·श्रीमात्मानन्द-जैनप्रन्थरतामाटाया एकोनाशीतितम ६६ रनम् । महोपाध्यायश्रीयशोविजयविरचितो. ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका. (स्वोपज्ञविवरणयुता) संपादक:- - मुनिपुण्यविजयः। प्रकाशचित्री छाणिग्रामवास्तव्य-श्रेष्ठिगरपडदासतनूज- नगीनदासस्य किश्चिदूनद्रव्यसाहाय्येन भावनगरस्था श्रीजैन-आत्मानन्दसभा। वीरसव २४५४. श्रामसंघद ३३ } मूल्यम्- चत्वार आणका: { विक्रमसद १९८४ शाकान्दा १८४९

·Published by Vallabeadas Tribburanda: Gandhi, Secretary
Jais Atmansad Sabha, Bharasgar, Kalbiawar.
Printed by Ramchandra Peso Shedgo, st the
Nirnaya Sagar Press, 26-28, Kolbbat Lane, Bombas.

·प्रस्तावना. २ " " " " शोमनमुनि मेरुविजयगणि यशोविजयोपाध्याय (अपूर्ण) अज्ञात २७ थी ३९ काव्य अगर लोकप्रमाण यमकालेकारमयी स्तुति- चतुर्विशतिकाओ नीचे प्रमाणेनी मळे छे.- " "भद्रकीमत्याशा विस्तारागणाध्वना । प्रमा ताराषिपस्येव श्वेताम्बरशिरोमणे ॥३२॥" तिलफमा ४ आमनु विशेष चरित्र जाणवानी इच्छावाळाए प्रभावकचरित्र उपदेशरक्षाकर आदि प्रयो जोवा। एशोमनमुनि महाकवि धनपालना घुमार थाय। २ मेरविजयगणि विजयनसरिना राज्यमा गया है। मना गुरुनु नाम: आनन्दविजयगणि इतु। ३ आ चर्विशतिवानी प्रारंभनी सात म स्तुतिओ (२८ चाम्य दादासाहे- की पूजा" आदि बुकोमा छपाई छ । पानी मळती नहीं होय एम लागे । * आ पांच खतिचतुर्विंशतिका सिवापती ९६ काम्यत्रमाग मानिक बल्याण- सागरसरित पण एक म. छे. परन्तु वे थमकारकारमयी म होवानी पेनी ही नोप लीशी नयी। ४ आ रतुतिमीमा २४ पप प्रत्येक दीर्थकरनी सुतिरूप होय है, भने प्रप पंप मनुक्रमे सर्व जिनतति हानीति तथा शासनाविधातृदेवता ती विरूप र छ, जे दरेक वीर्यकरनी तुविना पप साये जोडीने पोलबानां होय । पटक चतुर्विशतिकमा २० अरसा बधारे पप छ तेनु कारण मात्र एलबमा माजापरम के नाम सरम्य पारेसान है।और ती पारे पर मां शबदलिन, गोमधर भादि रिनोती ना पच पंग सामेडछे एम जागई।

·प्रस्तावना.. " ८ " . " "" २९ श्लो. चारित्ररत्नगणि २९ का २९ का. धैर्मधारोपाध्याय २.का. ११ (यमकरहिव प्राकृत) २७ भार्या १२ शाश्वतजिनयुत विहर- मानजिनचतुर्विशतिका २७ का. मुदित उपर नोंध लीधी ते सिवायनी अन्य स्तुतिचतुर्विंशतिकाओ होयी जोइए, पण अत्यार सुधीमा जे जे दृष्टिपथमा आवी छे तेनीज नोंध मात्र आ स्थळे करी छ । अहीं आपेल सूचीमांनी लगभग घणी खरी ऋषमादि वीरपर्यन्त जिननी तेम ज यमकालंकारमयी छे । भणावामाटे एकीसाथै सात सो स्तोत्र भेट आप्या हता। प्रत्या नवीन स्तोत्रना रचना कर्या पठी ज भोजन रेनु एची देमने प्रतिशश हती- "पुरा श्रीजिनामसरिमिः प्रतिदिननवस्तवनिर्माणपुरःसरनिरपपाहारमहणानि. प्रविधिः प्रत्यक्षपधावतीदेवीवचसाऽभ्युदयिन प्रीतपागच्छ विमान्य भगवता श्रीसो. मनिलकसुरीणा स्वशैक्षशिप्यादिपटनविलोकनार्थ यमक-सेष चित्र-छन्दोविशेषादिन- बनवमगीगभगाः सप्तशतीमिताः स्तवा उपदीकृता निजनामाझिता." सिद्धान्तागमस्तवायचूरिमारम्मे । १ चारित्ररसगणि सपा सोमसुन्दरपरिना शिष्प हता। मोदानप्रदीप चित्र- कूटविहारप्रशस्ति आदिनी रचना करी छे । तेओ विक्रमनी पदरगी-सोटमी सदीमा विषमान हता। २ धर्मसागरोपाध्याय विजयदानगरिना शिष्य अने प्रसिद्ध भाचार्य हरिपिमय. परिना गुरुमाए इता। ओपीए गरन्तरीओने परासकरवामाटे अनेक समय 'अने प्रमाणभूत प्रन्योनी रचना करी छ । मनी इतिओमा जतीपप्रतितीरा कल्पकिरमावती रियावहीपनिशिकासटीक पर्युषणायक मनपरीमा पोस पोलिओटिकमाएषदीपिरा धपागाछीयाशाली मारि गुस्य है।

·प्रस्तावना.. आधी इतर अल्प प्रमाणमा ज जोवामां आवे छे, जेनी नोंध पण उपर लीधी छ । भिन्न भिन्न आचार्यादिकृत पर्वतिथिमाहात्म्यगर्मित तीर्थमाहाम्यगर्मित तेम ज तीर्थकरोनी छुटक स्तुतिमो यमक पाद- पूर्णिरूप तथा सामान्यछ्न्दरूप घणा ज विस्तीर्ण प्रमाणमां उप- लब्ध थाय छे। मा सर्व चतुर्विशतिकाओमांनी अगर छुटक कोइ पण चार पचनी स्तुति देवबन्दनमा कायोत्सर्ग कर्या पछी अवश्य बोलवानी होय छे । तेमां नीचे प्रमाणेना अर्धाधिकारो-विषयो होय छे अथवा होगा जोइए--- अहिगयजिण पढम थुई, वीआ सधाण तइअ नाणस्स। चेयावच्चगराण, उपओगत्थं चउत्थ थुई ॥५२॥ देववन्दनमाष्य ।। अर्थात्-प्रथम स्तुतिमा विवक्षित कोई एक तीर्थकरनी स्तुति, बीजीमा सर्व जिनोनी स्तुति, त्रीजीमां जिनप्रवचननी अने चोथीमां वैयावृत्यफर देवताओ, स्मरण । उपर जे स्तुतिचतुर्विंशतिकामोनी सूची आपवामां आयी छे ते पेकी शोभनमुनिकृत चतुर्विशतिकाना अनुकरणरूप आपणी प्रस्तुत चतुर्विंशतिका छे एम तेनी साथे सरखावतां स्पष्ट रीते तरी आवे छ । भा अनुकरण छन्द अलंकार विशेषण भावार्थ आदि अनेक रीते करवामां आव्युं छे, एटलं ज नहि पण केटलेक स्थळे तो वाक्यनां वाक्यो भने पदनां पदो पण नहि जेलो फेरफार करीने जेमनां वेम उपाध्यायजीए आहरी लीधां छे। जो आपणे बराबर तारवण ·यमकालंकारनो जे भेद पसंद कर्यो छे तेने ज उपाध्यायजी पसद को स्तुतिओ ज मुखतया आदर्शरूप छे । आ प्रकारनी पसंदगीयी उप- ६ प्रस्तावना. काढीए तो लगभग चोथा भाग जेटली स्तुतिओ एवी व नबरे पड़े थे जेमां शोभनस्तुतिमा आवतां केटला एक विशेषणो मात्र शान्ति फेरफार करीने लीधेलां छे। जो के छन्द अने अलंकारमाटे कोहरे दावो न ज होइ शके छतां शोभनमुनिए जे स्तुतिमाटे जे छन्द को ए उपरथी एटलं तो कही शकाय के तेोत्री समक्ष शोभनमुनिकृत शोमनस्तुति काव्य पाद ८३ ८४ ध्यायजीने यमकालंकारमयी स्तुतिना निर्माणमा तेम ज पद-वाक्य-विशेषणोना आहरणमा केवी सुगमता यइ छे ए नीचेनके उदाहरणोपरथी समजी शकाशे- जलव्यालव्याघ्रज्वलनगजरुग्बन्धनयुधो १ गजव्यालव्याघ्रानलजलसमिद्वन्धनरुजो ३ पायाद्वः श्रुतदेवता निदधती तनाब्जकान्ती क्रमा २-४ सौभाग्याश्रयतां हिता निदधती पुण्यप्रभाविक्रमा १ याऽत्र विचित्रवर्णविनतात्मजपृष्ठमधिष्ठिता ७२ १२ चक्रधरा करालपरपातपलिष्ठमधिष्ठिता प्रभा- सुरविनतातनुभवपृष्ठमनुदितापदरं गतारपार सुमते सुमते १८-४ विभवाः विभवाः सुमतिं सुमति १५-४ विभवं विमवं १ गान्धारि वज्रमुसले जयतः समीर ३ गान्धारि वज्रमुसले जगती सवासाः जयति शीतलतीर्थकृतः सदा जयति शीतलतीर्थपतिजने १ नदंखन प्रवितर मल्लिनाथ मे 'महोदयं मषितनु मल्लिनाथ में १७ २४ ३७ ·प्रस्तावना. पाद ८८ व्यमुवश्चक्रवचिलक्ष्मी० ३ विगणितचक्रवनिवैभव १ भीममहाभवाब्धि १ भीमभवोदधे० १ हस्तालम्बितचूतलुम्बिलतिका यथावनोऽध्यापन झो. ३ दद्यानित्यमिताम्रलुम्बिलतिकावित्राजिहताऽदिवम् ए. अही जे याक्योनी नोंघ आपीछे ते टपाप्यानजीर पद-वाक्यादिनु आहरण केवु कयु छे ते जाणवा माटे । विशेषगो अने भागनुं आहरण तो आखी स्तुतिमा स्थळे सळे जोपामा याचे । तेना उदाहरणो आ स्थळे न आपता जिज्ञामुमोने ते मुतिमो माय मर- खाववा भलामण छ। उपर कहेवामा आव्यु के–'प्रस्तुत चतुर्विशतिका सोमनम्नुविना अनुकरणरूप छे' ए उपरथी कोइए एम न मानी रेवु के या चतु- विशतिकामा कशी नवीनता ज नयी। उपाध्यायजीनी एपी कोइ उति जनधी के जेमा नवीनता तेम ज गामीर्य न होय । ते गंभीरताने तेोश्रीए स्वयं टीकामा स्थळे स्थळे प्रकट करेल छै । अमे ते पक्तिमओने स्थूलाक्षरमा छपावी छ । आ पक्तिमो शास्त्रीय गभीर विचा- रोपी भरपूर छे। आ टेकाणे एक बात कहेवी जोइए के-जेम अन्य प्रतिमासंपन्न विद्वान् कविओनी यमकालकारमय कृतिओ क्लिटार्थव दूरान्वयन्त्र आदि दोपोथी वचित नपी रही शकी, तेज प्रमाणे उपाध्यायजीनी प्रस्तुत कृति पण ते दोपोथी वंचित नयी ज रही शकी। जो के ·प्रस्तावना. केटलांक पयो एवां पण तारवी शकीए तेम छे के जेमा मावा दोषो न पण होय, तथापि तेटला उपरथी आखी कृतिने निर्दोष तो न ज कही शकाय । नाने मोढे कहेवायली आ वातने विद्वानो क्षमानी दृष्टियी जुर एम इच्छं हुँ । प्रस्तुत स्तुतिना संपादनसमये तेनी खोपज्ञटीकायुक्त मात्र एक ज प्रति पूज्य श्रीमान् सागरानन्दसूरि महाराज पासेथी मळी छे । ते २४ पानानी भने नवीन टखेली छे । आ प्रतिनो उतारो जेना उपरथी करवामां आव्यो छे ते प्रति चोंटी गयेल हती। तेने उखाडतां तेमां जे स्थळे अक्षरो उखडी गया ते स्थान नवीन प्रतिमा खाली छ । लेखके प्रमादथी अनेक स्थळे पाठो छोडी दीघा छे एटलं ज नहि पण ते लिपिनो अज्ञ होवाथी तेणे पण अशुद्धिओमा मोटो उमेरो कयों छे । आ रीते प्रस्तुत चतुर्विशतिकानी प्रति अत्यंत अशुद्ध होवा छतां तेने शुद्ध करवामाटे तेम ज तूटी गयेला पाठोने उपाध्यायजीना शन्दोमा ज सांधवामाटे यथाशक्य यल कर्यो छे। प्रतिमा ग्यां या अशुद्धिओ हती ते दरेक स्थळे सुधारेला पाठो गोळ कोष्टकमा आप्या नयी, परन्तु टगमग अंदर ज सुधारी दीधा छे । प्रमाणे करयामा कोइ स्थळे प्रमादथी स्पटना थवा पामी होय तो ते माटे विद्वानो समक्ष क्षमा याचना छ। उपरोक्त प्रति सिवाय एक अवचूरिनी प्रति प्रवर्तक श्रीकांतिवि- जयजी महाराजना डाणीना ज्ञानभंडारमाथी मळी छे । आ अवचूरि खोपज्ञ टोकाने आधारे करेठ टाचणरुप होइ खोपज्ञ टीझाना ज शब्दोमा होवायी टीयाना संशोधनमा फचित् कचित् सहायक पइ छ।

·प्रस्तावना. प्रस्तुत चतुर्विंशतिकानी प्रेसकॉपीने वळा निवासी न्याय-व्याकर. णतीर्थ पं० श्रीधेचरमाइए तपासी तेमांनी अशुद्धिओमां घटाडोको छ । उपरना सजनोनी सहायथी आ चतुर्विशतिकाने ध्यानपूर्वक सुधा- रवा छतां स्खलना थइ होय अथवा अशुद्धि रही होय तो विद्वानो तेनुं परिमार्जन करे एम इच्छी विरम छ । पुण्यविजय.

·अनुक्रमणिका।
प्रन्यनाम.
tal
....
ope.
ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका
परमज्योतिष्पश्चविंशतिका
परमात्मपञ्चविंशतिका
विजयप्रभसूरेः स्वाध्यायः
शत्रुनयमण्डनश्रीऋषभदेवस्तवनम्
...
...
....
९५
सूचना--
८ पृष्ठे १२ पड़ी "मुअ अझावणा " साने "सुमतमाही"
इति पम् ॥

·खोपज्ञविवरणयुता ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका।

·॥अहम् ॥ ॥ श्रीमद्विजययल्लमसूरिपादपझेभ्यो नमः ।। श्रीमद्यशोविजयोपाध्यायविरचिता ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका। स्वोपज्ञविवरणयुता। 7 ऐन्द्रयन्दनतं पूर्ण-शानं सत्यगिरं जिनम् । नत्वा विवरणं कुर्वे, स्तुतीनामर्हतामहम् ॥ १॥ ऐन्द्रनातनतो यथार्थवचनः प्रध्वस्तदोषो जगत् , सद्यो गीतमहोदयः शमवतां राज्याऽधिकाराजितः । आयस्तीर्घकृतां करोत्विह गुणश्रेणीर्दधन्नाभिभूः, सद्योगीतमहोदयः शमऽवता राज्याधिका राजितः॥शा ऐन्द्रेति ॥ इह जगति 'जगत्' विशिष्टभव्यलोकम् 'अव- ताम्' उपदेशद्वारा रक्षवां तीर्यते संसारसमुद्रोऽनेनेति तीर्थ-प्रवचन तदाधारत्वात् चतुर्विधः श्रमणसहः तं कुर्वन्तीवि वीर्थक्वः-अर्हन्तः तेपा मध्ये 'आय' प्रथमः नाभिभूः' श्रीनाभिनृपनन्दन अपमदेवः सद्यः' तत्कालं 'श' सुसं करोतु इसन्वयः। कथम्भूतः ? ऐन्द्रेण- इन्द्रसम्बन्धिना मातेन-समूहेन नतः-नमस्कृतः। पुनः किंविशिष्टः १ ययार्थम्-अबाधितं घचनम्-उपदेशो यस्य सः पुनः कि०१ प्रकर्षण- ·२ - यशोविजयोपाध्यायविरचिता [षम- भपुनर्भावलक्षणेन ध्वस्ता:-नाशिताः दोषा:-रागादयो येन सः । पुनः किं० १ 'शमवताम्' उपशमिनां 'राज्या श्रेण्या गीलो महान् उदय: :-ज्ञानातिशयः महानाम्-उत्सवानाम् उदयो वा यस्य, गीते महोदये-कान्तिकरणे वा यस्य स पुनः किं०१ राज्याधिकारैः- राज्यकाः अजितः, अजित इति राज्येण मधियामारमरिय(ह)तस्या- जित इति वा अनापादितसक्लेशा, राज्ये आधिकारा:-मानसव्यथा- फारिणः शत्रवः तैः अजित इति वा, राज्याधिरेव फारा दुःखहे. तुत्वात् तया *अजित इति वा । पुनः किं कुर्वन् १ 'अधिकार' प्रत्यहं प्रवर्द्धमानाः अधिकं कं-सुसं याभ्य इति वा, 'गुणश्रेणी:' [प्रैशमादि ] गुणपरम्पराः 'दधत्' विभ्रत् । पुनः किं ? 'सद्योगी' सकलातिशायिवया उत्तमो योगी-चरणद्धिसम्पन्नः । पुनः किं ? इत:-प्राप्तो महोदयः-मोक्षो येन अत एव 'राजितः' शोभितान पात्र करणापेक्षा वददिवविवक्षायामनियमात् (१), अधिकेन केन-सुखेन मा-समन्ताद् राजित:-शोमित इत्येकमेव वा विशेषणं व्याख्येयम् । पत्र च भगवतश्चत्वारः पूजाधतिशयाः प्रतिपादिताः, [तद्यथा- ऐन्द्रनातनतः"] इति विशेषणेन सकलमुरासुरनिकायनायकप्रणा. मप्रतिपादनात् पूजातिशयः, "यथार्थवचनः" इत्यनेन विद्वजनीनो. परेशपेशलपरमातभावप्रतिपादनाद् वचनातिशयः, "प्रध्वस्तदोपः" "मानम् अतिशयो पा" इत्यवचूर्याम् ॥ ३ अन अवित रवि, राज्ये अधिक भार भरिसमूहलेन अजित -अनापादितरालेश इति वा" इति पाउन साद॥ ३ मन्येऽस्मिन् सर्वत्र पुडयन्तर्गत पाठ लेखकप्रमादपतितवादस्मामि अन्य स्थापितः कल्पनयेवियम् ॥ एता कोष्टान्तर्गत पाटोऽस्मसमीप- सादर्शगतल्यासाने मिखितो हेय ।।

·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। इत्यनेन व संस्कारवीत(संसारवीज) रागद्वेषोच्छेदप्रतिपादनाद् अपर- यापगमातिशयः, ["गीतमहोदयः" इत्यने-] न च निखिलयो- गिजनवर्णनीय इत्य................. ..फेवलज्ञानमाहात्म्यप्रतिपादनाद् ज्ञानातिशय उपदर्शिव इति ॥ १ ॥ सद्भूताप्रतिरोधवोधकलितत्रैलोक्यभावनजा- स्तीर्थे शस्तरसा महोदितभयाऽकान्ताः सदा शापदम् । पुष्णन्तु स्मरनिर्जयप्रसमरप्रौढप्रतापमधा. तीर्थेशस्तरसा महोदितभया[:] कान्ताः सदाशापदम्॥२॥ उद्भूतेति ॥ [तीर्थेशः' तीर्थक्कराः] 'तीर्थे सङ्के सत्य:-नि- दानाद्यफलक्षितत्वेन से... सेतार्थप्राप्तोपचितं कुर्वन्तु, भवति हि उपाये प्रवृत्तानां. ....स्तत्रामिलापः । तदुकम्-- भवतु... ...प्रवृत्तमुपेयमाधुर्यमधैर्यकारि।" इति। कथम्भूतम् ? सदा 'शापदं' शापम्-उपालम्भे यतीति शापदम्, अग- ईपीयमित्यर्थः । तीर्थेशः { किम्भूताः उद्भूतः- ज्ञानावरणविलये- न प्रकटीभूतोऽप्रतिरोध:-क्षयोपशमावस्थाविरहादनिरुद्धप्रसरो यो योधः-केवलज्ञानं तेन [कलित:-] साक्षात्केतः त्रैलोक्यभावत्रजः- त्रिजगदर्तिपदार्थसार्थो यैस्ते । पुनः किं. शस्तः-सकलरसाभ्य- तितया प्रशस्तो रसः-शान्ताख्यो येषां ते, शस्ते-कल्याणे रसो येषां त इति वा। पुनः कि० १ महती-विपुला सती उदिता-उद्गता महै:- १"सताम्-उत्तमानाम् आशायाः-इच्छायाः पद-स्थान 'पुष्णन्तु' इष्टदाने फरवत् पुर्वन्तु ।" इत्यवचूर्याम् ॥ २ भत्र त्रुटितः पाठः "समीचीना या आशा इच्छाः वासां पदं स्थानं 'पुष्णन्तु'. "इत्यादिर्भवेत् ॥ .......... .. ....... १ ......

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता ऋषभ- उत्सवेरुदिता वा या भा-कान्तिः तया 'कान्ताः' मनोहराः । पुनः किं०१ स्मरस्य-कन्दर्पत्य निर्जयेन-विजयेन प्रसमरा-प्रसरणशीला प्रौढप्रतापत्य प्रथा-ख्यातिः येषां ते । पुनः किं० १ 'तरसा' वेगेन महसा-तेजसा दिवं-सण्डितं भयं यते। पुनः किं० १ 'अकान्ताः नास्ति कान्ता येषां ते, अकस्स-दुःखस्य अन्तो येभ्यस्ते इति वा ॥२॥ जैनेन्द्र स्मरतातिविस्तरनयं निर्माय मिथ्यादृशां, सद्भत्यागमऽभङ्गमानसहितं हृद्य प्रभावि श्रुतम् । मिथ्यात्वं हरदूर्जितं शुचिकथं पूर्ण पदानां मिथः, सङ्गत्या गमभङ्गमानसहितं हृद्यप्रभाः । विश्रुतम् ॥ ३ ॥ जैनेन्द्रमिति ॥ भोः 'हृद्यप्रमाः ! हृया-मनोज्ञा प्रमा- कान्तिः येषां ते यूयं 'जैनेन्द्र' पारमर्ष 'श्रुतं' सिद्धान्तमाचाराङ्गादिकं 'हदि' हृदये 'स्मरत' स्मृतिविषयं कुरुत । किं कृत्वा ? 'मिथ्या- दृशा' मिथ्यादृष्टीनां 'सद्गत्याग' सम्बन्धपरित्यागं 'निर्माय विधाय, मिथ्यादृष्टिसगो हि क्षयोपशमभावं लब्धमपि निहत्य औद- यिकभावसाम्राज्यमेव सम्पादयति, अत एव तत्संस्तयः सम्य- स्वातिचार उक्तः परमर्पिमिरिति तत्परित्यागेनैव श्रुतस्म- रणं श्रेयस्करमित्यूह्यम् । ध्रुवं किं० १ अविविस्तराः-पट्ठप्रपध्या नया:-गमसंग्रहव्यवहारर्जुसूनशब्दसमभिरुदैवम्भूतलक्षणा पत्र वत्। पुनः कि० ? अमगम्-अभद्धारहितं मानसं येषां तेषां हितं- प्रियावहम्। पुनः कि०? 'अर्जित' पूर्जिवं मिध्यात्वं हरत् । पुनः किम्भूतम् ? गुचयः-पवित्राः कयाश्च-धर्मकधिवानि या वत्। पुनः सिं? पदानां मिया' परस्परं 'सत्या' प्रसादिलक्षणया ·स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। 'पूर्णम्' अन्यूनम् । यद्यपि सद्गतिकर्म धर्म एव, तथापि पदानां पर- परया सङ्गतिमत्त्वं नानुपपन्नम् । पुनः किं० १ गमा:-सदृशपाठाः भगाश्व-विकल्पविशेपाः मानानि च-प्रत्यक्षादिप्रमाणानि तैः सहि- तम् । [पुनः किं० ? 'विश्रुतं' प्रथितम् । ] मिथ्यात्वं कीदृशम् ? 'अप्रभावि' प्रभावरहितम् ॥ ३॥ या जाव्यं हरते स्मृताऽपि भगवत्यऽम्भोरुहे विस्फुर• सौभाग्या श्रयतां हिता निदधती पुण्यप्रभाविक्रमौ । पाग्देवी वितनोतु वो जिनमतं प्रोल्लासयन्ती सदा- ऽसौभाग्याश्रयतां हितानि दधती पुण्यप्रभावि क्रमौ ॥४॥ ॥ इति श्रीऋषभजिनस्तुतिः ॥१॥ येति ॥ असौ वाग्देवी 'वः' युष्माकं 'सदा' नित्यं हितानि वित- नोतु । किं कुर्वती ? 'जिनमतम्' आईतशासनं 'प्रोल्लासयन्ती' प्रभाव- यन्ती। पुनः किं कुर्वती ? भाग्यस्य-शुमादृष्टस्य आश्रयतां-स्थानतां 'धती' बिभ्रती। जिनमतं कीदृशम् ? पुण्यं प्रकर्पण भावयति तत् पुण्यप्रभावि । वाग्देवी पुनः किं कुर्वती ? 'अम्भोरुहे' कमले 'क्रमौ' चरणौ निद्धती' स्थापयन्ती । कीदृशा क्रमौ ? * पुण्यौ-पवित्री प्रभाविक्रमौ-कान्तिपराक्रमौ ययोः याभ्यां वा, प्रकृष्टौ भाविक्रमी ययोस्तो प्रभाविक्रमौ, ततः * पुण्यो च तो प्रभाविक्रमौ चेति वा समासः । असौ का ? या भगवती 'स्मृताऽपि' चिन्तिताऽपि किं पुनर्विशिष्य आराद्धेत्यपिशब्दार्थः, 'जाड्यम्' अज्ञानं हरते, न च 'देवताप्रसादादज्ञानोच्छेदासिद्धिः, तस्य कर्मवि- शेषविनाशाधीनत्वात्' इति वाच्यम्, देवताप्रसादस्यापि ·- ६ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [अजित- क्षयोपशमाधायकत्वेन तथात्वाद्, द्रव्यादिकंप्रतीत्य क्षयो. पशमप्रसिद्धे, तदुक्तम्- उदयक्खयक्खओवसमोवसमा जं च कम्मुणो भणिया। दवाइँ पंच कप्पई" इति किमतिविस्तरेण । किम्भूता? विस्फुरत्-विभ्राजमान सौभाग्य-सुभगत्व यस्याः सा । पुनः किं. १ 'श्रयता' भजतो 'हिता' हितकारिणी ॥४॥ ॥ इति श्रीप्रथमजिनस्तुतिविवरणम् ॥१॥ मुनिततिरपि यं न रुद्धमोहा, शमजितमारमदं भवन्दिताऽऽपत् । भज तमिह जयन्तमाऽऽतुमीशं, शम जितमाऽऽरमऽदम्भवन् ! दितापत् ॥ १॥ मुनिततिरिति ॥ हे 'अदम्मवन् " अकपटवन् । त्वं विता- खण्डिता आपद् येन,- तादृशाऽप्युरस्खलेनाऽप्युक्त लक्तिमित्य- थः(१),- 'श' सुखम् 'श्राk लघुम् 'आरम्' अन्तरजारिसमूह 'जयन्तम्' अभिभवन्तम् 'ई' जगति वम् अजित मज । तं का ? यं मुनिततिरपि योगिपतिरपि न आपत्' न साक्षायो, तथा चावशितशान्तादगोचरत्वस्य (3) पार्ताऽपि दूर इति भावः । कीदृशी मुनिततिः। रुद्ध:-यशीकृतो मोहो यया सा । पुनः कीटशी भेन-नक्षत्रात्येन ज्योतिप्कदेवभेदेन वन्दिता-स्तुवा अमिवादिता वा ।यं कीदृशम् ? शमेन जिती मारमदी-कन्दी- ·स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुविचतुविशतिका। इकारी येन तम् । यद्यपि शमस्य क्रोधोपशामकरमेय,मारमदयोस्तु प्रह्मचर्यमार्दवाभ्यामेव जयोपपत्तिः, सयापि शमसम्पची प्रम- चर्यमार्दवसम्पत्तिरपि प्रायो नियवेत्येवमुक्तिः । पुनः . १६ सामर्थ्यवन्तं.... .............. ...........मपि दुराराधत्वमुकंवत् फथमतिफसाये भगवद्गजनेऽस्ता(स्मा)दशा प्रवृत्तिरिति पेन्, न, अतिकृच्छ्रसाध्येऽप्यर्थे उ.. ..निधि- लाभाशामातेन प्रवृत्त्यप्रतियन्धादिति विभावनीयम् ॥१॥ नियतमुपगता भवे लभन्ते, परमतमोहर ! यं भयाऽनिदानम् । हर रुचिर ददद् जिनौघ! तं द्राक्, परमतमोहरयं भयानि दानम् ॥ २॥ नियतमिति ॥हे 'परमवमोहर!' अनन्तमवप्रचितकर्मनाशक !, परमवमान्-उत्कृष्टतमान उहान्-शुभोर्कतर्कान राति ददाति वत्स- म्बोधन हे परमवमोहर ! इति या हे 'रुचिर!' मनोश!, कया? 'भया' कान्या; जिनौप! भगवत्कदम्यक ! त्वं 'द्रा'शी *वम् परेपां-शाक्यादीनां मते-दर्शने मोहः-यो रष्टिराग वस्य रयं-वेगं हर । स्वं किं कुर्वन् ? 'अनिदान' निदानरहितं 'दानम् अमयदानादिकं ददत् । । कम् १ यम् 'उपगताः' मानिवाः प्राणिनः म संसारे नियत' निधि भयानि' "इहपरलोगादाणमकम्दानाजीचमरणमसिलोआ। सत्त भयबाणाई, जिणेहिं भदंतभगिाई॥" १परदर्शनमोहवेगमिला।

·८ .................... यशोविजयोपाध्यायविरचिता [ अजित- इति तथाप्रसिद्धान आतङ्कान 'लभन्ते' प्राप्नुवन्ति ॥ २ ॥ नयगहनमऽतिस्फुटानुयोगं, -जिनमतमुद्यतमानसा ! धुतारम् । जननभयजिहासया निरस्ता- ऽऽजि नमत मुद्यतमानसाधुतारम् ॥३॥ नयगहनमिति ।। भोः 'उद्यतमानसाः !' निरन्तरम् उद्यतं- चरणकरणोपादानप्रणिधानप्रवणं मानसम्-अन्तःकरणं येपा ते तथा यूयं 'जननभयजि हासया' ससारअयप्रहाणेच्छया 'जिनमत' जिनागमं ] 'नमत' नमस्कुरुत, इत्यमेव विध्याराधनं कृतं भवति,. ........परमार्थतो भवत्यागार्थनिर्जरार्थमेव श्रुताध्ययनोपदेशात् । तथा चाऽऽगमः-"चउधिहा खलु सुअ [अज्झावणा] पण्णत्ता, तंजहा-सुमे भविस्सइत्ति अज्झाइयवं भवति १, एगग्गचित्तो भविस्सामि त्ति अज्झाइ. यवं भवति२, अप्पाणं ठावइस्सामिति अज्झाइयचं भवति ५, ठिओ परं ठावइस्सामि त्ति अज्झाइयवं भवति ।।" इति। फीदृशम् ? नयैः नेगमादिमिः गहन-गम्भीरम् । पुनः किं. १ सूत्रार्थनिर्युक्यर्थनिरवशेपार्थप्रतिपादनक्रमाद् अतिशुटा:-शतिप्र- कटा अनुयोगा यस्य तत् । पुनः किं० १ धुतः फम्पित आर:- अरिसमूहो येन वत् । पुनः किं० ? निरस्त:-निराकृत आजि:- समामो येन यत्र वा उत्। पुनः किं० १ मुदा-शममुखसाम्राज्यल- क्षणहर्षेण यतमाना:-ध्यानादौ प्रवर्तमाना ये साधवः-प्रमणाः तान सारयति-भीममयजलधिपार प्रापयतीति बत्न चार प्रवृत्त्युत्तरं ·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुविचतुर्विशतिका। शमसम्पत्तिः, तत्सम्पत्तौ च प्रवृत्तिः' इत्यन्योन्याश्रयः शङ्क- नीयः, विशिष्टशमवतः प्रवृत्त्युत्तरं विशिष्टशमसम्पत्त्या दोपाभावात् । अत एवोक्तम्- "नसाम्येन विना ध्यानं, न ध्यानेन विना च तत् । निष्कम्पं जायते तस्माद्, द्वयमन्योककारणात् ॥" इति ॥३॥ पविमपि दधतीह मानसीन्द्र- .महितमऽदम्भवतां महाधिकारम् । दलयतु निवहे सुराङ्गनाना- मऽहितमदं भवतां महाधिकाऽरम् ॥४॥ ॥ इति श्रीअजितजिनस्तुतिः ॥ २॥ पविमपीति ॥ इह' जगति 'मानसी' 'भवता' युष्माकम् 'अहितमदं' शत्रुस्मयं 'दलयतु निराकरोतु । किं कुर्वती ? 'इन्द्र'. शः 'महितं' पूजितं 'पवि' वञम् 'अपि' पुनः 'सुराङ्गनानां' देवाइनानां 'निवहे' समूहे 'महाधिकार' प्रौढाधिपत्यं दधती' विभ्रती । महाधिकारयतीति 'महाधिकारम्' इति अहितमदविशेपण- त्वपक्षे 'पवि' वर्ण शत्रुहननसावधानतया 'अपिद्धती' अनाच्छा- दयन्ती इति व्याख्येयम् । भवतां कथम्भूतानाम् ? 'अदम्भवताम्' अकपटवताम् । मानसी कीदृशी ? 'अरम्' अत्यर्थ महैः-उत्सवैः अधिका ॥४॥ ॥ इति श्रीअजितजिनस्तुतिविवरणम् ॥ २॥. एतदभिधाना शासनाधिष्ठात्री देवता।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता शिम्मव- शम्भव! सुखं ददत् त्वं, भाविनि भावारवारवारण ! विश्वम् । वासवसमूहमहिता- ऽभाविनिभाऽवाऽरवारवारण! विश्वम् ॥१॥ शम्भवेति ॥ अभावि-अभविष्यत् निभं-कपटं यस्य,-वीत- च्छयतया कर्मवन्धहेत्वभावात् , -तस्थ सम्बोधन हे अभाविनिम:, भावार:-सम्यक्त्वच्छेदिमिथ्यात्वरूपभावचक्रस्यावयव विशेषा,-श- ब्दनयोपप्रहादाभिप्रहिकत्वादिह्यते,- 1,-तस्य वारः-समूहस्त्रं वारयति- निराकरोति यस्तस्यामवणं हे भावारवारवारण !, हे 'वासवसमूहम- हित !' इन्द्रजार्चित!, हे 'भरवारव !' अरवाणां-शब्दरहिता- नाम् अर्थात् मूकानाम् आरव:-शब्दो यस्मादेवभूतात् "मूको जल्पति" इत्यादि स्तुतेः तस्स सम्बोधनम् , हे 'मरण!' असंग्राम ! *हे शम्भव !* त्वं 'विश्वं' सकलं 'विश्वं' जगत् 'अव' रक्ष । त्वं किं कुर्वन् ? 'माविनि' शुभप्रणिधाने पुंसि 'मुखं सात 'दत्' यच्छन् ॥१॥ यद्धर्मः शं भविना, सन्ततमुदितोदितोऽदितोदारकरः। स जयतु सार्वगणः शुचि- सन्ततमुदितोऽदितोदितोऽदारकरः ॥२॥ यद्धर्म इति । सः 'सार्वगणः' तीर्थकरसमूहो जयतु । किम्भूतः ? शुधि:-निर्मला सन्तवा-अच्छिनधारा मुदिवा-परसु. सतुष्टिर्यस्य सः, शुचिना-भाग्येन सन्तता-अविरलप्रवाहापरिता ·- स्तुतिः 1] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। मुद्-आनन्दः ताम् इत:-प्राप्त इति वा । पुनः किं०१ अदितम्- अखण्डितं प्रमाणैरनाबाधितत्वात् उदितं-वचनं यस्य सः। पुन: कि.नदारा:-बियः करा-दण्डश्च यस्य सः, कं-सुखं रातीति वा फरः, अदारश्चासौ कर इति या । पुनः किं० १ उदार:-वार्षि- कदाने प्रवणत्वात् निसिलयाचकप्रार्थितपूरणप्रत्सलः फर:-हस्तो यस्य सः, उदाराः करा:-किरणा यस्य स इति वा । स कः? 'यद्धर्मः' यदुपक्षः श्रुतधर्मः 'भविनो' संसारिणां 'शं' सुखम् 'अदित'* ददौ *, लभन्ते हि सुखमवश्यं श्रुताद् विदिततत्त्वाः माणिनः, ततः शुभमाने प्रवृत्तिभावात्, अत एवोक्तम्- "पावाओ विणिवित्ती, पवत्तणा तह य कुसलपक्सम्मि। विणयस्स य पडिवत्ती, तिण्णि चि नाणे समप्पन्ति ।" इति । कीदृशो यद्धर्मः ? 'सन्ततं' निरन्तरं सरमन्तरास्तमाऽभा- वेन (?) उदितोदितः' इत्पत्तिकालादारभ्य यावदेवस्थान लब्धोदय इति भावः ॥२॥ जैनी गीः सा जयता- न यया शमितामिता मिताक्षररुच्या । किंसन्तः समवतर- नयया शमितामितामिताक्षररुच्या ॥३॥ जैनी गीरिति ॥ सा 'जैनी' आईती गी' वाणी जयत्तात् । कीरशी ? मितैः-स्वल्पैः अक्षेरैः-वण रुच्या-मनोहरा, वह्वर्यम- साक्षरमेव हि सूत्रमामनन्ति, अत एवोक्तम्- "सवणईणं जइ हुन्ज वालुया सबउदहिजं तोयं । - ·१२ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [ अभिनन्दन- इत्तो अणंतगुणिओ, अत्यो इक्कस्स सुत्तरस ॥" इति, तदेवमत्रार्थापेक्षमक्षराणां मितत्वम्, अन्यथा तु बहुहस्तिप्रमाणमपीपुञ्जलेख्यत्वाभिधानान्न तदुपपत्तिः, अ- थवा त्रिपदीरूपैव जैनी गीाह्या, तस्याश्चोभयथाऽपि मिता- क्षरत्वमेव । सा का? 'यया' हेतुभूतया 'सन्तः' संविनगीतार्थाः शमिता-क्षपिताऽमितामिता-अपरिमितरोगिता यत्र वेदनीयक- मविटपिनः समूलमुन्मूलनाद्,- एतादृशं यद् अक्षर-मोक्षस्तस्य रुचि:-अमिलापस्तया कि 'शमिवाम्' उपशमसम्पन्नतां न इता' न प्राप्ताः ? अपि तु प्राप्ता एवेत्यर्थः । कीदृश्या यया ? समवत. स्तः-अनुयोगापृथक्त्वदशायां प्रतिप्रवीकं समापतन्तो नया:- गमादयो यस्याः सा, तदुक्तम्- "अपुहत्ते समुआरो" इति। समवतरन्त:-समुद्भवन्तो नया: नीतयो यस्याः तयेति या ॥३॥ दलयतु काञ्चनकान्ति- जनतामहिता हिता हि ताराऽऽगमदा । इह वजङ्खला दु- जनतामऽहिताहिताहितारागमदा ॥४॥ ॥ इति श्रीशम्भवजिनस्तुतिः ॥ ३ ॥ दलयविति ॥ इह' जगति यमराक्षला हि' निधितं 'दुर्ज- नवा खलभावं दुलयतु । कीदृशी ? फायनवत्-सुवर्णवत् कान्ति:- युतिर्यस्याःसाापुनः किं० १ जनवया-जनसमूहेन महिता-पूजिता। पुनः किं १ हिता' हितकारिणी । पुनः किं० १ वारम्-उज्वलम् .

