च खो दाईरिक-नाक्रिको ।। कुलालचक्रं दण्डारः पलगण्डस्तु लेपकः ॥९॥ तन्तुवायः कुविन्दः स्यानन्तुवापः स्थविस्तथा । .. तसर-त्रसरौ सूत्रवेष्टे तर्कुस्तु कर्तकः ॥ १० ॥ सल्लोल-तौं तर्कादी तर्कला च सहापि सा । साधनं यत्कर्तनस्य नर्तना त[144a.]पीठिका ॥ १.१ ।। 6983 "व! २, प्राम्यकूरो for प्राममूटो; । 6992 क्षयां वैश्यान्मागमः १ for माहिष्या- महत्तरः२ थकारः. परिण्या for करण्यो... 6984 FAC. 895ab. 6993 प्रकृति. ५ 6985 CE. AC. 895cd. 'सित्तो १ 6994 अणि दाबध्यायष्ठ 6995 श्रेष्टी २ 6986 निषादी G996 °कार ३ 6987 माहिष्यो १; "दुन १ स्तु 6997 मालिकः २ 6988 करणो १3 सूतः १ 16998 पुष्पलावी ३ 6989 चौडालः १ 7000 दंदार १ 6990 क्षत्ता १ 7002 सुप्रवेटे ३ 6991 "गबो १ मी 17004 पीठिका ॥ ११॥२ 7000 .. बटक.१ ·२९६ [7005- 7005 2010 7015 फोपकल्पतरी स्यापिञ्जनं विहानं तूलस्फोटनकामुकम् । वाणियूँतिः स्त्रियौ न सी पुस्तं लेप्यादिकर्म च । न खी वेमा वानदण्डस्तन्तुकाठ तुरी लियाम् । तुन्नवायस्तन्तुवायः सौचिकश्च स्वविश्व सः ॥ १३ ॥ द्रव्यं तु तन्तुवायस्य कृवितरि निगद्यते । कृपाणी फरी करपन्यपि सूची तु सेवनी । सूचिसूत्रं पिप्पलकं सेवनं सीयनं सगे ॥ १४ ॥ स्त्रियां स्यूतिरथो तैली धूसरश्चाझिकोऽपि सः । परझं तैलय स्थापण्डाली तैलमानिका ॥१५॥ तैलपात्रं कृपकः स्याद्रहाजीवस्तु चित्रकृत् । भवेचौलिकिकवाथ शसमाजोऽसिधावकः ॥१६॥ शाणाजीवो प्रमासक्तः क्ष्णयनं तेजन समम् ॥ १७ ॥ व्योकारो लोहफारः स्यात्कर्मारो लोहघातकः । गुहेरोऽथास्त्रियां कूटमयोधनक इत्यपि ॥ १८ ॥ प्रश्चनः परपरशुरिपीका तूलिकेपिके । इपीकतूलं द्वंद्वे स्यादिपीकातूलयोरपि ॥ १९ ॥ नाडि[144b]धमः स्वर्णकारः कलादः पश्यतोहरः । हेमलो मुष्टिकृत्स्वर्णकारोऽथ निकपः कपः ॥ २० ॥ आफपो हेमलं शाणो द्वंद्वे स्यानिकपोपलः । आकपे, कुशलो मेद्यलिङ्ग आकपकः स्मृतः ॥ २१ ॥ तैजसावर्तनी मूपा कुन्दं तर्क-ममौ नरि । आस्फोटनी वेघनिका संदंशः ककवनकः ॥२२॥ मणिकारो वैकटिकोऽथो काम्यविक-शासिकौ । करंधमी कांस्यकारः शौल्विकस्तानकुट्टकः ॥ २३ ॥ । . 7020 10 . 7005 विहननं २ 2006 °[ति ३; मै २ 7007 दंड २, तुरी २ 7008 "यास for वाय', 'स्थपि ४थ 7010 कल्पन्य ३ पि 7011-पिप्पलकं २ 7012 स्यूति ३ मानिका २ 7014 पकः २ 7015 'किक ३ 17016 °सक ४: तेजनं २ 7018 गुहेरों५'धनक २ 7019 परशु २ 17020.1लं १ 7023 पोपल.. 7024 आकपका १ 7035 मूपा २: भ्रमौ २ नारि २ 7026 वेधनिका २ 7027 पैटिको २; शांखिसै र 7028 कारः २ 7013 ३ ·-7051] २९७ 7030 7035 -- शुदवर्गः तक्षा तु वर्षकिस्त्वष्टा रथकारश्च काष्ठतट् । स्वपतिमतक्षस्तु ग्रामाधीनो हि वर्षकिः ॥ २४ ॥ स्वतन्त्रः कौटतक्षोऽथ वासी वाशी च सक्षणी । घृक्षमित्ककचस्त्वस्त्री करपत्रकमन्तिमे । अयानयीनः शारा स्पाइयोः साफलयौलिगः ॥२५॥ स उद्दनो यत्र काठे काष्ठं निक्षिप्य तक्ष्यते । वृक्षादनो वृक्षभेदी कोऽस्त्री प्रावदारफः ॥ २६ ।। निर्णेजका स्याद्रजको धावकः कर्मकीलकः । [145a.]मर्जूरथ स्याद्विट्सारी विङ्किरः कुणपश्व सः । क्षुरमीं भुरी मुण्डी चण्डिलान्तावसायिनी ॥ २७ ।। दिवाकी िपितश्च भुरो नापितशस्त्रकम् । वपनं मुण्डनं क्षौरं तथैव परिवापणम् ॥ २८ ॥ नखल स्वान्नखच्छेदि नाराची त्वेपणी स्त्रियाम् । अपत्ये कुम्भकारादेः कौम्भकार्यो भवेत्तथा । कौम्भकारिस्तान्तुवाय्यस्तान्तुवायिरिमौ समौ । सदशौ ताण-ताक्षण्यौ नापिन्यो नापितायनिः । 'देवाजीवो देवलको देवागारिक इत्यपि । जावालः स्यादनाजीवः सोऽजपालश्च कीर्तितः । जीवान्तकः शाकुनिकः पाक्षिकोऽप्यथ सौनिकः ॥ ३१ ।। वैतसिकः कौटिकश्च मासिको मांसविक्रयी । स्थानमागिको हारिणिकोऽथैवं सौकरिकादयः ।। ३२ ।। उन्माथः कूटयनं स्याद्वागुरा मृगजालिका । जालिकः स्याद्वायुरिकोऽथावपाताबटौ समौ ॥ ३३ ॥ 7010 । 7045 1050 7080 'तक्षतु 7042 फौमसालों 7031 तक्षी १ 7043 कामकारी ३ वायिर 7032 शनि क', पक ३ 704 नानापिन्यो for नापिन्यो 7038 'यौनिगः३ 7045 गारिक 7034 DAC.919ab. उदनो, 7046 'पालथ 7035CE AC. 919ed. "मेरी २७ 7047 पाक्षि । 7018 "विकमी २ 7039 'नापित भुणे 7019 बच्चे 7040"दापर्ण 7050 स्सा २६, ' जालिब ३ 7011वेषणी २ 7051 "रिग्रे 'टी है ·-- 7066 7060 कोपकल्पतरौ [7052- पाशकश्चैव पाशो यस्तथाकप[ 145b]च ईरितः।। आकर्षकस्तरकुशलः पाश्या स्त्री पाशसंहतौ । पाशाको बन्ध-वल्गे शुल्ब-शुम्वे वटारकः।। गुणः स्त्रियौ रज्ज-तच्यौ वटी त्रिवध सा यदि ॥ ३४ ॥ पाणिभ्यां सूज्यते पाणिसर्या संकीर्तिता,तदा । वा वहो वीवधिको भवेद्विवधिकश्च सः ॥ ३५ ॥ तथा वैवधिका स्त्री तु ताहग्वीवधिकी मता। बद्धशिक्ये तूभयतः स्कन्धवाद्ये हि दारुणि ॥ ३६॥.. वीवो विवधश्चोभौ पर्याहारे समार्थको । विहंगिका भार यष्टिः कथिता च विहंगमा ॥ ३७॥ तदालम्बि तु शिक्यं स्यात्काची न व्यकटोऽस्त्रियाम् । भारिको भारवाहः स्याद्भुतकस्तु भरण्यभुक् । तथा कर्मकरो वैतनिकोऽपि धमको(2)ऽथ सः । भृति विना कर्मकारोऽथ भरण्यं च वेतनम् । कर्मण्यं भर्म मूल्यं च भरणं निष्क्रयः पणः ॥ ३९ ॥ निःशः स्त्री तु भृत्या स्याद्भर्मण्या च भृतिविघा ॥३३॥ वेश्याभृतिर्मवेदोगोऽथ भृत्यो दासन्चे[146a.]टकौ ॥ १० ॥ प्रैव्य-दासेर-दासेय-नियोज्य-परिचारकाः । पराचित-परिस्कन्द-मुजिप्य-परिकर्मिणः ॥ ११ ॥ डिङ्गरः किंकरो गोप्य-परजात-परेषिताः। .. ::: प्रेप्यः शिकुयाथ नीचो विवर्णश्च पृथग्जनः ॥१२॥ इतरः पामरो मर्मरीकः प्राकृत-बर्बरौ। : SEE क्षुधुनो यवनो म्लेच्छो मातगस्तु जनंगमः । अन्तावसायी श्वपचः श्वपाको निध्य नाहलौ । अन्तेवासी दिवाकीर्तिः पुरकसः प्लव इत्यपि ॥ १४ ॥ 7065 7070 7076 .. 7052 पाशयः श्व; श्चि । 7053 आवर्षक १ 7055 चटी. 7056 सय 7058 पैवधिक ३, "भिकी १ 7060 विवध समाप्यको 7061 विहंगमा ३ 7062 श्यंकटो ३ . 7063 वाइः २. 7064 निकौपिंधमको ४य 7065 कारो। 7068,'द्भोगो १८:: ... 7071 सिंकरः 7072 लि१८ ।।। -17073 पर्वरी :7 117074 म्टेच्ने ३ ·-1102] 7080 7085 शूद्रवर्ग: समौ चाण्डाल-चण्डालौ निपादश्च निपादिवत् । चाण्डालकिस्तु चण्डालपुत्रो नेपादकिस्तथा ॥ ४६॥ पुलिन्दा नाला निष्ट्याः शबरा वरुडा मुराः। { मेदा मिलाः किराताश्च सर्वेऽपि म्लेच्छजातयः ॥ १७ ॥ पादुकृञ्चर्मकारः स्याली तूपानच्च पादुका । पनद्धा स्यात्माणिहिता पादूः पादत्रमित्यपि ॥ १८ ॥ आबद्धा तु पदं सानुपदीना परिकीर्तिता। नभी नर्धा वस्त्रा च*[व] ध्री वर्धा च न[ 146b]कः ॥ १९ ॥ सनंगव्या तदर्था सा.सनंगुश्चर्मणोत्रि(भिः)दि । स्साचर्ममेदिनी द्वारा द्वयोधर्मप्रमेदिका ॥ ५० ॥, व्याघो मृगवधाजीवो लुब्धको मृगयुः पुमान् । पालिशं मृगहिंसा भूः श्यैनंपाता पुनः स्त्रियाम् । . पापद्धि गयाऽऽखेटो मृगव्या क्लीययोपितोः ॥ १८ ॥... आच्छोदन कुकुरस्तु कुकुरः कूकुरः शुनः । शुनिश्च शुनकः श्वानश्वास्थिमुग्भुमवालधिः । ४९ ॥ 'कौलेयकः सारमेयो मण्डली रात्रिजागरः। रथ्यामृगश्च भषको रतशायी रतान्दुकः ॥५०॥ रतकीलो ललजिहो जिहालिट् च रतत्रणः । शालाको इतिहरिर्वाताण्डो मृगदंशकः ॥ ५१ ॥ उन्मत्तोऽसावलफः स्याद्विश्वकदुर्मुगव्यत्रित् । सरमा तु शुनी प्रोक्ता शुनारोऽत्री शुनीपयः ॥ ५४ ॥ शुन.पुच्छादयो नाम्नि शुनीं पाता शुनिधयः । शौवः कुक्कुरसकोचा:शून्यं शुन्यं शुने हितम् । शुनःपुच्छादयस्त्रयां कपाटनः पुनर्मतः । चौरश्चौरस्त[14Ta]स्करः स्यादैकागारिक-मोपकौ । प्रतिरोधि-परास्कन्दि-पाटचर- मलिग्लुचाः॥५५॥ 7090 7096 7100 -- . 7088 पालिश १ 7077 निपादिवत् १५ 7078 दकि३ 7089 उध्येटो 7079 नाहला १ निथ्या १शवरा. वरदा १ 7090 आच्छोदनं १ 12 7091 'वान 7080 मेदा १ मिल्ला १ किराता १ 7096 "पर्कः १ कह १ 7081 °कार'३ 7097 शुनी २, शनिपय 7082 पादः २५पादन ६ 7098 शुनीधय । 7083 पदीना १ 717099 शौद 1, शुन्य ३' 7085 सनगु. 1- . eisi ·३०० [7208- 1105 - । 7110 । कोपकल्पतरौ स्यात्सारिपन्थिकः कम्बूः कुम्भिलः शङ्कितोऽपि सः। सुरगादिचरः स्त्सेनः स्तेनश्चोभी न योपिति ।। ५६ ॥- तद्भावे चौरिका चौय स्तेयं स्तैन्यं च चौरिकम् । 'लोप्नं त्वपहृतं द्रव्यं चौरी चोरी च तलियाम् ॥ ५ ॥ पानध्वजी पानवणिक् शौण्डिको मण्डहारकः । पानध्वजो वारिवास-कल्यपालासुतीवलाः ।। ५८ ।। सुराजीवोऽपि मद्यं तु कश्यं स्यात्कापिशायनम् । मधु कल्यं न ना हाला वारुणी च हलिप्रिया ॥ ५९ ॥ मदयिनुश्च मदना मदिष्ठा मदिरा इरा । परिप्लुना फामसखी परिसुद्देवनिर्मिता ॥ ६॥ गन्धोचमा स्वादुरसा प्रसन्नान्मोधिजा'न ना । कादम्बरी द्वयोः शुण्डानुतर्षे मण्डमस्त्रियाम् । द्राक्षाकृते तु मद्ये साद्धारहूरं च कापिशम् ।। ६१ ॥ माकं चाथ न स्त्री स्यात्सीधु मैरेयमासवम् ॥ ४३ ॥ पफशीतरसौ सीधू पकामेथुरसौ क्रमात् ॥ [147b 7६२ ॥ शार्करो माधवो,गौडः सितो मधुगुडादियुक् । जगलो भेदको मधपकः किण्यं तु नग्रहः ॥ ६३ ।। नमहुश्च पुमांसी द्वौ मद्यवीज नपुंसके । थासुतिर्मद्यसंधा* [नामासवोऽभिपवः समौ ।। ६४ ॥ कारोचमः सुरामण्डो व्यापानं पानगोष्ठिफा । स्त्रियामरिष्टः कथितैयन्मयं मेपजैः कृतम् ॥६५॥ सरकश्चपाश्चात्री गत्यर्कोऽप्यनुतर्षणम् । शुण्डापानं मदस्थानं मधुबारा मधुक्रमाः ॥ ६६ ॥ उपदंशावदशौ द्वौ चक्षणं मद्यपाशनम् । मुरापः स्यान्मद्यपिचो मतस्तुत्कट-शौण्डकौ ॥ ६ ॥ 7116 7120 7123 7104 योपिती १५ 7106 शेष चोरी ३ 7109 जीयो 7111 मदरा for 'ना, मदिच्छा for 'टा 7112 परी for परिसुद् 7117 रसो 7118 शायरी; गोटा 7119 पर 7120 यी 7121 पद ४ 7122 महो; गोष्टिा ३, 7123 मरिष्टो १३ जेपजे 7124 'तपंग 7125 =AK,AC 90God, मस्त्यानं २, - 'कमा १ 7126 'पागने ४ 7127 "पिवे३ ·शूद्रवर्गः ३०१ 7130 7236 -7148] झीवश्वामी विशेष्यन्ना मघरोगो मदात्ययः । पणो ना स्वादक्षवती कैतवं च दुरोदरम् । दरोदरं द्यूतमस्त्री * * * * * * * * ॥ ६८॥ दूरोदरं च न स्त्री स्यात्पाशक-प्रासको पुनः । आकर्प-देवनाक्षाश्च तत्पणस्तु ग्लहो नरि ।। ६९ ॥ बिन्दुत्रिकद्वये तु स्यादक्षाणां दुन्दुभिः स्त्रियाम् । आकर्षों ना शारिफलाटापदे च न योपिति । शारि:[148a.]पुमान्द्वयोः शारा खेलन्यासा समन्ततः ॥ ७० ॥ नयने परिणायः स्यात्प्राणिसूतं समायः । वञ्चुली तु स्त्रियां द्यूतक्रीडा स्यादम्लिकास्थिभिः ॥ ७१ ॥ धूर्तोऽक्षदेची कितवोऽक्षपूर्तो- ऽक्षश्च देवा च तथाशकृत्सः । साद् धूतकारी समिकोऽथ भेद्य- लिजा मता योगभवा हि शब्दाः ॥७२॥ इति शूद्रवर्गः। कोपकल्पतरावसिन्विश्वनाथकवे. कृतौ । द्वैतीयीको धराकाण्डो वगैर्दशभिरीरितः ॥ ७३ ॥ इति श्रीविश्वनाथरचिते कोषकल्पतरौ द्वितीयो भूकाण्डः समाप्तः ॥ श्री ॥ - 7140 7128 क्षीय २ 7131 इरोदर ५ 7132 'नाक्षा५य, सहो २ 7186 परिणाम हय १ 7187 वचुली 1, "स्थिमि २ 7140 समिरे, इति शुदया ·कोपकल्पतरौ [7144- 77143 7160 1 TED यो लोकपाता पाताले ववन्ध भवबन्धहृत् । बलिं बलिष्ठं स श्रेयोधाम नो वामनोऽवतु ॥१॥ पाताल्नारकात.वगैः सगतिशालिमिः । नामालिविलसास्कन्ध. (१) पातारास्कन्ध उच्यते ॥ २ ॥ पातालं बलिसमाधोभुवनं वाडवोऽस्त्रियाम् । रसातलं नागलोकोऽयोलोकोऽप्यव्ययं त्यधः ॥ ३ ॥ छिद्रं तु कुहरं रोकं रन्ध्र[148b]नियंधनं पिलम् । निम्न रोपं च विवरं भूक श्वनं तथान्तरम् ॥ ४ ॥ शुपिरं सुपिरं चाची पुंस्यगायो वपा-शुपी । द्वयोर्गर्ता दरस्त्रय्यामवटो युजि भूविले ॥ ५॥ श्वनं क्लीवे चाथ रन्ध्रयुक्ते स्सात्सुपिरं त्रिषु । मावे सौपिर्यमच्छिद्रे नीरन्ध्र कीवमव्ययम् ॥ ६ ॥ तमो निशाचर्म खचर्म वृत्रो- पकुश्चक स्यात्तमस तमंच। वृनोऽत्र ना ना न तमिलमुर्वी- छाया पडवी तिमिरान्धकारौ ॥ ७ ॥ स्यान्नीलपमं दिनकेसरान्ध- घान्तानि तत्संतमर्स प्रसारि । गादेऽन्धपूर्व तमस विहीने वत्रावपूर्व तमस प्रदिष्टम् ॥ ८॥ अनन्धेचे भवत्यन्धंभावुकोऽन्यमविष्णुचत् । अनन्धमन्धं कुर्वाणे सादधकरणं त्रिषु ॥ ९ ॥ पातालोको दानव पूर्वदेवो देतेय स्यादामुरश्वासुरश्च । दैत्यो देवद्वेषणः शुरुशिष्य- स्तुज शकद्वेपण स्यादितीजः ॥ १० ॥ 1100 - 7105 7167 सद्रंप 71504 7151 2 for रोग 7159 पी10 7153 भूपिये for बि 7153५, मुनि 7155 सौदीय मा 1161 तानि १५ तस्नमर्म । 716 तम TIG4 भपिशु ३ यत् 7165 कर 17166 लोया ।

·71T0 । 7176 7180 ४ -7192] पातालवर्ग: हिरण्यकशिपुर्देसराजो वैरोचनो बलिः । शिशुपालश्चे[149a]दिपतिः कंसो भोजपतिर्मवेत् ॥ ११ ॥ द्वैमातुरो जरासधो मगधाधिपतिश्च सः। भौमस्तु नरको दैत्यभेदा बाणादयः परे ॥ १२ ॥ कावेयाः पुनर्नागास्तेषां मोगवती पुरी । शेषो नागाधिपोऽनन्त-आलुको द्विसहस्रहक् ॥ १३ ।। सितपङ्कजचिह्नश्च सर्पराजस्तु वासुकिः । श्वेतो नीलसरोजाको लोहिताशस्तु तक्षकः ॥ १४ ॥ खस्तिकाशितमौलिश्च महापद्मोऽतिशुल्लकः । दशविन्दुकमौलिश्च शड्स स्यात्पीतवर्णकः ॥ १५ ॥ इन्दुरेखाचितगलो ज्वालाधूमसमप्रमः । कुलिकोऽर्द्वन्दुमौलिः स्यान्नागभेदास्तु कम्बलः ।। १६ ।। चलाहकोऽश्वतरको धृतराष्ट्रादयः परे । कालीयः स्यात्कालियको गोनासस्तु तिलसकः ॥ १७ ॥ गोनसो घोणसो चो(व्या)डो मण्डली वाहसः पुनः । शयुस्तनजोऽजगरः शीवा शीरः शयानकः ।। १८ ।। शयुनः शयथश्चक्रमण्डल्यन्ते शयालु च । पारीन्द्रो राजसर्पस्तु भवेत्पन्नगभोजनः[149b] ॥ १९॥ कुकुटाहिः कुकुटाभो राजिलो डण्डुमः समौ । अलगर्दोऽलगश्च जलव्यालो द्वितुण्डकः ॥ २० ॥ ब्रह्मसोज्वलाला स्थानमालुधानस्तु मातुलः । सुरकस्तु सुरावर्णो दन्दशूको निगद्यते ॥ २१ ॥ निर्मुक्तश्च निर्लयनिर्मद्यवन्मुक्त [कन् ]चुकः । 7170 राजो २ 7181 मौलि ३ 7171 पति २, कैसे for कैसो, पति २ 7182 हो १ वरको १ वराष्ट्रास 7172 पति ३ व 7183 प्यरो २ 7178 नरको २ 7184 गोभराो for गोनसो, मंडली ५, 7174 भोगवती 7185 शान for शयुन 7175 आलको 7186 कायालु for दयाल 7177 °जाको ३ लोहितीगस्तु 7188 कुकुटामोर, डंडम २ 7178 मौलि ३२ 17189 अलगद्दीलगर्मथ, द्वितुंडका ४ 7179 मौलि ३ 2 7180 'गलो ३ ग्वालाधूमसप्रभ' 7192 शानिलयति, मुकचुर १ (corrupt) 17185 द C 7190 लाख २ ·३०४ कोपकल्पतरौ [7193- 7195 7200 7200 सविषा निविपा वापि सो इग्विषनामकाः ॥२२॥ ॥ वृश्चिकाद्या लूमविषा व्याघ्राधा लोमसद्विपाः । लालाविषास्तु लताद्या कालान्तरविषाः पुनः ॥२३॥ भूपिकाद्या नराधास्तु नखक्ष्वेडाः प्रकीर्तिताः ॥ २४ ॥ सर्पः पृदाकुर्मुजगो भुजंगो मुजंगमाशीविष-गूढपादाः। दकिरः स्यादुरगश्च मोगी चक्षुःनवश्वक्रि-सरीसृपाश्च ॥ २५ ॥ फणी कुण्डली मण्डली बन्दको द्विजिहस्तथा जिह्मगः पन्नगश्च । भवे कभुक्कञ्चकी दीर्घपृष्ठ- स्तथा दीर्घजिहः स काकोदरश्च ॥ २६ ॥ व्यालानिलाशन-विषायुध-लेलिहाना द्वंद्वे त्वहिर्विषधरो रसनाविषश्च । कुम्मीनसोऽपि सदरश्च विलेशय[150A]श्च गोकर्ण-नागक-फणायुध-काद्रवेयाः ॥ २७ ॥ विवाहेयं तदङ्गादि मोगस्तु व्यालविग्रहः । निर्मोकः कञ्चकस्त्वस्त्री*[स्त्रियां निलयनी तथा ॥२८॥ भोगो दर्वी द्वयोस्तु स्युः फण-स्फट-फट-फुटाः। कफेलः स्त्री च दादा स्वादाशीराश्यहिदंष्ट्रिका ॥ २९ ॥ सर्पक्षतं तु दंशः स्यात्सपाण्डे पुनरीरिती । समौ सुनार सारण्डौ न तु स्त्री गरलं विषम् ॥ ३० ॥ हालाहलं हालहलं काकोलं च हलाहलम् । कालकूटं रसस्तीक्ष्णं लीने मधुरकं च तत् ॥ ३१ ॥ कृत्रिमं तु विषापोर गरश्वोपविषं समम् । दूपीविषं त्ववीर्य तदोपधादिप्रमावतः ॥ ३२ ।। 7210 7315 7194 °सद्विपाः१ 17212 "लुः श्री ५, 'रास्यहि 7195 FAC.1813 ab.°विपातः कालीतर'7213 देकाः १ सा सपंडि 7196 श्वेता 7214 रंडी ३ 7198 पादः 17215 हलाइक 7209 हेयं १ 7216 मधुर 7210 निलयनी 7217 पवियं ५ ·7220 7225 1230 --7240 नारकवर्गः आदीपनौ दारदश्च मकरश्च परे पुनः । अहिच्छत्रो मेषशृङ्गो कुछ-पालक-नन्दनाः ॥ ३४ ॥ कैराटिको हैमरतो मर्कटः करवीरकः । सर्पपो मूलको गारार्द्रकः सक्तुक-फईमौ ॥ ३५ ॥ अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृद्धिको मधुसिक्थकः । विस्फुलिङ्गः पिङ्गाले[150b]न्द्रौ सगरं लाइलिकाद[य]ः ॥ ३६ ॥ स्थावरा विपभेदाः स्युर्हयत्तालाहि फेनकः । विपशास्त्रं जाङ्गलं स्याचकाटो विपशास्त्रवित् ॥ ३७ ॥ कथाप्रसङ्गश्च मतो भवेजाङ्गलिकान्ययत् । व्यालयाही जीवकः स्यादाहितुण्डिक इत्यपि ॥ ३८ ।। अहितुण्डिक उक्तोऽथ विपादो विपभक्षकः । विष्यो विषेण वध्यो यो च्यालग्राह्यादयस्त्रिपु ॥ ३९ ॥ इति पातालवर्गः । स्यानारकस्तु नरफः परेत-प्रेत-यातिनः । स्वादातिवाहिकोऽथ स्यान्नरको नारकोऽपि च ॥१॥ निरयो दुर्गतिः स्त्री स्याद्विष्टिस्त्याजूः स्त्रियामुभे । कारणा यातना तीनवेदना व समा इमाः ॥२॥ तपनः स्यादवीचिन्तु द्वंद्वे संहार-रौरवौ । स्यान्महारौरवः कालसूत्रं तामित्रमित्यपि ॥ ३ ॥ कुम्भीपाकान्धतामिनासिपत्रविपिनादयः । बहवो नारका भेदा गदिताः पापकर्मणाम् ॥ ४ ॥ सिन्धुर्वैतरणी प्रोक्ता तत्रालक्ष्मीस्तु निर्ऋतिः। सीमन्तकाद्या बौदादि 151a7 शाखे नरकवासिनः ।। इति नारकवर्गः। 7219 आदियनी १ दारद १ च मकर १२ 7229 तुहिक 7220 छत्रो १ मेषभंगा १3°नंदनः १ 7230 विप्यो १ 7221 हेमवतोमर्कट: १ करवीरकः १ इति पातालवर्गः। 7222 सपो मुलको १ गारायः १ सत्तक १/7239 वाहिको ५ 7233 दुर्गतिः ४; त्या २ 17235 तपनः , स्यादवाचि १ ख- हार 7223 °सारः १ कालिंगः १ गिने, रोती सक्थिकः 7236 स १ तामिन्न 7204 विस्कूलिंगः १ पिंगलेदोलेका १६:/7937 मा पतामिटा पिपिना। 7239 तरणी 7210 शायर इति नारकरः। 1235 7260 वईमौ १ 7:225 फेनकः २ 7926 जांगलं २ 7227 दिवान्यवर ·३०६ 7245 7250 कोपकल्पतरी 17241- आतङ्क-तकावत्रीकावम आम-गदामयाः । श्वयोचिरुपतापश्चामन रोगौ च रुग्रुजे ॥१॥ पाप्मावाघो विकारश्च यक्ष्मा यक्ष्मश्च जन्म(क्ष्म?)वत् । व्याधिर्ना दुःखमाकल्प मान्धं खिद्रोऽप्यपाटवन् ॥ २॥ प्रतीकार्यस्तु साध्योऽसौ याप्यस्त्वाजीवितस्थितिः । असाध्यः क्षेत्रिया दोपा वात-पित्त-कफास्त्रयः ॥३॥ शारीरा मनसस्तु स्याही दोषौ हि रजस्तमः । संसर्गः संनिपातश्च तद्वित्रिक्षयकोपतः । रसाद्याः समला दूष्याश्चयो वृद्धिः खधानि या ४॥ पकाशयाद्या वातस्य स्थानं नाभ्यादयः पुनः । पित्तस्य श्लेप्मणस्तु स्यादुरःप्रमृतिक स्थलम् ॥ ५ ॥ उन्मार्गगामिता कोपः परस्थानगतिः पुनः । प्रसरः स्थानसंस्थानं व्याप्तिर्या परवेश्मनाम् ॥ ६॥ व्यक्तिस्तु रोगप्राकट्य भेदेन सहिता इमे । चयादयो दोपगति[ : निमित्रं तु निदानकम्[151b] ॥७॥ उत्थानायतने हेतुः प्रत्ययश्च निगद्यते । प्रापं माविरोगस्य ज्ञापकं लक्षणं हि यत् ॥ ८॥ संस्थान व्यञ्जन लिझं लक्षणं रूपमित्यपि । आकृतिः स्यादुपशयो व्याधेर्यः शमकारकः ॥९॥ पोषकर्तानुपशयः संप्रातिर्जातिरागतिः । दोपाणां समवेतानां विकल्पोऽशशिकल्पना ॥१०॥ व्याधिना जनितो रोग उपद्रव इति स्मृतः। शाखा त्वगमगाद्यं स्याबहिर्मार्गश्च सा स्मृता ॥११॥ 7255 7260 7241 आम ५गदामया: 7253 प्रसरः १ स्थानसंस्थान , 7242 थामतरोगो 7254 व्यक्ति स्तु रोगप्राकम् । 7244 प्यपाटवं २४ 7255 दोपगति १ निमित 7245 साप्यो र सौ याप्य १ स्वाजीविता स्थितिः,7256 प्रत्यय ६य निगद्यते ॥ 7246 क्षेत्रिया १ दोपा १ यात १ पित्त १ का 1/7257 प्रामपं । 7947 रामनयतु 7259 आकृतिः ६शयो 7248%DAstdige Satrasthan,7260 °नुपशय रागतिः ३ adby. 1.31 17 ससर्गः १ संनि-7261 = Madhar caridana Paicani- पात 12 dinalukşaņa st, 12 ab. 7249 दूप्या १बयो 7262 उपद्रव १ 7252 कोपः१ 7263 बहिर्मार्ग ३ .

·-7286] 4 7270 7275 पातालवर्गः ३०७ कोष्ठाद्यमन्तार्गः स्यात्संधयस्तु शिरोमुखाः । रुजादिवृद्धिः संरम्मोऽथोपद्रवविहीनता |॥ १२॥ 7265 अल्पवेगः स्त्रियां तूषा भवैचिमिचिमायनम् । उक्लेशः पाकतो मन्दा दोषाणां स्वाशयाच्युतिः ॥ १३ ॥ हृलासो हृदयादीपयथः पटुम्बुनिर्गमः । तृत्यैवानास्पृहातृप्तिररुचिः स्यादरोचकः । अश्रद्धानारोचकोऽथाविपाकोऽन्नापचिः स्त्रियाम् । ज्वरो रोगपतिर्दक्षाध्वरध्वंसी तथान्तकः । ओजोशनस्तथा क्रोधो रुद्रो–नयनोद्भवः ॥१५॥ [152a.]संतापकः स्त्री जूते॒तिर्वातिकस्तु स वातजः । पैत्तिकः पित्तजन्मासौ श्लैष्मिकस्तु बलासजः ॥ १७॥ ज्वरः स्यात्प्रकृतिसमसमवेतः खहेतुना । तुल्यो विकृतिविपमसमवेतोऽन्यथा भवेत् ।। १८॥ नित्यज्वरः स श्वयथुर्भवेद्वातबलासकी । सांसर्गिको द्वंद्वजः स्याविचयोत्थस्त्रिदोपजः । स्यात्सांनिपातिकश्चाथ संधिगाद्या हि तद्धिदः ॥१८॥ नृणां ज्वरो ज्वराहः स्यात्पाकलः करिणामसौ । हयानामभितापः स्यादृष्ट्राणामलो मतः ॥ १९ ॥ महिषाणां हरिद्रोऽसावीश्वरोऽनडहामयम् । रासभानां खोरका सान्मृगाणां तु मृगामयः ॥ २० ॥ शुनामलर्कोऽजाव्योस्तु स प्रलेपकनामकः । उष्णीपसंज्ञः सर्पाणामन्नानां चूर्णको मतः ॥२१॥ कुखमादस्त गोधूमे भूमौ तूपामियो मतः 7264 मार्गः १ स्यात्संधय १ स्तु 7277 मी, 7265 संरंभो। 7278दनः २ 7206 अल्पवेगः २ स्यानूपा ; 'मायने २ 7279 °पानिका ३ थाथ सचिमाचा १ 7267 उमेशः १ 728001 स्पात्या, 7268 छायो 7281 °मरगो १ 7269 तृप्ति १ रन्दि चकः २ 7282 इदिोसावीचपे। 7270 अत्रमा १ 7283 सोरकः । गागोsis repeated 7278 नक्कि यातनः 7284 मलको प्रदेश १ 7274 पैतिकः पिचजन्मा २ 7283 उम्भीप ; पूणेश। 7276 "समतो 7286माद 7260 7285 ·३०८ [7287- 7290 7295 कोपकल्पतरौ यथर्व वृद्धदोपोत्थः प्राकृतो वैकृतः परः । अपक्कदोपः सामोऽसौ निरामस्तु ततोऽन्यथा ॥ १९ ॥ संततो नि[152b]त्यवृत्तिः स्पाद्विपमः सततादिक[:] । सततोऽहि द्विरावृत्त्याथान्येशुष्को दिने सकृत् ॥ २० ॥ स्यात्प्रात्यहिकनामाथ तृतीयेऽहि तृतीयकः । चतुर्थकश्चतुर्थेऽह्नि व्याहिक व्याहिको पुनः ॥ २१ ॥ क्रमाद्विपर्ययो प्रोक्तो तृतीयकचतुर्थयोः । शीतकस्तु स शीतादिरुणकस्तूप्णपूर्वकः ॥२२॥ विशिष्टस्तु स शीतादिः शुद्धः शीतादिवर्जितः । अन्तर्दाहतृपायुक्तो ज्वरो गम्मीर उच्यते ॥ २३ ॥ ज्वरितो ज्वरवावर्णो ज्वरी च परलिङ्गकः । दाहः सर्वाङ्गसंताप ओपस्त्वरतिधर्मवान् । प्लोपोऽर्चिपेव दग्धाने विदाहः संधिपाणिषु ॥ २४ ॥ रक्तपित्तं पित्तरक्तदोषो नासादिभिः सवन् । तदूर्ध्वगाम्यपानादिस्राव्यधोगं प्रकीर्तितम् ॥ २५ ॥ काशस्तु कासः क्षवयुः पीनसः स्यादपीनसः । प्रतिश्यायः प्रतिश्या स्त्री क्षुरक्षवः क्षुतमन्तिमे ॥ २६ ॥ उपेक्षितः प्रतिश्यायो दुष्टपी[153a.]नस उच्यते । नस्या रोगाः पूतिनास-नासानाहादयः परे ॥ २७ ।। कफोपरुद्धगमनः पवनः श्वास उच्यते । श्वासभेदाः क्षुद्रकः स्याच्छिन्नश्च तमकस्तथा ॥२८॥ महानूः प्रतमको द्विधा हिका च हिकितम् । भेदाः क्षुद्रा च यमला गम्भीरा महतीति च ॥ २९॥ 7800 7305 7287 प्राकृतो, पदः (for परः) 7299 पोऽपिवदग्धंगे विदाहः १ 7288 सामो १ सौ निराम १ स्तु ततोन्यथा 7300 रक्तपित्त 7289 निलतिः १ स्याद्विपमः 7301 °साव्यपोगं १ 7290 सततोहि 7309वधुः ३ 7291 °दिक २ नामाथ 7303 प्रतिश्या ४ 7292 चतुर्थंक १; दाहिक १ न्यायिौ पुन. 7305 पूनितिनास १ 7294 शीतक १स्तु रुष्णा १स्तुण 7806 पोपद्ध', वारा १ 7295 विशिष्ट स्तु; गुद्धः १ 7307 क्षुद्रक १ स्याच्छिनं १ 7296 गंभीर 7308 महा १ नूयप्रतमक १, हेकित ३ 7298 संताप २ ओप १ स्व. 7309 द्रा १ च यमला :महती ·-7831] पातालवर्ग: 7310 1315 - . यमला वेगिनी प्रोक्ता परिणामवती सगा। रोगराजो राजयक्ष्मा यक्ष्मा लक्ष्मा च यक्ष्मवत् ॥३०॥ क्षयः शोपश्चाथ भवेत्स्वरभेदः खरक्षयः । प्रच्छर्दिका बमिश्छर्दिः स्त्रियां छईिस्तु पुंसि न ॥३१॥ वमधुर्वमतिश्चाथापकाहारे त्वजीर्णकम् । आमं कफाद्विदग्धं तु पित्तात्सादम्लपित्तकम् ॥ ३२ ॥ अम्लकस्त्वम्ल उद्गारः सान्ताहः सतृइव्यथः । धूमायनं शिरोग्रीवाकण्ठतालुपु धूमकः ॥ ३३ ॥ विष्टब्धाल्यं तदनिलदुर्गस्योः शूलमस्त्रियाम् । आध्मा आध्मानमानाह उदरापूर इत्यपि ॥ ३४ ॥ उदावर्तस्तु चाता[153b]दिसोतोरोधः प्रकीर्यते ॥ उद्गारः स्यादूर्घवात आटोपस्त्वत्र निस्वनः ।। ३५ ॥ विष्टम्मी स्यादलसको विसूची तु मलव्यथा । अजीर्णभेदोऽनविपं स्त्रियामुक्ता विलम्बिका ।। ३६ ।। जाठरोऽमिः समः प्रोको यो भुकं भेषजं तथा । चतुर्भिः पचति द्वाभ्यां प्रहराभ्यामनुक्रमम् ।। ३७ ।। स तीक्ष्णः शीघ्रपाकी स्यान्मन्दस्तु चिरपाचकः । अथानियतपाकोऽनिर्विपमः परिकीर्तितः ।। ३८॥ मिनं पथ्यापथ्यं च भुतं समशनं मतम् । विद्यादध्यशनं भूयो भुक्तस्योपरि गोजनम् ॥ ३८॥ विरुद्धमशनं तस्याविरुद्धद्रव्यमोजनम् । संकीर्णानां गृहे मुकिः संकीर्णाशनमुच्यते ॥ ३९ ॥ 7320 1325 7930 7310 परिणामती ३ 7312 क्षयसोप था सरक्षयः २ 7313 बमिटदिः स्त्रियो छदि तु पुंसिनः 7314 हारे २ सजीर्ग २ 7315 आर्मपित २ 7316 भम्लक रास्यर्थः 7317 धूनमा 7318 विष्टम्याल्पपूल ३ 7319 रापूर 7320 सवत छ 7321 भात भाटोर। 7322 मरी मलप्यवा ३ 7323 १. 7321 रामः 7325:शीनगी? 7327 रिम: 73282 Astinga, Sitra.adhy.s, 133. समान 7329 दयानं 7330विली 7991 मन.

·३१० कोपकल्पतरौ [7982- 7335 7840 हृद्रोगः पुंसि दुरस्त्री संन्यासो मद्यपानजः । गुदाकुरोऽर्शमर्शच तांत्रिप्पर्शसः स्मृतः ॥ ४० ॥ विकन्यो वातविड्रोधो ग्रहणी रुवप्रवाहिका । चर्मकीलं चर्मशगुरतीसारस्तु विस्रुतिः ॥ ११ ॥ स्यादतीसारकी भेद्यलिङ्गोऽतीसारपीडितः । मूत्राघा[154a.तो मूत्रकृच्छमश्मरी-शर्करे समौ ॥ ४२ ॥ याताष्ठीला-वातकुण्डलिकाचा मूत्रजा गदाः । मेहः प्रमेहो याप्योऽसौ मधुमेहः प्रकीर्तितः ॥ ४३ ॥ शराविका कच्छपिका जालिनी विनतालजी । मसूरिका सर्पपिका पुनिणी च विदारिका ॥१४॥ द्वद्वे विद्रधिरेताः स्युः पिटिका दशमेहिनाम् । कुरण्डो वर्षा वृद्धिः स्त्री गुल्मोऽस्त्री जठरोपलः ॥ ४५॥ पक्काशयादधःशूले तून्यन्या तु प्रतूनिका । कुक्षिरोगः सादुदरं ततु चै जलतां गतम् ॥ ४६॥ दकोदरं परिमाचि तच रम्घोदरं तदा । पाण्डस्तु मुद्दोऽथ स्थाद्धारिद्रः कामला द्वयोः ॥४७॥ स्यात्कुम्भकामला सैव यदि शोफसमन्विता । हलीमकः स्यादलसः वयथुः शोथ-शोफको ॥४८॥ त्रिपु शूनः शोफयुतो विसी तु विसर्पवत् । तद्देदास्त्वमिनीसर्प-ग्रन्थिनीसर्पकादयः ॥ १९॥ कुष्ठोऽस्त्री त्वग्गोऽथ स्याल्किलासं वि[154b]बदारुणे । अपरिस्रावि तद्भेदाः कापाल मण्डलादि च ॥५॥ 7345 7350 . 7332 पानज. २ 7348 वृद्धि.३ स्त्री, रोपलः २ 7333 मध २,प्पर्शसः, 7344 तून्य १,प्रदनिका १ 7334 °पिप्रायो २, हिका ३ 7345 °दुदर २, वे for वे 7335 ° २, विदुस्तुति: २ cornupt 7346 रनोदरं ३ 7937 °२, शरे २ 7347 गद्दी २, कामा २ 7888ौलालिश 7399 प्रमेही २ मधुमेहः । 