·No text on this page.

·विविध जैन ग्रंथोद्धृत- ॐ नग भी पार्श्वनाथाय जैन सूक्तसंदोहः 张晓晓晓就结签名落落落资落落落落落落绝接线图; नमो अरिहताण, नसोसिदाणं, नमो आयरियाण-नमो उमझायाण, नमो लोए सव्यसाहूण। एसो पच मुकारो भानपावपगासो मगलाण च सव्वेसि, पढम हवइ मगल ।। तीआणागयवट्टमाणअरिहा, सवि सुक्रवारहा, पाणीण भवियाण सतु सयय तित्थकरा ते जिण । जेसि मेरुगिरिम्मि वासवगणा देवगया सगया, भत्तीए पाणति जम्मणमह सोपणकुम्भाईहिं ॥१॥ पूर्णानन्दमय महोदयमय कैवल्यचिदृग्मय, रूपातोतमय स्वरूपरमण स्वभाविकीश्रीमयम् । शानोयोरामय कृपारसमय स्याद्वादविद्यालय, श्रीसिद्वाचलनीर्थराजमनिश वन्देऽहमादीश्वरम् ॥२॥ यदे पुषादेिहभूमिमहिलालंकारहारोवम, देव भत्तिपुरस्सरं जिनवर सीगधर सामियं । पाया जस्स जिणे रस्स भनभीसदेहसतासणा, पोआभा भरसायरमि निवडताणं जणाण सया ॥३॥ पीर सर्वसुरासुरेन्द्रमहितो वीर उधा सश्रिवाः, नीरेणाभिहत स्वकर्मनिचयो, वीराय नित्य नमः । ENTERTAINMENT

·जैन सूक्त०
सम्यग
दर्शनम्
晓晓晓器器器誘發晓晓露踪踪踪踪踪踪器端端路路路路路路
वीरातीर्थमिदं प्रवृत्तमतुलं वीरस्य घोरं तपो, वीरे श्रीधृतिकीर्तिकान्तिनिचयः श्रीवीर ! भद्रं दिश ॥ ४ ॥
अर्हन्तो भगवन्त इन्द्रमहिताः सिद्धाश्च सिद्धिस्थिताः, आचार्या जिनशासनोन्नतिकराः, पूज्या उपाध्यायकाः ।
श्रीसिद्धान्तसुपाठका मुनिवरा रत्नत्रयाराधकाः, पञ्चते परमेष्ठिनः प्रतिदिनं कुर्वन्तु वो मङ्गलम् ॥ ५॥
सम्यग्दर्शनम् १
या देवे देवताबुद्विगुरौ च गुस्तामतिः ।धर्मे च धर्मधीः शुद्धा, सम्यक्त्वमिदमुच्यते ॥१॥ योग० प्र० २ श्लो० २
रुचिर्जिनोक्ततत्त्वेष, सम्यक्श्रद्धानमुच्यते। जायते तन्निसर्गेण, गुरोरधिगमेन वा ॥२॥ योग० पृ० ३८ श्लो०१७ (प्र.स.)
शमैः शाम्यति क्रोधादीनपकारे महत्यपि । लक्ष्यते तेन सम्यक्त्वं तदाद्यं लक्षणं भवेत् ॥ ३ ॥ उ० भा० १ पृ० ८५
मानुण्यकर्मभून्यार्यदेशकुलकल्पताऽऽयुरुपलब्धौ। श्रद्धा कथकश्रवणेषु सत्स्यपि सुदुर्लभा बोधिः॥४॥प्र० श्लो० १६२
मानुष्यमार्यदेशश्च, जातिः सर्वाक्षपाटयम् । आयुथ प्राप्यते तत्र, कथञ्चित् कर्मलाघवात् ॥ ५॥
प्राप्तेषु पुण्यतः श्रद्धा-कथक-श्रवणेष्वपि।तत्वनिश्चयरूपंनद्, बोधिरत्नं सुदुर्लभम् ॥६॥ योग० प्र० ४ *लो० १०८,१०९
सम्यक्त्वरत्नान्न परं हि रत्न, सम्यक्त्वमित्रान्न परं हि मित्रम् ।
सम्यक्त्वबन्धोर्न परो हि बन्धुः, सम्यक्त्वलाभान्न परो हि लाभः ॥ ७॥ सुक्तमुक्तावलि अधिकार ५५ श्लो० ८
गुणानामेक आधारो रत्नानामिव सागरः। पात्रं नास्त्रिवित्तस्य, सम्यक्त्वं लाध्यते न कैः १ ॥८॥सु० अ० ५५ श्लो०२
चरं नरकवासोऽपि, सम्यक्त्वेन समायुतः । न तु सम्यक्त्वहीनस्य, निबासो दिवि राजते ॥ ९॥ त० श्लो० ४
॥१॥

·竞张晓晓晓晓终落绕法客房络的落落落落落晓晓晓晓晓表 मन शुद्धिच सम्यक्त्त्वे, सत्येव परमार्थतः, तद्विना मोहगर्भा सा, प्रत्यपायानुवन्धिनी ॥१०॥ अ० प्र० श्लो१ सम्यक्त्त्वसहिता एव, शुद्धा दानादिका क्रिया । तासा मोक्षफले प्रोक्ता यदस्य सहकारिता ॥११|| अ० प्र० श्लो० २ उपशामिकमेक च पर क्षायोपशमिम् । तृतीय क्षायिक तुर्य, सास्वादनं च वेदकम् ॥१२॥ हिं० स० श्लो० १० शमसवेगनिदानुकम्पास्तिक्यलक्षणे । लक्षणैः पञ्चभि सम्य, सम्यक्त्वमुपलक्ष्यते ॥१३॥यो पृ० ६३,श्लो०१५ (प्रस) आन्तौतिक सम्पग्दर्शन प्राप्नुवन्ति यत् । निसर्गहेतुरुमिद सम्यकद्धानमुच्यते ॥१४॥उ० भाग १,१० ९ (प्रस गुरूपदेशमालम्ब्य, प्रादुर्भवति देहिनाम् । यत्तु सम्यकद्धाने, तत् स्यादधिगमज परम् ॥१५||उ० भाग १, पृ.९ (प्रस) चैत्यद्धति साध्वीशीलभङ्गर्पिपातने । तथा प्रवचनोड्डाहो मूलाग्नि!धिशाग्विनः ॥१६॥ त्रिपाठी पर्व ८, सर्ग १० लो०२८ शका काक्षा विचिकित्सा, जैनादन्यस्य संस्तुति । तत्सस्तपोऽपि पचैर, सम्यस्त्वदूषणानि च ॥१७॥ हिंस श्लो० ३९ सम्यक्त्वेन हि युक्तस्य, ध्रुव निर्वाणसगम । मिथ्यादृशोऽस्य जीवस्प, ससारे भ्रमण सदा ॥१८॥ त० श्लो० ४१ धनेन होनोऽपि धनी मनुष्यो, यस्यास्ति सम्यक्त्वधन प्रधानम् । धन भवेदेकभी सुखाय, भवेऽनन्तसुखी सुदृष्टिः ॥ १९ ॥ सूक्तमुक्तावलि, अधिकार ५५, श्लो०६ रूचि श्रुतोक्ततत्त्वेपु, सम्पा श्रद्धानमुच्यते । जायते तनिसर्गण, गुरोरधिगमेन वा ॥२०॥ तथापनायन्तभवावर्तवर्तिपु देहिए। ज्ञानदृष्टया प्रतिवेद्यान्तरायाभिधकर्मणाम् ॥ २१ ॥ सागरोपमकोटीनां, कोव्यात्रिंशत्परा स्थिति । विशतिर्गोननाम्नोध, मोहनीयस्य सप्तति ॥ २२॥ युग्मम् ॥

·जैन सूक्त
सम्यग
दर्शनम्
॥२॥
ततो गिरिसरिद्ग्रावधोलनान्यायतः स्वयम् । क्षीयन्ते सर्वकर्माणि, फलानुभवतः क्रमात् ॥ २३ ॥
एकोनविंशदेकोनविंशत्येकोनसप्ततीः । सागराणां कोटिकोटीः, स्थितिमुन्मूल्य कर्मणाम् ॥ २४ ॥
देशोनकावशिष्टाब्धिकोटीकोटौ तु जन्मिनः । यथाप्रवृत्तिकरणाद्, ग्रंथिदेशं समिति ॥ २५ ॥
रागद्वेपपरिणामो, दुर्भेदो ग्रन्थिरुच्यते । दुरुच्छेदो दृढतरः, काष्टादेखि सर्वदा ॥ २६ ।।
तीरास्यर्णान्महापोता, इव वातसमाहृताः। रागादिप्रेरिता केऽपि, व्यावर्तन्ते ततः पुनः ॥ २७ ॥
तत्रैव तत्परिणामविशेषादासतेपरे । स्थलस्खलितगमनान्यंभांसि सरितामिव ॥ २८ ॥
अपरे ये पुनर्भव्या, भाविभद्रा जोरिणः । आविष्कृत्य परं वीर्यमपूर्वकरणेन ते ॥ २९ ॥
अतिसामन्ति सहसा, तं ग्रंथि दुरतिनामम् । अतिक्रान्तमहाध्वानो, घट्टभूमिमिवाध्वगाः ॥ ३० ॥
अथानिहनिमरणादन्तरकरणे कृते। मिथ्यात्वं विरलीकृत्य, चतुर्गतिकजन्तवः ॥ ३१ ॥
आंतर्गदर्शिकं सम्यग्दर्शनं प्राप्नुवन्ति यत् । निसर्गहेतुकमिदं, सम्यकश्रद्धानमुच्यते ॥ ३२ ॥ युग्मम् ॥
गुरूपदेशमालम्व्य, भव्यानामिह देहिनाम् । सन्यश्रद्धानं तु यत्तद्, भवेदाधिगमोद्भवम् ॥ ३३ ॥
तच्च स्यादौपशमिक, सास्वादनमथापरम् । क्षायोपामिकं वेयं, क्षायिकं चेति पञ्चधा ॥ ३४ ॥
रात्रौपगमिकं भिन्नर्मग्रन्थेः शरीरिणः । सम्यक्त्वलाभे प्रथमेऽन्तर्मुहूर्त प्रजायते ॥ ३५ ।।
तगोपशान्तमोहस्योपशमश्रेणियोगतः । मोटोपशमजमौपशमिकं तु द्वितीयकम् ॥ ३६ ॥
त्यनतमयस्त्वमावस्य, मिथ्यात्वाभिमुखत्य च । नथाभ्युदीनंतानुवंधिस्य शरीरिणः ॥ ३७ ॥
॥ २॥

