Sringeri Sharada Peetham
Avayavatika Ac No 122
Front matter
४० .. थि कवनिवेशोऽन्यायइतिभावः। अथान्यायावयवरानन्यायांतर्गतत्वे सतिउभयपटक भागदया पटिनख मात्र निरोरमा चवःपूज्यः सदाशिवोवंघरतिप्रतिको माधवः रज्यः शिवोद्यलिभागेऽतिव्यापिःरमाधवादिप्रतिपाय स्वमाधवा दिन तिपाद्यत्वाता हशा वाचचिनजनक तारक विषविता कलसतारामागसलात्। न चैतनुश्य मेवपक्षतावरेरकार विध न्न प्रकार कशारत्वावचिन्नजन्यता निरपितजनकताश्रयसमुदायप्रति तालव्यवहारेण नाहशसमुदायेपिनियामक तत्वे ननत्यवहारस्पेरत्वादिति वा-व्यम् तस्य लस्यखेतवावयवलसणस्यतायाआवश्यकतयाअवयवलसा व्यापिरमाधवः पूज्यइत्यादिसमुदायत्वावचिन्नदस्यमाघ पूज्यप्रतिभागे सनस्वस्मिनवमेदासखेनप्रतिज्ञाचन्यतमत्वरूपाच्यवस्वा भावात प्रतिज्ञा घघर केवपरितावयववाभावाचानहिसभागस्तत्र्यायानंतर्गत प्रतिसाधनव्यायावयवरतिसंगबाते॥ तस्माद्याशानुसूची विशिष्ट वास्ये न्यायावयवत्त व्यवहारला हान्यायावयविशेषरावप्रति वक्तव्याक्चरमाधवत्यरत्याउ पूर्वी विशिष्टएकवाक्य न्यायाचयवत्व व्यवहारेणतस्यैव नवयवत्वं ननुनदेवदेवास्यताहशान विशिष्ट वायर स्वप्रतिज्ञा खमितिवक्त्तव्यमिति तदेकदेवास्यप्रनितालमा लक्ष्यतया तत्रातिव्यापिचलेपायितैवाअतएवनमनंगजोनीला निन्यायांत ५१ निस्य गजोनील इनिभागस्य नायांतर्गत प्रतिक्षाव्यवहारा निमित्तानतत्राति यासिरतो लक्षणं गरमाह प्रतिसाद्य दाट क वरति गो पालनाथानांछितीया वयवलक्षणा यतारण म पिसंगरतेअन्यथाप्रतित्यैकदेशस्यप्रतिसालक्षण स्पेवाक्यपक्षणस्यापि लक्ष्यत्वे ननत्रानिव्या सिकथनमसंगतमेव स्यादितिानचावप्रति साधघटकल निवेशानातिव्याप्तिरितिवाच्यम्॥नप्रतिज्ञाद्यय रकत्व मपीनिसंदर्भविरोधात तसवन्ति मानि युदाहरणेकदेशस्यतन राबवारणेपक्षावरकानुसरणवैय्यर्थ्या घेति चेन्न ईहरोक देशवारणायप्रतिसा मानाघर कत्ल मेवनिवेश्यं नदाहरण घटकलमपिप्रयोजनामावा बुदाहरनेक देशस्य लघुतपक्ष नावदक निवेशेनवारणा दितिमहा वार्याणामा शयादिति॥ ननुयदिप्रनिताच घटकलन निवेश्यले नानीलपनोवन्तिमानित्यादि स्थलीयप्रतिसालसणस्यपर्वतोब न्रिमानिनितदेकदेशे नियापि नवप्रतिज्ञा मात्राघटकल मुक्त मेवेति वाच्यम्॥यत्रमागताधेनाः समानार्थनयापसनाच्दक निवेशे पिनातिव्यासि परियुतशक्यनेननत्यप्रति साविशेषाबतडपादानंनतर्ववेत्यारायनशंकायद्य पीतिनिन्वनुषंगपक्षेतिगमनैकदेशेअयंबन्ति मानिति भागे तिच्यात्पः सर्वत्रापिप्रनिता घघटकत्वमाश्यकमिति-चेन्न।पक्षविशेष्य कसाध्यप्रकारकबोधेऽयंवन्हि मानित्यानु पूर्वी प्रकारकसान स्यैव हेतुनयानिगमने तादृशानुयाएवाभावेनाननिप्रसंगात यथार्थ ताभिप्रायेणवेद।सकले तिर्विनोपन्तिमानित्यादि स्थलीय प्रतिसालक्षणस्पतदेको गीर्वाणगुणायुपपादयितुमराम्यत्वादिति भावः।
ग.भ.दी. ५१ विषयितायाउपयत्रापिसत्यात्न केवल प्रनिशामात्रेत्तिसमुदायषस्यतयापक नामनित्यनायत्साजनकता वशेदकपक्तिचित्तानीयविषयितायाःअश्यन्वनिवेश्यनया नोदाहरणीलिव्यासि प्रसत्यरत्याउदाहरण दित्यस्य नदेशदेरादित्यर्थमभिप्रेस सबन्हिमानित्येकदेशेताहशविषयिना निरूपकल सवातियासिंदर्शयति। एवमिति। उभये तिशयपूर्वकल्पएलमे चोभये त्यादि विशेषणमनुषंगपोएवअनुषंगपक्षेनुसाध्यता वेदका पिन्ने थलो पादानादेवचारादितिननाअनिरुपितत्वांननिवेशस्यदूषितलापक्षता वऐदक निवेशोत्तरं प्रयोजना भावेन व्याप व मात्रस्प हेयत्लाते बल प्रतितानन्यबोधमादायकल्पदयेपिप्रनिताहेतुसमुदायानुषंगपक्षेपिपयेत्यादिविशेष णस्यावश्यक खाताअनवर्षगपक्षेनुअयमादिनिगमनांत भागवारणायशुधव निवेशआवश्यकाविशेष्यवाचकपता न्योभयघटक भागदयाघटितला दितिाबखतरलतसपोपक्षविशेष्य कसायप्रकारकशावदितापर्यासजन्यताव पेदक नानिवेशःतसक्षेविशेष्य वाचकपदायित्वस्या वैय्यर्थापरित्यागेनिन नावा लागेऽतिव्यासिरितिदिकाननुप्रतिज्ञा घटकल निवेशेपिसवन्तिमानिनिभागोवार्यतइतिपक्षतावरेदके व्यर्थमित्यतआहाननिति।बहतरप्रतिज्ञाधघर नी ३७ नायाःसलेवनतप्रमतंगनोनिल तिप्रनितामात्ररूत्यानुप्रिकारकत्तानतस्पसलारिकू अबहेलगमावादिनारणा यविषयिनाथाशकारणावपेदकलप्रवेरोपिनपक्षतावदकानुसरणयार्थम्।तथाहिअवशेदकलमननिरिक वृत्तिखनथाच कारणामनिरिक्तरतिविषयितानिरपकचर्ण समुदायतलमितिलिनप्रगिताहेतुसमुदायनिष्टानुर्विविष यिनायास्ताशा दलावचिन कार्यतानिरुपितकारणाननिरितिसातत्रापोतियासिवारणा योभयघटके त्यादिविशेष णमावश्यकाबुदाहरणविषयित्वायाश्वविविधर्मावचिन्न विशेष साध्यानावपेदकावपिन कार्यतानिरपिन कारणतानतिष सकलायावे किंववातियातिरपक्षतावद कानुसरण प्रावश्यकम्।मतगजोनील रनिसायामपिनाव्यात्विातविषय ताया ताशकारणताननिप्रसत त्यानदेकदेशेगजोनीलरत्यत्रातिच्या पिस्तुप्रतिक्षामात्राघरकत्वंप्रवेश्यवारणी -येतिट्टाचार्याणामाशयरतिस्मादर्शिनोविदाकुर्वानन्वेवमपिप्रतिज्ञाद्यपरकत्वं व्यर्थम्। भागवारणायलाघवेन नाहवर्णखसमव्यापकसमुदायलस्य वाच्यतात् ॥ एवंपर्वतोवन्हिमानित्यनंत वाक्यघटितसमुदायस्यैवताशसमु दायत्वंनप्रतिज्ञा मात्रस्पत्यसंशवोऽनो लानेयक्तिचित्लनिवेशःरावंचयाशप्रतिसातानाहेत्वादिविषयकमेवतलान a तुबोध्यम्॥नाशजनकतावदकविषयिता नि:पकवर्गवयापकसमुदायखनिवेशेपिप्रविनोदासीनसमुदायेतियासिन्यायांतर्गत खननणेपिप्रनिताहे घटकसनुदायेतियालितहारयता दशसमुदायखनिष्ट न्यून वृत्तिवनिरपकलननिवेशयितुं शक्यतेप्रारषित लात् किंतुभयघनकेत्येवासनिप्रनिशा ये तियासि रवशिष्यते सापियतिचित्लनिजात्यानयातदनुभयोनयघटक भागध्यादित संप्रवेश्य वारणायेति॥उपनयइति द्रव्यव्याप्पधूमस्यापिद्रव्यखेन साध्यलादिनिभावाविषयतासमवायाश्यांसाध्यसाधनभावस्थलेज्ञानया प्यता नवनियुपनयकदेशेऽति व्यालिरनःसाध्यतावदकरपवैशिष्टयमेवनिवेश्यम् इदमत्रावधानव्यम्गपर्वतोवन्तिमानिति प्ततिशाने के देशरत्यारोअन्वयितावश्दक मेवतथाविधविषयता निस्पकवर्गखयापक समुदायवेनप्रतीयतधर्मधर्मिनायवेदकी लत्यानि ज्ञापदस्थ नाशसमुदायखत्वेतत्य बोधकखान पर्वतपदंप्रतितेतिप्रयोग स्तुउद्देश्यतान ऐदलव्याप्यत्वविशिष्टपतिसंबंधन वि धेयान्द यादपिचार्थ तोपर्वतपदेप्रतिज्ञात्वमितितुविधेयतावदक व्यापलविशिष्पमिसंबंधावविन्नाधेयतासंबंधन विधेयान्वया दितिगप्रनिताभविष्यतीत्या दोस्वसमानाधिकरणकृति, सासमानकालीनविषयलजन्य त्वाभ्यामन्वयः॥आधहने सकल वर्णन क्लत्वाप्रतिज्ञाध्वस्ले त्यादौ प्रतियोगिन खाधिकरणकालोसन्नवर्णाधीनशार बोधाननुकतत्वो न यसंबंधेनध्वंसवत्वमितिनदिक्तदर्थ मिति प्रयोजकांनप्रतिज्ञा प्रतिपाद्य विशिश्यरर्थबोधपरिचापकमात्रम्॥वाक्यपदेवोभयघटक आगरयापरिनखेसनि चिनानुकिावयवाघ कपरा यद्यपिवाक्य स्यार्थनिविग्रहस्तथापिफल तो वास्याभेदस्य नन वोला मला नस्लत्रविशेष्य भाग सय्यर्थासरित्यागः। अन्येति । उद्देश्यल मिहाविषयत्वंथाचपर्वनेपन्निव्या प्णधुम साध्य कानु मिति मुश्श्यि नविरोधियापका भाव वत्ताय नित्यर्थयत्रपर्वतपक्षकव निसाध्यधूमहेतु कन्यायप्रयोगस्तत्र त्यापनयेवन्तिच्याप्यधूमसाध्य क प्रतिवायनोमिन्नत्वेन सामान्य तोपिप्रतिसाव्यवहाराभावादति यापिरित्यर्थःप्रति जावेनहारे ति।पक्षसाध्यविशेषानि यत्रिन सामान्य प्रतिता व्यवहारेत्यर्थः। दीधिति कारेणैक देवप्रकलपध्यप्रयो जनपरितन प्रत्येकंथकएकत्र यादोत्यस्य निकासणेऽन्यत्र नात्य स्थापिनिकासणात आता स्वयंश्थक प्रहनपदयोःप्रयोग नमभिधायैकदै वैकत्रयोदशेत्य स्यान्यत्रताहशेत्यस्यवप्रवेशपर्यवसानमाहातरुतन्यायेत्यादिना प्रतिज्ञा घनुरोधेनप्रतिता यांलसणगमनानुरोधेन।अनमहा-बार्य प्रतितासामान्य लक्षणभिप्राय कतया दीधिनिलीपियेप्रनिता विशेषलक्षणा भिप्रायकनया वीधिति लापतित्वमा नुत्यापयतियलिनिमहावार्य मतेप्रत पदयोत्पादानेप्यभिन्न पक्षसाध्य कार्थकत याएकन्न तन्निकासणेभ्यतनन मालितन्मने-वतत्साध्यपक्षकत्वानुनितान्यायरिधानिवेशरत्येक प्रकने त्यस्पनिकास 115 पन्यत्रतत्सब मेरेतिरीत्या प्रथमदीधिनिफधिकालापेनेदूषणमाह ॥ तत्साध्येत्यादिनासममियादगेति। सप्तभिव्यात्दलसापरवा प्यसर्थः॥ प्रातपक्ष्याअभियातुमिनिनिया-चाबुमिनी न्यायेचनानपदयोग साध्यपसलेनिरेगर्थको मन रोपनयेत स्थलीयप्रतित्ताचवहार वारणसंभवाव। यारापक्षकेत्यादिनासामान्य पिणानुमिनिन्यायघटकारबोधविषयताधारीगामेक्य विधायक्षाया निजिवायेगेरिनिभावन कथम्पनय वारणसतिसत्सम्यानचंदलत्यय कुत्रकिमलेगबोनरदन लला॥यवात्रचिजर दलसखेननपूर्वदल सत्वादेत्यत्ररवस्पति स्वनिष्टमिनिस्वप्रतिज्ञा वेगाभिमनाइदानीथक यारना सामवेत्सस्य वारतिमाहायलाध्यक खस्य न्यायाशे ऽनिनेशनीयलान्।नयाचयाशंलगमाविष्टंताशलक्षणमुपनयया क्येउपपादयति। यसक्ष के निधनानुयससकानुमिनिसमानविषयकत्वंशरबोधएवस्थमुकोफ्नये नियामिशिनिमत्रा यापारानुबंधिविषयनयानविषयक लोग यशस मान विषयकत्वमित्यस्यसमान विषयक गारबोधन न जानविषयलाम त्यर्थः द्रियनिदिव्यच्याप्यधूमोनिद्रव्यलेन साध्यरतिभावगएकधर्मावपिन पक्षक निवेशस्य व्यावृत्ति वहुँकमि कामास्ययनि।। एनदिनि। सिषाधयिषयान्यायप्रयोगगीकारेयोयोधूमवासवन्ति मान्यथापर्वतरत्युदाहरणसंभवेनस वन्ति मानिनि भागस्यापि पक्षतावदका वविन्ने प्रहतसाध्याप्रकारक बोधजनकत्व सत्येनकधर्मावचिन्नपस कत्लनिवेशेपनि व्याप्तिालउदाहरण घटक व स्वा वश्यक त्वेने नै वैकधर्मावचिन्नपक्षकत्व निवेशयारतिर्नसंभववेत्यतस्तवनंगी कारंपसानुसरणं एवंनतपक्षेप्रयोजनाभावन नदनिवेशदुदाहरणेक देशेऽनि व्याप्तिवार गायक धर्मावनिपक्षकवनिवेशन मितिभावान्यायपरकत्वमात्रस्येनिनचरमाध व-पूज्यो माधववादित्यादौ माधवायरनि भागेऽतिव्याप्तिाअग्रेसमाधास्यमानत्वान्ना प्रतिज्ञाघटक मात्रेति। पाटे मात्रपदन्यूनानिस्ति बोधजनकहेनुयनयनिगमनाघटक त्वस्य वैय्यर्थ वक्तुं। तदेकदेशे नि। प्रतिज्ञा घटक तानवोदकधर्मरत्व मिनियावना घटकनावरेद कत्वंचप्रनितावन्यूनरतिवेसनिप्रनिशा रनित्व नेनप्रतिसादानुयोगिनानबरेदक त्यो कोमलतपक्षक स्ववैयक्तिक्षतिः॥ सवन्तिमान्यथायषाणमयदूत्युदाहरणेकदेशवारणयकथति अग्रेऽन्यथैवलसणंपरिक्ष त्यपक्षनावपेद कादिनिवेश प्रयोजन स्पप्रदर्शनीयत्वात् मात्तिदानीत द्यावृत्तिरित्याशयेनाहावखतरतिपक्षेतिकिंचित्धर्मावचिन्न विशेष्य कानुमित्यादिधदिनस्यतिनन्या यवघटकप्रनितालंघर कान्ना नतिरिक्तविषयत्व निर्वाह निर्धर्मिताववेदक कपरोक्षजानाभा वात्॥अननिप्रसक्तस्यामहा नसंवन्तिम दित्यादिन्याया रत्तेलथाचपर्वतोवन्तिमा२धमान योयोधूम वान् सबन्दिमानवन्दिव्यापधूमवानयमिनिमानसा ".. दिपरेदंपदघटित पंचक स्य न्यायत्वा पस्थानदायवाक्यप्रतालक्षणा नियालिर्बोधात स्यालो कार योयोधूमरान्सपनिमानित्यादिना क्या ष्टयघटक वाक्यस्यायतिनिधर्मविशिष्टहेतु विशिष्ट हेतुलप्रतिपादकत्वादिस्पयतिनिधर्मविशिष्टघटितोत्दाहरण दिल क्षण सत्यान॥ नथा-चपर्वतोवन्तिमानधूमान् योय आलोकपालवन्ति मानित्यादिवाक्यप कायवाक्येऽनियाप्तिः।अननिरिक्त विषयले नान्यथासिरिनिरस्थति। अनगिरिले तिाप्रकारांवरेणन्निवेशनेवश्यमाणरीत्यानियालग्ननापचिरनस्तंनिधेषतिग नविना अननिरि तविषयकल मिस्यनुषज्यते उत्तेनिकल्पतरूनानु मितौआलोकनिष्टज्ञानज्ञापबंधासनेनचन्तिनिष्ट मिनिहे तुजन्य बोधस्यनविषयकला भावो नास्तीत्यने व्यापलनकनापना पीत्यर्थः। तादृशेनि। हेनोधूमसान लाप्यत्वे वहिनिष्ट लाभानिनन्ही नाशिधूम ज्ञान ज्ञाप्यत्वसंशय निवर्तक त्वावदकविषय नान्यत्वादिति भावः अयंपदात वेणेनिगमनत्वस्यवक्त व्यायामाष्टोन स्मादिनि।अवयवानरबह र्भावःवधिमा चयवाचकत्वातच चन्हि न्यायधूमवानयंअयंमा इन्तिमानितिवन्तिव्याप्यधमवाअवनस्मा इन्ति मानिनियानक थकसंप्रदाय निश्च नायकतिए नाशप्रश्नप्रतिपाद्या किंनिधर्मावलिमासोदेशक नारा निविधेयक ज्ञानेशपसावरका वहिनोदेश्यकधूमशान साप्यासिविधेयक बोधविषयिण नाहशबोधजन कादेवनिवर्तनेनान्यथेनिभावनचन्हिच्याप्पालोकवा न्पर्वतो वन्तिमानित्यादौ विशिष्टपर्ववन्ति तापकंकिंचिस्याकांक्षाप्रसंग त्यतउत्सर्गहति।