·राजस्थान पुरातन ग्रन्थमाला
प्रधान सम्पादक - पुरातत्वाचार्य जिनविजय मुनि
[सम्मान्य संचालक, गजस्थान पुगतच्चान्वेपण मन्दिर, जयपुर
-ग्रन्थाङ्क १६-
मोमनाथविरांचता
कृष्णगीतिः
ma
प्रकाशक
राजस्थान-राज्य-संस्थापित
राजस्थान पुरातत्त्वान्वेपण मन्दिर
( Raja-thum Ouna Rene tich lutitoli
जयपुर (राजस्थान)
वि० सं० २०१३ ]
प्रति ७५०
। मूल्य रु.

·No text on this page.

·TTD CENTRALLBRARY

·No text on this page.

·राजस्थान पुरातन ग्रन्थमाला
प्रधान सम्पादक - पुरातत्त्वाचार्य जिनविजय मुनि
[ सम्मान्य संचालक, राजस्थान पुरातत्त्वान्वेषण मन्दिर, जयपुर ]
-
-ग्रन्थाङ्क १६-
सोमनाथविरचिता
कृष्णगीतिः
प्रकाशक
-
राजस्थान-राज्य-संस्थापित
राजस्थान पुरातत्त्वान्वेषण मन्दिर
( Rajasthan Oriental Research Institute, Jaipur )
जयपुर (राजस्थान)
० सं० २०१३]
प्रति ७५०
[ मूल्य रू०

·RĀJASTHĀNA PURĀTANA GRANTHAMĀLĀ
Published by the Government of Rajasthan
A Series devoted to the Publication of Sanskrit, Prakrit, Apabhramsa,
Old Rajasthani-Gujarati and Old Hindi works pertaining to
India in general and Rajasthan in particular
General Editor
Acharya JINA VIJAYA MUNI, Puratattvacharya,
Honorary Member of the German Oriental Society Bh indarkar Oriental
Research Institute, Pooni ind Gujarat Sahitya Sabha, Ahmedabad
Honorary Director, Rajasthan Oriental Research Institute
No 16
KRSNAGĪTI
of
SOMANATHA
Edited by
Prof Dr PRIYABĀLĀ SHAH
MA, Ph D (Bombay), D Litt (Paris)
Head of the Department of Ancient Indian Culture
Ramanand Arts College, Ahmedabad )
Rajasthan Oriental Research Institute
Jaipur
1956

·सोमनाथविरचिता
कृष्णगीतिः
~
सम्पादिका
डॉ. प्रियवाला शाह. एम्. ए , पीएच. डी. (बंबई ),
डि. लिट् (पेरिस)
( पा-यापिका, रामानन्द आर्ट्स कॉलेज, अहमदाबाद )
.
- प्रकाशक:-
राजस्थान-राज्याज्ञानुसार
संचालक-राजस्थान पुरातत्त्वान्वेषण मन्दिर
( Rajasthan Oriental Research Institute, Jaipur)
जयपुर (राजस्थान)
विक्रमाम्द २०१३]]
प्रथमावृत्ति ★ मूल्य रू०
[ खिस्ताब्द १९५६

·मचालक प्रकाशक- राजस्थान पुरातत्त्वान्वेषण मन्दिर, जयपुर, के आदेशानुसार - गोपालनारायण बोहरा मुद्रक- जयन्ति दलाल, वसत प्रिण्टीग प्रेस, घोकांटा रोड, अहमदाबाद और मुकुन्द के शास्त्री, इला प्रिण्टरी ( वल्लभ मुद्रणालय) पानकोर नाका, अहमदाबाद । .

