·No text on this page.

·శీసు.
శ్రీరంగనాథపరబహణేనమః
Ⓡ గ్యా ముసమునివరాయనమః
శ్రీమతెరామానుజాయ సమః
శ్రీమ నిగళూంతమహా ఔశికాయనమః
శ్రీమద్విశిష్టా రే ్వతసిద్ధాంత నిధాE రణధురంధర
శ్రీభగవద్రామానుజమునివరవిరచితె గద్యతయేశరణా
గత గద్యపరహిమక పృథుగ్యధి కారః ప్రథమ :
శజ్ఞ గడ్య శ్రీ వైకుంఠగద్యాఖ్య మితగద్యాధికారోది
తీయః TVభN: ద్యామునమునిప్రణీత చతుశ్లోక్యధికా
ర స్మృతీయః శ్రీమదాళవందార్ స్తోత్రాఖ్య స్తోత్ర రత్నా
ధి కొరశ్చతుథకు
34 28 34 న శ్రీ సున్ని గమాంత సహా దేశిక విరచితా
షాంటి ప్యారహస్య రక్షానామకత్వాదేక త మే
శనీయానీ ఆ మహన్నీయమ నా డేకత సంయోజితాని-
శ్రీ చతుశ్లోకీ, ష - శ్రీ సాలగ్న భాష్యం
శ్రీ గవ్య తయభా ప్యం | 84 897 మ్
నా నా దేశానిత విద్యకు సక సాహ్యేన థామతి ప
రిశోధ్య ను నహీశూరపురీమధ్బవిద్యోతమాన దీ
వ్యరశ్న సింహాసనారూఢ శ్రీకృష్ణరా జెంద్రా తన
శ్రీధరాఖి కాంచక పత్య జయ్యంగార్యెణ
మహీశూరపురీ శుధ్య రారాజమా నాయామ్
విద్యా తరంగణ్యాఖ్య స్వీయము ద్రాక్షర శాలాయామ్
ముగ్రాపితం సద్విజయ : తమామ్.
ఇదానీ మేతనూల్యం పొదొనరూప్య ద్వయమ్
అవలకు
H
alitha
సకొందాం

·ప్రతిపతి గద్యతయభాష్య శుద్ధాశుద్దపత్రికా పుట (పక్ష్కి | అశుద్ధం శుద్ధం ! పుట |పత్ | అశుద్ధ శల్యం కామ సహ గా రాశీయశ్రీ శ్రీయశ్ళీ || -9-9F | 03.సహా శిరనా రనా అ విశిష విశిష్ట అదె దైశ్చి, వీరూ ఆ రేత రేశ్యాత 307 3 ప్రపత్తి DXX 7 కి ప్పో ంగ్ ప్రకారం ప్రకారం 'XF M పత్య అంతంభిషణ భీషణ 9 బిభాష భిభాష Ans : కృతా కృతి! - 9 3 పూణ 1 గ్రహాణా హాణా కణస్య 204 03 గృహీతృ Xjహీతృ ం ఆడొ ఆభో 3 ఆ ఖ్యాతం ఖ్యాతః 920 -19 కురు అంజ..త్వరితం త్పతితం సత్య పూణ ంలో కరణప్య Com Part-1 ఆ.. m A sacred ROCK 1 రంగనాథపరబహణనమః ·పృథుగద్యాధికారః. మూ—పారమార్ధిక భగవచ్చరణారవిందయుగ భై శాంతి కాత్యంతిక పరభక్తిపరజ్ఞానపరమభ క్తికృతపరిపూణాక్ నవరతనిత్య విశద తమానన్య త్తరక్షణా వచ్ఛిన్నరూప స్యేష్టత్వమభి ఎత్యకృతత్వ వ్యప దేశః. తస్య ముఖ్యత్వంతుయోగవిశేషజన్యానుభవే - నన్వి హోపాయభూత పరభ క్త్యాదిభిముక్తిదళానుభవస్య కృతత్వం ముఖ్య మేవాస్తు తథాసత్యుప రిశ్లోకత్రయోదితజ్ఞానస్య స్థానత్రయోదిత పరభక్తేశ్చ ప్రాథకానముపప ద్య తె, తదథకంచ యథాభాష్యం సంప్రతిపన్నాంగపప తీరిహపార్థి తాస్యాత్ మైనం ప్రకృతింస్థూలసూక్ష్మరూపాం విసృజ్యతదానీ మేవ మత సాదలబ్ధమచ్చరణారవిందయుగళి కాంతి కాత్యంతిక పరభక్తివ రజ్ఞానేత్యాది వక్ష్యమాణనరూపతయా తదనుగుణమిహ వ్యాఖ్యా తుముచితత్వాత్ - నచభగవతపత్తేస్స్వతం తతయా మోక్ష సాధన త్వం నా స్త్రీతి వాచ్యం, శృతి స్మృతిభగవచ్ఛాస్తేషు తత్స్వాతంత్య దృష్టః 'యోహాణమి' త్యాది కేహి శ్వేతాశ్వతరమం ఆ హిరణ్యగ భాళది కారణభూత పరమపురుష శరణాగతిముక ముక్షవాణా మను షే యేతి ప్ర తీయ తె- నచక్వచిదంగత్వ దర్శనార్గురులఘువికల్పానుపప త్తెశ్చాత వ్యవహిత సాధనత్వంకల్ప్యం, అధికారిభేదెన వ్యవస్థాపనా ల్. తథాచొపబృంహితం బ్రాహపురాణ ' శరణం త్వాం ప్రపన్నా యే ధ్యానయోగవివజిక్ తాః | 'తెపి మృత్యుమతికమ్యయాంతి తద్వై ష్ణవంపదమ్ ఇతి, అహిబు థ్నే నస్పష్టము క్తమ్ • య ద్యానశామ కామేననసాధ్యంసాధనాంత రైః | ముముకుణ్యత్సాంఖ్యైన యోగే సనచభ క్తితః | ప్రాప్యతే పరమంధామ యతొ నావతః లేయతిః | తెన తెనాప్య తెత త్తన్న్యా సేనైవమహామునే | పరమాతాచ తెనేష సాధ్య తేపురుషోత్తమ, ఇతి ప్రపత్తియోగళ్ళ అవిలంబిత ఫలప్రాప్తిప ర్యంత ఏవోదాహృతః అహమ స్మ్యపరాధానా మాలయోకించ నొz గతిః | త్వమేవొపాయభూతొమే భవేతి ప్రాథక నామతిః! న .