नवनाश कांक्षानजायने प्रनितातआलोकोपरितो नडनरमानसज्ञानेनापिनविषयसिध्ये रितिभावः॥ कस्नाशयन्तिमानिकांक्षायानियतत्वात सामान्यनआकांक्षोस्पापकत्ता व्यभिचारोदर्शित। यहानत्र सामग्रो विशेन मनिज्ञा हेत्यर्थयोविशिस्वैशिष्ट्या वाहिबोधस्त तउपनयार्थ बोधेयास्मादिविशिष्टहे तुज्ञाप्य वन्तिमानूपर्वतरति मानसंनत्रनतादृशा कांसतिउत्सर्गपदोपादानानन्ववंकोरल वान् एतिसमवायनरतखविशेषितविशिष्ट नितासायारक्ताभिन्नबोधक प्रनितयानित्यनुपपत्तिरिति चेन्ना नत्रानाय तोदी-न्यमानसबोधस्वनिवर्तकला प्रतिज्ञायाश्य मानस ज्ञानोपयिकपदार्थापस्थापकलादिनि। मणिकारस्याप्यर्यपदानुषंगस्वरसोऽस्तीत्याभिप्रायक मिस्थं वेति दीधितिमवनारयति ।निगमनं चेनिग सत्यनस्यनिगम नानि व्याप्ति वारकला संभवकथन हारणमित्याशंकायोपरिन विशेषणादित्याहअननीनिएन हिशेषणे म वानियासिवारणक्षममिनिवाधिनसा दीतिब्रणिसं दर्भलभ्यविशेषेणैवेत्येव कारेणान्यूनविषयकखदलेनवारणंनास्तीतिलभ्यनेनचायंपदानुषंगमावेदपतीनिरीत्यामणि कारस्वरसलामः गननमल कतानिगमन स्यावाधिनलादिवोधजनकत्वंप्रर्यानित्याप्तिर्वारिताउदंचनयुक्तं निगमनेतन्दोधकपदाभावात्।नयाबाधिनत प्रनीतिव्योचारिनवनिर्वाहायसाध्यपदलक्षणयान हीधरनिवा-व्यम्॥ वन्धित नीति-व्याधूमपदोचरितत्वस्यैवो दीयमानसाबोधेनैवत ॥ २८ निचाहे लक्षणा स्वीकारस्यायुक्तलादित्याह॥आबाधितेनि।लक्षणदालसा हो रादर नलक्षण स्यादरइत्यर्थः संदर्भविरोधात॥अ बाधिनत्वंसाध्यनिष्टंपक्षनिश भावाप्रतियोगित्वांपसारतिसाध्याभावव्यापकखरूपासप्रतिपसिलमादिपदयात्याच्याप्पनयनित संबंधोप दर्शनमबाधितत्वादिनिक्षरातनमानसजननार्य वखतस्तुसमानाधिकरण्या दिमात्र स्यैव स्मारक संबंधनासंभवाद्याप्पलपर्यतानुधाव नंदमान लाभापयाएववादोचन्हिमानू जलाधूमा इत्या साववाधितत्वादेव्यभिचाराव्यात्पिपक्षधर्मनमोनिक्शसंगतिरिति बोध्यम्। निरूदेतिनीलपर्वनो बन्दिमानित्यादिप्रनिता धनुरोधेनवादिवास्यनिल्टलक्षण स्वीक्रियते॥ ननुथिवीतरेभ्यस्त्यस्यासमरनले प्रतिज्ञा दिघटक साध्य वाचकपदसमानानुपूर्वोकसाध्यवाचकपदेनेरोवरणादिप्रयोगरनिनियमायन्नेतरेभ्यो नियतेत्त्या कारप्रदर्शनवयु तयातथाननिधाययत्रथिवीनरेभ्योभियतेस्त्यत्साउप्रिकारेण साध्यनिदेशोऽसंगनश्यतआहाप्रतिज्ञादाविनिए केनैवसमा नाउ कपदेनैवसाध्यादि निर्देशवेनिनियमोनसर्ववेत्युक्तेः कचिस्यले संभवपिनयगि रेक्युराहरणेयदिनरन्तरथिवीधिचीन रेभ्योभियनेइत्यादौयनेनरशिनात्र पृथिवीत्यादैरपिकथकसंप्रदायसिस्तान॥अन्यदाहरणेनुपदभेदप्रयुक्तार्थभेदश्चमबुदा येकनेत्यादिनियमांनंगी कारेगाअनैवपदेवनपश्येनेत्यर्थःगनप्रतितावास्पश्नरेशोभिधानिपदव्येनसाध्यनिदेशपि ४६ नक्षतिनेनेतरपदस्यपृथिवीनरार्थकत्वेनेतियाख्यान मशुत्धनथासतितेनेत्यादितः प्राधनिजादा विनिपत्तरसंगनिमसंगान॥ पदयेन साध्याघनिर्देशनियम निराकरणापियनश्चिीतरेभ्यरत्यादिथिवीपदपटितो दाहरणकर्थनाया अनियः।साध्यवाचक पदस्यस्यप्राथमिकलेनतकर्थतायाःअनुदयातन्निराकरण स्थानुपयुक्तत्वाच॥ ननुलक्षणयानिरूदलनवा दिवाक्येन्दुपगमबी जेक्नुिखायते शब्दप्रयोगह निन्यायएवाहिग्निनित्यक्षिक नीलादिषदेनरपदेन नील पर्वतादिपक्षकप्रतितासुकरातुनथा विधेतरपदान्यपृथिवीजरपदघरिनासुकरे तिवशेषमनसिरुत्याहविशिष्पति प्रकतानुमित्यनिवर्त्य संशयानिवर्तकबरपस्या ननिरिक्त विषयकलस्पसलदशाया काहशमन्यूनविषयकलंनिवेश्यतनच्छनि अन्यूनविषयकेलेहीतिरसरमा दिनापक्षतावदेदक कोसैसर्वस्मादित्यस्यानिवेशेवरेखचयनाविध्यात्मिासंभरति नजन्य बोधेसर्वज्ञानवाप्यवस्थातिरि स्पा झापाव। जतात्रसर्वस्मादिति निर्देश एवंवाहनानु मितावपि सर्वज्ञान सायल गाना(जन्यबोधेपिरमाने पनिरिक विषयकलमक्षमितिभावावमग्रेपिपंचम्यं तवपक्षतावदक कोटिरिनिवेशस्यमेव प्रयोजनंदृष्टयम्॥कालिकषसंब धेनहेतुतयाविभक्तार्थहलान्वयायकालखेतिमप्रमेयना दाल्येनपसत्ताव छेद बोध्यगप्रमेयनिरहेतुत्वमिनि पाांतरेप्रमेयादि repe त्यत्रज्ञापकत्वं पंचम्पर्थ इतिमनेतस्यविशेष्यसनभानान प्रमेयनिहेतुलनदवीध्यानथापदंसाध्यंबोधयतिनि नासर्यनमसंभवार्थ सर्वनामेति। साध्यच्याप्य बोधजनकलेन तासर्यविषयवेदैनथापदमिनि नथाक्नममिनिसंभवः॥हेतुत्तात्सर्यत्रमंप्रकारेण कलमयित्वोक्तेदाहर णे ननिरिक्त रतित्वपदानिवेशेऽनि व्यापिसंगमयंनिनन्म नानिमेगदर्शयति ॥ तात्पर्यन मणेनिधनपदयपदार्थजलादिविशेषित स्वार्थबोधयवितितासर्यनमणेत्यर्थ गरतले यजिन्न नमानये त्यादौनात्पर्य प्रसिधम् ॥ नरेनि नपश्यम् गोधावती यादोदर्शनविशे घणगविशेषणतया रव्या नार्थशान स्वानुभव सिस्वस्थ विलोपत्र संगः॥धावनिमस्तं पश्यत्यादिशाबोधोपगमेवास्यभेदोऽचरिअ थम्गक तयथावनंतपश्येतिवाधोमुत्सति वैवि-व्यात मालो घटोलवनी त्यादौ नील कर्ट कंपद साधारण धर्मात्मकं भवनंनदाश्रयो घट इतिशाबोधस्यान्यन स्वयंसीकारादितिवन्न।आमंत्रयनिष्याधापति अस्तित्व पचनीत्याहौतथाप्यगरिनिनधाबर्थवर विशेषवनावश्कतया रयानार्थ भानस्या नभ्युपगमारा प्रल ते वधावनाश्रयम्गादे स्वकर्मकलसंबंधेन रसना धन्वय स्वस्त योगस्यात्यतये नमुल पचनीतिप्रयोगवार गय चारच्या नाविशेषित नामार्थक्रिययोः सासादय बोधानंगीकारात्यक्रमादमें नारद३त्वबोधितइत्यादोधात्वर्थशाने नारद स्थकर्मना संबंधेननसासाद न्ययाकिंतुनाराम्य संबंधावचित्रकारीतारपे स्य इतिपदार्थोस्वान्वयिनस्तस्थान्ये नाभिधानानारदपदा प्रथमाप्रातिपदिकार्थमानेबदनुशासनात् । नाशप्रकारितायामेवाहति सानप्रयोज्यलंकमासदार्थोऽन्वलिनिन कोपिदोषः॥अतरवेत्रोधावतिम्गापश्यतीत्यादिकाप्रनिशानव पुष्यजिब्रति-स्त्यादी वामन वेत्रपदार्थवेपिपश्य वैवानिवतीत्यादौशरीरविशेषएनष्टेदगिच्या आत्मनस्तदर्थवेअलिसौरभंपश्ये निप्रयोगवारणापलौकिकविषयि नायारासंबंधत्वादयोग्यतापतिःतेगनथासमवायेन नत्रधात्वर्थाश्रयत्वान्दयोदुर्घद इनिवाव्यम्॥अक्छेदनासंबंधावान्लाश्रयत्वादेरास्यानार्थत्वस्यगंधलौकिक साक्षाता रानुक्ल प्राण समीपपुष्प नय नादेवाजिघ्रत्यर्थत्व स्पोपगमे ना दोषात्॥अथेवमिदंगुर भ्यः॥पूर्वेभ्यो न मोवा कंप्रास्महे विंदमदेवतांवाचतम् तामात्मनाक ला मित्या दो नैयायिका याना कागतिः॥ शादिकानांवाणीप्रापिरुपेदंपदार्थविषयका शायाःस्वसमानकरी कायानमः पदघटिन पाक्यप्रयोगान्तरकालीन तयाबोधसंशयादिनिचेन्न।। वाम्यांतरार्थपरकायातक्रियापरस्येदंय दस्यतत्रोपसंधान वैयर्यस्या शाविशेषणेशानमःणेदंपदार्थ प्रकारक न लियाविशेष्यक बोधप्रसंगस्य च वारण यनत्र शादिकानां याम्य नेद स्पेष्टा यानैयायिका नांमदोषात।। पचनिभवतीत्या दौ-चपके हत्तिभावना प्रयोतिन बोधा पचतिपदेआरव्याता थनिर्थस्य प्रसंगात् ॥नापिपाक के भावना "gy श्रयईति बोधः आरयानात्यो इश्यत्वासाचा किंतुपाकहनिरत्युत्पत्यनयनेत्या कारःनिनुपातितत्पत्याश्रयश्त्येव बोयो रिवनि-चेच॥प्रत्ययार्थयोरन्वयस्या सुत्पत्तत्वात अथै ककत सवामित्वबोधोऽस्तिलि बन्नशमच्या कालान्यव्रत्ययार्थस्थविशेष्य खेनैवप्रात्यर्थ न्वयाननपवनिभवतीत्यादिलआधेयता परत्पनियामकसंबंधावधिनाभावासत्वादेवन प्रयोग। चैव पचतिभापति उपचमिभवतीत्यादिप्रयोगानां प्रामाणिकलेखकलेकत्व संबंधेनेचचैत्रसंवोध्या दीनपाकादावन्वयइतिदिन अनिवेशवादितिपक्षताच छेदक विशिष्टे साध्य नारदकविशिष्ट शिल्या वगालिशादेव स्थकदाचितार्यता रदकत्वपिनिर का यूनविषयक शाहव स्पानथालन विनिवेशासमवादित्यर्थःएननुप्रमयहेतुलप्रमेयंप्रमेयादिसार हेत्वरयवेऽनियास्याऽयेकल्यःपूर्वमवदूषितः नेदिनीत लाल्यमनुत्पति व्यासिलापेने संदर्मा संगतीदिनार अथवेति। अनायंप्रथमकल्पपरिकारप्रकार किमनतिरिकविषयक लेनगावत् प्रहतपक्षेसाध्य नायझेदक संबंधेनप्रहनसाध्यनिश्चयानिवर्त्य संशया निवर्तकलंप्रमेयहेतुलेप्रमेयंप्रमेयादित्यादोहेनापतियापापक्षसाध्यविष यगान्यविषयनाशून्य त्वाको संसर्गमादाया संभव हनिचेन्ना पक्षताव पेदका वछिन्नविशेष्यता साध्यप्रकार नारयल स्या कला।धूमाान्तिमन सधर्मवादिप्रनिता यामव्यापःप्रल तसाध्यम कारनानिया विशिष्ठसंबंधषकसा IN Padhur ध्यप्रकारमाया ताहराविशेष्यतानिरपितत्वात्रनिगमन तिव्यात्मिा पर्वताप्रमेयकालीन वन्तिमानिति प्रनितासंग्रहासाध्य ताववेद कावछिन्न प्रकारतापश्य हे तत्व प्रमेयवस्थेढ लातायता त्या देत्या होहेल यवचारणा यान्यूनद साध्य नावणेद कनिवेशः।। हेटत्वंप्रमेयादित्या दोधर्मिना वझेदकाप्रवेशेन नाश विशेष्यनानिर पिनसाध्यप्रकारतासलान्नाति व्यालि प्रसंगः॥पतोचन्हिमान्यता रत्तिधर्मश्र न्यलादित्यारोहेलवयवेधर्मितार-ओररूप्रवेशेषतपसमुचविशेष करवायांतच स्वनिरुपकत्व स्वान्यसाध्याघटकपक्षनाव घेदका पिनविषयत्वा निरुपम त्योभयसंबंधेन नाहशमुख्य विशे प्यता वर्लनेन हेतुलंप्रमेयंप्रमेयत्वववधेनुलारत्तिधर्मश्रन्यवादित्यादिहेतौनानियाप्तिः। साध्याघदकत्वनि वेशात्सर्वतः पर्वन कालीनवन्दिमानियादौनाच्यातिन्यायावयवत्वोपादानाजदेकदेशयुदासः॥अथवानपक्षेत्रहनसाध्यविषयकत्वं यन्दहि भूलविषयिता वरन्यवनगलाशविषयता शालिनिश्चयखयापक प्रतिबंधकतानवशेदकले बहिन न त्यो तार्थान दिसामग्रीगआलोकनान्पर्वतोवन्तिमानचन्तिसामय्याइत्यादौ नाहशाननिरिक विषयकालत साध्य नाद बोधजनक स्यहेतुल प्रमेयंप्रमेयादाच्यत्व वस्त्रमेयादित्यादौतथाविधप्रहालयशाद बोधजनक त्यहेतो र एणयान्यूनविषयालघकदलक्ष्यनिवे शः॥नवप्रमेयनिष्टहेतुलंप्रमेयानित्यादौहे तावनि व्याप्तिःपक्षसमानार्थकायेयेहेतवस्त दन्यत्वस्य वायत्लान् ।उत्तरकल्पचहेतुत्वेआ धेयनासंबंधेनप्रमेयस्यसाध्यले स्वरूपादिसंबंधनप्रमेयादिति तावतिव्यासस्तदन्यत्वं विनाऽवार एणचागगनेपिसर्वनाधेयना सखातालिक संबंधेनवालान्त्रदोषः। स्वस्थ स्वधर्मिता वोदकत्ववारणायनिरवपिनविशेष्यतांतरोपगमेचनाशाविषयि नानपिन्नजन्यनानि र पित सानकत्वं निवेश्य।यद्यपिताश वहितिलिंगविषयितासरन्य त्वन्यग्रेवत व्यक्तिपन्हिसाम माइतिहेलो दजलंनि स्नेहवप्रकारकप्रमाविषयकत्वशून्यत्वा दित्यादौसनगलात्रनिःस्नेहवप्रकारकप्रमाविषयसुदा हरणस्यहेतुलप्रमेयाशेयत्ववत्प्रमेयादित्यादौचहेतोरणयनिहलान्यूनविषयक त्वनिवेशइनिरुक्तथापिअन्यूनानिरि तेपदविहायेतिलानुरोधाजगत्यागइनिपरैरपरिशीलतः यथाः अतएवेत्यादिघदशह इत्या रश्य वारलार्थ वा दित्यनोमिश्रंथः घवाद इनिशपद्धोत्तराकारोतरकारोतराकारत्व रूपानुपूर्यचचिन्नास्यपक्षबस्फेरिकन निविष्टे वैय्याता मनिज्ञारूप रामनदाकारकराप्रतिज्ञारुप्यतेगनेनेति युसते॥ तेनप्रतिज्ञाशदस्योदाहरणेक देशलाभावेपिनक्षतिः॥नदा कारकराखेन पारानमितियाव॥घशदोगुणइतिप्रनिताबोधस्यघशोगुणरतिशब्दशरस्येत्यर्थःगअचानुमित्यायन्यूनाननिरि कविषयक शारबोधजनकलमित्यत्रशास्पदव्यर्थअनुमित्यन्यूनाननिरित्तविषयक ज्ञानजनकल स्यैव सम्यतादितिया च्येनदाघर शहोगुणरतिप्रनिताघटितन्यायघटकोराहरण देशेयायोगुणकर्मान्यत्वसनिसतावानसगुणायथाधशरोमण निप्रति तारूपहटानघट की तघवादेति व्यातिदिवशेष्यक गुणवोपनीत भान रूपश्रावणप्रत्यक्षेघशरोगुणस्त्याकार केता शादस्पविषयविधयाजनकत्वात् दृशं नघटक राइसमा नानुर्वकियाश्रवणस्यनावानुपूर्वीरु पपक्षतावदकप्रकारक खेनगुणल रूपसाध्यप्रकारकलेनचकनानु मित्यन्यू नानतिरिक्तविषयक वाद्यासतादिशानबिरोधिसामग्रीवशारासतायभानाद बनुमित्यन्यूनानिरिक्तविषयकलीअनप्रतिक्षाप्रत्यक्षमादायनकयावर्णषुनातिव्या सिरपिहिता नस्यायिमवर्णयानगा हिलेननिरिक्तविषयक वातानन्वेवमपिप्रति ताघर कीभूनघदशदए बालिव्याप्तिःकुतोनामिहितीन स्थापिगुणलेनरपेण स्वविषय करसक्षजनकत्वादिसुदाहरणनिधानंनिबीजमिनिचेन्नागुणवेनप्रतिज्ञापत्रादप्रत्यक्ष नोत्सु तुमर्हनिप्रिनिताश्रवन सर्वगुण वरूपविशेषणोपचिनेर भागात विशिरचुसोविशेषण ज्ञानस्यका रणखात उदाहरणपटकस्पच घशदस्यगुणवेनप्रत्यक्षसंभ ति। नवप्रनिस्व गुणवोपण्तिरिति ताव सर्यतानुरितितारपर्यनानुरिति तावत्पर्यना नुसरणाननुकोगुण गिजितास แซน” यैवगुणत्वोपस्थितेनरपेणप्रनितापरवाहप्रत्यक्षसंमतीनितासर्यतानुसरण किमर्थमिविवाव्यम्॥