·प्रधान सपादकीय वक्तव्य राजस्थान एव गुजरात, मालवा आदि प्रदेशोमे प्राचीन हस्तलिखित ग्रन्थोके विखरे हुए एव जीर्णशीर्ण दशामे जो संग्रह प्राप्त होते है उनमे सस्कृत, प्राकृत, अपभ्रश एव प्राचीन राजस्थानी-गुजराती भाषामें रचित छोटी बडी पेसी सैकडो ही साहित्यिक कृतिया उपलब्ध होती है जो अभी तक प्रायः अज्ञात और अप्रसिद्ध है । विद्वानोका लक्ष्य प्राय. अभी तक उन्हीं सुप्रसिद्ध और सुज्ञात ग्रन्थोंके अन्वेषण एव सशोधनकी तरफ रहा है जो यत्रतत्र यथेष्ट परिमाणमे उपलब्ध होते हैं। ग्रन्थोके सपादन और प्रकाशन के विषयमे भी प्राय. यही प्रथा चली आ रही है। सुप्रसिद्ध और सुज्ञात ग्रन्थोके सिवा छोटी छोटी एव प्रकोण रचनाओके विषयमे विद्वानोका विशेष लक्ष्य नही जाता है और इसलिये अभी तक सी रचनाओके सपादन-प्रकाशनका मुख्य प्रयत्न प्राय. नहीसा हुआ है । हमारे प्राचीन इतिहास एव सास्कृतिक सामग्रीकी दृष्टिसे इन फुटकर रचनाओं मे जो ज्ञातव्य छिपे पडे है उनकी तरफ हमारा लक्ष्य बित्कुल नहीं गया है-सा कहा जाय तो कोई अत्युक्तिकी बात नहीं होगी। राजस्थान पुरातत्त्वान्वेषण मन्दिरका कार्य प्रारंभ करते समय, हमारा मुरय लक्ष्य इस प्रकारके प्रकीर्ण साहित्यका अन्वेषण, सग्रह, सरक्षण, सशोधन एव प्रकाशन आदि करनेका रहा है और तदनुसार, राजस्थान पुरातन ग्रन्थ- माला द्वारा सी अनेकानेक साहित्यिक रचनाओको, सुयोग्य विद्वानो द्वारा शोधित-संपादित कराकर प्रकाशमे रखनेका आयोजन हमने किया है। राजस्थान पुरातन ग्रन्थमालाके १६ वे पुष्पके रूपमे सोमनाथ कवि विरचित कृष्णगीति नामक यह छोटासा परतु सुन्दर मस्कृत गीतिकाव्य प्रकाशित किया जा रहा है। इसकी प्राचीन लिखित पोथीकी प्राप्ति एव संपादन आदिके विषयमे इतः पूर्व, प्रस्तुत ग्रन्थमालाके १५ वे पुष्पके रूपमें प्रकाशित, श्रीहर्ष कवि विरचित शृंगारहारावलिके अपने प्रास्ताविक वक्तव्यमे हमने कुछ उल्लेख कर दिया है। ग्रन्थ और ग्रन्थकारके विषयमे संपादनकी विदुषीने अपनी प्रस्तावनामे, ज्ञातव्य वस्तु पर यथायोग्य प्रकाश डालनेका प्रयत्न किया है । सस्कृत साहित्यमें गीतिकाव्यके रूपमं महाकवि जयदेव-विरचित गीतगोविन्द एक सर्वोत्कृष्ट रचना है और उसकी प्रतिष्ठा सर्वोत्तम है। मालूम देता है कि गीतगोविन्दकी अनुपम रचनाके अनुकरणमें कई सी रचना निर्मित हुई है, जिनमें प्रस्तुत रचना भी एक गणनीय स्वरूप है । इस प्रकारकी एक और रचना रामगीत नामकी भी है जिसकी लिखित प्रति, साहित्यखोजी मुनिवर ·vi ) work could be traced I also inquired from the curators of several me script libraries for Mss of this work but without success So for edi the present text I have to rely upon the single manuscript descrìbed ab Luckily, however, with a few exceptions, the Ms presents a reliable text II The author, his time and place The author refers to himself as Somanātha several times in the ! of the text The only other information in addition to his name we derive from these references is that he was a Brahmin by C ( REFIA.14 ślo 4, Astapadi II ) While explaining his motive in wr this work, he says that it is not with the ambition to rival work of the great Jayadeva, nor the intention to entertain the leai nor the greed of getting money from princes that he has composed Kșşnagitı It is as a Bhakta that he is inspried to sing the excell (gunas ) of Hari and he does it to please himself This means he regards himself as a Bhakta If this description of himself as a Bhakta can be regarded as ha been publicly accepted, the reference to Somanātha in the Bhaktan of Nābhāji can be taken as corroborating this fact Age-The earlier limit of the age in which Somanātha lived ca easily determined as later than Jayadeva i e 12th cent A D He mentions Kokaśāstri in ślo 3, page 24 If the reference the work of Şri Kokkoka, it does not carry us to a date later than of Jayadeva, because Śri Kokkoka is placed before A D 1200 * If, how the reference is general, we can say that Somanātha reflects the tend found in the old regional languages like Vraja, Gujaratı or Marathi v we find that the reference to Kokaśāstra is made to indicate a general ki ledge of erotics. So for the later limit, we have to rely upon the date of Ms and the reference to Somanācha in the Bhaktamālā of Nābhāji Ms is dated 1637 samyat (1 e 1580 A D ), while Nābhāji is placed i 16th cent A D We may, therefore, place Somanātha between the 12th the 16th centuries Looking, however, to the use of vernacular m and the rägas, I am inclined to put this work later than the Rågatara of Lochanakavi, who is placed after the 14th cent A D. slo 4 Fara Falraamcard Compare this sloka with the following sloka of Tule स्वान्त मुखाय तुलसी रघुनायगाथामावानिवषमतिमञ्जुलमातनोति । lo 7 (p 26, Sasta Sa Käryalaya-Ahmedabad, and edition) Page 651-52 Kath History of Sanskrit Literature, page 469 P XII onwards I 3 Soo ·Place-As to Somanåtha's place, there is no definite evidence available in the text, but the general atmosphere of his work, and the use of various rågas and especially metres of aśtapadis and the use of such words as नवल in the sense of a lover or husband, मुररी for मुरली, and the change of गमने to act for rhyme, point to some part of Northern India, probably Brajabhūmı ( region around Mathură in U P ) III Importance on the work and the work 14 I undertook to edit this work because there are very few poems in Sanskrit literature in the style of Gitagovindı of Sri Jayadeva It has also its own literary merit which deserves notice Its verbal melody both in the ślokas and astapadıs has a charm of its own The poein is inspired by Bhaktı or devotional fervour What Dr De has said about Kļşna-karnämsta of Lilāśuka applies equally to this work As he says, Like Jayadeva s Gitagovinda, which is comparable to it in many respects and was prabably the result of a similar devotional tendency the poem is on of the best examples of that erotic mysticism which supplies inspiration to most of the medieval Vaisnava lyrics in Sanskrit as well as in the vernacular "9 Like Gitagovinda, Krşnagiti also provides some useful material for the study of the influence of medieval Indian languages and their metres on Sanskrit The following remarks of Dr S K. Chaterjee about the Gitagovinda of Sri Jayadeva hold good in many respects about this work of Somanātha also He says " The framework of the poem, the verses forming the descriptive portion is in the orthodox style of classical Sanskrit, in manner and metre, in idea and vocabulary, but the songs breathe the atmosphere of Apabhramśa and early bhåşå or New-Indo-Aryan So from all these points of view, the importance of this work is comparable to that of Gitagovinda Kęsnagiti consists of twenty asgapadis Every aştapadi is preceded by a number of stanzas in syllabic metres The aştapadis themselves are in what may be called Desi metres which, with some variations, are to be found in the old regional literatures of North India The aştapadis are, however, meant to be sung and therefore every one of them has The word ges seems to be a Sanskritisation of a Desya word 31 moaning a गोमत् e a cowherd See Desināmamala of Hemachandra -चतुर्थ वर्ग, कोक २१ See Introduction page XXVI Krşņa-karpämſta of Lilasuka with three commentarios edited by Dr S K De 3. Acharya Dhruva Smaraka Grantha, part III, page 188. 1 2 ·V a raga or rāgas and in one case tála also mentioned at the top of e one of them toodiye was The subject-matter of the poem is the amour of Radha and Kr Rådhå in a dream sees her lover in the company of his another belo and wakes up in wrath and tears, even though Kșşpa himself rousee from sleep She assumes māna ( resentment ) and shuns the compan Krsna A Govinda-dūtı ( woman-messenger of Govinda or KF. comes to Rådhå who is in her arbor on Yamună and entreats he give up her resentment She appeals to her by saying that she sh not find fault with her lover for what was only her dream and Krsna is eagerly waiting for her in a new pleasure-arbor ( Aştapa Šloka 4) Then a Sakhi ( a woman friend ) seeing that Rādha, in her h is all engrossed in Kșsnu and that she is equally anxious to meet him would not on her own initiative go to him, persuades her to meet K (A 3) The Kțsna-dūti takes this friend of Rādhā to Krsna informs him of Radhā's love-lorn state through her mouth'(A4) the fifth ast padi after describing the condition of Rādhā, the Sakhi á impresses that same thing on Madhava through a song Then she ret to Rådhå and assures her that Kſsna in excitment of love continue mutters the name Rådhă (कामाकुको अपति नाम तवैव राधे । ) and that h her with regard and love ( A. 6) Rådha, who waiting for an excuse, goes to Krspa and give up her resents ostensibly to favour him with ber love ('HTE Šlo 1), but act because the separation from Kýsna had become unbearable to her The remaning asgupadi, are devoted to the description of the amo dalliance of Radha and Krsna In the twentieth i e the last aşta Rådhå requests Krşna to dress and ornament her like himself a similar request is made by Krşņa to Rådhå This is symbolic of K becoming Rådhå and Radbi becoming Krşpa-the complete dentific of the Bhakta and the Bhagavat Thus the puam depicts the two aspects of Srngåra, Vipralamblea Sambhoga. The Vipralambha here is, what is technically called, a I Vipralanabha In this poem, måna or resentment results from a drea the Näyıkä It is therefore not of the technical variety which is e Sruta, Anumita or Droga The order of verses 2 and 3 in A 4 should be reversed तस्वस्या समाख्याय पुनतिन माधवम् । A 5 ślo 3 page 6 Cf Dasarūpa भयोगो विप्रयोगब समोगवति स विधा । ५०, ५... विप्रयोगस्तरियो सपिलम्वोर्विचा... or 8 1 2 3 ·lis This work, however, as said above, is not inspired by the desire of poetic fame, but by the urge of singing the excellence (gunas ) of Hari. (I + ) In fact, it is a Kirtana of Vrajanātha ( II 5 ) It is, therefore, a work of Bhaktirasa It should, therefore, be judged from this point of view The type of Bhakti expressed in such works as this is treated by Rūpadevagosvami in his Ujjvalanilamanı as follows - मुख्यरसेषु पुरा य सक्षेपेणोदितो रहस्यत्वात् । पृथगेव भक्तिरसराट् सविस्तरेणोच्यते मधुर ॥ २ ॥ वक्ष्यमाणे विभावाय. स्वायता मधुरा रति । मीता भफिरस प्रोको मधुराख्यो मनीषिभि ॥ ३ ॥ तब विभाववालम्बना:- DRIFTTarrat gran cara ** (NS PP 4-5) Thus this poem, which from a strictly literary point of view would be called a poem of Śrgåra rasa, should properly be called a poem of Bhakta rasa of Madhura type This type of Bhaktı by its peculiar erotic features has been a subject of discussion among thinkers The erotic mysticism, that it suggests, is as old as the Upanışads, but the true inspiration of the type of Bhakti found in medieval Vaişnavism should be traced to Srimadbhagavata and the Bhaktisütras of Śåndılya and Närada As Macnicol says, the goal of all mysticism is the same, namely 'the unitive hfe' and the method of all misticism 18 love and in the whole Bhaktı movement this is the accepted means by which the worshipper and the object of his worship are brught together I Närada and Śändılsa also emphasise this aspect of love in their definitions of Bhaktı. Närada says, ERAT CHART (1-2) dåņdılya describes at as सा परानुरकिरीश्वरे (I-2) Thus the sentiments of प्रम and अनुराग towards Arasarana Aratsfa sporitoccato , तत्र प्रणयमान स्याकोपावचितमोयो ॥ ५८ ॥ लोणामीाहतो मान पोऽन्यासहिनि प्रिये । श्रुते बालुमिते रष्टे श्रुतिस्तव सखीमुखात ॥ ५९ ॥ उत्त्वजावितमोगारगोत्रस्थममकल्पितः। विधानुमानिको हट साक्षादिन्द्रियगोचर || ६., av॥ N Sagar Edition] Here franfaa refers to the utterances in dream of the lover from which the lady set upon another woman In pur tert. the dream 16 of For inappropriateness of this type of Srngåra see Rasagangadhara of Jagatnatha page 32, Edifton 1916, N Sagar See below Caloo Kavyaprakita U 7. p 443 (BOR I Poona ) Encyclopaedia of Religion and Ethice Vol 9, paugue 176. infers that his mind Rådhå herself ·God become the contents of Bhaktı This Bhaktı in the case of mystics tended to express itself through a feeling akin to erotic language suggestive of amour It was this tendency of some b which culminated in such works as Gitagovında and Kțşnagiti! IV Literary Form I need not here show the many parallels of Kțsnagiti with govinda The student will be able to trace them easily But the qı of the literary genre of this type of composition requires to be coi ed, as there is a great difference of opinion amongst scholars matter Keith observes in connection with Gitagovinda " The form poem is extremely original, and has led to the belief that we have poem a little pastoral drama, as Jones called it, or a lyric dra Lassen styled it, or a refined Yātrā, as Von Schroeder preferred t it Pischel and Le'vi, on other hand, placed it in the category b song and drama, on the ground inter alia that it is already re from the Yātrā type of dramatic performance by the fact tt transition verses are put in definite form and not left to improyi Paņditarăja Jagannatha has in his Rasagangadhara taken to task the write class He says तत्र रत्यादीनां भयातिरिकस्थायिभावानां सर्वत्र समत्वेऽपि रते सा मनुष्येष्विवोत्तमदेवतासु स्फुटीकृतसकलानुभाववर्णनमनुचितम्। आलम्बनगताराध्यत्वस्याम मिथ्यात्वस्य च प्रतीत्या रसामुल्लासापत्ते । न च साधारणीकरणादाराध्यत्वज्ञानानुत्पत्तिरिति यत्र सहायानां रसोदोध प्रमाणसिद्धस्तत्रैव साधारणीकरणस्य कल्पनात् । अन्यथा विषयकस्वपितृरतिवर्णनेऽपि सहृदयस्य रसोद्वोधापते । जयदेवादिभिस्तु गीतगोविना 667&re also #47 Anaafia fara a afecta a nafte वर्णयितु साम्प्रतम् रसगडावर, प्रथममानन-गुणप्रकरण, पृ ६२, निर्णयसागर Edi of is indebted for this reference to Prof R B Athvale of the L D Arts College Ah Thus JORIY clearly points out the inappropriateness of making the beings subject of erotic poetry For a criticism of this type of erotic mysticism, 860 Radade- Upanishadıc Philosophy (Pp 348-349) Also compare the following r Macnicol, in fact the danger of Bhaktı, become too ardent and lap mystic eroticism apparent the medieval expression of this -Encyclopaedia of Religion and Ethics Vol 9 P 116 worship in Vaişpavism see Vaişpavism and Saivism by Bhandarkar page However for a justification of this type of Bhakti compare the follo of Dr S K De- Devout yet sensuous it expresses fervent religious longings in the language of earthly passion and illustrates finely the use of love motif int of religion Both as a religious and as a literary document, its erotici attitude involving a devoutly emotional spiritualisation of sensuous forms is personal in ardour, concrete in expression and sincere in appeal [ Vide latroduction of Krspa-karpi.mpta, pages XXVI-XXVII ) "S IS in For iatroduction o ·ใช้ are, us but Pischel also styles it a melodrama The facts however, satisfactorily clear and allow of greater precision of statement The poet divides the poem into cantos, which is a clear sign that he recognised it to belong to the generic type of kávya, and that he did not mean it to be a dramatic performance with the division into acts, interludes, and so forth On the other hand, he had before his mind when he wrote, the Yātrās of Bengal, where in honour of Krşna in a primitive form of drama dances accompanied by music and song were performed, and in inserting as the most vital element in his poem such songs he doubtless foresaw the use that would be made of them both in the temples and at festivals The songs are given to in the manuscripts with precise indication by technical terms of the melody ( råga ) and time ( tala ) of the music and dance which they were to accompany, and the poet definitely bids us think of songs as being performed in this way before our mental eyes To conceive of writing such a poein was a remarkable piece of originality, for it was an immense step from the popular songs of the Yātrās, to produce so remarkably be iutıful id finished a work"! I, however, think that even though Gitagovinda is divided into sargas, one cannot merely from that fact call it a mahākivya which is usually so divided Somanātha who consciously follows Gitagovinda does not so divide his Krsnagiti One ma, question whether Jayadeva himself had divided his Gitagovinda into sargas or some later scribes I would, therefore, put both these works under a literary form which gives scope to recitation ( Pātha ), vocal music ( Gita ), dance and drama (Nățya ) It is possible to find such a form in ear literary tradition Hemachandra in his Kavyānuśīsana has classified "Kavya into Prekşya and Sravya and has divided the Preksya into Pāțhy, and Geya Under Geyapreksya he mentions the following varieties गेय-रोम्बिकाभणप्रस्थानशिकभाणि काप्रेरणरामाकारहलोसकरासकगोष्ठीश्रीगदितरागकाव्यादि ।। 1 2 P-191-92 History of Sanskrit Literature-Keith A poem meant for recitation and listening is Sravya Kavya a poem meant for presentatation that is both for seeing and listening is a Drøya Kavya a poem for presentation may mainly give scope to recitation then it would be Pathyaprekęya while a poem which may give scope mainly to music with its accompaniment of dance 13 Geyapreksya K S page 432 See also साहित्यदर्पण दृश्यश्रव्यस्वभेदेन पुन बव्य द्विधा मतम् । १ सा द षष्ठ परिच्छेदः (p 272 ) See Kávyånušāsaga of Hemachandra edited by Prof RC Parikh page 445 Abhinavagupta in his commentary on Natyajastra mentions and describes these variotios (page 184 G O series ) Compare also Sábityadarpapa, page 273. N Sagar odition and Bhävaprakasa nam, page 255, G O series. 3 ·1 If we study the definitions of these varieties of Gaya-prokøya, we oan easily come to the conclusion that both Gitagoyinda and Krşņagiti would come under one or the other of these types These bave boon variqusly described in different works Abhinavagupta and Hemachandra describe a Ragakāvya as follows लक्षतरत्रयोगेण रागैवापि विचित्रितम् । नानारस सुनिधिकथं काव्यमित स्मृतम् ॥ A Ragakāvya is one which is beautified by the use of different dance-rhythms and melodies It has a variety of rasas and an episode which is properly carried out In short, a Rågakávya or a Kävya is distinguished from other types by its dance-rhythms aed melodies It can be easily seen that this description of Rågakávya can be very well applied to Gitagovinda and Krsnagiti In my humble opinion, therefore, both Gitagovinda and Krsnagiti should be regarded as illustrations of Ragakāvya which in itself is a variety of Geya-preksyakávya. I do not deny that some new elements from Yātrās and similar farms might bave been adopted in these puenis, but essentially they are Ragakāvyas, V MUSIC of KĶŞNAGITI At the beginning of each astapadi of Krsnagiti are mentioned rägas and in one case räga and tāla according to which they are to be sung It is presumed that Somanātha himself must have prefixed these rägas to the Prabandhas, though the possibility that this might have been done by some later musicians is not altogether excluded It would be interesting to study the metrical forms as well as the musical forms of these Prabandhas and to find out as to whether they can be sung according to the mode which Somanātha himself must have intended For this purpose it would be necessary to know the musical structures of these rågas in the time of Somanatha Music is a time-art consisting of a succession of sounds which are fleeting and perishable It was, impossible, therefore, to preserve the records of musical art as it has been possible in the case of spacomarts like those of architecture, sculpture and painting The only way by Abhinavagupta also quotes this verso to describe Rågakävya with a difference in one reading namely विवेचितम् for विचित्रितम् The detupition of Ragakävya given by Sähutya-darpana u pomeghat different Soo pago 360, N Sagar edition, 1 ·music 44 some we 1 which the art of music could be preserved was the oral tradition controlled by the theory or Sastra of music The history of Indian Music can go as far back as that of Sāmaveda, but as that great savant of Indian Music, Pandit V Bhatkhande has observed, No scholar either ancient or modern seems to hive yet successfully established an intelligible ani sat ctory connection between Sama and that of the succeeding writers" He further observes, We have works like Siksis and Prātisakhyas but they do not carry us very fur If we leave the Vedic tunes and come to those of the Epics and ancient Dramas, we have ample evidence that music had attained a very high position in society and that it was capable of being regularly studied and taught both as a science and an art but as to what 11 actually was, we have absolutely no reliable information because nne of the music treatise of that period are at present available Thus we see that barring the Natyaśästra of Bharata, are very poorly equipped in the inatter of reliable records for faithful history of the early Hindu Pern i As to Nityasistra and Sangita Ratnakara, Pandit Bhatkhande observes “ The great difficulty which a student of Nătyasastra and Ratnākara meets with at the very outset is that of correctly locating the positions of the Śrutis and the Svaras of those two ancient treatises In the absence of a satisfactory solution of these, the remainin; portion of the treatises perfectly unintelligible The Grimas, Miruchanis, Jātis and the Rågas have all to be evolvei, as we know, from the Suddha and Vikſta Svaras which again depend upon their Śrutis The positions of those Śrutis and Svaras, therefore, require to be placed beyond all reasonable doubt It will perhaps not be out of place here to indicate how the difficulty for the student arises while attempting to study the Națyaśāstra I do not think it is anywhere disputed now that the śruti-Svara arrangement of Sirangadeva is essentially the same as that expounded by Bharata "' Thus we find that the Shastric rules which control the oral tradition became obsolete The cause seeins to be that in later times there came about a great disparity between the actual practice of music and the Shastric theories The result has been that at least in the case of north Indian or Hindustanı misit is distinguishe i from Kirnåţika music these old works are not of any substantial use in understanding the structure of the Rågas Upper India Music P 4 Comparative Study of some of the leading manic systoms of the 15th, 16th, 17th and 18th centuria P 9 remain 1 2 ·15 we to arise we even Again to quote Pandit Bhatkhande, “ It is not only true that we, in the North, have come to lose our ancient works on the science of music, but we can hardly boast of having duly preserved any of our old Sanskrit compositions either But it may here be objected that we have even at this day some Prabandhas like those of the eminent poet and musician Jayadeva of the 12th cent A D I do not deny that we have preserved these But that enough, having regard to the fact that, claim be the oldest musical nation in the world? Then again, the question will do sing one of these Prabandhas in the original Raga and Tāla of Jayadeva ? On this point the remarks of Sir William Jones will be found most interesting He says • When I first read the sings of Jayadeva, who has prefixed to each of them ( Prabındhay ) the nume of the mode in which It was anciently sung. I had hopes of procuring the original music, but the Pandits of the South referred me to those of the West and Brahmans of the West would have sent me to those of the North, while they, I mean those of N. pal and Kashinure declared that they had no ancient music, but imagined that the notes of the Gita Govinda must exist, if anywhere, in one of the Southern provinces where the poet was boin ” Now, is not this really very funny having regard to the fact that Jayadeva never had anything to do with the Sjuth, he having been born in and flourished at Beerbhum in Bungal?! If this is the state of afſaus about the Rāgas of Gitagovinda, can we hope to get iny guidance about the musical structures of the Rīgas of Krşnagıtı? This would be possible, if we can have some works which give information about the changed music of the later times The history of the Hindustani music is divided by Pandit V Bhatkhande into three distinct periods, namely, the Hindu period, the Mahomedan period, the British period Each of these periods may again be sub-divided, if necessary, into two divisions viz (1) the earlier and (2) the later The Mahomedans came into contact with this country as a ruling nation in the 11th cent A D and remained here as such till about the end of the century, after which date, the country passed under the domination of the British rulers This historical fact enables us at once to fix the boundaries of the three periods necessary for us The Hindu period, according to this classification begins, from the Vedic times and extends right up to the end of the 10th cent A D "I Somanåtha whom we have placed between 14th and 16th cent A D can thus come in the earlier or middle part of the second or the Mahomedan 1. Upper India Music, PP 5 3-4 respectively ·1 circa period In order to understand his Rågas therefore we must, as said above, seek guidance from the works which throw light on the music cuirent in that period As Pandit Bhatkhande says in his learned dissertation on a Coinparative Study of some of the leading Music systems of the 15th, 16th, 17th & lnth centuries,' • In tracing the history of the music of northern India in Mahomedan period, the first work that forces itself on our notice is the one entitled Rigatarangını written by Lochanakav So fui our purpose it would be useful to study thuis work which is later than Jayadeva and Vid āpati (i e 15th cent AD) Thus Rāgatardo ngını becomes, so to say, the first work of the second or the Mahomedan period wnich was a period of transition Historians of the music of Hindust in hare regarded this period as import int in the development of Hindustanı Musk, because it was in this period that Hindustanı Music was being influenced by Persiin Music and on account of absence of encouragement of the Hindu Śistru at the hands of the then Mahomedan rulers, it lost the guidance of Shastric theories" In course of time, however, works in Sanskrit were written which attempted to give a theoretical basis for the new music For this puspose, we may compare the Rigas of Somanatha with the descriptions of the same as given by Lochanakavi, and other writers of that period But before we do that it would be useful to know briefly the nature and the contents of Rägatarangini Pandit Bhith hande has given a succinct account of the contents of this work in A Short llistorical Survey of the Music of Upper India' ( Page 6 onwards) and in 4 Comparative Study of some of the Leading Music sistems of the 15th, 16th 17th, & 18th centuries ( Page 13 onwards ), “ lhe kāgatarangini purports to be a treatise on music, but 62 out of the 100 pages to which it extends are devoted to the prosody of song, composed by a poet of local fame named Vidyāpati in the Maithili dialect of the Hindi Language Next a few lines about the elements of prosody and then the lengthy series of Vidyāpati's songs and some by the author of the treatise himself whose name is Lochanakavi These songs are composed in metres which are gnen the names of the Rägas and Räginis Râgatarangini mentions clearly ( Page 6 ) Mahomedan Rågas like Imana and Farodast (Page 13) A careful examination of this work yields the following sıx important historical points (1) That the names of the Swaras and Rågas are purely northern. (2) That the twelve Thățas are almost all northern && ·xvi] (3) (4) That the author use only 12 Swaras in describing his Rågas That many of the Riga-laksanas in the book will be useful even now - १ भैरवी २ तोरो ३ गौरी "it (5) That all music was confined to the sadja-grāma only (6) That the method of obtaining Rāgas from the Mūrcchanās and Jatis had become obsolete" ( Upper India page 9 ) "Lochana Pandit lays down the following twelve Thātas and then classifies his 'janya' Rāgas under them ५ केदार ९ धनाश्री ६ इयन १. पूर्वा सारग ११ मुखारी कर्णाट मेघ १२ दीपक" (page 16) About Suddha Chāta of Râgatarangini, Pandit Bhatkhande says was no other than the Kāfi Thăta of our current Hindustanı Music The śuddha 'ga' and suddha 'ni' of Lochana Pandit are the Hindusthani komal • ga' and komal — na'" (Page 16) Let us see whether we can classify some of the Rågas given in Krişnagitı under the Thătas of RT We can, then, turn our attention to the description of those Thățas and the Rågas " The twelve Thățas of Lochana with their Swaras may be written in the terms of the Hindustani Swara name, thus (१) भैरवी-सा री शुद्ध ग कोमल, म शुद्ध, ५ शुद्ध, ध शुद्ध, नि कोमल । (२) तोडी-सा, री कोमल, ग कोमल, म शुद्ध, प शुद्ध, ५ कोमल, नि कोमल । (३) गौरी-सा, री कोमल, ग शुद्ध, म शुद्ध, ५ शुद्ध, प कोमल, नि शुद्ध । (४) कर्णाट-पा, री शुद्ध ग शुद्ध, म शुद्ध, प शुद्ध, ध शुद्ध, नि कोमल । 1) केदार-सा, री शुद्ध, ग शुद्ध म शुद्ध, प शुद्ध, शुद्ध नि शुद्ध । (६) इमन-पा, री शुद, ग शुद्ध, म तीव, प शुद्ध, नि शुद्ध । () सारन-सा, री शुद्ध, x, म शुख, & तीव्र, प शुद्ध x, नि कोमल & शुद्ध । (6) मेष-बा, री शुद, ग शुष, पशुख, x, नि कोमल & शुद्ध । (९) पूर्वा-सा, री शुद्ध, ग शुस, म तीव, पशुख, x, नि कोमल & शुद्ध । (१०) धनाश्री-सा, री कोमल, ग शुद्ध, म तीव्र, प शुद्ध, ध कोमल, नि शुरु । (11) मुखारी-सा, री शुद्ध, ग कोमल, म शुद्ध, प शुद्ध, प कोमल, नि कोमल । (१२) दीप-Nil." (page 20) ·I mii Krsnagiti has in all the following fifteen Răgas कानड, गूर्जरी, केदार, विराडी, रामगिरी, मेरी, काहली, मेवाड, श्रीराग, भासाबरी, धन्याशी, सारण, देशाख्य, बसन्त and भैरव Of these, the following are mentioned in Rägatarañgını - धनाधी-धनाश्री. गौरी-वसन्त, भैरव, गुर्जरी, भासावरी कर्णाट-कर्णाट, श्रीराग, केदार I cannot say how far the Räga modes of Somanātha continue to the present day This is a matter on which only those scholars who have a deep knowledge of the Sanskrit texts on music and the practical art of singing can throw light Pandit Bhatkhande was such a scholar, whose works, like the patta in Sankrit and the voluminous commentary on the same in Marathi named fragtaraft aftarafa, may be consulted for the purpose Befere concluding, I must not omit to tender iny most sincere thanks to revered Āchārya Sri Muni Jinavijayajı, the Honorary Director of Rajasthan Puratattava Mandı, Jaipur, for not only accepting this work for publication in Rajasthan Puratattva Series but also for being kind enough to spare time to go over the greater portion of the text with ine and make several important suggestions which have been mostly acted upon I must also thank Pt K K Shastree for help of various kinds, Lastly I am much indebted to Prof RC Parikh, my teacher in Ancient Indian Culture and guide in the preparation of my thesis for the Ph D degree, for giving much of his valuable time for discussing with me several problems connected with my rerearch work and especially the preparation of the present text As Director of the Institute in which I am working, he was kind enough to get permission for me from the authorities concerned to undertake this work Ahmedabad Priyabala Shah 1-8-1952

