·चौद्ध-संस्कृत-ग्रन्या व ली--२
॥ समाधिराज सूत्रम् ॥
वैद्योपाहश्रीपरशुरामशर्मणा
पाठान्तर लोकसूच्यादिभिः संस्कृतम् ।
मिथिलाविद्यापीठप्रधानेन प्रकाशितम् ।
ऐशवीयान्दः १९६१
संवत् २०१७
शकान्दः १८८३

·Copres of this Volume, postage pad, can be had from your usual Bookseller or from The Director, Mithila Instilde, Darbhanga, on pre payment of Rs 12.00 for Ordinary edtlion and Rs 16.00 for Library edition erther in cash, Postal Order or MO The entire cost of praparation and production of this Volume has been met out of a subvention kindly placed at the disposal of the Institute jointly by the Government of India ( Ministry of Scientific Research and Cultural Affairs) and by the State of Bihar Prated by B G DAAWALL at KARNATAK PRINTTNC Press Karnatak House China Bazar Bombay 2 and Published by Dr P L VNDTA for the Drector MTHIL IXTUTE DarbhangaBhar ·अनुक्रमणिका। xix ... १ ... २३ ३० ... Introduction in English and Hindi Abbreviations १ निदानपरिवर्तः २ शालेन्द्रराजपूर्वयोगपरिवर्तः ३ भूतगुणवर्णप्रकाशनपरिवर्तः ४ बुद्धानुस्मृतिपरिवर्तः ५धोपदत्तपरिवर्तः ६समाधिपरिवर्तः ७त्रिक्षान्त्यवतारपरिवर्तः ८ अभावसमुद्रतपरिवर्तः ९ गम्भीरधर्मक्षान्तिपरिषतः १० पुरप्रवेशपरिवर्तः ११ खूनधारणापरिवर्तः १२ समाध्यनुशिक्षणापरिवर्तः १३ समाधिनिदेशपरिवर्तः १४ स्मितसंदर्शनपरिवर्तः १५ स्मितव्याकरणपरिवर्तः १६ पूर्वयोगपरिवर्तः १७ बहुवुद्धनिरिसमाधिमुखपरिवर्तः १८ समाध्यनुपरिन्दनपरिवर्तः १९ अचिन्त्यबुद्धधर्मनिर्देशपरिवर्तः २० इन्द्रकेतुध्वजराजपरिवर्तः २१ पूर्वयोगपरिवर्तः २२ तथागतकायनिर्देशपरिवर्तः २३ सथागताचिन्त्यनिर्देशपरिवर्तः २४ प्रतिसंघिदावतारपरिवर्तः २५ अनुमोदनापरिवर्तः २६ दानानुशंसापरिवर्तः २७ शीलनिर्देशपरिवर्तः २८ दशानुशंसापरिवर्तः २९ तेजगुणराजपरिवर्तः ३० अनुशंसापरिवर्तः ३१ सर्वधर्मस्वमापनिर्देशपरिवर्तः ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः .. ... १२७ ... १३८ १६० १७२ १९० १९५

·...
२२३
२३२
२५४
...
३३ क्षेमदत्तपरिवर्तः
३४ शानावतीपरियतः
३५ सुपुष्पचन्द्र परिवर्तः
३६ शीलस्कन्धनिर्देशपरिवर्तः
३७ यशाप्रभपरिवर्तः
३८ कायवाझमनःसंवरपरिवर्तः
३९ पदत्रिशतनिर्देशपरिवर्तः
४० परीन्दनापरिवर्तः
प्रथम परिशिष्टम्-अतिरिकांशाः
द्वितीयं परिशिष्टम् लोकसूची
तृतीयं परिशिष्टम्-पारिमापिकशम्दविवरणम्
...
२८९
२९६
३०३
३०५
३४२
३७

·INTRODUCTION 1. PRELIMINARY THE SAMADHIRAJASŪTRA, also known as CANDRAPRADÍPA Sutra, is one of the nine Dharmas of Nepalese Buddhism. It is held in high esteem in the Mahayana School as embodying the highest teachings of Lord Buddha both in Ethics and philosophy. The Chinese and Santideva prefer the name Candrapradipa to Samadhiräja, while Prajñākara uses both the names as if they were two different texts. Candrakirti invariably uses the name Samadhitāja as also the Tibetan translators who preserve the full title in Sanskrit, viz., Sarvadharmasvabhāva-samatävipajicita Samadhirāja. From the introductory stanzas in the App. I (No. 1), viz., Stanzas 9, 10; and stanzas 1 and 2 in Appendix 1 (NO. 2) which to me appear as later additions, as they are actually omitted in Tibetan and hence not germane to the original form of our text, it would appear that Candrapradipa Sotra, in its original form, was very voluminous, and only a portion of it is preserved in what is now called Samadhiraja : समस्तसुगतोद्गीर्णसर्वसूत्राधिराजतः। . भार्यचन्द्रप्रदीपादि यपालधं ब्रवीम्यहम् ॥ See also the colophon of Chapter 40. Of course, this is a later tradi. tion recorded in only one manuscript and not preserved in the Tibetan translation. All citations from Candrapradipa as given by Santideva and Prajñākara, however, are found in the existing text of Samadhirāja as given in this edition. The name Candrapradipa, I think, may have come into vogue as the work enlightens Candraprabha Kumāra. The tradition that there must have been a more voluminous Candrapradípa Sütra, and the present text of Samadhirāja contains only as much portion of it as is preserved, still lacks support. On the contrary, there is an evidence that the original form of this Sūtra was much shorter than even the form as preserved in Gilgit Mss. (circa 6th or 7th century A.D.), and even after the version as preserved in Gilgit Mss, there were further additions made to the text of the Sūtra. 2. THE PRESENT EDITION The present edition of the Samidhiraja Sūtra is based on the text and foot-notes of Dr. Nalinäksa Dutt's edition (referred to in margin as N) contained in Gilgit Mss., Vol. II, parts i-iii, 1911-54 with such modifications as they seemed to be necessary in view of modern trends in textual citicism. There was an earlier but incomplete edition (Chapters I-IX; XVI-XVIII) of this text published by Buddhist Texts Society, Calcutta, 1897, but it was no better than a manuscript and is therefore ignored here. Dr. Constantine Régamey published three chapters of this work in a critical edition (Chapters 8, 19, 22), and Dr. Dutt adopted his text for these chapters. 3. THE MANUSCRIPT MATERIAL Dr. Dutt utilizes three manuscripts for his edition ; C, the Gilgit MSS: A, collected from Nepal by the late Mm. Hara Prasad Shastri : and B, collected from Nepal by Hodgson. Of these three manuscripts, C contains the shortest text and hence the oldest, but the manuscript is very defective in that the folios are broken at several places, and the opening and concluding folios (see our foot-notes on pages 1 and 296) of chapters 1, 39 and 40 are lost. Of the remaining manuscripts. A is more legible ·7111 Introduction than B but the text as given here is sometimes not supported by the Tibetan translation, while B appears to have been the basis or prototype of the Tibetan translation Dr Dutt has utilized this material and has given us a fairly readable text, particularly when his main source, C (Gilgit Ms), was itself very defective A comparison of all these manuscripts and the Tibetan translation clearly proves that the Nepalese MSS and the Tibetan translation preserve a text later than the one preserved in C It may be said that substantial additions were made to the text, particularly in prose portions by A and B between 6th and 9th cen turies AD . 4 TIBETAN AND CHINESE TRANSLATIONS The Titan- t-- work in Sanskrit viz found in Tanjur ::J: .: Jul Century by Sailendrawuuu uuu unarnata sila It appears that these translato had before them the prototype of Ms B which omits some passages found in the Nepalese MS A, suggesting thereby a MSS chronology that C which records the shortest version is the oldest, next in order is B, and the voungest is A - As regards Chinese translations, there is mention of three of which only one is complete This complete translation was the work of Narendrayaśas of 557 A.D Of the two incomplete translations one by Shih Sien Kun was done between 420 79 AD and the other, on the authonty of Régamey, was done by Ngan She-Kao în 148 A.D The late Dr P C Bagchu holds that Ngan She Kaos translation is now lost but only referred to by Shik-Sien Kun in his translation. In Chinese trans lation (of Narendrayaśas) the work is said to have been called Candra. pradıpasūtra. 5 THE DATE OF THE WORK It has been said above that the Gugit MS, the earliest available, dates about 6th or 7th century on epigraphical evidence The earliest Chinese translation now no longer extanti is said to be dated AD 148 We will not be far from wrong to assign to this work the date between 75 and 100 A.D Dr Dutt says that the reference in chapter 5 13 of the present text to prathama dvitiya and trtiya gana means the three synods does not appear to me correct but this does not affect the question of the date of the work as fixed above 6 THE TEXT It is clear that even the text preserved in Gilgit MSS is not the oldest and shortest There must have been an earlier and shorter version of Samădhiraja in which the first 12 stanzas and two more found in B but omitted in Tibetan were not included and the text proper began with Eram me śrutam Candrakırtı (circa 500-550 AD) does not know or use the name Candrapradipa nor refers to the story that Candrapradi pa had a bigger volume of which Samadhırăja is only a fraction Santideva exclusively and following him Prajnakara (the latter uses both the names) use the name Candrapradipa for the first time to me it appears that the myth that Samadhiraja is only a fraction of bigger Candrapradipa must have onginated after Candrakırtı say between 550 and 700 AD As Gilgit MS (C in foot notes) has several of its folios damnaged the missing portion had been supplied and nghtly by Dr Dutt from ·Samadhirajasūtra NISS. A and B. For the last two chapters Ass. A and B are the only sources availableand this does not nullify the authenticity of the chap ters, as a part of 39th is already evidenced by Gilgit Ms. Similarly haplographical omissions here and there have been filled up on the authority of available sources, viz., A and B. Dr. Dutt in his edition has put all the portions missing in Gilgit Ms. into { } brackets. I have not retained the brackets in the present edition as it obstructs quick understanding of the text. 7. THE CONTENTS The text of the Samādhirajasútra is divided into 40 chapters called Parivartas. In one Ms, the number of these parivartas is 42, as the parivarta No. 38 is divided into three parivártas (Kāya, Vak and Manas). It is surmised that the original form of the Sutra was in verse; the earliest Chinese translation seems to support this view, and that prose portion was added later. But the practice of the age as evidenced by works outside Buddhist literature such as Carakasamhitā indicates that writers were in the habit of writing in mixed prose and verse, verses helping to memorise the contents. The subject-matter of this work is the knowledge of a form of mental state or meditation based on the cquality, i.e., Sünyatā, voidness, of all objects. This subject is treated in the form of question and answer. The questioner is Candraprabha, a member of the assembly of Bodhisattvas attending on Buddha, and Buddha answers his questions. Candraprabha puts a number of ques tions (see I. 15-24). To these Buddha replies by saying that all the qualities mentioned by Candraprabha can be acquired by mastering only 0n1 एकधर्मेण कुमार समन्यागतो बोधिसत्वो महासत्व: एतान् गुणान् प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरा सम्यक्स- पोधिमभिसंबुष्यते । कतमेनकधर्मेण ! इह कुमार बोधिसत्वो महासत्व सर्वसत्त्वेषु समचितो भवति हितचित्तो. अतिहतचित्तोऽविषमचित्तः।... तत्र कुमार सर्वसत्त्वेषु... चित्त इमं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितं नाम समाथि प्रतिलमते । कतमश्च स कुमार सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितो नाम समापिः? यदुत कायसंवरः वारसंवरः H.HT: etc. (page 4). It is followed by a number of terms down to gåa am? 714 g 451177, which is the stand as proclaimed by Buddha Tathagata. The rest of the work is a further explanation and elaboration of this theme. As this is a ágs. the method of treatment is exhaustive and admits of repetitions time and again. The doctrine of 2 FATTAHTIS the doctrine of Sünyalā, which in its turn is no other than प्रतीत्यसमुत्पाद It will thus be clear that this sūtra was held in high esteem by the Madhyamika School, and Candrakirti once calls it fonctis. and quotes profusely from it, it may not of the Madhyamika s tikāvatara which presents a mixt stands. If therefore we are asked these two sütras, I may say tha. ise of the evolution of Buddhist doctrine than the Lankävatāra. 8. CONSTITUTION OF THE TEXT The difficulties of constituting the test of Samadhirăja are very great. Dr. Nalinäksa Dutt has tried his level best in constituting the same. The Mss. material is scanty, viz.., the Gilgit MSS. (C), which has no beginning and no end ; MS. A gives the latest amplified text; and MS. B, which seems to have been the basis of Tibetan translation. The as -- ·Introduction х Chinese translations are always free renderings and do not help us much in fixing the wording of Sanskrit Texts in their orginal forms, as has been admitted by scholars like Nanjio Under these circumstances, it is difficult to fix up the original form of an old Buddhist Sutra То wait for the availability of more oss means to wait till cternity In the case of this particular sūtra I may say that the discosery of the Gilgit MS in 6th century Gupta script is itsell the luchiest circumstance We cannot get at an older MS evidence It would have given us a still better and more trustworthy text of Dr Dutt had followed the readings of C barring those which are obviously, corrupt, morc systematically than he had done I have attempted as far as possible to adopt read ings of C in preference to those of A and B as will be seen on comparison between my text and that of Dr Dutt Coming to the text of the Sūtra as presented in this cdition 1 like to point out that the 12 introductory stanzas in praise of the contents of the sūtra are clearly later additions and are of the nature of Prasastı stanzas which seribes add at the beginning and the end Some times theve stanzas happen to be omitted in some MSS as in Tibetan (compare the first unnumbered stanza in Lankavatara Suvarnaprabhāsa and Dasabhumika in Japanese editions) I have however, eschewed from my text all passages not supported by the unanimity of these MSS and Tibetan translation to Appendix I, following the practice adopted in the case of the critical editions of the Mahabhirata and Rāmāyana taking at the same time the authority of available M5S as a sacred trust As regards the relative chronology of prose passages and passages in verse the contents of which are either identical or simrlar, I hold the view against that of Dr Dutt that it was the fashion of the age to write in prose and then give its substance in verse introduced by phrases like तदेष श्लोको भवति, श्लोकी भवत लोकाभवन्ति, इमां गाथामभाषत, इमे गाये or इमा गाथा अमा- पत or गाथामिगीतेन विस्तरेण संप्रकाशयति स्म to help the memory and understanding ga pagtanIt is not therefore nght to regard the prose or versified portion as earlier or later. The so-called difference in the language which for prose passages accords better with Pāninian grammar than verses in Buddhist Sutras I am to say that it is due to the exigencies of metre as also to the popular dialect of Buddhist thinkers The language of the versified portion in Buddhist Sansknt Texts as pointed out by Edgerton, represents a phase call it a phase of Catha-dialect with Rajendra Lal Mitra Buddhist Hybrid Sanskrit with Edgerton or the most inoffensive term Mixed Dialect and must be werdered as a sepa rate issue Luckily for us this question has been very ably studied and exhaustively dealt with by Prof Edgerton in his Buddhist Hybnd Sans krit, Vol i Grammar Vol II Dictionary Vol III Buddhist Hybrid Sanskrit Reader Yale University 1953 and hence need not detain us Edgertons main thesis that the language of these works is an attempt perhaps imperfect to translate into Sanskrit works from some local and popular language the name of which has not come down to us may or may not be correct Buddha s stand was to preach in the language of the people and these sūtras are in the language of a section of his disciples The fact that a grammar ie a set of rules governing the lan guage can be prepared clearly shows that it has a system of its own Just as the language of Buddha s discourses vaned with his audience so also his teachings as the following passage indicates तस्मिन् च्यानसमापन चिन्ताररनवदास्थिते। निश्चरन्ति यथाकाम कुड्यादिभ्योऽपि देशना ॥

·xi Introduction ताभिर्जिशासितानान् सर्वान् जानन्ति मानवाः हितानि च ययाभव्य क्षिप्रमासादयन्ति ते ॥ Tradina-3241-42 The language of Samadhiraja, both in prose and verse, is the same as represented by works of the class to which it belongs, viz., the nine Dharmas of Nepalese Buddhism such as Lilitavistara, Saddharmapundarika, Prajñāpāramită, etc. P. L. VAIDYA Mithila Institute Darbhanga 5-2-1957 ·प्रस्तावना। १प्रारम्भिक समाधिराज अथवा चन्द्रप्रदीपसूत्र नेपाली बौद्धधर्म के नौ धर्मों में से एक है। उच्चतम चारित्रिक एवं दार्शनिक उपदेशों के समावेश से इस अन्य को महायान शाखा में बहुत आदर मिला है। चीनवासी तथा शान्तिदेव इसे समाधिराज न कहकर चन्द्रप्रदीप कहना पसन्द करते हैं । जब कि प्रज्ञाकर ने इन दोनों नामों का प्रयोग पृथकू ग्रन्थ के रूप मे किया है और इसका अनुसरण संस्कृत नाम " सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चित- समाधिराज " को सुरक्षित रखने वाले तिब्बती अनुवादकों ने भी किया है । प्रकाशित ग्रन्य के प्रारंभिक पद्यसे (परिशिष्ट १ संख्या २ मे ९-१० तथा १-२ पद्य जो कि हमारी दृष्टि में क्षेपक है और इसलिये हमारे संस्करण में स्थान नही पा सके है) यह प्रतीत होगा कि चन्द्रप्रदीपसूत्र मूलतः बहुत विशाल ग्रन्थ रहा होगा और इसका एक अंश ही आज समाधि- राज के रूप में प्राप्त है। समस्तसुगतोद्गीर्णसर्वसूत्राधिराजतः। आर्यचन्द्रप्रदीपाद्धि यथालब्धं प्रवीम्यहम् ॥ निश्चयतः यह एक उत्तरकालीन परम्परा है और केवल एक मातृका में ही उपलब्ध है। तिब्बति अनुवाद में यह प्राप्त नही । शान्तिदेव तथा प्रज्ञाकर द्वारा चन्द्रप्रदीप से लिये गए संपूर्ण उद्धरण समाधिराज के प्राप्त ग्रन्य तथा वर्तमान संस्करण में उपलब्ध हैं। मेरे विचार में अन्य को चन्द्रप्रदीप यह नाम इसलिये दिया गया है कि इसका उद्देश्य कुमार चन्द्रप्रभ को प्रबुद्ध करना है । इस परम्परा के पक्ष मे कोइ युक्ति नही कि चन्द्रप्रदीपसूत्र इससे भी अधिक विशाल ग्रन्य रहा होगा और समाधिराज में इसका उतना ही अंश संग्रहीत है जितना कि सुरक्षित रह पाया, प्रत्युत इसके विरुद्ध एक प्रमाण हमारे सन्मुख है कि इस प्रन्य का मूलरूप गिलगित मातृकासमुदाय ( समय छठी या सातवीं सदी) में प्राप्त आकार, तथा उत्तरकालीन स्वरूप से बहुत छोटा था। सूत्र ग्रन्थ मे कई परिवर्धन बाद में भी किये गए। वर्तमान संस्करण समाधिराज का वर्तमान संस्करण गिलगित मातृका-समूह संग्रह २ भाग १.३, १९४१-५४ में डा. नलिनाक्ष दत्त द्वारा संगृहीत मूलग्रन्य तथा टिप्पणियों पर आधारित है और इसमें कुछ परिवधन ऐसे किये गए हैं जो मूलमन्यात्मक आलोचना पद्धति की वर्तमान प्रवृत्ति के अनुकूल हैं । इस ग्रन्थ का एक अधूरा संस्करण (अध्याय-१-९,-१६--१८ तक) सन् १८९७ में Buddhist Texts Society, Calcutta द्वारा प्रकाशित किया गया था परन्तु यह एक मातृका से अधिक नहीं था। अतः इसकी यहां उपेक्षा की गई है। डा. कोंस्तेतिन रेगामे ने इस अन्य के तीन अध्यायों का (अध्याय- १०, १९, २२) ·xiv समाधिरामयम् । आलोचनात्मक संस्करण तैयार किया था और डा. दत्त ने उक्त अध्यायों के लिये उनके संस्करण को स्वीकार किया है। ३ मारका सामग्री डा. दत्त ने अपने संस्करण के लिये तीन मातृकामों का उपयोग क्सिा है; C गिलगित मातृका-समूह; A स्वर्गीय म. म. हरप्रसाद शास्त्री से प्राप्त, और B होगसन् द्वारा नेपाल से प्राप्त । इन तीनो में से C का पाठ सबसे संक्षिप्त है और इसलिये प्राचीनतम भी है । परन्तु यह मातृका इस कारण से त्रुटिपूर्ण है कि इसके पर कई स्थानों पर विनष्ट हैं और अध्याय १-३९, के प्रारम्भिक तया अन्तिम पत्र (पृष्ट-टिप्पणी देखिये) लुप्त है। अपशिष्ट दोनों में से A अधिक सुपाच्य है लेकिन इसकी पाठ्यसामग्री का तिब्बती अनुवाद से सामंजस्य नही है, जबकि B की पाठ्यसामग्री तिब्बती अनुनाद का आधार प्रतीत होती है। डा. दत्त ने इस सामग्री का उपयोग किया है और प्रपों को अधिक सुपाठ्य बना सके हैं। विशेषतपा जबकि उनका मुख्य स्रोत (गिलगित मातृकासमूह है) स्वयं त्रुटिपूर्ण था। इन तमाम मातृकाओं और तिब्बती अनुवाद की तुलनासे यह स्पष्टतया सिद्ध है कि नेपाली मातृकासमूह तथा तिब्बती अनुवाद की पाठ्यसामग्री C मातृक की पाठ्यसामग्री से बादकी है । यह कहा जा सकता है A तथा B की पाटय सामग्री में खासकर गद्य भाग छठी और नवीं शताब्दी के मध्य महत्त्वपूर्ण परिवर्धन किये गए। ४ तिब्बती तथा चीनी अनुवाद तिब्बती अनुवाद जिसमें संस्कृत ग्रंय का पूरा नाम "सधर्मस्वभावसमता- विपश्चित समाधिराज" उपलब्ध है। ताजूर Mdo IX में प्राप्त है। यह अनुनाद नवीं सदी में शैलेन्द्रबोधि तथा धर्मताशील द्वारा किया गया था। ऐसा प्रतीत होता है कि इन अनुवादकों के सन्मुख B मातृका जिसमें नेपाली A मातृका का कुछ अंश अप्राप्त है मलस्वरूप रहा होगा इससे मातृकाओंका कालक्रम इस प्रकार किया जा सकता है कि C मातृका जिसका पाठ सबसे संक्षिप्त है प्राचीनतम है, इससे कम प्राचीन B है और सबसे आधुनिक A है। चीनी अनुवाद तीन बताये जाते है जिनमें से केवल एक पूर्ण है । इस पूर्ण अनुवाद के कर्ता ५५७ इसवी सन् के नरेन्द्रयशस् थे। दो अधूरे अनुवादों में से एक ४२०-७९ इसवी सन् के मध्य शिक्-सिया - कुद् द्वारा किया गया था और दूसरा रेगामे के कथनके अनुसार, १४८ इ. सन् में नगान-शे-कास द्वारा किया गया था । स्वर्गीय डा. पी. सी. बागची का कहना था कि नमान-हो- कास की अनुदित वृति इस समय अप्राप्य है परन्तु इसका निर्देश शिक-सिया-कुछ ने अपने अनुवाद में किया है। चीनी अनुवादों में इस ग्रन्य का नाम चन्द्रप्रदीपसूत्र बताया जाता है ।

·XY प्रस्तावना और ५ग्रन्थ का समय यह ऊपर कहा जा चुका है प्राचीनतम गिलगित मातृका - समुदाय का समय लिपिशास्त्र के अनुसार करीब छठी या सातवीं सदी है । प्राचीनतम चीनी अनुवाद (जो इस समय अप्राप्य है ) का समप १४५ ई. सन् बताया जाता है । यह कहना असंगत न होगा कि इस का समय ७५ तथा १०० ई. सन् के मध्य है । डा. दत्त का यह कथन कि वर्तमान ग्रन्थ के अध्याय ५ - १३ में वर्णित प्रथम, द्वितीय, तृतीयगण का तात्पर्य तीन संगीतियों से है, हमे संगत नहीं लगता, किन्तु इससे ग्रन्थ के उपर्युक्त समय निर्धारण मे कोई अन्तर नहीं आता । ६ ग्रन्यसंहिता यह स्पष्ट है कि गिलगित मातृकासमूह में संगृहीत मलग्रन्थ भी प्राचीनतम तथा सबसे छोटा नहीं है । इससे भी पहले समाधिराज का एक छोटा रूप रहा होगा जिसमे प्रथम परिशिष्ट में दिये गये प्राप्त बारह पद तथा B मे प्राप्त अन्य पद जो कि तिब्बती अनुवाद मे नहीं मिलते सम्मिलित नहीं थे, और मूलमन्थ का प्रारम्भ 'एवं मे श्रुतम्' से होता था। चन्द्रकीर्ति (समय ५००- -५५० ई) को चन्द्रप्रदीप का नाम मालम नहीं था और उन्होने इसका कहीं उल्लेख भी नहीं किया है । उन्हें यह कया भी ज्ञात नहीं कि चन्द्रप्रदीप की संहिता समाधिराज से महत्तर आकार की रही होगी और आज उपलब्ध समाधिराज उसका एक अंश है । शान्तिदेव ने सर्वदा, तथा उसका अनुसरण करते हुए प्रज्ञाकर ने जो कि इस अन्य के दोंनो नामो का प्रयोग करते हैं । चन्द्रप्रदीप नाम का सर्वप्रथम प्रयोग किया हैं । हमारा अनुभव है कि समाधिराज को चन्द्रप्रदीप का एक अंश बताने की प्रथा चन्द्रकीर्ति के वाद यानी ५५०-७०० ई. मध्य में प्रचलित हुई होगी। फिर भी हमने A तथा B मातृका में उपलब्ध बारह पयों का संग्रह परिशिष्ट १ में किया है और तिब्बती अनुवाद के अनुसार इन पदों को मूल संहिता से हटा दिया है। चूंकि गिलगित-मातृका (जिसका टिप्पणियों C नाम से उल्लेख किया हैं) के कुछ पत्र जीर्ण अवस्था में है। अतः डा. दत्त ने उसके नष्ट भाग की उपर्युक्त पूर्ति A तथा B को सहायता से की है। अन्तिम दो अध्यायों के लिये केवल A तथा B का ही आश्रय लेंना पडता है, और इससे इन अध्यायों की प्रामाणिकता समाप्त नही हो जाती है क्योंकि ३९ वें अध्याय के एक अंश का समर्थन गिलगित मातृका से भी होता है । इसी प्रकार के इधर उधर के लुस अंशों की पूर्ति प्राप्त प्रमाणों (A तथा B मातृका) से कर ली गई है। डा. दत्त ने अपने संस्करण में गिलगित-मातृका के लुप्त अंशों का निर्देश कोष्ठ के अन्तर्गत करना है। हमने इन कोष्ठों को हटा दिया है क्योंकि इससे मूल अन्य को शीघ्र समझने में रुकावट होती है।

·xvi समाधिराजसूत्रम्। ७ ग्रन्थविपय समाधिराज सूर 'परिवर्त' नामक चालीस अध्यायों में विभक्त है । एक मातृका में इन परिवर्तों की संख्या ४२ है, क्यों कि परिवर्त संख्या ३८ को ( काय, वाक् तथा मन नामक) तीन परिवतों में बांट गया है। हमारा अनुमान है कि सूनों का मूलरूप पद्यमय था । प्राचीनतम चीनी अनुवाद से इस मत को समर्थन मिलता है और पता चलता है कि गद्यभाग बाद में जोड़ा गया है। लेकिन तत्कालिक परंपरा, जिसका प्रमाण चरक संहिता जैसे अबौद्ध साहित्य के द्वारा मिलता है, यह इंगित करती है, कि लेखकगण गद्य- पद्यमय रचनायें किया करते थे क्यों कि विषय को कंठस्य करने में पद्य सहायक होते है। इस प्रन्य का विषय समाधि चित्तसमाधि या सर्व धर्मों की समानता पर आधारित शून्यता का प्रतिपादन है। विषय को प्रश्नोत्तर रूप में प्रतिपादित किया है। प्रश्नकर्ता चन्द्रप्रभ है, जो बुद्ध से 'बोधिसत्व समाज का एक सदस्य है और उसके प्रश्नों का उत्तर बुद्ध देते है। चन्द्रप्रभ ने कई प्रश्न किये है। (देखिये अध्याय १.१-१०) इसका उत्तर बुद्ध ने यह कह कर दिया है कि एक गुण पर अधिकार करने से संपूर्ण गुणो की प्राप्ति हो सकती है :- एकधर्मेण कुमार समन्वागतो बोधिसत्त्यो महासत्व. एतान् गुणान् प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरा सभ्यक्संबोधिमभिसबुध्यते । कतमेनैकधर्मेण ! इह कुमार बोधिसत्त्वो महासत्यः सर्वसत्वेषु सम- चित्तो भवति हितचित्तो....प्रतिहतचित्तो....सिमचित्तः.... तत्र कुमार सर्वसत्वेषु........चित्त इमं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितं नाम समाधि प्रतिलभते । कतमश्च स कुमार सर्वधर्मस्यभारसमताविपश्चितो नाम समाधिः ! यदुत कायसंगरः । वाक्संवर. । मन मंचर, इत्यादि (पृष्ठ ४ ). इसके बाद 'सर्वधर्मस्वभावानुबोधप्रतिवेधज्ञानम्' तक जो कि बुद्ध तथागत द्वारा आधार घोषित किया गया है, कुछ व्याख्याये दी गई है । अपशिष्ट मन्थमें इस विषय का अधिक विवरण तथा विस्तार किया गया है। क्योंकि यह वैपुल्यसून है । अत. विवरण की विधि विशद तथा पुनरावृत्तियुक्त है। 'सर्वधर्मस्वभावसमता' का सिद्वान्त ही शून्यता का सिद्धान्त है जो स्वयं 'प्रतीत्यसमुत्पाद' से भिन्न नही है । अतः यह स्पष्ट है कि माध्यमिक शाखा मे इस सूत्र का बहुत आदर था। चन्द्रकीर्तिने इसका उल्लेस' आर्यसमाधिराजभट्टारक' के रूप में एक बार किया है और इससे अत्यधिक उद्धरण लिये है । यहाँ यह कहना असगत नही होगा कि माध्यमिक शाखा के सिद्धान्तों कि पुष्टि लंकावतार की अपेक्षा, जो माध्यमिक तथा योगाचार सिद्धान्तों का सम्मिश्रण प्रस्तुत करते है, समाधिराज में अधिक की है । अत यदि इन दोनो सूत्रो का तुलनात्मक कालानु- क्रम बताना हो तो हम कह सकते हैं कि लकारतार की अपेक्षा समाधिराज मे बौद्ध मत के विकास का प्राचीनतर रूप निहित है। ९ मूलग्रन्थ की बनावट समाधिराज के मूलमन्य की बनावट तय्यार करने मे बडी कटिनाइया है । डा. दत्त ने इसकि बनावट में कोई कसर नही उठा रक्खी । मातृकासामग्री अत्यन्त अल्प हैं। उदा- . ।

·प्रस्तावना। xvil हरण के रूप में मातृका के प्रारंभिक व अन्तिम भाग लुप्त है | A मातृका ग्रन्थ अत्यन्त अर्वाचीन तथा क्षेपकमय है, और B मातृका, जो तिब्बति अनुवाद का आधार प्रतीत होती है। जैसाकी स्वयं नाजिओ महोदय जैसे विद्वानों ने स्वीकार किया है, चीनी अनुवाद मुक्तरूप से किया गया है, और इससे संस्कृत के मूलभूत अन्य के शब्दों का निश्चय करने में कोई सहायता नही मिलती । ऐसी स्थिति में प्राचीन बौद्ध सूत्र का मूल स्वरूप स्थिर करना कठिन हो जाता है । अन्य मातृकाओं की प्रतीक्षा अनन्तकाल तक नहीं की जा सकती। वर्तमान सूत्र के विषय में यह कहा जा सकता है कि छठी या सातवीं सदी की गुस-लिपि में प्राप्त गिलगित मातृकाओं कि उपलब्धि ही सौभाग्य का विषय है। मातृका का इससे अधिक प्राचीन प्रमाण मिल सकना संभव नही है । डा. दत्त यदि मातृका के स्पष्टतया अशुद्ध भाग को छोड कर अवशिष्ट पाठ को अधिक नियमपूर्वक अपना पाते, तो मूलग्रन्थ वर्तमान की अपेक्षा अधिक ग्राह्य और विश्वसनीय हो सकता था । हमने ययासंभव A तथा B की अपेक्षा C का पाठ स्वीकारण किया है । जैसा कि हमारे संस्करण तथा डा. दत्त के संस्करण की तुलना से ज्ञात होगा। वर्तमान संस्करण में प्रस्तुत किये गये सूत्र के मूलग्रन्थ के संबन्ध में यह कहना चोरनीय है कि सूत्र के विषयों की प्रशंसा में लिखे गए प्रारंभिक बारह पद स्पष्टतया बाद में जोडे गए हैं और ये पद्य ग्रन्थ-प्रशस्ति रूप में भी है जैसा कि मातृकालेखक प्रारंभ तथा अन्त में जोड देते हैं । कभी कभी ये पद कुछ मातृकाओं तथा तिब्बती में प्राप्त नहीं होते (तुलनाके लिये देखिये - लंकावतार, सुवर्णप्रभास और दशभूमिक के जापानी संस्करणों का प्रथम अंकरहित पद) चूंकि गिलगित-मातृका तथा तिब्बती अनुवाद में प्रारंभिक अंश उपलब्ध नहीं हैं और अन्य दो मातृकाओं ( A,C) में प्राप्त है, अतः मैने इन पद्यों को परिशिष्ट १ में संगृहीत किया है । हमने महाभारतके भालोचनात्मक संस्करण की प्रयाका अनुसरण करते हुए उन अंशों को मूलग्रन्थ में न रखकर परिशिष्ट १ में संग्रहीत किया है, जिनके बारे में मातृका-समूह तथा तिब्बती अनुवाद में मतैक्य नहीं है, यद्यपि प्रास मातृकाओं को हमने पवित्र धरोहर माना ह। साधारणतया समान रूप में प्राप्त गद्य तथा पद भाग के तुलानात्मक कालानुक्रम के विषय में, डा. दत्त के विचार के विरुद्ध हमारी यह मान्यता है कि तात्कालिक परम्परा के अनुसार गय में लिखे विषय का सार स्मृति और स्पष्टीकरण के लिये पध रूप में " तदेष श्लोको भवति, श्लोको भवता, इलोका भवन्ति, इमां गाथामभापत, इमे गाथे, इमा गाथा अभाषत, अयत्रा गाथाभिगीतेन संप्रकाशयति स्म, इत्यादि वाक्यों की भूमिका के साथ दिया जाता था। अतः गय - पद्य को प्राचीन समझना असंगत है । गद्यांश की भाषा प्रायः पाणिनीय व्याकरण का अनुसरण करती है, इसके विपरीत पद्यांश में पाणिनीय व्याकरण के विरुद्ध आप प्रयोगों का आधिक्य है। इस विषय में मेरी यह सम्मति है कि पद्यांश में, छन्दोनियम की मुखिया तथा बौद्ध विचारकों की साधारण जनभाषा के कारण ही अपाणिनीय प्रयोगका आधिक्य रहा । बौद्ध संस्कृत ग्रन्थों के - ·xviii समाधिराजसूत्रम्। - पद्य माग की भाषा एजरटन् के अनुसार एक ऐसे स्वरूप का प्रतिनिधित्व करती है जिसे राजेन्द्रलाल मित्र ने . गाथा' नाम दिया है । एजरटन ने 'बौद्ध अशिष्ट संस्कृत' अथना, जो मिश्रित जनभाषा कहा जा सकती है, और इसका विचार पृथक् रूप से किया जाना चाहिये। हमारे सौभाग्य से प्रो. एजरटन् ने इस प्रश्न का समीचीन एवं समुचितअध्ययन अपनी Buddhist Hybrid Sanskrit-Vol. I Grammar, Vol. II Dictionary; Vol. III Buddhist Hybrid Sanskrit Reader, Yale University, 1953 में प्रस्तुत किया है । अतः इस पर यहां विचार करना आवश्यक नहीं । एजरटन की यह प्रमुख मान्यता संभवतः संगत या असंगत हो सकती है कि इन ग्रन्थों की भाषा में कुछ स्थानीय एवं प्रचलित लोक भाषा ( जिनका नाम हमें ज्ञात नहीं) के अन्यों का संहत में अनुवाद करनेका प्रयत्न दिखाई देता है जोकि संभमतः पूर्ण नहीं हो पाया । बुद्ध की मान्यता यह थी कि उपदेश जनभाषा में दिया जाय, और यह सूत्र उनके शिष्यों के एक वर्ग की भाषा में है । यह तथ्य -कि भाषा का शासन करनेवाले नियम-समूह के रूप में एक व्याकरण बन सकता है, इस बात को सिद्ध करता है कि इसकी भी अपनी एक- विधि ह । बुद्ध के वार्तालाप और उपदेश श्रावको के अनुरूप होते थे इसका प्रमाण निम्न लिखित पदों में मिलता है: तस्मिन् ध्यानसमापन्ने चिन्तारत्ननदास्थिते । निश्चरन्ति यथाकाम कुड्यादिभ्योऽपि देशनाः ।। ताभिर्जिज्ञासितानर्थान् सर्वान् जानन्ति माना । हितानि च यथाभव्यं क्षिप्रमासादयन्ति ते॥ तत्वसंग्रह-३२४१-४२. समाधिराज की भाषा गद्य तथा पंथ दोनों में नेपाली बुद्धधर्म के ललितविस्तर, सद्धर्मपुण्डरीक, प्रज्ञापारमिता इत्यादि नौ धर्मों जैसे अपने वर्ग का प्रतिनिधित्व करने वाले ग्रंन्यों की भाषा के समान है। मिथिला विद्यापीठ दरभंगा ५.२. ५७ प. ल. वैद्य ·ABBREVIATIONS AK (3700) -Avadāna-kalpalatā of Kşemendra, Bibliotheca Indica edition; our edition in BST Nos. 22-23. AS (870 10) -Avadāna Sataka by J. S. Speyer, Bibliotheca Buddhica edition; our edition is BST No. 19. Aşta (3900)-stasūhastıkā Prajñāpāramatā, ed. by Rajendralal Mitra BC-Buddhacarita of Aśvaghosa, edns. by Cowell and Johnstone. BCA--Bodhicaryāvatāra of Sūntideva, with Pažjikā of Prajñākaramati, ed. by Poussin; bare text in Zapiski; our edition in BST No. 12. BCP-Bodhicaryāvatārapañjikā of Prajñākaramati, ed. by Poussin. CP-Cariyapițaka, PTS edition; also by B. C. Law, CS-Catuhstaua of Nägarjuna (I. Nirupama, 11. Lokätita, ill, Acintya, and IV. Paramärtha). DA ( Recaro ) Divyāvadāna, our edition in BST No. 20; also Cowel and Neil's edition. DBH ( 40 )--Daśabhūmikasūtta ed. by Rander. GM--Gilgit Mss. ed. by N. Dutt. GV (TTS)-Gandavyühasülra, ed. by Suzuki and Idzumi, Kyota Japan, 1949, our edition in BST NO. 5. J CHO ) --Jātaka, ed. by Fausból. JM (511770) Jätakamālā of Arya Sûra, ed. by H. Kern, HOS; Our edition in BST No. 21. KV (FTCOS)--Kõrandavyuha, BTS edition. LA (o)-Lankūvatārasütta, ed. by B. Nanjio, Kyoto Japan, 1923; reprint 1956; our edition in BST No. 3 LV (foto) - Lalita-Vistara, our edition in BST No 1. MS (FOTO)-Madhyamakaśästra of Nāgârjuna, our edition in BST No. 10. MV (100)-Madhyamakavrtis called Prasannapadă of Candrakirti, our edition in BST No. 10. MVastu (040) --Mahāvastu, ed. by E. Senart. MVY (Hosyo )-Mahāvyutpatti ed. by I P. Minayeff, Bibliotheca Buddhica. RP (7770) ---Rästrapalaparibịccha, ed. by L. Feer, Bibliotheca Buddhica. $S (fraro) - Sikşāsamuccaya of Säntideva, ed. by Bendall in Bibliotheca Buddhica; our' edition in BST No. 11, SA (TO) Sztrūlanı kära of Asanga, ed. by S. Lévi. SN-Saundarananda of Ašvaghosa, edns, by H. P. Shasta and Johnstone. SR (TAI) --Samodhitājasülra ed. by N. Dutt, in GM; our edition in BST No, 2.

·Abbreviations
SDP (ro) Saddharmapundarikosilra, ed. by N. Dutt; also by Kern
and Nanjio; our edition in BST No. 6.
SP (gado) - Suvamaprabhāsasitra. ed. by B. Nanjio and H. Idzumi,
Kyoto, Japan, 1931; also by J. Nobel.
SV(9470 )-Sukhävafivyliha, ed. by Max Muller.
7-Tibetan translation.
T-(followed by number) - Tohoku Catalogue
TG (1970) Tathāgataguliyasūtra or Guhyasamāja, GOS edn.
TS (77930 ) --Tattvasangraha of Santarakşıta, GOS ection.
TP-Taisho Tripilaka, Tokyo, 1924-1934,
Vch (980) -Vajracchedika, ed. by Max Mulicr.
(N.B. Most of the works mentioned above are planned to be
included in the BUDDHIST SANSKRIT TEXTS Series The list will
be found at the end of the Volume.)

·सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चित- समाधिराज सूत्रम् । १ N6 N7 18 N9 10 निदानपरिवर्तः। *एवं मया श्रुतम् । एकस्मिन् समये भगवान् राजगृहे विहरति स्म गधकूटे पर्वते महता भिक्षुसंघेन सार्धं परिपूर्णेन भिक्षुनियुतशतसहस्रेण अशीच्या च घोधिसत्वनियुतैः सार्धम् । सबै- रेकजातिप्रतिबद्धैरमिज्ञाभिज्ञातैर्दशदिग्लोकधातुसंनिपतितारणीसूत्रान्तगति गतैः सर्वसत्वधर्म- दानेसंतोपकैर्महाभिज्ञाज्ञानोदाहारकुशलः सर्वपारमितापरमपारमिताप्राप्तैः सर्वबोधिसत्वसमाधिसमा-- पत्तिव्यवस्थानज्ञानकुशलैः सर्वबुद्धस्तुतस्तोभितप्रशस्तैः सर्वबुद्धक्षेत्रव्याक्रमणकुशलैः सर्वमारसंत्रासन- 5 शानपुशलैः सर्वधर्नपथावज्ञानकुशलैः सर्वसत्वेन्दियपरापरज्ञानकुशी युद्धसर्वकर्मपूजा- सेमादानप्रज्ञानकुशलैः सर्वलोकधर्मानुपलिसैः कायाचित्तसमलंकृतैः महामैत्रीमहाकरणासंनाह- संन?ः महावीर्यासंख्येयकल्पापरिक्षीणमानसैः महासिंहनादनादिभिः सर्वपरप्रवादानभिभूतैः सवर्तिकमुद्रामुद्रितैः सर्वबुद्धधर्माभिषेकपातैः। रायथा-- मेरणा च नाम बोधिसलेन महासत्वेन । सुमेरुणा च । महामेरणा च । मेरुशिखरिंधरेण च । मेरुप्रदीपराजेन च । मेहळूटेन च मेध्वजेन च । मेलाजेन च । मेरुशिखरे संयनराजेन च । मेस्वरेण च । मेघराजेन च । दुन्दुभि. स्वरेण च । रत्नपाणिना च । रत्नाकरेण च नकेतुना च । रत्नशिखरेण च । रत्नसंभवेन च- रत्नप्रभासेन च । रत्नयष्टिना च । रत्नमुद्राहस्तेन च । रनव्यूहेन च । रनजालिना च । रानप्रमेण च । रलहीयेन च । रतिकरेण च । धर्मव्यूहेन च । व्यूहराजेन च । लक्षणसमलंकृतेन च । स्वर- व्यूहेन च । स्वरविशुद्धिप्रमेण च । रनकूटेन च । रत्नचूडेन च । दशशतरमितार्चिपा ज्योति 15 रसेन च । चन्द्रभानुना च । सहचित्तोत्पादधर्मचक्रप्रवर्तिना च । शुभकनकविशुद्धिप्रमेण च । सततमभयंददानेन च नाम बोक्सिलेन महासत्वेन । अजितबोधिसत्त्वपूर्वगनैश्च सर्भकल्पिक बोधिसत्वैर्महासत्वैः । मञ्जुश्रीपूर्वगभश्च पष्टिभिरनुपमचित्तैः । भद्रपाल्पूर्वगमैश्च षोडशेभिः सत्पुरुषैः । चतुर्महाराजपूर्वगमैश्च चातुर्महाराजकायिकदेवपुत्रैः । पेयालम् । यात्रद् ब्रहपूर्वगमैश्च ब्रह्मकायिकैर्देव- पुरैस्तदन्यैश्च महेशाख्यमहेशात्यैदारोदारैर्देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडविनरमहोरगमनुष्यामनुष्यै- 20 * Ms. C.(Gilgit Ms.) has lost a few totta at the commencement. Before एवं मया श्रुतम्,AB read an introductory Prasasu given un Appendix I (No.1) which in A is followed by (No, 2) and in B by ( No. 3) Tom. these passages. १B संतापकैः for संतोपरः, RAB 'स्तुतस्तविल' for 'सुतस्तोमिती. ३ Aom. सर्वधर्म- यथावज्ञानकुशलैः ४ AB "समुदान' for "समाशन. ५A "परवान' for प्रज्ञान. ६ Bom. मेहराजेनच, A संस्टनगजेन for संघहनराजेन, CAom. मेहावरेण च. SA om. रत्नप्रभारोन च, १. Mes. व्यूहराक्षा for "राजेन. ११ तार्थिय! for "कृतानिश. १२ Bघोडशवभिः for पोदशभिः १२B ब्रांगमैच for ब्रमपूर्वगमेश्व, 1 1 110 ।

·5 समाधिराजसूत्रम्। भगवान् सेत्कृतो गुरकृतो मानित पूजितोऽर्चितोऽपचायितश्चतसृणामपि पर्पदा सदेवलोकस्य लोक- स्य वन्दनीय पूजनीयो नमस्करणीय । तन खलु भगवाननेकशतसहस्रया पर्पदा परिवृत पुरस्कृतो धर्म देशयति स्म आदौ कल्याण मध्ये कल्याण पर्यवसाने कल्याणम् । स्वर्थ सुव्यञ्जन केवल परिपूर्ण परिशुद्ध पर्यवदात ब्रह्मचर्य सप्रकाशयति स्म ॥ तेन खलु पुन समयेन तस्मिन्नेर पर्पसनिपाते चन्द्रप्रभो नाम कुमारभूत सनिपतितोऽभूतु सनिषण्ण पूर्वजिनवृताधिकारोऽवरोपितमुशलमूलो जातिरमरो लब्धप्रतिभानो महायानसप्रस्थितो महाकरुणाभियुक्त । अथ खलु चन्द्रप्रभ कुमारभूत उत्थायासनादेकांस- मुत्तरासङ्ग प्रवृत्य दक्षिण जानुमण्डल पृथिव्या प्रतिष्ठाप्य येन भगवास्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत्-पृच्छेयमह भगवन्त तथागतमई त सम्यक्सबुद्ध कचिदेव प्रदेशम्, सचे मे 10 भगवानरकाश कुर्यात् पृष्टप्रश्नव्याफ्रणाय । ऎवमुक्ते भगवान् चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-पृच्छ व कुमारभूत तथागतमर्हन्त सम्यक्ससुद्ध यद् यदेव काइसि । अह तस्य तस्यैव प्रश्नस्य पृष्टस्य व्यापरणेन चित्तमाराधयिष्यामि । सज्ञोऽस्मि सम्यक्सबुद्ध कुमार सर्वदर्शी सर्वधर्मबलवैशारयवृपभतामनुप्राप्तोऽनापरणविमोक्षज्ञानसमन्वागत । नास्ति कुमार तथागतस्य सधर्मेष्वज्ञात वा अदृष्ट या अश्रुत वा अविदित वा असाक्षात्कृत वा अनभिसबुद्ध वा 15 अनन्तापर्यन्तेषु लोकधातुषु । नित्यकृतस्ते कुमार अवकाशो भवतु तथागत प्रश्नपरिपृच्छनाय । अह ते तस्य तस्यैर प्रश्नस्य पृष्टस्य व्याकरणेन चित्तमाराधयिष्यामि ॥ अथ खलु चन्द्रप्रभ कुमारभूतस्तुष्ट उदग्र आत्तमना. प्रमुदित प्रीतिसौमनस्यजात स्तस्या वेलाया भगवन्त गाथामिरध्यभापत- कथ चरन्त सबुद्ध लोकनाथ प्रभकर । लभतेऽचिन्तिय ज्ञान व्याकुरुष्व हितकर ॥१॥ कथ चरन्तु नरेन्द्र सत्यादि नरवृषभ नरदेवपूजनीय। अतुलियु वरु लब्धमग्रयाण गिरवर पृष्ट चियाकुरष्ण नाथ ॥२॥ अध्याशयेन पृच्छामि शैठिय मम न विद्यते । साक्षी न कश्चिदन्यो मे अन्यन पुरषोत्तमात् ॥ ३ ॥ विपुल प्रणिधि मह्यमस्ति छन्द श्चरिय प्रजानसि मा शाक्यसिंह । न च अह वचनवित्तको भविष्ये लघु प्रतिपत्ति भणाहि मे नरेन्द्र ॥ ४ ॥ १Ms C (18, Gilgrt Ms ) begns from सत्कृतो २ AB सत्करणीयो गुरुकरणीयो माननीयोऽचनीयोपचायनीय for नमस्वरणीय ३ AB कृत्वा for प्रावृत्य ४ A स एवं for एवं ५AB भूतमेतदवोचत् for भूत ६ AB किंचिदज्ञात for अज्ञात " A om 'अविदित ८ Bom अनभिबुद्ध RAB कुमारभूतो भगवता कृतावकाशो for कुमार अवमाशो १०A साक्षी, B साध्य for शाध्य ११ वचनचिन्तको for "वित्तको 20 25 ·-१.१०] १निदानपरिवर्तः। 5 N13 10 15 कतराहारका धर्मा बुद्ध्याने यहुंकराः । व्याकुरुष महावीर सर्वधर्माण पारग || ५|| उपकरे धर्म मम हि नाथ यथ नए नितु भोति तीक्ष्णप्रज्ञः । अपगतभपभैरवो अस्तो न च परित्यागु करोति शीलस्कन्धात् । व्यगतमदरागदोपमोह- श्वरति च चारिक सरशान्तदोपः ॥ ६॥ कथं न त्यजते शीलं कर्य ध्यान न रिञ्चति । कर्य नितेऽरण्यं कार्य प्रज्ञा प्रवर्तते ।। ७ ॥ कथं दशबलशासने उदारे अभिरति विन्दति शील रक्षमाणः । कयं भवति अछिदु शीलस्कन्धः कथं च तुलेति स्वभावु संस्कृतस्य ॥ ८ ॥ कथं कायेन वाचा परिशुद्धो भोति पण्डितः । असंक्लिटेन चित्तेन बुद्धज्ञानं निषेत्रते ॥ ९॥ कयं भवति विशुदायका कथं च विवर्जित मोन्ति वाचदोपाः । कर्य भवति असंक्लिष्टचित्तः पुरुपवर मम पृष्ट व्याकुल्वे ॥१०॥ अंथ खल भगवांश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत् - एकधर्मेण कुमार समन्वागतो बोधिसलो महासत्व एतान् गुणान् प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरा सम्यासंबोधिमभिांबुष्यते । तमनकबर्मेण ? इह कुमार बोधिसत्वो महासत्त्रः सर्वसत्वेषु समचित्तो भवति हितचित्तोऽप्रति- हतचित्तोऽविषमचित्तः । अनेन कुमार एकधर्मेण समन्यागतो बोधिसत्रो महासत्व एतान् गुणान् प्रतिलभते क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमिसंबुध्यते ।। अय खलु भगवांस्तस्यां वेलायां चन्द्रप्रभ कुमारभूतं गाथामिरध्यभापत- १३ उपकर मम हि धर्मनाथा tor the line. RA सेवितु for निषेवितु ABअनस्त्यान For अनस्तो. ४ A अपगत for व्यपगत. ५ B चारिकदोपशान्तः for चारिक सर्पशन्नदोष. ६ B प्रज्ञाय वर्धति for प्रज्ञा प्रवर्तते. B पाचाय विशुद्धो मोति for वाचा परिशुद्धो भोति. ८ AB गवेपते tor निषेवते. ९ AB add इति after व्यापुरुष. १० AB एवमुक्त tor अथ सल, ११ A क्तगेन कुमारकधर्मेण बोधिसत्त्वो महारायः एतान् गुणान् प्रतिलभते, चानुत्तरी सभ्यासंबोधिमभिसंतुध्यते, यदुत सर्वसत्त्वेषु समचित्तो भवति ? for कलमेनकधर्मग. १२८ धर्मान् for एतान् गुणन, १३ B मायाभिगीतेन प्रत्यभापत for गायागिरध्यभारत, - 20 N14 ·5 - 10 समाधिराजसूत्रम्। एकधर्म समादाय बोधिसत्त्वो ये वर्तते । एतान् गुणान् स लभते क्षिप्रं बोधिं च बुध्यते ॥ ११॥ न च कैश्चि प्रतिहन्यतेऽस्य चित्तम् अप्रतिहतचित्तु यो भोति बोधिसत्यः । न च खिल जनयति नै प्रदोष लभति यथा परिकीर्तितान् विशेषान् ॥ १२॥ समं चित्तं निषेवित्वा विपाको दर्शितः समः । *समाः पादतला भोन्ति समश्वाचारगोचरः ॥१३॥ सममविषमचित्तु भावयित्वा अपगतदोपखिलः प्रहीणकाः। चरणवरतलाः समास्य भोन्ति परमप्रभास्वर शुद्धदर्शनीयः ॥ १४॥ . दशदिशित विरोचि बोधिसत्वः स्फुरति शिरीय प्रभाय बुद्धक्षेत्रम् । यद भवति स लब्धु शान्तभूमि तद बहुसत्व,स्थपेति बुद्धज्ञाने ॥ १५॥ तत्र कुमार सर्वसत्वेषु समचित्तो बोधिसत्वो महासलो हितचित्तोऽप्रतिहतचित्तोऽविषम -चित्त इमं सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितं नाम समाधि प्रतिलभते । कतमश्च से कुमार सर्वधर्म- स्वभावसमताविपञ्चितो नाम समाधिः ? यदुत कायसंवरः। वासंवरः। मनःसंवरः। कर्मपरिशुद्धिः । 20 आलम्बनसमतिक्रमः । स्कन्धपरिज्ञा । धातुसमता । आयतनापकर्षः । तृष्णाप्रहाणम् । अनुत्पाद- साक्षाक्रियावतारः । हेतुदीपना । कर्मफलाविप्रणाशः । धर्मदर्शनम् । मार्गभावना । तथागतसमर- धानम् । तीक्ष्णप्रज्ञा । त्यानुप्रवेशः । धर्मज्ञानम् । प्रतिसंविदवतारज्ञानम् । अक्षरपदप्रभेद- ज्ञानम् । वस्तूनां समतिक्रमः । घोपपरिही 1 प्रामोधप्रतिलाभः । धर्मप्रीत्यनुभयनता । आर्जरता । मार्दवंता । ऋजुता । अकुटिलता । विगतभृकुटिता । मुंरतता । सुशीलता । सासिन्यम् । 2s माधुर्यम् । स्मितमुखता । पूर्वाभिलापिता । एहीति स्वागतवादिता । अनालस्यम् । गुरुगौरवता । गुल्गुथ्रपा । उपपत्तिसंतुष्टिः । शुक्लधर्मात्तता । आजीवविशुद्धिः । अरण्यासानुसर्गः । भूमिव्यवस्थानज्ञानम् । स्मृतेरविप्रणाशः । स्कन्धकौशल्यम् । धौतुकौशल्यम् । आयतन- कौशल्यम् । अभिज्ञासाक्षात्रियारतारः । श्लेशापार्पणम् । वासनानुसंधिसमुद्रातः । शनविशेष- गामिना । भावनानिष्यन्दः । आपत्तिव्युत्यानकौशल्पम् । पर्युत्यानविष्कम्भणम् । अनुशपाहाणम् । १. पपीते for य बनते. २ AB कचित् for कवि, ३A रालु for सिलु. ४A न प्रयाति प्रदोष. ५Am. स. PAC 'नुप्रशानम् for प्रशः. B दवतार: for 'यतारहानम्. C After परिमा, Cadds धातुममता. After ऋजुना, AB add भता...AM. गुरता मुरा. PAom. धानुकत्या, 15 1 ·N17 N18 १निदानपरिवर्तः। भत्रसमतिकमः । जोतिस्मरता । निष्काड़ता । कर्मविपाके धर्मचित्तता । श्रुतपर्येटिज्ञानतीक्ष्णता । ज्ञानतृष्णा । ज्ञानानुबोधः। आजानेयभूमिः । शैलोपमचित्तता । अकम्प्यतां । अचलता । अधिनिवर्तनीयभूमिव्यवस्थानज्ञानम् । कुशलधर्मनिप्यन्दः । पापधर्मजुगुप्सनता ! असमुदाचारता क्लेशानाम। शिक्षाया अपरित्यागः। समाधिव्यवस्थानम्। आशयज्ञानम् । सत्वेषूपपत्तिविशेषज्ञानम्। समताज्ञानम् । वचनप्रतिसंधिज्ञानम् । गृहावासपरित्यागः। धातुकेऽनभिरतिः। अनवलीनचित्तता। 5. धर्मेष्वनभिनिवेशः । सर्मपरिग्रहः । धर्मगुप्तिः । कर्मविपाकप्रत्ययनता। विनयकौशल्यम् । अधि. परणब्युपशमः । अविग्रहः । अविवादः । क्षान्तिभूमिः । शान्तिसमादानम् । गतिसमता । धर्मप्रवि- चयकौशल्यम् । प्रनज्याचित्तम् । धर्मविनिश्चयकौशल्यम् । धर्मपदप्रभेदज्ञानम् । धर्मपदाभिनिरि- कौशल्यम् । अर्थानर्थसंमेदपदनिरिकौशल्पज्ञानम् । पूर्वान्तज्ञानम् । अपरान्राज्ञानम् । प्रत्यु- त्पन्नज्ञानम् । व्यवसमताज्ञानम् । त्रिमण्डलपरिशुद्धिज्ञानम् । कायावस्थानज्ञानम् । चित्तावस्थान-10 ज्ञानम् । ईर्यापथरक्षणम्। ईर्यापथविकोपनम् । ईपिंथविकल्पनम् । ईर्यापथप्रासादिकता । अर्यानर्थ- कौशल्यज्ञानम् । युक्तभाणिता । लोकज्ञता । मुक्तत्यागिता'। प्रततपाणिता । अनवगृहीतचित्तता । हीव्यपत्रपिता । अकुशलचित्तजुगुप्सनता । धूतगुणानुत्सर्गः । चारित्रसमादानम् । प्रियसमुदा- चारता । गुरूणां प्रत्युत्थानासनेप्रेदानता । माननिग्रहः । चित्तसंप्रेग्रहः । चित्तसमुत्पादज्ञानम् । अर्धप्रतिवेधज्ञानम् । शैनप्रतिवेधज्ञानम् । ज्ञानानुबोधः । अज्ञानविगमः । चित्तप्रवेशज्ञानम् । 15 चित्तस्वभावानुवोधज्ञानम् । आहारनिरिकौशल्यज्ञानम् । सर्वस्तज्ञानम् । निरुक्तिव्यवस्थानज्ञानम् । अर्थविनिश्चयज्ञानम् । अनर्यविवर्जनम् । सत्पुल्यसमवधानम् । सरपुरुषसंसेवनता । कापुरुषविवर्ज- नम्।ध्यानानां निष्पादनम्, तत्र चानास्वादनम्। अभिज्ञाविसुर्वणम् । नामसंकेतप्रज्ञप्तिस्वभावावतार- ज्ञानम् । प्रज्ञप्तिसमुद्रातः । संस्कारेषु निर्वेदः । सत्कारेश्वनभिलापः । असत्कारेपेक्षा । लाभेऽन- र्थिकता । अलाभेऽनवलीनता । यशस्यनभिलाषः । अयशस्यप्रतिषः । प्रशंसायामनुनयः । 20 निन्दायामविषादः । सुखेऽनभिष्वङ्गः । दुःखेऽवैमुरख्यम् । संस्काराणामनादानता । भूतवर्णेऽसङ्गः । अभूतवर्णेऽधिवासनता | गृहस्थप्राजितैरसंस्तवः । अगोचरविवर्जनम् । गोचरप्रचारः । N आचारसंपत् । अनाचारविवर्जनौं । कुलानामदूषणता । शासनस्यारक्षणता । अल्पभाषणता । मितभाषणता । प्रतिवचनकौशल्यम् । प्रत्यर्थिकनिग्रहः । कालप्रतिक्रमणता । अकोलविवर्जनता ! पृथग्जनेष्वविश्वासः । दुःखितानामपरिभग्नता, तेभ्यश्च धनप्रदानम् । दरिद्राणामनवसादनता । दुःशीलेष्वनुकम्पा । हितवस्तुता । कृपाबुद्धिता । धर्मेणानुग्रहः । आमियपरित्यागः । असंचय- . 25 १B जातिस्मरणता for स्मरता. २ A ज्ञानतृष्णा for तीक्ष्णता. अनुनयभूमिः for आजानेयभूमिः. ४B वचनप्रतिसंधिज्ञानम् for अविनिवर्तनीयभूमिव्यवस्थानानम्. ५ B अनवलीनता चित्तय for असमुदाचारता क्लेशानाम्, ६ A om. प्रति'. Bom. अविप्रहा. ८ AB कौशरज्ञानम् for कौशल्यम्. SAom. ईपियविकल्पना. १०B समुदाचारिता for 'चारता ११ B नानुप्रदानता for सनप्रदानता; Cप्रयुत्याय आसन for प्रत्युत्थानासन. १२ A चित्तसंप्रहः for "संग्रहः C चित्तस्य संग्रहणम् for चित्तसम्प्रहा. १३ AB om. ज्ञानप्रतिवेधज्ञानम्, १४ AB om. सत्पुरपससेवनता. १५ ABT om, the word. १६ B सुखेष्वनभिप्वाः, दुःखेष्वर्वमुख्यम् for मुखे...दु. १५ After "विवजनता, AB add मार्दवता. १८B कुशलाना' for कुलाना'. १९ AC अत्यभाष्यता. २० AB मन्दमन्त्रणता. २१AT om. अकालषिवर्जनता.

·समाधिराजसूत्रम् । [१.१५- स्थापिता । शीलप्रशसनता । दौ शील्यैकुसनता । शीलगतामशाध्यसेवनता । सर्वस्वपरित्यागिता। अध्याशयनिमन्त्रणता । यथोक्तकारिता । अभीक्ष्णप्रयोगिता । सत्कृत्य प्रीत्यनुभवनता । दृष्टान्तज्ञानम् । पूर्वयोगकौशल्यम् । कुशलमूलपूर्वगमता । उपायकौशल्यम् । निमित्त प्रहाणम् । सावित । वस्तूना परिज्ञा । सूत्रान्ताभिनिर्हार । विनयकौशल्यम् । 5 सत्यविनिश्चय । विमुक्तिसाक्षाक्रियावतार । एकाशवचनप्रेन्याहारता । यथारज्ज्ञानदर्शनानुत्सर्जनम् । निष्कासवचनता । शून्यताया आसेपनता । अनिमित्तनिषेवणता । अप्रणिहितस्वभावोप लक्षणता । वैशारद्यप्रतिलम्भ । ज्ञानेनावभास । शीलदृढता । समापत्यवतार । प्रज्ञाप्रति लम्भ । एकारामता । आत्मज्ञता । अल्पज्ञानता । सतुष्टि । चित्तस्यानाविलता। दृष्टिकृत- विर्जनता । धारणीप्रतिलम्भ | ज्ञानावतार । स्थानास्थानप्रस्थानप्रतिपत्तिज्ञानम् । हेतुयुक्तिनय- 10 द्वारम् । कारणम् । मार्ग । प्रतिपत्ति । संदेश । अववाद । अनुशासनी । चर्या । आनुलोमिकी क्षान्ति । शान्तिभूमि । अक्षान्तिविगम । ज्ञानभूमि । अज्ञानप्रहाणम् । ज्ञान- प्रतिष्ठानम् । योगाचारभूमि | बोधिसत्त्वगोचर । सपुस्पसेरना । असत्पुरुषविवर्जना । सर्प- धर्मस्वभावानुबोधप्रतिवेधज्ञानम् । तथागतेनाल्याता बुद्धभूमि । पण्डितैरनुमोदिता । बाल प्रतिक्षिप्ता । दुर्विज्ञेया श्रावकै । आज्ञाता प्रत्येकबुद्ध । अभूमिस्तीथिकानाम् । बोधिसत्वै परि 15 गृहीता । दशवलैरनुबद्धा । देवै पूजनीया । ब्रह्मणा वन्दनीया । शनैरधिगमनीया। नागैर्नम- स्करणीया । यक्षैरनुमोदनीया । किनरै स्तोतव्या । महोरगै प्रशसनीया । बोधिसत्वैर्भावनीया । पण्डितै पर्याप्तव्या । धनमनुत्तरम् । दान निरामिषम् । भैषज्य ग्लानानाम् । मोदिता शान्तचित्तानाम् । कोशो ज्ञानस्य । अक्षय प्रतिभानस्य । नय सूनान्तानाम् । विगेम कोशस्य । विषय शूराणाम् । परिज्ञा त्रैधातुकस्य । कोल पारगामिनाम् । 20 नौरोधमध्यगतानाम् । कीर्तिर्यशस्कामानाम् । वर्णो बुद्धानाम् । प्रशंसा तथागतानाम् । स्तो दशनलानाम् । गुणो बोधिसत्वानाम् । उपेक्षा कारणिकानाम् । मैत्री दोष शमयितुकामानाम् । मुदिता प्रशान्तचारिणाम् । आवासो महायानिकानाम् । प्रतिपत्ति सिंहनादनादिनाम् । मार्गो बुद्धज्ञानस्य । मोक्ष सर्वसत्यानाम् । मुद्रा सर्वधर्माणाम् । आहारिका सर्वज्ञानस्य । उद्यान सर्वबोधिसत्वानाम् । विनासन मारसेनाया । विद्या क्षेम 25 गामिनाम् । अर्य सिद्वार्यानाम् । परिनाणममित्रमध्यगतानाम् । प्रत्यर्थिकनिग्रह सह धर्मेण । सत्याको वैशारद्यानाम् । भूते पर्येष्टिालानाम् । पूर्वनिमित्तमष्टौंदशानामावेणिकाना बुद्ध- धर्माणाम् । अटकारो धर्मकायस्य । निप्यदश्वर्याया । आभरण बुद्धपुत्राणाम् । रतिर्मोक्षकामा- नाम् । प्रीतिज्येष्टपुत्राणाम् । परिप्रिवुद्धज्ञानस्य । अभूमि सर्वश्रारमप्रत्येसुद्धानाम् । विशुद्धि- श्चित्तस्य । परिशुद्धि कायस्य । परिनिप्पत्तिर्विमोक्षमुखानाम् । असक्लेशो बुद्धज्ञानस्य । अनागमो cासना for 'सनता २ AT om the word 3A 'योगदानकौशल्यम् for योगीशसम् YC सापरिवत ५B'प्रयाहरणता for 'प्रव्यादरता ६ B प्रतित्यम' for 'प्रतिलभ A 'विवर्जनता, C'परिवर्जना ८B प्रदिता for मोदिता ABT om विगम कोशस्य 1. A यश for प्रासा ११ पगे for स्तयो १२B प्रशन्तदिगम दोरस्य चित्तानाम् for प्रान्तचारिणाम्, १३ AB om the phrase xcपर्णनम् for या अनाम् १५A अनिमित्त for पूनिमित्त १Com मारपना ·७ N23 १ निदानपरिवर्तः। रागस्य। विगमो द्वेपत्य अभूमिर्मोहस्प। आगमो ज्ञानस्य । उत्पादो विद्यायाः प्रहाणमविद्यायाः। तृप्ति- विमुक्तिसाराणाम् । तुष्टिः समाधिसाराणाम् । चक्षुर्दष्टकामानाम् । अभिज्ञा विकुर्वितुकामानाम् । ऋद्धिरभिनिहर्तुकामानाम् । धारणी श्रुतार्थिकानाम् । स्मृतेरसंप्रमोषः । अधिष्टानं बुद्धानाम् । उपायकौशल्यं नायकानाम् । सूदर्म दुर्विज्ञेयमनभियुक्तानाम् । अज्ञेयममुक्कैः । विवर्ताक्षराणां दुर्विज्ञेयं घोषेण । आज्ञातं विहः । ज्ञातं सूरतैः । प्रतिविद्धमल्पेच्छैः । उद्गृहीतमारब्धवीयैः । । धृतं स्मृतिमद्भिः । क्षयो दुःखस्य । अनुत्पादः सर्वधर्माणाम् । एकनपनिर्देशः सर्वभवगत्युप- पत्यायतनानाम् । अयं स कुमार उच्यते सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितो नाम समाधिः ।। अस्मिन् खलु पुनः सर्वधर्मपर्याये समाधिनिर्देशे भगवता भाष्यमाणे अशीते युतानां देव- मानुषिकायाः प्रजायाः पूर्वपरिकर्मकृताया अनुत्पत्तिकेषु धर्मेषु क्षान्तेः प्रतिलम्भोऽभूत् । पष्णवतेश्च नयुतानामानुलोमिकायाः क्षान्तेः प्रतिलम्भोऽभूत् । त्रिणवतेर्नयुतानां घोषानुगायाः 10 क्षान्तेः प्रतिलम्भोऽभूत् । परिपूर्णस्य भिक्षुशतसहस्रस्य अनुपादायासवेभ्यश्चित्तानि विमुक्तानि । पटेश्च प्राणिशतसहस्राणां देवमानुपिकायाः प्रजाया विरजो विगतमलं धर्मेषु धेर्मचक्षुर्विशुद्धम् । अशीतेश्च भिक्षुसहस्राणामनुपादायात्रवेभ्यश्चित्तनि विमुक्तानि । पञ्चभिचोपासकशतैरनागामिफलं प्राप्तम् । पट्या चोपासिकाशतैः सकृदागामिफलं प्राप्तम् । अयं च त्रिसाहस्रमहासाहलो लोकधातुः पडिकारं कम्पितः प्रकम्पितः संप्रकम्पितः । चलितः प्रचलितः संप्रचलितः । 15 वेधितः प्रवेधितः संप्रवेधितः । क्षुभितः प्रक्षुभितः संप्रक्षुभितः । रणितः परणितः संप्ररणितः । गार्जितः प्रगर्जितः संप्रगर्जितः ।, पूर्व दिगवनमति पश्चिमा दिगुनमति । पश्चिमा दिगवनमति पूर्वा दिगुन्नमति । उत्तरा दिगवनमति दक्षिणा दिगुनमति । दक्षिणा दिगवनमति उत्तरा दिगुनमति । अन्तादवनमति मध्यादुन्नमति । अन्तादुन्नमति मध्यादवनमति । अप्रमेयस्य चावभासस्य लोके प्रादुर्भावोऽभूत् । सर्वश्च लोकधातुः सदेवकश्च समारकः सब्रह्मकः सश्रमण- 20 प्रामणिकाः प्रजास्तेनावभासेनावभासिताः स्पुटा अभूवन् । इमौ च चन्द्रसूयौँ एवंमहर्द्धिको एवंमहानुभावौ एवंमहेशाख्यौ न भासतो न तपतो न विरोचतः । या अपि लोकान्तरिका अन्धकारतमिताः, ता अपि तेनावभासेन स्फुटा अभूवन् । येऽपि तासूपपन्नाः सत्त्वाः, तेऽप्यन्योन्य संजानते स्म । एवं चाहु:-अन्योऽपि किल भो अयं सत्व इहोपपनः । यावदवीचेर्महानरकादिति ।। इति श्रीसमाधिराजे निदानपरिवतों नाम प्रथमः ।। TAB कामानाम् for कानाम्. २८ एकनिदशः for एकनयं'. ३ AB सर्वधर्मस्वभावसमताविप- चिदे for सर्वधर्मपर्याये. ४ A 'नवतीनाम् for "युतानाम् . ५Rom. धर्म, ६T om. from सर्वध down to विरोचतः. The test inctor या अपि down to the end of the para is damaged, but the contents are similar to our text, CA सर्वधर्मस्वभावसमतायाः समाधे for श्रीसमाधिराजे, N24 । 25 ·5 4 10 २ शालेन्द्रराजपूर्वयोगपरिवतों द्वितीयः । अर्थ खलु भगवांस्तस्यां वेलायां चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य एतदेव पूर्वयोगपरिवर्त भूयस्या मात्रया गाथाभिगीतेन विस्तरेण संप्रकाशयति स्म- स्मरमि दशबलान पष्टिकोटी पुरिमभवे निर्वसिसु गृध्रकूटे। पुरि मम चरमाणु बोधिचर्या- मिम वरशान्त समाधि देशयिंसु ॥ १॥ तेषां पश्चिमको आसीलोकनाथः प्रभंकरः । शालेन्द्रराज नामेन स मया परिपृच्छितः ॥ २ ॥ अहं च क्षत्रियो ओसं राजश्रेष्ठो महीपतिः । मम चो शत पुत्राणां पञ्चाभूवन्ननूनकाः ॥ ३ ॥ कोटीमया विहाराणां तस्य बुद्धस्य कारिता । चन्दनस्य विशिष्टस्य केचिद्रत्नमया अभूत् ॥ ४ ॥ प्रियो मनापश्च बहुजनस्य भीष्मोत्तरो नाम अभूपि राजा । अर्कोर्पि बुद्धस्य विशिष्टपूजा अष्टादशवर्षसहस्रमोट्यः ॥ ५ ॥ जिनस्य तस्य द्विपदोत्तमस्य शालेन्द्रराजस्य विनायकस्य । पट्सप्ततिवर्पसहस्रकोटियो आयुस्तदा आसि अनिन्दितस्य ॥ ६ ॥ नियुतान्यशीतिसहस्र श्रावफाणां वैविध पडभिज्ञ जितेन्द्रियाणाम् । क्षीणासवाणान्तिमदेहधारिणां संघस्तदा आसि नरोत्तमस्य ॥ ७ ॥ 15 20 4 Before Bry, ABT insert a passage given in App. I (No. 4). This for संप्राशयति स्म. ३ AB स्मरामि for स्मरमि ४ B निवसंमु for निवमिमु.५८ आगी for आसं. ६A मे तथा for मम चो. B'मयामभूत् for 'मया अभूत्, ८ Bभीष्मोन्तरो for भीष्मोतो. उभयसि for अगर ·२ शालन्द्रराजपूर्वयोगपरिवतो द्वितीयः ।। ९ बढेमारा मयि तस्य पूजा . 10 N28 कृता जिनस्य द्विपदोत्तमस्य । अपि लोकस्य सदेवफस्य इमं समाथि प्रतिपाइता सदा ॥ ८॥ सपनदारेण मि प्रजिया शालेन्द्रराजस्य जिनस्य अन्तिके। तुर्दशनराहरूकोटियो अप समाधिः परिच्छितो मया ॥ ९ ॥ अशीति गापा नियुता सहस्रा- ध्यन्ये च कोटीशत विश्वैराणाम् । सस्योद्गृहीत सुगतस्य अन्तिका- दित समाथे परिवर्त ऐप ॥ १०॥ हस्ता शिरा भार्य तौर पुत्रा रन प्रभूत तय खाइभोज्यम् । न किंचि द्रव्य मि न त्यतपूर्वम् इम समाधि प्रतिकाढता वरम् ।। ११ ॥ स्मरामि बुद्धान सहस्रकोटियो तदुत्तरे यत्तिक गङ्गालुका । येहि स्थिहित्वा इह गुरको अप समाधिर शान्त देशित ॥ १२ ॥ सर्वच शाक्यर्पमनामधेया सर्वे चो राहुल नाम पुत्रा । आनन्दैनामा परिचारकाच कपिलाहपा प्रजिताय सर्वे ॥ १३ ॥ अमेग झोलितशारिपुत्रा सर्मनाम सर्वे च अभूषि तायिन । समेनामिका च तद घोषातु सर्वेऽपि चोत्पन्न कापायकाले ॥ १४ ॥ 20 25 १ Bom from 'प्रकारा down to AIR 1 RAC विस्तार्ण for वियाणा ३ Bc मेप्रन्तिका for अन्तिा ४ Bएक for एप ५ ततोतरे सान्ति जगावाला , C ततोत्तरे शान्तिक for the the A सर्व र tor सर्वशे पर धानन्दनाना for 'नामा ८B सनम for समनाम 14 सहस्त्रनामि for समनामिक 10AT fort ·समाधिराजसूत्रम् । [२.१५- 5 । 10 सर्वे मया सत्कृत ते नरेन्द्रा इमां चरन्तेन मि बोधिचारिकाम् । यावन्ति 'चो काचि जिनान पूजा सैर्वा कृता एतु समाधिमेषता ॥ १५ ॥ प्रतिपत्तिय एप समाधि लभ्यते बहुप्रकारा प्रतिपत्तिरुक्ता गुणेषु सर्वेषु प्रतिष्टितस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेपः ॥ १६ ॥ रसेप्वगृध्रस्य अलोलुपस्य कुलेष्वसक्तस्य अनीर्घकस्य । मत्रीविहारस्य अमत्सरस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेषः ॥ १७ ॥ सत्कारलामेषु अनर्थिकस्य आजीवशुद्धस्य अकिंचनस्य । विशुद्धशीलस्य विशारदस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेषः ॥ १८॥ आरब्धवीर्यस्य अतन्द्रितस्य रण्याधिमुक्तस्य धुते स्थितस्य । नैरात्म्यक्षान्तीय प्रतिष्टितस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेपः ॥ १९ ॥ सुदान्तचित्तस्य अनुद्धतस्य ईर्याय चर्याय प्रतिष्टितस्य । त्यार्गाधिमुक्तस्य अमत्सरस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेपः ॥२०॥ अनुव्यञ्जनलक्षणा बुद्धधर्मा येऽष्टादशा कीर्तित नायकेन । बलाविशारध न तस्य दुर्लभा धारेति यः शान्तमिमें समाधिम् ॥ २१ ॥ 15 20 25 १A for चो. २ B समकता for सवा कृता. ३ A 'पत्तियुक्ता for पत्तिरुता.४ B मैत्राविहारिस्य अोधनस्य for the line. ५A अरण्यवासस्य ; B अरण्यवामिस्य for रण्याधिमुलस्य. Bक्षान्तिये for "क्षान्तीय. ७A पर्याय for चर्याय, ८ B त्यागाभियुकस्य for "धिमुफस्य.

·-२.२८ 5 N31 20 २शालेन्द्रराजपूर्वयोगपरिपती गितीयः । बुद्धेन ये चक्षुप द्वेष्ट सत्त्वा- स्तै एक्सालस्मि भनेयु बुद्धा । तैपैकएकस्य भवेयुरायु अचिन्तियाफल्पसहरकोटिय ॥२२॥ सधैकारकस्य शिरो भवेयु सर्व समुद्रेण यथैर वाटका । यान्ति ते सर्व शिरो भवेयु शिरे शिरे जिद्द भवेयु तात्तिकर ॥ २३ ॥ ते तस्य से भणि आनुशक्षा यो गाय धारेय्य इत समाधित | न किंचिमात्र परिकीर्तित भवेत् किंवा पुनर्यो हि शिक्षित्व धारये ॥ २४ ॥ धूतान् समादाय गुणाश्च वर्तते स्पृहन्ति देवासुरयक्षगुह्यका । राजान भोन्ति अनुपा तस्य धारेति य शान्त समाधि दुर्लभम् ॥ २५ ॥ परिगृहीतो भवति जिनेमि देवाश्च नागा सद आनुयात्रा । प्रत्पर्थिफास्तस्य श्रिये नो सहन्ति धारेति र शान्त समाधि दुर्लभम् ॥ २६ ॥ अनन्तु तस्प प्रतिभानु भोति अनन्त सूत्रान्तसहस्र भापते । न तस्य विष्टा नु कदाचि मोति" धारेति य शान्तमिम समाधिम् ॥ २७ ॥ द्रक्ष्यन्ति बुद्धम्तिामु नायक सुखावतीं चाप्यय लोकधातुम् । ये पश्चिमे कालि महाभयानके समाधि श्रुत्वा इस धारयेयु ॥ २८ ॥ R 20 N 32 25 14 दुष्टसाचा for a मला.. २. B हे एकस्मिन् भवेषु बुद्धाC मवेय मुद्धा for the line JA अय for सायुYAom the ine A सर्व for स 5 A स्मृशन्ति for गृहन्ति MA अनुपात्र <AB दुर्दशम् for दुर्लभम् १ A पियमावहन्ति for त्रिय नो सहन्ति १० B भौन्ति Or मोति ·समाधिराजसूत्रम् । [२.१ १० 5 10 सर्वे मया सत्कृत ते नरेन्द्रा इमां चरन्तेन मि बोधिचारिकाम् । यापन्ति 'चो काचि जिनान पूजा सैर्वा कृता एतु समाधिमेषता ॥ १५ ॥ प्रतिपत्तिय एप समाधि लभ्यते बहुप्रकारा प्रतित्तिरता। गुणेषु सर्वेषु प्रतिष्टितस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेपः ॥१६॥ रसेप्वगृध्रस्य अलोलुपस्य कुलेवसक्तस्य अनीऍरस्य । मत्रीविहारस्य अमत्सरस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेपः ॥ १७ ॥ सत्कारलामेषु अनधिकस्य आजीवशुद्धस्य अकिंचनस्य । विशुद्धशीलस्य विशारदस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेषः ॥ १८॥ आरब्धवीर्यस्य अतन्द्रितस्य रण्याधिमुक्तस्य धुते स्थितस्य। नैरात्म्यक्षान्तीय प्रतिष्टितस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेपः ॥ १९ ॥ सुदान्तचित्तस्य अनुव्रतस्य ईर्याय चैर्याय प्रतिष्टितस्प। त्याधिमुक्तस्य अमत्सरस्य न दुर्लभस्तस्य समाधिरेषः ॥२०॥ अनुव्यञ्जनलक्षणा बुद्धधर्मा येऽष्टादशा कीर्तित नायकेन । बलाविशारद्य न तस्य दुर्लभा धारेति यः शान्तमिमं समाधिम् || २१ ।। 15 20 25 १ च for चो. २B समकृता for सवा कृता. ३ A पत्तियुक्ता for "पत्तिरुता. ४ B मैत्राविहारिस्य अक्रोधनस्य for the hre. ५A अरण्यवासस्य: B अरण्यवासिस्य for रण्याधिमुक्तस्य. ६ B°क्षान्तिये for क्षान्तीय. ७A पर्याय for चर्याय. ८ B त्यागाभियुक्तस्य for "धिमुक्तस्य, ·२ -२.२८] शालेन्द्रराजपूर्वयोगपरिवर्ती द्वितीयः। बुद्धेन ये चक्षुप दृष्ट सत्वा- स्तै एककालस्मि भवेयु बुद्धाः । 10 N31 10 15 अचिन्तियाकल्पसहस्रकोटियः ॥ २२ ॥ तेलनात्य शिरो भवेयुः सर्व समुद्रेषु यथैव वालकाः। यावन्ति ते सर्व शिरो भवेयुः शिरे शिरे जिद भवेयु तात्तिकाः ॥ २३ ॥ ते तस्य सर्वे भणि आनुशंसा यो गाय धारेय्य इतः समाधितः । न किंचिमा परिकीर्तितं भवेत किं वा पुनर्यो हि शिक्षिव धारये ॥ २४ ॥ धूतान् समादाय गुणांश्च वर्तते स्पेहेन्ति देवासुरयक्षगुह्यकाः। राजान भोन्ति अनुयात्रु तस्य धारेति यः शान्त समाधि दुर्लभम् ॥ २५ ॥ परिगृहीतो भवति जिनेमि- देवाश्च नागाः सद आनुयात्राः । प्रत्यर्थिकास्तस्य श्रिये नो सहन्ति धारेति यः शान्त समाधि दुर्लभम् ॥ २६ ।। अनन्तु तस्य प्रतिभानु भोति अनन्त सूनान्तसहस्र मापते । न तस्य विष्टा नु कदाचि मोति" धारेति यः शान्तमिर्म समाधिम् ॥ २७ ॥ द्रश्यन्ति युद्धममिताभु नाय सुखावतीं चाप्यय लोकधातुम् । ये पश्चिमे कालि महाभयानके समाधि श्रुत्वा इमु धारयेयुः ॥२८॥ 20 N32 15 1A दुसत्याः for N सत्याः, २B ते एपरिमन भवेषु युग:C गयेग गुमाः for the ine. 14 अयं for आयुः. Y A orm. the line. ५A सः for रा. गन्ति for स्टोन्ति. " बानुपान. CAB दुर्दशम् for दुर्लभम्, A प्रियमानहन्ति for त्रिय मो राहन्ति. १. मोन्ति or मोति.

·[३.१- १४ समाधिराजसूत्रम् । तप गुण समुदौनिता जिनेभिः इमु यरु शान्त समाधिमेपमाणैः ॥ १॥ परमसुअभिरूपदर्शनीयाः कन्य अलंकृतगान प्रेमणीयाः । दत्त पुरि अदीनमानसेन इमु वरु शान्त समाधिमेषता मे ॥२॥ तर्थ मयि धनधान्यदासिदासी तप मणिमुक्तिसुवर्णरूप्यकं च । स्पक्त मयि अदीनमानसेन इमु बरु शान्त समाधिमेवता मे ॥३॥ गणिरतनविचित्रमुक्ताहारा रचिर पि वसन शायर्णतता । त्यक्त मयि पुरा यि इमु वर शास पाyिगरता मे ॥ ४ ॥ 10 15 अपरिगिरा भगति पलाकोटयः परगयुगन्गिका मार्थिकाम। स्या गमि गिनागोतियेपू परगनिहत्तव चित्तु संजनित्या ॥ ५॥ समरिय गमि दत्तु धर्मदानं पर्धगतेन जनित्व चित्रिकारम् । मच गम समुत्पन्न जातु चित्तं 20 । 30 सिय मम ज्ञानु ददित्व धर्मदानम् ॥ ६ ॥ ऐत गुण समुदानितुं मि पूर्वा वन वरु सेवित नित्यमल्पैशब्दम् । कृपबहुल्लु भवामि नित्यकालं सद मम चित्तु लभेय बुबैज्ञानम् ॥ ७॥ में च मम कैचिदाग्रहो अभूषि प्रियतरवस्तुन आत्मनोऽपि भोक्तुम् । १८ समुदानितु. २ BC त्यक्त मय for दत्त पुरि. ३C तन अपि for तथ मयि. ४ BC दास for 'दासा. ५A निधत; B नन्दने for वसन ६A हर्षस्वर्ण for शंखमुवर्ण'. v B पुराणकेषु for विनायकेषु ८ B तथपि च for तथरिख. A विचिदिकारम् for चित्रि. १० B om. st.7. ९१ AB 'दानिता for, दानितुं. १२ AC शब्दाः for शब्दम्, १६A युद्धज्ञाने for ज्ञानम्, १४ Creads st. Bafter st.11; Treads st.9 belore st. 8. १५B इति for क्वचिद्, ·5 N36 10 15 ३ भूतगुणवर्णप्रकाशनपरिवर्तः। ददमि अहु प्रमूत देयधर्म सद मम चित्तु लभेष बुद्धज्ञानम् ॥ ८॥ अखिलमधुरसंविभागशीलः मितबदनः श्रुतिधोरि स्निग्धघोषः ।। मुमधुखचनः प्रियो बहूनां जन मम सर्वि अतह दर्शनेन ॥९॥ क्षणमपि च न मसरी भवामि भवनियुतेने न जातु ईय॑मासीत् । सद अहु परितत पिण्डपाते सकल निमन्त्रण वर्जितान्यशेषा ॥१०॥ बहुश्रुत श्रुतधारि ये भवन्ति गाय इतो धृत्ये चतुष्पदां पि। ते मयि सद सत्कृता अभूत्रन् परम निल्तर प्रेम संजनिला ॥ ११॥ बहुविधमनन्त दानु दत्तं तथपि च रक्षित शील दीरामम् । पूज बहु कृता विनायके इमु बरु शान्त समाधिपता मे।। १२ ।। पृथु विविध अनन्त लोकपातून मणिरतनैः परिपूर्य दानु दर्यात् । इतुं धरपि समाधितच गाथार इमु तत्पुण्य विशिष्यते उदारम् ॥ १३ ॥ यावत पृथु केचिदस्ति पुपा तथरिव गन्ध मनोरमा उदाराः । तेहि जिनु महेष्य पुण्यकामा बहुमपि कल्प अनन्त अप्रमेपान् ।। १४॥ यावत पृथु केचिदस्ति वाचा तथ बह भोजन अन्नपानवसाः। तहि जितु महेन्य युवकर बहुमपि कल्प अनन्त अप्रमेपान् ॥ १५॥ १.B:श्रुतधार. २ B अतृष्ण for अतृप्न. ३ BC नियुतेषु for "वेन. ४ A ईर्ष पासीत. ५ BC परितुष्ट for "त. ६A चरेय for धरये. ७A पृथु विविधमनन्तलोस्थान for the line. CA दल for दयार, SA सुधरेवि for इधरमि. १०B पुण्यकामो. 9A कल्पमनन्तमप्रमेयान्. १२ A कन्यास्तथ: B याचस्तय for सय पहु. 20 25 N39 80 ·१८ [३.३६- 5 समाधिराजसूत्रम् । चन्द्रप्रभः कुमार दृष्टचित्तः पुरतु जिनस्य स्थिहित्य याच भाषी। अहे पुरयवरस्य निर्वृतस्य सुकिसरि कालि इदं धरिष्ये सूनम् ॥ ३६॥ काय अहे त्यजिव जीवितं च तयपि च सौख्य यदस्ति लोके। तर अहु महाभयेऽपि काले इमु वरु शान्त समाधि धारयिन्ये ।। ३७ ॥ महकरण जनित्व सत्त्वकाये सुर्दुखित सत्व अनाय प्राप्त दृष्ट्वा । तेप्यमुपसंहरित्व मैत्री- मिमु वर शान्त समाधि देशयिष्ये ॥ ३८॥ पञ्चशत अनून तस्मिन् काले य उत्थित तत्र समाधिधारकाणाम् । पूर्वगम कुमार तेप आसी- दिह वरसूनपरिप्रहे उदारे ॥ ३९॥ इति श्रीसमाधिराजे भूतगुणवर्णप्रकाशनपरिवर्तो नाम तृतीयः ।। 10 15 ·N45 N46 बुद्धानुस्मृतिपरिवर्तः । अये खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचतु-समाधिः समाधिरिति भगवन्नुन्यते । कतमस्यैतद्धर्मस्याधिवचनं समाधिरिति । एवमुक्ते भगवांश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत्-समाधिः समाधिरिति कुमार उच्यते यदुत चिनिध्याप्तिः । अनुपपत्तिः । अप्रतिसंधिः । प्रतिसंधिज्ञानम् । अपहृतभारता । तथागतज्ञानम् । बुद्धपभिता । रागचिकित्सा । दोपच्युपशमः मोहत्य प्रहाणम् । युक्तयोगिता । अयुक्तविवर्जनता । अकुशलधर्मच्छन्दः । संसारांन्मोक्षकामता । अध्याशय- 5 प्रतिपत्तिः । जागरिकाया आसेचनम् । प्रहाणस्यानुत्सर्गः । आरक्षा शुरुधर्माणाम् । उपपत्तिप्ववि- श्वासः । अनभिसंस्कारः । कर्मणामाध्यामिकानामायतनानाममनसिफारः । बाहानामायतनानाम- समुदाचारः । आत्मनोऽनुत्कर्षणम् । परेपामपंसनता र कुश वापसानम् । पृयाजनेष्वविधाप्तः । शीलस्य निष्यन्दः । दुरासदता । महौजस्कता । आत्मज्ञानम् } अचपलता । ईपिथसंपदव- स्थानम् । अव्यापादः । अपारुष्पम् । परेवनुत्पीडा ! मित्राणामनुरक्षणा । गुह्यमन्त्राणामारक्षणा! 10 अविहिंसा । शीलवतामनुत्पीडेना । श्लक्ष्णवचनता । सर्वत्रधातुके अनिःश्रितता । सर्वधर्मेट शून्यता । आनुलोमिकी क्षान्तिः । सर्वज्ञज्ञाने तीनच्छन्दता समाधिः समाधिरिति कुमार उच्यते । या एवेष्वेवरूपेषु धर्मे प्रतिपत्तित्प्रतिपत्तिः, अयं स कुमार उच्यते समाधिरिति ।। अर्थ खल भगवस्तिस्यां वेलायामिमा गाथा अभारत- अपावृतं मे अमृतस्य द्वारम् आचक्षितो धर्मस्वभावु यादृशः। निदर्शिता मे उपपत्ति यादृशी प्रकाशिता निर्वृति सानुशंसा ॥१॥ विवर्जनीयाः सह पापमित्राः कल्याणमित्राश्च निकिया। बनेषु वस्तन्य गणान् जहित्वा मैत्रं च चित्तं सद भावनीयम् ॥ २॥ शुद्ध च शीलं सद रक्षितव्यं धूतेषु पुष्टिः सद विन्दितंत्र्या। त्यागय प्रज्ञा च निवितव्या । न दुर्लमो एप समाधि मेष्यति ॥ ३ ॥ For अथ...वोच, AB read a passage given n App I (N05). RAB चित्तस्य निध्यातिः. ३ B कुशल for अकुश ४B'त्पीडनता for "पीडना. ५B रविप्रतिपत्तिः for अप्रति, ६ For अथ ... अमापन, AB read: अथ खलु भगवस्तिमेव सर्वधर्मसमतास्वभावविचित समाधिमुनादयन् चन्द्रप्रमस्य कुमारभूतस्य तस्या येसायो भूयस्या मानया गापाभिगोतेन विस्तरेण संप्रकाशयदि म. B निदर्शता tor निदर्शिता..रक्षणीय forरक्षितयं. ९८चिन्तगीया for विन्दिता. 15 N 47 25 ·[३.१६- तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्रेन उहीतन्यो धारयितव्यों वाचयितव्यः समाधिराजसूत्रम्। यच नरु जनित्व बोधिचित्तम् अहु जिन मेयु स्वयंभु धर्मराजः। गामिमु धरे समाहितैका ततो विशिष्यते पुण्यमुदारम् ॥ १६ ॥ यावत पृथु गङ्गबालिकाः स्यु. स्तावत कल्प भणेय आनुशंसा। न च परिक्षय शक्यु कीर्त्यमाने बहुतर पुण्यसमाधि धारयित्वा ॥१७॥ 5 :15 10 पर्यवाप्तव्यः । उद्य धारयित्वा वाचयित्वा पर्यवाप्य अरणाभावनायोगमनुयुक्तेन च भवितव्यम् । तद्. भविष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय महतो जनकायस्यार्याय हिताप सुखाप देवानां च मनुष्याणां च । अथ खल्ल भगवास्तस्यों वेलापामिमा गाया अभापत-- तस्मान्डुवेति बुद्धानामानुशंसान् सुभद्रकान्। क्षिप्रमुद्दिशया एतं समाधि बुद्धवर्णितम् ॥ १८॥ त्रिसप्ततिबुद्धकोट्यः पूर्वजातिषु सत्कृताः। सर्वेहि तेहि बुद्धेहि इदं सूत्रं प्रकाशितम् ॥ १९ ॥ महाकरुणजेतारमिदं सूत्रं निरुच्यते । माहुश्रुत्यस्मि शिक्षित्वा बुद्धधर्मा न दुर्लभाः ॥२०॥ भेष्यन्ति पश्चिमे काले निर्वृते लोकनायके । वहु असंपता भिक्षु बाहुश्रुत्ये अनर्थिकाः ॥ २१॥ शीलस्य वर्ण वक्ष्यन्ति शीलेन च अनर्थिकाः । समाधिवर्ण वक्ष्यन्ति समाधिय अनर्थिकाः ॥२२॥ प्रज्ञाय वर्ण वक्ष्यन्ति प्रज्ञाय च अनर्थिकाः । विमुक्त्या बहु भाषन्ते विमुक्त्या च अनयिंकाः ॥२३॥ चन्दनस्य यथा कश्चिद् भाषते पुरुषो गुणान् । ईदृशं चन्दनं नाम गन्धजातं मनोरमम् ॥ २४ ॥ अथान्यः पुरुषः कश्चिदेवं पृच्छेत तं नरम् । गृहीत चन्दनं किंचिद् यस्य वण प्रभाषसे ॥ २५॥ . 20 1 25 1B भेपि for भेप्यु, २ A गाथमितु धरेत्समाधितौ for the ime. ३ A 'बालुका: for वालिकाः कीर्तना ये for कीसमाने. .५AB om. this para in prose. infor समाधिय. ८ ABT विमुक्तिवर्ण भाषन्ते. EC श्रुणित्वैव for श्रुत्वेति.

·-३,३५] . 5 N42 . 10 15 N43 ३ भूतगुणवर्णप्रकाशनपरिवर्तः। स नरं तं प्रतिमूयाद् गन्धर्ण बीम्यहम् । जीविकां येन कल्पेमि तं च गन्धं न वेद्यहम् ॥ २६ ॥ एवं योगेऽप्ययुक्तानां शीलवर्णेन जीविका ।। पश्चिमे भेष्यते काले शीलं चैषां न भेष्यते ॥ २७ ॥ ऐवं योगेऽप्ययुक्तानां समाधिवर्णेन जीनिन । पश्चिमे मेष्यते काले समाधिश्चैषां न भेप्यते ॥ २८ ॥ ऐवं योगेऽप्ययुक्तानां प्रज्ञावर्णेन जीविका ] मेष्यते पश्चिगे काले प्रज्ञा चैया न भेष्यते ॥ २९॥ एवं योगेऽप्ययुक्तानां विमुक्तिवर्णेन जोविका । भेष्यते पश्चिगे काले विमुक्तिश्चैषां न भेप्यते ॥ ३० ॥ यय पुरेषु दरिदु कश्चिदेव सचे परिभूतु भवेन्महाजनस्य । स च लभति निधानु पञ्चकाले धनपति भूत्व जनान सत्करेय्या ॥ ३१ ॥ एवमिमु न समाधि याव लब्धो न च बहुमतो भवतीह बोधिसत्व । मल्मनुजकुम्भाण्डराक्षसा नो य पुरुषु दरिद्रु अर्थहीनः ॥ ३२॥ पद पुनरिय लब्ध भोति भूमी अतुलियु धर्मनिधानु पण्डितेन। मरु मनुज स्पृह जनेन्ति तत्र स च धनु देति निस्तरं प्रजानाम् ॥ ३३ ।। तस्मै इमि श्रुणित्व आनुशसा परमप्रणीतय. कीर्तिता जिनेन । सर्व जहिय ज्ञानलामसौख्य- मिमु वरमुद्दिशथा समावि शान्तम् ॥ ३४ ॥ ये केचि बुद्धा दिशता मुनिर्वृता अनागता येऽपि च प्रत्युत्पन्ना । समें च शिक्षित्व इह समायो योधि निबुद्धा अतुलामचिन्तियाम् ॥ ३५ ॥ १०श्चि मे for पश्चिमे, २ Acom st 28 ३C एवमयुक्तयोगानां. ४ A अपरपुरुष for पुरुषु ५4 महाधनस्य for महाजनस्य. ६A भवनि for लभनि B पश्चिकाले for प. ८ B धनगरि हात्व राकरेया for the ture. SBc यथ स for यय १० AB शान्तभूमि for भोति भूमी ११ AB तस्य for तस्म. १२ अचिन्त्यां for मचिन्तियाम् 20 25, 30 4 .

·[४.४- २० समाधिराजसूत्रम् । 5 10 15 ततो लमित्वा इम शान्तभूमि यस्यागभूमिः पृथु श्रावकाणाम् । प्रत्यक्षभूता सुगतस्य धर्म प्रतिलेप्स्यथा बुद्धगुणानचिन्तियान् ॥ ४ ॥ दृष्ट्वा नरान् भाजनबुद्धिमन्तान् तान् वोधिचित्तस्मि समादहेथ। अनुत्तरे ज्ञानि प्रतिष्ठपित्वा न दुर्लभो एप समाधिराजः ॥ ५॥ यस्यार्थि ईर्पा पुन संजनेय्या आहारि निष्यन्दिह प्रत्यवेक्षतः ।। पर्येष्टितचो परिभोगतश्च न दुर्लभो एष समाधि भेष्यते ॥ ६ ॥ समाधिराजो यदि वै शून्यतो विशुद्धशीलानयु मूर्ध्नि तिष्ठति । स्वभावतो धर्म सदा समाहिता वाला न जानन्ति अयुत्तमोगाः ॥ ७ ॥ येपामयं शान्त समाधिरिष्टो न तेष जातु भयबुद्धि तिष्ठति । सदानुपश्यन्ति नराणमुत्तम मिमा निवित्व प्रशान्तभूमिम् ॥ ८॥ आकारतो यः स्मरते तथागतान् स भोति शान्तेन्द्रियु शान्तमानसः । अभ्रान्तचित्तः सततं समाहितः श्रुतेन ज्ञानेन च सागरोपमः ॥ ९ ॥ अस्मिन् समाधौ हि प्रतिष्टिहिवा याकमे चंकमि बोधिसत्यः । स पश्यति बुद्धसहस्रकोटिय- स्तदुत्तरे यात्तिक गमवाट्याः ॥ १० ॥ उन्मादु गच्छेय नरस्य चित्तं यो बुद्धधर्माण प्रमाणु गृहीयात् । 1 मन्तभाव for शान्तभूमि २८ प्रतिपात्यया for 'लप्स्यथा. ३ A "क्तिस्य for "चितमि. ४ B प्रतिष्टिहित्या.५८ भैष्यथ for भेयदे. ६ By for वैए. 19 20 25 30 ·-४.२८] ४ युद्धानुस्मृतिपरिवर्तः । २१ 5 N 50 10 नेवाप्रमाणस्य प्रमागमस्ति अचिन्तिया सर्वगुगेहि नायकाः ॥ ११ ॥ न सोऽस्ति सत्त्वो दश दिशामु यो लोकलापेन सः कुतोतार। सर्वे हि सगुणरुपेत. माकाइक लप्स्पथ मुद्ज्ञानम् ॥ १२ ॥ सुवर्णवर्णेन समुपेण समन्तप्रासादिकु लोकनाथः । पस्यात्र आरम्बनि चित्तु वर्तते समाहितः सोच्यति बोधिसत्यः ॥ १३ ॥ असंस्थतं संस्कृतु ज्ञात्व विज्ञो निमित्तसंज्ञाय विभाषिताय । सो आनिमित्ते भवति प्रतिष्ठितः प्रजानती शून्यक सर्वधर्मान् ॥ १४ ॥ यो धर्मकाये भवति प्रतिष्ठितो अभाव जानाति स सभाशन् । अभावसंज्ञाय विभाबिताय न रूपकायेन जिनेन्द्र पश्यति ॥१५॥ आरोचयामि प्रतिवेदयामि यो यथा यथा बहु च नितर्फयत्नरः । तथा तथा भवति तन्निमिनचित्त- स्तेहि वितर्केहि तनिश्रितेहि !' १६॥ एवं मुनीन्द्र स्मरतो नरस्य आकारतो ज्ञानतो अप्रमेयतः। अनुस्मृति भावयतः सदाच तनिमचित्तं भरती तपोणम् ॥ १७ ॥ सचकमस्यो न निपद्यमानित आकाट्ने पुरुषपरस्य ज्ञानम् । 15 20 NUL 25 आइमाणः प्रणिवेति बोधये 30 भविश्यह लोकि निस्तरो जिनः ॥ १८॥ YC अवर्ग fer सुवर्ण, २. सन्धर्मान् for सर्वभावान्, ३ AB जिनेन्द्र. ४ B बहुल for बहु च. ५A सुरतो tor स्मरतो. ६ B सदैव for सदा च. . B प्राणम् for प्रोणम्, ·२२ 5 10 15 समाधिराजसूत्रम्। [४.१९- स युद्ध संजानति बुद्ध पश्यते बुझान चो धर्मत प्रत्यवेशते। इह समाधिस्मि प्रतिष्टिहित्या नमरयते युद्ध महानुभावान् ॥ १९॥ कायेन पोचा च प्रसन्न मानसा युद्धान यणं भगती अभीक्षणम् । तपाहि सो भाक्तिचित्तसंतती रात्रिदियं पश्यति लोक्तायान् ॥२०॥ यदापि सो भोति गिलान आतुरः प्रस्तते वेदन मारणान्तिका। न बुद्धमारभ्य स्मृतिः प्रमुयते न वेदनाभिरनुमंहरीयति ॥ २१ ॥ तथा हि तेने पिचिनित्व ज्ञाता अनागता आगत धर्मशून्यता । सो तादृशे धर्मनये प्रतिष्टितो न खिद्यते चित्त चरन्तु चारिकाम् ॥ २२ ॥ तस्माणित्वा इमु आनुशंसा जनेय छन्दमतुलाय बोधये । मा पश्चकाठे परितापु भेष्यंत सुदुर्लभं सुगतरराण दर्शनम् ॥ २३ ।। अहं च भार्य प्रणीत धर्म यूयं च श्रुत्वान समाचरेथाः। भैपज्य वस्त्रां च गृहीत्व आतुरो- ऽपनेतु व्याधि न प्रभोति आत्मनः ॥ २४ ॥ तस्माद्विधिज्ञेन विचक्षणेन इमं समाधि प्रतिझाडूता सदा । शीलं श्रुतं त्यागु निषेवितव्यं न दुर्लभो एप समाधि भेष्यति ॥ २५ ॥ इति श्रीसमाधिराजे बुद्धानुस्मृतिपरिवतों नाम चतुर्थः ।। १AB यायेन चित्तेन प्रसनमानसो for the line. २ B यथापि: C यदा न for यदापि. ३ A मारणात्मिका for "न्तिका ४ A तेनावितथेति for तेन विचिनित्व.५८ आनुशंसान. ६ B बोधयेत् for बोधये ७ AB भेष्यति CA भाष्ये-स्य for भाषेय. ९ धर्मान्, १०८ आक्रो for आनुरो. 9AC अपरेतु for अपनेतु- १२Cशील माणं for शील. १३ B समाधिपरिवर्तः for युद्धानुस्मृति'. 20 25 ·N54 N55 घोपदत्तपरिवर्तः। तत्र भगवाश्व प्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्मै भूतपूर्व कुमार अतीतेऽवयसरयेये कल्पे असख्येयतरे विपुलेऽप्रमेयेऽचिन्त्येऽपरिमाणे यदासीत् तेन कालेन तेन समयेन भगवान् घोपदत्तो नाम तथागतोऽर्हन् सम्यक्सबुद्धो लोके उदपादि विद्याचरणसपन्न सुगतो लोकनि दनुत्तर पुरुषदम्यसारथि शास्ता देवाना च मनुप्पाणा च बुद्धो भगवान् । तेन शलेन तेन समयेन तस्य भगवतो घोषदत्तस्य तथागतस्याहत सम्यक्सयुद्धस्य अशीति श्रापककोट्य । प्रयगंसनिपातोऽभूत् सर्वेपामर्हतार । द्वितीय श्रानकासनिपात संततिकोव्योऽर्हतामभूत् । तृतीय सन्निपात षष्टि श्रावककोटयोऽर्हतामभूते । तेन खल्ल पुन समयेन तस्य भगवतो घोपदत्तस्यार्हत सम्यक्सबुद्धस्य चत्वारिंशद्वर्पसहस्राण्यायु प्रमाणमभूत् । अय च जम्बुद्वीप प्राद्ध पीतैश्च क्षेमश्च सुभिक्षश्च रमणीयश्च बहुजनाफीर्णमनुष्यश्चाभूत् । तेन खलु पुन समयेन अस्मिन् जम्बुद्वीपे द्वौ राजानापभूताम् । दृढबलश्च नाम महारलश्च नाम । तत्रैको राजा अर्थ जम्बुद्वीप 10 परिमुढे, द्वितीयोऽय) परिमुले ऋद्ध च स्फीत च क्षेम च सुभिक्ष च रमणीय च बहुजनाकीर्णमनुष्य च १ तेन कालेन तेन समयेन राज्ञो महालस्य विजिते भगान् घोषदत्तस्तथागतोऽर्हन् सम्यक्सबुद्ध उत्पन्नोऽभूत् । इति हि कुमार राज्ञा महारलेन स घोपदत्तस्तथागत परिपूर्ण वर्षसहस्र निमन्त्रितोऽभूत् साध बोधिसत्वसधेन भिक्षुसघेन च कल्पिकेन परिभोगेणानायेन चीवरपिण्डपात्रशयनासनालानप्रत्ययमैपज्यपरिष्कारेण । तेन च कुमार कालेन तेन समयेन 15 तस्य भगरतो घोपदत्तस्य तकगतस्याहत सम्यक्सबुद्धस्य बोधिसत्वसदस्य सश्रामकसघस्य चोसो लाभसत्कारलोकोऽभूत् । श्रीश्च ब्राह्मणगृहपस्यो भगवतो घोषदत्तस्य तथागतस्याहत सम्यक्समुद्रस्य सबोधिसत्त्वसघस्य चोसद लाभप्तकारमकाए । ते च श्राद्धा ब्राह्मणगृहपतयो भगवतो घोपदत्तस्य तथागतस्याईत सम्यक्सयुद्धस्य लाभसाकारायोयुक्ता अभूगन् लोकामिपपूजाथै यदुत राज्ञ एव च महाबलस्यानुशिक्षमाणरूपम् । इति हि कुमार 20 तस्य भगवतो धोपदत्तस्य एतदभूत्- परिहीयन्ते चतेमे सत्त्वा शीलपोषधसमादानतस्तथागताना मुपसंक्रमणातस्तनागतपर्युपासनतो ब्रह्मचर्याशमत प्रज्योपस्पन्समिक्षुभारतश्च ! त एते सत्त्वास्तदनन्तर सुखगुरका । तत् कस्य हेतो ? तथा हि तदनन्तर सुखमिदं यदुत लेमिषपूजा । त एते सत्वा दृष्टधर्मगुरुकाश्च सपरायगुरकाचे नात्यन्तनिष्ठा कुशलमूलाय । तस्यं कुमार कतमा दुष्टधर्मगुल्लता है यदुत पश्चकामगुणाभिप्रायता । 25 9 After Hart, ABT add gerecht ? After ABT read a passage given in App I (No 6) ३ A यवत्पश्चासख्येयलर for "स्येये कल्पे असरव्येयतरे ४८ अप्रमेयप्रमाणे for अप्रमेये ५AB om अर्हत ६८ प्राणोट्यfor धावक ७AB प्रथम सनिपतितो for सनिपातो सप्त for सप्तति ९ After थभूत्, ABT add अपरिमाणाश्च वोधिसत्वा महासत्त्वा सद्धर्मपरिहारका समूवन, १०Bतुत हितश्च for स्फीतय क्षेमश्च १3 After अध AB add जम्बुद्वीपस्य १२८ धावाच for श्राद्धाश्च १२E 'सरकारलोकमकर्यु १४ AB घोषदत्तस्य tor सम्यवसंबुद्धस्य १५ रूपा दानपरमा अभूवन् दुराभूता पतिपया १६ । उपसपदतो भिजु or प्रग्यारसपनभि ! After "पुकाश्च AB add यदुन स्वर्गलोकांध्यालम्बनतया १८ABom इय १९ABorn दुष्ट upto प्रायता N56 ·२४ 10 समाधिराजसूत्रम् । [५.१- यतमा तत्र कुमार फतमा सापरापिक्गुरयता' यदुत स्वर्गलोकाप्याटम्यमता ! चात्यन्तनिष्ठकुशलमूडगुरुकता ' यदुतात्यन्तविशुद्धि । अत्यन्तविमुक्ति । अन्य तयोगक्षेमतो । अत्यन्तनलचर्याास । अत्यन्तपर्यवसानम् । अत्यंतकुशलमूलनिष्टा । अत्पत्तपरिनिर्वाणम् । यन्वहमेतेषा सत्वाना तथा तथा धर्म देशयेय यदेमी समा ययानुत्तरया धर्मपूजया धर्मप्रतिपरया 5 च तथागत पूजयेयु ॥ अथ खलु कुमार घोपदत्तस्तथागतोऽर्हन् सम्यक्मयुद्धस्तस्या वेलाया राज्ञो महानलस्य तेषा च प्राह्मणगृहपतीनां सोजनाभिप्राय इमा गाथा अभापत- दानप्रदानेन अन्योन्य सेयता तेषान्यमन्यस्मि न भोति गौरवम् । ना तादृशी सेवन वर्णयति बुद्धा विदू येव प्रहीण वासना ॥१॥ ते तादृशा भोन्ति नरा सुसेपिता ये धर्म देशेति हिताय प्राणिनाम् । तेपान्यमन्यस्मि अर्मेद्य प्रेम यन्मारकोटीभिरशक्यु भिन्दितुम् ॥ २ ॥ लोकामिरेणो नर सेता नृणा सर्वेष सादृष्टिक भोति अर्थ । निरामिष धर्म निपेवंता हि महान्त अर्यों भवती नराणाम् ॥ ३ ॥ निरामिप चित्तु उपस्थपित्वा निरामिष धर्म प्रकाशयित्वा । निरामिप येप भवेत प्रेम ते तादृशा क्षिप्र भवन्ति बुद्धा ॥ ४ ॥ न जातु कामान् प्रतिसेवमान पुत्रेषु दारेषु जनित्व तृष्णाम् । गृह च सेतु जुगुप्सनीय मनुत्तरा प्राप्स्यति सोऽप्रबोधिम् ॥ ५ ॥ ये काम वर्जेन्ति यथाग्निक' पुत्रेषु दारेषु जहित्व तृष्णाम् । 15 20 25 १ After क्षेमता, ABadd तन कुमार क्तमत् तदत्यन्तनिष्ठ कुशलमूले यदुतात्यन्तविशुद्धि २ AB अत्यन्तनिष्ठं फुशलमूलम् for the phrase ३ AB om यदमी सत्त्वा ४ B निसेवितं for निषेवता ५Cउपस्थहित्वा ६ AC जहिल ७ B जनित्व ·N39 10 15 ५घोपदत्तपरिवर्तः। २५ उत्तस्तु गेहादभिनिष्क्रमन्ति न दुर्लभा तेष्वियमप्रबोधिः ॥ ६॥ न कश्चि बुद्धः पुरिमेण आसी अनागते भेष्यति वावतिष्ठते । पेहि स्थितैरेवमगारमध्ये प्राप्ता इयमुत्तम अग्रबोधिः ॥ ७॥ प्रहाय राज्यं यथ खेटपिण्ड वसेते रण्येषु विवेककामः । क्लेशान् प्रहाय प्रतिहत्य मारं बुद्धयन्ति बोधि विरजामसंस्कृताम् ॥ ८ ॥ यो बुद्धवीरान् यथ गङ्गवालुका उपस्थिहेय्या बहुकल्पकोटियः । यश्चो गृहातः परिखिन्नमानसो- ऽभिनिफामेथ्या अयु तत्र उत्तमः ॥ ९॥ अन्नेहि पानेहि च चीवरेहि पुप्पेहि गन्धेहि विलेपनेहि। नोस्थिता भोन्ति नरोत्तमा जिना यय प्रत्रजित्वा चरियाण धर्मम् ॥ १० ॥ पश्चैव बोधि प्रतिकाङ्क्षमाणः सत्त्वार्थ निर्विष्णु कुसंस्कृतातः। रण्यामुखः सप्त पदानि प्रेक्रमे अयं ततः पुण्यविशिष्ट भोति ॥ ११ ॥ अश्रौपीत् खल पुनः कुमार राजा महाबलो भगवता घोषदत्तेन तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्रेन इमामेवंरूपां प्रवर्तितां नैक्रम्यप्रतिसंयुक्तां कयाम् । श्रुत्वा च विमृशति-यथाई भगवतो भाषितस्यार्थमाजानामि, न भगवान् दानपारमितां वर्णयति, न शीलपारमिता 25 वर्णयति । अत्यन्तनिष्टां संवर्णयति । अत्यन्तविशुद्धिम् । अत्यन्तब्रह्मचर्यावासम् । अत्यन्तनिर्वाणं संवर्णयति । तस्यैतदभूत-नेदं सुकरमगारमव्यावसता अनुत्तरधर्मप्रतिपत्ति संपादयितुम, अर्थ वा अनुप्राप्तुम् । परिहीणोऽस्म्यनुत्तराया धर्मप्रतिपत्तितः । यन्वहं केशश्मश्रू- ज्यस्तार्य कापायाणि वस्त्राणि परिधाय सम्यगेव श्रद्धया अगारादनगारिका प्रनजेयम् । इति हि १ AB योवतिष्ठते. २ AB बसेदरण्येषु for वसेत रण्येषु. ३ B विनिहत्य for प्रतिहत्य, ४० 'पालिका- ५८यचोहीतः for यो गृहातः. ६ B नाप्रष्टिना for नोपस्थिता. V A यथैव for यश्चैव, CAB अरण्या for ज्या . ९ AB प्रक्रमे for प्रकमे. १० AB "विशिष्टो for विशिष्ट. ११८ संयुक्ता गायाः for संयुक्तो कयाम्. १२ A 'चर्यसवासम् for 'चर्यावासम्, १३ After 'निर्वाण, C adds स्मत्यन्तपर्यवसानम्. . 20 NE60 .

·N61 समाधिराजसूत्रम् । [५.११- कुमार राजा महाबल सार्धमशीत्या ब्राह्मणेगृहपतिशतसहस्त्रे परिवृत पुरस्कृतो येन भागन् घोपदत्तो नौम तथागतोऽर्हन् सम्यक्सनुद्धस्तेनोपसतामत् । उपनाम्य भगात पादौ शिरसाभि वद्य त्रि प्रदक्षिणात्य एकान्तेऽस्यात् । अय सलु कुमार भगवान घोपदत्तो राज्ञो महारलस्य अध्याशय विदित्वा इस सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितं समाधि देशयते । अथ सलु खुमार राजा 5 महाबल इम समाधि श्रुत्वा तुष्ट उदग्र आत्तमना केशमश्रण्यरतार्य कापायाणि वसागि परिधाय सम्यगेर श्रद्धया अगारादनगारिका प्रजितोऽभूत् । स तथा प्रजित सन्निम समाधिमुद्हीतवान् । उद्गृह्य पर्यवाप्य धारयित्वा वाचयित्वा भावनायोगमनुयुत्तो व्यहापीत् । स तेना दुशलमूलेन दशकल्पकोटयो न जातु दुर्गतिपिनिपातमगमत् , विंशतिं च युद्धपोटीरारागयामास । तेपा च तथागतानामन्तिकादिम समाधिमश्रौपीत् । श्रुत्वा तेभ्यो बुद्धेभ्यत्तेनोट्टहीत पर्पगप्तो धारितो 10 याचितो भाननायोगमनुयुक्तो व्यहापीत् । स तत पश्चात् तेनैव कुशउन्टेन दशाना कल्पोटी नामत्ययेन परिपूर्णेन कल्पर्शतसहनेग अनुत्तरा सम्यक्मबोधिमभिन्मादोऽभूतं । सोऽप्रमेयाणा सत्वानामर्थं कृत्वा पश्चाद् वुद्धपरिनिर्वाणेन परिनिर्वृतोऽभूत् । तर कुमार यान्यशीतिप्राणिशत सहस्राणि राज्ञा महाबलेन सार्ध भगवन्त घोपदत्त तथागतमुपमत्रान्तानि, तेऽपि सर्वे इम समाधि श्रुत्वा तुष्टा उदग्रा आत्तमनसे प्रमुदिता प्रीतिसौमनस्यजाता केशमण्यातार्य कापायाणि 15 वस्त्राणि परिधाय सम्यगेर श्रद्धया अगारादनगारिका प्रजिता अभूवन् । तेऽपि तथा प्रजिता इम समाधिमुद्गृह्य पर्यप्राप्य धारयित्वा वाचयिवा भाननायोगमनुयुक्ता विहत्य तेनैव कुशलमूलेन विंशतिकल्पकोट्यो न आतु दुर्गतिविनिपातमगमन् । सर्वत्र च कल्पे फलो बुद्धकोटीर्बुद्धकोटी रारागयामास । सर्वेषा च तेषा तथागतानामन्तिके इम समाधि श्रुत्वोद्गृह्य पर्यौप्य धारयित्वा वाचयित्वा भावनायोगमनुयुक्ता विद्वय तेनैव पूर्वरेण कुशलमूलेन विंशतीना कल्पक्रोटीनामत्ययेन 20 तत पश्चात् परिपूर्णदशमि क्ल्पसहजैरनुत्तरा सम्यक्सबोधिमभिसर्बुद्धा दृढशूरनामानस्तथागता अर्हन्त सम्यक्सबुद्धा लोके उपना अभूवन् । तेऽप्यप्रमेयानसरयेयान् सत्त्वान् परिपाच्य तेषा वार्थ कृत्वा बुद्धपरिनिर्वृता अभूवन् । तदनेनापि ते" कुमार पर्यायण एस वेदितव्य यथाय समाधिर्बटुक्रो बोधिसत्याना महोसत्यानामनुत्तरस्य संज्ञिज्ञानस्याहरणाय सर्तत "इति ।। अथ खलु भगवाश्चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य तस्या वेलायामेतदेव पूर्वयोगपरिवर्त भूयस्या 30 मानया गाथामिगीतेन विस्तरेण सप्रकाशयति स्म - स्मराम्यह पूर्वमत्तीतम वनि अचिन्तिये कल्पि नराण उत्तम । N62 N63 १८ प्राणिशत for ब्राह्मणाहपतियत RAcm from नाम upto सयुद्ध ३ B "दत्तत्त थ गतोऽहन सम्यासबुद्ध for "दत्तो ४B झावाfor विदित्वा ५Aom कुमार ६ After आत्तमना BC add प्रमुदित प्रीतिसौमनस्यजात After भारागय मास ८C adds दशानां व क्ल्पकोटीनामत्ययेन सपा Com शत Aiter भूत् Badds ज्ञानशूरोनाम तथागतोऽहंन् सम्यक्सवुद्धोभूतू. १० AB "मनस्ता for "मनस ११ Aom पयवाप्य Cउदह्य for पर्यवाप्य १२० "सबुध्य for सयुद्धा १३ After या AB Add तत पधाद् बुद्धपरिनिवाणेन १४ ACom ते कुमार १५ ACom महासत्त्वानाम् १६ बुद्ध for सर्व १७ Acom इति १८ A cm पित्तरेण ·२७ 5 10 ५ घोषदचपरिवर्तः । उत्पन्नु लोकार्थको महर्षि नामेन सो उच्यति घोपदत्तः ॥ १२ ॥ अशीति कोब्यः पारेपूर्ण तस्य प्रथमो गणो आसिय श्रावकाणाम् । द्वितीय चासीत् परिपूर्ण सप्तति- स्तृतीय चो पटयरहन्तकोटियः 11 १३ ॥ सर्वे च क्षीणाव निष्किलेशाः सर्वे च मातीत्रलपारमिं गताः। वर्ष सहला दुवि विंश चायः क्षेत्रं च आसीत् परिशुद्ध शोभनम् ॥ १४ ॥ अभिप्राप्ता परहित अप्रमेया कदिशतेहि भूमिहि च सुप्रतिष्ठिताः । आसन ते द्रुमार बोधि बोधितुं ये बोधिसत्वास्त अभूपि तायिनः ॥ १५ ॥ इह जम्बुद्वीपस्मि अभूपि राजा दृढबलो नाम महाबलश्च । उपाधं राज्यस्य तदेकु मुञ्जते द्वितीय चावस्य अभूपि राजा ॥ १६॥ महाबलस्यो विजितस्मि बुद्धो उत्पन्न सो देवमनुष्यपूजितः। लभित्र राजा सुगतस्मि श्रद्धा उपस्पिही वर्षसहस्र पूर्णम् ॥ १७ ॥ तस्यानुशिक्षी बहु अन्यसत्ताः कुर्वन्ति सकार तथागतस्य । लोकामिणैव हि धर्मपूजया सश्रावकस्य अतुलोऽभू उत्सदः ॥ १८ ॥ अभूपि चित्तं पुरुषोत्तमस्य देशिम्य धर्ममिमि धर्मामाः । पन्नून सर्वे प्रजाहित्य कामा- निह प्रव्रजेयुर्मम शासनरिमन् ॥ १९॥ 15 N 64 20 90 १A आगो tor चासीन. २ AB द्विपदोतमस्य for पुष्पों, ·६ N67 N68 समाधिपरिवर्तः । तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म- तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन इम समाधिमाकाश्ता क्षिा चानुत्तरा सम्यक्सबोधिमभिसबोद्भुकामेन समाधिपरिकर्म करणीयम् । तत्र कुमार कतैमत् समाधिपरिकर्म : इह कुमार बोधिसत्त्वो महाकल्यासप्रस्थितेन चित्तेने तिष्ठता वा तथागताना परिनिर्वृताना वा पूजाकर्मणे उद्युक्तो भवति, यदुत 5 चीवरपिण्डपातशयनासनग्लानप्रत्ययभैपज्यपरिष्कार पुष्पधूपगधमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वज- पताकाभिस्तूर्यतालावचरैवैजयन्तीभि तच्च कुशलमूल समाधिप्रतिलम्भाय परिणमयति । स न कचिद्धर्ममाकाङ्कस्तथागत पूजयति ने रूप न कामान् न भोगान् न स्वर्गान् न परिवारीन् । अपि तु खल पुनधर्मचित्तको भवति । स आकासन् धर्मकायतोऽपि तथार्गत नोपलभते, किमङ्ग पुनी रूपकायत उपलप्स्यते । तस्मात्तर्हि कुमार एषा सा तथागताना पूजा यदुत 10 तथागतस्यादर्शनमात्मनश्चानुपलब्धि कर्मविपाकस्य चाप्रतिकाङमाणती । अनया कुमार त्रिमण्डल- परिशुद्धया पूजया तथागत पूजयित्वा बोधिसत्वो महासत्त्व इम समावि प्रतिलभते क्षिप्र चानुचरा सम्पक्सबोधिमभितबुध्यते ॥ अथ खलु भगवास्तस्या वेलाया बद्रप्रभस्य कुमारभूतस्य एतदेव समाधिपरिकर्मनिर्देश भूयस्या मात्रया गाथाभिगीतेन निस्तरेण सप्रकाशमति स्म - अनन्तज्ञानस्य ददित्व गधान् अनन्तान्धो भवती नराणाम् । में कपकोटीय ब्रजन्ति दुर्गति दुर्गधिय तेषु न जातु भोति ॥ १ ॥ ते कल्पकोट्यश्चरमाणु चारिका पूजिव बुद्धान सहसफोटिप । से ज्ञानगधेन समुद्गतेन भान्ति बुद्धा वरशीटगधिका ॥२॥ सचेत् पुनर्जनति वास्ति सलो यो गैध देती तथ यस्य दीयते । एतेन चित्तेन ददाति गधे मेगास्य क्षान्तिर्मदु आनुलोमिरी ॥ ३ ॥ १८जर for कनमत, २B on वित्तन | AB 'पिडा for 'पात' वैजयन्तीमि ५ABT om नको FAB परिवार for परिवारान् A for तु Atter 'गतं Cadds तमनुपश्यनि पुनरन्य धर्मचायत for पुना कासयत 1. AC प्रतियणता tor 'कादमागता 1 After प्रतिलभत, Cadis सो नेन त्रिमण्डलपरिगुन्न परिणामेन परिणामयति, तस्पतममूल मचिनिगामिन च रामधे प्रनितमते १C कल्यान कोरीय गति for a यस्पोरीय मात तुपन्धन for mपेन १r ATमनी for गधदती ३५ धान for rधम् 15 20 169 25 Y Com ·६ समाधिपरिवर्तः । ११ 5 N70 10 तस्यैतं क्षान्तिमधिमान सेवतः सचेन्नरः काकाणच्छेधु छिद्यते । कल्पान कोटयो यथ गङ्गवालिका न तस्य चित्तं भवति विवर्तियम् ।। ५ ।। किं कारणं बुच्यति क्षान्ति नाम कथं पुनो बुच्यति आनुलोमिकी । अविवर्तिको त्रुप्यति फेन हेतुना कथं पुनो बुध्यति बोधिसत्वः ॥ ५॥ क्षान्त्यस्मि धर्म प्रकृती निरात्मके नैरात्म्यसंज्ञस्य किलेशु नास्ति । खं यादृशं जानति सर्वधी- स्तस्मादिह स्या क तु क्षान्ति नाम ॥ ६॥ औनुलोमि सर्वेष जिनान शिक्षतो न चास्ति धर्मश्चरते विचक्षणः । न बुद्धधर्मेतु जनेति संशया- नियं स क्षन्तिर्भवतानुलोमिकी ॥ ७ ॥ एवं चरन्तस्य य लोकि मारा- स्ते बुद्धरूपेण भगेय्य वाचा। सुदुर्लभा वोधि' भहि श्रावका न गृहोती वाक्यु न चो वितते ॥ ८॥ बोधेति सत्वान् विषमातु दृष्टितो न एप मागों अमृतस्य प्रासये। कुमार्ग वर्णित्व पये स्पति तं कारणमुच्यति बोधिसत्वः ॥ ९ ॥ क्षमिप्यनुलोमरये स्थितस्य नैरात्म्यसहाय विबोषितस्य । स्वमान्तरेऽप्यस्य न जातु भोति अस्ति नरो पुल जीर सवः ॥१०॥ 15 20 N71 25 १B तस्येव for तस्यत. २ B कारणिश्च छेद्यते tor आणिछेधु छिद्यते. ३ ८ मदतीति वलियम् for भाति विलियम्४ A मुरिवति यो; B अविपतियो for "मो. ५Bom. स. ६ B अनुलोम for आनुटोमि. AC शिक्षते for शिक्षतो. ८८ क्षान्ती भरतानुलोकता. S A B भोति tor वोधि. १०B साम्मुग्यो विवर्तते बोधिवरादि श्रावो.

·. २८ समाधिराजसूत्रम्। [५.२०- N65 5 10 सभापते गाथ नराणमुत्तमः संलेखिधर्म सुगतान शिक्षाम् । गृहवासदोपांश्च अनन्तदुःखान् प्रतिपत्ति धर्मेष्विह धर्मपूजा ॥२०॥ श्रुणित्व गायां तद राजपार्थिको एको विचिन्तेति रहोगतो नृपः। न शक्य गेहस्मि स्थिहिल सर्वे प्रतिपद्यितुमुत्तमधर्मपूजा ॥ २१ ॥ .स राज्य त्यक्त्वा यथ खेटपिण्ड प्राणिसहलेभिरशीतिभिः सह । उपसंक्रमी तस्य जिनस्य अन्तिक वन्दित्व पादौ पुरतः स्थितोऽभूत् ॥ २२ ॥ तेशं जिनो आशयु जानमानो देशेतिमं शान्त समाधि दुर्दशम् । ते प्रीतिप्रामोद्यसुखेन प्रीणिता- स्तुष्टा उदमास्तद् प्रवर्जिसु ।। २३ ।। ते प्रत्रजित्वान इमं समाधि धारित्व वाचिव पर्यापुणित्व । न जातु गच्छे विनिपातदुर्गति कल्पान कोट्यः परिपूर्ण विशतिम् ॥ २४ ॥ ते तेन सर्वे कुशलेन कर्मया अद्राक्ष बुद्धान सहतकोटियः। सर्वेषु चो तेषु जिनानुशासने ते प्रनजित्वेमु समाधि मात्रयी ॥२५॥ ते पश्चिमे कालि अभूपि बुद्धा दृढशूरीमान अनन्तवीर्याः । कृत्वा च अर्थ वहप्राणिकोटिना ते पश्चिकालेस्मि शिखीव निवृताः ॥ २६ ॥ 15 20 N 6G 25 Aशियान् for शिक्षाम, RAB स Tor सवे. ३C अन्तिके. ४३ प्रीतिय tor प्रोणिता. ५८ जिनान for जिनान.६८'नामेन for 'नामान, ·-५,२८] २९ ५ घोपदत्तपरिवर्तः। महाबलो राजा प आसि पूर्व से ज्ञानशूरो अभु बुद्ध लोके। तदा बहु प्राणिसहस्रकोटियः स्थत्व बोधाय स पश्चि निर्वृतः ॥ २७॥ तस्माणित्या इमु पश्चिकाले धारेप सूत्रमिमु बुद्धवर्णितम् । धारेत्विममीदृश धर्मको भविष्यथा क्षिप्र नराणमुत्तमाः ॥ २८ ॥ इति श्रीसमाधिराजे घोषदत्तपारेवतो नाम पञ्चमः ।। 5 १Bअज्ञान tor सहान. २ धर्मगs tor धर्मकोप.