·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । आगमं ददाति वरदानेन सा, 'तारा' उज्वला 'आगमदा' श्रुतदा- यिनी इति च पदद्वयं वा व्याख्येयम्, तारायाः-सुगतदेवताया आगमं पति-खण्डयतीति वा, तारागे-सुरशाखिनि स्वक्रीडापर्वते वा मदः-स्मयो यस्याः सेति वा, तां लक्ष्मी राति-ददातीति तार- स्तादृशो य आगमः-सजनसमागमस्तं ददाति सेति वा। पुनः किं०१ अहितेपु-वैरिपु आहिती स्थापितौ अहितारागनदी-अप्रियस्नेहाहवा- राभावी यया सा ॥ ४॥ ॥ इति श्रीशम्भवजिनस्तुतिविवरणम् ॥३॥ त्वमभिनन्दन! दिव्यगिरा, निरा- कृतसभाजनसाध्वस ! हारिभिः । अहतधैर्य ! गुणैर्जय राजितः, कृतसभाजन ! साध्वसहारिमिः॥१॥ त्वमिति ॥ हे 'निराकृतसभाजनसाध्वस!' निराकृतं समाज- नानां-पार्षदलोकानां साध्वसम्-इहलोकादिभयं येन स वस्याम- प्रणम् , कया ? 'दिव्यगिरा' सर्वभाषानुगामिन्या योजनगामिन्या सकलातिशयसम्पन्नया भापया, सापेक्षत्वेऽपि गमकत्वात् समासः, हे 'महतधैर्य !' * अहतम्-अविनष्टं धैर्य-धीरता यस्य स तस्या- मन्त्रणम् , * कै? साधून-उत्तमान् न सहन्तीति साध्वसहा ते च तेऽरयः-शत्रवस्तैः हे कद-विहितं "समाज प्रीतिदर्शनयोः" इति १ यद्यपि "यह मर्षणे" धातोरात्मनेपदत्वं प्रसिद्धम् तथापि कचिदात्मनेपद. सानियत्वमपि वैयाकरणैरिष्टमित्यदोपोत्र ।

·N यशोविजयोपाध्यायविरचिता [अमिनन्दन- धातोः सभाजन-संतोपो येन तस्यामत्रणम् , हे अभिनन्दन ! वं जय । किंलक्षणः १ 'राजितः शोमितः, कैः १ गुणैः, कीदृशैः ! 'हारिमिः' मनोहरैः॥१॥ । भगवतां जननस्य जयनिहा- 1 sऽशु भवतां तनुतां परमुत्करः । त्रिजगतीदुरितोपशमे पटुः, शुभवतां तनुतां परमुत्करः॥२॥ भगवतामिति ॥ इह जगति 'भगवतां तीर्थकृतां 'उत्करः समूहः 'शुभवतां कल्याणिनां 'भवतां युष्माकम् 'आयु' शीघ्र जननस्य' संसारस्य 'तनुता' कृशतां 'तनुता' फुरुवाम् । किं कुर्वन् ? 'पर' शत्रु 'जयन्' अभिभवन् । किंलक्षणः ? त्रिजगती. दुरितस्य-त्रिभुवनपातकस्य उपशमे 'पटुः समर्थः । पुनः किं. ? परां-प्रकृष्टां सकलसांसारिकसुखातिशायित्वार मुदं मोक्षसुखं करोति यः स तथा । न त्वत्र 'संसारस्य कालस्थितिरूपस्य तदभावः कतुं न शक्यते' इति शङ्कनीयम्, कर्मस्थितिना. शेन तत्तनूभावसम्भवात् , सूत्रमामाण्याद, अन्यथा तद्नु- पपत्ते, न च भगवतो.... यधावस्थितत्वात् नाशानुपपत्तिः' इत्यपि कुपोषं नाश- नीयम् , भगवता मिहासभोग्यस्य हास्ययोग्यतां यथा.... ..ऽन्यत्र विस्तरः॥२॥ त्रिदिवमिच्छति यश्चतुराः स्फुर- रसुरसमूदमध्यं मतमताम् । .............. .......संसारस्य .......................

·- स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका। स्मरतु चारु ददत् पदमुच्चकैः, सुरसमूहमयं मतमऽर्हताम् ॥३॥ त्रिदिवमिति ॥ अयं जनः 'अईती' भगवतां मतम्' आगमं 'स्मरतु' ध्यायतु, कथम् ? उच्चकैः । कीदृशम् ? सुष्ठ-शोभनो] रसः-शान्ताख्यो यत्र यस्माद् वा वत्। पुनः किं० १ 'उहमयं प्रक- टविचारम् । पुनः किं. १ 'चार' मनोहरम् । किं कुर्घत् ? 'अईता' पूजयतां मतम्' इष्टं 'पद' मोक्षलक्षणं ददत् , प्रवचनपूजाया मोक्षहेतुत्वात् , 'अर्हता' योग्यतां ददत् 'मतम्' अभीष्टं पदं स्थानम् इति व्यस्तं वा व्याख्येयम् । अयं कः ? यः 'चतुर' विदुरः 'निदिवं' [स्वर्गम् इच्छति' ] समीहते। कीदृशं त्रिदिवम् ? स्फुरन्-दीप्यमानः सुरसमूहः-देवगणो यत्र चत् ॥ ३॥ धृतसकाण्डधनुर्घतु तेजसा, न रहिता सदया रुचिराजिता । मदहितानि परैरिह रोहिणी, नरहिता सदया रुचिराजिता ॥४॥ ॥ इति श्रीअमिनन्दनजिनस्तुतिः ॥४॥ धृतेति ॥ 'इह' जगति रोहिणी 'मदहितानि' ममाऽप्रियाणि 'चतु' खण्डयतु । कोदशी ? धृतं सकाण्डं-सवाणं धनुर्यया सा। पुनः किं. १ सेजसा प्रतापेन 'न रहिता' नि वियुक्ता] । पुनः किं० १ सत्-शोभानम् अयम्-इष्टदेवे] यस्याः सा । पुनः किं० १ इच्या-कान्या राजिता-शोभिता । पुनः किं. १ परैः' शत्रुमिः मजिता-अनमिभूता। पुनः किं. १ नराणां-मनुष्याणां हिता- ·t यशोविजयोपाध्यायविरचिता [सुमति- . हितकारिणी । पुनः किं ? 'सदया' सकरुणा, प्रभाविक....... । पुनः कि० ? ['रुचिरा'] रुचि-सत्सङ्गादि राति-ददा- तीति भावः॥४॥ ॥ इति श्रीममिनन्दनजिनस्तुतिविवरणम् ॥ ४ ॥ । नम नमदमरसदमरस- सुमति सुमति सदसदरमुदारमुदा । जनिताजनितापदपद- विभवं विभवं नर ! नरकान्तं कान्तम् ॥१॥ नम नमेति ॥ हे नर ! त्वं सुमतिम् 'उदारमुदा' प्रकृष्टहर्पण 'नाम'नमस्कु] रु । कीदृशम् ? नमन्वः अमरा:-देवाः यस्य च्य- वन................भवन वर्त्तते यः स सदमरसः, सुष्टु-शोमना मतिर्यस्य सः] सुमतिः, ततो भोग भगवन् म................तः। पुनः किं० १ सङ्गवया सदरोऽणस्य यश्चया........................ [अजनिता]पदस्य-संसारतापाप्रदस्य.......... ..[भव:-] संसारो येन । पुनः कि. ? 'विभवं' संसार[रहितं.. ..........॥ १॥ अवचूरिः-'नम' प्रणम, नमदमर:-नमत्सुरः, सदमरस:- 'दमरसेन सहितम्यासौ सुमतिः-शोमनमतिश्च वम् , सत्सु मध्येऽ. सदरः-निर्भयः, संश्वासायसदरचेति या तम्, हे उदार! 'मुद्रा' हर्षेण जनित:-कृतः अजनिवापदस्य-अमववापदायकस पदस्य १ टीकामाः रातिवादयनयाँ उपन्यायः । ................ ...........................

·. स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशविका। विभयो येन तम्, 'विमवं' संसाररहितम् , हे नर !, नरकस्य अन्तो यस्मात् तम्, 'कान्तं' मनोज्ञम् ॥ १॥ भवभवभयदाऽभयदा- चली बलीयोदयोदयाऽमायामा । दद्यादऽद्याऽमितमित- शमा शमादिष्टदिष्टवीजाऽवीजा ॥२॥ भवभवेति ॥ 'अभयदावली' तीर्थकरश्रेणिः अद्य 'अमितम्' अपरिमितं "शं' सुसं माया-कपटम् आमः-रोगश्च यस्याः सा । पुनः किं० ? इत:-प्राप्तः पुनः समापरिता येन यस्स। पुनः किं. ?.......... सं दिष्टयीजम्-अदृष्टहेतुकं मययोरम्भ । पुनः किं. ? वीज ................. ... ..........यया ॥२॥ अवचूरिः-भवभवं-संसारोद्भवं भयं द्यतीति भवभवभयदा, 'अभयदावली' जिनश्रेणिः, पलीयान दयोदय:-करुणोदयो यस्याः सा, 'अमायामा' अमायारोगा, दद्यात् , अद्य 'अमितम्' अमानम् , 'इतशमा' प्राप्तशमा, 'शम्' सुसम् , आदिष्टम्-आज्ञप्तं दिष्टचीज- धर्माधर्महेतुर्यया, 'अवीजा' निर्जन्मा ॥२॥ दमदमऽसुगमं सुगम, सदा सदानन्दनं दयाविद्याविद् । परमऽपरमऽस्मर! स्मर, महामहा धीरधी रसमय समयम् ॥३॥ ऐ. २.२

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [सुमतिजिन-
दमदमिति ॥ हे 'अस्सर!' कन्दपरहित ! त्वं सदा नित्वं
'समयं सिद्धान्तं 'स्मर' स्मृतिविषियं कुरु, अनेन कामादिवि ]-
प्लुतचित्तस्यानधिकारित्वं सूचितम् । कीदृशम् ? दमम्-इन्द्रियजयं
ददाति यस्तम् । पुनः किं० ? 'असुगम' दुष्प्रत्यूहम् , उपरतदुर्नष्टं तु
पुष्टिं (१) । * पुनः किं० १ 'सुगम * सुष्टु-शोभना गमा:-सदृश-
पाठाः यन तम्। पुनः कि० ? सताम्-उत्चमानाम् आनन्दनं-हर्ष-
कारि । पुनः किं० ? 'परं' प्रष्टम् ।* पुनः किं० ? 'अपरम्' नाति
परम्-उत्कृष्टं यस्मात् तम्। किम्भूतः ? * 'दयाविद्याविद्' दया-
प्रतिपादकं शास्त्रं वेत्ति-जानाति यः, अहिंसाविधिज्ञानस्यैव समयज्ञा-
नोत्कर्पदर्शनाद् अत्यावश्यक]मिदं विशेषणम्। पुनः किम्भूतस्त्वम् ।
'महामहाः' महातेजाः । पुनः किं० १ धीरा-दृढसम्यक्योपहित-
लेनाऽक्षोभ्या धी:-बुद्धिर्यस्य सः। * पुनः किं ? 'रसमयं प्रकृष्ट.
रसम्। * धीराणां धनस्तेपु स्थिरस्तेन तेऽपि समयस्सैकाविशेषणम् -
(धीराणां धीरस:-बुद्धिरसो येन तमिति समयस्यैव वा विशेषणम् ।)
अस्मिन् पक्षे 'अयम्' इति विशेषणस्य कार्ये कारणोपचाराद् इष्ट-
भाग्यजनकमित्यर्थः॥३॥
काली कालीरऽसरस-
भावाभावाय नयनमुखदाऽसुखदा।
महिमहि तनुता तनुता-
दितादितामानमानरुच्या रुप्या ॥४॥
॥ इति भीमुमति जिनस्तुतिः ॥ ५॥

·स्तुतिः 1] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । कालीति || कालीनानी देवी 'असरसभावाभावाय' विरसभा- यापनयनाय 'काली' सुखालीः 'तनुतात् कुरुतात् , न च एवं वैरस्यापनयनकामनया सुखस्य काम्यत्वात् तस्य निरुपा- धिककामनाविपयत्वभः' इति शडुनीयम्, सुखहेतुविप- योपनिपातस्यैवान काम्यत्वात् , मुख्यसुखस्य तथात्वा- विरोधात् । काली कीदृशी ? नयनयोः-लोचनयोः सुसदा- सातदायिनी । पुनः किं० १ अमुख-दुःसं यति-पण्डयति या सा । पुनः कि० महिमिः-उत्सविभिर्महिता-पूजिता चासो नुता- स्तुता घमहिमिर्महिताः तः नुतेति वा, महिमहिताभ्यां महत्त्व- प्रथाभ्या तद्गुणपुरुषाकार (1) नुना, प्राणिभिरिति गम्यत इति वा। पुनः किं० १ इत:-प्राप्तोऽदित:-असण्डितः अमान:-अपरिमितो यो मान:-अहङ्कारः पूजा वा वन या रुचिः-अभिलापः तया कृत्व 'रुच्या' मनोज्ञा, अथवा इता-प्राप्ता अदिता-असण्डिता अमाना- अपरिमिता या मा-लक्ष्मीर्यया सा, पुनः किं० ? 'हच्या' कान्त्या न अरुच्या' नाऽमनोज्ञेति व्याख्येयम् ॥४॥ ॥ इति श्रीसुमतिजिनस्तुतिविवरणम् ॥ ५ ॥ पद्मप्रमेश! तव यस्य रुचिर्मते स- द्विश्वासमानसदयापर ! भावि तस्य । नोच्च-पदं किमु पचेलिमपुण्यसम्पद, विश्वासमान ! सदयाऽपर! भावितस्य ॥१॥ १ "असरसमावस्य-दोर्जन्यस्य अमायाय-अपनयनाय" इत्यवचूरिः ।

·२० यशोविजयोपाध्यायविरचिदा [पाप्रम- पद्मप्रभेशेति ॥ हे 'सद्वि०पर!' सन्-शोभन: श्रद्धयाऽनभिभ- वनीयो विश्वासः-जिनवचनप्रामाण्यप्रतिपत्तिखरसो यत्र एतादृश मानसम्-अन्तःकरणं येषां तेषु द्यापरः, यद्यपि भगवतः सर्वे. ध्वपि जीवेषु अविशेषेण कृपालुत्वात् कृपाऽस्त्येव, अन्यथा माध्यस्थ्यहानिप्रसङ्गात् , तथापि येषु तत्पततं सोञ्चालक्षण- मभ्युदयदिप्त(?) तत्रैव परमार्थतः सा न त्वन्यत्रापीति निश्चयाश्रयणादित्थमुक्तम् ,तस्यामश्रणम् , हे 'विश्वा०'विश्वे-ज. गति असमानः-निरुपमानः तस्यामप्रणम् , हे 'सदय !' सत्-शोभ- नम् अयम्-इष्टदेवं यस्य तस्यामश्रणम्, हे 'अपर!' नास्ति परः-शत्रु- यस्य नास्ति परः-उत्कृष्टो वा यस्मात् तस्यामप्रणम्, हे 'पद्मप्रभेश" पद्मप्रभस्वामिन् ! 'यस्य' पुंस. वव 'मते' शासने 'रुचिः' श्रद्धा अस्तीति शेषः, तस्य 'उपदं' सुदेवत्वमोक्षादिलक्षणमुत्कृष्टपदं किमु 'न भावि' न भविष्यति ? अपि तु भाव्ये वेत्यर्थः । कीदृशस्य तस्य ? 'भावितस्य' वासितस्य । पदं किम्भूतम् ? पचेलिमा-परिपका पुण्य. सम्पत्-शुभप्रकृतिसमृद्धिः पुण्या-पवित्रा वा सम्पत्-शाश्वतानन्द- रूपा यन सत् ।। १ ।। मूर्तिः शमस्य दधती किमु या पटूनि, पुण्यानि काचन सभासु रराज नव्या । सा स्तूयतां भगवतां विततिः स्वभक्त्या, पुण्याऽनिकाधन ! सभा मुरराजनव्या ॥२॥ १मत्र "तरफठं मोशलक्षपमभ्युदयेत् वने" इतल पाये भवेर ।

·स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। २२ मूर्तिरिति ॥ है 'अनिकाचन !' निकाचनं नाम सकलकर- पा(गा)योग्यत्वेन कर्मवन्धव्यवस्थापनम् , तमात्र मिथ्यात्वविपयं गृह्यते, तत्तो नास्ति निकाचनमस्येत्यनिकाचनः तस्यामप्रणम् , एतेन निकाचितमिथ्यात्वमोहाः पुमांसोऽनामन्त्रणीया एव, तेपां भगवद्भजनानधिकारित्वात्, अचिन्त्यचिन्तामणिलाभ- कल्पं खल्वेतत् , नाऽतो भन्दभागधेयानां तेषामेतल्लाभ इति व्यज्यते । त्वया सा 'भगवता' तीर्थकृतां विततिः' श्रेणिः स्तूय- ताम्, कया ? 'स्वभच्या' आत्मीयश्रद्धया, परानुवृत्त्या तु तस्या द्रव्यस्तुतिमात्रत्वेनाल्पफलत्वात् । कोशी ? 'पुण्या' पवित्रा । पुनः कि० ? 'समा' सह भया-लक्षणया प्रशस्तकान्या वर्तव इति सभा, नाऽतोऽपुष्टार्थकत्वम्। पुनः किं० १ सुरराज-देवेन्द्रः नव्या- सव्या, सह मै:-नक्षत्रैर्वर्तन्ते ये ते सभाः ते च तेऽसुरराजा:- असुरेन्द्राश्च तैः नव्या-स्तव्या इत्येकमेव का विशेषणम् । सा का ? या 'पटूनि' प्रौढानि 'पुण्यानि' शुभकर्माणि 'दधती' विपाकानुभ- वेन पुष्णसी 'समासु' पर्पसु 'राज' शुशुभे 'किमु' उत्प्रेक्षे- 'शमस्य' शान्तरसस्य 'नव्या नवीना 'काचन' अनिर्वचनीया 'मूर्तिः' तनुः ॥ २॥ लिप्सुः पदं परिगतैर्विनयेन जैनी, वाचं यमः सततमञ्चतु रोचिताम् । स्याद्वादमुद्रितकुतीर्यनयावतारां, वाचंयमैः सततम चतुरोचितार्थाम् ॥ ३॥ १"भगवतां वितति कीदृशी?" इति हेयम् ।। - ·२२ यशोविजयोपाध्यायविरषिता पद्मप्रम- लिप्सुरिति ॥ सह ततया-विस्तीर्णया मया-लक्ष्म्या वर्तते यत् तत् सततमम् , सह तया-लक्ष्म्या वर्तते यत् तत् सतम् अतिश- यितं सतं सततममिति वा, 'पदं सुदेवत्वलक्षणं 'लिप्सुः' उन्धु- मिच्छुः पुरुषः 'जैनीम् आर्हती 'घाचं सरस्वती 'सतत निरन्त- रम् 'अञ्चतु' पूजयतु फेन ? विनयेन, अविनयेन पूजनं तु परमार्थतोऽपूजनमेवेति भावः । जैनी वाचं किम्भूताम् रोचितः प्रतितोऽर्थः-प्रतिपाद्यविपयो यस्याः सा ताम्, के ? वाचंयमैः', श्रमणैः, किम्भूतैः ? 'यमैः' अहिंसासत्यास्तेयत्रमा किश्चन्यलक्षणैर्महावैः परिगतैः' आश्रितैः । पुनः किम्भूताम् । स्माद्वादेन-यथास्थानं द्रव्यार्थिकपर्यायाधिपनयार्पणोपनीतसप्तममा- मकवाक्येन मुद्रिता:-प्रतिहतोत्थानाः कुतीर्थानां-बौद्धादीनां नया. नाम्-जुसूत्रादीनाम् अवतारा:-उपन्यासविशेपाः यया सा तथा ताम् । पुनः कीदृशीम् ? चतुराणां-सुपरिज्ञातहेयोपादेयानाम् उचितः योग्यः अर्थः-पुमथों यस्यां सा तथा * वाम् * ॥३॥ साहाय्यमत्र कुरुपे शिवसाधने या- ऽपाता मुदा रसमयस्य निरन्तराये। गान्धारि । वज्रमुशले जगतीं तवाऽस्या, पातामुदारसमयस्य निरन्तराये ॥४॥ इति श्रीपनप्रभस्तुतिः ॥६॥ साहाय्यमत्रेति ॥ हे निरन्तराये !' निर्गता अन्तराया:-प्रत्यूल यस्याः तस्या आमअयम्, पुना हे निरन्तराये निरन्तर अमाप्तविच्छेद आय:-लाभो यस्याः वस्या आमनणम्,रेगामार!

·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। मस्यास्तव बनमुशले 'जगती पृथिवी 'पाता रक्षताम् । अस्याः कस्याः ? या त्वम् अत्र' जगति 'रसमयस्य' प्रकृष्टशान्तरसस्य 'उदारसमयस्स' स्फारसिद्धान्तस्य 'शिवसाधने' मोक्षसम्पादने निरु- पद्रवोपाये वा 'मुदा' इण 'साहाय्यम्' एककार्यनिर्वर्तनप्रवणता 'पुरुपे' तनुपे । त्वं कीटशी ? 'अपाता' पातरहिता ॥४॥ ॥ इति श्रीपनप्रभस्तुतिविवरणम् ॥६॥ यदिह जिन ! सुपार्थ! त्वं निरस्ताकृतक्ष्मा- वनमद ! सुरवाधा हृद्यशोभाऽवतारम् । तत उदितमजवं कैर्बुधैर्गीयते ना- ऽधनमदसुर बाधाहृद् ! यशो भावतारम् ॥१॥ यदिहेति ॥ हे 'निरस्वाकृतक्ष्मावनमद..' क्ष्माया:-पृथिव्याः भवनं-रक्षणं मावनम् , अकृतम्-अविहितं क्ष्मावनं येन वाशी यो मद:-"अहमुचमजाविमान्" इत्याद्ययलेपः सोऽकृतक्ष्मावनमदः, निरस्तोऽकृतक्षमावनमदो येन तस्यामश्रणम्। हे 'मुरव !' सुष्टु- शोभनः संस्कारवत्त्वादिगुणोपेवत्वाद् रयः-ध्वनिर्यस्य तस्यामप्रणम्, ६ 'अवनमदसुर ! अवनमन्तः-प्रणमन्तोऽसुरा: दनुजा यस्य चस्यामश्रणम्, हे 'बाधाहत् !' वार्धा-शारीरमानसाधनेकभे- दमिनं दुःख हरतीति पाघाइत्वलामनगम् , हे 'यशोम!' मनोह- रमीक !, हे सुपार्थ जिन ! 'इह जगति यदिति वाक्यार्यकर्म 'अवतार' जन्म 'अधाः' धृतवान् यतः तस्मात् 'उदितम् उत्पन्नं यशः ·२४ तु* यशोविजयोपाध्यायविरचिता [ सुपार्धजिन- 'कर्बुधैः कैः पण्डिवैः 'अजस्रं' निरन्तरं भावेन-श्रद्धया वारम्-उप- र्यथा स्यात् तथा न गीयते १ *अपि सर्वैरपि परोपकारसार- त्वदववारजनितं यशो विचित्रचरित्रप्रवन्धेन गीयत इति भावः॥१॥ जगति शिवसुखं ये कान्तिभिर्भासयन्तो- ऽदुरितमदरतापध्यानकान्ताः सदाऽऽशाः। जिनवरवृपभास्ते नाशयन्तु प्रवृद्ध, दुरितमऽदरतापध्यानकान्ताः सदाशाः ॥२॥ जगतीति ॥ ते जिनवरयूपभाः 'प्रवृद्धं बहुभवोपचिवं 'दुरित' ज्ञानावरणीयादिदुष्टविपाकं कर्म 'नाशयन्तु' क्षपयन्तु । किम्भूताः ? न स्तो दरतापी-भयोपवापौ यस्मिन्नेतादृशं यद् ध्यान-शुलाख्यं वेन कान्ताः-मनोझाः। पुनः किं० ? सती-शोभनाऽऽशा येषां, सताम्- उचमानां आशा वा येपु वे, सर्वस्यैवोत्तमकार्यस्य परमार्थवस्तीर्थरो. देश्यपस्वादिति भावः। ते के ? ये 'जगति' विश्वे 'शिवसुस, निर्वाण- शर्म 'अदुः' दत्तवन्तः, किं कुर्वन्तः ? 'कान्तिभिः' किरणैः सदा' निरन्तरम् 'आशाः' दिशः 'भासयन्तः' शोभयन्तः । पुनः किं ? इता:-गताः मदः-जात्यादिस्मयो रतं-निधुवनम् अपण्यानं प- आर्चपदन्द्वं कान्ता-वामाक्षी व येभ्यस्ते तया ॥२॥ मुनिततिरपठद्यं पर्जयन्ती हतोद्य- समसमऽहितदाऽत्रासाऽधिमाऽऽनन्दितारम् । समयमिह भजाऽऽप्तेनोकमुश्चर्दिघानं तमऽसम ! हितदात्रा साधिमानं दितारम् ॥३॥ १ "मावेन वारम्-उमरम्" स्यो-विशेषणतमाऽप्यपचूर्णम् ।

·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। मुनिततिरिति ।। हे 'असम !' निरुपमपुरुष ! त्वम् इह' जगति तं 'समय' सिद्धान्तं भज' अङ्गीकुरु । किं कुर्वन्तम् ? उच्चैः 'साधिमान' पारुभावं 'दधानं' विभ्रत् , किम्भूतम् ? 'आप्तेन भग- वता 'उक्तं' भापितम् , कीडशेनाऽऽप्लेन ? हितदात्रा' पथ्यप्रदायिना। पुनः किम्भूतम् ? *दितं-* खण्डितम् आरम्-अरिसमूहो येन * त- म्। * तं कम्? यं 'मुनिततिः' अतिश्रेणिः 'अपठत् अभागीत् , कुर्वती ? 'आधि' मानसी व्यथां 'वर्जयन्ती' त्यजन्ती, नहि सति आधिलेशेऽपि श्रुतपाठो प्रभवति कार्याय इत्येवमुक्तम् । ये किम्भूतम् ? हतं-क्षपितम् उद्यद्-उत्पद्यत् तमः-पापं येन तम् । मुनिततिः किम्भूता ? अहितम्-अपथ्यं भावारि वा द्यति-पण्डयति या सा । पुनः किम्भूता ? 'अत्रासा' नास्ति त्रासो यस्याः सा। पुनः किं. १ 'अरम्' अत्यर्थम् 'आनन्दिता' संतुष्टा ॥ ३॥ अवतु करिणि याता साऽर्हतां प्रौढभत्त्या, मुदितमकलितापाया महामानसी माम् । वहति युधि निहत्याऽनीकचक्रं रिपूणा- मुदितमकलितापा या महामानसीमाम् ॥ ४॥ इति श्रीसुपार्वजिनस्तुतिः ॥ ७ ॥ अवत्विति ॥सा महामानसी माम् 'अवतु' रक्षतु । किम्भूता? 'करिणि' हस्तिनि 'याता' प्राप्ता । पुनः किम्भूवा ? अकलित:- अप्राप्तः अपाय:-विनमपत्तष्टलाभो(?)या यया सा!मां किम्भूतम् ? "अहंतो' तीर्यकृता प्रौढभच्या दीनभावनया 'मुदित प्राप्तहर्षम् ।सा का?* या * 'युपि'संपामे 'उदितम् उच्छिन्नं (उत्थितं) 'रिपूर्णा शत्रू..

·................ २६ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [चन्द्रप्रभजिन- णाम् अनीकचक्रं' सेनासमूहं 'निहत्य' हत्वा........... ..हीनत्वान् 'महामानसीमाम् अवलेपनपराकाष्टां वहति विभर्ति, सीमाभन्द आकारान्तोऽप्यस्ति । निहत्य' इत्यनेन फलोक्तिः, फलप्राप्तिपूर्वमा वैफल्यं निरस्तम् । या किम्भूता? 'अकलितापा' रणा- नुशयरहितत्वात् *संग्रामोपतापरहिवा* कलियुगकृततापरहिता वा ।। ॥ इति श्रीसुपार्श्वजिनस्तुतिविवरणम् ॥ ७ ॥ तुभ्यं चन्द्रमभ ! भवभयाद् रक्षते लेखलेखा- नन्तव्याऽपापमदमहते! सन् ! नमोऽहासमाय। } श्रेयाश्रेणी भृशमसुमतां तन्वते ध्वस्तकामा- मन्तव्यापाऽपमद ! महते सन्नमोहाऽसमाय ॥१॥ तुभ्यमिति ॥ हे 'सन् !' उत्तम !, हे 'लेसलेसानन्तव्य !' देवश्रेणीमणमनीय !, हे 'अदमहते !' दमस्य-इन्द्रियजयस्य हविः- अपको दमहतिः, नास्ति सा यस सस्थाऽऽमबागम् , हे 'अहास- माय!' हास: हास्यमोहजनित उत्फुल्लगल्लादिविकारव्यङ्ग्यः परिणामो माया प-वश्वनाहासमाये न स्तः यस्य तस्याऽऽममणम्, 'वल- कामानन्तव्याप !! ध्वस्त:-निरस्तः कामस्य-कन्दर्पस्य अनन्त:- अपर्यवसितो व्याप:-व्यासकता येन वस्यामप्रगम् , हे 'अपमद !' अपगतो मदः-जात्यायवलेपो यस्मात् तस्यामनगम् , दे 'मन- मोह !' सन:-निस्तीर्णो मोदः-गोयलीवर्दन्यायात् हास्यादि- मिप्रमोहनीयप्रकृविज्ञनितपरिणामसमूहो भज्ञानं या यस्य तसाम- अणम्, हे पन्द्रप्रम ! तुभ्यं नमः, 'अनु' इति शेषः । सुम्य कुर्वते ? भवभयात्' संसारसापसाद् 'अपापं पापरहितं पुकारमते, - ·१ स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । नच 'तस्य किं रक्षणे पौरुषम् स्वत एव तेन संसारत्यागात् इति शनीयम्, त्यक्तसंसाराणामपि परिणामामपकर्पस्य ह- दयस्थितभगवन्माहात्म्याधीनत्वाद इत्थमेवास्य क्षेमकारित्वं युक्तमित्यवसेयम् । पुनः किं. १ 'भृशम्' असर्यम् 'असुमता' प्राणिनां श्रेय:श्रेणी' कल्याणमालां तन्वते' कुर्वते । पुनः किंमू- वाय ? महते' अनुपकृतोपकारित्वेनोत्तमपुरुपप्रकृतिशालिने, एवं प सहजदानप्रियत्वादिगुणशालित्वरूपसत्त्वात् महत्त्वं भिन्नमिति पौनरुक्त्यं परिहतं द्रष्टव्यम् । पुनः किम्भूताय ? 'असमाय' निरु- पमाय ॥१॥ श्रेयो दत्तां घरणविलुठन्नवभूपालभूयो- मुक्कामालाऽसमदमहिता बोधिदानाऽमहीना। मोहापोहादुदितपरमज्योतिपां कृत्स्नदोपै- मुक्कामालाऽसमदमहिता योऽधिदानाऽऽमहीनाशा श्रेय इति । 'वोधिदानां तीर्थक्तां 'माला' श्रेणिः 'घ' युष्माकं 'श्रेयः' कल्याणं दत्ताम् । किम्भूता ? चरणयोः पादयोः विलुठन्ती नम्रभूपालाना-नमनशीलनृपतीनां भूयसी-वही मुक्का- माला-मुक्ताफलनेणियस्याः सा पुनः किं. ? असममानां-निरु- पमेन्द्रियजयानां पुंसां हिता-हितकारणी, * अकारामलेपात् * समे-सकले असमे-अपपरिच्छेदे (?) वा दमहिते यस्याः सा। पुनः किं १ अहीना नास्ति हीन-न्यूनं यस्याः सा, क्षीणलाभा- खरायस्वेन कृतकृत्यत्वात् । पुनः कि० १ फलदोपैः-पातिकमजनि- नैरन्त * रग रागादिमिासकलैजीवगुणप्रतिपन्धिपरिणामः मुक्ता !