·V
Rel
य सम्क्त्वपरिणाम-उत्कर्षेण पडायलि । जघन्येनैकसमयस्तत् सास्वादनमीरितम् ।। ३८ ।। युग्मम् ।।
अथ तृतीय मिथ्यात्वमोहक्षयशमोद्भवम् । सम्यक्त्वपुद्गलोदयपरिणामवतो भवेत् ॥ ३९ ॥
वेदक नाम सम्यक्त्व, क्षपकश्रेणिमीयुप । अनतानुवन्धिना तु, क्षये जाते शरीरिणः॥४०॥
मिथ्यात्वस्याथ मिश्रस्य, सम्यग्नाते परिक्षये । क्षायिकसम्मुखीनस्य, सम्यक्त्वान्त्याशभोगिन ॥ ४२ ॥ युग्मम् ।।
शुभभावस्य प्रक्षीणसप्तकस्य शरीरिण । सम्यक्त्वं क्षायिक नाम, पचम जायते पुनः ॥ ४२ ॥
सम्यग्दर्शनमेतय, गुणतत्रिविधं भवेत् । रोचक दीपक चैव, कारक चेति नामतः ॥ ४३ ॥
तर श्रुतोक्ततत्त्वेपु, हेतूदाहरणैर्विना । दृढा या प्रत्ययोत्पत्तिस्तद्रोचकमुदीरितम् ॥ ४४ ॥
दीपक तद्यद येपामपि सम्यक्त्वदीपम् । कारकं सयमतप प्रभृतीना तु कारकम् ॥ ४५ ॥
शमसवेगनिदानुरूपाऽस्तिक्यलक्षणै । लक्षणे पचभि सम्यक, सम्यक्त्व तत्तु लक्ष्यते ॥ ४६ ॥
अनन्तानुवधिपायाणामनुदय शम । स प्रकृत्या कपायाणा, विपाकेक्षणतोऽपि वा ॥४७॥
ध्यायत कर्मविपार्क, ससारासारतामपि । यत् स्याद्विषयवैराग्य, स संवेग इतीरितः॥४८॥
संसारपास कार च, वधनान्येव बधन । स सवेगस्य चिन्तेयं, या निर्वेदः स उच्यते ॥ ४९ ॥
एफेन्द्रियप्रभृतीना, सर्वेषामपि दहिनाम् । भवाब्धौ मजता क्लेश पश्यतो हृदयाता ॥ ५० ॥
तदु खैर्दुखितत्व च, तत्प्रतीकारहेतुपु । यथाशक्तिप्रवृत्तिश्चेत्यनुकम्पाऽभिधीयते ॥ ५१ ॥ युग्मम् ॥
तत्त्वान्तराकर्णनेपि, या तत्वेष्वाईतेषु तु । प्रतिपत्तिनिराकांक्षा, तदास्तिक्यमुदीरितम् ॥५२॥

·जैन सूक्त०
दर्शनम्
सम्यग्दर्शनमित्युक्त, प्राप्तावस्य क्षणादपि । मत्यज्ञानं पुराऽभूधत् , तन्मतिज्ञानतां ब्रजेत् ।। ५३ ॥
जन्मिनो यत् श्रुताज्ञान, तत् श्रुतज्ञानतां भजेत् । निभंगज्ञानमवधिज्ञानभावं च गच्छति ॥ ५४ ॥
(विंशतः चतुःपञ्चाशत् पर्यन्ताः श्लोकाः त्रिपष्ठिगतप्रथमजिनदेशनायाः)
सम्मदिठी जीवो विमाणवजं न बंधए आउं ! जइ नवि सम्मत्तजढो, अहव न बद्धाउओ पुल्लिं ॥ ५५॥
दानानि शीलानितपांसि पूआ, सत्तीर्थयात्रा प्रवरा दया च। सुश्रावकत्वं व्रतधारकत्वं, सम्यक्त्वमूलानि महाफलानि॥५६॥
बालः पश्यति लिङ्गं, मध्यमवुद्धिर्विचारयति वृत्तम् । आगमतत्वं तु सुधीः, परीक्षते सर्वयत्नेन ॥ ५७ ॥
पक्षपातो न में बीरे, न द्वेषः कपिलादिषु । युक्तिमद्वचनं यस्य तस्य कार्यः परिग्रहः ॥ ५८ ॥
कालो सहाव नियई, पुवकयं पुरिसकारणं पंच । समवाए सम्मत्तं, एगते होइ मिच्छत्तं ॥ ५९ ॥
जा गंठी ता पढम, गंठी समइक्कमे भवे बीअं । अनिअट्टिकरणं पुण, सम्मत्तपुरक्खडे जीवे ॥ ६० ॥
सम्मत्तमि उ लद्धे पलियपुहुत्तेण सावओ हुजा । चरणोवसमखयाणं सागरसंखंतरा होति ॥ ६१॥
संवेगसंज्ञा शिवसंपदिच्छा, निर्वेदनामा तु भाद् विरागः। कृतापराधेऽपि शमः शमत्वं, दया तु जीवेषु सदाऽनुकम्पा ॥६॥
कृपाप्रशमसंवेग-निर्वेदास्तिक्यलक्षणाः । गुणा भवन्ति यचित्ते स स्यात् सम्यक्त्वभूषितः ॥ ६३ ॥
यथा चतुर्भिः कनक परीक्ष्यते, निधर्पणच्छेदनतापताडनैः। तथैव धर्मो विदुषा परीक्ष्यते, सत्येन शीलेन तपोदयागुणैः॥६४॥
॥३॥

·निस्सरगुवासरूई आणरुई सुत्तपीअरुईमेर । अभिगमवित्याररई किरियासखेरधम्मरुई ।। ६५ ।। यस्याऽस्ति देवो हृदि मोहजेना, गुरुथपञ्चेन्द्रियवैरिजैन धर्मश्च दुष्कमजयकतान , स एव युद्वेऽपि जय लमेत ॥६६ ।। समत्त सामाइय सतोसो सजमो अ सज्झाय । पच सयारा जस्स न पयारो तस्स ससारे ॥ ६७॥ गुणानामेक आधारो, रत्नानामिय सागर 1 पार चारित्रचित्तस्य, सम्यक्त्व श्लाध्यते न कै ॥ ६८ ॥ दानानि शीलानितपासि पूजा, सत्तीर्थयात्रा प्रवरा दया च। सुश्रावकत्व व्रतपालनाच, सम्यक्त्वपूर्णणि महाफलानि॥६९॥ सम्यक्त्वरत्नान परं हि रत्न, सम्यक्त्वमिनान परहि मिनम् । सम्यक्त्वप धोर्न परो हि बन्धु , सम्यक्त्वलाभान परो हि लाम ॥७॥ आरंगे नत्थि दया महिलासगेग नासए बम । सकाए सम्मत्त परज्जा अत्यगहणेण ।। ७१ ॥ जसकहते कीरह ज न सकट तयमि सद्दहणा । सदहमाणो जीरो यच अपरामर ठाण ॥ ७२ ॥ सम्यक्त्वसहिता एव शुद्धा दानदिका क्रिया । तासा मोक्षफले प्रोस्ता, यदस्य सहकारिता ।। ७३॥ कुर्वनिवृत्तिमप्येव, कामभोगास्त्यजनपि दु खस्योरो ददानोऽपि, मिथ्यादृष्टिन सिध्यति ।।७४ ॥ कनीनिकेल नेत्रस्य, सुमस्यैव सौरभम् । सम्पत्यमुच्यते सार , सर्वेषां धर्मकर्मणाम् ॥ ७५ ॥ तत्त्वश्रद्धानमेतय, गदित जिनशासने । सर्वे जीवा न हन्तच्या , सूरे तत्त्वमितीष्यते ! ७६ ॥ अथवेद यथा तत्वमानयैव तथाऽखिलम् । नपानामपि तमाना-मिति श्रद्धोदितार्थतः ॥ ७७ ।।

·जैन मुक्त० देव २ देव २ निरातको निराकासो, निर्विकल्पो निरअनः। परमात्माऽक्षयोऽत्यक्षो, ज्ञेयोऽनन्तगुणोऽव्ययः॥१॥ वि० उ०१२ श्लो ३३ भववीजाङ्गुरजनना रागाद्याः क्षयमुपागता यस्य । ब्रह्मा वा विष्णुर्वा, हरो जिनो वा नमस्तस्मै ॥२॥ वीतरागस्तोत्र (हेमचंद्र), प्रकाश २१, श्लो० ४४ महाज्ञानं भदेद्यस्य, लोकालोकप्रकाशकम् । महादया दमो ध्यानं, महादेवः स उच्यते ॥ ३॥ रागद्वेषौ महामल्ली, दुर्जयो येन निर्जितौ । महादेवं तु तं मन्ये, शेषा वै नामधारकाः ॥ ४ ॥ महाक्रोधो महामानो, महामाया महामदः । महालोभो हतो येन, महादेवः स उच्यते ॥५॥ महादेवस्तोत्रः यस्य निखिलाश्च दोपा न सन्ति सर्वे गुणाश्च विद्यन्ते । ब्रह्मा वा विष्णुर्वा, हरो जिनो वा नमस्तस्मै ॥६॥ वीतरागो जिनो देवो रागद्वेषविवर्जितः । इतमोहमहामल्लः, केवलज्ञानदर्शनः ॥७॥ पार्श्व० (गद्य) पृ० ८२ (प्र० स०) सम्यक्त्वमोहनीयं शपयत्यष्टावतः कपायांश्च । क्षपयति ततो नपुंसकवेदं स्त्रीवेदमथ तस्मात् ॥ ८॥ हास्यादि ततः पटक क्षपयति तस्माच्च पुरुपवेदमपि । संज्वलनानपि हत्वा, प्रामोत्यथ वीतरागत्वम् ॥९॥ प्रशमरति, लो० २६०, २६१ जिनेन्द्रप्रणिधानेन, गुरूणां बन्दनेन च । न तिष्ठति चिरं पापं, छिद्रहस्ते यथोदकम् ॥ १०॥ ॥४॥ P

·पलं जगायसन रक्षणक्षम, छपा न सा सङ्गमके तागसि ।
तीव साहित्य विमु य मानस, रुपेर रोपस्ता नाय! निर्ययौ ॥११॥
अनोफत मुरपुष्पवृष्टिदिव्यपनिश्वामरमासन च । मामडल दुन्दुभिरातपन, सत्प्रातिहार्याणि जिनेश्वराणाम् ॥१२॥
किं कर्पूरमय सुधारसमय किं चन्द्ररोचिर्मयं, कि लावण्यमय महामणिमय कारुण्यकेलिमयम् ।
विश्वानन्दमयं महोदयमय शोभामय चिन्मय, शुक्लष्यानमय वपुर्जिनपते यात्मनालम्बनम् ॥ १३॥
नमस्तुभ्य जगन्नाथ ! त्रैलोक्याम्मोजमास्कर ! ससारमकल्पद्रो । विश्वोद्धारणवाधव! ॥ १४ ॥
देवी व दु सदागग्नि-सतप्तानामेकारिदः। मोहान्धकारमूदाना एकद्वीपस्त्वमेव हि ॥१५॥
जिनपरिनिर्मुक्तो, माभूव चक्रवर्दपि । चेटोऽपि दरिद्रोऽपि, जिनधर्माधिसित ।। १६ ॥
गेन्द्र श्रेणिनताप्रतापमान भव्याजिनामृत, सिद्धान्तोपनिपद्विचारचतुरै प्रीत्या प्रमाणीकृता ।
मूर्ति स्फूर्तिमती सदा विनयते जैनेश्वरी विस्फूरन्, मोहोन्मादधनप्रमादमदिरामतरनालोकिता ॥ १७ ॥
नेरानन्दक्री मनोदपितरी श्रेयस्तरोर्मअरी, श्रीमदर्ममहानरेन्द्रनगरी व्यापल्लताघूमरी।
हत्किर्षभप्रमावलहरी रागद्विपा जित्वरी, मूर्ति श्रीजिनपुङ्गवस्प भवतु श्रेयस्करी देहिनाम् ।। १८॥
ये मूर्ति तप पश्यत शुममयीं ते लोचने लोने, या ते यक्ति गुणावलि निरुपमा सा भारती भारती।
या ते न्याति पादयोरिदयोः सा कयरा कधरा, यत्ते ध्यायति नाथ ! वृत्तमनघ त मानस मानसम् ॥ १९ ॥
अन्यथा शरणं नास्ति, लमेव शरण मम । तस्मात् कारुण्यमावेन, रक्ष रक्ष जिनेश्वर । ॥ २०॥

