Shri Jain Swetamber Khartargacch Sangh, Jaipur

Shri Samet Shikhar Parthnonath Itihas

Sahavi, Ranjan Shri Ji · 2011/03

PDF Proofread

Front matter

No text on this page.

"omind......
।। णमो तित्थस्स ॥
श्री समेत शिखर तीर्थनो इतिहास
D...................Omgma
(प्राचीन हस्तलिखित प्रति उगरी...
शुद्धः काल गुर्जरभाषाना रामना
आधार - शिखर जीतीर्थना
२४ जीणोद्धागेन
मुंदर वर्णन
卐
Omn01.mo...more
नमस्तीर्धसम्मेतौलाद्धयाय,
नमो विशतिप्राप्तनिःश्यसाय ।
नगः धन्यदिव्यप्रभावाश्रयाय.
..................
नमस्ते नमस्ते नमस्ते नमस्ते ॥
प. गियविजयजीम कुन जिनसहयनामस्तोन. १९३
..............0.

जम्माभिसेअ-निकायमण-चरण-गापाया व णिचागे। देयलोअ-भावण-मंदर-गंदीसर-मोम-गगरे । अट्ठावय-मुज्जिते. गयग्गपयाए. यं धम्मचके अ ! पास रहावत्तणगं, चमरुप्पायं च वंदामि ॥ श्रीआचारांगसूत्र ध्रु. २ चू. ३ भावनाध्ययन नियुक्ति गा. ३३१-३३२ णमो पढम सिद्धाणं Smok HAR हवइ एमो पंच मंगलं गमुकारो णमो पासो णमो लोए सम्वः अरिहंताणं आरि: साणं याण मंगलाण सन्च- PPPM Vocm सन्वेसि/ णमो पापामा उवज्झा- याण तज्ञा समुद्रः संश्लेशहानिः अध्यवसायशुद्धिः णमो अरिहंताणं चवण-जम्म-बय-णाण-णिव्वाणपत्ताणं । चंप--ऽद्यावय-सम्मेतो-जिंत-पावासु तित्थेसुं ।

प्रकाशकनुं निवेदन अत्यंत हर्पनी वात छे, के २० तीर्थंकरोनी निर्वाणधी अने क्रोडोनी संख्यामां मुक्तिमां गयेल महामुनिओयी पवित्रित श्री समेतशिखर महातीर्थना चोवीशमा जिर्णोद्धार पछीनी अंजन- शलाका अने प्रतिष्ठाना शुभ प्रसंगे अद्यावधि अप्रसिद्ध प्राचीन हस्तलिखित प्रत उपरथी अने वीजा मळी आवता अतिहासिक साधनोना आधारे पू. मुनि श्री दर्शन विजयजी (त्रिपुटी) महाराजे लखी आपेल निबंधना आधारे आ पुस्तक प्रकाशित करवान सौभाग्य अमोने प्राप्त थयुं छे. शास्त्रोमा जीर्णोद्धारकर्नु महत्त्व नूतन जिनालय करतां आठग' सापेक्ष दृष्टिए जणाव्यु छे तेमां पण कल्याणकभूमि अने श्री शत्रुजयगिरि पछी बीजा नंबरे तीर्थाधिराज सिद्धक्षेत्र तरीके प्रसिद्ध श्री शिखरजी महातीर्थमा मूलमंदिरो, ढूंको पादुकाओ विगेरे कालवले नष्टभ्रष्ट अने अस्तव्यस्त थड़ गयेल, तेना व्यव- स्थित जिर्णोद्धारर्नु वो भव्यात्माओने आत्म कल्याणना प्रबल साधन तरीके मनाती तीर्थस्पर्शनाना लामने व्यवस्थित रीते मेळववानी दृष्टिए घjज बंधी जाय छे. सोके छेल्ला लगभग बसो वर्षमा थयेल २१-२२ अने २३ मा जिणोंद्वार प्रसंगे जगतशेठ जेवा धर्मप्रेमी महान् श्राद्धरल वगेरे पुण्यात्माओओ ते वखतना पूज्य आचार्य भगवंतो अने विद्वान् मुनिराजोनी देखरेख तले आ महानतीर्थना व्यवस्थित , जिर्णोद्धार माटे सक्रिय प्रयत्नो विविध रीते करेला छतां काळ- . बळे के साधनोनी विषमता आदि गमे ते ज्ञानी-गम्ब कारणथी चात्रा करवा आवनार धर्मात्माओने याबोल्लासनी खामी जणाती हती. पण त्रिकालाबाधित अविच्छिन्नप्रभावशाली तरणतारण श्री जिनशासननी लोकोत्तर विजयवंतताथी देवगुरु कृपाले वि. सं. २०१०. चैः लु. १५ना मंगलदिवसे पू. आगमोहारक ध्यानस्त स्व. श्री. आनंदसागरसूरीश्वर पट्टालंकार गच्छाधिपति पू. आ श्री माणेकसागरसूरिवर्यां आज्ञावर्ती पू विशिष्ट संयम परायण साध्वी संघप्रवर्तिनी स्व. साध्वी श्रीतिलकत्रीजी म. ना समुतावना पू. तपस्वी श्री तीर्थश्रीजी स. ८ जेओले वर्तमान जैन जगतमा सौथी पहेला वर्धमान तपनी १०० ओली पुरी करी सिद्धक्षेत्रमा पारणु करेल) ना विदुषी शिष्या पू. साध्वी श्री जननी ही म. मुंबई (कुर्ला) ना चातुर्मास पछी उन विहार करा २४ मां साथै शिखरजी महातीर्थनी यात्रा पर्शचा करी अने चांदराओना विष्टा सूत्रथी थती भयंकर आशातना, देरीओनी वैरान हालत, उघाडा चबूतरा पर मात्र आकाशना घुमट तले विराजमान उनाडी पादुकाओ विगैरे त्यांनी परिस्थिति जोई कलकत्ताना चातुर्माप्त दरम्यान वेओश्रीने शिखरजी महातीर्थना जिर्णोद्धार अंगे धर्मप्रेमी श्रावकोने खूब प्रेरणा आपी सुरत, अमदावाद, बानीपुरा, अछारी, मुंबई, कपडवंज विगेरे विगेरे स्थलना धर्मप्रेमी श्रावकोने धमत्सिाह पूरक पत्रोद्वारा जीर्णोद्धार माटे अमारी समितिनी संगल स्थापना करावी अने त्यारवाद ते समितिद्वारा सतत प्रयत्नो करावी अखिल भारत वर्षीय समस्त श्री जैन संघना विविध सहकारथी ६ वर्षना ढूंका गाळामा जीर्णोद्धारनु महत् भगीरथ कार्य निर्विघ्ने पुरु कराव्यु छे. अने तेनी प्रतिष्ठानो सव्य प्रसंग शाशन शोमा वघे तेवी रीते ३ - मूली नरेश प्रतियोधक गच्छाधिपति श्री माणिक्यसागरसूरीश्वरजी अने पू. उपाध्याय श्री देवेन्द्रसागरजी तथा पू. आ. श्री कीर्ति- सागरसूरीश्वरजीना प्रशिष्य शांतमूर्ति पू उपाध्यायनी कैलाससाग- रजी म. आदिनी निश्रामा उजववानु पण सौभाग्य अमोने सांपड्यु छ, आ बधो प्रताप देवगुरु अने जिनशाशननो होवा उपरांत जीर्णोद्धारना महामांगलिक कार्यमा प्रथमथी आजसुधी ओक सरखी सतत् प्रेरणा आपनार बाल ब्रह्मचारिणी तपोनिधि पू. साध्वीश्री रंजनश्रीजी म. सा. नी प्रेरणानो छे. आ पुस्तकमां मुख्य आधाररुप " समेतशिलर रास "नी मूल प्रत साहित्य संशोधक पू. मुनि श्री. दर्शनविजयजी म. (निपुटी) तीर्थ भक्ति अने धर्मप्रेमथी प्रेराइने स्वतः--पोतानी मेळे आपी, अने प्रकाशित करवा माटे पू. संपादक मुनिश्रीने अनुरोध कयों जेना परिणामे तीर्थोद्धार करवानी साधे आवा जैतिहासिक महत्व पूर्ण पुस्तकमा प्रकाशननुं महत्त्व पू. साध्वी श्री रंजनश्रीजी म. मारफत अमोने जणायाथी आ पुस्तकनु प्रकासन प्रतिष्ठाना मांगलिक प्रसंगे करीने अमो कृतार्थता अनुभवीए छीये. आ ग्रंधने व्यवस्थित करी प्रेस भोग्य बनावा माटे तेमज समयसर प्रकाशनने अंगे संपादक महाराजश्रीनो सूचनानु- सार काम करता श्री. पं. जानकीलालजी शर्मा (जेओए मणा 'धका फेरा खाइने पण समयसर अमाझ आ पुस्तक तैयार वामां प्रेसवालाने धणी मदद करी छे) अने समयसर सुयोग्य मुद्रण करी मापवा यदल मुद्रणालयना अधिपति मेनेजर वगेरेना धमस्नेहनी भूरी भूरी अनुमोदना करीये छीये.

20
छेक्टे जिनशाशननी मर्यादा विरुद्ध दृष्टिदोष अगर
उतावळथी थेयेल छापकामना कारणे थइ गयेल के रही गयेल
इतिओ बदल वारवार क्षमा मागीये छीये.
वि. सं. २०१७
वीरनिर्वाण सं. २४८९
आगमो सं. ११
माह व. १२ गुरू
अमदावाद
लिः
श्री समेतशिखर महातीर्थ
जिर्णोद्धार समिति..

संपादक तरफथी भुवे तस्यै नमो यस्यां, तब. पादनखांशवः । चिर चूडामणीयन्ते, महे किमतः परम् ! | -श्री वीतरागस्तोत्र प्र. १५सो. वर्तमान चोविशीना २० तीर्थकरो व्यो निर्वाणपदने पाया, अने तेओना शासनमा वर्तनारा कोडो मुनियोर ज्यां गाढ बंधनोयी मुक्ति सेटवी ते सुगृहीत नामधेय श्री समेतशिखरजी महातीर्थना ते ते ढूंकोना नाम महिमा अने जीर्णोद्वार करावनारना परिचय आदि विगतोने जगावनार अद्यावधि अप्रसिद्ध श्री समेतशिखर महातीर्थना रासन संपादन कार्य देव-गुरुकृपाए यथाशक्य व्यव- स्थित रीते कराची अतिहासिक अन्य माहीतीओ साथे पुस्तकाकारे जीर्णोद्धार समिति प्रकाशित करे छे, ते एक अनुमोदनानो विषय छे. रासनो रचना समय, तेना कर्ता अने तेओनी गुरुपरंपरा आदि संबंधी विचारणा पृ. त्रिपुटी महाराजे पोताना अतिहासिक निबंधमा विगतवार करी छे ज. एटले ते संबंधी मारे का जणा- बचानू नथी. पण संपादन संबंधी केटलीक महत्त्वनी धारतो तरफ : विद्वानोने लक्ष्य, खेचु ई. चदे........संवच्छरे शिखर महातम जेह । रत्नशेखरसूरि कयों, साल सहस संख्या तेह ।। शिखर महातम में फलो, बहु वर्णन अधिकार । किंचित् एह द्वार में, माख्यो ए निरधार ।। -~~-शिखरजी रास दाळ ५. गा. ४१-४२.

रासकार महर्षिए उपर सुजवनी गाथामां पू. आ. श्री. रत्नशेखरसूरीश्वरजी स. रचित "शिखर माहात्म्य (१६००० श्लोक प्रमाण ) ग्रंथनो निर्देष कयों छे. पाटण-खंभात-जेसलमेर-लींवडी विगेरेना प्राचीन हस्त- लिखित भंडारोमा हजी सुधी आ प्रतनी केइ माहीती मळी नथी. माटे आ संबंधी वधु गवेषणा करवानी जरूर छे. (२) प्रस्तुत रासमां तीर्थंकरोना निर्वाणना वर्णन प्रसंगे श्री संभवनाथ प्रभु, श्री अभिनंदनप्रभु, श्री सुमतिनाथप्रभु अने श्री पाश्वनाथ प्रभु सिवाय १६ तीर्थंकरोने पद्मासने सोक्ष कल्याणक जणाव्यु छ पण "वीरोसहणेमीण, पलियर्क सेसयाण उस्सग्गो" (सप्तति शतस्थानक प्रक० गा. ३१६ पूर्वार्ध)ना आधारे १, २२. अने २४ मा सिवाचना वधा तीर्थंकरो खङ्गासने कायोत्सर्ग मुद्राओं उमा उभो निर्वाण पायातुं प्रसिद्ध छे. स्था ३-४ प्रभुने निर्वाण कया आसने ? ते रासकारे जणाव्यु नथी, अने श्री सुमतिनाथप्रभु अने पार्श्वनाथ प्रभुना निर्वाण प्रसंगे कायोत्सर्ग पद (जुओ ढा. गाथा १२ अने ढाळ १९ गा. २३) स्पष्ट जणावेल छे. रासकार समर्थ विद्वान होवा छतां आवी असंगत पद्धति अपनावे ते जरा विचारणीय छे. कदाच लेखक दोपथी - ३-४ प्रसुना. निर्वाणना वर्णनमा गडबड थवा संभव छे, पण प्रस्तुत रासनी वीजी प्रति उपलब्ध न थवाथी आ विषय जरा सूक्ष्म विचारणा मागे छे. (३) अणसण करी सुरपद वरीजी, जितशत्रु मुनिराय । इशानेन्द्रपद ते लहीजी, ईद्र रिद्धि सहु पाय ।। (अ. ३. गो. ८) A रासकारे श्री अजितनाथ प्रभुना पिताजी इशानेन्द्र थयानी चात उपरनी गांधामां जणावी छे. पण श्री प्रवचनसारोद्धारनो नीचेनो उल्लेख विचारतां विद्वानोने आ बाबत विचारणीय थइ पड़े तेम छे. "सैद्धान्तिकास्तु श्रीअजितस्वामिपितुर्जितशनोमुक्तिगमन- माचक्षते अनुगोगद्वारादौ तथैव भणनात् । यदाह हेमसूरि:-- राजा बाहुबलि: सूर्यवशाः सोमयशा अपि । अन्येऽप्यनेकशः केऽपि, शिवं फेऽपि दिवं ययुः ।। जितशत्रुः शिवं प्राप, मुमित्रत्रिदिवं गतः (इति योगशाने) तथा श्री निपप्टि शलाका पुरुष चरित्रमा पण नीचेना घे लोको मले छे. "पभस्वामिती, स्थविराणामथांतिके । जितशत्रुः परिव्रज्या, शिधिये मुक्तिमातरम् ।। उत्पन्न केवलज्ञानः शैलेशीध्यानमास्थितः । क्षीणाष्टकर्मा स प्राप क्रमेण परमं पदं॥ ( पर्व. २ सर्ग ३. लो. ९८, १००.) आ उपरथी श्री अजितनाथ प्रभुना पितानुं इशानेन्द्रपY ससकारे जे अताव्यु छे ते कया आधारे ? ते जरा विचारणीय छे. आयुष उत्कृष्ट भोगवी, गुणतीस सागरमान । जघन्य पल्य अठावीशन, ए आयु स्थितिमान || (ढा. ५. गा. ६) लेखक दाप के स्मृतिदोष गमे ते कारणे' आ-गाथामा पाठ कोष्ट- सातमा अवेयकमां २८ पल्योन्तुं आयु (के जे सर्वथा असं- भवित जणाय छे) निर्देश्यु छे. बीजी प्रत न सलो शकवाना कारणे शास्त्रानुसारी मतिथी सुधारेलो कमां मुक्यो छे. (५) छट्ठी ढाल (गा. ५-६--) मां धातकीखंडना पुरण- पुर नगरना रत्नशेखर राजाए बीजो उद्धार कराव्यानुं छे. आ वात्त सूक्ष्मदृष्टिथी विचारतां बहु मुद्दानी जणाय छे. सिद्धाचल महातीर्थनो महिमा जेम सहाविदेहादि क्षेत्रमा श्री सीमधरस्वामी आदि तीर्थंकरो त्रणे सुवनमा अनेरो वर्णवे छे. ते रीते समेत- शिखर महातीर्थ माटे पण धातकीखंडमां रहेनारा भव्यात्माओने कोई अतिशय ज्ञानीए विशिष्ट प्रेरणा आपी होय तो अहिं आवीने जीर्णोद्धार करावे. आ बीते श्री समेतशिखर महोतीर्थना महिसाने सूचक रासकारलो आः निर्देश कही शकाय, ढा. व. गा. २८. मां “पोहोकरद्वीपमें पुंडरीक नगरी" एवा शब्दो मूल. प्रतमां हता, पण : अर्थानुसंधानथी । येही वर पिमें " एवो पाठ सुधारीने छपावेल छे, छता संभवित लागे छे के “ पुष्करद्वीप "नो निर्देश रासकारने इष्ट होय. आ प्रमाणे ढा. ९. गा. ८मां पूर्व सहाविदेहनी कनकावती. नगरीना कनकरथ राजाए ११ मो उध्धार कराव्यानो निर्देश छे. उपरना त्रणे निर्देशो श्री समेतशिखर महातीर्थनी अलौकिक विशिष्टता सूचबनारा छे. (६). " लक्ष्मीधर चार उपजे सोय, मणिकागिणी चर्मनिधिवली. जोय (ढा. १३. गा. १५)

९
.
रासकार आ गाथामा श्री शांतिनाथ प्रभुना चक्रवर्ती
पणाना वर्णन प्रसंगे चौद रमोनी उत्पत्ति जणावतां राज्यना
खजानामां उपजता चार रत्नो निर्दश्या छे, पण बृहत्संग्रहणी
(गा. २६७ ) मां चउरो आयुधगेहे, भंडारे विण्णि दुण्णि वेयड्ढे ।
एग रायगिम्मिय णिवणयरे चेव चत्तारि, गाथाथी राजभंडारमा
त्रण रत्नोज उपजतां वताव्यां छे वली रासकारना शब्दो प्रमाणे
१४ मी गाथामा ४, १५ गाथामां ४, अने १६ मी गाथामां ७
रत्नोनो सरवालो करता १५ रत्नो थाय छे. माटे रासमां सुधारो
करी कोप्टकमां 'त्रण' पद मुक्युं छे
रासमां नीचे मुजब पौपध शब्दनो प्रयोग छे.
६
-
--
१२
-
८
मेनो अर्थ पौषधोपवासना टुंकाक्षरी रूपे
अनशन एवो लाक्षणिक रीते घटाची शकाय, पण
आवो उल्लेख भापानी दृष्टिए महत्त्वनो गणाय.
९
-
३
(८) रासकारे सोलमा उद्धारना वर्णन प्रसंगे ७ (ढा. १०
गा. २९-३०) भद्रपुरनगरनी पासें ओक पर्वत पर बावन जीना-
लयबालु शान्तिनाथ प्रभुनु चैत्य वर्णव्यु छे.
वावन जिनालयना शिल्पनी प्राचीनता संबंधी अतिप्राचीन
पुरावो जैतिहासिक दृष्टिले अत्यंत महत्त्वनो छे.

क्ल १ कोहि ३२ कोडि (९) बली आ राशमां अत्यंत महत्त्वनी वात जे के के दरेक दृकोनी यात्रानुं जुटु जुदु विशिष्ट फल वताव्यु छे. टुंक (२) दत्तधवलगिरि ४२००८०० पोपवन (३) आनंदगिरि १ लाख (2) अविचलगिरि (५) मोहनगिरि १ कोहि (६) प्रभासगिरि (७) ललितधरगिरि १६ लाख (८) सुप्रभागिरि १ सोडि (९) विधुतगिरि (१०) संकुलगिरि १ फोडि उपदासन (११) निर्मलगिरि (१२) स्वयंभूगिरि (१३) दत्तवरगिरि (१४) प्रभासगिरि १ कोडि पोपध (१५) ज्ञानधारगिरि १ कोडि उपवास (१६) नारिकगिरि पौषध (१७) सबलगिरि (१८) तिर्जरगिरि १ कोडि (१९) मित्रधारगिरि १ कोडि पौपध (२०) १ कोडि . उपवास १ कोडि १. कोहि . ९६ कोडि कोडि उपवास

११
मामां २ थी ९-१४-१६-१९ मी ढूंकनी यात्राथी अमुक
संख्याना पौंपधनुं फल जणाव्युछे ज्यारे बाकीनी ट्कोनी यात्राना
. फल तरीके अमुक संख्याना उपवास- फल जणाव्यु छ ? आ
विसंवाद फेम?
रासकारे २० प्रभुना निर्वाणतपना वर्णन प्रसंगे आ रासमां
अनशनना अर्थमा पौषध शब्दनो वारंवार प्रयोग कयों छे तो ए
उपरथी अहीं पौपच शब्द उपवासवासी समजवो खरो ? आ वात
विद्वानोने विचारणीय छे.
बळी रासकारे प्रस्तुत रासमां अप्रसिद्ध प्राय ओक नवीन
अद्भुत वातनो उल्लेख कयों छे.
योजा उद्धारना वर्णन प्रसंगे (ढा. ५, गा. ३०)
बंगदेशना हेमनगरना राजा हेमदत्तने श्रीसंभवनाथ प्रभुना गणधर
श्रीचारुक भगवते पीतवन पहेरी शिखरजी तीर्थनी यात्रा महत्व
जणावेल छे.
हट्ठा उद्धारना वर्णन प्रसंगे (ढा. ७, गा. १४) उद्योतक
राजाने जंघाचारण मुनिए कोढ रोग दूर करवाना उपाय तरीके
श्यामवस्त्र पहेरी शिखरजी तीर्थनी यात्रार्नु महत्त्व अणावेल छे.
तेज प्रमाणे तेरमा उद्धारना वर्णन प्रसंगे पण (दा. १०, गा. ३०,
३४) पांचाल देशना श्रीपुर नगरना भवदत्त राजाने शुल रोग
निवारणार्थे धर्मघोष मुनि श्यामवस्त्र पहेरी शिखरजीनी यात्रानी
विशिष्टता वर्णवी छे
वारमा उद्धारना वर्णन प्रसंगे (ढा. ९, गा. ३०, ३३)
कौशाम्बी नगरीना राजा बालसेनने विद्याचारण मुनिले लालबत्र'
पहेरी यात्रानुं महत्त्व जणाव्यु छे.
.

१२
(ढा. १९, गा. २२) पाश्वनाथ प्रसुना. १५१ नामना तीथोनी
आ प्रमाणे .अमुक ट्रॅकोनी यात्रा प्रसंगे अमुक रंगना
-वस्रोनी वात रासकारे जणावी छे. ते अक नवीन वात छे.
जो के रासकार रासना प्रारंभमाज (ढा. १, गा. १६)
ज्यां जेवा रंगनां वस्त्र पहेरवाना होय त्यां तेवां पहेरी यात्रान
विशिष्ट फल मेलबवानो वात निर्देशी छे. पण रासमा वधी ढूंकोनी
यात्रामा रंगीन वसोनी व्यवस्था नथी, मात्र उपर जणाच्या प्रमाणे
चार ढूंक वारत ज जाणवा मळेल छे.
वि ानो आ उपर विचार करी योग्य प्रकाश पाथरे ते
जरुरी छे.
(११) रासकारे (ढा. ९, गा. १२) अग्यारमा उद्धारना
वर्णन प्रसंगे पूर्व महाविदेहनी कनकावती नगरीना कनकरय राजाओ
शिखरजी महातीर्थ उपर ११ ढूंकोनो जीर्णोद्धार कराव्या पर्छ
पोतानी नगरीमा समेतशिखरजीनु देरासर अने तेमां वीश तीर्थ
करोनां प्रतिमाजी धराव्यानी वात जणांवी छे
महा विदेह क्षेत्रमा श्रीशिखरजी महातीर्थनी स्थापनानो
आ उल्लेख श्री समेतशिखरजी महातीर्थनी मौलिकमहत्ता सूचवे छे.
(१२) रासकारे श्री पाश्वनाथ प्रभुनु जीवनचरीत्र वणवतां
बात जणावी छे.. १०८ अने १००८ नामोनी वात प्रसिद्ध छे ज,
पण १५१. तीर्थोनी बात संशोधको माटे नवी छे.
आ. रीतें आ रासमा घणी घणी नदी वातो तेमज विचा-
रणीय स्थळो छे. ते उपरांत वेत्रण स्थाने वीजी प्रति न मलवाना
कारणे अशुद्ध पाठ राखवा पड्या छे.
..

१३
“
बयान
.....
आ वधा माटे अतिहासिक विद्वानो योग्य विचारणा करे,
। ते माटे शुभ आशयथी आरास संबंधी थोडो उहापोह करेल छे, छेवटे
श्री शिखरजी महातीर्थनी प्राचीनताना इतिहासमाथी मळी आवेल
वे पुरावा रंजु करी मारुं वकव्य पुरुं करूं छं.
(१) “श्री आयुजी पासे कुंभारियाजी महातीर्थमां श्री
नेमिनाथ प्रभुना देरासरमा प्रदक्षिणामां डात्री वाजु आठमी देरीना
दरवाजा उपर शिलालेख छे. तेमां वि. सं. १३४५ मां पू आ. श्री.
परमानंद सूरिजीना उपदेशथी श्री देवपाल कुंबरपाल श्रावको
श्री समेतशिखरजी महातीर्थना मुख्य मंदिरनी प्रतिष्ठा कराव्यानो
उल्लेख. (विद्यासागर न्यावरत्न श्री शान्तिवि० लिखित
गरसनाथ पहाड" हिंदी पुस्तक पाना २९ मांथी)
- (२) श्री प्रवचन सारोद्धारद्धार १ गा. ८७ )नो वृत्ति
पा. १९ पुं. १. पं. ११) मां पू. मा. श्री सिद्धसेनसूरीश्वरजी
... “ भवनपति-व्यंतर-ज्योतिपिक वैमानिक नन्दीश्वर-मन्दर--
कुलाचला-टापद-सम्मेतशैलशिखर-शत्रुज्जयोजयन्तादि सर्वलोक
स्थत ............" शब्दोथी लोकना विविध तीर्थो गणावतो श्री
उमेतशिखर महातीर्थने श्री अप्टापदनी माफ सापेक्ष रीते तीर्था-
घेराज श्रीशवजय महातीर्थनी पहेला जणाव्युं छे.
पू. मा. श्री. सिद्धसेनसूरीश्वरजी म. आ टीकानी रचना
त्रिी वि. सं. १२४८ चै. सु. ८ पुण्यार्क योगे करी छे.
आ बने उल्लेखो श्री. समेतशिखर महातीर्थने मैतिहासिक
प्टिो पण अतिप्राचीन जणावे छे.
छेवटे आ महातीर्थना २४ मा भव्य जीर्णोद्धार पछीनी
अंजनशलाका अने प्रतिष्ठामहोत्सव प्रसंगे प्रसिद्ध थनार अतिहा-
-

..
१४
सिक रासतुं आ पुस्तक सव्यालाओनी श्रद्धाने निर्मल करनार वने.
ओ शुभाशंशा अने क्षयोपशमनी मंदता के कृषिदोष : आदिथी
संपाइनमा रही जवा पासेल. त्रुटिओ अगर थइ जा पामेल भूलो
संबंधी क्षमायाचना - पूर्वक विरमुं छं.
ली.
वीर.. सं. २४४७
वि. सं. २०१७
आगलोद्धारक सं. ११
पोष वा १०. गुरु
जैन उपाश्रय
महेसाणा (उ. गु.)
श्रमण संघ सेवक
पू. गुरुदेवश्री धर्मसागर गियर
चरणोपासक सुनिअमयसागर

न
नीशिखरजी महातीर्थना जिर्णोद्धारमा सतत उपदेश
अने प्रेरणा आपनार
साध्वी श्रीरंजनश्री म. नी
जीवन झरमर
माध्वी संस्था एटले........
पतितपावनी सुरसरिता समी ब्रह्मचारिणी श्रीजीवनना
पवित्र सिद्धिओनो अगर संदेशो आपी रहेली भगवाननी कृपा-
सारणीओ छे."
-स्व० कवि श्रीन्हानालाल
धर्मप्रधान प्रवृत्तियो भने जिनझामनना महामहिमामंत
वातावरणयी पवित्र श्रीराजनगर (अमदावाद )नी रडियानी
योनकालुपुर )मा हेा शेठ अमृतलाल चुनीलाल गुरुमगरने
त्यां धर्मप्रेमी श्राविका श्रीमाणेचननी कुक्षि वि.सं. १९६३
वालो मुदि ८ नागेज महापुण्यवंती सुलक्षणी पुत्रीनो जन्म
थयो, जेनु विमला, नाम प्रमाणे बाल्यावस्थाधी ज पूर्वजन्मना निर्मल
मंकारो अने श्रापककुलना अद्भुत वातावरणधी जीवन विशुद्ध
तुं, माताना धर्मप्रेमनी टुंफधी भरेला खोळामा धर्मना विविध
मस्कारोयी जात्यरत्नने ओप पदाववानी जैम "विमला" पहनना
जीवनमा धर्मनु तेज नानपणयीज सीलया मांडयु. पंचत्रनिक्रमण,
प्रकरणादिना धार्मिक अभ्याम साथै धार्मिक क्रियाकांडम विमला-
बने आग पडतो भाग लेया मांड्यो.
लौकिक व्यवहार प्रमाणे विमलावदेनर्नु सगपत मानी
परमां ज अमदावाद( जुनामहाजनवाटा ) ना रहाश शेठ गिर
परलाल सांकळचंदना सुपुत्र मणिलाल साथै थपेल पर भाषीनुं
.