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [चन्द्रप्रम- पुनः किं० ? असमदैः असाहकारैः महिता-पूजिता भराहदा (१) मदराहित्यविधुरा महिता-उत्सविता यस्याः। सति वा भगवतः पूजासत्कारप्राचुर्योऽपि तं उपश्रृंहणेऽमनेन (?) मदलेशस्याप्यभा- वात् , तथाऽऽचारेणो पूजासकारे उववूहित्ता भवइ” इति । पुनः किं० ? अधि-अधिकं सकलभुवनवर्तिदानशोभातिशायि दानं-सांवत्सरिकादि अभयादि वा यस्याः सा । पुनः कि? 'आमहीना' रोगरहिता । वोधिदानां किम्भूतानाम् ? 'मोहापोहात्' मोहनीयकर्मक्षयात् उदितं-उत्पन्नं परम-प्रकृष्टं ज्योतिः-ज्ञानं केव- लाख्यं येषां तेषाम् ।। २॥ रङ्गभङ्गः स्फुटनयमयस्तीर्धनाथेन चूला- मालापीनः शमदमवताऽसगतोपायहृद्यः । सिद्धान्तोऽयं भवतु गदितः श्रेयसे भक्तिभाजा- , माऽऽलापी नः शमदमवता सङ्गतोऽपायहृद्यः ॥२॥ रङ्गभङ्ग इति । 'तीर्थनाथेन' अईता 'गदितः' उक्त: 'अयं' सिद्धान्तः 'भक्तिभाजां' सेवापराणां 'न' अस्माकं श्रेयसे' कल्या- णाय भवतु । किम्भूतः १ रणन्त:-परस्परानुप्रवेशेन प्रहसन्तो भगा:-पचनविकल्पा यम सः। पुनः किं ? स्फुटा:-प्रकटा ये नया:-गमादयः सन्मयः-प्रचुरतद्वान् । पुनः किं० १ चूलामा- |-चूलिकाण्या पीन:-पुष्टः । पुनः किं० १ असावाया:- निस्सङ्गवाया य उपाय:-रबत्रयसाम्राग्यं वेन हया-मनोहरः पुनः कि ?'आलापी आलापकवान , "भक्तिमाजाम्" इति सानुसा- रपाठे वा मां लक्ष्मी लापयति-भाकारयतीत्येवंशील इति व्यावं.

·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुविचतुर्विशतिका। यम् । पुनः किं० १ 'सङ्गतः' प्रसङ्गादिसङ्गतिमान । अयं कः ? यः 'अपायहत्' विघ्नहर्ता, अस्तीति शेपः। वीर्थनाथेन किम्भूतेन ? शम:-क्षान्तिः दद्मश्च-पश्चेन्द्रियजयः तौ विद्यते यस्याऽसौ तान् तेन । किं कुर्वता ? 'अवता' रक्षता, कम् ? 'शमदं क्षान्तिदायिनं पुमांसम् ॥ ३॥ सा त्वं वज्राङ्कुशि ! जय मुनौ भूरिभक्तिः सुसिद्ध- प्राणायामेऽशुचि मतिमस्तापाऽऽपदन्ताऽवलानाम् । दत्से वज्राडशभृदऽनिशं दर्पहनी प्रदत्त- प्राणायामे शुचिमतिमता पापदन्तावलानाम् ॥४॥ इति श्रीचन्द्रप्रभजिनस्तुतिः॥८॥ सात्वमिति ।। हे वाकुशि ! सा त्वं जय । किम्भूता त्वम् । 'भूरिभक्तिः' विपुलभक्तिमती । क ? 'मुनो' साधौ, कीदृशे ? सुप्तु-अतिशयेन सिद्धः-जातपरिकर्मा प्राणायामः-विधियच्छासप्र- श्वासरोघव्यापारो यस्य तस्मिन् , पुनः किं० १ 'अशुचि' नास्ति शुक्- शोको यस्य तस्मिन् । सा का ? या वं 'मे' मम (महं) मिति" बुद्धिं दत्से । त्वं कि० ? 'अतापा' तापरहिता ! पुनः किम्भूता? 'आपदन्ता' आपदाम् अन्त:-नाशो यस्याः सकाशात् । * पुनः किं० ? 'प्रदत्तप्राणा' प्रदत्तवला, केषाम् ? 'अबलानां बलर- हितानां पुंसाम् । पुनः किं० १ 'अनिशं-निरन्तरं 'वजाङ्कुशभृत्' कुलिशाङ्कुशधारिणी । पुनः कि. ? 'दर्पहनी' गर्वनाशिनी, केपाम् ? पापा एव ये दन्तावला:-हस्तिनस्तेषाम् , अत एव "पमाङ्कुशमृत्" , ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [सुविधिजिन- इति सहेतुकं विशेषणम् । पुनः किं. १ शुचिमतीनां-निर्मलयु- खीनां मता-आराध्यत्वेन अभीष्टा ॥ इति श्रीचन्द्रप्रभस्तुतिविवरणम् ॥ ८॥ यस्याऽतनोद् देवततिमहं सु- प्रभाऽवतारे शुचिमन्दरागे। इहाऽस्तु भक्तिः सुविधौ दृढा मे, प्रभावतारेऽशुचि मन्दरागे ॥१॥ यस्याऽतनोदिति ।। 'इह' अस्मिन् 'सुविधौ' सुविधिनाथे 'मे' मम 'दृढा' निविडा भक्तिरस्तु । किम्भूते ? प्रभावेन-अनुमा- वेन तारे, प्रभावस्य भावः प्रभावता तारातीति प्रभाववार: चित्ता. ध्यवसायो येपा ते, प्रभावात् तारयति-संसारसागरपार प्रापयति यः तस्मिन्निति वा। पुनः कि० १ 'अशुचि' शोकरहिते। पुनः किं०१ 'मन्दरागे '.........स्वभाव यत् एव दुरुदर्फविषयानुवन्धः संदन्यः विधुरे (१)। इह क ? यस अववारे' प्रयति (प्रभवति) 'देवततिः' मुरश्रेणिः शुचिः-निर्मलो यो मन्दर:-मेरुः स एव अग:-पर्वत: तत्र 'मह' उत्सवम् 'अतनोत्' अफरोत् । किम्भूता देवततिः ? सु-शोभना प्रमा-कान्विर्यस्याः सा ॥ १॥ अभूत् प्रकृष्टोपशमेषु येषु, न मोहसेना जनितापदेभ्यः। युष्मम्यमाऽऽप्ता ! प्रवितोदयेन्यो, नमोऽहसेनाः! अनितापदेभ्यः ॥२॥ ।

·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका । अभूदिति ॥ भोः 'अहसेनाः ! नास्ति हसः-हास्यमेषामिति अहसा:-फेवलिनः, उक्तं च-"केवली गं भंते !हसेज या उस्मु- आएज वा 'गो०! णो इणहे समहे" इति, तेपामिनाः स्वामिना, कृतकृत्यानामपि तेषां व्यवहारानुरोधेन प्रणमनीयत्वात् , तेपामामन्त्रणम् । भोः 'आताः । तीर्थकृतः ! एभ्यो युप्मभ्यं नमः, 'अस्तु' इति शेपः । युष्मभ्यं किम्भूतेभ्यः ? प्रथितः-प्रसिद्धः उदयः-अविशयो ज्ञानं वा येषां तेभ्यः । पुनः किं० १ जनिता- पम्-आध्यात्मिका दिभेदभिन्नं संसारतापं धन्ति-सण्डयन्ति तेभ्यः। एभ्यः केभ्यः ? येपु 'मोहसेना'..... .महामोहराजचमूः 'जनितापत्' कृतविपद् नाऽभूत् । किम्भूतेपु येपु' प्रकृष्टः- :-अति- शयित उपशम:-तितिक्षापयति ()[येषु तेपु ] ॥२॥ याणी रहत्यं दधती प्रदत्त- महोदयाऽवद्भिरनीतिहारि । जीयाजिनेन्द्रैर्गदिता त्रिलोकी- महो! दयावद्भिरनीति हारि ॥३॥ वाणीति ।। 'जिनेन्द्र तीर्थकरैः 'गदिता' उक्ता 'पाणी' प्रवच- नात्मिका भाषाद्रव्यसंहविर्जीयान् । जिनेन्द्रैः किं कुर्वद्भिः ? 'अहो' इत्याश्चर्ये 'निलोकी त्रिजगतीम् 'अवद्भिः' रक्षद्भिः । पुनः किं. 'दयावद्भिः' करुणाशालिमिः । वाणी किं कुर्वती ? रहस्यं सकल- शास्रोपनिषद्भूतमर्थ 'दधती' भूयो भूयः कर्तव्यत्वप्रतिपादनेन पुष्णती । रहस्यं किम्भूतम् ? अनीतिम्-अन्यायं हरतीयेवंशीलम् ।

·३२ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [शीवलजिन- पुनः कि० ? 'अनीति' नास्ति ईतिर्यस्मात् तत् । पुन: कि० १ 'हार' मनोहारि । वाणी किंभू० १ प्रदचो महोदयः-मोक्षो यया सा ॥३॥ जंगद्गतिर्विदुमकान्तकान्तिः, करोऽतुलाभं शमऽदम्भवत्याः । ददन्नतानां ज्वलनायुधे !ना, करोतु लाभं शमदं भवत्याः॥४॥ ॥ इति श्रीसुविधिजिनस्तुतिः ॥ ९ ॥ जगद्गतिरिति ॥ हे ज्वलनायुधे ! 'मवत्याः' तव 'कर' हस्तः 'न' अस्माकं 'लाभ कल्याणप्राप्तिं करोतु । लाभं किम्भूतम् ? अतुला- निरुपमा आमा-शोभा यस्मात् तम्। करः किम्भूतः ? जगतां गतिः-- आधारः। पुनः किं० विट्ठमवत्-प्रवालवत् पाटलत्वेन कान्वा- मनोज्ञा कान्तिर्यस्य सः । किं कुर्वन् ? 'नवाना' फूतनवीनां पुरुषाणां 'शं सुसं ददत्, किं० शम् १ 'शमदम्' उपशमप्रदम् , एतेन कुशलानुवन्धित्वमावेदितम् ।[भवत्याः ] कधभूतायाः ? 'अदम्भवत्याः' आपटवत्याः ॥४॥ ॥ इति श्रीसुविधिजिनस्तुतिविवरणम् ॥ ९ ॥ जयति शीतलतीर्थपतिर्जने, वसु मती तरणाय महोदधौ । १-२ याप्यत्र मूल-टीका-अपरिपुरेपु-"बाटोम्पो पिएम." इत्र पाठ उपलभ्यते तपायलाभिटीशसारेणेमस्वापि "जगनिर्विम"ra पाठ आरतः।

·" ..... .. ............................... स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । ददति यत्र भवे चरणग्रहे, धसुमतीतरणाय महो दधौ ॥१॥ जयतीति ॥ स इत्यस्य गम्यमानत्वात् सः शीवलतीर्थपतिः शीतलनामा भगवान् 'जयति' सर्वोपद्रवनिवर्तते (सर्वोत्कर्पण वर्त्तते,) परन सर्वेन च (?) नमस्कारताऽऽक्षिप्यते । फिम्भूतः ? 'मती' मतम्-इष्टं कृतकृत्यत्वादस्यास्तीति मती । स कः ? 'यत्र' यस्मिन् भवे महोदधौ इति अस्तस्मतपष्ठीयम् (?) तस्यो........ .दाद्यमहोदधेरित्यर्थः, 'वरणाय' पारगमनाय तदर्थमिति ..चरणपहे. .'महः' तेजो दधौ, भवति हि भगवति हि...... ललितशोकैलोंकः :: दीप्तः क्रमदाऽनन्तरमभिहततमिस्रमसरतरुनित्या. लोक एव भूलोक इति ति किम् ?............ .वस्य, किम्भूताय ? 'इतरणाय' गतसद्धामाय ॥ १ ॥ अवचूरि:--'वसुमति' धनवति, ददति इति अवियक्षिकर्म, 'मती' मतवान् , 'धसु' धनम् , तरणाय, "इतरणाय' गतसद्धामाय, भवे महो दधौ इति व्यस्तरूपकम् ॥ १॥ वितर शासनभक्तिमतां जिना- पलि! तमोहरणे! सुरसम्पदम् । अधरयच्छिवनाम महात्मनां, वलितमोहरणे सुरसं पदम् ॥२॥ वितरेति ॥ हे 'जिनावलि !' जिनश्रेणि! हे 'तमोहरणे ! पापहारिणि! हे 'वलितमोहरणे !' वलितौ-उद्वान्ती मोहरणी- ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [ शीतलजिन- 'अज्ञानसशामौ यया तथा आमत्रणम्, त्वं शासनभक्तिमता' जिनप्रवचनरसिकहृदयानां महात्मनां 'शिवनाम' मोक्षायं पदं 'वितर' प्रयच्छ । पदं किं. ? 'सुरसं' सु-शोभनो रसः-शान्ताल्यो यत्र तत्, यद्यपि विभाग्याचेभिव्यङ्ग्यचिद्विवरूपो रसो मोक्षेऽनुपपन्नः तथापि वास्तवानन्दरूपस्य तस्य तत्र नानु 'पपत्तिरिति ध्येयम्। किं पुर्वत् ? 'सुरसम्पद' देवविभूतिम् 'अध- रयत्' तिरस्कुर्वत्, मोक्षसुखस्य त्रैकालिकसकलसांसारिक । सुखेभ्योऽप्यनन्तगुणत्वात् सुखमिश्रितत्वेन प्रतिवन्धिस- म्बन्धविधुरत्वात् औत्सुक्यविनिवृत्त्या स्वभावापरावृत्तेश्चेति विभावनीयम् ॥२॥ भगवतोऽभ्युदितं विनमाऽऽगमं, जन ! यतः परमापदमाऽऽदरात् । इह निहत्य शिवं जगदुन्नति, जनयतः परमाऽऽप दमादरात् ॥३॥ भगवत इति ॥ हे जन ! त्वं वच्छब्दाध्याहापत् सतः 'मग. वतः' तीर्थङ्करात् 'अभ्युदितं' साक्षादर्थतया परम्परया सूत्रतया भावात् स्वभावं * 'आगम' * सिद्धान्त विनम' विशेषेण नम. स्कुरु । [कथम् ? 'आ] दरात श्रद्धापूर्वाभियोगात् । वः पुतः। 'या' यससात् 'जगत् "वास्थ्याचपपदेशः" इति न्यायात् जग. द्वी लोकः इह'भत्रैव लोरे *'परमाप कर्मोदयजनिवामुत्राष्टम्या बाधां निहत्य 'परम्' उष्टं शियं 'आप' प्राप, परमा मापद् यस्मान "मपि मोग्लामियार-" इति पट. साद।।

·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका।
ताशं पर कामादिभावशनु निहत्येति वा व्याख्येयम्, परा-प्रकृष्टा
वा मा लक्ष्मीः तस्याः पदमिति या व्याख्येयम् । 'दमा]दरात्'
दमेन-इन्द्रियजयेन अदर:-निर्भयोऽविशब्दरसः (1) तस्मात् । कि
कुर्वतः? 'उन्नति तीर्थप्रभावनां 'जनयत' विदधतः ॥३॥
स्तवरवैस्त्रिदशैस्तव सन्ततं,
न परमऽच्छविमानविलासिता।
न घनशखकलाऽप्यरिदारिणी,
न परमच्छवि! मानवि! लासिता ॥४॥
॥ इति श्रीशीवलजिनस्तुविः ॥ १० ॥
स्तवरवैरिति ।। हे 'परमच्छवि " परमा--उत्कृष्टा छवि:-कान्तिः
यस्याः तस्या आमत्रणम् , हे मानवि! 'सन्तत' निरन्तरं 'निदशैः
देवैः . *तव* 'स्तवरवैः' स्तोनध्वनिमिः कृत्वा 'अच्छविमानवि-
लासिता' निर्मलविमानविलासशालिता न 'पर' केवलं 'न लासिता'
न स्फाति प्रापिता किन्तु 'घनशस्त्रकलाऽपि' निविडशस्त्राभ्यासनि-
पुणताऽपि न न लासिता, द्वयोर्नोः प्रकृतार्थगमकत्वात् लसिते-
चेत्यर्थः । किम्भूता ? 'अरिदारिणी' शग्रुविदारणनिवन्धनम् , एवं
चोकगुणद्वयेनाऽऽराध्यत्वं व्यज्यते ॥ ४ ॥
॥ इति श्रीशीतलजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १०॥
जिनवर ! भजन श्रेयांस ! स्यां व्रताम्बुहतोदय-
भवदव ! नतोऽहं तापातकमुक्त ! महागम ! ।
गतभववनभ्रान्तिश्रान्तिः फलेग्रहिरुल्लस-
भवदवनतो हन्ताऽपातं कमुकमहागम। ॥१॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रेयांसजिन- जिनवरेति ॥ हे 'प्रताम्बुहतोदयद्रवदव 'प्रतमेव-अदिसादि अम्बु-जल वेन हृदः-विष्यापित उदयन-प्रवर्द्धमानो भवदवः- संसारखहियेन तस्यामप्रणम् , हे 'तापातङ्कमुक्त!' ताप:-अनुशव आवश्य-भयं ताभ्यां मुक्त-त्यक्तो यस्तस्यामश्रणम् , हे 'महाग- म! महानाम्-उत्सवानाम् भागमः-पुण्यप्रारभाराकष्टतया खत उपनमना यस्य तस्यामन्त्रणम् , हे 'उक्तमहागम! उक्त:-प्रतिपा- दितो महान्-सकलतत्रातिशायी आगम:-सिद्धान्तो येन वस्याम• अणम् , हे 'जिनपर " केवलिश्रेष्ठ ! हे श्रेयास ' अहम् 'उसस ववनतः' करुणातिशयभ्राजमानत्व प्राणतः गता भववनभ्रान्तिश्रा. न्ति:-संसारकान्तारभ्रमणश्रमो यस्यैतादृशः सन् 'अपातम्'अप्रति. पाति 'क' सुखं 'मजन्' आश्रयन् 'हन्त' इति कोमलामबगे पले. प्रहिः फलवान् स्याम् । किम्भूतोऽहम् ? 'मतः' फतप्रणामः ॥१॥ जिनसमुदयं विश्वाधारं हरन्तमिहाझिनां, भवमदरदं रुच्या कान्तं महामितमोहरम् । विनयमधिकं कारं कारं कुलादिविशिष्टता- भवमददं रुच्याऽकान्तं महामि तमोहरम् ॥२॥ जिनसमुदयमिति ॥ अहम् 'अधिकम् ' अतिशयितम् भधिएं कं-सुसं यस्मादिति वा 'विनयं कायेन मनसा पायनविलक्षणं फार कार' कृत्वा फला 'जिनसमुदय' तीर्थफरसमूह 'एच्या' भरपा 'महामि' भावसन पूजयामि । किम्भूतम् । पिधस्य-जगत भा. धार-दुर्गतिपतनप्रतिपन्यिकर्मोपदेशक्रया प्राणभूगम् । पूर्व न्तम् ? '३६' जगति 'महिना' प्राणिनां 'भवं' संसार दन्तम्' ·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशविका । अपनयन्तम् । पुनः किं० १ 'अदरदम्' अभयदम् , पुन: कि? 'कान्तं' मनोहरम् , कया ? 'रुच्या' कान्त्या । भवं किम्भूतम् ? महैः-पाणिमहागुत्सवः अमितः-अपरिमितो यो मोहः-मोहनीयं फर्म संसारभ्रमणहेतुभूतमज्ञानं वा वं राति-ददाति यस्तम् , महैः- उत्सवैः अमिता-अपरिमिता मा-लक्ष्मीर्येभ्यस्ताहशा ये उहा:- विवर्णाः तान् ददातीति जिनसमुदयस्यैव वा विशेषणं व्याख्येयमे- तत् । पुनः किं. १ कुलस्य आदी फुलादी-जाविलाभे, मुलम् आदि येपा तानि त[द्गुणसं] विज्ञानबहुव्रीहिणा फुलैश्वर्यदलरूपतपःवतानि, ततः फुलादी घ फुलादीनि चेत्येकशेषात् फुलादीनां-जात्यादीनां या विशिष्टता-उत्कर्पः तद्भवः-तदुत्पन्नो यो मदः-अहङ्कारस्तं रदति- अपनयति यस्तम् । पुनः किं. १ अफस्य-दुःयस्य अन्तो यस्मात् तम् , पुनः किं० ? 'तमोहरं पापापनयनकरम् ॥ २ ॥ शुचिगमपदो भझै पूर्णो हरन कुमतापहो- ऽनवरतमऽलोभावस्थामाऽऽनयनऽयशोऽभितः। जन! तब मनो यायाच्छायामयः समयो गल- नवरतमलो भावस्थामाश्रयं नयशोभितः ।।३।। शुचीति ॥ हे 'आश्रयन्" भजन , काम्? 'अलोभावस्था सन्तो- पशाम्, एतेनाधिकारित्वं सूचितम्, अधृतिमतोऽनधिका- रित्वात् हे जन! 'समयः सिद्धान्तः तव मनोऽनवरतं 'यायात्' गच्छतु । मनः किम्मूतम् ? 'भावस्थामाश्रयं श्रद्धावलमन्दिरम् । समयः किम्भूतः १ गुचीनि-पवित्राणि गमपदानि-सदृशपाठप- दानि यत्र सः पुनः कि० १ 'भद्रे' विकल्पविशेषैः 'पूर्णः' भृतः।

·............ ३८ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रेयांसजिन- *पुन:*किं कुर्वन् ? 'अभितः' समन्ताद् 'अयशः' अकीर्ति हरन्' अपनयन् । पुनः कि० ? कुमवमेवबौद्धादिदर्शनम् अपहन्तीति कुमवापहः । पुनः किं ? 'छायामय'...... पुन: किं० १ गलन्-शिथिलीभवन् नवरतस्य -अभिनवनिघुवनस्य मल:- मलमिव*भावमालिन्यहेतुत्वान्मलो यस्मात् सः, अस्ति हि समया• भ्यासस्य पुंवेदोदयनिरोधहेतुत्वेन वयात्वम् । पुनः किं० १ नयैः- नैगमादिमिः 'शोभितः' भ्राजितः ॥३॥ सुकृतपटुतां विनोच्छित्त्या तवारिहतिक्षमा- ऽपविफलकरा द्युत्याउगेहाऽऽधनाधनराजिता। वितरतु महाकाली घण्टाक्षसन्ततिविस्फुर- त्पविफलकरा धुत्यागेहा धनाधनराजिता ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीश्रेयांसजिनस्तुतिः ॥ ११ ॥ 'सुकृतेति ॥ हे 'अगेह !' गेहरहित ! महाकाली 'विनोच्छि. न्या' पापापनयनेन तव 'सुकृतपटुतां' पुण्यप्रभुत्वं वितरतु' ददातु। किम्भूता ? अरीणां वैरिणां हति:-नाशः तत्र क्षमा-समर्या, एतेन परार्धसम्पत्तिवाहिका स्वार्यसम्पदुका । पुनः किं० १ अप-- गतं विफलं-मोयं कर्म यस्याः सा ईशी सती फं-गुसं रावीवि अपविफलफरा, अप-गनो विफल: मोपः फर:-दण्डो पस्याः सेवि वा पुनः कि.?'या' फान्या आ-समन्वात - 'पना- पनराजिवा' भेषवत् शोभिता । पुनः किं ? घण्टा प अवस. न्दविश विरफुरती-शोममाने पविफले च घम्याक्षसन्ततिविरफु रत्पविफलानि, वानि फरे-हस्ते यस्याः सा । पुनः वि. वि.

·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुनिचतुर्विंशविका। वि-खोक त्यागेहा-दानेच्छा यस्याः सा, नृभवस्पृहयालुतया घो त्यागेहा वा यस्याः सा* | पुनः किं० १ घनापा-निविडपापा ये नरा:-मनुजास्तैरजिता तेपामप्रत्यक्षेति ।। ४ ।। ॥ इति श्रीश्रेयांसजिनस्तुतिविवरणम् ॥ ११ ॥ पद्मोलासे पटुत्वं दधदधिकरुचिर्यासुपूज्याऽर्कतुल्यो लोकं सद्धीरपाताशमरुचिरपवित्रासहारिप्रभाऽय । लुम्पन स्वर्गोविलासैर्जगति घनतमो दुर्नयध्वस्ततत्त्वा- लोकं सद्धीर! पाता शमरुचिरपवित्रास हारिप्रभाव! पद्मोल्लास इति ॥ हे 'अरुचिरपवित्रासहारिप्रम ! रुचिराश्च पवित्राश्च रुचिरपवित्राः स्वमतपवित्रान्तःकरणाः श्रमणाः वान न सहन्त इति तदसहा ते च ते अरयः-चौद्धादयस्तेषां प्रमा-फान्तिः सा नास्ति यस्मात्तस्यामप्रणम् ; प्रकृष्टा मा यस्याऽसौ प्रमः, न सन्ति रुचिरपविनासहा अरयो यस्य सः अरुचिरपविनासहारिस, अरुचिरपविनासहारियासी प्रभश्चेति फर्मधारयगर्भ वा इदमाम- षणम् हे 'सद्धीर ! सतां मध्ये धीर: सन्चासौ धीरश्चेति या तस्या- मप्रणम् , हे 'अपवित्रास !' अप-गतो वित्रासः-भयं यस्मात् तस्यामप्रणम् , हे 'हारिप्रभाव !' मनोहरानुभाव ! हे वासुपूज्य ! त्वं 'लोक' भव्यप्राणिनम् 'अब रक्ष । त्वं किं ? 'अर्फतुल्यः' सूर्यसदृशः, किं कुर्वन् ? 'पद्मोहासे' लक्ष्मीविलासे 'पटुत्वं' निपु- णत्वं दधत्, अर्कोऽपि च पद्मोद्धासे-कमलविकासे पटुत्वं निभर्ति । * पुनः * किम्मूतः ? अधिका-जगदविशायिनी रुचि:-कान्ति- येस्स अधिका-अधिकसुसा रुचिः-सम्यगद्दष्टिा यस्य स स्था, , ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रेयांसजिन- *पुन:*किं कुर्वन् ? अभितः समन्ताद् 'अयशः' अकीति 'हरन्' अपनयन् । पुनः किं. १ कुमतमेव वौद्धादिदर्शनम् अपहन्तीति कुमतापहः । पुनः किं० १ छायामय................. । पुनः किं० ? गलन्-शिथिलीभवन नवरतस्य-अभिनवनिधुवनस्य मल:- मलमिव भावमालिन्यहेतुत्वान्मलो यस्मात् सः, अस्ति हि समया- भ्यासस्य पुंवेदोदयनिरोधहेतुत्वेन तथात्वम् । पुनः किं० १ नयैः- नेगमादिभिः शोभितः' भ्राजितः ॥३॥ सुकृतपटुतां विनोरिछत्त्या तवारिहतिक्षमा- ऽपविफलकरा धुत्याऽगेहाऽऽघनाघनराजिता । वितरतु महाकाली घण्टाक्षसन्ततिविस्फुर- त्पविफलकरा धुत्यागेहा धनाधनराजिता ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीयांसजिनस्तुतिः ॥ ११ ॥ सुकृतेति ॥ हे 'अह !' गेहरहित ! महाकाली 'विमोच्छि. 'त्या' पापापनयनेन तव 'सुकृतपटुता' पुण्यप्रभुत्वं 'वितरतु' ददातु । किम्भूता ? अरीणां-वैरिणां हतिः-नाशः तम क्षमा-समर्या, एतेन परार्थसम्पत्तिवाहिका स्वार्थसम्पदुका । पुनः किं०१ अप- गतं विफलं-मोपं कर्म यस्याः सा ईशी सती कं-मुसं रावीति अपविफलफय, अप-तो विफल:-मोघः फरः-दण्डो यस्साः सेति वा । पुनः किं. १ 'त्या' कान्त्या आ-समन्वान - 'घना- पनराजिता मेघवत् शोभिवा । पुनः कि. पण्टा प अध:- न्तविश्व विरपुरती-सोममाने पविपले १ घण्टाक्षसन्ततिविरा- रत्पविफलानि, वानि फरे-इस्ले यस्याः सा । *पुनः कि० १. .. .

·स्तुतिः।1 ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका । वि-स्खलौक त्यागेहा-दानेच्छा यस्याः सा, नृभवस्पृहयालुक्या योः सागेहा वा यस्याः सा* | पुनः किं. ? घनापा-निविडपापा ये नराः-मनुजास्तैरजिता तेपामप्रत्यक्षेति ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीश्रेयांसजिनस्तुतिविवरणम् ॥ ११ ॥ पद्मोलासे पटुतं दधदधिकरुचिर्वासुपूज्याऽर्कतुल्यो लोकं सद्धीरपाताशमरुचिरपवित्रासहारिप्रभाऽय । लुम्पन स्वैगोविलासै गति घनतमो दुर्नयध्वस्ततत्त्वा- लोकं सद्धीर!पाता शमरुचिरपवित्रास ! हारिप्रभाव! ॥ पद्मोल्लास इति ॥ हे 'अरुचिरपविनासहारिप्रम! रुचिराश्च पवित्राश्च रुचिरपवित्रा:-स्वमतपवित्रान्तःकरणाः श्रमणाः तान न सन्त इति तदसहाः ते च ते भरय:-चौद्धादयस्तेषां प्रभा-कान्ति: सा नास्ति यस्मात्तस्यामन्त्रणम् ; प्रकृष्टा मा यस्याऽसौ प्रभः, न सन्ति रुचिरपवित्रासहा अरयो यस्य सः अरुचिरपवित्रासहारित, अरुचिरपवित्रासहारिश्चासौ प्रभश्चेति कर्मधारयगर्भ वा इदमाम- अणम् , हे 'सद्धीर!" सतां मध्ये धौर. संन्चासौधीरश्चेति या तस्या- मषणम् , हे 'अपविनास " अप-गतो वित्रास:-भयं यस्मात् तस्यामश्रणम् , हे 'हारिप्रभाव " मनोहरानुभाव ! हे वासुपूज्य ! त्वं 'लोकं' भव्यप्राणिनम् 'अव रक्ष । त्वं किं० ? 'अर्कतुल्यः' सूर्यसदृशः, किं कुर्वन् ? 'पद्मोलासे' लक्ष्मीविलासे 'पटुत्वं निपु- पत्वं दधत् , अर्कोऽपि व पद्मोलासे-कमलविकासे पटुत्वं बिभर्ति । * पुनः * किम्भूतः ? अधिका-जगदतिशायिनी रुचि:-कान्ति. येस्स अधिका-अधिकसुखा रुचिः-सम्यग्दृष्टिा यस्य स तथा, ·...........। पुनः यशोविजयोपाध्यायविरचिवा [श्रेयांसजिन- *पुन:*किं कुर्वन् ? 'अभिवः' समन्ताद् 'अयशः' अकीति हरन्' अपनयन् । पुनः किं० ? कुमतमेव बौद्धादिदर्शनम् अपहन्तीति कुमवापहः । पुनः किं. १ 'छायामयः'.. किं० १ गलन्-शिथिलीभवन नवरतस्य-अभिनवनिघुवनस्य मल:- मलमिव*भावमालिन्यहेतुत्वान्मलो यस्मात् सः, अति हि समया- भ्यासस्य पुंवेदोदयनिरोधहेतुत्वेन तथात्वम् । पुनः किं० १ नयैः- नेगमादिमिः 'शोभितः भ्राजितः ॥३॥ सुकृतपटुतां विघ्नोच्छित्त्या तवारिहतिक्षमा- ऽपविफलकरा द्युत्याऽहाऽऽधनाधनराजिता । वितरतु महाकाली घण्टाक्षसन्ततिविस्फुर- त्पविफलकरा द्युत्यागेहा धनाधनराजिता ॥ ४ ॥ । ॥ इति श्रीश्रेयांसजिनस्तुतिः ॥ ११ ॥ सुकृतेति ॥ हे 'अगेह !' गेहरहित ! महाकाली 'विप्नोछि. 'त्या' पापापनयनेन तव 'सुकृतपटुता' पुण्यप्रभुत्वं विवरतु' ददातु। किम्भूता ? अरीणां-वैरिणां हति:-नाशः तत्र क्षमा-समर्या, एतेन परार्थसम्पत्तिवाहिका स्वार्थसम्पदुक्का । पुनः किं० १ अप- गतं विफलं-मोघं फर्म यस्याः सा ईशी सती कं-मुख यतीति अपविफलकरा, अप-गतो विफल:-मोघः कर: दण्डो यस्याः सेति वा । पुनः किं. 'सत्या' कान्यामा-समन्वार * 'पना- पनराजिता' मेघवत् शोभिता । पुनः किं० १ घण्टा प अक्षस. न्ततिश्च विस्फुरती-शोममाने पषिफले प घण्टाक्षसन्ततिमिसु. रत्पविफलानि, वानि फरे-इस्ले यस्याः सा । पुनः कि० १ दि.

·स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुठिचतुर्विशतिका। दि-खकि सागेहा-दानेच्छा यस्याः सा, नृमवस्पृदयालुतया घो. त्यागेहा वा यस्याः सा ! पुनः कि० धनापा-निविडपापा ये नरा:-मनुजास्तरजिता तेपामप्रत्यक्षेति ॥ ४॥ ॥ इति श्रीयांसजिनस्तुविविवरणम् ॥ ११॥ पद्मोलासे पटुत्वं दधदधिकरुचिर्वासुपूज्याऽर्कतुल्यो लोकं सद्धीरपाताशमरुचिरपचित्रासहारिप्रभाऽव । लुम्पन स्वैर्गोविलासै गति धनतमो दुर्नयध्वस्ततच्या- लोकं सद्धीर!पाता शमरुचिरपवित्रास हारिप्रमाव! ॥ पद्मोल्लास इति ॥ हे 'अरुचिरपवित्रासहारिप्रम ! रुचिराच पवित्रा चिरपवित्राः-स्वमवपवित्रान्तःकरणाः श्रमणाः वान न सहन्त इति तदसहाः ते चले अरयः-पौद्धादयस्तेषां प्रमा-कान्तिः सा नास्ति यस्मात्तस्यामश्रणम् ; प्रकृष्टा मा यस्याऽसौ प्रमः, न सन्ति रुचिरपवित्रासहा अरयो यस्य सः अरुचिरपवित्रासदारित, अरुचिरपवित्रासदारिश्चासौ प्रमश्चेति कर्मधारयगर्भ वा इमाम- अणम् हे 'सद्धीर!' सतां मध्ये धीरः संञ्चासौ धीरश्चेति वा तस्या- हे 'अपवित्रास ! अप--तो वित्रासः-भयं यस्मात् तस्यामषणम् , हे 'हारिप्रभाव !' मनोहरानुभाव ! हे वासुपूज्य वं 'लो' भव्यप्राणिनम् 'अव रक्ष । त्वं किं. १ 'अर्फतुल्या' सूर्यसमः, किं कुर्वन् ? 'पद्मोल्लासे' लक्ष्मीविलासे 'पटुत्वं निपु- णत्वं धत् , अर्कोऽपि च पद्मोलासे-कमलविकासे पटुत्वं विमति। * पुनः * किम्भूतः १ अधिका-जगदतिशायिनी रुचिः कान्ति- पेल अधिका-अधिकसुखा रुचिः-सम्यग्दृष्टिवा यस्य स तथा मषणम्, !