प्रतिज्ञावास्या मनियम ताजितासावाः सर्वत्रसले मानाभावान॥अवजिता साबोधकवाक्यानिविहाययचवाक्यानामेवन्यायलमुररीकनवीनन घटत्वलादिनाप्रवितायाः कथश्रवणंचत्वादीनांपूर्वमनुपस्थितरितिवन्नाअनुपस्थितस्य गुणवस्व मानानंगीकारेण नुपस्थि तानांघवादिनाभानस्यसिांत सिधवार प्रत्यक्षभिनेघवादिनाशताने एवविशेषण ज्ञानमुन्याघवादितानस्यहेतुत्वात। रहा पिवायलादिनिर्विकल्पकस्वीकार्यमिति॥इदंतु बोध्यम्। उरलंधेससचानुपस्थिनोपिपूर्ववर्णस्य संसर्गःउत्तरवर्णन त्यक्षतसंसर्गयापूर्ववर्णपनीनभानात्मक स्वर्ण विशिष्टोगरवर्गोपनी तमानाल के तृतीयवर्गप्रत्यक्षोत्तर मिनिरी त्यावरमवर्ण प्रत्यक्षमित्येक पंथा॥ध्वंसस संसर्गलेमानाभावात्सदप्रत्यक्षेआउपूर्वनिमासने किवध्वंसंज्ञा साध्वंसस्यपूर्ववणोत्तर वप्रकार के मान समित्यपरः॥पंथाइति। दृष्टांतर परदेस्यनिानन्दाहरण घटक स्पषशदोगुण३तिवाक्यस्य प्रतिज्ञावाक्य रूप टांत बोधकत्वस्यैवसलेन कथंनयल मिनि-बेनादृष्टांतोल प्यते ने नेनि व्युत्पत्यादृष्टांत स्पेत्यस्य दृष्टांत बोधके त्यर्थात् ॥रारूप देदनेचशाबोधस्यहेतु वैशिष्ट्याच माहित्वान्नानिध्यात्पिरित्युपकनिगर्वसाध्येनिअभावप्रतियोगिनासंबंधनभेदस्यभावान ५. मात्रेत्यादिनन्वन्वयच्यापिविशिष्टसंबंधबोधस्थलेहेतुब्यापकता ववेदकवरिलभाना साध्यतावजेकेतरानचित्रप्रकारकत्वनि गमनेक्षन मिति वेत्रनिरवदिनसाध्य नाववेदकापर्यासाववेदकतानिरूपकत्लस्पतदर्थलात साध्यता वशेदक संबंधावपित्रप्रका रतानिवेशादेवन्यतिरेक व्यासेगसाध्याशावदवत्तित्वच्यापर्वा निगमनार्थपरक दोषात् ॥ यक्व या साध्यतावरेदसंबंधावपि नप्रकारतावघेदाताकत्वे वाविवक्षिपक्षनेति॥अन्यूनविषयक सदनति रिलविषयक मित्यु द्देश्यविधेयभावमहिम्ना विद्यावर छेदक भावलाभाताहरोनि। श्रुत्वसाध्यतावशेदक विशिष्टे त्यर्थःगशुधवमनुषंगपक्षेविगमनबारेणयानन्वे वंदशिति साध्यतारवेदक संबंधोपादानलं नसंपवनी त्याआह॥ सोध्यतेनितिन सेति। कालपरिमाण ब्यापकाल परिमाणवानयमित्युघुपनयीपशुधहेतुम नाबोधक स्य काल परिमाण चानयेनिविभागस्य वारणी येत्यर्थः तस्मादितिअयंतस्मादन्तिमानितिनिगमन स्यायचन्तिमा नित्यं शेइत्यापसपदार्थोपस्थित्य व्यवहित साध्योपस्थापकबरू पासत्यक्षा में नेत्याशयास्यपित्याहीत्यादिनानच नात्र गंधरत्याहारवेत्यादिपरिग्रहः॥ वास्यायोरिनि।यद्यपिअग्निहोत्रजुहोतियवारंपवतीत्यादौअग्निहोत्रहोमसा धनीभनपवार पाकानुकूल कृतिमानसाधनानिहोवहोम इनिबोधः स्वीकार्योऽन्यथावारपाकस्यवेयर्थप्रसंगान।
तन्नाटानगीकारान्ववचनावमा स्यार्थज्ञान सहित नय योग्यता जानकायार्थ विशिष्टापरवाल्यार्थप्रतीतिघटि तत्पर्यज्ञानंचकारणम्॥तनशम्यार्थज्ञानोपयिकाकाक्षा वाक्पदयसंविधान चोपयुज्यते। ननुवाक्यया काक्षा तथा चोलमू॥ स्वार्थबोधेसमा तानामंगांगिलायपेसयावाक्यानामेकवाक्यत्वं पुनःसंहत्य जायनइतिगतथापिथग्रेववादिनासर्याक्षयकवा क्यनानाच्य वानरेणेनिबोध्याएकवाक्यतास्यनिविदेक विषयतां नरनिरुपित खस्पतविशेषगवाना विशिष्टेति। श्रुपर्वत त्यावधिनेनाशपहिलापविनबोधेच्छायाविशिष्टपर्वनवाजिन्ननदोषजनके ननिहत्यसंभवाधिनौयदिचनिएतादृशे विमनस्मादितरेश्योभियत यवनिगमनापगमारणयंतस्मानेतराीतितनपक्षपवरितनयासंप्रायविरोधाता न्यूनता शंकायद्यपीनिभानविषयतानथा-वभाने मानादित्याना नान्वयादारासोनेति।साध्यसामानाधिकरण्यटकाधि करणत्वेननिवेशेःधिकरणखावपिसाध्यभानंयुत्पाद्य साध्येनरूपेणनिमेशनिरवरितन्दानमाहाविशेषेतिमपशेड ति।अबवेदकाचरेदेनोदेस्यत्वेऽधिकरणकपक्षेपिव्यावृतिव्यः प्रायंपलेकदेशानदृष्टांत त्यतोऽयमिनिमहेनाःसा ध्यतावदकावपिनघटितखलाभायप्रमेयत्वस्यसाध्यतानुसरणंगवश्यमाणेति।साध्यतावेदक निवेशव्यानि ५१ दानायपंचम्यर्थपक्षकप्रतिज्ञा लइत्यादिनाहेतुवंप्रमेयाहा यसक्रमेयादिलियो हेतु श्यतेतलाध्य पक्षवेततायेन पक्षता बोदकनिवेशव्या ऋतिरित्यर्थः।। यत्तुपक्षमुख्य विशेष्यक त्वनिवेशानायंदोष इतितत्राप्रमेयार-व्यत्ववतुत्वंपसः॥ तादात्म्येनस्वर पसंबंधेन वा प्रमेयं साध्य स्वस्पर्स बंधन तादात्म्य संबंधेनवाप्रमेयं स्तन प्रमेयादिति हेत्ववयवेऽतिव्याप्तिः। साध्यतावशेदक संबंधस्पै तहले निवेशस्य वस्यमाणस्य वक्ष्यमाणत्वात् अस्मन्मने तुपक्षतावरेदकपाल विशेष्यता वोदकनाक त्वनिवेशानाति व्यालिः॥किंचजन्य ज्ञान विषयता वाघाच्यखवज्जन्यज्ञान विषयतात्वादिनिपलमुरव्यविशेष्यक पाधजनके हेतावतिव्यापिः॥जन्य ज्ञान विषयमावनमाजन्य ज्ञानविषयोनिबोधस्य साध्यतावशेदक संबंधनजन्य ज्ञानरूपसायप्रकारकत्वान् पर्वगोधूमवान् बन्लेरित्यादि वारणय त्रमभित्रज्ञानजन्यज्ञानविषयत्वस्यपवम्यर्थत्वा त्यदिवज्ञानज्ञाप्पखेवप्रलसर्थ भानंनदास्पविषयक प्रमानन्यशान निरपिनलसंबंधेनजन्यज्ञान विषयताल सायकोक्त नावतिच्यापिरितमुख्यालसाध्यानावदसंबंधयोनिशेपिपसिनिवेशनावश्यक इनिपसना वश्वनिवेशोडासंशयेतिगसंबायेसत्सवनितासोदयात संदिग्धेश्यन्याय प्रवर्तत इनिसियांना जन्यतानविषयता विपरीतोहावकपरविजिगीयान्यायप्रयोगोजल्पः॥ वादेनिप्रथमतःसंशयनिवर्तक साध्यनिश्चय सपिअनुमित्रवामिनि चरमकारणपरामर्शयोजकन्यायसंपादिकेतिभावः॥जगदीशेनतुन्याय लक्षणेसाध्य संशयकालीनविशेषणमुपागमञ्च सिषाधयिवास्थलेप्रनिशादिवाक्यपदकस्यालक्ष्यसमभिप्रेत्यापरेनुनस्यलस्यत्वमभिप्रेत्यासिषाधयिषासाध्यसोशयावि अनिपत्य न्यानरकालीनलदर्थइत्याहुः॥एवं सिदिसलेसिषाधयिषाविरहेननिता दिपंचवाक्येऽनियालिवालय सिपाध यिकालीनत्वंदेय मितिले नोसियसवत्यायः स्यापिरतः पक्षमा कालीन त्वंतदर्थ तित्यमपिरथेत्युपेक्षितम्। यादृशेनिग हेतुलबन्तिमहन्ते स्यादौनिरुपितखसंबंधः॥निर्वाच्यामिनि अन्यूनविषयक त्वशरीरे साध्यगाववेदकसंब धावजिन्नत्वस्यानिदेशादितिभावानन्य नेनि।उदाहरणबारायजन्य नाविषयिनायोनिवेशाप्रतिसामाशेनि।प्र तिज्ञात्वसमानाधिकरणलेसतिप्रतितांवछिन्नभेदानुयोगिनानवरोदकधर्मलमर्थः। हेलायघटकखनिवेश्यतेप्रयो जना मायादिति भावः॥अअचानतिरिकविषयक खनिवेशपक्षेसाध्यतावशेदक संबंधविषयकताहशनिश्चयानिरव संशयानिवर्तकत्वंतरविवक्षणीयंगावरच सामानाधिकरण्ये ननसाध्य प्रतिज्ञा यांनावरेहकारदेन साध्यक प्रतितालसंणानिन्यासिः। अथावणेदकावरोदेन साध्याब संशयस्पापिताइराशाबोधनिबर्यायाधनानिच्यात्तिः।। नबनाइशनिश्चयनिवसतावरेदक तानवोदकं यत्संशयत्तिविषयिता रत्तिरपंतदिशिष्टावचिन्ननिरूपित प्रतिबंधकनाव रकविषयिताइन्यत्तदाताहरांचपक्षताबखेदक व्यापकत्ताविशिष्ट साध्याभावकारितासमिनिनदोषरनिबोध्यन्व मप्परचेदेकाववेदे का वधेदेन साध्याभाव संशयप्रतिबंधक नायाश्रपिनथाविधनिश्चयत्व व्यापकतयोत्तर पस्यनत्रिवर्तनाव छेदकला संशवादितिवेन्नाताशनिश्चयत्व व्यासेकासाध्यसामानाधिकरण्यन साध्यवत्तानिश्चयत्वा च्यापिकायाप्रतिबंध कतान रनिरुपसंशय अवछेद का पदेनसाध्याभाव संशयस्लमा दायानतिप्रसंगात्॥अत्रापितन्निरूपितनिवर्सतारदकतान बन्द के सादिप्रामुक्त विवक्षण मावश्यकमन्यथोक्त संशयस्यसामानाधिकरण्ये नसाध्याभा वसंशयलेन तन्निवर्त्यतया संग्रहा पत्तेः॥नाहशनिश्चयत्वव्यापकप्रतिबंधकताकत्वसामानाधिकरण्ये नसाध्याचगाहित्यावचिन्न प्रतिवध्यालो भयरन्य संशयएक्का निवेश्य अवचिन्नवस्वरूपसंबंधविशेषः॥न चैवमप्य संशनिबोध्यम्।अववेदका वरेदेन साध्यावगाहिताविरह विशिष्टत प्रतिबंधकतावदक विषयितासन्यलस्यवा-व्यवान सामानाधिकरण्येनप्रतिज्ञायांनऽजन्य बोधस्य देवावरेदकावऐदेनसा ध्यावगाहित्यऽनियासिईवीरेनिचेत्तर्हि ताशावाहिता वहिन तादृश विषयिताइन्यत्व स्वायत्यार।उक्त समूहालं बनबोधेवतादृश बहिनिसामानाधिकरण्येनसाध्या गाहिताया सखेननदोष नहि तत्वंचपोतारासाध्यागाहित्यानवनिम्न प्रतिबंधकतावदकत्वं नदवविन्न प्रतिबंधक नानरसेदकत्वं वायथामनीषमुपादेयानचनाशप्रयास किमर्थ तिवाच्यम् साध्यतावशेदक संबंधश्चान्यूनविष यकत्वदलेनमविष्टा प्रयोजना भावादित्यग्निमयंथदर्शनेने दारीतेरेवाणितत्यानानसंग्रंथःसमानाधिकरण्येनप्रतिवापर त्यवच्छेदका व-देनप्रतिज्ञालक्षणेततेतनिकेशन बायकमितिवासाध्यताव-वेदक संबंधनिवेशस्यषयोजनसखेनतेदभावकथना संगते नहलेसाध्यतावणेदकसंबंधविवक्षायाअक्टोदका व-देनप्रतितालक्षणे त्यावश्यकत्वतांविस्मत्यदीधितिकदुतपूर्व प्रयोजनं लापयित्वातस्मरण मात्रेणतन्निर स्वदीधितिकतप्रयोजनांतरानिधानस्यप्रामादिकत्वापत्तेचायधपिसाध्यतावोदकविष यकनाशनिश्चयानिवलंसंशयानिर्वर्तकबोधसामानाधिकरण्यनसाध्यानवगाहिलेनविशिष्योतप्रयासमंतरेणेवारच्छेदेनतत्सा यकप्रतितालक्षण सुवचनथापिविशेषणांतरणमपेक्ष्या चच्छेदकावळोदेन साध्यागाहित्य परितान्यूनविषयकत्वदलप्रवेशाएव स्यादिनितदुपेक्षेनि।सामानाधिकरण्येनतत्साध्यकप्रतिज्ञालक्षणस्यारोदकावदेन गत्साध्यकप्रतिज्ञायांतुनानिच्यात्तिःशुधसा ध्यतावच्छेदक संबंधविषयक प्रतिज्ञार्थनिश्वयेसामानाधिकरण्य मात्रेण साध्या भावसंशय विरोषिता यासबनेपादोषा २॥एवंदानीअन्यूनविषयकवदल एवातायत्यासाध्यताक्सेदकसंबंधावत्रिवंसाध्यप्रकारतायांनिवेश्या तथा वपक्षतावच्छेदका बडोदेनतत्साध्यकप्रनिताना एणयअनवछिन्न साध्यताव-खेदक संबंधावन्निसाध्यावाहित निवेश्य सामानाधिकरण्येन तत्साध्यकप्रतितायामपिया लिवार हायपक्षताव-वेदकावन्निसाध्या वगा हित्वं निवेश्या क्च्छेदका ब-च्छे देनतत्साध्यप्रतिज्ञायाश्च लक्षणंफलितन्यायत्व घटकप्रतिज्ञा यामेत निरोउदाहरणेक देशोनवार्यतरतिविशेष्य दलेतन्निवेश्य मित्याशयेनाहावच्छेदके नियतिकविसा॥अन्यूनविषयक त्वदलैआयानतःसाध्यतावछेदक संबंध निवेश्यदर्शितव्यारतिनिराकरणप्रयुक्त मित्याशक्यउपयघटके त्यादि विशेषणसवेनीयावृत्ति स्वपरित्यागे वाग्निमाथी त्याशय वानाहायइत्यवतारणीय। ननुहेत्वविशिष्ट साध्यवेशिस्य बोध मादायप्रतिज्ञा हे तु समुदायेतिाव्याशिरतआहअन नोनिसमुदायः प्रतिक्षा हेतु समुदायः। तथाविधवोधःप्रतितामात्रार्थबोधः। सच प्रतिबंधक वसाधेत्यर्थाविषयकोबोध्यः।। ताश बोधेनिसप्रतितामात्रविषयितायायवाचोदकत्वेनताशसमुदायविषयिनायाअनवोदक तयाऽतिव्यास्यभा गादिति भावःताहोनि प्रतिक्षामानाचकलनिवेशकल्यवर्थ बोधक भागघटित प्रतितामानार्थ बोधरनिएकदेवार्थ वित्वा व चिन्नजन्यता निरपितजनकता मायहेबक्यक देशेऽतिव्यासिरनो व्यापक व निवेशताहरोनि॥प्रलिजाहेविषय कज्ञानजन्यप्रतिज्ञा मात्रार्थविषयकशाहबोधनिष्टजन्यनानिपिनजनकनावदकाविषयिताप्रनिलामावनिरुपितेवननि स्परुवर्णत्वसमनैयत्यस्पताशसमुदायत्वेऽलत्वान्नानिव्या पिः। प्रनिता हे तुजन्यप्रतिज्ञाहेलर्थशाद बोधनिरजन्यतानि रपिजनकतावखेरिकाप्रतिज्ञाहेनुनि पिनविषयितापिशवनीतिनिरुपकवर्णत्वसमनियतलस्पसमुदायले सवादतियापि रतो नतिरिक्त तिपदसार्थक्यंएवंचनाश बोधस्यानिरिक्तविषयकत्वान्नातियाप्तिरिनिनिचाप्रतिज्ञाहेखंतजन्यशाबोधनिए हेतुत्वविषयकशाब्दबोधवावछिन्नजन्य तानिरपेततजनकनावदकविषयि तानिरूपकवर्णत्वसमनियनसमुदायत्वस्यहत्वव यसत्त्वात्तत्रातिव्यापिवारmयानतिरिक्तपदसार्थक्यसंसवाद्यथाश्रुतन्यायावयवत्वपरित्यागोबर्थनिवाच्यम्॥अननिरिक्तप रानुपादानेनिरुक्तान्यूनविषयकलारचिन्नजन्यता निरपितजनकेताया हेनुसानेऽसलेनातिव्याप्प भावात् ॥ त्वंसमुदायस्य प्रस्तपक्षविशेष्यकतानताप्प मरुतसाध्यप्रकार के शाबोधवस्य वजन्यावधेदकनया तट्वट का न्यून विषयकलस्यापि ५४ नधात्वेयनवरिषजन्यतानिरपिजनकनाचदिकासमुदायनि पिनविषयिनापिमच नीतितवानियापिवार यानतिरिकपदसार्थ स्यानविनिवेश्पेनि।अन्यथाप्रतिज्ञाहे उसमुदाय स्योत्तरीत्यैवधारणेतन्निवेशनमनर्थकस्यादित्यर्थःअनेदंबोध्याएवकल्पउभयय टक भागयादितत्वचतुष्टयं नुननिषेप्रयोजनासाचात किंतु प्रतिज्ञाहे तूमयघटक मागध्यापतित्वमातथाचयापिनपादा नेपिअपयवादिनीगमनांनवारकतयाऽनतिरिक्त विषयकत्वसार्थस्य संमवारधेरूतावारणेपिनक्षतिरिनिनत्यागप्रदर्शनयर्थतथापिने नेवहेलंगवारणासश्चात्तरेयर्थमभिप्रेत्यप्रथमनरवत ज्या गोदशितिः।