·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·శ్రీరస్తు
శ్రీముద్దారీతకులతిల కై : వైదిక సార్వభౌ మైః
శ్రీమ ద్వే జూట నాథార్యైః
అఖిల వైదిక కర్మానుస్థాన సౌకర్యాయ విరచితమ్
ఆశౌచశతకం, తద్వ్యాఖ్యానంచ
రోంబూరు , వణిపురమ్ , శ్రీనివాస రాఘవాచార్యైః
ఫణిపురమ్,
కేశవభట్టార్యై
మైసూరు సద్విద్యాశాలాధ్యక్రైః
పెరీస్వామి తిరుమలాచా రైశ్చ స
పరిశోధ్య
సహ
మణ్యమ్ ,
దామోదరమ్, అశశిజ్ఞరాచార్యేణ
మా డ్రాస్ తిరువల్లి క్కేణి శ్రీ సరస్వతీ భక్షారస్య
ప్రథమశాఖాభూ తాయామ్
మైసూరుసద్విద్యామస్థిరము, రాశాలాయామ్
ము ద్రాపితంసద్విజయ తేతరామ్.

·No text on this page.

·సవ్యాఖ్యానాశౌచశతక విషయాను వణికా. విషయాః పు విషయాః '5' 3శౌచప్పరూప అ రూపశిరూపణమ్ రవి మహాత్పరంపు శ్రమ . " * ఆ క్ర్తవ్యాక ర్తవ్యపి వేకి : నాంసంసాకవి శేషె : - 7 - కందకి దానశ్రమ ప్రతి పాశనమ్ - ఉశాహము ధ్యే డర్మాది సమ్భవే 89 సోకు భవ్నో ఉం భౌతూ, పిణీదకి దానపిధిః మా ఆ పి. తొశ్చ సదా * * ఆఘాన్న భోజన నిమి త్త కాశౌచ హాశౌచ ప్రతి సాగు, తమను ప్రతి పాదనమ్' 83 కి న్యావిషయాశౌచమ్ ౧? భక్తుర ఘే భార్యాస్తుల్యయోగ్ దత్తానూఢాఃషయాశౌచ. ) క్షేమ ముత్వ ప్రతి పాదనమ్ 84 అశౌచస్య కాల నిబద్ధసత్వ సమగ్రాశౌచనిరూపణమ్ స్కార సిబద్ధసత్వం గూ సమ్పర్కాశౌచవదతే తాశౌచ 'ర? ఖననాది సంస్కారభేదపిధిః క్రియాత్ర వ్యా'ణాం నా స్త్రీకి రూ, సంస్థారవికిల్పా దాశౌచవికి ల్పః ప్రతిపాదనమ్ | 10 చౌలాత్పరమాశౌచనిధిః గా జీవశ్రాద్ధవిపయేఆ శౌచమ్ 29 రా జన్మా దిసమ్భవే ఆశౌ అఘసంసర్లేవి శేషకథనమ్ చ కొలవ్యవస్థా అ న్తశ్శవమాశోచనిరూపణం X ఆహీ తాగ్న్యవాహి లౌగ్ని పిక -9 కనుమ ధ్యే గ్రామమృతిసమ్భ య భేదెనాశౌచవ్యవస్థ వేఇతిక ర్తవ్య తా ప్రతి పాదనమ్ | xx పునర్దా హే ఆశౌచవ్యవస్థ -3 సొసిణ్ణ్య నిరూపణ పూవణక సపి - 2 - పితృవిషయాశౌచమ్ ఘనిణయః 40 దశాహమధ్యే మృతి శ్రవణె జాతీ - పరిభాషా నిరూపణమ్ నాంశిష్టాహాశౌచప్రతిపాదనం 9. తత్తద్వర్లా పేక్షయా అశౌచది నగణనా ఓం మహాగురువిషయే అ ఆశౌచదినగణనాయాఅపవాదః| ఓ అతి, కా 3. కలావఘసజ్కొచని షెధః 13 అనుపనీ తాతి 'తి కాస్తా శౌచమ్. 3) సావాదివిషయేఆశౌచ భేదః 18 సూత కాత్యయే 30 సప్తమమాసాబేగర్భనా శే సపి -- కృచ్ఛ వేద సారాయగా ది నొ నాందశాహాశౌచప్రతి పాదనం సమాప్తావాశౌచమ్ 1) ప్రొ వాదౌమాతురాశౌచమ్ సాంయోగి కాశౌచాపగమ ప్ర 35 సూతికాయాఆశౌచవిధిః రం ఆదేశాహం సూతికాయాదశం ఓ సాంయోగికా శౌచాపగ మేవి నాది ని షెధః శేష పుత్ర విషయే విశేషః అతి కొనాశౌచమ్ A కారః ·పయాః ” . " పుటే పుటె ఓ సన్నిపాతాశౌచే పుత్ర స్య ౧. దాస్యాదీనాం ₹ త్కాలికా పిశేష: శౌచ స్త్రీ సంపాడనం LU సన్నిపాలా శౌచాపగమాపవా 000 ఆశౌచినోవర్జ్యాని . LF దాహక స్వప్ శేషః. [డః ౧ శవనిహ రణాశౌచమ్ . 2. అనతీతదశాహశురణ: షయే | సజాతీయశవ సహనాదావా 23 ఓత్ర జాంపయేజ శౌచమ్ శౌచమ్. 21 సం సోదక శౌచమ్ one అనాథాది: పయే ఆశౌచమ్. రజస్వలాయాం శౌచమ్ 0 భృత గ్రహశెన శఎపహనే 2. భిన్నపితృసోదరఃషయాశౌచమ్ విశేషః. లోత్రియాదిపి సయాశౌచమ్ శవానుగమనాశౌచమ్. ఊఢవిషయాశౌచమ్ 002 బ్రహ్మచారివిషయ కాశౌచవు 10 పరాశ్రిత భార్యాపిషయాశౌచం తిపాదనమ్. చౌహి శ్రాది విషయాశౌచమ్ " శవాసు గస్తృవిషయే . Un శ్వశ్వా దివిషయాశౌచమ్ బిం విజాతీయశవానుగమనే - మాతామహావిషిషయాశౌచం నూ, దిభిర్విజాది శవాను 03 పక్షిణ్యాశౌచమ్ గమనే * భిన్నమా తాషి, తాంది.పయా ౧౧ బ్రాహ్మణస్యకు తీయాద్యను? శౌచమ్ U- తృ'హా ద్యాశౌచ కాలవ్యవస్థా శూద్రస్య శూద్రానుగమ నా ti దినాశౌచమ్ దివాశౌచమ్. F సదృశోచమ్ 099 సజాతీయివిషయేఆతురణ్యణ్ నే F అత్రవి శేషః వర్ణత్రయస్య పరస్ప గాతులవ్య ఆ..షయాశౌచం F3 ప్రమాద చర్మృతౌవి శేషః ౧93 శూద్రవిషయేచతురవ్యజ్ఞ నే FA షణాది ఏషయా శౌచం (యః అస్థిస్పర్శవిపయే అశౌచమ్ - చర్మృతానాంక్రియా కాలనిర్ణ 1996 స్ర వాద్యాశౌచానాంసర్వ ౧,౧ బ్రహ్మచా గదీనాం పరస్పర వర్ణసాధారణ ప్రతిపాదనం మాశౌచం | 022 స్కృతి ద్వైవిధ్యే వ్యవస్థా 109 కృనాది: షయేఆశౌచం ౧౨. ఆశౌచా నకృత్య ప్రతి పాదనం . సంర' దివిసయేఆశౌచం ౧.90 ఉ కార్టోపసంహారః ^Jx అత్రపి శేషః గ్రద్ధకర్తృనామకథనం శ్రద్ధస్థ గ్రహణాది విషయే ఆశౌచం ” చర్మ నే 1. ” ” ·సవ్యాఖ్యానాశౌచశతకాఖ్యరశంశుద్ధాశుద్ధపత్రి పుటే La -DEX C k ” పక్ట్ అశుద్ధమ్ 8 సదాచారశ్నర్ధ పూణోపదేశో అపూణాః ప దేశశ్చ ఇత్యాది ర్వా వృద్దే రౌత స్మార్తం సత్యపి దశాహానం సదాచారశుద్ధ పూణాణపదేశో అపూణాం పదేశశ్చ ఇత్యాదిభిర్వా 3 3 n వ . Dk M F శౌతం స్మార్తం సత్స్వపి దశాహాస్తే అగి A A తదా A h భవిష్యత్పురాణ యదాభుక్కై ne b ñ పత్నీ సమ్బధి సాపత్యానాం ។ ” 2 na " -3 . 3 C భవిష్యత్పు రాణే యథాభుత్తే పత్నీ సంబద్ధ సాప త్న్యానాం నాశౌచేసూతకం త్రిది నాన్యఘం స్పృష్టాస్పృష్టిం ద్విగుణా నిత్యనైమి త్తికం 03 శోత్రియేషు రిక్త పిజ్జవిషయమితి ముత్తర త్రాభి మవిభక్తానాం వృత్తం స్వాధ్యాయ వృత్తం స్వాధ్యాయ 08 జా తేమృతేవా b m నాశౌచం సూతకే త్రిది నాద్యఘం స్పృష్ట స్పృష్టిం ద్విగుణో నిత్యం నైమి త్తికం శోత్రియేషు రిక్తసపిణ్ణ విషయమితి ముత్తర శ్రాపి మపిభక్తానాం వృత్తస్వాధ్యాయ వృత్తస్వాధ్యాయ D 33 90 38 3x 30 జాతమ్మ తేవా ·పుటే పత్తా 35 అశుద్ధమ్ కారి త్వాచ్చ ! అత్ర నిశాశుద్ధాస్తు తాసుఉచ్యతే 35 కారి త్వాచ్చాత్ర నిశాశ్శు దెస్తు తాసువిద్య తే C ఓ A సూతి కాది సూతకాది A 83 na " -3 ga 0 * na ” na A 23 ఈదృశపు వ్రేణ | ఈ దృశపుత్ర మరణే, యథో క్లెనైక తేన యథో క్లెనైవక ల్పేన పూర్వమదత్తాయాసా పూర్వంప్రదత్తాయాయా యాంపిలో యాపిలో పుల్లిజ్ఞ పుంలిజ్ఞ మా సైషడి మా సైపడి ద్వ్యంశ ఉద్ధార్యః గ్వ్యంగ ముద్దాగ్యం నిరంశికా నిరంశం శ్రీ భాగంతు త్తి భాగాంతు రాత్రి విలక్షణ త్వాత్ తన్య రాష్ట్ర విలక్షణ త్వాత్ తస్యశ్రుతే, శ్రు తేః , శోషిణామ్ శాలి నామ్ తవాసాన్మియేత, తవసని యేత, తోర్ధ్వ దైహీకే తాధ్వరహికే ఏ తేత్వాశౌచే వీ తత్వాశాచే 0 దశాహాభ్యన్తరళుతా దశాహాభ్యన్తరశు తొ సంపృక్తే సంవృత్తి త్యొహాదిప్యాది త్ర్యహాదిస్స్యాది త్ర్యహాది స్యాత్ త్ర్యహాదిస్స్యాత్ జన్మని విశుద్ధిస్యాత్స్వ విశుద్ధి స్స్యాత్స్వ - వ్రజేత్" “ నాల్ఫాదీర్ఘమ్” ప్రజేన్నాల్ఫాబ్లీమణమ్ xx Xk 0 ka 9 43 ” Du ఓ 9 * ” జన్మ నీ S ఓ L ” ·B పుటే పట్ట్కో అశుద్ధమ్ XG -3 యోగతః ఓF దశాహాచ్ఛుద్ధిమగ్నిదః 20 నాతిసూతకమ్ D సద్యశ్మౌ చాస్సగోత్రిణః సూత కేహీనం 20 28 24 4 అన్యగృహే 25 X సూతక ంభతి అభోక్తుః శుద్ధమ్ శేషతః దశాహాచ్ఛుచిరగ్నిదః నాపిసూతకమ్ సద్యశౌచాస్తు గొ అణం సూతక హీనం సప్తమ్య అన్యతరగృహే సూతకంభవతి అఘీభోక్తుః పత్యొః తత్ప్రతియోగినౌ మథ్యగతమహర్వేతి తదభావాత్తా యోనిసమ్బంధ భూభృత్సు పూవః జుష్టస్వ A 2 పత్న్యో T3 L తర 9 తతతియోగినోః మధ్యగతా హర్వేతి తదాభావాత్తా యోని సబంధ బూభృత్సు పూవః జుష్టస్స్వ విశజ్కు Y 03 F3 నిశ్శజు 08 03 ” 08 000 మా మామ నాధృత్య నజు స్యూత్యు యావాన్మా సత్రయం 08 వనభైశుద్ధిమా త్యన్తకృత్య త్వెన గృహిణీ దేవోత్సవశాధ సద్యశౌచమ్ | మామనాదృత్య నజు సూత్యు యావ న్మాసత్రయం షడకైశ్శుద్ధిన త్య కృత్య త్వేన గృహిణి దేఖోత్సవ శ్రాద్ధ సద్యశౌచమ్ సూతి కాశౌచి అ03 C ఇంక సూతి కాశౌచీ ·8 పుటే పబ్లే not 002 F 93 A అశుద్ధమ్ శుభ్రమ్ బ్రహ్మచారి బ్రహ్మచారి యదాత్మాశుని యదాత్మా శుచి కరణా ప్రసక్తా కరణ ప్రసక్తా వర్జ్యత్వమాహా వర్జ్యత్వమాహ శా వాసూత కాభ్యాం శావోక్తం శవోక్తం త్పరంవణం ద్వరంవణం మజ్కురా క్యాత్ మలడుర్యాత్ విధివిధా నేపి విధ్యవిధా నేపి పాదయోరగా పార్శ్వయోరు శావసూత కాభ్యాం ” 8 - ” ఇండ 9 జాతి మేవ జ్ఞాతి మేవవా యోషి తా యో తామ్ ” . 13 శూర ప్రెతా త్రిరాచా మెత్ C శూద్రప్రె త్రిరాచమేత్ మాసతుల్యా దకాచ్యుక్తః మాసతుల్యాః దకాచ్యుక్తా 0 శి అఘవి వేచనగ్రస్థస్థశుశుద్ధ ప్రకాశకపత్రి కారి తత్పుత్రీజితా తత్పుత్ర పితా అవాగ్దత్తా అర్వాదత్తా దశాహవిధిః దశాహాదివిధిః దాహస్యత దానీమ భావే దాహా భావాదినా సపిఠా నాంస్యాత్ సపిగ్గా నాం నస్యాత్ భౌతృవ్యతిరిక్తానా భౌతృవత్ F-00 పితొరి త్యాది—-ఇత్యుక్తప్రకారమే వేశ్యన్తో గ్ర₹ధికః రాష్ట్ర రాష్ట్ర G m 30 ఆ ។ ” . ఓ ·కరులకు ఇతరులకు కారణం ఆ్న శ్రీరస్తు ఆశౌచశతక వా వ్యాఖ్యానమ్ Topper ముకున్దమరవిఖాకు మిన్ది రేశమరిగ్జిమమ్ | వ న్యంవ నెయవ గారు మగ్దారకమనితమ్ || వ్యాఖ్యానపీఠికా అశక్తో2పి సదాచారశ్రద్ధయోభౌప్య చోదితః | విష్ణు నా విప్రురూ పేణ పునరప్యను శాసతః || స్మృతిభ్యస్సారముద్ధృత్య శతశ్లోకీ సమన్వితమ్ | ఉ దైరయమహంవిష్ణోః ప్రసాదాదఘనిర్ణయమ్ || త స్యేదానీం యథాప్ర జ్ఞం వ్యాఖ్యామాఖ్యతుముత్స హే | త తాను కదురు కాది కనుమహం పై సాధవః || మాత్సయేr ణ నహి ప్రయోజనమతో నిమఃత్సరామత్కృ తం గృహొధ్వం సుధియో 2ఘనిర్ణయ మిమం శశ్కాతమోభాస్కరమ్ | యో 2 నేక స్మృతిదర్శి తాథః లహరీ మేకోవ్యన క్త్యష్ట్ర సా యస్మెర్ సజ్జ హతో 2 పిసన్త్యతిశయా యధారకః పూజ్యతే || * || నను ప్రాచీ నాశౌచసజ్రహస్య విద్యమానత్వాత్కి మర్థమయమితి చే న్నెవమ్ , అతిశయస్యాత్ర విద్యమాన త్వాత్ | నహీవి త్తమ ప్రీతినిధి త్యాగః | నన్వత్రక థంపూర్వసజ్ఞ హత్కో వ్యతిశయాస్స నీతి చేత్ ; అనేక స్మృతిసార సజ్ఞ హాదితిబూమః | అపిచ , బహుధాశోధితో2ను క్తి దురుక్తి పునరుక్తి నిరర్థకో వియుక్తో విషయవ్యవస్థాయుక్తో సజీర్ణఃపూర్లోపదేశోడియమమ నిర్ణయః | సదాశౌచదశకం నామసజ్ఞ హెడెను క్యాదిదోషనివాసః | త ధాహి. “ స్నానంపి తుస్సర్వదాజ్ఞాతీనాం పతనాత్ " ఇత్యత్ర పతన భేదేన ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ఆ గమేచ 16' నిశాపి ఆశౌచం నాభ్యధాయి | “ పరాశ్రయాసు " ఇత్యత్ర భర్తురఘంచనా భాణీ! “సూతి కాంహిత్వా ” ఇత్యత్ర జనక సూతకసద్భావో నా భాషి, తలైవ చపితృజ్ఞాతోః పితో ర్వా అన్యతరమరణాశౌచే అన్యతరమరణాశౌచం, పితృజ్ఞాత్యో రేక తరమరణా ఘే అన్యతరదా హే అగ్నిదా శౌచంచ ప్రతిసత్రా తుం నాబోధి | " ప్రభా ప్రశ్ర్యహమ్ ” ఇత్యత్రయామ శే షే అఘాన్తగా త్ర్యహం నసమగా హి ! " మాతృభౌ తాపితృష్వసా ” ఇత్య త్రపు త్ర్యాప్యహాశౌచంచనా వొచి | " పిత్యెతుత్ర్యహమ్ ” ఇత్యత్ర క్రియాద్రవ్యాశౌచా భావోనన్య గాది | తుశబ్లేన ఇత్యల పిశవైనచ సుపర్కా ఘప్రతి పొద నే2పి , క్వచిద్వా క్రియాత్ర వ్యాఘం ఘోషి ! " పుం ప్రసవేతు " ఇతృత సంపర్కాటెనోగ్రహణాత్ , స్త్రీ పు తావీ నామఘా వొ నాసూచ్యత | « శిష్టా ఘమ్ " ఇత్యత్ర పుత్ర విష యాశౌచవి శేషోన ప్రశ్యపాది | " పునస్సంస్కారెత్ర్యహమ్” ఇత్యత్ర పు త్రతదన్యయోశ్చపణాళా దాహ భేదనిబద్ధ నాశౌచ వైషమ్యం న ప్రాదర్శి | " అనుగతౌ" ఇత్యత్ర అనుగమనాశౌచం వివిచ్యనాఖ్యాయి | అఘానకృ త్యంచ ననిరణాయి | ఇత్యాద్య నేక్కాను కీర స్తి | అతఏవ అపూరోప దేశ శ్చ | | " తధాజన్మ న్యపి ఇత్యత్ర అపిశబ్దాజన్మా హేదాన ప్రతి ① హి ష్వఘా భావస్య , " పుం ప్రస వేతు ఇతి తుశ బైన సంపర్కా శౌచస్య, త దెశెప దెన సూతికాయాఅస్పృశ్యత్వాది లక్షణాశౌచస్య, " త్ర్యహం చోభయో ఇత్యత్రచశ భైన పితో రాతణాంచ పూణాఃశౌచ స్య , " త్యహంతు ” ఇత్యత్ర తుళజేన పక్షిణ్యాద్యాశౌచస్య, “ నై వాను పేతాత్యయే " ఇత్యవధారణేన పితృళాశాచస్య , " మృతే ప్యుపనయాత్ ఇత్యాదిష్వ పిశ జ్ఞాదిభిరను కా శౌచస్య, దుఃఖేన ప్ర తిపాదనొద్బహుళా చురు కీరపి | య ద్వా " దినం తత్పక్యుస్య ” ఇతిత గృహే స్థితిమతో జ్ఞా తేస్సూత కాభా వే2పి తత-థనాత్ , “ అల్పాత్పష్బు దినాధికాత్ ” ఇతిక కౌనిషిద్ధ స్యాపి క్రమాశౌచస్య ప్రతి పాదనాచ్చ , ప్రాద్విత్రి చతుగుణాః " ఇతి ధారేశ్వర మేధాతిథివిశ్వరూప జ్ఞానేశ్వ ” - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 3 మృద్ధస్య కలౌ న్ని ల్చో, పురా రానాదృతవర్ణాశౌచవైషమ్యోక్తేశ్చ , , స్రావాదిష్వపీ " స్నానంపి తుస్స ర్వదా ” ఇస్నానమాత్ర స్రతిపాదనాచ్చ, " మృతాసువా ” ఇత్యక్ష జ్ఞా తేగశౌ దినమాత్ర కథనాచ్చ, ఇత్యాది ర్వాచురు క్తిః | « చౌలాత్ స్వాహనాశ్రయే” ఇత్యుక్తాశౌచ స్యైవ , - కురాదతవి థెరి ప్రోక్ " ఇత్య నేనచ , " పరాశ్రయాను ” ఇత్యుక్త స్యైవసూతకి స్య , 6 ఏనషనౌ రసే " ఇత్య నేన చపునరుక్తత్వాత్పునరు 8: | తధావణ్ణ నామనో న్యస నిషిద్ధత్వే. పి తదజీ కా రేణ , " బాద్ధ వేహీ నే ” ఇతి పరస్ప రాశౌచకల్పనాన్నిరో క్తిః | తధా దౌహీ ఆ దేర్మృతౌ మాతామహాదే స్త్ర్యహపక్షీణ్ Sః ఓణీశ్చ మిథ స్త్రహ పక్షిణ్యాశ్చ, మృతివిషయనిహాణ రే స్పజాత్యుక్త ద్విగుణాశౌచయోశ్చ , చయోశ్చ , పితృమృ తౌ పుష్య శిహిహదశాహాశౌచయో శ్చత్యాదీ నాంవ్యవస్థాయా అకృత త్వాదవ్యవస్థితవిషయశ్చసః | తగా డశాహారజాతీషు, త్యహాశౌచిచూ తామహాదిషు చ , పక్షిణ్యాశౌ చియోలిసమ్బద్ధిషుచ , పిత్రోస్తత్సహ జేష్వి త్యుక్త పక్షిణ్యాశౌచ సజు, రాత్ సజీన్తశ్చసః | అతఏవ అశోభితశ్చ ! అస్మాభిస్తు పరాశ్రయానౌరసపు, శ్రాణాం పాచుర్యేణాభా వే2పి క్వ చిత్తత్సమ వాద్వాత తాను కవి శేషవివక్షయవా తదాశౌచము క్తమ్ | పవం సమానోదక సగోత్రయోశ్చ వృద్ధాః క్వచిత త్యభిజ్ఞానా మాదఘం సంగృహీతమ్ | క్రమగుణాశౌచయోస్తు విజ్ఞానేశ్వరాదిభిర్దూషిత త్వాత్క లౌ నిషిద్ధ త్వాచ్చ నాభిధానమ్ | అత్యతో భావా దేవ వడ్డా నాం పరస్పరా శా చాను క్తిః | తథా వణా! నాం స్త్రీ వాద్యాశౌచస్య సర్వసాధారణ త్వే న విజ్ఞానేశ్వరాదిభిః ప్రతి పాద నాద్బహుస్మృతి సంమత త్వాచ్చ , తదాశౌ చవైషమ్యా నాదరః | ఏవమన్యదపి బోద్ధవ్యమ్ | అతోత్ర ప్రాచీనసం గ్రహాను కాశౌచ ప్రతి పాద నాత్సవ్ల్యతిశయా ఇతి సిద్ధమ్ | అనేన ప్రక్గా నారమ్భచోద్యం గర్భస్రా వగ వగతమిత్యల మతి ప్రసజేన - వ్యాఖ్యాన ప్రారమ్భః ఇహసంగ్రహకారస్తావత్ పారిప్సితస్యరశస్య నిపత్యూ

·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్
హ నిర్వహణాథః మాదౌ నిజేష్ట దేవ తాం నమస్కృత్య వక్యుమాణం
తెజూనీ తే
ఆశౌచశతకమ్
సురాసురశిరోరత్నం బ్రహ్మరు. ద్రాది సేవితమ్ | ప్ర
ఇమ్య పుజ్జరీ కాకుంవ బ్యామ్యాశౌచనిర్ణయమ్ || ౧ ||
సురాసు రేభ్యస్స ర్వెభ్యోప్యుత్కృష్టతమం బ్రహ్మగు ద్రాదిభిబ్బ
దొరక బృర వనిత పాదారవిద్దం ఫుడ్జరీ కాతు ంపరం బ్రహ్మ ప్రణమ్య భ క్తి
శృద్ధాపూర్వకం త్రివిధైః కరణే : ప్రక షేణ న త్వాఆశౌచనిర్ణయం నామ
గ్రస్థం వ్యూమి .
నన్వాశౌచాపరిజ్ఞానే తన్నిర్ణయజ్ఞానంకథమి త్యాశ జ్యూ తదేవా
గౌ వివృణోతి
నిమి త్తం పిడ్జి దానా దేశపురుషస్థమశుద్ధికృత్ | కా
లస్నానాపనోద్యం య త్తదాశౌచమీతీర్య తే || 9 ||
ఆదిశవైన ప్రేతకరాణ్యుచ్యన్ | అయమర్థః - ముఖ్యకర్తుద్ధాహాదిసపిజ్జీ
కరణాన్త పే తకృశ్యస్య , సప్పి సమానోదక యోరుద కాణ్ణలి ప్ర దానస్య ,
స్ధూనాంస్నానమాత్ర స్యచ, నిమిత్తభూతమ్,
పురుషస్థమ్,
త్ , ద్రవ్యస్థమపీత్యర్ధః, ఆశ్రయ ద్వారాష్ట్ర వ్యాణామపి దుష్ట త్వాత్ | అతపవ
మధ్వాదీనాం కేషాం దిగ్ధ వ్యాణామఘా భావో కి:; తధోత్తర త్రవశ్యతే |
అశుద్ధికృత్ - కర్మానర్హత్వకృత్ , జప సమాధ్యయ నాదిపర్యుదాసకమి
త్యర్థః | అతఏవ కర్మణాం గో వక్యతే | ఏతచ్చాఘం జ్ఞాత మెవ క
మానర్హత కృద్భవతి , " శృణుయాద్యోహ్య నిర్ధశమ్
జ్ఞాత్వాత
ద్దినమారభ్య " ఇతిమన్వాదిభిర్జన్మ మృతిజ్ఞానోత్తరకాల మెవారౌచవిధానా
త్ | ( కాలస్నానాపనోద్యమ్ ) కాలాపనోద్యం స్నానాపనోద్యం కాల
స్నానాభ్యామపనోద్యమితి విభజ్యాణో ? విట్జయః | కాలశ భైన పక్షిణ్యహ
స్ర్యహ దశాహాదయ ఉచ్యతే | స్నానమత్ర సచేలాస చేలరూపమ్ | ఏవం
బ
ఉపలక్షణం చైత

·(3) "ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ . S భూతం యశ దేవాశౌచశబ్దవాచ్యమ్ | తధా విజ్ఞానేశ్వర్ — 1 వా ! ఆశౌచశబ్రేన కాల స్నానా పనోద్యః పిణోదక దానవి థేర ధ్యయనాది పరు దాసస్యచ నిమిత్తభూతః పురుషగతః కశ్చ నాతిశయః ప్రతిపాడ్య తే || • || ఇతి . 1 కాలాపనోద్యమ్ - అనశ్శవనిమిత్త గ్రామాశౌచమ్ , పితృవ్యతిరిక్త జ్ఞాతీనాం ప్రసవాశౌచంచ | స్నా నాపనోద్యమ్ - జ్ఞాయమాన సంబద్ధ బ స్థుమరణాశౌ చం సద్యశౌచం చ | కాలస్నా నాభ్యామపనోద ్యమ్ - సపి జ్ఞాస మానోదక సగోత్ర మాతృవగణ మరణాశౌచం సంపర్కాశౌచంచ . అత్ర కర్తవ్యాకర్తవ్యే వివిన క్తి శ్లోకష ట్కేన . శా వేచ సూత కె2 ఘాఖ్యీకర్మణాం త్యాగఇష్య తె ద్ర వ్యాణ్యపి ప్రచుష్యని స్వాధ్యాయశ్చనిషిధ్య తే || 3 || సాధ్యంక ర్మాన్ని సూత్రంచ ప్రేత కార్యాణి చాప్లుతః | కు ర్యాద న్యేన మం తుకారయే న్నాన్య దాచ రేత్ || 8 || న దేయంన ప్రతిగ్రాహ్యమ ఘే దేయం సదా 2 పది | గ్రా హ్యంప రైశ్చ త తామంతదహర్మాత్రవృత్తయే || 4 || గధి క్షీరం ఘృతం శాకం పటు పుష్పం తిలౌషధే | కాష్ఠం మూలఫ లే మాంసం మధు కూపొమ్బుచాజీనమ్ || 4 || పణ్యాన్య మేపి గృన్టీయాత్స్వయం తు స్వామ్యనుజ్ఞయా! భక్యుజాతం తధా పక్వమపక వింతజ్ఞులాదికమ్ || 2 || అన్నసత్రరత స్యైవ గ్రాహ్యమిత్యణ్ణిగిరా మునిః | పుణ్య త్వాత్పుత్రజన్మా సేద్యం గ్రాహ్యం తధాప రైః || 6 || అఘసం? కే శావే సూత కెచకర్మణాం త్యాగఏవ , నత్వను స్థానమ్ | ఆ రాఘాఖ్యఇత్యధికో కి శి , పరత్ర యత్రయ త్రాఘశబ్దస్తత్ర తత్ర సమ్భ వేవి షబ్శావసూతక యోరుభయోరపి గ్రహణాధా | తత్ర ద్రవ్యాణ్యపి ప్రక వేణదుష్య ని, అపిశబ్దస్సముచ్చయె | న కేవలమ “పురుష ఏవదుష్ట ః , కిస్తుర్ర వ్యాణిచ | స్వాధ్యాయశ్చ నిషిధ్య తే, దశబ్దాన్మ స్త్ర జపాదికంచ | అత్ర మరీచిః --- ||శ్లో || సూత కేకర్మణాం త్యాగస్సధ్యాదీ నాంవిధీయ తె || * || ఇతి | ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ r - - - కాత్యాయనశ్చ 1 వా ! ఆశౌచెసూత కె ప్రేత కేచసఖ్యోపాసనాదీని వి త్యకర్మాణి, స్వాధ్యాయదాన ప్రతి గ్రహాదీని చవజః యేత్ || * || ఇతి | పైఠీ నసిశ్చ H వా || నిత్యానివినివ ర్తెర న్వై తానవర్జమ్ , శాలాగ్నౌచెక్క త్యే కె ||* || శ్రీవిష్ణుపురాణే – 1 శ్లో | మృతబోధశాహానికులస్యాన్నం నభు జ్య తే | దానం ప్రతిగ్ర హూ హూమ మఃస్వాధ్యాయశ్చ నిషిధ్యతె n * II ఇతి ! ఏవ మేవమానవీయ్యమపివచనమ్ | తత్ర “ ఉభయత్ర దశాహాని " ఇతి భేదః | ఉభయత్ర- శావేసూత కేచ ! అత్ర ప్రతి గ్రహని షేధస్మరణాద్ధ వ్యాణాం దుష్టత్వమవగమ్య తె| మని షేధః స్వయంకరణే , నత్వన్య కరణె | స్మృత్య న్త రేచ -- || శ్లో || సూతకీ చాదశాహుతునకు ర్యాదేవ తార్చ నమ్ | నకు ర్యాత్పితృకార్యాణి దానం హెమం జపం తథా || * || జప మితి సామాన్యోక్తేస్సర్వమ స్త్రజపని షేధః | ఆపస్తమ్బో 2 పి దేవ తాభిధానంచా ప్రయతో నవ దేత్ || * || ఇతి | ధ్యా నేతు నదోషః , అ భిధానస్యవర్జ్యత్వోకేశి | తథారహస్యామ్నాయ బాహ్మణే శ్రూయ తె | వా II నహ్య స్తిమనసఉపఘాతః , అన్త రేణమలవ ద్వాసినీం సూతికాంశన స్పృష్టకంచ || * || ఇతి | భరద్వాజశ్చ – 1 శ్లో || మనోహిశుధ్ధమన్యత్ర సూతోదక్యాశవస్పృశః || * || అత్ర దేవ తాభిధానవజ్యం త్వస్మరణంచ అగ్న్యా దివిషయమ్ , నతు విష్ణు విషయమ్ || శ్లో || అపవిత్రః పవిత్రోవా స ర్వావస్థాం గతోపివా | యఃస్మ రెతుజ్జరీ కాక్షం సబాహ్యాభ్యన్తరశ్శుచిః || దేవ తా న్తర నామాని నాశుచిః పరికీర్తయేత్ | నారాయణస్య నామానిసదా సర్వత కీర్తయేత్ || * || ఇత్యాదిస్మృతిభ్యః | సాధ్యం కర్మ - సన్యా వద్దనమ్ , తచ్చమానస మేవ నతు వాచికమ్ | అగ్ని సూత్రమితి సాయం ప్రాత ఏమమాత్రముచ్యతె , నత్విష్టి పశుబద్ధాది | ప్రేత కార్యా ణి - పిళోదక దా నాదీని , ఏతాని , ఆప్లుతః - స్నాతః , కుర్యాత్ | సూ మమ్ - గా హ్యేక్కాగ్నౌకాలయోర్విహితమ్ , అన్యేన - ఆశౌచరహి తేస , కారయేత్ | తుశబ్దస్స్వయంకరణని షెధకః | నాన్య దాచ రెత్ - అన్య తించి ద్వైశ్వదేవాదికం తస్మా రంగాహ్యణంవా కర్మ నకుర్యాత్ , ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 2 - , నచకారయేత్ | అత్రపులస్త్యం - 1 శ్లో ॥ సహ్యై మిష్టించరుం హెూమం యావజ్జీవం సమాచ రెత్ | నత్య జేత్సూత కే చాపిత్యజ గచ్ఛేదధోద్విజః f•!! అత్తా న్యసా ధ్యేష్ట్యాదికమప్యాచ రెతిఁల కిముత అనన్యసాధ్యాంసద్ధ్యా మికి సర్ద్యాయూఏ వావశ్యకార్యత్వద్యోతనార్థమిష్టి చరుగ్రహణమ్ | య ద్వా , అమాగమా త్పా రభైషి చర్వను స్థాన ప్రతి పాదనమిత ్యవిరో ధః | పతన్మా నససధ్యావద్ద నాభి ప్రాయమ్ | యతస్సఎవాహ ! సూత కేమృత కే వాపి సర్ధ్యాకర్మ నసంత్యజేత్ | మనసోచ్చారయేన్మస్త్ర నాణాయామమృతేద్విజః || • II యత్తు శ్రీవిష్ణుపురాణవచనమ్ శ్లో || సర్వకాలముప స్థానం సర్ధ్యయోః పార్థి వేష్య తే | అన్యత్రసూతకా శౌచ విభ్రమాతుర భీతితః || * || ఇతి తద్వాచని కాభి ప్రాయమ్ | నను జ్ఞ్యావద్దనవిచ్ఛిత్తి దోషాయేతి చేన్న , మన సైవకృత త్వాత్ || శ్లో | రాష్ట్ర లోభే నృపాక్షి పై సత్థామేశావసూత కే | సధ్యావద్దనవిచ్ఛిత్తి ర్నదోషాయక దాచన || * H ఇతి వాచనిక సర్ధ్యావద్దనవిచ్ఛిత్తె దోషా భావ స్మృతేశ్చ | ఆత్రవ్యాసోవి శేషమాహ In శ్లో || ప్రక్షి పేత్సూత కే త్వద్యం గాయత్రీంకు సముచ్చరణ | దత్వా ప్రదక్షిణంకుర్యాత్సూర్యం ధ్యాయం స్తతో ద్విజః || * || ఇతి గాయత్రీముచ్చరన్నర్ధ్య ప్రక్షేపమా శ్రంకుర్యాత్ , అన్యన్మాడ్డనవద్దనజపాదికం మనసా కుర్యాదిత్యర్ధః | అ తార్ఘ్య ప్రచేప మాత్రస్య వాచనికత్వాభ్యనుజ్ఞానాత్ , శ్యామా శ్రానుష్ఠానస్య మానవత్వ ప్రతిపాడనాత్ , వచనా న్తరాభా వేనాన్యక మో? పలక్షణ త్వానుపపత్తేః , శుచి నాకర్మ కర్తవ్యమితి శుధైరపి కమా? జత్వవిధానాత్ , ప్రత్యుతమన్వాదిభిర్ని త్యాఖామపి నివృత్తిస్మ రణా చ్చ , సర్ద్యావ్యతిరిక్తం కర్మమన సాపిన కాయః మితిసిద్ధమ్ | వైయాఘ్ర పా || శ్లో || స్మా రకర్మ పరి త్యాగో రా సూరన్యత్రసూతకే | శ్రా తకర్మణిత త్కాలం స్నాతశ్శుద్ధిమవాప్నుయాత్ ! * 1 కణ్వశ్చ – 1? || అగ్ని సూత్రహవంకుయాణదన్యాఖా వేస్వయంతువా | కుయాణత్స్నా త్వార వాసాస్తు తస్మాత్కాలాదృతే శు దిః ! * 1 మ కాలం -- - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ។ సా , = విన్నా న్యకాలే అశుచిరిత్యర్థః | తథాశ్యః జ: — || వా || స్నానొపస్పర్శ నా న్తమాశౌచమ్ || * || ఇతి , శ్ ఉదక దానక్రమః . యాజ్ఞవల్క్య శ్లో || సప్తమామా ద్వేహి జ్ఞాపయోధ్య సయ స్త్యపః | అపనశోశుచదఘమ నేన పితృదిచ్ము ఖాః || సకృత, సిజ్బు న్యుదకం నామగో త్రేణ వాగ్య తాః | ఏవంచూ తామప ఏవంమా తామహా చార్య ప్రేతా నా ముదక క్రియా || * II ప్రచేతాశ్చ - || నా || ప్రేతస్య బార్ధవాయ థావృద్ధముదక మవతీయః నొక్క షేణ యురుద కాస్తే ప్రసిజ్చేయురపస వ్య యజ్ఞోపవీత వాససో దక్షిణాముఖా బ్రాహ్మణస్యోద జ్ముఖాః ఖాశ్చ రాజన్య వైశ్యయోః || * || ఇతి | గౌతమశ్చ | వా || ఉదకదా నం సపిద్దెశికృత చూడస్య || * || ఇతి | కృతచూడస్య - కృతమౌళస్య యక్తుమనూక్తమ్ || నాత్రివషణ స్యకర్తవ్యా బౌద్ధ వైరుదక శ్రీ యా || * || ఇతి, తద్వషత్రయ తయాదర్వాక్పితృవ్యతిరిక్తా నాముదక విధి లి షేధపరమ్ | పితుస్తు తదర్వాగపి శిశుదా హే తర్పణం భవతి , తదపిసప - || శ్లో || జాతద న్తస్య వాకుర్యాన్నామ్ని వాడి పికృతేసతి || • || ఇతి | గౌతమశ్చ || వా || ద మౌజన్మా దిమా తాపితృభ్యామ్ || * || ఇతి | స్మృత్యన్తరేచ — | శ్లో || శిశో స్త్రీ వత్సరాదూర్ధ్వముదకం పఖ్చుసప్త S8 | త్రిరా త్రాత్పిణ్ణదశకం సర్వేషాం తర్పణం భవేత్ || * || శ్లో త్రివచుదకంపిణ్ణమ్ || * || శ్లో || త్రివర్షా ది ప్రమీ తేభ్యః || • || కన్యాబాలకుమా రేభ్యః స్ర్యహాల్విళోదక క్రియ II * || ఇత్యాదిస్మృ త్యన్తరం పితృవ్యతిరిక్తవిషయం మన్తవ్యమ్ | విష్ణుః వదాశౌచం ప్రేతస్యొదకం పిఱ్ఱంచదద్యుః || * || సంవర్లోవి శేషమాహ . II శ్లో || పూర్వాష్ణోవా పరా ప్లైవా తోయమాశౌచగామిభిః | సంస్క- శ్రీవబలి ధైయస్సహి ప్రే తస్య బాధ్ధవః || * II ప్రచేతాశ్చ — | దినే ది నేడెజ్జలీకాపూర్ణాక్ ప్రదద్యా తేతరణాత్ | తావర్వృద్ధిశ్చక రవ్యాయావత్పిణ్ణస్సమాప్య తే || అత్రయావదాశౌచమితివిష్ణుస్మరణాత్ , -- య || వా | యా ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- యావత్పిణ్ణస్సమాప్యతే " ఇతి ప్రచేతస్సరణాచ్చ , దశాహా నముదక దానంకుర్యాడితి గమ్యతే. - దశాహమ ధ్యే దశా దిసమ్భవెళి యత్తు గాలవవచనమ్ | శ్లో || పిత్రోరాశౌచమ ధ్యేకు యదిదశఃస్స మాప తేత్ | తావ తైనోత్తగం తస్త్రం పర్యవ స్వ్యేహాత్పరమ్ || * II ఇతి , తదౌరసాదివ్యతిరిక్ష విషయమ్ | తధా కాలనిర్ణయె-- || శ్లో || దశాహ మధ్యేసజాదశోజావా థభ వేద్యది 1 తోయంపిణ్ణం సమా ప్యేత త ద్ది నెనౌర సేతరః || * || ఇతి | వరదరాజస్మహే పి || శ్లో | దరే ప్రే తది నేషు సత్యపి తధారదా హం సుతః || * || ఇతి | స్మృత్యన్త రే2పి — | శ్లో || ఆశౌచము ధ్యే విధుసం క్షయ శ్చేద్దచ్యుదః శాహం తిల వా రిషిణా? | పు శ్రీ సుతోదత్త కఔరసశ్చ శేషా స్సుతా స్తత్రసమాపయే యుః || * || ఇతి | దాహ్యాయణీయే2పి -- || వా || దశాహమ ధ్యేయ దిదశొః భవతి మా తాపితృవ్యతిరిక్తానాం తేనైవపిః సమాపనమ్ || * || ఇ తి 1 గౌతమశ్చ - || శ్లో || అన్తదః శా దశః శ్చేత్తత్రసర్వం సమాప | పితొస్తు యావదాశౌచం దద్యాత్పిణ్ణం జలాణ్ణ లీక్ || మధ్యేసి ప్రసమాప్తి శ్చేత్కు లక్షయకరీభ వే || * || అన్య శ్రాపి -- || శ్లో || అత్త ర్దశా హెదర్శ శ్చేత్పితుమాళ్ తుర్గుకోమృతౌ ! పిజ్జంద ద్యాద్ద శాహా స్తమి త రేషాం సమాపయేత్ !! * || సంగ్ర హేచ v శ్లో | మాతాపితో ర్మృణి ప్రాప్తి దశా హేమధ్యతోయది | వనస్పతిగ తేసో మే శిష్టాహం పూ ర్వవళి పేత్ || * || తథా అన్యత్ర- | శ్లో || అన్తర్గశా హేమావా స్యా య ద్యాగచ్ఛేత్తతో బలిమ్ | సమాపయేశ్వరః పుతో దశాహాస్తం స నూపయేత్ || • II ఇత్యాదివచ నైద్య శాహాన్తమేవ పిళోదక విధానాత్, II శ్లో || ఇన్దుకయేయ దామృత్యుః స్త్రియోవా పురుషస్యవా | ఉడకం పిజ్జి దానంచ తథాసర్వం సమాపయేత్ | మాతాపితో శాహంస్యాడ్య థావిధిసమాపయేత్ | మధ్యే పిజ్జిసమాప్తి శ్చేత్కు లక్షయక రీభ వేత్ !! * !! ఇతి విపర్యయే ప్రత్యవాయ ప్రతిపాదనాచ్చ , మా తాపితృవిషయేదశా యేత్ పాల ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - హమధ్యే దర్శసమ్మవే పిళోదక దా నాపకర్ణో నా స్త్రీతి సిద్ధమ్ | ఏవంసతి || శ్లో || ప్రవృత్తాశౌచత స్త్రీస్తు యదిదర్శం ప్రపద్య తే ! సమాప్యచోడ కంపిణ్ణం స్నానమాత్రం సమాచ రేత్ || ఆ ద్యేన్గా వేవక ర్తవ్యా ప్రే తపి దక క్రియా | ద్విరేన్ల వేతుకు ర్వాణః పునశ్శావంసమశ్ను తే || చన్షద్వయే బలి ర్నైవ దేయః ప్రేతస్యశాన్తయే | యదిదద్యాద్విచక్స్టెతుదాతుఃకుల వినాశనమ్ || అథోర్ధ్వం కృష్ణ పక్ష స్య ద్వాదశ్యాంసుస్థి తేసతి ! తదానీంస ఇచ్చేయేద స్థ్నాంనచతుర్జె2 హ్ని సఖ్చయః || త్రయోదశీక మాశ్రతిశా యస్యమృతిర్భవేత్ | నాశికుడ్యసినీ వాలీం కుర్యాత్పిణోదక క్రియామ్ || *B ఇత్యాదీని భవిష్యత్పురాణే పైఠీనసిసంగ్రహవచనాని మా తాపితృవ్యతిరిక్త విషయాణ్యె వేలిమ న్తవ్యాని | ఏవం పిగ్గా సమాప 32 ప్యాశౌచం దశాహ మేవ || శ్లో || యవ దాశౌచముదకం పిఱ్ఱంద ద్యాధ్విజోత్తమః | పిజ్జా దానవి ధేరూ ధ్వమా శౌచంతు సమా పయేత్ || * || ఇత్యజిరస్మరణాత్ , || ॥ శ్లో || ససూతకీ భ వేజ్ర తే మృతేవాడ భ్యమౌ రేగ తే | మ ధ్యేద ర్మెన నిర్వృత్తే సూతకంతుయ ధాతథమ్ || * || ఇతి సంవర్త వచ నాచ్చ | ఏవంచన త్యేకొద్దిష్ట మే కాదశాహ పవ కార్యమ్, || శ్లో || ఏ కాద శే2 హ్ని మధ్యాహ్నపకోద్దిష్టంసమాచ రెత్ ||• II || శ్లో || ఆద్య మే కాద శ్నేహని || * || శ్లో || ఏకాద శేష హ్నియచ్ఛార్ధమా శౌ చాపగ మేసతి || * || ఇత్యాదివచ నైరెకాదశాహఏ వైకోద్దిష్ట విధా నాత్ | కిం చ ! శ్లో || బల్విచష్ట్ర కృష్ణ శ్చెద్ధిన స్తిశవదాహకమ్ | చన్ద ద్వయే పీ క కవ్యామా తాపితో ర్బలి క్రియా : ద్విచష్ట దర్శనేజోపోమా తాపిత్నో విద్య తే | అన్యేషాంతుస పిడ్డా నాం డర్శపవసమాపయేత్ || అన్తర్దశా హే దర్శ శ్చేవిజ్ఞనిర్వాషణానికమ్ | సపిణోవర్జంత్పుత్ర : కుర్యాపిణోదక శ్రీ యామ్ || అన్తర్దశా మీద ర్మెతు విఫెర్నా స్త్రీ ప్రతిక్రియా | మాతా పితో ర్దశాహా న్తం యథావిధి సమాధయేత్ || దశాహమ ధ్యే దర్శ శ్చెలిజ్ఞ దానంతి లోదకమ్ | మాతాపిత్ర్వోనా న్యేషాం దర్శపవసమా పయేత్ || * 1 2 త్యాదిస్మృత్య నరవచనాని పరశ్శతా నిసని , తాని విస్తరభయాన్నలిఖ్య J | బృహస్పతి - -- 1 శ్లో !. సూత కేమృత కేచైవ అశకౌ శ్రాద్ధ భోజు - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ a u నే ! ప్రసవాది నిమి త్తేషు హావయేన్నతుహాపయేత్ || * ! జాతుకణి? శ్చ – ! శ్లో || సూత కేతుసముత్ప న్నే స్మార్తకర్మ కథంభ వేత్ ! పిజ్ఞ యజ్ఞం చరుం మమ సగో త్రైణ కారయేత్ || * 1 స్మార్తకర్మ- దేవ తార్చనజప హెూమాది , తచ్చపూర్వ జూల్పిత విషయమితి వ్యాఖ్యే , అన్యధా తన్ని వృత్తిపరమన్వాదివచనవిరోధాత్ , | శ్లో | పి చక క్రియావల్తో హెూమం దానం ప్రతిగ్రహమ్ | నకు ర్యాద్యావదా శౌచం స్వాధ్యాయంచ సురార్చనమ్ || * || ఇత్యాదివచ నైస్తత తి షే ధాచ్చ | నను, “ నహ్య స్తి మనసఉపఘాతః " ఇశ్రు త్యాదిభిర్మనసశ్శుద్ధి వి ధా నాత్ , అయంని షేధో నమానస విషయ ఇతి చేన్న " మనసొచ్చారయేన్మ స్ట్రా?" ఇతస హ్యైవద్దననూత్ర స్యైవ మానసత్వ ప్రతిపాదనాత్ , దేవతా ర్చ నా దేశ్ళు తిస్మృతిమస్త్ర పఠనస్యవా క్వచిదపి మానస త్వే ప్రమాణా భావాచ్చ, సఖ్యాకర్మ మాత్రవిషయ మేవ మనసశ్శుద్ధివిధానం యుక్తమ్ | సువర్తశ్చ || శ్లో || దశరాత్రేణశు ధ్యైరల్డ్ వైశ్వదేవ వివిజి తాః | -హెమ స్తత్రతుకర్తవ్యళ్ళు ష్కా న్నేనఫ లేనవా || పఇచ్చేయజ్ఞ విధానం తునకు ర్యాస్మృతిజన్మనోః || * || కతః వ్యః - కారయితవ్యః | అఘనిషిద్ధా నామఘానై కరణమాహజాబాలి: || శ్లో || సర్ద్యాం పఖ్చుమహాయజ్ఞా స్నత్య జేత్ స్మార్తకర్మచ ! తన్మ ధ్యైహాపయే దేవదశాహావైపునః క్రియా || * || ఇతి సధ్యాం పఖ్చుమహాయజ్ఞాంశ్చ స్మార్తకర్మజప హోమదా వాదిచ క దాఛిదఫినత్యజేత్ | తన్మ ధ్యే - హాపయే దేవ - త్యజే దేవ, పవమఘము ధ్యాత్యక్తానాం తద ప్లే ను స్థానం భవతీత్యర్థః , || ? H దశాహా శుపరం సమ్యగ్వి ప్రః కుర్వీతధర్మవిత్ || * || ఇతి సంవర్త స్మరణాత్ 1 ( నగే యం న ప్రతిగ్రాహ్యమ ఘో) శావే సూత కేచ, దానం ప్రతిద్ర వా నకార్యః | తథామనుపరాశరౌ - శ్లో || దానం ప్రతిళ సూ మస్స్వాధ్యాయశ్చనివర్తతే ! * n సం వర్తశ్చ ప్రోదశాహమాఫీత దానాధ్యయనవజి? తః ! * 1 ఇతి 1 స్మృత్యన్త రేచ - II శ్లో ! పిళోదక క్రియావన్తో హెమం దానం ప్రతిగ్రహమ్ | నకుర్యు -- ఆశౌచమ ధ్యే , -- ·ఆశౌచశతక వా వ్యాఖ్యానమ్ - - a ర్యావదాశౌచమ్ || * || ఇతి | కాత్యాయనశ్చ - || వా || స్వాధ్యాయ దాన ప్రతి గ్రహణా నివర్జయ ని || * || ఇతి | ( దేయం సదాపది) ఆపచ్ఛవైన అత్యన్తరోగచుర్భిక రాష్ట్ర భ్రం శవృత్త్యలాభదశోచ్యతే | రో గెతచ్ఛా స్త్యర్ధం గోభూహిరణ్యాది , ప్రాణసం శయెఉత్సాగోదానాదిచ దే యమ్ I (సదా) - శావసూతక సమంగా శౌచే2పి | తథా బ్రా హ్మే, — ఆశౌ చం నవిద్యతఇత్యను వృత్తే | శ్లో || అకాలమృత్యోశ్శాస్త్యర్ధం మహా దా నే చరోగిణామ్ | * || యాజ్ఞవల్చు - || శ్లో || ఆపద ్యపిచ కష్టాయాం సద్యశ్మాచంవిధీయతే | • || ఇతి | సర్వ కౌచసజ్కోచస్యాపకు పాథిక త్వాదా పదిసద్యశౌచ మే వేశ్యర్థః , II శ్లో || స్వస్థకా లేత్విదం సర్వం సూ తకం సము దాహృతమ్ | ఆపద్ధతస్య సర్వస్యసూత కే2పిన సూతకమ్ || * || ఇతి దకు స్మ రణాత్ | ఏతచ్చ సద్యశౌచ ప్రకరణే ప్రపఖ్చుయిష్య తె|(గ్రా హ్యం ప రైశ్చ త కామం తదహగ్మా త్రవృత్తయె ) తత్ర - ఆపది , రైః - ఆశౌచరహితైః , చకారాదాశౌచిభిశ్చతద్దినమా ③పర్యాప్తం జీవ నాయ ఆచ మే వాడౌచిభ్యః ప్రతిగ్రాహ్యమ్ , నత్వధికమ్ , నతుకృతా న్నంచ | తథా విజ్ఞానేశ్వర || శ్లో || సూత కెమృత కే చాపి దుర్భిజే భక్షి తంద్విజే : 1 ఉపప్ల వేచ దేశస్య తేషామ ల్పేన నిష్కృతిః || * || అజ్జి రాః || శ్లో || ఆమంపూయతి సం స్కా రైస్సమ్య గేభ్యః ప్రతీప్సితమ్ | తస్మాదా మం గృహీతవ్యమన్నంసూతమృతాన్తరే || పక్వాన్నవజం వి ప్రేభ్యో గోధనుడు త్రియాదపి | వైశ్యాత్తుసర్వధాన్యానిశూ చాత్తునక థఇ్చన || అనూదకంతు తత్సర్వం గద్దమాల్యవివర్జితమ్ | యథావణేః షుయదృష్టం ప్రతిగృహ్రీత వైద్విజః || నాద్యాచ్ఛూద్ర స్యప క్వాన్నం విద్వానాశౌచిన్కో పి చ | ఆదవీ తామ మేవాస్మాదవృత్తా వేక రాత్రకమ్ || * || ఇదంశతైన అఘీ శూద్రశ్చ రామృశ్య తే, ఉభయోరపి ప్రకృత త్వాత్ | అవృత్తిః - దుర్భిET దౌవృత్త్యలాభః | తత్ర శూద్రాష్ట్ర గ్రహవిషయే విశేషమాహమనుః - శ్లో || త ధైవసప్తమేభతే భక్తానిషడనశ్నతా | అశ్వసనవిధా నేన హర్త వృంహీనకర్మణః k * 1 త్ర్యహంబుభుక్షితఃస్థిత్వా చతుర్థది నే తనపగ్యా ·(3) ఆశౌచశతకవా శ్యాఖ్యానమ్ 93 | మృత సూత sro మాహరెత్ II శ్లో || ద్రవ్యాణి స్వామి సమ్బథా త్తద మొత్వశుదీనివై | స్వామిశు ధైరవశుధ్యని వారిగా ప్రొ & తాన్యపి || * || ఇతివచనాత్స్వామి సమృవ ద్వారాసర్వక వ్యాణాం దుష్ట త్వేన ప్రతి షె ధే ప్రాప్తి , కెషు వ్యేషు ప్రహానుగ్రహమాహ చధిక్షీరమి త్యాదినా | పటు - లవ ఇమ్ " లవణం పటుసంజ్ఞతమ్ ” ఇత్యమరః | పణ్యాని - వికేయత్ర న్యాణి, అమే 2 పి - అపి శబ్దాత్సర్వ దాచ , ఏ తానిస్వోమి సౌభూమౌనిక్షిప్తాని సా వ్యనుజ్జయా స్వయ మేవగృన్టీయాత్ | తుళబొహిహస్త ప్రతి గ్రహని షె ధకః | తధామరీచి: -- | శ్లో || లవణేషధుమాం సేచ పుష్పమూల ఫలేషు చ 1 శాక కాష్ఠ తృణేష్వప్సు డధిసర్పిఃపయస్సుచ || ' ఔష ధాజి నేచైవ ప క్వాప క్వెస్వయం గ్రహః | పణ్యేషు చైవస ర్వెషు నాశౌచం మ - 3 !! * || అగ్స్ రాశ్చ || యత్తు క్షేత్ర గతం ధాన్యం కూప వాపీ షుయజ్జలమ్ | అభోజ్యాదపితద్భోజ్యం యచ్చ గొషుగతం పయః || * || అన్యత్ర సపవ || శ్లో || యన్తు మే త్ర గతంధాన్యం ఖ లేవాగణ కే2పివా | స ర్వకాలం గృహీతవ్యంశూద్రాడప్యణి రాబ్రవీత్ || ఆవంమాంసం మధుఘృ శం గధి క్షీరము దౌషధమ్ | గుడుతక్రం తథోదశ్విద్భోజ్యా న్యేతాని నిత్య శః II • || ఉదశ్విత్ - అర్ధామ్బుయు క్తమ్ , తగ్రమ్ - పాదజలాన్వితమ్ | అత్ర పూర్వోక్తవ్యతిరిక్తతజ్ఞులాది పదార్థా దానవిషయే క దానవిషయే కృతాన్నవ్యతి రిక్తప క్వాపూపొది గ్రహాణ విషయేచ , పురుష నియమమాహ ( భక్త్యుజూత మ్ ) ఇత్యాది నా ! నిగదవ్యాఖ్యాన మేతత్ ! తధా విజ్ఞానేశ్వరే-- ! వా !! పక్వం భక్త్యుజాతమపక్వం తజ్జులాది I * || అత్ర పక్వాపక్వాభ్యను జ్ఞాన మన్నసత్ర ప్రవృత్తవిషయమ్ , || శ్లో || అన్నసత్ర ప్రవృత్తా నామన్న మామమగహిళితమ్ | భుక్త్వా పక్వాన్నమే తేషాం త్రి రాత్రంతు పయః పి బేత్ I * || ఇత్యథిరస్మరణాత్ | అత్ర సత్ర శబ్దః సత తాన్నదాన వాచీ, సత్రం యాగే సదాదానే ” ఇతి వైజయ నీ | ( పుణ్యత్వాత్ ) ఇతి | పు ణ్యత్వాద్దేవ తాపితృసాన్నిధ్యాదితి 'శేషః | అత ఏవ దివావా రా || -- ·ఆశౌచశతకవా వ్యాఖ్యానమ్ -- పుత్రే జాతే నిర్విశజూం ధనధాన్యాది దద్యాత్ , ప్రతిగృ'యాచ్చ! పరైః - ఆశౌచరహితై స్సకు లైశ్చ | తధాచాదిత్య పురాణే దేవాశ్చ పితర శ్చైవ పుత్తేజా తే ద్విజన్మ నామ్ | ఆయా స్తి తదహః కృ త్స్నం తస్మా త్పూజ్యంచ సర్వదా || తత్ర దద్యాత్సువర్ణంతు భూమిఁ గాం తురగం తదా | ఛత్రం భాగం వస్త్రమా ల్యే శయనం చాసనం గృహ మ్ || * || పరాశరశ్చ || శ్లో || ఖలయ జై వివా హేచ సజా ” గ్రహణేమృతౌ | పు తేజా తే వ్యతీపా తేదత్తు భవతి చాషయన్ || శ శ్వర్యాం దానమ స్త్రీతి నాన్యతతు : ధీయ్య తే || * || సంగ్ర హేచ # శ్లో || పుత్ర జన్మ ని యా త్రాయాం శర్వర్యాం దత్తమ క్షయమ్ || * ! నను , " కుమార ప్రసవే నా భ్యామచ్ఛిన్నాయాలు గుడ తిల గోధాన్య ప్రతి గ్ర హెష్వచోషః " ఇతి శబ్ధస్మరణాత్ , " Vడ్నాభిచ్ఛేద నాత్సంసా - 'రాక్ పుణ్యాధాక్ కుర్వని , ఛిన్నా యామాశౌచమ్ ఇతి హారీతస్మర ణాచ్చ, కృత్స్నస్య జన్మాహస్య దాన ప్రతిగ్రహాహణత్వో ! క ధమితి చే త్; నైవమ్ , బహుస్మృతిసంమశ త్వాత్ | తదాహయాజ్ఞవల్క్యః || శ్లో || తడహర్న ప్రచు మ్యేత పూర్వెషాం జమ్మ కారణాత్ || * || వృ ఢిమనురఫి !! శ్లో || జా తే కుమా రె తదహః కామం కురా కుర్యాత తిగ్ర హమ్ | హిరణ్యధాన్య గోవాస స్తిలా నాం గుడసర్ఫిషామ్ || * || వృద్ధ యాజ్ఞవల్క్యశ్చ || శ్లో || తత్ర సర్వం ప్రతిగా హ్యం కృతాన్నం తువివర్జయేత్ || * || హార్తీతశ్చ - 1 వా || జా తేకుమా రే పితృణా మామోదాత్పుణ్యంతడహః || * II గౌతమశ్చ || వా || ప్రాజ్నా భివర్ధనాత్పుణ్యం తదహరి త్యేకే II * || శబ్ధశ్చ || వా n కుమార సవే నా భ్యామచ్ఛిన్నాయాం గుడతిలహిరణ్యవ స్ర గోధాన్య ప్రతిగ్రహీ ష్వదోషస్త తరహరి త్యేకే | * ! అత పకు ల్యేభ్యోద ద్యాత్ , ఇత్యా శజ్ఞ || వా || సర్వేషాం సకుల్యానాం ద్విపద చతుష్పద ధా న్యవాసో హిరణ్యాని దచ్యుః . హ శజః ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - 3 అఘాన్న భోజనే . అఘే భో కుద్ధియా 22 శౌచం శిష్టాహం చైన్లవం తతః | మోహా త్తావదఘంయావచ్ఛక్తంజీర్ణంపతత్యధః || | || ఆపత్స హర ఘే భోక్తురిడంజ్ఞా తేర్నదోషకృత్ ! అ ఫే ఫీపూర్వ భుక్తవతశ్శి'హమఘంభవతి | అఘాన న్తరమ్ , ఐ - ఎమ్ - చాన్డాయణంచ | అజ్ఞానాత్తత్ర బొక్తుస్తావ దేవాఘు యావ పృక్తం జీర్ణం సడశోప్రణతి | అఘి సంవి నాన్యత గ్రాసాలాభః , స్వయం గో గేణాన్యత గనుచుశ క్తిః , చర్భిణది చ , ఇలా ద్యాపతా లేనే పూర్వ నేను మీ భుక్తవతో2పి దిన మె వాఘమ్ | ఎతత్సహిజ్ఞస్య నదోషకృత్ | నన్వ శశిష్టాహమిత్యహ శబ్దస్య అచత్యయాక్తస్య " రా త్రాహ్నాహాఃపు, సి” ఇతి శిహహణ త్యేవ ప్రయోగ స్సాధురితో చేత్ ; సత్యమ్ , “ కాలా ధ్వనో గత్యస్తస.