·శ్రీమదహాస్య రక్షాయామ్. ప్రయోజనానవధి కాతిశయప్రియ రణాగతిరిత్యు కాసా దేవె ఏక్ ప్రయుజ్య తామ్ || తస్యానుబంధాః పా పానన్న ర్వెనశ్యంతితత్ప్రణా దితి అత్రో పి త్వమేవొపాయభూలో మేభ వేత్యాదిభిర్న్యాసా తకత్వం సూచ్యతే ' తెషాంతుతపసాంన్యాస మ తిరిక్తంతపళ్ళు త మితి చాహ న్యాసశబ్ద స్య చాతశరణాగతి విషయ త్వందర్శితమ్ " నిక్షేపాపరపర్యాయోన్యాసః పంచాంగ సంయుతః !స న్యాసస్యా గఇత్యుక్తశ్శరణాగతి రిత్య 'పీతి “ న్యాస ఇత్యాహుమనీషి. కొబాహాణ మిత్య త న్యా సబ్రహశబ్ద సామానాధిక రణ్యం త్యన్య పరమ్ ఏవం స్వతంత మప త్తిసిద్ధే 'భక్త్యా పరమయా వాపిప్రపత్త్యా వామహా మతె 1 ప్రాప్యోహంనాన్యథా ప్రాప్యొమమ కైంక ర్య లిప్సుభి రితి వికల్పాపి వ్యవస్థిత విషయంపపద్య లే, శ్లోక తయోదిత జ్ఞానాదికమ వ్యతస్వయం ప్రయోజనతయా పాథ్యణ తఇతి నవిరోధి నచ ప్రపత్తి స్వాతం తెభాష్య విరొధః, తథాహి (చతుర్విధాభజం తెమాంజనాస్సు కృతినొజు నే' త్యా దినొపాసనస్యేవ పుషదనస్యాపి ' తావదాత్తి స్తథావాంఛాతావనొహ స్తథాసుఖమ్ II యావన్నయాతిశరణం త్వా మ శేషాఘనాశనమ్ | ప్రపత్తేశిక్వచిద ప్యేవం పరా పేధానవిద్యతే | సాహిసర్వతసర్వేషాం సర్వ కామఫలపదె • త్యాదిభిస్సర్వాభిమత సాధనత్వావగ తెః-సర్వఫలసాధారణమపి చరమశొకవిధేయం తత కృష్ణాపాయవిరొధిపాపనివతః నరూపోదాహరణవి శేషె ప్రదర్శయా మాస - ఇహతుసాధ్యాంతర సాధనాంతరరహితమంత వివరణప్రవృత్త త్వాత్పా 9 ] విరోధినిరస నాథళా తయోదాహరతి తసాన్నొ పాయభూ శపరభక్త్యాదిక మిహోచ్య త ఇతి సిద్ధమ్- పరభక్త్యాదిభిస్సాధ్యమనుభవా దికం తదభావి ప్రపత్తిమా ట్రైణ మేభవత్వితి వివక్షాయాఃప్రస్తుత వి రోధాభావెపి వక్ష్యమాణానుసా రేణ వినక్షా స్తరం దర్శితం ఆS " పచ్చందనంగద్యం ఘోష్యంతుపరరంజనమ్ || ఇత్యా విలధియో ప్యెవం ·అం3 పృథుగ వ్యాధికారః. మూ~-భగవదనుభవ జనితానవధి కాతిశయ ప్రీతి శారితా ? షావస్థాచితా ప్రసీ దెయుఃప్రమాణత:- పునశ్చముక్తానుభవం పరిపూణే: త్యాదిభిష డ్భిర్విశివ. అత హిముముక్షనాణాం భగవదనుభవవి శేషెషు యథా సంభవం సుకృత తారతమ్యేన పరిమితాకారగోచరత్వం ఖద్యోతస్ఫు రణవల్ సొంతరత్వం కంచిత్కాలంనిరంతర త్వే పిసారస్వతసౌతొ న్యా యెన విచ్ఛిన్న ప్రవాహత్వం సామాన్య తస్సర్వవిషయ ల్వెపి పరోక్ష రూపత్వం స్వయంపియ ల్వెపి మధుర భేషజనమేన ము కిరూప స్వ ప్రయోజన సాధనత్వబుద్ధ్యా ఉపా దేయత్వం అతఏవసావధిక ర సత్వం చస్యాత్ -నిశ్శేషనివృత్త ప్రతి బంధస్యతు నత ధేతి భావః - అత ప్రీతి హేతుత్వాభిధా నెపి తదథః బుద్ధ్యాపా దేయత్వాభావాదనన్య ప్రయో జనత్వమనిరుద్దమ్. తత హేతువనవధికాతిశయప్రియత్వం భగవదనుభ వెత్య నెన ముక్తాపాషాణకల్పత్వ పక్షస్సా ఎత్తమాత్రా నుభవోనిగు ణప్రాప్త్యా దీవాదశ్చ వ్యుదస్య తె- సర్వవిశిష్టహాను భవే ప్రధానాను భాన్యంచ వ్యంజితం- అత్రా నుభవజనిత ప్రీతి ర్నామనిరతిశయానుకూ లోయం విషయోమయానుభూయత ఇతి స్వయమపి నిరతిశయానుకూ ల్య వలీకృతాథః త్వబుద్ధిః - కృతార్థా సీత్యమన్య తెలివల్ సాచ సామ 19 నువృత్త్యా ప్రతి కణ భౌవినీ ప్రవాహవి చ్చెదరహితాచేతే , కె. అ న్యే తుపీ స్వరూపతొ నువృత్తత్వాపి పూర్వవదనుభవ స్యేవ ప్రయో జ్య ప్రయోజకాకారవిభాగిన జన్య జనక వాచొయు కిరితి- అస్యాశ్చ ప్రీ తేరనవధికాతిశయత్వం పీత్యంత రా సెక్షయానికృష్టత్వ విరహాల్ , ఈశ్వరస్యనిత్యా నామపిహినము కేభ్యోతిశయితాపీతిః ' శోత్రియ స్య చాకామహతస్య-భోగమాత సామ్య లింగాచ్చే • తిసమానభోగత్వ స్థాపనాల్ ఈశ్వరనిత్యముక్తభోగా నాముపచయాపచయ తారతమ్య వాదయోరపన్యాయ మూలత్వాచ్చ కైంకర్యస్య భగవదిచ్ఛా కారిత త్వ ·మదహస్య రక్షాయామ్. మూ- శేష శేష తైక రతిరూప పి • సహషణ యిష్యామీ, తితతీ త్యుద్దేశేన ప్రవృత్త ల్వెపిచ ప్రీతి కారి తెత్యాదినా ( యథాహం కేశవెవృత్తిమితి న్యాయాల్పీ 9 తే: ఎ రకత్వాతిశయెన స్వరసప్రవృత్తిర్ని యోగ నేర పెక్ష్యంచ ద్యొ త్య 3-ఏ వంపీ త్యైవ ప్రవృత్తస్యాపి కైంకర్య విశేషెషు స్వామ్యభిమ తవి శేషా స్వనురొధనీయాః తాదృశ మేవచ క్రైంకర్యం • ఏతత్సామగాయన్నా జక్షశ్రీడనమమాణ స్త్రీభిర్వా - సయది పితృలోకళామోభవ త్యాదిష్వప్యు క్తమ్ - అశేషావస్థాశజేన పరవ్యూహాదయస్థానాస నశయనాదయో జగత్సృష్ట్యా దయశ్చ భగవతోవస్థాః, స్వస్యచ సశరీ రత్యా నెక శరీరత్వ రూపాగృహ్యంతే కైంకర్యస్య త త్తదవనౌచితత్వం యథాలోకం యథాగమంచచామర గహణాదినాభోక్తృతయాభోగ్య తయాచసన్ని ఛాయకృతత్వాత్. అశేషశేషతాఆ త్తనఆ తీయస్యచ స ర్వస్యపర శేషభావః యద్వాసర్వపకార శేషనృత్తిరనంత గరుడాది ప్రతినియతాధి కారకృత్యేషు ముక్త స్వేచ్ఛాఏరహాల్ ఇష్యమాశేష్వపి సర్వేషు సవరదాభవతివ్విధాభవతితి ధాభవతి అనెక ధాభవతి. తావం తిచకే రూపాణి భగవాక్ దెవకీసుత, ఇతి ప్రకారేణ శేష శెషిణార్యథా భిమతరూపపరిగి హెణము క్తస్యస్వాభిమతసర్వ శేషవృత్తిస్స్యాదేవ- తస్యా మెక శబేన స్వప్రయోజన ప్రా ధాన్యవ్యు దాసః అథవా నిత్యా నాం ముక్తానాంచ భగవతీతిఫలాసుసర్వాసు శేషవృత్తిషుపరకృతా సుస్వకృతాసుర ప్రీత్య విశెషోవివక్షితః • నిత్యాభివాంఛిత పరస్పరనీ చభా వైః యాభి స్త్వం స్తనబాహుదృష్టిభిరి వె' త్యాదిన్యాయాచ్చ ఏ కరూ పొవారతి రేక రతిః కాలభై దీన సంకోచాద్య భావాల్ రతి రిహ ప్రీతిరిచ్ఛావా. తయాహేతుభూతయా కైంకర్యం నిరూప్యత ఇత్యభి ప్రాయణ రూపశబ్దః శేష తైక రతిరి త్యె తచ్ఛీ వైకుంఠగ ద్యేపరిచ ్య కమనోరథ ఇత్య నేన వివృతం ఆత్రానుభవరతి కేంకర్యశశ్లేషు జ్ఞానచి ·పృథుగద్యాధికారః మూ-- నిత్య కై జ్కుర్య ప్రాప్య పేక్షయా పారమాధిక్ కీ భగవ చ్చరణారవింద శరణాగతిర్య థావస్థితా కీషా ప్రయత్న కమళ్ళ ప్రకాశితః యద్వా శేష తైక గతి రెవరైం కర్యస్య ప్రధానం స్వరూపం తత్పరీవాహతయాతువ్యాపారాంత రాణి భవంతీత్యభి ప్రాయః ప్రాకృతిప్రళయాదిప్పష్య విచ్ఛిన్న ప్రవాహత యా అతత్య కైంకర్యా ద్వ్యావృత్త్యధణం నిత్యత్వోక్తిః ప్రళయేన వ్యథంతి, చేతిగీతం-స్వామిసమాదేశా పెక్షిత్వాచ్చొదిత కారీకింకరః - తస్యవృత్తి: కేంకర్యంతస్యాన్యైదుః పాప త్వెన అలభ్య లాభత్వ సూచనాథణంఇతః పూర్వం ప్రాప్తరభావాత్ ప్రాప్తప్రాప్తి పక్ష వ్యు దాసేన అ పెవోహణ త్వజ్ఞాప నాథంచాధిక ప్రాప్తిశబ్ధః " సంప ద్యావిభాయిన* ఇత్యాదికంహినిత్య సిధైష్వెవాకా రేషు ముఖ్యం నతు సౌధ్యే నిరంకుశజ్ఞానవికా సేతత్పూర్వక వ్యాపా రెచ తతునివృత్త ప్రతి బంధస్వరూపొపాధికత్వ సూచనాథఁ 'మావిస్స్యుమః మసహజకైం కర్య విధయ' ఇత్యభియు వేరు'కం- ఆత్తాభిమానానుగుణ పురుషాధిక వ్యవస్ధయా 1 భగవత్పారతంత్ర్యాది పబుద్ధన్య సుఖాయ లె-ప రేచ్ఛా యత్తభూమ్నోషి స్వేచ్ఛాయాఅవిఘాతతః | సర్వంపరవశం దుఃఖమి త్యాద్యం నాత్ బాధక ం- స్వతశ్శేషత్వ కైంక ర్యెనకు వ్యసుఖాము హె || కమః జత్వాత్తథాత్వస్య లో కేచవ్యభిచారతః | మహానందమ హిమ్నాచ పొగ్గుఃఖాపేక్షణాదపి | మోహదుఃఖితథాస్యా తా మితి మూఢవిజల్పితమ్- సుఖస్య మోహనత్వంహి తామసత్వాడ్యు పాధిభిః| సుఖాయచ భవెత్కా ఎపి పూర్వదుఃఖాభిమర్శనమ్ - ఏవ మిహా పెక్ష యేత్య తం వ్యాఖ్యేయేరిపబృంహణచతుథ్య: భి హేతస్య వషంఛ నం- భగవతే ఏవశరణ్య త్వా వక్తయ్యే దివ్య విగ్రహస్య శరణ్య గుణాదివ్యం జకత్వం చరణహణస్య కృపొ త్తంభక త్వాతిశయే నానతిక 9మణ హే తుత్వం చాభి ప్రేత్య చరణ శబ్దః - అరవింద శబ్ద ఉపాయదశాయా మవి ·అంట కీ శ్రీమదహస్య రక్షాయామ్ భోగ్యత్వం సూచయి. అతఛగనచ్చబొనిర పెక్షరక్షణాపయికాకా రపౌష్కల్య పదశః కః- కృత్స ్న విదపి భాష్య కారః ప్రమాయప నాశ నాయ పొరమాథిః కీ యథావస్థి తెతి సామాన్య తోనిది? శతి ' త్వమేవ మేవరం వృణీష్వ యంత్వం మనుష్యాయ హితతమంమన్య సే యుద్ధితంమ మదేవేశ తదాజ్ఞాపయమాధన' ఇతివల్ , ఏ తెన భగవతప త్తిరోక్ష సొ ధనమి త్యె తాన నయా సిణీ తం సాయత్స్వరూపాయత కా రేతిచన జానే అత స్వయెనవత్సలత, మోక్షాథం భగవత్ప్రపత్తేస్స్వరూ పొదికం యథాప్రమాణం జ్ఞాపయిత్వాను షాపనీయోహమితి విశేషని షూషణ రహితానామపి విజ్ఞాపనప కారశ్నిక్షితొ భవతి, ఏవం సొమా న్యత కే సి సర్వజ్ఞానర్వహితైషిణీ జెవీస్వయమేవ సర్వంవిధానృతీతి తాత్పర్యం " దేవానాం గుహ్యముక్త • మిత్యాద్యు క్తంగోపనీయ తమ త్వం- తత ఏనతత తత తదనుగుణని దేశ శః - ఏప త్తిస్స్వరూపొ దేవుణ రవగాహత్వంచ సామాస్యని దె? శనద్యొత్య తే- ననుసర్వలోక సర్వా గమప్రసిద్ధాయాః ప్రపత్తేశిక థం దురవగాహత్వం - ఇత్తం కెచిద్భక్తి ప్రపత్ర్యావ్యతికరితపయోగా దైక్యమిచ్ఛంతి లక్షణ దాచ్ఛేదమి చ్ఛంతోపీ కేచిత్స్యాత, త్యెణ ము క్తిసాధనత్వం, నానుమన్యం తె అ న్యెతు స్వాతంత్ర్యాభ్యుపగమేపి షడ్విధాశరణాగతి రితి వచనా "ధాదాగ్నేయాదిషట్కవత్సం భూయసాధక త్వమాహుః- తలై వషణ్ణం ప్రత్యేకం సాధనత్వమప రే తే ప్వెవయ ఇష్టం కెచి తల తిప యో పేక్షయా కతిపయపరిగా హిణః నియ లైక సంగ హెపి స్వరూప న్యా సమాతత్వం పాథః నాభరన్యాసయో రన్యతరమాతత్వ తయో రెవ యథేష్టమంగాంగిత్వం వికల్పంతొ కెచి దాహుః, ఇత రేచ ప్రప భైరవిధేయుజ్ఞానరూపత్వ మనివారణాది రూపత్వం దక్షిణాజ్ఞాది హేతు క భరవ్యా సావిశిష్టశ్యం అనంగత్వం ద్వితాద్యంగత్వం సర్వధమణస్వ రూపత్యా గాద్యంగకత్వం భ క్తియోగవదాశ్రయాణాదనువర్తనీయత్వం . నుకో ·Jc పృథుగద్యాధికారః. కమణ యోగాద్యంగకత్వం ఆగబ్ధ కార్యపుణ్య పాపనివతక"నాక్షమత్వం కింబహు నా గృహాగమనాంజలి ప్రణామాది మాత తాంచ ప్రతిపాద యుతి- ఏవ విప) ప త్తియోగ్య తయా దుష్కరః ప్రపత్తెనిక్ ష్కషణ: తహ కథుసా ముచ్చ తే తత తావద్భక్ష్యేక్యా దిపక్షాన్ని క్షేప రక్షాది పు నిరాకాషణ, పాడ్విధ్యో కిరపి “ న్యాసః పంచాంగసంయుత • ఇ తిబలాదష్టాంగయోగో కివదంగాంగి సముచ్చయేన స్థాపితా - అతఏవ హి • షడుగంతము సాయంచే త్యాదిక మపి సంగచ్ఛతే స్వరూపన్యా సస్యాత్రా పేక్షిత త్వేసి “ ఆత్తాత్రేయ భర న్యాసః త్వయి నిహితభరా స్త్రీ సొహంయతః తవభరోహమకారిషి ధామిణ కై రిత్యాదిప్రమాణ సం ప్రదాయెర్ఫరన్యా సప్రాధాన్యం సిద్ధం యదప్యు క్తం భరతమునినా 'అ నన్యసా ధ్యై స్వాభీషైమహావిశ్వాసపూర్వకం తదేకోపాయ తొయా ప్రపత్తిశ్శరణాగతి” రితి యచ్చాహిర్బు ధ్న్యైన సాధక నామతిశ్శర ణాగతి రితిత శ్రాపిపూర్వో క్త ప్రమాణానుసా రాదనన్య సాథ్యత్వత దెకోపాయణ ్వ క్తితాత్పర్యాచ్చ ప్రాథః నాపూర్వక ధర న్యాసా త్త కత్వ సిద్ధిరి త్యే షాదిక్ అలౌదురవగాహత్వ ద్యోత నాయపాఠమాధః కీ త్యాది సామాన్యని దేశ ఉపపన్న ఇతి | ఏవ మీ దృశభరన్యాసా తక తయా శరణ్యత్వోపయుక్తాకార విశిష్ట పరతత్త్వ విషయతయాచనిరూ ప్యాయా మస్యాం ప్రపత్తా స్వరూ పతో విషయతశ్చ తమఃకార్య వైపరీత్యవిర హఃపారమార్టిక త్వం వకారతొంగతశ్చ రజ కార్య ప్రకారపకా రాన్యథాభావ రాహిత్యం యధాప్రమాణం ఫలసంగకతృత్వాదిత్యాగ శ్చాత యధానస్థితత్వం రాజస తామసబుద్ధి ప్ర కారశ్చ " యయాధ ర, మధమణంచ అధమణంధమణ మితియే "కాభ్యాంగీతః- ఏతే నాప్తాగమసిద్ధత్వం నిత్యా గమసిద్ధ ల్వెసి పురుషబుద్ధ ్యన్యథాకల్పితత్వం చ నిర స్తంభవతి- ఏవుతువ్యాఖ్యాతం వ్యాసా ర్యై:- పారమాథిక్ కీతి తమః కార్యవ్యు దాసః- ఆనుకూల్యా దిశరీరవతి తద్ధితస్యా ఉపాయాంత ·మదహస్యరక్షాయామ్. మూ-2 విరతాస్తు మే- అస్తు తె-తయైవసర్వంసమ్పత్స్యతే- రెభ్యో వ్యావృత్తుస్వరూపం- యథావస్థి తెతిరజ: కార్యవు దాసఃప్ర పత్తవ్య విషయసంబంధరూ పః ప్రకారఇతి అవిర®. ఆమోక్ష దానా డవిశాంతవ్యాపారేత్యథ58- వ్యాపారశ్చాత్యశరణ్యప్రసాడవి శేషఏవ సకృదేవహిశాస్త్రాథకు, సకృదేవ ప్రపన్నాయ,నను ప్రపన్నస్సకృదె వనాథే, త్యాదిబలాదంగతః స్వరూపతొవానువృత్తిరిహన వివక్షితా వ్యా ఖ్యా యే ప్రపద్య ఇతి వతణయానని దెశ స్వసుష్ఠాన కాలాభిప్రా యః- వ్యాపారానువృత్తికథనాత్తు భాష్యో దాహృతభ క్త్యంగ పపత్తి వ్యవచ్ఛెదః సాహిమధ్యా సాధనరూపం ధ్యాంతరముత్పాద్యవిరతవ్యా పొరాభవతి- తదెవతుము కింసాధయతి, ఆ స్తిత్యా శాస నేన భగవత పత్తిః స్వరూపతోపి స్వాదుతమత్వం సూచ్య తె, మే, అకించనతమస్యా నన్య శరణస్య ఏవం విజ్ఞాపెతాయా విష్ణుపత్నా ప్రతివచనం నిబధ్నా తి- అస్తుత ఇతి రావణెపి “తెన మైతీ భవతుత • ఇతి వాదిన్యాశ్శరణా గతవిషయె క్షేము త్య సిద్ధమిదఁవర ప్రదాన వాక్యమిత్యు త్రైక్యవో క్తం తెమయిన్య స్తభరస్య మయాస్వీకృత భరస్యచ - ఉపాయదాన మేతస్యా స్తదిదంపతి సమతమ్ | యథాతస్యాః ప్రసీదంత్యాః హారదా నం హనూమ తె- భగవత పత్తేః పూర్వో వీనిత్య కేంకర్య ప్రాప్తి ప ర్య స్తఫలావినాభావమాహ, తయైవసర్వం సంపత్స్యతఇతి ఏవకారే ణా లోపాయాగర వ్యవధాన నేర పేక్ష్యం ద్యోత్య తె. యద్వాఅస్తుత ఇత్యేతావ లైన పర్యాపేస్తయై వెత్యాదికం విభీషణసహాగత రాక్షస న్యాయేన యథాభిమతానుబంధిరక్షణాభిప్రా యం - ఆడవాళైకత యోదిత జ్ఞానిత్యాదిక మతపరచయతా థE యిస్య తే తత్సర్వమిహ సర్వసభ్రాధః- ఉకైవసహవక్ష్యమాణ మనుక్తంచ అనుబంధిగక్షణము భిమతత్వా విశేషాత్సంకలయ్య చోచ్యతే, సంపత్స్యత ఇతి భవిష్యన్ని దెశః ప్రపత్త్యన ఘోరక్షణ ప్ర భృతిత త్తదుచితకాలాశ్రయః వదా Ed ·పృథుగద్యాధికారః, అఖిలహేయ ప్రత్య నీకకల్యా ణైక తాన స్వేతరనమ స్తవస్తు విలక్షణా సూత్వవ్యంజకం చెదంవాక్యద్యయం, ప్రియవాగ్దానశీలో హివదాన్య :- ఏవం శ్రీమచ్ఛత్రాభి ప్రేతమర్థముపయోగవి శేషపర్యంత ముదాహృత్య పౌష్యత్వపాపకత్వోపయుక్తసర్వాకారనంగా హకం నారాయణ శబ్దంవ్యా చిఖ్యా సుః తృతత్పురుష వృత్తావయనశధణం బహువీ హావన్య పదాథకంచ దివ్యాత్మ స్వరూపం తావదాహ • ఆఖ లేతి • అత్మ సంబుద్ధ్యంతప్రయోగా ద్వ్యా ఖ్యే యేపి తథా ల్వెన తవ(త్వత్) శ బాధ్యాహారఇతి కెబెత్ , ' శ్రీమన్నారాయణ స్వామిన్ని త్యాదౌ మం న రెచ తద్ధృష్టం, అన్యెతు ప్రాథక నానుగుణ తాత్పర్యానుసా రెణ సంబుద్ధిరిహ ప్రయుజ్యతంత్యాహుః - అఖిల హేయమత్య నీకత్వం అఖిల హేయాత్యంతాభావవ త్త్వం తెన కతిషయ హెయరహితే భ్యోవ్యవచ్ఛెదః కల్యాణైక తానత్వం, కల్యాణానాం సర్వేషాంగుణా నామస ధారణాశ్రయ భూతవిస్తాంత్వం - నిత్యాదీనే 'మపీ సర్వమంగ భగుణత్వం • సమస్త హేయరహితం విష్ణ్వాఖ్యంపగమ పదం, లెజ్" బ లైశ్వర్య మహావబోధ సువీర్య శక్త్యా దిగుణైక రాశిః - సచసర్వగుణా పే ఇత్యాది ప్రసిద్ధ ఉభయలింగాధిక రణాథః ఉపయోగాతిశయామ్రథ మమిహో క్తః ' నరాఠీతాని తత్త్వానీ ' త్యాద్యుక్త కారణత్వాదిశంకి తమచిద్గతం చిద్గతంచ వికారాపురుషాథాదికం పంతొ పెక్షాది ప ర్యంతమవద్యం నకించిదవ్యస్యా ప్తి- నచకల్యాణ గుణెష్వస్యా విద్యమా నః కశ్చిదిత్యథEి. పశ్చాత్తుజ్ఞాన బలాది గుణో కి రెతద్యివరణమ్- స్వ రూపనిరూపకం జ్ఞానత్వాదిక మప్యత కల్యాణ శతైన సామాన్య తస్సం గృహితమ్. ఏవంనగుణ నిగుణశుత్యొర్విషయభే దేనావిరొధాత్కు దృష్టిపక్షశ్చ నిర స్త్రయద్వా. కల్యాణైక తానం ప దేశభేదాన కాలభే దేనాప్యక ల్యాణత్వ సహితమిత్య థ - జ్ఞానానందస్వరూ పెళితు తద్వి శదికరణం జ్ఞానతయా2 2 నందతయాచ కాత్స్యాణనక ల్యాణ మిత్యు ·శ్రీమదహస్యరక్షాయామ్. మూ, -న సం నానం దైక స్వరూప కంభవతి , జడాద్భైగ్యాత తికూలో దాసీన రూపజ్ఞానాభ్యాంచ న్యన చ్ఛేదాయ జ్ఞానత్యానందత్వయోరుభయోరప్యు క్తి, ఆనందక ల్యా ణశక్జా స్వపరా పేక్షయానుకూలత్వం దొబూతః. ఏవం ' ఆనంచాద యఃప్రధానస్య అక్షరధియాంత్వవరోధః ' ఇత్యధికరణోక్తం స్వరూ పనిరూపక వగE ద్వయం వ్యంజితం భవతి అధవా హేయమత్యనీకమా శ్రితానాం యధోపాయం స్వేచ్ఛయా హేయనివతః కమ్-తధాసతిలొ కె స్వసంకల్పాయ త్త హెయస ద్భావస్య నవిరోధి నచవిరుద్ధఘటనశక్తిక ల్పనా, స్వరూపమా తెణ హేయనివత్య కత్వ స్యానంగీకారాత్ అ న్యథాతి ప్రసంగాల్, కల్యాణైక తానమాశితానా మభిమ ఔషుక ల్యా జె స్వేకావం అనిష్టసివతః ! మిష్ట పాపకం చేత్య ధకః - స్వస్యనిర్ధా షమంగళ గుణాకరత్వ మధ్య త్రాథక సిద్ధమ్ ‘ ఫలమత ఉపపత్తే' రి త్యధిక రణాథః శ్చ దర్శిః- శ్రీవిధానాం చేతనా నామచేతనా నాంచప రాధీనత్వాదిసామ్యా దేవంభూత 3వ స్త్వంతరం నా స్త్రీత్యభిప్రాయెణా హ స్వేతరసమ స్తవస్తు విలక్ష శాలి - ఏ తెనజ్ఞానభోగసామ్యేపి సర్వ ప్రకార సమని షేధస్సిద్ధః • నిత్యం విభుంసర్వగతం సుసూ.క్షమ్- విశ్వ మే వేదంపురుష ' ఇత్యాది పసిద్ధం ఆవిధపరిచ్ఛేద రాహిత్యం ప్రా ధాన్యతః పృధగాహ - అనం తెతి - సర్వవ్యాపిత్వాద్దేశపరి చ్చెద రా హీత్యమ్, సర్వకాలవర్తిత్వాత్కాలపరిచ్ఛె దాభావః - సాక్షాత్పరం పరయావా సర్వ ప్రకారి ల్వెన సర్వనస్తుసామానాధిక రణ్య స్వాహణ త్వాద్వస్తుపరిచ్ఛేదవిరహః, యేన కెనాపి పాశస్తేశన స్వస్తాదుత్కృ షైః కైశ్చిద్వస్తుభిరధరీకృతత్వాభావాద్వా తద్విగహాదీనాంతు సం తొసి కేఒదతిశయా సద్విభూతి గతాఏ వెతి తైరపి తస్యైవొత్కషణ: వితస్త్యాదిభిఃప్రస్థతులాది భిశ్చ పరిచ్ఛేదొ దేశ పరిచ్ఛే దాంతగణ తణ తి తన్ని షేధేన సోపినిషిద్ధ , వస్త్వంతరమూన్యత్వాద్యా సర్వవస్తు ·ఎంగి పృథుగద్యాధి కారణం స్వాభిమతానురూ పైకరూపాచింత్య దివ్యాద్భుతనిత్య స్వరూ పై క్యా ద్వావసు పరిచ్చే దాభానఇతి పక్షేతు సర్వప్రమాణవి రుచౌ అనంతపదపూ ర్వాపరశతి విరుఢాచ యద్యపి దివ్యాత్మస్వరూ పొ పెక్షయా సర్వేషామాధేయత్వం సమానం యద్య పెచవిగ్రహస్య గుణ నియామ్య తయాగుణా నామ స్తరంగత్వం తథాస్వరూపవద్భూ షణాస్త్ర స్వరూప నిఖిలజగదాధార త్వేన తదనురూపత్వాత్రా దృశస్వ రూపస్య వ్యంజక త్వాత్సాలమ్మనయోగవిషయ ల్వెన ముముకూణాం శుభాశ్రయత్వాచ్ఛ ప్రాధాన్యందర్శయితుం గుణేభ్యోపి పూర్వంత ద్విగహమాహ • స్వాభిమతానురూ పెతి • నిరవధి కానంద రూప స్య స్వస్యా వ్యభిమతమనురూపణ్ఛ దివ్య విగహస్వరూపం స్వరూప స్య నిత్య నిరవధి కానుకూలత్వ మన్యాభిమతిం నబాధ తె- సర్వస్య స ర్వదావిడె షే కానుభవ గొచర ల్వెన ప్రమాణసిద్ధత్వాల్ | సాచా భిరూపస్వాభరణాభిమతివన్న స్వరూపొనుకూల్య బాధికా, ఏవంభూష ణా దావవ్యభిమతత్వావిరొధః, అనిష్టావహ శరీరాదివ్యానర్తకై రప్రొ కృతత్వ ధ్యాయత్వ ప్రాప్యత్వాదిభిరపి విగ9హా దెరానురూప్యంసర్వ దోక్త ప్ర కార విశిష్టత్వ మేక రూపత్వం నానారూ పెష్వపిహివ్యూ హవిభవార్చావతా రేష్వ ప్రాకృతత్వ శుభాశయత్వాదికం “నమస్తా శ్న కయ శ్చైతాః - సమ సశ కీరూ పాణి విమ్బాకృత్యా త్తనాబి మ్బే సమాగత్యా వతిష్ఠ లె అర్చాపిలౌకికీయా సాభగవద్భావితా త్తనాం || మంత్రమం తెశ్వరన్యాసాత్సాసిషాఢుణ్య విగ్రహెత్యాదిభిరుచ్య తె || పరవ్యూహాది విగ్రహన శత జ్వగ్రహానుప వెళాదర్బాపి షాడ్గుణ్యప 'కానక శుద్ధసత్త్వదవ్య మయీత్మథకు - దేవతిర్యజ్ నుహ్య దీవిచిత్రా వతాగదశాయామపి “ ఆదిత్యవణం తమసః పరస్తాది- త్యాది ప్రసిద్ధ స్య పరమనిలయనిహస్య సన్ని వేశిక రూప్యం వావివక్షితమ్ - చిం త్య ల్వెనచొదితస్యా ప్యచింత్య త్వేనా వీరితర సజాతీయత,చింతయితు ·మదహస్య రక్షాయామ్. మశక్యతామాహ. 'తెసోనిత్య త్వాది సాధక సావయవత్వాద్యనుమానా నాం ధమిక్ గ్రాహక బాధోభి పేతః-దివ్యాద్భుతశక్జాదవ్య తన్సన్ని వెశాదిభిశ్చ వైలక్షణ్య పరౌ - అ ప్రాకృతస్థాన వతిః త్వా ప్రాకృత త్వప రౌవా • రూపం విశిష్టందివి సంస్థితంచ - నభూతసంఘసం స్థా నొదేహోస్య పరమా తనః 1నతస్య ప్రాకృతామూర్తిమాణంసమేదో స్థిసమ్భవా ' ఇత్యాదిభి స్తభోక్తేః - అద్భుతత్వం • తస్య హేతస్య పురు షస్యరూపమ్- యథామాహారజనంవాసః - సర్వాశ్చర్యమయం దెవు- తెనాశ్ఛర్యవ రేణాహం - అపూర్వరూపసంస్థాన మిత్యాది ప్రసిద్ధనిర తిశయ వైచిత్యవ త్త్వమ్ - నిత్యత్వమపి నిత్యాలి'గా స్వభావసంసిద్ధిని త్యంనిత్యాకృతి ధర • మిత్యాదిభిరు క్తమ్- తెనశుభాశ్రయాద్భుత పరవి గ్రహస్య కల్పితత్వ కృతక త్వాది పక్షాఃప్రతిపాః | అవతార విగ గ్రహాణామపి సత్యా నా మేవత లైవవిభాగావిభాగావు పదియా తెషాం ప్రత్యేకమపి నిత్యా చ్ఛాసిద్ధతాం కెచి దాహుః- నిరవద్యత్వం క్షేత్రజ్ఞ శరీరవత్కమణ మూలత్వ దుఃఖావహ త్వా దేరభావాద్దివ్యా త్తస్వరూ పెప కాంతయోగ పురుషా పేక్షయో క్తమనాలమ్బనత్వ రూపమ వ్యవద్యందివ్య విగ హెనాస్తి- తస్య యధాశుతం యథాదర్శనంచ సు ఖానుసంధేయత్వాల్ - ఇహబల్వీశ్వరా పేక్షయా నకించిదపి ప్రతికూ లం సర్వస్య తదనుకూలతలైవప్రమాణసిద్ధశ్వా త్తస్య తుపర ప్రతికూ లసర్వాశ్రయస్యాపి స్వపతి కూల లేశరహితతయా సమస్త హేయరహి తత్వో క్తి: ఏవంము వీనిత్యా పెక్షయాపినక స్యచిత్పా తికూల్యమ్- తె షామీశ్వ రేణ సమానభోగత్వాత్ - అచేతనా పెక్షయాతు ప్రతికూలా నుకూలె కదాచిదపిన స్తః అతఏవతస్య హేయముపా దెయంచ నాస్తి తస్య సొవద్యత్వో క్రీస్తుచేతనవి శేషపతి కూలస్వభావయోగితయా తద పెఱ- ఇతజ్ఞానాంతు స్వప్రతికూల దుఃఖతత్కారణ సమ్బంధా త్సావద్యత్వం- ఈశ్వరబుద్ధివి శేషడూ పస్య క్షేత్రజ్ఞక రసాధ్య నిగ ·303 పృథుగ వ్యాధి కార. మూ— నిరవద్య నిరతిశయాజ్జ్వల్య సౌద్ధగ్య సౌగధ్ధ్య సౌకుమార్య లావణ్య యావనాద్యన గగుణనిధి దివ్య రూపస్వాభావిశానవధి హస్యాపి కమఃవశ్యగోచరతయా తట్టోషత్వమేవ - ఈశ్వరస్య త్వ సౌప్రశాసనరూపతయా గుణ ఏవ- ఏవంస్థితే దివ్య విగ్రహస్య నిరవద్య త్వొక్తిః ఈశ్వరా పెక్షయాత దాశితా పెక్షయాచ శరీరత్వాతిశంకిత ప్రతికూలస్వభావరాహిత్య పరా- నిరతిశయత్వ మౌజ్జ్వల్యా దిషు స ర్వెష్యన్వీయ తె- తచ్చతత్తద పేక్షయోత్కృష్టాళోవా దనుత్తమత్వవ త్ - ఔజ్జ్వల్యమ్ ' ఆదిత్యవణ 0-దివిసూర్య సహస స్యే* త్యాదిపూ క్తం భాస్వరతమత్వం సౌందగ్యమవయవశోభా- యెన ' సాక్షాన థమనథ • ఇత్యుచ్య తే 'సర్వగన్ద ఇతిశతిరనుకూలగగ్గ విషయా-స కృంద నాది చాతకృతక రమిత్యభిప్రాయణ సౌగన్ద్యశబ్దః సౌకుమా ర్యం మహాబల త్వేపి పుష్ప(భౌహానఇతి నామదుహానంమాదక్వమ్య భొక్తం “ సుకుమారౌ మహాబలా' వితి లావణ్యం సముదాయశోభా భూయిష్టం తెజప వార్భిబక్ హుళాభిమృణ దూకృతమ్ | చకురానం దజననం లావణ్య మితిక థ్యత - ఇత్యాహుఃయావనమిహనకాలకృతా వస్థా- కిన్తుతాదృశొవిగ్రహస్వభావః- తద్యౌవనస్య నిత్య త్వాత్, ఆ న్యే షామపిహియావనే కౌమారానంతరభావిత్వముపలక్షణమాత్రమే వ యువతయైవ కేషాంచిదుత్పత్తిశ్రవణాత్ - ఆదిశబైనశుభాశయాది ప్రకరణోక్తసర్వగుణసంగహః తతఏవానంత్యమ్- నిధిశబ్ద ఇహాశ యపరఃనిరతిశయభోగ్యత్వవ్యంజకశ్చ - ఏవముపకారక తమత్వాద్యభి ప్రాయెణ గుణేభ్యః పూర్వం విగహ ఉక్తః అథెదృశవిగ్రహాభివ్యంగ్య ప్రకృష్టగుణభూయిష్ఠతామాహ • స్వాభావి కేతి • అతసగ్వగుణకం దభూతైరాశ్రితానా శితగొచరవ్యాపారభేద సా ధారడైజాక్ నాదిభిః పరత్వం ఆశితరక్ష ణై కాం లైస్సౌశీల్యాదిభిస్సౌలభ్యఁ చవ్యజ్య తే-స్వాభా విక శబేన నిత్యత్వమనన్యాధీనత్వంచాలో వివక్షితమ్ - తాభ్యాంముక్తని | ·' మదహస్యరక్షా యామ్ మూ-కాతిశయజ్ఞాన, బలై, శ్వర్య వీర్య, శక్తి తెజ త్య జ్ఞానాదిభ్యో వ్యవచ్ఛేదః - తద్బలాదిభ్యోవ్య వచ్ఛేదస్తు అనన నికా తిశయత్వాదపి | అనవధి కాతిశయశబ్బః పూర్వవల్ ' పరాస్యశ కిర్వి విధైవశూయ తే- స్వాభావికీ జ్ఞానబలకియాచే ' త్యామ్నా తమ్- స్వా భావికత్వం పరత్వంచసర్వగుణేషు యోజ్యమితి భావః- సజ్కషణా దివ్యూహతయాభివ్యక్తిక 9 మేణజ్ఞానాదిగుణద్వంద్వతికొ కి: పత్యా కంచగుణద్వం ద్వెషు పౌర్వాపగ్య హితుభ్య గవచ్ఛాస్త్రా క్తః యథా బలం వీర్యం తథా జెజ ఇ త్యె తత్తుగుణత్రయమ్ | శ్రీమాద్యవద్యా భా వాఖ్యం జ్ఞానా దెరుపసజ న 'మితి జ్ఞానమిహ సర్వసాక్షాత్కార రూ పం • యస్సర్వజ్ఞస్సర విత్ • సర్పదర్నీ స్వాధీనొ నా ఉన్స ర్వేశ్వరస్స ర్వదృగి త్యాదిభ్య , ఉక్తంచనాధమునిభి? • యోవే తియుగపత్సర్వం పత్య క్షేణస దాస్వత ' ఇతి బలం నామశ్రమ ప్ర సుగరహిత సర్వదా రణసొమధ్య EO • ఏష సేతుర్విధరణ - యత విశ్వంభవ ₹్యక నీళం ఆత్స వితుర్వ రేణ్యం - ధ్రువమచలమమృతం విష్ణుసంజ్ఞ సర్వాధారంధామ- యోలోక శ్రీయమావిశ్య బిభత్య ణ వ్యయఈశ్వరః- పరమాతా చసర్వేషా మాధారఃపరమేశ్వర ఇత్యాదిసిద్ధు-ఐశ్వళ్యం' ఏషస ర్వేశ్వరః, సర్వే శ్వరేశ్వరఃకృష్ణ ' ఇత్యా దిషూ కు అవ్యాహ తెచ్ఛం సర్వసియ నృ త్వం ‘ అజస్స ర్వేశ్వర* ఇతిచతన్నా మపాఠః- వీన్యం, సర్వోపోదా న త్వా సర్వధారణెసర్వనియమ నేపి వికారరహితత్వం యదో కం ' వి కారవిరహో వీగ్యం ప్రకృతి ల్వేపి మేస దే' త్యాది - శ క్తి:- స్వేతరసర్వీ సామథ్య ణ నిర్వాహక ' జగత కృతిఛావొమేయస్సాశ కిరితీర్య ఆ ఇత్యా దిషక్తా సర్వోపాదానత్వాతికా యద్వా యద న్యేంశక్యత్వా దఘటితమివభౌతి తగ్జటనసామథ్య రూపా - తేజః అస్వాధీనసహ కోర్య న పెక్షత్వం- తదు క్తం • లెజస్త ఎన్యాన పెక్ష లె 'తి 'సహకా ర్య న ఫేవో మెసర్వ కార్య విధాహియా | ఆజష్టష్ఠంగుణం హు స్తమి ·పృఢుగద్యాధికారః మూ-స్సౌశీల్య, వాత్సల్య, మాదక వ్యాజకోవ - సౌహాదX, మంతత్త్వ వెదిన ' ఇతిచ • నతత సూర్యో భాతి నచందతారకం- నేమా విద్యు” భాంతి కుతొయమగ్నిః జ్యోతీంష్యా దిత్యవ ద్రాజక్ కురూప్ సచ్ఛాదయణియె • త్యా దీనిదశి? తం- ఓ పరాభిభవసామథ్యణం లెజః కేచితృ 9చక తె లొ కెక శ్చిత్స్వాపాద్యవస్ధయా స్వవిభూతింన జానాతి. జానన్న పిన ధారయతి. జ్ఞాత్వాధారయన్న పినసర్వథా నియం తుంశక్నోతి- ధారణనియమనాభ్యాంగ్లానొభవతి అగ్లానొపి నతత్స త్తా స్థితి హేతుస్స్యాత ధైతుశ్చ పరాధీన సహకారసా పేక్షస్స్యాత్ నై వమసావితిచ గుణక మోక్తి తాత్పర్యమ్, అధ తవానంతగుణస్యా పి షడెవప్రథమెగుణాః | యెస్వమేవజగత్కుకొవన్యే వ్య గర్ని వేశి తొః | ఏకృష్ణం విజ్ఞాన • మిత్యాద్యు కషాఢుణ్య వితతిరూపా ఆశిత సంగ్రహణరక్షణయోర్విశేషత ఉపయుక్తాగుణా ఉద్యం తె-తతసౌశీల్యం శోభనశీలత్వం తచ్చా శ్రాతి మహేయ సోప్యత్యంత హీనేషు గుహ గొ పొలాదిష్వపి సాధ్యస పశమనానన్య ప్రయోజననీరంధసం శ్లేష స్వభావ త్వం యధోక్తం • గుహేనసషి తొ రామః అహంజొదాంధవొజాతు ఇత్యాది వాత్సల్యం • శరణాగతవత్సల • ఇత్యా ద్యబి ఐతా స్వరక్షణీ యతయాభిమ ఔషు దోషతిరస్కారిణీప్రీతిః - దోషాణామపి గుణ త్వా నదళ్ళ నమిలి త్వతి వాదః. క్షమా కాధూత వాత్సల్య కథ నేనక్షమా ప్యుక్తాభవతి " అపి చెత్సు దురాచారో భజ లెమామనన్య భాక్ | సాధు రేవసమంతవ్య స్సమ్య గ్వ్యవసితొ హిసః- అపిపా పెష్వభిరతా మద్భ క్తాః పాండునందన | ముచ్యం చెపాత కేస్సర్వైః ప దపతమివాంభ సే తిచాహ - మాదక వం “ తంవినా కైకయీపుతూ - మిత్యాదినా ఆశి తవిరహాక్షమతయా సుప్రవెశత్వం సాపరాధేషు శాసనొనుట స్యాపి సామప్రధానత్వంవా యదాహ- 'సామోపహితయావాచా రూక్షాణి ఇతి ఆజవం ఋజుబుద్ధి తయా సర్వమాఖ్యాతు పరివజణయణ ·(శ్రీమదహస్య రక్షాయామ్. మూ-సామ్య కారుణ్య, మాధుర్య, గామ్బీర్యౌ, దార్య, ముపచక మ • ఇత్యా దిషూక్తం మనొవాక్కాయ వ్యాపారాణాంమి థస్సంవాది త్వమ్ - తెన సంశి తెషువి లిప్సానుదయః, సౌహాదX0 - • సుహృదం సర్వభూతానాం ఉరసాప్రతిజ౦హ - పాఠణం సంఛా చ్య మాధవ • ఇత్యా ది ప్రసిద్ధ సామాన్యతో వి శేషతశ్చ హితైషి త్వమ్ - తద్ధివిషయ భేదాత్క్వచిత్ " ఏష ఏవాసాధుకమః కారయతిత ఆ మి త్యాదు ధోనినీషయా న విరుధ్య తె 1 సామ్యం జాతి గుణవృత్తాది ని మ్నోన్న తత్వానాద రేణ సర్వై రాష్ట్రయణీయత్వమ్ - యధాశబర్యా పూజితస్సమ్యక్ ధన్యోహమర్చయిష్యా మీత్యాహ మాల్యోపజీవన ఇ త్యాది అతవవహి " సమోహంసర్వభూ తేష్వి త్యాహ ఏ తెనస (ఈ) తొ పక్షపాతిత్వ మాళి తేషు యథాహణ మాదరస్సంభావనా కమ వై షమ్య రహిత త్వంచసిద్ధ్యతి యథాకమః ఫలదాయినఈశ్వరస్యాశ్రయ హోపాధిక పక్షపాతీపి నమశ్వావిరొధి కారుణ్యం అనుష్ట స్వష్ట్ర యోజనాంతరాపరదుఃఖని రాక రఢాచ్ఛా పరదుఃఖదుఃఖిత్వాదికలతున లక్షణమ్ అవ్యా ]రతివ్యా ప్రేశ్చ సర్వ శాసితుస్సాపరాధని గ్రహస్యా పి శాస్త్రసిద్ధశ్వాత్తదవిరోధేన కారుణ్యంనియన్తవ్యమ్ - లో కేపిత డే వవ్యుత్పత్తిః! మాధుర్య • క్షీరవదుపాయభావేపి స్వాదుత్వమ్. తచ్చ 'మా ధుర్యంపర మిత్యా దిసూక్తమ్- ద్వేషవతౌంజిఘాంస్కౌనామపి దృష్టి చిత్తాపహారి ల్వెన రసావహత్వంవా యెనశిశుపాలన్య తాదృశీ చరమద శా. అనన్య మనసాం మచ్చిత్తా మద్దతపాణా ' ఇత్యాద్యుక్తావస్థాచవ ధోద్యోగప్రదర్శ నేపి సౌమ్యత్వమ్- " ఏహ్యహిఫుల్లాంబుజ పత్ర నేతె • త్యా దిషుసిద్ధమ్ - గామ్భీర్య , భక్తానుగహ వదాన్యత్వాదా రామూలతో దురవగాహత్వమ్. ఆశ్రితాపరాధేషు ప్రతిగృహీతృనిక షాదిషుచ సలిపి స్వజ్ఞానస్య గొపమైన ముగణ హత్వంవా తదభి ప్రాయెణహి సర్వజ్ఞస్యాస్య విజ్ఞాతృత్వోక్తిః - ఔదార్యమ్, పొత ·అం అద పృథుగద్యాధికారం మూ-చాతుర్య, శౌర్య, ధైర్య, శౌర్యపరాక్రమ, సత్త్యకామ లాఘవం దేయ గౌరవంచానాడృత్య దాయ విభాగ న్యాయెన ప్రత్యుప కారాది నిర పెక్షం వితరణరసికత్వం - ప్రభూతం దత్త్వాప్యతృప్తత్వం చ. అతఏవ హ్యధి నః సర్వాక్ స్వయము దారానాహ • చాతు ర్యంరక్షణీ యేషు జనయక్ ప్రత్యయంత దే త్యాది ప్రసిద్ధమ్ -అతిశంకా శమనదోషగోపసోదిరూపమజడకి యత్వమ్ - యెనవిభీషణసుముఖా దిషువిరుద్ధానస్య నుకూలయతి- శుభాశ్రయస్వాకారప్రదర్శనాద్య య త్నొ పాయైర్విషయ వైరాగ్యాదికంచజనయతి- స్టేర్యం శరణాగత సం ఏదోషపదగ్య కైరంతరం గైరష్యక పనీయత్వం- తథాచాహ ' మి తభావెనసంప్రాప్తం నత్య జేయంకధంచ నేత్యాది ధైర్యం " అప్య హంజీవితం జహ్యాంత్వాంవాసీ తెగలక్ష్మణా మిత్యొ దిషూ క్తమ్. అత్యం తాభిమతవియోగమసం గెవ్యభగ్న ప్రతిజ్ఞత్వం-భీషాద్యాళి అప్రతిజ్ఞ రక్షణాయన ప్రతిజ్ఞాభం గేపి తొదృశ ప్ర తిజ్ఞాసిద్ధిః-అతఏవళన మెమో మువచొభవేత్ ' ఇత్యా దిభిరవిరొధి - వ్యత్యయేనవాసే ర్య ధైర్యె వ్యాఖ్యాతవ్యే అతర్కి తొపన లేపి బలవతి ప్రతిప జైసావజ్ఞ దృఢచిత్త త్వంవా ధైర్యం- యథాహుః- కపోలెజానక్యా' ఇత్యాది,జీవత్య పి మ హాబ లెరావణెసాగ రేప్య లంఘి తెవిభీషణ మభిషించతాదర్శి తొయంగు ణ:- శౌర్యం అసహాయస్యా పిభీమెపరబ లెస్య బలఇవ నిభజాయ ప్రవె శసో మధ్య కామ్- యధాజన స్థానయుద్ధమూలబలనిరస నాదిషు - పరాక మః ప్రవిష్టస్య పర సైన్యె • ఛిన్నంభిన్నంశ రైదగ్ధ మిత్యాద్యుక్త వ్యాపారః' అభియాతోషహర్తాచె త్యాద్యుక్తావీమా ద్వౌ గుణావా శితవిరొధిభంగాఢాక ధైర్యాదయస్త్రయోవా- ఆ ఇష్ట పణార్థి గుణావాహ - సత్య కామసత్య సంకల్పేతి - ఇ హై కౌశక్జా భావప ధానౌ కమః ధారయవృత్తావా. కొమ్యంత ఇతి కామాః. స్వేనస్వాశి లెళ్ళభో గ్యా విభూతయః - 'తెచసత్యానిత్యా ఇత్యధE : - అమిథ్యా భూ ·శ్రీమదహస్యరక్షా యామ్. మూ– సత్త్య సజ్కుల్ప,కృతిత కృతజ్ఞతాద్య సంఖ్యేయ తళామత్వ మహోతిహ తేచ్ఛ త్వంచ నైరథః క్యపునరుక్తిభ్యాం నాతవివ క్షితం- సత్య సంకల్పత్వం స్వానతా రాద్య పూర్వభోగ్యాంతరసృష్టా "జ గద్వ్యాపారమోక్ష ప్ర దానాదిషు చామోమసంకల్పత్వం. తెనతత్సం కల్పాదభిమతలా భౌనిస్సంశయత్వం స్యాల్ - ఉ కగుణవగాణ వధికోప కారకం గుణద్వయమాహ- కృతిత్వకృతజ్ఞతేతి- కృతమిహోపకారః-కృ తజ్ఞాదిగ బేతథా దృషేః - తద్వత్త్వంకృతిత్వం ఉపక తృణ త్వమిత్య థE , యద్వా' అభిషిచ్యచలంకాయా మిత్యాద్యు క్తంఆ శిత కార్య పూరణే న కృతకృత్యత్వం. కి తE వ్య శేషరహి తెషుకృతశబ్ద ప్రయోగాత్ (నమే పాధాః స్తికత వ్యమ్ ' ఇత్యా ద్యుక్తంవిహితానుష్ఠాన నేర పెక్ష్యం ధ మః సవతూ నాధాణనుష్ఠాననత్త్వంవావివక్షితమ్ - తెనాపి పరోపశారా ధః మేవ ప్రవృత్తత్వము క్తంభవతి - శ్రీయ తెచ " నకమణ గావధE తెనొకనీయాని తి తథాచశత్యంతరం • సనసాధునాకి మణణాభూ యాన్నొ ఏవాసాధునాక నీయా నితి అధవా ఆదికమణి క్తి-కృతఁక తణవ్య త్వానొప కాంతమ్ 1 ఆశి తానాం యద్ధితంతత్సర్యం పూర్వమే వానెన ప్రయోజక కర్తాపారబ్ధ మిత్యథణః- స్వేనకృతం పరోపకారం ప్రత్యపిస్వస్యేవశేషిత్వంవా - కృతిత్వమ్ కృతజ్ఞతా - ప రైః కృత స్యానుకూల్య లవస్య పశ్చా త్రైరనంతాప కారక రషెపి స్వయంచానంతప త్యుపకారక రణేష్య కృత ప్రత్యుపకాగవ త్తదనఃబంధిపర్యంత సంరక్షణా య తస్యైవానుదశః నమ్- యబ్ కం ' న స్తరత్య పఠా రాణాంశతమ ప్యొత్తమ త్తయా- కథంచి దుపకారేణ కృష్ణా నై కేనతుష్యతీతి ( గోవిం దేతియ దాకందల్ | త్వదంఘిముద్ది వ్యె ' త్యాదిచ, ఏ తెనసంశితానాం పశ్చాజ్జోషసంభవేపి హితైషిణశిక్షణ మాత ప్రవృత్తత్వం సిధ్యతి- అ ధవాభీకా షునియమాంత రానుసా రేణ స్వకృతం తాదాత్విక ప్రత్యా ఖ్యానమకృత్య వజ్రనాతీతి కృతజ్ఞ, యదూచే " శిరసాయాచత స్తస్య ·పృథుగద్యాధికారః. మూ—కల్యాణగుణగణాఘమహాణణ వ,స్వొచితవివిధవిచిత్రా సంతాశ్చర్య నిత్య నిరవద్య నిరతిశయసుగంధ నిరతి శయసుఖ స్పర్శ నిరతిశయాజ్జ్వల్య కిరీటముకుట చూడా 2 వతంసమకర వచనంనకృతంమయే • తి ఇదంచ ప్రాప్తావస రెభగత స్యేవా పేక్షితపూ రణాయస్యాత్ - ఆదినట్టేనా' నృశంస్య విపములో ' ఇత్యాది ప్రసిద్ధసర్వ గుణసంగ్రహః- అసంఖ్యేయశబ్దః " యథారత్నానిజలధేరసంఖ్యాయా నిపుతక | తథాగుణాశ్చ దేవస్య త్వ సంఖ్యాయాహిచకిణ, ఇత్యా దిన చనస్తారక : 1 ఆశిత విరొధినిరసనాథః తయా రోధా దెరపి కల్యాణ గుణశలైన సంగ్రహః " చతుముఖాయుర్య దికోటివ క్తః వషాక్ యు లైర్యస్య గుణానశ క్యా, ఇత్యాది ప్రసిద్ధాపరిచ్ఛేద్య గుణానంత్య తా పత్రయప్రశమనత్వం దురవగాహత్వంచన్యన క్తి-గుణగణాఘమహాణః వేతి, ఏకైక గుణస్యా వాంత రా నేక గుణగభ్యత్వం గణశ బైన వ్యజ్య తె- గుణగణాఏ నౌఘాజల ప్రవాహా స్తేషాంమహాణF వ ఇవాయ మెకాశ యభూళఇతి భావః- అథస్వరూపస్య విగ్రహవద్గుణవచ్చ విగహస్య శో భౌతిశయ హేతుభూతాని భూషణాన్యుచ్యం 3. స్వొచి తెతి ఉక్తస్వ రూపరూపగుణ వతస్స ఏస్యా నురూపత్వం స్వోచితత్వమ్. కిరీటత్వాది భే దస్య తత్తత్స్వరూపోసా దానసిద్ధక్వా దాశ్చర్య త్వస్య పృథగుత్తేశ్చా త్ర వివిధవిచిత శ హేమరత్న ముక్తాదిమయ త్వేనత త్తదవాంతర శిల్ప భేదైశ్చ ప్రత్యెక • వైషమ్య బూతః, అనంతశబ్ద ఆశ్చర్యవిశేషకః, ఆ సంఖ్యాయత్వ వివక్షాయాం అపరిమీళశబ్దః పృథుతరత్వపరః నిత్య నిరవ ద్యత్వాభ్యాం ప్రాకృతభూషణాది వ్యావృత్తిః " సర్వస్త్రాభరణే ర్యుక్త • మితిహి నిత్యండూపంప్రతిపాద్య తె - సర్వదానిరశడ్య త్వెన వాకా దాచితా వద్యశజ్కావ్యు దాసః. సర్వగంధస్యా పి దివ్య రూప స్యామోదాతిశయహెతుతయానిరతిశయ సుగంధత్వమ్- అనభిమతకా ఠిన్యాద్యభావాన్ని రతిశయ సుఖస్పశ్శత్వం సూర్యాది తెజొభిభావర ·మదహస్య రక్షా యామ్. మూ—కుండల గే వేయక హార కేయూరక టక శీవత్సకౌస్తుభ ముక్తా దామోదరబంధన పీతామ్బరకాంచీగుణ నూపు రాద్య ప రిమితదివ్యభూషణ, స్వానురూపొచింత్య దివ్య విగ్రహ తేజసాప్య నభూతత్వాన్ని రతిశయోజ్జ్వలత్వమ్- కణి కా ముకుట వ్యా నృత్త్యాసర్వాధిపత్య సూచ నాథకం కిరీటశబేన ముకుటవి శేషణమ్. ధారక పురుష భేదెనహిముకుట ద్వైవిధ్యం శిల్పిశాస్త్రాది సిద్ధం అధవా ' నాకుండలీ నాముకుటీ' తి ప్రయోగాచ్చిరోభూషణమా తెము కుటశబ్దః- అథవాకిరిటస్యో ధ్వణ భౌగోముకుటశ జేనొచ్య లె- మకరస న్ని వేశంకుండలం మకరకుండలమ్. అవిభ క్తలక్షణరూపస్యా పి శ్రీవత్స స్యభూషణసమానతయా భూషణత్వో కి:. తొదృశపృథక్సంస్థానయో గాచ్చభూషణ దెవతాధ్యా సేన తదభివ్య క్తిః - ముక్తా దామానిఏకానలీ తిస రాదీని. పీతాంబరస్య భూషణతయో కిశో భాతిశయ హేతు త్వ మహాఘః త్వాద్యభి ప్రాయా, యథా ' అతసీపుష ్పసంకాశః పీతవా సౌజనాద్కనః | వ్యభాజతసభామధ్యే వ్యొమ్నీ వొపచితొ మణిరితి ఆదిశ బేనచహ స్తబద్ధాంగులీయ కాదిసంగ్రహః - ఉ క్త గుణాత్కషక హేతుభూతదవ్య వైలక్షణ్య జ్ఞాప నాయభూషణాయుధయో దివ్య శబ్దః ఏవమాశ్రితానా మసుభవాథాణ నిభూషణాన్యుక్త్వా తదనుభవతదక్ష ణయోరుపయుక్తాని దివ్యాయుధాన్యాచప్లే- *స్వానురూ పేతి • పూ ర్వోక్తవిహాది విశిష్టా పెక్షయాస్వశబ్దః. తత్తదానురూప్యంయథో చితంగా హ్యమ్, సర్వేషామాయుధానాం సర్వాయుధ కార్యశక్తత్వా దచింత్యశక్తిత్వొక్తి. కుఠారటంకకుద్దాలాది కార్యంసాల శైల వసుధా తల భేదన మే కేవహిళ రెణకృతముచ్య జై బిభేదచపునస్సాలాక్.సహాయ కృత్యంకింత స్యే త్యాదిభిః. యద్వానిత్యసూరి సమావిష్టతయాతదిచ్ఛా (తచ్చేష్ట్రానుగుణ విచిత, కార్యసామథ్యణ మిహవివక్షితమ్; ఉక్తంచొ త్తరమదామాయణె శరానానావిధాశ్చాపి ధను రాయత విగ్రహం ·పృఢుగద్యాధికారః, శక్తిశంఖచక గదాశా, శ్రాద్య సంఖ్యేయనిత్య నిరవద్య నిరతి శయ కల్యాణ దివ్యాయుధ స్వాభిమతనిత్య నిరవద్యా నురూప స్వరూపరూపగుణ విభ వైశ్వర్య శీలాద్య నవధికాతిశయాసంఖ్యే య కల్యాణగుణగణశ్రీవల్లభ, అన్వగచ్ఛ స్త్రీకాకుత్ స్థం సర్వెపురుష ౧హా ఇతి, చకన్య హేతి రా జల్వెపి శంఖస్య పూర్వొక్తిః సర్వశిక్లే భక్త గవతో మోక్షప్రదాన శక్తి సూచక తయాభ్య హిః తత్వాభి ప్రాయా - యథో కంపరమసంహితా యామ్. ఈ సృష్టి బీజంతథాప దంచక ంహితినిబంధనమ్ | గదాసంహార బీజంతుశంఖంము క్తినిబంధన • మితి-ఏవమన్య తాపి అతపంచానాం కంఠి కి: ప్రా ధాన్యాత్ ‘ పఇచ్చాయు ధానిపంచభూతశ క్తిరూపాణీ తి' భార తెప్రోక్తం అస్త్ర భూషణా ధ్యాయాదిషుతుమహ దాది త తత్త్వ రూపొణీతి తమభయం తాత్పర్య భే వాదవిరోధేన నేయమ్ - ఆదిశ వైన హలముసలాదిసంగ్రహః- సహ స్రభుజవిశ్వరూపాది విగహె ష్వా యుధానా మసంఖ్యేయత్వం " అనేక దివ్యాభరణం దివ్యా నెకోద్యతా యుధ • మిత్యాదిభిస్సువ్య క్తమ్ నిత్య నిరవద్య త్వం పూర్వవల్, శుభ లక్షణ పౌషూల్యా చాభరణకొటావపి నివిశ్య శోభౌతిశయ హేతుత్వాద నుకూలతమ స్వభావత్వానుముకు ధ్యేయవిధేహవిశేషణతయా మో. జోపయోగిత్వాచ్చ నిరతిశయక ల్యాణత్వమ్, అడ్రైవంవిధభూషణాయు ధాది విశిష్టస్య నిరుపాధిక భోగ్యస్య భతుణ ప్రధానభో కృత్వా నావ స్థితా దేవీకి ప్రతిపాదయణ పథమం వ్యాఖ్యేయె ప్రాప్య ప్రాపక దశయో గ్నిత్యాన్విత త్వేన నిది కష్టాంతీయమాద రాతిశయాదు ప్రకారక విశి స్టల్వే ప్రమాణ దాఢ్య ద్యోతనాయ పూర్వవత్పున రాహ - స్వాభిమ తేతి - యోవల్ల భఇతివిగహి 'నిత్యా నుకూలంస్వత ' ఇత్యాది సి ధస్వభావాయాఃశియోప్య సౌనిత్య నిరతిశయభోగ్యఇతిదర్శితంస్యాత్ - తెర్వల్లభాయ స్యేతి వీగ హేతుప్రియతమయా తయాని వెదితం నమ ·మదహస్యరక్షా యామ్. ఏవం భూతభూమినీళా నాయక స్వచ్ఛందానువృత్తి, త్యాఖ్యాతి ఫలతి- ఈదృశంచాభిమతత్వం 'నజీ వెయం క్షణమపివి నా తామసి లేక్షణమ్ - నత్వహంతాంవినాసీతాం జీవెయ్ంహికథంచన క చ్చిన్నత ధైవ సమానవణమ్. కుశలీయది కాకుత్ స్థః - మత్కృతేకా కమాతేతు- యది రామస్సము దాంతామ్. దుష్కరంకురు తెరామ'ఇ త్యా విభిస్తాత్పర్య వృత్త్యావ్యజ్య తె నిత్య నియత ప్రాధాన్య తారతమ్యక మేణశియాస హైకొసన దెవ్యాతచ్ఛాయా సంకొశతయా దర్శయ తి - ఏమధూ తెతి - తదాహుః , దేవిత్వామనునీళయా సహమహీదే వ్యస్సహ స్రంత ధే తి ఉపదేశ్యమానధమాః ధారాదతి దిశ్యమాన ధ మాణ ధారస్య స్వతః ప్రొ ప వైషమ్యా విరోధేన సామ్యంవ్యవస్థాప్యం పరరూ పెపి దేవీతయసంబంధః ప్రమాణసమ్మతః యథో క్తం బలపౌ షూరే ఈ దెవొవైకుంఠ నాథస్తు అనంతొసనసంస్థితః- సేవ్య శ్రీ భూ మినీళాభిః ప్రాదుభాక్ వైసుదాఖలైః || శంఖచక ధరోనిత్యం జా నున్య సైకహ స్తవాళ్. అభయపదహ స్తశ్చ నీలజీమూతసన్ని భః ధ్యా తవ్యానిత్య లోక స్థాభు కైఫలప్రద ఇతి నిత్య గంధో క్త ధ్యా నే తునాగభోగేవిన్య స్తవామభుజమి త్యే తత్సంహితాంతరమూలమ్-ఏ తేన వణః భుజాఎవిప్రతిప త్తిరపి నిరస్తా అచింత్య న కైరీశ్వరస్య స్వచ్ఛందన్న తైః పరసుజ్ఞతకూ పెపి త త్తత తిపత్త్యథణం త తత్సంహితోక్తా వి శేషానాన్యోన్య బాధమహంతి- యథానరసింహరూ పె సప్తసప్తతి భేదాః - యథాచ • కృష్ణ రూపొణ్య సంఖ్యానీ' త్యుచ్యంతే - ఏవంప రవ్యూహాదిష్వపియఖోప దేశం సర్వస్య సత్యత్వమ్, అగీయతచ ' పశ్య మెపాథక రూపాణి శతశోధసహస్రశః - ఇతి క్వచిద్వల్ల ఛతయా క్వచి న్నాయక తయాచ నిదె శస్య తత్తదైవ్యనుగుణంతాత్పర్యంగాహ్యం ఏవం దేవీ పర్యం తైః ఆ మేకిడి తాతిశయస్య పరమభోగ్యస్యారణ్య చంది కాత్వవ్యు దాసాయ నిత్యభో కృవగణమాహ - స్వచ్ఛందెతి - సూర కిము ·మ పృథుగద్యాధి కారః. స్వరూప-స్థితిపివృత్తి భేదా శేష శేష తైక రతిరూప - నిత్య నిరవ ద్య-నిరతిశయజ్ఞాన కి యైశ్వర్భాద్యనంతగుణగణ శేషశేషాళన యోహిస్వామ్యభిమతం స్వయం సాక్షాత్కృత్య ఆలౌతీయం సర్వం తకథణం వినియుజ్యత మనువతకొంత ఇతి జ్ఞాపనాయ స్వచ్ఛందానువృ తీత్యు క్తమ్. స్వశబ్దః పూర్వోత్తరవదీశ్వరవిషయః - స్థితి రిహస్వరూ పస్య సర్వకాలానువృత్తి: ప్రవృత్తి రెజం త్తి రేషాం కై ంక ర్యరూపొవ్యాపారః, స్వరూపాదీ నాంభేదస్త తత్ప్రతియోగ్య పేక్షయా విలక్షణవ్యాపార 'హేతుభూతఆ కారః అశేషేత్యా దివ్యాఖ్యాతమ్. స్వరూ•పనిత్య ల్వెన ర్వాత్తసా ధారణేపి సూరిషువిశేషత ఉత్తైనసర్వధా సర్వజ్ఞత్వ లక్షణే న నిత్య త్వెన ముక్తవ్యానృత్తిః, నిత్య నిరవద్య తయావానిరవద్య త్వందుః ఖాదిదోష గంధరహితత్వమ్. యథో క్తమ్ “ హతాఖిల క్లేశమలైన్స విభా పత' ఇవిజ్ఞానాదివి శేషణంవా నిత్య నిరవద్య త్వమ్ - తెన కేంక ర్యెస్వా ధీన స్వాథ: కతృత్వ భోక్తృత్వ భ్రమరాహిత్య సిద్ధిః. జ్ఞానస్య నిరతీశ యత్వ మీశ్వరజ్ఞాన వత్సర్వవిషయత్వం కీయాయాఐశ్వర్యస్య చనిరతిశ యత్వం కేంకర్యమా లౌస్థాప్యమ్- సర్వవిషయ త్వేతు పరవత్సర శరీర త్వాది ప్రసంగః, అతఏవహిశక్తానామపి జగద్వ్యాపా రేషూ దాసీన త్వమిత్యా పొతా స్తిక పటోపి నిర స్తు- పవృత్తిశబేన కియాయాః పృ ధణ్ని దిజిష్టత్వాదతకియావిషయమైశ్వర్యమితి వాయోజ్యం - తద ప్యే షాంపరాథణం పరాధీనం- ఆదిశబేన వేలక ర్యానుగుణ బలవీర్యాదిసం గ్రహః తత్త తెవావిశేషనియతాసంఖ్యా తా వాంత రేచ్ఛాది వైచి త్ర్యా భిప్రాయెణాను తగుణ గణశబ్దః శేషాదీనాంవి శేషాః 'తయాసహాసీన మిత్యాదిల్లో కేషు దృష్టవ్యాః ఆసనవాహన సేనెశద్వారపాలా ది] దెన నానావిధత్వ, అనంతత్వమిహాసంఖ్యాతత్వమ్ - ఇహపరిజనాః ఛత ధారణాదయః, పరిచారికాః, అనుగహావిమలాద్యాః తథాకాంతివా రుణీసూత వతీ రుద్రాసుకీతి ప్రభృతయః శేషాదిపత్నే తాఅపిహి ·గివాజ నసా పరి మదహస్య రక్షాయామ్ గరుడప్రముఖ నానావిధానంతపరిజనపరిచారికాపరిచరిత చర ణయుగళపరమయో పరిచ్ఛెద్య స్వరూపస్వభావ స్వాభిమతవివిధవిచిత్రా నంతభోగ్యభోగోపక రణ భోగస్థాన సమృద్ధానంతాశ్చర్యానంత తెషాంయథాహకంసాంతః పురస్వామి సేవావి శేషాథాః ఏవ “ గుణ్ణి చాగస్యము గత ఆ ఇతి న్యాయేనస్వామి విగ్రహగు థైరపి కేంక ర్యే పెరితత్వ మభి ప్రత్యాహ , పరిచరితచరణయుగ కౌళి - ఏవంనిత్యవి గ్రహాదియు క్తస్య నిత్యసూరి సేవ్యస్య ము కగమ్యం నివాస స్థానమా హ పరమేతి, పరమయోగి వాజ్మనసా పరిచ్ఛేద్య స్వరూపస్వభావెతి సంబుద్ధ్యంతం కెచి ద్వ్యాచక్ష తె- తదాపూర్వోక్తానాం సర్వేషాం పరత్వ సౌలభ్యోపయోగిత్వ జ్ఞాపనాయతదు భయం స్వరూప స్వభా వశబ్దాభ్యాం వివక్షితమ్, స్వరూప నిరూపకం నిరూపితస్వరూపవి శేష కంచేతి ధమణ వగః ద్వయంవా, ఏవంసతి పూర్వో క్తమేవ ముఖాంత రెణానవస రే నిగమితంస్యాత్ ఇతొవరమను క్తపరమవ్యొమ కషణ కథనమ్- తథాచతద్వి శేషణతయైవ సప్తమ్యంత ల్వెన శ్రీ వైకుంఠగ ద్యే ష్యేతత్పరితం, పరమయోగినస్సాక్షాత్కృతపరబ్రహస్వరూపొః శ్వే శద్వీపవాసినః (యెతుముక్తాభవం తీహనరాభరతసత్తమ | తేషాంలక్ష ఇ మెతద్ధియచ్ఛే వాతద్వీపవాసినా ' మితిహి సర్య లె- పరమవ్యొమ్న స్స్వరూపం శుద్ధసత్వమయం, తమసః పరస్యా పిసరమవ్యొమ స్వ రూపస్యా పరిచ్ఛేద్యత్వ మూ ధ్వాణ దిభాగెన వ్యవస్థాప్యం తత్స్వభా వొభోగ్యతమత్వోదిరూపః, వివిధశబ్దా భోగ్య ప్రభృతిషు తిష్వస్య న్వెతవ్య 8- భోగ్యమ ప్రాకృతంసాశ్రయంశబ్దాది, తదుపస్థాపక తయా స్వీకృతిని భోగోపకరణాని భోగస్థానానికీ డా పర్వతాదీని స్వరూ పగుణసంస్థానాది వైచిత్యా తిశయేన నిత్యా పూర్వవదనుభావ్య తయాల సంతాశ్చర్యత్వం ప్రత్యేకంమహద్భిరసంఖ్యా జైశ్చ రత్నభూషణభదా ·పృథుగద్యాధికారః. మహావిభవానంతపరిమాణ నిత్య నిరవద్య నిరతిశయ శ్రీ వైకుంఠ నాథ సనాదిర్యొ గాదనంతమహావిభవత్వం పర్యంకవిద్యా దిషు హివిచితన దీహదసభాది విశిష్టంము కగమ్యం స్థానము పదిశ్య తే • సహసస్థూణె విమి తేదృఢఉ గౌయత దేవానామధి దేవఆస్త ఇతితలవకారాఅధీయ తె- పూర్వొక్తాపరిచ్ఛెద్య ల్వెహేతురనంతపరిమాణత్వమ్ - అనిత్యసావ ద్యస్థానాంతరవ్య వచ్చే దాథః మిహనిత్య నిరవద్య తొ ్వ క్తి:-తత పంచొ పనిషత్ప్రతిపాద్యానాం భూతానాం తత్సంఘాతరూపాణాంచ కేజం చిద్భగవన్ని త్యేష్ట త్వేన నిత్యత్వమవిరుద్ధమ్ - తిగుణవత్కమిః ణాం భ గవత్స్వరూపతిరోధానాది హేతుత్వాభావాత్ - నిరవద్యత్వం నిరతిశ యత్వం స్థానగుణెస్సర్వైస్సర్వస్థానాతిశాయిత్వమ్ - యభోక్తంమహా భారతే " రమ్యాణి కామచారాణి విమానానిసభాస్తథే అత్యుపకమ్య ఏ లెవైనిరయాస్తాత స్థానస్య పరమాతన ఇతి- 'ఆత్తా కెనలతాంప్రా పోయగత్వానశోచతి | ఈ దృశంపరమం స్థానం నిరయార్చ జొదృ శాః ' ఇతిచకుతిగతిప్రతిఘాత' ఇతి ధాతుః- గతీరవగతి?- జ్ఞానప్రతి ఘాతక కమః ప్రసంగరహితా నిత్య సూరయోవికుంఠాః - లైస్సంబంధా దత, వైకుంఠశబ్లో పాకృతస్థానపరః “ విజ్ఞానసారథిర్యస్తుమనః 999 హవాన్నరః | సోధ్యనః పారమాప్నోతిత ద్విష్ణోఃపగమంపద మిత్యా దిభి సత్సిద్ధిః- అతహివ్యతి రేక విభ క్తిస్వారస్యా బాధాల్ ' పరమేవ్యొ మన్ని త్యాదిభి రైకాధ్యా చ్చ పరమపదశజోనపరమా తస్వరూపప రః “నాక స్యపృష్ఠమారుహ్య గచ్ఛద్బ హసలొక తామ్ - దివ్యం స్థాన మజరంచాప మేయమ్- ఏకాంతిని ఇక్యారభ్య ' తెషాంతత్పరమం③ నం యద్వైపశ్యంతిసూరయ ' ఇత్యాదిభిః స్థానవిశేషస్య స్పష్టోత్తే. న చై తేషామండాంతవతిణ భగవల్లోక విషయత్వం తదంతర్వతి నాం స ర్వెషాముత్పత్తివినా శస్త్రవణాత్ - ఏతస్య నిత్య త్వాక్షరత్వాజరణ:

·మదహస్య రక్షాయామ్. మూ-స్వసంకల్పానువిధాయిస్వరూపస్థితి ప్రవృత్తిస్వశేషమే కస్వభావ, ప్రకృతి పురుషకాలా తక * అండంభిత్త్వాత ధోదతే త్యాదిభిరండబహిర్భూతత్వ సూచనాచ్చ-త థాపి తిగుణాంతర్భావొస్తితి చెన్న- తమ స్తత్వాదర్వాచాంసు బా లొపనిషదిపళయ ప్రతిపాదనాల్ - ముక్తగశౌశీషః కపాల భృతి త మః పర్యంతతత్త్వభై దెన గంతవ్య దివ్య దేశాభిధానాల్ 'ఆదిత్యవణం తమసఃపరిస్తాల్ -తమనఃపరమోధాతాశంఖచక్రగదాధర ఇత్యా దేశ్చ నాథ ఈశ్వరః ' నాధృనాధృయాజ్ఞోపతా పేశ్వర్యా శీత్వై తి నాథలె ఏర్యాథ-త్వ వచనాల్ త స్తిక్ దిన్య దెశెభగవత ఐశ్వర్యం స్వేనా ప్యపహ్నోతు మశక్యమితి భావః ఏవంనిత్య విభూతియోగ ఉ క్తః అధ త తత్ప్రతి ద్వంద్వాలీలావిభూతియోగంపదక్ కారణంతుధ్యాయః- యోబ హణం విదధావి పూర్వ మిత్యా ది ప్రసిద్ధస్య ముముకుసమాశ్రయణీయ స్య • యతొ వా ఇమానిభూతానిజాయం తె- జనాద్య స్యయత • ఇత్యా ద్యుక్త లక్షణమప్యాహ * స్వసంకల్పేతి • బద్ధానా మీశ్వరాభి మతాపరిజ్ఞానేన ప్రాయశః పవృత్తిరితిజ్ఞాపయితు మచిత్సమభివ్యాహా రెణసర్వచిడచిత్సాధారణంసలకల్పానువిధాయిత్వము క్తమ్- ప్రకృత్యా దీనాం స్వరూపస్థిత్యొరీశ్వరని త్యెద్భవ శెన నిత్య సిద్ధత్వ మిహాభి పె తమ్- ప్రవృత్తిషుతుసంకల్పజన్య త్వం- పకృ తెః స్వరూపం త్రైగుణ్యై న నిరూప్యమ్- సంసారిపురుషస్య తుసంకుచితజ్ఞాన జ్వెన కాలస్య తుక లాముహూర్తాదిమయ త్వేన - తయాణాం స్థితిఃపూర్వవల్ - ప్రవృత్తి ర్వ్యాపారః- అత ప్రకృతిఠోహణంపాకృతానామప్యుపలక్షణమ్. తె ననారాయణశ బేన " నరాఠీతానితత్త్వానీ 'త్యా దినిరు క్రిస్సూచ్య 3 - వకృత్యా తక జగదు క్యావా కార్య తత్త్వసంధేహి లీలావిభూ తె ర శేష త్వాన్య శేషత్వ భౌమసంభవస్థానత్వా త్తదపనొదనాయాత స్వశేషతై స్వభావత్వము క్తం శేషత్వస్య శరీరలక్షణత్వసి ధ్యైయావత్సత్తాకత్వ ·పృథుగద్యాధికారః మూ— వివిధవిచిత్రానంత భోగ్య భోక్తృవగః భోగోపకర ణ భోగస్థానరూప నిఖలజగదుదయవి భవలయలీల మిహవివక్షితమ్- తథానిరుపాధి కాన్య శేషత్వ రాహిత్యంచ అతిశరీర స్వభావె ష్వాధేయత్వాదిషు సంకల్పానువిధాయిలో ్వ క్యానియామ్య త్వం శాబ్దమాధేయత్వమభి ప్రేతమ్- పకృత్యా తక త్వం భోగ్యభో గొపకరణాదౌ వ్యష్టి సమష్టి పురుషవిభాగరూపతయా పురుషాత్తక త్వం భోక్తృవ గేE అతభోక్తృత్వం కమో పాధికం - పరమప దేశు నిరుపాధిక భో కూణాం సతామప్యను క్తిస్తృత్యానాం స్వాధీన స్వా థఃఖో క్తృత్వ భౌమ రాహిత్యాభిప్రాయా క్షణలవాదీపుకాలావ ఛ్ఛ దేషు కాలా శకత్వం తెషాం జగచ్ఛ బేనగ్రహణం అభూద స్తిభవిష్య తీత్యాది రూ పెణజగద్వి శేషణత్వ ప్రతీత్యనుసారాల్ | వ్యాప్తస్యా పిఠాలస్య లీలావిభూతిమా తెపఠనమ్ " కాలఁసపచ తే తతన కాలస్త ఈ వైపభుః- కలాముహూర్ొ దిమయశ్చకాలోనయద్విభూతేః పరి ణామ హెకు • రితినిత్య విభూ తె రకాల కాల్య త్వజ్ఞాపనాథకమ్; తత త త్తదనిత్య సద్భావె లీలావిఛూతివత్కాలనియమోనా స్త్రీతివిశేషః - భోగ్యప్రభృతి సర్వంప త్యెకంపివిధం. త త్తదవాంతర విశేషవివక్షయా విచితతొ ్వ క్తి:- ఆశ్చర్య తయావా " జగ దేత సహాశ్చర్యంరూపం య స్య మహా త్తన' ఇతిహ్యుచ్య తే ఏకైకవగణవ్య క్షీనామసంఖ్యాతత్వాద నంతత్వమ్ భోగ్యభోగోపకరణాదీని పూర్వవల్ ప్రాకృతత్యాదిభిరి హవి శేషః భోగశ్చాత సుఖదుఃఖానుభవా తకః మహ దాదీన్య నంత బ్రహాండాని సంగృష్ణతానిఖిలస బేనక తిపయ జగత్కారణ విరించా దివ్యా వృత్తి సిద్ధికి నిఖిలజగదుదయాదే రేకేక స్యేన ఊహలక్షణ ల్వెసం భవత్య పీ వ్యవసృష్ట్యాదినీత్యా సంభవంతీం భిన్నకతృత్వాదిశం కాం నిరసి తుమిహితయో క్లి: జగన్ని స్థానాముదయవిభవలయానాం పరమపు రుషలీలాతొ ్వ క్తి స్సర్వ శరీరతయా తత్తద్విశిషరూ పెణ తత్తదవస్థాభ ·మద్యహస్య రక్షా యామ్ మూ— సత్య కామ సత్య సంకల్పపరబ్రహభూతపురుషోత్తమ మహావిభూతే వతీత్యు పాదానత్వ సూదనాథా' పరిపూణః తయా ప్రయోజన నిర పేక్షస్య కథ జగ ద్వ్యాపారఇతిశంకాని రాసాయలీలాశబ్దః 'కీడలొ బాలక స్యేవ-కీడాహ రేరిడు సర్వమ్- హ రెవిహరసికీ డాకంతు కైరి వ బంతుభిః- లోక వత్తులీలా కైవల్య ' మిత్యాదిభి స్తుత్సిద్ధి. లీలారూప ప్రయోజనవతోప్యవా ప్తసమస్తకామత్వం సర్వత్రా విహ తెచ్ఛత్వం ఏవంనా రాయణశక్టా క్తం శరణ్య త్వం యథానిరు క్తిసుబోధితమ్- అ ధసత్యకామేత్యా దేః పూర్వాపరపునరుక్తిపరిహారాయ ప్రాగుక్లెమ్వె వాము ఇదంసమాఖ్యాష్టకం ప్రమాణీయత ఇతి కేచి దాన్య చఖ్యుః తతచతుణాణం సమాఖ్యాత్వం వ్యక్తమ్ - సత్య కామాదిశబ్దానాం క థంచిత్సమాఖ్యా త్వం కల్ప ్యమ్- పరబ్రహభూ తెత్య తతు బ్రహశబ్ద మాత్రం సమాఖ్యా - అన్యథాపినామత్వకల్పనే గౌరవంస్యాత్ - అత పరశబైన విశేషణం’్వపచారిక ప్ర యోగవ్యవచ్ఛే దాధ్కం - సత్య కామసత్య సంకల్ప శక్గా పూర్వంవిశేషణమాత పరతయోక్తా. ఇహ తుతత్ప్రమాణతయా యథాశ్రుతిత త్తద్విశిష్ట విషయతయెతివిశేషః లీ లాపదసూచితం జగన్ని మి త్తత్వమపి సత్య సంకల్ప త్వెన స్థాపితమ్. జ గదుదయాదిలీలాత్వద్యోతితముపొదానత్వంతు పరబ్రహభూ తెత్య నే నాభి ప్రెతమ్ • సర్వంఖల్విదంఘ్రాహ - తజ్జలానికి శాంతి ఇత్యాద్యను సారాల్ - ఏవమ భేదశతిబలాదుపొ దాన ల్వెనాభిమతస్య బహణః స్వరూపపరిణామప క్షేణచిదచిద్దత సర్వదోషాన్వయశ్నం క్యే తెతి తత్పరి హారాయ స్వయమేవగీతం శుత్యధక మాహ • పురుషోత్త మేతి * అతపంచమ్యా దివిభ క్తితమెపి సమాసోదశిష్టవ్యః నన్వేవం భేదాభేద శుత్యో ర్విరోధాదన్య తర బాధస్స్యాదిత్య త ఘటక శృతి సిద్ధమాహ - * మహావిభూ తేఇతి • విభూతీశజ్జా తనియంతవ్యపరః 'యదండ'మి ·- పృథుగద్యాధికారః. మూ– శ్రీమన్ నారాయణ వైకుంఠనాథ తిశొకాథక ఇహానుసంధేయః- శరీరతయా విభూతిత్వా దతస్వరూప భే దపి సామానాధిక రణ్యం ముఖ్యమితి భావః.. ఏవఁసర్వవిలక్షణస్య స గ్వనియంతుః జగద్వ్యాపొరలీలాయాం న్యవల్లభాసామరస్య మభి పె త్యాహ • ళీమన్నితి • • విభూతింపతి శేషిత్వం ద్వినిష్ఠమిత్యభివ్ర యన్నాహ మన్ని తీతి వ్యాసార్యాః, స్వవిభూతీనామాధేయత్వా దినియ మైశ్శరీరత్వంవ్యంజయితు మాహ- * నారాయణేతి • నిత్యవి భూతియోగం శుద్ధసృష్ట్యు పాదానత్వంచ ప్రభూతోపకారకత్వ జ్ఞాప నాయవి శేషతస్సూచయతి • వైకుంఠ నాథెతి * ఇదంసంబుద్ధిద్వయం వా- తదాతుతత్త్వసాక్షాత్కారపతిఘాతక రహిత దేశాదిసంబంధీ వైకుంఠ. అపెక్షితసిద్ధ్యథణం సర్వైరపియాచవీయః. తత్ప్రదానా దావీశ్వరశ్చ నాథః. ఏతత్సత్య కామేతి పదాష్టకం ప్రాప్యా కారనిష్క షాకథక్ మితి పక్షమవి ప్రగుణీకుమణః 'సొశ్ను తెసర్వాః సహ-19 హణా విపశ్ళి తెతి కామశక్తోదితానా నాం బ్రహగుణా నామపి పౌష్య తొ కిమభి పెత్యాహ- సత్య కామేతి- ప్రొప్యా నుపవిష్టనిత్య విగ హవిభూతిద్వయయో గెపి కెచిత్సత్య కామశబ్దం ప్రమాణయంతి. య 'ద్వాముము క్షనాణాం భ క్తవ్య సృషేర్భొగస్య చొపకరణ తయాభిమ తాః పదాథాః అన్య సంతతిభావః. ప్రాప్తిదశాయాం విభూతిద్వయె పీ అపూర్వానంతభోగ్య సృష్టృత్వమాహ. సత్యసంక లేఖతి | ప్రకృష్ట భోగ్య తయాపి నిరతిశయబృహ త్యనూహ || పరబ్రహభూ తెతి “ బ్రహ వెదబ హ్మైవభవతి' త్యాదిభిరభేదా ప త్తిశజ్కాం పరిహరకా బద్ధము క్తవిలక్షణతయా కేంకర్యొ ధైశ్చత్వ సంభనమాహ- పురుషోత్త మేతి- క్రేంక ర్యస్థానొపకరణాది సమృద్ధిమత్త్వమాహ -మహావిభూత ఇతి - స పత్నీకస్య క్షేంకర్యోదేశ్య త్వం సూచయతి మన్నితి- సంబంధగుణ విభూతి వ్యాపా రైస్సరై వరపి భోగ్యత్వాతిశయంప్రకాశయితుమాహ ·అ30 శ్రీమదహస్య రక్షాయామ్. మూ- అపారకారుణ్య నారాయశాలి- సూరి సేవ్య విగ్రహ విభూతి విశిష్టస్య దేవయానపథికి వి శమస్థానత్వ మభిసంధాయమాహ- వైకుంఠ నాథెతి- అత తృతీయమ పి పక్షంబూమః. ప్రకృతస్య శరణ్యస్య స్వీకృత సర్వ భరనిర్వహణ కమస్సత్య కామాదిభిరష్టభిఃప దైరవబోధ్య తే, సత్యా కామ, కాయ ఇహ ప్రపన్నేభ్యోనిరతి నయానందప్రదానేచ్ఛా తస్యా స్సామధ్యాక్ వినా భావాత్సత్య త్వం, తచ్చ ఆమోఘత్వం- సత్య సంకల్ప, సంకల్పోత ప్రతిబంధనివత్వ నవిషయః, సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యా మీతిహిశ్వ మేవా ట్లైతిభావః- పరబ్రహభూత, నిరతిశయబృహత్త్వవిశిష్ట స్వంస్యా శీతానపి జ్ఞానతొ భోగతిశ్చ పరమసామ్య పర్యంతం హయితౌసి-పు రుషా తమ యోమామేవమసమూఢ ఇత్యాది నా ' తద్విదా కృతకృ త్యత్వోక్యాత్వన్ని ర్వాహ్య భరత్వం త్వయైనసూచితం- య ద్వాషణు దానే " పురుసనాతీతి పురుషః- బహుపు దెభ్యస్సర్వేభ్య ఉత్తమ జ్వా త్పురుషోత్తమః-మహావిభూ తే విభూతిరిహ విభననం భవనం నియమ నమిత్య థణః- తస్య మహత్త్వ మపరిచ్ఛిన్న త్వం సుశితా సంసారకా రాగృహాన్ని గ? మయ్య తదథ తయాసర్వం నియచ్ఛ సీతిభావః " ఆ నతో దేశకాలాదిపరిచ్ఛేదవినజీతః ! మహావిభూతిరిత్యుక్త వ్యాప్తి స్సామహతీయత' ఇత్యతాపినియ. తృత్వాన వ్యా Jర్పిన4 తా ! శ్రీ మకొఠియానిత్యయుక్త స్వంత్వదభిమతమాశితకృత్యం నిర్వహసి, నా రాయణ సంబంధమనుసంధాయ దాయవిభాగన్యాయైన స్వామితయా చస్వాథం స్వయంస్వాతానం పాపయికౌసీతి భావః- వైకుంఠ నాథ,ది వ్య పర్యంకి సుఖాసికాయాం నిజ పాదమూల సేవాం చాతు మనస్థతో సీ తి తిష్వపిప క్షేషు ముఖ భేదైః పునరు కి ఎరిహారస్సిగ్ధ:- అధశరణ్య స్య సమర్పితసగ్వభరస్పీ కారోనుగుణస్సవస్య చాధికారొపాయ నిష్పాద కొడకా అనుక్తాశ్చాశారాః అష్టాదశభిః ప దైర్నిష్కృష్యా నుసంధీయ ·పృథుగద్యాధికారః. 30 మూ- సౌశీల్య వాత్సల్యౌ దా ర్వైశ్వర్య సౌందర్య నే- అతిస్సాప రాధస్వనిక ష స హేయస ఆ బంధస్వరక్షణవిసఃవాదా దిదోషపరిహారోపయుక్తానాం గుణవి శేషాణాం ఏకషణః ప్రథమము చ్యతే -అపారెతి- కారుణ్యస్యా పారత్వం అవశ్య దండనీయెష్వస్తాదృశ్లే ష్వపి ప్రవృత్తిః, యథా ' వధాహణ మపి కాకుత్ స్థఃకృపయాపర్య పాల యల్ 'ఇతి, స్వే'నాప్యు క్తం. 'మచ్ఛ రైస్వంరఠాశాంత స్తతః పూతోభ విష్యసీ'తి “గచ్ఛానుజా నామిరణా దికత స్వ మిత్యాదిషుచ న్యూనా కత్వ దర్శనజని తావజ్ఞా సాధ్వసపరిహారాధః మిహసౌశీల్యో క్తిః త స్యా పొరత్వ , విశేషజేషు విరించాదిషువిష్ణ్వాద్యవతా రైః అనభిజ్జీషు చ మత్స్య కూమాణ దిషువత్తత్స్వరూ పైరవతా రైనిక్ ర్విశేషనీరంధ సం శెషాల్ వాత్సల్యస్యాపారత్వం 'రిపూణామపి వత్సల ఇత్యుక్తమ్. ఔ దార్య స్యా పారశ్వ మథిక షూవారత్యవచన హేతుభూత మథీకా తమ దానేస్వ ప్రయోజనానభిసన్ది మత్త్వమ్. స్వసంశి తేభ్యః సవిభూతికం స్వాతానందత్వాతదనుబన్షిషు మనుష్యా దిష ్వష్య విశ్రాంతత్వంవా . శూయ లెహి నాస్యావగపురుషాః క్షీయంత 'ఇతి నాస్యా బ్రహవిత్కు లేఛనతీతిచ ఐశ్వర్యస్యచకథనమిహానాది కాలం స్వరక్షణవిపరీత ప్రవృ త్తాక్ కెనచి ద్వ్యా జేనస్వయ మెవనియమ్యా భిముఖీ కరొతీతి జ్ఞాపయి తుమ్- తస్యా పారత్వమ్ 'సంసారన్యూనతాభీతాస్త్రిదశాః పరిపంథన ఇ తిన్యాయేన బ్రహ్లాదిషు దేవేషు సుగీ వాదిషు సుహృత్సువానిరుంధా నేషు తానపి శరణాగతానుగుణీక తుణంసమథః త్వం సౌందర్య స్యాష్య పొరత్వం విరుద్ధప్రకృతీనాం శూర్పణఖాదీనాం సత్వస్థానామృషిణామ ప్య విశేషేణ దృష్టి చిత్తా పహారితయాతుష్టూషాజనక త్వమస ద్వాసనాది శామక త్వంచ యథా కంపౌష్క రేష ర్చావతార ప్ర కరణే 'సంద ర్శ నాదక సాచ్చ పుంసాంసంమూఢచేతసామ్ | కువాసనాకు బుద్ధిశ్చకు తరూ నిచయశ్చయః || కు హేతుత్చకుభావశ్చనాస్తికత్వంలయ్ం న జెది ·అ. మదహస్య రక్షా యామ్. మూ--మహోదధైఅనాలోచితవి శేషాశేషలోక శరణ్య ప్రణ తాతిహరఆశాతవాత్సల్యైక జలధి తి- అతిసుందరవిగ హెణ సహభగవతః పరత్వానుసంధానంతత్సాన్ని భ్య కారణమిలిచ- తత్రోక్తమ్ ' నిశ్యసి దైతదాకా రేతత్పర త్వేచమీ ష్కర | యస్యా Mసత్తాహృదయెత స్యాసౌసన్నిధింన ఔదితి- తత్సూ చనాథః మైశ్వర్య సౌందర్యయోరిహావ్యవహీతపాఠః • సర్వస్య శరణం సుహృత్ సుహృదంసర్వభూతానాం- సర్వలోకశరణ్యాయ సర్వయో గ్యమనాయాస మిత్యాది ప్రసిద్ధన్వభావస్య వాయసవానర 'రాక్ష సాది విశేషానాద రెణాంగీకుర్వత స్తే మాదృశజ నేపి గుణవృత్తాదినిక నత్యా గకారణమిత్యాహ * అనాలోచితవిశేషెతి * అతవిశేషశబ్ద వివక్షతమనాలోచిత గుణగణేతి @ వైకుంఠగ ద్యే వ్యంజితు ప్రపత్తే స్సర్వాధికారత్వమప్య నేన ప్ర కాశితమ్ ‘ దుగ? సంసారకాలతారమ పొరమభిధావతాం | ఏకఃకృష్ణ నమస్కారొము క్తితీరస్య దేశిక 8. ఏ ఇమ్యకృష్ణం సహసా ఏకోపికృష్ఠిసుకృతేః ప్రణామ' ఇత్యా దిషక్తమ ల్పయత్న ప్రసాద్య త్వమాహ - * పణ తాతిణహ రేతి • అనెన స్వ స్యేవం విధానస్థా హేతురవతారవి శెపోప్య నుసంహితః - ఉ ంహిస్వ య మేత " నిరస్తేతరభోగాశోవరదంశరణంగత ఇతి అత? పణతశబ్దః ప్రకృతాసుగుణ్యాక్ 'ప్రపన్నా తి? హరఁవిష్ణు • మిత్యాద్య నుసారా చ్చ కృష్ణప్రహ్విధావయుక్తప్రపన్న విషయోవా. ప్రస్తుతావతా రెవ్య కతమంస్వస్తిన్ను పకారకతమంచ వాత్సల్య గుణం పూర్వంద్విరుక్త మపి “ మితభా వెనసమ్పా 9 పం. దోషోయద్య పితస్యస్యా • దిజ్యా ది స్తరణాయపున రాహ * ఆగి తేతి • వాత్సల్య గుణోదధౌనిగృహాది కం నిమగ్నం భవతీత్యభిప్రాయేణ ఏక శబ్దః- అతఏవహి సర్వజ్ఞత్వా 'దౌ స్థి లెప్య విజ్ఞాతృత్వాద్యు క్తిః ఉపాయాంతరం స్వీకియతామిత్యత అస్మా స్వార్థపరాన్వెల్వ్తి ప్రకారేణ మాదృశానామకించనా నా మధి ·30 133 పృథుగ ద్యాధికారం మూ- అనవరతవిదితనిఖిలభూతజాతయాధా త్య అశేషచరా చరభూతనిఖిలనియమననిరత అశేష చిదచిద్వస్తుశేషిభూత నిఖిల జగదాధార ఆఖలజగత్సాక్షమి? అస్తత్స్వామిక్ కతవ్యం హితతమంత ్వమేవజానాసి త్వదాయత్తానుకూల్య సృచ శేషవృత్తివిధా నేపినత్వం సుపానవాగతః-సర్వజ్ఞస్య తె-త్వయాపిల్భం భగవన్ని దానీం. యది మేనదయిష , స ఇత్యాదికం నవిజ్ఞాపనీయమిత్య భి ప్రాయేణాహ * అనవర తేతి • అనవరత నిఖిలశబ్దాభ్యాం జ్ఞానస్యకా లతొ విషయతశ్చసజ్కో చొవ్యుదస్తః (త్వమె వైవంకురుష్వ మామ్.కు రుష మామనుచరి మిత్యా దిన్యాయేన త్వదధీన వ్యాపారస్య మేత్వయై వ ప్రాతికూల్య నివర్తనాదికమపి కార్య మిఠ్యాహ• అశేషచరాచ రేతి* నిఖిలశబ్దః స్వరూపస్థిత్యా దినియంతవ్య కాత్స్న SE పరః. సార్వకాలిక నియమన కాత పరొవా. ఆగ మైరాచార్యా దిభి రంతరా త్తత యాచ బహుప్రకారంహినియమనం. నహ్యవిధేయం లేకించిత్ యేన మెభిమతం ప్రతిబంధాద్విల మ్బేత అలభ్యంవాస్యా దితిభావః - పరిపూ ఇస్య మెత్వడుంగీణా రేణనకించిత్ప్రయోజనమిత్య శ్రాహ. * అశేష చిదచిదితి • మహిమ దేక వజంతనసర్వ శేషిత్యమ్. అతొమమాప్య తిన యేతవచాథఃః ప్రకల్పత ఇతిభావః. తథాపియథావస్థితరక్షా పెక్షాత వనాస్తికథంచత్వంరక్షణీయ ఇతిశజా యామాహ • నిఖిలజగదాధా రేతి • గుణాదివ త్త్వదపృథక్సిద్ధవి శేషణస్య మమా పేక్షామంత రేడైన మత్సత్తాదికంత్వయైనరక్ష్య తె-తత్సాఫల్యాధణం గ పేక్షాదిక మపిత్వ యైన కారయితవ్యొహమ్- నహిత్వదధీన సత్తాక స్య మేత్వన్ని ర పేక్ష ప్ర వృత్తిన్నంభవతీత్యభి ప్రాయః, ఏవమేవహి శేషభూతానాం స్వతస్త్ర స్వామినాత్వయైవయ ఇష్టం స్వముద్దిశ్యవినియోగః కియతం త్యాహ - అఖలజగత్స్వామిన్నితి * ఇష్టానిష్ట ప్రదానసాధారణి స్త్రీ మద్విని యో గేకింతవాయాత మిత్య శ్రాహ *అస్తత్స్వామిన్ని తి *మదాచా ర్యసంతతి సొమ్ము క్యాన మమైవం విధత్వత్సంబంధజ్ఞానాద్యవస్థ ప్రదాన ·138 మదహాస్యరక్షాయామ్. మూ-సత్యకామసత్యసజ్కల్ప సక లేత రవిలక్షణ అర్థిక ల్పక ఆపత్సఖ రూపొషకా రేప్రవృత్తైనత్వయా శేషపూరణం కార్యమితి భావః - పరిపూ ణ్ తయాపూర్వోపకారప్రత్యుపకారనిర పెక్షస్యతవాకించన నిత్యసా పెక్షసంశి తరక్షణమా తీయనిత్య గుణపరి త్రాణమితి సూచయతి • స త్య కామేతి • సర్వశక్తే స్తవనిత్యసూరివగె మన్ని వేళనమీషత్కరమ్ సహిత్వద్వ క్రితం కే నాపిహంతుంశక్య మిత్యాహ*సత్య నజ్కుల్పెతి • త ప్య పేక్షితాధః మన్యః కశ్చిదా యతామిత్య తాహ *సక లేతర విలక్షణేతి • 4 విష్ణుపోతంవినా నాన్యత్కించిదస్తి పరాయణమ్, భవ తారకథ్య తెసత్యం విష్ణు రెకఃపరాయణ • మిత్యాదిభిరన్యె భ్య స్తవమో క్ష ప్రదళ్వాదిరూపం విశేషంపశ్యన్నహంముముకు: కమన్య మాష్ట్ర యెయమ్- నహిపరతం త్రఃకశ్చిత్స ్వతం త్ర కృత్యం ప్రాథ- నీయః- న చత్వంపరత, త్ర ఇతి భావః- యద్యథీ నంమాంనాదియ సేకథం తవా దార్యప్రథాజీవేదిత్యభిప్రా యణాహ- *అధి కల్ప కేతి * అధీకా చ కల్పక శ్చెతివిహః- అధీకా నాంకల్పదు మ ఇతివా- ఉ కంహి " సన ర్వానథిక్ నొదృష్ట్వా సమేత్య ప్రతినంద, చేతి- అధిక వికల్పదమా యస్య సొథిక కల్పక ఇతివావివక్షితమ్ - యదగీయత ' ఉదారాఃసర్వ ఏవైత ఇతి అభిమతపురుషాధE దానాథ మథిక్ నా ముత్పాదకశ్శా స్త్రాదిముఖేనాధిక త్వాపాదక శ్ఛేతివా, ఏవం పూర్వో క్తస్యా ప్యౌదార్య స్యాతిశయప్రదర్శ నెతాత్పర్యాదపునరు 9 8 జ్ఞాతంమయావసిషే నెత్యా దిక మనుసందధానః పొంచాలీగజేందాదివదాపన్న స్యానన్య గతిక స్య మమే తామాపదమవేక్ష్య రక్షితు మహః సీత్యాహ • ఆవత్సఖేతి • ఆ పదిసఖివత్సంరక్షక ఇత్యథEి విశ్వసనీయత్వ స్నేహవిషయత్వాది సూ చనాయసఖశబ్బః, శత్రు మపి ( తసాత్చరి శ్రాన్త ఇతివ్య వస్యనత్వాశ రై కృత్యువశంనయామీ' త్యవొచత్ -ఏవంద్యాభ్యా మిష్ట ప్రొషకత్వంల ·3x పృథుగద్యాధికారః. మూ-మక్ నారాయణ అశరణ్య శరణ్య అనన్యశరణ స్త్వ త్పాదారవిందయుగళమ్ శరణమహం ప్రపద్యే నిష్టనివర్తక త్వంచదర్శితమ్ - అథతత్ర నమానాభి ప్రాయ తయాని త్యయుక్తామఖిలజగన్మాతరం పురస్కుర్వతొ మేమహాంతొస్య పరాధా స్వయాక్షంతవ్యా ఇత్యాహ- * మన్నితి • సంబధ్ధగుణవిభూతిప యోజన వ్యాపారాస్తేమదు పెక్షయామందఫలామాభూవ5 - అతఆత్తో నంనాతివత్తైః"థాం త్యాహ • నారాయణేతి • ఉత్తరఖండ స్థా పేక్షయా పూర్వంమన్ని త్యాద్యు క్తమ్- ఇహతుపూర్వఖండ. పెక్షతూఉ క్షే నవభా వైశిఫలితమాహ • అశరణ్య శరణ్యే తి* సర్య తెహి 'అగతీనాం గతి భX వా నితి అతఏవఅనాలోచి తెత్యా దినాన పునరుక్తిః తత్ర హి తారతమ్యా నాద రేతాత్పర్యమ్ - ఏతత్సర్వం వ్యాఖ్యాయవివక్షిత ప్రాప్య ప్రాపరాకారపపంచనమ్-అ స్త్యహ మేవమ్ - ఏతానతాపి కింత్వయా లబ్ధం • సర్వత్ర హిశాస్త్రా ధేఃధికారో పెక్షిత ఇత్య త్రాహ. * అనన్య శరణఇతి • తత్త్వవిదోనన్య ప్రయోజనస్య మమసిద్ధాపాయాంతరం నా స్త్రీ 'అహమ స్త్యపరాధానామ్- స్వధమఃనిష్ణో స్త్రీ • త్యాద్యుక్తావస్థాని శేషవిదశ్చ మేసాధ్యోపాయాంతరమని నా సీతిపతి బుద్ధా స్తి - అయ మేవహిమమా త్రాధికారఇతి భావః ఇదంతువ్యాఖ్యేయత్తమపురుషా భి ఇతమితి జ్ఞాపనాయాహమపి నమమశరణమితి వ్యంజనాయచ అధి కోహంశబ్దః అథవా అనన్యశరణఇత్యు పొయా న్తరశూన్యత్వ మహమిత్య పాయ భీరుత్వ మతిశజ్కారాహిత్యం ప్రయోజనాంతరతదుపాయపరిత్యా గిత్వంమోక్షాధక ప్రపత్తునుఖత్వంచవ్యజ్య లె- ఏతత్సూచితః కార్పణ్య విస్తారః ప్రతినచనవా క్యేషుగద్యాంతరయోశ్చదష్టవ్య : త్వది త్యాది నా పూర్వఖండపదక మానుసరణం త్వచ్ఛబశ్శరణ్య త్వోపయుక్త స ర్వాకార వైశిష్ట్యపరః- పొ దేత్యాదికం ప్రాగుక్తాథకం, అతద్వయమి త్యస్య వ్యాఖ్యాత ప్రాయమితి శేషః తాత్పర్యంతు పూర్వ వొక్తం.