यद्यपिअयमादिनिगमनानेऽनतिरिक्त विषयको बोधोना रखेवा यंचन्तिमानिविभागस्या बोधकलावाप्रतितायोन सोस्तीतितमादायतजनक तावदकविषयिनानिरपकवर्णवन्यापकसमुदायत्व मात्रोक्तोप्रतिता हेतुभ यापटक भागक्ष्याघटितत्व मावश्यक प्रति तोराहरणसमुदायत्वादिवार णायप्रतिज्ञात्वाश्रयनदनाश्रयेत्या पर्थश्व तथापियथाश्रुतदीधिस्तथाला भारतकारांतरस्पादूषकत्वा दासमनैपत्यमेवनिवेशित मिति नन्त समानार्थकप्रनिता स्यादिविषयक ज्ञानस्य निर्वतव्या न्यूनानिरिक्तविषयकयक्तिविशद बोधजनकनयातत्रानिध्यात्सिरित्याशं का मिशपश्यानिराकुरने। समानार्थ केनिग उभयघर के त्यादि विशेषणनिशकल्प पिनस्पलस्य नायाएव स्वीकार्यत्वात नाशसमुदायत्वनिष्न्यूनर निवानि रुपकत्वरूपविशेष गंतुअननिरिक्तपदवैयभिपातमणिरुसंवा मितिभाताबोधनिष्टेतिपातानुमित्यन्यूनानतिरिक्त विषयक पतिताप्रतिपाद्यसंपूर्णविषयक बोधनिरेत्यर्थः॥प्रतिज्ञामानायकत्वमेवेति प्रनि जालासमानाधिकरण सतिम निजात्वाचचिन्न नेदानुयोगिताबछेदको योयसनिन्नधर्मवत्व मे वेत्यर्थः॥ वैनत ल्पउदाहरण दिघदक सवन्ति मानित्यादि भागवारण मरवाक्यमिलिवा-व्यापूर्वकल्प स्वरुपयोग्यतारपजनकतानिवेशयेतकल्लेफलोपधानरपजनक तायानिवेशनि यत्वात् ॥ नन्द न्यूनातिरिक्तविषयक त्या बपिन जन्यता निवेशेनैवैकदेशानियापिवारणसंशवेप्रति तामात्राघरकलमपिनिवे श्यतेप्रयोजनासावादित्याशंकानिरस्पति॥अम्यूने तिाननुप्रतिज्ञामात्राघद कत्ले सतिअन्यूनानिरिक्तविषयक शाबोधत्तिजन्य तानिरपितजनकनावदकेविषयतानिरुपकवर्णवसमनियनसमुदायसंपर्यवसितंतत्रव्यापकलं व्यर्थ हेत्वर्थबोधक माग दिन प्रतिज्ञाकले हेतुज्ञानस्यतादृशवोधानुपधायकत्वादिति चेन्न। अति सान्निध्येनतविषयक प्रतिज्ञाविषयक समुहाले बनेफलोप धानं संभवतीनिहेलेकदेवोऽतिव्यासिन्दाहरणा दिघटकवन्ति मन्यदादिविषयक ज्ञानरत्यभिप्रायान् अत्रवत्वर्थबोधकता गरितप्रतिज्ञायामपिप्रतिक्षामा वार्थबोधर वाणिसंधिस्तनतत्रप्रति जाहेत्वर्थबोधमादायहेतोसंपूर्णलक्षणपरिअतिव्यासरये ५५ भिनेपिनसंदर्भासंगति अन्यूनविषयकलावउिन्नजन्यतानिवेशेनतदारणातत्यक्षेअवरुवाघटके त्यस्य वैयर्थ नवस्वरुपयोग्य नारुपजनकतायाएवप्रवेशापतिसैकदेशवारायव्यापकत्वंहवंतवारणयच्याप्यत्वमनतिरिक्त विषयकत्वंचनिवेश नीयमितिभावः अवयवाघदकत्वंप्रतिज्ञाद्यघटक त्वंप्रतितामात्राघरकत्वं वाअवनतिरिक्त विषयकलापादानेपिअन्यूनविषयक त्वावचिन्नजन्यना निवेशा वश्यकतांप्रदर्यावयवाघटक त्वनिवेशवैय्यर्थ माशंकगनवेनि॥अन्यूनविषयकत्वनिष्टावच्छेदक ताकत्वमेवजन्यता यांनिवेश्यनत्ववच्छेदकतापयतिरितिक्ष्यते॥अन्यथाप्रतिसाहे तुसमुदाये निव्याप्त्यप्रसक्तेःतादृशसमुदाय जनितोयोविशि ष्टवैशिल्यावगाहिबोधस्तन्निष्टविशिष्ट वैशिझ्या वसिन्नजन्य तायानिर तान्यूनविषयक त्वपर्यासजन्यताबरोदक ना कत्वाभावान ॥ व्यात्वानेवोपलक्षणननुलक्षणेघटक एकदेशवारणायपर्यासिनिवेशः॥अत्रपनि ज्ञात्वहेतुत्वादीनापंचानामेवावयवालप र्याप्तावोदकतयाताहापंचधर्मव्यापकन्यायत्वमेवत्वाधवचिन्नविषयत्वमेवेनिनादृश विषयताकान्यत्वस्य केवलप्रलिजा दिविषयक ज्ञानेपिसत्वेना संभवत्यतोयतिनिधर्मतिनाशाविषयताकंयत्तानंतदन्येत्यर्थः।एचनिजात्वावविन्नविषय तायाअवयवत्वपर्यासवरेदकीनप्रतिज्ञा वारूपयविविधर्मयापकतयाप्रनितानि नाराविषयताकमलेनन ताशाविष यता कान्यत्वमस्तीतिभावः॥हेत्वादिसमुदायस्वव्यापकविषयताकदकूटनिवेशानासंभवः॥नवक्तिप्रनिशामावाघटकत्व शरीरेप्रतित्तात्वसामानाधिकरण्याप्रवेशानानिध्यालिप्रसतिरितिकितथाविवक्षणेनेतिवाच्या एवम पितथाविवक्षणमनिजामा त्राघरकत्वंसंपूर्णमेवननिवेश्य मित्यभिप्रायात्॥निप्रयोजनमितिगतिक देशस्यता व नापि वारणान प्रनितावपर्यात्यवछेद कल्पनिवेशेप्रतिलालमात्रनिवेशेनैवनिर्वाह शेषवैयर्थेस्यादतोऽवयवलपर्याप्युपादाना तेनायमादिनिगमनांत भागेपिअतिव्या लिसंगनिः॥ ननुनथापिधूमा दास्तालोकवान् पर्वनरत्यादोधमादिनि हेत्वयवेऽतिव्यात्तिाधूमतानज्ञाप्यत्व विषयकान्दबु दित्वावरिन्नजन्य तानिरपिनजनकतायाअपिनत्र हेतुत्वयक्तिचित्धर्म व्यापक विषयिनाकान्यज्ञानऋतित्वावन्निभिनलान मेवे हेत्ववयवसमा कारप्रतिज्ञाघटकनमादिनिमागस्यविवक्षितहेतुत्वा नाक्रोन से नदिय के ज्ञानस्य हेतब आपकाविषयमा कान्य त्वात् ॥प्रविज्ञायाकधूमादिनि मागज्ञानतिननका नामपेक्ष्यधूमादिनि देख्य विषयक ज्ञानतिजनक लस्पा भिन्नत्वात नथा चोलंगाशधर्मश्चरे त्वयवादिति समुदायकवचनप्रतिज्ञायेक देश मात्रविषयकत्तानविषयलं अनुशर्वसाम्येथिसमुदाय त्वस्यभिन्नत्वादिति अत्रैदेसिने दीधिनिकृताननाशोषिप्रायःअन्यूनपदवैयर्थावान पदविनापिनस्थलीय हेलर यनि-यासिधारणसंभवाताहेवग्यज्ञाननिष्टननकलस्पप्रविज्ञाघर कधूमादिविभागज्ञानतिजनकनानन्यलादिनिए केचिचपर्वतत्वावदेनवन्हे साध्यलेउदाहरण घर के सबस्मिान्यथापर्वनइनिभोगे: नियास्ति उदाहरण घटत्वमनिये श्यावयवत्वपर्यास्यवद्धदकनिस्-व्यनाशाक्छेदयनाहशीगन्दुपालयलाशोने उत्तविशेषस्पोपपादनान । सामानाधि करण्यनवनिशादबोधनकाया उन्यूनपरेन वारणाचेत्यानुनस्तुकारणत्यकारणादवधर्मभेदेनभियने नाश धर्मश्चानुचविशेषावाएवास्यवाघरले त्यस्तावयवत्वपर्यास्पवच्छेदके त्याचर्थकरणेपिनान्यूमपदवैयर्थंग बन्द संयोगव सधर्मापर्वतःसयोगीदहनादीत्यादोहेल वय व वारणायनसार्थक्य संभवानअन्यथालुमात्रजन्याननिरिलविषयकहेतुविशेषित हेतुत्वविषयक शाब्दबुद्धित्वावचिनजन्यनानिपिनजनक लावदक विषय नानिस्पकवर्णसमुदायत्वस्यहे नौसलादतिच्यापे अन्यू नपददानेचनादृशशारबोधस्यनिस्ता न्यूनविषयकवाभावान्नानिध्यात्मिः॥ नादृशाम्यूनविषयकशाब्दबोधजनक नाक्छेदकत्वस्य प्रनिताघटक भागविषयेता यामेवहेल्पवयवविषयना यामसत्वा नव नानाभागहेत्व वयव यो रानुवभेिदेननद वछिन्नविषयिता योर्कातरतादृशेति प्रतिज्ञाघटक भागज्ञाननिष्टापंनिर का ननिरिक्त विषयशादबोधनिष्टजन्यनानिर पितजनकना याअवय वत्वपर्यास्यवछेदकयक्तिचिधर्मस्यापकविषयिताकान्य रतिपित्ववयज्ञाननिष्टजनकतावविदहनादिनिहत्व वयवज्ञाननिष्जनकनायांदनपदोनरपंचभीपदवरपानुचविचारवेदक नयाचन्तिपदोनरपंचमी पदवरुपयन्टेरितिभागर त्याउरुि पादकस्यननोन्यनयाकारणताक्छेदक भेदेन कारणतामेदादिनिनान्यून पदवैयर्थगन यौन स्थलीयहेतुवार एगायान्यूनपदनिवेशेधूमादालोकचाइनिधितिविरोधरतिवाव्यम्॥नवस रादिषदैननदहणेनविरोधाभावानान्तन थाप्यवनिताहेत्वोभयविषयकसमूहालंबनबोधस्या न्यूनतिरिक्तहर्जुनक नया तावनियासिई रे निवाव्यम् । मुरयाविशेष्य नाक्ष्यानिरपकलेनबोधविशेषणात्यत्रात्रैवप्रनिताहेतुभयविषयकज्ञानातर्थविप्रतिशार्थमात्रबोध स्लवप्रतिज्ञामात्रविषयिनैवतनकनावदकेतिनप्रतिक्षा हेतुसमुदायेहेनोवानिप्रसंगः॥सांप्रदायिकारतुप्रतिज्ञाघटकभाग साधारणहेतुत्तान कारण तायाहेतुत्वज्ञान कारणनायाहे तुत्वव्यापकविषय नायान्य ज्ञान टेनिलेनैव मारणात अन्यून पदवैय्यर्थ मितिनशक्यतःलविवक्षणीयेनाशार्थ क्यवाघटकपदस्य स्वरसता संपादकत्वात नाहशान्निजन्यना घटितस्यलक्षणांतरवाएतदस्वरसेनैवकल्पांतरानुसरणादित्याहुः॥यनुके चिनकितना शान्यूनविषयकत्याच चिनजन्यता निरूपितननकताभिधानेहेमुपेक्ष्य प्रतितासमुदाये नतिरिक्तविषयकवरल व्यावृत्तिदानेसंदर्भ विरोधमाहेवनार्थविषयकशाह बोधनिष्टहेतु विशेषितहेतुत्वविषयकशाहबीयत्वावछिन्नजन्यतानिरपितजनकताव खेदकविषयिनानिरूपवर्णसमुदायत्वस्यहनोसत्वानवानिव्यासः अनतिरिक्तपदोपादानेच हेवनार्थविषयक शादबा धस्यानिरिक्त विषयकनयानधारणसंभवाचा नस्मासंदर्भविरोधपरिहारायान्यूनविषयक त्या वखिनगन्यताविपक्षणस्या वश्यकनया चयवाघरकत्वंयर्थमिनितदपेनालश्वन्यू नविषयकत्वावछिन्नजन्यमानभिधाने कीशविधमादायहेताव निव्यापि प्रसध्यनेहेत्वार्थविषयकसम्हाले बनबोधस्यो नविशेषणेनवार रणक्षेत्वर्थविशिस्यावगाहिबोधमादायनिचे। उविशेषणस्थापक्षमुस्यविशेष्यतानवशिन्नत्वविशेषणेप्रवेश्यतिव्या सिवारणस्यसुकरवानगवाक्यवाघटकलंय न्हिमसदनार गायावश्यकंगहेतुत्वंप्रमेयंप्रमेयादित्यादीप्रतिज्ञाहेवर्थबोधमादायहेतावतिच्यासावपिनहेतु सामान्यस्येति। वस्तुतस्तुपेशाबीनविशेषणस्यनावश्यक नाहे तुमात्रानिच्यापेरादार्थ प्रकाशनार्थत्वादिनिकथमवयवाघटक त्वंयर्थ स्यादि निवदंति।अनानूनपददाने लाघवेनान्यूनविषयकलावउिन्नजन्यता निवेशदवयवाघटक त्वयर्थमित्याशयेनवस्तुतस्वि नियंथाव नार॥ संप्रदायसते दीधिति काराणांपक्षताववेदविशिश्त्यादिनिधनविरोधोपचतारक इतिवाध्यम फेनिलन्यू नाननिरिक्तविषयकशाबोधनिष्टजन्यना निरुपिजनकनारोदक विषयिने त्यत्रावादकत्वमाननिरिक्त नित्वबोध्य ते नानतिरिक्तपदानुपादन्यूनानिरिक्त विषयवंतार्थविषयक शाहवोधनिरहे विशेषितहेतुत्वविष यकरावावविनजन्यनानिरपितानकायवेदयतिविज्ञानविषयिका निस्पकर्णसमुदायत्वस्यहेल्पयसता नत्रैवानिध्यापिकुनोनाले निदूषणसमाहिना हनुमात्रजन्यहत्वर्थ मात्र विषयकशाबोधनिलपिनजनकला व निहतमात्र विषयक जाने हेतु विषयिनाया सलेपिअन्यूनविषय का बोधनक नायाअसलेननस्यालदनवोदकला।अन एचदीधितिकाराणा हे नमुषेसप्रतिज्ञाहेनु समुदाये ननिरिकपदोपादान याति र पिसाधुसंगव्याने समुदायविषयक सान मात्रै न्यूनविषयकशाबोधजनक नायाः सत्वेनसमुरायविषयताया स्नवरेदानयातबानियासिचारमायातिरि तपदसार्थस्यसंभवानजनकलं वाचलपयोग्यवंविवसितंनतुफलोपहितानप्रतिज्ञाशानात दाचित्ता दशाशा दबोधाजननेपिननन्दिप्पये नायाजनकनाननिरिक्तनिवरुपारपेदक त्वक्षनिःशन चैकदेशमात्रविषयक ज्ञानजनकना ५८ याइतकलेत मितिवाचम्गनथासनिधूमारालोकवानियादोधमादितिरुत्ववयवेनियासे लाहशा-यूनातिरिका बोधनिष्ट जन्य नानि पिजनकतावद कविषयितानिरपकवर्णसमुरायलस्यतासलात्तविक्षणेच निसायद मागताननित्वावपिन दस्य हे लवयव ताननिष्टजनकताया मसलादति न्यायभागावातत्र कारणाना चदकधर्मभेदाभावेन कारणमाया स्यात् प्रनिशा घटसधूमपदोत्तरपंच मीत्वमपेक्ष्यहे त्ववयनिष्टधूमपदोत्तरपंच मी त्वमपेक्ष्योत्त्ववयनिधूमपदोसरपंचमी वर पाउन भिन्नत्वात्नान वान्यूनविषयक लावादिनजन्य तानि वंशादेव हेत्वोरिणादव यवत्वपर्यासी त्या दिव्यर्थमिनिवा-याअननिरिक्त विषयक राद वोधनिष्प निरुतान्यूनविषयकत्वा वधिन्नजन्यनानिरपितनन क नावश्दक विषयताश्रयवर्णसमुदायत्वस्य वाच्यतयाप्ररुते प्रति ज्ञाघरकोतुसमानानुपूर्व किभाग र त्यानुपूर्ववपिन विषयितायाअपिघटक विषयनाले नताशा न्यूनविषयकत्वावचिनजन्यतानि रूपितजनकतावदकतयातन्निरपपकवर्णसमुदायत्वस्य त्वषयवेपितत्वेनातिप्रसंग सत्वात ॥ हेत्ववयवानुर्व्यपक्ष यानिशा घटकनिष्टानुपूाः मेदा मावेनतषियनायाऐक्यादित अवयवत्वपर्यास्पवरेदकेन्यस्या वस्यकत्वात्।अतरवतदुपादानेपीत्या दिनाशंक्यएकदेशव्यारत्तजनकता निवेश्यमाचार्यसमाहितन्तुनिरक्तान्यून विषयकत्वावधिनजन्यता निरपिजनकनानन्त्रना स्तीनिहित्ववयचोपेक्षा बीजमसंगतंग हे मात्र विषयकताने पिटवावगायन्यूनविषयकवोधस्वरुपयोग्यतारप ननकनासत्वादिनिधेन्नाअन्य नामनिरिक्तविषयकारबोधनकताननिरिनरनिविषयितानिरपवर्णसमनिय समुदायलंसमुदायार्थःगस्त्रानतिरिक्तपरानुपादाने न्यूनविषयको योयोबोधनजनकना माशबोधननकतासा मान्य वायाण नुपूर्यवस्नियतिंचिदिषयिता व्यापकताहानु१र्ववचित्रविषयिता निरपवर्गसमनियते त्याची भिप्रायेगवड अतएवचानेअन्यूनविषयकवा वरिमनिरपितजनकता या हेतु प्रनिशाचर के मागसाधारणानुपूर्व वच्छिन्नविषयिताव्यापकत्वासंभपियतिविदिषविनाव्यापकत्व संभवानाहाविवस्यरेखवय वानवार यिवंशस्यनेर यभिधानसंगनिनिहिहेतुप्रतिसाघरकमागविषयितारैम्यंसंजवनिमप्रथमविषयितायाःपांतरविषयिता निरू पिनसानारितीयविषविनायास्तनिरूपिनत्वादिनिस एनन्चापेक्षाबीजमुसादयितुमेवअतिरिक्तपदोपादानेतुनवीय नानियोजन त्वात नापिसामान्यपदार्थ विवक्षालयासनिनथासनिधूमादालोक वानित्यनियंथासंग सामान्यांना पा तिप्रति जाज्ञानतावधिन्नजनकनायाहेलच्यवरयिषयित्ताव्यापकला यापकलात्॥