१६ निर्माण तो. बिमळावहेनने महान् साध्वीरत्न बनावधार्नु होइ अचानक पिताजीना स्वर्गवासना निमित्त महान् अंतराय उमो थयो, अने वैवव्यदशामा धर्मता शरणने स्वीकारी सादा त्यागमय जीबनना पंथे वळेला माताजीना सहवास अने माणेकवाहेनना दीयर मणिभाई, देराणी चंचलबहेन तथा नणंद चंपावहेलना दीक्षा लेबाना वातावरणथी विमला बहेननो वैराग्य गुप्त रीते - पोपण पामतो गयो. परिणासे चंपायहेने घोबोवाला श्रीमती साध्वी लावण्य- श्रीजी म. पासे ललिताश्रीजी तरीके दीक्षा लीची. मणिभाई श्रीसिद्धिसूरीश्वरजी म. दादाना समुदायमा महोदयविजय तरीके दीक्षा लीधी. अने चंपाबहेले छाणीवाळा श्रीहीरश्रीजी पासे सुनदा- श्रीजी तरीके दीक्षा लीधी. आ प्रसंगो उपरथी माणेकबहेनने दीक्षा लेवानी उत्कंठा बहु जागी, संयमपरायणा साध्वीश्रीशिवश्रीजी म.ना शिष्या विशुद्ध चारित्रपालक साध्वीश्री तिलकश्रीजी म. ना समुदायमा तेओश्रीना शिष्या हेमश्री म. ला शिष्या तरीके - आगमोद्धारक. पू. ध्यानस्थ स्व. आ. श्रीआनंदसागरसूरीश्वरसगवंतना वरद हस्ते वि. सं. १९७४ वै. सु. १३ ना मंगलदिने ११ वर्षनी बालिका विमलवहेन साधे माणेकबहेने दीक्षा लीधी. माणेकबहेननुं नाम तीर्थश्रीजी अने विमलाबहेननुं नाम रंजनश्रीजी राखबामां आव्यु. दीक्षा पछी संयमनी मर्यादाओने विशुद्धरीते पाळवा साथे मांडलीया योगवहन करी बडी. दीक्षा. पछी धार्मिक अभ्यास अखंड-अविरत परिश्रम पू. रंजनश्री म. नो हतो, उत्तराध्ययन आदि साध्वीयोग्य योगवहन पण करेल, प्रकरण, कर्मग्रंथ, कर्म- प्रकृति, पंचसंग्रह जेबा तात्त्विक गहन, द्रव्यानुयोगचा अभ्यासमा २७ सारी निपुणता मेळवी, अनुयोगद्वार-उत्तराध्ययन-ओघनियुक्ति आदि श्रमणानी मर्यादानुरुप आगमोर्नु पठन पण गुरुमुखे वाचना लइ सारी रीते मेळव्यू परमार्थवृत्ति, साथे ज विनीतता, मायालु स्वभाव आदि सद्गुणोए अनेक कल्याणकामी मुमुक्षु वाला-श्राविकाओने संयम पंथे आकर्षनारो निवडयो. ' ' भूतकालमां सांसारिक माता-पुत्रोना संबंधे वर्तनारा हालमा धार्मिक संबंधे गुरु-शिप्यारूपे वर्तता पू. तीर्थश्री म. मां विविध तपस्याओनी उत्कृष्ट आराधना अने पू. रंजनश्री म.मा विविध रीते सम्यक्ताननी उपासना साथे संयमनी, विशुद्ध आचरणानी ऊंडी छाप भलभला मोहग्रस्त पामरोना हैयामां पडीने तेओनी आत्मशक्तिनी अनुमोदना करता हता अने आजे पण करे छे.. वि. सं. १९९० मां पू. साध्वी रंजनश्री म.ना शरीरमा कर्मसंयोगे उग्र व्याधि थयेल. घणा उपचारों छतां छेवटे डॉक्ट- रोना अभिप्राय मुजय सूकी हवानी जरुर जणातां सौराष्ट्र तरफ पधारेला, त्यारे लींबडीना धरमशी मोतीचंदना पुत्रवधू अने शेठ नागरदास परसोत्तम राणपुर)नी सुपुत्री समताबहेने खूब तन-मन -धनी अपूर्व भक्ति करेल, अने पूज्यश्रीना सहवासे वैराग्यवासित धइ वि. सं. १९९५ जे. सु ६ शासनप्रभावना पूर्वक दीक्षा थयेल अने पोतानी नानी गुरुयहेन तरीके 'सुरप्रभाश्रीजी नाम राखेल, शिखरजी महातीर्थमा जीर्णोद्धारमा साध्वी सुरप्रभाश्रीजी म.नो खूब सहकार हतो.' फर्मनी विचित्रताना कारणे. जीवलेण भयंकर केन्सरना दर्दना लीधे अत्यंत समाधिपूर्वक ते वि. सं. २०१३ चै. व..२ ना रोज अमदावादमां कालधर्म पाम्या. ।

१८ वि. सं. १९९६ मा सूली( सौराष्ट्र )ता. उपधानमालारोपण प्रसंगे त्यांना धर्मप्रेमी ठाकोर अने तेमना कामदार श्रीगोविंदजी भाइ, साध्वीजी म.ना परिचयथी सहकुटुंब धर्मना रंगथी रंगाया अने. तेओश्रीना. बतायेल विधि प्रमाणे नवपद्जीनु सुदर आराधन कयें हतु. वि. सं. २००२मा सिद्धक्षेत्रनी छायामां. पू. साध्वीश्री तीर्थश्रीए वर्धमान तपनी १०० ओली पूरी करेल, तेनु पारणु अने तेनो महोत्सब खूब सारी रीते साहित्यमंदिरमा उजवायो हतो. वि. सं. २००२मां मूली ठाकोर अने कामदार वगेरेना आग्रहथी सपरिवार चातुर्मास करी राजकुटुंबने मूळ धर्मरंगथी वासित बनाव्यु हतु वि. सं. २००५मां कच्छमां विहार करी त्यांनी धर्मप्रेमी मुग्धं जनताने सारी रीते धर्ममा जोडी हती. वि. सं. २००६ मां साध्वीश्री शिवश्री म. नी जन्मभूमि तरीके प्रख्यात रामपुरा(वीरमगाम)मां साध्वीसुरप्रभाश्रीजी आदि ठाणां साथे चातुर्भास करी भव्य उपाश्रय-श्रीशिवतिलक-जैन-मित्र ज्ञान-मंदिर अने आंबिल खातानी स्थापना आदि घणा धार्मिक कार्यो थयां. वि. सं. २००९ नु मुंबई (कुर्ला )नु चातुर्मास साध्वी सुरप्रभाजीना केन्सरना उपचार अंगे करी वर्षो जूनी शिखरजी आदि महातीर्थोनी धर्मयात्रानो मनोरथ पूर्ण करवा २४ ठाणा साथे उत्र विहार कयों. अने. २०१० चैं. सु. १५ रोज शिखरजी महाती- र्थनी यात्रा-स्पर्शनानो लाम लीधो. त्यारबाद कलकत्ताना चातुर्मासमां शिखरजी महातीर्थना जिर्णोद्धार अंगे - सुप्रसिद्ध विद्वान पं. श्रीप्रभुदासभाई आदि

*. १९
*.
साथै विचार विनिमय करी धर्मप्रेमीओनी संमति मुजन मुंबई,
सुरत, अमदाबाद, अठारी, याजोपुरा, कपडवंज आदि गामोना
प्रतिष्ठित धर्मग्रमी मद्गृहस्थोनी वगदार कमिटी स्थपात्री शिखरजी
महातीर्थना जिर्णोद्धारर्नु मंगलकार्य शरु कराव्यु
कलकत्ताना चोमासामा विविध तपस्यायो आदि उपरांत
११ छोडनु उजमगुं, सिद्धचक्र महापूजननी वगेरे थयेल.
पन्छी पू. तीर्थश्री म.नी अस्वस्थ तवियतना कारणे
झडपी विहार करी माळवामां थई सुरत पधार्या, त्यारे ६१ छोडनु
उजमणु चूब धामधूमथी थयेल.
पू. साध्वी रंजनश्री म. ४३ वर्पना लांबा दीक्षा पर्यायमा
लगभग रोज बियासणां, एकासणां, आंबिल, विगई त्याग, वगैरे
चालु छे. तेओओ वीज, पांचम, नवपदनी ओळी, वीरस्थानकनी
ओळी, नवकारना पद, वतिप, अट्ठाई, छमासी अने ५०० आंबिल
वगैरे विविध तपो कर्या छे.
हमणां ५०० आंबिलना पारणा वखते हठीभाइनी वाडी
(अमदावाद मां पू. आ. माणिक्यसागरसूरीश्वरजी म. नी निधामां
(१२५) छोडनु उजमणु थयेल.
साध्वीश्री रंजनश्रीजी म. ना आज्ञामा १५० लगभग
साध्वीयो छे. प्रायः बधाये वर्धमान तपनो पायो नाख्यो
छे. ते उपरांत जीतेन्द्रश्रीजी, कल्याणलताश्रीजी, सुसीमाभीजी,
अनुपमाशी. कल्पयोधश्री वगैरेए ५०० आंबिलतप फर्यो छे. तथा
संवेगधीजीने ९३, रेवतीश्रीने८८, प्रवदाशीने ८६, राजेन्द्रनीने ८८,
संथमश्रीजीने ७मी वर्धमान नपनी आलीओ चाले के.
14

पाटण . पू. रंजनश्री म.ना चातुर्मासोती नोंध वि. सं. वि. सं. गाम १९७४ सुरत १९९८ जामनगर १९७५ भरुच १९९९ १९७६ थी १९८० सुधी पू. २००० अमदावाद शिवश्री म. नी वृद्धा. २००१ वस्था अंगे अमदावाद २००२ मूली १९८१. राधनपुर २००३ सुरत १९८२ भावनगर अमदावाद १९८३ अमदावाद २००५ भुज (कच्छ) १९८४ महीदपुर २००६. रामपुरा १९८५ राजगढ़ २००७ अमदावाद १९८६ सुरत २००८ १९८७ असदावाद २००९ मुंबई (कुर्ली) १९८८ सुरत कलकत्ता १९८९-९० अमदावाद २०११ सुरत १९९१ वढवाण कम्प २०१२ बाजीपुरा १९९२ लीवडी २०१३ थी २०१६ (पू १९९३ पालीताणा १९९४ धांगध्रा साध्वी तीर्यश्रीमानी १९९५ सुरेन्द्रनगर तबीयतना कारणे १९९६ राणपुर अमदावाई ( जुदे जुदे १९९७ राधनपुर आ प्रमाणे महातीर्थ शिखरजीना जिर्णोद्धारनी समाप्ति अने. मंगल प्रतिष्ठा प्रसंगे महत्वना प्रकाशित थनारा आ पुस्तकमा मूक उपकारी पू. साध्वी रंजनश्री म.ना जीवननी कईक झांखी करावी अमो कईक कृतार्थता अनुभवीओ छीये. लि श्री समेतशिखर महातीर्थ जिर्णोद्धारक समिति २०५० स्थाने)

श्री समेतशिखरजी नो रास
श्री पार्श्वनाथाय नमः
अथ श्रीसमेतशिखररास लिख्यते
मारंभ :-
श्री पारस जिनवर नमी, नमीये शारद माय.
वचनामृत रस दीजीये, कीजे शुभ सुपसाय. १
पारस पारस कीजीये, पारस परम . निधान.
पारस परम दयानिधि, सांवलीयो राजान. २
भूमाहे तीरथ घणां, गिणवा . को समरस्थ.
ऊर्व अधो मध्य लोकमें, बहुला जिहां तीरत्थ. ३
सह तीरथ मांहे सरस, समेत शिखर गिरिराय.
सिद्ध भया ज्यां वीश प्रमु, साधु अनंत शिवपाय. ४
चौर जिनेश्वर इम भणे, इन्द्रादिक सुर पास.
समंत शिस्वर तीरथ शिरे, वीश प्रमु जिहां वास. ५
से माटे तीरथ बडो, समेत शिखर कहेवाय.
कहुं रास हिये जेहने, सुणतां मुख बहु थाय..६
*
.

२
श्री समेतशिवरजी
गिरिपरिचय:-
( ढाल पहेली)
(राग-धन धन संप्रति जात्रो राजा, ए चाल)
धन धन एह समेत शिखर गिरि प्रवर तीरथ माहे सार .
दुरगति दूर निवारें ए गिरि,
ए गिरि, उतारे भव पार२. ३०
गगन मंडल से बाद करतो उंचो जिम आसमान रे.
झाड झंगी और झरण झरत है, मोर करत नृत्य तान, ०
गंधर्वनालो सीतानालो, वहे जिहां निर्मल नीर रे.
जात्री जन आवीने त्यां सहु, स्नान करे वेसी तीर रे. १०
शीतल निर्मल जल तिहां झरणे, पावन करी शुचि अंगरे.
वस्त्र पवित्र पहरी सहु अंगे, चहीयें गिरि अंगरे. ध०४
अंबा रायण
सरस खजूरां, शीताफल नालेर रे.
केलां अनार जरद नारंगी, वृक्ष बहु चिहुं फेर रे. ध० ५
वृक्ष अनेक पहुला वली बहुला, ऋतु उतु का फल पूर रे.
वासे परिमल जिहां गिरि चिहुंदिस, समेत शिखर हे सनूर रे. ध०६
केवडा केतकी जाय मोगरा, कुंद मचकुंद गुलाब रे.
गंधराज सेवंत्री सुगंधी, बउलसीरी बहु झाव रे.
रित रितके सुगंधि फल फूलें, भमर भमें चिहु पास रे.
बहुला वृक्षनां पुष्प सुगंधी, वासे परिमल खास रे. ध० ८.

नो रास
३
सिंह धडुके पर्वत उपर, अन्य ही जीव अनेक रे.
झाड झंगी में चिदिस फिरता, करता केल विसेप रे. ध० ९
यात्रावर्णन:-
देश देशना संघ मिल भावे, बोले जय जिन चीस रे.
पहली सफल वोलाय पालगंजे, लही राजनी आशीप रे. ध० १०
सांवलीया प्रभु पास की मूरत, बहु ओछ्व मंडाग रे.
पालगंज से प्रभुजी लावे, बोले मुख जय याण रे. ध० ११
संघ सहु मधु वनमें आवें, करि रहै पट आवास रे.
मधुवन
में प्रासाद प्रभु को, जिहां थापे प्रभु पास रे. ध० १२
-
उपक्रम:
समेत शिखर गिरि पर्वत उपर, टुंक जिहां छे वीस रे.
बीस टुंक का नाम जूजूवा, कहस्युं हियदे हिंस रे. ध० १३
टुंक पर जे जे प्रभुजी, लेहि जिहां जिहां निरवाण रे.
ट्रंके टुंके साधु सिध्या, फहस्युं ते हिव जाण रे. ध०१४
जिण जिण टुंक उद्धार कयों जिणइं, कहस्यु ते हिव सबंध रे.
कुग कुण देशनां कुण कुण नगरना; कुग कुग राज प्रबंध रे. ध० १५
जे जेहवा हो ते तेहनी, जे जेहवां रंग वस रे.
पहेरी जाव करें ते तेहवा, लहस्य फल ते तत्र रे. ५० १६
जे जेता पौपध के केता, कर्ये जात्र पाल तेह रे.
लकेत्ये भविजन लाभ जात्रा में, फल अनंता तेह रे. ध० १७

४
श्री समेतशिखरजी
टुंके टुंके जे जे प्रभु संग, ते ते मुनिवर तेह रे.
जेहन वर्णन होस् जे आगे, सुगन्यो चतुर भवि तह रे. २०१८
पहेली ढाले पहिलं वर्णव. जाणया कांजे जेहरे
आगे वर्णव सबल दयारुचि, भगल्ये ते गुण गंह २. घ० १९
--
( ढाल दूसरी)
( राग-जोगी थारे झोली में तुंबी हाथ में है. ये देशी)
इंगर टाडो रे ढुंगर फूटरो रे डुंगर पहुलो विजोयगमान.
वीशटुंक परिवारें सोहतो रे, जिहां प्रभु वीश जिणंद बखाण. मा०
मारो मन मोह्यो रे समेतगिरि तीरथे ३
तीरथ सहुमें रे ए तीरथ सार. मा०
(१) सिद्धवरढूंक :-
पहेली एह समेत शिखर उपरे रे, अजितनाथ निर्वाण विचार.
चार कल्याणक अजोध्यामें भयारे, पांचमुं समेत शिखर गिरधार.
समेत शिखर गिरि उपर सोहतो रे, मनोहर ऊंचो सिद्धबर टुंक.
जिहाँ प्रभु अजित जिनेश्वर सिद्ध थया रे,
सहस मुनि संग आए एह टुंक. ३
लक्षं बहोतेर पूरवनुं आयु रे, भोगवी अजित जिनेश्वर भाण.
सबल अष्टकर्म कुं क्षय करी रे, प्रभु लही अनुभव एह वखाण. . ४
समेत गिरि सिद्धवर टुंक पर रे, मुनि मुगत की संख्यामान.
एक अड़व असी कोड ज जे कह्या, ऊपर चौपन लक्षनो थान.
२
w
५

नो रास ७ - बारें अजित अरू अंतर संभव विच रे, मोक्ष गया साधु घर ध्यान. तिग कारण ए शिखरगिरि टुंकनोरे, तीरथ मोटो एह सुधान. ६ कोड वतीस ज पौफ्ध फल लहरे, फल ते तो जात्रायें एकमान. जोये सम्मेत शिखर गिरि जातरा रे, करस्ये लहस्ये गति शुमवान. पहली पह समेत गिरि जातरा रे, कयों उद्धारज तेहy नाम. सांभलजो सहु भवि हिवे तेहर्नु रे. मात पिता अरू नगरी ठाम. श्री अजितनाथ प्रभु जन्म:- हिवे आदि अजित विच अंतर ते कह्योरे.पचवीश कोड लाख सागर जाण. तेह विच पचवीश लाख कोडइंद भयारे शिखर महातम तेहनी वाण. नगरी अयोध्यानो ते राजवी रे, जितशत्रु विजया राणी कंत. लघु भ्राता वली जितशत्रुना वली रे, नाम सुमित्र जुवराजपद हुँत. १० मुमित्रनी अंगना जसोमती रे, रुपे कहुं मयण सुकोमल अंग. विजया जयुमती दोनुं रागीयां रे, देरागी जेठागी मील जुग संग. ११ चौद सुपन जोहे एक रजनी लहें रे, जिन चक्री जननी मील दोय. वैशास्त्र सुद्धि तेरसनी रजनीय रे, अवाधा रहित लहे सुपनां सोय. १२ विजय विमान सुं जीवभावी चन्योरे, भोगवी तीस सागरनी आय. भावे त्रिह ज्ञाने जो संयुक्तथी रे, तीर्थकर पद तेहे ने थाय. १३ जिन चक्री जननी प्रसन्यां रे, अजित सगर दोनु शुभ जात. सुत उच्च राजाते वेहुं करे रे, जितशत्रु सुमित्र वेनु मील भ्रात. १४ ।

श्री समेतशिखरजी
गर्ने अजित जिनेश्वर ते छतां रे, अनमी नम्बा मिल ते सहुराय.
जब राय जितशत्रुनो जय श्रयो रे. अनम नमाया ते सातु पात्र. १५
ते परीक्षाये नाम मावित्र ठवे रे. अजित सगर जुगपुत्र अभिगम.
अनुक्रमे अमित सगर प्रौदा हुया रे. माँ हल्लराव कहीं कहीं नाम. १६
परणाव्या ते वेहुने हर्षलु २. करी बहु औन्छच अधिक मंडाग.
घर घर ओन्टव तोरण वारणे रे. हुरख भयो सनु रामो राण. १७
दूजी ढालें जनम व्याव वरणन्यो रे, अजित सगर जुगकुमर त्रिव्यात.
अजित सगर जुग कुमर दयानिधिर.नित जयो नाम भली परात १८
(दाल तीसरी)
(वैरागी जिनसे लागो अविट रंग, ए देशो)
अजितनाथ प्रभु पिता दीक्षादि :-
हिवे धर्मघोष मुनि आवीयाजी, मुनि करत विहार,
नगर अजोध्या परिसरेंजी, रहें उद्यान मझार.
भविजन! गुणवंता सुणल्यो सह वित्तार.
बनमाली तब दौडनेंजी. देवें बधाई ताम.
जितशत्रु तब हरखीयोजी, ये वनमाली ने दाम.
जितशत्रु सुमित्र दोउ मिलीजी; लेइ अपगो परिवार.
मुनि वंदन वन आवीयाजी, करी बहु ऋद्धि विरतार,
करी वंदन बहु
भावसुंजी, बैठा वेसण ठांम.
धर्मघोष मुनि तिण समेंजी, देशना ते नाम.. ४

नो रास
७
६
सुग वाणी प्रतिबुझीयाजी, जितशत्रु सुमित्र दो भ्रात.
संजम लेवा उमह्याजी, करता मोल दोहु वात.
गुरू वांदी गृह आवीनेजी, अजित कुंवर पटधार.
सगर जुवराज पदें ट्वेंजी, घे राज्यनां सहु भार.
जित शत्रु सुमित्र बेहु मिलीजी, आवे धर्मघोष सूरि पास.
ल्ये दीक्षा तप आदरेंजी, करी अष्टकर्म दल नाश.
अणसण करी सुरपद वरीजी, जितशत्रु मुनि राय.
इशानेन्द्र पद ते लहीजी, इंद्र रिद्धि सहु पाय.
अजित जननी विजया सतीजी, लही शिवपदनो भाग.
धन धन जिन माता पिताजी, देव गति अनुभव राग.
९
आठ लाख पूरव जी, भोगवी अजित सुरराज.
लोकांतिक वचने सुणीजी, चित्त समच्या शुभ काज. १०
धन धन जिन राजा धन धन तुम अवतार.
श्री अजितनाथ प्रभु दीक्षा केवल :-
बरसी दान प्रभु दियेजी, संजम सुमनवाल ।
वैसी मुप्रभा शिविका प्रभुजी, ओच्छवं करे इंद्र मिल माल।। ११
पंच मुष्टी करी लोचनीजी, आगार से भए अणगार ।
मइ सुई ओहि पजब बलोजी, चार ज्ञान शुभ धार ।। १२
सहस संग मुनिवर मयाजी, गृही संजम व्रत धार ।
दो उपवासे पारणो जी, करीय अजित मुखकार ॥ १३

श्री समेतशिखरजी
गाम नगर पुर विहरताजी, करता उग्र विहार ।
आये अयोध्या परिसरेजी, उपज्यो केवल सार ।। १४
केवल महिमा सुर करेजी, करे समोसरण रचनाह ।
चौमुखी वाणी विस्तरेजी, सुर नर मुनि तिरि वाह ॥ १५
सगरचक्री दीक्षा:-
अजित राज्य सगरे लह्योजी, पाले राज्य विशेष ।
एकण दिवस वधामणोजी, दोय मिली तव देख ॥ १६
प्रभु केवल एक वधामणोजी, चक्र रत्न उपजत ।
ए दोनू एकण समयेजी, पाम्यो अति सुख संत ॥ १७
पहली वांदी प्रभु भणीजी, पछे साध्या सहू देश ।
साधी देश अयोध्या भणीजी, आव्या सगर नरेश ॥ १८
सगर नरेशर जब कुमारनेजी, दे आदेश नरेश ।
जइ अष्टापद तीर्थनीजी, करी इमे जात्र विशेष ॥ १९
जझु कुमर आदि साठ सहससुत, चले अष्टापद जात ।
जात्रा करे तिहाँ तीर्थनीजी, चिहुं दिस फिरी विख्यात॥ २०
साठ सहस सुत चक्री ना मिल, बंधव करे एक बात ।
ए तीरथ आसातनाजी, न करे कोइ विधात ॥ २१
जझु कमर दंड ग्रहेजी, खाई फेरी चिउ फेर ।
खेंच समुद्र से गंगा लायो, दंड रतन से घेर ॥ २२
.

नो रास
गंगा अष्टापदे फीरजी, क्षोभाणा नाग लोक ।
क्रोध करीन भावीयाजी, नाग कुमर मिल थोक ॥ २३
जमु सहित साठ सहसनजी, नाग कुँवर फूंकार ।
भस्म करया सहु तेहनेजी, थया सुरलोके अवतार ।। २४
करी चैयावञ्च तीर्थनीजी, बारमा देवलोक सार ।
ए संवय जोइयोजी, आवश्यक सूत्र मझार ॥ २५
पुत्र मरण चक्री सुण्योजी, उपयो दुख अपार ।
सुरपति आवी समझावियोजी, शोक निवारी सार ।। २६
भरत परे संघबी थयोजी, आयो उज्ज्वल गिरि जात ।
पूजी प्रथम जिणंदनेजी, कर्यो उद्धार विख्यात ।। २७
सगर चक्री गृह आवीनेजी, भागीरथ ने दियो राज ।
अजितनाथ पासे भलोजी, सगर संजम गृही साज ॥ २८
सगरे संजम आदरियोजी, त्रीजी दाले एह ।
हिवे अजित निर्वागनेजी, भणे दयारुचि अति नेह ।। २९
*
श्री अजितनाथमभुनिर्वाण :--
(दाल ४)
(उचदरियजे ने गाजे हों भटियाणी राणी चढ जुवे. ए देशी)
हिवे समेत गिरि आया हो, मन भाया तीरथ ऊपरे.
काँइ सिद्धवर टुंके नंह, अजित जिनेश्वर स्वामी हो ।
"

१२
श्री समेतशिखरजी
७
८
काई तरिये भव जल पाथ, गुरु वाणी भवणे हो ।
मुख्य पणे करवू ए सही, काई अति हिय में हर्यात ।।
गुरु वांदी घर आयें हो, पठावे संघ कंकोतरी ।
काई करे हिवें संघ तयार, वीस सहस गज गमता हो ।
मद झरता अति बहु झूमता, काई करता केलि अपार ।
केई होदा गज सोहें हो, केई मोहें अंवाचाडिया ।
काई गुंजत जिम जल धार, उरकी औराकी केइ हो ।
केई काछी धाठी जातना, कांई जुरी बीस हजार ।।
गज रथ, अस्व रथ, बहुलाहो, केई बहुला वृषभ रथ सोहता।
काई रथ पिग बीस हजार, मुछाला मधराली हो ।
अडियाला पाला कंकड़ा, कांई पाला लख वीस हजार ।
देव सुखासन केई हो, केई चकडोल सुहामणा ।
कांई सहसागम केई त्यार. खाती नहि भोई हो ।
कोई वेलदार संघ में घगा, काई दीवीधरा है अपार ॥
संघ चतुर्विध सजलो हो, निठलो नहीं कोई संघ में ।
काई द्रव्ये सहु. भरपूर, कोठारी भंडारी हो ।
व्यापारी सारी वस्तुना, काई सेठ सारथवाह सनूर ।
वाजिंत्र विविध प्रकारे हो, बाजा घगा बाजता !
कांई करता प्रभु गुण चूर, गयन विण बहु. गावें हो।
राग रागणी स्वर छंदसे, कांई तान मान करी सूर ।। १०
"
९

नो रास
AU
इह विध संघ सजाइ हो, अधिकाई निसाग केई भला ।
कांई संघना बहु वरणाव, राजा भगीरथ जेहवो ।
वली तेहवो नहीं कोई जोडलो, काई संघपति नाम धरावे ।
राज लोका बहु तेरी हो, इंद्राणी जाणे अप्सरा ।
काई दासदासी मिल भाव, बलि बहु लोकरी बहुले हो ।
संघ सघलो लोकें सामठो, कांई बहु वहाँ डेरा तगाव || ११
मुंजु तिलक करी मन भाले हो, विसालें चोखा चालिया ।
काई मंगलिक श्रीफल हाथ, शुभ लगने शुभ जागे हो ।
शुभ बेला भली माहिं इनी, काई बिदा भई बहु साथ ।
सगर मुनीश्वर पासे हो, उल्लासे करे बहु विनती ।
काई मया करो मुज नाथ, जात्रा शिखर गिरि संगे हो।
बहु रंगे अयोच्या सु संचर्या, कांई जपता नवपद गाथ ॥ १२
वाला बूढ़ा संगे हो, मन रंगे उमंगे चालता ।
काई को त्रिग कोसी मुकाम, ग्धेहरी पालता हो ।
टालता ईर्यापथ दोपने, कांई गाता प्रभु गुण ग्राम ।
अनुक्रमे शिखर गिरि निरखी हो, हिय हरखी वधावं गिरि मगी।
फाई सोने रुपे दाम, मधू वन में जब आवे हो ।
बहु भावे गिरि वंदन करें, काई भारती उतारे नाम ॥ १३
चदी समेत गिरि पाजें हो, बहु राजे मिल मिल थोकमुं।
काई गंधर्व नाले माप, चरण परखाली सजले हो।
.

श्री समेतशिखरजी
निर्मल थई थाक उतारता, कांई तिहां सह संगे थाय ।
फिर बढ़ता तृलि आगे हो, बहु रंगे चढ़ता मन करी ।
काई हरखी तसहु उंमाय, सीता नाले आवी हो ।
मन भावी भावी वीसामो लहें, कांई बाला बूढ़ा सुख पाय ॥ १४
शिखर अतिशय भारी हो, सुखकारी खेद न कोई लहें ।
काई राजी सहु नरनार, मूल शिखर गिरि चढ़िया हो।
वलि सरियाकार जनम तणा, कई सिद्धवर ट्रंक दिल धारा ।
सुरपति थुझे रचीयो हो, तिहां निरखी अजित जिनरायने।
काई मन में हर्ष अपार, वंदन करें मन भावें हो।
तिहां ध्यावें अजित जिन नामने,
काई मुख उचरे जय जयकार ॥ १५
पूजा बहु विध सारें हो, मन धारें
प्रभु गुण गावता।
कांई बहु विध भक्ति करंत, भागीरथ बड भागी हो ।
अतिरागी अजित जिन पोतरो, कांई पितृ चरण पूजतं ।
स्नात्र सत्तर प्रकारी हो, अधिकारी. अष्ट प्रकारनी ।
कांई सेवा करें, हरपंत, भागीरथ मन भावें. हो ।
प्रासाद करावे तेहवो, . काई प्रथम उद्धार करत ॥ १६
गगन मंडल तिण वेला हो, बहु भेला वाणित्र वाजता ।
काई सुर सहु मिलते आप, पुष्पै वृष्टि बहु करता हो।

तो रास
,
उच्चरता शब्द जय २ भला, कांई आवी नमें प्रभु प्राय ।
उपञ्यो केवल जेहवे हो, वलि तेहवें सगर मुनीसने ।
काई लोकालोक दीखाय, केवल उच्छव करता हो ।
बहु धरता हरख सहु देखता, कांई सेवता केवली पाय ॥ १७
लोका लोक प्रकासे ही, मुख भापे देसना निरमली।
काई सगर केवली तिणवार, श्रवण सुणे भव्य प्राणी हो ।
जिनवाणी अमीरस मुं भली, काई अति आंणी एक तार ।
सगर केवली पायो हो, निळंगि सवायो ते भलो ।
कांई सिद्धवर ढूंके धार, सरस मुनि संघाते हो।
मुनि खातें अनुभव निर्मली, कांई समेत शिखर पर सार ॥ १८
हिने भागीरथ राया हो, मन माया तीरथ उपरे ।
काई तीरथरखवाल सार,महा जस दक्षने अजित वाला हो।
अधिष्टायक ने तेडवे, कांई भागीरथ सुखकार ।
सुरपति नरपति बोले हो, धन २ भगीरथ राय ने ।
कांई जिण कीधी रे उद्धार, प्रथम ए गिरिवर ना हो ।
गुण वर्णव्या निर्वागना, कांई मुणन्यो सहु नरनार ।। १९
करी आगमनी साखे हो, शुभ आवे दाखे गिर भणी ।
कांई भला वीश निर्वाण, वीर जिनेश्वर भाख्या हो।
सहु दाख्या शिखर माहात्ममें, काई ते. कहिया निर्वाण ।
चौथी दाल मझार हो, ए प्रथम उद्धारज धर्णव्यो।

१८
श्री समेतशिखरजी
बंग देश छे सुहामणो, हेम नगर विशाल ॥
पुरजन तिहां धर्मी घणा, तेहना मन शुभ लाल || १७
जिहां धर्मी हेमदत्त राजीयो, प्रजानो प्रतिपाल ।
राज करे रंगे भले, भाग्य · अञ्चल विशाल ।। १८
ऋद्धि रमणी राज्य भोगवे, पिणं सुत नाहीं एक ।।
तिणसुं ते विलखो रहे, करे उपाय अनेक ॥ १९
एकदा नगरने परिसरे, विचरता
परिसरे, विचरता मुनिराय ।।.
संग साधु परिवारसुं, रहे काउसग्ग तिहां आय ॥ २०
श्री संभव जिन राजनो, गणधर प्रथम विचार ॥
नामे चारुक गणधरू, ते मुनि है सुखकार ॥ २१
वनपालक जाई रायने,
देवे बधाई ताम ।।
सोवन जडित मुद्रा मणी, देई दान अभिराम || २२
हेमदत्ते गुरु वांदिया, करी मन बहु लुभाव ॥
वेठो वैसण ठाम में, आगी मन उच्छाव ॥ २३
दे देशना गुरु धर्मनी, जिन ना वचन रसाल ।।
नर भव पामी प्राणीया ! टालो मद मन वाल ॥ २४
सुणी वाणी राय रीझियो, कहे हेमदत्त कर जोड़ ॥
पुत्र नहीं एक माहरे, एह मोटी जी खोड़ ॥ २५
कहे चारुक गणधर रायने, सुणो हेमदत्त राय ॥
धर्म भलो · संसार में, धर्मे नव निधि धाम ॥ २६