·देव २
जैन मुक्त०
॥५॥
अद्य मे सकलं जन्म, अद्य मे सफला क्रिया । अद्य मे सफलं गात्रं, जिनेन्द्र ! तव दर्शनात् ॥ २१ ॥
दर्शनात् दुरितध्वंसः, वन्दनाद् वाञ्छितप्रदः । पूजनात् पूरकः श्रीणां, जिनः साक्षात्सुरष्टुमः ॥ २२ ॥
जिने भक्तिर्जिने भक्तिर्जिने भक्तिर्दिने दिने । सदा मेऽस्तु सदा मेऽस्तु, सदा मेऽस्तु भवे भवे ॥ २३ ॥
नमो दुर्वाररागादि-वैरिवारनिवारिणे । अर्हते योगिनाथाय महावीराय तायिने ॥ २४ ॥
त्वां त्वत्कलभूतान सिद्धांस्त्वच्छासनरतान् मुनीन् । त्वच्छासनं च शरणं प्रतिपनोऽस्मि भावतः ॥ २५ ॥
तव प्रेष्योऽस्मि दासोऽस्मि सेवकोऽस्म्यस्मि किङ्करः । ओमिति प्रतिपद्यस्व नाथ ! नातः परं ब्रुवे॥ २६ ॥
नारका अपि मोदन्ते, यस्य कल्याणपर्वसु । पवित्रं तस्य चारित्रं, को वा वर्णयितुं क्षमः ॥ २७ ॥
श्रीपार्टी धरणेन्द्रसेवितपदः पाश्व स्तुवे भक्तितः, पाचन प्रतियोधितश्च कमठः पार्थाय कुर्वेऽर्चनत् ।
पार्थात् चिन्तितकार्यसिद्धिरखिला पार्श्वस्य तेजो महत् , श्रीपार्श्व प्रकटप्रभाव इह नः श्रीपार्थ ! सौख्यं कुरु ॥ २८ ॥
श्रीशत्रुअयभूषणं जिनवरं श्रीनामिभूपात्मजं, सेन्? किवरैनरेन्द्रनिकरैर्भक्त्या प्रणुननतम् ।
ज्ञानं यस्य त्रिकालवस्तुविषयं लोकेतरामासकम् , सर्वेषां हितदं कृपारसमयं वन्दे तमादीश्वरं ॥ २९ ॥
श्रीपार्श्व तीर्थनाथं प्रशमरसमयं केवलानन्दयुक्तं, वामेयं पार्श्वयक्षैः सुरवरसहितैः सेवितं भूरिभक्त्या ।
यस्य स्नात्राभिषेक पृथुतर कमलै निर्जरा यादवाः स्युः, ख्यातं शखेश्वरं तं त्रिभूवनविहितख्यातकीर्ति नमामि ॥ ३० ॥
श्राद्धः श्रोता सुधीर्वक्ता, युज्येयातां यदीश ! तत् । त्वच्छासनस्य साम्राज्य-मेकच्छत्रं कलावपि ॥ ३१ ॥
वीतरागस्तोत्र नवमप्रकाश श्लो० ३
॥५॥

·कुदेव ३ ये स्त्रीशस्त्रास्त्रादिरागाधक्लविता । निग्रहानुग्रहपरास्ते देवा स्युन मुक्तये ॥१॥ यो० प्र०२, लो०४६ सरागोऽपि हि देवश्चेद् गुरूरमझचार्यपि । कृपाहीनोऽपि धर्म: स्यात् , कष्ट नष्ट हहा ! जगत् ॥५॥ यो० प्र०लो. १४ गुरु ४ "गु" शब्दस्व-६कार स्यात् "ह" शब्दस्तनिवारक । अधकारनिरोधित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते ॥१॥ धर्मज्ञो विर्ता च, सदा धर्मपरायण' । सम्वेश्य सर्वशास्र्थदेशको गुरुरुच्यते ॥२॥ कु० पृ० ५१ (प्र स.) महातघरा धीरा भक्ष्यमानोपजीविनः । सामायिवस्था धर्मोपदेशका गुरवो मता ॥३॥ अजितनाथचरित्रे एकमप्यक्षर यस्तु, गुरु शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तदन्य, यद्दत्त्वा धनृणी भवेत् ॥ ४ ॥ एकाक्षरप्रदातारं, यो गुरु नाभिमन्यते । शुनीयोनिशत गत्वा, चाण्डालेप्वपि जायते।।५।।अत्रि० अ०१ श्लोक विना गुरुम्यो गुणनीरधिम्यो, जानाति धर्म न विचक्षणोऽपि । यथाज्यसाथ 'गुरुलोचनोऽपि, दीप विना पत्यत्ति नान्धकारे ॥ ६॥ कुमारपालप्रवध पृ० ४६ (आत्मा० स०) ९,१० , ·धर्म ५ जैन ॥ REPARTMEREMEEEEEEEEEEEERY शुभोपदेशदातारो, क्योवृद्धा पहुश्रुताः । कुशला धर्मशासेपु, पर्युपास्या मुहुर्मुहुः ॥७॥ अभ्युत्थानादियोगध, तदन्ते निभृतासनम् । नामग्रहन नास्थाने, नावर्णश्रवण क्वचित् ॥ ८॥ अक्षरस्यापि चैकस्य, पदार्धस्य पदस्य च । दातारं विस्मरन् पापी, किं पुनधर्मदेशिनाम् ॥९॥ उ० भाग १,पृ० १७८ उपदेशः शुभो नित्यं दर्शनं धर्मचारिणाम् । स्थाने विनय इत्येतस्साधुसेवाफलं महत् ॥ १० ॥ धर्मबन्धु प्र० ५३ विदलयति कुयोधं वोधयत्यागमार्थ, सुगतिकुगतिमार्गों पुण्यपार व्यनक्ति । अवगमयति कृत्याकृत्यमेदं गुरुयों, भवजलनिधिपोतस्तं विना नास्ति कश्चित् ॥ ११ ॥ पूर्व वीरजिनेश्वरेऽपि भगवत्यारव्याति धर्म स्वयं, प्रज्ञावत्यभयेऽपि मन्त्रिणि न यां कत क्षमः श्रेणिकः । अफ्लेशेन कुमारपालानृपतिस्ता जीवरक्षां व्यधाद, पीत्वा यस्य वचः सुधां स परमः श्री हेमवरिर्गुरुः ॥१२॥ सर्वामिलापिणः सर्वमोजिनः सपरिग्रहाः । अब्रह्मचारिणो मिथ्योपदेशा गुरवो न तु ॥१३॥ धर्म ५ ॥६॥ स धर्मों यो दयायुक्तः, सर्वप्राणिहितप्रदः । स एवोत्तारणे शक्तो मवाम्मोघेः सुदुस्तरात् ॥१॥ तवामृत, "लो ६५ वचः सत्यं गुरौ भक्तिः, शक्त्या दानं दया दमः । अधर्मः पुनरेतस्माद्विपरीतोऽसुखावहः ॥ २॥पृ० ४ (प्र. स.)

·WE ARRANI पञ्चैतानि पवित्राणि, सपा धर्मचारिणाम् । अहिंसा सत्पमस्तेय, त्यागो मैथुनपर्जनम् ।।३॥ अष्टक १३ ग्लो० २ अहिंसातुनृतास्तेय-ब्रह्माकिश्चनतामय । केवत्युपज्ञ परमो धर्मच शरण मम ॥४॥ निं० १० १० स १२ श्लो ३९८ अहिंसा सत्यमस्तेय, त्यागो मैथुनपर्जनम् । पञ्चम्पेतेषु धर्मेपु, सर्वे धर्मा प्रतिष्ठिताः ॥५॥ म०शा० अ० १३ श्लो ३० कथमुत्पद्यते धर्म ? कथ धर्मो सिर्धते ? | क्थ च स्थाप्यते धर्म ? कथ धर्मो विनश्यति ॥६॥ महाभारत, शांतिपर्व, पाद १, अ० १९, श्लो० ८७ सत्येनोत्पद्यते धर्मो दयादानेन वर्धते । क्षमाया स्थाप्यते धर्मों लोमावर्मा विनश्यति ॥७॥ महाभारत, शातिपर्व पाद १, अ १९, श्लो० १०१ धर्मों मङ्गलमुत्कृष्ट, धर्म स्वर्गापवर्गद धर्म ससारकान्तारोलाने मार्गदेशक ८॥ नि० पर्व १, सर्ग०१, श्लो १४६ धनदो धनार्थिना प्रोक्त. कामिना सर्वकामद । धर्म एवापर्गस्य, पारम्पर्येण साधकः ॥९॥ धर्मविदुः अ०१ सुखार्थ सर्वभूताना, मता सर्मा प्रवृत्तय' । सुख नास्ति विना धर्म, तस्माद्धर्मपरो भवेत् ॥ १० ॥ धर्मश्वनावसीदेत, कपालेनापि जीवत.। आढ्योऽस्मीत्यवगन्तव्य, धर्मवित्ता हि साधन ॥११॥ श्राद्धनिधि पृ०१०० आहारनिद्राभयमैथुन च, सामान्यमेततत् पशुभिर्नराणाम् । धर्मो हि तेपामधिको विशेषो, धर्मेण हीना' पशुभि समाना• ॥ १२ ।। सयम सुनृत शौच, ब्रह्माकिञ्चनता तप । क्षान्तिर्दिवमृजुता, मुक्तिश्व दशधा स तु ॥१३॥यो०प्र०४, श्लो० ९३ धृति क्षमा दमोऽस्तेय, शौचमिन्द्रियनिग्रहः । धीविद्या सत्यमक्रोधो, दशक धर्मलक्षणम् ।। १४ ।।

