·(२) चेयण तस श्यरोहिं, वेय गई करण काएहिं ॥३॥ एगिदिय सुहुमियरा, सनियर पणिंदियायस बितिचन अपजत्ता पजात्ता, कमेण चनदस जियहाणा ॥४॥ नाणं च दंसणं चेव, चरित्तं च तवो तहा॥ वीरियं ज्वगो य, एयं जीवस्स लरकणं ॥५॥ आहार सरीरइंदिय, पऊत्ती आण पाण नासमणे ।

·(३) चन पंच पंच.प्पिय, ग विगला सन्नि सन्नीणं ॥६॥ पणिदिय त्तिवल सा, साऊ दस पाणचनसग अह॥ ग उति चनरिंदीणं, असन्नि सन्नीण नव दस य॥७॥ ॥ इति जीवतत्त्वम् ॥ धम्मा ऽधम्मा ऽगासा, तिय तियनेया तहेव अशा य ॥ खंधा देसपएसा, परमाणु अजीव चनदसहा॥॥ धम्माऽधम्मा पुग्गल, ·(४) नह कालो पंच हुँति अजीवा ॥ चलणसहावो धम्मो, थिरसंगणो अहम्मो य ॥ ए॥ अवगाहो आगासं, पुग्गल जीवाण पुग्गला चनहा॥ खंधा देस पएसा, परमाणू चेव नायव्वा ॥१०॥ सबंधयार नजोय, पत्ना गया तवेहि आ॥ वण गंध रसा फासा, पुग्गलाणं तु लरकणं॥ ११॥ एगाकोडि सतसहि ·(५) लरका सत्तहुत्तरी सहस्सा य ॥ दोयसया सोलहिया, आवलिया इगमुहुत्तम्मि ॥१२॥ समयावली मुहुत्तं, दीहा परका य मास वरिसा य ॥ जणि पलिया सागर, नस्सप्पिणी सप्पिणी कालो १३ परिणामि जीव मुत्तं, सपएसा एग खित्त किरिाय॥ निच्चं कारण कत्ता, सव्वगय मियर अप्पवेसे ॥१४॥ ॥ इत्यजीवतत्त्वम्॥

·सा उचगोय मणु उग,
सुर उग पंचिंदिजाइ पणदेहा ॥
आइति तणू णु वंगा,
आश्म संघयण संगणा॥१५॥
वाचनका गुरु लहु,
परघा कसास आय वुजोयं ॥
सुनखग निमिण तस दस,
सुर नर तिरियान तिब्यरं ॥१६॥
तस बायर पजातं,
पत्तेयथिरं सुनं च सुन्नगं च ॥
सुस्सर आइज जसं,
तसा दसगं इमं हो॥२७॥

·॥ इति पुण्यतत्त्वम्॥ नाणंतराय दसगं, नववीये नीय साय मिवत्तं ॥ थावर दस नरयतिगं, कसाय पणवीसतिरियागं॥१०॥ झग वि ति चन जाईज, कुखगइ नवघाय हुंति पावस्स ॥ अपसळ वण चळ, अपढम संघयण संगणा ॥१॥ थावर सुहुम अपड, साहारणमथिरमसुन्ननगाणि उस्सर णाजा जसं, ·(७) थावरदसगं विवजा ॥२०॥ ॥ति पापतत्त्वम् ॥ इंदिश कसाय अवय, जोगा पंच चन पंच तिन्निकमा ।। किरियापणवीसं, श्मान ता अणुक्कमसो ॥३१॥ काश्य अहिंगरणीया, पानसिआपारितावणीकरिया। पाणावायारंनित्र, परिग्गहियामायवत्ती॥२२॥ मिला दंसण वत्ती, अपञ्चखाणाय दिहि पुयि॥

·(ए) पामुच्चिय सामंतो, वणीअ नेसवि साहबी ॥२३॥ आणवणि विप्रारणिया, अणनोगाअणवकंखपञ्चश्या अन्नापउँग समुदा, ण पिजदोसे रिआवहिया॥श्वा ॥श्त्याश्रवतत्त्वम्॥ समिई गुत्ति परीसह, जधम्मो नावणा चरित्ताणि ॥ पण ति वीस दस वार, स पंचनेएहिं सगवन्ना ॥ २५॥ रिया नासे सणा दाणे, ·(१०) नुच्चारे समिई सुध॥ मणगुत्ति वयगुत्ति, कायगुत्ति तहेव य॥२६॥ खुहा पिवासा सी नएहं, दंसा चेला रबि॥ चरित्रा निसिहिया सिजा, अकोस वह जायणा ॥२७॥ अलान रोग तण फासा, मल सकार परीसहा ॥ पन्नाअन्नाण सम्मत्तं, श्य बावीस परीसंहा ॥शन॥ खंती मदव अजाव, ·(११) मुत्ती तव संजमे अबोधवे॥ सच्चं सोअंकिं, चणं च वनं च जश्वम्मो॥श्॥ पढम मणिच्च मसरणं, संसारो एगया य अन्नत्तं ॥ असुश्त्तं आसव सं, वरो अतह निजरानवमी॥३॥ लोगसहावो बोही, उसहाधम्मस्ससाहगाअरिहा॥ एआउनावणा, जावे अंबा पयत्तेणं ॥३१॥ सामाश्अ पढम, ·7 (१४) पएसो दलसंच॥३७॥ परु पडिहार सि मऊ, हमचित्तकुलाल नंडगारीणं ॥ जह ए एसिंजावा, कम्माणविजाणतहनावा।। इह नाण दंसणावर, ण वेय मोहान नाम गोत्राणि॥ विग्धं च पण नवउ, स्वीस चनतिसयपणविहं ३ए नाणे य दंसणावरणे, वेअणिए चेव अंतराएअ॥ तीसं कोमाकोडी, .

·अयराणं विश्य नक्कोसा॥४०॥ सत्तरि कोमाकोडी, मोहणिए वीस नाम गोएसु॥ तित्तीसं अयराई, आनहिश्बंध नकोसा ॥४१॥ वारस मुहुत्त जहन्ना, वेयणिए अह नाम गोएसु॥ सेसाणंतमुदुत्तं, एयं बंध लिई माणं ॥४॥ ॥इति वंधतत्त्वं ॥ संतपय परूवणया, दंवमपाणं च खित्तफुसणाय॥ ॥ ।

·(१६) कालो अ अंतरं जाग, जावेअप्पा बहु चेव ॥४३॥ संतं सु-६ पयत्ता, विजंत्तं खकुसुमं व न असंतं ॥ मुस्कत्ति पयं तस्सउ, परूवणा मग्गणाईहिं॥४४॥ गइ इंदीए काये, जोए वेए कसाय नाणे य॥ संजम दंसण लेसा, जव सम्मे सन्नि आहारे॥४२॥ नरगपणिंदि तसज्जव, सनिअहरकाय खनसम्मत्ते॥ " ·(१७) मुरकोणाहार केवल, दसण नाणे न सेसेसु॥४६॥ दवपमाणे सि-घा, णं जीव दवाणि हुंति णंताणि ॥ लोगस्स असंखिो, जागे इक्को य सव्वे वि ॥ ४ ॥ फुसणा अहिया कालो, गसिद्ध पमुच्चं साणंतो॥ पमिवाया नावा, सिघाणं अंतरं नवाज॥ सब्ब जियाण मणंते, जांगे तेतेसिं दंसणं नाणं ॥ न. २ ·(२७) खइए नावे परिणा, मे एअ पुण होइ जीवत्तं॥४॥ थोवा नपुंस सिझा, थी नर सिक्षा कमेण संखगुणा ॥ अमुक तत्तमेयं, नव तत्तालेसनणिया॥५॥ जीवाइ नव पयो, जो जाण तस्स होइ सम्मत्तं ॥ नावेण सहहतो. अयाणमाणेवि सम्मत्तं ॥५२॥ सवाई जिणेसर ना, सिआईवयणाई नन्नहा हुंति ॥

·(ए) श्य बुझी जस्स मणे, सम्मत्तं निचलं तस्स ॥५॥ अंतो मुहुत्त मित्तं, पि फासिधे हुज जेहिं सम्मत्तं ।। तेसिं अवड़पुग्गल. परिग्रहो चेव संसारो॥५३॥ नस्सप्पिणी अणंता, पुग्गल परिअट्ट मुणेअब्बो॥ तेणंताती अक्षा, अणागय-शा अणंतगुणा ॥४॥ जिण. अजिण तिच तिबा, गिहिअन्नसलिंगथी नरनपुंसा॥

·(२०) पत्तेअ सयंवुधा, बुझ्बोहि कणिक्काय ॥२५॥ जिणसिधा अरिहंता, अजिण सिद्धा यपुंडरिया पमुहा गणहारि तिचसिका, अतिबसिधा य मरुदेवी ॥५६॥ गिहिलिंग सिद्ध जरहो, वलकलचीरीय अन्न लिंगम्मि॥ साहू सलिंग सिद्धां,. थी सिधा चंदणा पमुहा ॥५॥ पुं सिधा गोयमाई, गांगेयांई नपुंसया सि-हा॥

·(१) पत्तेय सयंबुझा, जणिया करकंमु कविलाशायजा तह बुभवोहिगुरुखो, हिया ग समय एग सिन्हा य॥ ग समएवि अणेगा, सिहा ते रोगसिहाय॥यए। जश्याइ होइ पुग, जिणाण मग्गंमि उत्तरं तझ्या॥ श्कस निग्गोयस्स, अणंत जागो य सिगिज॥६॥ इति.मोदतत्त्वं ॥ इति श्री नवतत्त्वं समाप्तं ॥

·॥ अथ नवतत्व प्रकरणं॥ नहातेमन. नयतत्ता-नयतत्वो. गाथा १ लीना छूटा शब्दना अर्थ, जीवा जीवतत्व. बंघो बंधतत्व. अजीवा-अजीवतत्व, मुरुखो मोशनल. पुणं-पुन्यतत्व. पाच-पापतत्व. आसव आश्रवतत्व. हुति छे. मंवरो=मंवरतय. नायव्या-जाणवा योग्य. निजरणा-निर्जरातत्व. जीवाऽजीवा पुस, पावाऽसव संवरोय निकर- णा ॥ बंधो मुखोय तहा, नवतत्ता हुँति ना- यवा ॥१॥ शब्दार्थ:-जीव, भनीव, पुण्य. पाप, आश्रय. मंवर अने नि- जरा बली बंध तेमग मोक्ष ए नवतत्वो नापवायोग्य छे. ॥ विस्तारार्थ:-व्यवहारनये करी जे शुन्नाशुन्न कर्मोनो . १

·.
(५)
कर्ता, हर्ता तथा नोक्ता ,अने निश्चय नये करी
झान, दर्शन, तथा चारित्ररूप निज गुणोनोज का
तथा लोक्ता ठे अथवा दु:ख सुख ज्ञानोपयोग लक्ष
पणवंत चेतना सहित दोय, तथा प्राण धारण करे,
तेने प्रथम (जीवा)जीवतत्व कहियें; तेथी विपरीत
जे चेतना रहित जम स्वन्नाववालो होय तेने वीजें
(अजीवा) अजीवतत्व कहिये, जेणे करी शुन
कर्मोना पुद्गलोनो संचय वायी सुख नत्पन्न याय
वे तेने त्रीजु (पुर) पुण्यतत्व कहिये, तेथी विप
रोत जेणे करी यशुन कर्मोना पुद्गलोनो संचय
घवायी उख नत्पन्न थाय , तेने चोथु (पावा)
पापतत्त्व कहिये; जेणे करी नवां कर्म बंधाय तेने
(यासव) श्राश्रवतत्व कहिये: जेथी श्रावतां कर्म
रोकाय तेने पांचU (संबरो) संवरतत्व कहिये; जेधी
देश थकी कर्मोना कय प्राय तेने (निकरणा)
निर्जरा तत्व कदीये ना कर्मोनी साथे जुनां कर्मोन
मली जq तेने (वयो)वंतत्व कहिये अने जे श्रात्म
प्रदेशयकी सर्वया कोनो क्षय थयो तेने (मुस्को)
1

·(३) मोदतत्व कहिये; जेम ए.नवतत्व सिहांतोने विपे कहेलांठे (तहा) तेमज समकित दृष्टि जीवोने श्रा (नवतता) नवतत्वो (नायवा) जाणवा योग्य (हुति)वे. श्रा नवतत्त्वोमां जीव अने अजीव ए वे तत्त्व मात्रं जाणवा योग्य ; पुण्य, संवर, निर्ज रा अने मोक्ष ए चार तत्व ग्रहण करवा योग्य है; अने पाप, आश्रव ने बंध एत्रण तत्व तो मात्र'स वथा सर्वने त्याग करवा योग्यज ठे.॥१॥. गाया २ जीना छूटा शब्दना अर्थ. चरदस-चौद. बायालीसा-नालीश. धामी-व्यासी. । कमेणेमि अनुक्रमे करी. यायाला तालीश. भेा भेदो. मत्तावनं सत्तावन, हुति-याय छे. घारस-चार. चनदस चनदस बाया, लीसा वासी हुंति वायाला ॥ सत्तावन्नं बारस, चन नव नेमा 'कमेणेसिं ॥३॥ चउ चार. नर-नव.

·(४) शब्दार्थ:-पहेला तत्त्वना चौद, वीजाना चौद, श्रीमाना घेता. लीश, चोथाना व्यासी, अने पांचमाना घेतालीश, छहाना सत्तावन, सातमाना वार, आठमाना चार अने नवमाना नव. एवा अनुक्रमे करीने भेदो थाय छे. ॥ २॥ विस्तारार्थः--प्रथम जीवतत्वना (चनदस)चौद,बीजा 'अजीव तत्वना (चनदस) चौद,त्रीजा पुण्यतत्वना (वायालीसा) वेंतालीस, चोथा पापतत्वना (वासी) व्यासी,पांचमाआश्रवतत्वना (वायाला)वेंतालीस, हा संवरतत्वना (सत्तावनं ) सत्तावन. सातमा निर्जरा तत्वना (वारस) वार, भाग्मा वंधतत्वना (चन ) चार, अने नवमा मोक्षतत्वना (नव) नव एवीरीते नवेना (कमेणेसिं) अनुक्रमे करी (लेआ) नेद (हुति) थाय .या प्रमाणे सर्व मली नवत- त्वना जेदनी संख्या वशेने गेतेर थाय ने. तेनमा अग्यासी नेद अरूपीछे थने एकतो अध्यासी नेद रुपी . ॥२॥ . J ·अंक. ४ प पाप. 0 ॥ 0 आ नव तत्वोना नेदनो कोठगे. नाम. रुपिन्नेद. अरुपिन्नेद, हेय झेयादिः र जीव. १४ शेय, ३ अजीव केय. ३ पुण्य. श् सुपादेय, हेय. ए श्राश्रव. व हेय. ६ संवर. ए ७ निर्जरा. देय. ए मोक्ष. गाथा ३ जीना बूटा शब्दना अर्थ. एगावह एक विध. चेयण चेतना. दुविद द्विविध. तप्त-स. तिविहा=विविघ. इयरेहि इतर (स्यावर). चउबिहा-चतुर्विध. वेय वेद. पंच-पंच (विध). गइ-गति. छबिहा पड्विध. करण इंद्रियो. जीवा-जीवतत्व. काएहि काये करीने. नपादेय. नपादेय. D बंध. ४ 0 ॥ उपादेय, .

·एगविह इविह तिविहा, चनविहा पंच नवि- हा जीवा ॥ चेयण तस इयरेहिं, वेय गई क- रण काएहिं ॥३॥ शान्दार्थ:-चेतना वस अने स्थावर ए भेदोए करीने वली प्रण वेद, चार गति, पांच इंद्रिय अने छ काये करीने जीवो एक प्रकारना, वे प्रकारना, त्रण भकारना, चार प्रकारना, पांच मकारना अमे छ नकारना जाणवा ॥३॥ विस्तारार्थः-(एगविह) एकविध, (इविह) विविध, (तिविहा) त्रिविध, (वनविहा) चतुर्विध, (पंच) पंचविघ, (विदा) पविध एटले व प्रकारचें (जीवा) जीवतत्व . सर्व जीवने श्रुतज्ञाननो अनंतमो नाग नघामो रदेवाथी तेन (चेयण) चेतना लक्षणवान वे माटे एकविध जाणवू. (तस) उस एटले जेनामां दालवा चालवानी शक्ति है, अने (श्यरेहिं) इतर एटले (स्थावर) एट्ले जे स्थिरतावान होय ते. एम सर्व जीव विविध जा • रावा. (वेय) वेद प्रण ठे. स्त्रिवेद, पुरुपवेद याने नपुंसकवेद एम सर्व जीव त्रिविध जाणवा. (गइ) - ·. (७) गति चार . देवगति, मनुष्यगति, तिर्यंचगति अने नरकगति एम सर्व जीव चतुर्विध जाणवा. (क रण) इंडियो पांच है. एकेंडि, वेद, तेइंडि, च रिडिअने पंचिंहिएम सर्व जीव पंचविध जागवा. अने (काएदि) काय उठे-पृथ्विकाय,अपकाय, तेनकाय, वानकाय वनस्पतिकाय अने त्रसकाय एम सर्व नोव पाविध जागवा ॥३॥ गाथा ४ थीना चूटा शब्दना अर्घ. एगिदिय-एकेंद्रि. ति-तेइंद्रि. मुहम-मूक्ष्म. चउ चारदि. इयरा=इतर ( पादर) अपनत्ता अपर्यासा. सन्नि मंजि. पज्जत्ता पर्याप्ता. इयर इतर (अमति ). कमेण-अनुक्रमे. पणिोदयापचिंद्रिय. चउदस-चौद. म सहित, माये. जियठाणा-नीवनां स्थानक. बि-इंद्रि. पगिदिय, सुकुमियरा, सनियर पणिदिआय स.विति चन ॥ अपजत्ता पाता, कमेण चन्दस जियगाणा ॥४॥ ८

·(७)
शब्दार्थ:-सूक्ष्म अने वादर एवा एकेंद्रिय. वादर बेइंद्रिय,
द्रिय बने चउरिद्रिय, संज्ञी अने असंज्ञी पंचिंद्रिय ए सात भेद
पर्याप्ता अने अपर्याप्ता. जेथी अनुक्रमे जीवना चौद भेद होय.
तेई.
-
विस्तारार्थ:-(एगिंदिय) एकेदिना (सुहुम) सुक्ष्म
अने (इयरा) इतर एटले वादर एवा वे नेद .
तेमां सुक्ष्म एटले जे चौद राजलोकमां व्यापी
रह्या , पर्वत प्रमुखने नेदीने जाय श्रावे कोश
वस्तुथी वेदाय नेदाय नहि, अनि जेने वाळी शके
नहि, चर्मदृष्टिए देखाय नदि, मनुष्यादिक को
प्राणीना नपयोगमां आवे नहि एवा अदृश्य अने
निरतिशयी सूक्ष्म नाम कर्मोदयवंतने सूक्ष्म कहे
वे. अने वादर एटले ज नियतस्थान वी , परंतु
कोई वस्तुने नेदी शके नदि, पण जेनो नेद तथा
छेद वीजी वस्तुथी थइ शके, जेने अग्नि वाली
शके, चर्मदृष्टिनो विपय थइ शके, जे मनुष्यादिक
सर्व प्राणीना नपयोगमा प्राची हाक एवा दृश्य
यने सातिशयी चादर नाम कमोदयवंतने..वादर
कहे. अने (पणिंदिया) पंचिंहिना (सनि)

·.
"(ए)
संझी एटले मन संझा सहित अने वीजा (इयर)
इतर एटले असंझी एटले मन संज्ञा रहित एवा
वे जेद . (स) तेनी साये (वि) इंद्रिय
(ति) ते इंद्रिय (चन) चारैश्यि ए दरेकनो अ
केको नेद मेळवतां सात नेद पाय. अने तेमने
(पजता) पर्याप्ता अने (अपजना)अपर्याप्ता ग
पता (कमेण) अनुक्रमे करी (जीयाणा) जी
वनां स्थानक (चनदस) चौद थाय. वली वीजा
मत प्रमाणे जीवना वत्रीश नेद पण पाय ठे-ते
आ नीचेनी गाथा उपरथी समजी लेवा.
पण थावर सुहुमियरा, परितवण सन्नि अ-
सनि विगलतिगं ॥श्य सोलस पत्ता अ-
पजत्ता जीव वत्तीसं ॥१॥
अर्थः-पांच सूक्ष्म स्थावर, पांच वादर स्थावर, प्र
• त्येक बनस्पतिकाय, संझी पंचिं, असंझी पंचिड़ी
अने विकसत्रिक एसोलनेने पर्याप्ता भने अपर्या
ताए गरातां जीवना वत्रीश नेद घाय, ॥१॥

·तवो तप. (१०) गाथा ५ मीना छूटा शब्दोना अर्थ. नाणं ज्ञान. बीरियं-विर्य. देसणं-दर्शन. उपभोगो उपयोग. चेव-निश्चे. ए-ए आ. चरितं चारित्र. जीवस्स जीव. लखवणं लक्षण. तहानेमन. नाणं च दसणं चेव, चरित्तं च तवो तहा॥वी रियं नवनगोय, एवं जीवस्स लरकणं ॥५॥ शब्दार्थ:-ज्ञान, दर्शन, चारित्र, अने तप तेमज वीर्य अने उपयोग ए प्रकारे जीवन लक्षण छे. ॥ ५॥ विस्तारार्थ:-(नाणं) ज्ञान पांच प्रकारे 2. मति, श्रुत, अवधि, मनःपर्यव अने केवल ए पांच ज्ञान समकीतवंतने का वे. अने मति अज्ञान, श्रुत अज्ञान तथा विनंगझान ए त्रण अज्ञान मिथ्या त्वीने कह्या वे. ए वेन मळीने पाठनी संख्या थाय ने, तेमांनु गमे ते एक अधवा अघीक ज्ञान जेमां दोय; (च) वली (दसरा) दर्शन ते चार प्रकारे थे. चक्षु, अचक्षु, अबधि अने केबल ए चार प्रकारना दर्शनमांनु गमे ते एक अथवा अधिक

·.
(११)
जेमा होय, (येव) निश्चे (चरिनं) चारित्र ते
सात प्रकारे वे. सामायिक, वेदोपस्थापनीय, परि
हार विशुद्धि, सूदमसंपराय, यथाख्यात, देशविर
ति तथा अविरति ए सात प्रकारना चारित्रमांनु
गमे ते एक अथवा वधारे चारित्र जेमां होय, तथा
(तवो) तप वे प्रकारे ठे-एक व्यश्री ते अगश
णादि अने बीजु श्यानिरोधरुप लावधी एमांनु
एक अथवा अधिक तप जेमां होय (तहा) तेम
ज (चोरिय) करण तथा सब्धिरुप अथवा बल
पराक्रमरुप ए वे प्रकारना वीर्यमांनुं गमे ते एक
अश्रवा वधारे जेमां होय तथा (नवगो) उप
योग वार प्रकारे ठे-पांच ज्ञान, त्रण अज्ञान तथा
चार दर्शन, ए वार प्रकारना साकार तथा निरा
काररुप नुपयोगमांनो गमे ते एक अथवा वधारे
उपयोग जेमा होय तेने संसारी अथवा सिह जीव
कदिय. या गुण जीव बिना वीजा कोइमां होय
नहि. ( एअं.) ए प्रकारे (जीअस्स) जोवर्नु
(लस्कणं) लक्षण जाणवु...:

·.
.
(१५)
.विशेप तेने (आहार ) आहार पर्याप्ती कहे.
पीते रसरुप परिणामने रस, रुधिर, मांस, मेंद,
अस्यि, मजा तथा वीर्य ए सात धातुपणे परिण
मावीने शरीर वांधवानी जे शक्ति विशेष तेने
(सरीर) शरीर पर्याप्ती कहे . पठी ते सात
धातुपणे परिणमाव्यो जे रस, ते जेने जेटलां ६
व्य इंख्यि जोइये तेन तेटलां इश्यिपणे परिणमा
ववानी जे शक्ति विशेप तेन (इंडिय) इंख्यि प
र्याप्ति कहे . (पत्ति) पर्याप्ति ए शब्द दरेकनी
साथे लगामवो. उपर कहेली त्रण पर्याप्तिपूरी कर्या
विना कोइ जीव मरण पामे नहि. माटे पर्याप्त
बचमां कहो . ए त्रए पर्याप्ति वांधीने परी श्वा
सोचास योग्य वर्गणानां दलिक लइ श्वासोचास
पणे परिणमावीने अवलंबी मुकवानी जे शकि
विशेष तेने (आणपाण) श्वासोचास पर्याप्ती कहे
वे. नापा योग्य पुद्गल लजापापणे परिणमा
चीने अवलंयो मूकवानी जे शक्ति विशेष तेने
(नास) नापा पर्याप्तिकहे . अने मनी धर्गए।

·(१५) योग्य पुद्गल लइ मनपणे परिणमावीने श्रवलंबी मूकवानी जे शक्ति विशेष तेने (मणे) मनः, प योति कहे , एची रीते एव प्रकारे पर्याप्ति कही ठे. आहार पर्याप्ति, शरीर पर्याप्ति, इंघिय पर्याप्ति ' तथा श्वासोवास पर्याप्ति ए (चन) चार पर्याप्ति (ग) एकेश्यिने होय. या चार पर्याप्तिनी साथे पांचमी नापा पर्याप्ति जोमीए ते पांच पर्याप्ति (विगला ) विकलेंश्यिने एटले बेइंघिय, तेइंक्ष्यि तथा चलरिंडियन प्रत्येके दोय. एज (पंच) पांच पर्याप्तियो (असन्नि) असंझी पंचेंडियने दोय. अने (प्पिन) ठए पर्याप्तिन (सनी) संझी पंचेंश्यिने होय, ॥ ६॥ गाथा ७ मीना वूटा शब्दना अर्थ. पणिदिय-पांच इंद्रियो. तिवल-त्रण वल. कसास-श्वासोच्छास. आर-भाउभायुप. इग-एकद्वियन । छ-छ. संग-पात. अठाठ. पाण-पाण. चउ चार. तिने इंद्रि पने. चरिदिणं चतुर्रािष्ट्रियने ·(१६) अत्तनि असंझीने नव-नव, मन्त्रीण-मनीने दस-दस पणिदिअत्ति बलूसा, सान दस पाण चल र सग अ॥ गति चरिंदिणं, असन्निस नीण नव दसय ॥७॥ शब्दार्थ: पाच इद्रिय, नणं वल, वामोश्वाम अने आयुष्य ए दश माण छे तेमा एकेंद्रियने चार प्राण होय छे. चेंदियने छ माणे होय छे, तेरिद्रियने सात प्राण होय छ, चारिद्रियने आठ प्राण होय छे अने अमजी तथा संजीने नर तथा दस एम अनुक्रमे माण होय छे. विस्तारायः-पाणिदिश एटले पांच इंडिय ते स्पर्शने ज्यि, रसेंज्यि, घ्राणेंडि, चक्षुरिंश्यि तथा श्रोत्रंडिय; तिवल एटले त्रण वल ते मनोवल, वचनबल तथा कायबल, ऊसास एटले श्वासोश्वास श्रने पाठ एटले आयुष्य ते जे जीवने जवनी साथे नियत बंधक होय, ए वसपारा एटले दशप्राण जाणवा. हवे जे जे जीवने जेटला जेटला प्राण होय ते कहे -पश्रिव्यादि पांव स्थावररुप इग एटले -

·(१७)
एकेंश्यिने,एक स्पर्शनेश्यि, वीजु श्वासोश्वास,त्रीजें
कायवल. चोधुं पानझुं, ए चन एटले चार प्राण
दोय.दक्षिणावर्त शंख प्रमुख (5) एटले वेयि ने
उपर कडेला चार प्रापानी साथै रसनेंश्यि तथा
वचनवल जोमयाथी उ एटले प्राण होय. कान
खजुरीया, मांकण, जू, कीमी तथा मंफोमा प्रमुख,
-ति एटले तेंद्रियने नपर कलां व प्राणनी साथे
घ्राणेंश्यि जोमयाथी सग एटले सात प्राण होय;.
वीठी तमा ब्रमरादिक चनरिदियं एटले चतुरिडि
यने उपर कहेला सात प्राणनी साथे चकुरिंक्षिप
जोमयाथी यह एटले आठ प्राण दोय मातापिताना
संयोग विना एटले गन्न विना मनुष्यनांमलमूत्रादि
चनद स्थानके नपननारा जे संमूर्छिम मनुष्य तथा
काइव प्रमुखने विपे नपजनारा जे संमूर्छिम तिर्यंच
एवा असन्नि एटले असंझी संमूर्छिम पंचेंश्यिने न
पर कदेला आठ प्राणनीसाये श्रोक्ष्यि जोड्याश्री
नव.पटले नव प्राण होय. एमां एटटुं विशेष सम
जवानुं वे के, संमूर्छिम वे प्रकारना होय ते, एक
,
२

·(१८) संमूर्छिम मनुष्य; अने वीजा संमूर्बिम तिर्यंच, ते नमा संमूर्छिम तिर्यंचने तो कहेला नव प्राण होय ठे, एवो नियम ठे. पण संमूर्णिम मनुष्यने वचन बल नहिं होवाने लीधे प्राग्ज प्राण होय. तेमां पण जो श्वासोचास पर्याप्ति बांधतो तो सरण पामे, तो सातज प्राण रहे. अने जे मातापिताना संयोगे करी गलने विपे नत्पन्न पाय ठे, एवा म नुष्य, तथा तिर्यंच, जे गर्नज जातिना होय, तधा नारकी कुन्नीमां नपजे ठे, ने देवता नत्पाद शय्या मां नपजे ठे, पण मातापिताना संयोगे गर्नमा नपजता नथी, तोपण देवता श्रने नारकीने संझी पंचेंश्यिने नपर कहेला नव प्रागनी लाये मनोबल जोमयाथी दश प्राण होय रे ए राव, क्ष्य प्राण जांगवा, अने नाव प्राण तो पास्मानाज्ञानादि गु -ठे ते जाणवा ॥3॥ - ॥ इति श्री नीवतत्त्व वर्णनं समाप्तम् ।।

·. (१७) गाथा ७ मीना बूटा शब्दोना अर्थ. धम्मा-धर्मास्तिकाय. खंधा-संघ. अधम्मा-धर्मास्तिकाय. दस-देश. आगामा आकाशास्तिकाय. पएसा-मदेश तियतिय=त्रण त्रण. परमाणु परमाणु. भेया गेदो. अजीब-अजीव तत्व. तहव-मज. चउदसहा-चउदभकार. अद्धा-काल धम्माऽधम्माऽगासा, तिय तिय जेया त हेव अधाय ॥खंधादेसपएसा, परमाणु अजीव चन्दसहा ॥७॥ शब्दार्थ:-धर्मास्तिकाय, अधर्मास्तिकाय ओ आकाशास्तिकाय पत्रणना बंध, देश अने प्रदेश एवा त्रण प्रण भेदो छ एटले ते ना भेद थया तेबीज रीते वली काल,अने पुद्गलना वध,देश, प्रदेश तथा परमाणु. ए प्रमाणे अजीब तरा चोंद प्रकारे छे. विस्तारार्थः-धम्मा एटले धर्मास्तिकाय, अंधम्मा ए दले अधमास्तिकाय, आगासा एटले श्राकाशास्ति काय..एत्रण झयना खंध, देश तथा प्रदेश, एवा तिय तिय या एटले त्रण प्रण नेद होवायी प्र .

·(२०)
त्येक अस्तिकायने त्रणे गुणतां नवनी संख्या धाय
ठे. प्रदेशमा समूहने अस्तिकाय कहे . एवो अर्थ,
कहेला त्रण ब्योने लागु करवो. ए त्रणे यनो
चौद रज्ज्वात्मक खंध कवाय छे. तेथी कां
श्क नो होय अथवा सकल प्रदेशानुगत सामा
न्य परिणामनी परे अवयव धर्मास्तिकायना जेह
बुदिपरिकल्पिताद्यादि प्रदेशात्मक जे विन्नाग, तेने
देश कहीये, अने जे प्रकृष्टदेश अत्ति निर्विज्ञाज्य
अविनाज्य होय, ते प्रदेश कहेवाय . तहेव एटले
तेमज अक्षा एटले काल व्यनो वर्तमान समय
रूप एकज प्रदेश होवाधी ते अस्तिकाय कहेवाय
नाहिं, मारे एकज नेद जावो. एम दा नेद
श्रया. य एटले चकार उन्नयान्वयी अव्यय वे. ए
श्री पुजना स्तिकाय य लेवु, तेना अखम व्य
रूप आसा पदार्थ ने अथवा अनंतादि परमाणुना
मलेला समूहने संवा एटले खंब कहे ते. खंधनो
केटलोक लाग जेनो खंधनी साथे संबंध होय ठे
तेने देस एटले देश कहे . जेनी खंधनी साथे

·(१) निविभाज्य कल्पना करीतां खंधनी साये श्र जिन संबंध होय तेने पएता एटले प्रदेश कदे . अने तेज प्रदेश जो खंधश्री जिन थाय एवो जे निविनाज्य नाग एटले जेना केवलीनी बुड़िये एक नागना वे नाग भई शके नहिं तेने परमाणु एटले परमाणु कहे . ए प्रमाणे पुशलास्तिकाय श्यना चार लेद ते पूर्वे कहेला दश नेद साये मेलवतां अजीव एटले अजीवतत्त्वना चनदसहा एटले चौद नेद थाय ॥७॥ गाथा ए मीना बूटा शब्दना अर्थ, धम्मा-पर्मास्तिकाय. ! अनीवर अजीवद्रव्य. अधम्मः अधर्मास्तिकाय. चलणसहावोबलन स्वभाव- पुग्गल पुद्गलास्तिकाय. नह-आकाशास्तिकाय. धम्मो मर्मास्तिकाय. कालो काल. थिरमंठामो-स्थिर संस्थान पंचव. (स्वभाव) वालो, इंति मोपछे. अदम्मो-अधर्मास्तिकाय. धम्माऽधम्मा पुग्गल, नह कालों पंच हुंति वालो. . .