नो रास
देव अरिहंत ने जिये, दया दिल में धार ।
पांचे इंद्री यश करो, दीजे दान अपार ॥ २७
तीरथ जात्रार फल घणु, करो इम तीर्थ उद्धार ।।
तेहथी मन बंछित मिले, मुख ल्हो अभिनय सार ।। २८
राय वाणी मुगी गुरु तगी, कहे गुरु ने राय एह ।।
माहरे मन एक पुत्रनी, कैसे लहिये तेह ? ॥ २९
गुरु कहे हि तुमे सांभलो, करो समेत गिरि जान ॥
पीत वत्र पहरी करी, करिये निर्मल गात्र || ३०
छ छहरी शुद्ध पालता, करलो हलवो विहार ।।
कोई जीव दुखी ना होवे, जात्रा पर विचार ॥ ३१
मुणी वाणी गुरुरायनी, करी बहुलो संघ ।।
चउविह संच सुपर करी, आये गिरि उमंग ।। ३२
करी समेत गिरि जातरा, फयों हेमदत्ते उभार ।।
निज आतम सफलो करी, खरची द्रव्य पार ॥ ३३
समेत शिखर गिरि जातग, लाम लेई भर पूर ।।
पुण्य तणा प्रभाव थी. थयो
ईमदर गय पाल पानियो, लिंग भवि ने इम होय ।।
फरिय शिखर गिर जातरा, लाभ अन्तो जोय ॥ ३५

२०
श्री समेतशिखरजी
द्वितीय ढूंक महिमा :-
एह समेत शिखर परे, दत्त धवल गिरि इंक || .
मुनिवर सिध्या ते कडं, भवि सुगो आलस मूक !॥ ३६
संभवादि नव कोडाकोड़ी, लक्ष वहोत्तर तेह ।।
ऊपर सहस बयालीस. पांचसे ऊपर जह ॥ ३७
दत्त धवल ढूंक ऊपरे, लहे मुनिवर शिव वास ।।
तिण समेत शिखर गिरि, भेट्याजी पूगे छे आत ॥ ३८
एह समेत गिरि जात्रनो, फल केतो ही लहेस ।।
लाख बयालीस पौषध करे, एतो फल हे विशेष ॥ ३९
शिखर समेत गिरिंदनो, एह दूजो उद्धार ।।
भवि सुणज्यो मन थिर करी, ज्युं पामो भव पार ॥. ४०
समेतशिखर माहात्म्य अधिकार :-
चाउदे........संवच्छरे, शिखर माहातम तेह ।।
रत्न शेखर सूरि कर्यो, सोल सहस संख्या जेह ॥ ४१
शिखर माहतम में कह्यो, बहु वर्णन अधिकार ।।
किंचित एह उद्धार में, भाख्यो ए निरधार ॥ ४२
पांचमी ढाले ए वर्णव्यो, शिखर समेत गिरिंद ॥
दया रुचि बहु रंग सुं, गायो एह आणंद ।। ४३
Prer

नो रास
२१
३
(ढोल ६)
(संभव जिनवर विनति अवधारो गुण ग्यातारे । ए देशी)
(खामी नहीं मुझ खीजमते, कदीये होस्यो फल दातारे ॥ एह चाल)
३) आनंद ढूंक :-
धन्य एह समेत शिखर गिरि, तीरथ एहू उद्धार रे ।
जे वांदे गिरिवर ए भलो, तें पामे शिव सुख कार रे ।। १
तीजी समेत शिखर परे, आनंद ढूंक सुहाय रे ।
अभिनंदन जिन जिहां प्रभु, सहस मुनि संग आयरे ॥ २
अभिनंदन मुनि सहससुं, पामी शिव मग खासरे ।
लही निर्वाण शिखर परे, करी जिहां अनुपम पास रे ।।
पहली जात्रा आनंद ट्रक नी, करी जेहनो कहूं हुं नामरे ।
भवि सुगो आलस मुकीने, चित आणी निज ठाम रे ।।
चीजो उद्धार :-
धातकी खंडे पूरण पुर भन्छ, रत्न शेखर राजा रे ।
जिण एहू समेत शिखर गिरि, करी जात्र वधारी वान रे ।।
आनंद ढूंक मनोहर ऊपरी, कियो जिण प्रथम उद्वार रे ।। .. :
त्रीको उद्धार एह गिरि तणो, कर्यो तेह सुख कार रे ।। ६
तृतीय ट्रॅक महिमा :-
वली आनंद गिरि पर मुनि बरु, तिहोंतेर कोड़ा कोड़ी रे।
सित्तेर कोड सतरे लक्ष उपरे, वयालीस सहसनी जोडीरे ॥
७

૨૨
श्री समेतशिखरजी
८
सप्तसय ऊपर एता मुनिवरू, आनन्द गिरि पर सिधा रे ।
ते कारण तीरथ . बड़ो, जिहां गिरि ए प्रसिद्धा रे ।।
फल केतो आनन्द गिरि भेटता, पौषध लक्षनुं जेहरे ।
तीरथ भेट्या फल है तिऊ, ए तीरथ अनुभव गेहरे ।। ९
(४) अविचल ढूंक :-
एह समेत शिखर गिरि सोहड, शोभा सुंदर सारो रे ।
अविचल गिरि हैं मनोहरु, चौथो तीरथ चित धार रे ॥ १०
आए सुमति इण गिरि परै, चढे समेत गिरि पान रे।
सहस मुनि संगे लिया, आव्या अविचल गिरिराज रे ।। ११
सुदि चैत्र नवमी दिन प्रभु, शुद्ध काउसग्ग धारे रे ।
तीस पौषध ग्रही प्रभुजीरे, वारी कर्म विकार रे ॥ १२
लही निर्वाण अविचल जिहां गिरे, सहस मुनि वली जेम रे।
करी अगसग अनुभव पद वरी, प्रभु संगे सहुँ तेम रे ॥ १३
मति जिन तीर्थ अविचल गिरि, थाप्यु तेह शुभ ठाम रे।
वर्तावी महिमा तीरथ करी, सहु भवि जन ने काम रे ॥ १४
चोथो उद्धार :-
चौथो उद्धार कर्यो जे किणे, कहूं वली तेहy नाम रे ।
वली सुणजो साजन सहू तेहनो, वर्णव ते सहू ताम रे ।। १५
पन नगर को राजवी, आनंद सेन जे राब रे ।
ते आव्यो समेत गिरि जातरा, करी मनथी बहु भाव रे.॥ १६

नो रास
२३
प्रथम वली अविचल गिरि, उद्धार आनंद सेने कीयो रे ।...
जिण लाभ अनंतो पामीयो, वली पाम्यो बहोली सिद्ध रे ॥ १७
चतुर्थ ट्रंक महिमा:-
एह अविचल गिरि ऊपरे, अविचल थया मुनि केता रे ।
हिवे मुणन्यो जेह थया ते कहूं, सिध्या मुनिवर जता रे॥ १८
एक कोडा कोडी चौरासी कोड वली, बहोत्तर लाख विशेपारे ।
सहस इक्कासी सातसे ऊपरे, तिहां सीधा मुनि सुविशेपोरे।।। १९
समेत गिरिनी चौथी हूंकना. दर्शन झ्यो होवे लाभ रे ।
कोडी एक पौषध फल कह्यो, एतो थाए लाभ रे ।। २०
चौथो अविचल गिरि तीर्थकुं, बांदो भवि बहु भावे रे।
सबलो अविचल पद तुमे लहो, वली लहो भवजल नाव रे ॥ २१
(५) मोहन गिरि ट्रॅक :-
पांचमुं समेत गिरि ऊपरे, मोहन गिरि महंत रे ।
मोह) सुर-खेचर-भूचर-नर वली, वली मोहे मुनि महंतरे॥ २२
जग तारक पद्म प्रभु जिनवरु, त्रिभुवन नायक स्वासरे।
आये एह समेत गिरि पर, चढवा शिवपुर धाम रे ।। २३
प्रभु निरखी मोहन गिरि भटूं, अणसग नुमन कीर्छ रे ।
तीस दिवस पद्मासन करी, मन वांछित फल लीधु रे ।। २४
मगसिर विदि एकादसी दिने, पाम्या मुक्ति नुं ठाम रे ।
त्रि सहस (सय) अड सठ (सय) जिन संगे मुनि,
ए तीरथ शुभ धाम रे ॥ २५

श्री समेतशिखरजी
पंचम उद्धार :-
प्रथम किण मोहन गिरि उद्धर्यु, कहूं तेहगें नाम रे ।
भविजन इंसे सुणज्यो सहु, जाणवानो ए काम रे ॥ २६
नगरी प्रभाकर बंग देश में, सुप्रभ राजा जेह रे ।
जात्रा जिणे करी समेत गिरि तणी, भावे बहु ससनेह रे। २७
राजा सुप्रम मोहन गिरि, कर्यो उद्धार जिण वहेलो रे ।
जग में यश बहुलो जिण लियो, जग यश तास प्रसिद्धि रे ।। २८
भाख्यो पांचमो उद्धार ए, राय सुप्रम जिण कीधो रे
धन २ तेहना माता पिता, धन कुल वंश प्रसिद्धो रे ॥ २९
पांचमी ट्रॅक महिमा :-
मोहन गिरि पर मुनि केता, संख्याएं जे वहता रे ।
कोड निन्याणु सत्याशी लाख, सहस तेयाल लहंता रे ॥ ३०
वली ऊपर सातसे सत्तावीश, एतला मुनि महंत रे ।
मोक्ष गये नमो नित प्रतै, सिद्ध भये जो संत रे ॥ ३१
जात्रा फल मोहन गिरि, करे पौषध एक कोड रे ।
तेतो फल पौषध से होवे, गिरि तेता. फल जोड रे ।। ३२
पंच(म) गिरी छठी ढाले उद्धर्या, शिखर गिरि वरणाव रे ।
दया रुचिये समेत गिरि, वोल्यो. वर्णव भावे रे ॥ ३३

जी खरतरगच्छीय ज्ञान मन्दिर, जयपुर
'नो रास
२५
१
(दाल ५ मी)
( त्रिभुवन नायक तुज विण दूजो-ए देशी)
(६) प्रभास ट्रॅक :-
त्रिभुवन नायक तीरथ मोटो, समेत शिखर गिरि राया जी।
ध्यावे मुनि सुर नर ए गिरिने, पूजी प्रणमे पाया जी ।।
समेत शिखर गिरि तीरथ ऊपर, प्रभास मुहाया जी ।
छढे ढूंक सुपार्थ प्रभुजी, निरखी ढूंक हर्षाया जी ॥ २
पांचसौ मुनि संग लेई मुपारस, प्रभुजी समेतगिरिआयाजी।
ट्रंक प्रभासे ध्यान धरीने, पद्मासन जिहां ठाया जी। ३
तीस दिवस उपवास ग्रहीन, करीदृढ चित मन लाया जी।
फागुण बदी सप्तमी दिवसे, लही निर्वाण सवाया जी।।
पांचसौ मुनि वली श्री जिन संगे, अनुभव लीला पाया जी।
ट्रंक प्रभास ए तीरथ थाप्यो, समेत शिखर गिरि राया जी॥
पष्ठ उद्धार :-
हिवेंट्रंक प्रभासे प्रथम ज जात्रा, कुण करी? सो हिवें बोलेजी।
वली उद्धार कयों जे ढूंकनो, तेहy नाम अतोल जी।
उद्योत नगर नो राजा उद्योतक, रोग तनु जेहनु खीगी।
कोह रोग शरीर में उपनो, तेहथी थयो छे दीन जी ।।
नगर उद्योत वन एक जिन मंदिर, श्रीऋपम देव प्रासाद जी।
राय उद्योत नित सेवा सारे, दूर हरी प्रमाद जी।
८

२६
श्री समेतशिखरजी
,
एक दिवस राय ऋषभ के आगे, भावना मन शुद्ध आवे जी ।
तिण वेला तिण ठामे पहुंता, जंघा चारण मुनि आवे जी।
वांदी ऋषभ देव मुनि चारण, सभा मंडपमां से जी ।
उद्योतक मुनि चारण वांदी, कर जोड सन्मुख वेसे जी
चारण मुनि उपदेश प्ररूपे, सुणे उद्योतक राय जी ।
वाणी सुण राजा मन हरख्यो, तन मन हरखित थाय जी ॥ ११
उद्योतक राय कहे कर जोड़ी, स्वामी मुझ तनु रोग जी ।
किम जाये सो उपाय कहीजे, तिणथी टले मन सोग जी ॥ १२
कहे राजाने चारण मुनिवर, जात्रा समेत गिरी कीजे जी।
सुपार्श्व तीर्थ प्रभासक ट्रंके, जिहां उद्धारज कीजे जी ॥ १३
श्याम वस्त्र पहरी इम अंगे, जात्रा शिखर गिरि करीये जी ।
शुद्ध मन शुद्ध भाव धरीने, चढीये इण गिरिवरीये जी ।। १४
जंघा चारण कही उतपत्या, हिवे राजा मन रीझ्यो जी।
पहरी श्याम वस्त्र मन रंगे, जे मन भाव ते सीझ्यो जी ॥ १५
संघ करी समेत गिरि आया, छे छे हरी पालता जी।
श्याम वस्त्र पहेरी गिरि चढिया, मुख जयर बोलंता जी ॥ १६
शिखर गिरि प्रभासक ढूंके, मन रंगे तेम होता जी।
पूजी मुपार्श्व तीरथ भावे, करी उद्धार सम होत्रा जी (2) ॥ १७
तिण वेला तिण समये. रायनो, रोग गयो तब : दूरे जी.।
राजा दिल हरख्यो ते. पूरो, उद्धार छ ढूंक ना पूरे जी ॥ १८
• .

तो रास
२७
जात्रा करी राजा घर पहोता, मनना कारिज सिद्धा जी।
भावे ए तीरथ जे भेटघु, जस जग माही प्रसिद्धा जी ॥ १९
पष्ट ट्रॅक महिमा :-
एह समेत शिखर गिरि ऊपर, गिरि प्रभासे मुर्णिदानी ।
संख्या ए कहूं ते सहु सुगन्यो, भविजन होय आणंदा जी ।। २०
मुनि कोड़ा कोडि वली उगण पचास, कोडि चौरासी तेही ।
लाख बोहत्तर सप्त सहस वली, ऊपर सात से तेह नी ॥ २१
वलि ऊपर बैयालीस भाख्या, शिखर महातम में दाख्याजी।
मुक्ति गया मुनिवर तिहां एता, गिरि प्रभासे साख्या जी॥ २२
कोडी बतीस पौषध फल होवे, ते जात्रा फल पामे जी।
समेत शिखर प्रभास गिरिनी, करो जात्रा शुभ कामे जी ॥ २३
ए गिरि मोटो तीरथ मोटो, जो भेटे शुभ भावे जी।
भव दव ताप निवारे एह गिरि, अनुभव लीला पावे जी ।। २४
(७) ललित घट ढूंक :-
वलि समेत गिरि ने ललित घट ढूंके, चन्द्र प्रभु जिन आयाजी।
सहस एक मुनिवर ले साये, समेत शिखर गिरि आया जी ॥ २५
चंद्र प्रभु पद्मासन धारी, तीस दिवस उपवासे जी।
भाद्रव वदी सप्तमी दिन लहिए, निर्वाण मन उल्लासे जी ॥ २६
सप्तम उद्धार :-
ललित घट गिरि के प्रथम उद्धार ज, जे कयों ते कुंग राजा जी ।
नाम ठाम तेहनो हिवे भांखु, तिणे का शुम काजा जी ॥ २७.

२८
श्री समेतशिखरजी
,
ये ही वर द्वीप में पुंडरीक नगरी, ललित दत्त जिहां राजाजी ।
चउविध संघ लेइ आव्यो जात्रा, भलो सवल दिवाजा जी।। २८..
चढ्यो समेत शिखर नी पाजे, आव्यो ललित घटéक जी।
करी जात्रा उद्धार कयों जिग, और भी ढूंक विशेष जी ॥. २९
सप्तम ट्रॅक महिमा :-
गिरि ललित घट ऊपर मुनिवर, केता जे जिहां सिद्धाजी ।
तेहनी संख्या हिवें ते दाखू , जे सिद्धा ते लीधाजी ।। ३०
अडव चौरासी कोडि वोहतर, असी लख्य नी होड़ी जी।
चार सहस अरु पांच से ऊपर, वलि पंचावन जोड़ी जी ।। ३१
एता मुनि जन ललित घट गिरि, शिव पाम्या सुखकार जी।
गिरि नी जात्रा नो फल केतो, सोल लक्ष पौषध सार जी ॥ ३२
सप्तम उद्धार सतम ढूंके, कर्यो तीरथ सुधि एह जी ।
ते कारण ए समेत शिखर गिरि, वांदो भवि बहू नेह जी ॥ ३३
सप्तमी ढ़ाल ए समेत शिखर नी, सातमो थयो उद्धार जी।
रुप रुचि नो शिष्य दया रुचि, भाखिये श्री कार जी ॥ ३४
विषमकाल जिनविंव जिनागम
भवियण कुं आधारा ।।.'

नो रास
२९
M
(ढाल ६ट्ठी)
(ए तो प्रथम तीर्थंकर सेवना, साहिवा मुदित हृदय ससनेह जिणंद मोरारे)
ए तो समेत शिखर गिरि सेविये, भेटिये शुभ धरी भाव | साजन.
मेटिये कर्म क्लेशने ॥सा०|| लहिये भव जल नाव |सा०॥
(८) मुप्रभ गिरि ढूंक :-
समेत शिखर गिरि आठमो, मुमम गिरि ए नाम ।
जिहां पुष्प दंत प्रभु पग ठवें, तीरथ ए शुभ धाम || ૨
सहस मुनि संग परवा, आल्या श्री सुविधि जिणंद ।
समेत शिखर गिरि पर चढ़ी, गिरि निरखी आणंद ।। ३
सुप्रभ गिरि पउधारिया, जिहां पद्मासन प्रभु धार ।
तीस दिवस पौषष धरी, करी मोक्ष तप श्री कार ॥
भाद्रव सुदि नवमी दिने, निर्वाण लही पुप्फदंत ।
सहस मुनि संग तिहाँ वली, अनुभव लही सह संत
सुप्रभ गिरि समेत गिरे, सुविधि जिन तीरथ धाम ।
नाम ' राख्यो मही मंडले, सहू भवि जनने काम ।। ६
४
-
अष्टम उद्धार :-
हिवे सुप्रभ गिरि उद्धार नो, कयों तेहनो कहूं भाव ।
भारज देसे मनोहरु, श्री पूर नगर नो राव ।।
राव ॥ ७
जिहां हेमप्रभ नामे राजियो. जिन धर्मी मति वंत ।
जात्रा शिखर गिरि संचर्यो,' चालतो ने. शुभपंथ

३०.
श्री समेतशिखरजी
अनूप ।
सप्त
अनुक्रमे समेत शिखर चढ़ी, पहोता गिरि सुप्रभ ।
जात्रा करी बहु भाव सूं , लाभ बहोलो जिण लाभ ॥ ९
‘सुप्रभ गिरिनो जिणे कों, उद्धार तेह
प्रभु निर्वाण ना, उद्धार कर्या वली नृप ।। १०
तीरथ भेटी
यश लही,
लही, निज थानिक पहोचत ।
जनम. सफल कयों आपगो,
कयों आपगो, जस नामी सोहंत ।। ११
अष्टम ट्रॅक महिमा :-
सुप्रभ गिरिए मुनि वरू, जिहां सीधा ते संबंध ।
कोडि निन्नाणु लक्ष नव भला, सप्त सहस मिल संबंध ।। १२
ऊपर सातसौ एंशी भला, एता मुनि मिल लही मुक्ति ।
क्रोड पोषध नु फल लहे, तेतो ढूंक भेट्या फल उक्त ॥ १३
(९) विद्युत गिरि ट्रंक :-
आठमा गिरि नो ए कहडं आठमो. ए उद्धार ।
हिवे नवमो गिरि सांभलो, उद्धार नवमो सार ॥ १४
समेत शिखर के गिरि सिरै, विद्युत गिरि है विशाल ।
गिरि अनोपम गुण नीलो, स्वर्ग पुरी नो भाल ।। १५
शीतल जिन त्रिहु जग धणी, सहस मुनि प्रभु साथ ।
चढ़िया शिखर गिरि कडणीए, निरख्यो विद्युत गिरि नाथ ।। १६
विद्युत गिरि थिर . थोहिया, वाल्यो पद्मासनः स्वामः ।
करी जिहां तीस पौषध भला, ध्यावे सिद्ध पद' ताम॥ १७
-

नो रास
३१
,
सुदि वैशाख द्वितीया दिने, निर्वाण लही जिन राज ।
: सहस मुनि जिन संग में, पाम्युं जिहां शिवराज ।। १८
नवम उद्धार :-
हिवे उद्धार ज सांभलो, विद्युत गिरिये थाय ।
मालय देशनो महीपति, नगर भहिलपुरनो राय ॥ १६
मेघरथ नाम राजीयो, आव्यो, शिखर जात्रा काज ।
चढ़ियो शिखर गिरि कडणीये, नमियो विद्युत गिरि राय ॥ २०
नव गिरि जिणे जे
कर्या, उद्धार ज
नव निद्ध।
लाभ लियो जिणे मोटको, पूया नब ठामे नव सिद्ध ॥ २१
मेघरथ राय गिरि पूजीने, आव्यो निज गृह राज ।
संघ पोपी बहु यश लह्यो, कों जिणे सफलो राज ॥ २२
नवम ट्रॅक महिमा :-
विद्युत गिरि सिद्धा मुनिवरू, संख्याए कहेवाय ।
कोडाकोड
अठारह,
कोड बयाल कहाय ॥ २३
लाख बत्तीस वली ऊपरे, वली बयालीस हजार ।
नव से पांच अधिक वली, एता मुनि लही शिव राज || २४
एक कोड पौषध फल जेहनू, विद्युत गिरि वांद्या थाय ।
एह शिखर गिरि भेटतां, फल असंख्यातुं पाय २५
(१०) संकुल गिरि ढूंक :-
हिवे दशमा संकुल गिरितगो, समेत शिखरे उद्धार ।
सहु साजन सुण लीजियो, धरी मन अधिको प्यार ॥ २६
-

३२
श्री समेतशिखरजी
श्रेयांस प्रसु मुनि श्रेणिसुं, परिवरिया जिन राय ।
समेत शिखर गिरि कडणे चढ़ी, संकुल गिरिये आय ।। २७
धारी पद्मासन प्रभुजी ए, पौषध तीस ग्रही सार ।
श्रावण वदी तृतीया दिने, करी निर्वाण विचार ॥ २८
दशम उद्धार :-
."
हिवें संकुल गिरि नो भलो, उद्धार किण कल लीध ।
ते वाक्य श्रवणै सुणिजीये, जिणे मन कारज सिद्ध ॥ २९
दक्षिण भरत मालव देश में, वाल नगर को राज ।
आणंद सेने जात्रा करी, पहेली शिरवर गिरि धार ।। ३०
करी उद्धार संकुल गिरि तणो, वली दश गिरि संयुक्त ।
लाभ अनंतो जिण लह्यो, जिणें कर्यो शुभ सुमहोत्सव ॥ ३१
घर आवी हरखी घणु, संघ
घ', संघ भक्ति बहु कीध ।
सुजस महोदव पामिया, कारिज मन सहु सिद्धं ॥ ३२
दशम ढूंक महिमा:-
गिरि संकुल मुनि केतला, थया जिहां सिद्ध सो अंक ।
कोड़ा कोड छियाणवै,
ऊपर
छिनव कोडि ॥ ३३
लाख
विनवे मुनीसरू, साढ़ी नव्यासी
सहस
पांचसौ बयालीस ऊपरे, एतला. सिद्धा मुनीस ॥ ३४
गिरि संकुल भेट्या फल. केतो, कोड एक करो उपवास ।
तेतो संकुल गिरि जात्रा, फल तेतो लहे : तास ॥ ३५

नो रास
१
एह समेत शिखर तगा, दश गिरि दश उद्वार ।
तीन्ध र समेत गिरि, सह तीरथ सिरदार ॥ ३६
आठमी ए हरखा{, भगत
गुणत आगंद।
रचना बड़ी रास नी, दया रूचि गावे प्रबंध ॥ ३७
(दाल जी)
(मन मोहनलाल, हो जग सोहनलाल । एप चाल)
(११) निर्मलहूंक :-
दिवं एह तीरथ गाइये मनमोहन लाल,
शिखर समेत गिरिंद के हो जग सोहनलाल ।
विमल नाथ निर्मल प्रभु. बाग शिखर मागंद के ॥
पाज चढी गिरिवर तगी. सिर शिखर पर आय के।
नयगे निर्मल गिरि निरवाये. शुद्ध भूमि जिहां पाय के ।।
विमल नाथ संगे थया, पटु सहस मुनिराय के ।
ने किस निर्मल गिरि आवीया. करी शुद्ध भूमि काय के । ३
प्रन पदनासन धागयो, महु मुनि पादपोपगम लइक ।
नो नप प्रमुजी लियो, नीस पौपथ ली तक।
मसाइ बनि सामी दिन. पायो प्रभु निवांग के।
पट सदस मुनिवर पी. सही अनुभव लिग टाण के।
का निवांना मापियो, विमल नाथ भगवान के।
निलगिरि नौस्य मल्लो, समेत शिखर गिरि थान के ।।
५
.
-

श्री समेतशिखरजी
८
--
om
,
अग्यारमो उद्धार :-
विमल जिनेश्वर ढूंक नो, कर्यो केण उद्धार के ।
ते हिवे सहु भवि सांभलो, कहस्युं नाम सुधार के ||
नगरी कनकावती भली, पूर्व विदेह मझार कै।
कनकरथ राजा भलो, जिन धर्मी
भलो, जिन धर्मी दातार कै ॥
जात्रा शिखर गिरि आवीयो, धरी मन में बहु भाव के।
चढियो शिखर गिरि शिरे, निरखी निर्मल गिरि भाव के ।।
विमल नाथ. गिरि जातरा, करी कनकरथ भूप के।
उद्धार को जिण ढूंक नो, ढूंक इग्यार अनूप के ॥ १०
उद्धार करी जिण जश लियो, आयो निज पुर ससनेह के ।
कनकावती नगरी कयों, मंदिर शिखर चीसेह ॥ ११
वीस प्रभु बिंब थापीया, जात्रा शिखर फल लीद्ध के।
साधींनी वैयावच्च करी, रायना कारज सिद्ध कै ॥ १२
समेत शिखर गिरि नौ भयो, ए एकादशमो उद्धार के।
हिवे निर्मल गिरि ऊपरे, कैता मुनि परिवार के ॥ १३
निर्मलगिरि महिमा :-
सतरें कोडि साठ लक्ष वली, षट् सहस सातसौ जोड कै।
ऊपर बयालीस मुनि भला, मुक्ति लही बहू कोडि कै ॥ १४
ढूंक जात्रा फल कैतलं, एक कोडि करे उपवास के।
फल अनंतो गिरि भेटता, भविः सहू भेटो उल्लास के ॥ १५

नो रास
३५
--------
(१२) स्वयंभू गिरि ढूंक :-
हिवे अनंत जिनराजजी, जाणी अवस्था पूर्ण कै ।
आव्या समेत शिखर पर, स्वयंभूगिरि सो वर्ण के ॥ १६
निरखी निर्मल ठाम नै, मुनि सप्त सहस लैई संग कै ।
प्रभु पद्मासन तिहां कयु, तीस पौपध करी रंग के ॥ १७
मोक्ष तप पूरण करी, चैत्र सुदि दिल धार कै ।
श्वेत पंचमी दिवसे भलं, अबाधा रहित पद धार के ।। १८
प्रभु अनुभव पदवी लही, जोति स्वरूप स्वभाव के ।
सुख अनंता पामिया, नहीं जहां दुःख लगाव के ॥ १६
देह नहीं आयु नहीं, नहीं तहां कोमल गात्र के ।
प्राण योनि चली तिहां नहि, सुख अनंतानंत अपार कै ॥ २०
निर्वाण भूमि तौरथ कयों, धन २ समेत गिरिंद कै ।
हिवे उद्धार होस्यै भलो, जे करस्यै नरिंद कै ॥ २१
बारमो उद्धार :-
एह भरत मांहि भलो, कौशांची नगरी विख्यात के।
वाल सेन राजा भलो, जिनधर्मी सुख्यात के॥ २२
पिण धन गृह माहे नहिं, यो दुःख सह्यो न जाय के।
राज क्रुद्ध कर (1) बहु होवे, देश नगर पुर पाय के ॥ २३
तव राजा
मन चिंतवी, श्री जिन भक्ति करत के।
नित २ जिन सेवा करे, मन अति हर्ष धरत के ॥ २४
.

३६
श्री समेतशिखरजी
एक दिन श्री जिन सेवना, करी स्तवना शुद्ध भाव के ।
एहवै गगन मंडल हुंती, विद्याचारण मुनि आव कै॥ २५
करी जिन भाव स्तवन भटं, बैठा जिणहर बहार के।
बालसेन राय जिन स्तवी, वांदे मुनि आचार कै ।। २६
चारण मुनि उपदेशीयो,
उपदेशीयो, धर्म
धर्म भलो
भलो है नरेश के।
कर जोड़ी राजा कहे, क्रुद्ध (ऋद्धि) होवे जो असेस कै ॥ २७
तो सहू मन वांछित मिले, होवे धर्म नी वृद्ध के।
विद्या चारण मुनि भणे, सुण राजन
समृद्ध कै॥ २८
चैत्य करावो . अभिनवो, ठावो अनंत भगवान के।
पूजो इम बहु प्रेम सुं, वाधसे इम बहु सान कै ॥ २९
यक्ष पाताल देव प्रगटस्यै, देवी अंकुशी वर देय कै ।
वस्त्र पहरी करी, पूजो प्रभु गुण गैय कै॥ ३०
यक्ष वर इम आपस्ये, होस्ये नव ही निधान के।
उपदेश देई मुनि उतपत्या, हरख भयो राजान के ।। ३.१
चैत्य कराव्यो तिहां चौमुखो, अनंत मूरति चिहूं फैर के।..
द्रव्य भावे वे भैदस्युं, चिंहुं दिश पूजै फैर कै॥ ३२
पीतांबर पहैरीनै, नित पूजे जिनराय के
यक्ष यक्षिणी जब प्रगटिया, मांगे २ वर राज ॥ ३३
कहे : राजा. यक्षराज ने, मन वांछित मुझ सिद्ध के
यक्ष यक्षिणी संतुष्ट
भई, हार मणिमय दीद्ध कै॥ ३४
लाल
..

