·Pnnted by Ambalal Vithallhai Thakkar at the Lahana Mitrs Printing Press, Baroda, ud pablusbed by Newton Mohun Datt, Carator of Libraries, on behalf of the Government of His Highness the Maharaja Gaekwad of Baroda at the Central Library Birodi Price Rs, 2-12-0.

·PREFACE,
Tbo birst 122410mont of tho foug-alinoun) Minskollins,
other rire known as tlic Aburritarthachantimans, Lur!
pourports to baso bech composed by the front ferien
Chalukya Kig Itlokamulla fometara, son of Vibuni.
ditya VI, is now offerol to then public II rolurIIT*
work, extending to about 8000 (irantlas, and in duilt intus
Svo Vimistin, rock containing 0 Adrydyan or chimpans of
unegual lenkeli, somo clinpler als labios **** mily
actions. Tho wholu woth is thua dutkill into one burimi
chaptra, dealme with one dosedad determinat tnjosex on th..
namilies and written for tia liruoltoa of the firs***
royal families The first come ripetus (o anullim te
Vimbatin, nni comprim* 4t) Addhyarns or color
Tun girerent editin le brad on the follownfie 2!**
1. Doming to the diarow Crstrar dins ans 16 d.
* complex *****".') #1 will the late
tline IS
1i 3 fou?, to the aludur Utara
th, 10!!!, * IT
!!!
4
**

·vi E. Incomplete; in the middle about 50 leaves are wanting. It is older than D. On the last leaves tho ink has forled. The last thieo JISS belong to the Bikauer Durbar. The authorship of the Minasollīsa is attributed, in the 9th floka on page 2 and the colophon, to the Chalukya King Somešvara, surdamed Bhülokamalla and Satyāśrnyakulstilaka. A reference to śloka 371 on page 62 will, howerer, make it evident that this attribution is incorrect. In this sloka Somebyara is himself made the standard of comparison, and no anthor would be guilty of 80 flagrant a piece of vanity. It is therefore probable that the book was composed in his Court by some prodigiously learned and well-informal map, tboroughly acquainted with the royal housebold, royal necessities and royal whims. King Somešvara is the son of Vikramiditya VI, and belongs to the line of the Western Chalukyas whose capital wag at Kalyāni, Aufrecht in bis Catalogus Catalogorum fixes the period of his reign As 1127-1138. In Barnott's Antiquities of India the date is 1126-1138. The date of composition of this work seems to bo 1052 Saka ( 1131 A. D.) as the sloka Ol on page 34 while giring tho Dururáuka mentions Fridsy as the first day of tho inontb of Chaitra when thu Saka gear 1031 bad elapsed. • Another work attritated to him is the Vikraniakabbyudaya. 1. jacow leta 15 of which appears la cos of the l'attan thapis F'erba delats of dis 13 with be givea in gar Patlan (utslogies whiels la carte raration ·rii It is generally beliored that Some rara asconded the throne in A. D. 1127; but the inscription recording the grant of land made by Mabamndaleśrama AFArasimhaderarara to the temple of Manikyadara containing an image of Ekasalega Parsyanitha in the 6th year of the reign of Somešvara Bhalokappalla in the year Saka (1052 corresponding to A.D. 1130-31) abows that the date of his accession cannot bo 1127, it must be 1124-25. The real dato of Someśvara's Acceßion therefore is a matter of controrersy which may better bo left in the hands of the bistoriang and antiquariang for solution. The date of Adversion, whether 1124 or 1127, does not, howarer, materially como in conflict with tho dato given as Dbravaila in the Mānasollāsa already mentioned. Some fobolars are under tho impression that A. D. 1127 is the date of composition of the Minasolläst. But this appears from the abore, and also from other consideration, to be incorrect. Someecara ascended the throne, as is commonly beliored, in 1126 or 1127, It is quito natural that a ling in those days should require a few years for getting himself firmly beated on the throne, and for maging fans with neigh. bouring countries, whicla generally gave trouble when kingdom changed lands. It seems therefore probable that the dute giren - Dbrotinka, referred to abore, in tbe meel date of composition. Some Tara Brems to Do A pomerfal roler, hat rery little in known of bis zxeriozul history. A lor inscriptions treno reasonal during his reign but the informrtion yielded by then it bra! mengre. Wbat his religion war, it is difient ton certain. Ilere in the beginning his book ones a vill an obrirsnco to all the impos ·tant deities of the Ilinda Pantheon, namely, Ganel, Sira, fi. kna, Drabm., Indra, etc. The very first loka refers to Giņo: ki, but we shall not be justified in oilling him a Saim, because it is customary with authors of all sects to ba. gin with an obcisance to Gancka ar the bestowvor of flera fection and the remover of obstacles. Tho grant of Mabi. manalerara Mirasimladoraris already roferred to further makes og beliсre that Jainism was also encouraged in his time. Oar conclasion thercfore is that Somerara niso displayed the non liberalizm of Indian monarchiq, The sloka 103 on pigo 11 farther sirergthens this conclusion. Tun llinasol! - de wisten in Apulehele medic, with Corvaimul props 13-a intruded in the nully Ito lar. 27:1. striry loudlerni. ll worl: treaty of many Bubojiceret girpu 11... Firma information in thin mininit Apo 12 Work 1 640x4;} boy trio author is the rardgratis celor's whic! pegebey the world 10:02 thu Alope of the tog hun estreinly the it it all rightly claim thanat ophthat. .:)'-* v,fi!... Huffrent silhjerta dlalt will en lien ahtaimed 6.12!! Pillerlift but wit will be firma only a (** 1.*** *1. forduras amon: silny that my leg pwww in time to Ilmiy los 11 firm's, this worlari 1744 an Prir 11.1: kia 811 tilts * osalem! 1.1 fu.' Laf 1% !!!, fump*anjar o bunulia of a purely O ***8! and royal kell 11). !"mtreru July 11 ir mon *W** When my mind by the J11110 'tir.istes, ustry, it has brutal, hul lewens oftpuyeol ·ix details like faTUT Ugo md (on gofrera in Tergaivota p. 9. ) eta, and ta ( 13. 70.) And sometimes bo omita the things that are really ropaired, e. 6-, FT TTTT etc. (pl 106, kl. 860) where the word Tara is not explained. Tbo meanings of euch words, botrorer, may be found in otber books like Vakantartja sikuna. Among the two Vinukatis contained in this volume, the first, generally speaking, describes the requisito qualifi. cations and Deoksities of an ambitious king who desires to obtain and extend his dominiona. Tho popond Virat mainly gives the ways and means of making tho position of tho king BOUTO, The first Vimkati while dealing with the virtue of a king makes the Tirthasnūna au imperativo noocmits. In the Tirtlastānādusiya tło author o'cntiont teroral Tirthas, namely, Suklatirtba", Vanjarat, Bulmaratul, l'enya, tho tributaries of the Kima, eto, ench as mas rousonably be known to local pooplo, Ilo does not however mention Paakara nesr Ajmer, which is one of the greatest Tirthar. The mention of the Täpt river along with the famons and mighty rivers, Gianges, Tawuna, Narmadi, Gantaml, in tho kama kloka shows that ebony Author could not ebako of the local influence while speaking of • The may in one of the Norturi Best Tirmoch a 1804hor of the name banor of the indurari. The modern Munjik Ja Ibe Siusi dərisions et les u Caroda Budel of qualmsil, friboury e! Abe Galmul (telbe Seth Adbyan the Osbiskt uten is the Bradu Barlas 2

·India ia general. The omixion of tho Kitert is worth
ccticing. It is probable also that in this particalar ho bise
followed to Rrahms Puriņs which also mentions the
rims ia tbe kimo atrain
The three soku trusting of Juart (p 18, kl. 183-190)
ir taken from an exrlier mork on melicino lvy Vagblata, bat
In colpo Huku bure not been tested to far. In tblut Adag.is
Ars! en Alhy ince of Adraraldyakt And Gajucikiui it
**:1 gotins that all thn nimlicinae nientlonel nro thom pro
jarmol Propie nimfioinnt glaufu There is no nuontion of Thinami,
!15.m!.core prepared non metult like Iron, Amlil, ate
17 18. first limit the longent li the 19th Adbyly
*** I* Iliminuttholimuumbhrten pompelloyijn. Here the
* om promesa y of peinling aralimit pliyalulana nad freadiatribution
GP -**** Samuiliwin Hortvarn might buvo realiaal
q*** Fariyle Miramarily lvo a klny who take care of
7.4 msomi Visiit aan with an animarution of the
de morar none of the king. It wiya wimmel
Sot in ki baat)y ww strony 1lsen blog maillons the
LL **** Hots! fit this staln, Aling with thate
Asustis line qualificaturtin of the
Aantdalje i wig conseil im ryne
6 KC, Bw!
${linis rinfully t... ****

·food ). This abows that the life of a king is perpetually in danger Toelias feititor e troet: offcar: crew1: (1.49 4.186.) indirectly Blowa that the nothor was well acquaiuted with the fact that people of tbe cleriml profession are indined to baras to publio. It is quite possible also that he followed the previous writers on Niti (alfa) in this respect. On page 44 ho fixes one pittb of the produce of corn as the bighest royal duo, though in pomo cases it is made one-cightà or one-twelfth BI Concorsion. The tax depends however on the produotivity ol the land. IIo fixes also one-sixth tax on bonoy and ghoo, but does not farwolato any fasation de Olber kinds of produce except to mention tbat a fruit graden is to be taxed according to its yield. In those days tho might of the king was calculated According to tho number of elephants which he porkvood. Hence the author mentions the forests which are tho baunts of clepbants, and minutely deccribes the varieties of the species and formplates means to catch them, train them, and make them fit for war, It is believed by the writers elephants that the elephant is a faithles animal, but our anthor does not subscribe to that opiniou. The only kind of elephant which is faithien is the Sarpuszttra while the rogue deplants coma tunder the category of Paišicksetter and Rākskassel ratamudbkars. The code of words given bere for the training of elephants must bave been in lise in those days in Mabirāktra and Onzerat, as in evident from word. sarh as A, 47, MA, ·el, but tbo code is different from the one that is not in uso cither at Barodi or Kolhapur. The elephant, thong! naturally timid in disposition, is able to destroy men in war if properly traiced. The list lesson recoired by tho clophant is how to destroy men ( fofaa wafu p. 16, $1. 1191) In this book no less than five methods of catching elephants Are giren. One of them is Vácibandha, which corresponds to Ido well-kzomn Kheddah operations A niention of this in Minnollīdz chors that the method was in rogio in thoso disk, but was afterwards forgotton, ng may bo been from the flowing line of G. P. Sanderson in his " Thirteen year. (/***, the Fill Deasts of India pp. 101 and 109. - Somo of the Malaraja's malouts who were amongst my following had been accustomed to catch singlo cirplanes with trained femalca, and in pitfalls, but El.my Larl never beard of any ono attempting tlo ang tiro of a wliolo lieril. It was bald that ligilor lui Izv!o a trial, a centary bofore, in the Kakunkoto dole, bat bad falled, and had reconled lily opinion that 99 oning would orer anacel ani hly carse upon any Chathat attrmteil to do so, on a stono still alanling Emerlle ore of tw eulex yours. Consequently all Junttilmers who were will nie remni the mir: u Lopatres, ebought they judicionsly kopie 1. rict> tbasilari mong (p 100) "I want n miktar134 kirol I! es Santot oly facin my born of medventure an!

·Gorcrnment and undertaken to asrry oat, bat front
the desire to prove to gorerat oficers who considered
tho fchcing to bo the rision of a lunatic, that their
croskings were rather the ntterns of Bedlamites.
Plonsantrics anpeared in the Bangaloro papers regar.
ding tho probable effects the Kbeddab opemtions would
Lata on the price of salt, which it was representa
was being laid in by ma in large quantities for
application to the modal appendages of any elephants
I limppened to meet with ".
(n. 103)
The author Some rara mentions Huist elephant first
This is the only kind of elephant which is described as com.
pletely white ( itt ). Modern writers on elephants say that
no such clephants are found:
"I bare nerer myself been a really white one, nor
bare any of the experienood natiro bunters whom I
bave met " * * * Regarding the wbito elopbants of
which we read as forming the most cherubed poe.
Bessions of the King of Arn, I am unable to giro ady
information
Sanderson p. 83.
Occasionally eo called white elephants are met with,
which are menlly albinos, the dark pigment being
absent from a larger or smaller area of sho skin; in
Burma and Sint such albinos being highly valued
and considered as sacral or royal animals **
( Royal Natural Distory, ly Lydeker Tol. II, p. 599.)

·Diy This kind of elephant may be suhorofa: mentioned on page 80, 81. 228. This is no doubt auspicious as it leads to rictory. But this is not the wbite elephant described by Somessara as GFRÍTT. The author following previous writers might baro mentioned various things, of course, which bo neyor 63W. Two sbort sub-adhyājas vit: Nidhi and Dhatorāda, Rasījana in this book ( pp. 69-61 and 63-64 ) are extro. mely interesting. Enriching the Governmont treasury by tho practice of alchemy is really astonishing. Not only ordinary people were keen on alchemy but Rajas and Maharajas also Ead recours to such methods. Wacro paaris and various kinds of geque are treated of, their defecla also are not omitted, and montion is made of lo devastating results of posecusing sucb defectivo pearls and gree. On pago 01, Al. 421 Somefram says that in L1 Kalinong pearlı such as are found in oyator shells only te available. But to enumerates oight dillerent sources of FILA, sono altogether mythical, following portiones the Erdion of previous writers. In this connection ho does not rest cocient with mentioning the sources only, but also minutoly Lacribe the kimi ol praris proluce from each source. To sayo a one plum (p. 71 1.471) that the king should not wear er wbis weigh more than two Kalanjis (url lo €964) Choy schools 75 thing worth storing in a fort are ton! laku 551 4,395 the auibor drals with the norty con lechen *14ment, rrefents in eartben figyek, ·and lions fixed to some convenient spot, and in fact, crerye Ehing that may cause baroo in an hostile army. On page 80, kloka 661, YO 800 tbe Anthor adrising kings not to put faith in the army formed of enemies, men, and not to allow them near his preschoo. IIe further adrias bat an army of this kind should always be pat in the Eront in the event of war. hilo referring to borsma, Somebrara 1888 the word Paranodbhuta, by which are meant probably the Arabian horica It appears that in his timo borecs from Sind, Arabia and tho Kumboja countrics were famous. Among thoro tbc Arabian horecs bato maintainel their reputation oren 10w. Ilo sem pocially inclined towards tho elephants of tho Kalinga formata (fermata n. 130, kl. 1104). Ho bas also trralel of tho mali. cines to be administerud to borros and cleplants. On page and 87 the description of fovor in elephants ofo is worth noting. There is no mention lowovor of any modioine for forer la bio caso of elephants. In the Vasantarajn Sakuna it is mentioned that there aro fivo Jewis among tho Sakunas- **-WT-OF-forxr-mgfanat! ancy gmacht erst orda TTTMYTH 1! ( *TUALS) Among them the Polaki is the chief. Tbe doks ng bui पोऽबिह: मणबकि यामोरिता सरितामामार। STRERT * (cil. A 89) ·Xvi All the fire jewels are treated in this book. Sukung IE the Uparati are also mentioned. It may be pointed out this connection that while giving the names of tho Sraris Pišgals we considered it for to follow the Vakatarz Sikur as all the ditterent MSS have different and probat incorrect reading The chapters on polity giro complete thongli roccia information about the royal policy. The three are briefly trestal, but tbo fourth, riz. Danda is dwelt on Frutat longth. It emmals of tho Cnturnarn Kotncakra nnd many other thin_ wins with astrology. It showa bow the army should plac and bow the kingine prince and other officer of the ota hrnul in formalel. In the enrel the Author atesks of Coartă Unayas at We take this opportunity of recording our conlle funds and campo gruliwe lo lln FrCkLLENCY SIX MANLIKE X. !217. ki, C.4.1, 1.A., LI,II., D#wan Sabob of Barole 4.5 lines Beletrat him takis in the Sarlow, and for thin klo hy ghlaining a Innn of the thirm Dokone at 11:16a bit freuna! Inaponailility. Die banke are #Dither for their couriemy in feniline * timewany :. Biarlsrkar trent lirea spre frutto fryin base of their 11, Bied to l'anilie 1.1 Timo Hirap for sosistant, routerspeel toy kim wls*11, Jl, rru!. rols, *. (l. K, SODIKAR.

·अनुक्रमणिका. ---0-0- ४ " " " " U " " . " . " मयपविशतिः अमात्याध्यायः (२) मग्प्रिदक्षणम अमरपथमाध्यायः १) पुरोहितलक्षणम् परतोष नाघ्याय: (२) पश्चाहनिर्णयः अगम्यापर्जनाध्याय: (३) ज्योतिर्विद्गणकलक्षणम अभयवर्जनाध्यायः (१) सेनापतिलक्षणम् १७ असूयापर्जनाध्यापः (1) ६ धर्माधिकारिसमा पक्षलक्षणम , पतितानाध्यायः (६) गणितम् ग्रोधधर्जनास्पाय: (७) कोशाध्यक्षगणकशक्षणम् धामस्तुतिपर्जनाध्यायः (८) मतीद्वारलक्षणम् दामाध्यायः (१) माधिषिमहिकलक्षणम प्रियवचमाध्यायः (१०) लेखकलक्षणम् राध्याय: (१११ सारथिलक्षणम मोपदेवनाममप्याय: (१२) १० सूदलक्षणम गोविमर्पणाध्यापः (१०) पलक्षणम् पितृतर्पणाभ्यागः (१५) भगत पुररक्षकमारप. भतिथिपूजनाध्यायः (१५) रिचारफलक्षणम् गुपपगाध्यापः (१६) राष्टाध्याय: (३) सपोऽयाय (७) राष्ट्रपाला पिका तीर्थस्मानाध्यायः (८) १३ करावाविषेक ४१ दीनानाथायामृत्यपोषणा देशनमरक्षा ध्याय: (१९) गवनविभागलसनम शरणागतरक्षाध्यापः (२०) वारियरधः द्वितीय विशतिः पशाव: स्वाभ्यध्यायः (१) अनुगतकार. राजगुणाः आपान रसापनम अश- . . " " " . २ P ·xviii . " २ " " " ७४ ঘুমাগম माशयस्यध्याय: (१) गजजातिभेदलक्षणम् उत्साहशयत्यध्यायः (१०) সহিয়ালিজম मध्यध्यायः (११) ५९ विप्रवाध्याय: (१२) कोशाध्यायः (४) याप्राध्यायः (१३) धातुचादरसायनम ६३ याचाभेदाः घनदोषगुणाः सर्थ दिगृक्षाणि मौक्तिकपरीक्षा धारशूलम् तुलालक्षणम् प्रशदोपधारणानि मौतिकतोलममय यिग्यास: नक्षत्रदोपदम पभरागपरीक्षा স্বরানি রান্নান नीलपरीक्षा मालपदानि कुनानि भरफत परीक्षा यशकुमानि स्फटिकपरीक्षा शियापलीकाकशनानि २०४ पुष्परागपरीक्षा. पोतकोशकुनम् पपरीक्षा पिलाशनम गोमेदपरीक्षा उपधुतिशयुमम पिमपरीक्षा आसनाध्यायः (१४) रमपरीक्षा आभयाध्यायः (१५) दुर्गाप्पापः (4) धीभायाध्यायः (१३) সাধাগতম सामाध्यायः (१७) पाध्यायः () भेदाध्यायः (१८) पदाभिमभणम दानापापः (१९) १२. ঋণ ८१ दपाध्यायः (२०) লপি योगिनीयम् गोरधिनिषतः যাহাম सारप्यायः (७) মোঃ प्रभुयायाय:) জানি १०७ " " २५१ ·प्रदान भगरपन दोबार (ताना.) मन प्राधालय श्रीसोमेश्वरभूपतिविरचितो मानसोल्लास:। 4 गभीएफलदं सिद्धिसिद्धमन्त्रं गणेश्वरम् । फर्णताळानिलोदतविघ्नतळळवं नुमः ॥ १ ॥ संविरसखी जपरयेका काऽपि सुद्धा सरस्वती । थपा स्वतः प्रबुद्धानां प्रकाशोऽतिप्रकाश्पते ॥ २ ॥ बन्दे भालसाची लिङ्गरूपं महेशरम् । स(१)पानमपि मुव्यक्तं यस्यान्तः सचराचरम् ॥ ५ ॥ कृष्ण कगार रस या विमो पा रपारमग माविभुं फुरु । ते हरे नरहरे नमोऽस्तु मे देहि देव पदमच्युनाच्युतम् ॥ ४ ॥ नोमि येदध्वनिवरं देवं पत्ते मदेव हि । नाभिपयोदरे विष्णोः कणभ्रमरविषमम् ॥ ५ ॥ तं नमस्कृपहे श देवानामपि दैवतम् । यो लोचनमासेण विश्वकापाणि पश्यनि ॥६॥ यः सन्न तनतयःपटलं विदार्य বাৰিমিক নমৰি সন্ধাহমু। नं विश्वासगप परमेकमाघ- मादिस्यमहरियमविधि नमामि ॥ ७ ॥ ! B . पुद्धी • ! RA • गुनाने ।

·[ अनुक्रमणिक मानसोल्लासः । स्थाणुर्यस्येच्छया जातः शरीराभूतप्रियः । अरिक्तशक्तये तस्मै नमः कुसुमधन्वने ॥ ८ ॥ चालुक्यवंगतिलका श्रीसोमेश्वरभूपतिः फुरुले मानसोल्लासं गावं विश्वोपकारकम् ॥ ९ ॥ शिक्षकः सर्ववस्तूना जादाचार्य पुस्तकः । अभ्यस्योऽयं प्रयत्नेन सोमभूपेन निर्मितः ॥ १० ॥ अत्रादौ कथ्यते राज्यप्राप्तिकारणविंशतिः । तस्य मासस्य राज्यस्य स्थैर्यकारणविंशतिः ॥ ११ ॥ स्पिरराश्यस्य भूभ रुपभोगाय विंशतिः । प्रमोदननकारतद् विनोदा अपि विशतिः ॥ १२ ॥ पसोपपादिका कीटारिशतिः परिकार्यते । अनुक्रमणिका प्रगति संक्षेप पुर॥ १३ ॥ भागाने कार्य पाद्रोहस्य पर्ननम् । बननं गायगम्यानामभक्ष्यस्य प यननम् ॥ १४ ॥ भयान पर पानमः गारननम् । पोषण गर्न पेर मायानिविनम् ॥ १५ ॥ दानं मनोहर गाणिमाननम् । मातानि.गी नर्गगम् ।। १२ । पिया मार्गपतिय र भीमनम् । प्रयागं गुमान नाम्नी मनम् ॥१७॥ दं.नानापा भगानामि । घरमा मानiिati" ·कमणि माननीलाम.. थप पाप्तम्य गम्यस्य शर्यकारणस्थितिः । सप्ताहानि तथा निम्तः शकायत पर गुणा अपि ॥१॥ उपापा मपि पवार इनि विसनिगग्लिा। साम्पमाग्य एट कोश-गा दुर्ग पानि ॥..॥ राग्यानि प्रहमा पांगणा भणपादि। सधि विग्रही पाममागनं पमाश्रयः ॥१॥ पर गुणाः परमयति प्रभाममाः । भदो दण्टा पाय दानमिसापचहटगा। अपराग्योपभांगरपरिवनिता पने पापा। माग्पूफायपि भागधार मान्यता ॥ भूपणागनयो गधार पाना । पुत्राणापभोगाय भीमनाप नका।। पादाम्परय पानामा पाए। भूपरप पापिना पनि भोगाना रिमा TRI (40 विशतिः पिता भाग निदा मापधुना। दर सपासप दिगम पानी॥ भर-मारिन रिनास गया। गतिसिएपरिपारनप।" नियरिद गर । पनीर सावराया। पापा योRANATri 11. RAI ·४ मानगोलागः। [शित: अथ सौख्यादा मीडाविनिः कस्यो कमान । पर्व प्रपदोगाने मेडसाय जरगेजने ॥ ३० ॥ मीदा बारले देगे वालमा नगिनिपि। सस्यक्षेत्रे सुरागोठया पोलाकयनेजपि ॥१॥ चतुरहालयो कीडा वराटक-फणीन्द्रयोः । पनिकायां च तिमिर झीदा धीरनगचिता ॥ ३२॥ प्रेमकोटा रतो मोटा क्रीडानां विंशतिः पृथक । अध्यायशतकं स्येवं पञ्च प्रकरणानि च ॥ ३३ ॥ इति संक्षेपतः मोक्तं मानसोप्लासयीनकम् । विस्तृतं शतशाखाभिर्वक्ष्ये कल्पद्रुमोपमम् ।। ३४ ॥ कामालोभादू भयाव क्रोधात् साक्षिवादाव तथैव च । मिथ्या वदति यत् पापं तदसत्यं प्रकीर्तितम् ॥ ३५॥ देवतासन्निधौ वाक्यं मूते शपयपूर्वकम् । तद्यो लक्ष्यते मोहात् तच्चासत्य प्रकीर्तितम् ॥ ३६॥ अस्वर्यमयशस्य च लोकदिष्टं जुगुप्सितम् । भनृतं नितरां पापं तस्मात् तत् परिवर्जयेव ।। ३७ ॥ इत्यसत्यवाघ्यायः ॥ १॥ ताडनं छेदनं क्लेशकरणं वित्तवन्धनम् । परेपां कुरुते यत् तु परद्रोहः स उच्यते ॥ ३८ ॥ पैशुन्यं परवादं च गालिदान व तर्जनम् । मोद्घाटं विधत्ते यत् परद्रोहः स उच्यते ॥ ३९ ॥ गृहद्वारवमुक्षेत्रं यमु(ख)धान्यं धनादिकम् । हेरते यत् तु मूहात्मा परद्रोहः स उच्यते ॥ ४०॥ १ B वीर० । २ A दहते ।

·५ अध्याय ४] मानमोल्लामा तस्मान् पाकनो द्रोहो ययातीच मृदुःसहः । तस्मानरमदं घोरं परगोई विवर्जयेत् ।। ४॥ इति परद्रोहवर्मनाध्यायः ॥२॥ 'पुष्पिता पतिता कन्या लिहिता श्रेष्ठनानिमा । परस्त्री विश्वा यः स्वमा च दुदिना नया ॥ ४२ ॥ गुरु ब्राह्मणपरम्पश्च पुत्र-मित्र-पत्रियः । पल्पश्च मृत्य-यन्धूनामगम्याः परिकीर्तिताः ॥ ४३ ॥ अनायुप्पकरं नृणामगम्यागमनं स्मृतम् । परलोके च भयदं तस्मात् तव परिवर्जयेत् ॥ ४४ ॥ रत्यगम्याननाध्यायः ॥ ३ ॥ सगुनं गृअनं पर पलाण्टुयिकृयपुरः । विद्वराय छत्राकमभक्ष्यं परियोनितम् ॥ ४५ ॥ हयात्र-जम्यूफ-पारि-वा-गापा वानराः । ऋष-सिंह-गमोशाय न भक्ष्याः परिकीर्तिताः ॥ ४६ ।। पागरन शुरुश्यन मोक-शास्तथा। कोफिल सारिफा गध-गारमेयाम निन्दिनाः ।। ४७ ॥ प्राममा पशः गरें परित्या वनारिकम् । कृमि-पीट पनहार न भक्ष्याः परिकीर्तिताः ॥१८॥ सस्टो दर्दरः मों नकुलो गागोधिरा। मकरः शिशुपारप ने भायाः प्रकीर्तिताः ॥१९॥ गोटी पेटी व माजी नया विविध गुग। पदनीपंप पन् मईनन् म परिवर्तयन् ॥ ५०

·६
मानमोलामः:
IITH
अवत्सायाः पयो धनोर्दशाहाभ्यन्तरे न ग ।
वत्सान्तरमनविन्याः कान्ताया पण च ।। ५१ ॥
आविध कारभं सीरमपेयं परिकीर्तितम् ।
अभक्ष्यभक्षणेऽपेयपाने च नरके यन् ॥ ५२ ॥
इत्यमस्यवनाध्यायः ॥ ४ ॥
समृद्धि वीक्ष्य चान्यस्य रूपं शौर्यमुदारताम् ।
कलाकुशलतां नीळं गौमाग्यं गुगसम्पदः ।। ५३ ।।
असहिष्णुर्भवेद् यस्तु स याति यमन्दिरम् ।
लोके च निन्यता याति नामहिष्णुर्भवेत् ततः ॥ ५४॥
इत्यसूयावर्ननाध्यायः ॥ ५ ॥
महापातकदुष्टानां लिहिनां धर्मलोपिनाम् ।
घण्टालान्त्यनजातीनां संसर्गात पतितो मवेत् ॥ ५५ ॥
तस्मात् पतितसङ्गेन नरः पतति रोये ।
लोके चाशस्यतां याति तस्मात् नं परिवर्जयेत् ॥ ५६ ॥
इति पतितप्तङ्गवर्ननाध्यायः ॥ ६ ॥
क्रोधो नाशयते बुद्धिमात्मानं च कुलं धनम् ।
धर्मनाशो भवेत् कोपात् तस्मात् तं परिवर्जयेत् ।। ५७ ॥
इति मोघवर्जनाध्यायः ॥ ७ ॥
आत्मानं स्तौति यो मोहान्जीवनपि मृतो भवेव।
परत्र यातनो याति तस्मात् तत् परिवर्जयेत् ॥ ५० ॥
इति स्वात्मस्तुनिवर्जनाध्यायः ॥८॥
श्रोत्रियाय दरिद्राय शीलाचारयुताय च ।
पुराणवेदविदुपे दान देयं कुटुम्बिने ॥ ५९॥

·मापाप ११
मामासोलापः।
मापातकपातीनि पापुष्पफलानि च ।
मादानानि देयानि महादेवस्य तुष्टये ॥ ६ ॥
जोय-काशन रत्नानि स-भरयाऽऽमनानि च ।
गमाव मारपी-गारो पलीपर्दा धुरन्धराः ॥ ६१ ।।
गृ ग्रामस्लपा भूमिदासी कन्या विभूपणम् ।
अम-पानं दिलोपथ्यों मीतस्याभयमुसमम् ॥ ६२ ॥
पद् यस्याभिपन लोकं यत् मुख निममन्दिरे ।
मन म विदुपे देयं सदेवासयविधता ॥६३ ॥
इति दानाध्यायः ॥९॥
फ्रानं वाच्यं प्रियं वाच्यं न वापं हितममिपम् ।
भियं न नानृतं वारयमेप धर्मः सनातनः ।। ६४ ॥
निपान्मिनं याद प्रियं घूयाद सदर्यवत् ।
एवं पदति यो नित्यं स लोके पूज्यने पुधैः ॥ १५ ॥
पुधैस्तु प्रपने भूमो विपुः पूज्यते दिदि ।
लोकपघुघः म स्पाद यः मियं वक्ति सर्वदा ।। ६६ ।।
इति प्रियवमनाध्यायः ।। १०॥
नृपर्श ग्रनयनं प देवपक्षमतः परम् ।
भूतय पिठ्पर्श पञ्च यज्ञान मवर्तयेत् ।। ६७ ॥
ज्योनिष्टोमादिकान पक्षान् वानिमेधावधिस्थितान् ।
शरकाले वसन्ते च यथोक्तविपिना चरेत ॥ ६८॥
अमहीनो दहेद् राष्ट्रमृतिनो (ग यो ) पन्त्रवर्जितः ।
बिना दानेन यग्यानमाचार्यमवधीत् मातुः ॥ ६९ ॥
अयुतं लक्षहो च कोटिहोमं व शान्तिकम् ।
वन विममुख्पैच फारपेच्छुभवाइसया ॥ ७ ॥

·८ . मानसोल्लासः । विशतिः १ द्वारहीनो भवेत् कूपो द्वारेणकेन वापिका । नेकद्वारा पुष्करिणी दी_कारा तु दीपिका !॥ ७१ ॥ पाल्या विधृततोयस्तु नहागः परिकीर्तितः । एतेषां खननं कार्य तारकैथाप्यधोमुखैः ॥ ७ ॥ पूर्वात्रयं विशाखा,च कृत्तिका भरणी मया । अधोवस्त्राणि भानि स्युरश्लेपा मूलमेव च ॥ ७३ ॥ कूपादिखननं चैव निधानोरखननं तथा । घूतं च गणितं कार्यमघायकत्रे च सर्वदा ।। ७४ ॥ अमिष्ठिको मपाः सत्रमापाकं च प्रवर्तयेत् । सभा समाम चैव जीर्णदेवकुलानि च ॥ ७५ ॥ विश्वकर्ममतेनापि भयशासानुसारतः । मत्स्यमोक्तविधानेन पिालामतमानतः ।। ७६ ।। फलितेन प्रमाणेन पुरुषार्थचतुष्टयम् । कारयेद् देवतागारं मगन् भक्त्या महीपतिः ॥ ७७ ॥ नरनाळममाणेन विधानेन समन्विताः। मतिमाः कारयेत् पूर्वमुदितेन विचक्षणः ॥ ७८ ॥ सविषयसम्पूर्णाः फिभितीना शोः पिपाः । गयोतरायुधैर्युक्ता यादभिश्च यथोदितः ॥ ७९ ॥ नस्पृष्ट म्फन्दी या काट्यो मुटेऽया। पागपुपनि दीर्घ नायक मेदनाशाम् ॥ ८ ॥ म्यापपिता ननयापी लिन मंतया मृदा । मनी नुपपयों पृष्टा काम तम् ॥6॥ ११मनी.

·भण्याप ११] मानमोलासः। लवणं चूर्णितं लक्षणं सलं मंयोजयेन्मृदा। पपयेत् मर्वमेकत्र मुश्लक्ष्णे पशिलानले ॥ ८२ ॥ पारमपं सदावर्प तेन लिम्पेन समन्ननः । अछः स्यात् प्रथमो लेपः छायायां कृतशोपणः : ८३॥ दिनद्ये व्पतीते तु दिनीय: स्यात् ततः पुनः । तस्मिन् शुष्क वृत्तीपरतु निवितो लेप इप्पते ॥ ८ ॥ नालशस्य मुखं त्यक्त्वा सर्वमालेपयेन्मृदा । योपपेत् तं प्रयनेन युक्तिभिषुदिमान् नरः ॥ ८५ ॥ सिरपकं तोलयेदादावाल विचक्षणः । रीत्या ताण रोपण ऐना वा कारपेत् तु ताम् ॥ ८६ ॥ सिरयादष्टगुणं ताघ्रं रीतिद्रव्यं च फल्पयेत् । रमतं द्वादशगुणं हैम स्यात् पोरशोचरम् ॥ ८७ ॥ मदा संवेष्टपेद् द्रव्यं यदिएं फनकादिकम् । नालिफेराकृति भूषा पूर्ववत् परिशोपयेत् ॥ ८ ॥ पद्धौ मनापिनपचासिक्य नि:सारयेत् तनः । पूर्णा प्रतापपेत् पचात् पावकोरिउष्टवादिना ॥ ८९॥ रीतिस्तान प रसनां नार्म भरम् । सप्ताहानिनिसि रजनं रसना प्रमेत् ॥९० ॥ पुवर्ण मिना पानि पचवः मदीपितः। पूषामूनि निर्माण में लोकराया ॥११॥ सन्देशन र नाता पूर्ण समुदगेन । नापानालापास्य पनि गलिमा समेत १.९॥ मशन माप तापिया मानः | रस नाटापास्ये पिपिपारपा । ९१। 2

·मानसोल्लासः।
[विशतिः।
नालकाननपर्यन्तं सम्पूर्य विरमेत् ततः ।
स्फोटयेव तत्समीपस्थं पावकं सापशान्तये ॥१४॥
शीतकरवं च यातायां प्रतिमायां स्वभावतः ।
स्फोटयेन्मृत्तिको दग्धी विग्यो लघुहस्तकः ॥ ९५ ॥
ततो द्रव्यमयी साऽर्चा यया मदननिर्मिता।
जायते ताशी साक्षादोपानोपशोभिता ।। ९६ ॥
पत्र काप्यधिकं पश्येचारणैस्तत्पशान्तयेति ।
नालकं छेदयेचापि पश्चादुबळतां नयेत् ॥ ९७ ।।
अनेन विधिना सम्यग् विषाया शुभे तियो ।
विधिवत् तां प्रतिष्ठाप्य पूजयेत् मत्यहं नृपः ॥ ९८ ॥
विष्णुं वाऽय गणेशं वा दुर्गा वाऽपि सरस्वतीम् ।
दिने पिम्वरूपं वा शिवं वा लिारूपिणम् ॥ १९ ॥
अर्चयेद् मक्तिभायेन श्रद्धापूतेन चेतसा ।
पत्रैः पुष्पैः शुभैर्गन्धैवेधूप-दीपकैः ।। १०० ॥
य एवं कुरुते पूर्तमिष्टं च विधिना नरः।
स याति परमा सिदि लोकदयशुमावदाम् ॥ १०१ ॥
इतीप्टापाध्यायः ॥ ११॥
अयं पापं शुभेस्तोयैर्यधुपर्क प कल्पयेत् ।
तवाचमनं स्नानं तत्तद्रव्यसमायुनम् ॥ १०२ ॥
मन्त्रैश्यान नपेटीयमुद्राभिर्विविधार्चनैः ।
मारपूर्वक भक्या नया स्तुन्वा विसनपेन् ॥ १०॥
एवं यः पूजयेत् मिट हरमना नरा।
म प्रामानि महापं नया नात्र संशयः ॥१४॥

·अध्याय मानसीहात.। मन्येषामपि देवानां निन्दा देरे प धर्नयेत् । देवं देरलं हवा नमस्कृपाद(बी) लक्षयेत् ॥ १०५ ॥ एवं प आस्तिकं भारमाथितः समतां गतः । सर्वदेवपसादेन लभते सम्पदं वराम् ॥ १०६ ॥ परोपदेवतामतपत्र्यायः ॥ १२ ॥ गवां प्रासं सदा दादावलिसपा । मात्मीय-परफीयाणां तेन विष्णुः प्रसीदति ॥ १०७ ।। दानेन मियवाश्येन सन्मानेन दिनोत्तमान । तोपपेत् सर्वभावेन तैनामोति परं पदम् ॥ १०८ ॥ इति गोविनतर्पणाध्यायः ॥ १३ ॥ तोयमितिलेः कुर्यात् तमन्ना पितृतर्पणम् । गव्यशरिसमुत्तमः पापसेः सिनपा सह ॥ १० ॥ भक्ष्यपूनस्तथा मांसवेन मधुनाऽपि च । भन्यैश्च विविधैः मृष्टेः पयाग्नः मुमनोहरेः ॥ ११०॥ भोजयेद् दिनमुख्याध पितृनुरिश्य मस्तितः । अदापूनेन चित्तेन पादं कुर्यादतन्द्रिनः ॥ १११ ॥ एवं यः कुरते श्राद्धं तर्पयेत् पितृदेवनाः । सस्य सन्तानद्धिः स्याद राज्यमायुर्महद् भवेत् ।। ११२ ॥ यद् यदि नि चिनेन तत् तदामोति कापपान् । भकामतस्तु कुर्वाणो निर्वाणं परमाप्नुयात् ॥ १११॥ इति पितृतर्पयाध्यायः ॥ १४ ॥ मनातकुलनामानमन्यदेशादुपागतम् । अपार्न पामुकादमितिथि तं विदुषाः ॥ ११४ ।।

·. [finit मामा योन पूनमे ! मानि सनिला मागम् ॥ ११ ॥ नमा मापना माला पूल पुः । मि मिनि:शाम मंशपः ॥ ११ ॥ ranTEST IN FAmir fal yami im uTHER 1॥ ११७ ॥ wri: IT Immiftraft | Fornexturn ॥११४ ॥ * .sivatimes Vi? Patriarrian || "" "सागमा * * * 1. A This in है ý • T ; * * * *: क . 47 -