·032 | || మదహస్య రక్షాయామ్ మూఅతద్వయమ్ 'పితరమా తరం దారాన్పు త్రానబంధూ స్సఖిన్దురూక్ | రత్నా నిధనధాన్యాని క్షేత్రాణిచగృహాణిచ || సర్వధమాణంశ్చస న్యజ్య సర్వకామాంశ్న సాక్షరాక్ ! యడ్వా- ద్వయమథాణ నుసంధా నేనన హైవము క్తమితివావ క్తవ్యమి తివావివక్షితమ్- వాక్యాంత రైశివునః పునః ప్రపద్యత ఇతితు నాశ క నీ యమ్- ఏక సాధ్య సిద్ధ ్యథ50 ప్రపత్త్యావృత్తిః ప్రతి షేధాదిహసాధ్యా నరాయోగాచ్చ పితరమిత్యాదికంతు స్వవాక్య వన్ని బధ్ధన సంవాద ముఖేన అనన్యశరణత్వోదికం విశదీకృత్య వక్ష్యమాణఫల ప్రాథక నా ప్రస్తావనా తక మితి ద్వయాధక స్య సముదితొ కి తధాహ్యత్ర సొ పాధిక భోగ్యతదుపాయత్యాగంనిరుపాధిక భోగ్యతదుపొయవిశేష పరి :హంచ స్పష్టం త్వా ప్రసాదయఇత్యాదినా సోధుమిత్యం తెనొత్త రఖండస్థదొషనివృత్తి ప్రాథక నాసంగృహ్య తె పిత్రా దీనాంత్యాగా కాభృత్యా దిచేత నా స్తరత్యా గః క్షే ముత్య సిద్ధః - బంధుశబ్ద ఇహసమ్బ ధ్యాదిపరః. రత్నానీత్యాదిక ముత్కటభోగ్యత్వభోగసాధనత్వా నామ చేత నాంతరాణాముపలక్షణమ్ - చకారణవాను క్తసముచ్చయఃప్రియే పుహితేషుచ మోక్ష తదుపొయానుపయుక్తేషు కు త్ర చిత్సంగోపినయు కఇతిజ్ఞాపనాయ పితరమిత్యాది వివిధో కి: ఏవంలొక సిద్ధప్రియహి తాను దాహృత్య సర్వధరానిత్యాది నా శాస్త్రవేద్యాని సాధనాని సా ధ్యానిచాహ. తత్ర సర్వధ రశబ్దస్సిద్ధసాధ్య రూపసపరిక రధర కా త్స్న పరః- సర్వ కామానితి హిరణ్య గఛాదిపదపగ్యంత కామ్యవి షయః - అక్షరశబ్ద ఇహా తమాత్రా నుభవగోచరః - ధరాణాం కామా నాంచొపయోగి త్వేనవాపి త్రాద్యు దాహరణమ్ - తచ్చ యథాసంభ వందృష్టవ్యష్ - పిత్రాదీనాంత్యాగశ్చాత్ర కామ్యధ మోణపయోగిత యా అథః కామోపయోగి తయావాను దానమ్- అతఏవ 'మాతృదే నొభన పితృదేవోభవ. ఆచార్య దేవోభవ. వృదౌచమాతాపిత రావి ·అక్క పృథుగద్యాధికారః. మూ---లోక విక్రాంతచరణా శరణం తెవజంవిభో ( త్వమేవ త్యాద్యు క్త భగవదాజ్ఞానుపాలనం నవిరుధ్య తె- సర్వధ రశ బేన 'మోక్ష సాధనభూతోపాసనవగణ సంగ హేపి తన్ని వృత్తి • విహితత్వాచ్ఛా శ్రమక మా: పీ' తిన్యాయేన వర్ణాశ్రమధమాణామనివృత్తి:- తదిహ తై వరి కధమేఃషు ప్రయోజనాంత రేషు మోటోపాయాంత్ రెషు చ సాధారణ, నైరాశ్యంత్యాగః తత్ర పురుషాధాణంత రెష్వలా స్థిర త్వానిదోషదర్శనాన్నై రాశ్యమ్- తతఏవ తదుపాయేష్వపిముక్తి సాధ నెష్వన్యెషుస్వావస్థాదర్శ నెన ముష్యరత్యాదినానే రాళ్య మితివి శేషః, సంత్యజ్య, సమ్యక్త్యక్త్వా- సవాసనంపరిత్య జ్యె త్యథకః- యద్వాపం చాంగసంయుక్తాయాః ప్రపత్తెరంగ త్వెనాలగి త్వేనవాసుపా దాన మి హధమా?ణాంత్యా గః- సోయం ప్రపత్త్యుపకారకత్వబుద్ధివిరహః- సం ప్రతి పన్నెషు పురుషాధాణంత రతదుపాయెషు ముక్త్యుపాయాంతరే షు నిత్య నైమిత్తి కెషుచ సమాన ఇతి సహో కి • లొకి వి కాంతచరణా వితి చరణే లోక విక్రాంతత్వ వచనమనాశ్రితానామప్యా తపశాశనే నసౌలభ్యా దివ్యంజకమ్- లొకవికాం తెతి వ్యస్తంవా తదాతులో కే. షు విక్రాంతః అధిష్టా తెత్యథః తే స్వతంతస్వామినః పరమప్రా వ్యస్యచ విభుశ బేన ఫలప దానౌపయిక గుణ పౌష్కల్యం వ్యజ్య లే, యద్వా విభుగ భైన పరత్వం తేఇత్య నేన సౌలభ్యంచసంగృహ్య తే-అవ జమ్, వజామీత్యధి. అనద్య తనత్వమ శ్రావివక్షితమ్. భూత త్వేన ని దేః శస్తుకర్తవ్య శేష నేర పెక్ష్య వ్యంజనపరః త్యాజ్యానాంత్యాగస్య పూర్వమస్పష్టత్యాదిహతత్ప్రపంచ నేతాత్పర్యమ్ - ఉపాయత్వము పె యత్వంచ ఆ మాతాపితాభ్యో తాత్యా దిశతిసిద్ధసర్వవిధబాంధవస్య నా రాయణ స్యే వెత్యభి ప్రాయణత్య క్తంసర్వంత్వమె వేత్యాహ " త్వమే వెళీ * త్వత్పాదౌత్య త్ర త్వచ్ఛత్రాభి ప్రేతంచా నేన విశదీకృతమ్. స ర్వేషాంజంతూనాం సర్వేషజ నసు సర్వవిధోపకారకత్వం త్వయిస ·అ33 అందహస్యరక్షా యామ్. మూ--మాతాచపితాత్వ మేవత్వమేవబంధుశ్చ గురుస్త్వమేవ త్వ మెవవిద్యాదవిణంత్వమేవ త్వమెనసర్వంమమ దేవ దేవ || 2 అసిలోక స్య చరాచరస్యత్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుగః రియాక్ నత్వత్సమోస్త్యభ్యధిక ః కుతోన్యొలొక త్రయే ముచ్చితమిత్యభిప్రా యేణ ప్రత్యేకంత్వమే వేతి సావధారణావృత్తిః-మా తాపి త్రాదయోహితత యుక్తాస్తత్సహకృతాశ్చ తదభిమతయతి 10 చిత్కరణెనోపకుర్యుః అయంచానన్య ప్రయోజ్యొనిర పెక్షశ్చ స్వేచ్ఛ దైవసర్వప్రకా రెణాపకరోతి - మాతాప్రళయదశాయాముద రేస్థాప యిత్వాప్రసవనాల్ , ప్రియ వర్తక త్వాదిభిశ్చ పితా 'అహం బీజపదః పి తాతిహ్యాహ. హిళప్రవర్తకశ్చ బంధుస్సంబంధాంత రణావ్యహిత నివ ఘనాహణః.గురుః,గుశబ్ద ఇత్యా ద్యుక్తాంధకారనిరోధిత్వా త్తతచామీ గురుశరీరక ఆదిగురుశ్చ, విద్యా, ఉపాయభూతవిద్యాప్రవర్తక త్వాత్త త్ఫలప్రద త్వాచ్చ- అకించనా నాముపాసనరూప విద్యాయాస్థా నే నిచే శాద్వా-దవిణం 'అమృతం సాధవం సాధ్యం యంపశ్యంతి మనిషిణ' ఇ త్యుక్తాక్సోధనత్వాత్సాధ్య త్వాచ్ఛ త్వమేవసర్వమిత్యుక్తాను క్తసర్వరా ర్స్న్యసరం మమ, తత్త్వవిదో - కించనస్య త్య క్తాన్య సాధ్యసాధనస్య త్వయిన్యస్త భరస్యచ • దేవ దేవేతి * సర్వప్రజారోత్కషణపరం, ఏ వంస్వవిషయెనుసంహితన్య సర్వవిధబ ధుత్వస్య సగ విషడు త్వెన ని రుపాధిక త్వం సూచయతి • పితాసీతి • లోక స్యహిరణ్య గభౌక్ దిజం తుజాతస్య పూజ్యశ్చ, పితృత్వగురుత్వాది భిస్సర్వకమాళా రాధ్యత్వశు లెళ్ళ సమారాధ్యః “ గరీయా ! బ్రహదశిపీ తె త్యుక్తమాహ • గరీ యానికి • 'గరీయాక్ట్ పూజ్య తమ • ఇతితుభాష్య క్తప్ లొకతయే బద్దము {నిత్య రూపచేతనవగళ త్రయే అథనాలొక తయక బేన సర్వ లొకవతి నాం లక్షణా- ప్రభావతో - ప్రతిమత్వస్య క లొ క్తత్వాల్ నత్వత్సమో స్త్యభ్యధిక ఇత్యా దికమిహఠారుణ్యా దిషు నియోజితమ్ - ·పృథుగద్యాధికారః -- ఒప్యపతిమప్రభావ || తసాత్ప్రణమ్య ప్రణీధాయ కాయం ప్రసాదయేత్వామహమీళమీడ్యమ్ | పి లేవపుత్ర స్యసఖి స ఖ్యుఃప్రియఃప్రియాయాహణ సిదెవసొడుమ్ || తసాల్ త వైవం సర్వవిధబంధుత్వాత భావతః కారుణ్యాది గుణే శృ సర్వాధిక త్వాత్త్వద్విషయాపరాధస్య పిత్రా దిసర్వవిషయాపరా ధరూపత్వాత్సర విషయాపరాధానాం త్వదా జ్ఞాతిలంఘనరూప ల్వెన త్వదపరాధత్వాచ్చెతిభావళి సణ మ్యే త్యాదికం పూషద్య ఇత్యస్య వివర ణం భ క్తివత ప తీరపి పసదనవి శేషః ప్రకృష్టః ప్రహ్వభావశ్చాత్య పకరణాత పత్తిరూపఃసచపూర్వకృత ఏవఫలవిశేష ప్రాథక్ నాథః మిహానూద్య తే. కాయప్రణిధానమత్ర స్వరక్షణాధక స్వవ్యాపారాం తర నివృత్తివ్యంజకమాత్రం ప్రణమ్యపసాడయే పషదనరూపం ఏ సాదనమనుతిష్ణామి మదిష్టవిఘాతానిష్ట ప్రాప్తి హేతుభూత మతూ తాపరాధజనితా ప్రీతి రూపకాలుష్య రహితంక రొమీత్యధ త్వాం, స్వ తస్సర్వభూతానాం సుహృదం మదప రాధా తూలుషితబుద్ధిం అహం, అకించసొనన్య గతిస్త్వత్ప్ళ్న దత్తవర స్త్య కత్వదితరసాధ్య సాధన శ్చ ఈశం, సాపరాధనిగహసమథకం ఈడ్యం, క్షమాదిభిస్తుత్యమ్, 'నత స్యే శెకశ్చనతస్య నామమహద్య శః ఇతిశ్రుత్యు క్తమనేనపదద్వయే న దశి తం కుట్రో పిజంతుః సంబంధవిశేషాదపరాధం సహ తే కింపు న స్వమిత్య భిప్రాయణ పిత్రా దిదృష్టాంతః ప్రియఃప్రియాయ మతీ తివిషయః త్వం త్వతీ తివిషయాయమహ్యం క్రియో హిజ్ఞానినొత్య థణ మహంసచమమప్రియ ఇతిస్వయ మేవార్థ ఆహణసి దెవసౌధుమి తి వక్ష్యమాణనంగహ సంసారమోచన మపి తెలీ లై వేతి దేవశబ్దాభి ప్రాయః- ఏతావంతంపూర్వఖండ వివరణమితి కె చిల్ - అథో త్తరఖం డస్థస్యా పిసవిశేషణ నారాయణ శబ్దస్య పూర్వమేవ వ్యాఖ్యా తత్వాద విశిష్టయోశ్చతుషేణ నమసోః పాఠక మాదథక కమస్య బలీయస్వాత్ ·అరం మదహస్యరక్షాయామ్. మూ-మనోవాక్కాయై రనాదికాల ప్రవృత్తా-నంతొక్క త్యకరణ కృత్యాకరణ భగవదపచారభాగవతాపచారా ప్రథమంమనొవాక్కాయైరిత్యాదిభిశ్రిభిర్వాక్యైరిష్టప్రా పేః పూ ర్వభావినీం మమకారనివృత్తివాచినమశ్శబ్ద వివక్షితాం సర్వానిష్ట నివృ లిం ప్రాథఃయతే- తత్ర నర్వస్యానిష్ట స్యేష్టవిఘాత స్యచక రమూ లర్వోత్తన్ని వృత్తిః పూర్వమభ్యధ్య తే మానసాదిభేదిన తివిధ పా పరాశిస్తద్విపాకశ్చ మన్వాదిభిర్విభక్తఇతి జ్ఞాపనాయకరణ త్రయో పాదానం అకృత్యకరణా దెర హేతుకత్వ మన్యొ న్యాశ్రయాదికంచ ప రిహతు మాహ " అనాది కాలప్రవృత్తితి • హితప్రవృత్తియోగ్యేఃక రణై రేతావంతం కాలమహితే ప్రవృత్తి స్త్రీతిని ర్వేదశ్చాత్ర వ్యంజితః 'యద్బ హకల్పే ' త్యాది ప్రతియయాఅనాది కాలప్రవృత్తమతఏవా నంతం- ప్రథమోనంత శబొకృత్య కరణకృత్యాకరణరూపసామాన్యాప చారయోర న్వేతవ్య 8 ద్వితీయస్తుభగవదపచారాచౌ అకృత్యకరణాదిప ఇచ్చకముత్తకొత్తరం కూరతరం యద్య పి కెషాంచిత్కృత్యా నామకరణ మకృత్యకరణాతకం తధాపిశరణాగత రక్షణాది కృత్యాకరణం మహత్త రపాతక కోటౌ సర్యత ఇతి జ్ఞాపయి తుమకృత్యక రణానంతరం కృత్యా కరణోక్తిః; అకృత్యకరణాంతభూః తస్యా పి భగవదపచారా' రా దేవా హణపరివాజక న్యాయేన ఏకృష్ణత్వజ్ఞాపనాయ పృథగభిధానం, య ద్య ప్యకృత్యక రణా దేరప్యా జ్ఞాతిలంఘన రూపత,భగవదపచారత్వం. తచ్చా శ్రాపచారానితివి శేష్య నిదె శేనవ్య జ్య తె. తథాపి శిశుపా లాదీనామివావ్యవధానేన భగవత్పరివాదాదిక మిహ భగవదపచారథ బొక్తం. అకృత్య క రణశ జేనతు స్వస్వవణాశమాది నిషిద్ధానుష్టాన మాత్రం కృత్యాకరణశభేన స్వవర్ణాదినియతధమణస్య ప్రాప్తకాలేశ కేనాననుష్ఠానమ్. భగవదపచారాశ్చద్వాత్రింశదపచారాది కరణే దృష్టవ్యాః భగవదీయేషు వస్తుషు స్వీయత్వ బుద్ధిర ర్భావ కౌరపర్యంతే ·30 మూ, -- పృథుగ ద్యాధికారః. - సహ్యాపచాగరూప నానావిధానం తాపచారానార కార్యాన నారబ్ధ కా ర్యాన్కృత్స్క్రయమాణాక్ ష్పవతా రేషు ప్రాకృతత్వ బుద్ధిరిత్యా దయోపి భగవదపచారాః, త్వద పచా రెతివక్త వ్యాప్య త్ర భగవద పచారశబ్దః తత్తత మాణి" పొత్తమ కారసూచనాథణః-అయథాశాస్త్రమధాః ద్యుపాధిభిభాగవత విరు ఢాచరణ మిహభాగవతాపచారః. ఇమౌవిపర్యా సేన కచిద్వణణయం తి- ఏతయో రెవాపచారవగణ యోగ్న క్షమామీత్యాదిభిర్విశేషితాః- కే చిత్పూర్వోక్త న్యాయాదసహ్యాపచా రాని విభజ్యం తె- తెచ 'విద్యా చొరొగురు ద్రోహీ, ఏకాక్షరప్రదాతారం "తారం- యశ్మూద భగవద్భక్తం మయి ద్వేషానుబంధోభత్సంస్తుతావు వ్య అతివే' త్యాదిసు వేదితవ్యాః ఏవం నిర్ని బంధన భగవద్భాగవత ద్వేషావజాపరిహాసాదయశ్చ యథాలొ కమనహ్యాపచే 'రాఇతనుశిష్యం జె. ఏ తెపంచాపి ప ్యకమవాంతలో పొధిభిర్నా నావిధా స్తత్తద్విధాస్వప్య వాంతరవృత్తిభే డైరనంతోః ఆర ఖ కార్యాక్ , జాత్యాయుర్ళొగరూపవిపాక సంజ్ఞ ఫలప్రదానే పవృ త్తాక్ యద్య పి " అనారబ్ధ గా ర్యె ఏవశుపూ ర్వే తదవషా' రిత్యు పాస నే సూళితం- తథాపి 'సాధ్యభ క్తిస్తుసాహంతీ ప్రా రబ్ధ స్యా పిభూయసీ'తి ప్రపత్తేవి శేషవచ నాదత్రా రబ్ధ కార్యోపాదానం అధిక తొధణ పదస్య శరణ్యస్య ప్రపత్తణామాత్తిః తారతమ్యానుసా రెణయథాప్రా థత ఫలప్రదానా త్తదిష్టభోగాద్య నునృతా సేపత్య - దివిరోధః అనార బ్ధ కొర్యాస్ ప్రారబ్ధ కార్యక మణనిరుద్ధావస రతయానుపంత ఫ లాక ద్వివిధానపి కృతానిత్య వచ్ఛినత్తి క్రియమాణా", అనుకూ కూల్యస జ్కుల్పాదిమళ్వైపి దేశ కాలాది వైగుణ్యాత్పూర్వనియు క్తదూరస్థ దు ర్ని వారభృత్యా దిముఖేన వొపఠాంతో నపరిసమాప్తాక్ కరిష్యమా ణ్ , తద్వదనుబంధిముఖే నాగత్యా ప్రమాబాద్వాసంపతిష్యతః బు ద్ధిపూర్వోత్త రాఘాణాం పశ్ఛా దెన ప్రాయశ్చి త్త విధానార్తెషామప్య ·మదహస్య రక్షాయామ్, మూ, కరిష్యయాణాంశ్చ సర్వాన శేషతః క్షమస్వ || అ నాది కాలప్రవృత్తం విపరీత జ్ఞాన మాత్త విషయం కృత్స్నంజగ ద్విషయం విపరీతనృత్వం తసంగ హేతు యధాహం ప్రాయశ్చిత్త పెరణం క్షమాఫలం గా హ్యం- సర్వాన శేషత ఇతి వ్యక్తి 9శాత్స్న JE పరం సంతిహి పాపా నా బహ్వ శక్తయః - తత్త్వతిరోధాయక త్వం ప్రత్యవాయజనక త్వం కమాంతరానహణ ఆపాదకత్వం సజాతీయ పారంభము జనక త్వం చేతి , ఏతాస్వంతిమావాస నేత-్య చ్యతే సాచప్రత్యుత్తరేవ్య క్తమను వవిష్య తే- పాపశ కిశ్చనిగహ సంజ్ఞ జ: పరమపురుష బుద్ధివిశేషఏ వెతి క్షమస్వత్య నేనవ్య జృ తి - నిగ హనివృత్తిరూపం, ప్రసాదవి శేష ఇ హక్షమా- ఆతభాగవతా పచా రేషం తద్విదితేషు తత్ప సాదనము ఫైన భగవతః ప్ర సొదనమ్ మయాత్యం పరుషాణ్యు క సచ్చత్వం క్షంతు మహణ సీ ' త్యాది న్యాయాల్ . తదవిది లేపువ్య సదా నేన రహస్య స్త్రీ యశ్చిత్తన్యాయాల్ - ఏపంనిషిద్ధ క్షమా ప్రా. "తా - ఆధన హితక కామ్య క్షమా ప్రాథ్యణ లె- ఆనాద లేతి - క్షగుదపు రుష్కా శామ నాయా విపరీత జ్ఞానసా పేక్షతయా అపచారాణా మిషశాస్త్రాధకు జ్ఞా పూర్వక కామ్యా నామపి మాత్ర యాంతి హే ముత్య, వ్యంజయి తుమిహ వి శేషతొ ఏపరీతజ్ఞానస్య సహో కి - యథాస్మతవిషయ వి రుద్ధాకారావ గాహిజ్ఞానమిహ విపరీశజ్ఞాను తెచ్చాత 'యోన్యధానం తమాత్రాన మన్యధాప్రతిపద్యతే ఇతదిభను కం స్వాతనో జగతశ్చ స్వసిష్ఠత్వస్వతంతత్వస శేషత్వ భగవదవ పంది భాE మఇత్యభిప్రా యెణాహ- ఆత్తవిషయం కృత్స్న జగద్విషయ, అతి - పృతశబ్ద స్యగా స్త్రీయెవసిద్ధిపక షణ ముపజీవ్య విపరీతప్పితమితి బంధికంకామ్యం కల్చ్య లె- అన్యధాపూర్వో కేన పునరు శ్రీ ప్రసంగాల్ కామ్యస్య చవి పరీతమృ త్తత్వం సాత్విక త్యాగ సమదర్శి జ్వ దివి శిష్టహి తతమసము వివ ·-83 -- ఇహ పృథుగద్యాధికారి. మూ-చా శేషవిషయం అధ్యా పివతణమానం వతి ష్యమా ణంచసర్వం క్షమస్వ రీతత్వాల్ విపరీతవృత్తెపి స్వవిషయతయాపుత్రాది పరవిషయ తియా చ ద్వైవిధ్యందశః యతి- * అశేషవిషయమితి • అద్యాపివతః మా నం వతి ష్యమాణంచ సద్గురూప దేశాదిభిః పరోక్ష సమ్యగ్జానెనిష్ప న్నెపి బాధితానువృత్త్యాదిన యాద్వాసనా రాగాదిభిరనువత: మా నమిత్యథE : - అత్ర చకా రేణ పూర్వకృతవిపరీ కవృత్తసముచ్ఛయః- అద్యా పీత్య నేనా నాది విపరీతనృత్త సంతతిస్సూచ్య తె- ఆ త్రాపి సర్వశ బః పూర్వ వక్కాత్న SE పరః- ఆ శేషతఃతిచానుసంధేయమ్ యథాధికారమ్ యథావొదిత మనుష్ఠితా తానామపి సుసార హేతు ధ మాణామభిచారాణామివానథః పర్యవసాయితయా ముముక్ష్వ పేక్షయాపాపత్వోః స్వగాణ ది హేతుభూత స్వతంతసఁక ల్పేపిని హవిశేషత్వ బుద్ధ్యా కామ్యకుమాప్రా థEనం యు క్రమ్-యద్య ష్యే నం పూర్వకృతేషు కామ్యేషుగతిః తథాప్మినతః మానవతి ష్యమాణ కామ్యక్ష మాథి నాం స్వయంత దారంభఏవ నసంభవ తీతి కథంక్షమా ప్రాథక నమ్? ఇక్స్టమ్ - అజ్ఞాతయాదృచ్ఛిక సుకృతన్యా యాత్సుహృజ్జన బుద్ధ్యావాసంభవత్సు నేదించొద్యమ్, స్వబుద్ధిపూర్వమపి వతః మా 'నేషు కామ్యేషు మధ్యా నిర్విణా నా మపి పక్రాంత సమాపనమంత రా లబ్ధవృషైః శారీర ఫెష సమాపన న్యాయేనస్యాత్ శత పశ్చిమాంశస్యా జ్ఞాసిద్ధతావన్న కౌమ్యత్వదోషః పూర్వాంశస్య తు కుదఫలకామ నామూలస్య తత్ఫలజనక క్వాభావేపి తాదృశ వాసనాజవక త్వ సంభ వాత కాంత కమణ యోగస్యచ “నేహాభిక 9మనాశో, స్త్రీ తి న్యాయె న శేషాంచితమఃణామసమాప్తానాం కృతాంశస్య విళవ కారిసా ధనాంతర పర్యవసిత ఫలజనక త్వా శాంతిః ప్రాథః నీయా- పూర్వా పరాంశయోరధికార భేదెస్యా సమా పై రైకకమ్యా E ద్వతE మానవ్యప ·అరర శ్రీమదహస్యరక్షా యామ్. మూ- మదీయానాదికమక ప్రవాహప్రవృత్తాం భగవత్స్వ రూపతిరొధానకరీ, విపరీతజ్ఞాన జననీం స్వవిషయాయాశ్చ దేశోపియు క్తః ఉత్తరకాలే కెనది ధైతునా నిర్వేదవిచ్ఛె దాన్ని త్య త్వ భీమాత్స్వప్నదోషా ద్వాకామ్యంసంభాన్య 3 - శస్యానుత్పన్న స్యాపి క్షచూ పేక్షణం శ్రీమం స్వోచిత ప్రాయశ్చిత్త ఎకణాధE0 సౌభర్యాదిన్యా యెన క్రమేణ వైరాగ్య జననాథ0వా- ఉక్తంహిమ పన్న మధికృత్యైవ అఖోపాయపసక్ పెభుక్త్యాభోగాన నామయ్ా అ) తెవిర క్తిమాసాద్య విశ ఆ వైష్ణవంపద • మితి ఏవ్యక మళానివృత్తి: ప్రొ థితా- అధకమః హేతు ప్రకృతి సంబంధ నివృత్తిః కమః నివృత్యైవ భవంత్య పి సర్వేశ్వర బుద్ధివి శేషాధీ నెతి జ్ఞాపయితు మభ్యధ్యణ తె- * మదీయెతి • ఈశ్వరస్య వైషమ్య నైఘృణ్య పరిహారాధ్య మదీ యెత్యు క్తమ్ అన్యొన్యాశ్రయా నివారణాయ బీజాంకు రాదిన్యాయమ | ఏత్యాహ • అసౌదిక మః ప్రవాహ పనృత్తామితి • ప్రకృతిస్వ రూపస్య పురుపవద నాది త్వాత్తత వృతిమా ఆకమః హేతుక త్వ ముక్తం తత్ర చ • గుణమాయా సమావృత • ఇత్యాది ప్రసిద్ధం ప్రతి కూలవృత్తితయం భగవత్స్వరూ పెత్యాదిభి రాహ- భగవత్స్వరూపతి శోధానం నామ క్షేత్ర జ్ఞానాం భగవత్స్వరూప విషయజ్ఞాన పిసరనికి ధః తథాదాత్యంత తిరొధానాద సత్త్వబుద్ధి సామాన్య విది తెపి భగవ తిసర్వాశ్రయత్వాది ధమఃతిరొధానా దవరత్వాది బుద్ధి తద న్యేషుస్వ నిష్ఠత్వాది బుద్ధించ కరొతీక్యా హ • విపరీతజ్ఞాన జననీమితి * ఇదంచజ్ వస్వరూపతిరోధానతనూల దేహా శభామా దేరు పలక్షణమ్ - ఏనంత త్త్వత్రయ తిరో దాసఫలభూత, విపరీతజ్ఞా నాంతరమాహ * స్వవిషయా యాఇతి • పకాళమా నేషు వస్తుషు గొధానం నామతత్త ద్భెధక ధ మణగ్రహణనివారణమ్. ఇవ మేనహిసర్వ శ భౌగం తెల్ని బానమ్ - ఉ క్తస్యా ప్యా కార యస్య హెకు చూతమనస్థాచకుష్టయం దెహ్యె ·ఆర్య పృథుగద్యాధికార భోగ్యబు ధైజననీమ్ దేహేంద్రియ త్వానభోగ్యత్వా నసూక్షరూ పెణచాన స్థితాం దైవంగుణమయీంమాయాందా సభూతిళ్ళరణాగతో సి తవా తవా సిదాస దిభిరుచ్య తె. దేహేంద్రియ ల్వేన భోగాయతనతయా భోగోపకరణ తయాచ భోగ్య ల్వెనశచాది గుణ విశిష్టభూతపంచక రూప ల్వేససూక్ష్మ రూ షేణ దేహా విపరిణామ రహితాంశేన సేయం ప్రకృతి రిదానీంచతు ద్భిరష్యం శ్రీ రపకరోతి ప్రళయదళాయాంతుసూక్ష్మరూ పేతైనతిరోధాన మాత్రం కరొతీతి వ్యవస్థ దేహయోగా ద్వాసొపీ' తి సూతభాష్యె దృష్టవ్యా ఈ దృశ్యాః ప్రకృ తెదుః రత్యయత్వం స్వతంత్ర లీలాప్రవృత్త తయెతి “ దైవీ హ్యేషా గుణమయీ • త్యాది నాత్వయైవ గీతమితిసూ చయతి- * దైవీమితి • తిరోధా నాది హేతుభూ తైరవ స్థాచతుష్టయాను వృత్తైర్బంధ హేతుభిస్సత్త్వాదిగుతైః ప్రచురతామాహ * గుణమయీ మితి * సత్వాదిగుణసముదాయపన ప్రకృతిరితి సాంఖ్య పక్షస్తు • గు ణాః ప్రకృతి సంభవాః ప్రకృతే గుణసంమూఢా' ఇత్యాదివ్య థిక గణప యోగబలాన్ని రస్తః క్వచిత్తు సత్త్వరజస్తమశ్శబ్దానాం దష్యపర్యంతః ప్రయోగః "తద్గుణ సారశ్వాత్తుతద్వ్యప దేవ • ఇతి న్యాయేన నేతన్యం ఏవమనం తైర్విభాగేర్వ్యాపారైః పరిణా మైగుణ శైశ్చ ప్రఖ్యాతమా శ్చర్య త్వం సమాఖ్యా విశేషెణాహ * మాయామితి • మాయా:మాం ఆరయెతి ద్వికమః కతయాన్వయః- దానభూ తఇత్యాదిభిమూణ లమం తపదతయాళం స్సూచ్య తే- ' దాసభూతాస్స మాతస్సర్వే, ఆ తదా సంహ రేస్సావమ్యమ్' ఇత్యాది ప్రసిద్ధం స్వభావలో చాసత్య,చ్చిమ త్యయాథా వెనవ్యజ్య తె - ద్వయెపి నారశబ్ద వాచ్యానాం జీవానాం తా త్పర్య నృత్త్యా దాసత్వం గ్రాహ్యమ్- దూరంపలాయి తెపి మయిత్వత్సం బంధస్తావద్దుస్త్యజ: దాస్య ప్రతిబోధశ్చ మే సంప్రతిజాత ఇతి భావః శ రణాగతో స్త్రీ తవా సిదాసఇతి పూర్వోత్తరఖండాథః నిష్ఠత్వం స ·కు మూ. యమ్- మదహస్యరక్షాకొయామ్. -ఇతివక్తార)మాంతారయ ముచ్చిత్యో క్తం స్వరూప భరలాభేషు లేవైవనమ మేనియల్ ప్రపన్న స్యానుసంధానం సారంతదిహదర్శితం ఆ స్త్రీతి ప్రాథX నాభిప్రాయమ్ దాసొస్తి, దాసవృత్తిపరస్సా ్యమిత్యథఃః అన్య ధాతు దాసభూత ఇ త్యు క్తస్యేవ పునర్వచనమాతం స్యాత్ శరణాగతి స్తితవా సిదాసః తి నీదే రౌప్రాథక నాతని కైపప రాపితి కేబిల్ - ఆత"F వాదృఊ వాద్వయవక్తాహంతవదయనీయ ఇత్యభిప్రాయెణాహ * ఇతివక్తారమి తి • యద్యవ్య ఆ ఫలప్రాథక నాథం ప్రప త్రిక తృణ త్యానువాద ఏవ యుక్తః తథాపి తద్వచనక తృణ త్వానువాదో భవతరణమి తీరయంతీ త్యాద్యభి సైత వచనప్రాశస్త్యా దివ్యంజనాథక : మామ్- స్వయంమ్మ ల్పిండభూత స్వే'త్యాది సిద్ధం స్వరక్షణా సమథకమ్ - తిగుణదవ్యస్య నితృతయా నాశాభావాత్తాగమెత్యు క్తమ్- ఏ తెన దురత్యయేత్యుక్తం స్వయల్నెనదు స్తరత్వం • మామేవయెపపద్య - ఆ - ఇత్యాదినాభి పే తంపరాధీనతరణంచ గమ్య తె- ఏవునమశ్శబ్దానివతః నీయతయాభి ప్రై తస్య పాపస్య భౌమస్య ప్రకృతి సంబుధస్య చమిథః కార్యత్వంగా రణత్వంచ యథాయోగందృష్టవ్యమ్ - అథని ర్వెచమాంద్యాదీషద్విళంబ క్షమాణాం అతత్య విశదజ్ఞాన భక్తోరపి కేంకర్యోపయోగితయా చతు థ్యFభి ఫ్రెతఫలకోటి మటికత్వాత్స్వయం ప్రయోజనమ్ - తముభయం 'తెషామిక్యాదినా సాధ్యం 3 తె జ్పాదభక్తిజ్ఞానాభ్యాం ఫలమన్యత్క. 'దాచన, నయా చేతృ ణ "విష్ణుంయాచనా న్న శ్య తిధున • మితి తా వనాత ప్రాథక్ నాహ్య నుజ్జిత్. అత పగభ క్తివచనం తదనంతరభావి పరజ్ఞానపరమభక్త్యా గపు పలక్షమ్- తచ్చ సతివచనభా గేప్యంజయిషన్ తె- జ్ఞానీ- ప్రకృతిం విద్ధి మేప రా' మిత్యాది ప్రతిపాదితభగ న చ్ఛెషతై కరసా తస్వరూప విద్భగన తమేవ పరమప్రాప్యం మన్వానః నిత్యయు క, ఐశ్వర్యా దృథి! నాంస్వాభిలషిత ప్రొ పౌసిద్ధాయాం భగవతా ·ఆరం - వస పృథుగ వ్యాధి కారః. * తెషా జ్ఞానీ నిత్య యుక్త ఏక భక్తిర్విశిష్యతే | ప్రయోహిజ్ఞా నొత్యర్థ మహమ్' ఇత్యాది శ్లోకత్రయోదిత దిత జ్ఞానినం యోగొనివత్యః తే- జ్ఞానినస్తునత థెతి భానః - ఏక భక్తి : నతుప్రయోజ నాంతరవిభక్తభ క్తిరిత్య ధE :ఏతదు భయం జ్ఞానీ విశిష్య తఇత్యస్య హేతుః అత్యధ మత్యభిధేయం సర్వథేన సర్వశక్తినామయాపిదుర్వచ మితి భావః - సచమమప్రియ ఇత్య శ్రావ్యత్యధః మి త్యాతదనుషజ్య 3 - య ద్వాస్వప్రీత్య పేక్షయాస్వభక్తపీ తెపక షో క్యాస్తుతిః-8 తెన ర్వాంతరాతనొమమాష్యంతరా వ- నన్చిదంపమాం విరుద్ధమిత్య హ - మేమతమితి- ఏకృష్ణప్రీతివిషయ లేక నాతివాదాన్న విరొధః తథాత్యాద రేహేతుమాహ- ఆస్థితఃతి, యుక్తాత్తా మద్విరహస్యాతిదు సృహతయా మయినిత్య యోగప్రవృత్తమనాః అనుత్తమాంగలిం పర మ ప్రాప్యం- జననాం పుణ్యజననాం జ్ఞానవాక్ , పూర్వోకజ్ఞాన వార్ వాసు దేవస్సర్వమితి ప్రపద్య తఇత్యన్వయః - సర్వం ప్రాప్య ప్రా పకాది 'రామస్య వ్యవసాయ జై త్యాదినిదర్శి తజ్ఞానవిశేష వత్త్వా మహా త్మత్వా కి: మహామనా ఇతి భాష్యం సుదుర్లభః మత్తః ప్రయోజనాల తరాధిక న ఆvదయోపి దుర్లభౌః అయంతుక రవశ్య మధ్యాభక్త లాభాధిక నా మయా దేశికాధిక భిర న్యైళ్ళ సుదుర్లభః లౄ శ్చెదయ మలభ్య లాభ ఇతిభావః - ఉ క్తంహితీ పౌష్కరే 'దుల భాభగవద్యో గభావినొభువిమానవాః | తద్దర్శనాత్త దాలాపాత్సులభం శాశ్వతంపద మితిమామ్ ‘అజ్ఞోజంతుఁనీయం. ఇత్యు కైషు మూధాభిషిక్తం- మామ్, శ్లోక తయోదిత జ్ఞానినంకురుప్ప క్రియాఫలం త్వద్రామీశ్యాత్మ నే పదోనన్య జ్య తె- అవ్యవహితత్వాదిహశ్లోకత్రయేత్యు క్తమ్- పరభక్తి శ్లోకా నాంభిన్న ప్రకరణస్థతయా స్థానత్రయేత్యు క్తమ్-మామ్ 'యాపీ తిరవివేకానా • మిత్య శ్లేషు బాహ్య విషయసకేష్వగ్రగణ్యమ్ అథవ రీర పాత సమయభావినొబుద్ధ్యాకారానభ్యర్థయ తె- పరభ క్తికి - - ·కూ శ్రీమదహస్యరక్షా యామ్ మూ-మాఁకురుష్వ “ పురుషస్సపరః పార్థభక్త్యా లభ్య స్త్వన న్యయా • “భక్త్యాత్వనన్యయాశక్యః • మద్భక్తి లభ తెప రామ్ • ఇతి స్థాన యోదితపరభ క్తియుక్తం మాంకురుష్వ! ప రభక్తి పరజ్ఞాన పరమభకైక స్వభావం మాంకురుష్వ || పర భ్ఛక్తిపరజ్ఞాన పరమభ క్తీకృత పరిపూర్ణానవగతనిత్య విశదతమా ధవాము క్తిదశాభావినాంపరభక్త్యా దీనామిదమ పెక్షణమ్. ఏక స్వభావ తొవ కిహ్య కొతత్య పరభక్త్యా దివ్య వచ్చే దాథాణ ఉక్తానా మేన తత త్యపరభశా దీనాం సాద రానువా దెన కైంకర్యపర్యంత తాలయాచ తె- ప రేతి అత త్వదితి వక్త వ్యే భగవచ్ఛక్టో నుభావ్య పౌష్కల్య స్ఫుటీక ర ణార్థః- కి.కరవి శేషశా శేష తైక రతిరూప శబ్రేశేష లైక రతి రేవరూపు నిరూపకంయ స్యేతి భాష్యం భవానీతి ప్రార్థనాత్వత్కింకరత్వా భావా త్పూర్వమసత్కల్పాహమితి సూచ్యతే. ఏవంద్వయార్డీవ్యాఖ్యాతః సర్వజ్జీవి స్వతీదే వెయాఘోవిజ్ఞాపనాదిభిః | త త్తదిష్ట దిక్సాత్తాపీ తిరేవ ప్రసాధ్య 3 || త దెనచోదనొపజ్ఞమపూర్వంతత్త్వ వెది నామ్ ఆ రాధ్యేంద్రోద్య పాయెపి ఫలదానాయతిష్ఠతి | అదైవమభ్యర్థితస్య భగ వత స్తదభ్య సుజ్ఞాది విషయోః ప్రప త్తిజనిత ప్రసాదపరివా హే ప్రతివచ నైశి ప్రకృతౌపయిక వక్ష్యమాణ చరదశ్లోకార్థిపి ప్రతిబొధ్య తె- త ఖాహ్యత ప్రతిహతొ పీత్యం తెనాశ క్రిపూర్యా నాగతా నంతగలసమీ క్షయావ్యదృష్టసంతారోపాయతాం కాశయతానన్య శరణఇత్యు క్తవిస్త తరూ పెణపతమపాదతాత్పర్యొ కేశియేన కె నాపీత్యా దినాత్వమిత్యం తెన ద్వితీయపాదోక్తాధికారి కృత్య లాఘవాదివ్యంజనం 'కేవలమిత్యా ధినాత్వహం త్వాతి వాక్యాభి సైతానిష్టనివృత్తిపూర్వ కష్టస్రాప్తిళా శనం 1 ఏవంభూతో సీత్యాదిభిః ప్రపన్న విషయశోళాపనొదన వాక్యా భిమత ప్రపంచనమితి విభాగః ఏవంభూతమత్కైంక ర్యెత ఏవంభూ కెతి కైంకర్యవి.శేషణం.ఉపాయతయేత్య త గద్యాంతరొక్క మెణ = ·3. అరణ పృథుగద్యాధికారు. మూ– నన్య ప్రయోజనానవధి కాతిశయరియభగవదనుభవొ హమ్. తథావిధ భగవదనుభవ జనితానవధి కాతిశయ ప్రీతి ? తా శేషావస్థాచి తాశేష శేష లైక రతి రూపనిత్య కి ఒకరొభవాని- ఏవంభూతమ ల్కై జ్కుర్య ప్రాప్త్యుపాయతయావక్షప్త సమస్త వస్తువిహీనొవ్యనంతతద్విరొధిపొపాక్రాంతొస్య సంత మదప చాగయుక్తో వ్యనంత మదీయాపనార యుక్తో వ్యనంతాసహ్యాప చారయుక్తో ప్యే తత్కార్య కారణ భూతొ నా దివిపరీతాహంకా సాక్షాత్పరంపరయా చేతిధి'న్య . - అసకప్తం, మన్ని త్యేచ్ఛానియమి తమిత్యథక:- మదా దేశాత్మకై శ్శాస్తే ర్విదితమితివా - సమ స్తవస్తు శబ్దాన ప్రస్తుత ప్రప త్తివ్యశిరికాస్త త్వజ్ఞానపూర్వకాః కమః యోగాద యఉపాసనపర్యంతొ నివృత్తిడమాణ సముపయుక్తాశ్చామానిత్వాద్యా తగుణా స్సంగృహ్యం తె ఏ తెనపరిశ బేన ద్యోతి తన పరిక రత్యాగవ్యంజ నం ఏవంపశ్చాదవీ తదహణ తానసంభవతీతి నైరాశ్య రూపత్యా గసిద్ధ్య థ? మాహ- అనంతతద్విరోధిపొపాంతొ పీతి - ఉపాసనా దివిరోధి త్యాత్మ వృత్తిధమో? ప్యత పాపశ బేన సంగృహీతః అనంతమద పదా రెక్యాదిభిః పూర్వవచ్చి శేషాపచారాభిభూతత్వస్య పృథగు కి:ఏకే కి వగణస్య దుస్తరత్వ ద్యోతనాయ ప్రత్యేకమానంత్య ని దె శః - ఈ నాంపొపానా ఈ నిదానంభ క్తియోగాది ప్రతిబం ధే ద్వారభూతం " అ హంకారవిమూఢాలై త్యా దిషు సిద్ధం పూర్వంవీపరీతజ్ఞానశబ్దాపా తైష్వన్యత మమాహ • ఏతత్కా రేగిలి ఈ కార్యస్యాప్యహజ్కారస్యా నాదిత్వం బీజాంకురన్యాయాత్ప 9వాహ రూ పెణభావ్యమ్ (ఆథాతో హజ్కారా దెశ' ఇత్యాద్యు క్తయథావస్థితా హజాం రాద్వ్యవఛ్ఛే దాథ50 విపరీతశబ్దః అనహమధ్రా-హంత్వాభిమానాత్స్వాతంతొకి రొపాచ్చ విపరీతత్వం విమూఢత్వమిహ తిరోహితత్వం నిత్యం పూజా సమాసస్యాప్యా తన స్తిరొహితత్వ మాధేయత్వ శేషత్వా ధర్మాణా మ ·అం మదహాస్య రక్షా యామ్ మూ- రవిమూఢా తస్వభావొప్యే తదుభయకార్య కారణ భూతానాది విపరీతవాసనా సంబఖో ప్యేతదనుగుణ ప్రకృతి విశేషసంబట్టో ప్యే తనూలా ధ్యా త్తికాధిభౌతి కాధి దైవిక సుఖ నవభాసాదితి జ్ఞాపనాయస్వభావశబ్దః - పాపస్యాహంకారస్యచ ఏ వాహనిర్వాహకం అశేషతఇతి పూర్వత్ర సంక్షిప్తంవిశదమనుభాష తే * ఏతదుభయేతి • వాస నాయాఅపి ప్రవాహరూ పెగొనాదిత్వంయ ధావస్థితతత్త్వ హితపురుషాథక వాస నావ్యా వృత్త్యధః మతవిపరీత తొవి: పాపస్యవాసనా పాపాంతరారంభరుచిజనక నిగహాంశః ఆ హంకారస్య వాసనాభూయోభూయ స్తాదృశభ్రమజనక బుద్ధిసంసా ర:- భగవత్స్వరూపతిరోధానక రమిత్యాద్యుక్తమనువదతి • ఏతదను గుణెతి • ఏతచ్ఛబేన పూర్వి కపొపాహంకార వాస నారూప త్రిత యప రామర్శః అత్రా పిఠార్యత్వం కారణత్వంచ వివక్షితం. సాత్విక ఏ కృతివ్య వచ్ఛె దాయ విశేషశబ్దః- సంబద్ధి- దృఢబద్ధ ఇత్యథEః ఏతచ్చ మితగ ద్యేతు దుర్వివేచప దేనవివృతం ప్రకృతి సంబంధస్యాభిమతప్రతి బంధక త్వెద్వారం ప్రపంచయతి • ఏతనూ లెతీ * దుఃఖన్య సంసా రొడ్వగ జనకత్వమపి సంభవతి- సుఖస్య తుసంసారరుచిజనక ల్వెనవి ఘ్నత్వ మధిక మిత్యభి ప్రాయేణ పూర్వం సుఖస్మొక్తిః దుఃఖవత్సు ఖమష్యాధ్యాతిశాది భే దేనతి విధం ఆధ్యాతిక మాతా శితాచిత్సము దాయ ప్రధాన హేతుకం తాదృశంమఃఖం ద్వివిధం శారీరంమానసం చె తి తతశారీరం శిరొరోగఃప్రతిశ్యాయఇత్యాదినొత్తం మానసం కామ ధభయ ద్వే పేత్యాదినా ఆధిభౌతికంతుమృగపక్షిమమష్యా ద్యైరిత్యా దినా ఆధిదైవికంచ • శీతోష్ణ వాతనషాణంబు వైద్యు తాది సముద్భన మితి అతదుఃఖశబ్దస్య పూర్వకాలీనదుఃఖవిషయత్వా దుత్తరతదుఃఖ విఘ్న గంధరహితత్వొత్తో రుత్తరకాలస్వాస్థ్య పరత్వా తితిక్షా యాంవా తాత్పర్యాద విరొధః- ఆవిధమ ప్యెతత్ప్ర త్యేకమవాంతర హేతుస్వ .