·N 72 10 , समाधिराजसूत्रम् । सेचे मारकोथ्यो यथ गङ्गवालुका- स्ते बुद्धरूपेण उपाणमित्रा। भणेयुरभ्यन्तरकायु जीवो ते में वदे नास्ति न यूय बुद्धा ॥ ११॥ ज्ञानेन जानाम्यहु कधशून्यक ज्ञाला च क्लेरोहि न संवसामि। व्याहारमात्रेण च व्योहरामि परिनिर्वृतो लोकमिमं चराभिं ।। १२॥. यथा हि पुत्र पुरुषस्य जातु कृतंसि नामा अयमेव नाम। नाम न तत्यो दिर्शता सुलभ्यते तथास्य नाम न कुतश्चिदागतम् ॥ १३ ॥ तथैव नामं कृतु बोधिसत्त्वो २ चास्य नाम दिशता सुलभ्यते । पर्येपमाणो अयु बोधिसत्त्वो जानाति यो एपं स बोधिसत्वः ॥१४॥ समुद्रमव्येऽपि ज्वलेत अग्नि न बोविसवस्य सत्कायदृष्टिः। यतोऽस्य बोधाय उत्पन्नु चित्त- मत्रान्तरे तस्य न जीवदृष्टिः ॥१५॥ न हात्र जातो न मृतो च कश्चि- दुत्पन्न सावो मनुजो नरो या। मायोपमा धर्म स्वभावशून्या न शक्यते जानितु तीथिकेहि ॥ १६॥ न चापि आहारविमूर्छितेहि छुट्योहे गेंद्रहि च पानचीरे। न बोद्धतेहि नपि चोचतेहि शश्या इयं जानितु बुद्धबोधिः ।। १७ ॥ 15 20 N 73 25 1B नवि for सचे. २८ कधशून्यता for शून्यक. ३व्यवहार' for ध्याहार'. YA म्याहरामि for प्योहामि, ५ACन नामे for नाम न वस्यो. ६८ दिशता अलभ्यते for दिशना मुलभ्यते. .Cy for एए.CA नरोप या for नया. A B for धर्म. १.C गृद्धेहि for एदि. १०फूला इमfor शस्मा इय.

·३३ 5 10 N74 ६ समाधिपरिवर्तः। न स्यानमिद्वाभिहत कुसीदै स्तधेहि मोनीहि अनौनपेहि । येपा न बुद्धस्मि प्रसादु अस्ति न शस्यते ही वरवोधि जानितुम् ॥ १८॥ - न भिन्नवृत्तेहि पृथग्जनेहि येपा न धर्मस्मि प्रसादु अस्ति। सरह्मचारीपु च नास्ति गौरव न शक्यते ही वरबोधि बुद्धितुम् ॥ १९॥ अभिन्नवृत्ता हिरिमन्त लजिनो येपा स्ति बुद्धे अपि धमें प्रेम । सनह्मचारीषु च तीव्रगौरव ते प्रापुणन्ती वरबोधिमुत्तमाम् ॥ २० ॥ स्मृतेरपस्थान इह ये गोचर 'प्रामोद्य प्रीति शयनमुपस्तृतम् । ध्यानानि चाहारु समाधि पौनिय बुध्यन्ति तेऽपि वरवोधिमुत्तमाम् ॥ २१ ॥ नैरात्म्यतज्ञा च दिवाविहारो अनुस्मृतिश्चक्रमशून्यभाव । बोध्यङ्गपुप्पा सुरभी मनोरमा ते युज्यमाना वरबोधि प्रापयी ।। २२ ।। या बोधिसत्वान चरी विदूना मभूमिरन्यस्य जनस्य तन । प्रत्येकबुद्धान च श्रापफाण च को वात्र विज्ञो न जनेय छन्दम् ॥ २३ ॥ सचेममा आयु मवेत एत्तेक कल्पान कोट्यो यथ गङ्गवालुका । एकस्य रोमस्य भणेय वर्ण बौद्धन ज्ञानेन पर्यतु नास्ति ॥ २४ ॥ 15 20 N75 25 १ AB मानेहि for मानीहि २८ अनोत्रसेहि for अनारपेहि ३ AB पुद्धिनुम् for जानितुम् ४ A च नास्ति for न चास्ति ५B येषु गौरव for येप गोचर ६ AB जानिय for पानिय ७B 'शून्यभावन for भाव ८ BC छद ९ B यत्त: for एतक १० A भणेमार्ण for भणेय वर्ण ·३४ समाधिराजसूत्रम्। [६.२५- तस्मान्छुणित्वा इमु आनुशंसा- मनाभिभूतेन जिनेन देशिताम् । इमं समाधि लघु उदिशेया न दुर्लभा भेष्यति अप्रबोधिः ॥ २५ ॥ इति श्रीसमाधिराजे समाधिपरिवतों नोम पाठः॥ 5 1Aदेशियम् for देशिताम्. २ Aom नाम. ३ B परमः for .

·N 70 10 N 77 15 त्रिक्षान्त्यवतारपरिवर्तः। तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेनेमं सुगाधिमाकाडता क्षि चानुतरां सम्पासंबोधिमभिसंवोद्भुफामेन त्रिज्ञान्तिानपुरालेन भवितव्यम् । तेन प्रथमा क्षान्तिः प्रज्ञातव्या । द्वितीया क्षान्तिः प्रज्ञातव्या। तृतीया क्षान्तिः प्रज्ञातव्या। त्रिक्षान्तिविशेषकुशलेन भवितव्यं त्रिक्षान्तिज्ञानविशेषकुशलेन च। तत् कस्य हेतोः ? तथाहि कुमार यदा बोधिसत्वो महासत्त्वत्रिक्षान्तिविशेषकुशलो भवति त्रिक्षान्तिज्ञानविशेषकुशलश्च भवति, 5 तदायं कुमार बोधिसत्त्वो महासत्यः क्षिप्रं समाधि प्रतिलभते, क्षिप्रं चौनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभि- संबुध्यते । तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्ध- कामेनायं त्रिशान्त्यवतारो धर्मपर्याय उद्ग्रहीतव्यः । उद्गृह्य च परेभ्यो विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः । तद् भविष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकार्यस्यार्थीय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां चेति ॥ अय खल्ल भगवांश्चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्येम त्रिक्षान्त्यवतारं धर्मपर्यायं गाथाभिगीतेन विस्तरेण संप्रकाशयति स्म न केनचित् सार्ध करोति विग्रह न भाषते वाचमनर्थसंहिताम् । अर्थे च धर्मे च सदा प्रतिष्ठितः प्रयमाय क्षान्तीय सद निर्दिशीयति ॥ १॥ मायोपमान जानति सर्वधर्मान् न चापि सो भोति निमित्तगोचरः। न हीयते ज्ञानेविवृद्धभूमेः प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥२॥ स सर्वसूत्रान्तनयेषु कोविदः सुभाषितेऽस्मिन्नधिमुक्तिपण्डितः । अनन्तज्ञानी सुगतान ज्ञाने 'प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥३॥ यैः कश्चि धर्म शृणुते सुभाषित बुद्धान चो भापित तन्न काइति । अधिमुच्यते सजिनान धर्मतां प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥ ४॥ 1B ज्ञानमूलेन कुशन for ज्ञानकुशलेन. २ After a BC add भवितव्यम्. ३B om. विशेष. Ycom. क्षिप्र समाधि प्रतिलभते. ५c om. च. ६८ कायस्य हितार्थाय for कायस्यार्थीय हिताय, Com. इति. ८ A B C साधु for सार्थ. ९Bहानी विवृद्धिभूमेः for शानविवृद्ध... Bधिमुक्त'; C*धिमुक्त for *धिमुक्तिपण्डितः. ११ A याकविरम; B यं किंचि; यचि. १२A B मापितु, 20 25 ·N78 5 10 N79 समाधिराजसूत्रम् । [७.५- नीतीर्थसूत्रान्तविशेष जानति यथोपदिष्टा सुगतेन शून्यता। यास्मिन् पुनः पुद्गल सत्त्व पूल्यो नेयार्थतां जानति सर्वधर्मान् ॥ ५॥ ये अस्मि लोके पृथु अन्यतीर्थी न तस्य तेषु प्रतिहन्यते मनः। कारण्यमेतेपु उपस्थति प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥ ६ ॥ आभासमागच्छति तस्य धारणी तस्मिंश्व आभासि न जातु काइति । सोनुपरिवर्तिनि वाच भाषते प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥ ७॥ चतुर्ण धातुन सियान्यथात्वं वाय्वम्बुतेज पृथिवीय चापि । न चो विवर्तेत स बुद्धबोधेः प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥ ८॥ ये शिल्पस्थाना पृथु अस्ति लोके सर्वेषु सो शिक्षितु बोधिसत्वः । न चात्मन उत्तरि किंचि पश्यति प्रथमाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥९॥ अकम्पियः समयबलेन भोति शेलोपमो भोति विपश्यनाय । न क्षोभितुं शक्यु स सर्वसत्दै- 1. द्धितीयाय क्षान्तीय से निर्दिशीयति ॥१०॥ समाहितस्तिष्ठति भाषते च समाहितश्चकमते निषीदति। समाधिये पारमिनारतो विदु द्वितीयाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ।। ११ ॥ १. नीतान्त tor नीतार्थ,B om. नीतार्थसूयान्त'. २८ अन्यती• for "तीयी. ३ आयते for प्रतिहन्यवे. B सयानपरि: C अन्यानुपरि for सत्यानुपरि. ५A चतुरर्णवोभूममियाययावं for the lune. ६Aom. from सणु up to विशेषा in ४८.cचो for सो ८B समर्थवलेन for रामपयन, A विश्वनायक: B विपश्यनाय for पिसत्यनाय. १० A इमे विशेषाः for स निर्दिशीयनि. 15 20 25 ·-७.१८] N 80 5 10 ७ विक्षात्यवतारपरिवर्तः। समाहितो लमति अभिज्ञ पक्ष क्षेत्रंशतं गच्छति धर्मदेशकः। भी चापि सो प्रद्धिबलातु हीयते द्वितीयाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ।। १२ ।। स तादृशं शान्त समाधिमेपत्ते समाहितस्य न स अस्ति सत्वः। पस्तस्य चित्तस्प प्रमाणु गृहीया द्वितीयाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ।। १३ ।। ये लोकधातुधिह केचि सखा- स्ते बुद्धशानेन भणेयु धर्मान् । उडतो सर्व यतो हि भापित द्वितीयाय क्षाननीय हमे विगोपाः ॥१७॥ पुरिमोचरा दक्षिणपश्चिमासु हेष्ठे तयोर्च विदिशासु चैव । सर्वत्र सो पश्यति लोकनाथान् तृतीयाय क्षान्तीय स निर्दिशीयति ॥ १५॥ सुवर्णनगेन समुष्टयेण अचिन्तियां निर्मित निर्मिणित्वा । देशेति धर्म बहुप्राणिकोटिनां तृतीयाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥१६॥ य जम्बुद्वीप इह बुद्धक्षेत्रे समय सो सति कोशिस ज्ञातश्च भोती ससुरासुरे जगे तृतीयाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥१७॥ . 15 N81 20 बुद्धान आचारु तथैव गोचर 25 ईपियो यादृश नायकानाम् । सर्वत्र सो शिक्षित भोति पण्डित. स्तृतीयाय क्षान्तीय इमे विशेषाः ॥१८॥ ये लोकधातुम्विह केचि सत्वा- स्ते बोधिसत्त्वस्य भणेयु वर्णम १B समाधितो for समाहितो. १ B क्षेत्रेतो; C क्षेत्र शताः for क्षेवाने. ३ A समाधि सेवतः. ४ A उहावे kor उडतो. ५८ निर्मिहित्वा for निर्मिणिवा. ६AB पति for दृश्यति. "A BT मोसाय गत पण्डितः etter पन्डितः (योधिसत्वः) Balds a line: ज्ञातच भोति समुरापुरे जगे. । 30 ·३८ N82 5 10 15 समाधिराजदूधम् । [७.१९- सचेऽस्य तस्मिन् नानुनीयते मनो न शिक्षितो उच्यति बुद्धज्ञाने ॥१९॥ ये लोकधातुष्पिह केचि सत्त्रा स्ते बोधिसत्त्वस्य भणेयु वर्णम् । सचेऽस्य तेथु प्रतिहे यते मनो न शिक्षितोऽयापि स बुद्धज्ञाने ॥२०॥ अर्थेन लब्धेन न भोति सूमनो न चाप्यनर्थेन स भोति दुर्मना । शैलोपमे चित्ति सदा प्रतिष्टितो अय विशेषस्तृतीयाय धान्तिया ॥२१॥ घोपानुगामी इय क्षान्तिरता चिन्तामयी भावनानुलोमिली। श्रुतमया सा अनुपत्तिका या शिक्षा च अनाप्ययु बोधिमार्ग ॥२२॥ तिस्रोऽपि क्षान्तीय सदा निरत्तरा स बोधिसत्वेन भवन्ति लब्धा । दृष्ट्वा ततस्त सुगता नरोत्तमा वियाफरोन्ति विरजाय बोधये ॥ २३ ॥ ततोऽस्य त व्याररण श्रुणित्वा प्रकल्पिता मेदिनी पटिकारम् । आभाय क्षेत्र भरते प्रभास्वर पुष्पाणि च वर्षियु देवकोट्य ॥२४॥ तत्यो च त च्यापरण श्रुणित्वा सत्त्वान कोटी नियुता अचिन्तिया । उत्पादयी चित्त बरामबोपये वय पि भेष्याम जिने आर्यचेतिरा ॥२५॥ क्षान्त्या इमास्तिस्र निस्त्तरा यदा सबोधिसत्वेन भवन्ति लब्धा । न चापि सो जायति नापि म्रीयते न चापि स च्यपति नोपद्यते ॥ २६ ॥ १B भणेय वर्णम्, C भणे अवर्णम् for भणेयु वर्णम् २ A तन for तेषु ३० प्रतिमान्यते for 'हन्यते ४ C अनेन for अर्थेन ५AB मुमना ६ Bश्रुतमयी for श्रुतमया ५० ततोऽपि for ततोऽस्य,Creadsst. 25 before st 24 ८C वर्षति पुष्पवर्षम् for वपिषु देवकोट्य ९A B जिनाप्रचेतिका for जिन भार्यचेतिरा १०A B सबोधि for संबोधि 19AB न चोपपद्यते 20 N 83 25 30 ·-७.३३] 5 N84 10 ७ त्रिक्षाल्यवतारपरिवर्तः। यदा इमा क्षान्ति त्रयो निरुत्तरा संबोधिसत्वेन भवन्ति लब्धाः। न पश्यते जायति यश्च नीयते स्थितधर्मतां पश्यति सर्वधर्मान् ॥ २७ ॥ तथाहि तेनो वितयेति ज्ञाता मापोपमा धर्म स्वभावशून्याः । ने शून्यता जायति नो च मीयते स्वभावशून्या इमि सर्वधर्माः ॥२८॥ पदात्यसौ सत्तु भोति केनचिद् उपस्थितो मानितु पूजितोऽर्चितः । न तस्य तस्मिन्ननुनीयते मनो जानाति सो धर्मस्वभावशून्यताम् ॥ २९॥ आक्रुष्ट सत्वेहि प्रहारतार्जितो न तेषु क्रोधं कुरते न मानम् । मैत्री च ते दृढ संजनेति तथैव सत्त्यान प्रमोचनाय ॥ ३०॥ लोहि दण्डेहि च ताड्यमानः प्रतिधातु तेषु न करोति पण्डितः। नैरात्म्यक्षान्तीय प्रतिष्टितस्य न विद्यते क्रोधसिलं न मानः ॥ ३१॥ ताहि तेनो वितथेति ज्ञाता मायोपमा धर्म स्वभावशून्याः । स तादृशे धर्मनये प्रतिष्ठितः सुसत्कृतो भोति सदेवलोके ॥ ३२ ॥ यदापि सलाः प्रगृहीतशास्त्रा- लिन्देयु तस्यो पृथु अङ्गमङ्गम् । न तस्य तेषु प्रतिहन्यते मनो न चापि मैत्री करणा तु हीयते ॥ ३३ ॥ एवं च सो तत्र जनेति चित्त छिन्दन्ति ते हि पृथु अङ्गमङ्गम् । 15 20 25 N5 90 ते बोधि for सोधि. २८ ज्ञानस्वभायु शून्यता for धर्मस्वभावशून्यताम्. ३ ABT न शुन्यता पश्यति tor नशून्यता जायति. ४ A B इति for इमि. ५ । पृजितोपि for 'पूजितोचिनः. ६ B तथा च tor तपाहि. ७ A सर्व for धर्म. ८C मारमह ·[७.३४ तयाँ 5 . N86 समाधिराजसूत्रम् । न मह्य शि शाति निती यापन स्थाप्ये इमि अप्रमोधये ॥ ३४ ॥ एतादृशे क्षान्तिबले निरत्तरे नेसम्यक्षातीसमतानिहारिणाम् । सबोधिसत्वान महायशाना कल्पान कोट्य सतत सुभाषिता ॥ ३५॥ ततोत्तरे यात्तिक गवालिका न तार बोधी भरतीह स्पर्शिता। ये बुद्धज्ञानेन ने क्रोति कार्य कि वा पुननि तथागतानाम् ।। ३६ क्षपेतु वर्ण सुकर न तेषा प्रभापता कल्पशतान्यचिन्तिया । अनन्तकीर्तेन महायशाना नैरात्म्यक्षातीय प्रतिष्ठितानाम् ॥३७॥ तस्माद्धि यो इष्ठति बोधि वुद्धितु त ज्ञानस्कन्ध प्रवर निरत्तरम् । सक्षान्ति भावेतु जिनेन वर्णिता न दुर्लभा बोधि वा भविष्यति ॥ ३८ ॥ इति श्रीसमाधिराजे त्रिक्षान्त्यवतारपरिव” नाम सप्तम ॥ ७ ॥ 10 15 JAB माता for तथा २ Bसिय शान्त for शिव शन्ति ३B सुभाषिता for सुभाषिता ४ A गावाला ५AB om न ६ EC बुध्यते Bom इति श्रीसमाधिराजे CAom नाम ·187 N 88 *अभावसामुदतपरिवतः । तो पुनरपि भगवान् चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रपते स्म-भूतपूर्व कुमार अतीतेऽवाने असत्ययः झन्पैरसंख्येयत विपुलरप्रमेयैरचिन्यैरपरिमाणैर्यदासीत् । तेन कालेन तेन समयेन अभावसमुद्तो नाम तथागतोऽईन सम्परसंबुद्धो लोके उद्पादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारयिः शास्त्र देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् । तत् किं मन्यरो कुमार केन कारणेन स तथागतोऽभावसमुद्गत इत्युच्यते । स खल्छ पुनः कुमार तथागतो जातमात्र एबोपर्यन्तरीक्षे सतनालाशनं हापसमभ्युद्गम्य सप्त पदानि प्रमागत्या इमामेवरूपा चाचमभापत-अमावसमुद्रताः सर्ववर्मा., अमावसमुद्गताः सर्वधर्मा इति । तेन च कुमार, शब्देन त्रिसाहस्रमहासाहस्रो लोकातुः स्वरेणाभिविज्ञतोऽभूत् । तत्र भौमान देवानुपाटाय यावद् प्रहालोकं परंपरया शब्दमुदीरयामासुः घोपमनुश्नात्रयामासुः-अभावसमुद्रतो बताय तथागतो भविष्यति, यो जातमात्र एवोपर्यन्तरीक्षे साततालमात्रमभ्युदय सप्त पदानि प्रेऽमित्या अमात्रशब्दसुदीरयति । 10 इति ह्यभागसमुद्गतोऽभावसमुद्गत इति तस्य तथागतस्य नामवेयमुदपादि । तस्य च भगवतो बोधिप्राप्तस्य सरपृक्षपत्रेभ्यः सौतृगगुल्नौ वधिवनस्पतिभ्यः सर्पशैलशिखरेभ्यश्चाभावसमुद्गतशब्दो निरिति । यावति च तत्र लोधातौ शब्दप्रज्ञप्तिः सर्वतोऽभारसमुद्गतविज्ञतिशब्दो निश्चरति । लेन च कुमार, कालेन नेन समयेन तस्य भगवतोऽभावसमुद्गतस्य तथागतस्याहंतः सम्यक्स- बुद्दस्य प्रवचने महाकल्पाचिन्ती नाम राजकुमारोऽभूदभिरूपः प्रासादिको दर्शनीयः 15 परेशुभवर्णपु-फलतया समन्वागत. अय खल्ल कुमार स महाकरणाचिरती नाम राजकुमारो येन भगनान् अभावसमुद्गतस्तथागतोऽर्हन् सशसंयुद्धस्तेनोपसंक्रामन् । उपसंक्रम्प तस्य भगवतः पादौ शिरसाभिवन्ध भावन्तं निः प्रदक्षिणीय एकान्तेऽस्थात् ॥ • अथ खल कुमार स भगवान् अमात्रसमुद्गतस्तथागतोऽर्हन् सम्यक्ससुदो गहाकरणा- चिन्तिनों राजकुमारस्याध्याशयं विदिवा में समाधि देशयामास । अथ खलु कुमार स 20 महाकारणाचिन्ती राजकुमारः इमं समाविं श्रुत्वा तुष्टै उदन आत्तमना, प्रमुदितः प्रीति- सौमनस्पजातः प्रसीदति स्म । प्रसन्नचित्तश्च केशम्मश्रूण्ययतार्य काषायाणि वसाणि परिधाय सम्बरोव श्रद्धया अगारादनगारिको अवजितोऽभूत् । स प्राजितः सलिभ समाधि दहीतशन । उह्य पर्याय धारयित्या वाचपिला गावनायोगगनुयुक्तो व्यहापीत् । स तेनैव कुशलमूलन N8 N90 * This chapter is edited by Renamey, IVarsaw, 1939. तनसलु भगवान् पुनरेव for तत्र पुनापि भगवान R After I. ABT rend a passage Biven in App. I { No. 7). 3 C अख्येवसरे विपुटेप्रपेयेऽचिन्त्यैारपाणे for असहयो... माग'. MB उदानयामामु for उदीरयामायु, ५८ कम्य for प्रमिला. B दौरयनू for दीरयति. UCom. तस्य तथालस्व.८८ पर्वतेभ्य for शैक्षशिखरेभ्यः. . B नि सरति for निश्चरति. १.AB om. परम ... RR After इम, Cadds सर्वधर्मसभा काशयति स्म. १२ A B om. तुष्ट...जातः, १२ A B om अभा. १४ c उहाति परयाने वाचन पर्य मनोनि भावनायोगमनुयुगाच हिरति for उदाहीतवान् ...म्पदापान. सु.४ ·ર N91 5 10 समाधियजसूत्रम् । [८.१- विंशतिकल्पकोट्यो न जातु दुर्गतिविनिपातमगमत् । विशेतीनां कल्पानामत्ययेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्रोऽभूत् । सुविचिन्तिताओं नाम तथागतोऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो . लोक उदपादि । सर्वेषु च तेषु कल्पेय. विशतिं च बुद्धकोटीरारागयामास । पश्य कुमार यथाय समाधिर्बटुकरो बोधिसत्वानां महासत्यानामनुत्तरस्य बुद्धज्ञानस्य परिपूरणाय संवर्तते ।। अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभापत- "स्मराम्यहं पूर्वमतीतमध्वनि अचिन्तिये कल्पि नराणमुत्तमः । उत्पन्न लोकार्थकरो महर्षि- र्नाम्ना हि सोऽभावसमुद्गतोऽभूत् ॥ १ ॥ स जातमानो गगने स्थिहित्वा सर्वेष धर्माण अभावु देशयी। तदानुरूपं कृतु नामधेयं शब्देन सर्व त्रिसहस्र विज्ञपी ॥२॥ देवापि सर्वे प्रमुमोच शब्द अभावु नाम्नेति जिनो भविष्यति । यो जातमानः पद सप्त प्रक्रम- न्नभावु धर्माण ब्रवीति नायकः ॥ ३ ॥ बुद्धो यदा भेष्यति धर्मराजः सर्वेष धर्माण प्रकाशको मुनि. । तृणवृक्षगुल्मौपधिशैलपर्वते अभावु धर्माण खो भविष्यति ॥ ४ ॥ यावन्ति शब्दास्तहि लोकपाती सर्वे ह्यभावा न हि कश्चि भावः । तावन्ति खो तस्य तथागतस्य स्वरु निश्चरी लोकविनायकस्य ॥ ५॥ तस्मिश्च काले अभु राजपुत्रः करणाविचिन्ती सद नामधेय. । अभिरूप प्रासादिक दर्शनीय उपागमी तस्य जिनस्य अन्तिमम् ॥ ६॥ 15 20 N92 25 ܢ ABT om. from विंगतीना up to कल्येषु. २ After आरापयामास, ABT read a passage grven in App. I (No 8) ३ After वेलायाम, ABT read भूयाया मारया एतमेव पूर्वयोगपरिवर्त चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य विस्तरेण गायाभिगोतेन सप्रकाशयति स्म for इमा गाथा अभाषत. ४० 'मुत्तमम् for 'मुत्तम.५८ अन्तिके.

·5 N93 10 ८ अभावसमुद्तपरिवर्तः। वन्दित्व पादौ मुनिपुंगवस्य प्रदक्षिणं कृत्य व गौरवेण। प्रसन्नचित्तो निपसाद तत्र श्रवणाय धर्म विरजमनुत्तरम् ॥ ७॥ स चो जिनो आशय ज्ञात्व धीरः प्रकाशयामास समाधिमेतम् । श्रुत्वा च सो इमु विरजं समाधि लघु अनजी जिनवरशोसनेऽस्मिन् ॥ ८॥ स प्रबजित्वानं इमं समाधि धारित्व वाचित्य पर्यापुणित्वा । कल्पान कोट्यः परिपूर्ण विशति न जातु गच्छे विनिपातभूमिम् ॥९॥ स तेन चैत्रं कुशलेन कर्मणा आरागयी विंशति बुदकोट्यः । तेषां च सर्वेषु जिनान अन्तिका- दिम वरं शान्त समाधि भावयी ॥१०॥ स पश्चिकाले अमु बुद्ध लोके सुचिन्तितार्थो सदनामधेयः। कृत्वा च अर्थ बहुमाणकोटिनां स पश्चकालस्मि शिखीन निवृतः ॥११॥ तस्माद्धि य इच्छति बोधि बुदितुं सत्त्वांश्च उत्तारयितुं भवार्णवात् । धारेत सूत्रमिमु बुद्धवर्णित न दुर्लभा मेव्यति सोऽप्रबोधिः ॥ १२ ॥ इति श्री समाधिराजे अमावसमुद्रतपरिवतो नामाटम. ॥ ८॥ 15 20 25 1C प्रशान्तचितो. २B शागनस्मिन्, AC जग्मुः for गच्छे. ३ C अन्तिको अयं. ४ A BT read st. 12 in the next chapter in the add. passage is App I. NO (8) ·N94 । N93 . ९ गम्भीरधर्मक्षान्तिपरिवर्तः। तत्र भगवार पुनरपि च प्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्येनेग समाविगामाइता क्षिप्र चानुत्तरा सम्यक्सपोधिमभिमनोदुकामेन गम्भीरधर्मशान्ति बुशलेन भवितव्यम् । क्यं च कुमार बोधिसत्वो महासत्यो गम्भीरधर्मक्षन्तिनुशलो भवति । इह कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन मायोपमा सर्वधर्मा यथाभूतत प्रज्ञातव्या । स्वप्नोपमा 5 मरीच्युपमा प्रतिश्वकोपमा प्रतिभासोपमा उदकचद्रोपमा निर्मितोपमा प्रतिविम्योपमा आकाशोपमा सर्वधर्मा प्रज्ञातव्या । यदा च कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन मायोपमा सर्वधर्म परिज्ञाता भवन्ति, स्वप्नोपमा मरीच्युपमा प्रतिश्रुकोपमा प्रतिभासोपमा उदयचन्द्रोपमा निर्मितीपमा प्रतिविम्बोपमा आकाशोपमा सधैर्मा परिज्ञाता भवति यथाभूतत , तदाय कुमार बोधिसत्वो महासत्यो गम्भीरधर्मक्षान्तिकुशल इत्युच्यते । स गम्भीरया धर्मक्षात्या समन्वागतो रञ्जनीयेषु 10 धर्मेषु न रज्यते, दोषणीयेषु धर्मेषु न दूंप्यते, मोहनीयेषु धर्मेषु न मुह्यते । तत् क्स्य हेतो ! तथा हि-स त धर्म न समनुपश्यति, त धर्म नोपलभते । यो र येत, यत्र वा रन्येत, येन वा रज्येत । यो दुष्येत, यत्र या दुष्येत, येन वा दुष्येत । यो मुह्येत, या वा मुह्येत, येन वा मुह्येत । स त धर्म न समनुपश्यति, त धर्म नोपलभते । त धर्ममसमनुपश्यन्ननुपलभमानोऽ- रक्तोऽदुष्टोऽमूढोऽविपर्यस्तचित्त समाहित इयुच्यते । निष्प्रपञ्च | तीर्ण पारगत । क्षेमप्राप्त । अरूपप्राप्त । शील्वान् । ज्ञानवान् । प्रज्ञावान् । पुण्यवान् । ऋद्धिमान् । स्मृतिमान् । मतिमात् ।गतिमान् । हीमा । धृतिमान् । चाारतवान् । धूतगुणस लेखपान् । अनङ्गन । निष्किंचन ! अर्हन् । क्षीणास्रन । निलेशो पशीभूत सुविमुक्तचित्त सुविमुक्तप्रज्ञ आजानेयो महानाग कृतकृत्य कृतकरणीयोऽपहृतभारोड नुप्राप्तस्वकार्थ परिक्षीणभवसयोजन सम्यगाज्ञामुविमुक्तचित्त सपचेतोरशिपरमपारमिताप्राप्त श्रमण । ब्राह्मण स्नातक । पारग वेदक श्रोत्रिय । बुद्धपुत्र । शाक्यपुन । मस्तिकण्टक । 20 उक्षिप्तपरेख । उदीर्णपरिख । आक्षिप्तशल्य । निजर । भिक्षु । अपरिवेष्टन । पुरप । सपुस्प ! उत्तमपुरष । महापुस । पुरुषसिंह । पुरपनांगे । पुरुषाजानेय । पुरुषधौरेय पुरपशूर । पुत्पतीर । पुत्पपुष्प । पुख्यपद्म । पुम्पपुण्डरीक । पुरपदमक । पुरुपचन्द्र । अमापुरुष । पुरैपानुपलिप्त इयुच्यते । अथ खलु भगवास्तस्या वेलायमिमा गाथा अभापत- यद लोकधातु न विवर्त' भोति आशशु भोति अयु सलोक 1 15 स्थलगत N 46 N97 1 After 9516 A B read a passage given in App I(No 9) T does not trans late it R B om कुमार ३Com *क्षान्ति ४ प्रत्यवेक्षितव्या for प्रातव्या ५After सवधर्मा Cadds यथाभूत प्रयवेक्षिता भवन्ति ६com धर्म ७B दूप्यते throughout : The dots stand for the expression इत्युच्यते Aom निष्प्राव Bom अरूपप्रप्त १०८ उक्षिप्तपरिधि तीर्णपरिधि for परिख ११ A अनवधानवेटन Bअपर्यवान अनवसान ' १२८ पुरुषान्त for 'नाग 1 Bom पुरुष १४ AB°वानिममेव गम्भीरधर्मक्षान्त्यवतार धर्मपर्यायमुद्भावयनिमा गाथा अभापत १५A विवर्ण for विवत ·९ गम्भीरधर्मक्षान्तिपरिवर्तः। 6 to.. N 93 .. 15 यथैव तं पूर्व तथैव पश्चात तथोपमान् जानथ संपर्मान् ॥ १॥ इदं जगदू या च किंचि वर्तत अधस्तमेति अभूदापस्कन्धः। यथैव तं हेप्ठे तथैर जर्व तयोपमान जानय सर्वधर्मान् ॥ २ ॥ यथान्तरीक्षास्मि न किंचिदनं क्षणेन चो दृश्यति अभ्रमण्डलम् । पूर्वान्तु जानीय कुत: प्रसूतं तथोपमान जानय सरधर्मा ।। ३ ॥ तथागतस्यो यर्थ निर्वतस्य मनसि करोन्तः प्रतिबिम्बु दृश्यते । यथैव तं पूर्व तथैर पश्चात् तथोपमान जानथ सर्वधर्मान् ॥ ४ ॥ पर फेनस्य महान्तु पिण्ड- मोघेर्ने उच्छेत्तु नरो निरीक्षते । निरीक्ष्य सोता न सारसंदर्शी तथोपमान जानय सर्वधर्मान् ।। ५ ।। देवे यया वर्पति स्थूलबिन्दुके. पृथरु पृथर बुदुद संभवन्ति । उत्पन्नमग्ना न हि सन्ति बुद्दा- स्तोपमा जानथ सर्वधर्मान् ।। ६ ।। पौत्र प्रामान्तार लेखदर्शनात् झियाः पतन्ति पृथक् शुभाशुभा ! न लेखमंक्रान्ति गिराय विद्यते तथोपमान जानय सधर्मान् ॥ ७॥ यथा नरो मीनमदेन मोहितो भ्रमन्ति संजानतिमा वसुंधराम् । न चो महीया चलितं न कम्पित तथोपमान् जानय सधर्मान् ॥ ८ ॥ 1. A पावत; B यादन्त for याव च. १ ३ चोदयस्पति for वो दृश्प्रति. ३ A B परिनितस्य For यय नि०, YA Seal Tor कोयेने उच्छेनु, १AB 'वेन्दु for "बन्दुके. ६८ क्यापि for यथेंत. C प्रकुन्ति for a A B पानमदेन. 20 N99 30 ·[९.९- 5 10 N100 समाधिराजसूत्रम् । आदष्ठे तथ तैलपाने निरीक्षते नोरि मुख स्वलंतम् । सा तत्र राग जनयित्व बाली प्रधारिता काम गरेपमाणा ॥९॥ मुखस्य सक्राति यदा न विद्यते बिम्बे मुख नैर कदाचि लभ्यते । यथा स मूढा जनयेत राग तथोपमान जानथ सर्वधर्मान् ॥ १० ॥ यथैव गन्धर्नपुरं मरीचिका यर माया सुपिन यथैर। स्वभावशून्या तु निमित्तभानना तथोपमान् जानथ सर्मधर्मान् ॥ ११॥ यथैव चन्द्रस्य नभे निराद्ध हदे प्रसने प्रतिबिम्ब दृश्यते । शशिस्य सक्रान्ति जले न विद्यते तलक्षान् जानथ सरधर्मान् ॥ १२॥ यथा नर शैलवना तरे स्थितो भणेय्य गायेय्य हसेय्य रोदये। प्रतिश्रुत्वा श्रूयति नो च दृश्यते तथोपमान् जानय सर्वधर्मान् ॥ १३ ।। गीते च बाये च तथैर रोदित प्रतिश्रुत्वा जायति त प्रतीत्य । गिराय घोषो न कदाचि विद्यते तयोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १४ ॥ यथैव कामान् सुपिनन्त सेविय प्रतिद्वंद्धसत्त्व पुस्पो न पश्यति । स बाल कमिष्वतिकामलोभी तयोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १५ ॥ रूपान् यथा निर्मिणि मायकारो हस्तीरथानवरथान् विचित्रान् । 15 20 25 N 101 10 नारि अलात मुखम् २० वार प्रभावित for बाग प्रधाविता ३C विशुद्ध for प्रसने. ४८ तलक्षण ५A B प्रतिद्धवन्त for "युद्धसत्त्व ६ B कामयति कामलोभी for कामेष्वतिकामलोभी Bरूपाण्यथो for मान् यथा ·९ गम्भीरधर्मक्षान्तिपरिवर्तः । ९.२३] 5 10 15 न चात्र कश्चिद् रथ तत्र दृश्यते तथोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १६ ॥ यथा कुमारी सुपिनान्तरस्मिन् सो पुत्र जातं च मृतं च पश्यति । जातेऽतितुष्टा मृते दौर्मनःस्थिता तथोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १७ ॥ यथा मृतां मातरमात्मजं वा स्वप्ने तु वै रोदिति उच्चशब्दम् । न तस्य माता म्रियते न पुत्र- स्तयोपमान जानय सर्वधर्मान् ॥ १८॥ यथैव रात्रौ जल चन्द्र दृश्यते अच्छस्मि वारिस्मि अनाविलस्मि । अग्राह्य तुच्छो जल चन्द्रशून्य तथोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १९ ॥ यथैव ग्रीष्माण मध्याहकाले तृपाभितप्तः पुण्यो व्रजेत! मरीचिका पश्यति तोयराशि तोपमान जानथ सर्वधर्मान् ॥२०॥ मरीचिकायामुदकं न विद्यते स मूढ सत्यः पिवितुं तदिच्छति । अभूतवारि पिबितुं न शक्यते तथोपमान् जान्थ सर्वधर्मान् ॥ २१॥ यथैव आई कदलीय स्कन्धं सारार्थिकः पुरुषु त्रिपाटयेत । बहिर्वा अध्यात्म न सारमस्ति तथोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ २२ ॥ न चक्षुः प्रमाणं न श्रोत्रं घ्राणं न जिह प्रमाण न कायचित्तम् । प्रमाण यद्येत भवेयुरिन्द्रिया कस्यार्यमार्गेण भवेत कार्यम् ॥ २३ ॥ N102 20 25 30 4 १.B स्वपुर for सा पुत्र. २ B उचशब्दा. ३.८ यथापि for यथव. ४ B C Trय for शम्यते. ?CF for wta.

·5 10 N100 समाधिराजसूत्रम् । आदर्शपृष्ठे तय तैलपात्रे निरीक्षते नोरि मुखं खलंहतम् । सा तत्र रागं जनयित्व वाली प्रधाविता काम गवेषमाणा ॥ ९॥ मुखस्य संक्रान्ति यदा न विद्यते बिम्बे मुखं नैव कदाचि लभ्यते । यथा स मूढा जनतं राग तथोपमान जानथ सर्वधर्मान् ॥ १० ॥ यथैव गन्धर्वपुरं मरीचिका पथैव माया सुपिनं यथैव । स्वभावशून्या तु निमित्तभावना तथोपमान जानथ सर्वधर्मान् ॥ ११ ॥ यथैव चन्द्रस्य नभे विशुद्धे हृदे प्रसने प्रतिविम्ब दृश्यते । शशिस्य संक्रान्ति जले न विद्यते तलक्षणान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १२ ॥ यथा नरः शैलंबनान्तरे स्थितो भणेय्य गायेयं हसेभ्य रोदये। प्रतिश्रुका श्रूयति नो च दृश्यते तयोपमान जानथ सर्वधर्मान् ॥ १३ ॥ गीते च वाये च तथैव रोदिते प्रतिश्रुत्का जायति त प्रतीत्य । सिराय घोपो न बहाचि वियते 'तथोपमान् जानथ सर्वधर्मात् ॥ १४ ॥ यथैव कामान् सुपिनन्त सेत्रिय प्रतिद्वंद्वसत्त्वः पुरुषो न पश्यति । सवाल कामेष्वतिकामलोभी तथोषमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १५ ॥ रूपान् यथा निर्मिणि मायकारो हस्तीरथानश्वरथान् विचित्रान् । 15 20 23 N101 १८ नारि अलंकृत मुखम्, २ A बाल प्रभावित. for वाय प्रभाविता. ३C विशुद्ध for प्रसने. ४ तक्षणं. १ . B प्रतियुद्धवन्तः for "बुद्धसत्व . ६ B कामयति कामलोभी for कामेष्वतिकामलोभी. Bहपाण्यथो for रूपान् यथा.

·४७ ९ गम्भीरधर्मक्षान्तिपरिवर्तः । .२३] 5 10 न चात्र कश्चिद् रथ तत्र दृश्यते तथोपमान् जानय सर्वधर्मान् ॥ १६ ॥ यथा कुमारी सुपिनान्तरस्मिन् सो पुत्र जातं च मृतं च पश्यति । जातेऽतितुष्टा मृते दौर्मनःस्थिता तथोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ १७ ॥ यथा मृतां मातरमात्मज या स्वप्ने तु वै रोदिति उच्चशब्दम् । न तस्य माता म्रियते न पुत्र- स्तथोपमान जागय सर्वधर्मान् ॥ १८ ॥ यथैव रात्रौ जल चन्द्र दृश्यते अच्छस्मि वारिस्मि अनाविलस्मि । अग्राह्य तुच्छो जल चन्द्रशून्य तथोपमान् जानय सर्वधर्मान् ॥ १९ ॥ यथैव ग्रीष्माण मध्याह्नकाले तृषाभितप्तः पुरुषो व्रजेत । मरीचिकां पश्यति तोयराशिं तथोपमान् जानय सर्वधर्मान् ॥ २० मरीचिकायामुदकं न विद्यते समूह सत्वः पिबितुं तदिच्छति । अभूतवारि पिवितुं न शक्यते तयोपमान् जान्थ सर्वधर्मान् ।। २१ ॥ यथैव आई कदलीय स्कन्धं सारार्थिकः पुरुषु विपाटयेत । बहिर्वा अध्यात्म न सारमस्ति तथोपमान् जानथ सर्वधर्मान् ॥ २२ ॥ 15 N102 . 20 25 4 न चक्षुः प्रमाण न श्रोने घाणं न जिह प्रमाणं न कायचित्तम् । प्रमाण यद्येत भवेयुरिन्द्रिया कस्यार्यमार्गेण भवेत कार्यम् ॥ २३ ॥ 30 1B स्वपुत्र for सा पुत्र २B उचशब्दा. ३.८ यथापि for यथैव. ४ B C शस्य for शक्यते. CH for श्रोग्र. - ·न 10 N 107 15 समाधिराजधम्। [९.३९- एवं नरः शीलविहीन मूट पलायितुमिच्छति संस्कृतातः । स शीलहीनो न प्रभोति गच्छितुं जराय व्याच्या मरणेन हन्यते ॥ ३९ ॥ यथैव चौराण बहे सहस्रो नानामुखेहि प्रकरोति पापम् । एवं किटेशा विविधैर्मुखेभि. यथैव चौरो हनि शुक्लपाक्षम् ॥ ४० ॥ येन सुनिध्याप्तु निरात्मकन्धा आकुष्ठ परिभाष्टु न शड्डू भोति । से क्लेशमारस्य वशं न गच्छते यः शून्यतां जानति सो न कुप्यते ॥ ११ ॥ बहू जनो भापति स्कधशून्यता न च प्रजानाति यथा निरामकाः । ते अप्रजानन्त परेहि चोदिताः क्रोधाभिभूता. परपं वदन्ति ॥ ४२ ॥ यथा नरो आतुरु कायदु खितो बहूहि वपेंहि न जातु मुच्यते । स दीर्घगैलान्यदुखेन पीडित पर्येपते वैद्यु चिकित्सनार्थिकः ॥ ४३ ।। पुन. पुनस्तेन गवेषता च आसादितो वैद्य विदू विचक्षणः । कारण्यता तेन उपथपेत्या प्रयुक्त भैषज्यमिद नियताम् ॥ ४४ ॥ गृहीत्व भैषज्य पृथु वरा वरा न सेनते आतुरु येन मुच्यते । न वैद्यदोषो न च भैषजाना तस्यैर दोयो भनि आतुरस्य ।। ४५॥ एवमिह शासनि प्राजित्वा पर्यापुणित्या बल ध्यान इन्द्रियान् । न मारनायामभियुक्त मोन्ति अयुक्तयोगीन दुतोऽस्ति निर्वृति ॥ ४६॥ १A वहुसहस्रा २ A शुरूपक्षम् ३ A परिदधु for 'भातु A सक्लेश; C अक्लेश for स क्लेश'. ५AB प्रजानन्ति for प्रजानानि B उपस्थयिता. ७B पृथु वराणा for पृथु चरा वरा. ८B इन्द्रिया. SABATO 20 25 N 108 30 ·१.५३] ९ गम्भीरधर्मक्षान्तिपरिवर्तः। 20 स्वभावशून्याः सद सर्वधर्म वस्तुं विभावेन्ति जिनान पुनः। सर्वेण सर्व भव सर्वशून्यं प्रादेशिकी शून्यता तीथिकानाम् ॥ १७ ॥ न विज्ञ वाटेहि करोन्ति विग्रह सत्कृत्य बालान् परिवर्जयन्ति । ममान्तिके एन्ति प्रदुधचित्ता न वालधहि करोति संस्तवम् ।। ४८ ॥ विज्ञ बालान करोति सेवना विदिस्य बालान स्वभावसंततिम् । कियचिरं वाल्ल सुसेवितोऽपि घुनोऽपि ते भोन्ति अमित्रसंनिभाः ॥ ४९ ।। न विज्ञ बालेविह विश्वसन्ति विज्ञाय चालान स्वभावधर्मताम् । स्वभावभिन्न प्रकृतीय बाला न चास्ति मित्रं हि पृथग्जनानाम् ॥ ५० ॥ सहधर्मिकैनो वचनेन उताः मोपं च दोपं च अप्रत्ययं च । प्राधिकरोन्ति इमि बालधर्मान् इममर्थ्य विज्ञाय न विश्वसन्ति ।। ५१ ॥ बाला हि पाहि समं सन्ति यथा अमेध्येन अमेव्यु सार्धम् । विज्ञाः पुनर्विज्ञजनेन सार्थ समेन्ति सर्पिर्यय सर्पिमण्डैः ।। ५२ ।। संसारदोषाण अप्रत्यवेक्षणात् फर्माण विपाममनोतरन्तः। बुद्धान चो वास्यमश्रधाना- स्ते च्छेद्यमेद्यस्मि चरन्ति बालाः ॥ ५३ ।। सुदुर्लभ लभ्य मनुथलाभ न शिल्पस्थानेषु मान्ति कोविदाः । 158109 20 25 30 १८ पुरतो हि ते for पुनो ते. २ B सहधर्मि तेनो वचनेन उक्तः for the litre. RA रोष or दोष, ४ B सक्मिण्डे, ५ B संसारदोषण for संसार. ६ A Rपावुमनोवान्त .

·N110 5 10 समाधिपजसूत्रम्। दरिद्रभूतान धन न विद्यते अजीवमानास्तैद प्रवजन्ति ।। ५४ ।। ते प्रव्रजित्वा इह बुद्धशासने अर्युषिता भोतिह पात्रचीपरे । ते पापैमिहि परिगृहीता- त्ता नाचरते सुगतान शिक्षाम् ॥ ५५ ॥ ते आत्मत शीलमपश्यमाना श्चित्तव्यवस्था न लभन्ति वाला । रात्रिंदिव भोन्ति अयुक्तयोगा न ते जुगुप्सन्ति च पार्मित ।। ५६ ॥ पायेन चित्तेन असयताना ने किंचि वाचाय सं बल्पितव्यम् । सदा गवेषन्ति परस्य दोपान अपराद्ध किं केन वा बोदयिष्ये ॥ ५७ ॥ आहारि अध्युषित भोन्ति बाला न चास्ति माइतु भोजनस्मिन् । बुद्धस्य पुण्यहि भित्र भोजन तस्यैव वाला अकृतज्ञ भोति ॥ ५८ ॥ ते" भोजन स्वादुरस प्रणीत या च भुगन्ति अयुक्तयोगा । तेपा स आहारु वधाय भोति पथ हस्तिपोतान विसा अधौतमा ।। ५९ ॥ किं चापि विद्वान् मतिमान् विचक्षणो भुषीत आहार शैचि प्रणीतम् । न चैत्र अध्युपित तत्र भोति अगभु सो भुञ्जति युक्तयोगी ।। ६० ।। किं चावि विद्वान मतिमान् विचक्षणो आभारते बाल कुतो हि स्वागतम् । 15 N111 20 25 cg for तद २B अध्योषिता 3A पामिश ४ चितस्य व्यवस्य ५A पापकर्म c पासमा टेन चित्तेन मुर्मयानो for the tune. Aन जगि, मितव्यम् tor स गितभ्यम् . B दो B मायलमान for मानन्तु • Bन भोजनस्वादनसंगीती for theire Aथा १९B विगा C nि for धिया १३ मुषिप्रणीतम् for चि प्रगीतम् TA BOTS R for 3725 15 C8734 for gust ·-१.६६] ९ गम्भीरधर्मशान्तिपरिवर्तः। 5 N112 10 तथ संगृहीत्या प्रिययाताय कारुण्यतां तत्र उपस्थपैति ।। ६१ ॥ यो भोति बालान हितानुकम्पी तत्यैत्र बाला व्यसनेन तुष्टाः। एतेन दोरण जहिव बालान् मगोवदेको विहरेदरण्ये ॥ १२ ॥ इम ईशान दोय विदित्व पण्डितो न जातु बालेहि करोति संगतिम् । विहीनप्रमानुपसेवतो में स्वर्गात्तु हानिः कुत बोधि लेपये ॥ ६३ ॥ मैत्रीविहारी च भवन्ति पण्डिताः करुणाविहारी मुदिताविहारी। उपेक्षकाः सर्वभवेषु नित्यं समाधि भात्रत्व स्पृशन्ति बोधिम् ॥ ६४ ॥ ते बोधि बुद्धित्व शिवामशोको विदिल सत्वान् जनव्याधिपीडितान् । कारुण्यतां तर उपस्थपेवा कयों कयन्ति परमार्थयुक्ताम् ॥ ६५ ॥ ये तां विजानन्ति जिनान धर्मता- मनाभिलप्यं सुगतान सत्यम् । ते धर्म श्रुत्वा इम एवरूपा लप्स्यन्ति क्षान्ति अरियां निरामिषाम् ।। ६६ ।। इति श्रीसमाधिराजे गम्भीरधर्मशान्तिपरिवर्तो नाम नवमः ॥९॥ 25 20 १B मोव एको २ A इमोशन्, ३ AR संस्तवम् tor सगतिम्, ४ C निहीन' for विडीन'. ५। रास्यते ·N113 " N 115 पुरप्रवेशपरिवर्तः। तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार प्रतिपत्तिसारो भविष्यामीत्येवं त्वया कुमार सहा शिक्षितव्यम् । तत् कस्य हेतोः ? प्रतिपत्तिसारस्य हि कुमार बोधिसत्वस्य महासत्वस्य न दुर्लभा भवत्यनुत्तरा सम्यक्संबोधिः, किं पुनरय समाधिः । अथ खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूत उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां 5 प्रतिष्ठाप्य येन भगनांस्तेनाञ्जलि प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत् - आश्चर्य भगवन् यावत् सुभाषिता चेयं भगवतो बोधिसत्त्वानां महासत्वानामस्वादानुशासनी सर्वबोधिसत्वशिक्षा देशिता स्वाख्याता सुप्रज्ञप्ता । तथागतगोचरोऽयं भगवन् यत्र अभूमि सर्वश्रावकप्रत्येकवुद्धानां का पुनर्वादोऽन्यतीथिकानाम् ? प्रतिपत्तिसाराश्च वय भगवन् भविष्यामः अनपेक्षाः कार्यजीविते च भूत्वा तथाऐंतस्यानु शिक्षिप्यामहे । तत् कस्य हेतोः ? शिक्षितुकामाश्च वयं भगवस्तथागतस्य, 10 अभिसंवोदुकामा वयं भगवन्ननुत्तरां सम्यक्संबोधिम्।अर्थिका वयं भगवन् अनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः। विष्यसयितुकामाश्च वयं भगवन मारं पापीयासम् । मोचयितुकामा वयं भगवन् सर्वसत्वान सर्वभयेभ्यः सर्वदुःखेभ्यः । अधिवासयतु मे भगवान् श्वस्तने मम गृहे भक्तं भोक्तुं साधू बोधिसत्वगणेन. सार्ध भिक्षुसंघेन चानुकम्पामुपादाय । अविवासयति स्म भगवांश्चन्दप्रभस्य कुमारभूतस्य तूणीभावेन श्वस्तने गृहे भक्तं भोक्तुं साधं बोधिसत्त्वगणेन भिक्षुसंधेर्न चानुकम्पामुपादाय । 15 अथ खल चन्द्रप्रभः कुमारभूतो भगवतस्तूष्णीभावेनाधिवासैनं विदित्वा उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं वृत्या भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य भगवन्तं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य भागवतोऽन्तिकात् प्राक्रामत् ।। अथ खल चन्दप्रभः कुमारभूतो येन राजगृह महानगरं येन च स्वकं निवेशनं तेनोपसमक्रामत् । उपसंगम्य चन्द्रप्रौः स्वगृहं प्राविशत् । प्रविश्य च तामेव रात्रि प्रभूतं प्रणीत खादनीयं भोजनीयं स्वादनीयममिसंस्कारयति स्म । शतरसं च भोजनं संपांद्य तस्या एव रात्र्या 20 अत्ययेन राजगृहं महानगरं सुसिक्तं सुसंमृष्टं मुक्तसुसुमाभिकीर्ण "गन्धघटिकानि पितमुठित. १Aरिमन पुन : B स्मित पुन for किं पुन . २ Aiter भगवता, Aadds अहना राम्यबसंयुद्धन प्रतिपसिरमा यस्तार मुदेशित मुप्रभात , while B add- तथागतेनार्हता. ३ ३ कायजीविता for 'जीविते. ४B तथागतेभ्य for तथागतम्य ५AC om भगवन् ६A अनुत्तराया सम्यासबोधी for अनुत्तराया सम्यागोधे, v After 'सत्त्वात् Balds सम्पपेन्य. C After 'दु सेभ्य , AB read a passage given in App I (No 10) s After 34174. A B add aa- अभियावमि समुरनरेन्दं शुचि मम मन्दिर भुजिनु भयम् । अधिवारातु मुबरनाथो मय्याम्पयमान मुनीन्द्रो॥ १.Bीतनया, धानया for स्लने ११ After संपेन, Badds साध घोषिसत्त्वसन. १RACairont Afn.mmmun.... 1 After:- Badla दन, AB (Bani). TUABI for it? 16 After fri, AB read a pissage gien in App I (No 12) N116 N117 N 118 ·N119 N120 N121 N122 N 123 15N124 १० पुरमधेशपरिवर्तः। छावजपताकं धूपनधूपितं वितानविततमरसक्तपादामकलाप सरथ्यान्तरायणमयगतपापाण- शरकाई विचित्रपुष्पामितीर्ण नन्दनचूनाभिकीर्ण गपाशतोरणनिहपञ्जरजालार्थचन्द्रधनगुत चन्दनानुलितमकापीत् । सविना नगरमुत्परकुमुदपद्मपुण्डरीकाभ्यवकीर्णमकार्यात् । स्वं च गृह सालंकारज्यूहितमकार्षीत् । अथ खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूत इमानेवररुपान् नगरव्यूहान् गृहव्यूहान् भोजनव्यूहान् समलंय राजगृहान्महानगरान्निष्कम्य येन गृध्रकूट पर्वतो येन भगवांस्तेनोपसमकामत् । 5 उपसंक्रम्य भावन्तं नि प्रदक्षिणी इत्य एकान्तेऽस्यात् । एकान्ते स्थितः चन्द्रप्रभा युमारभूतो भगवतः कालमारोचपामास -कालो भगान् , कालः सुगत, सिद्धं भक्तं यस्पेशानी काल मन्यसे । अय खलु भगवान् उत्थायासनात् कल्यमेव निवास्य पारचीवरमादाय महता भिक्षुसंघन सार्थ परिपूर्णेन गिभुशतसहस्रेण संबहुलैश्च बोधिसत्यैर्महासत्वैः परिवृतः पुरस्कृतोऽनेकैश्च गयक्षगन्धर्वासुरगण्डकिलरमहोरगमनुष्यामनुष्यशतसहजैः पूज्यमानोऽभिष्ट्रयमानो महता 10 बुद्धानुभावेन महता बुद्धप्रातिहायेंण महता बुद्धेर्यापथेन रहिमकोटिनियुतशतसहसैनिश्वरद्भिर्नाना- तूर्यशतसहस्रैः पुष्पगन्धमाल्यविपिनचूर्णचीवरैः प्रवर्षदिपेन राजगृह महानगरं तेनोपसंकामति स्म । चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य निवेशने प्रक्षिराश्च भगवता दक्षिणचक्ररत्नसमलंकृतः अपरिमित- युशलसंचितपादरत्न इन्द्रकी, अथ तावदेव तस्मिन् महानगरे अनेकानि आश्चर्याश्रुतानि प्रातिहार्याणि संदृश्यन्ते स्म । इयभत्र धर्मता । तत्रेदमुच्यते-- पुरेवर प्रविशन्ति नायकरिमन चरणरु स्थपितश्च इन्द्रकीले। चलति वसुमती शिरीय तस्य 'प्रमुदित भोन्ति पुरोत्तमस्मि सन्याः ॥ १॥ ये ना क्षुधिताः पिपासिता वा न भवति त्तेप जिघास तस्मि काले। अपात भवती क्षुधा पिपासा यद् जिनु निक्षिपतीन्द्रकीलि पादम् ॥ २॥ तय पुन नर ये भान्ति अन्धाः श्रोत्रविहीन अनाय अल्पपुण्याः । सनि प्रनिलभन्ति चक्षु श्रोत्रं यद जिनु निक्षिपतीन्द्रकी लि पादम् ॥ ३ ॥ यमविषये ये केचि मोन्ति प्रेताः सुदुःखित खेटसिवाणरुभोजनासाः । सर्वि मुखित भोन्ति आमस्पृष्टा यद जिनु निक्षिपतीन्द्रकीलि पादम् ॥ ४ ॥ १B पुरवरु. २ A. C प्रविशन्तु. ३ A नायकेन B नायकेनो, ४ Bचलित. ५ A मुनिपति for निक्षिपति. 20 N 125 126 730 ·समाधिराजसूत्रम् । [१०.५- 5 N 127 10 15 शैलशिखरशृङ्गपर्वताश्च तथ वरपादपशालकर्णिकाराः। सर्वि अभिनमन्ति येन बुद्धो यंद जिनु निक्षिपतीन्द्रकीलि पादम् ॥५॥ सनगरनिगमा ससागरान्ता प्रचलि वसुंधरि पइविकार सर्वा । न भवति विहेठ कस्यपि चेह यद जिनु निक्षिपतीन्द्रकीलि पादम् ॥ ६ ॥ मल्मनुजकुम्भाण्डराक्षसाश्च नभ.स्थित तुष्ट उदप्रचित्ताः। छत्र धरिय च लोकनायकस्य परेमप्रीणित जनेत्व बोधिछन्दम् ॥ ७ ॥ श्रूयंति,च मनोज्ञ वाद्यशब्द- स्तूर्यसहस्त्र अघटिता रणन्ति । प्रमुदितास्तद भोन्ति सर्वसत्त्वा यद जिनु निक्षिपतीन्द्रकीलि पादम् ॥ ८ ॥ वृक्षशतसहस्र ओनमन्ति सर्वि प्रपुष्पित भोन्ति तस्मि काले । "देवशतसहस्र अन्तरीक्षे पूज करोन्ति अमानुपी जिनस्म ॥ ९ ॥ अपभगण तदा नदन्ति हृष्टा हयद्विरदाधिपती प्रवृद्धकायाः । मृगपतयो नदन्ति सिंहनाद पद जिनु निक्षिपतीन्द्रकीलि पादम् ॥ १० ॥ महीपतय ये केचि भूमिपाला दिशिविदिशासु च आगता भवन्ति ।। धरणितलि पतन्ति दृष्टचित्ता दृष्टु जिनस्य शिरीमिममेवरूपाम् ॥ ११ ॥ अन्ये अभिष्टुवन्ति लोकनायम् अपरि क्षिपन्ति जिनस्य पुष्पवृष्टिम् । 20 25 N128 30 1B विधारि सवा.. २८स्तुर' for मरु. ३ A पुट for तुष्ट. ४B 'पणीत3 B 'परीत for 'प्राणित. ५A दशदिगि विदिशाम for दिशिविदिशा, ·१० पुरप्रवेशपरिवर्तः । १७ 5 ३ 15N129 अपरि दशनखाअलि करित्या अहो जिनु कारणिको भैगन्ति वाचम् ॥ १२ ॥ केचि दर क्षिपन्ति मुक्तहारान् बहुविध आभरणान् जनेव प्रीतिम् । चीर रतनान क्षिपन्ति अन्ये अतुलियु अनु जनित्व बोधिचितम् ॥ १३ ॥ केचि वर क्षिपन्ति हेमजालं अपरि पुनर्मुखफुल्लक क्षिपन्ति । केचि वर क्षिपन्ति हेमनिष्कर- स्तथ अपरे परिहारकान् क्षिपन्ति ॥ १५ ॥ पटकपर क्षिपन्ति केचि तत्र अपरि केयूर क्षिपन्ति नचित्रान् । अम्बर कुसुमान् क्षिपन्ति अन्ये चित्त जनेव सियां वयं पि चुदाः ॥ १५ ॥ अपरि नरः क्षिपन्ति हेमचित्रा- स्तथ मणिसूत्रवरान् प्रसन्नचित्ताः । कैचि च रतनजालम क्षिपन्ति द्वारि यदा स्थितु भोति लोकनायः ॥ १६ ॥ परमदुःखित ये भवन्ति सत्त्वा बहुविधुपद्रुषु शोकशल्य प्राप्ता. सर्वि सुखसमर्पिता भवन्ति पुरुषपरस्य शिरीय नायकस्य ॥ १७ ॥ परमृत-शुक्रसारिकामयूरा- स्तथापि च सारसचापहंसत्रौञ्चाः। स िद्विजगणा नमे स्थिहित्या परममनोबस्तानि न्याहान्ति ॥ १८ ॥ प्रमुदित तद भोन्ति पक्षिसंवा मधुरमनोज्ञस्तं प्रमुञ्चमानाः । रागु तथ सेमेन्ति दोषमोहं ये च शृणन्ति मनोज्ञ पक्षिशब्दान् !! १९ ।। १Bहरन्ति; C महन्ति for भगन्ति. २८ बोधिसत्वम्. ३८ हेममाला. ४ In C, portion from afar upto 49st. ab is missing on damaged folo. B Fight for fg... Bहेमसूत्रा, ७ B मणिचूडधरान, ८ Bालिका for जालकं. १A गन्ति for समेन्ति, 20 25 30 ·५८ N130 5 10 - 15 समाधिराजसूत्रम् । [१०.२०- श्रुणिय रञ्जनीय सत्त्वकोट्यः सर्वि च लभन्ति क्षान्तिमानुलोमाम् | तांश्च सुगत व्याकरोति सर्वान् भविष्यथ यूय जिना अनोगताश्च ॥ २ ॥ न भवति किलेशु तस्मि काले सेवि सगौरव भोन्ति धर्मराजे । अंपगतभयदोपमोहजालाः प्रणिपतिताः सुगतमभिष्टुवन्तः ॥ २१॥ पेश्यिय तद रूप नायकस्य स्पृह जनयन्ति वरस्मि बुद्धज्ञाने । कद वय लमे ज्ञानमेवरूपम् आशयु ज्ञात्व जिनोऽस्य व्याकरोति ॥ २२ ॥ रश्मि शतसहस्र निश्चरन्ति एकैकेतः सुगतस्य रोमकूपात् । तदुत्तरि यथ गङ्गवालिका वा न पि च निमित्तु गृहीतु शक्यु तासाम् ॥ २३ ॥ सूर्यप्रभ न भान्ति तस्मि काले न पि मणि नाग्नि न सर्वदेवतानाम् । सर्वि प्रभ न भौन्ति तस्मि काले यद प्रविशन्त पुरं विभाति बुद्धः ।। २४ ॥ पद्मशतसहस्र प्रादुर्भूता धरणितु कोटिसहस्रपत्र शुद्धाः । यत्र दशबल: स्यपेति पादं मार्ग गतः सुगतो महागणेन ॥ २५ ॥ अशुचि केलिमला न भोन्ति तस्मि काले नगैरवरं प्रविशन्ति नायकस्मिन् । नगरु सुरभि सर्वि धूपनेन गन्ध मनोज्ञ प्रयायते समन्तात् ॥ २६ ॥ वीथि नगरि तदै भोति सर्वा अपगतलोप्टकराल सिक्त गन्धैः । 1B अनागनेश्च २ B सर्विष गौरव भोन्ति धर्मराजा for the lire. ३ Tom. अपगत ..... दन्त.. B प्रतिपत्तिषु मुगतस्य तिटवन्तः for the line. ५ Bएपीकता for एकम्त . ६A भोन्ति for भान्ति, B मार्गगतः, ८ Bom. महा. 1B परमल न भान्ति for कलिमलान भोन्ति.१.B नगरपन for 'वरं, 11B शुद्ध भोन्ति for तद भोति. N 131 . 20 25 30 ·-१०.३४] १० पुरप्रवेशपरिवर्तः। ५९ N132 10 18 पुण्य दशमलस्य एयरूपा विविध विकीर्ण भवन्ति मुकपुष्पाः ॥ २७ ॥ यक्ष शतसहत रौदचित्ताः कनकनिमं द्विपदेन्दु दृष्ट् बुद्धम् । जनयि विपुल नायकस्मि प्रेम शरणेमुपेति च युद्धधर्मसंघान् ॥ २८ ॥ ये च देवशतसहस्र कोटियो वा उपगत सर्वि नरेन्द्रदर्शनाय । वर्षति सुगतस्य पुष्पवर्ष गगनतले च स्थिहन्ति मुक्तपुप्पा. ॥ २९ ॥ ये मनुज क्षिपी जिनत्य पुष्पं गगनतले भवतीति पुष्पनन् । ये पुन कुसुमान् क्षिपन्ति देवा धरणितले स्तृत भोन्ति दिव्यपुप्पाः ॥ ३० ॥ ने भवति कदाचि दृष्ट तृप्ती देवमनुष्यकुभाण्डराक्षसानाम् । यद दशबल दृष्ट्व लोकनायं प्रमुदित मोन्ति उदग्रकल्यचित्ताः ॥ ३१॥ न मनसि तद भोन्ति दिव्यपुष्पा नच पुन विस्मयु जायते च तत्र । यद पुरपवरस्य कायु दृष्ट्या तुष्ट भवन्ति उदन सर्वसत्ता ११ ३२ ॥ बहा दशबलेस्प दक्षिणेनो तथ पुन चामतु शक देवराजा। गगनतलगता अनल्प देवकोट्य पुख्यपरस्य जनेन्ति चिनिकारम् ॥ ३३ ॥ परित जिनु देवदानवेहि मरमनुजान शिरि असिव सर्वाम् । धरणि कमतलेहि चितयन्तो प्रविशि पुरं भगवानिमन्त्रणाय !॥ ३४॥ B शरणमुपन्ति for "मुपेति २B यत् for ये. ३ A B स्थित for स्तुत. YB नच for ने 4Bघल लोकनाथ for बलस्य दक्षिणेनो N 133 20 .25 - 30 ·N134 5 10 15 समाधिराजसूत्रम् । [१०.३५- कुसुमित अनुव्यञ्जनेहि कार्य यय गगनं परिपूर्ण तारकेहि । प्रतपति स्थितु राजमार्गि बुद्ध श्चन्द्रो नभ.स्थ यथैव पूर्णिमास्याम् ।। ३५॥ मणिरतनु यथा विशुद्ध श्रेष्ठं व्यपगतदोपलं प्रभासमानम् । "दिशि विदिशि प्रमुश्चि आभ शुद्धां तथ जिनु भासति सबलोकधातुम् ॥ ३६॥ परिवृतु जिनु देवदानवेहि प्रविशति राजगृहं नराण श्रेष्ठ । धरणि मतलेहि चित्रयन्तो प्रविशति चन्द्रप्रभस्य गेहि बुद्धः ।। ३ ।। पुत्वरु समलंकृतं समन्ताद् बहु घज कोटिसंहस्र उच्छितात्र । गन्धवरविलिस सर्वभूमी सुनैनःप्रकीर्ण तथैव वार्षिकारम् ॥ ३८ ॥ यद सुगतु कयां कयेति नाथो वीथिगतो मनुजान् कृपायमानः । निर्मितु जिनु तत्र निर्मिणित्वा वितरति तेषु प्रणीत बुद्धधर्मान् ॥ ३९ ॥ दर्शनियुत जिनान निर्मितान कनफनिभा अभिरूप दर्शनीया । परितु जिनु बुद्ध निर्मितहि वितरति शून्यत शान्त बुद्धबोधिम् ॥ ४० ॥ प्राणिशतसहन तं श्रुणित्वा प्रणिदधि चित्तु वराग्रबुद्धज्ञाने । कद वय लभि ज्ञानमेवरूपं आशयु ज्ञात्व जिनोऽस्य व्याकरोति ॥ ११ ॥ केचि स्पृह जनेन्ति तर काले परम अचिन्तिय टंच तेहि लामा । १B काया for काये २B येणु for प्रेठ ३ A बोधिसत्त्य for कोटिमद्दल. YA समनुकीर्ण for मुमन प्रकीर्ण.५B याशिय चfor वार्षिारम् | Tom st. 40 vA जिनस्य निमि; B जिनस्य निर्मितानि for जिनाना निमितान, ८ B तm for युद्ध जिनु for चित्त CA तेदि रूप लगान for उम्प हिसभा N135 20 25 30 ·5 N 136 10 15 -१०.४५] १० पुरप्रवेशपरिवर्तः । येहि जिनु नियन्त्रितो नरेन्द्रो न च पर्यन्त स तेषु दक्षिणायाः ॥ ४२ ॥ वैचि पुनरुपपादयि सुचित्तं श्वो वय कारणिक निगन्त्रयामः । हितकरमनुकम्पक प्रजानां यस्य सुदुभु दर्शनं भवेषु ॥ १३ ॥ केचि स्थित नियूहखोटके हि सुभग विभूषितगान प्रेमणीयोः । दिव्य दशवलस्य मुक्तपुप्पा- प्यत्रकिरतेऽत्रु जनित्व बोविचितम् ॥ १४ ॥ सुरुचिर वर चम्पफस्य माला तय अतिमुत्तमा गन्धेवर्षिकां च। अपरे पुन क्षिपन्ति पट्टदामान् परम निरुत्तर चित्तु संजनित्या ॥ ४५ ॥ कोवि स्थित गृहे गृहीतपुष्पाः परमविभूषितकायु चीरेहि । पुप विविध गृहीच पट्टदामान् प्रवर्षि येन जिनो महानुभावः । ४६ ॥ पदुमकुमुदोत्पलान् क्षिपन्ति केचि अपरि क्षिपन्ति विशिष्ट हेमपुष्पान् । मणिरतन क्षिपन्ति केचि तस्मिन् अपर सिएन्ति इ चूर्ण चन्दनस्य १६ १७ ॥ अपरिमित भाति अच्छरीया अतुलिय ये न च शक्यु कीर्तनाय । पुरसह प्रविशन्ति नायकस्मिन् बहुजनकोय स्थिहिंसु बुद्धज्ञाने ।। ४८ ॥ . अह अतपाश्च दृष्टसत्याः सुदेश सुदर्शन ये च अन्य देवाः। तय पुनरकनिष्ठ वीतरागी उपगत सर्वि नरेन्द्रदर्शनाय ॥ ४९ ॥ १. देश for तेषु २ B हितकरु for हितकरम् ३ B भवेयु. for मवेषु. ४ A प्रेमणोयाम् for गोया- ५ गन्धवार्षिाणाम् ६ B गृहीत्व पुष्पान् for गृहीतपुष्पा A गृह्य for pहीत्व. R प्रचशिनु for प्र. ९B वोटि tor कोश. १० B सय ११ Cas for तथ, १९ Atter वीतरागा. Cadds : महत्फलमशाच रसत्या शन ... यथा प्रभाममानो, १३ ८ तन for सर्वि, 20 25 N 137 30 ·समाधिराजसूत्रम्। [१०.५०- 5 . 10 N138 15 तथ शुभमरताच अग्रमेया अपरिमित शुभा उदप्रचित्ताः । शुभकृत्स्न नियुताश्च अप्रमेया उपगत पश्यितु नायकं महर्पिम् ।। ५०॥ अपरिमितु तथाप्रमाण-आभा तथ पुन देव परीत्त आम ये च । 'बहु नियुत आभस्वराण तस्मिन् उपगत पश्यितु तेऽपि लोकनाथम् ।। ५१॥ बह्व शतसहस्र पौरिषद्या- स्तय पुन ब्रह्मपुरोहिताः प्रसन्नाः । बहुशत पुन ब्रह्मकायिकानां उपगत नायकदर्शनाय सर्वे ॥ ५२ ॥ तथ पुन परनिर्मितापि देवा- स्तथ निर्माणरतिश्च शुद्धसत्वाः ।। प्रमुदित तुषिताथ यामदेवा उपगत सर्वि नमस्यमान बुद्धम् ॥ ५३॥ त्रिदश अपि च शक देवराजा अप्सरकोटिशतैः सहागतोऽत्र । कुसुमवर्ष संप्रवर्पमाणो उपगत बुद्धमुनीन्द्रदर्शनाय ॥ ५४ ॥ चतुरि चतुर्दिशासु लोकपाला वैश्रवणो धृतराष्ट्र नागराजा । विरदकु विरूपाक्षु हृष्टचित्ता उपगत सर्वि नरेन्द्र ते स्तुवन्ता ॥ ५५ ।। ऐलविल वलवन्त यक्षराजा परिवत यशतेहि प्रेमजातः । गगनतलि स्थिहित्व हष्टचित्तः क्षिपति अनेक विचित्र पुष्पवर्षम् ॥ ५६ ।। अपरि पुनरनन्त मालधारी विविध विचित्र गृहीत्य माल्यगन्धान् । 20 .. 25 N139 IAC अपरिपरित्त for अपरिमित. २B पदायाः for पारिपद्या. तथागत for उपगत, YMss. परिनिर्मितापि.५B विख्या lor विरुदकु. ६ C लक्षगतेहि for यशवहि. AC भपि पुन समस for अपरि पुनरनन्त, CA गन्धमान्यान् for माल्याधान, ·१० पुरप्रवेशपरिवर्तः। 5 10 15N140 सर्वि सपरिवार इष्टचित्ताः पुरुषवरस्य करोन्ति तर पूजाम् ।। ५७ ॥ वव शत केरोटपाणि यक्षा अपि च सुभूपि तेय यक्षकन्याः । सुमधुर सुमनोज्ञ यक्षवाथै- स्तूर्यशतेहि करोन्ति युद्धपूजाम् ॥ ५८ }] ललित-मधुर-गीत-वादितस्मिन् सुकुशलैः सह किलरीसहसः। दुम उपगत गन्धमादनातो जिनवर पंजितु किलराण राहों ।। ५९ ॥ शंवर वल वेगचित्र राह दानवकन्य सहस्रपारिवाराः। असुरगण महर्दिकाश्च अन्ये उपगत ते रतनानि वर्षमाणा. ॥ ६०॥ शतनियुत अनन्त राक्षसाना राक्षसकोटिशतैरुपापमानाः। पृथु विविध विचित्र मुक्तपुष्पान् पुरुषवरस्य क्षिपन्ति गौरवेण ॥ ६१॥ तथापि च अनवतप्तु नागराजा परमसुशिक्षिताच नागकन्यरः । तूर्यशतसहस्र नादयन्त्यो उपगत पुजन तत्र लोकनाथम् ॥ १२ ॥ पञ्चशत अनवत " पुरा विपुल अनुत्तर ज्ञान प्रार्थपन्तः। स्वजनपरिवृता उदमें भूत्वा उपगत पूजयितुं स्वयं स्वयभूम् ॥ ६३ ॥ तथापि च अपलाल नागराजा पुरपवरस्य कृताञ्जलिः प्रणम्य 1 १८ फोडपाद tor करोटपाणि २ B अभुपिय, C अभूपि for गुभूपि. ३ B सूर्यशकेहि क्रोन्ति म पूनाम् for the ine. ४ A पूजने; B पूजन for पूजित, ५० पूजा for स. ६ B महाकाय for महद्धिA B उपास्यमानः - After गारवेग mst. 61,AB Tread a passage given in App. I (No. 13). ९B°क्षित तस्य नागन्या. १० ८ वादयन्यो for नाद, ११B ताना: C अनोपताना. १९८ उमभूता. N141 ·101 N142 15 समाधिराजसूत्रम्। वर रुचिर गृहीत्र गागेपुष्पान् स्थित गगने मुनिराज सत्करोन्तः ॥ ६४ ॥. तथपि च मुचिलिन्द नागराजा प्रीतमनाः परितुष्ट हर्पजातः । विविध रत्नमौक्तिकं गृहीत्वा उपगमि नायकु अभिकिरन्तु तत्र ६५॥ तथपि च कालिकोऽपि नागराजा उपगतु मुखु तथागतस्य हृष्टचित्तः । वर रुचिर गृहीत्व रत्नदोमान् पुरुषेवरस्य पूज करित्व श्रेष्ठाम् ॥ ६६ ॥ सोऽपि परम गौरवं जनित्वा अनुस्मरमाणु गुणांस्तथागतस्य । स्वजनपरिवृतः सनागसंषो बहुविधु भापति वर्ण नायकस्य ।। ६७ ॥ नन्दु तथा उपनन्दु नागराजा तथ पुनस्तक्षक कृष्णगौतमौ च । उपगत जिनु ते नमस्यमानाः प्रणिपतिताः सुगतस्य पादयोहि ॥ ६८॥ उपगत एलपत्र नागराजा परिवृत नागशतेहि रोचमानः । मुनिवर जिनु काश्यपं स्मरन्तो स्त्रक उपपत्ति अपश्यि अक्षणेषु ॥ ६९ अहो अहु पुरि आसि काप्राप्तो मयि पुरि छिनु परित्तमेलपत्रम् ।। सो अहु उपपन्नु अक्षणस्मिन् न सुफरु धर्म निजानितुं जिनस्य ॥ ७० ॥ क्षिप्र अहु जहित्व नागयोनि परम जुगुप्सितमेनु जन्तुकायम् । १. नागमुका:C नागपुष्प, २८ अचलेन्द for मुचिलिन्द. ३C नायकमोकिरन्नि तन. ४ After हरितः, B reads the following वर रचिर दीव नागराजा विविध रतनमत्तिकै गृहीत्या । * उपगमि नायचे फिरन्तु तत्र तयपि च पालियकोऽपि नागराजा ॥ and repeats st. ६६. ५ B रलदामां for 'दामान्, ६c मौफिक for रवं. ७८'गोतमध for 'गीतमीच.CAC रोदमानः 20 . . 25 - . . है ·N -- S 10 N १० पुरप्रवेशपरिवर्तः। धर्ममह विजानि शान्तिभावं पुरसरेण य ज्ञातु योधिमण्डे ।। ७१ ।। सागर अहिराजचक्रवर्ती परिवृत नागरिकोटिसहसः । यसैण मनस्वी गृहीत्व मुक्ताहारान् उपगतु ते भगवन्तु पूजनार्य ।। ७२ ॥ क्षित शिल जिनस्य तत्र येनो गानस्थितेन गृहीत्व तस्मि काले ।। राजगृहि स किम्पिलोऽपि यक्षः पुरतः स्थितः सुगतस्य गौरवेण ।। ७३ ।। अलमारती समय राजधानी 'शून्य अभूपि न तत्र कश्चि यक्षः। . सर्वि क्रिय करित्व अन्यमन्य उपगत पश्यितु सर्वलोकनाथम् ।। ७४ ।। तथपि च सरकर्ण सूचिरोमा आदविकस्तथ यक्ष भेषकश्व। हैमवत शतगिरिश्च यक्ष उपात गर्दनको जिन स्वयंभूम् ।। ७५ ॥ , इन्द्रकेतु विकटेश्च सुरूपो कुँल पश्चिकु शाक्य प्रवृद्धो। एते परेऽपि च यज्ञेन्द्र सहस्ता उपगतं धूघटं परिगृह्य ।। ७६ ॥ विकृत बटु दुःसंस्थितात्मभावा विगलित-माभरणा अनेकरूपा.। बव शतसहस्र तस्मि काले उपगत तत्र गृहीव पक्ष पुप्पात् ।। ७७ {{ १B धर्म अहु निज निशीतिभावं; C धर्म मुहु विजानि शीतिभाव for the lite. R T शान्तबोधि for शन्तिभात. ३C नागय त्रिप्राणिकोटि सहन for the lrne. ४Cण तय मनस्त्रि मुजारैः for the * Une. ५३ लदार for मुहावरान. FAlter पूजनाय in st, 72 AB add: अन्यि बहुसदय नागराजा अपि च मनलिय सागरे भुजगेन्द्र । पर रुचिर गृहीत्व नाग पुष्प उपगतु ते सुगनत्य पूजनाय । C विशील for क्षिप्त शिल. ८B मेपाथ; C गाय tor भेपथ. B विस्टास्य for विश्व. 20 B बहल ११ B प्रदन्थो for प्रो. १२ Bधूषा for 'पट. १३ After पुष्पान् in st. 77, AFT read a passage given in App. I{No.14). 15 । 20 . 25 , ·समाधिराजसूत्रम् । [१०.-७८ N146 5 10 15 जलनिधि निवसन्ति ये सुपर्णा उपगत ब्राह्मणवेश निर्मिणित्वा । मुकुटधर विचित्र दर्शनीया गगनस्थिताः सुगतं नमस्यमानाः॥ ७८ ॥ नगरशेत ये केचि जम्बुद्वीपे वनविहरेषु य तत्र देवताश्च । सर्व नगरदेवताः समेग्रा उपगत पूज करोन्त नायकस्य ॥ ७९ ॥ उपगत धनदेवता अनन्ता- स्तथपि च सर्वि य शैलदेवताश्च । तयपि च नदिदेवताः सममा उपगत पूज करोन्त नायकस्य ॥ ८० ! अटविमरुपु देवताशतानि गिरिशिखरेघु य देवताः समग्राः । उत्स-सर-तडागदेवताश्च उपगत सागरदेवताच बुद्धम् ॥ ८१॥ देव-असुर-नाग-यक्ष-संघा गरुड-महोरग-फित्नराः कुम्भाण्डा. ।। तथपि च बहु प्रेतपूतनावो पुत्पवरस्य करोन्ति चित्रिकारम् ॥ ८२ ॥ तेऽपि च जिनवरे करित्व पूजा नगरवरं प्रविशन्ति नायकस्मिन् । देव असुरनागयक्षराजा सततमतृप्त भान्ति दर्शनेन ॥ ८३ ।। यथ पुरिमभवेषु लोकनाथ पुरिमजिनेषु अकार्पि पूज श्रेष्टाम् । पुण्यफलविपाक एवरूपो न च जनु तृप्त नरेन्द्र पश्यमानः ।। ८४ ।। मेरु तय सुमेरु चासाला हिमगिरिस्तथ गन्धमादनन । येशुपस for ये मुर्गा. २८ ब्राप्रवेश निमिहित्वा. ३ B नगरपनय for नगरशत ये. YT देवनाथ for तर देव'.५Aom. समप्रा. 1B प्रतनो for पूतनाश्रो, . B नित्यपूजा for पूज! 20 N147 25 . 30 ·१० पुरवेशपरिपतः। N148 10 आवरणानते जिनस्य भोन्ति आम यदा जिनु मुश्चि बुद्धक्षेत्रे ।। ८५ ॥ ये च इह समुद्र बुद्रक्षेत्रे तेऽपि महीय समास्तदा भवन्ति । सर्पमिमु समन्तु बुद्रक्षेत्र समु भवती युसुमेहि संप्रकीर्णम् ॥ ८६ ॥ रश्मि शतसहत अप्रमेया अवेकिरि पादतलेहि धर्मराजा। सर्वि निरय शीतला भवन्ति धर्मदुःख उपनीत सुखं च वेढयन्ति ।। ८७ ॥ धर्म दरावल संप्रभापि तत्रो महमनुजान विशुद्ध भोति चक्षुः । प्राणि शतसहरू अप्रमेया नियत भवन्ति च सर्यि बुद्धज्ञाने ! ८८ ।। ब इमि सुगतस्य प्रतिहार्या न सुकर वक्तु च कल्पमोटियेभिः । पुरवर प्रविशन्ति नायकस्मिन् प्रमुदित सर्व जगजिनप्रवेशे ।। ८९ ॥ इमि गुण सुगतस्य अप्रमेया नरवृषभस्य गुणाग्रपारगस्य। सगुगविशेषपारगस्य शिरसि नमस्यथ बुद्धपुण्यक्षेत्रम् ।। ९० ॥ 15 20 इति श्रीसमाधिराजे पुरप्रवेशपरिवतों नाम दशमः ॥ 1A अवगिरी for अवविरि. २ Bom, st. 87 ed and B8_ab ३८ युद्धमक्षेत्रम् for মুঘলস, ·७० समाधिराजसूत्रम् । [११. १२- , 15 नि.संशयी संशयकाक्षछेदके प्रकाशयाही मम बुद्धबोधिम् ॥ १२ ॥ अथ खलु भगवांश्चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाथ चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-एकधर्मेण कुमार समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः एतान् गुणान् प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्यते । कतमेनैकेन धर्मेण इह कुमार बोधिसत्वो महासत्वः सर्वधर्माणां स्वभावं यथाभूतं प्रजानाति? कयं च कुमार बोधिसत्वो महासत्त्रः सर्वधर्माणां स्वभावं जानाति ? इह कुमार बोधिसत्वो महासत्त्वः सर्वधर्माननामकान् नामापगतान् प्रजानाति । घोपापगतान् वाक्पथापगतान् अक्षरापगतान् उत्पादापगतान् निरोधापगतान हेतुविलक्षणान् प्रत्ययविलक्षणान् विपार्केलक्षणानारम्भणलक्षणान् विवेकलक्षणान् एकलक्षणान् N 155_10 यदुतालक्षणान् निमित्तापगतान् अचिन्त्यांश्चिन्तापगतान् मनोपगतान् सर्मधर्मान् योंभूतं प्रजानाति । अथ खल भगवास्तस्यां वेलायामिमा गाया अभापत- एकु निर्देश धर्माणां सर्वधर्मा अलक्षणाः । देशिता वरप्रज्ञेन यथाभूतं प्रजानता ॥ १३॥ य एवं धर्मनिर्देशं बोधिसत्त्वः प्रजानति । न तस्य भोति विष्ठानं सूत्रकोट्या प्रभापतः ॥१४॥ अधिष्ठितो नायको हि भूतकोटी प्रजानति । प्रजानाति च तां कोटी न चात्रो किंचि भापितम् ॥१५॥ एकेन सर्व जानाति सर्वमेकेन पश्यति । कियद् बहुं पि भापित्वा न तस्योत्पद्यते मदः ॥ १६ ॥ तथास्य चित्तं निध्याप्तं सर्वधर्मा अनाममाः । शिक्षितो नामनिर्देशे भूता वाचं प्रभापते ॥ १७ ॥ शृणोति घोपं यं कंचित् पूर्वान्तं तस्य जानति । ज्ञात्वा घोषस्य पूर्वान्तं घोरेण हियते में सः ॥ १८ ॥ यथा घोपस्य पूर्वान्तं एवं धर्माण लक्षणम् । एवं धर्मान् प्रजानन्तो न गर्भेपूपपद्यते ॥ १९ ॥ अजातिः साधर्माणागनुत्पत्तिं प्रजानति । प्रजानन् जातिनिर्देश भवेनातिस्मरः सदा ॥ २० ॥ यदा जातिस्मरो भोति तदा च चरते क्रियाम् । क्रियामोतरमाणस्य परिवारो न भियते ॥२१॥ AB'छेदक, २.Com. महासत्त्व ३ Bom. from as a upto जानाति. Y Aom विपाक- लक्षणानारम्भगलक्षण्यन, ५Aom. यथाभून. ६८ मुलक्षणा: for भलक्षणाः, B यत्रत for य एवं. CA भूतप्रेयः for सूत्रकोव्या. A मनामका for अनामश... Bतम for न स. ११B विद्यते 20 N156 25 for भियते ·७१ -११. ३४] 5 . 10 N 157 ११ सूत्रधारणपरिवर्तः। य एवं शून्यकान् धर्मान् बोधिसत्यः प्रजानति । न तस्य किंचिदज्ञातमेपा कोटिरविंचना ॥ २२ ॥ अकिंचनायां कोटयां हि किंचिद् बालैर्विकल्पितम् । येन ते कल्पकोटीयः संसरन्ति पुनः पुनः ॥ २३ ॥ सचेते कल्प जानीयुर्यथा जानति नायकः । न तेषां दुःखु जायेत नापि गच्छेयु दुर्गतिम् ॥ २४ ॥ एवं पृथाजनाः सर्वे अजानन्त इमं नयम् । "क्षिपन्ति ईदृशान् धर्मान् पत्र दुःखं निरुध्यते ॥ २५ ॥ अलब्धिः सर्वधर्माणां धर्मसंज्ञा प्रवर्तते । सा एवजातिका संज्ञा संज्ञामेव विजानथ ॥ २६ ॥ विजानना च संज्ञा च बॉलरेतद्विकल्पितम् । प्रकल्पितेषु धर्मेषु नात्र मुह्यन्ति पण्डिताः ।। २७ ॥ पण्डितानामियं भूमिर्वालानां नात्र गोचरः । गोचरो बुद्धपुत्राणां शून्या धर्मा अनाविलाः ॥ २८ ॥ बोधिसत्त्वानामियं भूमिबुद्धपुत्रचरी इयम् । बुद्धधर्माणलंकारो देशिता शान्त शून्यता ॥ २९ ॥ यदा च बोधिसत्वानां प्रहीणा भोति वासना । न ते हियन्ति रूपेहि बुद्धगोत्रस्मि ते स्थिताः ॥ ३० ॥ अस्थान सर्वधर्माणां स्थानमेपां न विद्यते । ये एवं स्थान जानाति बोधिस्तस्य न दुर्लभा ॥ ३१ ॥ दानं शीलं श्रुतं क्षान्ति सेवित्वा मित्र भद्रकान् । ईमा क्रियां विजानन्तः क्षिप्रं बोधि स बुध्यते ॥ ३२ ॥ देवीथ नागाः सद सत्करोन्ति गन्धर्य यक्षा असुरा महोरगाः। सर्वे च राजान सुपणि किना निशाचराश्चास्य करोन्ति पूजाम् ॥ ३३ ॥ यशोऽस्य भाषन्ति च बुद्धकोटियो बहुकल्पकोटयोऽपि अधिष्ठिहन्तः। 15 20 25 N 158 Yc संज्ञाय वर्तते for "संज्ञा प्रवर्तते. ५B चोभे ते तद्विकल्पिते for यालेरेतद्विकल्पितम् ६ A अकल्पिकेषु १८ संसरन्ते. २B पृथग्गुणा- for पृषाजना:. 3.A अस्तरन्त इमं भय for अजानन्त इम नयम्, घर्भेषु; B अकल्पिते बुद्धधर्मे. GA संशयः for गोवर. ८८ युद्धधर्माणां for "पुत्राणां. १B याच for य एवं... B इमाः क्रिया विजानन्तो क्षिप्रं घोधि व बुभ्यति for the line. 91A देवाश्च for देवा, ·N 167 1168 १२ समाध्यनुशिक्षणापरिवर्तः। तत्र कुमार यो बोधिसत्वो महासल सर्वधर्माणा स्वभार प्रजानाति, तस्येमे एवरूपा गुणानुशसा भवन्ति-स तथागताना भूत गुणवर्ण भाषते । न च तथागतान् व्याख्याति असता अभूतेन । तत् कस्य हेतो ? यया धर्मतया तथागत प्रभोव्यते, ता धर्मता यथाभूत प्रजानाति । अनन्तान् बुद्धगुणान् प्रजानाति । तत् क्स्प हेतो ! अनन्ता हि कुमार 5 बुद्धगुणा अचिन्त्याश्वितापगता 1 तेनाशक्य चिन्तयितु वा प्रमातु वा । तत् कस्य हेतो । चित्त हि कुमार नि स्वभावमरूप्यमनिदर्शनम् । इति हि कुमार यत्स्वभाव चित्त तत्स्वभावा बुद्धगुणा , यत्स्वभाषा बुद्धगुणास्त स्वभागस्तथागता , तस्वभावा सर्वधर्मा । य कुमार बोधिसत्वो महासत्व एव सर्वगुणस्वभावनिर्देश यथाभूत प्रजानाति, अय कुमार उच्यते बोधिसत्वो महासको निभ्याप्तिमानस । नि सरणकुशल । त्रैधातुकनि सरण यथाभूत 10 प्रजानाति । यथारदर्शी अवितथवादी अनन्यथाभापी, यथावादी तथाकारी, अनभिनिविष्टवैधातुके त्रैधातुमसमतिकान्त समतिकात कामभूमि रूपभूमिं आरूप्यभूमिं क्लेशभूमि नौमभूमि घोपभूमिम् । अक्षरपदनयकुशल । अक्षरविभात्रितज्ञान । अनभिलप्यधर्म कोविंद । अक्षरज्ञ । अक्षरखुशल । अक्षरपदप्रभेदज्ञानकुशल । अक्षरपंदैप्रभेदविस्तारज्ञान कुशल । साधर्मपदप्रभेदकुशल । सर्वधर्मपदप्रभेदविस्तारखुशल । सर्वधर्मव्यवस्थानज्ञानकुशल । 15 निश्चितया बुद्धया समन्वागतोऽनभिभूत समोर पापीयोमिरिकायिकाभिश्च देवतामि ॥ अस्मिन् खल पुर्धर्मपर्याये भाष्यमाणे अष्टानवतनियुताना देवमानुपिकाया प्रजाया परिकर्मकृताया कोटीशतसहस्रावाया धारण्या अनावरणायाश्च धर्मविपश्यनाया क्षान्ते प्रतिलम्भोऽभूत् । ते च सर्ने भगवता व्याकृता अष्टाचत्वारिंशता कल्पैरसल्येयशतसहस्रनुत्तरा सम्यक्सबोधिमभिपभोस्यते । सर्वे च अयान्यनामान एक्पयुष्प्रमाणा अन्यान्येर बुद्धक्षेत्रेषु 20 अनुत्तरा सम्यक्सबोधिमभिमभोत्यते । तत्रेदमुच्यते- यो बोधिसत्व मतिमान् ग्रामोति अनुत्तरा देश बोधिम् । अर्थे च धर्मि कुशलो चरति स धर्मस्वभावरिम ॥१॥ नाभूत भणति वाच बुद्धानां यादृशा गुणविशेषा । स हि धर्म त जिनाना जानति शूरो विगतकड्सा ॥२॥ एकार्थ सर्वधर्मान् प्रजाति च शूयता स एकाशम् । नानाथु नास्ति तेया एकार्थे शिक्षितो भाति ॥३॥ १BCom.यो २८स्वभावचिन्तितो यथाभूत for स्वभाव ३ A जानाति for प्रजानाति ४B अभ्याख्याति for व्याप्याति ५B प्रभापते for प्रमाव्यते ६ B om अनन्तान युदगुणान् प्रजानाति VBC देन शाय tor तेगशस्य ८c तपागतस्वभाषा tor तस्समावा Bअवितयमापी अनयभाषी • Bधामभूमि गोत्रभूमि for नामभूमि ११A B अक्षरधर्मनय for अक्षरपदप्रभेदबान ११com पदप्रभेद १RA om सर्व YAom पुनर १५ B पूर्वकर्म for पूर्वपरिकर्म १६B प्राति for प्राप्नोति B नाम समाप for 1169 ·७७ N170 5 N171 10 15 -१२. १७] १२ समाध्यनुशिक्षणापरिवर्तः। निष्कल्पानविफल्पान अनोपलम्भांश्च जानाति मतिमान् । क्षयि अक्षयेऽस्य संज्ञा नहीण सर्वा निरवशेषा ॥ ४॥ न हि रूपतो दशवलान् पश्यति सो धर्मकाय नरसिंहान् । नापि लक्षणेहि तस्य प्रहीण सर्वे विपर्यासाः ॥ ५॥ धर्मा अचिन्त्य एते चिन्तापगता स्वभावउपशान्ताः । एवं प्रजानगानः पश्यति बुद्धान् द्विपदश्नेष्टान् ॥ ६ ॥ यय ज्ञात्वात्मसंज्ञास्तथैव सर्वत्र प्रेषिता बुद्धिः । सर्वे च तत्स्वभावा धर्म विशुद्धा गगनकल्याः ॥ ७ ॥ न हि जात मानसेऽस्य निःसरणं ज्ञात्व सर्वधर्माणाम् । त्रैधातुके विमुक्तिप्रणिधानु न विद्यते तस्य ॥८॥ यथावदर्शि भोति अस्तिथवचनोऽनन्यथाभाषी। सर्व च तस्य वचनं निश्वरति जिनानुभावेन ॥९॥ अतिक्रान्तु कामभूमि किलेशभूमि च रूप आरूप्यान् । धर्मेष्वसक्तमनसः प्रमुदित चरते जगहिताय ॥१०॥ अतिक्रान्तु नामभूमि घोषो ज्ञान स्वभावेन चॅयिकः । यावच्चिरं वि भणतो न विद्यते निश्श्रयस्तस्य ॥ ११ ॥ संज्ञाप्रचार नास्ति दृष्टिविपर्याच सर्वशः क्षीणः । सुनिश्चिता बुद्धिश्च ते गगनोपमधीराः ॥ १२ ॥ विहार कोटीनियुता भवेयु विक्षेपणार्थ चित्तस्य । अभिभवति सर्वमारान् न चापि तेषां वशमुपैति ॥ १३ ॥ सर्वि जा मारजालं परिशुद्धः शीलवानपरिदाहः । ध्यानसुखस्मि निरतः प्रजानति च शून्य लोकम् ॥ १४॥ लोकाश्च स्कट उक्तास्तांश्चापि स शून्यकान् प्रजानति । अनुत्पादाननिरोधान् सर्वान् गगनोपमान् धर्मात् ॥ १५ ॥ आत्मानं स त्यजते न चैत्र शिक्षा श्रुतां दशबलस्य । सो शीलपारमि गत उपपद्यति पत्र प्रणिधेति ॥ १६ ।। विचरन्तु बुद्धक्षेत्रान् पश्यति बुद्धकोटीनियुतानि । नवा प्रार्थयते ने चापि प्रणिधानतो मुक्तः ॥ १७ ॥ १c om. झावा. २ B विशुद्धागमसत्त्वा: for विशुद्धा गगनकल्पाः. ३. Com. किलेशभूमि, YA पशिकः for चयिकः, ५ In B, portion from st, 12 upto सर्शिता in chapter 15. 12" is lost on missing folios. The portion is found in ACT. FC अनिश्चितास्य for मुनिधिता, .Cशून्यता for शुन्य C प्रणिधेति. C यथा for न चापि. N 172 20 25N173

·[१२.१८-
समाधिराजसूत्रम्।
न भ्रंशपति स वीर्य मुहूर्तमात्रमपि धर्म चरमाणः ।
प्रशंसितश्च भोति बुद्धभिर्दशदिशे लोके ॥ १८॥
तस्मात्तर्हि कुमार श्रुत्वा धर्मानिमान् समाधिस्मिन् ।
जहियान ज्ञात्रलाभ प्रकाशय महाजने धर्मम् ।। १९ ।।
य इच्छति स्वयंभूर्भवेय बद्धो महागुणसमगी।
इह शिक्षिल्या कुशलो दशबलधारी भवति बद्धः ॥ २० ॥
5
इति श्रीसमाधिराजे समाध्यनुशिक्षणापरिवतों नाम द्वादशः ॥ १२ ॥

·1174 10 N 173 16 १३ समाधिनिर्देशपरिवर्तः । तत्र खलु भगवान् पुनरेवं चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोडुकामेन समाधिनिर्देशकुशलेन भवितव्यम् । तत्र कुमार कतमः समाधिनिर्देशः! या यथावत्तता सर्वधर्माणां समता अविश्मता । अकल्पना अविकल्पना । अविठपना असमुत्यापना। अनुत्पादः अनिरोधः । यल्पक्किल्पपरिकल्पसमुच्छेदः । चित्ताना- लम्बनता । अमनसिकारः । प्रज्ञप्तिसमुच्छेदः । वितर्कविकल्पसमुच्छेदः । रागद्वेषमोहसमुच्छेदः । 5 नान्तानन्तमनसिकारः । मनसिकारसमुच्छेदः । स्कन्धधात्वायतनस्वभावज्ञानम् । स्मृतिमतिगतिही- धृतिचारित्राचारगोचरप्रतिपत्तिस्थानम् । अरंणाभूमिः । शान्तभूमिः । सर्वप्रपञ्चसमुच्छेदः । सर्वबोधिसत्त्रशिक्षा । सर्वतथागतगोचरः । सर्वगुणपरिनिष्पत्तिः । अयमुच्यते कुमार समाधि- निर्देशः । यत्र समाधिनिर्देश प्रतिष्ठितो बोधिसत्वो महासत्त्वोऽविरहितो भत्रति समाधिना, अभ्रान्तचित्तश्च भवति, महाकरणासमन्वागतोऽप्रमेयाणां च सत्वानमर्थ करोति ।। अथ खल भावांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभापत-- समाध्यविधमा भूमिः शान्ता सूदमा सुदुर्दशा । सर्गसंज्ञासमुद्रातः समाधिस्तेन चोच्यते ॥ १ ॥ अकल्पश्चाविकल्पश्चाग्राह्यत्वमनिदर्शनम्। अनुपलब्धिश्चित्तस्प समाधिस्तेन चोच्यते ॥२॥ सेमाहितो यदा भोति सर्वधर्मा न मन्यते । अमन्यना ययाभूत समाविरिति शब्दितः ॥ ३ ॥ न धर्मेऽस्ति रजोमात्र रजश्चापि न विद्यते । अनुपलब्धिधर्माणां समाधिस्तेन चोच्यते ॥ ४ ॥ चित्तस्यानुपलब्धिश्च विकल्पो ह्येष चोच्यते । अविकल्पिताश्च ते धर्मा समाधिरेष जानथ ॥५॥ शब्देन सूचितो हर्यः स च शब्दो अवस्तुकः । प्रतिश्रुत्कोपमः शब्दो अन्तरीक्षं यथा नभः ॥६॥ अस्थिता हि इमे धर्माः रियतिरेषां न विद्यते । अस्थितिः स्थितिशब्देन स्वभावेन न लभ्यते ॥ ७॥ च्यवते अगतीत्येवं गतिश्चासौ न विद्यते । अगतिर्गतिशब्देन समाधिनदितस्तथा ॥ ८॥ After पुनरेव, A reads भगवान्. २.c om. अनुत्तरा सम्यक्संबोधिमभिसंवोद्वकामेन. 3 Com. निर्देश.४८ प्रतिरोधता for अनिरोधः, ५A T om. वितर्कविकल्पसमुच्छेदः. ६ Ā om. भरगाभूमि शान्तभूमि. MA दमां गायो For sमा गाथा. ८ A अकल्पना किया for अकल्पश्चा विकल्पया'. ९A om.st. 3 and. .c damagei; our text is reconstructed from T. MC अविकल्पित for "ल्पिताच. १२८ स्थितियां न लभ्यते. .20 257 N 176 ·10 N17 15 समाधिरामसूत्रम् । (१३.९- असमाहितो दुष्यति एप मयना समाहितो एप द्वितीय भयना। अमन्यमाना विचरति बोधये गगन्यमाना स्मृशि बोधिमुत्तमाम् ॥९॥ समसिम एप शाभूमि शमविपदयनानिमित एया। सेविय इमु शान्त बुद्धबोधि स इह प्रयुक्त समाधिभावनायाम् ॥१०॥ न च भुनरियमक्षरेहि शप प्रविशिनु अगति प्रवेशे। सर्वरत जहित्व भाप्यघोष भाति समाहित नो च मन्यनास्य ॥११॥ यश्च इह समाधि बोधिसत्यो यथउपदिष्ट तथा स्यिहेत युक्त। सचेदिह भवि कल्पदाह क्षेत्र गिरिवरमध्यगत न त दहेऽग्नि ॥ १२ ॥ यथ गगनु न जातु दग्धपूर्व सुमहुक्ल्पशतेहि दह्यमानम् । गगनसमा अधिजानमान धर्मा- स्ते न जातु दह्येति सोऽग्निमये ॥ १३ ॥ सचि पुन ज्वलमान बुद्धक्षेने प्रणिधि करोति समाधिये स्थिहित्वा । ज्वलनु अयु प्रशाम्यतामशेष पृथिवी विनश्यि न चास्य अन्ययात्रम् ॥ १४ ॥ बिलु अनन्तु तस्य भोति खगपयि गच्छति सो असजमान । इमि गुण अनुभोति बोधिसत्त्वो यथअनुशिष्टु समाधिये स्थिहित्वा ॥१५॥ जायते च्यवते वापि न च अति न युति । यस्य विजानना एषा समाध्यस्य न दुर्लभा ॥१६॥ १T युद्धभूमि for शान्तभूमे २८ युद्धगो for "बोधि ३C भाष्ययोग Y After दश्यति C adds जातु ५A अस्या for यस्य 20 25 30 ·-१३.३१] १३ समाधिनिदेशपरिवर्तः। ८१ 58118 15 न प्युतिनापि चो जाति लोकनायेन देशिता । लोकनाय विदित्वैवं समाधि लेन जोनय ॥ १७ ॥ अनोपलिता लोकेन लोकधर्मे न समति । असनमान: कायेन बुद्धक्षेत्राणि गच्छति ॥ १८ ॥ क्षेत्रेषु पश्यते नित्यं संबुद्धान् लोकनायकान् । धर्म च शृणुते तत्रं बुद्धक्षेत्रेषु भाषितम् ॥ १९ ॥ न जातु तस्य अज्ञानं धर्मधातुं च भाषते । गतिज्ञः सततो धौ धर्मधातुमयो हि सः ॥२०॥ भाषतः कल्पकोठ्योऽपि प्रतिभान न हीयते । निर्मिगोति बहूनन्यान् बोधिसत्वान् विचक्षणः ।। २१११ क्षेत्रात: क्षेत्र गच्छन्ति बोधिसस्थान निर्मितः । सहसपनपोषु पर्योन निषष्णकाः ॥ २२ ॥ बुझ्बोधि प्रकान्ति धारणीसूत्रशोभनम् । अन्याश्च सूत्रकोटीयो समाधि शान्त मात्रयन् ॥ २३ ॥ अवित्रर्तिकपये स्थापेन्ति यहून् सत्वानचिन्तियान् । प्रतिभानं क्षयं नैति बुद्धत्रोविं प्रकाशिय ॥ २४ ॥ कूटागारे हि गच्छन्ति रतनेहि विचित्रिते। ओकिन्ति च पुहि गन्धवद्धिविनायकम् १२५॥ ओशिन्ति च चूर्णेहि गन्धवन्तेहि नायकम् । कुर्वन्ति विपुलां पूजा स ते प्रोधिकारणात् ।। २६ ।। अग्नमेया गुणा एले बोधिसत्लान तायिनाग। निधिलेशा यदा भोन्ति तदा ऋद्धि लभन्ति ते ॥ २७॥ अनुपचिकिशान अनः शुद्धाः प्रभास्वराः | असंस्कृता अकोप्याश्च बोधिसत्वान गोचराः ॥ २८॥ प्रशान्ता उपशान्ताश्च निष्किशा अनङ्गानाः । अप्रपञ्चा निपञ्चाः प्रपञ्चसमतिकमाः ॥ २९॥ अप्रचारोऽक्षराणां च सर्वधर्माण लक्षणम् । दुर्विज्ञेयश्च घोरेण समाधिस्तेन चोच्यते ॥ ३० ॥ अक्षया उपशान्ता च अनामोगा मदर्शना । गोचरः सबुद्धानां भूतकोटिरनाविला ॥ ३१ ॥ १८ जानति for जानयः २८ क्षेत्रेपु. ३ C तस्य चित्त for जातु तस्य. ४ ८ अविवकिरवे स्थाप्यन्ति, ५८विचित्रित FAarad this one: c भाषिशम् for तायिनाम, 20 NITV 25 30 ·[१२.३२- समाधियजसूत्रम् । सर्वयुद्धानिपं शिक्षा सर्वधर्मस्वभावता। इह शिक्षित्व संबुद्धा गुणानां पारमिं गताः ॥ ३२ ॥ न संपार ने वापार पूर्वान्तो न किल्पितः । तेन ते सर्व संबुद्धा गुणानां पारभिं गताः ।। ३३ ।। अनागतानगतिमान् धर्मान् ज्ञान्या स्वभावतः । निष्प्रपञ्चाननाभोगांस्तत्र ते पारभि गताः॥ ३४ ॥ इति श्रीसमाधिराजे समाधिनिर्देशपरिवर्तस्त्रयोदशः॥ १३ ॥ 6 १८व पारं वा for न वापार ·१४ 180 5 10 N 181 15 स्मितसंदर्शनपरिवर्तः। अथ खल चन्द्रप्रभः कुमारभूत उत्यायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डल पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत्-आश्चर्य भगवन् यावत् सुभाषितेय भगवता तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन सर्वधर्मस्वभावसमता सर्पयोधिसत्वशिक्षा- समाधिनिर्देशः । यथापि नाम भगवन् दीर्घरात्रमत्र शिक्षित्वा समुदागतोऽनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ । प्रतिभाति च मे भगवन् , प्रतिभाति च मे सुगत । भगवानाह-प्रतिभातु ते कुमार यत्येदानी कालं मन्यसे । अय खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूतो भगवता कृतायक्यशो भगवन्तं संमुखं सारूप्याभिर्गायाभिरम्पष्टावीत्- दृष्ट्वान सत्वान् दुखितानुपगुतान् रागेण दोपेण सदाभिभूतान्। चित्तं त्वयोत्पादितु बोधिकारणादू बुद्धो भवेयं ति प्रजान मोचकाः ॥ १॥ चीर्णोऽसि वीर्य बहुकल्पकोटियो दाने दमे संयमि नित्यं शिक्षित.। शीले च क्षान्तौ तय वीर्येऽतन्द्रितो दानं च दत्तं विपुलमनन्तकम् ॥२॥ न चो तव मानसु जातु खिन्न हस्ताश्च पादस्त्यिजमानु जीवितम् । हिरण्यसुवर्ण तथ पुत्रदारं राज्यं च त्यक्तमनपेक्ष भूत्वा ॥३॥ शीलं तच्छिं विमलं विशुद्धम् आत्मा च त्यक्तो न च शील खण्डितम् । कायेन वाचा मनसा सुसंवृता सुदान्तचित्ता सुगता नमोऽस्तु ते ॥४॥ क्षान्तीरताः क्षौन्तिपये प्रतिष्ठिता. काये कृते खण्ड पि नैव अन्यसे । क्षीरं ततः प्रत्रवि मैत्रभावना आश्चर्यभूता सुगता नमोऽस्तु ते ॥ ५॥ . *B missing for the whole chapter 9 After A adds ar 3 Com from उत्यारा upto प्रगम्य. ३ नियुपस्थित for 'नित्यु शिक्षित . ४ ८ सदाच्छो for तवाच्छ, ५८ विपुलं. Cक्षान्तिरले for 'पये. 20 . 25 ·[१४.६- समाधिराजसूत्रम् । २४ N 182 5 10 15 बलैरुपेता दशभिर्बले स्थिता असङ्गज्ञानी विदि सर्वधर्मान् । करणानि लोकहितकर धर्मस्वामिन् अनुकम्पले प्रजा इमे अर्थकाम ॥ ६॥ शून्य ति ज्ञान न च पुनिहास्ति सत्त्वो लोक च दृष्ट तथा ति प्रनष्टमार्गम् । पिबोधितास्ते प्रतिनिरामधर्मे विमुक्तिजाता न च कपि सा विमुक्ति ॥ ७॥ प्रत्यादिश जहिय सदा प्रमत्त जिलाच मार सरलमन तसैयम् ।। बुद्धिव बोधि विपुलामनन्तज्ञान दिशेहि धर्म परम विशुद्धशान्तम् ॥ ८॥ गगन पतेय्या सह शशितारहि पृथिवी विनश्येत् सनगरशैलसस्या । आकाशधातुरपि च सियान्यथात्व नो चैव तुभ्य वितथ भणेय्ये वाचा ॥९॥ दृष्ट्वा स्त्र दुखितान् सत्रानुपलम्भरेता प्रजा । अनोपलम्ग देशेसि गम्भीरा शान्तशून्यताम् ॥१०॥ शिक्षितोऽसि महावीर कल्पमोटीरचितिया । अनोपलम्भशिक्षाया स्खलित ते न विद्यते ॥ ११ ॥ पाशे शिक्षितो धमें तादृश धर्मु भाषसे । अभूमिरत्र बालाना यावन्त अन्यतीथिंका ।। १२ ॥ ये स्थिता आमसज्ञाया ते स्खलन्ति अविद्वसु । ज्ञात्वा धर्माण नैरात्म्य स्खलित ते न विद्यते ॥ १३ ॥ भूतगादी महावीर भूतधर्मप्रतिष्ठित । भूते सत्ये स्थितो नाथ भूता वाच प्रभाषसे ॥ १४ ॥ भूता ते चारिका आसीद् यथा ते प्रणिधि कृत । तस्य भूतस्य निप्यन्दा भूता वाच प्रभाषसे ॥ १५ ॥ मूतचर्याप्त सपनो भूतकोटीसुशिक्षिता । भूताशमा भूतचरी भूतप्रज्ञ नमोऽस्तु ते ॥१६॥ A for हम RAom तपा ३ मा उदार for जिता च मारे, भवेय for भगेन्य.५A रतान् सदा for 'रता प्रजा cथुला धर्मा निरामान for पात्या धर्माण नैगम्य 20 N183 2 ·१४ स्मितसंदर्शनपरिवर्तः। १४.२७] 5 10 N 184 15 समस्ते प्रज्ञया नास्ति ज्ञानवादि प्रभाकर । ज्ञाने विशेषतां प्राप्त ज्ञानवादि नमोऽस्तु ते ॥ १७ ॥ मित्रत्वं सर्वसत्वानां मैत्री तव सुभाषिता । अप्राप्यो यथा मेरचलः सुप्रतिष्ठितः ॥ १८ ॥ गणे सुविपुढे शास्तुर्गणान् संपरिकर्षसि । गभीरप्रज्ञा सुरता नदसे परिषद्गता ॥ १९ ॥ सिंहनादं नदि बुद्धः सिंहविकान्तविक्रमः । जिगस्ते तीथिकाः सर्वे सिंहेन नोटका यथा २०।। अदान्तदमको वीर अदान्ता दमितास्थया । ते च मित्रा दृद्धा भोन्ति अभेद्या मोन्ति सुस्थिताः ॥ २१ ॥ दृष्ट्वा त्वं दु.खितान् सत्वानात्मदृष्टिसमाश्रितान् । नैरात्म्य धर्म देशेसि यत्र नास्ति प्रियाप्रियम् ।। २२ ॥ अशिक्षितानां बालानां कुमापियचारिणाम् । मार्ग त्वं संप्रकाशेसि येन गच्छन्ति नायकाः ॥ २३ ॥ ये स्थिता आत्मसंज्ञायां दुःखे ते सुप्रतिछिताः । न ते जानन्ति नैरात्म्यं यत्र दुखं न विद्यते ॥ २४ ॥ अखिलितपदधर्मदेशकोऽसि स्खलितु न लभ्यति लोकनाथ। अक्तिय गिर संप्रमापसे वं दुःखमोक्षकरा नमस्ते नाय ॥२५॥ बहुनियुतशता सहस्रकोटयो गगनस्थिताः पृथु देवनागयक्षाः। सर्वि स्पृह जनेन्ति नायकस्मिन् भगवतु वाच श्रुणित्व अर्थयुक्ताम् ॥२६॥ स्निग्धमृदुमनोकायुक्त सुमधुर वाच प्रणीत प्रेमणीयाम् । अपरिमितस्वराङ्गसंप्रयुक्त हितकर मोक्षकरी बहुजनस्य ॥ २७॥ तुरियशतसहल अप्रमेया सुमधुर युक्त भवेयुरेककाले। 14 गगने विपुले for गणे मुविपुले..२८ सर्वान् for सत्वान्. ३ A अस्खलिते पदे धर्मे देशकोऽसि for the line, Y A mig. for Hager 20 25 4185 230 ·८६ समाधिराजसूचम्। 5 10 15 दिव्यस्वर विशिष्ट प्रेमणीया अभिभवति सुगतस्य एकवाचा ॥२८॥ द्विजगणक्टविहुमत्रघोषा सुरुचिर प्रेक्षणीया सुगीतशब्दा । शङ्खपटहमेरिवीगशब्दा कलमपि नै लभन्ति बुद्धशब्दे ॥२९॥ परभृतशुकशारिकाण शब्दा स्तथ पुन कौश्चमयूरकिनराणाम् । रुत रवित य केचि प्रेमणीया क्लमपि बुद्धस्वरस्य नानुमोन्ति ॥ ३० ॥ प्रिय मधुर मनोज्ञ प्रेमणीया सुमधुर शान्तगिरा प्रशसनीया । सर्वि गिर प्रयुक्त एककाले गिरवर हर्पणियास्तथागतस्य ॥ ३१ ॥ सुरमनुजनरेन्द्रदानमाना सकलमवे त्रिभवे य अस्ति सत्त्वा । या प्रभा अभवत् प्रभाकराणा अभिभवति सुगतस्य एपरदिम ॥ ३२ ॥ कुसुमितु सुगतस्य आत्मभाव परिवतु विचिनु सर्वलक्षण । पुण्यशतनि—तु अच्छ शुद्ध प्रतपति सजगे जिनस्य काय ॥ ३३ ॥ शसान शब्द पणवसुघोषकाणा मेरीण शब्द तथपि च किम्पलानाम् । सर्वे च शब्द सुमधुर प्रेमणीया बुद्धस्य शम्दे शतिम कला न भोन्ति ।। ३४ ॥ सूर्याण कोटिनियुतसहस्रशन्दा आस्वादनीय सुमधुर दिव्यकरपा । प्रामोदनीय मन्त्राणमप्सराणा युद्धस्प शन्दे शतिम कल्ला न मोन्ति ॥ ३५॥ Tre for F RAfter शब्दा, Cadds अचिरप्रेमगिया स्वरा कुणाला सर्व दिवाल फरोशन ३८ नानुमेन्ति for न मन्डे ४८ चित्रित for विचित्र N186 ४. 20 25 ·5 N 187 10. 15 -१४.४३] १४ स्मितसंदर्शनपरिवर्तः। गौश्चा मयूर परमृत चक्रवाका हंसाः कुणाला बहुविधपक्षिसंघाः। ये ते सशब्दाः सुमधुर एककाले बुद्धस्य शब्दे शतिम कलां न भोन्ति ॥ ३६॥ नागान यक्षाण असुरमहोरगाणां देवेन्द्रनामस्पतीनां च शब्दाः । यावन्त शब्दास्त्रिभवे मनोज्ञ कान्ता बुद्धस्वरस्य कलमपि ते न भोन्ति ॥ ३७॥ या ब्रह्मणो वा मेरपतिनच आभा प्रभास्वराणां मणिरतनान आभा.। सर्वा य आभा विविधमनेकरूपाः सर्वास्त एका अभिभवि बुद्धरमिः ॥ ३८॥ कायेन शुद्धो वचसा मनेन चैत्र ज्ञानेन शुद्धस्त्रिभवि अनोपलितः । गुणसारराशि गुणरतनो नरेन्द्रः सर्वगुणेहि असमसमः स्वयंभूः ॥ ३९ ॥ एवं स्तवित्वा दशबल सत्यवादि वाचं प्रभाषि मुदितमनः कुमारः। पूजित्व बुद्धमतुलियमप्रमेयं बुद्धो भवेय यथ इव शाक्यसिंह ॥ १० ॥ तत्यो विदित्वा सुगंतु विशिष्ट चर्या- मसङ्गज्ञानी स्मितमकरोनरेन्द्रः। मैत्रेयु पृच्छी दशबलज्येष्ठपुत्रं कस्यार्थि एतं स्मितु कृतु नायकेन ॥४१॥ आकम्पिताभूसुमति पडिकारं देवाश्च नाग गगनस्थिता उदप्रा । प्रेक्षन्ति बुद्धं प्रमुदित दृष्टचित्ता- स्तं व्याकरोहि सुगत अनाभिभूतः ॥ ४२ ॥ अभूमिरस्मि भगवतु श्रावकाणां या प्रवृत्तं पुस्पवरस्य ज्ञानम् । सुविशुद्धज्ञानिननुपमप्रज्ञभूमि अखिला ते स्मितु कृतु जिन कस्य अर्थे ॥ ४३ ॥ 1A मस्पीनी च for •पतिनश्च. २ ० मुगमनन्तचर्या ३C भवन for भगवतु, 20 N 138 25 ·[१४.६०- समाधिराजसूत्रम् । २० 5 10 N193 15 येष मैत्रि करणा सुभाविता सर्वप्राणिषु जगे अचिन्तिया। सत्त्वसंज्ञ न च येप वर्तते तेष अर्थ द्विपदेन्दु पृच्छियाम् ॥ ६० ॥ येष ज्ञानमतुलमचिन्तिय तेप ग्राह्य न कदाचि विद्यते । चित्तगोचरिय पारमिं गता तेप अर्थि महु नाथ पृच्छमि ॥ ६१॥ शीलज्ञानगुणपारमिं गता त्र्यध्वज्ञानमतुलं भिवर्तते । नैव तुभ्य स्खलितूपलभ्यते कस्य अर्थि स्मितु एतु दर्शितम् ॥ ६ ॥ शारिपुत्र अनिरुद्ध कोलिता ये च अन्य सुगतस्य श्रावकाः । नैवै तेप इह ज्ञानु वर्तते बुद्धगोचरु अयं निरुत्तरः ।। ६३ ॥ सर्वधर्मवशिपारमिं गताः सर्वशिक्ष-चरियाय उद्गता. संर्जनत्व करणां विनायका मुच्च घोष परमार्थकोविदा ॥ ६४ ॥ येऽपि पूर्व बहुकल्पकोटियो एवं चिन्ति द्विपदेन्दु पृच्छित.। भष्यमा शरणं परायण तेष अद्य फल हि नायका ॥ ६५ ॥ यक्षराक्षसकुम्भाण्डगुह्यकाः प्रेक्षमाण द्विपदानमुत्तमम् । सर्वि प्राञ्जलिस्थिताः सगौरवाः श्रोतु व्याकरणमनपुद्गलान ॥ ६६ ।। बोधिसत्त्व वयोऽद्य आगता ऋद्धिमन्त यहुक्षेत्रकोटिभिः । १८ सभ्यत for वियते २csप for नैव. ३C संजनेतु for 'मेच४ A येहि tor येऽपि 20 25 30 ·-१४.७४] १४ स्मितसंदर्शनपरिवर्तः। जेष्ठपुढे मुगतस्य औरसाः सर्वि प्राञ्जलिस्थिताः सगौरवाः ।। ६७ ।। गन्धहस्ति पुरिमादिशागतो. भोम्यक्षेत्र दिशि लोकविश्रुतः। N194 बोधिसैवनयुतैः पुस्मृतः 5 101 15 शाक्यसिंह द्विपदेन्दु पृच्छना ।। ६८ ॥ सुखावतीय वरलोकधातुतो महात्याम प्राप्त अवलोकितेश्वरः। बोधिसत्वनगुतैः पुरस्कृतः शाक्यसिंह द्विपदेन्दु पृच्छना ।। ६९/ येन पूर्व बहुकल्पकोटियो स्मप्रमेय सुगता उपस्थिताः। सागराण समाला च बालिका एपता परम ज्ञानमुत्तमम् ।। ७० ।। सरबुद्धस्तुत संप्रशंसितः सर्वधर्मगुणपारमिं गतः । सर्वलोकदिशतासु विश्रुतो मञ्जुघोष स्थितु प्राञ्जलीकृतः ।। ७१॥ बुद्धक्षेत्रनियुतैश्चरित्वना सुदुर्लभमीदृशकान दर्शनम् । बुद्धपुत्रगुणवत् सुशिक्षिताः सर्वि प्राञ्जलिस्थिताः सगौरवाः ॥ ७२ ॥ नास्ति अन्य इह कश्चि भाजनं एवरूपि यथ एत सूरताः। धर्मक्षधर सर्वशास्तुनों स्निग्धभाव गिर मुश्च नापका ॥ ७३ ॥ न ह्यकारण जिना विनायका दर्शयन्ति स्मितमापुद्गलाः । मुञ्च घोपवर दुन्दुभिस्वर कस्य अयि स्मित एतु दर्शितम् {{७४ ॥ PCr for 'पुत्र. २ A om. this line. ३ AC एति सूरता for एत सूरता. YA 20 1195 के 30 लिम्बवाच for भाव, ·८८ समाधिग्रजएमम् । [१४.४४ 5 N 189 ..10 15 पृष्टमि दशनम् विनायर शाक्यसिंह द्विपदानमुत्तमम् । ज्ञानपारमिं गतं प्रभार रागद्वेपखिउमोहसादकम् ॥ १४ ॥ कल्पोटि चरितोऽसि नापने गगवानुमगगास्तोत्तरम् । एपमाणु वरसोनिमुत्तमा फस्य अर्थि स्मितु एतु दर्शितम् ॥ १५॥ हस्त पाद परिऐश शास्तुना पुरदार प्रियाति वाधवान् । एपमाणु वरज्ञानमुत्तम को नु हेतु स्तिदर्शन मुने ।। ४६॥ अघहस्तिरपपत्तियो त्वया दासशसिमणिरत्नरूप्यकम् । नैव द्रव्यरतन च लभ्यते ...यन्न त्यक्त चरता ति चारिकाम् ॥ १७ ॥ ज्ञान श्रेष्ठ त्रिभवेऽतिबनते सर्वसत्तचरिया प्रजानसे। धातुचित्तु अभिमुक्तिकोपिदा : कास्य अयि स्मितु एतु दर्शितम् ॥ ४८ ॥ केन पूजित नराणमुत्तमा स्प बोर्थ विपुटो भविष्यति । कोच अस्य चरियाय प्राहर कस्य अर्थ स्मितु दर्शित मुने ।। ४९॥ पडियार पृथिवी प्रकम्पिता पनकोट्य धरणीतु उथिता । कोटिपत्रपरमा प्रभास्वरा हेमपर्णरुचिरा मनोरमा ।। ५०॥ यतिमे स्थित जिनस्य औरसा बोधिसत्त्व परमा महद्धिका 1 धर्ममाणक बहू समागता स्तेप कारणिक पृच्छि नायकम् ॥५१॥ A परित्यक्त २ मणिमुक्ति' for 'मणिरल २८ स्मितमेतु ४ A अfor वार्थ 20 N 190 22 30

·1Cगगने हि for गगनस्मि. २८स्मितमेतु almost everywhere ३ A चरियाणमुत्तमा for
चरियामनुत्तमो.Cकारणम् for नायकम्।
स १०
१४ स्मितसंदर्शनपरिवर्तः।
मेरिशस्तुणवाः सुघोपका-
स्तूर्य कोटिनियुताः प्रमादिताः।
तेप शब्द गगनस्मि श्रूयते
यादृशः सुगतघोप अचिन्तियः ॥ ५२ ॥
हंसक्रौञ्चकलविङ्ककोकिलाः
पक्षिसंघ बहुकाः समागताः।
मुचि घोप परमं प्रभास्वरं
बुद्धघोषकल नानुभोन्ति ते ॥ ५३ ॥
केन दान दम संयमः पुरे
कल्पकोटि बहुका निपेविताः।
केन जित नराण उत्तमा
कस्य अर्थि स्मित एतु दर्शितम् ॥ ५१ ॥
केन पूर्वि द्विपदेन्दु पृच्छितो
गौरवं परम् संजनित्वन ।
बुद्धबोधि कयमेष लम्पने
कस्य अर्थि स्मितु एतु दर्शितम् ॥ ५५ ॥
यात्तिका दशवला अतीतमा.
प्रत्युत्पन्न सुगता अनागता।
सर्व जानसि नराणमुत्तमो
तेन पृच्छमि प्रजाय कारणात् ।। ५६॥
चित्तसंतति प्रजाय जानते
सर्वि माणिन अनन्तगोचराः।
यस्य यादृशु नरस्य आशय-
स्तेन पृच्छमि नराणमुत्तमम् ॥ १७॥ .
ये चरन्ति चैरियामनुत्तमा
हेतुयुक्तिविनपस्मि कोबिदा.।
बुद्धज्ञान कयमेतु लभ्यते
एतदर्थ द्विपदेन्दु पृच्छिहम् ॥ ५८ ।।
ये हि धर्म सुखुमा सुदुर्दशा
शून्य शान्त अतुला अचिन्तिया ।
भाविता दशबान गोचरा-
स्तेप अर्थ अहु पृच्छि नाकम् ॥ ५९ ॥