·अध्याय १९
मानसोसास।
यद् दूरं यद् दुराराध्यं यथ दुर्धरता स्थितम् ।
सन् सर्वे तपसा साध्यं सपो हि दुरतिमामम् ।। १२५ ॥
इति तयोऽध्यायः ॥ १७ ॥
नाली सरिता श्रेष्ठा यमुना नर्मदा भूभा ।
तापी तक्षिणी पुण्या गौतमी पापनाशनी ॥ १२६ ॥
देनपादोभवा रम्या श्रीशकोत्सगामिनी !
तुझ्मदा सदा भद्रा दर्शनानु पापनाशिनी ॥ १२७ ॥
बभरा भीमरच्या च कृष्णा घेण्या वृहनदी।
पळापहारिणी पर सता लोकविध्रुना ॥ १२८॥
एतापापाय सरिन: मागराय सरांसि |
दार देवखानायाः पुण्ठ-कूप-सवा गिरेः ॥ १२९॥
पुस्कराणि च पुष्पानि शनार्य सुरखपदम् ।
प्रभासपयित तार्य केदार शनाशनम् ॥ १०॥
प्रयागस्नपिरान चिन्तितापदायक
मध्ये तीर्थमनय प सुरसार्यनिषेवितम् ॥ ११५. ॥
पाराणसी महापुण्या पहादेवनिपेविना ।
माभावसंयुक्ता मापातकनाशिनी ॥ १२॥
सरस्वती प्रिभिः स्नानः पशभिषमनाया ।
भारी मानमान दर्शनादेव नर्मदा ॥ १५ ॥
एतेष पुरतीषु माया पेन फिलिपात् ।
ईप्सितं पर मते मोदी प महेन्दा ॥१२॥
इति नीयमानाध्यायः ॥ १८ ॥
दशीति भागने यन् पाहापापणं पपः।
दारिया या दोन परिकीर्तिता ॥ ११ ॥

·विशतिः।
मानसोलासः।
तस्मै ददीत दीनाय वाञ्छितं द्रविणादिकम् ।
दयाहदयो राजा धर्मार्थ स्त्रार्यनिस्पृहः ॥ १३६ ॥
माता-पित्रोविहीनस्तु रहितो मित्र-पान्धवैः ।
विगतः स्वामि-बन्धूनामनाथः परिचक्ष्यते ॥ १३७ ॥
आता यनेन संरक्ष्याः तन्त्र-मन्त्र-क्रियाऽदिभिः ।
तेषामन्वेषणं कार्य पानान-शयनासनैः ।। ११८ ॥
शस्त्र-शास्त्रविदो वैद्यानभ्यासनिपुणानपि ।
महापोहविवेकज्ञान सुधाहस्तान् मियंवदान् ।। १३९ ॥
अर्पयित्वा विचित्राणि भेपनानि पृथक् पृथक् ।
निरालस्यांश धर्मज्ञान प्रकल्प्य परिचारकान् ॥ १४० ।।
ज्वरे च रक्तपित्ते च कासे पासे च यमणि ।
ब्दों मदात्ययेऽशाम सारण-ग्रहणीषु च ॥ १४१ ॥
मुबारो ममेरे च विद्रयो गुल्म-कोष्ठयोः ।
पाग्दो गोफ पिस च कृष्णे चिये महामये ॥ १४२ ।।
मानधोणिनगंगे च सपा रोगान्तरेवपि ।
नेपचानानुमारेण कारयेत् तत्मतिक्रियाम् ॥ १४ ॥
माला निदानं व्यायीनां सरूपं लक्षणेफरम्।
देवघाटानुगारेण साम्यमतितरवतः ॥१४४॥
मापी दौश्विगत् वा पारमाणितम् ।
निमप ममजारमहराग्नि दिशित ॥ ११ ॥
तमिनिर्गती हि कापमाश्रिय तापपन ।
मायग्णांना गणाधिपतियm n m"
मंगोलिकोटममाश्रिाम् ।
पान गर्ग तिन मंग एमागमम् ॥ १.७॥

·अभीर्यत्यौपचं यस्मानमरातस्य विनाऽमिना । तस्माम दद्याद् भैषज्यं लहनं तु प्रयोजयेत् ॥ १८ ॥ भक्ष्यमोज्यस्य चोप्यस्य लेन-पेपस्य वारणम् । लपनं मोच्यते सद्भिः कायलायाकारणम् ॥ १४९ ।। वयोदोष बळं काले प्रकृति कारणं तथा । विचार्य लनं कार्य यावच्युदं भपेद् वपुः ॥ १५० ।। एकरा त्रिरात्रं च पश्चरारमयापि वा । सप्तरा नर निशा निशाकाधिका दश ॥१५॥ लहानस्य छनः फालो दोपरूपानुसारतः। दानष्पमोपचं पथात् ज्वरापयविनाशनम् ॥ १५२ ॥ एफभक्तं नया पेया मण्टो पा कोप्णवारिणा। दोपकोपानुसारेण लहन विविधं स्मृतम् ॥ १५३॥ छक्तिस्य यदा स्थास्पं इद उष्णा पाटन एपित। मनामसचिरोजश पक्ति पवलक्षणम् ॥ १५४॥ सपनेबिज्वरं भानं लघुपयेमिताशनैः । उपापरे पिपा मम्यग् पापन् स्याद् दिनसप्ताम् ॥ १५५ ॥ मानेऽपि कने सम्पप रष्टे सचिनसरणे । घरो पदि न मुप्पेत तं पेयाभिरपाचरेत् ॥ १५६॥ पान-पिच-पटासाना मात्वा कक्षणमुत्करम् । नस्योपनमर्ने व्यः करण पेया मदापपेन् ॥ १५७ ।। पातः शूलेऽपिक परतापे पितं पटरपेत् । माय पं. रिजानीगन्मिधे पियंशापेन ॥ १५८॥ A पोमवेतनः।

·४
मानसीलासः।
[शतिः।
तस्मै ददीत दीनाय वाञ्छितं द्रविणादिकम् ।
दयाहदयो राना धर्मार्थ स्वार्थनिस्पृहः ॥ १३६ ॥
माता-पित्रोविहीनस्तु रहितो मित्र-वान्धवैः ।
विगतः स्वामि-बन्धूनामनायः परिचक्ष्यते ॥ १३७ ॥
आता यनेन संरक्ष्याः तन्त्र-मन्त्र-क्रियाऽदिभिः ।
नेपामन्वेपणं कार्य पानान-शयनासनैः ॥ १८ ॥
शस्त्र-शास्त्रविदो वैद्यानभ्यासनिपुणानपि ।
छहापोहविवेकज्ञान मुधाहस्तान् प्रियंवदान् ।। १३९ ॥
अर्पयित्वा विचित्राणि भेपनानि पृथक् पृथक् ।
निराळस्यांश धर्मज्ञान प्रकल्प्य परिचारकान् ॥ १४० ॥
बरे च रक्तपित्ते च कासे पासे च यक्ष्मणि ।
छदौ मदात्ययेऽःसु सारण-ग्रहणीषु च ।। १४१ ॥
कच्छे प्रमेहे च विघौ गुल्म-कोष्ठयोः ।
पाण्टौ चोफे विसर्प घ कृष्णे चित्रे पलामये ॥ १४२ ॥
वातगोणितरोगे च तथा रोगान्तरेवपि ।
पवासानुसारेण कारयेत् तत्मतिक्रियाम् ॥ १४३ ॥
माला निदानं व्यापीना स्वरूपं लक्षण स्फरम् ।
देशकाळानुसारेण सात्म्यमातितत्वतः ॥ १४४ ।।
सामो दोपश्विग ला पार जठरस्थितम् ।
निष्प प समचारमुदराग्नि पहिः सिपेत् ॥ १४५ ॥
एवं विनिर्गतो पतिः कायमाश्रिस्प सापपन ।
पर इत्युपते नमः मायाधिपतिय सा van
पातोपर हलि दोष कोष्ठसमाश्रितम् ।
मन पर्ग कित्रित हो नत् पपागमम् ॥ १४ ॥

·सापोय १९ मानमोला भनीयरपोप परमापरातस्प विनाऽमिना। तस्मान पाद् भैषज्यं मधनं तु प्रपोजयेत् ॥ १८ ॥ मापभोग्य सोप्पस्य लेध-पेपस्य वारणम् । सानं मोच्यते सद्धिा कायलायरकरणम् ॥ १४९ ।। पपोदार्प पळं का प्रकृति कारणं सपा। विचाप बन कापै पापपदं भर् वपुः ॥ १५०॥ एफरा विरात्रं ष पथराममापि वा। सारा नब निशा निशाकाधिका दश ॥ १५१ ।। लहुनस्प कृतः फालो दोपरूपानुसारतः। दारव्योप, पथात् चरामपविनाशनम् ॥ १५२ ॥ एफमक्न नपा पेपा मग्दो का कोष्णवारिणा! दोपकोपानुसारेण दहनं विविध स्मृतम् ॥ १५३ ।। हाधिनस्य यदा स्वास्थ्य र तृष्णा पारवं रुचिः। मनामसतिरोनय पक्तिलायवलक्षणम् ॥ १५४ ॥ बनविग्वरं जातं पध्यमिताभने। पावर भिषा मम्यग या स्याइ दिनससकम् ॥ १५५ ।। नेऽपि कने सम्पर इप्ले लधिनलक्षणे ज्वरो यदि न मध्येन तं पेपाभिरुपाचरेत् ॥ १५६ ॥ मान-पित्त-पकासाना झाला लक्षणमुत्करम् । तस्योपशमनैदल्पः कला पेया पदापपेत् ॥ १५७ ॥ पातः शूलेऽधिक शेयस्तापे पित्तं च लक्षयेत् । माध्ये कफ विनानीगन्मिय मितु सस्पेन ॥ १५८ ॥ TAपाययोमयेत्तनः।

·२४
[R
.
मानसीलासः
तस्मै दर्दीत दीनाय वाञ्छितं द्रविणादिकम् ।
दयाहदयो राजा धर्मार्थ स्वार्थनिम्पदः ।। १३६ ॥
माता-पित्रोविहीनस्तु रहितो मित्र-पान्धवः ।
विगतः स्वामि-चन्धूनामनापः परिचक्ष्यते ॥ १३७ ॥
आर्ता योन संरक्ष्याः तन्त्र-मन्त्र-क्रियाऽदिमिः।
तेपामन्वेषणं कार्य पानान-शयनासनः ॥ १३८ ।
शस्त्र-शास्त्रविदो वैद्यानभ्यासनिपुणानपि ।
महापोहविवेकज्ञान सुधाइस्तान् प्रियंवदान् ॥ १३९ ।।
अर्पयित्वा विचित्राणि भेपनानि पृथक् पृयक्
निरालस्यांश्च धमझान् प्रकल्प्य परिचारकान् ॥ १४० ॥
ज्वरे च रक्तपित्ते च कासे वासे च यक्ष्मणि।
छदौ मदात्ययेऽश: सारण-ग्रहणीषु च ॥ १४१॥
मूत्रकृच्छे प्रमेहे च विद्रधौ गुल्म-कोष्ठयोः ।
पाण्टौ शोफे विसर्प च कृष्णे चित्रे बळामये ॥ १४२ ।
वातशोणितरोगे च तथा रोगान्तरेष्वपि ।
वैषशास्त्रानुसारेण कारयेत् तत्मतिक्रियाम् ॥ १४३ ॥
मावा निदानं व्याधीनां स्वरूप लक्षणैः स्फुटम् ।
देशकाळानुसारेण सात्म्यमकृतितत्त्वतः ॥१४४ ॥
सामो दोपश्चिराद हत्वा पावकं जवरस्थितम् ।
निरुध्य प ससञ्चारमुदाग्निं पहिः सिपेत् ॥ १४५ ॥
एवं विनिर्गतो पतिः कायमाश्रित्य तापयन् ।
ज्वर इत्युच्यते तो सर्वव्याधिपतिश्च सः ॥ १४६ ॥
पकमेवोपचं हन्ति दोष कोष्ठसमाश्रितम् ।
मपान गणं किश्चित् कुरुते तत् एषासमम् ॥ १७ ॥

·अपीप १९] मानसोलासा अजीर्यत्योप, यस्मातरातस्य विनाऽग्निना । सरमा दयाद भैषज्यं लाइन तु प्रयोजयेत् ॥ १४ ॥ मध्यमोज्य चोप्यस्य केद्य-पेयस्य वारणम् । लानं मोरयते सद्भिः कापलापासारणम् ॥ १४९ ॥ पपोदो पठं का प्रकृति कारणं तथा । विचार्य लानं फार्प पारदं भषेद् वपुः ॥ १५० ।। एकग विरा प पधरापमपापिया। सारा नव निशा निशाकाधिका दश ॥ १५ ॥ लहनस्य कनः कालो दोषम्पानुसारतः। दानव्यौपधं पयाद ज्वरामविनाशनम् ॥ १५२ ॥ एकमर सपा पेया मण्यो वा कोणतारिणा। दोपकोरानुसारेण लसून विविध स्मृतम् ।। १५३ ॥ पितस्य यदा स्वास्थ्य व इष्णा पार पित। पनामसतिरोध पतिपक्षणम् ॥ १५५ ।। भनेरिवरं जातं सपर्मिनाशनः । पापरे पिपा मम्पा पार पाइ दिनमाम् ॥ १५ ॥ सहनेऽपि को सस्पर स्टे दिसणे । परो दिन ये पेयापिरपावरेत् ॥ १५६॥ पान-पिए-परासानाशारा करम । सायोग्यापन प्य हावा पेशापयेत् ।। १५७ । पूजा परतारे पितं पापे । माफ विजनीमिय दिप ||१५८॥ TA पोमदेता।

·.
मानतीलामः।
[ist
तस्मै ददीत दीनाय वाञ्छितं द्रविणादिकम् ।
दयादयो राना धर्मार्थ स्वार्थनिमहः ॥ १३६ ॥
माता-पित्रोविहीनस्तु रहिनो मित्र-यान्धवैः ।
विगतः स्वामि-बन्धूनामनायः परिचश्मने ॥ १३७ ॥
आता योन संरक्ष्याः तन्य-मन्त्र-क्रियाऽऽदिमिः।
तेपामन्वेपणं कार्य पानान-शयनासनः ॥ १८ ॥
शस्त्र-शास्त्रविदो वैधानभ्यासनिपुणानपि ।
महापोहविवेकज्ञान मुघाहस्तान् प्रियंवदान् ॥ १३९ ॥
अर्पयित्वा विचित्राणि भेपनानि पृथक् पृथक् ।
निरालस्यांश्च धर्मशान् प्रकल्प्य परिचारकान् ॥ १४० ॥
ज्वरे व रक्तपित्ते व कासे पासे च यक्ष्मणि ।
छौं मदात्ययेऽ: सारण-ग्रहणीषु च ॥ १४१ ।।
मूत्रकृच्छ्रे प्रमेहे च विद्रधौ गुल्म-कोष्ठयोः ।
पाण्टौ शोफे विस च कृष्णे चित्रे पळामये ॥ १४२ ।।
वातशोणितरोगे च तया रोगान्तरेष्वपि ।
वैद्यशास्त्रानुसारेण कारयेत् तत्पतिक्रिपाम् ॥ १४३ ।।
ज्ञात्वा निदानं व्याधीनां स्वरूपं लक्षणैः स्फुटम् ।
देशकालानुसारेण साल्यमकृतितत्वतः ॥ १४४ ॥
सामो दोपश्चिराद् इत्वा पावकं जठरस्थितम् ।
निरुध्य च ससचारमुदराग्नि पहिः क्षिपेत् ॥ १४५ ।।
एवं विनिर्गतो वद्धि कायमाश्रित्य तापयन् ।
ज्वर इत्युच्यते तज्जैः सर्वव्याधिपतिय सः ॥ १४६॥
पकमेवोपचं हन्ति दोष कोष्ठसमाश्रितम् ।
भप न मुणे किनिन् कुस्ने न घासमम् ॥ १४७॥

·अध्याय १९ अभीर्यत्योपपं यामाग्मरातस्य विनाऽमिना । सस्मान दवाइ भैषज्यं मन तु प्रयोजयेत् ॥ १४ ॥ मपभोग्य पोष्यस्य लेइ-पेपस्य वारणम् । सपने मोच्यते सन्दिा कापलायाकारणम् ॥ १४९ ॥ चयोदोपं का प्रकृति कारणं था। विचार्य कान कार्य पावरदं भषेद् वपुः ।। १५० ॥ एकरा बिराच पथरामपापि वा। सारा नव निशा निशाकाधिका दश ।। १५१ ॥ लहनस्य कृतः कालो दोषरूपानुसारतः। दातव्योप, पवाद ज्वरामविनाशनम् ॥ १५२ ।। एकभक्त तथा पेया मण्टो वा कोष्णवारिणा। दोपकोपानुसारेण लड्न विविध स्मृतम् ॥ १५१५ हस्तिस्य यदा स्वास्थ्य क्षुद तृष्णा पाटवं रुचिः। मनामसचिरोजश्व परितापवलक्षणम् ॥ १५ ॥ नेविरं भात लपध्यमितापनः । सपाचरेद् भिषा सम्यग् या स्यात् दिनसप्तकम् ।। १५५ ॥ लानेऽपि कृते सम्पए दृष्टे कधिनळसणे। घरो पदि न मुच्येत तं पेयाभिरपावरेत् ॥ १५६ ॥ पात-पित्त-पळासाना ज्ञात्वा क्षणमुत्करम् । सस्योपशमनग्यैः करवा पेया मदापयेत् ॥ १७ ॥ धानः शूलेऽधिक यस्ताप पित्तं च सयेत् । जास्य कविमानीगामि मिश्रं तु भारपत्र ।। १५८ ॥ 1A मा योभयेचनः।

·२४
मानसीलासः।
[वितिः ।
तस्मै दर्दीत दीनाय वाञ्छितं द्रविणादिकम् ।
दयाहृदयो राजा धर्मार्थ स्वार्थनिस्पृहः ।। १३६ ।।
माता-पित्रोविहीनस्तु रहितो मित्र-मान्यवः ।
विगतः स्वामि-बन्धूनामनापः परिचश्यते ॥ १३७ ॥
आता यनेन संरक्ष्याः तन्त्र-मन्त्र-क्रियाऽऽदिभिः ।
तेषामन्वेषणं कार्य पानान-शयनातनैः ।। १३८ ।
शस्त्र-शास्त्रविदो वैद्यानभ्यासनिपुणानपि ।
महापोहविवेकज्ञान मुधाइस्तान मियंवदान् ॥ १३९ ॥
अर्पयित्वा विचित्राणि भेपनानि पृथक् पृथक् ।
निराळस्यांश्च धर्मशान् प्रकल्प्य परिचारकान् ॥ १४० ॥
वरे च रक्तपित्ते च कासे खासे च यक्ष्मणि ।
छदौ मदात्ययेऽसःम सारण-ग्रहणीषु च ॥ १४१ ॥
भूत्रकृच्छे प्रमेहे च विद्यौ गुल्म-कोष्ठयोः ।
पाण्टौ शोफे विस च कृष्णे चित्रे वळामये ॥ १४२ ।।
वातशोणितरोगे च तथा रोगान्तरेष्वपि ।
वैषशास्त्रानुसारेण कारयेत् तत्प्रतिक्रियाम् ॥ १४३ ।।
शाला निदानं न्याधीनां स्वरूपं लक्षणः स्फुटम् ।
देशकालानुसारेण सात्म्यमतितत्त्वतः ॥१४४ ।।
सामो दोपश्चिराद् हत्वा पावकं जठरस्थितम् ।
निरुध्य च ससथारमुदराग्निं पहिः क्षिपेत् ॥ १४५ ॥
एवं विनिर्गतो पतिः कायमाश्रित्य तापपन् ।
घर इत्युच्यते तमः सर्वव्याधिपतिश्च सः ॥ १४६ ॥
पकमेवोप रन्ति दोष कोष्ठसमाश्रिनम् ।
भपन गुणं किशि हस्ते तत् एषासमम् ॥ १७॥

·अध्याय १५ मानसोलासा। १५ भनीयत्योप, यरमारानस्य विनाऽमिना । तस्मान दाइ भपज्य लानं तु मयोभयेत् ॥ १८ ॥ मध्यभोग्यस्य चोप्यस्य लेध-पेपरप वारणम् । लानं मोच्यते सनिकायलापाकारणम् ।। १४१ ।। पोदोप पळं कार्य प्रति कारण सपा विचार्य कान कार्प पारदं भवेद् वपुः ॥ १५ ॥ एकरात्रं निरा प पथराप्रमशपिशा। মষ্ট নব নিথ নিয়াখাঘ্যি ।} ??? सहनस्य कृतः कासो दोपम्पानुसारतः। दातव्यमोप पथात् रामविनाशनम् ।। १५२ ॥ एकमत नया पेया मोशकोणरिणा। दोपकोपामारेण हुने विधि ग्मतम । १५१ ।। हतिय पक्षा स्वास्थ्य पत्कृष्णा पारा पनामाविरोभ पतिपक्षण ॥१५॥ परि मा पापण्यामान। पाप विषा सम्पर पारद पार दिनसमाम् ॥ १५ ॥ मानेऽपिको सम्पए । परो दिन अप ऐदाभिरापरे ॥ १५ ॥ पार-पिप-Remit नर । सम्पोपहमने पापा स्टापये ॥ १५०१ मेष राशि भाभि पि१५८. TANT ·मानमोसातः। [विशतिः । दोपत्रपे प्रकुपिने सन्निपानो भवेत् समे। दुचिकित्सो भवेद् रोगी एनादेनमुपाचरेत् ।। १५९ ॥ पित्वं पला पृयवपर्णी नागरं धान्यकोसळम् । एतैः पेया कृता देया वातपित्तज्वरापहा ॥ १६० ॥ कुक्षि-वस्ति-शिरःशूले क्षुद्रा गोक्षुरसाधिता । पेया वातरुजातस्य सोष्णा देया भिपवरैः ॥१३॥ गोक्षुरं बृहनीहन्द्रा गुहा चातिगुहापि च । एतैः मपिता पेया श्वास-कास-ज्वरातिनुत् ॥ १२॥ श्रीपणी बिल्व-रेटूकं तर्कारी पाटला तया । तेपो मर्यवैः सिद्धा पेया कफरुजातिहत् ॥ १६१ ॥ भृष्टतण्डुलसिद्धाऽपि पिप्पत्यामलकैर्युता। यवान सघृता पेया विष्टन्धमळरेचनी ॥ १६४ ॥ मागधी पिप्पलीमूलं मूद्वीका पात्रिकोपः। कृता पेया अपानव्या कोष्टशूलविवन्धनुत् ॥ १६५ ॥ व्याघ्री-पदर वृक्षाम्ल-पाटला-बिल-गोधुरैः । हष्णानी मेसिता पेया स्पेदनिद्रामुखमदा ॥ १६६ ॥ कफपित्ताधिकै ग्रीमे नाभिस्थानस्थिते कफै। वृपिच्छदी विदाहे च मदोत्ये च सदासये ॥ १६७ ॥ सर्व प्रहत्ते रुधिर पेया नैर प्रशस्पते । वास्त(?)मा फलरसः कृमिनाशं च वारुणम् ॥ १६८ ॥ शर्करा-मधुमंयुक्त पिपजीणे तु तर्पयेत् । पवागं शुश्निोऽनीपाद भानं वा भृष्टनण्डलम् ।। १६९ ॥ २A मंन्।

·पकथितं तोयं यूपं निगधने। गं यूपं दकमित्यभिधीयते ॥ १७० ।। इसंयुक्तं यूपं लावणि विदुः । येत् ताभ्यां रमवा मुद्ग-लामः ॥ १७१ ।। दोपसमुत्यानं पलं रक्षेन् प्रयत्ननः । न पेपपीयूप रसोपं विपाचयेन् ।। १७२ ।। कि च समाने सप्तराबादतः परम् । शनकैः कायेदोपपं तु निहरेत् ॥ १७३ ।। पित्तहरो देयः कटुकः फफनाशनः । -श्लेप्महरोऽप्येप कपायो ने वरो रसः ॥ १७४ ।। सम्बरे मलं रुदा ज्वरं रिपमना नयेत् । लासपरचि दिको कपायो जनयेदसौ ॥ १७५ ।। ज्यरस्प मार्दये जाते कायस्यापि च लायये । चन्टिने घ मले न सिराबाद् देयोपयम् ॥ १७६ ।। मुस्तापर्पटनकायः शुण्ठीपर्पटकोऽपि वा। यापर्पटफो वाऽपि देयो पविनाशनः ।।१७७ ।। पक्रः शीनः फपायो वा पागेगारः सवालकः । अमृता-विश्व भूनिम्र-मुस्ताशयोऽपि पा सरे ॥ १७८ ।। पथासाम्यं प्रयोक्तन्याः कपापा दोपनामनाः । भचि ग्वर-गृह-यावरस्पाराम्नाशिनः ॥ १७९ ॥ पटोसप कटुका धीमानि पुटनस्प प । पनामपितः वापः मन्ननगरनाशनः ॥८॥ १ AR 3 ·मानसोडासः। पाग-पोर-पटुका-सारिया मुस्तपादिताः एतः सिद्धः कायस्नु सन्ततपरयात रुः ॥ १८ ॥ मदीका त्रिफला निम्र-पटोली-गुम्न-पत्सकैः । कृतः कापी निहन्त्येष भरमन्गे शुरुमतम् ॥ १८२ ॥ शमी-गुहनी भूनिमनन्दनैः परिकस्सिनः । यो निानि न निरान तृतीयामागरम् ॥ १८३ । मारणामाकायो मसमनितः । गां निगारमन्याशु पशुभदिनगम्भवम् । १८४ ॥ पुर-निल पोगामि । मनाम: नागो गागरा ॥ १८ ॥ fiའifན་} istaiན| JHTTER पपग ॥ १०९ PUTI Pा भनिनाममा । it IIT ॥ १८. Turn feri I TIMES Patr":411) पून 14111 mins THAT [ .int.॥ ...AITHI 4.krriti ir: । । M .. - .

·भरपाप प्राममोहामा एनरेवोश पिटवणारांपुनः । गाम्नपिचिन मेरमापवाजाननाशनम् ॥ १९ ॥ तिर शिलालेग्नं परमौषधम् । दिगु-यपुरनं नम्पं जीर्णवाचितम् ॥ १९४ ॥ पात्रीपूर्णता पृष्टपम्तम्भमा! पटेगद दानुन् फेनो पदो या दलोयः ॥ १९५॥ कालयपदरानन्ना-पष्टी चन्दन कानिकः । सपुनः स्पानिलेपणादाइश्चरापाः ॥ १९६ ॥ समिपानश्वरान्मुने शोफो भनि दारगः । फर्णमूले यदा नैन कश्चिदेव विमुत्पने ।। १९७ ।। रफ्तापशोपने कार्य नीरजाभिर्मुर्मुहुः । सपा कार्य प्रपरलेन यपा पाको न जायते ।। १९८॥ पुन प पारये मिदं नि पधुरैरपि। एवं हनं घृतं देयं मधुरं वान-पित्तपो।।। १९९ ॥ शाराम्ललवण परवियुवतः श्रपादपि । आसपाय भृ पिचं कुपिनं दुपयेदसा ।। २०० । सनो प्राणास्य-कर्णेभ्यः पायु मेहनमार्गतः । परी तन: रुपान पिनं भिपवरः ॥ २०१॥ एकदोपं नवं चोध घलिनशानुपदरम् । रक्तपित्त मुखात् साध्यमध्ये याप्पमुख्यते ॥ २०२ ।। अपश्चोय च पलिन त्रिदोष भूर्युपद्रयम् । असाध्य रक्तपितं तन् त्यजनीयं पिपानरः ।। २०१॥ A तदाख्यान

·.
को विगविरं दवाद निम्नान २०४६
त्रिी निवास किता।
पुनः कटी दई मतियादि...
रिती गायतः कविः।
नाम्यात काम हमारहारिनन् । २०६॥
अमृता-सानकारियां दान्यां पहिचाइ गर्नः ।
मांग परन् मस्तितृ शान्ति २०७१
स्लिमोर गन्ना मारिन मैन्स
ग माच नसून विदाम्पत्य पायदा ॥ २
कामे पराममयुरापारीन मिनिहित ।
कामिमान्य नसामे न पसरपने 1३
१1 HIT : भागाव कुरिती
पुाि पानापापात् पादरोगाव(गो)..
पोको मुखं मामटकीयम् ।
दिन युग भाग मांगामेन गा॥
गानो बाग
पानीमा
*Tim
मान
टाटानगर
भाव
.

·अध्याय १९ मानसीलासा अनिशानोपयोगेन मारुता कुपितो भृशम् । उदानः कुल्ले छदि नाभिएरजान्विताम् ॥ २१५ ॥ जम्धू-धून बलोजीर-चटावरोहनः । क्षौद्रण सहित कापः पीन उदिविनाशनः ॥ २१६ ॥ सौद्रं हरीतकीचूर्ण कोलं वा मधुमिश्रितम् । वमनं वा वमिद्रव्पैदा छदि विनाशयेत् ।। २१७ ।। होमविध्यातिपानेन भवस्या पदात्पः । छदिमोहो भ्रमस्तन्द्रा पलापो जायते ततः ॥ २२८ ॥ पश्चाई सारा का जायतेऽसो मदात्ययः । अत अर्व मसतश्चेद् रोगोभ्यः परिधीयते ॥ २१९ ॥ सहलासे सदाहे प सहच्छ्ले मदात्यपे । वमनं वमनद्रपः प्रभीन प्रयोगविन् ।। २२० ॥ तृषि द्राक्षारसो देयों पधुना परिमिश्रिताः । पारस्पुत्पलकन्दैवा नोय केवटपेर वा ॥२२१ ॥ विमा-दारिमरक्षामले: सह कोलाम्पेनमः । मुखलेपः कृतो इन्ति तृष्णा पधसमुद्भवाम् ।। २२२ ।। मोहे विदाहे भ्रान्तौ च कव्या शिशिरक्रिया। निराशूछे ध मारपेच धनं पारणं हिलम् ॥ २२३ ।। HIT मलापपले पोमनीपो पदायपे । छाग-निचिर-लारेण-शामरसैनम् ॥ २२४ ॥ सन्तुष्टिकमानीयान् पिएच स्वाद पानकम् । घृतं या फेवकं पातं मदात्यपहरं परम् ॥ २२५ ।। বৃষ্টির বিgছাটোবো। भरारथिवा माटरशासीत्परिना २२६॥

·२४
मानसोल्लासः।
[विंशतिः १.
एरण्डश्च विदारी च वृश्चिकश्च पुनर्नवा । ।
स्नेहत्रयं पदेतस्तल्लेपा विद्रधि जयेत् ॥ २५१ ।।
निशा-दावी-पपस्याभिर्यष्टया दुग्धेन रोपयेत् ।
क्षीरवृक्षमवालवक्फलैः कफसमुद्भवः(म्) ।। २५२ ।।
कायकलकादिसंयुक्तैर्विद्रधि नाशयेद् भिषा ।
अतीसार-घर छर्दिकर्शिनो यातलं भृशम् ॥ २५३ ।।
उपयुन-पानाय शीतं चाम्पु बुभुक्षितः ।
मुक्त्वा यो देहसंक्षोमि कुरुते कर्म सत्वरम् ।। २५४ ।।
तस्य समायते गुल्मो वातसंक्षोभहेतुकः ।
वनगन्धा वि गुण्डी पुष्करं लवणत्रयम् ॥ २५५ ॥
रामठे चित्र तेषां चूर्ण गुल्मनिईणम् ।
मरीयामानि-पुपा पृथ्वीका पञ्चकोलः ।। २५६ ।।
दमा दुग्धेन सम्मिश्रेस्तथा मांसरसेन च ।
दाहिमाद् पदरान्मूला कर निक्षिप्य सपिपि ॥ २५७ ॥
विगुणं नठमादाय पर गुल्मविनाशनम् ।
भनीर्णस्पानुपन्धेन मलिनादन-पानतः ॥ २५८ ॥
विद्रोपानापने व्याधिपदरं वहिमध्यतः ।
निसताना नुसारमारिनं मागधारनः ॥ २५ ॥
उरणोदन पीतं च नारख्याधिनाशनम् ।
पटना जिपं गुपया दशमूलान् पछानि पद ॥ २० ॥
नरासायं पान्द्रोणेन संयुतम् ।
पापना पर्चत् म पृतनाग्रेषितम् ॥ २९१ ॥
मन्यायी निदारोगभित ।
वायुना परिना लिपि यायामि नगुम ॥१२॥

·retarrerterprete arti
fort Tiwar)
meen renाए।
mitatis ettilem itCY
Rentatient nitarian ।
rrittingrimar ॥ ५९५ ॥
KendrintHTTEILMEI
winnfinite
Preetik REMETER
fimotiamera ॥
friminine
rialmi-RESin६॥
nfrin cmprani का नाम ।
aur मनाliacles | ९९ ॥
प्रदिप ।
एमrgentifणा ॥१७॥
पिन पर सापडनि
एमपनराविधि७१
एणा दिपिया नस्पमात् ।
दिनामानि मामा निन्दपा पपात् ।। २७१ ।।
मापन: बामभिः : वि प भापते ।
पानी मिस पानि पिसान भरपेत् ॥ २७ ॥
पासमकार दिलायुना ।
एसपी निगरपाणि परम पारिका ॥ २७ ॥

·[ गागसोलाप्सः। त्रिफलाच करअथ वाला रास्ना समांशकाः । तेपां कायेन फल्केन घृतं सम्यग् विपाचितम् ॥ २७९ ॥ पानेन सर्वकुष्ठानि नारायत्यचिरादिदम् । सारेण राजयक्षस्य पूतिकीटः समन्वितः ॥ २७६ ।। लेपारित्र निहन्त्याशु कुर्याच समवर्णताम् । अत्ययं सेवितैर्वायुधांतूनां क्षयकारकैः ॥ २७७ ।। कृषितः कुरुते व्याधीन् सकुच्छान् शूलपूर्वकान् । कोकिलासकापा]पस्य पाना तच्छाकभोजिनः ॥ २७८ तद्वारिणा च स्नातस्य वातव्याधिविनश्यति । शुण्ठी रास्ता चित्रकं च देवदारु सहाचरम् ।। २७२।। एपो कार्य तैकमिश्नं पिवद् वातरुजापहम् । रक्तं प्रकुप्यत्यनेन पटनाऽतिविदाहिना ॥ २८० ॥ आतपालवणादम्लाद् यानाद् व्यायामसेवनात् ।' सायुना प्रेरितं तय नससन्धिः (1) प्रवर्तते ॥ २८१ ।। सर्वेभ्यो रोमकूपेम्यः स उपाधितिशोणितः । अमृताया रसः कायः कल्कं चूर्णमयापि वा ॥ २८२ ॥ यहुकालस्थितं पातयोगितं नारायेद् द्रुतम् । इशुद्रांक्षा च सौपीर मस्त मधं तुपोदकम् ।। २८३ ॥ शर्करासोदप्तम्मिश्रं पारिरीके प्रशस्यते । रोगे रत्ताधि भाते सवांद्रव्यापानि ।। २८४ ॥ शिराम पातव्या संघ-संदपुरस्सरः । गा निपीय गाग्राणि यन्त्र गतिविधरपि ।। २८५ ॥ दुतापां प्रीतिप्रेग सिर विध्ये अनुमानाम् । समापनोपानं नागार्या रमनारले ।। २८६॥

·मानसोतात।
मणिपन्धे पाहमन्यो अदुले गुल्कपूर्वनि ।
हरेत् प्रादेशिक माथित धारिमन्मभिः ॥ २८७ ।।
भेदोन्पीन शितः पास: पारपित्या समुदरेत् ।
मलाप मरीश पारपित्या पहिः लपेत् ।। २८८ ॥
गुदमप्पेऽगुली क्षिप्वा मध्यमा परिवर्तयेत् ।
भामरीमानपेद् पुरत्या परत्युपान्तं विगक्षणः ।। २८९ ॥
उरहना तो परिज्ञाय उिन्धार रोग लापवान् ।
पुलस्यममभेदं च गोक्षुरं काययेजले ।। २९० ॥
तपूर्व पापयेत् माशे घरेव तेनापि चाश्मरीम् ।
एवमन्येषु 'रोगेषु दोषो पत्राधिको भरेत् ॥ २९१ ।।
नस्प दोपस्प पुति चिकित्सा मतिमान् भिपफ ।
॥ इनि वैयकम् ॥
.
औपधपर्यायानार-पवासो दुरालमा । फका विका। सारिपा
चः । धन्वयपासो पास्वी दुरालभा । लघुपथमूली वृहतीद्रयं शालि.
पृष्ठिपणी गोचरम् । कायस्था काफमाची । नाली लाइगलिका ।
या धात्री । घोरफः ग्रन्धिपणीं । शिला मनःशिला। फालपा दारी ।
ता दुरामा । श्यामा कृष्णा । विवृद् अरुणं त्रिवृत् । औप,
।। पटना: अविकासितपटवः । वृताम्लः तिन्तिडीमा । फोळा पदर।
कर्कटकशी । पील फर्णाटे गो । एरण्डा उरूकश्य पश्चारगुलः ।
अनिपिपा । माणिमन्य सैन्याम् । पिलाश्रीपर्णी । पाश्मयां सारी।
ET टुटुका फर्णारे दुइटः । मापश्चमूलम् । अभीरुका शतावरी ।
करि बेलाडके | सैन्धवं सौरलं विद काचः सानः पपस्या
।। राम हिड्गु । अपणं मरीयम् । महौषधं शुण्ठी घासा भावरूपः।
पनिघण्टुः ॥ ३००
१Bोपे।
२ B गोत

·. माणसोलासा [वित पिपतसमुद्भूता मारपक्षसमुद्भवाः । आत्मसम्बन्धिनो ये च बान्धवास्ते प्रकीर्तिताः ॥ १०१॥ पन्यूनो मधुरं वाच्यं ययायोग्य सहासनम् । संविभागश्च कर्तव्यः सुवर्णाम्बर-भूपणैः ॥ ३०२ ॥ घेतनाः फिकरा दास्यो दासाः कर्मकरास्तथा। बुद्धिखड्सहायाच भृत्यास्ते परिकीर्तिताः ॥ ३०३ ॥ एतेषां रक्षणं सम्यक् तथा भरणपोपणम् । दानं सम्मान कार्य लोकद्वय हितैपिणा ॥ ३०४ ।। इति दीनानाथार्त-बन्धु-भृत्यपोषणाध्यायः ॥ १९ ॥ व्याघ-सिंह-गजेश्वोरैः शत्रुभिश्चापि विगुतः । मयाच्छरणमायातः शरणागत उत्पते ॥ ३०५॥ रक्षेच्छरणमायातं माणरपि धनरपि । स यशो महदामोति जनैः सर्वैः प्रपूज्यते ॥ ३०६ ॥ फतवो विधिसंयुक्ता भीतसत्यस्य रक्षणम् । तुलया तोलितं तत्र माणनाणं विशिष्यते ॥ ३०७॥ इति शरणागतरक्षाच्यायः ॥ २० ॥ राज्यमापकुलभुवामित्युपायोपदेशः सम्यक् सोमेश्वरनृपतिना गर्भसारस्वतेन । चके चन्द्रमतिमयशसा रभनाय मनानां पुण्यौपानामपि च महनां वृद्धये (यु)द्धये च ॥ ३०८ ॥ इति श्रीमहारामाधिरानमत्यानयकुलतिलक-बाटुझ्यामरण-श्रीमद्भूलोकमत श्रीसोमेश्वरदेव विरक्तिऽभिजपितार्थचिन्तामणौ मानसोडासे रान्यप्राप्त हँसूरापकपने प्रथम प्रकरणम् ।