नो रास
३७
तेहथी जे मनि चितवै, काज होवे तत्काल के
राजा मन बहु रंजीयौ, फलिया मनोरथ माल के ॥ ३५
जक्ष कहे सुगो अधिपति, करजो समेत गिरि जांत्र के।
समेत शिखर गिरि ऊपर, स्वयंभू गिरि विख्यात कै ॥ ३६
अनंत निर्वाग जिहां महं, तिहां जई करजो उद्धार के।
नृप हार प्रभावे सह फल्या, ऋद्दे भर्या भंडार कै॥ ३७
हिवे समेत शिखर जात्रा भगी, संघ सजाई कीद्ध के ।
क्रम २ पंये चालता, जे मन कारज सिद्ध के॥ ३८
नयणे शिखर गिरि निरखीयो, वंदे बाल नरेश के।
सोने रूपे फूलडे भरी, मोती थाल विशेप के ।। ३९
राय बघावे गिरि मोती), सोने रूपे फूल के ।
चढ़ता शिखर गिरि पेखियो, मुनि कृपा पात्र अमूल के ॥ ४०
राजा मुनिवर वांदिया, संग भयो ते सिद्ध के।
चट्टी शिखर जय २ भण्यो, हरखे जात्रा कांघ कै॥ ४१
मुनि कहै राजा बालने, निरखी अनंत निवांग के।
स्वयंभू गिरि देखायोयो, वांदे भूप मुजाण के ॥ ४२
श्री अनंत प्रभु महाराज ना,
चरग टचे भाव के
द्वादया इंक ऊपर कया, जिहाँ उदार वर्गाव के ॥ १३
मन मान्या फारम सयो, सिद भयो सह काम के
समेत शिवर गिरि नियो, फिर मायो निन धाम के ॥ ४१
--

३८
श्री समेतशिखरजी
मनोरथ
अनुक्रमे नगरे आविया, देता अढलक दान ।
चौवीस संघ जीमाविया, सहुनु राखी मान |॥ ४५
दिशि दिशि कीरत विस्तरी, जस लोकै काध के।
राजा मन हरखियो घणो, मनह सिद्ध के ॥ ४६
स्वयंभूगिहि महिमा-
शिखर ट्रॅक स्वयंभू परै, कहूं मुनि वर्णव तेह ।
कोडा कोड छियाणवें, सत्तर कोड वली जेह कै॥ ४७
लाख सतर वली ऊपरे, वली सतर सहस मिल साव ।
सात सौ मुनि
वलि ऊपरे, अनुभव उज्ज्वल लीध ॥ ४८
स्वयंभू गिरि एक भेटता,
भेटता, फल केतो कहेवाय ।
फल जेतो कोड उपवास नू , ते तो गिरि भेट्या थाय के ॥ ४९
समेत शिखर गिरि भेटता, लाभ अनंत अपार ।
जात्रा करो भवी भावसुं, ए गिरि तीरथ सार || .५०
उद्धार नवमी
द्वादश तेह विचार ।
भाख्या दया रुचि भला, शिखर महातम धार ॥ ५१
(ढाल दसमी)
( हुं तो जाणुंरे जिनेश्वरा वांदशु, श्री जुग वाहु जिन राज ने । ए चाल)
धन २ एह समेत शिखर गिरि, जइ वांदे सहु सुर राय रे ।
भावे करी स्तवना सहू करे, नित २ भवि जिन गुण गाय रे ।।
एह समेत शिखर गिरि दीपतो, गिरि वीशे गिरीयै सोहेरे ।
जिहां तीरथ भूमि है भली, ते तो भवि जनना मन मोहेरे ।। २
ढाल मैं,
१

तो रास
३९
(१३) दत्तवर ढूंक :-
एह समेत शिखर गिरि शिर परै, जिहां दत्तवर गिरि है अनूपरे ।
सोहाए जिम स्वर्ग पुरी, तेह भेटवा सह मन चूप रे ॥ ३
जिहां श्री प्रभु धर्म जिणंदजी, सह मष्ट कर्म दल पैल रे।
आव्या समेत शिखर गिरि ऊपरे, लहवा अनुभव नी मैल रे ।।
प्रभु दत्तवर ढूंके पद ठवै, सो तीरथ तेह उद्धार रे ।
गिरि तेरमो तेह सोहामणो, तेहनो जे बहु अधिकार रे ।।
वली जिन संग मुनि आठ सौ, ते सह छे मोक्ष परिवार रे ।
सो दत्तवर गिरि मन भाविया, आन्या जे जिन संग धार र ।। ६
प्रभु पद्मासन जिहां पूरियो, जिहां दत्तवर गिरि श्रीकाररे।
मोक्ष तब तीस पौपध कर, प्रभु वारी कर्म विकार रे ॥
उम्बली, ज्येष्ठ पंचमी, शुभ तिथिए अनुमव थाय रे ।
भव दरियो तरियो गेहरो, प्रभु सिद्ध स्वरूपी थाय रे ॥
अविनाशी प्रभु शिव वासीये, जिण करके एह तीरथ सार रे। . .
बलि आठ-सौ मुनिवर जिहां भला, तेह जिन संगे शिव धार ॥ ९
त्रयोदशम उद्धार महिमा :-
हिव दत्तवर गिरि पहनो गन्नो, होस्ये जे प्रधन उद्वार रे ।
साजन जन सह मुपरे नुगो. कई तेहनो हिवें विस्तार है॥ १०
हिवे देश पांचाल माई भलो, जिहां श्रीपुर नगर विशेष रे ।
विहांगना भवदत्त राजियो, ग्यां केशरी (जिन मक्ति मसेस ।।११
७
८
*

श्री ससेतशिखरजी भव दत्त तन रोगे ग्रस्यो, ताते दुख तन में न समाय रे । शूल रोग बुरो तन में चूवे, वली करे बहू रोग उपाय रे ॥ १२ पिण तन साता पिण ना होवे, ते दुख से दुर्वल थायरे । पिण जैन धर्म में दृढ़ घणु, मन तेहर्नु किहां न इलाय रे ।। १३ में वांध्या जे दलिया पूर्वना, वेदनीय जे करम ना तेह रे । ते भुगत्या छुटे प्राणीया, जे उदये आव्यु जेह रे ॥ १४ जे प्रभु पूजा नित करे भावसुं, पूजे जमणा सुं जिन देवरे । त्रिकरण शुद्ध भावे नित करे, चूके नहीं फूल एक टेव रे ।। १५ पिण रायनो रोग न उपशमे, परिषह पूजा में सहंत रे । तब राजा रोग पर कोपियो, हिवे तप मां मन हवे संतरे ॥ १६ करे त्रिण २ दिन विच पारj, वीस तेला भया ते सिद्ध रे । हिवे बीसमा तेले पारणो, एक राय अभिग्रह लीव रे ॥ १७ पैलियोबू (1)साधु नुं पातरूं, तो मुझ मन थाय शुद्ध रे । इम चिंतित मुनिवर पेखीया, धर्मवोष मुनि क्रिया शुद्ध रे ॥ १.८ मुनि मास खमण ने पारणे, लेवा शुद्ध आहार नो भाव रे. गौचरीए नगर में संचरे, गुरु भमर परै फिरे दाव रै ।। १९ तब राजा मुनि ने पेखियो, खरी पोरसी पूरी मान रे । राय मुनि वांदी गृह आगीया, पूरी पात्र भरी खीर दे दान से ॥ २० मुनि वहोरी ने पाछा वल्या, राजा पिण मुनि साथ रे । पहोचावी मुनि जन ने वने, - धर आव्यो हरखे राय रे ॥ २१ ',

नो रास
-
रै
पारी पोरसी ने पार' कयु, राजा मन शाता थाय रे ।
राज तन शूल रोग कर्म गो, भयो हरख अधिक मन राय रे ॥ २२
हिवे राजा मुनि बर वांदवा, शुभ भाव भावे ताम
मुनि बांदी बैठो आगले, वली भूई नमी करीय प्रणाम रे ॥ २३
मुनि धर्म उपदेश दिए भार, दुलहो नर भव लह्यो तासरे।
प्राणी तीन तत्व विचारीए, देव गुरु ने धर्म ते खासरे ॥ २४
प्राणी देव अरिहंत ने पूजाय, वली गुरु उपदेशीनी भक्ति रे ।
वली धर्म नी महिमा कीजिये, जेहवीं जहनी गृह शक्ति रै॥ २५
एहवो उपदेश मुणी करी, राय मुनि ने कहे कर जोड़ रे ।
मुझ तन रोग दूरै किन होवे !, कहो धर्म उपचारनी मोडिरे ।। २६
चलतु मुनि कहे राय ने, मुण राजन ! एक उपाय रे ।
चिंशति इम तेला तप कयों, तेहगें फल किण पर थाय रे ॥ २७
नुमे समेत शिखर गिरि मांडलो, लेइ गिरि नो भाव विशेषरे ।
वली हूंक ऊपर वीस देहरा, प्रभु वीसनी मूरति वीश रे ।। २८
वली बीस थानिक ने पूजिये, अष्ट भेदे पूजा सार ।
प्रमु धर्म जिणंदनी चौमुखो, करी पूजो मन ए विचार रे ।। २९
वली श्याम वस्त्र पहेरी करी, पूजीजे श्री जिन गजरे।
बहु जयणाएं जिन पूजता, पामे ते सुख समाज रे ॥ ३०
अधिष्टायक धर्म नाचना, वली करस्यै तुझ सुपसायर।
देस्यै तुमने जे देवता, तेहथी तुम तन मुख थाय रे ॥ ३१

४२ श्री समेतशिखरजी राजा मुनि वचन सुणी मला, उपज्यो दिल मां बहु भाव रे । गुरु वांदी राय निज घरे, आयो फाव्यो सहू दाव रे ॥ ३२ मंडाव मांडले गिरी भलो, ऊपर वीश ढूंक सोहंत रे । वली वीश जिन प्रतिमा धरे, बली चौमुख धर्म मोहंत रे ॥ ३३ हिवै श्याम वस्त्र राय धरी, शुचि थई पूजै श्री जिन राज रे। वली अष्ट प्रकारी चूप स्यूं, पूजे जयणा सुं जिनराज रे ॥ ३४ एहवे किन्नर यक्ष प्रगटिया, कंदर्प (प्रज्ञप्ति) देवी विख्यात रे। अधिष्ठायक ए धर्म नाथना, सान्निध्यकारी साक्षात रे ॥ ३५: कहे यक्ष अरु यक्षणी रायने, तें जिन भक्ति बहु किद्ध रे । तिण कारण अमे संतुष्टीया, जे मांगे सौ(करूं) वृद्धिक रे ।। ३६ भवदत्त राय कहे यक्षने, मुझ रोग मुझ रोग निवारो देव रे । प्रभु सेवा फल मुझ ने मिल्यो, वली भाग्य फल्यो मुझ देव रे ॥ ३७. यक्ष संतुष्टिया राय ने, दीये एक मेरी अवाज रे । तस शब्दे रोग सहु उपशमे, हिवै सफल सहु तुम काज रे ॥ ३८ वली भेरी बजाई देवता, राजा तन निकलंक किद्ध रे । मन मान्या सहु कारज फल्यां, यक्ष भेरी राय ने दीद्धं रे ॥. ३९. भली भेरीना यक्ष गुण उच्चरे. जस शब्दे जस बहू थाय रे । : रोग भोग ने दुश्मन आपदा, एह शब्दे दूर पलाय रे ।। ४० . त्रयोदशम उद्धार :- वली यक्ष कहे भवदत्त ने, तुमे समेत शिखर गिरि जाय रे । तुमे धर्मनाथ निर्वाण नो, उद्धार प्रथम कराय रे ।। ४१

नो रास
४३
-
इम कहीने यक्ष मलोपिया, राना मन हरख अपार है।
हिंव समेत शिखर कर जाना. करी संघ शिखर पर आय रे ॥ ४२
दत्तबर गिरि थी मुनि आइने, भवदत्तने कहे मुनि राय रे ।
इहाँ धर्मनाथ निर्वाग छ, वांदो शुभ भावे गय रे ॥ ४३
राजा पिण मन हरख्यो घगो, कर दत्तवर गिरिनो उद्धार ।
वली घर्भ जिनेश्वर ना भला, थापै जिन चरग विचार रे ॥ ४४
वली द्वादश गिरि उरिया, जग माहे यश बहु लिहरे ।
करी यात्रा घर भी पग कर्या, बली मन ही मनोरथ सिद॥ १५
घर आवी संघ जीमाविया, करी स्वामी बसल तेम।
वण्यों या जग में राय नो, सम्पूर्ण सही बली जंग || ४६
दत्तवर गिरि महिमा :-
हिवे दत्तवर हक मुनि वरु, केता मुनि अनुभव लीधरे।
फोडा कोडी ओगणीस जागिये, वन्दी भोगणीश कोडी प्रसिद्ध ॥ ४७
नर लाख ने नव सहस बली, बलि सात सौ मुनि संजुत्तरे।
पंचागः मुनि ऊपर भला, एता मुनि न्द्री जिहां मुक्ति ।। ४८
वली दत्तचर टंक यात्रा तणो. पल केनो लहे वली सदरे ।
कोड उपवास पल है जतो, तो एक टुंके जेह रे ॥ ४९
पाल अनंतो शिन्वर गिरि भेटना, भवा भेटोनिखर गिरि राय।
पई दया रुचि दानी दाल में, गिरि भेटवा मुग्ध शाय॥ ५०

४४
श्री समेतशिखरजी
,
४
(ढाल ११ मी)
( ऋषभ जिनेश्वर वंदिये, निर्मल शुद्ध परिणाम हो-ए देशी)
भविजन ! शांति जिनेश्वर गुणनीलो, सोलमो जिनराज हो ।
चक्रवर्ती जिन सोलमों, सेवे सुर नर पाय हो ।
नयर हथियाउर दीपतो, सोहे स्वर्ग विमान हो ।
जिहां राय विश्वसेन राजीयो, सौम्य सुदक्षिण हो ।
भविजन ! रागी अचिरा गुण निधि, रंभा जेम आकार हो ।
इंद्राणी जिम गुण चणा, सुंदर अति सुखकार हो ।
एक दिवस एक रात्रीये, अर्द्ध रजनी समय माहे हो ।
चौदह सुपना राणी पेखिया, अति हर्षित उछाहि हो ।।
प्रथम गय पर सुपनांतरे, देखी परम आणंद हो ।
वृपम श्वेत वणे भलो, वीजे स्वप्न सुख वृंद हो ।
सिंह पराक्रमी सूरमो, तीजे एह लहंत हो।
लक्ष्मी चौथे देवता, स्वप्ने एह सोहंत हो॥
पंचमे पंच वर्ण तणी, जुग लही लुमनी माल हो ।
छट्टे सोल कला करी, अमीय झरत शशी विशाल हो ।
महि मंडल तिमिर निवारणो, सहस किरण कांते माण हो
सप्तम स्वप्न में पेखीयो, सप्त-मुखाश्व रूढ जाण हो ।
भविजन सहस जोयण उर्ध्व सोहतो, फरकत ज आसमान हो।
स्वप्न अष्टम गगने उतरे, गृह आव्युं सुख थान हो ।
८.
९

नो रास
नवमे कलश सुजलभयों, एह शुभ स्वन लहंत रे ।
दशने पद्म सरोवरू. लही स्वप्न हरसंत रे॥ १०
सागर एकादश स्वन में, ते लहै निर्मल शुद्ध रे।
देव विमान गृह पैसतो. निरखे तेह सुबुद्ध रे ॥ ११
रत्न राशी गृहमा भर्या. त्रयोदश स्वन लहंत हो ।
निर्धूम अग्नि चउदमे लही. देखी जागे महंत हो ॥ १२
चउद सुपन राणी पेखीया, जागत फिर नवि उंवे हो ।
रागी राजा ने विनवे, कर
कर जोड़ी अतिरंगे हो॥ १३
एह सुपन भला तुम लह्या, होस्ये पुत्र रतन हो ।
देव वल्लभ जे होस्ये, तेहनो करजो जतने हो ॥ १४
तेह सुपन फल मुणी भलो, राणी हर्पित थाय हो।
निज मंदिर राणी आय के, हरखे जिन गुण गाय हो ॥ १५
दाल इन्यारमी ए भली, चउद सुपन ते' अनूप हो।
लही अचिरा हरखे धगो, नमे दया शांति भूप हो ॥ १६
( ढाल १२ भी)
( सयल जिणेसर प्रणमु पाय, सरसती सामिणी द्यो मोरी माय-ए देशी)
हिवे कईशांति तणा भव यार, ते मुणग्यो सहू भवी करी प्यार।
ते भव कुण २ ते दाखg, नव २ नाम करी ' भाखवं ॥
पहिले भव श्रीपेण नरिंद,,
भोगवी राज्य तिहां थी

श्री समेतशिखरजी
2
.
हिवे भव दूजो कहीये विचार, उत्तर कुरु जुगल अवतार ।
जुगल क्षेत्र से चवीया वली, उपजे ते भव कहे केवली ।।
हिवे त्रीजे भव सौधर्म देवता, सुरराणी ना मनमोहता ।
भोगवी सुर सुख तिहांथी चवी, उपजे सोसुणजो हिवै सही।।
चौथे भव विद्याधर भला, अमिततेज नामै निर्मला ।
भोगवी विद्याधर भव सार, वली उपजै ते कहिये विचार ।।
पांचमे भव लहिये शुभ थान, दशमे देवलोक देव विमान ।
सुर सुख भोगविया वली तेह, उपजे सो सुगजो सस्नेह ।।
छठे भवे वासुदेव पद लह्यो, वासुदेव पद भोगे रह्यो ।
सुख भोगवी वासुदेव तणा, भव आगे होस्ये ते भगा ॥
सातमे अच्युत देव विमान, भोगवे सुर सुख जिहां देवस्थान ।
अच्युत इंद्र आयु पूरण करी, हिवे वली भव लहै सो परी ।।
८
९
चक्रवर्ती आठमे भवे थाय, चक्रवर्तीनी रिद्धि ज पाय ।
साधी षट् खंड ने वली चवी, हिवे वली भव सुगीये ते वली नवी ।।
नवमे नवस ग्रैवेयके थया, भव पामी अनंत सुख थया ।
नवमे ग्रैवेयक सुर सुख भोगवी, चवी तिहाथी ते जोगवी ॥ १०
हिवे दशमे भवे मेघस्थ राय, जीव दया वली तिहां वरताय ।
पारेवो उगार्यों सही, ते भव माहे सही कही ॥ १.१
मेघरथ जीव चवी तेह ताम, पायो सर्वार्थ सिद्ध धाम ।
चवी तिहांधी. ते. देवता, सुख सर्वारथ ना. सेवता ॥ १२

नो रास
७
-
सर्वारथ थी जीव आचीयो, बारमो भव हि शुभ पामीयो ।
विश्व सेन कुले अवतार, अचिरा कुखे उपजी सार || १३
उत्तम जीव आवी अवतयों, तब उत्तम सुपनानोजिणे फल वयों।
मई सुभ ओही तिहुं नाण संजुत, उपन्यो जीव भलो समय हुंत ॥ १४
। हिवे गर्भ रहिया जिन राय, अचिरा माता बहु मुख पाय ।
रोग शोगनो दीयो अंत, देश नगर पुर मां भई शांति ॥ १५
एकादश भव करी तिहां माय, च्यवन भाद्रव विदि सप्तमी पाय।
हिवे सुणजो सहुजन मुनि माय, शांति प्रभुना शुभ गुण ठाय ॥ १६
ढाल वारमी एह विचार, बारह भव एह शान्तिना धार ।
दया रुचि गावे गुण सार, शांति प्रमुना ते श्री कार ॥ १७
(ढाल १३ मी)
(यंगाली राग में)
हिवे अचिरा देवी प्रसन्यो बाल, जेष्ट विदि तेरस दिन भाल ।
दासी वधाई देवे दौड़, राजा सन्मुख कहे कर जोड़ ॥
दासी पणो ते कियो दूर, द्रव्य बहुत भर पूर ।
छप्पन दिग्कुमरी मिल आय, सूतिक कार्य करे ते धाय ।। २
हवे सौधर्म आसन कंपाय, अवधि प्रमुजी तिण सुर राय ।
जन जननी • अवस्वापिनी देई, इंद्रे करपुट प्रभुजीने लेई ।।
३
वर्ग नंदीश्वर प्रभु लेई आय, करे अट्ठाई महोत्सव सुर राय ।
फेरसे प्रमु ने सहु सुर राय, जिन जननी ने सोंपे धाय ।।
om
४

श्री समेतशिखरजी ७ or जन्म उत्सव करी सहु सुर तेह, निज थानिक पहुंच्या सुर जेह । हिवे विश्वसेन राय ओच्छच मंडाय, बड़ी भूआ सुत नाम राय ।। नाम ठन्यो बली शांति जिणंद, जुग २ जीवो पुत्र आगंड । रवि निरखावी छट्टी करे कुटंब सहु राजानो तरे ।। ६ कुटुम्ब सहूने संतोप्यो राय, भूपण बन सहून पहेराय । कुटुम्ब सहु सन्मान करी. घर पहोंचाच्या आदर करी ॥ हिवे दिन २ प्रते वधतो वाल, दीसे शांति कुमार सुकुमाल | पाणिग्रहण अनुक्रमे जे कर्या, शुभ राजानी पुत्री वर्या ।। अंतेउर सहु में अधिकार, नामे यशोमती राणी सार । प्रभु विलसे तिग संग सुख भोग, सहु मिलिया मनवांछित भोग। विश्वसेन देई शांति ने राज, सारे सहु शुभ मति सुकाज । एहवे विश्वसेन पाम्या परलोक, सनतकुमारे भया त्रीजे देव लोक ॥ १० राणी अचिरा पिण वली तेह, ते पिण तीजे सुर लोके सही । हिवे शांति प्रभु राजपद भोगवे, देव बरे सुख ते जोगवै ॥ ११ हिवे सारथ सिद्ध सुं चबी, देव पदवी जीव तिग भोगवी । उपया यशोमती कुंखे आय, चक्र स्वप्न देखी सुख पाय || १२ प्रसव्यो यशोमती पुत्र रत, चक्रायुध जसु नाम उत्पन्न । राजा शांतिने पुत्र सुकुमाल, दिन २ ववतो ते हीज वाल ॥ १३ चउद रत्न हिवे उपजे सार, सुगन्यो सहु ते हिले निरधार । आयुध शाला में चार रन, चक्र असि छत्र, दंड उत्पन्नः ॥ १४ :

नो रास
लक्ष्मीघर चार(त्रण)उपजे सोय, मणी कागिणीचर्म निधि वली जोय।
स्वनगरे चार रत्न उपजे, तेहना नाम हिवे निपजे ।। १५
पुरोहित अने वली बर्द्धकी जेह, सेनापती गाथापती फिर तेह ।
स्त्री रत्न राजकुले नीपजे, गज अश्व ए वैताढचे संपजे ॥ १६
चवदह रत्न पाम्या श्रीशान्ति, साध्या पट खंड लही यश संत।
चक्रवर्ती पद भोगवी सार, रिद्धि चक्रवतीनी बहोली धार ।। १७
ढाल तेरमी ए थइ सुखकार, शांति चक्रवर्ती नो अधिकार ।
धन २ एह प्रभु शांति जिगंद, वंदे दया रुचि मन आणंद ।। १८
ढाल १४ मी
(गरवी चाल में)
साहिबा ! राजा कहे श्रीशांति कै लोकांतिक भणी रे लो।
लेवा संयम भार के, एही दिल वी रे लो।
कुंवर पदे पचवीश के, सामान्ये भोगव्यां रे लो।
वर्ष पच्चीस सहस कै, चक्रवर्ती मां भया रे लो। १
वर्ष पच्चीस सहन कै, चक्रवर्ती मां भया रे लो।
चक्रायुध नै राज्य के, काज समर्पिया रे लो।
धै प्रभु बरसी दान के, हिये में हरखशु रे लो।
नजी प्रभु राज्य से मोह के, सिद्ध भजे भावसुं रे लो॥ २
देश नगर पुर रिद्ध को, तजे ए भावना रे लो।
एहवे कंप्या आसन के, देव सौधर्मना रे लो।
,

द
"
जीवादिक नै कोय कै, दुख नहीं उपये दे लो।
श्री समेतशिखरजी
अवधि प्रयुजी देव कै, जोयुं देवता रे लो।
श्री जिन दिक्खा अवसर के, जाणी भावता रे लो || ३.
सर्वारथ शिविका सार के, लेइ सुर तुरत शुं रे लो।
मन जिम गति करी पूर कै, चंचल चित्त मुं रेलो।
आवी चौसठ इंद्र के, प्रभु दीक्षा अवसरै रे लो।
सर्वारथ ले शिविका के, प्रभु सन्मुख धरे रे लो॥
ओच्छ्च सब सहु मंडाण के, करे दिल्या अबसरे रे लो।
सहस राजा प्रभु संग कै, संयम मन घर रे लो।
व्रत लेवाने काज के, प्रभु संगे भया रे लो।
पुर हथिणाउर वहार कै, सहसाबने आवीया रे लो ॥
अलंकार करी दूर कै, व्रत मन भावीया रे लो।
पंच मुठिया लोच के, करी प्रभु तेहवै रै लो।
सुर गोदे धरी वाल कै, अति बहु नेहमुं रेलौ ।
पंच(चउ)महाव्रत धार कै, ग्रभु छठ तप करे रे लौ ।
मनःपर्यव ज ज्ञान के, उपन्यो तेहबै रे लौ ।
महोच्छ्व करी सहु देव के, नंदीश्वर आवीया रे लो।
अढाई महोत्सव व्याह कै, करी दिल भावीया रे लौ ।
निज २ ठामे देव के, पोहता ते जइ रे लो
सहस मुनीश्वर संग के, प्रभु वन संचरै रे लो।
उग्र विहार के, हलबै पाय धरै रे लो।
करता
पटकाया प्रतिपाल के, दिन २ चितवै रे लौ ॥

नो रास
मुमित्र गृह प्रभु आय के, खीर पार| करे रे लो.!
प्रभु छमस्थ अवस्था कै, भट(वार)मास भोगवी रे लो।
विचरंता प्रभु आय कै, सहसावन गजपुरे रे लौ ।
उपन्यो केवल नाण कै, सुर ओच्छ्य करे रे लौ ।। ९
लोका लोक प्रकाश के, भासक प्रभु थया रे लौ ।
जीवादिक ना मनोगत के, भाव सहु पावीया रे लौ ।
सोवन पंकज प्रभुजी कै, चरण ने ठायता रे लो।
अष्ट प्रतिहारी देव के, रहे प्रभु सेव में रे लौ ॥ १०
समवसरण त्रिगड़ा नी, 'रचना सुर करै रे लो।
जिहां प्रभु बेसी आय कै,, वागी उचरै रे लो।
एहवै चक्रायुध राज कै; वंदन आवता रे 'लौ ।
हरखे करी बहु साज के, मनमें भावता रे लौ ॥ ११
वंदे प्रभुना पाय कै, अति बहु रागस्यु रे लौ ।
कहे मुखस्यु वली एम कै, दरसग पुण्यस्यु रे लौ ।
वैसी वेसण ठाम के, वाणी ते सुणे रे लो।
चारु दिसा वली वदन कै, वागी उचरै रे लौ ।। १२
मुगी यागी चक्रायुध के, प्रति बोध पामीया रे लौ ।
वंदी प्रभुना पाय के, घर भी आवीया रे लो।
पुत्र ने थापी राज्य के, आप , संयम लही रेलौ ।
शांति, प्रभु नो ' गणवर, मूल चक्रायुध सही रे लौ ॥ १३
.

श्री समेतशिखरजी
हिवै श्री शांति जिणंद के, अवस्था पूरीया रे लौ ।
लेई चक्रायुध ने साथ कै, गणधर भावीया रेलौ ।
अनुक्रमे करत विहार कै, ग्राम नगर पुरै रे लौ ।
आवे अति मन हर्ष कै, समेत गिरि पर सिरै रे लौ ॥ १४
चउदमी ढाले एह के, संयम शांतिनुं रे लौ।
वली केवल नो भाव के, छे एह मां भलो रे लो।
वली चक्रायुध संयम, गणधर पद वयु रे लौ ।
प्रणमै प्रभुना पाप कै दया रुचि रंगसु रे लो॥ १५
ढाल १५ मी
( हिवे श्रीपाल कुमार, विधि पूर्वक मंजन करैजी ए देशी )
(१४) प्रभास गिरि ढूंक :-
हिवे श्री शांति जिणंद, समेत शिखर गिरि पर चढ्याजी।
नवसौ मुनिवर संगे तप करी कर्मों निर्जयाजी ।
कर्म करी चकचूर, प्रभु संगे शिव पद बर्या जी।
ट्रंक
प्रभासै आय, शिव चढवा प्रभु जग धर्या यी ॥
प्रभु जग गुरु जिनराज, जग लोचन त्रिज गना धगी जी।
जग दीपक जगनाथ, सेव करे सुर इम तणी जी।
जग तारण जग प्रति पाल, कर्म अरि दल इम हणी जी।
जग जीवन जग दयाल, सांचो प्रभु तुं बहु गुणी जी ।।
२

नो रास
आय,
४
गिरि प्रभासे
पमासन धारीयो।
ध्यान समाधि लगाय, निवांग हूंके विचारियो जी ।
मोक्ष तप प्रमु धार, तीस दिवस तप सारीयो जी।
आय नमे सुर पाय, भाव अधिक सुर सारीयो जी॥ ३
जेष्ट विदी शुम पक्ष, निवांग तेरस दिन कियो जी।
शांति जिणंद दयाल, अबाधा रहित सिंग
लियो जी।
नवसी मुनि पण संग, ते सहने शिव पद दीयो जी।
उत्तम पायो ठाम, जिहां प्रमु जुगा जुग चिर जीवो जी ।।
लाख वर्ष प्रमु भाप, कंचन काया प्रमु तगी जी ।
चार सो धनुप प्रमाण, काया प्रभुनी शुम बगी जी।
चक्रवती प्रभु मांति, त्रिहुं जगनायक ते धगी जी।
लायक नायक देव, मृग लंछन प्रभु पद भगी जी ।।
शांति प्रभु मुक्लिास, गिरि प्रभास तीरथ कियो जी।
पसमेत शिखर गिरिसार, ते नीरथ चित भावीयो जी।
जिहां प्रभु लही निर्वाग, नुरपति सहु मिल सेवायो जी।
फिर भरि जन उपगार, भव उदया गिरि कियो जी।
पह, पंदरमी दाल, शांति ममु गुण वर्णन्या जी।
कन्याग पंन नाग, शांति प्रमुना ने लत्या जी।
मुगत भविक मुग थाय, म.रास मला लीयामगोजी।
गायो दया रुचि नेद, आगे उनार बली भी मुगो जी।
*

५४
श्री समेतशिखरजी
.
ढाल १६ मी
( कराहा चाल उतावले, पगडै आई गण गोर जी
मेडतिया भमर जो ऐ करहलो-ए देशी)
चौदमो उद्धार :-
हिवैं - श्री शांति जिणंदनो, प्रथम ज एह उद्धार जी
समकितीया भविक ! गिरि सेवीये-निरमल चित्तकर प्यार जी।
एही ज · भरत में सोहतो, देश विरंच उदार जी ।।
मित्र पुर नामा नयर नौ, सुदर्शन राय सुखकार जी।
जिन धर्मी दृढ़ जीवड़ो, दानी गुण है अपार जी ।
जिन पूजा नित प्रति करे, द्रव्य भाव दौय भेद जी।
पर्व तिथै पोसह · करे, न घरे अंग उन्माद जी ।।
साधु
भक्ति बहु करे, जिनवर्मी सु नेह जी।
जिन शासन उन्नति करे, धर्म ध्यान में देह जी ।।
मित्रपुर । नगर ने परिसरे, मनोहर वन वृक्ष भार जी।
जतु(उपोवन जिन चैत्य एक छै, सुमति नाथ जिन सार जी।
राय पिता ए करावियो, उंचो जिम आसमान जी।
बावन देहरै सोहतो, जेसौ देव विमान जी ।। ६
प्रभुनो . पर्ची नगर में, तुंवरु जक्ष
प्रत्यक्ष जी।
देवी महाकाली यक्षिणी, अद्भुत रूपे प्रत्यक्ष जी ।।
राय सुदर्शन
एहवै, पूजे सुमति जिणंद जी।
नित्य प्रतै. सेवा करै, दिन २ प्रति आणंद जी ।।
กร
४
५

नो रास
पाट
वन
सुमतिनाथ जिन सेवतो, ध्यातो जिन गुण माल जी।
सुमति पूज्या सुमति मिले, उपजे बुद्धि विशाल जी ।।
एक दिवस मनोहर बने, आव्या मुनि परिवार जी।
चक्रायुध गणधर सिरै, काउसग्ग तिण वन धार जी ॥ १०
मित्रपुर नगर नो राजीयो, राजा सुदर्शन जेह जी।
जाण्यु मुनिवर आवीया, भक्ति करै वली तेह जी ॥ ११
संथारा मोकलै, साधु वैयावच सारे जी।
हिवै वंदन मुनिवर भणी, आवे राय असवारे जी॥ १२
आ। मुनि वांदिया, वेसे वेसण ठाम जी ।
मुनि चक्रायुध तिण समै, देवे देशना ताम जी ॥ १३
श्रीजिन वागी प्राणीया, धारो चित मझार जी।
तीरथ भक्ति अमोल छे, करी लहे शिव सुख सार जी ॥ १४
तीरथ समेत शिखर गिरि, जिहां जिनना निर्वाण जी।
मुक्ति लही जिण तीरथै, साधु संख्यात प्रमाण जी ॥ १५
सो तीरथनी भक्तिये, लहस्ये अहेभव
सार जी।
ए देशना मुनिवर भणी, श्री जिन वाणी आधार जी ॥ १६
सुणी राजा मन हरखियो, धन्य मुनि अवतार जी।
आप तरे पर तारवै, ए.. मुनि नो आचार जी॥ १७
मुनि नमी राय घर आवीयो, मुनि पिण करे य विहार जी।..:
राजा समेत गिरि वर भणी, करखा जात्र विचार जी ॥ १८
,