अननिरिक्तनिवरपमोदक IMA ५९ त्वंन लिनदपिवाना स्तिस्वरुपसंबंधरुपमेवानिविष्टालनदशिप्रेत्यैवानात्सायुपष्टंभ काभिधानाबाहेवर्थविशिष्ट वैशिघ्यं बोधजनकलायापनितादेवाचीवपिन विषयिताच्यापकत्वेपिअनातिरिक्त बोधगनातायांप्रनितानुयापिलपि षयितात्यापकलसद्भावनताशाविषयित्वासमनै यसान्नानिमासिदिनीयपसेतुअंनिमान्यूनविषयकलावधिनजन्यवान शनिराकरण ग्रंथोहेयः॥हेत्ववयव विषयिनायास्ताहरजनक नानवेदकलात् ।यसहेतुपेक्षाबीजप्रारमअननिरिक्तपदोपरा नेनुअन्यूनानिरिक्तविषयकगरबोधजनकताननिरिकन्निविषयिनानिरपकवर्णवयापकसमुदायत्वमेवार्थअननिरिकपदा नुपादाने चप्रनिताहेतुजन्य बोधमादायै वानियालिरलतनिवेश आययपितदुपासाने पिमनिलामात्रनन्यायाधानकतापनि ज्ञाहेनुभयविषयिताब्यापिकेनिपुनरतियालिस्तथापिरनदेवायमादिनिगमनांना नियासिवारणफलकलंअतिरिक्त पदस्थगहे त्वंनवारणंतुनाशसमुदायलनिष्टन्यूनरतिलानिरपकनिवेशादेवाभट्टाचार्याला समनैपत्यानिधाननयथाशतानिमायणेति प्रतिभानिनन्नयनलंन्यायांतर्गतत्वपटिसर्यास्सवोदकंचनपर्वमोचन्हिमानिनिवास्यास्पोदासीनसाधारण्यात किंउनल शम्पत्वंतथावतनमनिसाविषयनानामेवनयापकतानातन्निरपकान्यज्ञानमित्व स्पोदासीनसानसाधारणकारणतायांसत्ता दसंभव३त्यतभार॥अपयत्वं चेनि प्रतिसाधघटकलदलसत्वेन धूमादित्येकदेशसमुदायत्वस्यावयवत्वपर्याप्यवघेदकलेपितधारति नयोदासीन वाम्पत्ति विषयतायाअपिनाहशानुपूर्ववदिन्नविषयता वनव्यापकबसंभवान्या यांतर्गतत्वोपादानपिनसनि रिविवाभ्यम्। एकदेवाविषयतायाविषयनात्वेन पनि मापदकधूमादिनि भागविषयताया चानाशानुपूवधिन्नविषयता त्वेन व्यापक त्वादनिप्रसंग। इति स्व विषयता त्वेनव्यापकत्वनिवेशात वास्यभेदेनविषयतादात केचिनुनादृशजनक तायामैवाक्य वाघरकलीनच नाहाबोध लियति विज्ञानजन्यनारन्य ज्ञान रत्तिजन्य ताऽनिरूपकलं प्रनिक देवाधू मादिनिपदता नवृत्तिजनकगायानाहानन्य नान्यथू मविशिष्टहेतुलमात्रज्ञानरलिजन्यता निरूपक वान्नातिप्रसंगइतिमाहानन्वेवमपसनारदकविशिष्टसाध्यानावकविशि स्यागाहिल मित्यन्यूनविषयकलनिरचनविरोघरयतआरुवखनलिनिगविनोष्यदलेति।उभयपरकेत्यादिदले स्यर्थः॥प्रक नानुपयुक्तलमिति। तथा चावयवाघटके त्यपिव्यर्थमेव परंतुश्दानीउभयपत्केत्यादिदल चैयर्थकथनेनव्या वृत्तिः संभवतीनि अवयवाघटकलयर्थसंभवेनिनकथन मिदानीमनुपयुकंतकथनेपिव्यारतिसंचादित्यर्थः।अदिनि-पुत्रवनीत्यादौदि तिपुत्रवती त्याघेकदेशचाररणयसमानेतिगरमेश्वर पूज्य सौदामिनीव्यमित्यादीमेश्वरः पूज्य दामिनीद्रव्यमित्यादि नथा ६. विधबोधजनकतावदकत्वेनवविव्याविषयविषयिनां निवेश्य दूषयनि। प्रनिनिगयदिमेश्वरःपूज्यशनिवाक्या ताबोधो जायनामितिछायामपिपरमेश्वरः पूज्य इनिपनितानमनासार्थस्यको निराचष्टे कथंचिदिनिगन्यायला न गी कारादितिग नया पायवाचक त्वं व्यर्थमवेनिलाय ॥ ननुतन्यरत्वानि वेशेवत्वार्थ यस्पादि सतल सरस्पा वश्यकतामाह अप्रहतार्थपरेति। नानार्थकहर्यादिपश्च दिनलक्षण याजलाधर्थक वन्त्यादिपरहिवबोध्यम्॥प्रनिताघरको समानार्थ भागेत्यर्थः। तथा चा-यूनानतिरिक्त विषयके त्यादि निर तो ताहराविषयकत्वावचिनजन्यत्वोपादान स्यावश्यक नपान निरिक्त विषयकत्वानुमा दानेन कुवापिहेतावनियापिरित्यर्थः नत्तभागेत्यस्यतनधेविनिवार्थः। एतचनिनायघटक वकथनंनिर तान्यूनविषयकला वचिनजन्यतानिवेशलाभायैवमतवपर्यास्पनिवेशा नानानिरिक्तवपदवैयर्थमिनिभावनाअन्यूनविषयक बोधरतिजनकता निवेशच तार शप्रतितार्थबोधरतिहेतु विशिष्टहेतुत्वबोधलाधिनजनकनामा दायहेत्वस्य हेतु विशिष्टहेतुत्व विशिष्ठसा ध्यमात्र बोथत्वावहिलजनकनामादायनिगमने चानिध्यात्तिस्यादित्यर्थःसर्वमभिधेयंप्रमेयमितिदीधिनिलदुलासर्वपद यर्थ्यशंकता यद्यपीनिअनुमिनिविषयानिरिक्ताविषयकत्व स्पयक्तिचिदनु मिनिर्विषयत्वा भावनि विषयनाकलस्या नुमितेविषयत्वंयनयक्तिचित्तदशावनिष्ठ विषय नाकलस्थवाभावरुपवेविषयताया॥स्वरूपसंबंधरुपलेनासंभव इतिन सामान्या भावनिवेशे सर्व पदवैयर्थ्यमित्यर्थःग केरले नि।अभिधेयवसामानाधिकरज्यान लदनिधेयेनानानुमितिसं भवेपि नारशानु मिनिविषयत्व सामान्यानावस्याप्रसिद्धिरित्यर्थ स्फुनिक सामान्याभावाविवक्षणेपिशिष्येण याहयि मर्वमणिधेयपित्यवाभिधेयपदप्रयोजनमाह। सभ्य इति। पुत्रपौत्रादि वर्गपश्वादिसर्वपलो देशेनेत्यर्थः। कर्तव्या नितिशेषः॥प्रक्रांतिववाक्यजन्य बोधविषयवंर्वोपस्थितत्वंसप्रकांनखायद्यपिमिलितानांना वफला नांनदपोर्ण मासकर्तव्यताप्रयोजक कामनाविषयवसपरेन मिलितलनाला स्थापनात् तथापियावरमविपित्रा प्रकांता प्रत्येक नावस्यविधिनाना मेवोपस्थितौवाक्य मेदप्रसंगनिनावसमदायलरुपसर्वत्व नोपस्थिनिमात्र फलताप्रातस्विकीतिबोध्यंगउदेस्यनावऐकव्यापकसरखेनान्पयसिंभवसूचनायविषयनि विषयच्याप्यत्वंग व्यभिचारिनासंबंधन विधेयश न्यलंग उद्देश्यता वोदक व्यापक सर्वलमात्रबोधकलेसपिघटःसुंदनिप्रयोग प्रसंग निखिलघट रत्तिसखस्यघटलव्यापकत्वादितिथिधेयव्याप्यत्व मुक्तंनथाचतत्र सौंदयाच्याप्पत्ताभावान्न 44 ६१ नत्प्रयोगः॥रावंच्याप्पत्वमाबोलौघरचतुष्टयमानिसलमादायनित्मयोगप्रसंगता व स्थ्य मिति उच्यतावशेदकच्याप कलनिवेशः॥ताहवासखस्यवोद्देश्यनाव-छेदकघरवायापकलानौतापतिः।प्रहवासिधेयपदसमनियादतसर्वपदयासि धेयलव्यापकसर्वत्वबोधकलमुक्तब्युसत्तेरिनिजगमात्र तिसर्वल मे वाभिधेयलंव्यापकतानिपथमात्रवृतिसर्वत्वमिनितावास परस्पनकतिपय कृतिसर्ववबोधकल मितिभावःगयद्यपिसर्वगगनंशवदिति चवहारखारायनरर्मसमानाधिकरणभेदस नियोगिलमपिप्रवृतिनिमित्तशरीरे प्रवेश्य भेदश्वसामानाधिकरण्यनिरुपकलाभयसंबंधनप्रतियोगिता विशिष्टशन्याग्रात्यःगतानदि साधनपिनभेदसवेपिनसनिगएकधर्मपरित्यज्यचनापरचमीवन्दिननापर्यणताहराप्रयोगगनथापितधर्मव्यापक विधेयमाप्य पर्यामिकधर्मलेनप्रवृत्तिनिमित्तलपक्षएवानवेशनिवेनसारत्याशयः॥धानुमिनिविषयतानिवेशेगौरवाराहले निवेशद बोधः अनुमिनिविषयताव्यापकलसंपत्तयेप्रहनेतिगसमूहतिापतोवन्तिमानसर्वप्रमेयमिसाकारकेसर्थःगसमूहालंबनशाद बोधविषयायालसमनैपत्येप्पाहावापानरसहितनादितिगयतिविदिति असमूहालेबनानातानुमितिःगयदितिाप्रतिज्ञा जन्यशाबोधसामान्यपरतेनच्यादबोधविषयनाया परामर्शजन्यतावशेदकतिपयनात्वान्यापकत्वपिनसनिःगनाहापरा मर्शजन्य तावदकविषयनासापकताबऐदकखनिरूपकरतिविषयनावकलेतौनाएकवारबोधपरंगचिसतेपराम वैशिस्यस्पैच कार्यतावशेदकत्वननुविषयविषयकलस्यापितत्र प्रवेशः।यतुपक्षताकार्यतावदकविषयतालेनसमनैक्समितित बाधूमलिंगपाविरहविशिष्टसिविविशिष्टान्यानुमितिलस्पैचनकार्यतापपेदकत्वातत्रापिनदप्रदेशान्य बापासावजन्यनावरे दकविषयताखेनसमनैयसमिनिकेचित्रावलनलयाययत्तापरामर्शस्वनि लिखनवर सारयापक सामानाधिकरण्यास्प यासित्त्वे हेतुतारवेदकधर्मसंबंधभेदेपिस्यानदिन्नध्यापक सामानाधिकरण्यसायलोजयत्वोपयसंबंधेनधर्मवत बाप्पत्वम्गतासाध्याभावववतिलस्यव्यापिने चहे नारदकसंबंधान्यहेतु अनियोगिक संबंधानवपिनलस्यप रिचापकतया हेतुनावकसंबंधविषयतायाः कारणतावरेदक कोटिनिवेशेषयोजनानाबान्न कोविदोषः निासकेला भिधेयेत्यनेनगंगनस्यापिसं यह विश्व स्यैवेनि व्यासिघरको मावेलादीनामपिअभिधेयले नामितीनानुप्रकार समिनिसबनायरष्ठांतकथनंकिबलान्वयनुरोधेन वेत्सर्ववापिसापेपक्षनिष्ठाभावप्रतियोगितधिरेवाधस्तदावि शेषणानवच्छिन्ने निविशेषणपअवधिनतस्वसामान्या भावलामायनिषांअभावतादीनां ननु निरवपिनाका ६२ रसूतानासमनेयत्यनिशपसे त्यंनाभावाप्रनियोग्याकाशाभावलेनपसत्वेपिउपनयानियासिसंपवात्सकलानिधयनिष्ट नियर्थमेवाकेबलविषयतानांसमनयत्यपक्षेप्युपनयानिध्यासिंवक्तुंतदुपादानगप्रमेयतानुषंगसागबीजमहाव्यमिति। अ न्यूनविषयकताअनुमिनिविषयताव्यापकविषयताकत्वंसमनपसंघटकंगननुनिरवछिन्न प्रकारतानांसमनेपत्सनिवेशपले कथमुक्तोपनयेतिव्यातिः॥तस्पच्यासिबोधकलेननदट कहेतु सामानाधिकरण्यसाध्यसामानाधिकरण्यपदकाधिकरणानोहे वधिकरणलेनसाध्याधिकरणलेनैवनिवेशेताशाधिकरणवस्थाधिकरणासस्वास्वरुपन उपनयजन्य बोधे भानानु मिनौवमा नेन निरवचिननकारनासमनयत्याभावादित्याशंकांसाध्येनसाधने नैवचाधिकरणप्रवेशस्वीहत्यनिरस्यनित्यातीनि।अबसकला निधेपनि शत्यंगामा बामनियोग्याकाशाभाववदिदंद्रव्यमित्यत्राअनमिनो व्यवस्वरूपोनप्रकार साध्यानावपेदकरपेणैवमका रत्वादित्याशयेनेदं त्वामुक्तंगसाध्यतावच्छेदकरूपेणैवप्रकारला कीनद्रव्येतरा तिलघरकनयास्वरूपनौदच्यवभासनेरलिद्रव्यं हेतुरुतंगद्रव्यत्वेनहेतुःसिषाधयिषयान्यायप्रयोगापोगकथिनेनिअनुमिनीस्वरूपनो गुणत्वाघ भानेनउपनयबोधेनथानभाने नातिव्या सेरलग्नक तापनिरिनिभा उपक्कोपनये नियासिंनिरसितुंशकमनवेनिश एवंचानुमिनिविषयलोपनयनन्यबोधविष महान भेद यत्यार्निर पनिर पकभावभेदेन इनिनसमयत्यमितिनातिव्यापिरिनिगावहेलनिगमादालोकवानपर्वतोवन्हिमानमादित्या दिन्यायस्थलीयहेतुजन्येत्यर्थःगअन्यूनेनिफ्यगमनार्थबोधस्पसर्वस्यापिअनुमिनि विषयमानालिलेबाधका मावादन्यूवविषयकल मात्रोपादानेनिगमनवारणसंभवात् अननिरिक्त विषयकलमावश्यकमित्याशनान्यूनविषयकलमात्र वैयभिधानबोध्यम् । प्रतिज्ञार्थ सम्हालंबनमादायहेलनवारणाय चाननिरिक्तविषयकत्व सार्थबोध्या समूहेनिग हेतुजन्यबोधयादाय दीधिनिरीत्या तिप्रसंग दर्शयिसम्हालंबनानुधावन।अननिरिकविषयकत्वापादानेपिप्रतिताजन्य बोधहेतुविषयकत्वावपिनमन्पनाकमा दायरोषोऽ स्लीति नत्यागः॥प्रतिनि। यद्यपियतिचिनुविनिविषयतालसमव्यापकस्वविषयिगावकत्व वैयर्थह तुप्रतिज्ञार्थसमूहानबममादायहेलपार णायाननिरिक्तविषयकल स्पाचश्य कलादित्येकदारंभी व्यर्थस्तथापिसमूहालंबनानुमिनिसास्वोभावादायमादालोकवानित्यादौहेता वति व्याप्तदुपेक्षितंग असंभवापूक्तिसमुहालेबनानुमितिमादायगन्यूनता भंगायन्यूनविषयकत्वव्यारव्या बीनपूरयति।उपनये नि॥ दोषश्य मपियथाश्रुतनिकशननिरिक्त विषयकलकल्पयोध्यम्हेत्ववय वजन्य बोधविषयतायाआलो काध रतिलाधमा रालोकवानित्यादिप्रसिपलेवायवोपेसापूक्तिसमूहालंबन वोधमादायदूषणांतरमाहराएवमिनि प्रमेयादित्या कारकहेउवा ६३ क्यघट कममेयरत्येकदेशेइत्यर्थःगप्रमेयादित्या. दावितिहेवषयवर त्यनेनान्वयः॥प्रशिक्षार्थबोधमादायदोषरतफरोपधाननिचे शपिसुचारशनिसमूहालं बनानुपावनं मलिशाजन्य बोधहेत्वर्थविषयकलावन्निाजन्यतापर्तते शनिघोननायेत्यन्यगतजन्यको धेच पंचम्पर्थेप्रमेयभानेप्रमेयत्वस्यापिभानेनसाध्यतावशेदकीभतप्रमेयत्व स्वविशिष्ट प्रमेयवत्वविशिष्टप्रमेयत्वरूपसाध्य स्पप्रमेयरुपपलेवैशिष्याव गाहि बोधजनक वस्पप्रमेयादिति वाक्यपदक प्रमेयेतिभागेसत्वाइवत्यतिव्यापिरितिमाः॥ वस्तुत स्तुतादात्म्येनप्रमेयस्यसाध्यत्वेप्रमेयादितिहेतावनिव्यासिगअन्यूनविषयक त्वदलेसंबंधानिवेश स्यवस्यमाणसात् । न हेतु जन्य बोधस्यप्रमे योनिर्मितीवच्छेदक तया विविधर्मावछिन्नविशेष्यकत्व निवेश्यापिहे ताबतियापिः।।शक्यते वारयि लुमित्यतःलातरे व्यार तिमाह ॥ किंविदिनिापयन्यवक पालेवन्ततत्रकपाल रूपंघरश्ववत त्या वस्वरूपसमवायोम यमयघटितसांपानांधिकरण्य संबंधेन घान्यत्वविशिष्ठंघटरूपान्य तरतू कपालीयरूपघान्यनरदेवनाशान्यनरता वधिन्नज्ञान ताप्य घटान्यत्वस्थसामानाधिकरण्यसंबंधेनपक्षतावादकपटक त्वा वाधवारणायसमवायस्वरूपघटित सामानाधिकरण्यस्य साध्य ताघटक संबंधला साध्यता बच्छेदक संबंधेनमहतसाधारगाहिलपर्यनसखेपिच्यावृत्तिहाना यवक्ष्यमाणाननिरितविषयकवरसायवनस्यहेतुघासंबंधवंगस्वरुपासिज्यादवारणायनस्यैवहेलनाघदसंबंधलंची तं। तादृशहेतुमेवदर्शयनिरूपघटान्यतरत्वा वच्छिन्नांशेनिग हेववयवेचदान्यत्ववद्रूपघटान्यतरस्यादित्यादौ ननुके वल रूपघान्या र स्यैवसामानाधिकरण्य संबंधेनहेतुत्वमरिखसाशंम्पपदादि रुपस्याप्यन्य तरांतर्गततयासामानाधिकर ण्येन तस्यपरत्वा दोसत्वन व्यभिचारमाह। घटवादाविनिग घटान्यत्व रूपविशेषणप्रवेशेवत शिश्यंकपाल रूपवतस्य सामानाधिकरण्यसंबंधेनघनत्वादावसत्वान्न व्यभिचार ॥ ननुघयन्यख विशिष्टतपस्यैववाखरूपसमवायोभयघटित सामानाधिकरण्यसंबंधेनहे तुतास्तुकिंविशेष्यदलप्रवेशेनेत्यतआहाधर्मिभेदेनेनिग रूपमिन्नस घटस्यापिप्रवेशेने त्यर्थः॥