·द्वितीयं प्रकरणम् ।
राष्पमातिनिमिचानि कथितानीह विचतिः ।
हस्पिरीभावविश्य कारणानि बदाम्पाम् ॥ १॥
सरयं सत्र कुळ पोल सारुण्यं च सुरूपता।
दाक्षिपमविसंवादो सुन्दसेवा कृतमता ॥ २ ॥
भाद्रपरिवारत्वं पुद्धिवसहायता।
पश्यसामन्तना शक्तिर्दसत्वं क्षिपकारिता ॥१॥
पौर्य पेय मौदार्प शूपित्वं पियवादिता ।
अयोगित्वमनिर्वेद सर्वदा धर्मकारिता ॥४॥
जनानुरागः सौभाग्यं शायरसायनेषुणम् ।
विषको सपित्तत्वं फलाकुळता धनम् ।।५।।
दोपानुरूपदण्डवं सर्वसत्वहितैपिता ।
दयाहत्यं प्रसन्नत्वं भृत्याना सुखदर्शिता ॥६॥
भान सचदतिं सदोत्साहो नपानता ।
पालाचार इस्तेर्गुणेर्युक्तो परो नृपः ॥ ७॥
सत्यं शो मा दानं पञ्चमी स्पाद एणनना।
अवश्यम्भाविनः पश्च गुणास्पेने महीनाम् ॥ ८॥
विभूति घ तथा कीनि धर्म च विभयं सुखम् ।
परमेव सतत रामा गुणानेतान विधारपेत् ॥९॥
इति रामगुणाः ।।
भाष पथ्याशिना नित्पनीमो नापो मनः ।
उपाधिभिजितो रामा राजकार्यक्षमा भवेत् ॥ १०॥

·मानसोखासः। [विपतिः पलिभिः पलितेयुक्तो रूपेण रहिनो मयेन् । खीजनैर्मृत्यवगैध भूपतिश्चाधमन्यते ॥ ११ ॥ तस्माद् रसायनान् योगान् यत्नात् सेवेत पार्थिवः । दृढगात्रो भवेत् तेन वलीपलिनर्मितः ॥ १२ ॥ जीपेच चिरं काळं राना रोगविवर्जितः । तस्माद् रसायनं यस्ये नृपाणां हितकाम्यया ॥१३॥ रसायनक्रिया द्वेषा कथिता पूर्वमूरिभिः । कुटीमवेशनादेका वातातपसहा परा ।। १४ ।। कुटीमवेशका या लोकरक्षापरैः । वातातपसदा सेव्या राजकार्याविनाशिनी ॥ १५ ॥ कृष्णपक्षत्रयोदश्यां सन्ध्यायां शाल्मलीतरुम् । पलि-पूजादिकं कृता रक्तसूत्रेण चेष्टयेव ॥१६ ॐ हा अमृतस्यन्दिनी अमृतं सब स्वाहा' सप्तकत्वः प्रयुक्तेन मन्त्रेणानेन शाल्मलीम् । अभिमन्य कुठारेण हन्याद् चारान् बहून् सुधीः॥ १७ ॥ तस्या निर्यातमादाय प्रभाने भास्करोदये । धाच्या भृशतावर्गा गुड्च्या स्वरसै पृथक् ॥ १८ ॥ सप्त धारान प्रतिरस रोन मारनमाचरेत् । सम्पूर्योलूखले कुर्याद गुटिका बदरैः समाः ॥ १९ ॥ प्रतिवासरमेकैको धारयेद् गुटिका मुखे । अझ विसप्तके याने नूतना रदना नसाः ॥ २० ॥ सम्भवन्ति सनः केशा भृपक्षसमविपः । पष्टवाइतिश्यो पल-वीर्यसमन्वितः ।। २१ ॥

·पार मशनमोडामः। समाससनीची पानाय कार्या रिचारणा । मूल रवा-पत्र-पुराणि फळामन्यापसमम ॥११॥ भाहरप गान्माली रक्षा गरमपूर्ण तु पारयेत् । पना सपिपा गुर विमलपदपायकम् ॥ २५ ॥ ताष्ट्रिटेन भातसयार पाम विशनः । मासन नायने न पाली पनिशानिनः ॥२४॥ मासदपायोगेण गोभरमार भपेत् । जीवरपदगरपाणि गामी रणातिः ॥ १५ ॥ नीगलो मीमापनी नार काया विधारणा। पुष्पादियां पात रिलाणी गपारिन् ।। १९ ।। जायज मीत समाग पूर्णवेत् ततः । पागला गाणि पपंपधु-रादि:समापुरम् । स्निग्रभा निशाय शायरानो निग्रान् ॥ २७ ॥ एकरिशे दिने पार पास्य तदोपप । पतिदिनं भरपेक्षतन्द्रिमा ११ १८ ॥ पा दिन पानि तापमाल रिपे । पारामापुर्ण हात पपुर ॥१९॥ मोरोशीilar पागनाना पारिलिजमीन मान.. मनागमो नदेसार। मानव भाPि Pleurizer Hit पहा recent

·[frat
मानसोल्लासः ।
सरता राजकार्येषु रागद्वेषविवर्जिताः ।
भाय-व्यये च निपुणाः सचिवाः कोशवृद्धये ॥ ५५ ॥
अमार्गे वर्तमानस्य नृपस्य प्रतिकूलगाः ।
योधयन्तः मियैर्वाक्यः सचिवाः स्युनपर्द्धये ॥ ५६ ॥
अन्वयादागतान् शुद्धानुपधाभिः परीक्षितान् ।
सचिवान सा वाऽटौ वा कुति मतिमान नृपः ॥ ५७ ॥
स्वदेशजाताः सत्मज्ञा ऊहापोह विचक्षणाः ।
देशकालविदो धीराः साध्यासाध्यविकिनः ॥ ५॥
परेशिवा धीमन्तः स्वाफारस्य निग्रहकाः ।
मन्नसंरक्षकायामा मन्त्रिणः स्युर्महीपतेः ।। ५९॥
इति मन्त्रिलक्षणम् ।।
नयां च दण्डनीत्या च शान्तिकर्मणि पौष्टिक ।
आथर्वणे च कुशलः स स्याद् राजपुरोहितः॥ ६० ॥
इति पुरोहितलक्षणम् ॥
पोशभिर्हता पटिः प्रभवायसंयुता।
तानैरपि समायुक्ता शकभूपोद्गताः समाः ॥ ६१ ॥
एकपञ्चाशदधिक सहस्र शरद गते ।
उफस्य सोमभूषाले सति घालायमण्डने ।। ६२ ।।
समुद्ररशनापूवी शासति क्षतविद्विपि ।
सशसार्थसर्ववपायोपिकलशोदप ।। ६६ ॥
सौम्पर सरे चग्रमासादो प्रयासरे ।
परिचोधिनसिद्धानसम्माः स्युर्धनका इमे ।। ६४ ॥
रारिता: सात पदापि fia:
मानि पहिस्पियामिण नारिकाः ॥ १५ ॥

·पाय २]
मानसोला
मतिमार्स शिद पार शनिवनाटिकास्तियों।
नादे पदे प नाध्यकादशपरा || ६६॥
पोऽपारस्पाया पुनयोग्या चारे नाटी पिण्डक।
नश च पुनर्योग्यास्तिगिरगाना भव ॥ ६७ ॥
निपा पारेण संपुरो सप्तभिम रिमामिने।
अपशिष्टो भये चार एवं धारविनिर्णयः ॥ १८ ॥
पद पुन नियों भाग चतुर्दशभिराइरेत् ।
पर्दशाधि नेयं धनं शिष्टमगं भरेत् ॥ ६९ ॥
मा प्रयोदरी पश्च द्वितीपे द्वादशे दश।
एकादरी हतीये प नाध्या पदश स्मनाः ।। ७० ।।
चतुर्य दशमे तु स्यादेकोना विंशतिस्तु ताः ।
पथमे नरमे नादयो द्वाविंशनिस्दीरिताः ॥ ७२ ॥
पष्ठेऽपि च घटिकाश्चतुर्विशतिरीरिताः ।
सप्तमे घटिका शेपाः सहरुमा पञ्चविंशतिः ।।७२ ।।
पकरे मर्यघटिकास्तियः पदप भवेशयेत् ।
फटेऽपेयमेर स्पा घटिकारस पियोगयेत् ॥ ७३ ।।
कुम्भे द्वारा विशेपाः संयोग्पा रविनाटिका ।
मायन्यो घटिका सिंह रेचनीया विचक्षणः ॥ ७४॥
मीने रद्राश्च रदाय योज्या सूर्यस्य नाटिकाः।
सावत्य एष न्यायां फोटनीया मनीषिभिः ॥ ७॥
मेपे रुद्रा दिगो नाइयो मेलनीया धनाभिधाः ।
सुलापा नाटिकास्तास्तु धारणीया प्राणाभिषा: ॥७॥
पऽयों पर ध नाड्या स्पृमिश्रणीया विपचिना ।
अपसार्यास्तु ना नाइयो पृषिक परिकीर्चिाः॥७७ ॥

·मानमोडमः।
[fini
युग्मे तिमथ न्यं च घटया गणकोगमः ।
मंदर पार ये गली कांटाटाणे विरक्षणः ॥ ७८ ॥
विताः संयत्र पनि नियिम् ।
हनीय त तिथभांग नाटिका अपि ॥ ७९ ॥
धनारुपा रविनाइयोऽत्र योज्यात्यामाभिधाः।
संयोज्य विभनेत् पश्या वर्षमशेण योजयेत् ॥ ८ ॥
वक्ष्यामि शशिनक्षत्रं सूर्यः योजयेन् तिथिम् ।
नियिं सगुणयेत् पडमियोंजयन् नियिनादिमिः ॥ ८ ॥
शोध्यं तद् रविनाडीपु ततः शशिमयाप्यते ।
शशि-रवियोगे योगो नाडियांगेऽस्य नाडिका 11४२ ॥
हन्या द्वाभ्यां तिथि तत्र त्याज्यमे तनो घरी।
दिनस्य स्फोटयेत् तत्र सप्तभि. परिभाजित ।। ८३॥
करणं जायते शिष्टं भुक्तिः सूर्योदयात् पुरः ।
करणं घटिकाविंशदिति पञ्चाङ्ग निर्णयः ।। ८४ ।।
इति पञ्चाङ्ग निर्णयः ॥
अनेन विधिनाऽऽनीय तिथिवारसमन्धितम् ।
नक्षत्रं च तया योगं करणं गणकोत्तमः॥५॥
अभिषेके पहवन्धे विवाहे जातकादिगु ।
गृहपयेशे यात्रापां गृहारम्भे च सगरे ॥ ८६ ॥
शुक्ले चन्द्रयलं मुख्यं कृष्णे ताराबलावलम् ।
शतानि पश्च दोषाणां युधो इन्ति विनिश्चितम् ।। ८७ ॥
भुक्रः पच सहसाणि दोषागां इन्ति निवितम् ।
छमेक ह दोपाणां गुराचायों परोहति ॥८॥

·३७
मानगोलामः।
एवं प्रथम नारा दुरप पापिनाम् ।
wiपेन् गम्पक पाया गणको नृपः॥ ८९ ॥
योनि-TAPAIR 1
पुल्लरानीमान धारयापारिनारदः ।
समाचारोष्णं दस मशागरिपक्षणः ॥९॥
पारने पनिपिग पविफिन्माषा प पेदिता ।
पाइभेदविधानमः सारेतररिशेपरिन् ॥ ९१॥
दाता पिपंरदो दानी मतिमान सानिधयः ।
रामा मेगापतिः पापः गुगे सत्परिशेपनि ॥ १२ ॥
हनिमेनापतिस्तमम् ॥
मनिशागाराला रागदपरिवनिताः ।
पपीपिकारिणः फापा विलोभा भपनिनाः ॥ ९ ॥
स्पात: मद समालोप पावत दण्डमाचरेन् ।
शस्तो रामा विचारमः कायों दण्डयरो दिनः ॥ ९ ॥
इति धर्माधिकारिखमाध्यक्षलक्षणम् ।।
लोहगामिनादीनां रत्नानां च विभेदविद ।
पये व सरिशेपको रक्षणे निपुणः शुचिः ॥९५ ॥
अनाहा गुमन्तुष्टचासो पदुम्मकः ।
सावधानो गणितविद् भाण्डागारे नियोजयेत् ॥ ९ ॥
एकाधा नवपर्यन्ता नकाशा सरूपतः ।
दशातरक्रमणने वर्षन्ते बिन्दुवर्धिताः ॥ १७ ॥
विन्दुरको दशस्थाने शो बिन्दुदयं गंपन् ।
रिन्दर महले स्यादयुते तपवृष्टयम् ॥ ९८ ॥

·I
मानसीहास:
चिन्दवः पञ्च लक्ष स्युः प्रयुते विन्दवस्तु पर ।
विन्दवः सात कोटौ म्युरीदे चाट चिन्दवः ॥ ९९ ॥
चिन्दयो नव पमे स्युः खः स्युर्दश विन्दतः ।
पादन निखा तु द्वादश म्युमदाम्बुने ॥ १० ॥
शत्रयोदश प्रोक्ताः समुद्रे मनुविन्दवः ।
अन्यसंझे समारुपाता बिन्दवस्तिधिसंजया ॥१०॥
द्विरष्ट बिन्दवो मध्ये पराथै दश सप्त च ।
एवमष्टादशस्यानं गणिनं व्यावहारिकम् ॥ १० ॥
एका विन्दुरेको दशक तत् प्रकीर्तितम् ।
द्वितीया पुरो पिदो सख्या विशतिरिष्यते ॥ १० ॥
एवं तृतीयायथेषु विन्दुः स्यान पुरतो यदि ।
त्रिंशदाया तदा सया नवत्यन्ता प्रकीर्तिता ।। १०४ ॥
शताधिक परान्ने यावन्तो विन्दवः स्थिताः ।
यस्याङ्कस्य पुरोभागे तावत्सइत्या तु सा भवेत् ॥ १०५ ॥
अझ कतिपये स्थाप्या गुणनीयतया स्थिताः ।
अधस्ताव भयमाइस्य गुणकाभ्यामालिखेत् ।। १०६ ।।
एक गुणयेन् सर्वपरिस्थमयस्तनः ।
सन्धं निवेशयत सत्र सास्योपरि लेखयेत् ॥ १० ॥
एकादिगुणने योज्या युधेरडा विपर्षयात् ।
दम्य सुदरस्थानं पूर्वगाइन योजयेत् ॥ १०८ ॥
गुणाकाराममंगादाडा करिश्मा -यसन् ।
विमानभानपान गुमर्म विन्यसे पुरः ।। १०९॥
भयो हदये गा तवा पुलंगम् ।
विभागो लग पं ने भाग साये ॥ ११ ॥

·J
AUNT
अनेन प्रोपेग भगनी रिभानन् ।
एकत्र यापपेटम्पपशिष्ट नयापन ॥११॥
भाशिष्ट पुतारा याभागानुसारतः ।
हम्पेतु गये सन् १ भाग पात: ॥ ११ ॥
भमाणं फापनि शिकिपमुस्पते ।
पापा गणितं यस्तु ममाणेन रिमामयेत् ॥ ११३ ।।
प्रमाणं व्यपाम्यान फलं प्रविणमिप्यो।
पानिरिमागोत्सामिछामिछन्ति सुरयः ॥ ११॥
राभिकमिदं मोक्तं गणितं गणकोविदः ।
पचराशिफमर सालिकमेव च ॥ १५ ॥
नराशिकपस्मिन पं राशि विधा।
सकलं गणिनं मोन सण मसानः ॥ ११६ ॥
पक्ष्यामि गणित भिमद सहित हि यन् ।
म्पमस्तपा दो नापा पापहारिफम् ।। ११७ ॥
रूपमूर्षपपानस्निया ऐप्पते ।
राशिदयं प्रार्तव्यं गुण्यं गुणकमेव प ॥ ११८॥
संपूर्ण कथ्यते रुपमेश उद्धरितो भवेत् ।
तस्याशस्य विभागो यः सदा परिकीर्तितः ॥ ११९ ।।
गुणयेदेशमशेन ले ऐदेन पुद्धिमान !
फा विभमेन् नमः फलेन छेदमन्मना । १२० ॥
गुणन मनमाएगान भिन्नभायोऽभिधापने ।
रूषांशपदमागंण माग्यो राशिविधीयते ॥ १२१॥
भामा तपा पान्यो राशिलेख्यो विपधिता।
मेंन गुणयन पं सत्यमोन मेलयेत् ॥ १२२ ॥

·मानसोहामः। [विंशतिः३ छेदेनां विपर्यासाद् गुणयेद् राशियुग्मके भाजकेन भजेद् भाज्यं भिन्नभागोऽयमीदृशः ॥ १२३ ॥ इति गणितम् ॥ ईश गुणकारं च भागहारं च तत्वतः । पैराशिकविधानं च यो जानाति विनिधितम् ॥ १२४ ॥ अलुब्धः सावधानश्च रागद्वेषविवर्जितः । स रामा गण कार्यः कोशे राष्ट्रे च धीमता ॥ १२५ ॥ इति कोशाध्यक्षगणकलक्षणम् ॥ उन्नतो रूपवान् दक्षः पियवार दर्पवर्जितः। ग्राही चित्तस्य सर्वेपा प्रतीहारः प्रशस्यते ।। १२६ ।। इति प्रतीहालक्षणम् ॥ प्रगल्भो मतिमान् दक्षः सर्वभाषाविशारदः । सन्धि-विग्रहतत्त्वज्ञो लिपिसोऽारवाचकः ॥ १२७ ॥ सामन्तमण्डलेशानां मान्यकानां विशेषतः । आगहने विसर्ग च स्थापने निपुणो भृशम् ।। १२८॥ पाइगुण्यविधितत्यतो देश-काल-विभागविछ । आप-उपपौ च लोकं च देशोत्पत्ति च येत्ति यः ॥ १२९ ॥ अर्यरतापरो भृत्यः कृत्याउत्परिपकविन् । साधिरियतिका कार्यो राता कार्यविशारदः ॥१०॥ इनि सान्निविदिशा ॥ गोगनिपिनामा सम्पने शत पद । । अधीनी वामी धीमान योगी । पनि मासा ॥

·मप्याप २] मागतोलाप्तः आयुर्वेदविदधाना निमित्त-शकुनादिवित् । शिलावेदी तुराणां भूमिभागविशारदः ॥ ११२ ॥ पलावलरपाभिज्ञः मिया मियदर्शनः । कृतविधय गुरश्च सारथी पार्थिवोचितः ।। १३५॥ इति सारपिलक्षणम् ॥ भसम्मेधः शुचिर्दशः कतामस्प परीक्षकः । सदाना व विशेपसा दाध्यतो विधीयते ॥ १४ ॥ कृष्टमामसमापातास्तुऐटाचानुकारिणः । रुचकेशनखा दान्ताः पराभेया नृपे रताः ॥ १३५॥ मम-पानविशेषज्ञा मांसपाकविशारदाः। चाफ-पाकफलादसा: पफामकरणे पुपाः ॥ १२६॥ पानम्पमानतत्वज्ञाः खण्डपाकस्य पैदिनः। भीरपकारपोदार मुद्रा का महीना ॥ १७ ॥ इति सूक्षणम् ॥ नराणां च गमानां च पामिना प गवामपि। मगाणां प खगानां प पे जानन्ति चिकिस्तितम् ॥ १८॥ परं पाराता सम्यगातु पिकित्सिते । उसकर्मकलादला मन्धे तन्त्रे प कोरिदाः ॥ २९॥ दो शिरसि पाले तु दिपे शल्पे प्रोऽपि । हप रसायने पर कृशला विपनोsey ॥१४॥ रोगनापनिदानं तु मं माननि मदतः । भोप रूप-नाममा मानन्नो भिपनो सराः ॥११॥ 0 ·मानाम: [सिनि , पारिनने मांगे पानीमा अपने भिाना मगह मिग माग ॥१२॥ पत्र किमिदीन गा रे fine | सम्यग निदान ये या नागोगा माल में ॥१४॥ रामाध्यममा का सार्ग जानामिनाया। देश का योनागा मनिमाम्योरच ॥ १४ ॥ मसाध्याः परकीयामामात्मसामिति रताः। पशा लचिलाय मेगावा महीना ॥ १४ ॥ इति यजमाया। विरूपो लोमहीना मारमानी जिनेन्द्रिपः । शहिताकारकुशलः शुदान्ताध्यक्ष इप्यते ॥ १४६ ।। सप्तकामोपमाः शुदाः पुरुषाः कनपुरयः । अन्तःपुरेसका कार्या नृपेग भुनियानयः ॥ १४७ ॥ धर्मशाः गुनयों धीराः प्रमुमत्ता जितेन्द्रियाः। का राक्षा कुमाराणामध्यक्षाः स्युः परीक्षिताः ॥ १४८ ॥ कर्मस्वन्येषु सर्वेषु दसाय शुचयस्तथा । राथ युद्धिमन्तश्च शस्त्र-शासकलाविदः ।। १४९ ॥ योग-क्षेममुखार्याय दुष्टसंयमनाय च । आत्मनश्च विनोदाय समायोज्या ययातः ॥ १५० ॥ इत्यन्तःपुररक्षक कुमारपरिचारकलक्षणम् ॥ इत्यमात्याध्यायः ॥१॥ वर्द्धते भृगुणैर्देशो देशदिर्नुपर्द्धये । भूमी गुणवर्ती तस्मादावसेद् भूतये नृपः ॥ १५१ ।। | B सप्तकामोफ्षाः।

·मायाप . मागसोलातः। ५५ सर्वसस्पवती सेव्या खनिद्रविणर्मिणी । पसच्या बहुपानीया पुण्यवभिनयंता ।। १५२ ।। स्नम्परमरनोपेता पहचाना मुशोभना । भूनदीमावका शस्ता सर्वदा परणीभुजाम् ॥ १५ ॥ ईदग्भूमियुनं राष्ट्र महापत्तनमा सितम् । पालनाद पपेद् रामा सकोस्पाभिवृद्धये ॥ १५ ॥ स्वराष्ट्रे पालयेद् रामा मनाः पुत्रानिवौरसान। चोरेभ्योऽमात्यकेभ्यश्च तथैवार्याधिकारितः ॥ १५ ॥ घोरः साहसियारावारेस्तया परः। विशेषेण च कायस्थैः पीरिताः पालयेत् मनाः ॥ १५६ ॥ स्वरा यो नृपो मोहान् पीडयेदनपेक्षया । राम्यान् स यवते शीघ्रं मागेभ्यः सह पन्धुभिः ॥ १५७ ।। यथैव माणिनां माणा हीयन्ते देहपीटनात् । तर भूरानो प्राणा हीयन्ते देशपीटनात् ॥ १५८ ॥ एफयामप्रभुं कुर्याद दशग्रामा तपा। प्रामाणां विश्ववेः कुर्यात् प्रभु शत-सहसयो । १५६ ॥ ग्रामे दोपं समुत्तममशक्तशासितुं यदि । दशग्रामेशिनं से दोशी विनतीघरे ॥ १६॥ शितीशः शतेशाय तत् सबै विनिवेदयेत् । भूपाद् ग्रामशतस्वामी सहसस्वामिनेऽखिलम् ॥ १६१ ॥ उत्पमांस्तु नपा दोपान् ग्रामादार निषेदितान् । सात्वा स स्थिताः सर्वे कुयुतपा मतिक्रियाम् ॥ ११९ ॥ इनि राष्ट्राउन विवेकः ॥

·४५ मानसीलासः। विशतिः । पयाशचम आदेयो भागः पशु-हिरण्ययोः । अष्टमो द्वादशो पाऽपि पठो वा धान्यतो नृपैः ॥ ११ ॥ फलक्षेत्रानुरूपेण गृहीयात् तस्करं नृपः । स्वीकृर्यादय पहभागं पण्ययोर्मधुसर्पिपोः ॥ १६४ ॥ रस-ान्धोपपीनां च भूल-पुष्प-फलस्य च । रणानां शापवाणां कर्मणां चर्मणामपि ॥ १६५ ॥ मृत्तिकातभाण्डानां भाण्डस्याश्ममवस्य च । आपस्थितोऽध्याददीत श्रोत्रियान करं नृपः ॥ १६६ ।। इति करादान विवेकः ॥ भूमदेशमाएं तु गर्वा चाराय फस्पयेत् । देवोपानं प्रतिष्ठं मुनिभ्यो विनरेन्नृपः ॥ १७ ॥ मृगसातासम्पनं रसत्वैविनितम् । पनमात्मविशारार्थ पालयेत् पुरपागम् ॥ १६८ ॥ भरपन्तदेवप्तम्भूतं यनं गिरिदरीयुतम् । सपा गृहत्यर्थ पार्थिवः मतिपादयेत् ॥ १६९ ॥ फोमलस्तृणैः काष्ठ शास्तपोरियनराः। जीवन्ति ये तनो ग्रामो दशपोंडो महीसमा ।। १७०॥ तिमिन्मान श्रेष्ठं वर्तमानानं प पत् । मवीरनिमियोंके रमणीयं समागमा ॥ १७१॥ इनि देशमनरक्षा গাণাগারাগা সমসঃ। पनं मारपनि लिपिम पधिर्म १०२ ॥

·३ मानसोवासः। त्रिपुर्याः कोसलादौ व पेदिफारूप धनम् । श्रीक्षेत्र गौरपद्वालमारियं वनं स्मृतम् ॥ १७३ ॥ विस्यादिचित्रकूटादिकलिद्रविटाभितम् । पनं फालिएकं नाम समुदावधि फीपते ।। १७४ ।। भीोसे येदीले घ मळयादौ तथैव च । पनं दाशार्णक नाम फरिणां जन्मकारणम् ॥ १७५ ।। समादिभृगुरुरछान्नमपरान्वरने स्मृतम् । द्वारपत्यामरन्यां च सौराष्ट्रवनमुच्यते ॥ १७६ ॥ कालमरे कुरुक्षेत्रे सिन्धुसागरसामे । पनं पाचनदं मोक्तं हिमालयकृतावधि ॥ १७७॥ कालिा पेदिकारूपं दाशार्ण च पनं परम् । आरियं तथा माय मध्यम वनमिप्यते ।। १७८॥ अपरान्त पाश्चनदं सौराष्ट्रं पापमं धनम् । परमए पनान्याहुजानां जन्मनः पदम् ॥ १५९ ॥ इति गमानविमागरक्षणम् ॥ प्रन्ति ये करिणः पापा घातयेत् तान् महीपतिः । देवान्मतेषु नागेए वे दन्तान समारव ॥१८॥ फरिणो भूत्र-शना लिसाईरलीधरैः। भरकरदलच्छरोमानीयादिभयूपकम् ॥ १८१ ।। पदाचारदेश सदापाईनमः । पुध्येत शयनस्यानर्गनास्तलिपि ॥ १२ ॥ PA यानतो।

·मानसोसातः। ifives पयाचप मादेयो मागः पशु-हिरण्ययो। अष्टमो द्वादशो वाऽपि पष्ठो वा पान्यतो नः ॥ ११॥ फरक्षेत्रानुरूपेग गृहोपात्र नस्करं नृपः। स्वीकृर्षादय पहभागं पण्ययोर्मधुसर्पिपोः ॥ १४ ॥ रस-गन्यौपपीनां च मूल-पुष्प-फलस्य घ। एगानां शापमाणां कर्मणां वर्षणामपि ॥ १५ ॥ मधिशासनमान्दाना माग्दस्यासमवस्य थे। भारस्थितोऽप्याददीत श्रोत्रिपामकरं नृपः ॥११॥ इति कराना॥ भूमोमपातु गो पाराय फसपेत् । सोपान पनि धनिभ्योति १५७ ॥ सामानमा पुगनितम् । परमाधिारा पारगेन पुरपागम् ॥ १५८ ॥ मायनीभूत गर्न गिरिदरीगुनम । माता पाणिः निगादयेत् ॥ १५ ॥ पण या| भालता वाली मा ॥१७॥ दिमा श्री imनंगपत। पाणी समागना १७॥ गया। KR Teraining ·मापाप मानसोलासः। त्रिपुर्याः कोसलादौ च वेदिकारूपकं धनम् । श्रीक्षेत्रं गोपालमारियं वनं स्मृतम् ॥ १७३ ॥ विभ्यादिचित्रकूटाद्रिकलिहद्रविडाभितम् । घनं कालिकं नाम समुद्रावधि कीर्त्यते ॥ १७४ ।। श्रीशेले पैदशैले च मळयादौ तथैव च । पनं दाशार्णकं नाम फरिणां जन्मकारणम् ॥ १७५ ।। समाद्रिभृगुकच्छान्तमपरान्तवनं स्मृतम् । दारवत्यामनन्त्यां च सौराष्ट्रवनमुच्यते ।। १७६ ॥ कालगरे कुरुक्षेत्रे सिन्धुसागरसामे । घनं पाचनदं मोक्तं हिमालयकृतावधि ॥ १७७ ॥ कालिा घेदिकारूपं दाशार्ण च वनं परम् । आदिरेयं तया माच्यं मध्यम वनमिप्यते ॥ १७८ ॥ अपरान्तं पाचनदं सौराष्ट्रं पापमं धनम् । एवमष्ट पनान्याहुजानां जन्मनः पदम् ॥ १५९ ॥ इति गमवनविमागलक्षणम् ॥ मन्ति ये करिणः पापा पानयेन् तान् महीपतिः । देवान्मृतेषु नागेषु वै दन्तान समाहरेत् ॥ १८०॥ फरिणो मूत्र-शरुतां लिप्ताईरटवीचरैः। अरुफरदलरछानीयादिभयूयकम् ॥ ११ ॥ पदमपारसेप्टेम सदापाईनमः। पुष्पेत अपनस्यानर्गनास्तदंहितरपि ॥ PA पत्नतो।

·[विधति मानसोल्लासः। पारिकर्मयुतः पादपाशनालसमन्वितः । फरिणी-तुरगारुढैर्यन्त्रिभिबहुभिर्दृतः ॥ १८३. ।। समादिष्टः क्षितीशेन करिलक्ष्मविचक्षणः । द्विरदान् धारयेद् ग्रीष्मे यन्त्रतो,लक्षणान्वितान् । १८४ ॥ धारयेत् त्रिविधैर्वन्धैदिपानामधिपादिभिः । पार्थियेन विधातव्यः पुरुर्वन्धवेदिभिः ॥ १८५ ॥ पशान्यो पारिवन्धो बन्यवानुगतः परः। उत्तमस्त्रिपकारः स्याद् बन्यः करटिनामयम् ॥ १८६ ॥ आपातश्वावपातश्च द्वौ बन्धौ निन्दितौ मतौ । विनश्यन्ति गजा यस्माद तस्माद.तौ परिवर्जयेत् ॥ १० ॥ चारस्थानं समालोक्य घासं हृद्यं ततः क्षिपेत् । सालकी-कदलीदण्डानिक्षुकाण्डान् मुघासमान् ॥ १८८॥ नलिनीकन्दकान् मृष्टान् नवान् पिप्पलपल्लरान। वैणवं हरित पत्रं तथैवान्यद् गनप्रियम् ॥ १८९ ॥ दिपियूयं समागच्छेदाग्रासस्य लम्पटम् । प्रत्यहं दृश्यते तत्र तदा मागों निरुध्यते ॥ १९० । कोशमात्रायनां भूमि विस्तारेण च तत्समाम् । क्षः परिघया थाऽपि समन्तात् परियष्टयेत् ॥ १९१ ।। द्वारं तत्र प्रति निवर्तनमहीमितम् । कुअराणा यशार्थ वारियन्याचक्षणः ॥ १९२ ।। प्रविष्टान् द्विरदा तन सम्पगालोक्य मुदिमान् । वारिद्वार निकाधीन मास्तिरस्कनम् ।। १९१ ॥ अनास्थान परयनागान् सरला युतान् । पियानु पो पन्चो यारिखमा म उत्पते ॥ १९४ ॥ इति वारिपन्यः॥

·मापार मानसात! सप्ताटो पा पा पाया महाकाया मानवाः । थारुदा परसंघमा पादनाय स्तिपा ॥ १९५॥ फरिणीनां करे पासान इस्तियन्याय दापयेत् । घापोरया शर्गद् गजानामन पुरः ॥ १६ ॥ परयित्वा पहा नागनीयात् मत्र पुनरान् । एप पन्धः समारपालो पापापा मनोहरा १९७॥ इति मारयः॥ घीय पादिनानिद्रित गाएपकम् । बहुभि पाइप पूपान: RHIZRE | १८ ॥ नस्तथा फैविधारानेय .यन । वाशिमा गरमा १९९१ सपाटे मारामाणिः । यो गनाप गदा नियामि ...! • मोरयानेषु शY RTY शारिए । भारोपये पहन भृत्योरता पाना || १०१। प्रिया या पूर्ण पम् | पानाले पnि. पापा राजनन । सहसा पाव तुर्य कायसंपुर {१०॥ पापा TERAREE न भी TMICRR भोर..! मानुrrigittale नाप RATE 1 ·मानसोल्लासः। [विशतिः यूथं विहाय यो गच्छेद् भयमन्त्रस्तमानसः । तं नागमनुगच्छेयुः पाराथारिणः ॥ २०६॥ पिपासितः परिश्रान्तस्तोयान्तिकमुपागतः । शुला तूर्यकृतं नादपन्यतः मपलायने ।। २०७ ॥ शुष्कलालाजलेऽत्यर्थ गते च जडता गजे। श्लथे करे च पुच्छे व निचले कर्णपल्लये ॥ २० ॥ नतो घेगयुता वश्या वशाथाघोरणेरिताः । श्रान्तं द्विपं समागत्य वेष्टयन्ति समन्ततः ॥ २०९ ।। ततः पाराघरा दक्षा वशागात्रतिरोहिताः । निवघ्नन्ति नराः शूरास्त गानापरयोपिम् ॥ २१०॥ कक्षामागे च फण्ठे च निगडैश्चर्मनिर्मितः । समीपस्थस्य बक्षस्य स्कन्धे पध्नन्ति सिन्धुरम् ॥ २११॥ अनेन विधिना यत्र क्रियते गजवन्यनम् । स बन्योऽनुगतो शेयो कन्यविद्यास कोविदः ॥ २१२ ॥ इत्यनुगतबन्धः॥ नारिकेरामनोगतवस्ककल्पितपाशफम । पटिहस्नायु(य)तं स्यौल्ये प्रकोपसमतां गतम् ॥ २१ ॥ तस्पार्थ निसिपेद् गाने पूरपेश हुई मृदा । शेषा पाशवत् कुर्याद् गजग्रीवादिभरोधनम् ॥ २१ ॥ तेन पाशेन यो पद्धः स भृशं पोहितो भवेत् । ममादोऽपि भवेत् कापि पापि जीवति कुअरः ॥१५॥ मापाताख्यः समाख्यातो पन्धोऽयं हस्तियन्धकः । निन्दितथ भयस्यप सिंहसंशयितः सदा ॥ २१६ ॥ हत्यापविक्षः॥

·मायाप: 1 मामलामा चतुस्लिामिन खान विस्तरेण करट्यम् । पभापमाणेन दीपं कुर्लन मुदियान ।। २१७ ।। गोपनीयं प्रपन्नेन गहिभिस्णा । याना निपनेमागी विनो स्थापि मम्मन ॥ २१८१ खभा का जायते पानी या प्रमायने । दन्लेम्पुिग्यो पापि कोऽपि नावान वान वा ॥ १९॥ গাৎপৰ্যপায়না যিঃ। पस्यामागा प्रणयन्ति न पद पृधः । ९.० । त्यपालधः॥ पय कुमरान रामा नेपालसणारयम् । अनुकमा मन पूर्व मध्या विधारपन् ।॥ १२॥ गारनिपुगेधा नसरन्याया। दशानिTTEE मो माननः एषः ॥१२॥ भत्निमाणाधिपादराका परिकार सम्परामा दयाधिश्याभिन्यो मानापियायो । १२ ॥ भरनिमाने तीनो यो मानतो ! मनियन कनिष्टः प४ि॥ कनिहाय मी पापन निगमले। पापना को मियों गायो निरनी लक्ष | माना जा Veri ARTE HAI भानपुरा लिमmpiritोनेकर .