·(२२) अजीवा ॥ चलण सहावो धम्मो, थिर संगाणो अहम्मो य॥५॥ शब्दार्थ:-धर्मास्तिकाय, अधर्मास्तिकाय, पुद्गलास्तिकाय. आ- काशास्तिकाय, काल. ए पांच अनीव द्रव्य होय छे. तेमां चलन स्वभाव गुणवालो धर्मास्तिकाय छे. अने स्थिर स्वभाव गुणवालो अधर्मास्तिकाय छे. ॥ ९ ॥ विस्तारार्थः-धम्मा एटले धर्मास्तिकाय, अधम्मा ए टले अधर्मास्तिकाय, पुग्गल एटले पुद्गलास्तिका य, नह एटले श्राकाशास्तिकाय, अने कालो एटले काल, ए पंच एटले पांच अजीवा अजीव द्रव्य हुंति एटले . ए पांचन साथे जीवद्रव्य नेल्याची पम्ब्य कहवाय. जेम मांउलाना संचारनु, पाणी ए अपेक्षा का रण , तेम जीवने तथा पुद्गलने गतिपणे परि मतां जे अपेक्षा कारण होय, तेने धर्मास्तिकाय कहे जे. जेम पाणी विना माउलानुं संचार थइ शके नहीं तेम धर्मास्तिकाय विना जोच अने पु द्गल चाली शके नहीं. अर्थात् चला सहाबो ध.

·म्मो एटले चलन स्वन्नाव गुण, ते धर्मास्तिका
य जाणवो.
जेम मुसाफरने विसामो सेवाने विपे वृदाहि
कनी गया अपेक्षा कारण , तेम जीव तथा पु
दगलने स्थितिपणे परिणमतां जे अपेक्षा कारण
होय, अर्थात् थिरसंगणो अहम्मो एटले स्थिर रा
खवाना सहजगुण
तेने अधर्मास्तिकाय कहे . ए
बन्ने अरूपी जय चवद राजलोक व्यापी वे. वर्ण,
गंध, शब्द, रूप, स्पर्श तया रसरहित असंख्यात
प्रदेशी , जे नदासीन वृत्ति होय तेने अपेक्षा का
रण कहे . अ एटले चकार, पादपूर्णार्थ ननया
न्वयी अव्यय रे. ॥ए॥
गाथा १० मीना बूटा शब्दना अर्य.
अवगाह-भवकाश(स्वभावगुण। खंघा-पंध.
आगाम भाकाशास्तिकार. देसन्देश
पुग्गल पुगने.
जीवाण-जीवने.
रमाणु परमाणु.
युग्गला-पुद्गल द्रव्य
चेव-निश्चे.
चहा चार भकारे.
नायव्या-जाणवा.
पएगा=पदेश.

·(२४) अवगाहो आगासं, पुग्गल जीवाण पुग्ग ला चनहा ॥ खंधा देसपएसा, परमाणू चैव नायवा ॥१०॥ शब्दार्थ:-अवकाश आपवाना स्वभाववालो आकाशास्तिकाय जाणवो. पुद्गलो चार प्रकारना छे. ते खंध, देश, प्रदेश तथा परमाणु निश्चयथी जाणवा ॥१०॥ विस्तारार्थः-पागासं एटले आकाशास्तिकाय.ते लो- कालोक व्यापी वर्ण, रूप, रस, गंध, तथा स्पर्श रदित अरूपी अनंत प्रदेशी अने साकरने दृधनी पेठे जेनो अवगाहो एटले अवकाश स्वन्नाव गुण वे. अर्थात एक प्रदेशथी बीजा प्रदेशमा जतां जे अवकाशने आपे, तेने आकाशव्य कहीये. तेना बे नेद , एक लोकाकाश बीजो अलोका काश, ए विशेषता है. दवे कोइ यही शंका करे के अवकाश कोने आपे ठे तेनो नत्तर ए के पु ग्गल जीवाण एटले पुद्गल तथा जीवने अवकाश प्रापेले. ते पुग्गला एटले पुद्गल य चनहा एटले चार प्रकारे ये. पूर्वे कहेला स्वरुप पुद्गल इव्पना ·/ रमा रम. (२५) खधा एटलेखंघ,देस एटले देश, पएसा एटले प्रदेश, तथा परमाणु एटले परमाणु,एनेद चेव एटले निश्चय करीने नाया एटले जावा योग्य ते ॥१०॥ गाथा ११ मीना छूटा शब्दना अर्थ. सह-शब्द. वण्ण वर्ण. अंघयार अंधकार. गंधांघ. उज्जो उद्योन, प्रकाश. पमा मभा, ज्योति. फामा-स्पर्श. छाया छाया, कांति. पुग्गलाणं-पुदगलो. तवेहि आतप. तु निश्चे. आवा, अथवा. लरूखणं-लक्षण. सहंधयार नोअ, पभा वाया तवेहि आ॥ वम गंध रसा फासा,पुग्गलाणं तु लरकणं॥१९॥ बान्दार्य:-शब्द, अंधकार, रत्नादिकनो पकाश, चंद्र विगैरेनी कांति, छाया, तडको अथवा वर्ण, गंध,रम अने स्पर्श ए वली पुद्गलोर्नु लक्षण छे ॥ २१॥ विस्तारार्थ:-सचित, प्रचित, अने मिश्र, एत्र प्र कारममंना गमे ते सद्द एटले शब्द, अंघयार एटले अंधकार, तथा रत्नप्रमुखनो नोन एटले प्रकाश ·(२६) तथा चंद्रमादिकनी पन्ना एटले ज्योति, तथा गया एटले गया अने तवेहि एटले सूर्य प्रमुखनो श्रा तप, आ एटले वा एटले बीजानीचला पदार्थपण जाणवा. वन एटले वर्ण, गंध एटले गंध, रसाए टले रस. अने फासा एटले स्पर्श एवा गुणवालो दाय अने जे चौद राजलोकमां व्यापक, संख्यात प्रदेशी, असंख्यात प्रदेशी, तथा अनंत प्रदेशीनो पूर्ण, गलन स्वन्नाववान एवो अखंग पुद्गलास्ति कायरूप खंघ, ते खंधनो एक नाग अथवा कांई पण न्यून नागरूप देश, तथा जे केवलीनी बुड़िये पण एक नागना वेन्नाग थ३ शके नहीं, एचो अति सूक्ष्मखंधनो अन्निन्नन्नाग निर्विन्नाज्यरूप ते प्रदेश, तेनीज ज्यारे खंधथी जिन्न कल्पना श्राय त्यारे ते परमाणु कहेवाय . ए पुग्गलाणं एटले पुद्गलोतुं तु एटले निश्चयपणे लकणं एटले लक्षण ॥१२॥ गाथा १२ मीना छूटा शब्दना अर्थ, एगाकोडि-एक कोड. मतसहि-पडसठ. । सनहुचरि-सीत्यातेर. ! । लरूखा-लाख.

·३१ . (१७) सहरसा-हमार. आवलिया आवलिका. दोयमयाबमो. सोलहिया-मोल अधिक. मुहुचम्मि मुहूर्तमां. एगाकोमि सतसहि, खरका सत्तहुत्तरी स हस्सा य; दोयसया सोलहिया, श्रावलिया । गमुत्तम्मि ॥१५॥ शब्दार्यः-एक क्रोड, सहमठ लाग्न. मित्योतेर बार अने को उपर मोल अधिक एटली भावलीयो एक मुहूर्नने विणे यडे विस्तारार्थः-एगाकोमि एटले एक क्रोम, सतसहि लरका एटले समसठ लाख सत्तहत्तरी सहस्सा ए टले तत्त्योतेर हजार, दोयतया एटले बसें अने सोलहिया एटले शोल उपर, एटली आवलिया एटले श्रावलिका ग मुहुत्तम्मि एटले एक मुहर्ग मां थाय . य एटले चकार पादपूर्थि ननयान्व यी अव्यय ते. दवे एनो जावार्थ कहे :-आंखना एक फूरणामां अधवा एक चपटी बजामवामां श्र श्रवा जीर्ण वस्त्र फारवाने वखते एक तंतुनी बीजे तंतुये जाय तथा कमलना पांदमाना समूहने यु

·(२०)
वान पुरुषे नाला साधे विधता एक पादमाथी
बीजे पांदनालो पोहोंचे, एटला वखतमां असं
ख्याता समय था जाय, एटले वस्त्र अथवा पत्र
फामवाना आरनमा सूक्ष्मात् सूक्ष्म कणरूप जे
काल होय ठे, जेनो विन्नाग थशके नहीं. जेनो
भूत अने नविष्य विषे विचार प्राय नहीं. एटले
वस्त्र अथवा पत्र फामतां प्रथम वर्तमान कालरूप
अति सूक्ष्म कालनुं नलंघन थश्ने ते क्यारे नूत
काल थयो ? कयो वर्तमान काल ? श्रने कयो
नविष्यकाल थवा योग्य ? तेनुं अनुमान थर
शके नहीं, तेने सर्व लघुकालरूप समय कदे वे.
एवा असंख्यात समयने आवली कदे . एवी
वशेने उप्पन पावलीए एक कुलकन्नव प्राय .
ए करतां वीजा कोइ पण नाना नवनी कल्पना
श्रा शके नहि. एवा कांइक अधिक सत्तर कुल्लक
नवमां एक श्वासोचासरूप प्राणनी नत्पत्ति होय
वे. एवा सात प्राणोत्पनि कालने एक स्तोक कहे
ठे. एवा सात स्तोक समये एक लव होय . ए

·(ए) वा सीन्योनेर लब बे घमीरूप एक मुहूर्त होय . ते एक मुहूर्त्तने विष पूर्वे कहेला १६७७७२१६ प्रावली होय . ॥ १२॥ गाया १३ मीना बूटा शब्दना अर्थ, ममप-समय. भणिओ=कर्ष छे. आवली आवली. पलिया पल्योपम. मुहुत्ता मुहूर्त. सागर-मागरोपम. दीहा-दिवम. उस्सप्पिणी उत्सपिणी. परुसा पक्ष-पखवाडी. सप्पिणी-अवसर्पिणी. मास महिनो. वरिमा-बरस. समयाऽवली मुहुत्ता, दीहा परकाय मास वरिसाय॥न्नतिन पलिया सागर, उस्सप्पि गणी सप्पिणी कालो ॥ १३ ॥ शब्दार्थ:-समय, मावली, मुहूर्त. दिवस, पक्ष, मास, वर्ष, प- ल्योपम, सागरोपम, उत्सर्पिणी अवपिणी ए प्रमाणे काल को छे. ॥३॥ विस्तारार्थ:-अति सदमकालने समय एटले समय कहे , असंख्याता समयने एक बावली एटले कालो कालचक्र.

·N (३१) नेद घणा, ते पण जाणी लेवा. जेमके चे मासे एक ऋतु थाय ने, त्रण ऋतुये एक श्रयना वे अयने एक वर्ष, पांच वर्षे एक युग, चोराशी लाख वर्षे एक पूर्वांग, ते एक पूर्वांगने चोराशी लाखे गुणतां एक वर्ष थाय , इत्यादिक कालना अनेक नेद , ते सर्व वीजा शास्त्रोधी जाणवा. गाना १४ मीना छूटा शब्दना अर्थ. परिणामी परिणामी. णिचं-नित्य. नीवा-जीव. कारण कारण. मुत्तं मूर्तिमंत. कत्ता कर्चा. मपएमा सप्रदेशी. सच्चगय सर्वगत एग-एक. इयर इतर ( असर्वगत) पिन-सेन. अप्परेसे प्रवेशगहत. किरीआय-मक्रिप. परिणामि जीव मुत्नं, सपएसा एग खित्त कि रिआय ॥ निचं कारण कत्ता, सधगय इयर अप्पवेसे ॥१४॥ गन्दार्थः-परिणाम, जीव, मूर्न, मप्रदेगी, एक, क्षेत्र, क्रिया,

·,
तेवा दश
(३०)
आवली कहे वे, एवी १६७७७२१६ आवलीये मु
हुना एटले एक मुहुर्त थाय ठे, त्रीश मुहुर्ने दोहा
एटले एक अहोरात्रिरूप दिवस धाय के, पंदर अ
होरात्रिये परका एटले परकवानियु थाय , बेप
खवामीये मास एटले एक महीनो प्राय ठे, बार
महिने वरिसा एटले एक वर्ष थाय , ए रीते
जणि एटले का चे, तेमज असंख्याता वर्षे
एक पलिया एटले पल्योपम थाप,
को
मा कोमी पल्यापम सागर एटले सागरोपम याय,
तेवा दश कोमा कोमी सागरोपमे नस्लप्पिणी ए
टले नत्सप्पिणी अने बीजा दश कोमा कोमो सा
गरोपमे सप्पिणी एटले अवसर्पिणी थाय, ए बे
मलीने वीश कोमा कोमी सागरोपमे कालो ए
टले कालचक्र थाय,
सर्व
मनुष्य
लोकमां व्यव
हारथी काल जाणवो.
आ गाथामां वे काणे चकारूने, ते पाद पू
पार्थ उन्नयान्वयी . एनो नावार्यः-पूर्वाक्त जे
कालना नेद कह्या, तेथी वली वीजा पण कालना

·- (३१) नेद घणाले, ते पण आणी लेवा. जेमके वे मासे एक ऋतु थाय ने, जरा ऋतुये एक अयना वे अयने एक वर्ष, पांच वर्षे एक युग, चोराशी लाख वर्षे एक पूर्वीग, ते एक पूर्वांगने चोराशी लाखे गुणतां एक वर्प थाय ने, इत्यादिक कालना अनेक द वे, ते सर्व वीजा शास्त्रोथी जाणवा. गाना र मीना बूटा शब्दना अर्य. परिणामी परिणामी. णिचं-नित्य. जीवा-जीव. कारण कारण. मुत्तं मृतिमंत. कत्ताकर्ता. मपएसा समदेशी. सधगय सर्वगत. एग-एक. इयर-इतर ( असर्वगत). खित्त क्षेत्र. अप्परेसे प्रवेशहित. किरीआय-सक्रिय. परिणामि जीव मुत्तं, सपएसा एग खित्त कि रियाय ॥ निचं कारण कत्ता, सवगय इयर अप्पवेसे ॥१४॥ गन्दा:-परिणाम, जीव, मृत, ममदेशी, एक, क्षेत्र, क्रिया, ·. (३३) नित्यपणुं, कारण, कती, मात, एथी उलटा अप्रवेशी॥१.४॥ विस्तारार्थ:-उच्यमांजीव अने पुद्गल,एदेव्य परि लामी एटले परिणामि, वाकीनां चार द्रव्य थप रिणामी . इहां परिणामनो जाव जाणवो, परंतु स्वन्नावे परिणामोतो ए च्यवे, श्यमा एक जीव कय, जीव एटले जीव ,अने बाकी पांच च्य अजीय , उ च्यमा एक पुद्गलय, मुत्न एटले मूर्तिमंत रूपी रे, वाकीना पांच इच्य, यमूर्तिमंत अरूपी , व इव्यमां पांच य सरएसा सप्रदेशी ठे, अने एक कालव्य श्रप्रदेशी,ग्यमां धम, अधर्म श्रने श्राकाश ए त्रय जय एग एटले एक, ठे, वीजा व य अनेक , उ झयमां एक श्रा काश, खित्त एटले केत्र रे, वीजां पांचव्य क्षेत्री देव्यमा जीव अने पुद्गल ए वे व्य, किरि आय एटले सक्रिय ने, वाकीनां चार प्रक्रिय, ज्यमां धर्म, अधर्म, साक्षाश अने काल, ए चार झय शिचं एटाने नित्य , वे अनित्य से, यद्यपि नत्पाद, व्यय अने ध्रुवपणे सर्व पदार्थ नित्यानित्य , + ·- (३३) पणे परिणमे वे. तयापि धर्मादिक चार च्य सदा अवस्थित, माटे नित्य कह्या,पच्यमां धर्मादि पांच य, कारण एटले कारण , एक जीवय, अ कारणरूपले. इयमा एक जीवद्रव्य, कना ए टले का ठे, वीजां पांच अकर्ता रे, च्यमां एक थाकाश, सद्याय एटले सर्वगत , अने इयर एटले वोजा पांच श्य मात्र, लोकव्यापी, माटे असर्वगत जाणवा; तथा यद्यपि व्य कीर नी रपरे परस्सर अवगाढ ठे, तथापि अपवेसे एटले प्रवेश रहित वे एटले कोइ पण श्य अन्य झ्य मां तापणे प्रतुं नयी माटे प्रवेश रहित ; “सद तगन्नावं न विजदंति" ए वचन माटे. ॥ १४ ॥ प्रदीग्रांउ पर्नु कांइक विशेष कहे ठे, स्वन्नावथी गतिक्रिया परिणत एवा जीव अने पु द्गल ए वे य . त्यां पोताना स्वभावने धार पोपवू, तेने.धर्म कहीये, अने अस्ति एटले प्रदेश तेनो. काय एटल समूद तेने धर्मास्तिकाय कहिये, सातेमज गति क्रिया परिणत जीव तथा पुगवने ३

·(३५)
अवष्टंन दान स्वन्नाव पक्षण ते अधर्मास्तिकाप
व्य कदिये ॥शातेमज गति क्रियापरिणत जोध
तधा पुद्गलने अवकाशदान लक्षण स्थिति अंतर्गत
प्रविष्ट कीलक न्याय आकाशास्तिकाय य जा
एण. ॥३॥ तथा समस्त वस्तु समुदायतुं कलनातं
ख्यान अथवा समयावलिकादिके करी सचेतना
चेतन पदार्थने जेणे करी कलिये, एटले जाशीये,
एयो अमूर्त, लोकव्यापी, वर्तना लक्षण, असंख्य
समयात्मक, नैश्चयिक समय लोकव्यापी, अनंत स
मयात्मक कालक्ष्य जाणवू. 10 तथा पूर्ण गवन
स्वन्नाव; ते पुद्गल अनंत अणु स्कंधपर्यंत जे पर
माणवादिक, ते कोइक अध्ययी गले, वियोग पामे,
तमा स्वन्नाव की कोश्क इय प्रत्ये पुष्टि करे,
ते
पुद्गल य कहिये, तेना जे प्रदेशनो समूद,
तेने
पुद्गलास्तिकाय कहिये.॥५॥ए असंख्यानंत प्रदेश
प्रमाण मूश्य सकल लोक व्यापी.जाणवो. तथा
श्यादिक दश जय प्राण अने ज्ञानादि चतुक
जाव माण प्रत्ये धारित लक्षणेकरी जीव व्य ते

·(1) जीव त्रिकाल स्थायी अविनाशी असंख्य प्रदेशात्मक जीवास्तिकाय जाणवो. ॥६॥ एवंझये कह्यां. एमां काल इश्यतुं स्वरूप कांइक विशेषे कहे. काल जे वे, ते मनुष्य केत्रने विषे तद्गतिनव ना नाविध ठे, यडतं ज्योतिः करंगक ग्रंथे॥ गाया। लोयाणु नऊगीय, जोइसचकं नणंति अरिहंता॥ सधे कालविसेसा, जस्त गाविसेस निप्पना ॥१॥ थहीयां केटलाएक कहे हैं के जीवादिक ज्यने वर्तनादिक जे पर्याय तेदिन काल जाणवो,ते पृथक द्रव्यने देतुये केवी रीते वे ? ते समाधान करे । जीवश्यने वर्जना, परिणाम, क्रिया अने परा वादिक, ए सर्व काल व्यपदेशनाक गे; तिहां जे जीवने सादि सांतादि चार नेदे वनवं, ते वर्तना लावी, तथा जे विथसा प्रयागे नीवव्यनी प रिसति ते परिणाम जाणवो; तया नूत. नावि अने विप्यन् विशेषणवंत जीवने गमन स्थित्या दिक कार्यनी चेटा, ते क्रिया जाणवी. परापरत्व एटले पूर्वनावि पश्चाद्भावी परापर ३

·(२६)
त्यादि यदाश्रये यने कहेQ ते. ए प्रमाणे वर्तना
दिक सर्व च्यना पर्याय ,ते सर्व कालव्यादेश
नाक, जेमाटे कथंचितपणे झ्यथी अजिन्न
व्यनामी पर्याय पण कहिये, ते माटे पर्यायने ६
व्यपणुं करते अनवस्था प्रसंग थाय ते माटे काल
ते पृथक् व्य नहीं, वर्तनाद्यात्मक काल जीवा
जीव इव्य पर्यायपणे मानवो, एम जो नहीं मा
नीये तो आकाशनीपेरे सर्व व्यापि कालास्तिकाय
मानवो? एवो परवादिनो श्राशय ग्रहण करी शि
प्ये पूज्यु, त्यारे गुरु ननर कहे के, हे देवाणु
प्रिये ! ए श्राप्त वचन नहि, केमके सितमां पांच
अस्तिकाय कहां वे, अने हुं कालक्ष्य पृथक् के
हुई. जे प्रदेश- बहुप' होय, तेने अस्तिकाय
कहिये, अने कालने विपे प्रदेशनुं वहुपणुं नथी,
ने माटे कालने विषे मात्र वर्तमान एक समय प्र
रूपणा , थने अनागत समयनी अनुपपत्ति ठे.

·(१७) गाथा १५ मीना लूटा शब्दना अर्थ. सा मानावंदनीय. आइ-प्रादीनां. उचाउचरोप. तिता-ण शर्मर. मगुग अनुपादेक. उबंगा-उपांग (अंगोपांग) पुग्दुग-पुरदिक. आइस-भादीम-पहेल. पदिजाइपनिदि जात. संघपण क्यण. पणदंडा-पांच शरीर. संठाणः स्थान. सा उच्चगोन माणुग, सुरग पंचिंदिजा इ पणदेहा। आइति तणूणुवंगा, आइम संघ पण संगणा ॥ १५ ॥ शब्दार्य:-गातावेदनीकर्म, उचगान, यनुज्यधिक, सुदिक, पंचें दिनानि अने पांच देह. तमा पला प्रण कारीग्न अंग अने उपांग, अने पहेलं [वामनाराच संघपण तथा पोलं (समतुरन्त ) स्थान. वस्ताराय:-पहेलु साधु विगेरेने अन्न दीपाश्री, बीजुं पाणी दोधायी, त्रीजु रहेवाने स्यानक देवाश्री, चोर्थ सूबाने पाट प्रमुख देवाश्री, पांच पहेस्वा ढराने अस्त्रानिक दीपाश्री, हुं ते विगे मने करीन संकल्प कंाधी, सातमु बचने करी स्तुत्पादिक कर्याची,

·(३०)
आठमुं कायाये करी सेवा कर्याश्री,तथा नवमुंहाथेकरी
नमस्कारादिक कर्याधी ए नव प्रकार पुण्य बंधायचे.
तेने वेतालीश प्रकारे जीव नोगवे नेते कहे .
१ सा एटले शातावेदनीय ते जेना नदये जीव,
सुखनो अनुन्नव करे, २ उच्चगोत्र एटले नंचगोत्र ते
नंच कुलमा जन्म धारण करीने लोकने विपे पूजा
प्रतिष्ठादिकने पामे. ३ मणुउग एटले मनुष्यधिक
ते जेना उदये मनुष्यनी गति तथा ४ मनुष्यनी
अनुपूर्वीनी प्राप्ति थाय. जेना उदये । देवनी गति,
तथा ६ देवनो भानुपूर्वी पमाय ने ते, (वक्रगतिये
परनवमां जतां बलदने नाथ घालीने सीघो चलाव
वानी पेठे जेथी नपजवाने स्थानके पहोंचीशकाय,
तेने आनुपूर्वी कहे ). ए सुरग एटले सुरहिकरूप
नामकर्म कहिये. पंचेंदिजाइ एटले पंचेंश्यि जाति
"नामकर्म कदिये. जेना नये पांच शरीरनी प्राप्ति
धायचे, ते कदेवेः-७ औदारिक नामकर्म एटले जेयी
औदारिक शरीर योग्य पुद्गल ग्रहण करीने, तथा
तेने शरीरपणे परिणमावीने नीव, , पोताना म
-

·(३५)
देशनी साये मेसवे येते. एवी रीते सर्वशरीरने विपे
योजना करवी. ए वैक्रिय शरीरना वेद वे. एक
औपपातिक ते देवता तथा नारकीने होय . बीजो
सब्धि प्रत्ययीन ते तिर्यंच तथा मनुष्य लब्धिवंतने
होय . १० चौद पूर्वधर मुनिराज तीर्थकरनी झद्धि
प्रमुख जोवाने अर्थे एक हाय प्रमाण देह धारण करे
ते श्राहारक शरीर. ११ प्राहारर्नु पचन करनार तथा
तेजोलेश्यानो हेतु ते तैजस शरीर, १२ अने कार्मण
शरीर ते कर्मना परमाणु श्रात्मप्रदेशनी साये मल्यां
एज जाणवू, ए पणदेदा एटले पंच शरीररूप ना
मकर्म कहिये, जेना जदयश्री कलां पांच शारीरमांना
आइ एटले आदिनां औदारिक, वैक्रिय तथा आहारक,
ए तितणु एटले बरा शरीरना वे वाहु, वे करु, एक
पृष्टिका, एक मस्तक, एक उदर, तथा एक हृदय, ए
श्राव अंग , अने अंगुलि प्रमुख नपांग ने, तथा रेपा
दिक अंगोपांग . एटले १३ घोटारिक अंगोपांग १५
वैकिक अंगोपांग, १५ आदारक अंगोपांग अने तैनस
शरीर, तथा कार्मण शरीर, एवेने अंगोपांग नथी,ते

·() श्री पहेला त्रण शरीरनांज अंगोपांग कयां, तेने नवंगा एटखे अंग, अपांग, तथा अंगोपांगरूप नामकर्म कदिये. १६ जेना मुदयथी संघयणमानुं पाश्म ए टले पहल बज्वयननाराच नामर्नु संघपण प्राप्त श्राय है, तिहां बज एटले खोली, झपन्न एटले पाटो तथा नाराच एटले वे पासा मर्कटबंध; एटसे मकटबंव ते नपर पाटो ते पर खीती एवो हामनो निचय एटले समुदाय होय, तेने संघयण एटले अस्थिनिचय संघयणरूप कदिये. १७ जेना जदयत्रो पोतेपर्यंशासन करी वेग उतां समचतुरस्र चारे वाजु सरखी प्राकृति पाय अने पोताना अंगुल प्रमारावझे एकझोने श्राव अं गुलप्रमाण शरीरनराय, तेने संचगणा एटल व संत्यान मांनु पहेलुं समचतुरस्र संस्थान कहिये ॥ १५ ॥ गाथा १६ मीना छूटा शब्दोना अर्थ. पण्णचटमार्ण चतुष्क. उज पन. भगुरुला-अगुरु लए. गुमलगा-धुप विदायोमति. निमिण="नर्माण. उमाम चासोश्वास. तमदा सदशक. मुर (मार-गुरायुप्प. पाया-पराघात. .. चायत: भावप.

·. - (१) नर (आज)-नरायुष्य. तिथ्यया तिर्यकर. तिरिभात-तिर्यंचायुष्य. वण चनका गुरु लहु, परघा ऊसास आय वुद्धोधे । सुलखगइ निमिण तसदस, सुरनर तिरिमान तिव्यरं ।। १६ ।। मार्य:-वर्णचतुफ नामकर्म. अगुरु लघु, परायान, श्यामोग्यास, आताप, उचोन, हेम टाभनी पठे सारी चाल ने शुभायहायो गति, मुबादका निर्माण, असदशक, देव, मनुष्य अने ति- चर्नु आयुप्य अने तीर्थकर नामकर्म ॥ १६ ॥ विस्तारार्थः-जेना नदयश्री १७ श्वेत, रक्त अने पीत रूप शुलवर्ण; १ए एक सुरलि गंवरूप शुज गंध; २० प्रावित, मधुर ने करायेल रूप शुनरस; तथा १ लघु, मृड, नुप्त अने स्निग्धरूप शुन्न पश, ए चार पदार्थ पुण्यमतिने अ प्रशस्त जालना. एननी प्राति प्राय व तने वएपचनका एटले वर्ण चतुक रूप कदिये. २२ जेना नदयश्री मध्यम वजनदार शरीरनी प्राप्ति प्राय, एटले लोहन पेले अति नारे पश नही अने .

·(४२)
आकमाना कपासनी पेठे अति हलको पण नहीं किंतु
मध्यम परिणामी होय, तेने अगुरु लहु एटले अगुरु
सघु नामकर्म कहिये.
२३ परघा एटले पराघात नामकर्म ते जेना नद
यथी वीजा बलवानने अति दुःसहनीय उतो पोते
गमे तेवा वलीयाने जीतवाने समर्थ थाय , एवा व
लनी प्राप्ति थाय ते.
२४ जेना नदयथी सुखपूर्वक श्वासोचास लेश
काय, कांइ पण विघ्न पसे नहीं, तेने नसास एटले
श्वासोचास नामकर्म कहिये.
२५ श्रायव एटले आतप नामकर्म तेजेनानदयधी
सूर्यना विवनी पेठे परने ताप उत्पन्न करवाना हेतु
रूप तेजोयुक्त शरीरनी प्राप्ति थाय ने ते.
२६ नो एटले नद्योतनामकर्म ते जेना उद
यथी चंदविवनी पेठे परने ताप नत्पन्न करवाना हेतु
रूप तेनोयुक्त शरीरनी प्राप्ति प्राय ते.
२७ सुन्नखगा एटले शुन्नविदायो गति नामकर्म
काहिये ते जेना उदयथी वृपन्न तथा इंसनी पेठेसारी

·चलनशकिनी प्राप्ति थाय ते.
शानिमिण एटले निर्माण नामकर्म ते जेना नद
यथी सुथारनी पेठे पोताना शरीरना सर्व अवयव
योग्य स्थले गोठबवानी शक्ति प्राप्त याय ते.
३० जेना नदयथी त्रस दशको एटसे त्रप्तादि दश
प्रकति जे आगल कदेवामां आवशे तेनी प्राप्ति थाय
तेने तसदस एटले त्रसदशक नामकर्म कहिये. तेनुं
विवरण आगलनी गाथामां कदेवाशे.
३ए जेना नदयथी देवताना आयुप्पनी प्राप्ति धाय
ठे तेने सुर एटले सुरायुप्यरूप कहिये,
४० जेना उदयश्री मनुष्यना आयुष्यनी प्राप्ति थाय
है, तेने नर एटले नरायुष्यरूप कहिये.
तिरिमान एटले तिर्यंचायुष्यरूप कहिये ते जेना
नुदयथा तिर्यंचना आयुष्यनी प्राप्ति थाय ते.
श जेना नदयथीत्रण नुवनने पूज्यपणुं थाय ठे,
तेने तिकृयरं एटले तीर्थकर नामकर्म कदिये, एक
मनो नदय, मात्र केवलीनेज थाय ने,

·इमं श्रा, प. (४४) गाया १७ मीना बूटा शब्दना अर्थ. समन. मुसापुत्रा. यापर-सादर. आइज्ज-भादेय. पज्जा. जसं-गस, यश. पत्ते प्रत्येक. नमाड-साद. चिरंस्थिर. दमग-श प्रकृति. मुभ-भ. मुभग-माभाग्य. होड-ठायडे, छे. तत वायर पऊतं, पत्तेय विरं सुलं च सु नगं च ॥ सुस्सर आइज जतं, तसा दसगं इमं हो ॥१७॥ शब्दार्थ:-म, चादर, पति, प्रत्येक, स्थिरता, शुभ, गौभाग्य, सुसर, आदेश अने जस. पुग्यमा दमा आ प्रस विगेरे दश नाम होय ॥७॥ विस्तारा:- तस एटले त्रस नामकर्म ते जेना नद यश्री जोबने वेगिना शरीरन प्राति घाय, अर्थात् एक इंदियनुं शरीर पामे नहीं. २ बादर एटले वादर नामकर्म ते जेना उपयथी बादर शरीरनो प्राप्ति थाय; पण जे दृष्टिय करी ये खाय नहिं एवा सूक्ष्म शरीरने न पामे ते. .