యో గే” ఇతి ద్వితీయాను శాసనాత్ | 6 మా సమగ్ని ఘోత్రం జు సూతే , అస్తుదేశమ్ " ఇత్యాదివద్ద్వితీయార్త ప్రయోగశ్చ సా దు రేవ | ఏఎమె కాహద్వ్యహాదీ నామపి ప్రయే పి ప్రయోగ సాధుత్వ మధ్యవ సేయమ్ | || వా || నాతొచ్వే చికశ్నీయాత్ | మాశౌచే యస్పకృదశ్నాతి తస్య కావదాశౌచమ్ , యావత్తెషామా₹ చ వ్యపగమః ! ఆశౌచవ్యపగ మె ప్రాయశ్చిత్తంకు ర్యాత్ || * || ప్రాయ శ్చిత్తమ్ - చాన్గాయణమ్ | తధాస హేచ న్నం నవశ్రాద్ధం మాసికాన్నం తథైవచ | హీనా బారద్విజస్యాన్నం భు క్వా చాన్గాయణంచ రెత్ || • !! వృద్ధయాజ్ఞవల్యూశ్చ తత్ర సర్వం ప్రతిగ్రాహ్యం కృతాన్నంతు వివర్జయేత్ | భక్షయి త్వాతు తన్మో హాద్ద్విజశ్చార్టాయణంచ రేత్ || • !! పరాశరోవి శేషమాహ 1 శ్లో || జ్ఞాత్వాసమాచ రేతృచ బ్రహ్మ కూర్చం పిబేద్ద్విజః !! • || తదఘం దాతృభో కృభ్యామపరిజ్ఞా తే నభవతీ , ఏకేనాపి పరిజ్ఞా తే భవ త్యే వ | తథాష ఆం శన్మతే | శ్లో || ఉభాభ్యామపరిజ్ఞా తేసూతకంతున దోషకృత్ | ఏ కే నాపి పరిజ్ఞా తెభిక్తు దోక్షముపావ సౌత్ || * || అట్టి బ్రాహ్మణానా శి తో || సూతకా ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ne S -- - || వా || అనిదణ - II శ్లో || అన్తర్దశా సభుక్త్వా న్నం సూత కెమృత కేతధా | అ సం స్పృశ్యోభ వేత్తావద్యావదన్నం ప్రజత్యధః || * !! మనుః శుష్కాణిచకషాయాంశ్చభుక్త్వా2 మేధ్యాన్యపిద్విజః | తావద్భనత్యప్ర యతోయావదన్నం వ్రజత్యధః !! * || అత్ర విశేష మాహ పరాశరః || శ్లో || అజ్ఞానాచ్భుజ్జీ తెవి ప్రాస్సూత కెమృత కె2 పివా | స్రాయశ్చిత్తం కథం తేషాం వణే వణే విధీయ్య తె || గాయత్ర్యష్ట సహ ① స్తుశుధ్యస్తే శూద్రభోజ నే | విశఃపఖ్చు సహ సైస్తు కు త్రస్యతి సహస్ర కైః || ④ హ్మణస్యయధాభు త్తే ద్విసహస్రం జపేచ్చుధః | పానీయ్యపా నేకుర్వీ త పజ్చగవ్యస్యయోజనమ్ || • II బోధాయనశ్చ శాహసమీక్షిర మైనమ పేయంవత్సాన్యవత్సయోశ్చ | అవిక మౌష్టిక మెక శఫమ పేయమ్ | అపేయపా నేకృచ , అన్యత్ర గవ్యాత్ | గ వ్యే తు త్రిరాత్ర ముపవాసః || * || యావదన్నంవ్రజత్యధణత్య నెన నిష్పురీష భావఉచ్యతే | సచసప్తరాత్రేణ భవతి | తధాప స్తమ్బః - జ్యంభు క్వా.నైప్పురీష్యం తత్సఫరా తెణాప్యతే || * || ఏతదనూద్దారవి షయమ్ , ఉద్గా రేతు త్రిరాత్రమ్ | తధాహగౌతమః జ్యభోజ నే నిప్పురీష భావ స్త్రీ రాత్రమబొజనం సప్తరాత్రంతా || * || ఇతి | హారీతశ్చ - || వా !! అభ్యక్తమూత్ర పురీషకరణే, మృతసూతక శా వాన్న భోజునే, శూదై స్సహసు ఫై , త్రిరాత్రమబొజనమ్ || * || శ్య 11 శ్లో || శ్రీ రాణియాన్యభ బ్యాణి తద్వి కారా శ నేబుధః | సప్తరాత్ర వ్ర తంకు ర్యాశ్రయ లేచిన సమాహితః II * || ఇత్యేతద్బుద్ధిపూర్వాభ్యాస విషయమ్ | బ్రాహ్మపు రాశాచ -- || శ్లో || సూత కేమృత కేవాడి పి నరోదు ర్భిక్ష పీడితః | భోజ్యాన్నా దన్నమశ్నీయాద్వితీయే ఓ హనిశుధ్యతి || • || భోజ్యాన్నాత్ - ఆశౌచరహితావస్థాయామితి మామితి శేషః | విజ్ఞానేశ్వ రెచ -- || నచాసకు ల్యైర్భోక్తవ్యం సకుల్యో నాన్నదోష భాక్ | సూత కేస కులస్యాన్నం నదుష్టం మనుర బ్రవీత్ || * II n వా || అజ్ఞా ఈ || వా || అభో మి- -- - నాకు ·( 1 ) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ na n} కాయాంచ -- అత్ర, మాతృకం పైతృకం వా భర్తుర్యద్యదఘమ స్తి , తత్తత్ప త్న్యాఅపి స్యాది త్యాహ . {భర్తుర్యద్యడఘంత శతృత్నాః స్యా న్నా స్యపశ్న్యఘమ్ || no || శ్వశురస్యాలవిషయె జామాతుర్విశేషస్యవక్యుమాణత్వాత్తద్వల్ తిరిక్తపల్నీసం బభ్రమరణాశౌచం భతుర్నవిద్యత్పత్యర్థః | అత్ర మరీ 1 కులాన్తర ప్రవిష్టానాం దాయచ శౌచ మేవచ | జ్ఞాతిత్వం చనివర్తన్డేతత్కు లేసర ఎముచ్యతే || * || బోధాయనశ్చ సపత్నీకానా) సాప త్న్యోనాం సపిజ్ఞానాం దశరాత్రమ్ !! • || స్మృతివి || శ్లో || ఏకత్వం సాగ తాభళుళ్ పిష్ఠగో తెథసూత కె || అథ సంపర్కాశౌచమాహ. (అఘిసంపర్క-తో- శౌచంభ వేత్తద్దినస్యకమ్ |నతష్ట్ర వ్య క్రియా స్త్రీణాంసామ్పరి. కమఘంభ వేత్ || 70 || సప్తమ్యల్దేతసిః | సమ్పర్క శబ్లే నేదముచ్య తె || శ్లో | ప్రే తక కోప దేశిత్వం తత్కృతిశ్చాhభిస్సహ | సహవాసస్సపత్తాల్యది సమ్పర్కా- సుం ప్రచక్ర తె | * I సహవాసః - అపృథగ్వాసః | తతశ్చైక స్మిన్న పిగృహేపృథగ్వాసినోడె న్యస్యసూతకం నకిఇచ్చిదప్య స్త్రీతి విజ్జీయమ్ | శా వంతుభ జ నాది విబధ్ధ నేన స్యాదిత్యుత్తరశ్రవశ్యుతె | ఏవ సమ్పర్కవశా జగతమ సంసమ్పరిలో ద్రవ్య క్రియా స్త్రీణాం నా స్త్రీ | అత్రస్త్రీ గ్రహణం పుత్రాదేరప్యుపలక్షణమ్ | అత్ర బృహస్పతిః || శ్లో || య య సైస్సహ క్షో2పి ప్రకు గ్యాచ్ఛయ నాదికమ్! బాస్టవ్కో బాద్ధవోవా 2 పిసదశా హేనశు ధ్యతి || * I తచ్ఛవైన ప్రకృతాశౌచినః పరామృశ్యస్తే | ప్రశభైన , పౌ నః పున్యేన సమ్పరు- ఏవోచ్యతె , నతు కాదా చిత్క: , తస్యస్నానమా త్రేణశుద్ధేశి | దశా సూపన్యాసస్తు దశాహసమ్పర్క విషయః | అతః , తి చిద్ది నాన్యఘసమ్ప రే2పి తద్దినమాత్రమఘమితివిళైయమ్ | స్మృత్యట్‌ || శ్లో | ప్రేతకర్మణివక్తృణామాశౌచం కతృణ వద్భవేత్ | అ న్యకర్మణివక్తృణాం స్వాహాకారం వినోచ్యతే || * || స్మృతిరత్నే క రె ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ • శ్లో ! సంపర్కా జ్ఞాయ తేజోషో నాన్యోదోషో స్తి వైద్విజే | తస్మా త్సర్వ ప్రయ త్నేన సంపర్కం వర్జయేద్ద్విజః || సంపర్కమళనంపానం దశ రాత్రం వివర్జయేత్ | తత్సంపర్కాదవేదేన శ్శుద్ధస్యాపి నసంశయః || * !! య త్తుమనువచనమ్ — || శ్లో || సూతకం మాతు రేవస్యాచుపస్పృశ్య పితా శుచిః || * || ఇతి, తద్ధశాహామర్ధ్వం సంపర్క విషయమ్ | సూతికా సంప ర్కేతు తద్దినం సూతకంభర్తు రపి భవ త్యేవ | తథావసిద్ధిః నాశౌచేసూతకంపుంసస్సంపర్కంచే న్నగచ్ఛతి | రజస్త త్రాశుచిథేయం తచ్చపుంసినవిద్యతే | * | స్మృత్యన్త రెచ - || శ్లో || ప్రసూతౌగృ హ మేధీతు నకుర్యాత్సజు రంద్విజః | శుథ్యేన్మా తాదశా హేన త్వవ గా హ్యపి తాశువి? || * || విజ్ఞానేశ్వరేచ - - || శ్లో || ఆశౌచంయస్య సం పర్కా దాప తేగృహమేధినః | క్రియా స్తత్ర నలుప్య గృహ్యాణాంచ న తద్భవేత్ || * || గృహేభవాః గృహ్యాః - ద్రవ్యాణి స్త్రీ పు తాద య శ్చేతివ్యాఖ్యాతమ్ | అతై వబృహస్పతిశ్చ | శ్లో || గురో ప్రే తస్య శిష్యస్తు పితృమేధం సమాచ రేత్ | ప్రేతాహా రైస్సమంతత్ర దశరా తే శుధ్యత || * in అతి తాశౌచవిషయేచ క్రియాద్రవ్యాదేరాశౌచాభావమతిదిశతి {తద్మావైవ క్రియాత్ర వ్యేద్వతం త్రిది నాన్యమమ్ | } యదిదమ్ , మాస యే త్రిరాత్రంస్యాదితి వచనవిహితమతి క్రా నాశౌచమ్ , తత్ , యధాసంపర్కా శౌచం క్రియాత్ర వ్యాణాం నాస్తి, త ధా క్రియాద్రవ్యాణాం నా స్త్రీత్యర్ధః ! తథాం రా! — | శ్లో || అతికా వైదశా హేతు పశ్చాజ్జా నాతి చేశృహీ | త్రిరాత్రం సూతకం తస్య నతష్ట్ర వ్యస్యకహిళచిత్ | * | నను , విజ్ఞానేశ్వరేణత థ్కాతికా నాశౌచవిష యే క్రియాద్రవ్య స్త్రీ సౌమఘం నా స్త్రీతృణితో వచనార్థ సమర్ధనాత్ , క థం పత్న్యాఆశౌచాభావోనోక్తఇతి చేన్న II ? | ఏకత్వం సాగ తాభర్తుః పిష్ఠగో తేళ సూత కే || * || ఇత్యాదివచ నిర్భర్తుః పిజ్జగోత్ర సూత కే షు. భర్తా సహ తుల్యయోగ జేనత్వ స్మరణాత్ , జ్ఞాతివిషయ త్వాదా ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ శ్లో| చారాచ్చ , అతి కొనాశౌచవిషయే పత్న్యా అపి త్ర్యహాదివి ఏర్భవ త్యే న | అత్రక్రియాసాధనభూతస్య ద్రవ్యస్య ఆశౌచాభావోక్త్యా తత్సాధ్య క్రియాణామప్యాశౌచాభావస్సిధ్యతీతి జేయమ్ . • జీవ శ్రాద్ధవిషయే & జీవ శ్రాథేభ వేశ్శ్వస్య దశాహం నేత రేష్వఘమ్ II 0.91 } అపన్నా స్త్రీ చ పురుషశ్చ జీవ న్నే వాశ్య శ్రాద్ధం కుర్యాత్ , " ఆశ్మ నో పి జలంద ద్యాత్ " ఇతి శాస్త్ర విహి తే జీవశాధేస్వ.స్యేవ దశాహమ్ , నా న్యెషు జాతిషుకించిడప్యఘం భతి | తథాకణ్వబోధాయనౌ త తాశౌచం దశాహంస్యాత్స్వస్య జ్ఞా తేర్నవిద్యతే || * || ఇతి . అఘసంసగే విశేషమాహ ఆస్తంశా వే-బసంస్పర్శంత్య జేత్సూతౌచతుర్దినమ్! స్పర్శే2 నఘస్యతు స్నానంకృచో 2న్యాశౌచినఃస్మృతః || 13 || శావేజ న్తం స్పశణం వర్జయేత్ | ప్రస వే చతుగ్గిన మేవ 1 అత్రమో హా ద్వాబుద్ధిపూర్వంవా , ఆ స్తమాశౌచిన్కోజసంస్ప శేr , చతువి నేషు 'సూతకి స్కోఁసంస్పర్శే వా , అనఘస్య సూత కాశౌచరహితస్య స్నానమ్ | అన్యాశౌచినః - జ్ఞాతివ్యతిరిక్తస్య అఘిసస్స్ప శేః , కృచ్ఛ శ్చ భవతి | అత్ర మోహాద న్యాశౌచిన్కో జస్పర్శ ప్రాజాపత్యమ్ , బుద్ధిపూర్వ సా న పనకృచ్ఛ ఇతివి వేకః | తధాసంవర్తః — || శ్లో || సూత కేతుయదా విప్రో బ్రహ్మ చారీవి శేషతః | పిబేత్పానీయమజ్ఞానాచ్భుజే వాడ ఢస్పృ శేశవా || పానీయ పా నే కుర్వీత పఖ్చుగవ్యస్య ప్రాశనమ్ ! త్రిరాతో పోషణం భుక్తా స్పృహెస్నా నెనశుధ్యతి || * | స్మృత్యన్త రెచ — |శ్లో | ఆశౌచేప్యన్యదాశౌచం స్పృశేద్యదిచ కామతః | చ రెత్సాన పనం కృ • ప్రాజాపత్యమ కామతః || స్పృహస్పృష్టిం భాషణంచ సహవా సంచవర్జయేత్ | అన్యాశౌచవ తాంపుంసాంనస్పృశేయుఃక దాచన 1 నస్పృ శేయుర నాసన్నాః ప్రేతస్యాసన్న బాద్ధవాక్ | జన్మ న్యజీవిపత్తాచ యావ చ్చతురహంభ వేత్ || * II చతురహమితి జన్మ విషయమ్ , నతు మృతి విష 3D J ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ || || యమ్ , త త్రాగమజ్ఞస్పర్శస్య కలౌవర్జ్యత్వోకేః | తథాస్మృతి చచి కా యామ్ — || శ్లో || సవర్ణానాం తథాదు ప్రేః సంసర్గశ్యోధి శైరపి | అ ఇ్చయ నాదూర్ధ్వమజ్ఞస్పర్శన మేవచ || ఇత్యుపక్రమ్య !! శ్లో || ఏ తానిలో కగుప్త్యర్థం ం క లేరాదౌమహాత్మభిః | నివశిం తాని సర్వాణి వ్యవస్థా పూర్వ కంబు దైః || ఇత్యుక్తమ్ | స్మృత్యర్ధ సా రెచ , జ్యేషాంశ గోవధ దేవర న్యా యద త్రాక్షతయోనిపునర్వివాహాదిక ముక్త్వా || శ్లో ॥ అస్థిస్క్చయనా గూర్ధ్వమజ్ఞస్పర్శన మేవచ | కలౌయు గతి మా ధగ్మా ? వక్ష్యానాహు మః నిషిణః I * || ఇత్యుక్తమ్ | తతశ్చ , విపత్తా చేతి చశబ్దః , అపిశ బ్లా ధేశావర్తతే | విపత్తా వపి చతురహం నస్పృశయఃకిల , కిముతజన్మ నీతి జ న్మ స్యెవ క్రిముత్యన్యాయేన చతురహం నస్పృ శేయురి త్యే వార్థః | తస్మాత్ || శ్లో || స్వాశౌచ కాలాద్వి జైయం స్పర్శనంతు త్రిభాగతః | దశాహాదిత్రి భా గేన కృతేసఇ్చయ నెక్రమాత్ || అజ్ఞస్పర్శనమిచ్ఛని వర్ణానాం త త్వవేదినః || * || ఇతి దేవలాదివచనాని యుగా మౌరవిషయాణీతిమ న్తవ్యా ని | యత్తు , || శ్లో || సూత కేసూతి కావర్జం సంస్పర్మోనవిషిధ్య తే || * || ఇతివచనమ్ , తచ్చతురహాదూర్ధ్వమితి వేదితవ్యమ్ | తమార్ధ్వమపి సూత కినో జస్పర్మో జ్ఞాతివ్యతిరికైన సూతకి నా నరాయణ : | తథాభృగుః | | శావాశౌచేసముత్పన్నే సూత కేచ ద్విజాతిభిః | అస్యశౌచవ తాంస్పర్మో నకర్తవ్యః కదాచన I * II అత్ర స్మృత్యన్త రెవి శేషః !! శ్లో || పరస్యాశౌచసంస్ప శేః శావాశౌ చీక థుభ వేత్ | మత్యా సొ న్త త్యాతు తదర్ధకమ్ II అస్థి సఖ్చుయనాడర్వాగేవం శుద్ధి ర్విధీయ్య తే | ఊర్ధ్వంత్రిరాత్రం విజ్జియమ యమమ త్యాతుదినం భవేత్ || సూ త కేశావసంస్ప శేః మ త్యాకృచ్ఛ , ద్వయంచ రెత్ | అమ త్యాకృచ్ఛ మేకంస్యాదిత్యువాచబృహస్పతిః || • I - అనశ్శవ గ్రామాదివిషయే (అనశ్శవో శుచిగా మస్త మాది నాచ రెజ్ వీధ్య ఘోరే సదాకుర్యాదే కాదశ ధనుష్పరె || 08 || ..., పనంకురా S !!

·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ రెకు - అశువిత్వాదన్తశ్శవే గ్రామే హెూమాదికర్మ నకుర్యాత్ | ఆది శబైన స్వాధ్యాయజపార్చనభోజనావీని సజృహ్య ! తాని , || శ్లో || వి త స్తిర్లి ్వగుణా రత్ని స్తతఃకిషు స్తతోధనుః | ధనుస్సహు స్త్రీ ద్వేకో శశ్చ తుషోశస్తు యోజనమ్ II * || ఇత్యుక్తల క్షుణేభ్య ఏకాడశ ఖ్యా ధను గ్భ్య పరస్యాం పృథగ్వీధ్యాం సవ్య దాకుర్యాత్ ! తథామనుః — ||శ్లో || నా ద్యాద న్తశ్న వేగా మే నాధీయాన్నజు హెూతి చ ! తానివిధ్యమౌ రె ర్యాద్ధను రెకాదశాన్త రె | అనశ్శవోయదాగా మో2 శుది స్త సిం స్తదా లయే | నిత్యనైమిత్తిక ం కామ్యం నకుర్యాదితీ శాసనమ్ || • || అత్ర స్మృ త్యన్తరె విశేషః – !శ్లో || శ్రుతిస్మృత్యోర్విరో ధేతు శ్రుతి రెవబలీయ సీ | తస్మా దన్తశ్న వేగా మే జుహుయా తపావకమ్ || * || సజ్జ || శ్లో || గ్రామ స్టైశవచణా లే శూదే ప్యశు విసన్నిధౌ | నా ధ్యేతవ్యం న సూతవ్యం నభో క్తవ్యం కదాచన || * || శూద్రే సన్నిహీ త ఇతి శేషః | [ శూద్రాద్యశుచిసన్నిధావితి పాఠాన్తరమ్ ) అప స్తమ్మ - || వా ! అనశ్శవమన్తశ్చడాలమ్ || * II ఇతి | అత్ర విశేషమాహ. గ్రామె చతుశ్శత బ్రహ్మ యుక్తే వ్యన్తశ్శవే క్రియాః ! కు ర్యాత్ స్త్రీ వృషలా నాథ బాలాభై చేత్య థాపరె || 14 || యస్మి ④ మే చతుశ్శతం బ్రాహ్మ ణావస ని , తస్మి చతుశ్శ త బ్రాహ్మణయుకై ① మే ఏకాదశధనుర్వ్యవధానాభా వే2పి , వీధ్య స్త్ రే చతుష్పథవ్యవధా నేవా నారా చవిచే చవిచ్ఛే దేవాదీయాః హెూమాదిక మాణ ణికుర్యాత్ | అనశ్శ వే దోషో నా స్త్రీతి భావః | తథా స్త్రీ శూద్రా నాథ బాలమరణే కతి చిదా హ్మణయు కె.వ్య న్తశ్శవే గ్రా మేక్రియాః కు ర్యాదిత్య న్యేమన్యస్తే మునయః ! తథాస్మృత్యన్తరె— | శ్లో || చతుశ్శతా ధి కైర్విపై స్సంపూర్లె గ్రామమధ్య మె | విశేషంసం ప్రవక్ష్యామిజప సూమార్చనం ప్రతి " అనశ్శవస్యదోషస్తు నా స్తితత్ర సమాచ రెత్ || గా మెనారాచవిచ్ఛి న్నకుర్యాద్భిన్నే ఢవాపణి | విధ్య న్త రెవామృత కేహ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - !! H రెరర్చాం సమాచ రేత్ || * || తగా, || శ్లో || అనాధానుపనీ తా నాం ప్రేతా నాంచతధా స్త్రీయాః | అనశ్శవస్య దోషస్తు గా మారౌతునలిప్య తే || ము నీ నాంచయతీ నాంచ పరకాయప్రవేశినామ్ | మరణంయత్ర సమ్భూతంతత్ర దోషో నలిప్య తే || శూద్రాదీనాంచ మరణం సమ్భ వేద్యత్ర కుత్రచిత్ | శౌచం గృహమాత్రస్య గ్రామాశౌచం నవిద్యతే || కుట కే సత్త నే చైనఖ ర్వరాజధానిషు | క్రమె? వార, ర్చనం కు ర్యాచు క్తదోషానవిద్యతే || * ! యల్విదంవచనమ్ - || శ్లో || సహస్రవి ప్రసమ్పూణేశ్ గ్రామేతడధి కే2 పివా | ఆలయస్య సమీ పేరు త్రింశద్దణాన్త రెమృతౌ || అర అర్చనస్నపనాదీ నినకు ర్యాదపితత్రకు || • ! ఇతి, తదేక వీధ్యాదివిషయమ్ ! తధాస్మృత్య I ? || ఏకవీధ్యాం సమారూ ఢీ ఏక వింశగృహస్థి తే | అంశ ధనుషి చాధః స్టేదైవం పిత్ర్యంచ వర్జయేత్ ! పశ్చాశచ్చాపసీమా స్తే ఏక వీ ధ్యాం శ వేస్థి తే | అర్చనంచ హ రేగ్దానం దేవ దేవస్య వజః యేత్ ! * !! ఏవంచ , || శ్లో || గ్రామమధ్యగతో యావచ్ఛవ స్తితిక స్యచిత్ | గ్రామ స్యతావ దాశౌచం నిగః తే శుచి తామియాత్ || * || ఇతి వచన మేకవీ ధ్యే కవుశాదియు క్తగా మవిషయమ్ , శూ దాద్యనళవయుక్త గ్రామవిష యంచ , ఏక వీధ్యా దియు క్త త్వే 2 పి చతుశ్శత బ్రాహ్మణా భా వే2పి గా శూ ద్రాది మరణే గ్రామస్య దోషాభావాత్ , || శ్లో || శూదా ణాంమ రణం స్యాచ్చే గౌమమ ధ్యేకథంచన | ఆశౌచం గృహమాత్రస్య గ్రా మాశౌచం నవిద్య తే || * || ఇత్యాదిస్మృతిభ్యః . కమః మ ధ్యే గ్రా నే మృత సమ్భవే తత్ర కర్తవ్యమాహ , పూజావిధౌ మృతౌ శేషం తత్ శైవ సమాపయేత్ కర్మాస్తస్తు బహిర్గామం ప్రేతంనీ శ్వాత దాచరెత్ I nE 1 ) గా మగృహదేవతయోః పూజావిధౌ పారవౌ గా మెమృతౌ సత్యాం మస్త్రంవినా తత్ శైవ పూజూ శేషం సమాపయేత్ | ప్రతిష్ఠా దికర్మ మధ్యేతు , గ్రా మాద్బహిః ప్రేతం తం గమయి త్వా ప్రతిష్టాదికమః కుర్యాత్ | తత్రేణ కర్మ సమాప్తిని షేధపరస్తుశబ్దః | తథాస్మృత్యన్తరే – గా , ·ఆశౌచశతక వా వ్యాఖ్యానమ్ శ్లో || ప్రతిష్ఠాదిషు కాలేషు యస్మి గ్రా మె మృతిర్భవేత్ | శీఘ్రం హిశ్శవం నీ త్వా తస్త్ర శేషం సమాపయేత్ || అగ్రహారేహ రేః పూజా సి ర్త తేయదిక శ్రమ | అనశ్శవం యదిభ వేత్తతో నీర్వాతధాబహిః || తచ, సం భస్మ సాద్యావత్తావత్తత్రేణ పూజయేత్ !! • !! ఏవం సొమా న్యేనా శౌచవి శేషం తదభావంచ క్వచిత పాద్య అన వరం పరచరయైక శరీరావయవాన న్వయ సమ్ళు వేన సపిజ్జా త్వాత్సగో త్రాణామప్యని శేషేణ వక్యుమాణాసు ప్రాప్తానతి ప్రసజ్జ మవ వినియ మెన సరిహరణ సాపిణ్ణ్యం నిరూపయ సపిగ్గాఘమాహ . (ఆ త్రిపూరుష మె వాఘం కన్యాయా మృతి జన్మ నో : | ఆసప్త పూరుషంపుంసస్సాపిణ్ణ్యంచతధాద్వయోః | 02 || ) ఉభయ శ్రాజభివిధౌ,ద్వన్ద్వసమాహారశ్చ | విజ్ఞానేశ్వరాగౌస్మృతి షుచ పూరుషం సప్తపూరుషమిత్యభియుక్త ప్రయోగడశ నామ త్రైవం ప్రయోగః | పశ్చాదవ్యయీ భావసమాసః | తస్యాయమథణ: - యాస యః పురుషా అను క్రానా భవ ని కన్యాయాముృతిజన్మనోస్సతోస్తాన దఘంభవతి , యావచ్చ సప్తపురుషా స్సజ్కు లి శ్రాభవ ని పుంసః పురుషస్య మృతిజన్మనో ర్విషయే తొవచఘం భవతీతి | ఆతృతీయపురుష మాసప్తముపు రుషమిత్యుత్తే తృతీయసప్తము పురుషావన విభూతౌ స్యాతామ్ | తద న్యేచ ప్ర థమపురుషాదయ్కో వధిన నఃస్యుః | తతశ్చ తేషా మేవాసు సాపిణ్యంచ భవేత్ , నతు తత్పు శ్రాణామ్ | తచ్చా నిష్టమ్ , పర్వస్మృతిలో కాచార వ్యా కోపప్రసక్షాత్ | సమాభూది త్యాత్రిపూరుషమాసప్తపూరుషమిత్యు క్తమ్ | తధాచ , పిఠా దాతుః ప్రపి తామహం తృతీయం లేపభాజు కూటస్థ మారభ్య ప్రథమపిణ్ణ భాగపు త్రేణ పీఠిదా త్రాసహ సప్తపూరుషా అవధిభూతాః! త త్పుతా అవధిమన్తః | ఏవంపిణ్ణ దాతృపు శ్రాదయఃపురుషాః పిజ్జా దాత్రా హ సప్తపూరుషా అవధిభూతాః , తతు త్రా అవధిమన్తశ్చ భవన్ | తధా సతి , ప్రదాతుః ప్రాగూర్ధ్వంచ ఉభయత్ర సప్త పూరుషాణామవధిభూ తా నాం తత్పు త్రాణామవధిమతాంచ స ర్వషామఘం భవతి | తధాద్వయో ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ రిత్యతి దేశాత్సాపిణ్ణ్యంచ భవతి | ద్వయోః - స్త్రీ , పుంసయోః , య ధాక న్యామృతిజన్మ విషయే ఆత్రి పూరుషం పురుషజన్మ మరణ విషయేచా స స్త పూరుష మఘంభవతి , తధాద్వయోర్మ ధ్యే కన్యావిషయే ఆత్రిపూరు షు పురుష విషయే ఆసక్తపూరుషం సాపిణ్ణ్యం భవతీతివిభజ్య, తథాశ బార్డో విళైయః | తచ్చసాపిణ్య మెక శరీరావయ వాన్వయేన వ క్తవ్యమ్ | అన్యథా i శ్లో || లేపభాజశ్చతునాద్యాఃపి త్రా ద్యాఃపిజ్జా భాగినః | సప్తమపిణ్ణ దా వైషా సొషిణ్యం సప్తపూరుషమ్ || • || ఇతివ చ నేన నిర్వాప్య పిజ్జా పే శయా సాపిణ్యవర్ణ నే, మాతృసన్హా నే ఆ తృపితృవ్యాదిపుచసాపిణ్యం నస్యాత్ | న న్వేవంసతి , మా తామహా దెరపీ || శ్లో || దశాహం శావమా శౌచం సపిశ్లేషు విధీయ తే || * || ఇతి మన్వాదిస్మృతేః , దశాహా ద్యాశౌ చమ పిస్యాత్సపిణ్ణ త్వాదితి చే న్మె వమ్ , ఆజన్మ నస్తు చౌలా న్త సంస్కృతా సు స్త్రీషునాశౌచమ్ , I శ్లో || త్ర్యహంమా తా మహా చార్య మాతుల శోత్రియేషుచ || • || ఇత్యాదివి శేషవచనవిహితాశౌచవి శేషస్య " ఆ ద మౌజన్మ నః ” ఇత్యాది సామాన్య ప్రాప్త దశాసోప వాదక త్వాత్ | అత్ర, పకశరీ రాను ప్రవేశశ్చ శాత్రతో వగమ్యతే, " శ్రుతి || ప్రజాషను ప్ర జాయ సే - ఆత్మా హిజజ్ఞ ఆత్మ నః - అణాదడ్లాత్సమ్భనసి - ప్రజయస్వ ప్రజయా - ఏత్నట్కె శికం శరీరం త్రీణి పితృత స్త్రీ గోమాతృతః , స్నాయుమజ్ఞాతఃపితృతః , త్వత్మా ంస రుధిరాణిమాతృతః || * || ఇత్యా దిశ్రుతిగర్భోపనిషద్భ్యః , 1 శ్లో || యథైవాత్మా తథాపుత్రః పు త్రేణ దు హితాసమా !! * || శ్లో || త త్రాయంజాయ తేస్వయమ్ ! * || శ్లో పూర్వేషాం జన్మ కారణాత్ || * || ఇత్యాదిస్మృతిభ్యశ్చ , సమానఃపి శ్రాయేషాం తే సషీణా సైషాం భావస్సాపిణ్యామితి వ్యుత్పత్తైశ్చ | తచ్చసా షిణ్య మెకశరీరావయ వాన్వయేన భవతి | తరాహి - పుత్రస్యపితృశరీరా వయవాన్వయేన పి త్రాస హైకశరీరావయ వారమ్భక త్వేనవా | ఏవమ్ , “యత్రయవ్ర సపిణ్ణశబ్దస్తత్రతత్రసా”త్పరమరయావా పకశరీరావయ కాన్వయో వేదితవ్యః " ఇతి విజ్ఞానెశ్వరేణ్ క్తమ్ ! తథాక్వచిత్తె నైవ , , N ·(2) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ పి, తా త్యర్ధసారేచ అతశ్చాయంసపిణ్ణశబ్దా వయవశ క్యావర్తమానోనిర్మశ్ర్యప్య జాదివన్ని యతవిషయపవ , తతశ్చ కాదయశ్చషట్ , ఆద్యస్సప్తమః , స న భే దే2పి యతస్స న భేద స్తదాదాయ గణయేద్యావత్సప్తమ ఇతి సర్వత్ర యోజనీయమ్" ఇతిచ ప్రతిపాదితమ్ | తథాచ ననిర్వాప్య పిజ్ఞాన్య యేన తృతీయాత్పరంకి న్యాసాపిణ్యమ్ , నచసప్త మాదూర్ధ్వంపురుష సొషి ణ్య మ స్త్రీతిసిద్ధమ్ | అఘస్యసపిజ్ఞనిబధ్ధన త్వా త్సాపిణ్యోపన్యాసః | స్మృ — | వా || యతః ప్రభృతిస నవి శ్లేషస్సకూటస్థ స్తమార భ్య గణితాస్సప్తపురుషా స్సపి. స్తత ఊర్ధ్వం సమానోద కాః | స్త్రీషుచ సొపిఠ్యాంతి పురుష మెవ | అప్రత్తాసు స్త్రీ షుజన్మ మరణే త్రి పూరుష మెవ జ్ఞానాచూశౌచమ్, పురుషజన్మమరశేసప్తపూరుష మేవజాతీ నామ్ || * || ఇ ! అత్ర కూటస్థ స్థానీయ త్వాత్కూటస్థ భౌతురపి సూతకంభవతి | తగా స్మృత్యన్త రే2పి — || శ్లో | ఆత్మపుత్ర పితృభాతృపితృవ్యాః స్త్రీ ప్రసూ తకే | దశరా తెణశుధ్యస్తే నా న్యేషాం సూతకం భవేత్ | * || ఆత్మశబ్లే న జనక ఉచ్యతే | తేనపు శ్రాదయః ప్రత్యేకం సమ్బధ్యస్తే | సజ్ఞ హే || శ్లో || కన్యకాజన నేఖాతృపితృతదాతృతత్సు తాః | పి తామహశ్చతదా తాశుధ్య ని దశరాత్రతః || • || బ్రహ్మపు రాణేచ 11 శ్లో || సపిజ్జి భాతృక న్యానాం సవణాః నాం శ్రీ పూరుషమ్ ||*II వసి' — || వా || అప్రత్తా నాం స్త్రీణాం త్రిపూరుషం సాపిణ్ణ్యం విజ్ఞాయ || పు త్రాణామసవ జ్ఞానామప్ర త్తా నాంచ యోషి తామ్ | సపిణి తావినిర్దిష్టా పితృపక్షే త్రిపూరుషీ II * || పితృపకు ఇతి మాతృపకు స్యాప్యుపలక్షణమ్ , సాహిజ్ఞ్యస్యోభయతుల్యత్వాత్ , ఉ "్వహాదూర్ధ్వమా శౌచ వైషమ్యా భావాచ్చ | పురుషవిషయే పురాణే. !! శ్లో || సర్వేషా మేవ వడ్గా నాం విళైయాసప్తపూరుషీ | సపిజ్ఞ తొ తతః ప శ్చాత్సమానోదకధర్మ తా || * || మనురపి - || శ్లో || సపిణ్ణ తాతుపురు షే సప్త మే వినివర్తతే | * || సప్త మేపురు షే అనుకాస్తే తదూర్ధ్వం సపిణ్ణ తా నివర్తత ఇత్యథః ! తథా యాజ్ఞవలు 1 శ్లో || పజ్చమాత్స EX -- || పి శ్లో - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - -- స్తమాగూద్వణం మాతృతః పితృత స్తథా || * || ఇతి | ఏతచ్చక న్యాప్ష యే పఖ్చుమపర్యన్తం సాహిజ్ఞ ప్రతి పొదనం వివాహని షే ధార్థమ్ , ఆశౌచ విషయేతు త్రిపూరుష మెవ కన్యాసాపిణ్యమ్ | బోధాయనశ్చ సపిః తా శ్వాసస్తమాత్ || * || శశ్చ – 1 శ్లో || సపిణ్ణ తాతు సరే షాం గోత్ర తస్సప్త పూరుషీ || • || స్మృత్యన్తరేచ — || శ్లో || ఊర్ధ్వం పఇచ్చేసు పి ఆదిష్వధః పు, త్రాదిపణ్చును | స్మృతం సజాతి సాపిణ్యై మేత త్సనం జేష్వపి || * || అత్ర మాతృకూటస్థవ్యతి రె కేణ పళ్బును స్వాణ్యం వేదితవ్యమ్ | తతశ్చ తాఖ్యాంసహ సప్త పూరుషమిత్యవిరోధః | పాఠ స్కరశ్చ || వా || ఆసస్తమా త్సాపిణ్ణ్యమాదశమా త త్సమానోదకత్వ మ్ ||•! ఇతి | ఇదం దశమపర్యన్తం సమానోదకత్వస్మరణం విదేశస్థవిషయ మ్ || శ్లో || సమానోదక భావస్తు నివర్త్ తాచతుర్దశాత్ | జన్మ నా మ్నోర్మం తస్యైతత్పరం సాగోత్రముచ్యతే || • || ఇతి మనూక్తంతు సన్నిహిత దేశ వర్తిషు చతుదః శపురుషాదూర్ధ్వమపి పి స్నే సూపలాల నాది ద్వారాజనం నామ వేద నే2పి సమానోదకత్వ నివృత్తిపరమ్ | యేషుబద్ధుత్వపరిపాలనా ద్యభావేన జన్మ నామ వేదనా భావ స్తేషూక్త పురుషాదర్వాగపి సమానోదక త్వనివృత్తి ర్వేదిత వ్యా | తధాచ మనుః || శ్లో || సమానోదక భావస్తు జమ్మ నా మ్నోర వేద నె || • || వసిషో2పి || వా || సర్వజ్ఞాత 2 భ్యుపయ ని , ఆసప్తమాధశమా ద్వా సమానగామవా సే యావత్సమ్మ స్ధమనుస్మ రేయు రేకవస్త్రా : పా చీనావీతినస్సవ్యా నామికయా , అపన శుచదఘమ్” ఇతిదక్షిణాభిముఖానిమజ్జని, ప్రె తాయోదకంసకృశ్సిఫ్చ స్త్యజ్జిలి నా “ అసావేత శై" ఇతి || • || సమాన గ్రామవా సే సమ్బద్ధస్మర శే2పి మనువచ నాచ్చతుర్దశ పురుషపర్యమౌ మెవ సమానోదకత్వంమ న్తవ్యమ్ . అథ పరిభాషామాహ. { అతఃపరం ప్రవక్ష్యామిసపిగ్గా నామఘం స్ఫుటమ్ | } స్పష్టోబర్థః | యద్యపి సోద కాదే రప్యఘము త్తర లోచ్యతే ! తథాప్య స్వేదమఘమిత్య నిర్దిష్ట విషయం యద్వచనమ్ , తత్పతృభోతూణాం సదా J - - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - ఫ్రూణాః శౌచి త్వాత్తద్వ్యతిరి క్త పిఱ్ఱవిషయమితి జ్ఞాపనార్థమియం ప్రతిజ్ఞ తత్తద్వణా: పేక్షయా ఆశౌచదిన పరిమాణమాహ . ( జన్మ హాన్యోస్తు వర్ణానాం దశమోడశవింశతిః || ౧ || ) త్రింశన్ని శాః క్రమేణా ఘమిత్య నేక షిః సంచుతమ్ | | తుశబ్దాఘసంకోచనివర్తకః | ఇ శబ్దః ప్రకారవాచీ | అ నేక షీల్డ్ త్య నేన ఉత్తాశౌచప్రకార ప్రమాణ తాసంసూచ్యతే | హానిః - మరణమ్ | త శ్రదశాహవిధిస్తూ పనీత మరణవిషయః , అనుపనీతమృతివిషయే పితృథా తృవ్యతిరిక్త సపిణ్ణ శౌచవైషమ్యస్యవకు చూణ త్వాత్ | అత్ర పైకీ క -- || వా || ఆశౌచమనుక్రమిష్యామో బ్రహ్మణస్యదశరాశ్రమ్ , షోడశ రాత్రం క్షత్రియస్య , వింశతిరాత్రం వైశ్యస్య , మాసం సూరు స్య || * || హాకీతశ్చ - I శ్లో || బ్రహ్మణే దశరాత్రుస్యాత క్రియే షోడశ స్మృతాః | వై శ్యేవింశతి రాత్రంస్యాన్మా సంశూదైవిశుదయే || • || నసిస్టశ్చ | వా | పొడగరా బ్రౌణ రాజన్యో వింశతారా ణపై శ్యః || • || ఇతి అనేక షి, సంనుతమితి క్షత్రియాది విషయే ప్రకారాన్తర : చ వ్యోత్య తే | మనుః - || శ్లో || శు థ్యేద్విశ్రదశా హేన ద్వాదశా హేనభూమిపః | వైశ్యఃపఖ్చదశా హేన శూదో నూ సేనశుధ్యతి || * !! సంవర్తశ్చ - || శ్లో || కుత్రియో ద్వాదశా హేన వైశ్యఃపఖ్చుద శేనతు ' • I యాజ్ఞవల్క్యశ్చ — | శ్లో || కుత్రస్యద్వారశాహాని విశఃపజ్చద శై వతు || • || అయంచ ద్వాదశాహాది విధిరభిషి కకుత్రియవిషయః | పజ్చక శాహాదిస్మరణంతు గోరు దిసక్త వైశ్యవిషయమ్ | సదా శూద్రస్య మాస మేవ | సజూ రజానాంశూద్రేష న్త ర్భావాత్ తేషాంశూద్రవ దాశౌచమ్ | తధామనుః - | శ్లో || శూద్రాణాంతు సధర్మాణస్సర్వే 2 పధ్వస్తజాః స్మృతాః || * || బ్రా బా) హ్మెచ || శ్లో || శౌచా భావం ప్రకుర్వస్తిశూ ద్రవద్వణః సంక రాః || * II ప్రతిలోమానా మారౌ చాభావపవ | హారీ || శ్లో || నశూద్రప్రతిలోమా నామాశౌచంవాడి స్తి కించన || * ! జా బాలిశ్చ — || శ్లో || నృప తేషోడశాహాని విశాంవింశశ్యహానితు ; మాసంహ || -- !! - -- ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - ద్రస్య శేషాణాంసదాశౌచమితి స్థితిః || తథాపి తేషాం మరణే స్నానమాత్రంపి ధీ య తే || * l విజ్ఞానేశ్వరెచ - || శ్లో || ప్రతిలోమాధర్మహీనాః || * || ఇతి . ఉ కాపవాదమాహ శ్లోకత్రమేణ , ముఖ్యకర్తుగఘం తావ ద్యావ స్త్రీ తత్వమోచనమ్ || ౧F || పు త్రాణామప్యఘం తావన్ము ఖ్యకత యఃపి స్థితే శిష్యశ్చ దాసభృతకౌ స్వసపిణాత్యయాది కే || 20 || గురుస్వామి సమాశౌచా యది తతు - లవాసినః | మా సార్ధం వైష్ణ వేశూద్రే దాస దాస్యొశ్చ శాణ్ణి ణః ||90|| యుక్తా స్త్రీ చ విజాత్యూఢశుధ్య తే భతృణ కాలతః | తత్పు త్రాశ్చమృ తేతస్మిక్ మాతృజాత్యుక్తకాలతః 1.99!! ముఖ్యకర్తురితి || శ్లో | పుత్రాభా వేతుపత్నీ స్యాత్పత్న్యభా వేతు సొదరః ! పుత్రఃకుర్యాత్పితుశా ద్ధం పత్నీ చతదసన్ని ధౌ || ధనహార్యథ డౌహిత్ర స్తతో ఆ తాచతత్సుతః || * || నా ! పు త్రా పు త్రాభా వేయఃప్రత్యా సన్నస్సపిణిః || * || ఇత్యాదివచనైః పూర్వపూర్వాభా వే ప్రేతకర్మ స్వ ధికృతస్య ముఖ్యకర్తుస్తావదఘంస్యాద్యావతే తత్వ మోచనమ్ | అకృ తేసపిర్జీకరణ ముఖ్యకర్తరి జ్యేష్ఠపు తె తే2.పిక నిష్ట భౌత్యశామున పిజ్జీకరణా న్తమఘంభవతి | అతా తాఘశబ్దశ్శావాశౌచమూత్ర వాచకః , సూతక స్యాసమ్భవాత్ | ఏవము త్తర తా భిజైయమ్ | అశ్రముఖ్యకర్తు డః శాహాత్పరమప్యఘవిధానం సూతికాయాఇవకర్మా నహణత్వమాతా భి ప్రాయమ్ | తధాస్మృతిః || శ్లో || అకృత్వా ప్రేతకార్యాణి ని త్యనైమిత్తికాన్యపి | నకుర్యాత్తావ దాశౌచం యావత్ప్రే తత్వ మోకు ఇమ్ || * || ఈ తత్వ మోక్షణమ్ - సపిజ్జీకరణమ్ || శ్లో || దాహాది విధి వతూృత్వా సపిణీకరశాకృతే | పితృత్వమశ్ను తే ప్రేతః ప్రేతత్వంచ వి ముబ్బరు ! అధాసక్రమశౌలభ్వా సపిథీక రణే కృతే || ప్రేతభావాద్వి నిర్ము కస్స్వకర్మఫల భాగ్భవేత్ || • || సజ్జ హేచ — ॥ శ్లో ॥ అక్క తె పేతకార్యేతు నకుర్యాదాత్మనశ్శుభమ్ | కుర్యా దేవశుభం కర్మ ముఖ్య - || ·(7) ఆశౌచశతక వా వ్యాఖ్యానమ్ -- - కర్తుశ్చసన్నిధౌ || * || | సపిణీకరణ శ్రాద్ధమకృణ్వాశుభకర్మకృ త్ | ధ్రువనూప్నోతినరకం సపిగ్గా నాం మృతౌక్రమాత్ || * I అ నేనము ఖ్యక దృవ్యతిరి కజాతీ నాం దశాహాత్పరం ప్రేతకా గ్యాకరణె పి శుభక మణ కార్యమితి గమ్య తే, II శ్లో | పు శ్రీఃపితో స్తుసంస్కారః ప్రమా దాదకృతోయది | జాతీనాందళ రాష్ట్రంస్యా దూర్ధ్వం సూతకం నహి ! నిత్యక గ్మా ణికుర్వీత స్మృత్యుక్తానితథైవచ | వంశజానామసంస్కారె శౌచంతు కథుభవేత్ nI దశాహాశ్పరతశుద్ధి జాతీనాంచవి శేషతః || * || ఇత్యాదివచనాత్ | కించ , యపుపు త చౌహిత్రవ ్యతిరిక్తో జాతిస్సంస్క తాళి , తద్విషయేవి శేషఃస్మృత్యన్త రదర్శితః -- || శ్లో || గర్భాది ప్రా నా ని ప్రాప్త కాలం నలజ్జయేత్ | జాతీనాం ప్రేత కార్యాణి అకుర్వ న్నపి కారయేత్ || * || ఇతి | పుత్రదౌహిత్రయోస్తు , మాతృ పితృమా తామహవగాణ ణామభ్యుదయో ద్దేశ్యత్వేన తేషాం ప్రేకకార్యాకరణేశు భక గ్మా నుపప : ! అత ఏవ స్మృత్యన్తరమ్ || శ్లో | పి శ్రాదీనాం ప్రమీ తానాం త్రయాణాంతు సపిజ్జనమ్ | కృత్వాతుమజ్జళం కార్యం నేత రేషాం కథఇ్చన || * || ఇతి | ఆదిశ భైన మాతృమా తామహవర్గ పరిగ్రహః | య ల్విదంవచనమ్ || శ్లో || సపిజ్జీకరణాత్పూర్వ శోభనంనవిధీయ తే | యది చేత్తతృతంకర్మ కర్తృనాశాయకల్ప తే || • || ఇతి, తన్మాత్రా దివర్గ శ్రయవిషయమ్ , య దాపు శ్రాద్యభావే భౌ శ్రాది కర్మ కరోతి , ద్విషయం వా | తధాచతుర్వింశతిమ తే - ॥ శ్లో || అ తావా ఖాతృ పుతో వా సపిణ్ణశ్శిష్యపవ వా | సపిడ్డీకరణం కృత్వా కుర్యాదభ్యుదయ తతః || * || దేవలో పి - 1 శ్లో || పితరౌ ప్రమృత్యస్య దేహ స్తస్యా శు చిర్భవేత్ | న దైవం నా పిపి త్ర్యంచ యావత్పూర్లో నవశ్వరః || స్నా నంచైవమహా దానం స్వాధ్యాయశ్చాగ్ని పూజనమ్ || * || ఏతచ్చవత్స రాన్తసపిజ్జీకరణాభి ప్రాయమ్ | నగైవం నాపి పిత్ర్యం చేతి పార్వణని షే ధః , సపిజ్జీకరణాత్పూర్వ మేకోద్దిష్ట విధానాత్ | స్నానమ్ - సమావర్త నమ్ , మహా దానమ్ - ప్రసిధ్ధమ్ , స్వాధ్యాయః - ఉపనయనమ్ , అగ్ని H ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- !! పూజనన్ - అగ్న్యాధా నాది నాది , పతత్సర్వమ్ , ద్వాదశాహా` సపిజ్జీకర శాకృతే , || శ్లో || పిట్టీకరణు క కృ కుర్యాదభ్యుదయంతతః || * II ఇ తి తదనన్తరం కర్మా ని కారిత్వస్మ రణాత్ వత్సరాదర్వాగపి కార్యమే న | తథా శాట్యాయని - ॥ శ్లో || సైతశ్రాద్ధాని శిష్టాని సపిణీకరణం తధా | అపకృష్యాపి కుర్వీత కతాః నాల్టీముఖేది ్వజః || * II గాలవో2 పి--- |శ్లో|| సపిణీకరణా త్రేతే సైతృకం పదమాస్థితే | ఆహితా గ్నే స్సి నీ వాల్యాం పితృయజ్ఞ ప్రవతఁ తే | * || ఇతి | అఆదర్శాది. శ్రాద్ధం సపిజ్జీ కిరణాఫ్తా జ్నా స్యైవ II శ్లో || నాసపిణీకృతే ప్రేతే పితృకార్యం ప్ర వర్తతే | సపిథీకరణం కృత్వా కుర్యాత్పిత్యం శుభానిచ || * || ఇ స్మృతేః | ఏతచ్చ సపిథీరకణం జ్యే' ఫ్లై నైవ కాయః మ్ , || శ్లో | సర్వై రనుమతిం కృత్వా జ్యే ఫైనైవతు యతాఆృతమ్ | ద్రవ్యాణ చా విభకైన సర్వై దేవ కృతం భవేత్ || * || ఇతి వచనాత్ , II శ్లో || జ్యేష్ఠ పు ③ తు దూర స్థి కనిష్ఠా ద్యాయశోదితమ్ | కుయుః 8 పితో స్తు సంస్కారు సపిణీకరణం నతు || * || ఇతి , జ్యేష్ఠపుత్ర స్యైవ సపిణీకరణాధి కారస్మ రణాచ్చ | కనిషేనకృతేతు "ప్రే తత్వ విమోచనం నా స్యైవ , || శ్లో || కృష్ణపుత్రస్య సద్భావే కనిష్ఠః కురు తేక్రియామ్ | ప్రే తత్వాన్నవిము చేసే క పితృత్వం నచ గచ్ఛతి ! * || ఇతిస్మ రణాత్ ! అనేన || శ్లో : సపిజ్జీ కర పిత్నో కార్యమఖి లైస్సు తైః | ఏకేనాపి కృతేసమ్యకుత్రత్వగు ఇసమ్భ వాత్ || * || ఇత్యాది ష్వేకశబ్దస్య జ్యేష్ఠపరత్వం వా యమ్ , త స్యైవ పుత్రత్వగుణసంయోగాత్ | తథాచమనుః యస్మి న్నృణం సన్నయతి యేన చాన స్త్యమగ్ను తే | సప్లవ ధర్మ తఃపుత్రః న్విము: II * || ఇతి | నను , విజ్ఞానేశ్వర ఏతచ్చ ప్రేత శ్రార్ధసహితం సపిణీకరణంచ సంవిభ క్తధ నేష్వపి ఏ కేనేవ కార్యం ససర్వైః || శ్లో || నవ శ్రాద్ధం సపిజ్జత్వం శ్రాధాన్యపి చ షోడశ | ఏ కేనై వతు కార్యాణి సంవిభక్తధ నేష్వపి || * || ఇతివచనాత్ ఇత్యుక్తమ్ , అత్మకథ మేవం వ్యాఖ్యాతమ్. | మైవమ్ , || శ్లో | ఏక భార్డేనప.చ తాం పి ్యఖ్యే కామజనితరాని ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 30 త్ " కాలు - తృదేవార్చనాదికమ్ | ఏకం భ వేద్విభక్తా నాం త దేవ స్వాగృహెగృ హే || • !! ఇవి ప్రత్యేక కార్య ప్రసక్తా అస్యవచనస్య తదప వాగక త్వా కనిష్ఠకృతస్యాపి సపిథీకరణ స్యాకృత త్వేన || || కనిప్లై. నా పికక్తవ్యాః పితో " పి.దక క్రియాః | జ్యేష్లే నాపిచ కర్తవ్యం పపిఢీక రణం పునః || యవీయసా కృతే శ్రాథె ప్రేతశబ్దం విహాయతు ! తగ్ర జేనకర్తవ్యం సపిజ్జీకరణం పునః || • || ఇతి పునః కరణవిధానాచ్చ ! ఏత త్సరం పశ్వాద శేజ స్పష్టం ద్రష్టవ్యమ్ | కించ , జ్యేష్ఠ స్యాస్యపత్నీకి త్వే సపల్నీకి కనిష్ఠ ఏవ కుర్యాత్ , తస్యానగ్నిక త్వాత్ | తధా పైరీనసిః || శ్లో || సపిణీకరణం పుత్రః పితుః కుర్వీతయోగ్నిమార్ | అనగ్నిస్తు శ్రీ యాం నాన్యా మెకోద్ది పొదృతేక్వచిత్ || * || స్మృత్యన్తరే — || శ్లో || జ్యేష్ఠపు తొ - నగ్నిమాం త్స్యాశ, నిష్ఠ స్వగ్నిమా? యది | కనిష్ఠ పవ కు వత మా తాపితో " స్సపిణే నమ్ || * || కించ , సర్వస్యాపి పుత్ర స్యాన్ని కత్వే బ్రహ్మచారి త్వేవా జేృష్ణ ఏవ లౌకి కాగ్నౌకు ర్యాత్ , 1 శ్లో | సషికే కరణం కుర్యాత్సా రాగ్నౌచ విచక్షణః | అలా భే లౌకి కేహ్యగ్నౌ సర్వం సమ్పాదయేచ్చళః || * || ఇతివచనాత్ ! ( శిష్య శ్చేతి ) అత్ర ఆదిశ భే న జననముచ్యతే , శిష్యశ బైన అస్తే వాసీ , ఏ తేశిష్యాదయస్స్వసపిణ్ణజన నే మరణేచ గురు స్వామిసమాశౌచాభవ స్తి , యది తేగురుకుల వాసినస్స్యుః | అ న్యత వాసినస్తు స్వజాత్యుక్తాశౌచిన ఇంచకారార్థః | అత్ర బృహస్పతిః Is శ్లో || దాసా స్తే వాసిభృత కాశ్మిషాశ్చైవాత్ర వాసినః | స్వామితు ల్యేనశౌ నేన శుధ్యస్తి మృతసూత కె || * || అత్ర వాసినః - గురుకుల వాసినః , మృ తసూతక ఇత్యేక వద్భావః | అజ్జి రాశ్చ - || శ్లో || దాసీ దాసశ్చ శిష్య శ్చ యస్యనర్ణస్య యోభ వేత్ | తగ్వణః స్యభ వేచ్ఛౌచం దాస్యామాసు తుసూతకమ్ || * || స్మృత్యన్త రేఛ || శ్లో || మృతేజా తేచ దాసా నాం పత్నే నాం చానులోమతః | స్వామి శుల్యంభ వేచ్ఛౌచంమృ తేస్వామి నియాతకమ్ || * || యాతకమ్ - మాతృజాత్యఘమ్ | దాసా దేలః క్షణ మాహ నారదః ! శ్లో | గృ హేజూత స్తధా శ్రీతో లో దాయాచుపా -- - -- ·3. ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ గతః | అప తా లభృశస్తద్వదాద త్తస్స్వామి నాచయః " ఋణాచ్చమో 4తోయస్తు యుద్ధప్రాపః పఠేజితః | తవాహమిత్యుపగతః ప్రవ్రజ్యావా సితః కృతః || భక్తో దాసశ్చ విథేయ స్తథైవా బాద్ధవాహృతః | శ్రీశా చాత్మనశ్శా స్త్రీ దాసఃపఇబ్బదశ స్మృతః || స్వశిల్ప చిహ్నమాహర్తుం బా స్థవా నామనుయా | ఆ చార్యస్య వ సేద – కాలంకృత్వా సునిశ్చితమ్ || విజ్ఞానముచ్య తే శిల్పం సామరూప్యాది సంస్క A: | రత్నాదికం చతచ్ఛి -కర్మ కుర్యాచు కోగృణ హే || భృతక స్త్రీ విధో జైయఉత్తమో మధ్య మోషే ధమః | ఉత్తమస్త్వాయుధీయస్స్యామ్మ ధ్యమస్తు కృషీవలః | అధ మోభార వాహీస్యాది త్యేవం త్రివిధోభృశః || * || అత్ర విశేషో బా హ్మే పురాణె దశితః || గ భం దాసస్తు యోయస్య సతస్య మృతసూత కె | సరూ త్రీ శుద్ధస్పృశ్యస్స్యావ న్యేషామపి సర్వదా || ఆ శౌచే స్పే నివృత్తేతుభ క్త దాసో2పి శుధ్యతి ! యస్మాత్స్వాతిశయస్స్వామీయ ధా కామచరస్సదా || * | అయమర్థః - గర్భ రాసాదయోభ క్తదాసా ద్వాదశ దాసాః స్వామి నాసహ వర్తమానా అన్యత్రవర్తమానాశ్చ స్వ సపిణ్ణ జన్మాగౌస్వజాత్యుక్త కలత ఇతి | శూద్రేవి శేషమాహ | మాసార్ధమి తి, స్పష్టార్థమిదమ్ | తథావైక్కుమార్గసం శుభౌ || శ్లో || చక్రా జీ- తాశ్చ యేశూద్రా వైష్ణ వావీతకల్మషాః | ఆశౌచేత్వధః మా సేన శుద్ధి స్తే షాం విధీయ తే || • || అర్ధమాసః - పబ్బదశదినాని | అనే నాభి ప్రాయణ యాజ్ఞవలు ॥ శ్లో || త్రింశద్ధి నానిశూరస్యతదర్ధం న్యాయవ 9 నః || * II న్యాయవ ర్తినః - విప్రదాస్యశు గ్రూ షాదిగుణవతః | చ క్రా తాఇత్యత్రలిజాస్య అవివక్షిత త్వాచ్చ కాజితత్వాదిలక్షణయోగా చ్చదేవదాస్యా అప్యఘు మేవం గ్రాహ్యమ్ | తస్యా రాజవ దాశౌచము క్తం బా హ్మేపురాణేభగవతా -- || శ్లో || పురా దైవాసు రేయు ధైహ తేషుగ ణశస్సురైః | దాన వాసురరక్షస్సుదై త్యేషుచతత స్తతః || తేషాం నారీసహ శ్రేణిశతశ్కో థ సహస్రశః ! పరిణీ తానియానిస్యుర్బలాచ్ఛు కానియానిచ ! తానిసర్వాణి దే వేశః ప్రోవాచవదతాం వరః | వేశ్యాధర్మేణవతః ధ్వమధు - ·(F) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ .33 " -- -- నారాజమల్లి రె : వర్తితవ్యం వరారోహా స్తధా దేవగృహేషుచ | రాజా నస్స్వామినస్తుభ్యమాశౌచంచాపి తత్సమమ్ || భవిష్యతిచ సౌభాగ్యంస స్పంచనుయిభ క్తితః || * || ఇతి | యత్తు దాస్యామాసంతుసూతక మిశ్యణ్ణిరో వచనమ్, తత్ప్రతిలోమదాసీవిషయమ్ || శ్లో || మృ తేజా తేచదాసా నాంపల్నీ నాంచానులోమతః | స్వామి తుల్యం భ వేచ్ఛౌచమ్ || * || ఇత్యనులోమ దాస్యాస్స్వామితుల్యాశౌచస్మ రణాత్ | అయంచశూ దెంర్ధమాసవిధిః, విప్రదాస్య విష్ణుప రాయణ త్వాదియో గే | తధాచవిష్ణుధర్మోత్తరే # శ్లో || చ క్రాజితాశ్చయే శూద్రా మద్భక్తా మత్పరాయణాః | షాం విప్రస్య దాసా నామాశౌచ, వార్ధమాసకమ్ || * || ఇతి | అన్యథా మాసమేవ, II ? || శూద్రాణామవిభక్తానాం కుత్రియాణాం విశామషి! దేవ కార్యాభియుక్తానాం నా స్యైవాకౌచలాఘవమ్ || * !! ఇతివచనాత్ | చ కాజూ నాదిరహితానాం కేవలభ క్తానాం శూద్రాదీనాం దేవ కార్యా భియుక్తత్వమా ణ , అర్ధమాసాది రూపాశౌచ లాఘవంనభవతీత్యర్థ అనే నై వాభిప్రాయణ గౌతమశ్చ - || వా || అర్ధనూస మేక మాసం శూ ద్రస్య 1 * || ఇతి | ( యుక్తా స్త్రీ చేతి ) యుక్తా - ద్ర వ్యామ ్యపాధి నా స్త్రీ త్వేన సంయోజితా , పరాశ్రి తేతి యావత్ ! యస్యవర్ణస్య ర్యాస్యాత్తద్వర్లో క్లెన భర్తృకా లేన స్వసపిణైమరణాఫౌశుధ్యతి | తస్యాయుక్తాయాఃపు త్రాశ్చ , భర్తరిమృతే సాచ , తేస ర్వే2పి మాతృ జాత్యుక్త కాలతశ్న్యుధ్యని | చళభైనానులోమపుత్ర విషయే మాతృజా త్యుక్తాశౌచమ్ , ప్రతిలోమపుత్రవిషయే పితృజాత్యుక్తాశౌచంచ సము చ్చీయ తే | అత్రవిష్ణుః - - 1 వా !! పత్నీ నాందాసా నాంచ ఆనులో మ్యే నస్వామితుల్యమాశౌచమ్ || * I ఇతి | మృతేస్వామిన్యాత్మ యమ్ , ఆ నులో మ్యే నేత్యుక్తత్వాత్ | హీనవణణ యుక్త భార్యావిషయే విశేషో2 స్త్రి 1 తరాశజ్ఞః — | శ్లో || హీనవర్ణాత్తుయా నారీ ప్రచూ దాత సవు వ్రజేత్ | ప్రసవేమరణేభర్తు రాశౌచం నోపశామ్యతి II * ! భర్తృజాత్యు కచూశౌచం భర్తురూర్ధ్వమపి నశామ్యతి | అనులోమపుత్ర విషయే విశే పవు ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- | ठ షమాహాప స్తమ్మ || శుత్రవిట్ఛూద్రజా తానాం పు త్రా మృతసూత కే | తేషాంతు పై తృకీశుద్ధి భక్తానాంతు మాతృకీ || * It అజ్జి రాశ్చ - 1 శ్లో || అసవణాస్త్రయఃపు, ద్విజా నాంపరికీర్తితాః | శూద్రాపుత్రః పారశవో బ్రాహ్మణోత్పాదితస్తుయః ! శూ ఇతస్యాపి శౌచాశౌచంవిధీయ తే || * || ఆప స్తమ్బః || సర్వే షామనులోమా నామాశౌచం మాతృవర్ణవత్ | సైతృకం ప్రతిలోమా నామా శౌచుసబ్భరిష్య తే || • || కలావఘసజోచోన కార ర్యఇత్యుఘోషయతి . (నకర్తవ్యం నక ర్తవ్యమఘసజ్కో చనం కలౌ ! క్రమా) శౌచం గుణాశౌచు నిరా స్యందూరతః కలౌ ! 93 8 || శ్లో || కు త్రియస్తుదశా హేన స్వకర్మ నిరతళ్ళు చి? !! * || వా || ఏకాద శరాత్రం శుత్రియస్య , ద్వాదశ రాత్ర, వైశ్యస్య || * || శ్లో || కన్యా మృతౌసొదరస్య డశాహంత్వష్ట మూత్పరమ్ | త్రివత్సరాం రాత్రంస్యా దేకాహం నామకారణాత్ H * || శ్లో || సొద రాణాం దశాహంతు స్త్రీ , మృతావక్ష మాన్పరమ్ | శాలామూర్ధ్వం త్రిరాత్రం స్యా న్నారుతో 2 దిద్వ్య హంస్మృతమ్ || * || ఇత్యాదీని పు రాణగౌతమ మాణ్ణ వ్యాజ్జిరోముఖముఖ రి తాని వచనానిసన్ | తధా స్త్రీ , జన నే పితృవ్యపుత్ర భిన్నోదర భా తృపు, తాదేరాశౌచాభావ ప్రతి పాద కాని లోక స్మృతివిరుద్ధాని అదృష్టమూ లాని కాని చిద్వృధా వాక్యాని స్మృత్యనభిజ్ఞాఃపఠని | తథా, అన్తర్దశా హే జాతమృతే సపిజ్జా నాంసూత కాభావమ నామాతస్మృతిగ ,అన్యేమన్య | త దేతత్సర్వం కల్పాన్తరో క్తం కలౌనక ర్తవ్యమేవ | అఘసజ్కో చాకరణ దృథీకరణార్థ మెవవీప్పా ! అత్ర హారీతః - || శ్లో || దశాహ మేవ విస స్య సపిఱ్ఱమరణే సతి | కల్పాక్తరాణికుర్వాణఃకలౌవ్యామోహ కిల్బిషీ || * ! స్మృతిచకాయాంచ " శ్లో | వానప్రస్థాశ్రమస్యాపి ప్రవేశో విధచోదితః | వృత్తం స్వాధ్యాయ సా పేక్షమఘసజ్కోచనంతథా !! ఏ తాని లోకగు స్త్యర్ధం క లేరాదౌమహాత్మ భిః | నివర్తితాని సర్వాణివ్యవస్థ - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 31 || -- !! - 37, ఖ పూర్వకంబు థైః || * || స్మృత్యర్థసా రెచ — | శ్లో || అసవర్ణాసుకి న్యా సు వివాహాశ్చద్విజాతిభిః | వృత్తం స్వాధ్యాయసా పేక్షుష ఘసజో -చ నం తథా | అస్థ సఖ్చుయ నామార్ధ్వమ్మ స్పర్శన మెవచ | కలౌయు గౌత్వి మా ధర్మా న్వశ్యా నాహుర్మ నిషిణః || • II ఏవ మెన || శ్లో || చతు నేస్ శరాత్రంస్యాత్ షణేశాఃపుంసిపబ్బమో ! ష స్టే చతురహాచ్ఛువీస్సస్త మె త్వహ రేవతు || * || ఇతిశత్రోక్తమాశౌచమ్ !! శ్లో | ఏకాహాచు ధ్య తేవిపోయో గ్ని వేదపపు స్వతః | త్యహాత్కే పల వేవస్త నిరుతో శనైః || * !! Jణవిశు ధ్యేత్తు విప్రో వేదాగ్నిసంయుతః | సఖ్చా హే నాగ్ని హీనస్తు దశాహా దాహ్మణబ్రువః || * || శ్లో || ఏ.శ జా ల్వౌతు మెధావి జప హోమం కరోలియః | సభ వేత్సూతకంతస్యశృ తకంచ నవిద్య తే || * || ఏశత్ - గాయ - గాయ వ్యాయాధాఢ్యమ్ , ఇతప రాశ గబృహస్పతి బ్రహ్మా దిభిరహితం గుణాశౌచంచద్వయమపికలౌ నాసి ప్లే యమేన ; కుతః || శ్లో || దశాహం శావమాశౌచం సపిశ్లేషు విఫియ తే | 7 న నె2 ప్యేవ మేవస్యాన్ని పుణాంశుమిచ్ఛ తె' మ్ || * || శ్లో || దశాహాచ్ఛుడ్య తేలిపో జన్మహాన్యోస్స్వయోనిషు || * || వా || ఆశౌచమను క్రమిష్యా మో బ్రహ్మణస్య దశ రాత్రమ్ || * || || దశాహ మేవవి ప్రస్య || * || i1 శ్లో || వి ఊదశాహమా సీత || * || వా ! సపిణేష్వాదశాహమాశౌచమి ఈ ననమరణయోరధికృత్యవద ని || • II ఇత్యాగభిస్సపిజ్జత్వమా శ్రావలమ్బ నే న ఏ ప్రాదేశి పూర్ణాశౌచవిధాయిభిర నాఘాతవి శే షైమః నుగౌతమయా జ్ఞవల్క్యహారీత పైఠీనసిసంవర్తబోధాయనాదిపరశ్శతవచ సైర్విరోధాత్ - నేశ్వరాదిభిక షిత త్వాచ్చ | తత్ర విజ్ఞా వేశ్వ రెపరాశరః H శ్లో || కుత్రియస్తుదశా హేన స్వకర్మనిరతశ్శుచిః | తథైన ద్వాదశా హే నవైశ్యశ్శుద్ధిమవాప్నుయాత్ || * || శాతాతపః — || శ్లో || ఏకాకశా హా ద్రా జన్యోవైశ్యో ద్వాదశభిస్తథా | శూక్రోవింశతి రాత్రేణ శుధ్యస్తే మృ తసూత కే || * || అ రాశ్చ — || శ్లో || సర్వేషా మేవగణాః నాం సూ త కేమృత కెతధా | దశాహాచ్ఛుద్ధిరథవాణతి శాతాతపోబ్రవీత్ I * !! ఇ వారు ·30 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ తా ్వత్ || | , తిలి ఖత్వాషాం లోక సమాచారాభావాన్నాత్రవ్యవస్థా ప్రదర్శ్యత ఇ తి వదతా తెనాచారాభావపవ ప్రతి పాదితః | న న్వేతత్సర్వం పూడో? ” చవిధాయివచనజాతం నిగ్గుణవిషయమితి చే న్మేవమ్ , మన్వాది బహువచనస భోచకోసాపత్తేః , ద్వై థేబహూనాంవచనమి త్యేక దేశమత స్యైనని రాస్య || శ్లో | యదిప త్న్యాం ప్రసూ తాయాంద్విజస్సమ్పర్కమృచ్ఛ 9 | సూతకంతు భవేత్తస్యయద్యపి స్యాత డజ్ఞవిత్ || * || ఇతి పారస్కరే ఇషడః విదొపె భర్తుః, సమ్పర్క-మాత్రేణసూతక స్మరణాచ్చ | సాదాత్సపిణజ ననమరణ నిబధ్ధ నాశౌచం గుణవ తా మేవభవతి , నాన్యప్య , తస్య వేదాన్ని రహితత్వార్టీ నాదిష్వస్తర్భా వేన సద్యశౌచవిషయ త్వాత్ | తస్మాచ్చుకి త్వషఘాభా వేనప్రయోజకమ్ , కింతు సాపిణ్యాభావః | తస్మాద్బలవతి సాపి జ్యేజారతి , కేన వా సపిత్తా నామాశౌచ సంకోచమ్మక్య తెవకుమ్! నను ||శ్లో | నవగ్ధయేదఘాహాని ప్రత్యూ హెన్నాగ్నిషుక్రియాః || • || ఇతిమనుస్మరణాత్ కథమఘసద్కొచోన కార్యఇతి చేన్న , ఆశౌచస్య క్రియాపనోద్య త్వేనయా వ త్రేతకర్మాకరణం తావన్ముఖ్యక తుః రాశౌచస్యాప నువృత్తిః | త కార్యాకరణేన అఘాహానినవర్ధయేత్ త్ , అగ్నిషు - గాహణపత్యాదిషు , పి జ్ఞాపితృయజ్ఞాది కాః క్రియాః నవిఘ్నయేత్ , సపిణీకరణాన ఘోర మేవపిజ్జిపి తృయజ్ఞాదికర్మ ప్రవృత్తిరితితగ్వచనాథ త్వాత్ | అఘసన్ని పా తేపశ్చా "గతం నవగ్ధయేత్ , పూర్వా మౌనైవోత్తరాఘం సమాపయేత్ , ఇతిత స్యార్ధ మాహభట్టః | యత్తు — || శ్లో || కుసూలధాన్యకో వాస్యాత్కుమీ ధాన్యక ఏనవా | త్రైయాహి వాపిభ వేదశ్వస్తనిక ఏవవా || * || ఇతి ప్రతిపాదిత చతుర్విధగృహస్థాభి ప్రా పాయణ | శ్లో || దశాహంశావమాశౌచం సపిశ్లేషువిధీయ 7 | ఆవా సఖ్చుయనాదస్నాత్యహ మేకాహ మేవ వా !• ! ఇతికుసూల ధాన్యాదీ నాం చతుర్జాండ్ర క్రమేణ దశాహచతురహత్య హైకా హాశౌచం ప్రతిపాదితం మను నా , తదపి యుగా మౌరవిషయమ్ , కలావశ్వ స్తనిక త్వా గేర్ని షిద్ధత్వాత్ , కుమ్భధాన్యాదేర భావాచ్చ , భా వేవా, తదహర్మాత్ర పర్యాప్త గ్రవ్య ప్రతిగ్రహే వృక్యభావనిబద్ధ నేన పూగ్గా | ·13) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 32 C ”చినో2పి సవ్యశౌచవిధానాచ్చ , వి.స్రార శాహాది పూర్ణాశౌచ మే సకలౌ , నాఘసజ్కో చఇతి నకశ్చిద్విరోధః . అత్త స్రావాదివిషయమాహ . {ప్రావాద్యేవపితు : స్నానమ న్యేషాం పత నాజితత్ | } శ్రీ జలాశ్మ కగర్భనిస్సరణమ్ , తదాది పితుస్స్నానం స్యాత్ , పవ కారోభిన్న కమః , స్రావాది పితు రేవ స్నాను నాన్యస్యస్నానమితి ! అన్యేషామ్ - పితృవ్యతిరిక్తానామ్ , తత్ - స్నానమ్ , పతనాదిభనతి . ప్రొవ పాతౌ నిర్వర్తి { గర్భ నాశశ్చతుర్మా సే ప్రావః పాత స్తతోద్వయోః 28!) చతుర్మా స ఇతి సమాహారగ్వన్వః | తేన చతుషుః మా సేషు యోగర్భ నాశస్స స్రావః | తతోగ్వయోః పఇ్చమ షష్ఠయో యోగ కృనాశస్సపాతః | తథాస్మృత్యన్తరె - II శ్లో || ఆ చతుధాః ద వే వః పాతఃపఇ్చమషష్ఠయోః | అతఊధ్య ్వంతు నారీణామథ ప్రస వఉచ్యతే || * || పై జగృహ్యే || గర్భ స్రావే మాసతు రాత్రయః స్త్రీణాం స్నానమేవ పురుషస్య || * | యాజ్ఞవల్య శ్చ II శ్లో ! మృతేస్నా నేనశుధ్య స్త్రీ గర్భ స్రా వేచగోత్రిణః || * || ఆత్ర స్రావశబైన పాతఉచ్యతే , స్రా వేసపిజ్ఞానాం స్నానా భావాల్ . తథా వక్యతే . పా తేసద్యస్తుకఠినే త్ర్యహం పిళై గిషుస్మృతమ్ | పాతేత్ర వాత్మ కే జాతీ నామ్ సద్యః స్నానమ్ , కఠినే - మాంస లేతు , పి శ్రాదిషు త్ర్యహమఘంభవతి | తధా హ్మెపురాణే — ||శ్లో | సద్యశౌచం సపిజ్ఞానాం గర్భస్య పత నేసతి || * || త్రా శౌచప్రకర సద్యశౌచమిత్యు3 శా వేసర్వత్ర స్నా నాన్తమఘంద్రష్టవ్యమ్ , || శ్లో సవ్యశ్శౌ చేతు తావత్స్యాదాశౌచం సంగీతస్యశు | యావత్స్నానం నకు బాగ్దవాబహిః || * II ఇత్యర్థిర స్మరణాత్ | కరిన పాతవి ష యేవసిష్ఠ: – ॥ శ్లో ! ఊనది వాషికే ప్రెతే గర్భస్యపత నే2 పివా ! స -- ర్వస్తి సచేలం బా ·30 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ శ్లో II స్రా వేమా - రీతః -- మృతజా తేవా రెచ పిణానాం త్రిరాత్రం స్యాత్ || * || మరీ విశ్చ తుస్త్రి రాష్ట్రం స్యాత్సహిజ్ఞాశౌచవర్జితమ్ | పా తే మాతుర్యథామాసం పి త్రాదీనాం దిన త్రయమ్ II * || ఏతచ్చత్యహవిధానం సన్నిధా వే , రోజేదినవిధా నాత్ | తథాయమః ॥ శ్లో || అద మౌజా తేతనయే శిశో ధర్భచ్యుతేతథా ! సపిగ్గా నాంతుస ర్వెషామ హెరాత్రమశౌచకమ్ . సప్తమాసాది గర్భనా శే సపిణ్ణ నామాశౌచం దశాహమిత్యాహ , మృతజా తే2పి వాజాతమృతేవా పతనాత్పరమ్ || 22 || జాతీనాం సూతకం ఫూణ మితి హారీత శాసనమ్ ! స్పష్మోర్థః | హారీత గ్రహణం పూజార్థమ్, నత్వన్యోక్తి ప్రదర్శనా థళమ్ | అతపవబృహన్మ ను పారస్కరాదివ చ నాన్యు త్తరతో దాహరిప్య స్తే | ఏవమన్య తాపి మనుగౌతమాది గ్రహణం బోర్ధవ్యమ్ అత్ర || వా || జాతమృతేమ సపి ణై నాం దశాహమ్ ||• I! ఇతి ! విజ్ఞానేశ్వర || వా | అత్ర సప్తమాస ప్రభృతిమృతజా తేజా తేమృతేవా సుజ్ఞానాం జనననిమిత్తం పరిపూర్ణమాశౌచమ్ || * 1 స్మృ త్యర్థసా రెచ - - | వా || జాతశిశుమరణే నిషా ణశిశునిర్గ మెచ , జననని మిత్త మాశౌచం యథావర్ణం సర్వేషాం సపి జ్ఞానాం సూతకమ స్యైవ |•! ఇతి | వరదరాజీయసజ్ఞ హేచ — || శ్లో | పాతాత్ఫా క్వితు రాప్లవ శ్రీ దివసం తస్మి న్క దొరస్య చేత్ జ్ఞా తేరప్యథసప్తమాదిషు పితృక్షాతో శాహంభవేత్ || మాతృవిషయే త్ర్యహం చూసత్రయేమాతుర్గర్భ స్రా వేతతః పరమ్ || 92 | మాసతుల్యాన్యహాన్యూధ్వణం షణ్మాసాత్సూతి కావిధిః | వ్యాఖ్యాననిర పేడో యంశ్లోకః | షణ్మా సాదితి పూర్వవత్సమా హారద్వఛ్వః | " పితర స్తస్యషాణ్మా సమ్ రాష్ట్రాన్తరేషణ్మాసమ్" ఇత్యాది ప్రయోగవశాత్ , స్మృత్యను కారి త్వాచ్చ | అత్ర నాస్త్యతి ప్రసజ్ఞః | అత్ర యాజ్ఞవల్క్య బృహస్పతి వసిష్ఠాః ఈ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ కించ , ర్భ స్రా వేమాసతుల్యా నిశాశుద్ధేస్తు కారణమ్ || * || గౌతమో 22 H వా || గర్భమాస సమా రాత్రి సంసనే గర్భస్య II • || పైగృహ్యే2 పి — || వా || గర్భేపతి తే తన్మా ససమమ హెరాత్రమా శౌచమ్ || * !! ఇతి | బా హ్మేంపి — || శ్లో || షణ్మా సాభ్యన్తరం యావద్దర్భ స్రావోభ వే డ్యదా ! తదామాససమైస్తాసాం దివ సైశ్శుద్ధిరిష్య తే || అత ఊర్ధ్వం స్పజాత్యు కమూశౌచం తాసుఉచ్యతే || * || అత్ర పైజగృహ్య బ్రహ్మ పురాణ వచ నగతౌ పతిత స్రావశబ్రౌ గర్భచ్యుతిమాత్ర పరౌ , మన్వాదిభి గ్మా స సమ రాత్రివిధానం చతుర్థమాసాదీతి వేదితవ్యమ్ | తరాహారీతః షురూ సేషుగర్భస్య స్రా వేమాతు స్త్రీ రాత్రకమ్ || * || మరీచి 5 పి || శ్లో ॥ స్రా వేమాతు స్త్రీ రాష్ట్రం స్యాత్సపి ణా శౌచవర్జనమ్ || * || || గర్భస్రు త్యాం య ధామాసమచి రెతూత్తమె త్ర్యహమ్ || * || ఇతి మరీ చివచ నే అచి రశబ్దస్య మాసత్రయపరతయా విజ్ఞానేశ్వరాదిభి ర్వాల్ ఖ్యాత త్వాత్ , | శ్లో || రాత్రిభిర్మా సతుల్యాబిగ్గర్భ స్రా వేవిశుధ్యతి || * || ఇతి మన్వాదివచనమ్ , మాస యాదూర్ధ్వం భవతీతి వేదితవ్యమ్ . సూతి కావిధిమాహ (చత్వారి ంశద్ది నానిస్యుర్జన న్యా స్త్రీ ప్రసూత కె || 22 || (శ్రీం శత్పుం ప్రసవే జ్ఞా తేరశాహముభయోరపి | యద్యపి పూర్వ మేవజన్మహాన్యోరిత్య నేనృతీ నాం దశ రాక్షవిధికు కః , తధాపి స్త్రీ పుం ప్రసవయోరుభయోరపిభిన్నోదరభ్రాతృపుత్రత్వా ద్య నాద రేణ విశే షేణక న్యాపురుష పపిజ్జా నాం సమ్పూణః సూతకమ ప్రీతి దృథీకరణార్థంపునరు కిరిశినదోషః | తెరి త్యేకవచనం జాత త్యభిప్రాయ మ్ , సర్వేషుజాతిషువ ర్తమానాయాజా తే రెక త్వాత్ | అతోన్య క్త్య పే క్షయాజ్ఞాతిశబ్దార్థవణః నే బహువచన ప్రయోగః కార్యః | జ్ఞాతస్సప్మిస్స నాభిర్బాద్ధవస్సఫక్ష ఇతి పర్యాయః ! అత్ర పైఠీనసిః కాం పుత్ర జననీం స్నాతాం వింశతి రాత్రేణక ర్మాణి కారయేత్ , మా సేన స్త్రీ జననీమ్ || * || ఇతి | మా సే నేతిసావనాభిప్రాయమ్ , || శ్లో !! సూత్ || వా|| సూతి ·రు ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ తథాశాతాతపః || కాదిపరి చ్ఛేదోదినమాసాబ్దపొస్తదా | మధ్యమాగ్రహభు క్తిశ్చసావ నేనైవ గృహ్య లె || * || ఇతి బ్రహ్మసిద్ధాన్త నిర్ధారణాత్ | అతో జననదినమార భ్యత్రిం శద్ది నానిమాసః | మనుశ్చ. || శ్లో || అ అశుద్ధాబార్గవాస్సర్వే సూత కేపిత దైవచ || * || బాచ్లవాః - సపిణైః , తగైవ - దశాహమిత్యర్ధః ! బోధాయనోపీ -- || వా || సపిశ్లేష్వాదశాహనూ శౌచమ్ || • || ఇతిజ ననమరణయోరధికృత్యవదతి | సం వర్తో పి — || శ్లో || జాత స్యాపి విధిదృr స్టపషపవచునీషిభిః ! దశరా త్రేణశు ధ్యేశ వైశ్వదేవ వివర్జితః || * || ఇతి సం వర్త గౌతమాదిపూర్వోకవచ నాన్యప్య శ్రానుస `యాని | « జన నే ప్యేవ మెవం స్యాత్ ” ఇత్యాదిమ స్వాగివచ నేషు కేవలం జననమాత్రోళ్లే ఖనగ శాహ ప్రతీ తేనః కిం చిత్క నా జన నెక న్యా సపిజ్ఞానాం సూతక వైషమ్య | నను , స నిహ్వచ నానిసూతి కాయాద శాహాచు వశాహాచ్ఛుద్ధి ప్రతిపాడ కాని, it శ్లో || సూతి కాసర్వవణా! నాందశా హేనవిశుధ్య ఋతౌచనపృథ క్ఛౌచం సర్వవణే ష్వయం విధిః || * II పారస్కర శ్చ -- || శ్లో || ద్విజూతీస్సూతి కా యాస్యాత్సాదశా హేనళుథ్యతి | త్ర యోద శేష హ్నీసం ప్రాప్తశూద్రా శుధ్యత్యసంశయమ్ || • || సం వతః శ్చ శ్లో || అజాగా నోమహిష్యశ్చ బ్రాహ్మణ్యశ్చమ సూతికాః | దశరా ③ణశుధ్య నిభూమిష్ఠం చనవోదకమ్ || * || ఇతి , అతః కథం చ త్వారిం శత్రింశద్ది నాన్యఘమితి చేన్న, దశాహాత్పరం సత్యపిసూత కెశు డ్యభిధానం వాక్యశ్రవణదర్శనాది విషయమ్ , నతుకర్మవిషయమ్ , పేఠీనసి నావి శేషస్మరణాత్ , అతోదశాహాత్పరం సూతికాయాః కర్మానహాణత్వ లక్షణ మేవసూతకమ్ , నతుదశాహవద శ్రోతవ్యత్వానిరీక్యుత్వాచిలకు ణమితినవిరోధః | యత్తు -- || శ్లో || బ్రాహ్మణీకు త్రియా వైశ్యాప్రసూ తాదశభిర్దినై : 1 గ తైశూద్రాచసం స్పృశ్యాత్రయోదశభి రేవచ || * || 9 తి బ్రాహ్మపురాణవచనమ్ , తద్దశాహా దేః పరం కై ముతిక న్యాయేన దశఃన వాక ్యశ్రవణదోషాభావ ప్రతి పాదనపరమ్ , దశాహాత్పరం సూతి కాస్పృ శ్యాకిల కిముత నిరీ = వాక్య శ్రవణయోగా వేణి | కుత పతత్ జ్ఞాయ తే = || " ·( on) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ రం || || శ్లో || సూత కె.సూతి కోవర్జం సం స్ప? ననిషిధ్య తే || • || ఇలి దశాహా త్పర నుపిత స్యాఃస్పర్శని షేధస్మరణాత్ | ఏతచ్చడ శాహం వాక్యశ్రవణవ జ: నం భోజ నాది విషయమ్ || శ్లో || చణాలసూతికొదక్యావాక్యం శ్రు వద్విజోత్తమః | భుక్త్వాతు గ్రాసమాత్రం వాదిన మెకము బొజనమ్ ||• II ఇతిస్మృతేః . | - ధాయనః అళపవ తద్వజనమాహ. శాహం దర్శనం వాక్యం సూతికాయాస్త్యజేత్తతః || 20 || ( అఘాన్తం స్పశః మె వక్షం పితు స్తం యమలోద్భవే | దశాహం సూతి యాదర్శనమ్ , వాక్యమ్ - వాక్యశ్రవణంచ వ జః యేత్ | తతః - దశాహాన న్తరమ్ , యావత్సూతకం తావత్స్పర్శ మెవ త్యజేత్ , నతుదశః నాది 1 ఇళ్ళమ్ - సూతకాన్తమ్ , యముళోద్భవే - అ పత్యద్వయజన నే , జనక స్యాపి , తమ్ - స్పశః మ్ , త్యజేత్ | తధా బో || శ్లో || సూతకం చూతు రేవస్యా న్మా తాపితోస్తు సూత కమ్ || • II ప్రసవే మాతు రేవాస్పృశ్యత్వాది లక్షణం సూతకమ్, యుగ షక్ స్త్రీ పుం ప్రసవే మా తాపితో " పితో రిత్యర్థః | | ఏవంవ్యాఖ్యాతమఖణాద ర్మే! యాజ్ఞవల్యశ్చ || శ్లో || పితో స్తు సూతకంమాతు సదసృక్స్పశ: నార్ధవమ్ || • || ఇత్య నేన అస్పృశ్యత్వాది లక్షణం వివృతం విజ్ఞానేశ్వ 33 | వ్యా స్రుపాదో2పి — || శ్లో || సూతకంతు సపిగ్గా నాం పిలో ర్వా | శ్లో || సూతకంమాతు రెవ స్యాచుప స్పృశ్యపి తాశుచిః || * || వసిష్టః || వా || మా తాపీ. ర్వాతన్ని మి దేషామపి సఏ వార్థః || • || యశ్వదంవచనమ్ || శ్లో || పతితంసూ కామన్త్యం శవంస్పృష్ట్వాచ కామతః | స్నాత్వాస చేలం స్పృష్ట్వాగ్నిం ఘృతం ప్రాశ్య విశుధ్యతి || * || ఇతి , తగ్గశాహా న్త సూతికాస్పశః విష యమ్ , || శ్లో || సూత కే సూతికావర్జం సంస్పర్మో ననిషిధ్యతే | సంస్ప శేశ సూతికాయాస్తు స్నాన మేవ విధీయ తే || * || ఇతి దశాహాత్పరం స్నా నమాత్ర విధా నాత్ | కించ || శ్లో || చణాలం పతితం చైవ సూతికాంచ ర - మాతు రెనవా || * || మనురపి ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ కవ) జస్వలామ్ | దృష్ట్వా నిరీక్షయేత్సూర్యం భాషణేద్విజ భాషణమ్, I * || 9 త్యాద్యపి దశాహా మౌర్విషయ మేవ | కించ || శ్లో || దివాకీ ర్తి ముద క్యాంచ పతితం సూతికాం తధా | శవంతత్ స్పృష్టినం చైన స్పృష్ట్వా స్నా నేన శు ధ్యతి || * || శ్లో || చణాలం పతితం శ్వానముద క్యాం సూతికాంతథా | దృ స్ట్వా భుక్త్యన్త రేస్నాత్వా మానస్తో కేతృచంజ పేత్ || * || శ్లో || సూత కొద్ద్విగుణం శావం శావాద్విగుణమార్తవమ్ | ఆర్తవాడ్విగుణాసూతి స్త తోడి ధిశవదాహకః || * || ఇతి దేవలాది స్మృత్యస్త్ర వచనాన్య న్వేషణీ యాని , అస్మా భిస్తు విస్తరభయామపరమ్య తే. దశాహాత్పరం పుత్ర మరశేజా తీనాం సంస్కారవి శేషేణ శౌచంని యమయత్యూనశ్లో కేన . సద్యో హస్త్యహమాద దాచౌలా దాత్ర తాత్ప రమ్ || 9 || పూణం జాతీషు ఆదనాత్ - ద మౌజననా చౌక్ , పుత్ర మరశాసతి జాతీషువిషయే సద్యశ్మౌచమ్ | దన్తజన నాన న్తరమ్ , ఆచౌలాత్ - చౌలా తాక్చేత్ , అహః - ఏక దినమాశౌచమ్ | బౌలాన న్తరమ్ , ఆవ్రతాత్ - ఉపనయనా తొక్ , త్ర్యహమాశౌచమ్ | పరమ్ - ఉపనయ నానగరం చేత్ , పూ ర్ణమ్ - దశ దినమాశౌచమిత్యర్థః సోదరభిన్నోదర భౌతూణామ్ , మాతా తాపితోశ్చ సదాదశాహ మాశౌచమ స్త్రీ త్యాహశ్లోక శేషేణ . { ఇతి జాతుః పితొ దఃశదినం సదా | } అత్ర ఇతిశబ్దః , ఈదృశపు త్రేణ | భౌతుః -- సోదరస్యభిన్నొదర స్యచ , మాతాపితో శ్చ దశాహాత్పరం సదాదశాహమ స్తి | అత్ర |శ్లో ! కృతే నామ్ని సోడరాణామాశౌచందశభిర్ది నై: I * || ఇతివచ నేన దశది నా దూర్ధ్వం నామకరణాళ్పూర్వ, పితృవ్యతిరిక్త సపిఱ్ఱవత్ సౌదరాణామపి స ద్యశౌచమ్ , నామకరణాత్పరం దశాహమాశౌచమిత్యథాత్సిద్ధమ్. N ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 83 33 - కన్యావిషయే (ఆrళాత్సద్య ఆ దానాన్ని శోధ్ధ్వం త్వావివాహతః ||30|| ) త్యహంక న్యామృతౌ జ్ఞాతిష్వఘంపూణణ వృతూద్భవే! ) అత్ర ఆజ్మ గ్యా దాయామ్ | Jళా తాక్క న్యామృతౌ జాలి షు సద్యశౌచమ్ , చాళాదూర్ధ్వం త్రివసాత్పరం వాగ్దానాలౌకి నమ్, వా” నామార్ధ్వం వివాహాత్పా!్యహమ్ , త తైవ రజఃప్రా దుర్భా వేసతి పూర్ణం దశాహాది | జాతిప్వితి సర్వత్రానుషజ్య తే | అత్తా ప స్తమ్బః - - || శ్లో || అపౌఢాయాఁతుక న్యాయాం సద్యశౌచం విధీ య తే | అఖోడా - అకృష్ణచౌళా | యాజ్ఞవల్క్యశ్చ || శ్లో || అహ స్వదత్తక న్యాసు || * || ఇతి | ఆశ్వలాయనో పి || వా || అప్రత్తా సుచ స్త్రీ షు త్రి రాష్ట్రమ్ || * || ఇ? | శసంవతౌల్డ్ చ || పితృ వేశ్మ నియా నారీరజః పశ్యత్య సంస్కృతా | తస్యాం మృతాయాం నాశౌ చం కదాచిదపి శామ్యతి || * || స్వజాత్యుక్తపూణాః శౌచమ 1 రెణత్ర్య హానుష్టానమాత్రేణ దత్తానూఢారజస్వలాయామరణా శౌచం నప్రమతీత్య : | తణాచమనుః శ్లో || స్త్రీణామసంస్కృతానాంతు త్ర్యహాచ్ఛు ధ్యస్తి బౌద్ధవాః | యథో కై నైవక ల్పేనశుధ్య స్తితుసనాభయః in * || బాద్ధ వ రాదయః , తేత్ర త్యహాచ్ఛుధ్య | సనాభయః - త్రిపురుషా, ర్వర్తినప్పపిగ్గాస్తు , యథో నైక త్వేన - స్వజార్యుక్తదశాహాదివిథి నేత్య బ్రాహ్మేంపి - | శ్లో || ఆజన్మనస్తు చౌళా న్తం కన్యాయ త్రవిప | సద్యశౌచం భవేత్త త్రసర్వవణే: షునిత్యశః || తతో వాగ్దాన ప రక్తంయావ దే కాహ మేవహి | తతః పరం ప్రవృత్తాయాం త్రి రాత్రమి తి నిశ్చయః || * || తచ్చక న్యామృతౌ త్ర్యహాదివిధానం పితృపక విష యమ్ , మాతృప క్షేవివాహా తాకృద్యశౌచస్యవక్యుమాణ త్వాత్ , దత్తానూఢవిషయే , (లాత్రం వరతజ్ఞ్యత్యోద గానూ థామృతాపఘమ్ || 3 01 (ప్రూణం భౌతుశ్చపితో శ్చ కన్యా బాలవృతౌసదా || - థణః| ·Ex ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- - || దత్తాచసా నూఢాచదత్తానూఢా , తస్యామృతౌవరస్య వరపకు [ పితృపకు )సవీణా నాంచత్ర్యహమ్ | అశ్ర సర్వత్ర దశాహాగూర్ధ్వంక న్యా బాలమృతౌ పిత్రోరా ణాంచదశాహమఘం భవతి | బ్రాహ్మేపు రా || శ్లో || వాగ్గా నెతుకృతెతత్రజ్జియం చోభయతస్ర్యుహమ్ | పి తుర్వరస్యచతతోదత్తా నాం భర్తు రేవహి || స్వస్వజాత్యుక్త మాశౌచం స్యాడేవమృత కెతధా || • II పితుర్వరస్యచ , ఉభయతః - ఉభయోస్స పిజ్ఞయోః , తతః - దానానన్తరమ్ , దత్తా నామ్ - ఊఢా నామ్ , భతు: రి త్యు పలక్షణమ్ , భతృణ సపిజ్ఞానాంచ , స్వజాత్యుక్తాఫల స్యాదిత్యథః !! మరీచిరపి || శ్లో || వారి పూర్వమదత్తాయాసా నైవ ప్రతి పాది తొ | అ సంస్కృతా సావిళైయాతి రాత్రముభయోఃస్మృతమ్ || * || ఉభయోః - వ గా దేశపితృసషిణస్యచ | స్మృత్యక్తరేచ — || శ్లో || గత్తానూఢాచయాక న్యాసం స్కార్యాభతృణ గోత్ర 1: | ఉభయోర్వం శయో శ్చైవ త్రి గాత్ర మాఘమిస్యతే || * || మనుశ్చ - | స్లో | స్త్రీణామసం సూృతానాం తుత్యహాచ్ఛుధ్య ఏ బార్ధవాః || * || బార్ధనా వాః - వరాదయః | పురాణేచ || అవి శేషేణ వణా! నామర్వాక్సం స్కా రకర్మణః | త్తు భవేచ్ఛుద్ధిః క న్యాస్వపివిధీయ తె || * || వ్యాఘ్ర పాడ: || శ్లో | A లేమృ తెసపిజ్ఞానాం సద్యశౌచం విధీయ తె | శా హేనేవదమృత్యోస్సో తగైవచ || * || అత్రసోదరశబ్దః , భిన్నోడర స్యాప్యుపలక్షకః | తధా పెట్టగృహ్యే - || వా || గర్భ స్టే ప్రే లే మాతు రేవ సోనా శౌచ జా తెఉభయోః , కృతెనామ్నిసోడ రాణామపి , ఏవం భిన్నోదగా 'గామ్ | * || అఖక్షాద శేః చ — || వా || జాతీనాం స్నాన మేవ జా లమరణె , మా తాపిశృసొర ఖిన్నోద రాణాం దశాహమఘం భవతి, కన్యా యాం పి త్రోస్సోదరాణాం భిన్నోదరాణాం దశాహ మఘం భవతి , గర్భ మృతౌచగశ రాష్ట్రం దమ్ప తీసూతకి నౌభవతః || * || ఇతి . అత్రనామకరణాదిసంసారాణాం కాలప కాలపర త్వాత్సం స్కారావలమ్బ నెన సకృత్నౌ చస్మ రణాచ్చ, ఆశౌచం కాల నిబద్ధనం సంసార నిబద్ధనం చే త్యాహ . || 11 " ·(①2) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 8X = ణమ్ || * || (కృతే నామాది సంస్కారే ప్రాప్తకా లేపి పిచాకృతే |39||) ( స్వకాలే సంస్కృతే ప్రేతేయగా తద్వ దిహాప్యఘమ్ 1 ) అత్రయద్యపి , అహ న్యే కాద శేనామ కర్మ | వా || దశమ్యా ముణ్ణి తాయాం స్నా తాయాం పుత్రస్య నామదధాతి || * || జన్మ నో2 ధిష ఫెమాస్యన్న ప్రాశనమ్ || శ్లో || ష ష్కెన్న ప్రాశనం మాసి || * || జన్మ న్నో ధితృతీయేవ రేచౌళమ్ || శ్లో || తృతీయే 2 బైకిశో శ్చౌళమ్ || • || గర్భా స్టమేషు బ్రాహ్మ ణముపనయీత || శ్లో || గర్భాష్ట మేఇష్ట మేవాభై బ్రా హ్మణస్యప నాయనమ్ || * || ఇత్యేకాదశాహషష్టమా సతృతీయవర్షాష్ట్ర మవర్ణేషు నామకరణాన్న ప్రాశన చౌళోపనయనవిధిః | తధా2. ! శ్లో || జన్మ “ ద్వాదశా హేవా దశా హేవా విశేషతః | కుర్యాద్వై నామకర || దశ మేనామకుర్యాతాం ద్వాద శేషోడ శ్నేహ్నివా || • || # శ్లో || దశ మెడి హ్నిద్విజాతీ నాం నామకర్మ విధీయ తే || * || శ్లో || దశ మ్యాం నామకరణమ్ || • II శ్లో || నామ ధేయం దశమ్యాంతు !! * || ఇతి మనుమసిద్ధశజ్ఞ హారీ తాది వచనవికల్పావలమ్బ నేన దశా మీ నామకరణీకృ తే, || వా || ష స్టేషన్న ప్రాశనం జా తేషు ద నేషువా || • || శ్లో || పఇచ్చా శద్దివసాత్తిఘ్నాత్పశ్చాన్నిహతషష్ఠ కాత్ | అర్వా గేవోత్తమాభుక్తిర్మా స్యన్యే2 ప్యేవమూచి రె || * || ఇతి లో కాక్షి బ్రహ్మ రాతాది వచనానుసా రేణ షష్ఠమాసా లౌక్కతే ఉన్న ప్రాశ నె, II శ్లో || చూడాకర్మ ద్వి జాశీనాం సర్వేషా మెవధర్మతః | ప్రథమెట్టె తృతీయేవా కర్తవ్యం శ్రుతి చోదనాత్ || * || ఇతి మనుయచదివచనపరిగ్రహేణ త్రివర్షా తాగేవచౌ బ్రేకృతే , || వా || నవ మెపఇ్చ మెవా కామ్యమ్ || • || శ్లో || పబ్బ మెవా వ్రతకు, మె || * || వా || సస్తమె బ్రహ్మవర్చస కామః || * || ఇతి గౌతమా ట్రైయాప స్తమ్బాది ది వచనానుసా రేణ , అష్టమ వషాః తా గేవోపనయ నెకృ తేచసతి , ఏకాదశాహాదౌ స్వగృహ్యూక్త ప్రాప్తకాలే దైవాన్నా మాదిసం స్కారెఒకృతేచ సతి , స్వకాలే - విహిత కాలె ఏకాదశాస దౌనామాగిభిస్సం స్మూతెబా లెప్రే తె యధాజ్ఞాతీనా మఘం భవతి , తథై || ·84 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ S వ , స్వకాలాత్పూర్వకాలకృతసం స్మారె, ప్రాప్త కాలాకృతసం సా రెచ బాలె మృతె , జా తీనామఘంభవతీత్యర్థః | తథా || శ్లో || అజాతద న్త మా సైర్వాత సెప్టిమృణ తెసతి | ఊనద్వివాషిణ కె ప్రే తెసద్యః || * II u శ్లో || నాత్రి వర్షస్యకర్తవ్యా || * || ఇత్యాదివచ నై రాశౌచస్యకాలని బద్ధనత్వవిధా నాత్ , || శ్లో || కృతెనామ్నిసొగరాణామ్ || * || శ్లో : ఆ పౌఢాయాం తుక న్యాయాం సద్యః !! * || శ్లో || నివృత్తచౌళ కౌనాం తుత్రి రా త్రాత్ I * || శ్లో || ఉపనీతస్యపూణాః ఘమ్ || • || ఇత్యా దివచనై స్తస్యసం స్కార నిబద్ధనత్వస్మరణాచ్చ , ఆశౌచస్యోభయ నిబధ్ధన త్వం సిద్ధమ్ . కిం చ , ఇదమత్ర బోధవ్యమ్ శ్లో || గర్భాష్ట మె2 భైకుర్వీ త బ్రాహ్మణస్యోపనాయనమ్ || * || || కుమారస్యాష్ట మేవరోగరా ధానాదివత్సరాత్ || * II వా || గర్భాష్ట మేషు బ్రాహ్మణమ్ || * || ఇ తి మనువ సిద్ధాప స్తమ్బవచనైః సర్వస్యాపివి. ప్రస్య గృహ్య ] దే2పి గర్భా స్టమాబ్దస్య ఉపనయనముఖ్యకాల త్వావగ ఆర్జన్మ తస్సప్తమాజే అకృతోప నయ నెమ్మ తెసతి సపిజ్జా నాం పూణాః శౌచం భవతీతి | తధాబా హ్మె పు రాణె, త్రివర్షాదూర్ధ్వమవిశేషేణ త్ర్యహాశౌచ ముక్త్వా అన నర ముక్త మ్ || శ్లో || ద్విజన్మ నామయం కాలస్రయాణాంతు షడాబ్దిక 8 | పళ్ల్చూ ఫైకస్తుశూద్రాణాం స్వజాత్యుక్తమతః షరమ్ || * || ఇతి ! అతఃపరమ్ - శుద్ధ వస్థాబాదూర్ధ్వం , విప్రాదేశాహాదిస్వజాత్యుక్తమఘం భవతీత్యర్థః | త ధా || వా || జన్మనో2ధితృతీయేవ ధోచౌళమ్ || * || ఇత్యాప స్తమ్భవచనా దాప స్తమ్బినాం తృతీయే2 బ్రేఅకృతచౌ థేమృతే త్ర్యహమఘం భవతి | ఏ వంస్వస్వగృహ్యూక్త కాలాకృతచౌ శమృ తె తత్సహిజ్ఞానాం త్ర్యహమితి గ్రాహ్యమ్ | కించ || శ్లో || వివాహ స్త్వష్టవషాణ యాః క న్యాయాస్తు ప్ర శస్య 3 H * || శ్లో || త్ర్యష్టవషాక్ ఇష్టవద్దాంవా || * || ఇత్యాదివచ నై ర్గర్భాష్ట మాబ్దస్యవివాహముఖ్య కాల త్వే 2వగ తే2పి " ఆచౌలాత్సద్యః " ఇ త్యాది నావి శేషస్యోక్తత్వాత్ , అనూఢాయామృతౌనపక్షిణీ విధిరిత్యలమ్ .