·[१५.७५- 5 L N196 10 15 समाधिराजसूत्रम् । हंसफोकिटमयूरसारसा मेघनाद वृषभाः प्रगर्जिताः। दिव्यवाघमधुराः प्रवादिता व्याकरोहि गिर सत्यमोचनी ।। ७५॥ भैरसंजननि प्रेमवर्धनी ज्ञानदर्शनि अविचरिश्चनी। अर्थतीरणि प्रज्ञाविवर्धनी कल्पकोटिनियुता विशोधनी ।। ७६ ॥ विनिश्चितभावविभावित- दुःखनिरोधपदार्थनिदर्शनी। सकुतीर्थकवादध्वंसनी •शून्य निसत्व निजीव विभावनि ॥७॥ पुण्यसहस्रशतेहि अलंकृतः बुद्धसहस्रातेहि चरित्विह। देवसहनशतेहिं सुसंस्तुतः ब्रह्मसहस्रशतेहि नमस्कृतः ॥ ७८॥ राक्षसयक्षकुम्भाण्डप्रसादनि नागसुपर्णमहोरगमोचनि नित्यमसक्त-प्रयुक्त उंदीरणि कर्मफलेहि शुभेहि समुद्गतः ॥ ७९ ।। ये च केचि जिनाः परिनिता ये | च अनागत ये च अवस्थिताः । सर्वि प्रजानसि सङ्गु न तेऽस्तीति सर्वगुणेहि समुद्गत नायक ।। ८०॥ भूतधरा ससमुद्रपर्वत सर्वि मही पड्विकार प्रकम्पिता । देवगणा नभि पुष्प क्षिपन्ति च दिव्यु प्रवायति गन्धु मनोरम् ॥ ८१ ॥ हतरागदोपतिमिरा निखिला परिशुद्धशील परिशुद्धमनाः। १८प्रीतिवर्धनी for प्रेम.२० अविद्यरजिनी. ३Cउदीरित for उदीरभि, 20 N 19725 30 ·१नद सिंदनादु वर कामणिका for the line. RAम तवास्ति लोशि for तय कि नास्ति. १४ स्मितसंदर्शनपरिवर्तः। -१४.८९] 10 N198 15 प्रशान्त शून्य अनिमित्तरता नरसिंहनादु नद कारणिका ॥ ८२॥ प्रतिभानवन्त सुविशालयशा सुसमाप्तप्रज्ञ तथज्ञान जिना। तवे लोकि नास्ति समु कारुणिका भण कस्यु आर्थे स्मितु दर्शयसे ।। ८३ ॥ क्लविदकोविलगयूरवा- स्तथ जीवंजीव जीवकमनोशलताः । रञ्जनीय शन्दु भुवि एकक्षणे कल तेन भोन्ति सुगतस्य खरे ॥ ८४ ।। भेर्यो मृदङ्गपणवाश्च तथा शड सवेणु तथ बलरियो। तूर्यासहस्र सिय एकरवाः कल नानुमोन्ति सुगतस्य स्ते ॥ ८५ ॥ तूर्यसहस्र वर दिव्यस्ता रञ्जनीय गीत सिय अप्सरसाम् । सुगीति शब्दरति संजने कल न भोन्ति सुगतस्य रुते ॥ ८६ ।। एकस्वरा तु तव लोकहिता नानाधिमुक्ति स्वरु निश्चरति । एकेक मन्यि मग भाषि जिनो ब्रूहि स्मितं ति कृतु कस्य कृते ।। ८७ ॥ देवान शब्द तय नागरता ये चापि किनरत्ता मधुराः। प्रशमेन्ति क्लेश न कदाचिदपि बुद्धस्तरास्तु सद क्लेशनुदाः ॥ ८८ ॥ प्रीति जनेति न च रागरति मैत्री जनेति न च दोपमतिम् । प्रज्ञा जनेति न च मोहरति बुद्धान सर्व मलनाशि स्वरः ॥ ८९ ॥ न बहि च शन्दु परिपात प्रजा सर्वेष छिन्दति स काईशतान् । 20 25 30 N 199 ·९४ 5 समाधिराजपूत्रम् । न च ओनतो न हि च औनमतो समसौस्यदर्शन स्वरो मुनिनः ॥२०॥ भज्यादियं ममी सीटरणा क्षीयते सागरजलं च तपा। चन्द्रोऽय सूर्य धरणी प्रपतेद् गिरमन्यथा न पुन भापि जिनः ।।९१ ।। सर्वाङ्गयाम्य परिशुद्धगिरा सिंहस्वरा मधुरमनगिरा। ब्रह्मस्वरा सुगत कारुणिकर भण कास्य अपि स्मिनु दर्शपसे ॥१२॥ यानन्त सत्र इह सर्व जगे सर्वेष चित्त चरते कुशलः। ये अतीतनागत ये सांप्रतिका भण कस्य मर्थि स्मितु दर्शयसे ॥२३॥ यावन्त केचिजिन कारुणिका ज्ञानस्मि सर्वि वशि पारमिं गताः। न च ते जिना विमलचन्द्रमुखा नोहैतुकं स्मित सद दर्शयसे ।। ९४ ।। अपि कल्पकोटि भणि अप्रतिमा यथ गशवालिक भणेय्य गुणान् । न च शक्यु कीर्तितु प्रमाण गुणे भण कस्य अर्थि स्मितु दर्शयसे ||९५॥ इति श्रीसमाधिराजे स्मितसंदर्शनपरिवर्तश्चतुर्दशः ॥१४॥ N200 15 20 १८महतुकं स्मितको for नाईतुक स्मित सद, ·N201 5 10 १५ स्मितव्याकरणपरिवर्तः। अंथ खलु भगवास्तस्यों वेलायां मैर्य बोधिसत्त्वं महासत्माभिः सारूप्याभियामि प्रत्यभाषत- चन्द्रप्रमो एप कुमारभूतः संस्तुत्य युद्धमतुलीय प्रीतिया। भाषिय बुद्धान विशिष्ट वर्ण प्रशंसनीयः सद कालि मेष्यति ॥ १॥ इहैव चो राजगृहस्मि पूर्व दृष्ट्रीय बुद्धान सहलकोटयः । सर्वेष चानेन जिनान अन्तिके अयं वरः शान्तसमाधि पृच्छितः ॥ २ ॥ सर्वत्र चो एप मर्मासि पुत्रो इमां चरन्तो वरबोधिचारिकाम् । सत्र चासीत् प्रतिभानवन्तः सर्वत्र चासीत् सद ब्रह्मचारी ॥ ३ ॥ स पश्चिमे कालि महाभयानके त्वमेव साक्षी अजिता ममात्र । स्थिहित शुद्धे सेंद ब्रह्मचर्य वैस्तारिक एप समाधि काहिते ॥ ४ ॥ समाधिमेपन्तु इद प्रणीतं एतेन मार्गेण से बोधि लप्स्यते । परिगृहीतो बबुद्धकोटिमिः पूजां वर्स काहिति नायकानाम् ॥ ५ ॥ ज्ञाने स्थिहिया अह व्याकरोमि चन्द्रप्रमस्याचरितं विशिष्टम्। न पश्चकालेऽस्य भत्रेऽन्तरायो न ब्रह्मचर्यस्य न जीवितस्य ॥६॥ हस्ते यथा आमश्यानि पञ्च प्रजानाति बुद्धसहलकोटयः। 15 N202 20 23 * B is missing upto st 129. A reads तस्यां वेल्शयां after महासत्व, २ ममास्ति for .सि. ३ अजिनाममात्र.४C for पद.५८ समाधि for सबोधि, ·N206 5 10 N 207 ॥ पूर्वयोगपरिवर्तः ॥ मरामि पूर्व चरमाशु चारिका सिंहधनस्य सुगतस्य शामने । अभूपि मिन विदु धर्मभागो नामेन सो उच्यति अमदत्त ॥१॥ अहं तदासीन्मति राजपुत्रो आगदिको बाढ गिटान दुपित । मा च सो आचरियो अभूमि यो बहादत्तस्तद धर्ममाणक ॥२॥ पश्चोत्तरा घशता अनूनका च्याधि चिकित्सति उद्युक्तमानसा । व्याधि न शाति मम चिनिस्तुि समें गम ज्ञातय आसि दुसिता ॥ ३ ॥ श्रुत्वा च गैठान्यु स मा भिक्षु गिलानपृष्ठो मम अन्तिमागत । कृपा जनेवा मम नह्मदत्तो इम समावि कक तत्र देशयी ॥४॥ तस्य ममा एनु समाधि श्रुवा उत्पन्न प्रीति अरिया निरामिया । स्वभावु धर्माण प्रजानमानो उच्छासि व्याधी तुहु तस्मि कार ॥ ५ ॥ दीपकर सो चरमाणु चारिया मभूपि भिक्षुर्विदु धर्मभाणक । अह च आसी मतिराजपुत्र समाधिज्ञानेन ? व्यानि मोचित ॥६॥ तस्मात् कुमारा बढे पश्चकाले अनुस्मरन्तो इमु पारिहाणिम् । सहेसि बालान दुरुत वाक्य धारेन्तु याचेतु इम समाधिम् ॥ ७॥ 7 Before स्मरामि ABT read a nassage given in App I (No 12) RA अई च आरीमहिराजपुत्रो for the ure ३Cशतिक for हातय ४B तस्मा for तस्य ५AR fer हु ६ AB तुहु for बहु 15 20 25 ·N203 5 10 15 N200 १६ पूर्वयोगपरिवर्त । भव्यन्ति भिक्षु बहु पक्षमा लुब्याच दुष्टाश्च असपताश्च । पापेच्छ अयोषित पारचीपरे प्रतिक्षिपियन्ति इम समाधिम् । ८}} इालंगा उद्धत प्राकरेद्रिया बुलेप चायोपित लानामा । प्रायोगिक मस्ततिनिय सभिता प्रतिक्षिपिष्यन्ति इम समाधिम् ॥ ९॥ हस्ताश्च पादाश्च तथ विद्यमाना हास्ये च लास्ये च सदा प्रयुत्ता । पास्पर कण्ठित लिष्यमाणा ग्रामेषु चर्याययि अन्यु मेष्यति ॥ १० ॥ अयुष्योगानिणि भोन्ति रक्षणा परयुमारीपु च नित्य ध्योषिता । रूपेण रक्ता प्रथिता भवति हिदिन्ति प्रामान्निगमाश्च राष्ट्रान् ॥ ११ ॥ ते खारपेयस्मि सा प्रयुक्ता नाट्ये च गीते च तथैव वादिते । त्यत्रिय चो सद भोन्ति उत्सुका पानेऽपि चायोपित नष्टरजा ॥ १२ ॥ रेखान पियन्ति अयुक्तयोगा सील तापयु छोपिना । मर्याद भिन्दित्व गृहीभि सार्व त भिन्नवृत्ता मितथप्रतिष्टिता ॥ १३ ॥ ये कर्म बुद्धेहि सदा विवर्जिता स्तुलमानने च सदा प्रयुक्ता । हत्कर्म कृत्वान विगिटपापकान् अपायु यास्यन्ति निहीनकर्मा ॥ १४ ॥ प्रभूतवित्त मणिहेमशस गृहाश्च ज्ञातींश्च निहाय प्रबजि । १यामुला for "n २८ कुले अवाघ्योपित for कुटेपु वायोपित ३ B अपेप्यति for अन्यु भेष्यति ४ ० मता B सन्तो Car for रका Bहिं सन्नि मुक्ति for हिण्डन्ति ६A चौरसद योत्सव for चो सद .Cइय 20 25 30 ·[१६.०० N214 समाधिपासूनम् । अद्रान्तमायाम अन्तिमच, मदान्तचित्तान अपायनिमाः ॥ ३०॥ अहं च भारण्य गुणान वर्णान् न चो गुणान् मिक्षु समाचरेय्या । न घोपमा रेण च बोधि लेग्यते प्रतिपत्तिसारोण न बोधि दुर्ला ॥ ३१ ॥ इति श्रीसमाधिराने पूर्वयोगपरिवों नाग पोटशः ॥ १६ ॥ १c अदान्तचित्ता अदान्ताचश्च २ B अगानिशा for अपायनिन्ना ३ B समाधिसेव्या for समाचरेण्या. ४ ABOस्यते for लभ्यते, ५.Cसाराह for 'साराण. 14 ·N24 N215 N217 10 ।। बहुघुलनिरसगायिमुषपरिवर्तः ॥ अथ रालु भगनास्ता महती सागरोपमा पर्षद धर्मक्थया सदश्य समुत्तध्य सप्रहर्म्य समादाय उत्थायासनात् प्राक्रामत् । येन च गृधफटपर्वतराजस्तैनेर उपसममामत् । उपमनस्य च प्रज्ञाप्त एनोसने न्यपीदत् । भिक्षुसंघपरिवृतो दग्नागयक्षगर्वासुरगर किन्नरगहोरग मनुष्यामनुष्यनमस्कृत सागरोपमाया पर्षदि धम सदेर्शयति रम । अथ खलु चन्द्रप्रभ कुमारभूतो भगवन्त निर्गत निदित्या अशीत्या प्राणिकोटीशतै साध सदियभूतैरन्यरोक 5 धात्वागतैश्च सबहुलैबोधिसरसमहासत्लनियुतै सार्धं पुष्पधुपगधगाल्यविपन गृहीत्वा तुर्यशते द्यिमानेश्वध्वजघण्टापताकाभिरत्युच्छ्रिताभि महामाल्याभिनिरिमादाय भगवत पूजाफर्मणे यन गृध्रकूटेंपरंतो येन च भगवास्तेनोपजगाम । उपेत्य च भगवत पादौ शिरसाभिनय भगरत त्रि प्रदक्षिणीदत्य तै पुप्पधूपगथमाल्यपिटेपनेस्तूर्यतालापचरे प्रमाद्यमानैर्महती पूजा कृत्या एकाते न्यपीदत् सगौरव सप्रेतीशो धर्मपरिपृच्छाये । अथ खल चद्रप्रभ कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत्-पृच्छयगह भगवत तथागतगई त सम्पक्सनुद्ध कचिदेव प्रदेश सचेन्ने भगवानराश बुर्यात् पृष्टप्रभयारणाय । एनमुक्ते भगवाश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत्-पृच्छ व कुमार तथागतमर्हत सम्यक्सनुद्ध यद् यदेवाकाडसि । नित्यतस्ते कुमार तथागतेनामाश । एवमुक्त चन्द्रप्रभ कुमारभूतो" भगर तमेतदवोचत्-पतिभिर्भगवन् धर्फ समन्वागतो बोधिसत्रं इम सर्वधर्मस्वभावसमता 15_N 213 विपश्चित समाधि प्रतिलभते : ऐवमुक्ते भगनाश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत्-चतुर्मि कुमार धर्म समन्वागतो बोधिसत्व इस सर्वधर्मस्त्रभानसमताविपश्चित समाधि प्रतिलभते । क्तमैश्चतुर्भि इह कुमार बोधिसत्वो महासत्व सृरतो भवति सुविसपासो दातो दान्तभूमिमनुप्राप्त । स परैराष्टिो वा परिभाषितो वा दुरताना दुर्भाषिताना वचनपथाना क्षमो भक्त्यधिवासनजातीय कर्मदर्शी निहतमानो धर्ममाम । अनेन कुमार प्रथमेन धर्मेण समन्यागतो बोधिसत्रो महासरा 20 इम सगाधि प्रतिलभते । पुनरपर कुमार बोधिसत्वो महासत्व शीलवान् भवति । परिशुद्धशील 9 Before 274, ABT read a passage given in App 1 (Nu 18) ? B reads स्थया सदर्शते समुत्तर्कसप्रहर्ष for क्या साहये ३ AC सदिश for सदर्श ४ For एवासने न्यपीदतु A B T read आसनाप्रक्रामस्ताश्या एव च युद्धद्धर्षा रागृहान्महानगरानिषम्य तया तद् द्वारेणव येन गाकर पर्वतराजतेनोपसकान्त । उपससम्य च येन मैनय भिनिर्मितो रत्नमाडस्तेनोपसकाम दुपसाम्य मायाभिनिर्मिते महति रत्नसिंहासने न्यपोदत् ५After परिगतो, AB add योधिसत्यसप पुरस्टत ६A B देशयामास A Bom. भगवन्तं निगत विदित्वा ८A B कोटीनियुतशतसहस for 'फोटोशत C ब्राह्मणोटी for प्राणियोती After 'कर्मणे A B add रागृहा महानगराच्छिवद्वारेण निकम्य १० A B कूट पर्वतरानो for 'पर्वतो ११A "पिलेपनचूर्णचीवरच्छरवापताकाभिस्तय for "विपिनस्तूर्य १२ A सप्रीतिका B सप्रतीक for सतीको १३ After खलु A B add धमनारिपृच्छायैान्तनिषण्ण १४ After भूतो AB add दक्षिणं जानुमण्डल पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवास्तेनालिं प्रणम्य १५ Alter भूतो A Badd भगवता कृतावसले १६ A B सत्त्वो महासत्त्व for सत्त्व १७ Bom एवमुक्त प्रतिरभते १८AB शूरो for सूरतो १९ AB मुखसवादो tor सुविसवासो २० A दुरुपदुरागतानां for दुरुहाना ~ ·N210 5 10 15 समाधिशास्त्रम् । ते प्राजित्वानिह युद्धशासने पापानि कर्माणि सदाचरन्ति ॥ १५ ॥ धने च धान्ये च ते सारसंझिनो धेनूच गार. शफटागि सजयी । किमर्थ तेहि इम फेश छोरिता शिक्षाय मेरा प्रतिपत्ति नास्ति ॥ १६ ॥ मया च पूर्व चरिया चरित्या सुदुष्करं कल्पसहस्र चर्णिम् । अयं च मे शान्त समाधिरैपितो यत्तेत्र श्रुया तट हास्यु भेष्यति ॥ १७ ॥ विसं मृपावादि अग्रहाचारिणो अपायनिम्नाः सद कामलाभाः। ते ब्रह्मचारीण घजं गृहीत्या दु शील वक्ष्यन्ति न एप धर्मः ॥ १८ ॥ भेटाय स्थास्यन्ति च ते परस्परं अयुक्तिमिलीभ गवेषमाणा. अपर्ण भामित्व ते अन्यमन्यं व्युता गमिप्यन्ति अपायभूमिम् ।। १९ ।। शत सहले सुदुर्लभास्ते क्षान्तीबलं येषु तदा भविष्यति । अतो बह ये कटहस्मि उत्सुका प्रपञ्च काहिन्ति जहिल क्षान्तिम् ॥ २० ॥ पक्ष्यन्ति पाचा क्य बोविसावा शब्दोऽपि तेपा बजि देशदेशे। अभूतशब्देन मदेन मत्ता विपन्नशीलान कुत्तोऽस्ति बोधि ॥ २१॥ न मे श्रुतं नापि कदाचि दृष्ट- मध्याशयो यस्य विशुद्ध नास्ति । इमेषु धर्मेषु च नास्ति शान्ति सं लप्स्यते बोधि क्षिपित्व धर्मान् ।। २२॥ A B समाचरन्ति for सदा'. २ A भूतसंज्ञिनो for सार' ३ B कीर्णम् for चीर्णम् 14 अय च तेया न समाधि देशिते for the ine Bअपायनिष्ठा . A for AB प्रतिलप्स्यते for सलस्यते. N 211 २ 20 25 30 ·-१६. २९ १६ पूर्वयोगपरिवर्तः । १०१ 8212 .. 5 10 भीताश्च भरताश्च गृहं त्यजन्ति ते प्रजि टुढेतरा भवन्ति । विशेषयामा पिलय प्रयान्ति शिपिच यानं पुरुषोत्तमानाम् ॥ २३ ॥ 'निहीनमझा गुणविमहीना पश्यन्ति दोष सह अप्रयाने। यस्मै च ते तच्छरणं प्रपन्ना- स्तत्रैव ते दोपशतान् वदन्ति ॥ २४ ।। आजीवका ये का प्रबजित्वा अनयिंकाः सरसुबुद्धबोधये । ते आत्मदृष्टीय स्थिहित्व वाला उत्त्रस्त भेष्यन्ति श्रुणित्व शून्यताम् ॥ २५ ॥ विहाँह कृत्वान त अन्यमन्य व्यापाददोषांश्च खिलं जनेवा । अभ्याख्य दावा च परस्परेण लस्यन्ति ग्रामोद्य करित्य पापकम् ॥ २६ ॥ यः शीटवन्तो गुणवन्तु मेष्यति मैत्रीविहारी सरक्षान्तिकोविदः । संसंवृतो मार्दबसूरतय । परिभूत सो मेष्यति तस्मि काले ।। २७ ।। यो खो पुनर्भयति दुष्पचित्त: सुदारुणो रौद्रीतहीनकर्मा । अधर्मचारी कटहे रतश्च स पूजितो मेष्यति तस्मि काले ॥ २८ ॥ भारोचयानि प्रतिवेदयामि सचेत् बुमारा मम श्रद्ध गछसि । इमा सारित्या सुगतानुशासनी मी मातु विधस्तु मवेसि लेपाम् ॥ २९ ॥ "तीरामातय तीवदोपा- स्ले तीवमोहा. सद मानमत्ता. 1A गाढतरा for a. AB प्रजन्ति for प्रयान्ति. ३Com. st.24.४ A मस्यैव for यमैच, ५A तस्यैव tor तव ६A B विवाद: C रिचार for विहार, ७८ जनेभ्य for अनिवा. ८c मनाविहारी. १C असतो tor K.१०B परिगुण for भूत ११ A 'पिदीन ter दीन'. ११BF for मा. १५ तेश्वीतराग tor ते तीन.' 8213 20- 30 ·N214 समाधिराजसूत्रम् । मदान्तायाध अन्तवाचः अदान्तचित्ताच अपायनिवाः || ३०॥ अहं च भाषेश्य गुणान वर्णान् न चो गुणान् भिक्षु समाचरेय्या। न घोपमात्रेण च बोधि म्यते प्रतिपत्तिसारांग न बोधि दुर्लभा ॥ ३१ ॥ इति श्रीसमाधिराने पूर्वयोगपरिवर्तो नाम पोडशः ॥ १६ ॥ 5 १८ अदान्तचित्ता अदान्तवायश्च २ Bभापनिनः for अपायनिन र समाधिमैच्या for समाचरेप्या. ४ AB लप्स्यते tor लभ्यते.५८ सासद for साराण, - ·N215 N216 N217 10 ॥ बहुयुद्धनिरिसमाधिमुसपरिवर्तः ॥ अंथ खलु भगवास्ता महती सागरोपमा पर्षद धर्मकथया सदर्य सगुत्तेष्य सप्रहर्म्य समादाय उत्यायासनात् प्राक्रामत् । येन च गृध्रकूटपर्वतराजस्तेनैव उपसमकागत् । उपमक्रम्य च प्रज्ञप्त एपोसने न्यपीदत् । भिक्षुसंघपरिवृतो देवनागयक्षगन्धर्मासुरगल्डकिन्नरमहोरग- मनुष्यामनुष्यनमस्कृत सागरोपमाया पर्पदि धम सदेशयति रम । अथ खल चन्द्रप्रभ कुमारभूतो भगवन्त निर्गत विदित्वा अशीत्या प्राणिकोटीशतै साधं सर्देिवभूतैरन्यलोक-5 धात्वागतैश्च सबहुलैबोधिसत्त्वमहासत्वनियुते सार्धं पुप्पधुपगन्धमाल्यविपन गृहीत्वा तृर्यशतै द्यिमानैश्छत्रध्वजघण्टापताकाभिरत्युच्छ्तिाभि महामाल्यामिनि रमादाय भगरत पूजाफर्मणे येन गृध्रकूटेंपतो येन च भगनास्तेनोपजगाम । उपेत्य च भगवत पादौ शिरसाभिवन्ध भगवत त्रि प्रदक्षिणीकृत्य तै पुप्पधूपगन्यमाल्यविटेपनैस्तैर्यतालामचरे प्रवाद्यमानैर्महती पूजा कृत्वा एकान्ते न्यषीदत् सगौरव सप्रेतीशो धर्मपरिपृच्छाये ॥ अथ खल्लै चन्द्रप्रभ कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत्-पृच्छेयगह भगवन्त तथागतगई त सम्यक्सबुद्ध कचिदेव प्रदेश सचेन्मे भगवानप्रकाश कुर्यात् पृष्टप्रश्नव्याकरणाय । एवमुक्ते भगवाश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतगेतदवोचत्-पृच्छ व कुमार तथागतमर्हत सम्यक्ससुद्ध यद् यदेवाकाइसि । नित्यकृतस्ते कुमार तथागतेनावकाश । एनमुक्ते चन्द्रप्रभ कुमारभूतो" भगवन्तमेतदवोचत्-पतिभिर्मगमन् धमें समन्वागतो वोधिसत्वं इम सर्वधर्मस्वभानसमता 15_N 219 विपश्चित समाथि प्रतिलभते । एवमुक्त भगवाश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत्-चतुर्भि कुमार धर्म समन्वागतो बोधिसल इम सर्वधर्मस्वभावसमतापिपञ्चित समाधि प्रतिलभते । क्तमैश्चतुर्मि ? इह कुमार बोधिसत्यो महासत्व सूरतो भवति सुविसवोंसो दातो दान्तभूमिमनुप्राप्त । स परैरीकुष्टो वा परिभाषितो वा दुरताना दुर्भाषिताना वचनपथाना क्षमो भक्त्यधिवासनजातीय कर्मदर्शी निहतगानो धर्मकाम । अनेन कुमार प्रथमेन धर्मेण सगन्यागतो बोधिसत्त्वो महासत्र 20 इम समाधि प्रतिलभते । पुनरपर कुमार बोधिसत्वो महासत्व शीलवान् भवति । परिशुद्धशील 9 Before ery, ABT read a passage given in App 1 (No 18 ) ? B reads कथया सुदर्शते समुतर्कसप्रपं for कथया सपहर्घ्य ३ AC सदिश्य for सदर्श ४ For एवासने न्यपीदत, AB T read आसनात्प्रक्रामस्तादस्या एव च युद्धद्वर्या राजगृहान्महानगरानिम्त्रम्य तया तद् द्वारेणेव येन गुभकूट पर्वतराजस्तेनोपसवान्त । उपसक्रम्य च येन गैनयाभिनिमितो रत्नमाइस्तेनोपसकाम दुपसाम्य मैयाभिनिर्मिते महति रत्नसिंहासने न्यपौदत् ५ After परिश्तो, AB add बोधिसत्त्वसव पुरस्कृत ६ A B देशयामास VAB om भगवन्तं निर्गत विदित्वा CA B कोटीनियुतशतसहस्र for 'कोटीश , C ब्राह्मणकोटी for प्राणिशेी. After कर्मणे A B add राजगृहान्महानगरास्छियद्वारेण निष्कम्य १० A B कूट पर्वतरातो for 'कूटपर्वतो ११ A "विलेपनचूर्णचीवरच्छनध्वजपताभिस्तूय for "वपनस्तूर्य १२ A सग्रीतिका , B सप्रती for सप्रतीशो १३ After रालु, A B add धमनारिपृच्छायकान्तनिषण्ण १४ After भूतो, AB add दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्या प्रतिष्ठाप्य येन भगवास्तेनाजलिं प्रणम्य १५ After भूतो, A B add भगवता कृतावाशी १६AB सत्त्वो महासत्त्व For रात्त्य' १७ B om एवमुक्त प्रतिलभते १८AB शूरो for सूरतो १९AB मुखसवादो for मुविसवासो २० A दुरुजदुरागानां for दुरुताना ·[१६.१०. N214 समाधिपजसूत्रम् । अदान्तायाध अदान्तायः अदान्तचित्ताच अपायनिमः ॥ ३० ॥ अहं च भाषेश्य गुणान वर्णान् न चो गुणान् भिक्षु समाचरेण्या । न घोपमात्रेण च बोधि लेन्यते प्रतिपत्तिसारण न बोधि दुर्लभा ॥ ३१ ।। इति श्रीसमाधिराजे पूर्वयोगपरिवर्तो नाम पोडशः ॥ १६ ॥ १८ अदान्नचिता अदान्तसवय १ Bअशानिन: for अपायनिम्नाः.३ ३ समाधि समाचरैय्या. Y AB लस्सते for लभ्य वे. ५०'साराह tor साराण. क ·5 10 . १५ बहुयुद्धनिहारसमाधिगुसपरिवर्तः । तेजेश्वरस्य द्विपटोत्तमस्प परसाती वर्षसहस आयुः ॥ ३॥ तेजेधरस्पोपरतेन बुदो मतीधरो नाम जिनो अभूपि। मतीश्वरस्य द्विपदोत्तमस्य वर्षाण कोटी परिपूर्ण आयुः ॥ ४ ॥ मतीश्वरस्योपरलेन बुद्धो नवरो नाम जिनो अभूषि। ब्रह्मवरस्य द्विपदोत्तमस्य चतुर्दशो वर्षसहस आयु {{५॥ बटेश्वरस्योपरलेन बुद्धो अग्नीवरो नाम जिनो अभूपि । अग्नीश्वरस्य द्विपदोत्तमस्य पष्टिस्तदा वर्षसहस आयु ॥६॥ अग्नीधरस्योपरतेन बुद्धो - ब्रह्माननो नाम जिनो अभूपि। ब्रह्माननस्य द्विपदोत्तमत्य रानिटिया सम अभूपि आयु ॥ ७ ॥ प्रामाननस्योपरतेन बुद्धो गणेश्वरो नाम जिनो अभूपि। गणेश्वरस्य द्विपदोतमस्य पदपकोट्य परिपूर्ण आयु {{ ८ ॥ गणेश्वरस्योपरतेन बुद्धो घोरेवरो नाम जिनो अभूपि । घोरेश्वरस्य द्विपदोत्तमस्य नववर्षकोट्य परिपूर्ण आयु ॥ ९॥ घोरेश्वरस्योपरलेन बुद्धो घोषाननो नाम जिनो अभूषि! घोषाननस्य विपदोत्तमस्य दशवर्षकोटय परिपूर्ण आयु ॥ १० ॥ , ACश्वरस्याप्यपरेण for 'स्योपरतेन २ 'खोपरवेश्च for 'परतेन ३ Aom.60 13 N222 0 30 ·२०६ समाधिराजस्वम्। N223 5 10 15 घोपनिनस्योपरतन बुद्ध- चन्द्राननो नाम जिनो अभूपि । चदाननस्य विपदोत्तमस्य रारिदिया एका अभूपि आयु ॥११॥ चदाननस्योपरतेन बुद्ध सूर्याननो नाम जिनो अभूपि । सूर्यानगस्य द्विपदोत्तमस्य अप्रादशो वर्षसहर आयु ॥१२॥ सूर्याननस्योपरतेन बुद्धो ब्रह्माननो नाम जिनो अभूपि। प्रमाननस्य द्विपदोत्तमस्य निर्शिति वर्षसहस्त्र आयु ॥ १३ ॥ ब्रह्माननस्योपरतेन युद्धो ब्रह्ममयो नाम जिनो अभूपि । बलात्य द्विपदोत्तमस्य अष्टादशो वर्षसहन आयु ॥ १४ ॥ एकस्मि कल्पस्मि इमे उपन्तर दुवे शते लोकविनायकानाम् । गुणोहि नामानिह कीर्तयिष्य अनाभिभूतान तथागतानाम् ॥ १५ ।। अनन्तघोषश्च पिर्धेष्टयोपो विषुष्टतेजश्च विधुष्टशब्द । स्वराधुिएन स्वरार्चितश्च स्वराङ्गशूरश्च स्वराङ्गशब्द ।। १६ ।। ज्ञानाबलो ज्ञानपिपगच ज्ञानाभिभूमिसमुद्गतश्च । ज्ञानार्चिमान् ज्ञान अभ्युद्गतश्च पिघुटज्ञानस्तथ ज्ञानशूर ।। १७ ॥ ब्रह्मापलो ब्रह्मरसु सुनाम ब्रा च देवस्तथ ब्रह्मघोष । १८ द्वाविंशति वर्षसहस्रमायु for the time . C एकत्र for एकस्मि ३ दुवे शता, B दुर्व शता ४ ८ विशिष्ट्योपो for विधुर ५ 5 ज्ञानाभिभूतो for ज्ञानामिभू ६ B विध्वस्त for विधु N224 25 30 ·5 N225 10 15 -१५.२५] १५ पहुयुद्धनिरिसमाधिमुनपरिवर्तः । १०७ ब्रहोश्वरो ब्रह्मनरेन्द्रनेत्रे अझस्वराङ्ग स्वरमहादत्त ।।१८।। तेजोवलस्तेजति सुतेजा तेजेश्वरस्तेजसमुद्रतश्च तेजोनिभुस्तेजनिनिश्चितश्च । तेजस्वरेन्द्र सुनिघुष्टतेजा ।। १९॥ भीष्मो क्लो भीममति सुभीष्मो भीष्माननो भीमसमुद्रतश्च । भीष्माचि मागोता भीमघोषा एते जिना लोकविनायकाऽभूत् ॥ २० ॥ गम्भीरघोप शिरिधोरणच पिशुद्धघोपेश्वर शुद्धघोष । अनन्तयोष सुविमुक्तयोशे मारो ब्लो मारविनासनश्च ॥ २१ ॥ सुनेत्र शुद्धाननु नेत्रशुद्धो विशुद्धनेत्रश्च अनन्तनेत्र । समन्तनेत्रश्च विधुष्टनेत्रो नेत्राभिभूत्रअनिन्दितश्च ॥ २२॥ दान्तोत्तरो दान्त मुदान्तचित्त मुद्रात शान्तेद्रिय शान्तमानस । शान्तोतर शान्तशिरी प्रशान्त शान्तीय पारगतु शान्तिशर ॥२३॥ स्थितोत्तर शान्त सुदान्तचित्त सुदान्तश तेन्द्रियु शान्तमानस । शान्तोत्तर शान्तनिया वन्त शान्तप्रशान्तेश्वर शान्तिशर ॥२४॥ गणेन्द्र गणमुख्यु गणेश्वरश्च সমিৰি হাব্বানী। महागणेन्द्रश्च गणेन्द्रशरो अन्यो पुनो गणितर अमोचरु ॥ २५॥ धर्मवनको तय धर्मरेतु धर्माचरो धर्मस्वभाषउद्गत । 1A मुविशुद्ध for सुदिपु A गिरिवारण ३B मानतानन for शान्तोत्तर ४ विमोचर 23 N 225 25 ५० -- ·०८ ++ 5 N227 10 15 समाधिरामसूत्रम्। [१५.२६- धर्मवेटक्षेत्र सुधर्मशूरः स्वभावधर्मत्तरनिश्चितभः॥ २६ ॥ स्वभावधर्मोत्तरनिधितस्प अशीतिकोट्यः सहनामयेयाः। द्वितीयाल्परिम उपन्न नाया एते मया पूजित बोधिकारणात् ।। २७ स्वभावधर्मोत्तरनिश्चितस्य यो नामधेयं शृणुने जिनस्य । श्रुत्वा च धारेति विघुष्ट नाम स क्षिप्रमेतं लभते समाधिम् ॥ २८ ॥ -- एतेष बुद्धान परेण भन्यो अचिन्तिये अपरिनितस्मि करे। अमूपि बुद्धो नरदेवपूजितः स नामधेयेन नरेन्द्रघोषः ॥ २९ ॥ नरेन्द्रधोपस्य तथागतस्य पट्सप्तती वर्षसहस्रमायुः। जयश्च कोटीशत श्रावकाणां ,. यः सन्निपातः प्रथमो अभूषि ॥ ३० ॥ पभिज्ञ त्रैविध जितेन्द्रियाणा महानुभावान महईिकानाम् । क्षीणास्त्रवाणान्तिगदेहधारिणां संघरतता आसि प्रभाकरस्य ॥ ३१॥ अशीति कोटीनियुता सहस्रा यो बोधिसत्वान गणो अभूपि । गम्भीरयुद्धीन विशारदानां महानुभावान महर्डिकानाम् ॥ ३२ ॥ अभिज्ञप्राप्ताः प्रतिभानवन्तो गतिगताः सर्वित शून्यतायाः । ऋद्धीय गच्छन्ति ते क्षेत्रकोटियो ततोत्तरे यात्तिक गहवालुकाः ॥३३॥ १ A धर्मघनश्चैव. २ After समाधिम् , T adds a colophon, and A Badd: अय पळ भगवान् भूयस्या मात्रया इम वहुबुद्धनिहारसमाधिमुख पूर्वयोगपरिवर्त चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य गायाभिगीतेन विस्तरेण सप्रकाशयति स्म. ३ A गम्भौरमज्ञान for 'बुद्धीन. ४ AB शून्यतायाम् शुद्धताया, ५ AB च" for a. ६ BC गदालिका. for 'वारसाः 20 N229 25 30 N ·०९ + 10 N229 . 15 १५ ययुरनिरसमाधिमुखपरिवर्तः । पृष्टिस्य प्रश्नं द्विपदाननुत्तमान् पुनन्ति तस्यैव जिनस्य अन्तिके। मूहान्तनिहारनितिकोक्सिा बालोकभूता विचरन्ति मेदिनीम् ॥ ३४ सत्वानमर्याय चरन्ति चारिका महानुभावाः सुगतस्य पुत्राः। न कामहेतोः प्रकरोन्ति पाप. देवा एितेषां स्पृह संजनेन्ति ॥ ३५ ॥ बनर्यिका भवतिषु न निश्रिताः समाहिता ध्यानविहारगोचरः । विनिश्चितार्थाश्च विशारदाश्च निरामयाः सद ब्रह्मचारिणः ॥ ३६॥ अच्छेयवाक्याः प्रतिभाननन्तो निरुक्तिनिर्देशपदार्थकोविदाः । सनसंदर्शक बुद्धपुत्राः एरिगृहीताः कुशलेन कर्मणा ॥ ३७॥ अनन्तरल्याचरियाय उगता.. स्तुताः प्रशस्तां: सदायफेहि । विभोभतत्वार्थपदान देशाः असंकिलिटीः मुविशुद्धशीला. ॥ ३८ ॥ अनोपलिला. पटुमेन वारिणा विमुन धातुमतोऽप्रमत्ता। अनोपलिमाटहि लोगधर्म- त्रिशुद्धायाः परिशुवर्मा ११ ३९ ॥ अपेच्छ संतुष्ट महानुभात्रा अगद ने बुर्दगुणाः प्रतिष्ठिता। सर्वेय सत्वान गतिः परायणा न घोषमात्रप्रतिपत्तिसारा |॥ ४०॥ या स्थितास्तं च परेणु देशयु सहि बुदेहि परिगृहीताः । १ द्विपदानमुहम for 'ननुतमान् २ A भवाविष्टअनिधिताः; B भवगतिट अनिभिता for भवानिएन निधिला. 3 B ध्यानविचार for "बिहार. ४ A अनाच्छेयवाक्या B अनासदेवां for अच्छेयवाक्या.. ५Bull for शता.. FB "केलिटानुबिई for "जिलिय मुविशुद्ध. AB परिशुद्धर्माः lor कमी. ८ A गुगप्रतिधिता 20 N230 30 ·5 10 N 23115 समाधिराजसूत्रम् । [१५.४१- वैधासिकाः कोशधरा जिनानां ते सर्वि नैधातुक वस्तमानसाः ॥ ११ ॥ प्रशान्तचित्ताः सह रण्यगोचरा अधिटिता लोकविनायकेभि. । भापन्ति भूपान्तसहस्रकोटियो पं चैव भान्ति स युद्धर्णितम् ॥ ४२ ॥ विवर्जिताः सर्वपदेभि लौकिकाः शून्याधिमुक्ताः परमार्थदेशकाः । अनन्तवर्णा गुणसागरोपमाः बहुश्चताः पण्डित विज्ञवन्तः ।। ४३ ॥ सचेत् कुमारो बहुकल्पकोटिय अधिष्टिहन्तः प्रत्रेदेय वर्णम् । से अल्पकं तत् परिकीर्तितं भवेद् यथा समुद्रादुदविन्दुरेकः ॥ ४४ ।। तस्मिश्च काले स नरेन्द्रयोयो देशेतिमं शान्त समाधि दुर्दशम् । महानिसाहनिय लोकधातु देवेहि नागेहि फुटो अभूपि ॥ १५॥ तस्यो इमं शान्त समाधि भाषतः प्रकम्पिता मेदिनि पत्रिकारम् । देवा मनुष्या यथ गङ्गवालिका अविवर्तिकाये स्थित बुद्धशाने ॥ ४६॥ तत्रासि राजा मनुजान ईश्वर शिरीबलो नाम महानुभाव । पुत्राण तस्यो शत पश्च आस- नभिरूप प्रासादिक दर्शनीयाः ॥ १७ ॥ अशीति कोटीशत इस्त्रियाणा- मन्त.पुरं तस्य अभूपि राज्ञ.1 चतुर्दशो कोटिसहस्र पूर्णा दुहितरो तस्य अभूषि राज्ञ. ॥ १८ ॥ स कार्तिकाया तद पूर्णमास्या- मष्टाङ्गिक पोपधमाददित्वा । 1A प्रमणेष्य वाचम् : B प्रभशेषवायम् (!). २ AB अत्यल्पक for सभापक. ३ A धीतरी तस्य भभूपि भूपते for the fine. YA पूर्णिमायाम प.पूर्णमास्याम्, 20 25 30 ५ ·N232 5 N233 10 15 १५ यहुयुबनिहारसमाधिमुखपरिवर्तः । अशीतिकोटीनियुतेहि सार्थ. मुपागमलोकेगुरुस्य अन्तिकम् ।। ४९ ।। वन्दित्व पादौ द्विपदोत्तमस्य न्यपीदि राजा पुरतो जिनस्य । अध्याशयं तत्य विदित्व राज्ञो इमं समाधि द्विपदेन्द्र देशयि ॥ ५॥ से पार्थिवः श्रव समाधिमेत- मुत्सृज्य राज्यं यथ खेटपिण्डम् । স্বস্যি সিম স্যানিম্যান स प्रवजी तस्य जिनस्य शोसने ॥ ५१॥ . पुत्राण पश्चाशत प्रबजितु अन्तःपुरं चैव तथैव धीतरो। अन्ये च तत्र पुत्रज्ञातिबान्धवाः पट्ससतिर्नयुत प्रयश्च कोट्यः ।। ५२ ॥ स प्राजित्नेह सपुत्रदारं स्यत्व आहारनिहरिभूमिम् । अधिष्टितयंकानि अष्टव स चंक्रमे वस्थित काल कार्यात् ।। ५३ ।। स काल कृत्वा तद राजकुञ्जरो समाधिचित्तो सुसमाहितः सदा । तत्रैव सो राजकुले उपन्नो उपपादुको गर्भमलैरलितः ॥ ५४॥ दृदबलो नाम पितात्य भूपि महामती नाम जनेनि आसीत् । स जातमात्रो अवची कुमारो कचिन सो तिष्ठति लोकनार्थ ॥५५॥ जानाति मे आशयु टोकनायो येनो ममा शान्त समाधि देशितः । 9 Citrat In B, st. 51 and a few more appear here and they are given in App. 1 (No 19.) In A and C they appear elsewhere as indicated in notes to passage No 18. ३ Bअन्धवम् for बान्धवान्, ४ AB अन्तिम for शासने ५A B पृथुजाति' lor पुनजाति'. ६A "विहार' for "निहर'. . B प्रमजी for अश्ची. C अशापि for कवित. After st. 55, AB add : यो भापते धर्मविरागहेतोपित्व धर्ग द्विपदानमुत्तमो (A'समें ) । सत्त्वान अर्ग प्रारोति नायको कनिमिनो मापति त समाधिम् || Breads अद्यापि को तिष्ठति लोकनायः tor the last nida, 20 N234 ·5 10 N239 15 समाधिराजसूत्रम् । सत्त्वान चो आशयु ज्ञात्व चोदको देशेति धर्म वरबुबोधौ ॥ ७१ ।। विशेषज्ञानं उपपत्तिज्ञानं अनन्तज्ञानं सुसमाप्तज्ञानम् । सर्वग्गतीनां प्रतिसंधिज्ञानं कच्चिजिनो भाषति तं समाधिम् ॥ ७२ ॥ गृहान् समुत्सृज्य प्रव्रज्यचित्तं त्रैधातुके अनभिरती ननुग्रहः । चित्तस्य संप्रग्रहणं सहर्पणा देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ।। ७३ ॥ धर्मेषु चो नाभिनिवेश तायि परिग्रहो धर्मवरे सदा च । कर्मविपाके च दृढाधिमुक्ति देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ॥ ७४ ॥ विनयस्मि कौशल्य विपाकज्ञानं कलह विवादान तथोपशान्तिः । अविग्रहं वाप्यविवादभूमि देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ।। ७५ ।। क्षान्तीसमादानमक्रोधस्थानं विनिश्चये धर्मि सदा च कौशलम् । पदप्रमेदेषु च ज्ञानदर्शनं देशेति धर्म करणां जनेत्वा ॥ ७६ ॥ पूर्वान्तझानमपरान्तज्ञानं त्रियध्य-समता सुगतान शासने । परिच्छेद उक्तः स त्रिमण्डलस्य एवं जिनो देशयि धर्मस्वामी ॥ ७७ ।। चित्तव्ययस्थान एकामता च कापव्यवस्थान यथार्यभूमिः। ईर्यापथस्यो सद फालि रक्षणा देशेति धर्म पुगपभो मुनिः ॥ ७८ ॥ 1 B अपमाधिज्ञानम् for पुपमाप्त. २AB गृहवारामुलाय for सदान् रामुगन्य. RAom. करपाकेर. AB बिनयस्य for 'यस्मि. ५AB धर्मदेशना for धर्मरामी. A--- 'स्पान एसपना. Alor रक्षगा. 20 23 N20 30 ·10 N241 15 १७ घायुद्धनिरिसमाधिमुपपरिवर्तः। हिरिश्च ओत्राप्यु प्रासादिकं च युक्तां गिरं भापति लोकज्ञानम् । प्रवृत्तिधर्म प्रकृतिं च प्राणिनां देशेति धर्म घरबोधिमग्र्याम् ॥ ७९ ॥ अनुग्रहं चो हिरिमोवायं च चित्तस्य चाकुशलता जुगुप्सना । धूतस्यानुत्सर्गत पिण्डचयों देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ॥ ८॥ हिरिश्च ओत्राप्यु सदाचरेता गुरुणाभिवादन प्रत्युत्थानम् । मानस्य चो निग्रह आदितैत्र एवं जिनो देशयि धर्मस्वामी ।। ८१ ।। चित्तसमुत्यानत चित्ताल्पता ज्ञानप्रतीवेधु तथानुबोधम् । अशनपक्षस्य सदा विवर्जना देशेति धर्मान् वबुद्धबोधिम् ।। ८२ ।। चित्तप्रवेशं च स्तस्य ज्ञान निखत्यवस्थान विनिश्चितार्थम् । सप्वनर्धान सदा विवर्जनम् एवं जिनो देशयि धर्मस्वामी ।। ८३ ।। सतङ्गता सत्पुरुषेहि नित्य विवर्जना कापुरुषान चैन । जिने प्रसाद सद प्रेमतां च एवं जिनो देशपि धर्म श्रेष्ठम् || ८४ ॥ संकेतप्रज्ञप्तिव्याहारतां च संसारदुःखानि सदा विवर्जना। अलागि लामे च असक्तभाव- मेरो जिनो देशयि धर्ममुत्तमम् ।। ८५ ॥ सकार लब्ध्वा च न विस्मयेय्या असत्कृतश्चापि भवेदुपेक्षकः। भूतेऽपि वर्ण न कदाचि मोदिये इस देशना लोकहितस्य ईशी ।। ८६ ॥ 1A हिरिचे ओवायु सवामना चीत् for the fine. RA मसफभावना for 'भावाम्, 20 25 NZ42 30 ·११२ समाधिराजसूत्रम् । [१५:४४- 5 T N235 10 15 अप्रत्यया अपगतप्रत्ययाच यो एक निर्देशु भत्रे गतीनाम् ॥ ५६ ॥ या सर्वधर्माण स्वभावमुद्रा यः सूत्रकोटीनियुतान आगमः । यो बोधिसत्वान धनं निरुत्तरं कच्चिजिनो भापति तं समाधिम् ।। ५७ ॥ कोयत्य शुद्धी तय वाच शुद्धी चित्तस्य शुद्धिस्तथ दृष्टिगुद्धिः । आरम्वणानां समतिक्रमो यः कचिनिनो भाषति तं समाधिम् ॥५८ ।। अविप्रणाश; पलधर्मदर्शनं अष्टाङ्गिका मार्गवरस्य भावना । तथागतैः संगमु तीक्ष्णप्रज्ञता :सत्यप्रवेश: ‘सद धर्मज्ञानम् ॥ ५९ ॥ स्कन्धपरिज्ञा समता च धातुना- मपर्पणं चायतनान सर्वशः । अनुत्पाद साक्षाक्रिययावतारः कच्चिनिनो भाषति तं समाधिम् ॥ ६० ।। प्रतिसंविदा शान्त्यवतारज्ञान सर्वाक्षराणां च प्रभेदज्ञानम्। वस्तुनिवेशसमतिकमो यः रुचिनिनो भापति सं समाधिम् ॥ ६१॥ घोरः परिज्ञाय प्रामोपलाभः प्रीतिश्व भोती सुगतान वर्णम् । आर्या गतिर्मदेवता च उज्जुका कपिजिनो भापति तं समाधिम् ॥ ६२॥ ना जानु पुर्याद्रकुटि स सूरतः सासिन्य माधुर्य स्मितं मुखं च। घ्या च सत्वान् प्रयगागति कचिनिनो भापति तं समाधिम् ॥ ६३ ॥ AUTI.LS 58-51.3 A प्रपनाभः for प्रदेश ३ मुगतस्य for गुगतान. ॥ 20 423625 33 पर्म or सपार, ·5 N237 10 . 15 • १७.७० १७ पटुवुद्धनिरिसमाधिमुसपरिवर्तः । अनालस्यता गौरवता गुरुणां হ चन्दन प्रेमदर्शना। उपपत्ति संतुष्टित शुक्लता च कचिजिनो भापति त समाधिम् ॥ ६॥ आजीवशुद्धिस्तथ रण्यत्रासो धूते स्थितानुस्मृतेरप्रमोपः । कन्धेषु कौशल्यमयापि धातु कचिजिनो भापति तं समाधिम् ॥६५॥ आयतनकौशल्यमभिज्ञज्ञानं किलेश-अपकर्षण दान्तभूमि पृथुसर्वमन्त्राणमसावुच्छेदः कञ्चिनिनो भापति तं समाधिम् ॥६६॥ समतिक्रमः सर्वभवगतीना जातिस्मृति धर्मनिष्काडुता च। धर्मे च चित्तं श्रुत एपणे च कञ्चिजिनो भापति तं समाधिम् ॥ ६७ ॥ विशेषगामी सद भावनारति आपत्ति कौशल्यत नि सूतौ स्थित.। यत्र स्थितोऽनुशयिता जहाति कचिनिनो भापति तं समाधिम् ।। ६८॥ 20. तीक्ष्णस्य ज्ञानस्य वरागमो यतो अचालियो शैलसमो अकम्पित । अत्रिवर्तितालक्षण धारणीमुख कञ्चिनिनो भापति त सम्पधिम् ॥ ६९ ॥ शुक्लान धर्माण सदा गवेषणा पापान धर्माण सदा विसर्जना । सलेशपक्षस्य सदा प्रचार यो कचिजिनो भापति तं समाधिम् ॥ ७० ॥ सर्यासु शिक्षासु गतिंगतो विदुः समाध्यास्थानगतिगतश्च । 9A दर्शन for बन्दन २ AB किलेशमुपार्पण दान्तभूमि for the hue EA अचालितो tor लियो, ४ A B अकम्पियः for "म्पित , स.१३ 4. 25 NZ0 30 ·११४ 5 10 N239 15 समाधिराजसूत्रम् । [२७.७१- सत्वान चो आशयु ज्ञात्व चोदको देशेति धर्म वरबुद्धबोधौ ।। ७१॥ विशेषज्ञानं उपपत्तिज्ञानं अनन्तज्ञानं सुसमाप्तज्ञानम् । सर्वग्गतीनां प्रतिसंधिज्ञानं कचिजिनो भापति तं समाधिम् ॥ ७२ ॥ गृहान् समुत्सृज्य प्रव्रज्यवितं त्रैधातुके अनभिरती ननुग्रहः । चित्तस्य संप्रग्रहणं सहर्पणा देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ॥ ७३ ॥ धर्मेषु चो नाभिनिवेश तायि परिग्रहो धर्मवरे सदा च । कर्मविपाके च दृढाधिमुक्ति देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ।। ७४ ॥ विनैयस्मि कौशल्य विपाकज्ञानं कलह विवादान तथोपशान्तिः । अविप्रहं वाप्यविवादभूमि देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ।। ७५ ।। क्षान्तीसमादानमक्रोधस्थान विनिश्चये धर्मि सदा च कौशलम् । पदप्रमेदेषु च ज्ञानदर्शनं देशेति धर्म करुणां जनेत्वा ॥ ७६ ॥ पूर्वान्तज्ञानमपरान्तज्ञानं त्रियध-समता सुगतान शासने । परिच्छेद उक्तः स त्रिमण्डलस्य एवं जिनो देशयि धर्मस्वामी ।। ७७ ॥ चित्तव्यवस्यान एकाग्रता च कायव्यवस्थान यथार्यभूमिः । ईपियस्यो सद कालि रक्षणा देशेति धर्म पुरुषर्षभो मुनिः ।। ७८ ॥ १B मुसमापिज्ञानम् for सुसमाप्त. २.AB गृहवासमुत्सम्य for गृहान् समुत्सत्य. ३ Aom. फर्मविपाके च.४ AB विनयस्य for 'यस्मि.५AB धर्मदेशना for धर्मस्वामी. ६A स्थानमभेद्यता for "स्थान एग्रप्रता, A रक्षणा for रक्षणा. 20 25 N20 30 ·5 10 N241 15 १७ बहुवुद्धनिरिसमाधिमुखपरिवर्तः । हिरिश्च ओनायु प्रासादिकं च युक्त गिरं भापति लोकज्ञानम् । प्रवृत्तिधर्म प्रकृति च प्राणिनां देशेति धर्म वरबोधिमायाम् ॥ ७९ ॥ अनुग्रहं चो हिरिमोत्राप्यं च चित्तस्य चाकुशलता जुगुप्सना। धूतस्यानुत्सर्गत पिण्डचर्या देशेति धर्म द्विपदानमुत्तमः ।। ८० ॥ हिरिश्च ओत्राप्यु सदाचरेता गुरूणाभिवादन प्रत्युत्थानम् । मानस्य चो निग्रह आदितैव एवं जिनो देशयि धर्मस्वामी ।। ८१ ॥ चित्तसमुत्यानत चित्ताल्पता ज्ञानमतीवेधु तथानुबोधम् । अज्ञानपक्षस्य सदा विवर्जना देशेति धर्मान् वरखुबोधिम् ।। ८२ ॥ चित्तप्रवेशं च रुतस्य ज्ञान निलयवस्थान विनिश्चितार्थम् । सर्वेबनान सदा विवर्जनम् एवं जिनो देशयि धर्मस्वामी ॥ ८३ ॥ ससङ्गता सत्पुरुषेहि नित्यं विवर्जना कापुरसान चैव । जिने प्रसादं सद प्रेमता च एवं जिनो देशयि धर्म श्रेष्ठम् ॥ ८४ ॥ संकेतप्रज्ञप्तिब्याहारतां च संसारदुःखानि सदा विवर्जना। अलामि लामै च असक्तभाव- मेव जिनो देशयि धर्ममुत्तमम् ।। ८५ ॥ सत्कार रब्ध्वा च न विस्मयेच्या असत्कृतश्चापि भवेदुपेक्षकः । भूतेऽपि वर्णन कदाचि मोदिये इस देशमा लोकहितस्य ईदृशी 11 ८६ ॥ 14 हरि र ओवायु सवाशना चरेत् for the ime. A सकभारना for भावम् . 20 25 N242 30 ·११८ 5 10 15 समाधिराजसूत्रम्। [१७. १०२- शीलस्य द्वारमिम मार्गभावना प्रतिपत्ति-ओवाद-नयश्च भद्रको । अनुशासनी अत्र चरित्व शासनी इयं जिने ईदश आनुशासनी ॥ १०२॥ अनुलोमिकी क्षान्ति य बुद्धवर्णिता क्षान्तिस्थितो दोष विवर्जयेत। अज्ञान वर्जेय्य स्थिहित्व ज्ञाने यं जिने ईटश आनुशासनी ।।१०३ ॥ ज्ञानप्रतिष्ठा तथ योगभूमी योगेश्वरी बोधयि प्रस्थितानाम् । निषेवणा सत्पुरुषाण नित्यं इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १०४ ।। अयुक्तयोगीन सदा विवर्जना तथागतैर्भाषित बुद्धभूमि। अनुमोदिता सर्विहि पण्डितेहि इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥१०५ ॥ बालैः प्रतिक्षिप्त अज्ञातकेहि अभूभिरत्र पृथुश्रावकाणाम् । परिगृहीताः सद बोधिसत्त्वैः इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १०६ ॥ तथागतेहि अनुबुद्धमेत देवेहि चो सत्कृतु पूजितं च । अनुमोदितं ब्रह्मसहस्रकोटिभिः कञ्चिन्जिनो भापति तं समाधिम् ॥ १०७ ।। नागसहस्रहि सदा सुसत्कृत सुपर्णयक्षेहि च फिल्महि । या भापिता बोधिवरा जिनेभिः कचिजिनो भाषति तं समाधिम् ॥ १०८॥ पर्याप्त या नित्यु सुपण्डितेहि धनं च श्रेष्ठं प्रारं मुलग्यम् । TAorm. St. 102 dard 103 1 ABom, rt. 101. A अशान for मसात. A नमन lor मुसान, N247 20 25 30 ·१७ याबुद्धनिहारसमाधिमुखपरिवर्तः । N248 10 15 निरामियं ज्ञान चिकित्स उत्तमा कधिजिनो भापति तं समाधिम् ।। १०९॥ ज्ञानस्य कोपः प्रतिभानमायं सूत्रान्तकोटीन प्रवेश एपः। परिज्ञ अधातुकि भूतज्ञानं चिजिनो भापति तं समाधिम् ॥ ११० ॥ नौका इयं देशित पारगामिनां नावा पि चो ओघगतान एमा। कीर्तिर्यशो बंधति वर्णमाला येपामयं शान्त समाधि देशितः ॥ १११ ।। प्रशंस एपा च तथागतानां स्तवश्च एपो पुस्पर्पमाणाम् । स्तव बोधिसत्वान नयश्व अक्षयो येही अयं शान्त समाधि देशितः ॥ ११२ ॥ मैत्री इयं दोषशमे प्रकाशिता उपेक्षियं कारणिकान भूमिम् । आश्वासयन्तेप महाशयाना येषां कृतेनैप समाधि भापितः ॥ ११३ ॥ प्रतिपत्तियं देशित सिंहनादिना- मितु बुद्धज्ञानस्य वरस्य आगमः । सर्वेष धर्माण स्वभावमुदाः समाध्ययं देशितु नापकेहि ।। ११४ ॥ सज्ञिज्ञानस्य च आहरित्रिमा चर्या इयं बोधपि प्रस्थितानाम् । विनासन मारचमय चापि समाययं शान्त जिनेन देशितैः ॥ ११५ ॥ त्रिया इयं धर्मस्थितान तायिनां अमिरमध्ये परमा च रक्षा। प्रत्यापिकानां सहधर्मनिग्रहाः समाध्ययं शान्त जिनेन देशितः ॥ ११६ ११ भपति for पति. २ After st, 115,Cadds: अनुबुद्धवानस्य बरस्य भागमो साप धर्मान स्वभावना। अनुत्पाद शान्त परधर्ममुद्दा समाध्ययं देशित नायकेन । { B T seems to support at against A and C. N 219 20 25 30 ·N250 AM 5 10 15 समाधिराजसूत्रम् । प्रतिभानभूमी इय संप्रकाशिता बका विमोक्षा तथ इन्द्रियाणि । विशिष्ट अष्टादश बुद्धधर्माः समाधि शान्तेष नियेवमाणाः ॥ ११७ ॥ दशान पर्येष्टि बलान भूता पूर्वनिमित्तं पि च बुद्धज्ञाने। ये बुद्धधर्माः पुरषोत्तमेन प्रकाशिता लोकहितानुकम्पिना || ११८॥ बुद्धान पुत्रेभिरयं प्रतीहितो विमोक्षकामानयु मार्गु देशितः। प्रीतिश्च तस्मिन् सुगतात्मजानां श्रुणित्रिमं शान्त समाधि दुर्दशम् ॥ ११९ ॥ या बुद्धज्ञानस्य च पारिपूरिता यामेपले पण्डितु बोधिसत्वः । विशुद्धचित्तश्च शुचिनिरङ्गणो इमं निवेत समाधि शान्तम् ॥ १२० ॥ परिशुद्ध कायोऽस्य यथा जिनान विमोक्षज्ञानं च विमुक्तिदर्शनम् । असंविलिटः सद रागबन्धनैः इमं निवेत समाधि भद्रकम् ॥ १२१ ॥ अभूमि दोरे विगमश्च मोहे ज्ञानस्य चो आगमु मुक्तिमिच्छतः । विद्याप उत्पादु अविद्यनाशकम् इमं निोपेत समावि शान्तम् ॥ १२२ ॥ विमुक्तिसाराणिय तृप्ति भापिता ध्यायीनये शान्त समाधि देशितः । चक्षुश्व युद्धानमनिन्दिताना- मिमं निपेवेत समाधि शान्तम् ॥ १२३ ॥ अभिज्ञ एपा बहुक्षेत्रे दर्शिता ऋद्विश्व युद्धान अनन्त दर्शिता । या धारणी सापि ततो न दुर्लभा निरमाणस्य समाधिमेनम् ॥ १२४॥ 1B भंतीदियागा for अनिन्दितानाम् . 20 N251 "25 30 ·१७ यहुयुद्धनिहारसमाधिनुषपरिवर्तः । N252 5 A शान्तेन्द्रियस्यो इहे स्थान बोधये इदमधिष्ठानमनन्तदर्शितम्। सूक्ष्मं च ज्ञानं विपुलं विशुद्धं निश्वमाणस्य इमं समाधिम् ॥ १२५ ॥ सु युध्यते नैष अयुक्तयोग- विवर्तनं सर्वसु अक्षराणाम् । न शक्यु घोपेण विजाननाय . येनो अयं शान्त समाधि न श्रुतः ॥ १२६॥ ज्ञातं तु विज्ञैर्यु बोधिसत्त्वै- था व यं देशितु धर्मस्वामिना। प्रतिबुद्ध शान्तेहि अनिन्दितेहि इमं समाधि प्रतिपेवमाणैः ॥ १२७ १६ आरम्धीहि समुद्गृहीत- मुपस्थितं च सापि सदा सुधारितम् । दुःखभयो जातिनिरोधज्ञान- मिर्म समाधि प्रतिपेयमाणैः ।। १२८ ॥ सो धर्माणभजाति भापिता एवं च सर्शन भवगातीषु । 10 15 ज्ञानामु बुद्धान महाशयानां N253 . 20 कञ्चिजिनो भापति तं समाधिम् ॥ १२९ ।। तस्यो बुमारस्थिमि गाथ भोपतो अटाशीतिनियुतसहस्र पूर्णाः । घोपानुगा क्षान्ति सभिंसु तत्र अविवर्तिकाये स्थितु बुद्धज्ञाने ॥ १३०॥ दृढवलस्तमैवदी कुमार- 25 मद्यापि सो तिपति लोकनाथः । पृच्छामि त्वं दारक एतमर्य कुतस्त्वया एप श्रुतः समाधिः ॥ १३१॥ कुमार राजन् अवदी शृणोहि दृष्टगि कोटीनियुक्तं जिनानाम् । A B अधिष्ठान for ह सानु RAB समाधिमेतम् for इमे समाविम्. ३ B संकाdि for अजाति. ४ B महायलानां for 'श्यानी. ५AB श्रुत्वा for भापतो. ६ AB अवची for अवदी. स.१४ 30 ·१२४ [१७.१४८- 5 10 N258 समाधिराजसूत्रम् । अमत्सरी भोम्यहु नित्येकालं त्यागस्य चो वर्ण सदा प्रभाषे । आव्यश्व भोमी धनवान् महात्मा दुर्भिक्षकाले बहु मोमि दायकः ॥ १४८ ।। ये भिक्षु धारेन्ति इमं समाधि ये चापि वाचेन्ति य उद्दिशन्ति | करोमि तेषां अहु पारेचयाँ सर्वे च भेष्यन्ति नराणमुत्तमाः ॥ १४।। कर्मणा तेनाहमनुत्तरेण पश्यामि बुद्धान् बहु लोकनाथान् । लभित्र प्रव्रज्य जिनानुशासने भवामि नित्यं विदु धर्मभाणकः ॥ १५ ॥ धूताभियुक्तो अहु भोमि नित्यं कान्तारमारण्य सदा निपेवी। नाहारहेतोः कुहनां करोमि संतुष्ट भोमी इतरेतरेण ।। १५१ ॥ अनीएको भोम्यह नित्यकालं कुलेषु चाहं न भवामि निश्रितः । कुलेषु सक्तस्य हि ईय॑ वर्धते अनी[कस्तुष्टि वनेषु विन्दनि ॥ १५२ ॥ मैत्रीविहारी अहु भोमि नित्य- माक्रुष्टु सन्तान जनेमि कोर्धम् । मैत्रीविहारिष्यमि सूरतस्य चतुर्दिशं वर्षति वर्णमाला ॥ १५३ ।। अल्पेच्छु संतुष्टु भवामि नित्य- मारण्यकश्चैव धुताभियुक्तः । न चोत्सृजामी अहु पिण्डपातं दृढ़ समाधान धुतेषु विन्दमि ।। १५४ ॥ श्राद्धश्च भोमी मनसः प्रसादो बहुप्रसादः सद बुद्धशासने । 15 20 25 N259 30 ACTमि काले for नित्यशलं. २ AC बहु for अहु. ३ A B धर्मण, Cस कोणाfor कंगा YABमंत्रीम् for पम्.५ABसद सप्रसादे for मनसः प्रसादो. * - ·१७ बबुद्धनिरिसमाधिमुपपरिवर्तः । S 10 26N280 प्रसाद वह लप्स्यनि आनुशंसा प्रासादिको भोमि अहीनइन्द्रियः ।। १५५ ।। पश्चैव भाषाम्यहु तत्र तिष्टे प्रतिपत्तिसारो अहु नियु भोमि। प्रतिपत्तिसारस्थिमि देवनागाः कुर्वन्त्युपस्यानु प्रसन्नचित्ताः ॥ १५६ ॥ गुणा इमे कीर्तित यावता में एते च अन्ये च बह अनेके। ये शिक्षितव्याः सह पण्टितेन यो इच्छती बुस्थित बुरबोधिम् ॥ १५७ ।। स्मराम्यतो बहुता दुधाराणि ये पूर्वकल्पे चरितान्यनेके । बई पि दानी भणितु न शक्यं गममि तावत् सुगतस्य अन्तिकम् ॥१५८॥ सुतीक्ष्णप्रज्ञो विदु बोधिसत्यो तस्मिन् क्षणे स्पर्शयि पञ्चभिज्ञा । ऋद्धीय सो गच्छि जिनस्य अन्तिके - स प्राणिकोटीभिरशीतिमिः सह ॥ १५९ ॥ दृढवलो परमु उदम आसीत् सार्धं तदा कोटिशतेहि परिभिः । उपसंक्रगी मूल तथागतस्य वन्दित्व पादौ पुरतो न्यपीदत् ॥ १६० ।। अध्याशयं तस्य विदित्व राज्ञो इमं समाधि द्विपदेन्द्र देशयि। श्रुत्वा च सो पार्थिविमं समाधि उझिन राज्य निरपेक्ष अनजी ।। १६१ ॥ स प्राजियान इमं समाधि भावेति वाचति प्रसारायेति। स पधिभिः कल्पसहरु पश्चात् पोतरी नाम जिनो अभूपि ।। १६२ ।। पष्टिस्तदा कोटिशत अनुनका ये राज्ञ साधू उपसंक्रमी जिनान् । TAR सौमि नित्यम् for नित्यु भोमि. 3A B अन्तिम् for अन्तिन. ३ B पदोतमो for tो. 20 25 30 N261 ·समाधियजसूत्रम् । [ १८.७- N265 5 10 15 परम प्रियु मनापु पण्डितानां भविष्यति चार्थपदं प्रभापमाणः । ज्ञानु बहुजनस्य प्रज्ञवन्तो इमु वरु शान्त समाधि भाषमाणः ॥ ७॥ लाभि परम श्रेष्ठ चीवराणां शेय्य निमन्त्रणमा(खा ?)द्यभोजनानाम् । भविष्यति सुकुमार दर्शनीयो इमु घरु शान्त समाधि धारयन्तो ॥ ८ ॥ द्रक्ष्यति बहु बुद्ध लोकनाथान् अतुलिय काहिति पूज नायकानाम् । न च भविष्यति तस्य अन्तरायो इमु वह शान्त समाधिमेपतो हि ॥९॥ भौपिप्यति पुरतः स्थित्व लोकनाथान् सुरुचिर गायशतेहि तुष्टचित्तः । न च भविष्यति तस्य जातु हानी इमु वरु शान्त समाधि धारयित्वा ॥ १० ॥ स्थास्यति पुरतोऽस्य लोकनाथः सुरुचिर लक्षण-कायु व्यञ्जनेभिः ।। न च भविष्यति तस्य ज्ञानहानी इमु वरु शान्त समाधि धारयिया ॥ ११ ॥ न कदाचि भविष्यति दीनचित्तः सतत भविष्यति आढ्यु नो दरिद्र । न च भविष्यति उद्गृहीतचित्तो इमु वरु शान्त समाधि धारयित्वा ॥ १२ ॥ न च भविष्यति वा अक्षणेषु महीपति मेष्यति राजचक्रवर्ती । सद भविष्यति राज्य तस्य क्षेम इमु वरु शान्त समाधि धारयित्वा ॥ १३ ॥ ज्ञानु विपुल नात्र संशयोऽस्ति क्षपयितु कल्पशनेहि भाषमाण । 20 N266 25 १Bom.the line. RA भारयिया for धारयन्तो. २ Mss. भविष्यति; T supports our reading Y B प्यमन्पति for भवियनि ५A B (wrongly] माणे ·-१८ २६ १८ समाध्यनुपरिन्दनपरिवर्त । 5 N267 10 श्रुते इमु समाधि शातभूमी यय उपदिष्ट तथा सिहेत धीरो॥ ११ ॥ अपरिमित अनन्त कल्पकोट्यो दशरल तस्य भणेयुरथानुशताम् । नं च परिकीर्तिता कला भवेच्या यथ जलबिदु प्रहीतु सागरातो ॥ १५ ॥ हर्षितु स कुमार तस्मि काले उस्थितु प्राञ्जलिको नमस्यमान । दशबलभिमुखो स्थितो उदो गिरगरीय उदानुदानयति ॥ १६ ॥ अचिन्तियो महावीरो लोकनाथ प्रभाकर । यायचेमे नरेन्द्रेण अनुशमा प्रकाशिता ॥ १७ ॥ आल्याहि मे महावीर हितैषी अनुकम्पक । को नाम पश्चिमे काले इद सूत्र शुणिप्यति ॥ १८ ॥ तभेनमपदच्छास्ता कलविङ्कस्तस्वर । असमज्ञानी भगानिमा वाच प्रभावते ॥ १९ ॥ শাহ হৃ ব্যক্তিত্ব সলিবিনুরণে। यो धर्माननुशिक्षतो इद सूत्र श्रुणिप्यति ॥ २० ॥ पूजा कुर्वन् जिनेन्द्राणा बुद्धज्ञानगवेषक । मैत्रचित्त नियन्तो इद सूर श्रुणिष्यति ॥ २१ ॥ धूतान् गुणाश्च सलेवान् गुणान् श्रेष्ठान निषेवत । प्रतिपत्तौ स्थिहित्वा च इद सूत्र श्रुणिप्यति ।। १॥ २२ ॥ न पापफारिणा हस्तादिद सूत्र श्रुणिम्यति । न येत्रिरागित शील लोकनाथानमंतिके ॥ २३ ॥ मचारीण शूराणा येया चित्तमलोलपम् । रेष्टिताना बुद्धेहि तेषा हस्तान्छुणिष्यति ॥ २४ ॥ पुरिमका बुद्धा लोकनाया उपस्थिता । आदिद सूतं पश्चात्काले श्रुणिष्यति ॥ २५ ॥ 3 जातीपु अभूपनन्यतीथिका । सूपातं सौमनस्य न मैष्यति ॥ २६ ॥ 15 20 N208 25 300 इस २B परशान्तसमाधिभूमि for समाधि शान्तभूमि BABनच ४C प्रवराय for "वराय ५ARMe- for प्रमा ६AB अलोलुपम् .

·समाधिराजसूत्रम् । {१७.१६३- 5 10 ते चापि श्रुत्वैव समाधिमेतं तुष्टा उदप्रास्तद प्रवर्जिसु ॥ १६३ ॥ ते प्रबजित्वान इमं समाधि धारेंसु वाचेसु प्रकाशयिंसु। पष्टीन कल्पानि नयुतान अत्यया स्पृशिंषु बोधि वरमेककल्ये ॥ १६ ॥ अनन्तज्ञानोत्तरनामवेया.. अभूपि बुद्धा नरदेवपूजिताः। तेदेकमेके द्विपदानमुत्तमो मोचेन्ति सत्वान्यथ गमवालिकाः ।।.१६५ ॥ शीरीबलो राजु अहं अभूपि इमा चरन्तो वरबोधिचारिकाम् । ये मम पुत्राः शत पञ्च आसन् इममेव एते अनुधर्मपापोः ॥ १६६ ॥ एवं मया कल्पसहस्रकोटयो आरब्धवीर्येण अतन्द्रितेन । समाधि पर्येष्ट अयं विशुद्धः समुदानयन्नेति तमप्रबोधिम् ।। १६७ ॥ कुमार तस्मादि ये बोधिसखा आकाइते एतु समाधिमेपिर्तुम् । आरब्धवीर्यो निरपेक्षु जीविते ममा कुमारा अनुशिक्षते सदा ॥ १६८ ॥ N 262 15 20 इति श्रीसमाविराजे बहुबुद्धनिहरिसमाधिमुखपरिवर्तो नाम सप्तदशः ॥ १ A B तबको for तदेकमेके. २ A B शीरीवलो नाम मभूपि राजा for the line. ३ B म for मम. Y After st. 166, A B Tadd: जननी च या आगि यव मच या मायदेवो तहि तस्मि काले । चतुर्दशी कोटिसहन पूर्णां वे धीतरो या मम सर्वि निताः ।। सन्चलो नाम यदामि राजा प्रभूतकोवो यलमाया । शुदिनो राजस तरिम काले पिता अभूयो मम तत्र तत्र। ५AB समाधि भारितुपु for धिमेषितम् ६ Bचर्तुदश: for सप्तदशः. भा ·AB भगवान् पुनरपि चन्दप्रम कुमारभूतमामन्त्र for भगवाचन्द्रप्रभकुमारमामन्न.२Bom. पर्यवास्थति, A आशक्षति for उद्महिष्यति पर्यवाप्स्यति. ३ A B पर्यवाप्स्यति for प्रवर्तयियति. 8263 10 N284 १८ समाध्यनुपरिन्दनपरिवर्तः । तर भगेवांश्चन्द्रप्रभकुमारमामन्त्रयते स्म - तस्मात् तर्हि कुमार यो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमं समाधिमुग्रहीप्यति पैर्यवाप्स्यति धारयिष्यति याचयिष्यति प्रवर्तयिष्यति उदेश्येति स्वाध्या- स्थति परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रनाशयिष्यति, तेन भावेनायोगानुयुत्तेन च भवितव्यम् । तस्यैत प्रतिपद्यमानस्य चत्वारो गुणानुशंसाः प्रतिकाडितव्याः । तमे चत्वारः ? यदुत अनभिभूतो भविष्यति पुण्यैः । अनवमर्दनीयो भविष्यति प्रत्यर्थिकैः । अप्रमेयो भविष्यति ज्ञानेन । अनन्तश्च । भविष्पति प्रतिमानेन । यो हि कश्चित् कुमार बोधिसत्वो महासत्व इमं समाधिमुद्ग्रहीप्यति पर्य- वाप्स्पति धारयिष्यति वाचयिष्यति प्रवर्तयिष्यति उद्देश्यति स्वाध्यास्यति परेभ्यश्च विस्तरेण सप्तकाशयिष्यति, तस्येमे चत्वारो गुणानुशंसाः प्रतिकाङ्कितव्याः ।। अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामि गाथा अभापत- अनाभिभूतः पुण्येहि नित्यकालं भविष्यति । समाधि शान्तुंभावेन सर्वबुद्धान गोचरम् ॥ १॥ पुण्येहि रक्षितः शूरो नित्यकाले भविष्यति । चरन् स परमां शुद्धां विशिष्टां बोधिचारिकाम् ॥ २ ॥ नास्य ग्नत्यर्थिको जातु विहेठां कश्चित् करिष्यति । परिगृहीतो युद्धेहि नित्यकालं भविष्यति ॥ ३ ॥ अप्रमेयश्च ज्ञानेन नित्यकालं भविष्यति । अनन्तः प्रतिभानेन धारेन्त. शान्तिमां गतिम् ॥ ४ ॥ सततमनभिभूतपुण्यस्कन्धो भविष्यति श्रेष्ठतरं तु बोधिचर्याम् । न भविष्यति प्रत्यर्थिकान धृष्यो इमु वरु शान्त समाधि धारयित्वा ॥५॥ ज्ञानु विपुलु तस्य भोति तीक्ष्णं तथ प्रतिौनमनन्त चक्षु शुद्धम् । भत्रिप्यति सद तस्य पण्डितस्य स्मृतिबलमेव च धारणीबलं च ॥६॥ 15 20 25 ४ B देशयिष्यनि for उद्देश्यति. ५A B om. भावनायोग....upto प्रतिपद्यमानस्य. ६A B गुणाः for गुगानुगंगा ५A अनवदर्शनीयो for मनोयो. ८ A B शान्त धारयित्वा for शन्तुभावेन. ९य धिमाविश for 'चारिकाम्. 1. AC शान्तमापतिम् for शान्तिमा गतिम्. ११ A पञ्चरन्धो for पु. १CER for प्यो. १३८ देशयित्वा. १४ प्रणिधानम् for प्रतिमानम्, १ ·१३० [१८.२७- 5 N269 10 समाधिराजसूत्रम् । मम च प्रवजित्वेह शासने जीविकार्थिकाः । लागसत्काराभिभूता अन्यमन्यं प्रतिलिपि ॥ २७ ॥ अभ्योपिता परस्त्रीषु बहु भिक्षु असंयता । लाभकामाश्च दुःशीला इदं सूत्रं न श्रदधी ॥ २८ ॥ पुण्यानुप्राप्ता बुद्धेषु ध्यानप्राप्त्याप्यनार्थकाः । निश्रिताश्चात्मसंज्ञायामिदं सूत्र न श्रद्दधे ।। २९ ।। लौकिक ध्यानफलसंज्ञी 'भेष्पते कालि पश्चिमे । अर्हत्पिण्डं च ते भुक्त्वा बुद्धबोधि प्रतिक्षिपि ॥ ३०॥ येश्चैव जम्बुद्वीपस्मि भिन्देयात् सर्व चेतिया । यश्च प्रतिक्षिपेत् सूत्रमिदं पापं विशिष्यते ॥ ३१ ॥ पश्चाहतो निहनेय्या यथा गङ्गाय वालुकाः । यश्च प्रतिक्षिपेत् सूत्रमिदं पापं विशिष्यते ॥ ३२ ॥ क उत्सहन्ति युप्माकं पश्चिमे कालि दारुणे । सद्धर्म लोके वर्तन्ते इदं सूत्रं प्रकाशितुम् ॥ ३३ ॥ रोदन्तो उत्थितस्तत्र कुमारो जिनमत्रवीत् । सिंहनादं नदत्येवं पुत्रो बुद्धस्य औरसः ॥ ३४ ॥ अहं निर्वृते संबुद्धे पश्चिमे कालि दारणे । सूत्रं वैस्तारिक कुर्या त्यजित्वा कायु जीवितम् ।। ३५ ॥ सहिष्याम्यत्र वालनामभूता परिभाषणाम् । आमोशांस्तर्जनां चैव अधिवासिस्ये नायक ॥ ३६ ॥ क्षयं पापकं कर्म यन्मया पुरिमे कृतम् । अन्येषु बोधिसत्वेषु व्यापादो जनितो मया ॥ ३७ ।। स्यपेत्व पाणि मूर्वस्मि बुद्धः काञ्चनसंनिभम् । शास्ता चन्द्रप्रभ प्राह म घोपस्तथागत ॥ ३८ ॥ करोमि ते अधिष्टानं कुमार काठि पश्चिमे । न ब्रह्मचर्यान्तरायो जीवितस्य च मेष्यति ॥ ३९ ॥ अन्ये चाौ शतान्यर उत्थिता धर्मधारकाः । वयं हि पश्चिमे काले अस्य सूतस्य धारकाः ॥ ४०॥ देवनागान यक्षाण अशीतिकोटयुपस्थिता । अन्ये च नयुताः पष्टि वन्दन्ते लोकनायकम् ॥ ४१ ।। 15 20 N270 25 30 १० बुद्धेशि; B युद्धहि for मुद्देश. २ A B यथय for यवैव. ३ A पातेच्या; Bघाटेया for निहने या. ४B पुश्रा युद्धस्य औरसा for the pada. ५AB महनिर्थन for अहं निरते. ६ मा for कुर्या. ७० सदिस्थे मंगपालमनाम् for the pada. AB धर्ममाणकाः for धारकाः, ·१८ समाध्यनुपरिन्दनपरिवर्तः। 5 10 N271 15 चयमिमेयां मिश्रणा य इमे अब उत्थिता । तस्मिश्च पश्चिमे काले रक्षा काहाम नायक ॥ १२ ॥ अस्मिन सूरे प्रेभाष्यन्ते ब्रुक्षेत्रा प्रकम्पिता । यथा वालुक गङ्गाया अधिष्टानेन शास्तुन ।। ४३ ॥ ये च प्रकम्पिता क्षेगा सर्वेषु बुद्धनिर्मिता ! प्रेषिता लोकनाथेन ये हि धर्मा प्रकाशिता ॥ १४ ॥ एफैशश्च क्षेत्रात सावकोटयो चिन्तिया । एवं धर्म तदा श्रुया बुझाने प्रतिष्ठिता ॥ ४५ ॥ इतश्च बुद्धक्षेत्रातो नरतिदेवेकोटिय। बोधिचित्त समुत्पाद्य युद्ध पुप्पैरवाकिरन् ।। ४६ ॥ ते व्याहत्ता नरेन्देष्ण कल्पकोटेरशीतिभि । सर्वेऽप्यफर कल्पेऽस्मिन् भविश्यन्ति विनायका ॥४७ ॥ शिक्षुभिक्षुणिकाचैर उपासकउपासिका । पट्सप्तति प्राणकोटयो येहि सूननिद श्रुतम् ॥४८॥ तेऽपि व्यारत बुद्धेन द्रक्ष्यन्ते लोकनायकान् । यथा वालुक गलायाश्चरन्तो बोरिचारिकाम् ॥ १९ ॥ सर्वेषा पूज काहिन्ति बुझज्ञानगवेपका । तत्र तत्र श्रुणिप्यन्ति इद सूत्र निस्त्तरम् ॥ ५० ॥ अशीत्या कल्पकोटीमि भेप्यन्ते लोकनायका । सर्ने एमात्र कल्पेऽस्मि हितेषी अनुकम्पका ॥५१॥ मैत्रेयस्य च बुद्धस्य पूजा कृत्या नितराम् । सद्धर्म श्रेष्ठ धारित्वा गमिष्यन्ति सुखावतीम् ।। ५२ ।। यत्रासौ विरजो बुद्धो अमितायुस्तथागत । तस्य पूजा करिष्यन्ति अमरोधीय कारणात् ॥ ५३ ।। त्रिसप्ततिरसस्पेया कल्पा पैच अनागता । न दुर्गतिं गमिष्यन्ति श्रुत्तेद सूत्रमुत्तमम् ॥ ५४ ॥ ये फेचित् पश्चिमे काले श्रोप्यन्ते सूनमुत्तमम् । अश्रुपात व काहिन्ति सबैस्तै महतो ह्यहम् ॥ ५५॥ आरोचयामि सर्वेषा यारन्त पुरत स्थिता । परिन्दामि इमा बोकि या मे अछेग स्पर्शिता ।। ५६ ॥ इति श्रीसमाधिराजे समाध्यनुपरिन्दना नाम परिवर्तोऽदिश । 1AB प्रकासन्ते for प्रभायन्ते २B अविनिया for अचिन्तिया ३ AB सपशेव्य tor देवोटिय' ४ Ctor वोषिक भापितो बारिकाम् ५ A.BT om, st 51. : B अमिताभ for अभितायु B पदशम for अथदश 20 23 N 272 १० ·N273 N274 10 N275 १९ *अचिन्त्यबुद्धधर्मनिर्देशपरिवर्तः। सैस्मात्तहि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेनम' समाधिमाकाङ्कता अचिनयबुद्धधर्म- निर्देशकुशलेन भवितव्यम् । अचिन्त्यबुद्धधर्मपरिपृच्छकजातिकेन भवितव्यम् । अचिन्त्य बुद्धधर्माधिमुक्तिकेन भवितव्यम् । अचिन्त्यबुद्धधर्मपर्येपणाकुशलेन भवितव्यम् । अचिन्त्याश्च बुद्धधर्मान् श्रुत्वा नोत्रसितव्य न सत्रसितव्य न सत्रासमापत्तव्यम् । एवमुक्ते चन्द्रप्रभ. 5 कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत् - यथा कथ भगवन् बोधिसत्त्वो महासत्व अचिन्त्यबुद्धधर्म निर्देशनालो भवति, अचिन्त्यबुद्धधर्मपरिपृच्छाकुशलच, अचिन्यबुद्धधर्माधिमुक्तश्च । अचिन्त्य बुद्धधर्मपर्येपणाकुशलश्च भवति, अचिन्त्याश्च बुद्धधर्मान् श्रुत्वा नोत्नस्यति न सत्रस्यति न सत्रासमापद्यते ? तेन खलु पुन समयेन पञ्चशिखो नाम गन्धर्वपुत्र पञ्चभिस्तूर्यशतै सार्धं गगनतलादव तीर्य भगवत पुरत स्थितोऽभूदुपस्थानपरिचर्यायै । अथ खलु पञ्चशिखस्य गन्धर्वपुत्रस्यैतद- भवत् यन्त्रह यथैव देवाना त्रायस्त्रिंशाना शक्रस्य च देवानामिन्दस्य सुवर्माया देवसभायामुप स्थानपरिचर्या करोमि, सगीति सप्रयोजयामि, तथैवाय देवातिदेवस्यापि तथागतस्यार्हत सम्यक्सबुद्धस्य पूजायै सगीति सप्रयोजयेयम् ॥ अथ खलु पञ्चशिखो गन्धर्षपुत्रस्तै पञ्चभिस्तूर्यशतेस्तैश्च पञ्चमात्रैर्गन्धर्वपुत्रशतै 15 सार्धमेकस्वरसगीतिमप्रयुक्ताभिस्तूर्यसगीतिभिर्वदूर्यदण्डा वीणामादाय भगवत पुरतो वादयामास । अथ खलु भगवत एतदभूद् - यन्वह तथारूपमृद्धयभिसस्कारमभिसस्कुर्यां यथारूपेण ऋद्वयमि सत्कारेणाभिसस्कृतेन चन्द्रप्रभ कुमारभूतोऽचित्यबुद्धधर्मनित्यप्तिकौशल्यमधिगच्छेत् , स्वभावसमतापिपञ्चिताच समाधेर्न चलेत् । पञ्चशिखस्य च गन्धर्वपुत्रस्य तन्त्रीस्वरगीतिस्वर- कौशल्यमुपदिशेयम् ॥ अथ खलु भागवास्तथारूपमृद्धयभिसस्कारमभिसस्करोति स्म, यत्तेभ्य पञ्चभ्यस्तूर्य- शतेभ्य सप्रयुक्तेभ्य प्रवादितेभ्यो यथानुकम्पोपसहृत शब्दो निश्चरति धर्मप्रतिसयुक्त । इमाश्च बुद्धधर्मनिष्यप्तिगाथा निश्वरन्ति बुद्धानुभावेन- एफहि वालपथे बहुबुद्धा यात्तिक वालिक गगनदीये । * This chapter has been edited by Régamey, Warsaw, 1939 १ Before तस्मात् AB adds अथ (B तत्र) सल भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म २ AB इमान् सर्वधर्मस्वभावसमताविपचिताया समाधेरचिन्यानप्रमेयान् गुणानुशसनिहरिपदान् एत्वा नोत्प्रसितु कामेन न सनसितुकामेन न सनासमापतामेन for इम समाधिमाषाहता ३ AB om ths sent ence / After भवितव्यम् AB adi अचिन्त्यनुधर्मपरिपृच्छाकुशलेन भवितव्यम् ५After आपद्यते, AB read a passage given in App I (No 20) ६ After समयेन AB add गृधकूटे पर्वते भगवत सागरोपमायां पर्पदि धर्म देशयत ७A B साधमेक्स्वरसप्रयुक्तर्वर्यदण्डा वीणां स्वयमादाय for तेर मादाय A B सप्रमादितेभ्यो ययाचिन्याापसहित for सप्रयुक्त-य 'पसहत ९ABधर्मता, for धर्म'.AB अचिन्त्यबुद्ध for युद्ध सर्वधर्म 20 N276 ·१९ अचिन्त्ययुद्धधर्मनिर्देशपरिवर्तः । १३३ 5 10 150277 क्षेत्रं तात्तिक तेय जिनानां तेच विलक्षण ते विसभागाः ॥ १॥ पञ्चगतीगत वालपथस्मिन् नैरयिका पि च तिर्यगताथ। ते यमलौकिक देवमनुप्या नापि च संकर नो चे उपीडो॥२॥ तत्र पदे ससराः ससमुद्राः सर्व नदी तथ उत्स तडागाः। नो पि च संकर नो च उपीडो एवमचिन्तियु धर्म जिनानाम् ॥ ३ ॥ तत्र पदेऽपि च पर्वत नेके चकवाल अपि मेरु सुमेह । ये मुचिलिन्द महामुचिलिन्द विष्यय शुभकूटो हिमवांश्च ॥ ४ ॥ तत्र पदे निरयाश्च सुधोरा- स्तपन प्रतापन आनभिरम्याः। तत्र च ये निरये उपपन्ना वेदन ते पि दुखां अनुमोन्ति ॥ ५॥ तत्र पदेऽपि च देवत्रिमाना द्वादशयोजन ते रमणीपाः। तेषु वह मस्तान सहस्रा दिव्यरतीपु सुखान्यनुभोन्ति ॥ ६॥ तत्र पदे च बुद्धान उत्पादो शासनु लोकविदून बलेति। तं च न पश्यति ज्ञानविहीनो येन न शोधित चर्य विशुद्धा ॥७॥ तत्र पदेऽपि च धर्म निल्दो नितु नायकु श्रूयति शब्दः। तत्र पदेऽपि च केचि शृणोन्ति तिष्ठति नायक भापति धर्मम् ॥ ८॥ तत्र पदेऽपि च सोपचिदायु- पर्प अचिन्तिय वर्तति संज्ञा 10नच उत्सता for.नोच ठपीडो, 20 25 . 30 ·1. । १९.९. १३४ N278 5 10 समाधिराजसूत्रम् । तत्र पदेऽपि वा कालु करोन्ति नो चिरु जीवति श्रूयति शब्दः ॥९॥ तत्र पदेऽपि च केपचि संज्ञा दृष्टु तथागतु पूजितु बुद्धो । तोपितु मानसु संज्ञग्रहेण नो पि च पूजितु नो च उपन्नो ॥१०॥ स्वैस्मि गृहे सुपिनेव मनुष्यो कामगुणेषु रतीरनुभूय । स प्रतियुमु न पश्यति कामां- स्तच्च प्रजानति सो सुपिनो ति ॥ ११ ॥ यत् तथ दृष्टु श्रुत मत ज्ञातं सर्वमिदं वितर्थ सुपिनो या। यस्तु भवेत समाधिय लाभी सो इमु जानति धर्मस्वभावान् ॥ १२ ॥ सूसुखिताः सद ते नर लोके येप प्रियाप्रियु नास्ति कहिंचित् । ये वनकन्दरकेऽभिरमन्ति श्रामणकं सुसुखं अनुभोन्ति ।। १३ ।। येर ममापि तु नास्ति कहिचिद् येय परिग्रहु सर्वशु नास्ति । खड्गसमा विचरन्तिमु लोके ते गगने पवनेव व्रजन्ति ॥ १४॥ भावितु मार्ग प्रवर्तितु ज्ञानं शून्यक धर्म निरात्मनु सर्वे। येन बिभावित भोन्तिमि धर्मा- स्तस्य भवेत् प्रतिभानमनन्तम् ॥ १५॥ सूसुखिता वत ते नर लोके येप न सजति मानसु लोके । चायुसम सद तेप्विह चित्तं नो च प्रियाप्रियु विद्यति सङ्गो ॥ १६॥ 15 N279 20 25 30 1ABE for या RA स्वस्ति for स्वस्मि, ३ AB e for सेके. ४ AB निरात्मक for निरामन.

·5 N280 . 10 १९ अचिन्त्ययुद्धधर्मनिर्देशपरिवर्तः । अप्रियु ये दुखितेहि निवासो ये हि प्रिया दुखि तेहि वियोगो। अन्त उमे अपि एति जहिल्ला ते सुखिता नर ये रत धर्मे ।। १७ ॥ यो अनुनीयति श्रुविमि धर्मान् स प्रतिहन्यति श्रुत्व अधर्मम् । सो मदमानहतो विपरीतो मानवशेन दुखि अनुमोति ॥ १८ ॥ ये समताय प्रतिष्ठित भोन्ति नित्यमनुन्नत नावनताश्च। ये प्रियतोऽप्रियतश्च सुमुक्ता- स्ते सद मुक्तमना विहरन्ति ॥ १९ ॥ शीले प्रतिष्ठितु सूपरिशुद्ध ध्याने प्रतिष्ठितु नित्यमचिन्त्ये। ये वनकन्दरि शान्ति रमन्ते देपन विद्यति धीमति जातु ॥२०॥ ये च पुनर्वितथे प्रतिपन्नाः कामगुणेषु रताः सद वालाः । गृधु यथा कुग्गषेत्रधिमुक्ता नित्यवशानुगता नमुचिस्य ॥ २१ ॥ अस्मिन् खल पुनस्याभिनिहारे भाष्यमाणे चन्द्रप्रभः कुमारभूतः अचिन्त्येषु बुद्धधर्मेषु गम्भीरनिध्यातिनिर्देशकौशल्यमनुप्राप्तः, सूत्रान्तनिहारावभागं च प्रतिलब्धवान् । पञ्चशिरवस्य च गन्धर्वपुत्रस्य धोपानुगायाः क्षान्तेः प्रतिलग्मोऽभूत् । अग्नमेयाणां च सत्वानां देवगानुपियाः प्रजाया अनुत्तरायां सम्पक्संबोधौ चित्तान्युत्पन्नानि । अप्रमेयाणां च सवानामर्थः कृतोऽभूत ।। इति श्रीसमाधिराजे अचिन्त्यबुद्धधर्मनिर्देशपरिश्तों नामोनविंशतितमः ।। 15 20 N281 25 - ·N287 5 N288 10 २१ पूर्वयोगपरिवर्तः ॥ औसि पूमिह जम्युसाइपे अप्रमत्त दुपि श्रेष्ठिदारको। 'प्राजित्य सुगतस्य शासने सगभूत वनपण्डमाश्रिती ॥१॥ प्राधिमन्त चतुर्थ्यानटामिनी काव्यशाराकुशली मुशिक्षिती। अन्तरिक्षपदभूमिकोविदी ते असक्त गगने बजन्ति च ॥ २ ॥ ते च तन वनपण्डि शीत नानपुष्पभारते मनोरमे। नानपक्षिद्विजसंघसेरिते अन्यमन्य कय सप्रयोजिते ॥ ३॥ तेन राज मृगया अटन्तके शन्द श्रुत्व वनु त उपागमी। दृष्ट्व पार्थि तय धर्मभाणको तेषु प्रेम परम उपस्थहि ॥ ४ ॥ तेहि साधु कप आनुटोमिकी त्व राजु पुरतो निपीदि सो। तस्य राज्ञ बलकाय नन्तको पष्टिकोटिनियुतान्युपगमी ॥५॥ एकमेकु तेषु धर्मभागको राजमवी शृणोहि क्षत्रिया । बुद्धपादु परम सुदुर्लभो अनमत्तु सद भोहि पार्थिर ॥६॥ आयु गच्छति सदानवस्थित गिरिनदीय सैलिलेव शीघ्रगम्। व्याधिशोकाजरपीडितस्य ते नास्ति नाणु यथ कर्म भद्रकम् ॥७॥ 9 Before on AB (C missing) read a passage given in App. 1. (No, 23 ) २A B विचक्षणी for सुशिक्षितौ ३ A सलिल च for सहिरेव 15 20 N 289 25 ·२१ पूर्वयोगपरिवर्तः। 5 10 धर्मयालु मत्र राजकुरा रक्षिौ दशमलान शासनम् । क्षीण कालि परमे सुदारुणे धर्मपक्षि स्थिहि राजकुञ्जर ।। ८॥ एव ते बहुप्रकार पण्डिता ओबदन्ति तद ते नराधिपम् । साधु पधिनियुतेहि पार्थिवो बोधिचित्तमुदपादयत्तदा ॥ ९॥ श्रुत्र धर्म तद राजकुञ्जरः सूरतानखिलान भाषतो। प्रीतिजात सुमना उदरको वन्य पाद शिरसाय प्रक्रमी ॥ १० ॥ तस्य राज्ञ बहवोऽन्यमिक्षवो डागकाम प्रविशिन्तु तत् कुलम् । तेप दृष्ट चरिया न ताशी तेषु राज न तथा सगौरवम् ॥११॥ तच शासनमतीतशास्तुकं पश्चिमं च तद वर्ष कति।। जम्बुद्वीपि सुपरित्तभाजना प्रादुर्भूत बहवो असंयताः ॥ १२ ॥ उत्का लुब्ध बहु तन भिक्षको लाभकाम उपसम्भदृष्टिकाः। विप्रनष्ट सुगतस्य शासनाद् ग्राहयिंसु बहुलं तदा नृपम् ॥ १३ ॥ घातयेति उभि धर्ममाणको ये उच्छेदु प्रवदन्ति तीथिकाः। दीर्घचारिक समादपेन्ति ते नियुतीय न ते किंचि दर्शिका ॥ १४ ॥ कर्म नश्यति विपाकु नश्यति स्कन्ध नास्तीति वदन्ति कुहकाः । 150293 20 25N201 30 A B अनीतशास्तृ tor भास्तुस २८ ये उच्छेदप्रतिपम पार्थिवाः

·समाधिराजसूत्रम् ।
[२१. ३०-
४२
प्रत्यया दशदिशे तथागतान्
शान्तचित कृपमेनोचनान् ।
सोकदारण परायण
धर्मार्थ जगि उत्सृजिम्ययो ।। ३०॥
इति श्रीसमाधिराने पूर्वयोगपरियों नाम एकविंशतितम ॥
।
9 After this stanza AR add the following
सिया कुमारा दुवि धर्मभागको न एव चटन्यमिहान्य ते भूत् ।
दीपंकरला अभूपि एको द्वितीयु चाई तद धममाणक ।।
भैत्रेयु राजु अभू तस्मि काले येन श्रुतो धर्म स आनुलोमिकीम् ।
॥

·1206 ro 1297 N298 २२ । तथागकामनिर्देशपरिवर्तः। अय भगनाश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात् तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन बोयेऽनध्यासितेन जोषित निरपेक्षेण भवितव्यम् । तत् काय देतो. कायजीविता- ध्यासानहेतोहि कुमार .. अकुशलधर्माभिमस्कारो भवति । तस्माताहि. कुमार बोधिसत्वेन महासनेन न रूपकायतस्तथागत प्रज्ञातव्य । तत् कस्य हेतो? धर्मकाया हि बुद्धा সামন্ত্রী धर्मकायप्रभाविताश्च न रूपकायप्रभाषिता । तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्नेन महासत्वेन तथागत- 5 काप प्रार्थयितुकामेन तथागतमाय ज्ञातुकामेन अय समाधिरद्ग्रहीतव्य पर्यवासच्यो धारयितथ्यो चोचयितव्य प्रवर्तितव्य उद्देऐव्य स्वाध्यातव्यो वाचयित यो भानायोगमनुयुक्तेन भविष्यम् परेभ्यथ मिस्तरेण साकाशयितव्य । तत्र कुमार तथागतस्य काय शतपुण्यनिर्जातया बुद्ध्याने. फार्थनिर्देशो धर्मनिर्जात आनिमित्त सनिमित्तापगतो गम्भीर अप्रमाण अप्रमाणधर्म आनि मित्तस्वभाव सनिमित्तविभारित । अवलोऽप्रतिष्टितोऽत्यन्ताकाशस्वभारोऽदृश्यश्चक्षु पथसमति- 10 क्रान्तो धर्मकाय प्रज्ञातव्य । अचिन्त्य चित्तभूनिविगत सुखदु खानिग्रकम्य सर्वप्रपञ्चसमति. कान्तोऽनिर्देश्योऽनिकेतो युद्धज्ञान प्रार्थयितुकामाना घोपपेर्थसमतिकान्त ससारो रागसमतिकान्त अभेद्यो, दोपयसमतिमान्तो वो मोहपथसमतिक्रान्तो निर्दिष्ट । शून्यतानिर्देशेन अजातो * जातिसमतिकान्त अनौमत्र त्रिपामसमतिकात नित्यो व्याहारेण । व्यवहारथ शून्य निशेिपो निर्वाणेन, निईत शब्देन, शान्तो घोरेण, सामान्य सफेतेन, सफेत परमार्थेन, परमार्यों भूतवचनेन। 15 • शीतलो निम्परिदान अनिमित्त अमन्यित अनिन्दित अंग्रेपञ्चित -अल्पशब्दो निर्देशन । अपर्यन्तो वर्णनिर्देशन, महाभिशापरिक्र्मनिर्जात अस्मृतित अविदूरे महाभिज्ञापरिकर्मनिर्देशन । अयमुच्यते कुमार तथागतमाय इति ॥ अप खल भगवास्तस्या वेलायामिमा गाथा अभापत-- य इच्छे लोमनाथस्य काय जानितुमीदृशम् | इम समाधि भौवित्रा काय बुद्धस्य ज्ञास्यति ॥ १॥ * This chapter is edited by Régamey Warsaw 1939 9 In Tibetan translation, this chapter is split up into two, chapter 22nd ending with st 3 of No 23 ( App I) Naturally chapter 23 begins with the follow ing sentences of the above passage The subsquent chapters are consecutively nim bered RAB तब सलु for भय ३ After भगवान्, AB add पुनरोप ४ For कायेऽनध्यवसितेन जीविते निरपेक्षेण AB read इम समाधिमामक्षता क्षि यानुत्तरा सम्यक्सोधिभिसोझुकामैन शायनीविते चानध्यमितेन भवितन्यम् ५ After वस्य हेतो ABT read a passage given n App I (No 24) A B मामि for धर्मामि v AB धर्मकायप्रभाषिताच or धर्मशया हि Aom धर्मकायप्रभावि साथ SAB Tator तस्मात्तई १• Aom वावस्थितन्य ११ Bom from उद्देष्टय upto नेवार्थ १२.B'विगम for विगत १३ AB om निर्देय १४ ABom 'T १५ Bom पर्थ १६ AB om रदो मोशेपथयमतिकान्त , Regarney भुवो for ढो १७AR om. मनानव विधायमति शान्त १८A B om व्यवहारमा शुत्य १९ A B यथाभूत' for भूत २.ABom अप्रपञ्चित -अल्य शब्दो निदर्शन 21 A B निनांतोश्य स उच्यते for निर्देशेन । अयमन्यते १२० सावेत for भाषित्वा 20 - .

·१४४ [२२.२- w N290 5 10 . समाधिराजसूत्रम् । पुष्यनिर्जातु बुद्धस्य काय शुद्ध प्रभास्वर । समेति सोऽन्तरीक्षण नानात्व नास्य लभ्यते ॥२॥ यादृशा बोविर्घद्रस्य रक्षणानि च तादृशा । यादृशा लक्षणास्तस्य कायस्तस्य हि तादृश ॥३॥ समोमिल्क्षण कायो बुद्रक्षेत्र हि तादृशम् । यला विमोक्षा ध्यानानि स तेऽप्येकक्षणा ॥४॥ एस सभा बुद्धाना लोकनाथान ईदृश । न जातु केनचिच्छश्य पश्यितु मासचक्षुषा ॥ ५॥ यह एन प्रपश्यति दृष्टो मे रोकनायक । सुवर्णपर्ण कार्यन सलोक प्रभासति ॥ ६ ॥ अधिष्ठानेन बुदानामनुभागादियुक्ति । येनासी दृश्यते कायो लक्षणेहि विचित्रित ॥७॥ आरोहपरिणाहेन कायो बुद्धत्य दर्शिते । न च प्रमाण कायस्य लय तेन अचितिय ॥ ८ ॥ पदि प्रमाण लभ्येत कायो बुद्धस्य एत्तक । निर्विशेयो भवेच्छास्ता देवश्च मनुजैरपि ॥९॥ समाहितस्य चित्तस्य विपाकोऽपि तहक्षण । तहक्षण नामरूप शुद्ध भोति प्रभास्वरम् ॥ १०॥ न चैप केनचिजातु समाधि शान्तु भावित ! यह लोग्नान कल्पकोट्यो निषेवित ॥ ११ ॥ बहुभि शुक्लधर्मश्च समाधिर्जनितोऽप्ययम् । समाधेरस्य वैपुल्यात् कायो मह्य न दृश्यते ॥ १२ ॥ यस्य वो यादृश चित्त नामरूप पि तादृशम् । निस्वभावस्य चित्तस्य नामरूप विलक्षणम् ॥ १३ ॥ यस्य चोदारसज्ञादि नामरूपस्मि वर्तते । विसभागाय सज्ञाय उदार चित्तु जायते ॥ १४ ॥ यस्य चो मृदुकी सज्ञा नामरूपस्मि वर्तते । अग्रन नामरूपस्मि चित्त भोति प्रभास्वरम् !॥ १५ ॥ स्मरामी पूर्वजातीतु असख्येयेयु सप्तम् । तिलो मे पापिका सज्ञा नैपोत्पन्ना कदाचन ॥ १६ ॥ 15 N300 20 25 30 १ AC यादृशा for तादृश २ AB तस्य कायोऽपि तादृश for कायस्तस्य हि ता ३ BC एy for एर ४B देशित ५A तथेह तनेह for यथेह ·४५ N301 10 15. -२२. २५] २२ तथागतफायनिदेशपरिवतः। अनासन च मे चित्तं कल्पकोटयो हाचिन्तियाः । करोमि चार्य सत्यानां न च मे यायु क्ष्यते ॥ १७ ॥ यथा च यस्य भाषेहि विमुक्तं भोति मानसम् । न तस्य तेहि भावेहि भूयो भोति समागमः ॥ १८ ॥ विमुक्तं मम विज्ञानं सर्वभाहि सर्वशः। स्वभागो ज्ञानु चित्तस्य भूयो ज्ञान प्रवर्तते ॥ १९ ॥ क्षेत्रमोटीसहस्राणि गच्छन्ति मम निर्मिताः । कुर्वन्ति चार्थ सत्वानां यत्र कायो न लभ्यते ॥ २० ॥ अलक्षणो निनिमित्तो यथैर गगनं तथा । कायो निरभिन्नाप्यो दुतियो निदर्शितः ॥ २१ ॥ धर्मकायो महावीरो धर्मेण काय निर्जितो । न जातु रूपकायेण शस्य प्रज्ञापितुं जिनो ॥२२॥ कथानिर्देशु यस्यैतं श्रुत्वा प्रीतिभविष्यति । न तस्य मारः पापीयानवतारं लभिप्यति ॥ २३ ॥ श्रुत्वा च धर्म गम्भीरं यस्य त्रासो नै भेष्यति । न चासौ जीवितार्याय बुद्धयोधि प्रतिक्षिपेत् ॥ २४ ॥ भूतकोटीसहस्राणा भूतनिर्देश ज्ञास्यति । आलोकभूतो लोकाना येन येन गमिष्यति ॥ २५ ॥ तन कुमार तथागतस्य कायो निमित्तकर्मणापि न सुकरं ज्ञातुम् । नीलो वा नीलवर्णो वा नीलनिदर्शनो वा नीलनिभासो वा । पीतो वा पीतवणों वा पीतनिदर्शनो वा पीतनि सो या । 20 'N 302 लोहितो वा लोहितवर्णों वा लोहितनिदर्शनो वा लोहितनि सो वा । अवदातो वा अनदातों वा अवदातनिदर्शनो या अवदातनिर्भासो वा । मञ्जिष्ठो वा मनिष्ठवर्णो वा मञ्जिष्ठनिदर्शनो वा मञ्जिष्टनिर्मासो वा । स्फटिको वा स्फटिकवर्गो वा स्फटिकनिदर्शनो वा स्फटिकनि सो वा । आग्नेयो वा अग्निवों या अग्निनिदर्शनो या अग्निनिर्भासो वा । समिण्डोपमो वा सर्पिों या सपिर्निदर्शनो वा सपिनि सो वा । सौपणों वा सुवर्णपर्णो वा सुवर्णनिदर्शनो वा सुपर्णनिासो 25 वा । वैदूर्यो वा वैदूर्यन! या वैदूर्यनिदर्शनो वा वैदूर्यनि सो वा । विद्युद्वा विद्युद्वर्णो वा वियुन्निदर्शनो वा विद्युनिर्भासो वा । ब्रलो वा ब्रह्मरणों वा ब्रह्मनिदर्शनो वा ब्रह्मनिर्भासो वा। देवो वा देवपर्णो वा देवनिदर्शनो वा देवनिर्मासो वा । इति हि कुमार तथागतस्य कायः शुद्धः सर्वनिमित्तैरप्यचिन्त्यः अप्पचिन्त्यनिर्देशो रूपकायपरिनिप्पत्या । न सुकरं सदेवकेनापि लोकेन कायस्य प्रमाणमुद्रग्रहीतुमन्या साकारैचिन्त्य. अप्रमेयः ।। अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाथा अभापत - १A निता for निर्मिता . २८ भविष्यति for न भेव्यति. ३ AB भूत' for नं. ४C सर्वशरण. for सर्वाकार. । 30 स.१७ ·N309 N310 १४८ समाधिराजसूत्रम् । पया । चत्वारि ज्ञानानि । चारो ज्ञानसचया । चपारि ज्ञानगोगाणि । चत्वारि प्रतिभानानि । चत्वार प्रतिभानसचया । चत्वारि प्रतिभानगोनाणि । चत्वार सूत्रातमचया । चत्वारि प्रति भानपरणानि । चत्वार सूत्रातनिर्हारा । चत्वारि वाटुश्रुयगोत्राणि । चत्वारि युद्धधनानि । चतस्रो बोधिसत्चशिक्षा । चारो बोधिसत्वगोचरा । चनारि बोधिसत्वकर्माणि । चत्वारि 5 बोधिसत्वप्रतिभानानि । चतस्रो मार्गभावना । चत्वारि क्लेशप्रहाणानि । चचार्यपायजहनानि । चत्वार्यज्ञानविधमनानि । चत्वार्यविद्याप्रहाणानि । चत्वारि दुसोपशमनानि । चत्वारि दीर्मनस्य प्रहाणानि । चत्वार्युपायमजननानि । चत्वारि दृष्टिप्रहाणानि । चचार्युपपनपरिज्ञानानि । चत्वार्या मदृष्टिप्रहाणानि । चत्वारि सलटिग्रहाणानि । चत्वारि जीपदृष्टिप्रहाणानि । चत्वारि पुद्गदृष्टिप्रहाणानि । चत्वारि भवदृष्टिप्रहाणानि । चत्वारि वस्तुप्रहाणानि । चत्वार्युपलम्भदृष्टि 10 प्रहाणानि । ते न सुरर पर्यन्तस्यानेन निर्देएम् ।। चतस्रो धारण्य । क्तमाश्वतन ? यदुत अनन्त सनस्कारपरिभाषाव्याहार । तत्र यज्ञानमिय प्रथमा धारणी । अनत स्वरपरिभाषाव्याहार । तत्र यज्ञानमिय द्वितीया धारणी। अनन्त सक्लेशपरिभाषाव्याहार । तत्र य ज्ञानमिय तृतीया धारणी । अनतो व्यनदानगुणानु शसाव्याहार । तर यज्ञानमिय चतुर्थी धारणी । इमाश्चतस्रो धारण्य । इति हि या कुमार 15 धारणी तज्ज्ञानम् , धर्ग । इति हि धर्मज्ञानेन धर्मप्रतिमरित् ।। धर्मज्ञाने योऽर्थ , इयमुच्यते अर्थप्रतिमनित् । धर्मज्ञाने यच्छन्द , इयमुच्यते निरक्तिप्रति सवितु । धर्मज्ञाने या व्यवहारदेशना आचक्षणा प्रज्ञपना प्रकाशना प्रस्थापना विचरणा विभजना उत्तानीपरणता असक्तवचनता अनेलामूकवचनता अनत्रलीनपचनता, इयमुच्यते प्रतिभानप्रतिसवित् ॥ अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाया अभापत-- यात्तक ज्ञानु युद्धस्य रूपप्रज्ञप्ति तात्तिका । यानती रूपप्रज्ञप्ति रूपयाहार तात्तमा ॥१॥ यावन्तो रूपव्याहारा शीलनामानि तात्तका । यापन्ति शीलनामानि बुद्धनामानि तात्तका ॥ २ ॥ यात्तका बुद्धनामानि सत्त्वनामानि तातका | एत्तमायेफसत्त्वस्य अह नामानि जानमि ॥३॥ अनन्ता नामव्याहारा ये मे पूर्व प्रकाशिता । शीनामा बुद्धनामा सलनामा च ते समा ॥ ४ ॥ यात्तका सस्ते दोघा निर्वाणे तात्तका गुणा । बुद्धस्य तात्तका वर्णा औपम्या मे प्रकाशिता ॥ ५॥ यात्तका सनसत्वाना चित्तोपादा निदर्शिता । तात्तका लोकनाथस्य एक्रोमात रस्मय ॥६॥ स 20 N311 25 १० 9 B om this line ·-२३.१३] १४९ 5 २३ तथागताचित्यनिर्देशपस्थितः । नामाच अधिमुक्लिय ससवान यात्तिक । ततो भूयो नरेन्द्रस्य स्वरवर्ण भाषिताः ॥ ७ ॥ पे नामाः सासवानागेशसलस्य दर्शिताः । एकसलस्य ते नाण: सर्गसत्यान दर्शिताः ॥ ८॥ प्रतिसावेदानामोतार अयं बुद्धेन देशितः । अनन्तनागनिदेशा बोधिसत्वान कारणात् ॥ ९॥ य इच्छेत् कयं भारेय्या सूमोटोरनन्तिकः । इंदं सूत्र प्रार्तिया अनोलीनः प्रकाशयेत् ॥ १० ॥ असतः परिपन्मध्ये सूरकोटीः प्रभापते । यथाशमपर्यन्तमेवं धर्म स भाषते ॥ ११॥ एमेव बोधिसत्वानां गुद्रसपान तायिनाम् । इदं सूत्रं समुद्र भान्ति ज्ञानसंपदः ॥ १२ ॥ यथा यया प्रकान्ति भवन्तो इस नएम् । तपास्य वर्धने ज्ञानं हिमवन्तेय पादपाः ॥ १३ ॥ N312 10 इति श्रीसमाधिराजे तथागताचित्पनिर्देशपरिवर्तस्त्रयोविंशतितमः ।। ५AB २.Bom. this slama.TA अचिन्तियाः for अनन्तिम Y AB सर्वसाधान for शुद्ध श्रयाना for श्रदधन्तो.

·१४६ समाधिराजसूत्रम् । [२२ २६- है, N303 5 - 10 15 यदजो लोकधातूपु पांसुसंज्ञानिदर्शनम् । उत्सहदतटागेषु समुद्रेषु च यजम् । न तेषां लभ्यते अन्तो एत्तका परमाणयः ॥ २६ ॥ समुद्राद्वारकोटीभिर्मातुं शायं जलं भवेत् । न तुन्या लोकनायेन उपमा संप्रशिता । जस्टबिन्दयोऽप्रमेयास्तथर परमाणवः ॥ २७ ॥ पश्याम्येकस्य सत्वस्य ततो बहुतरानहम् । अधिमुक्तिचित्तोत्पादो नैकमा प्रजागितुम् ॥ २८॥ ये मया आत्मभावस्प भूतवर्णा निदर्शिताः । सर्वसत्लाविमुक्तास्तानेतेषामुपमाक्षमाः ॥ २९ ॥ निमित्तकर्मणा च वर्णनिर्भास ईदृशः । शयं जानितुं बुद्धस्य विशेयो हीदशो मम ॥ ३० ॥ निमित्तापगता बुद्धा धर्मकायप्रभाविताः । गम्भीराचाप्रमेयाश्च तेन बुद्धा अचिन्तियाः ॥ ३१ ॥ अचिन्तियस्य बुद्धस्य बुद्धकायोऽप्यचिन्तियः । अचिन्तिया हि ते काया धर्मकायप्रभारिताः ॥ ३२ ॥ चित्तेनापि न बुद्धानां कायश्चिन्तयितुं क्षमः । तथा हि तस्य कायस्य प्रमाणं नोपलभ्यते ।। ३३ ॥ अप्रमेया हि ते धर्माः कल्पकोट्यो निषेविताः ।, तेनो अचिन्तियः कायो निर्वृतो मे प्रभास्वरः ॥ ३४ ॥ अग्राह्यः सर्वसत्त्वेहि न प्रमाणेहि गृह्यते । तथा हि कायो बुद्धस्य अप्रमाणो ह्यचिन्तियः ॥ ३५॥ अप्रमाणेहि धर्महि प्रमाणं तत्र कल्पितम् । अकल्पितेहि धर्मेहि बुद्धोऽप्येवमल्पितः ।। ३६ ॥ प्रमाणं कल्पमाल्यातो अप्रमाणमकल्पितम् । अकल्प्यः कल्पापगतस्तेन बुद्रो अचिन्तियः ॥ ३७॥ अप्रमाणं यथाकाशं मातुं शक्यं न केनचित् । तयैव कायु बुद्धस्य आकाशसमसादृशः ॥ ३८॥ ये कायमेवं जानन्ति बुद्धानां ते जिनारगनाः। तेऽपि बुद्रा भविष्यन्ति लोकनाथा अचिन्तिया: ।। ३९॥ इति श्रीसमाधिराजे तथागतकायनिर्देशपरिवर्ती नाम द्वाविंशतितमः ।। १ AC नैव for चैव. २८ तत्रापि for तथाहि ३C अप्रमाणा for अप्रमेया. ४ A अचिन्तियः for N304 20 25 30 अकल्पित ·N305 २३ तथागताचिन्त्यनिर्देशपरिवर्तः॥ तस्मात्तर्हि कुमार यो बोधिसत्यो महासत्वः आकाक्षेत् किमिन्यहं चततः प्रतिसंविदः साक्षात्कुर्यामिति । कतमाश्चतस्रः ? यदुत अर्थप्रतिसंविदं धर्मप्रतिसंविदं निरुक्तिपतिसंचिदं प्रतिभानप्रतिसंविदम् । इमाश्चतस्रः प्रतिसंविदः साक्षात्कुर्यामिति, तेन कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन अयं समाधिस्टग्रहीतव्यः पर्याप्तव्यो धारयितव्यो वाचयितव्यः प्रवर्तयितव्यः उद्देष्टव्यः स्वाध्यातव्यो भावयितव्यः, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः । भात्रनायोगमनुयुक्तेन च । भवितव्यम् । तत्र कुमार क्तमा धर्मप्रतिसंविदः ? इमाः कुमार बोधिसत्यो धर्मप्रतिसंविद एवं प्रतिसंशिक्षते - यावन्तो वा रूपन्याहारास्तावन्तस्तथागतस्य वर्णव्याहाराः । एवं वेदनासंज्ञा- संस्काराः । यावन्तः कुमार विज्ञानव्याहारास्तावन्तस्तथागतस्य वर्णव्याहाराः । इति हि कुमार अप्रमेया अचिन्त्या असंख्येयाः अतुल्यामाप्यापरिमाणास्तथागतस्य रूपवर्णन्याहाराः । इति हि कुमार अपर्यन्ता अनन्ता रूपव्याहाराः । एवमचिन्त्यास्तथागतस्य वर्णव्याहाराः । एवं वेदना- 10 संज्ञासंस्काराः। इति हि अनन्ता अपर्यन्ता अचिन्त्या विज्ञानन्याहाराः । एवमचिन्त्यास्तथागतस्य N300 वर्णव्याहीराः॥ 15 N307 N301 इति हि कुमार अप्रमेया असंख्येयाः संस्कृते दोपाः । अप्रमेया असंख्येया निर्वाणे अनुशंसाः । असंख्येयास्तथागतस्य वर्णाः । इति हि कुमार यावन्ति निर्वाणनामानि तावन्तस्तथा- गतस्य वर्णाः । इति हि कुमार असंख्येयानि निर्वाणनामानि । असंख्येयास्तथागतस्य वर्णाः ॥ चत्वार इमे कुमार तयागतस्य वर्णव्याहारा अचिन्त्या अचिन्त्यव्याहाराः । कतमे चत्वारः ? पदुत अचिन्त्यः संस्कारव्याहारः । अचिन्यः स्वरल्याहारः । अचिन्त्यः संक्लेश- व्याहारः । अचिन्त्यो व्यवदानव्याहारः । इमे कुमार चत्वारस्तथागतस्य वर्णव्याहारा अचिन्त्या अचिन्त्यव्याहाराः । चत्वार इमे कुमार तथागतस्य वर्णव्याहारा अचिन्त्या अचिन्त्य- निर्देशाः । ते न सुकरं पर्यन्तनिष्टीस्थानेन निर्देष्टुम् । कतमे चत्वारः ? एप एव चतुष्कः । एवं 20 विस्तरेण निर्देष्टव्यम् । यदुत चत्वारो बोधिसत्वानां नयाः। चतस्रो युक्तयः । चत्वारो द्वाराः । चत्वार निर्देशाः चत्वारो घोषाः चत्वारो वचनपथाः । चत्वारो व्याहाराः। चत्वारि संधाभाष्याणि चितम्रो नाम- निध्यप्तयः । चतस्रो मनुजनिध्यप्तयः । चत्वारि प्रतिवचनानि । चत्वारि द्वाराणि । चत्वार्य- क्षराणि । चत्वारोऽवताराः । चत्वारः पदाः । चत्वारि निहरिपदानि । चत्वारः सूत्रान्त- पदाः । चत्वारश्चर्यापथाः । चत्वारोऽचिन्त्यपयाः । चत्वारः तुल्यपथाः । चत्वारोऽ 25 नन्तपथाः । चत्वारोऽपर्यन्तपथाः । चत्वारोऽसंख्येयपथाः । चत्वारोऽप्रमेयपथाः । चत्वारोऽपरिमाण- १Before तस्मात्, AB add: तर भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारमामन्त्रयते स्म. २ Bom. पर्यवाप्तव्यो. ३ After प्रकाशयितव्य .A B add: अरणाभावनया भावयितव्यो बहुलीवर्तव्यः. Y:A om. from इमाः upto प्रतिसंशिक्षते. ५ रूपवर्ण 'for वर्ण. ६ A BT om. from इति upto रूप- वन्याहाराः, "A B om, अचिन्त्या अचिन्त्यव्याहारा. ८ A B om. 'निष्ठा'. ९ After निर्देष्टव्यम्, AB add a fourfold classification of नयाः etc. given in App. I (No. 25) - ·N313 N314 २४ प्रतिसपिदवतारपरिवर्तः।। तत्र कुमार क्थ बोधिसत्यो महासत्वो धर्मप्रतिमपिदि चरन् धर्मेंदु धर्मानुपश्यी समुदा- गच्छत्यनुत्तराया सम्यक्सनोधौ । इह युमार बोधिसतो म्हासवो धर्मेषु धर्मानुपश्यी नान्यत्र रूपेण योधिं समनुपश्यति । नान्यन रूपादोधाय चरति । नायर रूपेण योधि पर्येपते । नान्यत्र रूपेण बोधाय समुदागच्छति । नायन रूपेण सानानि योधाप समादापयति । नायन 5 रूपेण तथागत पश्यति । रूपस्याविनाशस्वभार तथागत इति तथागत पश्यति । अन्यद् रूपमन्यो रूपस्वभाव इति नैव पश्यति । अयोरपस्वभागोऽन्यस्तथागत इति नै। पश्यति । यश्च रूपस्वभानो पश्च तथागत इयद्वयेय धर्मता । एव पश्यन् बोधिसत्वो महासत्वश्चरति धर्मप्रति सविदि । एस नान्या वेदनाया नान्यत्र सज्ञाया गान्या सत्यारेभ्यो नान्यत्र विज्ञानेन बोधि समनुपश्यति । नान्यत्र विज्ञानाद्वोधाय चरति । नान्यत्र विज्ञानेन बोधि पयपते । नायन 30 विज्ञानेन वोधाय समुदागच्छति । नान्या विज्ञानेन सत्यानि बोधाय समादापयति । नायन विज्ञानेन तथागत पश्यति । विज्ञानस्याविनाशस्वभावस्तथागत इति तथागत पश्यति । अन्यद्विज्ञानमन्यो विज्ञानस्वभार इति नैव पश्यति । अन्यो विज्ञानस्वभानोऽन्यस्तथागत इति नैव पश्यति । यश्च विज्ञानस्वभानो यश्च तयागत इत्यद्वयेय धर्मता । एव पश्यन् बोधिसत्वो महासत्वश्वरति धर्मप्रतिसपिदि ।। अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाथा अभापत- रूपेण दर्शिता बोधी बोधये रूप दर्शितम् । विसभागेन शब्देन उत्तरो धर्म देशित ॥ १ ॥ शब्देन उत्तर रूप गम्भीर च स्वभावत | सम रूप च बोधिश्च नानात्व नास्य लभ्यते ॥ २ ॥ पथा निर्वाण गम्भीर शब्देनासप्रकाशितम् । लभ्यते न च निर्वाण स च शब्दो न लभ्यते ॥ ३॥ शब्दश्चाप्यथ निवाणमुभय तन्न लभ्यते । एव शून्येषु धर्मेषु निर्वाण सप्रकाशितम् ॥ ४ ॥ निर्वाण निर्वृती वुत्ता निर्वाण च न लभ्यते । अप्रवृत्त्यैव धर्माणा यया पश्चात्तथा पुरा ॥ ५॥ सपर्मा स्वभावेन निवाणसमसादृशा । ज्ञाता नैष्कम्यसारेहि ये युक्ता बुद्धशासने ॥ ६ ॥ 15 . 20 N315 25 १B धर्मण for धर्मेषु २ Com चोधिसत्त्वो महामत्त्व ३ A समनुगच्छति ४ AB उत्तम for उत्तर A नाना चेत्स न लभ्यते ६ B शब्न for शब्दो न ७B अप्रवृत्तेषु धर्मधु C अप्रत्यराधाण for अप्रव यैव धर्माणा ८C नष्कम्यमानेहि for सारेहि ·२४ प्रतिसंविदयतारपरिवर्तः । -२४.२१] " 5 N316 10 12 पश्यिया कायु बुद्धस्य वक्ष्यन्ते दृष्टु नायकः । न चाहं रूपकायेन पश्यितुं शक्य केनचित् ॥ ७ ॥ ज्ञातः स्वभावो रूपस्य यादृशं रूपलक्षणम् ॥ रूपस्वभावमाज्ञाय कायो मम निदेशितः ॥ ८॥ एवं पञ्चान स्कन्धानां ज्ञानं मे धर्मलक्षणम् । ज्ञात्वा स्वभावं धर्गाणां धर्मकाये प्रतिष्टितः ॥ ९ ॥ देशेमि धर्म सस्यानां धर्मकायेऽप्यनिःसृतः । न च धर्मत बुद्धानां शक्यं वाचाय भाषितुम् ॥ १० ॥ इमं नयमजानन्तो बुद्धशब्दं श्रुणित्व ते। घोपमात्रेण वक्ष्यन्ति दृष्टो मे नरनायकः ॥ ११ ॥ सेंसंज्ञापहीणस्य,भवसंज्ञा विगच्छति । न जातु शब्दसंज्ञस्य भवते शास्तृदर्शनम् ॥ १२ ॥ यः शून्यता प्रजानाति ईदृशं रूपलक्षणम् । न चान्या शून्यता उक्ता अन्या रूपस्वभावता । यस्तु रूपं प्रजानाति स प्रजानाति शून्यताम् ॥ १३ ॥ यः शून्यतां प्रजानाति ईदृशं रूपलक्षणम् । न चासौ मारकोटीभिर्भूयः शक्य पराजितुम् ॥ १४ ॥ प्रजानाति हि यो रूपं स प्रजानाति शून्यताम् । य शून्यतां प्रजानाति स प्रजानाति निर्वृतिम् ॥ १५ ॥ इमां गतिमजानन्त. प्रनष्टा औपलम्भिकाः । अमावे भाप्रसंज्ञेयो भावे चाभावसंज्ञिनः ॥ १६ ॥ वञ्चिता ज्ञात्रलामेन प्रनष्टा मम शासनात् । फलसंज्ञा अवस्थाने रिक्ता श्रामणकाद्धनात् ॥ १७ ॥ कुसीदा हीनवीर्याश्च शीलस्कन्धे असंस्थिताः । पर्युत्यिताश्च वक्ष्यन्ति न एतद् बुद्धशासनम् ॥ १८ ॥ केचिदेवं प्रवक्ष्यन्ति वयं बोधाय प्रस्थिताः । अदान्ता अविनीताश्च परस्परमगौरवाः ॥१९॥ शब्दकामा भविष्यन्ति धर्मे चैयानवस्थिताः। एवं सा मेप्यते इच्छा ज्ञात्रलाभगवेषणे ॥२०॥ लाभकामा भविष्यन्ति संनिपाने हि चिन्तकाः । मदप्रमादाभिभूता लाभसकारअर्थिकाः ॥ २१॥ १Cझानस्वभावः for ज्ञातः स्व' २ A B प्रतिष्ठिनः for अनि सतः. ३ A मृगोय मे for श्रुणिच ते ४.C भवसंज्ञा for सर्वसंझा.५A om. st 20 20 N317 25 30 .

·५२ [२४. २२- 5 N318 . 15 समाधियजसूत्रम् । निःसृता लाभसत्कारे ज्ञात्रलाभगवेषिणः। स्तूपान् विहारान् काहेन्ति कुलस्त्रीवधिमूछिताः ॥ २२ ॥ निःसृताश्चोपलम्भस्मिन् कामतृष्णासु निःसृताः । गृहिकर्म करिष्यन्ति मारस्य विषये स्थिताः ॥ २३ ॥ गृहिणां देशयिष्यन्ति कामा अग्निशिखोपमाः । प्रविश्य च गृहांस्तेषां दूपयिष्यन्ति तान् कुलान् ।। २४ ।। गृहिणश्च भविष्यन्ति तेषु शास्तारसंज्ञिनः । तेषां च विप्रवुस्तानां पुत्रदाराणि दूपयि ॥ २५ ॥ ये तेषामन्नपानेन करिष्यन्ति अनुग्रहम् । तेष तत्पुत्रदारेषु भार्यासंज्ञा भविष्यति ॥ २६ ॥ गृहिणो न स्वदारेषु भविष्यन्त्यधिमूर्च्छिताः । यथा ते प्रबजिल्वा हि परदारेषु मन्छिताः ॥ २७॥ शिक्षावदातवखाणं गृहिणं या मि दर्शिता । सा शिक्षा तेषां भिक्षूणां तस्मिन् काले न भेष्यति ॥२८॥ मेरीशसमृदङ्गेहि पूजां काहेन्ति ते मम । या च सा उत्तमा पूजा प्रतिपत्तिर्न भेष्यति ॥२९॥ ते आमना सुदुःशीला दृष्ट्वा शीलप्रतिष्ठितान् । अन्योन्यमेवं वक्ष्यन्ति एतेऽपि यादृशा वयम् ॥ ३० ॥ श्रुत्वा शीलस्य ते वर्ण दुःशीलाः पापगोचराः । पर्युस्थिताश्च वक्ष्यन्ति नैवैतद्रुद्धभापितम् ॥ ३१ ॥ न च ही भेष्यते तेषां नष्टं श्रामणकं धनम् । चोदिताभूतवाचाय बुद्धबोधिं प्रतिक्षिपि ।। ३२ ।। तेपां व्यापनचित्तानामुत्सृष्ट्वा बुद्धशासनम् । धर्म प्रतिक्षिपित्वा च वासोऽवीची भविष्यति ॥ ३३ ।। न मे श्रुतं च दृष्टं वा येपामेतादशी चरी। ते बुद्धज्ञानं लप्स्यन्ते बालधर्मप्रतिष्टिताः ॥ ३४ ॥ या तेषां कुहना तत्र शाठियं वाकियं तदा । जानामि तदहं सर्व ज्ञानं मेत्र प्रवर्तते ॥ ३५॥ सचेत् कल्पं प्रभारेयं यत्तेषां स्खलितं पृथु । वोधिसत्वप्रतिज्ञानां किंचिन्मानं प्रकीर्तितम् ।। ३६ ॥ नास्ति पापमपर्तव्यं कुमारा तेप मेष्यति । तेहि संस्तवं सार्थ पुर्यारत्वं कालि पश्चिमे ।। ३७ ॥ ABधुरभाषितम् for 'शासनम्, 20 N319 25 30 ·(a ५३ NE 5 re 25 -२४.५३] २४ प्रतिसंविदवतारपरिवर्तः। भालपेत् संलपेप्यासि कुर्यासी तेषु गौरवम् । अनोलीनः सफरेय्यासि अमबोधीय कारणात ॥ ३८॥ वर्षानं परिपृच्छित्वा यस्ते वृद्धतरो भवेत् । कुर्या हि गौरवं तत्र शिरसा पादबन्दनम् ॥ ३९ ॥ न तेषां स्खलितं पश्येद्रोधिमण्ड विपश्यताम् । प्रतिघातं न जनयेत मैत्रचित्तः सदा भवेत् ॥१०॥ ययेषां स्खलितं पश्येदोपांस्तेषां न कीर्तयेत् । यादृशं काहिती कर्म लप्स्यते तादृशं फलम् ॥ ११॥ स्मितेन मुखचन्द्रेण वृद्धेषु नवकेषु च। पूर्वाभाषी भवेनित्यं हतमानश्च सूरतः ॥ ४२ } चीवरैः पिण्डपातैश्च कुर्यास्तेपामनुग्रहम् । एवं चित्तं प्रदध्यास्त्वं सर्वे मेभ्यन्ति नायकाः ॥ ४३ ॥ अध्येप्येयुर्यदि त्वां ते धर्मदानस्य कारणात् । प्रथमं वाचं मारेय्या नाहं वैपुल्यशिक्षितः ॥ ४४ ॥ एवं त्वं वाच भाषेच्या आयुष्मान् विज्ञ पण्डितः । कर्य महात्मनां शक्य पुरतो भाषितु मया ॥ ४५ ॥ सहसैपा न जल्पेत तुलयित्वा च भाजनम् । यदि भाजनं विजानीया अनधीटोऽपि देशयेत् ।। ४६ ॥ यदि दुःशील पश्येसि परिपायां बहुस्थितान् । संलेख मा प्रभापेस्त्वां वर्ण दानस्प कीर्तयः ॥ ४७॥ भवेयुर्यदि वाल्पेच्छाः शुद्धा: शीले प्रतिष्टिताः । मैत्र चित्तं जनित्वा त्वं कुर्याः संलेखिकी कथाम || ४८॥ परीत्ता यदि पापेच्छा शीख्यन्तो बहू भवेत् । लब्धपक्षस्तदा भूत्वा वर्ण शीलस्य कीर्तयेत् ॥ १९ ॥ पूर्व परिपदं ज्ञाया यदि शुद्धा भवेत्तदा । यातः कुशला धर्माः सास्तेभ्यः प्रकाशयेत् ॥ ५० ॥ दानं शीठं तथा क्षान्ति वीर्य ध्यानं श्रुतं तथा । संतुष्टयल्पच्छसलेखान् वर्णयेत् कीर्तयेत् सदा ॥५१॥ अरण्यवासं भ्यानमुखं गणवासविवर्जनम् । एतेषां वर्ण भाषेत एवं हि धारयेत् सुखम् ॥ ५२ ॥ अरण्यवास नो रिश्चन्न शीलपरमो भवेत् । प्रतिसंलानु रोवत न दानपरमो भवेत् ।। ५३ ॥ Bोचरम् for गौरवम्, २६ पर्याया च बहन स्थितान् N33 25 30 R, ·१५४ [२४.५४- . N322 5 समाधिराजसूत्रम् । शीलस्कन्धे स्थिहित्वा च बाहुश्रुत्यमुपार्जयेत् । इमं समाधिमेषन्तः पूजयेच्छास्तधातवः ॥ ५४ ।। छत्रैर्वजैः पताकामिर्गन्धमाल्यविलेपनैः। . कारयेत् पूज बुद्धस्य समाधि शान्तमेषता ॥ ५५ ॥ रजनीयेहि तूर्येहि संगीति संप्रयोजयेत् । पूजयेदातुं बुद्धस्य अनोलीनो अतन्द्रितः ।। ५६ ॥ यावन्ति गन्धमाल्यानि धूपनं चूर्ण चैलिकम् । सर्वैस्तैः पूजयेन्नायं बुद्धज्ञानस्य कारणात् ॥ ५७॥ यावती काचित् पूजास्ति अप्रमेया अचिन्तिया । कुर्यास्ताः सर्वबुद्धानां समाधि शान्तमेषता ॥ ५८॥ प्रत्यंशं सर्वसत्त्वेभ्यः समं दद्यादनिश्रितः । असङ्गज्ञानमेपन्तो बुद्धज्ञानमनुत्तरम् ॥ ५९॥ मयापि पूर्वबुद्धानां कृता पूजा अचिन्तिया । अनिश्रितेन भूत्वैनं समाधि शान्तमेपता ॥ ६०॥ दुर्लभोत्पादु युद्धानां दुर्लभो मानुपो भवः । दुर्लभा शासने श्रद्धा प्रव्रज्या उपसंपदा ।। ६१ ॥ येन आरागितः शास्ता चित्तं बोधाय नामितम् । मा चल त्वं प्रतिज्ञायास्तिष्ठ च प्रतिपत्तिषु ॥ ६२॥ य इदं धारयेत् सूत्रं क्षयकाले उपस्थिते । प्रतिभानं लभेत् क्षिप्रं प्रवृत्तं यदि धारयेत् ।। ६३ ॥ एकगाथां पि धारित्वा पुण्यस्कन्धो अचिन्तियः । किं वा पुनः सर्वसूत्रं धारयेद् यः श्रुतार्थिकः ।। ६४ ॥ सर्वसत्वान बोधिप्राप्तान पूजयेद् यो हातन्द्रितः । यः कुर्याद् गौरवेणासौ कल्पसत्योपमान् सदा ॥६५॥ इतः समाधितो यश्च गाथामेकां पि धारयेत् । सर्व पुरिमकं पुण्यं कलां नोपैति पोडशीम् ॥६६॥ अचिन्तियानानुशंसान बुद्धज्ञानेन जानमि । इमं समाधि श्रुत्वेह यः कासां न करिष्यति ॥ ६७ ॥ .. इति श्रीसमाधिराजे प्रतिसंविदवतारपारियों नाम चविंशतितमः ॥: 15 N323 20 25 . AB अनुत्ता for अचिन्तिया. २२ पुसेसाहोऽपि दुलंगो for दुर्लभोत्सादु युद्धानां.