·పృఢుగద్యాధికారః. మూ-దుఃఖత ధేతుతదితరో పేక్షణీయవిషయానుభవజ్ఞానసం కోచరూపమచ్చరణారవింద యుగళి కొంతీ కొత్యంతిక పరభ క్తిపరజ్ఞాన పరమభ క్తివిఘ్న ప్రతిహతొ పియేన కె నొపి ప్రజా రేణద్వయవక్తాత్వం రూప వైషమ్యా దనంతప్రకారమితి సూచయితుం తద్దెతుశబ్దః సుఖదుః ఖహేతవళ్ళ స్వరూపతొ బుద్ధివిషయతయాపి పరభక్త్యా దివిఘ్నాః-త దిత రైత్యు పెక్షణీయవిషయవిశేషణం ఉ పెక్షణీయ విషయళ్ళ తృణాది: తదనుభవొష్య బహౌ త్తకానుభవ రూప త్వేన పూర్వోక్తవిపరీత జ్ఞానవిశే షతయా స్వరూపతస్సంస్కారతశ్చ ప్రాప్తవిషయానుభవవిరొధీ జ్ఞాన సంకొచః తర్కో ప దేశసహకృతైశ్శోస్తే రపి పరావరతత్త్వ విషయయ ఖానస్థితజ్ఞాన ప్రసరాభావః మచ్చరణారవిందయుగ ళేతి స్వయము క్తి రిహనదొషాయ ఈశ్వరస్యయథా భూఠాథకాశంసినః సర్వతస్వగుణా విషియాదోషరహితత్వాత్ లేనాపిచరణయోస్సొవా తరక్షణ సాధ నతయా సంప్రీతివిషయ ల్వెన స్తుత్యత్వోపపత్తేశ్చ - తథాచాహుః “త స్యస్వాత ప్రదానెతు సాధనం స్వపదద్వయ మితి అత పరభక్త్యాదిశ జ్జీ దేశ్ హజతాత్పూర్వభావినఃపశ్చా ద్భావినశ్చావ స్థావి శేషాస్సం గృహ్యం తే-ప్రతిహతొపీత్యం తేష్వపిశ బ్రేస్త్యా గానువాదొద్యొత్య తె ధమాంతర నైర పెక్ష్య విశిష్టవిధానమపి ద్వయవ కౌత్య నెన సూచితం న చైతొనతాపపత్తే స్తదవినాభూతాంగానాంవానినృత్తిః శరణమహం ప్రపద్య ఇతి పూర్వోక్తానువాద త్వెన ప్రపత్త్యుపశిష్ట స్యేవ ద్వయవచన స్యా తవివక్షతత్వాల్ - యేన కె నాపీత్య స్యతు " ఆతో వాయదివాదృ పః మితభావెన సంప్రాప్తం విభీషణోవాసుగ్రీవ యదివా రావణ స్స్వయం- ఇత్యాద్యుక్తాధికారి విశేషానియ మెమోత్పర్యం- శరణ్య న్య ప్రపన్నే ష్యాద రాతిశయా దీడృశవ్యాజమాత్రానుభాషణమితి కేచిత్ - ఏ తెనజీవగత న్యాపారనిర పెక్ష మోక్షప్రదానాదిపక్షాళ్ళ నిరస్తాః ఇ ·మదహస్య రక్షా యామ్. మూ- కేవలం మదీయయైవ దయయా ని శ్శేషవినష్ట సహేతు కమచ్చరణారవిందయుగళై కాంతి కాత్యంతిక పరభ క్తిపరిజ్ఞానప రమభక్తి విఘ్నో మత సాదలబ మచ్చ రణారవిందయుగ ? కాంతి కాత్యంతిక పరభ క్తిపగజ్ఞాన పరమభక్తి : మత సాదా దెవసాక్షాత్కృతయధానస్థితమత్స్వరూపగుణ విభూతిలీలొప కరణవిస్తారో 18 పరుత్వత్ప వృత్త్యంతరమన పెక్షితమిత్యాహ • కేవలమితి • మ దీయమైన నాన్యదీయయానసహ కార్యంతరసా పేక్షయేకి భావః డయా తప్రపత్తుల్లసితారక్ష ణెచ్ఛా- ప్రప త్తిజనితప్రసాద వైశిష్ట్యసత్య పి స హజదయాయాః స్రా ధాన్యమిహసూచితం. కమఃణాం సుఖదుఃఖ జ నవశ శివ త్తికొధాయకత్వాదిశ క్తిరపి నిస్సత్తెత్యభిప్రాయెణ నిశ్శేషన జ:- తెనా శేషతః శ్యు క్తస్యానూ క్తి: హేతుభూతపాపొదిసచ్ళాచేపు నరపి విఘ్న ఉత్ప ద్యె తెతి తత్పరిహారాధః ముక్తసహేతు కెలి!విఘ్నాది పూకొవాక్తాః ఏవమనిష్టనివృత్తిరుక్తా . ఆ థీష్టప్రాప్తించడక్ పథమం తే షాంజ్ఞానీత్యాది ప్రాధికా తజ్ఞానపూర్వక పరభక్త్యాది ప్రదానమాహ- మ తసాదల బేతి ఇహహివరభక్త్యా దివచనం తత్పూర్వభావిజ్ఞాన విశే షస్యాపు పలక్షణమ్ - ఆతమిత సాదశబ్దః ప్రపత్తి జనితప్రసాద ని రస్తపతి బుధక నిరుపాధిక సౌహాదః పరః - ఏనుమత్ప సాచా దెవేతి వక్ష్యమాణే నావ్యవధారణెన సహకారినేర పేక్ష ్యం ద్యొత్య తే- మ త్స్వరూ పేళ్యాదికము త్తరఖ డస్థనా రాయణ బాథ : విభూతిశబ్లో తనిశ్యవిభూతి విషయః- ఉపాయదశాయా, శాస్త్రవిహితత్త వ్సూన గుణాదిపరిచ్ఛిన్న స్వరూపొద్యను ధవా తద్యా వృత్త్యథణం య ధావస్థిక విస్తారర్ట్ - ఆరొపశజా నివృత్యధణం వా యథావస్థిత శబ్దః | ఊత్వభావాదతఅమాభావః ఏవం సర్వవిశిష్టపరమ భో క్తవ్యసాక్షాత్కా రేనాగశబ్దాన స్వస్వరూపావిభావమపి స్వాధీన ·13 పృథుగ ద్యాధికారి. మూ పరొక్షసిద్ధమన్ని యామ్య తావదనుభవొమద్దాస్యేక రసా తస్వభావా తస్వరూపోమ ఔళానుభవొమద్దా స్యేక పి యః పరిపూర్ణానవరతనిత్య విశదతమానస్య ప్రయోజనానవధి కాతిశయప్రియమదనుభవస్వం తధావిధమదనుభవ జనితానన ధికాతి శయ ప్రీతి కారితా శెషావస్థాచితా శేషశేష లైక రతిరూ పనిత్య కింకరోభన, ఏవంభూతోసి స్వాధః క తృణత్వ భోక్తృత్వ మనివృత్తి పూర్వక ఆద్భోక్తృత్వ జ్ఞాప నాయ పృథగాహ • అపరో ఇతి* నియామ్య తొ వక్త్యాత వ్యా వ్యత్వ భార్య త్వేచాకృషే - అంతః ప్రవిష్టః శాస్త్రజనానామ్ - ఏతస్య వాఅక్షరస్యమశాససెగాగి సూర్యా చందమసౌవిధృతౌతిష్ఠత ' ఇతి శత్య నుసా రాత్ ఏతేన " సస్వరాడి' త్యు కేపి ముకై పొరతంత్రా దెరనసొయోదశిః తః నియామ్యత్వంచిదచిత్సాధారణమ్-దాసత్వంతు చేత నైక నిష్ఠమ్-తయోః ప్రాతిస్వికంప్రయోజసమాహ మదెశానుభవొ మద్దా స్యేక ప్రియ ఇతి - ఐశ్వర్య కైవల్య పురుషాథః యోరీవ స్వనిష్ఠత యాస్వతంత తయాచ స్వాత్తాను భనపసునొప్పి తదానసంభవతీత్యభి ప్రొ యేణమ దేకానుభవశబ్ద : స్వామ్యనుభన పదా నేస్వానుభవి స్వ ప్రాధాన్య గంధనివృత్త్యథకం ముద్దా స్యేక ప్రియఇత్యు క్తమ్- పూర్వోక్త మేవానుభవం పరమపురుషాధఁ త్వపతిబోధాయపూర్వవత్పౌష్క, ల్యాదిభిర్విశిన. • పరిపూణేతి • తత్ప్రయుక్త పీతింతత్పరీవాహం చనిత్య కింక రొభవానీ శ్యం కొన ప్రా ధీం తమ్- ప్రయచ్ఛతి తధావిధేతి- ఈ దృశస్వకై "క ర్య సోమాజ్య యోగ్య శామలభ్య లాభత్వస్య క్త్యాసం తొషాథ: ముత్తరకృత్య నిధానాథంచానువదతి • ఏశంభూతొ సీతి* ప్రకృత్యా తవివెకాద్దామిణకః ప రానరతత్వవి వెద్భాగవతః పరా వరపురుషాథః వివేకాదనన్య ప్రయోజనః స్వపరాధి కొరవివేకాదనన్య సాధనః పూర్వాక్తాద స్తుతఇత్య సుగహవి శెష్పా మితా నుష్ఠిత భర ·(TV మదహస్య రక్షా యామ్. మూ– ఆధ్యాతికాధిభౌతి కాధి దైవిక దుఃఖవిఘ్న గంధర హిత స్త్వం ద్వయమధాణ నుసంధానేన సహస దైనంవల్గా న్యాస స్తతశ్చ మయాస్వీకృతభరః నిత్య కింకరొభవేతిద త్తపరశ్చత్వం ముక్తప్రా యోసీత్యథః || ఆఖ్యా తెనసంత మేన మిత్యవస్థావ్య జ్య తె. యద్వా నిత్య కింకరోభవేతి సత్యసంక ల్పెనొ కై తెనవా స్వేనవా ప్రత్యాఖ్యాతు మశక్య త్వా నివారకాంతర సంభవేచ తదా నీ మేన తథావిధమాత్మానం పశ్యతః కమాతత్సమాహ ఏవమి తి- ఏనం భవితుము పక్రాంతొ సీత్యధఃః - భయావహాయాం దేహేం దియాది విశిష్టదశాయాంకథం కుతచ నిరపాయకాల ఇప ఇత్య త్రాహ * ఆధ్యాతి కేతి • అతత్యాత్కటసుఖసా ప్యు పలక్షణాథః మిహ దుఃఖో క్తిః శ్లోకత్రయాద్యు క్తజ్ఞానభ క్తిశాలినం ప్రతి ప్రాతికూల్యావి శేషాద్వాదుఃఖశ బేన సుఖస్యాపి సంగ్రహః- గంధశ బేనవా తద్వివ E- తెనసర్వసాధారణః కుదాది ర్వాభి సైతః దుఃఖస్య ద్వయాథాం నుసంధానం ప్రతి విఘ్న త్వం స్యాత్ - అతస్త ద్రాహిత్యో !! ఇహచపూ DF వివేకానామాభిమానికందుఃఖంచ సుఖంచనాస్తి సాంస్పర్శి కానా ను ప్రారబ్ధక మజ వశాత్సంభవతామపి ప్రతి దినం కమః క్షయమోక్షాన తిదర్శనప్రీత్యా ద్వయాథాణను సంధానవిఘ్న త్వం నాతీవాస్తి. అతొ నప్రత్యక్షాదివిరోధః త్వం అనన్య జ్ఞాన భక్త్యాది ప్రాథక నా 'వాక్ -ఉ చ్చారణం ప్రా ధాన్యేన స్తోతుమథాణ నుసంధా నేనసహశబ్దః ఏవమ థాణనుసంధా నెనెత్యన్వయః ఏవమఖల హేయెత్యా ద్యుక్త విశదప్రకారే డౌత్యథః 8 ఏతచ్చాత్యకృతకృత్య త్వానుసంధాన ప్రీత్యధE ం అస్యచస్వ యం ప్రయోజనరూప కైంకర్య రూపత్వాత్ ! యనుహూతి? • మి త్యా దిన్యా యైన భగవదనుభవప్రీత్య నునృత్యధణం సంభవద్ద ద్వతి తి -థం నిభజిరత్వానుసంధానరసానువృత్త్యధకం నిషిధ్ధ కామ్యా దినం గనివృత్త్యధకంచ సచేత్యు క్తి: ఇదంతుస్వభావాథ శాస్త్రప్రాప్తావి ·పృథుగద్యాధికారః అ మూ~-యావచ్ఛరీగ పాతమ తైవ ⓇUరం గెసుఖమాస్వశరీ రపాత సమయెకు కెనలంమదీయమైనదయయాతి పబుజ్ఞా రోధేన నెయమ్ - అన్యధాసర్వప్రమాణవిరొధాత్ " తస్యతావ దెవ చిరంయావన్న విమోక్ష్యే - ప్రారబ్ధమాతభుక్ తతతత్త్వవిత్సుఖమా ప్నుయాత్ - ప్రారబ్ధ మెవభోక్తవ్యం కమణ బహవిదామపి • అనార బ్రకార్యె ఏవతు పూ గ్వెతదవధే రితి దర్శితః ప్రకాంతకమణ ఫలభో గోపి ప్రసన్న స్య యథాభిలాషం ప్రపత్త్యుత్పత్తిశకి రావధిక ఇత్యభి ప్రాయెణాహ • యావచ్ఛ రీరపాతమితి • ఆత్తిః తారతమ్యాదత స్థి తి తారతమ్యం అతైవాత్యంతొసన్నమ త్సవానుగుణే నతుమత్కైంక ర్య విరుద్ధ దే శేష్విక్యథక, అత్రా నెక పురాణాది ప్రసిద్ధ శ్రీరంగా పొ దానంభాగవతాభిమతస్వయంవ్య క్తాది భగవతైతాంత రాణామప్యు పలక్షణమ్- సుఖమాస్వ, కృతకృత్య త్వప్రతిసంధానేన ప్రతిదినం క మః క్షయదర్శ నేన అవిలంబితా నాయాసపరమపురుషాధః లాభవ్యవ సాయెనవిష మధుకల్ప వైషయిక రస వైముఖ్య హేతుభూతద్వయాథాణ ను సంధాన సార స్యేన సంతుష్టోవతః స్వేత్యథE : - సచాయమతత్య సే వాసౌక ర్యాథః ఉప దేశః సుఖీ భవేతి వదనుగహో కైర్వా ఏవమర్థా నుసంధానద్వయవచన సుఖాసికోదిభిమ నొవాక్కాయానామయో గ్య వ్యాపార నివృత్తి రపి స్యాత్ భవ త్వేవం కృతకృత్యస్యోత్తరకృత్యరూ పంఫలమ్. దేహపాతదశాచకీదృశీ! పరమఫలంచక దేత్యా కాంక్షాయాం ప్రా రబ్ధ శరీ రానువర్తక ప్రతి బంధనివృత్తాదయాణ వస్య దివ్యశక్తే స్స్వస్య పూర్వకృతరజాసంక వ్పాను గుణమన్యైరనివాస్య ముత్తరకృత్య మాహ • శరీరపాతసమయఇతి * 'వాజ జనసీ • త్యా దిశతి సిద్ధాయ మనస్సంపత్తేః పూర్వావస్థాయా మితృథEః ఏతేన • నిశినేతిచేన్నే త్యాద్యు క్తః కాలనియమాభావశ్చ సూచితః 'తతస్తంమియమాణంత్వి తివదతతుశబ్దాధికార్యంతరా ద్విశేషమనుగహకార్యంద్యోతయతి- ·BAL రామదహస్య రక్షా యామ్. మూ-మామేవావలోకయన్న ప్రచ్యుతపూర్వసంస్కార మ సొరథః జీణ మివవస్త్రం యగ్వా. కాస్త పాషాణసన్ని భతమూ స్వేనవాస రైర్వాత దానీం ఏ "ధస్య దుస్సంపాదత్వమ్ ఏవుతు శబ్దద్యోతితమేవ విశేషంవ్యన క్తి- కేవలమిత్యా దినా- కేవలమ్, పూర్వాభ్యాసాన పెక్షమ్, ' య యోగిన ' ఇత్యాద్యుక్తశా దాత్విక స్వయత్న నిర పక్షుచ మదీయమైన మత్స్వభావభూతయైన నాన్యదీయయా- నాపె పూర్వోక్త క్షేతేవాసద్య యాదాక నుసంధానజన్య యా - నచతా దాత్విక ప్రాథక్ నా సాపేక్ష మేత్యథ : అతి ప్రబుద్ధ, శరీరపాతాత్పూర్వకాల ఇవజ్ఞాన పౌష్క ల్య వాక్ యవ్వా న కేవలం సంకోచాభ వమాతిమ్ - కింతుప్రత్యూష ప్ర కాళకల్పపూర్వావస్థాతొ తిశయోపిస్యా దిశ్యధః, అపరిచ్ఛిన్న స్తుప్రభోధశి విశిష్ట దేశగత్యనంతరభావి - అంతిమదశాయామాది భరతా దివదన్యదశను తవనసా విక్యాహ- * మా మేవావలోకయన్ని తి* నిత్య మనుచింతితం మా మేవశుభాశువిగ్రహవిశిష్టం విశదమనుసంద ధాన ఇత్యథః సాక్షాత్కుర్వన్ని తివాత దానీ మనలోకి నీయం సర్వం భగవరపృథిక్సిద్ధతియైనభాతీతి చావధారణాభి ప్రాయః ఏవఁ జ్ఞానదశ- నేపొస్తే అధ్యక్ష్యమాణాయా, ప్రా ప్రేః పురుషాథకాత్యాయతది చ్ఛానువృత్తిమాహ • అపచ్యు తెతి * భగవానేవ మెపరమ ప్రాప్యఇ తి శాస్త్రజన్యానుభన సంస్కారస్య కాలవిపక షణ కాయని శ్లేష క్లేశా దిభిః ప్రచ్యుతిన్న భవిష్యతి తతఏవసంస్కారమూలః ప్రాప్తిమతో భోపిత దానీంభవత స్త్యజ్యమానేషు దెహతదనుబంధిషు రాగా ద్వా కిం భవిష్యతీతి భయా ద్వానమచ్యవతీతి భావః అతిప్రబుద్ధ ఇత్యాదిభిః వరభక్త్యాదితయువాపరమాతని విశూదనంతరభావిప్రబోధాదిక ం వా వివక్షితమితి కెవిల్ లబ నూతనశుభవస్త్రాంతరస్య జీణ వస్త్ర ఇ వాత్యాసన్న దివ్య దేహలాభస్య చిరపరిచి తెపి భోగాయత నే జిహాసొ ·33 అ పృథుగద్యాధికారు. మూసుఖేనేమాంపకృతి -స్థూలసూక్ష్మరూపాం విసృజ్యత దానీ మేవమత సాదలబ్ద మచ్చరణారవిందయుగ త్పత్తిమ నాయా సేన ప్రీతి )చ నిదశ యతి * జీణ మివవస్త్రమితి ఆకృతకృత్యాః ప్రతీకం తే-నొపజన - సరన్ని దంశరీర • మిత్యాదిభిరభి సైతం లబ్ధపరిత్యాగ కైశాభావం యమకింక రాదిభయాభావు చికిత్స కశల్య ప్రయోగన్యాయశంకిణామణ దుఃఖాభావం అత్యా సన్న పరమపురుషాధాణనుసంధానహాదా? నుగ్రహతాదాత్విక భగవదను భవాతి వాహిక దర్శనజనిత హషణ ప్రకర్షం ర్షం చాభి పెత్యాహ * సుఖి నేతి • ఇమామ్, అనాద్య నువృత్తాం భగవత్స్వరూపతిరొధా నాదిభి రపకారిణీం కారాగృహనరకాదివదనుసంహితాం దురత్యయాం మద న్యేస్త్యా జయికు మశక్యాంచే భావః, ప్రకృతిమ్, నతతవికారశీలతి గుణదవ్యం ఉతాంతిపా దెచార్చీ రాదిపా దెబొక్తం సర్వమభి ఏ త్యాహ * స్థూలసూక్ష్మ రూపొందిసృ జ్యోతి • స్థూల ప్రకృతిత్యాగ్కో ③వ సూక్ష్మ ప్రకృతిత్యాగస్తు " శ్రీభావభావనాతీతొము క్తయేయోగి నాంనృప | దేస మాసః పరఃపంథాయోగినాం కేశసంక్షయ' ఇత్యాద్యు క్త దేవయాన పథేన దివ్య దేశగమన దశాయా మేనభవతి • ఏషసంప సాదోహిచ్ఛరీ రాత్సముత్థాయపరంజ్యో తిరుపసంపద్య. సయఏవం వి ద్వానసాచ్ఛ రీరఛేదా దూధ్వణముత్క మ్యాముషిక్ స్వ గేలొకే సర్వాన్కామా నాప్త్వామృతస్సమభవ • దిత్యాదిషుబ్రహప్రా స్త్రీ పగ్యం తాభిధానాత్తిరి భాయక సూక్ష్మ ప్రకృతి విశేషోప్యభి సైతః - సుబా లొపనిషదితు " అపునర్భవాయనా డ్యాకోశంచిన త్తి-కొశంభిత్త్వా! షఃకపాలంభిన త్తిశీష్కక పాలంభిత్త్వా పృథ్వీంభిన లీ' త్యారభ్య " అ క్షగంభిత్త్వామృత్యుంభిన శ్రీ • త్యం తెన స్థూల శరీరత్యాగపూర్వకతమః పర్యంతసర్వతత్త్వాతిక మక్తఃత దెవంక మేణసూక్ష్మ ప్రకృతివిమోక్షా నంతరం స్వస్యేన ప్రసా దేనా విళమ్బితమనొరథ పూతికా మాహ*త