·-
जैन सूक्त.
धर्म ५
॥ ७॥
蒸發器器器器器器路器蒸器等器露器器錄影器等器器绕認条
दश लक्षणानि धर्मस्य, ये विनाः समधीयते : अधीत्य चानुवर्तन्ते, ते यान्ति परमां गतिम् ॥ १५ ॥
मनुस्मृति अ० ६ लो० ९२, ९३
दानं सुपात्रे विशदं च शीलं, तपो विचित्रं शुभभावना च ।
भवार्णवोतारणयानपानं, चतुर्धा मुनयो वदन्ति ॥१६॥ उपदेशप्रासाद (भाषांतर), भाग ४, पृ० ५३ (प्र. स.)
दुर्गतिप्रपतजन्तुधारणाद्धर्म उच्यते । दानशीलतपोभावभेदात् स तु चतुर्विधः ॥१७॥ त्रि० प० १, स० १ श्लो० १५२
क्षणे हि समतिक्रान्ते, सद्धर्मपसिर्जिते । आत्मानं मुफ्ति मन्ये, कपायेन्द्रियतस्करैः ॥१८॥ तवामृत श्लो० ६०
मृता नैव मृतास्तेज, ये नरा धर्मकारिणः । जीवन्तोऽपि मृतास्ते बै, ये नराः पापकारिणः॥१९॥ तत्त्वामृत श्लो० ६३
धर्मस्य दुर्लभो ज्ञाता, राम्यग्वक्ता ततोऽपि च । श्रोता ततोऽपि श्रद्धावान् कर्ता कोऽपि ततः सुधीः॥ २० ॥
दुःखं पापात् सुखं धर्मात् , सर्वशास्त्रेषु संस्थिति न कर्तव्यमतः पापं कर्तव्यो धर्मसञ्चयः॥२१॥ शा०स०स्त०१श्लो०३
धर्मस्य फलमिच्छन्ति, धर्ग नेच्छन्ति मानवाः । फलं पापस्य नेच्छन्ति, पापं, कुर्वन्ति सादराः ॥ २२ ।।
ते धत्तरतरं वपनि भवने प्रोन्मूल्य कल्पद्रुगं, चिनारत्नमपास्य कानशकलं स्वीकुर्वते ते जडाः ।
वित्रीय द्विरदं गिरीन्सशं कीणन्ति ते रासभ, ग लब्धं परिहत्य धर्ममधमा धावन्ति भोगाशया ॥२३॥ सिलो.
अनन्तदुःखः संसारो मोक्षोऽनन्तसुखः पुनः। तयोस्त्यागपरिप्राप्तिहेतुर्थम विना न हि ॥२४॥ त्रि० पर्व १,१० २३, लो० २७
न हियात् सर्वभूतानि, नानृतं वा वदेत् क्यचित् । नाहितं नाप्रियं ब्रूयान्न स्तेनः स्यात् कपश्चन ॥ २५ ॥
वराहपुराण अ० १६, पृ० ५५३
॥ ७॥

·मारमहिंसा च, सत्यमामिपरननम् । नते चैतानि चत्वारि, चरितव्यानि त्यिश ।। २६ ।। विष्णुभक्तिचन्द्रोदय
अशाचतानि गानाणि, विभयो नैव शाश्वत । नित्य सनिहितो मृत्यु , कर्तव्यो धर्मसयह ॥ २७ ॥
वेदव्यासस्मृति, अ० ४, श्लो० १९
धनिम ले फलारिफले जाति. सुधर्मात्परा, वर्मादापुरखण्डित गुरुल धर्माच्च नीरोगता।
धाद्वित्तमनिन्दित रिपगा भोगा मुकीर्ति सुधी, धर्मादेव च दहिना प्रभवत सर्गापवर्गावपि ॥ २८ ॥
धर्मकल्पद्रुम, पृ० १, 'लो० ३७ (दे ला)
दीर्यगायुपशवार, शुद्धि बुद्धि शुभा श्रियम् । प्राज्य राज्य मुख शयद् दत्ने धर्ममुरद्रमः ।। २९ ।।
सूक्तरत्नानली, पृ० ४७, श्लो० ४९६ (आत्मा स)
स्यावादी विद्यत यस्मिन् , पक्षपातो न विद्यते । नास्त्यन्यपीडन किशिनैनधर्म स उच्यते ॥३०॥
चौद्वानामृजुमनतो मतमभूद्वेदान्तिना सङ्ग्रहात , साझयाना तत एव नैगमनपायोगश वैशेषिक ।
शन्दनारिदोऽपि शब्दनयत, सनियैर्गुम्फिता, जैनी दृष्टिरितीह सारतरता प्रत्यक्षमुवीक्ष्यते ॥ ३१॥ अध्यात्मसौर
जिनधर्मविनिर्मुक्तो मा भूव चकार्त्यपि । स्या नेटोऽपि दरिद्रोपि, जिनधर्माधिवासितः ॥३२॥
योगशास्त्र, पृ० २६९, लो० १४१ (प्रस)
जिनशासनस्य सारो, जीवदया निग्रह' कपायाणाम् । साधर्मिकात्सल्य, भक्तिथ तथा जिनेन्द्राणाम् ॥३३॥ धर्मविन्दु
जैनो धर्मों दयामूलो, जन्म सुआपके कुले । गुम्या पादभक्तिच, विना पुण्यं न प्राप्यते ॥ ३४॥

·जैन सूक्त
धर्म ५
॥ ८ ॥
पूज्यपूज्या दया दानं तीर्थयात्रा जपस्तपः । श्रुतं परोपकारच, मर्त्यजन्मफलाष्टकम् ॥३५॥ सू० द्वा० १, श्लो० २
देवपूजा गुरूपास्तिः, स्वाध्यायः संयमस्तपः।दानं चेति गृहस्थानां, पट् कर्माणि दिने दिने॥३६॥ सू० द्वा० १ श्लो०४
माणुस्सं विग्गहं लदु, सुइ धम्मरस दुल्लहा । जं सोच्ना पउिवअन्ति तवं खन्तिमहिंसयं ॥३७॥ उ० तृ० गा० ८
दान वित्तादृत्तं वाचः, कीर्तिधौं तथाऽऽयुपः । परोपकरणं कायादसारात्सारमुद्वरेत् ॥ ३८॥ सू० द्वा० १, ग्लो० १२
बुद्धेः फलं तत्वविचारणं च, देहस्य सारं प्रतधारणं च।
अर्थस्य सारं किल पात्रदानं, वानः फलं प्रीतिकरं नराणाम् ॥३९॥ यूक्तमुक्तावली द्वा० १, *लो १३
जिनेन्द्रपूजा गुरुपर्युपास्तिः, सत्चानुकम्पा शुभपात्रदानम् । गुगानुरागः श्रुतिरागमस्य, नृजन्मवृक्षस्य फलान्यमूनि ॥४०॥
मुक्तमुक्तावली, द्वार १ श्लो० १४
करे *लाध्यम्त्यागः शिरसि गुरुपादप्रगमनं, मुसे सत्या वाणी श्रुतमवितयं च श्रवणयोः ।
हदि स्वच्छा वृत्नितिजयिभुजयोः पौरुपमहो, विनाऽप्येश्रर्येण प्रातिमहतां मण्डनमिदम् ॥४१॥ मू० द्वार १ श्लो० १६
पिता योगभ्यासो विषयविरतिः सा च जननी, विवेकः सौन्दर्य प्रतिदिनमनीहा च भगिनी ।
प्रिया शान्तिः पुत्रो पिनय उपकारः प्रियसुत् , राहायो वैराग्यं गृहमुपगमो यस्य स सुसी ॥५२॥ सू० द्वार १, श्लो० १७
घेय यस्य पिता क्षमा च जननी भ्राता मनःसंयमः, मनुः सत्यमिदं दया च दहिता शान्तिः स्वयं गेहिनी ।
शग्या भूमितलं दिशोऽपि वसनं बानामृतं भोजनं, यस्यैतानि कुटुम्मिनो वा सखे ! तम्यागिनः क्यासुखम् ॥ ४३ ॥
यक्त० द्वार १ "लो० १८
密类游游论多密密密总部落成為弟弟弟弟涉
॥८॥

·देव श्रेणिकवत्पूनय गुरु वन्दस्व गोविन्दवद् , दान शीलतप प्रसङ्गसुमगा चाभ्यस्य सद्भावनाम् । श्रेयासथ सुदर्शनश्च भगानाध सचक्री यथा, धर्ये कर्मणि कामदेवदहो चेतश्विर स्थापय।।४४॥० द्वार १ श्लो०२९ जन्तूनामरन जिनेशगहनं भक्त्यागमाऽऽकर्णन, साधूनां नमन मदापनयन सम्यग्गुरोर्माननम् । मायाया हना धध शमन लोभद्रुमो मूलन, चेत' शोधनमिन्द्रियाश्चमन यत्तत् शिवोपायनम् ॥४५॥ सू०द्वार १, श्लो०३० त्रैकाल्य जिनपूजन प्रतिदिन सदस्य समानन, स्वाध्यायो गुरुसेवन च विधिना दान तथाऽवश्यकम् । सक्या न प्रतपालन वरतपो ज्ञानस्य पाठस्तथा, सैप श्रावकपुङ्गवस्य कथितो धर्मों जिनेन्द्रागमे ॥ ४६ ॥ सूक्त० द्वार १, श्लो० ३२ जत्य य विसयविराओ, कसायचाओ गुणेसु अणुराओ। किआिमु अप्पमाओ, सो धम्मो सिवसुहोवाओ ॥४७॥ सूक्त. द्वार १, श्लो० ४६ पच्चरवाण पूआ पडिकमणं पोसहो परुवयारो पिच पपारा जस्स उनपयारो तस्स संसारो॥४८॥ मू० द्वार ६, ग्लो०४९) अनित्यानि शरीराणि, विभवो नैव शाश्वत । नित्य सनिहितो मृत्यु , कर्तव्यो धर्मसग्रहः ॥५०॥ सूक्त द्वार ६, श्लो० १२ अस्याने भवेद्धर्म शून्यस्थान ततः परम् । अङ्कस्थाने पुनर्प्रष्टे, सर्व शून्यमिद भवेत् ॥५१॥ रक्त० द्वार ६ लो० २२ त्यज दुनमसर्ग, मज साधुसमागमम् । कुरु पुण्यमहोरात्र स्मर नित्यमनित्यताम् ।। ५२ ॥ सूक्त द्वार ६ श्लो० २९ आयुर्वर्पशन नृणा परिमित राज्या तदर्थीकृत । तस्याईस्य कदाचिदमधिक वार्धक्यवाल्ये गतम् ।