·N 324 N325 10 अनुमोदनापरिवर्तः ॥ तत्र भगवान् पुनरेव चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म - तस्मात्तहिं कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेनोपायकुशलेन भवितव्यम् । कयं च कुमार बोधिसत्वो महासत्व उपायकुशलो भवति । इह कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन सर्वसवानामन्तिक ज्ञातिसंज्ञा उत्पादयितव्या । सर्वसत्वानामन्तिके ज्ञातिचित्तमुपस्याप्य यः सर्वसत्वानां कुशलमूलपुण्यस्कन्धस्तत् सर्वमनुमोद- यितव्यम् । विराज्यात्रिदिवसस्य सर्वसलानां कुशलमूलपुण्यस्वन्धमनुमोद्य सर्वज्ञतारम्बणेन । चित्तोत्पादेन तेयामेव सर्वसवानां निर्यातयितव्यम् । अनेन कुशटमूलेने बोधिसत्त्वो महासत्व: क्षिामिमं समाधि प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यते ।। अप खल्लु भगवास्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभावत- सर्वे मम ज्ञातय एति सत्वाः यस्तेपमस्ती पृथु पुण्यस्कन्धः । रात्रिरेवं दिवसस्य च त्री- रनुमोदमी एमु जनित्र चित्तम् ॥ १ ॥ अनुमोदमी ये सुविशुद्धशीला ये जीविताथै न करोन्ति पापम् । अधिमुक्तिसंपन्न य बोधिसत्वा अनुमोदमी तेर य किंचि पुण्यम् ॥ २ ॥ अनुमोदमी येव प्रसादु बुद्ध धर्मे प्रसादोऽस्ति तथैव संधे। अनुमोदमी ये सुगतत्य पूजा कुर्वन्ति बोधि प्रतिपाइमाणाः ॥ ३ ॥ अनुमोदमी ये न आत्मदृष्टि- ने भावदृष्टिन च जीवदृष्टिः। 15 20 N 326 After महासत्वेन, AB add i समाधिमाकांक्षता क्षिप्र चानुत्ता सम्यक्बोधिमभिसंवोध्नुकामेन, RAB om. अन्तिके. ३ Alter स्कन्धः, A Badaसन छोधिसत्वेन मझसत्पन. YAfter रात्वानो, AB add स फुशलमूलपुण्यस्कन्धो. ५ After "मूलेन, AB add पुण्यस्कन्धेन समन्यागतः, ६ Bom. sts. 2-8*here, but reads them in App. I (No. 15), After st. 3,AT add . अनुमोदमी येहि अनुसरापो उत्पादित चिनु परामबोधये । सत्त्वान अयोय महामतीनां संबोधिवंशस्य व स्थित्यहेतोः । अनुमोदमी ये धनधान्यरत्नात्यजन्ति अन्त पुर धीतपुत्रान् । राज्य बस्फीत तय आत्ममान्य कष्णाय आवेशित बोधिमत्त्वा.॥ अनुमोदमी ये स्यजि प्रात्समा सत्त्वान अधि प्रहष्टचित्ताः । प्रशय परिभावित दान्तमाया उपायशैशव्य मुशिक्ष शिक्षिताः ।

·[२५. ४- १ 5 10 15 समाधियजसूत्रम् । अनुमोदमी येप न पापष्टि- चे शून्यतां दृष्ट्र जनेन्ति तुष्टिम् ॥ १ ॥ अनुमोदमी ये सुगतस्य शासने लभन्ति प्रवज्योपसंपदं च । अल्पेच्छ संतुष्ट वने वसन्ति प्रशान्तचारित्र ये ध्यानगोचराः ॥५॥ अनुमोदमी एकक येऽद्वितीया वने वसन्ती सद खड्गभूताः । आजीवशुद्धाः सद अल्पकृत्या ये ज्ञानहेतोर्न न करेन्ति कूहनाम् ॥ ६ ॥ अनुमोदमी येप न संस्तवोऽस्ति न चापि ईर्ष्या न कुलेषु तृष्णा । उत्नस्ति त्रैधातुकि नित्यकालम् अनोपलिप्सा विचरन्ति लोके ॥ ७ ॥ अनुमोदमी येष प्रपञ्चु नास्ति निर्विण सर्वासु भवोपपत्तिषु । अविगृहीता उपशान्तचित्ता न दुर्लभस्तेष समाधिरेपः ॥ ८॥ अनुमोदमी ये गणदोष दृष्ट्व सर्वान् विवादान् परिवर्जयित्वा । सेवन्त्यरण्यं वनमूलमाश्रिता विमुक्तिसाराः सुगतस्य पुत्राः ॥ ९॥ अनुमोदमी ये विहरन्त्यरण्ये नात्मानमुत्कर्पि परान पंसये। अनुमोदमी येष प्रमादु नास्ति ये अप्रमत्ता इम बुद्धशासने ।। १० ।। यावन्त धर्माः पृथु बोधिपाक्षिकाः सर्वेप मुलं ह्ययमप्रमादः । ये बुद्धपुत्राः सद अप्रमत्ता न दुर्लभस्तेष अयं समाधिः ॥ ११ ॥ निधानलाभः सुगतान शासन प्रव्रज्यलाभो द्वितीयं निधानम् । N327 1 20 25 30 AQव. २ ABT om.st.5. ABतथा वृक्षम् for वनमूलम् .

·-२५.१५] ५७ N323 २५ अनुमोदनापरिवर्तः। श्रय लाभस्तृतीय निधान- मयं समाधिश्चतुर्थं निधानम् ॥ १२ ॥ श्रला इमं शून्यत बुद्धगोचरं तस्याप्रतिक्षेपु निधानलम्भः । अनन्तु प्रतिभानु निधानलम्भो या धारणी तत् परमं निधानम् ॥ १३ ॥ यावन्ति धर्माः कुशलाः प्रकीर्तिताः शीलं श्रुतं स्यागु तथैव क्षान्तिः। सर्वेष मूलं ह्ययमप्रमादो निधानलम्भः सुगतेन देशितः ॥ १४ ॥ ये अप्रमत्ता इह बुद्धशासने सम्यक् च येषा प्रणिधानमस्ति। न दुर्लभस्तेष अयं समाधि- रासनभूता इह बुद्धशासने ॥ १५ ॥ 10 . इति श्रीसमाधिराजे अनुमोदनापरिवतों नाम पञ्चविंशतितमः ॥ 15 cा प्रमादितृतिय for प्रदाय हामस्तुतीये. २८ क्षामा for शान्ति ·N332 10 २७ शीलनिर्देशपरिवर्तः॥ दशेमे कुमार अनुशंसाः परिशुद्धशीलस्य बोधिसत्वस्य महासत्त्वस्य । कतगे दश ! यदुत ज्ञानं च परिशोधयति परिपूरयति । युद्धानां भगवतामनुशिक्षते । अगर्हितो भवति पण्डितानाम् । प्रतिज्ञातो न चलति । प्रतिपत्तौ तिष्ठति । संसारात् पलायते । निर्वाणमर्पयति । निष्पयुयानो विहरति । समाथि प्रतिलभते । अदरिद्रश्च भवति । इमे कुमार दशानुशंसाः 5 परिशुद्धशीलस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते- ज्ञानं च परिप्रेति बुद्धानामनुशिक्षते । अगर्हितः पण्डितानां भोति नित्यं विशारदः ॥१॥ प्रतिज्ञातो न चलति प्रतिपत्तौ च तिष्ठति । अति येन निर्वाणं संसारातः पलायते ॥ २॥ निष्पयुत्थितो विहरति समाधि लभते लघु । अदरिद्रश्च भवति शीलस्कन्धे प्रतिष्ठितः ॥ ३ ॥ ज्ञानं च तस्यो परिपूर्ण भोति अनुशिक्षते चाति तथागतानाम् । न चास्य निन्दा प्रकरोन्ति पण्डिताः तथा हि तस्यो परिशुद्ध शीलम् ॥ ४ ॥ प्रतिज्ञातोऽसौ न चलाति पण्डितः तथा हि शूरः प्रतिपत्तिये स्थितः। दृष्ट्वा च संसारमैनेकदोपं पलायते निवृति येन याति ॥ ५॥ पर्युत्थित चित्तु न भोति तस्य तथा ह्यसौ शीलबले प्रतिष्ठितः।। क्षिप्रं समाधि लभते निरङ्गणं परिशुद्धशीलस्थिमि आनुशंसाः ॥ ६॥ N333 15 20 - इति श्रीसमाधिराजे शीलनिर्देशपरिवतों नाम सप्तविंशतिमः॥ 25 RAB ज्ञानमनुपरिवारयति for ज्ञानं च परिशोधयति. २ ABसभोगतः for संसारातो. ३ A अनन्त' दोष tor अनेक. ४ A विशुद्ध for परिशुद्ध. ५After st.6,Creads sts. 1-11 of chapter 29 rapeating them in their proper place.

·N334 । 10 N 935 २८ दशानुशंसापरिवर्तः ॥ दशेमे कुमार आनुशंसाः क्षान्तिप्रतिष्टितस्य मैत्रीविहारिणो बोधिसत्वस्य महासत्वस्य । कतमे दश ! अग्निना न दाते । शत्रण न हन्यते । विषमस्य न क्रमते । उदकेन न म्रियते । देवताश्चैन रक्षन्ति। लक्षणालंकृतं च कार्य प्रतिलभते । सर्वदुर्गतिद्वाराणि चास्य पिषितानि भवन्ति । ब्रह्मलोके चास्योपपत्तिर्भवति । सुखेन चास्य रात्रिंदिवानि ब्रजन्ति । प्रीतिसुखं चास्य कार्य न विजहाति। इमे कुमार दशानुशंसाः.क्षान्तिप्रतिष्ठितस्य मैत्रीविहारिणो बोधिसत्वस्य महासत्वस्य ।। । तवेदमुच्यते- अग्मिना दह्यते नासौ शस्त्रेण न च हन्यते । विपं न क्रमते काये उदके म्रियते न सः॥१॥ रक्षन्ति देवतावैनं द्वात्रिंशद् भोन्ति लक्षणाः | दुर्गतिः पिथिता चास्य क्षान्तिये अनुशंसिमे ।। २ ॥ ब्रह्मत्वं अथ शक्रत्वं मोति चास्य न दुर्लभम् । सुखं विहरते नित्यं प्रीति भोन्ति अचिन्तिया ॥३॥ नो अग्निशखेण स जातु हन्यते शिक्षण वा वारिगतोन म्रियते । रक्षन्ति देवास्तप नाग यक्षा मैत्रीविहारिपिमि आनुशंसाः ॥ ४ ॥ द्वात्रिंश कायेऽस्य भवन्ति लक्षणा नो चास्य भूयो विनिपातु भोति । ध्युतश्च स ब्रह्मपुरोपपद्यते क्षान्तिस्थितस्यो इमि आनुशंसाः ॥५॥ सुखेन रात्रिंदिव तस्य यान्ति प्रीतिस्पुष्टः कायु सदास्य भोति । स क्षान्तिसौरत्यबले प्रतिष्ठितः प्रसन्नचित्तः सद भोति पण्डितः ॥ ६॥ दशेमे कुमार आनुशंसा आरधवीर्यस्य बोधिसत्यस्य म्हासत्वरय । कतमे दश ! 25 यदुत दुरासदश्च भवति । युद्धपरिमहं च प्रतिलभते । देवतापरिगृहीतच भवति । श्रुत्वा चास्य धर्मा न परिहीयन्ते । अक्षतपूर्वाश्च धर्मान् प्रतिलभते । समाधिगोत्रं च प्रतिलभते । अल्पायधश्च भवति । आहारश्चास्य सम्यक परिणामयति । पोपमश्च भवति ने मुसलोपमः । इमे कुमार दशानुशंसा आरब्धवीर्यस्य बोधिसत्वस्य महासत्त्वस्य ॥ JAB सदा for तदा. २ ABT सम्यकमुखेन for सम्यक. ३ AB om.२ मुसलोपमः. 15 20 N336 घ."

·N329 N339 10 २६ दानानुर्शमापरिवर्तः ।। तस्मातहि युमार अप्रमत्तो भनिन्यामीया न्यया युमार शिक्षितव्यम्, अप्रमत्तस्य हि कुमार बोधिसत्सस्य महासत्यस्य न दुर्टमा भवत्पनुत्तरा सम्यानबोधिः, निमा पुनरय समापिः । कसं च युमार बोधिसत्वो महासत्यः अप्रमतो भाति ! इह कुमार बोधिसत्वो महासाच. परिशुशीलो भाति । इह युगार परिशुद्धशीको बोधिसत्तः अप्रमत्तो 5 भवति । इह कुमार योपिसत्यो महासत्यः परिगुरशीलो भाति । इह कुमार परिशुद्धशीलो बोधिसत्यो महासत्य. अविरहिनो भाति सर्वज्ञताचित्तेन पदमु पारमितासु तस्येमे आनुशसा भरन्ति । तान् शृणु, साधु च सुष्टु च मनसिकुल। भाषियेऽह ते । दशेमे कुमार अनुशसा दानाधिमुक्तस्य बोधिसत्वस्य महासत्वस्य । कामे दश : यदुत मात्सर्य- क्लेशोऽस्य निगृहीतो भवति । त्यागानुय॒हितं चास्य चित्तं सदा भवति । बटुजनसाधारणेभ्यश्च भोगेभ्यः सारमाददाति । महाभोगेषु च कुटेपपद्यते । जातमात्रस्य चास्य त्यागचित्तमामुखी भवति । प्रियश्च भाति चतस्णा पर्पदाम् । विशारदधानाचितः पर्षदमागाहते । दिग्विदिक्षु चास्योदारो वर्णकीर्तिशब्दश्लोको लोकेऽभ्युद्गच्छति । मृदुतरणहस्तपादश्च भवति समचरण- तळप्रतिष्ठित. । अविरहितश्च भाति कल्याणमिर्यावहोधिमण्डनिषदनात् । इमे कुमार दशानुशंसा दानाधिमुक्तस्प बोधिसत्वस्य महासत्वस्य । तोदमुच्यते- निगृहीत सि मात्सर्य त्यागचित्तं च हितम् । आदत्तसारो भाति समृद्धे जायते कुले ॥२॥ जातमात्रस्य चित्त सि त्याग एव प्रवर्तते । प्रियो भाति सत्त्वानो गृहप्राजितान च ॥२॥ विशारदश्व पर्पसु अम रूप संक्रमेत् । भरत्युदारशब्दोऽस्य ग्रामेषु नगरेषु च ॥ ३ ॥ मृदू हस्तौ च पादौ च भविष्यन्ति नं दुर्लभा । कल्याणमित्रॉलभते बुद्धाश्च 'श्रावकानपि ॥ ४॥ मात्सर्यचित्त सि न जातु भोति त्यागेषु चित्त रमतेऽस्य नित्यम् । प्रियश्च मोति बहुसवकोटिना अमत्सरिस्या इमि आनुशसा ॥५॥ " 20 331 25 ५ Before तस्मात् AB read तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभुतमामन्त्रयते स्म. After शिक्षितव्यम्, AB add तत् कस्य हेतो? ३ A B om वर्ण. YA त्यागेश्य चित्तरमते सदैव for the line .

·२६ दानानुशंसापरिवर्तः । महाधने झापि कुले स जायते जातस्य त्याग रमते मनोऽस्य । आदत्तसारश्च करोति झाल. ममसरिस्या इमि आगुशंसाः ॥ ६ ॥ विशारदश्चो पारेषां रिगाहते उदारशब्दोऽस्य दिशासु याति । मृदु हस्तपादोऽस्य सदैव जायते अमसरिस्या इमि आनुशसा ॥ ७ ॥ कल्याणमिनास्य न भोन्ति दुर्लभा बुद्धांश्च यो पश्यति पाराश्च । दृष्ट्वा च तान् यूजयते प्रसनो अमरसरिस्या इमि आनुशंसाः ॥ ८॥ इति श्रीसमाधिराजे दानानुरासापारवतॊ नाम पशितितमः ।।

·[२८.७- 5 10 N337 १६२ समाधिराजसूत्रम्। तवेदमुच्यते- दुरासदः सदा भोति परिदाहो न विद्यते । रक्षन्ति देवताश्चैनं क्षिप्रं बुझान् स पश्यति ॥ ७ ॥ श्रुतं न हीयते तस्य अश्रत भोति आमुरम् । प्रणिधिं परिप्रेति वीर्यपन्ते इमे गुणाः ।। ८ ।। समाधिगो लभते व्याधिश्चास्य न जायते। सुखं चास्यानरानानि पच्यन्ते न सिीदति ॥९॥ उत्पलं वारिमप्ये या सोऽनुपूर्वेण वर्धते । एवं शुग्लेहि धर्मेहि बोधिसत्तो विवर्धते ॥१०॥ अपन्ध्याश्चास्य गच्छन्ति राज्यो दिवसानि च । भरियति मृत्युमाउ फलमेतस्य चेदृशम् ॥ ११ ॥ आरधनीण तोगतेन कल्पैरनेकैः समुदागतेन । ये बोधिसत्या विरियेणुपेता- स्तेपानुशंसा इमि संप्रशिताः ॥ १२ ॥ आरब्धमीर्यो भवती दुरासदः परिगृहीतो भरती जिनेहि। देवा पि तस्य स्पृह संजनेन्ति नचिरेण सो लप्स्यति बुद्धबोधिम् ॥ १३ ॥ शृतं च तस्यो न कदाचि हीयते पृथू चापि लभन्ति धर्माः प्रतिभानु तस्यो अधिमात्रु वर्धते आरब्धवीर्यस्य इमेऽनुशंसाः ॥ १४ ॥ समाधिगोनं च लघु धिगच्छति आबाधु तस्यों न कदाचि भोति। यथैव सो भोजनु तन भुञ्जते सुखेन तस्यो परिणामु गच्छति ॥ १५॥ रात्रिंदिव भवति शुक्लपक्षो आरब्धवीर्यस्य अतन्द्रितस्य। बोधी पि तस्यो नचिरेण भेष्यते तथा ह्यसौ वीर्यबलैरुपेत. ॥ १६ ॥ 9 ABT om this line This line is added in N from Tibetan translation. ३C अनन्त्य तेन for तथागतेन. ४ A B विनयैरुपेता for विरियेणु. ५A B भवतीहासूरतः for भवती दुरासद. ६ A B अन्ये पृथू चाभ्युदयन्ति अर्था for the line "A वर्धति for भवति 15 20 25 N338 ·-२८.२५] । । 5 10 N339 15 २८ दशानुशंसापरिवर्तः। कुमार आनुशंसा ध्यानाधिमुक्तस्य बोधिसत्वस्य महासलत्य । कामे दश ! गद्युत आचारे तिष्ठति । गोचरे चरति! नियरिदाहो विहरति । गुप्तेन्द्रियो भवति। ग्रीतिमनुभवति । विविक्तः कः । अतृप्तो ध्यानैः । मुक्तो गारविषयात् । प्रतिष्टितो बुद्धविषये । विमुक्ति परिपाँचयति । इमै कुमार दशानुशंसा ध्यानाधिमुक्तस्य बोधिसत्वस्य महासत्यस्य ।। तवेदमुच्यते - नासी भोति अनाचारो आचारे संप्रतिष्टितः। गोचरे चरते योगी वर्जेति च अगोचरम् ॥ १७ ॥ निप्परिदाहाविहारी गुहन्द्रिय सुसंवृतः । अनुभवति संप्रीति ध्यानध्यायिस्य गोचरः ॥ १८ ॥ विरक्त कामतृष्णाया प्यानसौख्यं निवते । मुक्तोऽसौ मारविषयाद् बुद्धगोचरि संस्थितः ॥ १९ ॥ योगिनो हि विशेषोऽयं यदेको रमते बने। चिमुक्ति परिपाचेति तं भोति दशमं पदम् ॥ २० ॥ आचारि सो तिष्ठति बोविसत्यः सर्वाननाचार विवर्जयित्वा । अगोचरं वर्जिय गोचरे स्थितः समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः ॥ २१ ॥ परिदाहु तस्यो न कदाचि मोति मार्य स्पृशित्वेह सुखं निरामिषम् । कायेन चित्तेन च भोति शीतल: समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः ॥ २२ ॥ विहरत्यरण्यायतने गुसो विक्षेपु तस्यो न कदाचि भोति । श्रीति च तस्मिलभते निरामिय तथा हि कायेन विविकु भोति ॥ २३॥ अविस कामेहि असंफिलियो तथा हि मारविषयात्तु मुक्तः । तथागतानां विषये प्रतिक्रितो विमुक्ति तस्यो परिपाकु गछति ॥ २४ ॥ दोगे कुमार आनुशंशः प्रज्ञाचरितस्य बोधिसत्वस्य महासत्वस्य । यतमे दश : यदुत 32 R 310 सर्वस्वपरित्यागो भवति न च दानेन शुद्धिं मन्यते । अखण्डशीटश्च भाति न च शील- IA परिस्पति in सार. RAPो इन्द्रिय गुतेन्द्रिय सुमत: AB विमुकः for विर. YA B परिपुरेति for 'पाचेति. 20 25 ·0341 10 समाधियजसूत्रम् । [२८.२५- माश्रित । क्षान्तिबलेसुप्रतिष्टितच भाति न च सनसज्ञासप्रतिष्टित । आरवीर्यश्च भवति कायचित्तपिविक्त । ध्यानध्यायी च भवति अप्रतिष्टित पायी । दुर्धपंश्च भवति मारै, अप्रकम्प्यश्च भवति सर्वपरप्रवादिभि । सवालोकश्च भवति समस्कारगत्याम् । अधिमाना चास्य सर्वसत्वेषु महाकरणा संमतिकामति । न च श्रारमप्रत्येमभूमे स्यति । बुद्रध्यानसमाधिसमापत्ती 5 खतरति । इमे कुमार दशानुशसा प्रज्ञाचरितस्य योधिसत्यस्य महासत्यस्य ॥ तत्रेदमुच्यते- सर्वस्व त्यजते धीर शुद्धिं तेन न मयते । अखण्ड रक्षते शील नियोऽस्य न विद्यते ॥ २५ ॥ क्षान्ति भावेति स प्राज्ञ सत्यमज्ञा पिवर्तिती । आरब्धवीर्यो भपति कायचित्तविविस्त ॥ २६ ॥ ध्यानध्यायी च सो भोति अप्रतिष्टो अनिश्रित । दुर्धर्षो भोति मारेहि प्रज्ञापन्त इमे गुणा ।। २७ ॥ अकम्पियो च सो भोति सर्व परप्रवादिभि । लब्धालोकच ससारे प्रशाया ईदृशा गुणा ॥ २८॥ महावृपा स लभते सर्वसत्वान अतिके। श्रावस्प्रत्येकज्ञाने न स्पृहेति कदाचन ।। २९ ॥ सर्वस्वत्यागेन न शुद्धि मन्यते अखण्डशीलो न च शीलनिश्रित । भावेति क्षाती न च सत्त्वसज्ञा प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशसा ॥ ३० ॥ आरब्धवीयों भवती विर्मुक्तो अनिश्रितो ध्यायति अप्रतिष्टित । दुर्धर्षु मारेण स भोति पण्डितो प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशसा ॥ ३१ ॥ अकम्पियो भोति परप्रवादिभि स लब्धगायो भरतीह सस्कृते । अधिमात्र सत्त्वेषु कृपा जनेति प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशसा ॥ ३२ ॥ प्रत्येकबुद्धेषु च श्रावकेषु चो न तस्य जातु स्पृह तेषु जायते । 15 20 N 312 25 30 AB'बलज्ञश्च for "बलमुप्रतिष्ठितश्च २A B अवकामति for समति' ३ ABशुर YA "विवर्जित for "विवर्तिता ५८यथाक्रिया for महाकृपा ६ B सत्वसझी for' संज्ञा Aom st 31 B विविक्तो for विमुको ·10 N343 15 -२८.४०] २८ दशानुशंसापरिवर्तः तथा ह्यसौ बुद्धगुणाः प्रतिष्ठिताः प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशंसाः ॥ ३३॥ दशेमे कुमार आनुशंसा बहुश्रुतस्य बोधिसत्वस्य महासत्त्रस्य । यतमे दश ? यदुत संक्लेश न करोति । व्यापादं न जनयति । काहां विवृणोति । दृष्टिमूचीकरोति । उत्पथं च वर्जयति । मार्गे प्रतिष्ठते । अमृतद्वारे तिष्ठति । आसनस्थायी भवति बोधये । आलोकभूतो भवति सत्या- 5 नाम् । दुर्गतिभ्यो न विमेति । इमे कुमार दशानुशंसा बहुश्रुतस्य बोधिसत्वस्य महासत्वस्य । तत्रेदमुच्यते-- अनुशंसा दशैयैते वाहुश्रत्ये प्रकाशिताः । तथागतेन बुद्धेन यथाभूतं प्रजानता ॥ ३४ ॥ संलेशं व्यवदानं च उगौ पक्षौ स जानति । संक्लेशं परिवर्जिया व्योदाने मानि तिष्ठति ॥ ३५ ॥ काङ्क्षां विवरति ज्ञानी दृष्टीमृज्वीकरोति च । मार्ग उत्पथ वर्जेति. ऋजुके मार्गि तिष्ठति ॥ ३६ ॥ तिष्टते चामृतद्वारे आसन्नो भोति बोधये। आलोकभूतः सत्त्वानां दुर्गतिभ्यो न भीयति ।। ३७ ॥ जानाति धर्म पृथु सांकिलेशिकं व्यवदानपक्ष पि तथैव जानति । स संकिलेशं परिवर्जयित्या व्योदानि संशिक्षति धर्मि उत्तमे ॥ ३८॥ कायं च सो विवरति सर्वप्राणिनां दृष्टी च तस्यो भवति सदोज्त्रका । स उत्पयं मार्गु विवर्जयित्वा संतिष्टते ऋजुकि पथे सदा शिवे ॥ ३९ ॥ अमृतस्य द्वारे भवती सदा स्थितो आसन्न भोती विपुलाय बोधये। आलोकभूतः पृथु सर्वप्राणिनां न चाप्यसौ भायति दुर्गतिभ्यः ।। ४० ॥ देशमै कुमार आनुशंसा धर्मदानगुस्कस्य बोधिसत्वस्य महासत्वस्य परेभ्यो धर्मदानं ददतः । कतमे दश ! यदुत अक्रियां विवर्जयति । क्रियामवतरति । सपुरुषधमें प्रतिष्ठते । बुद्धक्षेत्र परिशोधयति । बोधिमण्डमर्पयति । वस्तुं परित्यजति । क्लेशानिगृहाति । सर्वसत्वेभ्यः प्रत्यशं 30 A B गुणप्रतिष्ठितः for 'गुणाः प्रति'. २ A B आसमो for आसनस्थायी. ३ Bom. st. 38. ४B om. st. 40. ५ Before दशेमे, Breads इमे कुमार दशानुशंसा बहुश्रुतस्य बोधिसत्त्वस्य वेदमुच्यते अनुशंसा दशैवते वाहुश्रुत्ये प्रकाशिता = st. 34 ab. FC अक्षयां for प्रक्रिया tor वस्त. 20 N344 25 vCara ·[२८.४१- • N 315 5 10 15 १६६ समाधिराजस्वम् । ददाति । तदारम्बणां च मैत्री भावयति । दृष्टधामि च सुखं प्रतिलभते । इमे कुमार दशानु. शंसा धर्मदानगुरुकस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य परेभ्यो धर्मदानं ददतः ॥ तत्रेदमुच्यते- यो हिं दानं ददात्यग्रं धर्मदानममसरी । दश तस्यानुशंसा वै लोकनायेन भापिताः ॥ ११ ॥ अक्रिया सर्वि वर्जेति क्रियामोतरते विदुः। सत्पुरुष धर्मप्रतिपन्नत्यागचित्तं नियते ॥ ४२ ॥ बुद्धक्षेत्र च शोधेति क्षेत्रं मोति स्यनुत्तरम् । बोधिमण्ड समारूढो धर्मदानस्पिदं फलम् ।। ४३ ॥ त्यजते सर्ववस्तूनि शिक्षते धर्मराजिनः । किंठेशा निगृहीतास्य बोधिस्तस्य न दुर्टमा ।। ४४ ॥ सर्वसत्वान प्रत्यशं मैत्रचित्तः प्रयच्छति ।, अनीर्घकश्च सो भोति सौत्यं भोति स्यमानुपम् ॥ ४५ ॥ विवर्जिता अक्रिया पण्डितेन क्रियाय सो नित्य विदुः प्रतिष्टितः। महात्मधर्मेषु सदा प्रतिष्टितो यो धर्मदानं सद देति पण्डितः ॥ ४६ ॥ क्षेत्रं च तस्य सद मोति शुद्ध धर्मा विवन्तिनि बोधिपाक्षिकाः। आसन्न भोति सद बोधिमण्डे धर्म ददित्वा इमि आनुशंसाः ॥ ४७॥ क्लेशा न सन्ती परित्यक्त वस्तून वस्तुं परिज्ञातु स्वलक्षणेन । विमुक्त सर्वेहि परिग्रहेहि न तस्य सझो भवती कदाचित् ॥ ४८॥ उपस्थितं चितु विचक्षणस्य सर्वेऽपि सत्रा सुखिनो भवन्तु। स मैत्रचित्तो भवती अनीयुको दृष्टेव धर्मेऽस्य सुखं अनल्पकम् ।। ४९॥ दशेने कुमार आनुशंसाः शून्यताविहारिणो बोधिसत्वस्य महासत्वस्य । कतमे दश ! यदुत बुद्धविहारेण विहरति । अनिश्रितो ध्यायति । उपपत्तिं न प्रार्थयति । शीलं न परामृशति । 20 25 - 50 N347 १ABधर्मप्रसन्न for "प्रतिपन. २A B तस्यो भवती for तस्य सद भोति. ३0 विवर्जन्ति for विवन्ति ४ Bom. st 49. ५A B शून्यताधिमुक्तस्य ·-२८.५९] २८ दशानुशंसापरिवर्तः । आर्यान्नापवदति । अविरद्धो विहरति । यस्तु नोपलभते । वित्रिक्तश्च भवति । बुझानाभ्याख्यापति । सैद्धर्म धारयति । इमे कुमार दशानुशंसाः शून्यताविहारिणो ,बोधिसत्यस्य महासत्वस्य ।। तबेदमुच्यते-- यो विहारो नरेन्द्राणां सर्वशुद्धान गोचरः। तेनो विहाते योगी यत्र जीवो न लभ्यते ॥ ५० ॥ अनिश्रितः सर्वलोके आप ध्यान न रिश्चति । उपपत्तिं न प्राति दृष्ट्वा धर्मस्वभावताम् ॥ ५१ ॥ अपरमृष्टशीलस्य भवेच्छीलमनिश्रितम् । न सोऽपबदते किंचिदन्यमार्य अनासत्रम् ॥ ५२.॥ अविल्दो विहरति विवादोऽस्य न विद्यते । वस्तु नोपउमेद् योगी विविक्तो विहरी सदा ॥ ५३ ।। अभ्याल्याति न सो बुद्धमपि जीवितकारणात् । निश्चितः शून्यधर्मेषु कायसाक्षी विशारदः ।। ५४ ॥ सर्वेषां लोकनाथानां बुद्धबोधिमचिन्तियाम् । धर्म धारेति सकृत्य बुद्धर्मान काइति ॥ ५५ ॥ ये ते विहाराः पुरुपर्पभाणां यस्मिन्नभूमिः पृथुतीथिकानाम् । विहरत्पसौ तैरिह बोधिसत्त्वो यस्मिन सलोन जीयु न पुद्गलः ।। ५६ ॥ न निश्चयस्तस्य कदाचि विद्यते अनिश्रितः सेवते ध्यानसौल्यम्। निराम नि.सच विदिच धर्म नुपपत्तिसंशस्य न जातु भोति ॥ ५७ ॥ स्वभावु धर्माण प्रजानतम शोऽपि तस्येह न कश्चि निश्श्रयः । शीलेन नो मन्यति जातु शुद्धि प्रसादमार्येषु करोति नित्यम् ।। ५८ ॥ विरोधु तस्यो न कदाचि मोति विभाषिताः सर्वस्वभावशून्याः। न चापि सोऽभ्याख्याति नायकानां सद्धर्म धारित्व तथागतानाम् ।। ५९॥ १० विविक्तः स्वपिनि. 1 Bo, सद्धर्म धारयति. ३ AB आधर्म आर्य ध्यान. ४ AB'दन्यमाम् For "दन्यमार्य.५८ मृयुनीतिकालम् for 'तोयिसनाम्. ६ AB विजानाa for H. ABA चापि सोभ्याक्ष्यि कदाविनाय for the hne, ·N349 5 10 15 समाधिराजसूत्रम् । [२८. ६०- दशेमे कुमार आनुशंसाः प्रतिसंटयनाभियुक्तस्प बोधिसत्वस्य महासत्त्वस्य । यतमे दश ! यदुत अनाविलचित्तो भाति । अप्रमतो विहरति । वुद्धमनुस्मरति । चर्या श्रद्दधाति । ज्ञाने न काङ्गति । कृतज्ञो भवति । युद्धानां धर्म न प्रतिक्षिपति । सुसंवृतो विहरति । दान्तभूमिमनु- प्रामोति । प्रतिसंविदः साक्षात्करोति । इमे कुमार दशानुशंसाः प्रतिसंलयनाभियुक्तस्य बोधिसत्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते- चित्तमनाविलं भोति प्रमादाः सर्वि वर्जिताः । अप्रमत्तो विहरति प्रतिसलानगोचरम् ।। ६० ॥ श्रुत्वा च लोकनाथानां चर्या बुद्धान श्रद्दधे । ज्ञाने न काते योगी बुझाने अचिन्तिये ॥ ६१॥ कृतज्ञो भोति बुद्धानां बुद्धधर्मान्न काडुति । सुसंवृतो विहरति दान्तभूमिप्रतिष्ठितः ॥ ६२ ॥ प्रतिसंविदः स लभते य एको रमते सदा । जहित्वा लाभसत्कारं प्रतिसंलानगोचरः ॥ ६३ ॥ चित्तं च तस्यो भाति अनाविलं सर्वे प्रमादाः परिवर्जितास्य । सदीप्रमत्तो भवती महात्मा समाधियुक्तस्य इमेऽनुशंसाः ॥ ६४ ॥ स्मरित्व बुद्धान द्विपदानमुत्तमान् श्रद्धाति तेषां चरियामनुत्तराम् । न काहूति ज्ञानु तथागताना समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः ॥६५॥ बुद्धान सो भोति सदा कृतज्ञो न जीवितार्थ स क्षिपेत धर्मम् । सुसंवृतो विहरति नित्यकालं समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः ॥६६॥ स दान्तभूमीमनुप्राप्त भोति प्रतिमंविदः साक्षिकरोति क्षिप्रम् ।। अनाच्छेद्यवाक्य प्रतिभानवाश्च सूत्रान्तकोटिनियुतान भाषते ॥ ६७॥ स बुद्धबोधिं परिगृहने लघुम् आरक्षते शासनु नायकस्य । RAB भवति for विहरति. २ AB अनुप्राप्तो भवति for साक्षात्करोति. ३ AB वने for सदा ४ BC सदाप्रसनो for सदाप्रमत्त. 20 N350 30 ·1 5 N351 -२८.७५] २८ दशानुशंसापरिवर्तः । निहनिल सो सर्वपरमवादिनः करोति वैस्तारिक खुस्बोधिम् ।। ६८ ॥ इतक्ष्यत्रित्वान स चोधिसत्रः सुखावती गच्छति लोकधातुम् । अनुत्पादधर्मेधु च क्षान्ति लप्स्यते यमितायुषो धर्मवरानु श्रुत्वा ॥ ६९ ॥ दशेमे कुमार आनुशंसा अरण्यवासगुस्कल्प बोधिसत्वस्य महासघस्य । कतमे दश ! यदुत अल्पकृत्यो विहरति । गणं वर्जयति । विवादोऽस्य न भवति । अव्यावध्यो भवति । आवधान वर्षवाति । अविकरण न करोति । उपशातभरति । सुसंवृतश्च विहरति । मोक्षानुकूला चास्य चित्तसंततिर्भवति । क्षिप्रं च विमुक्ति साक्षाकरोति । इमे कुमार दशानुशंसा अरण्य- 10 वास्गुरकस्य बोधिसत्वस्य महासत्यस्य । तत्रेदमुष्यते- अल्पकृत्यः सदा भोति गणं वर्जेति दूरतः । विवादो न भवत्यस्य ववेकाविहारिणः ॥ ७० ॥ अव्यावध्येन चित्तेन आत्रवान्न विवर्धयेत् । नास्याधिकरणं भोति गुणास्तेऽरण्यवासिनः ॥ ७१ ॥ उपशान्तः स चरते मनोवाकायसंवृतः ।। मोक्षानुकूलो भवति विमुक्ति क्षिप्र त्यति ॥ ७२ ॥ भवति सततमल्पकृत्यु योगी पृथुगणदोषेण वियित्वा । न विवदति कदाचि मुक्त योगी इमि गुण तस्य भवत्यरण्यवासे ।। ७३ ॥ पद भवति निर्विष्णु संस्कृतेऽसो न भवति तस्प स्पृहा कहिचि लोके । नच भवति विवृद्धिरालवाणा वनि वसतोऽस्य भवन्ति आनुशंसाः ।। ७४ ॥ अधिकरण न जातु चास्य मोति उपशान्तरतो विवेकचारी। वचसि मनसि काये संकृतस्यो बहु गुण तस्य मयन्त्यरम्यवासे ॥ ७५ ।। 9 Atter 'करोति,c adds अल्पगच समाधि प्रतिलभते. २ B दोषत सर्वि पयित्वा for 'दोषेण विवर्जयित्वा. 15 N352 R0 25 30 " ·N353 5 १७० समाधिराजस्वम्। [२८.७६- भवति च अनुकूल तस्य मोक्षो लघु प्रेतिपद्यति सो विमुक्ति शान्तम् । धनि वसति विमुक्ति सेरतोऽस्या इमि गुण भोन्ति अरण्यवासि सर्वे ॥ ७६ ॥ दशेमे कुमार आनुशसा पिण्डचारिकस्य धूतगुणसवप्रतिष्टितस्य बोधिसत्वस्य महासत्यस्य । क्तमे दशा यदुत ज्ञारामतास्य न भाति । यशस्कामतास्य न भाति । लाभसत्कारकामतास्य न भाति । आर्यशप्रतिष्टितश्च भवति । युहनटपनतास्य न भवति । आत्मान नोत्कर्षयति । परान्न पसयति । अनुनयप्रतिघपहीण परगृहे चरति । निरामिय च धर्मदान ददाति । धूतगुणसलेखप्रतिष्ठितस्य चास्य ग्राह्या धर्मदेशना भवति । इमे कुमार दशानुशसा 10 पिण्डपातिकस्य धूतगुणसवप्रतिष्टितस्य बोधिसत्वस्य महासत्वस्य ॥ तोदमुच्यते- न ज्ञारकामो भपति यगो नाप्यभिनन्दते । लाभालाभे समचित्तो यो धूतेषु प्रतिष्ठित ।। ७७ ।। नोरसृजत्यार्यवश च कुहना लपना न च । उत्कर्षेति न चामान परान् पसयते न च ॥ ७८॥ प्रतिघानुनयौ चास्य धर्म देशी निरामिपम् । ग्राह्य सि वचन भोति पिण्डपाते गुणा अमी ॥७९॥ न मार्गते ज्ञान पशो न लाभ चतुरार्यक्शे भाति प्रतिष्ठित । अकुहको अलपवु मोति पण्टितो धूताधिर्मुक्तस्य इमीदृशा गुणा ॥ ८०॥ नात्मानमुत्कर्पि परान्न पसी पुल्य पि उक्तो न कदाचि कुप्यते । वर्ण पि श्रुत्वा जनये न हर्ष य पिण्डपातेन भवेत तुष्ट ॥ ८१॥ निरोमिय देति च धर्मदान न लभसत्कार गतेपतेऽसौ। ग्राह्या च तस्य भवतेऽस्य भाषित धूताधिमुक्तस्य इमेऽनुशसा ।। ८२ ॥ इति हि कुमार एवरूपेषु धूतगुणेषु प्रतिष्ठितो बोधिसत्यो महासत्त्वोऽरण्ये विहरन् बुद्ध निधान प्रतिलभते । धर्मनि पान प्रतिलभते । ज्ञाननिधान प्रतिलभते । पूर्वान्तापरान्तप्रत्युत्पन्नज्ञान 15 N354 20 25 30 - A B प्रनिविष्यसि for प्रतिपद्यति २ A om from यशस्कामता upto "सत्कारकामता ३ C अकूण(ह)को ४ A धूताभियुक्तस्य ५B om st B2 F Aom धर्मनिधानं प्रतिलभते ·N355 N356 २८. ८३] २८ दशानुशंसापरिवर्तः। १७१ निधानं प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्वो महासत्वो बुद्धनिधानं प्रतिलभते ? इमाः कुमार विवेकचारी बोधिसत्वो महासत्त्वः पश्चाभिज्ञाः प्रतिलभते । स दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनाति- क्रान्तमानुष्यकेण पूर्वस्यां दिशि अप्रमेयानसंख्येयान् बुद्धान भगवतः पश्यति । एवं दक्षिणस्यां पश्चिमायामुत्तरस्यां दिशि अप्रमेयानसंख्येयान् बुद्धान् भगवतः पश्यति । सोऽविरहितो भवति बुद्धदर्शनेन । एवं हि कुमार बोविसत्वो महासत्वो बुद्धनिधानं प्रतिलभते । कथं 5 च कुमार बोधिसत्त्वो महासत्यो धर्मनिधानं प्रतिलभते ? यं च ते बुद्धा भगवन्तो धर्म देशयन्ति, स बोधिसत्त्वो महासत्त्वो दिव्येन श्रोत्रधातुना सर्व शृणोति । सोऽविरहितो भवति धर्मश्रवणेन । एवं हि कुमार बोधिसत्त्वो धर्मनिधानं प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्यो महासत्त्वो ज्ञाननिवानं प्रतिलभते ! येन ज्ञानेन सर्वधर्मानाराधयति । आराध- यित्वा अविप्रमुषितस्मृतिः सत्त्वानां धर्म देशयति । तस्य च योऽर्थः स प्रजानाति । एवं हि 10 कुमार बोधिसत्यो महासत्वो ज्ञाननिधानं प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्वो महासत्व: पूर्वान्तापरान्तप्रत्युत्पन्नज्ञाननिधानं प्रतिलभते ? सोऽभिज्ञया अतीतानागतप्रत्युत्पन्नसत्त्वचित्तचरित- ज्ञानमवतरति । एवं हि कुमार बोधिसत्वो महासत्त्वः पूर्वान्तापरान्तप्रत्युत्पन्नज्ञाननिधानं प्रतिलभते । संक्षिप्तेन कुमार एवंगुणधर्मप्रतिष्ठितो बोधिसत्वो महासत्वः सर्वबुद्धधर्मान् प्रतिलभते यत्राभूमिः सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानाम् , कः पुनर्वादः सर्वपरप्रवादिनाम् ।। तत्रेदमुच्यते-- बुद्धनिधानं च धर्मनिधान ज्ञाननिधानं च पूर्वान्तनिधानम् । पञ्च अभिज्ञाः स क्षिप्रं लभति यो विदु रणि सदा स्थितु भोति ॥ ८३ ।। 15 । 20 इति श्रीसमाधिराजे दशानुशंसापरिवर्तो नाम अष्टाविंशतितमः ॥ After प्रतिलभते, A adds : क्तमाः पर! यदुत दिव्यचक्षुः दिव्यश्नोत्रं परचित्ततान पूर्वनिया- सानुस्मरण ऋद्धिविध च । इमाः पञ्चाभिहाः प्रनिलभते, २ After पश्यति, c adds : सोऽविरहितो भवति युद्धदर्शनेन.

·२९ N357 - N358 तेजगुणराजपरिवर्तः ॥ तत्र भगान् पुनरपि चद्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तहिं कुमार दिव्यानि चक्रवर्तिराज्यैश्वर्यसुखायपहाय प्रत्रजिष्यामीत्येव त्वया कुमार सदा शिक्षितव्यम् । प्रजितेन कुमार धूतगुणसलेखप्रतिष्ठितेन पिकचारिणा क्षातिसौरत्यसपनेन भवितव्यम् । सदा च आरब्धवीर्येण ते कुमार आदीप्तशिरश्चैलोपमेन अय समर्मस्वभानसमताविपश्चित समाधि श्रोतव्य 5 उद्ग्रहीतव्य पर्यवाप्तव्य प्रवर्तयितव्यो धारयितव्यो वाचयितव्य उद्देष्टव्य स्वाध्यातव्योऽरणा भावनया भावयितव्यो बहुलीकर्तव्य , परेभ्यश्च निस्तरेण सप्रकाशयितव्य । खङ्गापिपाणभूतेन अद्वितीयेन च ते कुमार अरण्यनिवेविणा सदा भवितव्यम् । आत्मपरित्यागेनापि ते कुमार सर्वसत्वानामर्थ सदा करणीय इति || अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामेतमेवार्थमुद्दानपश्चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्येम पूर्वयोग 10 कथापरिवर्त गाथाभिगीतेन विस्तरेण सप्रकाशयति स्म- स्मरेमी' अतीत बहुकल्पशता यद आसि नायकु अन तयशा । नरदेवनागगणपूजनियो नामेन तेजेंगुणि राज जिनो ॥ १॥ दश भिक्षुकोटि पडभिज्ञरहा प्रतिसपिदान वशिपारगता । धूतवृत्त सठेखित शान्तमना इति तस्य तेन समयेन गणा ॥२॥ पट्सप्तती नगर कोटिशता पञ्चाशयोजनप्रमाण समा । रतनान सप्तन विशिष्टवरा इह जम्बुद्वापि तद कालि अभूत ॥३॥ तद कालि ते पुरवरा सक्ला प्रतिमण्न्तिा बहु उद्यानशते । उद्यान सर्वि घनमेघनिभा फलपुष्पमण्डित तरनिचिता ॥ ४ ॥ फलवृक्षजाति विविमा रुचिरी लकुचाम्रजम्बुपनसैनिचिता । १८ स्मरामी for स्मरमी RCreads sts 1 M at the end of chapter 27 ३C तेजगद्धि for तेजगुणि ४ B इभु N reads जाता on tire strength of T ५B इमु तेन समयेन गणा for the line Bar for forsi 15 20 25 ·-२९.१२१ १७३ N 359 5 10 २९ तेजगुणराजपरिवर्तः । फर्णिकारचम्पान्नामशत प्रेतिमण्डितास्त उद्यानवरा ॥ ५॥ न्यग्रोध स िद्विजसघल्ता कलविङ्ककोकिरमयूरशतै । शुकजीरजीनस्तुणारत्ता बहुपक्षिसधस्त कालि तदा ॥६॥ धृतराष्ट्रराजहसोपनिमा भृकुणाला वरघोपस्ता । মাড়লসন सुमनोजशब्द मधुरा मुदिता ७ ॥ इति पक्षि समागत कालि तदा कलपिङ्कमयूरविहारत। परपुष्ट शारिक विचित्र द्विजा बहुपक्षियोपरत नानविधा ॥ ८॥ तेहि नियुक्ति उद्यानशता मुचिलिन्दवार्पिकअशोफशतै । अतिमुक्तकाय जमुम्पपनै पद्मोपले कुमुदपुण्डरिकै ॥ ९॥ पदुमे सहस्रशतपत्रचिता इमि पुष्प पुष्करिणिशोभरा। प्रतिमण्डिता सुरभिगन्धवरा शोमन्ति पुष्करेिणियो रुचिरा ॥ १० ॥ तहि कालि राज इह जम्बुध्वजे दृढदत्तु आसि मनुजाधिपति । पुत्राण तस्य अमु पञ्चशता प्रासादिका परमदनिका ॥ ११ ॥ सहि कालि राज्य शिबु क्षेम अभूत अनुपद्रुत सुरमणीय शित्रम् । अयु जम्बुद्वीप कुसुमैनिचितो निर्विशेष देवभवनेहि समम् ॥ १२ ॥ 15 N360 20 25 30 ५A OILthe time IMs promscuously read पुष्विरिणियो or पुष्पिरिणी for पुष्करिणी JAB माम सुदर्शनिया for सुदर्शनिका ·[२९.१६- १७३ N361 : 10 15 समाधिराजसूत्रम् । तहि कालि सो दशमलो अनिघो जिनु भाषते इमु समाधिवरम् । स्वमोपमा भवगती सकला नच कश्चि जायति न चो निपते ॥ १३ ॥ न सत्ले लभ्यति न जीबु नरो इमि धर्म फेनस्दलीसुदृशाः । मायोपमा गगनविद्युसमा दकचन्द्रसंनिभ मरीचिसाः ॥ १४ ॥ न च अस्मि लोकि मूंतु कश्चि नरो । परलोकि संक्रमति गच्छति वा । न च कर्म नश्यति कदाचि कृतं फलंगेति कृष्ण शुभ संसरतो॥ १५ ॥ न च शाश्वतं न च उच्छेदु पुनो न च कर्मसंचयु न चापि स्पितिः । न च सोऽपि कृत्व पुनरस्पृशती न च अन्यु वृत्त पुन वेदयते ॥ १६ ॥ न च संक्रमो न च पुनागमनं न च सर्वमस्ति न च नास्ति पुनः ।। न च दृष्टिस्थानु गतिशुद्धिरिहो 'न च सत्वचा न प्रशान्तगती ॥१७ ।। अनुपादु शान्तु अनिमित्तपदं सुगतान गोचरु जिनान गुणाः । अलं धारणी दशबलान बलं बुद्धानिय वृषभिता परमा ॥ १८ ॥ बरशुलधर्म गुणसंनिचयो गुणज्ञानधारणिबलं परमम् । ऋद्धिविकुर्वणविधिः परमा वरपञ्चाभिज्ञा प्रतिलाभनयः ॥ १९॥ न च स प्रजानतीह स्वभावु कचि' अगतागती निपुणधर्मगती। 1 A 94 (or Fra. After st. 14, A reads: सुपिनोपम हि निभवसिक लघु भानमनित्यतमायतनम् । न च आगतं न वा इहापगतं शून्यानिमित्त सद संततियो । ३,A B पर देति for फलमेति..: A पुरा for पुनो. 20 N362 25 30 ·-२९.२७] . २९ तेजगुणराजपरिवर्तः। 5 10 15 - न च धर्मधात प्रजतीह कचि . एवं गती अगति धर्मगती ५ २०॥ न च घोपसंचयु स्वभावाती गतियो स्वभावु न कहिंचि स्थितः । अस्थिता अनिश्रिता स्वभावगती जिनगोचरो विरजु शान्तपदम् ।। २१ ॥ शान्तप्रशान्तउपशान्तगती न च सा गती कचन संस्थिहती। भा, स्वभावु नुगताः सततं निपुणं सुदुर्दशु पदं अचलम् ।। २२ ।। न च सा चला हि स्वयमेव स्थिता अस्थिता अनागत स्वभावु स्थिता । न च शक्य भापितु स्वभाबु स्थिती शून्या च सा अचल धर्मस्थिती ॥ २३ ॥ घोपक्ष उक्त न च घोषगती घोषस्तभावगति धर्मगती। नच शेपमंचा स्थिती च कचि एवंस्वभावु गति धर्मगती ॥ २४ ॥ गतिशब्द उक्तु न च संचगती धर्मस्वभाव निपुणार्थगती। घोषोऽपि चोक्त न च सरत्रगती न च घोषु लभ्यति न सत्वगतिः ॥ २५ ॥ न च अनन्त नान्त न च मव्यगति नेत्रास्ति नास्ति न च देशगती । ज्ञाता च यादृश स्वभावाती इय देशना जिनवराण समा ॥ २६ ॥ निरज विशुद्धि परमार्थपदं शान्त प्रशान्त अरज विरजम् । नच कल्प मन्यन प्रशान्तपदं जिनु भापते परमकारणिको ॥ २७ ॥ 14 साविती । ८ इतिः tar देतो. २३ मारस्वमापा Tar for the tree. A विवसु for विशुद्धि N364 20 N 25 30 ·[२९.२८- ९ ७६ समाधिराजसूत्रम् । 365 5 10 न पि चास्ति अक्षरप्रचार इहो विपुला गतिविपुल अर्थगती। बुद्धेहि सेक्ति जिनेहि स्तुता अवभास धर्मनय सूक्ष्मगती ॥२८॥ धर्मनिधान विरजं विपुलं यत्र स्थिता अप्रतिमा सुगता। देशेन्ति धर्मरतनं विरज परमार्थशून्य निपुणागती ॥ २९ ॥ अनौषि राज दृढदत्तु तदा द्विपदेन्द्र भापति समाधिमिमम् । सोऽशीतिकोटिनयुतेहि तदा उपसंक्रमी तद जिनु कारुणिकम् ॥ ३०॥ वलवन्तु गौखु जनेत्व जिने वन्दित्व पादु मनुजाधिपतिः । पुरतः स्थितो दशबलस्य तदा वृतालिशनलः प्रमुदितः ॥ ३१ ॥ तस्यो विदित्व परिशुद्ध चरी जिन इन्द्रियेषु वशि पारगतः । अधिमुक्तिकोविदु नरः प्रवरो इमु तस्य देशयि समाधिवरम् ॥ ३२॥ यद तेन राज्ञ परमार्थ श्रुतो उत्पन्न प्रीति अरिया विपुला। उहित्य द्वीप राफलांश्चतुरो विजहित्व काम अभिनिष्क्रमि सो ॥ ३३ ॥ यद राज प्रबजि जहित्य महीं बोधाय अर्थिफु भविष्यजिनः। सर्वे मनुष्य इह जम्बुध्वजे विजहित्व कामरती प्राजिता ॥ ३४॥ विभुलो गणो दशवलाप तदा बहु भिक्षु भिक्षुणि प्रयुक्तमनाः । N366 15 10 25 8367 30 ·२९ तेजगुणराजपरिवर्तः। १७७ 10 N368 15 अकृष्टय अनुस तद ओषधयो प्रादुर्भूता महपरिचराः ॥ ३५ ॥ कापाय त्रिचीवर प्रादुर्भूता समच्छिन्न सुसीवित तेऽनुपमाः । अमला विरजान सुर्वेचिता बुद्धस्य गुणोचित पुण्यवला: ॥ ३६ ।। पश्यो कुमार स हि राजवरो विजहिल सर्व महि प्रवृजितः । मेष्यन्ति सख क्षयकालि बहु अपरीतभोगा न त्यजन्ति गृहान् ॥ ३० ॥ ताडन बन्धन कुदण्ड बहु आगोश तर्जनमनिष्टदुखम् । सहिष्यन्ति राजकुल पीड बहु सुपरीतभोग न च भाऊ गृहे ।। ३८ ॥ अपरीत्त आयु न च अस्ति धनं सुमहान् प्रमाद न च पुण्यदलम् । नच शिल्पस्थानकुशला अबुधा दारिद्रियं च न च वितु गृहे १ ३९ ॥ परदारगृद्ध अविशुद्धमना ईर्ष्यालुकाः परमसाहसिकाः । संक्लिष्टधर्म न च वृत्तु स्थिता वश्यन्ति बुद्ध भविष्याम वयम् ॥ ४० ॥ उकोचवञ्चनक साहसिका अमात्यु धर्म धनदास्मि जगे। उपधातकाः कुहक नैतिका वक्ष्यन्ति बुद्ध भविष्याम वयम् ॥ ११॥ वबन्धुपदवि परस्य रताः दुःशील दारण प्रदुष्टपनाः । अकृतज्ञ मेदक चिहिंसस्थिता वक्ष्यन्ति हूँ ते भण बोधिचरिम् ।। ४२।। यस्यैर तेन श्रुत बोधिचरी तस्यैत्र मयि प्रतिवं जनयी। १८ अवर्णचिता for सुवर्णचिता. २B उलोट' for उसोच, 20 25 30 स. २१ ·१७८ 5 N370 10 15 समाधिराजसूयम्। [२९.४३- श्रुत्वा च बुध स्खलितमकसद तस्यैव भापति अपर्णशतान् ॥ ४३॥ तदिमा कुमार मम श्रुत्व गिर मा तेहि संस्तबु कोहि तदा सुपिनान्तरेऽपि अपिश्वस्त सिया यदि इच्छसे स्पृशितु बोधिचरीम् ।। ४४ ॥ धूतवृत्त सलिखित नैकगुणान् परिकीर्तयन्तु बहुम्ल्पशतान् । भणती गुणान च गुणेषु स्थितो न स बुध्यते परमबोधिगिरीम् ॥ ४५ ॥ भरथा सदापि अँखिला मधुरा सद शुद्धशील सुप्रसन्नमना । परिशुद्धशील भवथा सतत नचिरेण लक्ष्यय समाविपरम् ॥ ४६॥ न करोथ मान न जनेथ खिल परिशुद्धमानस सदा भयथा । मद मान म्रक्ष विजहिल तत. प्रतिलप्स्यथा इमु समाधिवरम् ॥ ४७॥ गुणतो अनुस्मरि जिन सतत वरकाञ्चनच्छविप्रभासकरम् । गगन व रात्रिय नक्षत्रस्फुट तय कायु लक्षणस्पुटो मुनिनो ॥ ४८ ॥ वजन्छनवितानपताफारा चर्णानुलेपन गृहीत्व बहून् । पूजा करोय सुगतस्य सदा नचिरेण लप्स्यथ समाधिवरम् ॥ ४९ ॥ वर गन्धमाल्यकुसुमा रचिरा वादिन सूर्य प्रगृहीत बहु । 1B शिवाम् २ Mss सखिला our reading is based on T. ३लस्यति for लस्यथ throughout ४ वरपन्धमात्य for गगन व रानिय ५After st48 ABT read. चक्रमास्थाननिषद्यायिन स्मरते मनुजो मुनिचन्द्रम् । विठति तस्य पुर सद शास्ता तस्य निति भोति उदारा॥ Alter st 50, ABT read: वामृत्यगीन बहुभिविविधैर्वरहास्यलास्यरिशुद्धमना । वरदीपदामचिरैश्च सदा प्ररोय पूज वर अप्रतिमे ॥ . 20 N371- 25 -- ·२२ तेजगुणराजपरिवर्तः। 6 N372 ३ 10 15 जिनस्तापि पून प्रकरोध सदा नचिरेण लप्स्यथ समाधिवरम् ॥ ५० ॥ पणवैः सुघोषकमृदङ्गशतैः पटहैविपश्चिवरदेणुरवैः। मधुरस्वविविधवागणः पूजेथ नायकु प्रसन्नमनाः ।। ५१॥ कारेथ युद्धप्रतिमां रुचिरा रतनामयीं सुपरिकर्मकृताम् । प्रासादिको परमसुदर्शनीयां नचिरेण लप्स्यथ समाधिरम् ।। ५२ ।। वनपण्ड सेवथ विविक्त सदा विजहित्य प्रामनगरेषु रतिम् । अद्वितीय खड्सम भोथ सदा नचिरेण लप्स्यथ समाधिवरम् ।। ५३ ॥ अहु धर्मस्वामि मम यूय सुता अनुशिक्षथा मम समाधिचरिम् । अह सो अभूपि दिशता सुविश्रुतो दददत्तु नाम मनुजाधिपतिः ।। ५४॥ मय बुद्ध पूजित अनत्त पुरे मय शील रभितु विशुद्धमनाः । म गौरवं दशवलेषु वृतं इमु शान्तमेपरा समाधिवरम् ॥ ५५ ॥ मर्य पुत्र दार परित्यक्त पुरे शिरहस्तपादनयनाप्रवरा । न च लीनचित्तत कदाचि कृता इमु शान्तमेपत संगाधिवरम् ॥ ५६ ॥ 1 BT वायपुर्ण for 'गः, २B रत्नामयीनू सुपरिवर्मकृतः for the ine. ३ B प्रसादिको After st, 52, ABT add: तय हेमरूपाकमी प्रतिमा कारेथ चन्दनमयाँ च घराम् । प्रासादि परमसुदर्शनीयां नचिरेण लास्यथ समाविवरम् शरेय मन्मयमर्श प्रतिमा तय शैलापटचित्रगताम् । प्रामादिवा परमसुदर्शनी नचिरेण लश्यय समाधिवरम् ।। Bom, Lines 3-4 of this stanza, Bon, this line, 8373 . 20 25. J ·समाधिराजसूत्रम्। [२९ ५७- १८० 5 N374 10 15 धनधान्य दास बहुदासिशता रतना प्रभूत परित्यक्त मया। संतर्पिता पि यहुयाचनका इमु शान्तमेपत समाधिवरम् ॥ ५७॥ मय मुक्ति स्फाटिक सुवर्ण बहु वैदूर्य शङ्ख शिल त्यक्त पुरे। मणि शुद्धरूपिय प्रवाल घना इमु शान्तमेपत समाधिवरम् ॥ ५८॥ मयं त्यक्त आभरण नानविधा वरमुक्तहार तय सीहकाः। रतनान जालिक विशिष्ट पृथु इमु शान्तमेषत समाधिवरम् ।। ५९ ॥ मय वस्त्रकोट्य परमा सुखुमाः परिशुद्ध काशिकढुकूलवराः । बहुहेमचित्र परित्यक्त परे इमु शान्तमेषत समाधिवरम् ॥ ६० ॥ मय हस्ति अश्व रथ ना रयाः परित्यक्त स्वप्रियसुतो महिलाः। न च दौर्मनस्यत कदाचि कृता इमु शान्तमेषत समाविवरम् ॥ ६१ ॥ मय दृष्ट पूर्वि सुदरिद्र नराः पर्येष्टिदुःखित च कृच्छगताः। मय ते धनेन अदरिद्र कृता. इमु शान्तमेषत समाधिपरम् ॥ ६ ॥ हस्ती स्थावरयका नयुताः प्रच्छन्नरतनमणिजालचिताः। दत्ता मया याचनमान पुरा इमु शान्तमेस्त समाविवरम् ॥ ६३ ॥ उद्यान कोटिनयुता बहवः समलंकारेल मय दत्त पुरा। 20 N315 30 1Bom.st.57,२८प्रभानुचना for प्रवाल धना. ३ Bom. st. 59. Y A सीहडयः for सोलुया.५A B मुप्रियभूत for स्वप्रियमुतो. ६ B मुणगा- for कच्छ ·5 N376 10 -२२.७१] २९ तेजगुणराजपरिवर्तः। हर्षेत्र माना जनित्व कृपा इमु शान्तमेपत समाधिवरम् ॥ ६४ ॥ प्रामाय राष्ट्रनगरा निगमाः समलंकरित्व मय दत्त पुरा । दत्वा च प्रीतिमनुमोमि सदा इमु शान्तमेपत समाधिवरम् ॥६५॥ रतनान राशय सुमेरुसमा- स्तथ चीवराभरणकाच बहु । ये दत्त पूर्वि मय याचनके इमु शान्तमेपत समाधिवरम् ॥६६॥ सुदरिद्र सस्त्र कृत आढ्य मया परिकृच्छ्रप्राप्त परित्रात बहु । बहुदुःखुपद्रुत सुखी मि कृता इस शान्तमेपत समाधिवरम् ॥ ६७ ।। पद आसि ईश्वर महीय अहं दुखितां च पश्यमि बहुं जनताम्। उत्सृष्ट तेषु मय राज्यमभूत् कृप संजनेत्य मुखितो च यथा ॥ ६८॥ ये मे कुमार कृत आश्चरिया कृत दुप्पाराणि बहु कल्पशता । न च ते मय क्षेपण शक्य सिया कल्पान कोटिनयुता भणतः ॥ ६९ ॥ उन्मत्तचित्तभूमि गच्छि नरा मधन्त सुगतस्य चरिम् । कृत ये नि दुष्कर तावरिया इमु शान्तमेपत समाधिवरम् ॥ ७० ॥ भारोचयामि च कुमार इदं श्रदधन्त मे अवितयं वचनम् । न हि वाच भापति मृषां सुगतः सद सयशदि जिनु कारणिकः ॥ ७१॥ १B आत्मया: for आदय मया. PA परम'; B पर tor परि. ३ A B कृपण शत्यति या for क्षपण शक्य सिया. 15 20 N377 25 30 ·२१८२ समाधिराजसूत्रम् । [२९.७२- N378 5 10 . 15 M . अन्ये इमेऽपि च प्रकार बहू चरता मि शोधित य कल्पशता । कथमह लभित्विमु समाधिवर मोचेय सत्वनियुता दुखिताम् ॥ ७२ ॥ पस्मिन् क्षणे अयु समाधि मया प्रतिलब्ध भूत महाज्ञानपथ । सोऽह लभित्विमु समाधिर पक्ष्यामि बुद्धनयुतान् सुपडून् ॥ ७३ ।। ऋद्धी अनत प्रतिलब्ध मया स निमुनमाणु ब्रेजि क्षेत्रशतान् । गत्वा च पृच्छि अहु कारणिशान् प्रश्नान कोटिनियुतान बहुम् ॥ ७४ ॥ यश्चैव भापि मम ते सुगता प्रश्नान कोटिनियुतान तदा । गृहित्य सर्पमहु धारयमी न च भ्रश्यने एफपद पि ममा ।। ७५ ॥ त चो श्रुणित्व अहु भूतनय प्रश्नान कोटिनयुतान बहुम् । देशित्व त विरज शान्तपद स्थापेमि सब वहु ज्ञानपये ॥ ७६ ।। अस्मिन् समाधिय स्थिहिन मया शिक्षित्व भूतनय कल्पशतान् । बहुसत्त्वमोटिनयुतानि पुरा ये स्थापिता विरजि मार्गवरे ॥ ७७ ॥ येही न दृष्ट पुरिमा सुगता भापतमा इमु नय पिरजम् । तेही न शक्यमिह श्रदयितु परमार्थशून्यत समाविवरम् ॥ ७८ ।। ये श्राद्ध पण्डित विधिज्ञ नरा गम्भीरभूतनयरधनया । १C RB भेष्यति ३ AB समाधवरम् for नये विरजम् ४ AB शक्ष्यमिमु for शायमिह N379 20 25 30 ·१८३ N380 5 10 N381 15 -२९.८६] २९ तेजगुणराजपरिवर्तः। ते ना सन्ति न च संसिप्पू श्रुत्वा च भोन्ति सद आत्तमनाः ॥ ७९ ॥ ते ते धरेन्ति वरबोधि समा ते ते हि पुर अनुजात गमा । ते ते ह्युदुम्बरकुसुमसमा- स्तेषार्थ हं चरितु कन्पशतान् ॥ ८०॥ न पि तस्य अस्ति विनिपातभयं अष्टाक्षणा विगत तस्य सदा। द्रक्ष्यन्ति बुद्धनयुतान् सुबह इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ ८१ ॥ यथ मैनको जिनु अनन्तयशाः सत्वान भेयि वअर्थकरः। तय व्याकरोम्यहमगन्तमति हस्तस्मि यस्य सुसमाविचरम् ।। ८२ ॥ स्मृतिमान् स भोति मतिमान् ज्ञानोद्गतः श्रुतिधरो भवति । प्रतिभानु तस्य भवति विपुलं इमु यः समाधि नरु धारयनी !! ८३ ॥ देवानां च स भवति पूजनियो मत्ता च सद नमस्पनीयः। अभिरक्षितः सतत देवगणैः इमु यः समाधि नरु धारयति ।। ८४ ॥ न च सोऽग्निमन्ये म्रियते न जले न च तस्य शस्त्र क्रमते न विपम् । न च वैरिणां गमनियो भवती इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ ८५॥ वनकन्दरे वसतु तस्य सदा मस्ता करोन्ति वर पारिचरिम् । उपस्थायकाश्च बहु यक्षशता इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ ८६ ॥ 20 25 30 A संभ्रमित्व B संसिप for सनसियू २० वरबोधिमिमां for बोधि समा. ३C गतिमान् for मति'. ४८ भूतगणै. for देव.

·ca समाधिराजसूत्रम् । [२९. ८७- N 382 5 10 N 383 15 ज्ञानेन सागरसमो भवती ने सज्जते गुण भणन्तु मुनेः। भूतांश्च बुद्धगुण कीर्तयते इमु यः समाधि नरु धारयती ।। ८७ ॥ नान्तो न चास्य पर्यन्तु श्रुते न प्रमाणु लम्यति यथा गगने । ज्ञानोल्कधारि तिमिरं हरति इमु यः समावि नरु धारयती ।। ८८ ॥ स्निग्धं सुयुक्त सद मुञ्च गिरां पर्पत्सु भापति सुप्रेमणियाम् । सिंहो यथा स विनदं भणती इमु यः समाधि नरु धारयती ।। ८९ ॥ वैद्यो भिषकु सगु सो भवती गति लेनु त्राण शरणं बहूनाम् । आलोकभूतु जगि सो भवेति इमु यः समाधि नरु धारयती ।। ९० ॥ न च तस्य मैथुनि मतो रमते शमथे रतः स्पृशति ध्यानसुखम् । शान्तां स भापति प्रशान्त गिरम् इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ ९१ ॥ न च तस्य मानसु निमित्तरत सर्वे विमावित निमित्त पृथु । सततं समाहितु विदू भवती इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ १२ ॥ चक्षुध सो लभति अप्राकृतिक येनो स पश्यति अनन्तजिनान् । सोऽनन्तचक्षुर्भवति वृषभो इमु यः समाधि नरु धारपती ॥ ९३ ॥ कौश्चस्वरो मधुरयुक्तगिरो कलविद्दुन्दुभिस्वरो भवती । 'संगीतियुक्तस्वरु मजुगिरो इगु यः समाधि नरु धारपती ॥ ९४ ॥ SAB न for न, २Bघरति. ३ 'AB सगीत for संगीति'. 20 25 N384 30 ·-२९, १०१] २९ तेजगुणराजपरिवर्तः । S N385 10 15 मेघोभिर्जितस्यरो भवती हंसस्वरो रमति मञ्जुगिरः । पश्चस्वराङ्गशतयुक्तस्वरो इमु यः समाधि नह धारपती [१९५ ॥ बटुकल्पकोटिनयुता विविधा मधुरस्वराङ्गसुप्रयुक्तस्वराः। अचिन्तिया स गिर निश्वरती इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ ९६ ॥ न च भोजने भवति गंशुमना न पात्रचीवररतो भवती। अन्येच्छु संतुष्ट सुसंलिखितो इस यः समाधि नरु धारयती ॥१७॥ नेच आत्मउत्वाकु सो भवती न परस्य भापति अवर्ण कचित् । ध्याने रतः सुखुमचित्तु सदा इमु यः समावि नरु धारयती १९८ ॥ आत्मानुप्रेक्षी सततं भवती न परस्य स्खलितमपति च। अविरुद्ध सर्वि जगि सो मवती इमु यः समाधि नए धारयती ॥ ९९॥ अकिलिपचित्तु परिशुद्धचरी अराठो अवञ्चकु सदा भवती। सामार्दवः सह विमोदारतो इमु यः समाधि नरु धारपती ॥ १०० ।। त्यागाधिमुक्त सततं भवती मात्सर्यनित्तु न च तस्य रतम् । शीलेनुपेतु सतत भवती गु यः समाधि नरु धारयती ॥ १०१॥ अभिरूप दर्शनियु प्रेमणियो वरकाञ्चनच्छवि प्रभासकरः। PAorg, st. 95. २ B समना for गृणु. ३ तास पल्पेछु अलिपितो. ४ AB orm. st 98.4 om, st. 10L. BTHREE for RTK.. 20 - 25 N386 8 है है ·समाधिराजसूत्रम्। [२९.१०२- 5 N387 10 15 द्वात्रिंशलक्षणधरो भवती इमु यः समाधि नए धारपती ॥ १०२॥ प्रासादिकश्च सद सो भवती अभिलक्षितो वहुजनस्य नियो।" प्रेक्षन्तं तृप्ति न लभन्ति नरा इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ १०३ ॥ देवास्य नाग तथ यक्षगणा- स्तुष्टया उदग्राः सद आतमनाः। भापन्ति वर्ण प्रविशित्व कुला- निमु यः समाधि नरु धारपती ||१०४॥ ब्रह्मा च शक्र वशवर्ति वह उपस्यानु तस्य प्रकरोन्ति सदा । न च तस्य उन्नत मनो भवती इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ १०५॥ न च तस्य दुर्गतिभयं भवती न पि चाक्षणा न विनिपातमयम् ।। परिमुक्त सर्वविनिपातभंया- दिमु यः समावि नरु धारयती ॥ १०६ ॥ न च तस्य का विमतिर्भवती वर बुद्रधर्म श्रुणिया निपुणान् । गम्भीरज्ञानानुगतो भवती इमु यः समाधि नरु धारयती ॥ १०७ ॥ यं यं पि धर्म श्रुणती सुखुम सन भोति वशि पारगतः। वलवन्तु हेतुनिपुणो भवती इमु यः समाधि नए धारयती ॥ १०८ ।। एवं प्रभाषित जिनेन गिरा अहु तेन भोमि परिचीर्ण सदा। लभते च धारणि विशिष्ट वरा- मिगु य समाधि नह धारयती ॥ १०९।। कालक्रिया च स करोति पैदा यमिताभु तस्य पुरतः स्थिहती। 1Bom. st. 105.Cप्रहाद (oraच. २ A, B का न. ३ 3 या 20 N 38825 30 ·5 N 09 10 -२२. १९६] २९ तेजगुणराजपरिवर्तः । भिक्षुगणेन सह कारुणिको इमु यः समाधि नए धारयत्ती ।। ११० ॥ लागी च धारणिय सो भक्ती धर्मनिधान वशिपारगतः। प्रतिभानवाननाच्छेदागिरो ये इस समाधि नर धारयेती ॥ १११॥ येन सो मजति धर्मधरो आलोकभूत मवती जगतः। सुप्रशान्तचार सुविशुद्धमना इसु यः समाधि नरु धारयती ॥ ११२॥ घर धर्मकोश विविधं निपुणं सो धर्मकाय चशि पारगतः। सो संशयं छिनति सर्वजगे इमु यः समाधि नरु धारपती ॥ ११३ ।। सर्वेऽपि सत्त्र सिय कारणिका भगवान् भवान्तकरणे सुगतः। तान् सत्वरेण्या बहु कल्पातान् । यथ गगवालुक तपोत्तर वा ॥ ११ ॥ यश्चैव पश्चि क्षयकालि इमं श्रुत्वा समाधिमिद कश्चि नरः। अनुमोदमीति भणतकागिरं काल पुष्यस्य न स पूर्व भवेत् ॥ ११५ ॥ पस्यो कुमार इय शान्तंगती परमार्थशून्यत समाधियरो। प्रावतु मोति तय पुस्तगतः सो धर्ममाणकु स्थितः सुमतिः ॥ ११६ ॥ 15 20 N390 25 4. इति श्रीसमाधिराजे तेजगुणराजपरियों नामोननिंशतितमः ॥ २९॥ 9 AB: for 954. After st 111, AB add: प्रमदित विमल प्रभारि भूमि अपि मुदुर्जय अभिमुख चैव । दूम अक्ल र साधुमनों भूमीच धर्ममेघ लादे दशमी । आयु कर्मपरिष्काराधियुति अनिधि द्धि टपपत्तिल छ। धर्मचित तव ज्ञान महन्त दश वशिलाग्मुि शूर समति ।। BAOR st.2.12. ४. धर्म for पो.५AB Tरी.

·N 391 10 N392 ३० अनुशंसापरिवर्तः। अंथ खल भगवान् पुनरेव चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार य आकोद्धेद बोविसस्त्रो महासत्व:-किमित्यहं सर्वसत्वानां स्तमधिगच्छेयमिन्द्रियाणां च परापरज्ञतां विज्ञाय धर्म देशयेयमिति, तेन कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन अयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितः समाधिः श्रोतव्य उद्ग्रहीतव्यः पर्यवाप्तव्यो धारयितव्यो वाचयितव्यः अरणाभावनया भावयितव्यो 5 बहुलीकर्तव्यः परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः॥ अथ खलु भगवस्तिस्यां वेलायामिाँ गाथा अभापत- अपरिमित अतीत नायकास्तेन दृष्टाः पुरतु कय प्रयुक्ता पृच्छिता लोकनाथाः । प्रवर कुशलमूळे तिष्ठतो बोधिसत्वो इमु विरजसमाधि धारयन् मोक्षकामः ॥ १॥ सुख प्रणीतं दिव्यमानुप्यकं चो लभति परमपूजां दिव्यमानुष्यका सो। लभति सुख प्रणीतं ध्यानसौख्यार्यसौख्यम् इमु विरज समाधि धारयन् मोक्षकामः ॥ २॥ वर्ण श्रुणिय उदार हर्षु तस्यो न भोति न पि च पुनरवणे मङ्गुभावं निगच्छेत् । शैलोपमु अकम्पेय्यो अष्टभिर्लोकधमैं- रिमु विरज समाधि धारयन् मोक्षकामः ॥ ३ ॥ अखिलमधुरवाणी लक्ष्णवाचा सुयुक्ता अपगतभ्रुकुटिश्चो पूर्वआलापि भोति । सततस्मितमुखश्चो शिक्षितो नायकानाम् इमु विरजसमाधि धारयन् मोक्षकामः ॥ ४ ॥ भवति स सुखवासः सूरतः स्निग्धचित्तो भवति सद सुदान्तो दान्तभूमिस्थितश्च । सुमधुर प्रियवाणी स्निग्धसत्याभिधायी इमु विरजसमाधि धारयन् बोधिकामः ॥ ५ ॥ न च स कय करोती वैग्रहीं नो विवादान् अपगतखिल दोया वर्जितास्तेन शेषाः । १ A तत्र भगवान् पुनरपि for अथ सलु भगवान् पुनरेव. २ Atter आहेत, C adds सचेत. Aom.भावयितव्य. YA इमां गायाम् for इमा माथा. ५Bधारये tor धारयन् ६A om. st. 2. .C महु for वM CA सखिल' for असिल' ९ A प्रियभाणी. 15 20 25 ·--३०.१०] १८९ N393 5 है , अनुशंसापरिवर्तः। प्रमुदितु सद भोती सूरतो मार्दवश्व इमु विरज समाधि धारपन् बोधिशामः ॥ ६ ॥ 'भवति च सद विद्वांस्पागि नित्याभियुक्तः सुदुखित जन दृष्ट्वा तेपमनं ददाति । प्रियता परित्यक्तं मोति नित्यं सुदाता इमु विरजसमाधि धारयन् बोधिकामः ॥ ७ ॥ देवेशतसहस्राण स्पृहां ये संजनेन्ती • ना असुर यक्षा नित्युपस्थायफास्य । धनि पानि वसन्ते रक्ष तस्पा करोन्ती इम विरज समाधि यो नरो धारयाति ॥ ८॥ • भणि पचनमसक्तं ब्रह्मयोपस्वरोऽसौ हंसरमितघोपः फिनरोद्दीतोपः। पश्वशतस्वराङ्गो हर्पणीयस्वरथो भगति नदितशब्दो घुष्टशब्दः सुशब्दः ॥ ९॥ यावततु पृथु क्षत्राण नरः कश्चिदेव सूक्ष्म रज करेय्या शक्य ते लक्षणाय । ततु बहता तस्यो ये स्वरा निश्चरन्ती इमु त्रिरज समाधि यो नरो धारयाति ॥ १० ॥ 10 150398 इति श्रीसमाधिराजेऽनुशंसापरिवर्तो नाम विंशतितमः ॥३०॥ १AB मोक्षकाम for बोधि , २ Bom. st.7. Aom, st. 8. Y Atterst. 30, ABT add: दशवशित लभति भूमियो द्वे च अटी लमति बिंदु अशेश युद्धधर्मानचित्यान् । सशति वचनबोध सर्वमारान जिनिवा इमु धिरज समाधि यो नरो धारयाति ।।

·Nis . N393 ३१ सर्वधर्मस्वभावनिर्देशपरिवर्तः। तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार य आकाड्डेद बोधसत्त्वो महासत्त्व-किमित्यह सर्वधर्माणा स्वभाव कथं जानीयामिति, तेन कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन अयं सर्वधर्मस्वभानसमताविपश्चित समाधिः श्रोतव्य उद्ग्रहीतव्यः पर्यवाप्तव्यो धारयितव्यो वाचयितव्य उदेष्टव्य स्वाध्यातव्य अरणामापनया भावयितव्यो बहुलीकर्तव्य "परेभ्यश्च विस्तरेण सप्रकाशयितव्य ॥ अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाथा अभापत- तस्यो रागु न जातु कुप्यते न च दोषो तस्यो मोह न जातु कुप्यते वृषभिस्य । तेनो सर्वि किटेश च्छोरितानशेषा योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ॥ १॥ सोऽसौ शिक्ष न जातु ओपिरी' सुगताना सोऽसौ शूरु न जातु इस्त्रियाणा वशमेति । सोऽसौ शासनि प्रीति चिन्दते सुगताना योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ।। २॥ सोऽसौ ज्ञानविधिज्ञ पण्डितो मतिमांश्च सोऽसौ बुद्ध अनन्त पश्यती अपर्यन्ता । सोऽसौ धारणिज्ञानु जानती अपर्यन्त योऽसौ धर्मस्वभावु जानती नर्ययुक्तिम् ॥ ३ ॥ सोऽसौ नेह चिरेण भेप्यति द्विपदेन्द्र सोऽसौ वैधु भिपकु भेष्यते सुखदाता । सोऽसौ उद्धार शल्य संक्शो दुखिताना योऽसौ धर्मस्वभाउ जानती सुप्रशातम् ॥ ४ ॥ सोऽसौ आतुर ज्ञान दुखितानिमि सचान सोऽसौ मेरी सदा पराहनी अमृतस्य । सोऽसौ भेष्यति नायको जिनो नचिरेण योऽसौ धर्मस्वभानु जानती सुप्रशान्तम् ॥ ५ ॥ Alter वाचयितश्य,Aadis प्रात येतय , and Baids देशयितव्य उपदेष्टव्य RA तस्यो जनु न म्प्रेश फुरो भिस्यो for the line A ओसरी tor ओपिरी ४ A नयमुक्तिम् for नययुक्तिम्। ५B वैयुभिर करिष्यति for वैद्यु भिएफ भेष्यवे ६ A सर्वनो for सशो A om जिनो 15 21 25 -- ·३१ सर्वधर्मस्वभावनिर्देशपरिवर्तः । •३१.१२] •N 397 5 . 10 ५ 15 सोऽसौ भैपज्यनयेषु कोविदो वरवैद्यो आदि जानति सर्वव्याधिनां यत्र मुक्तिः । सोऽसौ भूतनयशिक्षितो मतिमन्तो शिक्षिया बहुसल मोचयी पृथु नष्टान् ॥ ६॥ सोऽसौ शून्यनयेषु कोविदो मतिशूरः सोऽसौ लोकि असक्तु गुञ्जति सद पिण्डम् । सोऽसौ योधिरराय स्थापयि बहुसत्वान् योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ॥ ७ ॥ सोऽसौ क्षान्तिबलेन उद्तो नरैचन्द्रः सोऽसौ लोएकदण्डताडितो न च कुयी। सोऽसौ छिद्यतु अङ्गमङ्गशो न च क्षुम्ये योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ॥ ८॥ सोऽसौ क्षान्तिबले प्रतिष्ठितो बलवन्तो सोऽसौ क्षान्तिय वस्तु तादृशो सुप्रशान्तः । सोऽसौ क्षान्तिवन मन्यते भतिशूरो योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ॥९॥ सोऽसौ वस्तु न जातु मन्यते अहु च्छिन्ना तेनो सर्वि भवा विभाषिताः सद शून्याः । तस्यो संज्ञा प्रहीण सशो निखिरेनो योऽसौ धर्मस्वभावु जानती संप्रशान्तम् ॥१०॥ ते ते धर्मस्वभावु देशयी सुप्रणीतं ते ते बोधि स्पृशी अनुत्तरां नचिरेण । येषां धर्मस्वभाबु गोचरः सुनिध्यप्तो तेषां दत्त अनन्त दक्षिणा अपर्यन्ता ॥ ११ ॥ सोऽसौ भापति सूत्रकोटियो अपर्यन्ता यथ गगनदीय वालिकास्ततु भूयः । नो चास्यु प्रतिभानु छियते वर्णमाने योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ॥ १२॥ सोऽसौ कल्पसहस्रकोटिशो नयुतानि ज्ञानेनो सद भोति उद्गतो यथ मेहः । N398 " 20 25 30 १ Mss आधि, but our readmg is based on T. २B मतिचन्द्रो for नचन्द्रः. ३ AB om. मति. ४ C अप्रशान्त. for सुप्रशान्तम् ५ A भणमायो for वर्णमाने.

·N399 5 10 15 समाधिराजसूत्रम्। धर्म तस्य क्षयो न विद्यते भणमाने योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ॥ १३ ॥ विस्तीर्ण विपुलं अचिन्तियं प्रतिभानं भोती बोधिवरां गवेषतः सद तस्यो । नित्यं भापति सूत्रकोटियो अपर्यन्ता योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम् ।। १४ ॥ ये चैते द्विपदोत्तमा जिना भणि धर्म सर्व तं च श्रुणित्व गृह्णती परिपूर्णम् । नो या एकपदेऽपि विद्यते विमतिस्यो योऽसौ सर्वि अभाव जानती इमि धर्मान् ॥ १५ ॥ सोऽसौ भोति विशिष्ट त्यागवान् सद काले भोती दानपतिः सुखंददो दुखितानाम् । दृष्टा दुःखित सत्व तर्पयी रेतनेही योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम् ।। १६ ।। सौऽसौ जम्बुवजे भविष्यती सद राजा सत्वानां सद सौख्य काहिती अपर्यन्तम् । मैत्राये समुपेतु प्राणिनां सद काले योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम् ॥ १७ पुत्रान् धीतर दासदासियो त्यय धीरो हस्तौ पाद शिरासि स त्यजी तथ राज्यम् । नो चालीयति तस्य मानसं वृपभिस्यो योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम् ।। १८॥ साह पुन. नस्य छिदाती यदि कालो नो तस्य प्रतिहन्यते मनः सुपिनेऽपि । तेनो पूजित मोन्ति नायका द्विपदेन्द्रा योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम् ॥१९॥ तेनों पूजित सर्वि नायका य अतीता. स्तथ जित ये अनागता द्विपदेन्द्रा.। तेही सकृत सर्वि नायका स्थित ये चो योऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम् ॥ २० ॥ १A रतनेतु. रमते ही forरननेही. २ Aom.st. 17. ३ AB पनी for त्यग्य. ४C शान्तम् for शून्यम्.५A om st... C गुमापित अप्रभृष्टम् प्रभाषित अप्रमुयम् N 400 20 25 30 -- ·३१ सर्वधर्मस्वभावनिर्देशपरिवतः । 5 N41 10 15 सोऽसौ कोश धरेति पण्डितः सुगतानां सोऽसौ धारणिय प्रतिष्ठितः परमायाम् । सोऽसौ भेष्यति लोकनाययो नचिरेण यच्छुत्या इमु सूत्रं धारयेत् क्षयकाले ॥ २१ ॥ सोऽधो नैव कदाचि मेष्यती विदु जातु नो चो अङ्गविहीन भेप्यती बद्दकल्पान् । तेनो अक्षण अष्ट वर्जिता इमि नित्यं .' येनो सूत्रमिदं प्रभाषित अप्रमुष्टम् ॥ २२ ॥ नासौ दुर्गति गमिष्यति पुन जातु नित्य लक्षणधार भेप्यती अभिरूयः । पछो तस्य अभिज्ञ माविता इमि नित्यं पुरतः सो सुगतान स्थास्पती सर शूरः ।। २३ ॥ बहुकान् निर्मित निर्मिणियान अयु ज्ञानी पती बहुक्षेत्रकोटिए विनयार्थम् । येहि दृष्ट भवन्ति निर्मिता बहु युद्धाः तेही बोधिवराय स्थापिता बहु सत्वाः ॥ २४ ॥ स्मृतिमन्तः गतिमन्तः प्रज्ञावान् धृतिमांश्च स्थाम्ना वीर्यबलेन सो सहा समुपेतः । धर्मपारमिप्राप्त भेष्यति महतेजा यः श्रुया इमु सूत्र धारयेत् क्षयंकाले ॥ २५ ॥ रदिमकोटिसहस्त्र निश्वरी सद तपा व्योमाः सर्वि करोन्ति मण्डलाः सुरियाणाम् । येही भावित मोन्ति शून्यका इगि धर्मा- स्ते ते शूर भवन्ति नायका नचिरेण ॥ २६ ॥ एपो गोचर शान्तु भावितो मय पूर्व वहुकल्पान सहस्र कोटियो नियुतानि । १ मुभाषित for प्रभाषितं, २८ अपेत for समुपेत R After st. 25, E A B T add सोनी यादविवार सुस्थितो भवि शूरो सोयी क्षिप्र लभ्यति भूमि दुवि अष्टौ । सोऽसौ निर्जितमार कोटिकोला लावेव योसौ शान्त समावि धारयतो भयकाले।। चशितहि समुपेत उद्गनु बलवन्तो सोऽमी सत्यहितार्थि उद्यतो सद सत्यो। सोमो बोधिवटमि युध्यते वरोधि योन्मी शान्त समाधि भावयी इमु नित्यम् ।। N402 20 25 -- ·[२७.३१- N403 5 समाधिराजसूत्रम् । वीर्य मे न कदाचि सहसित इह मार्गे यदहं दीपकरण व्याकृतो जिनभूमी ॥ २७ ॥ यूर्य पी मम चर्या शिक्षथा इह सूत्रे गम्भीरा परमार्थ देशिता इय नेत्री । यत्रामी बहु नष्ट तीथिका विपरीता क्षिप्त्वा बोधिमपायि भैरवे प्रपतन्ति ॥२८॥ बहुकल्पान सहस्रकोटियो नयुतानि वेदित्वा अमु तत्र वेदना कटु तीत्राः । बहुकंपा नयुतानमत्ययात् पुनरेर हेतुः सो अमृतस्य प्राप्तये गैविष्यते ॥ २९ ॥ ये ते पश्चिमि कालि भैरवे सुगतस्यो रक्षन्ति इमु सूत्रमीदृशं ग्रंशन्तम् । तेपा बोधि वरा न दुर्लमा इय श्रेष्ठा ते ते पश्चिमि कालि व्याकृत धरि धर्मान् ॥ ३० ॥ 10 इति श्रीसमाधिराजे सर्वधर्मस्वभावनिर्देशपरिवर्तो नामैकत्रिंशतितमः ॥ ३१ ॥ 1AB भनेपाम् for भविश्यते. २० मुगना for प्रान्तम्, ३B परि for ·--- ३२ N404 N405 100 मूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः। अय खल भावान् पुनरेव चन्द्रप्रभ कुमारभूतमाम त्रयते स्म-तस्मातर्हि कुमार योवि- सत्वेन महासत्वेने महाभिज्ञापरिकर्म धारयितुरामेनाय समापिरियितव्य उद्ग्रहीतव्य पर्याप्त यो धारयितयो वाचयितव्य प्रतीयतव्य उद्देष्टव्य स्वायतिन्यो भापयितव्य, परेभ्यश्च विस्तरेण मप्रकाशयितव्य । कतमच तत् कुमार सर्माणामभिज्ञापरिवर्म यदुत सर्वधर्माणामपरिग्रह अपरामर्श शीलस पत्यामन्यना समाविस्त पस्य अप्रचार प्रज्ञास्य वस्य स्विकटर्शन विमुक्ति 5 स्कन्धस्य यथाभूतदर्शन निमुक्तिनाननस्य पस्य स्वभावशूयतादर्शन सर्वधर्माणाम् । यया- भिज्ञया समन्यागतो बोधिसत्यो महासत्व सर्वसमापिपिर्रितानि पिसुन सर्वसत्वाना धर्म देशयति । इदमुच्यते कुमार महाभिशापरिकर्मेति ॥ अथ खलु भगवास्तस्या लायामिमी गाया अभापत - महाभिज्ञापरिका अविवादेन देशितम् । विवादे यस्तु चरति सद्गृह्णन् न चिमुच्यते ॥ १ ॥ अभिज्ञ तस्य सा प्रज्ञा चौद्ध ज्ञानमचिन्तियम् । उद्महे य स्थितो भोति ज्ञान तस्य न विद्यते ॥ २ ॥ वहनोऽचितिया धर्मा ये शब्देन प्रकाशिता । यस्तर निविच्छन्दे मयामाप्य न जानति ॥ ३॥ संधौभाग्यमजानान मि संधाय तु भापितम् | अधर्म भाषते धर्म धर्मतायामगिक्षित ॥ ४ ॥ लोकपातुसहस्रेषु ये मया सूत्र भाषिता । नानाव्यञ्जन एकार्या न शक्य परिकीर्तितुम् ॥ ५॥ ऐफै पदार्थ चितेन्वा स ते भोति भापितः । यापत सखुद्रेहि वहु धर्मा प्रकाशिता ॥६॥ नेराम्य साबमाणा ये नरा अर्थकोविदा । अस्मिन् पदे तु शिक्षि या बुद्धधर्मा न दुर्लभा ॥ ७ ॥ सपी युसुधर्मा धर्मताया य शिक्षिता । ये धर्मता प्रजानति ने निरोधेति धमताम् ॥ ८॥ 15 200106 25 . १AB तm for अथ ? Aom राजु ३ AB पुनरपि for पुनरेव ४ After महासत्वेन, AB add राधिमाणा ५ B बोधयितामेन for धारयतुं ६ Before समाधि Breads सर्वधर्मस्वभावरिपश्चित vAfter स्वाध्यातव्य AB add अरणामारनया भावयितव्यो बहुलीर्तिव्य A om from upto यहुत | AB om स्वभाव घमाणाम् १. AB चद्रप्रभस्य कुमारभूतस्यै सवधमाणो महाभिज्ञापरि कमेनिशे धर्मपयार्य गायाभिगातेन विस्तारेण संप्रगयनि स्म for इमा गाया अभापत ११B रात्त्वाभाष्य for संघा १२B कि सत्त्वाये तु भाषित for सिंघायनु १२ Bएवं for एक. १४B भापिता for भाविता,५ABR रोधी orनशिराधेत ·समाधिराजसून। [३२ ९- 5 N407 10 15 सैर्वा वाग् बुद्धमागेव सर्वशब्दो ह्यवस्तुक ! दिशो दश गवेपित्वा बुद्धवाय नै। लभ्यते ॥ ९ ॥ एया वाचा बुद्धवाचा गवेषित्या दिशो दश ।। न लभ्यतेऽनुत्तरैपा न रब्धा न च लप्स्यते ॥ १०॥ अनुत्तरा बुद्धयाचा बुद्धवाचा निरत्तरा। अणुर्न रप्स्यतेऽत्रेति तेनोत्तेयमनुत्तरा ॥ ११ ।। अणु नोत्पद्यते धर्मो अणुशन्देन देशित । अणुमात्रो न चो लब्धो लोके शब्देन देशित ! १२ ।। अलब्धिलब्धधर्माणा लब्धौ लब्धिर्न विद्यते । य एव धर्म जानन्ति बुध्यते बोधिमुत्तमाम् ॥ १३ ॥ ते बुद्धानुत्तरा वोधि धर्मचक्र प्रवर्तयी । धर्मचक्र प्रवर्तिचा बुद्धधर्मान् प्रकाशयी ॥ १४ ॥ बोधिसत्त्वाश्च बुध्यते युद्धज्ञानमनुत्तरम् । तेन बुद्धा इति प्रोक्ता बुद्धज्ञाना प्रबोवनात् ॥ १५॥ अभागो अप्रणिहितमानिमित्त च शूयता। एभिर्विमोक्षद्वारेहिार बुद्ध प्राशयी ॥ १६॥ चक्षु श्रोत्र च प्राण च जिह्वा कायो मनस्तथा । एते शूया स्वभावेन सबुट्टै सप्रकाशिता ॥१७॥ एतादृशाना धर्माणा स्वभाव य प्रजानति । नासौ विवाद कुरते ज्ञात्वा धर्माण लक्षणम् ॥ १८ ॥ एप गोचर शूराणा बोधिसत्वान तायिनाम् । न ते कदाचित् काति जानन्ते धर्मशून्यताम् ॥ १९॥ धर्मस्वभाव जानाति बुद्धस्तेनोच्यते हि स । वोधये विनयी सलानप्रमेयानचितियान् ॥२०॥ सतो बुद्धशब्देन शीशब्देन सो त । शीलशब्दो बुद्धशब्द उभी तावेकर क्षणों ॥ २१ ॥ पारन्त कीर्तिता शश हीनउ पृष्टमयमा । समाहितपशब्देन बुद्धशब्देन देशिता ।। २२ ॥ न बुद्धधर्मा देशस्या न प्रदेशस्थ कीर्तिता । म चोपना निद्धा या एकत्वेन पृयर तथा ।। २३ ।। १ गावस्नुपु वागा for सर्श वायुद्धागार २B स्यारधि for लयी रधि ३० सर्वधान tor अप्रमयान् A यकृत for सहत ५Bom शोलादेन सा कृत 20 N498 . 30 ·-३२.३८ ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः । 5 8409 JD 15 न ते नया पुराणा का न तेषामस्ति मन्यमा । न च नीला न पीता वा नागदाता न लोहिता ॥ २४ ॥ अनामिलाप्या अग्राह्या एर घोरेण देशिता । न च धोरस्य सा भूमि प्रतिहार्य मुरिदम् ।। २५ ॥ अनोखा हि ते धर्मा नेन उध्यन्ति हि । स्तृता अपर्यापला दशदिशे एपा युदान देशना ॥ २६ ॥ परिनिर्वृतस्य बुद्धस्य दृश्यले बुद्धविग्रह । तास्थान मनसीकुर्वन् प्रातिहार्य स पश्यति ॥२७॥ ने चासौ लन्यते सत्लो नितिन स्पैर्शिता । एव च देशितो धर्मो यहव सत्र मोचिता ।। २८॥ यथा चन्द्रश्च सूर्यश्च कासपात्रीय दृश्यते । नन याति तक विम्त्रमेव धर्माण लक्षणम् ।। २९॥ प्रतिभासोपमा धार्म यहि होता स्वभावत । नैत्र ते सरकायेन पश्यन्ते बुद्धविग्रहम् ॥ ३०१ अधिग्रहो हय धर्मो विग्रहो नार कश्चन । अपिग्रहश्च यो धर्म एष बुदस्य त्रिमह ॥ ३१॥ धर्मकायेन पश्यति ये ते पश्यन्ति नायकम् । धर्मकाया हि समुद्धा एतत् सबुद्रदर्शनम् ॥ ३२ ।। प्रतीय प्रतिनिर्दिया अप्रति प्रतिदेशिता । इमा गति विजानीत श्रामण्येन हि येऽर्थिका ॥३३॥ अप्राति प्राप्ति निर्दिष्टा ससाना बाल आशयम् । यो समाभाष्योत्तरते न रखे केन विहन्यते ॥ ३४॥ यस्य मोति मयों प्रालमप्राप्त तेन चोच्यते ॥ यन श्रामण्यमात तेन श्राण उच्यत ।। ३५]] पथ गम्भरिमे धर्मा वक्ष्यते ये न शिक्षिता । ते च गम्भारनामेन न शक्य परिकीर्तितम् ॥ ३६॥ अपस्तुश पञ्च सपा अमू य एत उत्थिता । नार उमाप्यको ह्यरित यस्य का समुस्थिता ॥ ३७॥ पटणा पद सपा सरवर्मास्तरक्षणा ! तलमणास्ते निर्दिष्य रक्षण च न विद्यते ॥ ३८ ॥ PART om st 26 २ देशिता B दर्शता for सपि JAB ये है a for यहि झाला, ABToast 314B मपात्रात for मा प्रासन 20 NA 25 30 ·5 1411 10 15 समाधिराजसूत्रम्। [३२.३९- यथातरीक्ष गगनमेर धर्माण लक्षणम् । पूर्वान्तमपरात च प्रत्युत्पन्न च पश्यत ॥ ३९ ॥ अग्राह्य गगन प्रोक्त ग्राह्यमन न लभ्यते । स्वभावो धर्माणामप्रायो गगनोपम || ४०॥ एव च देशिता धर्मा न श्रावको विपश्यति । यश्चो न पश्यती धर्म तस्य धर्मा अचिन्तिया ॥ ४१ ॥ अस्वभाना इमे वर्मा स्वभाषा न लभ्यते । योगिना गोचरो ह्येष ये युक्ता बुद्धबोधये ॥ ४२ ॥ य एन जानाति धर्मान् स न धर्मेषु सजते । असजमानो धर्मेषु धर्मसज्ञा प्रबोधयी ॥४३॥ रिभाविता पर्मा बोधिसत्वेन तायिना । धर्ममज्ञा विभारित्वा बुद्रधर्मान्न मयते ॥ ४४ ॥ अमन्यमाना हि सा कोटी कल्पेत्या कोटि व्याहता । य एव कोटिं जानाति कपकोटिं न मन्यते ॥ ४५ ॥ पुरिमा कोटि कल्पित्या वाल ससारि ससारे । न चास्य लभ्यते स्थान गवेपित्वा दिशो दश ॥ ४६॥ शून्य ज्ञात्वा च ससार बोधिसत्त्वो न सजते । चरन्ति चैत्र बो यर्थ चरिस्तेपा न लभ्यते ॥४७॥ शकुनाना यथाराशे पद तेपा न लभ्यते । एवस्वभावा सा वोधिर्बोधिसत्वैश्व युध्यते ॥४८॥ यथा माया निदर्शति मायापार सुशिक्षित । नानाप्रकाररूपाणि न च रूपोपलभ्यते ॥४९॥ अलव्धिलधिों मये लधे लब्धिर्न विद्यते । मायोपम च त ज्ञान न मायाया च तत् स्थितम् ॥ ५० ॥ एष शून्येपू धर्मेणु बालमुद्धि विकल्पयत् । विकल्प चरमाणाना गतय पट परायणम् ॥५१॥ जातिजरोपगा सत्वा जातिस्तेषा नक्षीयते । जातिमरणसत्याना दुःख त्यामन तकम् ॥ ५२॥ दु खो जानिमसारो वारयुद्धीहि कल्पित । कल्पास्लेषा नक्षीयत कल्पमोत्यश्च ससरी ॥५३ ।। A रभ्यते for गवते २ AB व्याहता for व्याहना ३ AB न सब ते निनारसा for बोधिमत्त्वो न राबते ४AB निदर्शति ५AB परायण N412 20 20 . 30 ·- -३२.६८] N413 5 10 . . 15 N414 ३२ स्पधारणानुशंसापरिवर्तः अयुक्ताः संप्रयुक्ताश्च कर्मयोगस्मि ते स्थिताः । कर्मणते न मुच्यन्ते कर्मोपादानि ये रताः ॥ ५४ ॥ कौघि वहतां तेषां कर्म न क्षीयते सदा । पुनः पुनश्च ब्रीयन्ते मारेपक्षे स्थिताः सदा ॥ ५५॥ माराभिभूता दुःप्रज्ञा सक्लिष्टेन हि कर्मणा । अनुभोन्ति जातिमरणं ततोपपत्तिषु ॥५६॥ मरण ते निगच्छन्ति अन्धा वालाः पृथग्जना । हन्यन्ते च विहन्यन्ते गतिश्चैया न भरिका ॥ ५७ ॥ परस्परं च घातेन्ति शस्त्रेभिलिबुद्धयः । एवं प्रयुज्यमानाना दुखं तेषा प्रवर्धते ॥ ५८ ॥ पुत्रा मह्यं धनं मा बालबुद्धीहि कल्पितम् । असत कर्म कल्पिया ससारो भूयु वर्धते ॥ ५९॥ संसार वर्धयन्तस्ते ससरति पृथग्जना । पृथक् पृथक् च गच्छन्ति तेन चोक्का पृथग्जना ॥ ६० ॥ पृथुधर्मा प्राश्यन्ति उज्झित्या बुद्धशासनम् । न ते मोक्ष लभिप्यन्ति मारस्य वशमागता ॥ ६१ ॥ कामाना कारण वाला लिय सेवन्ति पूतिकाम् । पूतिका गति गच्छन्ति पतन्ते तेन दुर्गतिम् ॥ १२ ॥ कागान बुद्धा वर्णेन्ति नापि स्त्रीणा निवणम् । महाभयोऽहिपाशोऽयमित्रिपाश. सुदारण ॥ ६३ ॥ विपर्जयन्ति त धीराश्चण्डमाशीविष यथा । न विश्वसन्ति इत्रीणा नैप मार्गो हि वोधये ॥ ६४ ॥ भावन्ति बोधिमार्ग च बुनिषेवितम् । भावयित्वा च त मार्ग भोन्ति बुद्धा अनुत्तरा ॥६५॥ अनुत्तराश्च ते युक्ता भोन्ति लोकस्य चेतिया । अनुत्तरेण ज्ञानेन बुद्धा भोन्ति अनुत्तरा ॥ ६६ ॥ पोषध च नियन्ति शीलस्कन्धे समादपी । समादपेन्ति बोधाय सलकोटीरचिन्तिया ॥ ६७ ॥ पुर्नन्ति तेऽर्थ सत्यानामग्रमेयचिन्तियम् । ते ते शूरा महाप्रज्ञा ताडेन्त्यमृतदुन्दुभिम् ॥ ६८ ॥ १AB मारपक्षास्थिता हि ये RAB पूर्व for सर्व'. ३ AB भोन्ति बुद्धा महायश for बोर्षि युध्यन्त्यनुत्तराम 20 25 30 ·२०२ [३२.१००- 5 N420 10 15 सागधिराजसूत्रम्। शुक्लधर्मविपाकोऽयमसंस्कारेण पश्यति । एकक्षणेन जानाति सर्वसत्त्वविचिन्तितम् ॥ १० ॥ यथा सत्यास्तथा चिन्ता यथा चिन्ता तथा जिनाः। अचिन्तियेन बुद्धेन इयं चिन्ता प्रकाशिता ॥ १०१॥ यो रहो एकु चिन्तेति कदा चिन्ता न भेष्यति । ने चिन्तां चिन्तयन्तस्य सर्वचिन्ता विगच्छति ॥ १०२ ॥ च्युते मृते कालगते यस्य चिन्ता प्रवर्तते । चिन्तानुसारि विज्ञानं नासा चिन्तान्तमुच्यते ॥ १०३ ॥ ये स्थिता इत्रिसंज्ञायां रागस्तेषां प्रवर्तते । विभीवितायां संज्ञायां न रागेणोपलिप्यते ॥ १०४ ॥ इयं चिन्ता महाचिन्ता धर्मचिन्ता निरुत्तरा । अनया धर्मचिन्ताय भूतचिन्ता प्रवर्तते ॥ १०५ ॥ बहु अचिन्तिया चिन्ता दीर्घरात्रं विचिन्तिता । न च चिन्ताक्षयो जातश्चिन्तयित्वा अयोनिशः ॥ १०६ ॥ योऽसौ चिन्तयते नाम क्षये ज्ञानं न विद्यते । न क्षयो भूमिज्ञानस्य क्षयस्पो एप धर्मता ॥ १०७ ।। घोषो वाक्पथ विज्ञप्तिः क्षयशब्देन देशिता । निर्विशेषाश्च ते धर्मा यथा ज्ञाने तथा क्षयः ॥ १०८॥ अनुत्पन्नानिरुद्धाश्च अनिमित्ता अलक्षणाः । कल्पकोटि पि भाषित्वा अनिमित्तैन देशिताः।। १०९॥ सर्वभावान् विभावित्वा अभावे ये प्रतिष्ठिताः । न चान्यो दार्शतो मावो नाभावोऽन्यो निदर्शितः ॥ ११० ॥ विज्ञप्ता भावशब्देन अभावस्य प्रकाशना । न चासौ सर्वबुद्धेहि अमायः शक्यु पश्यितुम् ॥ १११॥ यो भावः सर्वभावानामभाव एष दर्शितः । एवं भानान् विजानित्वा अभावो भोति दर्शितः ॥ ११२ ॥ नासौ स्पर्शयितुं शक्यमभावो जातु केनचित् | स्पर्शनात्तु अभावस्य निर्वृति एष देशिता ॥ ११३ ॥ अहं बुद्धो भवेल्लोके यस्यैया हि मतिर्भवत् । न जातु भवतृष्णातों बोधि बुध्येत पण्डितः ॥ ११४ ॥ न कंचि धर्म प्रायति बोधिसत्वः समाहितः। निष्किचना निरोभोगा एषा बोधीति उच्यते ॥ ११५ ।। Aom. thishre. RAom,thisline. RB संहती for निति.४ A निरालम्बा for निराभोगा N421 20 25 30 ·-३२. १३५ ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः । २०३ 5 10 . 15 N423 वह एवं प्रवक्ष्यन्ति क्यं योधाय प्रस्थिताः । इमा गतिमनानन्तो दूरे ते बुद्धयोधये ॥ ११६ ॥ शब्देन देशिता धर्माः सर्वे संस्कार शून्यकाः । पश्च स्वभावः शब्देस्य गम्भीरः सूक्षम दुर्दशः ।। ११७ ॥ महाभिज्ञाय निर्देश इदं सूत्रं प्रयुञ्चति । अर्याय बोधिसलानां सर्वयुद्धेहि देशितम् ॥ ११८ ॥ प्रतिपक्षा हतास्तेषां यावन्तः साक्लेिशिकाः । प्रतिष्ठिता अभिज्ञासु मद्धिस्तेषां सुभाविता ॥ ११९ ॥ स्थिताः प्रणिधिज्ञानसिमस्तच ज्ञान विभावितम् । अतृप्तिलग्धज्ञानस्य अप्रमेया अचिन्तिया ॥ १२० ॥ न लेपामभिसंस्कारः समाधी रिद्विकारणम् । विपाक एप शूराणां नित्यकालं समाहितः ॥ १२१॥ . विपाकजाये ऋदीये गच्छन्ती क्षेत्रकोठयः । पश्यन्ति लोकप्रद्योतान् यथा गङ्गाय,वालिका ॥ १२२ ।। उपपत्तिश्युतिस्तेषां यथा चित्तस्य वर्तते । चित्तस्य चशितां प्राप्ताः कायस्तेषां प्रभास्वरः ।। १२३ ॥ भावनामयि ऋदीये ये स्थिता बुद्धापकाः । तेभिः संस्कारकद्रीये कला नायान्ति पोडशीम् ॥ १२४ ॥ न तेषां सर्वदेवेभिराशयः शक्यु जानितुम् । अन्यत्र लोकनाथेभ्यो ये वा तेषां समे स्थिताः ॥ १२५ ॥ न तामस्ति खालित्यं न चैत्र पलितं शिरे। औदारिका जरा नास्ति न दुःखमरणं तथा ।। १२६ ।। संशयो विमतिर्नास्ति काड्डा तेषां न विद्यते । रात्रिंदिवं गवेषन्ति सूत्रकोटीशतानि ते ।। १२७ ।। प्रहीणानुशयास्तेषां यावन्तः सांफिलेशिकाः । समचित्ताः सदा भोन्ति सर्पसत्लान तेऽन्तिके ॥ १२८ ।। समाधिकोटिनियुतां निर्दिशन्ति दशदिशे! प्रश्नकोटीसहस्राणि व्याकुर्वन् धनवस्थिताः ॥ १२९ ॥ स्त्रीसंज्ञा पुषसंज्ञा च सर्वसंज्ञा विभाविताः । स्थिता अभावसंज्ञायां देशेन्ति भूतनिश्चयम् ॥ १३०॥ परिशुद्धेन ज्ञानेन यथावदर्मदेशकाः । धर्मपंगीन्याभियुक्ताः समाधिज्ञानगोचराः ॥ १३१५ १शत्यस्य for शब्दस्य. 20 25 10 ·२०० समाधिराज्ञसूत्रम् । [३२. ६९ N415 5 10 15 कम्पन्ति मारभवनं चालेन्ति मारकायिकान् । समादपेन्ति बोधाय मारकोटीरचिन्तियाः ॥ ६९ ॥ परवादीनिगृहन्ति निर्जिनन्ति च तीथिकान् । कम्पेन्ति वसुधा सर्वां ससमुद्रां सपर्वताम् ॥ ७० ॥ विकुर्वमाणा कायेभिरनेकर्द्धिविकुर्वितैः ।। निदर्शेन्ति महाप्रज्ञाः प्रातिहार्यानचिन्तियान् ।। ७१ ॥ क्षेत्रकोटी प्रकम्पन्ति यथा गङ्गाय पालिका । पराजिनित्वा ते मारा बोधि बुध्यन्त्यनुत्तराम् ॥ ७२ ।। निर्मिष्यन्ति च ते क्षान् रतनैः सुविचित्रितान् । फलपुष्पेहि संयुक्तान् गन्धवन्तान् मनोरमान् ॥ ७३ ।। प्रासादांश्च विमानानि कूटागारान् सहर्षिकान् । निर्मिण्वन्ति च ते शूराः पुष्करिण्यो मनोरमाः ।।७४ ॥ अष्टाङ्गजलसंपन्नाः स्वच्छाः शीता अनाविलाः । पिबन्ति ये ततो वारि तिस्रस्तृष्णा जहन्ति ते ॥ ७५ ॥ अविवाश्च ते भोन्ति पीत्वा वारि निरुत्तरम् । अनुत्तरेण ज्ञानेन भोन्ति बुद्धा अनुत्तराः ।। ७६ ॥ अनुत्तरां गतिं शान्तां गच्छन्तीति विजानथ । इमां गतिमजानन्तः प्रनष्टाः सर्वतीथिकाः ॥ ७७ ॥ ते च ततिकाः सत्त्वा ये तेषां भोन्ति निश्रिताः । पतिष्यन्ति महाघोरामवीचिमपरायणाः ।। ७८ ॥ यास्तत्र वेदना घोरा न शक्यास्ताः प्रकीर्तितुम् । अहं च ताः प्रजानामि बोविसत्त्वाश्च तायिनः ॥ ७९ ॥ ये चेह धर्मे कान्ति एवं गम्भीरि दुर्दशे । अभूमिस्तत्र वालानामुपलम्भस्मि ये स्थिताः ॥ ८॥ निर्मिध्वन्ति वियूहास्ते नैकरूपनिदर्शनान् । येन ते सर्वि गच्छन्ति युद्वक्षेत्राननुत्तरान् ॥ ८१ ॥ याचन्त्यो बुद्धक्षेत्रेषु रूपनिरिसंपदः । सर्वास्ता इह दर्शन्ति योधिसत्वा महर्द्धिकाः ॥ ८२ ॥ महाधर्मेण संनद्धा महावीरा महाबलाः । महाशून्यार्थपत्रेण प्रहाराणि ददन्ति ते ।। ८३ ॥ रश्मिकोटिसहस्राणि यथा गड्डाय वालिका । कायतो निश्चरन्त्येषां मिलौंः प्रभासते ॥ ८४॥ BAB आपल मडा. For सानोथिंय . २B तदागिना for तद्गतिवाः, ३C महावगfor धर्मेण. N416 20 25 30 ·-३२.९९ ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः । N417 5 10 15 N418 नेते सीवभिरमन्ते न च तेषां विरागता । विभाविततेपी संज्ञा इखिसंज्ञा स्वभावतः ।। ८५ ।। अशून्या बुद्धक्षेत्राते ये शरा भवन्ति ते । कि तेषां मार पापीयानन्तराय करिष्यति ।। ८६ ।। दृष्टीकृतेयु ये स्थित्वा बहु बुद्धा विरागिताः । व्यासदेन उपस्तन्या इच्छालोभप्रतिस्थिताः ।। ८७ ॥ सर्वसंज्ञा विभाचिया संज्ञावैचर्तिये स्थिताः । य एवं ज्ञास्यते ज्ञान बुबज्ञानमचिन्तियम् ॥ ८८ ॥ पूर्वान्तमपरान्तं च प्रत्युत्पन्नं च पश्यति । एवं च देशिता धर्म न चात्र किंचि देशितम् ।। ८९॥ न च ज्ञानेन जानाति न चाज्ञानेन सीदति । ज्ञानाज्ञाने विकल्पेत्या बुद्धज्ञानेति बुञ्चति ॥९० ॥ : विज्ञप्तिवास्यसंकेत बोधिसत्वः प्रजानति । करोति अर्थ सत्त्वानामप्रमेयमचिन्तियम् ॥ ९१ ॥ संज्ञा संजाननाउँन उद्प्रहेण निदर्शिता । अनुग्रहश्च सा संज्ञा विविक्तार्थेन देशिता ॥ ९२ ॥ यच्चो विविक्तं सा संज्ञा या विविक्ता स देशना संज्ञास्त्रभावो शातच एवं संज्ञा न भेष्यति ।। ९३ ॥ प्रहास्याम इमा संज्ञां यस्य संज्ञा प्रवर्तते । संज्ञा प्रपञ्चे चरति न स संज्ञातु मुच्यते ॥ ९४॥ कस्येयं संज्ञा उत्पन्ना केन संज्ञा उत्पादिता । केन सा स्पर्शिता संज्ञा केन संज्ञा निरोधिता ॥ ९५ ॥ धर्ना न लब्धो बुद्धेन यस्य संज्ञा उत्पद्यते ।। इह चिन्तेय तं अर्थ ततः संज्ञान मेष्यति ।। ९६ ॥ फदा संज्ञा अनुत्पन्ना कस्य संज्ञा विरुभ्यते । विमोक्ष चित्तचारस्य कथं तत्र उत्पद्यते ॥ ९७ ॥ पदा विमोशे स्पृशति सर्व चिन्ता अचिन्तिया । अचिन्तिया यदा चिन्ता तदा भोति अचिन्तियः ।। ९८॥ चिन्ताभूमौ स्थिहित्वान पूर्वमेव त्रिचिन्तिता । सर्वचिन्ता अहित्यान ततो भेष्यत्यचिन्तियः ॥ ९९ ॥ 1B वसन्ति tor भवन्ति, PAfter st, 87, AB add : त एव मार विशेष सरे प्रितिस्थिताः! म तेपो मारः पापीयानन्तराय प्रयुक्षते ।। २ A Bal tor अर्थ, ४ B यद for कदा. ५ B उस for अनु'. 6.२४ 20 25 N419 30 ·२०४ समाधिराजसूत्रम्। [३२. १३२- N424 5 10 N425 * 15 यापि यानचरिस्तेपा नासौ भावप्रतिष्टिता। अन्य वचन तेपामाच्या धर्मदेशना ॥ १३२ ।। सुल्ब्ध तेन मानुष्य प्रहीणा सर्दि अक्षणा । कृतज्ञा सर्वबुद्धाना येषा सूनमिद प्रियम् ॥ १३३ ।। कल्पा अचिन्तियास्तेहि ये ससारात्तु छोरिता । पैरित सूत्रेश्रेष्टातो घृता गाथा चतुष्पदा ॥ १३४ ॥ दृष्टास्ते सर्पबुद्धेहि तैस्ते बुद्धाश्च सत्कृता । क्षिप्र च बोधि प्राप्स्यन्ति तेपा सूत्रमिद प्रियम् ॥ १३५ ॥ न तेषा का विमती सर्वधर्मेषु भेप्यती। आसन्न निर्वृतिस्तेपा येपा सूत्रमिद प्रियम् ।। १३६ ॥ दृष्टस्तेहि महावीरो गधरे तथागत । सबै ब्याकृतु बुद्धेन द्रक्ष्यन्ति मैत्रक जिनम् || १३७ ॥ दृष्ट्वा मैत्रेय सबुद्ध लप्स्यन्ते क्षान्ति भद्रिकाम् । ये केचि क्षयकालस्मिन्निह सूत्रे प्रतिष्ठिता ॥ १३८ । स्थितास्ते भूतकोटीये भूतकोटिरचिन्तिया । अचिन्तियाया कोटीये याला तेपा न विद्यते ॥ १३९ ॥ न तेपा विद्यते काडा अणुमात्रापि सर्वश । अणुमात्रे प्रहीणेस्मिन् बोधिस्तेषा न दुर्लभा ॥ १४० ।। चरता दुष्कर चैव क्षयकाले सुभैरवे । शिक्षित्व सूत्ररत्नेऽस्मिन् प्रतिभानस्मि अक्षयम् ॥ १४१ ॥ इद सूत्र प्रिय कृत्वा बुद्धाना गनरक्षका । सर्वयुद्धानिय पूजा धर्मपूजा अचिन्तिया १४२ ॥ ने तेषा दुर्लभ ज्ञान बुद्धज्ञानमचिन्तियम् । धारयिष्यन्तिद सूत्र क्षयकालेस्मि दारणे ॥ १४३ ॥ येभिश्व पूर्वबुद्धानामिमे सूत्रान्त धारिता । तेपा कायगता एते क्षयकाले प्रवर्तिषु ॥ १४४ ॥ ते ते नाद नदिष्यन्ति बुद्धाना क्षेत्रकोटिषु । समुख लोकनाथाना शाक्यसिंहस्य या चरी ॥ १४५ ॥ सिंहनाद नदन्तस्ते बुद्धनादमचितियम् । अनन्तप्रतिभानेन वक्ष्यन्ते बोधिमुत्तमाम् ॥ १४६ ॥ १AB सूररलातो for "धेष्ठातो १ लास्यन्ति ३ Alter अक्षयम्, Creads तत पूजित संयुद्धा भविष्यन्ति सप्रावका ४ AB प्रतित्वा for प्रियं कृत्वा ५Bom this line P AB युसानो पुरत सदा for युद्धनादमचिन्तियम् 20 N426 25 30 ·२०५ 5 N427 10 15 -३२.१६१] ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः। ते ते व्याकृत बुद्धेन इक्ष्वाकुकुलसंभवाः । ये रक्षिप्यन्तिमा बोधि क्षयकाले महाभये ।। १४७ ॥ ते ते रूपेण संपना लक्षणेहि विचित्रिताः । विकुर्वमाणा यास्यन्ति बुद्धकोटीप बन्दकाः ॥ १८ ॥ मायोपमेहि पुष्पेहि हेमवर्णनिदर्शनैः । रुप्यागयेहि पुष्पेहि वैदूर्यस्फटिकेहि च ॥ १४९ ॥ सर्वाणि रलजातानि प्रादुर्भोत्येषु पाणिपु । थैराकिरन्ति संबुद्धान् बोधिमार्गगवेपकाः ॥ १५० ॥ चित्रा नानाविधा पूजा वाद्यनिरिसंपैदा । निश्वरी रोमकूपेभ्यो यथा गङ्गाय वालिकाः ॥ १५१॥ ये च शृण्वन्ति तं शब्दं सत्वकोटयो अचिन्तियाः । भवन्त्यविनिवास्ते बुद्धज्ञाने अनुत्तरे ॥ १५२ ॥ तेषां च बुद्धकोटीनां वर्ण भापत्यचिन्तियम् । अचिन्तियेषु क्षेत्रेषु तेषां शब्दः श्रुणीयति ॥ १५३ ।। ये च शृग्यन्ति तं शब्दं तेषां संज्ञा निरुध्यते । निरोधितायां संज्ञाया बुद्धान् पश्यन्त्यनल्पकान् ॥ १५४ ॥ एतादृशेन ज्ञानेन चरित्ला बोधिचारिकाम् ।। कृत्वार्थ सर्वसत्वानां भवन्त्यर्थकरा जिनाः ॥ १५५ ॥ गुणानुशंसा इत्येते या लभन्ते ह पण्डिताः। अन्ये अपरिमाणाश्च यैरिय बोधि धारिता ॥ १५६ ॥ मातृप्रामोऽपिद सूत्रं श्रुत्वा गाथापि धारयेत् । विर्तयित्वा स्त्रीभावं स भवेद् धर्मभाणकः ॥ १५७ ॥ न सा पुनोऽपि स्त्रीभावमितः पश्चादू प्रहीप्यति । भवेत् प्रासादिको नित्यं लक्षणैः समलंकृतः ॥ १५८ ।। श्रेष्टेऽय इह सूत्रस्मिन् गुणाः श्रेयाः प्रकाशिताः । तेऽस्य समें भविष्यन्ति क्षिप्रं बोधि च प्राप्स्यते ॥ १५९ ।। विशारदश्च सो नियं मोति सर्वासु जातिषु । धारयित्वा इदं सूत्रं बोधिसत्वान गोचरम् ॥ १६० ।। जनको बोधिसत्वानां समाधिः शान्त भाषितः । य इच्छेद बुदित बोधिमिदं सूत्रं प्रवतयेत् ॥ १६१ ॥ 9AB मायामयेहि fer मापोपमेदि. २ AB संपदः ior "संपदा. ३ AB समाधिहि धारित for गरिय बोधि धारिता. ४ AB विवर्जयित्वा for विवर्तयित्वा. ५. सर्वयुद्धान for बोधिसत्वान. 20 25 N429 30 # ·२०६ 5 N429 10 15 समाधिराजसूत्रम् । [३२ १६२- आसन्नास्ते मुनीन्द्राणामासन्ना बुद्धबोधये । लप्स्यन्ति नचिरेणेमा भूमि शान्ता समाहिता ॥ १२ ॥ इह बोधीय ते शूरा बोधिसत्त्वा स्थिता सदा । पश्यन्ति बुद्धकोटीयो यथा गङ्गाय वालिया ॥ १६३ ॥ राजा भक्त्विा महीपति चक्रवर्ती दृष्ट्वा च बुद्धान् विरजान् सुशा तचित्तान् । गाथाशतैस्ता स्तरिष्यति लोकनाथान् स लभित्व शान्ति इमु विरज समाधिम् ॥ १६४ ॥ सो पूज कृत्व अतुलिय नायकाना सुमहायशाना देवनरोत्तमानाम् । मुक्त्वा स राज्य यथरिव खेटपिण्ड शुद्धो विशुद्धश्चरिष्यति ब्रह्मचर्यम् ॥ १६५ ॥ स प्रबजित्व जिनेवरशासनस्मि लब्ध्वापि चैत विरजु समाधि शान्तम् ।। कल्याणवाक्यो मधुरगिर स भूत्वा अधिष्ठानु धीमान् भविष्यति सूत्रकोच्या ॥ १६६ ।। शून्यानिमित्त परमप्रणीतु शान्त धर्म प्रशान्त चर निपुण असङ्गम् । स्वभावशून्य सद विरज प्रशान्त समाधिप्राप्या बहु जनि सप्राशयी ॥ १६७ ॥ गम्भीरखुद्धी सततमनन्तबुद्धी विस्तीर्णबुद्धी अपरिमितार्थबुद्धी । गम्भीर शान्त लभिय इम समाधि मालोकप्राप्तो भविष्यति लोके ।। १६८ ।। शुचिश्व नित्य भविष्यति ब्रह्मचारी स निरामगध सततममविलिष्ट । अन्याश्च तत्र स्थपिष्यति सत्वकोटयो लब्ध्या प्रशान्त इमु विरज समाधिम् ॥ १६९ ।। स सुतीक्ष्णप्रज्ञो भरिप्यति श्रेष्प्रज्ञ श्रुतिसागरोऽसौ नित्यमन तवृद्धि । कल्याणपाक्यो मतिकुशलो विधिज्ञो धारि र शान्ति इमु रिज समाधिम् ॥ १७० ॥ Cभूमि for शन्त RAB मुनिवर for जिनवर ३ AB अमा 20 N430 25 30 ·-३२.१७७] ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवतः। २०७ . 5 N431 10 16 ये कर्मस्थाना तथरिव शिल्पस्थाना भैपव्यस्थानास्तपरिव औषधीनाम् । सर्वत्र धीरो भविष्यति पारमासो धारित्न सूत्रं इमु घिरज समाधिम् ।। १७१ ॥ काव्येषु शास्त्रेषु तपपि च हास्पलास्ये त्येऽय गीते सुकुशल पारप्राप्तः । आचार्यु लोके भविष्यति नित्यकालं धारित्य शान्तं इमु विरजं समाधिम् ॥ १७२।। परिवारवान् सो भविष्यति नित्यकाले स अभेद्यपक्षः सद सहितः समनः। चरमाणु श्रेष्ठ वरां शिव बोधिचर्या धारित्व सूत्र इमु विरजं समाधिम् ॥ १७३ ।। शोकाथ शल्या तपरिव चित्तपीडा जो तस्य जात भविष्यति पण्डितस्य । आरोग्यप्रासले भविष्यति सत्कालं धारित्व शान्तं इमु विरजं समाधिम् ॥ १७४ ॥ ये कायशलास्तथरिव चित्तशूलाः ये दन्तालास्तपि च शार्पशूलाः। नो तस्य भोन्ती व्याधयु जीवलोके धारित्व शान्तं इस विरजं समाधिम् ।। १७५ ॥ यावन्त रोगा बहुविध मर्तलोके ये कायरोगास्तथोरैव चित्तरोगाः । ते तस्य रोगाः सतत न जातु मोन्ति धारित्व शान्तं इमु धिरज समाधिम् ॥ १७६॥ चित्तस्य वा ये बहुविधु यक्लेिशा: कार्य वापि बहुविध रोगजाताः। ने तस्य नास्ती बहुविध संकिलेशा धारिल शान्त इमु विरन सेंमाधिम् ।। १७७ ।। ययन्तरीक्षं गगनमनोपलितं प्रकृतिविशुद्धं विमल प्रभाव च। १.AB मृत्येषु गीतेषु for नृत्येऽथ गीते. २८ समाहितः for समय, ३ AB तथापिच for तपरिव. * After st. 177, A adds: चन्द्रस्प आभा तथरिव सूर्यआभा शुद्धा अमाद्या भवति प्रभास्वरा (St. IT9. 20 N432 25 30 ·5 8433 10 15 २०८ समाधिराजसूत्रम्। [३२. १७८- चित्तं तथैव भवति विशुद्ध तस्यो धारित्व शान्तं इमु विरजं समाधिम् ।। १७८ ॥ चन्द्रस्य आभा तथरिव सूर्यआमा . शुद्धा अग्राह्या भवति प्रभास्वराश्च । चित्तं तथैव भवति प्रभास्वरं च धारित्व शान्तं इमु विरजं समाधिम् ॥ १७९ ॥ यथ अन्तरीक्षं न सुकरु चित्रणाय रङ्गान् गृहीवा बहुविध नैकरूपान् । चित्तं तथैव न सुकर चित्रितुं सेवेत्वै शान्तं इमु विरजं समाधिम् ॥ १८० ॥ वातो यथैव चतुर्दिश यायमानो असज्जमानो व्रजति दिशः समन्तात् । वातसमाना भवति स चित्तधारा जगि सो असक्तो व्रजति अनोपलिप्तः ॥ १८१ ।। जालेन शक्यं गृहित वायमानः पाशेन चापी वन्धितु शक्य वातः । नो तस्य चित्तं सुकरु विजाननाय भावत्व शान्तमिमु विरजं समाधिम् ॥ १८२ ।। प्रतिभासु शक्यं जलगत गृह्णनाय संप्राप्तु तोयं तथपि च तैलपात्रे । नो तस्य चित्तं सुकर विजाननाय भावत्व शान्तं इमु विरजं समाधिम् ॥ १८३ ॥ गर्जन्ति मेघा विद्युलता चरन्ता शक्यं ग्रहीतु पाणिन मानुरेण । भो तस्य चित्तं सुकर प्रमाणु ज्ञातुं भावेत्व शान्तं इमु विरजं समाधिम् ॥ १८४ ॥ सलान शक्यं स्तरवितं ग्रहीतुं ये सन्ति सवा दशदिशि युद्धक्षेत्र । चित्तस्य तस्यो न सुकर ज्ञातु कोटिं समापिटल्यो यद् भवि बोधिसत्वः ।। १८५॥ 1A चन्द्रप्रभो सपपि च सूर्यभाभा for the line. २ है यहून् !or मान्. ३ AB धारित्व for रोमेद - AB प्रजाननाय for विजा. ५. Aom. St. 184. 20 . N434 पर 25 10 ·10 N N435 25 ३२. १९२ ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः । सो तां लमित्व विरजं समाधिभूमि असंविलियो भवति अनोपनिमः। नो तस्य भूयो त्रिभवि निवेश जातु अनेन लब्धो भवति समाधि शान्तः ॥ १८६ ॥ नो कामलोलोग च पुन रूपलोलो न इत्रिलोलो न च पुन भ्रान्तचित्तः। शान्त: प्रशान्तो भवति अनोपलितो यद मोति लब्धो अयु विरजः समाधिः ॥ १८ ॥ न पुत्रलोलो न च पुन धीतलोलो मो भार्यलोलो न च परिवारलोकः । सुशान्तचारी भवति अनोपलिलो यद भौति लब्धो अयु विरजः समाधिः ।। १८८॥ न हिरण्यलोलो न च पुनरर्थलोलो न स्वर्गलोलो धनरतनेष्वसतः। सुत्रिशुद्धचित्तो भवति स निर्विकल्पः समाधिपासो अयु भवती विशेषः ।। १८९॥ न स्वर्गहेतोश्चरति स ब्रह्मचर्य न स्वर्गलोलो ददति सदा नु विज्ञः । संबोधिकामः कुशलचरि चरन्तः समाधिप्राप्तो अयु भवती विशेषः ॥ १९० ॥ नो राज्यहेतोश्वरति तपो व्रतं वा नैश्वर्यमात्रिभुवनि प्रार्थमानः । संबोषिलोलो बहुजनहिताय निप्पादयी सो इमु विरजं समाधिम् ॥ १९१ ॥ नो तस्य रागो जनयति जातु पीडा यो न स्त्रीलोलो सो भवति भ्रान्तचित्तः । तथापि तेन प्रकृतिप्रज्ञाय रागो लभित्र एतं बिरजु समाधि शान्तम् ॥ १९२ ।। नो तस्य दोपो जनपति जातु पीडो व्यापादु येनो प्रतिधमयो कोय्य । १A on St. 184. २ AB शान्तं for भूमि. ३ AB संबोधिनमो ददति स बोधिसत्त्व: for the line. After st, 191, ABT read a passage given in App. 1 (No. 26). Bom. st. 193. ६ AB प्रमथितु पण्डितेन for प्रतिधमयो करेग्य. 30 250436 N437 30 घ.२५ ·२१० [३२. १९३ 5 N438 10 समाधिराजसूत्रम् । मैत्राय तेनो निहत स दोषधातु प्रतिलभ्य एतं विरजु समाधि शान्तम् ॥ १९३ ॥ नो तस्य मोहो जनयति जातु पीडा प्रज्ञाय तेनो निहत स मोह अविद्या । तं ज्ञानु लब्धं वितिमिरमप्रमेयं समाधिप्राप्ते इमि गुण अप्रमेयाः ॥ १९४ ।। अशुभाय रागः सतत सुनिगृहीतो मैत्र्याय दोषो निहतु सदा अशेषः । प्रज्ञाय मोहो विघमिय क्लेशजालं समाधिप्राप्तः प्रतपति सर्वलोके ॥ १९५ ॥ नो तस्य मिद्धं जनयति जातु पीडां सुभाविता से विविध उत्किलेशाः। अनोपलिप्तो भवति च विप्रमुक्तः समाधिप्राप्ते इमि गुण अप्रमेयाः ।। १९६ ॥ नो तस्य मोहों जनयति जातु पीडां तया हि त्यागे अभिरतु नित्यकालम् । सर्वस्वत्यागी भवति सुखस्य दाता य इमं समाधि धारयति बोधिसत्त्वः ॥ १९७ ॥ स्थामेनुपेतो भवति अनोपमेयो स वलेनुपेतो भवति नित्यकालम् । नो तस्य लोके भवति समः कदाचिद् य इमं समाधि धारयति बोधिसत्वः ॥ १९८ ॥ यदापि राजा स भवति चक्रवर्ती मनुजानु टोके उपगत जम्बुद्वीपे । तदापि भोती बहुजनपूजनीयो विशेषप्राप्तो मंतिम विशिष्टप्रज्ञ. ।। १९९ ॥ ये भोन्ति मुख्याः कुलरतना विशिष्टा. सुप्रभूतभोगा बहुजनस्वापतेयाः । यनाश्व हस्ती रपवर युग्ययाना हिरण्यस्वर्ण मणिरतन प्रभूतम् ॥ २००॥ 15 20 N439 25 30 AB's for 'प्रामे २ AB स्पेभो for मोहो. | AB समोऽन्य कश्चित् for राम. कदानिद, YADR for तरि. ५ARनिमिर प्रेमा for मतिम शिशिप्रा.