7348 कामला 7940 शराविका पच्छपिवा । जालिनी 817349 °दलस २ शेरौ। पिनतालजी 7350 "युतो २, विमर्षवत् । 7341 मरिका । सर्पपिए १ पुगिणी १ च 7351 °वीमर्प २ विदारिका. 17352 सगदो २ 7342 दिधिरेताः 7359 तद्भेदाः ३ कापालं, ·7956 1360 - 7365 -7376] पातालवः त्वक्पुष्प-सिध्मनी सिध्मं पादस्फोटो विपादिका । विपादिकालस्तु विपादिकायुक्तो विशेप्यवत् । पाम-पामे स्त्रियो कच्छूः खसो ना स्त्री विचर्चिका ॥५१॥ खर्नस्तु कण्डूः कण्डूया क्लीवे कण्डूयनं तथा । दर्दप्रस्तथा दर्दद्रुरुच्छूनमण्डला ।। ५२ ॥ पामनः पामरः पामायुतः कच्छुर इत्यपि । दद्गुणो दद्रुरोगी स्यापामनाद्या विशेष्यवत् ॥ ५३ ।। शतारुपी शताः स्यादपतानोऽपतन्त्रकः । बाह्यायामो धनुःस्तम्भो वेगी च स निगद्यते ॥ ५ ॥ एकायामोऽदितं क्लीवे भवेत्पक्षवधः पुनः। एकाङ्गरोगः सर्वाङ्गरोगः सर्वाङ्गवातजः ॥ ५५ ॥ विश्वाची गृध्रप्ती चोक्ता खल्ली तीव्ररुजान्विता । वातरोगविशेषाः स्त्री विश्वाची चाववाहुकम् ॥ ५६ ।। गृध्रसीक्रोष्टुशीर्षश्च पादहर्षादयः परे । ऊरुस्तम्भस्त्वात्ययातो[155aJघातकी वातायुतः ।। ५७ ॥ खुडं वातबलासाब्यरोगौ स्तो वातशोणितम् ॥ विस्फोटकः स्फोटकः स्साद्गण्डोऽपि पिटकस्त्रिषु ॥ ५८ ॥ क्षणनुनी व्रणोऽस्त्री स्यारक्षतं दुप्फ(त्वकोण्डुरोऽपि च । ईमेंर्मणी अवरुपी शुष्क त्वत्र कचः पुमान् ॥ ५९॥ घणसंमार्जनं झाटः खाटिः शुष्कत्रणस्थलम् । किणो रूढवणपदमथ नाडीवणः पुमान् ॥ ६॥ गति डिश्च नालिः स्त्री पृष्ठमन्धिः पुडुः । उपपायु तु सीवन्यां यो व्रणः स भगंदरः ॥६१॥ 7354 सीध्य ३ (for सिध्मं); विपादिका २ 7365 सरी 7366 विश्वाची १ 7356विचचिका ५ 7367 गृनसी 7357 कण्डयन ४ 7368 वातो २ 7958 दईईईस्तयादहूदगनमंडला ५ 7869 'शोगिनं ४ 7359 मामतs for पामनः, कर्बुर ३ 7870 स्फोटक is repeated (with सो) 7360 दरोगी २ 7361 शतारपि शतार-२,तनकः २ 7371 दुष्वंदुरो 7372 फरः मुमान 7362 धनुस्त्वंभोवेगी ३ 7363 एकायामोहित ३ 7373 माट:1,'स्थलं १ 7361 रोगः२ 7374 किगे; नाम: 7370 L F33 7355°काल १स्तु ·.३१२ 7380 7385 फोपकल्पतरी [7877 भगंदरविशेपाः स्युः शतपोनादयः परे । लीपदं पादवल्गीकमखियां पादगण्ठिरः ।। ६२ ।। अर्बुदोऽत्री महामन्थिर्गण्डमालापची च सा । युवगण्डो वरण्डः स्याखियां तु मुखदृपिका ॥ ६३॥ हनुसंघिसमुद्भूतः शोफः पापाणगभः । जडुल्यः कालकः पिमुस्खिलकास्तिलकालकः ॥ ६४ ॥ क्षुद्ररोगविशेषाः स्युर्गसूरी चाजगलि[155b]का । इन्द्रविद्धा मण्डला च कक्षा तूक्तामिरोहिणी ॥६५॥ नीलिका स्याजमणिर्भवेत्कोटस्तु मण्डलम् । बालरोगोऽत्ययः क्षीरालसकं च नपुंसके ।। ६६ ।। बालग्रहाः सन्दमुखा आविष्टत्रिपु तद्वशः । तथोन्मादयुगुन्मत्तोऽथोन्मदिप्णुस्तु सोन्मदः ॥ ६७ ॥ स्मृत्यपायस्त्वपस्मारोऽपसारी त्रिपु तातः । कृच्छोन्मीलः पक्ष्मगातः पक्ष्मरोगाः परेऽपि च ॥ ६८॥ नेत्रपुष्पं तु शुक्र सातिमिरं दृगपाटवम् । लिननाशो हगान्ध्यं स्यादिवान्धाधास्तु दृग्गदाः ॥ ६९ ।। आभिप्यन्दोऽक्षिकोपः स्यादधिमन्यः स वृद्धिमान् । सर्वाक्षिरोगाः शुष्काक्षिपाशकालोपितादयः ॥ ७० ॥ शीतादो दालनोऽयाधिदन्तो वर्द्धन इत्यपि । अधिजिहोपजिही तु जिहारोगी प्रकीर्तितौ ।। ७१ ॥ गलाङ्कुरो रोहिणी साच्छालकस्तु गलार्गलः । शताङ्कुरा शतभी स्याद्गलगण्डो गलावुदम्[158a ॥ ७१ ॥ 7390 7395 7378 पंडिर:३ 7388 उन्मत्तो १; सोन्मदः २ 7379 °मि २ (repeated), 'पची २ 7389 स्मारो २ परमारी १ 7380 दूपिका ३ 7990 मील. १ पक्ष्मशातः१ 7881 पर्दमः। 7891 शुक्र २ दगपाटवं २ 7382 जडुल्यः कालर ५ 7392 दगाध्य साहिवाधा १ बाख 7383 मसूरी १ चाजगारिका 7393 कोपः स्यादधिमन्य १ 7384 इवविद्धा १; ना for तक्ता, रोहिणी २/7395 शीतास्या दालनो २६ वर्द्धन १ 7385 नीलिका १; भवन् for भवेत् 17396 नही १ पजिदौ १ 7386 लम ३ 7397 रोहिणी २, "गेलः २ 7887 १ वालग्रहाः १ आविष्ट 17398 शतानी २,गडा गलावुद र ·-7420] 7400 7405 पातालवर्ग: मुखदौर्गन्थ्यकर्तागुद उको मुखामयः । अर्धावभेदकस्त्वशिरोरोग उदीरितः ॥ ७२ ॥ शिरःकम्पः शिरस्तापः सूर्यावर्तादयोऽपरे । केशनं विन्द्रलुप्तं स्यात्खलतिः क्रमकेशहृत् ।। ७३ ॥ उपदंशो गुह्यरोगोऽथावमन्थः कफास्त्रजः । अन्तर्मुखी सूचिमुखीत्याचा योनिगदाः पृथक् । ग्लान-ग्लान त्वामयावी विकृतो व्याधितोऽपटुः । आतुरोऽभ्यमितोऽभ्यान्तो ष्ण ****** ॥ ७५ ॥ मूर्छितौ मूर्त-मूर्छालौ यूकालो बहुयूककः । वार्तो निरामयः कल्य उल्लाघो निर्गदश्च सः ॥ ७६ ।। दोषज्ञस्तु मिपावैद्य आयुर्वेदी चिकित्सकः । स्थादायुर्वेदिकः प्राणाचार्यः प्राणद इत्यपि । रोगहार्यगर्दकारो ग्लानाद्याः स्युर्विशेष्यवत् ॥ ७७ ॥ अष्टाङ्ग आयुर्वेदः स्यादलो धन्वन्तरिः स्मृतः। वैद्यनाथश्वाथ भवेचिकित्सा स्त्री चिकित्सितम् || ७८ ॥ उपचर्योपचारोऽथ भे(भै)पज्यं भेषजं स156b]मे । तवं जीवन्त-जायू नागद औषधमस्त्रियाम् ॥ ७९ ॥ प्रवाहिकातस्तु भवेदव्ययं तचिकित्सने । संतर्पणं बृंहणं स्यालद्दनं त्वपतर्पणम् । शोधनं दोपनिर्झरि शमनं दोपशान्तिकृत् ।। ८० ॥ कोष्ठशुद्धिर्वि रेकः स्याच्छिरोरेकस्तु नावनम् । मेहनस्यो इस्वमात्रो मर्पोऽन्यः प्रतिमर्पकः ॥ ८१ ॥ 7410 7415. 7426 ry 7399 गुद १ 7410 प्राणाद 7400 रोग २ 7411 कारो 7401 °स्तापा १ 7412 आयुर्वेदः २ 7402 °C 73 हृत् २ 7413 वैद्यनाथ ३ 7403 °रोगेः रथावमंथः कपास्त्र(स repeat-7414 योपचरो cd)जः 17415 औषध 7404 "मुंसी १ एचिगुती । 7416 प्रवाहिकात १ तु 7405 = ver, A.K.1.1189 7417 वृहर्ष २ 7406 The last portion is corrupt. 7418 निहरि २ 7407 °मू लौ ३, यूक्क २ 7408 निर्गद ५ ध-var. A. K. 1. 1188| 7419 °विरेक २; नावनं २ 7409-A.C.472 ab 7420 माँ १ न्यप्रतिमः । को क.६० ·[7421- 7425 7430 कोपकल्पतरो कल्काद्यैरवपीडः स्याद् ध्मानश्चर्णेविरेचनैः । प्रदेशिन्यङ्गुलीपद्वयान्ममसमुद्धृतात् ।। ८२ ॥ यावत्पतत्यसौ विन्दुरथ पर्येति दक्षिणम् । जानु यावत्कराग्रं स्वं तावन्मात्रा प्रकीर्तिता ।। आस्थापनं निरूहः स्याद्वस्तिकर्म च संमतम् । पलवनिर्गुदे क्षेप्या वनिर्मलविशोधिनी ॥ ८४ ॥ अन्वासन लेहवस्तिरनुपासोऽनुवासनम् । इखमात्रा नेहवस्तिर्मात्रावस्तिः प्रकीर्तितः ॥ ८५॥ "मूत्रस्रोतः प्रयोज्योऽसौ भवेदुतरयस्तिकः । निरूहान्वासयोरहौं निरूयान्वारसको त्रिपु ॥ ८६ ॥ पञ्चकर्म वमी रे[157a]को निरूहोऽन्वासनावने । संसर्जनं तु संसर्गी मोक्तः पैयादिकक्रमः ॥ ८७ ॥ पडङ्गं शृतशीताग्बु धनाचैस्तृप्यति ज्वरः । वचाकिण्वादिभिस्तूष्णरुपनाहोऽनुलेपनम् ॥ ८८ ॥ संस्तरः प्रस्तरस्वेदो नामा(ड्याख्यो घूम * ऋतः । पिण्डखेदः संकराख्यो भेदास्ते त्रय ऊष्मणः ॥ ८९ ।। प्रतिसारणमगुल्या धर्पण वदनादिषु । पिण्डो रसक्रिया चूर्णस्तिस्रोऽजनविकल्पनाः ।। ९० ॥ बिडालको चहिलेंपो नेत्रे पक्षमविवर्जिते । प्रत्यञ्जनं तीक्ष्णतमे चूर्णे नेत्रप्रसादनः ॥९१॥ रसक्रियावलेहः स्यात्पिण्डस्तु गुटिका मता। आश्योतनं त्वक्षिसेकस्तस्य कालो निशा मता ॥ १२॥ 7435 . 7421 °पीड: १ स्याद् ध्मानः १ 7433 पड ज्वरो 7423 = Astatiga, Sutrasthāna,17434 उपनाहो १ adhy. 20.s']. 7435 सस्वरः १ नामाख्यो । 7423 बिटु १ 7436 सरराख्यो 7424 °न्माना १ 1497 प्रतिसारण १ 7426 फ्लवति १ 7427 °वासन 7438 पिडो १ रसक्रिया १ पूर्ण १ तिम्रो 7428 मानादम्तिः । 7439 विद्यालको 7429 रवस्तिक: १ 7440 प्रयजनं १ 7441 रसः क्रिया 15 गुटिका २ 7431 पञ्चकर्म निहोनासनाने । 17442 'सेक २; नेशा १ 7480 स्वी ·7459 पातालवर्ग: पाण्डुकं नवकं तुल्यलोहचूर्ण नवायसम् । रसस्तु स्वरसोऽथासौ स्थितो रात्रिंदिर द्र)वे हिमः ॥ ९३ ॥ कल्को विनीयो वाःपिष्टश्चूर्णः पिष्टः शिलादिभिः । [157b]यत्र करकः सिद्धतैले क्षेप्या कल्कोऽतिगन्धवान् ॥१०॥ शृतः काथः पादशेषोऽथानायासकृतो हि यः। फाण्टोऽभिपुतपू]तो स्त्री गुटी तु वटिका द्वयोः ॥ ९५ ॥ रसः करकः शृतः शीतः फाण्टश्चेति कपायकाः॥ ९६ ॥ कपाययोनयः पञ्च रसा लवणवर्जिताः । याजीकर वृषहितं वयःस्थायि रसायनम् ।। ९७ ॥ कुटीपावेशिकं तत्स्याद्वातातपनिषेधयुक् । वातातपसहं वातातपिकं च विशेष्यवत् ॥ ९८॥ चन्द्रोदयस्तु मकरध्वजनामा रसः स्मृतः। खास्थ्यं स्वनामयं वार्तमारोग्यं सह्यमित्यपि ॥ ९९ ॥ भिपक्सहाय-भेषजामयाविनश्चतुर्गुणाः । चिकित्सितस्य पादकाश्चिकित्सकैर्निरूपिताः ।। १०० ।। श्रीविश्वनाथरचिते कोपकल्पतरावित् । पातालदित्रिवायं पातालस्कन्ध ईरितः ॥ १०१॥ 7450 7455 थी। इति श्रीविश्वनाथकृते कोपकल्पतरौ पातालकाण्डस्तृतीयः॥३॥ 7443 नवायसं १ 7444 स्वरसो २ हिमः १ 7445 विनीयो २; चूर्ण. १ 7446 फल्क: १ 7447 पादशेषो ३ 7448 वटिका २ 7449 क्यायकाः १ 7450 योनयः १ 7451 पृषहित १; यनं २ 7453 तपिर्क २ 7454 धनं २ नामा 7455 सह्य५