५६
श्री समेतशिखरजी
द्रव्य
,
,
संघ चतुर्विध मिलीयो, करवा जात्र उदार जी।
'राजा समेत गिरि वर भणी, करे प्रयाण विचार जी॥ १९
अनुक्रमे समेत शिखर जई, वांद्या जिन निर्वाण जी।
जय २ तीरथ नी करी, डोली (!) मुख एह वाणी जी॥ २०
राय सुदर्शन जी हिवे, चउद गिरि ना उद्धार जी ।
मन शुद्धे मोटे मने, खर्चे अपार जी।। २१
ए उद्धार भयो चउदमो, राय सुदर्शन हाथे जी ।
करी उद्धार. जिण यश लह्यो, लेवा शिव पद साथ जी ॥ २२
जात्रा करी घर पहोचीया, वहोली करे संघ भक्ति जी।
दस वैयावच्च राजी सुं, करी लही जस जुक्त जी ॥ २३
प्रथम उद्धार गिरि प्रभासनो, राय सुदर्शने सार्यो जी ।
ए अधिकार शिखर महातममें, कयुं गणधरनुं विचार्यु जी ॥ २४
प्रभास गिरि महिमा:-
हिवै ट्रॅक प्रभास के उपरे, केता मुनि संख्या कीद्ध जी।
सो हिवें भवी सहू सांभलो, जिहां मुनि सिव लद्ध जी ॥ २५
नव कोड़ा कोडी नव लख, नव सहस नव शत जाण जी ।
वली निन्नाणवें अधिक सुं, मुक्ति वरी शुभ ठाण जी ।। २६
ढूंक प्रभासे ते भेटता, फल केता है वखाण जी।
कोडी पौषध तब जे करै, भेट्या फल निर्वाण जी ॥ २७
समेत शिखर गिरि भेटता, फल
भेटता, फल अनंता अनंत जी।
तिणः कारण . भवी. भेटिये, पामे मुक्ति . महंत जी ॥ २८

नो रास
१
ए प्रभु शांति जिणंदनो, कह्यो चउदमो उद्धार ।
श्री गुरु रूप प्रमाव सुं, गावे दया रुचि सार जी ॥ २९
ढाल १७मी
(वंश यकी ते उतरी रे, तेही एकांत तात धन नर व्हाला-ए देशी )
(१५) ज्ञानधर ढूंक :-
कुंथु जिनेसर साहिवा रे, आव्या हे समेत गिरिंद ।
गिरि गुणवंता
चालो २ हो भविक गिरि एही, समेत शिखर गिरि राज ।
समेत शिखर गिरि सेहरोजी लही निर्वाण जिणंद ।।
सूर राजा हुलामणो रे, ए. गिरिनो ए स्वाम ।
समेत शिखर पर सोहीयो रे, मोह्यो गिरि टंक विसराम ।। २
ज्ञानधर गिरि ऊपरे, पद्मासन प्रभु लीध ।
तीस पोषध करी ए गिरि रे, जिहां प्रभु मोक्ष तप कीद्ध ।
दूजो चक्री ए जिणवरू रे, जिण लही जिहां सिव थान ।
वैसाख कृष्ण पक्ष ए गिरै रे, प्रभु एकम लह्यो थान ||
मुक्ति पंथ जिण आदर्यो, ए गिरि उत्तम किद्ध ।
वली मुनि श्री जिन संग रे, थया सहस एक सिद्ध ।
ज्ञानधर गिरि तीरथ कीयो रे, श्री कुंथु जिन भाण ।
आयु श्री जिन भोगवी रे, सहस पंचाणु वर्प जाण ॥ ६
पैंतीस धनुष नी देहूडी रे, काया कंचन वान ।
नगर हत्यिणा पुर नो धणी रे, कुंथुनाथ भगवान् ।।
३

५८
श्री समेतशिखरजी
८
छाग लंछन चरणें भलं रे, प्रभु लही एहीज चिन्ह ।
... पंचमज्ञान प्रभुजी लही रे, भासक लोकालोक मन्न ।।
श्री जिन कुंथुनाथर्नु रे, निर्वाण ज्ञानधर ढूंक ।
जिहां प्रभुजी मुक्ति वरी रे, चार कषाय ने मूक ।। . . ९
मन
दरमो उद्धार :-
हिवे कुंथु जिन ट्रॅकनो रे, कों केणे उद्धार ।
वच्छ देश मांही भल रे, पुर शालिभद्र आधार ॥ १०
श्री देवघर जिहां राजवी रे, रूप कला गुण सार ।
जेहनी मति जिन धर्मसुं रे, पाले शुद्ध आचार ॥ ११
राय सुंण्यो शास्त्रे भलो रे, तीरथ उद्धार अनूप ।
चिंते अतिरागसुं रे, जे उद्धार ने भूप ॥ १२..
जिहां जिन मुक्ति भूमिका रे, जिहां जइ करीय उद्धार ।
.. चार प्रकारे ते करी रे, संघ बहोत विस्तार ॥ १३
अनुक्रमे समेत शिखर लघु रे, चढ्या शिखर गिरि सार ।
निर्वाण पनर प्रभुना भला रे, वंदे भूप करी प्यार ॥ १४
पनर ढूंक ना जिणे · कर्या रे, उज्ज्वल पनरे उद्धार ।
राख्यो जिणं जगमां भलू रे, ओपम कीरत सार ।। १५
जात्रा करी घर संचरे रे, सुख से. आवे धाम ।
संघ जिमावी यश ला रे, सकल कर्यु धर्म काम ।। १६

नो रास
---
ज्ञानधर गिरि महिमा :-
हिवें ज्ञानधर दृके भला रे केता मुनि गया मुक्त ।
छिण्णु कोड़ी कोड़ी मुनि रे,. वली छिण्णु कोड़नी मुक्त ॥ १७
लाख वीस सहस छिनबेरे, सात सौ च्यालिस जाण ।
एता मुनि मुगते गया रे, तेहज टूक वखाण || १८
ज्ञानघर गिरि भेटता रे, फल केतों होवे जेह ।
एक कोड़ी. उपवासन रे, ते तो लहे फल तेह ॥ १९
हूंक सहुने भेटता रे, फल लहे अधिक अपार ।
भवि भेटो ए गिरि भणी रे, लहो मुख अविचल सार । २०
(१६) नाटिक गिरि :-
हिवें सोलमा उद्धार- रे, कहस्युं शुद्ध संबंध ।
शास्त्रे आख्यु ते सह रे, छे सहू यामे सम्बंध ॥ २१
एह समेत शिखर गिरे रे, आया श्री अर जिन राज ।
निरखी ढूंक नाटिक गिरि रे, चढे शिखर गिरि पाज ॥ २२
सहस एक मुनि साथ में रे, लेवा शिवपुर वार ।
प्रमु पद्मासन तिहां कर्यु रे, जोड़वा अनुभव सार ॥ २३
करी मोक्ष तप एक मासर्नु रे, दृढ़ मन धरीय आनंद ।
सहस चौरासी वर्षतुं रे, आयु स्थिति है जिणंद ॥ २४
मगसर सुदी दशमी दिने रे, नाटक गिरि निर्वाण ।
सुरपति मिल सहू हर्षमुं रे, - कयों ओठय निर्वाण ॥ २५

६०
श्री समेतशिखरजी
पर्वत आयाम ।
एक सहस मुनि अगसगी रे, जिन संगे शिव लिद्ध ।
नाटिक गिरि तीरथ कई रे, स्थानिक भयो ते सिद्ध ॥ २६
सोलमो उद्धार :-
हिवे तेह ट्रॅक उद्धारने रे, कुण नरपतिय कराय।
भद्रपुर नामा नयर नो रे, आनंद सेन नर राय ॥ २७
समकित तत्व विचारनो रे, जाण भलो सिद्धांत ।
जिन भक्ति हृदय बसे रे, सदा जिन पूजन खांत || २८
भद्रपुर ने वाहिरे रे,
एक
जस पर सोहे देहरो रे, बावन चैत्यनुं धाम || २९
मूरति शांति जिणंद नी रे, मूल गंभारे देव ।
और बावन जिन चहुं दिसे रे. सेवे सुर बहु सेव ॥ ३०
पूजे शांति जिणंदने रे, आणंद सेन ते राय ।
एक दिवस प्रभु पूजतां रे, सुणी मंदिर आवाज ॥ ३१
कहे गरुड यक्ष राय ने रे, सुण राजन ! एक बात ।
समेत शिखर गिरि भेटिये रे, ते तीरथ विख्यात || ३२
जिहां निर्वाग छे जिन तणारे, तिहां जई करो उद्धार ।
श्री अरनाथनी ट्रॅकनो रे, तेहनो प्रथम उद्धार ।। ३३
सुणी राजा हरख्यो धगो रे, जिहां करवी गिरि जात ।
संघ करी गिरि(ए) सामटो रे, ध्वज पताक कहराय ॥ ३४
अनुक्रमे समेत शिखर गिरे रे, चढीया जे गिरि पाज ।
वंद्या गिरि भावे करी रे, सफल थयो दिन आज ।। ३५

नाराल
६१
[अनंत] अर प्रभु जिन ढूंकनू रे, प्रथम करी उद्धार ।
वली प्रमु पनरह ढूंकनो रे, सफल थयो दिन आज ॥ ३६
तीरथ भक्ति करी भली रे, बोलता मुख जय वाच ।
स्व नगरी राय आवीया रे, भयो अधिक उल्लास ॥ ३७
स्व नगरी गिरि वांदीयो रे, पूज्या शांति जिणंद ।
अधिष्टायक जिहां पूजीया रे, बहु मन में आणंद ॥ ३८
वली करे भक्ति संघनी रे, हरख्या सहु नर नार ।
धन २ राजन! ताहरो रे, सफल भलो अवतार ॥ ३९
नाटिका गिरि महिमा:-
'हिवे नाटिक गिरिये भला रे, केता मुनि अरु सिद्ध ।
कोड निन्याणु लाख निन्नागवे रे, सहिस निनाणु लिद्ध ।। ४०
नव सौ निनाणु उपरे रे, एता मुनि संघ कीघ ।
ढूंक भेट्याने फल 'केतलू रे, कोड छिन्नवे पोषध लीध ॥ ४१
एहज सोलमा उद्धारनी रे, ढाल सतरमी एह ।
दया रुचि मन रंग से रे, गावे समेत गिरि नेह || १२
( ढाल १८ मी)
(मुनिवर आर्य मुहस्ती रे. किण हिक अवसरे ॥ ए देयो)
(१७) सवल गिरि टंक :-
मल्ली. जिणेश्वर स्वाम रे, एक दिन गिरि वाट रे ।
विचरता प्रभु आंबीयाए, चढिया शिखर गिरि बाट रे ।

श्री समेतशिखरजी
गिरी।
--
ऊंची भूमिका, ते प्रभु ठाम सुहावीया ए।
देखी पर्वत ट्रंक रे, निरखी एक
निरखी अधिक मन भावीया ए, पांच सौ मुनि प्रभु संग रे।
संयम पालता, मुनिवर गुण मैं मोहीया ए॥
निरखी सवल गिरि
गिरि तेह रे, ध्याना बसि रै।
प्रभु जिहां पद्मासन ठायो ए, बली तप करे जिहां मोक्षरे ।
तीस उपवास नो, शुभ परिणामे तप कियो ए।
सहस पंचावन तेह रे. वर्ष वखागिया
आयु संख्या ए थयो ए, करी पूरण स्थिति आय रे ।
अवाधारहित सही, पद अनुभव प्रभुजी लीयो ए॥
पांच सौ मुनि संयुक्त रे, प्रभुजी. सम भया ।
ज्योते ज्योत समावीयाए,
सुख
अनंतानंतरे !
अजर अखय पदे, सिद्वे सिद्धे जमावीयाए
जिहां कोई सुं न जवाय रे, किस विध जे लहै ।
जो लहे तप जिण धारियाए, एहवो अनुभव जेह रे
तेह..ज नर लहे, संयम तप लेई पावीयाए ।
ए थयो प्रभु निर्वाण रे, हिवै उद्धार नु ।
कुण राजाए? करावीयोए ? कुण पुर ? कुण राजेसरे ? ।
कुग देशे भया ?, ते कहेवा मन आवीया ए ? |
देस - कलिंग मझार रे, नगर.. श्रीपुर' भलो ।
जिहां अमर देवराजीयो ए, अमर सेना घर नार रे ।
रूपे. . . रंभा. सी, शीलः गुण . अंगै छाईयोए ।
?
Art

नोरास ६३ अमरदेव राजेश रे, दृढ़ : जिन धर्म में। कदा न चित्त विचले नहीं ए, धर्म ध्यान में जेह रे । दिन ते निगमे, पोसह सामायक लै सहीए । ने धर्म रे, तीन ए तत्व नै नित संभारै तै कहीए, दोपी दुशमन कोय रे । नहिं को सिर परें, वखत वली राजा सहीए । देव गुरु -- . आगली। एक दिवस राजानरे, रय वाड़ी सही। उपवन रमवा संचयों ए, साथे वहु परिवार रे । हय गय रथ भला, सुभट सामेलै परिवयों ए। निरखी तजे वन मांहि रे, मुनि एक पेखियो । उपसम . विवेक संवर भर्योए, मुनि नमवाने काज रे । राजा तेहवै, अश्वारुढ' से उतयों नमी मुनि नरपति तेह रे, बैसे मुनि ये देशना . धर्मनी ए, अष्ट कर्मनी जेह रे । प्रकृति जे कही, एक सौ एक सौ अठावन कर्मनी ए। ते संसारी तेहने रहे घेरी। प्रकृति तेहिज कर्मनी 'ए, वली जे प्रकृति एह रे । किम दूरे होवे, जो करे . भक्ति तीर्थनी ए॥ जिन - निर्वाण ' विशेप रे, जिहाँ २ जे होवे । तिहाँ २ जइ. जात्रा करे ए, वली करे तीर्थ उद्धार रे । भावे सुधर्म ने, तेहने कर्म तै स्युं करे प । ७ ४ श्री समेतशिखरजी ८ अमर देव राजानरे, कहे वली गुरु भनी । कहो मुझ तीरथ सहु सिरे ए, समेत शिखर गिरिए करें । सहु तीरथ सिरै, सतर प्रभु बली ते सिरे ए ॥ अमर देव सुणी एह रै, वाणी गुरु मुखे । धन्य मुनि मारिग भला ए, वांदी गुरुना पाय रे। राजा हर्ष सूं, घरे आवी संपद मिलाए। देश नगर पुर गाम रे, आपणा जे हुंता । त्यां २ कंकोतरीसु चल्यो ए, ठाम २ नो संघ रे । मिल २ थोक सुं, सहु आवी संघे मिलीए । मिलीए ॥ . ९ राजानरे, अमरदेव वहु नर वर लेई । आवी शिखर गिरि उच्छवे ए, तिहां सहु थाक उतार रे । फिर शिखरे चढचा, सतर ढूंक चित्त चितवैए । सत्तर प्रभु निर्वाण रे, पूजन कर्यु । अष्ट प्रकारी पूजवै ए, फिर सतर करे उद्धार रे । जूजूआ ट्रॅक ना, विधिसुं ते सहू साचवैए ॥ १० मन - समेत शिखर गिरि पूज रे, घर भणी चालीया । सबल सजाई आवताए, श्रीपुर आवताए, श्रीपुर नगर पहुंच रे । जय २ विस्ता, मन ना मन ना मनोरथ भावताए । प्रथम पूजी जिन राज रे, . संघ भक्ति करे । साहामी सहु मिल हरखताए, देवे दान अपार रे । जाचक ने “बहु, जाचिक बहु गुण गावतारे ॥ ११

नो रास
लियो।
गृह आवी राजानरे, जग में यश
मनना मनोरथ सहु फल्या ए, सबल गिरि परताप रे ।
सवल गिरि महिमा :-
केता मुनिवरु, केता मुनि मुगते मिला ए।
मुनि मिलि छिन्नु कोडि रे, शिव पद जिण वरी।
सिद्ध में सिद्ध जइ मिल्या ए, सवल गिरि नी जात्र रे ।
करता फल कैतो, कोडी उपवासनुं फल मिल्या ए॥ १२
(१८) निर्जर गिरि ढूंक :-
भविजन भेटो ते हरे, समेत शिखर गिरि ।
फल अनन्तो पामीये ए, हिवै ते निर्जर ट्रंक रे।
मुनि सुत्रत वली, सहस एक मुनि संग लीये ए।
जिन राज रे, निर्जर
गिरि परे ।
पद्मासन प्रभु धारीयो ए, तीस करी उपवास रे ।
जेष्ट विदि नवमी, मुक्ति भली प्रमुजी लीये ए॥ १३
अहारमो उद्धार :-
निर्जर ट्रंक
उद्धार रे, कर्यो किण नरपति ।
सो कहत्युं ते सहु सुणो ए, कोशल देश मझार रे ।
रत्न पुरी नगरी, सोमदेव राय तेह भणो ऐ।
तेग
कयों
'उद्धार रे,
ट्रंक अढार नो।
नाम भलुं छे तेह तणुं ए, निर्जर टुंके जेह रे ।
मुनिवर केतला, ते कहुं सो भवि सुणो ए॥ १४
मुनि मुव्रत
-

६६
श्री समेतशिखरजी
निर्जर गिरि महिमा :-
निन्याणवे कोड़ा कोड रे, कोड सत्याणवे ।
ऊपर नव लख बोलीया ए, नव सौ निन्याशु फैर रे ।
ए साथे वली, मुक्ति सहु मुनि मिल लीया ए।
कोड उपवास फल जेह रे, निर्जर ट्रंक भेटया ।
अनंत फल सब ढूंक गया ए, तेणे शिखर गिरि जेह रे ।
तीरथ भूमिका, भेटवा सहु ना मन थया ए ॥ १५
* (१९) मित्रधर ट्रंक :-
मित्र घर ढूंक विख्यात रे, जिहां नमि जिन राया।
आया गिरि उगणीसमे ए, चढी तीरथ मन रंग रे ।
सिरे शिखर गिरि, सहस मुनिवर संगमें ए।
पद्मासन निरधार रे,
लेवा अनुभव उजमे ए, मोक्ष - तप करी भावे रे ।
तीस उपवास नूं , तप करे ‘प्रभुजी उमंग में ए॥ १
विदि वैशाखे मास रे, दसमी जिनः भलो ।
करी निर्वाण शिव पद वरीए, हिवे होस्ये उद्धार रे ।
ओगणीशमो उद्धार :-
मित्रधर गिरि परे, करस्यै राज ते फिरिये
जोध.. देशमें... जेह, श्रीपुर है भलु
राजा जिहां मेघदत्त वरीए, रीध तणो विस्तार रे ।
केतो आखवु ? , भावु
भावंतिम जै सुर पुरीए ॥ १७
आसन
प्रभु. ठयो ।

नो रास
६७
.
সান্তা
मेघ
दत्त राजिंदरे, बहु जिन धर्म में।
तीरथ जेहने दिल वस्यो ए, समेत शिखर गिरि तेह रे ।
मन थयो, संघ करी मन उल्लस्योए।
आन्यो शिखर गिरिंद रे, भेटी ढूंको ने ।
हूंक ओगगीस ने उद्धारवा ए, अति धरी मन उछाह रे ।
भेटी रंग सुं, मनह मनोरथ सहु सर्या रे ॥ १८
करी शिखर उद्धार रे, नाम जिणे कर्यु ।
करी उन्नति निर्वागनी ए, घर आव्या मन भाय रे ।
संघ जीमाविया, यश जग माहे बहु बनाए ।
मित्रधर गिरि महिमा :-
हिवे मित्रधर ढूंक रे, मुनि मुगते गया।
ते बहु सुणनो सहु मुनी ए, जिहां मुनि कोड़ा कोड रे ।
लक्ष पैंतालीस, सात सहस वली ते मुनि ए॥ १९
नव सौ फिर मुनि सहस रे, वैयालीस वली ।
एता मुनि मुक्ति लही ए, एहज मित्रधर ढूंक रे.
भेट्या फल केतो, कोड़ पौषध नो फल सही ए।
टपणीस ढूंके उद्धार , ते वर्णन कर्या ।
ढाल अढारमी मां कहीए, रुप रुचि गुरु राय रे ।
तेहोना सीस नैं, भायो समेत सिखर सही ए॥ २०
,

६८
श्री समेतशिखरजी
पूरा तेह
ढाल १९मी
( रामचंद्र के वाण चांपो मो लह्योरी-एहनी चालमें )
मनोहर पूर्व खंड, तेहमें देश
भलोरी।
गंगा जहां जहां देख, तहां २ तीर्थ मिलारी ।
गंगा तट एक देश, काशी य देश भलोरी ।
जिहां एक नगर विशाल, बाणारस ही मिलोरी ।।
राजा अश्व सेनह राय, राणी वामा अली री।
जाके रिद्ध भंडार,
भर्यारी।
हिवे प्राणत दशमें देवलोक, तिहांश्री देव चवी री ।
चैत विदि की चौथ, उपन्या तेह भवीरी ॥
नवभव व्यतीत करेय, उपज्या ते अवतारी।
दशमे भव जिनराय, देवी वासा फूख धारी।
वामादे स्वप्न लहंत, चउदह ते सुख कारी ।
स्वप्न देखी तेह, चिंतवे : ते इम
हरखित बहु हिय माही, अश्व सेन पास जइरी ।
कर संपुट करेय, चरणे स्वामी नमेरी
अश्वसेन देइ सन्मान, बूझे तेह वकीरी।
स्यो कारण तुम भाव, वहो इम होय तीकीरी ॥
कहे राणी कर जोड़, स्वामी मुझ वचनारी ।
स्वप्न चउद जे लहंत, फल. केसो ते सुनारी ।
कहे अश्वसेनहराय, सुन हो देवानुप्रियरी ।
ए स्वप्न चउदह जेह, तेहना भाव सुनियरी ।।
नारी ॥

नो रास होस्ये पुत्र पोप मास, भलोरी। उत्तम प्रागी होय, सुर बहु मान्य जिसोरी । बहु नरपति तो इंद, सहु में पूज्य तिसोरी । रत्न, तन सुकमाल तिसीरी। ऐसा फल ते होय, वकता हीय बसीरी॥ हिवें निज स्थान राणी माय, जिनगुण चित्त वसीरी । राग रंग कर तेह, रजनी तेह गमीरी। अनुक्रमे बघतो गर्भ, पूरा दिवस थयारी । करी नव मास परिपूर्ण, दिवस सप्त भयारी ।। विदि दशमी प्रसन्यो पुत्र प्रभु जन्म कल्याणक दीह, सहुने हर्ष मिळूरी। नील वर्ण तन खास, मणिमय पुत्र भयोरी। अड दिग्कुमरी - माय, सूतग दूर कीयोरी ॥ सुरपति सहु मिल आय, उच्छव जन्म तगोरी। करी सहु भावे भक्ति, जय २ शब्द भगोरी । जिन जननी नमी पाय, सुर सहु एक मनारी । निज २ थानिक आप, वधे हिय हर्पत नारी ॥ हिवे अस्वसेन के पास, दासी दौड गइ री। देवे वधाइ ताम, इम घर पुत्र भयोरी। राय अश्वसेन हिय हर्प, दासी पद दूर कियोरी । दियो बहु धन माल, दासी हर्ष थइ री॥ मात पिता ठवे नाम, सहु मिल एक मनारी । पार्श्व कुमर सहु हेत, दियो प्रमु नाम तिनारी । - .

७० श्री समेतशिखरजी परगावे बहु हिवे दिन प्रति ववत है बाल, सुख से काल गमेरी । हसावे रमावे बाल, जननी तेह समैरी ।। ११ पास कुमर हिवे तेह, जोवन जोवन समय भयारी। मांत, राय कुमरी तमु नारी । रूपे रंभ समान, नाम प्रभावती प्यारी । बहोतर कला निधान, शुभ गुणसे बहुयारी ॥ १२ एक दिन पास कुमार, गजवर स्कंध चढ़ीरी । गंगा कांत आय, कौतुक निरख रहीरी । कमठ तापस है एक, पारस दृष्टी थयोरी। पंचाग्नि तप ताप, बैठो ध्यान भयोरी ॥ १३ निरखी पास कुमार, अज्ञान सुं ताप तरी । जीव नी नहीं तुझ सार, केम ते धर्म थयेरी। कहे जोगी किहाँ जीच, नयणे नांही मिलरी । अन्यथा केम कहाय, झूठ में कोन मिलेरी ।। १४ तब प्रभु पास कुमार, दिखावे तेहने वलीरी :' का ज्वलत जुगल (सही). नाग, दिखावे पार्श्व भलीरी। मंत्र दियो नवकार, धरणपति तेह थयोरी। पदमावती जस. नार, सुर धरमिंद्र भयोरी ॥ १५, कमठ विलख्यो. लोक, तिहां थी कमठ चवीरी भयो मेघमाली देव, तेहज तिहां ही "भवीरी। पास प्रभु . तेवार, अपने सुखे. ते. पाले जुवराज, .. रंगे आय : रसेरी ॥ १६ स्थान वसेरी। ..

नो रास
७१
मात
पिता. मए मोक्ष,
भए मोक्ष, महेंद्र देव भइरी।
चौथो तेह देव लोक, सुर सुख तेह लहारी ।
हिवे प्रभु पास कुमार, वर्ष पचीस भयारी ।
राज्य भोगवी मुख लीष, सुख संसार कियारी ॥ १७
हिवे लोकांतिक देव, आये ताम मिलीरी।
चितंत्र पास कुमार, लेबु चारित्र
लेवू चारित्र भरी।
ये प्रभु वरसी दान, सुरपति आय मिलीरी ।
श्री प्रभु पास कुमार, रस सहु त्यागे वली ॥ १८
पोस वदि ज सार, एकादशी दिन चढतैरी ।
संयम सार, मन
पर्यव तेह हुवेरी।
त्रिगसी राजा संग, प्रभु संग व्रत लियोरी ।
प्रथम छठ तप लेय, भूमिय विहार कियोरी ।। १९
धन नामा घर तेह, पारगुं तिहां ही करेरी।
खीर खांड घृत तांडुल, तेहीज आहार करी ।
हिवे चैत्र विदि दिन चौथ, केवल लहीय भलोरी ।
थया भासित लोका लोक, ज्ञान भद्रं ते निली रे ।। २०
केवल वाणारसी पाय, गणधर दिग्(१०)ही भयारी ।
मूल(शुभ) जे गणधर नाम, दिनकर प्रथम थयारी ।
कमट उपसर्ग सही तेह, तीरथ थाये सहीरी।
कलि कुंड कुंकडे सर तेह, तीरथ जेह ठवीरी ॥ २१
एकसी एकावन नाम, प्रभु निज नाम कह्यारी ।
ठाम ठाम वली गाम २, नाम प्रसिद्ध थयारी।

७२
श्री समेतशिखरजी
हिवे प्रभु पास जिणंद, आयु स्थिति -पूर्ण वलीरी ।
आव्या समेत गिरिंद, संगे तेत्रीस केवलारी ।। २२
(२०) मुवर्ण भद्र ढूंक
चढिया शिखर गिरि पाज, मन शुद्ध सिद्ध भज्युरी।
आये सुवर्ण अद्र ढूंक, जिहां तन ममता तब्युरी ।
तिहां काउसग लही तेह, एक मास तप सज्युरी ।
मनस्युं धरत ते ध्यान, सिद्ध हुँ पुर भन्युरी ।। २३
माह श्रावण सुदी तेह, अष्टमी दिवस भरी।
जद तीन भुवनके मांही, तेम प्रकाश लारी ।
हिवे. देव सहु मिली तेव, आवे समेत गिरी।
ओच्छ्य करे निर्वाण, तेहवे ताम सिरैरी ।। २४
हिवें चार निकायना देव, प्रभु तन खीर पखाली ।
केशर चंदने पूजे, चढ़ावे पुष्पनी माली।
देव दूष्य वस्त्र पहेराय, धूप दशांग करीरी।
प्रभु तन शिविका मांहि, धारी तेह खरीरी ॥ २५
उपाडे शिविका तेह, इंद्रे सहूय मिलीरी।
नैरत कूणे आय,
चंदन चिता
और मुनिजन के काज, पासे तेह वलीरी।
चिता ' चंदन काष्ठ,
तेहनी . तिहां खंचैरी ।।: २६
मन हेत, प्रीत से: तेह करेरी ।
करे अग्नि अग्निकुमार, वायुदेव वायु करेरी ।
ऐसे सुर

७४ श्री समेतशिखरजी ३ . ढाल २० मी आछे लालजी -ऐ देशी) वीशमो उद्धार :- हिवे श्री समेत गिरिद, जिहां प्रभु वीस जिणंद । मनमोहनलाल, उद्वार कहूं गिरी गिरी वीशनो।। १ कुण नगर कुग देश, कुण राजा है विशेष मन० नाम सुगो हिवें नेहनो ॥ ૨. देश आणंद मझार, नगर छ तेहमें हजार । मन० गंधपुर नगर छे सोहनो ।। जिहां राजा प्रभ सेन, जिण धर धर्म छ जैन । नरपती मां मोहनो ॥ नित प्रति प्रभु गुण गाय, जिन पूजा चित्त लाय । मन० प्रभु पूजे मन थिर करी ।। जिण कयों थानिक वीस, तप करे ते निश दिस । मन० एक एक थानिक फल करी ॥ बहु वैराग,, सीले जस सौभाग । मन० राजा मन दया चित धरी.!! .७. राजा मन नहीं रोष, कूडो न छ कोइने रोष । मन० सत्य वचन दिल. आदरी ॥ एक दिवस: तप किद्र, मुनि पद ते चितदीधः। मन० . मुनिः थानिक पद साचव्यो । ९ मन० सहु ४: । wi : मन में ८

नो रास
तिण अवसर ते वार, गंधपुर नगरने वहार ।
मन० नुनिवर संवर
धारव्यो ।। १०
ते गणधर दिनकर सूर, तेहने संग मुनि पूर ।
मन० वनमा तिग काउसग्ग ठयो ॥ ११
वन पालिक तब दौड़, देवे वधाई कर जोड़ ।
मन० आवी तुरत राव ने स्तव्यो॥ १२
राना देवे दान, वन
पालक
नं मान ।
मन० रत्न जडित धे मुद्रामणी ।। १३
हिवें मुनि वंदन काज, करी राजा शुभ साज ।
मन० चाल्यो राजा वन भणी ॥ १४
जइ वांद्या गुरु पाय, बांदी बैठो
राय।
मन० हिवें देशना सुणे गुरु तणी ॥ १५
गुरु चै देशना सार, जीव दया आधार ।
मन० धर्म तणी वाणी मणी ।। १६
कहे राजा सुणो साम, वीस थानिक तप काम |
मन० इयो फल ते गुरु मुझ कहो ॥ १७
तव गुरु कहे मुगो भव्य, वीस थानिक नुं स्तव्य ।
मन० ते मुणी सहू भावे वहो ।। १८
जे करे थानिक वीस, वली पूजे जिन
वीस ।
मन० जे फल ते शिव मुख लहो ॥ १९
जो चाहो पूरण इम - लाभ, वीस थानिक तु नाम ।
मन० विंशति गिरी पृजाय हो ॥ २०
.
• .