·जैन सूक्त ब ज्ञान ६ PREVENTERPREPARRORE शेष रोगवियोगशोकमदनक्रोधादिभियाकुल-स्यायुर्याति नरस्य तत्र कतमो यो धर्मकर्मक्षणः १॥५३॥ सूक्त० द्वार ६, श्लो० ४९ बालः प्रायो रमणाऽऽसक्तस्तरुणःप्रायो रमणीरक्तः। वृद्धः प्रायश्चिन्तामनस्तदहो धर्मे कोऽपि न लमः ॥ ५४ ॥ सक्त० द्वार ६, श्लो० ५० धर्मों मातेव पुष्णाति, धर्मः पाति पितेव च । धर्मः सखेव प्रीणाति, धर्म स्नियति बंधुवत् ॥ ५५ ॥ धर्माजन्म कुले शरीरपटुता सौभाग्यमायुर्वलं, धर्मेणैव भवन्ति निर्मलयशो विद्यार्थसंपत्तयः । कान्ताराच्च महाभयाच्च सततं धर्मः परित्रायते, धर्मः सम्यगुपासितो भवति हि स्वर्गापवर्गप्रदः ॥ ५६ ॥ दुर्गतिप्रपतत्प्राणि-धारणाद्धर्म उच्यते । संयमादिर्दशविधः, सर्वज्ञोक्तो विमुक्तये ॥ ५७ क्रिधर्मो दययैकथा निजगदे ज्ञाननियाभ्यां द्विधा, ज्ञानाद्यैसिविधश्चतुर्विधतया ख्यातो व्रतैः पञ्चधा । पोढावश्यकपालनेन नयतः सप्ताष्टधा मातृभिः, सतत्वैनवधा तथा दशविधः क्षान्त्यादिभिर्निर्मलः ॥ ५८ पात्रे दानं गुरुषु विनयः सर्वसत्त्वानुकम्पा, न्याय्या वृत्तिः परहितविधावादरः सर्वकालम् । कार्यों न श्रीमदपरिचयः सङ्गतिः सत्सु सम्यग् , राजन् सेव्यो विशदमतिना सैप सामान्य धर्मः ॥ ५९ ॥ ज्ञान ६ विषयप्रतिभासं चात्मपरिणतिमत्तथा । तत्त्वसंवेदनं चैव, ज्ञानमाहुमहर्षयः ॥ १ ॥ अष्टक, ज्ञानाष्टक. श्लो० १ ·यथावस्थिततत्त्वानां, सक्षेपाद्विस्तरेण या । योऽनयोधस्तमत्राहु , सम्यग्ज्ञान मनीपिण ॥२॥ यो पृ ३६ श्लो १६ निर्वाणपदमप्येक, भाव्यते यन्मुहुर्मुहु । तदेव ज्ञानमुत्कृष्ट, निधो नास्ति भूयसा ॥ ३ ॥ ज्ञा ज्ञानाष्टक श्लो. २ स्वभावलाभसस्कारमारण ज्ञानमिप्यते । ध्याध्यमानमतस्त्वन्यत्, तथा चोक्त महात्मना ॥ ४ ॥ यादाथ प्रतिवादाथ, वदन्तोऽनिधितास्तथा । तच्चान्त नैव गच्छन्ति, तिलपीलकवद् गतौ ॥५॥ ज्ञा ज्ञा श्लो ३-४ जानाजीर्णमृता केचिज्ज्ञानदग्धास्तथाऽपरे । अन्ये तु ज्ञानवाहिकाः, केचिज्ञानमया पुनः ॥ ६॥ अस्ति चेद् ग्रथिमिद् ज्ञान, कि चिौस्तन्त्रयन्त्रणे । प्रदीपा क्योपयुज्यन्ते, तमोभी दृष्टिरेव चेत् ? ॥७॥ झा ज्ञा ६ मिथ्यात्वशैलपक्षच्छिज्ज्ञानदभोलिशोभित । निर्भय शक्रवद्योगी, नदत्यानन्दनन्दने ॥८॥ ज्ञा ज्ञानाष्टक श्लो ७ पीयूपमसमुद्रोत्थ, रसायनमनौषधम् । अनन्यापेक्षमैश्वर्य, ज्ञानमाहुर्मनीषिण ॥९॥ ज्ञा ज्ञानाष्टक श्लो ८ ज्ञान तृतीय पुरुषस्य नेत्र, समस्ततत्वार्थविलोफदक्षम् । तेजोऽनपेक्ष विगतान्तराय, प्रवृत्तिमत् सर्वजगत्त्रयेऽपि ॥१०॥ सुभाषितरत्नसदोह श्लो १९४ ज्ञान स्यात् कुमताधकातरणिर्जान जगलोचन, ज्ञान नीतितरङ्गिणीकुलगिरिना कपायापहम् । ज्ञान नितिवश्यमन्त्रममल ज्ञान मन पावन, बान स्वर्गगतिप्रयाणपटह शान निदान श्रियः ॥११॥सु० श्लो०७ एतत्सम्यग्दर्शनमनधिगमविपर्ययौ तु मिथ्यात्वम् । ज्ञानमथ पञ्चभेद, तत्प्रत्यक्ष परोक्ष च ॥ १२ ॥ प्र० श्लो० २२४ तत्र परोक्षं द्विविध श्रुतमाभिनिवोधिकं च विज्ञेयम् । प्रत्यक्ष चावधिमन पर्यायो केवल चेति॥१३॥ प्र० श्लो० २२५ सामायिकविशुद्धात्मा, सर्वथा पातिकर्मण । क्षयात्केवलमामोति, लोकालोकप्रकाशकम् ॥ १४ ।। अ के श्लो० १ O

·जैन मुक्त
॥१०॥
८०
ज्ञान ६
एतस्मिन् सततं यत्नः, कुग्रहत्यागतो भृशम् । मार्गश्रद्धादिभावेन, कार्य आगमतत्परैः ॥ १५ ॥ अ. ज्ञा, श्लो०
झानाभ्यासः सदाकार्यों ध्यानेनाध्यनेन च । तपसो रक्षणं चैव, यदीच्छेद्वितमात्मनः ॥१६॥ तत्वामृत श्लो० ९
निःसङ्गो निर्ममः शान्तो, निरीहः संयमे रतः। यदा योगी भवेदन्तस्तत्त्वमुद्भासते तदा ॥ १७ ॥ यो. प्र.लो० २९
आत्मानमात्मना वेत्ति, मोहत्यागाच ओत्मनि । तदेव तस्य चारित्रं, तज्ज्ञानं तच्च दर्शनं ॥१८॥यो.प्र० ४ श्लो०२
यदा सर्व परित्यज्य, निःसङ्गो निप्परिग्रहः । निश्चिन्तश्च चरेद् धर्म, ब्रह्म सम्पद्यते तदा ॥ १९ ॥आ. उ. काण्ड ७८
जानन्ति केचिन्न तु कर्तुमीशाः, कर्तुं क्षमा ये न च ते विदन्ति ।
जानन्ति तत्वं प्रभवन्ति कर्तु, ते केऽपि लोके विरला भवन्ति ॥ २० ॥ हृदयप्रदीप, लो. २
अवशेन्द्रियवित्तानां, हस्तिस्नानमिव क्रिया । दुर्भगाभरणमायो ज्ञानं भारः क्रियां विना ॥ २१ ॥
बानं मददर्पहरं माद्यति यस्तेन तस्य को वैद्यः ।
अमृतं यस्य विपायति, तस्य चिकित्सा कथं क्रियते ॥ २२ ॥ उत्तराध्ययनसूत्रटीका (कमलसंयम) पृ. ७६
तज्ज्ञानमेव न भवति यस्मिन्नुदिते विभाति रागगणः । तमसः कुतोऽस्ति शक्तिर्दिनकरकिरणाग्रतः स्थातुम् ।।२३।।
ज्ञानाद्विदन्ति खलु कृत्यमकृत्यजातं, ज्ञानाच्चरित्रममलं च समाचरन्ति ।
ज्ञानाच्च भव्यभविनः शिवमाप्नुवन्ति, ज्ञानं हि मूलमतुलं सकलश्रियां तत् ॥ २४ ॥ सूक्त. अधिकार ४३. श्लो. ६
ज्ञानदानेन जानाति, जन्तुस्तस्य हिताहितम् । वेत्ति जीवादितत्वानि, विरसिं च समश्नुते ॥ २५ ॥
ज्ञानदानादवामोति, केवलज्ञानमुज्ज्वलम | ram खिलं लोकं, लोकाग्रमधिगच्छति ॥ २६ ॥
॥१०॥

·आमालमियमाज्ञा, त हेयोपादेयगोचरा । आश्रव सर्वथा हेय उपादेयश्च सपर. ॥ २७॥
दान धर्मानमिनेम्यो गचनादेशनादिना । ज्ञानसाधनदान च, ज्ञानदानमितीरितम् ॥ २८॥
मिथ्याज्ञान समस्त तत् , इहलोकोपयोगि यत् । रागद्वैपादयो यस्मात् , प्रवर्धन्ते शरीरिणाम् ॥ २९ ॥ त्रि दे
मअत्यज्ञ किलाज्ञाने विष्ठायामिन शूकर । ज्ञानी निमअति ज्ञाने मराल झ मानसे ॥ ३० ॥
निर्वाणपदमप्येक भाव्यते यन्मुहुर्मुहुः । तदेव ज्ञानमुत्कृष्ट निधो नास्ति भूयसा ॥ ३१ ॥
सभाक्लाममस्कारकारण ज्ञानमिप्यते । ध्याध्यमानमतस्त्वन्यत्तथा चोक्त महात्मना ३२॥
स्वद्रव्य-गुण-पर्याय चर्या वर्या परान्यथा । इति दत्तात्मस तुष्टिपुष्टिज्ञानस्थितिर्मुने ॥३३॥
मिथ्यात्वशैलपक्षच्छिज्ज्ञानदम्भोलिशोभित । निर्भय शक्रवद् योगी नन्दत्यानन्दनन्दने ॥ ३४ ॥ ज्ञान
यानपानसम ज्ञान, चूडता भवपारिधौ । मोहान्धकारसहारे, ज्ञान मार्तण्डमण्डलम् ॥ ३५ ॥ सुभापित स श्लो ६२
ज्ञानस्य ज्ञानिनो वापि, निन्दाप्रद्वेपमत्सर । उपघातैश्च विघ्नेश्व, ज्ञानघ्न कर्म यध्यते ॥३६॥ सु स श्लो. ५६६
ज्ञान कर्ममहीध्रमेदकुलिश शसन्ति मोहापह, ज्ञान भूपणमङ्गिना वरधन ज्ञान जगद्दीपनम् ।
एतत्तवमतवमेतदपरं ज्ञानेन विज्ञायते, लोकालोकनिलोफनैश्पटव स्युर्ज्ञानदानाअना' ॥ ३७ ।।
अज्ञान-७
अज्ञानतमसान्छनौ मूदान्त करणो नर । न जानाति कुतो कोऽह, क्वाह गन्ता किमात्मकः ॥१॥