·-३२, २०७] ३२ सुत्रधारणानुशंसापरिवर्तः । 5 ते 10 . श्राद्ध भोन्ती इह यरबुद्धज्ञाने ते जम्बुद्वीपे कुलरतनाभियुक्ताः । तत्रोपपनः कुलरतने विशिष्टे करोति सोऽर्य सुविपुल ज्ञातिसंधे ॥ २०१ ॥ अश्राद्ध ये वा इह कुल जम्बुद्वीपे श्रद्धा स तेषां जनयति अप्रमत्तः । यं बोधिचित्ते प्रतिष्ठति सत्वकाये बुद्ध भोन्ती जिनप्रवर; स्वयंभूः ॥ २०२ ।। ते च स्पृशिव अतुलियमप्रबोधि चक्र प्रवर्तेन्त्यसदृश युद्धक्षेत्र। ये चो विजानी इसु तद धर्मचक्र अनुत्पत्तिधर्मे निखिल ते संप्रतिष्ठी ।। २०३ ॥ सुबहुकराचो अमि तद बोधिसत्वाः सत्वान मोन्ति सततु ते पूजनीयाः । करोन्ति तेऽर्थ अतुलिय नित्यकालं सत्वान चक्षुर्वितिमिल ते जनेन्ति ।। २०४ ॥ बहब शतसहस्राः सत्वकोटी अनन्ता येप कुशलमूला मोन्ति तत्र श्रुणित्या । ते अपि प्रतिलभन्ते उत्तम बोधिचित्तं यद जिनु अनुशासी बोधिसत्रं महात्मा ॥ २०५।। अशान्यक्षेत्रा प्रमुदित मोन्ति नित्यं निरुपलेपा अमि तद बुद्ध भोन्ती। यत्र स्थिहन्ती इमि तद बोधिसत्वाः सत्त्वानमर्थ अपरिमित करोन्ति ॥ २०६॥ रक्षन्ति शीलं असहशु ब्रह्मचर्य भावी समाधी विपुलमनन्तकल्पान् । ध्याने विमोक्षे सुनिश्रित नित्यकालं ते बोधिसत्या भत्रि सद बुद्धपुत्राः ॥ २०७।। ते ऋद्धिपादान सततु निषेवमाणा क्षेत्राणि गत्वा वह विविधाननन्तान । 15 8441 20 25 RAB सत्वर्य; C सखाले for सत्यकाये. RTom. st. 205. AB ये रोधिसत्त्वाः प्रमुदित मैनविता for the line.

·२१२ समाधिराशसूत्रम्। [३२ २०८- 412 5 30 15 शृण्वन्ति धर्म सुगतररप्रभाष सर्व च गृही प्रतिष्टितु धारणीये ॥ २०८ ॥ प्रभापि सूनानपरिमितानन तान् ये धारणीये प्रतिष्टितु बोधिसत्त्वा । समान अर्थ अपरिमित करोन्ति ये धारणीये प्रतिष्टितु बोधिसता ॥२०९॥ घ्युतोपपाद जानाति सत्यानामागति गतिम् । यादश से वृत कर्म पियाकोऽपि च तादृश ॥२१॥ कर्मणो न च सनान्तिरणुमात्रापि टम्यते । तेऽपि तेपा विजानति बोधिसत्वा महायशा ॥२११॥ शुन्यता च महात्माना बिहारो भोति उत्तम । स्थापयन्ति महायाने सापकोटीरचिन्तिया ॥२१२॥ न तेषामोबदन्ताना सत्यसमा प्रवर्तते । अप्रवृत्तिं च धर्माणा बोधिसत्वा प्रकाशयी ॥ २१३ ।। न प्रकाशयता धर्माणुपलम्भ प्रस्तते । शून्याविहारिणो भोति दृढज्ञाने प्रतिष्टिता ॥ २१ ॥ उद्दिश्येम समाधि च निहार सर्वशास्तुनाम् । न तेपा वर्तते सज्ञा इस्त्रिसज्ञा स्त्रेभानता ।। २१५॥ इंखिसज्ञा रिमारित्वा बोधिमण्डे निपीदति । बोधिमण्डे निपीदित्वा मारसज्ञा निवर्तते ॥ २१६ ॥ न चार पश्यते मार मारसैन्य च पण्डित । न च पश्यति मारस्य तिस्रो दुहितरोऽपि स ॥ २१७ ॥ बोधिमण्डे निषण्णस्य सनसज्ञा प्रहीयते। सर्वसज्ञापहीणस्य सर्वा कम्पति मेदिनी ॥ २१८॥ सुमेरव समुद्राश्च यार सति दशा दिशे। त च सत्त्वा विजानन्ति सदिक्षु दशस्वपि ॥ २१९ ॥ बोधिसत्वत्य ऋद्येय मेदिनी सप्रकम्पिता । पड्डिकार तदा काले बुध्यतो बोधिमुत्तमाम् ॥ २२० ॥ यावत सस्कृता धर्मा ये च धर्मा असस्कृता । सर्वास्तान् बुध्यते धर्मान् धर्मशब्देन देशितान् ।। २२१ ।। १AB प्रजानन्ति for विजानन्ति RA B चैपाम् for तेषाम् ३० वर्धते for वर्तते ४ A विमावित for स्वभावत्व ५A om this hne ६ A विवर्धते , B विवर्तते for निवर्तते N443 20 30 ·२१३ N441 5 10 N445 15 -३२.२३६] ३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः । न चात्र बुध्यते कश्चित् सिंहनादश्च वर्तते । वर्तनीय विजानिया भोति बुद्धः प्रभाकरः ।। २२२ ।। प्रतीत्य धर्मा वर्तन्ते उत्पद्यन्ते प्रतीत्य च । .. प्रतीत्यतां यद्धर्माणां सर्वे जानन्ति ते विदुः ॥ २२३ ॥ विधिज्ञाः सर्वधर्मेषु शून्यताया गतिंगताः । गति च ते प्रजानन्ति सर्वधर्मगलिंगताः ।। २२४ ॥ गतिमेतां गवेषित्वा बोधिसत्यो न लभ्यते । येनैया सर्वयुद्धानां ज्ञाता गतिरचिन्तिया ॥ २२५ ॥ स तां गतिं गतो भोति यः सर्वा गति जानति। सर्वत्य माया उच्छिना ज्ञात्वा सद्धर्मलक्षणम् ॥ २२६ ।। बोधिमण्डे निपीदित्वा सिंहनादं नदी तथा। विज्ञापयी क्षेत्रकोटीरप्रमेया अचिन्तियाः ॥ २२७॥ तांश्च प्रकम्पयी सर्वा बुद्धवीरा महायशाः । यथ वैनयिकान् सत्वान् विनेती सत्वसारथिः ॥ २२८ ॥ स्पृशित्वा उत्तमा बोधि बोधिमण्डात्तु उत्थितः । विनेयान् विनयेत् सत्त्वानप्रमेयानचिन्तियान् ॥ २२९ ॥ ततो निर्मिणि संबुद्धो अनन्तान् बुद्धनिर्मितान् । क्षेत्रकोटीसहस्राणि गच्छन्ती धर्मदेशकाः ॥ २३० ॥ स्थापयन्त्यमबोधीये सत्त्वकोटीरचिन्तियाः । देशयन्त्युत्तमं धर्मे हितार्थं सर्वप्राणिनाम् ॥ २३१ ॥ ईशं तन्महाज्ञानं बुद्धज्ञानमचिन्तियम् । तस्माजनयथ च्छन्दं बोधिच्छन्दमनुत्तरम् ॥ २३२॥ जनेय गौरवं बुद्ध धर्मे संधे गुणोत्तमे । बोधिसत्त्वान शूराणां बोधिमयां निवेताम् ॥ २३३ ।। अनोलीनेन चित्तेन सत्करोय अतन्द्रिताः । भविष्यय ततो बुद्धा नचिरेण प्रभाकराः ॥ २३४ ।। ये च क्षेत्रसहस्रेषु बोधिसत्वा इहागताः । पश्यन्ति लोकप्रद्योतं धर्म देशेन्तमुत्तमम् ॥ २३५॥ ओकिरन्ति महावीरा महारत्नेहि नायकम् । मान्दारवेहि पुष्पेहि ओकिरी बोधिकारणात् ।। २३६ ।। 9 After st. 226, AB add: सर्मलक्षण ज्ञात्वा सर्वक्षेत्रान् विलोकयि । सर्वक्षेत्रार विलोरिया मोधिमण्डे निपीदति ।। RAB क्षेत्रात for सर्वा, ३ AB वैनायिकान्: C नरयिवान्, ४ Boma this line. ५ AB गवेपताम् ior निषेवताम्. 20 25 N44 30 ·२१४ 5 10 N447 15 समाधिराजसूत्रम्। [३२.२३७- अलकरोन्तिद क्षेत्र युद्धक्षेत्रमनुत्तरम् । रलजालेन च्छादेन्ति समन्तेन दिशो दश ।। २३७ ॥ पताका अवसताश्च उच्छ्रिता ध्वजकोटय । अल्कारैरनन्तैश्व इद क्षेत्रमलहतम् ॥ २३८॥ कूटागाराश्च मापेन्ति सौरनविचित्रितान् । प्रासादहर्मेनियूहानसरयेयान् मनोरमान् ॥ २३९ ।। विमानायर्धचद्राश्च गवाक्षान् पचरास्तथा । धूपिता पजघटिका नानारत्नविचित्रिता ॥ २४० ॥ धूप्यमानेन गन्धेन अफूटसम स्पुटम् । क्षेत्रमोटीसहस्रेषु वाति गन्धो मनोरम ॥ २४१॥ तेच सबै फरित्यान गन्धर्य प्रापिष्ट । ये च प्रायन्ति त गन्ध ते बुद्धा भोति नायका ॥२४२ ॥ रागशल्य प्रहीणैषा दोपशल्य न विद्यते । विध्वसित मोहजाल तम सर्व विगच्छति ॥ २४३ ॥ ऋद्धिं च तत्र सार्शन्ति बलोध्याइद्रियान् । ध्यानविमोक्षान् स्पर्शन्ति भोन्ति चो दक्षिणा ॥ २४४ ।। पञ्चकोटीय प्रज्ञता वस्त्रकोटीभि सस्तृता । सन्ना रत्नेजालेहि छत्रकोटीमि चित्रिता ।। २४५ ॥ निपण्णास्तत्र ते शूरा बोधिसत्वा समाँगता । लक्षणस्ते विरोचते तथानुव्यञ्जनैरपि ॥ २४६ ॥ वृक्ष रत्नमयै सर्व युद्धक्षेत्रमलवृतम् । निर्मिता पुष्करिण्यश्च अष्ट्राइजलपूरिता ॥ २४७ ।। पानीय ते तत पीत्या पुष्करिणीतटे स्थिता । समें तृष्णा विनोदित्वा भोन्ति लोकस्य चेतिया ॥ २४८॥ अन्योन्येषु च क्षेत्रेषु बोधिसत्वा समागता । बुद्धस्य वर्ण भापते शाक्यसिंहस्य तायिन ॥ २४९ ॥ शृण्वन्ति ये च त वेणं ते भोन्ती लोकनायका । अचित्या अनुशसा मे इह सूत्रे प्रकाशिता ॥ २५० ॥ स्वर्णमयेहि पोहि पद्मकोट्यो अचितिया । शुद्धस्योरगसारस्य कर्णिकास्तत्र निर्मिता ॥ २५१ ।। १ AB सूत्र for क्षेत्रम् २ AB बुद्धक्षेनमिदं for अभ्रकूटसमं ३ A महाजाल तामसत्त्वं for मोहजालं तम सर्व ४ A सभूता B संस्तृता tor संझना ५ AB वस्त्रकोटीहि for रत्नजारेहि ६ AB रलजालेहि चिनिता for च्छनोटीमि चित्रिता ७AB महाया for समागता रलरिद for वृक्ष रत्नमय १A B शब्द for वर्ण 23 25 N443 30 ८ AB ·३२.२६३] ३२ सूनधारणानुशसापरिवर्त। 5 10 बैडूर्यस्य च दण्डानि स्फटिकस्य च पचरा । केसरा गिरिगर्भस्य मापितास्तत्र शोभना ॥ २५२ ।। ये च प्रायन्ति त गध निश्वस्त मनोरमम् । तेशा सबै प्रशाम्यन्ति च्याधय प्रीतचेतसाम् ।। २५३ ।। रागो द्वेषश्च मोहश्व अशेयास्तेहि क्षीयते । वीन दोपान क्षपयित्वा च भोति बुद्रा सुखदा ।। २५४ ॥ शब्दम्ततो निश्चरति बुद्धशब्दो छचिन्तिय । सद्धर्ममघशब्दश्च विनिश्चरति सर्वत ॥ २५५ ॥ शून्यताअनिमित्तस्य स्वरो अप्रणिहितस्य च । श्रुत्वा त सत्त्वकोटीयो भोन्तियतिका बहु ।। २५६ ॥ निश्चरश्चैव शब्दोऽसौ क्षेत्रकोटीपु गच्छति । स्थापेति बुद्धज्ञानस्मिन् सत्यकोटीरचितिया ॥ २१७ ॥ शकुन्ता कलाविङ्काश्च जीवजीवकपक्षिण । तेऽपि प्रव्याहरी शब्द युदशब्दमनुत्तर ।। २५८ ।। रत्नामयाश्च ते वृक्षा इह क्षेत्रस्मि निर्मिता । विशिष्टा दर्शनीयाश्च मणिवृक्षा मनोरमा ॥ २५९ ।। लम्बन्ते ते वृक्षेषु सर्गभरणवेणय । अनुभावेन बुदस्य इह क्षेत्रस्मि निर्मिता ॥ २६० ॥ न सोऽस्ति केचिद् व्यूह सर्वक्षेत्रेषु सर्वश । यो नेह दृश्यते क्षेत्र तद्विशिष्टतमस्तदा ।। २६१ ॥ पेयालमेतदाख्यात शाक्यसिंहन तायिना। न ते ज्ञानेन काङ्गति बोधिसाना महापशा ॥ २६२ ॥ कोटीय एता बुध्यन्ति गतिस्तेषामचिन्तिया । ज्ञानेन ते विधर्यन्त सागरो वा सवन्तिभि ॥ २६३ ।। N419 17 20 N450 After st 252 AB add तेषु चाचित्तियो गयो अविच्छेदेन निश्वरी। आपूरयेत् क्षेत्रकोटीयो पागधो अवितियो॥ RAB सर्वश for सर्वन ३ AB मयूरा for शकुन्ता ४ After st 258 ABT add कुणाला शारिका सीधा परपुष्टाध पक्षिण । तेऽपि प्रत्याइरिगद धमरा इमनुत्तम् ।। कारण्डवा मुक्त हसायकवाराच सारसा । तेऽपि प्रध्याहरिशद सवगदमनुतरम् ।। यावन्त शकुना केचिद ये दिव्या ये च माना । रतत्रयस्य दणानि च्याहरन्ति समतत ॥

·5 10 8451 समाधिराजसूत्रम् । 1३२.२६४- न तेषां लभ्यतेऽन्तो हि पिवतो वा महोदधैः । आल्यातो बोधिसत्वानां नयो होप अचिन्तियः ॥ २६४ ॥ इह कोटयां स्थिताः शूरा बोधिसखा यशस्विनः । स्वराङ्गानि प्रमुञ्चन्ति पथा गङ्गाप वालिकाः ॥ २६५ ॥ ततश्चिन्त्यः स्वरोऽप्येवं बोधिसको न मन्यते । मन्यनायां प्रहीणायामासन्नो भोति बोधये ॥२६६ ॥ न स शीलं बिलुम्पेति अपि जीवितकारणात् । अविलुप्तः स चरति बोधिसत्वो दृढवतः ॥ २६७ ॥ नासौ भूयो विलुप्येत कामसंज्ञाय सर्वशः। सर्वसंज्ञापहीणस्य अप्रमेयाः समाधयः ॥ २६८॥ समाहितः स चरति सजते न समाधिषु । असक्तश्चाप्रमत्तश्च नासौ लोके सज्जते ॥ २६९ ॥ लोकवातूनतिक्रम्य स गच्छति सुखावतीम् । गतश्च तत्र संबुद्धममिताभं स पश्यति ।। २७०॥ बोधिसत्वांश्च तान् शूरान् लक्षणैः समलंकृतान् । पञ्चाभिज्ञापारमि च प्राप्ता धारणिगोचराः ॥ २७१ ।। गच्छन्ति क्षेत्रकोटीयो बुद्धानां पादयन्दकाः । ओभापयन्तो गच्छन्ति बुद्धक्षेत्रानचिन्तियान् ॥ २७२ ।। सर्वदोषाहीणाश्च सर्वश्लेशविशोषिताः । सर्वकेशसमुच्छिन्ना एकजातिस्थिता जिनाः ॥ २७३ ॥ न चो अपायान् गच्छन्ति तस्मात् क्षेत्रात्तु ते नराः । सर्वेऽपायाः-समुच्छिन्नास्तस्मिन् क्षेत्रे अशेषतः ॥ २७४।। बोधिता बुद्धश्रेष्ठेन अमिताभेन तायिना । करोथ मा तत्र काङ्गां गमिष्यय सुखावतीम् ॥ २७५॥ पः क्षेत्रेश्रेष्ठस्य श्रुणित्व वर्ण चित्तप्रसादं प्रतिलभि मातृप्रामः । स क्षिप्र भोती पुरुषवरः सुविद्वान् ऋद्धया च याति क्षेत्रसहस्रकोटीः ॥ २७६ ॥ यावन्ति पूजा बहुविध अप्रमेया या क्षेत्रकोटीनयुतयबिंबरेषु। १ AB बोधिसत्त्वाच येशूरा लक्षण समलंकृताः for the line. RA महाभिशा3 B महाशा for पारमि व. ३ AB शोधिता लोकनाथेन for वेधिता युद्धश्रेष्टेन. ४ ABयः सूत्ररत्नस्मि श्रुत्व वर्ण for the line. 15 20 . AN452 25 30

·२८०
."
३२ सूत्रधारणानुशंसापरिवर्तः।
तां पूज फूल पुरुसवरेषु नित्य
संख्याकलापी न भवति मैत्रचित्तः ।। २७७ ॥
शीलं समाधि सतत निषेत्रमाण
भमानान् विमोक्षास्तथपि च अप्रमाणान् ।
शून्यानिमित्तान् सततु निश्वमाणो
नाचरेमा सो हि सुगतु भवति लोके ॥ २७८ ॥
एषा हि पूजा परमा विशिष्ट महा
यः शीलस्कन्धे प्रतिष्ठितु बोधिसत्यो।
सद सर्वबुदास्तेन सुपूजिता हि
क्षयान्तकाले यः स्थितु बोधिचित्ते ॥ २७९ ।।
सुपरीन्दितास्ते बुद्धसहलकोट्यो
ये बोधिसखा इस क्षयि कालि घोरे।
रक्षन्ति धर्म सुगतबरोपदि
ते मह्य पुत्राश्वरिमक धर्मपालाः ।। २८०॥
10
NE3
इति श्रीसमाधिराजे सूत्रधारणानुशंसापरिवतों नाम द्वाविंशतितमः ॥ ३२ ॥

·N455 . N456 N457 ३३ क्षेमदत्तपरिवर्तः। अर्थ खल भगवान् पुनरेव चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-भूतपूर्व कुमार अतीते- ऽध्वन्यसंख्येये कल्पे असंख्येयतरे विपुले अप्रमाणे अचिन्त्ये अपरिमिते यदासीत् । तेन कालेन तेन समयेन घोषदत्तो नाम तथागतोऽईन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुपदम्यसारथि. शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् । स 5 खल पुनः कुमार घोपदत्तस्तथागतोऽर्हन् सम्यक्संयुद्धो अप्रमेयानचिन्यानपरिमाणानसंख्ययान् सत्त्वानास्रवक्षयायाहत्त्वे प्रतिष्टाप्य परिनिर्वाष्य अनमेपानसंख्येयांश्च सत्वाननुत्तरायां सम्यक्संबोधा. यविनिवर्तनीयस्वे प्रतिष्ठाप्य परिनिर्वृतोऽभूत् । तेन च कुमार कालेन तेन समयेन राजाभूट्टीघोपो नाम । स तस्य तथागतस्य॑ पूजार्थं तथागतधातुगर्भाणि चतुरशीतिस्तुपकोटिसहस्राणि कारयामास । एवैकस्मिंश्च स्तूपे चतुरशीतिचतुरशीतिदीपायेकोटीनियुतशतसहस्राणि प्रतिष्टापयामास । एवं १० वायानां तूर्याणां पुष्पधूपगन्धगाल्यक्लेिपनचूर्णचीवरच्छनधनपताकानाम् । एफैशन च स्तूपे चतु- रशीतिचतुरशीतिकोटिसहस्राणि प्रतिष्ठापयामास । इति हि कुमार स राजा श्रीघोपस्तथागतशरीरोणां पूजां कृत्वा चतुरशीत्या बोधिसत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणा महान्तं बोधिसत्वसंनिपातं कारयित्वा तेषां बोधिसत्वानां महासत्वानां सर्वसुखोपधानेन पूजायामुयुक्तोऽभूत् । सर्वे च ते बोधिसत्वा महोसत्त्वा धर्मभाणका अभूवन् अनाच्छेद्यप्रतिभानाः समाधिपतिलब्धाः असङ्गधारणीप्रतिलब्धा 15 भूतगुणधर्मदेशकाः परिशुद्धधर्मदेशका बोधिसत्त्ववशिपारमिप्राप्ताः । तेन च कुमार कालेन तेन समयेन तत्रैव पर्पदि क्षेमदत्तो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वोऽभूच्छिशुर्दहरः कृष्णकेशः प्रथमयौवन- समन्वागते भद्रके वयसि वर्तमान अविक्रीडिताची कामेषु कौमारब्रह्मचारी एकवर्ष उपसंपदा । तेन च कुमार कालेन तेन च समयेन राजा श्रीघोपस्तं महान्तं बोधिसत्त्वमहासत्वगणमध्येपते स्म यदुत पदपारमितासगीतौ ! बोधिसत्वपिटकमहाधारण्युपायकौशल्यवशिविनयासङ्गामिनि राय 20 तान् बोधिसत्यान् महाराजानध्येष्य रानौ सनिषण्णाया तथागतचैत्यस्य पुरतः तत्रानेकानि दीपार्यकोटिनियुतशतसहस्राणि प्रज्ञालितानि । सिक्तसंसृष्टशोधितश्च मण्डलमात्र. कृतोऽभूत् पुष्पाभिकीणों नानाविचित्रशयनासनप्राप्तः । राजापि श्रीघोषः सान्त.पुरमामनगरजनपदपारिषद्य सपौरो निष्क्रान्तः। वाद्यतूर्यतालावचरपुप्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकाभिः परिगृहीताभिस्तथागताचैत्यस्य पूजा कृत्वा सार्धमन्त.पुरेण प्राप्तादतलमभिरूढोऽभूधर्मश्रवणाय । 25 महती च देवमानुषिका परिषत् सनिपतिता धर्मश्रवणार्थिका । अद्राक्षीत् क्षेमदत्तो बोधिसत्त्वो महासत्वस्तानि च महान्ति दीपायकोटीनियुतशतसहस्राणि संप्रज्वलितानि । अरभासनैव १ AB त for अथ खलु २ AB पुनरपि for "रेख ३ After स्म, ABT read a passage given in App 1 (No 27) ४ देवमनुष्याणां for देवानां च मनुष्याणा च.५AB orm, अचिन्त्यानपरिमाणान् ६ AB प्रतिष्ठापयति for प्रतिष्ठाप्य ७ After समयेन, AB add जम्मूद्वीपे. C After गतस्य, ABadd परिनितस्य SAB गतधातुगर्भाणा स्तूपानां for 'मतशरीराणां, १0 AB om. महासत्वाना ११ ABom. महासत्त्वा १२ ABT मतधानुगर्भाणा चैत्यानां for"गतचैत्यस्य. १३ AB गतधातुगर्भाणा चैत्याना for 'गतचैत्यस्य, 1 N458 ।

·३३ क्षेमदत्तपरिवर्तः। सुटमभूत । सदेवमानुपिकां च जनतां धर्मयवणाय संनिपतितां विदित्वा तस्यैतदभूतू- अहमपि महायानसंग्रस्थितः । यच्चाहमिदं समाधिमाकाईस्तथागतपूजा कुर्याम् , यथारूापा पूजेया सदेवमानुपासुरलोकश्चितीकारप्राप्तो भवेदाचनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातो मवेदर्मालोकप्रातः। इमां च सर्वा तयागतपूजामभिभव्यं येयं श्रीघोरेण राज्ञा कृता । राजा च श्रीयोपश्चिीकारप्राप्तो भवेदात्तमताः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्पजातः सान्त पुरपरिवारः । 5 N459 अथ खलु क्षेमदत्तो बोधिसत्व एवंचित्तः प्रीतिसौमनस्यजातस्तै महान्तं जनवाय संनिपतितं विदित्वा धर्माधवणिकानां रात्रौ संनिषण्णायां तथागतचैत्यस्य पुरतः स्थिन्ना दक्षिणं बाई चीवरपरिवेष्टितं कृत्वा तैलप्लुतं कृत्वा दीपयासास । अथ खल क्षेम- दत्तस्प बोधिसत्वस्य महासत्स्याध्याशयेनानुत्तरां सम्पक्संबोधि पर्येवमाणस्य तपा प्रदीले दक्षिणे पाणौ नाभूत् चित्तस्य मुखवर्णस्य वा अन्यथात्वम् । अय सल कुमार: 10 समनन्तरप्रदीले क्षेमदत्तस्प बोधिसत्त्वस्य महासत्वस्य पाणी संप्रज्वलिले संज्योतीभूते एकचालाप्राप्ते, अथ खलु तस्यां वेलायां महापृथिवींचालः प्रादुरभूत्। तस्य पाणी दीय- मानस्य प्रभया तान्यनेकानि दीपायकोटीनयुतरातसहस्राणि ध्यामीकृतान्यभूवन् । सर्वासु च दिक्षु महानवमासोऽभूत् , येनावमासेन सर्ग दिशोऽवभासिताः समन्तात् मुटा अभूवन् । स प्रीतिसौमनस्यजात इमं सर्वधर्मत्यमासमताविपश्चितं समावि वल्गुना मनोरमेण स्वरेण 15_N 450 विशिष्टया वाचानुमपदैः पदव्यजनैर्विस्तरेण सर्वपर्पदं विज्ञापयन् संप्रकाशयति स्म । तन्त्र द्वादश सहस्राणि वायरिंशकायिकानां देवानां संनिपतितानि धर्मक्षवणाय । ते प्रीतिसैमनस्यजाता विविधा दिव्यां पूजामकाई:, अप्सरोगणाश्व दिव्याः संगीती: प्रपोजयामासुः। अद्राक्षीदाजा श्रीधोपः उपरिधान प्रासादतलगातः स्वमनपुरस्कृतः अन्तःपुरमध्यगतोऽटाइपोषधसमादतः क्षेमद बोधिसत्वं महासत्वं बाहुनावभासयन्त संवाः प्रभा अभिभूय दिव्यया प्रतिक्रान्तमानु- 20 पिकयात्रभासितम् । दृष्ट्वा च पुनरस्यैतदभूत- अभिज्ञाप्राप्तो बतायं क्षेमदत्तो बोधिसत्त्वो महासत्तो भविष्यतीति । स तो प्रेम च प्रसाद च गौरवं च चोपस्थाप्य सपरिवारो महाकुशलमूलपुष्प- स्कन्धोपस्त-धः सार्धमशीत्यान्त पुरिकाभिस्ततः प्रासादतलादात्मानगुत्प्राक्षिपत् यदुत क्षेमदत्तस्य बोधिसत्वस्य दर्शनाय प्रीतिसंमोदनाय । स गौरवनितिन कुशलमूलेन दृष्ट एवं धर्मे सपरिवारो देवनागयक्षान्धर्वासुरगरुडकिनरमहोगपरिमहं प्रतिलगते । स देवनागयक्ष. 25 गन्धर्शपुरगडकिलामहोरगपरिगृहीतः पुनरेव राजा श्रीघोषः, सपरिवारः परिपूर्णाद्धस्तशतसह- सिकात् प्रासादात् पतितः । न चास्य कायविहेठश्चित्तविहेठो वा अवलीनता वाभूत ॥ । N461 १AB तातपूजया for पूजया. RAfter आतमना', Badds . मानुषि जगतो धर्मभवणाय सैनिपतिता विदित्वा तस्यैतदनु-अहमपि महायानसास्थितः, RAtter ला, AB add . सैलपुतमयपति, ४ After सत्यस्य, AB adi: प्रविपनत्व. ५ After सोधि, AB add अभिसस्थितस्य, AB दक्षिणवाही (or दक्षिणे पाणी. Aom. स्वभाव, AB परियत- for पुरस्कृतः. At चोपस्थाप्य सपरिवार, ·N452 10 15 २२० समाधिपजसूत्रम्। [३३.१- अथ खल्ल राजा श्रीघोषः उभी बाहू नगृह्य महता जनकायेन सार्थ महान्तं निर्नाद- निर्धोपमाक्रन्द्रं चाकापीत् यदुत क्षेमदत्तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य बाई दह्यमानं दृश्य संप्रज्वलितम् । स राजा तेन महता जनकायेन सार्ध प्रारोदीदश्रूणि प्रवर्तयमानः ।। अप खल क्षेमदत्तो बोधिसत्वों महासत्त्वः राजानं श्रीधोपमामन्त्रयते स्म - कि 5 पुनस्त्वं महाराज अनेन महता जनकायेन सार्ध महान्तं निर्नादनिघोंपमानन्दं कुर्वन रोदिषि अणि च प्रवर्तयसि ! अयं खलु राजा श्रीघोषः क्षेमदत्तं बोधिसत्वं गायाभिगीतेन प्रोभापत - क्षेमदत्त महाप्राज्ञ पण्डितं धर्मभाणकम् । अङ्गहीनं विदित्वैनं जनोऽयं तेन रोदिति ॥१॥ एतादृशं रूपमिदं तेजोराशिसमुद्गतम् । वाहीनं विदित्वा हि भूयोऽहमपि दुःखितः ॥ २॥ यस्त्वया दीपितो बाहुः प्रभा मुक्ता दिशो दश । इमे जिमीकृता दीपा दिव्यया त्वत्प्रभूतया ॥ ३ ॥ प्रकम्पितेयं पृथिवी चित्तं ते न च लीयते । तत उत्पादित चित्तं नैपो अवरकोविदः ॥ ४ ॥ हस्तशतसहस्रातः प्रासादात् पतितो ह्यहम् । सार्धमन्तःपुरेणेह न च मे कायु हिंसितः ॥ ५॥ साधु ते ज्ञानमाश्चर्य साधु चित्तमनुत्तरम् । साधु वीर्य च स्वारब्धं साधु चाध्याशयो महान् ॥ ६ ॥ यस्प हस्ती विदह्यन्ते न जात्यस्तीह इञ्जना । प्रीतिप्रामोद्यजातश्च भूयो धर्म प्रमापसे ।। ७ ।। पूर्णमास्यां यथा चन्द्रः सूर्यो वासौ नभस्तले । सुमेरुगिरिराजो वा एवं शोभैसि मारिप ॥ ८॥ अहं पि एवं प्रणिधि परिपूरेय पण्डितः। काये प्रेमं जहित्वाहं कुर्यामयं च प्राणिनाम् ॥ ९॥ धर्मप्रेम्णा च हृप्यामि प्रीतिर्मेऽत्र अचिन्तिया । पत् पुनो अङ्गहीनोऽसि तेन मे दुःखमुत्तमम् ॥ १०॥ . क्षेमदत्तो हि राजानं देवनागेहि जितः । अनन्तप्रतिमानेन इमा गाथा अभाषत ॥ ११ ॥ मैव स्थादनहीनोऽसौ यस्य बाहुर्न विद्यते । स तु देवाङ्गहीनः स्याद यस्य शीलं न विद्यते ॥१२॥ AB उत्क्षिप्य for प्रगृह्य. २ After मानः, AB add: क्षेमदतत्य बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पुरतः स्थितोऽभूत् । अद्राक्षीत कुमार क्षेमदत्तो. ३ After सार्य, AB add: मम पुरत स्थित्वा. ४ AB एलमुक्त for अथ खल ५AB प्रत्यभाषत for प्राभापत. ६A धरणी for पृथिवी - AB बाहौ विदहति tor हस्ता विद्यन्ते, CAB मात्र प्रशोभसि for शोभसि मारिप. . 20 N463 25 30 ·-३३.२७] ३३ क्षेमदत्तपरिवती। 5 N454 10 अनेन पतिकायेन पूजिता मे तथागताः । अचिन्तिपा दक्षिणीयाः सर्वलोकस्य चेतियाः ॥ १३ ॥ अनन्तो यालिसाहला रत्नानां परिपूरिताः । प्रदयालोकनायेभ्यो बुद्धज्ञानगवेषकः ॥ १४ ॥ अस्येपा लौकिकी पूजा धन्या पूजा अचिन्तिया । ये धर्मान् शून्यान जानन्ति त्यजन्ते कापजीवितम् ॥ १५ ॥ सत्यवाक्यं करिष्यामि महाराज शृणोहि मे। या चेयं जनता सर्वा इमां गापा विजानप ॥ १६ ॥ येन सत्येन बुद्धोऽहं मध्ये लोकस्य चेतियः। तेन सत्येन धरणी पइविकारं प्रकम्पतु ॥ १७ ॥ भाषिता व इयं वाचा धरणी च प्रकम्पिता। आश्चर्यपद्धतामा देवकोट्यः प्रहर्षिताः ॥ १८॥ हर्षिता देवमनुजा बोधिचित्तमुपादयुः।। प्रस्थिता अायानस्मिन्नप्रमेया अचिन्तियाः ॥ १९॥ यात्तकानां कृतो अर्थः क्षेमदत्तेन भिक्षुणा । बुद्धानां वर्तते ज्ञानं यत्राक्षयमचिन्तियम् ॥ २० ॥ येन सत्येन धर्मोऽसौ बाहर्नाम न विद्यते । तेन सत्येन मे बादुर्भोति क्षिप्रं यया पुरा ॥ २१ ॥ येन सत्येन धर्मोऽसौ क्षेमदत्तो न विद्यते । दिशो दश गवेषद्धिः शून्यत्वानोपलभ्यते ॥ २२ ॥ योऽपि धितो शब्दतं लिप्यं निजामय । प्रतिश्रुकोपमः शब्दो धर्माने विजानय ॥ २३ ॥ सदा विशारदो मोति शून्पतायां गतिंगतः। तस्य सत्येन पास्पेन सर्वलोको न दह्यते ॥ २४॥ यावन्तस्त्रिभवे सल्मा ये देवा ये च मार्नुपाः । सांजतायास्तेजेन सवै मोन्ति समाहिताः ॥२५॥ यावत्युपवाः केचिद् ये दिव्या ये च मानुषाः । अवतिक्तेजेन स ते भोन्ति चिईताः ॥ २६॥ भाषिताच इमा गाथा बाहुन्ध पुनरुत्थितः । क्षेमदत्तस्य कायम लक्षणेहि विचित्रितः ॥२७॥ 15 N 465 25 30 AB अनन्तान् यन्निसाइनान् स्नानां परिपूरितान् for the line. RC श्रन्यया कि Lor सत्यवाक्ये. मानवाः for मानुषा:- ·+F २२२- समाधिराजसूत्रम्। [३३ २८- 5 N456 10 h 15.. देवकोटीसहस्राणि अन्तरिक्षे स्थितानि च । मन्दारपुष्पैस्तं भिक्षुमोकिरन्ति च तत्क्षणम् ॥ २८ ॥ अमानुष्येहि पुष्पेहि जम्बुद्वीपो ह्ययं स्पुटः। अप्सर कोटिनियुतैः संगीत्यः संप्रयोजिताः ॥ २९॥ इमं नादं नदन्तस्य क्षेमदत्तस्य तक्षणम् । बुद्धकोटीसहस्राणि पश्यन्तीदं विकुर्वितम् ॥ ३०॥ स्वकस्वकेषु क्षेत्रेषु आरोचेत् सुमहायशाः । भिक्षुणां भिक्षुणीनां च उपासक उपासिकाम् ॥ ३१ ॥ क्षेमदत्तो ह्यसौ भिक्षुः पण्डितः सुमहाबलः । येतासौ दीपितो बाहुर्युद्धज्ञानस्य कारणात् ।। ३२ ॥ : तेन क्षेत्रसहस्राणि यथा गडाय वालिकाः । ओभासिताः प्रदीपेन कल्पोदाह इव स्थिते ॥ ३३ ॥ पुष्पचन्दनचूर्णैश्च सर्वक्षेत्राः स्पुटा अभूत् । यावमिमुपादाय जानुमात्रमभूत् सुटम् ॥ ३४ ॥ सर्वरत्नैः सर्वपुप्पैर्बुद्धक्षेत्रमभूत् स्फुटम् । क्षेमदत्तस्य पूजायै नागा वर्षन्ति मौक्तिकम् ॥ ३५॥ सरत्नामयैयूँहैरिदं क्षेत्रमलंकृतम् । संस्तृतं रत्नमुक्ताभि क्षेमदत्तस्य पूजया.॥ ३६ ॥ देवा नागाश्च यक्षाश्व किलराप्सरम्होरगाः ।.. प्रस्थिता अयोधीये यथा गङ्गाय वालिकाः ॥ ३७॥ शाक्यसिंहोऽपि संबुद्धो गृध्रकूटस्मि पर्वते । पुरतो भिक्षुसंघस्य सिंहनाद नदी जिनः॥ ३८॥ क्षेमदत्तोऽहमभवं श्रीयोपोऽप्येजितोऽभवत् । कल्पफोटीसहस्राणि चरन् संबोधिचारिकाम् ॥ ३९ ॥ सहदर्शनेन भिक्षुस्य क्षेमदत्तस्य तत्क्षणम् । अचिन्त्याभिस्तदा स्त्रीभिः त्रीभावो विनिवर्तित ॥ ४०॥ . व्याकृतास्ते नरेन्द्रेण नास्ति पर रिनिर्तना। स्वयंभुमो भविष्यन्ति सर्वे लोकविनायकाः ॥ ४१॥ शुन्या सूत्रमिदं विद्वान् संखगुणदर्शनम् । काये प्रेम न युर्वीत इह धर्मे सुशिक्षितः॥१२ ।। इति श्रीसमाधिराजे क्षेमदत्तपरिवतो नाम प्रयस्त्रिंशतितम् ॥ ३३ ॥ N467 25 80 1AC जिनो मोर for अजिनोभषन्. २.ABT मनन्दाभि for eचिन्त्याभि.

·N468 469 ३४ झानावतीपरिवर्तः। तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन इम समाधिमाकाडता क्षिप्रमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्भुकामेन कुशटमूले प्रतिष्टिते धर्मदानेन या आमिपदानेन वा योगः करणीयः । तेन बोधिसत्वेन महासत्वेन तदान चतसृभि । परिणामनाभिः परिणामयितव्यम्। ऋतमाभिश्चतसृभिः ? यदुत यह पायकौशल्यैस्तैबुदभागवद्भि- नुत्तरा सम्यक्संबोधिरभिसंबुद्धा, तेषामुपायकौशल्यानां प्रतिलम्भायेदं दानकुशलमूलमनरोप- यामि। अयं प्रथमः परिणामः। येभ्यः कल्याणमित्रेभ्योऽन्तिकाचान्युपायकौशल्यानि, शृणुयामुलीया पर्यवानुयां धारयेयम् , तैरनुत्तरा सम्पक्संबोधिरसिसंबुध्यते । तथैः कल्याणमिनः सार्ध समप्रधान भवेत् , एवमेतदानकुशलमूलमवरोपयामि । अयं द्वितीयः परिणामः। ये भोगप्रतिकाभाः सालोको- 10 पजीव्या भवेयुस्तैर्मे भोगप्रतिलाभैः समवधानं भवेत् , एवमिदं कुशलमूलमवरोपयामि। अयं तृतीयः परिणाम । य आत्मभावप्रतिलाभः द्वाभ्यामनुग्रहान्यां सत्वाननुगृल्लीपादागिपानुग्रहेण च धर्मानुग्रहेण च, तस्य मे आत्मभावस्य प्रतिलम्भो भवेत् , एवमिदं कुशलमूलमत्ररोपयामि । अयं चतुर्थः परिणामः । आशि. कुमार चतसृभिः परिणामनाभिर्बोधिसत्वेन महासत्वेन तानि कुशलमूलानि परिणामयितव्यानि । पुनरपरं कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेनेमं समाधिमाकाडता गृहिणा वा प्रबजितेन वा शि चानुत्तरां सम्यक्संबोधिममिसंबोद्भुकामेन शीलवन्तो गुणवन्तः प्रज्ञावन्तो बोधिसत्वा महासावा: सेवितव्या भजितव्याः पर्युपासितव्या अशाठयने । योऽस्य समावर्धारको भिक्षुर्बोधिसत्वो महासलो भवेत् , स च स्यादावाधिको बाढग्लान', तेन स्त्रमांसशोणितेनापि समिक्षुस्तस्मादाबाधाद् व्युत्थापयितुमुन्सोढव्यः । अभ्याशयसंपन्तेन कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेनेम समाधिमाकाङ्कत क्षिप्रं चानुत्तरो सम्यक्संबोधिमभिसंबोझुकामेनाविरुपैमानेन विशारदेन स्वकं मासशोणितमपि परित्यज्य धर्मभाणको भिक्षुराआधाद् व्युत्यापयितव्यः । तदनेनापि ते कुमार पर्यायगैवं 20 15 वेदितव्यम् ॥ भूतपूर्व कुमार अतीतेऽध्वन्यसंख्येये कारे असंख्येयतरे विपुले अप्प्रमाणे यदासीत् तेन कालेन तेन समयेनाचिन्त्यप्रणिधानविशेषसमुद्रतराजो नाम तथागतोऽर्हन् सभ्य- संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्न, सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरषदम्पसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणा च बुद्धो भगवान् । स सल पुनः कुमार अचिन्यप्रणिधानविशेपसमुद्रत- 25 राजस्तथागतोऽईन् सम्यक्संयुमो यरिनेम दिवसेऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिममिसंबुद्धस्तत्रैव दिवसे परिहते अप्रमेयानसंख्येयान बुद्धनिर्मितान् निर्माय अपरिमाणानां च सत्यानां विनयं कृत्वा 1 AB प्रत्युपस्थिते (1) for प्रतिष्ठिते. २० भोगार प्रतिलाभा: for भोग. ३ प्रतिलम्भ for लाभ.. ४ Bom. गुणवन्त, प्रज्ञावन्तो. ५After अशान्येन, AB add तत्रेदं मे शाव्यम् (Bतप्रेदम- साय) ६A अविकल्पमानेन for 'कम्पमानेन. - After विपुले, AB add अचिन्तये. ८ AB अपरिमिते for अप्रमाणे.

·२२४ N471 N472 समाधिराजसूत्रम् । [ ४.०- आम्रवक्षयायाहत्त्वे प्रतिष्ठाप्य अपरिमाणाश्च सत्वाननुत्तराया सम्यक्सबोधावेविनिवर्तनीयत्वे प्रतिष्ठाप्य तत्रैव दिवसे परिनिर्वृतोऽभूत् । तस्य खल पुनर्भगवत परिनिर्वृतस्य चतुरशीति वर्षकोटीनयुत- शतसहस्राणि सद्धर्मोऽतिष्ठत् । तस्य च भगवतोऽचिन्त्यप्रणिधानविशेपसमुद्गतराजस्य तथागतस्य शासनान्तर्धानकालसमये पश्चिमाया पञ्चशत्या वर्तमानाया वहवो भिक्षव प्रादुर्भूता उपलम्भ दृष्टय । तेपामेवरूपा सूत्रान्ता न रोचन्ते न चाधिमुच्यन्ते प्रतिनाधन्ते प्रतिक्षिपन्ति । ईदृशाना चसूत्रान्तधारकाणा भिक्षुणा पीडा कुर्वन्तो यावज्जीविताद् व्यरोपणमकाए । तैरभिसत्काराध्य वसितरीदशसूत्रान्तधारकाणा भिषणा सहस्र जीनिताद् व्यवरोपितमभूत् । तेन च पुन कुमार 5 कालेन तेन समयेन राजाभूद् ज्ञानबलो नाम जम्बुद्वीपेश्वर सद्धर्मपरिग्राहक पूर्वप्रणिधानसपन्न । तेन खल्ल पुन कुमार कालेन तेन समयेन इह जम्बुद्वीपे एको भिक्षुर्धर्मभाणकोऽभूत् तस्य समाघेर्धारको भूतमतिर्नाम्ना तस्य राज्ञ कुलप्रवेशक कल्याणमित्रो हितैषी अनुकम्पक अर्थकाम । स चास्य राजा अतृप्तो दर्शनेनाभीक्ष्णप्रतिकाडी चाभूदर्शनेन धर्मसकथनोप सक्रमणपर्युपासनपरिपृच्छाग्रहणधारणवाचनविज्ञापनसमर्थ । स खलु पुनर्धर्मभाणको भिक्षु 10 सल्वानामीर्याचर्याधिमुक्तिधातवासनाकुशलोऽभूत्। सत्वानामिन्द्रियबलवीर्यविमानताज्ञानयातुवासना कुशल सत्यसधिकुशल विसधिप्रतिवचनकुशल अर्थविनिश्चयकुशल गम्भीरप्रतिभान सत्वाना विनयविधिज्ञ पूर्वाभिलपी स्मितमुख अपगतभृकुटिमुखो महद्तचित्तविहारी महाकरणाभियुक्त अनभिभूत सर्वपरप्रवादिमि । तेन च कुमार कालेन तेन च समयेन राज्ञो ज्ञानबलस्य दुहिता दारिकाभूत् पोडशवर्धा जात्या अभिरूपा प्रासादिका दर्शनीया परमया शुभवर्णपुष्कलतया 15 समन्वागता ज्ञानाक्ती नाम । तस्या से भूतमतिर्भिक्षुराचार्योऽभूत् वुशलेषु धर्मेषु सदर्शक समुत्तेजक सप्रहर्षक समादापक । तेन च कुमार कालेन तेन समयेन तस्य धर्ममाणकस्प भिक्षोर्महाकृष्णवैसर्प ऊरौ प्रादुरभूत् दुश्चिकित्स्यो दुर्लभभैषज्य । स वैथै ग्लान प्रतिक्षिप्तोऽभूत् ।। अय खल्ल राजा सान्तपुर सपुत्र सहितृपरिवार त भिक्षु ग्लान विदित्वा प्रारोदीदभूणि प्रवर्तयति स्म सार्धमशीत्या स्त्रीसहन्नै साधु पोरैर्नागर सार्ध राष्ट्रेण 20 नैगमजानपदैर्गणकमहामात्रै सार्धममात्यदीवारिकपारिषौ । ते सर्वे त भिक्षु ग्लान विदित्वा प्ररोदन्त अणि प्रवर्तयामासु - मा खल्वय भिक्षु काल कुर्यादिति । तेन च कुमार कालेन तेन समयेन राज्ञो ज्ञानबलस्यान्यतरा देवता पुराणसालोहिताभूदनुबद्धा । सा तस्य राज्ञ स्वमान्तर्गतस्थापदर्शयति स्म- सचेत् महाराज एतस्य भिक्षोनवकेनासक्लिष्टेन मानुष्येण रधिरेणैष कृष्णवैसर्प आलिप्येत, नवक चासक्लिष्ट मानुष मास नानारससप्रयुक्त भोजन दीयेत, 25 एवमेव भिक्षुरस्मादाबाधाद् व्युत्तिष्ठेत । अथ खल राजा ज्ञानबलस्तस्या रात्र्या अत्ययेन तत स्वमान्तरात् प्रतिविबुद्धोऽन्त पुरमध्यगत इमा स्वप्नप्रकृतिम त पुरायारोचयामास -एवरूप स्वमो मया दृष्ट । इति हि कुमार तत स्त्र्यागाराचतश्च राजकुलान काचित् स्त्री उत्सहते तस्य N473 १B भविनिवर्तनीयाईत्व for नीयत्वे RA पूर्वालापी for पूर्वाभिलापी ३B सुभूतमति नाम for सु भूतमति. YAfter राजा A B add शानबल ५A B स्ट्य for विदित्वा ६ After प्रवर्तयामापु AB add एव चाहु GAfter अभूत्, A B add पृष्ठत ·N474 N475 , ३४ शानावतीपरिवर्तः । भिक्षोस्त पज्यं दातुम् । ज्ञानास्यपि राजदुहिता इममीदृशमेर स्वममद्राक्षीत् । दृष्ट्वा च पुनः प्रतिनिमुद्धा अन्त पुरमन्ये इमामेव स्वमप्रकृति मातृणा परिवारस्य चारोचयति स्म । न च काचिदुत्सहते स्त्री तस्य भिक्षोरेतद् भैषयं दातुम् ।। अथ खल ज्ञानवती राजदुहिता तुष्टा उदा आत्तमनस्का प्रमुदिता प्रीतिसौमनस्यजाता एवं व्यवसायमकार्षीत् पश्वमेतद् भैपय स्वकाछरीराद् ययोपदिष्ट नव पिर नवं च मास 5 दयाम् । अहमेवेह राजमुले सौदहरा च सतरणी च असक्लिएकायनाड्मनस्वर्मा च । असलिष्ट ज्ञानमेवामि । असक्लिष्टस्य धर्मभाणकस्य स्वशरीरादू रधिर च मात चोपनामयिष्यामि । अध्येय नामैप भिक्षुरस्मादायाधान व्युत्तिष्ठत । अथ खलु सा ज्ञानवती राजदुहिता स्वक्षमावास गत्या तीक्ष्ण शख गृहीत्या धर्मान्तर्गतेन मानसेन स्वकमूहमास छित्या नानारससप्रयुक्त प्रणीतमभिसंस्काय लोहितं च प्रगृह्य त चाचार्य प्रवेश्य राज्ञो ज्ञानयलस्य पुरतो निपद्य लोहितेन त विसर्पमालेपयित्वा 10 तेन च स्वभिमस्कृतेन भोजनेन सतर्पयति । अथ खलु स भिक्षुरजाननपरिबुध्यमान, अपरिशङ्क- मानस्तद्भक्तं परिभुक्तवान् । समनन्तरपरिमुक्ते च तस्मिन्नाहारे तस्य भिक्षो सर्वास्ता वेदना प्रतिप्रशन्धा , सर्वश्च न्याधिरपगत । तेन विगतपरिदाहेन ससुखसमर्पितन तथा धों देशितो यथा ततोऽन्त पुरात्ततश्च नगरजनपदराष्ट्रमनिपाताद् द्वादशानां प्राणिसहस्राणा- मनुत्तराया सम्यक्सबोधौ चितान्युत्पन्नानि ।। अय खल राजा ज्ञानमल स्वका दुहितरं गाथामिरप्पभापत - कुतस्त्वया शोणितु लधु दारिके कुतो इद आहेतु मास मानुपम् । आहारु य साधितु तेऽद्य धीते येनो सुखीय ऋतु वर्ममार्णक ॥१॥ हतो ह्यय वाथ मृतोऽथ ल्यो यत् साधित नानरसेहि व्यञ्जनम् । कुतश्च ते शोणितु लधु दारिक थेनो अय मोचितु व्याधि पापक ॥२॥ पितु श्रुणिला वचन च दारिका ज्ञानावती तस्य इद असीति । अलीनचित्ता च गिर प्रभारते शृणुष्व ताना यदह प्रीमि ते ॥३॥ प्रस्तात मया स्वप्नो देवतागा निदर्शित । शृणुष्प मे भूमिपते मूतगर्थ विजानथ ॥४॥ 15 . 20 25 N476 30 MSS मानारतो and ज्ञानवती promiscuously RAB न for नव R AB स्कर्मान्ता for - AB सभोजयति स्म, संतर्पयति स्म 'सअनारयति स्म for सतर्पयति. ५A B अ for तेऽद्य ६AB भाणम् tor माणक A भूमहीनाथ for भूमिपते ·[३४.५- २२६ 5 10 समाधिराजसूत्रम्। सा देवता ममावोचमानुषं मांसशोणितम् । यो दद्यादस्य भिक्षुस्य व्याधैर्मुच्येत् स पापकात् ॥५॥ मया चोत्याय शय्यातः प्रविश्यान्तःपुरं नृप । स्वमस्तदायमाख्यातो ज्येष्ठिकानां हि मातृणाम् ॥ ६ ॥ चेटिकानां गयाख्यातं का शक्का कर्तुमीदृशम् । मानुषं शोणितं मांस रससिद्धं सुसंस्कृतम् ॥ ७॥ भोजनं च प्रदातव्यं शोणितेन च लेपनम् । कृष्णवैसर्पतो एप कयं भिक्षुर्विमुच्यते ॥ ८ ॥ यदि क्रिया न क्रियते क्षिप्रमेतेन व्याधिना । कालं कुर्यादयं भिक्षुर्भपज्येन विनेति वा ॥९॥ त्रिभवे को न सत्वस्त्याजयेत् स्वमांसशोणितम् । इमं दृष्ट्वा ने को विद्वान् कुर्यात् कायस्मि निश्रयम् ॥ १० ॥ अन्तःपुरस्यो प्रतिवेदयाम्यह न एक नारीपि भणाति दास्ये। प्रियश्च मे भिक्षुः प्रिपश्च आरमा बोध्ययुं त्यक्तं मय मांसशोणितम् ॥ ११ ॥ तेषां न कास्मि च भक्ति निश्रिता प्रेमापि नैवात्मनि चाणुमात्रम् । त्यक्त्वापि चात्मानु न भोति दुर्मनाः ये बोधि प्रान्ति शिवामशोकाम् ॥ १२ ॥ अन्त.पुरं ततः श्रुत्वा सर्व तद्विस्मितं अभूत् । न चात्रोत्सहते काचिदेनां योजयितुं क्रियाम् ॥ १३ ॥ ततो मे नामितं चित्तं भिक्षोर्दास्यामि भोजनम् । स्वानि मांसान्यहं हित्वा शोणितेन च लेपनम् ॥ १४ ॥ स्वकमूरु मया छित्त्वा गृहीतं मांसशोणितम् । मांसपेशी मया पश्या नानारससुसंस्कृता ॥ १५॥ भिक्षोस्तस्यातुरस्पाहं दास्यामि पितुरप्रतः । भोजनं मानुपं मांसं शोणितेन च लेपनम् ॥ १६ ॥ शृणोहि महां वचनं नराधिपा मनुष्यमांसस्मि अविद्यमाने। N47715 20 25 30 JAB ततो for न.२ AB नयेधी for धयेरिम.

·३४.२४] ३५ शानावतीपरिवर्तः २२७ 8478 5 10 लिया स्लमांसानि मयोलो नृपा साधेव दत्तानिम धर्मभाणके ॥ १७॥ एपो मयानुत्तरबोधियों स्वकात कायात्त तो महार्थः। भिक्षुश्व मुक्तः कुतु निर्विकारो मया च पुष्पं कृतमपंगेयम् ॥ १८ ॥ राजाप्यवोचदुहिता कयं ते छिन्ति कापातु स्वकातु मांसे। भैषज्ययोगे क्रियमागि दारिके मा ते अभूद दुःख शरीरवेदना ॥ १९ ॥ स राजघीता मतिमान् विशारदा तमालपी राज शृणु नराधिपा। श्रुत्वा च तत्र प्रतिपय योनिशो अचिन्तियः कर्मविपाकु तादृशः ॥२०॥ पापेन कोण कृतेन ताता निरयेऽपि सत्ता प्रपचन्ति दारणे । निर्मास मूत्वा च समांस भोन्ति पश्येतु फर्माण फलं अचिन्तियम् ॥ २१ ॥ पापेन कमेंग निर्मासशोणिताः क्षणेन चो मोन्ति समांसशोणिताः । किं वा युना तत् कुशलेन कर्मणा अधिमुक्तितो जायति मांसशोणितम् ।। २२ ।। छियन्ति मांसे न ममासि वेदना आहार में शोणितु नास्ति इमना । न धर्मकायस्य व्रणो न छिद्रं यदि सर्दु छियेयु मम स्वमांसम् ॥ २३ ॥ प्रीतिं मया धर्मि पर जनित्रा कित्सा प्रदत्तं स्वकमूरुमांसम् । न चो ममा तात व्रणेन दुःख जानामि कायो ययपूर्वगासीत् ॥ २४॥ 25 N 479 20 25 १ BAB हिस्यात्ममायानि for रिया स्वांसानि. २ AB App for 'गेया AB प्रपतन्ति for प्रपवन्ति.

·N480 5 10 15 समाधिराजसूत्रम् । औदुम्बरं पुष्पु यथैव ताता बहुकल्पकोटीषु कदाचि दृश्यते। एमेव एतादृश धर्मभाणको कहाचि दृश्यन्तिह जम्बुद्वीपे ॥ २५॥ यथैव जाम्बूनद निष्कु भासते पश्यन्त सत्ला न वितृप्तिमेन्ति । एमेव एतादृश धर्मभाणकान् दृष्ट्वा न तृप्यन्तिह देवमानुपाः ।। २६ ।। पीत्वा यथाछ सलिलं जनस्य तृपाभिभूतस्य तृपा विगच्छति । एमेव एते विदु धर्मभाणका धर्मामृतस्तृष्ण विनेन्ति प्राणिनाम् ।। २७॥ सुत्यक्तमेतन्मय मासशोणितं यदत्तु भिक्षुस्य गिलानकस्य । विसर्प शान्तश्च स धर्मभाणके कृत मया गौरचु बुद्धवर्णितम् ।। २८ ॥ चारित्रवन्तस्य बहुश्रुतस्य इमं समाधीवरधारकस्य । यन्मे तु त्यक्तं स्वरमात्ममांस- मेतेप धर्माण भवेय्य लामिनी ॥ २९ ॥ यथैव गन्धः सुरभी मनोरमः कालानुसारी शुभ चन्दनस्य । प्रवाति गन्धो दशसु दिशासु एमेव गन्धोपम धर्मभाणकाः ॥ ३० ॥ यथैव मेरर्दिशतासु दृश्यते समन्तप्रासादिकु दर्शनीयः । अवमासयन्तो दिशतासु रोचते तथैव मेरूपम धर्मभाणकाः ॥ ३१ ।। यथैव स्तूपं पतमानु कश्चिद् व्युत्यापयेत् संस्कार पण्डितो नरः । यस्तत्र स्तूपेऽपि प्रसादु कुर्याद् व्युत्यापितो येन स तस्य हेतुः ॥ ३२ ॥ TAB हरिचन्दनस्य. 20 N481 25 30 ·२२९ ३४ ज्ञानावतीपरिपतः। •३३. ३९] 5 N482 10 15 एमेवयं धर्मस्तूपो गिलानको 'विमोचितो लोहितलेपनेन । स्वकेन मांसेन च धर्मगौरवाद् दीपो मया दीपितु जम्बुद्वीपे ॥ ३३ ॥ एषोऽकरिष्यद् यदि भिक्षु काल समाधिशब्दोऽपिह जम्बुद्वीपे । निरुद् सत्वान सदाभविष्यत् चिकित्सितेऽस्मिन् स समाधि लब्धः ॥ ३४ ॥ सास्य लोकस्प परित्राणु भिक्षु- रन्धस्य लोकस्य च चक्षुदायकः । रागस्य दोपस्य मोहस्य चैव चिकित्सकोऽयं मम वैद्यराजः ॥ ३५ ॥ महगते चित्ति सहा प्रतिष्टितः प्रमाणु चर्याय न तस्य लभ्यते। सुविनिश्चितार्थेषु पदेषु शिक्षितो अनाभिभूतश्च परप्रवादिभिः ।। ३६ ॥ न मह्य भूयो विनिपाततो भयं स्त्रीत्वं पुनमें न च भूयु भेष्यति । सहस्रकल्पान च कोटियो भुयो कृत्वा परं गौरयु धर्मभाणके ॥ ३७॥ यो बुद्धशनान् यथ गङ्गवालिकाः रतनान पूर्णान् ददि नायकानाम् । यश्चत्र पादाङ्गुलिमेक दद्या- दिदं ततः पुण्यु विशिष्यते परम् ॥ ३८ ॥ सा द्वारिका कालमितश्च कृत्वा अदाक्षि बुद्धान सहस्रकोट्यः । सर्वेय चो शासनि प्रत्रजित्वा इमं वरं शान्तु समाधि देशयी ।। ३९॥ सर्वेष तेपा द्विपदोत्तमाना परिनिर्वृतानां चरमिस्मि काले । N433 20 25 30 1A विलापितो for विमोचितो. 3 A B न कदाचि for न च भूयु. २ After st. 37, ABT add a passage given in App. I (No. 28).

·[३४.४०- N484 5 10 17 समाधिराजसूत्रम्। प्रव्रज्यलाभिन्यभु नित्यकाल- मसंकिलिष्टाः सुगतान पुत्रकाः॥ ४०॥ दीपप्रभस्याथ तथागतस्य चरित्व सा शासनि ब्रह्मचर्यम्। स्त्रीभावु तस्मिन् विनिवर्तयित्वा अभूपि भिक्षुस्तद धर्मभाणकः ॥ ११ ॥ मैत्रेय ज्ञानंबलु सो नरेन्द्रः सद्धर्मपरिग्राहकु नित्यकालम् । दीपंकरोऽसौ अभूधर्ममाणको अहं च आसं तद राजधीत ११ १२ ॥ स्वकेन मासेन च शोणितेन चो उपस्थितो मे तद धर्मभाणकः । शाठ्यं च सर्व परिवर्जयित्वा : इमं समाधि प्रतिकाङ्गता तदा ।। ४३॥ येभी तदा रोदितु भिक्षु दृष्ट्वा गिलानक पीडितु वेदनाभिः । अविवर्तिकास्ते सद सर्वि भूवन् में जातु याता विनिपातभूमिम् ॥ १४ ॥ नाभूपि तेषां सद अक्षिरोगो न शीर्षरोगो न च कर्णरोग.। न प्राणरोगो न च जिहरोगो न च दन्तेशूलं न कदाचिदासीत् ॥ १५॥ समन्तप्रासादिक भोन्ति नित्य शिरीय तेजेन चलन्तकायाः । द्वात्रिंशकेतुशतपुण्यलक्षणा उपस्थितो यैस्तद भिक्षु ग्लानकः ॥ ४६॥ 15 N483 20 25 1Aअभूत्स भिक्षुर्विदुधर्मभाणक for the line. R After st. 42, ABT add : सा देवता आसि पुराणमालोहित नरेन्द्र ज्ञानावल पृष्ठतोऽनुगा। स्वमान्तरे बोधितु याय राजा अक्षोभ्यु साभूचरमाणु चारिकाम् ।। 1 After st. 43, B adds gairfi- चन्दप्रभ इमार आसी पुराणसालोदिता नरेन्द्र धीराज स्थिवृतान् ।। स्वमान्तरेयोधितु याय राजा अक्षोभ्यु सोभूचरमाणु चारिकाम् ।। Y Aom. न शीयरोगो.५८वित्तशल for दन्तशूलं.

·२३१ 5 .. N486 10 -३४.५२] ३४ ज्ञानावतीपरिवर्तः। मां च ते शासनि प्रजिल्या प्रयुज्यमानानिमु बुद्धयोधिम् । धारित्व ते गा तथागतानां द्रक्ष्यन्ति बुद्धान सहस्रकोटियो ॥१७॥ सुसंगृहीत्वानिम बुद्धबोधि धारेव नित्यं च हि गौरवेण। ते अर्थं कृत्वा निपुलं प्रजानां द्रक्ष्यन्ति अक्षोभ्य नराणमुत्तमम् ॥ १८ ॥ श्रुत्वा च ते चर्य निरुत्तरामिमा लप्स्यन्ति प्रीति चरियां निरामिषाम् । श्रुत्वा च ते आत्मन पूर्वचर्या काहिन्ति बुद्धान उदारपूजाम् ॥ १९॥ दृष्टा च मिथुन विदु शीलपन्तो नि.शाठियेनो सद सेवितव्याः। अखिलं च दोषं च विसर्जयित्वा सेवेत भिक्षु तदै धर्मभाणका. ॥ ५० ॥ आघातु क्रोधं च विवर्जयित्वा पूजेय पुत्रान् मम धर्मशासने। मा अन्धभूता बहुकल्पकोटियो विनिपातप्रासाश्च भवेत दुखिता. ॥५१॥ न शील त्रायेत अतं च तस्य न ध्यानु त्रायेन अरण्यवासः। तदा नु त्रायेन च बुद्धपूजा व्यापादु कृत्वान परस्परेण ॥ ५२ ।। 15 30 इति श्रीसमाविराजे ज्ञानावनीपरिवर्तश्चतुस्त्रिंशतितम् ॥ ३४ ॥ RAB भाटियेनो for निः२B विदु for तद. ३ ABT धर्मपालान् for 'शसने ·N487 N483 सुपुप्पचन्द्रपरिवर्तः। अथ खल्वायुष्मानानन्द उथायासनादेकासमुत्तरासङ्ग कृत्वा दक्षिण जानुमण्डल पृथिव्या प्रतिष्ठाप्य येन भगवास्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत्-पृच्छयमह भगवन्त तथागतमर्हत सम्यक्सबुद्ध कचिदेव प्रदेश सचेन्मे भगवानरकाश कुर्यात् प्रष्टव्यप्रश्नव्याकरणाय । एवमुक्ते भगवानायुप्मन्तमानन्दमेतदवोचत्-तेन ह्यानन्द स्वके आसने निषद्य पृच्छत्व तथागतमर्हत 5 सम्यक्सबुद्ध यद् यदेवाकाङ्कसि, अह ते तस्य तस्य प्रश्नस्य व्यापरणेन चित्तमाराधयिष्ये । एवमुक्ते आयुष्मानानन्दो भगवतमेतदवोचत् - कृतापकाशोऽस्मि भगवन्, कताबकाशोऽस्मि सुगत प्रभव्याकरणाय । अथ खल्वायुप्मानान दो भगात पुरत आसने निषद्य भगवतमेत दवोचत् ~ को नु भगवन् हेतु क प्रत्ययो यदिह एकत्या बोरिसत्वों बोधिसत्त्वचारिका चरमाणा हस्तन्छेदान् पादच्छेदान् वर्णच्छेदानश्युत्पाटनानि अङ्गोत्तमागच्छेदान् निगच्छति 10 प्रत्यङ्गच्छेदार्च - विविधानि दु खानि प्रत्यनुभवन्ति ? नो च हीयते ? न च परिक्षीयतेऽनुत्तराया सम्यक्सबोधे । एवमुक्ते भगवानायुप्मतमानन्दमेतदवोचत् – सचेत् त्वमानद जानीया यानि मे दु खानि प्रत्यनुमूतानि इमामनुत्तरा सम्यक्सबोधि समुदानयितुम्, एतदपि ते च प्रतिभायात् । किं पुनर्यचयागत परिप्रष्टव्य मन्यया । तद् यथापि नाम आनन्द इह काश्चिदेव पुस्प अधस्तात् पादतलमुपादाय यात्र मूर्धकादादीप्तो भवेत् प्रचलित एकचालीभूत ,त कश्चिदेव पुरप उपसक्रम्य 15 एव वदेत् - एहि त्व भो पुरुप अनिर्वापितेनात्मभावेन पञ्चभि कामगुणै समर्पित समन्वङ्गीभूत क्रीडस्व रमस्व परिचारयस्वेति । तत् किं मन्यसे आनद अपि तु स पुरप अनि पितेनाम भावेन पञ्चभि कामगुणै समर्पित सम वङ्गीभूत नीडेत रमेत परिचारयेत : आनन्द आह -- नो हीद भगवन् । भगनानाह - क्रीडेतानन्द स पुरपो रमेत परिचारयेत परिकल्पमुपादाया निर्वापितैनी मभावेन पञ्चभि कामगुण समर्पित समन्वङ्गीभूत । न त्वेन तथागतस्य पूर्व 20 बोधिसत्यचारिका चरमाणस्य सत्यास्त्रिभित्पायैर्दु खितान् दृष्ट्या दरिद्रान्नाभूत सुख या सौमनस्य या चित्तप्रहयों वा । ये आनन्द बोधिसत्मा महासत्ता पूर्व बोधिसत्वचारिका चरमाणा अखण्डशीला भान्ति अछिदशीला अल्मापशीला अशनलशीला अपरामृष्टशीला अचलित शीली , अललितशीला अकोप्यशीला , नोत्तानशीला , न परदर्शनशीला न विसनादनशीला, ऋजुशीया पपाप्रतिज्ञाशीला समानुग्रहशीला । एसस्पेण शीलेन समन्वागता भान्ति, ते 23 आनन्द बोधिसत्वा महासत्ता अनन्ता चोरिसलचारिका चरमाणा न हस्तच्छेदेन परिहाणि निगच्छन्ति । न पादच्छेदेन परिहाणि निगच्छन्ति । न कर्गनासाच्छेदेन परिहाणि पिच्छति। N489 -- १Bom. प्रदेश २ दयान् for पुर्यात् ३ After निपघ, A B add प्रपरिको Y After 'सत्ता, A Badd महासत्त्या अनन्ता ५A B वर्णनामा घट्पारनानि शेपच्छेदान् for वर्णछेदान यु सारनानि After च Aadds निगरयन्ति अन्यानिच B adds अन्यानि च ७T समादातुम् for समुनयितुम् CAB आनन्द for P AB भवेत् for एन्यालीभूत 1. B अनि for भनिरिटन 11Aom आमागील १RAlter'शग Badds पद्धतशीय ·N499 N491 ३५ सुपुष्पचन्द्रपरिवर्तः। न नेत्रोत्पाटनशीपच्छेदेन परिहाणि निगच्छन्ति । नाङ्गप्रत्यङ्गच्छेदेन परिहाणि निगच्छन्ति । न च विविधानि दुःखानि प्रत्यनुभवन्ति । क्षिप्रं चानुतरां सम्यक्संबोधिममिसंबुभ्यन्ते ॥ भूतपूर्वमानन्द अतीतेऽवन्यसंख्येयकपैरसंख्येयतरपुिलैरप्रमाणैरचिन्त्यैरतुल्यैरमाप्यैरपरि- . माणैर्यदासीत् । तेन कालेन तेन समयेन रनपद्मचन्दविशुद्धाभ्युद्गतराजो नाम तयागतोऽर्हन् । सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदग्यसारथिः शारता 5 देवमनुष्याणां च बुद्धो भगवान् । तेन खल पुनरानन्द समयेन तस्य भगवतो रत्नपद्मचन्द्र- विशुद्धाभ्युद्गतराशस्तथागतस्याहंतः सम्यक्संबुद्धस्य नवतिकल्पकोटीनियुतशतसहस्राण्यायु प्रमाण- मभूत् । सर्वत्र च दिवसे नवतिकपकोटीसहस्राणि सत्यानामत्रैवर्तिकतायां बुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति स्म । तेन खल्ल पुनरानन्द समयेन तस्य भावतो रत्नपद्मचन्द्रविशुद्धाभ्युद्गतराइस्तथागतस्पार्हतः सम्यक्संबुद्रस्य परिनिर्वृतस्य चरमिकायां पञ्चाशति सधर्मान्तर्धानकालसमये 10 सर्मविप्रलोपे . वर्तमाने इमे एवंरूपाः सूत्रान्ता बहुजनजुगुप्सिता बहुजनविवर्जिता बहुजनविदा महाजनोत्सृष्टाश्चाभूवन् । महाभयभैरवकाले वर्तमाने महोपदवे अतिवृष्टिकालसमये अनावृष्टिकालसमये वर्तमाने व्यालकालसमये वर्तमाने विद्युत्कान्तारकल्प- समये दुर्भिक्षकालसमये मिय्यादृष्टिकालसमये असम्यग्दृष्टिकालसमये तीथिकमन्त्रपर्येष्टिकाल. समये युद्धबोधेः प्रलुज्यमानकालसमये वर्तमाने सप्त बोधिसत्त्वसहस्राणि ग्रामनगरनिगमरा राज. 15 धानीजनपदेभ्यो निर्वासितानि समन्तभद्रं नाम वनखण्डं तदुपनिश्नित्य विहरन्ति स्म सार्ध सुपुष्पचन्द्रेण धर्मभाणकेन, यस्तेषां भिक्षणां धारणीधर्मपयाय देशयति स्म । स खल्ल पुना राजा सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणक एको रहोगतः प्रतिसंलीनो दिव्येन चक्षुपा अतिक्रान्तमानुषेण पश्पति स्म - बहीबोधिसत्वकोटीरवल्सकुशलमूला अन्योन्येभ्यो बुद्धक्षेत्रेभ्यः इहोपपन्नाः । सचेते लमेरन् धारणीधर्मपर्यायश्रवणाय, न निवर्तेरन्ननुत्तरायाः सम्यनसंवोधेः । अथ न लमेरन् 20 धारणीधर्मपर्यायश्रवणाय, विवर्तेरननुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः । अथ खलु सुपुप्पद्रो धर्मभाणकः स्मृतः संप्रजानंस्ततः समावेथुत्याय येनासौ महान् बोधिसत्त्वगणस्तेनोपसंत्रान्तः । उपसंक्रम्य महान्तं बोधिसत्वगणमेतदवोचत् - गमिष्यामः कुलपुत्राः । ग्रामनगरनिगमराष्टराजधानी- स्वतरित्या सत्वेभ्यो धर्म देशयिष्यामः । अथ खलु स महान् बोधिसत्वगणः "सुपुष्पचन्द्र धर्मभाणकमेतदवोचत् - नास्माकमभिप्रेतं यदायुम्मानितो वनपण्डाद् ग्रामनगरनिगमराष्ट्र- 25 राजधानीरवतरेत् । तत्कस्य हेतोः ! बहयोऽभिमानिका भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाः । सद्धर्म- प्रतिक्षेपकालश्च वर्तते । तमायुप्मन्तं जीविताद्वयनरोपयिष्यन्ति । आयुष्मांश्चातीय प्रासादिकोऽभिरूपो दर्शनीयः प्रथमयौवनसमन्वागतो भद्रके वयसि वर्तते । स धोतकाञ्चन- N492 9 Ater निगच्छन्ति, AB add तदनेनापि ते आनन्दपर्यायेणेव वेदितव्यम्. २ After प्रतिष्ठापयति स्म ABT add a passage given in App. I (No. 29) ३. After वर्तमाने, ABT add a passage given in App. I (No 30). After समये Aadlds अकालवृष्टिसगये, ५. Aom. वर्तगाने, ६ Dutt reads विद्युत्पातकालसमये for विद्युत्कान्तारकापसमये against Mss. on the strength of T, After देशयति स्म ABT add a passage given in App I (No 31). ८ AB भानन्द for राजा. After चक्षुषा AB add विशुद्धेन. १२. B शुद्धान्त for धौत, स.२८ ·N493 10 समाधिराजसूत्रम् । [३५.१. हाटकच्छविः शङ्खकुन्देन्दुवर्णयोर्णया प्रतिमण्डितोऽपि शोभितललाटो नीलेकुश्चितकेशोणीपश्च । मा ते राजपुत्रा वा अन्ये वा तत्प्रतिमा ईमात्सर्योपहतचेतसो जीविताद्वयवरोपयिष्यन्ति । अथ खलु सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणकस्तं बोधिसत्वगणमेतदवोचत्-सचेन्मे आत्मा आरक्ष्यो भवेत्, न मया अतीतानागतप्रत्युत्पन्नानां बुद्धानां भगवतां शासने आरक्षा कृता भवेत् । तस्यां च 5 वेलायामिमा गाथा अभापत - न आत्मसंज्ञाय सित्व जातु शक्य इहा शासनि रक्ष कुर्वणा । महाविताना सुगतान बोधिः प्रकाशना पश्चिमि कालि दारुणे ॥१॥ यो आत्मसंज्ञा प्रजहित्व सर्वशः सत्त्वानिमान् पुद्गलवादनिश्रितान् । रूपाणि शब्दांश्च रसांश्च गन्धान् स्पष्टव्यु वर्जेवि स रक्षि शासनम् ॥२॥ बुद्धान कोटीनयुतान्युपस्थिहे. दैन्नेन पानेन प्रसन्नचित्तः। छत्रैः पताकामि दीक्रियाभिः कल्पान कोटी यथ गङ्गवालिकाः ॥ ३॥ यश्चैव सद्धर्म प्रलुज्यमाने निरुध्यमाने सुगतान शासने । रात्रिंदिवं एक चरेय्य शिष्यान् इदं ततः पुण्यु विशिष्टु भोति ॥ ४ ॥ ये दानि तेषां पुरुपर्पभाणां सर्मि लुज्यन्ति उपेक्षि भावयी। न तैर्जिना सस्कृत भोन्ति केचित् न चो कृतं गौखु नायकेषु ॥५॥ युप्मे भोय सुखी स्वकार्दु कुरुथा गोपायथा आत्मनं युष्मे भोय इहाप्रमत्त विनये मैत्रीविहारी सदा । शीलं रक्षय उज्जलं अशबलं शुद्धं शुचि निर्मलं येही रक्षितु शील भोति अमलं बुद्धेभि संवर्णितम् ॥ ६॥ N494 15 . 20 25 1 B नीलकुण्डलाधित for नीलकुचित'. ३ AB स्थिति for पसिल A om. from l to प्रजहित्व in st. 2. ४ B महावियूहा for महाविताना. ५ A हस्तेन पादेन for अमेन पानेन. ६ Bच दीपमाल्यैः for दीपनियाभिः, A उन for उज्वल.

·२३५ N495 5 10 N496 15 -३५. १३] ३५ सुपुष्पचन्द्रपरिवर्तः। येही सस्कृतु मोन्ति सर्वि सुगता यावन्त पूर्वे अभूत् तेहि नायितु भोन्ति सर्वजनता या बोधिसंस्थिता । तेही उद्धरिता भवन्ति नरका सत्या बहू पापकाः येही राक्षितु भोन्ति शील्लु अमलं बुद्धः प्रशस्तं पुरा ॥७॥ दान देय विशिष्ट धर्मरतनं क्षान्ति सदा रक्षया. रण्यं चाश्रयथा समाधिकुशला भावेथ चो मार्दवम् । मा चो विग्रह सर्वथा विचरथा शिष्टय शिवां चारिकां गच्छामो वयु राजधानि नगरं सत्खान त्राणार्थिकाः ॥ ८ ॥ तस्मिन्नोतरती महामतिधरे सत्याग्रसारे ऋषौ वर्तेन्ती इमि अश्रुकाः सुकरणं पादेहि अन्ये पती । मा ही ओतरही महामति विदु प्रेक्ष वने पादपान् मञ्जुगन्ध मनोरमान सुरुचिरानात्मान नाणात्मकः ॥ ९ ॥ तेऽपी पूर्व विनायका दशवलाः शान्तेन्द्रियाः सूरताः गत्वा काननि शैलशृङ्गशिखरे बोधाधिगभ्यां वराम् । श्रेष्ठां चारिक बोधिहेतु,चरितास्ते पुष्यज्ञानां वराः तेषां शिक्षिहि काननो निवसतो माँ गच्छ त्वं सुप्रत ॥ १० ॥ गात्रं चित्रितु लक्षणैः सुरुचिरैः केशाश्च नीलास्तवा वर्णः काञ्चनसंनिभमभकरो ओभासते मेदिनीम् । ऊर्गा ते भ्रमुखान्तरे सुरुचिरा शङ्खनिकाशप्रमा मा ते ईष्र्यु जनित्व कायु विकिरी राजानुराजे तथा ॥ ११ ॥ अथ खल्वानन्द सुपुप्पचन्द्रो धर्मभाणकरतं बोधिसत्वगणं गाथयाभ्यभाषत-- यावन्तः पुरिमेण आसि सुगताः सर्वज्ञ क्षीणास्रथाः सर्वे तेऽय करिसु लोकि त्रिभवे बोधाधिगम्यां वराम् । श्रेष्ठां चारिक बोधिहेतु चरितास्ते पुण्यज्ञानां वराः तेषां शिक्षय बोधिसख नियुता सत्त्वान त्राणार्थिकः ।। १२॥ सर्वे कृत्व प्रदक्षिणं ऋषिविदुं पादानि बन्दित्वना घोरं आश्वसतो स्वनन्ति करणं ऋन्दन्त आर्तस्वरम् । अन्ये छिन प्रपात मेदिनि पती मष्ठित्व सालो यथा नो चा ते परिवर्ति पुष्यनिचितः सत्वार्थकामो ऋषिः ॥ १३ ॥ पात्रं चीवरु गृह्य प्रस्थितु ऋणी सिंहो यथा केसरी नो चास्यो गुणदोप तत्र अकरी धर्मस्वभावे स्थितः । 20 N497 25 30 1AB ji for मिष्टां. २ AB अचुक्रुण for सुकगं. ३ AB मञ्जुघोप for मजगन्ध. ४ मा ओरहाते अवान् for मा गच्छवं मुव्रत. ५AB निवसत for आश्वसतो.

·N498 . N499 २३६ समाधिराजसूत्रम् । [३५.१४- धेने काननि अस्मि लोकि वसत सत्वा अपाये पति सोऽभूत्त नगर गमी पुरवर सत्त्वान त्राणायिक ॥१४॥ अथ खलु सुपुष्पचन्द्रो धर्मभाणको प्रागनगरनिगमराष्टराजधानीरवतरित्या सत्याना धर्म देशयति स्म । तेन पूर्वाह्न अपतरित्वा सत्वाना नवनपति प्राणिकोट्य अवैवर्तिकताया स्थापिता अनुत्त्राया सम्यक्सबोधौ । न च ता रत्नावती राजधानीमनुप्राप्त । सोऽनुपूर्वेण ता रनावती राजपानीमनुमाप्त । स तस्या रत्नावत्या राजधान्यामुपसक्रमित्वा अयतरस्मिन् प्लक्षसालमूठे व्यहार्षीत् । स तत्या रात्र्या अत्ययेन ता रत्नावती राजधानी प्राविशत् । प्रविश्प पट्त्रिंशत्प्राणिकोटीरवैषर्तिकत्वे स्थापयति बुद्धधर्मेपु । न च तावद् भक्तकृत्यमकार्षीत् । स भक्तच्छेदच्छिलो रत्नापया राजधान्या निष्क्रम्य येन भगतो नखस्तूपस्तेनोपसकम्य ऑस्थितक एव 10 रात्रिंदिवमतिनामयति स्म । स तस्या रात्र्या अत्ययेन द्वितीये प्राग्मक्ते रत्नावती राजधानी प्रविश्य त्रयोविंशतिप्राणिकोटीरवैवर्तिकबुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति स्म । न च तावद् भक्तकृत्यमकार्षीत् । स द्वितीयभक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तूपस्तेनोपसरम्य उथितक एव रात्रिंदिवमतिनामयति स्म । स तस्या राज्यांमतीताया त्रिरात्रभक्तच्छेदछिनो रत्ना वती राजधानी प्रविश्य नवनवतिप्राणिकोटीशतसहस्राण्यौत्रर्तिकबुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति स्म । न 10 च तावद् भक्त यमकार्यात् । स त्रिरात्रभक्तच्छेदच्छिन्नो रत्नापल्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तुपस्तेनोपसकम्य उथितक एस तृतीय रानिदिनमतिनामयति स्म । स तस्या रात्र्या अत्ययेन चतुर्थे प्राभक्त रनावती राजधानी प्रविश्य नवनवतिप्राणिशतसहस्राण्यत्रैवर्तिक बुद्धधर्मेषु प्रतिष्णपयति । स चतुर्दिवसभक्तच्छेदच्छिन्नो रनावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगवतो नखस्तृपस्तेनोपसमम्प उथितक एव रात्रिंदिवमतिनामयति स्म । स तस्या रात्र्या अत्ययेन 20 पञ्चमे दिवसे रत्नावती राजधानी प्रविश्य राज्ञोऽत पुर प्राविशत् । प्रविश्य चाशीति स्त्रीसहस्राण्यवैवर्तिकत्वेऽनुत्तराया समक्सबोधौ प्रतिष्ठापयति स्म । तस्माच नगरात् सर्वसत्वान वर्तिस्ताया स्थापयति बुद्धधर्मेषु । स तस्या रात्र्या अत्ययेन पठे प्राग्भक्ते रत्नावती राजधानी प्रविश्य सहस्र राजपुत्राणाम वर्तिकत्वे स्थापयति स्म अनुत्तराय सम्यक्सबोधौ । न च तावद् भक्तस्य कृत्य करोति स्म । स घष्ठे भक्तच्छेदच्छिन्नो रनावत्या राजधान्या निष्क्रम्य येन भगतो 25 नखस्तूपस्तेनोपसक्रम्य रात्रिंदिवमतिनामयति स्म । स तस्य राज्या अत्ययेन सप्तमे पुरोभक्ते रत्नावती राजधानी प्रविदयाद्राक्षीच्छूरदत्त राजानमुद्यानमभिनिष्क्रमत सुवर्णमयेन रथेन रूण्यमयै पक्षभित्रग सारचन्दनमत्र्या इपया वैदूर्यमयैश्चकै उतिच्छयजसमलवृतेने ईषापावनदेन दूष्पपसछादितेन १B भामे C कामे for घने . Dutt सो भूयं against Mss ३ AB Cm सत्त्वानां ४ B अनुत्तष्ठिनक Dutt उथितक for आस्थितक ५ AB कृतवान् for अापीत् ६ AB राया अत्ययेन तृतीये प्राग्भुक्ते for रा यामतीतायां AB अवैवातकाले स्थापयति स्म अनुत्तरायो सम्यक्सबोधी । न च तावद्भक्तकृत्यमकापात् for अवैवनिमयुद्धधर्मेषु प्रतिष्ठापयति ८ Ater नगरात्, AB add अप्रमेयानसत्ययान् सत्त्वाननुत्तरायो सम्यवसबोधौ प्रतिपाध्यति स्म । न च तावद्भकृत्य कृतवान् । स पथरानभक्तच्छेदच्छिनो रलावत्या निकाम्य येन भगवतो नखस्तूपरस्तेनोपसकम्योत्यिता एव रानिदिव मतिनामयति स्म ९ AB om from सर्व' upto पुदधर्मषु १० AB भजपताका for "ध्वज 11 After Panda, AB add more falatur N5t0 ·२३७ N501 N502 15 -३५ २१] ३५ सुपुष्पचन्द्रपरिवर्त । यत्राष्टौ शतानि कुमारीणा रत्नसूरपरिगृहीतानाम् , यास्त रथ बाहयति अभिरूपा प्रासादिका दर्शनीया परमया शुभवर्णपुष्फलतया सम वागता प्रीतिकार्ये औदिल्यमार्ये बालाना न पण्डितानाम् । चतुरशीतिक्षनियमहाशालकुलसहस्राणि पृात समनुपान्यभूपन् । चतुरशीतिमाह्मणमहाशाल सहस्राणि चतुरशीतिगृहपतिमहाशालसहस्राणि पृष्टत पृष्ठतोऽनुनद्धायभूनन् । पञ्च च दुहितृशतानि रत्नमयीशिविकाभिरुढा पुरतो नियति स्म । ता सहदर्शनेनैव तस्य 5 भिक्षोर चर्तिया अभूवन्ननुत्तराया सम्यक्सबोधौ। अष्टपष्टिश्चात पुरिकाशतसहस्राणि सहदर्शनेनैन तस्य भिक्षोरवर्तिमायभूपन्ननुत्तराया सम्यक्सनोधा । स च महाजनकायो मणिकुण्डलायपनीय पादुकाश्चापनीय एकास चीवर ग्रावृत्य दक्षिण जानुमण्डल पृथिन्या प्रतिष्टाप्य येन स भिक्षु स्तेनाञ्जलि प्रणम्य नमस्यमान स्थितोऽभूत् । अथ खल्छ ता अपि कुमार्य पूर्वके कुशलमूलै सचोदिता समानास्ताभ्य शिविराभ्योऽवतरित्या एकाम चीचर प्रावृत्य दक्षिण जानुमण्डलं 10 पृथिव्या प्रतिष्ठाप्य येन स भि स्तेनाञ्जाल प्रणम्य गायाभिरभ्यभाषत- अवमासितमधर रविणेच समतत । भिक्षुणा प्रविशतेन जनकायश्च धिष्टित ॥१५॥ रागदोपा समुच्छिन्ना मोहाच विधमीकृता । मोधो दोपश्च इर्ष्या च सा छिन तदन्तरम् ॥ १६ ॥ न राज प्रेक्षते कश्चिन्न चैत्रमनुयात्यसो । यो राज्ञ शूरदत्तस्य परिवार सुतादिक ।। १७ ॥ पूर्णमास्या यथा चद्रो नक्षनपरिवारित । एर स शोभते भिक्षु राजपुत्रपुरस्कृत ॥ १८ ॥ स्वणबिम्ब यथा चित्र कुशलेभि सुचित्रितम् । पुष्पित सालराजो वा एमेव भिक्षु शोभते ॥ १९ ॥ शकश्च देवेद्र महानुभाव सहस्रनेत्राधिपति पुरदर । सुमेस्मृति निदशान ईश्वरो एमेर भिक्षु प्रविशतु शोभतेऽयम् ॥ २० ॥ बोन म ये प्रतिष्टितु बमलोके सुनिर्मितो वाधिपति देवपुत्र । सुयाम देवो यथरिव वामधातौ एमेव भिक्षु प्रविशतु शोभतेऽयम् ॥ २१ ॥ 20 25 १ A रथसून for रत्नसून २ After अवतरित्या AB add मणिकुण्डलान्यपनीय पादुकानि चापनीय ३८ विष्टित for घिटित ४ ABईष्या मान व तुष्य च सर्वे छिनदनन्तरम् for the ine ५A निदशेश्वरो वा for निदशान इश्वरो ६ B om st. 21 A बोधिसव for ब्रह्मलोके ·[३५.२२- २३८ N:03 पर 10 माधिराजसूत्रम् । सूर्यो वा मन्ये प्रतपति अन्तरीक्षे सहस्ररश्मिविधमिय अन्धकारम् । ओभासयन्तो समु दिशता समन्ताद् एमेव भिक्षुः प्रविशतु शोभतेऽयम् ॥ २२ ॥ दानं ददित्वा सुविपुल नन्तकल्पान् रक्षित्व शीलं अशबल नित्यकालम् । भावत्व क्षान्तिमसदृश सर्वलोके सो लक्षणेमिः परिवृतु एव शोभी ॥ २३ ॥ जनयित्व वीर्य अरियजनप्रशस्त सेवित्व ध्याना चतुरि अलीनचित्तः । उत्पाद्य प्रज्ञां निहनिय क्लेशजालं तेनैप भिक्षुः प्रतपति सर्वलोके ॥ २३ ॥ ये बुद्धवीरा असदृश सत्वसाराः समतीत शूरा विकिरिये धर्मश्रेष्ठान् । येऽनागतेऽप्ये तथरिव प्रत्युत्पन्ने तेनैप पुत्रो वशगानु धर्मरीज्ञः ॥ २५ ॥ मौ ते अनित्यं भवतु कदाचि भिक्षो यद्रपतैवं प्रतपसि सर्वलोके । संपश्य तेजो सुरचिर शब्दघोपो राजान तेजो न तपति सुठु भूयः ॥ २६ ॥ धर्मो यथायं अधिगतु आत्मना बुद्धानुज्ञातो विचरसि सर्वलोके। एमेव स पिजहिय इखिभाव सर्वेऽपि यामो यथरिव एप भिक्षुः ॥ ३७॥ ते अञ्जलीयो दशनख कृत्व सर्वे भाषित्व गाथाः क्षिपिसु पिलेन्धनानि । सौवर्णमाला तथंपि च मुक्तहारा- नवतंसानि तयपि च कर्णनिष्कान् ।। २८ ।। राजा चै यथ चक्रवर्ति बलयान सान् विपश्यी मही पुत्रसंज्ञ उपस्थपेति पिचरन द्वीपानि चत्वारिमे। N501 15 20 N 505 25 30 JAB अन्ये for मन्ये २Aom. from विकिरिय upto धर्मराज्ञ; B विधरिय for विकिरिय. ३ B दोधिराजा for धर्मराक. YA om. from मा up to मुहचिर in the third line of the stanza. ५A निबन्धनानि for पिलधनानि. ६ AB चहुविध for तपपि च, ·२३९ 5 N506 10 15 ३५ सुपुष्पचन्द्रपरिवर्तः । श्रेष्ठी क्षत्रिय ब्राह्मणां गृहपती ये कोडराजा स्वका नो तेषामतिरेकु स्नेह जनयी सर्वेषु प्रेम समम् ॥ २९ ॥ एवं शिक्षित धारणीनशगतो निक्ष अयं सूरतो बोध्यड्डा बल इन्द्रियान् विभेजति मार्ग च अष्टाह्निकम् । चन्द्रो या यथ रात्रिये प्रतपति तारागणैर्मध्यगो सूर्यश्चो यथ मण्डलं प्रतेपते वैरोचनस्तेजवान् ॥ ३०॥ सर्वान् बुद्धान्नमस्यामो दशबलान् शान्तेन्द्रियान् सूरतान् येषां वर्णनु कश्चिदुत्सहि नरो कल्पाशतैः क्षेपितुम् । कल्पा कोटिसहस्र भापितु बहून् नो चेद् गुणा क्षेपितु नो चो वर्ण क्षिपेय लोकनवरे एकस्य रोमस्य हि ॥ ३१॥ येनो चक प्रवर्तितं असदृशं ज्ञानोपदं देशितं निपुणं धर्म प्रभाषितस्य विरजं नो चास्य दृश्यं कचित् । श्रमणाबाह्मणदेवनागअसुरैीरैः सत्रह्मादिभि- नौ शक्तो गुणआणवः प्रकयितुं बुद्धस्य सर्वज्ञिनः ॥ ३२ ।। वन्दामो जिनवैद्यराजमसमं यस्येदशा औरसाः भाषित्वा इमि गाथ सर्वि मुदिता राज्ञ. कुमार्यस्तदा। स्वर्ण काञ्चनचूर्णकाश्च प्रकिरी चैलानि च प्रस्तरी चूडाना च मणीन् सहाररुचिरा कोटीशतामूलिका भिक्षु अमिछादयित्व मुदिता बोधाय संपस्थिताः ॥ ३३ ॥ अथ खलु राज्ञः शूरदत्तस्यैतदभवत् -- विप्रतिपनं बतेदमन्त.पुरं जनकायश्च व्युत्थितः। 20 स च जनो मणिकुण्डलान्यपनीय एकासं चीवरमावृत्य दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन स भिक्षुस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य नमस्यति स्म । स च राजा शूरदत्तस्तापत् प्रासादिकोऽभूत् तानदर्शनीयो न च तावदभिरूपो यावदभिरूपः स मिक्षुः। स राज्यहेतोत्रस्तोऽभूत् । रूपकायपरिनिष्पत्तिं च तस्य भिक्षोदृष्ट्वा अतीव रोपमकार्षीत् । तस्य च भिक्षो राजमार्गस्थस्य राज्ञश्चक्षुा प्रविधः। तस्यैतदभवत् -संरक्तचित्तेनैतेन भिक्षुणा ममान्त पुरं दृष्टम् । अक्षिभ्यां 25 चानेन संकेतः कृतः । तस्यैतदभवत् - क इदानीमिमं भिक्षु जीविताद् व्यपरोपयिष्यतीति । अथ राज्ञः शूरदत्तस्य पृष्टतः पुत्रसहस्रमनुबद्धमभूत् । स तानामन्त्रयति स्म-व्यवरोपय कुमारा एतं भिभु जीवितादिति ॥ AC विजयते for विभजति- २ AB उदयते for प्रतपते. ३ B प्रकाशितस्य for प्रभाषितस्य. ४ After st.33, ABadd चूडैश्वापि गपीभिहाररुचिरैः कोटीशतामूलिके मन्दारैः सुगन्धनिचयै पुष्पैस्तथा चन्दन (B चम्पकै)। फुयापिकर्मनौरगुणे. पने प्रफुद्धस्तया रलैचाग्रहता (1) प्रभासचिरैनानाप्रकारेवरे ॥ N507 N508 ·२४० N509 4 समाधिराजसूनम् । [३५. ३४- अथ खल्ल ते कुमारा राज्ञः शूरदत्तस्य प्रतिवहन्ति स्म तस्य भिक्षोः कृतशः । तस्यैत- दभवत् – पुत्रा अपि मे आज्ञा न कुर्वन्ति । एक एवाहं स्थापितः अद्वितीयः । क इदानीमिम भिखं जीविताद्वयवरोपयिष्यति ? अथ राज्ञः शूरदत्तस्य नन्दिको नाम वयघातकोऽभूत् चण्डः साहसिको रौद्रः । अर्थ राजा शूरदत्तस्तुष्ट उदग्रः आत्तमना. एवं चिन्तयामास - अयं नन्दिक एतं 5 भिक्षु जीविताद्वयवरोपयिष्यति । अथ खल नन्दिको क्थ्यघोतको येन राजा शूरदत्तस्तेनोपसंक्रामत् । अथ खलु राजा शूरदत्तस्तैमाह -- शक्ष्यसि त्वं नन्दिक एतं भिक्षु ,जीविताद्वयवरोपयितुम् ? महान्तं तेऽभिच्छोंदं दास्यामि । 'नन्दिक आह- सुष्टु देव, यथाज्ञापयसि । अद्यैनं भिक्षु जीविताद्वयवरोपयिष्यामि । तेन हि नन्दिक यस्येदानी कालं मन्यसे । तीक्ष्णमसिं गृहीत्वा एतं भिक्षोर्हस्तपादं छिन्द । कर्णनासां छिन्द । अनेन मे संरक्तचित्तेनान्त पुरं प्रेक्षितम् । अतोऽस्य 10 मंदेशेनाक्षिणी उत्पाटय । अथ नन्दिकेन वध्यघातकेन तस्यामेर वेलायां तीक्ष्णमसिं गृहीत्वा भिक्षोर्हस्तपादारिछना अक्षिणी चोत्पाटित । ततोऽसौ महान् जनकायो रदन क्रन्दन परिदेवमानः पुनरपि रत्नावती राजधानी प्रविष्टः ।। अथ खल राजा शूरदत्तः सप्ताहस्पात्ययादुद्यानगतो न रमते न क्रीडति न परिचार- यति । स उद्यानानिवृत्तः सप्ताहस्यात्मयेन रनावतीं राजधानी प्राविशत् । सोऽद्राक्षीतं भिक्षु. NE10 15 राजमार्गे छोरितं सप्ताहमृतकं अविपर्णशरीरम् । तस्येतदभूत् – यथायं भिक्षुरविवर्णशरीरः, नि संशयमेष भिक्षुरवैवार्तिको भविष्यत्यनुत्तराया सम्यक्संबोधौ । पापं मया कर्म कृतं महानरकसंवर्तनीयम् । क्षिप्रमेव मया महानिरये प्रतिपत्तव्यं भविष्यति । तस्यैवं चिन्तयतः उपर्यन्तरीक्षे चतुरशीतिभिर्देवपुत्रसहरेकस्तस्वरघोपशब्दमुदीरितम् - एवमेतन्महाराज यथा वदसि । अवैवर्तिफ एप भिक्षुरनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ । तस्य तावेद भूयस्या मात्रया भयं च 20 बाप्तं च स्तम्भितत्वं च रोमहर्पश्चोत्पन्नो विप्रतिसारश्चाभूत् । अथ राजा शूरदत्तो दुखितो दुर्मना विप्रतिसारी तस्यां वेलायामिमी गाथा अभाषत-- राज्यं त्यजिप्ये तथपि च राजधानी हिरण्य सुवर्ण तय मणिमुक्त रत्नान् । घातेयमात्मा स्वय शस्त्र गृह्य निहीनकर्मास्मिह यालघुद्धिः ॥ ३४ ॥ सुपुष्पचन्द्रोऽयमिह भिक्षुरासीद द्वाविंशता कवचितु लक्षणेभिः । ओभासयन्तो प्रविशति राजधानी नक्षत्रराजो यरिय पूर्णमास्याम् ॥ ३५ ॥ * BAtter ur, Aadds: शुदत्तस्य नानिदरे स्थितोभूत. २B om. from अथ upto संक्रामन, BAtter अत्तमना A adds प्रमुदित अंतिमीमनस्यजात एवं चिन्तयामास. Y AB सं नन्दिक्मेवमाह for तमाइ. ५ A लिच्छदं for अभियाद Arior असि. A शिरः वर्णनामाहस्तपादा for 1977. After 'Erla An read A passase suen in App. I ( No 32) RAB भन्नरीक्षे देवताशद या for तावत् 1. AB महाफन्दमपात, एयमा for sमा गाथा अमापन. 25 N511 ·३५ सुपुष्पचन्द्रपरिवती। २५१ : 10 JN512 अहं च हीनः प्रललितु कामभोगे नारीगणेना प्रमुदितु निष्कामामि । स्थाभिरूद्धः परिवृत क्षत्रियेभिः अयं च एती सुरभि सुनेत्र भिक्षुः ॥ ३६॥ तं दृष्ट्र भिक्षु प्रमुदितु नारिसंघो सौवर्णमालानवसिरि प्रेमजाता। सर्वे गृहीत्वा दशनखु अञ्जलीयो गापाभिगीतैस्तममिस्तविंसु भिक्षुम् ॥ ३७ ॥ ते गीतशब्दाः प्रशमित सर्वि राज्ञः स रथाभिरूढः परिवृतु क्षत्रियेभिः । अयं च एती सुरभि सुनेत्रो भिक्षु- महानुभावः सुगतवरस्य पुत्रः ॥३८॥ मम चैत्र चित्तं परम निहोन मासी- दर्याच क्रोध छ तर जनेमि मूढः । मुदितं विदित्व सुविपुल नारिसंयो औलोक्य भिक्षु प्रविशतु राजधानिम् ॥ ३९ ॥ अतिघोररूपा अहु गिरि भाषि तत्र पुत्रसहन्नं भणमि संरक्षणस्मिन् । गवान भिडं प्रकुरत खण्डखण्डा- मेपो हि मह्य परम अमित्र धोरः ॥ १० ॥ ते कुमार सर्वे परमेसुशीलबन्तो स्वहितैषिचित्ता अभिरत येन भिक्षुः । आणचि देवा न करिव एवरूपा शोकामिभूतो अहमभु तस्मि काळे ॥४१॥ इमु भिक्षु दृष्ट्वा परम सुशीलवन्तं मेध्या उपेतं पितरभित्र प्रवृत्तम् । सुदुष्टचित्तो अवसरि धातना पतितो अवीचौ अहु पश्चकाले ।। ४२॥ पनन्दिकोऽयं इह स्पिद राजमारों अतिरौद्रकर्मा दुखकार मानुषाणाम् । 9 ABD for it. ?C repeals from it up lo pusatzrin st. 40. Alter st. 39. ABT add: सोमासिदेन काशिता समा चन्द्रेण वा राहुविमुक्तिशोभिना । प्रामोदमन्ठे प्रमुदितु नारिरांपा तमायेक्य भिई प्रदिशतु राजधानिम् ।। A मरि धोरम: tor अमिन घोर: ४ AB मुमधुर tor परम'. 20 N513 25 30 ·२४२ समाधिराजसूत्रम् । [३५.४३- 5 N 514 10 15 आणत्ति तेना मम कृत एवरूपा मालागुणो वा अयमिह छिन्न भिक्षुः ॥४३॥ समन्तभद्रे वनवरि प्रेमणीये द्विजाभिकीणें कुसुमितमझुगन्धे। सो चापि अन्यः सुविपुल भिक्षुसंघो मात्रा विहीनो यथरिव एकपुत्रकः ॥ ४४ ॥ उत्तिष्ठ भिक्षो प्रतिवस काननस्मिन् कृतो ते अर्थः सुविपुल मानुषाणाम् । यद्राजधानीमिनु तद आगतोऽसि एष्यन्ति भिक्षु सुकरुण क्रन्दमानाः ॥ ४५ ॥ पुष्पध्वजानि इम कृत दक्षिणेना वामेन अन्ये सुरुचिर दर्शनीया. प्रज्ञप्त मार्गः स्फुट कृत चीवरेभि उत्तिष्ठ भिक्षो प्रतिभण धर्म श्रेष्ठम् ॥ ४६॥ चिरप्रविष्टो तुहु इह राजधान्या- मेष्यन्ति भिक्षु सुकरणु क्रन्दमानाः । मा अन्तरापो भव सिप जीवितस्प प्रलोपकाले जिनवरशासनस्मिन् ॥ ४७ ॥ ययैव कश्चित् पुरुष महानुभावो दिक्षु विदिक्षु सततु विघुष्टशब्दः। महाप्रपातं प्रपतति वसुंधराया सर्वाभिभूय त्रिभवमिमं समन्तात् ॥ १८॥ एमेव भिक्षुरिह पतितो धरण्या सुरूपरूपो भूपितु लक्षणैर्वरैः। भदोषदुष्टो मय कृत पापबुद्धिना सुपुष्पचन्द्रो तिष्ठति खण्डखण्डः ॥ १९ ॥ भिक्षु इहो दुःखहत सबै एव अनीतिजातास्तयपि च शल्यचित्ताः। 9AB शल्य सर्वे for सर्व एव. २ in C, the first two lines of •sts 49 and 50 have the following version: एमेव ते शन्यदुखहत समेत प्रीतिच जाता अतिरिव शल्यता च। तस्यापि श्लोको श्रुणिय निरीक्षतो या उसनप्राप्त भविष्यति सर्वशोकः ।। In AB the last two lines seem to be preserved. T does not contain these. 0515 20 25 ·N516 --३५.५७] 5 10 15 ३५ सुपुष्पचन्द्र परिवर्तः। मेश्यन्ति क्षिप्रं दृष्टिमु धर्ममाणकं सुपुप्पचन्द्रं हतु पतितं पृथिव्याम् ॥ ५० ॥ सुपुष्पचन्द्रो यथरिव शैलराजो द्वात्रिंशतीभिः कयचितु लक्षणेभिः । मालागुणेव प्रमदगणेन गृह्य क्षणे विकीर्ण कृतु खण्डखण्डम् ॥ ५१ ॥ वृतस्मि कर्म परम सुघोररूपम् अवीचि गमिध्ये यमविषयमनायो। बुद्धान मेध्ये परम सुदूरदूरे स भिक्षुः कृतु इह खण्डखण्डम् ॥ ५२ ॥ न पुत्र त्राण न पि मम ज्ञातिसंघो नो चास्य मान्या न च भटपादमूलिकाः । मप्यन्ति वाणं नरकगतस्य मा स्वयं करित्व परम निहीनकर्म ।। ५३ ॥ येऽतीत बुद्धास्तयपि च ये अनागता- स्तिष्ठन्ति ये चो दशसु दिशासु केचित् । ते सार्थवाहा दशबल निष्किलेशाः शरणं उपैमी वज्रघन आत्मभावान् ॥५४॥ दृधान भिक्षु कृतु इह खण्डखण्ड कोशः प्रमुक्तः सुकरण देवताभिः । गत्वान ते आरोचयि भिक्षुसंधे सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राज्यधान्याम् ॥ ५५ ॥ योऽसौ विदु पण्डितु धर्मभाणको महानुभावो दिशिविदिशासु घुष्टः । सो बोधिसलो प्रतिष्ठितु धारणीये सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधान्याम् ॥ ५६ ॥ यो देति दानं पिविधमनन्तकल्पान् यो शील रक्षत्पशबलमसंप्रवेधिम् । यो भावि क्षान्तीमसदृश सर्वलोके सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधान्याम् ॥ ५७ ॥ N517 20 25 30 1AB इह राजधान्याम् for खण्डखण्डम् RAशरण उपेमो वरजिन पनाममावां for the lune. ३C विप्रमुफा for आत्मभावान् ·२४४ समाधिपजसूत्रम् । [३५.५८- N 51B 5 10 यो वीर्यवन्तः सततमनन्तरल्पान् यो ध्यानु ध्यायी चतुरि मलीनचित्तः । यः प्रज्ञ भावेति क्लेिशघातकी सुपुप्पचन्द्रो हतु इह राजधानिये ॥ ५८ ॥ यः कायप्रेमं विजहित्व सरंशोs- नपेक्ष भूत्वा तय जीवितातो। समन्तभदावनतोतरित्वा सुपुष्पचन्द्रो हतु इह राजधानिये ॥ ५९॥ ते राजधानी प्रतिशित्व सूरता आर्तस्वरं ऋन्दिपु घोररूपम् । दृष्ट्वान भिक्षु कृतु इह खण्डखण्डं मूठित्व सर्वे प्रपतित ते धरण्याम् ।। ६०॥ राजान तं सो अवचिषु भिक्षुसंघो किमापराई तव देव मिक्षुणा । अच्छिन्द्रशीलेन सुसंवृतेन यः पूर्वजाति स्मरते अचिन्तियाम् || ६१॥ एपो वशी धारणिज्ञानपारगो एप प्रजानातिह शून्य संस्कृतम् । एपोऽनिगितं जगतो निर्देशयी प्रणिधानसंज्ञां इति सर्व वर्जयी ।। ६२॥ एपो मुश्चि मनोज्ञ घोष रुचिरं शान्तेन्द्रियः सूरतो एपो पूर्वनिवासपारमिगतो लोकस्य अभ्युद्गतः । एपो बुद्ध स्वयंभु ज्ञानवृषभो लोकस्य चित्रीकृतः शुद्धा चक्षुप प्रेक्षिपू वितिमिरो अत्यर्थ-मैत्री-कृपः ॥ ६३ ॥ कामा हीन जघन्य दु.खजननाः स्वर्गस्य निर्माशकाः कामान् सेवतु भोन्ति श्रोत्रविकलाः प्रज्ञाविहीना नराः । कामान् सेस्तु अन्धु भोति मनुजो मातापि" घातयी कामान् सेवतु शीलवन्तु वधयी तस्माद्विवर्जेनरो ॥६॥ N519 15 20 N520 25 १ Before यो. AB add यो सो विदू पण्डितु धर्मभाषको. २ A सुपुष्पचन्द्रं वधितमनापराधि for the line. After st. 59, B adds : आनन्द ध्रुत्वा सकरुण देवताना ते भिक्षु सर्वे परमदुःसाभिभूता । द्रष्टुं समग्रा पुन पुरि प्रविश्य सुपुणचन्द वधितमनापराधिम् ॥ ४ AB अस्य देशयो for निदर्शयी. ५AB इमु for इति.६ AB लोकेन tor लोकस्य. Bom. from श्रोत्र upto सेवतु in the next line.

·-३५.७१] 5 N521 10 150522 ३५ सुपुष्पचन्द्रपरिवर्तः। २४५ कामान् सेवतु राज पार्थिवयरा यज॑त्व ऋद्धिमिमां घोरान् गच्छति कर्कशान् दुखकरान्नरकान् भयानन्तकान् । पाप कर्म करोति ईदृश विदुं भिक्षु वघेती सदा तस्मात् पापु विवर्जितव्यु विविध यो इच्छि बोधि शिवाम् ।। ६५ ।। रूपाणि शब्दान् रस तथ गन्ध श्रेष्ठान् स्पष्टव्यधर्मान् त्यजति अलीनचित्तः । कार्य विदित्व यथरिव माय तुच्छं चक्षु च श्रोत्रं तयरिव प्राण जिह्वम् ।। ६६ ।। दाने शिक्षितु शीलि अप्रतिसमः क्षान्ति च वीर्य तथा ध्यान सेवतु प्रज्ञपारमिगतः सत्वान अर्थकरः । लोकः सर्व सदेवकः समनुजः प्रेक्षन्ति मैत्र्या जिनं तेनो चक्षु महान्धकारगहने बुध्यन्ति बोधि शिवाम् ॥ ६७॥ हस्तीमश्वरथांस्त्यजन्ति मुदिता अङ्गालमञ्चांस्तथा शिविकां दोलिकयुग्ययानवृषभान् प्रामाणि राष्ट्राणि च । नगर राज्य त्यजित्वं स्वर्णस्फटिका रूप्यं प्रवालांस्तथा भार्याप्रियपुत्रधीतस्वशिरास्त्यजित्वा बोधिप्रस्थिताः ॥ ६८॥ पूजां ची अतुलां करोन्ति मुदिताः पुष्पेमि गन्धेमि चो गृह्य छत्रवजा पताक विविधा संगीतिभाण्डानि च । नो चापी अभिनन्दिषु भवगतिं ज्ञात्वान शून्यान् भवान तेनो लक्षणचित्रिता दशबला भासन्ति सर्वा दिशः ॥ ६९॥ न कामधातौ न च रूपधाता- वारूप्यधातौ च न ते निविष्टाः । त्रैधातुकं नाभिनिविरधर्मा ये बोधिसत्याः प्रतिष्ठितु धारणीये ॥ ७० ॥ नो आत्मसंज्ञा न च पुन सत्त्वसंज्ञा नो जीवसंज्ञा पुद्गलसंज्ञ नापि । नित्यं चरन्ता अशबल्ल ब्रह्मचर्य ये बोधिसत्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये || ७१॥ न भावसंज्ञा न च पुनरभावसंज्ञा न क्षेमसंज्ञा न पुनरक्षमसंज्ञा । 20 25 N523 30 9 AB शिक्षित्व for शिक्षितु. २ AB त्यजन्ति for त्यजिल, ३ A त्यागि for त्यजित्वा.

·२४६ 5 10 N524 15 समाधियजसूत्रम्। [३५.७२- नो साट्यसंश न पुनरसौहपसंज्ञा ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये ॥ ७२ ॥ नो अस्तिसंज्ञा न पुनर्नास्तिसंज्ञा नो इत्रिसंज्ञा न पुनः पुषसंज्ञा । नामसंज्ञा न च नगरेषु संज्ञा नो राष्ट्रसंज्ञा न पि निगमेषु संज्ञा ।। ७३ ।। नो रागसंज्ञा न पुन विरागसंज्ञा नो दोपसंज्ञा न पुनरदोषसंज्ञा । नो मोहसंज्ञा न पुनरमोहसंज्ञा ये बोधिसत्वाः प्रतिष्टितु धारणीये ॥ ७ ॥ नो इन्द्रियेमिन पुन ते बरेमि- बोध्यङ्गच्याने न च पुन ते निविष्टाः । त्रैधातुके ते प्रेविजहि दोष सर्व ये बोधिसत्त्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये ॥ ७५॥ नो रागरक्ता न च पुन दोषदुष्टा नो मोहमृदा अशठ भवन्ति नित्यम् । दृष्ट्वा च बुद्धा दशबल सत्करोन्ति नो चापि स्वर्ग मतिधर प्रार्थयन्ति ।। ७६ ॥ तेषां श्रुत्वा परत विशिष्टधर्म नो भूय तस्मिन् भवति कदाचि काङ्गा । तैलस्य पात्रं यथरिव अच्छ शुद्धं छेदाच्छेदं परमत तेमि ज्ञातम् ॥ ७७ ।। स्नेहं कुर्वतु जायते अनुनयः सोऽपी किलेशो महान दोपं कुर्वतु जायतेऽस्य प्रतिघो धेरै भयं पापकम् । द्वावेतौ विजहित्वना मतिधरा बोधाय ये प्रस्थिताः ते भोन्तीह नरर्षभा दशबला लोके समभ्युद्गताः ॥ ७८ ।। अध्यात्म प्रजहित्व वाह्यमपि चो धर्मस्वभावे स्थिताः शीलस्कन्धु विशोधितो अशबलो अखण्ड अच्छिद्रितः। BAB संख्य• for सौख्य. २ After संज्ञा, ABT tead ये बोधिसत्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये. ३ After st.74, ABT add: न मानसंज्ञा न पुनरमानसंश नो विद्यसंडा न पुनरविद्यसंज्ञा । मो दृष्टिसंज्ञा न पुनरदृष्टिसंज्ञा ये बोधिसत्वाः प्रतिष्ठितु धारणीये ॥ ४Aप्रजाहिल for प्रविजदि. 20 N525 25 ·३५ सुपुष्पचन्द्र परिवर्तः। २४७, N528 5 10 N527 नो वा तेषु कदाचि शील शबलं नो चापि कल्मापता द्वौवेतौ परिवर्जिया मतिथरा युध्यन्ति बोधि शिवाम् ।। ७९ ॥ अथ खल भगवस्तस्यां वेलायामिमा गाथा भभापत- अहं स पूर्वे चरमाणु चारिका राजा अमूर्व तद शरदत्तः । रतनावती नाम स राजधानी उधानभूमियतु निष्कमामि ।। ८० ।। रपाभिरूद्धस्तद दृष्ट्व भिक्षु समन्तप्रासादिक दर्शनीपाए। द्वात्रिंशता कवचितु लक्षणेमि- रोभासयन्त दश दिशता समन्तात् ॥ ८१ ॥ सुपुप्पचन्द्रो दिशता सुविश्रुतो हितानुकम्पी करणाविहारी। सानुकम्पी नगरं प्रविष्टः शिरीय तेजेन च शोभमानः ।। ८२ ।। अहं च रूपेण न तादृशोऽभवं मात्सर्यमुत्पन्नु सुभैरव मे। कामेषु गृद्धो अथितश्च राज्ये मा एस राज्यान्मम व्यावयेत ।। ८३ 11 , पुत्राण संपूर्ण सहन्न मां यानुरूदा अनुयान्ति पृष्टतः । विचित्रमुर्कुटाभरणा विभूषिता यथ देवपुत्राखिदशेन्द्र पान्ति ।। ८१ ॥ दुहितॄण तस्मिन् शत पञ्च मा मणिपादुकारुढ सुदर्शनीयाः। ऑबदमुक्टामरणा विभूषिता- स्ते हेमजाले रथु ते वहन्ति ।। ८५।। स्त्रीणां सहस्राणि अशीति मा नामादिकाः सर्व सुदर्शनीयाः। 15 20 25 1 Bart for aan. After st. 79, ABT add a passage given in App. I (No 33). A For मा माया अभापत, AB substitute; आयुनते आनन्दाय इदमेव पूर्वयोगकपानिर्देश भूयस्या माया मायामिगोवेन विस्तरेण प्रामयति स्म. YA सत्वे हिताय 10 सालानुकम्पी. ५AB रपाभिस्टा for रयानु. B मुसा for मुकुटा. " A un from आबद्ध ॥p 0 सुदर्शनीया: inst 86.

·[३५.८४- N528 5 10 समाधिराजसूत्रम्। रथाधिरूढाः समुदीश्य भिवं प्रासादिकं मेरुमित्रोद्तश्रियम् ।। ८६ ॥ दृष्ट्वा च तासां पितृसंज्ञ जाता उत्पादित चित्त बरामबोधये। समादयित्वा तद ब्रह्मचर्य क्षिपिंसु तानाभरणान् मनोरमान् ।। ८७ ॥ ईर्ष्या ममोत्पन्न अभूपि तत्क्षणं व्यापाददोपश्च खिलं च दारणम् । ऐश्वर्यमत्तश्च वदामि पुत्रान् घातेय मिझुं स्थितु यः पुरस्तात् ।। ८८॥ श्रुत्वाप ते मह्य कुमार वाक्य सुदुःखिता दुर्मनसो अभूवन् । मा एवं प्रव्याहर तात वाचं न घातयामो वय भिक्षुमीदृशम् ॥ ८९ ॥ यद्यङ्गमगातु शरीर छियेत् कल्पान कोट्यो यथ गङ्गवालुकाः । न त्वेव भिक्षु वय हिंसयेम तथाहि बोधाय उत्पन्न चित्तम् ॥ ९० ॥ श्रुत्वाथ राजा तद पुत्रवाक्यं मृत्यं भणी रोपितु वयघातकम् । मानेय शीघ्र इमु भिक्षु घातयी स्थितु यः पुरस्तापि अन्त.पुरस्य ॥ ९१ ॥ अथागमी पंश्चि स वध्यघातको स रौद्रचित्तो व सु नन्दिनामा । असिं गृहीत्वान स तैलपायित येनो कृतो भिक्षुण अष्टहण्डः ॥ १२ ॥ कृत्वा वकर्मेति सुघोररूपं निर्यातु उद्यानु गता क्षणेर्ने । 15 . N529 20 25 AB यद्यज्ञसई पि for यद्यशमनातु RAB यत्र for पश्चि, ३ Dutt तैलपाट for तेलपायित. ४ After क्षणेन in st, 93, ABT add : न तस्य छिनादपि अङ्गमङ्ग रत्ता स्वी रश्मिसहस्र निश्चरी। श्रीस्वस्तिवाचक्रतु खण्डकछेदेवन्तर्गता लक्षण तस्य काये॥

·२४९ N539 6 10 V, ३५ सुपुष्पचन्द्रगपरिवर्तः। न तस्य क्रीडी च रती च जायते स्मरित्व भिक्षु तद पुष्पचन्दम् ॥ ९३ ।। स शीघ्रशीचं परमाणरूपः ततः प्रविष्टः स्वकु राजधानीम् । रथोभिरूढो गतु तं प्रदेश यस्मिन् कृतो भिक्षु स अष्टखण्डम् ॥ ९ ॥ अनापि सो घोषमयान्तरीक्षाद् बहून देवानयुतान ऋन्दताम् । कलिराज पापं सुबह त्वया कृतं च्युतो गमिष्यस्यसुखं अवीचिम् ॥ ९५॥ . श्रुत्वान राजा मस्तान घोपं सुदुःखितो दुर्मनु त्रस्तचित्तः। बहू मया दारुण पापकं कृतं येनो मया पातितु पुप्पचन्द्रः ।। ९६ ॥ यः पुत्रु बुद्धान नरर्षभाणा अनन्तज्ञानीन तथागतानाम् । गुप्तेन्द्रियः सूरतु शान्तमानसः सोऽपी मया घातितु कामकारणात् ॥ ९७ ॥ यो धर्म धारेति तथागताना सद्धर्मकोश क्षयि वर्तमाने। ज्ञानप्रदीप करि सर्वलोके कैप्टं स मे घातितु कामकारणात् ॥ ९८ ॥ यो धर्म प्रत्याहरती प्रजानां गम्भीर शान्तं निपुणं सुदुईशम् । यो बोधिमण्डस्य वरस्य देशकः सोऽयं मया घातितु कामकारणात् ॥ ९९ ॥ यो धर्मकोशंधरु नायकाना- मन्धस्य लोकस्य प्रदीपभूतः। 15 20 N 531 25 . १. फ्रोडासु जायते मन. for क्रोशाच रती च जायते. २B om. from रथाभिरूडो upto देवान् in st. 95. ३ C मनुजान for मस्तान. ४ B पक्षणात्मलोके for करि सर्वलोके. ५ Dutt फरमा against Mss. After st. 98, ABT add. यो वैद्यराजो इह सालोके चिकित्सको सत्त्व मदा गिलानका । विरेचनस्यो अमृतस्य दायको भिक्षुर्मया घातिनु कामगारणात् ।।

·२५० समाधिराजसूत्रम् । [३५. १००- 5 1532 10 N533 15 यो धारणी धारयि सूरराज स कि मया घातितु कामकारणात् ॥ १००॥ असकिलिष्ट सुविशुद्धज्ञानी शान्त प्रशान्त सतत समाहित । कामान्धभूतेन मयाद्य घातितो येनातिकष्ट निरय गमिष्ये ॥१०१॥ येऽतीत बुद्धाप्यय ये अनागता ये चापि तिष्ठति नरोत्तमा जिना । अनन्तपर्णान् गुणसागरोपमान् उपैनि सर्वान् शरण वृताञ्जलि ॥ १०२ ॥ घोरान् गमिष्ये निरयाश्च्युतस्य जातो न तत्र प्रतिविद्यते मम । कम ह्यनिष्ट हि कृत मयाय यद् घातितोऽय मय धर्मभाणक ॥ १०३ ।। धिक् पापचित्त व्यसनस्य कर्तृ धिग् राजभाव मदगपितानाम् । एक प्रयास्यामि विहाय सर्वे सार न मे किंचिदितो गृहीतम् ।। १०४॥ विशुद्धधर्मो गतेदोपमोह प्रियाद कारणिको जितात्मा । अदूषक सजनैकबन्धु कस्मादतो मे वरपुष्पचन्द्र ॥१०५॥ हा सुव्रता क्षान्तितपोधनान्या हा रूपदाक्षिण्यगुणैरपेता। हा निष्कुहा श्रीधन निष्प्रपञ्चा कुह प्रयातोऽसि विहाय मा त्वंम् ॥ १०६॥ अद्यावगच्छामि महर्षिवाक्य कामा ह्यनित्या वधका प्रजानाम् । मनोज्वरी दुर्गतिहेतपश्च तस्मात् प्रहास्य एत कामचर्याम् ॥ १०७॥ 9 After st 102, ABT add a passage given in App I (No 34) AB age for त्राता न ३ ABT पाप for कर्म Y AB यद् घातितो मे वरधर्मभाणक: for the line ५ ABT हतरदोष for गतदोपमोह ६ After st 106 ABT add a passage given in App I (No 35) AB मनोजला for "ज्वरा ८ Bप्रभोस्ये, C प्रभाप्ये for प्रहास्ये 20 N534 25 N535 N 530 N 537 30 ·5 10 N 538 15 ३५ सुपुष्पचन्द्र परिवर्तः । यास्पे धोरमहं हपीचिनित्यं प्राणं न में विद्यते पापं कर्म कृतं हानिष्ठमसुखं भिक्षुर्मया पातितः । मुक्त्वा राज्य हु नाचर्पपरमः पूजां करिष्ये वरां पुष्पैर्गन्धधिलेपनैः सुरुचिरैः स्तुपं करिष्याम्यहम् ॥ १०८ ॥ पुत्राश्वो दुहितः स्त्रियो गृहपती ये चा अमात्या मम श्रेष्ठी नैगम क्षत्रिया बहुविधाः सर्वेष भाषाम्यहम् । अगरं पाकु चन्दनं सुरुचिरं गन्धाश्च ये शोभनाः शीघ्रं कुर्वथ गागुगर्भशिविका यदिक्षु धापीपतु ।। १०९ ॥ श्रुत्वा पार्थिववाक्य सर्वनगरं गन्धा हारेत्वा वरं चितिक कृत्व मनोज्ञगन्ध रचिरामारोष्य मिर्धा तहिम् । अगरं एकु चन्दनं सतगरं स्पृको तथा पाटलां पुष्पैल्पिविलेपमेन रुचिरस्तैलेन प्रचाख्यो ।। ११० ॥ दोण्या तस्य कृतं शरीरमभवद् या मापिता भिक्षुभि- स्तेषां स्तर करिव राज अवची पूजास्य कामाम्यहम् । पुष्पं माल्प विलेपनं च प्रापि छान पताको स्वजा- स्तस्मिंसूर्यसहतकोटिनयुतां बादापयी पार्थिवः ।। १११॥ त्रैकाल्यं दिवसे व्रजी महिपति भिक्षुस्य स्तूपं तदा विष्यप्यध्वसु देशयी पुरिमकं यत्किंचि पापं कृतम् । वर्षा कोटिसहन पश्चनवति तं क्षेपयी दुष्कृतं शीलं पश्चि अखण्ड रक्षितु वरं शुद्ध शुची निर्मलम् ।। ११२ ॥ वर्या कोटिसहन्त पञ्चनवति पोपी तदा पोप भिन्ने दो तद आत्मभावि पतितो घोरामवीचि पुनः । कृत्वा निर्ऋण का वेदयि दुखं कामंनिदान बहु बुद्धा कोटिसहस्त्र यश्चनवतिं वीरागिता ये मैया ॥ ११३ ।। वर्षा कोटिसहस्र पश्चनवती अन्धोऽहमास तदा द्वापटी विच कल्प कोटिनयुता नेपा मि भिन्ना पुरा । नैका कल्पसहस कोटिनयुतामुत्पाटर चभुतं हरता च्छिन्न अनन्तकल्पनयुतान् पादाश्च कर्णाः शिराः॥११॥ मानुष्ये सति कल्पकोटिनयुत्तानपासु या जातिषु दुःखा वेदन येदयामि च चिरं संसारदुःखादितः । वृत्ता पाप कर्म दुःखनुमती संसारमाणधि तस्मात् पापु न कुर्यु अश्चि निगवे यो बोधिमिवेच्छियाम् ।। ११५॥ LAB शिधिक tor वितिसं २ ABT a tor पाकु. 20 25N539 30 ·[ ३५.११६- 5 N640 10 समाधिराजसूत्रम्। देशेव कम पुरिमकु राजश्रेष्ठो नासौ विमुच्यी पुरिमकु दुष्कृतातः । कृत्वा च कर्म पुरिमा घोररूपं स च यवित्व गच्छेन्निरयमवीचि घोरम् ॥ ११६ ॥ हस्ता विच्छिन्नास्तथपि च पाद कर्ण नासा विच्छिन्ना बहुविध नन्तकल्पान् । नेत्रा च मह्यं बलशो हृता क्षिपित्वा अक्षिप्त दण्डैविचरतु चारिकायाम् ॥ ११७ ॥ त्यक्त्वा स्त्रकाये शिर कर बोधिहेतोः पुत्राश्च दारान्तयन तथात्ममांसम् । हस्तांश्च पादान् परित्यजि हरचित्तो नोच क्षपेमी पुरिमकु पापकर्म ।। ११८॥ . राजा अभूवं तद अहु शूरदत्तो पुत्र मह्यं चरिमक धर्मपालाः । पद्मोतरोऽयं आसि सुपुष्पचन्द्रो वनन्दि आसीदशबलु शान्तिराजेः ॥ ११९ ॥ सो नारिसंघो सुविपुल क्षत्रियाचो गृहपती ये बलपति ये चमात्याः । श्रेष्टी तथैव नैगम कोइराजा सर्वेऽप्यभूषी दशबल निकिटेशाः ॥ १२० ।। कुार एवाचरितमनन्तकल्पं दृष्ट्वान बुद्धान् धुर्सगुण निष्फिलेशाः । ते ते मि दुःखा तद अनुभूतपूर्वा चरन्तु श्रेष्टा इम बोधिचर्याम् ।। १२१ ।। मो बोधिसत्व प्रतिष्ठित धारणीये मैत्राविहारी अचलितु अप्रकम्पी। 15 N541 20 25 १८ सस्कृतात. for दुष्पदात . २८ चरित्व for च्यवित्व. ३ After st. 118, ABT read sts. 121-123 below. Y ABT यो नन्दको आमि न शान्तिराज: for the line. ५ After st, 119, ABT add. तथागतोभून द्विपदानमुत्तमो मिलोस्रो जगदेश्यान्धवः। कृत्वा च अयं विपुर्न प्रजानां परिनितो दीपु यथैव नायकः । ६ ABT read sts 121-23 after st, 118 ABT आनन्द एवं वरत अनन्तकल्पान् for the thre. ७ ABT शिरिपन अप्रमेमान्, ८ ABT परमाणु for चरन्तु R ABT अचल सदा प्रामी for अवलिनु मनाम्मी.