·मानमोल्लासः।
[विशति:२
हिनं मेघगम्भीरं लोहिनं पुष्करं परम् !
अगुली वर्चला दीर्घा गौरझ्यामा तना: छविः ॥२२८॥
शुभ लक्षणमेतत् स्याद् गनाना जयकारिणाम् ।
तस्मालक्षणसंयुक्ता गना ग्राना महीमुना ॥ २२९॥
इति गनशुमलक्षणम् ॥
अतो यदन्यत तत् सर्व विरूपं विनं च यत् ।
न्यूनाधिकं तु यदुपं तत्मर्वमशुमं विदुः ॥ ३०॥
हीनलक्षणमंयुक्ना गनास्त्याज्या महीमुना ।
दुर्मियोकमयदा लोचनोद्वेगकारिणः ॥ २३ ॥
गति चेष्टा-स्वरान् यस्य मयस्यानुकरोनि यत् ।
अन्कमिति तद् ज्ञेयं गगचेष्टितकोविदः ।। २३२ ॥
शुमानां माणिनां चेष्टां शुमानूकं वरं हि नन् ।
निन्दितानां तया चेष्टामनूकं निन्दिनं विदुः ॥ २३३ ।।
मुव्यक्ता विन्दयो यस्य गौरो वर्णो मनोहरः ।
लोहितो नेत्रयोः प्रान्नौ स्निन्धों च बलिनों रदो ॥ २३४ ॥
पर्व लक्षणसम्पूर्णो गजो ब्रह्मांशको मतः ।
पूजाहोऽसो नरेन्द्राणां विजयारोग्यवर्धनः ।। २३५ ॥
कक्षामागे नया फण्ठे ५: समः पृथुलामनः ।
मुख फोकनदच्छायो युग्मरोमविगनिनः ।। २३६॥
पहकालपदा शूरो मेघनादेन हप्यति ।
मनापायंशको नागः प्राधिकरी धामो ॥ २३७ ।।
बिन्दना नलिसा या दृश्यन्ते यस्य वर्मणि ।
स्वस्तिर्वर्धमानाजधावतेय समिमाः ॥२३८॥

·मानसोलासा " रतोत्पलसमे मेरे स स्यादिन्द्रांशको गनः । समरे विनयं दपाद परभूपालसम्पदः ।। २३९ ।। नामाहौ तथा निहा धात्रीफलसमद्युतिः । नयने रदनी यस्य कुमुमोदकसमिपम (भो) ॥ २४० ॥ धनदांशसमृद्तो धनरलमदिन । नृपागां भवने तिन् पूनिता नरोत्तमः ।। २४१ ।। कृष्णमेघनिमो वर्णे स्थानमपिः सदग्रहः । आसने मुभगो मूर्मि गम्भारपनामिन ।। २४२ ॥ सति मधुरं दानं वागांशकसम्मकः । आइये रिपुसंहारी निनभर्तुपादः ॥ २४॥ मिलामण्डितः कण्ठे शोपिनाविलोचनः । केतकरछायदशनः पृथुरहायरसः ॥२४४ ॥ पिन्दुमान पाण्डुवर्णश्च शशाशकसम्मा। महरमाणे राम गोऽयं विजयमद, ॥ २४ ॥ अभिमालानोमा केशवालेषु विलः বিল্লাহঃ বিঃখ ঘিঃমিঃ। अग्न्यशकममुदत: मासानिरिकाहये। भस्मसात् पुरने सेन्यम द्विपनां सदा ॥२४॥ कृष्णा पायतनां छाया गौरी चाणोक्षणपी। नवादीपशिसापासा निति मांसला नुः ॥१८॥ मि-मारतयारीमान कोपनी मनी माय दोपाध्यमेशः स्यादा एम मन्यते ॥ २४९।। दोपामामा एरस्तस्यसमा समरोरसदे। मधारा मयं एस रिपुमन्ये गा ! १९ ॥

·प्राRitment दन्नमध्यान पाया। नाम गुमायापनासगुली ॥ १ ॥ गुगन्धः सागमा दीपा निजामतिः । पनाहिनधानी वीडन माम् ॥ ११ ॥ मृदु गुल्मासनस्याम मीणं मनूगरम । धागपुष्करवाया कानि मदमहिनी ।। गुवर्ण केनकायोनी रदनी नली रही। आयतः मोमती मध्ये निमः स्यार वाहम्मकः ॥ २५४ अपेतरोमयानोष्ठः सगटे च ममे शुभे । मुखमण्डलमत्यर्थ गम्यं हिमनोरमम् ।। २५० ॥ पुष्पसारसमे ने पक्षमले मान्तलोहित । पलिनों मृदुविस्तीणी समौ छेदविवनिती ॥ २५६ ॥ विराविरहितों कर्णनालो दुन्दुभिनिम्बनी । वर्तलाबुनती कुम्भी समा लक्ष्मीकुचीपमों ॥ २५७ ।। रम्यौ भालतलन्यासो विपुलं चामनं समम् । अर्जुइस्यो गलोदेशो दीर्थावसौ च मामलो ।। २५८ ॥ पाहू दीर्घाजू पीनावोऽधः क्रमशः कृशौ । कूर्माकारतलालाः स्निग्धार्धेन्दुनिभा नखाः ॥ २५ ॥ विशतिर्वा दशाष्टौ वा शोभनाः परिकीर्तिताः । उरो विशालमुद्रदमुदरं प्रतनो कुचौ ।। २६० ।। असस्त मेहनं शस्तं वराहजयनं परम् । सज्जचापनिभो वंशो पालधिवायतः कृतः ।। २६१॥ शचनागदाकारा विन्दनो क्लयोऽयवा । दृश्यन्ते यस्य नागस्य स विवंशसमुद्भवः ॥ २६२ ।।

·६५
ज्याय: ३]
मानसोल्लास.।
अभिपेकोचितः पूज्या मर्वकार्यप्रसाधकः ।
पुनानि रत्नदो राष्ट्रं धनधान्यसमृद्धिकृत् ।। २६३ ॥
शुच्याहाररतो नित्यं वलिरेखाविवर्जितः ।
अनामयः स्थिरः शूरो देवसत्वा भवेद् गनः ॥ २६४ ॥
मेधावी व क्रियादक्षः कामुश्यपला पटुः ।
स्तम्बप्रेक्षणके शस्तो गमो गन्धर्व सावनः ॥ १६५ ॥
मलारगाहनामक्तः कोपनः वानरो भृशम् ।
भोगने लम्पटी नित्यं कुझरो विममत्वनः ।। २६६ ।।
दान्तः शूरः सदोन्साही घटी युद्धविशारदः ।
अभीरराये धीरः क्षत्रसाधी भवेद् दिपः ॥ २६७ ।।
दण्डसाध्यस्तथा नीची मूर्खच मलिनाशनः ।
आध्ये निरतः शूरः शूद्रमको भषे करी ॥ ९६८ ।।
विश्वासघातकः करो गमने टिलकामः ।
न दक्ते च पदेऽत्यर्थं सर्पसत्य. करी मनः ॥ ९६९ ॥
एमानि प्रीणि सत्त्वानि गमलस्य भवन्निहि।
रानमः पिनभूपिष्टः पित्तलस्तविग्रहः ॥ २७० ।।
उन्मार्गेण सदा याति रिवकदिनी भृशम् ।
उन्मत्त हर पेशा दिए पैगाघाचनः ॥२७१।।
निसाया पनि स्वैरं मनुप्पाणा पधे रतः ।
पंगरान सपल ती रसमयसमुन्दर ॥ २७२ ।।
एने नाम सरपं नाममो साता भनम् ।
साप रूक्षा निद्रासपणे गमः ॥ १७॥
मापने पाहुरी पस्तु को रोपणि पारगे।
पणे प नेण्यास स स्यादेशमानयः ॥२७॥

·मानसोल्लामः । युद्धक्षमः सारसहय कोपी युद्धविशारदः । कुंजरोमा स्थूलशीर्षः पुण्डरीकान्वयो गजः ॥ २७० श्यामवर्णः सुदेव कृष्णकेशः कृशोदरः। स्यूलविन्दुर्दनुर्वशः पुष्पदन्ताययः करी ।। २७६ ॥ अग्निवर्णः सुवर्णाक्षो वेगवान् जललम्पटः । आयतो विस्तृतोऽत्यर्थे वामनान्वयनो द्विपः ॥ २७७ ॥ प्रचण्डः कुमुदच्छायः कपोतनयनः शमी । मेधावी तनुरोमा च मुमतीकान्वयो गमः ॥ २७८ ।। स्निग्धवालघिदन्तो यश्चतोहरकरान्चितः । उन्नतस्थूलनधनः सोऽअनान्वयसम्भवः ॥ २७९ ।। रौद्रः पृथुशिरा इस्वोत्रहस्तसमन्विनः । पेचकेपः स्थूलकलः सार्वभौयान्वयो गनः ।। २८० ।। कुसुदामः स्यूलतनुः स्निग्धलोहितलोचनः । कृष्णविस्तीर्णहस्तानः कुअरः कुमुदान्धयः ॥ २८१ ।। इति गजमातिभेदलक्षणम् ॥ एवं परीक्ष्य यत्नेन लक्षणेरुत्तमान गजान् । स्वीकृदयनीपालो विपरीतान परित्यजेत् ।। २८२ ॥ स्वीकृताननुबद्धांस्तान् सिन्धुरान् शिक्षयेभृपः । अवधेऽथ यधे कर्म वापाशभनिभिः ।। २८३ ॥ भुभे दिन मे क्षेत्र सौम्याशासम्मुखं गनम् । मातः करवा दिनठान् मन्यसामा निवरायरे(मे) ॥ २८ ·५५ अध्यायः३] मानमोडासः। दधि दूर्वाक्षतैः पुष्पैश्चन्दनः फुमादिभिः । भयेव सिन्धुरं रामा सम्पग दिनचतुष्टयम् ।। २८ ।। नतचापो स्मरेजन्म सामजन्मा मनमः । अभिनन्दन गृहावामं त्यमन् कान्तार मुखम् ॥ २८६ ॥ उसमेऽानि नागानामपराणि प्रपन्धयेन् । निगधर्मनिमणि गाई ययागुखम् ॥ १८ ॥ पुरोमागे अयं स्थाप्यं फर्णदेव नरायुभो । पवादागे तथा हो च सप्तागधारिणः प्रपा ॥२८८ ॥ पक्ष्यारुभयो। पाप्ये करिष्यातितिक्षित । भागास्तेग्नता सर्वनियम्योडको मनानः ॥ २८९ ।। शिक्षयेच मनो भाषा फर्मज्ञानाप दन्निनम् । अनालस्येन निन्यात प्रत्यागमपोप। १९० ।। पहोति पमनाले स्थितामप्यमारण । रेति पलाप्पं गनशिक्षारिशारदः ॥ १९ ॥ पाट्यापमार न फापेति चिनियोमपन् । उपयश अपांतव्य विधानि पचनपुरम् ॥ २९ ॥ गुदरुत्यापन पापं गर्मागक्षारिशारदः। दिनांय करगाहोप (५) for free. भगीनि प्रयोग किरपक्षरण ति। गमाभादिगने शापं fears froi: । ९४ । गापरपरि रापं भर भरे बिधि । अपगनपने कर्मिनमा रिरक्षणः । १९५ ॥ पापना समारपः । परमार लिनिः॥

·५८ मानमोनामः। ततोऽशेन मेरुदा मनोदिन पीडितः । हिंग हिंगेति संप्रोक्तो धृत्वा कर्मकरं दम् ॥ ३२॥ मुखं निक्षिप्य भूमागे मोहावाहुय लिष्टनि । इस्तैन पेष्टयेदई कर्मकारस्य कुमरः ॥ ३२१ ॥ বাৰু অমবিনিমগি মপি নিয়নি। निसिपदग्रहस्तस्य कुअरस्य यपिगः ।। ३२१ ।। सतः शुण्टाभिघातेन दन्तापव्ययनेन च। गात्राभ्यामपराभ्यां च मर्दनेन च पेपर्णः ।। ३२१ पूर्णीकरोति तद्रूपं वर्मणि शिक्षितः । ततोऽसौ मारयजन्तून कृतान्न इव शिशितः ॥ ३॥ चतुरस्र कर्मलप्त वालुकापूरितं मनाम् । दण्डासस्थितं का तलाक्षेत्यभिधीयते ॥ ३२५ । दण्डाने दर्शयेला कम्पयेच सराब्दकम् । निपादिमेरितो नागी रदनाभ्यो निहन्ति तम् ॥ ३ समुनतस्तथा नार्धनैः पार्थसमाश्रितः । विविधैः प्रहरेलामा दन्तघातेषु शिक्षितः ॥ ३२५ उन्मोच्य बन्धनं पश्चात् पूर्वस्थानकमाश्रितम् । सञ्चारयेत् ततो वीभ्यामगुष्टाभ्यां नुदन् गणम् ॥ ३ कवलं दर्शयित्वा तु धावयेदनु धावतः । पार्धाभ्यां यर्तनः पयामण्डलेगु प्रचारयेत् ॥ ३२९ एवं संशिक्षितो नागो बध्यायध्येगु कर्मसु । जयत्येकोऽपि सलाम नरवानि-गजान यहून ॥ ३३ शुभलक्षणसंयुक्ताः फुअरा भद्रगातयः । शिक्षिताः सरकर्माणि पले कार्या महीभुना ॥ ३३

·स्यांपः
मानसोल्लासः।
रजतस्य गुवर्णस्य रत्नानां रसयेत् खनिम्।
तत्सम्भूतेषु सर्वेषु करं रामा समाहरेत् ॥ ३३२ ।
द्रव्यं भूमिगत विद्याद् विविधैर्लक्षणपः ।
लसणानि प्रवक्ष्यामि निधीना मतिपचये ॥ १३ ॥
वर्षासु शीतकाले च यत्र गोपा निरन्तरम् ।
वृश्चिका पनगो पाऽस्ते तत्र भूमौ भग्निधिः ॥ १४ ॥
दृश्पते खरीटानां सम्भोगो यत्र भूतले ।
निरिन्पनो ज्वलेन वनिर्धवं सत्र भनिधिः ॥ १५ ॥
आवतों दृश्यते यत्र विना हेतु जाये।
पमानि द्विशीर्षाणि तत्र तोये भवेमिधिः॥१९॥
अमरोहस्प वृक्षस्प प्ररोहो पम दृश्यते ।
रम्भा कण्टकिनी पत्र भूमौ तत्र भयेनिधिः ॥ १७ ॥
शिखादिनयसंयुक्तस्नालो पत्र प्रहरपते ।
पुप्पस्योपरि पुष्पं पा शिनों सत्र भनिधिः ॥ १८ ॥
दृष्ट्वाऽफै भुपमाघ्राप पभो पन नर्दनि ।
पारं पारं महात्मा लोग्पा तत्र भनिधिः ॥१९॥
इस्तव्यसमुत्सेधो याप्पो यानिमित्तक ।
रूढिा लौकिकी यत्र निधि कम खनेपः ॥ १४०॥
खनिशापु स सक्षणेन निरूप्यो।
तत्रापि छपते तशनिधिम्ध्युितमार्गतः ।। ३४१॥
लक्षणयमित द्रव्ये स्थाननिषतम् ।
मस्ति नास्तीनि भाडापा निराय पतिरपा ॥१॥
য যা কম।
एरिहितया पायांकन परिपसन् ॥ १४॥

·मानतीजाम: जितिर प.जलेनामयेन् तेन लोचने प्रयतो नरः । करस्यमित्र भूमिस्यं निधि पश्यनि निधिनम् ॥ ३४४॥ सिताईनूलकस्यापि परमूत्रपिष्टितम् । सप्तकत्लो वराहस्य बसया परिभाषितम् ॥ ३४५ ॥ कपिळासर्पि()दीप्तं च कजलं जनयेद् यदा । तत्कनलातनपनो निधि पश्येद् भुवि स्थितम् ।। ५४६ ॥ हृदयं कृष्णकाफस्य निहां चादाय पेपयेत् । अभयेन्मधुना सार्दै नेत्रे.पश्येत् ततो निधिम् ।। ३४७ ॥ रात्री कृष्ण चतुर्दश्यामुळूकवसयोक्षिताम् । पद्मसूत्रकृतां वर्ति कनलार्य प्रदीपयेत् ॥ ३४८ ॥ तेनानिवासियुगलो गृध्रष्ट्याऽवलोकये । शयों वीक्षते याद निधि भूमितलस्थितम् ॥ ३४९ ॥ कुनी गन्धक तालं शशकस्य च लेण्डिका । पद्मसूत्रातलेन यत्तिमैः प्रकल्पयत् ।। ३५० ॥ कपिलासर्पिषा दीमा वतिनिधिसमीपगा। उत्पतेत् सुस्फुटे द्रव्ये निपतेत् सा महानिधौ ॥ ३५१ ॥ अर्क-शाल्मलि-कार्पास-तूलकल्पिततन्तुभिः । पह-पइजमूत्रैश्च वेष्टयेच्छिखिनः शिखाम् ।। ३५२ ॥ महानिलमदीप्ता सा निधिस्थाने प्रदर्शिता । त्रिशिखा जायते सद्यो निपतेद् वा निधिस्थले ।। ३५३ ॥ एवं ज्ञात्वा निधिस्थानं पुष्प-धूपाक्षतैः फलैः । यथायोग्यं च पलिभिः पूजयेत् त्रिदिवौकसः ॥ ३५४ ।। 7 B 'तुले घर 13 'मेको । ३ । प्रस्फुटे। : B पक्व । B तैल।

·सायोप:३] मानसोलासा श्रीधरं च श्रिया युक्तमुमया च महेश्वरम् । प्रमाणं च सरस्वत्या सहितं पूजयेद् पुचः ।। ३५५ ॥ गणे च गणैः सा तत्स्थानाधिपति तथा । भूतवेतालसाहित क्षेत्रपालं च पूजयेत् ।।.३५६ ।। घने यक्षसहयातपरिवारसमन्वितम् । जलरपाने विशेषेण वरुणं प प्रपूजयेत् ॥ १५७ ॥ विभिर्वा पञ्चभिर्वापि सप्तभिनव भिस्तथा । अधिकार्विपमैर्वाऽपि साधकः खननोचतेः ॥ ३५८॥ उपोपितैः शुचिर्भूतैः शक्तेर्भयविवर्जिनः । खन्पशास्त्रानुसारेण निजासतरसणः ।। ३५९ ॥ समुद्धरेनिधि राजा निनाध्यक्षपुरस्सरम् । एवं सिध्यन्ति सर्वाणि निपानानि न संशयः ॥ १६०॥ धनानामोधरो राजा बनणा परिकल्पितः । भूगतानां विपेण यतोऽसौ विपुधाधिपः ॥ १६१॥ इति निधिः ।। मोक्तिफानां समुत्पत्तिः स्याने स्राने मदोदो। तानि स्थानानि सरसेनादरेष तनो धनम् ॥ ३६२ ।। বিশিষাংশ মানাবেন। शरदभ्रतीकासतरजोडासभासिनः ॥ १६॥ अमरीकमगीमनिवस्य सुधारः । पस्वामिसिसामा निहताहिफणामः ॥१४॥ "सनि।

·मानमोठामः।
irani
इन्द्रनीलनिभानुगतरदालिदिनं वपुः ।
विभ्राणस्येन्दिराम धिम्मस्वारगमनः ॥ ३६५ ॥
बचपातभयत्रस्त कुलाचलकश्यितेः ।
रनौयदीसिम्मिश्रफेनस्यातिवितन्यतः ॥ ३६६ ॥
मुधामूतिकलादानात् कृतार्थीकनलिनः ।
पातालमूळपर्यन्तसम्माप्तनलधारिणः ॥ ३६७ ॥
प्रत्यग्रविद्रुमलतासन्दिग्धौवांनळविपः ।
शहश्व वढवावहिमूतिभ्रान्ति वितन्वतः ।। ३६८ ॥
उल्लसद्भिर्जलेभाना बन्दैः फेनलबोज्वलैः ।
आकुलस्य गिरेः शृगमनाकस्येव राजनैः ॥ ३६९ ॥
अनन्तत्वान्महत्वाच विभ्रतो गगनोपमाम् ।
उद्दामस्फुरितोत्तुगतरङ्गनासकारिणः ॥ ३७० ॥
पक्षरछेदभयायातमभृक्षाविधायिनः ।
उपमा विभ्रतः साक्षात् सोमेश्वरमहीभुनः ॥ ३७१ ॥
ऐरावत-सुधा-लक्ष्मी-शीतदीधितिजन्मनः ।
शयनस्य हरेस्तुङ्गभङ्कव्याप्तवियद्दिशः ।। ३७२ ॥
पारिजातं सुधां लक्ष्मी वारुणी शीतदीधितिम् ।
दचा त्रिजगतो भावान् सम्माप्तस्य वदान्यताम् ॥ ३७
वेलापुरेषु सर्वेषु समीपस्थेषु वारिधेः ।
रक्षा विधेया यत्नेन राज्ञा सम्पदमिच्छता ।। ३७४ ॥
निनवेलातटस्थानां पोतवाहनकर्मणाम् ।
पोते प्रत्यागते तस्माद् दशमांश हरेन्नृपः ॥ ३७९ ॥
प्रतीपमारतानीनपोतानां स्वेच्छया नृपः।
स्वीकुर्यात् सकलं द्रव्यं किञ्चिद् दद्याय भूपतिः ।। ३७
इनि राष्ट्राध्यायः ॥ ३ ॥

·मापापः । मानतोदामः। धानुवादपयोगेश्य विविधर्वर्धयेद् धनम् । तामेण साधयेत् स्वर्ण रोप्यं पोन साधयेत् ॥ १७७- शुष्कपुप्पपलाशस्य पुएं संशोप्य चूर्णयेन् । छागदुग्धन तच्चूर्ण घीन धारान् परिमारयन् ॥ १७॥ बहपठांशपूर्णेन पिटनेन प्रलेपयेत् । पुटपाकेन तद् दग्धं तारं भवति सोमनम् ॥ १९ ॥ नरो पुर्ण सरसेन विभावयेन् । सालं दानिशतं धारा सेन वर मस्टेपर्यन् ।। १८०॥ पुटपाकेन तद् धग्धं वझं प्रति तारनाम् । पार्दवं कालिमां गधे व त्यजति निधिनम् ॥ २८१ वतमसतरोधीननेलेन परिभावयेत् । गन्ध सखोऽय तेन तापदलानि ॥२८१ ।। लेपितं सत्पुटे दग्ध शुल्क पाचनता मजेन् । दाहोदनिपर्शनिकर्मयोग्यं भरेन सः ॥ ८॥ तस्य नेलेन दरदं गन्ध पारदं तथा । मर्द पेत् स्वल्पापाणे यात मन् पलाता गत् ॥1 लेपयं तेन फलेन बापत्राणि सर्वतः । दम्या दग्या पुनर्निम्मेद् वारान् दानिशन पुः॥१॥ सनो पा भान् सर्ण रअिन ददादिभिः । पहारसम शुदं पयायं भवे ॥१८॥ निपांग शाररप टापरेण गायन । समाशिपूर्णेन निपांगमान ५॥ १८ ॥ বহিসসামালি সাহা বিপু। दो पदमिरेत व पारनं मापी गमर || १८en ·मानगोलासः। [विंशति:२ फलानि शाकटतस्य पक्कान्पादाय मारयेत् । तद्रसेन रसेनापि मभिष्ठासहितेन च ॥ ३८९ ॥ तेन कल्कैन पत्राणि शुल्कगानि प्रलेपयेत् । दहेच पुटपाकन यावद् भवति काश्चनम् ॥ ३९० ।। सञ्चूर्ण्य वरक शाकीयं तद्रसैन विभावितम् । करवीररसयुक्तं तेन पत्रं रिलेपितम् ।। ३९१ ।। तानं तज्जायते तारं पुटपाके प्रतापितम् । गारोत्तारं भवेन सम्यग्व्यवहारफियोनितम् ॥ ३९२ । एवमादिभिरन्यैश्च वादग्रन्थक्रियामः । कारयेत् कनकं तारं धनवृद्धथै नराधिपः ॥ ३९३ ॥ मुवर्ण रजते रत्नसराभरणस्नया । पूर्णो व्ययसहः कार्यः कोशो नित्यं महीभुना ॥ ३९४ ॥ इति धातुधाद-रसायनम् ॥ पुटीकृत्यानले तमं यत् स्वर्ण निरुपक्षयम् । तत् स्यात् पोडशवर्णाख्यं कोशे स्थाप्यं तदेव हि ॥ ३९५ ।। यालाद्युतिसदाशं विद्युडीप्तिसगमभम् । शुद्धं भूपणयोग्यं स्यात् त्रिदशानां महीशुजाम् ॥ ३९६ ॥ कृतं या निष्कस्पेण धनं चा पिण्डरूपकम् । भूपणत्वेन पा सिद्धं शुद्ध को विधारयेव ।। ३९७ ॥ धर्मस्यास्य कामस्य साधकं जनरञ्जनम् । शुद मुवर्णकोशस्थमायुर्लक्ष्मीपदं भवेत् ॥ ३९८ ॥ A.त्मकः ।

·मध्यायः मागमोता. पात्वन्नाममायुनमगर ने गाये । भशन स्वर्णकाईपु गृहलक्ष्मीविनाशरम १॥ পাগল দিন ও না ববিতা। पन्द्रमण्यमा सम्पाय HERI ४००६ যন্ব-মম্বসান ঘষা । गो विधारिनं रौप्य पालनं पायपदम् ॥ ४० ॥ १॥ रत्नानि पारया करमा गानि गुगान । मम्म घ नया नानि गुणं मे in hindi काने युगे कलिई का समयः । मायं मना माप विशाम 1.1M पोण के पशु पापा TAAREE रागी गापार पसरपमा ४.४ ।। गुणा पशगमार रहा पतिः। VIRAL पिजे पाणी नारि ५ : परकोण र समानासथा। माणाना नियमि एस एणना ॥१ मा पिन्दुरमया रेसा पाच । ham समास परि.tk REARN SAMEET बहकि। feeपियामा माघार ४.1 पापीरिय हा गुाद । एणयमार साय nिframe : १०९। PAHARI ·मानसोल्लासः। [विंशतिः२ जयः पराक्रमस्तस्य शत्रुनाशश्च जायते । गुणवत् क्षत्रजातीयं वयं वसति यद्गुदे ॥ ४१० ॥ फलाकुशलता द्रव्यं प्रज्ञा क्षेम यशो महत् । गुणिनः पविरत्नस्य वैश्यजाविधारणात् ॥ ४११ ।। परोपकारिता दाक्ष्यं धनधान्यसमृद्धयः । गुणयुक्तस्य ववस्य शूद्रजातैविधारणात् ५.४१२ ॥ मले मलिनता ख्याता धारणाद् दंष्ट्रिणो भयम् । कोणे व्याधिभयं प्रोक्तं मध्ये वद्विभयं भवेत् ॥ ४१३ ॥ दोपेषु विन्दुरावर्तः परिवतों यवाकृतिः । चतुर्दैवं समाख्याता बिन्दवो वज्रसंश्रयाः ॥ ४१४ ॥ रक्तोऽत्र वर्तुलो बिन्दुरावर्तः सव्यवर्तनः । रक्तश्च परिवर्तस्तु रक्त एवापसव्यकः ॥ ४१५ ।। विन्दुरायुर्धनं हन्यादावतों भयमादिशेत् । परिवर्ते भवेद् व्याधिर्यये तु फरमुच्यते ॥ ४१६ ॥ सच रक्तस्तथा पीतः श्वेतश्च विविधो मतः । रक्तवर्णे यथे ख्यातं गमावस्य विनाशनम् ॥ ४१७ ॥ यये पीते कुलस्पान्तो धनमायुः सिते भवेत् । एवं दोपा गुणाथोक्ता ययविन्दोरशेषतः ॥ ४१८ ॥ मध्यनका शुमा रेखा वामवमा भयङ्करी । छम्रान्निकरी छेदा रेखा नम्रमयपदा ॥ ४१९ ॥ पसदयमास्या या छैदगा सा प्रकीर्तिता। रेखा पन्धुविनाशाय नायने वनमंश्रिता ॥ ४२० ॥ १। पूर्व सध्यार..

·माया
मानमोलामः।
शुकः काकपदाकारो दृश्यते या पो स्थितः ।
स मृत्युमादित्या धनं वा सरलं हरेत् ॥ ४२१ ॥
भमा भनपध्य र दलहीन व वर्तनम् ।
कान्तिहीनं च यद् पर्व दीपाप न गुणाय सद ॥ ४२२ ।।
पिसभान्तिकरसास: सन्त्रास जनयेन् स्फुटम् ।
एवं दोपा गुणाः प्रोक्ता यमाणां सोमभूसना , ४२३ ॥
इति वमोप-गुणाः ॥
फोलादि-करि-मत्स्यानो शीर्षे मुक्ताफलोद्रका।
ससार-शुक्ति-शानां गर्भ मुस्ताफलोगः । ४२४ ॥
धारापरेप नायेत मौक्तिकं नमविन्दुभिः ।
दुर्लभ वन्महारत्नं देवस्तीपतेभरात ॥ ४२५ ॥
पनादिनं मुदप्मा मौक्तिम् सपसा बिना।
मोक्ति मुक्तिनं लभ्यमाकरेषु कलो नृभिः । ४२६ ।।
कुपवाराण्डसम मृतं मौक्तिक निहिं पर।
धननं भानुसा देवयोग्यममानुपम् ॥ ४२७ ॥
काम्यांमहम्मसम्भूतं धात्रीफळप्त निभम् ।
तापिझरा मोक्ति मन्ददीधिति ।। ४२८ ।।
फणिन वर्गले रम्य नीबाण महापति ।
पुण्यहीना न पश्पन्ति कामुके कुछसम्भवम् ॥ ४२९ ॥
ঘাস খায় যথেষ্ট।
भकम्यं मनुने र मौक्तिक पुण्यर्मितः ॥ ४३०॥
गुमाससम सोपान निमि मोरिन स ।
पाटलीपुष्पस पन्दनानि गुव लम् ॥ १॥

·८ मानमाशामः। शि भनं मागमहामं कोलीफलमायकम् । प्राप्यो शुभिः मुर्गस्ता क्षयं पेदमन्त्राः ॥ ४३२ ॥ गोपचार्य दीया पामजन्मलोदरम् । मोनासरमाणं नन् कान पाएरं परम् ॥ ४१३ ॥ तिनमाम्ये मिाले पारबाटो । पारसी को न भोमाफ शुभम् ॥ १५ ॥ सामाणिो सौ मे मुस्ता नन्दितः। निग भिमा मापन निर्ममति: ११५ PMEETI Pापा विमानानमारमः । पा FTERRपता नपानपा ११॥ RISIT भोम्पो गाने पमोहिम्। सपनामा परम् ॥ ४३७ ।। मन जिनिगोदिमिः । Trint मा सगो ॥ १८ ॥ Fat Timitोना। माया गनिमम ।। १३९॥ Trnimमम् । मानवतानाम् ॥ ४०॥ नर्माता म.म.न.मtiful Aunting || HRAM 14; Tami" ·भापाय: ४. मानमालाम दीमिरीनं गतासायं नरं मा विदुर्सयाः । दारियजननं यस्माद नम्मान सन् परिवर्मपत् ॥ १४४ | मौक्तिक विपरछायतिरक्त विदुषाः । मस्मिन मन्धारित मृत्यु पर्ने नात्र संशयः ।। ४४५॥ उपप्परि रिन्नि यळया या मोतिर । विनं नामनः रुयार दुर्भगविधायक ४६॥ अन पकने पन ह परे समिमा मौक्तिक प्रियते येन तस्य कोनिर्भपेन सदा ॥ ४४७॥ शिकोण यसपायानं मोमाययभारम् । दीर्घ पत् मन् सर्व मो भाविक ४८ निर्धाममेकतो पन हसा परे। सदो मोतिय निरय नियोगका ९ि॥ भवृतं पीटकोपेने व भिनपिनम् । भाग्यं गुणदान परसमोल्प रिमोतिर नारकामुनिमा मार गिरायो । असं मौलिक यत् स्यात् ।। सदोपरिनिर्मननिमोति शुरुषोहने परपना धन मौलिक परम् ॥ ४५ ॥ inferent मोरियो । प्रणयसिन लव स्पा सभE AM गुणा बोलिई ऐन पायो । मायापुरी Here rela !' पइसस RTEEnfiel मोशन Minister

·ife
मानसोल्लामः।
पीना लक्ष्मीमदा ज्ञेया मधुरा युद्धिवर्धनी ।
शुक्ला यशाकरी छाया नीला सौभाग्यनाशनी ॥ ४५६ ।
इति मौक्तिकपरीक्षा ॥
माअली मोच्यते गुना तास्तिस्रो रूपकं भवेत् ।
रूपर्दशभिः प्रोक्तः फलनो नाम नामतः ॥ ४५७ ॥
कांस्यपानद्वयं वृत्तं समान रूपनामतः ।
चतुश्छिद्रसमायुक्तं प्रत्येकं रज्जुयन्त्रितम् ।। ४५८ ॥
दण्डः कांस्यमयः श्लक्ष्णो द्वादशाहुलसमितः ।
पक्षद्वयसमानश्च प्रान्तयोर्मुद्रिकायुतः ॥ ४५९ ॥
मध्ये तस्य प्रकर्तध्यः कण्टकः कांस्यनिर्मितः ।
पञ्चाङ्गलायतस्तस्य मूळे छिद्रं प्रकल्पयेत् ॥ ४६० ।।
निवेश्य छिद्रदेशेऽस्य शलाकाङ्गुलमात्रिका ।
शलाकै प्रान्तयोस्तस्याः कीलयेद तोरणाकृतिः ॥ ४६१ ॥
तोरणस्य शिरोमध्ये फर्तव्या लघुकुण्डली।
तत्र रज्जु निबधीयात् तां धृत्वा तोलयेत सुधीः ।। ४६२ ॥
फकअमानक द्रव्यमेकदेशे निवेशयेत् ।
अन्यतो जलबिन्दुस्तु तोलनायें विनिक्षिपेत् ॥ ४६३ ॥
फष्टके च समे जाते तोरणस्य च मध्यमे ।
तदा समं विजानीयात् तोलनं नाम कोविदः ॥ ४६४ ॥
इति तुलालक्षणम् ॥
चत्वारि ग्रीणि युग्मं वा तपैकं वा तुलास्थितम् ।
ममं फलममानेन तदुत्तमतम क्रमात् ॥ ४६५ ।।
नवमान पश्चमं यावत् कलनेन समं यदा ।
सत् मापादुसम मेयं मोक्ति रत्नपेदिभिः ॥ ४६६ ॥

·१ न्यायः ] चतुर्दशात समारभ्य दशसहाल्पावधि प्रमात् । फलजस्प समानत्वात् मौक्तिक मध्यमं स्मृतम् ॥ १६७ ॥ आरभ्य विशतितमा झमा पञ्चदशापि । लाज्यस्ताः फपिता मुक्ता मूल्यं च नदनुप्रामाद ।। ४६८ ॥ अनः परं च सूक्ष्माणि मोनिकानि प्रचक्षते । तोछने काम एप स्यान्मूल्यं पाप निरूपितः ॥ ४६९ ॥ घक्ष्माण स्वस्प मुत्य लघूना लघुमूल्यकम् । मध्यानां मध्यमं मूल्यं गुरुणा पद्मूल्यना ।। ५७० ।। कदमदयमानेन यक मौक्तिकं भपेत् । न धा नरनार्यस्त देवपाम्पमनुत्तमम् ॥ ४७१ ।। उत्पतिराकराया गुणदोषाः एमारामम् । लोसनं मूल्यविन्यासः कथिता मोमभूमा ॥ ४७२ ।। इनि मौधिवतोलन-मूल्यविन्यासः ॥ सिन्धों गवणगाया सिंहले जन्म कानिनम् । মলি ব ঘৰৰ যিয যা সঃ ১। सिंदल प्रथम क्षेत्र नत्र कारपुरं परम् । अ कृतीयमादिष्ट धार्प हम्परं रमतम् ।' १७४ ॥ सिरह भषेन एनं. पपरागमनुत्तमम् । पीतं पुरोभूतं कुरुरिन्दनि स्तम् ॥ ४७५ ॥ अशोकपक्षणपन्ध्र गोग.दि. पराया मीरे नीटरि सहीनिंगम् ॥ ७॥ उप सिंहसास्त निगम । सपोमणि भवभेदन ..

·मानसोल्लासः। विंशतिः माणिक्यस्य समाख्याता अष्टो दोपा मुनीश्वरः । गुणायवार याख्याताः छायाः पोटश कीर्तिताः ॥ ५७८॥ छापादितयसम्बद्ध द्विच्छायं बन्धुनाशनम् । द्विरुपं द्विपदं तेन माणिक्येन परामकः ॥ ४७९ ।। सभेदं भिनमित्युक्तं शस्त्रघातविधायकम् । कर शर्करायुक्तं पशुबन्धविनाशकत ।। ४८० ॥ दुग्धेन प समालिशुनापटमुच्यते । अगोमनं तदिष्ट माणिक्यं मणिकोविदः ॥ ४८१ ।। मारिन्दुसमच्णय कोमलं परिकीर्जितम् । माधर्मक्ष्मी नपं नि मदोपं सन्न पारयेत् ॥ ४८२ ॥ रागहीन भई प्रोक्तं पनहायपादकन् । पूर्ण मगमा कारं येतं भयमारीत् ॥ ४८५ ॥ दोषपुना निन्या मणयों मूल्पनिताः । मरि मामा न ने पाय गहे शोभनमिच्छना ॥ १८ ॥ मागिया गाप्रोनागवारो मुनिपुगः । मिाछापा गुगल नेयमनिरस्तता ।। १८५ ॥ मनरागमापूर्ण भाग गयो । अनार नम्पलिमायुया भात ॥ १८६ ॥ धारा प्यार पपगाय नसमा । मदिरोगा फिटनेशानिमा ॥८॥ मानसपय मणि गाय मग साया निगम १८८ ॥ न्दिा गानामिश्रिमाः। पदम m: hthlt 1८॥

·मानतोलास: नियति। नीतीरससमाभासा वेगवीपुप्पसमिभा। लागोपुष्पमा नीलेन्दोरसमभा ॥ ५० ॥ सोपुप्पसारा परससमगुतिः । कम्णादिमणिका पुषसमानयुक्तिकारिणी ।। ५०२ ॥ मदरसमसाया शम्भो कम्मनिभा तथा। विष्णतसमाभासा माससमपमा ॥ ५३॥ पस्त्यको गुणयुक्त इदनानो मामणिः । पसले भने नस्य निमार्ण गः ||५०४॥ सोरोसिमी योजना प्रोत् । नी मरिगो शिलानरः ॥ ५० ॥ नोले पो भाग। भामा मागं मात ॥५.९॥ {Mimire triRRImat 1:14. If fi: -If18: | Hin. iti irani

·अध्यायः ४]
मानसोलासः।
फल्मापवणे शयलं ततो मृत्युभयं भवेत् ।
इति दोपाः समाख्याता वर्ण्यन्ते साम्प्रतं गुणाः ॥ १२ ॥
निर्मलं कथितं सच्छं गुरु स्याद गुरुतायुतम् ।
स्निग्ध रोक्ष्यविनिमुक्तमरजस्कमरेणुकम् ।। ५१३ ॥
सुरागं रागवहुमिति पश्च गुणाः स्मृताः।
एतैर्युकं मरकतं सर्वपापभयापहम् ॥ ५१४ ॥
वहिपिच्छसमाभासा चापपक्षसमा परा।
हरिकाचनिभा चान्या तथा सेवालसनिभा ॥५१५॥
खघोतपृष्ठसहाशा वालकीरगरुत्समा ।
नववादळसच्या शिरीपकुमुमोपमा ।। ५१६ ॥
एवमष्टो समाख्याताश्छाया मरफताश्रयाः ।
छायाभिर्युक्तमेताभिः श्रेष्ठं मरकतं भवेत् ॥ ५१७ ॥
सेवालवल्लरीच्छायं मुरग वासवर्जितम् ।
अनय तं मरकनं पाहुः सर्वविपापहम् ॥ ५१८॥
इति मरकनपरीक्षा ।।
हिमालय सिंहलं च विन्ध्ये तापीतटे तथा ।
स्फटिकं जायते रसं नानारूपमनोहरम् ॥ ९१९ ॥
हिमादौ पन्द्रसद्वार्थ सरछं कान्तिपुर्न भन् ।
सूर्यकान्तं य क पन्द्रकान्त तथा परम् ॥ ५२०॥
सूर्यास्पर्शमात्रेण पति रमति तत्क्षगान् ।
सूर्यकान्तं उदास्पात फरिफ रनवेदिभिः ।। ५२१ ॥
पूर्णेन्दुकरसंस्पांदमृत सरवि सात् ।
पन्द्रकान्त उदास्पात दुभ पा पानी पुगे ॥ ५१९ ॥

·[विशति
मानसोलासः।
नीलीरससमाभासा वेगवीपुप्पसनिमा।
लवणीपुष्पसकाशा नीलेन्दीवरसमभा ॥ ५०१ ॥
अतसीपुष्पसाशा चापपक्षसमद्युतिः ।
कृष्णाद्रिकर्णिकापुष्पसमानातिधारिणी ॥ ५०२ ॥
मयूरकण्ठसच्छाया शम्भोः कण्ठनिभा तथा ।
विष्णुदेवसमाभासा भृपक्षसमप्रभा ॥ ५७३ ॥
दोपस्त्यक्तो गुणैर्युक्त इन्दनीलो महामणिः ।
पस्य हस्ते भवेत् तस्य वित्तमायुर्वलं यशः ।। ५०४ ॥
क्षीरमध्ये क्षिपेनीलं दुग्मं चेन्नीलता प्रजेत् ।
इन्द्रनीलः स विज्ञयो रविनन्दनवल्लभः ॥ ५०५ ॥
इन्द्रनीले धृते सौरिः प्रसन्नः सततं भवेत् ।
आयुश्च महती लक्ष्मीमारोग्यं च प्रयच्छति ॥ ५०६॥
इतीइन्द्रनीलपरीक्षा ॥
तुरुष्कविषयेऽम्भोधेः समीपे विषमस्थले ।
भषेन्मरकत रवं गुणो दोपोऽस्य कथ्यते ।। ५०७ ॥
नेपाः सप्त भवन्त्यस्य गुणः पञ्चविधः स्मृतः ।
वेदष्टविधा च्छाया ममेरकतस्य हि ५०८॥
ग्धं सक्षमित्युक्तं व्याधिस्तस्मिन् धृते भवेत् ।
कोटं स्यात् सपिटकं तत्र शसहतिघृते ॥ ५०९ ॥
णे भवेद् बन्धुनायो मरकते धृते ।
यं मलिनं माहुयाधिपं तेन जायते ॥ १० ॥
रायुक्तं पुत्रशोकादं नम्।
लिहीनं स्पाद दंदिवाद्विभपायहम् ॥ ५॥

·पायः ४] मानसोल्लासः। गौरवं स्वच्छता कान्तिः काठिन्य रत्नजा गुणाः। विहाय वनं नान्येषु लाघवं चोभनं भवेत् ॥ ५११ ।। रत्नानां रूपसाम्यं तु धूर्ताः कुर्वन्ति यत्नतः । नेपा परीक्षा वक्ष्यामि रत्नारत्नविचारिणीम् ॥ ५१२ ॥ लेग वेधयेद् वयं कप्रिम चेद् विभिपते । कृत्रिमं मौक्तिक नश्येत् क्षालितं लवणाम्भसा ॥ ५॥ माणिस्यादीनि रत्नानि धर्पणात् कथनादपि । शोधयेद् रत्नपित् माशा कृत्रिमं सुद्धमेव च ॥ ५४॥ ग्यजति कथितं रागं कृत्रिमं तदुदीरितम् । पार्दवं व्यते पृष्टे शेयं तत् कृत्रिमं सुधैः ।। ५१५ ॥ एवं विचार्प रत्नानि फोशे सचिनुपानृपः । भायुसेक्ष्मी जयं की िभते रत्नसद्ग्रहाव ॥ ५१६ ॥ इति रत्नपरीसा॥ स्तोकस्तोकेन पूर्यन्ते तहागा जलबिन्दुभिः । मृचिकाकणसाशविल्मी पर्वते यता ॥ ५५७ ।। सौदं प रामविच प स्तोकस्तोकन पर्दते । तस्माद राक्षा प्रयत्नेन कोशे स्पस्य सञ्चयः ॥१८॥ रापादापातवित्तस्य चतुर्भागान् प्रकल्पयेत् । धमपिकामसिद्धप कुषाद् भागत्रयं पः ॥ ५९॥ 113 प्रपन मनीपिनाम् ।