नो राल
७५
तिण अवसर ते वार, गंधपुर नगरने वहार ।
मन० मुनिवर संवर धारच्यो ॥ १०
ते गणधर दिनकर सूर, तेहने संग मुनि पूर ।
मन० वनमा निण काउसग्ग ठयो।। ११
वन पालिक तब दौड़, देवे वधाई कर जोड़।
मन० आवी तुरत राय ने स्तव्यो ॥ १२
राजा देवे दान, वन पालक
ने मान ।
मन० रत्न जडित ये मुद्रामणी ॥ १३
हिवें मुनि वंदन काज, करी राजा शुभ साज ।
मन० चाल्यो राजा वन भणी ।। १४
जइ वांद्या गुरु पाय, वांदी बैठो
राय।
मन० हि देशना मुणे गुरु तणी ॥ १५
देशना सार,
जीव
दया आधार।
मन० धर्म तणी वाणी मुणी ॥ १६
कहे राजा मुणो स्वाम, वीस थानिक तप काम ।
मन० श्यो फल ते गुरु मुझ कहो ॥ १७
तब गुरु कहे सुगो भव्य, वीस थानिक नुं स्तव्य ।
मन० ते सुगी सहू भावे वहो ॥ १८
जे करे थानिक वीस, वली पूजे जिन वीस ।
मन० जे फल ते शिव मुख लहो ॥ १९
जो चाहो पूरग इम - लाभ, वीस थानिक तु आभ ।
मन० विंशति गिरी पूजाय हो ॥ २०

७६ श्री समेतशिखरजी वे राय सुणी उपदेश, गुरुवाणी . सुविशेष । मन० गुरु वांदी राय घर आवीयो ॥ २१ हिवे करी संघ तयार, जात्रा समेत गिरि धार । मन० तुरत समेत गिरि वांदियो॥ २२ सोवर्णभद्र गिरि आय, पारस पूजी सुख पाय । मन० विंशति गिरि ने पूजीया ॥ २३ वली विंशति गिरि नो उद्धार, भक्ति तीर्थ करी सार । मन० रूपे अनुभव फल वाधीयो ।। २४. चितवी मन में राय, विंशति जिन इहां आय । मन० ए तीरथ सहु तीरथ सिरे ॥ २५ 'धन एह गिरि धन धन्य, पूज्या होवे बहु मान्य । मन० तेहने सुर सान्निध्य सुर सान्निध्य करे ॥ २६ अपुत्रिया पुत्र पाय, निर्धनीया धन थाय । पूजा गिरिनी करे ॥ २७ 'इच्छत ... वांछित थाय, दूर पूलाय। मन० गिरि भक्ति भव जल तरे ।। २८ करी स्तवना गिरि राय, विंशति उद्धार कराय । मन० घर भगी हिवे पगलां धरे ॥ २९. आवी घर. जब राय, संवनी भक्ति कराय। मन० जग यश वासज विस्तरे ॥ ३० हिवे पुत्रने - देह राज, लेवे संजम साज । मम प्रभसेन मुनि पंथ ज वरे ॥ ३१ मन० जो आपद .'

नो रास ७७. पंथ । संजम धरतो संत, पालतो मुनिवर मन उपशम विवेक संवर परे ।। ३२ करी तप उन मुनीश, आव्या शिखर गिरीश । मन० वह मुनि संग गिरि पर वरे ॥ ३३ प्रभसेन मुनिवर राय, सौवर्णभद्रगिरि पाय । मन० स्थिति पूर्ण करी शिव वरे ॥ ३४ सौवर्णभद्र गिरीश, मुनि केता सिद्धीस । मन० चौवीस लक्ष मुनि सिधवर ॥ ३५ सौवर्णभद्र गिरि भेट, फल केतो लहे नेट । मन० क्रोड उपवास फल ते वरे ॥ ३६ पंचम आरा माहि, समेत शिखर गिरि त्यांहि । मन० उद्धार इकवीसमो किण कयों ॥ ३७ संवत अहारे पचवीस, माघ शुक्ल सुजगीश ।. मन० ए संवत्सर ते भेटियो ॥,३८ तप गच्छपति- य दिणंद, श्री विजय धर्म सुरिंद। मन०, श्रावक शुभ कुल दीपतो ॥ ३९ जेसलमेरी श्राध, मूलचंद पुत्र सहसु पुत्र सहसू वाघ । मन० शाह सुगालचंद द्वीपतो ॥ ४० तिणे इकवीसमो एह, उद्धार ससनेह । मन० समेत शिखर इकवीसमो ॥ ४१ चैत्य कराव्या दोय, मधुवन शिखर पर जोय । मन जिहां ठया पास वीसमा ॥ ४२ छेहलो ए उद्धार, एह शिखर गिरि सार। मन नाम राख्यो ते जुगो जुगे || ४३ . कयों श्री समेतशिखरजी ७८ में जेहनो कुल वंश धन्य, मात पिता जनु धन्य । मन० तेहने पुण्यवंत सुत मिल्यो । ४४ देव विजय कहीं गाथ, शाह मुगालचंद्र साथ । मन० जात्र करी तिण शिखरनी ।। ४५ तिण मुख सुगी एह वाच, सहु जागी में सांत्र । मन० तस वचने में ए भगी ।। ४६ तह सुजाण एह, ते सबळ ससनेह । मन० छेहलो उद्धार मुझ ए मिल्यो । ४७ उद्धार इकवीस एह, भाख्या सहु में तेह । मन० हरखी हीय माहे भलो ॥ ४८ एहज वीसमी ढाल, एही रसाद । मन० एह उद्धार मांहे भगी ।। ४९ रास भलो श्रीकार, समेत शिखर अधिकार । मन० सिद्धांत युक्ति थी ए वी ॥ ५० भणि सुगतां मुख थाय, मन वांछित फल पाय । मन० रास.. भलो ए रलीयामणो ॥ ५१ रूप : रुचि गुरु राय, श्री गुरु चरण सु पसाय । रुचि रंगे थइ ते भणो || ५२ मन० दया ढाल २१ मी (ढंढण रिपीजीने वंदणा हमारी-कष्टो अणगार रो) समेत शिखर गिरि बंदिये रे लाल, जिहां जिनःवीश निर्वाग रे । समेत शिखर गिरि वीस, बीसोंही तीरथ जाण रे ।। १ नो रास ७२ . वीश निर्वाग गिरि तेह छे रे लाल, भला ए वीसोही नाम रे । वौसोही राम उद्धारियो रे लाल, मला ए वीमुही धाम रे ।। २ वीसोही गिरि मां जुजुआरे लाल, जिनसंगे जेह मुनीश रे । और मुनि पण गिरे गिरे रे लाल, कह्या जिहां जेता मुनीस रे ।। ૨ उद्धार इकवीसमो भलो रे लाल, पूर्यो शुगालचंद्र साह रे । तेणे इकवीस नामै करी रे लाल, ए गिरि पूजो उठांह रे ।। प्रथम समेत गिरि नाम छ रे लाल, तसुपर शिखर बीश रे । तिण सुं इकवीस नाम एना रे लाल, मूल तो तीर्थ है वीस रे ।। ए गिरि पूजो भावसुं रे लाल, टालो अशुभ गति दोय रे । शुभ गति जे ते दोय लहे रे लाल, ए भेट्या गिरिराज रे ॥ एह समेत गिरि जात्रनो रे लाल, जो अमिलापी होय रे । निलोभी समकित धरे रे लाल, पाळे छ छेहरी जो परे ।। ए तीरथ एह काल में रे लाल, संकट चूरण आधार रे । दिनकर सम तीरथ सिरे रे लाल, सिव अधिकारी सार रे ।। इंद चंद दिणंद सेवता रे लाल, वली सेवे सुर कुमरी विशेष रे । सुर नर मुनिवर संघ जी रे लाल, सुख उपजावे अशेष रे ।। ९ रवि सहु ग्रह गण मां बडो रे लाल, तारा गण चंद रे। मंत्र माहे नवपद बड़ो रे लाल, मूल नवकार आणंद रे ॥ १० गिरि सहु में मेरु बडो रे लाल, सहु नरपति मां राम रे। चउगतिमां सिद्धिगति बडीरेलाल, सिरेसहु हंस पंखी माहिरे।। ११ तिम सहु तीरथ मां सिरे रे लाल, तीरथ समेत गिरिंदरे । भेटो ए तीरथ भाव सुंरे लाल, जिम पामो भवि सुखकंद रे ॥ १२ ८ श्री समेतशिखरजी शरं वहि गंज शशी (१८३५) संबन्टरेरे लाल, माघ शुक्ल पक्ष दीह। थुणियो उद्धार रास भलो र लाल, समेत शिखर नो पहरे ॥ १३ दियो आदेश तपगछ पति रे लाल. चौमासो शिवपुरी किद्ध। संघ आग्रहे ए मैं कह्यो रे लाल, गुण समेत गिरि सिद्धरे ।। १४ तपगच्छ नायक गुण नीलो रे लाल, सहु गच्छपतिमा मोडरे। श्री विजय धर्म सूरि राज्य मेंरे लाल, ए समेत शिखर गुण जोड़॥ १५ ते शुभ गच्छे सोभता रे लाल, गीतार्थ खपलचि रायरे। श्री गुरु वचन प्रभाव सुंरे लाल, ज्ञान भलो जस पाय रे ।। १६ गुरु चरणांबुज सेवतां रे लाल, दयारुचि गुण गाय रे । भणे गुणे सुणे उद्धार ने रे लाल, तस घर नत्र निधि थाय रे।। १७ सुख सयल कारक दुरगति वारक, समेत शिखर गिरि मंडगो । उद्धार ए में सुपरे गायो, सुगति सुख होवे सौ गुणो ।। जेह भवी सुणस्ये भणस्ये गुणस्ये, जस गृह लच्छी पूरणो। इम कहे कवीयण सुणो भवीयण, नित २ जस लहो सौ गुणो ॥१॥ इति समेत गिरि उद्धार रास। समेत शिखर माहात्म्य अनुसार समाप्त ॥ (ग्रंथाग्र ८०० लगभग) ॥ श्रीरस्तु || कल्याणमस्तु । 卐 श्रीसमेतशिखर महातीर्थर्नु माचीन जलमंदिर -- श्रीसमेतशिखर महातीर्थ-

}
গী হিনি, নী!
*
+।।
ই
৮ ।

SID
Million
॥ वंदे वीरं श्रीचारित्रं ॥
श्री समेतशिखरजी तीर्थना, रासनो
संक्षिप्त सार अने ऐतिहासिक
माहिती
ॐ
卐
ले.
पू. मुनि श्रीदर्शनविजयजी म. त्रिपुटी
शिखरजी तीर्थनी महत्ता
वर्तमान अवसर्पिणी कालमां चोवीस तीर्थकरो थया छे, तेमांथी
भ. ऋपभदेवजी दशहजार मुनिवरो साये ६ दिवसर्नु अनशन करी,
पर्यकासने अष्टापद पर्वत उपर पोप (माह) वद १३ ने दिवसे पूर्वाह
कालमां मोक्षे गया. भ. वासुपूज्य स्वामी ६०० मुनिवरो साये
१ महिनानु अनशन करी, काउस्सग्गमा अपाड शु. १४ ना-दिवसे.
बपोर पछी चम्पापुरी(मंदारहिल )मां मोक्षे गया.
भ. नेमिनाथजी ५३६ मुनिवरो साये.१ महिना- अनशन
करी, पर्वकासने वेसी, गिरनार पर्वत उपर अपाड शु. ८ नौ रातना
पूर्व भागमा मोक्षे गया. भ. महावीरस्वामी एकला वे उपवास (छ)

श्री समेतशिखरजी . - करी, समोसरणमा पर्वकासने (कार्तिक) आसो बद ))नी राते छेल्ले पहोरे सर्वार्थ सिद्ध मुहूर्तमां पावापुरीमां मोक्षे गया. आ सिवायना २० तीर्थंकरो सम्मेतशिखर पहाड़ उपर मोक्षे गया छे, तेमनी साथे भने तेमना पछी बीजा हजारो मुनिवरो सम्मेतशिखर पहाड़ उपर मोक्षे गया छे. आथी स्पष्ट थाय छे के भारतमां सम्मेतशिखर गिरि मोर्ट सिद्धक्षेत्र तीर्थ छे. तेनुं प्रसिद्ध नाम सम्मेतशिखर छे; पण २१ ट्रॅकोना हिसावे जुदां जुदा २१ पण नाम छे. तेनुं अर्वाचीन नाम पारसनाथ (हिल) पहाड़ छे. जैनागमो, पंचांगी, वसुदेव हीडी, चउवण्ण- महापुरिस-चरियम् , त्रिषष्टि-शलाका-पुरुषचरित्र, तीर्थकल्प तथा वीजा चरित्र ग्रंथोमां तथा तीर्थमालाओमां सम्मेतशिखर तीर्थना उल्लेखो अने वर्णनो मले छे. जैन मुनिवरोए तेना आधारे सम्मेत- शिखरना स्वतंत्र वर्णनना ग्रंथो पण वनाव्या छे. शिखरजी तीर्थनी महिमाना ग्रंथो. १. सम्मेतशिखर माहात्म्य-महावादी आ. श्रीदेवखरि तथा तेमनी शिष्य परंपरानो इतिहास जैन परंपरानो इतिहास" (प्र. ४१, पृ. ५६० थी ५०९)मां विस्तारथी आप्यो छे, तेमांनी "नागोरी तपागच्छनी शाखा"मां.४८ मा. पट्टधर आ. रत्नशेखरसूरि थया हता. तेमनो सं. १३७२ मां जन्म, सं. १३८५मा दीक्षा, सं. १४०० मां विलाडामां आचार्यपद अने सं. १४२८. पछी स्वर्गवास याम्या हता. तेमणे खरतरगच्छना आ. जिनप्रभसूरि पासे अभ्यास नो रास को हतो. तेमने "मिथ्यांधकार नभोमणि"र्नु विरुद मन्यु हतुं. तेमणे सं. १४४७ मां गुणस्थानक्रमारोह चोपनवृत्ति, " वीरंजय०" क्षेत्रसमास स्वोपनवृत्ति, गुरुगुण-पत्रिंशत्-पट् त्रिंशिकावृत्ति, संवोध सत्तरी वृत्ति, सं. १४१८ मां सिरि सिरिवाल कहा, सिद्धचक्र लेखनविधि, दिनशुद्धि दीपिका--गाथा १४४, छंदो रत्नावली अने पट् दर्शन समुच्चय वगेरे ग्रंथोनी रचना करी हती. आचार्यश्रीए सं..१४०७ मां फिरोज- शाह तघलखने उपदेश आप्यो अने बादशाहे तेमने सं. १४१४ मां विविध फरमानो आयां हता. आचार्यश्रीए १००० घरोना माणसोने नवा जैन वनाव्या. आ. रत्नशेखरसूरिए मा सिवाय कोइ ग्रंथ बनान्यानो उल्लेख मलतो नथी; पण खुशीनी वात छे के पं. रुपरुचिगणीना शिष्य पं. कवि दयारुचिं गणीजी "समेतशिखर रास" (ढाल ५ गा.४१) मां लखे छेके आ. रत्नशेखरसूरिए सं. १४०० -पली संस्कृतमां "समेतशिखर माहास्य ग्रं. १६०००" बनान्युं हतुं, आजे मा माहात्म्य उपलब्ध नथी, साहित्य प्रेमीए विशेष सावचेत रही आ 'ग्रंथ शोधी काढयो जोइए. + २. समेतशिखर रास-तपागच्छना गीतार्थ पं. रुपरुचिगणीना शिष्य कवि पं. दयारुचिगणीए. सं. १८३५ महा सु. ५ दिने शिव- पुरीमां श्रीपून्यविजयधर्मसूरिना राज्यमां संवेगी पं. देवविजयगगिनी दोरवणी मुजव सम्मेतशिखर उद्धार रास (ढाल २१ . ८५०) * आ इतिहासना लेखके सं. १९८३ कार्तिक शुदि ५ना रोज मुंबईमा दिन शुद्धि दीपिकानी गुजराती "विश्वप्रमा" नामे टीका :रची छे., श्री समेतशिखरजी सु.५ नी रचना करी हती.. आ सर्व मुनिवरोनो विस्तृत परिचय : २१ मा उद्धारना वर्णन प्रसंगे आवशे. रासनो संक्षिप्त सार पहेलो उद्धार-वीजा तीर्थंकर श्री अजितनाथजी समेतशिखर पहाडनी सिद्धवर ढूंक उपर एकहजार मुनिवरो साथे पधारी, एक महिनाना उपवास करी, काउसग्ग मुद्रामा अनशन करी, चै. सु. दिने दिवसना पूर्व भागमां मोक्षे गया. त्यारवाद अयोध्या नगरीना चक्रवर्ती सगरना पौत्र राजा भगीरथे आ. सगरसूरिना उपदेशथी आ ट्रॅक उपर मोटो जिन प्रासाद तथा २० जिनालयो बनावी; तेमां श्री अजितनाथजी वगेरे २० तीर्थकरोनी चौमुख प्रतिमाओनी प्रतिष्ठा करावी हती. आ रीते आ पहेलो उद्धार थयो. आ ढूंक उपर कुल १अवज, ८० क्रोड, ८४ लाख मुनिवरो मोक्षे गया हता. आ ट्रंकनी यात्रा करवाथी ३२ क्रोड पौषधोपवास, फळ मले छे. (जूओं ढाल १-४) बीजो उद्धार-त्रीजा तीर्थकर श्री संभवनाथप्रभु दत्तधवल ट्रॅक उपर एक हजार मुनिवरो साथे एक मासतुं अनशन करी, काउसग्ग' मुद्रामा चैत्र शु. ५ दिने दिवसे बपोर पछी मोक्षे गया. त्यारवाद हेमनगरना राजा हेमदत्ते गणधर श्री चारूंकना उपदेशथी आ तीर्थना समस्त ज़िनमंदिरोनो बीजो उद्धार कराव्यो भने दत्तधवल टूक उपर भ. श्रीसंभवनाथजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद वनाव्यो. ओं ढूंक उपर कुलं ९ कोंडाकोडी, ७२ लाख, ४२ हजार 'नो. रास अने ५००, मुनिवरो मोक्षे गया. आ इंकनी यात्रा करवाथी तालीश लाख पौषधोपवासन फळ मले छे. (जुभो ढाल ५मी) त्रीजो उद्धार-चोथा तीर्थंकर श्री अभिनन्दनस्वामी आनंद ढूंक उपर एक हजार मुनिवरो साथे एक महिनाना उपवास करी, काउसंग्ग मुद्रामां वै. शु. ८ने दिवसना पूर्व भागा मोक्षे गया.. धातकीखंडना पुरणपुरना रत्नशेखर राजाए आ तीर्थना समस्त जिन मंदिरोनो बीजो उद्धार कराव्यो, अने आनंद ढूंक' उपर श्री अभिनन्दन स्वामीनो नबो चौमुख जिन प्रासाद बनान्यो. आ हूंक उपर कुल ७३ कोडाकोडी, ७० क्रोड, १७ लाख, ४२ हजार भने ७०० मुनिवरो मोक्षे गया छे. आ हूंकनी यात्रा करवाथी एक लाख पौपधोपवासचें फळ मले छे. (जुओ ढाल ६ कडी १ थी ९) चोथो उद्धार-पांचमा तीर्थंकर श्री सुमतिनाथ अचलगिरि हूंक उपर १००० मुनिवरो साथे एक महिनाना उपवास करी काउसग्गा रही, चै. सु. ९ ना दिवसना पूर्व भागमां मोक्षे गया. त्यारवाद पमनगर आनंदसेन राजाए आ तीर्थना समस्त जिनमंदिरोनो चोथो उद्धार कराव्यो, अने अचल ढूंक उपर श्री सुमतिनाथजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनायो. आ ढूंक उपर कुल १ कोडाकोडी, ८४ कोड, ७२ लाख, ८१ हजार भने ७०० मुनिवरो मोसे गया. आ हूंफनी यात्रा करवाथी एक क्रोड पोपयोपवासनुं फल मले छे. (जुओ ढाल ६ गा. १० थी २०) पांचमो उद्धार-छटा तीर्थंकर श्री पद्मप्रभुजी मोहनगिरि ढूंक उपर ३०८ मुनिवरी साये एक महिनाना उपवास करी, काउ- श्री समेतशिखरजी. स्सग्ग मुद्रामां का. व. ११ ना दिवसे बपोर पछी मोक्षे गया तथा वंगालना प्रभाकर नगरना सुप्रभ राजाए आ तीर्थना समस्त जिन मंदिरोनो पांचमो उद्धार कराव्यो अने मोहनगिरि ढूंक उपर श्री पद्मप्रभुजीनो चौमुख जिन प्रासाद बनाव्यो. आ ट्रंक उपर कुल ९९ क्रोड, ८७ लाख, ४३ हजार अने ७२७ मुनिवरो मोक्षे गया हत्ता. आ हूंकनी यात्रा करवाथी १ क्रोड पौषधोपवासन फळ मले छे. (जुओ ढा० ६ गा. २१ थी ३३) छट्टो उद्धार-सातमा तीर्थंकर श्री सुपार्श्वनाथजी प्रभास ढूंक उपर ५०० मुनिवरो साथे एक महिनानु उपवास करी, काउस्सग्ग मुद्रामां महा व. ७ ना दिवसे वपोर पहेलो मोक्षे गया तथा उद्योतक राजाए आ तीर्थना समस्त जिन मंदिरोनो छटो उद्धार कराव्यो भने प्रभास ढूंक उपर श्री सुपार्श्वनाथजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद कराव्यो. आ ढूंक उपर कुल ४९ कोडाकोडी, ८४ क्रोड, ७२ लाख, ७०० मुनिवरो मोक्षे गया हता. आ ढूंकनी यात्रा करवाथी ३२ क्रोड पौषधोपवासनुं फळ मले छे. (जुओ ढाल ७ गा. १ थी २४) सातमो उद्धार-आठमा तीर्थंकर श्री चंद्रप्रभुजी ललितघट ढूंक उपर एक हजार मुनिवरो साथे मेक महिनाना उपवास करी, काउस्सग्ग मुद्रामां श्रा. व..७ दिवसे वपोर पहेलां मोक्षे गया तथा पुंडरीक नगरना राजा ललितदत्ते आ तीर्थना समस्त जिनमंदिरोनो सातमो उद्धार कराव्यो अने ललितघट ट्रॅक उपर श्री चंद्रप्रभुजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनाव्यो.. आ ढूंक उपर ८४ अवज, ७२ क्रोड, ८० लाख, ४ हजार अने ५५५ मुनिवरों मोक्षे गया. आ - .

नो रास ८७ ढूंकनी यात्रा करवाथी १६ लाख पौषधोपवासन फळ मले छे. (जुओ ढाल ७मी गा. २५ थी ३४) आठमो उद्धार-नवमा तीर्थकर श्री मुविधिनाथ सुमभगिरि ढूंक उपर एक हजार मुनिवरो साथे एक महिनाना उपवास करी, पद्मासने काउसग्ग मुद्रामां भा. शु. ९ ना दिवसे बपोर पछी मोक्षे गया, तथा श्रीपुर नगरना हेमप्रभ राजाए आ तीर्थना समस्त जिन- मंदिरोनो आठमो उद्धार कराग्यो अने सुप्रभगिरि उपर श्री सुविधि- नाथनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनाव्यो. आ ढूंक उपर कुल ९९ क्रोड, ९ लाख, ७ हजार अने ७८० मुनिबरो मोक्षे गया. आ ढूंकनी. यात्रा करवाथी १ क्रोड पौषधोपवासनु फळ मले छे. (जुओ ढाल ८ गा. १ थी १४) नवमो उद्धार-दशमा तीर्थंकर श्री शीतलनाथजी विद्युतगिरि ट्रॅक उपर एक हजार मुनिवरो साये एक महिनाना उपवास करी, काउस्सग्ग मुद्रामां चैत्र व. २ ना दिवसे बपोर पहेलां मोक्षे गया. त्यारबाद मालवाना भदिलपुर नगरना राजा मेघरथे आ तीर्थना समस्त जिन मंदिरोनो उद्वार कराव्यो भने विद्युगिरि ट्रॅक उपर 'श्री शीतलनाथजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनाव्यो. आ ट्रंक उपर कुल १८ कोडाकोडी, ४ क्रोड, ३३ लाख, ४२ हजार भने ९०५ मुनिवरो मोक्षे गया. आ ढूंकनी यात्रा करवाथी १ कोड पौषघोपवासर्नु फळ मले छे । (जुमो ढाल ८ गा० १४ थी २५) दशमो उद्धार-अग्यारमा तीर्थंकर श्री श्रेयांसनाथजी संकुलं- गिरि ढूंक उपर १००० मुनिवरो साथे एक महिनाना उपवास करी, ८८ श्री समेतशिखरजी [ काउत्सग मुद्रामां आषाढ. कृ. ३ ने दिवसे बपोर पहेलां मोक्षे गया. त्यारवाद मालवाना बालनगरना राजा आनंदसेने आतीर्थना समस्त जिनमंदिरोनो दशमो उद्धार कराव्यो अने संकुलगिरि ढूंक उपर श्री श्रेयांसनाथजीनो नबो चौमुख जिनप्रासाद बनायो. आ ट्रॅक उपर कुल ९६ कोडाकोडी, ९६ क्रोड, ९२ लाख, ८९॥ हज़ार अने ५४२ मुनिवरो मोक्षे गया. आ ढूंकनी यात्रा करवार्थी १ कोड पौषधोपवासनुं फळ मले छे. [जुओढाळ ८ गा. २६ थी ३७] अग्यारमो उद्धार-तेरमा तीर्थंकर श्री विमलनाथजी विमल- गिरि ढूंक उपर छ हजार मुनिवरो साथे एक महिनांना उपवास करी, काउसग्ग मुद्रामा जेठ व. ७ नी मध्यरात पहेलां मोक्षे गया. तथा पूर्वमहाविदेहना कनकावती नगरीना राजा चंद्रशेखरे आ तीर्थना समस्त जिनमंदिरोनो अग्यारमो उद्धार कराव्यो अने विमलगिरि ढूंक: उपर श्रीविमलनाथजीनो नवो चौमुख जिनप्रासाद बनान्यो. आ ढूंक उपर कुल १ क्रोड, ७६ लाख, ६ हजार अने ७४२ मुनिवरो मोक्षे गया. आ ढूंकनी यात्रा करवाथी १ क्रोड पौषधोपवासन फळ मले छे. [ जुओ ढाल ९ गा. १ थी १५ ] वारमो उद्धार-चौदमा तीर्थंकर श्री अनंतनाथजी स्वयंभू ढूंक उपर सात हजार मुनिवरो साथे एक महिनाना उपवास करी, काउस्सग्ग मुद्रामा चै. सु. ५ नी राते मध्यरात पहेलां मोक्षे गया. तथा कौशाम्बी नगरीना राजा बालसेने विद्याचारण मुनिना उपदेशथी आ तीर्थना समस्त जिनसंदिरोनो बारमो उद्धार कराव्यो, अने स्वयंभू ट्रॅक उपर श्री अनंतनाथजीनो नवो चौमुख जिनप्रासाद बनाव्यों.

*नों रास ८९ - भादंक उपर कुल ९६ कोडाकोडी, ७० क्रोड, ७० लारस, ७० हजार अने ७०० मुनिवरो मोक्षे गया. आ ढूंकनी यात्रा करवाथी १ क्रोड पौषधोपवासंनुं फळ मंले . [जुमओ ढाल ९ गा. १६ थी ५१] तेरमो उद्धार-पंदरमा तीर्थंकर श्री धर्मनाथजी दत्तवर ट्रॅक उपर १०८ मुनिवरो साये एक महिनाना उपवास करी, काउस्सग्ग मुद्रामा जेठ सु. ५ नी मध्यरात पहेलां मोक्षे गया तथा पंजावना श्रीपुर नगरना राजा भवदत्ते मासोपवासी आ.धर्मघोपरिना उपदेशथी आ तीर्थना समस्त जिनमंदिरोनो तेरमो उद्धार कराव्यो. अने २० जिनालयमा २० प्रतिमा बेसाडी तथा दत्तवर ट्रॅक उपर श्री धर्म- नाथजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनान्यो. आ हूंक उपर कुल १९ कोडाकोडी,१९ क्रोड, ९ लाख, ९ हजार अने ७०० मुनिवरो मोक्षे गया. आ हूंकनी यात्रा करयाथी १ क्रोड पौषधोपवासर्नु फळ मले छे । [जुओ ढाल १०. गा. १ थी ५०] चौदमो उद्धार-सोलमा तीर्थकर श्री शान्तिनाथजी प्रभास टुंक उपर ९०० मुनिवरो साधे एक महिना अनशन करी, पभासने वेसी काउस्सग्ग मुद्रामां वै. वद :१३नी पहेली रात मोक्षे गया तथा मित्रपुर नगरना राजा मुदर्शने 'श्री चकायुध गणधरना उपदेशी गा तार्थना समस्त जितमन्दिरोनो चोदमो उद्धार करायो अने प्रमास इंक उपर श्री शान्तिनाथजीनो नो चौमुख जिन प्रासाद बनान्यो. आ इंक उपर कुल ९ कोडाकोडी, ९ लाख, ९ हजार भने ९९९ ९२ श्री समेतशिखरजी श्री नमिनाथजीनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनाव्यो. आ ट्रॅक उपर कुल १ कोडाकोडी ४५ लाख ४९ हजार अने ९०० मुनिवरो मोक्षे गया. आ ढूंकनी यात्रा करवाथी १ क्रोड पौषधनुं फळ मले छे, [जुओ ढाल १८ गा. १६ श्री २०] वीशमो उद्धार-त्रेवीसमा तीर्थंकर श्री पार्श्वनाथजी सुवर्णभद्र टुंक उपर ३३ मुनिवरो साथे एक महिनाना उपवास करी, खड्गासने काउस्सग्ग मुद्रामां श्रा. सु. ८ नी राते पूर्व भागमां. मोक्षे गया. त्यारवाद आनंद देशना गंधपुर नगरना राजा प्रभसेगे वीश स्थानक तप करी आ. दिनकरसूरिना उपदेशथी आ तीर्थनां समस्त जिनमंदिरोनो उद्धार कराव्यो अने सुवर्णभद्र ढूंक उपर श्री पार्श्वनाथप्रभुनो नवो चौमुख जिन प्रासाद बनाव्यो. आ ढूंक उपर कुल २४ लाख मुनिवरो मोक्षे गया. आढूंकनी यात्रा करवाथी १ क्रोड पौवधोपवासन फळ मले छे. [जुओं ढा. १९ गा. २२ थी २४ अने ढा. २० गा. १ थी ३६ ] सुवर्णभद्रगिरि महिमा-आ ढूंक उंची टेकरी उपर छे, उपर मंदिरमा जवा माटे ८० पगथीआ चडवा पडे छे, आ ढूंकनुं बीजं नाम मेघाडंबर ढूंक पण मळे छे. अहीं तेवीसमा तीर्थकर भ. पाश्वनाथ सौथी छेल्ला मोः गया छे तेथी आ तीर्थनुं प्रचलित नाम पारसनाथ पहाड़ पग मळे छे. अहीं पोष्ट ओफिसर्नु नाम पारसनाथ छे अने रेल्वे स्टेशन पण पारसनाथ हील छे. शिखरजी तीर्थ प्रमु महावीरनी पधरामणी-चौवीशमा तीर्थंकर श्री महावीरस्वामीजी पावापुरीमां मोक्षे गया छे, पण तेओ छमस्थावस्थामा शिखरजी तीर्थे पधार्या होय एम. लागे छे.