·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ge 3) అశ్రఖన నాదినిబధ్ధ నాశౌచవైషమ్యవిధ్యాపయిక ఖన నాగిసం స్కా రభేదవిధిమాదౌశికు యతి . (చౌలాత్పరంభ వేదా యూనామ్నః ప్రార్థననంపరమ్ || 33 || ) దా బావాఖననం దనాశ్పరం త్యాగస్సవాథతత్ | “సర్వం వాక్యం సావధారణమ్ " ఇతిపరి భాషాయాఃఖనన దాహయో రే వ కారోపళ్లే షేణాన్య యోగవ్యవ చ్ఛేదోద్రష్ట వ్యః | చౌళ్యాబా ద్వా పరం మృతస్యశిశోదాఁ హపవ సం స్కారః దా? హపవ సం స్కారః , నామ్నఏకాదశాహాద్వా రాజ్మృతస్య ఖనన మెవసం స్కార , ఏ కాదశాహాత్పశ్చాథననం దా హెూ వావిక ల్ఫేనస్యాత్ | అయంచ వికల్పో దనాత్పూర్వమితి వ్యాఖ్యేయ , తత్పరం సంస్కారా నరస్యాపి వక్యుమాణ త్వాత్ , ఉత్తరస్యా దినా పూర్వస్యా వసానం విద్యాదితి న్యాయాచ్చ | ద మౌజన నాత్ షష్ణ మా సాద్వాపరం త్యాగోవాసంస్కారః , సవేతి పుణి జనిర్దేశాధా వా | అథేతివిక ల్పే | తదితినపుం సక లిజేనపూర్వ ప్రస్తుతం ఖనన మేవోచ్య తె , తద్వాసంస్కారః | ద మౌజన నాక్ష స్థాన్మాసాద్వా పరం మృతస్యటన నంవా దా ఘోవా త్యాగోవా సంస్కార ఇత్యర్ధః | తథాపురాణే || శ్లో || సంస్కారః కృతచౌఖ స్యక్రియైకోదిష్ట మేవచ | ఉపనీతస్యపూగ్గా ఘంత్ర్యహం వైసోద కాయచ || * || సం స్మారశతైన దాహపవోచ్య తె, || శ్లో || అగ్నినా సంస్కృత స్యోక్తా పిడ్జి దావోదక క్రియా | దాహా ద్యే వోదకం పిజ్జం పఇచ్చామాబ్దాదిసఖ్చయః || * || ఇత్యాది వచనైరగ్నిసం సూృత స్యైవోదక దానవిధానాత్ | మనురపి || శ్లో || నా త్రివషణ స్యకర్తవ్యా బాధ్ధవైరుదక క్రియా | జాతద న్తస్యవాకు ర్యాన్నాన్ని వాపి కృతేసతి || * || ఉదక క్రియాశ భైన దాహశో, చిచ్య తే , తదభా వేతదభావా త్ | అత్ర వాళభై వై భాషిక : | తధాలో కాక్షి! || శ్లో || తూస్లీ మే పోదకం దద్యాత్తూ స్లీం సం స్కార మేవచ | సర్వేషాం కృతచౌళా నామ న్యత్రా పీచ్ఛయాద్వయమ్ || • || అన్య తాపి - అకృతచౌ శ్లేష్వపి , ఇ చ్ఛయా - విక లేఖన , ద్వయమ్ - దాహః ఉదక దానంచ | బ్రాహ్మే || || - || ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - || శ్లో | స్త్రీణాం తుపతితం గర్భం సద్యోజాతం మృతంతువా | అజాతర 1 మా సైర్వామా సైషడ్భిమృణ తేసతి || వస్త్రాద్యైర్భూషితం కృత్వాని . ప్తవ్యం తు కాష్ఠవత్ ! ఖని త్వాశన కై ర్భూమౌ సద్యశ్మౌచం విధీయ తె || * 1 ఇతి | స్రాయేణషట్సుమా సేషుదన్తశ్చత్త్యభావాశర మృతం బాలంఖని త్వాసద్యశ్శుద్ధిస్స్యాత్ , దన్తోత్పత్తేస్సప్తమమాసోపలక్షణత్వాత్ | షట్సు మా సేషుగ తేషు, సప్తమమాసాదిమృతమపత్యం కాష్ఠవన్ని. ప్తవ్యమ్ | ని చేసోత్ర త్యాగః | అ త్రాయం ఖన నా దివికలోనూ ఢా విషయఏవ ', ఊథావిషయేతృతీయవషాణాగపి దాహపవ , || శ్లో || త్రినా గ్వివా హేపి మరణం యాతిక న్యకా ! నిఖ నే ద్వాజ్ పే ద్వాపపు నస్సంస్కా- రషర్హలి || • || ఇతి స్మరణాత్ | ఖననత్యాగయోస్సంస్కార త్వే 2 పితద్వి ఛాపునస్సంస్కారవిధానాగ్దాహపవసంస్కార ఇత్యవగమ్య తె. సం స్కారవికల్పా పెక యావ్యవస్థ తా శౌచవికల్పమాహ దా హే2 హఃఖన నే సద్యో దన్తోత్పత్తెరనన్తరమ్ || 30 || ఖన నే2 హస్త్ర్యహందా హే త్యా గేవాత్యహమివ్య తే | గస్తోత్ప త్తెర ర్వాజ్మృతస్యశిశోర్డా హేమా తాపితృభ్రాతృ వ్యతిరికా నాఁసపిడ్డా నామహః - అ సూరాష్ట్రమాశౌచమ్ | అలా ఆశౌచ ప్రకర ణే అహశ్నజ్రా రాత్రి శబ్దశ్చ అహెరాత్రి వాచీ | అత్ర ఖన నే సద్యశౌ చమ్ , దన్తో త్పత్తేః పరంతు ఖననప జై అఘోరాత్రమ్ , దాహప.. త్యాగప డైచ త్ర్యహమఘం భవతి | తధాచ ఆశ్వలాయనః - అద నజా తే పర్యా తే చైకరాత్రమ్ || * || పర్యా తే - మృతే | యాన ల:-శ్చ || శ్లో || అహస్త్వదత్తక న్యాసు బాలేషు చవిశోధనమ్ || • || విష్ణుశ్చ -- || వా || అద మౌజా తే బాలె ప్రేతే సడ్య ఏవ , నాస్యాన్ని సంస్కారోనోదక క్రియాచ , దన్తజా తెత్వకృతచౌ లెత్వ సూరా ③ ణ || * || ఏతగ్గ స్తజన నాత్పూర్వాపర భా వేనసద్యశ్మౌచా హెరా విధానం ఖననవిషయమ్ , త్యాగేత్రి రాత్రవిధానాత్ , దా సే ఉదక క్రి యా విధానాచ్చ | అనే నైవాభి ప్రాయణయాజ్ఞవల్యూశ్చ. 3 -- N - ·(13) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 8F || ఊనద్వివాషిక్, “ అదన్త " జాతె బాలె , భవె - ద మౌజన్మనస్సద్యఆచౌళాన్నైః స్మృతా || * || మన్చు - || శ్లో | నృ ణామకృతచౌలా నామశుద్ధినైః శికీ స్మృతా || * || ఇదమకృతచౌళవిషయే దినవిధానం దనజననాదూర్ధ్వం ఖననవిషయమ్ || కంపేతం నిదధ్యుర్బాద్ధ వాబహిః | అలజూృత్యశుచౌభూమా వర్గీసఖ్బు య నాదృతే || * || ఇత్యనన్తర శ్లోకే తైనైవఖ ననవిధానాత్ , " ఇతి ద మౌజననా తాకన నే విష్ణునా సద్యశౌచవిధానా చ్చ | అస్థిస్క్చయ నాదృతఇతి - అస్థిసఖ్చయనరహి తాయా భూమావి త్యర్ధః | ఏవ మేవజా బాలిరపి || శ్లో | త్ర తెచౌ లెద్విజా నాంచ భ వేత్రి షు యథాక్రమమ్ | దశాహత్రియ హైకాహాచ్ఛుధ్యస్త్యపిహి నిగుణ ణః || * || ప్రకమ్ - ఉపనయనమ్ ద్విజానామ్ - ద నామ్ ఉదయే , అపిశబ్లాదుణవన్తో 2 పి | అజ్జి రాః || శ్లో || యద్యప్యకృతచౌ, జ్ఞో వై జాతద న్తస్తు సంస్థితః | దాహయి త్వాతథా ప్యేనమా శౌచంత్ర్య హమాచ రేత్ || * || వృద్ధ పరాశరః || శ్లో | అనతీతద్వివర్షస్తు ప్రే తోయత్ర తు దహ్య తే | ఆశౌచం తత్సషిణానాం త్రిరాత్రం తత్ర విద్య తే || * || మనుశ్చ || శ్లో ! నాస్యకార్యో2 గ్ని సంస్కారో నచకా ర్యోడక క్రియా ! అరణ్యే కాష్ఠవ త్త్య క్వా4 పే యహ మేవతు || * || ఇతి! ఇదమి దానీం చిన్త్యతే - మృతస్యయ దా ది నా న్తరే ఖననం దాహస్త్యాగో క్రియ తే , తదాకిను దాహా దేశవ సద్యోహస్ర్యుహకల్పనమ్, ఆ ఘో స్విన్మ రణ ప్రభృతివా " ఖనిత్వాశనకై ర్భూమౌ క్వా " దాహయి త్వాతథా ప్యేనమ్ ” ఇతి లో కాక్షిమన్వణితో వచ నైః క్వా ప్రత్యయేన ఖన నాది సంస్కారానిర్దిశ్య అనగర మేవ సద్యశ్శౌ చా దివిధా నాత్ , ఖననాది సంస్కారోత్తర కాల మే వేతి | నను , అనాహితా గ్నే మఃరణాద్యాశౌచవిధాయిభిర్వచ నైర్మృతాహా ద్యేవత్కల్పనమిత చెన్న, తేషాం పూణాః శౌచవిషయ త్వాత్ | బాలవిషయే సాగ్న్యనగ్నికత్వవ్యప దెశాసమ్భవాచ్చ , తత్సమ్భ వేడి పి , మరణాద్యాశౌచే ప్రవృత్తే2పి , ఖ ననాద్యుత్తర కాల మేవసద్యశౌచాది విధిరితి నవిరోధః | యతః " పత త్రే * 46 అరణ్యే కాష్ఠవశ్య ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ తప్రతిపత్తెరూథ్వం మేవ సద్యశ్శౌ చాదికమను స్టేయమ్ " ఇతి స్మహ కారెణ వ్యాఖ్యాతమ్ | నచసామాన్యప్రాప్తదశాసోపవాద త్వేనైన హి సద్యశ్మౌ చాది విధీయ తే , సచ దశాహాది విధిర్మరణా ద్యేవ , అతోనఖన నా ద్యుత్తర కాలసద్యశ్శౌ చాది విధిపరమిదం వచనజాతమితి వాచ్యమ్ , వి శేష వి ధేశి | అతఏవ యధాసద్యశ్మౌ చాదిః “ దశాహంశావమాశౌచమ్ ఇతిసా మాన్య ప్రాపకశాహాప వాదో భవతి , తథైవ మృతాహాద్యాశౌచవిధ్యప వాదశ్చ స్యాత్ , క్వాప్రత్యయాన్తధాత్వర్ధస్యధాత్వ గరాత్సమానక తృణ కాత్పూర్వకాల త్వాను శాసనాత్ | " ముఖం వ్యా దాయస్వపితి ” ఇ త్యత్రవ్యభిచారాత్ నపూర్వకాలత్వనియమసమ్భవ ఇతి చేన్న , వార్తిక కారాదిభిర్వ్యభిచారస్య పరిహృత త్వాత్ | యద్వా , ముఖం వ్యాదా య సుప్తస్స్వపితీతి ప్రయోగే , నహి ముఖ వ్యాదానోత్తరకాలం స్వాహ భావః , అత సముత్తర కాలేచ స్వాపసద్భావాత్తద పేక్షయా ముఖవ్యాదా నస్య పూర్వకాలత్వ సమ్భవాన్న వ్యభిచారః | అన్యధా " ప్రణాళ్యపా దావాచా మేత్ " స్నాత్వాభ్ళుత య తమధ్యాపయేత్ ” ఇత్యాదిష్వపి విపర్యయ ప్రసళో దుర్వారస్స్యా త్ | ఏ తేన ధాత్వన్తరాత్పూర్వ ప్రయోగనియమ ఏవ క్త్వా ప్రత్యయస్య | యత ఇతిమతంచనిర స్తమ్ | నను, దినాన్త రెబాలసం స్కారేశ వేతిష్ఠత్యపి , పూర్వేచ్యురాశౌచాభా వేన కర్మానుస్థాన ప్రసజ్ఞ ఇతి చే న్మెవమ్ , సంసారా త్పూర్వమాశౌచా భావజ్ఞాపకాభావాత్ | ఇద మేవజ్ఞాపక మితి చేన్న , య ద్యప్యాశౌచం మరణాద్య స్తి, త థాపిఖన నాచ్యుత్తర కాల మేవ సద్యశౌ వ్యనుష్ఠానమితివచ నార్థత్వాత్ , II శ్లో || సూతకం తు ప్రవక్ష్యామి మృతిజన్మ నిమి త్తకమ్ || * || ఇతి ఆశౌచస్య మరణోత్పత్తినిమి త్తక త్వాచ్చ ! నను , స నూనక తృణకయోరిత్యను శాసనాత్ యసుఖస నాదిక రోతి తస్యైవసద్యశ్మా చాదిరితి చేసృత్యమ్ | తథాపి, || శ్లో || దాహయి త్వా2గ్ని హోత్రేణ స్త్రీ యం వృత్తవతీంపతిః | ఆహ రేద్విధివద్దారా? || * || ఇత్యత్ర దాహస్యపు శ్రీకకర్తృక త్వే2.పి దారాహరణస్య పితైకకర్తృకత్వవద న్యేషామపితర 1) « హుత్వోపతి ప్లేత ( ఉపనీ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ , భా - ఘముపపద్య తె | నను , పు శ్రాద్యభా వే భతుః రపి దాహాదికతృణ త్వసమ్భ వేన , సత్యపి సుతాదౌ దాహాది కారయితృత్వాదిసమ్భ వెనవా , ఏకకతృణ త్వమశ్రసమ్భవతీతి విష మోదృష్టా న్తతి చేన్న, సర్వేషాం పిజ్జా నాం ప్రత్యాసన్న సపిణ్ణ భా వేదాహాది కతృణ త్వసమ్భవాత్ , సత్యపి సుతా దౌదాహాది కారయితృత్వ సమ్భవాచ్చ , సమస్సమాధి: 1 తహిళా శూనాం చపితో ర ప్యేవమితి చేన్న “ దశా హే నైవదమ్పత్యోస్సొగరా ణాన్ " ఇత్యాదివి శేషవచ నైస్సద్యశౌచా దేర్బాధిత త్వాత్ | కిం చ , య స్మాచ్చవిజ్ఞానేశ్వరేణ || శ్లో || పితృపాత్రం తదుత్తానంకృత్వావిప్రాన్విస ర్జయేత్ || * | అత్యత క్వాప్రత్యయబ లేనైవపూర్వశ్లోకోక్తస్యా పివి ప్ర విసర్జనస్య పశ్చాద్భావిత్వం పితృపాత్ర స్యోత్తానస్య పూర్వభావిత్వంచ ప్రతిపాదితమ్ | యత్తూ క్తమాహి తాగ్నివ్యతిరిక్తమృతౌ మరణా ద్యాశౌ. చమితి , తన్న సహస్తే ధర్మశాస్త్ర ప్రవీణాః || శ్లో || అన గ్నేర్మరణాత్సాగ్నే రాశౌచం దాహతః పరమ్ | తయోస్సజ్చయనం ధాహాత్ || * || ఇత్యా దిషుసఖ్చుయనశబ్ద ప్రయోగాత్ , నహి బాలస్యస్క్చయ్కో స్తి " పశ్చిమా బ్లాది సఖ్చుయః తేః | అతో మరణాద్యా శౌచం బాలవ్యతిరిక్తవి షయ మేవ | తస్మాదస్మాకమయ మెవపడోనిర్విపక్షు ఇతిభాతి | తదిదం వి ద్వాం సోవిదాం కుర్వన్తు , తేసి యుక్తాయు కాగౌణ వ్యాచక్షు తే | ఉక్తా థేశ్ సంగ్రహశ్లోకః || శ్లో || మృతస్యతుయ దాదాహస్త్యాగోవాఖన నం శిశోః | తదాతద్దివ సా ద్యేవ సద్యో హస్ర్యుహకల్పనా || * || ఇతి . బౌళాత్పరం కథమిత్య పేజా యామాహ . {చౌళాత్పరం త్రి రాష్ట్రం స్యాత్స్వజాత్యు క్తం వ్ర తాత్పరమ్ || 3 2 || } చౌళాతి వహణ ద్వా పరం శిశోర్మ రణే పితృ ఖాతృవ్యతిరికా త్ర్యహమ్ , వ్రతాచుపనయ నాజ్జన్మ త అష్టమార్గాద్వాపరం స్వజా త్యుక్తమ్ “ జన్మహాన్యోస్తు వణా నామ్ ” ఇత్యుక్తాశౌచంభవతి | తథా మనుః — || శ్లో || నివృఢత్త చౌళకానాంతు 0తు త్రిరా త్రాచ్ఛుద్ధిరిష్య తే || * || యాజ్ఞవల్యోపి || త్రిరాత్ర వ్రతా దేశాధ్ధశ రాత్రమతః ప ఇతిస్మం ·. ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - రమ్ II * || పారస్క రచ్చ - శ్లో || ఉపనీతస్యపూర్ణా ఘమ్ || * || ఇతి . లౌజన్మా దిసమ్భవేత వ్రాశౌచవ్యవస్థామాహ • త్రియామాయా స్త్రీ తీయే 20 శే యది జన్మర్తు మృత్యవః! (ప్రఖా తాదియది ద్వ్యం శేపూర్వాహాద్యమమివ్యతే| 32 || | సద్ధ్యాకాలవ్యతి రేకేణ రాత్రి మా నానుసా రేణ రాత్రిం ③ ధావిభ జ్య త త్రాద్యౌ ద్వావంశౌ విహాయ తృతీయాం శే యది జన్మర్తు మృత్యవ స్స్యుః , తదా ప్రభా తాది - పరది నాద్యఘం భవతి | ద్వయోరంశయోస్స మాహారోద్వ్యంశమ్ | తస్మిక్యది తేస్యుః , తదా పూర్వదిన స్ర భృత్యఘ మను షేయమ్ | ఆ || శ్లో || వైశ్యాపుతో హ రెద్వ్యంశ మంశం శూ ద్రాసుతోహరేత్ | జ్యేష్ట స్యద్వ్యంశ ఉద్ధార్యః ద్వ్యం శోభార్యానిరంశి కా || * || ఇతి మనుబృహస్పతి శాతాత పాద్యభియుక్త ప్రయో గేణ స్మృ త్యను సారీ త్వాచ్చ సజ్రహస్య , పా శ్రాదిత ఆదిత్వనిశ్చయాత్ జీప తిపే ధః | అత్రప రాశరః — శ్లో || తృతీయ భాగేసం ప్రాప్తి మలంస్యాన్ని శి చేత్ స్త్రియాః | ప్రభా తాది త్రి రాత్రేణ శుద్ధిం తస్యావినిర్ది శేత్ || * || || శ్లో || రాతెస్తృతీయ భాగా తాక్ యది నా రీగజస్వలా | పూర్వేణాబహ్నాతు సాశు ధ్యే దూర్ధ్వం చేచుత్త రేణతు II * || కాశ్యపశ్చ || శ్లో || రాత్రింకుర్యాతి భాగంతు ద్వౌభౌగౌపూర్వ పవతు | ఉత్తరాంశః ప్రభా తేన యుజ్య తేమృతసూత కే || * I హారీత శ్చ - || ఋతౌచసూత కేశావే తృతీయాంశఃపరాన్వితః | ఆధ్యా ద్వావంశ కౌయు కౌ పూర్వేణా హ్నేతి నిశ్చయః II * || య త్త్విదంవ చ నమ్ — |శ్లో || ఉది తేతుయ దాసూ ర్యె నారీణాందృశ్య తేరజః | జననంవా విప త్తిర్వా యస్యాహ్న స్తస్యశర్వరీ || * || యత్తు చస్మృత్యన్తరమ్ || | || రా బ్రా వేవ సముత్ప న్నే మృతేరజసిసూత కే | పూర్వమెవదినం గ్రాహ్యం యావన్నోదయ తెరవిః || * || ఇతి తద్ద్వయం యవకోటివిష యమ్ || శ్లో || యవకోట్యుదయో వారః ప్రభవ స్తత్రతన్మతః || * || ఇతి బ్రహ్మసిద్ధాస్తే దర్శనాత్ | ల దేశేతు , 1 శ్లో || వార ప్రవృత్తిర్లక్ష్కా స్మృత్యర్థసా రేచ -- శ - - ·(18) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ <3 - యాం రాత్ర్యధే || * n శ్లో | లక్ష్కా-యామర్ధరాత్రతః II * II శ్లో || లా టా చార్యః కథయతి పునశ్చాధ రాత్రం స్వతస్త్ర: || * II ఇత్యాది వ చ నైరక్టరా ③ వార ప్రవృత్తినియమాత్ , || శ్లో || ఉదయాదోదయం వా రం మను తేయోభ వేదితి | స్యాళ పాన్యత్రిభా గే2పి తస్యాశౌచం గతా హజమ్ II * II ఇత్యనిష్టా పాద నేన ఉదయే వారప్రవృత్తేదూ? షీతత్వా చ్చ | తహిః పరాశరాది వచనవిరోధ ఇతి చేన్న , సధ్యా కాలవ్యతి రేకేణ త్రేధావిభ కత్రింశన్నాడి కాత్మక రాత్రి భాగద్వయాన్తర స్యార్ధ రాత్రత్వా తా | కించ , లభౌశబైన మధ్య రెఖోచ్యతే, తతశ్చ త తై వేయం వారపు వృత్తిః, తతోzన్యతతు తద్దేశ సన్నిక ర్షవి ప్రకథోపాధివ శేన దేశాన్తర సం స్కారవశాత్ కాలాధిక్యయో గేన భాగద్వయాన్తరస్య అర్ధరాత్రత్వస మ్భవాత్ | పవమేవ II శ్లో || అధణ రా వ్యతీ తేతు ముహూర్తం ఫూ ర్వసంయుతమ్ | ఉత్తరాంశః ప్రభా తేన జా తేషుచ మృతేషుచ || * || ఇత్యాదివచనమపి నేయమ్ | అత్ర , తుష్ఠరమణ్ణ లెత విగీత శిష్టాచారాత్ , తత్తద్దేశానుసా రేణ వ్యవ స్థితి విజ్ఞానేశ్వ రెణోక్త త్వాచ్చ II శ్లో | " ష్వం శేష్వని మోయో 20శః కు పాయాస్సూత కాదిషు | సంయుజ్య తే2 హ్నా 2 2 గ మ్యేన సర్వత్రాన్యౌగ తేనహి || * || ఇతి న్యాయో Lయంశా ల్మ లేః , సోడిన్య తాపీ త్యేవ , తధోచ్యతే " ఇతి బ్రహ్మసిద్ధాస్తే, శాల్మలీ దేశ న్యాయస్య లక్ష్కా దేశ విషయ త్వేనాతిదేశాచ్చ , జననాడౌ ॥ శ్లో | రాత్రిం కుర్యాతి భాగంతు || * || ఇతివచనార్థ ప్రకార ఏవాను సేయ ఇతి గమ్యతే | ఆగమ్యేన - ఆ గామినా , పరది నే నేత్యథఃః | సద్ధ్యాకాలవ్య తిరె కేజేతి కథమ్ ? ఇళమ్, రాత్రి విలక్షణత్వాత్ , " నదివా నన క్తమ్ " ఇతి తస్య శ్రు తేః, 1 శ్లో || సద్ధ్యారాత్రిర్నకర్తవ్యా యథాస్యత థాదివా | ది వాసవ్ల్యాసు n * || ఇతి మన్వాదిభి ర్ఛేదవ్యప దేశాచ్చ | అసద్ధ్యాకాలః పాదోనఛతుర్నాడ్యాత్మక ః , || శ్లో || ప్రహరాధణం తథా సర్ద్యా || * || ఇతి క్షీరతర క్షిణ్యాము క్తత్వాత్ , రాత్ర్యాస్త్రీయామత్వ వ్యపదేశాచ్చ ! యత్తు గార్గ్య ఆహ || { # ద్వినాడి కాభ వేత్సధ్యా II * || ఇతి , య తి - ·* ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 1 } త్తు పరాశరః || శ్లో || సద్ధ్యాముహూర్తమా తావై ఈ సవృద్యోస్స మామ తా || * || ఇతి , యత్తు బోధాయనఆహ -- || || శ్లో || ఉదయాత్సా కనీసధ్యా ఘటి కాత్రయమీరి తా || * || ఇతి , యత్తు స్మృత్యన్తరమ్ 11 శ్లో || సాయంసద్ధ్యాతిఘటికా || * || ఇతి , యదపినచ నా న్తరమ్ ||శ్లో || ప్రాతస్సద్ధ్యా, నాడీ స్యా త్సాయంసధ్యా తథావిధా || * || ఇతి, పత త్సర్వమ్ || శ్లో || సర్ద్యేయోరగ్నికర్మచ || * || శ్లో || సద్ధ్యేయోశ్చ బహిగ్గా మా దాసనమ్ !! • || నా || తస్మాత్సవ్గా తవ్యమ్ || • || శ్లో || చ త్వా రిఖలు కర్మాణి సధ్యాకా లేతు వర్జయేత్ ! * || ఇత్యాదిస్మృత్యుక్తా ను నోపయోగ కాల ప్రతిపాదనపరమ్, నతుస ఫ్ఘ్యాయ నియమపరమ్ , మన్వా దీనామను స్థానవ్యవస్థాపక త్వాదిత్యలమ్ . అథాహి తాగ్న్య నాహీ తాగ్ని విషయ భేదేన ఆశౌచవ్యవస్థామాహ. {మృతాహాద్యఘ మే కాగ్నే ర ర్యజ్వనోదహనాదితత్ ఏకాగ్నేః - ఆహి తాగ్నేః , ఇయం నిమి త్తపః్చమీ, యజ్వనఇతిచ | అతో2 నాహి తాగ్ని మృతినిమి త్తమఘం మరణాదిభవతి , యజ్వమృతి నిమి త్తాశౌచందాహాది సపిణానాం భవతీత్యథ5 : 1 అత్ర సైఠీనసిః అనగ్ని మత ఉతాస్తే రాశౌచంహిది స్వజాతిషు | దాహాదగ్నిమతోవి వ్యాద్విదేశ సేమృతేసతి || * || ఉత్కాస్తే! - మరణాత్ , విదేశస్థ ఇ తి సన్నిహిత స్యాప్యుపలకుణమ్ | అజ్జి రాశ్చ -- || శ్లో || అనగ్నిమత ఉ తాస్తే స్సా గ్నే స్సంస్కా రకర్మణః | శుద్ధిస్సజ్చయనం దాహాన్మృతా హస్తు యధాతిథిః || * || స్మృతృన్త రేచ -- || శ్లో || అన గ్నేర్మరణాత్సా గ్నే రాశౌచం దాహతః పరమ్ ! తయోస్సఖ్చుయనం దాహాన్మృతాహస్తుతి థిస్మృతా I * || ఇతి | అనేన సొగ్న్యన్న్యోరుభయోరప్యస్థి సఖ్చుయే దహనాగ్యేవ తృతీయచతుర్థ దివసగ్రహణం బొద్దవ్యమ్ | అయంచ మగణా ద్యాశౌచవిధిర్బా లవ్యతిరిక్త విషయః , తద్విషయే విశేషస్యోక్తత్వాత్ అత్ర త్ర ఆహి తాగ్ని విషయే దహనా ద్యాశౌచవిధానం తదా ద్యేవద శాహాశౌ చప్రాప్త్యథఃమ్ , నతు తత్పూర్వమాశౌచాభావ ప్రతిపాద నాథఃమ్ , - - || " ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ . | ” జన్మమృతిమాత్ర నిమిత్త త్వా దాశౌచ ప్రవృత్తిః | తధా దక్షః సూతకంతుప్రవ క్యామి మృతిజన్మ నిమి త్తకమ్ || * || ఇతి || శ్లో : వృతా శౌచ నిమిత్తే ద్వే దహనం మరణం తధా | జాతీనాం మరణా దేవ దహనాద్దా హక స్వతు || * || ఇతి చస్మృత్య న్తరమ్ | అత్రజ్ఞానాం మరణా దే వేత్యు క్వా, అన న్తరమ్ “ దహనా ధాహక స్యతు ఇత్యుక్తత్వాత్ , సపిణ వ్యతిరిక్తపవ దాహకో వివక్షితః , తస్య ప్రెతగృహా వాసాది నిబధ్ధన త్వే నైప ఆశౌచ వైషమ్యస్మ రణాత్ | తధాస్పష్టముపరిష్టాద్వక్యుతే | సప్మిస్తు హక శ్చేత్ || శ్లో || ఏకోదిష్టా నఏవస్యాత్స సూరుశ్శుద్ధ తాత్వఘాత్ | భోజనం పిడ్జి దానంచ దద్యాత్పుణ్యాహతళ్ళు చిః || * || ఇతిబోధాయన స్మరణా దే కాదశాహతపవ సపిణైశ్శుచిః , అతోమృతాహాద్యాశౌచస శ్వే- పి ఆహి తాగ్నివిషయే దాహా ద్యేవ దశాహాశౌచమితి మన్తవ్యమ్ | ఏవ మే వ ! శ్లో !! దాహాద్యాశౌచకం జైయం సర్వేషామగి 2 ఘోత్రిణామ్ | మరణా దేవ కార్యం స్యాత్సంయోగోయస్య నాగ్ని భిః || * II శ్లో || దహనా దెవ కార్యం స్యాద్యస్య వైతానికో విధిః || * || ఇతి బ్రహ్మా ణ్ణపురాణ వ్యా ఘ పాదాది వచనా చనార్థాళ్ గ్రాహ్యః . పునర్గాహవిషయే ఆశౌచవ్యవస్థామాహ శ్లోకద్వయేన . (యజ్వాయజ్వపునర్దా హేళిష్టాహంయ వ్యమాధ్బహిః 13 2 1 దశాహంత్ర్యహమూశౌచం పూర్ణం స్త్రీ క్చేదఘాగ్రహః! అస్థిధా హే ప్రతికృతేగ్గా హేతుత్ర్యహమిత్యఘమ్ || 30 || నాం సుతా నాంతు దశ రాత్రమీ సౌష్య తే | || శ్లో || అమస్త్ర పూర్వం దధానామజ్ఞ వైకల్యశోషిణామ్ ! అను భావమృతా నాంచ పునర్గహనమివ్య తే || మస్త్ర వత్సంస్కృతస్యాపిత్వ సమాప్తోదక స్వతు | అర్వాదశది నాదూర్ధ్వం పునర్దా హెూవిధీయ తే || దె 'శాన్తరమృతానాంతు రాజభి ర్వావిషాదిభిః | తేషామబ్లంపలాశాద్యైః కృ తం దేహం ద హేత్పునః | శవవత తిపత్తిశ్చ ఆజ్యాగ్నిస్పర్శనంవిచుః !• I! ఇత్యాదివచనవ్వి తేదశాహమ ధ్యే ఆహితాగ్న్య నాహి తాగ్నోఃపునస్సం సపిజ్ఞానా - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - స్మారెక్క తేసతి , సంస్కారది నాదూర్ధ్వం యావద్దినందశరాత్రావశిష్టం తావద్దిన మేవాఘంభవతి, నపునర్హాహాదిదశాహమ్, అత్ర విభ క్తివిపరిణామః శార్యః | యదిదశాహాద్బహిర్యజ్వాఁకుజ్వపునర్దాహః స్యాత్ , తత్ర య జ్వా యజ్వపునర్దా హే దశాహం త్ర్యహమితి 4 మెణాఘం భవతి | ఏత చ్చానాహి తాగ్ని విషయే త్ర్యహ విధానం ప్రాగాశౌచగ్రహణే , ఉదక నానాభా వే; తత్సద్భావేతు నాస్తి | ప్రాగఘగ్రహణా భావే పూర్ణం స్వ జాత్యుక్తమ్ | అయంచ పాగాశౌచ గ్రహణా భావపజె దశాహవిధిరస్థి దా హే , నతు ప్రతికృతేర్గా హే , తత్ర త్యహ మెవాశౌచంసపిగ్గా నామ్ ! పుత్రాణాంత్విహ ప్రతికృతి దాహే పాగాశౌచ గ్రహణా భావే తగ్గే హణే2పి దశాహ మెవ | తగ్గహణే2పి పితృవిషయే , సదాదశా మాదక దానాదివిధానాత్త త్సాహచర్యాత్తదవినాభూతమాశౌచమపిదశాహమేవ| తధా ॥ శ్లో | ఆశౌచాన్తఃకీక సాదేశి ప్రదా హే శేషాచ్ఛుద్ధి సద్భహిశ్చే శ్రీ రాష్ట్రమ్ ! పుత్ర స్యాపి రాగశౌచ గ్రహశ్చేన్నో చేత్తస్యాప్యత సమ్పూణr మాహుః || * | ప్రాగాశౌచ గ్రహణే పుత్రస్య త్ర్యహవి ధానమ్ , ఆపదాదినా త్ర్య మాదక దానవిషయమ్ , ఔరసవ్యతిరిక్త పు తవిషయంవా | అపిశజ్ఞాతృపిజ్జా నామపి | స్మృత్యత్తరేచ — |శ్లో | పూ ర్వం గృహీతాశౌచానాం నపునర్గహ నే ప్యఘమ్ | తస్మిన్నుదక దాతగా మాశౌచంమనుర బ్రవీత్ || * II నమ , ఉదక దానవిబధ్ధ నాశౌచంత యాకిం నోక్తమితి చేత్ మైవంశజ్కి -స్థాః, 8 , తస్య సమ్పర్క విషయ త్వేనోక్తత్వాత్ | పైఠీనసిశ్చ - || వా || ఆహితాగ్ని శ్చేత వాసానియేత, పునస్సం సారం కృత్వా శవవఛ్ఛాచమ్ II * || ఇతి | బ్రాహ్మేపు రాణే — |శ్లో | అనాహితా గ్నోగ్ధహస్తు కార్యోగృహ్యాగ్నినాద్విజైః | తదలా భే పలాశో శైః పరైః కార్యం శరీరకమ్ || శవం పణః మయంద్వ సారాత్రమశుచి ర్భవేత్ || * || స్మృత్యన్త రేచ !! శ్లో || |ద ధ్వా2 స్థిపిలో పుత్రస్తుద శాహం సూతకీ భ వేత్ | తయోః ప్రతికృతింద ధ్వా త్రిరాత్ర మశు.విర్భ వేత్ || * || ఏతత్పతికృతేర్దా హే పుత్రస్య రహస్మరణం పూర్వవ ·(①2) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ka - హేచ ద్వ్యాభ్యేయమ్ | అత్ర దేవలు — | ( || దధ్వా నొపి.లో : పుత్రస్తుద నాహం సూతకీ.భ వేత్ |. తయోః ప్రతికృతిం దధ్వాశవ వచ్ఛౌచమిషన్ తే || * || శవవచ్ఛౌచమ్ - స్వజాత్యుక్తమిత్యథ - : 1 స్మృత్యన్త రే - || శ్లో || శవం పణ? నయం దధ్వా శ్రీ రాత్రగు శు దిర్భవేత్ | మాతాపి కోర్టశాహం స్మాదస్థి దా హే తధైవచ | చ || • || ప్రాగాశౌచ గ్రహణా భా వేద శాహామార్ద్వం పర్ణమయశవదా హే సహిజ్ఞానాం త్యహమ్ , మా తాపితో స్తాదృగ్విధదా హె అస్థిదా హేచ పుత్రాణాం దశాహమి త్యథr : | సంగ్ర — || శ్లో || అసపిజ్ఞమృతౌ కుర్యాతి రా బోదక క్రియా యామ్ | దశాహావీణ్ణి దానం స్యాన్మా తాపితో ర్విశేషతః || * || అతో దక క్రియాశ భై నాశౌచముచ్యతే, "ఉదక క్రియాశౌచంచ " ఇతి వసి ప్లేన తయోస్సచూ నయోగ క్షేమత్వస్మరణాత్ | స్మృత్యన్త రేచ — || శ్లో || సంస్కృతా గ్నౌ ద హేతృశ్చాద్దశరాత్రంతు సూతకమ్ | ఇత రేషాం త్రిరాత్రం స్యాత్ జ్ఞా తీ నామపి సూతకమ్ || * || ప్రాగగృహీ తొ శౌచానాం జ్ఞాలీ తీనాం సూత కందళరాత్రమ్' , ఇత రేషామ్ - గృహీతాశౌచానామ్ , త్రిరాత్రమ్ | 6 జ్ఞా శ్రీ నాం నహిసూతకమ్ " ఇతి పారే వత్సరాదూర్ధ్వం ప్రేతకర్మ విషయత్వ మేవాస్యానుస సేయమ్ | తథా వర్యు తే స్మృత్యన్తరే - II శ్లో || అ ఫ్నా పలాశ పవై కా ర్వా దగ్జ్వాతు ప్రతిరూపకమ్ | పిత్రోర్దశాహమా ” చమ న్యేషాంతు త్రి రాత్రకమ్ || • || సొషితపితృవిషయాశౌచమాహ. (దశ రాష్ట్రం సదాహి త్రైః పరోకు మరణశ్రు తౌ || 3 || త్ర్యహం మాతృసపణ్న్యాస్తు దశాహంవత్సరాదధః | కృ తోర్ధ్వ దైహికేత్వ ఖైదినంతస్యా స్ర్యుహంతయోః||80|| వశ్సరమ ధ్యే తత్పరంవా మా తాపిలో రసన్నిధానమరణశ్రవణే స ర్వేషామపి పు త్రాణాం సదాదశాహ మెవ | తుశబ్రా మాతృత్వావి శేషబీ జనితదశాహస నేహనివర్తకః | సపత్నీ మాతురసమక మృతిశ్రుతొ వత్సరా త్పరం త్యహ మేవ , తత్పూర్వంతు దశాహమ్ | అత్ర విశేషః -- జ్యే ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ || యేనకృతే ఔర్ధ్వదేహి కే బై చాతి క్రాస్తే కాలే తస్యాస్సపశ్నీ మాతుఃప రోక్షమృతిశ్రవ దినమ్ , తయోర్మా తాపి.త్రోకచు తాత్ర్యహమ్ | అత్ర పైఠీనసిః -- || శ్లో || పితరౌ చేన్మృతౌస్యాతాం దూరశ్లో 2 పిహిఫు శ్రకః | శ్రుత్వాతద్దినమారభ్య దశాహం సూతకీభ వేత్ || * II స్మృత్య న రేచ — || శ్లో || యత్ర కుత్ర స్థితఃపుత్రళ్ళు త్వా పితృవిపర్యయమ్ | త్వా తద్దినమారభ్య దశాహం సూతకీభ వేత్ I * II విపర్యయః - మర ణమ్ | స్మృత్యర్ధ సారెచ | వా || మా తాపితృమరణే దూరదెశేష పి వత్సరాదూర్ధ్వ మపి పుత్రళ్ళు తా శ్రవణదినమారభ్య యధావణం దశాహాద్యాశౌచంకుర్యాత్ || * || విజ్ఞా నేశ్వ రెచ గురునిపా తేతు ఆర్ద్రవస్త్ర పవాసినా | అతీ తే2 భైడిపికర్తవ్యం ప్రేతకా ర్యం యథావిథి || * II యధావిధి - దశాహాదికం ప్రేతకార్యమా శౌచం చ పుత్రోణకర్తవ్యమిత ్యర్థః | అ నేనైవాభి ప్రాయేణ స్మృత్యన్త రెచ . || క్లీ : ముఖ్యక తా? విదేశ మాతాపితో ర్మృతిర్యది | సంవత్స రెవ్య త తే2పి కుర్యా తే తక్రియాంపునః || * !! విజ్ఞానేశ్వ రెచ -- 1 శ్లో || పితృపత్న్యాం వ్యతీతాయాం మాతృవర్జం ద్విజోత్తమః | సంవత్స రేవ్య తీ తే2పి త్రిరాత్ర మశు చిర్భవేత్ | * || పితృపత్నీ శబ్దస్య సమృద్ధి శబ్ద త్వాత్సపత్నీ పుత్ర స్యైవేదన శౌచమ్ , పవము ర తాపి నమ్బద్ధి శబ్రో పొదా నే తత్తత తియోగిక మా శౌచం సమర్థనీయమ్ | వరదరాజసజ్ఞ - II శ్లో | ఫ్రాగఝజ్జననీ సమందిశతుత ప్లే తోద కాదిక్రియా మల్లస్యొపరిగౌణమాతృమరణం శ్రుత్వాసదా మం త్ర్యహమ్ | * II గౌ ణమాతా - సషత్నీ మాతా , జననీ సమం దశాహమిత, జననీ సమం దశాహమిత్యర్థః | స్మృత్యన్త రెz I - 1 శ్లో || పిళరిప్రో షి తేపే తే పుతో దేశాన్తరంగతః ! కృత క్రియేత్రి రాత్రం స్యాద శాహమకృత క్రియే || * || ఇతి | ఏవంసాడాల్ఫిశృవిషయే పి త్రిరాత్ర విధానాత్సపత్నీ మాతృవిషయే దిన మేవ యుక్తముత్ప శ్యామః | అత్ర కృతక్రియే పితరి త్ర్యహవిధిః కనిష్ఠ విషయః | జ్యేష్ఠస్యతు || కౌ | కృత క్రియే2.పి పితరి దశాహం సూతకీ భ వేత్ | దద్యాత్తిలోదకం పిఱ్ఱం స హెచ - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ X నఃకరణ సామ - హేతు పిణీకరణం పునః || * # ఇతిదశాహవిధానాత్ కృత స్యాపి సపిథీకరణస్యకు కామర్థ్యాత్ న జ్యేష్ఠ విషయత్వమస్యా వగమ్య తే | తధా పైఠీన || శ్లో || ప్రోషిత ఖాతృమరణె కృతపిణోదక క్రియే | త్రిరాత్రం సూతకంతత్ర దశాహం పత్నిపుత్రయోః || * || అత్ర పత్నీ విషయే, ద శాహవిధిర శరాత్ర ప్రేతకార్యకరణ కాలాభి ప్రాయః | యత్తు || తుదెః శాన్తరమృతౌ షణ్మా సాద్వత్సరాదధః | దశరాత్రం త్రం స్యాద్ద శాహం దాహక స్వతు || * || ఇతి ప్రేరీ నసివచనమ్ , యచ్చ . || శ్లో || దేశాన్తరమృత్యత్ర హర్ర జూను జయోగ్మృతౌ | షణ్మా సా ద్వత్సరాదర్వాదశాహం త్ర్యహమాచ రెత్ II * || ఇతి స్మృత్యన్తరమ్ , యదపి 1 శ్లో | కృశోద కేతువ గ్మా పాత్పషిణీత్వమమివ్యతే | అధశ్చేత్తి దినం గ్రాహ్యమకృతో దెదశాహ్నికమ్ || * * ఇతి గాలవవచనమ్ , ఏ తత్సర్వం విజ్ఞానేశ్వరాదిభిరనాదృతత్వాత్ , || శ్లో | అశి రాస్తే దశా రాత్రమగు చిర్భవేత్ | మాసత్ర యత్రి రాష్ట్రం స్యాత్ షణ్మా సేపక్షిణీతధా || * ! ఇతిమన్వాదివచన ప్రకార స్యైవ ప్రతిపాదనాచ్చ , HI ? || మన్వాది విపరీ తాతు యాస్మృతి స్సానశస్య తే 11 * || ఇతిమన్వా దిస్మృతివిరోధేన అప్రశస్తత్వాచ్చ , సమాచారాభావాచ్చ , అనాదరణీ యమ్ | యత్తుస్మృతిచని కాయామ్ || జ్యే సేనవాక ని షేన స పిథీకరశాకృతే | దేశానరగ తానాంతు పు త్రాణాంచ కథంభ వేత్ || శ్రు త్వాతు వపనం కార్యం దశాసనం తలొగకమ్ | తతస్సపిణీక రణం కుర్యా డె కాద శ్నేహని || ద్వాదశా హే నక ర్తవ్యమితిశా తాతపో బ్రవీత్ II * 1 ఇతి, తజ్యేష్టపు శ్రేణ సబిడ్డీకరణాస్త ప్రేతకృత్యేకృతే కనిష్ట స్య సంవత్సరాలౌ దీశాహా న్తం తిలోదక దాన విధిపరమితి నదోషః | అలోదక దానవిమిత్తత్వా దాశౌచస్య తదవి నాభూత మాశౌచంచోదకశబ్జెనోచ్యతే | తతశ్చ దశా మాదక దానవిధౌడశాహమాశౌచం త్యహవిరౌ త్ర్యహమిత్యభోజా గ్రాహ్యః | కించ , జ్యే ప్లేనపి తుస్సపిణీకరణాన్త ప్రేతకృతే కృతే కని స్థ పితృమృతిం శ్రుత్వా వపనంకృత్వా దశాహాస్తం తిలోదకంద ద్యాత్, || , శ్లో -- ·ఓం ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ దశాహా క నిష్ఠకృతేతు తస్మై జ్యేష్ఠఃపితృమరణం శ్రుత్వా వపనం కృతా నం తిలోదక మాత్రం దద్యాత్ , నతుపిజ్జమ్ , తతప కాదశా హే సషిణ్ణిక రణంకు ర్యాన్న త్వేకోద్దిష్టమితి విభజ్య జ్యేషేన వా కని షెన వేణి వచనా ద్రష్టవ్యః | అనే నే నాభి ప్రాయేణ స్మృత్యన్త రే2పి - || శ్లో || దేశాన రస్థాపితరౌమృతౌ చేడన్యో 2 పికుర్యాదఖిలంచ పైతృకమ్ | దాహంవినా తా ని పునశ్చపితో ర్ణ్యేషో2పికుర్యా గను జై స్సపిజ్జనమ్ || * || అస్యార్ధః అన్యేనకృతం సైతృకం జ్యేష్ఠఃపుత్రః పునస్సర్వం దాహంవి నా విధివతు – ర్యాత్ , అను జైఃకృతం చేతృపిజ్జనం సపిణీకరణ మాత్రంకుర్యాదిశి || శ్లో || ముఖ్యకవిదేశ స్థః కా లే కా లేశ్రుతోయది | తిల వారి ప్ర కుర్పీత పిజ్జ దానంతు వర్జయేత్ || * || కనిష్ఠకృతం శ్రా కృత్యం జ్యేష్ఠశు స్వా తిలోదకం కుర్యాత్ , పిఠా దానం ఎగ్జయేదిత్యర్ధః . { శిష్టాహమేవ సర్పెసామపి తే 2 గరాత్వమే | } శా వేచ సూత కేచ అన్తరామ ధ్యే 2 వగ తే పుత్ర వ్యతిరికా నాం స ర్వెషాష ఏ సపిణానాం శిష్టాహ మే వాఘంభవతి | య శ్రాఘపరిజ్ఞానం తట్టి నాది యావద్దినమాత్రం 0 దశరా త్రావశిష్టం తావన్మాత్ర మఘం స్యాదిత్య ధః | అశ్రమనుః || శ్లో || విగతంతు వి దేశ స్థళ్ళు ణుయోద్యోహ్యని య చ్ఛేషం రాత్రస్య తావ దేవాశు విర్భ ఫైవల్య 1 శ్లో || ప్రోషి తేకాల శేషః స్యాత్ || * || పుత్ర విపయే విశేషమాహ. {ప్రాకృశ్చియార్సుత స్వేర్థం తదూర్ధ్వందశరాష్ట్ర కమ్ 100 || } అస్థిసబ్బయ నా తొర్ణశాహమధ్యే పితో ర్మృతి శతా సుత స్యముఖ్యకర్తురపి శిష్టాహ మేవాశౌచం తదూర్ధ్వం దశాహ మేవ | స్మృత్య నరే - " శ్లో || పిలో ఈృశౌచేరూరస్థళ్ళు త్వాతద్దివ సాత్పరమ్ -1 పుత్రశు ధ్యైర్థశా సేన సబ్బయాతాకు శేషతః II * || ఇతి | పైరీనసి శ్చ || శ్లో || దశరాత్రస్యమ ధ్యేతు శుధ్యస్తే శేషవాస రైః | దశరా త్రేవ్యతీ కేతు పితో శ్చేన్వొద్రోహికమ్ | పుత్రఃకుర్యాత్త దాశౌచం ద దణశమ్ | య దశరా వేత్ || * || యా ·(nu) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 11 = - శరాష్ట్ర మతిస్మృతమ్ || * || శుధ్యస్తే శేషవాస రేః , అస్థిసబ్బయనారౌ గిలి శేషః | తధా పైఠీనసిః • || శ్లో || శృణాత్య నిర్ధశం పుత్రః పితోస్తు మరణుయది | మృతాహా తే తకార్యం స్యాచ్ఛుద్ధి స్తస్యదశాహతః !*il నను ప్రవాహాదిభిరస్థినా శే సబ్బయాసమ్భవాత్మ థమాశౌచవ్యవ స్థితి చే న్మే వమ్ || శ్లో || అస్థి సఇ్చయ నాత్పూర్వం ప్రమా దేనహృతం యది | అ ప్రతినిధిం కృత్వా తద్దేశాన్మృదమాహ రెత్ | అస్థీవ సబ్చయేద్విద్వాన్ లోష్టం వా భస్మ వాతతః | ప్రమాణమ స్థివత్కృత్వా తన్మ న్త ంతుజు పే చ్బుధః || జల ప్రవా హేళూ లేవా తీరెవాడ ఢసరిద్వృతే | జలౌ “వాడి సై నా శేతు తన్మ స్త్రంతు జ పేచ్బుధః || * || ఇత్యాదివచ నైరస్థ్యభా వేడిపి తద్దేశలోహేది నా తదభావే తన్మ స్త్రజపమాత్రేణవా అస్థిసబ్బయసమ్భ న వ్యవస్థాసిద్ధాః | యద్వా II శ్లో || చతుర్దేసఇబ్బయః కార్యః || * || శ్లో || చతు హనివి ప్రస్య I * || శ్లో || చతు హనిక ర్తవ్యమస్థిసఇబ్బయనం నృప || • II శ్లో || చతు థేశ్ పఖ్చు మే చైవ సస్తమేనవ మేతధా || * ||శ్లో || చతు ధైహనివి ప్రాణామ్ || • || ఇ త్యాదివ చ నైరస్థిసబ్బయనస్య చతుర్థది నకర్తవ్యత్వవిధా నాత్ || || అర్వాక్సశ్చయ నాద స్థ్నామ్ || * || ఇతి సబ్బుయి నేన చతుర్థ దివసస్యోపలక్షిత త్వాచ్చ వి ప్రస్య చతుథఁ దినాత్పూ ర్వం పితృమగణశ్రుతౌ శిష్టాహమ్ , చతుర్థ దివసాది తచు తౌ దశాహమి తి కేచిద్వద ని , యమత్రయు క్తం తగ్గాహ్యమ్ . మహాగురువిషయే. (ఉత్పాద్యపుత్రం సంస్కృత్య వేదమధ్యాప్యయఃపి తా | కు) ( ర్యాద్వృత్తించన ప్లే 2 స్మిక్ ర్వాదశాహంమహాగు రౌ || 8-9|| ) ఉత్పాద్య - 1 ఋ తావు పేయాత్ " ఇత్యాది విధినా , నతు దేవర న్యాయేన , జనయి త్వా , సంస్కృత్య యి త్వా, సంస్కృత్య - నామక ర్మా ది సంస్కారెరతిశ యయు క్తంకృత్వా, వేదమధ్యాప్య - || వా || తపోవి శే షేర్వివి డైర్మెఖలా జిన దణేన భిక్షాశీభవ గురౌనిత్యమ్ II శ్లో || పనందదిభిర్యుక్తమ్ !! * || ఇత్యాది వచననిచయోక్త నియమశిక్షణ పూర్వకం వేదం గ్రాహయి త్వా, ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ వజు: యేరణ Ⅱ త) 'యః పితావృత్తించ కరోతి, ఏవం భూతస్సపి తా మహాగురుః , తస్మిక్ గురౌ 'మృతే పుత్ర స్య ద్వాదశాహమఘం భవతి | తధా విజ్ఞానేశ్వరే యస్తుపితా పు తాను త్పాద్య వేదార్థం గ్రాహయిత్వా, వృత్తించ విదధాతి, తస్య మహాగుకు తాచుపర మే “ ద్వాదశాహం మహాగురౌ దా? దానాధ్యయనే ఇత్యాశ్వలాయనో కంద్రష్టవ్యమ్ !! * || ఇతి | స్మృత్య 1 || సూతకం ద్వాదశాహా న్తం నకుర్యాద్దేవ తార్చనమ్ | న కుర్యాత్పితృకార్యాణి దానం ఘోమం జపంతథా || * !! అతి కాస్తాశౌచమాహ త్రి రాష్ట్రం త్రిషు మా సేషు పక్ష్మిణ్యేవ తత స్త్రీషు | త తో హష్టట్స్వథస్నానందశ రాల ద్యఘశ్రుతొ తా ||3|| దళాహామూర్ధ్వం త్రిపుమా సేవ్వం రాస్తేషు పూశా: శౌచ ఈ * పుత్ర వ్యతిరిక్త సపిణో నాం త్యహమఘమ్ , తతోమా సత్రయారూ 'ధ్వం త్రిషుమా సేషుపక్షిణీ , తత్పణ్యా సాదూ ధ్వణం సట్సు మా సేష్వ రాష్ట్రమ్ , అథ వత్సరాదన స్తరం స్నానమ్ | -ఏవమతి క్రానాతొ చంకృతార్ధ్వ దైహికమృతి విసయమ్ , అన్య విషయేతు * యజ్వాయజ్వపు నర్దా హే " ఇతి వి శేషస్యో క్తత్వాత్ | 'సర్వ స్యాపి వత్సరాత్పరం స్నా సమ్ | యాజ్ఞవల్యూ: -- || శ్లో || పోషి తే కాల శేషస్స్యా దశే షేత్ర్య హ మేవతు | సర్వేషాం వత్స రేపూర్లే ప్రేతే దత్వోదకంశుచిః I * || గౌ తమశ్చ — || వా || శ్రుత్వాచోర్ధ్వం దశమ్యాః పక్ష్మిణీ || * || ఇతి | వృ గ్ధవసిష్ఠః II .శ్లో || మాస శ్రయే త్రిరాత్రం స్యాత్ షణ్మా సే పక్షిణీ త థా | అహస్తు నవనూదర్వాగూర్ధ్వంస్నా నెనళుభ్యతి " * || తధా 22హాన్య త్ర ||శ్లో || దశాహాగ్యతిపత్రాతు దశాహాది దీన ఈ మాత్ | త్రిరాత్ర పక్షిణ్యె కాహసద్యశ్మౌ చాః ప్రకీర్తితాః || * II యత్తుమనూక్తమ్ తి క్రాస్తే దశా హేతు త్రిరాత్ర మశుచిర్భవేత్ , 'I * || యత్తుజా బాలినో కమ్ - II శ్లో || అతీ తేసూత కే సే స్వేతి రాత్రనుశు దీర్భవేత్ || 4 || తత్సర్వం మాసత్రయ విషయమితి వ్యాఖ్యాతం తద్వ్యాఖ్యానేషు 'వి - , || ·ఆశౌచశతక వా వ్యాఖ్యానమ్ 43 జ్ఞానేశ్వరెచ | నను వృద్ధవసిష్ఠ వచ నేన-నవమాసామర్ద్వం స్నానమాత్ర మేవ ప్రతీయ తే , తత్కథం త తాపి దినవిధిః | ఉచ్యతే " ఏ తేర్వా శౌచే వత్సరా న్తస్వైకరా శ్రేణ” ఇతి విష్ణుస్మ రణాత్ , వత్స రెవ్యతీ తేళు స్పృష్ట్వావాడ పోవిశుధ్యతి || * || ఇతి వృథా మును భ్యాం వత్స రాతి క్రమపవ స్నానమాత్రేణ శుద్ధివిధానాచ్చ కథం తవాస కా శః | తథాచ దేవలు II శ్లో || ఆతిమాసాశ్ రాష్ట్రం స్యాత్ షణ్మా సా శృక్షిణీతతః ! పరమే కాహమావషాత్తతః స్నానాద్విశుధ్యతి || • I (ఆత్యాశౌచేదీనంపద్యస్స్యాళ్యహాహరశాచినో?! పక్షి ఇలఘిష్వఘా స్తశ్రుత్వాక-కాతో ఒన్యధాప్లవః || 20 || త్య సైకా.హాశౌచినోస్స్వస్వాశౌచ కా 72 4 గ్రాస్తే 2 వగ తెసతి తడ క్రానాశౌచం క్ర వేణదినమ్ , సద్యః- స్నానంభవతి | పక్షిణ్యాశౌచ విషయే దశాహమ ధ్యాఅతి క్రానాశౌచశ్రవణే , ఏక కాలః - రాత్రాశ్రుతౌ రా , దివాశ్రుతా దివామా మ్, , అన్యధా - దశాహాచ్చహిశ్శవ జేస్నాన మేవ | అతీతజ్ఞః i1 వా ! || అ న్తర్గశాహాచుత్వైక రాష్ట్ర మ్ || ' * !! :ఇతి మనుశ || || బాలేదేశాన్తర స్టే చపృథక్పణేశ సం స్థితే | సవాసాజలమాప్లుత్యసద్యపవవిశుధ్యలి || * || ఇతి | బాలః - అకృృతమౌళః , పృథక్పథాః - అసగోత్రః | గౌతమశ్చ ల దేశాన్తరి శాసషిణానాం సద్యశౌచమ్ || • || ఇతి | స్మృత్యన్తరే : || శ్లో || అతీ తెపక్షిణీ కాలె దశాహాభ్యపరశు.తౌ | దివా వా యది.వా రాతా వేక కా లేనశుధ్యతి || * || పితృణాతృవిషయే పిలోరా తుర్భ వేన్నా న్యె ష్వను పేతాత్యయేత్వఘమ్ | } అనుపనీ తమరణాత్ కానాశౌచం పి.బొంతుశ్చభవేత్ , న్యేషు-తిషు | మాతాపి త్రాణ తూణాం చపూణాః శౌచిత్వాత్ , “ త్రిరాత్రంత్రిఘమా సేషు "ఇత్యాద్యాశౌచంభ వేత్ , అన్యేషు . పున ర్నా సేవ.) మనుః - II నిర్దశం జాతి మరణం శ్రుత్వాపుత్రస్య S 3) -- ·L8 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ | జన్మ చ | సవాసాజలమాప్లుత్య శుశ్రాభవతిమానవః || * II జాతిశబ్రేనాశ్ర అనుపనీతఏవోచ్యతే | ఉపనీతమరణేతు, II | ఉ పే తే విషమంవృత్తే తస్మి స్నెవాతి కాలజమ్ || • 11 ఇతి వ్యా మేణాతి క్రానాశౌచ విధానాత్ | త హీః పి లోర ప్యేవమితి ఉన్న , ఉ పే తేవిషమమిత్యుపనయోపజీవ నై నైఎ దశాహాది విషమాశౌచం విధాయ తచ్ఛభైన దశాహాది విషమాశౌచనిమి త్తముపనీతంప రామృశ్య తతైవా వాతి క్రానాశౌచ విధానాత్ | నహిపితృ ఖాతృణాముపనయనముపజీవ్య దశాహాఎ విధిః “ దశా హేనేవ దమ్ప త్యాదినా సదాపూర్ణాశౌచవిధానాత్ | అతః పూర్ణాశౌచి విష యో2తి క్రానాశౌచవిధిరితిసిద్ధమ్ | ఏతచ్చ అదేశాన్తరవిషయమ్, దేశాన్త రైతు సద్యశౌచవిధానాత్ | తథామనుః || శ్లో || బాలేదెశాన్తర ఫై చ || • || ఇతి | గౌతమశ్చ - 1 వా || బా లేదేశాన్తరగ తే || * || ఇతి | యాజ్ఞ వల్యోపీ - ॥ శ్లో || దేశాన్తరమృతిం శ్రుత్వాక్లీ బే వైఖాన సేయకౌ| మృతేస్నా నేన శుధ్య ని గర్భస్రా వేచ గోత్రిణః || * || ఇతి | దేశాన్తర లక్షణమాహబృహస్పతిః ॥ శ్లో || దేశాన్తరం వద న్త్య కే షష్టియోజ నమాయతమ్ | త్రింశద్యోజనమ న్యేతు ద్వాత్రింశతమ థాప రే || * || యత్తు, II శ్లో ! మహానద్య న్తరాయర్ర గిరిర్వావ్యవధాయకః | వాచోయ శ్రవిభిద్య తద్దేశాన్తరముచ్యతే || * || ఇతి లక్షణం తచ్చిన్త్యమ్ , అతి ప్ర సళ్లాత్ | యోజన పరిమాణము క్తం స్మృత్య న్త రే— || శ్లో || విత్త స్తిర్ద్విగు #2 రశ్నిస్తతఃకిష్కు స్తతోధనుః | ధనుస్సహ ౧ ద్వేలోశ శ్చతుషో శస్తుయోజనమ్ || * || ఇతి . సూత కాత్యయే {పితుః స్నానం తద న్యేషాం నచతత్సూత కాత్యయే ||89|| సూత కాత్యయే పితు రేవస్నానమ్ , తద న్యేషామ్ - పితృవ్యతిరిక్తసపిజ్జా నామ్, నచతత్ - స్నానమపి నా స్యైవ | తచు క్తమ్ || శ్లో || శ్రుత్వాపుత్ర సృజన్మచ || * || ఇతి | దేవలశ్చ – 1 శ్లో || నాగుచ్యం ప్రసవస్యా ప్తి వ్యతీ తేషుది నేషుకు | నాను పే తేచ సంపృక్తే తస్మి న్నెవాతి కాలజమ్ || • !! ఇతి .