·४० यशोविजयोपाध्यायविरचिता [धासुपूज्यजिन- अर्कोऽपि च सकलग्रहमण्डलेऽधिकरुचिर्भवति । पुनः किं०१ सती-शोभना धीर्यस्य स तथा । लोकं किम्भूतम् ? नास्ति पाता. शा-संसारपतनेच्छा यस्य स क्या तम् , भवभीरुमित्यर्थः । पुनस्त्वं किं कुर्वन् ? खैः' आत्मीयैः गोविलासै: वाणीविलासैः 'जगति' भुवने 'धनतमः' सान्द्रमज्ञानं 'लुम्पन्' अपनयन् , अर्कोऽपि च गो. विलासै:-किरणविलासः घनवमः-शार्वरमन्धकार लुम्पति ।लोकं किम्भूतम् ? * दुर्नयैः * ध्वस्त: :-बौद्धादिभिर्नाशितः तत्त्वालोकः- परमार्थप्रकाशो यस्य स तथा तम्, अर्कोऽपि हि ध्वतालोकं लोकं नयनमुद्राजननी निमीलामपहत्य नायत इति श्लेपः । त्वं कि? 'पाता' रक्षिता, एतेन रक्षितारं प्रति रक्षाप्रार्थनं नाविचारितरमणी- यमिति सूचितम् । पुनः किं ? शमे रुचिर्यस्य स वया ॥१॥ लोकानां पूरयन्ती सपदि भगवतां जन्मसंज्ञे गतिमें, हृद्या राजी वनेत्राऽभवतुदश्मरसार्थानताऽपातमोहा। साक्षात् किं कल्पवहिर्विवुधपरिगता मोधमानातिमाया- हृद्या राजीवनेत्रा भवतु दमरसाऽर्थानतापा तमोहा ॥२॥ लोकानामिति ।।सा भगवता' तीर्यतां 'राजी' मेणिः अत्र' प्रत्यक्षे 'जन्मसंझे जनुराइये वने 'मे' मम 'गतिः' आधारोमवतु । किम्भूता ? 'हया' मनोज्ञा, पुनः किं० ? योदनं सुन्-पीडा, मपस्स- संसारस्व तुत् भवतुन् , नाति भवतुद् यस्याः साऽभवत् । पुन: कि ? अमरसार्थेन-सुरसमूहेन आनता-प्रणवा । पुनः kि नास्ति पात:-संसारगर्भपतनं मोहः-अज्ञानं च यस्याः सा । पुर्वती ? 'लोकानां जनानां सपदि सत्कालम् 'अन् । मनोमा ·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। छितपदार्थान् 'पूरयन्ती' इष्टसिध्या निवृत्तेच्छान कुर्वती, किम्' उत्प्रेक्षे 'साक्षात्' प्रत्यक्षा 'कल्पवल्लि' सुरतरुव्रततिः, किम्भूता ? विबुधैः-देवैः परिगता-आश्रिता । सा का ? या क्रोधः-परिताप- लक्षणो मानश्च-स्वगुणाभिष्वङ्गलक्षणो अर्तिश्च-शोकादिलक्षणा मा- या च-परवञ्चनलक्षणा क्रोधमानातिमायाः, ता हरति या सा । पुनः कि.? राजीववत्-कमलवत् नेत्रे-लोपने यस्याः सा तथा । पुनः कि०? दमे-इन्द्रियविजयलक्षणे रसः-दृढचिचादरो यस्याः सा तथा । पुनः किं. १ 'अतापा' वापरहिता पुनः कि.? 'तमोहा' पापत्यागकारिणी ॥२॥ उत्तुङ्गस्त्वय्यभगः प्रथयति सुकृतं चारुपीयूपपीनाss- स्वादे शस्तादराऽतिक्षतशुचि सदनेकान्त !सिद्धान्तरागः। रङ्गमदमसङ्गोल्लसदसमनये निर्मितानगभग- स्वादेश स्तादऽरातिक्षतशुचिसदने कान्तसिद्धान्ताराग। उत्तुङ्ग इति ॥हे 'शस्तादर! शस्त:-प्रशस्त आदरो यस्य शस्ते- कल्याणे वा आदरो यस्य, कल्याणकरणबद्धामिनिवेशत्या *त् , वस्या- ऽऽमश्रणम, हे 'स*दनेकान्त !' *सन्-शोभनः अनेकान्तः-*स्व- विषयः स्याद्वादो यस तस्यामन्त्रणम् , हे निर्मितानद्गमङ्गखादेश ! निर्मित:-विहितोऽनगमगः-कन्दर्पप्रतिघातो यैरेतादृशाः सुष्टु- शोमना आदेशा:-अवद्धथुवोपदेशा विधयो वा यस्य स वस्यामश्र- मम्, हे 'कान्तसिद्धान्त !! मनोहरागम ! त्वयि मम 'अभङ्ग' अक्षयः 'राग' प्रेम 'उत्तुगः प्रतिक्षणं प्रवर्द्धमानः 'तात्' भवतु । "हे 'शस्त्र !' प्रशस्त । 'बदर ! निर्मयः । इति पदद्वय वा इत्यवच्र्याम् ॥ " ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [वासुपूज्यजिन- अर्कोऽपि च सक्लग्रहमण्डलेऽधिकरुचिर्भवति । पुनः किं. १ सती-शोभना धीर्यस्य स तथा । लोकं किम्भूतम् ? नास्ति पाता. शा-संसारपतनेच्छा यस्य स तथा तम् , भवभीरुमित्यर्थः । पुनस्त्वं किं कुर्वन् ? 'खैः' आत्मीयैः गोविलासै:' वाणीविलासैः 'जगति' भुवने 'घनतमः' सान्द्रमज्ञानं 'लुम्पन्' अपनयन् , अर्कोऽपि च गो- विलासै:-किरणविलासः i: घनवमः-शार्वरमन्धकारं लुम्पति लोकं किम्भूतम् ? * दुर्नयैः * ध्वस्तः यौद्धादिभिर्नाशितः तत्वालोकः- परमार्थप्रकाशो यस्य स तथा तम्, अर्कोऽपि हि ध्वस्तालोकं लोकं नयनमुद्राजननी निमीलामपहत्य नायत इति श्लेपः । त्वं किं. १ 'पाता' रक्षिता, एतेन रक्षितारं प्रति रक्षाप्रार्थनं नाविचारितरमणी. यमिति सूचितम् । पुनः किं १ शमे रुचिर्यस्य स तथा ॥१॥ लोकानां पूरयन्ती सपदि भगवतां जन्मसंज्ञे गतिमें, हृद्या राजी वनेऽत्राऽभवतुदऽमरसार्थानताऽपातमोहा। साक्षात् किं कल्पवल्लिविवुधपरिगता क्रोधमानानिमाया- हृद्या राजीवनेत्रा भवतु दमरसाऽर्थानतापातमोहा ॥२॥ लोकानामिति ॥सा 'मगवता' वीर्यवां जी' मणि'मत्र' प्रत्यक्षे 'जन्मसंज्ञे जनुराशये बने 'मे' मम गति:' भाधारो भवतु । किम्भूता ? 'हया' मनोझा, पुनः किं० ? चोदनं सुन्-पीस, मयस्स- संसारस्य तुत् भवतुत् , नाति भवतुद् यस्याः साऽभवत् । पुन: किं० १ अमरसार्थेन-मुरसम्हेन आनता-प्रणता । पुनः किं० १ नास्ति पात:-संसारगर्भपतनं मोहः अज्ञानं प यस्याः सा1 कुर्वती ? 'लोकाना' जनानां सपदि धकालम् 'अर्यान्' मनोवा- ·- .. सुतिः।] पेन्द्रस्तुविचतुर्विशतिका। किछतपदार्यान् 'पूरयन्ती' इष्टसिद्या निवृत्तेच्छान् कुर्वती, 'किम्' उत्पेशे साक्षात्' प्रसमा 'कत्लवल्लिः' मुरतरगततिः, किम्भूवा ? वियुधैः-देवैः परिगवा-आश्रिवा । सा का ? या क्रोधः-परिताप- लक्षणो मानश्य-स्वगुणाभिष्यलक्षणो अर्तिश्च-शोकादिलक्षणा मा. वाप-परवधनलक्षणा झोपमानातिमायाः, ता हरति या सा। पुनः किं. १ राजीववन्-कमलवत् नेने-लोपने यस्याः सा तथा । पुनः कि० १ दमे-इन्द्रियविजयलक्षणे रस:-दृढचित्तादरो यस्याः सा तथा । पुनः कि. ? 'अवापा' वापरहिवा। पुनः किं ? 'मोहा' पापसागकारिणी ॥२॥ उत्तुगस्त्वय्यभः प्रथयति सुकृतं चारुपीयूपपीनाs- स्वादे शस्तादराऽतिक्षतशुचि सदनेकान्त सिद्धान्तरागः। रङ्गभङ्गमसङ्गोष्ठसदसमनये निर्मितानगभग- स्वादेश स्तादऽरातिक्षतशुचिसदने कान्तसिद्धान्तारागः।। उत्तुङ्ग इति॥हे शसादर!' शस्त:-प्रशस्त आदरो यस्य शस्ते- फत्यागे या आदरो यस्य, कल्याणकरणद्वामिनिवेशत्या *त् , तस्या- ऽऽगभगम, हे 'सदनेकान्त !' *सन्-शोमनः अनेकान्त:-*स्व. विषयः सामायो यस्य तस्सामनगम्, हे निर्मितानगमायादेश ! लिमिन:-विहितोऽनगमङ्ग:-कन्दर्पप्रतिपावो यैरेतादृशाः सुष्टु- शोमना मादेशा:-अबद्धभुतोपदेशा विधयो या यस स वस्सामन- मम्, हे 'कान्वसिद्धान्त !! मनोहरागम ! त्वयि मम 'अमर' अक्षयः रामः' प्रेम 'उत्तुङ्गः प्रतिक्षणं प्रवर्द्धमानः 'सान् मवतु । "हे 'शब ! प्रथम ! 'मदर 1 निर्भय ! इति पदद्वयं बा" इत्यवचूर्याम् ।।

·४० .. यशोविजयोपाध्यायविरचिता [वासुपूज्यजिन- अर्कोऽपि च सकलग्रहमण्डलेऽधिकरुचिर्भवति । पुनः किं ? सती-शोभना धीर्यस्य स तथा । लोकं किम्भूतम् । नास्ति पावा. शा-संसारपतनेच्छा यस्य स तथा तम् , भवभीरुमित्यर्थः । पुनस्त्वं किं कुर्नन् ? 'स्वैः' आत्मीयैः गोविलासैः' वाणीविलासैः 'जगति' भुवने 'घनतमः' सान्द्रमज्ञानं 'लुम्पन्' अपनयन , अर्कोऽपि च गो- विलासैः-किरणविलासैः घनवमः-शार्वरमन्धकारं लुम्पति लोकं किम्भूतम् ? * दुर्नयैः * ध्वस:-बौद्धादिभिर्नाशितः तत्त्वालोक:- परमार्थप्रकाशो यस्य स तथा तम्, अर्कोऽपि हि ध्वस्तालोकं लोक नयनमुद्राजननी निमीलामपहत्य नायत इति श्लेषः । त्वं किं. १ 'पाता' रक्षिता, एतेन रक्षितारं प्रति रक्षाप्रार्थनं नाविधारितरमणी- चमिति सूचितम् । पुनः किं ? शमे रुचिर्यस्य स तया ॥१॥ लोकानां पूरयन्ती सपदि भगवतां जन्मसंज्ञे गतिमें, हृद्या राजी वनेनाऽभवतुदऽमरसार्थानताऽपातमोहा। साक्षात् किं कल्पवष्टिविबुधपरिगता क्रोधमानातिमाया- हृद्या राजीवनेत्रा भवतु दमरसाऽर्थानतापा तमोहा ॥२॥ लोकानामिति ॥सा 'भगवता तीर्थछवां जी' श्रेणि: अन्न' प्रत्यक्षे जन्मसंज्ञे जनुराहये वने 'मे' मम गति:' माघारो भवतु। किम्भूता ? 'हृया' मनोझा, पुनः ९ि०१ तोदन हुन्-पीडा, भयस्य- संमारस्य तुत् भवतुत् , नाति भवतुद् यस्याः साऽभवतुम् । पुनः कि० १ अमरसार्थेन-सुरसमूहेन आनवा-प्रगवा । पुनः किं० १ नाति पावः-संसारगर्भपतनं मोह:-अज्ञानं च यस्याः सा ।* पूर्वती ? 'लोकानां जनानां 'सपदि वकालम् 'अर्यान् । मनोषा.

·सुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुशिविका। ४१ तिपदायीन् 'पूरयन्ती' इष्टसिधा निश्चच्छान कुर्वती, 'किम्' उन्मेक्षे 'साक्षात्' प्रत्यक्षा 'कल्पवहिः' सुरतरुपततिः, किम्भूता ? वियुधः-देवः परिगवा-आश्रिता । सा का ? या क्रोधः-परिताप- लक्षणो मानव-स्वगुणाभिपङ्गलक्षणो अश्चि-शोकादिलक्षणा मा- या प-परबधनलक्षणा क्रोधमानाचिमायाः, ता हरवि या सा । पुनः कि० ? राजीववत्-कमलवत् नेने-लोपने यस्याः सा तया । पुनः किं० १ दमे-इन्द्रियविजयलक्षणे रस:-दृढचित्तादरो यस्याः सा तया । पुनः किं ? अतापा' वापरहिता।पुनः किं ? 'वमोहा' पापत्यागकारिणी ॥२॥ उत्तुगरत्वय्यभः प्रथयति सुकृतं चारुपीयूपपीनाss- स्वादेशस्तादराऽतिक्षतशुचि सदनेकान्त ! सिद्धान्तरागः। रमझमसङ्गोष्ठसदसमनये निर्मितानसभाग- स्वादेशातादऽरातिक्षतशुचिसदने कान्तसिद्धान्त राग। उत्तुङ्ग इति॥ हे शस्तादर! शस्त:-प्रशस्त आदरो यस्य शस्त्रे- कल्याणे या आदरो यस्थ, कल्याणकरणनद्धामिनिवेशत्वा त् , तस्या- ऽऽमषणम, हे 'स*दनेकान्त !' *सन-शोमनः अनेकान्त:-*स्व. विषयः स्याद्वादो यस वस्यामप्रणम्, हे निर्मितानगभगवादेश ! निर्मित:-विहितोऽनङ्गमङ्ग:-कन्दर्पप्रतिघातो येरेतादृशाः मुहु- सोमना आदेशा:-अवधुतोपदेशा विघयो वा यस्य स वस्यामत्र- मम्, हे 'कान्तसिद्धान्त ! मनोहरागम ! त्वयि मम 'अमर' अक्षयः 'रागः' प्रेम 'उत्तुगः' प्रतिक्षणं प्रवर्द्धमानः 'सान् भवतु । 7"हे 'शस्त्र ! प्रशस्त ! 'मदर ! निर्भय इति पदत्य का इस्यपर्याम् ॥

·४२ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [वासुपूज्य- त्वयि किम्भूते ? पारम्पेशलं यत् पीयूषम्-अमृतं तद्वत् पीन:- मेदुर आस्वादः-चर्वणाजनितरसो यस्य स तथा तस्मिन् । पुनः कि ? अतिशयेन क्षवा-नाशिवा शुक्--शोको येन स तया - स्मिन् । पुनः किं० ? रजवाम्-अन्योन्यमनुप्रविशता भनाना-वि- कसविशेषाणां यः प्रसङ्गः-एकार्थप्रत्यासचिस्तेन उल्लसन्तः यथा- स्थानमापदन्तो असमा:-निरुपमाः तमान्तरातीवत्वात् नया:-नै गमादयो यस्य स तथा तस्मिन् । पुनः किं० १ अरातीनां वेरिणां क्षतं यस्मादेवाशं यत् शुचि-भाग्यं वस्य सदने-गृहे, किं कुर्वति ? 'प्रथयति' विस्तारयति, किम् ? 'सुकृतं' पुण्यम्, किम्भूतम् ? सि- द्धान्तरं-जातविच्छेदम् आग:-मन्तुर्यस्मात् तत् तथा ॥३॥ वाग्देवि ! प्रीणयन्ती पद्धविविधनयोनीतशास्त्रार्थनिष्ठा- शङ्कान्ते ! देहि नव्येरितरणकुशले! सुभ्रवादेवि ! शिष्टम्। श्रद्धाभाजा प्रसाद सुमतिकुमुदिनीचन्द्रकान्ति! प्रपूर्णाss- शंकान्ते देहिनव्येऽरितरणकुशले सुनुवादे विशिष्टम्।। ॥ इति श्रीवासुपूज्यजिनस्तुतिः ॥ १२ ॥ वारदेवि ! इति ॥ हे 'पटु० कान्ते !' पटयः-दुर्नयनिरास- समर्था विविधाः-विचित्रार्थविषया ये नपा:-गमादयसै मन्त्री- वा-प्रकटिता या शाम्रार्थनिष्ठा-तत्रविषयमर्यादा सया शङ्काया:- सन्देहस्य अन्त:-परिक्षयो यस्याः सफाशात् सा तया वस्या आ. मत्रणम्, हे 'नव्येशले !' नव्या नवीन इरितः प्रेरितो यो रमः-- सवामनत्र कुशलं-कल्याणं यस्याः घसा आमषगम्, हे 'मुम० कान्ति ! मुमविरेव-उत्चमधीरेष कुमुदिनी रविणी पत्र ·जिनस्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। ४३ कान्तिरिव-सोममरीचिरिष या सा तथा तसा आमरणम्, हे कान्ते ! भनोस !, हे देहिनव्ये !' देहिमिा-प्राणिमिः नव्या- स्तपनीया वसा आमरणम् , हे 'भरि० शले !' अरीणां वैरिणां सरणं-पारगमनम् तद्विजय इत्यर्थः तत्र फुश !-दुक्षे!, हे 'सुच!' सुनु-शोभना धूर्यस्यासस्या आमप्रणम् , हे देवि !' पूज्ये ! हे धाग्देवि ! सरस्वतीदेवि !, अथवा 'वित्रीणयन्ती' विशेपेण प्रीण- यन्तीति पृथकरणात् हे 'वाग्दे !' वचनप्रदे! देवि! वं 'सुभ्रुवा' उत्तमभ्रुया झत्वा 'श्रद्धाभाजां' जिनमतभक्तिशालिनां पुरुषाणां 'वादे' पादविपये विशिष्टम्' अतिशयितं 'प्रसाद फुदालानुबन्धि- घरं देहि' प्रयच्छ । प्रसादं किं०१ प्रपूर्णा आशा यस्मात्तम्। वं कि कुर्वती १ "शिष्टं सदाचारं 'प्रीणयन्ती' सन्तोषयन्ती ।। ४ ।। ॥ इति श्रीवासुपूज्यजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १२ ॥ नमो इतरणायतेऽसमदमाय पुण्याशया, सभाजित ! विभासुरैविमलविश्वमारक्षते ।। न मोहतरणाय ते समदमाय! पुण्याशया- सभाजितविभासुरैविमलविश्वमारक्षते ! ॥१॥ नम इति ॥ हे 'इवरणायते !' हतरणा-इतसनामा प्रशम. पविना था आयतिः-उत्तरकालो यस्य, हवा वा रणायविर्येन वस्थामषणम् । हे 'सभाजित !' सेवित !, कैः ? 'असुरैः' भवन- पतिविशेषैः, किम्भूतैः ? विभासुरैः देदीप्यमानः, कया? 'पुण्या- शया' धर्मलिप्सया। हे न समदमाय !! न साहवारकपद । हे 'पुण्याशयासमाजितविभ! सभया पदा प्रति (१) परेषां ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [वासुपूज्य- त्वयि किम्भूते । चार-पेशलं यत् पीयूषम्-अमृतं तद्वत् पीन:- मेदुर आवाद!-चर्वणाजनितरसो यस्य स तथा तस्मिन् । पुनः किं. १ अतिशयेन झवा-नाशिता शुक्-शोको येन स तथा स- स्मिन् । पुनः किं. १ रगताम्-अन्योन्यमनुप्रविशवां मनाना-वि- कलाविशेषाणां यः प्रसङ्ग:-एकार्थप्रत्यासचिस्तेन उल्लसन्तः यथा- स्थानमापतन्तो असमा:-निरुपमाः तवान्तरातीतत्वात् नया-ने- गमादयो यस्य स तथा तस्मिन् । पुनः किं० १ अरातीनां वैरिणां क्षतं यस्मादेवादशं यत् शुचि-भाग्यं वस्य सदने-गृहे, किं कुर्वति? 'प्रथयति' विस्तारयति, किम् ? 'सुर्व' पुण्यम्, किम्भूतम् । सि- द्धान्तरं-जातविच्छेदम् आग:-मन्तुर्यस्मात् तत् तथा ॥ ३॥ वाग्देवि प्रीणयन्ती पद्धविविधनयोनीतशास्त्रार्थनिष्ठा- शब्दान्ते । देहि नव्येरितरणकुशले! सुत्रुवादेवि! शिष्टम्। श्रद्धाभाजां प्रसाद सुमतिकुमुदिनीचन्द्रकान्त अपूर्णाss. शंकान्ते देहिनन्येऽरितरणकुराले सुचीयादे विशिष्टम्। ॥ इति श्रीवासुपूज्यजिनस्तुतिः ॥ १२ ॥ वाग्देवि ! इति ॥ हे 'पटु० कान्ते ! पटव:-दुर्नयनिरास- समर्था विविधाः-विचित्रार्थविषया ये नया:-नैगमादयसैः उत्री- वा-प्रकटिता या शास्त्रार्थनिष्ठा-वनविषयमर्यादा तया काया:- सन्देहस्य अन्त:-परिक्षयो यस्याः सकाशात् सा सथा यस्या आ. मश्रणम्, 'नव्येशले !' नव्या नवीन ईरित:-रिलो यो रण:- सहामनत्र इशर-कल्याणं यस्याः वसा मानप्रगम्, हे 'मुम० कान्ति ! मुमतिरेव-उच्चमधीरेष मुमुदिनी-कैरविणी पत्र . - ·४३ जिनस्तुतिः। ऐन्द्रस्तुविचतुर्विशतिका। न्द्रकान्तिरिव-सोममरीचिरिव या सा तथा वस्या आमषणम्, हे 'कान्ते !' मनोज्ञे !, हे 'देहिनव्ये ! देहिमि:-प्राणिभिः नव्या- खवनीया तस्या आमश्रणम् , हे 'भरि० शले !' अरीणां-वैरिणां तरण-पारगमनम् तद्विजय इत्यर्थः तत्र कुशले ! दक्षे!, हे 'सुभु !' सुम्मु-शोभना भूर्यस्यास्तस्या आमन्त्रणम् , हे देवि !' पूज्ये ! हे 'वाग्देवि ! सरस्वतीदेवि !, अथवा 'विप्रीणयन्ती' विशेपेण प्रीण- यन्तीति पृथकरणात् हे 'वाग्दे !' वचनप्रदे ! देवि! त्वं 'सुभ्रुवा' उत्तमभ्रुवा कृत्वा 'श्रद्धाभाजां' जिनमतभचिशालिनां पुरुषाणां 'वादे' वादविपये 'विशिष्टम्' अतिशयितं 'प्रसाद' कुशलानुबन्धि- वरं देहि प्रयच्छ । प्रसादं कि०? प्रपूर्णा आशा यस्माचम्। त्वं कि कुर्वती ? 'शिष्टं' सदाचार 'प्रीणयन्ती' सन्तोपयन्ती ।। ४ ।। ॥ इति श्रीवासुपूज्यजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १२॥ नमो हतरणायतेऽसमदमाय पुण्याशया, सभाजित ! विभासुरैर्विमलविश्वमारक्षते । न मोहतरणाय ते समदमाय ! पुण्याशया- सभाजितविभासुरैर्विमलविश्वमारक्षते ! ॥१॥ नम इति ॥ हे 'हतरणायते !' हतरणा-हतसम्रामा प्रशम. पविना वा आयतिः-उत्तरकालो यस्य, हता वा रणायविर्येन तस्यामप्रणम् । हे 'सभाजित !' सेवित !, कै; ? 'असुरैः' भवन- पतिविशेपैः, किम्भूतैः १ विभासुरैः' देदीप्यमानः, कया? 'पुण्या- शया' धर्मलिप्सया। हे न समदमाय !' न साहकारकपट !। हे 'पुण्याशयासभाजिवविम !' सभया पर्पदा प्रति (१) परेषां ।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [विमलजिन- जिता विमा-कान्तिर्यस्य स समाजितविभः, न समाजिवविभो- ऽसभाजितविमः, पुण्य:-पवित्रः आशय:-अध्यवसायो यस्सस पुण्याशयः, पुण्याशयश्वासो असमाजिवविमश्च पुण्याशयासमाजि- तविभः तस्यामत्रणम् ।हे विमल विश्वमारक्षते ।" माराद्या क्षतिः मारक्षतिः-कन्दर्पजनिता गुणपरिहाणिरित्यर्थः, विवा-सर्वा पासो मारक्षतिश्च विश्वमारक्षविः, मलः-पस्यमानं कर्म अपि पयं वा (१) मलश्च विश्वमारक्षति मलविश्धमारक्षती, वि-गते मलविधमार- क्षती यस्य स तथा तस्यामश्रणम् ; अथवा विमला विश्वा-पृथिवी यस्मात् असौ विमलविश्वः, मारस्थ-कन्दर्पस्य क्षति:-क्षयो यस्मा- दसौ मारक्षतिः, विमलविश्वश्वासौ मारक्षतिश्चेति कर्मधारयगर्भ- मामन्त्रणं व्याख्येयम् ; सतनं वेदमामअणद्वयम्-हे 'विमल !' मल- रहित !, हे विश्वमारक्षते!' विश्वस्य-सर्वस्व मारत्म-मरणहेतोः क्षति:-क्षयो यस्मात् तस्यामप्रगम् इति व्याख्येयम् । विमल ! '' तुभ्यं नमः, अस्तु इति शेपः । ते किम्भूताय ? 'असमदमाय' असमः-निरुपमो दमः-इन्द्रियजयो यस्य स तपा तस्मै । पुनः किम्भूताय ? मोहतरणाय' मोहस-अष्टाविंशतिमहत्यात्मकस सम- छकर्ममूलभूतस्य वरणं यस्स यला स वया तस्मै । किं पुर्ववे ? भा-समन्ताद् रक्षते, किम् ? "विश्वं जगद् ॥ १॥ महाय तरसा हिताजगतियोधिदानामहो', दया भवतुदां तताऽसकलहाऽसमानाऽऽभया । महायतरसाहिता जगति योऽधिदाना महो- दया भवतु दान्तवासकलहासमानाऽभया ।।२।।

·" फया ? स्तुतिः ऐन्द्रस्तुविचतुर्विशतिका। महायेति ॥ अजेपु-सिद्धेपु मध्ये गतिः वामन येषां तेऽजग- तयः, ते च तेवोधिदा:-वीर्यकृतोऽजगतियोधिदाः नेपाम् , 'अहो! इत्याश्चर्ये 'दया' अनुपकृतोपचिकीर्णरूपा 'घः' युष्माकं 'महाय' उत्स- वाय भवतु, केन ? 'तरसा वेगेन । किम्भूता दया ? हिता' हित- कारिणी । अजगतियोधिदानां किम्भूतानाम् ? 'भवतुदा भवं-संसार तुदन्ति-क्षपयन्तीति भवतुदस्तेषाम् । दया किं० ? 'तता' विस्तीर्णा। पुनः किं ? 'असकलहा' सह कलहेन वर्तवे या सा सफलहा, न सकलहा असकलहा । पुनः किं. १ 'असमाना निरुपमा, 'आभया' शोमया कृत्वा । पुनः किं० १ 'मदायतरसाहिता' महान्- गुरुः आयत:-विस्तीर्णो योरस:-शान्ताख्यस्तेन आहिता-स्थापिता, क ? 'जगति' विश्वे । पुनः कि० १ 'अधिदाना' अधिकृत्य अधिकं दानं यस्याः सा तथा । पुनः किं. १ 'महोदया' महान् उदयो यस्याः सा तथा । पुनः किं ? 'दान्तताऽसकलहासमाना' नस्तःसकलौ- सम्पूर्णी हासमानौ-स्मितस्मयो यस्याः साऽसकलहासमाना, दान्त- तयास्वसमानाधिकरणेन च तेष्वहेतुभूतेन असकलहासमाना दान्त- ताऽसकलहासमाना । पुनः किं० १ 'अभया' नास्ति भयं यस्याः सकाशात् सा ॥२॥ क्रियादरमऽनन्तरागततया चितं वैभवं, मतं समुदितं सदा शमयताऽभवेनोदितम् । क्रियादरमऽनन्तरागततयाचितं वैभवं, मतं समुदितं सदाशमऽवता भवेऽनोदितम् ॥३॥ क्रियादिति ॥ 'पैभव' विभुसम्बन्धि आईतमित्यर्थः 'मतं ·तम्, यशोविजयोपाध्यायविरचिता [विमलजिन- शासनं * 'मतम्' * अभीष्टं वैभवं विभवं प्रभुत्वं वा 'अरम्' अत्यर्थ क्रियात् । किम्भूतम् ? 'सदा नित्यम् 'अनन्तरागततया' अविच्छिन्नशिष्यप्रशिष्यादिपरम्पराप्राप्ततया 'चि' पुष्टम् । सुसम्प्र. दायेन निवद्धार्थमित्यर्थः । पुनः किं० ? 'समुदितं' सह मुदा- हर्षेण वर्त्तत इति समुत् तेन इतं-प्राप्तम् । पुनः किं. १ 'उदिवम्, उत्तम्, केन ? 'शमवता' उपशमयुक्तेन 'अभवेन' भवरहितेन,' क्षीणघातिकर्मणा तीर्थकृतेत्यर्थः, किं कुर्वता ? 'अवता' रक्षता, कम् ? 'सदाशं सती-निदानाद्यकलङ्किता आशश-मोक्षेच्छा यस अयति हि भगवान् मुमुक्षु जन*मुचितोपदेशदानेनेति सूफ- मेतत् । पुनः किम्भूतम् ? 'समुदितं नियुक्तिमाप्याद्यङ्गप्रवन्धेन पुखीभूतं सम्-सामस्त्येन उदितम्-उदयप्राप्तमिति वा । पुनः किं० अनोदितं 'अप्रेरितम्' क ? भवे' [संसारे], अथवा 'नो' इति नवर्थेऽव्ययम्, ततो 'भ' संसारे 'नो दित न सण्डितमित्यर्थः । पुनः किं० १ क्रियायां-प्रेझोत्प्रेक्षादौ आभ्यन्तरधर्मसायने दृढयो- गन्यापारे आदर:-प्राधान्येनोपदेशप्रवणत्वं यत्र यत् , अयमेव हि आगमोपनिषद्भूतोऽर्थः, यदुक्तम्- सधेसि पि णयाणं, बहुविहवत्तपयं णिसामित्ता। तं सवणयविसुद्धं, जं चरणगुणहिओ साह ।। इति । पुनः किं. १ अनन्तः अपरिमिठो यो राग:-मादसवेन यवा:- विस्तीर्णा ये : 'याचितम् ' अध्येतुं गुरुपार्थे प्राविमित्यर्थः ॥३॥ प्रभा वितरतादरं सुरभियाऽतता रोहिणी- हिताशगुरु पाऽपराजितकराशमारोषिता । - ·. स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका। प्रभावितरतादरं सुरभियाततारोहिणी, हिताऽऽशु गुरुचापराजितकरा शमाऽऽरोचिता॥४॥ ।। इति श्रीविमलजिनस्तुतिः ॥ १३ ॥ मभेति ॥ रोहिणी 'श' सुखम् 'अरम्' अत्यर्थम् आशु' शीघ्र 'वितरवाद' यच्छतु । किम्भूतम् ? ईहितैः-वान्छितैः कृत्वा अशु- क्-शोकरहितम् , कामितपूर्त्या गलिततदप्राप्तिशोकमित्यर्थः, 'च' पुनः 'उरु' विस्तीर्णम् । पुनः किं. १ प्रभावोऽस्यास्तीति प्रभावी, अतिशयितः प्रभावी प्रभावितरः, तस्य भावस्तचा तया आदरो यर वत् यथा । रोहिणी किं० १ 'प्रमा' प्रष्टा भा-कान्तिर्यस्याः सा तथा पुनः किं० ? सुरेभ्यो भीः सुरभीस्तया ' अवता' अवि- स्तीर्णा । पुनः कि० १ परैः अजितः पराजितः, न पराजितोऽप- राजित: तार कर:-दण्डः पाणिः कान्तिो यस्य सहशो सोोस्ति न(१)मियतत्र आशा-अभिनिवेशो यस्य वादग् यो मार:- फन्दर्पः तेन उचिता-अनुरूपा । पुनः किं० १ सुरभिं-गां याता- प्राप्ता, तारोहिणी-फारविचारिणी, * सुरमियावा चासो वारो- हिणी चेवि कर्मधारयः * | पुनः किं. १ हिता' हितकारिणी । पुनः किं० १ गुरुणा-महता चापेन-फाण्डेन राजिव:-शोभिवः फरः-हतो यस्याः सा तथा । पुनः किं. १ आ-समन्ताद रोचि- वा-श्रद्धाविषयीकृता, आराधकैरिति शेषः ॥ ४॥ ॥ इति श्रीविमलजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १३ ॥ कलितमोऽनन्तरसाश्रये, शिवपदे स्थितमऽस्तभवापदम् । , ·४८ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [अनन्तजिन- त्रिदशपूज्यमनन्तजितं जिनं, कलितमोदमनं तरसाऽऽनये ॥१॥ कलितमोदमिति ।। अहम् अनन्तजितं जिनं 'तरसा वेगेन 'आप्रये' सेवे । किम्भूतम् । कलितः-धृतो मोदा-हषों येन स तथा तम् । पुनः किं० १ स्थितम् , क ? 'शिवपदे मुक्तिस्थाने, किम्भूते ? अनन्तः-अन्तरहितो यो रसः-शान्ताख्यः तदानये-- तद्गृहे, अनन्ताहा या रसा-धृथिवी ईपत्प्राग्भाराख्या तस्या आ- श्रयः-ज्यवहारत आधारो यस्य वत् तथा वन इति वा । पुनः किम्भूतम् ? अस्वा-वस्ता भवापत्-भवविपत्तिः येन स क्या तम्। पुनः किं० ? निशानां देवानां पूज्यं-पूजनीयम् । पुनः फि० १ कलि:-सङ्ग्रामः तमश्च-पापं तयोः दमनंतनाशकारिणमित्यर्थः॥१॥ जिनवरा गततापदरोचितां, प्रददतां पदवी मम शाश्वतीम् । दुरितहृदचना न कदाचनाऽऽ- जिनवरागततापदरोचिताम् ॥२॥ जिनवरा इति ॥ 'जिनवराः' तीर्थकुरा गम 'शाश्वती भुयां 'पदवी' मोक्षमार्गलक्षणां प्रददवा प्रयच्छन्तु । किम्भूताम् ? गवः वाप:-आध्यात्मिकादिलक्षणो दरश्न-भयम् इहलोकादिलक्षणं यस्या- सारशी न्यायादु उचिता-अनुरूपा च चाम्। जिनपराः कि- म्भूताः ? दुरितद्वन्-पापहारि वचनं येषां से । पदवी किम्भूता ? कदाचा' जानुचित् भनेर भाजि:-सहामो नपरागा-अमि- ·सुति:11 ऐन्द्रस्तुतिचतुविशतिका। नशामिप्यालअणः वाम्यां बता-वित्तीशी या भाषद-विपत्तिः सयारोपिता-अरुचिपिपगीता * साम् * ॥ २ ॥ मुरसमानसदक्षरहस्य! ते, मधुरिमाऽऽगम ! सोऽस्तु शिवाय नः। जगति येन मुधाऽपि पनप्रभा- सुरसमानसदक्षर । हस्पते ॥ ३॥ मुरेति ॥ हे 'मुरसमानसदक्षरहस्य !' मुट-शोमनो रमो या वाटसं मानसं-चित्तं येषां ते ५ ते दक्षा:-निजाम तेषां रहस्य !-उपनिपत !, हे 'धनप्रभामुरसमानमदार ! धनानि- निविदानि प्रभामुराणि-देदीप्यमानानि समानानि-मानसहितानि सन्ति-उत्तमानि अक्षराणि यस स तथा तस्सामयम्, हे आगम ! 'ते' तव सः 'मधुरिमा' आस्वादसधमाधुर्यगुणः 'न:' अस्माकं शियाय' मोशयाऽस्तु । स कः ? येन 'जगति' विधे 'सुधाऽपि' अमृतमपि 'दसते' विहम्यते ॥ ३॥ सदसि रक्षति भासुरवाजिनं, जगदिता फलकेपुधनुर्धरा। जयति येयमिह प्रणताऽच्युता, सदसिरऽक्षतिमा सुरवा जिनम् ॥४॥ ॥ इति मोअनन्तजिनस्तुतिः ॥ १४ ॥ सदसीति ॥ इयमच्युता 'इह' जगति सदसि' पति जयति। किम्मूता ? 'प्रयता' तमनामा, कम् ? 'जिनम् मगरन्तम्, निपुर मपरायो वेश्याः।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता সিনলিন त्रिदशपूज्यमनन्तजितं जिन, कलितमोदमनं तरसाऽऽश्रये ॥१॥ कलितमोदमिति ॥ अहम् अनन्तजितं जिनं 'तरमा' बेगेन 'आश्रये' सेवे । किम्भूतम् १ कलित:-धृतो मोदा-हो येन स वथा तम् । पुनः किं० १ स्थिवम्, क ? 'शिवपदे' मुक्तिस्थाने, किम्भूते ? अनन्त:-अन्तरहिवो यो रसः-शान्ताख्यः तदाभये- तद्गृहे, अनन्ताहा या रसा-पृथिवी ईपत्माग्भाराख्या सस्या मा. श्रयः-व्यवहारत आघारो यस्य तत् वथा तन इति वा । पुनः किम्भूतम् ? अस्ता-ध्वस्ता भवापत्-भवविपत्तिः येन स तथा तम्। पुनः किं ? निशानां देवानां पूज्यं-पूजनीयम् । पुनः कि ? कलिः-सामःवमञ्च-पापं वयोः दमनं-वनाशफारिणमित्यर्थः॥१॥ जिनवरा गततापदरोचितां प्रददतां पदचीं मम शाश्वतीम् । दुरितहरचना न कदाचनाss- जिनवरागततापदरोचिताम् ॥२॥ जिनवरा इति ॥ 'जिनवराः' तीर्थरा मम शायती' भुयां 'पदवी मोक्षमार्गलक्षणां प्रददतां प्रयच्छन्तु । किम्भूताम् ? गवः वाप:- आध्यात्मिकादिलक्षणो दरय-भयम् इहलोकादिलक्षणं पसा- स्वाशी न्यायाद् उचिवा-अनुरूपा १ ताम्। निगरा: कि म्भूताः ? दुरिवहन्-पापहारि वपनं येषां से । पदयी किम्मूना ? कदापन जानुचित् 'नेय आनि:-सहामो गयराग अनि- ·राशिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। नगमिष्यालागः ताभ्यो नवा-पिसीणी या आपद् -विपत्तिः सयारोपिता-अगचिविषयीयता * ताम् * ॥२॥ मुरसमानसदसरहस्य ! ते, मधुरिमाऽऽगम ! सोऽस्तु शिवाय नः। जगति येन मुधाऽपि धनप्रभा- मुरसमानसदक्षर । हस्यते ॥ ३॥ सुरेति ॥ हे 'मुरसमानसदक्षरहस्य !' मुष्टु-शोभनो रमो पत्र पारशं मानसं-चित्तं येषां ते घ से दक्षा:-निपुणाच तेषां रदम्म !-उपनिषद्भूत !, हे 'घनप्रभामुरसमानसदक्षर ! धनानि- निपिसानि प्रमामुराणि-देदीप्यमानानि समानानि-मानसहितानि सन्ति-तमानि अझरागि यस स तथा तस्सामप्रगम् , हे आगम ! 'ते' तव सः 'मधुरिमा' आस्वादसंवेद्यमाधुर्यगुणः 'न' अम्मा'शिवाय' मोक्षायाऽस्तु । स कः ? येन 'जगति' विश्धे 'मुधाऽपि' अमृतमपि 'हस्यते' विडम्यते ॥ ३ ॥ सदसि रक्षति भासुरवाजिनं, जगदिता फलकेषुधनुर्धरा । जयति येयमिह प्रणताऽच्युता, सदसिरऽक्षतिभा सुरवा जिनम् ॥ ४॥ ॥ इति मोमनन्तजिनस्तुतिः ॥ १४ ॥ सदसीति । इयमन्युता 'इह' जगति सदसि' पर्यदि जयति। किम्भूता ? 'प्रणवा कृतप्रमामा, फम् ? 'जिनम्' भगवन्तम् ,, निकाय गगपरारको रोदया।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीधर्मजिन- अनेन सम्यग्दृष्ठित्वमाह । पुनः किं० १ सदसिः' सन्-शोमनः असिः खड्गो यस्याः सा तथा । पुनः कि. ? 'अक्षतिभा' नास्ति क्षति:-दूपणं यस्यां सा अक्षतिः तादृशी भा-कान्तिर्यस्याः सा तथा । पुनः किं? 'सुरवा' मुष्टु-शोभनः रकः-शब्दो यस्याः सा तथा । इयं का? या 'जगद्' विश्वं रक्षति' पालयति, किम्भूता ? 'इता' प्राप्ता, क्म् ? 'भासुरवाजिन' देदीप्यमानतुर- गम् । पुनः किं०-1 फलकं च इपुश्च धनुश्च फलपुधषि वानि धरति किंमणसा (2) ॥ ४॥ ॥ इति श्रीअनन्तजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १४ ॥ श्रीधर्म ! तव कर्मद्रु-चारणस्य सदायते ।। स्तवं कर्तुं कृतद्वेपि धारणस्य सदा यते ॥१॥ श्रीधर्मेति ॥ हे 'सदायते !" सती-शोभना आयति:-उत्तर- कालो यस्य स तथा तस्य आमन्त्रणम्, हे श्रीधर्म ! अहं सदा जितं अनंततां प क्षिप्रं कर्तुं 'यते' उद्यतो भवामि । पिम्भूतस तव ? कर्मव दु:-विस्तीर्णत्वाद् गृक्षः तत्र धारणस्य-हसिनः । पुनः फिम्भूतस्य ? कृतं-विहितं द्वपिणा-याभ्यन्तरवैरिणी वारणं निराकरणं येन स तया वस्य ॥ १ ॥ गिरा निजगदुद्धारं, भासमाना ततान या। श्रिया जीयाद् जिनाली सा, भासमानाऽततानया ॥२॥ गिरेति ॥ सा 'जिनाली' तीर्थवरणिः जीयान् । पिम्भूता! "निया' अतिशयप्रातिहार्यादिलक्ष्म्या 'मासमाना' शोममाना पुनः । पत्र "पर मनिश नं." इदि मम ।