नो रास केमके भ. महावीरस्वामीने केवलज्ञान सम्मेतशिखर पहाडनी पासे ऋजुवालका नदीना कांठ जमगाम पासे थयु हतुं. आ नदी सम्मेत- "शिखर पहाडनी पासे छे, नदीन किनारे शाल नामना मोटा मोटा वृक्षो छे. नदीने बन्ने किनारे एकदम एकान्त अने शांत वातावरण छे. आ नदीनुं असली नाम ऋजुवालुका हतुं पण सरकारे रेल्वे लाइन काढी त्यारे आ नदीना किनारे वाकर गाम पासे आ नदीनी उपर रेल्वे पुल बांध्यो हतो अने नदीन बीजं नाम पण ब्राकर नदी राख्यु हतु एटले ऋ वालुका नदीन बीजुं नाम ब्राकर नदी पड्यु छे. भ. महावीर स्वामीए आ नदीना कांठे केवलज्ञान प्राप्त कयु.. अहींथी पावापुरी १२ योजन थाय छे, आथी संभवित छे के भ. महावीरस्वामी पण सम्मेतशिखर पहाडना प्रदेशमां पधार्या हता. आधी ज बावीसमा उद्धार समये सम्मेतशिखर उपर भ. महावीर स्वामीनी देरी बनी छ, ते उक्त हिसावे उचित पण छे. 'तीर्थने नुकशान-हीजरत इतिहास कहे छे के जैनधर्म विक्रमनी ८ मी शताब्दीना अंत सुधी पूर्वभारतमां सर्व रीते फाल्यो फूल्यो हतो, ९ मी शताब्दीना प्रारंभमां तेमा एकाएक गड़बड थई । ते आ प्रमाणे :- श्री शंकराचार्य वि. सं. ७८८ थी ८२० मा थया.छे, तेमणे अद्वैत सिद्धान्त स्थापी, बौद्ध अने जैनधर्म उपर आक्रमण कयु, तेमना दिग्विजय ग्रंथमा स्पष्ट लख्युं छे. के शंकराचार्यजीना अनुयायीमोए 'बीजा धर्मवालाभो उपर अत्याचार गुजायों, घणा. श्रमणो ने. कापी , श्री समेतशिखरजी नाख्या, श्रमणोना मंदिरोनो नाश कर्यो अने अनेक रीते नुकशान पहांचाड्यु। बौद्धो नवमी शताब्दीमां भारत छोडी पोताना तीर्थी प्रतिमाओं एमज छोडी चाल्या गया, आ संघर्षकालमां त्यांना जैनोने पण घj वेठवू पडयुं छे, त्यांना जैनोए पूर्वभारतनो त्याग कर्यो, पोतानी वहाली, मगधभूमिनो त्याग कर्यो, कलिंगदेशनो त्याग कयों, तीर्थी छोड्या, अने त्यांना गृहस्थोए जैन धर्म छोड्यो. पुष्यमित्र राजा पछी आ वीजी धर्मक्रान्ति थई छे, आ समये शंकराचार्यना अनुयायीओए वद्री पार्श्वनाथ, जगन्नाथपुरी, कुमार- गिरि तथा भुवनेश्वर वगेरे जैन तीर्थोने अने बौद्ध गया वगेरे बौद्ध तीर्थोने पोताना कावूमां लीधा हता. जे आज सुधी तेओना हाथमां छे; आ विकट परिस्थितिमा सुधारो थतां ज श्वेताम्बर जैनाचार्योए फरी भारतमा विचरी, कुनेहथी घणा जैन तीर्थोने पुनः हस्तगत. करी लीघां छे, जे आजे पण श्वेतांबर संघने आधीन छ । आ समये बंगालना असली जैनोने जाहेर रीते जैन धर्म छोड़वो. पडयो छे, जे जाति आजे शराक तरीके प्रख्यात छे, नागजातिना जैनो के जे भगवान पार्श्वनाथना उपासक हता, तेओं पण आजे वीजा धर्ममां. भळी गया छे, वंगाल अने उत्तरभारतना घणा जैनो हीजरत करी मेवाड तथा रजपूतानामां आवी गया. ते समयना जैनाचार्योए जैनोनी तत्कालीन विषम परिस्थितिने पहोंची वलवा माटे खूब जहमत उठावी छे, आ. प्रद्युम्नसरि ते माटे 'नो रास " घिणीवार त्यां पधार्या, मगधदेशमा पण विचर्या छे तेमणे सात वार -सम्मेतशिखरनी यात्रा करी छे, तेमना उपदेशथी पूर्वदेशमा १७ नवां जिनालयो बन्यां हतां, घणा जीर्णोद्धार थया हता, मने ११ शास्त्र- भण्डारो स्थपाया हता. (जनपरंपरानो इतिहास भाग १ प्रक० ३२ पृ. ५०२ थी ५०४) स्थापना तीर्थ पूर्व भारतना जैनो हीजरत करी मध्य भारत तथा पश्चिम भारतमा एटले के मेवाड, राजपूताना, लाट अने सौराष्ट्रमां आल्या. तेजो पूर्व भारतना तीर्थोनी जिन प्रतिमाओने पोतानी साये लई आन्या, अने तेओए जे जे तीर्थोनी जिन प्रतिमा हती ते ते नाम साथे सुमेल खाय तेवां शहेरो अने तीर्थो स्थापी, ते ते प्रतिमाओने त्या त्यां स्थापित करी हती. आ रीते मध्य भारतमा तथा पश्चिम भारतमां ते ते नामनां "स्थापना तीर्थो वन्या.छे, ते आ प्रमाणे- नंदिवर्धन राजाए क्षत्रियकुंड जन्मभूमिमां स्थापेल भ. महावीर- स्वामीनी प्रतिमा नांदियामा, ब्राह्मणकुंडनी जिन प्रतिमा ब्राह्मण- वाडामां, भ. महावीरस्वामी दीक्षाना स्थाने वे वर्ष पछी फरी पधार्या . हता, राजा पूर्णपाले दीक्षाना ६ वर्ष वाद त्यां भगवाननी प्रतिमा . बेसाड़ी हती, ते दीक्षाभूमिनी 'वीरप्रतिमां मुंडस्थलमा ऋजुवालुका ' ज्ञान भूमिनी प्रतिमा नाणामां, पावापुरीनी दीवालीना निर्वाणस्थाननी वीर प्रतिमा दियाणामां सुषुमीणी गाम बहार खीलाना उपसर्गवाली भूमिनी धीर प्रतिमा संढेरकमां, चमरोत्पातनी भूमिनी वीरनी प्रतिमा. मां अस्थिनगर-वर्धमानपुरनी शूलपाणी ९६ श्री समेतशिखरजी यक्षाधिष्ठित वीर चरणपादुका वढवाण शहेरमां, अने कोटि बर्ष नगरना कोटिकगच्छ (उदयगिरि) नी. जिन प्रतिमा कोट्याकमां- खडायता वीजापुरमा स्थापित करवामां आवी हती, आथी स्पष्ट छे के नांदिया, नाणा, दियाणा ए सौ स्थापना तीर्थों छे, आथी ज लोक - प्रवाद छे के- "नाणा-दियाणा-ने नांदिया, महावीर स्वामी वांदीया." (जुओ भाग २ प्रक० ३७ पृ. ३०२ प्रक० ४२, पृ. ७४४ जुओ भाग ३ प्रक० ४५) आ इतिहास कहे छे के आ समये मध्य भारतमा तथा पश्चिम भारतमा शत्रुजय, गिरनार, सांची के सांचोर भरूच अने मुहरी वगेरे जैन तीर्थो विद्यमान तथा सुरक्षित हता. आ प्रमाणे जैनो हिजरत करी तीर्थभूमि छोडी राजपूतानामा लाटमां सौराष्ट्रमां आव्या, अने तेओए प्राचीन तीर्थाने अहीं फरी वसाव्यां, वनवा जोग. जे के दिगम्बर आचार्योए पग पूर्व भारत छोडी, दक्षिणमा जई त्यां. पोताना तीर्थो पुनः स्थाप्यां हो, शिखरजी महातीर्थनो २१ मो उद्धार ... आ प्रमाणे इतिहासना अवलोकनथी जाणवा मले छे के- वनवासीगच्छना पू. आ० श्री यशोदेवसूरिना पट्टध पू. आ० प्रद्युम्न- नवमी सद्दीना मध्यभागे सुरिजीए वारंवार मगधदेशमा विहार कयों छे, सात वार सम्मेतशिखर तीर्थनी यात्रा करी छे, तेमणे उपदेश आपी पूर्वदेशमां, १७. तीर्थस्थानोमा नूतन जिनालयो, कराव्यां छे, घणां तीर्थोना जीर्णोद्धार कराव्या छे, ११ जैन ग्रंथ भण्डारो स्थपान्या छे.

नो रास सायनी वात छे के विक्रमनी नवमी शतान्द्रीना प्रारंभमा सम्मेतशिखर महातीर्थ वगैरेमां जिन प्रसादी धर्माधतानो भोग अन्या भने एज शताब्दोना मध्यमां समेतशिग्वर महातार्थना शिखरो र तथा चौजी १७ तीच भूमिओमा निर्वाग स्तूगे निनाउयो बन्यो, अने बीजां तीथों व्यवस्थित बन्यां एटले सम्मेतशिखरनो इतिहास विक्रमनी नवमी सदी पळो क्रमबद्ध ऐतिहामिक रूपले छे, एम कही तो . , खोटं नथी. पू. आ० प्रधानसूरिए सम्मेतशिखर महातीर्थ उपर जुदा जुदा २० स्थान निर्वाण स्तूपो स्थपान्या हता, पण अमुक तीर्थकरनो अमुक टेकरी उपर अमुक स्याने निर्धाग मूनक रतू छे. एवो स्पष्ट रीले निर्णय साधनोना अभाये करी शस्या न हना तथा नवमी शताब्दीना मंते तेज वनवास गच्छना ठेला उप विहारी आ० विमलचंद्ररि पूर्व देशना मथुरा तीर्थ अने सम्मेतशिखर महातीर्थनी स्पर्शना करया घो वार पचार्या हता. (भा संधी वधु एकीकता अनपरंपरा इतिहास मा २ प्रा. (४ पृ. ५४६ मा छे.) त्यारपछी वडगन्छ, यादिदेवगिंगच्छ, तपगच्छ, रुद्रपल्ली- गन्छ, खरतरगच्छ, अंचलगञ्छ, विजयगच्छ, वगैरे विविधगच्छना याचार्यों मुनियरो शायक श्राविकामओए पूर्वदेशनी तोबोनी यात्राओ करी इतो. अने मायेना कवि मुनियरोए सम्मेतशिखर वीर्थमाला, पूर्वदेश नीर्थमाला, जिन तीर्थमालाओ वगैरे साहित्य सयु हे. माजे मुनिश्री सौभाग्यविजयजी म. (सं १७४७ मी 19 , -- - ... ९८ श्री सम्मेतशिखरजी १७६३) पं० जयविजयगणी पं. हंसलोमगणी, मुनिविजयसागर वगैरेनी बनावेली तीर्थमालाओ मले छे, जेमा ढूंकां अने सुंदर वर्णन छे कोई कोई विद्वान सम्मेतशिखरजी महातीर्थने शत्रुजय महातीर्थनी साथे पण सरखावे छे. ते आ प्रमाणे- समेताचल शर्बुजय तोलई, सीमंधर जिणवर इम बोलई, रह वयण कवि डोलई ॥४॥ सीधा साधु अनंता कोडी, अष्ट कर्म घन सांकल तोडी, बंदु वे कर जोडी, सिद्धक्षेत्र जिणवह ए कहइ, पूजी प्रणमी वासइ रहइ, झुपति तणा सुख लहइ ।। ५० ॥ (पं. श्री जयविजयगणीनी सम्मेतशिखर तीर्थमालामाथी- प्राचीन तीर्थमाला. पू. २८) आ पछीनो इतिहास एम कहे छे के साम्राट अकबरे जुलसी सन. ३७ ना पहिला रविउल होजरी महिनानी ७ तारीखे (इ. स. १५९२, वि. सं. १६४९ मां) जगद्गुरु आ०. विजयहीर-... रिजीने सम्मेतशिखरजीनो पहाड़ भेट आप्यो हतो, तेनु फरमान आ रोते मले छे। 'श्वेताम्बर आचार्य हीरविजयमूरिजी तथा तेमना शिष्यो जे पवित्र मनवाला साधु पुरुषों छे, तेओना दर्शनथी मने घणो आनंद

नो रास
थयो छे. तेओनी मागगी छे के अमारां तीर्थ सिद्धाचलनी,
गिरनारजी, तारंगाजी, केशरियानाथजी, आधुनी, राजगृहीना
पांच पहाडो, सम्मेतशिखरजी वगैरे श्वेताम्बर तीर्थस्थानो छे. तेमा
तथा तेनी आसपासनी भूमिमां कोई जातनी हिंसा थाय नहीं, एवो
हुक्म करवो जोईए. अमने आ मागणी व्याजवी लागे छे. तपास
करतां नकी धयुं छे के आ स्यानो श्वेताम्बर जैनोनां छे. हुं
आ सौ स्थानो श्वेताम्बर आचार्य हीरविजयमूरिने अर्पण करूं
छु. के तेओ प. पवित्र स्थलोमा शान्तिथी उपासना करे. आ स्थानो
श्वेताम्बर समाजनां छे. तेओनी मालिकीवालां छे. व्या सुधी सूर्य चंद्र
तपे, त्यां मुधी भा फरमान जैन श्वेताम्बर माटे अमर रहे. आ
फरमानना समलमां कोईए दखल करवी नहीं.
(जैनपरंपरानो इतिहास भाग २ जो प्रक० ४० पृ० ४८७)
आ फरमाननी मूल नल अमदावादमा समस्त स्वेताम्बर जैन
संपनी प्रतिनिधि संस्था "शेठ आणंदजी कल्याणजी"नी पेढी
पासे छे. (प्रक० ४० पृ० ४८७)
सही खास ध्यानमा राखरा लायक वात पछे के । सम्मेत
शिखर तीर्य श्रीशंकराचार्यजीना धर्मशासनकालमा जैनो पासेथी
झुटवी वाय है, मष्टभ्रष्ट थाय छे. व्यारे इस्लामना धर्मशासनकालमा
जैनोंने पाचुं अपाय ठे, सुरक्षित बने थे."
बादशाह अहमदशाहे (इ. स. १७१८ यी १७६१ ) पण
मुर्शिदाबादनासा महताबरायने ई. स. १७४८ (वि.सं.१८०५)
मां जगत्गठन पद आयु ह. भन ई. स. १७५२ (वि. सं.
.

૨૦૨ श्री सम्मेतशिखरजी ६६. विजयधर्मस्मृति मेवाडना रूपनगरमा शा० प्रेमचंद ओसवालनी पत्नी पाटम- देवीनी कुक्षिए जन्म, १८०३ मा. सु. ५ उदयपुरमा आचार्य पद, सं १८०९ मां कछोलीमा भट्टारक पद, अने सं. १८४१ मां मारवाड़ना बलूद गाममां स्वर्गवास थयो हतो । तेओ सात विरुद ना धारक हता. विजय देवरि गच्छना भ० श्री विजय धर्मपरि तथा विजयानंदमूरि गच्छना भ० श्री विजयलक्ष्मीन ए बन्ने आचार्यो नया नगरमां मल्या हता. अने साये रह्या हता. तथा जैन शासननी घणी प्रभावना थइ हती, तेमणे सं. १८२२ जे. मु..११ वुधवारे तारंगा तीर्थमां कोटि शिलानी देरीमा भ० आदिनाथनी चरण पादुकानी प्रतिष्ठा करी हती। तेमणे सं.१८२५मां महा शु. ५ ने रोज "श्री सम्मेतशिखरमहातीर्थ"मां जगतशेठम्हेतावचंदे तथाशेठ खुशा- लचदे जीणोद्वार कोरल जिनालयोमा २० तीर्थकरोनी निर्वाण भूमिना चोकस स्थानो नक्की करावी, ते ते स्थाने २० तीर्थंकरोंनी २० पादु- काओनी प्रनिष्ठा करी ।. जल मन्दिरमां जिन प्रतिमाओ पधरावी तथा मधुवनमा नवा जिन प्रसादोमां शामळिया पार्श्वनाथजी वगेरे जिन प्रतिमाओनी अंजनशलाका तथा प्रतिष्ठा करी हती. ( समेतशिखर रास.)

नो रास : १०३ तेमना उपदेशथी कच्छना वागड़ प्रांतमा कुमतिनो कदामह शम्यो, अने सं. १८२७मां कच्छ नरेशे मांस मदिरानो त्याग कयों. मेडताना मंडारी भगवानदासे तेमनो निर्वाण महोत्सव कयों, मने वलूद शहरमा तेमनी चरण पादुकानी प्रतिष्ठा करावी हती. पू. देवविजयगणी म० नी गुरु परंपरा तपागच्छनी श्रमण परंपरामां अनुक्रमे ५८ जगद्गुरु प. मा. श्री विजयहीरसूरि ५९ महो० कल्याण विजयजी गणिवर ६० महो० लाभविजयजी गणी ६१ पं. जितविजयजी गणी ६२ पं. नय- विजयजी गणी ६३ थत केवली मूर्ति मद्दो० यशोविजय गणिवर ६४ पंडित गुणविजयजी गगि ६५ पं. केशरविजयजी गणी ६६ पं. विनीत विजय गणी ६७ पं. देवविजयजी गणि भने ६८ पं. खुशालविजय गणी थया हता। पू. देवविजय गणी परिचय-विद्वान हता, अमोध उपदेश शक्तिवाळा हता। तेमणे सं. १७९७मां आ० व अमासने रोज महोपाध्यायजीनी “ योग दृष्टिनी सहाय" लखी हती, सं. २.८२१मां 'अष्ट प्रकारी पूजा" बनावी हती । ते सम्मेत शिखरमीनो उद्धार थाय, तेवी इच्छा धरावता हता। तेमना उपदेशथी जगत शेठ खुशाल- चंद शेठ सुगालचंद वगैरए मधुवनमा घणा महिना रही सम्मेत शिखर उपर उद्धार कराव्यो, नवी देरीओ बनावी जे जे स्तूंप हता तेनां मूळ स्थानो नको करी, २० तीर्थंकरोनी चरण पादुकाओ पध. रावी हती। तथा मधुवनमा १२, १३ जिनालयो बनाव्यो, भने भ० विजयदेवभूरि पासे सं. १८२५ महा सुद ५ प्रतिष्ठा करावी हती.

१०४ यो सम्मेतशिखरजो ६८ पं. खुशाल विजयजी गणि-ते परम संवेगी हता, इतिहास प्रेमी हता। विजयानंदसरि गच्छना एक विद्वान मुनिवरे सं. १८०६मां सुरतमा भट्ट. विजय ऋद्धि सूरि स्वर्गे गया त्यां सुधीनी गुजराती भाषामां गद्य "वीर वंशावली" बनानी हती. त्यारवाद कवि बहादुर दीप विजयजीए सं. १८७७मां भट्ट विजय जिनेन्द्र सूरि अने भ० विजय समुद्र सूग्निी पाट सुवानो सूर- तमां "सोड्स कुल पट्टावली राल (पध)" बनाव्यो, तेमणे तेमां (१) विजयदेवसूरि गच्छ तथा (२) विजयानंदरि गच्छ ए बन्ने शाखाओनी पडावली आपी हती। आथी तेमणे चन्ने गच्छो, सागर गच्छ, विजयराजसूरि गच्छ (तपारत्न शाखा) तपागच्छनी लवु पोसाल अने बडी पोसालना गीतार्थाने आ रास बंचावी आ रासमां ते सोना मत्तां लीधा हता। पं. देव विजयजी गणिवरना शिष्य पं. खुशालविजयजी गणितुं पण तेमां मतुं छे. पछी तो पं. खुशालविजय गणिए. पण गुजराती भाषामा आ०. विजय देवसूरि संपनी गद्य पट्टावली ओ बनावी हती, तेमणे (१) स. १८७९ श्राव. १३ ना रोज जाटवाडामां स० विजय जिनेन्द्रसूरि सुधीनी अने पं. श्री सवाइसागरजीने सणवा माटे (२) सं. १८८९ जेठ वद १३ शुक्रवारे सिरोही नगरमां भ० विजय देवेन्द्रसूरि सुधीनी एम वे पट्टावलिओ बनावी हती. तेमणे . , जो रास १०५ आ वीजी पट्टावलीमां घगो जरूरी इतिहास आप्यो छे, कविवर पं. दयारुचि गणिवर इतिहासकार मुनिश्री प्रतिष्ठासोम गणिजी सं. १५२४ना सोम- सौभाग्य महा काव्यमा सर्ग १० मां लखे छे, के आ० श्री सोम- सुंदरमरि नी आज्ञामा तपागच्छनी सुंदर, कीर्ति, राज, शेखर, नंदि, सागर, देवः मंडन, रत्न, विजय, जय, समय, ईस, वर्धन, कीर्ति, मूर्ति, भूपण, बोर, भद्र, धर्म, चंद्र, सिह, सेन, सोम, वगैरे लगभग ५० थी वधु शाखाओना १८०० श्रमणो हता, शाखाओ विक्रमनी १९मी सदि चाल रही हती, । तपागच्छना नायको, गीतार्थोनी सम्मतिथी तथा शासन देवना संकेतथी नायक पदने योग्य जे मुनि होय तेने मनोनीत करी पोतानी "पाटे नवा गच्छ नायक बनावत्रा हता। पं रूपरुचि गणी अने पं. दया रुचि गणी तपगच्छनी रूचि शाखाना गीतार्थ मुनियरो हता। पं. दया रूचि गणीए गच्छ नायक भ० विनयधर्म सूरिनी आज्ञा थवाथी पं. देव विजय गणीए आपेठ वर्णनना आधारे, सं. १८३५मां महा सुद ५ दिने शिवपुरीमा " सम्मेत शिखर रास, ढाल २१ ग्रं० ८०१ बनायो हतो। उद्धारक कोण? - कवि पं. दयारुचि गणी सम्मेत शिखर रासमां लखे छे के जेसलमेरना शेठ मूलचंदना पुत्र शेठ सुगालचंदे सं. १८२५ना महा. सुद ५ दिने २१मो उद्धार कराव्यो अने भ० श्री विजयधर्मग्निा · हाथे प्रतिष्ठा करावी हती." (जुओ ढाल २० गा. १०.) २६ १०६ श्री सम्मेतशिखरजी परंतु सम्मेतशिखर उपर भगवान अजितनाथनी चरण पादुका उपर लखेल छे के सं. १८२५मां महा सु. ३ गुरुवारे शा. खुशाल- चंदे अजितनाथनी चरण पादुका करावी, आ उपरथी स्पष्ट जणाय छे के शिखरजीनो जीर्णोद्धार पण शेठ खुशालचंदे कराव्यो होय । पण रासना उल्लेख प्रमाणे शेठ सुगा- लचंदे शिखरजीना जीर्णोद्धार करावनार छे आ गुंचनो उकेल करवा. माटे जगत्शेठनी वंशवाली टुकमा जाणवी जरूरनी छे, ते आ प्रमाणे (१) शा. हीराचंद-तेणे नागोरथी पटणा जइ, त्यां पेढी खोली । तेने ७ पुत्रो हता, अने १ धनांबाई पुत्री हती। शेठ ७ पुत्रो माटे सात व्यापारी पेढ.ओ खोली हती। (२) शेठ माणेकचंद-ते शा. हीराचंदनो सौथी नानो पुत्र हतो। पिताए तेने ढाकानी पेढी आपी हती, ते अने नवाब मुर्शिदखां वन्ने मित्रो बन्या, शेठे मुर्शिदाबादमां निवास कर्यो, अने. नवाब सुर्शिदखानी सम्मतिथी महिमापुरमा टंकशाल वनावी। दिल्लीना बादशाह फरूखशेयरे (ई. स. १७१३ थी १७१९) ई. स. १७१५ (वि. सं. १७७१) मां शेठ माणेकचंदने लवावना आन- हथी नगरशेठनी पदवी आपी, तेनु फरमान लखी आप्यु । जगत्शेठना वंशनो आ आदिपुरुष छे. ते ई. स. १७२२ (वि. सं. १७७८)मा महिमापुरमा मरण पाम्यो. तेनो स्मृतिस्तंभ गया. बागमा बन्यो हतो, तेने कंई संतान न हतु। (३) जगदशेठ फतेहचंद ते धनाबाईनो पुत्र हतो दिल्लीनी

नो रास
'१०७
नगतशेठनी घेढीनो मुनिम हतो, ते मामाने खोले आव्यो। बादशाह
यहम्मदे (ई. स. १७१९ थी १७४८) तेने जुलसौ सन् ४ इ. स.
१७२२ के १७२४ मां (वि. सं. १७८०) मां जगतशेठनी
पद्ववी आपी, शिरपाव आप्यो, महोर आपी, अने फरमान लखी
आप्यु । म समये जगत्शेठ हीदमा धनकुवेर कहेवातो हतो। ते इ. सं.
.१७४४ (वि. सं. १८००) मां मरण पाम्यो । तेने व्रण पुत्रो हता,
ते सौ ई. स. १७४४ (वि. सं. १८००) पहेलां मरण पान्या हता।
तेने महेतावचंद मयाचंद भने स्वरूपचंद एम ३ पौत्रो हता।
जगत्शेट महेतावचंद
जगतबेठ फतेहचंदनी गादीए वेठो ते बहु बुद्धिशाली हतो,
राजतंत्रनो जाणकार हतो।
आ समये दिल्लीना बादशाह अहमदशाह (ई. स. १७४८थी
१७५४) (वि. सं. १८०५ पै.सु ४थी सं. १८११ जे. शु. १२)
हतो, तेणे जुलसी सन् १, जिल्काद महिनानी मीती २ने रोज एटले
ई. स. १७१८मां वि. सं १८०५ना वैशाख महिनामां शेठ महेता-
वचंदने शेठनी पदवी आपी, तथा जुलसी सन् १ जिलहज्ज महिनानी
भीती २७ने रोज एटले ई. स. १७४८मा वि. सं. १.८०५ना जेठ.
महिनामां शेठ महेतावचंदने जगतशेठनी पदवी अने शेठ स्वरूपचंदने
महाराजानी पदवी आपी, तेनुं फरमान लखी आप्यु । तथा सिराज
उदोल्लाने आज दिवसे बंगालनो नवाब बनायो ।
बादशाह अहमदे जुलसी सन् ५ ई. स. १७५२ (वि. सं.
१८०९)मां जगत्शेठने मधुवन, कोठो, जयपार नालं, प्राचीन नालं/-
,
-

'१०८
श्री सम्मेतशिखरजी
टीजलहरी कुंड, पारसनाथ तलाटी वच्चे ३०१ वौधा पारसनाथ पहाड
भेट आप्यो।
तथा बादशाह जहांगीरनो बोजा पुत्र बादशाह आलमगिर
याने अवुअलीखाने (ई. स. १७५४थी १७५९) बहादुरे ई. स.
१७५५मां (वि. सं. १८११ जे. सु. १२थी सं. १८१६ महा. सु.
१०) मां पालगंज "पारसनाथ पहाड"ने करमुक्त जाहेर कर्यो, एटले
वेठ, वेरो, लगान, जमान वगैरे माफ कर्या.
जगतशेठनी भावना हतो, के सम्मेत शिखर तीर्थनो मोटो
उद्धार करवो।
एवामां तपगच्छना पं. देव विजयगणी सम्मेत शिखर तीर्थ
'पधार्या, तेमना उपदेशथी जगत्शेठनो भावना वधी, के सम्मेतशिखर
तीर्थनो मोटो उद्धार करवो । आथी तेमणे पोताना ७ पुत्रो तथा तेना
-सकल परिवारने त्यां बोलाव्या । अने सौनी सम्मतिथी सम्मेतशिखरनो
जीर्णोद्धार, मधुवनमा नवी कोठी, अने नवा जिनालयो बनाववानो निर्णय
कयों । अने जेसलमेरनी पेढीना वफादार मुनिम मूलचंदजी, पोताना
चोथा पुत्र सुगालचंदने आ उद्घारनुं काम सुप्रत कयु।
बादशाह आलम( वीजा )ए. पण पारसनाथ पहाडने करमुक्त
जाहेर कयों, एटले वेठ वेरो जकात मुंठका वेरो माफ कयों । शेठ
सुगालचंद जेसलमेरनी गादीए हतो। शेठ मूलचंदजी सुगालचंद उपर
पुत्र जेवू वात्सल्य राखता हता, आथी सो कोइ मानता के ते बन्ने
पिता पुत्र हो।

नो रांस
१०९:
,
जगदशठ महेतावरायने १ खुशालचंद २ गुलाबचंद ३.
समीरचंद अने ४ सुगालचंद (सुखलाल) तथा महाराजा स्वरूपचंदने.
१ उदयचंद २ अभयचंद अने ३ मिहीरचंद पुत्रो हता।
पू. जगत्शेठ खुशालचंद-यालक
खुशालचंद सने उदयचंद हिम्मतवाला हता. तेमणे बादशाही
त्रासमा धगीवार लुटाइ नवाथी धन न होवा छतां कुटुंबरक्षार्नु काम
माथे उपाडयुं हतुं, भने साथोसाथ सम्मेतशिवरजीना जीणोद्धार काम
पण चालं रायु हतुं.
सम्मेतशिखरजी महातीर्धनो मोटो उद्धार
शेठ खुशालचंदने तीव्र भावना हती के सम्मेतशिखरनी टेकरीओ
उपर २० तीर्थ करोनी निर्वाण भूमिनी स्पष्ट जाण नेलवी, त्यां त्यां
२० देरीओ बनाववी । जगत्शेठ आ भावनांथी अवार नवार हाथी
उपर वेसी सम्मेतशिखर आवता इता। अंते तेणे पं. देवविजयजीना
कहेग मुजब अट्ठम तप करी पद्मावतीनो जाप कर्यो, भने ते देवीए
बतावेल संकेत मुजब केसरना साथियाना स्थाने निर्वाण भूमि, तथा
आंकडाना संकेत मुजब ते ते तीर्थ करोना निर्वाण स्थानो नक्की करी,
त्यां चोतरो, स्तूप, चरण पादुकाओ अने तेनी उपर देरीओ बनावी ।
तथा उपर जलमंदिरमा घणी नवी जिन प्रतिमाओ बनावी पधरावी। .
- शेठ खुशालचंद अने तेना भाई शेठ सुगलचंदे वि. सं..
१८२५ (ई. स. १७६८) महा सुद ५ दिने तपागच्छना म०
विजयधर्मसूरि पासे तेनी प्रतिष्ठा करावी हती । ते ते चरणपादुकामओ
.
-

११० श्री सम्मेतशिवरजी तथा जिन प्रतिमाओ उपर आ त्रणेना नाम खोदायां हतां । ते शेठना वंधुओओ नीचे मधुवनमा एक मोटी कोटी, धर्मशाला वनायो, तेमा मोटा ७ जिनमासाद बनाव्या, तेनी चार बाजु किल्ला बनायो, अने ते जिनप्रासादोमा भगवान् शानलोया पार्श्वनायजीनी जिन प्रति. माओनी प्रतिष्ठा करावी । कोठीनी बहार सम्भंतशिखरजी पहाडीना ' स्थापनावालं क्षेत्रपाल भोमियाजीनुं मंदिर बनाव्युं । यात्रिको ते मोमियाजीनी मदद मांगी, पहाड़ उपर यात्रा करवा जाय छे । ते शेठ बंधुओए मधुवनना जिनालयमां जगत्शेठ महेताबचंद अने महाराजा स्वरूपचंदनी भक्तमुद्रामा पापणमूर्तिओ बनायो वेसाडो हती । आ बन्ने चूतिओ आजे मलती नथीं। पण एक महाराजा स्वरूपचंदनी सं. १८७३. इ. स. १८१६नी मूर्ति दिगम्बरोना मंदिरमा विद्यमान छ । सम्भव छे के उक्त वन्ने मूर्तिओ न रहेवाधी पछीना कोई जगतूशेठ हरखचंदे आ मूर्ति बनावी होय है । जगतशेठे सम्मेतशिखरजी तीर्थनो मोटो उद्धार करी तीर्थ तथा श्वेताम्बर कोठी श्वेताम्बर जैन संघने सांया, त्यारथी तेनो वहीवट श्वेताम्बर जैनोना हाथमा छ । शेठे पहाडनी भेट मळेली जमीन पोताना कवजामा राखी हती, शेठ खुशालचंद अने शेठ मुखलाले निर्वाणभूमिना चोकस स्थान अंगेनी गुंच मटाडी, तेओनी ए जैन शासननी सदा अमर बनो रहे एवी भक्ति छे. जगत्शेठ खुशालचंद वि. सं. १८४० ई. सं. १७८४मां - ܐ नो, रास मरण पाम्या. तेणे शेठ समीरचंदना बालक (पुत्र) हरखचंदने पोताने खोळे लोधो हतो। तेना मरण बाद मुर्शिदाबादनगर नवाबवंश, नानिमवंश, जगत्- शेठवंश तथा गवर्नर जनरल लोई वॉरन हेस्टींगे, ए सौनु धामे धोमे पतन थयु हतुं। ६ शेठ हरवचंद-आ शेठने गवर्नर जनरल बोरन् हेस्टींगे वि. सं. १७८४मां जगत्शेठनी पदवी आपी त्यार पठी लोर्ड कनबोलिं (ई० १७८६यी १७९३)ना बम्वतमां जमीनदारोना हक नको करवानी व्यवस्थमा पारसनाथ पहाडनी जमीन पालगंजना राज्यमा दाखल थई गई, पण शेठ हरखचंदे ते तरफ खास ध्यान आयुं नहीं। ७ जगेतशठ इन्द्रचन्द्र तेओने विष्णुचंद्र ( कृष्णचन्द्र ) एम बे भाई हता। ते इन्ले पोतानो माग बहें ची जुदा पाया । मिटिश सरकार शेठ इन्द्रचन्द्रने विवाहना अवसरे खेलत आपी अने पछी जगतशेठनी पदवी आपी हतो। त्रिटिश सरकारे महाराजा स्वरुपचन्दना पुत्र शेठ उदारचन्द (उदात्तचंद ) ने महाराजानी पदवी आपी। भा अवसरे एक अन्जाधिपति मुसलमान समरि जगत्शेठ पदवोनी मागणी करी हती, पण गवर्नर जनरले परीक्षा करी हती तो शेठ हरखचंदनी जे गर्म- श्रीमंताई, उदारता, अने दानवीरता हती, ते तो उक्त अब्जाधिपतिमां जोबा न मली । ब्रिटिश सरकारे त्यार वाद कोईने पण जगतशेठ. .