·No text on this page.

·सोमनाथकवि-विरचिता श्री कृष्ण गी तिः। [१] 'वन्दे नन्दकिशोरस्य चरणाम्बुजमद्भुतम् । यद्गोपिकाकराम्भोजभासुरश्रीविवर्धनम् ।। १ उदेतु हृदयाकाशे नन्दनन्दनचन्द्रमाः। विकाशयतु मचित्तवृत्तिकैरविणीकुलम् ।। २ गोपस्त्रीवशकारिणी शशधरज्योत्स्नातिरस्कारिणी सर्वामङ्गलहारिणी स्मररसप्रख्यातिसञ्चारिणी। राधाजीवितधारिणी व्रजकुलस्यानन्दविस्तारिणी हासश्रीर्वजसुन्दरस्य विशदा भूयान्मम श्रेयसे । श्रीराधिकानवलकेलिवशीकृतस्य कृष्णस्य गीतमिदमद्भुतभावपूर्णम् । कृष्णांहिपनमकरन्दलिहां नरागा- मानन्दनाय कुरुते द्विजसोमनाथः ।। जयदेवकृताविवात्र मे न गुणा यद्यपि नैव चातुरी । तदपि व्रजनाथकीर्तने विदुषो न प्रतिभाति मूकता ॥ ५ कानड-रागण गीयते ॥ १॥ जय जय राधिकारमणीय । कुमनाथ कलेश केशव कामिनीकमनीय ।। ६० १ माधव ब्रजनाथ वल्लववल्लभासुरतेश । मङ्गुरकुटीतटप्रकटीकृतस्मरवेश ॥ २ मीनकुण्डलमण्डिताननखण्डिताघर धीर । नीलरत्ननवीननीरदराजमानशरीर ॥ ३ 1 Ms begias: श्रीगणेशाय नमः । श्रीगोपालाय नम ।

·श्रीकृष्णगीति [अष्टपदी १ ७ वल्लवीमुखचन्द्रचुम्बनलुब्धदृष्टिचकोर । मानिनीरतिकन्द मानद वन्द्य नन्दकिशोर ॥ ४ गोकुलेश गुणज्ञ गोधनचारणप्रिय देव । गोपिकागणगीतगौरव नागरीकृतसेव ।। रासनर्तित'नायिकारतसङ्गरणनिधान । शालपल्लवपाणिपल्लवगीतनृत्यनिदान ।। ६ वेणुनादविमोहितव्रजकुअसबनिवास । पङ्कजायतमत्तलोचन कुन्दसुन्दरहास ॥ सोमनाथसुखाय संप्रति कृष्णगीतमिदम् । गीयतामनिशं जना भवपापतापभिदम् ।। ८.१ [इति प्रथमाष्टपदी ] [२ ] वनावलिविलासिनं सरसराधिकालासिन निकुञ्जगृहवासिनं व्रजकुलाम्बुजोद्भासिनम् । शशाकसितहासिनं तरुणयोपिदुल्लासिनं पुमांसमनुदासिनं स्मरत मेघसंकाशिनम् ॥ सुस्निग्धान्यवधूभुजान्तरगतं पीताधरं सादरं भ्रूचापच्युतवक्रवीक्षणशरव्याधूतधैर्य प्रियम् । सा स्वप्ने सुदती विलोक्य रूदती तेन प्रियप्रेयसी कान्तेन प्रतिबोधितापि विदधे मानं मनोहारिणी ॥ प्रणयविनयवाक्यान्याह गोविन्ददृती मदनदहनमुग्धस्वान्तकान्तं निरीक्ष्य । कृततरणितनूजातीरवानीरवासां विरहहतविलासां राधिका बोधयन्ती॥ ३ मानं मा कुरु माधबे सखि तवात्यन्तानुकूले प्रिये दोषं स्वप्नदशानुभूतमदधस्त्वं वल्लभे तन्मृषा । कृष्णस्ते नवकुअकेलिभवने तिष्ठत्यनङ्गाकुल- स्तत् संभावय भावगर्भिवगिरा गौरानि कि कुप्यसि ॥ ४ 1Ms नायका १ २ .