·7391 ५१
-०
.
स्तुतिः।]
ऐन्द्रखतिचतुर्विशतिका।
किम्भूता? अतत:-अविहितोऽनयः-अपन्यायो यया सा ।सा का
या 'गिरा' वाण्या कृत्वा 'त्रिजगदुद्धारं' त्रिभुवननिस्तारं 'ततान'
चकार । किम्भूता ? भया-कान्त्या असमाना-निरुपमाना ॥२॥
वचः पापहरं दत्त-सातं केवलिनोदितम् ।
भवे त्राणाय गहने, सातके वलिनोदितम् ॥३॥
वचः पापेति ॥ 'केवलिना' तीर्थकता उदित' गदितं वचः'
वचनं गहने निविडे 'भवे' चतुर्गतिरूपसंसारे 'त्राणाय पतनप्र-
तिवन्धाय, अस्तु * इति शेषः * । भवे किम्भूते ? 'सातङ्के
सह आतङ्केन-जन्मजरामरणादिभयेन वर्त्तते यस्तस्मिन् । वचः
किम्भूतम् ? 'पाप' दुरितनाशि । पुनः किम्भूतम् ? दत्तं
सात-सुखं येन तत् तथा । पुनः किं. ? बलिमि: नैयायिका-
दिमिः तत्रान्तरीयनोंदित-प्रेरितम् ॥ ३ ॥
दधुः प्रसादाः प्रज्ञष्ट्याः, शक्तिमऽत्याजितादराः।
तस्या यया द्विपां सर्वे, शक्तिमत्या जिता दराः॥४॥
॥ इति श्रीधर्मजिनस्तुतिः ॥ १५ ॥
दद्युरिति । तस्याः प्रज्ञप्त्याः 'प्रसादाः' वरप्रदानलक्षणाः
'शक्ति' सामध्यं दद्युः । किम्भूताः ? अत्याजित:--अमोचित
आदरः-पुनःपुनरुपायप्रवृत्तिलक्षणो यैस्ते । तस्याः कस्याः १ यय
'द्विषां वैरिणां 'सर्वे' समस्ताः 'दरा' भयानि जिता' निरा-
कृताः । यया किम्भूतया ? शतिः-शनविशेषः सामर्थ्य वाऽस्ति
यस्याः सा शक्तिमती तया ॥४॥
॥ इति श्रीधर्मजिनस्तुति विवरणम् ॥ १५ ॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीधर्मजिन- अनेन सम्यग्दृष्टित्वमाह । पुनः कि० १ सदसिः' सन्-शोभना असिः खड्गो यसाः सा तथा । पुनः कि० १ 'अक्षतिमा' नास्ति क्षतिः-दूषणं यस्यां सा अक्षतिः तादृशी भा-कान्तिर्यस्याः सा तथा । पुनः किं० ? 'सुरवा' सुष्टु-शोभनः रवा-शब्दो यस्याः सा तथा । इय का ? या 'जगद्' विश्व रिक्षति' पालपति, किम्भूता ? 'इता' प्राप्ता, कम् ? 'भासुरवाजिन' देदीप्यमानतुर- गम् । पुनः कि०-? फलक प पुश्च धनुश्च फलकेपुध»पि तानि धरति किंमणसा (?) ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीअनन्तजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १४ ॥ श्रीधर्म ! तव कर्मद्-चारणस्य सदायते । स्तवं कर्तुं कृतद्वेपि -चारणस्य सदा यते ।।१।। श्रीधर्मेति ॥ हे 'सदायते !' सती-शोभना आयति: उत्तर- फालो यस्य स तथा तस्य आमप्रणम्, हे श्रीधर्म ! अहं सदा जितं अनंततां च क्षिप्र पर्नु 'यते' उद्यतो भवामि । किम्भूनरू तब १ कर्मैव हु:-विस्तीर्णत्वाद् वृक्षः तन धारणस्य-इसिनः । पुनः यिम्भूतस्य ? पृत-विहित द्वपिणा-याहाभ्यन्तरवैरिणा वारणं निराकरण येन स तथा तस्य ॥१॥ गिरा निजगदुद्धारं, भाऽसमाना ततान या। श्रिया जीयाद् जिनाली सा, भासमानाऽतनानया ॥२॥ गिरेति ॥ सा 'जिनाठी' तीर्थहरणिः जीया । विग्गूना ! 'श्रिया' अतिशयमातिहार्या दिटक्षया 'भासमाना' शोममाना। पुन: म "दा' मनिता सप ''न -"मम् ।

·7391
स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका।
५२
किम्भूता? अततः-अविहितोऽनय:-अपन्यायो यया सा ।सा का?
या 'गिरा' वाण्या कृत्वा त्रिजगदुद्धार' त्रिभुवननिस्तारं 'ततान'
चकार । किम्भूता ? भया-कान्त्या असमाना-निरुपमाना॥२॥
वचः पापहरं दत्त-सातं केवलिनोदितम् ।
भवे त्राणाय गहने, सातके वलिनोदितम् ॥ ३ ॥
वचः पापेति ॥ केवलिना तीर्थकृता 'उदितं' गदितं वचः
वचनं 'गहने' निविडे 'भवे' चतुर्गतिरूपसंसारे 'प्राणाय' पतनप्र.
तिबन्धाय, अस्तु * इति शेपः * } भवे किम्भूते ? 'सात
सह आतङ्केन-जन्मजरामरणादिभयेन वर्तते यस्तस्मिन् । वचः
.किम्भूतम् १ 'पापहरं' दुरितनाशि । पुनः किम्भूतम् ? दत्तं
सात-सुसं येन तत् तथा । पुनः किं. १ वलिभिः नैयायिका-
दिमिः तत्रान्तरीयनोंदित-प्रेरितम् ॥ ३ ॥
दद्युः प्रसादाः प्रज्ञप्त्याः, शक्तिमऽत्याजितादराः।
तस्या यया द्विपां सर्वे, शक्तिमत्या जिता दराः॥४॥
॥ इति श्रीधर्मजिनस्तुतिः ॥ १५ ॥
दद्युरिति ।। तस्याः प्रज्ञाप्त्याः 'प्रसादा' वरप्रदानलक्षणाः
'शक्ति' सामर्थ्य द्युः । किम्भूताः ? अत्याजित:--अमोचित
आदरः-पुनःपुनरुपायप्रवृत्तिलक्षणो यैस्ते । तस्याः कस्याः ? यय
द्विषां वैरिणी 'स' समस्ताः 'दराः' भयानि जिताः' निरा-
कृताः । यया किम्भूतया ? शक्ति:-शस्त्रविशेषः सामर्थ्य वाऽस्ति
यस्याः सा शक्तिमती तया ॥४॥
॥ इति श्रीधर्मजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १५॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता श्रीधर्मजिन- अनेन सम्यग्दृष्टित्वमाह । पुनः किं० ? 'सदसि!' सन-शोभन: असिः खड्गो यस्याः सा तथा । पुनः किं० ? 'अक्षतिभा' नाति क्षतिः-दूपणं यस्यां सा अक्षतिः वाशी भा-कान्तिर्यस्याः सा तथा । पुनः किं० ? 'सुरवा' सुष्टु-शोभनः रव:-शब्दो पखाः सा तथा । इयं का? या 'जगद्' विश्वं रक्षति' पालयति, किम्भूता ? 'इता' प्राप्ता, पम् ? 'मासुरवाजिन' देदीप्यमानतुर- गम् । पुनः किं०-१ फलकं च इपुश्च धनुश्च फलफेपुधपि तानि धरति किमणसा (?) ॥ ४॥ ॥ इति श्रीअनन्तजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १४॥ श्रीधर्म तय कर्मटु शरणस्य सदस्यते। स्तवं कर्तुं कृतद्वेपि-चारणस्य सदा यते ॥ १॥ श्रीधर्मेति ॥ हे 'सदायते !" सती-शोमना आयति:- उत्तर- पालो यस स तथा तस्य आमन्त्रणम्, हे श्रीधर्म ! अहं सदा जितं अनंततां च क्षिप्रं क्तुं यते' उद्यतो भवामि । किम्भूतस्प तव ? फर्मव तुः-विस्तीर्णत्वाद् वृक्षः तन पारणस्य-दखिनः । पुनः किम्भूतस्य ? कृतं-विहितं वपिणा-याहाभ्यन्तरवैरिज वारणं निराकरणं येन स तथा तस्स ॥ १ ॥ गिरा त्रिजगदुद्धारं, भाइसमाना ततान या । प्रिया जीयाद् जिनाली सा, भासमानाऽततानया ॥२॥ गिरेति ।। सा 'जिनाली' तीर्यवरणिः जीयान् । किम्भूता! (भिया' अतिशयप्राविहार्या दिलल्या 'मासमाना' शोममा पुनः मित्र " निसनं "मियम्।

·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका । 7391 ५१
किम्भूता ? अततः 1:-अविहितोऽनयः-अपन्यायो यया सा | सा का?
या 'गिरा' वाण्या कृत्वा 'निजगदुद्धारं त्रिभुवननिस्तारं 'ततान'
चकार । किम्भूता ? भया-कान्या असमाना-निरुपमाना ॥२॥
पचः पापहरं दत्त-सातं केवलिनोदितम् ।
भवे त्राणाय गहने, सातके वलिनोदितम् ।। ३ ।।
वचः पापेति ॥ 'केवलिना' तीर्थकता 'उदित' गदितं वचः'
वचनं गहने' निविडे 'भवे' चतुर्गतिरूपसंसारे 'प्राणाय' पतनप्र-
तिबन्धाय, अस्तु * इति शेषः * । भये किम्भूते ? 'सातद्दे
सह आतक्षेन-जन्मजरामरणादिभयेन वर्त्तते यतस्मिन् । वचः
किम्भूतम् १ 'पापहरं' दुरितनाशि । पुनः किम्भूतम् ? दत्तं
सातं-सुसं येन तत् तथा । पुनः किं. ? पलिमिः नैयायिका.
दिमिः तत्रान्तरीयनोंदिवं-प्रेरितम् ॥ ३॥
दधुः प्रसादाः प्रज्ञप्त्याः, शक्तिमऽत्याजितादराः ।
तस्या यया द्विपां सर्वे, शकिमत्या जिता दराः॥४॥
॥ इति श्रीधर्मजिनस्तुतिः ॥ १५ ॥
दद्युरिति ॥ तस्याः प्रत्याः 'प्रसादाः' वरप्रदानलक्षणाः
शक्ति' सामथ्र्य दद्युः । किम्भूताः ? अत्याजित: अमोचित
आदर:-पुनःपुनरुपायप्रवृत्तिलक्षणो यैस्ते । तस्याः कस्याः १ यय
'द्विपा' वैरिणां 'सर्वे' समस्ताः 'दराः' भयानि जिताः' निरा-
कृताः । यया किम्भूतया 'शक्तिः शनविशेषः सामर्थ्य वाऽति
यस्याः सा शक्तिमती तया ॥४॥
॥ इति श्रीधर्मजिनस्तुतिविवरणम् ॥१५॥

·। यशोविजयोपाध्यायविरचिता [शान्तिजिन- अस्याभूद् व्रतघाति नातिरुचिरं यच्छ्यसे सेवना- दक्षोदं भरतस्य वैभवमयं साराजितं तन्वतः। लिप्सो शान्तिजिनस्य शासनरुचिं सौख्यं जयद् ब्रह्म भोक, दक्षोऽदम्भरतस्य वै भवमयं साराजितं तन्वऽतः ॥१॥ अस्येति ।। भोः 'ब्रह्म मोक्ष 'लिप्सो" लघुमिच्छो । त्वम् अतः कारणात् शान्तिजिनस शासनरूचि प्रवचनद्धा 'तनु' विधेहि । ब्रह्म कि कुर्वत् ? 'जयत्' अतिशयानम्, किम् ? सौ- ख्यम् , फीदृशम् ? 'भवमय' मयटो विकारार्धत्वात् फर्मशजितिर- स्कृतशक्तिकस्यात्मनः ससारानुभावोपनीवेन्द्रियेष्टविषयसम्बन्धवि. काररूपमित्यर्थः । पुन: किं० १ सया-चत्रवादिलक्ष्म्या राजि. त-शोभितम् । शान्तिजिनस्य विम्भूतस्य ? '' निश्चितम् 'अद- म्भरतस्य' मायामैथुनरहितस्य । (व फिरूप: १ 'दक्षा परिणः । अतः कुतः १ यत्' यस्मात् कारणात् 'अस्य शान्ते. 'भरत' पखण्डमुखक्षेनस्य 'वैभव' प्रभुत्व 'प्रतपाति' धरण(मलिगति)प्रति- पन्थि नाभूत् । अय हि मर्त अम......परमधर्यपर्या सार्वभौम- पदवीम् , अलिप्तेन मनसा चोपगुज्य भोगान, उपिते प समये तृणवद् अपक्षय वान्, पद्धतुं ससारपसरीमा जगन्, प्रथायितुं धर्मतीर्थ मराज राजन्यमौलिमालापितचरणकम ही युपमस्स भजनम् । भव किम्भूतम् ? 'अविरुपिरम्' अतिमनोहरम् । अस्य किं पुर्वतः ? 'सेवनात्' मजनान् देवो. 'पसे' पल्याणार्थ मक्षरचयमेतदपिरमामा।

·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। 'अक्षोदं क्षोदरहितम् 'अयम्' इष्टदेवं तन्यतः । अयं किम्भूतम् ! सारेण-चलेन अजितं-अपराजितम् ॥१॥ येपां चेतसि निर्मले शमवतां मोक्षाध्वनो दीपिका, प्रज्ञालाभवतां क्रिया सुरुचितारं भावनाभोगतः। ते श्रीमजिनपुङ्गवा हतभया नित्यं विरकाः सुखं, प्रज्ञाला भवतां क्रियासुरुचितारम्भावना भोगतः ॥२॥ येयामिति १ ते श्रीमन्जिनपुङ्गवाः भवता' युष्माकं सुखं कि- यासुः । किम्भूताः ' हतं भयं यस्ते तथा ! पुनः किं १ 'नित्य' सदा भोगत: विपयोपभोगात् 'विरक्ताः' निवृत्ताः । पुनः कि० " 'प्रज्ञाला' बुद्धिमन्तः । पुनः किं० १ उचित:-मोक्षसाधक आ- रम्म.-उद्यमो येया ते उचितारम्भाः तेषामवन-रक्षण येभ्यस्ते तथा । ते के ? येपा 'चेतसि हृद्य 'किया' सदनुधानात्मिका 'सुरुचिता' अतिशयेन रुचिमुपगता । कस्मात् ? भावनानाम्- अहिंसादिव्रतसम्बन्धिनीना ध्यानभूमिकाभूतघासनाना * वा * य आभोग:-अपञ्चः तस्मात् । चेतसि किम्भूते? 'अरम्' अत्यर्थ 'निर्मले' अश्रद्धादिमलरहिते । येपा किम्भूतानाम् ? 'शमवताम्' उपशमशालिनाम् । पुनः किम्भूतानाम् ? प्रज्ञाया:-मार्गानुसारि- ज्ञानस्य यो लाभ:-प्राप्तिस्तद्वताम् , अनेनं ज्ञाननियासमुच्चयमाह । किया किम्भूना? 'मोक्षाध्यनः' मोक्षमार्गस्य दीपिका, तत्प्रकाश- कत्वादिति भावः ॥२॥ १"किया मुरुचिता" "प्रज्ञालाभवताम्" इत्यनेन इत्यर्थ ।।

·५४ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [शान्तिजिन- मिथ्यादृष्टिमतं यतो ध्रुवमभूत् प्रध्वस्तदोषात् क्षिता- वाचारोचितमानमारयमदम्भावारिताऽपाप! हे!" तं सिद्धान्तमभङ्गभगकलितं श्रद्धाप चित्ते निजे, वाचा रोचित ! मानमारयमदं भावारितापापहे ॥ ३ ॥ मिथ्येति ॥ 'हे अपाप !' पापरहित !, हे 'अदम्भाधारित !' अदम्भैः-अकपटैः अवारितः अनिपिद्धप्रवृत्तिकः ययावद् मार्गानु- यायीत्यर्थः तस्यामन्त्रणम् , हे 'रोचित!' अङ्गीकृत, कया? 'पापा' सरस्वत्या, स्वं तं सिद्धान्त निजे' स्वीये चित्ते 'श्रद्धाय' भदाया- मुपगम्य 'आनम' नमस्कुरु । किम्भूतम् ? अभङ्गा: भारहिता ये भनाः-विकल्पविशेपास्तैः कलित-शोभितम् । पुनः किं. १ मानः-- अहकारी मार:-कामो यमश्व-मृत्युः तान यति-सण्डयति यः स तथा तम् । पुनः कि० ? आचारेण-सदनुष्टानेन उचितम्-अनु- रूपम् । चित्ते किम्भूते ? भावारीणां-त्रोधादिकपायाणा, ताप:- दुःखानुभयलक्षणः तम् अपन्ति यत् तत् तथा नगिन् । तं पम् । 'यत' यस्मात् 'क्षिती' पृथिव्या 'भुवं' निश्चित निध्याटिम' दणादादिशास्त्ररूपम् 'अरयम्' अप्रसरमभूत् । यतः किम्भूतान् ? प्रध्वस:-विनाशितः दोप:-अनादिः येन (ईटराया) तस्मात् ॥३॥ शत्रूणां पनधैर्यनिर्जितभया त्यां शासनस्वामिनी, पातादानतमानयासुरहिता रुच्या सुमुद्राजिपु । मायान्तरमस्यायचूर्याम्-'या' पूणे, 'यसे !' अभिराम | रिसमा. नमारसमय' चितान्-उधान माना पतीविका।" २ भरपरम- भिमिर विभाले।

·स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका।
श्रीशान्तिक्रमयुग्मसेवनरता नित्यं हतव्यग्रता-
पातादानतमा नवासु रहिताऽरुच्या सुमुद्राऽऽजिपु ॥
॥ इति श्रीशान्तिजिनस्तुतिः ॥ १६ ॥
शत्रूणामिति ॥ हे 'सुमुद्र ।' सुष्टु-शोभना मुद्रा यस तस्या-
मन्त्रणम् , 'शासनस्वामिनी शासनदेवता त्वां पाताद्' रक्ष-
सात् । किम्भूता ? 'शत्रणां' वैरिणाम् 'आजिपु' संपामेपु घनेन-
चहलेन धैर्येण-धोरिमगुणेन निर्जितं भयं यया सा । पुनः किं० ?
आ-समन्तात् नता:-प्रगता ये मानवा:-मनुष्या असुराच-भव-
नपतिविशेषास्तेपा हिता-अनुकूला । पुनः किं. १ मुधु-शोभना
मुद्-आनन्दो येषां ते सुमुदः तेषां राजिपु-श्रेणिपु मध्ये 'कच्या'
मनोहरा । पुनः कि० १ 'नित्यं निरन्तरं श्रीशान्ते:-श्रीशान्तिनाथस्य
यत् कमयुगं-चरणयुगलं तस्य यत् सेवन-पर्युपासनं तत्र रता-
सक्ता । पुनः किं. ? हतानि-निराकृतानि व्यग्रता-आकुलत्वल-
क्षणा पात:-मार्गच्यवनलक्षणः अदानं च-कृपणतालक्षणं तान्येव
तमांसि-ट्वान्तानि यया सा तथा । आजियु किम्भूतासु ? 'नवासु'
प्रत्यमासु । पुनः किम्भूता ? 'अरुच्या' अनमिलापेण रहिता'
वियुता ॥४॥
।। इति श्रीशान्तिजितस्तुतिविवरणम् ॥ १६ ॥
स जयति जिनकुन्युलोभसंक्षोभहीनो,
महति सुरमगीनां भवे सानिधाने ।
इह भवति विना यं मानसं हन्त फेपा-
महति सुरमगीनां वै भये सन्निधाने ॥१॥

·५४ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [शान्विजिन- मिथ्यादृष्टिमतं यतो ध्रुवमभूत् प्रध्वस्तदोपात् क्षिता- वाचारोचितमानमारयमदम्भावारिताऽपाप! हे!। तं सिद्धान्तमभङ्गभङ्गकलितं श्रद्धाय चित्ते निजे, वाचा रोचित ! मानमारयमदं भावारितापापहे ॥ ३ ॥ मिथ्येति ॥ 'हे अपाप !' पापरहित !, हे 'अदम्भावारिस !' अदम्भैः-अकपटैः अवारित:-अनिपिद्धप्रवृत्तिकः ययावद् मार्गानु- थायीत्यर्थः तस्यामप्रणम् , हे 'रोचिव!' अङ्गीकृत !, कया? 'वाचा' सरस्वत्या, त्वं तं सिद्धान्तं निजे' स्वीये चित्ते 'श्रद्धाय' प्रदाया- मुपगम्य 'आनम' नमस्कुरु । किम्भूतम् ? अभङ्गाः भारहिता ये भना:-विकल्पविशेपास्तैः कलित-शोभितम् । पुनः कि० १ मान:- अहङ्कारो मार:-कामो यमश्च-मृत्युः तान द्यति-सण्डयति यः स तथा तम् । पुन: कि० ? आपारेण-सदनुष्ठानेन उचितम्-अनु. रूपम् । चित्ते किम्भूते ? भावारीणां-क्रोधादिकपायाणा, ता:- दुःसानुभवलक्षणः तम् अपहन्ति यत् वत् तथा तस्मिन् । वं कम् । 'पतः' यस्मात् 'क्षिती' पृथिव्यां 'भुवं' निशिवं 'मिध्याप्टिम' पणादादिशास्त्ररूपम् 'अरयम्' अप्रसरमभूत् । यतः शिम्भूसार ? प्रध्वस्त:--विनाशितः दोपः-अशानादिः येन (इष्टतया)सरमा ॥३॥ शत्रूणां धनधैर्यनिर्जितभया त्वां शासनस्वामिनी, पातादानतमानवासुरहिता रुच्या मुमुद्राजिषु । पगाएपान्तरमसायचूर्याम्-"का' पूरणे, 'परो ।' भामराम! रितमा- नमारसम' पितान्-अशन मानारीन् पतीविषा ।" २ पETER- सिनिय प्रतिमावे॥

·५५
स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका।
श्रीशान्तिक्रमयुग्मसेवनरता नित्यं हतव्यग्रता-
पातादानतमा नवासु रहितारुच्या सुमुद्राऽऽजिषु ।।
॥ इति श्रीशान्तिजिनस्तुतिः ॥ १६ ॥
शत्रूणामिति ॥ हे 'सुमुद्र ।' सुष्टु-शोभना मुद्रा यस्य तस्या-
ऽऽमन्त्रणम् , 'शासनस्वामिनी' शासनदेवता त्वा 'पाता' रक्ष-
वात् । किम्भूता ? 'शत्रूणा' वैरिणाम् 'आजिपु' सग्रामेष घनेन-
वहलेन धैर्येण-धीरिमगुणेन निर्जितं भयं यया सा । पुनः किं ?
आ-समन्तान् नता:-प्रगता ये मानवा:-मनुष्या असुराश्य-भव-
नपतिविशेपास्तेपा हिता-अनुकूला । पुनः कि० ? सुष्ठु-शोभना
मुद्-आनन्दो थेपा मुमुदः तेषां राजिपु-श्रेणिपु मध्ये 'रुच्या'
मनोहरा । पुनः किं ? 'नित्य निरन्तरं श्रीशान्तेः-श्रीशान्तिनाथस्य
यत् प्रमयुग-चरणयुगल तस्य यत् सेवन-पर्युपासनं तन रता-
सका। पुन. कि. ? हतानि-निराकृतानि व्यप्रता-आकुलत्वल-
क्षणा पात:-मार्गच्यवनलक्षण. अदान च-कृपणतालक्षणं तान्येव
तमासि-वान्तानि यया सा तथा आजिपु किम्भूतासु ? 'नवासु
प्रत्यमासु । पुनः किम्भूता ? 'अरुच्या' अनमिलापेण रहिता'
वियुना ॥ ४॥
॥ इति श्रीशान्तिजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १६ ॥
स पयति जिनकुन्धुलीभसक्षोभहीनो,
महति सुरमणीनां वैभरे सन्निधाने ।
इह भवति विना यं मानसं हन्त केपा-
महति सुरमगीनां वै भरे सन्निधाने ॥१॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [शान्तिजिन- मिथ्यादृष्टिमतं यतो ध्रुवमभूत् मध्वस्तदोषात् क्षिता- वाचारोचितमानमारयमदम्भावारिताऽपाप! हे!। तं सिद्धान्तमभङ्गभङ्गकलितं श्रद्धाय चित्ते निजे, वांचा रोचित ! मानमारयमदं भावारितापापहे ॥ ३ ॥ मिथ्येति ॥ 'हे अपाप !' पापरहित !, हे 'अदम्भावारिस !' अदम्भैः-अकपटैः अवारितः-अनिपिद्धप्रवृत्तिकः यथावद् मार्गानु- यायीत्यर्थः तस्यामप्रणम्, हे रोचित!' अङ्गीकृत!, कया? 'वाचा' सरस्वत्या, त्वं तं सिद्धान्तं निजे स्वीये चित्ते 'श्रद्धाय' भद्धाया- मुपगम्य 'आनम' नमस्कुरु । किम्भूतम् ? अभङ्गा:-मगरहिता ये भना:-विकल्पविशेपास्तैः फलित-शोभितम् । पुनः किं०१ माना- अहकारी मार:-कामो यमच-मृत्युः तान् यति-सण्डयति यः स तथा तम् । पुनः किं ? आचारेण-सदनुष्ानेन उचितम्-अनु- रूपम् । चित्ते रिम्भूते ? भावारीणां-प्रोधादिपपायाणां, बाप- दुःखानुभवलक्षणः तम् अपहन्ति यत् तत् तथा तस्मिन् । तं पम् । 'या' यस्मात् 'क्षिती' पृथिव्यां 'भुवं' निश्चित 'मिष्याष्टिमा फणादादिशास्त्ररूपम् 'अरयम्' अप्रसरमभूत् । यवः किम्भूतात् ? प्रध्वस्त:-विनाशितः दोप:-अमानादिः येन (इष्टतया) तस्मात् ॥३॥ शत्रूणां धनधैर्यनिर्जितभया त्वां शासनस्वामिनी, पातादानतमानयासुरहिता रुच्या सुमुद्रामिषु । पारयान्तरमसायचूर्याम्-"वा' पूरने, 'परो !' अभिम IFE नमारस्मद' चितान-पुटार मानादीन् पीविया ।" २ भरम- किन विमाते ।

·सुतिः। ऐन्द्रस्तुति चतुर्विशतिका ।
श्रीशान्तिक्रमयुग्मसेवनरता नित्यं हतव्यग्रता-
पातादानतमा नगासु रहिताऽरुच्या सुमुद्राऽऽजिपु ॥
॥ इति श्रीशान्तिजिनस्तुतिः॥ १६ ॥
शत्रूणामिति ॥ हे 'मुमुद्र ।' मुष्ठु-शोभना मुद्रा यस तस्सा-
ऽऽमपणम्, 'शासनस्वामिनी' शासनदेवता लां 'पाता' रक्ष-
तार । किम्मूना ? 'शवणा' वैरिणाम् 'आजिपु' संग्रामेपु घनेन-
पहलेन धैर्येण-धीरिमगुणेन निर्जितं भयं यया सा । पुनः किं. ?
आ-समन्तात् नता:-प्रगता ये मानवा:-मनुष्या असुराय-भव-
नपतिविशेपास्तेषां हिता-अनुएला । पुनः कि० ? सुष्टु-शोभना
मुद्-आनन्दो येषां ते मुमुदः तेषां राजिपु-णिपु मध्ये 'रुच्या'
मनोहरा । पुनः कि. ? 'नित्यं निरन्तरं श्रीशान्ते:-श्रीगान्तिनाथम्य
यत् गमयुगं-परणयुगल तस्य यत् सेवन-पर्युपासनं वन रवा-
सचा। पुनः नि ? हतानि-निराहतानि व्यप्रता-आकुलवल-
क्षणा पात:-मार्गन्यवनलक्षगः अदानं च-पपतालक्षगं तान्येय
तमासि-वान्तानि यया सा वधा|आजियु किम्भूतामु ? 'नाम'
मत्तमामु । पुनः किम्भूता ? 'अरुच्या' अनमिलापेण 'रहिता'
विगुता ॥ ४॥
॥ इति मोशान्निजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १६ ॥
स जयति जिनकुन्धुलोभसंक्षोभहीनो,
महति सुरमगीनां भरे सन्निधाने ।
इह भवति विना यं मानमं हन्त फेपा-
महति सुरमगीनां धै भो समिधाने ॥१॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीकुन्धुजिन-
स इति ॥ स जिनकुन्थुः 'जयति' सर्वोत्कर्षेण वर्तते। कि-
म्भूतः ? 'महति' विमले 'सुरमणीनां देवताधिष्ठितानां चतुर्दार-
नानां 'वैभवे' विमुखे लोभसंक्षोभेण-मू विप्लवेन हीनः-रहितः,
किम्भूते ? सन्ति-शोभनानि निधानानि-महापद्मादीनि यत्र तत्
तथा तस्मिन् । स कः ? यं विना इह 'भवे' संसारे ' निश्चित
'सुरमणीनों' शोमनस्रीणां 'सन्निधाने अन्तिके * 'हन्त' इति
कोमलामणे, केषां 'मानसं' विचम् अहति' याधारहिवम् ? न*
केषामपीत्यर्थः ॥१॥
जयति जिनततिः सा विश्वमाधातुमीशाs-
मदयतिमहितारं किन रीणामपाशम् ।
विलसितमपि यस्याः हन्त नैव स्म चित्तं,
मदयति महि तारं किन्नरीणामपाशम् ॥२॥
जयतीति ॥ सा 'जिनततिः' तीर्थकरभेगिर्जयति। रिम्भूता ?
'विश्व' जगत् रीणाऽऽमपाशं' क्षीगरोगपाशम् 'भाधातुं' पति
'न ईशा' न समर्था ? अपि तु समयवेत्यर्थः । पुनः 6ि. ? 'अ-
रम्' अत्यर्थम् * अमदाः * अनइद्वारा ये यता-पायमानः
महिताः-मावस्तवेन पूजिता । सा या ? यत्ताः 'विस' पदयं
किनरीणामपि 'विलसितं' गतस्तन्यादिचेष्टित 'इन्त' सि पो.
मलामणे नेव 'मदयति म रुपिपार पुरते ग्म। किम्मूतम् ।
अपाता आशा यस्मान् उत्, पिरीचिमनुपियारामिले। पुन:
किं. १ महि' वासवंयु। पुनः 6ि. वार' महोपारम् ॥२॥

·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । अवतु गदितमाप्तैस्त्या मतं जन्मसिन्धौ, परमतरणहेतु च्छायया भासमानः। विविधनयसमूहस्थानसङ्गत्यपास्ता- परमतरण ! हेऽतुच्छायया भाऽसमानैः ॥ ३ ॥ अवविति ॥'हे विविध० रण! विविधाः--विचिन्ना ये नया:-जैगमादयः तेषां समूहः-समुदायः तस्य या स्थानसगति:- औचित्येन योजनं तया अपास्त:-निराकृतोऽपरेपां-नैयायिकादीनां मतमेव-दर्शनमेव रण:-संग्रामो येन स तथा तस्य आमन्त्रणम् , 'आप्त:' तीर्थकरैः 'गदितम्' अभिहितं मतं त्वा 'अवतु' रक्षतु । किम्भूतम् १ 'जन्मसिन्धौ' संसारसमुद्रे ‘परमतरणहेतु' अतिश- यितपारगमननिबन्धनम् । आतैः किम्भूतैः ? 'भासमानः' * 'शोभ- मान' *, कया ? 'छायया' शोभया, किम्भूतया ? अतुच्छ:- विपुल आय:-लाभो यस्यां सयां यस्याः सकाशाद्वा सा तथा क्या। * पुनः * आप्तैः किम्भूतैः ? भया-कान्त्या असमानैः- निरुपमानैः ॥३॥ कलितमदनलीलाऽधिष्ठिता चारु कान्तात् सदसिरुचितमाराद् धाम हन्तापकारम् । हरतु पुरुपदत्ता तत्वती शर्म पुंसां, सदसि रुचितमाऽऽराद्धाऽमहं तापकारम् ।। ४ ।। ॥ इति श्रीकुन्थुजिनस्तुतिः ॥ १७ ॥ कलितेति ॥ पुरुपदत्ता 'हन्त' इति कोमलामपणे 'पुंसां' पुरु- षाणां 'सदसि' समायाम् 'अपकार' परलोकापायलक्षणमपराध ?