·(ए)
३ पद्धतं एटले पर्याप्ति नामकर्म ते जेना नपथी
आप आपणी पर्याप्ति पूरी करे ते पयोति वे प्रकारे
ने, एक सचि, वीजी करणा.
सपने एटले प्रत्पेक नामकर्म ते जेना उदयधी
औदारिक अग्रवा बैक्रिय प्रमुख जिन लिन शरीरनी
प्राप्ति धाप, पश घणा जीयो वझे एक शरीरन पामे.
५ थिर एटले स्थिर नामकर्म ते जेना नदयधीश
रीरना दंतादिक अवयवोने स्थिरतानी प्राप्ति थाय ते.
६ सुन्न एटले शुन नामकर्म ते जेना नदयधीश
रोरना सर्व अवयव सारा होय, अथवा नान्निना न
परनुं शरीर सालं होय.
७ मुनगं एटले सौनाग्य नामकर्म ते जेना उदय
घी सर्व लोकने प्रिय घाय.
७ सुस्सर एटले सुस्वर नामकर्म ते जेना नदयची
वाणीमां कोयलनी पठे मधुरता घाय.
ए भाऊ एटले आदेय नामकर्म ते जेना उदयशी
लोकने विपे माननीय वचन घाय.
१० जसं एटले यशो नामकर्म ते जेना

·(१६) लोकन विपे यश-कीर्ति थाय. एवी रीते तसाइदसग एटले त्रस आदिक दश प्रकृतिनुं दशक, इमं एटले ए पुण्यना नेदमा होइ एटले . ते पूर्वोक्त वत्रीश मां नेलीये त्यारे वेतालीश थाय ए पुण्य तत्त्वना । तालीश नेद कह्या. बे चकार पादपूर्णार्थ ठे.. ॥१७॥ इति श्री पुण्यतत्त्व विचारः समाप्तः गाथा १० मीना यूटा शब्दना अर्थ. नाण-ज्ञानावरणीय. असाप अशातावेदनीय. अंतराय अंतराय. मिच्छत्त-मिथ्यात्व मोहनीय दसगं-दश प्रकार. थावरदस-स्थावरदशक. नव-नव. नरयतिगं-मरकत्रिक. चीए-बीना एटले दर्शनावर कसाय कपाय. णीयना. पणवीसा-पच्चीस. नीम-नीचेगॉन. तिरिपदुर्ग-तिर्यंचद्विक. नाणंतरायदसगं, नव वीए नीअसायमि उत्तं ॥ यावरदस निरयतिगं, कसायपणवीस तिरियगं ॥ १० ॥ पदार्य:-शानावरणोयना पाच अमे अंतरायनों पांच एम बने मलीने दश पापकर्मना भेद, वीजा दर्शनावरणीय कर्मना नव

·(B) .
,
.
.
.
.
-
भेद, नाचगोत्र पापकर्म, आशातावेदनी,पापकर्म, मिथ्यात्व
पापकर्म, स्थावर दशक पापकर्म, नरकत्रिक पापकर्म, पच्चीश
कपायरूप पापकर्म, तिर्यंचदिक पापफर्म.
विस्तारार्थ:-प्राणातिपात, मृपावाद, अदत्तादान, मैथु
न, परिग्रह, क्रोध, मान, माया, लोन, राग, ष,
कलह, अन्याख्यान, पैशुन्य, रतिभरति, परपरिवाद,
मायामोसो, तथा मिथ्यात्वशल्य, ए अढार प्रकारे
पाप बंधाय ठे, अने व्याशी प्रकारे लोगवाय डे, ते
व्यासी प्रकार कहे :-
१ मति झानावरणीय पापकर्म एटले जेना नदयधी
पांच इंडिय, तथा मनोधाराए जे नियत वस्तुनु ज्ञान
थाय ठे, एवा प्रथम मतिज्ञान, जे आचादन याय ते.
२ श्रुत ज्ञानावरणीय पापकर्म एटले जेना नदय
थो शास्त्रानुसारे जे ज्ञान धाय , एवा श्रुतज्ञाननु
प्राचादन थाय ते.
३ अवधि ज्ञानावरणीय पापकर्म एटले जेना नद
यथी इंडियादिकनी अपेदा विना श्रात्मव्यने जे सा
कात् रूपी व्यने जाणवानुं जे ज्ञान धाय छे, एवा.
अवधि काननू जे आचादन श्राय ते. "
-

·-
(G)
४ मनःपर्यव ज्ञानावरणीय पापकर्म एटले जेना न
दयधी संझी पंचेंश्यिना मनोगत नाव जाणवान जे
ज्ञान धाय ठे, एवा मनः पर्यव ज्ञान- जे श्राबादन
याय ते.
५ केवल ज्ञानावरणीय पापकर्म एटले जेना नद
यग्री पूर्वोक्त चार ज्ञान रहित जे एक निरावरण
झान होय, एवा केवल ज्ञान- जे आजादन थाय ते.
एवी रीते
प्रकारना ज्ञानने जे श्राबादन करे
तेने नाण एटले ज्ञानावरणीय पापकर्म कहिये...
६ दानांतराय पापकर्म एटले जेना उदयपी पोता
ना घरमा देवा योग्य वस्तु उतां तथा दान- फस
जाणतां तां पण आपी शकाय नहीं ते.
लानांतराय पापकर्म एटले जेना उदयश्री दातार
ग्तां, दातारना घरमा वस्तु वनां, मागनार माहो
उता, पण जे याचित वस्तुनो प्राप्ति न थाय ते.
G-ए नोगांतराय तथा उपनोगांतराय पापकर्म ए
टखे जेना उदयश्री पोते योवन तां, सुरुप तां,
नया नौगोपन्नोग्य वस्तुनी प्राप्ति थइ उता, पण ते

·,
,
--
('पए)
नोगवा • न शकाय ते पुष्पादि पदार्थ जे एकवार
जोगवाय , तेने लोग कहे .अने वस्त्रादिक पदार्थ
जे वारंवार लोगवाय ने तेने नपन्नोग कहिये. ए वेनो
अंतराय ते.
१० वीयर्यातराय पापकर्म एटले जेना उदयश्री पोते
यौवन, रोगरहित, तथा वलवान उतां पण पोतानी
शक्ति फोरवी शके नहीं.
एवी रीते पांच प्रकारे जे आमुआवे, तेने अंतराय
एटले अंतराय नामर्नु पापकर्म कहिये पहेला पांच
तथा ए पांच मलीने दसगं एटले दश प्रकार,थया.
हवे नववीए एटले वीजा नव प्रकार दर्शनावरणीय
कर्मना जाणवा. तेमा चार नेद दर्शनना, तथा पांच
नेद निशाना कहे. (सामान्य नपयोगने दर्शन कहे.)
११ चकुदर्शनावरणीय पापकर्म एटले जेना उदयथी
प्रांखे करी जे रूपर्नु सामान्यपणे ग्रहण प्राय, एवा
चतुदर्शन थाचादन थाय ते.
१२ अवकुदर्शनावरणीय पापकर्म एटले जेना नद
यश्री, चक्षु विना चार इंघिय तथा मने करी पोतपो

·(५०) ताना विषयतुं जे सामान्यपणे ग्रहण थाय, एवा अच क्षुदर्शननु जे आचादन थाय ते. १३ अवधि दर्शनावरणीय पापकर्म एटले जना नदयथी सामान्यपणे जे रूपी यर्नु मर्यादापणे प्र हण थाय , एवा अवधि दर्शनहुँ जे याचादन थाय ते. २४ केवल दर्शनावरणीय पापकर्म एटले जेनानदय श्री समस्त वस्तुनुं जे सामान्यपणे देखq थाय ठे एवा केवल दर्शन- जे आचादन थाय ते. २५ निक्षरूप पापकर्म एटले जेना नदयथी निश- वस्था पई गया पठी सुख पूर्वक जागृदयस्थानी प्राप्ति घाय ते. १६ निशानिशरूप पापकर्म एटले जेना नदयश्री निज्ञवस्था घर गया पठी उखपूर्वक जागृदवस्यानी प्राति थाय ते. १७ प्रचलारूप पापकर्म एटले जेना नदयथी बेस तां तथा मरतां निशाव्यां करे. १० प्रचला प्रचलारूप पापकर्म एटले जेना उदय थीहरता फरतां पण निव धायेते.

·(५१)
१५ थीणीरूप पापकर्म एटले जेना नदयी दिव
सतुं चिंतवेलु कार्य रात्रिने विष निश समये जागृत
नी पेठे धाय ते, श्रीगदी निशना समये प्राणी
वासुदेवना अईवलयुक्त होय , अने ते जीव नरक
गाम जाणवो.
२० जेना नदययी पोते रूपवान् तथा धनवान् उतां
नीच कुलने विषे नत्पन्न बाय, तेने नीम एटले नीचे
गोत्ररूप पापकर्म कहिये. ए नीच गोत्ररूप पापकर्म
निंदापात्र.
१ जेना उदयश्री खनो अनुन्नव याय, तेने अ
साय एटले अशातावेदनी पापकर्म कहे ,
२२ मिनं एटले मिथ्यात्व मोहनीय पापकर्म
ते जेना नदयथी वीतरागना वचननी विपरीत स
दहणा श्राय.
२३-३२ जना नदययी स्थावरदशकनो प्राप्ति थाय,
तेने थावरदस एटले स्थावरदशक नामर्नु पापकर्म क
हिये.ते कागल कहेवाशे,माटे अदि नाममात्र दीव्यु
३३-३५ जना उदयश्री नरकनी गति, नरकनी या
.

·,
(५५)
नुपूर्वी, तया नरकनुं धान प्राप्तथाय, तेने नरयत्तिगं
एटले नरकत्रिक पापकर्म कहिये.
कसायपणवीस एटले पच्चीस कपायरूप पापकर्मना
पशीश प्रकार, तेनमांसामान्यथी तो पदेला शोल
कपाय यने वीना नवनोकपाय, एवा वे प्रकार , ते
ननु अनुक्रमे वर्णन करे .
३६-३ए अनंतानुवंधी पापकर्म एटले जेना नदयधी
अनंत संसार बंधाय,एना चार प्रकार है, क्रोध, मान,
माया अने लोन्न. ए जावजीवलगी कायम रदे, सभ्य
क्त्व भावचा न दिये, अने अंते नरकने विपे पहोंचामे,
एक्रोध पर्वतनी लीटी जेवो , मान पापापना यां-
नला जेवू ठे, माया वांसना मूल जेवी , ने लोन
करमजना रंग.जेवो.
10-७३ जेना उदयश्री योमा प्रत्याख्याननी पण
मातिनथाय तेने अप्रत्याख्यानीय पापकर्मकहिये.एना
मोघं, मान, माया ने लोन ए चार नेद .ए एक व
पंसुची कायम रहे है, देश विरतिपणुं यावया दे नदि
ने अंते लियंचनी गतिनो प्राप्ति करावे. ए क्रोध, मुके

·--
(५३)
या तलावनी रेखा जेवो , मान हामकाना जिला
जेवं माया मेंढाना शिंगमा जेवी , तथा लोन
कईम एटले कादवना रंग वो ठे.
- प्रत्याख्यानीय पापकर्म एटले जेनानदयथी
सर्व विरतिरूप प्रत्याख्यानने आचादन थाय ते. एना
क्रोध, मान, माया ने लोन ए चार नेद . ए चार
मात सुघी कायम रहे .सर्व विरतिरूप चारित्रनो
घात करे, तथा ठेवटे मनुप्यनी गति नत्पन्न करावे .
ए क्रोध रेतीनी रेपा जेवो के, मान काटना थांजला
जेवू ठे, माया वसदना मूत्रनी रेखा नेवी ठे, अने
लोन काजलना रंग जेवो.
४-५१ जेना नदययी चारित्र धारण करनारोक
दोपे, तेने संज्वलन पापकर्म कदिये. एना पण कोर
मान, माया ने लोन ए.चार लेद .ए पंदर दिवस
सुधी कायम रहे है. ययाख्यात चारित्रने प्रावरण
करे, भने देवगतिनी प्राप्ति करावे . ए क्रोध
पाणीनी रेखा वो , मान नेतरना थांजला जेवू .

·. (५५) माया वासनी गेल जेवी , अने लोन हलदरना रंग नेवो . एवी रीते चार चार न्नेदे कपाय कहतां शोल कपा- यतुं वर्णन कयु. हवे नवनोकषाय कहे . जे कपा- यने सहचारी होय ते नोकषाय. ५३-५७ जेना उदयश्री एक वस्तु निमितथा वीजीपर निमित्ते,ए वे प्रकारथी हास्य, रति, अरति, शोक, जय तथा गंगनी नत्पत्ति थाय, तेने हास्यपटूकरूप पा- पकर्म कहिये. एजेनानदयश्री स्त्रीनोगववानीश्चाथाय, तेने पु रुपवेदरूप पापकर्म कहिये,एने तृणनीअगिनीउपमा. पए जेना नदयथी पुरुष नोगववानी इचा थाय तेने स्त्री वेदरूप पापकर्म कहिये; एने वकरीनी लीमीचनी अग्निनी जपमा , ६० जेना नदयनी स्त्री तथा पुरुष, ए वनेने नोगव- वानी अलिलापा याय, तेने नपुंसक वेदरूप पापकर्म कहिये, एने नगरदादनी उपमा ने. ६१-६२ जेना जदयमी तियंचनी गति तथा तिपंचनी ·पायनो) आनुपूर्वीनी प्राप्ति थाय तेने तिरिय गं एटले तिर्यंच कि नामकर्म कदिये ॥१७॥ गाथा १ए मीना बूटा शब्दमा अर्थ. इग-एकेंद्रिय जाति. पावस्स-पापना. वि-वेइंद्रिय जाति. अपमध्य अप्रशस्त. ति-तेद्रिय जाति. वपणचा वर्ण चतुक. चट-चतुरिट्रिय जाति. अपदम-अप्रथम (पहेला सि- नाईओ जातियो. कुखगइ-अशुभ विहायोगति. संघयण संघयण. उवधाय-उपचात. संटाणा-संस्थान. इंति-झोयो. ग विति चन जाईन, कुखगड नवधाय हुंति पावस्स ॥ अपसछ वण चक, अपढम संघयण संगणा ॥१॥ राम्दार्य:-एकद्रिय, बद्रिय, तेरिद्रिय अने चोरेंद्रिय नातिरूप पा- पकर्म, रंट विगैरेनी पेठे अशुभ विहायोगति पापकर्म, उप- घात नाम पापकर्म, माग एका रूप, रस, गंध अने स्पर्शरूप पापकर्म, तेमन पहेला संघयण अने पहेला संस्थान पिनाना बीना संघपण यने संस्थानरूप पापकर्म.

·(५६)
विस्तारार्थः-६३.पृथ्वीकायादिक पांच स्थावरनी जा
तिना शरीरनी प्राप्ति जेना नदययी पाय तेने श
एटसे एकेश्यि जातिरूप पापकर्म कहिये.
ध शंख प्रमुख जीवोनी जातिना शरीरनी प्राप्ति
जना नदयथी थाय तेने वि एटले वेंश्यि जातिरूप
पापकर्म कहिये.
६५ जूं माकणादिक जातिना शरीरनी प्राप्ति जेना
उदयश्री थाय ने तेने ति एटले. तेंद्रिय जातिरूप पाप
कर्म कहिये.
६६ वीठी आदिक जातिना शरीरनी प्राप्ति जेना
उदयधी थाय. तेने चनजान एटले.चतुरिट्रिय जा
तिरूप पापकर्म कहिये.
छनंट अथवा गधेमानी पेठे खरावगतिनी प्राप्ति
जेना उदयथी माय ने तेने कुखग एटले अशुलवि
हायोगति नामकर्म कहिये.
६७ जेना उदयपी पोतानां जीन, दांता हरत, र
सोली प्रमुख अवयवे करी पोतेन इणाय 2 तेने न
वघाय एटले उपधात नामकर्म कदीये,
।

·(७)
ए-७२ जेना नदयथी चार अशुन्न वर्णादिक एटले
कालो रंग अने नीलो रंग, ये अशुन्नवर्ण, अरनिगंधा
ते अशुनगंध, तीखोरस, ने कटुकरस, ए वे अशुन्न
रस, गुरु, खर, शीत तथा खूखो, ए-चार घशुन फ
रस, ए सर्व मलीने नव अशुन्न थाय, पण सामान्ये
चार गलिये. एननी प्राप्ति धाय , तेने अपसबंबाम
चन एटले अप्रशस्त वर्ण चतुष्कनामे पापकर्म कहिये.
७३-७जेना नदयथी संघयमांना प्रथम संघय
पण विना पांच संघयानी प्राप्ति थाय ने, जेना वे
पासा मर्कटबंध नपर पाटो ए वे दोय पण वज ते
खीती नहोय, तेने शपन्ननाराच कहे , जेने केवल
मर्कट बंधज होय पण पाटो तथा खोली न होय
तेने नाराच कहे , जेने एक पासे मर्कटबंध दोय,
तेने अईनाराच कद्देठे, ज्यां मांहोमांहे दामकांने
एक स्थीलीनो बंध होय, तेने कलिका कदे दे, अने
जे खोली विनां माहोमांदे अमस्तां धमकी रह्यां होय,
तेने ठेवठो कहे . ए पांव संघयपनी जेणेकरी प्रा
तिप्राय , तेने अपढमसंघयण एटले अप्रथम संघ
,

·(ए)
पणरूप नामकर्म कहिये.
3- जेना नदयथी व संस्थानमांना पदेला सं
स्थान विना वीजापांच संस्थाननी प्राप्ति थाय.तिहां
जे वमवृक्षनी पेठेनान्निनी नपरसुलकण युक्त, तथा ना
निनी नीचे निरीक्षणयुक्त होय, तेने न्यग्रोध परिमंझ
स संस्थान कहे , जे नानिनी नीचेनुं अंग सारं अने
नानिनी उपरनुं अंग नरसुं होय तेने सादि संस्थान
कहे जे दर प्रमुख लक्षणोपेत अने हाथ, पग,
मायुं, कटि, प्रमाण रहित होय, तेने वामन संस्था
न कहे ; जे हाथ, पग, माथु, कटी प्रमुख प्रमा
पोपेत अने नदर प्रमुख हीन होय, तेने कुब्ज सं
स्थान कहे जे सर्व अवयव श्रशुन्न होय, तेने हुँ
मक संस्थान कहे . ए पांच संस्थाननी प्राप्ति, थाय
ठे तेने अपढमसंगणा एटले अप्रथम संस्थानरूप ना
मकर्म कहिये. एवी रीते सर्व मलीने पावस्त एटले
पापतत्वना व्याशी प्रकार ते हुँति एटले . १ए.
1

·. (एए) गाया २० मीना बूटा शब्दना अर्य. यावर स्यावर. दुभगाणि दुर्भाग्य. सहम-सूक्ष्म. दुसर-दुसर. अपज्ज-अपर्याप्त अणाइज अनादेय. साहारणं साधारण. अजस अयश. आयर-अस्थिर. थावरदसगं स्थावरदशक. यमुभ-अशुभ. विवज्जय-विपरीतार्थ. थावर सुहुम अपऊँ, साहारण मथिरम सुजनगाणि ॥ उस्सरणाइसजसं, यावर द- सगं विवऊठं ॥२०॥ शब्दार्थ:-स्थावर नामकर्म, सूक्ष्म नामकर्म, अपर्याप्त नामकर्म, साधारण मामकर्म, अस्थिर नामकर्म, अशुभ नामकर्म, दौर्भाग्य नामकर्म, दुःस्वर नामकर्म, अनादेय नामकर्म, अजश नामकर्म, मा स्यावर दशक (प्रस दशकयी) विपरीतार्थ छे ॥२०॥ वस्तारार्थ:- थावर एटले स्थावर नामकर्म ते जेना उदयपी स्थावरपणुं माप्त थाय तेथी जो तापादिके पीमाय तोपरा त्यांथी खशी शकाय नहीं. २ सुहम एटले सूदम नामकर्म ते जेना नदयश्री दहिने अगो घर एवा सर्व लोकमां व्यापी रहेला सूक्ष्मपपानी .

·प्राप्ति थाय, ते पण पृथिव्यादिक पांचज जारावा. ३
अपङ एटले अपर्याप्त नामकर्म कहिये, ते जेना नद
यथी स्वयोग्य पर्याप्ति पूरी कर्या विनाज मरण पामे,
४ साहारण एटले साधारण नामकर्म ते जेना नद
यथी अनंत जीव वञ्चे एक औदारिक शरीरनी प्राप्ति
थाय, एवी निगोदावस्था ते. ५ अथिरं एटले अस्थिर
नामकर्म ते जेना नत्ययो शरीरमां दंतादिक अवयव
अस्थिर होय ते. ६ अशुन्न एटले असुन्न नामकर्म ते
जेना नदययी नातिनी नीचेनां अंगनो नाग सारो
न होय, पगादिकने स्पर्शे श्रागलो रोप करे ते. 5
नगालि एटले अाग्य नामकर्म ते जेना मदयपी सर्व
लोकने अलखामणो लागे ते. इस्सर एटले स्वर
नामकर्म ते जेना उदयथी कागमादिकनी पेठे कानने
कटुक लागे एवा स्वरनी प्राप्ति थाय ठे ते. ए प्रया
कि एटले अनादेय नामकर्म ते जेना नदययी लो
कने विषे तेनुघोलवू कोइ मान्य करे नहीं ते.१ण्यजसं
एटले अयश नामकर्म ते जेना उदययी लोकमां म
पकीर्ति पाय, पण कोइ यश वोले नहीं ते ॥

·1 (६१) 'एवी रीते या कयु जे पावरदसगं एटले स्थावरद रक, ते पुण्यतत्त्वमां कहेला अस दशकयी विवई एटले विपरीतार्थ जाणी लेवु. २० ॥ इति पापताव विचारः समाप्तः ।। गाथा २१ मीना बूटा शब्दना अर्थ. इंदिप इंद्रिप. कमा अनुक्रमे. कसाय कपाय, किरिआओक्रियाओ. अवय अवत. पणवीसं-पचीश. जोगा-योग. इमाउ आ; ए. पंच-पाच. ताओ-ते. पचार. अणुकमसो-अनुफमे. तिनि-त्रण. इंदिश कसाय अवय जोगा पंच चन पंच तिन्नि कमाः किरियान पणवीस, इमान ता अणुक्कमसो ॥१॥ , शब्दार्थ:-इंद्रिय, कपाय, अत्रत अने जोग ते अनुक्रम पांच, चार, पांच, अने प्रण छे अने क्रियाओ पचीश छे. ए सर्वे मलीन आश्रयना वेतालीश भेद यया, वली क्रियाओं अनुक्रमे मा हवे पछी कडेवायो ते जाणवी. .

·(६२)
विस्तारार्थ:-जेम जे मार्ग करी तलावमा पाणी पावे
है, तेने नालुं कहिये, तेम जेणे करी आत्माने विपे
कोर्नु आव, थाय । तेने आश्रव कहिये, ते श्रोत्र,
चतु, नासिका, जिव्हा तथा स्पर्शन, एपंच एटले
पांच इंघिय एटले इंडियो . क्रोध, मान, माया, ने
लोन ए चन एटले चार कसाय एटले कपाय . प्रा
शातिपात, मृपावाद, अदत्तादान, मैथुन, अने परिग्रह,
ए पंच एटले पांच अवय एटले अबत छे. मनोयोग,
वचनयोग, तथा काययोग, ए तिनि एटले त्रण जोगा
एटले योग ,ए कमा एटले अनुक्रमे सतर नेद धया
अने किरियापणवीसं एटले पच्चीश पाप क्रियान
तान एटले ते,श्मा नआ एम बघा मळीने अणुक्क
मसो अनुक्रमे श्राश्रय तत्वना तालीत नेद थया.
हवे याश्रव वे प्रकारना ते एक याश्रव श्रने
वीजो नावाश्रय. जीवना जे शुनाशुन्न परिणाम ते
नावाश्रव कदीये एटले इंश्यिना नपयोग रूप परि
णाम तेमज कपाय, अत्रत तमा क्रियारूप परिणाम
ते सर्व नावाव जाणवो तथा योगते मन वचन
.

·(६३) अने कायाना आधारभूत कर्म लेवानुं कारण एवु जे प्रात्मप्रदेश- कंपनपणुं तेने नावाश्रव कहीये ते मज एन्नावाश्रवनो निमित्त पामीने तेणे करी जीवने अष्टविध कर्मनो श्राश्रय थायतेने झ्याश्रव कहीये. गाथा २२ मीना छूटा शब्दना अर्थ. काइ कायिकी. पाणाचाय-माणातिपातीकी. अहिगरणीया अधिकरणीकी. आरंभ आरंभिकी. पाउसिया-भाषिको पारितावणी पारितापनीकी. परिग्गहीमा परिणदिकी. किरिया-क्रिया-(ए शब्द बधा मायत्तिम-माया मत्ययिकी. ने लगाडवो.) काइअ अहिगरणीया, पानसिया पारि तावणी किरिया ॥ पाणावाया जिय, परि ग्गहिया मायवत्तीय ॥ २३ ॥ शब्दार्थ:-कायिकी, अधिकरणिकी, मावपिकी, पारितापनिकी, प्राणातिपातिकी आरंभिकी,परिग्रहिकी,अने मायामत्ययिकी. विस्तारार्थ:-पहेली काश्य एटले कायिकी क्रिया ते कायाने अजयणाए प्रवर्तावतां जे क्रिया लागे ते. -

·(व.)
चोजी अदिगरणीआ एटले अधिकरणिकी क्रिया ते
खम्गादिक अधिकरणे करी जे जीवोर्नु हनन थायते.
त्रीजी पानसिमा एटले प्रक्षेपिकी क्रिया ते जीव तथा
अजीव नपर पनी चिंतवना करवी.चोधी पारिता
वणी एटले पारितापनिकी क्रिया ते पोताने तथा प
रने जे परिताप नपजाववो ते. पांचमी पाणाश्वाश
एटले प्राणातिपातिकी क्रिया ते एकेंझ्यिादिक जीवने
हरावो तथा जे दणाववो ते. छठी आरंनिय एटले आ
रंनिकी क्रिया ते खेती प्रमुखनी जे उत्पति करवी
अथवा कराववी ते. सातमी परिग्गहिया एटले परि
ग्रहिकी क्रिया ते धन धान्यादिक नवविध परिग्रह
मेलवतां तथा तेनी नपर मोह करतां जे किया लागे
ते. याचमी मायवतीय एटले माया प्रत्ययिकी क्रिया
ते मायाए करो वीजाने उगवू ते. मूलमां ने किरि
श्रा एटले क्रिया शब्द ते नक्क प्रकारे सर्व शब्दो
ने जोमवो. २२

·(३५) गाथा २३ मीना बूटा शब्दना अर्थ.. मिच्छादसणपति-मिथ्यादर्शन | पाश्चिम-मातित्यकी. मत्ययिकी. सामंतोवणी सामंतोपनीपा- अपचरूखाणीम-अमत्याख्या- तिकी. निकी. नेप्साध्य नैष्टिकी- दिष्टिष्टिकी. साइयि स्वास्तिकी. पुष्टिम स्पृष्टिकी. मिहादसणवत्ती, अपञ्चकाणीय दिति पुन्धि ॥ पामुच्चिय सामंतो-वणीय नेसहि साहही ॥२३॥ शान्दार्य:-मिथ्यादर्शन प्रत्यायकी, अमत्याख्यानिकी, दृष्टिकी. स्थाष्टकी, प्रतिसकी, सामंतोपनिपाविकी, नैष्टिकी, अने स्वस्तिकी. विस्तारार्थः-नवमी मिहादसणवत्ती एटले मिथ्यादर्श न प्रत्ययिकी क्रिया ते जिनवचन अपसदहतोयकोजे विपरीत प्ररूपणा करतां क्रियालागते. दशमी अप्पन स्काणीय एटले अप्रत्याख्यानिकी क्रिया ते अविरतिये करी पञ्चकारा कर्या विना जे सर्व वस्तुनी क्रिया लागे १ .

·(६६) ते.अग्यारमी दिछि एटले दृष्टिकी क्रिया ते कौतुके करी अश्व प्रमुखने जोवू ते. वारमी पुट्ठीअ एटले स्पृटिकी अथवा ठिकी क्रिया ते रागने वशे करीने जे पुरुष, स्वी, गाय, बलद, वस्त्र प्रमुख सुकुमार वस्तुने स्पर्श करवू तेथी जे क्रिया लागे ते अथवा कोई संदेह । त्पन्न अयाथी पूq तेथी जे किया लागे ते. तेरमी पामुच्चित्र एटले प्रातित्यकी क्रिया ते जीव तथा अ- जीव आश्रयी जे राग पायठे, एटले वीजाने घेर हस्ती, घोमा, वस्त्र, भूषण प्रमुख देखो शेष घरे, जे ए वस्तु एनी पासे केम? एवं चिंतवी कर्मबंध करे ते. चौटमी सामंतोवणीब्र एटले सामंतोपनिपा- तिकी क्रिया ते पोताना अश्व प्रमुखने जोवा माटेश्रा- वेला लोकोने प्रशंसा करता जोईने दर्प करवो,अथवा दूध, दही, घी, तेल, प्रमुख नाजन उघाउँ मूक्या श्री तेमा जे त्रस जीव श्रावी पोते. पंदरमी नेसहि एटले नैतृष्टिकी क्रिया ते राजादिकोना आदेश थकी यंत्र शस्त्रादिकर्नु जे श्राफर्पण करवू.अथवा शस्त्र,धमा बवू, वाम्य, कूवार्नु खनन करावयूँ ते. शोखमी साह ·(६७) विएटले स्वस्तिकी क्रिया ते पोताने हा अपवा। श्वानाटिक जीवधीतमा शस्त्रादिक अजीवथीजे शश. काविक जीवने मारवू अथवा कोइ पुरुप अत्यंत धनि मान करीने कोधित चित्तवंत थको जे काम पोताना नोकरोकरी शके ते काम पोताना दाथयी करे ते.॥२३! गाथा व मीना वूटा शब्दना अर्थ. आणवणि आज्ञापनिकी-आन अन्ना-ए सिवाय-वीमी यनिकी. पओग-अयोगिकी विभाराणि विदाराणिकी. पिज-अमिकी. अणमोगा अनाभोगिकी. दोस देपिकी. अणवस्त्र पचहा-अनवका इरिया बहिया इर्यापयिकी क्षा मत्यापकी समुदाण समुदानकी आणवणि विश्रारणिया, अणनोगा अण्वकंख पञ्चश्मा ॥अन्ना पनग समुदा- णा पिऊदोसेरिया वहि ॥ २४ ॥ शब्दार्थ:-आझापानकी, विदारणिकी, अनामोगिकी,अनवकांक्षा प्रत्यायकी, ए पिना वीजी ते प्रायोगिकी, समुदानकी, मे मिकी ट्रेपिकी, अने इपिथिकी. . 7 ·(६) विस्तारार्थः-सत्तरमी आणवणि एटले आज्ञापनिकी किया ते जे जीव तथा अंजीवने कांई आझा करवी, अथवा तेनुनी मारफते काइ अशावद् ते. अढारमी विप्रारणिया एटले विदारणिका क्रिया ते जीव तथा अजीवन जे विदारण कर, नांगq ते. नगणीशमी श्रानोगा एटले अनानोगकी किया ते उपयोग विना शून्य चिने करी कांवस्तु सेवी, अथवा मू कवी, तथा ग्वु, वेसवु गमनादिक करवू ते. वीश मी अवकंखपच्चइआ एटले अनवकांक्षा प्रत्ययिकी क्रिया ते आलोक तथा परलोकपी जे विरुक्ष कार्य- थाचरण करवं ते. हवे अन्ना एटले पूर्व वीश कही तेथी बीजी मन, वचन, तथा कायाना योगनुं जे प्रणिधान तेमा प्रवर्जन करवू, पण निवृत्तवू नहीं ते एकवीशमी पग एटले प्रायोगिकी क्रिया. वावी समी समुदाण एटले समुदानकी फिया ते एवं मोटुं पाप करे, जे थकी पाठे कर्मर्नु समुदायपणे ग्रहण पड़ जाय ते. त्रेची दशमी पिऊ एटले प्रेमिकी क्रिया ते मापा तथा लोनवमे,जे कां करवू, एदले प्रेमना

·(ए)
वचन एवों बोले, के जे थकी रागनी अधिक वृद्धि
थाय ते. चोवोशमी दोस एटले हेपिकी क्रिया ते
क्रोध तथा मानवमें एवां गर्वित वचन बोले, के जे
श्रकी पागलाने देष उपजे ते. पञ्चीशमी इरिआवदि
या एटले र्याप पिकी क्रिया ते केवल काययोगर्नु जे
प्रवर्चावतेणे करी जे क्रिया सागे ते. इरियापथि
की क्रिया अप्रमत्त साधुने तया केवलीने पण होय
एटले केवलीने केवल काय योगयी नपजे , तथा
समिति प्रमुख साचवतां पण, साधुने दोप, पमिक
मदुं ते पण र्यापपिकी क्रिया ॥ श्च ।।
ए पच्चीश क्रियान स्वरूप कहे ,
१ कायिकी क्रिया एटले कायाये करो जे पाय ते.
२ अधिकरणकी किया एटले जीव पोताना आ
स्माने नरकादिकमां जवाने वास्ते अधिकारी करे ते.
३प्रदोष क्रिया एटले जेमां प्रकर्षे अधिक दोप ए
टले ईप दोय ते.
पारितापनिकी क्रिया ते जीवने परिताप माप
वाली नत्पन्न याय जे किया.ते.
है

·.
(3)
एमाणातिपातिकी क्रिया एटले माणीनने विनाश
करवानी क्रिया..
६. प्रारंजिकी क्रिया एटले :पृथिव्यादिक न.कापने
पघात करवानुं जे क्रियामां लक्षण होय ते.
' परिग्रहिकी क्रिया एटल्ले विविध नपाये करी धन
नपार्जन करवामां तथा धन रक्षण करवामां जे मू
चीना परिणाम तेथीनत्पन्न थयेली जे क्रिया.ते. :
माया प्रत्यायिकी क्रिया एटले मायाज प्र
त्यय एटले हेतु जेनी, एटले मायानी जिहां प्रधान
प्रवृत्ति ठे ते..
। मिथ्यादर्शन प्रत्ययिकी क्रिया एटले मिथ्यात्व
जव् प्रत्यय एटले कारण जेनुं ते.
१० अप्रत्याख्यानिकी क्रिया एटले संयमना.विघात
कारक जे कपाय,तेना उदयथी प्रत्याख्याननुनकरते.
११ दृष्टिको क्रिया ते रागादि कलुपितं चित्ते करी ने
जीव, अजीवनुं देखq ते.
• १२ स्पृष्टिकी क्रिया.एटले. राग प अने मोदसं
1
.
-

·(१)
युक्त चित्ते करीने जे स्त्री आदिकना शरीरनो स्पर्श
करवाते.
१३ प्रातित्य प्रत्ययिकी क्रिया एटले पूर्व अंगीकार
करेलां पापना नपादान कारणरूप जे अधिकरण,
तेनी अपेक्षाये जे क्रिया नत्पन्न घाय ते.
१४ सामंतोपनिपातिकी क्रिया एटले (समंता)
सर्व दिशानथी (उपनिपात) आवq एटले जे स्था
नमांनोजनादिकने लीधे सर्व दिशानी स्त्री आदिक
जीवोनु आवथाय ते.
१५ नैसृष्टिको क्रिया एटले ले परोपदेशित पाप
मां घणो काल प्रवर्ने, ते .पापनी लावधी अनु
मोदना करे ते.
१६ पोताना हाययी जे करे ते स्वहस्तिकी क्रिया
१७ पाझापनिका क्रिया एटले श्री अहंत जगवा
ननी आज्ञा उल्लंघन करी पोतानी बुद्धियी जीवाजी
वादि पदार्थोनी प्ररूपणाहारा ने किया ते.
१७ वेंदारणिका क्रिया ते वीजाना अग्ता माग
आचरणने प्रकाश करी तेनी पूजानो नाश करयो
.