·३ • अरपदी २] श्रीकृष्णगीति गूजरी-रागण गीयते ॥२॥ कि सहसे मदनानलदाहम् । तव चरणौ प्रणमामि सदाऽहम् ॥ गधे माधवमनुसर धीरम् । किं कृशयसि - विरहेण शरीरम् ॥ ४० ॥ नानाजनितसुरतरसरङ्गम् । मा परिहर वल्लवपतिसङ्गम् ॥ पश्यसि कि न सखीजनवदनम् । हरिणा सह परिभात्रय वदनम् ।। किं कुरुषे पुरुष बहुमानम् । पाञ्छसि यदि माधवमुखपानम् ॥ त्वमसि सकलतरुणीजनरत्नम् । स बहु करोति कृते तव यत्नम् ।। चलसि न कि मधुसूदनगेहम् । कलयसि किं विकलं निजदेहम् ।। अनुनय विनयगिरा तमुदारम् । अपनय मदनदुरन्तविकारम् ॥ सोमनाथवर्णितहरिचरितम् । येन विनश्यति कलिमलचरितम् ॥ ८।२ [इति द्वितीयाष्टपदी] [३] आस्यं हास्यवियागि भोगिलतिकालावण्यहीनोऽधरो नो भाले तिलकोऽलकोऽप्यललितो लुप्ताअने लोचने । वासस्ते मलिनं तनुस्तनुरियं वक्षोऽपि निर्भूषणं तन्मे मानिनि शंस पश्यसि पुनर्माने कृते किं फलम् ॥ ? 'मुखे मानं ध्यानं हृदि रसनिधेरेव दधतीं सदानन्दा नन्दात्मजचरितचिन्नां प्रियतमाम् । स्वयं नैवायान्तीं तदतिगुरुमानक्षतिभयात् सखी राधां काचिन्मदनकृतबाधामिति जगौ ॥ 1 Ms सु wr ७ २.- ·श्रीसम्मीकि १ २ ३ ४ केदार-रामेण ॥३॥ शमय मनोभक्ननितविकारम् । सुखमनुभव सुन्दरि भवसारम् ।। चल सखि कुरु हरिणा सह सङ्गम् । जनयसि किं न मनसि बहुरङ्गम् ॥ध्रु० स्था वहसि नवयौवनभारम् । कलयति यावदसौ न विहारम् ।। हरिरपि तव कुरुते सखि मानम् । रचय रुचिरनयने शुभयानम् ॥ तव विरहामलदुःखितदेहम् । व्यथयति विधुरपि परिहतगेहम् ।। सेवय विविधरसैरिह कृष्णम् । नवसृङ्गारसुधारसतृष्णम् ॥ किमिति तनूकुरुषे तनुमेताम् । सुरतविहितरसभावसमेताम् ।। राजसि किमिति न 'रमणसमीपे । रमय वने बहुकुसुमितनीपे । जनयतु कालवयुवतीमीतम् । सोमनाथहदि सुखमुफ्गीतम् ।। [इति कृतीयाष्टपदी] [४] ६ ८1 पेमारी तव कुअकेलिरसिको रम्यं वयस्तेऽधुना धैर्यवंसि धनुर्दधाति निया मीनवजो देहिनाम् । माने मुशासि नाप्रहं न च वचो भत्से मदीयं हदि त्वं प्रेख वव सस्तमः स भविता कनेकमाजोनम् ॥ 1M रमणी.

·बीहप्तमीवि राधासखी माधवमम्बुजाक्षमुवाच कास्मिधुरं मृगाची । मृगीशः कामकठोरवाणव्यथाकुलाया उपतापशान्त्यै ।। राधासखी समादाय चलिता कृष्णतिका । तन्मुखेनैव तत्सख्या अवस्थां निजगाद सा ॥ 20 गर्जरी-रागेण ॥४॥ १ २ ३ बहु विलपति विरहे तव राधा मदनबाणरुवबहुविषाषा । केशव कि चिरयसि चल कुलम् । मुश्चति कुसुमशरः भरपुभम् ॥ धुर्व ॥ इच्छति तव मधुराधरपानम् । सा विदधाति मनसि बहुमानम् ॥ ध्यायति तव मृदुवदनसरोजम् । शमयति मनसि न तेन मनोजस् । पश्यति तव हृदयागतरूपम् । युवतीजनमनसामनुरूपम् ॥ मन्जुलवजुलविहितनिवासा। माधव विरहगतस्मितहासा॥ गच्छति घनवनयमुनातीरम् । रहसि विमुशति लोचननीरम् ॥ किं कथयामि तरुण बहुवादम् । गमयतु तरुणीचिचविषादम् ॥ सेक्कसोमनायतमीतम् । जनयतु रसिकसुखं सदधीतम् ॥ [इति बतुर्यप्टपदी] ५ ८॥४ ·श्रीकृष्णगीति. [ अष्टपदी ५ २ [५] शीतांशुस्तपनत्यरण्यति गृहं हालाहलत्यम्बुजम् हारः सर्पति चन्दनं दहनति स्फीता कथा वज्रति । रात्रिः कल्पति चक्षुरभ्रति पिकक्वाणोऽपि बाणात्ययं कामः कालति कृष्ण किं न कुरुषे कामं कुरङ्गीदृशः ॥ १ व्रजकुलतिलकं विषादभाज ब्रजरमणीरमणीयकेलिगेहे । प्रियचतुरवचो विचित्रयुक्त्या पुनरपि किञ्चिदुवाच गोपराजम् ।। तदवस्थां समाख्याय पुनर्गीतेन माधवम् । बोधयन्ती सखी प्राह राधाबाधापनुत्तये ।। ३ विराही-रामगिरी-रागेण ॥५॥ अनिशं निशि कुरुते जागरणम् । त्वामतिहाय न किञ्चन शरणम् ॥ राधा तव विरहाकुलचित्ता। माधव मधुरिमपरिहतचित्ता ॥ ध्रु० ॥ कथयति केशक तव बहु नाम । त्यजति तवैव कृते निजधाम ।। कामबाणकृतविकलशरीरा। मुञ्चति लोचननीरमधीरा ॥ ३ त्वदधरमधुरपानकृतलोभा। चिरवियोगविगलिततनुशोभा ।। मदनजालमिव कलयति मालाम् । सुखय सदा करुणामय बालाम् ।। ध्यायति व मुखपकजरागम् । हृदि विदधासि न कथमनुरागम् ॥ २ ४

·अरपदी ६]
श्रीकृष्णगीति.
अगणितवैभवभूषितगेहा।
गुणवति भवति समर्पितदेहा ॥
इति कृतसोमनाथरसरचनम् ।
सुखयतु जनमबलाकुलवचनम् ।।
[इति पञ्चम्यष्टपदी]
८.५
[६]
१
२
इत्याभीरशिरोमणिं प्रति सखी संप्रोच्य वाचं शुभा-
मायाता पुनरन्तिके मृगहशो भास्वत्तनूजातटे ।
श्रीमन्नन्दकुमारकामकठिनावस्थां विलोक्य प्रियां
प्रत्याह प्रियकोमलाक्षरवती वाणी विदग्धोचिताम् ।।
कामाकुलो जपति नाम तवैव राधे
गन्तुं न पारयति ते कुटिलच भीत्या ।
नो चन्दने न कमले न च शीतरश्मौ
दृष्टि ददाति दयितस्तव तन्वि तापात् ।।
त्वद्वणीसदृशं बिभर्ति शिरसा प्रीत्यैव पिच्छ प्रिये
तन्वि त्वद्वदनानुकारिकमलं धत्ते कथञ्चित् करे।
कण्ठक्वाणसमस्वरा मुरलिका तेनाधरे स्थाप्यते
मुग्धे त्वत्करकोमलं द्युतिधरं कर्णे कृतं पल्लवम् ॥
स्वर्णे विद्युति कुड्डुमे कुरबके पीतांशुके चम्पके
किअल्के कमलम्य 'नूलरजनीखण्डे नखोल्लेखिते ।
सारूप्यं तव पीतवंशकुसुमे किञ्चिद् विलोक्यावले
तिष्ठेत् सुन्दरि निर्भरस्मरमदोन्मादेन मत्तो हरिः॥
३
1 Ms नुत्नरजनी.