·५६ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीकुन्थुजिन-
स इति ।। स जिनकुन्थुः 'जयति' सर्वोत्कण वर्तते । कि.
म्भूतः
? 'महति' विमले 'सुरमणीना' देवताधिष्ठितानां चतुर्दशर-
नानां 'वैभवे' विभुत्वे लोभसक्षोभेण-मूविप्लवेन हीन:-रहितः,
किम्भूते ? सन्ति-शोभनानि निधानानि महापद्मादीनि यत्र तत्
तथा तस्मिन् । स कः? यं विना इह भवे' संसारे वै' निश्चित
'सुरमणीना' शोमनखीणां 'सन्निधाने अन्तिके * 'हन्त' इति
कोमलामवणे, केषां 'मानस' चित्तम् 'अति' वाधारहितम् ? न *
केपामपीयर्थः ॥ १॥
जयति जिनततिः सा विश्वमाधातुमीशाऽ-
मदयतिमहितारं किन्न रीणामपाशम् ।
विलसितमपि यस्याः हन्त नैव स्म चित्तं,
मदयति महि तारं किन्नरीणामपाशम् ॥ २॥
जयतीति ॥ सा 'जिनवतिः' तीर्थकरगिर्जयति। रिम्भूगा ?
'विश्व जगत् 'रीणाऽऽमपाशं' क्षीणरोगपाशम् 'आधातुं' परि
'न ईशा' न समर्था ? अपि तु समयपेत्यर्थः । पुनः fro ? 'अ-
रम्' अत्यर्धम् * अमदाः * अनहद्वारा ये यतयः-याचयमासः
महिता:-भावस्तवेन पूजिवा । सा का ? यस्याः पित' हदयं
मिनरीणामपि 'विलसितं' गतस्मृतसादिचेष्टित 'इन्त' इपि पो.
मलामपणे नैव मदयति रग' रुपिपार गुरते म। फिम्मूतम् ।
अप-गवा आशा यस्मात् वत्, विकीपिंतप्रगुविकारामि: 1 IT
कि० महि' वरामंयु । पुनःfi? 'वार' महोदारम् ॥२॥

·. स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। अवतु गदितमाप्तस्त्वा मतं जन्मसिन्धी, परमतरणहेतु च्छायया भासमानः। विविधनयसमूहस्थानसङ्गत्यपास्ता- परमतरण ! हेऽतुच्छायया भाऽसमानैः ॥ ३ ॥ अवत्विति ॥ 'हे विविध० रण !' विविधाः-विचित्रा ये नया:-नैगमादयः तेषां समूहः-समुदायः तस्य या स्थानसङ्गतिः- औचित्येन योजनं तया अपास्त:-निराकृतोऽपरेपां-नैयायिकादीनां मतमेव-दर्शनमेव रण:-संग्रामो येन स तथा तस्य आमन्त्रणम् , 'आप्तैः' तीर्थकरैः 'गदितम्' अभिहितं मतं त्या 'अवतु' रक्षतु । किम्भूतम् ? 'जन्मसिन्धौ' ससारसमुद्रे ‘परमतरणहेतु' अतिश- यितपारगमननिवन्धनम् । आप्तैः किम्भूतैः ? 'भासमानैः' * 'शोभ. मानैः' *, कया ? 'छायया' शोभया, किम्भूतया ? अतुच्छ:- विपुल आय:-लाभो यस्यां सत्या यस्याः सकाशाद्वा सा तथा वया। * पुनः * आप्तैः किम्भूतैः ? भया-कान्या असमानैः- निरुपमानैः ।। ३॥ कलितमदनलीलाऽधिष्ठिता चारु कान्तात् सदसिरुचितमाराद् धाम हन्तापकारम् । हरतु पुरुपदत्ता तत्वती शर्म पुंसां, सदसि रुचितमाऽऽराद्धाऽमहं तापकारम् ॥४॥ ॥ इति श्रीकुन्थुजिनस्तुतिः ॥ १७ ॥ कलितेति ॥ पुरुपदत्ता 'हन्त' इति कोमलामणे 'पुंसा' पुरु- पाणां 'सदसि' सभायाम् 'अपकार' परलोकापायलक्षणमपराध ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीअरनाथ- , 'हरतु' अपनयतु । किम्भूता ? कलिता-परिशीलिता मदनलीला- कामकीडा यया सा तथा, कस्मात् ? 'कान्तात् 'रमणान् , किम्भू- तात् ? उचितः-योग्यो मारः कन्दों यस्य स तथा तस्मात् । पुनः किम्भूता ? 'अधिष्ठिता' माश्रिता, किम् ? 'धाम' गृहम् , किम्भूतम् ? 'चारु' मनोहरम् । पुनः किंविशिष्टा ? सन्-शोमनो- ऽसिः-सङ्गो यस्याः सा तथा । किं कुर्वती ? तन्वती, किम् ? 'शर्म' मुसम्, फिम्भूतम् ? 'सचितम्' रुचिविषयम् । किम्भूता ? 'आराद्धा' कृतमजना । अपकारः किं० ? 'अमह' नास्ति महः- उत्सवो यत्र यस्माद् वा तम्, पुनः कि० ? वा कारयतीति वाप- कारः तम् ॥ ४॥ ॥ इति श्रीकुन्थुजिनस्तुतिविवरणम् ॥ १७ ॥ हरन्तं संस्तवीम्यहं त्वामरजिन ! सततं भवोद्भवा- मानमदसुरसार्थवाचंयम ! दम्भरताधिपापदम् । विगणितचक्रवर्तिर्वभयमुद्दामपराक्रम हता- मानमद! सुरसार्धवाचं यमदं भरताधिपाऽऽपदम् ॥१॥ हरन्तमिति ॥ हे 'आन० यम !' आ-समन्तात् नगन्त:- प्रणामं कुर्वन्तोऽमुरसार्थाः-दानवगणाः यायमा:-भगनाश यस स तया तस्स आमनणा, हे हतामानमद !' हा:-निरामयः मान:-अपरिमाणो मदः-गद्दारो येन स तथा सम्मामधनम्, है 'भरताधिप !' भारतक्षेत्रप्रभो ! हे अरमिन ! भयोन्द्रयां' संसारोलनाम् 'आप' विपत्ति दरन्तम्' अपनपन्त त्यामहं 'सा' निरन्तरं संसायीमि । त्वां किं. १ दन्म:-फापट रव-निधनम् ·यगोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमरनाथ- रणस्य-संग्रामस्य अधिकारो यस्मादीदृशम् , उदिता-उत्पन्नाss- पत् च यस्मात् तादृशम् , 'भीमभव' भीषणसंसारं 'हरन्त' हेत- च्छेदादपनयन्तम् ॥ २॥ भीमभयोदधेर्भुवनमेव यतो विधुशुभ्रमञ्जसा- ऽभवदऽवतो यशोऽभितरणेन न मादितं नयमितं हि तम्। जिनपसमयमनन्तभद्रं जन ! दर्शनशुद्धचेतसा, भवदवतोय!शोभित!रणेननमादितं न यमितं हितम् ॥३ भीमेति ॥ हे 'शोभित !' भासित !, फेन ? 'दर्शनशुद्धचे- तसा' सम्यक्त्व निर्मलहृदयेन हे 'भवदवतोय !' संसारदारानल- जल', हे 'जन' हे प्राणिन् ! ' निश्चितं तं जिनपसमयं भगव- सिद्धान्तम् * 'अञ्चसा एव' शीघ्रमेय * 'म' नमस्कुरा । फिम्भू. तम् ?'न' व 'मादितं' जातोन्मादम् । पुनः किं ? 'नयं' नेग. मादिकं शुद्धपथं वा 'इत' प्राप्तम् । पुनः फि० ? अनन्ताः-अपरि- मिताःमहा:-विकल्पविशेपा यरस तथा तम् । पुनः किरण संमामेनन यमित' न यद्धम् । पुनः किं ? मदितम्' भार. ण्डितम् । पुनः कि० 'हित' पध्यापहम् । सं पम् ? 'या' यस्मात् 'भीममवोधे।' भीषणसंसारममुद्रस्य 'अमितरणेन' राग- न्वात् तरणेन विधुशुध्र' पन्द्रोज्वलं यशः 'अभयम्' भजनि। यतः किं पुर्वतः ? भुवनम् 'अयतः'* रक्षतः ॥३॥ चक्रधरा करालपरपातबलियमधिष्ठिता प्रभा- मुरविनतातनुभयपृष्ठमनुदितापदरं गतारपाक् ।

·६१ स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । दलयतु दुष्कृतं जिनवरागमभक्तिभृतामनारतं, सुरविनता तनुभवपृष्ठमनु दितापदरगतारवार ।। ४ ।। ॥ इति श्रीअरनाथस्तुतिः॥ १८॥ चक्रधरेति ॥ 'चक्रधरा' चक्रेश्वरी 'जिनवरागमभक्तिभृताम्' मईच्छासनभक्तानाम् 'अनारतम्' निरन्तरं 'दुष्कृत' पापं 'दलयतु' खण्डयतु । किम्भूता ? 'अधिष्ठिता' स्थिता, किम् ? प्रभासुर:- देदीप्यमानो यो विनतातनुभवः-गरुडः तस्य पृष्ठम्, किम्भूतम् ? कराला-भीपणा ये परे-वैरिणः तेषां घातेन-हननेन पलिष्ठ-अ. तिशयितबलवत् । चक्रधरा किम्भूता ? अनुदिवा-अनुत्पन्ना आप- द्-विपत्तिर्यस्याः सा ) * पुनः किं० ? 'अरम्' अत्यर्थ गता आर- वार-शात्रववाणी यस्याः सा। * पुनः कि० । सुरैः-देवैः विनता- नमस्कृता । पुनः फि० १ 'तनुभवपृष्ठं स्वल्पभवशेषं स्वल्पभवप्रभं या 'अनु' लक्षीकृत्य दितापदरगा-पण्डितविपद्रगविरहा तारा- मनोहरा च वाग् यस्याः सा तथा, प्रतनुकर्मणामभिलपितफलद- स्वाद् भगवतः समीपे तद्भवप्रश्नपूर्व तत्तदिहापनोदाद् वेति भावः॥४॥ ॥ इति श्रीमरनाथस्तुतिविवरणम् ॥१८॥ महोदयं प्रवितनु मल्लिनाथ ! मेs- घनाथ नोदितपरमोहमान ! सः। अभूमहाव्रतधनकाननेषु यो, घनाघनोऽदितपरमोहमानसः॥१॥ १अत्र 'पृष्ठ-पृष्ट शन्दाभ्या व्यायाऽवबोरव्या २ अवचूर्याम्- "दितापदा-सण्डितास्थानाऽत एष रहेण तारा वागत्वाणी यस्या सा । इति ३"तत्तीदा" इति भवेत् ॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमल्लिजिन- महोदयमिति।। हे 'अघनाघ!' नाति धनं-निविडम् अघं-पाप यस्य तस्यामप्रणम् , हे 'नोदितपरमोहमान !'नोदिती-प्रेरितो विसं. स्थूलीकृतौ परेपो मोहमानौ-अज्ञानाहवारी येन तस्यामश्रणम् , हे मल्लिनाथ !सत्वं' में' मम 'महोदय' मोक्षं महानाम्-उत्सवानां वा उदयं प्रवितनु' कुरु। स क: यस्त्वं महाप्रतान्येव धनानि-सान्द्राणि फाननानि-वनानि तेषु 'धनाधनः' मेघः अभूः, यथा धनाधनः काननस्फाति जनयति तथा त्वया महाप्रतत्कातिर्जनितेत्यर्थः । त्वं कि ? अदिता:-असण्डिताः परमा:-उत्कृष्टा हा:-विचारा: यन्न एतादृशं मानसं-वृदयं यस्य स तथा ॥१॥ मुनीम्धरैः स्मृत ! कुरु सौख्यमईता सदा नतामर । समुदाय ! शोभितः। बनर्गुणैर्जगति विशेपयन श्रिया, सदानतामरस ! मुदा यशोऽभितः ॥२॥ मुनीश्वरैरिति ॥ हे 'स्मृत ! स्मृतिविपयीकृत !, कैः ? भुनी- वरैः योगीन्द्रः, फया ? 'मुवा हर्षेण हे 'नामर !' प्रगनि- दश ?, हे 'सदानतामरस !' दानं-त्यागः सागरसं प-पगलम् सह ताभ्यां वर्तते यतस्यामधगम् , हे 'समुदाय ! पश्यार!, फेपाम् ? 'अईai' तीर्थराणाम् सं 'सदा' निरन्तर सौरय मुरु। विम्भूतः ? 'प्रिया' अतिशयादिलदन्या भोमितः' प्राजियः । सुर्धन् ? 'पनेः' बहुरेः 'गुणः' औदार्यादिमिः 'जगवि' रिश्व. मिवः समन्ताम् यशः' शो विशेषयन' अभियानः ॥२॥ प्रारी" मोहमानविदाध्ययाम् ।

·? स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । जिनः स्म यं पठित्तमनेकयोगिमि- मुंदा रसं गतमपरागमाऽऽह तम् । सदागर्म शिवसुसदं स्तुवेतरा- मुदारसङ्गतमऽपरागमाहतम् ॥३॥ जिन इति ॥ अहं तं सदागमम्' उत्तमसिद्धान्तं स्तुपेतराम अतिशयेन स्तवीमि । किम्भूतम् ? 'शिवसुरदं मोक्षसुखदम् । पुनः कि० ? उदारं-महापं च तत् सङ्गत-सहवियुकं चेत्यर्थः । पुन: किं०१ अपरागमैः-तत्रान्तरीयसिद्धान्तः अदतम्-अयाधिधम् । सं कम् ? ये 'जिन' भगवान् 'आह रग' यूते स्म। यिम्भूतम् । 'अनेकयोगिभिः' नि:शेषसाधुभिः पठितम्' अधीतम् , फया 'मुदा' हर्पण । पुनः मि० १ 'रस' शान्तारुयं 'गते' प्राप्तम् । पुनः कि. ? अपगतो रागो यस्मात् तम्, क्रियाविशेषणं वा एतत् ॥३॥ तनोतु गी: समयरुचि सतामना- विला सभा गवि कृतघीरतापदा। शुचिद्युतिः पटुरणदच्छकच्छपी- विलासभागऽविकृतधीरतापदा ॥४॥ ॥ इति श्रीमलिजिनस्तुतिः ॥ १९ ॥ तनोत्विति ॥ गीः' भारती 'सता उत्तमानां गवि' पृथिव्यां 'समयरुचि' प्रवचनश्रद्धां तनोतु विधत्ताम् । रिम्भूता ? 'अना. विला' निर्मला । * पुनः किम्मूता ? 'समा' सह भया-भशख• कान्या वर्तते या सा । पुनः किम्भूता ? "फवधौरतापदा' फवं- विहितं धीरतायां-धैर्षे पद-स्थान यया सा।* पुनः किं. १ 'शुचि.

·है . यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमल्लिजिन- महोदयमिति॥हे 'अघनाघ!'नास्ति घनं-निविडम् अर्घ-पार्प यस तस्यामश्रणम् , हे 'नोदितपरमोहमान !' नोदिची-प्रेरिती विसं- स्थूलीकृतौ परेपां मोहमानौ-अज्ञानाहवारी येन तस्यामरणम् , मल्लिनाथ !स त्वं 'मे' मम महोदयं मोक्षं महानाम्-उत्सवानां पा उदयं 'प्रवितनु कुरुास कः? यस्तं महानतान्येव धनानि-सान्द्राणि काननानि-वनानि तेषु 'धनाधन:' मेघः अभूः, यथा पनापन: काननरफालि जनयति तथा त्वया महावतकाविर्जनितेत्यर्थः । कि० ? अदिताः-असण्डिताः परमा:-उत्कृष्टा ऊहा:-विचारा: यन्त्र एतादृशं मानसं-हृदयं यत्य स तथा ॥१॥ मुनीश्वरैः स्मृत ! कुरु सौख्यमहतां सदा नतामर । समुदाय ! शोभितः। घनैर्गुणैर्जगति विशेषयन् श्रिया, सदानतामरस ! मुदा यशोऽभितः॥२॥ मुनीश्वरैरिति ॥ हे 'स्मृत!' स्मृतिविषयीटत!, फै: ? भुनी. वरैः योगीन्द्रः, कया ? 'मुदा' हण; हे 'मतामर !' प्रगानि. दा, हे 'सदानतामरस !' दान-त्यागः वामरसं प-यमसम् सह ताभ्यां वर्वते यसस्यामनगम् , हे 'समुदाय !' पश्याल !, फेपाम् ? 'अईता' तीर्थकराणाम् त्वं 'सदा' निरन्तरं सौम्यं पुर। विम्भूतः ? 'प्रिया' अतिसयादिलदम्या मितः' भाजित कुर्वन् ? 'घः' बटु: 'गुणैः' औदार्यादिमिः 'जगार' विधे'. मितः समन्तात् 'या' गोकं विशेपपन्' भनिमयानः ॥ २॥ "पर-प्रश" मोदमाननियमाप्रयांम् ॥

·. स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। दिशतु गिरा निरस्तमदना रमणीहसिता- वलितरसे ! हितानि सुरवारसभाजितया ॥२॥ अवतीति ॥ हे 'रमणी० रसे !, रमणीनां कामिनीनां हसि- वेन-स्मितेन अवालेतः-अचलितो रसः-शान्ताख्यो यस्यास्तस्था आमन्त्रणम् , हे 'पारगतावलि ! तीर्थकरश्रेणि ! भवती मयि 'आशु'मीप्रम् ईहितानि' वाञ्छितानि हितानि दिशतु' ददातु । भवती किं. ? 'मुरवा' शोभनध्वनिः । पुनः कि० ? तया 'गिरा' वाण्या 'तरसा वेगेन निरस्तमदना' प्रध्वस्तकामा । किम्भूतया गिरा ? सुरवारेण-देवसमूहेन सभाजितया-सेवितया । तया कया ? या 'जगन्ति' भुवनानि 'अवति' रक्षति । मयि किम्मूते ? रसं भजतीति रसभाक् तस्मिन् ॥ २ ॥ यतिभिरघीतमाहतमतं नयवज्रहताs- घनगमऽभनमानमरणैरनुयोगभृतम् । अतिहितहेतुतां दधदऽपास्तभवं रहितं, धनगमभद्गमाऽऽनम रणैरनु योगभृतम् ॥३॥ यतिभिरिति ॥ हे जन ! त्वम् 'आईतमतं' जैनेन्द्रप्रवचनम् 'भानम नमस्कुरु । किम्भूतम् ? 'यतिभिः' वाचंयमैः 'अघीत' पठितम् , यतिभिः किम्भूतैः ? नास्ति भङ्गः-पराजयो मान:-अह- धारो मरणं-मृत्युश्च येषां ते तथा तैः । पुनः किं० १ नया एवं यआणि-पवयस्तैईता अपनगा:-पातकोला येन तत् । पुनः कि.? मपास्त:-निराकृतो भवः-संसारोयेन तत् । पुनः किं०१ पना:- निविडाः गमा:-सदृशपाठाः मगाश्व-विकल्पविशेषा यत्र तत् । ऐ.च.५ ·६४ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमुनिसुषत- युतिः' उज्वलवर्णा । पुनः किं० ? पटु-निपुर्ण रणन्ती या अच्छा-- निर्मला कच्छपी-वीणा तस्या विलास:-प्राममूर्च्छनादिरूपस्तं भजति या सा। पुनः किं० १ 'अविकृतधीः' अपरिप्लुतमतिः । पुनः कि.? तापं ददाति या सा तापदा, न ताशी अतापदा॥४॥ ॥ इति श्रीमहिनाथस्तुति विवरणम् ॥ १९ ॥ तव मुनिसुव्रत ! क्रमयुगं ननु का प्रतिभा- वनधन ! रोहितं नमति मानितमोहरणम् । नतसुरमौलिरक्षविभया विनयेन विभ- चन ! नरो हितं न मतिमानितमोहरणम् ॥१॥ तवेति ॥ हे 'प्रतिभावनधन ! प्रतिभा-सयःस्फूर्तिमती बुद्धिः सेव धनं-विपिनं तर धन इव-मेघ इव तदुलासकारिलात् यः तस्य आमन्त्रणम् , हे 'अनप!' निष्पाप!, हे "विमो'! हे स्वामिन् !, हे मुनिमुनत ! वव क्रमयुग' परणयुगलं को 'मतिमान्' पण्डितः निरः पुरुषः 'ननु इति निवपे विनयेन न 'नमति' नमधुरते ? अपि तु सर्व एव नमखुरत इत्यर्थः। प्रमयुगं किं.? नानां मुराणां-देवानां ये मौलय:-मुफुटापा यानि रानि सेप कि- भया-कान्त्या 'रोहित' पाटलम् । पुनः कि.? मानिना-मानपा तमस:-अमानस्य हरणं-नाशकम् । पुनः सिं०१ दिसंदिवसार, पुनः नि ? इवो-गवो मोदरणी-शानसंधागो यस गुफा- शात् वम् ॥ १ ॥ अपति जगन्ति याऽऽशु भवती मयि पारगता- वलि! तरसेहितानि मुरया रसभानि वया।

·६५ फया स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका। दिशतु गिरा निरस्तमदना रमणीहसिता- चलितरसे ! हितानि सुरवारसभाजितया ॥२॥ अवतीति ॥ हे रमणी० रसे !, रमणीनां-कामिनीनां हसि- वेन-म्मितेन अालेत:-अचलितो रसः-शान्ताख्यो यस्यास्तस्था आमग्रणम् , हे 'पारगतावलि !! तीर्थकरश्रेणि ! भवती मयि आशु'शीघ्रम् ईहितानि' वान्छितानि हितानि 'दिशतु ददातु । भनवी कि? मुरया' शोमनध्वनिः । पुनः किं ? तया 'गिरा' याण्या 'तरसा' वेगेन 'निरस्तमदना' प्रध्यस्तकामा । किम्भूतया गिरा ? मुरवारेण-देवसमूहेन समाजितया-सेवितया । तया या 'जगन्ति' भुवनानि 'अति' रक्षति । मयि किम्भूते ? रसं भजतीति रसभार तस्मिन् ।। २ ।। यतिभिरघीतमाहतमतं नयवज्रहताs- धनगमऽभगमानमरणैरनुयोगभृतम् । अतिहितहेतुतां दधदपास्तभवं रहितं, धनगमभङ्गमाऽऽनम रणैरनु योगभृतम् ॥ ३ ॥ यतिभिरिति॥हे जन ! त्वम् 'आर्हतमतं' जैनेन्द्रप्रवचनम् 'मानम नमस्कुरु । किम्भूतम् ? 'यतिभिः' वाचंयमैः अधीत' पठिवम् , यतिमिः किम्भूतः ? नास्ति भगः-पराजयो मान:-अह- शरो मरणं-मृत्युध येषां ते तया वैः । पुनः किं. १ नया एवं पाणि-पवयतेहता अपनगाः पावकशेला येन वत् । पुनः किं.? भपास:-निराफवो भवः-संसारोयेन तत् । पुनः किं०१ पना:- निविडाः गमा:-सदृशपाठा: मनाच-विकल्पविशेषा यत्र वम् ।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिवा [भीमुनिसुप्रत- पुनः किं० ? 'रणैः' संग्रामः रहितम्' उझितम् , प्रशमोपदेश कतया रणरसामिनिवेशत्यागहेतुत्वादाईतमतस्य । पुनः कि० ? मनुयोगेन-सूत्रार्थनियुचि मिभितार्थनिरवशेषार्थभेदभिनेन व्याख्या- नविधिना भृतं-पूर्णम् । किं कुर्वत् ? योग-श्रुताध्ययनयो- ग्यताऽऽपादकं क्रियाविशेष विभार्टि-पुष्णातीति योगभृत् तम् 'मनु' लक्षीकृत्य 'अतिहितहेतुतां' परमहितावहता 'दधत्' विभ्रत् । एतेन अनूढयोगानामध्ययनानधिकारित्वमुक्तम् , न चैत- दयुक्तम्,पर्यायविशेपप्रतिनियमेनैव प्रवचने तत्तत्मवचनोहे- शाद्यनुज्ञानात् , अन्यथा तदनुपपत्तेः महानिधानकल्पस्य सिद्धान्तस्य विना विधिग्रहणेऽपायसम्भवाच्च, अत एव शि. क्षाधिकारे शैक्षस्य योगवत्त्वगुणोकिरपि सगतेति दिग्॥३॥ वितरतु वान्छितं कनकरुग् भुवि गौर्ययशो- हृदिततमा महाशुभविनोदिविमानयताम् । रिपुमदनाशिनी विलसितेन मुदं ददती, हृदिततमाऽऽमहाऽऽशुभविनोदिवि मानयतामा ॥ इति श्रीमुनिसुव्रतजिनरतुतिः ॥२०॥ वितरविति॥ गौरी 'मुवि' पृथिव्याम् 'आ' शीघ्रं भविनः' भन्यलोकस्य तत' विस्तीर्ण 'यान्जितम्' इति 'वितरणुपदानु। गौरी कि० ? फनफस्पेव सुवर्णस्येव रुप-कान्तिर्यस्वा. या वया । पुनः फि० १ अयश:-अकीतिः हरवीति अयशोहन् । पुन:*.! "ती-विरती मामी साम्मुरका यरू'. या रकमेरमा परम्" इलयचूर्याम् ॥

·शुसि ऐन्द्रवियविशविका। इतंग Im:-पापं यम्माः सकाशात् मा इतवमा । पुनः !ि "रिसमदनाशिनी शगुणयनाराफरी | पुन: किं १ 'मामहा शे- गहा। किं कुर्यती ? "विलसितेन विलासेन दिवि सलोक मान- धत्ताम्' ऐश्वर्यादिगुणेरमिमानिनाम् महाशुमा:-अशिमशता ये विनोदिन: विनोद क्रियारसिका विमानयन्त:-मानिकारतेषां 'दि इदये 'मुदं यं ददती' यच्छन्ती ।। ४ ॥ ॥ इति भीमुनिसुपतजिनस्तुविविवरणम् ॥ २० ॥ यतो यान्ति क्षिप्रं नमिरघरने नाऽत्र तनुते, विभावो नाद कमऽनलसमाऽऽनन्दितमादः। दघद् भासांचक्रं रविकरसमूहादिव महा. विभावोऽनाशकमानलसमानं दितमदः ॥१॥ यत इति । 'अदा' एतद् भासांचकं मामण्डलं 'पण' मि. अन् नगिः 'म' जगवि का 'मनलसं' भगवदादाविपची परि- समाउसम् 'मनाशनम्' "भाशहा साम्पसंद" इत्यभिधानचिन्तामणि( २-२१५) वचनाद् भवरदिनम् अस एप 'भानलित' प्रमुदितं न मनुते ? अपि तु सामान भयर- दिशमाननिरत पतनुते, तथा प जगलीरातुनीयमानायक राया नमरकरणीयोऽसमिति उपग्यो, भिनाल निशानिरी किपाविशेषणं भानदिवमिलेष या विधेमपदम् । ननिः रिम्भूतः। दिता सण्डिको मा-जातायतेष: येन स । पुन: किं.

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमुनिसुव्रत- पुनः किं० १ रणैः संप्रामः 'रहितम्' उज्झितम् , प्रशमोपदेश- कतया रणरसामिनिवेशयागहेतुत्वादाईतमतस्य । पुन: किं. १ अनुयोगेन-सूत्रार्थनियुक्तिमिश्रितार्थनिरवशेपार्थभेदभिमेन व्याख्या- नविधिना भृतं-पूर्णम् । किं पुर्वत् ? योग-ध्रुताध्ययनयो. ग्यताऽऽपादकं क्रियाविशेषं निभर्ति-पुष्णातीति योगभूत् वम् 'मनु' लक्षीकृत्य 'अतिहितहेतुता' परमहितावहता 'दधत्' विभ्रत् । एतेन अनूढयोगानामध्ययनानधिकारित्वमुकम् , न चैत. दयुक्तम्,पर्यायविशेपप्रतिनियमेनैव प्रवचने तत्तत्प्रवचनोहे- शायनुज्ञानात् , अन्यथा तदनुपपत्तेः महानिधानकल्पस्य सिद्धान्तस्य विना विधिग्रहणेऽपायसम्भवाच, अत एव शि. क्षाधिकारे शैक्षस्य योगवत्त्वगुणोतिरपि सहतेति दिए॥३॥ वितरतु वान्छितं कनकरुम् भुवि गौर्ययशो-- हृदिततमा महाशुभविनोदिविमानवताम् । रिपुमदनाशिनी विलसितेन मुदं ददती, हदि तमाऽऽमहाऽऽशुभविनो दिवि मानवताम्॥४॥ ॥ इति श्रीमुनिमुनवजिनस्तुतिः ॥ २० ॥ वितरत्विति ।। गौरी 'मुचि' पृथिव्याम् 'आशु' शीघ्र भविना' भन्यलोकस्य सव' पिम्मीणं यान्विम्' इमि "विवरतु' पदानु। गौरी कि ? पनफलेव सुवर्णस्पेव लए-कान्क्यिस्याः सा वा। पुनः कि० अयश:-अवीविहरतीति भयशोहन । पुन:fff "-बायोगी मामहो- रस्साये मेरा पक्षम" मिवपूर्णम् ॥

·तुतिः । ऐन्द्रस्तुनिचतुर्विशतिका । ६७ इत- गग:-पापं यम्याः सकाशात गा इसवमा । पुनःकि ? 'रिपुमदनाशिनी शगुग्गयनाशकरी । पुनः किं ? 'मागदा' रो- गदा । किसी ? "विलसितेन' विलासेन 'विवि' सोफे 'मान- पताम्' ऐर्यादिगुणैरभिमानिनाम् गदाशुमा:-अतिप्रशसा ये विनोरिना #विनोदप्रियारसिका विमानयन्तः-गानिफास्तेषां ''दये 'गु' पं 'पदती' यच्छन्ती ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीगुनिसुप्रगजिनस्तुति विवरणम् ।। २० ॥ यसो यान्ति क्षिप्रं नमिरघयने नाऽन तनुते, विभावयों ना कमऽनलसमाऽऽनन्दितमऽदः। दधद् भासांचक्र रविकरसमूहादिय महा- यिभावोऽनाशनमऽनलसमानं वितमदः ॥१॥ यत इति । 'अ' एतद् भासांच' भागण्डलं 'धन' वि- भा नागि: 'भ' जगति फम् 'मगलसं' भगवदामाप्रतिपची परि- गपालसम् 'भनाशनम् "आशा साध्यसं दरा" इत्यभिधानपिन्तामणि( २-२१५) यचनाद् भयरदितम् भरा एय जानन्दिरा' प्रमुदितं न रानुते ? अपि तु सर्वमपि भयर- द्विरागानन्दिरा प रानुले, राधा प जगजीवातुजीयागयापदानप्रयण- सया नगरकरणीयोऽयमिति व्यज्यते, अनाशनिःशामिति मियाविशेषणं जानन्दितगिरीय पा विधेयपदम् । नमिः पिम्भूतः ? रित:-सशिसो गरः-शासायलेपः येन सः । पुन- किं - ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमुनिसुव्रत- पुनः किं० १ 'रणैः' संग्रामैः 'रहितम्' उज्झितम्, प्रशमोपदेश- कतया रणरसामिनिवेशत्यागहेतुत्वादार्हतमतस्य । पुनः किं. ? भनुयोगेन-सूत्रार्थनियुक्तिमिश्रितार्थनिरवशेषार्थभेदभिन्न व्याख्या- नविधिना भृतं-पूर्णम् । किं कुर्वत् ? योग-श्रुताध्ययनयो- ग्यवाऽऽपादकं क्रियाविशेपं विभानि-पुष्णातीति योगभृत् तम् 'अनु' लक्षीकृत्य 'अतिहितहेतुता' परमहितावहतां 'दधत्' विभ्रत् । एतेन अनूढयोगानामध्ययनानधिकारित्वमुक्तम् , न चैत- दयुक्तम्,पर्यायविशेपप्रतिनियमेनैव प्रवचने तत्तत्प्रवचनोहे- शाद्यनुज्ञानात् , अन्यथा तदनुपपत्तेः महानिधानकल्पस्य सिद्धान्तस्य विना विधिग्रहणेऽपायसम्भवाच्च, अत एव शि. क्षाधिकारे शैक्षस्य योगवत्त्वगुणोतिरपि सझतेति दिग्॥शा वितरतु वाञ्छितं कनकरुग् भुवि गौर्ययशो- हृदिततमा महाशुभविनोदिविमानवताम् । रिपुमदनाशिनी विलसितेन मुदं ददती, हृदिततमाऽऽमहाऽऽशुभविनो दिवि मानवताम्॥४॥ ॥ इति श्रीमुनिसुव्रतजिनस्तुतिः ॥ २० ॥ वितरत्विति ॥ गौरी 'भुवि' पृथिव्याम् 'आयु' शीघ्र 'भविनः' भव्यलोकस्य 'ततं' विस्तीर्ण 'धान्छितम्' इप्सितं 'वितरतु' ददातु । गौरी कि० १ कनकस्यैव सुवर्णस्येव रुक्-कान्तिर्यस्याः सा तथा । पुनः किं ? अयश:-अकीर्तिः हरतीति अयशोहत् । पुनः कि०१ , "ततो-विस्तीर्णो मामही-रक्षम्युस्सा इलयर्याम् ॥

·सुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुविशतिका। ६७ इतं-गतं तमः-पापं यस्याः सकाशात् सा इतवमा । पुन: कि ? 'रिपुमदनाशिनी' शगुस्मयनाशकरी । पुनः किं० १ 'मामहा रो- गहा । किं फुर्वती ? 'विलसितेन' विलासेन 'दिवि' स्थलों के 'मान- बताम्' ऐश्वर्यादिगुणैरमिमानिनाम् महाशुमा:-अतिप्रदारता ये विनोदिनः *विनोद*क्रियारसिका विमानवन्तः-मानिकारतेपां 'हदि हृद्ये 'मुदं हर्ष 'ददती' यच्छन्ती ॥४॥ ।। इति श्रीमुनिसुव्रतजिनस्तुति विवरणम् ॥ २० ॥ यतो यान्ति क्षिप्रं नमिरघवने नाऽत्र तनुते, विभावयों नाशं कमऽनलसमाऽऽनन्दिवमऽदः। दधद् भासांचक्रं रविकरसमूहादिय महा- विभावोऽनाशङ्कमऽनलसमानं दितमदः ॥१॥ यत इति । 'अदः' एवद् भासांच' भामण्डलं 'इयत्' बि. भ्रत् नमिः अत्र' जगति कम् 'अनलसं' भगवदाज्ञामतिपत्ती परि- त्यकालस्यम् 'अनाशका "आशङ्का साध्वसं दरः।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिवा [श्रीमुनिसुनव- पुनः कि० ? 'रणैः' संग्रामैः 'रहितम्' उम्झितम्, प्रशमोपदेश- कतया रणरसामिनिवेशत्यागहेतुत्वादाईवमवस्य । पुनः किं ? अनुयोगेन-सूत्रार्थनियुक्तिनिभित्तार्थनिरपशेपार्थभेदभिन्न व्याख्या- नविधिना भृतं-पूर्णम् । किं कुर्वत् ? योग-भुताध्ययनयो- ग्यवाऽऽपादकं क्रियाविशेषं विभर्ति-पुष्णातीति योगमृत् तम् 'मनु' लक्षीकृत्य 'अतिहितहेतुता' परमहितावहतां 'धत् ' विभ्रत् । एतेन अनूढयोगानामध्ययनानधिकारित्वमुक्तम् , न चैत- दयुकम्,पर्यायविशेषप्रतिनियमेनैव प्रवचने तत्तत्मवचनोहे- शाद्यनुज्ञानात्, अन्यथा तदनुपपत्तेः महानिधानकल्पस्य सिद्धान्तस्य विना विधिग्रहणेऽपायसम्भवाञ्च, अत एव शि. क्षाधिकारे शैक्षस्य योगवत्त्वगुणोकिरपि सकतेति दिग्॥३॥ वितरतु वान्छितं कनकरुप भुवि गौर्ययशो- हुदिततमा महाशुभविनोदिविमानयताम् । रिपुमदनाशिनी विलसितेन मुदं ददती, हृदिततमाऽऽमहाऽऽशुभविनो दिवि मानयताम्॥४॥ ॥ इति श्रीमुनिसुव्रतजिनस्तुतिः ॥२०॥ वितरत्विति ॥ गौरी 'भुवि' पृथिव्याम् 'आशु' शीघ्रं भविनः' भव्यलोकस्य तत' विस्तीर्ण 'यान्छिवम्' ईप्सित वितरतु' ददातु। गौरी किं० ? कनकस्यैव सुवर्णस्येव रुक्-कान्तिर्यस्याः सा तथा। पुनः फि० १ अयश:-अकीर्तिः हरवीति अयशोहत् । पुनः ०१ "ततो-विस्तीणों मामहो-लम्युचौ यस्ताः सा इत्येकमेव वा पदम्" रलपर्याम् ॥ -

·.
स्तुतिः1] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका।
चितम् अथवा करेण-हस्तेन चितं वार्जितमित्यर्थः, अयं खल्वात्मन
एव दोपो यदनुभवति प्राणी तथाविधं पुराहतं ठिष्ट कर्म । पुनः
कि० ? उपचितं-प्रवृद्धम् आजिमिः-सद्धामैः नानामायासवरणं--
विचिनकपटसञ्चारो यत्र तत् तथा । पुनः कि० ? 'उदितम्' उत्थितं
यद् 'अलीक' मिथ्यावचनं तेन रचितं-जनितम्, असत्यवचनमेव
खल्वेतन्मूलमुत्तम्। यत:- असत्यवचनाद् वैरविषादाप्रत्ययादयः ।
प्रादुष्पन्ति न के दोपाः, फुपध्याद् व्याधयो यथा ॥ इति ॥ २ ॥
जिनानां सिद्धान्तश्चरणपटु कुर्यान्मम मनो--
ऽपराभूतिर्लोक शमहितपदानामऽविरतम् ।
यतः स्याञ्चकित्वत्रिदशविभुताद्या भवभृतां,
परा भूतिर्लोकेशमहितपदानामविरतम् ॥ ३॥
जिनानामिति ।। 'जिनाना' भगवता सिद्धान्त.' समयो मम
'अविरतम्' अविरतिपरिणामयुक्त 'मनः' चित्तम् 'अचिरत' निर-
न्तर 'चरणपटु' विरतिपरिणामधारणक्षम कुर्यात् , अत्र च यद्य-
प्यविरतत्वमात्मनो धर्मो न तु मनसः तथापि भानमनस
आत्मरूपत्वाद् द्रव्यार्थिकप्राधान्यादविरतं मन इत्युक्तमिति
ध्येयम् । सिद्धान्तः कि. ? 'लोके' जगति 'अपराभूति:' पराभ-
वरहित. । जिनाना किम्भूतानाम् ? 'शमहितपदानाम्' उपशमप-
ध्यस्थानानाम् । पुनः कि० ? लोकेशे. लोकपालैः महिते-*-
पूजिते*पदे-चरणे येपा तेषाम् । स कः १ यतः' यस्मात् 'भव-
भूता ससारिणा चक्रित्वं सार्वभौमत्वं त्रिदशविभुता च-इन्द्रत्वं ते
गे गस्यास्तादृशी 'परी' प्रकृष्टा 'भूतिः' संपत् स्यात् ॥ ३॥

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीनमिजिन- विभया-कान्त्या वर्य:-मनोहरः। भासांचक्रं किम्भूतम् ' 'अघ- वने' दुरितकानने 'अनलसमानम्' अमितुल्यम् , यथाऽग्निर्वनं विनाशयति तथेटमपि दुरितं विनाशयतीत्यर्थः । अदः किम् ? 'यतः' यस्मात् 'महाविभावर्यः' अमावास्याद्या अपि पहलतमिला- फुल्ला निशीथिन्यः क्षिप्रं' सूर्ण 'नाशं यान्ति' क्षयं प्राप्नुवन्ति । कस्मादिव ? रविक्रसमूहादिव,' सूर्यकिरणचक्रादिव ॥ १ ॥ भवोद्भूतं भिन्द्याद् भुवि भवभृतां भव्यमहिता, जिनानामाऽऽयासं चरणमुदिताऽऽली करचितम् । शरण्यानां पुण्या त्रिभुवनहितानामुपचिता- ऽऽजिनानामायासंचरणमुदितालीकरचितम् ॥२॥ भवोद्भूतमिति ॥ 'जिनानाम्' अर्हता 'आली' श्रेणिः 'भुषि' पृथिव्यां 'भवभूता' प्राणिनां 'भयोद्भूतं' संसारसमुत्थम् 'आयास' खेदं "भिन्द्याद' विलुम्म्यात् । आली किं० १ भव्यः महिता- पूजिता, अभव्यानां देवाद्यतिशयदर्शनात् संसारसुसलि- प्सया तत्पूजनं तु परमार्थतोऽपूजनमेवेति भावः । पुन: कि.? चरणेन-चारित्रेण मुदिवा-आनन्दिवा, भवति हि सरागचारित्रेणा- ऽपि मासादिपर्यायवृद्धौ व्यन्तरादितेजोलेश्यातिप्रमाभिधानाद् वि- शिष्टसुखातिशय इति किमाश्चर्य वीतरागचारिनाद् आनन्दातिशये ? इति युक्तमुक्तमदः । पुनः किं. ? 'पुण्या पविना। जिनानां विम्भू- तानाम् ? 'शरण्यानां शरणयोग्यानाम् । पुनः कि० ? 'प्रिमुव- नहिवानां जगत्रयहितकारिणाम् । मायासं किं० १ करेण-दोन ·लुनिः। ऐन्द्रस्तुधिचतुर्विशतिका । ६९ चित्रम् अथवा फरेण-हस्तेन चितं खार्जिवमित्यर्थः, अयं सल्वात्मन एव दोपो यदनुभवति प्राणी तथाविधं पुराहतं क्लिष्ट कर्म । पुनः किं० १ उपचितं-प्रवृद्धम् आजिमिः-समामः नानामायासधरणं- विचिनकपटसचारो यत्र तत् तथा। पुनः किं० १ 'उदितम् ' उत्थितं यद् अलीक' मिध्यावचनं तेन रचितं-जनितम्, असत्यवचनमेय खस्नेतन्मूलमुक्तम् । यत:-"असत्यवचनाद पैर विषादाप्रत्ययादयः । प्रादुप्पन्ति न के दोपाः, कुपच्याद् व्याधयो यथा ॥"इति ॥ २ ॥ जिनानां सिद्धान्तश्चरणपटु कुर्यान्मम मनो- ऽपराभूतिलोके शमहितपदानामऽविरतम् । यतः स्थाञ्चक्रित्वत्रिदशविभुताद्या भयभृतां, परा भूतिर्लोफेशमहितपदानामविरतम् ॥३॥ जिनानामिति ॥ "जिनानां भगवता सिद्धान्तः' समयो मम 'अविरतम्' अविरतिपरिणामयुक्तं मनः' चित्तम् 'अविरत' निर न्तरं 'चरणपटु' विरतिपरिणामधारणक्षमं कुर्यात् , अत्र च यद्य- प्यविरतत्वमात्मनो धर्मो न तु मनसः तथापि भावमनस आत्मरूपत्वाद् द्रव्यार्थिकप्राधान्यादविरतं मन इत्युक्तमिति ध्येयम् । सिद्धान्तः कि. ? 'लोके' जगति 'अपराभूति:' पराम- वरहितः । जिनानां शिम्भूवानाम् ? 'शमहितपदानाम्' उपशमप- ध्यस्थानानाम् । पुतः किं० १ लोफेश: लोकपाले महिवे-*- पूजितेपदे-परणे येषां ठेपाम् । स कः ? 'यतः' यस्मात् 'भव- भृतां संसारिणां चामिन-सार्वभौमत्वं त्रिदशविमुवा प-इन्द्रत्वं ते जी 'परा' प्रकष्टा 'भूतिः' संपत् स्यात् ।। ३॥ माये ·७० यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीनमिजिन- गजव्यालख्यामानलजलसमिद्वन्धनरुजो- उगदाक्षालीकालीनयमवति विश्वासमहिता । जनैश्विध्येया विघटयतु देवी करलस- गदाक्षाली काली नयमऽवति विश्वाऽसमहिता॥४॥ ॥ इति श्रीनमिजिनस्तुतिः ॥ २१ ॥ गजेति ।। काली देवी 'गजव्यालव्याघ्रानलजलसमिद्वन्धनरुजो' लक्षणया गजादिजन्यभयानि 'विघटयतु' वियोजयतु । काली कि ? अगदानि-नैरुज्यकलितानि अक्षाणि-इन्द्रियाणि यासां तादृश्य आल्यः-सख्यो यस्याः सा तथा । पुनः किं० ? 'जनैः' लोकैः विश्वासेन-विष्टम्भेन महिता-पूजिता । पुनः किं. १ विश्वस्य- जगतो ध्येया-स्मरणीया । पुनः किं ? करे-हले लसन्यौ-- शोभमाने गदा घ अक्षाली च-धूतपासश्रेणिश्च यस्याः सा । पुनः कि. १ विश्वतः-सर्वस्माद् असम-निरुपमं हितं यस्याः सा । कुन ? 'नय' न्यायम् 'अवति' पालयति, अलीके-अनृतेऽलीन:- असतो यो यमवान्-महाप्रतवान वस्मिन् ॥ ४ ॥ ।। इति श्रीममिजिनस्तुति विवरणम् ॥ २१ ॥ . त्वं येनाक्षतपीरिमा गुणनिधिः प्रेम्णा वितन्नन् सदा, नेमेऽकान्तमहामना विलसतां राजीमतीरागतः। म" भगदानि-नेकन्यामलितानि भक्षागिनन्दियास यस्याः सा" स्यैर पाठो वरिष्ठ , अन्यथा "मलीकालीनयमवति" हलन "कानसमयति"ला- बप्रियवेऽनि च तव।।

·स्तुतिः1] ऐन्द्रस्तुविचतुविशतिका । कुर्यास्तस्य शिवं शिवाज भवाम्भोधी न सौभाग्यभार, नेमे ! कान्तमहामऽनाविल! सतां राजीमतीरागतमाशा त्वं येनेति ॥ हे शिवाज!' शिवादेवीपुत्र हे मना. विल " अगलुप! हे नेमे ! वं तस्य 'सदा निरन्तरम् शिवम्' कल्याणं पुर्याः । त्वं किं० १ 'भवाम्भोधी' संसारसमुद्रे 'नातीरा- गत' न अपारप्राप्तः, द्वयोर्नयोः प्रकवार्थगमकत्वात् पारप्राप्त एवे. सर्थः । पुनः कि० १ सौभाग्यं भजतीति सामाग्यमार।पुनः कि०? अकस्प-दुःसस अन्तो यस्मादसौ अकान्तः स घासी महामना:-- उत्तमचित्तः स तथा । तस्य कस्य ? वं येन 'प्रेम्गा' इण 'नेमे' नमस्कृत: ! *पुन:* कि.? 'राजीमतीरागतः' राजीमतीनेहतः *अक्षत:--अविनष्टः धीरि* मा-धीरमावो यस स च्या । पुनः किं० १ गुणानाम्-औदार्यादीनां निधिः-सेवधिः । किं कुर्वन । 'विलसताम्' उहसता 'सतां' साधूनां 'राजी' श्रेणी "कान्तमहो' रमणीयोत्सवां वितन्वन् ' विदधत् ॥१॥ जीयासुर्जिनपुरवा जगति ते राज्यद्धिप प्रोडस. द्धामानेकपराजितासु विभयासन्नाभिरामोदिताः। योधालीभिरुदित्यरा न गणिता यैः स्फातयः प्रस्फुर- द्वामानेकपराजितासु विभया सन्नाभिरामोदिता जीयासुरिति । ते 'जिनपुगवा: जिनपभाः 'जगति' लोके 'जीयामुः सर्वोत्कर्षेण वरम् । ते के ? यः यदिए' नृपत्वर्दिपु. "कातयः' पद्धयः 'म गणिता' न पुरस्कृताः, सन्मात्रासरुन भिगुणाद् विमुखीभूतमित्यर्थः । रफातयः हिं० १ विमया' mahim ·७. यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीनमिजिन- गजव्यालव्याघ्रानलजलसमिद्वन्धनरुजो- ऽगदाक्षाऽलीकालीनयमवति विश्वासमहिता। जनैर्विश्वध्येया विघटयतु देवी करलस- द्गदाक्षाली काली नयमऽवति विश्वाऽसमहिताप ॥ इति श्रीनमिजिनस्तुतिः ॥ २१ ॥ गजेति ॥ काली देवी 'गजव्यालव्याघ्रानलजलसमिद्वन्धनरुजो' लक्षणया गजादिजन्यभयानि 'विघटयतु' वियोजयतु । काली कि ? अगदानि-नैरुज्यकलितानि अक्षाणि-इन्द्रियाणि यासां तादृश्य आल्य:-सख्यो यस्याः सा तथा । पुनः किं. १ जनैः लोकैः विश्वासेन-विष्टम्भेन महिता-पूजिता । पुनः किं. १ विश्वस्य- जगतो ध्येया-स्मरणीया । पुनः किं ? करे-हस्ते लसन्यो- शोममाने गदा व अक्षाली च-द्यूतपाशश्रेणिश्य यस्याः सा ! पुनः कि० १ विश्ववः-सर्वस्माद् असम-निरुपमं हितं यस्याः सा । कुन ? 'नयं न्यायम् 'अवति' पालयति, अलीके-अनृतेऽलीन:- जसको यो यमवान्-महाप्रतवान् तस्मिन् ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीनमिजिनस्तुति विवरणम् ॥ २१ ॥ त्वं येनाक्षतपीरिमा गुणनिधिः प्रेम्णा वितन्वन् सदा, नेमेऽकान्तमहामना विलसतां राजीमतीरागतः। १मत्र "भगदानि-कम्पकालिवानि मानि-न्द्रियाणि यस्याः सा"स्पेर पाठो धरिष्ठ , अन्यथा "मलीकानीनयमबति" इसन "कानयमवति"ला. पशिष्यतेऽनित।

·सुतिः। ऐन्द्रविपतुर्विंशतिका। कुर्यास्तस्य शिव शिवागाजाभवाम्भोधी नसौभाग्यभाग, नेमे ! कान्तमहामऽनाविल ! सतां राजीमतीरागतः॥१॥ त्वं येनेति ॥ हे 'शिवाज!' शियादेवीपुत्र !,दे 'मना- विल !' अफलुप! हे नेमे ! त्वं तस्य 'सदा निरन्वरम् * "शिवम्' कल्याणं पुर्याः । त्वं किं० ? 'भवाम्भोधी' संसारसमुद्रे 'नातीरा- गतः' न अपारमाप्तः, द्वयोर्नमोः प्रकृतार्थगमकत्वात् पारप्राप्त एवे- सर्पः । पुनः किं. १ सौभाग्यं भजतीति सामाग्यमार।पुनः कि.? अकस्य-दुःसस्य अन्तो यरमादसौ अकान्तः स पासौ महामना:- उत्तमचित्तः स तथा । तस्य फस्स ? वं येन 'प्रेम्णा' हण 'नेमे नमस्कृतः । *पुन:* किं. १ 'राजीमतीरागतः' राजीमतीनेहतः *अक्षत:-अविनष्टः घीरि* मा-धीरमावो यस्य स था। पुनः किं० १ गुणानाम्-औदार्यादीनां निधिः-सेयधिः । किं कुर्यन् ? 'विलसताम्' उल्लसता 'सतो' साधूनां 'राजी' श्रेणी 'कान्वमहां' रमणीयोत्सवां वितन्वन् विदधत् ॥ १॥ जीयासुर्जिनपुरत्या जगति ते राज्यपुि मोलस- द्वामानेकपराजितासु विभयासनाभिरामोदिताः योधालीभिरुदित्यरा न गणिता यैः स्फातयः प्रस्फुर- झामानेकपराजितासु विभया सप्नाभिरामोदितासासा जीयासुरिति । ते 'जिनपुद्गयाः' जिनकृषभाः 'जगति' लोके 'जीयामु।' सर्वोत्कर्पण वर्तेरन् । से फे ? ये: 'राग्यर्दिषु' नृपत्वदिषु 'फातयः वृद्धयः 'न गणिता' न पुरस्कृताः, सन्मानण्यासङ्गेन भाद् विमुखीभूतमित्यर्थः । स्फावयः किं० १ 'निमया' ·धाम- यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीनेमिजिन- कान्त्या 'उदित्वराः' प्रतिदिनमुदयनशीलाः । राज्यर्द्धिपु किम्भू- तासु ? प्रकर्पण उल्लसन्ति यानि धामानि-गृहाणि अनेकपाश्च- हस्तिना तै राजितासु-शोभितरसु ! पुनः किम्भूतास्ते ? आमो. दिता इव हर्पिता इत्र, अमोदिताः काभिः ? 'योधालीमिः' मुभटने- णिमिः, किम्भूतामिः ? विभया-भयरहिता असन्ना-असिन्नाः *च* ताभिः । *पुन:* राज्यद्धिपु कि० १ प्रकर्पण स्फुरद्-दीप्यमानं -तेजो येपो वादृशा ये अनेके-सक्लाः पराः-शनवः तैः अजि. तासु-अवशीकृतासु । स्फातयः किं० ? सती शोभना नाभिर्यासां तादृश्यो या रामा:-नियः ताभिः उदिता:-प्राप्तोदयाः॥२॥ या गझेब जनस्य पङ्कमखिलं पूता हरत्यञ्जसा, } भारत्याऽऽगमसङ्गता नयतताऽमायाचिता साऽधुना। अध्येतुं गुरुसन्निधौ मतिमता कर्तुं सतां जन्मभी- भारत्यागमऽसङ्गता न यततामाऽऽयाचिता साधुना॥॥ येति ॥ सा 'आगमसगाता' सिद्धान्तसम्बद्धा 'भारती' वाणी 'अधुना' इदानीं 'सता साधूना 'जन्मभीभारत्याग' ससारभयसमू- हाहाणं 'कर्तु' विधातुं यतताम्' उद्यच्छतु । कि० ? 'नासङ्गता' न सद्गतिविरहित्ता । पुनः कि० १ नय:-गमादिभिः तता-वि. तीर्णा । पुनः किं ? 'मतिमता' बुद्धिशालिना साधुना' यतिना "गुरुसन्निधौ' अध्यापफसविधे अध्येतुं' पठितुं आ-समन्तात् या. चिना-प्रार्थिना, इच्छाकारपूर्वव हि साधूनां सर्वत्र प्रवृत्ति- रित्येवमुक्तिः । पुनः किं० ? मायया-कपटेन अपिता-अव्याता, साधुना किं. १ मायां चिनोतीति मायाचित् न वाटा अमायाचित् ·स्तुतिः।] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विंशतिका । तेनेति व्याख्येयम्, अमत्र-ज्ञानस्य आय:-लाभः तेन जा-सम- न्तात् चिता-व्याप्ता इति भारतीविशेषणमेव या। सा का ? या 'गझेब' सुरसरिदिव 'पूता' पविनिता जनस्य' लोरस्य 'अससा' वेगेन 'असिल' सकलं पाई पाईं हरचि' अपनयति, गनाऽपि मनस्यासिलं पाई-कर्दमं हरतीति शेषः ॥ ३ ॥ व्योम रपारविमानतूरनिनदैः श्रीनेमिभकं जनं, प्रत्यक्षामरसालपादपरतां वाचालयन्ती हितम् । दद्यानित्यमिताऽऽनलुम्बिलतिकाविवाजिहस्ताऽहितं प्रत्यक्षामरसालपादपरताऽम्या चालयन्तीहितम्॥४॥ ॥ इति श्रीनेमिजिनस्तुतिः ।। २२ ।। व्योमेति ॥ 'अन्या' अस्त्रिकादेवी 'निले निरन्तरम् ईहित' वाञ्छित *'हि' मुसं* दद्यात् । कि० १ आम्रलुम्बिलतिकया विभ्रा- जी-शोभमानो तो यस्याः सा तथा। पुनः कि०१ श्रीनेमिमकं' श्रीनेमिनाये मक्तिमन्तं जनं 'प्रति' लक्षीकृत्य प्रत्यक्ष:-साक्षातो योऽमरसाल:-कल्पतरुः तद्वत् वाछितदत्वात् पादौ-चरणो यस्याः अत एव परा-उत्कृष्टा तस्सा भावः तत्ता साम् 'इवा' प्राप्ता । किं कुर्वती ? 'स्फारविमानत्तूरनिनदै.' उदारविमानतूर्यनि?पैः 'व्योम' गगनं पाचालयन्ती' मुसरयन्ती । पुनः किं कु. ? अहिवं' वैरिणं 'चालयन्ती' भापयन्ती, किम्भूता ? अक्षाम:-अशः फलसमृद्धो यो रसालपादपः-सहकारतरः तन रता-सका ॥४॥ ।। इति श्रीनेमिजिनस्तुतिविवरणम् ।। २२ ।।

·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीपार्धजिन- सौधे सौधे रसे स्वे रुचिररुचिरया हारिलेखारिलेखा, पायं पायं निरस्ताधनयघनयशो यस्य नाथस्य नाऽथ । पाव पाच तमोद्री तमऽहतमहमऽक्षोभजालं भजाडलं, ' काम कार्म जयन्तं मधुरमधुरमाभाजनत्वं जन! त्वम्॥१॥ सौध इति ॥ हे जन ! वं तं पार्श्वम् 'अलम्' अत्यर्थ 'भज' सेवख । पार्श्व किं० १ 'तमोद्रौ' पातकवृक्षे 'पाधे' पशुसमूहम्, यथा कुठारो वृक्षं छिनत्ति तथा यः पातकमिति भावः । पुनः किं० ? 'अहतः-अप्रतिहतो महः-उत्सयो यस्य स *वम् । पुनः किं.? नास्ति क्षोभजालं-भयसमूहो यस्य तम् । पुनः किं कुर्वन्तम् ? 'कामम्' अत्यर्थ 'काम' कन्दर्प 'जयन्तं' वशीकुर्वन्तम् , कामं किं.? मधुरमाया: वसन्तश्रियो भाजनव-पात्रत्वं मधुरमाभाजनत्वम्- मधुरं-मनोहरं तद् यन्त्र स तथा तम् । तं कम् ? यस्य नाथस्य' खामिनः निरस्त्र-निराकवम् अपं-पापं यैस्ते निरस्तापाः तादृशा ये नयाः तेषां धनं-निविडं यशः 'पायं पायं' पीत्वा पीत्वा, 'अर्थ' भनन्तरं 'हारिलेखारिलेखा' मनोज्ञाऽसुरश्रेणिः 'खे सौधे' निजे गृहे 'सौधे अमृतसम्बन्धिनि रसे रुचिर:-मनोहरो रुचिरयः- मभिलापप्रसरो यस्याः सा ताशी नाभवत्., यद्यशःपानानन्त- रमसुराः खभोज्येऽमृतेऽपि निरादरा जाता इति पतोयधिक यश इत्यर्थः ।।१।। तीर्थे तीर्धेशराजी भवतु भवतुदऽस्तारिमीमारिमीमा- लीकालीकालकूटाऽकलितकलितयोलासमूहे समूहे। - ·- स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । या मायामानहीं भवविभवविदा दत्तविश्वास विश्वा- नाहानाधामिशङ्का विमदविमदनत्रासमोहाऽसमोहा २ तीर्थ इति ॥ *सा 'तीर्थेशराजी' तीर्थकरश्रेणिः 'ती' सद्धे भष-संसारं तुदतीति 'भवतुत्' संसारोच्छेदकरी भवतु । किं. ? 'अस्ता० फूटा' अरिभ्य:-वैरिभ्यो भी:-मयं अरिभी: सा च मारि:- मरकच भीमालीकाली-भीषणानृतश्रेणिश्च अरिमीमालीकाल्यः, ता एव कालफूटानि अरि० फूटानि, अस्तानि-निराकृतानि तानि यया सा तथा । सा का ? या 'भवविभवविदा' संसारधनप्राप्तिमार्जा 'समूहे' चक्रे 'अकलितकलितया' अप्राप्तष्ठेशतया 'उल्लासम्' आनन्दम् 'उहे' वहते स्म, नहि दुःखप्रतिकारमाने सुखप्र- तिभासधारिणां संसारिणामीदृशं सुखमस्ति यादशमनुभव- न्ति वीतमोहा लब्धात्मस्वभावाः । या किं. १ मायामानौ- दम्ममयो हरतीति मायामानही । पुनः कि० ?'विशिष्टं मदनः* ................ ............... .......... •* पुनः कि०१ असमा:-निरुपमाः अहा:-विचारा यस्याः सा तथा।।२।। गौरागौरातिकीर्तेः परमपरमतहासविश्वासविश्वा- ऽऽदेया देयान्मुदं मे जनितजनित्तनूभावतारावतारा ।

·७४ यशोविजयोपाग्यायविरचिता [ श्रीपार्थजिन- सौधे सौधे रसे स्वे रुचिररुचिरया हारिलेखारिलेखा, पायं पायं निरस्ताघनयघनयशो यस्य नाथस्य नाथ । पार्थ पार्श्व तमोद्रो तमऽहतमहमऽक्षोमजालं भजालं,' कामं कामंजयन्तं मधुरमधुरमाभाजनत्वं जन त्वम्॥१॥ सौध इति ॥ हे जन ! त्वं तं पार्श्वम् 'अलम्' अत्यर्थ 'भज' सेवस्व । पाश्व किं० ? 'तमोद्रौ' पातकवृक्षे 'पावं पर्युसमूहम् , यथा कुठारो वृक्षं छिनत्ति तथा यः पातकमिति भावः । पुनः किं. १ 'अहत:-अप्रतिहतो महः-उत्सवो यस्य स *तम्* ! पुनः कि० ? नास्ति क्षोभजालं-भयसमूहो यस्य तम् । पुनः किं कुर्वन्तम् ? 'कामम्' अत्यर्थ 'काम' कन्दर्प 'जयन्त वशीकुर्वन्तम् , कामं कि०? मधुरमाया: वसन्तश्रियो भाजनव-पात्रत्वं मधुरमामाजनत्वम्- मधुरं-मनोहरं तद् यत्र स तथा तम् । तं कम् ? यस्य नाथस्य' स्वामिनः निरस्त-निराकतम् अपं-पापं यैस्ते निरस्ताघाः तादृशा ये नयाः तेषां धनं-निविड यशः 'पायं पायं पीत्वा पीत्वा, 'अर्थ' भनन्तरं 'हारिलेखारिलेखा' मनोज्ञाऽसुरश्रेणिः 'खे सौधे' निजे गृहे 'सौधे' अमृवसम्बन्धिनि रसे रुचिर:-मनोहरो रुचिरया- अभिलापप्रसरो यस्याः सा तारशी नाभवत्, यशापानानन्त- रमसुराः स्वभोज्येऽमतेऽपि निरादरा जाता इति ततोऽप्यधिक यवश इत्यर्थः ॥ १॥ तीर्थे तीर्थेशराजी भवतु भवतुदऽस्तारिमीमारिमीमा- लीकालीकालकूटाउकलितकलितयोलासम्हे समूहे। -- ·स्तुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। या मायामानही भवविभव विदा दत्तविश्वासविश्वा- नातानाप्ताभिशङ्का विमदविमदनत्रासमोहाऽसमोहा २ तीर्थे इति ।। *सा* 'तीर्थेशराजी' तीर्थकरणिः 'तीर्थे सङ्के भवं-संसार तुदतीति भवतुत्' संसारोच्छेदकरी भवतु । किं. १ 'अस्ता० कूदा' अरिभ्यः वैरिभ्योभी:-भयं अरिभीःसाच मारि:- मरकश्च भीमालीकाली-भीपणानृतश्रेणिश्च अरिभीमालीकाल्यः, ता एव कालफूटानि अरि० फूटानि, अस्तानि-निराकृतानि तानि यया सा तथा । सा का ? या 'भव विभव विदा' संसारधनप्राप्तिभाजां 'समूहे' चक्रे 'अकलितकलितया' अप्राप्तक्लेशतया 'उल्लासम्' आनन्दम् 'आहे' वहते स्म, नहि दुःखप्रतिकारमाने सुखम- तिभासधारिणां संसारिणामीदृशं सुखमस्ति यादृशमनुभव- न्ति वीतमोहा लब्धात्मस्वभावाः । या कि० १ मायामानौ- दम्भस्मयो हरतीति मायामानही । पुनः किं. "विशिष्टं मदना* . . ............*! पुन: कि ? असमा:-निरुपमाः ऊद्दा:-विचारा यस्याः सा तथा।।२।। गौरागौरातिकीर्तेः परमपरमतहासविश्वासविश्वा- ऽऽदेया देयान्मुदं मे जनितजनितनूभावतारावतारा। भन त्रुटितपाठपत्तिरपर्यनुसारेण कियवे--"दत्तो विश्वासो यत्र एता- रशंसद् विश्व-जगत् तेन अनाप्ता-अप्राप्ताऽनाप्ताभिशक्षा अशिशा यस्सा सा, (पुन कि..) विमदा-मदरहिता चासो विमदनवासमोहा च-गतका- गाना चेति विमद मोहा।"

·१७८ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [ श्रीमहावीर- मुनिजननिकरश्चरित्रे पवित्रे परिक्षीण- कर्मा स्फुरज्ज्ञानभाक् सिद्धशर्माणि लेमेतरा- मुदितविभवसन्निधानेऽसमोहस्य सिद्धार्थ- नामक्षमाभृत्कुमाराऽपहेयस्य वाऽऽचारतः ॥१॥ तवेति ।। हे 'अनिशं' निरन्तरं मुदित!-मानन्दित !, हे 'पाथोधिगम्भीर !' समुद्रवदलब्धमध्य ! हे 'धीर!' पण्डित !, हे 'विभव !' विगवो भवः-संसारो यस्यासी विभवः तस्य आमन- णम् , हे सिद्धार्थ !' सिद्धः-परिनिष्ठितोऽर्थः-धर्मादिर्यस्य कृतक- त्यत्वात् तस्याऽऽमन्त्रणम्, 'नाम' इति कोमलामघणे, अथवा है 'सिद्धार्थनाम !' गुणनिष्पन्नार्थाभिधान ! इत्येकं पदम्, हे 'क्षमा- भृत् !' *क्षमां-* तितिक्षा विभीति क्षमाभृत् तस्यामप्रणम् , हे 'सिद्धार्थनामक्षमाभृत्कुमार !' सिद्धार्थाभिधानक्षोणिपालक्षीरकण्ठ !, हे 'जिनवर !' तीर्थकृत्प्रवर !, हे महावीर ! तस्य तव 'सन्निधाने' समीपे 'रति' चित्तोत्साहं 'घद्धा' एकामीकृत्य अहं 'योगमार्ग' रत्ननयपविनाक्षयं भजेयं श्रयेयम् । तव किम्भूतस्य ? असमाः- निरुपमा उहाः-विचारा यस्य *स* तथा वस्य । पुनः किं० ? सह मोहेन वर्तते यः स समोहः न समोहोऽसमोहः तस्य । पुनः कि०? अप-गतं हेयं-हातव्यं यस्य निराश्रयत्वात् भवोपमाहिणामपि प कर्मणामपस्थितिफत्वेन दग्धरजुस्यात्मीयत्वात्, वस्य । सन्निधाने किम्भूते ? पुत्सितो यो मार:-कन्दर्पः फो:-पृथिव्या या मार:- मृत्युः तम् अपहन्ति-अपनयति यत् तम । पुनः किं. उदिवम्- उत्पन विभवेन-धनेन सत्-शोभनं निधानं महापद्मादि यस्मात् ·स्तुतिः 11 ऐन्द्रस्तुतिचतुविशतिका। तस्मिन् । तस्य कस्य ? यस्य याचा' पाण्या 'पवित्रे मिथ्यात्वमल गहित्येन पावने 'चरित्रे विहितानुष्ठाने 'रत:' आसक्तः 'मुनिज- ननिकरः' साधुजनसमूहः, 'वा' इति पादपूरणे, 'आचारवः' ज्ञाना- धारादिकमाराध्य परि-सामरत्न क्षीणं-क्षयं गतं कर्म-मोहनी- यादि यस्य तादृशः सन् स्फुरत्-देदीप्यमानं ज्ञान-केवलाययोधाख्यं भजतीति तदाफ, तादृशः 'सिद्धशर्माणि' मोक्षसुसानि 'लेभेवरा' प्रापतमाम् ॥ १॥ नयकमलविकासने का सुरी विस्मयर- नेत्राऽजनि प्रौढभामण्डलस्य क्षतध्वान्त ! हे 1, न तव रविभया समानस्य रुच्याऽङ्गहारा- हितेऽपारिजातस्य भास्वन् ! महे लास्यभारोचिते । कनकरजतरलसालनये देशनां तन्वतो ध्वस्तसंसार ! तीर्थेशवार ! धुसद्धोरणी- नत! वर । विभयासमानस्य रुच्याङ्गहारा हिते पारिजातस्य भास्वन्महेलास्यभारोचिते ॥२॥ नयेति ॥ हे क्षतध्वान्त !' क्षतम्-अपनीतं ध्वान्त-याह्याभ्य- न्तरभेदभिन्नं तमो येन तस्याऽऽभत्रणम् ; हे 'भास्वन् ! सूर्य, क विधेये ? इत्याह-नया:-नीतय एव कमलानि-पद्माश्रयचेयास्ते) पां विकासने-उजृम्भणे; हे 'ध्वस्तसंसार !' ध्वस्त: :-देतूच्छेदादप- नीतः संसार:-जन्मपरम्परारूपो येन तस्याऽऽमणम्, हे गुस. धोरणीनत !' देवश्रेणीनमस्कृत !, हे 'वर! प्रधान!, हे 'चीर्थ- सवार तीर्थकरसमूह !, फनकरजवरनानां-हेमरूप्यमणीनां साल- ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमहावीर- त्रये-वप्रत्रये 'देशना' धर्मोपदेशं 'तन्वतः' प्रपञ्चयतस्तव 'महे उत्सवे का सुरी' का देवी विस्मयेन-आश्चर्येण स्मेरे-उत्पुल्ले नेने- लोचने यस्यास्तारशी नाजनि ? अपि तु सर्वाऽपि ताशी अजनि । तव किम्भूतस्य ? प्रौढ-प्रकृष्ट भामण्डलं यस्य स तथा तस्य । पुनः कि० 'रुच्या' कान्त्या प्रकृष्टमास्वररूपयत्त्वात् 'रविभया' तरणि- कान्त्या 'समानस्य' सदृशस्य । पुनः किं० अप-गतम् अरिजातं-- रिपुचक्र यस्मात् स तथा तस्य । पुनः कि० वि-गत भय अस्मा- दसौ विभयः, सह मानेन-अहङ्कारेण वर्तत इति समान, न समानः असमान', विभयश्वासावसमानश्च विभयासमानस्तस्य । पुनः किं. 'हिते' मनोवाञ्छितसुखे 'पारिजातस्य' सुरतरुसदृशस्य । महे किम्भूते ? अनहारेण-अगविक्षेपेण आहिते-न्यस्ते । पुन किं० लास्यभारेण नृत्यभरेण उचिते-राजमाने । पुनः किं० भास्वत्- दीप्यमान यत् महेलाना-रमणीनाम् आस्वं-बदन तस्य या भा- कान्तिस्तया रोचिते-दिखूणा रुचियर्मप्रापिते । सुरी किं. १ रुच्यो-रमणीयो अङ्गे-यक्षसि हारो यस्याः सा तथा ॥२॥ वचनमुचितमर्हतः संश्रय श्रेयसे प्रीणयद् भव्य ! मीमे दधद्धस्ततापं भवाम्भोनिधी, परमतरणहेतुलाभं गुरावाऽऽर्यमानन्दिता- ऽपायशो भावतो भासमानस्य माराजितम् । दलितजगदसग्रहं हेतुदृष्टान्तनिप्पिष्ट- सन्देहसन्दोहमद्रोह ! निर्मोह। निःशेपिता- ·स्तुतिः । ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । परमतरण ! हेऽतुलाभङ्गुरावार्यमानं दिता- पाय ! शोभावतो भासमानस्य माराजितम् ॥ ३ ॥ पचनमिति ॥ हे 'आनन्दित !' लब्धानन्द ', हे 'अद्रोह ! द्रोहरहित !, हे 'निर्मोह !' अज्ञानरहित , हे निःशेपितापरम- तरण!' निश्शेषितं-ममापितम् अपरेपां-शाक्यादीनां दुर्नयात्म- कत्वादपरम्-अनुत्कृष्टं वा मतमेव-दर्शनमेव रण-संग्रामो येन स तथा तस्स सम्बोधनम् , हे 'दितापाय ! दित:-पण्डितोऽपाय:- अन्तरायो येन तस्यामश्रणम् , हे भव्य ! त्वम् 'आर्य' ज्ञानदर्शना- दि आर्यलोकं *वा* 'प्रीणयद्' आनन्दयद् 'अर्हतः' तीर्थकरस्य 'उचितम्' अयाधिततया राजमानं 'वचन' सकलगणिपीटकस्वरूपं श्रेयसे' कल्याणार्थ 'भावतः' श्रद्धातः 'संश्रय' मजस्य । कि कुर्व- त् ? 'भीमे मीपणे 'गुरौं' महति भिवाम्भोनिधौ' संसारसमुद्रे 'परमतरणहेतुलाभम्' अतिशयितपारगमननिवन्धनज्ञानदर्शनाा- पायं 'धत्' कुर्वत्। पुनः किम्भूतम् ? ध्वस्तः-अपनीतस्तापो येन तत्तथा । पुनः कि०१ 'अपायशः' अप-गतम् अयशो यस्मात् तत् वथा। पुनः कि.? मारे-कन्दर्पण अजितम्-अवशीकृतम् । पुनः किं०१ दलित.-अपनीतो जगतोऽसद्हः-अलीकामिनिवेशो येन तत् तथा, निवर्तते हि मिथ्यात्वनिमित्तोऽसद्रहः श्रुतोपलम्भे प्राणिनाम्, तद्वीजमिथ्यात्वविलयात् । पुनः कि० १ हेतु:- निश्चितान्यथानुपपत्येकलक्षण: दृष्टान्तश्च-निश्चितसाष्यधर्मिणि हेतु- प्रदर्शनम् वाभ्यां निपिष्टः-अपनीतः सन्देहसन्दोहः-संशयसमूहो येन तत्तथा।पुनः कि० १ अतुलानि-निरुपमानि अभगुराणि-विप.