·[विंशति . मानसीलासः। अशोकपल्लवच्छायं दादिमीषीजसमभम् । विन्ध्ये तापीतटोद्देशे जापते मन्दकान्तिकम् ॥ ५२३ ॥ सिंहले जायते कृष्णमाकरे नीलगन्धिक। पारागभवस्थाने विविध स्फटिकं भवेत् ॥ ५२४ ॥ इति स्फटिकपरीक्षा॥ ईपपीतं पविच्छायं स्वच्छं कान्त्या मनोहरम् । पुष्परागमिति ख्यातं रत्नं रत्नपरीक्षकैः ॥ ५२५ ॥ इति पुष्परागपरीक्षा । सितं च धूम्रसारामीपत्तणं सितं तु यत् । बेय नाम तत् मोक्तं मानारनयनोपमम् ॥ ५२६ ।। इति वैदूर्यपरीक्षा मधुरिन्दुगर्म वाऽपि गोमूत्रादिसमप्रभम् । गोमद तदारुपात रत्नं सोममहीभुना ॥ ५२७ इति गोमेदपरीक्षा सनो सागरमध्ये तु जापने वारी पा। दिमाख्या गुरना सा दुलेगा रत्नरूपिणी | ५१८ ॥ पापा ममा प्रयत्नात् सविता सनी। प्रशन नाम नारनं वांकी मदमानितम् ॥ ११९ ॥ Ravish पसायनीनाया राति HTTER मायानीः ॥ ११२ ।।

·पापा ६] मानसोडासः। दद्यात् प्रसादं भृत्यानां सोत्साहास्ते भवन्स्यनः । अळसानायुहीनान् दण्टयेत् वान् महीपतिः ॥ ५७२ ।। इति पदातिलक्षणम् ॥ सैन्धवैर्यवनोदतः काम्बोनमभवैरपि । शिसिहुभिर्वा है। संयुक्तं पलमुत्तमम् ।। १८ ॥ साध्यन्ते तुरगैरेव दूरस्या मपि परिणः । सम्पते तुरगैः फीनिर्यस्यावास्तस्य भूः स्थिरा ।। ५७४ ॥ पारिता पोषिताः सम्यम्बा कायां महीना। भवाहिता न योग्यास्ते मार्गे सहामार्मणि ।। ५७५ ॥ दुर्वादिपरसैरपान खादयणकादिभिः । नेतादिकोज्य रसैथ परिपोपपेत् ॥ ५७६ ॥ मत्या वायेदवान मानःकाले प्रयत्नतः । ततस्ते फर्मयोग्याः स्युपिनोंदे समरेऽपनि ।। ५७७ ॥ रूमारिजीर्णन वानस्पानियोगतः । शीवावपपरिटरमाना रोगसम्भः ॥ ५७८ ॥ तेषां चिकित्सित फार्पपलागुदमोविदः । भरिकन दाध्यमोप, रोगरान्तये ॥ १७९॥ उत्थापोत्यापरिसति गाव सोरपायपि। आध्मावो रिलीभूतः शीर्ष पारपत्रे गुरु ॥ ५८० ॥ शव पनाति सा प स रानि। प्पा विसरता मत परिणतिम् ।। १८१ ।। नाए नि पूर्ण मुराः। सवार्यः ननानि पानि पार ॥ ५८१ । 11 ·मानसोलासः। [विंशति२ तथापि यदि नो मुस्थस्तदाऽभ्यङ्ग प्रयोजयेत् । सिद्धार्थलवणं व्योपयुजा तैलेन वाजिनः ॥ ५८३ ॥ कुक्षी च जठरं पृष्ठं स्वेदयेत् यत्रवान भिपक । साकम्बलगूदेन सन्तप्तेनाश्मना गुहुः ॥ ५८४ ॥ तथापि यदि नो शाम्येत् तदा कुर्याग्निरूहणम् । चिश्चाफळकृतं करकं कामिकेन विमिश्रितम् ॥ ५८५॥ सिद्धार्थसैन्धवोपेतं कन्दर्पफलसंयुतम् । तपुष्पासवोपेनं तिळतळेन मिश्रितम् ॥ ५८६ ॥ निरूहणे नियुभीन तेन वायु: मशाम्यति । गुस्थात्मा जायते वानी यदि नानेन कर्मणा ॥ ५८७॥ कुक्षिदपे तदा तस्य तन्तकोशलाकया। चिन्दको पक्षमा काः पदिदयसमाश्रिताः ॥ ५८८ ।। सगे भायो गुस्मी जठरं शिपिलं भवेत् । मनासरि भनते सुरगो नात्र संशयः ॥ ५८९ ॥ भन्ये गुदापयेत् पानं पारन वशिदीपनम् । एला माविका गुण्डी निक्त लवणपश्चकम् ॥ ५९० ॥ वचा चातिविशा लिनु पूर्णमेना प्रमस्तितम् । पढार्दै मुरपा युकिं मुरायडकामिना ॥ १९१ ॥ मोऽप सांगलाना शालये परिकीरितः । गुरन सरिता गुणी करा या मयोनयन् ॥ ५९२ ॥ वि.या पिढीलं पण नीरकपम् । गम लिनियानगर ॥१९॥ अनमोलगमा च माम विनिमय मुस्ता पार गी: ५९४ ।।

·ध्याय:] मानसोलासा दादिम कृष्णळवणं सैन्य विमेव च। साइदं फाचळवणं सर्वमेकय चूर्णयेत् ।। ५९५ ।। पळमेकं मयुनीत वातरोगे घृतान्धितम् । पिचोद्भवेषु रोगेषु मधुशर्करयान्वितम् ॥ ५९९ ॥ फफमन्ममु रोगेणु दापयेत् गुरया समम् । आरनाळयुतं दचं मूलाध्मानहरं परम् ॥ ५९७ ॥ युक्तं पासरसेनेता पानिना पुष्टिवर्धनम् । उप्णोदकन पाद सर्वरोगहरं परम् ॥ ५९८ ॥ श्लेष्मा समुत्कटोऽधान नासारन्ध्रात् सर पदि । तदा सिंहाणको रोगस्तस्प वक्ष्ये चिकित्सिनम् ॥५९९ ॥ तेलं सिदार्थकोजूनमनामूत्रविमिथितम् । सिंहीपालरसोन्मिधं नस्य सिंहाणकापरम् ॥ ६.. ॥ शुण्ठी दुरालभा मुस्ता फरं नाट्यम् । भारही प पपा पुष्करपिपरी ॥ ११ ॥ एनेन मधुना वापि सितया प समनितम् । पूर्ण लेमपुजीत फासहिवास्निाशनम् ॥ ६.१ ॥ रसानीण समुत्पपे सरंगा ना भयेन् । संचार पत् ममो पानी ताप बस्मि पतित्रिपार ६.१ ॥ रसातस्य प्रयोरतम्य ने छापरावधि। कृष्णमपिका स्पेित् सरंगाभाणि कोणया ॥ ४ ॥ पिराधा पम्प पर गागौर। उरसः पुरतो भाग पधानाग सार । ६.५ ॥ पिवार गोप सति। PिuER: समसारमा भरि.॥

·[विशति
मातसोलासः।
पथ्यां गुडसमोपेता पिचुपन्ददळाविताम् ।
प्रदद्याद रसपाकाथ जठराग्निमदीपनम् ॥ ६०७ ॥
चलत्यूलमयो मुफ पीडा प्रकुरुने भृशम् ।
यस्मिन् भागे चलेन्मुप्फस्तेन पादेन लति ।। ६०८।।
मुकसन्चकनाचाली तस्य वच्मि चिकित्सितम् ।
सैलाभ्यः प्रकर्तव्यः स्वेदो धान्यसमुद्गवः ॥ ६०९ ॥
निर्वात स्थापयेदश्वमुष्णमन्नं प्रदापयेत् ।।
उपाण्डमा च मोक्तव्या भिपना तन्ना शिरा ॥ १० ॥
तथाप्यशान्तो योक्तव्यो निरूहः सानुवासनः।
चालिभागत्रिक कार्यमग्निकर्म विचक्षणः ॥ ६११ ।।
शङ्खचत् तिष्ठतः कणों नेत्रयोः परिवर्तनम् ।
स्तम्भस्सर्वेषु गात्रेषु भवेदुत्कर्णकेऽनिलात् ॥ ६१२ ।।
अभ्यङ्गो मर्दनं स्वेदः कर्तव्यश्च प्रयत्नतः ।
शङ्खमोर्मन्ययोः पुच्छे शिरावधः प्रशस्यते ॥ ६१३॥
कर्णमूलात् स्कन्धपार्धात पृष्ठवंशस्य पार्धगे ।
त्रिकमध्यसमायाते रेखे स्यूरावधिस्थिते ॥ ६१४ ॥
कारयेत् तप्तलोहेन घृतेनाभ्यअनं व्यहम् ।
जळगणं यवक्षारमिश्र नेलेन पापयेत् ॥ ६१५ ॥
मन्ययोः स्तब्धता यस्य स्खेदादिस्तस्य पूर्ववत् ।
मन्या शिरावध्ये नस्यं यत्नेन कारयेत् ।। ६१६ ।।
आभा शुणी निशा रास्ना हिछु कुष्ठ रसाधनम् ।
फणा मिया तच्चूर्ण रानाफान भावनम् ॥ ६१७ ॥

·अम्पाय:
मानसोडासः।
गोपहिणा पिच्छमच्छभालस्य दन्तिनः ।
कंगा नखाथ दन्ताय सिमाथेति चूर्णितः ।। ६१८॥
एतैः मल्लिवो धूपो मन्दुरामु प्रधूपितः ।
मनकापगतान सर्वान् महानुपाटपत्पाटम् ॥ ६१९ ॥
स्त्यश्ववैद्यकम् ।।
पारणैर्भद्रमातीयः कालिानजन्मभिः ।
शिक्षितः समितः रैर्लभ्यते विनयो युधि ।। ६२० ॥
पूरो रुटो माकापा सरलक्षणसंयुनः ।
एको विनयवे दन्ती मदपूर्णितलोचनः ॥६२१॥
मुख्य दन्तियलं राम समरे विमपिणाम् ।
वस्मामिनयले कार्या पाली पारणोधमा । (२२ ॥
सनस्तेषां महीपाला पोपणे पत्नवान् भवेत् ।
रामानसम्मिना प परिमारिया ॥ २१ ॥
मासरसोपेतरिकाण्ट गुणासमेः ।
शुकपक्षमतीकासमा लिपनाहरः ॥ ६२४ ॥
गोधमल्मारिना फलनिरतः ।
हरिनयना गुस्सुणी फाटापितैरपि ।। ६६५ ॥
शिरियतापनिय रससंयुन ।
विशाल मलपानेध तथा सोपारगानः ॥ १६॥
पिकासामा पाprance
माग विमान नित्यं यथा ६७॥
सपना नाना नामोतिविना ।
भसमारोऽभीषशायाहारि ॥ ८ ॥

·८८ मानसोल्लासः। [विंशति पटोलपागकुष्ठानि निम्यधात्र्यमृता विषा । धान्यक पर्पटं तिक्ता-वत्सके कफपित्तनिन् ॥ ६५१ ॥ हिड्नु सौवर्चलं शुण्ठी गुई शूलस्य शान्तये । ज्यूपणेनाननं चाणोः शुण्ट्या केवळयाऽपि वा ।। ६५२ ॥ अश्वगन्धा कणा राषिः कृमिघ्नं रसपञ्चकम् । पृथक पृथक पलान्यष्टौ वरिष्ठो मुष्टिमात्र: ।। ६५३ ॥ पश्चभिर्लवर्णयुक्तो योगोऽयं हन्ति मारुतम् । मूत्रकृच्छ्रमयाध्मानं शूलं चापि व्यपोहति ॥ ६१४ ॥ कुटनं शृङ्गयरं च यवक्षारं च चित्रकम् । पूर्तिद्वयं च सिद्धार्थ विनातिवपा घनः ॥ ६५५ ॥ पिप्पली पिप्पलीमूलं रजनी शिग्रु कुठकम् । सिन्धुनातं वचा हिङ्गु चूर्णितो गोमयान्वितः ॥ ६५६ ॥ योगोऽयं जाठरस्यानेः करिणां दीपनः परः । सामवायुं हिनस्त्याशु सामवातोद्भवा रुजः ॥ ६१७ ॥ सैन्धवं जीरकं दन्ती शृङ्गवेरं फलत्रयम् । करञ्जद्वितयं कृष्णा पटोलं निम्बपल्लवाः ॥ ६१८ ॥ ज्योतिष्मती गुडूची च वासा चेति सुचूर्णितः । पिण्डो मृदोहदं हन्ति वहिमाशु करोति च ।। ६५९ ।। विदा स्नुही दन्ती नीली लवणपञ्चकम् । ब्राह्मी च रेचनाः शूलकम्याध्मानविनाशनाः ॥ ६६० ॥ पाठा-पटोल-कुष्ठानि निम्बभूनिम्बपर्पटम् । ज्योतिष्मती स्नुही वासः चव्यग्रन्यिकशिकम् ।। ६६१ ॥ वचा-कटफळ-रोधाणि चित्रकं वृहतीफले । विक्ता दुराळभा रात्रिः करनं त्रिफळा तथा ।। ६६२ ॥

·अध्यायः मानसोल्लाप्तः। त्रिकटु प्रायमाणा च पोफरं गजपिप्पली। पानकी चेति पूर्णोऽयं मधुना कण्ठरोगनुत् ।। ६६३ ।। सैन्धवं नागरं कुष्ठं वचा शिग्रु निशादयम् । सिदार्थक-पक्षारी समिकत्र चूर्णितम् ।। ६६४ ॥ दवा दिलोदितं कोणं कफवात नशोफनित् । स्येदं च कारयेरछोफे मच्छमं वा यथोचितम् ॥ ६६५ ॥ प्रोफे विपारिते पवे दिपविद सैन्धवान्विता । क्षेपणीया प्रपत्लेन बगानः पूयशान्तये ॥ ६६६ ॥ कुप्पत्यमृरु च पिचंच नाते सयामते भृशम् । वृतमाक्षिकपूर्ण तद् विधानपं दिनत्रयम् ॥ ६६७ ॥ तिला निम्बस्य पत्राणि रजनी चेति पेपितम् । मधुयुक्तं व्रगानां स्पाच्छोधनं रोपणं परम् ।। ६६८॥ फतहस्य फलं रोधं मधुकं चन्दनं घनम् । प्रपोण्टरी मश्रिष्टा चालकोनीरफ तथा ॥ ६६९॥ एभिर्विरचिता तिचूर्णमायोतनं तथा । सर्वपामक्षिरोगाणा शस्यने सामजन्मनाम् ॥ ६७० ॥ सीरमाणो निकाये त्रिवृतं निक्षिपेदनु । त्रिफला रोचन लामा सिन्दुर रोधगुग्गुलम् ॥ ६७१ ॥ भवान-रजनी-पोपटाफरकामीर(प)-सैन्धवम् । सौराष्ट्रिकासनं चैर रस मर्नसमुद्भवम् ॥ ६७२ ॥ श्रीष्टं वेनि सश्चर्य काथे सम्मिश्रयेत् तनः । द विघटयंस्तज्ज्ञः शमनिना भिपर ।। ६७३ ।।

·मानतोलाप्तः
विशति
पटोलपागकुष्ठानि निम्बधाग्यमृता विषा ।
धान्यक पर्पटं तिक्ता-चत्सकै कफपित्तनित् ।। ६५१ ॥
हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठी गुई शूलस्य शान्तये ।
यूपणेनाअनं चाक्ष्णोः शुण्ठ्या केवळयाऽपि वा ।। ६५२ ॥
अश्वगन्धा कणा रात्रिः कमिन्नं रसपञ्चकम् ।
पृथक पृथक् पलान्यष्टौ वरिष्ठो मुष्टिमात्रः || ६५३ ॥
पञ्चभिर्लवगैर्युक्तो योगोऽयं हन्ति मारुतम् ।
मूत्रकृच्छ्रमथाध्मानं शूलं चापि व्यपोहति ॥ ६९४ ॥
कुटनं शृङ्गरं च यवक्षारं च चित्रकम् ।
पूतिद्वयं च सिद्धार्थ विदङ्गातिवपा घनः ॥ ६५५ ।।
पिप्पली पिप्पलीमूलं रजनी शिग्रु कुष्ठकम् ।
सिन्धुनातं वचा हिङ्गु चूर्णितो गोमपान्वितः ॥ ६१६ ॥
योगोऽयं जाठरस्यानेः करिणां दीपनः परः ।
सामवायुं हिनस्त्याशु सामवातोद्भवा रुमः ॥ ६६७ ।।
सैन्धवं जीरकं दन्ती शृङ्गवेरं फलत्रयम् ।
फरअद्वितयं कृष्णा पटोले निम्बपल्लवाः ॥ ६५८।।
ज्योतिष्मती गुडूची च वासा चेति सुचूर्णितः ।
पिण्डो मुद्दोइदं हन्ति वहिमाशु करोति च ॥ ६६९ ।।
विदकर स्नुही दन्ती नीली लवणपश्चकम् ।
माझी च रेचनाः शूलकृम्याध्मानविनाशनाः ॥ ६६० ॥
पाठा-पटोल-कुष्ठानि निम्मभूनिम्बपर्पटम् ।
ज्योतिष्मती स्नुही वासः चव्यग्रन्थिाशिकम् ॥ ६६१॥
वचा-कटफळ-रोमाणि चित्रकं वृहतीफले ।
विक्ता दरानभा रानि कर त्रिफळा तथा ॥ ६६२॥

·९ मानसोल्लासः। त्रिकटु वायमाणा च पोफर गजपिप्पली। धानकी चेति पूर्णोऽयं मधुना कण्ठरोगनुन् ॥ ६६३ ।। सैन्ध नागरं कुष्ठं वचा शिग्रु निशाद्वयम् । सिदार्थक-यवक्षारो समेकन चूर्णितम् ॥ ६६४ ॥ दधा विलोहितं कोणं कफवातजशोफनिन् स्वेदं च कारयेच्छोफे मच्छग्नं वा यथोचितम् ॥ ६६५ ॥ शोफे विपाटिते पक्वे द्विपरिद सैन्यान्विता। क्षेपणीया प्रयत्नेन बगानः पूयशान्तये ॥ ६६६ ॥ कृप्यत्यसृरु च पित्तं च जाते सयासते भृशम् । वृनमासिकपूर्ण तद् विधातव्यं दिनत्रयम् ॥ ६६७ ।। निला निम्बस्य पत्राणि रजनी चेति पेपितम् । पघुयुक्तं प्रगानां स्पाच्छोपनं रोपणं परम् ॥ ६६८ ॥ फतकस्य फलं रोधं मधुकं चन्दनं धनम् । प्रपोपटरीफ मभिष्ठा वालकोशीकं तया ॥ ६६९ ॥ एभिर्विरचिना वत्तिश्चूर्णमायोतनं तथा। सर्वेपामक्षिरोगाणां शस्यने सामनन्मनाम् ॥ ६७० ।। सीरटुमाणां निकापे विकृतं निक्षिपेदनु । त्रिफला रोचनं लाक्षा सिन्दूरं रोधगुग्गुलम् ॥ ६७१ ।। भन्लान-रजनी-घोण्टाफलकामार(म)-सैन्धनम् । सोराष्ट्रिकाशनं चैत्र रसं सनसमुन्द्रवम् ॥ ६७२ ।। श्रीष्टं नि सश्चर्य का मम्पियेत् तनः । दमां रियटयंस्तयः नमामिना भिपर ।। ६७३ ।।

·८८
मानसोप्लासः।
[पिशतिः
पटोलपागकुष्ठानि निम्यधात्र्यमृता विषा ।
धान्यक पर्पटं तिक्ता-वत्सकै कफपित्तजित् ॥ ६५१ ॥
हिङ्ग सौवर्चलं शुण्ठी गुढं शूलस्य शान्तये ।
भ्यूपणेनाअनं चाक्ष्णोः शुण्ट्या केवळयाऽपि वा ॥ ६९२ ॥
अश्वगन्धा कणा रात्रिः कृमिघ्नं रसपञ्चकम् ।
पृथक पृथक् पलान्यष्टौ वरिष्ठो मुष्टिमात्रकः ॥ ६५३ ॥
पञ्चभिर्लवगैर्युक्तो योगोऽयं हन्ति मारुतम् ।
मूत्रकृच्छ्पयाध्मानं शूलं चापि व्यपोहति ॥ ६९४ ॥
कुटनं गृङ्गवेरं च यवक्षारं च चित्रकम् ।
पूतिद्वयं च सिदार्थ विशातिरपा पनः ॥ ६५१ ॥
पिप्पली पिप्पलीमूलं रजनी शिव कुष्टकम् ।
सिन्धुनातं यचा हि चूर्णितो गोमपान्यितः ॥ ६११ ॥
योगोऽयं जाठरस्याः करिणा दीपन: प।
सामवायु हिनस्त्यान सामयातोमया रुनः ॥ ६१७ ॥
सैन्यां जीरकं दन्ती गृहरं फलत्रयम् ।
फरअदितयं कृष्णा पटोले निम्मामाः ॥ ६५८॥
ज्योतिष्मती याची च यासा चेति पुर्णितः ।
पिम्दो मुराद इन्ति वहिमाशु करोति च ॥६३९ ।।
विपदी स्तुही दन्नी नीली गायकम् ।
ग्रामी परेचना: मूलाम्यामानरिनाशनाः ॥ १० ॥
पाग-पोट-हानि निम्ननिम्बार्पटम् ।
ज्योतिष्मती स्तुरी वासः चव्यान्यिायिकम् ॥ १११॥
चार-रोधागि चिप पानी।
निदा द्वारमा राषिः परकिया नया ॥ १२॥

·tur८] मानसोल्लासा कुळीनं च मुसोलं च सुखे दुःखे च सम्मतम् । अमायं सचित्तं च धनैः प्राणस्वञ्चकम् ॥ ६८५ ॥ नीति शोचसम्पनं व्यसनेप्वपरास्मुखम् । कुर्वीत नृपतिमि धर्माध मुखसिद्धये ॥ ६८६ ।। इति मुदभ्यायः ॥ ७॥ भारमायचो नृपः श्रेष्ठो दयायमस्तु मध्यमः । कनिष्ठ: सचिवायच इति नीतिविदो विदुः ॥ ६८७ ॥ पदधीनमिदं राज्यं राजा व वशगी मम । मपा यह क्रिपते कार्य न कार्य केन लपते १ ॥ ६८८ ।। यात्मगणाप्पात: सचिको पत्र जपति । कनिष्ठं तत्र तद् राज्य सचिवायत्तमुज्यते ॥ ६८९ ॥ मिस यन्मया कार्यमवयं मन्यते मभुः । स्यारोप्य योः साम्य सचिवों यत् तु भाषते १६९०॥ मुखासुखादं चैवमुपयाधीन सिद्धितः । सदाग्यमभयाय मध्यमं परिकीर्निरम् ॥ ६:१॥ प्रमोश निना नाई समर्थः कार्यसिद्धये । इति भात्या नूप भात्या सचिवो यत्र वक्त्यलय ॥ ६९२ ॥ यत् तु राज्यं भगापेतं मुखदं सर्वसिदिदम् । श्रेष्ठं स्थिरतरं सम्यगात्यायन मकीर्तितम् ॥ ६९३॥ अनुप्रो निग्रह च दाने पादानकर्मणि। मवृत्तौ च निवृत्तों व ग्ररणे मोक्षणे तया ॥ ६९४ ॥ सय सममों या राना साझा र निर्मला। निमस्या समायुक्तः समभुः प्रभुरुपये ॥ ६९५ ।।

·मानसोल्लासः।
लेहवत् तद् घनीभूत पिच्छलं वज्रलेपयेत् ।
द्विपानां तलवन्धार्थ कल्पयेत् मृविचक्षणः ॥ ६७४ ।
इति गनचिकित्सा ॥
.
पर्णिका मुद्गपणी मापपर्णी। उग्रगन्या वचा-रसोनौ । रस
प्रतिद्धयं कृष्णा पिप्पली । वासा आदरूपः । ग्रन्थिकं पिप्पा
फटफलं काश्मयम् । सौराष्ट्रिका तुवग्मृत्तिका । त्रिवृतं त्रिस्नेहम्
सरलद्रुमनिर्यासः ।। ६७७ ॥
इति गनौपधिनिघण्टुः ।
मुख्यं दन्तिवलं राज्ञां समरे विजयैपिणाम् ।
तस्मानिनबले कार्या वहवो द्विरदा नृपैः ॥ ६७८ ॥
उपचारान प्रकुर्वीत दानार्थ करिणां नृपः ।
अनेकायुधसङ्कीर्णाः पताकाध्वजराजिताः ।
चतुर्भिस्तुरंगर्युक्ता दृढाः सारथिनोदिताः ॥ ६५९॥
महारथैः समानान्ता बहवः स्यन्दना नृपः ।
चतुरङ्गे यले कार्या रणे विजयकाक्षिभिः ॥ ६८०
खड्गचर्मधराः केचिदन्ये स्युः कुन्तपाणयः ।
सेलचक्रधराः केचित् केचिन्मुद्गरपाणयः ॥ ६८१ ॥
धनुर्धरास्तथा केचित् केचित् परशुपाणयः ।
शक्तिशूलधराः केचित् केनिच क्षुरिकाधराः ॥ ६८२ ।
• पन्त्रमुक्तायुधाः केचित् केचिन्मुक्तायुधास्तथा ।
अमुक्तायुधहस्ताथ मुक्तायुधकरास्तथा ॥ ६८३ ॥
ईटेक चतुर्वलं विद्वान युद्धाय विनितश्रमः ।
कुर्यादनन्दिनी राना शत्रुसंहरणोधनः ॥ ६८४ ।।
इति पटाच्यायः ॥६॥

·थापा मामसालासा १३ रिपूणा निप्रोपापमानापर्ननोधपम् । भृत्पाना भरणं पेच मस्ताना प्रतिक्रियाम् ॥ ७०७ ।। सन्माननं च मित्राणां धाणा नपरिक्षणम् । शुदान्तनितारमा शिक्षा प गजवानिनाम् ।। ७०८ ।। मन्त्रिणा मन्त्रितं दृष्टपमात्यानां विचेष्टितम् । रक्षणं च कुमाराणा सामन्तानां च चाननम् ॥ ७०९ ।। रागापरागों लोकानामात्मनथ गुणागुणों आय-व्ययं च विधानां कोशस्यापि विवर्धनम् ॥ ७१०॥ दुष्टाना दमनं पैर शिष्टानां परिपालनम् । पूननं मुर-रिमाणा वर्गाधनिरीक्षणम् ॥ ७११ ॥ दुर्गाणां रक्षणं सम्यक् परभूपाळचेष्टितम् । मारणे तस्करादीनामात्मरक्षाविधिक्रमम् ॥ ७१२ ॥ पहनीनां च सद्भावं धान्यादीनां समर्पताम् । शान्ति पोष्टिकं कर्म नित्यं नैमित्तिकं तथा ॥ ७१३ ।। माननं बुदिवृदाना देशकालविमर्शनम् । चिन्तयेन्मन्त्रिभिः सार्द्ध स्वयं वा वसुधाधिपः ॥ ७१४ ॥ आप मन्त्रिणः सान् मन्त्रपेत पृथक् पृषर । अभिपापं विदित्वैपा गुणदोपो विचारयेत् ॥ ७१५ ॥ मन्विभिमन्त्रित मन्ये गुणदोपो विचार्य च । स्वयं निश्चित्यान्यवरत् कार्य कुर्यान्महीपतिः ॥ ७१६ ॥ किकृतं करणीयं कि क्रियमाणं च किमया । कि सिर किमु साध्यं मे इति चिन्त्यं मुहर्मुहुः ।। ७१७ ॥ १] रक्षा।

·९२
भानसोल्लासः।
[विंशतिः २
आज्ञारूपण या शक्तिः सर्वेषां मूनि स्थिता ।
प्रभुशक्तिाई साझया समभा महिमोदया ॥ ६९६ ।।
इति प्रभुशक्त्यध्यायः ॥ ८ ॥
कार्यस्य साधनोपायाः सहायास्वत्कृतौ क्षमा ।
देशकालविचारय विनानां च मतिक्रिया ॥ ६९७ ॥
कार्यसिद्धों मुखं चेति पञ्चासो मन्त्र इष्यते ।
गुरुशुक्रमतेऽप्येप चाणक्यादिमते तथा ॥ ६९८ ॥
पश्चात्तापविहीनश्च सानुबन्धं मुखोदयः ।
अभीपश्चाविलम्बश्च विशिष्टो मन्त्र इष्यते ॥ ६९९ ॥
बहुभिभिद्यते मन्त्री द्वारा मन्त्रो न नश्यति ।
भात्मना विहितो मन्त्री ब्रह्मणाऽपि न भिद्यते ॥ ७०० ॥
सततं गुप्तवाक्यस्य नित्यं गुप्तेङ्गिनाकृतेः ।
फयाः सदारम्भाः पुण्यं पूजितं यया ॥ ७०१ ॥
वधिराजहान् मकान व्याधितान् वृद्ध-वालकान् ।
मिया अपि स्त्रियो म्लेच्छांस्तिरथोप शुकादिकान् ॥७०२॥
श्रुनिगोचरतो देशात् तथा लोचनगोचरात।
धारयेत् परतो यत्नात् तत्र काले नरेश्वरः ॥ ७०३ ।।
आरुह्य चोन्ननं स्थान प्रासादं वा रहास्थितम् ।
भरण्ये विनने वाऽपि मन्त्रं कुर्यादलक्षितः ॥ ७०४ ॥
मध्याई मन्त्रयेन्मन्धं कृताहारो गतलमः ।
रात्रापरभागे या गतनिद्रः सखोस्थितः ॥ ७०५ ।।
धर्ममर्थ व कार्म व कृत्या कृत्यं बलावलम् ।
अपित्रानपि मित्राणि देशरसाक्रियामम् ॥ ७०६ ॥

·ort १५ अध्यायः १२] मानसोलासः। मुननोऽयमिति ज्ञात्वा स्वयं सद्गुणवान्धवः । करोत्यलोमतः सन्धि मित्रसन्धिा स उच्यते ।। ७२९ ॥ कन्यादानेन या कुर्मान् सन्धि कार्यवशानृपः सम्बन्धना स विज्ञेयः सन्धिः सन्धिविचारफेः॥ १०॥ भन्योऽन्यस्योपकारार्थ यत्र मन्धीयते नृपः। परस्परोपकाराख्यः स सन्धिः पोच्यते पुषः ॥ ११॥ गमानधास्तपा रत्नं मुवर्ण भूमिमेव च । दत्वा यः क्रियते सन्धिरपहारः स उच्यते ॥ ७॥२॥ इति सन्ध्यध्यायः ॥११॥ मुपस्नेन सहापेन सामध्न बलेन च । पन्हानेन भूपाळ सार्दै कुर्वीत विग्रहम् ॥ ७॥ कामना लोभनथैव भूभयो मानसम्भवः । अभयाख्या समाख्यान इष्टमोऽध मदोस्थितः ॥१४॥ अर्थशाये परः ख्यात एकदव्याभिटापुः । इत्यष्टो विप्राः प्रोक्ता नमो नोपळभ्पते ॥ १५ ॥ सानिमिनो हि यो जाती विग्रहः काममः स्पनः । व्यापारजनितो निग्रहो कोभमस्तथा ॥१६॥ भूम्पर्यमुत्यिता यस्तु विप्रो भूमरी पान । सिदार्थ छनो यस्तु निग्रो मानसम्भवः ॥१७॥ शरणागारमा यो भये विग्रहो महान् । अभयास्यः स कथितो रिमोनातिपदिभिः ॥ १८ विधा पन्धुभून्या रिमो यः समाचरन् । इएमा सह निशिश नीनिसा९ि

·१४
मानसोल्लासः।
शिविर
बहुळाभं मुसाध्यं च धर्य कीतिविवर्धनम् ।
कार्य विचार्य कर्तव्यं भूभुना मुखमिच्छता ॥ ७१८ ॥
समावाय-व्ययो यत्र व्ययो यत्राधिको भवेत् ।
असाध्यं च शतोपायैः कश्चिद नन्न मन्त्रयेत् ॥ ७१९ ।।
अधर्म्यमयशस्यं च पश्चात्तापकरं च यत् ।
दुर्लभं क्लेशबहुळं दुन्निं तन मन्वयेत् ।। ७२० ॥
कामान् क्रोधाद् भयादन्यल्लोभ्यमानो न मुद्दति ।
पया शक्त्या युनः कार्य(ये) मन्यशक्तिस्तु सा स्मना ॥७२१॥
इति मन्त्रात्यध्यायः ॥ २॥
भूमि इन्यं गजानवान रत्नानि विनयं तया ।
ग्रहीत मुद्यतोऽरीणां विक्रमोपचिनो नृपः ॥ ७२२ ।।
मारवं यन् स्वयं कार्य देवा यदि न सिध्यति ।
न सीदति च तत् फर्तमुत्साही च पुनः पुनः ।। ७२३ ।।
पस्य स्यादृधमे नित्यं चित्तमुत्साहसंयुतम् ।
साक्ति: सापा नृणां निपिछताम् ॥ ७२४ ॥
इस्युनाइशरपध्यायः ॥ १०॥
नाकाम्निमाध्या ग: कथित देशमाायपेक्षया ।
नेर सामान सन्धि नीनिविचाणः ॥ ७२५ ॥
नामि यस्लम्मारभ्यधिन या।
मावि मन्धित नयागवार २३॥
वसीयमा ताब्यपानां गोई नेन न समः।
नापि ममिति ममा नीतिपनुनमा ।। ७२७॥
मवाना में माना ।
पामारामय माया ॥८॥

·१७ अध्यायः ११ मानसालामः। सर्वतः स्वस्थचिचस्य बलिपुस्पारिवानिनः । भयेद् या नृपनेयात्रा नियाना सा प्रकीर्तिता ।। ७५१ ॥ रिपुर्वस्पेन मार्दै यो गल्छत्यरिक्निाशने । सा तु यात्रा भवंद फुल्या दिपता भयकारिणी ।। ७५२ ॥ रिपोर्विनाशमुहिरप लपस्या पान्यममादकम् । महसा क्रियते यात्रा मा भरेशीमगा भृशम् ॥1॥ इति पात्राभेदा ॥ देश फालं नया मित्रं निमित्तं परमात्मनः । विषार्प कुर्वनी नित्यं यात्रा भनि भिदिदा । २४ ॥ मूले के श्रवणे मोम्गे भौमाध्यिदेवते । कनिकायां धी गुको नामसतिस्तु पुनको ।। ७६५ ।। भाग्ये शुमा शनिः स्वानो तिन मसिदिक्षा। मस्मादते समाएपानाः सिदिपागा मनापिका ॥ ७॥ सहसकिरणों ने मृगादी सगसीपी। अभियान परापु मंत्र पप गुः ॥ २७ ॥ दिवौकसा या पुष्य खत्म भृगुनन्दन । सहिया निगा गुमायामा wif || ...॥ रिनास गर्पने गये नन्दाग भृगुनन्दने । मयागु परणांपुषे पाणु परिये ॥ १९॥ प्रणांगु विमापा पोलिपि । कार्यकग नगा पाधापसिं...। पनि गमने सारा भार । हमर पार पनि REE ·मानसोल्लासः। [विशतिः २ मदिरामदनातेन विद्याधनमदेन च । यौवनेन मदेनाथ विग्रहो यो भवेन्नृणाम् ॥ ७४० ॥ एतैर्मदैः समुत्पन्नो मतिभ्रंशकरो महान् । अविवेकाद् य उत्पन्नः स भवेन मदोत्थितः ।। ७४१ ।। एकमर्थ समुद्दिश्य यो भवेद् विग्रहो पियः । स मोक्तः शास्त्रतचरेकद्रव्याभिलापुकः ।। ७४२ ॥ इति विग्रहाध्यायः ॥ १२॥ देवोपहतकोशश्व व्याधिना वाधितोऽपि वा। व्यसनासक्तचित्तो वा शत्रुणा पीडितोऽपि वा ।। ७४३ ।। वलकोशविहीनो वा यो वा मित्रैवियोनितः । तस्योपरि नृपो यायाजिगीपुर्नयसिद्धये ॥ ७४४ ।। शरकाले वसन्ते वा रिपोशिमुपस्थिते । निमित्तं शकुनं लब्ध्वा यात्रां कुर्वीन भूपतिः ।। ७४५ ॥ सन्धानमा पाणिरोषा मित्रविग्रहणी तथा। द्वन्द्वनिर्व्याजना कुल्या सप्तमी चापि शीघ्रगा ॥ ७४६ ॥ पाणिग्राहेण सन्धाय पश्चात् कुर्वीत भूपतिः । सन्धानयात्रा सा झया नृपाणा क्षेमकारिणी ॥ ७४७ ।। पाणिग्राहस्य रोधार्य नियोग्यात्मवळं महत् । गच्छता सा भवेद् यात्रा पाणिरोधा शुभावहा ।। ७४८ ॥ शुषोः सार्थ स्वमित्रण कारयित्वा मुविग्रहम् । गरछना सा भवेद् यात्रा मित्रविग्रहणी परा ॥ ७४९ ॥ यस्योपरि स्वयं यायादानयेत् तदरि नयात् । मा पात्रा दन्दना मोक्ता रिपुसंहारकारिणी ।। ७५० ॥

·गमने नृपः।
नां च यदि केन्दत्रिकोणाः ।
वही यस्य तस्य यात्रा मुखपदा ।। ७७४।।
त्रिकोणस्थारतियोगः स कथ्यते।
रेन्द्राणां क्षेमदा रिपुनाशिनी ।। ७७५ ।।
: सपितः विभिः केन्द्रधिकोण:।
व क्षेयो भुवो लामो रिपोर्नयः ।। ७७६ ॥
मा सोम्याः पापा पठ-त्रि-लाभगा।
पाणे स्थुस्तस्य लाभो नयाँ भवेत् ।। ७७७ ।।
पच्छस्ता नृपाणां भूतिमिच्छनाम् ।
जातीनामन्येपानादिभिः ।। ७७८ ॥
बारवाया
नायाशमाघमागं विवर्जयेत् ।। ७७९ ।।
-ौष उपेष्ठायां वामरस्पति
भागं यात्रा पितापनि १७८७ ॥
पए पात्रायां परिवर्तयन् ।
इमं भाग जयविरउन् महीपतिः ॥ ७८१॥
-पोष्ण त्याग्या पक्षामहीभुना ।
मो भागः सदा विनयपिटना ॥ ५८२ ॥
उपेनिशा परित्यजेन् ।
रिपती यात्ममा ७८॥
न्यायो नसोदितिदरते।
मो भागमा धिनमा u sath
ने पुष्प गमत।
म नृराणा inferioनाम् ॥ ४५ ॥

·मात्राम'
॥७८३
शामि-प-माध गराः।
याचा मुमताने मांदार २:३१
गनोन पासीहीनी मिला।
पादिमा गगन featenम
मेवादिमनके गागा पनिमा दrlfriम।
पनिठादि from Tihifi॥ २८ ॥
पेपरीयार गदा गान् पग्गिा जिला भीत् ।
बद्धितः परियो इलिमकामाणि पापिनाम् ।। ७८९ ।।
वायगामानलीमा समाकम्प म निनि ।
परियो दण्डनन नमार पात्रायां न विगत् ।। ७२० ॥
गमनं कनिदिनि निकादिपु सतगु ।
आग्रयां दिशि माच्यां च न दोपः परिधानतः ॥ ७९२ ॥
मयादिपु तथाऽऽग्नेयी प्राची गच्छन् न दुष्यति ।
मैत्रादिपु दिशं वार्धिनदस्य दिशं बनेन ।। ७९२ ।।
धनिष्ठादिपु धिष्ण्येषु वायव्यामय वारुणीम् ।
ककुभं गच्छता नैव परिघो लछितो भवेत् ।। ७९३ ॥
ज्येष्ठा प्राचीदि इन्ति गच्छतां कामितं फलम् ।
पूर्वाभाद्रपदा याम्यां प्रतीचीमपि रोहिणी ।। ७९४ ।।
उत्तराफाल्गुनी तद्वदुत्तरां ककुभं सदा ।
यातॄणां च भरेव क्लेशः सन्देहेन निवर्त्तनम् ॥ ७९५ ।।
इति सर्वदिगृक्षाणि ।
भुमादित्यदिने गन्ता वर्जयेत् पश्चिम दिशम् ।
सुधे भौमे च कौरी ककुभं परिवर्जयेत् ॥ ७९६ ॥