११२ श्री सम्सेतशिखरजी पदवी न आपवी एबुं नक्की कयु । एटले शेठ इन्द्रचंद ते छेल्लो. जगतूशेठ हतो। (८) शेठ गोविंदचंद-ब्रिटिश सरकारे तेने ई० स० १८४३ थी १२०० रुपैयानो मासिक खर्च ( पेन्शन ) बांधी आप्यो हतो। ते ई० स० १८६२ वि० स० ९९१९मा मरण पाम्यो, भाथी ब्रिटिश सरकारे तेनी पत्नी राणी प्राणमारीने ३०० रुपियानो मासिक खर्च बांधी आप्यो हतो । ब्रिटिश सरकार तरफथी जगतशेठना वंशजोने आ छेल्लु (पेन्सन ) वर्षासन हतुं । (९) शेठ गुलारचंद-ब्रिटिश सरकारे राणी माणकुमारीना कहेवाथी शेठ गुलाबचंदने ५००० रुपिया आपी नवो बंगलो करावी आयो हतो। (१०) शेठ फतेचंद श्री निखिलरायं B. L. तथा उपेन्द्र- नाथ भट्टाचार्य बंगाली संवत १३१९मां बंगाली माषामा "जगलशेठ" पुस्तक बनावी प्रकाशित कर्यु हत, ब्रिटिश सरकारे तेने जप्त कराव्यु हतुं । ते पुस्तक शेठ फतेहचंदनी पासेथी यांचवा मल्यु हतुं । अमे तेना आधारे प्रस्तुत जगत्शेठना वंशनो इतिहास लख्यो छ । (११) शठ सौभाग्यचंदजी जे आजे विद्यमान छ । उद्धारक बन्धुओ। आ प्रमाणे जगतशेठना वंशना इतिहासथी स्पष्ट छे के जगत्शेठ खुशालचंद अने तेनो नानो भाई सुगनचंद बन्नेज सं० १८२५. महा सुद ५ ना समेतशिखर तीर्थनो मोटो उद्धार करनाग छ ।

नो रास शेट सुगनचंद जेसलमेरनी पढ़ाओ रहतो हतो, भने । तेणे ज पोतानी देखरेखमा उद्धारर्नु समस्त कार्य कोल छे. आधी उद्धारक कोण ! मेनो निर्णय करवामां कोई नातनो विभ्रम रहेतो नथी । ते भाइओभेज मधुवनमा कोठी, जिनालयो, किल्लो तथा, भोमि- याजीनें मंदिर वगेरे वनाव्या हतां रासकार पं० दयारुचि गणी. मधुवनने सम्मेतशिखर तोर्थनी मेक ट्रैक माने छे, अने आ उद्धार ने २१. मो मोटो उद्धार बतावे छ । ए खास नविपात्र घटना छे, पण चमत्कार- सं० १८२५ मां सम्मेतशिखर महातीर्थमां चरण स्थानो नको थयां, मोटी प्रतिष्ठा थई, अने भोमियाजीनी स्थापना थई, पछी तो आ महातीर्थनु महात्म्य खुबज वधवा लाग्यु हतुं त्यार बाद भही विविध चमत्कारी घटनाओ बन्या करे छे, तेमांनी अक वे घटना अहीं आपु छु.. पहेली घटना-सुरतना शेठ कचरा कीका पट्टणी परम अध्यात्मी श्री देवचंदजी महाराजना उपदेशथी सम्मेतशिखरजी महा- तीर्थनो यात्रा संघ काढयो, तेणे अमदावादना शामलानी पोळना शेठ लालचंदना २०. वर्षमा पुत्र अने पू. श्री देवचंदजी म० ना विद्यार्थी पूंजाशाहने पू. श्री देवचंदजी मनी. आज्ञाथी रस्तामा धर्म विधि करावया माटे साये लीयो. संघ सम्मेतशिखर आन्यो, पालगंजना राजाओ संघने सम्मेतशि- खर उपर.चडवानी मना करी त्यारे नगत्शेठ खुशालचंद जे देव बनी तीर्थनी रखवाली करता हता, तेमणे पंजाशाहने स्वप्नमा आवी;

श्री समेतशिखरजी तेना मुखेथी यात्राबधनी यात जाणो पूजाशाहने नंदीश्वर, सीमंधर स्वामी नु समवसरण, वगैरेनी यात्राओ करावी. अने सम्मेतशिखरजीनी यात्रा खुल्ली मुकावी. अने संघने यात्रा करावो हती. पंजाशाह त्यार बाद घणी यात्राओं करी, पाछा आवी, सुरत थई अमदावाद आया। तेणे पं. सत्यविजयगणीना शिष्य पं. जिनविजयजी ग. पास .सं. १७९६ ना वै. सु. ६ ने रोज दीक्षा लीधी । गुरुए तेनु नाम सुनि उत्तमदिजयजी राख्यु । जे एंन्यास वनी, सं. १८२७ महा० सु.. ८ रोज अमदाबादमा स्वर्गे गया हता. (जुओ-प. पनविजय जी ए सं. १८२८ मां रचेल पं. उत्तमविजयगणि रास ) अध्यात्म ज्ञान प्रचारक मंडलनी जैन ऐतिहासिक शुस माला भाग १ पृ० १५४ थी १७१) बीजी घटना-अमारा उपदेशथी सं. १९८९ना वै० सु०११ ने रोज मेरठ जिल्लाका सरधना गाममा दशा अग्रवालना ३५ धरो. श्वे. जैन वन्या हता। आ सौमां मुख्य हता, शा, सुन्नालालजी सींघल तेणे दरेक घरोने समजाव्या. अने अमारी साये जुदा जुदा गामोमां फरी पोतानी ज्ञातिना लघभग ३॥ हजार भाइ बहनोंने श्वे. जैन बना- व्या हता। ते जैन धर्मना अत्यंतरागी. हता, ते अशकार लरधाना ना दिल्जैनोनी. साथे " सम्मेतशिखरजी तीर्थ "नी यात्रामे गयो हतो. तेने श्वे० यात्राविधिनुं ज्ञान हतु नहीं, तेथी तेने साथीदारी करे ते मुजब ज करवानुं हतुं । ते सौ राते मधुवनमां दि० कोठीमां सुइ रह्या, सबारे बहेला उठी पहाड पर चडवा लाग्या । - नो रास चडवाना रस्तागां न कोई टटी गयो शे, तेनां मुन्नालालनों पग पस्यो, ते पडीगयो भने तेना शरीर तथा कपडां मगड्यां। साथ वालागो तेने मुक्ती सागलं वधो गया ! शेठ मुनायलीने विचार थयो के अशुचि दारीर माद कपड़े यात्रा कराय नहीं । तो क्यांक स्नान करी पवित्र थइ उपर चदं तो सार ते पाणी नाटे पहाडनां पगडंडी रस्ते चालवा लाग्यो तेने रस्तामांकजटाधारी योगी मन्यो.. योगी कयु गुन्ना ! (बेटा ! ) आगर उद्भश मा! रस्तामां पाप बेटो, आ पासना ले बा । त्यां तने पाणी मलको, स्नान करीने पछी उपर बड़जे। मुन्नालाले जोयु, के सामे याय केठो हतो. ते योगीना अहवा मुजय पासेना रस्ते गयो. त्यां पामीनो गायायो यो हनो, लगे तेमां स्मान , कपडा धोइ, शुद् थर, यात्रामे जवानो निर्णय फयों। गोगी बोल्यो, मुन्ना ! भागट चाल। हुँ गाठला हुँ । मुन्ना- साल पाइंडभि भागल शन्यो, तो पहानी उपर नवानी सके. आदी उगो रो। तेना साधीदारों नीचेधी तेन रस्ते भावी पाहता। मुन्नाटारे पाठ जो, तो योगी देखायो नहीं। ग्रीजीपटना-मेत शिमरना पहाटमां यार, रोम, पर, सियामार वगैरे गोटी गल्यानां गई है। पशुपनी गातो, के ते आगने नुकशान मारता नदी ! मतभिवानी पानी भी समसारी पटनाओ पनवो ক্ষী বাহিনী हशे, यात्रिको पोत पोतानो अनुभव जाहेरमा मूलशे, तो ज सौने जाणवामां आवशे। टूकमां आ महा तीर्थ जेम कल्याणक क्षेत्र छे, सिद्ध क्षेत्र छे, तेम चमत्कारी क्षेत्र पण छे । बादशमो उद्धार सम्मेतशिखरनो पहाड जैनोने फरिवार मल्यो, तेनो मोटो उद्धार पण थयो अटले त्यां घगा जैन संबो यात्राओ आवता हता, पण आ हूँको उपर स्तूपोनी देरीओ खुल्ली जमीनमा होइ. तेने सखत ठंडी, असह्य गरमी, भयंकर वाबाझो भने धोधमार वरसादनी मोटी मुश्केली हती. त्यां वांदराओतुं निरंकुश स्वतंत्र ऋषि राज्य छ। वांदराओ देरीओमा आवी, आराम करे। अने फुरसद मले के ‘महेनन करो अने खाओ' से न्याये चरण पादुकाओने उखेड़ी नाखवा महेनत करे, अने थोडा दिवस्लोमां तो चरण पादुकाने उखाडी दूर हटावी दे । आवा संयोगोमा घणी देरीओनी चरण पादुकाओ खसी गई हती, अटले हवे नवा जीर्णोद्धारनी घणी आवश्यकता हती। आथी मुर्शिदाबाद, कलकत्ता, अमदाबाद तथा अजोमगंज विगैरे ना श्वेताम्बर जैनो, तूटी गयेली देरीओनो जीर्णोद्धार करी, तेमां सं. १९२५थी सं. १९३१, सं. १९३३ सुधीमां विजय गच्छना भ० जिन शान्तीसागरब्रिजी, खरतर गच्छना भ० जिनहंस सरिजी, तथा भ० जिनचंद्र सूरिजी वगेरेना हाथे चरण पादुका- पी एवमधीय ज्ञान नन्दिर, जयपुर सो रास ओनी प्रतिष्टा करावा इती। आ नीगोंदारमा सेजेन संघे मम्मेल- शिखर महातीर्थमां भ० ऋषभदेव, भ० वासुपूज्य स्वामी, भ० नेमिनाथजी तथा भ० महावीरस्वामीनी भने १ प्रापम, २ चंद्रावन, ३ वारिपेण, तथा ४ वर्धमान १ शाश्वता तीथकरो- नी नवी देरीमो बनायी। सं.१९५२ पी १९९ मधीमा तपगन्छ ना मट्टारक विजय राजसरि खरतरगच्छ ना महारक जिनहंस रि, भट्टारक जिनचंद्रग्सरि तथा खरतरगच्छ ना गुनि श्री दित- सलमानना हा ते दरिंभी बने जिन चरणो वगैग्नीप्रतिष्ठा करानी हतो! तथा मधुवनमा पण बीजां नवां जिनालयो यारी, नेमां पण मिा प्रतिमाओं, जिन चरणो वगरनी प्रतिष्टा कंगवी इती। दो मधुवनमा ३० न कोठीना किल्लामां (१.२.३.) भगवान पार्श- नाथजी, (१) बौदा, तिथंकरोनी चरण पादुका, (२) गुम गणधरनी प्रतिमा, (६) गोही पार्थनाय तथा संभवनाथ, (७) मुख्य मंदिरमा शामलोया पार्श्वनाथ, (८) पार्धनाथनी तथा चौमुस सुपार्धनागनी, (९) प्रभु ने (१०) सुपाचनान जिन प्रासादो बन्या हुता। बहारना नागमा (११) गणवर श्री सुधारवामी सने (१२) भोमियामीन मंदिर वगैरे वगैरे न मंदिरी बन्यो हता। शिखरजीतीना पहान देवाण लॉर्ड मिन्टो (.म. १९०५दी १९१० सुधा)ना दम- मां पागमा गमाने अविना सरपना कारणे धणी नंगी पर। तेने विचार थयों के भागनाथ पठाउने गिरी, के चाणाधी मापी

श्री सम्वतशिखरजी
दङ, तो मने धन मले । आ पहाडने नैनो लो, अने मने पाण इच्छा
मुजन धन मलशे।
शेठ बद्रीदासजी मुकीम कलकत्ता बालाजे पालगंजना राजानी
आ मनोभावना जाणी, अमदावादनी शेठ आणंदजी कल्याणजीनी
पेट्टीने आ पहाड खरीदी लेबा लख्यु । सायोसाथ जणाव्यु, के तमो
पहाडनी मांगणी करो, पछी था माटे हुँ साक्रिय प्रयत्न करीया ।
त्यारे श्वेताम्बर जैन संघनी प्रतिनीधि संस्था " आपंदजी
कल्याणजीनी पेढी " असदायानमा हुती । तेना प्रमुख शेठ वस्तू
रमाई मणीलाई हता, तेसो तुरता पालगंज राना पाले पहाड
खरीदी देवानी मांगण। सूत्री ।
आ मागणी थतां सरकारी तंत्रमा आ वेचाग गे सर्व जातनो
तपास वालु थई । ते आ प्रमाणे (१) बादशाह थारे जुलती सन
३७ रविउल अब्बल, ता० ७मी ने रोज ई. स. १५९२ (वि. सं.-
१६४९) मां श्वेताम्बर जैन आ० ज० गु० आ० विजयहीरपरि
ने आ पहाड भेट साप्यो हतो। (२) बादशाह अहम्हे जुलली सन्
५ ई. स. १७५२ (वि. सं. १८०९) इवेताम्बर जैन जातशेठ
महेतावचंद ने आ पहाड़ भेट आप्यो हतो।
(३) बादशाह आलम (त्रीजा) ना शासनमां जुलसी सन् १०
होजरी सन् १९८२ वि० सं० १८२५ ई. सं. १७६८ मां. अहीं
जगत् शेट-खुशालचंदे ३३०. जैनोनां धर्मस्थानो बनायां हतां ।
(४) सम्मेतशिखर तीर्थनो वहीवट आज सुधी श्वेताम्बर जैनोन

नो रास - हाथमा छ। राज्यना दफ्तरना आ अतिहासिक आधारो " श्वेताम्बर जैनो ज सम्मेतशिखर पहाड़ने खरीदवा हक्कदार छे", अम पूर- वार करता हृता । आर्थी सरकारी तंत्रमा नीचे प्रमाणे नीर्णयो थया । (१) वार्ड आफ रेवन्युना सेक्रटरी मी. अच. क. ग्रीसको मे ता. १४-५-१९१७ ना रोज भलामण करी, के.-" सम्मेतशिखर पहाड़ श्वे० जनी सिवाय वीजा कोईने आपी शकाय नहीं। (२) विहार ओरिसा गवर्नरना सेक्रेटरी मी० एस० उपलेडे ICS बार्ड ओफरवन्युने भलामण करी, के “ब्रीस्कोता. १४- ५-१९१७ने रोजे जे भलामण करी छे, ते परावर छे" (३) बोर्ड ओफ रेवन्युओ ता. १६-३-१९१८ने रोज ठराव कों के "पालगंजनो राजा सम्मेतशिखरनो पहाड श्वे.'जैनो नेवेची शकशे"। (४) पालगंजना राजाए ता. ९-३-१९१८ने रोज अहमदा- बादनी " शेठ आणंदनी कल्याणजीनी पेढ़ीना प्रमुख शेठ कस्तुर- भाई मणीभाईने पारसनाथनो पहाड ऋणलाख (३०००००) रुपीयामां वेच्यो आ रीते शिखरजीनो पहाड जगतशेटने इनामी तरीके मलेलो छतां तेमना दुर्लक्ष्यथी पालगंजना कब्जामाथी पुनः श्वे. जैनसंघ हस्तक आव्यो.. समेतशिखरमहातीर्थदर्शन:- सम्प्रतशिखरनो पहाड कुदरती शोभायमान छे नीचेधी उपर सुधी लीलो-छम प्रदेश छे, अही हरड़े अने भीलामा ना मोटा २ - - - , १२० श्री समेतशिखरजी शाडो छे, एक भागमा खास चाहना वगीचा पण छे, पहाड़मा दरेक जातना जंगली प्राणिओ साप विगेरे मोटी संख्यामा छ, परंतु ते जात्रा- लुओने नुकशान करता नथी। सरकार तरफथी अहीं शिकार करवानी : सखत मनाई छे, अहीं दर पस्लवाडिए वरसाद वरसे छे, उपर जवाने नीचेथी उपर सुधी बांधेलो रस्तो छ,, श्वेताम्बर कोठीथी ३ माइल जतां गंधर्वनालु आवे छे, त्यांन पाणी पाचक छे, तेनी पासे इवे० जैनोनी तलाटीनी धर्मशाला छे, त्यां जनोने खावा माटे भातुं अपाय छ । तलाटीनी चारे बाजु पहाडो छे, तेथी आ स्थान रमणीय लागे छे, बाघ रात्रे आ नालामां पाणी पीवा आवे छे, त्यांथी अधों माइल जतां सीतानालु आवे छे, त्यांथी पहाड़नो चढाव शरु थाय छे, साडापांच माइल जतां गणधर श्री गौतम स्वामी नी देरी आवे छे तेनी पासे तीर्थनी पोलीस चोही छे, गणवर श्री गौतम स्वामीनी: देरी थी १--भ० चंद्रप्रभुनी टुंक, २--जल मंदिर, अने ३-भ० पार्श्वनाथ ली हूंक तरफ जवाना जुदा जुदा रस्ता बनेला छ । आवी रीते सम्मेतशिखरनी यात्रामा छ माइलनो चड़ाव, छ माइं- लनी प्रदक्षिणा, अने छ माइलनो उतार एम एक दिवसमाज अढार माइल चालवानुं रहे छ। जल मंदिर अने सीता नालामा पाणी मले छे, गंधर्वनालानी तलेटीमां धर्मशालामा पाणी तथा भातानी व्यवस्था राखवामां आवी छः आ यात्रामा अदार माइल चालवान होय छे. सौ कोई अढारनो आंकड़ो सांभळी, यात्राने अकदम कठिन मानी ले छे । परन्तु नो रास १२१ , . अनुभव कहे छ के-चडावनी सुलभता बनराजिनी रमणीयता, अने यात्रानी भावनानो मानसिक उत्साह, ते कठिनताने एकदम सरल रूपे परिणमावे छे। अमोए वि. सं. १९८६ चै०१३ ने दिवसे सम्मेतशिखरजी तीर्थनी पहेली यात्रा करी हती । त्यारे अमने यात्रामा जे समय लाग्यो, तेनी अमे नौध लेबरावी हती, ते आ प्रमाणे छे, आ उपरथी यात्रिक तेनी सरलतानो ख्याल बांधी शकशे । अमे चे० मु० १२नी सांजे मधुवनथी नोकळी गंधर्व नालानी धर्मशालाए जई रात रह्या । अने त्यांथी सवारे ५-३० वागे यात्रा माटे विहार कयों। स्थान दर्शन गंधर्व नालं सबारे सीता नाल गणधर गौतमस्वामी (६-१० चे. १५ मिनीट- मुनिपुनत स्वामी अनंत नाथजी ७-१२ ७-३५ ( चैत्य ) अभिनंदन स्वामी ८-११ जल मंदिर ८-३० (चै०४० मी० धर्मनाथ स्वामो ९-३२ महावीर स्वामी , ९-१० (चै० ५मि०) . -. " " । चंद्र प्रभुजी । 1 श्री सम्मेतशिखरजी पार्श्वनाथजी १०-१५ ( चैत्य०) गंधर्वनालु ११-३० पछी मधुवनमा जइ ४ वागे महावीर जयन्ती उजवी हती। त्यारे त्यां पू. सु. म. मित्र विजयजी म० ठा. २ श्रावक श्रावि- काओ हता। आ यात्रामा अमे जोयु के शुभ गणधरली ,क तूटी गई छे, सम्मेतशिम्ब उपरनी ३१ देरिओ, जल मंदिर, गंधर्व नालानी... धर्मशाला, अने. मधुवननी इवे. जैन कोठी, तथा त्यांना समस्त जिन प्रसादांनो वहीवट अजीमगंजना सेठ महाराजा बहादुरसिंह दुधेडिया श्वेताम्बर जैनना हाथमा छ । ते सिवायं नो पहाड़ नो वहीवट अमदाबादनी सेठ आणंदजी कल्याणजीनी पेढीना हाथमा छ । तेवीसलो उद्धार वांदराना वंशजोनी ज्ञाति एम मानती हो के जैलो धनाढ्य छ : ते धर्मस्थानोमा घणु धन खर्च छ, तो तेओनी पाले. 'फरी फरी धन खरचावचु जोइए अटले के वांदराओ ओ फरीवार पहाड उपर तीर्थ- कर भगवाननी चरण पादुकाओ हटावी दीधी, चोतरा अने देरीओ तोड़ी नाख्या। आथी जैनोने ते स्थानों सुधारवानी जरूर हती। बीजी नोंधपांत्र घटना ए छे के-इवे. जैनोए मधुवननी कोठीना जिनालयो बाली ढूंका, सम्मेतशिखर : तीर्थावतार नी रचना M गोठवी हती। शास्त्र विशारद जै० आ० श्री विजय धर्मसूरीना शिष्य शराक नातिना उद्धारक उ० मंगल दिक गणिना उपदेशथी कलकत्ताना नो रास १२३. गुजराती संधे हिंदना जुदा जुदा स्थानोना श्वे. जनोनी मददथी उपर बतावेल जीर्ण स्थानोंने सुधराव्यां मने जिन चिरणोनी प्रतिष्ठा तेोत्री ना हाथे करावी हती। चौबीशमो उद्धार यागमोद्धारक पू. आचार्य देव श्री सागरानंदग्विरजी म्हा-- राजे पोताना परिविार साये सं. १९८०-८१मां सम्मेतशिस्वर तीर्थनी. यात्रार पधार्या हता। तेमनी भावना हती के- (१) सम्मेत्तशिखरजी महातीर्थ नो मोटो जिर्णोद्धार करावदो । (२) बनारस शहेस्थी शिम्वरजी मुधना विहार गामोमां स्थाने स्थाने मदद अपाबी, जैनोने वसावा के जेधी साधु साध्वीओन त्यांना विहारनी सरलता रहे। खुशी थवानी यात छे के तेमना परिवारनी बिदुपी बालना चारिणी साचोजी श्री रंजनश्रीजीमाना प्रयनथी तेमनी पहेली भावना सफल बनी छे, इच्छवा लोग छे के तेमना परिवारना मुनिवरोना प्रय- नीं तमनी बीनी भावना पण सफल बने । तेमना परिवारना संघ मान्य बाल ब्रह्मचारी स्थविरा साध्वी श्री शिवश्रीजी म. ना विदुयी शिष्या सा० तिलकश्रीजी म. नी प्रशिघ्या वर्धमान तपनी १०० आंबेलनी ओलीना आराधक तपस्वी साध्वी श्री तीर्थश्रीजीना ( सांसारिक पुत्री) मुख्य शिष्या बाल ब्रह्म चारिणी विदुपी साध्वी श्रो-रंजनश्रीजीए पोताना २६ ठाणा साथे चौवीसना नाम-१रंजनश्रीजी म०२ रेवतीश्रीजी:

१२४ यो समेतशिखरजो , Mu ३ मलयाश्रीजी, ४ राजेन्द्रश्रीजी, ५ सुमंगलाश्रीजी, ६ लुत्रताश्रीजी, ७ रोहिताश्रीजी, ८ प्रगुणाश्रीजी, ९ वीरभद्राश्रीजी, १० धर्मानन्द- श्रीजी, ११ मोक्षानं दश्रीजी १२ शुभोदयाश्रीजी, १३ सुलक्षणाश्रीजी, १४ नरेन्द्रश्रीजी, १५ अभ्युदयाश्रीजी, १६ रत्नप्रभाश्री, १७ सुशी। माश्रीजी, १८ समदमाश्रीजी, १९ कैवल्यश्रीजी, २० करुणाश्रीजी, २१ सव्यानंदश्रीजी, २२ सेपुजितात्रीजी, २३ जयंकराश्रीनी २४ अमृताश्रीकी (वि० सं० २०१७ का०४०१६ गुरुबारे साध्वी श्री रजनश्रीजीए लम्बी मोकलेल पवना आधारे) वि. सं. २०१० मा मुबईना कुली नगरथी विहार करी, सं. २०१० चैं: सु. १०ना रोजे मधुबन पहोंची, चै, १५ना रोज सम्नेतशिखरजी महातीर्थनी यात्रा करी । त्यांना चबुतरा, चरण पादुका, तथा देरीओनी तुटी फुटी अस्तव्यस्त हालत निहाली । ते संबंधी मधुवननी श्वेताम्बर जैन कोठीना स्था-- निक मुनिम सांये बात चीत करी । संकल्प कयों के आं महातीर्थनो मोटो जीर्णोद्धार करावयो जोईए । सं. २०१०ना कलकत्ताना चौमासामा पं. प्रभुदास वेचरदास नो सहकार मेळवी, महाराजा बहादुरसिंहजी दुभेडिया (शिखरजी तीर्थ ना बहीबटदार ) साथे जिर्णोद्धार बाबत वार्तालाप करी, तेओनी संमतिथी कलकत्तामा स्थानिक जैनोनी " श्री सम्मेतशिखर तीर्थोद्धा- रक समिति" बनाबी। .. त्यारवाद सं० २०११मां सुरतना चोमासामा सुरत, कलकत्ता, मुंबई, अच्छारी, बाजीपूरा, मद्रास, अने अमदावादना धर्मप्रेमी जैनोने नो रास एकठा करो, तेमांथी बार उत्साही जैनोनी सं० २०११ जे०व० ११ना रोजे सुरत मां "श्री सम्मेतशिखर जैन तीर्थजीर्णोद्धारक चार समिति बनावा हती। आ समितिग. सं० २०११ आ. इ. १० थी सम्मेतशिखरजीमहातीर्थना जीणोद्धार कार्यनो प्रारंम कयों। साध्वीरंजनश्रीजी तथा तेमना प्रीति पात्र गुरु वेन तीर्थप्रेमी १० सुस्प्रभाश्रीजी ए अधाग प्रयत्न करी आ काममां अपूर्व मदद मपावी हती। परन्तु आवा अजोड साहसी साची सुरप्रभाश्रीजीए २० २०१२ वै० व ११ना दिवसे अमावादमा स्वर्गवास क्यों। मन्ते सम्मेतशिखर उपर ३१ देगओ, भने मधुवनमा जिनालयो वगैरे । को जीर्णाद्वार पूगे थयो। जल मंदिर वालु जिनालयन काम बाकी हत, अमदाबादना उद्यो- पति आगेवान शेठ कस्तुरभाइ लालभाईना वीजा पुत्र श्रेगिककुमार सं० २०१५ फा० सु० ने बुधवारना ता. २१-३-१९५९ ना देवसे जलमंदिर ना जिन प्रासाद शिलास्थापन कर्यु हतुं । खुशी थवानी वात छे के-ते पण जीर्णोद्वार पूगे थयो। अने ती जिन प्रतिमाओ पादुकाओ वगैरे पण तैयार थई गयां छ । आंधी सम्मेतशिखर जैन तीर्थ जीर्णोद्धारक प्रचारसमिति नो आनइ भरी विनंतिथी पू० आ० आनन्दसागरसूरीश्वरजी ना पचर आ० श्री माणेकसागरसूरीश्वरजी म० आदि ठाणा.... नागपुरधी, अने साबी रंजनश्रीजी आदि ठाणा २४ अमदावादयी. विहार करी, सम्मेतशिम्बरनी तलाटी मां मधुवनगां चौवीशमा उदा- रनो अंजनशलाका प्रतिष्ठा प्रसंगे पधार्या हे।

श्री समेतशिखरजी श्री शिखरजी पहाड वेचाण अंगे कंडक शिखरजीनो पहाड वेचाण लेवा अंगे श्री आगमोद्वारकनी श्रुत- उपासना पण वाचवा मारी भलामण छे. कारण केति वन्वतनी मुंबई वासीओ अने गुरुदेवश्रीनां मुखनी वात छे के श्री शिखीनो पहाड बेचाति लेवामां अथाग प्रयत्न आगमोद्धारकोनो छे. .. लि. उपसंपदा प्राप्त शिशु कंचनविजय. ..

नो रास १२७ तीर्थोद्धार तीर्थ रज रंजीत थई रे,. भविक रंजन हेत। उद्यम, तो रंजन करे रे, तीर्थ उद्धारण हेत ॥ १॥ रंजन' कलकत्ता करो रे, समिति करी रंजीत। आत्मा रंजन करे रे, रंजन आत्म काज ॥ २ ॥ तीर्थनी रंजने भली रे, आवे ते. तीर्थे. ताम। महोत्सवमा रंजीत थया रे, रंजन भव्य लोक ॥ ३ ॥ आनंद माणे के करी रे, .. तीर्थ प्रतिष्ठा एह । देवेन्द्र कैलासनो रे, चिदानंद रंजन थाय ॥ ४ ॥ साध्वी श्री रंजनश्री । १ रागी, साधी रंजनश्री। २ भन्योना आत्मा । ३ साध्वीश्री रंजनश्री। पोताना आत्मा माटे । १ साध्वीश्री तीर्थश्री शिष्या साध्वीश्री रंजनश्री। ५ साध्योश्री रंजनश्री। ६ आ. श्री आनंद सागरसूरिश्वर पट्टधर मा. श्री माणेक्यसागरसूरीश्वरजीम. -- 产

Shri Samet Shikhar Parthnonath Itihas

Author
Sahavi, Ranjan Shri Ji
Title
Shri Samet Shikhar Parthnonath Itihas
File name
Shri Samet Shikhar Parthnonath Itihas
Text
OCR done
Citation
1960
Published
2011/03
Publisher
Jinardwar Samiti., Shri Samet Shikhar Mahatirth
Language
Sanskrit
Pages
145
Library
Shri Jain Swetamber Khartargacch Sangh, Jaipur
Classification
Devotional
DLI number
550652
Barcode
4990010031471.00
Scanning centre
C-DAK, Kolkata
Digital publisher
Digital Library Of India
VMLT id
nXS5tFIyPBW
Download PDF

Shri Samet Shikhar Parthnonath Itihas