·जैन सूक्त०
॥११॥
चरित्र
REET
अज्ञानं खलु भो कष्ट, क्रोधादिभ्योऽपि सर्वपापेभ्यः । अर्थ हितमहितं वा, न वेत्ति येनावृतो लोकः ॥२॥अश्लो० ३
आहारनिद्राभयमैथुनानि, सामान्यमेतत्पशुभिर्नराणाम् । ज्ञान विशेषः खलु मानवानां, ज्ञानेन हीनाः पशवो मनुष्याः ॥३॥
अज्ञानी क्षपयेत् कर्म, यजन्मशतकोटिभिः । तज्ज्ञानी तु त्रिगुप्तात्मा, निहन्त्यन्तर्मुहूर्तके ॥ ४ ॥ त. श्लो० १९०
मिथ्याज्ञानं समस्तं तदिहलोकोपयोगि यत् । रोगद्वेषादयो यस्मात् प्रवर्धन्ते शरीरिणाम् ॥५॥ सु० सू० पृ. ६ श्लो. ३३
चारित्र ८
सर्वसावधयोगाना, त्यागचारित्रमिष्यते । कीर्तितं तदहिंसादिवतभेदेन पञ्चधा ॥ १॥ यो. प्र० ३९ श्लो० १८ प्र.स.
अथवा पञ्चसमितिगुप्तित्रयपवित्रितम् । चरित्रं सम्यकचारित्रमित्याहुर्मुनिपुङ्गवाः।।२॥ यो. पृ० ३३श्लो० ३४ (प्र. स.)
सद्दर्शनज्ञानवलेन भूता, पापक्रियाया विरतिस्त्रिधा या ! जिने चरैस्तद्गदितं चरित्रं, समस्तकर्मक्षयहेतुभूतम् ।।३।।सु०२१०
सामायिकमित्याचं छेदोपस्थापनं द्वितीयं तु । परिहारविशुद्धिकं सूक्ष्मसम्परायं यथाख्यातम् ॥४॥ प्र. लो० २२८
पञ्चास्रवाद्विरमणं पञ्चेन्द्रियनिग्रहः कपायजयः । दण्डत्रयविरतिथेति, संयमः सप्तदशभेदः ॥ ५॥ प्र. श्लो० १७२
चारित्ररत्नान परं हि रत्नं, चारित्रवित्तान्न परं हि वित्तम् ।
चरित्रलाभान परो हि लाभचारित्रयोगान परो हि योगः ॥६॥ प.ए, पृ० १६श्लो० १४८
सदृर्शनज्ञानतपोदयाद्याचारित्रभाजः सफलाः समस्ताः । व्यर्थाचरित्रेण विना भवन्ति ज्ञात्वेह सन्तश्चरिते यतन्ते ॥७॥
सम्यक्त्वं भावयेत् क्षिप्रं, सज्ञानं चरणं तथा । कृच्छ्रात् सुचरितं प्राप्त, नृत्वं याति निरर्थकम् ॥ ८ ॥ त. श्लो० ४६
॥११॥

·न
दीक्षा गृहीता दिनमेकमेव, येनोग्रचित्तेन शिव स याति । न वत् कदाचित् तदवश्यमेव, क्यानिक स्यात् निदशप्रधान ॥८॥
पर्व० मौन० पृ १६ श्लोक १४९
नो दुष्कर्मप्रयासो न युपतिसुतस्वामिदुर्वाक्यदुःख, राजाद्रौ न प्रणामोऽशनवसनधनस्थानचिन्ता न चैव ।
मानाप्तिलोकपूजा प्रशमसुखरति प्रेत्य मोक्षायवाप्तिः, श्रामन्येऽमी गुणा स्युस्तदिह सुमतयस्ता यत्न कुरुष्वम् ॥९॥
मिघ्या वक्तुं न हि जानमि, सार किंचित्तम कथयामि । गुप्तिनितय समिती पञ्च, यावी खलु मा मुञ्च ॥१०॥
पञ्चायवाद्विरमण पश्चेन्द्रियनिग्रह कपायजय । दण्डनयविरतिश्चेति, सयम सप्तदशमेद. ॥ ११ ॥
जयणाय धम्मजणणी, जयणा धम्मस्स पालणी होइ । तवपुट्ठीकरीजयणा, एगतसुहावहा जयणा ॥१२॥
कपाया यस्य नो छिन्ना, यस्प नात्मवश मन' । इन्द्रियाणि न गुप्तानि, प्रवज्या तस्य निष्फला ॥ १३॥
९ मुनी-योगी
पूर्णो मन स्थिरोऽमोहो ज्ञानी शान्तो जितेन्द्रिय । त्यागी क्रियापरस्तृप्तो निलंपो निस्पृहो मुनि ॥१॥
विद्याविवेकसम्पन्नो मध्यस्थो भयवर्जित । अनात्मशसकस्तत्त्वदृष्टि' सर्वसमृद्धिवान् ॥ २॥
ध्याता कर्मविपाकानामुद्विमो भववारिधे । लोक्संज्ञाविनिर्मुक्त. शास्त्रम् निप्परिग्रह ॥३॥
शुद्धानुभववान् योगी नियागप्रतिपत्तिमान् । मावा ध्यानतपसा भूमि. सर्वनयाश्रित. ॥ ४ ॥
सष्ट निटक्तिं तत्त्व अष्टकैः प्रतिपन्नवान् । मुनिमहोदय ज्ञानसार समधिगच्छति ॥ ५ ॥

·चरित्र ८
जैन मुक्त०
॥१२॥
निर्विकारं निरायाधं शानसारमुपेयुषाम् । विनिवृत्तपराशानां मोक्षोत्रैव महात्मनाम् ॥ ६ ॥
सावद्ययोगविरतो, गौरखत्रयवर्जितः। त्रिगुप्तः पञ्चसमितो, रागद्वेषविनाकृतः ॥ ७॥
निर्ममो नगरवसत्यंगोपकरणादिषु । ततोऽष्टादशशीलांगसहस्रधारणोद्धरः ॥८॥
निरन्तरं यथाशक्ति, नानाविधतपः परः । संयमं सप्तदशधा, धारयन पिरवण्डितम् ॥ ९॥ सुभापितसंग्रहात्
निरीहा निरहदारा, निर्ममाः समचेतसः। महावतधरा धीराः, साधवः शरणं मम ॥१०॥ त्रिपष्ठी पर्व १० श्लो. ३९७
न यस्य मित्रं न च कोऽपि शत्रु-निजः परो वाऽपि न कथनास्ते ।
न चेंद्रियार्थयु रमेत चेतः, कपायमुक्तं परमः स योगी ॥ ११ ॥ अ. कल्पद्रुम, अधिकार १, श्लो० ९
समः शत्रौ च मित्रे च, तथा मानापमानयोः । शीतोष्णसुखदुःखेषु, समः सङ्गविवर्जितः ॥१२॥ भ. अ. १३ श्लो. १४
दुःखेपनुद्विग्नमनाः सुसेषु विगतस्पृहः । वीतरागमयकोषः, स्विाधीमुनिरुज्यते ॥ १३ ॥ भ. अ. २ श्लो. ५६
जीवितं यस्य धर्मार्थ, धर्मो ज्ञानार्थमेव च । ज्ञानं च ध्यानयोगार्थ, सोचिरान्मुच्यते नरः॥१४॥ यति, श्लो. ११
आशा नाम नदी मनोरथजला तृष्णातरङ्गाकुला, रागाहाती वितर्कविहगा धैर्यमवंसिनी ।
मोहावर्तसुदुस्तराऽतिगहना प्रोत्तुङ्ग चिन्ताती, तस्याः पारगता विशुद्वमनसो नन्दन्ति योगीश्वराः ॥१५॥ वै. श्लो. १०
पांधवधनेन्द्रियसुरवत्यागात् , त्यक्तभयविग्रहः साधुः। त्यक्तात्मा निन्यस्त्यक्ताहंकारममकारः ॥१६॥ प्र. लो. १७३
अहंकारं वलं दर्प, कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥१७॥ भ. अ. १८ *लो. ५३
瓷瓷器治路多游洛蒂密法染器弟弟弟弟路器绕路器
॥१२॥

·-- १० महाव्रतानि प्राणातिपात नो पुाद , कर्ममधनिरन्धनम् । स्वप्राणपत् परप्राणपरित्राणपरो भवेत् ॥१॥ न मृग जातु भाषेत, किं तु भाषेत सूनृतम् । परपीडा परिहरनात्मपीडामिनागवान् ॥ २॥ अद नाददीतार्थ वायगागोपम नृणाम् । अर्थ हि हरता तेपा, यध एवं कृतो भवेत् ॥३॥ मैथुन न पिदपाय, बहुजीरोपमर्दकम् । नदीव कुर्यात् तत्मााः, परनमनिरन्धनम् ॥ ४॥ परिग्रह न कुर्याच, परिग्रहपशेन हि । गौरिवाधिकभारेण, विधुरो निपतत्यध ॥५॥ एतान् प्राणातिपातादीन , यक्ष्मांस्त्यक्तु न चेत्क्षमा । त्यजेयुदिरास्तदि, सक्ष्मत्यागेऽनुरागिण ॥ ६॥ नि म दे ११ पञ्च समितय ईमापैपणा दाननिक्षेपोत्सर्गसज्ञिका । पञ्चाहु समितीस्तिस्रो गुप्ती स्त्रियोगनिमहात् ॥१॥ यो प्र १ श्लो ३५ लोकातिवाहिते मार्गे, चुम्बिते भास्पदशुभि । जन्तुरक्षार्थमालोफ्य, गतिरीर्या मता सताम् ॥२॥ यो प्र १ श्लो ३६ अयद्यत्यागतः सर्वजनीन मितभापणम् । प्रिया पाचयमाना सा, भाषासमितिरुच्यते ॥ ३ ॥ यो प्र १ श्लो ३७ द्विचत्वारिंशता भिक्षादोपर्नित्यमपितम् । मुनिर्यदन्नमादने, सैपणा समितिर्मता ॥ ४ ॥ यो प्र १ श्लो ३८ (प्र.स) आसनादीनि सवीक्ष्य, प्रतिलिख्य च यत्नत । गृहीयानिक्षिपेद्वा यत्, साऽऽदानसमिति स्मृता ॥५॥ यो प्र४-३९) कफमूतमलगाय, निज तुजगतीतले । यलायदुत्सृजेत्साधु , सोत्सर्गसमितियेत् ॥ ६॥ यो प्र १ श्लो. ४० ४

·जैन मुक्त०
त्रिगुप्तयः
॥१३॥
१२ त्रिगुप्तयः
विमुक्तकल्पनाजालं, समत्वे सुप्रतिष्ठितम् । आत्मारामं मनन्तामनोगुप्तिन्दाहता ॥ १॥ यो. प्र. १ 'लो. ४१ प्र.स.
संज्ञादिपरिहारेण, यन्मौनस्यावलम्बनम् । वाग्वृत्तेः संवृतिर्ता या. सा वाग्गुप्तिग्हिोच्यते ॥२१॥ यो. प्र. १, "लो. ४२
उपसर्गप्रसङ्गेऽपि, कायोत्सर्गजुपो मुनेः । स्थिरीभावः शरीरस्य, कायगुप्तिर्निगाते ।। ३ ।।
शयनासननिक्षेपाऽऽदानचक्रमणेषु यः । स्थानेषु चेष्टा नियमः, कायगुप्तिम्नु मा परा ॥४॥ यो. प्र. १. लो. ४३, ४४
१३ अहिंसा
न यत्प्रमादयोगेन, जीवितव्यपरोपणम् । सानां स्थावराणां च, नदहिंसावतं मतम् ।।१।। त्रि. पर्व ?, म. ३, श्लो. ६२२
श्रूयतां धर्मसर्वस्वं, श्रुत्वा चैनानधार्यताम् । आत्मनः प्रतिकलानि. परेगां न समानरेन् ।॥२॥ यो. द्वि. प्र. *लो. २०
निरथिकां न कुर्तीत, जीवेषु स्थावरेष्वपि । हिंसामहिमाधर्मतः, कान्मोसमुपासकः ॥३॥ गो. द्वि. प्र. लोक २१
अमेध्यमध्ये कीटस्य, मुरेन्द्रस्य सुरालगे । समाना जीविताकाला, समं मृत्युभयं द्वयोः ।। ४ ।। इ. स. लोक ३०
मातेव सर्वभूताना-महिंसा हितकारिणी । अहिसेर ति समार-मरारमृतसारणिः ॥५१॥ यो. द्वि. प्र. लोक ५०
अहिंसादुःखदाताग्नि-प्रावृषेण्यधनापली । भवभ्रमिकमा गा-महिमा परमौषधी ॥ यो. द्वि. प्र. लोक ५१
सर्वयज्ञेषु यदानं, सर्वतीर्थपु यत् फलम् । सर्वदानफलं नापि, तन तुल्यमहिंगया ॥ ७ ॥ य. स. अ. १६ लोक ८
दीर्घमायुः परं रूप-मारोग्यं श्लाघनीयता । अहिंमायाः फलं सर्व, किमन्यत् कामदेव सा ॥८॥ यो. वि. प्र. *लो.५२
॥१३॥