·भध्यायः १३] मानमालामः। सोमे गधने वारे दिशं माची परित्यजेत् । गुरोचार न गन्तव्यं दक्षिण ककुभं मति ॥ ७९७ ।। वारशूलमिदं मोक्तमाचार्यः फैचिदेव हि । तस्मादस्मिन् न गन्तव्यं वारशूले विचक्षणः ॥ ७९८ ॥ इति पारशूलम् ॥ आदित्यस्य दिने गया पनिष्ठा कृचिका पपा। अनुराधा तथाश्चेपा भरणी गमने पुधैः ॥ ७९९ ॥ आपाते देविशाखा च त्याग्याः सोमस्य वासरे। धनिष्ठाऽसिभिपर भोपबारे विवर्जिताः ॥ ८०० ॥ कृचिका रेवनी मूलमनुराधा तथाऽश्विनी । वो शवभिपर चैव नुधवारे शुभेच्छुभिः ॥ ८०१॥ मृगं शतभिपक पाणं वर्जयेद् गुरुवासरे । पुप्याश्लेपामा मामी याने शुक्रदिने त्यने ।। ८०२ ॥ आपाठयुगलं इस्तं चित्रामुनरफागुनीम् । मन्दतारे त्यजेत् मानो यात्रायो पार्थिवोचमः ।। ८०३ ।। इनि अक्षदोपकारणानि॥ पहलामु दधि प्राश्यं वायां च घृतपायसम् । ऐन्दय मापटिका रोदे च मधुरं दधि ॥ ८०४ ॥ पुनर्गसौ पटोमानि पुप्ये सपिच पायमम् । सर्पधिष्ण्ये निला भक्ष्या मयासु कृशरोदनम् ॥ ८०५॥ पायसं पूर्वफागुन्यामर्यम्ण शाम्भोजनम् । या पाणिनक्षत्रे चियायो विप्रभोजनम् ।। ८०६ ॥ सायां पापीफलं खाचं दिये गुडमतकम् । कुलत्याच मित्रनक्षत्रे यार शमदेव ।। ८०७ ॥

·मानमोक्षामः। (frut ने नापास्तापं मांग मनं शि। नसा नसी पागमसरः॥८॥ पाजिम धनिया रुगः जी। संभादाद शादं बोनर नयोगरे । ८.९॥ मिसा पनि भोजनम् । भी नो नाममा मुनी मान् ॥ ८१०॥ Trianारे ने । मोमो नया ॥१॥ यो माको । HEALTimit निगाणा ।। ८१२ ॥ titinum। Har ॥ १५॥ htti मार्ग। Etianit मुनिना । ८१॥ 14.inmania.॥ ki patalia 141111111 . 10 ·भायापा ११] मानमालासः। १०३ चापे मृगमरवाने फलपुष्पासतेष्वपि । वृपभे समदे नागे सिते याहे दिनाचमे ॥ ८१९ ॥ सुवर्णे दिन्परने व वीणाया परहे नधा । बद चेन पयशो दृष्टे यात्रा भरति सिद्धिदा ।। ८२० । नृपो विषः मुहद् पश्या कुमारी पाण्डुराम्परा। वृपाच कुभरारूदा नरा नार्यः शुभावहाः ॥ ८२१॥ गच्छेति पृष्ठतो वास्यमेहीति पुरतः शुभम् । आशिपः सर्वतः शस्ना मनसस्तुष्टिसर्जिता ।। ८२२ ११ छिन्धि भिन्धि नहीत्यादि बानो मिन्धा अपि स्फुटम् । उद्यताना रिपोपति पापी शोभनाः सदा ।। ८२३ ॥ इति यात्रायां मनसबदानि शकुनानि ।। या पात्रासमये गच्छंद् वाम दक्षिणतो यदि । स्पृशेद् वा धरणं वायं सावासिद्धिर्भवेत् तदा ॥ ८२४ ।। मवेशे दक्षिणं गच्छेग्जृम्भते चा बोचतः । करोनि नितरां सौख्यं विपरीता तु कुकुरी ॥ ८२५ ॥ मोशनगं यदा गच्छन् सह पान्धेन मण्डलः । वामगो भूत्रपद् वाऽपि तदाऽमो शुभमूचकः ॥ ८२६ ।। गमस्थानं यस्यानं शादलं गपनस्थळम् । उलूखळ-मन-छत्रचामरं मफलद्रुमम् ॥ ८२७ ॥ इष्टिकानिचयं कुम्भं पयांण मनिकाचयम् । पुपक्व फलवन स्थानं वा गच्छन् शुभदो भवेत् ॥ ८२८॥ कनमूत्री यदा गच्छन् पुरस्तात् सरमामृतः । तदाऽभिलपितं कार्य यानः मिनि निश्चिनम् ।। ८२९ ॥

·१०४ . मानसोलाप्सः।. (विशति वामगो मूत्रयेदा गोगये कुक्कुरो गदि । मृष्टं भोजनमुद्दिष्टं शुष्क निःस्नेहभोजनम् ।। ८३० ।। । अमेध्यमांदनं मांस नूतनं वस्तु किञ्चन । मुखे निक्षिप्य गच्छन् वा यातुलां विनिर्दियेत् ।। ८३१ ।। आदमस्थि तथा वस्त्रं पादत्राणं मुखे दयन् । उपस्थितः ममुश्चेभेत् सारमेयः मुखमदः ।। ८३२॥ इति श्वशकुनानि ॥ शान्तदीसमभेदेन ज्ञातव्याः ककुभः क्रमात् । शुभाशुभफलज्ञानविचाराय पीपिभिः ॥ ८३३ ।। सूर्ये ज्वाला ततो धूमः पश्चादहारसम्भवः । ततश्च पश्चिम भागे भस्मस्थानं प्रकीर्तितम् ॥ ८३४ ॥ भस्माङ्कारशिखाधूमं दीप्तमित्यभिधीयते । शेपाः शान्ता दिशः प्रोक्ताश्चतस्रः पूर्वमूरिभिः ॥ ८३५ ॥ निष्फलं भस्मनः स्थानमारस्वासमावहे । ज्वाले मृत्युभवेद् धूमस्थाने दुःखं विनिश्चितम् ॥ ८३६ ।। याममा वसेद् भानुर्दिग्विदिषु प्रदक्षिणम् । चत्वारो दिवसे यामा यामवत्यां तथैव च ।। ८३७ ।। माहेन्या प्रथमे यामे मूयों ज्वालाकुलो भवेत् । द्वितीये वद्भिदिग्भागे तृतीये पितृदेवते ।। ८३८ ॥ चतुर्षे नैकने स्थाने रात्री निष्ठति भानुमान् । वृतीये धनदस्याने प्रत्यूपं दिशि लिनः ॥ ८३९ ॥ शिवा रन्ति दीपु फलमीरितमायहेन् । शिवा शान्ते मलनी शुभं शंसति निश्चितम् ॥ ८४० ।।

·मार मानसोहामः। नाम पनि तौख्यं भिवागांव समागमम् । रटन्ती शान्तदिग्भागे झमाउ फलमिदं वदेव ॥ १ ॥ भनेर प्रकारेण पडीशकुनमादिशेद । दोसस्थाने रटन कारः शोभनं फलमादिश्व ॥ ८४२ ॥ दीप्ले दीसमुखः कामः सुगंगा परुपे सरम् । कार्यसिदि मदाय विना कुरुले भुवम् ॥ ८४३ ॥ दिसाभिमुखमारन्यः पुनः शान्नेऽभिवासने । कार्य संचापितं कृत्वा पुनस्वसिदिपादिश्चत् ॥ ८४४ ।। दी शान्तमुखा फार कुर्वाणो मधुर स्वरम् । सिता रिपोनशे लाभ सीरनगं दिशेत् ॥ ८४५ ॥ अन्तरिक्षेऽप वृक्षे वा कुर्वाणो मधुरं सरम् । स्थाने शुभं यक्ति सदा पलिभोननः ॥ ८४६ ॥ इति शिा-पटी चाशनानि ॥ पोतकीस्थानमालोस्य तोरणानि प्रकायेत् । तोरणाद वोरणं कार्य चत्वारिंशकमान्तरम् ।। ८४७ ॥ पक्षद्वयस्थितो रक्षावयानन्तरान्तरों । शिलासकलयुग्मं वा कलितं तोरणं विदुः ॥ ८४८ ॥ गृहे पिष्टमपं कृत्वा पोतकीमिथुनं मुधी। पूजयेव पुष्प-धूपायैः कुमारीपरि भोगयेत् ॥ ८४९ ॥ तोरणस्थानमागम्य पोवस्यावधिवासयेत् । मयतः सन् गृहं गत्या स्वप्यार पाण्डविके स्मरन ॥ ८५० ॥ सूर्योदये समुत्थाय सहायः सहियों बने । नियतस्तोरणाभ्या मनालोकतत्परः ॥ ८५१ ॥ 14 ·. मानसीलासा। [विंशतिः २ प्रशान्तदिङ्मुखो भूत्वा पोती नामभिः स्तुवन् । पाण्डपुत्रस्य मध्यस्य दश नामानि कीर्तयेद ॥ ८५२ ॥ पाण्डवी पोतकी दुर्गा श्यामोमा चटकाभिधा । वाराही शकुनी कृष्णा वतपक्षेति नामभिः ॥ ८५३ ॥ एतरावाह्य विकिरदक्षतान् कुसुमैः समम् । ध्यायेच फाल्गुनं वीरं सर्वयोधधुरन्धरम् ।। ८५४ ।। किरीटी विजयः कृष्णो वीभत्सुः फाल्गुनोऽर्जुनः। सव्यसाची च पार्थच श्वेताघोऽय धनञ्जयः ॥ ८५५ ॥ "ॐ शिव ज्वालामुखि बलिं गृहाण स्वाहा ॥ ॐ शिवे शिवद्धि भगवति चण्डे इदमय॒ मया लीलया समर्पितं गृहाण गृहाण ॥ आगच्छ वायुवेगेन शुभं कुरु कुरु स्वाहा ॥ अनेन मन्त्रेण विपथे चतुष्पये वा शिवायै पलिमयं दद्यात् । तोरणेषु नामान्येतानि कीर्तयेत् । सिद्धिदा जायते देवी पाण्डुपुत्रोपकारिणी ॥ ८५७ ॥ निःशब्दा हीनशब्दा वा गच्छतो यदि दक्षिणम् । प्रजेत् कृष्णा तदा शस्ता शकुननस्य तोरणे ॥ ८५८ ॥ तोरणान्तनिवृत्तस्य पोतकी वाममा शुभा। अग्रे दक्षिणतः कृष्णा वामतः पुरुषः पुरः ॥ ८५९ ॥ एका ताराऽभयं विद्याद् द्वितीया कामदा भवेत् । तृतीया राज्यलाभाय वजन्ती दक्षिगां दिशम् ॥ ८६०॥ मयम वामगा भूत्वा दक्षिणं यदि गच्छति । विनाश्य कुरुते कार्य पथात कृष्णा न संशयः ॥ ८६१ ॥ विपरीतकमे शेषा विपरीनफलपदा । न या नयक्रमाद् यान्ती मिश्रमाणि शंसति ॥ ८६२ ॥ 1 BC वा बलि। .

·मापा ११ मानसोवास एभ पाप मान्ने नदेव फलदायकम। पोतकीशनसान कीविन सोमभूमना ।। ८६३ ॥ इति पोतकीशनम् ॥ फळ-पुष्प-पलाश सारिणं वा महोपाम् । परिप्रस्थानसंपुरतं पिकलायुगळान्वितम् ।। ८६४ ॥ अर्वपदधिवासा सापडाले समाहितः । मात्वा शाम्बरो भूता सहापसहितो सुधा ॥ ८६५ ॥ नपेन गोमयेनोवी लिप्त्वा गोचनिमिवाम् । अपयं लिखेत १ पिटेनादेन कोविदः ॥ ८६६ ।। फला पिएमयं सब पिलायुगलं शुभम् । चण्डीप स्थापयेत् तमलि (पलुप्ता) पिप्टेन सायुधाम् ॥८६॥ टोकपालमा तत्र ध्यायेत् पादलाष्टके । प्रमाणे फमलस्योमच्युतं च वनस्थितम् ॥ ८६८ ॥ বাণাং মাননী। पूनपेव फल-पुष्पायभूप नैयेय-दीपकैः ॥ ८६९ ॥ शस्थानाय नमः इत्यारानमन्त्रः । *ही श्री पामुण्डे हुं नमोड नसे अपवर साहा। ध्यायमनेन मन्त्रेण ची वृक्षवतारयेत् । पिलायुगलस्पापि मन्त्रोऽयं कथ्यतेऽधुना ॥ ८७० ॥ * पिछले मेखळे रेवति राविचारिणि प्रमनि सत्यमेतद् हि वादा । इत्यावादनमन्त्रः। ॐ श्री ही ई चलि योपटै इति मूलमन्त्रः । सिदचामुण्टे कृष्णपिले स्वाहा।ॐ नमो भगवति कालरात्रि मन्त्रमति परि चामुण्ढे मनापालनि योगेपरि आगच्छ आगच्छ एहि तितिष्ठ ही चिलि चिलि शुदाय स्वाहा । इत्यधिवासनमन्त्रः ।। १ मा ३ ॐ हीं ही हूँ पलि पलि वौषट् । १Bप ·१८ मानसोलासः। [विंशतिः२ पूर्ग नांच होमं च मूलमन्त्रेण कल्पयेत् । अष्टोत्तरशतं जप्त्वा दशांशं होममाचरेत् ॥ ८७१॥ अश्वत्थोदुम्बराम्राणां निलमहीरुहः । समिधा मधु-गम्भ्यिो जुहुयाचण्डिको स्मरन् ॥ ८७२ ।। शासनगता भुको भस्मलितां कपालिनीम् । धूकमना शूलहस्तां रक्तपां मुण्डमालिनीम् ॥ ८७३ ॥ नसामुग्रनिता कृष्णो गनसिंहानिनाम्बराम् । मरास्थितां भीमा स्मरेगडी ऊनाचना ।। ८७४ ॥ भगिता ततो गेष्टयेत् सितनन्तुभिः । भर गरोसा होमानगपादिकम् ॥ ८७६ ॥ देग कार्गो पाई गरभिशामुख। गुहे न भोगपेन कन्या कार्य शुभीन पन्मुभिः ॥ ८७ ॥ म-गरमाकागानारिकः । REfficiel माया गीग: ॥ ८७७ ।। 48TVा गयामाधारण । im AM मागम् ॥ ८७८ ॥ tamful गुमासुमन । 1.0 Z3:51100 400॥ finitin in म । HI16ना कोनीय ॥ ८८०॥ rinittisfinitin TB st intenties firstin 4 66१ ॥ 4. Vitthalifanा ·अध्यायात मानसोलासा। एकमात्रथिलित्युक्ता तयेन द्विमात्रिका प्रितयेन त्रिमात्र: स्पायनुत्रिश्चतुष्ककः ॥ ८८३ ॥ पश्चभिः पश्चमावस्तु बोद्धन्योऽसौ मनीषिभिः । स्वरूपं तस्स वक्ष्यामि स्वराणामनुकारतः ॥ ८८४॥ . चिल् एकमात्रः १ । चिलि दिमात्रः । चिलिलि त्रिमाः ।। चिलिचिलि चतुर्मात्रः ४ । विकिचिलिलि पश्चमानः ५ पार्थिवः ॥ किन.१ । किचि २। फिविधि । किषि फिपि ४ । किचि किपिचि ५ आप्यः । कुग । फुरु २। कुरुकृ३ । कुरुकुल ४ । कुल ५ वैनसः । चीच १। चीनु २१ चीनुनु ३ । चीचुचीनु ४ । चीचुचीनुनु ५ पायुः ॥ सर १ । चिच २। कुमुरु ।। की: कोसरु ४। चुरुचुरु पुरु५ आकार:॥ पार्थिवादिम्मेणोपताः पञ्च मायाः पृथम्विधाः । वेपो त्रिरुत्तो. यः कश्चित् स लघुः स्वर इष्यते ॥ ८८५॥ तो नायोक्तः टुनो भवेत् । पथ्यं प्ठो पुष्टं फलं भवेत् ॥ ८८६ ।। संलापी जलनं स्वरम्। इति शान्तालया स्वराः ॥ ८८७॥ शोका? नामसं सरम् । ... वियुधैः परिकीर्तितौ ॥ ८८८ ॥ मागे पार्थिवः प्रयळ स्वरः। पकौषी पलपान जसमा सः ।। ८८९ ॥ कोणे पविष्टस्तमसः सरः। मात कोणे पळीयान् नाभसः स 11 ८९० ।। तयोराप्यो पलाषिकः "रं ताराप्यो महायकः ॥ ८९१ ।। + -

·.
मानसोल्लास:।
विशतिः२
आप्य-मारुतयोवरं बलवान् मारुतस्तयोः।।
मध्यस्थावाम्बरानयो नाभसस्तु तयोर्वली ॥ ८९२ ॥
नैव शत्रू न मित्रे च नाभसाप्यौ परस्परम् ।
तथापि नामसो नादः प्रयल: परिकीर्तितः ॥ ८९३ ।।
पार्थिवानेययोमैत्री तत्र भौमो बळी स्वरः।
अनलानिलयोमंत्री वलवाननिलस्तयोः ॥ ८९४ ।।
जळमारुतनौ शब्दौ प्रागुक्तौ भौमवैरिणौ।
तापेव पश्चादुद्भतौ मित्रे भौमस्य कीर्तितौ ॥ ८९५ ।।
चतुर्णामपि शब्दाना नामसः शरिप्यते ।
एवं स्वराणामुद्दिष्टं मित्रामित्रवळायलम् ॥ ८९६ ॥
स्वस्यां दिशि फलं पूर्ण तदर्स मित्रसमनि ।
क्षेत्रे फलाभावो विपरीतमयापि या ॥ ८९७ ॥
भौपादनन्तस्थाप्यः सर्वसिद्धिमदो भवेत् ।
विपरीतक्रमणेव फलनाशकरौ स्वरौ ॥ ८९८ ॥
प्रथम पाथियो नाद स्तनास्तदनन्तरम् ।
वाञ्छितार्थपदो स्याता विपरीतौ ततोऽन्यथा ॥ ८९९ ॥
आदो चेन पार्थिी नादः पयामातनो यदि ।
लाभपूर्वा तदा हानिहनिळांभो विपर्ययात् ॥ ९०० ॥
प्रथमो भूपिनो नादो द्वितीयो नामसो यदि ।
मुसा भाद् दुःखं दुःसात् सौख्य विपर्ययात् ॥ ९०१ ॥
आप्यस्य पयादाययः पलं गन्ना विनाध्यन् ।
व्यायामेन समुन्नी दयस्यम्नफलकारिणी ॥ ९०२ ।।
अपनो जन दानाय वायुगम्भाः।
भयं विनविनाशाय स्पतिनामी ॥९०३ ॥

·अभ्यापः १३] मानसोडाप्तः। जलमा व्योमनः पश्वामित्रयुद्धाद भवेन्मृतिः। विपरीतफमोद्भती त्रुनो मृतिसूचकौ ॥ ९०४ ॥ आमेय-मारुती शब्दो क्रमानाती धनापही । मृतिसंसूचको सेयौ विपरीतप्रमोदिनी ।। ९०५ ॥ क्रमेण व्युत्मामेणापि नादो तैनस-नामसो । कुरुतः कलहं चोग्रं भयं च मुसहचरम् ॥ ९०६ ॥ व्यायामात् पशो पापि शन्दो वायम्प-नामसी। विचनाशं रणे मृत्युं नास्य फुरुने धुवम् ।। ९०७ ।। अन्यैरमिहिनो भौमः कार्यसिद्धिपिधानात् । अधिक पापियो नादः सर्वकामफफपदः ॥९०८ ।। प्रयाणा वा चतुर्णी चा पश्चानां धरणे सति । पवाछुतोऽधिको पाऽपि पार्थिको ध्वनिरुत्तमः ।। ९०९ ।। पार्षिवं सलिलं नादं स्वस्थानादागस्तरो। हुन् लाभं एवं फीनि जयं शंसति पिलः ॥९१०॥ अपनी निजस्थानात पुर्वन नादौ शुभारों। कनिए फरमापटेनेशाला रियामः ॥ ९११ ॥ वृक्षस्याले र हरीन पार्थिवं वारिम सगा। पुष्कलं फलमाख्याति मध्ये मारमयो का ॥२१२ विपस्य वदने माय भुस्वा वा रिाया। रम्पस्थानस्थिता कुम सभी नादो शुभ दिन ॥ ९११ ॥ भासमुत्पम्प मा दा रवि योभनी। वदा संमति सम्पनि विनिमः॥९१४॥ सं।

·११९ मातसोल्लासः। अर्चित पादपं त्यक्त्वा पादपान्तरमाश्रितः । रचयन् शोभनं शब्द दिशेद् देशान्तरे सुखम् अम्बरे शुष्कवृक्षे वा भग्नशारखे च कोटरे । कुर्वन् नादं शुभं पिङ्गो भयाय प्रशंसन्ति ।। ९१ शुभस्थानस्थितो वापि गत्वा चाऽप प्रदक्षिणम् । कुर्वन् शान्ते शुभादन्यनादं शंसत्यशोभनम् ॥९ वामतः शान्तदिग्वर्ती कुर्वाणः शोभनं ध्वनिम् । शोभनं फलमाचष्टे चिरकालेन पिङ्गलः ॥ ९१८ ॥ भौमाप्यतैनसन दल्पन्थी शुभदेशगा। पिहला प्रीतिमाचष्टे सुखं लाभं जयं यशः ॥ ९१९ इति पिङ्गलाशनम् ॥ अपिता गणाधी सर्व विघ्नविनाशनम् । कुमायां सरिता नार्यस्तिसः मुने मनेऽखिले ॥ ९२० अतः पुरयेयुस्ता यत् किश्चित् कुटादिकम् । चण्डिकाये नमः कत्ता गालोऽभित्रिनम् ।। ९२१ सम्माननीछनावेष्ट स्थापयेगुर्गणाधिपम् । अमेयुस्सं समादाय रनकस्य निननम् ॥ ९२२ ।। नहत्य पुरोभागे निशिगुः गिनासनान् । मनोगनं समुहिमय मृणुएः गुसमारिना ॥ २२३ ॥ यो वरनं शिथि रनकायमध्यगम् । नागा नाश पाटन गोतमन्ननचित् ॥ ९२४ ॥ मलारनान गुभ वा यदि वागुषम् । गृमीनिक यं नमामामारता ॥ ९२५ ॥ १CE4:.

·अष्पापा मानसोलाला वडाळनिळयेऽप्य धरणे गोधने क्रमः । पद् पूर्वपनं तत्र तद तथा न तदन्यथा ॥ ९२६ ॥ शाकुन शाखमालोक्य भाविकार्यानोरकम् । नं वर्णित सम्पर सोमेश्वरमहीमुना ॥ ९२७ ।। इत्युपश्रुतिशकुनम् ॥ इति पायाध्यायः ॥ १३ ॥ अदृष्टया तोयरहित दुर्भिक्षे मरकान्विते । परपा दुःस्थिते देशे नैव यापणन् कश्चन ॥ ९२८ ॥ परस्परविरोधन झीयमाणेषु शापु। तदिनानो भवेद् पावन तावत् तिष्प पुद्धिमान् ॥ ९२९ ।। स्वस्थासनमुपेक्षाल्य मार्गरोपासनं तया । दुर्गसाध्यासनं चैत्र राष्ट्रस्तीकरणासनम् ।। ९३० ॥ रमणीयासनं चान्यत् तथा च निकटासनम् । दूरमार्गासनं चैव मळोभाख्यं तथैव च ॥ ९३१ ॥ पराधीनासनं चतद् दशमं परिकीर्तितम् । इतोऽधिकं न येत नीतिझरन्यासनम् ॥ ९१२ ।। निष्कटके या राग्ये संहते रिमण्टले । स्वस्थाने या स्थिती राज्ञां स्वस्थासनमिति स्मृतम् ॥ ९३३ ॥ पदस्माभिरनुष्ठेयं देपेन क्रियते हि तत् । उपदण्डप्रयोगाच व्यसनाइ वृत्यदर्शनाव ॥ ९१४ ॥ दुर्भिक्षान्मरमापाताद् विनाशं यास्यति ध्रुवम् । इत्युपेक्ष्य नृपस्थानमुपेश्यासनमुच्यते ॥ ९१५ ॥ नद्याः पूर्णप्रवाहग गमनं रोधितं यदि । तेन दोपेण यत् स्थानं मार्गरोधामनं स्मृतम् ॥ ९१६ ॥ RABCE तिष्ठेत । २० पास।

·॥ . मानसोल्लासः। [विशतिः दुर्ग ग्रहीतुमुधुक्तो वारयन् यवसादिकम् । तदुपान्ते वसेद् यस्तु दुर्गसाध्यासनं हि नत् ॥ ९३७ ॥ वलादुपानिते राष्ट्र वैशा यत्र निष्ठति । तत् स्थानं कथितं राज्ञा सदस्वीकरणासनम् ॥ ९३८ ॥ विजिगीपुर्नपो गत्वा रिपुं हत्वा रणाङ्गणे । रम्यां वसतिमालोक्य यत्र तिष्ठति सानुगः ॥ ९३९ ॥ यवसेन्धनभूयिष्ठे जलधान्यममनिते। तत् स्थानं नीतितच रमणीयासनं स्मृतम् ॥ ९४० ॥ दूरस्थस्य रिपो राना विनाशाय समुद्यतः । समीपे यत् स्थिति कुर्यात् तद् भवेनिकटासनम् ॥ ९४१ ॥ दूरदेश नृशे गला कृत्वा कार्यमशेपनः । विज्ञाय स्वपुरं रं यत्र तिष्ठत्यनाकुलम् ॥ ९४२ ॥ वर्पर्तव्यत्ययो यारच्छरकालस्य सम्भवः । ताप यदुषितं स्थानं दूरमार्गासनं हि तत् ॥ ९४३ । हस्त्यश्व-धन-रत्नानि दुर्ग राष्ट्रं तया च । फिश्चित्कालं स्थितिः कार्या रिपुं हत्वा ददामि ते ॥ ९४४ ॥ इति प्रलोभितोयेन यत्र निष्ठति भूमिपः । तत् मलोभासनं नाम कथितं नोतिरिभिः ॥ २४५ ॥ मासे पक्षे दशाई का पटहे पश्चरायके। पाभृतं ते ददापानि मलोभ्य स्थापयाम || ९४६ ।। आशया धार्यमाणस्तु तत्र निष्ठति यचिरम् । प्रलोभासनमा वा तदाख्यानं पीपिभिः ।। २४७ । 1A .सा0प्रभृतं तमनीपिमि. ॥

·भाममा नामाई मनपा। नानपान गरीनागन ९॥ नादाय॥५॥ REnमानन। मिस यानी या मार ॥ ४ ॥ या! गंगप्रपर्ण तथा । tin शामय मानापों मोपमो॥९॥ पागाणा ilean नर । मा परिमारामा ९५१ ॥ पान रामगणान पातु ममाथपे । ATM मानिनTET मामुन ९५२ ।। भुणा रापमानापिनुपा पणानं मारा पं गुनाशिकम् ॥ ९५१ ॥ निमिया पुत धर्म पापगदिनम् । भायात्रा परनुपधप उपां ॥९५४ ॥ परिणा पासपून पालिसमा रिपुः । पन संधपते दुर्गदुर्गमयप पते ॥ ९५५ ॥ त्याप्रया पार ॥१५॥ पनिifiniमध्य वाचाप्रमानं समर्पपेन । पानापन बन काहाक्षिदति ॥ ९५६ ॥ सामान पापि पगार वाऽपि योगक्षमार्यमुपता । यामध्य विरं काले देशीभापेन यापयेत् ।। ९५७ ।। नीनिवासासारनामदापनः । विध्याचितः सादिष्टी मिध्यावपन एस च ।। ९५८ ।। TABD: पयेत् ।

·मानसोल्लासः। [विंशतिः २ दुर्ग ग्रहीतुमुद्युक्तो वारयन् यवसादिकम् । तदुपान्ते वसेद् यस्तु दुर्गसाध्यासनं हि नत् ॥ ९३७ ।। वलादुपाणिते राष्ट्रे यशार्थ यत्र निति । तत् स्थानं कथितं राज्ञां राष्ट्रस्यीकरणासनम् ॥ ९३८ ।। विजिगीपुर्नपो गत्वा रिपुं हत्वा रणाद्गणे । रम्यां वसतिमालोक्य यत्र तिति सानुगः ॥ ९३९ ।। यवसेन्धनभूयिष्ठे जलधान्यममन्विते । तव स्थानं नीतितत्च रमणीयासनं स्मृतम् ॥ ९४० ।। दूरस्थस्य रिपो राना विनाशाय ममुद्यतः । समीप यह स्थिति कुर्यात् तद् भवेनिकटासनम् ॥ ९४१ ।। दूरदेश नृपो गत्वा कृत्वा कार्यमशेपनः । विज्ञाय स्वपुरं दूरं यत्र तिष्ठत्यनाकुलम् ॥ ९४२ ।। वर्ष व्यत्ययो यावरत्कालस्य सम्भवः । ताप यचितं स्थानं दूरमागांसनं हि तत् ।। ९४३ । हस्त्यच धन-रत्नानि दुर्ग राष्ट्र नया च । फिचित्कालं स्थितिः कायां रिपु इत्या ददामि ते ॥ ९४४ ॥ इनि प्रलोभिनाभन पत्र तिष्ठनि भूपिपः । नन् पलोभायनं नाम कपिन नानियेदिभिः ॥ ९४५ ।। माम पक्ष स्वाहे वा पहा पश्चगा। मामां ने ददाति प्रलांग व्यायाम ॥ ९४६ ।। माया पापागस्नु नत्र तिनि यगिरम् । पलोमामा वा नदाम्या पनामिभिः ॥ ९७ । । मनामनीलम ॥

·मानसालाम । अध्यायः १६] स्नेहाद् वा वैरिभावाद का गन्तुं देशं सके न यः । उभवे तस्य तद स्थानं पराधीनामनं स्मृतम् ॥ ९४८ ।। इत्यामना-यायः ॥१४॥ स्वयं हीनपलो राजा जयतुं न पश्यति । पलिना पोड्यमानो या क्षेमस्थानं समाश्रयेत् ॥ ९४९ ।। सत्संधयोभ्यसंसगों दुर्गसंश्रयणं तथा । इति भेदासपः मोक्ताश्चतुयों नोपलभ्यते ।। ९५० ।। महना शत्रुणा यस्तु पीडिनोऽल्पालो नृपः । सत्यसन्ध परिमाय तमेवाश्रयते युधः ॥ ९५१ ।। पहन वा सद्गुणान् वीक्ष्य शत्रु यस्तु समाश्रयेत् । तं गुणं नीतितावनाः सत्संधयमुशन्ति हि ॥ ९५२ ।। शत्रुणा वाध्यमानो हि स्वयं वाऽप्यनुपायकः । गुणहीन रिघु शात्वा श्रयेदन्यं गुणाधिकम् ।। ९५३ ।। बलिनं फियया युक्तं धर्मनं सत्यवादिनम् । आश्रयदी यस्नु सोन्यसंश्रय उच्यते ॥ ९५४ ॥ वेरिणा वलयुक्तेन पीरितो बसमो रिपुः । यद तु संश्रयते दुर्ग दुर्गसंश्रय इप्यते ॥ ९५५ ॥ इत्याध्रयाध्यायः ॥ १५॥ यलिनादिपतामध्ये वाचाऽश्मानं समर्पयन् । देधाभाषन वर्नेन का कातिवदलसितः ॥ ९५६ ॥ लाभाद् वाऽपि भयाद् वाऽपि योगक्षमार्थमुद्यतः । यामध्ये चिरं कालं वैधीभायेन यापयेत् ।। ९५७ ।। नीतिशास्त्रार्थसारझेनामभेदार्थयत्रतः। मिथ्यानित्तः समादिष्ट मिध्यावचन एव च ॥ ९५८॥ BABDE 'पयेत् ।

·[विंशतिः -- . मानीलामः। दुर्ग ग्रहीतुमुधुक्तो वारयन् यवसादिकम् तदुपान्ते बसेद् यस्तु दुर्गसाध्यासनं हिनन् ॥ ९३७ ।। बलादुपाणिते राष्ट्र वैशा यत्र तिष्ठति । तत् स्थानं कथितं राज्ञां राष्ट्रस्वीकरणासनम् ॥ ९३८ ॥ विजिगीपुर्नपो गत्वा रिपुं हत्वा रणाङ्गणे । रम्या वसतिमालोक्य यत्र निष्ठति सानुगः ॥ ९३९ ॥ यवसेन्धनभूयिष्ठे जलधान्यममनियते । तत् स्थानं नीतिनच रमणीयासनं स्मृतम् ।। ९५० ।। दूरस्थस्य रिपो राजा विनाशाय ममुद्यतः । समीपे यत स्थिति कुर्यात् तद् भवेनिकटासनम् ॥ ९४१ ।। दूरदेश नृपो गत्वा कृत्वा कार्यमशेपनः । विज्ञाय स्वपुरं रं यत्र तिष्ठत्यनाकुलम् ॥ ९४२ ॥ वर्ष व्यत्ययो यावच्छरकालस्य सम्भवः । तावद् यदुचितं स्थानं दूरमार्गासनं हि तत् ॥ ९४३ । इस्त्यश्व-धन-रत्नानि दुर्ग राष्ट्रं तया च । किञ्चित्कालं स्थितिः कार्या रिपुं हत्वा ददामि ते ॥ ९४४ ॥ इति प्रलोभिनो येन यत्र तिप्रति भूमिपः । तत् प्रलोभासनं नाम कथितं नीतिवेदिभिः ।। ९४५ ॥ मासे पक्षे दशाहे वा पढहे पञ्चरात्रके। भाभृतं ते ददामीति प्रलोभ्य स्थापयाम् ॥ ९४६ ॥ आशया धार्यमाणस्तु तत्र तिष्ठति यचिरम् । मलोभासनमे वा तदाख्यातं मनीषिभिः ॥ ९४७ .। 12 वासार्थ ॥ २ । प्रभृतं तन्मनीपिभिः ।। .

·भामगारा । मिरा भागापना। मानाय गनुमा पमनाने मम॥९॥ नादाप .." HARIR नानि । पसिना पानी पासा ९ ॥ योगों दुर्गगंधपर्ण नपा । भदाय पानापों मायां ॥९॥ माना साना पाcिiaराना । परपमा परिमार संगको ९५१ ॥ गलरामगणान् र गगपाययेन् । संपूर्ण नाnिा मयपमुसमिति ॥९५२ ।। आधुगा पापपानी सपनुरापा पमान रिए मारा पदन्य गगापिसम ।। ९५१ ।। निमिया युक्तं धर्म गत्पादिनम् । भाषा मापसंधपणी ॥९५४॥ परिणा बलगुनंन पारिती पसमा रिपुः। पर तु गंधपने दुर्गदुर्गसंथप प्यते ।। ९५५ ॥ इत्याध्याध्यायः ॥१५॥ पहिनादिनामध्ये नानाप्रमानं समर्पयन् । देवामान न पाक्षिदा ॥ ९५६ ॥ साभार या भागात वाऽपि योगक्षेमामुपतः । यामध्ये चिरं काल धीमापन यापपेत् ॥ ९५७ ।। नानिशाखार्यसायनांमभदायत्रतः । मिपावित समाविष्टी मिध्यावन ए३ च ॥ ९५८॥ | ABDE 'पयेत् । पर

·[विशतिः
मानसीखासः
मिथ्याकरण इत्यन्यस्तथा चोभयतनः ।
युग्मप्राभृतमश्चेति द्वैधीभाषीय पश्चया ।। ९५९ ।।
चिते विरोधमाधत्तं वचसा मियभाषणम् ।
धीभावोऽयमाख्यातो मिथ्याचित्तोऽयकोविदः ॥ ९६० ॥
पचसा मियमाख्याति कर्मणा वर्चनेऽन्यया ।
• द्वैधीभावोऽपरः प्रोक्तो मिथ्यावधनसनकः ॥ ९६१ ।।
स्तोमं स्तो किमप्यादौ कार्य विश्वासकारणात् ।
करोति भावदुष्टोऽसौ महत्.कार्य विनाशयेत् ।। ९६२ ॥
एवं यः कुरुते मिथ्या रिपोशाय पार्थिवः ।
मिथ्याकरणनामाऽसौ देवीभावः प्रकीर्तितः ॥ ९६३ ।।
गुप्नं वेतनमेकत्र तयाभ्यग्र प्रकाशितम् ।
गृहीत्वा यश्चरन् मायी गुप्तं दस्युहितेच्छया ॥ ९६४ ॥
अलक्षितो रिपोर्मन्ध भिवा स्वस्वामिनेर्पयेत् ।
यत्र तिष्ठति दैविध्यात् स स्यादुभयवेतनः ॥ ९६५ ॥
मद्रियं साधयस्वेति दौकितं माभृतं महत् ।
अन्येनापि तमुद्दिश्य दत्तं गाजि-गनादिकम् ॥ ९६६ ॥
संघाई प्रेपयिष्यामि साधयिष्यामि ते रिपुम् ।
इति ब्रुवन् विरुद्धाभ्यां द्वाभ्यापर्थ समाहरेत् ।। ९६७ ॥
नयोरजातरूपः सन् यत्र राना मवर्तते ।
धीभावं तपस्याहुर्युग्मयाभृतकं बुधाः ।। ९६८ ॥
द्वैधीभावं समालम्ब्य य एवं वर्तते नृपः ।
विपक्षलक्ष्मीमादत्ते मन्त्ररक्षाविचक्षणः ॥९६९ ॥

·अपापा १७] मानसोलासः। सन्धि व विना पेर गानमासनमाश्रयम् । देशीभावं न यो पेचि पयोक्तुं शत्रुमण्डले ॥ ९७० ।। पळनान् कोशसम्पनो गुणपटकफियाधः । स करना पृथिवी भुरे देशका सहायविध ॥ ९७१ ।। उपायुपूत्तमं साम भेदो मध्यम इप्यते । उपमहानमधमं दा कष्टतमः स्मृतः ॥ ९७२ ।। अपायरहितत्वाच दन्पहानेरभावतः । सिदिमायान्ति कार्याणि नतः सामोत्तमं मतम् ॥ ९७३ ।। कुत्सिता भेदमायान्ति न ते विश्वासमयः । अतः सन्देहरूपत्वाद् भेदोऽयं मध्यमः स्मृतः ॥ ९७४ ।। विचस्य संक्षयः पूर्व सिदिवे व्यवस्थिता । उपमदानमधर्म तेन मोक्तं मनीपिभिः ।। ९७५ ॥ मार्य क्रियते युद्ध रणे संशयितो जयः। राग्यं च जीवितं चैव दण्डः कटतमस्ततः ॥ ९७६ ।। कुपितस्य प्रियं वारयं फोपदो मनायते । पयाऽऽयस्य मतप्तस्य मालायै जलविन्दवः ॥ ९७७ ॥ कुलीनेषु कृतशेष साईचिचेषु साधुषु । कार्यार्थेषु च मेधावी पूर्व साम प्रयोजयेत् ॥ ९७८ ।। प्रथमं कर्णसुभग द्वितीयं दैविक तथा । तृतीयं स्मारक प्रोक्तं चतुर्थ लोभनं स्मृतम् ॥ ९७९ ॥ तथैव पवर्म साम निमार्पणमिति स्मृनम् । उपायेत्तमं साम कपिनं निरुपदरम् ॥ ९८० ॥ मधुरैः मुखसंळापैरन्येच हृदयामः । एवं वचोभिर्यत् साम तत् कर्णसुभगं स्मृतम् ।। ९८१ ॥

·११८ मानतोलासः [विंशतिः। विश्वासजननोपागः पापयर्देवपूर्वकः । क्रिपने यम नीतिः साम त दैरिफ पिदुः ।। ९८२॥ पदासीद्वारा पूर्व माम्मतं विस्मनं त्वया । इति संस्मार्यते यत्र स्मारक साम तत् स्मृतम् ।। २८३ ।। ग्राम पुरं नया राई बानिनं वारणं धनम् । दाम्यायोति च यन् साम स्मूले नदिह लोभनम ।। ९८५ ॥ भाका मदीयं शरीरं च मयार्पिनम् । इति वार्षिने सामि कयिनं नमिनाणम् । ९८५ ॥ इति सामाध्यायः ॥ १७ ॥ मागरमाया शो मदमोहिताः । भागन ने माला पेग नगीपूणा ॥९८९ ॥ Hit नारा होला। min। मेरो ना ॥ ९८७ ॥ सामगोपनि। Himना प्रदान पोप नगाना ॥ ९८८ ।। मा माननानि । HARing ॥ १४ ॥ wn it nigittal | uttamitra ॥ १.१.।। Nitinimitfitti नाम: पाम ॥९॥ 11 MALA मान सिंयाना ·मध्यांपा १८] मानतोलासः पनिकोऽय महानव तव किश्चिम दिसति । केनाप्युपायेन तस्माद् धनमाहर्तुमईति ॥ ९९३ ।। इति सम्मन्य भूपेन तद् गते घनिकाय च । अर्थसुन्धो बयं राजा तव द्रव्यं हरिष्यति ।। ९९४ ॥ यवं पिशुनत्वेन भिनच्युभयवेतनः । धनहानिस्त्वयं भदो नीतिः समुदाहृतः ।। ९९५ ॥ न करोति तब स्वामी विधासं लयि कहिचिद । बन्धयित्वा तु निगः कारागारे निधास्यति ॥ ९९१ ॥ इति विश्वासमुद्भाव्य निनस्वामिहिते रतः । यद् भिनत्ति परं युद्धया स भेदो रन्धकः स्मृतः ॥ ९९७ ॥ विलासी चपलो भोगी रूपवांस्तरुणो विटः । अन्तःपुरे पर्दायाँ खी फटाः सप्टुमीक्षते ॥ ९९८ ॥ वध्योऽयमिति भूपालो मया सार्द्धममन्त्रयत् । इति यं कुरुले भेदं स स्याद् दारामिलापकः ॥ ९९९ ॥ सद्भार्या रूपसम्पन्ना नवयौवनशालिनीम् । ममाग्रे वर्णयन् राना सापेक्ष इति लक्षितः ॥ १००० ॥ लयि जीवत्पलभ्यता तब द्रोहं विधास्यति । दाराभिलापभेदोऽयमे वा परिकीर्तितः ॥ १००१ ।। अपमस्मिन कुले जातः कदाचिद् राज्यमिच्छति । अली वा तथा नेत्रे सन्ततः साधनानि च ॥ १००२ ॥ हेतु निश्चितवन राना मर्वया नत् करिष्यति । इति यो निर्मितो भेदः मोऽहभाः प्रकीर्तितः ॥ १.०३ ॥ सम्पम्भेदेन शत्रूणां भिनत्ति प्रकृति तु यः। भेदव नेण तद् भिन्नं हृदयं प्रतिभूभृतः ॥ १००४ ॥ इति भेदाध्यायः ॥१८॥ "F2", BC FIFTE, E FEI EBD er!