·(२)
तेथी जत्पन्न घएली जे क्रिया ते. .
रए अनाजोगिकी किया एटले (प्रानोग) नए
योग ते की जे विपरीत होय.तेने अनान्नोग क
हिये, तेणे करी नपलक्षित जे क्रिया ते.
२० अनवकांदा प्रत्यधिकी क्रिया एटले पोतानी
तथा पारकी जे अपेक्षा करवी, तेनुं नाम अवकांक्षा
,तेथकी जे विपरीत होय, तेने अनवकांक्षा कहीये.
तेज प्रत्यय एटले कारण जेनें एटले परमेश्वरे क
हेली जे करवा योग्य विधियो, ते विधियो मांदेली
को कोइ पण विधियो पोताने अथवा कोई परजी
वने हितकारी , ते विधियोमा प्रमादना वशयकी
थनादर करवो ते.
शे प्रयोगिकी क्रिया एटले प्रयोग ते एकतो दोमवं,
चालवू, इत्यादि कायानो व्यापार, वीजें हिंसाकारी
कगेर जूगदिक वोलवं, ते वचननो व्यापार, त्रीजो
परानिक्षेद इपी अनिमानादिक मननो व्यापार, ए
त्रणतुं जे करतुं ते.
२२ समुदान क्रिया एटले जेणे करी विषय ग्रहण

·।
(3)
करीये, ते समादान इंडिय , तेनो जे देशाथी अथ
वा सर्वथा नपघातरूप व्यापार ते.
२३ प्रेम एटले माया अने लोन तेणे करी जे थाय,
ते प्रेम प्रत्ययकी क्रिया.
शव प एटले क्रोध, अने मान, तेणे करी जे थाय
ते देष प्रत्यायिकी क्रिया.
२५ चालवाथी जे क्रिया प्राय ते र्यापथिकी कि
या. ए क्रियान मांहेली केटलीएक क्रियान आपसमां
सरखी देखाय है, तोपण सरखी समजवी नहीं.
ए पनीश कियान कहो, ते पूर्वे कहेला सत्तर लेदो
माथे मेलवतां पाश्रवतत्त्वना वैतालीश नेद थाय.
॥ इति श्राश्रवतत्त्वं समाप्तम् ॥
गाथा २५ मीना छूटा शब्दना अर्थ.
समिइ-मगिति
चारताणि चारित्र.
गुत्ति-गुति
पगसा परिसह.
ति-अण.
नदयम्मो पतिधर्म.
दुविस गावीश.
भारणा भावना
.
पण.पाच.

·पंच-पाच. । (७४) चार-पार भेएदि भेदोए करीने. 1 समवण्णा-सत्तावना समिई गुत्ति परीसह, जश्वम्मो जावणा चरित्ताणि॥ पण ति वीस दस बार, स पंच जेएहिं सगवन्ना ॥२५॥ शब्दार्थ:-समिति, गुप्ति, परिसह, यतिधर्म, भावना, अने चारित्र ते अनुक्रमे पाच, त्रण, बावीश, दश, बार अमे पाच एवा भेर्दोए करीने संवरना सत्तावन भेदो छे ॥ २५ ॥ विस्तारार्थ:-जेवके नवां कर्मो श्रावतां रोकाय तेने सं- वर कहे , तेना बे नेद , एक व्य संवर अने वी- जो नावसंवर. तेमां नवां कर्मोनुं जे रोकावबुं तेने द्रव्य संवर कहिये, अने समिति प्रमुखपणे करी परि सामने पम्प्युि ने शुक्ष नपयोगरूप द्रव्यपणुं, तेथीला वकर्मना रोधक श्रात्माना रिणाम थाय , तेने ना व संवर कहिये.तिहां सन्या प्रकारे जे चेष्टा करवी, तेने समिइ एटले समिति कहिये. ते पण एटले पांच वे. योगर्नु जे गोपन करवू, तेने गुत्ति एटले गुप्ति क ·(34) हिये, ते ति एटले त्रण , सर्व प्रकारे निर्जराने अर्ये ने सहन करवू, तेने परीतह एटले परिसह कहिये,ते वीस एटले वावीश, यतिने जे अवश्य थाचरवा योग्य होय,तेने जइधम्मो एटलें यतिधर्म कहिये.ते दस एटले दश वे. मननी चंचलता निवारण करवाने जे जावयु, तेने नावणा एटले नावना कहिये, ते वारस एटले वार . कर्मक्ष्य थवाने अर्थे अहिंसादिक परि पामे करी जे यत्नादिकनुं प्राचर तेने चरित्नाणि एटले चारित्र कहिये. ते पंच एटले पांच रे. एवी रीते सगवन्ना एटले सत्तावन नेएहिं एटले नेदे करी संवरतत्त्व जाणवो ॥ ५ ॥ गाथा २६ मीना छूटा शब्दना अर्थ, इरिया-इर्यासमिति. मु-मबी भास भापासमिति अ-अने-चली एसणा-एपणासमिति मणगुत्ति-मनगुप्ति आदाणे आदान निक्षेपणा वयगुत्ति वचनांत समिति कायगुचि-कायप्ति उच्चारे पारिष्ठापनिका समिति वहेवय-लेमान, समि-समिति.

·हरियानासेसणादाणे-नच्चारे समिईसु ओ माणगुत्ति वयगुत्ति, कायगुत्ति तहेव य॥६॥ गन्दार्यः-इर्यासमिति, भापासमिति, एपणासमिति, आदानस- मिति,उच्चारसमिति ए पांच समिति. वली मनगुप्ति, वचनगुति तेमन कायद्यसि ए प्रण गुम जाणवी. विस्तारार्थः-गाधाना पूर्वार्धे करी पांच समिति वर्णन कर . समिति एटले सम्यगू चेष्टा तेमां. १ पदेलो इरिया एटले र्यासमिति ते जयणा राखी उपयोग सहित धूसरा प्रमाण नूमिका दृष्टिए जो इने जे चालवानी चेष्टा करवीते. वीजी नास एटले नापासमिति ते सम्यक् प्र कारे निरवद्य नापा वोलवारूप जे चेष्टा करवी ते. ३ त्रीजी एलणा एटले एपणासमिति ते सम्यक् प्रकारे वेतालीश दोप रहित निर्दोष श्रादार, वस्त्र, पात्र, वसति, संबंधी जे निक्षानी गवेषणा करवी, तेनी जे चेटा ते. ५ चोयी आदाणे एटले आदान निवेपण समिति ते सम्यक् प्रकारे पुंजी, प्रमार्जी. प्रासन प्रमुखनु -

·(७)
आदान एटले ग्रहण करवानी जे चेष्टा करवी, तथा
तेने निक्षेप एटले त्याग करवानी जे चेष्टा करवी ते.
मा काणे मूलमा आदान शब्द से कद्देवाधीन
केपण शब्द पण साये लेवो. जेम नीम शब्द कदे
बाथीनीमसेन समजायतेम अदीयां पण नाणी
सेवु.
ए पांचमी (नच्चारे) नञ्चार एटले ,मलमूत्रादिक
तेने परग्वद् माटे पारिष्टापनिका समिति ते परववा
योग्य जे मलमूत्रादिक वस्तु, तेनुं स्प्रंमिल नूमिकाने
विषे उपयोग पूर्वक जे मूकवानो चेष्टा करवी, तथा
सदोष नपकरणादिकने परग्ववानी चेष्टा करवी ते.
एवी रीते ए पांच समिइ एटले समिति ते सु एटले
नली परिवृत लक्षण जाणवी, अ एटले हवे गाथाना
उत्तरार्घवमेत्रण गुप्तिमुं वर्णन करे:-प्रथम(मणगुत्ति)
मनप्ति एटले मननुंगोपन करवू, तेना नेद :-
मां अपध्याने करी नत्पन्न भएली कल्पना जालनो
जे वियोग, ते पहेलो नेद. धर्मध्याने करी मध्यस्थ
प्रणानी.जे परिणति, ते वीजो नेद. अने सर्वया म
-

·(७०) नोयोग रोकायाथी तेरमागुणगणाना अंतने-विपे जे. आत्मारामता यायले, ते त्रीजोत्नेद-जाणवो. बीजो (वयगुनि ) वचनगुप्ति एटले वचननुं गोपन करवू तेना वेनेद :--सर्वमा वचननो रोध करवाने अर्ये मौननो अन्निग्रह धारण करीने हाय प्रमुखनी संज्ञा वमे कार्य करवू ते पहेलो नेद.अने मौनमो अन्निन- ह धारण नहीं को उतां याचना प्रमुख कार्य करती वेलाए मुखे मुहपनि देश्ने जे जयणाथी वोलवं, ते बीजो नेद जाणवो. इहां नापा समितिमा तो केवल जयगाये बोलवानुंज'कडं , अने एमां तो एक स या वचननो रोष करवो अने वीजु जयणाये वोलवू. ए जुदां जुदां वे स्वरूप देखामयां . ए नपरथी वच नगुप्ति अने लापासमिति एनमां ए अंतर ठे, एम जाणवूथिने तहेव एटले तेमज त्रीजी (कायगुचि) कायगुप्ति एटले कायानुं गोपन करवू. तेना पण वे नेद:-नपसर्ग परिसह भावी नत्पन्न थवाथी पण ने काया स्थिर राखी, अथवा चौदमे गुणगणे योग निरोधावस्याये सर्वया शरीरनी चेटानोत्याग करवो, ·(ए) ते पहेलो नेद, अने शयन, आसन प्रमुखने विपेसू त्रोक्त विधिये करी चेष्टानो नियम करवों एटले माया तले हाय घाली, गूगण संकोची, कूकमोनी पेठे पग पसारीने सूq ते बोजो नेद जावो. ए समिति अने गुप्तिना अर्थमां पाटलु विशेष , के सम्यक् प्र कारे चेष्टारूप ने प्रवृत्ति करवी, ए समितिनु लक्षण . अने शुनंस्थानने विपे प्रवृत्ति करवी, तथा अशुन्न स्थानथी निवनवु, एम प्रवृत्ति तथा निवृत्तिरूप गुप्ति नुं लक्षण . ए पांच समिति अने त्रण गुप्ति मली आठ प्रवचन माता कदेवाय ते चारित्ररूप शरीर, ने उपजाववा तत्रा तेनुं पालण पोपस करचा माटे माता समान , ॥ २६ ॥ गाथा व मीना छूटा शब्दना अर्थ, तुहा संघापरिमहा भुख. अचेल-अचलक, वनराहतपणं पिवासा-पिपामा, तरस. अरइ-अरति, पीडा. मी शीत टाढा इथियो-वी. उ-उण, ताप चरिआ चर्या, चालचं. दंमा-दंदा निसिहिया नैपेधिकी + 1 ·१ बह-वर्ष . (30) सिंजा शय्या. अकोस आक्रोश जायणा याचना खुहा पिवासा सी नएहं, दंसा चेला रई हिन॥ चरिआ निसिहिया सिका, अक्कोस वह जायणा.॥२७॥ शब्दार्थ:-भूधा, पिपासा, शीत उष्ण, दंस, मचेल, अरति, स्त्री, चर्या, निषधा, शाय्या, आक्रोश, वध अने याचना (परिसह) विस्तारार्थ:-इवे परिसह शब्दनो अर्थ कहे वे, जे जै. नमार्गने नर्दि मुकवाने अर्थे तथा कर्मनी निर्जरा क. रवाने अर्थे दु:खोने परि एटले समस्त प्रकारे सह एटले सदन करवू पमे तेने परिसद कदीये,व्याकर- समां सख्युं के, “परिसह्यत इति परिसद" ते प रिसर सर्व मली वावीश , तेमां दर्शन परिसद अने प्रज्ञा परिसद जैनमार्ग न मुकवाने अर्थे , अने बाकी घीश परिसद कर्म निर्जरा करवाने अर्षे, के.ए वावीश परिसहोना अर्थ सहित नाम तथा नुक्रमे ते परिसहोने कहेवानां कारण कहेवे. १ खुहा एटले क्षुधा परिसह . क्षुधा एटसे भूख 14 ·() अने तेथी नत्पन्न अनारी वेदना सर्व वेदनानयी घिक , कारण के नूख प्रांतरमा अने पेटने बाल- नारी , हवे साधु मुनिराजने गमे तेवी नूख लागे, तोपण ते अनेषणीय आहार ले नहिं, अने आर्ग- ध्यान पण करे नहिं. परंतु रूमें परिणामे नुख सहन करे. या क्षुधा सहन.करवी घणीज उर्लन . माटे सर्व परिसदोमा ए कुधा परिसह पहेलो गएयो . २. पिवासा एटले पिपासा परिसद .ते पडेला कद्देली कुधानी पीमा मटामवा सारु चा नीचा घ. रोने विपे विहार करवो पमे तेना अमे करीने तरल नत्पन्न याय, माटे कुधा पठी वीजो पिपासा परिसद गरायो . अहिं साधु प्रासुक एपणीय जलने अन्नाचे तरतश्री पाकुल व्याकुल भएलो उतो पण अनेपणी- यशीतल जलादिकनीचा करे नहि, परंतु सम्यक प्रकारे तृपा सहन करे. ३ सी एटले शीतपरिसह ते नुख अने तरसी पीमाएलाने शीतपणुं पाय. माटे बीजो शीतपरि-

·(२)
सह गएयो तिहां शीतकालने विषे ज्यारे टाढ
पमे त्यारे कल्पनीय वस्त्रने अन्नावे ग्रहादिके रहित
एवो पण अकल्पनीय वस्त्रनी इछा करे नहिं. पोते
अग्नि प्रदीत करी तापे.नहिं, तेमज वीजाए सलगा-
वेला अग्निथी पण तापे नहिं परंतु अल्पजीर्ण वस्त्रो.
ए करी सारी रीते टाढने सहन करे.
४ नएई एटले कष्ण परिसह, ते कप्य शतु जेके,
ते पूर्वोक्त शीत ऋतुनी विपक्षीभूत ठे, माटे शीत
पठी चोथो नुप्ण परिसह गएयो .तिहां नुम्य का-
लने विषे रहो तो सूर्यन प्रतिक्वि माथे प्रावे, एवा
मध्याह्नसमये अत्यंत आतापना भए थके परा उत्रनी
अायचो लुगमानी गयाने तथा विंजणा प्रमुखना वा-
युने भए वांवतो भको तेमन स्लान विलेपनादिकने
नहिं करतो रुके प्रकारे आतापना सहन करे.
५ दंप्ता एटले दंसपरिसद, ते पूर्वोक्त उप्यकाल
पी वर्षाकाल आवे,ते वस्वते मांस मच्चादिक बहु
थाय, माटे नपा पछी पांचमो दंश परिसह गयो

·(३) . तिहां मंशादि जू, मांकम इत्यादिक कुइ जीवो जे- म संग्राममा शत्रु वाणनो प्रहार करे तेम मंख मारे, तोपण तेनना नपश्वयी तेस्थानक तजीने अन्य स्था- नके जाय नहिं अथवा तेने निवारवा सारु पंखो कर- वानी इछा पण करे नहीं,तथा ते मंसादिक जीवो पो- तानुं लोही पिये, तोपरा तेना उपर क्षेप करे नहिं, एवी रीते सम्यक् प्रकारे देश परिसह सहन करे. ६ अचेल एटले अचेलक परिसह, ते पूर्वोक्त मंशा- दिके परान्नव पाम्योथको पण वस्त्रने वा नहिं, तेथी अचेलक परिसदने वो गएयो . अचेलक एटले शं? तो के चेल एटले वस्त्र तेनो श्रएटले अनाव ते अचल- क जाणवो.अहींयां सर्वथा वस्त्रोनो अन्नाव होय तेनुं. ज नाम अचेल परिसद नथी, परंतु आगममा जे जे वस्त्रो राखवानुं प्रमाण का वे, ते प्रमाणे राखे तो तेने अचेलक परिसद कदेवो. हवे त्यां शंका करे, के जो कां पश बरा राखे तोपण ते परिग्रहज क- हेवाय ? त्पा कहे , के जो मूर्चा सहित वस्त्र राखे .

·(18) तो परिग्रह कहेवाय, परंतु मूळ रहित अपरिग्रहप- पाये शास्त्रोक्त रीते राखे, तो अचेलक जाणवो. तिहां साधुने फाटेखें अल्प मूल्यनुं अने जूनुं वस्त्र उतां क- ख्यनीय वस्त्र न मले तथापि मनमां दीनता न करे, वली एम पण न विचार के आज काल को नवा वस्त्रनो आपनार पण मलतो नथी, माटे हवे केम करवु ? अथवा आ वस्त्रो तो समेला अने जूनां वे, माटे वीजां नवां पहेलं, एवो विचार पण न करे. ए प्रमाणे सम्यक् रीते अचेलक परिसह सहन करे. उ अर३ एटले परति परिसह. ते पूर्वोक्त अचेलक अप्रतिवम विदारी उतां तेने शीतादिकना संन्नवे करी धरति नपजे, माटे अचेलक पठी सातमो अरति परिसह गएयो , तिहां जे रमण करवू ते रति अने तेथी विपरीत जे अरमणिकता ते परति नाणवी. आ रोकारो साधुने संयममा विहार करतां अरति - पजवानां कारण बने, त्यारे धर्मने चिपे रक धाय; कात्यादिक दश प्रकारना यति धर्मने ध्यावे, श्री दशः ·करे. निए) वैकालिकनी प्रथम चूलिकामा अढार वस्तु, चितवन करवायी अरति दूर पाय ठे, ते प्रमाणे चिंत्तवन करी अरति शचिन एटले स्त्रीपरिसह. ते पूर्वोक्त संयमने विष परति नत्पन्न वाधी स्त्री निमंत्री तेनी अनि- सापा करे, माटे अरति पठी आठमो स्त्रीपरिसह ग- ण्यो , तिहां स्त्रीयोने दीगं थकां तेनां अंग, मत्यंग, संस्थान सुरति, इसवू, मनोहरपणुं ललित विक्रम- विलासादिक चेटानने श्राचिंतवतो श्रको रहे, स्त्री- योने मोक्ष मार्गमा अर्गला समान जागी,तेने काम बुद्धिये करी दृष्टि साधे दृष्टि मेलवी जुवे नहीं, ते स्वीपरिसह. ए चरिआ एटले चा परिसह. चा एटले चां- लवानुं नाम ठे. तिहां एक स्थले रहेतां मंद सत्त्वने पूर्वोक्त स्त्री उपर अनुराग याय, ते माटे एक स्थानके न रहे, तेथी ए स्त्री परिसद परी नवमो चा परि- सद गण्यो. तिहां पालत रहित या ग्राम, नगर .

·(७६)
कुलादिकने विष विहार करवो, तेने व्यथी चर्या
कहीये. अने जो एक स्थानके मास कळपादिके रहे-
तो पण अप्रतिव ममत्व रहितपणुं अंगीकार करवं,
ते नावधी चर्या कहीये.
२० मिसिहिया एटले नैपेधिकी परिसह. ते पूर्वोक्त
ग्रामादिकने विपे जेम अप्रतिवः विहार करवो, तेम
देहादिकने विपे पण अप्रतिवः स्वाध्यायने अर्थे नेपे-
घिकी करवी, ते माटे च- पो दशमो नैपेधिकी
परिसह गएयो . जे निपेधिये तेने नैपेधिकी कहीये
तिहां एक पापकर्म, वीजुं गमनागमन, तेहीज
निपेष करवातुं प्रयोजन जेन तेने नैपेधिक कदीये
अहिंयां शून्य घर श्मशानादिक सर्प विल सिंद गु-
फादिकने विप कायोत्सर्गे रह्यां प्रकां तिहां नाना प्र.
कारना उपसर्गना सद्भावे पण अशिष्ठ चेष्टानो नि-
पेध करवो, अर्थात् माठी चेष्टा न करवी, तेने नैपे-
घिकी परिसह कहीये. श्रथवा को ठेकाणे निपद्या
परिसद पण कह्यो , ते निषद्या एवं रदेवाना स्था.
,

·(७) नकतुं नाम , त्या स्त्री, पशु, पंझक वर्जित स्थान- मा रहेतां यकां जो इष्टानिष्ट नपसर्ग याय, तोपण पोताना चित्तमां चलायमान न थाय, परंतु ते सर्व नपसर्गने उद्येग रहितपणे सम्यक रीते सहन करे ते नेपेधिकी अथवा निषद्या परिसद. ११ सिझा एटले शय्या परिसह. ते पूर्वोक्त नैपेधि. कीये स्वाध्याय करी, शय्याये आवे, माटे अगीयार- मो शय्या परिसह गण्यो . जेने विपे शयन करी- ये तेने शय्या कहीये, तिदां शय्या ते वसति, उपा- श्रये मुंची नीची भूमि होय, अथवा कठिन प्रासन पामीने तेने सारु अथवा माटुं कहे नहीं, नहेग करे नहीं, परंतु रुमे प्रकारे ते उखने सहन करे, ते, शय्या परिसह. १२ अक्कोस एटले आक्रोश परिसद. तेपूर्वोक्त श. स्यायेरदेलाने शय्यातर एटलेशय्याना धापनार अथवा बीजो कोइ थाक्रोश करे, माटे शय्या पली वारमो आक्रोश परिसह गएयो .ते एवी रीते के, क्रोधने " ·(10) वश पएलो कोइअज्ञानी पुरुष कोइ यतिने तिरस्का. रनां वचन बोले, तेने देखी तेनी नपर दृढ प्रहारीनी पेरे कोप करे नहिं, परंतु एवं विचारे के श्रा पुरुष, खराने वास्ते मने अनिष्ट वचन कहे, ए महारोग- पकारी के. कारण के मने ते आ प्रमाणे शिखामण आपे , तेथी हुं एवं काम फरीथी करीश नहीं. अ. थवा ते पुरुप जे कहे देते हुं करतो नथी, तथापि म. हारे एनीनपर कोप करवो ते युक्त नथी, एम चिंतवी क्रोध न करे एम सम्यक् रीते आक्रोश सहन करे. १३ वह एटले वध परिसह.ते पूर्वोक्त आक्रोशनो करनार जे होय, ते बघ पण करे, माटे श्राक्रोश पठी तेरेमो वघपरिसह गएयो,तिदां को पुरात्मा श्रावी- ने साधुने दीका, पाटु, चावक, कशादिकना श्राकरा प्र. दार करे, अथवा वध करे, तोपण खंघकसूरिना श- प्योनी पेने तेनामपर बिलकुल रोप आणे नदि, परंतु अकलुपित चित्तवंत धको एवी चितवना करे, के एम. हारं गरीरतो पुगतरूप है, एतो अवश्य नाशवंत ठे, ·- (ए) अने मारो आत्मा तो ए थकी जुदोज , कारण के आत्मानो तो कोइ नाश करी शकेज नहिं तो आशा रीरना संबंधथी मने जे दुःख पाय ठे, तेतो मारां क. रेलां कर्म नुदय श्राव्यांचे, तेनुं ए फल .एव। रीते वध परिसदने सहन करे. १५ जायणा एटले याचना परिसह. ते पूर्वोत उप- रथी हणाणाने औपधादिकनी याचना करवानुं प्रयो- जन थाय, माटे वध परी चौदमो याचना परिसद गएयो के. जे बीजा पासथी याचीये तेने याचना क- हीये. ते आ प्रमाणेः- यतिये वस्त्र, पात्र, अन्न, पान, नपाश्रय, प्रमुख को.. पण चीज अर्थात् एक सली जेटली चीज पण माग्या विना लेवी नहि. तो पण पोतानी शोना रा- खवाने अर्धे मागे नदि, तथापि पोतार्नु प्रयोजन हो- य त्यारे लड़ा वांझीने याचना करे परंतु रांधेला धान्यने अर्थ नला माणसने घेर जर याचना करवी एवं चिंतवे नहि. ते करतां तो गृहस्थावासमां -

·(ए)
ज नहुँ, के ज्यां प्रापणा नुज दंना पराक्रमश्री
नपजाव्यु जे अन्न, ते दीनहीनादिकने प्रापी, पी
जमीये, एवी, विचारणा करीने गृहस्थपणाने इछे
नदि, अथवा याचना करतां कोइ आपशे किंवा नदि
आपशे? तो हुं पा गृहस्थने घेर जइ लाखनो मर्म
गमावोने शी रीते याचना करूं? इत्यादिक चिंतना
न करतां याचना करे. ॥२७॥
गाथा मीना छूटा शब्दना अर्थ.
इअ-ए प्रकारे.
अलाभ-अलाभ.
पन्न पज्ञा.
रोग रोग.
अन्नाण-अज्ञान.
तणफासा-तृणस्पर्श.
सम्मत्तं सम्यक्त्व.
मल-मल.
सक्कार-सत्कार.
वावीस वावीश.
परीसहा पारसह ( ए शब्द व. परीसहा परीसह.
धाने लगाडवो.)
अलान रोग तणफासा, मल सकार परी-
सहा ॥ पन्ना अन्नाण सम्मत्तं, इस बावीस
परीसहा ॥२॥

·.
शब्दार्थ:-अलाभ, रोग, दणस्पर्श, मल, सरकार, मझा, अज्ञान,
अने सम्यक्त्व ए मकारे वारीस परिसह जाणवा.
विस्तारार्थ-१५ असान्न एटले अलान परिसह.ते पूर्वोक्त
याचना कर्या वतां पण लानांतरायना नदयथीमाग्यां
तां पण मले नहीं, माटे याचना पठी पंदरमो अला.
न परिसह गएयो .ते पा प्रमाणेः-साधुने कोई
पण चीजनी श्ठा होय अने ते वस्तु गृहस्थना घरमां
परा घणीज होय पण ज्यारे ते मागवा जाय अने
गृहस्थ प्रापे नहि त्यारे ढंढण कुमारनी पेठे नहेग करे
नहीं, विपाद न करे, मुख राग फेरवे नही, न आपना-
रतुं मालु चिंतवे नहीं, उर्वचन वोले नहीं अने समता
धारण करी विचार करे के आज नहिं मलयुं तो
काले मलशे. ज्यारे मलशे पारे लश्शुए प्रमाणे
अलान्न परिसह सहन करे.
१६ रोग एटले रोग परिसह. ते पूर्वोक्त अलान
घकी प्रतिप्रांत नोजने करी रोगनी नत्पति याय,
माटे असाल पणे झोलमो रोग परिसह गएयो .

·। (ए) तिहां साधुने ज्यारे कास, श्वास, ज्वर, अतिसारा दिक रोग उत्पन्न याय, त्यारे जे गच्छवाहिर निन· कल्पी साधु होय, ते तो चिकित्सा करवानी श्चा पण करे नहीं, अने पोताना कर्मनो विपाक चिंतवे, परंतु स्थविरकल्पी गमवासी साधु तो भागमा कडेला विधिये करी निरवद्य.चिकित्सा करावे, मनमा कर्म विपाक चिंतवतो रहे, पण हायवोय करे नहीं, जो अत्यंत वेदना थती दोय, तो पण आध्यान करे नहिं परंतु सनत्कुमारनी पेठे रुमी रीते वेदना सहन करे. माटे १७ तण फासा एटले तृणस्पर्श परिसह ते पुर्वो. त रोगीने शयामां सूतां थकां तृणस्पर्श थाय, रोग परिसह पठी सत्तरमो तृण स्पर्श परिसह ग- एपो . तिहां गचनिर्गत साधुने तृणनोज संथारो कहोगे, पण गमवासी साधुने तो सापेक्ष संयम धाय ने, माटे ते वस्त्र पण लेने. परंतु ज्यारे जमीन नीनी होय अथवा वस्त्र जुनु थयु होय अथवा चोरे - ·घोरी सीधुं होय, त्यारे, माननो अढी हाय प्रमाण संथारो करे पण तृणना अग्रताग तीखा होय, ते शरीरने लागे, तेथी पीमा नुत्पन्न धाय तो पण अख चितवे नहिं अने समाधिनो त्याग परा करे नहीं. १८ मल एटले मल परिसद, ते पुर्वे कहेला तृण स्पर्श करी परसेवाने संयोगे मल नपजे, माटे तरा पली प्रहारमो मल परिसह गएयो . अहींयां परसे- चाना पाणी वमे साधुना शरीरमा रजनो कठिण मेल बंधा जाय, ते मेल कृष्णकालनां ताप वो परसेवायी नीजाश्ने बुगवे गंधाय, तो पण ते इंग- धताने दूर करवा सारु स्नानादिकनी चा करे नहीं. वली ए की क्यारे हुँ मुक्त थडदा एवी चिंत- वना परा करे नदी. १ए सकार एटले सत्कार परिमर ते पुक्ति मस व्यात पुरुप, कोइ पवित्र धंगवालानी सत्कार तो देखी कांइक पोते पण सकारादिकनी व ·(ए) माटे मल पंजी नगणीशमो सत्कार परिसह गएयो ने ते श्रा प्रमाणेः-साधुने कोइए स्तवन, नमन, च- रणस्पर्श, सन्मुख जर्बु, कलु यावं, आसन देवू, श्रशनादिकनुं दान देवू, अथवा कोई मोटा राजा- दिके निमंत्रणादिकन करवू, एवो सत्कार पोताने थतो देखीने मनमा दर्प पाणे नदि, अने सत्कार न थवाथी मनमा खेद पण पामे नहीं. o पन्ना एटले प्रज्ञा परिसद.ते पूर्वोक सत्कारना जयश्री प्रज्ञाने वाहुल्ये गर्व न करवो तेमज प्रज्ञाने- नावे खेद पण करे नहीं माटे सत्कार पी वीशमो प्रज्ञा परिसह गएयो , ते या प्रमाणेः-जेणे करी व. स्तुनुं तत्व (म) एटले प्रकर्षे करी (शा) एटले ज. साय, तेने प्रज्ञा कहिए, ते प्रज्ञावंत साधु, घणा श्रुत. नो जाण तां में नवांतरने विपे रुमी रीते ज्ञान प्रा. राधन कयु , माटे हुँ समस्त मनुष्योमा नाग दूं, सर्चना पूला प्रभोना ननर हुँ पाई ? एवो गर्व न करे, अने प्रज्ञाने अन्नावे मनमां उग पण न करे, ते - ·(एए) एमके, हुं मूर्ख , कांइ पण जाणतो नधी, सर्वने प. राजवर्नु स्थानक , कोइए पूज्यां थकां जोवादिप- दार्थनां नाम पण जाणतो नथी, एवी दीनता मनमा न करे, परंतु पूर्व करेला कर्मनुं स्वरूप चिंतवे, तोप- रिसद पी नहिं. १ अन्नाण एटले अज्ञान परिसह. ते पूर्वोक प्रज्ञा- नीपरे अज्ञान पण सहन करवू, माटे प्रज्ञा पठी एक- वीशमो अज्ञान परिसह गएयो . श्रुतझानथी वस्तु- नु तत्व जपाय ठे, अने तेनो जे अन्नाव ते अज्ञान प- रिसह कहीए.ते यावी रीतेः-साधुमनमांएम न जाणे, जे मे अव्रतिपणुं त्यागीने प्रतिपणुं अंगीकार कयु ,तो परा हुँ कां पण जाणतो नश्री,तेमज में नज्ञ महा नशदिक तप परिवज्यां तथा नपघानं जे आयंबिल प्रमुख अनेमासिकादिक प्रतिमावदी,एवीरीते क्रियाये हुँ चालुं, तो पण हुं सारं मा कां जाणतो नथी. केमके हुँ पागम ज्ञान रहित हूँ, माटे निरक्षर कुर्वि- नर एवा मने धिकार छे. एवी दीनता न करे। परंतु , ·निःकेवल ज्ञानावरणीय कर्मना नदयथी मारुआ स्व- रूप ते यावत् नोगववाथी उर थशे, अथवा तप अनुष्ठानयी उर थशे.तेमज जो एकादशांगादिनो पा. न होय तो पण हुँ ज्ञाननो समुश्वु, एवो गर्व न करे, श्रदीयां प्रज्ञा परिसह अने अज्ञान परिसहर्नु एटलुं विशेप , के प्रज्ञापरिसह तो वीजो कोइ प्रभादिक पूढे ते वारे पाय ठे अने श्रज्ञान परिसह तो मत्या. दिक ज्ञान मारामा पुर्ण नथी, एम विचारवाथी थाय , अथवा शास्त्र, स्फुरवं, तेने प्रज्ञा कहे . अने त्रिकाल विपयिक वस्तुना अजाणपणाने अज्ञान कहेवे. २२ सम्मत्तं एटले सम्पक्त्व परिसद, ते पुर्वोक्त अज्ञानने ली सम्यक्त्व दर्शनने विपे शंका थाय, माटे अज्ञान पठी वावीशमो सम्यक्त्व परिसद ग-: एयो , तिहां शास्त्रमा सूक्ष्म विचार सान्जली तेन विपे असहहणा करवी नहिं तथा देव, गुरु अने धर्म तेने विपे प्रसिदहणा करवी नहिं, अथवा शास्त्रमा दे- वता भने इंसादिक सम्यग् दृष्टि , एवं सांत्नसीए ·, ((ए.) गए, तो पण को सान्निध्यकारी यंतो नथी, मादे शं जाणीये देवता अने इंगे, किंवा नथी? एवी असहदणा करवी नहि, तथा अन्य दर्शनीयोनी श- वृक्ष्यादिक नन्नति तया तपश्चर्यादिक काट प्रमुख देखीने मूढ दृष्टि था, नहिं, तेने सम्यक्त्व परिसह कहीए, (अ) एढले ए प्रकारे (वावीस) एटले बावीस (परीसदा) एटले परिसह जाणवा. अहीं- यां परिसह शब्द सर्व ठेकाणे जोमवो ॥ ॥ श्रा बावीश परिसद मांदेलो कयो परिसह कया कर्मना नदयश्री थाय ने ते कदे , मोहनीय कर्मना नेद . एक दर्शन मोहनीय बीजं चारित्रमोहनी. य.तेमां मिथ्यात्वादिक त्रिक जे दर्शनमोहनीयचे, तेना नदयथा सम्यक्त्व परिसहनो सद्भाव थाय ने, अनेकानावरणीय कर्मना नदयची प्रज्ञा तथा प्रज्ञान ए वे परिसह थाय . तथा अंतराप कर्ममा लानांत- राप कर्मना उदयथी प्रसान्न परिसदथाय के. एवं चार था. ७ ·4 - (ए) हवे सात परिसह चारित्र मोहनीयना नदयथी याय ठे,ते कहे :- १ क्रोधना नदयश्री आक्रोशपरिसह थाय . २ अरति परिसह ते अरति मोहनीयना नद- यथी थाय . ३ पुरुष वेदना नदयथी स्त्रीपरिसद थाय ने. ४ नैपेधिकी परिसह ते लय मोहनीयना नद- यथी थाय . ५ जुगुप्ता मोहनीयना नदयथी अचेलक परि- सह थाय . ६ याचना परिसद ते मान मोहनीयना नट- ययी धाय रे. ७ लोन मोदनीयना नदयश्री सत्कार पुरुपकार प. रिसह थाय . तथा रक्षुधा, २ पिपासा, ३ शीत, ५ नष्ण, ५ दंश, ६ चर्या, ७ शय्या, मल, ए वध, रोग, १ तृल स्पर्श, ए अगीयार परिसद, वेदनीय कर्मना मुदयधी .