·८२ यशोविजयोपाध्यायविरचिता [श्रीमहावीर- क्षप्रमाणोपनिपातादविशरारूणि अवार्याणि-प्रतिकूलवर्कावाध्यानि मानानि-प्रमाणानि यस्मिन् तत् तथा । पुनः किं ? मया-लक्ष्म्या ज्ञानेन वा राजितं-शोभितम् । अर्हतः किम्भूतस्य ? 'भासमानस्य शोभमानस्य । पुनः किं० ? 'शोभावतः' लक्ष्मीवतः । पुनः किं०? भया-कान्त्याऽसमानस्य-निरुपमानस्य ॥ ३ ॥ अहमहमिकया समाराडुमुत्कण्ठितायाः क्षणे वाडमयस्वामिनी शक्तिमहाय दद्यात्तरां, सकलकलशता रमाराजिता पापहाने कलाभा स्थिताऽसद्विपक्षेऽमरालेश्वार्या गमम् । दधतमिह सतां दिशन्ती सदैहारविस्फार- सारस्वतध्यानदृष्टा स्वयं मगलं तन्वती, सकलकलशतारमाराजितापापहाऽने- कलाभास्थिता सद्विपक्षे मराले रवागमम् ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीमहावीरजिनस्तुतिः ॥ २४ ॥ अहमहमिकयेति ॥ वाड्मयस्वामिनी' प्रवचनाधिष्ठायिका भग- वती 'इह' जगति 'सताम्' उत्तमानाम् 'अह्राय' झटिति 'पापहाने' दुरिवत्यागे 'शक्ति' सामर्थ्य 'दद्यात्तराम्' अतिशयेन दद्यात् । किम्भूवा ? 'महमहमिकया' अहं पूर्वमाराधयामीत्युत्कलिकया समारार्द्ध' संसेवितुम् 'उत्कण्ठिताया।' कृवोत्कण्ठायाः 'अमराले' १ अवचूर्याम्-"रहस्यागमम्" इति पाटानुसारेण म्याख्या-"महस्सा हसितमयोग्या।" मन्यत्र "रहस्सागम-रहसभूत आगमो रहसागम-(बार- शासगणिपीटकम् ) तम्"।

·खुतिः। ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका। सुपर्वश्रेण्या क्षणे उत्सवे 'सकलकलशता' कलकला-कोलाहल- सस्य शतं कलकलशतं सह तेन वर्तते या सा तथा, तामारावं बहयो देवा मिलिता उगवत्या नाम जपन्तो जगत् कोलाहला- द्वैतकलितं कुर्वन्तीत्यर्थः । पुनः किं ? रमया-लक्ष्म्या राजिता- शोमिता । पुनः किं ? फला-मनोहरा आमा-शोभा यस्याः सा तथा । पुनः किं ? 'मराले' राजहंसे स्थिता' आसीना, मराले किम्भूते ? न सन्ति विपक्षा:-शत्रयो यस्य स तथा तस्मिन् । पुनः कि ? सन्ती-उत्तमौ वि-विशिष्टो पक्षी-पतत्रेयस्य स तथा तस्मिन । 'किं पुर्वती ? स्वार्याः नाम-भापार्या अर्द्धमागधमापया भाषणशी- लातीर्थकरादयः तत्सम्बन्धिनम् आगम-द्वादशाद्गगणिपीटकं दिश- न्ती' प्रयच्छन्ती, वार्यागमं किं कुर्वन्तम् ? 'गर्म' सदरापाठं 'दधत' विभ्रतम् , द्वादशाङ्गगणिपीटकस्य गमकलितत्वादिति भावः। पुनः किं पुर्वती ? 'सदा नित्यं 'स्वयम्' आत्मना 'मगलं कल्याण "तन्वती' विदधती, मगलं कीदृशम् ? सफलफलशवत्-सम्पूर्णकुम्भ- वत् तार-मनोहरं लक्ष्मीपदं वा, यथा पूर्णकलशदर्शनमेव मद्गल्यं तथा भगवत्या दर्शनमपीति भावः। किम्भूता ? एकारेण वाग्वीजा- क्षरेण विस्फारम्-अत्युदारं यत् सारस्वतध्यान-सारस्यतमयपणि धानं तेन दृष्टा-भावनाविशेपेण साक्षात्कृता। पुनः किं ? अवार्य केनाऽपि प्रतिपन्थिना वारयितुमशक्या । पुनः किं० १ अरीणां समूह आरतस्य य आजि:-संप्रामः उस्म यो वापस्तमपहन्ति- अपनयति या सा तया । पुनः किं ? अनेके लामाः-घुतातिश. यविशेषरूपा येषां गणधरादीनां तै: 'मास्थिता' अगीकवा,

·८४
यशोविजयोपाध्यायविरचिता [मूल-विवरण-
"कुम्मसुसंठिअचलणा, अमलियकोरंटविंटसंकासा ।
सुअदेवया भगवई, मंस मइतिमिरं यथासेउ ।"
इत्यादिना गणधरैरपि भगवत्याः प्रणिधानात्, श्रुत-
प्रामाण्यस्याप्याप्यत्वात् ॥४॥
॥ इति श्रीवर्द्धमानस्तुतिविवरणं समाप्तम् ॥ २४ ॥
॥ अथ मूलप्रशस्तिः ॥
यस्यासन गुरवोऽन्न जीतविजयप्राज्ञाः प्रकृष्टाशया,
भ्राजन्ते सनया नयादिविजयप्राज्ञाश्च विद्याप्रदाः।
प्रेम्णां यस्य च सन पद्मविजयो जातः सुधीः सोदरः,
सोऽयं न्यायविशारदःम तनुते विज्ञः स्तुतीरहताम् ॥१॥
कृत्वा स्तुतिनजमिमां, यदवापि शुभाशयान्मया कुशलम् ।
तेन मम जन्मवीजे, रागद्वेषौ विलीयेताम् ॥२॥
॥ भूरग्रंथानं-२१०॥
॥ अथ विवरणप्रशस्तिः॥
कृत्वा विवरणमेतजिनस्तुतीनां यदर्जितं पुण्यम् ।
तेन मम जन्मवीजे, रागद्वेषौ विलीयेताम् ॥ १॥
मन्याः श्रीमदकव्यरक्षिविपतिस्तत्त्वोपदेशाम्बुधिः,
कुर्याणा मथनं च तस्य विबुधा यस्याऽभवन् पोटिशः।
अभ्युत्थापयितुं मुदर्शनभृतः प्रोदामफोसिः वयं,
संभोग्यां पुरुषोत्तगस नरफप्रध्वंसिपुण्यात्मनः ॥ २॥

·, प्रशस्तिः] ऐन्द्रस्तुतिचतुर्विशतिका । रङ्गन्मङ्गलवृत्तगीतविजितानङ्गप्रसङ्गप्रथा श्रेयःसङ्गभूदङ्गजगमजगत्कल्पद्रुमस्तुगधीः । दुर्व्यासङ्गमतगाजवजहरिनिर्भगसौभाग्यभूः, स श्रीमत्तपगच्छमण्डनमभूत् श्रीहीरसूरीश्वरः ॥३॥ तत्पट्टप्रथितप्रभुत्वनलिनप्रोल्लासने भास्करः, सूरिश्रीविजयादिसेनसुगुरुर्वभ्राज राजस्तुतः । गोहोराजसमात्मके विलसिता प्रत्यर्थिकीर्तिस्फुर- दूर्वापासपरां स्म नित्यमिह यो गां दोन्धि दुग्धं यशः ॥४॥ तत्पट्टप्रभुवालताजलधरः शिष्टप्रियो द्योतते, सूरिश्रीविजयादिदेवसुगुरुर्माहात्म्यलीलागृहम् । यस्याऽऽचाम्लपयाप्लुतेऽपि हृदये चिनं तदुद्वीक्ष्यते, नाभूद् यन....तानपद्धसहिता यञ्च क्षमा वर्तते ॥५॥ तत्पप्रभुतैककार्मणगुणग्रामाभिरामाकृतिः, सूरिश्रीविजयादिसिंहसुगुरुर्जागर्ति धामाधिकः । गगातो यमुना विधोश्च न मिदा राहुर्गतः सर्वतः, शुभ्रे यस्य यशोभरे प्रसृमरे श्यामा नियामाऽपि न ॥६॥ गच्छे स्वच्छतरे तेपा, परिपाट्योपतस्थुषाम् । कवीनामनुमावेन, नवीनां रचनां व्यधाम् तथाहि- लावण्यैकमयी तनुर्ननु मुसे जिह्वा च विद्यामयी, फीतिः स्फूर्चिमयी मतिधृतिमयी येषां कथा चिन्मयी। - ·यशोविजयोपाध्यायविरचिता [विवरणप्रशस्तिः । मूतिर्भाग्यमयी स्थितिर्नयमयी शोमामयी सङ्गतिः, श्रीकल्याणविराजमानविजयास्ते वाचकेन्द्रा बभुः ॥८॥ हैमव्याकरणं दधीव नियतं व्यालोड्य बुद्ध्या तथा, यैः स्फोतं नवनीतमुद्धृतमहो ! शीतांशुशुभ्रं यशः । ते सारस्वतसारसंग्रहरहा क्रीडानिबद्धादराः, श्रीलाभाद् विजयामिधानविबुधा भेजुः प्रभुत्वं परम् ॥९॥ तनाभ्यासनवाङ्करः पदविधिव्युत्पत्तिसत्पल्लवः, काव्यालमृतिपुष्पितः परिणतीरान्वीक्षिकीहेतुभिः । येषां दाग मयि नन्दनेऽन फलिहः कारुण्यकल्पद्रुम- स्ते विज्ञाःम जयन्विजीतविजया कल्याणकन्दाम्बुदाः१० मामध्यापयितुं सदाऽऽसनसमध्यासीनकाशीमहा- सन्नाशीरितयोगदुर्जयपरत्तासी यदीयः नमः । आसीधित्रदिन्दुशुभ्रयशसो दासीकृतक्ष्माभुजो नोलासी भुवि तान नयादिविजयप्राज्ञानुपासीन कः ? ११ एतद्दत्तनिदेशपेशललसत्प्राचीनपुण्योदया- दाचीर्णोचितसत्प्रवन्धरचनालग्नेच्छमुद्यच्छता । व्युत्पत्त्यै विदुषां स्फुटं विवरणं चने स्तुतीनामद-- स्तत्पादाम्बुजसेवन यतिना साहित्यसिन्धोः मुघा ॥ १२॥ सूर्याचन्द्रमसौ यावदुदयेते नमस्तले । वावन्नन्दुत्वयं प्रन्यो, वाच्यमानो विचक्षणः ॥ १३ ॥ म समासेयं सोपविवरणयुवा ऐन्द्रलतिया ० ·॥ अहम् ॥ महोपाध्यायधीमद्यशोविजयविरचिता परमज्योतिष्पञ्चविंशतिका। ऐन्द्रं तत् परमं ज्योति-रुपाधिरहितं स्तुमः । उदिते स्युर्यदेशेऽपि, सन्निधौ निधयो नव ॥ १ ॥ प्रभा चन्द्रार्कभादीनां, मितक्षेत्रप्रकाशिका । आत्मनस्तु परं ज्योति-र्लोकालोकप्रकाशकम् ॥ २॥ निरालम्ब निराकार, निर्विकल्पं निरामयम् । आत्मनः परमं ज्योति-निरुपाधि निरसनम् ॥ ३ ॥ दीपादिपुद्गलापेक्षं, समलं ज्योतिरक्षजम् । निर्मलं केवलं ज्योति-निरपेक्षमतीन्द्रियम् ॥ ४ ॥ कर्मनोकर्मभावपु, जागरूकेप्वपि प्रमुः। तमसाऽनावृतः साक्षी, स्फुरति ज्योतिषा स्वयम् ॥ ५॥ परमज्योतिपः स्पर्शा-दपरं ज्योतिरेधते । यथा सूर्यकरस्पर्शात् , सूर्यकान्तस्थितोऽनलः ॥ ६॥ पश्यन्नपरमं ज्योति-विवेकाने पतत्यपः। परमं ज्योतिरन्विच्छ-नाविवे के निममति ॥७॥ तस्मै विश्वप्रकाशाय, परमज्योतिपे नमः। केवलं नवे तमसः, प्रकाशादपि यत् परम् ॥ ८ ॥ "भारमज्योति स्वरूपपचविंशतिका' इत्यभिधानान्तरमस्या ॥२"न"प्र.॥

·८८ यशोविजयोपाध्यायविरचिता ज्ञानदर्शनसम्यक्त्व-चारित्रसुसवीर्यभूः । परमात्मप्रकाशो मे, सर्वोत्तमकलामयः ॥ ९॥ यां विना निष्फलाः सर्वाः, कला गुणवलाधिकाः । आत्मधामकलामेका, तां वयं समुपास्महे ॥ १० ॥ निधिभिनवभी रत्नै-चतुर्दशभिरप्यहो । न तेजश्चक्रिणां यत् स्यात् , तदात्माधीनमेव नः ॥११॥ दम्भपर्वतदम्भोलि-ज्ञानध्यानधनाः सदा । मुनयो वासपेभ्योऽपि, विशिष्टं धाम-विभ्रति ॥ १२॥ श्रामण्ये वर्पपर्यायात्, प्राप्ते परमशुलताम् । सर्वार्थसिद्धदेवेभ्यो-प्यधिकं ज्योविरुहसेत् ॥ १३ ॥ विस्तारिपरमज्योति-धोंदिताभ्यन्तराशयाः। जीवन्मुक्ता महात्मानो, जायन्ते विगतस्पृहाः ॥ १४ ॥ जापत्यात्मनि ते नित्यं, यहि वेपु शेरते । उदासते परद्रव्ये, लीयन्ते स्वगुणामृते ।। १५॥ यथैयाऽभ्युदितः सूर्यः, पिदधाति महान्तरम् । चारित्रपरमज्योति-योतितात्मा तथा मुनिः ॥ १६ ॥ प्रच्छन्नं परमं ज्योति-रात्मनोऽशानभस्मना । क्षणादाविर्भवत्युप-ध्यानवावप्रचारवः ।। १७ ।। परकीयप्रवृत्तौ ये, मूकान्धयधिरोपमाः। स्वगुणानसोश, वैः परं ज्योतिराप्यते ॥ १८ ॥ १"ह":.1१"सिदि"प्र.। "बास्तः परमम्मोति-"प्र.।

·परमज्योतिप्पञ्चविंशतिका। ८९ परेषां गुणदोपेषु, दृष्टिले विपदायिनी । स्वगुणानुमवालोका , दृष्टिः पीयूपवर्षिणी ॥ १९ ॥ वरूपादर्शनं साध्य, पररूपेक्षणं पृथा। एतापदेव विज्ञानं, पर ज्योतिप्रकाशकम् ।। २० ।। सोकायाऽऽमनो ज्योतिः, पश्यतो दीपयद्वितम् । अन्धस्य दीपशतवत् , परं ज्योतिर्न यहपि ॥ २१ ।। समवामृतममानां, समाधिधूतपाप्मनाम् । रखनयमयं शुद्धं, परं ज्योतिप्रकाशते ॥ २२ ॥ तीर्थद्वरा गणधरा, लब्धिसिद्धाश्च साघवः । संजातानिजगढन्याः, परं ज्योतिष्प्रकाशतः ॥ २३ ॥ नरागं नापि च द्वेष, विपयेषु यदा प्रजेत् । औदासीन्यनिममात्मा, तदाऽऽनोति परं महः ।।२४ ॥ विज्ञाय परमं ज्योति-माहात्म्यमिदमुत्तमम् । यः स्थैर्य याति लभते, स यशोविजयश्रियम् ।। २५ ।। ॥समाप्तेयं परमज्योतिप्पविशनिका ।

·८८ यशोविजयोपाध्यायविरचिता ज्ञानदर्शनसम्यक्त्व-पारिनसुखवीर्यभूः । परमात्मप्रकाशो मे, सर्वोत्तमकलामयः ॥ ९॥ यां विना निष्फलाः सर्वाः, कला गुणबलाधिकाः । आत्मधामकलामेकां, वां वयं समुपास्महे ॥ १० ॥ निधिभिनवभी रन-चतुर्दशभिरप्यहो । न तेजश्चक्रिणां यत् स्यात् , तदात्माधीनमेव नः ॥११॥ दम्भपर्वतदम्भोलि-ज्ञानध्यानधनाः सदा । मुनयो वासवेभ्योऽपि, विशिष्ट धाम विभ्रति ॥ १२ ॥ श्रामण्ये वर्षपर्यायात् , प्राप्ते परमशुझताम् । सर्वार्थ सिद्धदेवेभ्यो-प्यधिकं ज्योतिरुमसेत् ।। १३ ॥ विस्तारिपरमज्योति-योतिताभ्यन्तराशयाः। जीवन्मुचा महात्मानो, जायन्ते विगतस्पृहाः ॥ १४ ।। जाप्रत्यात्मनि ते नित्यं, बहिर्भावेषु शेरते। उदासते परद्रव्ये, लीयन्ते स्वगुणामृते ॥ १५ ॥ यथैवाऽभ्युदिवः सूर्यः, पिदधाति महान्तरम् । चारित्रपरमज्योति-ोतितात्मा वथा मुनिः ॥ १६ ॥ प्रच्छन्नं परमं ज्योतिरात्मनोऽज्ञानभस्मना । क्षणादाविर्भवत्युप-ध्यानवातप्रचारवः ॥ १७ ॥ परफीयप्रवृत्तौ ये, मूकान्धयधिरोपमाः । खगुणार्जनसोच, ते पर ज्योतिराप्यते ॥ १८ ॥ १"ह" प्र.18 "सिटि" प्र .३ "जास्त परमग्योति-"प्र.॥

·परमज्योतिप्पञ्चविंशतिका। ८९ परेषां गुणदोपेपु, दृष्टिस्ते विषदायिनी । खगुणानुभवालोका , दृष्टिः पीयूपवर्षिणी ॥ १९ ॥ खरूपादर्शनं साध्यं, पररूपेक्षणं वृथा । एवावदेव विज्ञानं, परं ज्योतिष्प्रकाशकम् ॥ २० ।। स्तोकमप्याऽऽत्मनो ज्योतिः, पश्यतो दीपवद्धितम् । अन्धस्य दीपशतवत् , पर ज्योतिर्न बद्दपि ॥ २१ ॥ समतामृतमन्नानां, समाधिधूतपाप्मनाम् । रबमयमयं शुद्धं, परं ज्योतिष्प्रकाशते ॥ २२ ॥ तीर्थङ्करा गणधरा, लब्धिसिद्धाश्च साधवः । संजातानिजगद्वन्द्याः, परं ज्योतिष्प्रकाशतः॥ २३ ॥ न राग नापि च द्वेपं, विपयेषु यदा व्रजेत् । औदासीन्यनिमनात्मा, तदाऽऽप्नोति परं महः ॥ २४ ॥ विज्ञाय परमं ज्योति-माहात्म्यमिदमुत्तमम् । यः स्थैर्य याति लभते, स यशोविजयश्रियम् ॥ २५ ॥ ॥ समातेयं परमज्योतिष्पञ्चविंशतिका ॥

·॥ अहम् ॥
न्यायाचार्यमहोपाध्यायश्रीयशोविजयविरचिता
परमात्मपञ्चविंशतिका ।
"
परमात्मा परज्योतिः, परमेष्ठी निरखनः।
अजः सनावन शम्भु', स्वयम्भूर्जयताजिन ॥१॥
नित्य विज्ञानमानन्द, ब्रह्म यत्र प्रतिष्ठितम् ।
शुद्धबुद्धस्वभावाय, नमस्तस्मै परात्मने ॥ २ ॥
अविद्याजनित• सबैर्विकारेनुपद्रुतः ।
व्यत्तया शिवपदस्थोऽसौ, शक्या जयति सर्वगः ॥ ३ ॥
यतो वाचो निवर्तन्ते, न यन मनसो गतिः।
शुद्धानुभवसवेद्य, तद्रूपं परमात्मनः ॥ ४ ॥
न स्पर्शो यस्य नो वर्णो, न गन्धो न रसधृती ।
शुद्धचिन्मात्रगुणवान् , परमात्मा स गीयते ॥ ५॥
माधुर्याविशयो यद्वा, गुणौषः परमात्मन ।
तयाऽऽरयातु न शक्योऽपि, प्रसारयातु न शक्यते ॥६॥
बुद्धो जिनो हपीपेश शम्मुर्मशाऽऽदिपूरुप ।
इत्यादिनामभेदेऽपि, नार्यत. स विभिद्यते ॥७॥
पावन्तोऽपि नया नैथे, तत्स्वरूप स्पृशन्ति न ।
समुद्रा इस क्लोठे, कृतप्रतिनिश्चयः ॥ ८॥

·परमात्मपश्चविंशतिका। ९१ शब्दोपरततद्रूप-बोधनयपद्धतिः । निर्विकसं तु तद्रूपं, गम्यं नानुभवं विना ॥ ९ ॥ केषां न कल्पनादवी, शास्त्रक्षीरानगाहिनी । तोकातत्त्वरसास्वाद-विदोऽनुमवजिह्वया ॥ १० ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा, दान्तास्मानः शुभाशयाः। परमात्मगति यान्ति, विमिन्नैरपि वर्मभिः ॥ ११ ॥ नूनं मुमुक्षवः सर्वे, परमेश्वरसेवकाः । दूरासन्नादिभेदस्तु, नत्यत्वं निहन्ति न ।। १२ ॥ नाममात्रेण ये दृप्ता, ज्ञानमार्गविवर्जिताः । न पश्यन्ति परात्मानं, ते घूका इव भास्करम् ॥ १३ ।। श्रमः शास्त्राश्रयः सवों, यज्ज्ञानेन फलेपहिः । ध्यातव्योऽयमुपास्योऽयं, परमात्मा निरसनः ।। १४ ॥ नान्तरायो न मिथ्यात्वं, हासो रत्यरती च न । न भीर्यस्य जुगुप्सा नो, परमात्मा स मे गतिः ॥ १५ ॥ न शोको यस्य नो फामो, नाज्ञानाविरती तथा । नावकाराध निद्रायाः, परमात्मा स मे गतिः ।। १६ ।। रागद्वेषौ हती येन, जगनयभयङ्करो। स त्राणं परमात्मा में स्वप्ने वा जागरेऽपि या ॥ १७ ॥ उपाधिजनिता मावा, ये ये जन्मजरादिकाः । वेषां तेषां निषेधेन, सिद्धं रूपं परात्मनः ॥ १८॥ -यो' पपि ॥

·॥ अहम् ।।
न्यायाचार्यमहोपाध्यायधीयशोविजयविरचिता
परमात्मपञ्चविंशतिका।
परमात्मा परंज्योतिः, परमेष्ठी निरजनः ।
अजः सनावनः शम्भुः, स्वयम्भूर्जयताजिनः ॥१॥
नित्यं विज्ञानमानन्दं, बहा यत्र प्रतिष्ठिवम् ।
शुद्धयुद्धस्वभावाय, नमस्तस्मै परात्मने ॥२॥
अविद्याजनितैः सर्वैर्विकारैरनुपद्वत्तः ।
व्यत्या शिवपदस्थोऽसौ, शच्या जयति सर्वगः ॥३॥
यतो वाचो निवर्तन्ते, न यन मनसो गतिः ।
शुद्धानुभवसंवेद्यं, तद्रूपं परमात्मनः ॥ ४ ॥
न स्पर्शो यस्य नो वर्णो, न गन्भो न रसधृती ।
शुद्धचिन्मारगुणवान् , परमात्मा स गीयते ॥ ५ ॥
माधुर्यातिशयो यद्वा, गुणौघः परमात्मनः ।
स्थाऽऽख्यातुं न शक्योऽपि, प्रत्याख्यातुं न शक्यते ॥६॥
बुद्धो जिनो हृषीकेशः शम्मुझाऽऽदिपूरुषः ।
इत्यादिनामभेदेऽपि, नार्थतः स विभिद्यते ॥ ७ ॥
धावन्तोऽपि नया नैफे, तस्वरूपं स्पृशन्ति न ।
समुद्रा इव कल्लोले, कृतप्रतिनिवृत्तयः ॥ ८॥

·परमात्मपश्चविंशतिका। ९१ शब्दोपरकतद्रूप-बोधकृनयपद्धतिः । निर्विकल्पं तु तद्रूपं, गम्यं नानुभवं विना ॥ ९ ॥ केषां न कल्पनादर्वी, शास्त्रक्षीरानगाहिनी । स्तोकास्तत्त्वरसास्वाद-विदोऽनुभवजिह्वया ॥ १० ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा, दान्तात्मानः शुभाशयाः । परमात्मगति यान्ति, विभिन्नैरपि वर्मभिः ॥११॥ नूनं मुमुक्षवः सर्वे, परमेश्वरसेवकाः । दूरासन्नादिभेदस्तु, तद्धृत्यत्वं निहन्ति न ॥ १२ ॥ नाममानेण ये दृप्ता, ज्ञानमार्गविवर्जिताः । न पश्यन्ति परात्मानं, ते घूका इव भास्करम् ॥ १३ ॥ श्रमः शाखाश्रयः सर्वो, यज्ज्ञानेन फलेपहिः । ध्यातव्योऽयमुपास्योऽयं, परमात्मा निरसनः ॥ १४ ॥ नान्तराया न मिथ्यात्वं, हासो रत्यरती च न । न भीर्यस्य जुगुप्सा नो, परमात्मा स मे गतिः ॥ १५ ॥ न शोको यस्य नो कामो, नाज्ञानाविरती तथा । नावकाशश्च निद्रायाः, परमात्मा स मे गतिः ॥ १६ ॥ रागद्वेषौ हतौ येन, जगप्रयभयङ्करौ । स त्राणं परमात्मा मे स्वप्ने या जागरेऽपि वा ॥ १७ ॥ उपाधिजनिता भावा, ये ये जन्मजरादिकाः। तेषां तेषां निषेधेन, सिद्धं रूपं परात्मनः॥१८॥ १.यो' इत्यपि ॥

·९२ परमात्मपञ्चविंशतिका । N . अतळ्यावृत्तितो भीतं, सिद्धान्ताः कथयन्ति तम् । वस्तुतस्तु न निर्वाच्यं, तस्य रूपं कथञ्चन ॥ १९ ॥ जानन्नपि यथा म्लेच्छो, न शक्नोति पुरि(री)गुणान् । प्रवक्तुमुपमाभावात् , तथा सिद्धसुखं जिनः ॥ २० ॥ मुरासुराणां सर्वेषां, यत् सुसं पिण्डितं भवेत् । एकत्रापि हि सिद्धस्य, तदनन्ततमांशगम् ।। २१ ।। अदेहा दर्शनशानो-पयोगमयमूर्चयः । आकालं परमात्मानः, सिद्धाः सन्ति निरामयाः ॥ २२ ॥ लोकाप्रशियरारूढाः, स्वभावसमवस्थिताः । भवप्रपञ्चनिर्मुक्ताः, युक्तानन्तावगाहनाः ॥ २३ ॥ इलिका भ्रम ध्यानात , भ्रमरीत्वं यथाभुते । तथा ध्यायन् परात्मानं, परमात्मत्वमाप्नुयात् ॥ २४ ॥ परमात्मगुणानेवं, ये ध्यायन्ति समाहिताः । लभन्ते निभृतानन्दा-स्ते यशोविजयश्रियम् ॥ २५ ॥ समायं परमात्मपश्चविंशतिका ॥

·।। अहम् ॥ न्यायाचार्यश्रीयशोविजयोपाध्यायविरचितं विजयप्रभसूरेः स्वाध्यायम् । श्रीविजयदेवसूरीशपट्टाम्बरे, जयति विजयप्रभसूरिरर्कः। येन वैशिष्ट्यसिद्धिप्रसङ्गादिना, निजगृहे योगसमवायतर्कः । श्रीवि० १॥ शानमेकं भवद् विश्वकृत् केवलं, दृष्टयाधा तु कर्तरि समाना। इति जगकर्तृलोकोत्तरे सगते, सद्गवा यस्य धीःसावधाना || श्रीवि०२॥ ये किलापोहशक्ति मुगतसूनयो, जातिशातच मीमांसका ये। संगिरन्ते गिरते यदीयां नय- द्वैतपूतां प्रसह श्रयन्ते ॥ श्रीवि० ३॥ कारणं प्रकृतिरङ्गीकृता कापिले: कापि नैवाऽऽमनः काऽपि शक्तिः । निर्वस मुकादेपोतोः परोहारूपम् । २"मवतु वि-" प्रसन्तर । ३"कवादोसरे" प्रत्यन्दरे ।

·९४
विजयप्रभसूरिखाध्यायम् ।
वन्धमोक्षव्यवस्था तदा दुर्घटे-
सनजागर्ति यत्मोदशक्तिः॥ श्रीवि०४॥
शाब्दिकाः स्फोटसंसाधने तत्परा
ब्रह्मसिद्धौ च वेदान्तनिष्ठाः ।
सम्मविप्रोक्तसप्रहरहस्यान्तरे
यस्य वाचा जितास्ते निविष्टाः॥श्रीवि०५ ॥
ध्रौव्यमुत्पत्तिविध्वंसकिमीरितं
द्रव्यपर्यायपरिणतिविशुद्धम् ।
विनसायोगसद्धातमेदाहित
खसमयस्थापितं येन बुद्धम् ॥ श्रीवि० ६ ॥
इति नुतः श्रीविजयप्रभो भक्ति-
स्तर्कयुच्या मया गच्चनेता।
श्रीयशोविजयसम्पत्करः कृतधिया-
मस्तु विनापहः शर्युजेता ॥ श्रीवि० ७॥
॥ समाप्तमिदं विजयप्रमसूरेः स्वाध्यायम् ॥
१ "-युक्ति." प्रत्यन्तरे।
२ "-उनेला" प्रयन्तरे ॥

·।। अहम् ।। यशोविजयोपाध्यायविरचितं शत्रुञ्जयमण्डनश्रीऋषभदेवस्तवनम् । आदिजिनं वन्दे गुणसदनं, सदनन्दामलयोधम् । बोधकतागुणविस्तृतकीर्ति, कीर्तितपथमविरोधम् ।। आदि० ॥१॥ रोघरहितविस्फुरदुपयोग, योगं दधतमभङ्गम् । भङ्गनयनजपेशलवाचं, वाचंयमसुससङ्गम् ॥ आदि० ॥२॥ सङ्गतपदशुचिवधनतरङ्ग, रझं जगति ददानम् । दानसुरद्रुममलहृदयं, हृदयङ्गमगुणभानम् ॥ आदि० ॥३॥ भानन्दितसुरवरपुन्नागं, नागरमानसहंसम् । हंसगति पञ्चमगतिवासं, वासवविहिताशंसम् ॥ आदि०॥४॥ शंसन्तं नयवचनमनवम, नवमङ्गलदातारम् । तारस्वरमधघनपवमानं, मानसुभटजेतारम् ।।आदि० ॥५॥ इत्थं स्तुतः प्रथमतीर्थपतिःप्रमोदा- च्छ्रीमद्यशोविजयवाचकपुगवेन । श्रीपुण्डरीकगिरिराजविराजमानो, मानोन्मुसानि वितनोतु सतां सुसानि ॥ ६॥ "समाप्तमिदं भीऋषभदेवस्तवनम् ॥ -

·No text on this page.