विशेष्यस्वरूपघटान्य नरस्यघटमात्र विशेष्यलेषदान्यत्वं व्यर्थगरूपमात्रमात्र विशेष्यत्वपक्षविशेष्यकत्वनिवेश नापि वारणसंभवनीत्यत्सन्यानरपानम् ॥ तथा व्यभिचारावार कलेपिवन्हिमान् चन्हिमादन्यारत्ते रिनिवस्थामिनदानवैयर्थमि त्यर्थः॥पयन्यवंतुनहेनहेतु:सिपाधपिवायाअनुसरणापनेननुसामानाधिकरग्यनघान्यत्वविशिष्ट स्यैवहेतुलमस्तु एक्चरुप घटा न्यनर स्यैवघटान्यत्ववैशिस्यनरूपेण हेतुलसंपकिमन्य तरखेन रुपेणहेतुलेनेत्यारांकांतथा मानिसभायात्रा ६४ पिकपालांतर्भावेणघदान्य त्वविशिष्टनयानस्यानुघटत्वविशिष्टतयातस्यात्रुघवघटरपादोसवनव्यभितार स्यादितिम नसिरुत्यपरिहरतिघनान्यत्वे विधगन्यत्वविशिष्ट स्पेवहेतुत्वेनुसामानाधिकरण्य संबंध नापिनघट र पादौ व्यजिबारहलिउप लक्षितस्य हेतुत्वंबोध्यं विशिष्टहेतुके वनप्रयोजन मिनिन त्यागः विशेष्यतावच्छेदकस्यस्पघान्यनरलरूपस्यवृत्तीति। सामानाधिकरण्य संबंधेनसाध्यवेव्यासिरेवन संभवति तस्यरत्यनियामकतयसिमानाधिकरणाभावीयनसंबंधावपि नप्रतियोगिताप्रसिथ्येरित्युदाहरणा पायानन्यायरत्याशयः॥ साध्यतावश्दसंबंधेन प्रतियोगि वैयधिकरण्यघटिता याव्यासेनिकृष्टतयात तल्पउदाहरणसंभवनी त्या शयेनाह। व्यापक ला घटकले ति॥विशेष्य नावदकतापर्यासिपर्यत यारतिदानायाह । वन्तिमदितिपक्षमस्यविशेष्यता ननिविष्टेत्याशय हेत्ववयवहेलवयवैकदेशेन नित्या रत्तिधर्मवर न्यत्लादित्यस्यैवसमक्तेद्रव्यपदमनर्थकएचन्हिमदत्तिधर्माशर न्यत्वादित्य स्पैवसम्पत्तै पर्वतपदमनर्थक मित्यता हाअखंउनिगप्रमेया दाव्यत्ववदिति॥अत्रावाच्य स्पैव साध्यत्वंनतुवा-व्यत्वस्य नथासनिजन्यत्वपसकोक्त साध्यहेतु स्थलेश्त्य ननवाच्यत्वसाध्यकस्थल स्यैवपरामर्शतस्थलीय तीव्या रत्तिदानासंगतिः स्यात् ॥प्रपेयादित्य प्रमेयपद स्पलक्षणया प्रमेय तानबोधकतयावाव्यत्वबोधकलासंभवादावा-व्यस्यसाध्खेतुप्रमेयमानस्यापिवा-व्यतयासाध्य बाधकलंसंभवती तिभावाअप्रमेयाछा व्यवसमानाधिकरणधर्म:साध्या अन्यथा तेकवाक्यतां भावनन्यायानवतारात्॥प्रमेयायत वदित्यत्रपाटेवायलेप्रमेयादित्यस्यान्वयेपिनस्त तादात्म्पसंबंधेनसाध्यतवैवचहेतु वाक्यार्थचयइतिताहशधर्मस्पसाध्यत्वा नुपगमेपिनसतिरित्यपिसंभवति।।पक्षतेति।प्रमेयहेतुत्वंप्रमेयंप्रमेयादित्यादौहे तुवारणायनिरूप्पनिरपकभावनिवेशः॥ नन्वत्रसाध्यताव्दकचैशियनिवेशोत्यर्थः।स्वरूपसंबंधेनवाच्यसाधकस्थलेहे वाचति व्यापिवारणायसाध्य नायवेदक संबंधे नसाध्यप्रकारतायाएवनिवेश्यत्वात्मनबोक्तसंबंधनिवेशेपिपंचम्पर्थेप्रत्यर्थस्यनिरपितत्वसंबंधे नवान्वयानसंबंधेन प्रमेयादायसाधकेप्रमेयादितिहेतावितिच्यातिगतस्प्ररुतपक्षेसाध्यतावदकीतानिरुपितत्वसंबंधेनसाध्यवत्वबो धकत्वादितिसाध्यतावदक निवेशअवश्यक इतिवाव्यम्नत्संबंधस्पर त्यनियामकतयातत्संबंधावदिन प्रतियोगित्वाप्र सिध्यान्यायस्वाभावादित्याशंकानिरस्पतिसंबंधविशेषश्चतिगमरुत्यर्थःसाध्यननुज्ञाप्यत्वंप्रमेयंप्रमेयत्वादिसादौ खरूपसंबंधकालि कविधीषणताभ्यांसाध्यसाधनभावहतावनि व्यात्मिानस्वरूपासिधिःविषयतायाअनित्यलावासमा P नकालीन लेस्वसाधनताघटक संबंधवानांतसाध्यतावशेदकसंबंध निवेशआवश्यकर तिवैवाउत्तरदलासत्वात्मनन्क्त स्थलीयहे तो साध्यतावशेदकवैशिस्य निवेवाच्यात्तिनसंग-व्रतेयताप्रमेयादित्यत्रप्रमेयपदंलक्षण याप्रमेयतान परंजन्य सा नविषयत्वपंचम्मर्थस्तदेकदेशेजन्यलेप्रमेयज्ञानरूपसाध्यवैविध्य बोधकलेपिपक्षता व छेदकीभूतविषय ना त्वा वरि साध्य वत्लाबोधक त्लादित्याशंकता यदिवेनि।परंपरासंबंधेनस्वजन्य ज्ञाननिरपितसंबंधेना व्यातिरिति केविवपूर्वप्रमेया दाव्य त्वमेवसाध्यंप्रमेयादित्येव स्त्रप्रमेयपदस्पप्रमेय ज्ञानपरत्वे पिधर्मिपारतंत्रण प्रमेयस्यजन्यत्वेपन्वय इत्यभिप्रेत्येदमित्याहुः। इनरेनि॥ साध्यत्यर्थः॥पक्षतावदके विशेष्यतावदकनार्यालिसत्वेनेदंगत निवेनपक्षनिविशेष्यताजिनलेनाप्रकारला याविष्यतान्यत्वनियमात नाहशेनिगपक्षनावशेदकलकारतानिरपिन विशेष्यतायाअनिरिहत्तमनेनड्नेहोपिनिवेश्या अन्यूनविष यकला वपिनजन्यतायांनाशमुरव्यविशेष्यक खानपिनलवानिवेश्या पूर्वमननिरिक्त विषयकत्वानुपादाने यंपदानुषंगपक्षे निगमनेव्यारत्तेरक्तलादिदानीं तनिशेपितोषनादायमेवेत्साहातावस्थ्यादिनिगनप्रकारतापपेदकतापर्यासिनिवेशणन्त्रि गमन व्यारनिरित्सनाहअन्यूने निगनिगमनबारकंप्रकारांनरमपिनिरस्यनिएतेनेनिअनंना पानिलंगअघटकलं स्वविषयेनावरन्य प्रतीनितिनदिषयिताकअव्यापकत्व मिनियावान विषयितायाअनथात्वाताअनंत पातिवातजन्य नानवदकत्वाचनवनाश विषयना बन्यत्वस्यताहशप्रनिलाजन्य बोधस्यैवस्वरुपयोग्यता मादायहे नावनियासिरिनिनादृशावगाहिलात्मकान्यूनविषयकलावधि नजन्य ना निवेराअवश्य कहनि वाच्यंगजन्यातायां गुरुजरनाशावपिनत्व निवेशमपेक्ष्यलाघवनाशविषयत्वामवचिनवनिवेशेनै वविषयतातनमुरव्यविशेष्यत्वावहिलजन्यताकहेतुवारणसंभवान।यथासन्निवेशेऽवैयर्थपिनदलस्यअननिप्रयोजनकत तयान्यूननानु हारादिनिगयवसकलाभिधेयरणिधर्मवदित्यादौविलक्षणेतिगवलक्षण्यनिरवधिन्ननथाच नाविषयमानि पितनिरवधिनावदकत्व शन्यधर्मनिरनिरवपिन्नावदकनाकविषयनासन्यत्वमर्थः॥प्रमेयावधिनविषयवारणयविनायवलक्षण्य निवेशनिवनाशधर्म निष्ठनिरवछिन्नविषय नान्यत्वमेवास्तु॥पनलप्रकार तानिरूपितविशेष्यतामादायासंभवानाधूमादालोकवानित्यादि स्थलोयनिगमने व्यास्यादिविषयनासत्वादार द्रव्येनिनिगमनबोधेअबाधितत्वादिभाननास्तीत्याशयेनेदानचनिगमन वारणायनथाविधविषयतावरे दकनान्यावधेदक नाकविषयमान्यत्वमेवास्तुमच्यापकनावदकत्वावधिलवन्हित्यविषयनायास्ताहशदव्यत्वविषयतान्यत्वादिति वाव्यम्।अन्यूनविषयकलवैयर्थ्यानउक्तनिधूमादालोक वानित्यादिस्थली येत्यर्थः।यदिविषयविशेषेप्रनिताजन्यबोधानानसर्व WINE संशयविरोधिविषयनातरातार शनिश्वयानिवर्ससंशयप्रसिधेराताहत्थं वेति॥ नान्यूनपदयात्त्यसंगनिरिनि॥अत्रेदंबाध्यापक्षताच च्छेदकावछिन्नविशेष्यतानिरपितसाध्यतावच्छेदकावविन्न प्रकारलानिशरच्छेदकता क प्रतिबंधक तानिवेशनेमादालोकवानपर्वनीवन्ति मानिनिप्रतिज्ञायामयात्मि-हेतुलंधूमीयनवेत्यादिसंशयस्यतनिपिनमनिबध्यताइन्यत्वात् ।उत्तर कल्पिचपर्वतोवन्मिानित्यादिन निसायाम पिपर्वतत्वावपिनविशेष्यता निरूपिनवन्तिसंबंधावविन्नप्रकारतानिष्टावच्छेदकताकप्रनिबंधकतायाएवलक्षण घटकतया संबंधोवन्तिमात्र वेतिसंशयस्यतनिरूपिनमनिबध्यतावरन्यवातावं सायना वोदकावपिन प्रकार नानि पिनपक्षनावपेदकावधिन्न विशेष्यत्वावछिनमानबंधकवाघुपादाने प्यूत्वा एतादृशोषवारणायेवव्यापकत्वंरूपमवपिनत्वंनिवेश्यं नत्वंन्यूपयाट त्यसंगनि परिहारायति अथदीपिती कारोक्ता न्यूनपदयात्त्यसंगनावपिनसतिगधूमादालोक यानित्यादीप्रतिज्ञा हेतुभ यार्थबोधनिष्टत्वर्थविषयक त्वावचिनजन्यना निरुपिनजनक नाच-वेदक विषयिनानिरूपकवर्णसमुदायत्वमादायहेतु मात्र नियासेरिणायस्वयमन्यूनविषयकत्वा बपिनजन्यनानिवेश लालार्थनपातसदोपादानस्य वक्तव्यत्वादिति चेन्न। एवमपिस्वरूपसंबंध रूपप्रनिबंधकतावदकनानिवेशनेधूमा दालोकवा-पर्वनोचनिमानित्यादिप्रनितायामच्यासारत्वात्मनिरुक्ताव-व्यदकना निवेशकेवल प्रतिज्ञार्थबोधवत् प्रतिज्ञाहेत भयार्थ बोधस्यापिततिानतिरिक्तविषयलाभावेनदर्शितातिच्यातेरसत्वाच्छन नाहशविषयत्वावचित्र प्रतिबंधकतानिरूपिनब ध्यतारन्य संशयप्रतिबंधकनाव-च्छेदक विषयिनाइरन्यत्वमेवकुतोनहताअवछिन्नवस्वरुपसंबंधविशेषतथासत्यनाहा -प्रामाण्यज्ञानानादिनानश्वयत्वानिवेशेनचलाघवान्गमादालोकवानित्यादिप्रतिज्ञायाश्चसंग्रहार्थविषयितायां स्वाश्रयत्व स्वानाश्रयविषयित्वानिरुपकत्वोभयसंबंधेनप्रनिबंधकनावोदकलवस्यैवनिवेश्यत्वादित्यन्यूनविषयकत्वंन्यर्थमिति चेत्र। नथासतिनिगमनेऽतित्यासे॥वन्तिान ज्ञाप्पानवेनिसंशयस्यताहशाप्रतिबंध्यत्येपिउक्तसंबंधन नलनिबंधकतावदकत्व त्याविषयतायाअभावात॥धूमतानताप्य वन्ति मान्नवेनिसंशयप्रतिबंधक नायाश्च नाहराविषयत्वावछिन्नत्वात् । यदिवप्रति बंधकतायांनाशाविषयिखानत पानिविषयित्वावपिनत्वं विशेषणमुन्यतेनदासिरमन्नमिनिन्यायायानाथकारोयापकल रुपमवधिन्नल मन्युनविषयकत्वावविन्नजन्यतांव-यावकारैवेनिनकिन्चिदेतातनिवर्नकतानवदकविषयित्वालोननिगमन वारणमिनिनचन्दकविषयिनाइरन्यखमुक्ताव्यापकत्लेनिनाशनियतव्यापकपनिबंधकलरन्येत्यर्थःगसमुदायस्पेतिग केवलपक्षविषयकवस्यास्यत्वशथिवीवमेयत्वादिनापक्षविषयक ज्ञानसाधारणतयाताशपक्षविषयकनिश्चयत्वब्यापक ६७ प्रतिबंधकलाप्रसिधिरित्यर्थः॥इत्यंचग्रंथदूषणस्यानिधानीयवास्वपर्दयाइराशाबोधमादायलक्षणेसंगमनीयंनाहशक्षा दबोधपरंनिगमनजन्य बोधरतित्वविशिष्ट ताराप्रकारनामादायदूषयतिताहरोनिनिगमनादिनिनिगमनजन्यबोधीयसाध्यादिवि षयतायाअन्यकामा वाव्यात्मविषयकत्वकल्पहेलते नियालिर्शकांपरीहरtतंकल्पमयतारयति।सत्संतस्पेनिनिगमने बेति।। तथा चन्यूनविषयकवनिर्वाह यदूपनिनिचय पावनिप्रकारका निरूपितमातहेतुमकार नानिरपितमहनविशेषता नाराजन कलाया स्वरूपसंबंधरूपावदकत्ववदित्येवोचितंनिश्चयत्वाद्यनिरोनेलाच वादितिना-व्यम्।। चन्तिसमानाधिकरण करणधमका लीनपर्वतोचन्हि मानधूमादित्यादौतथाविधा साध्यसामानाधिकरण्य लावन्दिछन्न प्रकार ता निर पितपक्षविशेष्यतामादायातिव्यासः ॥अभावस्याअन्वयव्याप्पविषयकलव्यतिरेक व्यास्पविषयकत्वाशया केबिउप्रानपक्षविशेष्यता निरूपित्ताध्यता व पदका वछिन्नधर्मिता निरूपित्यति विलकारतावर न्यत्वमनतिरिक्त विषयकवानपर्वतोधूमात्यूम मागभावाचावन्ति मानभूमादित्यादी वव्यासिस्नजन्य बोधस्सनाहराशाप्पत्तप्रकारताकलादिति वाच्या साध्यतावच्छेदकपर्यासधर्मिनाव-वेदकता निवेशात एवंचताह राधर्मिताखेनननिरूपितप्रकारतानिशानाच्याप्तिः।यधयिनि गमनेता प्यत्वप्रकार तानिरूपक त्वंसाध्यमितात्वनैवनपक्षविशेष्यता निरुपितसाध्यधर्मिनाला किंचपक्षविशेष्यतानिरूपिनसाध्यधर्मितालमप्रसिधतथापिपक्षविशेष्यतानिर पितनिष्ट साध्यधर्मितात्वनिवे शानदोषः॥निगमने वैकत्रयमितिरीत्यानवन्हीत्वज्ञाप्यत्स्योर्भानसंभवानिवदंतिाहेत्वजन्यवघटितनिर कौतनोदाहरणादिव्यासति मूलानुरोधादगत्या व्यापकत्वमेवानुगमनीयंग अनयास्पगमेपिनमूलसंगति स्कुत्यनियद्यपित्यादिनानातिप्रसंग३त्यनेने तथा तल्पयोयोधूमवान्सावन्हिमान्यथापनइत्युदाहरणं नस्वीकार्यअन्यथा नस्पतिर तान्यून्यू नविषयकत्वनव्या तिबोधनात्सर्याआवाद तिच्यासारत्लाथानादिनि।अतएवानपदसिषाधयिषाधीनन्यायप्रयोगानुपगमेवश्यति। सिपाधयिषेतितदुपगमेनुअनापत्याउदा अनुगत व्यापकलाविषयकलेसयुन्यूनविषयक त्वंवानिवेश्य मिनिभावः।न्यायांतर्गतत्वोपेक्षा बीजमाहात्वंनेनि। नस्पचरपर्चनरनिललामेनप्रानपक्षरतित्वलाअइसनोविशिष्टनितिकृतिविशिष्टा लोकत्तिनुश्रुधारनाककृत्तिःशाबोधेबुल्यवित्ति वालाप्रसरेपिमानसस्तब्दोघइत्यावेदनार्थार्थतइत्युक्त॥अर्थतइतिगप्ररूनसाध्यव्यासिविशिष्ट प्रतिपक्षवृत्तिचनाशगमकला भाषयावकनयानथाविधगमकतामानसेप्युपयुज्यते॥इदमुपलक्षणनाशास्थले संदेहाभावान्यायासंभवोपिद्रष्टव्यःसधर्मेति। एनेनव्यासिविशिष्टस्या लोकादेविशिष्टपसारतिलकानुव्वेदाधेला कांसेनिसूचितगतस्साआकाक्षाःउक्तरीत्यापनयाकांसासत्ता हरणाघटकलं ६८ दाह॥उदाहरणमात्रेनियात्मिभानस्यैवतत्प्रयोज्यत्वावगएनएक दानव्या सियाभिधान मितिदीधितिकारीतनश्चन्वयति। अन्वय व्यतिरेकादाहरण कांक्षाजनक शारज्ञानजनकवयवत्वरूपातलक्षणहेतुलक्षणापक्षसपलसनोविपक्षासनोहे तो चनमित्येवरुपंगअन्यथेसादिना दोषकथनेनातरवेत्यादिनाहोर्षातरकथनमसंगतमेत्या काचारयति।अतरवेनिग नन्दिति।अयं गौरिनितिज्ञायागोसाध्यकत्वंयदुक्तं तदेवदीधितिकारः स्वयमे वद्रव्यतीतिनन्पित्यवतारणनास्पयींयाराप्रतिज्ञा वाम्यागोतलोप स्थितिस्तखगोखस साध्ययलस्यंभनागोत्वादेरियंसंगतमित्यारांकानिरस्यतिततिननुप्रतिक्षायाःसाध्यतावदकरपेणसाध्य भिन्नदंबोधकवाद।अन्यथानामार्थयोरितियुसति भंगापोगनाशदंडानुसाध्यनारदकरत्यारायेनशंकतेयपपीति प्रतिज्ञायाइतिरकाभेदार गादिशाबोधजनकत्वे पीनिशेषः॥अनुमाने विलंबा-मानसाधावन।