·-३५. १२३] ३५ सुपुष्पवादपरिवर्तः । २५३ नासा कदाचिद् अजति अपायभूमि पूजेच बुद्धान धुत्गुण निक्लेिशान् ॥ १२२ ॥ यो इच्छि बुद्धो ,कथगिह धर्मस्वामी द्वात्रिंशतीभिः कचितु लक्षणेभिः । सो शीलक्षी अशयल अवधा देशेति धर्म प्रतिष्ठितु धारणीये ।। १२३ ॥ 5 इति श्रीसमाधिराजे सुषुप्पचन्दपरिवतः पञ्चविंशतितमः ।। ३५ ॥ PABT धूतरज देवदेवान् for धुतगुण निष्पिलशान, २ ABT भविष्ये or कथमिह. ३ ABT सनिता tor काचितु. ४ ABT प्रमादि for प्रवेथा, ·N543 5 N544 10 ३६ शीलस्कन्धनिर्देशपरिवर्तः। तस्मात्तर्हि कुमार य आकाझेदोधिसत्त्वो महासत्त्व किमित्यह सुखमनुत्तरा सम्यक्सबोधि- मभिसबुध्येयमिति, तेन कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेने शीलस्कन्धे सुप्रतिष्ठितेन भवितव्यम् , सबोधिसत्वेषु च शास्तृप्रेमसज्ञा उपस्थापयितव्या ॥ अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाथा अभापत- य शील्स्कन्धे प्रतिष्टितु बोधिसत्त्वो हितैषिचित्तो विचरति चारिकायाम् । क्षिप्र स गत्वा अमिरतिबुद्धक्षेत्र क्षान्ति लभित्वा भविष्यति धर्मराज ॥१॥ तस्मात् सममा भवथ अदुष्टचित्ता सर्वे च भोगा सतत मनापकारी। दृष्ट्वा च बुद्धान् शिरिधन अप्रमेयान् बोधि स्पृशित्वा भविष्यथ धर्मस्वामी ॥ २ ॥ तस्माच्छुणित्वाइम वर आनुशसान् दृष्टा च भिक्षुन् परम सुशीलवन्ता। नि शाठियेनो विदु सद सेवितव्या समाधिप्ताप्ता भविष्यथ नोचिरेण ॥ ३ ॥ सचेन्निधानापरिमिताप्रमाण पूर्णा भत्रेयु मणिरतनेभि सप्तै । तथैव भूयो रतनवराण पूर्णा क्षेत्रा भवेयुलियाङ्गतुल्या !॥ ४ ॥ दानाधिमुक्तो भविय स बोधिसत्व एकैक रात्रिंदिवमिह दानु दद्यात् । एव ददन् सो बहुविध कल्पकोटी नो विष्टित स्याद् वालिक गङ्गतुल्या ॥५॥ यश्चो समाधि इमुमिह बोधिसत्त्वो श्रुत्वान धारेत सुगतराण गम्। य पुण्यस्कयो भवति गृहीतु तेनो तत् सर्वदान फलमपि नानुभोति ॥ ६ ॥ १ Betore तस्मात, ABT incert तत्र भावान् पुनरपि चश्प्रभ कुमारभृतमामन्प्रयते स्म २ Insert after salurga and A after JRTINA, a passage giren in Appl(10-36) JAB सप्तमि for सी.४B धर्मम् for गजम 15 20 N545 25 ·-३६.१३] ३६ शीलस्कन्धनिर्देशपरिवर्तः । २५५ 5 N 546 10 एपो बरो अनुपम पुण्यस्कन्धो ज्ञानस्य कोश अपरिमिताकरो। श्रीझो नरो यो इमु आनुलोमि धारेण्य अयं इमु विरजं समाधिम् ॥ ७ ॥ धारेय्य एत विरज समाधि शान्त महाधनो भवति स बोधिसत्वः। महासमुद्रो वहुविधरतनस्य अकरे न तस्प पुण्यस्य प्रमाणामस्ति ॥ ८॥ बरोहि धर्मेहि अचिन्तियेहि संहितो बुञ्चति बोधिसत्वः। न तस्य बोधाप कदाचि संशयो य उदिशेयाति इमं समाधिम् ॥९॥ संत्याप्य लोकाचरियं विनायक बुद्धं महाकालणिक स्वयंभुवम् । यः पुण्यस्कन्धेन वरेणुपेतो अचिन्तियो यत्य प्रमाणु नास्ति ॥ १०॥ ने उत्तरो तस्य च सत्व कश्चित् महासहस्राय कदाचि विद्यते। यः पुण्यस्कन्धेन समो भवेत ज्ञानेन वासादृशाचिन्तियेन ॥ ११ ॥ अन्यत्र यः श्रुत्व समाधिमेत धारेथ्य बाचेथ्य पर्यापुगेय्या । पर्येपमाणोऽर्जुल बुद्धबोधि न तस्य ज्ञानेन समो मवेत ॥१२॥ सचेत् कुमारा सिप अयु धर्मरूप प: पुण्यस्कन्धो उपचितु तेन मोति। धात वाचेतु इम समाधि नसो विचम्या इह पृथुलोकधातुषु ॥१३॥ तस्मात् कुमारेह य बोधिसाको आकाइते पूजित सर्वबुद्धान्। 15 20 N517 25 30 दो for कोश. २ धावण्य न आनुमिह यो for the ine. ३C मझममुद्रो चश्तस्य आगमो for the ine. / A मुसतो, सहिलो ति सवृदिनो. ५८ अनन्त for न उतरो. ६AB अष्टिय or अतुल. AB धारेख बायेव ior धारे बाचेतु CAB समेय्या for विचेच्या ·२५६ [३६.१४- समाधिराजसूत्रम् । 5 N548 10 . : 15 अतीत उत्पन्न तथागतांश्च धारेतु वाचेतु इम समाधिम् ॥१४॥ एषा हि सा बोधि तथागतानां श्रद्धेहि मह्यं वचन कुमाराः। न भापते वाचमृयां तथागतो न होदशाः सत्त्व मृषां वदन्ति ॥ १५ ॥ यस्मिन मया शोधितु आत्मग्राहो इतः पुरे कल्पशतानचिन्तियान् ।। श्रेष्ठां चरन्तेन पि बोधिचारिकां पर्येयमाणेन इमां समाधिम् ॥ १६ ॥ तस्मादिमं श्रुत्व अथ धर्मगञ्ज यः सूत्रकोटीनयुतान आगमः । यः पुण्यस्कन्धो विपुलो अचिन्तियो येनो लघु बुध्यति बुद्धज्ञानम् ॥ १७ ।। सर्वेषे सूत्राणिदमनसुत्र- मचिन्तियस्यो कुशलस्य आकरम् | पर्यन्तु धर्माण न तेप लभ्यते यां सो सदा निर्दिशते विशारदः ॥ १८॥ छिन्दित्व भिन्दिव महासहस्र शक्यं गणेतुं परमाणुसंचयः । न वेव ते सूत्रशता अचिन्तियान् प्रमातु यं भावति सो अविष्ठितः ॥ १९॥ आश्वास प्रश्वास गणेतु शक्यं सर्वेष सत्त्वानिह बुद्धक्षेत्रे । पर्यन्तु सूत्राण न तेप शक्य यान् भापते सोऽत्र समाधिये स्थितः ॥२०॥ बुद्धान क्षेत्रा यय गङ्गवालिका ये तेष सत्त्वा गति तेषूपपन्नाः। गणेतु ते शक्यमयोपि चिन्तित न तेप सूताण य नित्यु भारते ॥२१॥ ABT लभ्यति for युध्यति RAom. st, 18. JA om, the first two lines of st. 20. ४ Bom.this hne.५AB तथा विचिन्तिd for अयापि चिन्तित 20 N549 25 30 ·-२६..] ३६ शीलस्कन्धपरिवर्तः । २५७ 5 N 550 10 ৗৱ হাশদিন দশঠিmি: महासमुद्रेविह यात्ति वालिकाः । नदीपु कुण्डेषु हदेषु तद्वद् अनन्त सूनान्त से यत् प्रभापते ॥ २२ ॥ शक्य गणेत बहुकल्पकोटि प आपस्काधः सद तत्र तिष्ठति । शताय भिनाय वालायकोटियो स्वराङ्ग तेषां न तु शक्युं सर्वशः ॥ २३ ॥ शक्यं गणेतुं बहुकल्पकोटिभि- घे सत्य आसन् पुरिमेण तत्र । य आत्मभावे विनिबद्धसारा न लेप सूत्रान्तनिर्हार जानितुम् ॥ २४ ॥ गणेतु शक्यं स्त सर्वप्राणिनां ये सन्ति सत्ता दशसु दिशाम् । ন হকিন্তু দুলাল না বলে यद् भापतेऽसौ सततमविष्टितः ॥ २५ ॥ सर धर्माण निदेशु जानति निरुक्तिनिर्देशपदार्थकोविदः । विनिश्चये भूतनयेषु शिक्षितो विशालबुद्धिः सह हर्पप्रज्ञः ॥२६॥ अभिनयुद्धिर्विपुलार्धचिन्ती अचिन्य चिन्तेति सदा मजानति । घोरस्वभावं पृथु सर्व जानती शब्दाश्च तान् निर्दिशतो न सन्नति ॥ २७ ॥ असेत सो वुक्षति धर्ममाणको न सज्जते सर्वजगस्य मापत । प्रश्नान निर्देशदेहि कोविदः तथाहि तेनो परमायुं ज्ञातः ॥ २८॥ एकस्य सूत्रस्युपदेशकोटियो अचिन्तियां निर्दिशतो न सजति । 15 20 N551 90 A समय for सया, २ AB विनिश्चितो for विनिश्ये ३ A अशक्यु: B असंह for मत Y ABT शतेहि for पदेहि ·२५८ •समाधिराजसूत्रम् । [३६. २९- 5 N552 10 . 15 असङ्गनिर्देशपदार्थकोविदो भाषन्तु सो पर्पगतो न सज्जते ॥ २९ ॥ यः सुस्थितो भोति इहो समाधिय स बोधिसत्त्वो भवती अकम्पियः । धर्मे बलाधानविशेषप्राप्तः करोति सोऽर्थ बहुप्राणकोटिनाम् ॥ ३० ॥ यथैव मेहरचलो अकम्पियः सर्वेहि वातेहि न शक्य कम्पितुम् | तथैव भिक्षुर्विदु धर्ममाणकं कम्पेतु शक्यं न परप्रवादिभिः ॥ ३० ॥ महासहलेविह लोकधातुपु ये पर्वता उक्त अकम्पनीयाः। ते शक्य वातेन प्रेकम्पनाय न त्वेव धर्मे स्थितु शन्यि भिक्षुः॥ ३२ ॥ य शून्यतायां सततं प्रयुक्तो युद्धान एपो नियतं विहारः। प्रजानती निश्चितु धर्म शून्यां स सर्ववादीभि न शक्यु क्षोभितुम् ॥ ३३ ॥ अकम्पियो भोति परप्रवादिभिः सर्वप्रवादेहि अनाभिभूतः। अनाभिभूतश्च अनिन्दितश्च इमुमुद्दिशित्वान समाधि शान्तम् ॥ ३४ ॥ गति तो भोति स शून्यताया सर्वेषु धर्मेषु न काडूतेऽसौ । अनन्तज्ञाने सद सुप्रतिष्टितो इमुमुद्दिशिन्वान समाधि शान्तम् ॥ ३५ ॥ बलानि बोव्यङ्ग न तस्य दुर्लभा प्रतिसंक्दिो ऋद्धिविधी अचिन्तिया । अभिज्ञ नो तस्य भान्ति दुर्लभा धारेत्व याचेत्व इमं समाधिम् ॥ ३६॥ १AB प्रकम्पितुं तदा for प्रकम्पनाय २ A सत्त्व for मई. 20 25 8853 30 ·३६ शीलस्कन्धपरिवर्तः। -३६.४४] 5. 10 150554 भवाभिवृत्तस्य न तस्य दुर्लभ अनन्तज्ञानेन जिनान दर्शनम् । संयुद्ध कोटीनयुतानचिन्तिपान सो द्रक्ष्यते एतु समाधि धारयन् ॥ ३७॥ सर्वेप चो तेप जिनान अन्तिके सोप्यते एतु समाधि शान्तम् । वरेण ज्ञानेन उपेतु भेप्यती प्रतिसंविदासु यश पारमिं गतः ॥ ३८॥ सचेद् भवेन्मणिरतनान पूर्णा महासहस्रा इय लोकधातुः । ये दिव्य श्रेष्ठा मणिरतनाः प्रधाना हेष्टं उपादाय भवामु यावत् ।। ३९ ।। यावन्त क्षेत्रा बहुविध ते अनन्ता जाम्वूनदासंस्तृत पूर्ण सवें। दानं ददे जिनवरेषु सर्व भूमीतलादुपरि भवाय यावत् ॥ ४० ॥ यावन्ति सन्ति बहु विविधा हि सत्ता दानं ददेयुर्विविधमनन्तकल्पान् । बुद्धान दद्यु: सततमविष्टिहन्तो बोध्यर्थिको चो ददितु दानस्कन्धम् ॥ ११॥ यश्चैव भिक्षुरभिरतु शून्यतायां बुद्धान्नमस्ये दशनखप्राञ्जलीयो। न स दानस्कन्धः पुरिमकु यति संख्या यः शून्यतायामभिरतु बोधिसत्वः ॥ १२ ॥ तं चो लभित्वा स हि नरु पुण्यवन्तो दानं ददेति विपुल जनेव श्रद्धाम् । पपेपमाणो अतुलिय बुद्धबोधि औपम्यगेतं कृतु पुरुषोत्तमेन ॥ १३ ॥ यश्चो समाधिमिमु यत् श्रेष्ठ गृहे- चतुप्पटां गाथ स तुएचित्तः। पः पुण्यस्कन्धो उपचितु तेन भोति तत् सर्वदानं शतिनकला नु भोति ॥ ४ ॥ १AB प्रभूताः for प्रधाना२ AB अधिचिहन्तो for अविष्टि.३ तस्स for याति. 20 25 30 N555 ·२६० समाधिराजसूत्रम्। .5 न ताव शीघ्र प्रतिलभि बुद्धज्ञान दानं ददेत् सो हितकरु बोधिसत्वः । अश्रुत्व एतं विरजु समाधि शान्तं यथ श्रुत्व शीघ्रं लभति स बुद्धज्ञानम् ॥४५॥ यश्चो लभित्वा इमुवर शान्तभूमि श्रुतस्य गोत्रं इमु 'विरजं समाधिम् । पर्यापुणेय्या प्रमुदितु बोधिसत्त्वः स शीघ्रमेत प्रतिलमि बुद्धज्ञानम् ॥ ४६॥ योऽपी निधानं प्रतिलभि एवरूपं क्षेत्राननन्तान् यथरिव गङ्गवालिकाः ।। ते. चो भवेयुर्मणिरतनान पूर्णा दिव्यान चो तथपि च मानुषाणाम् ॥ ४७॥ . दुर्घ सो' भोति प्रभूतकोशो महाधनो धनरतनेनुपेतः । यो बोधिसत्त्वो लभति इमं समाधि पर्यापुणन्तः सततमतानु भोति ।। ४८॥ राज्यं लमित्वा परमसमृद्ध स्फीत न तेन तुष्टो भवति कहाचि विज्ञः । यथा लभित्वा इमु विरजं समाधि तुष्टो उदयो भवति स बोधिसत्त्वः ॥ १९ ॥ ते ते धर्मधरा भवन्ति सततं बुद्धान सज्ञिनां धारेन्ती वरधर्मनेत्रि विपुलां क्षीणान्तकाले तथा । धर्मकोशधरा महामतिधराः सर्वज्ञगलंधराः ते ते सत्व सहस्रकोटिनियुतांस्तोपन्ति धर्मस्वरैः ॥ ५० ॥ ते ते शीलबनेनुपेत मतिमान् शिक्षाधनाढ्या नरा. ते ते शीलवते स्थिता अभिरता धर्मद्रुमस्याकुराः । ते ते रक्तवासायचीवरधरा नैषम्यतुष्टाः सदा ते ते सत्वहिताय अप्रतिसमाः सर्वज्ञतां प्रस्थिताः ॥ ५१ ॥ ते ते दान्त सुदान्त सत्वदमका दमथेनुपेताः सदा ते ते शान्त सुशान्ततामनुगताः शान्तप्रशान्तेन्द्रियाः। ते ते सुप्त प्रसुप्त सत्व सततं धर्मस्वनबोधयी बोधित्वा वरश्रेष्ठ धर्मरतनैः सत्वान् प्रतिष्ठापयी ॥ ५२ ॥ PMS. नो for सो १Bधर्मधनाइपा for शिक्षा. १B दान्त मुद्दान्त' for शान्त मुशान'. N556 20 52 30 1557 " ·। . N558 " ३६ शीलस्कन्धपरिवर्तः। ते ते दानपती भवन्ति सततं सद मुक्त्यागी बिदु ते ते मसरियैर्न संबसि महात्यागे रमन्ते सदा । ते ते सत्त्व दरिद्र दृष्ट दुखितान् भोगेहि संतर्पयो ते ते सत्वहिते सुखाय सतत सर्वज्ञता प्रस्थिताः ।। ५३ ॥ तसे आहनि धर्मभरि विपुलां शाने सदर शिक्षिताः छिन्दन्ती जन सर्व संशयरता ज्ञाने सदा प्रस्थिताः । ते ते सुश्रुत धर्मधारि विरजा सूत्रान्तकोटीशलान् पर्षायां स्थित आसने मतिधराः अव्याहरी पण्डिताः ।। ५४ ।। ते ते भोन्ति बहुश्रुताः श्रुतिधराः संयुद्धधर्मबराः कोशान् धर्ममयान् धरन्ति मुनिनां धर्मानिधाने रताः । से ते मोन्ति विशालप्रज्ञ विपुलां प्रीति जनेन्ति सदा देशेता वरधर्म शान्त निपुणं नैर्याणिकं दुर्दशम् ॥ ५५ ॥ से ते धर्ममधर्मज्ञेय मतिमान् धर्मे स्थिताः सूरताः धर्मराज्यि प्रशासि अप्रतिसमा यरधर्मचारी सदा। ते भोन्ति विशिष्टधर्मगुरका गुटगौरवे च स्थिताः धर्मे नगवरे स्थिता मतिधर धर्मवनोन्ड्रायिकाः ॥ ५६ ॥ ते ते मत्त प्रमत्त सत्व सततं दृष्ट्या प्रमादे स्थितान् दृष्ट्या चैव प्रनष्ट उपथगतान संसारमार्गे स्थितान् । तेपू मैत्र जनित्युदार फल्गा मुदिताप्युपेक्षा स्थिता लेषां मार्गवरं प्रदर्शयि शिवमष्टाजिक दुर्दशम् ।। ५७ ॥ ते तु नाव करिव धर्म सुटेढा धारेन्ति सत्वान् बहू उपन्तान महार्णवेषु पतितान् संसारसोतोगतान् । बोध्या बलइन्द्रियैः कयचिताः सद्धर्मनाचारहा: तीरे पारमि क्षेप नित्यागभये स्थापेन्ति सावान् सदा ॥ ५८ ॥ हे ते वैद्यवरा प्रतेषु चरिता वैद्योचमा वेदपत्र विद्याज्ञानविमुक्तिपारंगमिता सोपयदाः । दृष्ट्या सब गियान नेकविविध रोगः समन्याहतान पां धर्मतिरेचनं ददति तदमैचिकित्सन्ति तान् ॥५९ ।। ते ते वारिअरबादिमर्थना लोकेन्द्र बागीधराः सज्ञियाभर मतिधरा वरज्ञानभूमिस्थिता. शूर ज्ञानबला बलप्रमयनाः संवर्णिता शानिभिः ज्ञानेनो बहुमत्वकोटिनियुतात्तोष्यन्ति धौ स्थिताः ॥ ६० } 18 सारे for नगबरे. मुलां वारेन्ति for मुढो धारेन्ति. २१ पारमिगता for पारमिता 20 25 N559 30 ·२६२ 5 N560 10 समाधिराजसूत्रम्। [ ३६.६१- ते तेऽधिपति सार्थवाह विपद सत्वान नाणार्थिका दृष्ट्वा सत्त्व प्रमंढ मार्गरतने सद मारपाशे स्थिता । तेषा मार्गदर प्रकाशयि शिस क्षेम सदा निर्वती येन ज्ञानपपेन नेन्ति कुशलान् बहुसत्तकोटीशतान् ॥ ६१ ॥ ते ते लेनु भवन्ति वाणु शरण चक्षु प्रदीपकरा भीतानामभयप्रदाश्च सतत नस्तान चावासरा । तेऽतिदुखित सत्व ज्ञात्वं परमान जात्यन्धभूतानिमान् धर्मालोकु करोन्ति धर्मरतने भूतनये शिक्षिता ॥ ६२ ॥ ये ये शिल्पवरा जगे बहुकरा सत्वान अर्यावहा येमि सत्य सदा भान्ति सुखिता शिल्पेषु सशिक्षिता । शिक्षापारमिता गता सुनुशला आश्चर्यप्राप्ताद्धता ये बोधीनभिप्रस्थिता मतिधरा लोकस्य चक्षुर्ददा ॥ ६३ ॥ नो ते तृप्त कदाचिदप्रतितमा वरबुद्धधर्मश्रुता शीलक्षान्तिसमाधिपारगमिता गम्भीरधर्मश्रुता । नो तृप्ताश्च परेषु धर्मरतन ते देशयन्त शिर मोक्षोपायु प्रवर्षमाणु वर्ष धर्मेनरास्तर्पयी ॥ ६४ ॥ यावन्तो बहु सत्व तेषुपगता धर्मार्थिका पण्डिता श्रोष्यामो वरधर्मश्रेष्ठरतन मार्ग अज अनसम् । तेषा छिन्दिपु सशयान मतिधरा धर्मण सतोपयो शीलक्षान्तिसमाधिपारमिगता जानन्त सत्त्वाशयान् ॥ ६५॥ ज्ञानी ज्ञानवरान पारमिगता सत्त्वाशये कोविदा जानन्त परसवचित्तचरित येवा कथा यादृशी। ये ये ज्ञानकथाय सत्चनयुता वरधर्मचक्षुर्लमा ते ते ज्ञानविशेषपारमिगता मार्गोपदेशकरा ॥ ।। ६६ ।। मारा कोटिसहस्र तेष विदुषा चित्त पि नो जानिषु आकाशे यथ पक्षिणा पदगतिं ज्ञातु न शक्या कचित् । शान्ता दात प्रशान्त ज्ञानवशिनो आर्यस्मि ज्ञाने स्थिता सर्वान् मार निहत्य शूर वृषभा बुध्यन्ति बोधि शिवाम् ।। ६७ ॥ ऋद्धिपारमिप्राप्त भोन्ति सतत गच्छन्ति क्षेत्रान् शतान् पश्यन्ति बहुबुद्धकोटिनियुतान् गङ्गा यथा वालिका । 15 20 25 N561 90 १B विशुद्ध for प्रमूढ २Bान for धात्व ३ B पारमिगना for पारगमिता ४ Mss नोत्तताश्च for नो तृप्ताथ ५B 'ज्ञानमलिनो for वशिनो ·२६३ शीलस्कन्धपरिवर्तः। -३६.३६] चक्षुस्तेप न सजते दशदिशे पश्यन्ति रूपान् बहु ये चो' सत्व दशदिशे भवस्थिताः सर्वेष ते नायकाः ॥ ६८॥ ते तस्यो भणि आनुशंस सकलां कल्पान कोटीशतान् नो चो पूर्वचरीय वर्ण क्षपये प्रतिभानतो भापतो.। बुद्धानां धनमक्षयं सुविपुलं ज्ञानस्य चो सागर यो एतं विरजं समाधिमतुलं धारेस कश्चिनरः ॥ ६९ ॥ इति श्रीसमाधिराजे शीलस्कन्धनिर्देशपरिवर्तः पत्रिंशतितमः ॥ ३६॥ १८बोधिसत्त्व for वो सत्व, ·NE N563 10 ३७ यशःप्रमपरिवर्तः। तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते रम - तस्मात्तर्हि कुमर बोधिसत्वेन महासत्त्वेनेमांश्चीपरिमाणानाश्चर्याद्भुतान् बोधिसत्त्वधर्मानाकाड़ता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभि- संबोझुकामेनायं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितः समाधिः श्रोतव्य उद्ग्रहीतव्यः पर्यवाप्तव्योधारयितव्यो वाचयितव्यः प्रवर्तयितव्य उद्देष्टव्यः स्वाध्यातव्योऽरणाभावनया भावयितव्यो बहुलीवर्तव्यः परेभ्यश्च 5 विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः । क्षान्तिबलं चानेन भावयितव्यम् । क्षान्तिरातेवयितव्या भावयितन्या बहुलीकर्तव्या । धर्मार्थिकेन च भवितव्यं धर्मकामेन धर्मपरिग्राहकेन, धर्मानुधर्मप्रतिपन्नेन । बुद्धपूजाभियुक्तेन भवितव्यम् । तेन त्रि स्थानेष्वभियोगः करणीयः । क्तमेषु त्रिषु ? यदुत क्लेशक्षयाय पुण्यबलाधिपतये बुद्धज्ञानमाकाश्ता कुशलमूलान्यवरोपयितव्यानि नो तु खलु लोकसुखस्पर्शभिकाविणा । एषु त्रिषु स्थानेष्वभियोगः करणीयः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायां चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य तगेवार्थमुद्योतयमान इममेव पूर्वयोगकर्यानिर्देशं गाथाभिगीतेन संप्रकाशयति स्म हन्त शृणोथ ममेतु कुमारा कल्पसहस्र यया चरिता मे। पूजित बुद्धसहस्रशतानि एपतु एतु समाधि प्रणीतम् ॥ १ ॥ कल्प अचिन्तिय एवमतीताः क्षेत्रशतेषु ये वालिक अस्ति। एप निदर्शनु कीर्ति भोती यं जिनु आसि गणेश्वरनामा ॥२॥ पष्टिरनूनक कोटिसहस्रा- ण्यासि गणोत्तमु तस्य जिनस्थ । सर्वि अनास्रवि क्षीणकिलेशा अष्टविमोक्षप्रतिष्ठित व्यायी ॥ ३ ॥ तत्र च कालि इयमपि सर्वा क्षेम सुभिक्ष अनाकुल आसीत् । सौख्यसमर्पित सर्वमनुष्याः प्रीणित मार्नुपकेभि सुखेभिः ॥ ४ ॥ १B इमाश्चान्याश्च for इमांश्च. २B om. विस्तरेण. ३ After धर्मकामेन, B adds धर्मरतेन. ४B त्रिसाहस्रेषु for त्रिषु ५ Bom. स्थानेषु. ६ After "निर्देश, B adds भूयस्या मात्रया. ७ After 'गीतेन, B adds विस्तरेण..Cमानसकेभि for मानुपकेभि. 15 १ 20 25 N564 ·३७ परिवर्तः। 5 10 पुण्यबटेन च सर्व उपेता दर्शनियास्तय प्रेगणियाश्च । आट्य महाधन सर्व समुद्धा दिव्यसुखेन समर्पितगानाः ।।५।। सूरतु सुत्रत मन्दकिशाः क्षान्तिबलाभिरता अभिरूपाः। देवपुरेषु यथा मपुत्राः शीलगुणोपगता मतिमन्तः ॥ ६॥ तत्र चे कालि महीपतिरासीद् राजपुतो वरपुष्पसुनामा ! तस्य च पुत्र अनूनकमासन् पश्चराता स्मृतिमन्मतिमन्तः ॥ ७ ॥ तेन च राजसुतेन जिनस्यो पष्टि उद्यानसहस्रशतानि । पुष्पफलपतिमण्डित सर्वे तस्य निर्यातित कारणिकस्य ॥ ८॥ विचित्र उद्यान सहनशता चंक्रमशय्यनिषयासहौ। चीवरकोटिसहनशतेमिः संस्तृत चंक्रमणाश्च निपद्याः ॥ ९॥', एवमनेकप्रकारसहसा पात्तक.श्रामणकाः परिमोगाः। राजसुतेन प्रसन्नमनेना तस्य उपस्थापिताः मुगतस्य । १० दशम् शुभकर्मपथेषु राज प्रतिछित साधूजनेना। माणसहस्रशतानयुतेमि- गछि पुरस्कृत नायकु द्रयम् ॥ ११ ॥ पुप्पविलेपनध्य गृहीत्वा छत्रपताफवजांस्तथ वायन । 15 N565 20 . । 25 90 स्मृतिमन् २सा for साधु'. ३ After दायान्, A reads the last Bस्मृतिमन्तः une of st.13.

·समाधिराजसूत्रम् । [३७. १२- N.566 5 10 15 पूज करिव स तस्य जिनस्य प्राञ्जलिकः पुरत स्थित आसीत् ॥ १२ ॥ तुष्ट अभूत्तद भिक्षुसहस्रा देवमनुष्यथ यक्षसुराश्च । व्याकरु किं नु जिनो इमु पूजा साधु किं वक्ष्यति धM नरेन्द्रः ॥ १३ ॥ तस्य च आशय ज्ञात्व स्वयंभू राजसुतस्य निरुत्तर चित्तम्। पारगतो अधिमुक्तिपदेषु तस्यिम देशयि शान्त समाधिम् ॥ १४ ॥ याव प्रमुक्त गिरा सुगतेना कम्पित मेदिनि सवनषण्डा। पुष्प प्रवर्षि तदा गगनातः पद्मशतापि च उद्गत भूमौ ॥ १५॥ व्याकरि नायकु आशयु ज्ञात्वा अर्थपदेषु सुशिक्षित शास्ता। देशयि शान्त समाधि नरेन्द्र- स्तत्रिमि अर्थपदानि शृणोथ ॥ १६॥ सर्वि भवा अभवाः परिकल्पा- स्तुच्छ मरीचिसमा पय मायाः। विद्यतमेघसमाश्चल शून्याः सर्वि निराम निसत्व निजीवाः॥ १७॥ आदितु शून्य अनागत धर्मा नागत अस्थित स्थानविमुक्ताः। नित्यमसारक मायस्वभावाः शुद्ध विशुद्ध नभोपम सर्वे ॥ १८॥ नैव च नील न पीत न स्वेता नामतु रिक्तकु घोपस्वभावाः। चित्तविविक्त अचित्तस्वभावाः सस्तापगताः क्षणिरत्रात् ॥ १९॥ भाषतु अक्षर संम्म नास्ति नो पि अभापतु संफर भोति । ABासन tor आसीद. २B मुनिन्दः for नरेन्द्रः, २८ नोगत प्रस्थित for नागत अस्थित. 20 N567 25 30 ·-३७.२७ ३७ यशाप्रमपरिवर्तः। N 568 5 10 15 नापि च अक्षर देश जन्ती नो पुनरक्षरु क्रान्ति कुत्तचित् ॥ २० ॥ अक्षर अक्षय क्षीण निरुद्धा भारततो व अभापततो वा। नित्यमिमक्षर अक्षय उक्ता यः परिजानति सोऽक्षयु भोति ॥ २१॥ बुद्धसाशता य अतीता धर्मसहस्रशतानि भणिया। नैव च धर्मु न चाक्षर क्षीणा नास्ति समुत्पत्ति तेन अक्षीणा ॥ २२ ॥ येन प्रजाति अक्षयधर्मान नित्यु प्रजानति अक्षयधर्मान् । सूत्रसहस्रशतानि भणित्वा सर्वि अनक्षर जानति धर्मान् ॥ २३ ॥ यं च प्रभापति धर्म जिनस्यो तं च न मन्यति सोऽक्षयताये। आदि निरात्मनि ये लिमि धर्मा तांश्च प्रभौषति नो च क्षपेति ॥ २४ ॥ सर्वशिरः स प्रभापति विज्ञो नोच गिराय हरीयति चित्तम् । सर्वगिरो गिरिवोषनिकाशो तेन न सजति जातु गिराये ॥ २५ ॥ याय गिराय स कीर्तितु धर्मः सा गिर ताक्षणि सर्व निरुद्धा यादशु लक्षणु तस्य गिराये सत्रिमि धर्म तलक्षण प्राप्ताः ।। २६ ॥ सर्विमि धर्म अलक्ष विलक्षा सर्वि अलक्षण लक्षणशुद्धाः । नित्य विविक्त विशुद्ध नभो वा संख्य समासतु ते न उपेन्ति ॥ २७॥ संस्कृतासंस्कृत सा विविक्ता नास्ति विकल्पन तेपमृषीणाम् । 1569 20 . 30 4A प्रजाति tor प्रभापनि.

·समाधिपजसूत्रम् । [३७.२८- N 570 5 10 N571 15 संगती असंघत प्राप्ता दृष्टिगतेहि सदैव विविक्ताः ॥२८॥ नित्यमरक्त अदुष्ट अमूदा स्तस्य स्वभाव समाहितचित्ताः। एप समाधिवली बटयन्तो यो इमु जानति ईदृश धर्मान ॥२९॥ शैलगुहागिरिदुर्गनदी यह प्रतिश्रुत्क जायि प्रतीत्य। एविमु संस्कृत सा विजाने भायमरीचिसम जगु सौम् ॥ ३० ॥ प्रज्ञनलं गुग धर्मगतानां ज्ञानपटेन अभिज्ञ ऋषीणाम् । वाच उपायकुशल्य निरक्ता पत्र प्रकाशितु शान्त समाधिः ॥ ३१॥ कल्पितु बुचति कल्पनमा अन्तु न लभ्यति संसरमाणे। कोटि अलक्षण या पुरि आसी. दपि अनागति प्रत्ययताये ॥ ३२ ॥ फर्म झिपाय च वर्तति एवं हीन उत्कृष्टतया समुदेन्ति । विविक्त धर्म सदा प्रकृतीये शून्य निरात्म विजानय सर्वान् ॥ ३३ ॥ सवृति भाषित धर्म जिनेना. सस्कृतसरत पक्ष्यथ एपम् । मास्तिह भूततु आरम नरो वा एतकु लक्षण जिगस्प ॥ ३४ ॥ कृष्णाशुभ च न नस्यति कर्म आत्मन कृत्व च वेदयितव्यम् । नौ पुन संगम कर्मफलस्य नो च अहेतुक प्रत्यनुभोन्ति ॥ ३५ ॥ 20 १ 25 N572 १B सत्त्वगतीयु for सर्व २० वल्सितु, B कल्पित, C कल्यान for कल्पन. ३ : सूत्रतु ter. भूततु नो चितु for नो पुन, ·२७ यश प्रभपरिवर्तः। ? 5 10 158 573 सर्वि भगा अलिका वशिकायो रिक्त तुच्छ फेलसमाश्च। मायमरीचिसमा सद शून्या देशितु शब्दितु ते च पिपिता ॥३६॥ एस विजानतु मन्यन नास्ती शीलवु भोति अनिश्रितचित्त । क्षान्तिबलेन न कल्पयि किंचि एव चरन्तु समाहितु भोति ॥ ३७॥ यात्तक धर्म विजानि स राजा तात्तक देशित तेन जिनेन। अव नृपो इमु धर्म जिनस्यो सपरिवार समाददि शिक्षाम् ॥ ३८ ॥ राजसुतो इमु श्रुव समाधि आत्तमना मुदितो भणि वाचम् । सुइ सुभाषितु एप समाधी एप तया चरणेषु पतामि ॥ ३९॥ तत्र च प्राणिसहस अशीति श्रुविमु धर्मस्यभार प्रणीतम् । भूतु अय परमार्थ निर्देशो ते अनुपतिक क्षान्ति लमिनु ॥ ४०॥ नास्ति उपादु निरोधु नरस्यो एविमि धर्म सदा विनिता । एन प्रजानतु नो परिहाणि राज लभी अनुत्पत्तिक क्षान्तिम् ।। ४१॥ राज तदा विजहित्वन राज्य प्रजि शासनि तस्य जिनस्य । तेऽप्यनु प्रत्रजिता सुत राज्ञ पञ्चशतानि अनूनक सरें ॥४२॥ प्रजितो यद राज सपुत्रो अन्य तदा यहुप्राणिसहसा । प्रत्रजिता सुगतस्य समीरे धर्म गवरिषु तरय जिनस्य ॥४३॥ १Bयामि for पटामि 20 . 25 ·२७० समाधिराजसूत्रम् । [३७.४४- N574 विंशतिपर्पशतान् परिपूर्णान् धर्म प्रकाशितु तेन जिनेना। राज सपुत्रकु तेन जनेना 5 10 N573 15 विंशतिवर्षशता चार धर्मम् ॥ १४ ॥ अथ अपरेण पुनः समयेन सोऽपि जिनः परिनिर्वृतु आसीत् । ये जिनश्रावक तेऽपि अतीताः सोऽपि च धर्म परित्तेकु आसीत् ॥ ४५ ॥ तस्य च राजिन पुत्र अभूषी पुण्यमती सद श्राद्ध प्रसनः। तस्य च भिक्षु कुलोपगु आसीत् सो इमु देशयि शान्त समाधिम् ।। ४६॥ सो अखिलो मधुरो च अभूषी सत्कृतु प्राणिसहस्रशतेभिः । देवत कोटिशतान्यनुबद्धा वर्ण भणन्ति कुलान् प्रविशित्या ॥ १७॥ स स्मृतिमान् मतिमान् गतिमांश्चो सुनतु सूरतु शीलरतश्च । सुस्वरु अपरप सो मधुरचो धातुषु ज्ञानवशी वरप्राप्तः ॥ ४८॥ चीवरकोटिशतान च लाभी आसि स भिक्षु यशःप्रमु नान्ना । तस्य च पुण्यबलं असहन्ता भिक्षुसहस्र तदा जनि ईर्षाम् ॥ ४९ ॥ पुण्यबलेन च रूपबलेन ज्ञानबलेन च ऋद्धिबलेन । शीलबलेन समाधिबलेनो धर्मवलेन समुद्गत भिक्षुः ॥५०॥ दृष्टमनश्च प्रियश्च जनस्यो भिक्षुउपासकभिक्षुणिक्यनाम् । 20 7 .'30 १B परीत्या for परिस्कु २B कुलापकु for कुलोपगु ३ A अप्यरूपो, B अप्सवर्ष, C अप्सक for GTA which is based on T.

·२७५ ३७ यशाप्रभपरिवर्तः। -३७.५८) N576 5 10 15 ये जिनशासनि सच प्रसन्ना- स्तेपमभीप्सित पूगनियाश्च ॥ ५१॥ यश्च स राजिनु पुत्रु अभूपी पुण्यमती सद श्रादु प्रसनः । ज्ञात्व प्रदुष्टमनान् बहुभि रक्ष स कारयि आचरियस्य ।। ५२ ॥ पञ्चहि प्राणिसहस्रशतेही वर्मित खड्गगदायुधकेहि । तेहि सदा परिवारित भिक्षु भाषति भूतचरीमपर्यन्ताम् ।। ५३ ।। सो परिपाय प्रभापति धर्म शून्य निराम निर्जीविमि धर्माः । ये उपलग्भिक आत्मनिविष्टा- स्तेप न रोचति यं भणि भिक्षुः ।। ५४ ॥ उत्थितु मिक्षव शत्र गृहीत्वा येष न रोचति शून्यत शान्ता । एप अंधर्म प्रभापति भिक्षुः एतु हनित्र भविष्यति पुण्यम् ॥ ५५ ॥ दृष्ट्व च शस्त्र न भायति भिक्षुः शून्यक धर्ममनुस्मरमाणः । नास्तिह सत्य नरो वापहत्यै कुड्यसमा इमि रिक्तक धर्माः ॥ ५६ ॥ भिक्षु करोति स अञ्जलि ना भापति वाच नमोऽस्तु जिनानाम् । येन सत्येनिमि शून्यक धर्मा भोन्तिमि शस्त्र मान्दारवपुप्पाः ॥ ५७ ॥ शीलवतोपगतस्य मुनिस्यो भोपितमात्र अनन्ययवाक्ये। कम्पित मेदिनि सवनपण्डा शख ते जात मान्दारबपुष्पाः ॥ ५८॥ १८ सो परिभाषय भाषति धर्म for the line. २ CHधM for अधर्म..३ AB च य हन्ये fot वापहत्य. ४ AB कुसना C कुन्यसमा for कुष्यसमा. ५ AB मावितमानि; C भापतिमान्य for भापितमात्र 20 N577 25 ·समाधिराजसूत्रम्। 5 10 N582 15 मारमतेन च मोहित सत्वा संगवशानुगताभिनिविष्टा । मोहेक्शेन तु मोहित वाला ये न रोचति शून्यत शान्ता ॥ ७ ॥ भिक्षु च भिभुणिका गृहिणश्चो ग्राहित मोहित पापमतीभि । तेप वशानुगता सद भूत्वा पश्चिमि कालि प्रतिक्षिपि बोधिम् ॥ ७५॥ श्रुत्व कुमार इमा मम पाच भिक्षु अरण्यकुले वसि नित्यम्। येषिय रोचति शून्यत शान्ता तैरयु धारितु धर्मु जिनानाम् ॥ ७६॥ प्रबजि ते मम शासनि चरित्व भिक्षु उपसपदपोषधर्मम् । भुञ्जिमु पिण्डमोक्ता अदुष्टा ये इमु धारयिष्यन्ति समाधिम् ॥ ७७ ।। जीवित काय अपेक्षि प्रहाया शून्यत भावयथा सुप्रशान्ताम् । युक्तप्रयुक्तमना च भवित्वा सेव अरण्य सदा मृगभूता ॥ ७८ ॥ नित्य करोथ च पूज जिनाना छत्रध्वजद्धिंयमाल्यविहारै । चेतिय पूजयथा प्रतिमाना क्षिप्र लभिष्यथ एतु समाधिम् ॥ ७९ ॥ स्तूप करापयथा सुगताना हेमविभूषित रूपियलिप्तान् । प्रतिम सुनिष्ठित रत्नविचित्रा बोधिनिधार्नु जनित्वन चित्तम् ॥ ८० ॥ यापति पूज जगेस्मि प्रणीता दिव्यथ मानुषिका रमणीया । १C मारवशानुगता विनिविष्ट for the line २८ रागवशेन for मोह ३ A येप न सप्रति शून्यत शान्ति B ये जन सेवति शून्यत शान्ता for the line Y AB असक्तमगृद्धा for असका अदुष्टा Dutt gardient against Mss Dutt 'lage against Mss on the strength of T 25 N583 30 ·२७५ ३७ यशाप्रमपरिवर्तः। -३७.८४] 5 10 15 सर्व गवेषिय बुद्ध महेथा बोधिनिधानु करित्व प्रतिज्ञाम् ॥ ८१॥ धर्मत पश्यय सर्वि नरेन्द्रान् यावत सन्ति दश दिशि लोके। दृश्यति निवृति साजिनानां धर्मतया स्थित संमुख बुद्धाः ॥ ८२ ॥ भोथ च सर्विषु त्यागाधिमुक्ताः शीलविशुद्धगता स्थिरचित्ताः। क्षान्तिरताः सद मैत्ररताश्चो सर्वि प्रजानथ शून्यक धर्मान् ।। ८३ ॥ वीर्यु जनेय अलीन अदीनाः ध्यानरताः प्रविवेकरताश्च। সনু সানব সম্বনিযু&ি भेष्यथ कारुणिका नचिरेण ॥ ८४ ॥ रागु शमेय सदा अशुमा ये दोषु निगृहय क्षान्तिबलेन। मोहु निगृह्णय प्रज्ञबलेना प्राप्स्यय बोधि जिनानु प्रशस्ताम् ॥ ८५॥ कायु विभावयथा यथ फेनं दुःखमसारकु पूतिदुर्गन्धम् । स्कन्ध प्रजानथ रिक्तक सर्वो- लम्स्यथ ज्ञानमनुत्तर क्षिप्रम् ॥ ८६ ॥ दृष्टि म गृह्णय पापिक जातु आम अयं पुरुषो अथ जीनः। सर्वि प्रजानय शून्यक धर्मान् क्षिप्र स्मृशिष्यय उत्तमबोधिम् ॥ ८७ ॥ लाम म कुर्वय गृद्धो कदाचित् मा परितप्पय पिण्डमलब्ध्वा । निन्दित शंसित मा खु चलेथा मेल्समाश्च असाम्पिय भोया ॥ ८८॥ N534 20 25 30 PDutt 'निदानु against Mss RA करणया चरथ for सर्वि प्रजानथ, ३ A निरयगत for पिण्डमलम्चा ·२७२ '. [३७.५६- N578 5 . 10 समाधिराजसूत्रम् । भिक्षु अभूत्तद मंकुशरीरा ये उपटम्भिक शसगृहीताः। भूयु न शक्युपसंक्रमणाये त्रस्त अभूत सुमहाद्रुतजाताः ।। ५९ ॥ ये पेन श्राद्ध प्रसन्न मुनीन्द्रे येपिह रोचति शून्यत शान्ता। तेहि हुंकारसहस करित्या दृष्यशतैरभिछादित भिक्षुः ॥ ६०॥ भिक्षु जनित्यन मैन स तेषु सर्वजनस्य पुरस्त भणाति । ये मयि सख प्रदोष कोन्ती तेष वृते न हु बोधि चरामि ॥ ६१ ॥ तेन च वर्ष मशीतिरनूना भाषित शून्यत कोषु जिनानाम् । भिक्षुसहस्र प्रत्यर्थिक आसन् ये'च निपारित राजसुतेन ॥ ६२ ।। सोऽपि तदा परिभूत अभूपी तस्य च भिक्षु परीत्तकु आसन् । वाचमनिष्ट तदा श्रुणमानः क्षान्तिवला ध्युत नो च कदाचित् ॥ ६३॥ सोऽपरेण च पुन. समयेन प्राणिशतान करी महदर्थम् । शीर्लेमखिलमनुस्मरमाण पुण्यमतिस्य तदा भणि वाचम् ॥ ६४ ॥ तत्र स गौरवु कृत्व उदारं पुण्यमती अवची तद भिक्षुम् । मा मम केनचिदाचरियस्यो चेतसि किंचि कृतं अमनापम् ॥ ६५ ।। सो अवची'शृणु राजकुमारा क्षान्तिबलेन समुद्गत बुद्धा । 15 20 N579 25 33 A ये न च, B ये नर for ये पुन २ AB भिक्षुसहस्रालम्भक आसीत् for the line. ३ Mss. येन for ये च. ४ AB धर्ममचिन्त्य for शीलमखिल ५ABT पुण्यमती जनयी मह प्रेम.

·२७३ ३७ यशाप्रभपरिवर्तः। -३७.७३] .. . 5 N580 10 15 येन मि भाषित वाचमनिष्टा- स्तस्थिमि अन्तिकि मैत्र उदारा ॥ ६६ ।। येन स कल्पसहस्रशतानि क्षान्ति निषेवित पूर्वभवेषु । सो अहु भिक्षु यशःप्रभु आस शाक्यमुनिर्भगवान् भणि वाचम् ॥ ६७ ॥ येन यशःप्रभु रक्षितु भिक्षुः पुण्यमती तद राजिनु पुत्रः । जातिसहस्र ममासि सहायः सो मय व्याकृतु मैत्रकु बुद्धः ।। ६८ ॥ येन गणेघर पूजितु शास्ता येन तु कारित श्रेष्ठ विहाराः। पूर्वमसौ वरपुष्पसुनामा सो पदुमोत्तुर आसि मुनीन्द्रः ॥ ६९ ॥ एव मया बहुकल्प अनन्ता धारयितामिमु धर्म जिनानाम् । क्षान्तिबल समुदानित पूर्वे श्रत्व कुमार ममा अनुशिक्षाः ॥ ७० ॥ निर्वृतिमप्यथ मेष्यति एवं पश्चिमि कालि सद्धर्मविलोपे। भिक्षु व तीर्थमतेष्वभियुक्ता ते मम धर्म प्रतिक्षिपि शान्तम् ॥ ७१ ॥ उन्नत उद्भत दुष्ट प्रगल्भा पापसहायक भोजनलुब्धा । चीवरपात्ररताः पटलुन्धा. लाभसंनिश्रित ते क्षिपि धर्मम् ।। ७२ ॥ दुष्प्रदुष्टमंना अतज्ञा हीनकुलेषु दरिद्रकुलेषु । प्रजिता इह शासनि मा तेऽपि प्रतिक्षिपि शान्तमु धर्मम् ।। ७३|| 20 25 N581 30 १ A नशा ; B नरेन्द्रः for मुनीन्दः ·समाधिराजसूत्रम् । [३७. ८९- ૨૭ 5 N585 . 10 15 धर्म गवेषय गौरवजाताः श्रत्व तदापि च तत्पर भोथ। तिष्ठत गोचरि सर्वजिनानां यास्यय क्षिप्र सुखावतिक्षेत्रम् ॥ ८९ ॥ सर्वजगे समचित्त भवित्वा अप्रिय मा प्रिय चित्त करोथ । मा च गवेपथ लाभु यशो वा क्षिप्र भविष्यथ बुद्ध मुनीन्द्राः ।। ९० ॥ बुद्धगुणांश्च प्रभापय नित्यं भूतगुणेहि निरुक्तिपदेहि। यान् गुण श्रुत्विह सत्त्व प्रसन्नाः बुद्धगुणेषु स्पृहां जनयेयुः ॥ ९१॥ नित्य सगौरव चाचरियेपु मातु पितुस्तथ सर्वजगस्मिन् । मा पुन मानवशानुग भोया लप्स्यथ लक्षण त्रिंश दुवे च ॥ ९२ ।। संगणिकां विजहित्व अशेषां नित्यु विवेकरतापि च भोथ। सूरत नित्युपशोभन शान्ता आत्महिताः परसत्त्वहिताश्च ॥ ९३ ॥ मैत्रि निषेवि तथा करुणां चो मुदितुपेक्षरताः सद भोय। शास्तुः प्रशासनु पश्यथ नित्यं भेष्यथ क्षिप्र हितकरु लोके ॥ ९४॥ पापक मित्र म जातु मजेय सेक्य मित्र ये भोन्ति उदाराः । येषिह रोचति शून्यत शान्ता ये अभिप्रस्थिता उत्तमबोधिम् || ९५॥ श्रावभूमि म शिक्षथ जातु मा च स्पृहेष्यथ तत्र चरीये। AC प्रभापति for प्रभापथ. २ AB स्पृशेषय for स्पृहेष्यथ. 20 N286 25 30 ·-३७. १०३] ২৩ অসমাবেন। 5 10 4587 चित्तु म रिचय बुदगुणेषु क्षिण भविष्यथ बुद्ध जिनेन्द्राः ॥ २६ ॥ सत्य गिरं सद भापय शुद्धा मा मृप भाषय मा परुषां च। नित्य प्रियं मधुरं च भणेथा लस्पथ वाच लोकाचरियाणाम् ॥ ९७ ॥ कायि अनार्थ जीवित भोधा मामउत्कर्षक मर परपसी। आत्मगुणान् समुदानपमानाः परचरियासु उपेक्षेक मोथ ॥ २८॥ शून्यविमोक्षरताः सद भोया मा प्रणिधान करोष गती। सर्वनिमित्त विनम्र अशेश भोथ सदा अनिमित्तविहारी ॥ ९९ ॥ अन्त धिवर्जयया सदकालं शाधतुच्छेदस्थिता म भनाथ । प्रत्ययता सद युध्यत सर्व एव भविष्यय पादृश शास्ता ॥१००॥ करमारतीय रतिं विजहिल्या दोषखिलांश्च मलान् विजहित्वा । मोहतमो विजहिवसे सर्व शान्तरता नरसिंह भवाय ॥ १०१॥ नित्यमनित्य च पश्यथ नित्यं सभवा सुखदुःख विमुच्य । अशुभमनातात आत्मशुभेषु भावयमानु भवेय नरेद्रः । १०२॥ लोकप्रदीपकरेमि जिनेमि- यिह योनिशो धर्म सुनीत । तैरिह मारबलानि हनिया प्रतिमनुत्तरबोधिन्दारा ॥ १०३ JS 20 25 N588 30 ५A उपेक्ष करोया tor उपेक्षक मोप. २ AB विजदिलब for 'वरो. A प्राप्त उदार धनुत्ता AN. for the line.

·२७८ समाधिराजसूत्रम्। [३७. १०४- यात्तक भाषित एति गुणा मे ये च प्रकाशित दोषशता मे। दोष विवर्जिय शिक्ष गुणेषु भेष्यसि बुद्ध तदेह कुमार ॥ १०४ ॥ इति श्रीसमाधिराजे यशःप्रभपरिवर्तः सप्तविंशतितमः ।। ३७ ।।

·३८ N589 N590 कायवाचनासंबरपरिवर्तः । तस्मात्तर्हि कुमार कायसंवरसंवृतो भविष्यामीत्येवं त्वया कुमार शिक्षितव्यम् । तत्र कुमार कतमः कायसंवरः? येन कायसंवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्वः सर्वधर्मेष्वसमज्ञानं प्रतिलभते, अयमुच्यते कुमार कायसंवर इति । येन कायसंवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्यो द्वात्रिंशन्महापुरुषलक्षणानि प्रतिलभते, अयमुच्यते....इति । येन....महासत्त्वो दश तथागतबलानि चत्वारि वैशारयानि अष्टादशावेणिकान् बुद्धधर्गान् प्रतिलभते, अयमुच्यते.... इति । येन.....5 महासत्यत्रीणि विमोक्षमुखानि प्रतिलभते । कतमानि त्रीणि ? यदुत शून्यतामनिमिचमप्रणिहितम् । इमानि त्रीणि विमोक्षमुखानि, अपमुच्यते....इति । येन.....महासत्वश्चतुरो प्राह्मान् विहारान् प्रतिलभते । कतमांश्चतुरः ? यदुत मैत्री करणां मुदितामुपेक्षां इमांश्चतुरो बालान् विहारान् , अयमुच्यते....इति । येन....महासत्वश्चतस्रः प्रतिसंविदः प्रतिलभते । कतमाश्चतस्रः ? यदुत अर्थप्रतिसंवित् धर्मप्रतिसंवित् निरुक्तिप्रतिसंचित् प्रतिभानप्रतिसंवित्। इमाश्चतसः प्रतिसंविदः, 10 अयमुच्यते....इति । येन महासत्वः सप्तत्रिंशद्वोधिपक्षान् धर्मान् प्रतिलभते । कतमान् सप्तत्रिंशत् ! यदुत चत्वारि स्मृत्युपस्थानानि । चत्वारि सम्यक्प्रहाणानि । चतुर ऋद्धिपादात् । पञ्चेन्द्रियाणि । पञ्च बलानि । सप्त बोध्यमानि । आर्याष्टाङ्गिक मार्गम् । इमान् सप्तत्रिंशद्वोधिपक्षान् धर्मान् प्रतिलभते । अयमुच्यते.... इति । येन....महासत्त्वो महाकरुणाविहारं प्रतिलभते । महोपेक्षाविहार प्रतिलभते, क्षेमांश्च वितर्कान् प्रतिलभते । प्रविवेकांश्च धर्माने प्रतिलभते । अयमुच्यते काय- 15 संबर इति ॥ पुनरपरं कुमार येन कायसंवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्वः प्राणातिपातात प्रतिविरतो भवति । अदत्तादानात् अब्रह्मचर्यान्मृपावादात् पिशुनवचनात् परुपवचनात् संभिन्नाला- पात् अभिध्यायाद व्यापादान्मिथ्यादृष्टेः प्रतिक्रितो भवति । तुलाकूटान्मानकूटात्कांस्यकटात् कर्पण- बन्धनरोधनताइनच्छेदनभेदनविपरामोपालोपसाहसेभ्यः प्रतिविरतो भवति । न हस्तलोल: न 20 पादलोलो हस्तपादसंयतः । तस्य सर्व कायवाङ्मनोदौष्ठुल्यं प्रहीणं भवत्युच्छिन्नमूलं तालामस्तक- वदायत्यामनुत्पादधर्मि । अयमुच्यते कुमार कायसंवर इति । तदनेनापि ते कुमार पर्यायेणैवं वेदितव्यम् ॥ भूतपूर्व कुमार अतीतेऽध्यन्यसंख्येये कल्ये असंख्येयतरे विपुढे अप्रमाणे अचिन्त्ये अपरिमाणे यदासीत्। तेन कालेन तेन समयेन ज्ञानप्रभासो नाम तथागतोऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक 25 * In B, this chapter is divided into three chapters, viz., कायसंवरः, बाक्संवरः and t', while the other two Mss. put the matter into one chapter, 9 Before तस्मात्, AB read : तत्र भगवान् पुनरपि चन्दप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म. R After फुमार, Badds सदा. ३ Breads महा before ब्रह्म, मैत्री, करुणा, गुदिता and उपेक्षा. Y After विहार AB add : महाकरणाविहार and महामुदिताविहारं. ५Mss. वितर्कान for धर्मान्, A अभिध्यायाः for 'ध्यायात्. AC वस्त्र: B वस्तु' for कांस्य which is confirmed by T. C Mss.'पर्धन for 'बन्धन'. ९. 'तर्जन for 'छेदन'. 1. Atter अचिन्त्ये, A adds अतुल्ये. N591 N592 ·5 7 N593 समाधिराजसूत्रम् । [३८.१- उदपादि विद्याचरणसंपमः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुल्पदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् । तेन खल्ल पुनः कुमार कालेन तेन 'समयेन तस्य भगवतो ज्ञानप्रभासस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पष्टिवर्षकोट्यः आयु प्रमाणमभूत् । पष्टिरह कोट्यः श्रावक- संघोऽभूत् । अप्रमेयाश्च बोधिसत्वा महासत्त्वाः सद्धर्मपरिग्राहका अभूवन् ॥ तेन च कुमार कालेन तेन समयेन राजाभूद्विशेषचिन्ती नाम । अथ खलु राजा विशेषचिन्ती अशीत्या प्राणिकोटिभिः सार्ध तथागतमुपसंक्रान्तः । उपसंक्रम्य तस्य तथागतस्य पादौ शिरसाभिवन्द्य भगवन्तं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्यैकान्ते न्यपीदत् । एकान्तनिषण्णश्च राजा 'विशेषचिन्ती तं तथागतं पर्युपास्ते । अय खलु कुमार ज्ञानप्रभासस्तथागतोऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो राज्ञो विशेषचिन्तिनः सपरिवारस्याध्याशयं विदित्वा इतो धर्मपर्यायादिमं कायसंवरसमाधि- 10 मुखप्रवेशं गाथामिगीतेन देशयति- यथान्तरीक्षं गगन विशुद्ध- मत्यन्तशुद्धं प्रकृतिप्रभास्वरम् । एमेव शुद्धो अयु कायसंवरो न शक्यु घोरेण कदाचि देशितुम् ॥ १ ॥ विविक्तु शून्यो अयु कायसंवरो एतादृशे ते उभि कायलक्षणे। अलक्षणास्ते यथ अन्तरीक्षं तल्लक्षणो देशितु कायसंवरः ॥ २ ॥ यो जानती संवरमेवलक्षणं न तस्य जातु भवती नेसंवरः। ये चाप्रवृत्ताः कुतु तेष गोचरो अनासवस्यो उपपत्ति नास्ति ॥ ३ न शायु कामान् प्रतिसेवमानै रूपेषु भोगेषु जैहित्व तृष्णाम् । भवेषु दोपानविजानमानै- न शक्यु ज्ञातुमयु कायसंवरः ॥ ४ ॥ अनानव संवर यः प्रजानते न तस्य मोती उपपत्ति जातु । अर्हन्तधर्मा इम एवरूपाः न सुकरं जानितु तीथिकेभिः ॥ ५॥ 15 20 25 N594 30 1 AB विस्तरेण संप्राशयति स्म for देशयति. २Dutt असंवरः for नसंवरः against Mss. RAB ये चापि यस्ताः कृतु तेषु संवरः the line. ४ AB चक्षु for शम्यु. ५ Dutt जनिल for जहित्व against Ass.

·-३८.१२] ३८ कापयाडमनसंवरपरिवर्तः । 5 10 8593 ये सर्वधातुकि त्रस्तमानसा न कामभोगेप स्पृहां जनेन्ति । . राज्येन मोगैश्च न जातु अधिका ज्ञास्यन्ति ते ईदृश कायसंवरः ॥ ६॥ अर्यो अयं बुञ्चति काययंत्ररो अर्थश्व शब्देन न शक्यु देशितुम् । यो जानती ईदृशु धर्मनेत्री ससंयोऽस्मिन भवति प्रतिपितः । ७॥ अर्थे प्रयुक्तान मपाथु देशितो ये अर्थनेत्रीपरता विचक्षणाः । अनथु एजेंन्ति प अर्थयुक्ता ते संवोऽस्मिन् सततं प्रतिष्ठिताः ॥ ८॥ अर्थो य उक्तो हि जिनान शासने कायं स अर्यो भरती विमानतो। यो अर्थनेत्रीय स्वभानु जानति प्रतिषितः सोन्यति कायसवरे ॥ ९॥ येनानिमित्तं मत्रती विजानित नैरात्म्यतः शून्यतु तुच्छतो का । में तस्य जाद भवति नसेवर- स्तथाहि सो शिक्षितु मूतनिश्चये ॥ १० ॥ भावानभावानिति यः प्रजानाति 'स सर्वभावपु न जातु सनते। यः सर्वभावेषु न जातु सजले स आनिमित्तं स्पृशती समाधिम् ॥ ११ ॥ विज्ञात येनेह निरामधर्माः स्वभावशून्याः प्रकृतिप्रभावसः। मतश जातु भवती असंवर- स्तथाहि सो शिशिनु भतनिश्चये || १२ ॥ यो जानती शून्यैत पञ्चकन्धान विदित्व नैरास्यस्वभासल्यान । 15 .. 25 NSAR 30 ABधर्मनेत्री* Honअ. २ Dutt असंग: against Mss. A निरामायो for ". ४ A निश्चि B निश्चिन्त for शिक्षितु. ५AB शुन्या for शून्यत.

·२८२ [३८१३- 5 10 समाधिराजसूत्रम् । न तस्य जातु भवती असबरो यत् कर्म कायेन समाचरेत ॥ १३ ॥ निमित्तग्राहिस्य असवृतस्य य आत्मसज्ञाय सदा प्रतिष्ठित । रूपेषु आस्वादगतस्य ज तुन प्रक्रुप्यते राग असवृतस्य ॥ १४ ॥ ये भूतकोटीय भवन्ति शिक्षिता गतिंगता सूरत शून्यतायाम् । न तेप राग पुन जातु कुष्यते असवरो येन ब्रजेत दुर्गतिम् ॥ १५ ॥ न शक्यु कम्पेतु यथा सुमेरु अचालिय सर्पपिपीलिकैर्महान् । तथा विदू भूतनयेषु शिक्षितो रूपेहि दिव्यैरपि सो न कम्पते ॥१६॥ शक्येत रङ्गैर्गगन विचित्रितु शक्येत चाकाश गृहीतु पाणिना। न त्वेव शक्प स विचालनाय रागेण दोषेण न च मारकोटिभि ॥१७॥ प्रतिश्रुका शक्यु गृहीतु केनचि च्छिला प्लवेदप्युदकस्य मध्ये। द्रष्टु न शक्य विह तस्य आशया य शिक्षितो ईदृशि कायसवरे ॥१८॥ यावन्त शब्दा पृथु सालोके गृहित पेडागत शक्य कर्तुम् । न तस्य शक्य स्थितिरस्थिति विजानितु य स्थितु कायसवरे ॥ १९॥ शक्य प्रभा गृहित सूर्यमण्डलात् प्रगर्जतो मेघतु विद्युतो वा। ने तस्य कायस्य स्वभाव ज्ञातु य शिक्षित स्यादिह कायसवरे ॥२०॥ जालेन पाशेन च शक्यु बधितु चतुर्दिश वायति वातमण्डली। Dutt प्रतिश्रुत्य against Mss N597 20 25 N598 30 ·२८३ ३८ कायवाटानःसंवरपरिवर्तः। -२८.२८] 5 10 15 N599 न शक्यमाजानितु तस्य कायः प्रतिष्ठितो यो इह कायसंवरे ॥ २१ ॥ गोचरोऽसाविह सर्वप्राणिनां पत्र स्थितो यो विदु चित्तसंपमे। यत्र स्थितो गोचार कायसंवरे न लिप्यते खमित्र स लोकधर्मः ॥ २२ ॥ शक्यं पदं पश्यितु सर्वप्राणिनां नमे चरन्तान पृथक् चतुर्दिशम् । न तस्य कायस्य न चित्तगोचरो प्रमाणु ज्ञातुमिह शक्य केनचित् ।। २३ ॥ एवं स्थितस्पो इह कायसंवरे सर्वे न भोन्ति विविधाः किलेशाः । प्रहीण तस्येह उपकिलेशा- स्तया ह्यसौ शिक्षितु कायसंवरे ॥ २४ ॥ नं तस्य अग्निः क्रमते न शस्त्रं तथापि अग्राह्य स तस्य कायः। शान्तप्रशान्ते स्थितु सो समाधौ तथा ह्यसौ शिक्षितु कायसंवरे ॥२५॥ एवं स्थितस्यो न भयं न त्रासो न क्षोभु चित्तस्यु न चेर्यु जायते। मुक्तः स सर्वेभिरुपवेभि- यः शिक्षितो तादृश कायसंवरे ॥२६॥ विषस्य शस्त्रस्य न जातु भायति न चाग्निमध्ये न जलस्प.मध्ये। सर्वेहि मुक्तः स उपवेहि प शिक्षितो ईदृश कायसंवरे ॥२७॥ चौराण धूर्तान च पापकारिणा- माशीविषामध्यगतो न भायते। तथा हि तस्यो विगतात्मसंज्ञा संज्ञाविमुक्तस्य भयं न भोति ॥ २८ ॥ भयैर्विमुक्तस्य न बासु जायते असंत्रसन्तस्य न भोति इअना। 20 25 30 १AB कायस्वरे for चित्तसंयमे. RAom. st. 25.

·समाधिराजसूत्रम्। [३८.२९- N600 5 10 . 15 अनिञ्जमानस्य कुतोऽस्ति त्रासो न मारकोटीभि स शक्यु कम्पितुम् ॥ २९ ॥ आचक्षितो देशितु संप्रकाशितो यो बोधिसत्वस्य हिताय संवरः। यः शिक्षते ईदृश कायसंवरे सो भोति नो कम्पियु मारकोटिभिः ॥ ३०॥ सर्वेषु धर्मेषु असंज्ञज्ञानं पूर्णा अशीतिरनुव्यञ्जनानि । द्वात्रिंश चो लक्षण चित्तशुद्धा न दुर्लभा भोन्ति स्थितस्य संवरे ॥ ३१॥ य इच्छते बुध्यितु बुद्धधर्मान् अचिन्तियान् येप प्रमाणु नास्ति । स शिक्षितु ईशु कायसंवरे भविष्यते चेतियु सर्वलोके ॥ ३२ ॥ इच्छते धर्ममिमं महर्षिणां दशो बलान् बुद्धबलानचिन्तियान् । स शिक्षितु ईदृश कायसंवरे या शिक्षितस्तस्य बला न दुर्लभाः ॥ ३३ ॥ ये चापि अष्टादश बुद्धधर्मा आवेणिका येषु जिना प्रतिष्ठिताः । ते चापि तस्यो न भवन्ति दुर्लभा य: शिक्षते ईदृश कायसंवरे ॥ ३४ ॥ ये सप्त बोध्यङ्ग महामहर्षिणां प्रतिसंविदश्चो तथ ऋद्धिपादाः । ते चापि तस्यो न भवन्ति दुर्लभा य. शिक्षते ईदृश कायसंवरे ॥ ३५॥ नमाविहाराश्चतुरश्च ध्याना विमोक्षद्वारास्त्रय संप्रकाशिताः । क्षेमा वितर्का अथ प्रविवेश्या न दुर्लभा भोन्ति स्थितस्य संवरे ॥ ३६॥ करणाविहारी तथुपेक्षलाभी सय ईर्यचर्यामिह मैरिवराम् । N601 20 25 30 Aरोपो for प्रामो २८जना for जिना ३ AB प्राविवेत्ता for वेश्या ·३८ कायचायनासघरपरिवर्त । -३८.४४] 5 N602 10 15 हितचित्तु मोति च स सजगे य कायसपरि स्थितो भवति ॥ ३७॥ स्मृती उपस्थान प्रहाण सम्यक् पञ्चेन्द्रिया पञ्च बला महर्षिणाम् । आश्चर्य अष्टाङ्गिकु मार्गश्रेष्ठो न दुर्लगो शिक्षितु कायमवरे ॥ ३८॥ ये चापि अन्ये वर बुद्धधर्मा अचिन्तिया येष प्रमाणु नास्ति । ते तस्य स न भवन्ति दुर्लभा य शिक्षते ईदृश कायसरे ॥ ३९ ॥ श्रुत्वा ईहो ईदृश कायसवरे विशेषप्राप्तो अभु राजेपुर । तुयो उदनो अतुलाय प्रीतिया स प्रव्रजी तस्य जिनस्प शासने ॥ ४०॥ स प्रबजित्वा दश वर्षकोटी रचार्षि शुद्ध वर ब्रह्मचर्यम् । भावेत्व बाहान् चतुरो विहारा नाय लोकस्य सदेवकास्य ॥ ४१॥ सुभाविता ब्रह्मनिहार कृत्या अद्राक्षि बुदान अंशीतिकोटिप । ततोत्तरे यात्तिक गङ्गवालिका इद चर सो वर ब्रह्मचर्यम् ॥ १२ ॥ सर्वेप चो शासनि प्रत्रजित्वा अचार्षि शुद्ध वर ब्रह्मचर्यम् । भिक्षु अभूपी वर धर्मभागको बहुश्रुतचो प्रतिभानवाश्च ॥ ४३ ॥ अखण्डशीलच अच्छिदशीलो विशुद्धशीलो अकल्माषशील । आर्ये च शीले स अनामने स्थित प्रजानमानो इमु कायतरम् ॥ ४४ ॥ N 603 20 25 १Dutt आर्य against Mes २ AB श्रेष्ठमार्गा for मागनेटो ३ AB इम for इहो ४ AB राजयुसर for "पुन ५AB आचर्षि for अवार्षि ६ Bअभावितां for , AB सहस्रोग्य for अशीति ·5 N604 २८६ समाधिराजसूत्रम्। [३८.४५- सिया कुमारा तव अन्य सासीद विशेषचिन्ती तद राजकुञ्जर । न एव द्रष्टव्यमिहान्यु सोऽभू- त्तदाहमास चरमाणु चारिकाम् ॥ १५॥ तस्मात् कुमारा मम शिक्षमाणा प्रतिष्ठिहेसी इह कायसवरे। अन्येष चो देशय प्राणकोटिना नचिरेण त्व मेष्यसि यादशोऽहम् ॥ १६ ॥ तस्मात्तर्हि कुमार परिशुद्धकायसमाचारो भविष्यामीत्येवं त्वया कुमार शिक्षितव्यम् । तत् 10 कस्य हेतो । परिशुद्धकायसमाचारो हि कुमार बोधिसत्वो महासत्वो न निरयेभ्यो बिभेति । न तिर्यग्योनेर्न यमलोकान्न सर्वदुर्गतिभ्यो विमेति । नोदकाद विमेति । न शस्त्रतो न सिंहभ्यो न व्यानेभ्यो न प्रक्षेम्यो न हस्तिभ्यो नईमेभ्यो न मनुष्येभ्यो बिमेति । परिशुद्धकायसमाचार कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्व इममपि त्रिसाहन महासाहस्र लोकधातु करतले कृत्वा तालमात्र द्वितालमात्र त्रितालमात्रं चतुस्तालमात्र पञ्चतालमात्र पट्तालमात्र सप्ततालमात्रमुक्षिपेत् । यावन्त 15 वा पुनराकाङ्केत्तावन्तमेवोक्षिपेत् ।। पुनरपर परिशुद्रकायसमाचार कुमार बोधिसत्वो महासत्त्व ऋद्धिप्रातिहार्ये परमपारमिप्राप्तो भवति । स ऋद्धिपादविपाविशुद्ध पुण्यपरिगृहीतो विवेकविविक्त सत्रानुगत एतत्समाधि प्रतिलब्ध अनासपपुण्यपरिनिप्पन्न सर्वलोकधातावप्रतिहतचक्षु एवरूपै ऋद्धिप्रतिहार्य समन्वागतो भवति । तत्र कतमा मद्धि ! यया ऋद्धया प्रार्थनासमृद्धिपरिनिष्पत्ति । इयमुच्यते 20 ऋद्धिरिति । तत्र कतमद् ऋद्धिप्रातिहार्यम् ? यया अव्या समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्त्व अनेकविधानृद्धिविषयान् प्रत्यनुभवति । एकोऽपि भूला बहुधा भवति, बहुधापि भूत्वैको भवति । अविर्मान तिरोभावमपि प्रत्यनुभवति । तिर कुड्य तिर प्राकार तिर पर्वतमप्यसज्जमानो गच्छति । आकाशेऽपि कमते तद्यथापि नाम पक्षी शकुनि । पृथिव्यामप्युन्मजननिमजन करोति तद्यथापि नामोदके । उदकेऽप्यमिद्यमानो गच्छति तद्यथापि नाम पृथिव्याम् । धूमायत्यपि N 606 25 प्रचलत्यपि तद्यथापि नाम महानग्निस्कन्धं । इमावपि चन्द्रसूर्यावेवमहर्द्धिकावेवमहानुभावी एवमहौजस्कौ पाणिना परामृशति परिमार्जति । आकासमाणो यावद् ब्रह्मलोकादपि सत्वान् कायेन वशे वर्तयति ॥ N605 After st_46, Badds श्रीसमाधिराजे कायसवरे परिवर्त अष्टनिंशतितम २ Before तस्मात, AB read तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म , AB समुदाचारो for 'समाचारो Y After विभेनि AB add नामितो बिभेति न विपतो ५८ हिनेभ्यो for मिहेभ्यो : After अमिरवन्ध , ABT add स्वायादप्यनेरानि महावारिधारा उत्सृजति तस्यापि नाम महामघो याभिर्वारिपाराभिरय निसहरसमहासाइटलोकधातुरादीप्त सप्रज्वलित अमिना प्रतिवालीभूतो निर्वाप्यते ५A om परिमार्जति भावासमाये ·२८७ ३८ कायवाझन संघरपरिवर्तः। ३८.५०] 5 10 N607 अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाया अभापत- पृथिवीय उन्मज निमन गछती अभिद्यमानो उदकेऽपि गच्छति। पक्षी यथा गगनतलेन गच्छती धूमायते प्रचलते च ऋद्धिया ॥ ४७ ॥ यथान्तरीक्षस्मि न वायु सजते गच्छन्ति चास्मि बहवोऽभ्रकूटा । तेथैव योगी गगनेन गच्छती असज्जमानो यथ वातमधे ॥ १८ ॥ यथा निषष्णो निदु योगि भोती परिमार्जते पाणिन चन्द्रसूर्यो। आसन सो जानति ब्रह्मलोक ब्राण कोटीन स धर्म देशयी ॥ १९ ॥ यदा च आकाइति धर्म भाषितु महात्रिसाहस्र स विज्ञपेति । आकाणाणो बहुक्षेत्रपोदित देशेति धर्म बहुसत्वकोटिनाम् ॥ ५० ॥ तस्मात्तर्हि कुमार परिशुद्धकायसमुदाचारो भविष्यामीत्येव स्वया कुमार शिक्षितव्यम् । तत् कस्य हेतो. परिशुद्धकायसमुदाचारो हि कुमार बोधिसत्वो महासत्वो दिव्येन श्रोत्रधातुना अतिक्रान्तमानुपकेण शब्दान् शृणोति दिव्यान् मानुष्यकाश्च । नैरयिकानामपि तियायोनिगताना- मपि यामलौकिकानामपि । ये दूरे अन्तिके वा देवाना व मनुष्याणा वा दूरावचराणा वा अन्तिफावचराणा वा ॥ तस्मात्तहिं कुमार परिशुद्धकायसमुदाचारो भविष्यामीत्येव त्वया कुमार शिक्षितव्यम् । तत् कस्य हेतो ? परिशुद्धकायसमुदाचारो हि कुमार बोधिसलो महासत्त्व परसत्वाना पर पुद्गलाना चेतसैव चेत परिवितर्फचरितानि ययाभूत प्रजानाति । सराग चित्त सराग चित्तमिति 25 यथाभूत प्रजानाति । वीतराग चित्त वीतराग चित्तमिति यथाभूत प्रजानाति । पेयाल । सदोष 15 20 N608 १Cतव for तथैव २ After st 48 A adds अमीन सप्रज्वलितान् प्रदीप्तान इमि लोकधातून विदु बोधिसत्त्व । प्रमुच्चि सो वारि स्वातु कायानिर्वापयी येन स क्षेत्रोटो। ३ विपण्णो for निषण्णो - AB बोधिसत्त्वो for योगि भौति ५८ परिवर्जते for परिमाते PA सर्वप लोकान for प्रमाण कोटीन " Before तस्मात् A adds तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमार भूतमामन्त्र यते स्म । ८ AB om from देवाना up to अन्तिमवचराणां वा, and add a passage given in App I No (37) SAB° पारेवितर्कानि for 'वितवरितानि ·5 10 M616 २९० [३८.५७- समाधिराजसूत्रम् । पासवर । परिशुद्धवारपरो हि युमार गौधिमयो महासत्व सापायेभ्यो न मिति। संयुद्ध धर्मान् प्रतिरोभते । समुदि सर्माभिज्ञा प्रतिलभते ॥ अप खल भापास्तस्यां वेलायामिमा गाया अभारत- येनेह वारसरणेनुपेनो टभन्याश स हि योपिसाव । समें धर्मेसु मसाज्ञान मय हि सो उच्यति वाचमार ॥ ५७ ।। येनेह याक्सपरणेन धीरा रमन्त द्वात्रिंशति लक्षणानि । दशो उदारेणिकबुद्धर्मा नय हि सो उच्यति वाचनार ॥ ५८ ।। येने यारसरणेन धीमान् प्रामोति सानिम बद्धधर्मान् । ये पूर्वमस्मिन् परिकीर्तिता मे अप हि सो उत्पति वाचमर ॥ ५९॥ येनेह याचापरणेन धीमान् लमेद्विहारान् प्रतिसविदश्च । अत्यद्भुतान् धर्म अचिन्तियाश्च अयं हि सो उच्यति वाचसवर ॥ ६ ॥ येनेह वाचारणेन धीमान् स्मृत्युपस्थानानि सम्परप्रहाणा । तयर्द्धिपादान् वइन्द्रियाणि लभत्यय सोच्यति याचसर । ६१॥ येनेह वाक्सवरणेन धीमान् महाउपेक्षा लभते विशारद । महाकृपा शुद्धविहारता च अय हि सो उच्यति वाचसवर । ६२ ।। येनेह वाक्सवरणेन धीमान् क्षेमान् पिताहभते पिशुद्धान् । 1 A om from slasat upto yrit in line 3 of st 58 After st 57, ABT add येनेह वायसवरणेन धीमाल्लभते पठाइसमानयुक्तम् । असङ्गस्वरमावन्यघोषमय हि सो उच्यति वाचसवर ॥ ३ AB सर्व निद for सर्वानिम ४ ABT वाक्सवरणेन for वाचावरणेन ५A विवेकशान्त for लभते विशुद्धान् 15 20 25 । N617 ·-३८.७० ३८ कायवारनासंबरपरिवर्तः । 5 10 तथा वितर्कान् प्रविवेकशान्ता- नयं हि सो उव्यति वाचसंवरः ।। ६३ ॥ येनेह वासंवरणेन धीमान् मृपा न भाषी पिशुनाश्च वाचः। संभिन्न प्रलापं पढ़यां च वाचं अयं खु सो उव्यति बाचसंवरः ।। ६४ ॥ येनेह वाक्संवरणेन धीमान् सधर्मक्षेपं न करोति जातु। न बुद्धसंधं च अभ्याचक्षेत अयं खु सो उच्यति वाचसंबरः ।। ६५॥ येनेह वाक्संगरणेन धीमान् मातापितृवाचरियानमन्ति। असत्यवाचं पुरतो न भाषी अयं खु सो उच्यति वाचसंवरः ॥ ६६ ॥ येनेह वासंवरणेन धीमान् या अन्यवाचो इह दोपसंहिताः । ताभ्योऽप्यशे विरतः स भोति अयं खु सो उच्यति याचसंवरः ।। ६७ ॥ येनेह वाक्संवरणेन धीमान् प्रतिश्रुत्कसंनिभतां वि वाचम् । सुपिनोपरामरेतरते विशारदो अयं तु सो उच्यति वाचसंघर: ।। ६८॥ निरामनिजीवनिरीहतां वा प्रतीत्युत्पन्नां सुपिनोपमा मृषा। यदेव वाचोत्तरि बोधिसयो अयं खु सो उच्यति वाचसंवरः ॥ ६९ ॥ निरोधसत्यं सुपिन यथैव स्त्रास्त्रमावा अथ निति च। यदेव वाचोत्तरि बोधिसत्रो अयं खु सो उष्यति बाचसंबरः ।। ७० ॥ 150618 20 25 30 १ पयो for पिशुनां. २ A पिशुनो for यसरं. ३ AB प्रतिक्षिपेत for अभ्याचक्षेत. ४ A om. from या अन्यवानो upto धीमान् in Ist fine of st. 68. ५AB सो भवती for भोतरते. नित्य tor"सत्य.

·२८८ - N609 समाधिराजगूत्रम् । [३८.५१ वीतदोष समोहं बीतमोह' सोपादानमनुपादानं संक्षिप्त विक्षिप्त विपरीतमविपरीतं सहेशं निप्लेश मह द्गतममहद्गतं प्रभास्वरमप्रभास्वरं सप्रमाणमप्रमाणं सोत्तरमनुत्तरं समाहितमसमाहित पिमुक्तमविमुक्त सागण चित्तं साङ्गण चित्तमिति यथाभूतं प्रजानाति । अनङ्गणं चित्तमनगणं चित्तमिति यथामूत प्रजानाति । इति हि सर्वसत्याना परपुद्गलानां चेतन चेत.परिक्तिक यथाभूत 5 प्रजानाति ॥ परिशुद्धकायसमुदाचारः कुमार योधिसत्वो महासत्र, साकारं सोदेशमनेकविध पूर्वेनिवासमनुस्मरति । एकामपि जातिमनुस्मरति । द्वे तिस. पञ्च दश विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पश्चाशत् जातिशतमप्यनुस्मरति । जातिसहस्रमप्यनुस्मरति । जातिशतसहस्रमपि यापदनेकान्यपि कल्पकोटिनयुतशतसहस्राण्यनुरमरति । सर्तकल्पमप्यनुस्मरति निवर्तकल्पमपि । 10 यावदनेकानपि संपतविवर्तकल्पाननुस्मरति । कल्पमप्यनुस्मरति कल्पशतमपि कल्पसहस्रमपि कल्पशतसहस्रमपि, याग्दनेकान्यपि कल्पकोटीनयुतशतसहस्राण्यनुस्मरति । यावत् पूर्वान्तकोटी- मप्यनुस्मरति । अमुत्राहमासमेनामा एगोन एवंजात्य एवर्ण एरमाहार एवमाजीव एवमायु. प्रमाण एवचिरस्थितिक एवंसुखदुःखप्रतिमवेदी । ततश्च्युत. अमुनोपपन्नः । सोऽह ततश्च्युत इहास्म्युपपन्न इति । साकारं सनिमित्तं सोद्देशमनेकवि पूनिवासमनुस्मरति ॥ परिशुद्धकायसमुदाचार कुमार बोधिसत्त्वो महासत्वो दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनातिक्रान्त- मानुपकेण सर्वान् पश्पति च्यवमानानुपपद्यमानान् सुवर्णान् दुर्वर्णान् सुगतान् दुर्गतान् हीनान प्रणीतान् सुगतिमपि गच्छतो दुर्गतिमपि गच्छतो ययाकर्मोपगान् सत्त्वान् यथाभूतं प्रजानाति- इमे बर्ते सत्या. कायदुश्चरितेन समन्वागता बाग्दुश्चरितेन समन्वागता मनोदुश्चरितेन समन्वागता आर्याणामपनाटका मिथ्यादृष्टिका मिथ्यादृष्टिकर्मसमादानहतो. कायस्य भेदात् परं मरणादपाय 20 दुर्गतिं विनिपात निरयेषु उपपन्ना । इमे पुनर्वत सत्या. कायसुचरितेन समन्वागता याक्सुचरितेन समन्यागता मन सुचरितेन समन्वागता आर्याणामनपवादका. सम्यग्दृष्टिकर्मसमादानहेतो कायस्य भेदात् पर मरणात् सुगतौ स्वर्गलोके देवेपूपपन्ना । इति हि दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनातिक्रान्तमानुपकेण सत्वान् पश्यति व्यवमानानुपपद्यमानान् सुवर्णान दुर्वर्णान् हीनान् प्रणीतान् सुगतिमपि गच्छतो दुर्गतिमपि गच्छतो यथाकर्मोपगान् सत्यान् यथाभूत प्रजानाति ॥ परिशुरकायसमुदाचार कुमार बोधिसत्वो महासत्व एकक्षणसमायुक्तया प्रश्या यत् किंचि तव्यमधिमोक्तव्य विकुर्वितव्य तत्सर्वं यथाभूत प्रजानाति शृणोति पश्यते बुध्यते ।। अथ खलु भागवास्तस्या वेलायामिमा गाथा अभाषत - अभिज्ञाक्रमनिर्दिष्टो बोधिसत्वान तायिनाम् । समाधीय स्थिहित्वान बोधिसत्त्वोऽधिगच्छति ॥ ५१ ।। 15 N610 N611 N612 25 N613 १ After वीतमोई,ABadd सतृष्ण वीततृष्ण RABवीतोपादान for अनुपा.३ABom from इति up to प्रजानाति ४ Mss भवन्त for वत ५ In A the portion from इति हि upto st 56 below is substituted by a passage given in App I (No 38) ६ After ज्ञातव्य ABT add द्रष्टव्य श्रोतव्य बोधिममिसबोद्धव्य ·२८९ ३८ काययाङमनःसंबरपरिवर्तः । 10 N614 श्रोत्रं च ते विशोधेन्ति दिव्यं श्रोत्रमचिन्तियम् । येन शृण्वन्ति ते धर्मान सतबुद्धेहि भाषितान् ॥ ५२ ।। सरागमसरागं वा सदो बीतदोपकम् । समोहं वीतमोहं वा चित्तं जानन्ति प्राणिनाम् ॥ ५३ ॥ पूर्वेनिवास जानन्ति यत्र ते उषिताः पुरा । कल्पकोटीसहसाणि सस्तेषां न विद्यते ॥ ५४ ॥ चक्षुश्च ते विशोधेन्ति दिव्यं चक्षुरनुत्तरम् । अनुपश्यन्ति ते सत्वांश्च्यवतोऽप्युपपद्यतः ॥ ५५ ॥ एकक्षणसमायुक्तप्रज्ञया सर्वजातिपु। यत् किंचिदिह ज्ञातव्यं धर्माणां भूतलक्षणम् ।। ५६ ॥ तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म- तस्मातर्हि कुमार वासंवरसंहतो भविष्यामीत्येवं बोधिसत्वेन महासत्वेन शिक्षितव्यम् । तत्र कुमार कतमो वाक्सवरः ? येन वासंवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्व: पष्टयाकारसमन्वागत- मसझबुद्धस्वरघोपमचित्यं प्रतिलभते । अयमुच्यते कुमार वाक्संवरः । येन वाक्संवरेण समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्वः आदेयवाक्यतां प्रतिलभते । अयमुच्यते कुमार वासंवरः । 15 येन वारसंवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासवः द्वात्रिंशन्महापुल्पलक्षणानि प्रतिलभते । दश तथागतबलानि, चत्वारि तथागतवैशारधानि, अष्टादशावेणिकान् बुद्धधर्मान् प्रतिलभते । अयमुच्यते कुमार वासंवरः । येन बाक्संवरेण समन्वागतो बोधिसयो महासत्वस्त्रीणि विमोक्षमुखानि प्रतिलभते, चतुरो ब्रह्माविहारान् प्रतिलभते । अयमुच्यते कुमार वाफ्संवरः । येन वासंवरेण समन्वागतो बोधिसत्यो महासत्त्वश्वत्वारि स्मृत्युपत्थानानि प्रतिलभते । चत्वारि सम्यक्प्रहाणानि, 2D चतुर ऋद्विपादान् , पञ्चेन्द्रियाणि, पञ्च बलागि, सप्त वोध्यङ्गानि, आर्याष्टाङ्ग मार्ग प्रतिलभते । अयमुच्यते कुमार वासंवरः । येन वाक्सवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासलो महाकरणा- विहारं प्रतिलभते, महोनेक्षाविहारं प्रतिलभते, क्षेमांश्च वितर्कान् प्रतिलभते, अविवेकांश्च वितर्कान् प्रतिलभते । अयमुच्यते कुमार वासंवर इति ॥ पुनरपरं कुमार वाक्संवर उच्यते-- येन वासंत्ररेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्वो 25 मृपावादात् प्रतिविरतो भवति । पैशुन्यात् पारथ्यात् संमिन्नप्रलापात् प्रतिविरतो भवति । मातापितॄणामाचार्याणां चान्तिके असभ्यां वाचं न निश्चारयति । या अपि तदन्या दोषोपसंहिता वाचस्ताभ्यो बोधिसत्वः प्रतिविरतो भवति । ताश्च वाचः प्रतिश्रुत्कोपमा अवतरति । समोपमा निर्मितोपमा मरीच्युपमाः प्रतिश्रुत्कोपमाः प्रतिभासोपमा मायोपमा अवतरति । स तामेवंभूतां वाचं नोपलभते, न कल्पयति, न मन्यते, नावलम्बते, नाभिनिविशते । अयमुच्यते कुमार 30 9 After st. 53, B adds: महानिसाहनिय लोकधाती ये गन्ध दिव्या धर्म रान्ति सर्वे । दिव्येन प्राणेन यथा निपप्णो तो प्रायते सो विदु बोधिसत्वो। २Dutt असत्यो for असभ्यो. N G15 ·5 30 0616 २९० [३८.५७- समाधिराजसूत्रम् । वासंवर. । परिशुद्धवासंवरो हि कुमार बोधिसत्रो महासत्त्व सापायेभ्यो न बिभेति । सर्वबुद्ध- धर्मान् प्रतिलभते । सबुद्धा सर्वामिज्ञा प्रतिलभते ॥ अथ खल भगवांस्तस्यां वेलापामिमा गाया अभापत- येनेह वाक्संरणेनुपेतो लभूत्यशं स हि बोधिसत्वः । सर्वेषु धर्मेषु असङ्गज्ञान- मयं हि सो उच्यति वाचसंवरः ।। ५७ ।। येनेह वासंवरणेन धीरा लभन्ति द्वात्रिंशति लक्षणानि । दशो वलावेणिकबुद्धधर्मा- नयं हि सो उच्यति वाचसंपर. ॥ ५८ ।। येनेह वाक्संचरणेन धीमान् प्राप्नोति सर्वानिम बुद्धधर्मान् । ये पूर्वमस्मिन् परिकीर्तिता मे अयं हि सो उच्यति वाचसंगर. ॥ ५९ ।। येनेह वाचावरणेन धीमान् लमेद्विहारान् प्रतिसविदश्च । अत्यद्भुतान् धर्म अचिन्तियाश्च अयं हि सो उच्यति वाचसंवरः ॥ ६० ।। येनेह याचावरणेन धीमान् स्मृत्युपस्थानानि सम्यग्रहाणा । तयर्द्धिपादान् बलइन्द्रियाणि लभत्ययं सोच्यति वाचसंरर.॥६१ ॥ येनेह यासंवरणेन धीमान् महाउपेक्षा लभते विशारदः। महाकृपा शुद्धविहारता च अयं हि सो उच्पति याचसंवरः ॥ ६२ ॥ येनेह वारसंगरणेन धीमान् क्षेमान् चितकालभते विशुद्धान् । 1A om. from प्रतिलभते upto धर्मान् in hne 3 of st.58. २ After st.57, ABT add: येनेह वारसंचरणेन धीमालमते पाटाइसमानयुक्तम् । अमस्वरमविनयघोपमय हि सो उच्यति वाचसवरः । JAB सर्वानि for सर्वानिम Y ABT वारसवरणेन for वाचावरणेन, ५A प्रविवेकशन्त for 15 20 25 - N617 समते विशुखान.

·पशो for शिशुना. २० विगु for परयो. ३ AB प्रतिक्षित for अभ्याचक्षेत. A.om. from या अन्यायो upto धीमान in 1st line of st.68. ५AB सो भवती for ोतरते. निल्य -३८.७० ] ३८ फायबासनासंवरएरिवर्तः । २९१ 5 10 तथा वितर्कान् प्रविवेकशान्ता- नयं हि सो उच्यति याचसंवरः ।। ६३ ।। येनेह वाक्संचरणेन धीमान् मृपा न भापी पिशुनाश्च वाचः। संभिलप्रलापं पक्ष्यां च वाचं अयं खु सो उच्यति वाचसंघर: ।। ६४ ॥ येनेह वायसंवरणेन धीमान सद्धर्मक्षेपं न करोति जातु । न बुद्धसंघ च अभ्याचक्षेत । अयं खु सो उच्यति वारसंचरः ।। ६५ ।। येनेह वासंवरणेन धीमान् मातापित वाचरियानमन्तिके। असत्ययार्च पुरतो न भाषी अयं तु सो उच्यति वाचसंवरः ।। ६६ ॥ येनेह वासंचरणेन धीमान् या अन्यवाचो इह दोयसंहिताः। ताभ्योऽयशे विरतः स भोति अयं खु सो उच्यति वाचसंवरः ॥ ६७ ॥ येनेह वारसंचरणेन धीमान् प्रतिश्रुत्कसंनिभतां पि वाचम् । मुपिनोपमामोतरते विशारदो अयं खु सो उच्यति वाचसंवरः ॥ ६८ ।। निरात्मनिर्जीवनिरीहतां वा प्रतीत्युत्पन्नां सुपिनोपमा मृषा। यदेव वाचोत्तारे बोधिसत्वो अयं ख सो उच्यति वाचसंवरः ।। ६९ ॥ निरोधसत्यं सुपिनं यथैव स्वास्लमाया अब निति च। यदेव घाचोत्तरि बोधिसत्व अयं खु सो उच्यति याचसंवरः ॥ ७० ॥ 150618 . 20 25 30 for 'सत्य.

·N619 5 . समाधिपजसूत्रम् । [३८.७१- नो चापि याच लभते स काचि न कल्पयी नापि च मन्यते स । मालम्बते नाभिनिवेश जातू अय खु सो उच्यति वाचसपरै ॥ ७१ ॥ तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म - तस्मात्तर्हि कुमार मन सपर- सवृतो भविष्यामीत्येव बोधिसत्वेन महासत्वेन शिक्षितव्यम् । तत्र कुमार कतमो मन मवर । येन मन सरेण समन्वागतो बोविसलो महासत्त्वो वोपम समाधि प्रतिरभते । अयमुच्यते कुमार मन सनर । येन मन सवरेण समन्वागतो बोधिसको महासत्वो जलेनातरामा नाम रश्मि प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सपर । येन मन सपरेण सम वागतो बोधिसत्वो महासत्त्वोऽ 10 टाहोपेतस्वरघोपसपद प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सपर । येन मन सवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्त्वो द्वात्रिंशन्महापुरषलक्षणानि प्रतिलभते । दश तथागतबलानि, चत्वारि वेशा रघानि, चतत्र प्रतिमविद , अष्टादशावेणिकाश्च बुद्धधर्मान् प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सबर । येन मन सपरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्व नीणि विमोक्षमुखानि प्रतिलभते । शून्यता मनिमित्तमप्रणिहित विमोक्षमुख प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सबर । येन मन सपरेण समन्वागतो 15 बोधिसत्वो महासत्वश्चनुरो ब्रह्मविहारान् प्रतिलभते । महामैत्री महाकरुणा महामुदिता महोपेक्षा प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सर । येन मन सवरेण समन्वागतो बोधिसत्त्यो महासत्त्वश्चत्वारि स्मृत्युपस्थानानि प्रतिलभते । चत्वारि सम्यक्प्रहाणानि, चतुर ऋद्विपादान, पञ्चेन्द्रियाणि, पञ्च बलानि, सप्त बोध्यङ्गानि, आर्याष्टाङ्ग मार्ग प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सवर । येन मन सवरेण समन्वागतो बोधिसत्वो महासत्वो महाररणाविहार प्रतिलभते । महोपेक्षाविहार प्रतिलभते । क्षेमाश्च पितर्कान् प्रतिलभते । प्रविकाश्च वितान् प्रतिलभते । हितैपिता च ईयाँ च चर्या च प्रतिलभते । अयमुच्यते मन सबर ॥ पुनरपर कुमार मन सबर उच्यते-येन मन सवरेण सम वागतो बोधिसत्वो महासत्वो मिथ्यादृष्टिप्रहाणाय मिथ्या दृष्टया साधु न सवसति । अभिध्याप्रहाणाय अनभिध्यालुर्भवति । व्यापादप्रहाणाय व्यापादेन सार्ध न सवसति । कौसीधप्रहाणाय कुसीदेन साध न सबसति । गुरूणामतिके मातापित्रोराचार्याणा चान्तिके शाठ्यचित्त नोत्पादयति । रागद्वेषमोहचित नोत्पादयति । न च ते सार्ध सवसति । बोधिचित्त नोसृजति । अभ्याशय चित्त च नोसृजति । ये चाये दोपोपसहिता मन सकल्पास्तेभ्य सर्वेभ्य प्रतिक्रितो भवति । न च ते सार्ध सवसति । अयमुच्यते मन सपर । तच मनो मायोपममित्यवतरति । स्वप्नोपममपि मरीच्युपममपि । निर्मितोपममिति प्रतिभासोपममित्यवतरति। न कुतश्चिदागमनतोऽव 10 तरति । स्वप्नोपम सुखमवतरति । स्वप्नोपममनित्यतोऽवतरति । स्वप्नोपम निर्जीवतोऽवतरति । १ N620 20 25 N621 । After st 71 AB add इति असमाधिराजे वायसवरपरस्ता नामोनयावारिशतितम • A इग्नोतर# for सरनान्तराभो ३ After प्रतिलभते B adds महामुदिताविहार and महोपेक्षाविहार, ·S 10 t N622 15 -३८.७७] ३. कायवासानासंबरपरिवर्तः। स्वप्नोपमं शून्यतोऽवतरति । तच नोपलभते न कल्पयति न मन्यते "नावलम्बते नाभिनिविशते । अयमुच्यते कुमार मन संपरः ॥ परिशुद्वगन समुदाचारो हि कुमार बोधिसत्वो महासत्वः सर्वाक्षणांश्च वर्जयति । अचिन्त्यांश्च सबुद्धधर्मान् प्रतिलभते । सर्वयुद्धेभ्यश्च सयुद्धाभिज्ञां अकोप्या - च चेतोविमुक्ति प्रतिलभते । अयमुच्यते मन संपरः ।। अयं खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभापत- शृणोथ सर्वि अविक्षिप्तमना मम भायतो मन संपरणम्। श्रुत्वा च तत्र प्रतिपद्यया मे यदीच्छया लघु विंशोधनताम् || ७२॥ मन.संवरेण लेभि येन विदु परम प्रशान्त पिपुलानचलान् । जिनधर्मचिन्तिय तथातता मनसंवरुच्यति विशुद्ध अयम् ।। ७३ ॥ मन.संपरेण लमि येन विदु चेतोविमुक्तिमचलां सततम् । वनोपमं तथ समाधिवरं मन संवरूच्यति हि श्रेष्ठ अयम् ॥ ७ ॥ निष्पादयत्यपि च येन विदु उपचाररभि विपुलार्थकरीम् । आर्याीगुपेतस्वर येन लभी मन संवरूच्यति विशुद्ध अयम् ॥ ७५ ॥ मन संतरेण विदु येन वरा द्वात्रिंशलक्षण उघू लभते । पश चो बलान्यखिलबुद्धगुणान् मन संवर कथितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ७६ ॥ मनसंपरेण लमि येन विदु प्रतिनविदस्तय विशारदताम्। परमाद्भुतान् गुण अचित्य तथा मन संपरः कायितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ७७॥ 20 25 N623 30 १Dutt सर्वक्षणाय, AB सर्वालक्षणान् for सर्वाक्षणाच. २B तन ior अथ. ३ A विवोयनता for विशोध'. ४ A लघु for सभि.

·[३८७८- २९४ N624 5 10 15 समाधियजसूत्रम् । मन सवरेण लभ येन विदु स्मृत्युपस्थान चतु ऋद्धिपादान् । सम्यक्प्रहाण वल इद्रिय चो मन सवर कथितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ७८॥ मने सवरेण लघु येन पिदु बोध्यङ्ग सप्त लभते पिमलान् । अष्टाशिकं च तथ मार्गवर मन सवर कथित श्रेष्ठ अयम् ।। ७९ ॥ मन सवरेण लमि येन विदु महुपेक्षताविहरण प्रवरम् । करणाविहारिममल च पर मन सवर कथितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ८० ।। मन सवरेण लमि येन शिवान् क्षेमान वितर्फ मिदु शुद्ध सदा। लभते गुणाढ्यु प्रविवेककथा मन सपर कथितु श्रेष्ठ अयम् ।। ८१ ॥ मनसवरेण विदु येन युतो मिथ्याकुदृष्ट्या सह न वसति । व्यापादाभिध्या न च सजनयी मन सपर कयितु श्रेष्ठ अयम् ।। ८२ ॥ मन मवरेण विदु येन युत कुहना करोति न मुहूर्तमपि । गुरूणा च शाठियु न सजनयी मन मपर कथितु श्रेप अयम् ।। ८३ ।। मन मारेण विदु येन युतो रागय द्वेष न जनेति मन । तथ मोहचित्तु न जनेति कचित् मन सबर कथितु श्रेष्ठु अयम् ॥ ८॥ मन मारेण विदु येन युतो गोधाय चित्त न पिनि सृजती । अध्याशय च न किोपयती मन सपर कथितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ८॥ 1 After st 78 ABT add a passage given in App 1 (No 39) B om sts 79-82 A गुदमना for युद्ध सदा 20 N625 25 30 ·After मरीचिसम, Badds: अथ खलु भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभुतमामन्यते एम.RAB नहानचक्रससम् for प्रत्ययत चकसमम्. ABनालम्बते निविशातिनो for the linc.YCमनो tor २९५ 5 N626 10 -३८. ९२] ३८ कायचाहानासंबरपरिवर्तः । मनःसंवरेण विदु येन युतो ये चान्य दोष विविधा मनसः। सर्वेमि सार्ध न च संवसती. मनःसंबरः कथितु श्रेष्ठ अयम् ।। ८६ ॥ मायोपमं च मन ओतरती सुपिनोपमं तथ मरीचिसमम् । प्रतिभासलक्षणमयो सततं मनःसंवरः कयितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ८७ ॥ सुपिमोपमं च सुखमोतरती तथनित्य शून्यत अशाश्वततः। मन एव ओतरति येन विदु मनरांवरः कथितु श्रेप्नु अयम् ॥ ८८ ॥ निर्जीवमोतरति निःसत्व मनो उत्पन्न प्रत्ययंत चक्रसमम् । न कुतश्चिदागतु न चापि गतं मनसंवरः कथितु श्रेष्ठ अयम् ।। ८९ ॥ न च तन्मन्ये उपलभाति कचि न च कल्पयत्यय न मन्यत्यसौ । नालम्भते विनिविशति न चो मनसंवरः कथितु श्रेष्टु अयम् ॥ ९० ॥ परमार्थसत्य सुपिनेन सम निर्वाण स्वप्नसममोतरति। मन एवमोतरति येन विदु मनसंवरः कयितु श्रेष्ठ अयम् ॥ ९१॥ इति श्रीसमाधिराजे कायवाचन संवरपरिवर्तः अष्टत्रिंशतितमः ॥ ३८॥ 20 23 N627 न चौ. ५AB चत्वारिंशतितमः for अत्रिंशतितमः ·N628 N629 15 ३९ [ पदत्रिशतनिर्देशपरिवर्तः ।] तंत्र कुमार कतमा कर्मविशुद्धि ! यदिद स्वप्नोपम त्रिभव दृष्ट्वा तापिरागतामुत्पादयति। इयमुच्यते कर्मविशुद्धि ॥ तत्र कतम आलम्बनसमतिम्म ? यदि गायोपरता स्वधधात्वा- यतनाना बुद्धा तेषा व्यवसर्ग । अपमुच्यते आलम्बनसमतिकम ॥ तत्र कतमा स्कध परिज्ञा ! यदिद मरीच्युपमता स्कधानामवतरति ।। तत्र कतमा धातुप्समता ? यदिद निर्मितोपमाना धावूना प्रतिनिसर्ग ॥ तत्र कतम आयतनाप्रमर्प । यदिद प्रतिभासोपमाना 10 मायतनाना प्रतिनिसर्ग ॥ तृष्णाप्रहाणम् । यदिद सर्वधर्माणामनालम्बनता !! अनुत्पाद- साक्षाक्रिया ? यदिद सर्वधर्माणामनुपलब्धि ।। क्रियावतार ? यदिद वीर्यसमुत्थितस्य दुखस्य विप्रणाश ॥ हेतुदीपना ? यदिद प्रतिश्रुत्कोपमाना स्कंधानामभिनिवृत्ति ॥ फलाविप्रणाश ! यदिद स्वप्नोपमस्य कर्मफलस्यानिप्रणाश || धर्मदर्शनम् ? यदिद सधर्माणामपश्यनता ॥ मार्गभावना' यदिद सर्वधर्माणामनुपलब्धिभावना ॥ तथा गतसमवधानम् । यदिद सर्वबुद्धाना शिक्षाप्रतिपत्ति ॥ तीक्ष्णप्रज्ञता ? यदिदं सर्वधर्माणा मनुत्पत्तिमक्षान्ति ॥ सत्यानुप्रवेशज्ञानम् । यदिद इन्द्रियपरापरज्ञताज्ञानम् ।। तत्र कतमद् धर्मज्ञानम् ? यदिद सर्वधर्माणामनुपलब्धि । प्रतिसविदावतारज्ञानम् । यदिद याभूतधर्मनयप्रवेशे ॥ अक्षरप्रभेदज्ञानम् ? यदिद त्रिमन्त्रप्रयोगज्ञानम्, आवारा नागारज्ञानम् ॥ वस्तुसमतिकम । यदिद अवस्तुबुध्यना ॥ घोपपारेज्ञा ? यदिद 20 प्रतिश्रुकोपमारतारज्ञानम् ॥ प्रामोद्यप्रतिलाभ ! यदिद सर्वधर्माणामनुपलब्धि , ससारात दु खस्य उत्सों भारावहरणम् । धर्मप्रीत्यनुभवनता है यदिद अत्रवादसतोषणानुत्सर्ग स्वयानानुशसापश्यना ॥ आर्जवता' यदिद आर्यसत्यप्रतिवेध । ईर्यापयत्याफ्ल्पनता ॥ अपगत कुटिता ' यदिद दे पाहाणम् ॥ यदिद सुखसवासता ॥ .माधुर्यता ' यदिद परेषु हितवस्तुता ।। पूर्वालगपिता ? यदिद एहि- 25 स्वागतवचनता लघूघानता॥ गुरगौरवता यदिदगुरूणामतिके भय च कल्याणमित्रता च ॥ गुरुशुश्रूपा ? यदिद गुरूणामुपस्यानावस्थानपरिचर्या ॥ उपपत्तिसतुष्टि ! यदिद सैंप पत्तिष्वनास्वादनता। गुरुधर्मातृप्तता : यदिद शुक्लधर्माणा पर्येष्टि किंतुशलमार्गणता च ॥ तत्र कतमा आजीवपरिशुद्धि ? यदिद इतरेतरसतुष्टिता अकूहर्णता अनैपिकता, लाभेन लाभाचिकीर्पणता च ॥ अरण्यवासानुसर्ग : यदिद अनिक्षिप्तधुरता कुशलेषु धर्मेषु १ Before तन, A reads तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत् २ A यदुतेद for यदिद ३ A विरागं for विरागता YA हेतुपरिदीपना for हेतुदीपना ५A अपश्यना for "नता ६.A प्राr for 'प्रजना ७A यथाभूतविशुद्धिज्ञान for अनुपलब्धि A सर्वसत्वययाशयावबोधन ज्ञान for यथाभूतधर्मनयप्रवेश ९ B प्रतिवेध for °प्रवेश १. AB अकाराकारज्ञानं च for आकारानागार' ११B'भृकुरिमूना for भकुष्टिकता १२ AB साम्मिल्यता for सौशल्यता १३ AB यादिताfor वचनता १/A सपिरिप्रसादता for सर्वोपपत्तिध्वनास्वादनता In the Gugit Ms which ends here, the subsequent portion of the Sutra is missing It is giren here from AB HAfter अकूहणता Badds अपनना रिजुक्ता ? यदिद - सौशील्यता ? N630 30 ·३९ पदत्रिशनिदेशपरिवर्तः। N631 .... . . ...15 प्रान्तशध्यासनाभिरतिनगहनगिरिदुर्गगुहाकन्दरेष्वभिरतिः धर्मप्रीत्यनुभवनता च । असंसर्ग: गृहिप्रवजितैरभिसाकार लोफेनानध्यवसानता तृष्णाप्रहाणध्यानप्रीत्यनुभवनता च । अयमुच्यतेऽ. रण्यवासानुत्सर्गः ॥ तत्र.... ...भूम्यवस्थानज्ञानम् ? यदिदं श्रावकभूमिफलव्यवस्थानज्ञानं प्रत्येक्लुद्ध- भूमिव्यवस्थानज्ञान बोधिसत्त्वभूमिव्यवस्थानज्ञानं च । तत्र .... स्मृत्यविप्रणाशः ? यदिदं अनित्य- दुःखशून्यानाममनसिकारः ।। तत्र.... स्कन्धकौशल्यज्ञानम् ? यदिदं स्वावधात्वायतनप्रमेदज्ञान । च तत्र चानुपलब्धिः । तर अभिज्ञासाक्षालिया ? यदिदं चतुर्णामृद्धिपादानां प्रतिलभः ऋद्धिविकुर्वणता च ॥ तत्र.... क्लेशापकर्षः : यदिदं रागद्वेपमोहप्रहाणम् ॥ तत्र .... .पासनानु- संघिसमुद्धातज्ञानम् ? यदिदं पूर्वबालचरिविजुगुप्सनता धावकत्येकबुद्धभूम्यस्पृहणता च ॥ तत्र.... विशेषगामिता ? यदिदं बुद्धशारथप्रतिसंविदां निप्पादनता । तत्र .... भावनाभि- निष्यन्दः ! यदिदं अनुनपप्रतिधप्रहाणम् ।। आपत्तिकाशल्यम् । यदिदं 10 प्रातिमोक्षविनयसवरः ॥ .... पर्युत्यानविष्कम्भयाम् ! यदिदं अत्यैयदेशना आयतिसंवरचाकुशलानां धर्माणाम् ॥... अनुनयप्रहाणम् ! यदिदं त्रैधातुकभवतृष्णालतासमुद्धातोऽसमुत्पन्नानां चाकुरालानां धर्मणामनुत्पादनता, उत्पन्नानां च कुशलमूलानां धर्माणामविप्रणाशः ।। भवसमतिमामः ? यदिदं त्रैधातुफानुपलब्धिः, अमनसिकारता च ॥ .... जातिस्परता है। यदिदं पूर्वनिवासज्ञानम् ॥ .... कर्मविपाकनिष्काङ्गणता ? यदिदं उच्छेदशाश्वत विवर्जनतर ॥ तत्र धर्मचिन्ता ! यदिदं यथाभूतचिन्ता ॥ तत्र ....' श्रुतपर्येष्टिः ! यदिदं श्रावकप्रत्येकबुद्धपिटकस्म बोधिसत्त्रपिटकस्य च आधारणता भावनता च ॥.... ज्ञानतीत्णता ? यदिदं स्वप्नोपममनुत्पाद- ज्ञानम् ॥ .... ज्ञानतृष्णा ? यदिदं ज्ञानपर्येष्टिः ।.... ज्ञानावबोधः ? यदिदं अनुत्तरसम्यक्संबोध्य- मिनिष्पादनता च ॥ ....आजानेयभूमिः ? यदिदं बोधिसत्त्वशिक्षास्थानम् ।। .... शैलोषमता ? पदिदै बोधिचित्तस्यानुत्सर्गः: .... अकम्पनता ? यदिदं क्लेझरसंहार्यता!.... अचलनता ? यदिदं 20 सर्वनिमित्तानाममनसिकारः ।.... अवैवर्यलक्षणम् ! यदिदं पदपारमितानामखण्डनता, अन्यलोकधातुस्थितानां बुद्धानाममीदणादर्शनता च कुशलधर्माभिसंपत् ? यदिदं आसन्नीभावोऽनुत्तरायाः समक्संबोधेः । .... पापकर्मजुगुप्सनता ? यदिदं आयतिसंवरता चानुत्पादश्च पापस्य ॥ .... क्लेशानामसमुदाचारः ? यदिदं अविद्याया भवतृष्णायाश्च मोघल्प चानुत्पादनता ।। .... शिक्षाया अपरित्यागः ? यदिदं कर्मविपाकपत्तीपनत बुद्धगौरवता च ।। 25 ...समाधिव्यवस्थानम् ! यदिदै चित्तचैतरिकानां धर्माणामनुत्पादाव्ययकौशल्यं चित्तैकाग्रता • सत्त्वाशयज्ञानम् ! यदिदं इन्द्रियपरापरताज्ञानम् ।। उपपत्तिविशेषज्ञानम् । यदिदं पञ्चानां गतीनां व्यवस्थानज्ञानम् ।। ज्ञानानन्तता ? यदिदं लौकिकलोकोत्तरेषु शिवनामोगज्ञानम् ॥.... वचनप्रतिसंविज्ञानम् ! यदिदं तथागतसंधाभाष्यानुयुध्यन्ता । गृहाआसपरित्यागः । पदिदं कायचितविवेकाभिनिष्क्रमः ॥....वैधातुकेऽनमिरतिः ! 30 यदिदं त्रैधातुकयथाभूतदर्शनता ॥ .... चित्तस्यानवलीनता ! यदिदं वित्तस्थापरित्याग: समा- N632 .... . ... N533 ... 1B पर्यवस्थान for पर्युस्यान . २ A सत्यापदेशना for अत्ययं. ३ B adds पचाना गतीनो भ्यवस्मानज्ञानम्. . dig ·.... .... .... N634 .... ... .... समाधिराजसूत्रम् । [३९.०- पद्यमानापरित्यागश्च ॥ धर्मेष्वभिनिवेशः ? यदिदं सर्वस्नेहप्रहाणम् ॥ ...धर्मपरिग्रहः ! यदिदं बुद्धबोध्यारक्षा, एषां चैव सूत्रान्तानां प्रतीच्छनता ।। धर्मगुप्तिः ? यदिदं सद्धर्मप्रतिक्षेपकाणां सहधर्मेण निग्रहः ।। कर्मविपाकपत्तीयनता ? यदिदं लज्जया पापकात् कर्मणो विरतिः, कुशलधर्मपर्येष्टौ चाभियोगः ॥ .... विनयकौशल्यम् ? यदिदं प्रकृत्यापत्यनापत्तिबुध्यनता ॥ . 5 अधिकरणव्युपशमः । यदिदं गणविवर्जनता ||.... अविग्रहोऽविवादः ? यदिदं लौकिक्कानिरर्थिकता ॥ .... क्षान्तिभूमिः ! यदिदं कायचित्तपीडाधिवासनता ।। .... क्षान्ति- समादानम् ? यदिदं परतो दुईक्तानां वचनपथानामध्युपेक्षा क्षान्त्यखण्डनता च ॥ धर्मप्रविचयः यदिदं स्कन्धधात्यायतनानां प्रभेदः, संक्लेशव्यवदानपक्षस्य च प्रभेदस्तेषां चानुपलब्धिः ॥ .... धर्म- विनिश्चयकौशल्यम् ? यदिदं सर्वधर्माणामनभिलापः ॥ .... धर्मपदप्रभेदज्ञानम् ? यदिदं सर्वधर्माणां 10 व्यवस्थाननिस्तीरणता ॥.... धर्मपदनिहारकौशल्यम् ? यदिदं यथाभूतानां धर्माणां निर्देशः ।। ...अर्थानर्थसंमेदनिरिकौशल्यज्ञानम् ! यदिदं धर्मप्रकृत्यनुत्क्षेपाप्रक्षेपः ।.... पूर्वान्तज्ञानम् ? यदिदं हेतुज्ञानम् ॥ अपरान्तज्ञानम् ? यदिदं प्रत्ययज्ञानम् ॥ ....त्रिमण्डलपरिशुद्धिज्ञानम् ? पदिदं अतीतानागतप्रत्युत्पन्नानां धर्माणामनुपलब्धिः, अमनसिकारिता च ।। चित्तात्रस्थानम् । यदिदं चित्तानुपलब्धिः।। .कायव्यवस्थानम् ? यदिदं कायगतानुस्मृतिः ।। .... ईर्यापथलक्षणम् ! 15 येयमार्यधर्मासंभ्रान्तता ॥....इपियस्याविकोपनता ? यदिदं प्रच्छन्नकल्याणता ॥ ...इपियस्याक्किल्पनता ? यदिदं विगतपापेच्छता || .... इन्द्रियप्रासादिकता ? यदिदं धर्म- गतमनसिकारता युक्तभाणिता कालज्ञता यथाभूतानां धर्माणां भूतप्रकाशनता । यदिदं अतिक्रममसंप्रजानता ॥.... मुक्तत्यागिता ? यदिदं सतां वस्तूनामग्रहणता, अमात्सर्यता च ।। .... प्रततपाणिता ! यदिदं संविभागशीलता ॥ .... अगृहीतचित्तता ! यदिदं श्रद्धा- 20 नाविलता ॥.... व्यपत्रापिता ? यदिदं अमुखरता .... हियोपणता। यदिदं अनभि- मुखता ।। .... अकुशलचित्तजुगुप्सनता ! यदिदं बालधर्मबुध्यनता तैश्चासमवधानम् ।। .. धूतानवसृजनता ! यदिदं दृढसगादानता ।। चारित्रसमवधानता ? यदिदं चर्यापथक्रम- प्रीतिसमुदाचारः ? यदिदं कुशलानां धर्माणामनुशंसाचित्तता ।। गुरूणा- मासनप्रत्युत्थानम् ? यदिदं निहतमानता, अनालस्यता च ॥ .... मानस्य निग्रहः ! पदिदै 25 आत्मनोऽनुपलब्धिरनालम्बनता च ।। चित्तस्य संग्रहः ? यदिदं शुक्लधर्माणामविप्रणाशज्ञानम् ॥ चित्तोत्साहनता ? यदिदं वीर्यफलाविप्रणाशज्ञानम् ॥ .... अर्थप्रतिसंविज्ञानम् ! यदिदै यथाभूतसत्यप्रतिवेधज्ञानम् ॥ .... ज्ञानानुबोधः ? यदिदं लौकिकलोकोत्तराणां धर्माणामनुबुध्यनता।। . अज्ञानविगमः ! यदिदं ययाभूतानां धर्माणामध्यारोपविगमः !..... चित्तप्रवेशज्ञानम् । यदिदं उत्पादव्ययज्ञानम् ॥ .आहारनिरिकौशल्यज्ञानम् ? यदिदं तीक्ष्णप्रज्ञता ।। 30 रवितज्ञानम् ! यदिदं यथाभूतधर्मप्रकाशनता ॥ .. व्यवस्थानज्ञानम् ? यदिदं ययाभूत- स्यावतारज्ञानम् । ....अर्थविनिश्चयः ? यदिदं संस्कारस्कन्धोच्छेदः ।। .... अर्थानर्थविवर्जनता! ।.... लोकज्ञता ! N635 .... संजाननता ।। .... ... .... ... रुत- .... N636 १B'क्यानार्थकना for कयानिर. R After दुरुतानां,AB add दुरागतानां which is wanting in T. ३ 'B प्रतिच्छन्न for पच्छन. ४A हीन्यप for हियापण.° ५B संप्रप्रहः for संग्रह.

·३९ पदतिशतनिर्देशपरिवर्तः। सपुरपाश्रय यदिद . .. N637 2 गृहिभि 5 पदिद भवसमतिक्रम , परेपा च भासमतिक्रमणाप्रतारणता च ॥ बुद्धाविरहितता सपुरुषसम्पधानम् । यदिद बुद्रोधिसत्यप्रत्येकबुद्धश्रावकसेवनता || असत्पुरुषवर्जनता ? यदिद उपलग्मियानां कुसीदाना च पिार्जनता ॥ ध्यानाभिरति यदिद कामकण्टेकविवर्जनता, यानानामनुत्सर्जनता, प्रीत्यविजहता च ॥ ध्यानेष्वन- ध्यासानम् ? यदिद यातकसमतिक्रमणच्छन्द सत्यपरिपाचनाच्छन्द उत्तरिप्रशारभास 5 छन्दश्च ॥ अभिज्ञाविरंगता ! यदिद पञ्चस्वभिज्ञासु स्थिवा दुझियाना बुद्धर्माणा परेभ्य सप्रकाशनता ।। नागसंकेत ? यदिद अपरिनिष्पनाना नानामनुबुध्यनता ।। प्रज्ञतिव्यमहार । यदिद लोकल्यवहार ।। प्रशसिसमुद्रात ' यदिद प्रत्याहारज्ञानम् ॥ ससारनिवृत्ति ? यदिद ससारदोपप्रत्यवेक्षा ।। लाभार्थिकता ? यदिद भूताल्पेच्छता ।। लाभसत्कारानादेयता । यदिद अनुत्कण्ठता च विगतपापेष्ठता च।। अवगैरमड्डभावता : 10 यदिद कधधातुपरीक्षाज्ञानम् ॥ भूताना वर्णानामनधिवासनता र यदिद प्रतिच्छन्नाल्याणता च रामस कारस्प चान्तरापमुष्यनता।। साकारेपेक्षा ? यदिद कर्मविपाकबुष्यनता ।। असत्कारेवमनुभावता? यदिद योगस्यानुत्सर्जनता ॥ निदायामवृष्यनता ? यदिद लौकिकधर्मप्रत्यवेक्षा ॥ प्रशसायामुपेक्षा ? यदिदं कल्याणधर्मपर्येष्टिनिष्क्रमणम् ॥... अलामेऽलीनता यदिद स्याताना धर्माणा प्रत्यवेक्षणता ॥ सामसस्तन ? यदिद आमिपकिंचिद्विवर्जनता ॥ प्रवजित सार्धममस्ता ? यदिद अयुक्तश्विर्जनता च युक्तपर्येपणता च ॥ अगोचरनिर्जनता र यदिद पश्चाना निवरणाना प्रहाणम् ॥ गोचरप्रचार ? यदिद स्मृत्युपस्थानाना मारना । यदिद परानुरक्षा ॥ आचारविमर्गनता ? यदिद आमन कल्याणधर्मानुरक्षणता ॥ कुलानामदूपणता ? यदि शादिवर्जनता ॥ शासनरक्षा' यदिद धर्मपर्येष्टिसमादानता धर्मानुधर्मप्रतिपत्तिश्च ।। अल्पभाष्यता यदि शमयप्रतिलम्स ॥ यदिद विपश्यनाप्रतिलम्भ ॥ प्रतिवचनकौशल्यम् ? यदिद उत्तरप्रत्युत्तरज्ञानम् ॥ प्रत्यर्थिकनिग्रह ! यदिद यथाभूताना धर्माणा प्रमोशनता व्यवस्थापनता च, उपालम्भानि कालप्रतिक्रम ? यदिद कालज्ञता ।। पृथाजनेष्वविश्वास : यदिद बालधर्म दोपदर्शिता ॥ दु खितानामपरिभर र पदिद सर्पसत्त्वेपु समचित्तता ॥ दुखिताना 25 धनानुप्रयच्छनता ? यदिद लोकामिधदानम् ।। दरिद्राणामनपसादनम् । यदिद परेषामन्तिके कृपाबुद्धिता ॥ दुशीलानामनुकम्पना' यदिद पोयामापत्तेन्द्धरणता च शीलप्रतिष्टा पनता च॥ हितवस्तुता' यदिद परेयामुपकारकरणता कृपाबुद्धिता : यदिद सखाना मनागतदु खपश्यनता॥ धर्मानुग्रह । यदिद परेषा यथाभूतधर्मास्तरणता ।। आमिय- परित्याग ? यदिद कधपरित्याग, परेश चामिपानुग्रह ।। भसनिचयस्थानम् । यदिद 30 आमिरानुगुप्सनता आरक्षादोपदर्शनता च ॥ शीलप्रशसा ! यदिद श्रीलफलानुबोध ॥ आचारसपद् ? 2 20 मार्दवता N638 Bom कष्टक २Bअवर्णे for श्रवण ३A क्षात्र for हान ४ A प्रभावता B प्रभावनता for प्रशशलता which T confirms ·... .... N639 न 8640 ३०० समाधिपजसूत्रम्। [३९.०- दौःशील्पजुगुप्सनता है यदिदं दौःशील्यदोपबुद्धयनता ॥ शीलवतामकम्प्यसेवनता ? यदिदं शीलवासु दुर्लभसंज्ञाज्ञानम् ।। सर्वास्तिपरित्यागिता? यदिदं कल्याणाशयता ॥ अध्याशपनिमन्त्रणता? यदिदं परेषां सुखार्थिकता ॥.... यथोक्तकारिता: यदिदं कल्याणाशय- 5 अधिगमज्ञानं चागमज्ञानं च ॥ . दृष्टान्तज्ञानम् ? यदिदं उपमाज्ञानमक्वादज्ञानं च ॥.... पूर्व- योगकौशल्यम् ? यदिदं जात्यनुस्मरणता श्रुतबहुलता च ।। .... कुशलमूलपूर्वगमता ? यदिदं बोधौ तीव्रच्छन्दता च परेषां समुत्साहनता च ॥.... उपायकौशल्यम् ? यदिदं प्रतिदेशनानुमोदनाध्येपणा कुशलानां च परिणामनाकौशल्यम् || .... निमित्ताहाणम् ? यदिदं स्वप्नोपमानां धर्माणां बुध्यनता च वस्तुविभावनता च ॥ ..... संज्ञाविवर्तः ? यदिदं विपर्यासोत्सर्गः ।।.... वस्तुलक्षणता ? यदिदं 10 अलक्षणज्ञानम् ॥ सूत्रान्ताभिनि रकौशल्यम् ! यदिदं ययाभूतानां धर्माणां कुशलाकुशलानां उपमावदानैः संप्रकाशनता । .... सत्यविनिश्चयः ? यदिदं विज्ञाननिरोधो नामरूपानुत्पत्तिश्च ॥ विमुक्तिसाक्षाक्रिया : यदिदं वनोपमसमाधेरचलनता अप्रकुप्यनता च..... एकप्रव्याहारः। यदिदं तीव्यतनविजुगुप्सनता चानुत्पत्तिकज्ञानता च ॥ वैशारद्यप्रतिलम्भः ! यदिदं बुद्धधर्मावबुध्यनता ॥ .... शीलाधिष्टानता : यदिदं कायसंवरः प्रातिमोक्षसंवरश्च ॥ समा- 15 पत्त्यवतारः ! यदिदं त्रैधातुकवैराग्यता ॥ .... प्रज्ञाप्रतिलाभः ! यदिदं सामर्थ्यज्ञानं चानुपलब्धिश्च ।। एकारामता ! पदिदं संगणिकादोपविवर्जनता च शुक्लधर्मानुत्सृजनता ॥... अल्पज्ञान- संतुष्टिः ! यदिदं इतरेतरसंतुष्टिः ।। ... चित्तस्यानाक्लिता : यदिदं निवरणानां विष्कम्भणता ॥ दृष्टिकृतानां विवर्जनता ? यदिदं उपलम्भदृष्टिविवर्जनता । .... धारणीप्रतिलम्भः ! यदिदं यथादृष्टानां धर्माणां यथाभूतासङ्गसंप्रकाशनता ।। ज्ञानावतारः : यदिदं प्रकृतिप्रवेशः ॥ 20 स्थानम् ! यदिदं शीलस्थानम् ॥ अवस्थानम् ? यदिदं चित्तावस्थानम् ॥ ... प्रतिष्ठानम् ! यदिदं श्रद्वाप्रतिष्टानम् ॥ .... .प्रतिपत्तिः : यदिदं मार्गप्रतिपत्तिः ।। .... हेतुः ! यदिदं अविद्या हेतुः संसारस्य ॥ .... युक्तिः? यदिदं विद्या युक्तिर्मोक्षस्प॥.... नयः : यदिदं तृष्णाप्रहाणेम् ।।....द्वारम् ! यदिदं दोषप्रहाणम् ! ....मार्गः : यदिदं अनित्यदुःखशून्यानात्मज्ञानम् ॥.... भूमिः: यदिदं दशा- प्रणिहितभूमिः ।। ..... जातिविगमः : यदिदं जात्युपच्छेदः।। .... ज्ञानभूमिः? यदिदं असंमोहः ।.... 25 अज्ञानप्रहाणम् ! यदिदं मोहप्रहाणम् ॥.... ज्ञानप्रतिष्ठानम् ! यदिदं अप्रतिष्ठानम् ॥... योगाचारभूमिः यदिदं सप्तत्रिशतां बोधिपक्षिकाणां धर्माणां भावना !...बोधिसत्वगोचरः : यदिद पट्पारमिता ॥ सत्पुरुषसंसेवना ! यदिदं युद्धाभिनिषेविता ॥.... असत्पुरुषविवर्जनता ! पदिदं तीथिकानां उपलम्भदृष्टिकानां विवर्जनता !! .... तथागतैराख्यातः ! यदिदं बुद्धबलेषु स्थित्वा प्रकृतिज्ञानेन मोक्षः ॥ ..... बुद्धभूमिः: यदिदं सर्वेषां कुशलानां धर्माणां प्रतिलाभिता ।। 30 रनुमोदिता : यदिदं अतीतानागतप्रत्युत्पन्नैर्बुद्वैभगवद्भिः श्रावकैवानुमोदिता॥....बालैः प्रतिक्षिप्तम् ! यदिदं सर्वबालै विज्ञेयम् ॥ .... श्रावस्प्रत्येकबुद्धदैविज्ञेयम् ? यदिदं बुद्धधर्माचिन्यता । ....अभूमि- Bध्यानवटाधानता for युद्धधर्मावबुध्यनता.२ After संतुष्टि: A adds उपालम्भदृष्टिविवर्जनता. A विभावस्थान for चित्तव. Aom. from मार्ग upto तृष्णाप्रहाणम्, .... .... .... N611 .... पण्डित ·३९ पदतिशत निर्देशपरिवर्तः। धन- N642 स्तीथिकानाम ! यदिदं मियामानो योगिनाम् ॥ .... बोधिसत्वैः परिगृहीताः : यदिदं दुर्लगता च महाभैषज्यता च ॥ .... दशबलैरनुबद्धम् ! यदिदं कृच्छ्रयोगेन देवैः पूजनीयम् ! यदिदं सर्वसुखाहारकमुपादाय ॥... माणा वन्दनीयम् ! यदिदं सर्वमोक्षाहारकयोगेन । नमस्यनीयम् : यदिदं सर्ववासनासमुंत्यागतामुपादाय ॥ .... यक्षरनुमोदनीयम् ! यदिदं सर्वदुर्गतीनां मार्गच्छेदनतामुपादाय ॥ .... किनरैः स्तवनीयम् : यदिदं सर्वमोक्षप्रामोद्याहरणतामुपादाय ! महोरगैः । प्रशंसनीयम् ! यदिदं संसारोच्छेदनतामुपादाय ।। .... बोधिसावैर्भावयितव्यम् ? यदिदै सर्वज्ञाना- हारिकमुपादाय !! .... पण्डितैः पर्यवाप्तव्यम् ! यदिदं अवैवर्त्यभूम्याहारित्रकमुपादाय ॥ मनुत्तरम् ! यदिदं देवमानुपिकाया: प्रजायाः संपत्तेराहारित्रकं चोपादाय मोक्षोहारित्रकमुपादाय ॥.... दानं निरामियम् : यदिदं सर्वक्लेशच्छेदित्रकतामुपादाय॥ .... भैषज्यं ग्लानानाम् ! यदिदं रागद्वेष मोहप्रशमनतामुपादाय॥ .... कोशो ज्ञानस्य : यदिदं भावनामुपादाय ॥.... अक्षयता प्रतिभानस्य : 10 यदिदं यथाभूतज्ञानदर्शनतामुपादाय ॥ .... विगमः शोकस्य ! यदिदं निरर्थकः व्याधिदुःखबुध्यना- वतरणतामुपादाय नैरास्यदुःखप्रजाननतामुपादाय ॥.... परिज्ञा धातुकस्य ! यदिदं स्वप्नमायायुध्यनतामुपादाप .... नावः पारमितानाम् ! यदिदं अध्याशयन परिनिर्वातुकामानामनित्य- दुःखशून्यताभावनतामुपादाय ॥.... नौरोधमध्यगतानाम् ? यदिदं निर्माणस्याहारकतामुपादाय ।। .... कीर्तिर्यशस्कामानाम् ! यदिदं विपुलधर्माहारफतामुपादाय॥...वर्णो बुद्धानाम् ! यदिदै अनन्त- 15 गुणभैपज्यदानपतिमुपादाय ॥ .... यशस्तथागतानाम् ! यदिदं सर्वगुणसुखमोक्षदानपतिमुपादाय ।। ...स्तवो दशवलानाम् ? यदिदं दुर्लभधर्मरत्नदानपतिमुपादाय॥ .... गुणा बोधिसत्वानाम् ! यदिदं धर्मशिक्षिततामुपादाय ! .... उपेक्षा कारुणिकानाम् ! यदिदं कृतबुद्धकृत्यकरणीयतामुपादाय ॥ • मैत्र्या दोषप्रशमनम् ! यदिदं प्रतिघप्रतिपक्षतामुपादाय ॥ .... श्वासो महायानिकानाम् ! यदिदं सर्वबुद्धधर्माभिप्रायपारिपूरित्रकमुपादाय ॥ 1....प्रतिपत्तिः सिंहनादनादिनाम् ! यदिदं अप्रधर्म- 20 श्रेष्ठधर्माहारित्रकमुपादाय ।। मार्गे बुद्धज्ञानस्य : यदिदं सर्दकुशलधर्माहारित्रकमुपादाय ॥ मुद्रा सर्वधर्माणाम् । पारादपारमवबुध्यनतामुपादाय ॥ ...असंहार्यता सर्वज्ञानस्य ? यदिदं सर्वाकुशलधर्मप्रहाणाय च संवर्तते सर्वकुशलधर्माहारणतायै च सर्वसवमोक्षाहरणतायै संवर्तते ।। .... .उद्यानं बोधिसत्वानाम् ! यदिदं सर्वप्रीतिप्रामोद्यात्म- सुखेन सर्वसत्त्वमुखाहरणतामुपादाय !! .... विद्रापणं मारसैन्यानाम् ! यदिदं सर्वबलाहारित्रक- 25 मुपादाय सर्वक्लेशशमनं चोपादाय ॥. विद्या क्षेमगामिनाम् ! यदिदं सर्वोपद्रवक्षयाय अर्थः सिद्धानाम् ? यदिदं सर्वधर्मसंपत्याहारित्रकमुपादाय ॥....परित्राणममित्र- मध्यगतानाम् ! यदिदं सर्वोपलम्भिकानां मिथ्याष्टिकानां पराजयतायै संवर्तते ॥ ....सहधर्मेण तीषिकानां निग्रहः ? यदिदं सहधर्मेण तीथिकानां निग्रहमुपादाय ....सत्याकारो वैशारयानाम् ! यदिदं सर्वधर्माकोटितप्रत्याकोटितक्षेमतामुपादाय ।। भूतपर्येष्टिबलानाम् ? यदिदं अविपरीत- 20 योगेन ..... पूर्वनिमित्तमष्टादशानामावेणिकानां बुधर्माणाम् ? यदिदं सर्वशुक्लधर्माहरणता- N643 यदिदं संवर्तते ॥ .... ॥ . 1B समुच्छेदता' for समुत्यागता': २ Aom. from किन्नरैः upto संसारोच्छेदनताम: ३ Bom. मोक्षाारित्रक.