·. (एए) 'पाय ठे, शेप कोने विपे परिसदनो अवतार नयी. एवं वावीश था. हवे चौद गुण गणाने विषे परिसहोने समवतारी देखामे , तिहां ए कुधादिक वावीशे परिसह यावत् वादर संपराय नामा नवमा गुणगणा सुवीथाय ने, अने सूक्ष्म संपराय नामा दशमे गुणगाणे तो पूर्वो- क चारित्र मोदनीयना क्षयोपशमना प्रतिबंधथी त- या सात परिसह तथा एक दर्शन मोहनीये प्रतिक मलीने आठ परिसह न थाय, शेप कुधादिक अनुक्र- मे पांच परिसह, ६ चर्या, ७ शय्या, वध, ए अला- न, १५ रोग, ११ तृण स्पर्श, १२ मल, १५ प्रज्ञा, १५ अझान, ए चौद थाय . वली अगीयारमा उप- शांतमोह अने वारमा दीपमोह गुराग पर पूर्व कहेला चौद परिसहज थाय रे. इंव तेरमे सयोगी तथा चौदमे अयोगी ए वे गुणगाणे तो अनुक्रमे कु- धादिक पांच, ६ चर्या, उबब, मल, एए शय्या. रोग. ११ तृण स्पर्श. ए अगीयार परिसह मात्र - ·Y (१००) नीय कर्मना प्रतिवाझ्यी प्राय .. ए बावीश परिसद मांहेली शीत अने कृष्ण तथा चर्या (चालq ) अने निषिद्या (रहे)ए धारे स. मकाले वर्ते नहिं, परंतु एना प्रतिपक्षी वे परिसद समकाले वर्ते, माटे नत्कृष्टथी एक प्राणीने विपे त- मकाले वीशपरिसहनो नवय थाय, अने जघन्यथी तो शीत अथवा उष्ण तथा चर्या, अपवा निविद्या, ए चार मांदेला एकनोज नदय थाय, केमके ज्यां- शीत होय, त्यां नष्ण न होय अने ज्यां चर्या होय स्या निविद्या न होय इत्यादिक मांहेलो एक थका बेनो अन्नाव होय. ए परिसद माहेला एक स्त्री,वी. जो प्रज्ञा, श्रीजो सत्कार, ए प्रण परिसह, अनुकुल जारावा. अने शेप नगणीश परिसह प्रतिकूल जाण- वा. वली स्त्री तथा सत्कार ए वे नाव शीतल परि- सद , अने शेप परिसह नुप्रा . इति परिसह विचार संपूर्ण ॥

·.
.
(१०१)
थाथा श्ए मीना बूटा शब्दना अर्थ...
खंती समा.
घोषव्वे जाणदा.
अजव-आर्गव.
सच-सत्य.
पदव-मार्दव.
सोमं शौच.
मुची-मुक्ति
अकिंचण आँकचन.
तव नप.
बंभ-ग्रह्मचर्य,
मंजमे संयम.
जइधम्मो यतिधर्म.
खंती महव अाव, मुत्ती तव संजमेय
वोधव्वे ॥ सचं सोमं किं, चणंच वनं च
जइ धम्मो॥ ए॥
शब्दार्थ:-समा, मार्दव, आर्जव, मुक्ति, तप, संयम, सत्य, शीच
अकिंचन अने ब्रह्मचर्य ए दश प्रकारे यतिधर्म जाणवो.
विस्तारार्थः-क्रोधनो जे अन्नाव, ते पदेलो (खंती)
एटले हमाधर्म, माननो ने त्याग ते (महव) एटले
मार्दव धर्म, माया एटले कपट तेनो जे त्याग तेत्रीजो
(अव) एटले पार्यव धर्म, निर्लोनता ते चोयो
(मुनी) एटले मुक्ति धर्म, पांचमो (तव) एटले
तपो धर्म ते चानो मिरोध करवो. प्राणातिपाता-
"

·. - (१०५) दिक पांच जे.विरमण, तथा पांच इंश्योनो निन- द, चार कपायनो जय, अने त्रण दमनी निवृत्ति. ए सत्तर नेदे उठो (संजमे) एटले संयम धर्म. सत्य वोलवू ते सातमो (सचं) एटले सत्य धर्म, तथा हाथ पग प्रमुख जे शरीरना अवयवो पवित्र राखवा अने नात पाणी प्रमुख वहेंतालीश दोष रहित आहार खेवो, ते सर्व व्यथी शौच अने आ- माना जे शुभ अध्यवसाय कपायादिके रहित शुइ परिणामनी वृहिते नाव शौच. अथवा मन, वचन, अने कायाने शुइ राखवां, संयमने विपे निरतिचार- पणुं तथा जीव अदत्त, स्वामी श्रदत्त, गुरु प्रदत्त, अने तीर्थंकर अदत्त, ए चार प्रकारनी चोरीनो त्याग करवो, ते प्राठमो (सोअं) एटले शौच धर्म. सम- स्त परिग्रह त्याग रूप मुर्चा रहित थर्बु, ते नवमो (किंचण) एटले अकिंचन धर्म. नव प्रकारे प्रो. दारिक, अने नव प्रकारे वैक्रिय संबंधी मैथुननो त्याग करवो, ते दशमो (वनं) एटले ब्रह्मचर्य धर्म...एवी रीते (जश्नम्मो) एटले यतिनो धर्म ·(१०३) ते उपर देखामेला दश प्रकारनो (वोधव्वे) एटलें। जाणवो. ए दश गुणे सहित दोय, ते यत्ति जामवो. श्रा आर्यामां श्रण चकार , ते पाद पूर्णार्थ तथा नुनयान्वयी अव्यय . गाथा ३० मीना छूटा शब्दना अर्थ. पदम-प्रथम. अमुइत्तं अशुचित्व. अणि अनित्य. आसव-आश्रव. असरणं अशरण. संवरो-मवर. संसारो संसार. तह-तेमज. एगया एकत्व. निजरा-निर्जरा. अण्णत्तं अन्यत्व. नवमी-नवमी. हवे वार नावनानुं वर्णन करे :- पढम मणिच्च मसरणं, संसारो एगयाय अमत्तं ॥असुश्त्तं आसवसं, वरो अ तह नि ज्जरा नवमी॥३०॥ शब्दार्य:-पहेली अनित्य, वीजी असरण, त्रीजी संसार, चौथी एकत्व, पांचमी अन्यस्व, छही अनुचित्व, सातमी आश्रव, आठमी संवर, तेमन नवमी निर्जरा भावना जाणवी. - ·(१०४) विस्तारार्थ:-(पढम) एटले प्रथम (अणिचं) एटले अनित्य नावना ते लक्ष्मी, यौवन, कुटुंब, परिवार, तया मानखा प्रमुखने विपे जे अनित्यतानीजावना करवी, एटले संसारना सर्व पदार्थ ते कुशाग्रस्थ जल विनीपरे अनित्य अस्थिर जाणे. मरण समये चक्रवर्ती, इंद, अथवा तीर्थंकर प्र- मुख गमे तेवो मोटो पुरुप होय, तेने पण धन कु- टुंबादिक कोइर्नु शरण मलतुं नथी, संसारमांदे जन्म, जरा, अने मरना भयथी राखवाने एक धर्म विना वीजु को शरण नथी, एवी जे ना. बना करवी, ते. २ (असरणं ) एटले असरण नावना. माता ते स्त्री थाय, स्त्री ते माता याय, पिता ते पुत्र याय, पुत्र ते पिता थाय, इत्यादिक आ जीवे संसारने विपे सर्व नावनो अनुन्नव कयों से, एवी जे जावना करदी, ते. ३ (संसारो) एटखे संसार नावना. , ·(१०६) प्रकारना आश्रवे करीने कर्म बंधाय के अने विषय कपायादिके करी अशुन्न कर्म बंधाय , एवी ला- बना करवी. (संवरो) एटले संवर नावना ते जेजे संवर थकी जे जे आश्रव रोकाय, ते ते आश्रवन रोकवू, अने ते संवरनुं जे आदर, एटले जेम क्षमादिक संवरवमे क्रोधादिक प्राव रोकाय ने, इत्यादिक नावना करवी. ए (गिजरा) एटले निर्धारा भावना ते (तद) एटले तेमज संकीर्ण स्थाकने योगे जेम आम्रफल पाके वे. तेम बार प्रकारना तपे करीने कर्मने पचा- ववु अर्यात् पूर्वे संचेला कर्मर्नु सामते रूप निर्ज- रा, सकाम अने अकाम ए वे नेदेठे एवी नावना करवी. या गाथामां वे चकार ते पाद पूर्थि. तथा नन्नयान्वयी अव्यय . r ·दुलहा-दुर्लभ. - (१७) गाथा ३१ मीना छूटा शब्दोना अर्थ: लोगसहायो-लोक स्वभाव. • अरिता अरिहंतादिकः चोही-चोधी. एआओ-ए.. भावणाओ-मावनाओ. पम्मरस धर्मनी. भावेअव्या भाववी. साहगा-साधक. पयत्तेणं भयले करीने. लोगसहावो बोही, उल्लहा धम्मस्स सा- हगा अरिहा ॥ एआनलावणान, नावेवा पयत्तेणं ॥३१॥ शब्दार्थ:-दशमी लोक स्वभाव, अग्यारमी बोधी दुर्लभ, या रमी धर्मनी साधक अरिहंत मलवा दुर्लभ है. ए भावना मयत्ने करीने भाववी. विस्तारार्थः-दशमी (लोगसदावो) एटले लोकस्व- नाव नावना ते के उपर वे हाथ दइने तथा वन्ने पग पसारीने नन्नेला पुरुपना जेवो जेनो समआकार पर च्यात्मक , पूर्व पर्याय विणते नवा पर्याय न- त्पन्न याय, अने झ्यपणे निश्चल होय, नत्पाद, व्यय, तथा धौव्य स्वरूप चौद राजलोक .तेनुं .

·(१७) तलीयु उंधा वालेला मल्लक (चपणीया) सरखं.तथा मध्य नाग जालर सरखो , भने नपरनो नाग मृदंग सरखो एवो. शाश्वत ठे. इत्यादिक लोक स्वरूपनी नावना करवी. अगियारमी (वोही) बोधि उर्खन नावना ते जीवने संसारमा नमतां अनंता पुल परावर्च थइ गया,तेमां अनंतीवार चकवादिकजेवी ऋद्धि प्राप्त थर, तथा यथा. प्रवृनिकरणने योगे करी अकाम निर्जराव पुण्यना प्रयोगथी मनुष्य नव, प्रार्य देश, नोरोगीपणुं तथा धर्मश्रवणादिकनी प्राप्ती थर, तथापि सम्यक्त्व प्राप्त थवु अति उर्खन्न , एवी नावना करवी. अने जे खे करीने तरी शकाय एवा संसार समुश्मांधी तारवाने वहाण समान ते श्री जिनेश्वर लगवाने कदेलो दश प्रकारनो जे क्षमादिक शुभ धर्म, तथा ज्ञान, दर्शन, चारित्र, ए रत्नत्रयात्मक धर्म, ते पामवो उर्खन्न . तथा ते धर्मना (साह- गा) एटले साधक (अरिदा) एटले भरिदंतादिक ते पण प्रा संसारने विपे, पामवा (उलदा). एटले ·(१०) उर्जन ठे एवं जे चिंतववं, ते बारमी (धम्मस्स) एटले धर्मनी नावना. ए रीते सम्यग् दृष्टिये (पय. नेणं) एटले उयमे करीने (ए पान) एटले ए कहेली (जावणान) एटले वार नावनाच तेने प्रमाद- रहित थईने शुमने करी (नावे अध्वा) एटले भाववी,तमा पांच महाव्रत मांदेली एकेकामहाव्रतनी पांच पांच नावना मलीने पच्चीश नावना ठे ते पण एमां अंतनावे ठे, तथा मंत्री प्रमोद, कारुण्य अने उपेक्षा, ए चारनी साथे पुर्वोक्त बार नावना मेलविन ये, ते चारे शोल नावना थाय . तेनो विचार नपा. ध्याय श्री विनयविजयजीकृत शांत सुधारत' ग्रंथ श्रको विस्तारे जावो ॥ ३१ ॥ गाया ३५ मीना बूटा शवना अर्थ. "सामाइ-मामापिक. पी बीजं. অগসা, परिहारविमुद्री-परिहारविशुद्धि परम पहेलं. मुहमं-मूक्ष्म छओषधारण दोपस्थापनीय. / तह-तेमज. भवेछ, संपरायं मंपराय.

·(११) इवे पांच प्रकारना चारित्रनुं वर्णन करे , समाश् अनपढम, नवधावणं आवेवी. अं॥ परिहार विसुधीअं. सुहुमं तह संप. रायंच ॥३२॥ शब्दार्थ:-दि पहेलं सामायक, बीजें ऐदोपस्थापनीय, धी परिवारवियदि भने तेमन चोधु यत्पसंपराय चारित्र. विस्तारार्थः-श्रा उपर कहेला पांच चारित्रमा (अस) एटले अदायां (पढमं) एटले पहेलुं चारित्र (सामा) एटले सामायिक . तेनो अर्थ करे , ·'(१९९) देश विरतिरूप सामायिक अने साधुने सर्व साबद्य विरतिरूप सामायिक होय, तेना वे नेद.. तेमा नरत ऐरवतादिक दश क्षेत्रने विपे पहेला तथा मेला जिनना वारामां सर्व विरति सामायिकदंम्कनो - चार करावे, ते इत्वरिक नगमण कर्या सुधी जे रदे, ते इत्वरिक एटले स्वल्पकाल नावी सामायिक कहीये, अने वचला वावीश जिनोना वारामां तथा माहाविदेह क्षेत्रमा यावत्कयिक . एटले सामायिक नचर्या पनी निरतिचारज पाले वे, तेथी तेने नगम- ण नहिं होवाने लीघे जाव जीव लगे रहे, माटे या- वत्कथिक चारित्र कहीए. एने सम्यक् चारित्र पण कदे ठे. ए सामायिकचारित्र जीवने प्राप्त या विना बीजां चारित्रोनो लान थाय नदि, माटे एने आदि- मां कडं ठे. ' (बीअं) एटले धीजें (नयमावणं). एंटले दोपस्थापनीय.चारित्र (लवे) एटले , ते पर्वे कहे. ला सर्व विरति सामायिक चारित्रने जछेदादि विशेप- ·(११) हवे पांच प्रकारना चारित्रनुं वर्णन करे. समाइ अलपढम, च्वधावणं जवेबी- अं॥परिहार विसुशीअं, सुहुमं तह संप- रायंच ॥३३॥ शब्दार्थ:-अहिं पहेलं सामायक, वीजें छेदोपस्थापनीय, श्रीर्नु परिहारविशुद्धि अने तेमन चोयुं सूक्ष्मसंपराय चारित्र. विस्तारार्थः-श्रा उपर कइला पांच चारित्रमा (अह) एटले अदीयां (पढम) एटले पहेलुं चारित्र (सामा) एटले सामायिक वे. तेनो अर्थ करे ये. सामायिक एशब्द सम अने प्रायिक एवे पदोनो वनेलो. अहीं सम एटले रागहेव रहितपणाने माटे आय एटले गमन प्रयाण ठे जिहां ते सम कहिये, ते ज्या उपन्यु ते सामायिक वली सम ते ज्ञान, दर्शन तथा चारित्र, तेनो आयिक जे लान, ज्यां चाय के.ए. टले जेणे करी ज्ञान, दर्शन, तथा चारित्र, ए प्रणेनी प्राप्ति घाय , तेने सर्व सावद्ययोग त्यागरूप, अने नि- स्वद्यपोग सेवनरूप सामायिक कहीये. श्रावकने ·. '(१११) देश विरतिरूपे सामायिक अने साधुने सर्व सावध विरतिरूप सामायिक होय, तेना बेद . तेमा जरत ऐरवतादिक दश क्षेत्रने विपे पहेला तथा ठेल्ला जिनना वारामां सर्व विरति सामायिकदंरकनोन- च्चार करावे, ते इत्वरिक नगमण कर्या सुधी जे रहे, ते इत्वरिक एटले स्वल्पकाल नावी सामाणिक कहीये, अने वचला वावीश जिनोना वारामां तथा माहाविदेह क्षेत्रमा यावत्कयिक एटले सामायिक नचर्या पग निरतिचारज पाले , तेथी तेने नगम- ण नहिं होवाने लीघे जाच जीव लगे रहे, माटे या- वत्कथिक चारित्र कहीए. एने सम्यक् चारित्र पण कहे . ए सामायिकचारित्र जीवने प्राप्त या विना बीजां चारित्रोनो लाग्न थाय नहि, माटे एने आदि- मां कडं ठे. (वीअं) एटले वीजुं (नवकावणं). ऐटले ठे दोपस्थापनीय चारित्र (नवे)एटले , ते पर्वे कहे. ला सर्व विरति सामायिक चारित्रने जछेदादि विशेष- .

·(११२)
पणे विशेषीये, तेवारे शब्दथी तथा अर्थथी नाना
कारपणुं नजे, तेवारे दोपस्थापनीय चारित्र याय.
तिहाद एटले पूर्व पर्यायनो वेद करवो, अने उपस्था
पन एटले गणाधिपे आपेलुं पंच महाव्रत रूपपणुं जे
महाव्रतने ,विषे होय, ते वेदोपस्थापनीय कहिये; ए.
खेज्यां नवा पर्यायाने स्थापन करवु, तापंच महा-
चतनो नचार कराववो. ते पण वे नेदे..एक साति-
चार ते मूलगुण घाताने प्रायश्चित रूप अनेबीजो नि-
रतिचार, ते इत्वरं सामायिक वंच नव दीक्षित शिष्य
ने उडीवपीया अध्ययन नण्या पठी होय, तथा पी.
जो तीर्थ आश्रयी ते जेम श्री पार्श्वनासना तीर्थथी
धमान स्वामीना तीर्थे भावी चार महाव्रत रूप
धर्म ' त्यागीने पंच, महाव्रत. रूप धर्म प्रादरे,
तेने होय.
: ३ (परिहार विसुद्धीअं) एदले परिवार विशुश्चिा
-रिवना पर्याय कहीए वीए. तिहां.(परिहार) एटले
तपो विशेष, तेणे करी विशुक्षि एटले कर्मनी निर्जरा,

·(१९३)
जे चारित्रने विपे होय तेने परिहार ,वैशुझिक चा.
रित्र कहीये, ते वे नेदे चे, तेमां पहेलुं जे चार जस
विदक्षित चारित्रना आसेवक ए कपमा प्रवर्तता
होय, तेनु चारित्रते निर्विपमानसिक परिहार विशु-
कि चारित्र जाणवू; अने वीजु जे चार जण तेना
अनुचारी होय तेने निर्विष्टकायिक परिहार विशु-
दिक चारित्र जागवू,ते प्रावी रीतेः-नव जगानो गछ
जूदो नीकले, ते तिर्थंकर पासे अथवा, पूर्वे जेणे ती-
थंकर पासेयी ए चारित्र पमिवज्युं होय, तेनी पासे
ए चारित्र परिवो. हवे ते नव साधुमां चार जरा
परिदारक एटले तपना करनारा पाय, ते निर्विपमा-
नसिक जाणवा, अने चार तेना वैयावञ्चना करनारा
पाय, ते निर्विष्टकायिक जागवा. तथा एकने वाचना-
चार्य गुरुस्थानके ठेरावे. पठी ते चार परिहारक ठ
मास सुधि तप करे, तेमां कप्काले जघन्ययीचोय
मध्यमश्री वह अने उत्कृष्टयी अठम एवं तप करे, चने
शीतकाले जघन्यथी वह मध्यमग्री अम्म, धने नत्कृ-
स्थी दशम करे, तथा वर्षाकाले जघन्यथी अठम,
मध्यमश्री दशम, अने उत्कृष्टयी बालस तप करे,
पारणे श्रांवील कटप स्थितपणे नित्य करे. एम उम.

·(११४) हिना तप करे, ते पठी फरी चार तपस्योना करनार, तेवैयावञ्चीया थाय,अने वैयावच्च करनारा तपिया धाय, तेपण मास लगेतप करे,ते पूर्णथयापीजे गुरु थया होय,ते उमहिना तप करे,त्यारेते आठ मांदेलोएक गुरु थाय,बाकीनावैयावञ्च करे.एम अढार महिना सुची तप संपूर्ण करी, पठी जिनकल्प आदरे, अथवा गरमां पण आवे. तप जे प्रथम संघयणी, पूर्वधर लब्धिवंत होय ते प्रचुर कर्मना परिपाकने अर्थे अंगीकार करे, ए चारित्र, पांच नरत, पांच ऐरवतमां पहेला अने ठेला तीर्थकरना तीर्थमा होय. ए परिहार विशुद्धि चारित्रनो संकेपयी क्विार कहो. (तह) एटले तेमज चोयो (सुहुम) एटले सूक्ष्म है, (संपरायं) एटले कपाय जिहां तेने सूक्ष्म संप- राय चारित्र कहीये, ते नपशम श्रेलिये कर्म नपश- मावतां दोय, तिहां नवमागुणगणे लोजना संख्याता खंम करीतेने नपशम श्रेणिवालो जे होय ते खपावे, ते संख्याता खंम मांहेलो जेवारे शो एक खंझ रहे, तेना असंख्याता सूक्ष्म खंम करीने, दशमे गुणगारो नपझमावे, अथवा दपक होय ते खपावे, ते दशमा गुणगणानुं नाम सूक्ष्म संपराय, अने चारित्रनुं नाम .

·(११५)
पण सूक्ष्म संपराय जाणवू. ए चारित्र वे.जेदेठे,-
एक श्रेणि चढताने विशुइ मानसिक होय, वीजोन-
पशम श्रेणिथी पमताने संक्लिष्ट मानसिक जाणवू.
औपशामिकने ए चारित्र श्राखा संसारमा पांचवार
अने एक नवमां वेवार श्रावे ॥३॥
गाया ३३ मीना बूटा शब्दना अर्य,
तत्तो तयार पछी.
चरिऊण-आचरीने.
आहरुखायं पधाख्यात.
मुविहिआ-मृविहित सार.
खायं मसिद्ध.
अपरामरं-अजरामर.
सम्वमि-समस्त.
दाण न्यानकने.
जीवलोगमि जीवलोकने विपे वचंति-गामे.
जं जे.
तत्तोय अहस्काय, खाये सबंमि जीव-
लोगंमि चरिकण मुविहिया, वचंति अ-
यरामरं गाणं ॥३३॥

·(११६.) ज्वलनादिके करी सर्वथारहितपणुं (ख्यात) एटले कहीये, ते यधाख्यात चारित्र जाणवू. तेना नेद है. एक गझस्थिक अने वीजें कैवलिक, तिहाँ वान- स्थिक ते उद्मस्य औपशमिकने अगीयारमे गुणगणे होय, अने झपकने वारमे गुणगणे होय, चीजो जे केवलीने तेरमे अने चनदमे गुणगणे होय, ते केव लिक जाणवू. ए चारित्र (सबंमि) एटले समस्त एवा (जीवलोगंमि) एटले जीवलोकने विपे केवं ठे तो के (खायं) एटले प्रसिाहवे. हवे ते केवी रीते प्रति ते कदे दे. (जं) एटले जे चारित्र प्रत्ये (चरिका) एटले पाचरीने (सुविदिया) एटले सुविहित साधु ते (अपरामरंगणं) एटले अजरा- मर स्थानक प्रत्ये (वचंति) एटले पामे ठे, एटले जन्म, जरा अने मरण तेणे रहित एवं जे मोक्षरूप स्थानक, ते प्रत्ये पामे ॥३३॥ इतिश्री संवरतत्त्व विचारः समाप्तः ॥६॥ गाया ३४ मीना बूटा शब्दना श्रर्थ. यंघो धतत्व. विरा-मकारे. चट चार. तवो नप. विगप्पो-रिकल्पो. गिजराय:निर्मरा. पर्या-मकृति. यारम-चार.

·हि स्थिति. भेहि भेदवडे. अणुभाग अनुभागरस. नायबो-जाणवो. पएसपदेश. अथ निर्जरातच विचारः प्रारच्यते ।। वारस विहं तवो नि,ऊराय बंधो चन विग- प्पो अ॥ पपई अिणुनाग, पएस एहिं नायवो ॥३४॥ शब्दार्थ:-आ उपर कहेलो बार प्रकारनो तप ते निर्जरा जाणवो. अने बंध ते चार प्रकारको छे, ते प्रकृतिबंध, स्थितिबंध, अ- नुभागबंध भने प्रदेशबंध एवा भेदोए करीने जाणवो. १३४॥ विस्तारार्थ:-गाथाना पूर्वाईमांना एक एक वाक्ये कर। निङीरातत्त्व वर्णन करे . निर्जराना वे प्रकार . एक इच्य निर्जरा, बीजी नाव निर्जरा, तथा सकाम अने अकाम एवा वेच्नेदे परा निर्जरा , ते कदे :- व्य निर्जरा एटले पुजल कर्मनु सामवुअने प्रात्माना शुक्ष्परिणामे करी कर्मनी स्थिति जे पोतानी मेले पाके, अथवा वार प्रकारना तपे करी नीरस कर्या एवाजे कर्म परमाणुते जेनायी समे,एवाजे प्रात्माना परिसामयाय तेन्नावनिर्जराजारावी.तथा तिर्यंचादिकनी पेठे इछा वि , ·(११) ना कष्ट सहन करतां कर्म पुजलनुंजेपन याय,तेने. व्यनिर्जराश्रथवाभकामनिर्जराकदीयअने संयमीथका वारप्रकारना तपे करी कष्ट सहन कर्या यकी जे कर्म परमाणुननु कपण करवू अथवा सामवं,तेने लावनि- ऊँरा अग्रवा सकामनिर्जरा कहीये. ए वे निर्जरामा नावनिर्जरा अथवा सकामनिर्जरा श्रेष्ठ वे, ते (शि- जाराय) एटले निर्जरातत्त्व (वारस विहं) एटले वार प्रकारना (तको) एटले तप, तेना नेदे करी का ठे. एटले अनादि संबंध सर्व कर्मोन परिशाटन वार प्र. कारना तप कर्यायी थाय , तेनेज सातमु निर्जरा तच्च कदे रे. अथवा (वारस विहंतवोणिकराय) ए. टले वार प्रकारनो तप जे पागली गाथाये कदेशे, ते तप, निर्धाराने अर्थे वे. हवे गाथाना पूर्वामांना “वंधो" ए शब्दयी वंधतत्त्वनो पारंन पाय ठे, (चंधो) एटले वैधतत्त्व एटले कर्मर्नु बांधवं ते (चनविगप्पो) एटले चार नेदे ,ते आ प्रमाणेः- १(पयई) एटले प्रकृतिबंध ते कर्मनुं स्वजाव परिणमन रूप . (6) एटले स्थिति एटले स्थितिवंध, ते क- .- ·'(0) मनु कासपरिमाण रूप . ३ (अणुनाग) एटले अनुन्नागवंध, ते कर्मर्नु ती. 5 मंदादिरसपरिमागरूप ठे, ४ (पएस) एटले प्रदेश एटले प्रदेशबंध ते कर्म पुजलना प्रदेश परिमाणरूप . ए चार (नेएहिं) एटले नेदोए करीने बंधतत्वने सम्यकष्टि जीवे (नायबो) एटले जाणवो॥३०॥ गाथा ३५ मीना छूटा शब्दना अर्य, अणसणं अनशन. संलिणया संलिनता. ऊणोरिया उणोदरिका. वज्जो बाह्य वित्तीसंखवणं यत्तिसंक्षेप. तवो लप. रमच्चायो समस्याग. होई-हे. कायाकलेसो कायक्लेश. अणसण मूणोअरिया, वित्तीसंखेवणं र- सच्चान॥ कायकिलेसो संलि, एआय वो तवो होई ॥३५॥ शब्दार्थ:-अनशन, उनोदरिका, रत्तिसंक्षेप, रसत्याग, कायक्ले- श, अने संलीनता ए छ प्रकारे याह्य तप होय छे. विस्तारार्थः-पहेलु (अणसण) एटले अनशन तप, ते आहारनुं त्याग कर, सेना वे नेद -एक इत्वर

·(१३०)
अने बीजो यावत्कथिक. सिंहां वेल्ला तीर्थकरने वारे
छ, अध्मादिकथी मामीने उमासी पर्यंत, अनेक कि-
घिये जे नियमयुक्त अनशननो त्याग करवो,तेश्वर
अनशन कदीये.
अने यावत्कथिक ते जावजीव अनशन ग्रहणरूप
तेना वेनेद :-
एक पादोपगम, बीजुं नत्त पञ्चरकाण. ए बन्नेना
वली निहारिम अने अनिहारिम, ए वे वे नेद ठे,
तिहां अनशन कीघा पठी शरीरने वाहिर काढवू
पमे, ते निदारीम अने अनशन कीधा परी तेदिज
स्थानके रदेवू, परंतु शरीरने त्यांथी वहार काढवून
पमे, गुफादिक मांदिज राखतुं पके, ते अनिहारिम.
वीजें (उपोअरिआ) एटले नवोदरिका तप ते
अशन प्रमुखनी न्यूनता करवी, तेना बे नेद . एक
द्रव्यथी, वीजं नावधी, तेमांना द्रव्य कणोदरिना वे
एक नपकरणनी
न्यूनता
करवी. वीजुं नात
पाणीनी न्यूनता करवी. तथा नावधी कपोदरी ते
रागादिक क्रोधादिक पटप करवा,
एटले तेननी
न्यू
नता करवी.
त्रीजु (विचीसंखेवणं)एटखे वृत्ती संक्षेप तप तेना
.
नेद ठे.