·రతిరూప
" అనేకజనసంసి
శ్రీమదహన్య రజాయామ్.
? శాంతి కాత్యంతిక పరభ క్తి పరజ్ఞాన పరమభక్తి కృతసరి
పూణాః నవరత నిత్య విశదత మాసస్య ప్రయోజనానవధికాతిశ
య ప్రియమదనుభవ జనిజానవధికాతిశయ ప్రీతి కారితా శే
షావస్థాచితా శేషశేష లైక
నిత్యకింక
రోభవిష్యసి-మా
దానీ మెవేతి • ఆక్షేపణీయాంతరాభావాన్న విళమ్మ ఇతి భావః. ఏ
సాదఇహతిరోధాయ కాంశపర్యంతస్య నిగ్రహరూపకాలుష్య న్యని ళ్ళె
పనివృత్త్యా సూరిష్వివ స్వభావత ఏవావస్థితం సౌహాదణమ్- తచ్చాతని
దుఃఖనిత్య నిరతిశయానంద మనుభవత్వ సావితీ చ్ఛైవ | అతతావద
N కుదఫలేష్వప్యు పాయగౌరవమ్ - మో డ్రైతు
ధ్ధః కె శెనమహ తాసిద్ధేశి క్షపయిత్వాధికారాః స్వాక్ శశ్వత్కాలే
నభూయసే • త్యాదిభిః కృచ్ఛ సాధ్య తయో కైవిధిశివసనకాద్యైర్ధ్యా
తు మత్యంతదూ రెగురూసాయ సౌధ్యే న్యాసమాతనిష్ఠస్య మాదృశ
స్య నిర్వత్న లబ్ధివచనముపచ్ఛందనమితి కెషాంచిచ్ఛం కాజాయెత -
అతస్తాని సంభయితుం భాష్య కార మపదిశ్యాహ * మాతేభూదత
సంశయఇతి • ననూపాయలాఘవ ప్రాప్య గౌరవాదిశం కావిధూన నేన
మహావిశ్వాసపూర్వకం శరణముపగతస్య సంశయప్రసంగాభావాద
త తత తి షేధోనిరథఃకః- మేపంతొరాత్విక మహావిశ్వాసేన ఉ
పొయెనిష్పన్నేపి తస్యఫలావినాభా ఎపి కెషాంచిత్సా రబ్ధకమః
పొక వైచిత్ర్యాత్సంశయోపి సంభవతి. న చెతనొపాయ వైకల్యంఫలమ
తిబంధోవా మతి కాలుష్య నివృత్తి స్త్వతత్య పరభక్త్యాది వత్స్వయం
పురుషాథ: అతః ప్రసన్నేన భగవతాసంశయ నివర్తన ముపపద్యతః
తి-యద్వా యావత్ఫ లలాభం విమళం దశాయామ,భణీయోవిశ్వాసం
మహావిశ్వాసః సచతత్కాలీనః ఉపాయాంగమ్ - పశ్చాత్తుమదభిప్రా
యం ను ద్వాక్యంచ పరామృశతాం మచనుగహా దేవ సంశయోన భ
వత్యే వెతి జ్ఞాపనాథః" మిహమా తెభూదిత్యా దినిన్సంశయ ఇత్యంతము

·| పృథుగద్యాధికారః మూ --- ?భూదత సంశయః || ! అనృతంతో క్తపూర్వం మేనచవ జ్యేక దాచన | రామోద్వీ ర్నా భిభాష తే | సకృదేవ ప్రపన్నాయ తవా స్త్రీతిచయాచ లే | అభయంసర్వభూ లేభ్యో దదామ్యే తద్వ క్రితంమమ || సర్వధరాణ పరిత్యజ్య మామె కంశరణంవజ | అహంత్వాసర్వపా పెభ్యోమోక్షయిష్యామి మాశుచః || ఇతిమయైవహ్యు క్తమ్ || అత స్వంతవత త్త్వతో మద్దానదర్శన ప్రాప్తిషు చ్యత ఇతి-తే, నిశ్చితశాస్త్రాథఃస్య సర్వసుహృది సర్వ శక్తామయిన్య స్త భరస్యచ- అత, మత యోజన ప్రధానాయాం నిత్య కింక రత్వ ప్రొ. పౌయ్ ద్యే తదుపచ్చందనం తదామే స్వవచన విరోధస్స్యాదిత్యభిప్రా యేణాహ • అనృతంతో క్తపూర్వంమ్మతి * ఇయమనృతాను కీరాశి తవిషయా అసు రెపు ఏతారణ దశః నాల్ - అను క్తపూర్వమప్యన్న తం పశ్చాత్స్వాతంత్ర్యాదుచ్యే తెత్య తాహ • నచవజ్యేక దాచ నేతి* ఇతఃపూర్వమి వేతి భావః- ఇడమపి త్వద్వాక్యతయా పూర్వవదాశంక నీయమిత్య త 'పత్య వాదీచ రాఘవ • ఇతి ప్రసిద్ధు లోకోక్తి చ్ఛాయ యాస్వయ మేవాహ * రామోద్విర్నాభిభాషత ఇతి * స్వో కివిరు ధ్రం నాబిభాషతంత్యర్ధః || మనుసకృదు క్ర్యై వార్థి నామ పెక్షితార్థస్సిధ్యై దితివాళాత్పర్యమ్ - ఏవం సామాన్యత ప్రత్యాయితస్య ప్రకృతపర్యవ సానాయ రానణా నుజపరిగ హేపాఠాప దేశపర్యవసా నెచ వి శేషత ఉ క్తం శ్లోకద్వయమాహ * సకృదేవెతి • సర్వధరానితిచ 'వేద వైదిక వాక్య మాత్రాతిశాయినొరనయోర్శరణ్య వాక్య యోరర్థంతదధికారయో రభిధాస్యామః || ఇదంమోక్షప్రదానోత్సు కేన మయెవోక్తమ్ నతు మ "దా దేశభూత దురధిగమార్థ వెదముఖేన వాసంభవద మాది దోషపురు షాంతరము ఫేన వెత్యాహ- మయైన హ్యు క్తమితి ! హిపపి భౌ పాతౌ వా- ఉక్త మెవ స్థిరీకరణార్థం సంతొషాతిశయాధకాంచ నిగమయతి-ఆ ·అం మదహస్యరక్షాయామ్. మూ—నిస్సంయస్సుఖమాస్వ " కౌ ! అంత్య కాలె స్మృతి ర్యా తుతన ప్రీ లక ర్య కారితా | తామేనాంభగవన్న ద్యక్రియమాణాం కురుష్వమే || ఇతిభగవద్రామానుజ విరచితం శరణాగతిగద్యమ్ సమ్పూణమ్. శ్రీమతే రామానుజాయనమః. త ఇతి- అతస్సత్య వాదినా సత్యన లేన మయో కస్య వాక్యస్య విశ్వస నీయ తమత్వాత్ త్వం ప్రామాణిక :-తవ 'యే పన్నా మహాతానస్తే మే నయన సంపద • ఇతిమత్స శ సనీయస్య మల్సీ వాకృత భరస్య చ తత్వతః సంశయవిపర్యయ రాహిత్యాన మజ్ జ్ఞానదర్శన ప్రాప్తిషు యధాయోగ మతపరతచా పేక్షితాస్వితి శేషః ' నిస్సంశయెషు సర్వెషు నిత్యం వస తి వైహరి - ససంశయాక్ హెకు బలాన్నా ధ్యావసతి మాధవ • ఇత్యాది ప్రమాణసూచ నా యాహ * నిస్సంశయఇతి • సిద్ధ స్యేవజ్ఞానస్యా నున్న శ్రీ సంశయఇహనివార్య తె- అనె నైన నిగ్భతశ్వాదిక మప్యాకృష్య తో సుఖ మాస్వ, ఆధ్యాతి కేత్యాదినా పూర్వం మయో కమేన తపోచితమితి భావళి. యావచ్ఛ రీరపాతమితి పూర్వొ క్తస్యాత్రాను 3 రయమభిప్రా యః, మత్పౌ 9 ]ః ప్రా గబ్బకమణప్రతి నియతాయురవసాన నిర్బంథి నాస్తి - యావదతత్య మదనుభవా పెక్షాత'వదతసుఖమాస్వ, పరి పూణాణనుభవాలా భాదిహ సుఖాసి కాయామపు, ద్వె గేసతి ఆయు ళ్ళె షశృంఖలమప్య పోహ్యాత్యంతిక మత్కైంక ర్యాయ మత్పదం గమిష్యసీ తి, ఏ తెనానాది కాలమాజ్ఞాతిల ఘన మూలభగవదప్రసా దెన సంసగ తొమే భగవత్కృపామూలస దాచా ర్యాంగీ ? రెణ ద్వయోచ్చార ణానూచ్చారణపూర్వకం స్వరక్షా ధర న్యా సే సిద్దె ప్రసాడనే ష్వెతస్తా దభ్యధిక స్యా భావాల్సీ వాకృత భరః శ్రియః పతి ర్నారాయణః కాలత యవతి : నస్సర్వానప్రసాద హేతూ యధాహక ంఢాంత్యా స్వయమే

·మితగద్యాధికారి.
శియైనమః.
అధ రంగగద్యపారంభః-
చిదచిత్పరతత్త్వానాం తత్త్వయాధాథ్యణ వెదినే |
రామానుజాయమునయె నమోమమగరీయసే ||
వ స్వాథక మేవమాం స్పజ్ఞానదర్శన ప్రాప్త్యాదిప్రదానేన రక్షేదితి వి
శ్వసానిభ రొ నిర్భయస్సంతుషోభ వేదితి నిగ మితంభవతి-
ఇతి శరణాగతిగద్యంయ తీశరం గెశ సల్ల పనరూపమ్ |వ్యవృణుత దేశిక
దృష్ట్యా విమృశ్య నిశ్చిశ్య మేక టెశక విః !వితమసినిగమాం తే బిభ్రతా దే
శికత్వంకృతిభిరనుమ తెన క్షేమబుద్ధ్యా మయైవమ్ | యతి పతిపృథుగద్య
వ్యాకి యాయాః యధావత్కథితమక థితంచ క్షమ్య తాంనస్సయూ ద్యైః
ఇతి కవితార్కిక సింహస్య సర్వతంత స్వతంతస్య మద్వె
జ్కూటనాథస్య వేదాంతాచార్య స్య కృతిషు శ్రీమద
హస్య రక్షా యాంపృథుగద్యాధి కారః ప్రథమః
శ్రీమతె వేదాంత గురవేనమః.
అథ®మన్ని గమాంత మహా దేశిక విరచితాయాం శ్రీమదహ
స్యరక్షాయాం మితగద్యాధికారః
శ్రీమల్లక్ష్మణముని నా శిష్యహి లైకా గ9 చేతసాకధితమ్ |
మితగద్యమమిత సారంవ్యక్తంవ్యాఖ్యాతి వెంక టెశక విః
అతద్యయాథాణ నుసంధానరసి కేన భగవతాభాష్య కా రణ బృహద్ద
ద్య వ్యాఖ్యాత మపిద్వయం బహు ధాళోతవ్య మితి మన్యమా నెభ్యశ్శి
ష్యెభ్యః పునరప్యాకించ న్యా దిపపంచనపూర్వకం స్వానుష్ఠానపళా
శనమయయైవ సంకై పేణ వ్యాకీయ తె - తథాహ్య తాదిమం వా
క్యము త్తర ఖండస్య వివరణం. ద్వితీయం పూర్వఖండస్య - తెనేవాధి
కారవిశేషః కార్పణ్యరూపమం గంచప్రదర్శితం భవతి - తృతీయఁతుమ
హావిశ్వాసాద్యం గొంతరజ్ఞాపకమ్. అనంతర శ్లోకద్వయాను పఠ నెన