·(92) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ త్, | కృచ్ఛా దీనాం సమాప్తి శ్చేద ఘే శిష్టాహమిష్యతే | త ద్బహి శ్చేత్త ్యహాది స్యాది త్యాహభగవా? మనుః || 8 || ఆదిశ ద్దెన వేదపారాయణ ప్రాయశ్చిత్తవ్ర తాదీ నానుపసజ్రహః | తేషాంసమా స్తిర్యద్యఘమ ధ్యేస్యా త్త దాశిష్టాహ విధిర్భవతి | తత్పరం చే త్ర్యహాదిస్యాత్ త్రిషుమా సేషు " ఇత్యుక్తవిధిః స్యాత్ | తథామనుః - 1 శ్లో || ఆదిప్లీనోదకం కుర్యాదావ్రతస్య స మాపనాత్ | సమా షైతూదకం కృత్వా త్రిరాత్ర మళు చిర్భవేత్ || • II త్రిరాత్రమితి పక్షిణ్యా దేరపు పలక్షణమ్ | కృచ్ఛ వ్రతాదికమస్యాదిష్ట మిత్యాదిష్టి - ప్రతీ బ్రహ్మ చారీచ , బ్రహ్మ చర్యవ్రతస్యాప్యాదిష్ట త్వా త్ | అతో వ్రతసమాప్తిపర్యన్త మాది ఉదక మా శౌచంచ నకుర్యాత్ | వత్సరమ ధ్యే తత్సమాప్తా త్ర్యహాద్యాశౌచముదక దానంచకుర్యాత్ , తత్ప రంతూదక మాత్ర మేవ , || శ్లో || సర్వేషాం వత్స రెపూడే ప్రే తేదత్వోద కంగు చి? || * || ఇతి యాజ్ఞవల్క్యస్మరణాత్ . సాం యోగి కౌశౌ చాపగమ ప్రకారమాహ. సూత కేతత్పు నస్స్యాచ్చే చ్ఛా వేత ద్వా2 థసూతకమ్ | పూ ర్వేశైవోత్తరం గచ్ఛేన్న శావం సూత కాత్వూచిత్ || 8 2 || సూత కేవర్తమా నే పునః - భూయః,తత్ - సూత కాన్తరం స్యాచ్చేత్ , శా వేవర్తమా నె, తత్- శావా ఘోరం సూతకంవా భవేచ్చేత్ , తదాపూర్వా శౌచకా లేనేవ ఉత్తరమ్-పశ్చాదాగతమాశౌచమపి గచ్ఛేత్ | పశ్చాదా తాశౌచాను స్థానం పృథజ్న కార్యమి త్యర్థః | అత్ర విశేషః | ( నశావంసూ తకాత్క్వచిత్ | ) ఇతి - సూత కేవర్తమా నె శావాశౌచం పశ్చాదాగతంచే త్ , సూత కేనశావాశౌచం నగ చ్ఛెత్ | శావాశౌచం పృథగను యమి త్యర్థః | అత్రక్వచిదిత్యుక్త త్వాత్వూచిద్దచ్ఛెదితి చ గమ్యతే , సూత కాన్త గణత శిశుమరణాశౌచస్య సూత కే నే వాపగమస్మరణాత్ | తథాచోత్తర త్రవక్యుతే | తధామనుః - || శ్లో || అన్తర్దశా సస్యాతాం చెత్పునర్మ రణజన్మ ని | తావత్స్యాదశుచిరిపోయావ శత్స్యాద నిర్ధశమ్ || * II యా జ్ఞవల్క్యశ్చ - || శ్లో || అగరాజన్మమురణే శిష్టా హెభిరి శుధ్యతి || • II దాగ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ స్మృత్యన్త రెచ — || శ్లో || సూత కేవర్తమా నేతు ద్వితీయం సూతకంభ వే త్ | పూర్వెశైవ విశుద్ధిః స్యా తేజాతం మృ తేమృతమ్ | సూత కే మృత కె చైవ తతైవ మృతసూత కె | ఏవం సభ్రతశౌచానాం పూర్వాశౌచేన శుధ్యతి || * || షట్టింశన్మ తే2 పి -- ! శ్లో || శావాశౌచేసముత్పన్నె సూతకంతు యధాభ వేత్ | శావేన శుధ్య తే సూతి ర్నసూతి శ్శావ శోధి నీ || * || దేవలశ్చ || శ్లో | అఘానాం యోగప ద్యేతు జైయాశుద్ధి రీయసా | మరణోత్పత్తయో గేతు గరీయో మరణంభ వేత్ || * || సూత కాచ్ఛావస్య గరీయస్త్వాత్ శా వేన సూతక స్య శుద్ధిః , నసూత కెన శావ స్వెత్యర్థః | అజ్లిరాశ్చ || శ్లో || అనిర్ధశా హేజన నే పశ్చాచ్చేన్మ ర ణం యది | ప్రేత ముద్దిశ్య కర్తవ్యం తత్రా శౌచం స్వబద్ధుభిః || * || ఇతి , అత్రవిశేషమాహ ( పూర్వస్యా న్యది నేత చ్చెడ్యుహంపూర్వామతః పరమ్ | త్ర్య హంపూర్వానయా మేచతత్ప , అ తే2 థవాయది || 80 || పూర్వస్య- శావాశౌచ స్యసూతక స్యవా స్త్యది సే, తత్ - పూర్వో కసన్నిపాతాశౌచం స్యొచ్చేత్త దాపూర్వాఘతః పరం ద్వ్యహమఘం భ వతి , పూర్వాఘం సమాప్య అన నరం ద్వ్యహమ ఘమును షేయమ్ | పూ ర్వాశౌచస్యాస్త్యయా మేత చ్చేత్ , అథవాపూర్వాఘా స్త్యదిన ప్రభా తేవాతద్యదిస్యాత్ , తదాపూర్వాఘతః పరంత్ర్యహమఘమ్ | తధా22 హగౌతమః — | వా || తచ్చేద నః పునరాప తెచ్ఛే షేణశు ధ్యారజా రాత్రి శేషేద్వాళ్యాం ప్రభాతే ఇసృభిః /* || ఇతి | ప్రభాతణతి సూర్యోదయా త్పూర్వమరుణోదయాత్పశ్చాన్మధ్యమః కాలః | శాతాత ॥ శ్లో | రాత్రి శే షేద్వ్యహాచ్ఛుద్ధి ర్యామ శేషేత్ర్యహాచ్ఛుచిః || * || - | వా | రాత్రిమా త్రావశిష్ట పూర్వారౌ చేయ ద్యాశౌచా చాన్తరసన్నిపాతః , తదాపూరా చం సమాప్య ద్వాభ్యాంగా త్రిభ్యాం శుద్ధి , ప్ర భా తెపున స్తస్యారా ③ : పశ్చిమయా మేవా జననా ద్యాశౌచసన్నిపా తె తడాతిసృభరాత్రిభిశ్శుద్ధిర్నపునః పూర్వాశౌచ శేష "తపశ్చ స్మృత్యర్థ సా రేచ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 4 మాత్రేణ || * || ఇతి | స్మృత్యన్త రేచ || శ్లో || ఆశౌచ ధ్యే మరణం య ది స్యాదాశౌచమాయాతి తథైవ తేన | నిశావ శ షేద్విదినా త్తదూర్ధ్వంయా మావ శే షెత్రిది నాత్ప్రయాతి || * || యామ శేషేత్ర్యహమితిన క్తవ్యం ప్ర భా తేత్ర్యహమితివా , కిముభయోక్త్యా | ఉచ్యతే, ప్రభా తెత్ర్య హమిత్యుకేతత్పూర్వంద్వ్యహ మేవ న ప్రాప్నోతి, యామ శే షెత్ర్యహ మిత్యు కై అరుణాదయాత్పరస్యకాలస్య సన్యాకాల త్వేనదివారాత్రి విల క్షణ త్వాత్ త తాఘా నరసమ్భ వేదశాహసద్భావన నేహః స్యాత్ , తత్పూ ర్వమెత్ర్యహవిధిశ్చస్యాత్ , తతశ్చ ప్రభా తేత్ర్యహవిధిర్నస్యాత్ , తన్నిరాసాథః ముభయ గ్రహణమ్ . అత్రవి శేషమాహ (దీక్షాదల్పం వ్రజే న్నాల్పార్టీమణ మిత్యఘనజ్ఞతా | ప్ర) భా తే_ న్త్యది నేవా పమ పైత్యల్పంతు దీర్ఘతః || 8F || 9 అఘసజ్జత్- స్వల్ప ప్రమా మాణాశౌచే , బృహత్పరిమాణాఘసన్ని పా , అల్పాదా శౌచాద్దీ ఘాః శౌచం నగచ్ఛెత్ | తథోశనా || శ్లో || స్వల్పా శౌచస్యమ ధ్యేతుదీఘాఃశౌచం భవేద్యది | నపూర్వే ఇవిశుద్ధిస్యాత్స్వకాలెనైవశుధ్యతి || * II పైజగృహ్యేచ అఘవృద్ధాపశ్చి మెనసమాపయేత్ || * || దేవలశ్చ. పరతః శుద్ధిః పరవృధైవిధీయ తే || • || పరవృధ్రా-పశ్చాదాగత స్యాశౌచస్యాధి క్యె , పరతః పశ్చాదాగ తాశౌచెన శుద్ధిర్విధీయత ఇత్యర్థః | అక్రమాశౌ చస్య నిషిధ్ధ త్వాత్ సమానోదక సపిత్తాశౌచ యో గెవా, అనుపనీతమరణా శౌచయో గేవా “ దీఘాణదల్పం వ్రజేత్ ” “ నాల్ఫాద్దీఘః మ్ " ఇతివచ వోక్తమ్ " నశ్వల్పాశ్వఇ్చది నాది కార్గశ దినం గచ్ఛేత్ ” ఇతీదండ్రష్టవ్యమ్ . ఏవం పుత్ర వ్యతిరిక్త విషయే సన్ని పాతాశౌచము క్త్వా పుత్రస్యవిశేషమాహ, (జాత్య ఘే ఉన్మృతిః పిత్రో కాం తాశౌచేపథవాదితుః | దశాహంపిత్ర హేస్యా చ్చేత్ప4ణీతదఘాత్పరమ్ || 10 || || పరతః ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ || -- - సపిణ్ణశౌచమ ధ్యే మా తాపిలో ర్మృతిః స్యాచ్చేత్ , య ద్వామా తృమరణాశౌచమ ధ్యే జనక స్య మృతి శ్చేత్ , తదాపుత్ర స్య దశరాత్ర మాశౌచమ్ , పితృ విషయాశౌచమ ధ్యేస్యా న్మా తుర్మృతి శ్చేత్ , పరమ్ - పి తాశౌచాదూర్ధ్వం పక్షిణీ , పి శ్రాశౌచం సమాప్యాన గరం నూతృనిమి త్తం పక్షిణ్యాశౌచమను షేయమిత్యర్థః | తధాస్మృతిః || శ్లో || మాతా పిత్రో ర్మృతి శ్చైవ జన నేత్వార సస్యచ | స్వాశౌచాపగ మేసేవ శుద్ధిస్స్యా న్నాన్యకాలతః || * || విజ్ఞానేశ్వరేచ || శ్లో || మాతర్యగ్రే ప్రమీ తా యామశు” మ్రి య తేపి తా | పితు శ్శే షేణశుద్ధిః స్యాన్మా తుః కుర్యాత్తు పక్షిణీమ్ || • || అస్యార్థః - అగే మాతరిమృతాయామ్ , అశుధ్రా - మా తాశౌచమ ధ్యే , పితా ④) యేత చెత్ తదాదశాహాది రూపోయః పి తురాశౌచకాల శేషస్తే నైవశుద్ధిః , నతుచ త్రాశౌచ శేషేణ | పితరి పూ ర్వం మృతే పి త్రా శౌచమ ధ్యేయది మాతా ప్రియేత , తదా పిత్రా శౌ చాత్పరు మాతుఃపక్షిణీ మాచ రెదితి | అనుమృతివిషయే సజ్ఞ హేవి శేషః ! | శ్లో || పూర్వేద్యుర్వా ప రేచ్యుర్వా భర్తారమనుగచ్ఛతి | భ త్రా స హేవశుద్ధిస్స్వాచ్ఛాద్ధం చైక ది నేభ వేత్ | మాతురాశౌచమ ధ్యే తుపి తా ప్రేతత్వ మృచ్ఛతి | పితుర్మ రణమారభ్యపు త్రాణాం దశరాత్రకమ్ || 2 తాశౌచస్యమ ధ్యేతుయదిమా తాప్రమీయ తె దశాహా త్రేతృకాదూర్ధ్వం మాతుః కుర్యాత్తుపక్షిణీమ్ || • || దేవలో పివి శేషమాహ — || శ్లో || మృ తం పతిమనుప్రజ్యపత్నీ చెజ్వలనంగ తా | నతత్ర పక్షిణీ కార్యా పైతృకాగె వశుధ్యతి || * || ఇతి . సన్నిపాతాశౌచాపగమాపవాదమాహ. స్వాశౌచ కాలత స్వేవ సూతికా జనకో డిగ్నిదః | శు ధ్యేరన్న ఘయో గే2పి నపూర్వాశౌచయోగతః|| 10 || అఘయో గె- అఘయోరఘానాంవాసన్నిపా తె, సూతికాఅగ్నిదశ్చ జనకశ్చ స్వస్వజాత్యుక్తాశౌచకాలతపవశు ధ్యైరక్ , నతు పూర్వాశౌచకా ల శేషేణ | అశ్ర తుళజో2 గ్నిదవిషయేవక్యుమాణవి శేషజ్యోతకః | ఏత I ·(v) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ . - ముక్తం భవతి | జ్ఞాత్య ప్రేవతః మా నెయదిస్వస్యపు లో జాయేత తదామా తుస్సూత కావధిత ఏవశుద్ధిః , పితుర్దశా హేనైవ | అఘేవతళా మా నెతన్మ ధ్యై దా హేకృతె దాహక స్యదాహాది దశా హే నైవ శుద్ధిః , నపూర్వాశౌచ శే షేణ | పూర్వాశౌచస్య - శావస్య సూతక స్యవా, కాల శేషేణ నశు ధ్యేక న్నిత్యథ : | తథా అఖణాదర్శే - || వా || జననమరణయోరన్యతరస్మి న్వర్తమా నెయదిక శ్చిజాయేత తతస్తుమా తాపిత్రోధశాహ మేవాశౌచమ్ నసపిజ్ఞా న్తరవత్పూర్వ కాలేన శుద్ధి , నాపివా లాఘవేన , నాపి వాగురుత రె ణ || * || ఇతి ! తగాబోధాయనః || వా || జననమరణయోస్సన్ని పా లెజన నేమా తాపితో ర్దశాహ మెవాశౌచమ్ || * || స్మృత్యన్త రెచ || శ్లో || మా తాపి తైర్మృతే చైవజన నే ప్యార సస్యచ | స్వాశౌచాపగమె నైవ శుద్ధిస్స్యా న్నాన్య కాలతః || * || దక్షశ్చ – !! శ్లో || మృతాశౌచనిమి త్తె ద్వే దహనం మరణం తధా | జాతీ నాంమరణా దేవదహ నాగ్రాహక స్యతు !! * II - దాహకస్యవి శేషమాహ. (పిత్ర న్యానగరానెకా దద్ధ్వా పూర్వాఘతగు చికి 1 ) పితరౌ చెద్ద సౌత్తత్ర దశాహాచ్ఛుద్ధిమ గ్నిదః || x_9 | ప్రథమం తావ న్మా తాపితృవ్యతిరిక్తం యం కంచిత్ తదాశౌచమ ధ్యే భూయో2పి స్వదాహ్యాక్ ద్వి తా బహూక్ వాజ్ఞతీక్ దధ్వాఅగ్నిదః పూర్వాశౌచతపవశు చిర్భవతి | అత్రపూర్వాశౌచమ ధ్యే సోడిగ్నిదః పుత్రః పితరౌద హేచ్చెద్దశా హే నైవశు చిర్భవతి | తదాహ నార || శ్లో || అ న్తర్దశా హే చేత్కతుః పునః ప్రేతస్యసం స్కృతిః | స్మాచ్ఛుద్ధిః పూర్వ శేషా దేకోద్దిష్టం యథోదితమ్ || * | ఇతి | మరీ చి శ్చ || శ్లో || దాహ కార్యద్వయం స్యాచ్చేత్కతుః రై క్యేవి శేషతః | పూర్వేశైవసమా వసమా ప్యేత తోయ 3 పిజ్జం ద్వితీయకమ్ || * II తోయం పిణ్ణమి తిస్వావినాభూతాశౌచోపలక్షణమ్ | అ త్రాశౌచస్యపిణోదక దానస్యచ పూర్వేశ్లేవసమాప నే2పి " ఏకోదిష్టం యధోదితమ్ ఇతి నారదస్మరణా త్ యశోదిత మేవభవతి || శ్లో || ఏకాద శే2 హ్నిమధ్యాహ్నఏకోదిష్టం విధీ తిం దధాన - - || ·2. ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- య తే || * || శ్లో || ఆద్య మే కాద శేహని !! * || ఇత్యాదిస్మృత్యుత్తెతత్త దెకాదశాహ ఏవైకోద్దిష్టం భవతీత్యర్థః | అణ్ణి రాశ్చ || శ్లో || దాహక స్వాదశా హేతుశవ దాహం చ రెద్యది | పూర్వేశ్లేవవిశుద్ధి స్స్యాత్పితో స్తద్ధివ సాద్భవేత్ || * || సంవర్తశ్చ – II శ్లో || పూర్వక తా దశా హేతు పితరౌ చెద్ద హేత్సునః | పూర్వేణశుద్ధి నై వస్యాత్పిలో సద్ది స సాద్భ వేత్ || * || ఇతి . అనతీతదశాహశిశుమరణవిషయే సూతకాన్తస్తు జాతస్య నుృతౌ శిష్టా హమిష్యతే | పితు ముద్వ్యహమన్యాహేతత త్యహంభ వేత్ | 23 || | అత్రతుశబ్దః " నశావం సూత కాత్వూచిత్ ” ఇత్యుకార్థనివతూ కః | సూతకమ ధ్యే జాతస్య శిశోర్మృతౌ సుజ్ఞానాం జనన నిమిత్త మఘం శిష్టాహం భవతి , జాతఉభయోరితి స్మ రణాత్ | జాతశిశుమృతౌ పితో, స్సదాపూగ్గా శౌచి త్వాత్ సూత కాని మది నె తన్మృతౌతత్పరం పితుర్ద్వ్యహ మాశౌచమ్ , తత్ప భా తేత్ర్యహమ్ | యద్యపి చతుర ప్యేవమ్ , తథాపి తస్యాదశాహాత్పరమపి సూతక స్య విద్యమాన త్వాదత్ర పితృమాత్రస్యద్వ్య హత్ర్యహవిధానమితి మన్తవ్యమ్ | అత్ర తుశజ్ఞాతీనాం ద్వ్యహత్య హవిధినివర్తకః | పితృమాత్ర గ్రహణాద్భా తృవ్యు దాసః ” “ కృ మ్నిసోదరాణామ్ ” ఇతి గశాహాత్పర మేవ ఖాతృమరణా శౌచ విధానా త్ | అత్ర బృహన్మ నుః - || శ్లో || దశాహాభ్యన్త రేబా లే ప్రమీ తే త స్వబాద్ధ వైః | శావాశౌచం నకర్తవ్యం సూ త్యాశౌచం విధీయ తే || * || బాద్ధ వైశి - సపిణైః | అ త్ర II శ్లో || యామ శే షెద్వ్యహాచ్ఛుద్ధిః తేతిసృభిః || * || ఇతిశా తాత పాదివచనా చనాన్యను స ధేయాని | దేవలః || శ్లో || పునః ప్రాప్తి దశాహా తాక్పూ ర్వేణసహగచ్ఛతి | దశ మే 2 హ్న్యాప తేద్యస్య ద్వ్యహాత్సతు విశుధ్యతి || ప్రభా తతు త్రిరాత్రేణ దశ త్రేష్వయంవిధిః I * || నను , || శ్లో || అన్తర్దశా హేజాతస్య హమణం యది | సూత కే నైవశుద్ధిస్స్యాత్ పిత్రోశ్శా తాతపోబ్రవీ = విశోర్ని - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ లం పా a తా || * || ఇత్యాది వ్యాఘ్ర స్మరణాత్ పితో రెవశిష్టాహం సూతక మ స్తు , సపిణ్ణ నాంతు || శ్లో || అనివృత్తి దశా హేతు పశ్చత్వం యది గచ్ఛ తి | సద్యపవ విశుద్ధిస్చ్యాన్న సైతం నోదక క్రియా || * || ఇతి కా కాత్యా యనవచ నాత్ కథం తేషామపి శిష్టాహ విధిరితి చేత్ , మైవం వచనార్థ : విజ్ఞాయ బాలిశ వాదీః | ఇదమేవ వచనం లిఖిత్వా విజ్ఞానేశ్వరణ " పత త్రే తాశౌచాభి ప్రాయమ్ , తథాపారస్కరః || శ్లో || గర్ఫెయ ది విపి త్తిస్స్యాద్ద శాహం సూతకం భవేత్ || * || ఇత్య నేనసవీణానాం ప్ర సవనిమి త్తస్య విద్యమాన త్వాత్ , యదాతు " న ప్రేతం నాతిసూతకమ్ ఇతి పాఠః , అన్తర్గశా హే శిశుమరణె పే తాశౌచంచ నా స్తి, త వ స పీఠిజన నే పృథక్సూతకంచ నా స్తీశ్యర్థః ” ఇత్యుక్త త్వాత్ మకరణాత్సద్యశ్శుచిః ఇతి శళ్ళేనజాతమృతాశౌచ సైనసద్యశౌచస్మ రణాచ్చ , # శ్లో || అన్తర్దశా హేజాతస్య మరణం యది సమ్భ వేత్ | సద్య శ్శౌచంసపిగ్గా నాం సూతకంతు ప్రవర్త తే | * || ఇతివ్యా ణోక్త త్వాచ్చ ! అత స్తేషా మపిశిష్టాహవిధిస్సీఏవ | ఏవంచ సూతక నిమి త్తభూతే శిశౌ మృ తే నిమి త్తా భావాన్నై మి త్తిక స్యాస్యభావ ఇతి న్యాయేన సపిగ్గా నాంసూత కాభావ ఇతి కైశ్చితలపితమ్ , తత్ స్మృత్యనభిజ్ఞానసా చూజ్యమె వేణి తి దూరతో నిరాస్యమేవ | యత్తు బృహన్మనువచనమ్ || శ్లో || జీవన్ జాతోయదితతో మ మృతస్సూతక ఏవతు ! సూతకం సకలంమాతుః పితా దీ దినత్రయమ్ || * || ఇతి , తన్మృతజా తేజాతమృతేవా సపిజ్ఞానామ్ ॥ శ్లో || దశాహం శావమాశౌచమ్ || * || శ్లో || సూతకంతుప్రవర్తతే | * || || శ్లో || గర్ఫెయదివిప త్తిస్స్యాద్ద శాహం సూకం భవేత్ || * || ఇతి హారీతవ్యాఘ్ర శాతాతపాది వి శేషవన నైర్బాధితమ్ | అత స్సూతకమ ధ్యేమ్మ తేపి శిశౌ సపిణానా నాం జనన నిమిత్తాశౌచ సంకోచో నా స్యైవ | న న్విదం వచనమ్ II శ్లో || ముహూతణం జీవితో బాలః పశ్చుత్వం య ది గచ్ఛతి | మాతుశ్శుద్ధిశా హెన సద్యశ్శౌ చాస్సగోత్రిణః || * || ఇతి ప్ర చేతోవచనం లిఖిత్వా విరుద్ధాథం త్వాదుభయో ర్విజ్ఞా నేశ్వరెణ సడ్య ·2. ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ " అమావా శౌచ విధైరగ్ని సూత్రా ్న హెూ త్రార్థ త్వేన త్ర్యహవిధానస్యచ నాభికృన్త నా త్పా జ్మృతశిశుజనన నిమి త్త సూతక విషయ శ్వేనచ వ్యవస్థాకృతా | అ తః కథం బృహన్మ నువచన బాధ ఇతి చెన్న “గర్ఫెయదివిప త్తి స్యాత్ " త్యాద్య నేక వచనాన్యు దాహృశ్య , " ఇత్యాదివచననిచయపర్యాలోచన యాసవీణానాం జనననిమిత్తాశౌచసళోచో నా స్తి త్యేవావగమ్య తే "ఇతి తే నైవోక్తత్వాత్ | కించ , యథా తేనైవ పావః శ్రోకోద్దిష్ట పరవచనజాతవి ప్రతి పత్తిః , ఉదీ ద్యైః " ప్రత్యబ్దం పార్వణేనైవ " ఇతివచ నా దేకోద్దిష్ట స్యక్షేత్ర చౌరసవ్యతిరిక్త విషయ త్వేనకృతావ్యవస్థ - ప్రత్యబశబ్దస్యరథసప్తమ్యా దిశ్రాపరత్వ ప్రతి పాద నేన మృతాహశబ్దాభా వేనచ కదధీః కృతా , త ధా- తాపిత్ర్యహవి థెర్నాభిచ్ఛెద నాత్పూర్వాపర భావవిషయ త్వా స్ర తీ తీర్వచనాన్తరాభావాదను దాహృతత్వాచ్చ బహుస్మృతివచన విరోధా చ్చ నేయం వ్యవస్థాప పడ్య తే | కించ , యథావా తేనైవచ స్యాకు యోయస్య ” ఇతివచనమ్ , మృతాహమాతో ల్లేఖన పార్వణపర బహువచన సళోచ భయాన్నాదృతమ్, తద్వద శ్రాపి || శ్లో || « గర్భే య దివిప త్తిస్యాత్ దశాహాభ్యన్త రేబాలే " అన్తర్దశా హేజాతస్య ” “ అన్తస్సూత కే చెదో * అన్తస్సూత కే చెదో శానా దాశౌచం సూతక వత్ ” “ అన్తర్దశా సూపరతస్య సూతకా భి రెవాశౌచమ్ " ఇతి పా రస్కరహారీత బృహన్మ ను వ్యా స్రుమరీ చ్యాది బహుస్మృతి వచన విరోధా పత్తే నేః దంవచనమాదరణీయమ్ | ఓజ్ఞానాత్ -సూతికాయాఉ జ్ఞానాత్ , డ శాహా తాగితి యావత్ | అన్తస్సూత కే చెదాశౌమ్ - జూతశిశుమరణాశౌ 'చం సూతకమధ్యే చెత్ , సూతక వత్- సూతకమివభవతి , నపృథ క్ఛావాశౌ చం భవతీత్యర్థః | య ద్వా , అన్తర్దశా హేజాతస్య మరణె పృథజ్మ రణాశౌ చం నాస్తి , కింతు , సూతక వత్ - సూతకయుక్తం భవతి, నతు దశాహం సూత కేహీనం భవతీత్యర్ధః | కించెమాంచవ్యవస్థాం సూమ్మె |ోనకుమ నై || శ్లో || యావన్నచ్ఛిద్య తే నాళం తావన్నా ప్నోతిసూతకమ్ | ఛి న్నే నా ళే తతః పశ్చాత్సూతకంతువిధీయ తే || * || వా || ఛిన్నాయా మేవాశౌచమ్ ||• I ” మృతజా తే2పివా - ·(or) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 23 " సూతకం m ” మాతు రెవహి " “ స ఇతి జైమిని హారీతాదివచ నే ర్నాభిచ్ఛేద నాతా క్సూతక ప్రాప్త్యసమ్భ వేనత్ర్యహవిధ్యనుపపత్తేః , నాభి చ్ఛేద నాదూధ్వణం సూతక ప్రాప్తివిధా నాచ్చ | కించ విరో ధేహివ్యవస్థ , నహ్య త్రాస్తి విరోధోయేన వ్యవస్థ పేణా యస్మా దేవమథ్య : || శ్లో || సూత కెపూతికావర్జం సంస్పశోళానని షిధ్య తే || * || ఇతి స్మృత్యా పి త్రాదీనామజ్ఞస్పషణః ప్రాప్త స్సహి ని షిధ్యత, " పి శ్రాదీనాం దినత్రయమ్ " ఇతి | యధా — " సూతకం తు సపిగ్గా నాం పిత్రో వాణ మాతు రెవవా” " మాతాపి త్రోస్తన్మాతుర్వా " సూతకం మాతు రెవస్యాత్ ర్వేషాం శావమాశౌచం మా తాపిత్రోస్తుసూతకమ్ " జన నేశుచయస్స ర్వేమా తాపి త్రాస్తుసూతకమ్ ” “ జన నే ప్యేవం తత్రమా తాపితరావ శు చీమా తేత్యే కే " ఇతియాజ్ఞవల్క్యసం వర్తగౌతమమును పైఠీనసి శబ్ధలిఖి తా దివచ నేషు యద్యపిసూతకం మాతు రేవపితుర్వామాతాపితో ర్వానా న్యే పామి త్యాపాతతః ప్రతీయ తే , తథాపియథామన్వాదివచనానిఅస్పృశ్య త్వాదిలక్షణాశౌచపరాణీతి సర్వైర్వ్యాఖ్యాతృభిర్వ్యాఖ్యాతాని తధా తాపి పి త్రాదీ నామస్పృశ్యత్వాదిలక్షణం సూతకం దినత్రయమితి నక శ్చిద్విరోధః " ముహూతం జీవితః ” ఇతి వచనం సూతకినో2 ప్యన్యా భా వె అగ్ని సూత్రార్థం సద్యశౌచపరమ్ , " స్నానోపస్పర్శ నా భ్యామ గ్ని సూత్రహవనం కుర్యాత్ ” ఇతి శజ్ఞకణ్వాదిస్మృతిభ్యః | అతస్సూ తకాభావ ప్రతిపాదనం మూర్ఖ ప్రలపితమితి సిద్ధమ్ . షేత్ర జూదివిషయే జన నే ఒత్ర జాదీనాం తత్పిత్రోత్యహమిష్యతే ! త త్యోర్దిన మే వేళను పేతానాంమృతౌనచేత్ || 18 | ! తొత్యహంతయోస్సద్య ప్రహం తేషాంపితృడయే| ఆదిశబేన దత్తాదయస్సంగృహ్యస్తే | అత్ర మనుః - రసః క్షేత్రజ శ్చైవద త్తః కృత్రిమ పవచ | గూఢత్ఫన్నో పవిద్ధశ్చదాయా దా బాచ్లవాశ్చపట్ ! కానీనశ్చసwఢశ్చక్రీతః పౌనర్భవ స్తథా | స్వ ka . A. ఔ ·28 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ తచ -- యం జాతశ్చశూద్రశ్చషడదాయాదబాద్ధవాః || • || ఏషాం జన నే2పి జై త్రజాదిపి లో వ్యుహమ్ , పిలో రితి ద్వివచ నేన బీజీ చే శ్రీచపితో చ్యతే. కచ్ఛత్తెనచ తా వేవ , జ్ఞాత్యోరితిద్వివచ నేనఉత్పాదక ఒత్రిసపిణే , త యోర్దినమ్ | ఒత్రజా దీ నాము పే తానాం మృతౌ , ఇష్ట మేవ - పిత్రోస్ర్య కజ్జా త్యోది? న మిత్యుక్త మేవ , ఏవకారః పిత పితృత్వ నిబధ్ధనదశాహ వ్యవచ్ఛేదక ి | నచేత్ - అనుపనీ తానాం మృతౌ , పీలో స్త్ర్యహ తయోః - తజ్ఞత్యోః సద్యశౌచమ్ , పిత్రో క్షయే క్షేత్ర జాదీనా మపిత్యహమ్ | అత్రవిష్ణుః || శ్లో || అనౌర సేషుపు శ్రేషుజా తేషు చమృతేషుచ | త్రిరాత్రేణభ వేచ్ఛుద్ధి రేకాహం తుసపిద్దితః || * || హా రీతోపి || శ్లో || పరపూర్వాసు భార్యాసు పుత్రేషుకృత కేషుచ | మా తామ హేత్రి రాష్ట్రం స్యా దే కాహంతు సపిద్దితః || • || ఉభయభ్రషష్ఠ్య థే తసిః | బీజి ఒత్రి పి. రితి చ శేషః | తతశ శ్చపి తొర్మృతయోస్సపిణేషు జా తేషుచ మృతేషుచ క్షేత్రజాదీ నాం త్ర్యహం దినమితి క్రమేణాఘ మి) త్యజ్ఞో గ్రాహ్యః | తథామరీచిః - II శ్లో || సూత కేమృత కే చైవ త్రి రా త్రం పరపూర్వయోః | ఏకాహంచ సపిణో నాంత్రి రాత్రం యత్ర వైపీ తుః || * || మనుశ్చ || బై జికాదభిసమ్బద్ధాదనురుధ్యాదఘం త్ర్యహమ్ || * || యత్తు విజ్ఞానేశ్వరేణేదం వచనం జన్యజనక సమ్బభోపా ఇతయా త్ర్యహస్మరణాత్పితృవిషయమిత్యుక్తమ్ , తస్యా ప్యేవ మేవార్థః | ముఖ్యపితృవిషయ త్వేతు || శ్లో || ఏకాహంతుసపిణేషు, రాష్ట్రంయత్ర వైపితుః || * || ఇశీ మరీచిస్మరణాత్సహిజ్ఞానాం దిన మేవస్యాత్ , తధాచ 0.దినం వి ప్రకృష్ట సమానోద కానాంత్ర్యహమిత్యువృత్త ప్రల పఃస్యాత్ , || శ్లో || దశా హే నైవదమ్పుత్యోః || * || దశాహం శావమా శౌచమ్ || * || ఇత్యాదివచ నానిద త్తజలాణ్ణలీనిస్యుః | అతో బీజిపితృవిష య మేవమనువచనమితి వ్యాఖ్యేయమ్ | అనుపనీత క్షేత్రజవిషయే ప్రజూప || శ్లో || అన్యాితేషు దా రేషు పర నారీ సు తేషుచ | గోత్రిణ స్స్నానశుద్ధాస్యు స్త్రిరాత్రేశై వతత్స తా || * || కాశ్యపశ్చ - - - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ల షి an il గో లా నామద మౌజా తానాం త్రిరాత్రేణ శుద్ధిః || • II త్రిరాత్రేణ శుద్ధిః || * || షిలో రితి శేషః . సమానోదకవిషయే {జా తేచసోద కెప్రె తే త్యహంసద్యోవ్ర తాదధః || 14 || KI} సమానోదక స్సాపిణ్యా నిరూపణే నిరూపిత ః , తస్మి F సమానోద కే జా తే , వ్రతాత్ - ఉపనయనాత్పరం మృతేసతి త్ర్యహమ్ , ఉపనయనా తాక్సద్యశౌచమ్ | అశ్ర మనుః || జన్మ న్యేకోద కానాంతు శ్రీ రా త్రాచ్ఛుస్థిరిష్య తే || * || దేవలశ్చ - || శ్లో || సమానోద కానాం త్ర్యహం గోత్రజా నామహః స్మృతమ్ || • || జాబాలిశ్చ దశా హేన సపిజ్జా నాం శుద్ధిస్స్యాత్తు త్రిరాత్ర తః | సమానోదక జా తానాం త్రజా నామహఃస్మృతమ్ || * || అనుపనీతసమానోదక విషయేమను:-- || శ్లో || బాలే దేశాన్తర చ పృథక్పిచ సంస్థి తే | సవాసాజలమాప్లు త్య సద్య ఏవ విశుధ్యతి || * || పృథక్పిః - సమానోదకః | గౌతమోపి || వా || బాల దేశాన్తర ప్రవ్రజి తాసపిడ్డా నాం సద్యశౌచమ్ || * || ఆ త్రా - సమానోదకః | ఏవ మెవ తద్వ్యాఖ్యానద్వయే వ్యాఖ్యాతమ్ . రజస్వలా విషయే {యస్మిక్ ది నేరజోదృష్టం తదాది త్రిదినం స్త్రీయాః |} స్పషో2థr: | యధాహ పరాశరః - || శ్లో || బ్రహ్మహత్యా వలి ప్తస్య వాసవస్యచ దుష్కృతమ్ | తదంశ భాజా శాంతుమాసిమా సి రజఃప తేత్ || అతో దివావా రాత్రోవా మలవ ద్వాససః స్త్రీయాః | త దహాదిత్రి రాష్ట్రం స్యాదాశౌచంభవళిభ్రువమ్ || * II ధ్రువమ్ - అనిరీక్ష్యు త్వాది లక్షణమ్ | మనుశ్చ - || భర్తుశుథా చతుహ్నిన్నా నేన స్త్రీ రజస్వలా || • || స్మృత్య న్త రెచ — || శ్లో || రజస్వలాచతు ధేహ్ని స్నానాచ్ఛుద్ధిమవాప్నుయాత్ | * || అత్ర విశేషః దశాహాన్నారీణాం మూత్రవచ్ఛౌచమిష్య తే | అష్టాదశాహా త్స్నానంస్యా శ్రీరా తాత్పరతశ్శుచిః || మాసాచో చ్చేధ్వణం రజోయత్స్యాత్తత్కాలజ ముదాహృతమ్ || * || భృగుః II అకాలే యద్భవేత్ స్త్రీణాం శుచిత్వంతు వినిర్జి శేత్ || * || , | || || and !! || శ్లో || ఆద్వా - ·24 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - త్రియేతుమ్మ - " భిన్న పితృసోదరవిషయే . అనేక పితృకా వేక మాతృ కౌతుపరస్పరమ్ HAL || ) జన్మన్యహ్నా విశు ధ్యే తాంమరశెతు త్రిరాత్రతః 1 ) స్పషో థః | అ అత్ర మరీచిః - || శ్లో || మాత్రైక యాద్విపితృకౌఖా తరావన్యగోచరౌ | ఏకాహం సూత కే ప్రోక్తం త్రిరాత్రం మృత కేతయోః!! తి,యాది విషయే. (స్వగృహెగ్రోత్రియే ప్రే తేత్ర్యహమశ్రోత్రియేదినమ్ | 2 || మృతే గ్రా మె దినమ శ్రోత్రియే నహి | స్పజోడు | అత్ర బోధాయనః వా || ఏకాం శాఖామధీ త్య శోత్రియః || * || మనుః 1 శ్లో || శ్రోత్రియేతూపసంపన్నే త్రిరాత్ర మశుచిర్భవేత్ | అశోత్రియే త్వహః కృత్స్న మనూ చానే త ధా గురౌ || * || ఉపసమ్పత్తిః - మృతిః | అ నేనై వాభి ప్రాయణ అష్ఠిరా శృ— |శ్లో|| గృహేయస్య మృతః కశ్చిదసపిణైః కథంచన | తస్యాస్యశౌచం విజ్జీయం త్రిరాత్రం నాత్ర సంశయః || * || గౌత మో2పి కాహం శ్రోత్రియేచోపసమ్ప న్నే II * || అశ్వలాయనో2పి ఏకాహం స బ్రహ్మ చారిణి సమాన గ్రామీణేచ త్రియే అశ్రీత్రియేన హి || * || ఇతి | ఏవం మన్వాదిభిర్లా మోపసంపన్నశ్రోత్రియవిషయే పి దినవిధా నాదశ్రోత్రియవిషయే కుత ఆశౌచమితీ భావః . ఊఢా విషయే, ( బద్ధుష్వహస్త్ర్యహంపి త్రారూఢాత తద్గృహేయది|| 20 || (ప్రసూతా2 న్యగృ హేసూ తామృతా వాతస్య నా స్త్యఘమ్ | | తచ్ఛబద్వయేన బాధ్ధ వాః పితరౌచ పరామృశ్యస్తే | 'బా ఘోవాః - మా తులాదయః | పరిణీ తా స్త్రీ మాతులాది బస్టుగృహె ప్రసూతాయది స్యా త్ తదా తేషాం త్వ హెరాత్రమాశౌచమ్ , పితృగృహేయది ప్రసూ తాతదాపితో త్యుహమ్ | అత్రపిత్రోరితిద్వివచనం మాతాపి త్రైరన్య తరమరణే అన్యగృహెపుత్రీ ప్రసవెత్ర్యహప్రాప్త్యర్థమ్ | తథాబ్రాహ్మ || వా || ఏ || వా| ·(2) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -22 పురానె - 1 శ్లో || డల్గా నారీ పితృగృహెసూయే తాథప్రియతవా! స్వ మాశౌచం భవేత్సమ్యక్ పృథక్ స్థానవ్యవస్థయా || * || వ్యవ స్థాముదాహ || శ్లో || తద్బస్టువర్గస్త్వే కేనశుచి సజ్జనక స్త్రీభిః || * || ఇతి | వి hురపి - || వా || సం స్కృతాసు స్త్రీషునాశౌచం పితృప ఒ , తత్ప్ర సవమరశాచ పితృగృహేస్యాతాంతదైక రాత్రంత్రి రాత్రంవాపితుః ||•ll ఇతి | పితృగృహే సంస్కృతా ప్రస వే పితు రేక రాష్ట్రమ్, త తైవతన్మరణేత స్యత్రిరాత్ర మితి తస్యార్థం కేచిచూచుః , అన్యేతు కేవలం వికల్పం కల్ప యని , తర్ద్వయమప్యయుక్తమ్ “ సూయే తాథడ్రి యేతవా ! పితు స్త్ర్య హమేవ ” ఇత్యవి శే షెణాభయ త్రాపి పితు స్త్ర్యహవిధానాత్ | వయం తువ దామః ; పితృగృహేపుత్రీ ప్రసవమరథ్యది స్యా తాం తదాసన్నిధౌపితు స్త్రిరాత్రమ్ , పరోక్కెదినమితి వ్యవస్థా , " విరోధేసన్నిధివి దేశ స్థా పేరు నూవ్యవస్థానుసద్ధాతవ్యా " ఇతి విజ్ఞానేశ్వరేణోక్తత్వాత్ | అతా పి పక్ష్మిణీదినయోర్వికల్పః, ప్రాయః పక్ష్మిణ్యేవమృతావితిపరోపక్షిణ్యా వక్యుమాణ త్వాత్ | న చపితృగృహస్థి తానాం బధ్ధూ నా మేక రాష్ట్రం పి తు స్తిరాత్ర మితి వ్యవస్థాయుక్తా, పితురి త్యేవోపసంహారాత్ , విషయా మౌరాష్ట్ర తీ తేశ్చ , సం సూృతా ప్రసవ నిమి త్తసూతక స్యస్వగృహే ప్ర సూ తినిబద్ధేన త్వాచ్చ | తథాహభర ద్వాజః || శ్లో || బధ్ధూ నాం మాతు లాదీనాం ప్రసూతిర్మరణం గృహే | తేషా మే కాహమాశౌచం పితుస్తుత్ర్య హ మేవచ || * || ఇతి | నచ " ఏకాహం తుసపీశ్లేషు ” ఇతి మరీచిస్మరణా త్సపి. నాం దినమితీ వాచ్యమ్ , పరాశ్రితా నౌరసపుత్ర విషయ త్వాత్తస్య, అన్యథా పితృగృ హేపుత్రీ ప్రసవె తేషామపిదినం సూతకం ప్రసజ్యెత | ఏవం చతన్మరజెపి తేషాం పక్ష్మిణీవిధిశ్చనస్యాత్ . ననుసూతక స్యస్వగృహప్రసవ నిమి త్త త్వాదన్యగృహేపి కస్యాశ్చి తో ప్రసవే తస్యాప్యఘం స్యాదిత్యతఆహ( అన్యగృహేసూ తామృతావాత స్య నా స్త్యఘమ్ ) ఇతి | అయమాశయః - మను గౌతమాదిభిః శ్రోత్రియా శ్రీతియవిషయ భేదో ? ఖేనైవోపసళ్ళున్నా శౌచమ్మరణాన్న స్త్రీ విషయ - - ·6 ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ . ముపసమ్పన్నా శౌచమితి | అస్త్వేవం మృతివిషయే, ప్రసవే న్యస్య కథం సూత శాభావ ఇతి చేత్ మైవమ్ , గరీయసో2పి శావాశౌచస్వాభావోక్యా తదభావస్య కై ముత్య సిద్ధేః , తత్సద్భావే ప్రమాణా భావాచ్చ , క్వచిదపి గృహస్యబన్దువ్యతిరి న్యస్యవా ఆశౌచప్రతిపాదక ప్రమాణాదృషేః , ఐ దంపర్య ప్రవృత్తాశౌచ సహకారేణాను క్తత్వాచ్చ, ప్రత్యుత 4 న స్త్రీ మృతావిదంకించిత్ ” ఇతిక్వచిత్క్వచిచ్చ “ ఏతచుపసమ్పన్నా శౌచం పు రుషమరణపవ న స్త్రీ మరణే " ఇత్యాశౌచాభావ స్యైవ తేన ప్రతిపాదిత త్వాచ్చ | లో కే గృహాశౌచవాద స్త్వజ్ఞాన నిబధ్ధన పవ , నహి ద్రవ్యాదే స్సాకా దాశౌచమ స్త్రీ, పురుషస్యాశ్రయసమ్భవే హ్యాశ్రయద్వారా త గృహద్రవ్యకర్మణాం దుష్ట త్వాత్ | నను “ ఆశౌచం గృహమాత్రస్య " ఇతి గృహాశౌచస్మరణా త్తదభావః కథమితి చేత్ , || శ్లో || అ ను తన వై దుష్యం విదుషాం వాగగోచరమ్ | కస్యవావచనార్థాయ మెవం లో కే పు కాశ్యతే || * II మైనమాయుష్మ న్వాదీః , స్వస్వగృహె శవసంసర్గ ద్వా రాహి తదవ స్థాన కాలమాత్ర స్యాశౌచసమ్భవః, “ నిర్గ తే శుచి తామియా ఇతి తదపగ మె శుచిత్వాభిధానాత్ | తథా స్మృత్యన్తం — || శ్లో | దహనా న్తం గృహాశౌచం యత్ర పిళోదక క్రియాః | దశరాత్ర మితిథేయ ప్రేత స్తత్రైతిష్ఠతి || * || ఇతి | నైవాఘిజనావస్థా నేన గృహా దేరఘంభ వతి , స్వగృహే సపిఱ్ఱవ్యతిరి కానీ జనావస్థానే పుత్రీ ప్రస వేచ తత్తదాశౌ చాపగమా న్తమఘ ప్రసక్తేః , స్వగృహే కస్యాశ్చిత సవే అన్యస్యాపిదశా హసూతక ప్ర సఢాచ్చ | నను " పితృగృహే బధ్ధూనాం గృహే ఇతి స్మరణాన్నా న్యస్య తతజ్ఞ ఇతి చేత్ , తహిః పితృత్వాదిక మెష గృ హాశౌచ ప్రయోజక మితివాచ్యమ్ , నగృహమాత్రమ్ | ఏవంచ సూతకి గృహవాసినోడిన్యస్య నకించిత్సూతక మిత్యశోణ గ్రాహ్యః , శావాశౌచి గృహవాసినో2పి నిహాఁరనిబధ్ధ నేనైవ త్ర్యహస్మరణాత్ | తస్మాత్ II శ్లో: న-తావచ్ఛుధ్య తేభూమిర్యావత్తు ప్యాద నిర్ధశమ్ | నతత్ర కర్మకుర్వీత పితృడే వాదికం క్వచిత్ 1.* || ఇత్యాదికం స్వామ్యాశౌచసద్భావవిషయమ్. . , యం ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ F నతు మృతిమాత్ర విషయమ్ , తత్సబ ఛేనైవ గృహా దర్దుష్టత్వాత్ | శ్లో || ద్రవ్యాణి స్వామి సమ్బకొత్తద మొ త్వశు దీనివై | స్వామిశు థ్యైవ శుధ్య ని వారిణా ప్రొక్షి తాన్యపి || * ! ఇతి | తచ్చు ధైవ తత్ర ద్రవ్య స్యా పిశుధ్య భిధానాచ్చ | కించ , పితృవత్పుత్ర స్యాపి స్వామి త్వావిశేషాత్స్వగృహేస్వ సుః ప్రసవే దినం సూతకం భతి | తథా సంస్కృతా ప్రసవనిమి త్త సూతక స్య పృథన్నినవ్యవస్థయా " ప్రసూతిర్మరణుగృహే ” “ పితృగృహే చ " ఇత్యాదివచనైః స్వగృహప్రసూతి నిబధ్ధనత్వ ప్రతిపాదనాదన్యత్ర త త సవే పితురపి నకించిత్సూతకమ స్తి | తథా “ తః తద్బన్డువర్గ స్వైకేన బధ్ధూ నాం మాతులాదీ నామ్ ” ఇతి బన్దు త్వావలమ్బ నేనైవ దినవిధా నా త్స్వగృహే తస్యాః ప్రసవే మరణేచ నాన్యస్య కించిదప్యఘమ ప్రీతిసిద్ధమ్ | అత్ర కేచిత సవార్థం స్వగృహం ప్రతి పు త్ర్యానయ నా మేదర్థ ప్రదా నేన తత సవ ధురగ్ధర త్వాద్వా అన్యగృహే పుత్రీ ప్రస వే2పి పితు స్ర్యుహం దినంవాడను,ప్లేయమితి వద ని | యధాలో కాచార స్తథాను షేయమ్ . (పరోజే పక్షిణీ నొచెత్త్యహం ప్రేతాన్నభోజనే | XF 1) దశరాత్రం మృతౌఫు త్రాఃపిత్రా శ్చాన్యోన్యమిత్యఘమ్ | పరోకే - అసన్నిధౌ , నోచేత్ - సన్నిధౌ, తాయాఃపు త్యాః ప్రేతయో పితో ర్వాప్యన్న బొజనే దశాహ మేవాశౌచమ్ | పు త్యా మృతాపితో? పితో ర్మృతౌ పు త్ర్యాశ్చ | పవముత్తర తాపి మిథఇత్యు కృష్ణ లేషు భ్రష్టవ్యమ్ | అశ్రవసిష్ఠ: – ! శ్లో || పితోరుపర మేస్త్రీణా మూఢా నాంచ కథంభ వేత్ | త్రిరా ③ శైవ శుద్ధిః స్యాది త్యాహభగ వాక్ యమః n * II పితో రుపరమే - మృతౌ, స్త్రీణామ్ - పరిణీ తానాం పు త్రీణాం త్రిరాత్రేశైవ శుద్ధిః | తాసాంమృతౌ పితో శ్చత్రి రా శైవ శుద్ధిరి త్యేవ కారార్థః , త్రిరాత్రేశైవ తత్పితా ఇతి ప్రజాపతిస్మర ణాత్ | పరాత్రి తాయాః పు త్ర్యామరణె 2పి పితు స్తిరాత్రం భవతి | అత్ర యద్యపి " అబొక్తుః " ఇతి పూర్వమేవ ప్రే తాన్న భోజనాశౌచ ముక్తమ్, తధా పిమమపు, త్యెవ పచతి నపత్నీనహ్యస్త్యాశౌచంపు త్ర్యాః ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్, M , అతోభో కవ్యమితి లోక వాద మోహని రాసార్థం ప్రే తాన్నభోజ నె దశరా శ్రమితి పునన్ద హణమిత్యదోషః | బ్రహ్మ పురాణెచ || శ్లో || శుచి స్త్రజనక స్త్రీ భిః || * || భరద్వాజో2పి I - 1 థొ || పితు స్త్ర్యహ మేవ చ !! * || ఇతి | స్మృత్యన్త రెచ || శ్లో || మాతు లేపక్షిణీంకుర్యాన్మా స్త్రీ రాత్రకమ్ || * || ఇతి . పరాశ్రిత భార్యావిషయే . (పరాశ్రీతాయా భార్యాయా మృతౌ సత్న్యోస్త్రీ రాష్ట్రకు {మ్ || 1.0! ఉత్పత, యోర్దినంతస్యాత్యహంభిశ్చసంస్థితా | వివోఢృవ్యతిరిక్త పురుషాశ్రితాయా భార్యాయామరణె వివోడుర్జార భర్తు శ్చత్రి రాత్రమ్ , తత్పకుయోః - పరిణేతృజారపతి సపిణ్ణయోః దినమ్ , త యోర్భలో జర్మరణెత స్యాశ్చత్యహమ్ , సం స్థితిః - మృతిః | అత్ర || శ్లో || పరపూర్వాసు భార్యాసు ప్రసూతాసుమృతాసుచ | @రాష్ట్రమ్ || * || ఇతి ప్రకృతమ్ | ఏతచ్చత్యహవిధానం ప్రతి లోము వ్యతిరికాశ్రయవిషయమ్ , తదాశ్రయేతు స్వైరిణ్యనాశ్రమీత్యుక్తం సద ్య శౌచ మేవ, “ భర్తృఘ్నః కామగాది కాః | ప్రతిలోమాధర్మహీనాః” ఇ త్యాదిస్మృతేః | హారీతశ్చ || శ్లో || పరపూర్వాసుభార్యాసుపుత్రే షుకృత కెషుచ | మాత్మ హెత్రి రాత్రం స్యాదే కాహం తుసపిద్దితః || • !! ఏతచ్చసన్నిధౌ , పరోక్షేదిన మేవ | తథా యాజ్ఞవల్క్య . || శ్లో || ఆ నౌర సేషుపు శ్రేషు భార్యాస్వన్యగ తాసుచ || * || అఆచ శబ్రా అహస్త్వ దత్తక న్యాస్విత్యుక్తా సూరాష్ట్రం సముచి, చ్చినోతి | అత్ర సుజ్ఞానాంలో న మేవ , " గోత్రిణః స్నానశుద్ధాఃస్యుః ” ఇతి ప్రజాపతిస్మరణాత్ . దౌహిత్రాదివిషయే భాగి నేయేచ దౌహి మృ తేతుత్ర్యహమిష్య తే|| 2 || (పక్షిజ్యుపనయాత్పూర్వం వసిష్ణో మునిరబ్రవీత్ | 5 స్పష్మోర్థః | | అశ్రవసిష్ఠః - I శ్లో || సంస్థ తె పక్షిణీ ప్రాకు గౌ హిత్రేభగినీసు తె 1 సంస్కృతేతుత్రిరాత్రం స్యాదితిధర్మోవ్యవస్థితః || • In ·(20) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ఎ %3D భగినీసుతః - స్వ స్త్రీ యః | దౌహిత భాగి నేయయోస్సమ్బధిశాఖ శ్వాత్త స్క్రయోగినాం మా తామహ మాతామహీ మాతృష్వసృమాతులా నా నె వేదమాశౌచమ్ | అత్ర భాగి నేయదౌహిత్రయోర్మృతౌవ్రతాతా గపి పక్ష్మిణీవిధా నాదన్యయోని సమ్బన్దిమృతౌతత్పూర్వం నకిం చిదప్యాశా చమ స్తి,వక్యుతిచ " ఊర్ధ్వ మెవోపనీ తెః ” ఇతి | ఏవంచస్వ స్త్రీయమృతా వేవవ్రతా తాడ్మాతృష్వసృమాతులయోః పక్ష్మిణీవిధా నాదనుపనీతయో స్తయోర్మృతౌతస్యసద్యశౌచమెవ గ్రాహ్యమ్ . శ్వశ్వా ది విషయె స్వగ్రూశ్వశురస్వాచార్య తత్పత్మీతత్సుత్విజామ్ || 19 || యాజ్యాస్తే వాసినో ర్నా శే త్ర్యహమి త్యాహ గౌతమః | స్వశబ్దః శ్వశూ శ్వశురవ్యవ చ్ఛేదార్థః | ఆచార్యః - 6 ఉపనీయ తుయశ్శిష్యమ్ " ఇత్యాదిచనూ కలక్షణః | ఋత్విర్లక్షణంచ సపవాహ || శ్లో || అగ్న్యా ధేయం పాకయజ్ఞానగ్ని ప్రోమాది కాక్ మఖా? | యఃకరో తివృతోయ జై సతస్య్విగి హెచ్యతే || * || అత్రవి శేషమాహ నార || శ్లో || ఋత్వికు త్రివిధోడృష్టః ఫూర్వజుష్టస్స్వయంవృతః | య డృచ్ఛయాచయఃకు ర్యాదార్త్విజ్యం ప్రీతిపూర్వకమ్ || • || ఋత్విక యోగీయాజ్యః , అ వాసీ - " శిష్యశ్చ దాసభృతకౌ ఇత్యత్రోక్త ల క్షణ ఉపనీయాధ్యాపితశ్చ, తత్ప్ర తియోగీ ఆచార్యః , పషాం మరణెతత తియోగినాం త్ర్యహమ్ | అత్ర బోధాయనః || వా || యథాసన్నం త్రిరాత్రను ఘోరాత్ర మేక రాత్రమితి కుర్వీతాచార్యోపాధ్యాయ త త్పుత్రేషు త్రిరాత్ర మృత్విజాంచ || * || గౌత మో2పి త్ర్యహంవా చార్యతత్పుత్ర స్త్రీ యాజ్యశి ష్యేషు చైవమ్ || * || బృహ స్పతిశ్చ - || శ్లో || త్ర్యహంమా తామహా చార్య శ్రోత్రియేష్వ శుచిర్భ వేత్ || * II ప్రచేతాశ్చ || శ్లో || మాతృష్వసామాతులయోఃశ్వ శూశ్వశురయోధురా | మృతేచి జియా జ్యేచ త్రిరాత్రేణ విశుధ్య తా || * || గురురత్ర ఆచార్యః , పూర్వజుష్ట స్వయంవృతయోఋత్విజో రే దః -- - - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ చ్చుచి || *||. పత్ర్యహవిధానమ్ , యాదృచ్ఛిక స్యతు సద్యశౌచస్య వశ్యుమాణత్వా త్ | స్మృత్యన్తరే II శ్లో || మాతృష్వసామాతులయోశ్శ్వశూశ్వరు రయోర్గురౌ | తత్పుత్ర స్త్రీషు యాజ్యేచ మృతేమా తామ హే త్ర్య హమ్ | * || వ్యాసః || శ్లో || ఆశౌచంతు త్రి రాష్ట్రం స్యాచ్ఛ్వ శూశ్వశురయోర్మృతౌ | జీవన్యామేవ భార్యాయాం మృతాయాం ది వసాచ్ఛుచిః మా తామహాదివిషయే మాతృష్వసృపితృభ్రాతృమృతౌ తత తియోగినః ||23 1 పుంస‘్యహంమాతులానీ మా తామ స్యూర్శృతౌ తధా ! మాతుః - జనన్యాః ; నసప త్న్యాః , తద్విషయేవి శేషస్య వక్ష్య మాణత్వాత్ | స్వసాచ పితాచ ఖాతాచ స్వసృపితృభాతరః , మా తృష్వసృమా తామహమాతులా? , తేషాంమృతౌ , తథామాతులానీ మా తామ హె్యూర్మృతౌచ , తత తియోగినఃపురుషస్య త్యహమఘమ్ | మాతృ ష్వసృమాతుల మాతులా నీ మృతౌ స్వప్రేయస్య , మాతామహ మా తామహీమృతౌ దౌహిత్రస్యచ త్ర్యహమిత్యర్ధః | అత్ర పుంగ్రహణం స్త్రీ వ్యుదాసోరమ్ | స్మృత్యమౌ 7 || శ్లో || మాతృష్వసా మాతుల యో? || * || ఇతి | ప్రచే తాశ్చ II శ్లో || మాతృష్వసా మాతుల యోః || * || ఇతి | ఏవంచత్ర్యహవిధానం సన్నిధా వేవ || శ్లో || మాతృ స్వసృభగిన్యోశ్చ మాతులా న్యాంచ మాతులే ! పితృష్వసరితద్వచ్చ ప క్షిణీం కఫయేన్ని శామ్ || * || ఇతి పరోక్షే పక్షిణీవిధానాత్ | మాతృష్వసృమాత్ర గ్రహణ) తద్భర్తృవ్యుదాసార్థం పితృష్వసృభర్తృ వ్యుదాసార్థంచ ! మా తామహీమాతులాన్యోః పృథగ్గ హణం సప్మిపత్నీ నామివ భర్తృమరణాదూర్ధ్వమపి ప్రతియోగిమృతాతయోః , తయోర్మం తౌ తత్ఫ తియోగి నాంచ పరస్పరమాశౌచ ప్రాప్త్యర్థమ్ | అజ్లి రాః !! వా || మా తామహమాతులమాతామహీనాం త్రిరాత్రేణశ్వశుర స్య చ ||•n విష్ణురపి II వా || ఆచార్యే మా తామ.హే తీ తే త్రిరాత్రేణ || * II - - అంగాలు a ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 03 , వివాహా తాగ్యత్ మృతౌ యాక్ ప్రతి సద్యశ్మౌ చాది విదా తం తదూర్ధ్వం తతీ మృతౌ తతతి తియోగినామ్ తత తియోగి మృతౌ తాసాంచ మిథః పక్ష్మి ణ్యాశౌచమాహ శ్లోకద్వయేన . (మాతృష్వసృసుతాపు ₹పితృష్వసృసుత స్త్రీయా || 8 || స్వసా పితృవ్యపుత్రీచ స్వసృపుత్రీ పితృష్వసా | తృపుత్రీచ దౌహిత్రీ పౌత్రీ తత తియోగినోః || LA !! స్త్రీపుం సౌచ క్వచిత్రోతే పక్షి ణ్యాశౌచినొ మిథః | మాతృష్వసృసు తాడయ ఏ కాగశజనాః , ఏభ్యా2 న్యేతత్స : యోగినో ద్వాగశజనాః, ఏతేషు త్రయోవింశతి జ నేషు కస్మింశ్చిష్ట నేమ్మ తే పరస్పరం పక్షిణ్యాశౌచినఃస్యుః | ప్రేతే పక్షిణ్యాశౌచిన ఇత్యుక్త త్వాష్ట్ర ననే నైవ పక్షిణ్యాశౌచినఃస్యుః | అత్ర మాతృష్వసృసు తాపుత్రయో: ప్ర తియోగినా జ్యేష్ఠ మాతృష్వసృపుత్రీపుతా, పితృష్వసృసుతమహిలో: ప్రతియోగినౌ మాతులపుత్రీపు త్రో, స్వసుః ప్రతియోగి నౌ జ్యేష్ఠ స్వస్మ భ్రాతరౌ , పితృవ్యపు త్యాః ప్రతియోగినౌ జ్యేష్ఠ పితృవ్యపుత్రీపుత్రో, స్వసృపు త్ర్యా ప్రతియోగినౌ మాతృష్వసృమాతులౌ , పితృష్వసుః ప్రతియోగినా ఛాతృపుత్రీపుత్రా, రాతృపు నా ప్రయోగి నౌ పితృష్వసృపితృవ్యా , గౌహి త్రా "త్యా ప్రతి ప) యోగినౌ మా తామహీ త్యాః ప్రతియోగినౌ పితామహీపితామహౌ | అ త్రమాతృష్వ శ్రది సౌది స్త్రీత్వావలమ్బు నేన పక్షిణీవిధా నా శక్తద్భర్తృ మృతౌ పక్షిణీ నా స్యైవ , బన్దు త్వాత్స్నానంతు స్యాత్ | విజ్ఞానేశ్వరె. ॥ శ్లో ! భగి న్యాం సంస్థితాయాంతు శ్రా తర్యపి చసంస్థి తే | స్వ స్త్రీయేళా తృపు ③చ చ పక్షిణీం క్షుఫయేన్ని శామ్ || • || పైఠీనసిశ్చ తృష్వసు స్తత్సుత దుహితో పక్ష్మిణీఫరస్పరమ్ || * || స్మృత్యన్తరేచ - || సొదర్యాశ్చ సుతాయాశ్చ సుతాయాశ్చ ఊఢాయాః పక్షిణీభవేత్ || * || హా - శ్లో || పీలో సత్సహజోయస్తుపక్షి ణీ || * || తత్సహజః - మా తాపితృసహజః మాతులమాతృష్వసృపితృవ్యపితృష్వసృసం థోయో జ మా తామహో పొ || రీతశ్చ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ నః, తస్యచ తత్ప్రతియోగినా నాంచ మిథః పక్షిణీత్యర్ధః | పక్షిణీ - అహర్ద్వయ మధ్యగ శౌరాత్రిర్వా, రాత్రిద్వయమధ్యగ తా హర్వెతి || శ్లో || ఆగా మివ ర్తమానాహర్యుక్తాయాం నిశిపక్షిణీ || * II ఇత్యమరః | స్మృత్యన్తరె- || ? | పక్ష్మిణీయోని సమ్బస్టైనాతి కాలెనసూత కె || * || గౌతమశ్చ || వా || పక్ష్మిణీమసపిజ్ఞయో నిసమ్బధే !! * || ఇతి | యోనిసమ్బధాః - మాతుల మాతు లేయమాతృష్వసృమాతృష్వ సేయపితృష్వసృ పైతృప్ప సే యాదయః | అత్ర యేక న్యాసపిణ్ణ పై వివాహాదూర్ధ్వం భర్తృగోత్ర ప్రాప్త్యా ఆసపి జ్ఞాభవన్ | తప వాసవీణ్ణశ భైనోచ్యస్తే , తేచ పితృమా తృభౌతృపితృవ్యతత్పు త్రావయః | అసపిత్తాశ్చయోనిసన్బుధా శ్చేతి ద్వ వ్వైక వచ్భావః , అసపిణే సమానోదకే యోనిసమ్బస్టేచ మాతృ పితృ మాతృస్వసృ తడప త్యాదౌ పక్షిణ్యాశౌచం భవతీతి వ్యాఖ్యాతం తద్వ్యా ఖ్యానే | తదా సమానోదక విషయే పక్షిణీ విధిః పరోక్షవిషయ పవ | యోని సమ్బద్ధశ్చాత్ర త్రిపూరుష విషయఏవ | అతః కూటస్థమిధునోత్పన్నాఃకూ టస్థ సహితాః కూటస్థ స్థానీయ త్వాత్కూటస్థ ఛాతృసహి తాశ్చ పక్షుద్వ యే2పి త్రిపూరుషా న్తర్వర్తినో2 సపిజ్ఞయోని సమ్బద్ధాః పరస్పరం పక్షిణీ మాచ రేయురి త్యర్థః | అ నేన పక్షద్వయేచ పక్షి ణీవిధిర్వివాహాదూధ్వణ నే వ , తత్పూర్వం పితృపక్షే సద్యశౌచాది విధానాత్, మాతృప జేచస్నా నమాత్ర స్మరణాచ్చ | అతయన్మ యద్విషయ పక్షిణీ విధీయ తే, శయో రన్యతర స్యవా ఉపనయనాలౌజ్నస్యోదయం విధిరితిసిద్ధమ్ | కించ భ తృణ సమాన యోగ క్షేమ త్వాద్యోనిసమ్బథి పత్నీ నాంచ పక్షిణీ భవతి | యో నిసమ్బద్ధ నిబద్ధ నేనేవ పక్షిణీవిధానా హస్పత్నీ నాంచ తదాభావాత్తా సాంమృతౌ తత తియోగినాం నాయం విధిర్భవతి | అతఏవ మాతామ హ మాతులా న్యా దేశి పృథగ్ధహణమ్ | పునరప్యత్ర మయావి శేషతో వ్య కము కాన్యనవ ద్యాని పద్యాని వేద్యాని || శ్లో || మాతృష్వసా మాతుల శ్చ స్వసా ఖాతా పితృష్వసా | పజ్చతత్తత్సు తాపు త్రా దశ పౌత్రీ పి తా మహః || మా తామహశ్చ దౌహిత్రీ పితృవ్యస్తత్సుతాత్మ ఔ | ద్వావింశ రణే ·(99) ఆశౌచశతత వ్యాఖ్యానమ్ TI తి జనా శ్చైతే పరోజే దుహి తాపి తా || దౌహిత్రశ్చత్రయ శ్చైతే తత్త త్పత్న్య ప్రయోదశ | స్త్రీమృతా పక్ష్మిణీ భాజో హ్యపత్రింశదిశిస్థితిః | మాతృష్వసృపితృష్వప్రోః పుత్రీపు త్రాశ్చతత్ స్త్రీయా ! పితృష్వసా స్వసాపౌత్రీ భౌతృపుత్రీ స్వసుస్సు తా || పితృవ్యపుత్రీ దౌహిత్రీ మాతుల స్య సుతాసు తొ ! తతీ దాసన్నిధౌపు శ్రీ స్వఊపు లేచ తయా! క్వచిచ్చ కూతుఃపితరౌ స్వసాచభౌతృతతియా | పక్షిణ్యాశౌచిన స్వైతే పుంమృతౌ పజ్ఞ్చవింశతిః || మాతృతఃపితృతో యేషు విహితాపుంసు పక్షిణీ | నతత్పత్నీ మృతౌసాస్యా త్స్నాన మాత్రం విధీయ తే || * || మా తృష్వ సేయాది పత్నిగ్రహణు తద్భర్తరిమృతే తదూర్ధ్వమపి తా సాం ప ఓణీ ప్రాప్త్యర్ధమ్ | తచ్ఛట్టవీప్సయా మాతృష్వ ప్రోదయఃపఇ్చపరామృ శ్య | తత్తత్పత్మ్యః మాతృష్వసృపు త్ర మాతుల తత్పుత్ర స్వ స్త్రీయ భౌతృతత్పుత్ర పౌత్ర పైతృష్వ సేయ పితామహ మా తామహ పితృవ్య తత్పుత్ర పితృదౌహిత్ర పత్న్యఇత్యర్థః | క్వచిత్ - పక్షిణ్యుపనయనాది త్యుక్త భాగి నేయగౌహిత్ర మృతివిషయే అసన్నిధౌవేత్యర్థః . భిన్నచూ తాపి శ్రాది విషయే భిన్నపిలో పితృభౌతృస్వసపత్యాని తత్ప్రజాః ||LL II ) శుధ్యస్త్యహ్నా మిథశ్శా వే జనా స్తత తియోగినః | 5 భిన్నపిలో - జారపితృతత్పత్న్యోః , పితృశబ్రోమా తొపితృవా చకః , పితామా తేత్యనుశాసనాత్ | అపత్యశబ్దః స్త్రీ పురుష సము దాయ వాచీ , తేనభిన్నపితో మా తాపితృభాతృ స్వసృపుత్రీపు శ్రాః | తత - తచ్ఛ భైన పి శ్రాద్యపత్యపర్య జనాః పరామృశ్యస్తే, ప్రజాశబ్దః స్త్రీ పురుష సము దాయ వాచీ , ఏ తేష్వన్యతర మరణె , అహ్నా - ది నేనశుధ్య 11 శ్లో : భిన్న మాతృష్వసుర్భిన్న పితృష్వసురహః స్మృతమ్ | తత్సుతానాం మిథో-హశ్చ మరణే భృగుర బ్రవీత్ || * !! అత్ర మాతాపితో రప్యహరితి గ్రాహ్యమ్ , తేనభిన్నమాతృష్వసృభిన్న పితృ వ్వసృత తత్సుత దుహితృభిన్న మాతృతన్మా తాపితృభిన్న పితృత న్మా లో ని ! తథా | ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - - || " మాతుల పితృ భిన్న పితృదుహితణామ సూరాత్రం భవతీత్యర్థః | ఆవృత్యా న్యోవ్యర్థ ! ; పితృవ్యే పీ లో కే పితృత్వ ప్రసిధైః , భిన్న పితృశబైనసపత్నీ మాతృభిన్నొడర పితృవ్యావు చ్యే తే , పితృశభైన మా తామహపవ , తృశ భైన మాతులః , పితామహపితృవ్యయోస్సపిణ్ త్వేన దశరాత్ర త్వా త్ , స్వసృశ భైన మాతృష్వసా పితృష్వసాచ , అపత్యశ బ్లెనచ సపత్నీ మాతృదుహి తైవ , ఏషా షపత్యాన్యేవ తత్పజాశ బ్లెనొచ్యస్తే , ఏషా) మిథఃపరస్పరమహరితి | తధా పారస్కరః || శ్లో || యాసపత్నీసు తా మాతృసపత్నీయాచ తేమిథః | అహెరాత్రేణశు ధ్యే తామాహ పార స్కరోము?? || * || యాజ్ఞవల్క శ్చ • స్వదత్తక న్యా సు బా లేషుతు విశో ధనమ్ | గుర్వవైవాస్యనూ చాన మాతుల శో ఆయే షుచ ! * || అత్రమాతులరహణం యోనిబధ్ధూపలక్షణమ్ గ్రహణెన , ఆత్మ బాద్ధవాః పిల్ళె బౌద్ధ వామాతృబౌద్ధవాశ్చోపలక్యున్ " ఇ. తివిశ్రా నేశ్వ రెడో క్తత్వాత్ | అశ్ర యద్యవ్యహర్వి థెర్భిన్న మాతులాది విషయత్వం న స్ర తీయ తే, తగా 22 పరో.. సాదా న్మా తుల విషయే ప క్షిణీస్మ రణాశ త్యక్షేత్ర్యహాది విధానాచ్చ తద్విషయత్వ మస్యావగ మ్యతే | అ దమప్యనుస వేయమ్ , భిన్న మాతృష్వసురితి తస్యార్థ ద్వయ సమ్భ వాదత్రనూ తృష్వసుస్సపత్నీ పితృష్వసుస్సపశ్నీచ భిన్నమాతృష్వ సా భిన్నపితృష్వసాఛ భవతీతి తయోస్తత్తత్సు తా వాంచ అహరిత్య, వ చనార్థము న్యేమన్యనై , యద శ్రయు క్తం తగ్గా హ్యమ్ | ఏవంచసప త్న్యాః సపత్నీమాతృపితృవర్గాశౌచం నా స్యైవ , బగ్గు త్వాదాచారాచ్చ స్నా నంతు భవతి , త్ర్యహాద్యాశౌచ వ్యవస్థామాహ (ఊర్ధ్వ మేవోపనీ తేస్స్యాత్త్య హషక్షిణ్యహర్విధిః || 4 2 | ప్రాకృద్యశ్శాచము ద్వాహః స్త్రీణాముపనయో మతః | యో2యం సమానోదక యోని సబద్ధ సగోత్ర విషయే త్యహపక్షిణ్య హర్విధారు క్తః , సవిధిరుపనయ నాదూర్ధ్వ మేవ భవతి , ప్రాకు సద్యశ్మా ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ స్త్రీ - మేవ | అత్ర యోనిబద్ధు విషయే సద్యశౌచవిధిరనుపనీత మాతృష్వసృమా తులాది మృతివిషయ : , నతు దౌహిత్ర భాగి నేయ మృతివిషయ : , వ్రతా తాగపి తృ పక్ష్మిణీవిధానాత్ | నను స్త్రీణాముపనయాభావాత్ క తమియం వ్యవస్థాతద్విపదె ఇత్యతఆహ ( ఉద్వాహణతి ) || శ్లో || వై వాహీకోవిధిః స్త్రీ ఈవోప నాయనిక ఃస్మృతః || * || ఇతిమనుస్మ రణాత్ , ణాము ద్వాహఏవో పనయ ఇత్యర్థః | స్మృశ్యన్తర ॥ శ్లో || పక్షి ణీయోనిసబ నౌ నాతి కా లేనసూత కే | నోపనీ తేరధఃపుంసొ నపాణిగ్రహ యః || * II యోనిసబ₹మాతృవర్గః | గౌత మో2పి — |వా! పక్షిణీమ సపిణో యోనిసమ థై || • || అయమః ఉపనయ నాతా 'క్సాపిణ్యస్య సత్వేన పక్షిణీపధ్య సమ్భవాత్ , “ ఆజన్మ నస్తు చౌలా న్తమ్ " ఇత్యాదిభిస్సదృశ్మో చాది విధా నాత్ , పరంతు గొత్ర నివృత్యాసాపిణ్యా , భావావశ్వర మేవ పక్షి ణ్యాశౌచం భవతీతి | యాజ్ఞవల్క్యశ్చ - || శ్లో || బా లేదేశాన్తర స్టేచ || * || ఇతి | మానురపి ॥ శ్లో ! బాలేమృతేజ సపి శానాం సద్యశౌచం విధీయ తే || • || ఆత్ర బాలో2 నుపనీతమాతులాది? 1 గౌతమశ్చ || వా II ప్రవ్రజి తా సపిగ్గా నాం సద్యశౌచమ్ || * !! ఇతి 1 అసపిణ్ణస్సమానోదకః . -- -- . దినవిధి మాహ. వలః {బ్రద్ధాస్నానం పగో ఒహ్మశ్రేణ య సమ్బళ్ళ కేమృతే || 10 | } పితృప జే మాతృప జేచ జ్ఞాయ: యమానసమ్బస్టే బధ్ధుజ నేమృతే స్నా సం భవతి , సగో త్రైతు తాడృగ్విధే మృతేత్వ రాత్రమ్ | తథా దే || శ్లో || సమానోద కానాం త్ర్యహం గోత్రజానామహః స్మృత మ్ || * || జాబాలిశ్చ || శ్లో || సగో, ణా మహః స్మృతమ్ || * || ఆప స్తమ్బో 2. | వా || మాతుశ్చ యోనిసమ్బ స్టేభ్యః పితుశా, ప్తమాత్పు రుషా ద్యావ తావా సమ్బశ్రాజ్ఞాయ తే తేషాం ప్రే తేషూదకో ప స్పశఃనం గర్భాక్ పరిహాప్యోపరి సంవత్స రాత్ || • || ఏత చ్చాపరిపూణం సంవత్సర బాలమృతివిషయ స్నానవజః నస్మ రణమ్ , పక్షద్వయే2పి “ ఆ -- ง ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ” , " వా || ఏకా - - జన్మ నస్తు చాలాన్తమ్ “ ఆద మౌజన్మ నస్సక్యః " ఇతి సపిఱ్ఱవిషయే స్నా నవిధానా త్తద్వ్యతిరిక్త బాలవిషయమ్ . (సబ్రహ్మచారిణ్యే కాహం సహాధ్యాయిని పక్షి ణీ | ఉపాధ్యా యసుహృత్స్యాల బూభృత్సుచ మృతేశ్వహః || LF | | ఏకాచార్యోపనీతస్సబ్రహ్మ చారీ సహాధీత వే దైక దేశశ్చ , సహాధీ తకృత్స్న వేడస్సహాధ్యాయీ, 'వేదస్య వేదాణా నాంవా ఏక దేశాధ్యాపయి ఆ ఉపాధ్యాయః , స్యాలః - పత్నీ ఆ తా , భూభృత్ - మఱ్ఱలాధిపతిః | ఆత్రగౌతమః || వా || పక్షిణీమసపిజ్ఞయోనిసచ్బఫెసహాధ్యాయిని చ , సబ్రహ్మ చారిణ్యైకాహమ్ || * || ఆశ్వలాయనః హం సబ్రహ్మ చారిణి || * || ఇతి | మనురపి || శ్లో || సబ్రహ్మ చారి త్యెకాహమతీ తేపక్షి ణీ స్మృతమ్ | మాతృబకౌగురౌమిత్రే మగ్గాలాధీపతా తథా || • || జాబాలిశ్చ || శ్లో || ఏకోదకానాంత్రీయహం గోత్రజా నామహఃస్మృతమ్ | మాతృబకౌగురౌమి ③ మజ్జలాధిపతౌతగా || * + గు రురతో పాధ్యాయః , II శ్లో || అల్పం వా బహువా యస్య శ్రుతస్యోపక రోతియః | తమపీహగురుంవి గ్యాచుతోపక్రియయాతయా ! * ! ఇః మనుస్మ రణాత్ | ఏవంచ నృపే దినవిధానం సన్నిధా వేవ , పరో జై శ్వేక కాలః | తథా యాజ్ఞవల్క్యః - శ్లో || నివాసరాజని ప్రేతే తదహశుద్ధి కారణమ్ || * || మనురపి || శ్లో || ప్రే తేరాజని సజ్యోఆర్యస్యస్యాద్విషయే సతః || * || సజ్యోతిః - దివామృత శ్చే ్చదానకు త్రదర్శనం నిశిమృతశ్చే సూర్యదర్శనమిత్యర్థః | బోధాయన్కో పి -- || వా | శిష్య సతీర్థ్యసబ్రహ్మ చారిషు త్రిరాత్రమ హోరాత్ర మెక రాష్ట్రమ్ II * 8 సతీర్థ్యః - ఏకా చార్యోపనీతః , సబ్రహ్మ చారీ – సహాధీత వేదైక దేశః | విష్ణురిపి ఉపాధ్యాయమాతులశ్వశు రేష్వహః || • ! విజ్ఞా నేశ్వరేచ సబ్రహ్మ చారిణి ప్రేతే ఉపాధ్యాయేతథైవచ | శ్వశురస్యను తే ప్రే తే ఆ సూరా తెణశుధ్యతి ! * } 1 : -- వా trt | ·(-93) ఆశౌచశతతవ్యాఖ్యానమ్ - సద్యశౌచముచ్యతే | సద్యశ్మాచంనామ స్నానమా తాపనోద్య మాశౌచం, స్నానాన్తమాశౌచమిత్యర్థః | తథా ? రాః ద్యశ్శౌ చేతు తావత్స్యాదాశౌచం సంస్థితస్యచ | యావత్స్నానం నకుర్వ సచేలం బౌద్ధవాబహిః || • || సంస్థిత స్వేత్యుక్త త్వాత్ ప్రసవే తదతి క్రమెచ పితృవ్యతిరిక్తస్య నస్నానమ్ . శ్వశాది విషయే (శ్వశూ శ్వశురతత్పుత్రయాజ్యా చార్యసుత ర్విజామ్ | ఉ పాధ్యాయస్యసద్యస్స్యాస్మృతౌతత్ప్రతియోగి నామ్ || 2011 | శ్వశ్వా ది ప్రతియోగినాం మృతౌశ్వశ్వా దీనాం సద్యశ్శౌ చం స్యాత్ | శ్వశూ శ్వశురౌ ప్రసిధ్రా, తయోః ప్రతి యోగీ జామా తా , తయోస్సుతస్స్యాలి , తస్య ప్రతియోగీస్వసుర్భతాః , ఆచార్యను తోపాధ్యాయ యోః ప్రతియోగీశిష్యః , ఋత్విగత్రయాదృచ్ఛికః , త స్క్రాతియోగీ యాజ్యః , పూర్వజుష్ట స్స్వయంవృతయోః తత తియో గినోయాజ్యస్యచ మిథ స్ర్యుహస్యోక్త త్వాత్ | అత్రవృద్ధయాజ్ఞవల్క్యః !! శ్లో || మి ③ జామాతరి ప్రె తే దౌహిత్రే భగినీసు తే | స్యా లేచ తత్సు తే వాపి సద్యస్స్నా నేనశుధ్యతి | శిష్యెపణ్చుత్వమాప న్నే శుచిర్నడు త్ర దర్శ నాత్ || * || మిత్రవిషయే సద్యశౌచమసన్నిధౌ, సన్నిధౌతుదినవిధా నాత్ | దౌహిత్ర భాగి నేయమృతౌ మా తామహ మాతులవిషయే సద్యశౌచవిధి ర్దే శాన్తరస్థానుపనీతమృతివిషయః , ప్రత్యక్షేతువ్రతా తాగపి పక్ష్మిణీవిధా నాత్ ! స్యాలవిషయేచ స్నానవిధిఃపరో తె శిప్యో తో పాధ్యాయ ప్రతియో గ్యేవ, అస్తే వాసివిషయే త్ర్యహవిధానాత్ | శిష్యవిషయే " శుచిర్మతత్ర ఇత్యుపాధ్యాయ స్యైక కాలో 9 శిష్య ప్రె తానుగమన విష యా, “ అహ శ్శేషంబహిర్వాసొ యావన్నకు శ్రదర్శనమ్ ” ఇతిస్మరణాత్ . రాష్ట్రలో భాది విషయె (రాష్ట్రడో భేచదుర్భిక్ష వ్యాధావిత్యాది 22 పది సద్యశౌచం భవేదా పన్ని స్తరోపాయకర్మసు | 20 || - దర్శనాత్ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ హెూపతాప - | వ్యాధౌ - రో గే, ఇత్యాగి 22పది - దేశభ్రంశగృహె మ హెూత్పాతాదికాపది , ఆపన్నిస్తారార్థం క్రియమాశేషు కర్మ సు సద్య శౌచమ్ " ఆపన్నిస్తారోపాయకర్మసు " ఇశ్యక్తత్వాత్ | అన్యకమః స్వాశౌచమ ప్రీతి మన్తవ్యమ్ , సర్వరాశౌచ సచస్యాపడు బాధిత్వా త్ | తథాదకః || శ్లో || స్వస్థకా లేత్విదం సర్వం సూతకం సముదా హృతమ్ | ఆపద్ధతస్య సర్వస్య సూత కే2పి నసూతకమ్ || * || బ్రా హ్మె || శ్లో || దుర్భి జే ప్రాణరణార్థం కృతయత్నస్య దెహినః స్క్రభ్రం శే స్థితస్యాపి పుత్ర దారాంశ్చ రక్షతః || విభ్రష్టస్య స్వ దేశా చ్చ అన్యదేశపరిగ్ర హే ! గృహోపతా పే ఘో రెచ దారుణాయామథా పది !! గృప తాపశాన్త్యర్థం క్రియమాణెచకర్మణి | శీతవాతాత పైర్య త్రహ్యస్యైవ మఠణం భవేత్ || తతో పసర్లాత్స్వ నెహం రకు మాణస్యనో భవేత్ !! * !! అఘమితి ప్రకృతమ్ ! ఉపసగాళ్త్ - దేహవ్ స్ఫోట నాది భిరుపప్లవాత్ | పరాశరో2పి # శ్లో ! దుర్భి జె. రాష్ట్ర సంఖానా వాపదాంచ సముద్భ వే ! ఉపసర్గమృతౌచైవ సద్యశౌచు విధీయ తే || • || ఉపసర్గః - స్వగృ హైక దేశశ్లోబద్ధ వ్యతిరిక్త ః , తన్మృతౌగృహ స్వామిని స ద్యశ్శాచమ్ | యదా అకామాత్ రామతో భాద్యుపప్లవ వృతౌ సపిణ నాం సద్యశౌచమిత్యర్థః | పురాణెచ | శ్లో || గోమజళాచౌ వైశ్యానాం కృషి కాలాత్యయేష్వపి (ఆశౌచం నభ వేల్లో కేసర్వ తాన్యత్రవిద్య తే || * II . (గోవి.ప్ర స్త్రీకృతే ప్రేతె రాజ్యార్థం వాహ లేయుధి | శౌ (చంచోర్ధ్వక్రియాస్సద్యో యద్యని చ్ఛా సృఘంమృతౌ ! 2.2!! రాజని వా రాజభృత్యా వాగో బ్రాహ్మణ స్త్రీ విషయేయు ధైశస్త్రీణ హతేసతి సద్యశౌచమ్ | దాహాది సపిణెతో ఆవృతాశ్చ సద్యస్స్యుః | మృ T- మృతివిషయే , యదేచ్ఛాభావః , కెవల రాజగణాభయ ద్వా , భృతి ప్రత్యాదానభయా ద్వా , యేన కెన చిదుపాధి నావా , యుద్ధభూమింగతస్య నురణానిచ్ఛోర్మృతస్యదుర్మృత త్వాదన క్షమాశౌచమ స్తి, కాలా ఘోరపవో దక క్రియా కార్యా' | అత్ర మనుః - '|| శ్లో || రామాహాత్మా కస్థా నే n ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ సద్యశౌచం విధీయ తే | గో బ్రాహ్మణస్యచైవాగ్గేయస్య వేళ్ళతి భూమి పః || * ! బృహస్పతిః - ॥ శ్లో || శ ణాభిముఖోయస్తు వధ్య తేకు త్రకర్మణా ! యజ్ఞ స్సర్దిష్ట తేతస్య సద్యశౌచం విధీయ తే || * !! యజ్ఞ : - పితృమేధాఖ్యః || శ్లో | బాహ్మణాధేగజా షేక్ చ భూమ్యాధేకా వా ని యుజ్యతే | రాజోవా రాజభృశ్యస్య సత్వోద్రిక్తస్య స్య రే || సంముఖస్య హతస్యాపి సద్యశ్శాద్ధక్రియా భవేత్ | రాష్ట్ర స్స్వరోభ వేత్తస్య భృత్యా నాచపరిక్ష యాత్ || • I! సత్వోద్రిక్త స్యసజర ఇత్యుక్త త్వాత్ " క్షుత్రక గ్మణాశస్త్రావధ్య తే ” ఇతి స్మరణాచ్చ , మరణానిచ్ఛో రసభిముఖ స్య వీర స్యమృతౌ కాలాన్తర ఏవ ఉదక క్రియా 22 శౌచం చేత్యశౌలభ్య తే మనుః !! వా || గో బ్రాహ్మణగుర్వర్థం మృతానామ్ || * || మాను శ్చ — ! శ్లో || ఉద్య+ రాహ వేశ స్త్రీ కుత్ర ధర్మహతస్యచ | సద్యస్స నిష్ట తేయ స్తగా 22 శౌచమితిస్మృతః || బ్రాహ్మణా గ్లే విసన్నాయే యో షి తాం గోగ్ర హే2పివా || * || . అగ్ర విశేషః . {ఏక రాత్రం భ వేశ్యకు తైః కాలా న్త రేమృతే | } యస్తుడు త్రధర్మేణ యుద్ధాభిముఖః శ ప్రహత స్తస్మి యుద్ధలని త శస్త్రకు ఆర్ధి నా న్త రెమ్మ తేదినమా శౌచమ్ | తధావిజ్ఞాసశ్వ రె --- II శ్లో || ఆహ వేషమృతానాంచ ఏక రాత్రనుశౌచకమ్ || • | ఇతి . దుర్మృతి అన్వకులశృఢచోరాన్త్యవిచ్యుచ్ఛస్త్ర విషాగ్నిభిః || 23 ||) ఆయోడె నశనతోయా ద్యైర్యృ తేరా మాత వృత్తితః! , శృథీణః - మహిషగజపశ్వాదయః , శృణిగ్రహణం దం స్ట్రిణామ ప్యుపలక్షణమ్ , దం స్త్రీలోవ్యాఘాదయః ! అన్త్యః - చణాలః | విష శబైన స్వహనన సాధనమసీపత్ర వత్సనాభాదికముచ్యతే | హా ప్రస్థానమ్ , తచ్చ, అనశనమ్ - అభక్షణంచ , ఆ - ది నాయతి ఇచ్చి దుద్దిశ్య | ఆదిశబేన ప్రపతనోద్బద్ధ నాద దయో గృహ్యం - ఝాదం ప్రాణ ii తి విషయే పాయం ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 00 పరాశరః -- దిభిః కామాత వృత్తితో బుద్ధిపూర్వ ప్రవృత్యాచ్చు తేసతి తత్సపిడ్డా నా మన్వక్షమా శౌచం భవతి , యావత్ప్రేతదశఃనం భస్మాన్తమిత్యథr : 1 కామాతవృత్తిత ఇత ప్రవృత్తె రేవబుద్ధిపూర్వకత్వం వ్యాఖ్యేయం న తుమరణస్య , సహికశ్చిన్మత్యోణ ముర్తు మిచ్ఛతి | తస్మాత్ , అయమశని గర్జన్నిర్జిగమిసతి , సర్పః ప్రసపణతి , కుడ్యమ్పిపతిషతి , కూల జ్కూ- షే యం నదీ ప్రవహతి , దిధకున్నయమగ్ని జృణమ్భ తే, అత్రమా ధేచోరావ్యా . ఘాశ్చబాధ , శృద్ధిణాదం ప్రీ ణశ్చజిఘాం సవశ్చరని, ఇత్యాదికం దృష్ట్వాశ్రు త్వాపివా యే తావత్తత్రతత్ర బుద్ధిపూర్వం సాహస ప్రవృత్తా సైజం మృతౌమస్త్రవత్సం స్కారోదక క్రియాని షేధోద్రష్టవ్యః | అ || శ్లో || భృగ్వగ్నిజలపా తేషు దేశాన్తరమృతేషుచ | బా లెమృతేచసన్యా సేసద్యశౌచం విధీయ తే || • || 7 గౌతమశ్చ. అన్వక్షం రాజఆధాచ్చాయు థై ప్రాయోడెనశనశస్త్రాగ్నివిషోదకోద్బ స్ధన ప్రపత నై శ్చేచ్ఛ తామ్ II * || ఇతి | అయుద్ధ గ్రహణం యుధైకుత్ర ర్మణాహతస్యచుర్మృతత్వా భావజ్ఞాపనాథః మ్ | ఇచ్ఛ తామిత్యుక్త త్వా తమాదదుర్మృతా నామాశౌచోదక క్రియావిధిర్భవతి | యాజ్ఞవల్క్య శ్చ - II శ్లో || హ తానాం నృపగోవి ప్రై రన్వక్షం చాత్మఘాతినామ్ | మహీపతీనాం నాశౌచం హతానాం విచ్యుతాతథా || • || పరాశరశ్చ. I శ్లో || బా లేదేశానర సే చపతి తే చను నౌమృతే | సద్యశౌచం త థేచ్ఛా తోజులాగ్న్యుద్బధ్ధ నాదిషు || * I జలాది ష్విచ్ఛా ప్రవృత్తితో మృతే ఇ త్యర్థః | విజ్ఞానేశ్వరేచ || వా || దర్పాది నాచణ్ణలా దీకొహన్తుం గ తోయ సైర్మారిత స్తస్య " సర్వతప వా శ్మానం గోపాయేల్ ఇతి విధ్యతి క్రమనిమి త్తః పిజ్జాదక దానాది ని షేధః | ఏవం దంష్ట్ర్యాది గ్రహణాథః మాభిము ఖ్యే నదపా గ్గచ్ఛతో మరణే ప్యయంని షేధఇత్యనుసన్దేయమ్ || * || ఇతి 1 అనే నైవాభి ప్రాయేణ స్మృత్యన్త రెచ - || శ్లో || చణాలాచుదకా త్సర్పాద్బాహ్మ గా ద్వైద్యుదా నలాత్ | దంష్టిభ్యశ్చ పశుభ్యశ్చమ రణం పాపకర్మ ణామ్ || * || తథా సంవర్తదజ II శ్లో || యే వేశ్యా - -- - ·(98) ఆశౌచశతత వ్యాఖ్యానమ్ FB || వైథెపా అత్ర, స పతయోని స్రాయే వైశూద్రాన్న భోజినః | యే చా న్యే పాపకర్మాణ స్తేషాం భస్మా న్తసూతకమ్ || * || శ్లో | క్రియాహీనస్యమూఖః స్య కదర్యస్య త థైవచ | ఋణగ్ర స్తస్య డమ్భస్య భస్మాన్తం సూతకం భవేత్ || • || పా పక ర్మాణః - పాతకినః | క్రియాహీనః - ద్విజాతి కర్మహీనః | మూఖ : - నాస్తికః ! కదర్యః - మా తాపితృపుత్రదారాశ్మ వణ్చుకోలుబ్ధః . అత్రవి శేషు (పచూ దాణుర్మృతాసద్యః క్రియాశౌచేసమాచరెత్ | 281) ప్రాయాది మరణే త్ర్యహం సద్యశ్చ తళి యాః | అబుద్ధిపూర్వకం జలాగ్న్యాదిభిర్మృతిః ప్రమాదదుర్మృతిః | 1్యః - అవిల మ్బేన , క్రియాశౌచేకు ర్యాత్ , దాహాది సాపిణ్యై ? తక్రియాశ్చాశౌచంచానుతి షేదిత్యర్థః | వై ధే- శాస్త్రచోది తే , ప్రాయా దిమరణె త్ర్యహమాశౌచమ్ , తర్మియాః - ఒత క్రియాశ్చ , సద్యః - తదైవకుర్యాత్ | ఆదిశ భైన జలాగ్ని ప్రవేశ భృగుపాతాదికం గృహ్యతే పతదుక్తం భవతి , అత్యనాను స్థానాశక్త జీ. ” చికిత్స్యరోగాణాం వృ ధాజీవినామ్ " అగ్ని ప్రవేశంజల ప్రవేశం భృగుపతనంవా మహాపథ గమ సంవా గచ్ఛెన్న వృధాజీవితుమి చ్ఛేత్ " ఇతి వృద్ధగా గ్యాది వచన విహితే బుద్ధిపూర్వాగ్ని ప్రవేశాది చురణే త్ర్యహమా? శౌచమ్ , తదానీ మేవ ప్రేత కృత్యంచ కుర్యాదితి | తథా బ్రాహ్మే పురాణె – 1 శ్లో || ప్రమాదాద పినిశజూమక స్మా ద్విధిచేది? ఎతః | శృఢదంష్టి , నఖి వ్యాళ విషవిచ్యుజ్జలా గ్నిభిః || చణా లైర్వా2 థచొరైర్వా నిహతో యత్ర కుత్రచిత్ | తస్య దా హాదికం కుర్యాద్యస్మా న్నపఠితస్తు సః || * || వృద్ధ గార్గ్యశ్చ వృద్ధశౌచస్మృతేర్లు పః ప్రత్యాఖ్యాతభిషకీయః | ఆత్మా నం మాతయే ద్యస్తు భృగ్వగ్న్యనశ నామ్బుభిః || తస్య, రాష్ట్ర మాశౌచం ద్వితీయేత్వ స్థిసబ్బుయః | తృతీయేతూడకం దత్వా చతుర్దే శ్యామాచరెత్ I * a అత్ర ఘాతయేగితి విధిః | తధావిజ్ఞా నేశ్వర - | శ్లో || అనుష్ఠానాసము గ్రస్య వాన ప్రస్థస్య జీర్యతః | భృగ్వగ్ని జలస్మమైర్మ రణం ప్రవిధేయ - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - తే || • || ఇతి | అతఏ వాగ్న్యాది మరణే త్ర్యహాశౌచస్మ రణమ్ , అన్య త్ర సద్యశౌచస్మ రణాత్ | తధా ప్రచేతాః : — || వా || డిమ్బాశనిద్వం గ్వహ తానాషగ్ని జల ప్రవిష్టా నాం సద్యశౌచమ్ || * || డిమ్బః - జనసం మర్గః | ఏతచ్చ బుద్ధిపూర్వవిషయమ్ , అన్యత్రా శౌచోదక క్రియావిధా నా త్ ! తధా జైరాః - || శ్లో || అథకశ్చితమా దేన ప్రియే తాగ్న్యుద కాదిభిః ! తస్యాశౌచం విధాతవ్యం కర్తవ్యాచోదక క్రియా || కించ II సా ధ్వీ నా మేవ నారీణామగ్ని ప్రపత నాదృతే | నాన్యోధర్మో _ స్తి విళైయో మృ తేభర్తరి కహిళా చిత్ || • || ఇత్యగ్ని ప్రవేశ స్యాపి శాస్త్ర విహితత్వాత్త తాపి సపిగ్గా నాం త్యహ మేన | తథాఖాప్మే -- 1 శ్లో | దేశాస్త రమృతేపత్యౌ సాధ్వీత త్పాదు కాద్వయమ్ | నిధాయోరసిసశ్రద్ధా స్ర ఏ శేజార వేదసమ్ || 50 గ్వేదవాక్యాత్ స్త్రీ సాధ్వీ సభ వేదాగ్మ ఘాతినీ ! త్ర్యహాశౌచెతు నివృత్తే శ్రాద్ధం ప్రాప్నోతి శాశ్వతమ్ || * H ఆత్రే వవిషయే ఏ శేష ఆ గ్నేయపు రాశా || శ్లో | విష్ణోః కార్యం సముద్దిశ్య దే హ త్యాగోయ డాకృతః | తథా వైకుణమాసాద్యముక్తోభవతిమానవః || • !! వాయవ్యపురాణెచ || శ్లో || దేవ కార్యపరోభూత్వా స్వతసులయఃప రిత్యజేత్ ! సయాతివిష్ణుసాయుజ్య మపి పాతక కృన్నరః !! • || సాద్మె చ. || దేవస్యధన ధానా • భూప ణామ్బరయోరపి ! ఒ తా రామగృ హాద్యర్ధం వివాదం కురు తేయ దా || వైష్ణవో యోవి శేషేణ ప్రాణ తా రాణ త్యాగా గమాత్మ నః | శస్త్రాది సాధ నైర న్యైః శ్రణకృత్యాది కాన్మృతః || తస్య వం శేమృతాస్సర్వే యాని విష్ణోఃపరంపదమ్ || • || ఆశ్వ మేధి కే — |శ్లో ! ణాం స్త్యజతి యోమర్త్యో మాం ప్రపన్నొడిపి మత్కృతే | బాలసూ ర్యప్రకాశేన వ్రజేద్యా నేన మగ్గృహమ్ || # # భగవానపి మన్నిమిత్తకృతం పాపమపిధర్మా యకల్ప తే ! మామ నాధృత్యధ మోf 2పి పాపం స్వాన్మతహినతః || * If నారదీయే - || శ్లో || విష్ణు కార్యనిమి త్తే, న దేహ త్యాగం కరోలియః ! సయాతి వైష్ణవం గోకం పునర్జన్మ నవిద్య తే #•!! ఇత్యాదికం ద్రష్టవ్యమ్ | కించ మనుః || శ్లో || యః కామతో మహాపా - - !! -- ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ F - పు) నగఃకుర్యాత్కథంచన | నతస్యచుష్క ృతిర్దృష్టాభృగ్వగ్ని పత నాదృ తే || * ! బృహద్యము || శ్లో || రైతస్సికా ్వకుమారీషుస్వయోని ష్వక్త్యసువా | పిణాపత్యదా రేషు దేహ త్యాగోవిధీయ తే ! * || ఉ శనా -- || శ్లో || అ ్యనసహసుప రె– భోజ నెమైథు నెకృతే | ప్రవి శె త్సం ప్రదీ పై గ్నౌ మృత్యునా 2 సౌ విశుధ్యతి || * !! వ్యాసః || శ్లో || బుద్ధిపూర్వకృతేపా పే దేహ త్యాగోనసంశయః | అతి పాతకిన స్వైతే ప్ర ఏ శేయుహు - తాశనమ్ || * || ఇత్యాద్యాశ హననం యతయత్ర శా త్రతో 2 నుజ్ఞాయతే, తత్ర తత్రత్ర్యహాశౌచు సగ్యః ప్రేతకృత్యంచ ద్ర స్టవ్యమిత్యలమ్ . షణాది విషయే || %3D షణ పాషణా పతిత ప్రవ్రజ్యానా సిమోఘజాః || 2x || స్వైరిణ్యనాశ్రమిస్తేన గర్భ భగ్దాత్మ ఘాతినః | నా శౌ కాస్త దాతూప్లీం దాహ్యాః పశ్చాత్తుమస్త్రతః || 22 || షణః - || శ్లో || నజు స్యూత్యుచి తేకా లెన స్నాతినడ దాతిచ | పి తృదేవార్చనాహీనస్పషణ్ణః పరికీతిః తః || • || H లింగచ్ఛేదః కృతో యేన సషణాః పరికీ ర్తితః || * || ఇత్యాదిస్మృతి మాధవీయాచ్యుక్త లక్షణః || శ్లో || త్రయీముజ్జు తియో మోహాత్సనగ్నః పరికీర్తితః | బ్రాహ్మణా ద్యాస్తయేవణ్ణ స్స్వవగాణ దన్యతో ముఖాః || యాన్ తేనగ్నసం జ్ఞాంతుహీన కగ్మస్వవస్థి తాః | ఏ తేపాషణినః పాపాన హ్యెతా నాల పెచ్బుధః || * || ఇతి విష్ణుపురాణోక్త ప్రకారః పాషజ్ఞః || శ్లో || భ్రష్టోయస్స్వారమా చారాత్పతితస్సో 2 భిధీయ తే || • II ద్విజాతి కర్మ భ్యోహానిః పతనమ్ || శ్లో || నిగృహీతాశ్చయే రాజా చౌర్యదో షేణకుత్రచిత్ | పరదారా? హర స్తశ్చ రోషాత్తత్పతిభిహః తాః || అసమా నైశ్చసజీణా శ, లాద్యైశ్చవి. గ్రహమ్ | కృత్వా తైర్నిహ తాయేచ చణా లాదీక్ సమాశ్రీ తాః || బద్ధాగ్నివిష దాశ్చైవ పాషణాః క్రూరబుద్ధయః | క్రోధాతా యం విషం వహ్నిం శస్త్రముద్బద్ధనం జ జలమ్ || గిరివృక్షు ప్రపాతంవాయే 33 ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ N 33 || కుర్వన్న రాధమాః | కుశీలజీ వినోయే చ స్నానాలఙ్కా ర కారిణః 8 ముఖేభ గాశ్చయే కేచిత్ క్లీ బ ప్రాయానపుం సకాః | బ్రహ్మద్మహ తాయే చ యేచ నై బ్రాహ్మణేహంతా : " మహాపాతికి పోయేచపడి తా ప్రకీర్తితాః 1 * !! ఇతి బృహన్నారదీయాప స్తచ్బుబాహ్మపురాణోక్తరూపాః పతి 37 : 1 ప్ర ప్రజ్యావాసీ - సన్య స్యస న్యాసధర్మ హీనః , పతితః ప్రవ్రజ్యాయాంవ నొవా | మోఘజః - వృధాజాతః , క్రియాగుణా ద్యైః కస్యచిదథః స్యాసమ్పా చకః | స్వైరిణ్యః - కులటాః , ఏతచ్చకులటాయాస్సద్యశౌచం స్వైర చారే , ఏ కాశ్రయేతు “ యుక్తా స్త్రీ చ ” ఇత్యుక్తాశౌచమ్ , తస్యాభతుఁ స్తు " పరాశృతాయాః " ఇత్యుక్తాశౌచమ్ | అనాశ్రమిణః శ్లో యస్తు సం త్యజ్య గా హస్థ్యం వాస ప్రస్థానజాయ తే | వరి వ్వాపి పై త్రేయసనగ్నః పరికీర్తితః || • || ఇతి విష్ణుపురాణో కలక్షణాః | ఆతా నాశ్రమిత జోష స్వధి కారసము వేవ్యశి వా హే వేదిశవ్యాః , 4 అధి కా దేశ త్యకృతాశ్రమవి శేషపరి గ్రహాఅనాశ్రమిణః " ఇతి విజ్ఞానేశ్వరేణా క్త "్వత్ ఘాతిన్నబొద్వం ్వత్పరం శ్రూయమాణః ప్రత్యేక మా భిసమ్బధ్యతే , గర్భఘాతినోభతృణ ఘాతిన ఆత్మ ఘాతినఇతి , అత్రలి? పు.వివక్షితమను పా దేయ త్వాత్ | ఏ తేపణాదయో నాశౌచాహాక్ : , |శ్లో || ఉదకం పిడ్జి దానం చపే తేభ్యోయశదీయ తే ! నోపతి ప్లేత తత్సర్వము స్తరి క్షేవినశ్యతి || * || ఇత్యజ్లిరస్మరణాతి దక క్రియాహాజశ్చనభవ నీ త్యర్థః | ఏ తేషాం మరణె సపిణె రాశౌచం నాను షేయమ్ , పిజ్రాద కాది చ నకార్యమ్ , అన్వకుమిత్యను వృత్తైస్స్నానమాత్రం తు కార్యమ్ , ఏ తేషణా దయ స్తదానీం తూ చిత్తుకాల కాలా న్త రేమ స్త్రవదాహ్యాః | తధాబృహస్పతిః — || శ్లో || విజద్బస్టనశణయస్వాత్మానం ప్రమా పయేత్ | మృతో2 మే ధ్యేన లేస్తవ్యో నాగ్ని సంస్కారమహణ తి || • II ప్రజా పరిశ్చ || శ్లో || గో బ్రాహ్మణహతా నాం చ విచ్యుతా పార్టీ వేనచ ఆశ్మ నస్త్యాగినాం చైవపత్ తానాం తథైవచ || సర్వైహణ తానాం విప్రా పతి తా నాంచ కామతః | పాపణ్ణ మాశ్రితానాంచ ప్రేతకర్మనవిద్య తే! • || on S దాహ్యః , పశా = విప్రాణాం ·(2X) ఆశౌచశతతవ్యాఖ్యానమ్ F - | - అత్ర" నాగ్నిసంస్కారమర్హతి ప్రేతకర్మ నవిద్యతే " ఇతి మస్త్ర వద్దాహని షెభః | తథాహారీతః -- || శ్లో || శ్రాహ్మణేన వధే ప్రా పేద జ్ఞాలస్యక రేణవా | ఆత్మనశ్శస్త్ర నిఘాః తే శూద్ర వద్దాహయేద్ద్విజమ్!!#A శూద్రవత్ - అమస్త్రకమిత్యర్థః | అణ్ణి రాశ్చ ॥ శ్లో | కామతోమ రణం ప్రాప్తి ఆ స్యేమత్స్యం ని వేశయేత్ | బ్రహ్మ హాసమణ త్యాహుః కాష్ఠ వద్దహనం భవేత్ || * || శ్రీ హ్మేచ || శ్లో || పతి తానాం సదాహ స్స్యానా న్యైవ ర్నాఫిసఇ యః 1 నచాశ్రు పాతఃప్శివానోదకంచ సనూ చరెత్ || * ||మనుశ్చ II శ్లో || వృధా సంస్కారజా తానాం ప్రవ్రు జ్యావాసినాం తథా | ఆశ్మ నస్త్యాగి నాంచైవ నివర్తెతోదక క్రియా II * !! ద శుశ్చ — || శ్లో ! మహాపాతకి నాంచైవ తథా చైవాత్మ ఘాతి నామ్ | ఉద కం పిగ్గా దానంచ నకు ర్యాచాద్ధమేవచ || నోపతిష్ఠతితత్సర్వం రాకు సై ర్వి ప్ర లుప్య తే | చణాలా ద్యైహంతా యేచ శృణి దంష్ట్ర సరీసృప్రేః I శ్రాద్ధమేషాం మేషాం నకర్తవ్యం బ్రహ్మద్మహతాశ్చయే I * n జాబాలిశ్చ - ||శ్లో || పతి తే2నశ నే పే 9 తేవి దేశ శా శిశౌనచ || * II యాజ్ఞవల్యుశ్చ. || శ్లో || పాషణా నాశ్రితా సెనాభర్తృఘ్నః కామగాది కాః | సురాప్య ఆ త్మఘాతిన్యో నాశౌచోదక భోజనాః || * || మనుశ్చ - 1 శ్లో || పాషణానా శ్రితానాంచ చర నీ నాంచ కామతః | గర్భభర్తృద్రుహాంచైవసురాపీ నాం చయోషి తామ్ || • || పతితనిర్దారాదౌవి శేషమాహయమః - || శ్లో ! నా శౌచంతోదకం నా శ్రునకు ర్యా త్రేతకర్మచ | బ్రహ్మదణ్ణహ తానాంచ నకు ర్యాత్కటధారణమ్ || బ్రహ్మదణ్ణః - బ్రహ్మశాపః , కటధారణమ్ - సైతధార ఇమ్ |శ్లో వైతానంప్రక్షి, పేదప్సుఆవసథ్యం చతుష్పథే | పా త్రాణితుద హే దగ్నౌయజమా నేవృధాహ తే || ఆత్మ నస్త్యాగినాం నాస్తి పతి తానాంత థాక్రి యా | తేషామపి తధాగళా తోయేవస్థాపనం హితమ్ || కృత్వాగ్ని నుదక 8 స్నానందర్శనం వాహనంక థామ్ | రజ్జు చ్ఛెదాశ్రుపాతంచ త పకృచ్ఛే ణశుధ్యతి n * II స్నానమత ప్రేత స్యైవ , స్వస్యతుసద్యశౌచవిధానాత్ స్నా నేనదోషః | సంవర్తశ్చ -- || శ్లో ! ఏషామన్యతమం ప్రేతం యోవ హే || ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - తద హేతవా | కటోదక క్రియాంకృత్వా కృచ్ఛంసాన్తపనం చ రేత్ || 4 || పతద్బుద్ధిపూర్వ విషయమ్ , అన్యత్రతు | శ్లో | తచ్ఛవం కేవలంస్పృ స్ట్వా అశ్రు చాపతితం యది 1 పూర్వోక్తా నామ కౌరీ చేదేక రాష్ట్ర భోజ నమ్ || * 1 ఇతి తేనైవ ప్రాయశ్చిత్తలాఘవ స్మరణాత్ 1 తథా పరాళ రః -- 1 శ్లో || గోభిహళ తంజలోద్బ థైబ్రాహ్మ ణేనచపాతితమ్ | తం స్పృశ స్తితు యేవి ప్రావోయీరశ్చాగ్ని దాయకాః | తస్తకృత్య్రణ శు ధ్వని పరాశరవబోయథా || * అత్రపతి తాదయశ్చ స్వసపిజ్ఞమరణే నోదకం దద్యురి త్యాహయాజ్ఞవల్యుః - -- 1 శ్లో || నబ్రహ్మ చారిణఃకుర్యు రుదకం పతి తానచ || • II వృధ్ధమనుశ్చ — || శ్లో || క్లీ బాద్యానోదకంద ద్యుః పతి తాశ్చ విధర్మిణః | గర్భభర్తృత్రుహ శ్చైవ సురాప్య శ్చైవయో షితః || * || అత్ర విశేషమాహ ప్రజాపతిః — | || శ్లో || స్నేహ కార్యభ యాదిఖ్యా యస్తత్కు ర్యాన్న రాధమః | చణా లేనహత స్యాపి తస్యవత్యా మి నిష్కృతిమ్ || చరేత్సా స్తపనం కృచ్ఛం మత్యాచెత్తప్త కృచ్ఛ కమ్ | తచ్ఛవం కేవలంస్పృత్వా పాతయి త్వా శ్రువాథవా || ఏక రాత్రం తు నాశ్నీయా రాత్రం బుద్ధిపూర్వ కే | శ్రాద్ధం కృత్వా చర్ళే చ్ఛం మత్యాసా నపనం చ రెత్ || తథా శ్రాద్ధభుజాంచైవ ద్విగుణంబ్ర హ్మ చారిణామ్ || కిచ | || వధక స్యకదర్యస్య ఋణగ్ర స్తస్య సర్వదా | క్రియాహీనస్యమూఖః స్య నాస్తిక స్యవి శేషతః II వ్యసనాసక్త చిత్తస్య ప రాధీనస్య సర్వదా | నిత్యం జ్ఞానవిహీనస్య భస్మా నం సూతకంభ వేత్ || *!! ఇతి దలాదిస్మృత్య నర వచనాన్యత్ర ద్రష్ట వ్యాని , అస్మా భిస్తు విస్తర భ యాదుపరమ్యతే . పశ్చాత్తుమస్త్రతో దాహ్యా ఇత్యుక్తం తత్ర కాలనియమమాహ దుర్మృతౌ వత్స రాస్తే వాషణ్మాసానే త్ర్యహాత్మియా? 1) త్యహంచామమిహావశ్యం సారాయణబలిర వేత్ || 2 21 ) దుర్మృతౌ - విపోద్బస్టనశస్త్రాదిభిఃపూర్వోతైర్మరణే , వత్స రాస్తే హష ఇసా, వాత్యహా- దాహాది క్రియాః కార్యాః | అత్ర , అఘమ్ - ఆలౌ i ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- . చ || చమ్ , త్ర్యహమ్ , ఇహ - చుమ్మ తో, అవశ్యమ్ - నియ మేన , సారాయ ఇబలిర్భ వేత్ | తథా ట్రై హ్మె || శ్లో || క్రియ తే పతి తా నాంతు గ తే సంవ్సరే క్వచిత్ | దేశబద్ధు ప్రమాణ త్వా దయామూ లేచ బన్దుభిః II మా రః పాదమూ లేవా శ్రా శ్రాద్ధం శంహరిసమర్పణమ్ | స్మ రణాద్యత్ర శుద్ధిస్స్యా త్సు రాపానాది కర్మసు || స్వయం మృతస్య శుద్ధిస్స్యాత్కు త్రచి దేశ గౌర వాత్ || * || హరిసమర్పణల నారాయణబలిః | వ్యాసః || శ్లో || స ర్వెషా మేవలోకానాం గురుర్నారాయణోహరిః | తస్యసమ్పూజనం కా ర్యం సర్వపాపహరం హితత్ || తముద్దిశ్యబలిః కార్యోదతో హిదురి తాప హః | మస్త్రసం స్కారహీనంతు సుగతిం ప్రాపయిష్యతి || * || నారద ॥ శ్లో || నారాయణబలిః కార్యోలోక గహాః భయాన్న రైః , త ధా తేషామ్భ వేచ్ఛౌచం నాన్యథేత ్యబ్రవీన్మనుః || తత్ర త్రిరాత్రమాశౌచం ద్వితీయేత్వస్థిసం చయః | తృతీయేతూదకంద త్వాచతుర్దే శ్రాద్ధమాచ రె తా || * II ఏవం నారదస్మరణాత్ , 11 శ్లో || యేమృతాః పాపమా గేణ తే షాం సం వత్సరాత్పరమ్ | నారాయణబలిం కృత్వాకుర్యాదూర్ధ్వక్రియాం ద్విజః || • || ఇతివచనాచ్చ , పూర్వం నారాయణ బలిం కృత్వాపశ్చా తిరాత్రేణ ప్రేతకృత్యంచ కుర్యాత్ | హారీతశ్చ ని గృహీత్వాతు వి ప్రాణామను శాసనాత్ | క్షీర ప్రక్షాళనం కృత్వా తద స్థి ప్రేతవద్ద హేత్ || పునర్విధానమ స్త్రీణ యధావిధి సమాచ రెత్ | మేవవిధిం కుర్యాన్మరణెగహిళా లేసతి || * || అఖణాద శేః చ — | శ్లో || అఘోస్తే వాళషణ్మా సెపునః కృత్వాతుసం స్కృతిమ్ | త్రిరాత్ర మశు వి ర్భూత్వాపిజ్జం కుర్యాతి యాదికమ్ || * || షణ్మాస ఇతిసమాహారద్వం ద్వః , తస్మిన్నతీత ఇతి శేషః | అభి రాశ్చ I శ్లో || నారాయణబలి: కార్యో దుర్మృతౌదుర్మృతస్యతు | సం వత్స రెవ్యతీ తేవాతద ర్దేపాదపవవా ! పితృమేధ క్రియాస్సర్వాస్సపిథీకరణాదృ'తె | కృత్వాపశ్చాద్యథా సూ త్రం బలికర్మ సమాచరెత్ || * || "యథాసూత్రం సపిణీకరణమ్” ఇత్యుక్త త్వాద్య థాకథం చిత్స్వ సూత్ర విదలా భేవాదాహాదికం కర్మ అన్యసూత్రేణా -- -- ఏప ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ పి కార్యమితి ప్రతీయ తె | తథాస్మృత్యన్తరే – శ్లో ॥ సూత్రాస్తరేణయో దగ్ధః ప్రేత స్తస్యోత్తరక్రియాః | స్వసూత్రేణైవ కర్తవ్యాస్సపిణీతు విశేష తః ! * II దాహాన ఘోరం స్వసూత్రవిల్లా భై, ఉదక దానాద్యుత్తరాః క్రియా స్స్వసూత్రేశైవకర్తవ్యాఖత్యర్థః | అత్రవిశేషమాహభరద్వాజ — శ్లో : యస్మీక్ సూ త్రే వివాహస్స్యాత్తేన ప్రేతస్య చక్రియాః | పిఱ్ఱసంసర్జ నాదర్వా క్సపిణీతుస్వ సూత్రతః II * || అత్ర నారాయణబలి ప్ర కారో విజ్ఞానేశ్వరా రౌద్రష్ట వ్యః | అత్ర స్మృత్యన్త రేవి శేషః - ||శ్లో || యావక్షణ్మ సమిత్య న్యేయా వాన్మాసత్రయంప రే | నా స్తిప్రేతక్రియే త్యే కె ప్రాయశ్చిత్తం విము: పరే! ప్రాయశ్చిత్తమాహ | ప్రాజాప త్యాతికృచ్ఛంచత ప్త కృచ్ఛత్రయంతథా | చాన్జాయణం తతఃకు ర్యాన్నారాయణ బలింతథా || కృత్వైతద్వత్సరాన్‌తు విదధ్యా దౌధ్వ దైహికమ్ | షణ్మాసాద్విగుణం కౌ ర్యం త్రిమాస్మా గుణం భవేత్ || చతుగుణం త్రిపక్షే స్యాత్సద్యః పశ్చ గుణం భవేత్ || * || వృద్ధపరాశరశ్చ || వా || తత్కా లేసతిపా యశ్చిత్తం చతుర్గుణం షణ్మా సాస్తే త్రిగుణం వత్సరస్యాస్తే ద్విగుణం శ్రీహా యనా స్తే ప్రోక్త మేవాచర ని || * || ఇతి | అత్ర విషయ భేదేన కాలవ్యవస్థ మాహసుమనుః — | శ్లో || అగ్ని విద్యుత్ఫయఃపాత చణాల బ్రాహ్మణేభ్రా తాః | ఏక ద్విత్రి చతుఃపఖ్చు షడభై శుద్ధిమాప్నుయుః || * || సంవర్తశ్చ- || శ్లో || యదిశ స్త్రవిపోద్బ : కామతో బ్రాహ్మణోహతః | త్రిహాయ నేవ్య తీ తేతు ప్రాయశ్చిత్తం విదుర్బుధాః || * || ఏత త్కాలవిల మేత్తన శుద్ధివిధా నం పూర్వోక్త ప్రాయశ్చిత్తాకరణ విషయమ్ , తతంృతౌతు సద్యపవ | త థా2 హకవషః || శ్లో || మనుష్యవర్ణం విప్రాణాం గహిః తేమఠశాస తి | సద్యపవక్రియా కార్యా వి. ప్రాణామని దామనుశాసనాత్ || * || అపరాకే In శ్లో || దుర్మృతౌసద్యపవస్యాత్సంసా రోహిద్విజన్మ నామ్ | దత్వా కృచ్ఛాణి వి ప్రేభ్యఇతిధర్మ విదాంమతమ్ || * || ఇతి | దేశవి శేషమర శెవసిష్ఠః 8 శ్లో || అకౌమతోహతా నాంచ ద్విజాతీ నాం వ నేపథి 1 ① మేవానగ రేవాపి కుటి కెషుగృ హేషువా || సంవత్స రేవ్యతీ తేతు బా -- బా ·(92) ఆశౌచశతతవ్యాఖ్యానమ్ -- హ్మ వైరభ్యన్యుయా | కృచ్ఛా కృచ్ఛంసామ్యంచ చరేత్సానవనం తథా || గోదానం తద్వ తస్యాస్తే బ్రాహ్మణానాంచభోజనమ్ || • || వి ॥ శ్లో || మట్టి పె గోపు రేవాపి ప్రాసా దేహర్మ్యభిత్తిషు | అ కామ తో మృతానాంతు దాపయే దైన్దవద్వయమ్ | ప్రాజాపత్యం చ రె ఈృచ్ఛం పరా కేణవిశుధ్యతి | ఫూర్డెభైతు వ్రతంకుర్యాత్సమా పెత్తూ దక క్రియా || నారాయణబలింకు ర్యాచ్ఛుద్ధి రేషా ప్రకీర్తితా | అతిమా నాద తిక్రోధా త్స్నేహా ద్వా యది వాభయాత్ | ఉద్బద్ధాన్మియ య తే నారీ నరో వాపి కథంచన || భృగ్వగ్ని జలపా తేన ప్రియే తానళ నేనవా | పూయశో, ణిత సమ్భూ తే త్వనెతమసి దారుణే || షష్టివఃషః సహస్రాణిహత్వాత్మా నం వ సేన్నరః | ఆత్మ త్యాగఃపర త్యాగా త్పాపీయా? పాత కాదపి || పాత కే నిష్కృతిదృష్టా కథమాత్మని నిష్కృతిః || * || ఇత్యాదివచ నైరాత్మహ న నే దోషశ్రవణాత్ , || శ్లో || శస్త్రంద్విజాతి భిగ్గాహ్యం ధర్మోయతో పరుధ్య తే | ద్విజాతీ నాంచ వర్ణానాం విష్ణవే శాల కారి తే || * || వా ! స ర్వత ఏ వాత్మానం గోపాయేత్ || * || ఇతి మన్వాదిభి రాపత్కాలేశస్త్ర గ్రహణెన ఆత్మరక్షణస్మరణాచ్చ II శ్లో || బస్టీగృహే భయాతో? వారాష్ట్ర కో భేతథైవచ | బలాద్వాకామతః పాపం యస్తు కృత్వా22 పది ద్విజః || విప్రాణాంపరిషధృష్ట్వా ఆత్మదోషం కాశయేత్ || • || ఇతి పరాశరాది భిరాప త్కాలకృతస్య దోషస్య ప్రాయశ్చిత్తస్మరణాచ్చబుద్ధిపూర్వాత్మహన నస్యాత్య న్తకృత్య త్వే నబన్లీ గ్రహాదిభయేనాశ్మహననందుర్మృతి రె వేత్యలమ్. గృహస్థవిషయే (ఆద్యోరాశ్రమిజోర్నా శేవర్లో క్తం త్వన్యయోర్మృతౌ || సద్యశౌచంగృహిణ్యేవం సద్యో 2 న్యేషుస దామిథః || 20 || ఆద్యో బ్రహ్మచారి గృహయోర్మృతౌ స్వస్వజాత్యు క్తంభతి , అన్య యో ర్వానప్రస్థసన్యాసినోర్మృతౌ సద్యశౌచమి త్యేవం ప్రకారెణాశౌచం గృహిణీ గృహస్థవిషయే , అ న్యేషు బ్రహ్మచారి వానప్రస్థ యతిషు పరస్పరం సర్వదాసద్యశౌచమ్ | గృహమృతౌ బ్రహ్మచారి వాన ప్రస్థయతిషు , బ్ర ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ : il || -- -- హ్మచారిమృతౌ బ్రహ్మచారి వానప్రస్థయతిషు, వానప్రస్థమృతౌ వానప్రస్థ బ్రహ్మచారియతీషు , యతిమృశౌ యతి బ్రహ్మచారి వానప్ర స్టేషుచ సపిణేషు పరస్పరం సద్యశౌచం భవతీత్యథఃః | అత్ర బృహస్పతిః స్థి కానాంవనస్థానాం యతీనాంబ్రహ్మచారిణామ్ | నాశౌచంసూత కే పో. క్తం శా వేచాపి తథైవచ || ప్రాయశ్చిత్తప్రవృథా నాం దాతృబ్రహ్మవి దాంతధా || * || సద్యశౌచమితి ప్రకృతమ్ | గౌతమశ్చ ఋత్విదీక్షిత బ్రహ్మ చారిణామ్ || * || ఇతి | పరాశరశ్చ లేమృతే యతౌ ప్రేతే సద్యశ్శోభంవిథీయ తే || * || యాజ్ఞవల్క్యశ్చ - సతివ్రుతి బ్రహ్మచారి దాతృబ్రహ్మ విదాం తథా || * | సద్యశ్మౌ చమి తి ప్రకృతమ్ | సత్రీ - సత తొన్నప్రదాతా , ప్రతీ - కృచ్ఛా దిషు ప్రవృత్తః | తధా విజ్ఞా నేశ్వరి - I శ్లో || నిత్యమన్న ప్రదస్యాపికృచ్ఛ చాక్ట్రాయ ణాదిషు | ప్రవృత్తే కృచ్ఛ సూమాదౌ బ్రాహ్మణాదిషుభోజనే || గృ హీతనియమస్యాపి నస్యౌడన్యస్యకస్యచిత్ || * || అ యడ్యపి దాతుస్స ద్యశౌచమిత్యుక్తమ్ , అమవిషయే తడు క్తి రితి మన్తవ్యమ్ | అశ్ర బ్రహ్మ వి ద్య తిః , కలౌ గుణాశౌచస్య నిషిద్ధ త్వాదవిగీతశిష్టాచా రాచ్చ యతి వ్యతిరిక్త స్య బ్రహ్మవిదోప్యాశౌచమస్త్యేవ ! అన్యత్రచ స ఏవ - || శ్లో || దేశా ఘోరమృతిం శ్రుత్వా క్లీ బే వైఖాన సేయతౌ | మృతేస్నా నేనశుధ్య ని గర్భ ప్రొవేచగోత్రిణః || * II వైఖానసః - వానప్రస్థః | స్మృత్యన్త రెచ - || సర్వసజ్ఞనివృత్తస్య ధ్యాసయోగరతస్యచ ! నతస్య దహనంకు ర్యా న్నా శౌచం నోదక క్రియామ్ || * || ఇతి . కృచ్ఛాని విషయే (కృచ్చ దేవోత్సవ శాఖద్ధ దాన మతపోబడ్వరే !) ప్రారబ్దా తత్ప్రవృత్తా నాంసద్యశౌచమఘాగమే || 2 || కృచ్ఛా : - చాన్డాయణాదయః | పుః - గణయాగాయు త సమాదికర్మ | తపాంసి నియమాః ! శేషం సుగమమ్ | కృచ్ఛా డౌ థభౌతత్సవృత్తానాం ప్రవృత్యనన్తరకాలం స్వసపిణ్ణజనన మరణ .