·.... N644 ३०२ समाधिराजसूत्रम् । मुपादाय ॥ .... अलंकारः ! यदिदं द्वात्रिंशतां महापुरुपलक्षणानामाहारकमुपादाय ॥ रति- र्मोक्षकामानाम् ? यदिदं आदिमध्यपर्यवसानकल्याणतामुपादाय ॥ .... प्रीतिज्येष्ठपुत्राणाम् ? यदिदं पैतृकं धनं बुद्धधनानुभावाहारकमुपादाय ॥ ....पारिपूरिखंदज्ञानस्य ? यदिदं सर्वशुक्लधर्मा- नुरक्षणतामुपादाय सर्वशुक्लधर्मानन्यपोपणाहरणतामुपादाय। ...अभूमिः सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानाम् ! 5 यदिदं उदाराप्रमेयबुद्धधर्माहारकमुपादाय ।...संविशुद्धिश्चित्तस्य ? यदिदं सर्वमलप्रहाणाय संवर्तते ॥ .....परिशुद्धिः कायस्य ? यदिदं सर्वग्लानिप्रशमनतामुपादाय ॥....परिनिष्पत्तिः विमोक्षमुखानाम् ? यदिदं अनित्यदुःखशून्यानात्मशान्तप्रत्यवेक्षणतामुपादाय ॥....असंक्लिष्टता रागेण ! यदिदं अमृत- पदाहारिकमुपादाय !!....विगमो दोपस्य ! यदिदं महामैत्र्याहारिकमुपादाय ।।....अभूमिर्मोहस्य ? यदिदं भूतधर्मालोकाहारकमुपादाय ||....आगमः संज्ञानस्य ! यदिदं सर्वलौकिकलोकोत्तरकाय- 10 ज्ञानस्योत्पादमुपादाय ।।.... उत्पादो विद्यायाः ? यदिदं सर्वयोनिशोमनसिकाराहरणतामुपादाय॥.... प्रहाणमविद्यायाः ? यदिदं सर्वयोनिशोमनसिकारबिंगमाय संवर्तते ॥.... तृप्तिर्विमुक्तिसाराणाम् ! यदिदं आर्यमाहात्म्याहरणतामुपादाय॥....तुष्टिः समाधिसाराणाम् ? यदिदं सर्वसुखचित्तैकापाहरण- तामुपादाय ॥ .... चक्षुर्दष्टुकामानाम् ? यदिदं अहंपश्यितामुपादाय ॥ अभिज्ञा विकुर्वितुकामानाम् ? यदिदं अनावरणतामुपादाय कामनीयधर्मतां चोपादाय ॥ ऋद्धिरभि- 15 भवितुकामानाम् ? यदिदं सर्वधर्मविकल्पितज्ञानानावरणतामुपादाय ॥....धारणी श्रुतार्थिकानाम् ? यदिदं : सर्वधर्मनिर्वाणसमतामुपादाय ॥ स्मृतेरसंप्रमोपः। लम्बनप्रकृतिव्युपशमतामुपादाय ॥ अधिष्टानं बुद्धानाम् ? यदिदं अनन्ताहरणतामुपादाय ।। .उपायकौशल्यं नाथानाम् ? यदिदं सर्वसुखक्षेमगमनतामुपादाय ॥ निर्वाणालम्बनव्युपशमतामुपादाय ॥ दुर्विज्ञेयम् ? यदिदं दुःखप्रतिज्ञानतामुपादाय ॥ दुराजानतानभियुक्तैः ? यदिदं अप्रतिलब्धपूर्वतामुपादाय ॥ .... विवर्तोऽक्षराणाम् ? यदिदं सर्ववाक्यकथानुपलब्धितामुपादाय ॥ दुर्विज्ञेयो घोण ? यदिदं सर्वधर्मचिन्यतामुपादाय ।। अज्ञातं विज्ञः ? यदिदं रत्नमहार्थिकतामुपादाय ॥ ज्ञानं सुरतैः? यदिदं सत्काराजानता- विबुद्धमल्पेच्छैः ? यदिदं सत्काराजानतामुपादाय॥ उद्गृहीतमारब्धवीयैः। यदिदं अनिक्षिप्तधुरतामुपादाय ॥.... धारित स्मृतिमद्भिः ? यदिदं कृताविप्रणाशतामुपादाय ।। क्षयो दुःखत्य ? यदिदं रागद्वेषमोहसंवर्तनतामुपादाय ॥ अनुत्पादः सर्वधर्माणाम् । यदिदं सर्वविज्ञाननिरोधतामुपादाय ।....एकनयनिर्देशः ॥ यदिदं सर्वभवगतिच्युत्युपपत्यायतनाना सर्वधर्माः स्वप्नोपमा इति सर्वधर्मानुत्पाद्यतामुपादाय ? अयमेषां त्रयाणां पदशतानां निर्देशो द्रष्टव्यः । अयं स उच्यते कुमार सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितो नाम समाधिः ।। इति श्रीसमाधिराजे एकोनचत्वारिंशतितमः परिवर्तः ॥ ३९॥ .... यदिदं निर्वाणा- N645 .... . सुक्ष्मम् ? यदिदं 20.... ? .... .... मुपादाय ॥ .... .... 25.... १Bप्रेतिप्रामोयं for प्रीतिः, ·भाष्यमाणे अप्रमेयः सत्वैरनुत्तरायां सम्यवसंवोधी चित्तान्युत्पादितानि, अप्रमेयाश्च सत्वा अवै. वर्तिका अभूवन्ननुत्तरायां सम्यक्संबोधौ। अप्रमेयाणां च सत्यानां प्रत्येकबोधौ चित्तमुत्पन्नम् । 10 अप्रमेयाणां च सत्खानामहत्वफलसाक्षाक्रियायां चित्चन्युत्पन्नानि । अयं च त्रिसाहस्रमहासाहस्रलोक- धातुः पड्विकारं कम्पितः प्रकम्पितः संप्रकम्पितः । चलितः प्रचलितः संप्रचलितः । वेधितः प्रगर्जितः संप्रगर्जितः। पूर्व दिगवनमति पश्चिमा दिगुनमति । पश्चिमा दिगश्नमति पूर्वी दिगुन्नमति । उत्तरा दिगुन्नमति दक्षिणा दिगवनमति । उत्तरा दिगवनमति दक्षिणा दिगुन्नमति । अन्तादवनमति मध्यादुन्नमति । मध्यादवनमति अन्तादुन्नगति । अप्रमेयस्य चावभासस्य लोके प्रादुर्भावोऽभूत् । महच दिव्यगन्धवर्षमभिन्नावर्यत् । देवताश्च महान्तं दिव्यं पुष्पवर्षमुत्सृजन्ति सुलब्धा लाभास्तेषां सवानां य इमं महाकरणावतारधर्मपर्यायं श्रोप्यन्ति । बहूबुद्धपर्यु. पासितास्ते सत्वा भविष्यन्ति य इमं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितसमाधि पुनः पुनः श्रोप्यन्ति, 20 श्रुत्वा च लिखिप्यन्ति उद्ग्रहीप्यन्ति धारयिष्यन्ति पर्यवारयन्ति अरणाभावनया भावयिष्यन्ति, बहुलीकरिष्यन्ति, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयिष्यन्ति। सर्वसत्त्वानां ते दक्षिणीया भविष्यन्ति ।। अथ खल भगवानायुप्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म-उद्गद्वीप्य खमानन्द इमं धर्मपर्याय धारय वाचय पर्याप्नुहि, परेपांच विस्तरेण संप्रकाशय । अथ खल्वायुप्मानानन्दो भगवन्त- मेतदवोचत्-को नामायं भागवन् धर्मपर्यायः, कथं चैन धारयामि ? भगवानाह - महापरणार सर्वधर्मसमताधिपञ्चितो नाम समाधिरिति धारय । N 64G परीन्दनापरिवर्तः। अथ खल्लु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभापत विपुला बुद्धधर्मा हि विपुलो देशितो नयः । विपुलं धर्म देशित्वा विपुलालभते गुणान् ॥ १॥ यथा विपुलमाकाशमेवं धर्माण लक्षणम् । रत्नानि विपुलान्यन्न तस्माद्वैपुल्यमुच्यते ॥ २ ॥ विपुला चरि सत्यानां विपुला तेषु देशिता । विपुलो आगमो यस्य तस्माद्वैपुल्यमुच्यते ॥ ३ ॥ 'अस्मिन् खलु पुनः सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितसमाधिनिर्देशे धर्मपर्याय प्रवेधितः संप्रवेधितः । क्षुमितः प्रक्षुभितः संप्रक्षुमितः । रणितः प्ररणितः संप्ररणितः । गर्जितः 1 8647 स्म । दिव्यानि च तूर्यशतसहसाण्युपर्यन्तरीक्षे भ्रामयन्ति । एवं च वाचमभापत . , तारो नामानन्द इदं सूत्रं धारय । आनन्द आह-उद्गृहीतो मे भगवनयं धर्मपर्याय इति ॥ १B देशना for देशिना.

·. ३०४. समाधिराजसूत्रम् [४०.- इदमवोचद् भगवान् । आत्तमनाश्चन्द्रप्रभः कुमारभूत आयुष्मांश्चानन्दः ताश्चतस्रः पर्षदो भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाः अनेके च शुद्धावासकायिका देवपुत्राः सदेवमानुषासुर- गन्धर्वश्च लोको भगवतो भाषितमभ्यनन्दनिति ॥ इत्यार्यसर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितात् समाधेर्यांलब्धं समाधिराज : नाम महायानसूत्रं (परिवतों नाम चत्वारिंशतितम) समाप्तम् ॥ ४० ॥ . * * ये धर्मा हेतुप्रभवा हेतुस्तेषां तथागतो ह्यवदत् । तेषां च यो निरोध एवं वादी महाश्रमणः ॥ ..2 B पयालपपरिवों for परि. २ A एकचत्वा,Bद्वारदा for चत्वा.

·3B . प्रथम परिशिष्टम् । APPENDIX I No.1 Before एवं मया धुतम् , AB read the following ; T omthis { See page 1 ) : ॐ नमः सबबुद्धवोधिसत्वेभ्यः ॥ अनिरोधमनुत्पनमनाविलमनक्षरम् । महायानमहं स्तोये बुद्धज्ञानाभिवाञ्छया ॥१॥ त्राणकं सर्वसत्वानां घोरात् संसारसागरात् । संस्थापकं च निर्वाणे शान्ते क्षेमे निरत्तरे ।। २ ।। आकाशकल्पमचलं गम्भीरं शान्तमव्ययम् । तद् बुद्धेयानमसमं भक्त्या वन्दे सदादरात् ॥ ३ ॥ अरूपमनिमित्तं च लक्ष्यलक्षणवर्जितम् । प्रापकं बोधिमार्गस्य अप्रयानमहं नतः ॥ ४ ॥ गम्भीरोदारविपुलो धर्मो यत्र प्रभाव्यते । तद् बोधिमण्डफलदं महायानं नमाम्यहम् ॥ ५॥ शाश्वतोच्छेदरहितमन्तद्वयविवर्जितम् । शून्यताप्रभवं शान्तं त वन्दे बुद्धवाणितम् ॥ ६ ॥ अप्रपञ्च निरालम्ब बोधिसत्वैर्नमस्कृतम् । नमामि शिरसाजलं महायानमसंस्कृतम् ।। ७॥ स्तुत्वा यानमनुत्तरं निरुपम संसारसंतारक यत् पुण्यं प्रचितं विसारि विमलं तुझं मया निश्चलम् ।' सर्वस्तेन जनः प्रयातु चपलं संप्राप्य यानाधिप निर्वाणं विरजः पुरोत्तमवरं बुद्धो यथा सर्वचित् ॥ ८॥ आर्य चन्द्रप्रदीपं दशवलवृपभैयौरेदं सूत्रराज संख्यातीतैः प्रगीतं श्रुतिहृदयपरिप्रीणनं जन्मभाजाम्। संपद्भिः संनिगूढं वटुभिरपमललाधिनीभिः सदैव ह्याविन्यस्तात्मभावः प्रणतिमुपगतस्तानहं भक्तिनमः ॥ ९ ॥ वर्णीचं यस्य वक्तु मुनिवरवृषभा अध्युपायान्ति साद सर्वज्ञेया पयोधप्रशमिततमसोऽप्पप्रमेयं सदैव । 1. B begins : ओं नमो सनत्रयाय निगचन्दप्रभाय महाबोधिसत्त्वाय. २. B तारकं for प्राणकं. ३.A कम for क्षेमे. ४. A यद् for तद्. ५. B युद्धज्ञानम् for "यानम्. ६. A अनुपममनित्यं for अरूपमनिमित्त ७.B वन्दे संयुद्धवर्णितम् for त वन्दे शुद्ध'. ८. A महायाने नमस्कृतम् for गदायानमसंस्कृतम्, 1.1 यात्मभानाम for जन्मभानाम्. १२. A बहुनिरूपत्तापनीभिः for "भिरपमलालापिनीभिः. ११. A भविष्टम् for भफिनमः ११. A सत शादयोधप्रशमिततपसोऽप्यप्रमेयः सदैव for the line ·३०६ समाधिराजसूभम् । आर्य चन्द्रप्रदीपं दशबलगदिताशेपसूत्राधिराज तं भक्त्यम्भोभरात्मा क्षितिनिहितशिराः सर्वकालं नमामि ॥ १० ॥ येनानन्तसहस्रकल्पनयुतानारागिता नायका यश्च ज्ञानविशेषधर्म उदितश्चन्द्रो यथा निर्मल. | तं चन्द्रप्रभ निष्प्रपञ्चमतुलं संवर्णितं नायकै- वन्दे सर्वसमाधिधर्मकुशलमार्य सदा भक्तितः ॥ ११ ॥ स्तुत्वा धर्मस्वभावां दशबलजननी सबुद्धांश्च वीरान् आर्य चन्द्रप्रमं च जिनवरतनयं सर्वदेवाभिवन्द्यम् । पुण्यं प्राप्तं मया यत् स्थिरगगनसमं तेन लोकस्त्वशेषो लाभी भूयात् समाधेः सततमखिलपः शाक्यसिंहो यथैव ॥ १२ ॥ No.2 After App. I, No. 1, A adds the following, (see page 1). The passage is very corrupt; Tom.: विधूय निद्रां तु भवि प्रभूता श्रद्धां समुत्पाद्य तपोपधर्मे । निर्वाणनिम्नैर्विशदैमनोभि- विज्ञापना मे प्रयता श्रुणोध्वम् ॥ १३ ॥ यद् दुर्लभं कल्पशतैरनेकै र्मानुष्यसप्तक्षणदोहितम् । तत् सांप्रतं प्राप्तमतो भवद्भिः कार्यों हि धर्मश्रवणोपपश्च ॥ १४ ॥ पस्माच लोके करुणात्मिभाना निर्वाणमार्गोत्तमदेशिकानाम् । मुदुर्लभं जन्म तयागतानां अतोऽपि धर्मथ्रवणं निषेव्य[ म्] ॥ १५॥ परमाच्च नैरव्यसनोधतेऽध्या - नभाजनं धर्मकथाश्रुतस्य । भवन्ति श्राद्धा नरकेषु तस्मा- दयं स धर्मश्रवणस्य कालः ॥ १६ ॥ तीर्यक्षुधान्यान्यभयातु (!) गम्या - सम्ममयः श्रोतुमिहार्यधर्मम् । 1. Aom भन्यम्मो up to मनु in lc. २. A देवाधिवन्यम् for "भिवन्धम्, ३. A श्व शेपो tor सस्तो. ४. AB मसिया for भगिलाः ·प्रथम परिशिष्टम् । तथैव लोकान्तरिकासु तस्मा- दय स धर्मश्रवणस्य काल ॥१७॥ क्षुत्तर्पदु खाकुलचेतसश्च यस्मानरा प्रेतगतीच मग्ना । श्रोतुं सम्या सुगतस्प वाक्य- मय सद्र (स) धर्मश्रवणस्य काल ॥ १८ ॥ नित्योन् (१) स धर्म प्राप्य सहेन्दलोक प्रमाददोषा इ(ग )लिताच यस्मात् । न कुर्वते धर्मविधौ प्रयत्न- मय स धर्मश्रवणस्य काल ॥ १९॥ प्राप्त च यावत् समलेन्द्रियत्न- मिद च चित्त कुरालानुकूलम् । यावच धर्म सुरत पृथिव्या - मय स धर्मश्रवणस्य काल ॥२०॥ जरातुपार प्रकारणा (१) याव- न दह्यते यावत् पद्मपण्डो। कार्यक्षम यावदिद च गात्र- मय स धर्मश्रवणस्य काल ॥ २१॥ आरोग्यमपाभ्युदयश्च (') याव- न क्षोम्यते च्याधिमहादमवृष्टया । यावच कायेप्नुयातबुद्धि- स्य स धर्मश्राणस्य काल ॥२२॥ यावत् प्रियो जीवितपूर्णचन्द्रो न पीयते मृत्युमहाग्रहेण । तावद्धि कार्ये कुरुताप्रमाद - मय स धर्मश्रवणस्य काल ॥२३॥ सानुकम्पा प्रतिजातयश्च पापच लोके सुगतस्य शिष्या । तिष्ठन्ति धर्माभ्युदयाय ताव- दय स धर्मश्रवणस्य काल |॥२४॥ यावच निर्वाणपुरानुयायी मार्ग (स्थित ) पूर्वजिनानुपात ।

·३०८
4
.
समाधिराजसूत्रम्
प्रकाश्यते लोकहिताय ताव-
दयं स धर्मश्रवणस्य कालः ॥२५॥
यावच्च सशदिवाकरस्य
धागंशवो मोहतमोसिमियी।
धर्मावभासं जनयन्ति लोके
ध्वयं स धर्मश्रवणस्य कालः ॥ २६॥
तस्मात् कुकार्य क्षपयाय च] सर्व
मत्वा स्वकार्य परमार्यधर्मम् ।
श्रोतव्य एव प्रयतेन धर्मो
यस्मादतः सर्वत्या (?) भवन्ति ॥ २७ ॥
अष्टाक्षणक्षोभविमुक्तदोष-
मिमं क्षणं प्राप्य नरेण तस्मात् ।
सत्य धर्मश्रण नियं
पथ्यं सुभैषज्यमिवातुरेण || २८॥
तस्माद्दारगुणरत्ननिधानभूता-
मेतत् महार्घकल्यादरगौरवान्याम् ।
श्रव्यं मुनीन्द्रवचनं निसृतेन्द्रियश्च
ततोऽधिकं श्रवणतोवनीयमस्मिन् ॥ २९ ।।
वियदिव विपुलोत्तमाकाशं
यदनुपमै. स्वगुणोदयैः प्रकाशम् ।
शृणुत तदखिलं विहाय मान
दशबलयानमिदं निगद्यमानम् ॥ ३० ॥
स्वाहानुत्कृस्य जन्मप्रमुदितहृदयो यश्वकारां सृजा (2)
स्वाङ्गादेव प्रदीप्त रुधिरमधिमपि तत् वध्रजीवप्रकाशम् ।
संविद्यास्थिश्च देहासितरजतनिभा लेखनी यश्च चके
प्राग्वध्वसूक्ष्महेतोः स किल मुनिबल. सूत्रमेतज्जगाद ।। ३१ ॥
महापागारमनङ्गत (1) सर्वकृत्
स्वरसां कामलवातहासित।
नूनं मुखानिपतितं रजा वाक्
सकन्छणोच वचनामृतं वरम् ॥ ३२ ॥
महायानस्य यो मार्गः संबुद्धैर्यत्र देशितः ।
हेतुष्टया तु संयुक्त तमूत्रं श्रूयतामिह ॥ ३३ ॥

·३०९ , प्रथमं परिशिष्टम्। आयान्तु देवमनुजाः सद्धर्मजात गौरवाः । दुर्लभ श्रपणं हास्य कल्पकोटिशतैरपि ॥ ३४ ॥ आयान्तु देवभुजगासुरकिनरेन्द्रा पक्षादयः प्रवरधर्ममताधिकाराः। बौद्धं वचः प्रशमसौख्यनिमित्तमेतत् " प्रकाशयत इह श्रवणाय तस्य ।। ३५॥ गगनतलगताश्च ये च दिग्भ्यो धरणितले सटिले च ये वसन्ति । ससुरसुरमहोरगाश्च दैत्ययक्षा- स्त्वरितमुपेत्य निशामयन्तु सूत्रम् ॥ ३६ ॥ यदसुलभमेतत् कल्पकोटि- प्रसरशतैरपि हेतुवर्जितानाम् । भवतु हि जिनात् करस्मि भूत तदिदमहं प्रविवक्षुरप्रयानम् ॥ ३७॥ भवत तदवधूप वालतां जिनवचनश्रवणोत्सुकाः सदा । उभयमिदमतीव दुर्लभं जिनवचनं च मनुष्यजन्म च ॥ ॥३८॥ गम्भीरं च न चान्यस्तं दुर्लभं च मुनेर्वचः । न च तेन विना मोक्षस्तस्माच्छोता व्य मादरात् ॥ ३९ ॥ अवितथवचन मुनी प्रकाश भगवति शास्तरि संनिवेश्य भक्तिम् । शृणोत सुगतसूत्रमादरेण व्यसनविनाशकरं तदेव तस्मात् ।। ४०॥ अथ पादरजोपमागिरिनदिवेगोपमा यौवनं आत्तन्यं जलबिन्दुलोउचपलं फेनोपमं जीवितम् । धर्मयान करोति निश्चितं अभिरागलाघाटेना पश्चातापहता जगत्परिणता शोकामिना दह्यते ॥ ११ ॥ चलापि भूतिः क्षणभङ्ग यौवनं कृताहृदन्तन्तर तदवन्ति जीवितम् । अहो नृणां विस्मयकारि चेष्टितम् ॥ १२॥ , ·समाधिरामसूत्रम्। No.3 After st. 12 of App. I (No. 1) Breads: Tom. (see page 1): समस्त सुगतोदीर्णतसूत्राधिराजतः। आर्यचन्द्रप्रदीपाद्धि यथालब्धं प्रवीम्यहम् ॥ ४३॥ आयोन्तु देवमनुजाः सद्धर्मजातगौरवाः । दुर्लभं श्रवणं ह्यस्य कल्पकोटिशतैरपि ॥ ४४ ॥ No.4 . . Before 814, ABT read the following passage ( see page 8 ): तत्र खल भगवांश्चद्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-अप्रमेयासंख्येयाः कुमार तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः पूर्व बोधिसत्वचर्या चरता चक्रवर्तिराजभूतेन इमं समाधिमाकाङ्कता क्षिप्रं चानुतरां सम्यक्संबोधिममिसंबोझुकामेन इहैव गृधकूटे पर्वते ये स्मराम्यहमनेकानि कल्पकोटि- नियुतशतसहस्राणि-ये मया सत्कृता गुरुकृता मानिताः पूजिता आधता अपचायिताः सर्वरत्न- पुप्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छनध्वजपताकाभिस्तूर्यतालावचरबैजयन्तीभिरनेकैश्च चित्र- विचित्रैर्नानारत्नमयविहारकोटीनियुतशतसहस्रव्यूहैः । तेषां च कुमार सर्वेषां तथागताना. मन्तिकादयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितसमाधिविस्तरेण श्रुत्वा उद्गृहीतः पृष्टो धारितो वाचितः प्रवर्तितः अरणभावनया भावितो बहुटीकृतः परेभ्यश्च चित्तरेण संप्रकाशितः । तेषां च कुमार तथागतानां सर्वपश्चिमकः शालेन्द्रराजो नाम तथागतोऽर्हन् सम्यक्संबुद्धोऽभूत् । तस्य च कुमार शालेन्द्रराजस्य तथागतस्य अशीतिनियुतशतसहस्राणि श्रावकाणां बोधिसत्त्वानां च संघोऽभूत् । पट्सप्ततिश्चास्य वर्षकोटीसहन्नाण्यायु प्रमाणमासीत् । तस्य च शालेन्द्रराजस्य मे कुमार तथागस्याहतः सम्यक्संबुद्धस्य अष्टादशवर्षकोटीसहस्राणि महापूजोपस्थानं कृतम् । दिव्यचन्दनमयानां रत्नमयानां च विहाराणा कोटी कारिता । तस्य च भगवतः शालेन्द्रराजस्य कुमार तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पट्सप्ततिवर्षकोटीसहस्राप्यायुःप्रमाणमभूत् । तस्यैव च भगवतः शालेन्द्रराजस्यान्तिकादयं मया प्रव्रजता सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितः समाधिविस्तरेण चतुर्दशवर्षकोटीसहस्राणि श्रुत्वोद्गहीतः -पृष्टोधारितो वाचितः प्रवर्तितः, 'अरणभावनंया भावितो बहुलीकृतः, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशितः ॥ तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म - तस्मातर्हि कुमार इमं समाधिमाकातमा क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिममिसंबोझुकामेन त्वया भयेव सर्वतयागत- पूजोपस्थानपरिचर्यास्वभियुक्तेन भवितव्यम् । तत्कस्य हेतोः! सर्वतथागतपूजोपस्थान- परिचर्यानिष्यन्दा हि कुमार बोधिसत्वानां महासत्वानां न दुर्लभा भवत्यनुत्तरा सम्यक्संबोधिः, किमङ्ग पुनरयं समाधिः । तस्मात्तहिं कुमार सर्वतथागतपूजोपस्थानपरिचर्यास्वपरिखिन्नमानसेन ते सदा भवितव्यम् ॥ st.44 = st.34 in App. I.No.2.

·प्रथमं परिशिष्टम् । No.5 For अथ खल...वोचत्, AB read the following passage (sce page 19}: अथ खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूत उत्थायासनादेकांसमुत्तरासहं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्टाप्य येन भगवांस्तैनाझलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत्-पृच्छेयमहं भगवन्तं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं कंचिदेव प्रदेशम् , सचेन्मे भगवानक्काशं कुर्यात पृष्टप्रभव्याकरणाय एवमुक्त भगवांश्चन्द्रप्रभ कुमारभूतमेतदवोचत्-पृच्छ वं कुमार तथागतमहन्तं सम्यक्संयुद्धं पददेवाकाङ्क्षसि । नित्यकृतस्ते कुमार तथागतेनावकाशः । एवमुक्ते चन्द्रप्रभः कुमारभूतो भगवता कृतावकाशो भगवन्तमेतदवोचत् ।। No.6 Aiter आमन्वयते स्म, ABT read the following passage (See page 23, foot-note 2): तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन इमं समाधिमाकाहता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्य- क्संबोधिमभिसंबोमुकामेन आदीतशिरश्चैलोपमचित्तेन मातापितूपुत्रदुहितृज्ञातिसालोहितसंबन्धि- वान्धवान् भार्यादीच अग्निपदपहाय सर्वराज्यैश्वर्यसुखांश्च खेटपिण्टकवदुत्सृज्य अभिनिष्क्रान्तान्त- हावासेन भवितव्यम् , अरण्याभिमुखेन च । तत्कस्य हेतोः! अभिनिष्क्रान्तगृहावासस्य हि कुमार अरण्याभिमुखस्य च बोधिसत्त्वस्य महासत्त्रस्य न दुर्लमा भवत्यनुत्तरा सम्यक्संबोधिः । तस्मात्तर्हि कुमार पुत्रमित्रज्ञातिसालोहितसंबन्धिबान्धवान् भार्यादींश्च पावकवदुत्सृज्य सर्वराज्यैवर्यः मुखांश्च खेटपिण्डकवदपहाय अभिनिष्क्रान्तगृहावासोऽरण्याभिमुखश्च भविष्यामीत्येवं त्वया कुमार सदा शिक्षितव्यम् । तदनेनापि ते कुमार पर्यायण एवं वेदितव्यम् ।। No.7. After आमन्त्रयते स्म, ABT add the following passage (See page 41,foot-note 2): तस्मात्ता कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन इमं समाधिकाहता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्स- बोधिभिसंबोद्गुकामेन सर्वधर्माणामभावस्वभावज्ञानकुशलेन भवितव्यम् । कथं च कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सर्वधर्माणामभावस्वभावज्ञानकुशलो भवति ? इह कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन अभाव- स्वभावा अनिमित्ता अलक्षणा अनुत्पन्ना अनिरुद्धा अनक्षराः शून्या आदिशान्ताः प्रकृतिविशुद्धाः सर्वधर्माः प्रज्ञातव्याः । यदा च कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन अभावस्वभावा सनिमित्ता अलक्षणा अनुत्पन्ना अनिरुद्धा अनक्षराः शून्या आदिशान्ताः प्रकृतिविशुद्धाः सर्वधर्माः परिज्ञाता भवन्ति पथाभूततः, तदायं कुमार बोधिसत्त्वो महासत्वः सर्वधर्माणामभावस्वभावज्ञानकुशल इत्युच्यते । सर्वधर्माणामभावस्वभावज्ञानकुशलो हि कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वो रूपशब्दगन्धरसम्प्रष्टव्य- धर्मेभ्यो न रज्यते न दुष्यते न मुह्यने । तत्कस्य हेतोः ! तथा हि स तं धर्म न समनुपश्यति । तं धर्म नोपलभते । यो रज्येत यत्र वा रव्येत येन वा रज्येत, यो दुष्येत यत्र वा दुष्पेत येन वा दुष्येत, यो मुह्येत या वा मुह्येत येन वा मुह्येत, स तं धर्म न समनुपश्यति नोपलभते । त ·' h . . समाधिराजसूत्रम्। धर्ममसमनुपश्यन् अनुपलभमानः सर्वधातुकेऽनध्यवसितो भवति, क्षिप्रमिमं समाधि प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्यते । तत्रेदमुच्यते - अभावाः सर्वधर्मा अनिमित्ता अलक्षणाः। अनुत्पन्नानिरुद्धाश्च एवं धर्मान् विजानय ॥ ४५ ॥ अभावानक्षराः सर्वशुन्या शान्तादिनिर्मिताः । य एवं जानाति धर्मान् कुमार बुद्धः स उच्यते ॥ १६ ॥ तस्माद्धि यो इच्छि विपञ्चितामिमा स्वभावसमतां सुगतान माताम् । स भावयातु सर्वि अभावधर्मा प्रतिलप्स्पतीमां जननी जिनानाम् || ४७ ॥ तदनेनापि ते कुमार पर्यायेणैर्व वेदितव्यम् ॥ No.8 After आरागयामास, ABT add the following passage (See page 42, foot-note 2 ); सर्वेषां च तेषां तथागतानामन्तिकादिम समाधिमश्रौपीत् । श्रुत्वा च तेभ्यो बुद्धेभ्यस्तेनो- गृहीतः पर्यवाप्तो धारितो वाचितः प्रवर्तितः, अरणाभावनया भावितो बहुलीकृतः । भावनोयोगमनु- युक्तश्च व्यहार्षीत् । स तेनैव पूर्वकेण कुशलमूलेन विंशतीनां कल्पकोटीनामत्ययेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धोऽभूत् । अचिन्तितार्थो नाम तथागतोऽहन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि । सोऽप्रमेयानसंख्येयान् सत्वान् प्रतिपाद्य अपरिमाणानां च सत्त्वान! चार्थ कृत्वा ततः पञ्च_ज्योति-' रिवन्धनक्षयात् परिनिर्वृतोऽभूत् । तदनेनापि कुमार पर्यायणैव वेदितव्यं यथा अयं समाधिः....।। No.9 After कुमार, AB read the following passage ( See page 44, foot-note 1 ): T does not translate it : य इच्छेद् बोधिसत्त्वो महासत्वः किमित्यहं क्षिप्रमनुत्तरां सम्पक्संबोधिमभिसंबुभ्येयं सर्व. सत्त्वांश्चोत्तारयेयं भवार्णवादिति, तेन कुमार बोधिसत्त्वेन महासत्वेन अयं सर्वबुद्धसंवर्णितः सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितः समाधिराजो धारयितव्यः, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः । 'तत्कस्य हेतोः ? जनको ह्ययं कुमार सर्वधर्मसमताविपञ्चितः समाधिराजस्तथागतानामर्हता सम्यक्संयुद्धानाम् । अतोनिर्जाताः सर्वतथागताः सर्वश्रात्रकप्रत्येकबुद्धाश्च । तस्मात्तर्हि कुमार त्वया सर्वतयागतवर्णितः सर्वतथागतजनकः सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितः समाधिराजो धारयितव्यो वाचयितव्यः, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्य इति ॥ तस्माद्वि यो इतीच्छेद् बोधि बुद्धित सत्त्वांश्च संतारयितुं भवार्णयात् । 1 1.B सुविचिन्तितातॊ for अचिन्ति. २. B परिपाच्य for प्रतिपाय. ३. B यद् for पश्चात ३ ·१Bप्रसूता for 'शून्या २Bसुगम्भीरगुणोदधि for स्वशरीस्गुणोदधि ३० समनन्तरस्थायिनि for समन्तरेण स्थापिते.४ Alter निर्जितानि Badds अनेकानि ५ B मालावन • for जाला B प्रधर्म परिशिष्टम् । धारेतु सूत्रमिमु बुद्धयर्णितं न दुर्लभा बोधि वरा भविष्यति ॥ १८॥ इति । No.10 After सर्वदुःशेभ्यः, AB add the following passage (see page 54, foot-note 8 ): ददातु मे भगवान् मूर्षि दक्षिणं पाणिम् । तत्रेदमुच्यते- वसमा विरजा वररूपधरा अशरीर अलक्षण प्रशन्या । सैशरीर गुणोदधि कारुणिका दद मूर्षि पाणि अप्रतिमा ॥ ४९ एवमुक्ते भगवाननेक्कुशलमूलनिर्गत विचित्रलक्षणालंकृतं दिव्यं सुवर्णवर्ण दक्षिण पाणिं चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य मूर्ध्नि स्थापयामास । समन्तरेण स्थापिते च भगवता चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य मूर्ध्नि दक्षिणे पाणौ, अथ तत्क्षणमेव चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य सर्वरूपसंदर्शनगनोजब- गगनगनवनोपमशूरंगमानावरणकोटीसर्वतथागतसंदर्शनसर्वशून्यताभिरेकप्राप्तिप्रमुखानि अनेकानि प्रज्ञापारमितानिर्जातानि समाधिकोटिनियुतशतसहस्राणि अनमिलाप्यान्यभिमुखीभूतान्यभूवन् । अनेकानि च धारणीविमोक्षमुखान्यभिमुखीभूतान्यभूवन् । दिव्यं च अनौपम्पमुदारमचित्य सर्वबुद्धबोधिसत्त्वगोचरविदितं यत्तदार्या आचक्षते प्रीतिसुखं तत् 'प्रतिलब्धवान् । तत्रेदमुच्यते । जालोवनद्वरचिरं कलशामुशाङ्क श्रीवत्सचक्रध्वजमीनपताकचितम् । बहुकल्पकोटीरतनान विसर्गशौण्डं चन्द्रप्रभस्य भगवान् ₹दि मूर्ध्नि पाणिम् ॥५०॥ अथ खलु चन्द्रप्रभ कुमारभूतो दिव्येन अनौपम्येन अचिन्त्येन उदारेण सर्वबुद्धबोधि- सत्यगोचरविदितेन प्रीतिसुखेन समन्वागत उत्थायासनादेकांमुत्तरास कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाझलिं प्रणम्य भगवन्तं सारूप्याभियामिरभ्यष्टावीत्- नमोऽस्तु ते अभयददा अनुत्तरा नमोऽस्तु ते परहितसत्वबान्धवा । नमोऽस्तु ते दशबल सत्यविक्रमा नमोऽस्तु ते असमसमा तथागता ॥५१॥ निसर्गपद for शोण्ई . B स्थपि for ददि. ८ Bom. अनौपम्येन, स, ३८ ·३१४ समाधिराजसूत्रम् । वन्दे नार्थ अतिकारुणिकं वन्दे शूरं चतुरारिजितम् । वन्दे वीरं परमार्थविदं वन्दे देवं वरंधर्मतनुम् ॥ ५२ ।। सुविशालप्रज्ञ नभमण्डलोदितं कृपमैत्ररमिजिनसूपसूदनम् । सुगम्भीरधर्मपरमार्थदेशक शरणं गतोऽस्मि तव देव नित्याहम् ॥ ५३ ॥ अथ खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूतो भगवन्तं सारूप्याभिर्गाषाभिरभिष्टुत्य भगवन्तमेतदवोचत्- -अधिवासयतु etc. No. 11 After MT6147, AB read the following passage ( see page 54, foot-note 13): अथ खल चन्द्रप्रभः कुमारभूतो गृध्रकूटात् पर्वतादवतीर्थ तस्यां वेलायां यावच्च राजगृहं महानगरं यावच गृध्रकूटः पर्वतराजोऽत्रान्तरे सर्व मार्ग समं कारयति स्म विपुलं विस्तीर्णमपगततृणस्थाणुकण्टकंपापाणशर्करकटलं शुचिवालुकासंस्तीर्ण रमणीय मृदुकाचिलिन्दिकमुग्यसंस्पर्श दिव्योत्पलकुमुदसौगन्धिकातिमुक्तकमल्लिकाचम्पकपाटलकुन्दतिल- केशराशोकादिभिः सर्वैः सर्वर्तुकैः पुष्पवरैः संछन्नमवसक्तपट्टदामकलापं माल्यदामालंकृतं नानारत्नधूपघटिकावलम्बितपार्श्वम् । सर्वाथ ता रत्नधूपघटिकाः कालागुरुपरिपूर्णा धूमायन्ते स्म । समुच्छ्रितं छत्रध्वजपताकावैजयन्तीदिव्यरत्नतोरणवितानम् । देशे देशे च नटनर्तकान् दिव्यनृत्यगीतवाद्यसुनिबद्धान् सुशिक्षितान् निवेशयति स्म । अनेकाश्च तुणवपणवत्रीणावेणुमृदङ्गमुकुन्दमुरुजोपेताः स्त्रीपुरुषदारकदारिकाः स्वलंवृताः स्थापयति स्म । मार्गस्य चोभयपार्श्वयोर्दिव्यान् जाम्बूनदसुवर्णमयान् नानारत्नकिङ्किणीजालाबनद्वमुखरालंकृतान् तुगतालान् नानारत्नमयान् अनेकानि च व्योमकोटीनियुतशतसहस्राणि सप्तरलमयांश्च नानावृक्षान् नानारोहपरिणाहसंपन्नान,सर्वतुकारनपुष्पफलोपेतान् स्थापयति स्म यदुत भगवतः पूजाकर्मणे । तत्रेदमुच्यते- . सुप्रतिमण्डितमार्गविचित्रमुच्छ्रितच्छत्रपताकवितानम् । सुप्रतिनादित तूर्यरवेण तथपि च गीतरवेण मनोज्ञम् ।। ५४ ॥ नटनर्तकनारिगणैर्बहुभिः सुविचित्रवस्त्रनियुतैर्विविधैः । ससुगन्धिचित्रकुसुमैश्व वरैः प्रतिमण्डितो विपुल मार्गवरः ॥ ५५ ॥ मण्डित मार्ग उदार विशाल चन्द्रप्रमेण प्रसाद जनित्या । बुद्ध प्रवेश्यति पुरवर इह शुचि कारुणिको मुनिचन्द्रः ।। ५६ ॥ शुचित्रालिकसंस्तृता दिव्यं छादितो पुप्पवरैः सुमनोहः । सुसमुष्ट्रितो तोरण रनवरैर्भासति मार्ग,पुरेव अमराणाम् ॥ ५७ ॥ 1Bधर्मतन्तुम् for 'धर्म जुम्. १ B दानम् for सूदनम्, ३ B नारिगणो for नारिगण . .

·१Bप्रदमनेन for प्रहृष्टमनेन २B यचे for य ३ B रलगाल" for "जालरत्न', B मण्डितु प्रथम परिशिष्टम्। य सथलंकृतो मार्ग पिचित्रं चन्द्रप्रमेण प्रदेएमनेन । दृष्ट्वा सुरासुरनागा विस्मयजाता अहो ति भणन्ति ॥ ५८॥ ताला स्थापित पार्श्वयोर्वरवरास्तुङ्गा सजाम्यूनदा नद्धा किद्धिणिजालरत्नमुखरा वृक्षा बहु नैकश । तय स्थापित रत्नवृक्षनियुता सर्तुका पुष्पिता. स्तेहि मार्गवरो विभाति विपुल. स्वर्गे यथा नन्दनम् ॥ ५९॥ व्योमापि रतनामया. सुरुचिरा मालारलीभास्वरा मार्गे स्थापित पार्श्वयोनिरपमास्तुङ्गा पृथु संहता । येहि शोभितु मार्ग मण्डित महान विनाजते सर्वतो येनो राजगृह प्रवेक्ष्यति पुरै बुद्धलिलोगधिप ॥ ६० ॥ रत्नघटावलम्बितपास्तेि च पूरित कालगुरणाम् । उच्छति धूप घने व घटेषु दिव्यविकार सुगन्धि विचित्र ६१ ॥ पृथु भूषित निरुपम दिव्यं चन्द्रप्रमेण जिनस्य कृतेन । यावत नगरितो य दुवारं यामत गूधकूटो गिरिराजा ।.६२ ।। No12 * After भिकीर्ण, AB read the following passage (sce page 54, foot rote 18) धूपनधूपित रितानविततमत्रसक्तपदामकलाप समुच्छितन्त्रध्वजपताकमेव राजगृह गहानगर सरथ्यान्तरायणमपगतपापाणर्शरकटल विचित्रपुष्पाभिकीर्ण चन्दनचूर्णाभिकीर्ण गवाक्षतोरणनिहपारजालार्धचन्द्रसमल मृत चन्दनानुलिसमकार्यात् । इत्येवमपरिमाणया व्यूहया राजगृह महानगरं समलनृत्य स्व च गृहगने कालकारनिचित्रप्रकारविभूषितमनेकरत्नहारविकार- प्रलम्बित दिव्यपट्टवस्त्रप्रतिमण्टितोपशोभितोपचारनिविधविचिनमाल्यदामालकृत च कारयति रम । अनेकानि च रेनमयान्यासनकोटीनियुतशतसहस्राणि प्रज्ञापयति स्म । मन्ये च भगवतो देवमनुष्यातिकान्तं दिव्य सिंहासन प्रज्ञापयति स्न नानारत्नमयाश्च धूपघटिकाश्चतुर्दिशमव- लम्बिता । तासु च शुद्भमगुरु धूमायते स्म' यदुत भगवत पूजाकर्मणे । दिव्यनृत्यगीतापाय- निनादित सगुन्छितन्छनधजपताकमनेकदेवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुटकिलरमहोरगमनुष्यामनुष्य - शतसहत्रसमूहावलोकित विविधविचित्ररत्नपुष्पामिकीर्ण चन्द्रप्रभ कुमारभूतस्तद् गृहमकार्याद यद्भुत भगरत परिभोगाय । तत्रेदमुच्यते- सुप्रतिमण्डित गृहरर सर्व चन्द्रप्रमेण उदार विशालम् । दिव्यसिंहासनमन्यनिविष्ट या निवेश्यति लोकप्रदीप ॥ ६३ ॥ आसनकोटीसहसमनन्ता स्थापित रत्नमया सुविचित । ये निस्पति सब गुत्स्य लोकप्रदीपकरस्य जिनस्य ॥ ६ ॥ माणे शोभित ५B निकालाविस ६ B उत्थित धूप घटेषु B सुगन्धिचिन ·१६ समाधिराजसूत्रम्। अवलम्बित सर्वदिशासु अगुरुप्रपूरित धूपघटाश्च । रत्नमयास्ते सर्व विचित्रास्तेषु च उच्छति धूप मनोज्ञा ॥ ६५ ॥ बहुरत्नपुष्परचिरैर्विविौ ससुगधिचित्रकुसुमैश्च वरै । आकीर्ण वेश्मवर धरणीतल च चन्द्रप्रभेण दशबलागमने ॥ ६६ ॥ नर्तनगायनवाद्यरवेण नादितु गृहपर सर्व समतात् । सूच्छ्रितछत्रपताफ भासति मन्दिर मेरु यथैव ॥६७॥ आकीर्ण पूर्ण नरनारिगणैस्तथ नागयक्षप्रसुरैर्बहुसि । अवलोकित च बहुदेवशतैश्चद्रप्रभस्य महाभवनपरम् ॥ ६८॥ अथ खलु चद्रप्रभ कुमारभूत इत्येवमपरिमाणया व्यूहया राजगृह महानगर समलकृत्य स्व च निवेशन समलकृत कृत्वा च तस्या एव राया अत्ययेन प्रत्यूपकालसमये नानातूर्यशतै प्रवाद्यमानश्छत्रध्वजपताकाकोटीभिरव्युट्टितानिरशीत्या च बोधिसत्त्वकोटीनियुतशत सहरी साध सर्वैदिव्यमान्दारपुष्परचिताञ्जलिपुटै वेचित्ता एफजातिप्रतिबद्धा बोधिसत्त्वा यदुत अवलोकितेश्वरमहास्थामप्राप्तगन्धहस्तिरनकेतुदुन्दुमिस्वरदुरभिमभयमञ्जुश्रीकुमारभूतवीरसेनसुबाहु- रत्नकुसुमामोघदर्शिमैत्रेयप्रभृतय । एतत्पूर्वगमेन राजगृह महानगर समलकृत्य स्व च गृहमनेकालकारविचित्रप्रकारविभूषितमनेकरत्नहारविकारप्रलम्बित दिव्यवस्त्रप्रतिमण्डित महता बोधिसत्त्वगणेन परिवृत पुरस्कृत अनारोहस्वलकृतानेकहस्त्यश्वरयसमृहसमिश्रया इतरयापि अपरिमाणया जनपदव्यूहया स्वय च दिव्यमान्दारवपुप्पभरिताञ्जलि महता बोधिसत्वानुभावेन महत्या बोधिसत्वर्या महता बोधिसत्वविकुर्तितेन दिव्यमनोहर्मनोहरबौधिसस्वहाहाकारकिलि किलाप्रवेडितशब्दै श्रूयनि राजगृहा गहानगरात् तथा तद्द्वारेण निष्क्रम्प येन गृध्रक्ट पर्वतराजो येन भगवास्तेनोपसमक्रामत् । उपसकम्य भगवत पादौ शिरसाभिवन्द्य भगान्त त्रि प्रदक्षिणीकृत्य दिव्यमान्दारवपुष्पाञ्जलिना भगवतमवकीर्य एकान्तेऽस्थात् । तेऽपि मैत्रेयप्रभृतयो बोधिसत्त्वा महासत्त्या भगवत पादौ शिरसामिपन्ध भगवत नि प्रदक्षिणीकृत्य स्वाभि स्वाभिर्दिव्यमा दारवपुष्पाञ्जलिभिर्भगवन्तमवगीर्य एकान्ते तस्थु । एकान्तस्थितश्चन्द्रप्रभ कुमारभूत उत्यायासनादेकासमुत्तरासङ्ग कृत्वा दक्षिण जानुमण्डल पृथिव्या प्रतिष्ठाप्य येन भगवास्तेनाञ्जलि प्रणम्य भागवत कालमारोचयति स्म - कालोऽय भगवन्, समय सुगत, सज्ज भक्त यस्येदानी भगवन् काले मयसे । साधं च बोधिसत्त्वमधेन भिक्षुसधेन च अन्यैश्च महेशा एत्यमहेशात्यैल्दारोदारदेवनागयक्षगध सुरगडमिनरमहोरगवुम्भाडप्रेतपुटेन मनुष्यामनुष्यैरपि साधु राजगृह महानगर प्रवेष्टुम् , मम च गृहे भक्त मोक्तुम् । तत्रेदमुच्यते-- सुअलकृतमपि पुरवर सर्व तथपि च मन्दिर मण्डितु नाथा ।

·प्रथम परिशिष्टम् । सज्जितु शतरतु भोजनु दिव्यं काल तयपि तु उत्यिहि सुगता ।। ६९ ॥ दशबल गुणधर प्रापिपरनमिता सुतगणपरिवृतु प्रविशहि नगरम् । उस्थितु दिनकर तमनिकरहरा समयु त भागवन् मम गृहि भोक्तुम् ॥ ७० सुसहितो देव गच्छिहि गेहं मेव्यति अर्थ महन्तु जनस्य । यथ तुह व्यास्तु दीपंकरेणो तय मम व्याकरि लोकसमक्षम् ।। ७१ ॥ व्याकरणं मम श्रुत्विह लोको चित्तु जनेष्यति अत्र उदारम्। बुद्ध भविष्यति सर्वजनोऽयं नास्तिह कश्चिदभाजन सत्यो ।। ७२ ॥ उत्यिहि उत्यिहि दशबल देवा कुरु ममनुग्रह गच्छिहि गेहम् । यथ तुहु गच्छिसि मन्दिर महा तथ अहु यास्पमि बोधिद्रुमेन्द्रम् ।। ७३ ॥ तर च गबहु बोधिद्रुमेन्द्र बध्वा आसन अचल अकम्पम् । भञ्जिय मार ससैन्य कुमैत्रा प्राप्स्यमि बोधि यथा त्वयि प्राप्तम् ।। ७४ ।। अय खलु भगवांश्चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्यारोचनां विदित्वा चन्द्रप्रभ कुमारभूत गाथया प्रत्यभापत- उत्थिहि चन्द्रप्रभा जिनपुत्रा उत्यिहि दानरता वरसत्वा । उत्यिहि कारुणिका दृद्धशीला यामि तस्य मोक्नु निवेशनमय ।। ७५ ॥ अथ खलु भगवानिमा गायां भाषित्वा उत्थायासनात् काल्पमेव निवास्य पात्रचीवरमादाय महता भिक्षुसंघेन सार्ध परिपूर्णेन भिक्षुशतसहस्रेण संबहुलैश्च बोधिसत्वैर्महासत्त्वैः परिवृतः पुरस्कृतोऽनेकैश्व देवनागयक्षगन्धर्वासुरऋषिगल्डकिलरमहोरगकुम्भाण्डप्रेतपूतनमनुष्यामनुष्यशत- सहः पूज्यमानोऽभिष्टयमानो महता बुद्धानुभावेन महता बुद्धप्रातिहार्येण महता बुद्धेर्यापन रमिकोटीनियुतशतसहसौनश्चरद्भिर्नानातूर्यकोटीनियुतशतसहस्र. प्रवाघमानैश्यवजपताकाकोटी- ·समाधिरामसूत्रम्। भिरनेकभिरत्युरिताभिर्नानाचित्ररूपोंदारैरनेकैईसौञ्चचक्रवाकसारसचकोरमयूरचापशुक- शारिकाकोकिलकलविङ्ककुणालप्रभृतिभि सर्वे शकुनिगणवृन्दैरनेकप्रकारप्रियमधुरमनोज्ञभाषिभि- रमरैरिवान्तरीक्षे वाद्यपिशेयान स्वरवरै कुर्वद्भिर्दिव्यविचित्ररुचिररत्नमयैश्चोदारोदारैरनेकै(पघटिका- नियुतशतसहवै सर्वदूर्येन्द्रनीलस्फटिकमुसारगल्लदण्डैरिन्द्रकेतुसुरुपविकटबकुलपाञ्चिकशाक्य- वर्धनप्रभृतिभिरनेकैर्यक्षेन्द्रकोटीनियुतशतसहस्रैरुभयहस्तमुसलप्रगृहीतैररगसारगोशीर्षमृणालतमाल- हारेमळ्यलोहितचन्दनागुरुपरिपूर्णेधूमापद्भिर्नानादिग्देशागतैश्च महेशास्र्मशास्त्यैर्भूपालेरनारोह- स्वलकृतानेकहस्त्यधरथपदातिकसमूहएरिवृतैर्महामाल्यदामरत्नमालपाणिपरिगृहीत पुरत पद्या गच्छद्भिरनारोहैश्च तै स्वलकृतैर्हस्त्यश्वै सलीलमन्दिरवेलगमनाभिप्रायै सुमनोज्ञमनोहर कूजद्भि ब्रह्मा च दक्षिणेन भगवत पूजोपस्थानपरिचयाँ कुर्नन् गच्छति स्म । वामेन चे शमो देवानामिन्द्रो मुकुटक्टककेयूरकुण्डला- दिव्यमान्दारवरोचकोवि दारस्थालककुम्बकचम्पककर्णिकाराशोकपाटलातिमुक्तकोत्पलतिलकबकुलमटिका कुन्दकेसरपद्म- कुमुदपुण्डरीकसौगन्धिकोल्नदामकरत्नागररत्नफलव्यग्रहरता नानातूर्यशतहस्राणि नादयतोऽम्बर- कोटीभीमयन्तो हाहाकारकिलिकिलाप्रकृतिकशब्द प्रमुञ्चतो महापुष्पवर्ष प्रर्पत सगगनतल निरन्तरमापूर्य स्थिता भगवत पूजाकर्मणे । पुष्पधूपग-धमाल्यविलेपनचूर्णचीवररत्नवर्वेश्च प्रवर्षद्धिर्भगवास्तपोदद्वारेण राजगृह महानगर भोक्तु प्रविशति स्म । इयमत्र धर्मता ।। तत्रदमुच्यते-- काल विदित्व तथागत बुद्ध प्रक्रमते भगवान्नरसिंह । सर्वगुणै समलातु वीरो भासयमान अतिय क्षेत्रान् ॥ ७६ ॥ तत्र वोकितु स्थामु अमोधो गधहस्ती वि च रत्नगाह । रत्नकेतु दुरभिमभवु वीर एत चान्य जिनपादानुबद्धा ।। ७७ ॥ दक्षिणतो अजित स्थितु तस्य माकु नाम अनन्तगुणाक्ष्य । योऽस्य अनतरु मेष्यति बुद्र पुण्यज्ञानपरिपूरितभार ।। ७८ ।। मैयुपेक्षमुभाक्तिकायो करणया च जनित स महात्मा ! धर्ममयापर्यन्तगुणेमिश्चितयमानु मुनीद्गुणानि ॥ ७९ ॥ कारणिक मुगतमनुपन्धि तत्य अनन्तर यन्नर केचित् । भद्रयल्पि महामतिमतो ये चतुरूनु युद्धसहस्रा ॥ ८० ।। तेभि पुरस्टतु मैत्रकु तत्र येन पूर्षि पुरि राजगृहेऽस्मिन् । कल्पि कल्पि जिन पूजितनता चद्रकान्तप्रभदिव्यशरीरा ॥ ८१॥ चन्द्रप्रभ पुरत स्थितु वीर वामस्थितो वरकारणिकस्य तत्र | मनुशिरी बहुकोटीशतेभि ऋद्विगुणेभि निप्पन्नशरीरा ॥ ८२ ।। क्षेत्रशतान्यनन्त व्रजन्तो तस्य अनतर धारयमया । शारिसुतो तय मौदल कालो काश्यप कषिण नदु सुभूती ।। ८३ ॥

·प्रथमं परिशिष्टम्। ir भदिवराजु तयपि कौण्डिन्यो आनन्द तथ राहुल स्थविरो। स्वागत क्रोधिनु पूर्ण उदायी रेवत कोष्टिलपालिनिस्तो ॥ ८४ ॥ तज्जटिला नव पूर्ण सहस्र श्रायक्रसंघ अनन्तरि सकें। उपतपा प्रतवेदविधिज्ञा शापअनुग्रहदानसमाः ।। ८५॥ प्राञ्जलि प्रयता रिपि दान्ता शान्तमना अथ दान्तमनोभिः । बुद्ध पुरस्कृतु लोकप्रदीपो प्रविशति कारणिको वरसिंहः ॥ ८६ ॥ प्राणिसहस्त्र प्रमोचयमानो कार्तिकपूर्णिमचन्द्र यथैव । तारागणाधिपतिः परिशुद्धो ब्रह्मसहस्रशतेभिर्बहुभिः ॥ ८७ ।। अप्रतिमो परिवारितु शास्ता यचरणौ पुरद्वारि निक्षितौ । कम्पित मेदिनि सहवनपण्डा देवमहोरगदानवसंधाः ॥ ८८ ॥ पुप्प क्षिपन्ति शुभाम्बरगन्धान् चन्दनपूर्ण उदार विचित्रान् । कृत्व प्रदक्षिणु कारणिकस्प बोधपि ते प्रणिधि करोन्ति ।। ८९॥ समनन्तरप्रक्षिप्तश्च भागवता दक्षिणचनारत्नालंतापरिमितकुशलमूलसंचित इन्द्रकीले पाटः, यथाय त्रिसाहनमहासाहस्रो लोकधातुः पइविकारं कम्पितः प्रकम्पितः संप्रकग्पितः। चलितः प्रचलितः संप्रचलितः । वेवितः प्रवेवितः संप्रवेधितः । क्षुभितः प्रक्षुभितः संप्रक्षुभितः । रणितः प्ररणितः संप्ररणितः । गर्जित: प्रगर्जितः संप्रगर्जितः । पूर्व दिगवनमति पश्चिमा दिगुन्नमति । पश्चिमा दिगवनगति पूर्वा दिगुनमति । उत्तरा दिगवनमति दक्षिणा दिगुनमति । दक्षिणा दिगवनमति उत्तरा दिगुनमति । अन्तादधनमति मध्यादुन्नमति । मध्यादवनमति अन्तादुन्नमति । महतश्चावभासल्य लोके प्रादुर्भावोऽभूत् । अन्यानि चाप्रमेयान्यसंख्येयान्याश्चर्या - तानि प्रातिहार्याणि संदृश्यन्ते स्म । इयमन धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते- न No. 13 After 10. 61, ABT read the following passage (see page 63, foot-note B): उपगतु गिरिवल्गु कौञ्चनागराजौ सहपरिवार तथागतस्य मूलम् । वर विविध गृहीव रत्नपुष्पं प्रणिपतितौ सुगतस्य पादयुग्मे ॥९०॥ "पम तथा महापद्म नागराजा तय पुन वासुकिनन्तु भोगकश्च । उपगतु वृषभिस्य ते सकाश प्रणिपतिताः सुगतस्य गौरवेण ।। ९१ ।। उपातु मणिनागु नागराजा प्रीतमना वृषभिस्य पामूदलम् । M ·३२२ समाधियजसूत्रम् । . अल्पेच्छ संतुष्ट वने वसन्ति प्रशान्तचारित्र प्रधानगोचराः ॥ ११० ॥ अनुमोदमी एकक येऽद्वितीया वने वसन्ति सद साभूताः। आजीवशुद्धाः सद अल्पकृत्या ये ज्ञानहेतोर्न परोन्ति कूहनाम् ॥ १११ ॥ अनुमोदमी येषु न संस्तवोऽस्ति न चापि ईर्ष्या न फलेषु तृष्णा । उत्त्रस्त धातुफ नित्यलम्मा अनोपलिसा विचरन्ति लोके ।। ११२ ॥ अनुमोदमी येषु प्रपञ्च नास्ति निर्विष्ण सर्वानभवोपपतिः। अविगृहीता उपशान्तचित्ता न दुर्लभस्तेषु समाधिरेषः ॥ ११३ ।। No.17 Before FATIA in 16. 1, ABT read the following passage (see page 98, foot-note 1): तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मातहि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन सर्वसत्त्वान् सर्वभवदुःखेभ्यो मोचयितुकामेन आर्ये च अनुत्तरे समाधिप्रीतिसुखे सत्त्वान् प्रतिष्टापयितुकामेन अयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितः समाधिराजस्तेन श्रोतव्य उद्ग्रहीतव्यः पर्यवाप्तव्यः धारयितव्यो वाचयितव्यः प्रवर्तयितव्यः उद्देष्टव्यः स्वाध्यातव्यः अरणाभावनया भावयितव्यो बहुलीकर्तव्यः, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः । तत्कस्य हेतोः । सर्वापायातिकमको हि कुमार अयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितः समाधिराजः सर्वव्याधि- प्रमोचकश्च । यथा च कुमार बोधिसत्त्वेन महासत्वेन अयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितः समाधिराजः श्रुतो भवत्युद्गृहीतो भवति च, तदायं कुमार बोधिसत्त्वो महासत्वः सर्वसत्वानां सर्वभवदु.खेभ्यो मोचयित्वा आर्ये च अनुत्तरे समाधिप्रीतिसुखे सत्वान् प्रतिष्ठापयति च । इमं समाधि प्रतिलभते, क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबाधिमभिसंबुध्यते । अथ खल्लु भावान् तस्यां वेलायां चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य एवमेवार्थमुद्दयोत्य गाथामिगीतेन इमं पूर्वयोगकयानिर्देशं संप्रकाशयति स्म- No. 18 Before अय, ABT read the follwing passage (see page 103, foot-note 1 ): तस्मिन् खल्लु पुनः पूर्वयोगकयापर्यवसाने वर्तमाने अथ खलु मैत्रयो बोधि सत्यो महासत्त्वस्तथा निषण्ण एव भगवन्तमनया गाया पृच्छति स्म -

·३२३
प्रथमं परिशिष्टम् ।
.
यामि तथागत पर्वतराज
गृध्रकूट सदबुद्धनियासम् ।
तत्र च गत्व त्रिलोकप्रदीपा
पूजा करोमि अचिन्तिय तुह्यम् ॥ ११४ ॥
अय खल्ल भगवान् मैत्रेयस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्वस्य चेतसैर चेत परिक्तिर्कमाज्ञाय
भैत्रेय बोधिसत्व महासत्व मनसा गाथया प्रेषयति स्म -
गच्छहि त्व अजितो जितमारा
पर्वतराज जिनरमिव्युस्तम्।
तत्र च मेष्यति अर्थ महान्तो
सर्वजगस्य अनुत्तरु क्षिप्रम् ॥ ११५ ।।
अय खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवता गाथया मनसानुप्रेषितो भगवत मनसा
वन्दित्वा भगवन्त मनसैव नि प्रदक्षिणीकृत्य तत पर्पमण्डलादपक्रम्य येन अनन्तयुद्धनिवासो
गृध्रकूट पर्वतराज , येन महाचैत्यम् , तेनोपसकात । उपसक्रम्य च तत्क्षणमेव गृध्रकूट
पर्वतराज सम विपुल विस्तीर्णमपगततृणस्थाणुकण्टकपापाणशर्कराकटल सर्वससामन्तक
सप्तरत्नमयमकापीत् । अव्यतिष्ठत् रुचिरेन्द्रनीलरत्नमयभूतल दिव्य च अचिन्त्यमनौपम्यसाल-
काररत्नविभूषितममख्येपानेकरत्नप्राकाररत्नव्यूहप्रतिमण्डित दिव्य तुषितकायिकवस्तुप्रतिमण्डितोप-
शोभितोपचार विचित्रधूपघटिकानिधूपित माल्यदामालकृत नानापुष्पाभिकीर्ण दिव्यामरवाद्यनादित-
निर्दोष समुष्टितच्छत्रध्वजपताकाकुलाकीर्ण वितानविततम् । मण्डमध्ये च मण्डलमालस्य
सतरत्नमय दिव्य सिंहासनमभिनिर्मिनीते स्म अनन्तवस्त्राकीर्णं मृदुकाचिलिन्दियसुखसस्पर्श
दिव्य तुपितकायिस्यानारप्रत्यास्तीर्णमुपरिगर्मखोलकमुभयतो रोहितोपधानकोशेय विस्तारोन्हित
देवमनुष्यातिक्रान्तम् । जाम्बूनदमय च रमणीय पादपीठ मुक्ताजालपरिणद्ध दिव्यदूप्यरत्नवस्त्रस
छादित सिंहासनोपनिबद्ध दिव्य रलघण्टामालानिस्परितमनोज्ञमधुरनिर्घोष समन्तादिग्मणिमहा
रत्नावभासप्राप्त विमलवैडूर्यमहामणिरत्नावभास विमल्वैडूर्यमहामणिरत्नदण्ड महारत्नछत्रमभिनिर्मिमीते
स्म यदुत भगवत परिभोगाय ॥
अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्वो महासत्वो गृधाट पर्वतराज सर्मत सामन्तकमनेकविचित्र
रनव्यूहालकारमचित्य प्रतिमण्डितमभिनिर्माय तक्षणमेव पुनरेस चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य
निवेशन प्रविष्टोऽभूत् । प्रविश्य च भगवत मनसाभिश्च मनसैव च भगवन्त त्रि
प्रदक्षिणीकृत्य स्त्रके आसने निषण्णोऽभूत् । तत्रेदमुच्यते-
निर्मित पातु दिव्य विशालो
रत्नशिलातलु शोभनु रम्या।
दिव्य अचिन्त्य मनोमयमात्र
रत्नसिंहासनमध्यनिविष्टम् ॥ ११६ ॥

·३२४ समाधिराजसूत्रम्। छत्र च दिव्य मनोज्ञ सुघो दिग्मणिरलवभासि विशालम् । शुद्धवैडूर्यग्नोरमदण्ड निर्मिणि तत्र जिनो जिनपुत्रः ॥ ११७॥ निर्मिणियान च मैत्रकु वीरो पर्वतु रत्नमय सुविचित्रम् । आसनरल च कोशप्रमाणं तत्क्षणमेव च वेश्म प्रविष्टः ॥ ११८ ॥ इति ।। No. 19 After 17. 50, B reads the following passage (see page 111, footonote 2): से पार्थिवः श्रुत्व समाधिमेत उत्सृज्य राज्यं तथ प्रबजित्वा । सखेद( सूत्रान्त ?)नि रपदेषु कौशलं सत्यान निर्देशपदेषु निश्चयः। विमुक्तिज्ञानस्य च साक्षिकारिता इये जिने ईदृश आनुशासनी ॥ ११९ ॥ एकासतो वाचमुदाहरेथ्या यया व देशि कुशलो विनिश्चये। निफाड वाचाय सदा भवेश्या इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२०॥ शून्याश्च धर्माः सद सेवितव्या विशारदः शीलबले प्रतिष्ठितः। समाधिस्थाने न समातरेय्या इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२१॥ न ज्ञानलाभं पि कदाचि देशये- चित्तस्य चापि कुहनां न कुर्यात् । दृष्टिकृत सर्व विवर्जये.च इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२२ ॥ प्रतिभानु श्रेष्ठं घर धारणी या ज्ञानस्य चोभासु अनन्तपारो। See starzas 17.98 and the following.

·३२५ प्रथम परिशिष्टम्। अधिष्ठान मन्त्र प्रतिभानु युक्ति इयं जिने ईदृश भानुशासनी ॥ १२३ ॥ न चास्य द्वार इस मार्गभावना प्रतिप्रतिसारो वादु नयश्च भद्रको। अनुशासनी अनुचरित्व शासने इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२४ ॥ । अज्ञानु पर्नेय्य स्थिहित्व ज्ञाने इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२५॥ ज्ञानप्रतिष्ठा तय योगभूमी योगेश्वरो बोधयि नस्थितानाम् । निषेत्रणा सत्पुरयाण नित्यं इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२६ ।। अयुक्तयोगीन सदा पिवर्जना तयागतै पित बुद्धभूगिः । अनुमोदिता सर्विण पण्डितेहि इयं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२७ ।। बालैः प्रतिक्षितमजानकेहि अभूमि तत्र पृथुनावकानाम् । परिगृहीता सद बोधिसत्त्वै- रियं जिने ईदृश आनुशासनी ॥ १२८ ॥ तथागतेहि अनुबुद्धमेत देवेहि च पूजित सत्कृतं च। अनुमोदितं ब्रह्मसहस्रकोटिभिः कश्चित् जिनो भापति तं समाधिम् ॥ १२९ ॥ नागसहलेहि सदा नमस्कृत्ता मुतपिण्डं सदा परित्यजित्वा । प्रियज्ञातिवान्धवं स प्रबजि तस्य अन्तिका ·३२६ समाधिपजसूत्रम् । No.20 After मापयते in chapter 19, AB add the following passage (Eee page 132, foot-note 5): एवमुक्ते भगवांश्चद्रप्रभ कुमारभूततमेदवोचत्-य: कुमार बोधिसत्वो गहासत्व इमं सर्व- धर्मस्वभावसमताविपश्चितं समाधि श्रोप्यति, श्रुत्वा चोद्महीप्यति, धारयिष्यति, याचयिष्यति, पर्यवाप्स्यति, प्रवर्तयिष्यति, अरणाभावनया भावयिष्यति, यहुटीकरिष्यति, परेम्पश्च विस्तरेण संप्रकाशयिष्यति, स कुमार बोधिसत्यो महासत्वोऽचित्यबुद्धधर्मनिर्देशकुशलो भविष्यति, अचिन्त्य. बुद्धधर्माधियुक्तश्च अचिन्त्यबुद्धधर्मपरिपृच्छकुशलश्च अचिन्त्ययुद्धधर्मपर्येपणाकुशलश्च भावष्यति । अचिन्त्यांश्च बुद्धधर्मान् श्रुत्वा नोवसिष्यति न संत्रसिप्पति, न संत्रासमापत्स्यते । अस्मिन् खलु पुनः सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितात् समाधेरप्रमेयगुणानुशंसनिहरिपदेषु भगवता चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य निर्दिश्यमानेषु, अथ खल चन्द्रप्रभः कुमारभूतः इमानि सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितात् समाघेरप्रमेयगुणानुशंसनिर्हारपदान्यचिन्त्यानि भगवतः श्रुत्वा तस्मिन् समये चन्द्रप्रभः कुमारभूतः इमं सर्वधर्मसमताधिपञ्चितसमाधिराज प्रतिलब्धवान् । अप्रमेपासंख्येयाश्च बोधिसत्वा महासत्वाः महाभिज्ञाज्ञानस्य लाभिनोऽभूवन् । अप्रमेयाणां च सत्वानां महाकरणावताराभिमुखानि चित्तान्युत्पन्नानि । अयं च त्रिसाहस्रमहासाहस्रो लोकधातुः पडिकार कम्पितः प्रकम्पितः संप्रकम्पितः । चलितः प्रचलितः संप्रचलितः । वेधितः प्रवेधितः संप्रवेधितः । क्षुभितः प्रक्षुभितः संप्रक्षुभितः । रणितः प्ररणितः संप्ररणितः । गर्जितः प्रगर्जितः संप्रगर्जितः । पूर्वा दिगवनमति पश्चिमा दिगुन्नमति । पश्चिमा दिगवनमति पूर्वा दिगुन्नमति । उत्तरा दिगवनमति दक्षिणा दिगुन्नमति । दक्षिणा दिगवनमति उत्तरा दिगुन्नमति । अन्तादवनमति मध्यादुन्नमति । मध्यादवनमति अन्तादुनमति । अप्रमेयस्य चावभासस्य लोके प्रादुर्भावोऽभूत् । महन्च दिव्यगन्धवमभिप्रावर्पत् । यविन्तश्च देवा देवापुत्राश्च संनिपतिताः संनिपप्णाश्च धर्मश्रवणाय, ते उपर्यन्तरीक्षेऽभ्युपगम्य इमान् सर्वधर्मसमताविपश्चितात् समाधेरप्रमेयान् गुणानुशंसनिर्हारपदान् श्रुत्वा ते सर्वदेवा देवपुत्राश्च तुष्टा उदना आतमनस्काः प्रमुदिताः प्रीतिसौमनस्यजाता हाहाकारकिलकिलाप्रक्षेडितनिर्नादनि?पाण्यकार्युः । महान्तं च नानाविधं दिव्यं पुष्पवर्षमवसृजन्ति स्म । दिव्यानि चानेकानि तूर्यकोटीनियुतशतसहस्राणि पराहनन्ति स्म । एवं चैकोदाहारस्वरेण वाचो भाषन्ते स्म- अहो सुलब्धा अस्माकं लाभाः, पैरस्माभिरिमान्यप्रमेयगुणानुशंसिनिर्हारपदानि भगवतोऽन्तिकान् श्रुतानि। ते वयं भगवन् सर्वे सहिताः समग्रा यथार्यश्चन्द्रप्रभो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितस्य समाधेाभी, तथा वयमपि भगवन् सर्वे एवंविधस्यैव सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितस्य समाघे भिनो भवेम इति । No.21 Atter प्रतिपनेन, AB read the following passage (see page 136, footrnote 4): कुमार बोधिसत्वेन महासत्त्वेन सर्वसत्त्वानामन्तिके महाकरुणाचित्तमुत्पाद्य अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तमुत्पादयितव्यम् । पुनरपरं कुमार बोधिसत्त्वेन महासत्वेनेमं महाकल्णावतारं ·३२७ प्रथमं परिशिष्टम्। धर्मपर्यायमाकासता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोदुकामेनारब्धवीर्येण कायजीवितनिरपे- क्षेण भूत्वा अजस्र कन्याणमित्राणि पर्येषितव्यानि, सेवितव्यानि, भजितव्यानि, पर्युपासितव्यानि । अनाथेन यस्य महाकरणावतारस्य धर्मपर्यायस्य देवयितारः पर्येप्सना च कुमार तेन बोधिसत्वेन महासत्वेन कल्याणमित्राण्यध्याशयेन तेभ्यः कल्याणमित्रेभ्यो अन्तिकादयं महाकल्यावतारो धर्मपर्यायः श्रोतव्य उद्महीतव्यः पर्यवाप्तव्यो धारयितव्यो वाचयितव्यः प्रवर्तयितव्यः उद्देष्टव्यः स्वाध्यातव्योऽरणाभावनया भावयितव्यो बहुलीकर्तव्यः, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः ।। किमङ्ग . No. 22 After विधमनतया, AB add the following passage (see page 136, foot-note7): बोधिसत्त्वो महासत्वः कल्याणमित्रपर्येपणशुश्रूपणपरिचर्यास्वपरिखिनमानसो भवति । तदायं कुमार बोधिसत्त्यो महासत्वः सुकरणानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यते । सुकरण चेमें महाकरुणावतारं धर्मपर्याय प्रतिलभते । तस्मात्तर्हि कुमार आदीप्तशिरश्चेलोपमेन ते भूत्वा सदा कल्याणमित्राणि पर्येषितव्यानि सेवितव्यानि पर्युपासितव्यानि भजितव्यानि अलोमेन । तत्कस्य हेतोः ? कल्याणमित्राधीना हि कुमार बोधिसत्वानां महासत्त्वानागनुत्तरा सम्यक्संबोधिः , पुनरयं महाकरणावतारो धर्मपर्यायः । तस्मात्तर्हि कल्याणमित्रपर्येषणशुश्रूषणपरिचर्यास्वपरिखिन्न- मानसो भविष्यामीत्येवं त्वया कुमार सदा शिक्षितव्यम् ॥ समय खल भागवांस्तस्यां वेलायामस्यैव महाकरुणावतारस्य धर्मपर्यायस्योद्भावनार्थ चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्येम पूर्वयोगकयानिर्देशं गाथाभिगीतेन विस्तरेण संप्रकाशयति स्म । No. 23 Before भासि. ABT (Cmissing) read the following passage (see page 138, foot-note 1): तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्त्वेन सर्वकुशलमूलशिक्षागुणधर्मनिश्रितेन सुपरिशुद्धशीलेन भवितव्यम् । असंसर्गबहुलेन च भवितव्यं पापमित्रपरिवर्जकेन कल्याणमित्रसंनिश्रितेन पृच्छकजातीयेन धर्मपर्येश्यभियुक्तेन धर्माधिकन धर्मरतेन धर्मपरिग्राहकेण धर्मानुधर्मप्रतिपन्नेन । शास्तृसंज्ञा अनेन सर्वबोधिसत्वे - त्पादयितव्या। यस्य चान्तिकादिमं धर्मपर्यायं शृणोति, तेन तस्यान्तिके प्रीतिगौरखं शास्तृसंज्ञा चोत्पादयितव्या । यः कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमं सर्वकुशलमूलशिक्षागुणधर्म- निश्चयं धर्मपर्याय समादाय वर्तते, स क्षिप्रमनाच्छेद्यप्रतिभानगतो भवति, अचिन्त्यबुद्धधर्मामिनि- हरिश्च भवति । गम्भीरेषु च बुद्धधर्मेषु निव्यतिं गच्छति । आलोकभूतश्च भवति सदेवकल्प लोकस्य काङ्काविमतिविचिकित्साधिकारविधमनतया ।। अथ खलु भगवान् तस्या वेलायां सर्वधर्मकुशलमूलशिक्षागुणधर्मनिर्देशस्य धर्मपर्यायस्योझवनार्य चन्द्रप्रमस्य कुमारभूतस्येमें पूर्वयोगकथाबन्धं गाथाभिगीतेन विस्तरेण संप्रकाशयति स्म- ·समाधिराजसूत्रम् । न अस्तिलोलो न च पुन नास्तिलोलो न मयलोलो न च पुन अन्तलोलो। न सर्वलोलो न च पुन होत्यलोलो समाधिप्राप्ते अयु भवति विशेषः ॥ १३९ ॥ No.27 After आमन्त्रयसे स्म, ABT add the following passage (see page 218, foot note 3); तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेनेमं समाधिमाकाहता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबो- विममिसंबोझुकामेन अनिमित्तविहारिणा तिष्टतां वा तथागतानां परिनिर्वृतानां वा चैत्येपूदारपूजा- भिसंस्कारयुक्तेन भवितव्यम् । तेन कुमार बोधिसत्वेन महासत्वेन सर्वसत्त्वारम्बणचित्तोत्पादेन इमं समाधिमाकाइता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोझुकामेन अनिमित्तविहारिणा कर्मविपाकाप्रतिकाविणा स्वकायजीवितेनापि तिष्ठता वा परिनिर्वतानां तथागतानां चैत्येषुदार- पूजाभिसंस्कारः करणीयः । अयं च सर्वधर्मस्वभावविपश्चितसमाधिवर्णनामनोरमेण स्वरेण विशिष्टया वाचा अनुप्रबद्धैः पदव्यञ्जनैः महाकरुणारम्बणेन चित्ताभिसंस्कारेण परेभ्यो विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः प्रवर्तयितव्यः उद्देष्टव्यः स्वाध्यातव्यः । तत्कस्य हेतोः । सर्वधर्माणां हि कुमार मूलप्रतिष्ठानोऽयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपश्चितः समाधिराजः । यदा च कुमार बोधिसत्वो महासत्वो महाकरुणोपायोपसुप्तवीर्यस्तिष्टतां परिनिर्वृतानां वा तथागतानां चैत्येषूदारपूजासंस्कारा- भियुक्तो भवति, इमं च सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितं समाधिराज परेभ्यो विस्तरेण संप्रकाशयति, तदायं कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वः शून्यतानिमित्ताप्रणिहितेषु विमोक्षमुखेषु प्रतिष्टितः सन्न कंचिद्धर्ममुपलभते । अनुलग्भसमाधियोगे च स्थितो बोधिसत्त्वो महासत्वः । सर्वप्रणिधाने तु चावस्थितो हि कुमार बोधिसत्वो महासत्वः। सर्वप्रणिधानं चात्मनः सर्वसत्त्वानां च परिपूयति, क्षिप्रं चे समाधि प्रतिलभते । क्षिप्रं चानुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यते । तदनेनापि कुमार, पर्ययेणैवं. वैदितव्यम् ।। No 28 After 34. 37, ABT add the following passage (see page 229, foot-note 3); तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि कुमार इमान् परमान् दुष्कराश्चर्याद्भुतान् बोधिसत्वधर्मान् श्रुत्वा त्वया आवाधिकाः धर्मभाणकाः परमदुर्लभभैषज्योप- स्थायफपरमाः स्वमांसशोणितेनोपस्थातव्याः अन्तश एकाङ्गुलिप्रदानेनापि । ते कुमार जगमा धर्मस्तुपा अशाट्येनोपस्यातव्याः । अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायां चन्द्रप्रभस्य कुमारभूतस्य इममेव पूर्वयोगस्यानिदर्शनं भूयस्या मात्रया गायाभिगीतेन विस्तरेण संप्रकाशयति स्म- No.29 After प्रविष्ठापयति स्म (in chapter 35 ),ABT add the following passage (see page 233, footnote 2):

·प्रथम परिशिष्टम् । प्रतिष्ठाय परिनिर्वाष्य अप्रमेयानसंख्येयान् सुखानामवक्षयायाहले प्रतिष्ठापयति स्म। प्रतिष्टाप्य परिनिर्वाष्य अप्रमेयानसंध्येयांश्च सवाननुत्तरायां सम्यक्संबोधावविनिवर्तनीयत्वे प्रतिष्ठाप्य परिनितोऽभूत् ।। No.30 After पर्वमाने, ABT add the following passage (see page 233, foot-note 3 ): राजाभूयूरदत्तो नाम । तस्य चानन्द राज्ञः शूरदत्तस्य अशीतित्रीसहस्राण्यन्तःपुर- मभूत । सहस्रं चास्य पुत्राणामभूत् । पञ्च च दुहितृशतान्यभूवन । तेन च आनन्द कालेन तेन समयेन राज्ञः शूरदत्तस्य रत्नावती नाम राजधान्यभूद् विपुला विस्तीर्णा चतुर्दारा वितर्दि- नियुंहतोरणगवाक्षहऱ्याकूटागारप्रासादोद्यानसमलंकृता विचित्रा दर्शनीया अमरपुरप्रकाशा अप्रमे- याणामसंरत्येयानां सत्वानामावासभूमिरभूत् । तेन चान्येन कालेन तेन समयेन ~~ No.31 Atter देशयति स्म, ABT add the following passage (see page 233, loot note 7 ): तवानन्द वनखण्ई सर्यकालोपदर्शकैः विचित्रपुप्पमञ्जरीलताफलोपेतैरिच्छातहप्रतिमै ना- द्रुमवरैः संछनमनेकरूपवर्गः सांबोजाहुरैरलकृत रुचिरविशालतुरेः नानापचालनिचयैः कनक- पर्वतैरुपशोभितमभिरूपं सिद्धविद्याधरयक्षगन्धर्वकिंपुरुषार्पकिनराधिवासम्, विविधवर्णरूपोदारैः शकुनिगणैरप्यासितमनेकबुद्धायुक्ति नन्दनम्नमित्र समन्ततो भद्रकम् । तस्मिन् योगानुकूले समन्तभद्रे वनवरे योगानुयुक्तास्ते बोधिसत्वा विहरन्ति स्म ॥ No.32 After चोत्पाटिते, AB add the following passage (see page 240, toot-notes 8): अथ खल तस्य भिक्षोः शिरःकर्णनासाकरचरणनयनेषु छिद्यमानेषु अनेकानि रश्मिकोटी- नियुतशतसहस्राणि निश्चरितानि, अनेकानि च क्षीरधाराणि । दश दिशो चाहिण्ड्य पुनरेव तस्य मिक्षोः कायेऽन्तहितान्यभूवन् । छैदे श्रीवासस्वस्तिकवजायाश्चान्तर्गताः द्वात्रिंशन्महापुरपरक्षणानि सदस्यन्ते स्म । अय खल्ल महान् जनकाय इत्यागच्छमानः । ततोऽसौ महाजनकायस्त मिर्धा राजमार्गे छिन दृष्टा दुःखितो दुर्मना आश्चर्यप्राप्तश्च रोदन कन्दन् परिदेवमानः पुनरपि तां रनावती राजधानी प्रविष्टोऽभूत् ।। No. 33 After 35, 79, ABT read the following passage ( see page 247, fcat-note 2 ): अप खल्ल राजा शूरदत्तो भिक्षुसंवसकाशात सुषुम्पचन्द्रस्योदारोदारान महागुणविशेषान् श्रुधा दुःखितो दुर्मनास्तस्यां वेदायां महाबोधिसत्त्वगणं गाथाभिः प्रत्यभापत-- समन्तभद्रं वनपण्डाहर महानगाकीर्ण फलोपशोभितम् ।

·૨૨૮ समाधिराजसूत्रम् । No. 24 . After तत्कस्य हेतोः, ABT read the following passage (see page 143, footnote 5): कापजीवितानध्यवसितानां च कुमार बोधिसत्वानां महासत्त्वानां न दुर्लभा भवत्यनुत्तरा सम्यक्संबोधिः, किमङ्ग पुनरयं समाधिः । तस्मात् तर्हि कुमार कायजीवितानव्यवसितो भविष्यामीत्येवं त्वया कुमार सदा शिक्षितव्यम् । तत्रेदमुच्यते- अध्यवसान करित्वन बाला प्रतिकि कायि अशाश्वति नित्ये । जीविति चैववलम्बिय पापं कुर्विषु नित्यबुधाः सुखहेतोः ॥ १३१ ॥ ...येष न विद्यति अध्यवसानो कायि असारिकि जीविति चैव । ते निहनित्वन मारचमूनां बोधिवटस्मि प्रबुद्धयषु बोधिम् || १३२ ॥ ये पुन कायि निरात्मकि शून्ये जीविति स्वप्ननिमे चलिवश्ये । अध्यवसान उमे पि करोन्ति ते च्युत यान्ति नरा नरकानि ।। १३३ ॥ तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभ कुमारभूतमामन्त्रयते स्म - तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्वेन महासनेनेमं समाधिमाकाहता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्धकामेन कामेऽनध्यवसितेन जीविते निरपेक्षेण भवितव्यम् ।। No. 25.. After निर्देष्टव्यम्, AB add the following passage (see page 147, foot-note 9) : चत्वार इमे कुमार बोधिसत्वानां नयाः। कतम चत्वारः! अचिन्त्यः संस्कारनयः । अचिन्त्यः संस्कारपरिभाषानयः । अचिन्त्यः संक्लेशनयः । अचिन्त्यो व्यवदाननयः । इगे चत्वारो नयाः ॥ चतन इमाः कुमार वोधिसत्वानां युक्तयः । यतमाश्चतस्रः ? अचिन्त्या संस्कारयुक्तिः । अचिन्या संस्कारपरिभाषायुक्तिः । अचिन्त्या सक्लेशयुक्तिः । अचिन्त्या व्यवदानयुक्तिः । इमाश्चतस्रो युक्तपः ॥ चत्वारीमानि कुमार बोधिसत्वानां द्वाराणि । कतमानि चत्वारि ! अचिन्त्य संस्कारद्वारम् । अचित्य संस्कारपरिभाषाद्वारम् । अचिन्त्यं संक्लेशद्वारम् । अचिन्त्य व्यवदानद्वारम् । इमानि चत्वारि द्वाराणि ॥ चत्वार इमे कुमार बोधिसत्वानां निर्देशाः । कतमे चत्वारः ! अचिन्त्यः संस्कारनिर्देशः । अचिन्त्यः संस्कारपरिभाषानिर्देशः अचिन्त्यः संक्लेश- निर्देशः । अचिन्त्यः व्यवदाननिर्देशः । इमे चत्वारो निर्देशाः ॥ एवं घोपाः । वाचः । वापथाः । संधाभाप्याणि । देवतानिध्यातयः । मनुष्यनिध्यप्तयः । नामनिध्यप्तयः ।

·प्रथमं परिशिष्टम्। ३२९ अवतारः । उद्भवाः । वनपदानि । मन्त्रपदानि । निशिः । व्यवहाराः । सूत्रान्त- पदानि । मचिन्यपदानि । अनन्तपदानि । प्रचारपदानि । अपर्यन्तपदानि । असंख्येयपदानि । अप्रमेयपदानि । अपरिमाणपदानि । ज्ञानपदानि । ज्ञानसंचयाः । ज्ञानगोत्राणि । प्रतिभानसंचयाः। सूत्रान्ताः । सूत्रान्तसंचयाः । बाहुभ्रत्यानि । धनानि । सिद्धाः । गोचराः । कर्माणि । प्रति- भानानि । मार्गभावनाः । संक्लेशज्ञानानि । अवन्यज्ञानानि । अविद्याज्ञानानि । दुःखज्ञानानि । दौर्मनस्यज्ञानानि । दारिद्यज्ञानानि । उपपत्तिज्ञानानि । आध्यात्मिज्ञानानि । बहिर्धाज्ञानानि । हीज्ञानानि । सत्यज्ञानम् । भवज्ञानानि । वस्तुज्ञानानि । पुद्गलज्ञानानि ॥ चत्वारीमानि कुमार बोधिसत्लानामुपलम्भज्ञानानि । कतमानि चत्वारि ! अचिन्त्य संस्कारोपलम्भज्ञानम् । अचिन्त्य संस्कारपरिभाषोपलम्भज्ञानम्। अचिन्त्य संक्लेशोपलम्भज्ञानम् । अचिन्त्य व्यवदानोपलम्भज्ञानम् । इमानि चत्वार्युपलम्भज्ञानानि अचिन्त्यान्यचिन्त्यनिर्देशानि, न सुकरं पर्यन्तस्थानेन निर्देष्टम् ॥ . N.26 After 32. 191, ABT add the following passage (see page 209, foot note 4): न गीतलोलो न च पुन नृत्यलोलो न सङ्गलोलो न च पुनः पानलोलो। नानलोलो न च पुन बसलोलो समाधिप्राप्ते अयु भवति विशेषः ॥ १३४ ॥ न चक्षुलोलो न च पुन श्रोत्रलोलो न प्राणलोलो न च जिद्दलोली न कायलोलो न च पुन चित्तलोलो समाधिप्राप्त अयु भवति विशेषः ॥ १३५ ॥ न गेहलोलो न च पुन रण्यलोलो न विहारलोलो न च पुन मामलोलः। न राज्यलोलो न च नगरेषु लोलो समाधिपाते अयु भवति विशेषः ॥ १३६ ॥ न दानलोलो न च पुन शीललोलो न क्षान्तिलोलो न च वीपलोलो। न ध्यानलोलो न च प्रज्ञलोलो समाधिपासे अयु भवति विशेषः ॥ १३७ ।। न सत्वलोलो न च पुन जीवलोलो न बुद्धलोलो न च पुन धर्मलोलो। न संघलोलोन समाधिप्राप्ते अयु भवति विशेषः ॥ १३८ ॥ पुन बोधिलोलो

·રૂર
समाधिराजसूत्रम् ।
सर्वर्तुकालोपगु पुष्पमण्डितं
नानाविचित्रविहगैनिनादितम् ॥ १४॥
रुचिरैश्च तुफ़ैश्च विशालपर्वतै-
रुपशोभितं किलरिणां च गीतैः ।
सुविधानयुक्तैश्च मनोज्ञवाद्यैः
सदा सनृत्याभि च सिद्धकन्यकैः ॥ ११ ॥
वनं च देवान यथैव नन्दनं
सुरूपरूपोज्वलवृक्षसंकटम् ।
विचित्रनानाविधपुष्पसंततं
पद्मोत्पलैराचित वारिणा युतम् ॥ १४२ ॥
एतादृशं वनवरु प्रेमणीयं
ऋषीण अनुकूल सदाधिवासम् ।
उत्सृज्य तं यत् सत्वहितार्यकामो
आयातु राष्ट्रं मम पापराशेः ॥ १४२ ॥
एमेवयं गुणधर धर्ममाणको
सुपुष्पचन्द्रो इह नगरी प्रविष्टः ।
प्रविष्ठ सन्तो मयि हतु पापकारिणा
यदेतु हत्वा अहु निरयं गमिष्ये ॥ १४४॥
ये बोधिसत्वाः करणबलेनुपेता
विचरन्ति लोके सत्वहिताय शूराः ।
त्रायन्तु ते मामशरण पापकारिणं
शरणं च यामि तानहु बोधिसत्वान् ॥ १४५ ॥
ये चापि प्रत्येकजिनाद्वितीया
ये चापरे श्रावक ऋद्धिमन्तः ।
क्षीणास्रथा अन्तिमदेहधारिण-
सायन्तु ते मां दुःखितमवीचिगामिनम् ॥ १४६ ॥
तत्र भगवान् पुनरपि आयुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि आनन्द कायजीविता-
नध्यवसितेन बोधिसलेन महासत्वेन भवितव्यम् । तत्कस्य हेतोः कायजीविताध्यवसिताना हि
आनन्द सलानामकुशलकर्मभिसंस्कारो भवति । तत्रेदमुच्यते-
अध्यवसिता ये सत्वाः कार्यस्मि पूतिके सदा ।
जीवित चञ्चलेऽवश्ये मायास्वप्ननिभोपमे ॥ १४७॥
अतिरौद्राणि कर्माणि कृत्वा मोहवशानुगाः ।
ते यान्ति नरकान् घोसन् मृत्युयाने गतायुधाः ॥१४८॥

·३३३
प्रथम परिशिष्टम् । .
फेनपिण्डोपमे कार्य जीविते बुद्रुदोपमे ।
निरपेक्षा ये मनुजास्ते यान्ति परमां गतिम् ॥ १४९॥
तत्र भगवान् पुनरम्यायुप्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म-तस्मात्तर्हि आनन्द बोधिसत्वेन इम
समाधिमाकाश्ता क्षिप्रं चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोझुकामेन कायजीवितनिरपेक्षेण भूत्वा
आदीसशिरश्चैलोपमेनारब्धवीर्येण सत्त्वानामन्तिके महाकरणाचित्तमुत्पाद्य प्रविवेमसुखविहारा-
रण्यप्रारण्यांश्चोत्सृज्य ग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीकर्यटकेष्ववतरित्वा सत्वाना तथा धर्मो
देशयितव्यो यथा ते अवैधर्तिका भवेयुः । श्रावकबोधौ प्रत्येकबोधौ वा अविवर्तनीयाश्च ते
भवेयुरनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेरिति ।।
No.34
After 35,102, ABT add the following passage (see page 250, foot note 1):
अथ खल राजा शूरदत्तः सुपुष्पचन्द्रं धर्मभाणकं हतं मृतमविवर्णशरीरं पृथिव्यां प्रपतितं
दृष्ट्वा दुःखितो दुर्मना विप्रतिसारी विहलीभूतस्तस्यां वेलायां भूयस्या मात्रया महाकन्दमकार्षीत् ।
एवं च तं सुपुष्पचन्द्रं धर्मभाणकं सद्भूतगुणसंस्तवं करुगायुक्ताभिर्गाथाभिरध्यमापत-
तुहु बुच्यमानोऽपि बहुप्रकार
आर्येण संघेन समन्तभद्रे ।
मा गच्छ रत्नावति राजधानी
मा अन्तरायो भव जीवितस्य ।। १५० ॥
त्वं भिक्षुसंघस्य अगृह्य वाक्यं
नगरी प्रविष्टोऽसि किमर्थ माप ।
यस्यार्थि अर्याय तुहु प्रविष्ठः
करोषि तं अर्थ प्रदीपभूतः ॥ १५१॥
तं दिव्यनानारभूमिमण्डितं
सुरूपरूपामवृक्षसंकुलम् ।
वरसिद्धविद्याधररक्षितं च
खगाधिपैर्नादित देवजुष्टम् ॥ १५२॥
उसृज्य यं वनवरु हादनीयं
समन्तभद्रं सद बुद्धवासितम्।
कार्येण येनेह त्वमागतोऽसि
तं कार्य आख्याहि ममाय सूरता ॥ १५३ ॥
करोमि ते भाज्ञ वचो श्रुणित्वा
उत्तिष्ठ आज्ञापय बुद्धपुगा ।
हा कि करोमी सांप्रत देवदेवा
गच्छामि तुर्दा अहु शरणमनाय ॥ १५ ॥

·समाधिराजसूत्रम् । सिंहो यथा मृगपतिरद्वितीयो स्यक्त्वा स्वयूयं वरभिक्षुसंघम् । स्वजीवितं चोझिय आगतोऽसि सत्त्वाननन्ताननुकम्पमानः ॥१५५॥ छिलोऽसि धीरा मयि तुहु खण्डखण्ड रागाभिभूतेन सुमत्सरेण । यावन्त आयान्ति हि भिक्षुसंघा द्रष्टुं समप्रास्तव राजधानीम् ।। १५६ ॥ विज्ञप्तिमेकामर्हसि ताव का य विज्ञपेमी अहु तव भीतभीतः । अभयं ददिला तुह पुष्पचन्द्र उत्थेहि पूर्णो शशिरिव पूर्णमास्याम् ॥ १५७ ॥ प्रसादमान् भोहि ममात्मसत्त्व- निर्मुक्त दोषात्तुहु धर्मभाणका। करोहि मे अद्य प्रसादमेक उत्तिष्ठ सूर्योपम भासयन्तः ॥ १५८ ॥ No.35 After 35,106, ABT read the following passage (see page 250, foot note 6); छिद्यन्ति आर्या तव अङ्गमङ्गे क्षीरं सवी रश्मिसहस्र निश्चरी । आश्चर्यभूतो अयु सतलोको उत्येहि आचार्य ममा विनायका ॥ १५९ ।। हा पुप्पचन्द्र कारुणिका सुदान्ता हा एहि मैत्रीरूपपुञ्जपर्वता। हा धर्मगम्भीर सुदेशका वरा उत्तिष्ठ देवा अनुकम्पयाहि मे ॥१६॥ एहि संपूर्णशशाइवत्रा हा एहि भूमी दशासु सुस्थिता । उद्गता दशवशितेहि वीरा कहिं गता सा वशिता तवायुधि ॥ १६१॥ एहि वीरा मम देहि याचं क सा गता ते करणातिवीर्या ।

·प्रथम परिशिष्टम् । क्षान्ती लया भावित दीर्घकाल उतिष्ठ मैत्र्याधिक मुञ्च याचम् ॥ १६२ ॥ हा देवदेवाधिकसूजनीया किं तिष्ठसे वृष्णिकु धर्ममाणका। हे उत्थि गेहं मम गच्छ पण्डिता देशेहि धर्म पुरिनारिसंघे ॥१६३ ॥ न शक्नुते या तर काय खण्डितुं सुरासुरैः किनरयक्षराक्षसैः। मभेधु तुभ्यं अयु कायु दिव्ये कुरुष्व मा माय त्यमय पण्डिता ॥ १६४॥ किं तिष्ठसे माय करिव देवा न शोभते मायवि बोधिसत्यः। उत्थेहि त्वं वर्जिय सर्व माया देशेहि धर्म तुहि पुरि रत्नवत्याम् ॥ १६५ ॥ हा एहि आर्या मम पुष्पचन्द्रा हा एहि धातुकि वीतरागा। या एहि मातापितृभूत नायका विधेहि द्वारं नरकाण महाम् ॥ १६६ ॥ अपायोपपनान गती परायणो महाअवीची पतितान प्राणिनाम् । हा त्रायका एहि सुपुष्पचन्द्रा वित्ररेहि द्वारं मम संगतीनाम् ॥ १६७॥ सताहभुक्तोऽसि त्वमद्य नाया उतिष्ठ गेहे मम मुक्ति भक्तम् । भुक्त्वा च भक्तं मम सबनेको स्यपेहि धर्मे इह रत्नवत्याम् ॥ १६८॥ हा मा ताता वरधमकीविदा हा एहि सलेषु अवरचित्ता। हा एहि देशस्त्र ममात्र धर्म हा एहि प्रणिधानु तवाशु सिध्यतु ॥ १६९ ॥ हा नायनायोऽत्र सामत भिक्षुसंघो हा अन्धभूतो बिद्दल शोकमातः।

·समाधिराजसूत्रम् ।
-
हा उत्यि शीघ्रं तुहु मम सत्त्वसारा
उत्थाय चाश्वासय भिक्षुसंघम् ॥ १७० ॥
हा रहि त्रैलोक्यप्रदीपभूता
हा एहि गच्छाम समन्तभद्रम् ।
गत्वा च वनखण्ड समन्तभद्रे
शुद्ध देहि दर्शन हिताय प्राणिनाम् ॥ १७१।।
भो भो धर्मधरा महाद्भुतगुणा अश्वत्यपुप्पोपमा
मो भो वीक्षहि भिक्षुसंघ विमला प्रज्ञाकृपालोचना ।
भो भो देशय वाक्पयातिविगतां तां धारणी भिक्षुणां
भो भो उत्थिहि पुष्पचन्द्र उदया चन्द्रोपमर्या इह ॥ १७२ ॥
भो भो मय्यनुकम्पका जिनसुता आश्वासकानुत्तरा
भो भो दण्डकशस्त्रताडन महाक्षान्तीबला सूरता ।
भो भो कारुणिका सुपुप्पचन्द्र वरदा उत्येहि त्वं नायका
भो भो उत्थिहि देशया तुहु ममा या धारणी दुर्दशा ॥ १७३ ।।
भो भो सजगेऽवभासजनका प्रज्ञाप्रदीपोत्तमा
भो भो सत्त्वहितार्थ उद्यतरता करुणावरा नायका ।
भो भो रस्थिहि पुप्पचन्द्र विरजा सल्यान अर्थकरा
भो भो उत्यिहि सत्त्वकोटिनियुतान् स्थापेहि शान्ते पुरे ॥ १७४ ॥
भो भो शीलधनेनुपेतमतिमान् शिक्षाधनाढ्या विदू
भो भो शीलवते स्थिता अमिरता धर्मद्रुमस्याङ्कुरा ।
भो भो रक्तकषायचीवरधरा नैक्रम्यतुष्टा सदा
भो मो सुप्रभ पुष्पचन्द्र घरदा उत्थेहि त्वं सुव्रता ॥ १७५ ।।
भो भो दान्त अदान्तसत्वदममा दुमयेनुपेता सदा
भो भो दान्त सुदान्तनामनुगता शान्तप्रयान्तेन्द्रिया ।
भो मो सुप्तप्रसुप्तसत्त्व सततं बोघेहि धर्मस्वने.
भो भो बोधयि सत्त्वकोटिनियुता स्थापेहि यानोत्तमे ॥ १७६ ॥
भो भो नाव करिव दानफलकैवायगुणैरन्वितां
भो भो सत्त्व महार्णवे प्रपतितान् तृष्णाय उद्यातकान् ।
भो भो दशबला सुपुष्प कुशला उत्येहि नावारहा
भो भो आरहियान नाव सुदृढामुत्तारयेहि तु माम् ॥ १७७ ।।
भो भो वैववरा नतेषु चरिता वैद्योत्तमा वेदका
भो भो ज्ञानविमुक्तिपारमिगता सद्धर्मभैपयदा ।
भो भो सव गिलान दृष्ट्र विविौ रोगः समभ्याहता
भो भो ज्ञानमुवैद्यराज अतुला ज्ञानोद्गता पोरगा ॥ १७८ ॥

·प्रथमं परिशिएम् ।
भो भो व्याधिचिकित्सका करुणया सत्वान अर्थकारा
भो भो आतुर सबलोक निखिलं रागामयेनाहतम् ।
भो भो तेष प्रयच्छ उत्थिहि लघु धर्मामय भैपर्ज
ये नो स विहरन्ति सत्त्व सुखिता निया॑धयो निर्वृताः ॥ १७९ ।।
भो भो आहनि धर्मभेरि विपुलां ज्ञाने सदा शिक्षिता
भो भो छिन्दहि सर्वसंशयस्ता लोकस्य ज्ञानोदधे ।
भो भो सुश्रुत धर्मधारि विरजा सूरान्तकोटीशतां
पर्षाया स्थितु आसने नरवरी प्रव्याहरी पण्डिता ॥ १८०॥
हे पुप्पचन्द्र वरलक्षणभूपिताश
हे पूर्णशीतिअनुव्यञ्जनचित्रगान ।
हे एहि तीर्णभवसागर निष्प्रपञ्च
हे उत्थि मुञ्च भवचारकातः ॥ १८१॥
हे भूतना वरदानविदा
हे पुष्पचन्द्र महकारुणिका ।
हे उत्यि मैत्र कृप संजनिया
सत्वान नाथ तुम अप्रतिमा ॥ १८२ ।।
हे पुष्पचन्द्र तब विज्ञपतीमा
भिक्षुसंघ तुम मा उत्सृजाही।
हे एहि संघ निकर्पयही
हे उत्यि गच्छ बनखण्डि तहिम् ॥ १८३ ।।
हे पुष्पचन्द्र चतुर्ध्यानरता
है मित्रामित्रसम मैत्रस्थिता।
हे उत्यि धारणिस्थिता असमा
हे एहि उत्यि शुद्धज्ञानद्रमा ।। १८४ ॥
हे निष्प्रनाम्पा दृढमेक्समा
हे बुपुत्र सत्त्वसममना।
हे पुप्पचन्द्र परिपूर्णत्रता
हे उत्थि बोधिद्रुमलि उत्तमा ॥ १८५॥
हे दिव्यश्नोत्र वरधर्मधरा
हे दिव्यचक्षु विदु ज्ञानविदा।
हे उत्यि वीक्षि मम कारणिका
हे मह्य वाच शृणु नन्तयशा ॥ १८६ ॥

·३३८ समाधिराजसूत्रम् । हे सर्गलोकहितअर्थरा हे पुष्पचद्र अतिदानरता। हे उस्थि आशु पुरि ममा खण्डखण्ड इह तिष्ठतु मा ॥ १८७ ।। नरनारिगणा इह ये नगरे त्ला दृष्ट्व सर्वि पत्ति मृतिका कुर्नन्ति शोक हृदि शोषणक वीक्षस्व ता सुकृपलोचनया ॥ १८८ ॥ यस्य कृते न च रिभावित मैत्री प्रज्ञा उपायबल च निदानम् । करण उपेक्ष मुदित च उदार त परिपूरय उथि सुपुष्पा ॥ १८९ ॥ देव नाग असुरा महर्द्विका यक्षराक्षसनरा सकिन्नरा। पुष्पधूपभरिताञ्जलिपुटा सर्व एति स्थित दर्शनो सुका ॥ १९० ॥ N036 अरणाभावनया भापयितव्यो After Herraa BT read the following passage, A inserting the same after उपस्थापितव्या (see page 254 foot note 2) अय सयमस्वभावसमताविपश्चित रश्मिजारसमाधि श्रोतव्य उद्ग्रहीतव्य धारयितव्यो वाचयितव्यो पर्याप्तव्य प्रवर्तयितव्य उद्देष्टव्य स्वा'यातव्य बहुलीकर्तव्य परेभ्यश्च विस्तरेण सप्रकाशयितव्य । शीलस्पधे सुप्रतिष्ठितेन भवितव्यम् ॥ N037 After अन्तिके या ; AB add the following passage ( see page 287, foot note 8) पुनरपर कुमार परिशुद्धकायसमुदाचारो भविष्यामी येव त्वया कुमार शिक्षितव्यम् । तत् कस्य हेतो । परिशुद्धकायसमुदाचारो हि बोधिसत्वो महासत्त्व आसननिपण्णो दिव्येन घाणेद्रियण यावन्तस्त्रिसाहस्र लोधातौ दिव्यमनोज्ञधर्मग धास्तान् सर्वान् घ्रायति, ये दूर अतिके चा । तत्र भगवान् पुनरपि च प्रभ कुमार भूतमाम रयते स्म- 038 A substitutes the following passage for the portion beginning with stat pe and ending in st 56 (see page 288 foot note 5) सम्यादृष्टिसमादानहेतोस्तछेतु तनयय कायस्य भेदात् पर मरणात् सुगतौ स्वर्ग लोक देवलोरेपूपपद्यते । इयेव परिशुद्धकायसमुदाचारबोधिसत्वो महासलोऽनेकप्रसारसुगति दुर्गतिसमुपनसमाचारात् पश्यति । अथ खलु भगवास्तस्या वेलायामिमा गाथामभाषत-

·प्रथमं परिशिष्टम्।
यो बोधिसत्वः परिशुद्धकायः
शृणोति शब्दान् दूरे यान्तिके या।
देवान शब्दान् मनुजान शब्दान्
दैत्यान नागान तय किनराणाम् ॥ १९१ ॥
भूतान प्रेतान तथ गारुडानां
तिर्यम्गतानां तथ नारकाणाम् ।
लोकान्तरिकेष्वपि ये च शब्दा-
स्तान् बोधिसत्वः सततं शृणोति ॥ १९२ ।।
यो बोधिसत्वः परिशुद्धकायः
गन्धान प्रायति स एव सर्वान् ।
प्राणेन्द्रियेणैव च दैवतेन
यावन्त एवं सुमनोज्ञगन्धः ॥ १९३ ॥
देवान गन्धा मनुजान गन्धाः
तिर्यगतानां तथ नारकाणाम् ।
सर्वत्रिसाहसिकलोकधातौ
तान् सर्वगन्धान् स विदु प्रनायति ॥ १९ ॥
यो बोविसत्य. परिशुद्धकायः
स गुद्धज्ञानी परचित्तवेदी।
स रागचित्तं खलु वीतराग
जानाति सर्व परचित्ततर्कम् ॥ १९५ ॥
सदोषचित्रं किल वीतदो
संमोहनिर्मोहवितामत च।
रातृष्णचित्तं परिवीततृष्णं
जानाति सर्व तनुसंवरस्य ॥ १९६ ॥
सोग्राहिचित्तं निस्पाग्रहीक
सक्षिसविक्षिप्तकमानसत्त्वम् ।
परीतचित्तमपरीत्तचित्त
जानाति भूतं तनुसंवरस्थ ॥ १९७॥
महतं वाप्यमहद्गतं च
प्रभास्वरं नैव प्रभास्वर वा।
प्रमाणभूत परिनिप्रमाणं
जानाति सर्व परिशुद्धदेह. ॥ १९८॥

·३४०
समाधिराजसूत्रम्।
१
समाहित चाप्यसमाहित च
निरुत्तर सोत्तरमेव चित्तम् ।
विमुक्तक चाप्यविमुक्तक वा
जानाति सर्व यथभूतमेव ॥ १९९ ॥
अनङ्गण चैव हि साङ्गण च
ससगिक वापि निसङ्गिक च ।
परैर्यथा तर्कितमेव सर्व
जानाति कायोत्तमसवरस्थ ॥ २० ॥
यो बोधिसत्वस्तनुसवरस्यो
नानाविध पूर्वनिवासजातिम् ।
सोद्देश साकारमनेफरूप
सोऽनुस्मरन् भोति च जातिवेत्ता ।। २०१ ॥
य सत्त्वकायोत्तममवरस्थ
स दिव्यचक्षुर्लभते विशुद्धम् ।
तेनैव नेत्रेण सुनिर्मलेन
सपश्यते लौकिक सर्व वृत्तिम् ॥ २०२॥
ये लोकधातौ विचरति लोका
केचिच्युता येऽप्युपपद्यमाना ।
हीना प्रणीता खलु मयमा ये
केचित् सुवर्णा खलु ये विवर्णा ॥ २०३ ॥
सद्धर्मचर्या पिचरत्ति केचि
धर्मार्थकामान् परिसेवमाना ।
श्रद्धान्विता ये शुभपुण्यकामा
सपश्यते तान् परिशुद्धकायान् ॥ २०४ ॥
अधर्मचर्यासु चरति केचि
दश्रद्धधाना शुभवर्णवृत्तौ ।
आर्यापपाशशुभश्मरता
सनोविज्ञान नभिन द्यमाना ॥ २०५ ॥
केचित् पतन्ति नरकेषु तिर्यग
योनौ च प्रेतेषुपयति दुखन् ।
ताफरमे सफमश्च टोकान्
सपश्यते यायिकसरस्थ ॥२०६॥

·३४१ प्रथम परिशिष्टम्। 'स प्राणिनो हन्ति न चैत्र जातु नासंप्रदत्तं च समाददाति । न चैव मिथ्याभिरति स मुड़े यः शिक्षते प्रोत्तमकायसंवरे ॥ २०७॥ , तस्मात् कुमार प्रतिशुद्धदेहं शुभेषु धर्मेषु चरवमेवम् । यथा चरन्तो नचिरेण बोधि प्राप्स्यन्ति धर्मानुपदेशयन्तः ॥ २०८॥ इति श्रीसमाधिराजे कायसंबरपरिवर्तो नामापत्रिंशतिमः ॥ N0.39 After 38.78, AT add the following passage (see page 294, foot-note 1): मनःसंवरेण लमि येन विदु बाहा विहार चतुरो निखिलान् । तथ शून्यतानिमित्ताप्रणिहितं च मुखें गनःसंवरः कथितु श्रेष्ठ अयम् ।। २०९।। मनःसंवरेण लमि येन विदु करणाविहार महुपेक्षु लभी। तय ईर्य चर्य महमैत्रिवर हितचित्त भोति स सर्व सत्त्व मनःसंवरेण युततो भवति ।। २१० ॥ While Breads: मनःसंवरेण लमि येन विदु चतुर्ब्रह्मविहार चतुरो निखिलान् । शून्यानिमित्ताप्रणिहित च मुख मनःसंवरः कथितु श्रेष्ठ अयम् ॥ २११॥ मनःसंबरेण लमि येन विदु महुपेक्षता विहारण परमप्रवरम् । मन.संवरेण विदु येन यतो मिथ्या कुदृष्टि-सह नो वसति । गुरुणां च शाठियु न स जनयी मनःसंवरः कथितु श्रेष्ठ अयम् ।। २१२॥

·द्वितीय परिशिष्टम् । (अ) समाधिराजसूत्रस्य श्लोकमची। अकम्पिय समथयलेन होति ७१. अधिकरणु न जातु चास्य होति २८७५ अकम्पियो च सो भोति २८२८ अधिष्ठानेन बुद्धानां २२७ अकम्पियो भोति परप्रवादिभि २८३२ अधिष्ठितो नायको हि११:५ अम्पियो भोति परप्रवादिगि ३६३४ अध्यात्म प्रजाहित्व वाहमपिचो ३५ ७९ अकल्पश्चाविकल्पश्च १३२ अध्याशय तस्य विदिस्व राज्ञो १७ १६१ अकिलिष्टचितु परिशुद्धचरी २९१०० अध्याशयेन पृच्छामि १३ अकिंचनाया कोट्या हि११२३ अध्याशयेनो गुरुणा निमन्णा १७९५ अकिया सवि वर्जति २८४२ अध्ये येयुर्यदि त्या ते २४ ४४ अध्योपिता परस्त्रीपु १८२८ अक्षया उपशान्ता च १३३१ अक्षरपदप्रभेदकोविदश्यो ११५० अनन्तरत्याश्चरियाय उद्गता १७३८ अक्षर अक्षय क्षीण निरुद्धा ३७ २१ अनन्तवोपश्च विधुष्टयोपो १७ १६ अखण्डशीलश्च अच्छिदशीलो ३८४४ अनन्तज्ञानस्य ददिव गन्धान ६१ अखिलमधुरवाणी लक्ष्णराचा सुयुक्ता ३०४ अनन्तज्ञानोत्तरनामधेया १७ १६५ अखिलमधुरसंविभागशील ३९ अनन्ता नामव्याहारा २३४ अखिलितपदधर्मदेशकोऽसि १४ २५ भनन्ता याबिसाहस्रा ३३१४ भगोचरोऽसाविह सर्वप्राणिना ३८२२ अनन्तु तस्य प्रतिभानु होति २ २७ अग्निना दह्यते नासौ २८१ अनार्थिका भगतिपु अनिश्रिता १७३६ अग्नीश्वरस्योपरतेन बुद्धो १७७ अन्त पिवर्जयथा सदकाल ३७१.. अग्राह्य गगन प्रोक ३२४० अन्त पुर तत श्रृंवा ३४ १३ अमाय सर्वसत्त्वेहि २२३५ अन्त पुरस्यो प्रतिवेदया यह ३४१. अप्रेयुग कोलितशारिपुना २१४ अनागतानगतिकान् १३३५ अगाइ पुन तस्य छिद्यती यदि कायो ३११९ अनाभिभूत पुण्येहि १८१ अचिन्तियस्य तुद्धस्य २२ ३२ अनाभिलाप्या अग्राह्या ३२२५ अचिन्तियानानुशसान् २४ ६७ अनालस्यता गौरवता गुरुणा १७ ६४ अचिन्तियो महावीरो १८१७ अनास्रव च मे चित्त २२१७ अच्छद्यमाश्या प्रतिभानयतो १७३७ अनास्रव सपर य प्रजानते ३८५ अजाति सर्वधर्माणा ११२० अनासपा हि ते धर्मा ३२२६ अरविमरदवताशतानि १०८१ अनिप्रित सर्वलोके २८५१ अणु नोत्पद्यते धर्मो ३२१२ अनीपुरो भोम्यहु नित्यकाल १७ १५२ अतिक्रान्तु कामभूमि १२१० अनुग्रह चो हिरिमोत्राप्य च १७८० अतिवान्तु नामभूाम १२१५ अनुत्तरा बुद्धवाचा ३२११ अनिघोररूपा बहु गिरि मापि तन ३५४० अनुत्तराश्च ते युक्ता ३२ ६६ अनीतु जानासि तथा अनागत ११६ अनुत्तरा गति शान्ता ३२७७ भय आपरेण पुन समयेन ३७ ४५ अनुपत्ति रिलेशान १३२८ अयागमी पधि सवध्यघातको ३५९२ अनुत्पशानिराश ३२१०९ अथान्य गुरुप पधिन् ३२९ अनुपादु शान्तु भनिमित्तपद २०१८ अदान्वदमो धीर १४२१ भशुमोदमी ये गणदोप दृष्ट्वा २५९ अपायगच्यामि महापराय ३५१०७ अनुमोदमी ये रिहरन्यरण्ये २५१.