·మదహస్యరక్ష యామ్ మూ- స్వాధీనం ధ చేతనాచేతనస్వరూప పూర్వోక్తవాధకః ప్రమాణతః ప్రతిష్టాశ్య తె. తత:ప రేణవాక్యన పూణణప్రపత్త్యకుశలేజనేపి తత్పూరణానుగుణప్రప త్తివాక్యొచ్ఛా రణ వైభవం ఖ్యాప్య తే- తత్సిద్ధ్యథకం పశ్చాచ్చతుదశభిస్సం బుద్ధి భిః నా రాయణ శబ్దాక్తాళ్ళరణ్యా కారవిశేషాః ప్రకాశ్యం తె - నమో స్తుతంత్య నెనతు ప్రకృణాపాయెప్రధానభూతో భరన్యాసాంశః ఫల ప్రా థనువానిగమ్యత ఇతివిభాగః ఇహచప్రథమంసవిభూతిక స్య భగవతః పరమస్రా వ్యత్వాది సిద్ధ్యధణం చతుర్థ్యణంతపదప్రదర్శితం సర్వెశ్వ రత్వావికమాహ * స్వాధీ నేతి • స్వశబైన ముక్తప్రాప్యస్య కేంక ర్యోద్దేశ్యస్యస ర్వెశ్వరస్య శుత్యాది ప్రసిద్ధం నిరతిశయానందత్వాది ఓం సూచ్య తే- స్వాధీనశ బేన భగవత్స్వరూపాధీనత్వం తదిచ్ఛాధీన త్వంచ వివక్షితమ్, సర్వసృసాక్షాత్పరంపరయావాత దాల్షిత తయా త త్స్వరూపాధీనత్వం తత, నిత్యా నాంపదాథా నాం తదిచ్ఛాధీన స్వ రూపత్వ తదభావే తేషామభావః పస జీవిత ప్రసంగముఖేన స్థాప్యం-త దభి ప్రాయేణహ్యాహుః- 'ఇచ్ఛాతపనతవ విశ్వప దాథః సత్తా నిత్యం పి యా స్తవకు కేచన తెహి నిక్యాః (నిత్యం త్వ దేక పరతంత నిజస్వరూపా భావత్క మంగళగు వాహినిదగ్శనంనః ఇతి, అభాషిచశారీరకాంతే పర మపురుషభోగోపకరణప్య లీలోపక కరణస్యచ నిత్య తయాశాస్త్రవగత స్య పరమపురుషస్యని త్యేష్టత్వా దేవతధావస్థాన పు స్త్రీతి శాస్త్రాదవగ మ్యత' ఇతి అనిత్యానాంతుతదిచ్ఛాధీనస్వరూపత్వంత దాయతోత్స త్రికతయాహి ప్రసిద్ధమ్ - గురుదవ్యాణాంపతనమతి బంగ్లెన భార్యత్వ మపి తదిచ్ఛాధీనత్వవి శేష ఏవ- చేతనశబ్ద ఇహజీవవిషయః బద్ధము క్త నిత్యరూ పెణ జీవానాం లై విధ్యమ్- అచేతనశబ్దశ్చాత్రాద్ద 9వ్య పరః- తిగుణ కొలశుద్ధసత్త్వరూ పేడో చెతన లై 9 విధ్యమ్ - దివ్యాణాంతదధీన త్వొక్త్యాతత్త్వమాణాంతాదధీన్యం కైముత్య సిద్ధమితి తదను క్తికి చే ·143 మితగ ద్యాధికారః. మూ- స్థితిప్రవృత్తి భేదం కమా? ద్య శేషదోషాసంస్పృష్టమ్. తనదవ్య స్యాపి ధమఃభూతజ్ఞానస్య చేతనగహణె విశేషణ శయోపా త్తత్వాదతపృథగను దానం- చేతనమా తెవా లైవిధ్యాన్వయః చే తనాచేత నానాం స్వరూపం స్వాసాధారణస్వభావైర్నిరూప్యంధమి? తస్య భేదఃత త్తద్వ 5 క్తితోవగణతశ్చ పరస్పర వ్యావృత్తిరూపోధమణః స్థితిః కాలాంత రేపే విద్యమానతా సొచదవ్యాణాంస్వరూ పెషు సర్వ కాలానువృత్తిరూపా - తెషాంతదవ,విశిష్ట వెషేణతు కాలపరిచ్ఛిన్నా కాల తారతమ్యవతీచేతిత ద్ఛేదః- ప్రవృత్తివ్యా ణ పొరః నివృత్తిరష్యక ర ణ సంకల్పరూపాపవృత్తివి శేషః ఏత ధ్భేద సత్తత్కార్యాదిభి ద్రజిష్ట వ్యః అత స్వేచ్ఛాధీన సర్వతత్త్వాక్యా స్వాథః సర్వొపొదానత్వ సూ చనాత్సర్వ శేషత్వమపి సిద్ధ్యతి- తదాహుః ఉపాద త్రేనత్తా స్థితినియ మనా ద్యైశ్చిదచితొస్వముద్దిశ్య మానితి వదతివాగొపనిషదీ • తి ఏ వంభగవత స్సర్వాధార త్వాది వ్యంజనా మీద న్యేషాం చెత నాచేతనద వ్యాణాం తం త్యాధేయత్వ పధేయత్వ శేషత్వనియమేన తదప్పథక్సి ధవిశేషణతయా తచ్ఛరీరత్వం అతిసిద్ధం ముఖ్య మేవస్థాపితం భవతి- అతచ కారణ వాక్యాఖోజా ధమః ధమిణ భేదళ్చిదచి ద్భెదశి జీ వెశ్వర భే దోజీవానామన్యొన్య భేద స్తేషా జ్ఞాతృత్వ , తత ఏవక తృణ త్వభోక్తృ ల్వే జ్ఞాతృత్వా డేస్సర్వథాప రాధీనత్వం పరస్యచ విభూతిద్వయవ త్త్వం సార్వత్రిక తై కాలిక సర్వనియంతృత్వం తివిధపరిచ్ఛేద రాహిత్యంగా లపరమవ్యొమ్నో స్త్రీగుణవికారాతిరిక్తత్వం ప్రాజ్ఞానధిష్ఠితపకృతి కారణత్వ నిరాసాదికంచ శారీరక స్థాపితమధః సిద్ధం! అధభగవతఉy కారాంతగః తసర్వకారణత్వసర్వనియంతృత్వాది భిన్నంకితా దొషాణ పరిహరతి * క్లేశక మెక్తి* అవిద్యా స్తితారాగ ద్వేషాధిని వెళాఃపంచ క్లె శాఃపుణ్యా పుణ్య రూపంకమణ ఆదిశ వైన క్లెశక మణవిపాకాశయైరపరా మృష్టః పురుషవిశేష ఈశ్వరణ త్యాది ప్రసిద్ధవిపాశావిసంగహః- జా ·మదహస్యరక్షా యామ్. మూ-స్వాభావికానవధికాతిశయజ్ఞానబ లైశ్వర్య వీర్యశక్తితే జస్సౌశీల్య వాత్సల్య మాదక వాజన సౌహాదః సామ్య కారుణ్య త్యాయుర్బోగాదయోవిపాకాః పూర్వానుభవభావితాః ఆఫలోదయం శయానాస్సంస్కారాఆశయాః 1కతిపయదోషరహితవ్యా వృత్త్యథః మ శేషశబ్దః అసంస్పృష్టశబేన స్వభావతొనహణ తయా కదాచిదపిదో పస్పర్కొనా స్త్రీతి వివక్షితం - ఏవంపదద్వయెన ‘ పరిప రాణాంసక లానయత కేశాదయస్సంతి పరావరేశ' ఇత్య స్యాథE ఉ క్తః!:ఆథ ' జొ బలైశ్వర్య ' త్యాదిభిరుక్తాక్ నిరూపితస్వరూపవి శేషక ధమా? నా హ - * స్వాభావి కెతి * స్వాభావికత్వమిహ నిత్యత్వం అన న్యాధీన త్వంచ! తెననిక్యా నాంముక్తానాంచ జ్ఞానాదిభ్య ఏతత్ జ్ఞానా ధన్య- వచ్ఛేదః- తద్బలాదిభ్యోవ్య వచ్ఛేదస్తు అనవధి కాతిశయత్వాదపి స్వా షెక్షయోత్కృష్టావధిరహితొతిశయో యెషాంతే అనవధికాతిశయాః జ్ఞానమిహ సర్వవిషయనిత్య సాక్షాత్కారరూపం బలంఅనాఘాతన మప్రసంగసర్వధారకత్వం ఐశ్వర్యం సర్వనియంతృత్వం- వీర్యంసర్వో పాదానత్వాదావవ్య వికృతస్వభావత్వం - శ క్తి: విశ్పోపా దానతాహణ త్వం, స్వేతగసర్వదుఘటన శక్తిర్వా- తెజః అస్వాధీన సహకారి నిర పేక్షత్వం పరాభిభవనసామథ్య కొందా-అత్యవ్యూ హనృత్త్యాదిక 9 మేణ జ్ఞానబలాదిద్వంద్వతి కని దేశః షాడ్గుణ్యన్య ప్రథమము పాదాన మ న్యేషాంగుణానాం తదంతభా వెన తత్పా 9 ధ' న్యాత్పరత్వ జ్ఞాపక త్వాదాశ్రితానా శితగొచరవ్యాపార భేదసా ధారణ్యాచ్చ అధషాడ్లు ణ్య వితతిరూపాస్సౌలభ్య జ్ఞాపకాస్సంశితసంస్క్రహణా దౌ వి శేషతఉప యుక్తాగుణా ఉద్యం తె ఆత సౌశీల్య మితివోహతోమం చేస్సహనీరంధ్య సంశ్లేషరసిక ఆ!! వాత్సల్య మాళి తెపు దోపతిరస్కారిణీప్రీతిఃమాదక వంఅకఠినస్వభావతయా సుప్రవెశత్వమ్. దండనీయెష్వపి సామప్రధా నత్వంవా ఆజవం, కాయ వాగ్బుద్ధివ్యాపారాణాం పరస్పరమవిసం ·By EX మీత గద్యాధికారం మూ - మాధుర్య కాంభీర్యా దాగ్య చాతుగ్య స్టేగ్య ధైర్య శౌ గ్య పరాక మసత్య కామ సత్య సజు'ల్పకృతిత్వ కృతజ్ఞతాద్య వాదిత్వం, సౌహాడE (స్వతస్సనం హితైషిత్వం-సామ్యంస ర్వైరప్యాస యణీయ త్వాసమత్వమ్ - స్వత్కోపక్ష పాతిత్వంవా - కారుణ్యంస్వప యోజనాంత రాను దెశేనపరదుఃఖని రాచికీర్షా మాధుశ్యము యద శా యామపిరంజక త్వెన రసావహత్వం ద్విషతాంజిఘాంసితానామపి దృ డ్డి చిత్తా పహారిత్వంవా- గాంభీర్యం భక్తానుగ9హా దెరగాధత్వం ఆశి తదోషదర్శనా దెస్సతో పి గొప నేన దుగణ హత్వంవా- ఔదార్యం పొ తలాఘవ దెయగౌరవప్రత్యుపకారాద్య నాద రేణవిత రణశీలత్వమ్. చా తుర్యం శుభాశయప్రకాశనాద్య యత్నా పాయైర్విముఖవశీక రణ వి సంభజనన సంశితదోషాచ్ఛాదన విరుద్ధాను కూలీక రణా దిషు కుశ లత్వం- సేగ్యంశరణాగతసంగ ఏదోషప్రదర్శ కేస్సుహృచ్ఛి రష్య కంపనీయత్వం. ధైర్య మభిమతవియోగపసు గెవ్యభగ్న ప్రతిజ్ఞత్వమ్- వ్యత్య యేనవా, స్టే ర్య ధైర్య యోర్వా ్యఖ్యానమ్- ప్రబలపతి పడోపని పొతేపి సావజ్ఞదృఢచి త్తత్వం వా ధైర్యమ్, శౌర్యంతుభీ మేష్వపి పర సైన్యేష్వసహాయస్యా పిస్వస్తేన్వేష్వివ నిభజాయప వెశ సామధ్యణం, తత) ప్రవిష్టస్య పరని రాక రణ పర్యంలో వ్యాపారః పరాక్రమః సత్య కామసత్య సంకల్పశబ్దావిహభావప్రధానౌకమః ధారయవృత్తావా- స త్య కామత్వం నిత్య భోగ్యత్వం సత్య సంకల్పత్వం స్వావతారపర్యంతా పూర్వభోగ్య సృష్టానమోఘ సంకల్పత్వమ్ - కృతిత్వంపరోపకారకత్వం ఆశిశరక్షణెవ కృతకృత్యత్వవా ( నమేపాథాః స్తిక తళా న్య • మిత్యా ద్యుక్తం విహితక తఃన్య నిర పేక్షత్వంవా - ధమణ సంస్థాపనానుష్టా నవత్త్వంవా ప గెషాంస హితప్రవృత్తైః పూర్వమేవ కతుఁ ముపంత పరహితత్వంవా స్వేనకృతం సర్వం ప్రతి స్వస్యేవశేషిత్వఁవాకృతజ్ఞతా సకృదంజలిక తుః రష్యనుబంధీపర్యంతసంరక్షణ"యతత్కృతాను దళం ·. శ్రీమదహాస్య రక్షా యామ్. మూ- సంఖ్యా యక ల్యాణగుణగణాఘమహాణవ పరబ్రహ భూతంపురుషోత్తమం శ్రీరంగశాయినమ సత్స్వమీనమ్ నమ్- అవస రే సంశితా పెక్షిత కరణాయ స్వకృతప్రత్యాఖ్యా నాను ద శిత్వంవా. శిరసాయాచత స్తస్య వచనంనకృతంమయా' ఇతిహ్యాహ ఆ దిశబేన తత్ర తత ప్రసిద్దాఆనృశంస్యాదయోగృహ్య, తె • యధార త్నానిజలధేర సంఖ్యేయానిపుత్మక • ఇత్యా ది స్తరణాయాసంఖ్యాయత్వా !! అతదోషాసంస్కృష్టత్వం కల్యాణగుణయు క్తత్వంచవదతానిగుణ ణశు 38 పగుచ్ఛాగోత్సగాణ పజాద నయాభ్యాం దోషరూపవి శేషని షేధ పరత్వం సూచ్య తె- ఉక్తంసర్వస్తాత్పరత్వం స్వసామ్య ప్రదాన ప ర్యంతం స్వసౌలభ్యంచ ' నారాయణః పరంబిహ-పరంబాహపగంధా మే త్యా దిశ్రుతి స్మృతిసిద్ధప్రకా రేణ స్థిరీకరోతి- పరం హేతి, యద్యపిబ హపరిబృఢం సర్వత ఇతి నిరు క్తి కారవచనాల్ బ్రహశబ్ద ఏవ పరత్వంవ దన్నా మచభవతి - తథా ప్యౌపచారిక ప్రయోగవ్య వచ్చే దాయపరశబ్దః అతని బృహతి బృంహయతీతి నిరు క్తిభ్యాం వ్యాపిత్వ కారణ త్వాదిసిద్ధ్యా శంకితాళ్ దోషాఢ పరిహతుణం భేదశుత్యాద్యథః గర్భయాభగవద్గీతా పు కమాసమాఖ్య, విశినః పురుషోత్తమమితి | అనెన బ9 క్షత బాథః తయా కుదృష్టి వికల్పిత ప్రకారాంత రాణి తామసతం త్రా ద్యుక్తవ్య క్త్యంత రాణిచ వ్యవచ్ఛిద్యం తె - అస్యచపంచమ్యాది విభ క్రితయెవీ సమాసస్సంభవతి ఏవంసర్వాధిక త్వేనా స్త్రదాదిభిదుర్గ ధిగమస్సా ్య దితినంకాం పరిహరక్ ద్వాభ్యాం విశేషణాభ్యాం సౌల భ్య కొష్టాంవ్యన కితారంగశాయిన మస్తత్సామినమితి స్వరూపా ద్విగహస్య సుఖానుసంధేయతయా సౌలభ్య మధికం-తస్తాదవ్య ర్చా వతారస్య భక్తాభిమతసర్వ దేశ కాలసన్ని ధాయితయా పరవ్యూహాది భ్యోధిక తమమ్- తథాఠాషా ప్రాప్తం పరత్వమపి తతభక్తో పలభ్యంశా స్త్రాన సేయం- యథో క్తం “ సర్వాతిశాయిషాఢుణ్యం సంస్థితం మం తబిమ్బయో' రితి- అఠమనుష్యాణామపి కైంకర్యో దెశతయానస్థి నీరు ·-2 మితగద్యాధికారః మూ---- బుద్ధనిత్య నియామ్య నిత్య దాస్యేక రసా తన భా జొహం తదేకానుభవ స్త దేక ప్రియః తన్య నిభం య సేవాది యోగ్యత్వం అ సత్స్వామిశబ్దాభి ప్రేతం- య భాహుః “ అచ్యణ స్సర్వ సహిష్ణురర్చకపరాధీ నాఖిలా త స్థితి • రితి య ద్వా స్వాచార్య సంతాన సేవిత త్వెన ప్రీత్య తిశయ హేతుత్వమభి పే త్యా స్తత్స్వామిశబ్ద :- ప్రాచీన రామానుజ ఇవ అహమస్య స్య శీలాదిగు శై దాణ సముపొగత ఇతి భావఃఏవం కేఒక ర్యపతి సంబంధితయాను భా వ్యం నిధ్యారితం అధాతా నమభిమానానుగుణపురుషాధక వ్యవస్థానీ ధృధః మనుభవితుః కింకరస్యస్వాత్తన; స్వరూపావిభాయి వదథొమా హ * పబు ధైకి • ప్రబుద్ధం ప్రక షెగొవగతం స్వాధీనస్వాధః కర్తృ త్వభోక్తృత్వభమవిరహేణ సమృదృష్టమిత్యథణ నియామ్యత్వదా సల్వే సస్య రాడ్భవతీ ' త్యామ్నా తాయాం ముక్తిదశాయామప్య నువృ త్తెఇతి జ్ఞాప నాయద్వయోరపి నిత్యత్వా కీ నిరపేక్ష స్వాతంత్య్య నిరు పాధిక శేషిత్య ప్రపంగ పరిహా రాయైక రసశబ్దః - అత్రి తశబ్ద స్స్వవిష యఃస్వభావశబ్దాయాన దాత నావ్యా కారమాహ. ఈ దృశా తస్వరూ పమపి ' న్యతి రేక స్తద్భావ భావిత్వాది • తినయెన ప షణతయా ఫలకొటినివిష్టమనుసంథియమితి వ్యంజయితు మధికోహంశ బై: నిత్య నియామ్యత్వ ప్రబోధకాష్టామాహ • తదేకొనుభవఇతి *త సిన్నెక సిన్నెవ ప్రధానతయానుభవొ యస్య సతథో క్తః ఆవిర్భూత స్వరూపస్యహి భగవద పృథక్సిద్ధవిశేషణతయా తత ధానతయైవస్వా నుభవ మవిభౌగేన దృష్టత్వాదిత్య సూతయత్ - నిత్య దా స్యైక రసత్వా విర్భావస్య ఫలమాహ • త దేక ప్రియఇతి • స ఏవప్రధానతయా ని త్యంపియోయస్య సత ధైక క్రియః సహితద్దా స్యేక రసస్యాస్య 'రసొవై ఇత్యాద్యుక్తస్వాభావిక నిరవధికాతిశయరసస్వరూపా త్తస్తాడన్య తదానీం ప్రధానతయా స్వాద్యంభవతిత దేవమనుభావ్యానుభవితా రా ·మదహస్యరక్షాయామ్. మూ-పరిపూణ భగవ ఏం విశదతమానుభవేననిర న్తరమ నుభూయతదనుభవజని తానవధి కాతిశయ ప్రీతికారితా శెషావ స్థాచితా శేష శేష లైక రతిరూప వుత్తా అథాతత్యానుభవా ద్వ్యావృతమనుభవవికారమాహ పూణః మితి • అన గగుణ విభూతి విశిష్టస్వరూ పె ననుభూ తాంశరహి తమిత్యథః 8 భగవ స్తంప రాళరనిరుక్త ప్రకారేణి"భయలింగంత స్ట్రిక్ మాన్యతః సర్వా కారవిషయపరో 'కజ్ఞానాత్పరిమితొశారవిషయమత్య క్షజ్ఞానాచ్చ వ్యా నృత్యథః మాహ • విశడతమానుభవే నేతి • తత్రా ప్యపరిచ్ఛిన్న విషయసాంతరప్రత్యక్షాద్య్యవచ్చిన త్తి • నిర న్తరమితి* అనుభవేనానుభూయ, అనుభవేనవిషయీకృత్యెత్యథః 8 తదనుభవే త్య నేన పూర్వొ క్తభగవదనుభవానువాదః, యద్వాతచ్ఛబేన భగవద నుభవః పరామృశ్య తె- తస్యానుభవొపి స్వయం ప్రకాశస్య తస్యైవ స్వరూపం ఈదృశ్యమనుసూయ తెమయెత్యనుకూలతమ భగనచ నుభవస్వరూపొల్లేఖాంశః లెనజని తా' ప్రీతిరిహోచ్య లే- తస్యా అనవళి కాతిశయ ల్వెనైశ్వర్యా ద్యను భనజనిత పీ తర్వ వచ్ఛెదకి ఈశ్వ రేచ్ఛా ధీనెపి ఓ జ్కు ర్యెస్వపీతి కారితలొ ్వ క్తిః నియోగ నైర పేక్ష ్యంపీ తెః పెంకత్వాతిశయఇ్చ వ్యన క్తి కారితశబ్ద ఇహ శేషతాయాంవా తదేక రతౌవా శేషవృత్తుప్రతి ప్రయోజ్య కత? రికింక్ రేవాన్వెతవ్యి. అశె షావస్థాశ బేన సేవ్య స్య భగవతః పరవ్యూహత్వాదయః సేవక స్య చము క్షస్య స దేహత్వవి దేహత్వ రూపొవస్థాన్స ర్వావివక్షితాః శేషశాత శేషవృత్తి: అభిమతసర్వ శేషన్న త్రిషు అప్రతిఘాతమభి ఎత్య శేషశ } స్వామిపీత్యధ త్వావి శేషేణ పరస్పరైక రస్యాత్పరకృత 'పి శేష వృత్తిస్స ఎకృ లేవ భనతీతి భావః ఈశ్వరస్యము కస్యచ స్వచ్ఛం దానె క దేహపరిగ జాణవా అనంతగరుడాది వృత్తి సజాతీయ కై కి ్యసిద్ధిః ఆత్తాత్రేయంతా సర్వమశేషశ బేనొచ్య కె. తదాతస్య శేషతా శేషభావ ·-- రితా మితగ ద్యాధికారః. - నిత్య కింకరొభవానిస్వాతంత్య నియామ్య నిత్య దాస్యై కరసా తస్వభావానుసంధానపూర్వక భగవదనవధి కాతిశయ స్వామ్యాద్య ఖలగుణగణానుభవజనితానవధి కాతిశయ పీతికా తొ శేషావస్తోచి శేష శేష లైక రతిరూపనిత్య కై బ్కార్య ప్రా ప్ర్యుపాయభూతభ క్తితదుపాయసమ్యగ్నానతదు పాయసమీచీన క్రియాతదనుగుణ సాత్వికతా సిక్యాది ఏవ- ఏవంవిధాయామ శేష శేషతాయా మెనరతిః ప్రీతిరిచ్ఛావా రూ పం నిరూపక ధమాE యస్యస్కో శేషశేష తైక రతిరూపః - నిత్య కింక రొభవాని, ఉత్తరావధిరహిత కై ంక ర్య సామ్రాజ్యవాణ భవెయమితి భావళి. ఏవంన్యాసోపాసనసా ధారణాధి కారసి ధ్యైప్రథమంఫలపరట త్తరఖండా వివృతః ఆథోపాయపరంపూర్వఖఁడు వివృణ్వక్ తక్రొత్త మపురుష వివక్షితమాకించన్య రూపం ప్రప లెర్వి శెషాధికారం కార్పణ్య రూపమంగఇ్చ వ్యన కి. * స్వాతనిత్య నియామ్యేతి • స్వాతశబ్లో నుసంధాతృస్వరూపపరః అత) శేషశేషిత లైలాంక ర్య చింతనర సేన తద నువృ తివాంఛయాచపూర్వోక్తస్యైవపరమపురుషాధః స్య విస్త రేణా నువాడ- నియామ్యశజో ఆ భావ ప్ర ధానః - అనవధి కాతిశయస్వా మ్య మననచ్ఛిన్న సర్వవిషయస్వామిత్వమ్ - ఆదిశవైన తధావిధనియం తృత్వాది సంగ్రహః, ఐశ్వర్యా దిఫలా ఘోరాత్కా దాచిత్క భగవత్కైం క ర్యాచ్ఛవ్యానృత్యధణ నిత్య కైంకర్య శభౌ! ఉపాయమూ అతిచ్చిప త్యయరహీతప్రయో గెణ 'మోక్ష ప్రడత్వం భగవద్భ క్లెస్స్వభావప్రవృ తమితివ్యజ్య తె. భక్తిశబ్ద ఇహ వేదాంతొదిత సపరికరభ క్తియోగపరః జ్ఞానకియాశబ్దాభ్యా. జ్ఞానిక రయో గౌవివక్షితౌ తయోస్సమ్య క్త్యం ధావస్థితసకలాంగోపసంహారవత్త్వమ్- జ్ఞానయోగమంత రెణకమః యో గె నైవాత్తానలొకన పూర్వక భక్తి యోగాధిరొహస్య భగవద్గీశాభా ప్యపప ఇ తస్యాధికారివి శెపనియతతయా తదనాద రేణాత స్వారసిక ·మం మదహస్య రక్షా యామ్. మూ- సమస్తా తగుణవిహీనః దురుత్తరాన మౌతద్విపర్యయ జ్ఞానకి యాగుణానుగుణా నాది పాపవాస నామహార్ణ వాంతసిక్ మగ్న: తిల లైలవద్దారువహ్ని వద్దుర్వివేచ తిగుణక్షణక్షర ణస్వభావా కమని దె? శః సాత్వికతా " నిత్య సత్వస్థ' ఇత్యు క్తసత్వనిష్ఠ తాతస్యాః ఫలమా స్తిత్యాది గుణజాతమ్ - అవస్థా భేదేన తస్యా హేతుశ్చ 'అమా నిత్వమదంభిత్వమ్ - డయాస ర్వేషుభూ తేషు • ఇత్యా తగుణాంతరసం X9హాయసమ స్తశబ్ద:- ప్రపత్త్య పెక్షితజ్ఞానవిశ్వాసా దే స్వైహనప్రతి షేధః ఏవముపాయాంత రతదుపాయ పరంపరాహానిరుక్తా-అథపూర్వం పశ్చాచ్చాపాయపఃతి బంధ కాపాయ పరమ్పరాన్వయమాహ *దురుత్త రేతి • దురు శరత్వం భగవత్సంకల్పమంత రెణ సనకాదిభిరపి లంఘ యితు మశక్యత్వమ్. అచ్ఛట్టేనపూర్వో కసమ్యక్ జ్ఞానాదిప రామర్శ ః విపర్యయనట్తో తవిపరీతపరః సచజ్ఞానాదిషుతిష్వన్వీయ తె - తయా ణాం హేతుః పాపవాస నా బీజాంకురు న్యాయసూచ నాయానాదిశబ్దః పాపానాం వాసనాస జాతీయ పొపొంత రారం భరుచి హేతుభూతస్సవ భావవి శేషః షడూమి: సంకులత్వాది వివక్షయామహాణ వత్వరూప ణమ్- ఏవంవిధస్య పాపస్యా తతిరోధాయకత్వ ప్రకారమాహ *తిల లైలవదితి • దృష్టా న్తద్వయేన ( దారుణ్య గ్నిగ్యథా తైలంతి లేతద్వత్పు మానపి ప్రధా నెవష్టితో వ్యాపీ' తినచనమ్. సార్య తె అల్పళు లైః పృధ |తుమయోగిభిః పృథద్ద ష్టుమనీశ్వ రైః పృథక్క తుంచాశక్యత యా దుర్వివెచత్వొక్తి: చతుద శాధ్యాయో !గుణత్రయ బంధకి త్వ ప్రకారజ్ఞాపనాయ తిగుణశబ్దః అనుకూలపరిణ తెఃక్షణమస్యవస్థాప యికుమశక్యత్వ మభి సైత్యాహ * క్షణక్షరణస్వభా' వేతి • (అచేతనా పరాథాః చ నిత్యాసతతవికీయా తిగుణాకమి?ణాం క్షేత్రం ప్రకృతె రూపముచ్య తే- వ్యాప్తిరూ పెణసంబద్ధ స్తస్యాశ్చ పురుషస్యచ- సహ్య ·-20 మూ, మితగద్యాధికారః. చెతన ప్రకృతివ్యాప్తిరూపదురత్యయభగవనాయాతి రోహితస్యప్రకాశః అనాద్య విద్యా సంచితానంతానక్య విస్త్రం సన కమః పాశప్రగధితః అనాగతాన న్తకాలసమీక్ష యాప్య దృష్టసంతారొపాయః నాదిరన నశ్చ పరమార్లేననిశ్చిత ' ఇతిపరమసంహితొక్షమ చెతన పక్క తివ్యా పిశ వైదర్శితమ్ - ప్రకృతావ్యా ప్తిరనుప వెళః ప్రకృతే ర్వ్యా పిస్సర్వతన్సమ్బస్టః అతతస్యా ఇవ తత్సంబంధస్యా పి విచిత సృష్ట్యు పయోగిత్యా విశేషాన్తాయాలొ ఎకి: దురత్యయ భగవన్యాయేత్య నేన 'మమమాయాదురత్యయె' తీపడత్రయసూచనమ్ - యద్యజ్య స్వ రూపం నిత్య స్వస కాశమ్ - తథాపి తస్య భగవచ్ఛేష త్వాది విశిష్టాణా రగొచరధమః భూత జ్ఞాననిరొధమభి ఎత్య తిరోహీత స్వప్రకాశ ఇ త్యు క్తమ్ - స్వస్వరూపతిరోధానవచ నేన భగవత్స్వరూపతిరోధాన కరీమిత్యాద్యు క్తమపు పలక్ష ్య తె ప్రకృతే స్తిరోధాయక త్వంక మో? పాధికమ్- కమXచభోగేస్తత్తత తిపదొక్త ప్రాయశ్చిత్తైర్వా ని శ్నేషయితు మశక్య మిత్యభిప్రాయెణాహ • అనాద్య విద్యాతి * అత్రా విద్యా వజేన అజ్ఞానం దెహా తమాదిక ంచగృహ్య - తస్యాశ్చ హేతుత్వం రాగ ద్వేష ద్వారా ఈ యఘ్రాహకల్పే • త్యాద్యుక్తపకి యయా అనాద్య విద్యాసంచిత ట్వె నానంత్యాత్ ప్రత్యేకం ప్రాబల్యా చ్చ భగవద్వ ్యతిరికై రణక్య విసం సనత్వమ్ • పశవఃపాశితాఃపూర్వంప గమెణస్వలీలయా! తెనే నమోచనీయా సేనాన్యైమోచయితుంక్షమా ఇత్యాద్యుక్తసూచనాయక మణః పావత్వరూపణమ్- ఏXధితః దృ ఢంనిబద్ధః (నాభు క్తంఓయ తేక మేE* తిహి స్తగ్య 3 - ఉ క్తప్రతి బంధ కభూయస్వాల్ (త్వత్పాదక మలాదన్య • దిత్యాద్యు క్తప్రకారేణ కా లాంత రె ప్యుపాయాంతరసంభావనాం ప్రా జ్న్యాయైన ప్రతి షెధతి * అనాగ తెతి • నక్ష్యమాణమౌత్త్వ నారాయణత్వాభ్యాంఫలితం ·- మూ, మదహస్య రక్షా యామ్ -నిఖలజంతుజాతశరణ్య' శ్రీమన్నారాయణ • సర్వస్య శరణు సుహృత్ - దేవానాం దానవానాంచసర్వలోక శరణ్యా య విభీషణీవాసుగీవయదిపొరావణస్స్వయ - మిత్యాది ప్రసిద్ధు స్వసంధేహోపయు క్తం స్వభావమాహ * నిఖిలజంతుజాతశరణ్యాతి • హిరణ్య గభా దీనామపి సంగ్హాహాయ నిఖిలశబ్దః పిహిక రాధీనజ న భాగి తయాజంతవః ' పశుమః నుష్యః పక్షివాయైచ వైష్ణ వసంశయా:! తెనేవ తెపయాస్యంతి తద్విషో పరమంపదమ్ || ఏతన్ని స్థస్యమ ర్య స్యముక్తిహ స్తస్థితాసదా | తత్సంబంధిన ఏ వాపీము క్తి మెష్యంతి వై ధ్రువమ్ ' ఇత్యాద్యర్ధమభి ప్రేత్య జాతశబ్దః సచాతగుణ ప్రధానత యాన్వితవాతపరః పూర్వఖండపదక మానుసా రేణ మదిత్యా దీని పదాని ④మచ్ఛభైన ' లక్ష్యా సహహృషీ కేశ ' ఇత్యాద్యు క్తం సూ చ్య - సర్వశరణ్య త్వౌపయిక సంబంధగుణవి శేషాది దర్శ నాయనా రాయణ శబ్ద శికృపోత్తంభక త్వాతిశయా దౌచిక్యాచ్చచరణగహణంఉ పొయదశాయామపి భోగ్యత్వ సూచనాయారవిందత్వరూపణమ్ - శరణ శబ్ద ఇహోపాయపరః ఉత్తమపురుష వివక్షతాధికారివి శేషవ్యంజనాయా హంశబ్దః అధి కారవిరహాదుపాయాంత రేషు నిరాశ హత్య వాయభయా దిదానీమపొయెఛ్య ఉపరతఃశరణ్య గుణవి వెకాదతిశంకానిముఁ క్తస్సం సా రెదొషదళం నాత్పరిత్య క్తప్రయోజనాంతరతదుపాయః పరమపురు షాథక సంగాత్ర్పాథం నాపూర్వక భరన్యా సొద్యత శ్చెతిభావః శరణం ప్రపద్యే ఉపాయతయాశ్రయామి - అకించసొనన్య గతిరహంమతి నారాయణాస్వా తరగా భరంనిక్షి పామీత్యు కంభవతి- అతిసవి శేషణ నారాయణశర్టైన విరొధిభూయ స్తన ప్రాప్య గౌరవొపాయలాఘవా దిమూలశజ్కానిరాసహేతవశ్శరణ్యా కారావివక్షి తాః అధతత్ఫలితం సోషసగణ ధాతూ క్తం • రక్షిష్య తీతివిశ్వాసాదభీషోపాయకల్పనమ్ || గొప్తృత్వవరణం నామ స్వాభి ప్రాయని వేదన • మితి విభజ్య నిది స్ట ·3: -23 మితగద్యాధికారః మూతవచరణారవిందయుగళం శరణమహం ప ద్యె ఏవమ వస్థితస్యాష్యధికత్వమా తెణ పరమకారుణికో భగవాక్ ,స్వా నుభవప్రీత్యాపనీ తై కాంతి కాత్యంతిక నిత్యా కేంకర్యైకరతిరూ ప నిత్య దాస్యం మంగద్వయం " ప్రాథక నామాత సంతుష్టోజంతొర్యచ్ఛతి వాంఛితం ఇతి నిశ్చిత్య భగవఠాథక నాశరణాగతి ఆ రిత్యు క్తప్రకారవి శేషోపల క్షిత ప్రకారవైశిష్ట్యా భిప్రాయేణాహ • ఏవమితి • ఏవమవస్థిత స్యే త్య నేన అధి కారివైగుణ్యం విరొధిభూయస్త్వంచ పూర్యవాక్యో క్త మేవశరణ్య గుణపకషకావ్యంజనాయానూదితం - ఆథిక త్వమా తెణె త్యు పాయలాఘవొక్తిః అహృదయ ప్రాథక నావాక్య మాతమపి “ నేహా భిక మనాతో స్త్రీ ' తిన్యాయాదంతతః కార్యక రమితి భావః- అథవా తసకృత్కర్తవ్య భరన్యాస లక్షణతయా సదృస్స్వాభీష్టసిద్ధి, స్వాను భవపీ త్యే త్యాదినా ప్రాప్య గౌరవప్రకాశనం- ఉతై హేతుభిస్సంభవ నీం శంకామపాళతుణం పరమకారుణికొ భగవాసితి సులభత్వపరత్వ సూచక పదద్వయో }:- ఈ దృశస్యహి సర్వవిరొధి నివతః సహణ తా సమథః స్యనిదళాయత్వే దయాళాశ్చాసమధ్య త్వా శరణ్య త్వం న స్యాదితి తత్సిద్ధ్యథ ముభయోక్తిః స్వానుభవెత్య తస్వశబ్దః పరమాత్మ విషయః ఐకాంతికత్వ మనన్య విషయత్వమ్, ఆత్యంతికత్వమిహఫలాం తరోపాధిక నివృత్తిరహితత్వం- అతఏవ పశ్చాద్యావత్కాలమనువ వర్త మానత్వంవా దాస్య కింక రతాశబ్దా విహవృత్తిపరౌ. ఇతిశతైనవిశ్వా సస్య మహత్త్వరూప ప్రకారోభి ఎతః - ప్రాధక నాశబ్ద స్వేచ్ఛ మా తెపి ప్రయోగసంభవాత్తద్వ్యావృత్త్యధణం “ తదేకోపాయ తొయాచైత్యు కయాచనరూపత్వం వ్యంజయితుం ద్వికమః క ప్రయో గః సర్వస్య ప్రా థి తప దానసామధ్యణం కైంకర్యపతి సంబంధిన స్తస్యొభయ లింగత్వంచ జ్ఞాపయికుంభగవంతమిత్యుక్తం - అ సైన్వా ·- శ్రీమదహస్య రక్షాయామ్ మూ-దాస్యతీతి విశ్వాసపూర్వకంభగవంతంనిత్య కింక రతాం ప్రాథణయె | శ్లో | తవానుభూతి సంభూతప్రీతి కారిత దాన తామ్ | దేహిమేకృపయానాథ ననేగతిమన్యథా || సర్వా వస్థాచితా శేష శేష తైక రతి స్తవ | భవెయఁపుండరీకాక్ష క్యే ప్రా తికూల్య వజః నస్య చానుకూల్య సంకల్పస్య చాథ సిద్ధత్వమ వగంతవ్యం || ఉ క్తప్రకారసాధ్యసాధనరూప మధద్వయఁవ్యాఖ్యాయ క్రమేణ సుఖప్రతిప త్త్యధ్య మైతిహాసిక శ్లోకద్వయెన స్వవాక్యాయ మానేన సంక్షిప్యాహ • తవెతి * యిద్య పిప్రథమకేపి పూర్వా ధైక ఫలము పొదీయతే- తథాప్యసౌ దేహీత్యు క్తప్రాధః నా ప్రాధాన్యా దుపాయపరః అత దాసతాళ్ల బేన దాసవృత్తిర్వివక్షితా దాసభావమా తస్యచ నిత్య సిద్ధ ల్వేన సాధ్య త్వాయోగాల్ - మే, అనన్య ప్రయోజన స్యానన్యొపొయస్య చ, కృపయానా ధేతి పదాభ్యాం గుణవి శేషసంబం ధ విశేషవిశిష్టస్యొ పాయభావ ఇతివ్యజ్య తెనాథశబొహినాథ్యత్మ తివ్యు త్పత్త్యా రక్షణాథకం ప్రాథక నీయెస్వామినిరూఢ 'నజానేగతిమన్య థా • ఉక్తప్రకారాత ష త్తిమాత వశీ కార్యాత్త్వత్న్యధా భూతం మదహణముపొయంసర్వశాస్త్ర పరామ శేE పి నపశ్యామి- దేవతాం తరాణాంసాక్షానొకపదత్వా భావానొ టోపొయతయాచోదితస్య త్వదుపాసనస్య మయాదుస్సాధత్వాదితిభావః- యద్వాఅన్య దౌత్య నేన త్వయ్య దాత రీతి వివక్షితం- ఏవం ప్రాథీ తె కైంకర్యరూపె పురుషా థైమీతిశత్రోక్తం హేత్వంశ విశింషకా స్వాభీష్టప్రదా సెస్వప్రయత్నాం తర నైర పెక్ష్యంచా పెక్ష తే- * సర్వెతి • సర్వావస్థాశబ్ద శేషతా శపూర్వోక్తాడౌణ తత్తద్దశాయాం స్వామ్యభిమత ప్రకారఉచితశ బః -యమాసంహపురుషం-కృపామయమపొంగంతె సకృన్జయినిలా తయె • త్యాద్యుక్తేన సక్త్వా నేషహేతునా కటాక్షవిశేషెణమా మేనం కురుష్వెత్యభిప్రాయెణోక్తం * పుండరీకాక్షేతి * యద్వా (పుండ ·మీతగద్యాధికారః. మూ—త్వమే వైనం కురుస్వమామ్ || ఏవంభూతత త్త్వయాథా త్యానబొధతదిచ్ఛారహితస్యా ప్యెతదుచ్ఛారణ మాత్రావలం బనేనొచ్యమానాథ పరమాధణ నిష్ఠం మే రీకంపరంధామె • త్యాదినిరుకైనా నేననామ్నా పరమపదవాసినః పరి చరణం ప్రా ధ్యణ త ఇతి సూచ్య తే, త్వదిత రాశ్య సిన్న ధైక త్వయిచ నిర పెర్లోపాయె కి మీ దృశభర న్యాసరూప వ్యా జాతిరిక్తమత్ప యల్నే నేత్యభిప్రాయెహోహ * త్వమే వెతి * త్వంసర్వజ్ఞస్సర్వశ క్తిః పరమ కారు:శిక ః మాు. ఆకించ న్యానన్య గతిత్వాథి త్వశాలిను || ఇతోధాయి "్వరిహ దేహికురు ష్వెతి పర స్తే పదాత నేప దాభ్యాం స్వస్యభగవ శశ్చయధాహణ క్రియాఫలాన్వయస్సూచ్య తే- నన్విహశరణ్య శరణా గతి తత్ఫలవిశేష నిధ రణ పూర్వికాఫలకామనా హ్యధికారివిశేషణం నపున స్తద్వతఇవతధావిధ తద్వచనమాత మిత్య త " అనిచ్ఛన్న ష్యెవ మితి శ్లోకొ క్తప్రకారేణ సమవయం ప్రతివక్తి * ఏవంభూ తెపి * తది చ్ఛెతీచ్ఛావిషయ ల్వేన పరామృశ్యమానాథ త్వాత్తత్త్వ శబ్ద ఇహపురుషాథకాపరః పురుషాధ: వి శేషనిష్క షాకయజీవా తపరమా త్మతత్త్వపరొజా అవబొధేచ్ఛావా తది చ్చెత్యుచ్య తె తదా పురుషా థేక చ్ఛావిరహః కైముత్యా త్సిధ్యతి అయిప తే స్తవప్రసా దాదద్యసా ధికారో స్త్రీ నిరధికార ల్వెపి లబ్ధ వ్యా జెన త్వయా శేషపూరణం కార్య మితిద్యో తయితుమపిశబ్దః ఏవమధికార వైకల్య మంగ వైకల్య మంగి వైక ల్యంచాన్వారుహ్యో క్తముచ్చారణ మా ఆతి వైషమ్యదోష పసం గపరిహార హేతు స్తవసిద్ధసత్యభిప్రాయెణానలమ్బనశబ్దః ఉద్యమానా ధః ఉపాయో పేయరూపః ఏతచ్ఛ“ ప్యత తద్విషయః అన్య తరవి షయ ల్వెపి తదితరస్యాథా త్సిద్ధికి పరమాథ- నిష్ఠత్వమజ్ఞానసంశయవి పర్యయరహితవ్యవసాయానువృత్తిత్వం మె • సకృదుచ్చారొభవతి-స కృదుచ్చారితంయెన భవశరణమి తీరయంతీ • త్యాదు, క్తవచనమాత్రధ ·మదహస్యరక్షా యామ్. మూ-మన స్త్వమేవా దైవకారయ అపారకరుణాంబుడె ఆ నాలోచిత విశేషా శేషలోక శరణ్య పణ కొతిహర ఆశ్తవా నస్యత్వ దాయ త్తస ర్వసిద్ధేశి మనః చంచలంహిమనఃకృష్ణ-మనొ దుర్ని గ్రహంచలం- బంధాయవిషయాసంగీ* త్యాద్యు క్తదోషమపిహృ షీ కె శెనత్వయానుగృహీతానాం సమ్య జననసాధనం- శరణ్య స్యా పెకు ణీయాంత రాభావ మా తన స్వరాతిశయంచ వ్యన క్తి - త్వమెవా ద్యై వేతి- కారమేత్య నేన ప్రపత్తానపి స్వస్య ప్రయోజ్యకతృత్వ మధ్యా తశాస్త్రి రాచార్యముఖే నాంత ర్యామితయాచ భగవతః ప్రయోజకక తృత్వంచ ప్రకాశ్య తే- అవిక ల ప త్తిప్రయోగస్యాపి భాష్య కార స్యేదం వాక్యంవిక లప్రయోగాణామన్యె షామపి శరణ్యా నుకమ్సయా క్షిప్రముపాయపూరిస్స్యాదితి ఖ్యాపనాథణం - అథాధికారొపాయఫ లప్రదానేషు యభాహక ముపయుక్తాక్" భగవతః ప్రకారాణ్ వదక్ ప్రథమం సర్వొపయోగి గుణవి శేషప్రకషణ మాహ • అపారెతి *స్వ సిన్న పీ వ్యా ప్రీమభి ఇత్యాపారత్వో 9: తత్ఫలితం స్వేనాప్యాశ యణీయత్వ మభి ప్రేత్యాహ • అనాలోచి తెతి * జాతిగుణాది నిక షాక'నా'ద రెణ సర్వైశ్శరణ్య తయా వరణీయేత్యథEః. అనే నపపత్తే స్సర్వాధికారత్వం దర్శితం కారుణికొపియది విషమస్స్యాత్ సమో పి యదేనిఘృష్ణస్సావున్న తదాసర్వశరణ్యస్సా ్యదితి తదథక ముభయో క్తిః శరణాగతిసమనంతర లక్షణీయా గుణా వాహ ప్రణతొలి హర ఆ శితవాత్సలై ్యక మహోదధేఇతి ప్రణతాఇహ ప్రకృష్ట ప్రహ్వీభావయు : ప్రపన్నా స్తేషు త త్తదభిమతాలాభనిమిత్తామాతి0హరతీతి ప్ర ణతాతిళా హరి అనేనతు పపత్తేస్సక ల ఫలప్రదత్వంచ సూచ్య తే. ఏ ఇతశబ్దస్య ప్రహ్వమాత పర త్వేహి తదాతిక్ హరణాదల్ప ప్రయత్నప సాద్యత్వం ప్రకాశ్య తె వాత్స ల్యేగగుణాంతర తిరస్కార మభి ఊత్య ఏక శబ్దః, యేన సర్వజ్ఞోప్య విజ్ఞా వ స్వతంత్రోప్య స్వతంత ఇవస్యా ·22 చిదపి కదాచిదపి త మితగద్యాధికారః మూ~-త్సల్యైక మహోదధే అనవరతవిదిత నిఖలభూతజాత యాథాత్మ్య(ఆ శేషచరాచరచూ తనిఖలనియమన నిరతం శేష చిద చిద్వస్తుశేషిభూత నిఖిలజగదాధాగ అఖిలజగత్స్వామిక్ అస్తత్సా ఏమిక్ ) సత్య కామసత్య సజ్కుల్ప (సక లేతరవిలక్ష ఇఅధిక కల్పక) ఆపత్సఖకాకుత్ స్థ తో కారుణ్యా దిస ద్భా వెష్యజ్ఞ స్యా పూణః స్యాశ క్తస్యచ నిర పెక్షరక్ష కత్వం నస్యాత్ అత సత్సిద్ధ్యధE (గుణత్రయమనవర తత్యాదిభిరుచ్య తె అనవరతనిఖిల శబ్దాభ్యాం జ్ఞానస్య కాలతో విషయతశ్చ నిస్సంకోచ త్వొ కి: మమానిష్టనివతజా నష్టప్రా పోపయోగిష్వధి కారాదిషు కిం తవాఖాతం నా స్త్రీతిభావః నచతవమాదృశాకించనప రిత్యాగ హేతుభూత ప్రత్యుపకారపూర్వోపదొరాది ప్రయోజనాంత ర సా పెక్షత్వం గుణ వైకల్యంనా కదాచిదప్య స్తి - అతో మదక్షణేన స్వగుణోక్" సంరక్షేత్యభిప్రాయెణాహ • సత్య కామేతి • నిత్యభో గ్యా నంతకల్యాణ గుణాది విశిష్టత్యధకః సంకల్పమాత సాధితజగత్సృ ష్ట్యా దే స్తవ మదిక్షణెపి నహిసంకల్పాదతిరి క్తం సమ్పాదనీయమిత్య భిప్రాయణాహ • సత్య సంక ల్పెతి • అమోఘసుక ల్పేత్యథE:- త్వ యైవ ఖ్యా పితం ప్రపన్న విషయం తద్వ తంన కైశ్ఛిదపీ ప్రతిహంతుం శక్యమితి భావః- ఉ క్తగుణ వగళహేతుక దౌపదీగ జెందాది సురక్ష శాప కారం తద్వత్సవస్యా ప్యా పశమనాయోద్ఘాటయతి- *ఆపత్స ఖేతి • ఆపదిసఖాభవతీత్యాపత్సఖి-సఖేవప్రీతివిశ్వాసగొచగః సంరక్ష క శ్చేతి భావః - తదాతన్ని షాడ వానర రాకు ససర్వజాతిసులభే సకృత పన్న సంరక్షణవతినిసర్వలోక శరణ్యే విషయవాసమాత సంరక్షిత జంగ మస్థావరజంతుజాటే అవతొరవిశేష సువ్య క్తమిత్యభిప్రాయేనోహ. * కాకుత్ స్థితి • అనెన వధాహణ మపి కాకుత్ స్థః కృపయా ప ర్యపొలయవి • త్యాదివాక్య మపి సర్య తో అస్య సాపరాథా ష్వహ్యశి ' ·మూ. మదహస్యరక్షా యామ్. మన్నారాయణపురుషో తమ రంగనాథమమ తెషు నిగహోషలతో ని వారిక యాసహధమణ చారిణ్యానిత్య యోగ మాహ * మన్నితి * పరహితెష్వపిస్వాథ ప్రవృత్త్యనుగుణసం బంధాది విశేషువ్యన క్తి • నారాయశైలి • ఇదుచపదద్వయం వ్యా ఖ్యేయగతవిశిష్టసిపాయో షేయప శాశను నారాయణ శబ్ద వాచ్యజు గత్సంబంధాదిశంకి తదోష నివృత్త్యథకం పంచదశాధ్యాయోక్తం కా ప్రాప్రాప్తం పరత్వరూపం వైలక్షణ్యం సమాఖ్యాతి- • పురుషోత్త మే తి * పురుసనాతీతి పురుషశబ్ద వ్యుత్పత్త్యా బహుపదెషూ త్తమత్వం వావివక్షితం స్వా? తెభ్యః స్వాత్మానమపి సవిభూతికంద వాతీతి సర్వా పెక్షితసాధక సేవానుగుణాంసౌలభ్య కాష్ఠాంసూచయతి * @ రంగనా థేతి • ఉక్తంచార్చావతారం ప్రస్తుత్య భగవతాశౌనకెన · తామర్చ యెత్తాం పం మేత్తాంయ జేత్తాంవిచి: తయేత్ విశత్య పొ ఏదోషస్తు తా మేవజ్రహరూపిణీ • మితి. పౌష్క రెశు అర్చావతారస్యోపాయ విరోధివగ నివతః కత్వ మపి దర్శితమ్ “ సందర్శ నాదక సాచ్ఛపుంసాం సమూఢచేతసాంకు వాస నాకు బుద్ధిశ్చకు తర్కశ్చ కునిశ్చయః || కు హె తుళ్ళ కుభావశ్చ నా స్త్రీక త్వంలయంన జేల్ • ఇతి స్థానవిశేషాప్యత సే వకానాం సత్వోనెష హేతుత్వాభిప్రాయెణోపాత్తః స్వయంన్యక్త సేద వైష్ణవరూప భగవతైవాసి నామపి ఫలవిశేషః ప్రదర్శితః సా త్వ తె- దుషే దీయవశాచ్చి త్తంనృణాం యతలు షెసృణ తం. తదంత కాలే సంశుద్ధి యా యాతి నారాయణాలయే ఇతి తత్రాపిస్వాచార్యప రంప రాచిర సేవనజనితమసా గాతిశయాత్స్వదోషానా 'ద రేణ స్పస్యే వం విధావస్థాపద త్వేన ప్రా ధి తపూరణానుగుణతో మభి సత్యా హ * మమనా థె • స్వా పెక్షితసిద్ధ్యథణంయోజనీయః స్వామీనా థః ఏవమభిముఖికృతే భగవతి కృతాపాయస్య భన్యాసరూపం ప్రధానాంశుదమయంత్యా దివృత్తాం తెషు శరణాగతి విషయత యాపసి ·అణ మితగద్యాధికారః. మూ-నాథనమోస్తుతే || * * * ఇతి భగవద్రామానుజవిరచితం రంగ గద్యం ..సమ్పూణమ్ శ్రీమ తెరామానుజాయనమః మూ-భగవద్రామానుజవిరచితం శ్రీ వైకుంఠగద్యమ్. యాము నార్య సుధాంభోధి మనగాహ్య యథామతి | ఆ దాయభ క్తియోగాజ్యం రత్నం సందర్శయామ్యహమ్ || స్వాధీనతి విధ చేత నా చేతన స్వరూపస్థితి ప్రవృత్తి భేదం కౌశకమాణ ద్య శేషదోషాసంస్పృష్టం స్వాభావికానవధికాతి శయజ్ఞానబ లైశ్వర్య వీర్యశ క్తి తేజః ప్రభృత్య సంఖ్యేయ కల్యా ధేన భగవచ్ఛాస్త్రా కస్ధూలసూక్షా దియోజనవతానమశ్శబేన నిగమ యక ప్రయుజృమానస్సోయము పొయ స్వచ్ఛేషతయైన స్వీకియతా మిత్యభిప్రా యేణాహ * నమోస్తుత ఇతి • యద్వాత పరతచా పేక్షి తం ని రమత్వ సంస్కృతం క్రైంకర్యంనమశ్శబ్ధాభి సైతమ స్త్విత్యాశా సనం తఃత్య త, ప్రకృత్యంశేన ప్రాప్యత్వ ప్రాపకత్వ శెషిత్వాదిశాలి తయానిరుపాధిక నమఃపయోగయోగ్యత్వ మభి సైతం చతుషీణ చాత తాదథ్య పరా ఇద మేనవాక్యమావత్య - మానం పృథుగద్యో క్తస్యపతి వచనవి స్తరస్య సంగహోవిభవతి సూదిష్వివప్రయోజనపక షెక్స త్యావృత్తెరభియు క్తసమ తత్వాత్ . తత్రా యమథక:- మత్ప్రపన్న స్య తె యథామసొరథంమ ల్కైంకర్యం భవత్వితి తదేవంరహస్య తయోక్త శరణ్య శరణాగతి తత్ఫల విశేషాస్సందర్శితాః! ప యదతసంగ్రహణోక్త మను క్తమపి కించన 1 బృహద్గద్యాధికార తద్వ వక్తం పత్య నమృశ్య తొం|| అనయాగద్యద్యయో క్తగమనికయైన శ్రీ వైకుంఠగద్యమపి గతా థః ప్రాయం- ఏతయోస్సా ఎనుష్టానొ క్తిముఖేన శిష్య శిక్షణంకృతం,త సింస్తూప దెశముఖి నేతివిశేషః తతయబా దౌపర్య తె “ యామునార్య