·(Mana मानतीजासः। प्रर्यभारपदानेन साधिकारकुलेन च । अनमोसनलेन द्रव्यापारणेन च ॥१००५ ॥ सितां कारगैरभिरिका ये च मत्रिणः। अमात्याः मविधिक तथा सामन्तमान्यकाः॥१.०६ ॥ भत्ताध बानाग्चैव ये चान्तानिनो जनाः। सुझादसा येतेपो दरानं प्रयोनगेन् । २००७ ॥ अन्ये पे गोभसंयुक्ता न्यसनासक्तनेनमः । गोऽपि दान गमीन नृपः शानियांसपा ॥ १०.८ पर गाना गेसीया सगिगामः । muf भान राम्याभिादये ॥ १० ॥ समानदेय र दलि-राशिनम् । पान पान मा पनिनिनम् ॥ १.१० ।। भामा नया। Anti is Thin १.११॥ नापागाला। intMITRit नाममा ॥ १॥ HTTP"" FRIENignा। anti Hits। Lisanitatitilit...॥

·अध्याप: १९ मानतोशाप्तः। पुत्रपौषभपोषेण दर्ष नैव विलुप्यते । भवाल्यत्वेन पन किञ्चित् व दानं शासन स्मृतम् ॥ १०१७ ॥ बेन नावरूपेण घटितं चारु भूषणम् । दीयते यत तु तद दानं भूपाख्यं समुदाहृतम् ॥ १०१८ ॥ नानापर्णविचित्राणि नानाम्नमयानि च । नानादेशसमुत्यानि मूक्ष्पाणि च धनानि च ॥१.१९ ॥ वसायतिमनोझानि प्रभूतानि मसादतः । दीयते यत् तु उद दानं वसनं परिकीर्तितम् ।। १०२० ॥ आसनं चामरं उत्रं यानं सम्माननोचितम् । मानम दीयते यत् तु वद् दानं मविपत्तिकम् ॥ १०२१॥ रोप्य काबन-रत्नानि सभायन्ते यतो भुवः । सा खनिदीयते यत् न तदारमितीरितम् ॥ १०२२ ।। दीपन्चे पत्र निष्काणि भूतानि वराणि च । तद् दानं मनं मोक्कमर्थशासविचक्षणः ॥ १०२३ ॥ भूपणभूपिता कन्या लक्षणैश्य समन्विता । विधिवद् दीयते यत् तु कन्यादानं तु वद विदुः ॥ १०२४ ।। रूपयोवनसम्पमा नृत्यगीतविशारदा । पक्ष्या प्रदीयते यत् तु तद् दानं वैश्यमुच्यते ।। १०२५ ॥ पत्रादपा पहनः सन्ति पहिवस्पोपनीविनः । रलाकरस्य पेलापा बहुपध्यपचारिणः ॥ १०२६ ॥ अपोंपायनोपेतं पट्टन पवस्तुदम् । दीयते यत् तु न दानं वेळाकरमिति स्मृतम् ॥ १०१७ ॥ पदसायं हि भेदस्य न दानेन प्रसिध्यति । पमुदत्तेनेह भवति दानेनोभयलोकनिन् ॥ १०२८ ॥ १D'विशारदः। 18 ·. मानसीखासः। [विंधतिः। न सोऽस्ति लोके दानेन वशगो यो न जायते । देवा अपि भवन्तीह वरागाः सर्वदेहिनाम् ॥ १०२९ ॥ दानं श्रेयस्करं श्रेष्ठं दानं सर्वार्थसाधकम् । दानशीलो नृपो लोके देववत् पूज्यते जनैः ॥ १०३० ॥ इति दानाध्यायः ॥ १९॥ उपायत्रितयेनापि यो न शक्यो भवेद् रिपुः । तस्य दण्डं प्रयुञ्जीत बलवान् यदि भूपतिः ।। १०३१ ॥ सामादीनां प्रयोक्तारमशक्तं मन्यते दिपः । तस्माद् दण्डं प्रयुभीत दण्डो हि वशकभृणाम् ॥ १०१२॥ पचिठन तथा कार्या दण्डा द्वादशभेदनाः । भक्तेन प्रयः कार्या एवं पञ्चदश स्मृताः ॥१०॥ भन्ये च दण्य कर्तव्या भूभृता धर्मवर्तिना । वा लेयोम्यहरणो जनानां सरक्षकः ॥ १०३४॥ देवनागर सपूणां जनाच्छेस्कस्तया। गोयही धान्पारणो सन्दिपारस्नपारा॥१.३५ ॥ देशागे धनादानः सांस्पारणीः । समाः स्यानदारो देशनिगमलया || १.१६॥ पदा मादण्डा महामारा। सापान दुरपय कविता सामना ।। १०१७॥ स्नानि याने पने मनापा। प्रापार पर दबने सददाशनाय १.१८॥ वासिता याम गिनाम् । aal :मो नमानी मनः॥21॥ !

·अध्यायः २.] मानसालासः। देशजाः पशवः सरें गृान्ते सहसा पगन् । दण्टोऽसौ गोग्रही नाम विख्यातः परभूपि ॥ १...॥ गर्भप पिहितं धान्यं सेवसस्यशिखाईतम् । आपणे पुनिनं यच खळे राशीनं च पत् ॥ १०४१ ॥ वत् सर्व हीयते यत् तु रिपुराष्ट्र संस्थितम् । दण्डोऽसौ पान्यहरणो देशभिसकारका || १.४२ ।। कुटुम्बिनो गृहस्पा ये धनिका व्यवहारिणः । नीयन्ते या ना ते पन्दिग्रास उच्यते ॥ १.१॥ जनानामभयं दत्ला तत्र स्थित्वा सपाऽन्यनम् । आत्मसात् फियते रा५ स दण्डो देवारमा १.४॥ आक्रम्य सैनिकामान् बलान् हत्या गुसानिम् । भारत कायनं दण्टो बटा(पना)दानः स उरूपवे ॥१.४५॥ पाला सेनया युक्ता रूपा नगरपानम् । भाटप लपते पत्र पन-धान्य-गरादिकम् ॥1॥ छोभाण्डानि रसाणि गृरोपकरणानि । पस्माय गृह्यते स सर्वसारणो हिसः ॥ १.१७॥ पतुर लिखे नम: कोटपर विराजितम् । तत्र पास मावि नाषाणो यथास्पर ॥ १.४८ ॥ सपीशान कोणेषु विकादिपटपम् । भन्तरिदिन वय कोरपके वितणः १॥ विनिर्गस्तपाल्य पुनस्वादिस्पर। पूर्वस्पो दिर पाप माइन्यरिशंसपा ॥ १.५. ।। पाष्टपं पीना पुनर्निर्गनो निसन । रिवारिधियं साम्पे कोमिलसेन ५ १०५१. १४ter.मारा ·[ मानसालासः। मैत्रादिकचतुष्कं तु निर्गच्छन् पथिमे लिखेत् । उत्तरादित्रयं वदन् कोगाद् वायोदिशं लिखेव ॥ १०५२ ॥ घनिष्ठादिचनुष्कं तु पुनरुचरनिर्गतम् । रेवत्यादिवयं लेख्यं नक्षत्राणामयं विधिः ॥ १०५३ ॥ अन्तःस्यचतुरसा ये रेसाया मध्यतः स्थिवाः। स्तम्भताराः समाख्याता ज्योतिर्वियाविशारदः ॥ १०॥ तस्य रामरियतास्तारा भष्टौ प्राकारसताः। ततो पानस्थितायान्यास्तारा गायाः प्रकीर्तिताः ॥ १.१५ ॥ स्तम्भपाकारततीनि नक्षत्राण्यपराणि हि। इतराणि विजानीया गावानीति विचक्षणः ॥ १.५६ ॥ भन्नःस्मिते हे पापे कोटना प्रपद्यते । रामयोग वायस्थ परिस्थान नयो भयेव ।। १०७ ॥ पस्या दिधि भोपन्दस्तस्यो सन्टी मिनिप्पोन् । सम्स्यानं परिवार तीन सारम् ॥ १.१८ ॥ परिमारिए नार्य पनिला परिवारपन् । मा कारयेत् नप प्रगत वा मदादिभिः ॥ १.१९॥ पगात पात् नीयं ना ना नमादिभिः) । सना गन्गानि ग वारिमयं नर्गत् ॥ १०३० ॥ गग रिन दुर्गपाप गनगा। मांकन न पायाना यानामनिर्गमा १६॥ श्रयाविगाय नितीति। iiiiiaffiliar ॥ १.१६॥ guistianafilian | Min मन finist ·अध्यायः २०] मानमातामः। मन्टपेयर्षभिनदेवलनिवळयन्त्रकैः। नदनिः संस्थितयोंध। प्रसरतिः समन्ततः ॥ १.६४ ॥ अप्रिनग्मुखैणिर्वायुमोरिनरपि। आरोइदिर्भटानीको योनि:णिकान्तिः ॥ १.१५ ॥ दन्तिदन्तापार्योधोन्मुक्तशरीरकरः । मतिदुर्गविधानेन दुर्गत्रितपमाहरेत् ॥ १.६६ ॥ कुगरेः शनसाहस ऐदयेन रिटपास्तरन् । दान दावामिना वाऽपि वनदुर्ग नपेभृपा ॥ १० पूर्णानि नळभाण्डानि तोरसमाले: महिपोपलीनदोऽधिकरपि ।। १.८॥ आनीय प निनानीको सन्तर्प प पश्चिम् । भाषेप्य प खनेद पानगाश्च समन्ततः ॥ ११९॥ भारभेत सतो युदं गन्धपापाणपारे। भनयाचा( पानफूलेन वायुना समुदायद ॥ १.७० ॥ अग्नितळमय यदि सता धुक्षयंदना । जाभान मन्तप्ता नाश मेप्यनित दुर्गगा। ॥ १.१॥ नोपपानेन सन्तृत कृपादात्म नृपः । एकारपैय परदुर्ग पसायद ॥ १.७१ । सायदान दुर्ग पूर्णनार गमपानः । पापाणपातिभिरिनार दानेन । ॥ १७॥ नरदुर्ग भयेर रामा गमावरसगुला पर दमा समाएपातो दुर्गभ साप !...॥ परिमन पुरे या सामाना। लघर राजनिलय परापसारकर १. IDIO ·माननासामः। [वतः अन्तःपुरे पुरन्ध्रीणां रम्माणि भानानि न । निकेतनानि शुत्रागाममायानां गृहाणि च ॥१०७३ सचिनां निवासाश्न मन्त्रिणां मदनानि ।। अन्येषां च मनुष्याणां मन्दिराणि पनि च ।। १०७७ ।। ময় মলদ্মাক্কাথ বিবিখানাগনধি। भस्मसात् कुरुते यत् तु स दण्डः स्थानदाहरुः ॥ १०७८ ।। देशत्यागपरिभ्रष्टः तभोगपरिच्युतः । गिरिकन्दरकान्तारनिकुनभवनाययः ॥ १०७९ ॥ वियुक्तो दारपुत्रय बन्धुभिः सचिवैस्तथा। क्षुत्पिपासापरोतच चिन्नासोकसमन्वितः ॥ १०८० ॥ यानासनविहीनय गमवानिविवर्जितः । शबोरेवंविधो दण्डो देशनिर्वासकः स्मृतः ।। १०८१ !! ज्ञाता स्वरवळ राजा वलं भूमेस्तथैव च । कुर्वीत सर्वकार्याणि सहामं तु विशेषतः ॥ १०८२ ।। अतः स्वरवलं वक्ष्ये दशधा पविभाजितम् । मात्रा वर्णो ग्रहो जीवो राशिरेवं च पञ्चधा ।। १०८३ ॥ घाला कुमारस्तरुणो वृद्धशास्तगतः स्वरः ।। द्वितीयः पञ्चभेदोऽयमित्यं दविषः स्मृतः ॥ १०८४ ॥ अकारः प्रथमस्तस्मिन्निसारस्तदनन्तरम् । उकारश्चैवमेकार ओकारो मारका पुरा१०८५ ।। फकारादिहकारान्तान् वर्णान इसणवनितान् । पञ्चत्रिंशत्यु कोप्ठेषु पश्च पश्च क्रमान्यसेत् ॥ १०८६ ।। १ ABCE कृतो मो.। २४दा।

·::::...:::यः। धादिपञ्चकोठेपु पश्यमांपासरान कमान् । खेद वनधरतपां कादीन् उमणयनितान् ॥ १०८८ ॥ फारसको ये वर्णा अयोधा व्यवस्थिताः । फारसमर्माणः सर्वे वर्णाः स्वराय ते ।।१०८९ ।। कारादिस्वोपरमधस्ताद ये व्यवस्थिता। घदर्माण एवं स्युस्ते वा स्वरसंदिताः ।। १०९० ॥ रमादौ यो भषेद् वर्णः स स परिकीर्तिता। योगे पथमो ग्राम स्वराणां नियमोन१०९१॥ सासरा समाख्यातास्नया वर्णस्वरा मया। सरा निहायत सम्पतं रात्रिभेदतः ॥ १०९२ ॥ ছুখিয়াশ্যথা? যে মা । प्रातरा माता गन्ने नीEिARA५॥ अनानि यावन्तो र स्वरसमन्विता। यवर्गरमणेव गणपए स्वरास्तथा ॥१०९४ ॥ गपिता कृतं राशि निभमेन पनि पुनः। रविष्टस्तु पो राशिनींवसर तारिता ५ १०९५ ।। हर सपास्पात: पोरसानगरस्तथा। निस्सस्मनो वक्ष्ये सरसादानुगारवा 1000 तो सिरारीरस्यादिपु सार। परिसरापारा मनु एका ॥१.१७॥ FREE मारपना ARE .. .

·[नियति । मानमोवासः। जयामूकारस्साम मवेदुदयमान सदा । उदेति रितास्त्रकार ओकारः पूर्गके तियो ॥ १०९९ ।। उदितः प्रथमेक्षि स्याद् द्वितीय कृमारकः । वतीये तरुणः स्यातधनुर्थे स्यविरो मंवत् ॥ ११॥ पचमेहनि पश्चत्वं स्वरो याति विनिचितम् । अकारादिपु सर्वेषु क्रमोऽयं परिकीर्तितः ॥ ११०१ ॥ अफारादिस्वराः पथ प्रकृतित्वेन रूपिताः। वर्णादिस्वरभेदोऽपि ककारादिपु सङ्गतः ॥ ११०२॥ यस्य फस्यापि नामादों योऽसौ वर्णः प्रहश्यते । अवस्यां तस्य वर्णस्य विचार्य फळमादिशेव ॥ ११०३ ॥ मेपादिराशियोगेषु सम्मोक्ता ये ग्रहस्वराः । वैषां पलं विजानीयात् शाला कर्म समाचरेत् ॥ ११०४ ॥ सिंहस्याधिपतिः सूर्यः कर्कटस्य निशापतिः । मेपश्विकयोभीमः कन्या-मिथुनयोर्बुधः ॥ ११०५ ॥ चाप-पीने सुराचार्यस्तुलायां वृपभे कविः। कुम्भे च मकरे सौरिः प्रभुरूपेण कीर्तिताः ॥ ११०६ ॥ ऋतु-काळ-दिशा-रुदैः सूर्यः शुभकरो भवेत् । जन्मसन्ध्यर्नुसूचि दिगीशनैः शुभः शशी ॥ ११०७ ॥ हरनेत्र-कुमारास्य-रुदैर्भीमः शुभावहः । पक्षान्धि-रस-दिइनाग-पङ्कि-रुदैर्बुधः शुभः ।। ११०८ ॥ नरानि-वाण-मुनिभिर्ग्रह-रुदैर्गुरुः शुभः । एकदित्रिचतुःपञ्च वसु-रलेश-भास्करः ॥ ११०९॥ मुराणां च गुरु: भुका स्थानेरेभिः शुभावहः । कसानु-र -रस-रद्रय शुभकारी धनेश्वरः ।। १११० ॥

·अध्याय: २० मानसोल्लासा। स्वस्य ग्रहवलं प्राप्य परेपांग्रहदूपणम् । कुर्वीत तुमुलं युद्धं शत्रुसंहारकारकम् ॥ ११११ ॥ जीवस्तरगतान् वर्गान गणपित्ता विचक्षणः । पत्र नास्ति निनाधिक्यं तत्र कुर्वीत सारम् ॥ १११२ ॥ रेवत्यादिपु धिण्येपु सद्गता यत्र ये ग्रहाः । राशिस्त्ररे विचार्यास्ते शुभाषेद् युद्धमाचरेत् ।। १११३ ।। एका स्वरयेदुभयोः मीति प्रारुते पराम् । द्वितीयः कुरले मानं तृतीयः कार्यपोपका ॥ १११४ ॥ उपेसमथर्थव पथमो जयनाशनः । स्वरमैत्री विदित्वयं नृपः दुर्वात सगरम् ॥ १११५ ।। मावास्लरो यदोदेति तदा कुर्वीत योभनम् । गर्भाधानादिकं फर्म निधिधान्यादिसनाम् ॥ १११६ ॥ वापनं सर्वसस्याना पुरवेशमशनम् । रसायनप्रयोग र व्याधीनां च चिकित्सिनम् ॥ १११॥ माधास्वर कुमारे तु विवाद मीनिहद भो । भृत्यानां सङ्ग्रहः शस्तः स्वामिसंधपणं तथा ।। १११८॥ उत्कोपनमरातीनां ग्रामगहमवेशनम् । परिनिर्मूटनोपुक्तो या कुन भूपतिः ॥ १११९ ।। यूनि मायास्सरे ना पहरन्धानिषेचनम् । गनापारोष्णं शस्त रनारी समागमः ॥ ११२.॥ पूतमारवाणि पापा सेसरिसननन् । गुजरीव पादनं राना रिपूना ना.सनम् ॥ ११२१॥ १ माशेपु २ Dसा ·मानसोडासः। विशतिः२ पदा मात्रास्त्ररो वृद्धस्तदा सन्धिविधीयते । शान्तिक पौष्टिकं कर्म मोक्षदीक्षा समाचरेत् ॥ ११२२ ॥ मत मात्रात्तरे जाते कुदिनानं मतम् । आरभ्य पूर्वदिग्भागाइ रेसामावर्तयेत् सुधीः ॥ ११२३ ।। पूषांभयेत वायव्यं वायव्याद् पाम्यमानपेत् । पाम्पादीयानदिग्भागमैशानात् पधिमं नयेत् ॥ ११२४ ॥ पभिमान कोगमाग्नेयमाग्नेयापरं नयेत् । उमरामेले कोणं नैनादेवमानयेत् ॥ ११२१ ॥ पसमामिनं न नासो सानोरातः । नागरिमासानामियामो दिनु भयो । ११२ ॥ यामोदीमा भागे भोर सदा। पगागा ने पाया सित् ॥ ११२७ ॥ भागमा गाभाग मालपन। पातायाम्पोनम गरि ॥ ११२८ ॥ fanfinाई वाशियित । Militamii नागर्शित ॥ ११२९ ।। Amirrfants 4. नंदिन ॥१११०॥ Mitani at niti wit * (-4; 4 ; 41. VIVAI #111111 4 ???? R! intt 44 . १५ ·रले पृष्ठता कार्य दक्षिणे वा निगीपुमा । वमन्यानि फार्माणि सिदि पान्ति विनिश्चयम् ।। ११३४ ॥ तस्यैव चकरानस्य कोणानाश्रित्य विन्यसेत् । वर्गानकारादीन पादक्षिण्येन पूर्वतः ।। ११३५ ।। चर्ने गरुडः प्रोकः फर्ग वृपदंशकः । चर्गे मृगराजः स्पात् टवर्गे सरमागुतः ।। ११२६॥ वर्ग पाः मोकः पवर्ग भूपास्तथा । वर्ग तु मृगः प्रोक्तः वर्ग मेष इप्यते ॥ ११३७ ॥ नितपर्यन्तं भक्षकाः समवस्पिताः । अमाद रौद्रदिग्भागं या भक्ष्या व्यवस्थिताः ।। ११३८ ।। कान् पश्चमे स्थाने स्थितो भनति भक्ष्यताम् ।। आइ विचार्य योन शधु पश्चमा नयेत् ॥ ११९९ ॥ नामय मे रिचार्ग पृथिवीपतिः । समादयं युद्ध नारभेत जयोस । ११४० ॥ नाणी पूर्वदिमागे मतिपनरमे तियो । मीयायां दशम्या च मादेशी सौम्पदिाता ॥ ११४१॥ मास्या हनीयापा फोरेरी बनिदितिस्पता। शच पायी च वैष्णवी नई रियता । ११४२ ॥ चम्याच प्रयोदश्यां वाराणा दक्षिणे स्थितिः। दश्या वधा पट्टयामिन्द्राणी पदिमोदया ।। ११४३ ॥ म्यापोर्णमास्याच वायव्ये अधिकास्सिवित। स्वामीविष्योर्महालक्ष्मीसथेवगा ।। ११४ ॥

·मानसोल्लासः । विंशतिः २ दक्षिणे पृष्ठतः कार्या योगिन्यो विजिगीगुणा । योगिनीनां बलं वेवं कथितं सोमभूभुना ॥ ११४५ ।। इति योगिनीचक्रम् ॥ युद्धपूर्वदिने राजा कृतोत्साहः सभागतः। कुमारमण्डलाधीशान सामन्तान मान्यकानपि ॥ ११४६ ॥ मुवर्णवस्त्राभरणैस्तोपयेत सैन्यकांस्तथा। वाग्भिः प्रोत्साहयेत् तांश्च गुणकीर्तनमाननः ।। ११४७ ॥ तेपा प्रतिज्ञा संश्रित्य सुभटानां नृपोत्तमः । मातङ्गान मदसंयुक्तान् वाजिनश्च जत्रोत्तमान् ॥ ११४८ ॥ दद्याद् यथार्ह सर्वेषां सङ्घामजयकाङ्गया। ततो विसर्जयेत् सर्वान् युद्धाय कृतनिधयः ॥ ११४९ ॥ तस्या राज्यामलातैश्च पूरयेद् गगनाङ्गणम् । महातूमयोपैथ काहलाशनिस्वनैः ॥ ११५० ॥ सिंहनादर्भाना तु बासयेद् रिपुसैनिकान् । अधिवास्य ततो रामा साणि कुलदेवताः ॥ ११५१ ॥ ततः शयीत मेदिन्या कुशानास्तीर्य यत्नतः । ततः प्रातः समुत्थाय निरीक्ष्य घृत-दर्पणौ ॥ ११५२ ॥ नात्या तीनलैः पुण्यश्चिताम्बरविभूपितः । समाराध्य जगन्नाथपिष्टमिष्टफलमदम् ॥ ११५३ ॥ ततः कृत्सा महापूनां विविधां कुलदेवते । धेनुं भूमि हिरण्यं च विमेभ्यो विधिनायेत् ॥ ११५४ ।। नदाधिपः समादाय नीराजिलक्ष्य दियः । दक्षिणाग्रसरोदसात् हयाना इपितादपि ।। ११५५ ।। Di i DL 1714 ·३५ मध्याय: २.] मानसोल्लासः। वामेवरविषाणाप्रपेष्टनाव सारेण च । हितेन गजानां च जानीपाजयमनसा ॥ ११५६ ॥ नराणां शुभवारयेय मदलद्रव्यदर्शनैः । प्रदक्षिणागमैयापि भरदागशिखण्टिनाम् ।। १९५७ ।। अन्यैव रानभ्ययमवयप। दक्षिणाक्षणा परिस्सन्दादू दक्षिणस्य मस्य प ॥ ११५८ ॥ मनसब मसादेन स्वानुलानिलेन । एवं निमिचेनिधिय जयं समरदुर्भया ॥ ११५९ ॥ शुभस्थानस्थितः संग्रस्तिाराभिरेप प । उदितेन स्वरेणाथ भपभूपिपलेन प११५० ॥ निमिविहितोत्साहो निर्गस्प निममन्दिराद । वायित्वा महामेरी मनिसैनिकभीषणीम् ॥ ११५१ धनुपा देशो गला सप दिया पोगा। मेलयिया पलं सर्वपरमापोपपेन तना ॥ १२ ॥ सरमै दास्यामि नियुनं सना पनि यो रणे। मारनिन्तिणो दास्यामि भगुवरपम् ।। १११॥ सामन्तमाछापीचन्ता पगुन गया। सपिरामात्यानणाम पारितोषिरम् ॥ १९९४ ॥ अपायोपान्गृणा दास पयसासा५ । दिशा मसन मा गजाननाम् ॥ १६६५ । HEAपापि रामप विभिाम् । Aurangla Rane ICE 1947

·१३४
मानसोल्लासः।
[विंशतिः
शतं तस्मै प्रदास्यामि समानयति या शिरः ।
एवं मनोभ्य तान् सर्वान् प्रयापाद् युद्धसम्मुखम् ॥ ११६७ ॥
सुभान वलसंयुक्तान इयविद्याविशारदान् ।
वरवानिसमारूनान भूपरीक्षाविचक्षणान || ११६८ ॥
द्विशतं वा शतं वाऽपि तदर्ध हयसादिनः ।
पुनः मस्थापयेद् राजा युद्धभूमिपरीक्षणे ॥ ११६९ ॥
गत्वा समागतानां तु विज्ञप्त्या च भुवो गुणान् ।
परेपो व्यूहरचना परिक्षाप शितीश्वरः ॥११७० ॥
संस्थजस्थूळवल्मीकक्षगुल्मोपकण्टके ।
भूभागे रचयेद् राना व्यूह व्यूहविचक्षणः ॥ ११७१ ॥
अल्पासोपगच्छिद्रामधनीयदरीस्थिता ।
निरा पिता भूरमव्यूहाप शस्यो ।। ११७२ ।।
निस्याणसिकता निमीकोपा समा।
केदारमतविश्वभ्रागुनमानिना ॥ ११७३ ॥
मनीकारिनाम शुरचक्रमणक्षमा।
सिरा चरममा धामी रया मारो।। ११७४ ।।
गम्या तिमामाक्षादिनी ।
घारमा माया बसमता ॥ ११५५ ।।
मोगाग्मिना भूमिः या मारियुता ।
बिमा गुगलिया नुसती ॥ ११७५ ॥
पापा मार्ग पश्मि गालिम् ।
समरन ani गा॥१७॥

·पाय: २० मानसोल्लासः। सर्वलक्षणसम्पूर्णे भूभागे रिपुमर्दनः । रचयेदुचमं व्यूई परव्यूहविभेदकम् ॥ ११७८ ॥ मुखं पूर्व विभागा स्यादुरथ तदनन्तरम् । उरसः पथिमे भागे भौरस्यं परिकीर्तितम् ॥ ११७९ ॥ मोरस्यस्य तथा पृष्ठे प्रतिग्रह इतीरितः । को मासों पक्षौ च मपक्षौ पार्धयोः प्रमात् ॥ १९८० ॥ मविप्रहरी भागः पृष्टमित्यभिधीयते । एवं ध्यूहविभागांव विज्ञाय नृपतिस्ततः ॥ ११८६ ।। मुखे मदमुखं नाग भूरारुद मुशिक्षितम् । तनुवाणसमोपेतं योधद्वयसमन्वितम् ॥ ११८२ ॥ पचिपासनरूलेन गुभटेन समन्धितम् । वितैः पदशापि भवभिर्वा तथा रतैः ॥ ११८३॥ विधा विभक्ती गुमटः स्थानत्रपगुप्तस्पितैः । पृष्ठे च कक्षमागे च रक्षितं खड्गपाणिभिः ॥ १९८४ ॥ प्रयासदेशनिशिशण्डकोदण्डमण्डितः। मुभीः वसायातः मुलायोनिभिः ॥ ११८५ ॥ पक्षदेशे तथा शक्तिपेटकपारिभिः । सहसदयसहयातस्तदड़वां शतम् ॥ ११८६ ।। मपक्षे नवसंयुक्तांत्राणमुरक्षितः भो सर्वायुधोपतेवाकय समन्वितैः ॥११॥ মৰস্কাৰঃ । तुरः पचिभिः शरैराटनं पुरनो न्यसेत् ॥ १८ ॥ १Dपापिभिः।

·मानसोजासः। [linine नारनं सन्यानो वारण रितारणम् । विरगरत ब्यास्याग्रे नियोनपेत् ॥ ११८९ ॥ चिनुत दिनुसं तनावपयापि वा। सरन्याय भेदार कुपोह यामुसे नपः ॥ ११९७ ॥ ने मागमा नम्। भनिन मा फल्गु गमभूमो पालगन् ॥ ११९१ ॥ और मानगि fift | wit yirigirtuviai ga!???!! ofertiti sem frigouśtoft: I ५. साणो । ११९३ ॥ imgathan Hotato११९४।। ।। ift॥ " .4 ·नभ्यायः २०] मानसोल्लासः। . अन्तरारूदरेण खेटमहापारिमा । ईदगुणयुतं नागमारोहे विनयोगः ॥ ११९९ ।। विज्ञातनामभिमाले: कृत्तिकापाणिभिः । अरसान्वितैः पूरैईसः सन्नारसः ।। १२०० ।। कक्षस्थैर्दशसाहसैस्तदर्श सुरक्षिनः । प्रका सचिवामात्य कुमारे १ घटाश्चितः । १२०१॥ मित्र-मृत्यवलैः पक्षे चापमायकशारिभिः । शक्ति तोमर-निस्त्रिशन्ति-मुद्रपाणिभिः ॥ १२०२ ।। वांधारणसनः धनलक्षासम्मितः । क्रमशः स्थापिषोंधियधोदीरितनामभिः । १२०१॥ नानायुधपोरवास्दैः मुशिक्षितः । साक्षऽयुतयुग्मेन संवृनच महीपतिः ॥ १२.४ ॥ पृष्ठे भूमौ शाहरपुरपकान्तरसंस्थितः । अवरोधबधवृन्दै रक्षिभिः परिरक्षितैः ॥ १२० ॥ थेनुसाव्याशिताशेन कौशनाधिष्ठितस्तथा। वेषां च पृष्ठरता नरवानिरकं न्यसेत् ॥ १००६ ॥ ईशी न्यूहरचनां विधाय परवरिहा । बजेदविधरित पुरी निविरन् परवाहिनीम् ॥ २०७१ इति मन्यस्वनारक्षणम् ॥ शाणा सिंहनादेश राराराध वाजिनाम् । महामारास्फालमातागलानि ॥ १८ ॥ भेरीपरपोष कालानिनः । युदापियार्यनिनादः स्फोटयन दिय॥ १.०९॥ ') वर्म। २ ACTR, पारगामेरम। . 18 ·[षि मानसोल्लासः। यतः फल्गु यतो भिन्नं यतो दृष्यैरधिष्ठितम् । तद् वलं प्रथमं हन्यादात्मनश्चीपवृंहयन् ॥ १२१० ॥ सारं द्विगुणसारेण फल्गु सारेण पीडयेत् । संहतं तु गजानीकैः प्रचण्डैरवदारयेत् ॥ १२११ ॥ प्रचण्डैवीरमुख्यैश्च फल्गुसैन्यं विदारयेत् । अश्वव्यूहैर्भटानीकं वानिव्यूहं तु दन्तिभिः ॥ १२१२ ॥ घाणसारस्तथा कुन्तैः पाश-पट्टिश-तोमरैः । अनितैलाचितैर्बाणैर्निभिन्याद् द्विपयूथपान ॥ १२१३ ॥ प्रभूतकुअरानीकघंटासघनः । पाटनैः कररिवातं द्विपता रणमूर्द्धनि ॥ १२१४ ॥ विमृश्य राजचिह्नानि निश्चित्य नृपतेः पदम् । सर्वसैन्येन संयुक्तस्तत्र यायाज्जयोत्मकः ॥ १२१५ ॥ नाराचैर्नर्जरीकृत्य कुन्तै निर्भिय निर्भरम् । चक्रात विधाकृत्य पार्शराकृप्य पातयेत् ॥ १२१६ ॥ सर्प्य मुद्राघातैरिछत्या परशुना भटान् । स्वारूटभरेणाय संयोज्य परवारणम् ।। १२१७ ॥ तदनं सगजोद्दामदन्तायातनिपात्य च । निसिशेन रिपश्चिन्यात् कुण्डलालङ्कृतं शिरः ॥ १२१८ एवं निहन्य सदमे दुष्टशत्रु मदोद्धनम् । जयनिनादेन पर्यन मुभटान् समान् ॥ १२१९ ॥ फुमारामान्यमचियान सामन्तान् मण्डलेश्वरान् । मिनिम्त्यागनानां च दान दद्याद् गयोदिनम् ।। १.२० । • ADE यो मुल.। पंदन बनिन् । २ DPा। : c ..।

·-- मानसोलामः। पता रतापूरण तपपिता तु मेदिनीम् । पित्रितेन पिशाचाथ कन्यादानन्त्रमालया ॥ १२२१ ।। रलायनपरान भीनान रक्षगिलात धर्मतः । मारोहममान स्वीकृत्य वस्या वारणान् ॥ १२२२ ॥ नुकारचोदूसरसादच निम्शे कोशमेव च । रिटम तपास पालाद्वाक्ष्य सातः ।। १२२३ ।। वं तु ध्यते यत्र युद्ध शर्महारतः । पण बलिना स स्थाई दण्डो युवधाभिधः ॥ १२२४ ।। समत्तिविहीन नृपेग रिघानिना । पोज्या स्युसयो दण्टा विषयाताभिचारजाः ।। १२२५ ॥ ५ हालाहलं पृद्धि कालाई भयावहम् । सनाम चतुर्थ तु स्थावरं परिकीर्तितम् ॥ १२२६ ॥ दिधादिसमान विपं वनाम विदुः । रुद्धद्रव्यमिलितं कृत्रिमं विपमुख्यते ॥ १२२७ ।। प्राणां विरक्ता ये कृत्यास्ते पुरुषा घराः। व विभेध प्रदानेन रम नेस्तु प्रयोजयेत् । ग-कर-नापीपु तया लघुसरम्मु च ॥ १२२८ ।। नोदके तथा तेले पादाभ्यो सपादुके । रापुटकरिणीमध्ये युजीन विपं द्विपाम् ॥ १२२९ ।। रि-सचिवामात्य-मन्धि-सेनाधिपेषु च । कारणमुख्येषु तुरगेपूत्तमेषु च ॥ १२५० ॥ विषप्रयोगण शत्रूणां क्षुद्रयातकम् । न क्रियते यत् तु विपदण्डः म उच्यते ॥ १२॥१॥ "नाग। २D विभिट।

·१५० मानमाहामा। [Frofai रथ रमतय यताणभया यः । वीरव समयमा वीपायविचक्षणः।। १२३२ ॥ बन्धुपुत्रपदनाधिगृहीतबहुयेननः । तेन पावं प्रयुमीत समचारियच्छया ॥ १२३३॥ गीतवायमसक्तेषु द्यूतक्रीहारतेपु ध। मृगन्यामक्तचित दययात्राप्रङ्गिए ॥ १२३४ ।। अमलपिनोदेषु तथाऽभ्येपूत्सवादिषु । अन्तःपुरमचारेणु देवपूजापरेषु च ॥ १२३५ ।। धीरकोगविपणे भोजनास्थानवनिपु । पग्रेप्यन्येषु कार्येषु कुर्याद् रिपु पाननम् ॥ १२३६ ॥ पूर्वोदिवगुणैस्तीक्ष्णः मुभद्रेर्यन्त्रपातनम् । मायया क्रियते शोर्याप्तदण्डः से कीर्तितः ॥ १२३७ ।। अथर्यविधितच्यामिणविजितेन्द्रियः। मन्त्र-तन्त्रविधानद्रादुन्मूलयेद् रिपुम् ॥ १२३८ ॥ अभिधारिकहोमैस्तु मन्त्रैः पदकर्मसाधकः । यन्त्रलेखनकै रुपांशुमपनादिभिः ॥ १२३९ ।। मन्त्र-तन्त्रमुसिद्धेश्व पटहैः काहलादिभिः । पताकांकारकैर्दीपर्धर्मायूरकूर्चकैः ॥ १२४० ॥ याणैर्मन्यप्रयुक्तच सिदार्थयुतानतैः । मोहयेत् स्तम्भयेच्छन् स्थानादुचाटयेत् तथा ॥ १२४१ ॥ विदे॒पयेच मित्राणि वशे कुर्याच विद्विपः । संहरेजीवितं यत् तु स्यात् स दण्डोऽभिचारकः ॥ १२४२ ॥ इति दण्डभेदाः ॥ १ D प्रकी । २ D नत्र ।