·१ श्रीकृष्णगीति [पदी सामेरी-रागण गीयते ॥६॥ कलितललितस्वरश्रुतिवेणुमोहिता का न कामिनि कुलं त्यजति नारी । मानयिष्यति मृदुलवचनस्वनो हरिः त्वामयं तन्वि गिरिराजधारी ॥ कलय राधिके मदनगोपालसङ्गम् । सुरतरसकेलिकुतुकेन जनयिष्यति स्फुटमसौ सुतनु ते मनसि रङ्गम् ॥ ध्रु० ॥ त्वमसि वरवर्णिनी सोऽपि वपुषः श्रिया शोभते समुचितमेतदुभयम् । कम्पसे किमिति सखि रसिकवरसङ्गमे जनय भामिनि मनो मैव समयम् ।। नन्दनन्दमनिन्दितरुचिरचातुरी सुन्दरं रमय मन्मथविलासैः। शमय सुन्दरि कुसुमचापशरजव्यथा रचय सुन्दरकथा विशदहासैः ।। घन्तमसि कानने वसति कमलानने किमु विलम्बनमिदं तव विधेयम् । अतिचपलचारुकुटिल कुटिनर्त्तने तमिह सुभगे करिष्यसि विधेयम् ।। अङ्गसङ्गमसुखं तरुणि करुणा- मयस्तेऽभिलष्यति लतासभवासी । चल मलयसौरमे वहति पवने वने रमणि यमुनातटे नवविलासी॥ मण्डनं तव सहजलावण्यखण्डनं किमिति विदधासि भवरत्नरूपे । त्वरय कामाकुले चतुरचूडामणौ सानुकम्पा भवामीरभूपे । ३ ·अपवाही ] श्रीमनमीलि, त्वं भविष्यसि सकलपुवक्तिवसजिता दत्तचित्ता सती गोपिनाये। लोकलोचनसुखददेहमोहितजने पावनेऽमरनिकरणीतगाये। 'इयमुदिततिकाविनयवचनावली राधिकामनसि मोदं दधाना । सोमनाथे सदा भवतु सुखदायिनी कामकौतुकरसानां ददाना ॥ | इति षष्ठरष्टपदी ] ८।६ [७] १ इति श्रुत्वा सख्याः प्रियमधुरवाक्यानि युवति- विकारं कामोत्थं प्रशमयितुकामाऽ लसगतिः । प्रसादं कर्तुं सा सुरतरमदानजफ्ते- श्वचाल प्रोत्तुङ्गस्तनभरवती चारु निलयम् ॥ कचिच्चलति सत्वरं वचन मन्थरं मानिनी क्वचित् तरुषु लीयते कचिदितः परावर्तते । क्वचिचकितमीक्षणं क्षिपति दिक्षु मीतेव सा करोति न कलक्व वचन कर्णयोः कोकिलम् ॥ केदाररामेण ॥७॥ राधा हरिभवनं प्रति वलिता । शशिवदना मदनालसगमना वचनारतिललिता ॥ध्रु० कुसुमकदम्बकलितकबरीभरविलसदनगन्तरङ्गा । कामविजयपरमेव विराजितलोचनमृजरतस्का ॥ कुचतटनिकटळसिततस्लाबलिरलिकतिलककृतशोभा। कटिपटुरटितरुचिरस्थानागुणवर्दिनिवनवेश। 1 Ms इद. 2 Ms कामवालि. १ २ ·श्रीकृष्णगीति [अरपदी ३ ५ पदकमलोपरिनादितनू पुरमधुरमधुव्रतमाला। मधुरिमसकलधुराधरणोचितविरचितभूषणजाला ॥ रतिरसरसिकशिरोमणिना सह सा शय्यामधिशयिता। व्रजकुलतिलकविहितपरिरम्भणपरिभविताखिलदयिता ॥ हठकृतमुखचुम्बनकरजक्षतकम्पितपाणिकिशलया। प्रमुदितपिकपारापतकूजितमिश्रितसस्वनवलया। सा कुरुते निजकञ्चुकमोचनचटुलरमणकररोधम् । पालयतीव पयोधरयुगलं शरणागतमिव योधम् ॥ सापि निपीय सरसकृष्णाधरमादकमधुरसमत्ता । इति न च वेद काहमयमपि को रतये तनुरपि दत्ता ।। सोमनाथसेवकमुखनिःसृतराधाकृष्णविनोदम् । शृणुत तदिह विबुधा यदि सुन्दरमिच्छय निजदि मोदम् ।। [इति सप्तम्यष्टपदी] ६ ८७ [८] घटयति भुजबन्ध निर्भरालिङ्गनाथ, तदधरमधु पीत्वा प्रेमभावं व्यनक्ति । जनयति रदखण्डं पण्डिता कामशाने वशयति पतिचेतश्चेतनीकृत्य कामम् ॥ रमयति स्म मनोमवपीडिता ब्रजपति वनिता मणिमण्डिता । विविधकामकलाकुशला रति जितवती निजदेहजसौष्ठवैः॥ १ २ गूर्जरीरागण काहलिरागेण वा ॥८॥ रमयति राधा नन्दकुमारम् । नवनिकुलभवने मृदुपवने नानाविहितविहारम् ॥ध्रु० आलिङ्गति चुम्बति करजक्षतमर्पयति प्रियदेहे । गोषयतीच मदनमदमद्भुतकेलिकलागुणगेहे ॥ १ ·अरपदी ९] श्रीकृष्णगीति ३ ४ संभ्रमचलितललितभृकुटीगतिरतिनिपुणा रतिरङ्गे । व्रजभूषणवक्षसि वरतरुणी राजति गुणगणसङ्गे ॥ श्रमशीकरशोभितमुखपङ्कजचपलालकमधुपाली । पिबति मधुरमधरं व्रजरमणी तदधरमपि वनमाली ॥ विलसति नीलगिरेरुपरिस्था कनकलतैव सकम्पा । तन्वी निजलावण्यतिरस्कृतसजलजलदगतशम्पा ॥ रतिसमयोचितविरचितमृदुतरवचनावलिरनुकूला। निधुवनरभसगलितकबरीभरकल्पितनीलदुकूला ।। लोचनयुगलममीलि विशालमलोपि विशेपकचित्रम् । परिरम्भणशिथिलितभुजवल्लीहृदयमकम्पि विचित्रम् ॥ अतिमन्दीकृतजितकदलीरुचिरुचिरघनस्थललीला । मधुमथनप्रियसरसरसाकुलपुरुषायितरतशीला ॥ इति नवरङ्गसङ्गसुखवर्णनमधिकविनोदरसालम् । सोमनाथहदि जनयतु संप्रति शातमतीव विशालम् ।। w ७ ८1८ [ इत्यष्टम्यष्टपदी] [९] विचलदलकमालालोलताटकशोभा निजरवजितनृत्यन्मत्तपारापता सा। घनजघनकुचान्तः कृष्णमापीडथ रेमे रणति जयमिवाम्याः कान्तकाञ्चीकलापः॥ १ गलन्मुक्तामालं शिथिलनयनं लुप्ततिलक श्रमादम्भोबिन्दुप्रसररमसंकीर्णचिकुरम् । अतिक्षामालापं 'मधुरिमधुराधाविदनं रतान्ते तद्रूपं तदतिरमणीयं मृगदृशः ।। विहरति वरवर्णिनी निकुन्जे ललितलतातरुणप्रसनपुञ्ज । नवलरसवशीकतेन पत्या समुदितमारमनोरथेन रत्या ॥ ३ 1 Ms प्रकुटी २ ·ए [अपरा २ ३ - wr रामगिरीरामेण ॥९॥ विहरति ललितलताकृतभवने । व्रजदयिता दयितानेनचुम्बनचारुतरा मृदुपवने ॥ ध्रु० रुचिरकुसुमकोमलदलपल्लवपरिकल्पितशुभशयने । स्थितवति रतिरमणीयतरे रमणे जितपङ्कजनयने ।। सुरतकलाकौतुककलिताकलिता कुरुते रतिरासम् । हरिपि बन्धविशेषरसैरधिकं तनुते स विलासम् ॥ क्वचिदुत्सङ्गनिवेशितया स तया विलसति रतिकारी । राशीकृतमरकतमणिमध्यसुवर्णलतारुचिहारी ।। कुटिलभृकुटिकोदण्डविनिःसृतपञ्चशराशुगभीतम् । मृगमिव सा विवशीकुरुते रमण प्रकटितरतिगीतम् ।। तरलालककुलकलितमनोहरवदनविलज्जितचन्द्रा । अतिरसरभसपरा परिखेलति जनितविलोचनतन्द्रा ।। उपरि विलासवती भवती भवतीव कलाकुशला सा । जनयति के न रसं पतिरेवं वदति परिस्फुटहासा ॥ नवनवकुजविलासभरेण वशीकृतनन्दकुमारम् । जनयतु वरतरुणीरतिरमितं सोमनाथसुखसारम् ॥ [इति नवम्बष्टपदी] [१०] ध्रुवौ कोदण्डः किं गियमतिलोला किमिषवः कुचद्वन्दं चैतत् किमिति करिकुम्भस्थलयुगम् । असौ निश्वासः किं रसति रखना कामनृपतेः चमूर्नेयं राधेत्यतिचकितचित्तोऽवतु हरिः॥ प्रत्यङ्गवर्णनमिषेण विलासक्त्याः संभाव्य कामनृपतेः पृतनां मुरारिः। इच्छाभीलरपि मीरुरिव प्रसाद संमोगयोगरुचिरं निजगाद राधाम् ॥ 1 Ms. मधुरिपुमधुराधारि. ८.९ ९ २ ·سہ ४ ५ बीपी १] श्रीकृष्णगीति रामगिरीरागण गीयते । मेवाररागेण वा ॥१०॥ राधे वशयसि मामधिकम् । त्वमसि विदग्धतरा वरसुरते जनयसि निरवधिकम् ॥ध्रु० त्रिजगति रतिकौशलवति रसिका युवती का मधुरा। त्वयि नवकुअविहारिणि विलसति संप्रति कामधुरा ॥ २ धनुरिव भृकुटियुगं तव भामिनि वक्रिमसौभगसारम् । शितशरनिकर इव स्फुटशोभननयनमिदं चलतारम् ॥ द्विरदकुम्भकमनीयतरं हृदि वहसि पयोधरभारम् । स्थितमवमत्य नृपस्मरसमरे शृणिसमनखप्रहारम् ॥ दुन्दुभिरिव रशना तनुते तव गुरुगम्भीरनिनादम् ॥ को विदधाति वरोरु भवत्या सह रणरङ्गविवादम् ।। उद्भटमल्लचमूरिख राजति भक्ती भावविमिश्रा । तव संगमसुखहेतुरियं मम मुदमुद्वहति तमिस्रा' ॥ ६ कलय वलयरञ्जितकरकमले मदुपरि भावविनोदम् । मामनुचरमिव मानिनि मानय नय चेतो मम मोदम् ।। ब्रजपतिरचितरुचिरवचनावलिजनितमनोजविलासा । सोमनाथसेवकसुखदा सा भक्नु विशदरुचिहासा ।। ८।१० [इति दशम्यष्टपदी] [११] मन्मथविलासकारी सरसवचोमिविलासिनीवदनम् । वर्णयति भूरिभावैर्ब्रजरमणीरमणीयकामपूरः ॥ श्रीरागेण आसाउरीरागेण वा गीयते ॥ ११ ॥ मदयति मम चेतस्तव वदनम् । शरदि विशदसरसिजमिव मानिनि निरुपममधुरिमसदनम् ॥ ध्रु० १ खञ्जनमदभञ्जनरतिरञ्जितलोचनरचितविलासम् । अलघुललितलावण्यविमिश्रितकोटिसुधासमहासम् ।। विमलदशनकिरणावलिदारितमन्मथतिमिरसमूहम् । जनयति कस्य न मनसि विहारिणि शशधरविषयक मूहम् ।। ३ 1 Ms तमिश्रा Ms 2 विषयिक. M २ ·४ ४ श्रीकृष्णगीति [अष्टपदी १२ सुभगविशालभालभुवि वर्तुलतिलककमुज्ज्वलशोभम् । शशिनि शशभ्रमदायिविशेषकलोकनवर्द्धितलोभम् ॥ बिम्बाधरनिःसरदमृतद्रवविद्रावितरतिखेदम् । चुम्बनचारुनिषेधविधावधिकं भृकुटीभृतभेदम् ॥ अगणितगुणगौरवगुम्फितमिदमद्भुतकेलिकलापम् । पारापतप्रतिवादकमादकमृदुतरमधुरालापम् ।। ६ कुड्डमरसरञ्जितमङ्गलमयपत्र विचित्रकपोलम् । सुरतविनोदकृते कुरुते मम हृदयमतीवविलोलम् ॥ सोमनाथविभुना रचिता रुचिरा वचनावलिरेषा । रसिकजनेषु मुदं तनुतामतिमन्जुलभावविशेषा । ८1११ [इत्येकादश्यष्टपदी] [१२] अधरमधुसुधारसास्पदेन द्विजकिरणावलिदीर्घचन्द्रिकेण । मृगमदतिलकाकिना विना मे तव मुखचन्द्रमसा किमन्यदिष्टम् ॥१ इयमधिकमनोज्ञा कामिनी चन्द्रचूडा- मणिरहमपि लीलाक्रीत एवाऽनयाऽस्मि । इति निजवशगत्वं द्योतयन्नाह नारी- नयननलिनपीतः पीतवासा मुकुन्दः॥ धन्याशीरागण गीयते ॥ १२ ॥ राजते तरुणि तव तारुण्यलीला । विविधरसरङ्गरज्जितसुरतकौतुके कोटिमन्मथमथनमाधुर्यशीला ॥ ध्रु० कुसुमचयचित्रचुम्बितचिकुरचामरं चपलयति चेत एतन्मदीयम् । श्रवणपुटपुरटताटकरुचिरं 'चलं हन्ति मामपि त्वदीयम् ॥ 1 Ms चले. 2 Ms तदीयम् २ २ ·अरपदी १३] श्रीकृष्णनीति १५ ३ ४ सुमुखि तव लोचनं कञ्जमदमोचनं चुम्बने के न भावयति भावम् । इयमधरमाधुरी रहसि पीता सती नाशयति दुःसहं मदनदावम् ।। जितकण्ठकलकण्ठि नेतिनेति च वच- स्तन्वि पोषयति पीयूषवर्षम् । स्निग्धकज्जलबिन्दुरिन्दुमुखि वर्धयति चारुचिबुके कृतो मनसि हर्षम् ॥ सुभगभुजवल्लिकागाढपरिरम्भणं मामवति कामसंग्रामकाले। उच्चकुचरोचिरश्चितमुरो मामकं मारयति पुष्पधन्वा न बाले ॥ नामिगम्भीरसरसीतटे मेखला- सारसी रटति सौरतविलासम् । दलितकलधौतकदलीजघनमण्डली मामसौ सुदति विदधाति दासम् ॥ मञ्जमबीरधीरध्वनितबन्धुरं चटुलचरणद्वयं जितमरालम्। वसति मम मानसे सुखदनखचन्द्रिका खण्डते तन्वि तिमिरं करालम् ॥ इति कुञ्जकेलिकमनीयमुखनिःसृतं वल्लवीदेहवर्णनविशेषम् । सोमनाथे सदा शुभदमिदमस्तु तद्- वचनरचनं कथितरूपरेखम् ॥ इति द्वादश्यष्टपदी] [१३] ददस्व परिरम्भणं तरुणि पायय स्वाधरं विनोदय कुचौ त्वा कनककोककान्ती इमौ । 1 Ms fa. ६ ८1१२ ·भीकम्पनीति [भटपडी ३४ २ ४ प्रिये क्वणय किरिणी जघनदर्शनं देहि मे हृदि 'स्वपदमर्पय प्रिय इति प्रियामुक्तवान् ॥ राग आसाउरी ॥ १३ ॥ राधे विरचय मयि रतिरङ्गम् । सुतनु सुतनुपरिरम्भणकर्मणि चटुलकुटिल भ्रूभङ्गम् ॥ ध्रु० पायय पिब मानिनि मधुराघरमधुमादकमतिमिष्टम् । मधुरिमकृतपीयूषपराभवमगणितमणितविशिष्टम् ।। मदुरसि सरसि विनोदय सुन्दरि कुड्डमरुचिकुचकोको । परिमोचय कञ्चुकपभरतः कुरु कुतुकेन विशोकौ ॥ ३ रुचिकरचपलविलोचनचुम्बनचारुतरापरशोभम् । किं कुरुषे पुरु खेलनकारिणि मानविवद्धितलोभम् ॥ मुखरय मुषितमृगीगणदृष्टे पटुमेखलाकलापम् । दूरीकुरु करभोरु कृशोदरि मनसि मदनपरितापम् ॥ कामकनकसिंहासनमिव मे दर्शय जघनमुदारम् । सफलय मम नयने वरवर्णिनि निधुवनवैभवसारम् ।। ६ यावकरसरजितमिदमर्पय मम हृदि चरमसरोजम् । शमय विषमविलोचनलोचनपावकदग्धमनोजम् ॥ इति नवकुञ्जरसप्रियभाषितमत् भुतवचनविमिश्रम् । सोमनाथहृदि हरतु जगन्मथमन्मथमोहतमिस्रम् ॥ ८।१३ [इति त्रयोदश्यष्टपदी] [१४] यद्वाचो हिमशीतला हिमकराकारानुकारं मुख यत्पाणी कमलश्रियौ विहसितालोकः सुधामन्दिरम् । यच्चेष्टा ब्रजपालबालवनितामिष्टा सदेष्टः सता- माविर्भूय मुदं ददातु हृदि मे सः श्रीयशोदासुतः ॥ १ अतिकामितया तयानुरक्तः कुरुते तद्गुणगौरवस्तवं सः। कथयअपमानमारवाड़या नवनाथो निज्योग्यतां च शंसन् ॥ 1 Ms स्वपपद. 2 Ms २ ·अष्टपदी १५] श्रीकृष्णगीति १७ २ . ३ दिशि दिशि सुभ्र ते 'सुषमा । गीयते सखि दीयते नरकिन्नररुपमा ।। ६० त्वं प्रिये चपलाहमस्मि घनो घनोरु वरः । त्वं लता ललिताहमम्मि तमालनीलतरः ।। त्वं मनोजतरङ्गिणी जलधिस्तवाभिमतः । त्वं यदा नलिनी तदाहमलिमरन्दरतः॥ त्वं समा कलधौतकोमललेखयासि यदा । गण्यते निकषोपमा ममापि तन्वि तदा ॥ त्वं यदा सरसीव भासि रते रसालतया । कल्पितोऽहमिहानुरागिणि तन्मरालतया ॥ त्वं यदा मदविह्वला करिणीव कुञ्जरता । जायते मयि चारुहासिनि मत्तकुञ्जरता। त्वं यदा हरिणीव चञ्चललोचना सुरते। कृष्णसारसमानता मयि सम्मता नु रते ।। राधिकागुणगौरवस्तुतये हरेरुदितम् । सोमनाथजने सदा कुरुतादिदं मुदितम् ।। ५ ६ ८1१४ [इति चतुर्दश्यष्टपदी. [१५] त्वं विद्युज्जलदोऽहमस्मि भवती वल्ली तमालोऽम्म्यहं त्वं शृङ्गारतरङ्गिणी यदि तदा वारानिधिः सोऽस्म्यहम् । त्वं चेत् त्पङ्कजिनी तदाहमलिराट त्वं स्वर्णरेखा यदा सोऽहं स्यां निकपस्तदा समुचिता शोभा द्वयोरावयोः ॥ १ राधासखी वर्णयति स्वरूपं दावनाधीशमनोऽनुरूपम् । प्रियस्वसख्ये परितुष्टचित्ता परस्परालापविशिष्टचित्ता ।। २ 1 Ms मुखमा ·श्रीकृष्णगीति | अपनी १६ २ MY रामगिरी-सारङ्गदेशाखैर्गीयते ॥ १५ ॥ कामवामरसे । राजति राधा नवलवशे ॥ ६० कुञ्जतले नवपल्लवतल्पे । मुदितमधुव्रतकोकिलजल्पे ॥ रचितविशेषकचित्रविशेषा। कलितविलोचनकज्जलरेपा॥ चलकुण्डलमण्डितमुखचन्द्रा। नयनस्थितसुन्दररसतन्द्रा॥ विकचकुसुमगुम्फितकचभारा। उरसि मनोरममणिमयहारा॥ कुड्डुमरसरञ्जिततनुवल्ली। भाति कुचोपरि मञ्जुलमल्ली ।। मेचकमणिकल्पितकरवलया। निपुणतरा सुरने नवकलया ॥ सोमनाथसेवककृतगानम् । रसिकजने कुरुता सुखदानम् ॥ [इति पञ्चदश्यष्टपदी] w ८।१५ [१६] or पुन्नागनागनवचम्पकजातियूथी- मालत्यशोकमधुमत्तमधुव्रताढथे । वृन्दावने नवनिकुञ्जतले तरुण्या भेजे हरिमंदनकेलिरसं वसन्ते ॥ वसन्तरागेण ॥ १६॥ रमते हरिरिह रुचिरनिकुञ्जे । कुसुमितकुञ्ज'कुटिरतरुमण्डलमण्डितमण्डपपुजे॥४० 1 Ms 'कुटीर.