·न हिंसयति यो जन्तून्, मनोकायहेतुभि । जीवितार्थापनयन , प्राणिभिर्न स हिंस्यते ॥९॥ म. शा पर्व, अ १७४ श्लोक २७ धूला सुहुमा जीवा सम्प्पारमओ भये दुविहा । साराह निरवराह सानिया चेन रिविक्खा ॥१०॥ शरीरी म्रियता मा वा ध्रुव हिंसा गमादत । दयैव यतमानस्य वधेऽपि प्राणिना क्वचित् ॥११॥ सु स पृ १६६ अहिंसा सीजीयेषु, सौ परिभापितम् । इद हि मूल धर्मस्य, शेपस्तस्यैव विस्तरः ॥ १२ ॥ यदि गाया तोये तरति तरणिर्ययुदयति, प्रतीया सप्ताचियेदि भनति शैत्य कथमपि । यदि मापीठ म्यादुपरि सफलवापि जगत , गमते सत्चाना तदपि ध फापि सुकाम् ॥ १३ ॥ सिन्दूरप्रकर २६ १४ दया धर्मो जीवदयातुल्यो, न कापि जगतीतले । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन, कार्या जीवदयाङ्गिमि ॥१॥ हेमचन्द्रसरि धर्मतचमिद नेय, भुवननयसमतम् । यद्दया सर्वभूतेषु, बसेषु स्थावरेषु च ॥२॥ पार्श्वनाथ च सर्ग १ श्लोक ५६२ अहिंसालक्षणो धर्मोऽधर्मश्च प्राणिना वध । तस्माद्धर्माधिमिर्लोकः, कर्तव्या प्राणिना दया ॥३॥ म शा पर्व अ ३३, श्लो ४२ सर्व वेदा न तत् कुर्युः, सर्व यज्ञाश्च भारत! । सर्व तीर्थाभिषेकाच, यत् कुर्यात् प्राणिना दया ॥४॥ म अ अ ११४-२८ न सा दीक्षा न सा भिक्षा, न तदान न तत्तप । न तद ध्यान न तन्मौन दया या न विद्यते ।।५।। मू मु पृ१४३ श्लो.१०

·अभपदानम्
जैन एक्त
॥१४॥
सर्वसत्त्वे दयां मैत्री, यः करोति सुमानसः। जयत्यसावरीन् सर्वान् , बायाभ्यन्तरसंस्थितान् ॥६॥ तत्त्वामृत श्लो. २६३
दयां विना देव-गुरुकमार्चास्तपांसि सर्वेन्द्रिययन्त्रणानि ।
दानानि शास्त्राध्ययनानि सर्वे, सैन्यं गतस्वामि यथा वृथैव ॥७॥ उपदेशतरङ्गिणी पृ० २३७
अहिंसापूर्वको धर्मो, यस्मात्सर्वहिते रतः। यूका-मत्कुण-दंशादींस्तस्मात्तानपि रक्षयेत् ॥४॥ जैन पृ. १९१ श्लो. ९४
दयाभूतेषु वैराग्यं विधिवद् गुरुपूजनम् । विशुद्धा शीलवृत्तिश्च पुण्यं पुण्यानुवन्ध्यदः ॥९॥ हरिभद्रीय अष्टकम्
१५ अभयदानम्
BANARTAIMERRED
染染染染幣染染龄燃燃燃燃染染樂器
मार्यमाणस्य हेमाद्रि, राज्यं वाऽथ प्रयन्तु । तदनिष्टं परित्यज्य, जीवो जीवितुमिच्छति ॥१॥ यो. (प्र. सभा) पृ. ७१
हेम-धेनु-वरादीनां, दातार: गुलमा भुवि । दुर्लभः पुरुषो लोके, यः प्राणिष्यभयप्रदः ॥२॥ मा.पु.स्कन्ध २, अ.७-९३
यो दद्यात् काञ्चनं मेरु, कृत्स्नां चैव वसुन्धराम् । एकस्य जीवितं दद्यान्न च तुल्यं युधिष्ठिर ! ॥३॥
मा. पु. स्क, ८ अ. ११ श्लोक ५३
यो ददाति सहस्राणि, गवामश्वशतानि च । अभयं सर्वसत्वेभ्यस्तदानमतिरिच्यते ॥४॥ म. शा. अ. ३०४ श्लोक ५
दत्तमिष्टं तपस्तप्तं, तीर्थसेवा तथा श्रुतम् । सर्वेऽप्यभयदानम्य, कलां नाईन्ति पोडशीम् ॥ ५॥ मा. पु. अ. ४ श्लो.१९
यो भूतेष्वमयं दद्याद्, भूतेभ्यस्तस्य नो भयम् । यादृग् पितीयते दानं, तादृगासाद्यते फलम् ॥६॥ पो. वि. प्र. ४८
॥१४॥

·१६ हिंसा पभेन्द्रियाणि विविधं चल च उचश्वासनिःश्वासमथान्यदायु । प्राणा दर्शत भगाद्विरुक्तास्तेपा वियोगीकरण तु हिंसा ॥ १॥ उ प्रा स्त ५ व्या ६४ आत्मवत्सर्वभूतेषु, मुखदु खे प्रियाप्रिये । चिन्तयन्मात्मनोऽनिष्टो हिंसामन्यस्य नाचरेत् ।।२।। यो विप्र लो २० दमो देव-गुरुपास्ति-दानमध्ययन तप । सर्वमप्येतदफल, हिंसां चेन्न परित्यजेत् ॥३॥ यो द्वि प्र लो ३१ अधे तमसि माम , पशुभिर्ये यजामहे । हिंसा नाम भवेद्धर्मो, न भूतो न भविष्यति ॥ ४॥ श्लो ८३ अनुमन्ता विशसिता, निहन्ता क्रयविक्रयी । सस्कर्ता चोपहर्ता च, खादकश्चेति घातका ॥५॥ यो त प्रलो,२१ पगु-कुष्ठि-कुणित्वादि, दृष्ट्वा हिंसाफल सुधी निरागस्त्रसजन्तूना, हिंसा सकल्पतस्त्यजेत् ।।६।। नि.प १ स.३ श्लो६२९ १७ मांसत्यागः सद्य' समूच्छितानन्तनन्तुसन्तानपितम् । नरकाध्वनि पाथेय, कोऽश्नीयात् पिशित सुधीः ॥१॥ यो त प्र श्लो ३३ मा स भक्षयितामुन, यस्य मासमिहाम्यहम् । एतन्मासस्य मांसत्व, प्रवदन्ति मनीषिण ॥२॥ म. अ५, ग्लो ५५ मांसादनात्प्रणश्यन्ति, देहश्री. सुमति सुखम् । शौच सत्य यश' पुण्य, श्रद्धा-विश्वास-सद्गतिः ॥३॥ हिं मां श्लो१ तिल-सम्पमात्र तु, मांस यो भक्षयेन्नरः । स एव नरक यति, यावञ्चन्द्र-दिवाकरौ ॥४॥म शां. अ १४ ग्लो ३१ मासाशिनत्र दृश्यन्ते, रोगार्चा भृशदुर्घला । अमांसादा नीरोगाश्च,बलवन्त सुखान्विता. 140 स. अ २७ श्लो.१०

·यज्ञम् १८
जैन सूक्त०
॥१५॥
REATRE
१८ यज्ञम्
यूपं छित्या पशून हाला, कला रूपिरमात् । यो जायते सर्ग, नरके केन गयो ॥१॥ म. शा. अ. १० श्लो.११
नार वर्गफलोपभोगतृपितो नापतितं सपा, सन्तुष्टस्हणणेन सततं साग युक्तं तव ।
स्वर्ग यानि नदि लता विनिहा गोधां प्राणि-गो, यज्ञं कि न करोपि मातृ-पितृभिः पुरैस्तथा बान्धवैः ॥२॥
धनपाल काव्य सर्ग० ७ लोक १६
सनसज्ञान परान काला ध्यानानानातुति विपत् । कर्माणि समिधा, यागोऽयं सुमहाफलः ॥३॥ तत्वा. *लो. २५७
सत्यं यूपं तपो राग्निः, कर्माणि रागिधो भाग । अहिंसागाति दयाद् , एा यतः सतां मतः ॥४॥दानचन्द्रि. श्लो. ७९
१९ सत्यम
नियं पश्यं वाय, सूत्रामााज्यते । तत्तत्यमणि नो तगमश्रियं चाहितं च यत् ॥१॥ नि. सर्ग. ३ श्लो. ६२३
अविसंवादनयोगः, काय-नो-नागजिममा गैर सत्यं चतुर्विध तच्च जिनारपतेऽस्ति नान्यत्र ॥२॥ प्र. प्र. 'लो.१७४
न सत्यमपि भापेत, परपीडाकरं वचः । लोऽपि भूगले गस्मात् , कौशिको नरकं गतः ॥३।। यो. द्वि. प्र. श्लो. ६१
२० असत्यम्
कामालोभाद्गयात्कोधात्, साधि-नादाराव च। मिथ्या बदति यत्पाप, तदसत्यं प्रकीर्तितम् ॥१॥ मा. अ. १ श्लो.३५
॥१५॥