·మదహస్యరక్షాయామ్.
ణగుణగణాఘ మహాణణవం పరమపురుషం భగవంతం శ్రీమ
న్నారాయణం స్వామి త్వెన సుహృత్త్విన గురు ల్వెనచ పరిగృ
హ్యైకాంతి కాత్యంతికతత్పాదామ్బుజద్వయ పరిచర్యైక మ
నొరథస్తతా పయెచతత్పాదాంబుజద్వయ ప్రపత్తెరన్యన్న
మేకల్పకోటి సహసేణాపి సాధనమ స్త్రీతి మన్యానః తస్యైన
భగవతో నారాయణస్యాఖలసత్త్వదయైక సాగరస్యానాలోచిత
గుణగణాఖండ జినానుకూలా మర్యాదశీలవతః స్వాభావికా
నవధికాతిశయ గుణన యాదెన తీర్యజ సుష్యాద్య ఖల జన
హృదయానందనస్య ఆశింతవాత్సలై కజలధేర్భ క్తజన సంశ్లే
పైక భోగస్య నిత్య జ్ఞానకి యైశ్వర్య భోగసామగీ సమృద్ధస్య
మహావిభూ తొః రామచ్చరణారవిందయుగళ మనన్యాసం
జీవనెన తధశసర్వభావేన శరణమనువ) జెల్ - తతశ్చ ప్రత్యహ
మాత్రోజ్జీవనాయైవమను స్త్రరెత్ - చతుదశభుననా లేక మం
డం దశగుణితొ త్తరంచావరణ సప్తకం నమస్తం కార్య కారణ
జాతమతీత్య పరమవ్యొమశబ్దాభిధేయే బ్రహాదీనాం వాజైన
సొగోచరే మతి వైకుం రేదివ్యలో కే సనక విధిశివాదిభిరప్య
చింత్య స్వభావైశ్వర్యైర్ని త్యసి ధైరనం తైభణ గవదానుకూ
త్యేక భోగై వ్యవురు ప్రేమ హా శభి రాపూరి తె తేషా మపే
సుధాంబొదిమవగాహ్యయథామతి ఆదాయభ క్తియోగాఖ్యం రత్నం
సందర్శయామ్యహ మితి ఇహాసౌభ క్తియోగశబ్దస్స్వయం ప్రయోజ
నభగవదనుసంధానపరః అన్యథాతతాప్తయేచ తత్పాదామ్బుజద్వ
య ప్రపత్తెరన్య న్న మేకల్పకోటి సహ సేణాపి సాధనమ సీతి మన్వా
నఇతి వక్ష ్యమాణవిరొధాల్ - అతఏన ప్రత్యహమాళోజైన నా య్యే
దిక మపినభ క్తితత్సాధనపరం అపితు *
జ్ఞానీతుపరమై కొంతీప
రాయత్తా
శజీవన ' ఇత్యాది ప్రసిద్దె అతత్యానస్థావి శేషెమరు దేశపథకపానీయ

·32
మితగద్యాధికార
యత్పరిమాణ మియ దైశ్వర్య మీదృశస్యభావమితి పరిచ్ఛేత్తు
మయో గ్యా దివ్యా పరిణ శతసహస్రావృత్ దివ్యకల్పతరూప
భితే దివ్యొ ద్యాన శతసహసకోటిభిరావృతే ఆతీప్రమాణీ
దివ్యాయత నేక ప్రింశ్చిద్విచిత దివ్యరత్న మయే దివ్యాస్థానమ
ణ పే దివ్యరత్న స్తంభశతసహస టిభిరుపశోబితే దివ్య నా
నారత్న కృతస్థల విచితి తె దివ్యాలంకారాలంకృతే పరితః పతి
తైః పతమానైః పాదప్ప స్టైశ్చనా నాగంధన - దీకవ్యపు
శోళన నైదికావ్య పుష్పోపన నైరుపశోభితె సంకీణ పారిజా
తాదిక ల్పదు | మోప
శోభితైరసంకీణేశ, కేశ్చిదంతస్ధ పు
ష్పరత్నాదినిమిజాతి దిఖ్యలీలామంటప శకసహా సోపశోభితై
స్సర్వదాను భూయమా నైరస్య పూర్వవ దాశ్చ ర్య మానవహాగ్భిః
ఆండాశైలశతసహ సే రలంకృతైః కైశ్చిన్నా రాయణ దివ్యలీ
లాసా భారథైః కైశ్చిత్వ దవనాలయా దివ్య లీలా 2 సాధార
జైస్సాదార వైశ్చ కైశ్చిచ్చుకి శారికా మయూరికోకిలాదిభిః
కోమలకూటి తై రాకులో దిక వ్యో ద్యానశత సహ సే రావృతి
మణిముక్తాపవాళకృతి సోపానైది? వ్యామలా మృతరసోద కై
దిక వ్యాండజన రైః అతి రమణీయదర్శ నే: అతిమనొహర మధు
రస్వ రైః ఆకు లేరంతస్థము కామయ దిన్య శ్రీ డా స్థానొపశోభి
తైః దివ్య సౌగంధిక వాపీ శత సహస్త్రీ దివ్య రాజహంసానలీవి
న్యాయెనాలభ్యలాభాశ్వాసనాభిప్రాయం. ఆషామపీయత్పరిమాణమి
య దైశ్వర్య మీదృశస్వభావమితి పరిచ్ఛేత్తుమయోగ్య ఇతి దివ్యా యత
నవిశేషణెతు మహత్తరత్వమేన వివక్షితం - దివ్యావరణ సంవృతత్వా
చి కధ నేనైవ తత్పరిమాణసిద్దేశి అత్యస్వవశఙ్ఞాపి నిరతి ఇయభో
గ్యత్వాది విషయః నవ్యానం విధవిషయెషు పరిచ్ఛే దాయోగ్యతో
త్యా సూరీణాం సార్వజ్ఞ్యహానికి, దివ్యాయతనగుణ ప్రక షే" ఆశ్చ
ర్యాచ్ఛ- పవిష్టానునాదయడ్భిః కీడోదే శైలిత్య త్రాపి హషణ పక
B

·మదహస్యరక్షా యామ్.
రాజ తైరావృతే నీరస్తాతిశయానం దైక రసతయాచానంత్యా చ్చ
ప్రవిష్టాను నాదయద్భిః కీడోద్దే శైర్విరాజితే తత త త కృతిది
న్యపుష్పపర్యంకోపశోభితే నానా పుష్పాసవాస్వాద మత్త
భృంగావలీభిరుద్గీయ నూన దిన్య గాంధర్వేణాపూరితే చందనా
గురుక ర్పూరదివ్య పుష్పావగా హిమం దానిలా సేవ్యమా నేను థ్యే
దివ్యపుష్పసంచయ విచితి తేమహతిదివ్య యోగ పగ్యం కేఅనం
తభోగినిమ ద్వైకుంగేశ్వ ర్యాదిదివ్య లోకమాత కాంత్యావి
శ్వమాప్యాయయంత్యా శేష శేషాన నాచింసర్వం పరిజనం భగన
తస్తత్తదవరౌచిత పరిచర్యాయామాజ్ఞాపయంత్యా శీలకూ పగు
ణవిలాసాదిభి రాత్తానురూపయాళియాసహాసీనం ప్రత్యేగా
న్మీలితసరసిజసదృశనయనయుగళ స్వచ్ఛందనీలజీమూతనంగా
శం అత్యుజ్జ్వలితపీతవాససం స్వయాసభయాతి నిమజా లయా
తిశీతలయాతికొ"మలయా స్వచ్ఛనూణి కాక భయ"కృత్నం జ
గదు ద్భాసయుతం అచింత్య దివ్యాద్బునియావనస్వధాన
లావణ్య మయామృతసాగరం అతి సౌకుమార్యా దీషత స్విన్న
సదాలక్ష్యుమాణ లలాటఫలక దివ్యా ల కానళ నిరాజితం సబు
ద్ధముగ్దాంబుజచారులొచసం సవిభమ భూలతను జ్వలాధరం
శువి సైతం కోమలగండమున్న సంఉడగ నాంసవిశ్వబ్బకుఁడ
షణ జనక ల్వే తాత్పర్యం- మ ద్వైకుం రైశ్వర్యా దిదిప్పలోక మిత్య
తతు వైసంరవ దైన నగ రాద్య వాంతరపు డెకొవివక్షితః స ఏసమస్త
వినూతి రూపత్సా దెశ్వర్య శబ్రేన్ "పదర్శ లె- నిగ్యము కవిషయం దె
న్యా ఆజ్ఞాపనం పరివర్యా విశేషెప్విచ్ఛాణ్పాద సమారు 7 షాఁసర్వ
ల్వెన స్థానత్పాదన సేం సెక్ష్యా. పు ఉ.6. సదృశచరణయుగళ
మిత్య ఈ పు.. అక శబః ప మసాహ ముఖేన కా. బజప 8 యత్తూకం
సంకల్పమాత్రాపక పజగజ్జ సృప్తిని ధ్వంసానికి శ్రీమతి విష్వక్సేనేస్య

·మితగద్యాధికారః
లాలశానళీ బుధరకమ్బుకంధరం ఏయావతంసొత్ఫలకణః
భూషణళ్లనాల కాబంధవిమదణశంసిబి చతుభికా రాజానువిలం
విభిర్భుజే ర్వి రాజితం అతికోమలదివ్య రేఖాలంకృతా తొమ
కర }లు దివ్యాంగులీయక వీరాజితం అతికొమల దివ్యనఖావలీ
విరాజి , రి రక్తాగులీభిరలంకృతం తతణాన్నీ లితి పుండరీక స
దృశచరణయుగళం అతి మనొహగ కిరీటమకుట నూడావతం
సమకరకుండలనే 9 వెనుక హార కేయూర కటక అవత్సకౌస్తుభ
ముకా దామోదర బంధనపీ జాంబర కాంచీగుణ నూపు రాదిభి
రత్యెంతసుఖస్ప శ్లోకాచి న్యగం ఢభూణ షణైర్భూషిత, మ
త్యా వైజయంత్యా వనమాలయావి రాజితం శంఖచక్రగదాసి
శాబ్దా ది దివ్యాయుగై స్సేస్యమానం స్వసంకల్ప మాత్రా
వక్ష స్తజగజ్జ నస్థితిధ్వంసాది కె శ్రీమతి విష్వక్సేనేన్య స్తసమస్తా
తె శ్వర్యం వైన తేయాదిభిన్స్వభావతో నిరస్త సమ స్తసాం
సారిక స్వభావైభః గవత్పరిచర్యా కరణయో గ్ర్యోద్భగవత్పరి
చరై ్యక భో గైర్ని త్యసి ధైరనం తైర్య ధాయోగం సేవ్యమానం
ఆ లభోగేనా నను సంహితపరాదికాలం దివ్యా మలకోమలావ
లోక సేన విశ్వమాహ్లాదయఁతు ఈషదు నీలితముఖాంబుజోదర
వినిగణ తెన దివ్య నానారవిందశోభాజన నెన దివ్య గాంభీర్యా
స్త సమస్తా ల్మైశ్వర్యమితీ తల్మ్యద్య పి జగద్వ్యాపొర మోక్షప్రద ల్వే
బ్రహలక్షణతయా ముత్తైష్విననిత్య సూరిష్వపిస ర్వేషు నసంభవతః య
ద్యపీచ భగవాణ" స్వతస్సర్వజ్ఞ స్తథాసి (క్రియేణ సేనా పతినాని వేదితం
తథానుజానంతము దొరవీక్షకై - రితి న్యాయేన భగవద్దత్తతాదృశాధికా
రతయా తత్తదవస గే జగత్సృష్ట్యాద్యథణం భగవతొవిజ్ఞాపనవాక్యం
ష్వక్సేనొవ్యాహరతి - తదాస్వతస్సర్వజ్ఞా భగవా?" తన్ని వేదిత శారీ
సకీడతి. తాననా తెణ విష్వక్సేనస్య జగద్వ్యాపారవ్యవ దేశరూపస్తు

·నీం
రామచహస్య యామ్
మూ-చార్య సౌందర్యమాధుర్యాద్యనవధిక గుణగణవిభూషి
తెన అతిమనొహరదిన్య ఛానగ భేణ ఇదివ్య లీలాలాపొమృ తెన ఆ
ఖిలజనహృదయాంతరాణ్యా పూరయంతం భగవంతం నారా
యణం ధ్యానయో గేన దృష్ట్వాత తొభగవతో నిత్య స్వామ్యమా
తనొనిత్య దాస్యంచ యథా సీత మనుసంధాయక దాహంభx
వంతం నారాయణం మషకులనాథం మమకుల దైనతం మమకు
లధనం మమభోగ్యం మమమాతరం మమపీ తరం మనసర్వస్వం
సాక్షాత్కారవాణి చడు షాక దావా భగవత్పాదామ్బుజద్వ
యం శిరసాసంగ్రాహీష్యామి కదాహం భగవత్పాదామ్బుజ
ద్వయ పరిచర్యాశయా నిర ససమ సేతరభోగాపగతసమ
స్తసాంసారిక స్వభావః తత్పాదాంబుజద్వయం ప్రవేశ్యా మిక
దాహం భగవక్పాదామ్బుజద్వయపరిచ ర్యాకరణయోగ్యస్త
దేక భోగ సత్పాజా పరిచరిష్యామి క దామా భగవాక్ స్వ
కీయయాతి శీతలయా దృశావలోక్య స్నిగ్ధగంభీర సభువతూ
గి రాపరిచర్యాయా మాజ్ఞాపయిష్యతీతి భగనత్పరిచ ర్యాయా
మాశాం వధఃయి క్వొతమైనాశయాశత సాదోవ బృంహిత
యా భగవంతము పేత్య దూరా దేవభగవుతం శేషభోగం
యాసహా సీవం పైన తెయాదిబి స్సేశ్యమానం సమ సపరివారా
తి:- న్యస్తసమస్తాలె శ్వర్యమి త్యే తదపి సేనానిగ్వహణోద్యధాE)
కార ప్రధానపరం “ సయదిపితృలాక కామోభవతి సంకల్పా దేవాస్య
పితరస్సము త్తిష్ఠంతి' ఇత్యాదిన్యా యేన పరిమితపిషయోవాత జగచ్ఛ
బ్దః- అతొ హిరణ్య గభా దివత్క్వాచిత ఘాతసృష్ట్యాది మాత్రా
న్నా సైడ్ బహలక్షణ సంగః యదప్యా తభోగెనాననుస.హిత ప
'రాది కాలమితి తదపి భగవతః కాలవిషయమజ్ఞానం నాభి - మ - ఆస
స్టఏకషణ ప్రశంసాయాం తాత్పర్యాత్ - యచ్చతత్పాదామ్బుజద్వ

·యమ తెనారాయణాయనమఃతి ప్రణమోక్రాయోజా
యపునః పునః ప్రణచ్యుత్యంత సాధ్యస వినయావనతొ భూ
త్వాభగవత్పారిషద గణనాయకై ద్వాణ రపా లేశికృపయా స్నే
హగభజ యాదృశావలోకిత స్సమ్య గభినంది క్రైస్తేస్తే రేవాను
మతో భగవంతము ఫ్యే మతొ మూలమం లౌణమా మైకా
నికాతృంతిక సరిచ ర్యా కరణాయ పరిగృహ్లి స్వతి యాచ
మానః ప్రణమ్యా తానం భగన తెని వెదయేత్ తతొ భగవతాస్వ
యమేవా తసంజీవనెనా మర్యాద శీలవతాతి ప్రేమాన్వితే నా
వలోక నేనావలోక్య సర్వ దేశసర్వ కాలసర్వావస్థాచితాత్యం
త శేషభావాయ స్వీకృతొ సుజాత శ్చాత్యంత సాధ్వసవినయా
పనతః కిం కుర్వాణః కృతాంజలిపుటొభగవంతముపాసీత-తత
శ్ఛాత్యం తానుభూయమానభావవి శేషఃనిరతిశయమైత్యాన్యత్కిం
చిక్కతుంద కష్టం సతు మన క్ష: పునరపి శేషభానమేవ
యాచమానొభగవంత మెవా విచ్ఛిన్న వారూ పేణావలొ
కనెనాసలోకయన్నాసీత తతో భగవతాన్వయ మెవా తసంజీ
ననే నావలోక నేనావలోక్య స సైతమాహూయసమస్త₹శాప
హం నిరఃశయ సుఖావహమా తీయం శ్రీమత్పాదారవింద
యుగళ శిరసికృతు ద్యాత్వా మృతసాగరాం తర్నిమగ్నస
ర్వావయనస్సుఖమాసీత | .
ఇతి శ్రీ భగన ద్రామానుజ విరచితం
శ్రీ వైకుఁరగద్యం సమ్పూర్ణం
శ్రీమ తెరామానుజాయనమః
లక్షీప లెగ్య తిప తెచ్చేదయైక ధామ్నార్యోసౌపురాసమ
జనిష్టజగద్ది శోథ: మ్ | ప్రాప్యంప్రకాశయతునఃపర
మంరహస్యం సంవాద ఏష శరణాగతి మంతసారః ||