·२ श्रीकृष्णगीति कुरबककरुणकदम्बकदलिकाशोकरसालसमेते । विदधति युवतिजनेषु मनोरममदनरसालसमेते ॥ विकचबकुलकलिकामञ्जुलमधुमत्तमधुव्रतमाले । कोकिलकुलकोलाहलकम्पितपल्लवतालतमाले ॥ ३ स्पृशति कुचौ मधुरं तदधरमधु पिबति निकुञ्जविहारी । सापि ललाटपटलपरिनर्तितभृकुटि'नी नवनारी॥ ब्रजपतिविहितविशददशनवणपीडनमक्षममाना । कुप्यति वदति जहीहि जहीहि करावपि कम्पयमाना॥ श्लथयति कटितटरुचिररशना गुणगुम्फितनीवि निवन्धम् । नहि नहि वचनममृतमिव रचयति जनयति निजभुजबन्धम् ॥ ६ हतवति घनजघनावरणं रमणे' प्रतिनिर्मितहासा। नर्तनमिव कुरुते सुरतेषु कटीविपटी सविलासा ॥ सोमनाथसेवकमुखनिःसृतमुभयकिशोरचरित्रम् । कुटिलकामकलुषं जनमेतदिदं विदधातु पवित्रम् ।। ८1१६ [इति षोडश्यष्टपदी] [१७] १ म्लिष्टाधरारुणिमशोणिमचारुचक्षुः सस्वेदबिन्दुवदनं शिथिलालकश्रि'। क्षामाक्षरं पुलकवेपथुपूर्णगात्रं रूपं तथापि रुचये सखि पङ्कजाक्ष्याः ।। देशाखरागेण भैरवगगेण वा ॥ १७ ॥ अद्भुतशोभा रजनित्रिरामे। सखि संप्रति राधिकाशरीरे निजपतिपूरितकामे ॥ धृ० गलिताधरशोणिमशिथिलालकशोभितवदनसरोजे । मुकुलितलोचनचुम्बनलम्बितकज्जलमुदितमनोजे । 1 Ms भृकुटी 2 Ms 'रसना'. 3 Ms नीवी' 4 Ms रमणं 5 Ms कभी १ २ ·श्रीकृष्णगीति [ अष्टपदी १८ ३ ५ मृगमदलिखितविचित्रचित्ररुचिकुचतटनखाहारे। भुजपरिरम्भविमर्दविखण्डितमुक्तामणिमयहारे । श्रमजलविपुलपुलकपृथुवेपथुविस्मृतविरलाभरणे । कटिविघटितमृदु'पररशनागुणपरिहतजघनावरणे ॥ अतिरुचिरुचिकरलम्भितनीवीदर्शनधर्पितरमणे । मन्थरचरणविहारविनिर्जितमदवारणवरगमणे ॥ दुस्तरतरमन्मथसङ्गरजितवरवृन्दावननाथे। नवनिकुञ्जमधुकरगुजारवनिगदितगुगगगगाथे । चलकुण्डलमर्दितगण्डस्थलचित्रितमकरीमुद्रे । विविधनिखिलपौरतरसपोतक तोषितसुरतसमुद्रे ॥ सोमनाथसेवकवणितमिति रतवल्लवी विनोदम् । शृणुत सकलकलिकालिमहारि भक्तमनःकृतमादम् ॥ ६ ८॥१७ | इति सप्तदश्यष्टपदी]] [१८] १ पुष्पाणि मे रचय केशव केशभारे हारेण रोचय कुचौ तिलकेन भालम् । नेत्रेऽजनं कुरु कपोलतलेऽपि चित्रं कृष्णं जगाद मृगशावविलोचनेति ॥ रामगिरीरागेण ॥ १८॥ वदति प्रिया सुरतेन तेन वशीकृते रमणे । केलिकौतुककौशलैरतनुव्यथाशमने ॥ध्रु० कुसुमामि मे कबरीभरे रचय प्रभो रुचिरम् । अलकं प्रसाधय माधव स्वकरेण चारु चिरम् ।। 1 Ms 'परसना'. 2 Ms °पोततोषित'. १ २ ·भरपदी १९ ] श्रीकृष्णगीति ३ ६ याशी तव गण्डमण्डलमण्डिता मकरी । क्रियते न किं मम तादृशी मदनप्रतापकरी ॥ लोचने कुरु कज्जलं तिलकं ललाटतले। कुण्डले परिधापय प्रिय सुश्रवोयुगले ।। तार हारममुं कुरुष्व मदीयकप्ठतटे । नन्दनन्दन चन्दनं कुचयुग्मकामभटे ।। नीलरत्नमय करे पलयं निधेहि हरे । वर्धय प्रिय बीटकैरस्णप्रभामधरे ।। अंशुकं न करोषि किं कलकिङ्किणीसहिते। प्राणनाथ कटीतटे सुरतत्रपारहिते ॥ नू पुरौ नवनादवादनकारिणौ चरणे । जीवितेश विधेहि वल्लभ यावकाभरणे ॥ सुन्दरीवचनामृतश्रवणेन तुष्टमनाः । सोमनाथहदि स्थिरीभवनादमौ सुमनाः ।। [इत्यष्टादश्यष्टपदी] ९।१८ [१९] १ तस्याः स्पर्शसुखाशया कृयतनोग्ङ्गेषु भूषाङ्गण- न्यासं नन्दमार एव कुरुतेकामाड्डरोभेदकृत् । मुक्तागुम्फितमेखलागुणयुता बध्नाति नीवी कटौ दत्ते चित्रमुरोजयोविग्चयन् पो कपोलस्थले ॥ कर्णी कुण्डलिनौ करोति नयने 'मूक्ष्म क्षिपत्यञ्जनं तद्भाले तिलकार्पणेन कथयत्यन्या न धन्याः स्त्रियः। तद्वेणी किल कामचामरमिति प्रार्चत्यसौ पुष्पकै- रित्थं कामकलाकलापकुशलो राधावशे वर्तते ॥ २ 1Ms 'शक्ष्म ·૨૨ श्रीकृष्णगीति [अरपदी २० धन्याशीरागण ॥ १९॥ १ २ २ ३ हृदि रङ्गरसम् । जनयति कामकलासरसम् ॥ ध्रु० कुसुमचयरञ्चति कुचभारम् । मनुते मन्मथचामरसारम् ॥ मुखमलिके तिलकेन सलोभम् । कुरुते चन्द्रमसा समशोभम् ॥ क्रियते चक्षुषि कज्जलरेषा । तेन तिरस्कृतवञ्जनवेषा॥ कर्णपुटस्थितकुण्डललीला। अनुसृतबन्दीकृतरविलीला ॥ लिखति कपोले मृगमदचित्रम् । निजरस मिव निःक्षिपति विचित्रम् ॥ सोमनाथसेवकसुखकारी। भवतु सदा गिरिराजविहारी ॥ ५ ६ ७११९ [इत्येकोनर्षिशतितमाष्टपदी] [२०] वशीकृतः संप्रति राधयासौ करोति तद् यद् वदति प्रिया सा। तदङ्गसङ्गामृतकाम्ययैव विभूषणन्यासमयं व्यधत्व ॥ कथयति सखि राधा प्राणनाथं प्रतीदं मम शिरसि शिखण्डं कुण्डले कर्णदेशे। रचय रुचिरगुजापट्टकूलं कटौ मे त्वमिव भवितुमीहे वंशिकां देहि पाणौ ।।

·२ ३ मरपदी २०] श्रीकृष्णगीति २३ गमगिरीरागण मण्ठतालेन ॥ २० ॥ राधा वदति रसाभिनिवेशा। त्रिभुवनयुवतीवरयुवतीसविरचितमोहनवेशा॥ध्रु० मुकुटीकुरु मम मदनमनोहरशिरसि शिखण्डिशिवण्डम् । मकराकृतिकुण्डलधरणेन महासभमण्डपगण्डम् ।। गुजामणिमाला मम कण्ठे सुन्दरवर परिधेया । सदयहृदय हृदये मम मानद मृगमदरुचिरपि देया । कनकरुचिरवसनेन शुभाशय शोभय कटितटदेशम् । मुररीधर मुरीमर्पय मम गापय मदननिदेशम् ।। त्वमिव भवामि भृतामितगौरवगिरिवर दधती रूपम् । हरिरपि गदति सुदति रतमिच्छसि कामिनि मयानुरूपम् ।। मामपि कुरु मानिनि निजभूषगूभूषितमम्बुजनयने । शशिमुखि पञ्चशरं परिभावय पल्लवकोमलशयने । इति कथयति सति हसति शनैरिह विकसितमुरक्तामरसा। पतिविजयाय विजृम्भितरतिरणपौरुषरमरुचिसरसा ॥ इति रसकेलिकथासु परस्परमुभय'किशोरकजल्पम् । सोमनाथकथितं कथयन्तु मुदा परिहाय विकल्पम् ॥ ८/२० w [इति विशतितमाष्टपदी] क्षोभं क्षामकटिर्जगाम जघने जाते च किञ्चिज्जवे प्रस्विन्ना तनुवल्लरी शिथिलितो दोर्वल्लिबन्धोऽभवत् । पर्यस्तालकमण्डली मुकुलिते नेत्रे उरः कम्पितं पुंभावेन जुगोप गोपतरुणी स्त्रीत्वेऽपि धैर्यच्युतिम् ॥ १ 1M 'कियोक.