दशस्थ लेतासविषयीभूत साध्यता व हेदकोपस्थितिमादायतायोजकस्यापिनिजासानिवर्तकत्वमुपैयाअनन्यगतिक स्वादपदार्थातरंज्ञानज्ञाप्यत्वा इतरस दार्थप्रकारकशाबोधप्रनिस्वातंत्र्येणोपस्थित कारणलेपिससंबंधिकस्थलवदनुभवानुरोधेनैनाशस्थलेपिकनिउपस्थितेरप योगरत्युबत्ताचप्पाहारदमिनिमनपदार्थनिरान्वयित्वासंभवप्रयोजअन्यथावाधाप्रतिबध्यनापत्निानथा-वगोतस्पजानिरू पत्तेन स्वल्पनाभानेखरूपनो भासमानपदार्थप दार्थानरस्य सानज्ञाप्यत्वस्यान्वयोन संजवनीत्यर्थः।इदंतुबोध्यपरार्थतावरेरक जानोइनिजातिपदमुपाद दनादीधिनिरुतैवस्वरूपनो प्रासमानतयाईतरपदार्थान्धयोडचिइत्यत मितिभट्टाचार्याणं पुनस्तत्कथनमनुवित्तमिनिनिहिजोतः किंचिद्रूपेण मानमप्रसिधयेनजानावियुक्ति मात्रणस्वरूपनोभासमानत्वलभ्यतेनि महानार्याणांनतकथनासंगनिः॥एकवाक्यता तानहीने प्रत्येच्यारव्यानादे रुपयोगादित्य न्यावन्तिमनहनिप्रिनिज्ञापनययोरेकरूपावधिनसाध्यबोधकत्वानयमात्राद्यमित्यस्वरसस्त्वनाय।सवनदस्यास्यस्मि नितिमतुनिसत्रे स्यात्मिन्नित्यनेननाविकल्प्लेयोनर क्त्यप्रसंगातून चसंबंधवान् संबंधावपित्राधिकरणत्ववावेथगथौनाह शाधिकरण तायाःसंर्वधरूपत्वात्तस्मान्मनुपोभेदसंबंधोनान्वयप्रयोजकाकांक्षाघरकतामात्रस्यापिलामायास्मिन्नितिनत्रोक्तंगतदर्थव समनियादतपदोपस्थाप्पाधिकरणभेदसंबंधेनान्वयार्थबोधकान्यनुप्स्पादिनि।चैत्रोधनोत्सादावस्थेत्यर्थमनुनासिस्तित्यर्थेइतिप्रमा दश्वसंबंधसंसर्गकशानानुपगमपरः॥अन्यथा वैवानधनात्यादौ सत्यनियामसंबंधावछिन्नानावप्रत्यपापत्तेःगपनियोग्यन्वयनत्वात् ॥ यसंबंधपारतंत्र्येणतत्संबंधेनवन्ति मानमभिप्रेत्येवमणिकतानिरक्तान्यूनातिरिक्तविषयकवनिवेशनेशपूर्वपक्षानवतारोवेनिग वन्नः। पर्वतोवन्तिसंबंधीनवेनिसंशयस्यपक्षेसाध्यता च छेदक संबंधेनसाध्यवत्ता निर्णयानिर्वर्त्यस्यनिवर्तकलाद व्यासायविषयविशेषेनिय -- मता संयोगसंबंधावविनतर्दकुराभावरूपवाधग्रहोत्तररुवपक्षेतदकुरसंबंध्यभेदबाथरूत्रप्रतिक्षायामन्यूनविषयक बोधजनकत्वासखनायासेश्वएनेनमास्यविषयकत्व रूपाननिरिक्तविषयकलनिवेशोपिनशंक्यः॥एवंपाकहनियानित्सादी भावलता निरर्थकत्वत्यम् ॥नेदस्यविशेषणनाविशेषणपसोशविशेषणत्वा दित्यचयः। एवंनस्येत्या दावपिशाबोधस्य भदाश्रयत्वप्रकारकतयानमित्यपेक्षयाएलसण्यपरंचपंचम्यभरनरनियोगिकलप्रकारकनयेत्यादिक मूल्यम्। एवमन्या भेदवनोहतरेभ्योदवतोरनरक्षेदवतीत्यादिप्रतिज्ञार्थबोधः॥अनुषंगपक्षेनेतराणीतिप्रनितार्थबोधश्चद्रष्टव्यःगया शपक्षोपादानप्रयोजनं यती मितिगप्रनिशान्य बोधजन कलस्यप्रतिज्ञातआत्माश्रया दाह॥अक्वेतिगबोधेनिगप्रतिज न्यतेन नाशबोधपरिचयस्तजनकलंप्रनिसावंगतथावदीधितिस्र्थयाापक्षकेत्या रश्यसंप्रदायसिहारनपरिचायकमिति भावःगएचनिनिधनभिन्नमित्यादीप्रतिज्ञार्थबोधानांविशिष्योपादानचेत्यर्थः।अन्यतमलेनानुगमः॥सफलोभवतीनिशेषः। अन्यथाप्रनितार्थ वनानुगमय्यनाशार्थविषयकशाबोधानिरहँसंशयानिवर्तक प्रतितार्थबोधजनकत्वमित्यवसम्यक्लेअ न्यतमत्तनिवेशोत्यर्थरवस्यादिनिभावगएकेनिग विभिन्नसाध्यादिस्थलीयप्रतितासाधारणमनुगतलक्षणंनुनास्वरदानीमेक्रधर्मा वच्छिन्नसाध्यसनिखिल प्रतितासाधारणलक्षणमप्यनगर्ननिर्चतुमशक्यमेनेस्यादनोऽन्यतमत्वनिशेनमित्सर्थकूटपटिनधर्मस्पेतिग नाशकूटवसंशयप्रतिबंधकत्वसामान्या भावविशिष्बोधनिष्टस्यता शबोधनिष्टवस्यमाणजन्यतानिष्टसमान्यतमत्वसत्यर्थःगनाहो निान वाक्तरीत्यानाशायनमबोधनिष्टनिवर्तकलकत्वसामान्याना ववरसंशयस्याप्रसिधेगएतादृशान्यतमत्त्वव्यापकप्रतिबंधकता निवेशपिनसंभवतीतिवाव्यम्॥तादृशताशविशिष्टार्थनिश्चयत्व्यापकतात्रयप्रतिबंधकत्वासामान्यानावस्यपर्यवसितव्यापकताोद न्यतमन्याता वभिन्नवघटितस्यकिंवाना शनिश्वयत्वव्यापकप्रतिबंधकतान्यतमनिवनकताकलसामान्याभावस्यम निबंधकताभेददेवभिनवघटि तस्यापितलाशन वैवमपिनादृशताहराबोधभेदकूटवभिनव रूपेनियंथासंगनिरितिकाव्यम् अन्यतमत्वस्य स्वप्रतियोगितावदकोद प्रतियोगिमापादकरूपत्वात निव_वसामान्याभाचस्पनिय_तनिष्टान्यतमत्वावविनाभावरूपत्वान दियसंगत्यभानात वस्तुतस्तुनाह शबोध-प्रनिशार्थमात्र बोधललितेनैवान्यामतघर करनिअन्यतमनिरूपिननिचरीत्वसामान्याभावनियथाश्रुतमेवसम्यक नवसनि वर्तकतान्यूनवृत्तितादृशमाहवानिश्चयान्यनमत्तिक लनिवर्त्यवसामान्याभावी नार्थ संशयविशेषणा एवं चततव्यक्तित्वेनसंशयानामुपाराना तत्तनिवर्तकत्वकूटनिवेशान्नानुगमइतिमान्यम् तथापिसंबंधीवन्हिमानवेतिसंशयस्यस्वपदेना दान संभवादयासः। तादृशेनिन नाहना ...--- - ताहानिश्चयत्वव्यापकनिबंधकतानिरूपिनप्रनिबध्यत्वाभावास्यवेत्यर्थःगअन्यतमेनापीतिगअन्यनममध्येकेनापीत्सनाशकूट लागएतेनताह शवोधनिवत्येवेसतिनाशशाबोधनिवर्सत्वंयचन्यतम निव_लंतदासकल संशयसंग्रहण संभवश्त्यपास्तम्। एतेनेतिव्युसत्तिबलादेवसामान्याभावबलादपिकारवैय्यर्थ चेत्सपिबोध्यम्॥अन्यतमत्वघटितलक्षणं तुभेदादिसायकरथलाचादरणीय ऋतुवन्यादि साध्यस्थलेपितत्रतादृशशाब्दबोधानिवरीलंशयानिवर्तकबोधजनकत्वस्येवसम्यक्त्वात् ॥अन्यथानाशाक्यधान्यतम लाप्रसियाऽव्यासिरित्याला विशेष्यदलेइतिगअन्यनमबोधदले रत्यर्थःगधूमादालोकवानित्यादीप्रतितार्थविषयकनिश्चय त्वयापक प्रतिबंधकनाक त्या भावावनिवेश्यननुतकूट पर्वतोवन्तिमाघमादित्यादौन्यूनविषयकत्वमपिहेयमिति बोध्यम्॥अत्रयापदसा ध्यकाइत्यादिपस्चिापकघटकस्यप्रातपक्षसाध्यकार्थकलेएवतंत्रयादृश रूपावचिन्नपक्षेयाशरूपावचिन्नप्रकारकबोधला भामनिवर्तकतान्वयिनांजनकतावपिनांचबोधानांताशरूपावन्निसाध्यपक्षविषयकवलाम इतिप्रथमतःपरिवापकप्रविष्टयोः प्ररूतसाध्ययोःप्रत्येकंप्रयोजनमाह बन्हिलेनिपक्षतावोदकावधिनत्वानिवेशेपटवडूनलसमान कालीन पर्व नोवन्ति मानिनिसा ध्यनारदका वछिन्नत्वानिवेशेपर्व नोघट वद्भूतल कालीनवन्तिमानिनिचवोधेरत्यर्थःग संशयोपीतीतिसंशयाप्रसिधाहेमानन प्रकृतपक्षसाध्ययोरेकतरस्पनिवेशेताहशादत्वावधिननिवर्तकतानिवेशेअवचिन्नत्वंव्यापकलमेव वा व्यावंचना शबोधव्यापक निवर्तकतायाअप्रसिधेरेवाभिधानीयानतुसंशयाप्रसिपिरिति जानियतकनायास्वरुपसंबंधस्पावपिनत्वनिनिविष्टमित्यभिषाया तामागुपदर्शितएवातिप्रसंगरनियोजनारहिसायोपवयस्थवन्तिच्याप्यधूसाध्यकप्रतितार्थबोधजनकत्वाइनिंसाध्यकन्यायां नर्गतत्वाञ्चप्रनितालापतिरूपोऽतिप्रसंगाद्यर्थः॥नताहशान्यतमबोधजनत्वमेवारतरत्सतआहाअधिकंखितिअसततपेति। पर्यास्पनिवेशादिनिभावःगनिगमनादीत्यादिनानतिरिक्त विषयकलपटकसाध्यतावशेदक संबंधनिवेशयाइत्तिस्थल स्यहेतुलंम मेयंप्रमेयादित्यादौहेत वयवस्यपरिग्रहसंशयाप्रसिरिरिनिगन निगमनानियालिशंकाया अनरकान इतिवाचम्गदत्ता तरलातायापर्वतत्वाधवछिन्नविशेष्यतानि पिनप्रकार नानिरूपिनवन्दित्वावधिननिर्मनायाउपादाननिगमनजन्यबोधी यताहरावन्हि त्वावच्छिन्नप्रकारतयाअपिवति सावदिनविशेष्य नाखेनवरूपसं बंधपनिवर्सकनावदकत्व मितिनानिग मनार्थघटकच्यास्मादिघटकैकपदार्थेनथाविधापरपदाभिावसंशयस्पवन्हिसंबधीवन्तिमान्नवेतिसंशयस्य-चताहशनि श्चयतावछिन्नानिवर्त्यवान विशेष्यदलंग तादृशशादबोधान्यनमदखांवन्तित्वादिनिगर्वमकतरधर्मावपिनविषयताकत वनिवेशेदोषउक्तअयंवधर्मयस्य प्रत्येकावपिनविषयनयोनिवेशतिभेदः॥यापूर्व मे कतरधर्मावछिन्न विषय ताकत्वावपित्र निवर्तकता याइदानीचताराविषयताकत्व व्यापकनिवर्तक तायानिवेशप्रतिभेदःनवनेदसंबंधेनसाध्य किरिशिष्टपक्षविषयमवर पविशिष्टविषयकत्वमेगानतिरित्तविषयकत्वघटकबोधविशेषणमिति॥श्चमसाधारणनिरूप्यनिरपकमानापनविषयिनाशालिखेनवो धानांनिवेशस्यपलेयारा विशिष्ट वत्त्वबोधिकाइतिग्रंथनदीधिनिल तांप्रदर्शन वैयर्थमित्साशंक यद्यपीतियारशविशिष्टार्थबो धजनिकाइयुक्तावास्त वविशिष्टविषयिनाशालि बोधप्रदर्शनेजनरुतालयिबोधेपिपास्तवविशिष्टविषयिताशालिवला माइसंभवतुं भूमिकामास्ययतिगतथापीत्यादिनाहेत्वर्थमात्रविषयक बाधोपादानेनस्य वास्तव प्रतिताविषयकवेनान्यतमांतर्गतत्वाभावीत समूहालंबनानुसरणन्यायाचयवसमुभयघटनेत्यादिविशेषणपटितमित्याशयेनहेत्वंततनिवेशमनिप्रेयवहे ताचियुक्तम्गएक देवोपतिव्यापिमाह।प्रतिज्ञाजन्यनिगएकदेशे चेतिगप्रतिज्ञाघटकेधूमादिति भागेआलोकनानितिभागवन्हिमानितिभागेवेत्यर्थःगमन थात्वादिति। येन रूपेणविषयितायाभवछेदकलंतस्यारतेनेवरूपेणस्वरूपसंबंधरूपाचऐदकतयानिवेशः॥अन्यथाविशिष्टवि पथिनानिवेशकर्थतास्यात्तनिवेशेप्पग्निमायायोग्यतायानिन्तिपर्वतपदपर्व नोचन्हिमानिनिवारपवारणायावश्यकत्वादिनि बोध्या वैयमितिपर्यास्पुपादानेवनिगमनजन्यबोधस्याधिकारगाहित्यतयर्थस्यादिनिभावन पर्यास्तनिवेशेधूमादालोकचा पर्वतोचन्हिमान्धमादित्यादीप्रतिज्ञाहेढसमुदाय तिव्यापिईचारेवनाशवाक्यस्यजन्मविशिष्ठवेशिस्यावगाहिबोधनिष्टहेतुत्वर्थ विशिष्प्रतितार्थविषयकत्वावन्निनन्यतायाःप्रतितार्थविषयकत्वावदितयातनिरूपिनजनकनाशालिवादानचनाशविशिष्ट वैशि स्यबोधोनानतिरिक्त विषयमा चन्निधूमज्ञानताप्पानवेनिसंशयस्यैवप्रतिज्ञाद्यर्थबोधानिवर्त्यनयानिवर्तक त्वादिलिचा व्याएवमपिधू माइन्मितःसधर्मापर्वतोचन्तिमानधूमादित्यादोहे त्वते तिव्यास विशिष्टवेशिस्यावगाहिबोधनिवर्त्यत्वस्यवन्हिधूमशान ताप्पानवेति संशयसत्वननदनिवर्त्यलंशयानिवर्तकत्वस्यासतलादिति चेन्नम्पएकमपिताशप्रतिज्ञार्थविषयक निश्वयत्वव्यापक निर्तकतान्यस्य व पर्वनाधूर्मशानज्ञाप्पवन्दिमानवेतिसंशयस्पनियतकनयवादोषादितिनपर्यासिनिवेशअनश्यक इतिगननुधूमावन्तिमसर्वसधर्मापर्वना वन्तिमानधूमादित्यादौहलेने तिव्यात्सितविशिष्ट वैविक्षस्थावगाहिबोधनिवर्त्मनायाउक्तसंशय क्षनलादितिचना उपनयानुत्थानेन ताशपतिज्ञायाएवामत्वात् ॥ ननुपर्वतो कन्हिमान धूमादित्यादौहेत्वर्थविशिष्ठप्रतितार्थविषयक बोधजनके हेत्वं नेऽनि व्यासिरेवनास्ति साध्यता वरदकेप्रकारतावदकतापर्यात्सिनिवेशादिति चेन्न।अनतिरिक्त विषयकत्वदले नेवधारणालासतिरपिननिवेश्यनरत्यति प्रायात्॥अयासेरपीतिसिषाधयिषाविरह कालिनबोधजनकेइत्यादिःसिधेःप्रतिज्ञाजन्य बोधस्सअप्रतिबंधक लेपिअनुमित्य प्रतिबंधकलेपि॥पुनःसंशयत्वनिवेशवैयर्थ्यशंकते।नयेति। तस्याःअनुमिततस्यापिप्रत्यस स्थापित प्रनितार्थनिश्चयसलेपितञ्जेदव्या प्प निश्वयादिनाजनित दप्रसेनापनिबंधकता कान्यलबोय। ननुप्रतिबंधक त्याभारस्यैवनिराः सम्यक् ॥ प्रतिबंधकतावदक विषयतापर्यंत निवेश संभवावन्हिमत्वा धनऐदेन घरामारावाहि ग्रहणन्तिमलादौघदयासर गाहियदेणारासहिनस्यप्रनितार्थ बोधस्यपर्वतोघटवाल वेनिसंशयनिवर्तक लात्॥यायलसकेवलान्वयितयाग्रा त्याभावाच गाहिले नागमेनवतत्तभावावगाहेलेन पनि बंधकलनिवेशसंभवात्प्रतिबंधकलाभावनिवेशेवबोदकधर्मदर्शनवर न्य कालानप्रतिसाजन्यबोधमादायलक्षणसमन्वयसंभवा दिनिमेवम्॥जान वैशियानवन्दिन्न प्रतिबंधकतायाएवोपादानात्॥परेतुनाशसंशयप्रतिबंधकलाभावविशिशप्रामाण्ययहाभारनि वेशाताहश निगमनयुदासगनवेप्रत्यक्षसामान्योपादाने पिनासबोधानिवसविशेषदर्शनकालीनविपरीतनिश्चय स्याप्रतिबंधक यदि शेषन कालीन ज्ञानंतस्वरुपयोग्यसत्वेनलक्षणसमन्वयसभा संशयपर्यतनुधावन वैयर्थमितिचा चम्॥विशेषदर्शनकालीनस्वा र्थबोधननकलमादायनिगमनानियासिरतलाशप्रतिबंधक त्वा भावविशिष्टाप्रमाण्यवहाभावविशिह विशेषदर्शनाभावविशिष्टबोधन - नकलत्वस्यवात्ययासंशयपदसार्थस्यादिति प्रतिबंधक लाभावनिवेशपसरोचयतीअत्रसंशयांशेविशिष्टभेदटकूटनिवेशमपेश्यप्रति बंधक तायांनाहशनिश्वयत्तावदिन्नवनिवेशेलाघवमादर्शयतिअत्रेत्यादिनाअनवछिन्नत्वमव्यापकत्वतारशनित्रयनिष्टभेदप्रतियोगि तारकऐदकत्वकूट कटोपारानप्रयोजनंस्कुदमेवास्वरूपसंबंधारपिनत्वा भावनिनोविशेष्यदलयर्थापत्तेःगसंबंपोवन्दिमानवेत्यादिस वायप्रतिबंधकता मादायाव्यासेश्नत्तानंबोधः हेत्वनादीतिगनिगमनपर कहे तु आगनितु नार्थ तवान्यूनविषयक त्वाभावात्मकेविनुअमामा व्ययहाभाव विशिय नाहानाहशशारत्वव्यापक प्रतिबंधकनाकान्य संशया प्रतिबंधकत्वं निरतशारखान्यापक संशयप्रतिबंधक स्वाभावाचायुक्तः ॥