·. अने बाह्य शरीरने तपावे, तेश्री एप्रकारनो ( एटले चाह्य (तवो) एटले तप (होइ) एटले (११) चार नेद . एक यथी, वीजु क्षेत्रथी, त्रीजु का- लथी, अने'चोयुं नावथी. ए चार प्रकारे वृत्ति एटले आजीविका तेनो संक्षेप करवो, एटले अन्निग्रह क- रवा नियमादिक धारवा. चोथु (रसचान ) एटले रस त्याग, ते नीवी तथा आंबील प्रमुखनुं करवू, विगयादिक रसनो त्याग करवो. पांचमुं (कायकिलेसो) एटले काय क्लेश तप ते सोचादिक कप्टर्नु सहन करवू, कायोत्सर्ग करवो, तथा नत्कटादिक आसनन करवं. हुँ (संलोणया) एटले संलीनता तप ते अंगो- पांगादिकर्नु संवरवु, गोपन करवू. तेना चार नेदले. पहेलु इंद्रिय सलीनता, वीजुं कपाय संलीनता, त्री- जुं योग संलीनता अने चोथु विविक्त चर्या संलीनता, एटले एकांत वस्तोये रहे. ए गते उ प्रकारनो वाह्य तप, ते सर्वथी तथा देशथी एवा वेनेदे जाणवं. जे कष्टने मिथ्यात्वीयो पण तप करी माने , जेने लोक पण देखी शके , जेथी कष्ट घणुं ने लान अल्प पार ·(२२) गाथा ३६ मीना छूटा शब्दोना अर्थ. पायच्छित्तं मायश्चित. जाणं-ध्यान. पिण-विनय. उस्मग्गोवि:कायोस्मन. यावचं यावृत्य. अभ्भितरओ-अभ्यंतर. तव तेमज. तवो-तप. नजाओ-स्वाध्याय. प्रकारना अत्यंतर तपर्नु कयन करे वे. पायचित्तं विणन, वेयावच्चं तहेव सजा- ॥जाणं नस्सग्गोविन, अप्निंतर तो होई ॥३६॥ शब्दार्यः-पायश्चित, विनय, वैयात्प, तेमन स्वाध्याय, ध्यान अने कायोत्मर्ग ए अभ्यंतर तप होय छे. विस्तारार्थः--पदेखें (पायचित्तं) एटले प्रायश्चित तप ते करेला अपरावनी शुसिकरवो, कोइ लागेला दोषने गुरु पागल कपटरहितपणे प्रकाश करी तेनी गुरु पासे पालोयगा लेवी. तेना दश नेद . मात्र गुरुनी पागल पोताना करेला अपराधन कयन करवू, तथा गोचरी प्रमुख जे आलोचq ते. १ सालोचन प्रायश्चित. पुंज्या विना मातरं प्रमुख परत्ववायी मिचामि मम देवु ते. - ·शप्रतिक्रमण प्रायश्चित. शब्दादिक विषय नपर रागादिक कर्यायी तेनुं श्रालोचन करवू, अने वीजु मिछामि उक्कम पण देवू, एटले वन्नेवानां करवां ते. ३ मिश्रमायश्चित्त अशुमनात पाणी प्रमुखनो त्याग करवो ते. विवेक प्रायश्चित. ५ कायोत्सर्ग प्रायश्चित ते कुस्वप्न दीपाथी का- योत्सर्ग करवो. ६ तप प्रायश्चित्तते पृथ्वीकाय प्रमुखनो संघट अ- चाथी नीवी प्रमुख जे व मासी पर्यंत तप करवो. ७ वेद प्रायश्चित्त ते पृथिवि आदिकनो संघट थ- वाथी कांइक दीक्षा पर्यायनी न्यूनता श्रड होय, ते अपराधर्नु निवारण करवा माटे जे दुर्दम तपकरवोते. मुल प्रायश्चित्त ते मूल गुण नंग थवाश्री सर्व- पातपर्याय, वेदन थवाश्री फरी जे महावत लेवां ते. ए थनवस्याप्य प्रायश्चित ते अति संक्लिष्ट परि- पामे करी कोईनो घात पात प्रई गयो होय, तो सूत्रोमां कहेला विधि प्रमाणे तप करवो यने त्यार पी फरी महानतनो जे भारोप करवो ते. १० पारा चित्त प्रायश्चित एटले साध्वी अग्रवा

·(१२५)
राजानी राणी प्रमुख स्त्रीने विषे संन्नोग घयाथी
बार वर्ष पर्यंत क्रिया सहित अने लिंगादिक नेदे
रहित तीर्थ प्रत्नावना करी, फरी दीक्षा सा गच्चमा
आवq ते.
वीजें (विन) एटले विनय तप ते गुणवंता-
दिकनी नक्ति करवी, तथा पाशातना टालवी,इत्या-
दिक एना सात नेद . तेमा प्रथम झामनो विनय,
पांच नेदे .
१नक्ति विनय ते मत्यादि पांच प्रकारनाशाननी
वााथी सेवा करवी ते.
श् बहु मान विनय ते पांचे ज्ञान- अंतरंग प्रीति
सहित बहुमान करवं ते.
३ नावना विनय एटले पांचे झाने करीदीला
जाणेला पदार्थोनी सम्यक् प्रकारे जे अनुन्नवथी
नावना करवी ते.
४ विधि ग्रहण विनय ते पांचे ज्ञाननुं विधिये
करी ग्रहण करवू ते.
ए अभ्यास विनय ते पांचे ज्ञाननो जे अभ्यास
करवो ते.
वीजो दर्शननो विनय वे प्रकारे नचित कि;

·(१२५) यार्नु साचवq ते पहेलो शुश्रूषा विनय. अनुचित क्रियाथी निवृत्तवं ते अथवा पाशातना करवी नहीं ते. वीजो अनाशातना विनय. एवी रीते दर्श- मनो विनय वे प्रकारे . ए वे प्रकारनो विनय कोने विपे करवो ते कहे रे. जे पोताश्री दर्शन गुणे करी अधिक होय, तेने विषे शुश्रूपा विनय करवो. ते शुश्रूयानुं स्वरूप दश प्रकारे ने कहे . १ सत्कार एटले स्तवन तथा वंदनादिक करवां, २ अन्युठान एटले आसनथी गठवू, ३ सन्मान एटले वस्त्र तथा पात्रादिके करी साधु अथवा साधर्मी पूजा करवी. ४ासन परिग्रहण एटले अति श्रादरे करी आ- सन लावी पापीने स्वामी आ पासन नपर बेसो. एम मुखश्री कदेवू, -५ आसननुं प्रदान एटले मुखे कहेवू एटलुंज नहीं पण ते प्रमाणे श्रासन देवु. ६ कृतिकर्म एटले वेदना करवी, ए साधु प्रमुख नी अपेक्षाये जाणवू. . अंजली ग्रहण एटले, दाय नोमवा,

·,
(१२६)
आवतानी सामे जवं.
ए वेठेलानी (पर्युपासना) एटले सेवा करवी.
१० जनाराने बोलाववा जq.
इवे बीजो अनाशातना विनय तेना पिस्तालीश
नेद ठे, ते कहे :--
१ रुपज्ञादिक चोवीश तीर्थंकर,
२ जिनप्ररूपित धर्म,
३ धर्माचार्य अथवा प्रव्रजाचार्य.
४ व्याख्यान करनार,तथा वाचनानाथापनारवाचक.
५ वय, पर्याय तथा श्रुत, ए त्रण प्रकारना थिविर,
६ कुल,ते चांशदिक एक आचार्यनी संतति,
७ गण, ते पोतपोतामां सापेक्ष कुलनो समु.
दाय कोटिकादिक.
संघ, ते झानादिक गुण सहित साधु समुदाय,
अथवा गण समुदायरूप तेने विपे.
ए सांनोगिक, ते एक मांमसीमां जे साये व्यक
हार होय ते.
१० क्रियामा जे पोताना सरखी क्रियावासा
दोय ते. एमनी साये मति ज्ञानादिक पांच ज्ञान
मेलवतां पंदर थया. तेने विप. श्राशातनानो त्याग

·(१२७) करवो, नक्ति सहित बहु मान करवू, ३ उता गु- वर्णवीने यशः कीर्ति दीपायवी. एरोते पूर्वोक्त पंदरने ए त्रणे गुणतां अनाशातना विनयना पिस्ता- लीश नेद थाय . त्रीजो चारित्रनो विनय, पांच न्नेदे , ते कहे , --सामायिक प्रमुख पांच चारित्रोनी सदहणा कर- वी, तेमज कायाये करी फरसर्बु, श्रादरवू, पालq. तेमज नव्य प्राणीनी पागल प्ररूपणा करवी. त्रण प्रकारना योगनो विनय कहे :--आचार्या- दिकोनो सर्व कालने विषे मन, वचन, तथा कायाये करी विनय करवो. एटले मने करी माटुं चिंतव, नहीं, वचने करी माटुं वोलवू नहीं, तथा कायाये करी माठी प्रवृत्ति करवी नहीं. तेवी रीतेज ते था- चार्यादिकने विपे मन, वचन अने कायाने शुन्न प्र- वृत्तिमा मदीरवा प्रवर्त्तववां. ए रीते त्रण प्रकारे यो- गनो विनय ते पूर्वोक्त त्रण विनयनी साये नेलवतां नेद विनयना श्रया. · सातमोलोकोपचार विनय सातज्नेदे .ते कहे. ११ गुरु, प्रमुख जे श्रेष्ठ पुरुप होय तेननी स- भी वसवु.

·H (१०) २ आराधवा योग्य पुरुपनी इचाये प्रवर्तवू. ३ पोतानी नपर उपकार करे, तेनी नपर पाठो प्रत्युपकार करवो, एटले गुरुने जो हुँ विनये करी प्रसन्न करीश, तो ते मने शास्त्रदान देशे, एवा अनि- प्राये करी गुरुने नातपाणी प्रमुख लावी देवू. ५ तेमज झानादिक जे कार्य तेनु कारण जे ना. तपाणी प्रमुख, तेनु करवू एटले देवु. ५ तथा अखे करी पीमाएला जे ग्लानी तेनी उपधादिके करी गवेपणा करवी. ६ तेमज देश अने कालने जाणवा. जे अवसरे जे उचित होय ते अवसरे ते कर. ७ वझिलो संबंधि सर्व कार्योंने विपे अनुकूल- पाणुं एटले तेमना कार्य करवामां नजमालप' राखवू एवो रीते लोकोपचार विनय सात प्रकारे . एम विनयना सात नेदे करी वीजुं विनय तप जा. ग. जो के विनय तो एकजवे, तोपण ज्ञान, दर्शन, चारित्र, मन, वचन, काया अने लोकोपचार, ए सात विपये करी विनय करीये, तेथी ए बीजु चिन- य तप पण सात प्रकारनो कहो . त्रीजु (वेयावचं) एटले वयावृत्य तप ते नात ·(१२) पाणी- प्रमुख मेलवी आपवारूप उपटन देये, ते दश मकारनो . ययाः-आयरिय उवझाए, धेर तवस्सी मिलाण सेहाण । साहम्मी कुल गण संघ, वैयावचं हवः दसहा ॥१॥ आचार्य ते जेनी पासेश्री धर्म प्राप्त थाय ने ते. नपाध्याय, ते ने विद्याअभ्यास क- रावे .ते. स्थविर, ते ज्ञान, पर्याय, तथा वय, एत्रण प्रकारे. तपस्वी, ते अज्म प्रमुख. तप करनार ' होय ते. गिलाण ते ग्लान एटले रोगी होय ते. तेहाण, ते शिप्प नवी दीक्षा लीधेलो होय ते. साइम्मी, ते स मान धर्मवान् होय ते. कुल, ते चंज्ञादिक कुलवान् होय ते. गण, ते कोटिक प्रमुख.संघ ते समुदायरूप होय ते. एवो रीते ए दशनी प्रशन, पान, वस्त्र, पात्र, तथा प्रौपध प्रमुख करी यथायोग्य सेवा करवी, तेने त्रीजो वैयावृत्त्य तप कहे. (तहेब) एटले तेमज चोथु (सझान) एटले स्वाध्याय ए नामर्नु तप, ते पांच नेदे . यथा “चा- यणा पुछणा चेक, तहाय परिग्रहणा; अणुप्पेहा धम्म कहा, सझान होइ पंचदा" (चायणा) एटले वाचना ते पोते ना, शिप्यादिकने नणाव, तथा पांचवू. (पृचना), ते जे सूत्रार्थमां संदेह पमयाधी गुरु प्रा ९ ·दिकने पूचर्बु, ते (तदाय) एटले तेवी रीते ज (प- रिअट्टणा) एटले परिवर्तना, ते पूर्वे शीखेलो जे अर्थ तेने फरी संन्नारवो ते. (अनुप्रेक्षा) ते पूर्वे धारेला अर्थन चितवन करवू ते. (धम्मकहा) एटले धर्मसं- बंधी कथा कहेवी अथवा धर्मनो उपदेश करवो. ए प्र- कारे स्वाध्याय तप पांच न्नेदे थाय , ते कह्यो. पांचमुं (झाणं) एटले ध्यान ते मन- एकाग्रताये अवलंबन ते ध्यान तप, ते चार नेदे . तेमां पदेलुं श्रा-ध्यान तेना चार नेद भ्राता, मित्र, स्वजन, माता, पिता, सुहृद्,नृत्य, तथा पशु प्रमुख जे पोताने इष्ट एटले अति प्रिय होय, तथा शातावेदनीय तेननो वियोग थवाथी जे चिंता, शोक,अथवा विलाप करवो,ते पहेलु श्ष्टवियोग धान- ध्यान. मनने अगमता जे विषय, अने तेना आधार- जूत जे गधेमाकोढीप्राप्रमुख अशुन्ननो संयोग प्रयाथी तेनने विपे पे करी जे वियोगर्नु चितवन करवु तेवी- मुंअनिष्ट संयोग प्राध्यान.शरीरने विपे कोर रोगनी नत्पत्ति प्रयाश्री तेना संबंधी जे चिंतादिकर्नु करवू, ते श्रीजु रोगचिंता धानध्यान.अमुक समय श्राव्याश्री ई था कार्य करीश इत्यादिक नविष्यकालनी जे शोचना ·(१३१) करवी, तथा दान, शील, तप प्रमुखे करीने पीतेना फलनी जे श्वा करवी अथवा आजवने विपे में एवा नयतप को ठे, माटे आवता नवमां मने अमुक वस्तु मलजो एवं ने नियाj बांधवू, ते चोयुं अनशौच श्रा- ध्यान कहिये. वीजा रोऽध्यानना चार नेद ठेः- हेपे करी प्राणीने मारवानी अथवा बंधनादिक क- रवानी जे चिंतवना करवी, ते पडेलु हिंसानुबंधी रौद्र- ध्यान. पैशून्यादिक असत्य असत वचन बोलवाना तमा उसादिक करवाना जे अध्यवसाय, ते वीजु मृपा नुबंधी रोश्यान. क्रोष तथा लोलादिकने वश थइने वीजार्नु भय हरण करवानी जे चितवना करवी, ते 'त्रीजुं स्तेयानुबंधी रौश्यान. शब्दादिक विषयतुं सा- धननूत जे धन, तेना रक्षण करवाने अर्थे सर्व सं. बंधीयोने विपे जे अष्ट चितवन करवू ते, जेमके जो आ सर्व जीवता दो, तो मारुं धन लइ लेश, माटे जो ते मरी जाप, तो सारूं थाय एवी जे अष्ट चिंत- वना करवी, ते चोथु संरक्षणानुबंधी रौश्यान कहिये. एआर्च रौद्र बेहु.ध्यान संसार संबंधी फलना देनारावे.

·(१३२) जीजा धर्मध्यानना चार नेद :- झान, दर्शन, चारित्र, तथा वैराग्य नावनाये करी वीतरागना वचन पर जे सहहणा, एटले श्र- झान राख, श्रापणी मति तुच ते पण केवली जा- पित सर्व सत्यज ठे, एवी जे चिंतवना करवी, ते पहेलु आझाविचय धर्मध्यान. राग हेपादिक जे श्रा- श्रव , ते इहलोक परलोकने विपे अपाय नूत एटले अनर्थरूप , एवी जे चितवना करवी, ते वीजुं श्र- पायविचय धर्मध्यान.सुखःखादिकनो विपाक प्रावी प्राप्त श्रयायी तेनो हर्प शोक न करता तेने मात्र पू. वकृत कर्मनुं फल जाणवं, ते त्रीजु विपाक विचय धर्मध्यान. चोथु संस्थान विचय धर्मध्यान ते जिनो- क्त पर व्यनां लक्षण संस्थानादिकनी जे चिंत- वना करवी ते. चोया शुक्लध्यानना चार भेद-प्रत्येक इ. व्यने विपे नत्पादादि पर्यायना नेदपणानुं चिंतवन करवू, शब्दथी शब्दांतरे तथा पर्यथी अर्थातरे थने व्यथी च्यांतरे संक्रमण कर, तथा एक योगयी बीजा.योगने चिपे एटले मनोयोगपी.वचनयोगने ·(१३३) विषे, वचनयोगधी काययोगने विपे संक्रमण करवू, इत्यादिक ते पहेलुं पृथक्त्व वितर्क सविचार शुक्ल ध्यान. ए ध्यान नांगिक श्रुत पारीने त्रणे योग 3. तां थाय . ए प्रथम नेद. २ नुत्पादादिक एक पर्याये करी निति स्थान- कना दीपकनी पेठे निष्प्रकंप चित्तवान् थइने पूर्व- साथी विपरीत रहे, ते वीजुं एकत्व पृथक्त्वम विचार शुक्ल ध्यान. ए ध्यान गमे ते एक योग थका थाय . या वे ध्यान, यद्यपि पूर्वगत श्रुतावदेवीने होय , तथापि मरुदेव्यादिकने श्रुत विना पण धयां इतां, ए विशेपता के. ३ तेरमा गुणगणाने अंते मनोयोग, तथा व- चनयोग रंध्या पठी काययोग रुंधता होय, ते त्रीजें सूक्ष्म किया अनिवृत्ति नामे शुक्लष्यान, या ध्यान, एकला मात्र काययोगेज थाय वे. ४ शैलेशी गुणगणे गये थके क्रिया विछेद थइने जे पा पमवू नहीं, ते चोयुं व्युचिन्न क्रिया अप्रति- पाति शुक्ल ध्यान कहिये, ए ध्यान योगना अन्नावे थाय रे. पूर्व प्रयोगवझे ध्यानपसुं धाय ने, जेम दम- , ·(१३५) में चक्र फेरवीने ते देम काढी लीधा पठी पण पू. वना प्रयोगधी चक्र फरतुंज रहे ठे, तेम जाणवु ए चार ध्यान कहां, पण अभ्यंतर तपमा मात्र धर्म ध्यान अने शुक्स ध्यान, ए वे उपयोगी वे, केमके ए वे मोदना कारण नूत . ग्यु (नस्सग्गोवित्र) एटले कायोत्सर्ग तप पण व्यथी तथा नावथी वे नेदे . तेमायोत्सर्गना चार नेद , अने नावोत्सर्गना त्रण नेद . तिहां प्रथम च्योत्सर्ग कहे . १ गछनो त्याग करी जिन कल्पादिक जे आदर वो, ते पहेलो गणोत्सर्ग २ असणादिक ब्रत लश्ने शरीरनो जे त्याग करवो, ते वीजो देदोत्सर्ग. ३ क. ल्प विशेष नपधिनो जे त्याग करवा, ते त्रीजो नप- घ्युत्सर्ग, ५ अधिक अशनादिक लेवानो त्याग करको तथा अशुभमान नातपाणी एटले अशनादिक चारने खेवानो जे त्याग करना, ते चोथो अशुद्ध जन पाण नत्सर्ग. ए चार प्रकारे द्रव्यथी उत्सर्ग जावो. म- त्सर्ग एटले त्याग करवो, ए अर्थ समजवो. हवे नावोत्सर्गना त्रण नेद कहे ते.

·(१३५)
"क्रोधादिक चारनो जे त्याग करवो,ते. पहेलों
कपायोत्सर्ग. २ नरकादिकना नवनुं धान बांधवा-
नां कारण, जे मिथ्यात्वादिक ठे, तेनो जे त्याग, ते
चीजो नवोत्सर्ग अर्थात् संसारोत्सर्ग.३ वंधना हेतु
जे झानावरणीयादिक कर्म ज्ञान प्रत्यनीकपणादिक
वे तेनो जे त्याग, ते त्रीजो कर्म उत्सर्ग कहीये, ए
नावथी नत्सर्गत्रण दे कहो, एथी कर्मनी निर्धारा
याय . ए रीते व प्रकारे (अप्रिंतरतवो) एटले
अन्यंतर तप (होई) एटले , एनेदने सम्यम्
दृष्टि जीव, तप करी माने. एम ए वार प्रकारना तपे।
कररी निर्जरा तत्त्व कह्यु. ॥ ३६ ॥ ।
इति श्रीमिरा तत्व.
गाथा ३७ मीना बूटा शब्दना अर्थ.
पयइ-प्रकृति.
अणुभागो-अनुभाग.
सहावा स्वभाव.
रसो रस.
युत्तो को छे.
नेओ जाणवो.
ठिइ-स्थिति.
पएसो-मदेश
कालावहारणं-काल- अब
धारण.
संचयो-मंचय.

·- (१३६) पयश सहावो वुत्तो, ठिई कालावहारणं अणुलागो रसो नेन, पएसो दल संचन॥३॥ पूर्वे कही गएला बंध तत्त्वना उन्नेदर्नु वर्णन थाले . शब्दार्थ:-प्रकृति बंध ते स्वभाव, स्थितिभाव ते कालनो निश्चय, अनुभाग बंध ते रसजाणवो अने प्रदेश बंध ते दल समूह जाणवो. विस्तारार्थः-अहीयां पूर्वोक्त चार प्रकारनो जे बंध ते मोदकने दृष्टांते जाणवो. जो सुंठ प्रमुख वस्तु नां- खीने मोदक कर्यो होय तो ते वायुरोगने मटामे , जी प्रमुख नांखी मोदक कर्यो होय, ते पिनरोगर्नु हरण करे , श्रा प्रमाणे जे जे व्यना संयोगथी मोदक वन्यो होय ते मोदक, व्य गुणानुसारे वात, पित्त, तथा कफादिक रोगोनुं हरण करे ठे, ते तेनो स्वन्नाव जाणवो. तेम ज्ञानावरणीय कर्मनो ज्ञान अपहारक स्वन्नाव के. दर्शना वरणीय कर्मनो स्वन्ना- व सामान्य योगरूप जे दर्शन, तेने नाश करवानो .घेदनीय कर्मनो स्वन्नाव अनंत अव्यावाघ सुखने टालवानो के. मोदनीय कर्मनो स्वनाव सम्यक्त्व तथा चारित्रने टासवानो के. आयुः कर्मनो स्वन्नाव स्थि:

·(१३७)
तिने टालवानो . नाम कर्मनोस्वन्नाव अवगाहनाने
टालवानो.गोत्र कर्मनोस्वन्नाव प्रात्माना अगुरु लघु
गुणने टालवानो ने. अने अनंतदान, अनंत लान, अ.
नंत नोग, अनंत उपन्नोग, अनंत वीर्य, तेने टालवा.
नो अंतराय कर्मनो स्वन्नाव .
तेम इहां प्रथम (पयइ) एटले प्रकृति बंध ते क.
मना (सहावो) स्वन्नावने (वुत्तो) एटले को ठे.
स्थिति एटले मोदक प्रमुख वस्तु, पद, मास,
वे मास, त्रण मास, तथा चार मास रदेवार्नु काल.
मान होय ते. तेम को कर्म पण जघन्यश्री अंतर्मुहूर्त
स्थिति रहे, अने नत्कृष्टताये सित्तेर कोमा कोमी सा-
गरोपम प्रमाणे स्थिति रहे, ते स्थितिनी वचमां जे
कर्म जेटली रदेवानी स्थितिए वांव्यु होय ते कर्म ते.
टलो वखत रहे, तेने (कालादहारणं) काल, अव.
धारण एटले कासनो निश्चय करवारूप (मिड) एटले
स्थितिबंध कहीये.
३ जेम को मोदक मीगे, कमवो, तीखो होय
, चली को मोदकनो एक वागीयो, वे गगीयो रस्त
होय , इत्यादि अनेक प्रकारे अल्प विशेषत्व होय है,

·(१३०) तेम को कर्मनो शुन्न, तीव, मंद विपाक होय , अने कोइ कर्मनो अशुन तीव्र, मंद विपाक होय ते. जेम शाता वेदनीयादिक कर्ममां कोइकनो सुन्न रस अल्प होय, अने कोइनो घणो होय,तेने त्रीजो (अणु- नागो रसोणेन)(अनुन्नागो रसोझेयः) ए अनुन्नाग बंध ते कर्मनो रसरूप जावो. ४ जेमकोइक मोदक अल्प दल परिमाणथी,कोइ' वहु दलथी नत्पन्न श्रयेलो होय, अने कोश्क बहु दलथी नीपन्यो होय. एवीरीते मोदकनुं जे दल परिमाण तेने प्रदेश कहीये. तेम कोश्क कर्म पुजलना दल थोमां होय , कोइकनां वधारे होय मे, तेनुं परिमाण, ते (दलसंचन) दलसंचयरूप चोथो (पएसो) एटले प्रदेशबंध कदीये ॥३७॥ गाया ३७ मीना बूटा शब्दना अर्थ. पड-पाटो. कुलाल कुंभार. पडिहार-प्रतिहार पोलीओ. भंडगारिणं भंडारी. आस-नरवार. जह नेम. मन्ज-मादेरा. एएस-ए [ वस्तुओ]. भाग-स्वभाव. चित्त-चितारो. कम्माणवि-कर्मनी पण.

·(१३ए) जाण-समज. भावा-स्वभाव. तह तेमन. दवे आठ कमेंनो स्वन्नाव, दृष्टांते करी देखावे, पम पमिहारसिमद्य, हम चित कुलाल नंगारीणं ।जह एएसिं जावा, कम्माण वि- जाण तह लावा ॥ ३० ॥ शब्दार्थ:-आखना पाटा समान, पोलिया समान, मघयी लापेली तरवारनी धारानुं चाटयुं ते समान, मदिरानी छाक समान, हेड समान, चित्तारा समान, कुंभार समान, भंडारी समान, ए उपर कहेला स्वभावो ज्ञानावरणीयादिक आठ कर्मना पण समजवा. विस्तारार्थः-पहेढुंझानावरणीय कर्मनो स्वन्नाव (प.) एटले आंखना पाटा समान . तेना पांच नेद के. १मति ज्ञानावरणीय कर्म ते जेना नदयथी श्रौत्पातिकी, वैनयिकी, कार्मणिकी परिणामिकी ए चार प्रकारनी बुद्धिन उपजे ते. २ वीजुं श्रुत ज्ञानावरणीय कर्म ते जेना नुद. यथी नणदुं गणवू न श्रावके अथवा वांचवा तश्रा, सांजलवा नपर रुचि नत्पन्न न थाय ते. .

·(१०) ३ त्रीर्जु अवधि झानावरणीय कर्म ते जेना नदयश्री अवधि ज्ञान न नपजे ते. ४ चोथु मनः पर्यव ज्ञानावरणीय तेजेनानदययी मनः पर्यव शान न नपजे, ए पांच, केवल ज्ञानावरणीय ते जेना उदयधी केवल ज्ञान न नपजे. ए ज्ञानावरणीय कर्म ते जीव- ना अनंत ज्ञान गुणने रोके . वीजो (पमिहार ) एटले पोलिया समान दर्शना- वरणीय कर्मनो स्वन्नाव ठे. जेम को माणस रा- जानुं दर्शन करवा इछे पण पोलियो दर्शन करवा न दे, तेम जीवनो सर्व वस्तु देखवानो स्वन्नाव ठे पण दर्शनावरणीय कर्मना नदयथी देखी शके नदि. ते दर्शनावरणीय कर्म चार प्रकारे . १ चकु दर्शना- वरणीय श् अचक्षु दर्शनावरणीय ३ अवधि दर्शना- वरणोय । केवल दर्शनावरणीय. तथा ए कर्मना-' नदयथा १ निज्ञा, शमिश निज्ञ, ३ प्रचसा, ४ प्रच- ला प्रचला, अने ५ थीण हो. ए पांच प्रकारनी निश पण होय. ए सर्व मली नव प्रकारना दर्शनावरणीय कर्मे जीवनो अनंत दर्शन गुण रोक्यो छे.

·जीन कपाय, (१४१) त्रीजुं वेदनीयकर्म ते (असि) एटले मधयी सी पेली तरवारनी धारानुं जे चाटवू, ते समान वे. जेम तरवारनी धाराने चाटतां तो मिगश लागे पण ज्यारे ते वारे दुःख नपजे. ए प्रमाणे शाता वेदनीयनो विपाक, मघ चाटवा सरिखो ठे, अने अ- शाता वेदनीयनो विपाक, तरवारनी धारा सरखो . संसारमा शाताते अशाताये मिश्रित जागवी. एचे प्रकारना वेदनीय कर्मनो स्वन्नाव, जीवना अव्यावाध गुणने रोकवानो .. चोप्यु मोहनीय कर्म ते (मध) एटले मदिरानी गक समान , जेम मदिरा पीघाथी जीव विकल थाय ठे, अने हित अहितने जाणतो नश्री, तेम मो- हनीय कर्मना नुदयथी पण जीव परवश या जाय , धर्म अधर्मने पण जाणतो नथी. ए कर्मनो स्व- नाव जीवना सम्यक्त्व दर्शन गुण तथा अनंत चा. रित्र गुणने रोकवानो .. पांच, श्रायुः कर्म ते (दम) एटले हेम समान के. जेम हेममा पमेलो प्राणी वदार नीकलवा वांगे, पण राजाना हुकम विना निकली न शके तेम ए श्रा- ·(१५) युः कर्म जो के सुख 5:ख कांश नपजावतुं नयी तो पण चार गतिने विपे सुख खनुं आधारभूत जे श- शर,ते मांदे हेमनी परे जीवने राखे . जेम जीव, अशुल नरकादिकनी गतिनुं थानखं लोगवतो तो त्यांधी निकलवा इछे पण श्रायु पूर्ण कर्या सिवाय नि- कली शके नहि.ए कर्मनो स्वन्नाव जीवना अविनाशी गुणने रोकवानो . 'वठं नामकर्म ते (चित्त) एटले चितारा समान ठे, जेम हुशीयार चितारो सारां तथा नरसा, काला धोला रंगनां नानां मोटां अनेक प्रकारनां रूप पाले- खे, तेम ए कर्मना उदयश्री चित्ररूप संसारमा जीव पण, देव तथा मनुष्यादिकनी रूमां रूप अने नरक तथा एकेद्रियादिकनां मागं रूप अनेक प्रकारे करे वे. एकर्मनो स्वन्नाव जीवना अरूपी गुणने रोकवानोवे. सातमुं गोत्रकर्म ते (कुलाल) एटले कुंभार समान के. जेम कुंजार घृतादिकनो घमो घमे ते पूजनीय कहे. वाय, यने मद्यादिकनो घमो वनावे ते निंदवा लायक कहेवाय, ते प्रमाणे जीव पण ए कर्मना नदयग्री पंच गोत्रमा नत्पन्न थाय तो पूजनीय कदेवाय अने जो नी- ·, (१३) चगोत्रमा नपजे तो निंदनीय थाय. ए कर्मनो स्व. नाव जीवना अगुरुलघु गुणने रोकवानो . आग्मुं अंतराय कर्म ते (नंगारीमं) एटले नमारी समान वे. जेम राजा दान देयमावे पण नं- मारी विपरीत थको नापे तेम ए कर्मना नदयथी जीव, दानादिक करी शके नहीं, ए कर्मनो स्वन्नाव अनंतदान, अनंतलान्न, अनंतनोग, अनंत नपन्नोग अने अनंतवीर्य एवी अनंतशक्तिना गुणने रोकवानो . (जद) एटले जेम (एएसिं) ए आठ पट्टादिक वस्तुनो (नावा) एटले स्वन्नाव ठे, तेम (कम्माण- वि) एटले पाठ कर्मनो पण (ऊाण) एटले समज (तह) एटले तेमज (जावा) एटले स्वन्नाव के.ए. आठ कर्म प्रकृतिनो स्वन्नाव कह्यो. ॥ ३७॥ गाथा ३ए मीना बूटा शब्दोना अर्थ. इहहियां. आउ-आयु. नाण-ज्ञानावरणीय. नाम-नाम. दसणावर-दर्शनावरणीय. गोआणि गोत्र. पेप वेदनीय. विग्य-अंतराय. मोह-मोहनीय. पण:पांच. .

·(१४) तिसय एकसो त्रण. नव-नव.. अहपीस अट्ठावीश. विहं भकार. भेद. चउ-चार. ए पाठे कर्मनी प्रत्येके नत्तर प्रकृतिनी संख्या कहेठे, शह नाण दसणावर, ए वेय मोहान नाम गोयाणि ॥ विग्धं च पण नव अ, व्वीस चन ति सय 5 पण विहं ॥३५॥ शब्दार्य:-हिंशानावरण, दर्शनावरण, वेदनी, मोहनी, आयु, नाम अने गोर वली अंतराग ए आठ कर्मनी पांच, ना, वे, अठारीश, चार, एकसो रण, वे अने पांच. एम अनुक्रमे म- कृति जाणवी सर्व मली १५८ थाय ॥ ३९ ॥ विस्तारार्थ: (ह) एंटले ए शास्त्रने विपे (नाग) एटले ज्ञानावरणीय,अने (दसणावरण) एटले दर्श- नावरणीय, (वेय) एटले वेदनीय, (मोह) एटले मोहनीय, (पाठ) एटले आयु (नाम) एटले नाम, (गोत्राणि) एटले गोत्र, (विग्धं) एटले चिन्न एटले अंतराप ए पाठ कर्मनी (च) एटले वली उत्तरम. रुति अनुक्रमे कहे , तेमां ज्ञानावरणीप कर्मनी ·(१४५) (पण) एटले पांच प्रकृति, दर्शनावरणीयः कर्मनी (नब) एटले नव प्रकृति, वेदनीय कर्मनी (5) ए- टले वे प्रकृति, मोहनीय कर्मनी (अध्चीस) एटले अभावी प्रकृति, आयुः कर्मनी (चन) एटले चार प्रकृति, नामकर्मनी (तिसय) एटले एकसो त्रप प्र- कृति, गोत्र कर्मनी (5) एटले वे प्रकृति. अंतराय कर्मनी (पण) एटले पांच प्रकृति, (विहं) एटले ए प्रकारे करीने, पाठ कर्मनां नाम अने तेनी नत्र प्रकृति एकशो अधवन संख्याये जाणवी. ए प्रथम प्रकृतिबंध करो ॥३ए। गाया ४० मीना बूटा शब्दना अर्थ, नाणे ज्ञानावरणीय. तीसं त्रीश. दसणावरण-दर्शनावरणीय. कोडाकाडी-कोडाकोडी. अणीए-वेदनीय. अयराणं-सागरोपनी. चवीनचे. ठिइ-स्थिति. अंतराए-अंतराय. उकोमा उन्नती हवे वाले कर्मोनो नत्कृष्ट स्थिनिय कहे . नाणे इंसणावरणे, येणार व ई. तराएअ॥तीसं कोमाकोनी, अपरा य नक्षोसा ॥४०॥ me

·-
(१५६)
शब्दार्थ:-ज्ञानावरणी, दर्शनावरणी, वेदनी, अंतराय, ए
चारे कर्मनी उत्कृष्ट स्थिति त्रीश कोडा कोडी सागरोप-
मनी जाणवी ॥ ४०॥
विस्तारार्थः-(नाणे) एटले झानावरणीय (दसणा
धरणे) एटले दर्शनावरणीय, (वेणीए) एटले
वेदनीय, (चेव) एटले निश्चे (अंतराए) एटले अंत
राय, ए चारे कर्मनी (तीस कोमा कोमी) एटले
त्रीश कोमा कोमी, (अयराणं निश) एटले सा-
गरोपमनी · स्थिति, (नकोसा) एटले नत्कृष्टी
जालावी. ॥३०॥
गाथा र मीना
छूटा
शब्दोना अर्थ.
सिरि-सीचर.
तित्तीसं तेत्रीश.
कोडाकोडी कोडाकोडी. अयराई-सागरोपमनी.
मोहणीए-मोहनीय.
आउ-आयु.
वीम-धीश.
ठिइ-स्थिति.
नाम-नामकर्म.
बंध-घ.
गोएम-गोत्रने विपे.
उदात्ताउस्कृष्टो.
सित्तर कोमाकोमी, मोहणीए वीस नाम
गोएसु ॥ तित्तीसं अयराई, आन छि बंध
नकोसा ॥४१॥

·(१७) शब्दार्थ:-मोहनीय कर्मनी सीत्तर कोडाकोडी सागरोपमनी स्थिति जाणवी. नाम कर्म तथा गोत्र कर्मनी चीश कोडा कोडी सागरोपमनी स्थिति जाणवी.वली आयुः कर्मनी स्थि- तिना उत्कृष्ट बंध तेत्रीश सागरोपमनो जाणवो. विस्तारार्थः-अने (सित्तरि कोमाकोमी) एटले सी. तेर कोमा कोमी सागरोपमनी (मोदणीए) एटले मोहनीय कर्मनी स्थिति जाणवी. तथा ( वीस नाम गोएसु) एटले वीश कोमाकोसी सागरोपमनी नाम कर्म अने गोत्र कर्मनी स्थिति जाणवी. तथा (तित्तीसं ययराई) एटले तेत्रीश सागरोपमनी (आनविश्वंध) एटले वायुः कर्मनी स्थितिनो बंध (नकोसा) एटले नत्कृष्टो जाणवो. ॥ १ ॥ गाथा ४२ मीना यूटा शब्दना अर्थ. वारस-चार. सेसाण-शेप, वाकी रहेला. मुहुत्त-मुहूर्त. अंतमुहुत्त अंतर्मुह. जहन्ना-जधन्य. एवं ए. वेणीए-वेदनीग. बंध-बंध. अह-आठ. वि-स्थिति. नाम-नामकर्म. माणं-मान, ममाण. गोएम-गोन कर्मने विपे. हवे पाठे कोनो जघन्य स्थितिबंध कडे . चारस मुहुत्त जहन्ना, वेयणिए अनाम - ·(१४) गोएसु ॥ सेसाणंत मुहुत्तं, एयं बंध छिई माणं॥ मान्दार्थ-वेदनीय कर्मनी स्थिति जघन्य वार मुहर्तनी छ अने नाम कर्म तथा गोत्र कर्मनी स्थिाते आठ मुहूर्तनी जाणवी. बाकीना कर्मनी अंतर्मुहर्तनी जाणवी. ए प्रमाणे बंध स्थि- तिर्नु मान छे. विस्तारार्थः-(वारस मुहुत जहन्ना) एटले बार मुहु- ननी जघन्य स्थिति (वेयपीए) वेदनीय कर्मनी जाणवी. अने (अ) एटले पाठ मुहूर्त्तनी (नाम गोएम) नाम कर्म, अने गोत्रकर्मनी जघन्य स्थिति जाणवी. (सेसाणे).एटले शेप वाकी रह्या जे झा. नावरणीय, दर्शनावरणीय, मोदनीय, आयु श्रने अंतराय ए पांचे कर्मनी (अंतमुहु) एटले अंतर मुहूर्तनी जघन्य स्थिति जाणवी. श्रीयां जघन्य शब्द सर्वत्र जोमवो. ( एयं) एटले ए (धरिई) एटले कर्मनाबंधनी स्थितिनुं ( माणं) एटले मान एटले प्रमाण, संक्षेपथी कह्यु, अने विस्तार रुचिर्वत जीवे पंचम कर्म ग्रंयादिको धकी सविस्तरपणे जो लेवू ॥ ४२ ॥ इति द्वितीय.स्थितिबंध स्वरूपं समातम् ॥ . .