·श्रीकृष्णगीति
[ अष्टपदी २०
सत्कामकेलिकृतकौतुकवेषधारी
हारी हरिन्मणिमनोहरदेहकान्तिः।
श्रीराधिकावदनपङ्कजपानमत्तो
मत्तोषकः सपदि सुन्दरमूर्तिरस्तु ॥
२
नर्तितकुटिल'भृकुटीफ्रकटीकृतकोकशास्त्रवैदग्ध्यः ।
कलयतु हृदि प्रवेशं कालिन्दी फेलि कौतुकः कृष्णः॥ ३
न स्पर्धा जयदेवपण्डितकृतौ नो रजनीया बुधा
राजभ्यो धनलाभलोभफलया न व्याकुला मन्मतिः।
भक्ताः किं नु हरेर्गुणानुकथने रक्ता भवन्त्येव नो
तन्मे स्वस्य मनोविनोदनकृते श्रीकृष्णगीतिः कृता ॥ ४
इति श्रीसकलकविचक्रचूडामणिना श्रीसोमनाथमिश्रेण विरचिता अष्टपदी संपूर्णा ॥
1 Ms भृकुटी. 2 Ms केली° 3 Ms भवन्त्येव तेनो 4 Ms कृता 5 Ms .
[पुष्पिकानन्तरमिदमधिकं समुपलभ्यते]
गुञ्जापुलावतंस प्रकटितनटवेषसुन्दर कृष्ण ।
मुरलीवन्दितवदनो वल्लवनितावृतो जयतु ॥
करकृतमपराध क्षन्तुमर्हन्ति सन्त ।
समाप्तोऽयं प्रन्थ ॥ संवत् १६३७ वर्षे कार्तिकदि १ रवौ राजनगरस्थेन
ज्योतिश्री आपाजीतनयेन लिखितं ॥ समाप्तोऽयं गीतगोविन्द मी.।।

·१ ३ प्रतीकानुक्रमणिका [ The first figure indicates पद and the second अपी. ] अगणितगुणमौरव ६ ११ इति श्रुत्वा सख्या (सो) १ अगणितवैभव इत्थं कामकलाकलाप अङ्गसङ्गमसुख ६ इयमधरमाधुरी रहसि अतिकामितया तयामुरक (श्लो.) २ १४ इयमधिकमनोज्ञा कामिनी (लो) १ १९ अतिचपलवार ६ इयमुदितदूतिका अतिमन्दीकृतजित ८ इत्याभीरशिरोमणि (भो) १ अतिरसरभसपरा ९ उच्चकुचरोचिरञ्जित अतिरुचिरधिकरलम्भित ५ १७ उदेतु हृदयाकाशे (श्लो)२ अतिक्षामालापं मधुरिम (श्लो) २ . उटमल्लचमूरिव अद्भुतशोभा रजनिषिरामे १ १७ उपरि विलासवती अधरमधुसुधारसास्पदेन (श्लो) १ १२ उरसि मनोरममणिमयहारा अनिशे निशि कुरुते ५ कटिपटुरटितरुचिरशना ૨ अनुनय विनयगिरा २ कढिविघटितमृदुवररशना अनुसृतबन्दीकृतरवि कण्ठक्वाणसमस्वरा (श्लो.) अपनय मदनदुरन्त २ कर्णपुरस्थितकुण्डललीका अलकं प्रसाधय माधव २ १८ कर्णी कुण्डलिनी करोति (लो) २ १९ अलघुललितलावण्य कथयति केशव तव अंशुकं न करोषि १८ कथयति मखी राधा (श्लो.) २ २० असौ नि श्वास किं (श्लो.) १ कथयन्नुपमानमानताजपा आनन्दनाय कुस्ते १ कुनकरचिरवसनेन २० आयाता पुनरन्तिके १ ६ कम्पसे किमिति आलिङ्गति चुम्बति करोति न कलक्वज (श्लो.)२ आविश्य मुदं ददातु (प्लो.) १ १५ कलयति यावदसौम ૨ आस्य हास्यवियोगि ३ कलयतु हदि प्रवेश (को.) ३P.२५ इच्छति बप मधुराधर कलय राधिके मदनगोपाल (शुष) २ इच्छाभीररपि भीररिव (को)२ १. कलय वलय रजितकरकमले इति कथयति सति २. कलयसि किं विकल इति कुजकेलिकमनीय ८ १२ कलितलहितस्वरसुति इति कृतसोमनाथरसरचनम् कलितविलोचनकज्जहरेषा का न कामिनि १ इति भवकुजारसप्रिय ८ १५ कान्तेन प्रवियोषितापि (को.. इति भवरजसासुल ८ कामकनकसिंहासनमिष इति निजवञ्चगवं (गो.). १२ कामकौतुकरसाना इति रसकेसिकथाह जामवाणकृत . " १ ·२६ १ १ १ १ " २ " " १ ४ कामयामरसे (ध्रुव) १५ कृततरणितनूजा (श्लो)३ २ कामविजयपरमेव कृष्णस्ते नवकुञ्ज कामाकुल्हो जपति (श्लो.)२ कृष्णसारसमानता काम कालति कृष्ण कृष्णस्य गीतमिदम् (श्लो)४ किझल्के कमलस्य कृष्णं जगाद मृगशाव किमिति तनूकुरुषे ३ कृष्णांहिपनमकरन्द किमिति विदधासि ६ क्वचिच्चकितमीक्षण किमु विलम्बनमिदं ६ क्वचित् तरुषु (श्लो.)२ किं कथयामि तरुण क्वचिदुत्सङ्गनिवेशितया किं कुरुषे पुरुखेलन ४ १३ मामाक्षर पुलकवेपथु (श्लो.) १ १७ किं कुरुषे पुरुषे क्षोभ क्षामकटिजंगाम १२.२३ किं कृशयसि विरहेण(ध्रुव) २ खञ्जनमदभञ्जन किं सहसे मदनानल २ खण्डते तन्वि तिमिरं १२ क्रियते चक्षुषि ४ १९ गच्छति घनवनयमुना क्रियते न किं मम तारशी गण्यते निकषोपमा कुस्कुमरसरञ्जिततनुवल्लि ६. १५ गन्तुं न पारयति ते (श्लो)२ ६ कुङ्कुमरसरञ्जितमङ्गलमय गमयतु तरुणीचित्तविषादम् कुचतटनिकटलसित ૨ ७ गलन्मुक्तामालं (श्लो)२ ९ कुचद्वन्द्वं चैतत (श्लो.) १ १० गलिताधरशोणिमशिथिला ૨ कुञ्जतले नवपल्लवतल्पे २ १५ गीयतामनिश जना भव १ कुटिलभृकुटिकोदण्ड गीयते सखि दीयते कुटिलकामकलुष ८ १६ गुञ्जापुञ्जावतंस प्रकटित p. 24 Footnote कुञ्जनाथ कलेश केशव १ .१ गुलामणिमाला मम कण्ठे कुण्डले परिधापय प्रिय ४ १८ गुणवति भवति समर्पितदेहा कुप्यति वदति जहीहि ५ १६ गोकुलेश गुणज्ञ कुरबककरुणकदम्ब २ १६ गोपस्त्रीवशकारिणी (श्लो) ३ १ कुरुते चन्द्रमसा समशोभ गोपिकागणगीतगौरव कुसुमकदम्बकलित घटयति भुजबन्ध (श्लो) १ कुसुमितकुञ्जकुटिर घनजघनकुधान्त कुसुमचयचित्रचुम्बित २ १२ घनतमसि कानने कुसुमचौरश्चति २ १९ बटुलचरणवयं कुसुमानि मे कबरीभरे २ १८ चपलयति चेत केलिकौतुककौशलैरतनु १ १८ चमर्नेयं राधे (श्लो.) १ १० केशव किं चिरयसि (धुष) २ चल कुण्डलमण्डित कोकिलकुलकोलाहल चल कुण्डलमर्दित कोठिमन्मथमथनमाधुर्य पल मलयसौरमे को विदधाति पल सहि कुरु (शुष) १ ७ १ ७ ·२७ ८ ८ १ १ पलसि न कि २ तव संगमसुखहेतुरिय चारुषिबुके कृतो तस्या स्पर्शसुखाशया चिरषियोगविगलित ४ १२ तारहारम, कुरुष्य चुम्बनचाहनिषेध ५ ११ तिष्ठेत् सुन्दरि (श्लो)४ चुम्बने के न भावयति ३ १२ तेन तिरस्कृतखञ्जनवेषा जनयति कस्य न ३ ११ त्यजति तवैव कृते २ जनयति कामकलासरसम् १ १९ बिजगति रतिकौशलपति २ १० जनयति के न रस ९ त्रिभुवनयुवतीवरयुषती जनयति रदखण्ड (श्लो) १ स्वदधरमधुरपान जनयतु रसिकसुख स्वश्रेणी सरशं बिभर्ति (श्लो)३ जनयतु वरतरुणीरति ९ स्वमसि वरवर्णिनी ૨ ६ जनयतु बल्लषयुवती ३ त्वमसि विदग्धत्तरा १ जनय भामिनि ૨ ६ त्वमसि सकलतरुणी जनयसि किं मनसि (ध्रव) ३ त्वमिव भवामि जय जय राधिकारमणीय १ स्वमिव भवितुमीहे (श्लो)२ २० जयदेवकृताधिवात्र (श्लो)५ त्वयि नवकुञ्जविहारिणि जायते मयि चारुहासिनि स्वरय कामाकुले ६ जितकण्ठकलकण्ठि ४ १२ स्वामतिहाय न किश्चन जितवती निजदेह (श्लो.)२ ९ स्वामयं तन्धि जीवितेश विधेहि त्वं चेत् पङ्कजिनी (श्लो) १ १५ तत् संभाव्य भाषगर्मितगिरा(श्लो.)४ २ त्वं प्रिये चपलाहमस्मि तदङ्गसङ्गामृतकाम्ययैव (श्लो) १ २० त्वं प्रेष्ठा तष (लो) १ तदधरमधु पीत्वा १ त्वं भविष्यसि सकलयुवती तदपि ब्रजनाथकीर्तने १ त्वं मनोजतरङ्गिणी तदवस्थां समाख्याय त्वं यदा नलिनी (श्लो)३ १४ तद्भाले तिलकार्पणेन २ १९ स्वं यदा मदविहला तत्रेणी किल कामचामर त्व यदा सरसीव तन्मुखेनैष तत्सख्या ३ त्वं यदा हरिणीव तन्मे मानिनि शंस ३ त्वं लता ललिताहमस्मि १४ तन्मे स्वस्य मनो ४P२४ त्वं विधज्जलदोऽहमस्मि (श्लो)१ १५ तन्धि त्वदनानुकारिकमलं , ३ त्वं शृङ्गारतरङ्गिणी यदि तन्वि पोषयति त्वं समा कलधौत तन्वी निजलावण्य दत्तचित्ता सती ६ दते चित्रमरोजयो (श्लो.) १ १९ तरलालककुलकलित ददस्व परिरम्भ तव चरणी प्रणमामि २ दलितकलधौतकदली तव विरहानल ३ दिशि दिशि सुत्रु (धुव) १ १ ८ ~~ WW . २ . " तमिह सुभगे ·(श्लो.) १ ३ ३ " " ३ द्विरदकुम्भकमनीयतर ४ १० पङ्कजायतमत्तलोचन दुन्दुभिरिष रशना ५ २० पतिविजयाय विजृम्भित दुस्तरतरमन्मथसङ्गरजित ६ १७ पदकमलोपरिनादित दूरीकुरु करमोर ५ १३ पर्यस्तालकमण्डली (श्लो.) १P२३ दोषं स्वप्नदशानुभूत (को.)४ २ परिमोचय कञ्चुकपारत दृष्टिं ददाति दयितस्तष ६ परिरम्भणशिथिलतभुज धनुरिष भृकुटियुमं ३ १० पश्यति तव हृदवागतसम्म धैर्यध्वंसि धनुर्दधाति ४ पश्यसि किंन ध्यायति तव मुख ६ पायय पिष मानिनि ध्यायति तब मृदुवचन पारापतप्रतिवादकमादक मर्तितकुटिल कुटी (मलो) ३ P२४ पालयतीव पयोधरयुगलं नन्दनन्दनचन्दनं ६ १८ पायवेऽमरनिकरगीत नन्दनन्दमनिन्दितचिर ३ ६ पिबति मधुरमधर नयनमलिनपीत (प्रलो) २ १२ पुन्नागनागनवचम्पक (प्रलो) १ १६ नयनस्थितसुन्दररसतन्द्रा ४ १५ पुंभावेन जुगोष १P२३ नर्तनमिव कुरुते ७ १६ पुमांसमनुदासिन १ २ मषनषकुञ्जषिलासभरेण ९ पुष्पाणि मे रचा नवनिकुञ्जमधुकर ६ १७ प्रणयविनयवाक्या २ नषलरसवशीकृतेन (प्रलो.)३ ९ प्रत्यङ्गवर्णनमिषेण भवशृङ्गारसुचारसतृष्णम् प्रत्याह प्रियकोमलाक्षर ६ नवनिकुञ्जभवने (शुष) ८ प्रमुदितपिकपारापतकूजित न स्पर्धा जयदेव (प्लो.) ४ P 24 प्रसादं कर्नु सा नहि नहि बबनममृतमीव ६ १६ प्रस्विन्ना तनुवल्लरी १P२३ नानाजनितसुरत ૨ प्राणनाथ कटीतटे सुरतत्रपा १८ माभिगम्भीरसरसीतटे ६ १२ प्रियचतुरबच्चो विचित्रयुक्त्या(श्लो.)२ ५ नाशयति दु सह ३ १२ प्रियस्वसख्यै परितुधचित्ता निकुञ्जगृहवासिन (प्रलो.) १ २ प्रिये क्वणय किरिणी निजरसमिष निक्षिपति ६ १९ बहु पिलपति विरहे निधुषनरभसगलित ८ बिम्बाधरनि सरदमृत निपुणता सुरते १५ बोषयतीव मदनमद भीलरतनवीननीरद ३ १ बोधयन्ती रुसी माह (सो.)३ भीलरत्नमयं करे भक्ताः किं नु ४P२४ नूपुरी नवनादवादन ८ १८ मारभृकुटीतटप्रकटी १ (हो.) १ १८ भवतु सदा गिरिराज मो चन्दने न कमले ६ भाति कुचोपरि मञ्जुल मो माले तिलकोजको १ ३ भुजपरिरम्भविमलडित ३ १७ भ्यास नन्दकुमार पर १९ सयौकोरण्ट कि (को) १० . ७ " " ७ " १ ८ मैत्रेनं कुरु " ·२ " " २ " Y १ ७ ७ " प्रचापच्युतवक २ मुतागुम्फितमेखला (प्रलो) १ १९ भेजे हरिर्मदनकेलिरस १ १६ मुखमलिके तिलकेन मकराकृतिकुण्डलधरणेन २० मुखरयमुषितमृगीगण मञ्जमञ्जीरधीर १२ मुखे मानं ध्यान (म्लो )२ मजुवञ्जलविहित ४ मुग्धे त्वत्करकोमल मण्डनं तव सहज ६ मुश्चति कुशुमशर (धुव) मणिरहमपि लीलाक्रीत (श्लो. )२ १२ मुञ्चति लोचननीर भत्तोषक सपदि सुन्दर २P२४ मुदितमधुव्रतकोकिल मदनजालमिव कलयति ५ मुररीधरमुररीमर्पय २० मदनबाणकृतबहुविधवाधा ४ मुरलीवन्दितवदलो footnote P२४ मदनदहनमुम्बस्वान्त (प्रलो)३ २ मेचकमणिकल्पित मदयति मम चेतक्तव (धुष) १ ११ मृगमदतिलकाङ्गिना (प्रलो ) १ १२ मदुरसि सरसि बिनोदय ३ १३ मृगमदलिखितविचित्र ३ मन्थरथरणविहार १७ मृगमीच सा विवशीकुरुते मम्मथविलासकारी (प्लो ) १ १५ मृगीटश कामकठोरबाण (प्रलो)२ मधुमथनप्रियसरसाकुल ८ म्लिष्टाधरारुणिमशोणि मधुरिमकृतपीयूषपराभव २ १३ यद्गोपिकाकराम्भोज मधुरिमसकलधुराधरणोचित ३ यहाचो हिमशीतला मनुते मन्मथचामरसारम् ૨ १९ यच्चेष्टा ब्रजपालबाल मम शिरसि शिखण्डं (प्रलो )२ यत्पाणी कमलथियो माधव मधुरिमपरिहृतचित्ता(धुव) ५ यारशी तष गण्डमण्डल माधव विरहगतस्मितहासा यावकरमरञ्जितमिदमर्पय माधव व्रजनाथ १ युवतीजनममसामनुरूपम मानयिष्यति ६ येन विनश्यति कलिमल मानिनीरतिकन्द मानद १ रचय रुचिरगुजापट्टकूल (प्रलो)२ २० माने मुश्चसि नाग्रह (प्रलो ) १ रचय रुचिरनयने स्वय सुन्दरकथा ३ ६ मा परिहर वल्लवपतिसङ्गम २ २ रचितविशेषकचित्र मामनुचरमिव मानिनि रणति जयमिवास्या (प्रलो) मामपि कुरु मानिनि रताम्ते तप मामवति कामसंग्रामकाले ५ १२ रतिरसरसिकशिरोमणि ६ १२ रतिसमयोचितविरचित १२ रमणि यमुनातटे ६ मालत्यशोकमधुमत्त (लो.) १ १६ रमते हरिरिह रुचिर (ध्रुव) मीनकुण्डलमण्डितानन १ रमयति राधा नन्दकुमारम् (ध्रुव)१ मुकुटी कुछ मम २ २० रमयति स्म मनोमव (ग्लो )२ मुकुलितलोचनचुम्बन रमय बने बहुकुसुमितमीपे " ४ ७ ३ ४ ४ मानं मा कुरु .WWWW " ७ م م م م " मामती सुदति मारयति पुष्पधन्वा ५ ·७ " ~~ ७ रसिकजने कुरुता ८ १५ वशयति पतिश्चेतश्चेतनी (प्रलो.)१ रसिकजनेषु मुदं ८ ११ वशीकृत. संप्रति १ २० रहसि विमुश्चति वाञ्छसि यदि माधव ૨ राजति राधा नवलवशे वासस्ते मलिन तनु (ग्लो.) १ ३ राजने तरुणि तव (ध्रुव) १ १२ विकचकुसुमगुम्फित राजभ्यो धनलाभलोभ (ग्लो) ४ P२४ विकचबकुलकलिका ३ राजसि किमिति न ३ विकार कामोत्थं (ग्लो)१ राधाजीवितधारिणी (प्रलो.) ३ १ विकाशयतु मच्चित्त राधा तब विरहाकुलचिता (धुव)२ विचलदलकमालालोल १ राधा वदति रसाभिनिवेशा (ध्रुव)१ २० विदधति युवतिजनेषु राधा सखी माधव ४ विनोदय कुचौ (प्रलो.) १ १३ राधा सखी वर्णयति (ग्लो ) २ १५ विमलदशनकिरणावलि राधा सखीं समादाय विरहहतविलासा राधिका (ग्लो)३ राधा हरिभवन (ध्रुव) विलसति नीलगिरे राधिका गुणगौरवस्तुतये ८ १४ विविधकामकलाकुशला (प्रलो)२ राधिकामनसि मोद विविधनिखिलसौरतरस राधे माधवमनुसर (धुव) २ २ विविधरसरङ्गरञ्जित राधे वशयसि मामधिक (ध्रुव) १ १० विहरति ललितलता (धुष) राधे विरचय मयि (ध्रुव) १ १३ विहरति वरवर्णिनी (प्रलो )३ रात्रि कल्पति कृष्ण (प्रलो ) १ ५ वेणुनादविमोहित रासनर्तित ६ १ व्यथयति विधुरपि रुचिकरचपलविलोचन ४ १३ ब्रजकुलतिलकविहित रुचिरकुसुमकोमलदल २ ९ व्रजकुलतिलक विषाद (ग्लो)२ रूपं तथापि रुचये (प्रलो ) १ १७ व्रजदयिता दयितानन लिखति कपोले ६ १९ ब्रजपतिरचितरुचिर लोकलोचनसुखददेह ६ बजपति वनिता (प्रलो)२ लोचनयुगलममी लि ब्रजपतिविहितविशद लोचने कुरु कज्जल ४ १८ ब्रजभूषणवक्षसि वचनरचनं कथितरूप ८ १२ बजरमणीरमणीय (श्लो)२ वर्णयति भूरिभाविज (प्लो.) १ ११ ब्रजपतेचचाल १ वदति प्रिया सुरतेन (धुष) १ १८ वृथावहसि ૨ वर्धय प्रिय बीटकैरहण ६ १८ वृन्दावने नवनिकुञ्जतले (ग्लो.) १ १६ वनावलिविलासिन (मल्लो.) १ २ शमयति मनसि ३ वन्दे नन्दकिशोरस्य १ शमय मनोमव पल्लवीदेहवर्णन १२ शमय विषमविलोचन बल्लवीमुखचन्द्र शमय सुन्दारि ८ " १ . १ ७ ·३१ ४ १ " ७ ८ ८ " शरदि विशदसरसिजमिव सुखयतु जनमबला शशासितहासिन (श्लो.) १ सुखय मदा करुणामय शशिनि शशभ्रमदायि सुतनु सुतनु परिरम्भण .शशिमुखि पञ्चशर २० सुन्दरं रमय ३ शशिवदना मदनालसगमना (ध्रुव) सुभग भुजवल्लिकागाट शशिकृतमरकतमणि ९ सुभगविशालभालभुवि शालपल्लवपाणिपल्लव ६ १ सुमुखि तव लोचन शितशरनिकर इव ३ १० सुन्दरीवचनामृत शीतांशुस्तपनत्यरण्यति (प्रलो) १ ५ सुरतकलाकौतुक शृङ्गारी तव कुञ्ज ४ सुरतरसकेलिकुतुकेन (ध्रुव) श्रमजलविपुलपुलकपृथु १७ सुरतविनोदकृत श्रमशीकरशोभित ३ ८ सुरतविहितरसभाष श्रवणपुटपुरटताटङ्ग १२ सुस्निग्धान्यवधू (प्रलो )२ श्रिया शोभते ६ सेवक विविधरसरिह ३ श्रीमन्नन्दकुमारकाम (प्रलो ) सेवक सोमनाथकृतगीतम श्रीराधिकानवलकेलि १ सोमनाथकथितं कथयन्तु २० श्रीराधिकावदनपङ्कज २P.२४ सोमनाथजने सदा शृणुतसकलकलिकालिमहारि ८ १७ सोमनामवर्णितहरिचरितम् ८ प्रलथयति कटितट ६ १६ सोमनाथविभुनारचिता ८ सत्कामकेलिकृत (श्लो) २ P२४ सोमनाथहृदि जनयतु सखि संप्रति राधिका १७ सोमनाथहृदि हरतु सदय हृदये मम मोमनाथहदि स्थिरीभव सदानन्दा नन्दात्मज (प्रलो )२ ३ सोमनाथहृदि सुखमुपगीतम् सकलय मम नयने ६ १३ सोमनाथसुखाय स बहु करोति सोमनाथसेवककृतगानम सर्वामङ्गलहारिणी (प्रलो )२ १ सोमनाथसेवकमुखनि मृतराधा सस्वेदबिन्दुवदनं सोमनाथसेवकमुखनि मृतमुमय ८ १६ सा कुरुते निजकञ्चुक सोमनाथसेवकवर्णितमिति सानुकम्पा ६ सोमनाथसेवकसुखकारी सापि निपीय सरस सोमनाथसेवकसुखदा सापि ललाटपटल सोमनाथे सदा भवतु सारसी रटतिसौरत ६ १२ सोमनाथे मदा शुभ ८ १२ सारूप्यं तव पीतवंशकुसुमे (प्रलो.)४ ६ संप्रमचलितललित ૨ सा विदधाति मनसि २ समाव्य कामनृपते (प्रलो) २ १० सा स्वप्ने सुदती (प्रलो.)२ २ संमोगयोमरुचिरं सुखमनुभव सुन्दरि स्थितमत्त ८ ८ ८ १ " ७ ७ ४ ८ ८ ४ " 9