·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ గం నిమి త్తాశౌచసచ్ఛు వేపద్యశౌచమ్ , స్నానంకృత్వాకృచ్ఛాద్యను ప్రేయ మిత్యథః | అత్రస్నానంచ శావవిషయమ్ , నతు ప్రసవవిషయమ్ , తత్ర పితృవ్యతిరిక్త స్యస్నానానభిధా నాజ్ | బ్రాస్మే - II శ్లో || యజ్ఞార్థం బహుసమ్భారసం భృతస్యాపికుత్రచిత్ | అథ దేవ ప్రతిష్టాయాంగణయా గాదికర్మణి || శ్రాధాది పితృయథేచక న్యాదా నేచనొభ వేత్ | నిత్యంద్ర తపరస్యాపికృచ్ఛ చాన్స్టాయణాదిషు]] ప్రవృత్తికృచ హెూమాదౌ బ్రాహ్మణాదిషుభోజనే | గృహీతనియమస్యాపి నస్యాదన్యస్యకస్యచిత్ || తావగృహీతదీక్షస్య శ్రీ విద్య స్యమహామభే | స్నానం త్వవభృథంయా వత్తావ త్తస్యనవిద్య తె || యజెవివాహకాలేచ దేవయాగారికర్మసు | గృ హీత మధుపర్క స్యయజమానస్యచర్విజామ్ || పశ్చాత్పతిత మాశౌచం న భ వేదితి నిశ్చయః | కుర్వశాం యా రాక్టికం కర్మయాజ కానాం తథైవచ || ని మస్త్రి తేషువి ఋషు ప్రార శ్రాధకర్మణి 1 నిమస్త్రతస్యవి ప్రస్యస్వా ధ్యాయ నిరతప్యచ | గృహేఫితృషష్ఠత్సునా శౌచం విద్య తెక్వచిత్ || * || ఇతి | యత్తుస్మృత్య గరమ్ — || శ్లో || మాస్తికా న్యాబ్ధిక ం పిలో రశుహ్యే రసస్సుతః | కుర్యా దేవతిధి ప్రాస్తమితిశా తాతపోబ్రవీత్ || * || ఇత్యేత తారబ్ధ విషయమ్ || || కాశ్యప్రత్యాబ్ది కె శ్రాద్ధాత్వ గరామృత సూత కె | అశౌచాన గరం కార్యమితి వాసిష్ఠ భాషితమ్ || * II శ్లో | డే యేపితృణాం శ్రాద్ధేతుఅ న్తరామృతసూత కె | ఆశౌచాన గరం కార్యం తన్మా సీన్లు కుయేపి వా || * || ఇతి వాసిష్ఠగోబిలాదివ చ నైర ఘే ప్రాప్తస్య శ్రార్ధస్యాశౌచాన గర మేవ కర్తవ్యత్వ విధానాత్ | పరాశరశ్చ - || శ్లో || దీక్షి తెష్వభిశస్తేషువ్రతతీర్థప రేషుచ | తపో దాన ప్రవృత్తేషు నా శౌచం మృతసూత కె || * II యాజ్ఞవల్క్యశ్చ దీక్ష్మి తానాం భయాజ్జికం కర్మకుర్వతామ్ | సత్రి ప్రతి బ్రహ్మచారి దాతృబ్ర హ్మవిదాం తథా || దా వేవివా హేయ జైచసఠామే దేశవిప్ల వే | ఆపద్యపిచ కష్టాయాంసద్యశౌచం విధీయ తె|| * || దక్షశ్చ - ! శ్లో || రాజత్విక దీక్షి తానాంఛ దేశాన్తరమృత్తధా | ప్రతినాం సత్రిణాం చైవసద్యళ్ళో శ్లో | || శ్లో || ఋత్విజాం ·Mok ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ చం విథీయ తె || * || విష్ణుశ్చ — || శ్లో || ప్రార ప్రారమ్భ తాగ్వివాహ స్యపత్నీయదిరజస్వలా | నివృత్తి స్తత్రకర్తవ్యాసహత్వశ్రుతి చోదనా త్ || వా || దాన ప్రతి గ్రూత్సవ వివా హెషున దేశవి. భ్ర మే నా ప్యా పదిచ కష్టాయామాశౌచమ్ || * || ఇతి . శ్రాద్ధాదివిషయే శ్రాథోత్సవాదౌ భుక్త్యన్తః పా కాదావఘసమ్భవే || రైధేయంచభొక్తవ్యంనదోష ఇతనిశ్చయః || 10 || శ్రాద్ధం ప్రసిద్ధమ్ | ఉత్సవాః - చౌలాదయః | ఆదిశ బైనయజ్ఞ స హస్రభోజనకృచ్ఛవిహిత బ్రాహ్మణభోజ నా దెరుపసజ్ఞ హః | ద్వితీ యాదిశబ్దా త్పాకాదిభోజనపర్యతో వాన్తర వ్యాపారసజ్ఞ హః | తత్ర శావసూతక సమ్భవే పరైరాశౌచ రహితై దాతవ్యమ్ , న త్వాఖేచిజనైః | కించ , భోజనార్థం ప్రవృత్తి బ్రాహ్మవైక్భోక్తవ్యంచ | తథా విజ్ఞానె శ్వ రేచ షడ్రింశన్మ తే | పరాశరః - || శ్లో || వివా || వివా హెూత్సవయ షు అక్తరామృతసూత కే 1 ప రేరన్నం ప్ర దాతవ్యం భోక్తవ్యంచ ద్విజో త్త మైః || భుజ్జ నేషు చవి పేషు అన్తరామృతసూత" కె | అన్యగే దకా చావ్లాస్సర్వె తేశుచయః స్మృతాః || * || అన్యగే సూడ కాచా ఇతిస్మ రణాద్భోజ నా న్తమెవాశౌచాభావః | త తై వతు || శ్లో || వివా సత్స వయజ్ఞాదిష్వన్తరామృతసూత కె | పరైరన్నం ప్రదాతవ్యం దాత భో కళాంశ్చనస్పృ శేత్ || • || ఆశౌచిజనైః దాతృబొకృభిజ్ఞపదార్థాది స్పరో నకర్తవ్యః | ఆశౌచిదర్శన వర్ణనమిత్యుక్తమ్ ! తథావిష్ణుపురాణె — ||శ్లో | ఉదక్యాసూతికాశౌచీ మృతాహా రైశ్చవీకి తే | శ్రాద్ధాసురానపితరో భు - తే పురుషషణ భ || * || ఇతి || || భుక్త్వాస్పృశ్యైస్తథాశౌచి కెశ కీ నైశ్చ దూషితమ్ | కుశోచుమ్బగబిల్వా ద్యైః పనసామ్బుజపక్షే || శ పుష్పసువడ్డాది క్వాథంపీ త్వా విశుధ్యతి || * || ఇతి విష్ణుస్మరణాత్ , ఆ ఘశ్రవణాన గరం సహసావిరమ్యపరై 3వ సర్వం కారయేదిత్యర్థః | అ అత్ర విశేషః స్మృత్య న్త రెదశి? ఈ II శ్లో || ఆర మోఖవరణంయ జై సజులో * I ·(32) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ ox వ్రతసత్రయోః ! నాస్టీముఖం వివాహాదౌ శ్రాద్ధాపాక పరిక్రియా 1 నిమ 9 తేషువి ప్రేషు ప్రారభై శ్రాద్ధకర్మణి a * * ఇత్యాది వచనాన్య తానుసవేయని . అత్ర విశేషమాహ {యణోత్సవాగొ సర్వత్ర ప్రాకక పేషు నా స్త్యఘమ్ | } ఇదం దేవతాథణమిదం పిత్రథ మిదం బ్రాహ్మ ణాథ మిత్యఘాగమా త్పూర్వ మేవోద్దిష్ట పదార్ణేష్వమం నా స్త్రీ , పూర్వసజూల్పిత ద్రవ్యస్యపు దానే ప్రతి గ్ర హేచ నదోషఇత్యర్థః ! తథాక్రతుః --- 1 శ్లో || పూర్వ సజ్కుల్పిత ద్రవ్యం దీయమానం నదుష్యతి | * ! విజ్ఞా నేశ్వ రేబృహస్ప - ॥ శ్లో || వివా హోత్సవయ ఖైషు అన్తరామృతసూత కే | పూర్వ సజల్పితాగ్గేషు నదోష పరికీ ర్తితః || * || స్మృత్యన్త రేచ యజ్ఞోత్స వేవ్ర తే శ్రా సూత కేసముపాగతే 1 ఫూర్వ సజూల్పితా షు నదోష పరికీర్తితః || * || దక్షశ్చ -- || శ్లో ! యజ్జీషు ప్రసవోయ స్య జాయే తాళమ్రియేతవా | పూర్వసజుల్పి తానాంతు నాశౌచం తత్ర విద్యతే ! * | ఏతేనశాదౌపాకాదే! ప్రాగమ సమృదే.పి పక్వాన్నం ఏ నా పూర్వసజల్పితార్థ ప్రదా నే నదోష ఇతిసిద్ధమ్ | విష్ణుశ్చ -- వా ! న దేవతా ప్రతిస్థావివాహయోఃపూర్వసంభృతయోరపి || * | ఇతి . -- గ్రహణాది విషయే దానాదౌ గ్రహణే సద్యః పుత్ర జన్మ నిచాపది II No fl నిష్కృతౌతీర్థయాత్రాయాం వేదపారాయణే వ్రతె ! నామక ర్మాది సంసారె ప్రారభేసద్య ఇవ్య తే || U" || ఆదిశ బైన జప హెూమాదయోగృహ్య | స్వస్వాశౌచేసత్యపి చన్ద సూర్యోపరాగే యావన్మో చనం తావద్దానాదౌ స్నానేన యోగ్యోభవతి, తథాపుత్ర జన్మని - జాతకృత్యేచ | పవము త్తర త్రాపి స్నా నేన శుక్షోభవతీ తియోజ్యమ్ | నిషృతిః - ప్రాయశ్చిత్తమ్ , తీర్థాదయః ప్రసిద్ధాః , నా మకర్మా దీత్యాదిశ బైన శ్మశానా స్సంస్కా రాగృహ్యస్తే 1 ఆత్రవైయా ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- an -- -- ఘ్రపాడ: H శ్లో || స్మార్తకర్మ పరిత్యాగో రా సూరన్యత్ర సూ త కె || * || స్మార్తకర్మ- శ్రాద్ధదాన జప హెూమాది | ప్రజాపతిశ్చ Hi శ్లో || ఆశౌచేతుసముత్పన్నే పుత్ర జన్మ య దాభవేత్ | కర్తుస్తా త్కాలి కీశుద్ధిః పూర్వాశౌ చేసశుధ్యతి || * 1 వ వృధ్ధవసిష్ఠశ్చ || శ్లో || మృతే చ సూత కె నైవ నరోజ రాహుదర్శనే | తొవ దేవభ వేచ్ఛుద్ధి ర్యావన్ముక్తి ర దృశ్యతే || * || అణ్ణి రాశ్చ | సర్వెవర్ణిస్సూత కేచ మ్మ త కె రాహు దర్శ నే ! స్నా త్వా శ్రాద్ధం ప్రకుర్పీరఁ దాను శాఠ్య వివర్జి తమ్ || • ! బ్రహ్మా ణేశ H శ్లో ! ఆశౌచం జాయ తేనృణాం గ్రహ ణె చన్ద సూర్యయోః | రాహుస్పరె తయోస్స్నొ త్వా దానాదౌ కల్ప తేనరః || * || దక్షశ్చ || ప్రతి నాం స్మణాంచైవ సద్యశ్నో చం విధీయ తే || # || యా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ 1 శ్లో H సత్రీ వ్రతీ బ్రహ్మ 9 || * || ఇతి | పరాశరశ్చ I ? | వ్రతతీర్ధప రేషుచ ! * || ఇతి ! పైఠీనసిశ్చ 8 శ్లో || వివా హెూత్సవయ శ్లేషు యాత్రాయ ) యు తీథం కర్మణి | నతత్ర సూతకం తద్వత్కర్మ యజ్ఞాది కారయేత్ | * !! అ | అశ్రయ థా వా గరసంజ్ఞా భేదే2పి యాగమ ధ్యే ఘాగ మేడె వ్యవభృథా స్తవ ను బ్లే, తే, తధావివా సాయదృతాద్యవా గరసంజ్ఞా భేదె2పి శేష హెూమా న్త స్వకర్మణో వివాహశబ్ద వాచ్య త్వేన క మైణ క్యాన్మ ధ్యే 2 ఘసమృ వే2పి శేష హెూమా నంకర్మాను షేయ మేవ నాశౌచాపగము ప్రతీక్షణమ్ | యధావా కర్మమ ధ్యే ఘసమ్భ వేడి.పి సౌజ్ఞ మేవాను ఛేయ తే న ప్రధానమూ ఫ్రమ్ , త థా శ్రాఫియదృతాదీ నామజ్ఞ త్వే: ప్యా శేష హెూమా న్తమఘాగ మే2 ప్య గోషాదను షేయమితి సిద్ధమ్ | తథాడకు: — | శ్లో || యజ్ఞ కాలేవి వా హే పు దెవయా గేచ నిష్కృతౌ | హూయమా నేత గైవాగ్నౌ నాశౌచం నచ సూతకమ్. || * || వివా బహువచనం ప్రధాన హెూమాది శేష మామౌకగ్మాభి ప్రాయమ్ | జో హెచ ॥ శ్లో || వివాహయి షోఃక న్యాయా లాజు హెూమాది కర్మణి | ప్రాయశ్చిత్త పరస్యాపిస్వా ధ్యాయ నిరతస్యచ II' * || సద్యశౌచమితి ప్రకృతమ్ 4. లాజా మాదీ * హేష్వితి ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ not త్యాదిశ బైన యదృతాది సమ ప్రవిశ్య సమ స్థాలీపాక హెూమ శేష wచూ నంక మో? చ్యతే | సా స్వాధ్యాయః - వేదపారాయణమ్ 66 బాహ్మణస్య స్వాధ్యాయ నివృత్త్యథః మ్” అ తాపి సపవస్వాధ్యాయ శబ్దార్థః ! బోధాయనశ్చ , - || వా || 6 అథాత్కో నగ్నత్పారాయణవిధిం వ్యాఖ్యాస్యామః " ఇత్యుపక్రయ్య " ప్రణవ వ్యాహృతిపూర్వకం వేదాదిమార భ్య సతతము ధీయత నాన్తరావిర మే ద్వ్యాహ ద్వా నాస్యాగరాజన నమ రణాశౌచమ్” || • || ఇతి | యత్తు కైశ్చిద్వ్యాఖ్యాతమ్ , “ బహు వేదస్య బ్ర "స్మూషనకృతాయామా లౌక్ విదంసద్యశౌచమ్ , ఏక వేదస్య స్వాధ్యా యశ్చ నివర్తన ఇతి వచనాన్ని షేకః "ఇతి, తదయు క్తమ్ ; " యదాత్మా శుచి ర్యద్దేశం విసో దశాహమాసీ తదా నాధ్యయన వజితః | " " స్వాధ్యా యశ్చనివర్తతే జన నాఢశరాత్రంచ శా వేచ సముపస్థి తే | నాధీయీ తద్విజో నిత్యం తావదా కాలి కేషుచ || మహా గురోర్ద్వాదశాహం వేద స్యాధ్యయనం తృజేత్ | "' " స్వాధ్యాయ దాన విధ్యాయ దాన ప్రతిగ్రహాన్వర్జయేత్ ఇత్యాదిపు శౌనక పరాశర మను వృద్ధమను కాత్యాయన బోధాయ నాదివ చ నెషు సామాన్యేన స్వాధ్యాయని షేధప రేషు తధా విషయ భేదా ప్రతీ తే ద్వి శేషవచనా న్తరాదర్శ నే2పి విషయ భేదకల్పన స్వాతి ప్రసక్షాత్ , మన్వా ద్య నేకవచనసళో చాప త్తేశ్చ ! తస్మా త్పారాయశొక విషయం గౌతమీయమి అస్థితమ్ | ఏ తేన బహుశిష్ప స్యోపాధ్యాయ స్వేదమితి వ్యాఖ్యానంచ ప్ర త్యాఖ్యాతమ్ | స్మృత్యన్త రెచ II శ్లో || అశౌచం కర్మ మధ్యేతు శావం సూతక సేవ చ | ఆప తేద్యదిస ర్వేషాం సద్యశౌచం విధీయ, తే || మా తాపి తోశ్చ మగణె పుత్ర స్య మరణీతధా || * || కూర్మ పురాణే చ కామ్యోపవా సె ప్ర స్తే త్వచరామృతసూత కే | తత్ర కామ్యవ్రతం కు ర్యాదానార్చన వివర్జితమ్ || * || వారా హేచ || శ్లో || సూతకేచ నరస్స్నాత్వా ప్రణమ్య శిరసాహరిమ్ | ఏకాదశ్యాం సభ్ళుత వ్రతమే తన్నలుప్య తే || సూత కే2పి సభుజ్జీత ఏకాదశ్యాం సదానరః || * || విష్ణుర హస్యేచ -- 1 శ్లో ! సూత కేమృత కేవాపి నత్యాజ్యం ద్వాదశీ వ్రతమ్ | -- ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ లో !! ఏకాదశ్యాం న - A యాజ్జికా ఏకాదశీ వ్రతం కుర్యాన్నిత్యం కామ్యంతు వర్జయేత్ |*! కామ్యస్య వజ్యం '్వక్తి ర ప్రారచ్ఛవిషయా , ప్రారబ్ధస్య " కామ్యోపవా సే ప్రక్రా స్తే " ఇతి కార్యత్వస్మ రణాత్ | పురాణెచ భుజ్జీత నారీదృషెరజస్యపి I * || విజ్ఞానేశ్వరేచ రేచ — || శ్లో | య జైసం భృతసమాప్త రే వివా హె శ్రాద్ధకర్మణి | తథాచౌళాది సంస్కారే సడ్య శ్మౌచం విధీయ తే || * || అఖణాద ర్నెచ # శ్లో || వివా హేవిత తేత స్త్ర సమకాల ఉపస్థితే | కన్యామృతుమ్మం దృష్ట్వా కథం కుర్వని కాః || యజుః పవిత్రమశ్రేణ సావిత్రీ పూత వారిణా | అనేన చా నువా కేన పవమానస్సువర్జనః || స్నాపయి తా "్వచ విద్వద్భిరన్యవ స్త్ర స్వలం కృతామ్ | పూణా హుత్యాచ మిన్గాభ్యాం హుత్వాసుజా ప్యతాం స్తతః || తయాసహతత స్తత్రతస్త్ర శేషం సమాపయేత్ | ప్రధాన హెూ మనిర్వృత్తా మలవ ద్వాససః స్త్రియః త్ర్య హేచ పర్య పే తేతు శేషం కా ర్యంసమాపయేత్ || * || వృద్ధ గార్గ్యః — || { | జ్యేష్ఠస్యతు క్రతోర్మ ధ్యే మాతాపి త్రో ర్మృతిర్యది | దీఠా రూపం నిధాయాత్ర సంస్కుర్యాత్స తరౌహిసః || * || స్మృత్యద రేచ - I శ్లో || దీక్షితో2 ప్యేక పుత్ర శ్చేన్మా తాపీతో మృఢ తిర్యది | సంస్కృత్య శాలామాగత్య యజ్ఞ శేషం సమాప యేత్ ! అన్తర్గశా హే జన నే పశ్చాత్స్యాన్మరణంయది | ప్రేతముద్దిశ్యక ర్తవ్యం పిజ్జి దానం స్వబద్ధుభిః || ప్రారభై ప్రేతపిశ్లేతు మధ్యా చెజ్జననం భ వే త్ ! తథైవాశౌచపిణాంస్తు శేషాద ద్యాద్యథావిధి || - | కణ్వశ్చ- ' శ్లో || ఆద్య శ్రాద్ధమశుద్ధీ2పి కుర్యాదే కాద శ్నేహని ! కతుః స్తాత్కాలి కీశుద్ధిరశుద్ధః పున రెవసః || * I ఏవ మేవలో కాక్షివచనమపి , తత్రనవ శ్రా ఢమశుధ్కో పీతి భేదః . దాస్యాది విషయే దాసీ దాసనృపామాత్యకారవశ్శిల్పినో భిషక్ | స్వ స్వకృత్యసదాశుద్ధాళ్ళుథానై వాన్యకర్మసు | V3 || దాసనృపొ పూర్వోక్తలక్ష్మణ్ , అమాత్యాః - రాజభృత్యాః ల్సినః - Tస్థాదిసంస్క గార: | తథ్బా హ్మై - 1 శ్లో హిరణ్యరూప్య !! . - ·(3) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - I వస్త్రాణాం కాష్ఠ పాషాణచర్మ ణామ్ | సంస్కర్తా తత్రేయాభిజ్ఞః శిల్పి త్యుక్ మనీషిభిః || * || ఏ తేదాసాదయస్స్వస్వకర్మణ్యాశౌచే 2పి శుద్ధాః, అన్యకర్మ సు నైవశుద్ధాః | అసాధారణ త్వాత్స్వస్వకర్మ స్వెవ శుద్ధాః , సాధారణ త్వాదన్యసా ధ్యేషు కర్మ ను నేవశుద్ధాఇత్యర్థః | ఏవం కృచ్ఛా దిష్వపి ప్రవృత్తానాం కృచాది ష్వెవ సద్యశౌచం నాన్య త్రేతి యో జ్యమ్ | అత్ర పరాశరః || శ్లో || కారవశ్శిల్ఫినో వైద్యా దాసీ దాసా స్తథైవచ | రాజానో రాజభృత్యాశ్చ సద్యశ్శౌ చాః ప్రకీర్తి తాః || * || కా రవః - రజక నాపి తాదయః | యాజ్ఞవల్క్య : - - I శ్లో || కారుహ సళ్ళు చి? || * || తత్ర విజ్ఞా నేశ్వరః || వా || కారవోరజక చేల ధావక సూ పకారాద్యాః , తేషాం హ స్తశ్శుచిః , శుచిత్వంచ తత్సా ధ్యేకర్మణి వస్త్ర ధావ నాదౌ సూత కాది సద్భా వేపీత్యర్థః II * || శాతాతపః — || శ్లో || మూ లకర్మ కరాళ్మూద్రా దాసీ దాసా స్తథైవచ ! స్నానేశరీరసంస్కారే గృహ కర్మణ్య దూషి తాః || * II పురాణేచ - | శ్లో | సూపకా రెణయత్క మః కరణీయున రేష్విహ | తదన్యోనే జానాతి తస్మాచ్ఛుద్ధస్ససూపకృ త్ || * | సుష్ఠు సుతరాంవా ఉపకరోతీతి సూపకృత్ - శిల్పీ || శ్లో || చికిత్సకోయత్కురు తే నతద న్యేనశక్యతే | తస్మాచ్చికిత్సకఃస్పర్మె శుద్ధే భవతి నిత్యశః || దాస్యోదాసాశ్చయత్కించిత్కుర్వన్త్యపి చ లీలయా | తద న్యోనకుమః కతుణం తస్మాత్తేశుచయఃస్మృతాః || సద్యస్స్పృశ్యోగర్భ సోభ క్త దాసస్ర్యహాచ్ఛుచిః | | రాజాకరోతియత్కర్మస్వప్నే ప్యన్యస్యత ్క థమ్ || ఏవం సతి నృపశ్శుద్ధస్స్పర్మెతుమృతసూత కె | యత్కర్మ రా జభృత్యానాం హస్త్యశ్వగమనాదికమ్ || తన్నా స్త్రీయ స్మాదన్యస్యతస్మా త్తెశుచయఃస్మృతాః | శిల్పినశ్చిత కారాద్యాఃకర్మ య త్సాధయ న్తలమ్ || తత్కర్మ నాన్యోజా నాతి తస్మా చ్ఛుథాస్స్వకమణి || • || మనుశ్చ || శ్లో || నరాజ్ఞా మఘవోషో 2 స్త్రీ ప్రతి నాం నచసత్రిణామ్ | డిమ్బాహవ హతా నాంచ నిహ తాః పార్థి వేనయే || రాఖో మాహాత్మి కేస్థానే సద్యశ్నౌ చం విధీయ తే || * || యాజ్ఞవల్క్యశ్చ || శ్లో || మహీపతీనాం నాశౌ ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ చం హతానాం విద్యు తాతథా || • || అత్ర బహువచనం తత్తద్భూ భా7 ధిప రాజబహు త్వాభి ప్రాయమ్ | తేషాం న ప్రజా పరిపాలనాది ష్వారౌ చమిత్యర్థః | విష్ణుశ్చ || వా || నరాజ్ఞం రాజకర్మణి , నవతి నాం వ్రతే , నసత్రిణాం స ③, నకారూణాం కారుక మళణి , అన్యత్ర విద్య తే || * II శ్రీ హ్మేచ - - II శ్లో || రాజ్య నాశశ్చ యేనస్యాద్వినా రా జ్ఞాస్వనుణ్ణలే | ప్రయాస్యతశ్చ సగ్జామం హెూమే ప్రాధాని కేసతా!! మర్తాది తర్పణే చైవ ప్రజానాం శాస్త్రి కర్మణి | ఆశౌచం నభ వేల్లో కేస ర్వత్రాన్యత్ర విద్య తే || * 1 ఇతి . ఆశౌచినోవర్జ్యమాహ {నవి శేద్దేవ తాగారంనకు ర్యాడ్వష్ట నాదృషీ | } ఆదిశ బెన పుష్పాహరణ పూజోపకరణస్పర్శాదిగృహ్య తే | యద్యపీ దం పూర్వమేవ వక్తవ్యమ్ , తథాపి దాసదాస్యోస్స్వకర్మ సు శుద్ధిస్మ రణా త్ దేవదాస్యా దేశ్చ దేవగృహే స్వకర్మ కరణా ప్రసక్తా తదపవాదనకీర్త నమ ③వయుక్తమితి నచో ద్యావ కాశః | త ధాశ్రీవరా స ద్వాత్రింశదప చార పరిగణ నే శ్రీ భగవానాహ - II శ్లో || ఉచ్ఛి ఝ చైవచాశౌచే భగ వద్వన్ద నాదికమ్ ||*! త తై వాన్యత్రచ || H మన్దిరం నప్ర వేష్టవ్యం ప్ర విష్టస్యఫలంశృణు | చణాలయోనిమా విశ్య జన్మా ని నవపజ్చచ !! భవిష్య తివ రారో హే వ్యాధః క్రూరో 2 తినిష్ఠురః | * || ఆశౌచిస్పర్శే బిమ్బస్యసు ప్రోక్షణమప్యాహ శౌనకః || కౌ || చణాలసూతికోదక్యా శావసూ తకదూషి తే ! నిమి త్తే సమను ప్రాస్తే సద్యః కృత్వా సమర్చయేత్ || • II అ న్యవిషయే2 ప్యాప స్తమ్బోవద్దనస్య వర్జ్యత్వమాహా || వా || అప్రయ తేనతు నాభివాద్యంత థా ప్రయ తాయా ప్రయతశ్చ నస్రుత్యభివ దేత్ ||*I శపి II వా || నోదకుమ్భహస్తో 2 భివాదయేన్నపుష్పహస్తో నాశు చి? || * I బోధాయనశ్చ || వా || నాసీనోనాసీనాయ నశయానో నశయానాయ నా ప్రయతో నా ప్రయతాయ || * I అత్రా ప్రయతత్వ మశుద్ధత్వమ్ , తచ్చ శావాసూతకాభ్యాంచ భవతి | తధామనుః - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ దస్తజా తేజ నుజా తేచ కృతచౌ కౌచసంస్థి తే | అశుద్ధాబాద్ధవాస్సర్వే సూ త కేచ తథోచ్యతే || * I అత్ర వద్దనస్య వర్జ్యత్వస్మరణం కాయి కాభి ప్రా యమ్ , మానసస్య నదోషః “ నహ్య స్తిమనస ఉపఘాతః అన్త రెణ మలవ ద్వా ససం సూతికాంశవస్పృష్టినంచ " ఇతి శ్రు తేః , || శ్లో || మనోహిశుద్ధమన్య త్ర సూతోద క్యాశ వస్పృశః || * || శ్లో || అశుధోవా శయానొవా తిష్ణFX చ్ఛక్ స్వపన్నపి || మ నైకశరణోవిద్వాన్మన సైవ సమాచరేత్ !! * || ఇ తిభర ద్వాజాదిస్మృతేశ్చ. వహనాది విషయే || శ్లో || యస్స డశాహంమీదక జ్ఞాత్యో స్త్రీ రాత్రంయోనిబద్ధుషు || 6 || విజాతిషు శవోక్తం స్యాతే త నిహః రణే కృతే | నిహఃరణశభై నేదముచ్యతే || శ్లో || ప్రేతస్య వాససరద్ధభూషా ద్యైరప్యలజియా | వహనం దహనం చేతి నిహారార్థానిరుచ్యతే || * || తస్మిక్ ప్రేత నిహః రణెక్క తె సమానొదక సపిజ్ఞయోర్ధశ రాత్రం ప్రేతనిహః రణా భా వే2పి సపిగ్గా నాం దశాహసి ధైః పునరపిత్శహణమనుపనీతనిహః రశాదశాహసిద్ధ్యథః మ్ | యోని బాధ్ధ వామాతులాదయః , తైః ప్రేత నిర్ఘ రకెక్కతె తేషుత్ర్యహమ్ | విజాతి ఖర్భిన్నవ ల ప్రేత నిహ ణ ర శాకృతే, శవజాత్యుక్తమాశౌచం భవతి | అత్ర భరద్వాజః మానొదకం సైతం వ హెద్వా2 థద హేతువా | తస్యాశౌచం దశాహం స్యాద న్యేషాంతు త్ర్యహంవిదుః || * II అన్యేషామ్ - యోనిబధ్ధూ నామ్ | స్మృత్యన్తరేద — || శ్లో || శా వాశౌచెద హె₹తం పక్షిణ్యాశౌచవా?" యది | త్ర్యహం ద్వహం వాస్యాన్మ త్యాలమ త్యాశుద్ధి సాధనమ్ | పక్షి ణ్యాశౌచసం మిశ్రేదహ నేమఠ పూర్వకె | ఆశౌచినాం త్రిరాత్రం స్యా ద్విరాత్రమమతిం ప్రతి || • 1 శజ్ఞశ్చ – 1 శ్లో || త్యహం తుయో నిబధ్ధూ నామాశౌచం వహనాదిషు || * ! మాణావ్యశ్చ శా వేచసూత కే చైవ త్ర్యహాత్తూ దక దాయినః | శవవాహం తుకుర్యు శ్చేద్ద శాహానా భవేళ్కియా || * + ఆశౌచం పిణీదక దానం చేతి క్రియాశ I ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- - జాగ్రోవిజ్ఞానేశ్వరేణ్ కః | అఖడ్గాదర్మేచ - || శ్లో || సమానొదకా: కుర్వీరణ సం స్కారం దశరాత్రతః | దశాహా న్న శుద్ధిః స్యాది త్యాహ భ చవా భృగుః || * || గౌతమోపి - || వా || అవర శ్చేద్వణr : పూ ర్వం వణః ముపస్పృశేత్ పూర్వో వాడివరం తత్ర శావోక్తమా శౌచ మ్ || * || ఉపస్పర్శనమ్ - నిహాః రః | వా వ్యాఘ్రపాదశ్చ వర శ్చేత్పరం వణr 0 పూర్వోవాప్యవరం యది | వ హేచ్ఛవ వ దాశౌచం దృష్టా ధైద్విగుణం భ వేత్ || * || శవవత్ - శవజాత్యుక్తమాశౌచంభవతీ త్యర్థః | మనుశ్చ || అ హ్నైవఖ లు చై కేనత్రిరాత్రే దేవ చత్రి భిః | శవస్పృశో విశుధ్య^త్ర్యహాత్తూ దక దాయినః ! * | అనుపనీతస్యని హారెత్రిభి స్త్రీ రాత్రైర హ్నే కేన చాహత్యదశరాత్రేణ , శవస్పృశః - శవనిహర్తారః, సపిశుధ్యస్తే , సమానోద కాస్తు త్ర్యహాచ్ఛుధ్య స్త్రీత్య ఫః | విప్రకృష్ట సోదక స్యాపినిహాఃరనిబద్ధ నెనదశాహవిధానాదితి భావః | అ త్రవిజాతీయశ వనిర్ధారెశవజాత్యు క్తాశౌచం భృతి గ్రహణా భావే వేదితవ్య మ్ , భృతి గ్రహణేతుద్విగుణ శౌచస్యవక్యుమాణ త్వాత్ | తస్మాత్ స్నే హాది నావి జాతీయ ప్రేతనిహాఃరవిషయమిదం జాత్యుక్తాశౌచమితీ సిద్ధమ్ తధావృద్ధపరాశః II శ్లో || యో2 సనర్ణం త్వమూ ల్యేననీతా "వ ప్రేతం దహేన్నరః | ఆశౌచంతు భవేత్తస్య ప్రెతజాతి సమం సదా || * || ఇతి సజాతివిషయే యః ప్రమీతమా లజృత్యవ హే ద్వాప్రద హేద్ద్వి జమ్ || 2 || సశుధ్య త్యేక కా లేన కాల శేషం బహిర్వసః | వసః దినాచ్ఛు ధ్యే త్ర్యహా త్రేతగృహేవసr 4UL || నిహృత్యయోమృతాన్నం చభుజ్కే సతు దశాహతః! య స్వసపిఱ్ఱం మృతమజుర్యాద్వ హేద్వాద హెద్వా సత త్కాల శేషమ్, ది వానిహరణే తనకుతో దయమ్, వారోదయమ్ మాద్బహిళ్వస పకళా లేన , దివాబహిర్వా సే ది వామాత్రేణ , రాత్రో బహిర్వా సే రాత్రిమా ట్రేణశుధ్యతి | గ్రామపవ వసకొని నేనశుధ్యతి , ప్రై . మే , గా ·ఉం, ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ (9F) . తగృహెవసక త్రిరాత్రేణ , యః ప్రేతమలజుృత్య వహిత్వాదధ్వావా ప్రే తాన్నం భుజ్కే సతు గా గ్రామేవా పే తగృహేవా అన్యత్ర డశాహతశుధ్యతి | యో " త్రిరాత్రం యోనిబధ్ధుషు త్ర్యహా ₹తగృహేవసః" ఇత్యుకాత్యహాశౌచి సౌదశరాత్రేణ శుధ్యతః నతు త్ర్యహమా త్రాత్ తయోస్తత్ర భోజునే చాన్గా యణంచెతి తు శర్థః | అశ్రమనుః | శ్లో || అసపిణ్ణం ద్విజం ప్రె తం విప్రో నిహృణ త్యబన్దువత్ | విశుధ్యతి తీరా త్రేణ మాతు రాప్తాంశ్చ బాగ్దవాక్ || య ద్యన్నమ త్తి తేషాంయస్పదశా హేనశుధ్యతి | అనదన్నన్నమ హ్నైవనచతస్మిక్ గృ సేవసక్ || * || అత్రనచతస్మిక్ గృహేవసన్నితి ప్రే తగృహవాసాభా వే2పి దినవిధా నాత్ " విశుధ్యతి త్రి రా ణ " ఇక్యత ప్రేతగృహ నా సేసతీతి వ్యాఖ్యేయమ్ | ఏవం నిహా రావలమ్బ నేనైవ త్యహదినయో ర్విధా నా తదభావే తగ్గృహవాసినో ప్యన్యస్య నకించి దాశౌచమ్ | అన్య. గృహవాసినో నిహర్తుగైనవిధి ర®త్రియవిషయః , శ్రోత్రియమృతౌతుని కారేతదభా వే2పి సర్వస్యగామ వాసిజనస్య దినవిధానాత్ | భరద్వా || అగోత్రిణామబధ్ధూ నాం సజ్యోతి రళు చిర్భ వేత్ || * || ఆశౌచమ్ | హారీతశ్చ - | వా || ఒత నిహఃరణం కృత్వా గ్రామం నవి శేయు రానకు త్ర దర్శనాత్ || * || అన్యత్ర సపవ || వా || శవస్పృశోగా మంనవి శేర న్నానకుత్ర దర్శనా ద్రాత్రా చేదాదిత్యదర్శ నా శతశుద్ధాః I * || అఖఠాద ర్మేచ || దాహంవినాలజ్కరణం వాహం కృత్వా దినస్యతు | శేషేణ శుద్ధిరు క్లేవ రా త్రావప్యుషసి స్లవా తా || * !! ప్లవః - స్నానమ్ | విజ్ఞానేశ్వరేచ - II కృచ్ఛపా గో సపిద్దిస్య ప్రేతాలజూ కరణీకృతే | అజ్ఞా నాదుపవాసః స్యాదశకౌస్నాన మిష్య తే || * || అత్ర స్మృశ్యన్త రెవి శేషః || శ్లో || సజ్యొతిస్తుబహి ర్వాసొ రాశౌనక్షత్ర దర్శనాత్ | ప్రాశయేత్పఇ్చగవ్యంచ బాహ్య క్రైస్స్వస్తివాచయేత్ ! * n. దేవలః - || శ్లో : విహితంతు సపిగ్గా ప్రె తనిహణ రణా దిక.మ్ | తేషాం కరోతియః కశ్చిత్త ఫ్యాధిక్యం నవిద్య ఆశ్చ అశుచిః -- -- | ·గర ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ లే || * || ఆధిక్యమ్ - బహిర్వాసపఇచ్చిగవ్య ప్రాశన కృచోపవాసా దికమ్ | భరద్వాజశ్చ | వా || అసపిణి శవస్య స్నానాలజ్కు రశెక్క తే త్ర్యహమ్ , దివసం వహ నేకృతే స్నాత్వా దశ ప్రాణాయామాళ్ కృత్వా నకు త్ర దర్శ నాత్పూర్వం గ్రాచూద్భహిరా సీత తావ దేవాశౌచం రా శ్రా సూర్యోదయాత్పూర్వం గ్రామాద్బహి రాసీత , అన్యధాతగ్గా మే ప్రవి స్టేశవహర్తు రేకాహు తగ్గృహే ప్రవి షెత్ర్యహం తత్ర భోజ నే కృశే దశాహం భవతి || * || ఇతి . అనాధాదివిషయే { యతీశ్రా నాథ నివారే సద్యశ్శుద్ధిమళ హాఫలమ్ | 12 | } అనాథః - పుత్రదారాదిరహితః | తథాపరాశగః ॥ శ్లో || మిత్ర బస్టు సుహృత్పుత్రధన దారగృహెూషితమ్ | అనాథం బ్రాహ్మణం ప్రే తం యేవహ నిద్విజాతయః || ప దేవ దెయజ్ఞ ఫలమాను పూర్వ్యాల్లభ ని న తేషామశుభం కిఇచ్చి త్పాపం వా శుభకర్మణామ్ H జలావ గాహ నా త్తేషాం సద్యశౌచం విధీయ తే || * || బ్రా హెచ - I శ్లో || అనాథం (బా హ్మణం ద్వకు త్రియం వైశ్య మేవ వా | పితృ మేధమహాయజ్ఞ ఫలం ప్రా ప్నోతిమానవః || * ii స్మృత్యన్త రేచ || శ్లో || సన్యాసి నాంతు సం సర్తుర్నాశౌచం సోదక క్రియా | అశ్వ మెధఫలంతత్ర భ వేన్నా స్త్యత్ర సంశయః II • II వృద్ధయాజ్ఞవల్క్యశ్చ – I శ్లో | ప్రేతస్పర్శనసం సా రైబ్రాహ్మణో నైవదుష్యతి | వోఢాచైవాగ్నిదా తాచ సద్యసాన్ని తావో విశుధ్యతి || * || అత్ర బ్రహ్మ విద్విషయే స్మృత్య న్త రెవి శేషః యత్తు బ్రహ్మ విదాత్య క్త మపితన్మజళంవపుః | దృష్ట్వాస్పృష్ట్వాపము చ్యత బ్ర హ్మ హా బ్రహ్మ హత్యయా A * || బోధాయనశ్చ – II శ్లో || సర్వస జ్ఞనివృత్తస్య ధ్యానయోగపరస్యచ | నతస్యదహనంకు ర్యాన్నాశౌచం నో దక క్రియా | యేవహస్తి మహాత్మా నం దృష్ట్వా స్పృత్వా ద్విజాతయః | హయ మెధఫలం తేషామ స్తీ త్యేవం విదుర్బుధాః || * II యాజ్ఞవల్క్యశ్చ- I శ్లో || ప్రవేశ నాదికం కర్మ ప్రేతసంస్పర్శి నామపి | ఇచ్ఛతాం తత్ క్ష || శ్లో | ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ గం || - ఏవం ణాచ్ఛుధి ఇః పరెషాం స్నానసంయమాత్ ! * || అ * || అత్రవి శేషఃస్మృత్య న్త రె- !! శ్లో || ఉహ్యమానం శవందృష్ట్వా సవాసాజలమావి శేత్ | అలజూృతంశ వందృష్ట్వా సచెలం స్నానమాచ రెత్ || ఆచమ్య కేవలం ప్రేతం దృష్ట్వా కాస్టవదాచ రెత్ || * || కాష్ఠవ దాచరణం యదృచ్ఛయా మాగాది స్థహీన శవదర్శనఇతి వ్యాఖ్యేయమ్ , అన్యథాతి ప్రసక్షాత్ . అత్ర భృతి గ్రహణేవి శేషమాహ (దృపార్థం ప్రేత నిరారేవాభ్యా ద్విగుణం త్వఘమ్ || విజాతీనాం సజా తేస్తు జాత్యుక్త మితి గౌతమః || VV || ధనాథణం ప్రేశనిహాణ రెక్కతె ప్రేతసపిథైభ్యో పిద్విగుణమాశౌచంపి జాతీ నాం భవతి , సజా తేస్తుశవజాత్యుక్తమ్ | తుశబ్దాద్విగుణాశౌచశజా నివర్తకః | ప్రక కారేణాశౌచం గౌతమఆ హెతి శేషః | తథా గౌతమః | వా || ప్రేతో పస్పర్శ నేదశ రాత్రమా శౌచమభిసద్ధాయ చేరు క్తం వైశ్య శూద్రయోః I * I ఉపస్పర్శనమ్ - నిహరణమ్ | అభిసద్ధాయ చేత్ - దృష్టమళీకృత్యచేత్ , ప్రేతం నిహః రతితస్యదశ రాష్ట్రమ్ | వి.ప్రస్యవిశ్రు ప్రేతనిన్హారవిషయమిదమ్ , దశరాత్ర విధాన సామర్థ్యాత్ , వైశ్యశూకు యో: పృథగు పాదా వాచ్చ | అతపవకు త్రియ స్యాపి కు త్రియోపస్పర్శ నె 'స్వజాత్యుక్తమ్ | వైశ్యశూద్ర యోరుక్తమ్ " వింశతిరాత్రం వైశ్యస్య మాసం శూరస్య ఇతిస్వజాత్యుక్తమాశౌచమిశ్యర్థః ! వ్యాఖ్యా తం తద్వ్యాఖ్యా నేచ | స్వవర్ణ నివా రెన్యాసః || శ్లో || యదినిర్హర తిప్రేతం ప్రలోభా క్రాన్తమానసః | దశా హేన ద్విజళ్ళు థ్యెద్వాదశా హేనభూమిపః || అర్ధమా సేన వైశ్యస్తుశూద్రోమా సేనశుధ్యతి || * || ఇతి ! వ్యాఘ్రపాదశ్చ || శ్లో || గృహ ధోద్విగుణం భ వేత్ || * | ఇతి | హా గీతశ్చ - | శ్లో || దృష్టా గ్రోద్విగుణాశౌచమ్ || * || ఇతి . అనుగమనవిషయే {శవానుగమ నే రోదె కర్మణ్యో సహితద్ది నే | } రోదః = ఆతురవ్యజ్జునమ్ | తవిషయే స్నేహాది నా ఆతురత్వం వ్యజ్య. తణ త్యాతురవ్యఢనమ్ ! కర్మణ్యః - కర్మాహః | అనుగమ నేమృత వాస్థ ఏవం -- -- అంటారు ·అశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ - వైస్సహరో దేవాకృతేతస్మి న్నేవది నే శ్రాద్ధ సమజ పాదికర్మయోగ్యో నభవతీత్యర్థః | ఉపలక్షణం చైతత్ | ఆశౌచాపనోదక విధివిధా నే2పికర్మ యోగ్యోనభవతీతి గ్రాహ్యమ్ | అతపవముఖ్యకతుః 8 తకృత్యాకరణే కర్మానహణత్వమధస్తాదభ్యధాయి | వృద్ధశాతాతపః వేచసూత కె చైవ ద్వితయేదశ 32 హని | ఔరం చేన్న ప్రకుర్వీతతస్మా త్కే శేవిలీయ తే || * || స్మృత్యన్త రేచ || శ్లో || యస్య కేశాశ్శిరో? డశ మే2 హన్య వాపి తా? | ఆశౌచంత స్య కే శేషులీయ తే నాత్ర సంశయః I * ; స్మృతిచకాయాంచ — ||శ్లో || జన నే మరణేచైవ వపనందశ మే2 హని! ఆతస్మాన్నాధి కారీస్యాదాశౌచం సర్వదాభ వేత్ || తథా || తైలాభ్య జే తధావాన్తశ్మశ్రుకర్మణి మైథు నే | అనాచమ్యోచ్చరన్వి ప్రత్రాష్ట్ర మళు చిర్భవేత్ || * || అఖఠాద ర్నెచ చ -- || శ్లో || దమ్పతీశిశునా సార్ధం సూత కె దశ మే2 హని | ఔరం కుర్యుస్తతః పూతాస్స్నానదానాదికమణ సు || * || ఇత్యాదీని తద్విష్యతి క్రమేణకమా? నహః T్వపాద కాశౌచ ప్రతిపాదక వచనాన్యనుస `యాని | అత్రసూత కెవపనం దశా హేపితు రే వనా న్యేషామ్ , ఆ చారాత్ , I శ్లో || ప్రథ మే2 హనికర్తవ్యం వపనం మృ తబన్దుభిః | దశా హేవపనం కార్యం సూత కేచత థాపితుః || '* || ఇతి వచ నాచ్చ ! సారస్కరః || -- || శ్లో !! మృతస్య బాధ్ధ వైస్సార్ధం కృత్వాతు పరి దేవనమ్ ! వర్జయే శద ఘోరాత్రం రాత్రం దానం | శ్రాధాదికర్మచ || * !! స్మృత్యన్తరే || మృతముద్దిశ్యయోగచ్ఛేడుృత ప్రాశనమాచ రెత్ | వర్జయే త్తద హెరాత్రం జప హెూమార్చనాదికమ్ || * || వరాహేచ -- || శ్లో || శ్మశానమధ్యం గత్వాతు యోనరోమామథార్చ యేత్ | సప్తజన్మకృతం పుణ్యం తత్వ ణా దేవనశ్యతి || అనుగమ్యమృతం ప్రేతమిచ్ఛయాయస్తు మానవః | ఆరాధయితుమి చ్ఛేన్మాం స ప్రయాత్య ధమాంగతిమ్ || భరణం చతథాకృత్వామృతక స్యవసుస్థ రే | భుక్త్వాతా ఢం మహాభా గెమనుజోమామ ధార్చయేత్ t చటకత్వమను ప్రాప్యతతో గోధావపు గణతః | * || ఇతి . || || ·(30) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ గం -- -- అథ బ్రహ్మచారివిషయే ప్రేతకృత్యేతుత త్కాలమశుడౌ థాప్లు తళ్ళుచి 10 || సత్యాశౌచెన్నపానాదౌ దశాహ మశుచి వ్రణతీ ప్రతీ - బ్రహ్మచారీ , " బ్రహ్మచారీ వ్రతీవర్లీ ” ఇతి యాదవః | ప్రతీ య దాపి త్రా దేః ప్రేతకృత్యం కరోతి తదా ప్రేతకృత్యేషు క్రియమాశెషు ప్రేత క్రియాకరణ కాలమాత్ర తమశుద్ధ 1 తత్తద్దిన ప్రేతకృత్యోత్తర కాలం స్నానతశ్శుద్ధః | ఆశౌచిగృహె అన్నపానాదౌసతి దశాహమశుద్ధః , తతశ్చ పునరుపనయనమ్ | ఆదిశ బైనసహ వాసాదికం గృహ్యతే | అత్ర ప్రజాప 88 — || శ్లో || బ్రహ్మచారీయ దాకుర్యాత్పిణ్ణని ర్వాపణం పితుః | తావ గ్కాలం తదా శౌచం తతస్స్నా త్వా విశుధ్యతి || * || మనుశ్చ || గురోః ప్రేతస్యశిష్యస్తు పితృ మేధం సమాచ రేల్ | ప్రెతాహా రై స్సమంతత్ర త) దశరాత్రేణ శుధ్యతి : ఆచార ్యంస్వము పాధ్యాయం పితరం మాతరం గురుమ్ | నిహృత్యతుప్రతీ ప్రె తానవ్ర తేనవియుజ్య తే || • II భృగుశ్చ – 1 శ్లో || మా తామహం మాతులంచ తత్పత్న్యౌ చానపత్య | ప్రతీసం స్కురు తేయస్తు వ్రతలో పోనతస్యహి || * || యాజ్ఞవల్క్య # శ్లో || ఆచార్యపిత్రు పాధ్యాయాన్నిహృణ త్యాపిభ్రతీస దా | సజు-టాన్నంచ నాశ్నీయాన్నచ తైస్సహ సంవ సేత్ || * || సంకటా న్నమ్ - ఆశౌచాన్నమ్ , తైః - ఆశౌచిభిః | రా హ్మేచ — || శ్లో || ఆ చార్యం స్వముపాధ్యాయం గురుంవా పితరంచ వా | మాతరం వాస్వయం ధ్వావ్రతస్థ స్తత్ర భోజనమ్ || కృత్వాపతతియ త్త స్మాత్తైతాన్నం నాత్ర భకుయేత్ | అన్యత్ర భోజనం కుర్యాన్నచ తైస్సహ సంవ సేత్ || ఏకాహ మశుచిర్భూత్వాద్వితీయే 2 హని శుధ్యతి || * II ప్రశస్థః - బ్రహ్మచారీ చా స్ట్రాయణాదినిష్ఠశ్చ | పతతి - వ్రతాదప్టోభవతి | ఏ కాహమశుచిః - నిర్దారదిన మాత్రమే వాళువి? , ద్వితీయ దివ సాదిషు ప్రేతకృత్యోత్తర కాలం స్నానాచ్ఛుధ్యతీత్యధం | వ్రతస్థ గ్రహణం గర్భవతో ప్యుపలక్షణమ్ , త స్యాపిదోషాభావాత్ ! తథామనుః - శ్లో ! దహనం వహనంవాపి || - - i ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- ప్రైతస్యాన్యస్యగర్భ వాక్ | నకు ర్యాదుభయంతత్ర కుర్యా దేవపితుస్స దా | జ్యేష్ఠస్య వాజినపత్యస్య మాతులస్యాసుతస్యచ || * || వసిష్ఠః 1 వా || గభణవతా జ్యేషేన దాహ్యః పితామాతాచానపత్యోమాతులశ్చ II * ! స్మృత్యన్తరే || శ్లో || దహనాదిసపిణాన్తం బ్రహ్మ చారీ కరోతి చెత్ ! అన్యత్ర మాతాపితో స్స్యాదుపనీయపున వ్రణతీ !! * || ఇతి . అథానుగస్తృవిషయే స్నానాగ్నిస్పర్శ నాజ్యాశ పునస్స్నానాసు సంయమైః||fo|| ద్విజాతం జాతయో విశుధ్యస్తి సజాతీయ శవాను గాః | స్పష్టోబర్ధః | అశ్రమనుః ॥ శ్లో || అనుగ మ్యేచ్ఛయా ఒతం జ్ఞా తిమజ్ఞాతి మేవవా | స్నాత్వాసచేలం స్పృష్ట్వా గ్నింఘృతం ప్రాశ్యవిశు ధ్యతి ! * || యా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ || శ్లో || అనుగమ్యామ్ఫసిస్నాతా స్పృష్ట్వా గ్నిం మృతభుక్ఛుచిః || * || ఉశనా 2 పి — ||శ్లో || అనుగన్యు మృతం ప్రేతం జా తీనప్యనుసృత్యచ | స్నా త్వామృతంచభక్షి త్వా పున స్స్నానంసమాచ రేత్ || * || కవషశ్చ - || శ్లో || అనుగమ్యశవంబు ధ్యా స్నా త్వాస్పృష్ట్వా హుతాశనమ్ | సర్పి: ప్రాశ్యపునస్స్నాత్మా ప్రా ణాయా మైర్విశుధ్యతి || * || హారీతశ్చ - || శ్లో || ఆస్ట్రవస్త్రం త్యజ్య శుష్క వస్తేణ మార్జనమ్ | శవానుగమ నేమో రెపునస్స్నానం విధీ య తే || * ! అ తానుగమన స్యైవ విధానాన్నా(పార్శ్వయోర్వాగ న్తవ్యమ్ | అత్ర స్మృత్యన్తరె || శ్లో || ప్రేతస్య పాదయోర గ్రెన గచ్ఛేయుః కదాచన | తస్మా దగ్రేతు గ గణామాయుః క్షీణంపదేపదే || మృతస్య పశ్చాగ్గము నే ప్రాయశ్చిత్తం విధీయ తే | కిల్బిషాదర్రగమ నే ని మృతిర్నోపపద్యతే || * || స్మృత్యన్త రేవి శేషః - || శ్లో || సంస్కా రోపక్రుచూత్పూర్వం కామంస్నా త్వా విశుధ్యతి | ఆర భైతుహిసంస్కారె సమాపై స్నెనమాచ రెత్ || * || ఏతదన్యవిషయమ్ , II శ్లో || ఆరమ్భా తాగపి స్నాయాత్తస్యశుద్ధిర్భవిష్యతి | సర్వెషాంతు సపిణానాంకపా లధహనాతృరమ్ || * | ఇతి స్మరణాత్ , !! శ్లో || అనుగనాతు నస్నా ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- || శ వేనసహగత్వా యా ద్యావధూమస్యదర్శనాత్ | కపాలదహనాత్స్నానం విహితం సోమ యాజినః || * || ఇత్యాదిస్మృతేశ్చ | అశ్రయావర్దూ మస్య దర్శనమిత్య నేన సపిణానుగ నృవ్యతిరిక్తస్యాగ్నిసంయోగోత్తర కాలంస్నానం భవతీతి గమ్యతే | తధాశాతాతపః - || వా ! శరీరమగ్నౌ సంయోజ్యానవే క్షమాణా అపో2 భ్యుపయ ని || * || ఇతి | సపిఱ్ఱవిషయే ప్రచేతాః – నదీకూలం తతోగత్వా శౌచంకృత్వా యథార్థవత్ | వం సంశోధయే దాదౌతతఃస్నానం సమాచ రేత్ || సచేలంతు తతస్స్నా త్వాశుచిః ప్రయ తమానసః | పాషాణు తత్ర నాధాయ విప్రెద ద్యాద్దశాబ్ధ లీక్ | ద్వాద శకు త్రియేదద్యాద్వై శ్యే పఫ్చదశ స్మృతాః | త్రింశచ్ఛూ ద్రాయ దాత వ్యాస్తతస్సం ప్రవి శేధృహమ్ || తతస్స్నానం పునఃకార్యం గృహ శౌచంచ కారయేత్ || * || ఇతి | అత్ర " జ్ఞాతిమజ్ఞాతి మెవ ” ఇత్యవి శే షేణస్మ ర ణాత్ సపిగ్గా నామప్యగ్ని స్పర్మాదికం భవ త్యేవ, || జాతిరక్షాతిరిచ్ఛయా | స్నాత్వా స్పృష్ట్వాతుజ్వలనం ఘృతం ప్రా శ్య విశుధ్యతి || * || ఇతివచనాచ్చ ! అత్రస్మృత్యన్త రెవి శేషః — శ్లో || ప్రవేశ నాడికం కార్యం దాహ కే నాపి నేవతు | వో డ్రాచైవానుగల్ప్ చ పు రాస్నానాచ్చయోషి తా ! అస్నాత్వా చెద్విళేశ్రామం శ్మశానాద్బుద్ధి పూర్వకమ్ | త్రిరాత్రేణచశుద్ధిస్స్యాదమ త్యాహ్నా విశుధ్యతి || * ! బా లాది విషయే జాబాలి: || శ్లో || మృతం బాలం చ వృద్ధాంశ్చనాథం వి ప్రమను వ్రజ | ద్విజస్స్నా నేనశు ధ్యైత ఘృత ప్రొశాన్ని నావినా || * ! అఖఠాద ర్మేచ II శ్లో || సర్వ వేదక్రతు శ్రేష్ఠం బాలం ప్రెతమ నాయ కమ్ | అనుగమ్యవినా22 జ్యాగ్నిం ద్విజస్స్నా నేనశుధ్యతి || * || స్మృత్యస్త -- || శ్లో || అనాథమను పేతంచ సైతంక న్యామను వ్రజ | అనూ చానం క్రతు శ్రేష్ఠం న ప్రా న ప్రాశ్నీయార్ధ * | అత్రాపికరశాశోధ నమకరణె నదోష ఇత్యుక్తం ద్ర నైషు 1 అత్రకథం చిదృతాద్య సమృ వేస్మృ త్యన్త రేవి శేషః 1 శ్లో || అగ్న్యభా వేఘృతాభా వేసచేలం స్నానమా చరేత్ : సన్యాహృత్యాచగాయ, త్ర్యా దశకృత్వో2 భిమ తాః || అ ధాంజా ఆఫీత్యా శుద్ధిమాప్నోతి వైద్విజః || * | ఇతి . రెచ -- యాద ఘృతంద్విజః || ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ అడవిజాతివిషయే త్ర్యహం శూద్రాను గె వి ప్రె ద్వ్యహం విడ్భూప యోస్త తః || ౧ ||నదీ స్నానంచ గాయ త్యాసహస్రం సాష్టకంతతః| శూద్ర ౧ తాను గేవి ప్రైత్యహంభవతి , శూద్ర ప్రేతా నుగయో ర్వేశ్యభూపయోద్వ్య హమ్ , తతః - అన న్తరమ్ , వి ప్రాదీనాం వి ప్రాదీనాంత్రయా ణాం సముద్రగ నదీ స్నానం గాయ లౌల్య అష్టోత్తర సహస్ర జపశ్చభవశ ! తధాపరాశరః — || శ్లో || ౧త భూతంతు యశ్శూద్రం నచర్బలః | అనుగ చ్ఛేన్నీయమానం శ్రీ రాష్ట్ర మశు విర్భవేత్ || శ్రీరా త్రేతు తతశ్చీర్లే నదీంగత్వా సముద్ర గామ్ | ప్రాణా యామశతంకృత్వా ఘృతం ప్రాశ్య పిశుధ్యతి || * || ఇతి | ఏతచ్చ బుద్ధిపూర్వ ప్రవృత్తి విష యమ్ , యాదృచ్ఛికానుగమ నే " శూద్ర ఒతస్య బ్లాహ్మణో యదృ చ్ఛయా 2 నుగమ నె స్రవ నీమాసాగ్య గాయత్ర్యష్ట సహస్రం జపి త్వా శు ధ్యతి , క్షత్రియానుగమ నే అర్ధ సహస్రమ్ , వైశ్యానుగమ నే సావోనమ్” ఇత్యజ్ఞర సావి శేషస్మరణాత్ | పారస్కరశ్చ !! శ్లో || సజా తేర్దివ సేనై ద్వ్యహాత్మ్మయ వైశ్యయోః || • || విష్ణుశ్చ || వా || ద్విజశూద్రా నుగమనం కృత్వా స్రవ నీమాసాద్య గాయత్ర్యష్టసహస్రం జపేత్ || • || ఇతి ! అత్ర ప్రాణాయామ గాయత్రీజపయోర్వికల్పః . !! శూదా,దివిషయే (ద్విజ ప్రేతా నుగశూద్రశ్ళు ధ్యేత్స్నా నెనవిణ్మృపౌ || 9 || 2 (స్వార్య ప్రే తానుగా స్నాన వహ్నిస్పర్శాజ్య పానతః 1 ) ద్విజాః - బ్రాహ్మణా ద్యాః , తత్ప్రే తానుగళ్మూద్రస్స్నా నెనశు ధ్యే | వైశ్యభూపౌతు స్వస్వోత్కృష్టవద్ద ప్రె తాను గౌస్నా నవహ్నిస్పర్శా జ్య ప్రాశ నేర్విశు ధ్యే తామ్ | తత్ర ప్ర చే తాః || శ్లో || శూర్తపై తానుగమనం కృత్వాచస్నానమాచ రెత్ I * || ప్రేతః - స్వోత్కృష్ట వ ణri , స్వజాతివిషయే విశేషస్య వక్యుమాణ త్వాత్ | ఉశ నాజిపి 1 శ్లో | అనుగమ్యద్విజా మొహం స్వతీ ననుసృత్యచ | స్నాత్వా మృ - "

·No text on this page.