·मानमालामा
परान नृपः पश्यतु रिदिनः सह ।
स्मृतिशासानुराधन रागदपरिवति ॥ ११४३ ॥
मदोपान दुपये रामा दोपयुक्तानदण्डपन् ।
अनि पानीमति दुर्गति नापिगति ॥ १२४४ ।।
ऋतिर पुरोहित यो भ्राता बन्धुस्तथा सुद्धत् ।
अदण्मयो नृपतनास्ति स्वयमांचलितो नरः ॥ १९४५ ॥
पेदशास्त्रार्थनत्वमाः सत्यसन्धान धार्मिकाः ।
सभ्या नृपतिना कार्या मित्रामित्रपुरेसमा १२४६ ॥
धारिलोलुपमालेलोंकव्यापारकोविदः ।
विमः सह महीपालो गुग-दापो विचारयेत् ॥ १२४७ ।।
विचारे यत्र निन्न विधाः श्रुतिनिदरायः ।
पश्च वा मत पा सा पानसमा सभा॥ १२४८॥
तस्या सभागा या कथित धर्मशः श्रुति कोविदः ।
निर्दिो यानिर्दिष्टः म तय वक्तुमर्हति ॥ १२४९ ।।
न्याय्यं पन्यानमुत्सृज्य ये गतस्यानुयायिनः ।
सभ्यास धोधनीयाः स्युमार्ग धर्मस्य शाश्वतम् ॥ ११५० ॥
भनिदिएच तत् म सत्य बयान समाप्तम् ।
मात्वा वा न देत तो मिपासादीप पापभाक् ।। १२५१ ।।
কুন্ঠান হলথ ঘনিনী গযমষিকাঃ
अपरा विश: कापः किपन्नोऽपि सभासदः ॥ १२५२ ॥
भलो सत्यसप धर्मशान मिदम् ।
धर्मशास्त्रार्थ मलं लोकपात्राविपक्षणम् ।। १२५३ ॥
किनारे पण्डिनं दक्ष पादियालपा युतम !
शताकारतमसम्माविशारदम् ॥ १२५४ ॥

·मानसोलामः [विंशतिः२ ग्रामणं श्रुतसम्पनं धर्मशास्त्रविशारदम् । आत्मनः प्रतिरूपं तु कुयांदकं महीपतिः ॥ १२५५ ।। पागेच पृच्छति पायो वाक्यं बादार्थमागती। विचारयति यः सम्यक् नाडिवाकस्ततः स्मृतः ।। १२५३ ॥ पग्रस्य रान कार्येण दहनाड्येन वा स्वयम् । अपश्यतः प्रभोः कार्य माहिवामी विचारयेत् ॥ १२१७ ॥ विमाला तु कर्तव्यः कुळीनो दमसंयुतः । परत्र भीरुधर्मशः शूरः शान्तो विमत्सरः ॥ १२५८ ॥ अनुद्वेगकरो नित्यं प्रजानां च हिते रतः । सदोद्युक्तः समर्थश्च क्षत्रियोऽपि सभापतिः ॥ १९५९ ॥ दौर्लभ्यात् क्षत्रियस्यापि वैश्यं कुर्यात् सभापतिम् । गुणाधिकं च मध्यस्थं जनानां सम्मतं नृपः ॥ १२६० ।। विप-क्षत्र-विशः कार्याः श्रेष्ठमध्याधमा ऋमाव । सर्वथाऽपि न कर्तव्यः शूद्रः क्वापि विचारणे ।। १२६१ ॥ लोभाद् वाऽपि भयाद् रागात् स्मृतिशास्त्रार्थनाशकाः। दण्डनीयाः पृथक् सभ्या विवादाद् द्विगुणं धनम् ॥ १२६२ ।। सतां मार्ग समुल्लध्य वाधितो यो बलीयसा । निवेदयेत यद् राज्ञे तद् विवादपदं स्मृतम् ।। १२६३ ।। अभियोगो द्विधा ज्ञेयः शङ्कया प्रत्ययेन वा। अतसंसर्गनः शङ्का प्रत्ययोऽन्याङ्गदर्शनात् ।। १२६४ ॥ प्रथमं स्याद् ऋणादानं निक्षेपस्तदनन्तरम् । अस्वामिविक्रयथैव तृतीयं परिकीर्तितम् ॥ १२६५ ।। १ 3 मदोन्मितः । २ BCE शूदश्चापि, D शूद्रश्चापि न कर्तव्यो व्यवहारवि। ३D तया।

·अध्यायः २०1 मानसोप्लासः। सम्भूय च समुत्थानं चतुर्थ परिभाषितम् । पभयं दचमाख्यातं पष्ठं दनापहारेकम् ॥ १२६६ ।। सप्तमं वेतनादान संविधानपष्टमम् । फनिमयानुसयो नवौ दशम तया ॥ १२६७ ।। एकादरी नपा प्रोक्तं विवादः स्वामिपालयो। स्वामिभृत्यदिनादय द्वादशं समुदाहृतम् ।। १२६८।। प्रयोदशं समाख्यातं सीमाविवदनं बुधैः । निरूपितं सुधरत्र पारारुप्यं चतुर्दशम् ॥ १२६९ ॥ उक्तं पदशं नमर्दपारस्यसंझिनम् । स्वयं पादशमाल्यातमूपिभिस्तदभिः ॥ १९७० ॥ पदं समद नाम साहसं मदिरीरितम् । अादशं समादिएं सीसाइणसंज्ञकम् ॥ १२७१।। एकोनवि सम्मोक्न सीपमा विकार।। दापभागाभिधानं प तत् स्पा विशनिमं पदम् ।। १७२। एकविंश वधा एतं द्वाविशं तु समागम् । पारपदान्येतान्या सोमेश्वरी नृपः ॥ १४॥ इति व्याहापाना स नोत्पादन कार्य समर्थः पथिति। गारदाताको दस कापानि स १७॥ रिराय व सभापनि किया कि यदि । निरूपी पुन मनमा नासा ft. RATE १७६ 11: Anant

·मानमोलासः।
(विशतिः
सभ्यैः सह समालोच्य पदं न्याय्यं यथा भयेन् ।
प्रत्यर्थिनस्तथाऽ:हानं लेखैनैश्च कारयेत् ॥ १२७७ ।।
आहूतो यदि नागच्छेद् व्याधिनो दुःखितोऽयता ।
निरुद्धो विपमस्थो वा क्रियाव्यग्रो परन्नपि ॥ १२७८ ।।
स्वामिकार्यप्रदो वाऽपि नृपकार्यरतोऽयया ।
मत्ती वाऽय प्रमचो वा तथाप्येप न दुप्यति । १२७९ ।।
कुलीना परभार्या च युवतिश्च प्रमूतिका।
रजस्वला पक्षहीना नाहातव्या सभां प्रति ॥ १२८० ॥
अधिपत्यर्थिवाक्यानि लेखयित्वा विचारयेत् ।
देशकाळानुसारेण हेतुभिश्च पृथग्विधैः ॥ १२८१ ॥
लिखितात् साक्षितो भुक्तेः प्रमाणत्रितयादतः ।
विचारयेन्महीपालः स्मृतिशास्त्रानुसारतः ।। १२८२ ॥
एतैः प्रमाणे नस्य दिव्यं देयं महीभुना ।
तञ्च देयं क्योऽवस्था देश-कालानुसारतः ॥ १२८३ ।।
प्रमाणं मानुपं यत्र दुर्लभावेन वर्तते ।
तदा दिव्यं प्रदेयं स्यान्न देयं मानुपे सति ॥ १२८४ ॥
शङ्कितानां नरेन्द्रेण कथितानां च तस्करैः।
शुद्धिमन्विच्छता तस्य दिव्यं देयं विना शिरः ॥ १२८५ ॥
प्रमाणेनिविते वाऽपि दिव्यैर्वाऽपि विचारिते ।
युक्त्या दण्डं नृपः कुर्याद् ययादोपानुसारतः ।। १२८६
विपेा(?)-दन्ति-भुजग-शस्त्रानल-जलादिभिः ।
पापान मा कीर्तिनः ॥१२॥

·भध्यायः २.] मानसोलासः। केशानां कर्णपोरक्ष्णोनासिकायास्तथैव च । निहायाः करयोस्तदडुलीमननस्य च ॥ १२८८ ॥ पादयोरेश्मादीनामदाना छेदनं च यत् । अपराधानुसारेण क्लेशदण्डः स उच्यते ।। १२८९ ॥ वन्धनं वाहनं वाचा रूक्षया भर्सनं तथा । एवंविधमकारोऽपि क्लेशदण्डः प्रकीर्तितः ॥ १२९० ।। पणानां दे शते साः प्रथमः साहसः स्मृतः । मध्यमः पञ्च विशेषः सहसं चैत्र चोचमः ।। १२९१ ।। विवादेन समः कापि दिगुणः कापि कथ्यते । त्रिगुणो वा कचित प्रोक्तः कचिदुकश्चतुर्गुणः ॥ १२९२ । सर्वस्वस्याधिकः कारि दमः सर्वस्वमेव वा। दोपद्व्यानुसारेण दण्डोऽर्थहरणः स्मृतः ॥ १२९३ ।। दण्डो रसति मर्यादा दण्डो धर्म प्रवर्तयेत् । निवारयेदधमांच तस्माद् दण्डं प्रयोजयेत् ।। १२९४ ॥ दण्डहीने यतो राष्ट्र मात्स्यो न्यायः मवर्तते । तस्माद् दण्डं प्रयुभीत दुधानां धार्मिको नृपः ॥ १२९५ ॥ दण्डपातभयालोको धर्मे तिष्ठति मूत्रितः । करीव विनयो मनोऽप्यकुशेन वशीकृतः ।। १२९६ ॥ तीबदण्डभयालोके भृनमुद्धिनते जनः । तस्मान्मृदुपयोगेण प्रजापालनमाचरेत् ॥ १२९७ ।। यथोक्तदण्डविन्यासाद् भूपर्वधर्मचारिगः । यशो धर्मस्तथा राष्ट्र कोशश्व परिवर्धते ।। १२९८ ॥ १Eमन।

·१४६ मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमङ्गानि राज्यस्य सत शक्तित्रयं तथा । पाहुण्यं च तया मोक्तमुपायश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ।। राज्यस्यानिमित्तानि प्राप्तराज्यस्य भूपतेः । विशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीति कोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २० ॥ इति महाराजाधिरान-सत्याश्रय कुलतिला-चालुक्याभरण-श्रीमद्लोकमल- श्रीसोमेश्वरदेवविरचित मानसोडासेऽभिलपिनार्यचिन्तामणी राज्यस्थिरीकरणोपायकयने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ . 000000000000000 प्रथमो भागः समाप्तः। 00000000000 ·Gaekwad's Oriental Series. CastTSAL EDovor i SPRINTED SAVARIT IYOREK, FDITID #CUMHOUT SCHOLARS AND MULIRNE ** THL CENTRAL LORAK, BALO . PRO .. . . ... Oro .. 49 . .. . . . we . . L. Kargamimamra by Tujasekharu. Roisku. 1924 2 Naranarayananınja by Vastupala, ed. by C D. Dalal, 1990 2. Tarkan graba by Abaajajoana or Agendagiri, edited by T. M. Zripatti, 2. d. 1917 2-0 Ha Parthapurakrama by Prabladanajera, ed. by a D. Dalal. 1917 ... 5. Nardinaadharama-Hallarga ty Ratsakesi edited by E. Krisloa macharya. Introduction by C D Dalal, k. A. 1917 1-12 6. Lingkatkana by Vedana, oilal by C, D Dalal, M. 4. 1918 0-8 7. Yauanta vilnou by Balachandrasari, vited by C. D Dalal., 1917 1-8 8. Raqukasbatka by Valearaja, edited by C. D. Dalal, * A. 1918 9. Itohaparajsya by Parabpala, edited by Muas Chuter Vijayajı. Yatroduction and appeadioes by C. D. Dalal, « A 1918... -Q. Humuiramadamenlose by Juyasimlasari, alited by C. D. Dalaly X 4. 1920 1. Vdarasaalarikathe by Solikala, edited by C. D. Dalel, A un! E. Krishnamaclars, 1920 - Malaridgavisambaza by Bhalla Vediodrs, adeled by A. R Toluna 1920 3. Prachinagarjerskerpusamograda: collection of Gojarst Porine, 12th to 15th centorius: edited by CD. Delale No A. 1990 4. Komarapalapratiboida by Somapralbacbarys, ofted by Yooi Jinarijareji, 1920 ... -5. Gunakarik) by Bhararajan, edited by C. D. Delel, *. A 1923 6. Sangilamalarında by Sarada, alitod by L R. Tolong, 1920 -7. Exriodracharya's Last : List of works ia to oallection of Atriales charts . 17th centary peolit edital by R. A. Sbuatry, with foreword by Dr. Googtnatha Jha, 1991 Ef. Varaha gribusins, edital by Dr. R. Sbazia Slushy 1931 0.1 19. Lekhapadilau : Specimea Scoutsit lettera, es, sib to taries: otite) by O. V. Dalal, k. A. su G. 1 A, 10 ... .. e. . N. . . .. . . d. .. VP.

·मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमहानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तथा । पाहुण्यं च तथा प्रोक्तमुपायश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ॥ राज्यस्थैर्यनिमित्तानि प्रातराज्यस्य भूपतेः । विंशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीति कोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ इवि महाराजाधिरान-सत्पाथपकुलतिलक-चालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमन्छ- श्रीसोमेश्वरदेवविरचित मानसोल्लासेऽभिलपितार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकयने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ 1००००००००० प्रथमो भागः समाप्तः। 00000000000000000ch ·Caekwad's Oriental Series. CRITICAL EDITIONS vrimentBXIT WOKER, JUITS DIVEYW111111 AL 41 km Vaal Lukas, Batona .. to ... . . .-6 . POO N . be 1. Kuryanimated by Rajasekburn Ro-issue. 1924 Xerapanaginanunla big laolajısla, ed. lig C V. Dalil, 1996 9. Tackerwgraba by Acanlajnana or Apanjepiri, edited by T. Triputki, I. 4. 1927 1. Furthsaparakrama by Pralladanadem, ale by CD. Del 1311 S. Mariaraadhosaina-Malabarsa by Rudrakuri lited by C Krielina murluya. IotroJoction by CD Dalat, . A. 1917 E. Linganna ly Vamana, olitol by CD Balul, N « 1:18 E. Vuolatilmau by Delahaddspart, wito bing C. 1) Jalal 1937 3. Nakurbatka liy Vatranj, Jalolling O 1) Daleh N A. 1»In J. Muhapurajaya liy Yarnligala, mited lovy Dual (liatur Wisaje Introduction and appealider by C. D. Deel. A IVIN 1. Uaminira ma ducasrdata by Jayasimlaruti, alilal ly cullah *. *, 20 . VJaysoundarskatta by Sojuliala, alila ling Und MA 1. Krisbusinacharse, 1920 2. Wala siyandaca lualus by llalla l'abadi, ollen high Trieben 1980 Praclidapurjunkaiyeumgralit: Maleotion of NAS I Tarla to 15td couturica : witally OD Phalal* . 113.) 1. Kacamapaparami widely Swarnaquelles danse, alilally liam diam. vijayaji 190 5. Garuluila lig Dhuanaju, ed.com htc 11 bhaiela . ltd Nenpitemnola lig Varade, who lig 1. 1. Talde 7. Ravindracharyn's Lik: lan amals in the sulmues of housia. hansi walory hole liial 2, 1 Airy. *** and ly I), fino alla Jh, 1121 * touhout, dใy thx, 12. Sina y list *, Badbadau: procedure sollt laient en's Pada PS. len teily UD DAL * L. VO . . . . .. .. 74 ws ER .

·मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमङ्गानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तथा । पाहुण्यं च तथा प्रोक्तमुपायथ चतुर्विधः ॥ १२९९ ।। राज्यस्थैर्यनिमित्तानि प्राप्तराज्यस्य भूपतेः । विंशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीतिकोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ इति महाराजाधिराज-सत्याश्रयकुलतिलक-चालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमल- श्रीसोमेश्वरदेव विरचिते मानसोल्लासेऽभिलपितार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकयने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ 0000000000 प्रथमो भागः समाप्तः। woman 10000००० 0000000000 ·Gaekwad's Oriental Series. CRITICAL FUATION OF PUTRINTI SAVAXIT WORD,DITI CONTENT KAEN *VD Mm 1116 CL11 AL LIERAL), Baku de . .. ode .. . Aed ... .. ON . . due vod 1. kirgabimana by Rajasekbaru. Roolteise. 1924 Keranarayantannla by Veslapala, ed. ling C D. Dalal, 1996 3. Tarkensgrabs by Spandajnana or Anandagiri, odsted by T U. Tripathi, th , 1917 20 3. Iurthaparakracas by Prabladenadera, ate by C D. Dalal. 1917 2-6 5. Narito adhuramos-Balakavya by Rudrakari aliled by E Kelolian machanga. Introduction by O D Dalal, 1. A. 1917 1-17 E. Laganasa pups by Yamana, ojitod by C. 1 D. N A 1918 F. Varsalarilan by Belalandrasari, odited by C. D Dalal, 1917 3. Royabanlatha by Valparnja, edital lg O D. Delale X. a. 1918 2. Muhamarajaya by Manahipata, odiled by Dual Chatar Vyasajl Introduction and appealioce by C. D. Delal, * A 1918. D. Humınirwadamurdata by Jayasitaluvuri, olidad Lig C D Dalala X. 4. 1920 2. Udayavaadankatha by Botuliala, lila by a D. Intal, M. A E. Kriebcamacharya, 1920 . Malaridyasida un doma by Bhalla l'ediulan, alito liy M. N Talebo 1980 1. l'raclinagorjunkaryaumgraba : ollection (1)ataน 2"*14 321 to 115 cratorios : nitat buy CD Dalil, M. b. Kararapalapruboda by Dsmaprabaclars, allel by Vom June rajayeji, 1920 ... 5. Gebakurika lng Daanaj, edited by CP Dalale *.. 19. Mangilamalaruoja by Sarada, adical by L. II. Talang, 1970 7. Kariolracharya's Last : List of mult in the minusa al bevinds. cune din oratory podla I R A. Shuiry, we furenard by Dr. Googttatha Jha, 1981 & Suihugratuita, เม่ by Dr. It has litty lil.1 7. lekugelhau: Xpecting sont lectora dice nad to 190 ** far* alted by D. DAL . . . . Svakids. P. bo ... ... .. .. POD ee .. . WE IL OM 06 .

·मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमहानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तया । पाहुण्यं च तया प्रोक्तमुपायश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ॥ राज्यस्यनिमित्तानि मातराज्यस्य भूपतेः । विशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीति कोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥२०॥ इवि महाराजाधिराज सत्याश्रय कुलतिला-वालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमल- श्रीसोमेश्वरदेव विरचित मानसोल्लासेऽभिलपितार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकथने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ प्रथमो भागः समाप्तः।

·No text on this page.

·मानसोल्लासः। [विशतिः २ एवमहानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तथा । पाडण्यं च तथा प्रोक्तमुपापच चतुर्विधः ।। १२९९ ।। राज्यस्पैनिमित्तानि प्राप्त राज्यस्य भूपतः । विशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीतिकोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ इति महाराजाधिरान-सत्याश्रय कुलविला-चालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमल- श्रीसोमेश्वरदेव विरचित मानसोल्लासेऽमिलपिता चिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायथने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ 10000000000000 प्रथमो भागःसमाप्तः। 1990000000 ·Gaekwad's Oriental Series. CRITICAL TWIT1048 oy 'STLAN12 SILAXIT WORKS, FDITED TII COMETTENT BCHOTAS AND NU LI> # THE CLVL LIBRART, DAROD NA . Od .. 1-12 .. 0-8 ... 1-8 T . 2-0 ... GO 1 Karyawimamsa liy Majusckbara. Ro-issuo. 1924 2 Karunanjangnania by laslapala, ed. by C D. Dalal, 1996 3. Torkusamgralia by Acanlajauns or Agapdagiri, edited by T. M. Tripatti, u 1917 4. Parthasurakramı bu Prablalanailomeninbyn G-D. Dalal, 1917 S. Racltraudharanu-Valinkavga by Nadralan, adited by E Krishna macharya Introduction by C D Dalal, 4. A, 1917 G. Logatusasuna by Yamans, alled by C. D Dalal, 1. A 1918 7. Pasantarlasu by Balachandrsari, ojited by C. D Dalal, 1917 8 Rorakashada ly Vatranjs, editol by O D. Dalal, 4. A. 1918 3. Mohapenajaya by Yesabpola, edited by Mani Chatar Vijayaji. Introduction cod appendioes by C. D. Dalal, * A 1918... 10. Hanwirapuedasardana by Jayasimhasuri. Wited by C. D. Dalal, x A 190 IL, Udayakundankatha by Bodühala, edited by O D. Delal, Hell a E. Krishnamacharys, 1920 .. 1. Walunvidyarida cabana by Dbalta Vadiadra, alitod by M. N Telada 1920 13. Praclapa gerjuralesyanim graba collection of Gujarati POPro 17th to 15th centaries : edited by CD. Dalal, N. 4. 1920 14. Komarapalapratibolha by Somaprabbacherga, edited by Mani Jinavijuaji, 1920 15 Ganakarika by Bhasarvajan, edited by CD. Delol, H. A 1920 14. Sangitamabaradda by Narada, lited by ML R. Talang, 1920 17. Kariodracharya's List List of works in the collection of Kavindracharys - 171h centary paudit edited by R. A. Shiatry, with . lorenord by Dr. Geogapalba Jha, 1921 18. l'arabagnbyasatra, editod by Dr. I. Shuma Sluitry 1921 18. Leklapadihati : Spacimeo Sanskrit lettera, eto, 8th to 15th ceo tamen edited by O D Dalul, A. 40 G 4. Shrigoudeker, YA, 1925 .d. DO . .. ... .. ad ... .. .. . ... .. . . 1-4 1. -10 ... +0. U-1 1-0 .. + ..

·१५६ मानसोसासः। [विंशतिः २ एवमहानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तया । पाहुण्यं च तथा मोक्तमुपायश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ॥ राज्यस्थप निमितानि मामराज्यस्य भूपतेः । वितिः सोमभूपालः कृतवान् नीति कोविदः ।। १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥२०॥ इति महाराजाधिरान-सत्पायपकुलतिला-चालायाभरण-श्रीमद्भूलोकमल- धीसोमेश्वरदेवविरचित मानसोडासेऽभिलपिनाचिन्तामणी राम्पस्थिरीकरणापायाधने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ 0000000000000 प्रथमो भागसमाप्तः। 10000000000000000 ·Gaekwad's Oriental Series. CKITK AL TUITION&OR INSINI SEHARIT WORER, FDITED MI CMIXTENT Co AND PUNISHED THE CENTRAL LIBRARY, BARONA. +0. . .. .. -9. 9 ". . DO 1. Kurjacimamia by Rajasekbusa. Re-issue. 1924 2 Naranarayanansala by Vastapala, ed. by C 1. Dalal, 1926 3 Tarknaamgralie by Atapdayaana or Aaandagiti, edited by T. M. Tripatti, A. 1917 4. Parthapura krama by_Prahladanaiol-by-C-D. Delal. 1917 5. Neeltraudharumna-Ibakarsa ty Nadrakeri, alited by E Krishna. macharya. Iatrodactioa by D Dalal, m. A. 1917 6. Lingkauak badu by Vedana, alitod by C. D Dalil, M. A. 1918 i Pasuntariasa by Balachandraguri, alitod by C D Dalal, 1917 8 Rapalarhatka by Vatraraja, edital by O D. Dalal, X. A. 1918 9. Mohaperajaya by Yasabpola, edited by Aluni Chatur Vijayaji. Introduction and appendices by C. D. Dalal, A 1918... 10. Hamuisamadamardada by Jayadiobasuri, odited by C. D. Dalal, X. 4. 1920 11. Udayagundariketbe by Soluhula, edited by C. D. Dalal, m. A. and E. Krishnamacharys, 1920 12 Malandyaridambena by Bhatta Vadındra, odited by V. N Telang 1920 13. Prachin gujarakevyasamgrabs : collection of Gujarati Poeld Izth to 13th centuries : edited by CD Dalal, 1. A. 1920 14. Komuapulapratibolla by Somapralbachurga, odited by Hani Jins. Vijayajı, 1920 15 Gamakariks by Bhasarvaja, odiled by C. D Dalal, 4. 4 1923 16. Sangitataharuoda by Narada, odited by 3L 1. Telang, 1920 17. Eanodracharya's List List of works in the collection of Kavioir charys a 17th ceatory paudit edited by R. A. Shustry, with a furonord by Dr. Gaoganatha Jha, 1921 10. Parabagnbyasatra, edited by Dr. R. Shams Shastry 1931 19. Leblapadshati. Specifica Sanskrit letters, oto, 8th to 15th ceataries, odiles by O D Dalıl, and G. Shrigondekur, NA, 1923 ... . ... . ... . . des ve . OS PO! A re 14 . +1 ·४६ मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमङ्गानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तथा । पाहुण्यं च तथा प्रोक्तमुपायश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ॥ राज्यस्थैर्य निमिचानि प्राप्तराज्यस्य भूपतेः । विंशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीतिकोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ इति महाराजाधिराज-सत्याश्रयकुलतिलक-चालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमल्ल- श्रीसोमेश्वरदेवविरचिते मानसोल्लासेऽभिलपिनार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकयने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ ०००००००००००० प्रथमो भागः समाप्तः। bo0000000000000000 ·Gaekwad's Oriental Series. CRITICAL TONTON&or i TRINID BARRIT Woks*, FDITID TYCEws 1111T KIHL AD TU UTIFUS AT THE CLUTKA L1 BALI, BAKIDA T... . 1-4 . H.. ... ... 2-0 HD .. . 1-12 .. M UM ... 2-4 1. Karyanimamra by Rajasekbara. Re-issao. 1924 2 Naranarayananunla by Vastopala, ed. by C D. Dalal, 1926 3. Tarkonamgraba by Anandejaan of Abaddagiri, edited by T. M. Tripathi, R. A. 1917 1. Purthaparakrama by Prabladapadeva, od Ly C D. Delal, 1917 5. Naslitrandbarımsa-Jalkavya by Rudrakavi, odited by [ Krishda macharya, Introduction by O D Dalal, m. A. 1917 G. Lingandarana by Vamana, vitoj by C. D Dalal, 19:18 7. Varantarilana by Balaclandrasuri, edited by C. D Dalal, 1817 8 Rojkarbatka by Vatraraja, edited by O D. Dalal A. Iw8 3. Moba parajaya by Y'orabpala, edited by Mund Clutur Vajagaja Introdaction and appendioca by C. D. Da'al. * A 1918... 10. Wammiramadamardana by Jayanmlavari, alitol log CD Dolab X. A. 1920 E. Udayananlankatla by Salulala, odte by CD Daleh M. a E. Kriabnamachary, 1920 Valaridya idambana by Blatta Vajandro, alitou tig N N Telange 1920 I'recliongerjarakevyamamograda calleotion of Gujarati Puu 19th to 10th centuries : nital tug CD Delal, N A IP20 Fiumarapalapratbolda by Sumaprablacharse, edited by Van Jose Vijarejt 1920 endurika ly Daunaja, ovited lng CD Del *. a 18 angilatenkaranla ly Narada, alilal big IL 1 Talon, 1:23 Aviodracharya's Lis: List of work in the malesos al Estadio hans lith colory paul disol by . A. buity, d. tovori tuy Dr. Geogiouthu Jha, 1911 magadyware, oti boy Dr. IL slika Sis 1921 ... Lapellad: Speciwoa Senkrit leclers, ti, da to 150 m 70: nuled by C. D. Dal 1. A. Schli S.23. 00 . . . and boa . ... ... 40 CO O ..

·300000000000000000 मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमङ्गानि राज्यस्य सप्त शक्नित्रयं तथा । पानुण्यं च तथा प्रोक्तमुपायश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ॥ राज्यस्थैर्यनिमित्तानि प्राप्तराज्यस्य भूपतेः । विंशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीतिकोविदः ।। १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ इति महाराजाधिराज-सत्याश्रयकुलतिलक-चालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमल्ल- श्रीसोमेश्वरदेवविरचिते मानसोल्लासेऽभिलपितार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकथने द्वितीयं प्रकरणम् ।। ०००००००००० 10000 प्रथमो भागः समाप्तः।

·Gaekwad's Oriental Series. CHITKAL INITION86FUSTAVAKI WAKER, FRITID HUNTITIVT SCHOLARS AND TIM" TIL CIVIRAL LT RAX), NARODA Rs. .. . .. 2-0 . . .. 1-19 0-8 190 1-8 . P. . . .. . 1. kuryazimapra liy Rajasekhara. No-imae. 1924 : Naranarayananan.de by l'astuziala, ed. by C D. Dalal, 1926 3 Terkenmgralia by Atanlajoane ne Anandagiri, olated by T. M. Trirati, . . 1917 4. Partkazarukrama by Prabladenaland by an Dalal. 1917 ... S. Parltraudharamus-Malithaiga Ly Rudrakers, olited by E Krioloa muncluarga Introdaction by C D Dalel, 1. , 1917 6. Lioganamsunx by l'alcane, ojital by C. D Dalal, A 1918 7. Vimplarilass by Balaclaninsari, alited by C. D Dalal, 1917 8 Razularlaiks by Vatranjı, edital by C. D. Dalal, *. 4. 1918 9. Mohaparajaya by Yamabpala, edited by Mani Chatar Vijayaji Introduction and appealioos by C. D. Da'al, A 1918... 20. Hatuuramadumardada by Jayasimhason, alitod by C. D. Dalal, X. 1980 11. Uda zavodlarikatlia by Solulula, olitol by C. D. Dalal, X. A E. Krishnamacharys, 1920 2.3. Wakanidyaridambara by Bballe Vadiadra, alitos by M. R Telade 1920 3. I'rachina gurjinal i yasamgraba collection-of Gujarati Pooms Ith to 10th centuries : editoł by CD. Dalsl, . 4. 1920 Jl. komarapalapratubodha Lip Bomaprabhaclursa, odato? by Mani Jioa. vajagazi, 1920... -5 GanaLarika by Bhararvajan, onlated by a D. Dalal, *. . 1920 16. Seogitans Laranda by Narada, alilal by L L. Talang, 1920 17. Kanodracharya's List: List of works in the collection of Kavindra charya, 4 17th centary paudit edited by R. A. Shastry, with a fureword by Dr. Gengenalba Jha, 1921 18 Parabagrihyasatra, edited by Dr. R Shama Shusty 1931 19 Leblapeddhali : Epocinica Sanskrit letters, do, 8lk to 15th con turica. odatei by O D Dail, * A. and G K. Surigoadehur, YA, 1935 .. . 9. ... ... . ... . . .. .. u. ... ed 1-4 U-1 02. ... IR . ..

·मानीवासः। [विशति: २ एवमहानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तथा । पाण्यं च तथा मोक्तमुपापश्च चतुर्विधः ॥ १२९९ ॥ राज्यस्थैयानिमित्तानि मामराज्गस्य भूपतः । विंशतिः सोमभूपाला नवान् नीति कोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ हाराजाधिरान-सत्पाश्रयकुलतिला चापपाभरण-श्रीमद्भूलोकमल्ल- श्रीसोमेश्वरदेवाविरचित मानसोल्लासेऽभिलपिनार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकथने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ 10००००००००००००००० प्रथमो भागः समाप्तः। 000000000 ·Gaekwad's Oriental Series. CRITICAL EDITIONS OF CASEINIE STVARIT WORKS, FDITED PICOMITEV KIIKILLS AND ILLLISEID K) THL CLYRAL LIELABY, BARODA, 2-4 .. da . . .. ... 1-12 . eo 0-8 1-> 2-0 2-0 .. 200 ... 1. Karyadimamsa by Rajasekbars. Re-isso. 1924 2 Nunanarayanadında by Vastapala, ed. by C D. Dalal, 1926 3. Tarkasamgrala by Apandajaana or Anandagiri, edited by T. M. Tripathi, L . 1917 4. Purthaparakratne by_Prabladenadovednych-D. Dalal. 1917 S. Rurktraadharamsa-Malakavga by Radrakavi. odited by E Krishna macharya. Introduction by C. D Dalal, 1. A. 1917 6. Lingadusasına by Vemana, edited by C. D Delul, , a 1918 7. Vasantarilan by Balachandraspri, edited by C. D Dalal, 1917 8 Razakarlatka by Katrarajs, editol by O D. Dalal, M. A. 1918 9. Mobaperajaya by Yamabpala, odited by Yupi Chular Vijayaji Introduction and appendicos by C. D. Da'al, A 1918... 10. Iamınıramadamarduna by Jayasimbasan, olikod ng C D Dalah X 1920 11. Udayatandınketka by Sodilale, editod by CD. Dalat, M. A E. Krishnamacharya, 1920 12 Malavidyavidambana by Bhatta Vadındra, alitos by M. R Teladas 1920 13. I'ncladagurjatslevyasmgrabe colleotron Bjarna l'any Izda to 10th centurica: dilod by CD Dalal, w. 1820 14. Komarapalapraubojlı by Somapralbacharsa, olitel by Van Jeonmagazi, 1920 .. 15 Ganularika by Dbaan aja, odited by G D Dual, n. A 19%) 16. Langilamalarında by Xarde, alina by LL L. Talans, 19:0 17. Kuvidjracharya's Lut List of worto ía ido collection of sedracursy = 17th centary paclit clitol by R A. Sbuiry, wib. fureuord by Dr. Ganganatha Jhia, 1921 la Berba grobywatra, odia by Dr. R. Shame Shady 1:31 ... 19. Laulupeidhet. Speciniea Seasint letters, ww. od to 15ch tarice. alted by CD Delale " * GR. Shnev, X. 195 .. .. .. 2.0 . BOL . 3 ... .

·मानसोडासः। [विशतिः । एवपदानि राज्यस्य सप्तशक्तित्रयं तया । पानुष्यं च नया प्रोक्नमुपागम चर्षियः ।। १९९९ ।। राज्यस्यनिमित्तानि मातराज्यस्य भूपतेः । विभूतिः सोमभूपालः कृतवान् नीतिकोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २०॥ इति महाराजाधिराम-सत्यापकुलविला-वालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकपल श्रीसोमेश्वरदेवविरचित मानसोडासेऽमिलपितार्यचिन्तामणी राज्यस्थिरीकरणोपायस्यने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ प्रयमी-भाग: समाप्तः। wweone SRO ·Gaekwad's Oriental Series. CHIFK 43 230V Wantin buskar Worces TAITES KYCH TEXT CHASIS AND 9151}MTHE CURA LINEAR1, BARONA 16 . . D. Pe. ... det 59 44 . .. co. 0. MO . 1. Kiraaimamia ly Rajasekhara. Ro-issue. 1981 2 Saranarayabadana by laslapals, ed. by C D. Dalal, 1926 1. Tatkakem graba by Atanlejuar os doendagiri, edited by T. Tripathi, un 1917 2-0 4. Marthapurakrama by Prabladanaders, ed. by C. D. Dalal, 1917 ... S. Revlitraadkerama-Valisharya by Radeckasi, alited by E Krisloa - macbarja. Tokroduction by C D Valal, . A. 1917 6. Låg KADA BADU by Vacing, wilal by C. D Dalal, 4. .. 1918 7. Trurlavilan by Balachandratori, Wited by C. D Dalal, 1977 8. Tagakarlatka by Vatrarajs, editol by O. D. Dalal, m. d. 1918 9. Wolaparajaya by Yasabpala, odited by Mari Chatur Vijayajı. Introduction and appendices by C. D. Da'al, * * 1918... 10. Hazanirama Jacarlene by Jayasimlasasi, slital by C. D. Dalal, X. A. 1920 IL, Udaya zadarkatha by Salilele, edited by C. D. Dalsl. *. E. Krishnamachary, 1920 12. Malaridyavidambana by Bhalua Vadiadre, olited by A. N Teleos 2920 2-8 13. l'rackinagurjurakuryanato graha collection of Gujarati Poeing 19th to 15a ccaterier : edited by CD. Dalal, H. .. 1920 14. Kumusapnapralibolua liy Somsprallucliers, ellol by Sloni Jian Tijagazi, 1920 ... 7-8 15. Ganskanka by Pharmajaa, sdited by CD Dale me . 1923 14 16. Sangitamskarande by Narada, alilou by I. R. Telang, 1970 17. Karadracharya's Lit: List of works in the callation of Karinira clusy, 17th century pandit editoj by I. &, Shutry, with furanor! by Dr. Gungedalha Jos, 1921 0-12 18. Yarabagribjunts, edited by De IL shuma Shastry 1931 ... 0-1 19. Leklupedbau : Specimea Sanskrit letters, eto, stb to 15th coataries: Bdie by C. D. Dalal, u. .. and a. K. Sbrigoadeher, Why 1923 0 OBE .. .. . . ... Pod de. SA - DO .e. +++ . . + ·मानसोल्लासः। [विंशतिः २ एवमङ्गानि राज्यस्य सप्त शक्तित्रयं तया । पानुण्यं च तथा मोक्तमुपायच चतुर्विधः ॥ १२९९ ।। राज्यस्थैर्य निमित्तानि प्राप्तराज्यस्य भूपतेः । विंशतिः सोमभूपालः कृतवान् नीतिकोविदः ॥ १३०० ॥ इति दण्डाध्यायः ॥ २० ॥ इति महाराजाधिराज-सत्याश्रयकुलतिलक-चालुक्याभरण-श्रीमद्भूलोकमल- श्रीसोमेश्वरदेवविरचित मानसोल्लासेऽभिलपितार्थचिन्तामणौ राज्यस्थिरीकरणोपायकयने द्वितीयं प्रकरणम् ॥ ००००००००० प्रथमो भागः समाप्तः। b000००००००००००००० ·Gaekwad's Oriental Series. CxITICAT I DITION OF 'N LID VARIT WOXES SDITED *t toxPI TENT BLIUI AL- AVD FINITATT TRE CA LINRARY, BAKOHA Rx ... vo ... .. . LOC 2-0 DRO 1-12 ... 0-8 1-8 .. 1. Earyamimamı by llajasekbara. Ro-issue. 1924 2 Varanarayınananda by Vastopala, ed. by C D. Dalal, 1926 3. Tarkısmgroka by Ataalajoana or Anandagiri, edited by T. M. Tripatti, 1917 4. Perthapura krama by Praklajenadeve, al. by a D. Dalal. 1917 ... 5. Ralliraadhurims-Halskarga by Ralrakari, odited by E Krishna. bacbarya Introdaction by CD Dalal, X A. 1917 G. LOGRODADA by Vamana, ojital by C. D Dalal, u 1. 1918 7. l'euntatilasu by Balachandrasari, Jited by C. D Dalal, 1917 8. Rozakaskiaika by Vatearajı, elital ly O D. Dalal, x. A. 1918 %. Mohaparajaya by lasabpola, edited by Moni Chitar Vijayaji. Introduction and appendioes by C. D. Dalal, N A 1918... 10. Hamiiramadamarlana by Jayasimhasuri, alitou by C. D. Dalal, X. 4. 1920 11. Udayasundarikatla by Soduhala, editol by C. D. Dalal, X. A E. Krishnamachary, 1920 12. Mahavidyaridambana by Bhatta Vadiadra, editod by M. R Telaos 1920 13. Prachina garjerakaryasamgraba: collection of Gajarati Poems, 121 to 15th centuries: edited by C D. Dalal, m. A. 1920 1. Kumarapalapratbolha by Somaprabhacharya, editel Jani Jidevijayaji, 1920 ... 5. Gunakarika by Bhaganajos, edited by C. D. Delal, H. 4 1920 1. Sangitamakaranda lg Narada, alitod by JL 1. Taloog, 1920 7. Karindracharya's List: List of works in the collection of Karintrcharje 17th century pandit edited by R. A. Sbutry, with a loreword by Dr. Grogazatba Jha, 1921 Varakagribyanatra, edstow by Dr. I. Shama Shustry 1971 ... Lekliapadihali : Specimen Sanskrit letters, eto, stb to 15th cooturies edited by D. Delal, *. A. 20) G. E. Shrigoadelor, 1. A, 1925 .. ... . RO OD 2-0 ... O 101 ... 2-4 ... .. .. 2-8 ... J. ... .. ... 100 POO 0-1: 0-1 . ...