·लोपसूची। भानुमोदमी एकाक येऽद्वितीया २५६ अनुमोदमी येपन आत्मटि २५४ अनुमोदनी येप न सस्तयोऽस्ति २५ . अनुमोदमी येप प्रफ्यु नास्ति २५८ अनुमोदमी येप प्रसादु युद्धे २५ ३ आमोदमी ये सुगतस्य शासने २५५ भनुमोदमी ये सुविशुद्धशीला २५२ अनुलोमिकी क्षान्ति य वुद्धर्मिता १७१०३ अनुशसा दशैवैते २८३५ अनुष्यअनलक्षणा बुद्धधर्मा २२॥ अनेन पूतिकायेन ३३ १३ अनोपलिता पदुमेन वारिणा १७३९ अनोपटिशा लोरेन १३१८ अनोलीनेन चित्तन ३२२३५ अमेहिपानहिच चीवरेहि ५१० अन्यत्र य शुत्व समाधिमेत ३६१२ अन्याननन्तान् बहु भानुशसान् ।११ अन्ये अभिवात लोग्नाथ १०१२ अन्ये इमेऽपि च प्रकार यह २९७२ अन्ये चाटौ शतान्यत्र १८४० अन्योन्येषु च क्षत्रेषु ३२ २५९ भपगतगिरवावपया अनभिलप्या १४४ अपरागृष्टशीरस्य २०५२ अपरि नर क्षिपन्ति हेमचित्रान् २०१६ अपरि पुनरनन्तमालधारी १०५७ अपरिमित अतीत नायका ३०॥ अपरिमित अनन्तकल्पकोट्य ३५ अपरिमित अन्न्त करपको यो १८१५ अपरिमित भरीया १०४८ अपरिमितु तथाप्रमाण आमा १०५१ अपरीत आयु न च अस्ति धन २९३९ अपावृत में समृतस्य द्वारम् ४१ अपि पल्पकोटि भणि अप्रतिमा १८९५ अनचारोऽक्षराणा च १३३. अप्रमेयश्च ज्ञानेन १८१ अप्रमेया गुणा एते १३२७ अप्रमाण यथाफाश २०३८ अप्रमादिधर्महि २२३६ अप्रमेया हि ते धर्मा २३४ अप्राति प्राप्ति निर्दिष्टा ३.२४ अमिय ये दुसितेहि निवासो १९१७ अभावो अप्रणिहित ३३१६ भाभिज्ञ एपा यहुये दर्शिता १७ १२४ अभिज्ञमाता मनिभानरन्तो १७३३ अभिज्ञानमनिर्दिष्ट ३८५ अभिज्ञा तस्य सामा ३२२ अभिजपुद्धिविपुलार्थचिन्ती ३६२७ अभिनवृज हिरिमन्त लजिनो ६२० अभिरप दर्शनियु प्रेमणियो २९१०२ अभिपेरमासा परति अप्रमेया ५१५ अभूमि दोपे विगमध मोहे १७१२२ अभूमिरस्मि भगवा भावराणां १४४३ अभूपि चित्त पुरुषोत्तमस्य ५१९ अभ्यतीत पहुक्ल्पोटियो २०. अभ्याख्याति न सो बुद्ध २८५४ अमसरी भोग्यहु नित्यकाल १७१४८ भमन्यना हिसा कोटी ३२१५ अमानुष्यहि पुष्पेहि ३३२९ अमृतस्य द्वारे भवती सदा स्थितो २८४० अयुक्तयोगान अमयताना १७ १४० अयुक्क्योगानिति भोन्ति लक्षणा १६११ अयुतयोगी। सहा विवर्जना १७ १०५ अयुता सपयुक्ताय ३२५४ अरण्यवर्ण सदापि मापे १७१४३ अरण्यवास नो रिद्धेत २४५३ अरण्यवास ध्यानमुख २४५२ अयर रब्येन न भोति सूमनो ७२१ अर्थे प्रयुक्तान मयार्थ दशितो ३८८ अों अय युञ्चति कायसवरो ३८७ अर्थो य उक्तो विजिनान शासने ३८९ अलकी समग्र रामधनी १०७॥ अलक्षणो निनिमितो २२२१ अलब्धिलब्धि: मन्ये ३२५० भलब्धिलब्धधर्माणा ३२१३ बलब्धि सर्वधर्माणा १२६ अरन्तिद क्षेत्र ३२२२७ अरित कामहि असकिलिष्टो २८२५ अल्पकृय सदा भोशि ०८७० अपच भाष्ये मधुर मुयुक्त १७९० असे संतुष्ट महानुभाषा १७४० अगदु सतुष्टु भवामि निय१७१५४ अर याश्च स्य गछति २८" ·समाधिराजसूत्रम् । ३४४ अवभासितमयैवं ३५१५ अह व भापेय्य गुणान वर्णान् १६३१ भह व भोमी सद शीलवन्तो १७ १४२ अवस्तुका पञ्च स्कन्धा ३२३७ अविकलवेशधारी भोति १११७ भह च रूपेण न तादृशोऽभव ३५८३ अविग्रहो शय धर्मो ३२३१ अह च हीन प्रलुलिनु कामभोगे ३५३६ अह तदासीन्मति राजपुनो १६२ अविप्रणाश फलधर्मदर्शनं १७५९ अविरुद्धो विहरति २८५३ अह निवृते सबुद्धे १८३५ अह वि एवं प्रणित्रि ३३९ अरिवर्तिकपथे स्थापेन्ति १३२४ अविरत्याश्च ते भोन्ति ३२७६ अह बुद्धो भवेल्लोके ३२११४ भद से पूर्व चरमाणु वारिका ३५८० अवृह अतपाश्च रसत्या १०४९ अव्यावध्येन चित्तेन २८७१ अहु धर्मस्वामि मम यूयु सुता २९५३ अशिक्षिताना बालाना १४२३ अहो अहु पुरि असि क्षिप्राप्तो १०७० अशीतिकोटीनियुता सहस्रा १७३२ अहो जिना उत्तमधर्मदेशका १५१५ अशीति कोटीशत इस्त्रियामा १७४८ आकस्पितामूढसुमति पतिकार. १९५२ अशीतिकोट्य परिपूर्ण तस्य ५१३ आकारतो य स्मरते तथागतान ४९ अशीनि गाथा नियुता सहना २१० आयुष्ट सत्त्वेहि प्रहारतर्जितो ७३० अशीत्या कल्पकोटीभि १८५१ आमोरना पसन सर्वशो सहेत् १७८७ अशुचि कलिमला न भोति तस्मि काले १० २६ आख्याहि मे महावीर १८१८ अशुभाय राग सतत सुनिगृहीतो ३२ १९५ आधातु क्रोध च विवर्जयित्वा ३४५१ अशून्या बुद्धक्षेत्रास्ते ३२८६ आशक्षितो देशितु सप्रकाशितो ३८३० अश्राद्ध ये वा इह कुल जम्बुद्वीपे ३२ २०२ आचारि सो तिष्ठति बोधिसत्व २८२१ अश्रीपि राजन् दृढदत्तु तदा २९ ३० आजीवका ये बहु प्रचजिया १६२५ अनीषि सो घोषमथान्तरीक्षादू ३५९५ आजीवशुद्धिस्तथ रपयवासो १७ ६५ अश्वस्तिस्थपतियो त्वया १४४७ आतुराणामयन्याधिमोचको २०६ अष्टाझिजलसपना ३२७५ आत्मान स त्यजते न चैव १२१६ असक्त परिपन्मध्ये २३११ आमानुप्रेक्षी सतत भवती २९९९ असक्त सो वुचति धर्मभागको ३६ २८ आदर्शपृष्ठे तथ तैलपात्रे ९९ असमाहितो धुञ्चति एष मन्यना १३९ आदितु शुन्य अनागत धर्मा ३७१८ असविलिष्ट सुविशुद्धज्ञानी ३५१०१ आनुलोमि सर्वेप जिनान शिक्षतो ६७ असस्कृत सस्कृतु ज्ञात्व विज्ञो ५१४ आभासमागच्छति तस्य धारणी.. अस्तीति नास्तीति उमे पि अन्ता ९२७ आयतनकौशल्यमभिज्ञज्ञान १७६६ भस्तीति नास्तीति विवाद एप १२८ आयु गच्छति सदानवस्थितं २९७ अस्त्येपा लौकिकी पूजा ३३१५ आरब्धवीर्यस्य अतन्द्रितस्य २१९ अस्थान सर्वधर्माणा १३, आरब्धवीर्येण तथागतेन २०१२ अस्थिता हि इमे धर्मा १३७ भारधीयहि समुगृहीत १७ १२८ अस्मिन् समाधी हि प्रतिष्टिहिरा ५१० भारब्धवीया भवती दुरासद २०१३ अस्मिन् समाधिय स्थिहिव मया २९७७ भारब्धवीर्यो भवती विमुक्तो २८३१ अस्मिन् सूत्रे प्रभाष्यन्ते १८४३ आरोचयामि च कुमार इद २९७१ अस्वभावा इमे धर्मा ३२ ४२ भारोचयामि प्रतिवेदयामि १६२९ अहमपि इह इष्ट गृध्राटे १६. आरोचयामि प्रतिवेदयामि घो ४१६ भह क्षत्रियो पास २३ भारोचयामि सवेपा १८५६ भहच माय प्रगीतधर्म १२४ भारोदपरिणाहेन २२० ·लोकसूची। आठपेत् संलपण्यासि २४.३० माश्वास प्रयास गणेतु शक्य ३६.२० भासमास्ते मुनीन्द्राणों ३२.१६२ आसि पूर्वमिह जस्साये २१.. आहारि अध्युपित भोन्ति याला ९.५८ इन सुद्धक्षेत्रानो १८.४६ इवश्यविरवान स योधिसरः २८.६९ इत: समाधितो यश्च २४.६६ इति पनि समगत कालि सदा २९.८ द जगद् याव च किंचि वर्तते ९.२ इदं सूत्रं प्रियं कृत्वा ३२.११२ इदं स्वकं व्याकरण श्रुणिवा १५.. इन्द्रकेतु वजराजु नायको २०.१. इन्द्रमेनु विकटश्व सुल्पो २०५६ इम ईदृशान् दोष विदित्य पण्डितो ९.६३ इम नपमजानन्तो २५.११ इस मादं मदन्तस्य ३३.३० इमां गतिमजानम्तः २४.१६ इमि गुणः सुगतस्य भाममेयाः १०९. इस भिक्षु दृष्ट्या परम मुशीलवन्त ३५ ४२ इयं चिन्ता महाचिन्ता ३२१०५ इग्निसंज्ञां विभाविवा ३२.२१६ इट कोम स्थिताः शूराः ३२२६५ इह जम्बुद्वीपस्मि अभूपि राजा ५.५६ इह योधीय ते शूरा ३२१६३ इहैव धो राजगृहस्मि पूर्व १५२ ईदृशं तन्महाज्ञानं ३२२३२ ईर्पा ममोत्पन्न अभूपि तक्षणं ३५४४ ईप्यालका उद्धत प्राक्टेन्द्रियाः १६.५ उस्क लुब्ध बहु तत्र मिक्षको २०१३ उत्तिष्ठ मिझो प्रवियस काननस्पिन ३५१५ उकोष जनक साहविकाः २९.४१ उधितु भिक्षक शख गृहीत्वा ३७२५५ उत्पलं चारिमध्ये वा २०१० उहिश्यम समाधि २३२२१५ उद्यानकोटिनयुना बहवः २९६४ इन उद्धत दुष्टप्रारमा ३७०२ उन्मत्तचित्तभूमि गछि नरा २९.७० उन्मादु गाव नरस्य वितं " उपकरे धर्म मम यूहि नाय १६ उपरत एलप भागाजा १६९ उपात वनदेवता अनन्ताः १०.८० उपपत्तियुतिस्तेषां ३२१२३ उपशान्तः स घरते २८७२ उपस्थित चितु विचक्षणस्य २०४९ मविपारमिप्राप्त भोन्ति सतत ३६६८ ऋद्विपलु भनन्तु तस्य होति १३.१५ हिमन्त चतुागलामिनो २१.२ ऋदि च तत्र सन्ति ३२२४३ दी अनन्त प्रतिरब्ध मया २९७३ अपभगण तदा नदन्ति हा १०१० एकक्षणासमायुक्त ३८.५६ एकगाथा पि धारिया २३.६४ एकधर्म समादाय १.1 एकमेकु तेषु धर्ममाणको २१.६ एकस्य सूत्रस्युपदेशकोटियो ३६.२९ एकरिम कल्पस्मि इमे उप १७.१५ एकस्वरा तु सर छोहिया १२८७ एकहि वालपथे यहुबुद्धा १९.१ एक पदार्थ चिन्तेत्या ३२.६ एकार्य सर्वधर्मान् १२.३ एकु निर्देश धर्माण ३ पकेन सर्व जानाति १.६ एकैकाच वेगातः १८.१५ एव गुण समुदानित मि पूर्वा ३.. पतादृशं रूपमिदं ३३.२ एखादशानो धर्माण्यं ३२.10 एताशे क्षास्तिर निरत्तरे ७.३५ एतारोन ज्ञानेन ३३.१५५ पतु श्रुत्व क्यनं निरत्त २१.२९ एतेष बुद्धान परेण अन्यो १७.२९ पमेव बोधिसत्त्वानां २३२ एमेव मिक्षुरिह पतितो धरण्या ३५.४९ एमेवयं धर्मस्तपो शिलानको ३४.२५ एव वे बहुप्रकार पण्डिता २१.९ एवं पञ्चान स्कन्धान २४.५ एवमनेकप्रकारसहसा ३७.१. एवं मया बहु काल्प धनवा ३७.७० एवमिन समाधि यापलब्धो ३.३२ एवमिह शासन मननिया ९,४६ एवं च देशता धर्मा ३२.५, एवं धरतस्य यलोकि मारा: १.८ एवं च सो सत्र जनेवि चि ३.३४ ४ 12 ·समाधियजसूत्रम् । एव व वाच भाषेय्या २४४५ कयानिर्देशु यस्यैत २२ २३ एव नर शीलविहीन मूद ९३९ कदा सज्ञा अनुत्पन्ना ३२९७ एव पृथाजना सर्व ११२५ कम्पन्ति मारभवन ३२६९ एवं प्रभापित जिनेन गिरा २९ १०९ करणाविहारी तथुपेक्षलाभी ३०३७ एव मया कल्पसहस्रकोट्यो १७ १६७ करोमि ते अधिष्ठान १८३९ एव मुनीन्द्र स्मरतो नरस्य ४१७ कर्मक्रियाय च वर्तति एव ३७३३ एव योगेऽप्ययुक्ताना १२७, २८, २९, ३० कर्मणा तेनाहमनुत्तरेण १७१५० एव शिक्षित धारणीवशगतो ३५३० कर्मणो न च सक्राति ३३२११ एवं शून्येषु धर्मपु ३२५१ फर्म नश्यति विपाकु नश्यति २११५ एवं विजानतु मन्यन नास्ती ३७३० कमाघे वहता तेपा ३२५५ एवं समवु बुद्धाना २२५ कलविङकोकिलमयूररवा १४ ८४ एव स्तवित्वा दशबल सयवादि १४४० कलीविवादपु न भोमि उत्सुको १७ १३९ एव स्थितस्यो इह कायसवरे ३८२४ कल्प अचिन्तिय एवमतीता ३७२ एवं स्थितस्यो न भय न नासो ३८२६ कल्पकोटि चरितोऽसि नायको १४४५ एप गोचर शूराणा ३२१९ कल्पशतसहस्र अप्रमेया ११६२ एप युक्ति नयद्वार भगक २०४ कल्पा अचिन्तियास्तेहि ३२ १३४ एषा वाचा वुद्धवाचा ३२१० कल्पितु वुच्चति कल्पनमात्र ३७ ३२ एपा हिपूजा परम विशिष्ट मय ३२२७९ कल्याणमित्रास्य न भोन्ति दुर्लभा २६८ एपा हिसाबोधि तथागताना ३६ १५ कस्येय सज्ञा उत्पन्ना ३२९५ पपोऽकरिष्यद् यदि भिक्षु काल ३५ ३४ कामरतीपु रति विजहित्वा ३७१.१ एपो गोचरु शान्तु भावितो ३१२७ कामाना कारण बाला ३२६२ एपो मयानुत्तरबोधिअर्थे ३४ १८ कामान बुद्धा वर्गन्ति ३२६३ एपो मुचि मनोज घोप रुचिर ३५६३ कामान् सेवतु राज पार्थिववरा ३५ ६५ एषो वरो अनुपम पुण्यस्कन्धो ३६७ कामा हीन जघन्य दुखजनना ३५६४ एपो वशी धारगिज्ञानपारगो ३५ ६२ काय अहु त्यजिस्व जीवित च ३३७ ऐलविल बलवन्त यक्षराजा १०५६ कायस्य शुद्धी तथ वाशुद्धी १७५८ मोकिरन्ति च चूर्णेहि १३ २६ कायि अनर्थिक जीवित भोथा ३७ ९८ ओकिरति महावीरा ३२२३६ कायु विभावयया यथ फेन ३७ ८६ औदुम्पर पुष्पु यथैव ताता ३१ २५ कायेन चित्तेन असयताना ९५७ क उत्सहति युष्माक १८३३ कायेन वाचाच प्रससमानसा १२० कटकवर क्षिपति कचि तत्र १.१५ कायेन शुद्धो वचसा मनेन चैव १४ ३९ कतराहारका धर्मा५ कारेथ बुद्धप्रतिमा रचिरा २९५२ कथ कायेन वाचा १९ कालक्रिया च स करोति यदा २९१. का गम्भीरिमे धर्मा ३२३६ कान्येषु शास्त्रेषु तयपि च हास्यलास्ये ३२१७२ क्थ च जातिस्मा भोति नायक १२ कापाय निचीवर प्रादुर्भूता २९ ३६ काक्षां च सो विवरति सर्वप्रागिनी २८ ३९ कर्थ चरन्तु नरेन्द्र सत्यवादि।२ काभा विवरति ज्ञानी २८३६ कप पान्दो विदु योधिसत्य : क्रियदहून धर्म पर्यापुणेच्या ९३५ पर्य दशमलशासने उदारे ८ किं कारण उच्चति क्षान्ति नाम ६५ कथन स्पजसे शील किंचापि भावेश्य समाधि लोके ९३६ कर्य भवति विकायम्मा.. किं चापि विद्वान् मतिमान् विचक्षणो ९६०, ६. कथ घरन्त सवुद्ध" ·३४७ कुतस्त्वया शोणितु लन्धु दारिफ ३४॥ कुमार एवाचरितमनातकल्प ३५१२१ कुमार तस्मादि ये बोधिसावा १७१६८ कुमार शृणु भाषिप्ये १८२० कुमार राजन् अवदी शृणोदि १७१३२ कुर्वन्ति तेऽयं सत्वानां ३२६८ खुसीदा हीनवीर्याश्च २४१८ कुसुमित अनुष्यानेहि काये १०.३५ कुसुमितु सुगतस्य आत्मभाषः १४.३३ कृतज्ञो मोति पुद्धानां २८.६२ कृतस्मि कर्म परम सुघोररूपं ३५५२ कृत्वा स्वकर्मेति सुघोररूपं ३५९३ कृष्णाशुभचन नश्यति कर्म ३७.३५ फूटागारांश्च मान्ति ३२.२३९ फूटागारोहि गच्छन्ति १३२५ केचिदेवं प्रवक्ष्यन्ति २४.१९ केषि पुनरूपपादपि सुचितं १०.४३ केचि वर क्षिपन्ति मुक्तहारान् २०१३ फेचि वर क्षिपन्ति हेमजालम् १०.१४ केचि स्थित गृहे गृहीवपुष्पाः १०४६ केचि स्थित नियूँह खोटकेडि १०५४ केचि स्पृह जनेन्ति तत्र काले १०४२ केन दान दम संयमः पुरे १४.५४ फेन पूजित नराणमुत्तमाः १४.४९. केन पूर्वि द्विपदेन्दु पुच्छितो १५५५ कोटी मया विहाराणा २४ कोटीय एतां पुष्यन्ति ३२२६३ क्षणमपि च न मासरी भवामि ३.१. क्षपेतु वर्ण सुकरं न तेषां ७.३७ क्षपेयं पाप कर्म १८३७ क्षमिप्यनूलोमपये स्थितस्य ६१० शान्ति भावेति स प्राज्ञ: २८२६ क्षातीरता:मान्तिपथे प्रतिष्टिताः १४५ क्षान्तीसमादानमक्रोधस्थानं १७७६ क्षान्स्यस्मि धर्म प्रकृती निरात्मके ६.६ क्षाया इमास्तिस निरुत्तरा यदा ७.२६ शित शिट जिनस्म वयेनो १०.७३ शिम भहु जहिल नागयोनि १०.१ क्षेत्रकोटी प्रकम्पन्ति ३२.७२ क्षेत्रकोटीसहस्राणि २२.२० लोकसूची क्षेत्रं च तस्य सद भोति शुद्ध २८.४७ क्षेत्रातः क्षेत्र गच्छन्ति १३.२२ क्षेत्रेषु पश्यते नित्यं ।३.१९ क्षेमदत्तं महापा ३३.. क्षेमदत्तोऽहमभवं ३३.३९ क्षेमदत्तो हि राजानं ३३." क्षेमदत्तो हसी भिक्षुः ३३३२ देशा न सन्ती परित्यक्तवस्तून् २०४८ प्रौद्यस्वरो मधुरयुतगिरी २९.९४ कोचा मयूर परभृत चमवाका १४,३६ गगनं पतेश्या सह शशितारकेहि १४.९ गच्छन्ति क्षेत्रकोटीयो ३२.२७२ गणे सुविपुले शास्तुः १४.१९ गणेतु शक्यमित कल्पकोटिभिः ३६.२२ गणेत शक्यं रत सर्वप्राणिनां ३६.२५ गगेन्द्रगणमुख्यु गणेवरश्च १७.२५ गगेश्वरस्योपरतेन बुद्धो १७.९ गतिशब्द उक्तु न च सत्वाती २९.२५ गतिं गतो भोति स शून्यताय ३६.३५ गतिमेतां गवेषित्वा ३२२२५ गन्धहस्ति पुरिमादिशागतो १४६८ गम्भीरघोषः शिरिधारणश्च १७.२१ गाम्भीरबुद्धी सततमनन्तबुद्धी ३२१६८ गर्जेन्ति मेघा विद्युल्लता परन्ता ३२.१८७ गात्रं चित्रितु लक्षणः सुरुचिरैः ३५११ गीते चबाये च तथैव रोदिते ९.१४ गुणतो अनुस्मरि जिनं सतत २९.२८ गुणा इमे कीर्तित यावता मे १७.१५, गुणानुशंसा इत्येते ३२१५६ गृहान् समुत्सृज्य प्रवज्यचित्त १७७३ गृहिणश्च भविष्यन्ति २४२५ गृहिणां देशयिष्यन्ति २४.२४ गृहिणो न स्ववारेषु २५.२० गृहीत्व भपज्य पृथु वरी वरी ९.४५ ग्रामाय राष्ट्रनगरा निगमाः २९.१५ घातयेति उमि धर्मभागको २१.१४ घोरान् गमिष्ये निरयांच्युतस्य ३५१०३ घोपश्च उक्त न च घोषगती २९.२४ घोपः परिक्षाय प्रामोघलामः १७.६२ घोपाननस्योपरतेन बुद्धो १७.११ ·३४८ समाधिराजसूत्रम् । घोषानुगामी इय क्षान्तिरुत्ता ७.२२ घोषेश्वरस्योपरतेन बुद्धो १७१० घोपो वाक्पथविज्ञप्तिः ३२.१०८ चक्षुश्च ते विशोधेन्ति ३८.५५ चक्षुश्च सो लभति अप्राकृतकं २९.९३ चक्षुः श्रोनं च घ्राणंच ३२.१७ चतुरि चतुर्दिशासु लोकपाला १०५५ चतुर्ण धातून सियान्यधावं ७८ चतुर्दा ध्यानेषु कयां कथित्वा ९.३० चतुर्यु सत्वेषु का कयित्वा ९.३१ चत्वारि कल्पा नवति च अन्ये १७.१३३ चन्दनस्य यथा कश्चित् ३.२४ चन्द्रप्रभः कुमार हृष्टचित्तः ३.३६ चन्द्रप्रभो एप कुमारभूतः १५१ चन्द्रस्य आभा तथरिख सूर्यआभा ३२१७९ चन्द्राननस्योपरतेन बुद्धो १७.१२ चरतां दुष्करं चैव ३२१४१ चारिग्रवन्तस्य बहुश्रुतस्य ३४२९ चित्तप्रवेशं च स्तस्य ज्ञानं १७.८३ चित्तमनाविलं भोति २८.६० चित्तब्यवस्थान एकाग्रता च १७७८ चित्तसमुत्थानत चित्तक्ल्यता १७.८२ चित्तसंतति प्रजाय जानते १४.५७ चित्तस्य वा ये बहुविधु यकिलेशाः ३२.१७७ चित्तस्यानुपलब्धिश्च १३५ चित्तं च तस्यो भवति अनाविलं २८ ६४ चित्तुपाद म जनेहि ईदृशं २११८ चित्तेनापि न घुद्धानां २२३३ चित्रा नानाविधा पूजा ३२१५१ चिन्ताभूमौ स्थिहिवान ३३.९९ चिरप्रविष्टो तुहु इह राजधान्या ३५४७ चिरं मृपावादि अग्रह्मचारिणो १६.१८ धीर्णोऽसि पीयें पहुकल्पकोटियो १४२ चीवरकोटिशतान च लाभी ३७°४९ पीवी पिण्डपावैश्च २४१३ घेटिकाना मयाख्यातं ३४७ धौराण धर्नान ध पापकारिणां ३८.२८ यवते अगतीत्येवं १३८ प्युरो मृते कालगते ३२१०३ व्युतोपपादं जानावि ३२२१० छवजैः पताकाभिः २४.५५ छिद्यन्ति मांसे न ममासि वेदना ३४०२३ छिन्दिव भिन्दिव महासहस्र ३६१९ जनको योधिसत्वाना ३२१६१ जनयित्व वीर्य अरियजनप्रशस्तं ३५२४ जनेय गौरवं बुद्ध ३२२३३ जलनिधि निवसन्ति ये सुपर्णा १०७८ जातमात्रस्य चित्तं सि २६.२ जातिजरोपगाः सत्वाः ३२५२ जानाति धर्म पृथु सांकिलेशिकं २८३८ जानाति मे आशयु लोकनाथो १७.५६ नायते च्यवते वापि १३.१६ जालेन पाशेन च शक्यु यन्धितुं ३८२१ जालेन शक्यं गृह्नितु वायमानः ३२.१८२ जिज्ञासनां तत्र करिव मारो १७.१४७ जिनस्य तस्य द्विपदोत्तमस्य २.६ जीवित काय अपेक्षि प्रहाया ३७७८ ज्ञातः स्वभावो रूपस्य २४.८ ज्ञातं तु पिरयु बोधिसत्वैः १७.१२७ ज्ञाव घोरमतिदारगं नृपं २१२३ ज्ञानप्रतिष्टा तथ योगभूमी १७.१०४ ज्ञानस्य कोपः प्रतिमानमक्षयं १७.११. ज्ञानं च तस्यो परिपूर्ण भोति २७.४ ज्ञानं च तेषां विपुलं प्रवर्तते ११३६ ज्ञानं च परिपूरेति २७१ ज्ञानावको ज्ञानविशेषगश्च १७.१७ ज्ञानी ज्ञानवराप्रपारमिगताः ३६.६६ ज्ञानु श्रेष्ठ त्रिभवेऽतिवर्तते १४४८ ज्ञानु विपुलु तस्य भोति तीक्ष्णं १८.६ ज्ञानु विपुलु मात्र संशयोऽस्ति १८.१४ ज्ञानेन जानाम्यहु स्कन्धशून्यक ६१२ ज्ञानेन सागरसमो भक्ती २९.८७ ज्ञानेनासरुन करोति सोऽयं ११३८ ज्ञानेश्वरस्यापि परेण बुद्धी १७३ शाने स्थिहित्वा अहु न्याकरोमि १५६ सच शासनमतीतशास्तुकं २०१२ ततश्चिन्त्यः स्वरोऽप्येवं ३२२६६ ततोत्तरे यात्तिक गमवाटिका ७°३६ तो निर्मिणि संयुद्धो ३२२३० ततो मया एप समाधि भावितः 1.३५ ·३४२ . लोकसूची। ततो मे नामित चिनं ३४१३ सतो ठभित्या इम शान्तभूमि ४५ ततोऽस्य व्याकरणं श्रुणिचा २३ सप फालि इयमपि सपा ३७.५ सत्र कालिमहीपतिरासीत् ३७७ सनच प्राणिसहस्त्र अशीतिः ३०४. तन पदे पुद्धान उत्पादो १९७ पात्र पदे निरयाश्च सुपोराः १९५ सन्न पदेऽपि च केपचिदायुः १९९ तन पदेऽपि च फेपचि संज्ञा १९.१. तर पदेऽपि च देवविमानाः १९६ तन पदेऽपि च धर्म निराद्धो १९८ तत्र पदेऽपि च पर्वत नेके 1९४ तत्र पदे ससरा: ससमुद्राः १९३ तत्र प्रतिज्ञाय प्रतिष्ठिहित्या १७१४६ सत्र भिक्षु स्थितु धर्मभाणको २००९ तत्र सगौरवु कृस्व उदार ३७.६५ तत्रासि राजा मनुजान ईश्वरः १७.४७ वय नर पुन ये भवन्ति अन्धा १०३ वयपि च भनवता नागराजा १०.६२ तयपि च अपलालु नागराजा १०.६४ तथापि च कालिकोऽपि नागराजा १०६६ तथापि च खरकर्ग सूविरोमा १०७५ तथापि च मुचिलिन्द नागराजा १०६५ तथ पुन परनिर्मितापि देवा १०.५३ तय पुनरमितायु तेष तो ११.६१ वय मयि धनधान्यदासिदासाः ३३ तपरिव मयि दतु धर्मदानं ३.६ तय शुभमल्ताश्च अप्रमेयाः १०.५० तथागतस्यो यथ निर्वृतस्य ९४ तथागतेहि अनुबुद्धमेतं १७०७ तथास्य चित निध्याप्त ११.१७ तथाहितेन विचिनित्य शाता ४.२२ तथाहि तेनो विवयेति ज्ञाता ७.२८,३२ जथैव नाम नु चोविसावो ११४ तद कालि ते पुरवराः सकलाः २९५ तदिमां कुमार मम श्रुत्व गिरं २९४४ समेनमवदग्धास्ता १०१९ तस्म इमि श्रुणिस्व आनुशंसा ३३४ तस्माच्छुणित्या इम वर आनुशंसान् ३६३ तस्माणित्वा इस भानुशंसा ५ २३,६२५ तस्मान्छमिया इमु पश्चिकाले ५२८ तस्माच्छुवेति युद्धाना ३१० तस्मात् कुमास बहु पश्चकाले १६७ सस्मात कुमारा मम शिक्षमाणा ३८४६ तस्मात् कुमारेह य बोधिसत्त्वो ३६१४ रास्मात्तर्हि कुमार ७३८ १२१९ तस्माद्धि य इच्छति बोधि घुद्धि र तस्मादिम श्रुत्वय धर्मग ३६.१७ तस्मादिधिशेन विचक्षणेन १२५ तस्मात् समना भवय भदुष्टचिताः ३६२ तस्मिन्ध काळे अभु राजपुनः ८६ तस्मिश्च काले स नरेन्द्रघोपो १७.१५ तस्मितोतरती महामतिधरे ३५९ तस्य इमु विशिष्ट एवरूपा ११६३ सस्य च आशय ज्ञात्व स्वयंभू ३७.१४ तस्य च राजिन पुन अभूपी ३७.४६ तस्य ममा एतु समाधि श्रुत्वा १६५ तस्य राज्ञ अनुबद्ध देवता २०१७ तस्य राज्ञ तद भ्रात दारुणः २१२० तस्य यज्ञ बहवोऽन्य भिक्षवो २१.११ तस्य शुल्ल तव मूलमागता २१.२७ तस्पानु बुद्धोपरिमेण आसीत् १७.२ तस्यानुशिक्षी बहु अन्यसत्त्वाः ५१८ सस्स्यैत क्षान्तिमधिमात्र सेवतः ६४ सस्यो इमं शान्त समाधि भापत: १७.४६ तस्यो कुमारस्थिमि गाय भापतो १७१३. तस्यो च तं व्याकरणं श्रुणित्वा ७.२५ तस्यो रागुन जातु कुप्यते ३१ तस्यो विदित्व परिशुद्ध चरौं २९.३२ तस्यो विदिया सुगतु विशिष्ट चया १४.४१ तहि कालि राज इह जम्बुवजे २९.११ तहि कालि राज्य शिनु क्षेम अभूत् २९१२ तहि कालि सो दशवलो अनिघो २९.१३ ते धो लभित्वा स हि नरु पुण्यवन्तो ३६५३ तंचो श्रुमित्व बहु भूतनयं २९.७६ वं दूध भिक्षु प्रमुदित नारिसंघो ३५.३७ ताडन बन्धन कुदण्ड यहु २९३८ तान् ग्रहाचर्येऽपि समादपेमि १७१५४ तांच प्रकम्पयो सर्वा ३२.२२८ तिष्ठने चामृतद्वारे २८'३७ तिम्रोऽपि शान्तीय वदा निरुतरा ७.२३ ·३५० समाधिराजसूयम् । तीक्ष्णस्य ज्ञानस्य धरागमो यतो १७.६९ ते से शीलधनेनुपेत मतिमान् ३६.५१ सेन क्षेग्रगहनागि ३३.३३ तुरियशवसहर अप्रमेया १४.२८ ते राज मृगया भदन्तक २१.५ सुष्ट अभूसत मिसहरराः ३७.१३ सेन घ राजपुरोन मिनस्यो ३७.८ तूर्यसहस्र पर दिव्यरवा १४.८६ रोग प प मशीनिरन्ना ३७६२ योग कोटिनियुतसहसमन्दाः १४३५ रोनो पूजित सर्वि नापमय भतीता ३३.२० से अअलीयो दरानस कृत्य सर्व ३५.२८ से पश्चिमे पालि भगृषि युद्धा ५.२६ से आरमनः शीलमपश्यमानाः १.५६ रोऽपि च जिनपरे परिय पूजा...८३ से आग्मना सुदुनीला २४.१० होऽपि भिक्षु यहयोपरिभरा २१.२५ ते ऋतिपादान् सततु निषेत्रमागा ३२२.८ रोऽपि च्यात घुद्धेन १८.४९ ते करपकोट्यधरमाणु चारिका ६२ तेऽपी पूर्व विनायका दशयला ३५.. ते कुमार सबै परमसुशीलपन्तो ३५१ से प्रमाझिया इह युद्धसामने ९.५५ ते खापरेयस्मि सदा प्रयुता १६१२ से प्रमजिपान इमं समाधि ५.२४, १७.१६५ से गीतशम्दाः प्रशमित सर्वि राज्ञ. ३५.३८ ते युद्धय परियाण निर्मिता १.३९ ते च सद्गतिकाः सावाः ३२.७८ ते युद्धानुतरी पोधि ३२.१४ से घतय धनपति शीतले २१.३ ते योधि युतिय शिवामसोस .६५ तेचसएफरिस्वान ३२.२४२ ते भोजनं स्वादुर प्रगीतं ९.५९ तेच स्पृशिव अतुलियमअयोधि ३२.२०३ से राजधानी प्रतिशिरव सूरवा ३५.६० तेजेश्वरस्योपरतेन युद्धो १७.४ से म्याध्या नरेन्द्रेण १८.४७ तेजोयलसेजवतिः सुतेनाः १७.१९ रोपांच शुद्धकोटीना ३२. १५३ ते तस्य सर्वे भणि आनुशसा २.२४ तेषां जिनो आशयु जानमानो ५.२३ तस्यो भणि आनुशंस सकलो ३६.६९ वेपन कायेस्मि च भतिनिधिता ३४.१२ ते ताशा भोन्ति नराः सुपेविता ५.२ सेप पश्चिमको आसीत् २.२ ते तीव्ररागास्तथ तीवदोपाः १६.३० तेपो धुवा परत विशिष्टधर्म ३५.७७ ते तु नाव करिव धर्म सुदृढी ३६.५८ तेषां च्यापन्नचित्तानां २४.३३ ते ते भाहनि धर्मभेरि विपुला ३६.५४ तेपु आयु पहुकल्पकोरियो २१.२८ ते ते दानपती भवन्ति सततं ३६.५३ तेपैक एक्स्य शिरो भवेयुः २.२३ ते ते दान्त सुदान्त सत्वदमका ३६.५२ तेहि निषेवित उद्यानशता २९.९ ते ते धरेन्ति वरबोधि समा २९.८० तेहि साधु कय आनुलोमिकी २१.५ तेते धर्मधरा भवन्ति सततं ३६.५० ते ते धर्ममधर्मशेय मतिमान् ३६.५६ स्यक्त्वा स्काये शिरकर बोधिहेतोः ३५.114 ते ते धर्मस्वभावु देशयी सुप्रणीतं ३१." त्यजते सर्वपस्तूनि २८.४४ ते तेऽधिपति सार्थवाद विपदः ३६.६१ त्यागाधिमुक्त सततं भवती २५.१.१ ते तेन सर्वे कुशलेन कर्मणा ५. २५ विदश अपि च शक देवराजा१०.५५ ते ते नादं नदिष्यन्ति ३२. १४५ विभवे को न सत्त्वः ३४.१० ते ते भोन्ति बहुश्रुनाः शुनिधपः ३६.५५ नियध्वयुक्तान जिनान धर्मता 12.. ते ते मत्त प्रमत्त साव सततं ३६.५७ त्रिसप्तति बुद्धकोव्यः ३.१९ ते ते वादिअपवादिमथना ३६.६० त्रिसप्ततिरसंख्येया कल्पा १८.५४ ते ते वैद्यवरा व्रतेपु चरिता ३६.५९ ते ते रूपेण संपन्ना ३२.१४८ त्रैकाल्यं दिवसे ब्रजी महिपती ३५.११२ ते ते लेनु भवन्ति प्राणु शरणं ३६.६२ दरिद्र दृष्ट्वा सधनं करेग्या १७.९२ ते ते व्याकृत बुद्धेन ३२.१४७ दशदिशित विरोचि बोधिसत्त्वः ...५ .

·श्लोकसूची दनियुत जिनान निर्मितान १०.४० देवमनुजनागराक्षसानां १५५ दश भिक्षुकोटि पदभिज्ञरहाः २९.२ देवशतसहस्राण स्पृहां ३०८ दक्षान पर्येष्टि बलान भूता १७.११८ देवाय नागाः सद सत्करोन्ति ११.३३ देवा नागाश्च यक्षाश्च ३३.३७ दानप्रदानेन अन्योन्य सेवतां ५.१ देवान नागान अशीतिकोटयः १५८ दानं ददिवा सुविपुल नन्तकरूपान् ३५.२३ दान देय विशिष्टधर्मरतनं ३५.८ देवान शब्द तथ नागरता १७.८८ दानं शीलं तथा शान्ति २४.५१ देवानां च स गवति पूजनियो २९८३ देवापिस प्रमुमोच शब्द ८३ दानं शीलं श्रुतं शान्ति ११.३२ देवास्य नाग तथ यक्षगणा २९१०४ दानाधिमुक्तो भविय स बोधिसत्व ३६५ दाने शिक्षितु शीलि अप्रतिसमः ३५.६७ देशेव कर्म पुरिमकु राजश्रेष्ठो ३५११६ देशेमि धर्म सत्वान २५९. दान्तोत्तरो दान्त सुदान्तचित्त: १७.२३ देवे यथा वर्पति स्थूलबिन्दुके ९६ दीपप्रभस्याय तथागतस्य ३४.११ द्रक्ष्यति बहु वुद्ध लोकनाथान् १८९ दीपंकरः सो परमाणु चारिका १६६ दक्ष्यथा दशदिशे तथागतान २९.३० दुरासदः सदा भोति २८७ द्रक्ष्यन्ति युद्धमामिताभु नायकं २०२८ दुध सो भोति प्रभूतकोशो ३६४८ द्रोण्यां तस्य कृत शरीरमभवद् ३५११ दुष्पदुष्टमना अकृतज्ञा ३७.७३ द्वात्रिंश कायेऽस्य भवन्ति लक्षणा २८.५ दुदितृण चस्मिन् शत पञ्च मयं ३५८५ द्विजगणकलविङ्कम घोपाः १३.२९ दुःखस्य मूलं मदु संनिदर्शितं ९३३ द्वितीय नरु भवेत पुण्यकामो ११५७ दुःसो दि जातिसंसारो ३२५३ धनधान्य दास बहुदासिशता २९५७ सबलस्तमवदी कुमार १७१३१ धने व धान्ये च ते सारसंझिनो १६.१६ बलो नाम पितास्यभूपि १७५५ धर्मकायेन पश्यन्ति ३२३२ रदयलो परम उदग्र आसीत १७१६० धर्मकायो महावीरो २२२२ रएस्तात मया स्वप्नो ३४.४ धर्म गवेषय गौरवजाताः ३७.८९ दृएस्तेहि महावीरो ३२११३७ धर्म दशबल संप्रमापि तो 1.20 दृष्टास्ते सर्ववृद्धि ३२.१३५ भमनिधान विरजं विपुलं २१.२९ टिम गृहय पापिक जातु ३७८७ धर्मत पश्यय सर्वि नरेन्द्रान ३७.८२ दृष्टीकृतेपु ये स्थित्वा ३२८० धर्मध्वजयो तय धर्मकेतुः १७.२६ बदन च शख न भायति भिक्षुः ३७५६ धर्मपालु भव राजकुञ्जर २१८ दृष्ट्वा च तासां पितृसंश जाता ३५८७ धर्मप्रेम्णा चहप्यामि ३३१. दया व भिक्षुन् विदु शीलवन्तो ३४५० धर्मस्वभावं जानाति ३२२० त्या वं दुःखिवान् सरवान् १५१०, २२ धर्मा अचिन्त्य एते १२६ ट्वान भिक्षु धनु इह सण्डराण्ड ३५५५ धर्मण सत्या अनुदितम्या १७९३ ट्वा गरान् भाजनबुद्धिमन्तान् ४५ धर्मपुचो नाभिनिवेशतायि १७.७४ ष्ट्वान सत्वान् दु.सितानुपगुतान् १४.१ धर्मों न लब्धो बुद्धेन ३२९६ दृष्ट्वा मैग्नेय संयुद्ध ३२१३८ धर्मों यथायं अधिगतु मारमना ते ३५२७ धारणी रिपुलज्ञानसंचया २०५ देव असुर नाग पक्ष संघा १०.८२ धारेय्य एत विरज समाधि शान्त ३६५ देवकोटीसहवागि ३३२८ घिक पापचित्तं व्यसनस्य कर्तृ ३५१.४ देवता पाय राजु चोदितो २४२६ देवनागान यक्षाण १८ धूतात संलिखित नैकगुणान् २९५५ ·. समाधिराजसूत्रम् । ३५२ न चार युध्यते फश्चित् ३२.२२२ धूतान् गुणांश्च संलेखान् १८२२ न चापि आहारविमूस्तेिहि ६.१७ धूतान् समादाय गुणांश्च धर्तते १२५ न चासो ठम्यते सयो ३२.२८ धूताभियुक्तो बहु भोमि नित्यं १७१५१ धूण्यमानेन गन्धेन ३२५१ न चैप केनधिज्जातु २२१७ न पामोवदन्तानां ३२२१३ धृतराष्ट्रराजहंसोपनिमा २५७ ध्यानध्यायी यसो भोति २८.२७ न चो भपायान् गच्छम्ति ३२२७४ न चो तव मानसु जातु सिन्नं १३.३ ध्वजाच्छावितानपताकारा २९५९ न घ्युतिनापि यो जाति: १३७ न भारमसंज्ञाय वसित्व जातु ३५१ न जातु कामान् प्रतिसेवमान: ५५ न उत्तरो तस्य च सत्व कश्चित ३६" न जातु कुर्याद् भुकुटि ससूरतः १७५३ न कदाचि भविष्यति दीनचित्त. १८१२ न जातु तस्य अज्ञानं १३.२० न करोच मान न जनेय खिलं २९.४७ न ज्ञानमामो भवति २८७७ म कश्चि युद्धः पुरिमेण आसी ५.७ न ज्ञानलाभ पि कदाचि देशयेत् १७.१.. न कंचि धर्म प्रार्थति ३२११५ न तस्य अनि क्रमते न शखं ३८.२५ न कामधाता न च रूपधातौ ३५.७. नाव शीनं प्रतिलभि युद्धशानं ३६.४५ न केनचित्सा करोति विग्रहं " न ते नवाः पुराणा या ३२.२५ नगरशत ये फेचि जम्बुद्वीपे १०.७२ न सेषामभिसस्कारः ३२.१२१ -नच अनन्त नान्त न च मध्याति. २९.२६ न तेयामस्ति सालित्यं ३२१२६ न च अस्मि लोकि भूतु कश्चि नरो २९.१५ न तेषां कांक्ष विमती ३२१३६ नच आरमटकर्षक सो भवती २९.९० न च कश्चि प्रतिहन्यतेऽस्य चित्तं ११२ न तेषां दुर्लभं ज्ञानं ३२.१४३ नतेपालम्यतेऽन्तो हि ३२२६४ न चक्षुःप्रमाणं न श्रोत्र घ्राणं ९२३ न तेषां विद्यते कांक्षा ३२.१४. न च घोपसंचयु स्वभावगती २९°२१ न तेषां सर्वदेवेभिः ३२१२५ नच ज्ञानेन जानाति ३२९. न तेषां स्वरितं पश्येद् २४४० न च तन्मन्ये उपलभाति कचि ३८.९. न ते स्त्रीप्वमिरज्यन्ते ३२८५ न च तस्य कांक्ष विमनिर्भवति २९.१०७ नत्व किंचि स्मरसी नराधिप २११९ न च तस्य दुर्गतिभयं भवती २९.१०६ न धर्मेऽस्ति रजोमात्र १३५ न च तस्य भानसु निमित्तरत २९.९२ न निश्चयस्तस्य कदाचि विद्यते २८५७ न च तस्य मैथुनि मनो रमते २९.९१ नन्दु तया उपनन्दु नागराजा १०.६८ न च पुनरियमक्षरेहि शक्यं १३११ न पापकरिणा हस्ताद् १८२३ न च भविष्यति वा अक्षणेषु १८१३ न पिचास्ति अक्षरप्रचार इह,२९.२८ '. न च भोजने भवति गृध्नुमना २९९७ नपि तस्य अस्ति विनिपात मये २९.८१ न च मम क्वचिदाग्रहो अभूपि ३८ न पुत्र प्राण न पि मम ज्ञातिसंघो ३५.५३ न च शाश्वनं न च उच्छेदु पुन २९.१६ न पुग्लोलो न च पुनधीतलोलो ३२१८८ न च स प्रजानतीह स्वभावु चि २९.२० न प्रकाशयत धर्माण ३२.२३४ न च स कथ करोति वैनही ३०६ न चहि च शब्दु परिपातु प्रजा १४९० न च सक्रमो न च पुनागमन २९१७ न धुद्धधमी देशस्था ३२०२३ न च सा चला हि स्वयमेव स्थिता २९२३ न भवति कदाचि दृष्टव तृप्ती १०३३ न सोडग्निमध्ये नियते न जले २९.८५ न भवति किलेशु तस्मि काले १०.२६ भेप्यते सेपा २४ ३२ न भावसंज्ञा न च पुनरभावसंज्ञा ३५.७२ नधान पश्यते मार ३२२१७ न भिमवृत्तहि पृथग्जनेहि ६५९ ·३५३ लोकसूची। नभ्रंशयति स पोय १२.१८ न मनसि नद भोन्ति दिव्यपुप्पा १०३२ नमा भूयो विनिपाततो भयं ३५०३७ न मार्गते ज्ञान यशो न लाभ २८.८. न मे श्रुतं च दृष्टया २५३४ न मे श्रुतं नापि कदाचि दृष्ट १६२२ नयशतकुशलश्च नित्यु भोति ११४६ न राज्यं प्रेक्षते कश्चित् ३५१७ मेरेन्द्रघोषस्य तथागतस्य १७३० नविज्ञ बालान करोति सेवनां ९४९ न विज्ञ बालेविह विश्वसन्ति ९५० म विज्ञ यालेहि करोन्ति विग्रह ९४८ न शक्यु कम्पेतु यथा सुमेरु ३८१६ न शक्यु कामान प्रतिसेवमाने ३८५ न शोल पायेत श्रुतं च तस्य ३५५२ न श्रुणति अमनोन शब्द जातु १५४८ न सत्व लम्यति न जीषु नरो २९१४ न स शीलं विलुम्पेति ३२२६७ नसंपारं नया पारं १३.३३ न सा पुनोऽपि स्वीभाव ३२.१५८ न सुकर जिनवर्ण सर्वि वकुं३.१ न सोऽस्ति केचिद् व्यूहः ३२.२६१ न सोऽस्ति सत्यो दशसु दिशासु ४.१२ न स्त्यानमिद्धाभिहतः कुसीदैः ६.१८ न स्वर्गदेतोश्चरति स ब्रह्मचर्य ३२.१९० नदिजातमानसेऽस्य १२.८ नहिरण्यलोलो न च पुनरर्थलोलो ३२.१८९ नहि रूपतो दशबलान् १२.५ नसकारणक जिना विनायका १५.७४ न ह्या शोधो भवती परायर्ग १७.१४, नयत्र जातो न गृतो च कधि ६.१६ - मागसहहि सदा सुसन १७.१०८ नागान यक्षाण असुरमहोरगाणा १४.३७ मात्मानमुरवर्षि पराम पंसी २८.८१ नान्तोन चास्य पर्यन्तु थुते २९.८८ नामूत भणति वा १२.२ नाभूपि तेषां सद अक्षिरोगो ३१.१५ नामाश्च अधिमुक्तिश्च २३.. नामी दुर्गनि गमिष्यति ३१.२३ मायौ भूयो रिलुप्येत ३२.२६८ नासो भोति अनाचारो २८... नासो स्पर्शयितुं शक्यं ३२.११३ नास्ति अन्य इह कश्मि भाजनं १४.७३ नास्ति उपादु निरोधु नरस्यो ३७.४३ नास्ति पापमकर्तव्यं २५.३७ नास्ति सत्व मनुजो चलायते २०.३ नास्य प्रत्यधिको जातु १८.३ निकेतु धातुमि नास्ति तुभ्यं १५.१४ निगृहीतं सि मात्सर्य २६.१ नित्य करोथ च पून जिनानां ३७.७९ नित्यमनित्य च पश्यथ नित्यं ३७.१०२ नित्यमरक्त अदुर अमृदाः ३७.२९ नित्य सगौरखु चाचरियेषु ३७.९२ निधानलाभः सुगतान शासनं २५.१२ निधानश्रेष्ठ मयि लब्धमय १५.१६ निमित्तकर्मणा चैव २२.३. निमित्तग्राहिस्य असंवृतस्य ३८.१४ निमितापगता बुद्धा २२.३१ नियुतान्यशीतिसहस्र श्रावकाणां २.५ निराम निर्जीव निरीहतां वा ३८.६९ निरामिपं चिनु उपस्थहित्वा ५४ निरामिपं देति च धर्मदानं २८.८२ निरोधसत्यं सुपिन यधैव ३८.७० निर्जीवमोतरति नि:सन्न मनो ३८.८९ निर्मिपवन्ति च ते वृक्षान् ३२,७३ निर्मिण्वन्ति वियूहस्तेि ३२.८३ निर्वाण नियंती वुत्ता २४.५ नितिमप्यथ भेष्यति एवं ३७." निवृत्ति धर्माण न अस्वि धर्मा १.२५ निशरश्चैव शब्दोऽसौ ३२.२५७ निषण्णास्तत्र ते शूरा ३२.२४६ निपल्पानविक्ल्यान् १२.४ निष्पस्दिाशाविहारी २८.१८ निप्पर्युस्थितो विहरति २७.३ निष्पादयत्यपि च येन विदु २८,७५ निहीनप्रज्ञा गुणपिमहीना १६.२५ निःमृता लाभसफारे २५.२२ निःस्ताश्योपलम्भस्मिन् २४.२३ नीतार्थसमान्तविशेष जानति ७.५ नैरारम्यधर्मान यदि प्रत्यवेक्षते ९.३५ राम्यसंज्ञा प दिवाविहारो ६.२२ नैरारम्य सर्वधर्माणी ३२..

·३५४ समाधिराजसूत्रम् । नैव च नील न पीत न घेता ३७.१९ परमासन्य मुपिनेन समं ३८९ नैवं स्यादनहीनोऽसौ ३३.१२ परिगृहीतो भाति जिनेभिः २२६ नो अनिशस्त्रेण स जानु हन्यते २८.४ परिदाहु पस्यो न कदाचि होति २८०२२ नो अस्तिसंशा न व पुनर्नास्तिसंज्ञा ३५,७३ परयादीनिगृदन्ति ३२.७० नो आरमसंज्ञा न च पुन सत्यसंज्ञा ३५.७१ परस्परं च धातेन्ति ३२५८ नो इंद्रियेभिर्न पुन से बलेभिः ३५.७५ परिनितस्य युद्धस्य ३२.२७ नो कामलोलो न च पुन रूपलोलो ३२.१८७ परिवारवान् सो भविष्यति निथरालं ३२.१७३ नो चापि वाचं लभते स कांचित् ३८.७१ परिवृत जिनु देवदानवेहि १०.३४, ३७ नो तस्य दोपो जनयति जातु पीडॉ ३२.१८३ परिशुद्ध कायोऽस्य यथा जिनान १७.१२१ तो तस्य मिद्धं जनयति जातु पीढी ३२.१९६ परिशुद्धेन ज्ञानेन ३२१३३ परीत्ता यदि पारेच्छा २४४९ नो तस्यमोहो जनयति जातु पी ३२:१९४,३९७ पर्याप्त या निम्यु सुपण्डितेन १७.१०९ नो तस्य रागो जनयति जातु पी ३२.१९२ पर्युन्थित चित्तु न भोति तस्य २७५ नो ते तृप्त कदाचिदप्रतिसमा ३६.६४ पश्याम्येकस्य सत्त्वस्य २२२८ नोरसृजत्यार्यवंशं च २८.७८ पश्यित्या कायु वुद्धस्य २४७ नो रागरता न च पुन दोपदुष्टा ३५.७६ -नो रागसंज्ञा न पुन विरागसंज्ञा ३५.७४ पश्यिय तद रूप नायकस्य १०२२ नो राज्यहेतोश्चरति सपो प्रतं वा ३२.१९१ पश्यो कुमार स हि राजवरो २९.३५ पान चीवर गृा प्रस्थितु ऋपी ३५१४ नौका इयं देशित पारगामिनो १७.११ पानीयं ते ततः पीत्वा ३२२५८ न्यग्रोध सर्वि द्विजसंघरता. २९.५ पापक मित्र म जातु भजेथ ३७.९५ पापमित्रवयनेन पश्यया २१२५ पश्च कोटीय प्रज्ञप्ता ३२.२४५ पश्चगतीगत बालपथस्मि १५.२ पापेन कोण कृतेन ताता ३४.२१ पापेन कर्मेण निमांसशोणिताः ३४.२२ पञ्चशत अनवतप्तपुद्रा १६.६३ पश्चशत अनून तस्मि काळे ३.३९ पितुः शुणिस्वा वचनं च दारिश ३४.३ पञ्चहि प्राणिसहस्रशतेहि ३७.५३ पीत्वा यथाच्छ सलिलं जनस्य ३४.२७ पनोत्तरा वैद्यशता अनूनका १६.३ पुण्यनिर्जातु बुद्धस्य २२२ पणवैः सुघोषक मृदङ्गशतैः २९५१ पुण्यबल न शक्यु तेष वक्तं ११५४ पण्डितानामियं भूमिः ११.२८ पुण्यबलेन च स्पबलेन.३७५, पताका अवसत्ताव ३२.२३८ पुण्यबलेन च सर्व उपेता ३७.५ पदुम कुमुदोरपलान् शिपन्ति केचि १०.१७ पुण्यसहस्त्रशतेहि अलंकृतः १४.७८ पदुमैः सदसरातपत्रचिता २९... पुण्यानुप्राप्ता बुद्धेपु १८२९ पभशतसहस्र प्रादुर्भूता १०.२५ पुण्येहि रक्षितः शूरो १८२ परदारगृद्ध अविशुद्धमना २९.४. पुत्रा मझं धनं मह्यं ३२५९ परभृतशुकशारिकाण शब्दाः १४३० पुत्राण पञ्चाशत प्रवर्जिसु १७.५२ परंभृतशुकशारिकामयूराः १०१८ पुराण संपूर्ण सहस्र मा ३५.८५ परम इयं विशिष्ट बुद्धपूजा ११.५८ पुग्नान् धीतर दासदासियो ३११८ परमदुःखित ये भवन्ति सत्त्वा १०१७ पुन्नाश्चो दुहितः स्त्रियो गृहपती ३५ १०९ परम प्रियु मनापु पण्डितानां १८७ पुनः पुनस्तेन गरेपता च ९.४४ परमसुअमिरूपदर्शनीयाः ३२ पुरवर प्रविशन्ति नायकस्मिन् १." परम सद सुलब्ध तेहि लामा ५९ पुरखरु समलंकृतं समन्तात् १.१८ र ·सोकस्बी। ३५५ पुषचन्दनचूर्ण ३३.३१ पुरिसोतरा दक्षिणपश्चिमासु १५ पुरिमा कोटि फल्पिाका ३२"१६ पुरपध्वजानि इम त दक्षिणेन ३५४६ पुष्प विलेपन धूप गृहीया ३७१३ पूनां कुर्वन् जिनेन्द्राणी १८२४ पूजां यो अतुलां करोन्ति गुरिताः ३५.६९ पूर्णमास्या यथा चन्द्रः ३३.८ पूर्णमास्यां यथा गन्हो ३५१८ पूर्वगमः पालघरीषु नित्यं १७९७ पूर्व परिपद ज्ञास्या २१५० पूर्णतज्ञानमपरान्तजान १७७७ पून्तिमपरान्त २ ३२८९ पूर्वान्तु कायस्य अवेक्षमाणो ९.२५ पूर्वनिवास जानन्ति ३८५४ पृथ्वि प्रश्नं द्विपदाननुत्तमान् १७३४ पृथु धर्मा प्रपश्यन्ति ३२६९ याठमेतदात्यातं ३२२६२ परम दयविनायकं १४४४ पृथिवीय उन्मज निमन गच्छति ३४४७ पृथु विविध अनन्त लोकधातून ३१३ पोप घनिपेन्ति ३२.६७ पकम्पिये प्रथिवी ३३.४ प्रारमिला इमु आनुशंप्ता २.२९ प्रजानाति हियो रूपं २४.१५ प्रशय गुणधर्मगताना ३७.३१ प्रज्ञाय वर्ण वक्ष्यन्ति ३.२३ प्रतिषमेत कालिनचो अाजे ७.५१ प्रतिधानुनयो चास्य २८.७९ प्रतिज्ञामोन चकति २७.२ मविज्ञातोसीन चलाति पण्डित: २७.५ प्रतिपक्षा हतास्पा ३२.११९ प्रतिपत्तिष एप समाधि उम्पते २०१३ प्रतिपत्तिय देशित सिंहनाहिना १७.1१५ प्रतिभानभूमी इय संपाशिवा 10.1१७ मनिभानवन्ता मुविशालयमा १.८३ प्रतिमानु श्रेष्टं वरधारीयो 1101 प्रतिमा शक्य जटगन गृहनाय ३३१८३ प्रतिभासोपमा धमा ३२३. शविधुत्का शक्यु रखीतु केनचित् १८१८ प्रतिविदा ससमले २८॥ प्रतिसंविदा नामोचार २३९ प्रतिसंविदा शान्त्यवतारज्ञानं १७.६. प्रतीत्य घमा वर्तन्ते ३२२२३ प्रतीत्य प्रतिनिर्दिष्टा ३३.३३ प्रय सर्वसाम्यः २५.५९ प्रत्यादिशं अहिय सदा प्रम१४.८ प्रत्येकद्वेषु च श्रावषेषु चो २८.३३ प्रभापि सूनानपरिमिताननन्तान ३२.२०० मभूत वित्त मणिमपिं १६.३५ प्रमागं कल्पमाण्यावो १२.३० प्रमुदित तद भोम्ति पक्षिसंपर 1.९ मनजिते मम शासनि चरित्र ३७.५० प्रबजितो यह राज सपुत्रो ३७.३३ प्रशंस पाच तथागतानां १७.१२ प्रशान्तचित्ताः सदरण्यसोरा: ७.४२ । प्रशान्ता उपशान्ताध १३२९ महाय राज्यं यथ खेटपिण्ड ५.० प्रवास्याम इमां संज्ञा ३२.९५ प्रहीणानुशयास्तेषां ३२.१२८ प्राणिशतसहस तं श्रुणिया १०.४१ प्रासादांश रिमानानि ३२.७४ प्रासादिका सदसोमवती २९.१.३ प्रासादिसे मोवि महाभिपटक ११.४२ प्रिय मधुर मनोज्ञ प्रेमणीयाः 18.३१ प्रियो मनापश्य बहुजनस्य ३.५ प्रीति जति घन च गारति १५.८९ मोति मया धर्मि पर शनिवा ३४.२५ फलपक्षनाति विविधा रविरा २९.५ बलवन्तु गायु जनेच जिते २९.३॥ बलानि योध्या न तस्य दुर्लभा ३६.३६ बहरोता दशभिर्बलेः स्थिता १४.६ बदव शत कोटपागि यक्षा १०.५८ यह सहल पारिषद्या १०.५२ पाव शतसहताः सापकोटो अनन्ता २३.२०५, पायोऽधिम्तिया धर्माः ३२.३ था अधिनिया चिन्ता ३२.१०६ पहु इमि सुगतत्व प्रतिटायो १७८९ परमेटिन्यु तिरिया २९.९६ युटुकल्यान साखकोटियो ३१.२९ यदुनन् निर्मित निर्मिगिवान ३१.२५ + ·समाधियजसूत्रम्। प्रझेर मन्ये प्रतिष्टितु मझलोके ३५२१ पहुनियुतराता सहस कोट्यो १४.२६ प्रदोश्वरस्योपरनेन युद्धो १७.६ पहुकारा मयि तस्य पूजा २.० बहुभिः शुरुधर्मश्च २२.१२ भन्यादियं मही सीलरणा १४.९१ यहुविधमनन्य दानु दत्तं ३.१२ भगि वचनमसर्फ प्रायोप ३०९ यहुश्रुत श्रुतधारि ये भान्ति ३." भरिमुफस्य न मासु गायने ३८२९ बहू एवं प्रपश्यन्ति २२.६,३२.१६ भरति च अनुएल तस्य मोक्षो २८.७६ यह जनो भापति स्कन्धशून्यता ९.४१ भतिच सद विस्फा३. बाला हि बालेहि समं समेन्धि ९.५२ भवति सततमल्पायु योगी २०७३ यालैः प्रतिक्षिप्त अज्ञानकेहि १७.१०६ भवति स मुसगासः सूरत: ३०.५ भवया सदापि भरिखला मधुरा २९४६ बुद्धक्षेत्रनियुश्चरित्यना १४.७२ भवाभिवृत्तस्य न तस्य दुर्लभं ३६.३७ बुद्धक्षेत्रं च शोधेति २८.४३ भवेयुर्यदि धारेच्चाः २४.४८ बुद्धगुणोश्च प्रभापय निये ३७.९. भारनामयि ऋद्धीये ३२.१२४ बुद्धबोधि प्रकाशेन्ति १३.२३ भागनमावानिति यः प्रजानति ३८.११ बुद्धसहस्त्रशता य अतीता ३७.२२ बुद्धनिधानं च धर्मनिधान २८.८३ भावितु मार्ग प्रवर्तितु शान १९१५ भावन्ति पोधिमार्ग च ३२६५ बुद्धान आचारु वधैव गोचरा ७.१८ भापतु अक्षर संकमु नास्ति ३७.२० बुद्धान कोटीनयुतान्युपस्थिहेत् ३५.३ भापत: कल्पकोट्योऽपि १३.२१ बुद्धान क्षेत्रा यथ गावाटिका ३६.२१ भाषिता व इयं याचा ३३१८ युद्धान चो गोपरि सुप्रतिष्टितो १७.८८ भापिताश्च इमा गाथा ३३२७ बुद्धान पुत्रेभिरिय प्रतीहितो १७.११९ खुद्धान सो भोति सदा कृतज्ञो २८.६६ भापिप्यति पुरतः स्थिस्व लोकनाथान १८.. बुद्धेन ये चक्षुप दृष्ट सवा २०२२ भिक्षु अभूत्तद मंकुशरीरा ३७°५९ वुद्धोत्पादोऽपि दुलीमो २४.६॥ भिक्षु इहो दुःराहत सर्व एव ३५.५० शुद्धो यदा भेष्यति धर्मराजः ८.४ भिक्षु करोति स अञ्जलि मुनी ३७.५७ भिक्षु च भिक्षुणिका गृहिणश्चो ३७.७५ बोधिता बुद्धीष्ठन ३२.२७५ भिक्षु जनिस्वन क्षेत्र स तेषु ३७.६१ बोधेति सत्त्वान् विपमातु दृष्टितो ६.९ बोधिमण्डे निषण्णस्य ३२.२१८ भिक्षु भिक्षुगिकाधेर १८.४८ भिक्षोस्तस्यातुरस्याहं ३४.१६ बोधिमण्डे निपीदिवा ३२.२२७ पोधिसत्त्व बहवोऽद्य आगताः १४.६७ भीताश्च त्रस्ताश्च गृहं त्वमन्ति १६.२३ बोधिसत्त्वस्य ऋद्वेयं ३२.२२० भीष्मो बली भीममतिः सुभीमो १७२० बोधिसत्त्वाश्च वुद्धयन्ते ३२१५ भूतगणपिशाचराक्षसाचो ११५२ बोधिसत्वश्चि तान् शूरान् ३२.२७१ भूतचर्यासु संपन्नो १४.१६ बोधिसत्त्वानामियं भूमिः ११.२९ भूतधरा ससमुद्रपर्वत १४.८१ ब्रह्मचारीण शूराणां १८.२४ भूतवादी महावीर १४.१४ ब्रह्मस्व अथ शक्रवं २८.३ भूता ते धारिका आसीद् १५.१५ ब्रह्म दशवलस्य दक्षिणेनो १०.३३ भेदाय स्थास्यन्ति च ते परस्परं १६५९ ब्रह्मा च शक्र वशवर्ति बहु २९.१०५ भेरिशङ्खनुणवाः मुघोषकाः १४.५२ ब्रह्माननस्योपरतेन वुद्धो १७.८४ भेरीशङ्कमृदङ्गेहि २४.२९ ब्रह्माबलो ब्रह्मवसुः सुबह्म १७१८ भेर्यो मृदङ्गपणवाश्च तथा १४.८५ ·३५७ लोकसूची। भेप्यन्ति पश्चिमे काले ३.२४ मां च ते शासनि प्रमजित्या ३४.४७ भेप्यन्ति भिक्षु बहु पश्चराले १६८ मातृप्रामोऽपिदं सूर्य ३२१५७ भोजनं च प्रदातव्यं ३५० मा अनिस्यं भवतु कदाचि भिक्षो ३५२५ भोय च सर्विषु स्यायाधिमुकाः ३७.८५ मात्सर्यचित्तं सि न जातु भोति २६५ मगिरतनविचित्रमुत्तहारा ३.४ मानुप्ये सति कल्पकोटिनयुत्ता ३५११५ मायोपमं च मन ओवरति ३८.८७ मणिरतनु यया विशुद्धग्रेट १०३६ मतीश्वरस्योपरतेन युद्धो १७.५ मायोपमान जानति सर्वधर्मान् ७२ मनःसंवरेण लघु येन विदुः ३८.७९ मायोपमान जानथ सर्वधर्मान् ११३७ मनःसंवरणेन लभि येन विदु ३८७३,७४,७७ मायोपमेहि पुप्पेहि ३२१४९ मारमतेन च मोहित सावा ३७*७४ ७८,८० मनःसंवरणेन लभ येन शिवान् ३८.८१ माराभिभूता दुष्प्रज्ञाः ३२५६ मनःसंपरेण विदु येन युतो ३८.४२,८३,८४, मारा कोटिसदन तेप विदुषां ३६.६७ ८५,८६ मित्रस्त्वं सर्वसाधाना १४.१८ मनः संपरणेन विदु मेन वरां ३८.७६ मित्रं स भोति सद सांप्राणिनां ११४३ मम च प्रबजियेह १८२७ मुरयस्य संक्रान्ति यदा न विद्यते ९.१० मम चैव चित्तं परम निहीनुमासीद ३५'३९ मूर्धस्मि पाणि प्रतिस्थापयित्वा ५५७ मय त्यक्त आमरण नानविधा २९५९ मृदू हस्तौ च पादौ च २६४ मय म पूर्वि सुदरिद्र नराः २९.६२ मेघाभिगर्जितस्वरो भवति २९९५ मय पुत्रदार परित्यक्त पुरे २९५६ मय बुद्ध पूजित अनन्तपुरे २९५५ मैरु तय सुमेरु चकवाला 10.८५ मय मुक्ति स्फाटिक सुवर्ण गहू २९५८ मैत्रसंजननि प्रेमवर्धनी १५७६ मय वस्त्रव्य परमा सुखुमाः २९.६० मैत्रि निपेवि तथा कराणां चो ३७.१४ मय हरित अभ्य रथ नानविधाः २९.६१ मैत्रीविहारी अहु भोमि नित्यं १७.१५३ मया च पूर्व चरियां चरित्या १६.१७ मैत्री इयं दोपशमे प्रकाशिता १७३ मया चोत्याय शय्यात: ३४.६ मैत्रीविहारी च भवन्ति पाण्डिताः ९.६४ मयापि पूर्वउद्वान २४.६० मैत्रेय ज्ञानं बलु सो नरेन्यः ३४.४२ मरणं निगच्छन्ति ३२५७ मैत्रेयस्य च बुद्धस्य १८५२ मरीचिकायामुदकं न विद्यते ९२१ य इच्छति स्वयंभूर्भवेय १२२. मस्मनुजकुम्भाण्टराक्षसाच १०७ य इच्छते धर्ममिमं महर्पिणी ३८.३३ महररण जनिल सत्त्वराये ३.३८ य इच्ने बुद्धियतु वुद्धधर्मान् ३८.३२ महद्गते चित्ति सदा प्रतिशितः ३१३६ य इच्छर कथं भाषेच्या २३.१. महाराजेतारं ३२० य इच्छे लोकनायस्थ २२१ महापां सबभते २८.२९ य इदं धारयेत सूत्र २४६३ महाधने चापि कुलेस जायते २६.६ य एवं जानाति धर्मान ३२४३ महाधर्मेण संनद्धा ३२८३ य एवं धर्मनिर्देश 1.12 मदायलस्यो रिजितस्मि बुद्धो५.१७ य एवं शून्यमान धर्मान् ।।२२ महाबलो राजा य आति पूर्व ५.२७ यक्षराक्षसाम्भाण्डगुयकाः१४६६ महाभिशापरिकर्म ३२५ यक्षसतसहस्र रौदचित्ताः ...२८ यन्तो विरिक्तं सा संज्ञा ३२९३ महाभिज्ञाय निर्देश ३२११८ यशोस्य भाषन्ति च बुद्धगोटियो । महासहसेविह लोधानुषु ३६३२ महीपतप ये केचि भूमिपाला " यश्च इह समाधि घोधिसायो १३.१२ ·समाधिराजसूत्रम् । यच नरु जनिख योधिचित्तं ३.१६ यथा मायो विदशति ३२.५९ यथा मृतो मावरमारमज या ११८ यश्च स राजिनु पुगु अभूपी ३७.५२ यथापि मां पृरितु कश्चिदेनि १७३७ पथावदक्षि होति १२९ यश्चाईतो निहनेय्या १८३२ यथा रिपुलमामा ४०२ यश्चर जम्युद्वीपस्मि १८३३ यथा सवास्तया चिन्वा ३२१॥ यश्चैव पश्चि क्षयकालि इमं २९१.५ "यथा हि पुन पुरवस्य जातु १३ 'यश्व घोधि प्रतिझाइमाण: ५५ या आई कदलीय स्कन्ध ९२१ यश्चैव भाषाम्यहु धन तिष्टे १७१५६ यथैव फश्विरपुरुष महानुभागे ३५४८ यधन भाषि मम ते सुगता २९७५ यथैव कामान् सुपिनन्त सेविय ९.१५ यव भिक्षुरभिरतु शून्यतायाँ ३६४२ यथैव गन्धः सुरभी मनोरमः ३४३. यौव सद्धर्म प्रलुज्यमाने ३५४ यर गन्धपुरं मरीचिका ९." .यचो लभिरवा इमु वर शान्तभूमि ३६४६ . यथैव प्रामान्तरि लेपदर्शनात् ९.७ यत्रो समाधिमिमु परु श्रेष्ठ गृह्येत् ३६.४४ यौव ग्रीप्माण मध्याकाले ९२० ययो समाधि इमुमिद योधिसरो ३१.६ पचर चन्द्रस्य नमे विशुद्ध ९१२ यत् किंचि धर्म स्वलितंन सेऽस्ति १८ यथैर घोराग यह सहलो ९४. यत् तथ दृष्टु श्रुत मत ज्ञातं १९१२ यथैर जाम्बूनदनिफु भासते ३४.२६ यत्र स्थितास्तं च परेषु देशयु १७४१ पर फेनस्य महान्तु पिण् ९.५ यग्रासौ विरजो बुद्धो १८५३ यधैव मेररवलो भकम्पियः ३६३१ पत्रिमे स्थित जिनस्य औरसाः १४.५१ यथैव मेरर्दिशतासु श्यते ३४.३१ पथ अन्तरीक्ष न मुकरु चिनगाय ३२१८. यथैव रामौ जलचन्द्र श्यते ९:१९ यथ गगनु न जानु दग्धपूर्व १३१३ यौन स्तूपं पतमानु कश्चित् ३४.३२ ..यथ ज्ञावामसंज्ञाः १२७ पद मासि ईश्वर महीय मई २९.५८ यथ नरु इह कश्चि पुण्यकामरे १५६ यद तेन राज परमार्थ श्रुतो ३९.३३ यथन्तरीक्षं गगनमनोपलितं ३२१७८ यद पुनरिय लब्ध भोति भूभी ३.३३ यथ'पुरिमभवेषु लोकनायः १०.८४ यद भवति निर्षिण्णु संस्कृतेऽसा २८.७४ यथ पुरुष दरिद्कधिदेव ३'३॥ यद राज प्रवजि जहिस्व महीं २९.३४ यथ मैत्रको जिनु अनन्तयशाः २९.८२ यद लोकधातु न विवर्त होति ९.. यथा कुमारी सुपिनान्तरस्मि ९१७ यद सुगतु कथा कति नायो १०.३९ यथा घोपस्य पूर्वान्त ११.१९ यदा इमा क्षति भयो निहत्तरा ७.२७ यथा चन्द्रश्च सूर्यश्च ३३२९ यदा च आकाइति धर्म भापित ३८.५. यथा च यस्य भावेहि २२.१८ १ यदाच बोधिसत्वानो १.३. यथा नरश्चौरगणैरुपात: ९.३० यंदा जातिस्मरो भोति १.२१ यथा नरः शैलवनान्तरे स्थिती ९१३ यदापि राजा स भवति चक्रवती ३२.१९९ यया नरो आतुरु कायदुःखिती ९.१३ यदापि सखाः प्रगृहीतशस्त्राः ७.३३ यथा नरो मानमदेन मोहितो ९८ सदापि सो मोति गिलान आतुरः ४.२१ यथा यथा प्रकाशस्ति २३.१३ अदाप्यसौ सस्कृतु भोति केनचित् ७.२९ यथा निर्वाण गम्भीरं २४.३ ..मदा विमोक्षं स्पृशति ३२.९८ : यथा निपण्णो विदु योगि भोति ३८४९ यदि क्रिया न क्यिने ३४.९ यथान्तरीक्षस्मि न किंचिदभ्रं९.३ यदि दुःशील पश्येसि २३.४७. यथान्तरीक्ष स्मि न वायु सजते ३८४८ यदि प्रमाणं लभ्येत २२.९ यद्यगमलातु शरीर ठियेत् ३५.१. योपां स्खलिवं पश्येद २४.४१ . यथान्तरीक्षं गगनं ३२'३९ यथान्तरीक्ष गगनं विशुद्ध ३८१ ·३५ ९ लोकसूची। . - . यजो लोकधात्पु २२.२६ पसिन्दकोऽयं इह स्थित राजमागे ३५.४३ यमविपये ये फेवि भोन्ति मेवाः... यल्लक्षणा पर्म जिनेन बुद्धा १५.९ यल्लक्षणा पसन्धा ३२,३८ यस्मिन् क्षणे अयु समाधि मया २९.७३ यस्मिन् मया शोधितु आरममावो ३६.१६ यस्चया दीपितो बाहुः ३३.३ यस्य चोदारसंज्ञादि २२.१४ यस्य चो शूदुकी संज्ञा २२१५ यस्य भोति मया मार्स ३२३५ यस्य यो यादर्श चित २२.१३ यस्य इस्तौ विदान्ते ३३.७ यस्मादिमे इन्द्रिय अप्रमाणाः ९.२४ यस्यार्थि ईया पुन संजनेय्या ३.६ यस्यैव तेन पोधिचरी २९५३ यस्यो कुमार इय शान्तगती २९१५ ये च प्रभापति धर्म जिनस्यो ३७.२५ यंचते द्विपक्षोत्तमा जिना ३४१५ यं ये पि धर्म श्रुणती सुखुमं २९१०८ यः कश्चि धर्म श्रुणुते सुभाषित ७४ या कायप्रेम विरहित्व सर्वशो ३५.५५ यःक्षेत्रश्रेष्ठस्य श्रुगिन्य वर्ण ३२२७६ य. पुत्र बुद्धान नरर्षभाग ३५९७ यः शीलवन्तो गुणवन्तु भेष्यति १६२७ पः शीतसन्धे प्रतिछितु बोधिसत्वो ३६१ यः शून्यतायां सततं प्रयुक्तो ३६.३३ यः शून्यतां जानति बोधिसत्वा ""३५ यः शुन्यतां प्रजानाति २५.१३,१४ या सुस्थितो भोति इहो समाधियो ३६.३. या तेयो कुहना सब २५.३५ याचक धर्म विजानि स राजा ३३ पासक भापित एवि गुणा मे ३७११०४ पातकं ज्ञानु पुतस्य २३" यातकानां कृतो अर्थः ३३.२. यातका बुद्धनामानि २३३ यातकाः सर्वसरवानी २३.६ यात्तका: संस्कृते दोपा २३.५ यात्तिका दशमला अतीतमाः १४५६ पादशा बोधिवंदस्य २२३ बादरो शिक्षितो धर्मे । यापि ध्यानचरिस्तेषो ३२१३३ या युद्धज्ञानस्य च पारिपूरिता १७२० पा योधिसरवान चरी जिदूनां ६२३ या प्रमाणो वा मरपतिनश्च च भामा ११३८ याय निराय स कीवितु धर्मः ३७.२६ यावततु पृथु क्षग्राण नरः ३०१० यावत पृथु फेचिदस्ति पुष्पा ३१५ यावत पृथु फेचिदस्ति पाया ५.१५ यावत पृथु गहवालिकाः स्युः ३१७ यावति पूज जगेस्मि प्रणीता ३७.८१ यावती काचिरपूजास्ति २५५८ यावन्त फेचि जिन कारगिरा १४.९४ यावन्त क्षेत्रा यहुविध वे अनन्ता ३६.४० यावन्त धर्माः पृथु योधिपाक्षिकाः २५." यावन्त रोगा यहुविध मर्तलोके २२.१७६ सारन्त शम्दाः पृथु सर्वलोके ३८.१९ यावन्त सत्व इह सर्वजगे १४.२३ यावन्तः कीर्तिताः शन्दा ३२.२२ यावन्तः परिमेण आसि सुगता ३५.१२ यावन्तः संस्कृता धगों ३२.२२१ यान्ति सन्ति बहु विविधा दिसवा ३६.४१ यावन्तविभवे सत्त्वा ३३.२५ यावन्ति गन्धमाल्यानि २५५५ यावन्ति धर्माः कुशलाः प्रकीर्तिताः २५.१४ यात्रन्ति पूजा बहुविध अममेया ३२:२७० यावन्ति शब्दास्तहि लोकधातौ ८५ यावन्तो बहु साव तेषुपगता ३६६५ यावन्तो रूपन्याहाराः २३२ यावन्युपदयाः केचिद् ३३.२६ यावन्यो बुद्धक्षेनेषु ३२८२ पाव प्रमुक्त गिरा सुगतेन ३७१५ या सर्वधर्माण स्वभावमुद्रा १७५७ यास्तत्र वेदना घोरा ३२७९ यास्ये घोरमई अवीचिनित्यं ३५'1.6 युप्मे भोग सुखी स्वकार्य कुरया ३५६ यूर्य पी मम चयां शिक्षया ३१२८ ये मप्रमत्ता इह सुशासने २५१५ ये अस्मि लोके पृथु अन्यतीथी ७.६ ये कर्म बुद्धेहि सदा विवर्जिता १६.11 ये कर्मस्थाना तपरिव शिरपस्याना ३२१॥ काम बर्जेन्ति ययानिक ५० 11 ·३६० समाधिराजसूत्रम् । ये कायमेव जानन्ति २२३९ येनेह वारसंचरणेनुपेतो ३८.५७ येने याचापरणेन धीमान् ३८,६०,६१ ये कायशूलास्तरिय चित्तशूल: ३२.१७५ ये केचिरपश्चिमे काले १८५५ येनत्र सो प्रजाति धर्मधरो २९.११२ येनो चक प्रवर्तितं भसदर्श ३५.३२ ये केचि बुद्धा दशसु दिशामु २३० ये फेचि युद्धा दिशता सुनिताः ३.३५ येऽपि पूर्व महुरूपकोटियो १४.६५ ये च इह समुद्र युद्धक्षेत्रे १०८६ ये पुन धाद्ध प्रमा मुनीन्द्रे ३७.६० ये च केचि जिनाः परिनिताः १४.८० ये यालधर्मा सद पान् विवर्जयेत् १७.८९ ये च क्षेत्रसहस्रपु ३२२३५ ये युद्धवीरा भसशसस्यसाराः ३५.२५ ये चायन्ति सं गन्धं ३२०२५३ ये भिक्षु धारेन्ति इमं समाधि १७.१५९ ये च देवशतसहस्र कोटियो वा १०२९ येभिश्च पूर्वदुद्धानां ३२.१४४ ये च पुनर्वितथे प्रतिपमा १९.२१ येभी सदा रोदितु भिक्षु दृष्ट्या ३४.४४ ये च प्रशस्पिता: क्षेत्राः १८.४४ ये भूतकोटीय भवन्ति शिक्षिता ३८.१५ थे चरन्ति चरियामनुत्तमा १४.५८ ये भोक्ति मुख्याः कुलरतना विशिष्टा ३२.२०. ये च शृंण्वन्ति तं शब्द ३२१५२,१५४ ये भिक्षु मा परिपृच्छ देन्ति १७.१३५ ये चापि अन्ये वर बुद्धधर्मा ३८.३९ ये मनुज क्षिपी जिनस्य पुष १०.३० ये चापि अष्टादश बुद्धधर्मा ३८.३४ ये मया आरमभारस्य २२.२९ ये चेहधर्म काउन्ति ३२.८० ये मे कुमार व आश्चरिया २९.६९ ये जम्बुद्वीप इह घुद्धक्षेने ७१७ ये ये शिल्पवरा जगे महुकरा ३६.६३ ये तां विजाननि जिनान धर्मता ९.६६ ये लोकधातुप्विह केचि सत्वाः ७.१४,१९,२० येऽतीत बुद्धाप्यय ये अनागता ३५१०२ ये शिल्पस्थाना पृथु अस्ति लोके ७.९ येऽतीत बुद्धास्तथपि च ये अनागताः ३५.५४ ये श्राद्ध पण्डित विधिज्ञ नरा २९.७९ ये तु पूर्वासु जातीपु १८२६ ये श्राद्ध मोन्ती इह वरसुद्धज्ञाने ३२.२०१ ये ते पश्चिमि कालि भैरव ३१.३० येप ज्ञानमतुलमचिन्तियं १४.६. ये ते विहारा: पुरुषर्षभाणां २८.५६ येप ममापि तु नास्ति कहिंचित् १९.१४ येतेषामनपानेन २४ २६ येप मैत्रि करुणा सुभाविता १४.६० ये दानि तेषां पुरुषर्षभाणां ३५.५ येपामयं शान्त समाधिरिष्टो ४.८ येन आरागितः शास्ता २४ ६२ येषां मया अन्तिक एक गाथा १७.१३६ येन गणेश्वर पूजितु शास्ता ३७.६९ ये सप्त बोध्या महामहर्षिणो ३८.३५ येन पूर्व बहुकल्पकोटियो १४.७० ये समताय प्रतिष्टित भोन्ति १९१९ येन प्रजानति अक्षयधर्मान् ३७.२३ ये सर्वत्रैधातुकि प्रस्तमानसा ३८ ६ येन यश:प्रभु रझितु भिक्षुः३७६८ ये स्थिता आत्मसंज्ञायां १४१३,२४ ये नर क्षुधिताः पिपासिता वा १०.२ येन स कल्पसहस्रशतानि ३७६७ थे स्थिता इस्त्रिसंज्ञायाँ ३२१०३ येन सत्येन धर्मोऽसौ ३३.२१,२२ येहि धर्म सुखुमाः सुदुर्दशा १४५९ येन सत्येन बुद्धोऽहं ३३.१७ येहि पुरिमका बुद्धा १८२५ येन सुनिध्यातु निरात्मस्कन्धा ९.४१ येहि पूजित जिनान कोटियो २०१८ येनानिमित्तं भवती विजानितं ३८... ये हि न दृष्ट पुरिमा सुगता २९७८ ये नामाः सर्वसत्त्वाना २३.८ येही सकृतु भोन्ति सर्वि सुगता ३५० येनेह यासंवरणेन धीमान् ३८.५९,६२,६३, यो अनुनीयति श्रुचिमि धर्मान् १९.१८ ६४,६५,६६,६७,६८ यो आरमसंज्ञा प्रजहिस्व सर्वश. ३५२ मेनेह धावसंवरणेन धीरा ३८५८ यो इच्छि बुद्धो कथमिह धर्मस्वामी ३५१२३ .

·लोकसूची। ३६१ यो खो पुनर्भप्यति दुष्टचित्तः १६२८ राजसुतो,इम श्रुत्व समाधि ३७.३१ योगिनो हि विशेपोऽर्य २८२० राजा अभुवं तद अहु शूरदत्तो ३५११९ यो जानती शून्यत पञ्चकन्धान ३०१३ राजान सो अवचिषु भिक्षुसंघो ३५.६३ यो जानती संवरमेवलक्षणं ३८३ राजाप्यवोचदुहितां कथं ते ३५४९ पो देति दानं विविधमनन्तररुपान् ३५५७ राजा भविस्वा महिपति चक्रवर्ती ३२१६४ यो धर्मकाये भवति प्रतिटितो ११५ राजा वै यथ चक्रवर्ति बलवान् ३५.२९ यो धर्मकोगंधर नायकाना ३५१.. राज्यं त्यजिष्ये तथापि च राजधानी ३५३४ यो घम प्रन्याहरती प्रजानां ३५.९९ राज्यं लभित्वा परमसमृद्ध स्फीत ३६४९ यो धर्म धारेति तथागतानां ३५२८ रात्रिदिवं भवति शुद्धपक्षो २८१६ योऽपि निश्चरते शब्दः ३३.२३ रूपाणि शब्दान् रस तथ गन्ध श्रेष्टान् ३५.६६ योऽपि निधानं प्रतिलमि एवरूपं ३६४७ रूपान् यथा निर्मिणि मायकारो ९.१६ यो पुरक्षेत्रान् यथ गझ्याशिकाः ३४३८ रूपेण दर्शिता योधी २७१ यो युद्धवीरान् यथ गङ्गबालुका ५९ रोदन्तो उस्थितस्तत्र १८३४ यो बोधिसत्वः प्रतिष्ठित धारणीये ३५१२२ यो योधिसत्व मतिमान् १२" लमति सुसमणीतं दिव्य ३०२ लम्यन्ते तेषु वृक्षेपु ३२२६० यो भावः सर्वभावानां ३२.११२ ललितमधुरगीतवादितस्मिन् १०५९ .यो भोति थालान हितानुकम्पी ९:१२ साभकामा भविष्यन्ति २४.२१ यो रहो एक चिन्तेति ३३१०२ यो विहारो नरेन्द्राणी २८५० लोभ म कुर्वय गृद्धो कदाचित ३७८८. यो वीर्यवन्त: सावमनन्तकल्पान् ३५.५८ लाभि परमश्रेष्ठ चीवराणां १८८ लाभी च धारणिय सो भवति २९.११ योऽसी चिन्तयते नाम ३२१०७ योऽसौ विदु पण्डितो धर्मभागको ३५५६ लेखा न पियन्ति अयुक्तयोगाः १६.१३ यो हिदानं ददात्य.२८.४१ लोकधातुसहसे ३२५ • रक्षति देवतायैनं २८२ लोकधातूनतिक्रम्य ३२२७० रक्षन्ति शील'असहशु महाचर्य ३२२०७ छोकप्रदीपकमि जिनेभिः ३७.१.३ रक्षेत शीलंगच तेन मन्ये ९३२ छोकामिणो नर सेवतां नणा ५३ रजनीयदि यहि २४५६ लोकाश्च स्कन्ध उकाः १२.१५ लोऐहिदण्देहि ताइवमानः ७.३१ रतनान राशय सुमेरुपमा २९६६ रनामयाश्च ते घुमा ३२२५९ ठौकिकध्यानफलसंज्ञी १८३. रयाभिस्दस्तदष्ट भिक्षु ३५.८ वक्ष्यन्ति वाचा पम बोधिसत्वाः १६२१ 'रश्मि कोटिसहत निश्चरी ३.२६ वञ्चिता ज्ञानलाभेन २१, १७ रश्मिकोटिसहस्राणि ३२८५ वधयन्धुपद्रवि परस्य रताः २९.४२ रश्मिशतसहस्स अप्रमेया १०.८७ धनकन्दरे वसतु तस्य सदा २९८६ रश्मिशतसदस्य निश्चरन्ति १०२३ धनपण्ड सेवय विविक्त सदा २९५३ रसेप्यगृध्रस्य अलोलुपस्य २१० वन्दामो जिनद्यराजमसमं ३५.३३ यन्दिाव पादौ द्विपदोत्तमस्य १७५. रावसयक्षकुम्भाण्डप्रमादनि १४७९ रागदोषाः समुच्छिताः ३५१६ यन्दिच पादी मुनिएंगवस्य ८० रागस्य प्रदीपा ३२.२४३ चयमिमेषां भिक्षणां १८४२ रागु समेष सदा अशुभा ये ३०.८५ घा धर्मग्रेश विविध निपुर्ण २९१३ रागो उपय मोहय ३२२५५ घर उधर्म गुगसंनिधयो २११९ राज सदा शिजहित्वन राज्य ३७.४३ ... . .

·३६२ समाधियजसूत्रम् । घरेदि धर्महि अचिन्तियेहि ३६९ विशारदरचो परिपां विगाहते २६.७ पणु श्रुणिय उदार हर्षु ३०.३ विशुद्धधर्मो गठदोपमोह: ३५,१०५ घर्पा कोटिसहस पानयति३ ३५" विशेषगामी सर मारनारती १७.६८ वर्षा कोरिसहसपश्चनवती ३५११४ विशेषज्ञानं उपपसिनानं १७.७२ पनि परिस्रिया २५.३९ विपस्प त्रस्य न जातु भापति ३८२० विस्वीण रिपुल अचिन्ति ३१.१५ पातो यथैव चतुर्दिश यायमानो ३२१८१ विहरण्यरण्यायतनेषु गुप्तो २८.२३ विकुर्वमाणा कायेभिः ३२.७१ बिहारकोटीनियुता भौयु १२०१३ विकृत पहु दुःसंस्थितारमभाषा 1..७७ विहार श्वान र भन्यमन्य १६२६ विचरन्तु युद्धक्षेत्रान् १२.१७ विचित्र उद्यान सहस्रशता ३७.९ विंशति यशतान् परिपूर्णान् ३७.४४ विजानना च संज्ञा ११२७ पीयि नगरि सद भोति सर्ग १०.२५ विज्ञता भावशब्देन ३२१" वीयु जनेय अलीन भदीनाः ३०.८४ विज्ञप्तिवाक्यसंकेत ३२.९१ वृक्ष शतसहस भोनमन्ति १०.९ विज्ञात पेनेह निराम्म धर्माः ३८.१२ घृक्ष रत्नमयैः सर्व ३२.२४७ विद्या इयं धर्मस्थितान तायिना १७११६ वृद्धेपु मध्येपु नवेषु भिक्षुपु १७.१३८ विधिज्ञाः सर्वधर्मपु ३२.२२४ यहर्यस्य च दण्डानि ३२.२५२ विनयस्मि कौशल्य विपाशानं १७७५ विनिश्चित भाव विभावित १४.७७ वयो भिषकु समु सो भवती २९.९० विपाकजाये मदीये ३२.१२२ प्याकरि नायकु आशयु ज्ञामा ३७.१६ विपुल कयं श्रुणित्व पण्डिताना "५३ व्याकृतास्ते नरेन्द्रेण ३३.४१ विपुल प्रणिधि मझमस्ति छन्दः १.५ शकुनानां ययाताशे ३२.४८ विपुला चरि सरवाना ४०.३ शकुन्ता फलविवाश्च ३२.२५८ विपुला बुद्धधर्मा हि ४०१ शाक्यं गणेतुं पहुकल्पकोटिभिः ३६.२४ विपुलो गणो दशयलस्य तदा २९ ३५ शक्यं गणेतुं बहुकल्पकोटिपु ३६.२३ विभाषिताः सवधी ३२.४५ शयं पदं पश्यितु सर्वप्राणिनां ३८.२३ विमानान्यर्धचन्द्रांश्च ३२.२४० शक्यं प्रभा गृहितु मूर्यमण्डलात् ३८.२०. विमुक्तं मम विज्ञानं २२१९ शक्येत रहेगगन विचिनितुं ३८.१७ विमुक्तिसाराणिय तृप्ति भापिता १७१२३ शश्च देवेन्द्र महानुभावः ३५.२० विरकः कामतृष्णाया २८१९ शतनियुत अनन्त राक्षसाना १०.६. विरजं विशुद्धि परमार्थपदं २९२७ शतःसहस्रेषु च दुर्लभास्ते १६.२० विरोधु तस्यो न कदाचि भोति २८.५९ शरदस्ततो निश्चरति ३२.२५५ विलक्षणं धर्मस्वभावलक्षणं ११.११ शब्दकामा भविष्यन्ति २४.२० विलक्षणां सत्त्वचरीमनन्तां ११.१. शब्दश्चाप्यथ निर्माण २५.४ विवजनीयाः सद पापमित्राः ४.२ शन्देन उत्तरं रूपं २४.२ विवर्जयन्ति त धीराः ३२६४ शब्देन देशिता कर्मा ३२.११७ विवर्जिता प्रक्रिया पण्डितेन २८.४६ शब्देन सूचितो यर्थः १३.६ विवर्जिता सङ्ग विमुक्ति स्पर्शिता १५.१२ विवर्जिताः सर्वपदेभि लौकिकाः १७°४३ शङ्खान शब्द पणवसुधोषकाणां १४,३४ विविक्तु शून्यो अयु कायसंवरो ३८.२ शंबर बत वेमचित्र राहु १०.६० विशारदश्च पर्पत्सु २६.३ शाक्यसिहोऽपि संवृद्धो ३३.३० विशारदश्च सो नित्य ३२१६० शान्तप्रशान्तउपशान्तगती २९.२२ ·३६३ नलोकसूची। शान्तेन्द्रियस्यो इस स्थान घोधये १७१२५ शारिपुत्र अनुरुद्ध कोलिता १४.६३ शिक्षावदालवस्त्राण २५२८ शिक्षितोऽसि महावीर १४ शोरीयलो राज अहं अभूपि १७११६ शीतज्ञानगुणपारमिंगता १४.६३ शीलप्रशंसा च कुशीलकुदसना १७९१ शीलमतोपगतस्य मुनिस्यो ३७५८ शीलस्कन्धे स्थिहिस्वा च २४.५४ शीलस्य द्वारमिम मार्गभावना १७१०२ शीलस्य वर्ण वक्ष्यन्ति ३.२२ शीलं तवाग्छ विमलं विशुद्ध १४४ शीलं समाधि सततु निषेत्रमाणो ३२२७८ शील रक्ष मणिरत्नसंनिभं २०१५ शीले प्रतिक्षित सूपरिशुद्ध १९२० शुक्लधर्मविपाकोऽयं ३२.१.. शुक्लान धर्माण सदा गरेपणा १७७० शुचिश्च नित्यं भविष्यति ब्रह्मचारी ३२१६९ शुद्धं च शीलं सद रक्षितन्य ४३ शून्यता अनिमित्तस्य ३२२५६ शून्यता च महात्मनां ३२२१२ शून्यविमोक्षरता. सद भोथा ३७.९९ शून्यं ज्ञात्वा च संसारं ३२.४७ शून्यं ति ज्ञानं न च पुनरिहास्ति सत्यो १३७ शून्यानिमित्तं परम प्रणीतु शान्त ३२.१६७ शून्याश्च धर्माः सद सेवितव्या १७९९ शृणोय सर्वि अविक्षिप्तमना ३८७२ भृण्वन्ति ये च तं वर्ग ३२२५० शगुहागिरिदुर्गनदीपु ३५.३० शैलशिखरशृङ्गपर्ववाश्च 1०५ शोकाय शल्या तपरिव वित्तपोडा ३२.१७४ श्राद्धश्च भोमी मनसः प्रसादो 10.1५५ श्रावकभूमि म शिक्षय जातु ३७ ९६ थुणित्व गायों तद राज पार्थिवो ५२१ श्रुणिय रजनीय सत्वकोट्यः १.२० श्रुगोति घोपं यं कंचित् १८ ध्रुणोहि मह्यं वचनं नराधिपा ३४१७ टुतं च तस्यो न कदाचि हीयते २०१४ श्रुतं न हीयते वस्य २८.८ शुख कुमार इमा मस पार्च ३७.७६ श्रुव सेप वचनं तदन्तर २०१६ श्रुत्व धर्म तद राजकुस २६. श्रुष्वा इमं शून्यत घुद्धगोचर २५१३ श्रुत्वा इहो ईश कायसंवरे ३८४० श्रुत्वा च गैलान्यु स मा भिक्षु १६५ शुस्वा च ते चर्य निरुत्तरामिमा ३४.४९ श्रुत्वा च धर्म गम्भीरं २२.२४ थुत्वा घलोकनाथाना २८.६॥ श्रुत्वाय ते मा कुमार वाक्यं ३५.८९ श्रुषाथ राजा तद पुत्रवापर्य ३५९१ भुवान राजा मरुवान घोपं ३५९६ श्रुत्वा पार्थिववाक्य सर्वनगरं ३५'११० श्रुत्वा शीलस्य ते वर्ण २४.३३ ध्रुखा सूत्रमिदं विद्वान् ३३४२ श्रूयति च मनोज्ञ वायशब्दः १०.८ श्रेष्ठज्य इद सूयस्मिन् ३२१५९ श्रोत्रं च ते विशोधेन्ति ३८५२ पट्रक्सप्तती नगरकोटिशताः २९.३ पइभिज्ञ अविध जितेन्द्रियाणां १७.३१ पदविकार पृथिवी प्रकम्पिता १४५० पष्टिकोटिनियुता अनूनका २१०२७ पष्टिरनूनक कोटिसहस्सा ३७.३ पष्टिस्तदा फोटिशत अनूनका १७१६३ स कार्तिकायां तद पूर्णमास्यां १७.४९ स कालु कृत्वा तद राजकुमरो १७.५४ सगौरवः प्रीतमना. सदा भवेत् १७.९६ सचंक्रमस्थो न निपद्यमास्थितः ४.१८ सचि पुन स्खलमान बुद्धक्षेने १३.१४ सवेरकाल्यं प्रभापेय २४३६ सचेत् कुमारो बहुकल्पकोटिय १७४४ सचेत् कुमारा सिप भयु धर्मरूप ३६.१३ सचेते कल्प जानीयुः ११.२४ सचेत्पुनर्जानति वास्ति सत्त्वो ६३ सत्पुनः शीलमदेन मत्तो ९३५ सद् भवेन्मणिरतनान पूर्णा ३६.३९ सचेसिधानापरिमिताप्रमाण ३६.४ सचेन्ममा आयु भवेत एत्तक ६२५ सचे मारकोध्यो यय गङ्ग्वालुकाः ६." सचो जिनो आशयु ज्ञात्व धीरः ८८ स जातमात्रो गगने स्थिहित्या ८२ सततमनभिभूत पुण्यस्मन्यो १४५ ·३६४ समाधिराजसूत्रम् । - . स तादृशं शान्त समाधिमेषते ७.१३ स तां गतिं गतो मोति ३२.२२६ स तेन चैवं कुशलेन कर्मणा ८.१० सत्कारलाभेपु अनर्थिकस्य २०१८ स दान्तभूमीमनुप्राप्तु भोति २८.६७ सदा विशारदो भोति ३३.२४ सरकार लब्धा च न विस्मयेय्या १७.८६ सत्कृतो बुद्धशब्देन ३२२१ सत्यवाक्यं करिष्यामि ३३.१६ सत्यगिरं सद भाषय शुद्धा ३७९७ सवान शक्यं रुतरवितं ग्रहीतुं ३२१८५ सत्वानमर्थाय चरन्ति चारिका १७३५ स नरं तं प्रतिव्यात ३.२६ सनगरनिगमा ससागरान्ता १०६ स पश्चिमे कालि महाभयानके १५४ स पश्चिकाले अभु बुद्ध लोके ८.११ स पार्थिवः श्रुत्व समाधिमेत १७.५१ सपुत्रदारेण मि प्रवजित्या २१ स पूज कृत्वा द्विपदान उत्तमान् १५.९ स प्रव्रजिल्व जिनवरशासनस्मिं ३२१६६ स प्रवजित्या दशवर्षकोटी ३८.४१ स प्राजित्वान इमं समाधि ८९; १७१६२ सप्रनजिन्वेह सपुत्रदारं १७.५३ से बुद्धबोधि परिगृहते लघु २८.६८ स बुद्ध संजानति बुद्ध पश्यते ४१९ स भांपते गाय नराणमुत्तमः ५.२० स भोति घुद्धान सदा कृतज्ञो ११४. सममविपमचितु भावयित्वा ११४ समतिक्रम. सर्वभवगतीनां १७.६७ समन्तप्रासादिकु मोन्ति नित्यं ३४.४६ समन्तभदे चनवरि प्रेमणीये ३५.४४ समविषम एप शान्तभूमिः १३१० समस्ते प्रज्ञया नास्ति १४१७ समं चितं निपेपिवा १२.१३ समाधिकोटिनियुा ३२१२९ समाधियोग्य समते २८९ समाधिगोयं च लघु धिगच्छति २०१५ समाधिमेपन्तु इंप्रमीत १५५ समाधिराजो यदिप शून्यवो.. समाध्यत्रिपमा भूमिः १३" समादिवस्तिष्टति मासे च." समाहितो यदा भोति १३.३ समाहितः स चरति ३२.२६९ समाहितस्य चित्तस्य २२.१० समुद्रमध्येऽपि ज्वलेत अग्निः ६.१५ समुद्राहालकोटीभिः २२.२७ सर्वपिरः स प्रभापति विज्ञो ३७.२५ सर्वजगे समचित्त भवित्वा ३७.९० सर्व जिन अतीत पूजितास्ते ११.५५ सर्वज्ञज्ञानस्य च आहरित्रिमा १७.१५ सर्वत्र चो एष ममासि पुन ५.३ सर्वदोषप्रदीणाश्च ३२.२७३ सर्वधर्मवशिपारमि गताः १४.६४ सर्वधर्मा बुद्धधर्मा ३२.८ सर्वधर्माः स्वभावेन २४.६ सर्वप्रपञ्चेभिरनोपलिप्ता १५.१३ , सर्वबालजनभूतचोदना २०.७ सर्वबुद्धस्तुत स्प्रशंसितः १४.७१ सर्वबुद्धानियं शिक्षा १३.३२ सर्वभावान् विभावित्वा ३२.११. सर्वरत्नैः सर्वपुष्पैः ३३.३५ सर्वररनामयैयूँहै: ३३.३६ सर्वसत्त्वान प्रत्यंशं २८.४५ सर्वसत्वान् बोधिप्राप्तान २५.६५ सर्वसंज्ञापहीणस्य २४.१२ सर्वसंज्ञा विभावित्वा३२.८८ सर्वस्य लोकस्य परित्राणु भिक्षु ३४.३५ सरस्वत्यागेन न शुद्धि मन्यते २८.३० सर्वस्वं त्यजते धीर: २८.२५ सर्वांगवाक्यपरिशुद्धगिरा १४९२ सवोणि रत्नजातानि ३२१५. सर्वान् युद्धान्नमस्यामो ३५.३१ सर्वा वाग् बुद्धवागेर ३२९ सर्वासु शिक्षासु गतिगतो विदुः १७.७१ सर्वि जा मारजालं १२.१४ सर्वि भवा अभवाः परिकल्पाः ३७.१७ सर्वि भवा अलिफा शिरायो ३७ ३६ सर्दिनि धर्म अलक्ष पिटक्षा ३७.२७ सर्वे कृत्व प्रदक्षिणं ऋविवि१ ३५१३ समें क्षीणाव निधिलेशाः ५.१५ स घशाश्यभनामधेया २.१३ सर्वेऽपि साव पिय कारणिय २९१५४ ·श्लोकसूची। सर्वे मग ज्ञातय एति सत्वाः २५१ सा देवता ममावोचत् ३४५ सर्वे मया सस्कृत ते नरेन्द्रा २०१५ साधु ते ज्ञानमाश्चर्य ३३.६ सर्वेप यो लेप जिनान अन्तिके ३६३८ सिया कुमारा तर अन्य सासीत् ३८४५ सर्वेप चो शासनि प्रयजित्वा ३८ ५३ सर्वेप नेपा विपदोत्तमानां ३४५० सिंहनाई नदन्तस्ते ३२१४६ सिंहनाद नदी बुद्धः १४२० सर्वेप धर्माण निदेशु जानति ३६.२६ सर्वेष धर्माणमजाति भापिता १७१२९ सुखावतीय वरलोकधातुतो १४.६९ सप सत्यान चार प्रजानसे १३३,५ सुखेन रात्रिंदिव तस्य यान्ति २८६ सर्वेप सूत्राणिदमप्रसून ३६१८ सुतीक्ष्णप्रज्ञो विदु बोधिसत्वो १७.१५९ सर्वेषां पूज काहिन्ति १८५० मुत्यक्तमेतन्मय मांसशोणितं ३४२८ सपी लोकनाथाना २८५५ सुदरिद्र सत्त्व कृत आद्य मया २९.६७ सर्वेषु धर्मेपु असंशज्ञान ३८३१ मुदान्तचित्तस्य अनुद्धतस्य २२० सर्वेषु धर्मविद पारमिंगताः १२ सुदुर्लभ लभ्य मनुष्यलाभ ९५४ स सङ्गता सत्पुरुषेहि निस्य १७८३ सुनेत्र शुद्धाननु नेत्रशुद्धो १७.२२ स सासूबान्तनयेषु कोविदः ७.३ सुपरीन्दिशास्ते बुद्धसहस्रकोटयो ३२.२८० सुपिनोपमं च सुखमोतरती ३८.८८ स सुतीक्ष्णप्रज्ञो भविष्यति श्रेष्ठप्रज्ञः ३२१७० सुपुष्पचन्द्रो दिशता सुविशुतो ३५.८२ स स्मृतिमान् मतिमान गतिमांश्चो ३७४८ मुपुष्पचन्द्रो यथरिप शैलराजो ३५.५१ सरागमसराग या ३८५३ सुपुष्पचन्द्रोऽयमिइ भिक्षुरासीत् ३५.३५ स राजधीता मतिमान् विशारदा ३१२. सुबहुकराश्चो अमि तद बोधिसत्वाः३२.२०१ स राज्य त्यत्तया यथ खेटपिण्टे ५.२२ सुषुभ्यते नैप अयुक्तयोगः १७.१२६ स शीघ्रशीन स्वरमाणरूपा ३५९४ सुभाविता ब्रह्मविहार कृत्वा ३८.४२ सहदर्शनेन भिक्षुस्य ३३४. सुमेरवः समुद्राश्च ३२.२१९ सहधर्मिनो वचनेन उक्ताः ९५१ सुरमनुजनरेन्द्रदानपानां १४.३२ सहसैषां न जल्पेत २४५६ सुरुचिरवर चम्पकस्य मालां १०.४५ सहिव्याम्यत्र पालानां १८.३६ मुलब्ध न मानुष्यं ३२.१३३ संकेतप्रजाप्तिन्याहारतां च १७८५ सुवर्णवर्णेन समुच्छ्येण ४१३११७.१६ सक्लेस व्यवदानं च २८३५ मुसंगृहीस्वानिम युद्धबोधि ३४.४८ संगणिक चिजहित्व अशेषां ३७.९३ सूत्रशतसहस्र भापमाणः ११.४५ संज्ञाप्रचारु नास्ति १२१२ संज्ञा संजाननायेंन ३२९२३ सूनान्तनिरिपदेषु कौशलं १७.९८ संधाभाष्यममानानः ३२५ सूरत सुनत मन्दस्लेिशाः ३७.६ सनहिरव तद राजारो २१२२ सूर्यप्रभ न भान्ति तस्मि काले १.२४ सूर्याननस्योपरतेन बद्धो १७.१३ संबोधिउमणः कायो २२४ सूर्या या मन्ये प्रतपनि अन्तरीक्षे ३५.२२ समृति भापितु धर्म जिनेन ३७३४ संशयो विमतिनास्ति ३२१२७ सूसुखिता वत ते नरोके १९.१६ सूसुखिता सद ते नर लोके १९.१६ संसारदोराण अप्रत्यवेक्षणात ९.५३ संसारं वर्धयन्तस्ते ३२६० सो अखिलो मधुरो च भभूषी ३७.४७ संस्कृतासंस्कृत सर्वि विविक्ता ३७०२८ सो अवची भूण राजकुमारा ३७.६६ संस्थाप्य लोकाचरिय विनायकं ३६.. सो तो लमित्व विरज समाधिभूमि ३२.१८६ सागर अहिराजचश्वी १०.७२ सो दशसु शुभकर्मपथेषु ३७.११ सा दारिका कालमितश्च कृत्वा ३४.३१ सो नारिसंघो सुबिपुल क्षत्रियाश्यो ३५.१२.

·समाधिराजसूत्रम् । सोऽन्योनैव कदाचि भेण्यती ३१.२२ सो परिषाय प्रभापति धर्म ३७.५४ सोऽपरेण च पुनः समयेन ३७.६४ सोऽपि तदा परिभूत अभूपी ३७.६३ सोऽपि पाम गौरवं जनित्वा १०.६७ सो पूज कृत्व अतुलिय नायकानां ३२.१६५ सो समाधिमिमु शान्तु देशयि २०.२ सोऽसौ आतुरु ज्ञात्व ३१.५ सोसौ कल्पसहस्रकोटिशो ३३१३ सोऽसौ कोश धरेन्ति पण्डित: ३१.२१ सोऽसौ क्षान्तिबलेन उद्तो ३३.४ सोऽसौ क्षान्तिबले प्रतिष्ठितो ३१.९ सोऽसौ जम्वुध्वजे भविष्यती ३... सोऽसौ ज्ञानविधिज्ञ पण्डितो ३३ सोऽसौ नेह चिरेण भेप्यति ३१.४ सोऽसौ भापति सूत्रकोटियो ३१.१२ सोऽसौ भैपज्यनयेषु कोविदो ३३.६ सोऽसौ भोति विशिष्टत्यागवान् ३१.१६ सोऽसौ वस्तु न जातु मन्यते ३.... सोऽसौ शिक्ष न जातु ओपिरी ३१.२ सोऽसौ शून्यनयेषु कोविदो ३१.७ स्कन्धपरिक्षा समता च धातुन १७६० स्तूप करापयथा सुगतानां ३७८० श्रीणां सहस्राणि मशीति मझं ३५.८६ स्त्रीसंज्ञा पुरुषसंज्ञा च ३२.१३० स्थपेस्य पाणिं मूर्धस्मि १८.३८ स्थापयत्यप्रयोधीये ३२.२३॥ स्थामेनुपेतो भवति अनोपसेयो ३२.१९८ स्थास्यति पुरतोऽस्य लोकनाथ: 10.1 स्थिताः प्रणिधिज्ञानस्मिन् ३२.१२० स्थितास्ते भूतकोटीये ३२.१३९ स्थितोत्तरः शान्तसुदान्तचित्तः १७.२५ स्निग्धादुमनोहमालयुत्ता १४.२७ स्निग्धं मुयुक्त सद मुशगिरी २९.८९ स्नेहं तु जायने अनुनयः ३५.७८ शशिरा उत्तमा योधि ३२२२९ स्मरमि दशयलान पष्टिकोटी २., स्मरमी अतीत यहुररुपशता २९.1 स्मरामि करपेऽनुलियाप्रमेये 1.1 स्मरामि पूर्व परमाणु धारिका १६.. स्मरामि पुदान सहयोटियो २.१२ स्मरामी पूर्वजातीषु २२१६ स्मराम्यतो बहुतरु दुष्कराणि १७.१५८ स्मराम्यहं कल्पमतीतमध्वनि १७.११५ स्मराम्यहं पूर्वमतीतमध्वनि ५.१२.१ स्मरिख बुद्धान् द्विपदानमुत्तमान् २८.६५ स्मृतिमन्तः गतिमन्तः प्रज्ञावान् ३१.२५ स्मृतिमतिगतिप्रज्ञवन्तु भोति ११.४९ स्मितेन मुखचन्द्रेण २४.४२ स्मृतिमान् स भोति मतिमान् २९.८३ स्मृतीउपस्थान प्रहाण सम्यक् ३८.३८ स्मृतरुपस्थान इह येप गोचरः ६.२१ स्मृतेरपस्थानकथां कथित्वा ९.२९ स्वकमूलं मया छित्वा ३४.१५ स्वकस्वकेषु क्षेत्रेषु ३३.३१ स्वकेन मांसेन च शोणितेन चो ३४.४३ स्वभाव धर्माणमभावु जानसे १.४ स्वमावधर्मोत्तरनिश्तिश्च १७.२७,२८ स्वभावशून्याः सद सर्वधर्मा ९४० स्वभावु धर्माण प्रजाजनतश्च २००५८ स्वभावु धर्माण सभादु जानसे १५.१५ स्वर्णबिम्ब यथा चित्रं ३५.१९ स्वर्णमयहि पत्रेहि ३२.२५१ स्वस्मि गृहे सुपिनेव मनुष्यो १९.११ हतरागदोपतिमिरा निखिला १४.८२ हतो ह्ययं वाय मृतोऽथ लब्धो ३४०२ हन्त शृणोथ ममेतु कुमारा ३७॥ हर्पिता देवमनुजा ३३.१९ हर्पितु स कुमार तस्मि काले १८.१६ हस्तपाद परिकृत शास्तुना १४.१६ हस्तशतसहस्रातः ३३५ हस्ता विच्छिनास्तथापि च पादकर्ण ३५.११७ हस्ता शिरा भार्य तथैव पुना २." हस्तांश्च पादांश्च तथ विद्यमाना १६... हस्तीअश्वरस्त्यिजन्ति मुदिता ३५.६८ हस्ती स्थाश्वरथका मयुताः २९.६३ हस्ते यथा आमलकानि पञ्च १५.. हंसमोरिलमयूस्सारसा १४.७५ ईसौरकासवियोपियाः १४.५२ हा सुभता क्षान्तितपोधनान्या ३५.१.६ हिरिश्च ओग्राप्यु प्रासादिकं च १७७५ हिरिश्च ओप्राप्यु सदा घरेसा 10.01 हरमनश्च प्रियश्व जनस्यो ३७५॥

·[आ] प्रथमपरिशिष्टस्थलोकसूची। [ अङ्कः श्लोकास्योधकः।] अज्ञानु बर्गय स्थिहिस्ख ज्ञाने १२५ उत्सृज्य यं वनवर हादनीयं १५३ अतिरीदाणि कर्माणि १४८ उपगतु गिरि वल्गु क्रौचनागराजी १० अथ पादरजोपमा १ उपगतु मणिनागु नागराजा ९२ अधर्मचयाँसु चरन्ति केचित् २०५ मपिगण सर्विय केहि लोके ९७ अध्यवसान फरिवन यालाः १३३ एका सतो याचमुदाहरेत्या १२० अध्यवासिता ये सलाः १४७ एताशं वनवर मणीयं १४३ अनर्णचर हिसाणं च २०० एमेवयं गुणधर धर्ममाणको १५३ भनिरोधमनुत्पाद। एवं स्तविश्व भसमसमैकनार्य १०३ अनुमोदमी एकक येऽद्वितीया " करोमि ते भाज्ञ वचो श्रुगित्वा १५५ अनुमोदमी ये स्यजि भाममा १०८ कारुणिक सुगतमनुपन्धि ८० अनुमोदमी ये धनधान्यरस्ना 100 काल विदित्व तथागत बुद्धः ७६ अनुमोदमी येपुन भात्मदृष्टिः १०९ कि विएसे माय करिव देवा १६५ भनुमोदमी येषु न संस्तवोऽस्ति १२ अनुमोदमी येषु प्रपञ्च नास्ति ११३ केचित्पतन्ति नरकेषु तिर्यग् २०६ अनुमोदमी ये सुगतस्य शासने 10 क्षुतर्पदुःखाकुलचेतसाच १८ अनुमोदमी येदि अनुत्तरायां १०६ क्षेत्रशतान्यनन्त वजन्तो८३ अपायोपपन्नान गती परायणो १३० खसमा विरजा पररूपधरा ४९ अप्रतिमो परिवारितु शास्ता ८० गगनतलगताच ये च दिग्भ्यः ३६ अप्रपचं निरालम्ब गच्छहि व अजितो जितमारा ११५ अमावानक्षराः सर्व १६ गम्भीरं च न चान्यरत ३९ अमावाः सर्वधर्मा ५५ गम्भीरोदारविपुलो ५ अयुक्तयोगीन सदा विवर्जना १२७ गौतमुगस्ति वृहस्पति ज{ ९३ अस्पमनिमित्तं च४ चन्द्रप्रमः पुरतः स्थितु वीर ८२ अवलम्वित सर्वदिशामु ६५ चलापि भूति. क्षणभङ्ग यौवन ४२ अविग्रहा अनुत्पना २८ भवितयवचनं मुनी प्रकाशं . छत्र च दिव्य मनोज्ञ सुघोपं 110 अष्टाक्षणक्षोभविमुक्तदोषं २८ छिद्यन्ति भार्या तव मामले १५९ अहो अचिन्तिया धुदा १०२ छिनोऽसि धीरा मयि तुहु खण्डखण्ई १५६ भाकाशकल्पमचळ३ जरातुपारप्रकारणा २० माकीर्ण पूर्ण नरनारिगणैः ६० जालावनगुरुचिरं कलशाशाख्यं ५० भामनि वामनि वैशंपायनि ९५ ज्ञानप्रतिष्ठा तथ योगभूमी १२६ भायान्तु देवभुजगासुरकिमरेन्द्रा ३५ राजटिला गव पूर्ण सहर्ष ८५ आयान्तु देवमनुजाः ३४,४५ तत्र च गबहु बोधिनुमेन्द्र ०४ भारोग्यसंपाम्युदयश्च यावत् २२ तत्रबकोरितु स्थामु अमोघो ५० आर्य चन्द्रप्रदीपं दशबल ९ तयपि च नारद तुष्ट उदनो ११ भासनकोटीसहसमनन्ताः ६४ तयकृतो मार्ग विचित्रं ५८ उत्थिहित्यिहिदावल देवा ७३ तथागतेहि अनुवुद्धमेतं १२९ उत्यिहि चन्द्रप्रभा मिनपुबा ७५ तस्माकुकार्य क्षपयाच सर्व २० ·तस्मात्कुमार प्रतिशुद्धदेहं २०७ तस्मादुदारगुणरननिधानभूतां २९ तस्माद्धि यो इच्छि विपश्चितामिमा ४७ तस्माद्धि यो इतीच्छेत् ४८ त दिव्यनानाकुरभूमिमण्डितं १५२ ताला स्थापित पार्श्वयोवरवराः ५९ तीर्यक्षुधान्यान्यभयातु गम्यां १७ तुहु वुच्यमानोऽपि पहुभकारं १५० तेभि पुरस्कृतु मैनकु तत्र ८१ प्राण सर्वसत्त्वानां २ स्वं भिक्षुसंघस्य भगृह्य व क्यं १५१ दक्षिणतो अजित. स्थितु तस्य ७८ दश्वल गुणधरमपिवरनमिता ७० दृष्ट ऋषि ऋपयस्तद प्रीता ९६ : देव नाग असुरा महर्दिका १९० देवान गन्धा मनुजान गन्धा. १९४ धर्मप्रसादोऽस्ति तथैव संघ १०५ न अस्तिलोलो न च पुन नास्तिलोलो १३९ न गीतलोलो न च पुन नृत्यलोलो १३४ न गेहलोरो न च पुन रण्यलोलो १३६ न चक्षुलोलो न च पुन श्रोत्रलोलो १३५ म चास्य द्वार इम मार्गभावना १२४ न ज्ञानलाभ पि कदाचि देशयेत् १२२ नटनर्तकनागिणैर्बहुभि ५५ न दानलोलो न प पुन शीटलोलो १३७ नमोऽस्तु ते अभयददा अनुत्तरा ५१ नरनारिंगणा इह ये नगरे १८८ नर्तनगायननायरवेग ६७ न शक्नुने वा तर काय खण्डितुं १६४ न साचलोलो न च पुन जीनलोलो १३८ नागसहस्रहि सदा नमस्मृता १३० नियान् स धर्म प्राप्य सहेन्द्रलोकै १९ निर्मिगियान च मैनकु वीरो १८ निर्मित पर्वतु दिव्य विशाखो ११६ निपा वावाय सदा भवेय्या १२. पम तथा महाप नागराजा ९१ पुष्प शिपन्ति शुभाम्यगन्धान ८९ पृथु भूपिन निस्सम दियं ६२ प्राय जनिया वीरा ९१ प्रतिभानु श्रेष्ठ वरधारणीया १२३ प्रसादवान भोहि ममात्मसत्त्व १५८ प्राञ्जलि प्रकृता रिषि दान्ता ८६ प्राणिसहस्रं प्रमोचयमानो ८७ प्राप्तं यावत्सकलेन्द्रियत्व २० फेनपिण्डोपमे काये १४९ बहुरत्नपुष्परुचिौविविधैः ६६ बालैः प्रतिक्षिप्तमजानकेहि १२८ भदिकराजु तथापि कौण्डिन्यो ८५ भवत तदवधूय बाटतां ३० भूतान प्रेतान तथ गारुडाना १९२ भो भो आहनि धर्मभेरि विपुलां 1८. मो भो दान्त अदान्तसत्त्वदमका १७६ भो भो धर्मधरा महाद्वगुणा ७२ भो भो नाव करित्व दानफलकैः १७. भो भो मय्यनुकम्पका जिनसुता १७३ भो भो वैद्यवरा प्रतेषु धरिता १७८ भो भो न्याधिचिकित्सका करुणया १७९ भो भो शीलधनेनुपेत मतिमान् १७५ भो भो सर्वजगेऽसभासजनका १०४ मण्डित मार्ग उदार विशाल ५६ मन संवरेण लभि येन विदु २०९,२१०,२१, २१२ महद्गतं वाप्यमहतं च १९८ महाकृपाझारमनद्गत ३२ महायानस्य यो मार्ग: ३३ मैत्र्युपेक्षमुदभावितकायो ७९ यदसुलभमेतत्कल्पकोटि ३७ यडुलभं क्ल्पशतैरनेकै १४ यस्माच्च नैकव्यसनोयतेऽध्या १६ यस्माच्च लोके करणारिमकानां" यस्य कृतेन च विभावित मैत्री १८९ यः मत्वकायोत्तमसंचरस्थः २०२ याम तथागत पर्वतराज १४ याक्य निर्वाणपुरानुयायी २५ यावच्च सर्वज्ञदिवाकरस्य २६ यास्पियो जीवितपूर्णचन्द्रो २३ ये चापि प्रत्येकजिनाद्वितीया ५६ ये जीविका च करोति पापं १०४ येनग्नन्तसहसम्प" ये पुन कायि निरामकि शून्ये १३३ ·लोकसूची। ये बोधिसम्या.करुणयलेनुपेशा १५५ समुपस्थानविहारगोचरा.. 'य लोकघाती विधान्ति लोकाः २.३ सर्वानुकम्पा प्रतिजातयश्च २५ येपन विधति अध्यवसानो १३२ सिंहो यया मृगपतिरद्वितीयो १५५ यो योधिसत्चस्तनुसंवरस्यो २०१ सुअलंकृतमपि पुरवर सर्व ६९ बोधिसत्वः परिशुखफायः १९,३९३,३९५ सुप्रतिमण्डित गृहपर सर्व ६३ रस्नघटावलम्बितपार्थाः ६. सुप्रतिमण्डितमार्गविचित्रं ५५ रुचिरैव सुश्च विशालपर्वतैः १४॥ सुविशालज नभमण्डलोदित ५३ रूपकार्य दर्शन्ति १.१ सुसहितो देव गरियहि मेह, वन च देवान यथैव नन्दनं ११२ सोयाहिचितं निस्पाग्रहीके १९७ बन्दे नार्थ अतिकारुणिक ५२ वोघं यस्य वक्तुं. स्तुत्या धर्मस्वभाव १२ विज्ञप्तिमेकामईसि ताव करो १५७ स्तुत्वा यानमनुत्तरं । स्वादानुकृत्य जन्म ३५ विधूय निद्रा तु प्रमवि भूतां १३ वियदिव विपुलोत्तमावकाशं ३० हा एहि आर्या मम पुप्पचन्दा १६६ ग्याकरण मम श्रुस्विह लोको ७२ हा एहि प्रैलोक्यप्रदीपभूता १७१ हा पहि धीरा मम देहि वाच १६२ म्योमापि रतनामयाः सुरचिरा ६. हा एहि संपूर्णशशाइवमा १० शाश्वतोच्छेदरहित ६ हा देवदेवाधिकपूजनीया १६३ शुचिवालिकसंस्तृता दिन्यं ५७ हा नाथनाथोऽत्र सांप्रत भिक्षुसंघो १७. शून्याच धर्मा:सद सेवितम्याः १२१ हा पुष्पचन्द्र कारुणिका सुदान्ता १६. सदोपचितं किल वीतदोषं १९६ हा मद्य ताता वरधर्मकोविदा १६९ सद्भर्मचयां विचरन्ति केचित् २०४ हे दिम्यधोत्र परधर्मधरा १८६ स पार्थिवः श्रुष्व समाधिमेतं ११९ हे निष्पकम्पा मेरसमा १८५ सप्ताहभुत्तोऽसि स्यमध नाथा ६८ हे पुष्पचन्द्र चतुयानरता १८४ स प्राणिनो इन्ति न चैव जातु २०७ हे पुष्पचन्द तब विज्ञप्तीमा १८३ समन्तभद्रं वनपण्डाहरं १४० है पुष्पचन्द्र वरलक्षणमूपिता ११ समस्तसुगतोगीर्ण ४३ हे भूतब्रह्म वरदानविदा १८२ समाहित चाप्यसमाहितं च १९९ है सर्वलोकहित अर्थकरा १८७ .

·(इ) पादटिप्पणीगतश्लोकसूची। [अङ्कः पत्राङ्कयोधकः।] अनुयुद्धज्ञानस्य वरस्य भागमो ११९ तेषु चाचिन्तियो गन्धो २१५ भनुमोदमी ये त्यजि आत्मभावं १५५ दश वशित लभति भूमियो द्वे च अष्टौ १८९ अनुमोदमी ये धनधान्यरत्नान् १५५ इदम्बलो नाम यदासि राजा १२६ भनुमोदमी येहि अनुत्तरायो १५५ न तस्य छिनादपि भङ्गमा ५२९ अन्यि बहुसहस्र नागराजा ६५ न मानसंज्ञा न पुनरमानसंज्ञा ५२३ अभियाचमि ससुरनरेन्द्र ५४ प्रमुदित विमल प्रभाकरि भूमि १८७ आक्रन्दु श्रुत्वा सकरुण देवतानां ५१८ महानिसाहस्त्रिय लोकधातौ ६.३ भानन्द एवं घरत अनन्तकल्पान् ५४॥ मैत्रेयु राजु अभु तस्मि काले १४२ आयु कर्मपरिष्काराधिमुक्ति १८७ यावन्तः शकुनाः केचितः २१५ इन्द्रकेतुध्वजराजु अन्तिके १३७ येनेह वाक्संवरणेन धीमान् ६१४ एकांशतो वाचमुदाहरेग्या ११७ ये वोधिसत्वा प्रतिष्ठितु धारणीये ५४३ एमेव ते शल्यदुःखहत सर्वमेते ५१५ यो इच्छि बुद्धि भविप्ये धर्मस्वामी ५४२ भोभासितेना चतुर्दिशता ५१२ यो भापते धर्म विरागहेतोः १." कारण्डवाः शुका हंसा २१५ यो भ्रातुरासी तस्य अभूपि राज्ञा १४२ कारेथ मृन्मयमयी प्रतिमा १७९ यो वैद्यराजो इह सर्वलोके ५३१ कुमालाः शारिकाः क्रौञ्चा: २१५ वर नृत्य गीत बहुभिर्विविधैः १७८ चन्द्रप्रभ कुमार आसी २३. वर रुचिर गृहीत्व नागराजा ६४ चूद्रश्चापि मणीभिरिरचिरै ५०६ वशितेहि समुपेत उद्धत बलवन्तो १९३ चंक्रमस्थाननिपधशायिनः १७८ सद्धर्मलक्षणं ज्ञात्वा २१३ जननी च या आसि बभूव मह्यं १२६ सा देवता आसि पुराणसालोहित २३० त एव मार विज्ञेय २०, सिया कुमारा दुवि धर्मभाणको १४२ तष हेमरूप्यकमयी प्रतिमा १७९ सुपिनीपर्म हि त्रिभवसिक १७४ तथागतोऽभूद् द्विपदानमुत्तमो ५४. सोऽसौ घाहाविहारि सुस्थितो १९३ ·वृतीय परिशिष्टम् । - . " प्राद्धिविधिज्ञानम् , [समाधिराजसूत्रगतानां परिभाषिकपदानां विवरणम् ।] अकुशलानि (दश)-प्राणातिपातः, अदत्तादानम् , काममिथ्याचारः, मृपावादः, पास्यम् , पैशुन्यम् , संभिन्नालापः, अभिध्या, व्यापादः, मिध्यादृष्टिः । अक्षणाः (अष्टौ) - नरकगतिः, तिर्यग्गतिः, प्रेतगतिः, दीर्घायुष्वं देवेषु, प्रत्यन्तजनपदे वासः, इन्द्रियवैकल्यम् , मिथ्यादर्शनम् , तथागतानामनुत्पादः । अधिष्ठानानि (चत्वारि) सत्याधिष्ठानम् , त्यागाधिष्ठानम् , उपशमाधिष्ठानम् , प्रज्ञाधिष्ठानम् । अप्रमाणानि (= चत्वारो ब्रह्मविहाराः ) मैत्री, करुणा, मुदिता, उपेक्षा । अभिज्ञाः (षट्) - दिव्यचक्षुः, दिव्यश्रोत्रम् , परचेतःपर्यायज्ञानम् , पूर्वनिवासानुस्मृतिः, आत्रवक्षयज्ञानम्। इन्द्रियाणि (पञ्च) - श्रद्धा, वीर्यम् , स्मृतिः, समाधिः, प्रज्ञा । उपायकौशल्यम् -- बुद्धी बोधिसत्वैर्वा अज्ञानां शिक्षार्यमुपयुज्यमानः प्रयोगविशेषः । उपोसथा-अष्टानां शिक्षापदानामष्टमीचतुर्दशीषु परिपालनम् । ऋद्विपादाः (चत्वारः) छन्दसमाधिपहाणसंस्कारसमन्वागतऋद्धिपादः, चित्तसमाधि- प्रहाणसंस्कारसमन्वागतऋद्धिपादः, वीर्यसमाधिग्रहाणसंस्कारसमन्वागतऋद्धिपादः, मीमांसासमाधिप्रहाणसंस्कारसमन्वागतऋद्धिपादः । कृशलानि (दश) - त्रीणि कायसुचरितानि - प्राणातिपाताद्विरतिः, अदत्तादानाद्विरतिः, काममिथ्याचाराद्विरतिः । चत्वारि वासुचरितानि मृपावादात्पतिविरतिः, पारध्यात्पतिविरतिः, पैशुन्यात्प्रतिविरतिः, संभिन्नालापात् प्रतिविरतिः । त्रीणि मनःसुचरितानि अभिध्यायाः प्रतिविरतिः, व्यापादात्पतिविरतिः, मिथ्यादृष्टे: प्रतिविरतिः। कुशलमूलानि (श्रीणि ) - अलोभः, अद्वेषः, अमोहः । तथागतबलानि (दश)- स्थानास्थानज्ञानवलम् , कर्मविपाकज्ञानबलम् , नानाधिमुक्तिज्ञान- बलम् , नानाधातुशानबलम् , इन्द्रियवरावरज्ञानबलम् , सर्वत्रगामिनीप्रति- परज्ञानबलम् , सर्वध्यानविमोक्षसमाधिसमाधिसंकेशव्यवदानव्युत्यानज्ञानयलम् , पूर्वनिवासानुस्मृतिज्ञानबलम् , व्युत्युपपत्तिज्ञानबलम् , मानवक्षयज्ञानबलम् । तथागतवैशारयानि ( चत्वारि )- सर्वधर्माभिसंबोधिवैशारयम् , सर्वानवक्षयज्ञानवैशारयम्, आन्तरायिकधर्मानन्ययात्वनिश्चितव्याकरणदेशारयम्, सर्वसंपदधिगमाय नैर्याणिक- प्रतिपत्तथात्ववैशारयम् । धातवः (त्रयः)- कामधातुः, रूपधातुः, आरूभ्यधातुः । " , - , .

·, , ३७२ समाधिराजसूत्रम्। धारण्यः ( द्वादश बोधिसत्त्वधारण्यः) - अभिोचनी, ज्ञानवती, विशुद्धस्वरनि?षा, अक्षयकरण्डा, अनन्तावा , सागरमुद्रा, पद्मव्यूहा , असङ्गमुखप्रवेशा, प्रतिसंविनिश्चयावतारा, बुद्धालंकाराधिष्ठिता, अनन्तवर्णा, बुद्धकायवर्णपरिनिप्प. त्यभिनिर्हारा । धूतगुणाः (द्वादश)-पांशुकुलिकत्वम् , त्रैचीवरिकत्वम् , नामन्तिकत्वम् , पैण्डपातिकत्वम् , ऐकासनिकत्वम् , खलपश्चाद्भक्तिकत्वम् , आरण्यकवम् , वृक्षमूलिकत्वम्, आभ्यवकाशि- कत्वम् , इमाशानिकत्वम् , नैपदिकत्वम् , याथासंस्तरिकत्वम् । ध्यानानि ( चत्वारि)-१ स विविक्तं कामैर्विविक्तं पापकैरकुशलधर्मैः सवितर्क सविचार विवेकजं प्रीतिसुखं प्रथमं ध्यानमुपसंपद्य विहरति । २ स वितर्कविचाराणां व्युप- शमादध्यात्म संप्रसादाच्चेतस एकोदीभावादवितर्कमविचारं समाधिज प्रीतिसुखं द्वितीय ध्यानमुपसंपद्य विहरति । ३ स प्रीतेविरागादुपेक्षको विहरति स्मृतः संप्रजानन्, सुखं च कायेन प्रतिसंवेदयति यत्तदार्या आचक्षते-उपेक्षकः स्मृतिमान् सुखं विहरतीति , निष्प्रीतिकं तृतीयं ध्यानमुपसंपद्य विहरति । ४ स सुखस्य च प्रहाणात् दुःखस्य च प्रहाणात् पूर्वमेव सौमनस्यदौर्मनस्ययोरस्तंगमाददुःखमसुखं उपेक्षास्मृतिपरिशुद्धं चतुर्थ ध्यानमुपसंपद्य विहरति । नामरूपम् ( नाम च रूपं च ऐकण्यं कृत्वा नामरूपमित्युच्यते) पञ्च उपादानस्कन्धाः । पारमिताः (पइ दश वा) -दानपारमिता, शीलपारमिता, क्षान्तिपारमिता, वीर्यपारमिता, ध्यानपारमिता, प्रज्ञापारमिता इति षट् । तथा-उपायकौशल्यपारमिता, प्रणिधानपारमिता, बलपारमिता, ज्ञानपारमिता इति अन्याश्चतस्रः । प्रतिसंविदः (चतस्रः) - धर्मप्रतिसंवित्, अर्थप्रतिसंवित्, निरुक्तिप्रतिसंवित्, प्रतिभान- प्रतिसंवित् । प्रातिहार्याणि ( त्रीणि) -ऋद्धिप्रातिहार्यम् , देशनाप्रातिहार्यम् , अनुशासनीप्रातिहार्यम् । बलानि ( पञ्च) -श्रद्धा, वीर्यम् , स्मृतिः, समाधिः, प्रहा। बुद्धधर्माः ( अष्टादश आवैणिकाः)-नास्ति तथागतस्य स्खलितम् , नास्ति रवितम् , नास्ति मुषितस्मृतिः, नास्त्यसमाहितं चित्तम्, नास्ति नानात्वसंज्ञा, नास्ति अप्रतिसंख्याय उपेक्षा , नास्ति छन्दहानिः, नास्ति वीर्यहानिः, नास्ति स्मृतिहानिः, नास्ति समाधिहानिः, नास्ति प्रज्ञाया हानिः, नास्ति विमुक्तिहानिः, सर्वकायकर्मज्ञानपूर्वगमं ज्ञानानुपरिवर्ति ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते, सर्ववाकर्मज्ञानपूर्वगमं ज्ञानानुपरिवर्ति ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते, सर्वमन कर्मपूर्वगर्म ज्ञानानुपरिवर्ति ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते अतीतेऽध्वनि असङ्गमप्रतिहतं ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते, अनागतेऽचनि असङ्गमप्रतिहतं ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते, प्रत्युत्पन्नेऽध्वनि असङ्गमप्रतिहतं ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते । योधिपक्षीया धर्माः ( सतत्रिंशत् ) - चत्वारि स्मृत्युपस्यानानि, चत्वारि सम्यक्प्रहाणानि, चवारो ऋद्धिपादाः, पञ्च इन्द्रियाणि, पञ्च बलानि, सप्त बोध्यङ्गानि, अष्टाङ्गमार्गः । , " ·% 3D ~ -- तृतीय परिशिष्टम् ३७३ बोध्यङ्गानि ( सप्त) - स्मृतिसबोध्यगम्, धर्मप्रपिचयसंबोध्यमम्, वीर्यसबोप्यङ्गम्, प्रीति- सबोध्यगम्, प्रसब्धिसमोध्यगम् , समाधिसयोध्यङ्गम, उपेक्षासबोध्यद्गम् । ब्रह्मविहाराः ( चत्वार ) चत्वारि अप्रमाणानि । मार्गाङ्गानि ( अष्ट) - सम्यग्दृष्टि , सम्यवसकल्प , सम्यग्गाकू, सम्यकर्मात, सम्यगाजीव, सम्यव्यायाम , सम्यक्स्मृति , सम्यक्समाधि । लोकधर्माः (अष्ट) - लाभ अलाभ यश, अयश, निदा, प्रशसा सुखम्, दुखम् । वशिताः (दश बोधिसत्वाशिता )-चित्तनशिता, परिष्कारवशिता, आयुर्वशिता, कर्मवशिता, उपपत्तिमशिता, अधिमुक्तित्रशिता, धर्मपशिता, प्रणिधानवशिता, ऋद्धिवशिता, ज्ञानवशिता। विमोक्षमुसानि (श्रीणि )- शून्यता, अनिमित्तम, अप्रणिहितम् । विमोक्षाः (अष्टौ )- रूपी रूपाणि पश्यति, अध्यात्मरूपसज्ञी बहिर्धा रूपाणि पश्यति, शुभ विमोक्ष कायेन साक्षात्कृत्वा उपसपद्य विहरति, सर्वशो रूपसज्ञाना समतिकमात् प्रतिघमज्ञानामस्तगमात् नानात्वसज्ञानाममनसिकारात् अन तमाकाशमित्याकाशान त्या यतनमुपसपद्य विहरति, सर्वश आकाशानन्त्यायतन समतिकम्य अनत विज्ञानमिति विज्ञानानन्त्यायतनमुपसपद्य विहरति, सर्वशी विज्ञानानन्त्यायतन समतिकम्य नास्ति किंचिदिति आकिंचन्यायतनमुपसपय विहरति, सर्वश आकिंचन्यायतन समतिक्रम्य नैवसज्ञानासज्ञायतनमुपमपद्य विहरति, सक्शो नैवसज्ञानासज्ञायतन समतिक्रम्प सज्ञावेदितनिरोव कायेन साक्षात्वा उपसपद्य विहरति । वैशारयानि (बोधिसत्वाना चारि)-धारणीयुतोद्ग्रहणानिर्देशबैशारयम् , नैराग्याधिगमात् परमिहेटनानिमित्तसमुदाचारसहजानधिगतेर्यापयत्रिवर्मपरिशुद्धमहारक्षसपन्नशारथम, सदोद्ग्रहीतधर्माविस्मरणप्रझोपायनिष्ठागतसत्लनिस्तीरणप्रसाद सदर्शनशुभान तरायिक वैशारयम्, सज्ञिताचित्तासप्रसोपान्ययानानिर्याणसपूर्णवशितासर्वप्रकारसत्वार्थसप्रापण , वैशारद्यम्। , शिक्षापदानि (अष्ट दश वा)-प्राणातिपातविरति , अदत्तादानविरति , अब्रह्मचर्यनिरति, मृघावादविरति , मद्यपानपिरति , गधमाल्यविलेपनवर्णकधारणविरति , उच्चशयनमहा शयनविरति , विपालभोजनविरति । तथा नृयगीतवादितादिदशनपिरति , जातरूप रजतग्रहणनिरति । समापतयः = चतस्र )पिमोक्षा चतुर्थ, पञ्चम, पष्ठ, सप्तम । सम्यक्प्रहाणानि (चत्वारि )- अनुपञ्चाना पापमानामनुशराना धर्माणामनुपादाय छन्द जनयति, उत्पन्नाना पापकानामनुशलाना धर्माणा ग्रहाणाय उन्द जनयति, अनुपनाना ·३७४ समाधिराजसूत्रम् । कुशलानां धर्माणामुत्पादाय छन्दं जनयति, उत्पन्नानां कुशलानां धर्माणां स्थितये भूयोभावतायै असंप्रमोपाय परिपूर्णत्वाय छन्दं जनयति । स्कन्धाः (असमसमाः पञ्च)- शीलस्कन्धः, समाधिस्कन्धः, प्रज्ञास्कन्धः, विमुक्तिस्कन्धः, विमुक्तिज्ञानदर्शनस्कन्धः। स्कन्धाः (उपादानस्कन्धाः पञ्च)- रूपस्कन्धः, वेदनास्कन्धः, संज्ञास्कन्धः, संस्कारस्कन्धः, विज्ञानस्कन्धः। स्मृत्युपस्थानानि (चत्वारि)-कायस्मृत्युपस्थानम, वेदनास्मृत्युपस्थानम, चित्तस्मृत्युपस्थानम् , धर्मस्मृत्युपस्थानम् । स्वराङ्गानि (पष्टिर्वाग्विशेषणानि )- स्निग्धा, मृदुका, मनोज्ञा, मनोरमा, शुद्धा, विमला, प्रभास्वरा, वल्गुः, श्रवणीया, अनेला, कला, विनीता, अकर्कशा, अपरूपा, सुविनीता, कर्गसुखा, कायप्रह्लादनकरी, चित्तौद्विल्यकरी, हृदयसंतुष्टिकरी, प्रीतिसुखजननी, निप्परिदाहा, आज्ञेया, विज्ञेया, विस्पष्टा, अभिनन्दनीया, आज्ञापनीया, विज्ञापनी, युक्ता, सहिता, पुनरुक्तदोपजहा, सिंहस्वरवेगा, नागस्वरशब्दा, मेघस्वरघोषा, नगेन्द्रस्ता, गन्धर्वसंगीतिघोपा, कलविङ्कस्वररुता, ब्रह्मस्वररुतारविता, जीवंजीवकस्वरस्तारविता, देवेन्द्रमधुरनिर्घोषा, दुन्दुभिस्वरा, अनुनता, अनवनता, सर्वशब्दानुप्रविष्टा, अपशब्दविगता, अविकला, अलीना, अदीना, प्रमुदिता, प्रसृता, सखिला, सरिता, ललिता, सर्वस्वरपूरणी, सर्वेन्द्रियसंतोषणी, अचञ्चला, अचपला, सर्वपर्पदनुरविता, सर्वाकारवरोपेता । , प्रेमणीया, अनिन्दिता, ·चौद्धसंस्कृतग्रन्थमालायां प्रकाश्यत्वेन संकल्पिता ग्रन्थाः । १ नव धर्माः १ ललितविस्तरः Rs. 10.00 and 12.50 २ समाधिराजसूत्रम् Rs. 12.00 and 16.00 ३ लावतारसूत्रम् Rs. 10.00 and 12.50 ४ अष्टसाहसिका (प्रज्ञापारमिता) आलोकव्याख्यासहिता Rs. 20.00 and Rs.25.00 ५ गण्डव्यूहसूत्रम् Rs. 16.00 and 20.00 ६ सद्धर्मपुण्डरीकसूत्रम् Rs. 10.00 and 12.50 ७ दशभूमिकसूत्रम् Rs. 10.00 and 12.50 ८ सुवर्णप्रभाससूत्रम् ९ तथागतगुह्यकम् २ माध्यमिकमते- १० मध्यमकशास्त्रं नागार्जुनीयम् , आचार्यचन्द्रकीर्तिविरचितया प्रसन्नपदारूप- व्याख्यया संवलितम् Rs. 10.00 and 12.50 ११ शिक्षासमुच्चयः शान्तिदेवविरचितः Rs. 10.00 and 1250 १२ बोधिचर्यावतारः शान्तिदेवविरचितः प्रज्ञाकरमतिविरचितया पञ्जिकाल्य- व्याख्यया संवलित: Rs 10.00 and 12.50 ३ योगाचारमते- १३ सूत्रालंकारः आचार्यासङ्गविरचितः ४ विनयाः १४-१५ महावस्तु-लोकोत्तरवादिनां विनयः १६ मूलसर्वास्तिवादिनां विनयः (Gilgit Mss.) ५ महायानसूत्रसंग्रहः १७ प्रथमः खण्डः-प्रज्ञापारमितासंक्षेपाः, सुखावतीव्यूहः, कारण्डव्यूहः, राष्ट्रपाल परिपृच्छा, शालिस्तम्बसूत्रम् अर्थविनिश्चयसूत्रं च Rs. 16.00 and 20.00 १८ द्वितीयः खण्डःकरणापुण्डरीकम, मञ्जुश्रीमूलकल्पः .

·३७६ यौद्धसंस्कृतग्रन्थमालायां ६ अवदानसंग्रहः १९ अवदानशतकम् Rs 10.00 and 12.50 २० दिव्याम्दानम् Rs. 1600 and 20.00 २१ जातकमाला (बोधिसत्वानदानमाला ) सुभाषितरताकाण्डकामया च, आर्य- शूरविरचिता Rs 10.00 and 12.50 २२२-२३ अवदानकल्पलता क्षेमेन्द्रविरचिता Rs. 20.00 and 25.00 ७ प्रकीर्णग्रन्थाः २४ महायानस्तोत्रसंग्रहः २५ अश्वघोषपन्या:-बुद्धचरितम्, दरनन्दग