·. (ए) . हवे त्रीशुं रसवंघर्नु स्वरूप, संक्षेपथी कहीये जीये. त्या रागादिके ग्रस्त जीव, अन्नव्य जीवना. राशिथी अनंतगुणा अने तिक्ष्ना जीवोना राशीने अनंतमे नागे एटले परमाणुए निष्पन्न कर्मस्कंध, समय ‘स- मय प्रत्ये ग्रहण करे , ते दलीयाने विषे परमाणु दीप कषायना वश थकी सर्व जीवना राशिथी अनंत गुणा रस विन्नागना पलिच्छेद होय. ते रस, तीच ती- व्रतर, तीव्रतम तथा मंद, मंदतर, मंदतमादिक अनेक प्रकारे होय. तिहां अशुन्न व्याशी पाप प्रकृतिनो ती- वरस, संक्लेप परिणामे करी बंधाय अने शुन्न बहें- तालीश पुण्य प्रकृतिनो तीव्ररस, विशुध्येि करी वं. धाय, तथा मंद रसनो वंध, ते थकी विपर्यय होय. ते प्रावी रीतेः-शुन्न प्रकृतिनो मंदरस. संक्लेपः परि- पामे करी बंधाय अने अशुन्न प्रकृतिनो मंदरस वि- शुहिये करी बंधाय. हवे प्रकृतिना एक गाणीया प्रमुख रस जेणे करी चंघाय,ते कहे :-अशुन्न प्रकृतिनो चौगणीयो रस, अनंतानुबंधीया कपाये करी बंधाय, त्रिवाणीयो रस, अप्रत्याख्यानीया कपाये करी बंधाय, वेगणीयो रस, ·(१५०) प्रत्याख्यानीया कपाये करी बंधाय, तथा शुन्न प्रक- तिनो रस, ते श्रकी विपरीतपणे जायचो. ते श्राची रीतेः-शुक्न प्रकृतिनो चौगणीयो रस, संज्वलन क- पाये करी बंधाय तथा त्रिगाणीयो रस, प्रत्याख्याना वरण अने अप्रत्याख्यानावरण कपाये करी बंधाय, वे मणीयो रस, अनंतानुबंधीया कषाये करी बंधाय, अने एक गएगीयो रस तो शुन्न प्रकृतिनो ठेज नहि, अंतरायनी पांच प्रकृतिदेशघाती तथाएक केवल ज्ञा नावरण विना बीजीचार प्रकृति झानावरणीयनी तथा एक केवल दर्शनावरण विनात्रणप्रति दर्शनावरणीय- नी तथासंज्वलन कपायनी चार प्रकृति,ए प्रकारे शोल थइ. अने सत्तरमो पुरुपवेद, ए सत्तर प्रकृतिनो एक गणीयो, बे गणीयो, त्रिगणीयो, अने चौगणीयो रस.पण बंधाय, अने शेष सर्व शुल अशुन्न प्रकृतिनो व वाणीयो, त्रिगणीयो तथा चौगाणीयो रस बंधाय पण एक गगीयो रस न बंधाय. दवे शुन्नाशुन्न रसनुं स्वरूप कहे .अशुन्न पाप प्रकृतिनो रस, निवना रसनी पेठे, कटुक जाणवो. अने शुन्न पुण्य प्रकतिनो रस, शेलमीना रसनी पेठे ·+ ( १५१) मीगे. जेम निवनो रस अणकढयो ते. एकगणीयो कटुक कहिये, तथा अनि नपर घाई कढयो भने अई राख्यो ते वेगगीयो कटुकतर कहीये, तथा अनि न. पर अवटामीये.अने एक नाग रदे, ते चौगणीयो अत्यंत कटुकतम कहीये. एज रीते शुन्न प्रकृतिने विषे शेलमीनो मधुर रस पण जाणी लेवो, इति रसबंध स्वरूपं तृतीयं समाप्तम् ।। हवे चोथा प्रदेशबंधनुं स्वरूप कहे ..लोकने विपे १ औदारिक, २ वैक्रिय, ३ आदारक, तेजस, ५ नापा, ६ श्वासोचास, ७ मन अने ७ कार्मण. ए आठ जातनी कर्म वर्गणा .ते एकेकी वर्गणा जीवने ग्र- इण योग्य तथा अग्रहण योग्य एवा वे बे प्रकारे . तिहां प्रथम चे प्रदेशथी मामीने अन्नव्यथी अनंत गु- णाधिक प्रदेश लगे औदारिक वर्गणा ते थोमा प्रदेश अनेस्थूल माटे जीवने अग्रहण योग्य वर्गणा जाणवी. तेवार पछी बीजी औदारिक ग्रहण योग्य, ते पण अनंती वर्गणा जाणवी. तेवार पछी घणा प्रदेश अने सूक्ष्मपरिणाम माटे औदारिकने अग्रहण-योग्य तथा वैशियनी अपेक्षाये श्रोमा प्रदेश अने स्थूल परिणाम

·(१५)
माटे वैकियने पण अग्रहणयोग्य. एम बेहुने ग्रहण
करवाने अयोग्य ते पण अन्नव्यथी अनंत गुणादिक
चर्गणा जाणवी. ते वार पची वैक्रियने ग्रहण योग्य
वर्गणा जाणवी. एम सर्व आरजातनी वर्मणाने विपे
ग्रहण योग्य अने अग्रहण योग्य वर्गणा जाणवी,
समान प्रदेशिक स्कंध अनंता मले, तेवारे एक
वर्गणा थाय. तेवी सर्व जातनी समय समयने विपे
जीव अनंती वर्गणा लिये . ए आने वर्गणा माहे-
ली नपली नपली वर्गणा अनुक्रमे एक वीजाथी
सूक्ष्म सूक्ष्म जाणवी. अने अनंते अनंते प्रदेदो
अधिक जाणवी. तेनी क्षेत्रावगाहना अल्प अल्प
जाणावी. सर्वने अवगाहना अंगुलनो असंख्यातमो
नाग होय, पण पहेलीथी वीजी वर्गणाने असंख्या-
तमो नाग नगगे जाणवो.
ए आठ मांहेली प्रथमनी चार वर्गणा प्रार
फरस युक्त होय, दृष्टिये गोचर आवे अने आगली
चार दृष्टि अगोचर सूक्ष्म परिणाम माटे तेने केला
१ शीत, २ऊपण, ३ रुक्ष भने स्निग्ध. ए चार
फरस होय. बंध वे प्रकारे .तेमां श्रात्माना प्रदेश
.

·(१५३)
साथे कर्म पुजलनुं मांदोमांहे जे कीरनीरनी पेठे में-
लवू, ते च्य बंध. अने जे आत्माना शुन्नाशुन्न
परिणामे करी अष्ट प्रकारे कर्म बंधाय, ते नाव
बंध जावो. इत्यादिक प्रदेशबंधनो अधिकार अल्प
मात्र लख्यो, विस्तारे पांधमा कर्म ग्रंथ मध्ये प्रदे-
शवंधाधिकारे जोइ लेवु.
इति वंधतत्त्व विचारः समाप्तः॥6॥
॥ इवे नवमा मोकतत्त्वने कहेतो थको प्रथम
मोक्ष्तत्वना नबन्नेद कहे ॥
संतपय-छतापदनी.
अंतर अंतर.
परूवणया प्ररूपणा.
भाग-भाग.
दव्यपमाण द्रव्य मयाण.
भावे भाव.
खित्त क्षेन.
अप्पावहु अल्पबहुत्व.
फुसणाय-स्पर्शना.
चेव-निश्चे.
कालो-काल.
संतपय परूवणया, दव्य पमाणं च खित्त
फुसणाय॥ कालोन अंतरं नाग, नावे अ-
प्पा बहु
शब्दार्थ:-सत्पद मरूपणा, द्रव्य प्रमाण अने क्षेत्रमान. चली
,
चेव ॥४३॥

·(१५५) स्पर्शना, काल, अंतर, भाग, भाव अने अल्प बहुत्व. एम- माणे मोक्ष तत्वना निश्चै नव द्वार छे. विस्तारार्थ:-(संतपय परूवणया ) एटले उतापदनी प्ररूपणाहार ते मोक्षने विषे उतापदनी प्ररूपणा ते गति प्रमुख मार्गणा हारने विपे सिक्ष्नी सत्तार्नु निरूपण करवं, एटले चौद मार्गणामां सिपद का मार्गणाये एवी प्ररूपणा करवी. बीजुं (दव्य- पमाणं) एटले च्य प्रमाणहार. (च) एटले वली सिद्धने अवगाहना क्षेत्र केटलु ठे ते विचारवं, ए त्रीजुं (खित) एटले क्षेत्र हार, केटला आकाश प्र- देशने सिहना जीव फरसे एम जे विचारवं, ते चोयु (फुसणाय) एटले स्पर्शना हार. श्रही जे क्षेत्र अ- वगादीने रदीये ते अवगाहना अने त्यां अवगाही र. हेतां जेटलु केत्र फरसीये ते स्पर्शना जाणवी. जेम परमाणुने एक प्रदेश अवगाहनारूप क्षेत्रने सात प्र- देशनी स्पर्शना होय. काल आश्रयी सिइने सादि नंतरूप कहे, ते पांचमुं (कालोअ) एटले कासk हार. हुं (अंतर) एटले अंतर द्वार. ते सिना जी- वने विषे जे प्रांतरूं कहे. ते.सातमु (नाग) एटले. , ·. (१५५) नांगहार ते सिझना जीव, संसारी जीवोने केटलामे नागे , एम विचारवं. नाव ते कायिकादिक पांच जाव , तेमां सिघना जीत कया नावे ठे एम जे' विचारवू, ते श्रापमुं (नावे) एटले जावधार. नवमुं (अप्पाबहु) एटले अल्पाबहुत्वधारते अल्पवहुत्व हार ते अत्यवहुत्व जे सिने कहेवू, एटले पंदर नेदे सिने, ते महिला कया सिनाच्नेदना जीव थोमा अने कया सिना नेदना जीव घणा एम विचारवं. (चेव) एटले निश्चे ए नव हार, मोक्षतत्त्वनां विचारवां॥३३॥ गाया धध मीना बूटा शब्दना अर्थ. संत उतुं छे. असंत=अछतुं. मुद्धपपत्ता-शुद्धपदप[. मुरुखोत मोक्षइति. विज्जत विद्यमान. खकुसुमं आकाश- फुल. व-जेम. पेठे. रीते. परूवणा-अरूपणा. न-नयी. मगणाईहि-मार्गणाए करी. संत सुछ पयत्ता, विजंतं खकुसुमं व न असंतं ॥ मुकत्ति पयं तस्सन, परूवणा मग्गणाहिं ॥४॥ शब्दार्थः-मोक्ष ए पद शुद्ध एटले.एक पदपणायी सद (विद्य- पर्य-पद. तस्सउ-तेनी.

·मान ) छे. आकाश फुलनी पेठे असत् (अविद्यमान) नथी.
ते सत्पदरूप मोक्षनी मरूपणा गत्यादि मार्गणाद्वारे करवी.
विस्तारार्यः-मोक्षपद ते (संतं) एटले उतुं ठे, (सु-
रुपयत्ना) एटले शुरूपदपणा माटे एटले एकपदपणा
माटे उतुं , केमके जगतमा जेटला एक पदवाची
घटपटादिक पदार्थ , ते सर्व अवश्य उता के, अने
जे जे वे पदना पदार्थ, ते ते पदार्थ उता पण,
ने अता पण छे. त्या दृष्टांत कहे वे, जेम अश्वशृंग,
बंध्यापुत्र, ए वे पदनां नाम ठे, ते अवतांचे. तेमज
गोशृंग, महिपशृंग, राजपुत्र, ए वे पदोनां नामो ,
ते उतां पण , माटे मोक्षपद ते (विङतं) एटले
विद्यमान रे. पण (खकुसुमब) एटले आकाशना फु-
सनी पेरे (न असंतं) एटले अग्तुं नथी, एटले श्रवि-
द्यमान नथी. (मुस्कतिपयं) एटले मोक्ष इतिपद,

·-
(१५)
तेनी उत्तर वाशठ मार्गणा थाय , तेनां नाम
कहे . जेणे करी सर्व जीव व्यने मार्गी ये एटले
विचारीये, तेने मार्गणा कहीये.
गाथा भए मीना छूटा शब्दना अर्थ,
गर-गति.
संजम-संयम.
इंदीए-इंद्रिय.
दसण-दर्शन.
काए-काय.
लेसा लेश्या.
जोए-पोग.
भव भव्य.
वेए वेद.
सम्म-सम्यक्त्व.
कसाय-कपाय.
सन्नि-संजी.
नाणे ज्ञान.
आहार-आहार.
गइइंदीए काए, जोए वेए कसाय नाणे य
संजम दसण लेसा, नव सम्मे सन्नि आहारे॥
बान्दार्यः-चार गति मार्गणा, पांच इंद्रिय मार्गणा, छ काय मा-
गणा, त्रण योग मार्गणा, पण वेद मार्गणा, चार कपाय
मार्गणा, आठ ज्ञान मार्गणा, सात संयम मार्गणा, चार दर्शन
मार्गणा, छ लेश्या मार्गणा, वे भव्य मार्गणा, छ सम्यक्त्व
मार्गणा, वे संज्ञी मार्गणा भने वे आहार मार्गणा ए सर्व मली
चासठ मार्गणा याय.
विस्तारार्थः-देवता, मनुष्य, नारकी अने तिर्यंच. ए
रीते प्रथम (गइ) एटले गति मार्गणा, चार प्रकारे

·(१५ए.) यतिहि, ए रीते अग्यारमी (जब) एटले मुक्ति- गमन पोग्यायोग्यनी अपेक्षाये नवतिहादि मार्गणा वे प्रकारे . प्रौपशमिक, सास्वादन, क्षायोपशमिक हायिक, मिश्र अने मिथ्यात्व एरी वारमी (ल- म्मे) एटले सम्यक्यमार्गणा प्रकारे . संझी ने असंझी, ए रीते तेरमी (संझी) एटले संझी मार्गणा वे प्रकारे . आहारी ने प्रणाहारी, ए रीते चौदमी. (पाहारे) एटले आहार मार्गणा वे प्रकारे के. एम सर्व मली मुल चौद मार्गणानी नत्तर मार्गणा वास- उठे.॥४५॥ गाया ध६ मीना बूटा शब्दना अर्थ, नरगइ-मनुष्यगीत. मुरुखो मोक्ष. पणिदि-पाँचद्रियजाति. अणाहार अणाहारी. तस-त्रसकाय. केवल केवल. भव-भव. दसण सण. सनि-मंजी. नाणे ज्ञान. अहरूखाप-ययाख्यात. न-नथी. खडअ-शायिक. सेसेस-वाकी रहेलाने विपे. सम्मत्ते-मम्यक्त्व. .

·(१५) वे.एकेश्यि, बेझ्यि, तेश्यि, चरिइय, अने पंचेंइिय, एरीते धीजी (इंदीए)अटले इंघिय मार्गणा पांच प्रकारे वे. पृथ्वी, अप, तेन, वायु, वनस्पति अने त्रस, एरीते त्रीजी (काए) एटले काय मार्गणा प्रकारे वे.मन, वचन अने काया ए रोते चोथी (ओए)एटले योग मार्गणा त्रण प्रकारे . पुरुष, स्त्री ने नपुंसक, ए रीते पांचमी (वेए) एटले वेद मार्गणा त्रय प्रकारे वे. क्रोध, मान, माया ने लोन, ए रीते ही (कसा- य) एटले कषाय मार्गणा चार प्रकारे . मति, श्रुत, अवधि, मनः पर्यव ने केवल. ए पांच ज्ञान तथा मति अज्ञान, श्रुत अज्ञान ने विनंग झान, ए रीतेत्रण अज्ञान, ए रीते सातमी (नाणे) एटले ज्ञान मा- र्गणा आठ प्रकारे . पांच चारित्रना नाम, प्रथम संबर तत्वमां कहां , अने देश विरति, तथा सातमुं अविरति, ए रीते आठमी (संजम) एटले संयम मार्गणा, सात प्रकारे ने. चकु, अचकु, अव- घि अने केवल, ए रीते नवमी (दसण) एटले दर्श- न मार्गणा चार प्रकारे . कृपया, नील, कापोत,ते- जो, पद्म अने शुक्ल. ए रीते दशमी (लेसा) . एटले लेप्या मार्गणा व प्रकारे .नवसिदिने अन्न- ·. (१५ए,) बसिद्धि, ए रीते अग्यारमी (नव) एटले मुक्ति- गमन योग्यायोग्यनी अपेक्षाये जवसिक्षादि मार्गणा वे प्रकारे .यौपशमिक, सास्वादन, कायोपशमिक कायिक, मिश्र अने मिथ्यात्व ए रीते वारमी (स- म्मे) एटले सम्यक्वमार्गणा ठ प्रकारे ने. संझी ने असंझी,ए रीते तेरमी (संज्ञी) एटले संझीमार्गणा वे प्रकारे . आहारी ने प्रणाहारी, ए रीते चौदमी. (श्रादारे) एटले आहार मार्गणा वे प्रकारे . एम सर्व मली मुल चौद मार्गणानी नत्तर मार्गणा वास- उठे. ॥ ४५ ॥ गाया ४६ मीना चूटा शब्दना अर्थ. नरगइ-मनुष्यगीत. मुरुखो मोक्ष. पणिदि-पाँचद्रियजाति. अणाहार अणाहारी. तस-त्रसकाय. केवल केवल. भव-भव. दसण-दसण. सनि-संजी. नाणे ज्ञान. अहरूखाप यथाख्यात. न-नथी. खइअ-ज्ञायिक. सेसेसु-वाकी रहेलाने विपे. सम्मत्ते-मम्यक्त्व.

·(१६०) वाश मार्गणा स्थानकमांधी जे मार्गणाये अतीतकाले लिइ थया ते स्थानना नाम कहे :- नरग पणिदि तसन्नव, सन्नि अहस्काय खश्य सम्मत्ते॥ मुकोणा आहार केवल, दसण नाणे न सेसेसु॥४६॥ शब्दार्थ:-मनुष्यगति, पंचेंद्रीजाति, बस, भव्यत्व, संज्ञी, यथा- ख्यात चारित्र, क्षायिक सम्यक्त्व, अणाहारी, केवलदर्शन अने केवल ज्ञान, एटली मार्गणावाला जीवो मोक्ष पामे छे बीजी मार्गणाभोने विपे मोक्ष नथी विस्तारार्थः-पदेली गतिमार्गणाचार .तेमा (नरगड़) एटले मनुष्यगतिमांधी मोके गया . पण वाकी र. हेलीत्रण गतिमांस्त्री को मोके गया नथी. बीजी इंथिमार्गणा पांच तेमां (पणिदि) एटले पंचेंशि- माथी मोदे गया वे पण बाकीनी चारे इंश्योमाश्री कोमोझ गया नथी.त्रीजी कायमार्गणा .तेमा (तस) एटले प्रसकायमांथी मोके गया वे, वाकीनी पांचे कायमाथी कोइ मोके गया नथी. चोथी नाव मार्गणा बे , तेमा (नव) एटले नवसिक्षिक मोदे गया ठे, पण अन्नवसिधिकमांधी को मोके गया

·(१६)
नथी. पांचमी संझी मार्गणा वे, तेमा (सन्नि)
एटले संझीमांधी मोके गया वे, पण असंझीमाथी
को मोहे गया नथी. ही चारित्र मार्गणा सात .
तेमांधी (अदरकाय) एटले ययाख्यात चारित्रवाला
(मुस्को) एटले मोके गया . शेप व चारित्रवाला
को मोके गया नयी. सातमी सम्यत्व मार्गणा
ठ, तेमाथी (खश्यसम्मते) एटले कायिक सम्प-
नववंत मोदे गया , शेप पांच सम्यक्त्ववंत मोद
गया नश्री. धामी श्राहारं मार्गणा वे उ, तेमाथी
(केवलदसणनाणे) एटले केवल दर्शन अने केवल
झान, ए वे मार्गणा स्यानवाला मोके गया . प.
रंतु वाकीनां त्ररा दर्शनवाला तथा सात ज्ञानवाला
मोके गया नथी. ए रीते ए दश मार्गणा स्थानमा
श्री मोके गया ये, अने..(सेसेसु) शेष रहेली जे ?
'कयायमार्गणा, २ वेदमार्गणा, ३ योगमार्गणा भने
४ लेश्या मार्गपा, ए चार मार्गणा स्थानने विपे वर्च-
नारा जीवो (न.) एटले मोहने पाम्या नधी. ए स-
पद प्ररूपणा नामा प्रथम.हार कहुं ॥ ६ ॥

·(१६) गाया / मीना छूटा शब्दना अर्थ. दव्वपमाणे-द्रव्य प्रमाण द्वारने | लोगस्स-लोकना. विपे. असंखिज्जे असंख्यातमे. सिद्धाण सिद्धनां. भागे-भागने विपे. जीवदवाणि-जीवद्रव्य. इकोय-एक पण. हुँति=छे-होयछे. सव्वेपि-सर्व पण. अणंताणि अनंतां. दवे व्य प्रमाणादि वे चार कदे :- दवपमाणे सिघा, णं जीव दवाणि हुंति पंताणि॥ लोगस्स असं खिो, नागे कोय सजेवि ॥४॥ शब्दार्थ:-द्रव्य प्रमाणद्वार विचारे छते सिद्धना जीवद्रव्य अनंता छे. वली लोकाकाशना असंख्यातमे भागे एक सिद्ध छे. अ- थवा सर्व सिद्ध पण होयछे ॥ ४७ ॥ विस्ताराप्र:-( दवपमाणे) एटले च्य प्रमाण धरने विपे विचारतां (सिहाणं) एटले सिघना (जीवद- वाणि) एटले जीवद्रव्य (हुति) एटले ठे, (ता. णि) एटले अनंता एटले सिना जीवझय, अनंता वे. ए वीजें हार को. हवे त्रीजु क्षेत्रधार कहे :- (लोगस्स असं खिलोनागे) एटले चौद राज लोकने ·(१६३) असंख्यातमे नागे (कोय सवेवि) एटले एक लिइ पण त्यां रद ने, अने सर्व सिह पण त्यां रहे . पण एक सिह व्यास क्षेत्रापेक्षाये सर्व सिद्ध व्यास केत्रनुं प्रमाण अधिक जाणवू. परंतु ते क्षेत्रमान सर्व लोकने श्रसंख्यातमे नागे जाणवू. केमके नत्कृष्टी अवगा- हनावालानुं एक गानना ग नाग जेटलुं शरीर होय, ते पण लोकनो असंख्यातमो नाग थयो. अने लघु अवगाहमा वालानो पण लोकनो असंख्यातमो नाग अयो, तथा सर्व सिह पण पीस्तालीस लाख योजन प्रमाण सिह शिलामा रहे ते, माटे ते पण चौदराज लोकनो असंख्यातमो नाग ययो. ए त्रीमुं हार भयुं ॥१७॥ गाथा - मीना वूटा शब्दना अर्थ, फुमणा स्पर्शनाद्वार. अणतो भनतो. अहिया अधिक. पडिवाय-पडवाना. अभावाओ अभाव. इग-एक. मिद्धाण मद्धने, सिद्ध-सिद्ध. अंतरं-अंतर. पडुच्च-प्रतित्य, आश्रित्य. नथ्य-नथी. साइ-आदी. कालो-काल.

·(१६४) फुसणा अहिया कालो, ग सिद्ध पहुंच साइनणतो पमिवाया जावान, सिद्धाणं अं- तरं नहि ॥४॥ शब्दार्थ:-सिद्धना जीवोनी स्पर्शना अधिक छे. एक सिदने आश्रीने काल सादि अनंत छे अने सर्वने आश्री अनादि अनंत छ. वली सिद्धोने चववानो अभाव छ, माटे सिद्धोने अंतर नथी ॥४८॥ विस्तारार्थः-इवे स्पर्शनाधार कहे , पूर्वोक्त क्षेत्रथकी सिझना जीवोनी (फुसणा अहिआ) एटले स्पर्शना अधिक . केमके जेटला क्षेत्रमा सिह नगवान रह्या , तेने चारे बाजुनी तथा नीचे अने नपरनी सर्व दिशानना आकाश प्रदेश स्पा ठे. जेम एक आकाश प्रदेशे रह्यो जे पुजल परमाणु तेने सात आकाश प्रेदशनी स्पर्शना होय , माटे स्पर्शना अ- धिक जागवी. तथा वली एक सिझना जीवनी अव- गाहना क्षेत्रमा एकका आकाश प्रदेश प्रत्ये समान- मीने प्रत्येके प्रत्येके अनंता सिइ रह्या के. एमवि, त्रि, चतुः पंचादि अंशनी अनिवृद्धिजावी. तथा तेज सिहाचगाइना क्षेत्रमा एकेका प्रदेश प्रत्ये मीने पण अनंता सिह रहावे. एम मध्यादि प्रदेश प्रत्ये ·(१३५) जाणq. एम प्रदेशनी वृद्धि हानि करतां जे. अवगाढ चे, ते पण अनंत वे, पूर्ण क्षेत्रावगाढ तिक्ष्यी, प्रदेशा- वगाढ सिह, असंख्य गुणाधिक ठे, ते माटे एक सिक ते परस्परे अवगाढ एवा पोताना प्रदेशे करी अनंता सिः प्रत्ये फरसे, अने केत्रावगाहना नेद प्रदेश, प्रदेशे करी असंख्य गुणाधिक सिह प्रत्ये फरसे, ते माटे के- त्रयकी स्पर्शना अधिक जाणवी. इत्यादि संक्षेप थकी कहुं . ए चोयुं स्पर्शनाधार कडं. हवे पांच, कालधार कहे . (कालो) एटले काल, ते सिझना जीवने केटलो होय ? (इगति प- मुच) एटले एक तिझ्ने प्रतीत्य एटले आश्रित्य (ता- इशंतो) एटले सादि अनंतो काल होय. एटले जे समये जे जीव मोके गयो, तेवारे तेनी आदियई.अने फरी त्यांची तेने (पमियायान्नावान) एटलेपमवानो अन्नाव ठे, एटले त्यांथी पावू चवनथी, माटे अनंत चे. तेमज सर्व सिइ प्राश्रित्य विचारीये, तो प्रथम सिह कोण थयो, एवी आदि नथी माटे अनादि पराठे. ए रीते अनादि अनंत जाणवो. ए कासार क{. हवे टुं अंतरद्वार कदे ठे, ज्यां ति ५ जाव प्राप्त भयो, त्यांनी पाई (पा . - है ·, एटले पमवानो अभाव , माटे (सिझणं) एटले तिना जीवोने (अंतरंनड) एटले अंतर नथी. केमके सिपणायकी चवीने संसारमा भावी वीजो नव करी फरी सिपणुं पामवु नश्री. एटले जे पदवी पाम्या ते पदवी जती रहे. फरी ते पदवी पामे, तेना वचगालाना कालने अंतर कहीये, माटे ते अंतर, सिने नथी, अथवा सिइने मांहो मोहे अंतर नथी. ज्यां एक सिइ . त्या अनेक लिछ रह्या , माटे एकमां एनेक सि.एम एक बीजामां क्षेत्रने विषे अवाघा रूप अंतर नथी. ए क्षेत्र आश्रयी सिनेमांहो मांदे अंतर नथी.ए अंतर धार कह्यु.॥४॥ गाथा भए मीना बूटा शब्दना अर्थ, सब-सर्व. नाणं केवलज्ञान. जीयाण-जीवना. खइअभाव क्षायिक भावे. अणते अनंतमे. परिणामि परिणामिकभावे. भागे भागनविपे. ते-ते-सिद्धो. पुण=वली. देसि लेमना-सिद्धनां. होइ होय. दसणं केवलदर्शन. जीवसं जीवितपणुं. सातमुं नागहार तथा आग्मुं नावहार कदे . सब जियाण मणंते, नागे ते तेर्सि देसणं ·, (१६७) नाणं ॥खए नावे परिणा, मिएस पुण होश जीवत्तं ॥४॥ शब्दार्थ:-सर्व संसारी जीवोना अनंतमे भागे ते सिद्धना जीयो छे. वली ते सिद्ध जीवोने क्षायिक भावने विषे केवलदर्शन अने केवलज्ञान होयछे. बली परिणामिक भावने विपे ९ सिद्धना जीवोने जीवितपणुं पण होयछे. विस्तारार्थः-(सव्वजीयाण मयंते नागे) एटले सर्व संसारी जीवोने अनंतमे नागे (ते) एटले ते सिह- ना जीव ठे, केमके अतीत, अनागत, अने वर्तमान एवा त्रण कालमा जे काले झानीने पृछा पाय, ते काले ज्ञानी एम कहे, जे असंख्याती निगोद .ते प्रत्येक निगोदमां अनंता जीव वे. ते मांदलो एक निगोदनो अनंतमो नाग मोके गयो . एहिज 3- तर देवाशे. ए सातमुं नागधार का. हवे आग्भु नावहार कहे . (तेसिं) एटले ते सिइना जीवोनां (दसरा) एटले केवल दर्शन अने (नाणं) एटले केवलज्ञान ते (खइए जाये) एटले क्षायिक नावे वर्ते . अने (परिणामि) एटले पारिवामिक नावे (एम) एटले पाए (पुण)ए टले वली (होइ) एटले होय. (जीवन) एटले, ·(१६७) जीवितपY. एटले सिझना जीवने वे नाव वर्ते'. त्यां दायिक नाव नव नेदे . तेमा दानादिक पांच सब्धि, तथा गहुँ सम्यक्त्व, अने सातमुं चारित्र, ए सात तो सिमां न संन्नवे. शेप एक ज्ञान, वीजें दर्शन, ए वे दायिक नावे व . अने पारिणामिक नाव त्रण दे . १ नव्यत्व, २ अन्नव्यत्व, ३ जी. वितव्यत्व ए मांथी प्रथमना वे तो न संनवे पण त्रीजो परिणामिक नाव वर्ने . जोके सिद्धना जी- वोने प्राणदशक नथी. तोपण ज्ञानादि चतुष्टय नाव प्राण . माटे एने जीवितपणुं कहीये. ए आग्मुं नावधार कयुं ॥४॥ गाथा ५० मीना बूटा शब्दना अर्थ. योवा थोडा. इअ आ. नपुंस-नपुंसक. मुख्ख-मोक्ष. सिद्धा-सिद्ध. तनं-तत्व. थ्थी-स्त्री. नर-पुरुष. सिद्धा-सिद्ध (मोक्षे गया). लेसओ लेश मात्रे करी. कमेण अनुक्रमे. भणिआ कहा छे. संखगुणा-संख्यात गुणा. ए-ए रीते. नवतत्ता-नव तत्वो.

·, (१६) हवे नवमुं अल्प बहुत्वधार कहे , थोवा नपुंस सिद्धा, ही नर सिधा कमेण संखगुणा ॥श्य मुक तत्तमे, नवतत्ता ले- सननणि ॥५॥ शब्दार्य:-नपुंसक सिद्धो योडा छे. स्त्री पुरुप सिद्धो अनुक्रमे सं- ग्यात गुणा छे. ए प्रमाणे मोक्षतत्व कयुं. नव तत्त्वो ले- श मात्र कहां छे॥५०॥ विस्ताराम्रः-(थोवानपुंससिहा) एंटले सर्व यकी योमा नपुंसक सिः श्रया . केमके जन्म नपुंसकने तो चारित्र प्राप्त न थाय, तेथी ते मोके परा न जाय अने पाठळयी कृत्रिम नपुंसक यएला ते नत्कृष्टा एक समयमां दस मोझे जाय माटे सर्वथी थोमा कहा. ते नपुंसक थकी (बी) एटले स्त्री, (नर) एटले पुरुष (सिक्षा) एटले मोके गया, ते (कमे- प) अनुक्रमे, (संखगुणा ) एटले संख्यात गुणा जाणवा एटले नपुंसकथी स्त्री संख्यात गुणी नस्क- ही एक समयमा वीश मोहे जाय , अने ते स्त्री थकी वली पुरुष, संख्यात गुणा नत्कृष्टा, समय एक- मां एकहोने पाठ मोके जाय. ए अल्प बहुत्व- क्षार कहां. (श्म) एटले ए नवमुं (मुखतन) ए.