·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- యా తాగేక కాలః , ఊర్ధ్వం స్నాన మేవ | తధాపారస్కరః — | సజా తేర్దివ సేనైవ ద్వ్యహాత్ క్షత్రియ వైశ్యయోః | స్ఫర్శంవి నా 2 నుగమ నై కూడ్రోన కైనశుధ్యతి || * || 'బ్రా హ్మే చ బ్రా హ్మే చ — || శ్లో || కృతేతు కేవలు స్నానం కుత్ర విట్ఛూద్ర జన్మ నామ్ || * || ఇతి . సజాతీయవిషయే స్నానం సవర్ణరో దే2 స్థ్నిసఇ్చ తేనృప వైశ్యయోః!! F 2 || అసఇచ్చి తే స చేలం తద్వి ప్రస్యాచమ నా స్లమౌ | అస్థ్నిసఖ్చితే నృప వైశ్యయోస్సమాన వర్ణాతురవ్యర్థి వెకృతే స్నానం భవతి, అసఇచ్చి తేతస్మిక్సచేలమ్ , తత్ - స్నానమ్ , విప్రస్యసవర్ణరో దే అస్థ్నిసళ్చితే ఆచమనమ్ , అసఇచ్చి తేస్నానమ్ | తథా బ్రా హ్మె — ||శ్లో || మృతస్యయావ న్నాస్టీని బ్రాహ్మణస్యహృతానితు | తావద్యో వాగ్ధవ స్త శ్రరౌతితద్బాద్ధ వై స్సహ || తత్ర స్నానాద్భ వేచ్ఛుద్ధి సతత్త్వచమనంస్మృ తమ్ ! సచేలం స్నానము న్యేషామకృతేత్వ స్థిస్క్చయే || కృతేతు కేవలం స్నా నం కుత్ర విట్ఛూత్ర జన్మ నామ్ || * || ఇతి . పరస్పరాతురవ్యజ్జున విషయే నికృష్టి ష్వాబ్ల వా చావవగా క్యాషుది నాప్లవాEL/ కృశ్చాదస్థిచయ నా దాతురవ్యజ్జా నే మిళః బ్రాహ్మణ కు త్రియవిశామన్యోన్య మాతురవ్యణ్ నెసతి అస్థిసఇ్చయనా తాక్పశ్చాచ్చక నేణ స్నానా చావొ , నికృషైషు - హీనవ శ్లేషు భ వతః | వి ప్రస్య నృప వైశ్యా నికృష్టా , నృపస్య వైశ్యః | పవం వగ్గా గ్రేట్ స్వపి అస్థిసఖ్చయనా కృశ్చాచ్చ మిథోద నెక్ర మాద్దినస్నా నె భవ తః | తధాపారస్కరః — శ్లో || అస్థిస్క్చయ నాదరా || అస్థిస్క్చయ నాదర్వార్రుది త్వా స్నా నమాచ రేత్ | అన్తర్దశా హేవి ఫ్రస్యతూర్ధ్వమా ఛమనంస్మృతమ్ || * || విప్ర స్య , అన్తర్దశా హే నృపాది నికృష్టా నామస్థిసబ్బయా త్ఫా గ్రో ద నెస్నానమ్ , తదూర్ధ్వమా ఛమనమిత్యర్థః | బ్రా హ్మే 2. అనస్థిసఖ్చుయేవిప్రో రౌతి చేత,వైశ్యయోః | తదాస్నాత్వా సచేలం ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ శు ద్వితీయే 2 హని శుథ్యతి || కృతేతు సఖ్చయేవి. ప్ర స్స్నా నెనైవ విశుభ్య లి || * || అత్ర పారస్కరబ్రహ్మ పురాణవచనగతవి ప్రశజో నృప వైశ్యయో దుపలక్షక ఇతి వ్యాఖ్యాతమఖణాదర్శాదౌ . సూత్రవిషయే (అకృతే స్థిచయే శూ ద్రా దాతురవ్య నేకృతేF 21) స్వ్యహంన్న పే త్ర్యహంవి ప్రేదినం పర్వెషసచ్చితే! అకృతే- స్థిసబ్బయ నెహూర్రనిమి త్తా తురవ్యజ్జె నె నృపాదిభిఃకృ తేనృ "పేచ వై శ్యేచద్వ్యహం భవతి , విప్రెతు త్యహమ్ | అస్థిసఖ్చి తే . స ర్వేషు - వి ప్రొదిషు , శ్రీష్వషి దినంభవతి | తథాపౌరస్కరః అస్థిసబ్బుయ నాదర్వాగ్యది విప్రో ఊు పాతయేత్ | మృతేశూద్రి గృ హంగ త్వాం త్రేణ శుధ్యత || అస్థిసఖ్చయ నామార్ధ్వం మాసోయా వద్ద్విజాతయః | అ సూరా తెణశుధ్యపై వాససాం "ళ నేనచ || * !! # శ్లో ! ద్వ్యహాత్ క్షత్రియ వైశ్యయోః || * || ఇతిచ ! అత్ర గృహుగ త్వేత్యాతురవ్యజ్జు నొపలక్షణమ్ , | || శా వేశవగృహం గత్వాశ్మ శానే వాన్తరే2పివా | ఆతురవ్యజ్ఞానం కృత్వా దూరప్లో 2ప్యశుచిభణ వేత్ || * || శ్లో || అస్థిస్క్చయ నాదర్వాగాతురవ్యజ్జు నేకృతే | చూర₹2 ప్యశుచిరి ప్రః పరతస్తుశు చిర్భవేత్ ! * !! ఇతి దేవలాదిభిర్వి ప్రవిషయా తురవ్యఢు నే వి. ప్రస్య దూరస్థస్యాప్య స్థిసఖ్చుయా తాగశుచిత్వస్మ ర శాత్ | అతఏవ బాహ్మ పురాణమ్ || శ్లో || వినివృత్తాయదాకూ ద్రా. ఉరకాతో ద్వ్యవస్థితాః | ద్విజ స్తదానుగన్తవ్యాపషధర్మ స్సనా తనః || * II అనుగన్తవ్యా ఆతురవ్యజ్జు నాళమితి శేషః | అత్ర క్రతుః -- || శ్లో || సూతకే ప్రేత కేనైవ యుగం శూద్ర స్యవర్జయేత్ || * !!ఇతి . అస్థిప్పర్శ విషమే | స్పృప్డేమ త్యా స్థితు స్నిగ్రేతిరాత్రం సర సేదినమ్.. -- అమ త్యాత్వాస్ల వాణా శామా స్నానంస్నిధే సృభ్యుల స్నె - పరసే, మనుష్యాన్నొ బుద్ధిపూర్వం స్పృ ష్టసతి లాంభవ || ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ -- తి | శు_ స్నైబుద్ధిపూర్వం స్పృస్టెదినమ్ | అబుద్ధిపూర్వకం స్నిధైశు చాస్థ్నీస్పృ పై , స్నినెస్నానం శుష్క ఆచమనమిక్ క్రమేణాఫ్లవా చామౌభవతః | అభక్యజే - పఇ్చనఖాది వ్యతిరి కాభశ్యుజా తే , స్నిధౌ ఫ్ని స్పృ షెస్నానమ్ , అస్నిగ్రోత్వాచమనమ్ | అశ్రవసిష్ఠః మానుషా స్థి స్నిద్ధం స్పృత్వా త్రిరాత్ర మాశౌచం అస్ని ఛీత్వ సూరా త్రమ్ || * || చ్యవనశ్చ || వా || శ్వాను శ్వపాకం ప్రేతధూమం దేవద్రవ్యోపజీవినం గ్రామయాజకం సొమవిక్రయిణం యూపం చి & C చమద్యం మద ్యణాంచ స స్నెహంమానుసాస్థి శవస్పృశంచ రజస్వలాం మహాపాతకనం శవం స్పృష్ట్వాస చేలమవ గా న్యూత్త ర్యాగ్నిముపస్పృ శ్య "గాయత్ర్యష్టశతంజ పేడుతం! తం ప్ర్యొ స్నాత చా మెత్ || * ఇతి | ఏతచ్బుద్ధిపూర్వాభ్యాసవిషయమ్ , అన ఖ్యా సెవసిద్ధాక్తం ద్రష్ట న్యమ్ ! అబుద్ధిపూర్వవిషయేశ నుః — | శ్లో | నారంస్పృహ్వ స్థిస స్నె హంస్నాత్వావిఠో విశుధ్యతి | ఆచమ్యైనతు ని స్నేహం గాంస్పృష్ట్వాక క్యవారఎమ్ || * || విష్ణుశ్చ . || వా || భక్యువర్జం పళ్చినఖశవం తదస్థి సస్నెహం స్పృష్ట్వాస్నాయాత్ || * || ఇతి , నను స్రవాదివిషయే తత్ర తత్ర గ్ర స్టేషువణః భేదేనా శౌచ భే డస్యొక్త త్వాత్సక థం త్వయా నాభ్యధాయీత్యత ఆహ . గుర్వాసొద కేస్రా వే మాతృబకౌవయస్యఘమ్ | FF || విజ్ఞా నెశ్వర ఘోషితమ్ ఆదిశ భైన సుహృదాదయో హరాశౌచినోగృహ్య | అయమథః :- మాతృబకౌగురౌమిత్రి “స బ్రహ్మచారిణి ప్రేతే " ఇత్యాదిభిర్గుర్వా గౌ యద్ది నాశౌచము క్తమ్ , “ సమానోద కానాం త్ర్యహమ్ ” ఇతి యత్స మానొద కెత్ర్యహాశౌచము క్తమ్ , “ రాత్రిభిర్మాసతుల్యాభిః ” ఇత్యాః ఖి పొవవిషయేయ దాశౌచము క్తమ్ , “ మాతృష్వసామాతులయోః " " ప క్షీణీయోనిసం బల్గే'' ఇత్యాదిభిర్మాతులా గౌయ దాశౌచము క్తమ్ , " ఆజ న్మనస్తుచౌలా గమ్ ” “ ఆద మౌజన్మనస్సద్యః " ఇత్యాదిభిః , వయసి - వర్ష -- ర్వవణః సమంహీతి ·- -- (32) ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ దికూ పే అవ స్థావి శేష విషయేచ యదా శౌచము క్తమ్ , తత్సర్వమాశౌచమ్, సర్వవర్ణ పనుమ్ - బ్రాహ్మణ క్షత్రియ వైశ్యశూరసాధారణమ్ , హి: ప్రసి” , ఇతిశబ్దః ప్రకార వాచీ, ఏవం ప్రకా కారేణ తత్త దాశౌచ ప్రత్-పాదన ప్రకరణె విజ్ఞానేశ్వ రేణ , ఘోషితమ్ - ఉ దుష్టమ్ , వచనపూర్వకం వ్యవస్థాపితమితి యాసత్ | విజ్ఞా నేశ్వర ఘోషితమిత్య నేన ప్రతిపాదితా శదార్థ్యం సూచ్యతే , అతో2 స్మాభిః స్రావాద్యాశౌచ వైషమ్యం నోక్తమి) ఆ భావః ! అకా రాః - || శ్లో || అవి శేషేణ వణా సా'కర్మణః | శ్రీ శ్రాకు భవేచ్ఛుడిః క న్యాస్వపిఏ ఫీయ తే || * !! వ్యాఘ్రపాదు -- : శ్లో ॥ తుల్యం వయసేస ర్వేషామతి బ్రా శనైవచ | ఈ పే కేశషం వృత్తే తస్మి స్నేవారి కాలజిమ్ : * !! జగృహ్యే- ! వా ! కు ప్రోవేవగా సకుల్యాకాశ్రయః స్త్రీ శామ్ || ఈ || ఇలి | స్త్రీ సౌమితి బహువచనమ్, ప్రావాశౌచస్య సర్వవర్ణ సమత్వ ప్రతి పొడనపరమ్ | హా శ్రీవశ్చ – ! ? ! అవకాణీ బద్ధ నాద్వి ప్రతి కు త్రియశ్చాధనుర్ఘాహాత్ ! ఆ ప్రకగ్రహాద్వైశ్యశ్శూ ద్రోవ స్త్రద్వయగ్రహాత్ || ప్రియ తేయ తత్ర స్యా దాశౌచం త్యహ మేవచ | ద్విజన్మ నామయం కాలః త్రయా గొంతుష బాబ్దికి : !! పశ్చిబ్దిక స్తు శూద్రాణా ణాస్వజాత్యుక్తమతఃపరమ్ ! •lf బ్రా హ్మె పురాణేచ — || శ్లో || అను పెతో పివి ప్రస్తు రాజా చైవాడను గ్రహః 1 అగృహీత ప్రేతోదస్తు వైశ్యశూద్రో ఒద్వినత్ర ధృక్ || * ! ప్రేయ తేయ త్యాది స్వజాత్యుక్తమతః పరమిత్య నం హారీతవ చనవత్ ! విజ్ఞానేశ్వరెచతుల్యం నయనీతి వ్యాఘ్రపొదవచనం లిఖిత్వాయోజ్తమ్ - 5 కృధా " అయమర్థః , వయసి - వషాణ దికూ పె , యదాశౌచమాదన్త 25 స్మ నస్సద్యణ త్యాది వాక్యవిహితం తత్ , సరె , సర్వెషామ్ - బ్రాహ్మణాది ఏ గ్లా నామ్, తుల్యమ్ -అవిశిష్టమ్ , అతి కా తి క్రానైచడశాహాది కే త్ర్యహాదియదా శౌచం తనపి సర్వేషామవిశిష్టమ్ | ఉ పె తే పునరుపర తే , దశ ద్వాదశపశ్చి డశత్రింశద్ది నానీ త్యేవంవిషమమాశౌచం బ్రాహ్మణాదీ నామ్ | తస్మి న్నే వ - ఉపనీత మరణ ఏవ, అతి కాలజమ్ అతి కా నా శౌచం భవతి, నవ యోన స్థానిక మే " ఇతి | ఇదంచవయోవ స్థాశౌచం సర్వవర్ణ సాధారణమ్ , N ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 1 కుత్ర స్య ద్వాదశాహానీత్యవి శేషో పాదా నెన విధానాత్ | అత ఏవము నునా అనుపాత్తవర్ణవి శేషేణ ఆశౌచ విధౌ సాధారణ్య ప్రతి పాద నాతో చా తుర్వణ్యాధి కారె సత్యపి పునః " చతుగ్లామపి వణాః నాం యధావడనుపూ ర్వశః ” ఇళ్యుక్తమ్ | అత్కో యమ్ 16 పిడ్జి యజ్ఞ వ తౌదయః ఇత్యా దిపివొదక డానవిధిస్సర్వవర్ణ సాధారణః | యధాచ సమానోదకాశౌచ. ధీః," అన్తరాజన్మ చురణే ” ఇతి సన్నిపాతాశౌచ పెరిః , యద్వా " గర వేమాసతుల్యా ఇతి స్రావాశౌచవిధిః, " సో ఊషి తేకాల శేషసా త్ ” ఇతి విదేశ స్థాశౌచవిధిశ్చ , యధా గుర్వాద్యాశౌచ జనిశ్చ సర్వం ణః సాధారణ స్తథావయోవస్థానిమిత్తమప్యాశౌచం సాధారణ మేవ ! అశ పవ II ? || 4 బ్రేషడ్భిః కృతేచౌళే చై శ్యేనవభిరుచ్యతే | ఊర్ధ్వం శ్రీ- షా చ్ఛూద్రేతు ద్వాడ శాహం ఎథీయ తే || * || తథా || శ్లో | యత్రలు రాత్రంవి ప్రాణామాశౌచం సంప్రచకు తే | తత్ర శూద్రే ద్వాదశాహం షణ్నవకు త్రవైశ్యయోః || * || ఇత్యాదీని ఋశ్యశృగాదివచనాని పిగీత త్వబుధ్యా నాద్రియమాణ్ణి ధా - రెశ్వర విశ్వరూప మేధాతిధి ప్రభృతిభిరా చార్యేరయ మేవ సాధారణ క్షో శ్రీకృత ఏవ . ఏక విషయే గురులఘ్వాశౌచ ప్రతిపాదక వచనా నాం వ్యవస్థామాహ {స్మృతి ద్వై ధేపరో షేకల్పం ప్రత్యకేం గుర్పి తిస్థితిtnonl} స్మృత్యో ద్వై వి ధ్యే 2 సన్నిధా వల్పం సన్నిధావధి కాశౌచమి త్యేవం ప్ర శా రేణ , స్థితిః - మర్యాదా , వ్యవ త్యథ : . త దేవోదాహరతి య థా హి యోనిసం బస్టేష్వహర్విధి రసన్నిధౌ | యాజ్యాచౌశ్వశు రావొచశిష్యాదౌపక్ష్మిణీవిధిః || 10-2|| యోనిసమ్బ స్టేషుపూర్వోత్తేషుపక్షిణ్యాశౌచిషుమాతులాదిషు యోజయ మ్ " అహ స్వదత్తక న్యాసు” ఇతిదినవిధిః, అయమసన్నిధౌభవతి | అత్రమా తులగ్రహణం యోనిసమ్బక్లోపలక్షణమితివిశ్రా నేశ్వ రేణ్ కమితి పూర్వ వే వోక్తమ్ | యాజ్యాదావి త్యాది శబైన ఋత్వి గాదయోగృహ్యస్తే, శ్వశు రాచౌభేత్యాదిశ భైన త్యహాశౌచినోమాతులాదయః , శిష్యా దావిత్యాదిశ " ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ 92 శ్లో -- జైన గురుతత్వశ్నపు ప్రోదయ ఉచ్య, ఏ తేషాం త్ర్యహాశౌచి నాం పక్షి ఏ ఫిరసన్నిధా నేభవతి || || శ్వశురయోశ భగి న్యాంచమాతులా న్యాం చమాశులే | పితో: స్వసరి తగ్వచ్చ పక్షిణీం క్షపయేన్ని శామ్ || మాత గేశ్వశు రెమి రెమి ③ గురౌగుర్వజనాసుచ | ఆశౌచం పక్షిణీం రా ం మృ మహీ యది. || మాతులే పక్షిణీం రాత్రిం శిష్య్వ గ్బాస్ట వేషు చ ! * ' ఇత్యాదివచ నైస్త్యహాశౌచివిషయోక్త పక్షిణీవిథిరసన్నిధానే భాపత్యథః : | తథావిజ్ఞానేశ్వరేణే తాన్యు దాహృత్య అన నరము క్తమ్, " ఇత్యా ద్యాశౌచు శేష ప్రతి పాఠకవచనాన్య స్వెషణీయాని , తాని గారు పై యాన్నలిఖ్యస్తే , తేషు చైకవిపయే గురులఘ్వాశౌచ ప్రతి పాడక తయా పుస్పకపకు వైషపత్సు సస్నె దేశ స్థా పేక్షుయా న్యవస్థానుసద్ధాత వ్యా” ఇది : యyు మనునా - || శ్లో || ఆ రాష్ట్ర మాహు రాశౌచమాచార్య సంస్థి తేసతి | తస్యపు తెచప త్న్యాంచ దివారాత్రమితి స్థితిః || * || ఇత్యా నాకు పుత్రయోర్మృతౌ దినముక్తం తన్మన ప్రతిప త్తివిషయమ్ , అ U. కాస్త కాలు దేశస్థవిషయం వా , అన్యథా 6 గురౌగుర్వష్ట నాసుచ " ఇ ఆప క్షీణీ పత్వికుధ్య తే | స్మృత్యర్థసా రేచ ర్వాచార్యదౌహిత్ర స్వకీయ శ్రీ త్రియ యజ్ఞక్రతుకర్మత్వి గ్యా జ్య శి ష్యేషు ఏక గ్రామ మరణే త్రిరాత్ర గ్రామాన్తరమరణే పక్ష్మిణీ !! * !! ఇ) | గురురత్రపు ర్యాఃపితా , అనౌరసపుత్ర ప్రయోగీపి తావా. అఘా న్త కృత్యమాహ అఘాస్తే సజ్జ వేస్నాత్వావి. ప్రస్స్పృష్ట్వామ్చు శుధ్యః | (నృసాదిర్వాహవా దీని నాస్య థేతృబ్రవీన్మను : 103 1j అనుష్ఠి తాశౌచోప్ ప్రఃస్వా శౌచ చకా లేగ తేప రేచ్యురపిసజ్ఞవ కాలేస్నా త్వా పాణి నాజలం స్పృష్ట్వా శుధ్యతి , ప్రథమాదిశ భైన వైశ్యశూద్రౌ గృహ్యే తే, ద్వితీయాదిశ భైన ప్రతోచయస్ట్రీ | అత్రశ్రుతిః " అఘానై ఘుభాజః సజ్జ వేస్నా త్వా గ్రామం ప్రవి శేయుః " ఇతి | మనుర ప్యాహ — | | | విప్రశ్శుధ్యత్యపఃస్పృష్ట్వాడు ప్రయో వాహనాదికమ్ | వైశ్యః ప్రతోదంరశ్మిం వాశూద్రోయష్టిం కృతక్రియః || * || ఇతి | కృతక్రియః - కృతోదకాదిక్రి || వా! మా తామహ గు paraa | - ·ఆశౌచశతక వ్యాఖ్యానమ్ యః , అనుష్టీ తాశౌచక శ్చ | కృతక్రియఇతి ప్రత్యేక 0సంబధ్య తే, స్పృ ష్వైత స్పర్శన క్రియైనో చ్య తే, వాహనా నాదిష్వపి స్పర్శ స్యానుపక్షాత్ | అయ వర్థః - బ్రాహ్మణాదిన ధ్యే యస్యయావరాలనూ శౌచము కంకృత క్రియస్స తస్యాశౌచ కాలస్యాన గరుస్నా త్వాపాణి నా పఃస్పృష్ట్వాశు థ్మెత్ ,నత లాతిక్రమమా త్రేణ | ఏవంకు త్రియో వాహ నాదిక ంస్పృష్ట్వా శుక్యత, వై శ్యః ప్ర తోదంరశ్మింవాస్పృష్ట్వాశుధ్యతి , శూద్రోయష్టిం స్పృహ్వశుధ్య, ఇతి | శ్రీవిష్ణుపురాణే — || శ్లో || వార్యాయుధ ప్రతో దాస్తు దణ్ణశ్చద్విజ భోజ నాత్ | సష్టవ్యో 2న గరంవశ్రేణ శ్ళు ధ్యేరన్వైతతః క్రూత్ || • 1 ఇతి | సజ్ఞ హెచ - హెచ — || శ్లో || ఆశౌచాస్తే కృత స్నానస్స్వ స్తీవాచనపూ ర్వకమ్ | బ్రాహ్మణాన్ఫోజయే శత్రము క్తయేవిష్ణు తుష్టయే || * || ఇత్ . | ఉపసంహరతి ... (ఏకత్ర సుఖ బో ధాథం సుసమీ క్యు బహుస్మృతీః ! కృ తో ఘనిర్ణయ స్స్పస్టంగృహ్యతాంతద్బభుత్సుఖః || 108 || ఏక స్మై న్నేవసజ్జ హే కాల్స్న్యే:నశావసూత కాశౌచసుఖావగమార్థం awసుయాజ్ఞవల్క్యపరాశరబోధాయనగౌతమ సంవతః దకాచ్యు క్తః , విజ్ఞా నెశ్వరాఖణా దర్శస్మృత్యథః సారవరదరాజీయాది కాస్సజ్ర హరూపాశ్చ స్మృతీస్సుత రాం సమ్యదృష్ట్వా ఆ తాభ్యః సారం సర్వస్వముద్ధృత్య స్పష్టం ప్ర కరణశుద్ధియు క్తం యధాభవతితధా ఘణ యః కృతః , తస్మాచ్ఛావసూ తకాశౌచతత్వజిజ్ఞాసుభిరయమఘనిణః యో2 జీ క్రియ తామ్ | స్మృతినిబద్ధ నక్వారయం నిర్విశ జ్మేరణీ కార్యఇత్యర్థః . నన్వయంకియద్భిశ్లో కై కృతః కో వాస్యాఘనిణః యస్యకర్తెశ్యత ఆహ ( హారీతో వెజర్ టా చార్య శ్రుత స్మృతివిచక్షణః | (వ్యక్తంశ్లోకం తే నేఈమక కోడఘనిర్ణయమ్ || 9021 ) స్పష్టాథ: . ఇత హారీత వంశ శ్రీరజ్ఞనాథార్యపుత్ర సరస్వతీవల్ల భా పర నామ ధేయ శ్రీ వేజ్కు టేశవిరచి తా స్మృతిసార స ర్వస్వసమా ఖ్యా ఘనిణయ వ్యాఖ్యాసమాప్తా,

·క
శ్రీ
శ్రీ
శ్రీరస్తు
చతుర్లేచతూరా,
"
-
అమలు
అఘవి వెచన ప్రారవం
బహుస్మృతీస్సమాలోచ్య సకలానపి సంగ్రహాక్ |
క్రియ తే సుఖ బోధాథం వాక్యైరఘవి వేచనమ్ ||
చతుషుః మా సేషు గర్భ స్రా వేపితుఃస్నానమాత్రమ్ , జాతీనాం
తదపి నా స్తి | పజ్చమషష్ఠయో స్తత్పాతే పితుణ్ణణ తేశ్చ
స్నానతశుద్ధిః |
త తై వకఠినస్య తస్యపా తే ద్వయోరపి త్యహాశౌచమ్ | సస్తమాదిషు
చేద్ద్వయోరపి దశాహమా శౌచమ్ | మాతుస్తు మాసత్రయే త్రి రాష్ట్రమ్,
త్రమ్ , పశ్చ మే పశ్చరాత్రమ్ , ష శ్లేష బాత్రవ్
సప్తమాదిషు సూతికావత్ | సూతికాచ పుం ప్రసవేత్రిం శద్ది నైః స్త్రీపు
సవే చత్వారిం శద్ది నైశ్శుధ్యతి | తత్రదశాహమనిరీక్ష్యత్వా శ్రావ్యవచన
త్వాది లక్షణమఘం తస్యాః , తదూర్ధ్వమస్పృశ్యత్వకర్మానహణత్వలకు
ణమ్ , పితురపి సూతికాగృహవాసాదిలక్షణసంసగః వతో దశాహమస్పృ
శ్యత్వాదిరూపమఘమితి | సూతకి నాం సర్వేషాం చతుర్దినమజ్ఞస్పర్మో
న్యేనవజ నీయః , శావేత్వాన్తం వర్జ్యః, యమళోద్భ వే పితాత్వాదశా
హముస్పృశ్యః | భర్తుః ప్రాప్తమఘం పత్న్యా అపి సర్వత్ర సమానమ్ ,న
తుపత్న్యా అఘం భర్తుః | సంపర్కాశౌచంతు నాస్తి | అఘ సంపర్కవత
స్తద్దినసం ఖ్యమాశౌచం భవేత్ | కన్యకాజన నేక న్యాయాస్సోదరభిన్నా
దరఖ్యాతూణాం పితృపితృవ్య తత్పుత్రీపి తామహతదాతకాణాంచ
దశాహమఘమ్ | పుత్ర జన నేతుపి తుస్సర్వేషాంజ్ఞాతీ నాంచ దశాహమఘ
మ్ | పురుషవిషయేనపిజ్జా తాసప్తపూరుషీ , స్త్రీ విషయేతుత్రి పూరుషీ .
ఇత్యఘవి వేచ నె ప్రథమః ఖణ్ణః ,

·అఘవి వేచనే జననమారభ్య అనతీతదశాహశిశుమరణేఖనన మేవసం స్కారః | ఆ పి త్రోస్సపిగ్గా నాంచ జనననిమి త్తా శౌచ శే షేప్తో వశుద్ధిః | సూత'కొని మది నే చేత్పితుస్తు పునరపిద్వ్యహమ్ | అస్తిమదినస్య రా రన్త్యయా మె అరుణోదయ వేళాయాంవా జాతమృతౌత్ర్యహమ్ | దశాహాదూధ్వణం దనోత్పత్తెషష్ఠమాసాత్పూర్వం కన్యాబాలయోర్మృతౌ ఖననం దా వా సంస్కారః , తత్ర పిత్రోస్సోదర ఖిన్నోదర భాగూణాంచ డశగా త్రమ్ , జాతీ నాంతు ఖననప జె సద్యశౌచమ్ , దాహప జే త్వెకాహమ్ ! దనోత్సత్తెషష్టమాసా ద్వాపరం పొళాతి వషణ ద్వా పూర్వంతయోర్మ, Tఖననం దాహస్త్యాగోవా సంస్కారః , తత్ర పిత్రో తత్ర పిత్రోరా శృణాంచ డశరాత్రమ్ , సపిణా సొంతు జాలమృతౌ ఖననప జే దినమ్ , దాహత్యా గయో స్త్రీ రాత్రమ్ | కన్యాయాస్తు ఖన నే సద్యశౌచమ్ , ధాహత్యా గయో స్త్రీ రాష్ట్రమ్ | బౌళా౦వషాఢ ద్వాపరం తయోర్మృతౌ దాహ ఏవసంస్కారః , త లొ పనయ నాత్సప్త వహణ ద్వా పాగ్బాలస్యమృతౌ పి లొత్యనాంచ పూర్ణమ్ , జ్ఞానాంత్రి రాత్రమ్ | ఉపసీతస్యాను పనీతస్యవా ప్రాప్తసప్తమవషః స్యమృతౌ దాహఏవసంస్కారః, పితృభా శ్రాదీనాం సర్వేషామపి సంపూర్ణమ్ | కన్యాయాస్తు చౌళాత్తి వషాః ద్వా పరం వాగ్గా నాత్పూర్వం మృతౌ పితృభౌతోర్ధ శాహమ్ , జ్ఞా తీ నాంతు దినమ్, వాగ్గా నాత్పరం వివాహాత్పూర్వం మృతౌ పితృభౌత ణాంపూర్ణమ్ , జా తీనాంతు త్రిదినమ్, అతై వరజః ప్రాచుర్భావే తేషా మపి పూర్ణమ్ | దత్తానూఢాయాస్తు మృతౌవరతజ్ఞత్యోస్ర్యహమ్ , సా చభర్తృగో ③శ్లేవ దాహ్యా | అవార్డత్తా నామపి ప్రాపౌష్టమవర్షాణాం మృతౌ తీనాం త్ర్యహమ్ , పితృభౌతూణాంపూర్ణమ్ | అయంఖననా దిసంస్కారవికల్ప స్వమాఢా విషయఏవ , ఊడ్గాయాస్తు మౌళాత్సా గపి దాహపవ | మరణాన ఘోరం యదాది నాన్తరేఖన వాదికంక్రియ తే తదాఖన నాచ్యుత్తర కాలమార భ్యైవ సద్య స్త్రీ రాత్రకల్పనా , అయం క న్యాబాలవి షయః | అనాహితాగ్నేర్మరణదినమార భ్యైవదశాహవిధిః , ఆహితాన్నేస్తు ·తృతీయఖణ్ణః 3 దహనదినమారభ్యైవ | ఉభయోరపి దహన దినమార భ్యైవ సబ్బయ నే చతు గ్లాదిదినగణ నా | యజ్పాయజ్వనోర్మస్త్ర పూర్వక దాహస్యత దానీమళా వేవశాహము ఔ్య పునూ హేకృతే శిష్టాహ మేవాఘమ్ , నతు పునర్హాహాది గ శాహమ్ | యదిదశాహాశ్పరంయజ్వనః పునన్దహస్స్యాత్త దాపునగహనది నమారభ్య దశాహమ్ , అయజ్వనస్తు దశాహామూర్ధ్వమస్థిదా హె పూర్వ మాశౌచగ్రహణా భా వేజా తీనాం దశరాష్ట్రమ్ , పూర్వమాశౌచగ్రహణె ఉడక దానాభావే త్ర్యహమ్ , ప్రోగాశౌచ గ్రహణె ఉదక దా నేచక, త్వఘు నా స్తి | ప్రతికృతి దా హేతు పూర్వమాశౌచ గ్రహణా భావే త్య హమ్ , అశౌచ గ్రహణెఉదకదా నా భావే ఉదక దాననిబద్ధనమా శౌచంత్ర్య హమ్ , ఉభయసద్భా వెత్వఘం నా పు శ్రాణాంతు అస్థిగా హే ప్రకృతి దా హేచ పూర్వమా శౌచగ్రహ మా శౌచ గ్రహశాతడు గ్రహశెచపూస్టమ్ | సఘ్యోగ య వ్యతి రే కేణ త్రి నాష్ భక్తాయారా ③ సృణీయే 20 శేయది జన్మ క్తు మృత్యవస్స్యుస్త దాపరదినా డ్యాశౌచమ్ , యడితత్పూర్వం తదా సూ నామ్, పణాదినాది, ఇత్యఘవి వేచనే ద్వితీయః ఖx . పరోక్షే సూత కేశావేచ దశాహ మ ధ్యే జ్ఞా తేసతిసర్వేషా ర్వేషామపిశిష్టా హమేవ ! పుత్ర స్యాపిదశాహమ ధ్యే సఖ్చయ నా తాకిలో ర్మృతి శ్రు కౌశిష్టాహ మేవ , సంచయనాన పరంతు తచ్ఛవ శ్రవణదినమారభ్యస దాదశాహ మేవ ! సపత్నీమాతుస్తుపరోక్ష మరణ శ్రుశౌవత్సరా త్పూర్వం మాతృవ దేవదశాహమ్ , వత్సరాత్పరం తచుతాఔర్ధ్వ దైహి కెచ కృ తెవినమాత్రమ్ , అకృతేత్వార్ధ్వగై హి 7జన నీవద్దశరాతమ్ , ఔర్ధ్వడై హి కేకృతే పిత్రోరపి మరణశ్రు తొకనిష్ఠపుత్రస్యవత్సరాత్పరం త్ర్యహ మెవ | మహాగురోర్మృతౌ పుత్రస్య ద్వాదశాహమ్ | అతి అతి క్రాన్తస్యద శాహాశౌచస్య మాసత్రయేశ్రుతొ జాతీ నాంత్రి రాష్ట్రమ్ , మాసత్రయా న ఘోరం త్రిషుమా సెషు తచ్ఛవణె పక్షిణీ , సప్తమమాసమారభ్య సంవత్స ·* అమవివేచనే రపర్యన్తం తచ్ఛ వణె దినమాత్రష్ , సంవత్సరాన గరంస్నానమాత్రమ్ | ఇదంత్వతి క్రానా శౌచం కృతౌధ్వణ దైహిక విషయమ్ , అన్యవిషయేతుయ జ్వాయజ్వ పునర్గా సూక్త ప్రకార మెప | అతి క్రాన్తస్య త్యహాశౌచస్య దశాహమ ధ్యేశ్రవణె దినమాత్రమ్ , దశాహమ ధ్యే 2 ఆ క్రాన్తస్య పక్షిణ్యా శౌచస్య శ్రవణే ఏక కాలః , దశాహాత్పరం స్నానమాత్రమ్ | అతి క్రాస్త స్యైకాహాశౌచస్య శ్రవణే దశాహా తాగపి స్నానతశుద్ధిః | అనుపనీత మరణే అతి కానాశౌచం పితృభ్రాతృవ్యతిరి కానాం సపిజ్ఞానాం స్యాత్ | అనుపనీతో2పి ప్రాప్తసప్తమవషణ శ్చేశ్చితృభౌతృవ్యతిరి కానాం జ్ఞాత • త్రిరాత్రమ్ , పిత్రోరా తృణాంచపూర్ణమ్ , అతిక్రమె కాలా ఘో రెపి త్ర్యహమ్ , “ త్రిషుమా సేషు " ఇత్యుక్తప్రకార మేవ | జన నే ఆ నాశౌచంక స్యాపి నా స్త్రీ , పితుః స్నానమాత్రమ్ | అఘా తాగు ప క్రాన్తస్య కృచా ద్యాచరణ స్యాఘమ ధ్యే సమాప్తి శ్చేచ్ఛిష్టాహమ్, తత్పరం సమాప్తి శ్చేత్తదతి కానాశౌచం స్యాత్ . ఇత్యసువి వేచ నె తృతీయః ఖణః. సూత కేవర్తమానె తత్తుల్యపరిమాణం సూతకాన్తరమాగతం చేత్త స్యపశ్చాదాగతస్య పూర్వ శేషేణైవశుద్ధిః | శావే వర్తమా నే తత్తుల్యపగి మాణం శావం సూతకంవా యది స్యా త్తదా ద్వయోరపి పూర్వ శ షేకైవ నివృత్తిః | సర్వతశావం సూతకంవా పశ్చాదాగతమధిక పరిమాణం చే త్పూర్వ శేషేణ ననివర్తతే , కింతు తస్యస్వకాలతపవ నివృత్తిః | అనతీత దశాహశిశుమరణాశౌచంవి నా సూత కేన శావస్యనివృత్తి: క్వచిదపి నా స్తి | పూర్వసూతక స్య దశమది నే ద్వితీయంసూతకంవా పూర్వస్యశా స్య దశమది నెద్వితీయంశావం వాయది స్యాత్త దాపునరపి తదథంద్వ్యహ మాశౌచమ్ , దశమదినస్య రా రన్త్యయామే అరుణోదయ వేళాయాం యది స్యాత్తదాత్యహమ్ , దశమదినస్య రా తెర మ్యౌయా మే తదరుణోద య వేళాయాంవా సమాగతం ద్వితీయమా శౌచమల్ప పరిమాణం చేత్పూ శావ ·పశ్చామఖః ర్వశే షేశైవ తస్యాపి నివృత్తిః | జ్ఞా: తిమరణ శౌచమ ధ్యే పితుర్వా మా తుర్వా మృతి శ్చేత్తమ్మృతిమారభ్య దశహాచ్ఛుద్ధిః , నతు పూర్వశె షేణ! మాతృమరణా శౌచమధ్యే పితుర్మృతి శ్చెస్పతృమృత మారభ్య డశాహాదేవ శుః , నతుమా రాశౌచ శేషేణ | పితృమరణా శౌచమ ధ్యే మాతుర్మృతి శ్చేత్తదా పి ఆ పి తాశౌచం సమాప్యాన స్తరం పక్షిణ్యా శౌచవ ను ప్లే యమ్ , న తువశాహాశౌచమ్ | అనుమరణె పక్షిణ్యపిన , కింతు పితృడ శాహా దేవశుద్ధి: అఘమ ధ్యే స్వస్య పుత్రః పుత్రీ కావాజా కావాజాయేతయది తదామాతుస్సూత కావ థిత ఏవ , పితుస్తు దశా హే నైవశుద్ధిః , నతు పూర్వశె షేణ | పూర్వాశౌచ మధ్యా యంకం చిద్దహతి చెద్దహన దినమారభ్య దశా హే నైవ తస్య దాహక స్యశుద్ధిః , నపూర్వశేషేణ | యస్తు ప్రథమం యంకం దిద్దధ్వా తదా” చము ధ్యే పునరపి పకం ద్వౌబహూన్వాడహతి సో2పి ప్రథమాశౌచ శేషే శైవ శుధ్యత | తత్ర పితరౌడ సాచ్చేత్ పితృడహన దినమారభ్య శా హె నేవ శుద్ధిః , సపూర్వ శేషేణ , ఇశ్యమవివేచ నెచతుఃఖం రజోదర్శనమారభ్య స్త్రీణాం త్రిదినమా శౌచమ్ | స్వగృహే పు శ్రీ ప్రసవీ పితో హ్యహమ్ , అస్యత చెన్నాస్తి - ప్రసవస్య స్వర వ్యమ నీ చేత్త దాప్యప్తి , మాతులా డిబధ్ధూనాం గృహే చేత్తేషాందినమ్ , బ స్థువ్యతిరిక్తస్య యస్యక స్య దిగ్గృహేచేత్తస్య తగ్గృహస్యచ నా స్త్యఘమ్ | సమానోదక జన నేత్ర్యహమ్ , మరణేతు ప్రాగుపనయనాత్సద్యశ్శుద్ధిః , అ న స్తరమరణెత్ర్యహమ్ | క్షేత్రజా తానాంమరణేజన నేచ బీజి మొం” రుభయోరపి పితో స్త్రీ దినమ్ , తజ్జాల్యోర్దినమ్ , ఉపనయ నాలా కె షామృతా జాతీ నాం సద్యశ్మౌచమ్ ! బీజి క్షత్రిణోర్ద్వయోరపి పితో మరణే చేత్రజాతా నామపి త్రిదినమ్ | స్వగృహేయేమృతే శ్రీ దినమ్ , అశోత్రియే దినమ్ , గ్రామేశోత్రియేమృతే దినమ్ , అఆ త్రియేమృతే తదపి నా స్తి | పుత్రీచురణె పి లో స్ర్యుహమ్ , పరోక్షేపక్షిణీ | పితో ర్మరణే పు త్రాశ్చత్యహమ్, పరోమె పక్షిణీ, అనూఢాయాస్తు ·ఆఘవివేచనే రాత్రమ్ | చౌహిత్రమృతౌ మా తామహ మా తామ హెబ్యాత్యుహ మ్ , పన్నె పక్షీణీ , అనుపనీత శ్చేత్ఫక్షిణీ , అనుపనీతో 2 పి ప్రాస్తసప్తమ వర్ష శ్చేదినత్రయమ్ | భాగి నెయనుృతౌ మాతృష్వసృమాతులయో స్ర్యుహ మ్, పరో .. పక్షిణీ, ప్రాకుపనీ తేఃపక్షిణీ | మాతృష్వసృమాతులమాతులా మృతౌ భాగ నేయసృత్యహమ్ , పరోక్షే పక్షిణీ, అనుపనీత శ్చేన్మాతులు అనూఢా చేన్మాతృష్పసా తమ్మృతౌ భాగి నెయస్యపక్షిణీ, పరోకె స్నానమ్ మాతామహనూ తామ హ్యూశ్చమృతౌ దౌహిత్ర స్యతి రాత్రమ్, పరో చేపక్షిణీ | స్వభార్యాయాు జీవన్యాం శ్వశురస్యశ్వ శ్వాశ్చ మృతౌ జా మాతు స్త్ర్యహమ్ , పరోమె, పక్షీణీ , మృతాయాంతు దినమ్ , ప్ర జాయాంస త్యాం శ్రీ వినమ్ , పరో పక్షిణీ , మృతాయాంతు దినమ్ | ఆ చార్యతత్పత్నీ ఋత్వి గ్యాజ్యశిష్యాణాం మృతౌత్ర్యహమ్ , పరిణే తారం విహాయాగ్యం భర్తృత్వేనాశ్రీ తాయాం స్త్రీయాం మృతాయాం పరిణె తుజాఃరభర్తుశ్చ త్యహమ్ , తజ్జిత్యోర్ధినమ్ , భర్తృద్వయ స్యాపిమ్మ తస్యాశ్చత్యహమ్ , ఉభయ తాపిపరో క్షేదినమ్ , ప్రతిలోమాశ్రయే బహుపురుషాశ్రయేచ సద్యశుద్ధిః . ఇత్యఘవి వేచ నెపఇ్చమః ఖణ్ణః , - ఊఛాయాః స్త్రియాస్తు మా తామహమా తామ హెబ్యూ గ్మాతుల స్య మాతులపు త్రీపుత్రయో గ్మాతృష్వసు స్తత్పు త్రీపుత్ర యోహి త్ర్యాస్స్వ సుస్తత్పుత్రీపుత్రయోరా తు స్తత్పుత్రీ పుత్రయోపితృష్వసు స్తత్పుత్రి పుత్రయోః పితృవ్య స్య తత్పు త్రీపుత్రయోః పౌత్ర్యాః పితానుహపి తామ బ్యాశ్చ మృతౌ పక్షిణీ | ఏ తేషాం చతుర్వింశతి జనా నా మెవ మృతౌ ఊఢాయాః స్త్రియాః పక్షిణీ , నాన్యత్ర ! పురుషస్యతు మాతులపుత్రీపు త్రయోదౌః హి త్యాః మాతృష్వసృపుత్రీ పుత్రయోః పితృష్వసృపుత్రీ పు త్రయోః స్వస్తు సత్పుత్రీపుత్రయోః భౌతృపు త్ర్యాః పితృవ్యపు త్యా శ్చ పౌత్రాశ్చ మృతౌ పక్షిణీ | ఏ తేషాం త్రయోదశజనా నా మెవచ్చు తౌ పురుషస్య పక్షిణీ, నాన్యత | ఇయంచపక్షిణీ ఊఢా నాం స్త్రీణాంఉ

·సప్తముఖః
2
పనీశా నాం పుకుషాణాం మృతా వేవ వే.కెతవ్యా , తత్పూర్వం స్నానతశ్శుద్ధి.
ఇత్యఘవి వెచ నేషష్ఠః ఖణాః .
సహ్మ చారిణిరా
చమ్ !
సపత్నీసు తాయాం మృతాయాం సపత్న్యా దినమాత్రమ్ , సప
F1 నూతని మృతాయాం సపన్నీసు తాయాశ్చ దినమాత్రమ్ | భిన్నొడిగ
మాతులమృతౌదిన మాత్రమ్ !
జయమానసస్బు వైసగో తెమృతేదినమ్ !
రాజస్యా లేచమృ తేదినమ్ | రా!
రాజ్ఞఃఅపరోకు మృతౌదినమ్,
గా పక్షమృతా వేక కాలః | స్యాలస్య పరోక్షమృతౌ సద్యశ్మా
జావగా తుర్భగినీ భస్తుశ్చములౌ స్నానతశుద్ధి | బుద్ధిపూర్వక జల ప్రవేశ
పీషభకుణోవృద్ధ నాది నామృతౌ తదీయా నాం సద్యశ్శుద్ధిః | షణ్ణ పాషజ్ఞప
తిగా నాం వృధాజా తానాం వ్యభిచారిణీ నామనాశ్రమిణం సన్యాసినాల
చ మృతౌ సమృద్ధి నాం సర్యశ్శుద్ధిః : బ్రహ్మ చారిణస్సన్యాసినశ్చ స్వస్వ
సషిణాది మరణిసడ్యశుధా..
ఇత్యఘవి వేచ నే సప్తమఃఖః!
ఇష్టము 3 ష్విహా ర్ణేషు నకార్యస్సంశయో బు ధైః | ద్రష్ట
వ్యాఃస్మృతి సాక్షిణ్యః క్రియ తేయది సో2థవా | వినామూ
ల ప్రతూణాని నకోప్యథో?-త్ర నిశ్చితః | నిర్విశ జూ
మయం ద్రష్టస్త స్మాలొ హె్యూ బుభుత్సుఖిః || * I
భరద్వాజకులతిల కానన్తదీక్షితత
ను జేన రామచ ధ్వరి
గావిరచితమఘవివేచనం
సంపూర్ణమ్

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.