अनालार्यनिश्वयत्तयोरनिवेशनलाधवादितिपरिषुक्तेिषामनुपश्वामिनि नमितिव्युत्तत्तिविरोधःमिनिपदस्पशाब्दषनावाचालानता शबोधादेरपिनयमनेसंशयादिरूपन यायथास्थितस्यैव नायरत्त्वाचा धूमावालाकवानिसादिस्थलीयेत्यर्थःगननुबोधान्यमत्वनिवेशहे लर्थबोधक भागघटिकाप्रनिनास्थलीयहनापतित्पासितस्तसरित्यज्यजन्यताम्यनमवनिवेशयतिप्रतिश्पक्षसाध्यवैशिस्थावगाहित्वनान्यून विषकलंकिंतुनाशतादृशास्त्विमिनिभावः॥उत्तेतिथूमादालोकवानू पर्वतावन्तिमान हेतुतंचधूभीयमित्युक्ते त्यर्थजन्यायांनाहविषयला पछिलनिवेश्यमिनिपूर्वाभिधानेनैवजन्यानाखन्यतमत्वमितिप्रायपनत्वन्यधिधरतिस्फुरीकंगैदश स्थलेऽन्यनमलनसणघटकमिनि दीधितिकवव्यंजिताजदाम्पेनिकानीकादिसंबंधसंग्रहायायतेनिफ्वतीत्यादीकालान भासतेभनीन लायविवक्षाद्यमिववर्तमानेलउित्सशासन मरत्तेवरवापासीत पक्ष्यतीतितत्रनप्रनिताराचंखपचसीत्यादिकासाभविष्यतिनतुपच सीनियुष्मदर्थक सामाध्यमायुपस्थापिनयोः कथं चिदेकत्रापरबोधेपिविविक्तपसानुपस्थानातएवमेकविभक्त्यंतपदरपापिविभक्त्यनंपक्षीरुत्पक्रिया नामार्थसाध्येकापचनिराजहत्यादिकान सेतिबाध्यंतरेतिगरतरेश्योन्याइनरेभ्योभिन्नारतरजेदवतीतरेभ्योमेदवत्तीनेनराणानि।चद्रष्टव्यम्॥भियतरतिनिधानोर कर्मकतयातउत्तर भावारव्यानो नर्थकइतितुनशक्यानस्यतेऽदिवाघटइनिप्रयोगवशात स्पसकर्मकत्वावधएवंदप्रयोजकोव्यापाररावधात्वर्थः॥भेदस्ववयव विभागाअतएवलियते कुश्तलास्वयमेवेतिकर्मक प्रयोगात्सपिनशंक्यंयारत्ययावतकयोय भेदक व्यवहारदर्शनेन अन्योन्याभावप्रयो जक व्यापारेपित व्यक्तिसिधेमा अवभिनेत्रदयथिरितिक्वनचिजनादात्म्पनिमाननिवर्तक ज्ञायमानभेदमपियापारविशेषप्रमोत्यंधाव र्थमनिरेसारख्या व्यापारप्रयोज्यां यंपास्तुप्रनितानन्य बोधेनभासने तात्पर्या गोचरखारत्नचफलमात्र तात्पर्येणगम्यने यामइनिप्रयोगप्रसंगः॥ भिद्यतश्त्यादीव्यात्स्यादिविशिष्टहेढ मत्वरूपव्यापारस्पविषयितया भेदावछिन्नजन्यताप्रयोजकत्वेनतलयोन कस्यापनयांतनिधितयाभानदर्श नेपिगम्यतइत्यादौतदमाननिजित्वात ॥व्यापाराविशेष्यफल बोधनेकर्मनत्ययो दुर्घटइत्यपिनफल व्यापारयोः पथधात्वर्थतामोफलविषयकया पारविषयक बोधजनयविनिशक्तिनिवेश्यफलवावका कम्मप्रत्ययभुपगम्यफल मात्र तात्पर्यघटितसामग्र्यांधातुकर्मप्रत्यययोरानुपूर्वी शान स्पप्रवेश्यत्वादितिदिकाप्रतांतरमवतारयतिअनतीति। पूर्वबदेवेतिनावदोधानिवर्त्ययावत्संशयानिवर्तकेयाव सदघटितपाटेसामान्याभा वनिवेशएबलाघवेनोवित्त इति बाध्यादहितिहेवितिधूमादालोकवानित्यादिनेत्यादिनानु तावबिंधिर्निचा संशयायाचंता इत्सर्थवस्यमा णदोषादाहालदिशिधा घटवझूनला दिसंशयानामपिघटबनलादिसंशया नामपिघट वनलादिविषयक प्रतिज्ञार्थबोधनिष्टनिवर्तकना कखेनत संशयनिवर्तकबोधानांनातिरिक्तविषयकलनिवर्तकतायां चान्यतमबोधत्वव्यापक त्वनिवेशयितुमनाक्यमेवतोयतिचिलमुक्गनच यक्तिचिदोधत्वव्यापकत्लनिवेरो पिप्लेद साध्ययावत्प्रनिता सुनलक्षणसमन्वय संभवः॥पृथिवीनरभिनेतिप्रतिज्ञारजन्यबोध स्पष्ट थिवीनरेभ्योनिधनरनिप्रतिज्ञाविप्रतिपाचार्थबोधनिवर्ससंशयानिवर्तकलादितिवाव्यम्।यक्तिचित्सदेनान्यतमघट कीमतयावर धानामयिप्रत्येकंसंग्रहसंभवेनसकलप्रतिज्ञासंग्रहसंभवात्यनिरुतान्यू नानतिरिक्त विषयकस्यसकल प्रतितार्थावगाहिसमूहा लंबनबोधस्य नाशवालसणसमन्वयइतिततुझम्।नथासतिनावसनितार्थविषयकबोधत्वव्यापकनिवर्तकताकयावत्संशय निवर्तकलेनेवघवतलादिसंशयमादाय दोषवारण दन्यतमयति वित्योवैयर्थान्तसमूहालंबन बोधाप्रसिद्धिस्थललक्षण समन्वयार्थनयारुनंगायतनबोधनिवर्त्यताकूटवयावसंशयनिवर्तकत्वमपिसमूहालंचनसंशयाप्रसिद्धिस्थललतानरून मितिचे नव त्र्युक्तरीत्याकथंलक्षणसंगतिरितिधूमादालोकवानपर्वतोवलिमानधूमादित्याहेत्ववयववारणयसंशययावत्तनिवेश नानाविधेविगघरव द्भूतलादिविषयकनानाविधोदासीनसंशयानामित्यर्थरतिकेविडदासीनविषयकलेप्पयासिवारणसंभचात गौरवमेनिअवधूमाहालोक बान्पर्वताचन्तिमानित्यादीप्रतिज्ञाहेलर्थसमूहालंबनबोधस्पनिरुक्तान्यूनाननिरिक्तविषयकनयातजनके हेलपयवेऽतियाःतस्पधूमीय हेतुताबोधतयाहेत्ववयवस्यापितजनकलातानत्तविशिष्टार्थबुदितावा-यनलस्पजन्यतायानिवेशेऽननुगमाअतोऽन्यतमत्वेनताहरा जन्यतानुगमस्यावश्यकलेनिरूक्तान्यूनविषयकत्वरूपबोधविशेषणंच्यर्थ मिनियोध्यम्॥अत्रनिकर्षानुसारिणः तेन दादाश्रयलादिको टिकनानाविधसंशयानामवप्ररुतपक्षसाध्यकप्रतितार्थबोधनिवर्त्यतयानावसंशयनिवर्तकताया प्रत्येक प्रतिज्ञादिजन्यबोधेसत्वेपिस कलवाक्यजन्यसमूहालंबनबोधस्यतावसंशयनिवर्तकत्वात्मतत्रवनिरक्तानतिरिक्त विषयकलसत्वात्तजनकत्वमादायैवप्रत्येक प्रनिता सुलक्षणसमन्वया बोध्यरतिपादःगनन्वेवमपिधूमादालोकवा-पर्वतावन्तिमानधमादित्यादौ त्वतेहे नौवातियाप्ति? रेवतत्वापिनिर तान्यूनानतिरिक्तविषयकालतप्रतिसार्थहेलोजयविषयकसम्हालंबनबाथजनकत्वात न चान्यूनानतिरिक्तविषयकबोधस्यप्रात प्रतिसाप्रतिपाद्यार्थविषयकत्वाचएिनजन्यतानन्दकविषयितान्यत्वेन विशेषणान्नदोषरतिवाव्यम्तथासतिभेदसाध्यकप्रतितासुत स्थलीयनिखिलप्रतिज्ञार्थविषयकसमूहालंबनबोधमादायैवलक्षणसमन्वयस्थवाव्यतयानाशसमूहालंबनबोधस्पनिरिवलजन्यनामादा यपरस्परानववेदकविषयिताइरन्यत्त्वेनाव्यात्सेरिति चेन्नउक्त मेलारिसाध्यकस्थल एवान्यनमत्वघटित लसणंतत्रैवच नाशविषयिगारा न्य सनिवेशोन संभवति॥धूमादालोकवानित्यादौतुबोधेनाशविषयितार न्यत्व मावश्यकलसणस्यान्यतमलाघटितवान् गगंधादसवनीमुथिवी इतरेभ्योनिद्यतेइत्यादौतुतनमनिज्ञाप्रतिपाद्यार्थविषयकतान्यनमा वछिन्नजन्यतावशेदकविषयिनारन्यलंनिवेश्यम्।उभयत्रापिविषयि नावरान्यत्वं विषयित्वानवाधिनत्रजन्यताविशेषणं कार्यतेनप्रनिशार्थमात्रवोधमादायधूमादालोक वानियादोहेनोनानियापिलक्ष्यभेदेनल क्षणभेद स्पष्ट त्वादानन्वविशेषण दोनेनिरूक्तान्यूनविषयकलनिवेशवय्यर्थमिनिस्चदन्यूनविषयक त्वदले नात्यैवविवक्षणावर पर्स बंधरूपप्रतिज्ञार्थविषयकत्वावधिनत्वनिवेशान्निगमन नियात्पिरत निरक्ताननिरिक्तविषयकत्वनिवेशःरत्यागवखननिस्ता-यूनाननि रिक्तविषयकवोधलयापक मुख्यविशेष्यवानपिन्नजन्यनानितपितजनकतामालियाक्यत्वमेवलक्षण मिदंवसर्वानुगतंगधूमादालोकना नूपर्वतोवन्तिमानित्यादिस्लीयप्रतिज्ञाहेत्तविषयकसमूहालंबनजोपीयहेलर्थमुव्यवशेष्यनाउननादृशमोधवच्यापिकाके बलप्रतिज्ञार्थ बोधेनदानात इतितारशसमूहालंबननिष्टहेत्वर्थविषयकत्वावचिनजन्यतामालसरण घरकत्वानहेनापतिच्यापियन पैवमन्यूनविषयकलव्य थीलसणांतरत्लादितिगननु चैत्रः पवतीत्यादरुपनपस्थड-वत्वनन्यायाभावात्मनितालमेवनसंभवतीनिदीधिहतांतत्रलसणापवर्णनमसंगत मित्सणिप्रायेणाशंकतेगनन्विति।अतिरनिगयपावचिन्त्रसाध्यबाधिकाप्रतिज्ञानपावपिन साध्यव्याप्यस्वपलेउपनेयत्तादिनिभाव-गनि पानार्थ नतिनिपाततिरिक्तनामार्थस्सनाशनामार्थभेदसंबंधेनान्वयोव्युत्पनइतिनजोनिपातलेननद थीभावनेतरपदार्थान्वयेबाधकामापात्॥ त्ददयमित्यस्वरसासवानुयोगिनाया संसर्गनावादिनाअनुयोगिनानेतरीयतानुयोगित्वा भावनानितिधिविधबोधनिनसंसर्गक हादसाम माःप्रतिबंधकलंकल्प मिलिगौरवंतत्लकारतावादिनानुभेदोनुयोगितासंबंधावविन्नेतराभानवनियेहविधबोधप्रत्येवेनिलाधवमितिगयापाक कृति सामयिमान्स पाककृतिमानिसुदाहरणोपदर्शितपाकविषयकामिनहतिव्याप्यत्वविशिष्टपक्षधर्मत्वोपदर्शक पाककृतिव्याप्य चानिन्यू पभयः सुक्चरत्याशंकांवारयितुंअस्यतत्रानुदाहरणत्वंस्त्वयना प्रतिज्ञासापिनेनिअस्यसाध्येऽन्वयःगर दंगदिसाध्यकोपनयादिसंग्र हस्यप्रकृतसाध्यापेक्षागवितर्केलिगयदिनथाशदस्यमक्रांतययविशेष्यंसएवार्थस्तदोपन्यजन्यनुत्यौहेतुमनरावविशेष्यत्वातस्मास्तुमानि सर्थः स्याताहेतुमनि वनौवाहेत्यस्तान ज्ञाप्यत्वान्वयानसंभारनिगअननुभवावायदिप्रकांत प्रकारोथस्तदोपनयनन्यबोधविशेष्यस्स स्था पक्षसामान्यतोऽन्वयव्यासोश्रोनप्रकारतयोक्तएक्दोषः॥यदिप्रकांतसाहव्यंगताकेवलान्वयिनिषकांनायउपनयजन्यविशेष्यस्तताह श्याप्रसिरिरितिनिगमननिराकरण प्रक्रांषदृष्टांतरूपविशेष्यनदमेदस्यबाधान केवलान्वयिनितत्सादृश्याप्रसिधेयोपनमनिराकरणसि धेरिति॥प्रक्रांतत्वादितिगच्यासिविशिष्टतमत्यक्षबोधक-सस्त्येवोपनय कुतोनेनिनुनशेक्नथाप्रक्रमानाचारयोग्यतायाएकतरार्थ बोधकत्वासंभवादाह तात्पर्येतिगवन्हीनिवन्हिमनः सिधोअर्थतएवजन्हि सिपेन्धिभावसंशयनित्यादिसंबवागनचयझूपाचदिनमका रप्रदर्शिकाप्रतिज्ञातद्रूपावच्छिन्नप्रकारपटिनार्थतासर्यकएबोपनप्रतिनियमाप्रतितायावन्निसाध्यकलानिराकरणेपिउपनिराकरणपिउपनयस्य तथाकारलं निराहतमेवेनिवा-व्यंगमानुपानिरर्थकत्व वादिनप्रतिउत्तनियमानं गोकनलार्थस्यवादिनं निवप्रतिज्ञायास्तथासनिराकरणात॥ वाक्यस्याभिप्रायेणाहातजन्मेनियथाश्रुनार्थनिरस्पतिमनसिनिगननुविप्रतिपत्तो कोटिप्रदर्शन किमर्थमित्यनाहानप्रदर्शन नि। तथा चसाधारणधर्माद्य सत्वपिनातिगतस्पविप्रतिपत्तिकोटिखस्यास्वातंत्र्येणेनि। विशिष्टबधौ तन्मुख्यविशेष्यक जानलेनहेतुत्लादितिभावः॥ ननुशार बोधजनकवन्हिपदार्थोपस्थिनेरेवस्वानंण कोयुपस्थितिरूपायाःसत्वातु नानवन्ति कोटिकसंशयत्सतआह"अथवनिगनिम निपत्तिकोटि वंचनदयपदजन्यस्मतिकोरित्वापरोक्षजानांनश्वयात्मकंदावेनिसिल्यानमनुस्याहावस्तुतइनिगननथापिचन्हिमनेदको ७६ टिकत्वाचन्हि कोरिकसंशयोनानुपपन्नोबाधकाभावमहानसीयचन्तिकोटिकसंशयवदतआहगयरेतिननुययाप्रतिज्ञायारयवानरसहकारेणेच बोधोजाजनिते नाशप्रतिसायांअनिरिक्तविषयक बोधजनकत्वातत्राव्यासेदधितावकथनान्सूननेत्याशेस्पतसंग्रहार्थमंतरापदस्पार्थमाह हेवर्थनिएवंचविशेषाभाववतांमध्येसामान्याभाववनोपिप्रविष्टत्वमितिअजतिता चयबोधकप्रतिज्ञायाअसंग्रहान्यूनतांस्तुदीकरोतिगणनेने त्यादिना निराकांक्षेतिएननुनिराकासवास्पस्यकथंन्यायांतगेतत्व मिति वेत्॥उपनयघटक वन्हिपदसंबंधिपायंपदानामेवन्यायांतर्गत यानेधेवानुपूर्वाधमस्याभिप्रेतत्वात्।एनेवप्रनिताविषयकनिराकासविषयकन्नमपरत्वनसंभवतिनिराकांक्षविषयतायाजनकनानवोद कत्वादितिप्रयुक्त नव्यालित्वस्योत्सवाचवित्रीनराहातव्यालिलंचेनि।अनुचिटकवरात्विध्यापकसमुदायत्वंचनप्रत्येकं प्रतिज्ञासुन थासतियक्तिविश्शानविषयवर्णलयापकत्वमेकदेशेपीत्यतःप्रतिज्ञा घटकवणेतकवर्णत्वानमात्यकाकांक्षीवारणायनमान्यत्वं प्रायुक्त रीत्यायक्तिचित्वप्रकारतास्थाने विषयतांचनिवेशयन् यस्तरमाकांक्षाघटक त्वंपरित्यजनितजन के तिनमा वृत्तित्वनिवेशेविशिष्टप्रतिज्ञावि षयितायाअपिञ्चमवृत्तित्वादसंभवतिनमान्येति यति वित्तनिवेशच्यातिःवत्।अन्यूनविषयक त्वदले वास्तववैशिष्य निवेशेत्रमसाधारणजन्याना क प्रनितायामसंभवमाहअन्यूनेतिविशिशर्थबोधश्चप्रमात्मकरवानाशनायप्रनितास मानाकारवाक्यं वाक्यपदेनाकासादिमललामेशरपदापेक्षादीधितिरुले पोपवर्णिनातांस्कुटीकरोतिगशाब्देनिग स्वयंशारपदस्य नल्लावास्यपदायेदेगंयुलादयनिशान्दबोधंयतीनिग सानादेः॥योग्यता नानादेः।एच-वनहा-वार्यव्या रव्यायांशालनाक्यपदयो भयोरेगाकासादिमत्वलाभार्थकलंयविनिमनेच वाक्यपदादा कांक्षादिलानशासदादितातीयशालामरसेवमनयोर्मद इतिबोध्यगजात्युपस्थास्थापकेतिवक्तव्यविशेषपदोपादानफलंदर्शयतिशा पदस्पेतिगआकांक्षादिकंचौविनाश्वीकित्स घटकप्रतिज्ञायांचा विशेष्यदलेवानिवेश्या रदंतुबोध्या प्रतिज्ञोत्तर हेतृतरोदाहरणोतरोपनपोतरनिगमनलाचदिन्नमति योगिनावोदकखनोविचेश्याइदंतुबोध्य प्रतितोत्तरहस्त्तरोदाहरणोत्तरोपनयोत्तरनिगमनताबविपन्न प्रतियोगितावच्छेदक वनवितानुचकित्लंकिंतुनिगमनपूर्वोपनयर्वोदाहरण हेतुपूर्ववाछिनप्रतियोगिताकमेप्रतियोगिताकदेदकलहन पूर्णत्वानंचाप्रनितात्वानिवेशेनलाघवानगएचपनीचन्हिः संबंधीनिराकासवाक्यच्युदासइतिपक्तियथाश्रुतैवसंग-व्यनन्याया नंतर्गतताशवायुवितानकित संनचातानचमागभावानुपगमेनपूर्वखनउत्पनिक्षणोत्पनिकवंसप्रतियोगिल मुस नियन्तिया उबिनियान्वयसंसर्गयातनिरोवलक्षणग्रह सतहरुविनापिभावात सामान्यलक्षणायामुसत्यनुगमप्रकार Mein
स्यप्रदर्शितलाचतिस्मादिदोष्पदलावतन्निवेशः॥इतिसूलप्रतिताविवरणम्॥ ॥५॥ ॥इनियंथसमापी गश्रीलny
७७
2