·, (१) टले मोह तत्त्व कमु. ते पण इत्यथी अने नावथी एवा वे दे ठे. त्यां आठ कर्मनु आत्म प्रदेशथी जुडं थर्बु, ते य मोक्ष, अने आठ कर्मना क्षयनो जे यात्म परिणाम, ते नाव मोक्ष जाणवो. ए रीते (मेयं) एटले ए जीवादिक (नवतता) एटले नव तत्त्वो, ते (खेसन) एटले लेश मात्र संदेपे करी, (न्नणिया एटले) कहां. ॥ ५० ॥ गाथा ५१ मीना बूटा शब्दोना अर्थ, जीवाइ जीवादि. सम्मत्तं सम्यक्त्व. भावेणभावथी. पयथ्थे पदार्थ. सदहतो श्रद्धा राखे. जो ने. अयाण। अजाण होय. जाणइ जाणे. माणोषितने पण. तस्स-वेने सम्मत्तं सम्यक्त्व. होइ होय. हवे ए नव तत्त्वने जाणवानुं फल कहे :- जीवाइ नव पयजे, जो जाण तस्स होइ सम्मत्तं ॥ नावेण सदहतो. अयाणमाणेवि सम्मत्तं ॥१॥ शब्दार्थ:-जे प्राणी जीवादि नव पदार्थने जाणे छे, तेने सम्यक्त्य नव-नव.

·'होप है. बड़ी मात्र करीने मदहना राखी जीवादे नर- तत्वना मनापनेपन सम्पदा होप ।।११॥ विस्तारार्थः-ए (जीवाइ) एटले जीवादिक जे (नव पय) एटले नव पदार्य , तेने (जो) एटले जे प्राणी (जागाइ) एटले जाणे, (तस्स) एटले ते पाणीने (सम्मत्तं) एटले सम्यक्त्व (दोश)ए टले होय, अने अपवाद पदे तो जे “तमेव सर्च निस्तकं जं जिरोहिं पवेश्यं ईत्यादि" शुन आत्म परिणामरूप (नावेण) एटले नावे करीए जीवा- दिक नव पदार्थने विपे जे (सदहतो) एटले सब हणा राखे, तोते (अयाणमासेवि) एटले जीवा- दिक नव पदार्थता ज्ञानधी अजाण एटले रहित होय, तो पख तेने (सम्मतं) एटले सभ्यत्व , एम जागQ ॥ ५१ ॥ गाथा ५२ मीना वूटा शब्दना अर्थ. सवाई-पा. अनहा भन्यथा. जिणेसर-जिनेश्वरोए. हुंति-होय. भासियाई भाषेला. वयणाई-वचनो. जस्स-जेना. इह-एवी.

·(१७२)
मणे-मनने विपे.
निचलं निश्चल.
सम्मत्तं समकित.
तस्स-सेने.
हवे ते सम्यक्त्वनुं स्वरूप कहे :-
सवाइं जिणेसर ना, सिआई वयणा
नन्नहा हुँति ॥ इह बुद्धी जस्समणे, सम्मत्तं
निचलं तस्स ॥५॥
शब्दार्थ:-" सर्व जिनेश्वरे कहेलां वचनो खोटा न होय" एवी
पुदि जे माणसना मना होय छे. तेनुं सम्यक्त्व निश्चल छे,
एम जाणवू । ५२॥
विस्तारार्थ:-(सद्याइजिणेसरत्नासियाई) एटले सर्वे
तीर्थंकरदेवे नाख्यां जे (वयणाश्) एटले वचनो,
ते (नन्नदा हुति) एटले अन्यथा न दोय, (हवु-
ही जस्तमणे) एवी बुद्धी जेना मनने विपे होय,
(तस्त) एटले तेने (सम्मत्तं निचलं) एटले स-
म्यत्व निश्चल ठे, दम जागवू. ए समकित ते श्री
वीतराग प्रणित तत्व ज्ञान लक्षण रागपि रहित
एवो सम एटले निर्मल जे यात्मानो परिणाम, तेने
जाणवो ॥ ५॥

·(१७३) गाथा ५३ मीना बूटा शब्दना अर्थ, अंतोमुहत्त-अंतर्मुहुर्त. तेसि ने. मिचीप मात्र पण. अब अर्द. फासि फरस्युं. पुग्गल-पुद्गल. हुज-होय. परिअहो परावर्त. मेदि जेणे. चेव-निश्चे. सम्मत्तं समकित. संसारो मंसार. हवे सम्यक्त्व पाम्यानुं फल कहे :- अंतो मुहुत्त मित्तं, पि फासिअंहुजा जेहिं सम्मत्तं ॥ तेसिं अवम पुग्गल, परिग्रहो चेव संसारो ॥५३॥ शब्दार्थ:-जेओए एक अंतर्मुहूर्त मात्र पण सम्यक्त्व फरस्युं छे, तेमने संसार अर्द्धपुद्गल परावर्त निश्चे थाय छे ।। ५३ ॥ विस्तारार्थः-(अंतोमुत्तमिनंपि) एटले एक अंतर मुहूर्नमात्र पण एटले नव समयश्री मांगीने एक स- मये न्यून वे धमी यावत्काल मात्र पण ग्रंथि नेद करी अनंतानुबंधीयानी चोकमी खपावीने (फा- सिधे हुक जेहिं सम्मनं) एटले फरश्युं होय, जेणे समकित (तेसिं) एटले ते जीवोने (प्रवदपुग्गल- एरिअहो) एटले अईपुजल परावर्त (चेव) एटले .

·(१७) निश्चे (संतारो) एटले संसार, वाकी जाणवो. पण ते प्रचुर थाशातनावंत श्राश्रयी एटसो काल जाण- वो, परंतु शुद सम्यक्त्व आराधनार तो कोइक तेदी ज नवे, कोईक त्रीजे नवे, कोक सातमे नवे, कोईक श्राग्मे नवे, एम तुरतन सिपणाने पामे ।। गाथा एव मीना छूटा शब्दना अर्थ. उस्सप्पिणी उत्सर्पिणी. तेणता तेवा अनंता. अणंता- अनंती. अति अद्धा अतित काले. पुग्गल-पुद्गल. अणागयद्धा अनागत काले. परिअट्टओ-परावर्त. अणंतगुणा अनंतगुणा. मुणेअव्यो-जाणवो. हवे ते पुद्गल परावर्जनुं मान कहे बे. नस्सप्पिणी अणंता, पुग्गल परिसहन मुणेअबो ॥ तेणंतातो अघा, अणागयधा अपंतगुणा ॥४॥ शब्दार्थ:-अनंती उत्सर्पिणी अने अवप्पिणी जाय ए पुद्गल परावर्त काल जाणवो. अनंत एवा ते पुद्गल परावर्त काल गया अने अनंतगुणा जशे. विस्तारार्थ:-(नस्तप्पिणी अता) एटले अनंती नत्सपिणी अने अनंती अवसर्पिी एटलो काल

·.
(१७५)
ने वारे जाय, तेवारे (पुग्गल परिअन ) एटले
एक पुद्गल परावर्त (मुणेप्रबो) एटले जाणवो.
(तेणंता) एटले तेवा अनंता पुद्गल परावर्त (थती
अक्षा) एटले अतीत काले गया, अने तेथी पण (अ-
पांतगुणा) एटले अनंत गुणा पुद्गल परावर्त (अ-
पागयक्ष) एटले अनागत काले जाशे. ए पुल
परावर्त्तनुं मान कह्यं ॥ ५४॥
गाथा एए मीना बूटा शब्दना अर्थ.
जिण-जिनसिद्ध.
नर-पुरुप लिंगे सिद्ध.
आजिण अजिन सिद्ध.
नपुंसा-नपुंसक लिंगे सिद्ध
तिथ्य तीर्थसिद्ध.
पत्तेज प्रत्येक बुद्ध सिद्ध.
अतिच्या अतार्थ सिद्ध.
सयंबुद्धा-स्वयंबुद्ध सिद्ध.
गिहि-गृहस्थ लिंगे सिद्ध.
बुद्धघोहिय-बुद्ध बोधित सिद्ध.
अन्न-अन्य लिंगे सिद्ध. सिद्ध-सिद्ध (एक)
सलिंग चलिंगे सिद्ध.
अणिकाय अनेक सिद्ध.
यी स्त्री लिंगे सिद्ध.
हवे सिद्ध जीवोना पन्नर नेद कहे :-
जिण अजिण तिज तिवा, गिहि अन्न
सलिंग थी नर नपुंसा; पत्तेअ सयंवुझा वुधः
घोहिय सिमणिकाय ॥ ५५॥

·(१७६) शब्दार्थ:-जिन सिख, अमिन सिय, तीर्य सिय, अतीर्थ सिंग, गृहस्थ लिंगे सिद्ध,अन्य लिंगे सिड, स्वलिंगे सिख, स्त्री सिय, पुरुष सिद्ध, नपुंसक सिद्ध, प्रत्येक बुद्ध सिद्ध, स्वयंबुद्ध सिस, बुधबोधित सिद्ध, एक सिख, अने अनेक सिद्ध, ए सिध्यना पंदर भेद जाणवा ॥ ५५ ॥ चस्तारार्थ:-पहेला जे तीर्थंकर पदवी पामीने मोके गया, ते (जिण) एटले जिन सिह जाणवा. वी- जा जे तीर्थकर पद पाम्या विना सामान्य केवली थइने मोके गया ते (अजिरा) एटले अजिन सिम्म जाणवा, त्रीजा तीर्थकरने केवल ज्ञान नपन्या पली जे मोहे गया, ते (तिबा) एटले तीर्थ सिह जाण- वा. चोथा तीर्थकरने केवल ज्ञान नपन्या पहेला जे मोके गया, ते (अतित्र) एटले अतीर्थ सिह जा- गवा. पांचमा जे गृहस्थना वेशे रहा थका मोक्ष गया, ते (गिदि) एटले गृहस्थ लिंगे सिंह आएगवा. वा योगी, सन्यासी प्रमुख तापसना वेशे जे मोके गया, ते (अन्न) एटले अन्य लिंगे सिह जागवा. सातमा जे साधुने वेशे मोके गया, ते (सलिंग) एटले स्वसिंग तिहजाणवा. पाउमा जे स्त्री वेदपणुं पामीने मोके गया, ते (श्री) एटले स्त्रीलिंगे सिड ·(१७७) जाणवा. नवमा ने पुरुषवेदपगुं पामीने भोके ग. व्या, ते (नर) एटले पुरुष लिंग सि६ जाणवा. द- समा कृत्रिम नपुंसक वेदमणु पामीने मोशे गया ते (नपुंसा) एटले नपुंसकलिंग सिद्ध जाणवा. थग्यारमा कोर पदार्थ देखीने एटले वाद्य प्रत्यय देखी प्रतिवोधाया थका जे चारित्र बइने मोके गया, ते (पनेअ) एटले प्रत्येक बुझ सिह जाणवा, बार- मा जे गुरुना उपदेश बिना पोतानी मेले जाति स्मरणादिके प्रतिबोध पामीने मोके गया, ते (सयंबुश) एटले स्वयंवुइ सि जाणवा, तेरमा ने गुरुनो उपदेश सांजली वैराग्य पामी मोके गया ते (बुध्योदिय)बुवोधित सिह जाणवा. चौदमा जे एक समयमा एकज मोके गया, ते (श्क सिद) एटले एक सिद्ध जाणवा, पंदरमा जे एक समयमा घशा जीव मोके जाय, ते (शिकाय) एटले अनेक लिह जागवा, ए पन्नर लेद सिझना कह्या, यद्यपि तीसिम अने प्रती लिए वेद मांदे वीजा तेर नेद श्रावी गया, तयापि विटोय देखावा पंदर नेद कया. ।। एए॥

·(१७) गाथा ५६ मीना यूग शब्दना अर्थ, जिणसिद्धा-जिनसिद्ध. गणहारिगणधर. अरिहंता अरिहंत. विथ्यसिद्धा-तीसिद्ध. अजिणसिद्धाय अजिनसिद्ध अतिथ्यांसद्धा-अतीर्थसिद्ध पुंडरिया-पुंडरिक. मरुदेवी-मरुदेवी माता. पमुहा-ममुख. हवे ए पंदर नेदनां नदादरण कहे :- जिण सिधा अरिहंता, अजिण सिहाय पुंमरिआ पमुहा ॥ गणहारि तिब सिक्षा, अ- तित सिहाय मरुदेवी ॥५६॥ शब्दार्थ:-जिन सिध्ध ते रिहंतो, अजिन सिध्ध ते पुंडरिक विगेरे गणधर जाणवा. तीर्थ सिध्ध ते सामान्य केवली एवा गणधर अने अतीर्थ सिध्ध ते मरुदेवी जाणवां ॥ ५६ ॥ विस्तारार्थः-(जिसिक्ष) एटले जिन सिह ते रुप- नादिक (अरिहंता) एटले अरिहंत नंगवान पोते जाण- या. अने (अजिण तिक्षाय ) एटले अजिंन सिहते (घुमरिया पमुहा) एटले पुमरीक गणधर प्रमुख जापावा. तीर्थकरने केवल ज्ञान उपना के चतुर्विध संपनी स्थापना कर्यापी जे सामान्य केवली थईने ·(१७) मोके गया. एवा (गणहारि) एटले गणधर ते (ति', तिहा) एटले तीर्थ सिह जाणवा, केमके गणधर पदवी तो तीर्थ स्थाप्या पलीज होय, माटे मगधर मुख्य कह्या. अने (यतिबसिहा) एटले अतीर्थ सिहते तीर्थ प्रव व्या पदेला जे सिह यया ते (म- रुदेवी ) एटले मरुदेवी माता प्रमुख जाणवा. चकार पादपूर्णा दे. ॥ ५६ ॥ गाया ५७ मीना छूटा शब्दना अर्थ. गिहिलिंग सिद्ध-गृहस्थ साह साधु- सलिंग सिद्धा-स्वलिंग सिद्ध. भरदो भरत चक्रवर्ती थी सिद्धा-स्त्रीलिंग सिद्ध वस्कल चीरीय-बल्कलनीरी. चंदणा-चंदनवाला. अन्नलिंगम्मि अन्यलिंग सिद्ध पमुहा-प्रमुख. गिहि लिंग सिद्ध जरहो, वडकल ची- रीय अन्न लिंगम्मि ॥ साहू सलिंग सिद्धा, थी सिधा चंदणा पमुहा ॥ ७ ॥ शब्दार्थ:-गृहस्थलिंग सिद्ध भरत, अन्यलिंग सिद्ध वल्कल चीरी, स्वलिंग सिद्ध साधु अने स्त्रीसिद्ध चंदनवाला विगेरे जाणमा. लिगे सिद्ध.

·(१०)
विस्तारार्थ-(गिहि लिंग सिइ) एटले गृहस्थ
विं
सिह थया, ते (जरहो) एटले जरत चक्रवर्ती प्र-
मुख जाणवा. (वकलचीरीय) एटले वल्कलची-
रीय आदे लईने जे तापसना वेशे सिद्ध यया, ते
(अन्न लिंगम्मि) एटले अन्यलिंगे सिड जाणवा.
(सा) एटले साधुने वेशे जे सिह थया, ते (सलिंग
सिका) एटले स्वलिंग सि जाणवा. जे (श्री सिज्ञ)
एटले स्त्री लिंगे सिह थया, ते (चंदणा पमुहा)
एटले चंदन बाला प्रमुख जाणवी ॥ ५ ॥
गाथा ५७ मीना बूटा शब्दोना अर्थ,
सिद्धा-पुरुष लिंगे सिद्ध. पत्तेज प्रत्येकबुद्ध सिद्ध
गोयमाइ गौतमादि. सगंवुद्धा स्वयं बुद्ध मिद्ध.
गागेय-गांगेय.
भणिया कहा छे.
पमुह-ममुख.
करकंड करकंड.
नपुंसया सिद्ध-नपुंसक कविलाई-कपिलादि.
लिंगे सिद्ध.
पुंसिधा गोयमाई, गांगेयाई नपुंसया सि.
. दा॥ पत्तेय सयं बुधा, जणिया करकं क-
विलाई ॥५॥

·. प्रशदार्थः-पुरुष सिद्ध ते गौतम रिगैरे.नपुंसक सिद्धते,गांगेय रि- गेरे. प्रत्येक सिद्ध ते करकंडु अने स्वयंवुद सिद्ध कपील जाणवा।। ५८॥ विस्ताराप्र:-(पुसिद्धा) एटले जे पुरुप लिंगे सिह घया, ते (गोयमाई) गौतमादिक जागवा. श्रने (गांगेय पमुह) एटले गांगेय प्रमुख जे कृत्रिम न- पुंसक थईने सिइ अया, ते (नपुंसया सिक्ष) नपुंस- कलिंगे सिम जाणवा. (पचेय) एटले प्रत्येक वुद्ध तिइ ले (नाणिया) एटले कहा , ते (करकं) एटले करकंमू राजा आदे देइने जाणवा, तथा (स- यंदा) एटले स्वयंवुः सिह जे थया, ते (कवि- साई) एटले कपिल आदे देने जाणी खेवा, इति ॥ ५ ॥ गाथा एए मीना बूटा शब्दना अर्थ, तह-तेमन. सिद्धाय=सिद्ध. युद्ध वोटि-बुद्ध बोभित मिद्ध. | समएवि-समयने विष पण. गुरु बोहिया गुरुयी बोध अणेगा अनेक. पामेला. सिद्धा-सिद. ते-ते. समय-समयने विषे. अणेग सिदाप अनेक सिय.

·(१२) तह वुद्ध वोहि गुरुवो, हिया इग समय एग सिहाय ॥ इग समए विणेगा, सिधा ते पंग सिहाय ॥ एए॥ शब्दार्थ:-तेमज वुद्ध वोधित सिद्ध ते गुरुथी वोप पामेला, एक समयमा मिद थनारा ते एक सिद्ध, अने एक समयमा अनेक सिद्ध थाय ते अनेक सिद्ध कहवाय, विस्तारार्थः-(तह) एटले तेमज (बुवोहि ) एटले वुःश्वोधित सिइते (गुरुवोहिया) एटले गुरुना नप देशमी वोध पामीने जे मोके गया, ते जाणवा. अने (गसमय) एटले एक समयने विपे महावीर स्वा- मीनीपरे जे एकज मोके जाय, तेने (इंग सिशय) एटले एक सिइ कहिये, (इंग समए वि अणेगा) एटले एक समयमां पण जे अनेक (सिसा) एटले सिह थया, एटले रुपनदेव स्वामीनीपरे जे एक स- मयमा एकशो श्राप मोके जाय (ते) एटले ते (रोगतिक्षाय) एटले अनेक सि कहिये ॥ ५ए ।। इति मोदतत्त्व विचार: समाप्तः ॥ ए॥ इति श्री वालाववोध सहितं नवतत्वं प्रकरणं समाप्तम् ॥

·(१७३)
श्रीवीतरागाय नमः ॥
श्री नव तत्वना बुटा बोल.
(१)१. जीवतत्व, २. अजीवतत्व, ३. पुन्यतत्व;
४. पापतत्व ५. श्राश्रवतत्व, ६, संवरतत्व, .
निर्जरातत्व, आ. बंधतत्व, ए. मोक्कतत्व.
(२)नवेतत्वोना जुदा जुदा नेदनी संख्या कदे .
पदेला जीव तत्वना चौद लेदा वीजा अजी-
व तत्वना चौद नेदा त्रीजा पुन्य तत्वना वे
तालीश नेद; चोथा पाप तत्वना व्याशी नेद;
पांचमा प्राश्रव तत्वना वेतालीश नेद, उप
संवर तत्वना सत्तावन नेद; सातमा निर्जरा
तत्वना वार नेदः आग्मा बंध तत्वना चार
नेदः नवमा मोह तत्वना नव नेद.
(३)जीवनी जातीन ठे.
१. एक विघ, २. विविध, ३. त्रिविघ, ५. च
तुर्विघ, ५. पंचविध, ६. परविध.
(४)जीवना चौद नेद कहे .
१. सूक्ष्म एकिंद्रिय पर्याप्ता. २. सूक्ष्म एकिंद्रिय अपर्याप्ता
३.वादर एकिंद्रिय पर्याप्ता. ४. वादर एकिंदिप अपर्यासा
बेइंद्रिय पर्याप्ता. ६. वेइंद्रिय अपर्याप्ता.
७. तेशेद्रय पर्यासा. ८. तेइंद्रिय अपर्याप्ता.
.

·(१३)
९..चौरिद्रिय पर्याप्त १०. चौरिद्रिय अपर्याप्ता.'
२१. सन्नि पाँचद्रिय पर्याप्ता. १२. सन्नि पंचिंद्रिय अपर्याप्ता.
२३. अमीन्न पंचिंद्रिय पर्याप्ता.१४.असान पंचिंद्रिय अपर्याप्ता.
आ चौद नेद जीव तत्वना जाणवा.
(५) हवे जीवतुं लक्षण कहे .
ज्ञान, दर्शन, चारित्र, तप, वीर्य भने नपयोग.
ए गुण जीव विना वीजामां होय नहि, ए
प्रमाणे जीवन लकण जाणवू.
(६) हवे पर्याप्ता जीवोनुं वर्णन करतो पर्याप्ति के.
टले प्रकारे तेते कहे . पर्याप्तिमा उनेद .
१. आहार पर्याप्ति, २. शरीर पर्याप्ति, ३.ई.
यि पर्याप्ति, ४. श्वासोश्वास पर्याप्ति, ५. नापा
पर्याप्ति भने ६, मनः पर्याप्ति.
॥ अथ अजीव तत्व।
(१)श्ररुपी अजीवना १०नेद ने रुपी अजीवना
द तेमा अरुपी अजीवना १०द वतावे.
धर्मास्तिकायना प्ररा नेदः--१. खंध, २. देश
अने ३ प्रदेश.
अधर्मास्ति कायना प्रण नेदः-१, खंघ, २.
देश, अने ३. प्रदेश.

·. , . (१५) आकाशास्ति कायना त्रण नेदः-१, खंघ, २. देश, अने ३ प्रदेश. एत्रण अस्तिकायनां प्रणत्रण नेद गणतां नव वेद प्रया अने काळ अस्तिकाय होय नहि माटे काळनो एक नेद गणतां सर्व मळी अ- रुपी अजीचना दश लेद याय. (२) रूपी अजीवना चार नेद. १. खंध, २. देश, ३. प्रदेश, अने ४. परमाणुं. ॥ श्रथ पुण्य तत्व ।। (१)पुण्य नव प्रकारे बंधायठे ते कोठे. १. साधु प्रमुखने अन्न दीपाश्री. २. पाणी दीधाथी. ३. रदेवाने स्थानक देवाथी. ४, सूवाने पाट प्रमुख देवाथी ५. पदेरवा अथवा प्रोढवाने वस्त्र देवाथी. ६. ते विष मने करी शुन्न संकल्प कर्याथी. उ. वचने करी स्तुत्यादिक कर्यानी. ज. कायाए करी सेवा कर्यायी. -

·(१६)
ए. हाये करी नमस्कादिक कर्याथी.
२. हवे वेताळीस प्रकारे पुण्य नोगवायठे ते कदेठे,
१. शाता वेदनीय, २. मच्च गोत्र, इ. मनुप्यनी
गति, ५. मनुश्यनी अनुपूर्वी ५. देवगति, ६. देवनी
अनुपूर्वी, उ पचिंनिी जाति. औदारिक शरीर.
ए वैक्रिय शरीर. १० आहारक शरीर. ११ तेजस
शरीर. १२ कार्मण शरीर.१३ औदारिक अंगोपांग
१५ वैक्रिय अंगोपांग. १५ आहारक अंगोपांग. १६
वज रुपन्न नाराच संघयण, १७ सम चतुरस्त्र
संस्थान, १७ शुन्न वर्ण. १ए शुन्न गंध. ३० शुक्ल
रस २१ शुन्न स्पर्श २२ अगुरु लघु नाम कर्म २६
पराघात नामकर्म. ध श्वासोश्वास नाम कर्म.
२५ आताप नाम कम. २६ न्योत नाम कर्म.
शुन खगति. २ निर्माण नाम कर्म. ए त्रस
नाम कर्म. ३० वादर नाम कर्म.
३१
पर्याप्ति नाम
कर्म. १२ प्रत्येक नाम कर्म. ३३ स्थिर नाम कर्म.
३४ शुन्न नाम कर्म. ३५ सौन्नाग्य नाम कर्म,
२६ सुस्वर नाम कर्म. ३७ श्रादेय नाम कर्म.
पश नाम कर्म, ३ए सुरायुप्य. 10 नरायुप्य..
४१ तियंचायुष्य. ४२ तीर्थकर नाम कर्म,

·(१७) ॥ अयं पाप तत्व ॥ (१) श्रढार प्रकारे पाप बंधाय ते कहे ते. १ प्राणातिपात. २ मृपावाद. ३ श्रदत्तादान. ४ मैथुन. ५ परिग्रह. ६ क्रोध. ७ मान. माया ए लोन्न. १० राग- ११ प. १२ कलह. १३ अन्याख्यान, १५ पैशुन्य. १५ रति पर- ति. १६ परपरिवाद. १७.माया मृपावाद. १० मिथ्यात्वशल्य. (३) हवे व्याशी प्रकारे पाप जोगवायठे ते कहे. १ मति ज्ञानावरणीय. २ श्रुत शानावरणीय. ३ अवधि ज्ञानावरणीय. ४ मनःपर्यव ज्ञाना- वरणीय.५ केवल ज्ञानावरणीय.६दानांतराय. अलानांतराय. नोगांतराय, ए उपन्नोगांत- राय. १० वीयाँतराय. ११ चक्षु दर्शनावरणीय. १२ यचक्षु दर्शनावरणीय. १३ अवधि दर्शना- वरणीयः १४ केवल दर्शनावरणीय, १५ निक्ष, १६ निद्रा निश. १७ प्रचला.१० प्रचलामचला. १ए श्रीगाही. २० नीचगोत्र. २१ अशाता वेदनीय, २२ मिथ्यात्व मोहनोय. २३ स्थावर नाम. २४ सूक्ष्म नाम. २५ अपर्याप्त नाम.

·(१७) २१ साधारण नाम, २७ अस्थिर नाम. '२० अशुन नाम. २ए उर्जाग्य नाम. १० स्वर नाम. ३१ अनादेय नाम. ३२ अयश नाम. ३१ श्री ३५ नरकत्रिक (नरकगति, नरकायु, अने नरकानुपूर्वी). ३६ थी ३ए अनंतानुबंधी क्रोध, मान, माया अने लोन्न. ४. श्री ४३ अप्रत्या ख्यानी क्रोध,मान, माया अने लोन. ४४ थी ४७ प्रत्याखानी क्रोध, मान, माया अने लोन्न. ४७ श्री ५१ संज्वलन क्रोध, मान, माया अने लोन. ५२ हास्य. ५३ रति. ५४ अरति. ५५ शोक. ५६ लय. ५७ गंग, ५८ पुरुषवेद. ५ए स्त्रीवेद. ६० नपुंसक वेद. ६१ तिर्यंचनी गति. ६२ तिर्यंचानुपूर्वी. ६३ एकेश्यि जाति. दध वेश्य जाति.६५ तेश्यि जाति.६६ चौरिश्यि जाति. ६७ अशुन्न विहायोगति. ६८ उपघात नाम. ६ए अशुन वर्ण, ७० अशुन्न गंध. ७१ अशुन रस, ७२ अशुन्न फरस, ७३ रुपन्न नाराच संघयग. ७१ नाराच संघयण. ७५ अर्धनाराच संघयण, ७६ कीलिका संघ- यण, ७७ ठेवा संघयण, ७ न्यग्रोध परिमं:

·(१७ए) मळ संस्थान, अए सादि संस्थान, 60 वामन संस्थान,१ कुब्ज संस्थान,२हुंमक संस्थान. ॥ श्रथ श्राधव तत्व ॥ श्राव तत्वना वेतालीस नेद ते कड़े . जेणे करी आत्मा विपे कर्मोनू आव_ याय तेने आश्रव कहीए. (पांच इंड)१ फरश इंदि. २ रस इंदि. ३ ध्राण इंदि. १ च इंदि. ५ श्रोत इंदि. (चार क- पाय).६ क्रोध. ७ मान. माया. ए लोन्न. (पांच अव्रत). १० प्राणातिपात. ११ मृपावाद. १२ अदत्ता दान. १३ मैथुन, १४ परिग्रह. (त्रण योग). १५ मनो योग. १६ वचन योग. १७ काय योग. (पञ्ची. शक्रियान)१७ कायिकी क्रिया.१ए अधिकरणिकी किया. २० प्रहेपिकी क्रिया, १ पारितापनिकी कि या, २२ प्राणातिपातिकी क्रिया, २३ प्रारंनिकी क्रिया. ५४ परिग्रदिकी क्रिया, २५ माया प्रत्ययिकी क्रिया. २६ मिथ्या दर्शन प्रत्ययिकी क्रिया. २७ श्र- प्रत्याख्यानिकी क्रिया. २० इटिंकी क्रिया. २ए स्पृ-.' टिकी क्रिया. ३० प्रातित्यकी क्रिया. ३१ सामंतोपनि पातिकी क्रिया. ३२ नैसृष्टिकी क्रिया. ३३ स्वदस्ति .

·(१७)
की क्रिया. ३५ आज्ञापनिकी क्रिया ३५.वैदारसिंकी
क्रिया. ३६ अनान्नोगिकी क्रिया, ३७ अनवकांक
प्रत्ययिकी क्रिया. ३० प्रयोगिकी क्रिया, ३ए समुदा.
नकी क्रिया, प्रेम प्रत्ययिकी क्रिया, ४१ द्वेष प्र.
त्ययिकी किपा, ४२ र्यापथिकी क्रिया.
॥ अथ संवर तत्व ॥
संवर तत्वना सत्तावन नेद ठे. जेणे करी नवां
को श्रावतां रोकाय तेने संवर कहीए.
(पांच समिति),१ र्या समिति, नापा समिति,
३ एपणा समिति, ४ श्रादान निकेपण समिति,५ पा.
रिष्टापनिका समिति. [त्रण गुप्ति], ६ मनो गुप्ति, ७
वचन गुप्ति, ८ काय गुप्ति, [वावीस परिसह ], ९
क्षुधा परिसह १० पीपासा परिसह, ११ शीत परिसद,
१२ नपण पहिसह, १३ मंस परिसद, १४ अचेलक
परिसह, १५ अरति परिसद, १६ स्त्री परिसह, १७
चर्या परिसह. १८ निपिधिकी परिसद, १९ शय्या
परिसह, २० आक्रोश परिसद, १ वध परिसद, २२
याचना परिसह, २३ असान्न परिसह, २४ रोग प.
रिसद, २५ तृणफाप्त परिसह, २६ मल परिसह, २७ .
सत्कार परिसद २७ प्रज्ञा परिसद, श्ए अज्ञान प:.
.

·रिसंह, ३० सम्यक्च परिसह. (दश प्रकारे यत्ति
धर्म) ३१ क्षमा धर्म, ३१ मार्दव धर्म, ३३ आर्यव
धर्म, ३५ मुक्ति धर्म ३५ तप धर्म, ३६ संजम धर्म,
३३ सत्य धर्म, ३० शौच धर्म, ३७ प्राकिंचन धर्म,
४० ब्रह्मचर्य धर्म, (वार नावनान), ५ अनित्य
नावना, ४२ अशरण नावना, ४३ संसार नावना,
एकत्व नावना, ४ए अन्यत्व नावना, ४६ अशुचि
नावना, ७ आश्रय नावना, ४ संवर नावना, पण
निर्जरा नावना, एलोक स्वरुप नावना, ५१ चोधि
उर्लन नावना, ५५ धर्म नावना, (पांच प्रकारे चा-
रित्र), ५३ सामायक चारित्र, ५४ छेदोपस्थापनिय
५५ परिदार विशुदि, ५६ सूक्ष्म संपराय ५७ यथाः
ख्यात चारित्र.
॥ अथ निर्जरा तत्व ।।
निर्जरा बार प्रकारना तपवमे थाय , उ प्रकारे
वाद्यतप अने उ प्रकारे अत्यंतर तप के,
(उ प्रकारे वाहतप), १ अनशन, २ नणोदरी,
३ वृति संक्षेप, ४ रस त्याग, ५ काय क्लेश, ६ संखी:
नता, ( प्रकारे अन्यंतर तप), प्रायश्चित्त...
"

·,
(१५)
- विनय, ए वैयावृत्य, १० स्वाध्याय, ११ ध्यान,
१२कायोत्सर्ग.
॥अथ बंध तत्व ॥
बंध तत्वना चार लेद वे, ते कहे ,
१ प्रकृति बंध, २ स्थिति बंध, ३ अनुनाग वंध
अने ५ प्रदेश बंध,
॥अथ मोद तत्व ॥
मोक तत्वना नव जेद, ते कदे ,
१ संतपद प्ररुपणा हार, २ च्य प्रमाण हार,
३ क्षेत्र धार, ५ स्पर्शना धार, ५ काल क्षार, ६ अंतर
हार, नाग हार, जाव हार, ए अप बहुत्व हार,
हवे तिचना पंदर नेद कहे .
१ जिन सिक्ष, अजिन सिक्षा, ३ तिर्थ सिह,
४ अतिर्थ सिसा, ५ गृहस्थविंगे सिक्षा, ६ अन्तलिंगे
सिक्ष, स्वलिंगे लिश. स्विलिंग सिस,
रुपलिंगे सिज, १७ नपुंसकलिंगे सिक्ष, ११ प्रत्येक
बुद्ध सिक्षा, १२ स्वयंबुद्ध सिज्ञ, १३ बुबोधित
सिज्ञ, १३ एक सिस, १५ अनेक सिहा.