·३२
"
स्थितपति रतिरमणीयतर
हरिरपि तव कुरते
स्निग्धकज्जलबिन्दु
४ ११ हरिरपि बन्धविशेष
३
स्पृशति कुचौ मधुर
४ १६ हारी हरिन्मणिमनोहर (लो) २P.२४
स्फुटमसौ सुतनु ते (धुष)
६ हारेण रोचय कुचौ
स्वर्णे विधुति कुरकुरी (लो). ६ हार सपति चन्दन
स्वयं षायाम्ती
। हासीव्रजसुन्दरस्य
हठकृतमुखचुम्बन
७ तवति धनजनावरण
हन्ति मामपि त्वदियम् २ १२ हदि रङ्गरसम् (ध्रुव)
हरिणा सह परिभावय
३ २ हदि विषासिन
हरिरपि गदति सुदति ५ २० हदि स्वपदमर्पय (लो)१ १३
१
३
"
१

·No text on this page.

·DONATED TO TTO CENTRAL LIBRARY

·No text on this page.

·राजस्थान पुरातन ग्रन्थमाला प्रकाशित प्रन्थ १ प्रमाणमयरी - तार्किकचूडामणि सर्वदेव । २ यन्वराजरचना-पहा- राजाधिराज जयसिंहदेव कारिता। ३ कान्हड़दे मबन्ध -महाकवि पद्मनाम । ४ क्यामखोरासा-नवाब अलफखां (कविवर जान)। ५सावारासा-चारण कविया गोपालदान । ६ महर्षिकुलवैभवम् -विद्यावाचस्पति स्व. श्री मधुसूदनजी ओझा । तिदीपिका-मौनि कृष्णभट्ट । ८ राजविनोद काव्य-कवि उदयराज । ९ वर्कसंग्रहफकिका-समाकल्याणगणी। १० वृत्तसंग्रह - अज्ञातकर्तक । ११ श्रृंगारहारावलि - हर्षकवि । १२ कृष्णगीति - कवि सोमनाथ । प्रेस में १ त्रिपुराभारतीलघुस्तव - सिद्धसारस्वत लघुपण्डित । २ बालशिक्षा व्याकरण-उपकुर संग्रामसिंह । ३ करुणामुतापा-महाकवि ठक्कुर सोमेश्वरदेव । ४ पदार्थरलमजूषा-पं. कृष्णमिश्र । ५ शकुनमदीप - पं. लावण्यशर्मा । ६ उक्ति- रत्नाकर - पं. साघुसुन्दर गणी । ७ प्राकृतानन्द - पं. रघुनाथ कवि । ८ ईश्वर- विकासकाव्य-पं. कृष्णभह । ९ चक्रपाणिविजयकाव्य - पं. लक्ष्मीधर मट्ट । १० काव्यकामा - भट्ट सोमेश्वर । ११ कारकसंबन्धोधोत - पं. रमसनन्दी। १२ नृत्यरत्न कोश - महाराजाधिराज कुंभकर्णदेव । १३ नन्दोपाख्यान- शासकर्तृक । १४ चान्द्रव्याकरण - चन्द्रगोमी। १५ शब्दरत्नप्रदीप - अज्ञात- कर्डक । १६ रनकोष - अहातकर्तक । १७ कविकौस्तुभ - पं. रघुनाथ मनोहर । १८ एकाक्षरकोषसंग्रह - विविषकविकाईक। १९ शतकत्रयम् - महरि, धन- सारकत घ्याल्पायुक्त । २० वसन्तविकास- अज्ञातकर्तृक । २१ दुर्गापुष्पाञ्जलि- म. म. पं. दुर्गामसादजी द्विवेदी । २२ दशकण्ठवषम् - म. म. पं. दुर्गाप्रसादजी हिवदी। २३ गोरा बादल पदमिनी बजा-कवि हेमरतन । २४ पांकोदासरी रूपात - महाकवि बाकीदास। २५ वा नैपसोरी ख्यात-मंदता नेकसी प्रतिस्थान-समा रामसान पुरानमान्नेव मन्दिर, बार।