·BREARRRRRRY PHTHREE अभूगोमायन चाय, द्वितीय भूतनिह्मतम् । अर्थातरं तृतीय च, गर्दा नाम चतुर्थकम् ॥२॥ एन-चतुर्निधासत्य, श्वभ्रादिदु खहेतुकम् । वात्वाऽमृत मत ग्राह्य, येनास्ति सौख्यभरम ॥३॥ उ० स्त० ६, व्या० ७६ मुक्ष्मतादरभेदाम्या, मृपानाद द्विधा स्मृतम् । तीनसक्ल्पन स्थूल, सूक्ष्म हास्यादिसभरम् ॥४॥ उ०स्त ६, व्या० ७५ कन्या-गो-भूम्पलीकानि, न्यासापहरण तथा। कटसात्य चपञ्चेति, स्थलासत्यानि सत्यजेत् ॥५॥ नि० पर्व १ स० ३ 'लोक ६३१ सर्वलोपिरुड यद्, यद् विश्वसितघातकम् । यद्विपक्षश्च पुण्यस्य, न वदत् तरखनृतम् ॥६॥ यो द्वि० प्र० श्लो० ५५| एकनासत्यज पाप, पाप नि शेपम यन । द्वमोस्तुसाधितयोरोयमनातिरिच्यते ॥७॥ यो द्वि०प्र० श्लोक ६४ धर्महानिरविश्वासो, देवार्थव्यसन तथा । असत्यभापिगा निन्दा, दुर्गतिश्वोपनायते ॥८॥ उ० सू० प्र० अ० २४ असत्यवस्तुर्भुवि पक्षपात, कुर्यान्न विद्वान् किल सद्भटेऽपि । तेन भुन हि यसुराजवत्स, इहापवाद नरक परत्र ॥ १४ ॥ हिगुल प्रक० मृपानादप्रक्रम श्लोक ४ २१ उत्सूत्रवचनम् अविहिकया वरमाय, उस्सुयरयण क्यति सवष्णू । जम्हा पायच्छित, अकए गुरुज कए लहुरं ॥१॥ आणाभग दहु मज्झत्या ठिति जे तुसिणिआ य । अविहिअणुमोयणाए तेसिपि य होइ वयलोवो ॥२॥ सु० पृ० २४३

·जैन सूक्त०
॥१६॥
अचौर्यम्
२२ अचौर्यम्
अनादानमदत्तस्यास्तेयव्रतमुदीरितम् । बायप्राणा नृणामों, हरता ते हता हि ते ॥१॥ त्रि० पर्व १०, स.३ श्लो.६२४
परार्थग्रहणे येषां, नियमः शुद्धचेतसाम् । अभ्यायान्ति श्रियस्तेषां, स्वयमेव स्वयंवराः ॥२॥ यो० द्वि० प्र. श्लो. ७४
२३ चौर्यम्
तदाद्यं स्वामिनाऽदत्त, जीवादत्तं तथाऽपरम् । तृतीयं तु जिनादत्तं, गुर्वदत्तं, तुरीयकम् ॥१॥ उ. प्रा. भा. २ पृ. १७०
पतितं विस्मृतं नष्ट, स्थितं स्थापितमाहितम् । अदत्तं नाददीत स्वं, परकीयं क्वचित्सुधीः ॥२॥ यो० द्वि० प्र० श्लो०६६
अयं लोकः परलोको, धर्मों धैर्य धृतिर्मतिः। मुष्णता परकीयं स्वं, मुपितं सर्वमप्यदः ॥३॥ योगशास्त्र द्वि.श्लोक ६७
एकस्यैकं क्षणं दुःखं, मार्यमाणस्य जायते । सपुत्र-पौत्रस्य पुनर्यावजीवं हृते धने ॥४॥ योगशास्त्र द्वि. श्लो० ६८
दौर्भाग्यं प्रेष्यतां दास्यमङ्गच्छेदं दरिद्रताम् । अदत्तात्तफलं ज्ञात्वा, स्थूलस्तेयं विवर्जयेत् ॥५॥ त्रि. पर्व १ सर्ग ३ श्लो०६३२
२४ ब्रह्मचर्यम्
दिव्यौदारिककामानां, कृतानुमतिकारितः। मनोवाकायतस्त्यागो, ब्रह्माष्टादशधा मतम् ॥१॥योगशास्त्र प्र.श्लो० २३
दिव्यात्कामरतिसुखात् , त्रिविधं त्रिविधेन विरतिरिति नवकम् ।
औदारिकादपि तथा, तद् ब्रह्माष्टादशविकल्पम् ॥ २॥ प्रशमरति प्रकरण श्लोक १७७
संतोपः स्वेषु दारेषु, त्यागश्वापरयोपिताम् । प्रथयन्ति गृहस्थानां, चतुर्थ तदणुव्रतम् ॥५॥ उपदेश प्रा० भा० १ पृ०१८०
॥१६॥

·माना सत्रा दुहिना वा, न विविक्तासनो भवेत् । वलयानिन्द्रियग्रामो, विद्वांसमपि कर्षति॥६॥मनु० अ० २, श्लो.२१५
कुण्डले नाभिनानामि, नाभिनानामि कङ्कणे । न पुर त्वभिजानामि, नित्य पादाब्जयन्दनात् ॥७॥ पद्मपुराण
स्नानमुद्वर्तनाम्पड्ग, नख-केशादिसत्क्रियाम् । गन्ध-माल्य प्रदीप च, त्यजन्ति ब्रह्मचारिणः ॥८॥ श्रा० घृ० पृ० ३
य स्वदारेषु सन्तुष्ट , परदारपराङ्मुख । स गृही नाचरित्वाद् , यतिकल्प पकल्पते ।।९।। कुमारपाल पर ८४
एकराव्युषितस्यापि, या गतिर्नमचारिण । न सा ऋतुसहस्रग, वक्तु शस्या युधिष्ठिर ! ॥१०॥ योगवासिष्ठ श्लो. २९
प्राणभूत चरित्रस्य, परनामेककारणम्। समाचरन् ब्रह्मचर्य, पूजितैरपि पूज्यते ॥११॥ योगशास्त्र द्वि. श्लोक १०४
चिरायुप सुसस्थाना , दृढसहनना नरा । तेजस्विनो महागीर्याः, भवेयुनह्मचर्यंत ॥१२॥ योगशास्त्र द्वि लो० १०५
दवदाणनगपन्या जक्खरखसकिनरा । वम्भयारिं नमसन्ति दुकरं जे करन्ति त ॥ १३ ॥ उ० पो० गा० १६
२५ अब्रह्मचर्य-(मेथुनम्)
योनियन्त्रसमुत्पन्ना , सुसमा जतुराशय । पीट्यमाना विपद्यन्ते, यत्र तमैथुन त्यजेत् ॥१॥ योगशास्त्र द्वि श्लो० ७९
रम्यमापातमाने यत्, परिणामेऽतिदारुणम् । किंपोफफलसफार्श, तत् क सेवेत मैथुनम् ।।२।। त्रि० पर्व स ३ श्लो. ७७
कम्प स्वेद श्रमो मूर्छा, भ्रमिला निर्वलक्षय । राजयक्ष्मादिरोगाच, भवेयुमैथुनोत्थिता ॥३॥
नि० पर्व १, सर्ग ३, श्लोक ७८
मेहुणसनारूढो, नवलक्ख हणेइ सुगुमजीवाणं । तित्थयरेण भणिय, सदहिपणे पयत्तेण ॥ ४ ॥

·परिग्रहन्
अन मूक्तः
॥१७॥
PRESENTERTAINMENT
सयसहस्साण नारीणं, पिट्ट फाडेइ निग्षिणा । सत्तठमासिए गन्मे, तफडते निकत्तइ ॥ ५ ॥
तं तस्स जत्तियं पावं, तं नवगुणियमेलियं हुजा । एगित्थियजोगेणं, साहू बंधिज मेहुणओ॥६॥ संवोधसित्तरि
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविपा कृष्णावत्मैव, भूय एवाभिवर्धते ॥७॥ म. अ० २ श्लो० ९८
असंयमकृतोत्सेकान् , विषयान् विपसंनिभान् । निराकुर्यादरखण्डेन, संयमेन महामतिः ॥८॥ यो. द्वि. प्र. लो० ८३
उपवासोऽवमौदर्य, रसानां त्यजनं तथा । स्नानस्यासेवनं चैव, ताम्बूलस्य च वर्जनम् ॥ ९
असेवेच्छानिरोधस्तु, ज्ञानस्य रमरणं तथा । एते हि निर्जरोपायाः, मदनस्य महारिपोः ॥ १० ॥ त. लो० ११६ ११७
दिवा पश्यति नो घूकः, काको नक्तं न पश्यति । अपूर्वः कोऽपि कामन्धो, दिवानक्तं न पश्यति ॥११॥ उ.भा. पृ.६३
विपस्य विपयाणां च पश्यतां महदन्तरम् । उपमुक्तं विषं हन्ति, विपयाः स्मरणादपि ॥१२॥ उ. प्रा. स्तम्भ ७ व्या.८९
भ्यायतो विपयान पुंसः सद्भस्तेषूपजायते । सङ्गात् संजायते कामः, कामत्क्रोधोऽभिजायते ॥१३॥
क्रोधाद्भवति संमोहः, संमोहात् स्मृतिविभ्रमः। स्मृतिभ्रंशावुद्धिनाशो, बुद्धिनाशात्मणश्यति॥१४॥ भ.अ० २ श्लो.६२-६३
२६ परिग्रहम्
अध्यात्मविदो मूछौं, परिग्रहं वर्णन्ति निश्चयतः। तस्माद्वैराग्येप्सोराकिञ्चन्यं परो धर्मः ॥ १॥ प्र० प्र० लो. १७८
संसारमूलमारम्भास्तेषां हेतुः परिग्रहः । तस्मादुपासकः कुर्यादल्पमल्पं परिग्रहे ॥२॥ यो० द्वि० प्र० श्लो० ११०
असंतोषमविश्वासमारम्भं दुःखकारणम् । मत्वा मूर्छाफलं कुर्याद, परिग्रहनियन्त्रणम् ॥३॥ त्रि. पर्व १ सर्ग ३ श्लो. ६३४
॥१७॥

·सगाद् भवन्त्यसन्तोऽपि रागद्वेषादयो द्विप । मुनेरपि चलेच्चेतो यत् तेनान्दोलितात्मनः ॥४॥ यो द्वि० प्र श्लो १०९
धर्मार्थ यस्य वित्नेहा, तस्यानीहा गरीयसी । प्रक्षालनाद्धि पकस्य, दादस्पर्शन वरम् ॥५॥ पराशरस्मृति श्लो २३३
परिग्रहार्थमारम्भमसतोपाद्वितन्वते । ससारद्धिस्तेनैव, गृहीत तदिद व्रतम् ।।६।। उ० मा० अ० व्या० १०९
दोससयमूलजाल, पुवरिसिविपजिय जइ य त । अत्थ वहसि अणत्य कीस अणत्यं तव चरसि ॥७॥
सग्रहे साग्रहा सन्ति, कीटाया अपि कोटिशः । दानेऽतिविदुरा प्रायो देवा अपि न केचन ॥८॥ सु० पृ० १६८
मूर्छाउनधिया सर्व जगदेव परिग्रह । मूर्च्छया रहिताना तु, जगदेवापरिग्रह. ॥९॥ ज्ञा० प० श्लोक ८
चित्तेऽन्तर्ग्रथगहने पहिनिग्रंथता पृथा । त्यागात् कचुकमात्रस्य, भुजङ्गो नहि निर्विषः ॥१०। ज्ञा०प० श्लो ४
२७ पञ्चमहाव्रतभावना
मनोगुप्येषणादेर्यामि समितिमि सदा । दृष्टान्नपानग्रहणेनाऽहिंसां भावयेत्सुधी ॥१॥
हास्थलोभमयक्रोधप्रत्याख्यानैर्निरन्तरम् । आलोच्य भापणेनापि, भावयेत् सुनृत वृतम् ॥ २ ॥
आलोच्यावग्रह याश्चाभीक्ष्णावग्रहयाचनम् । एतावन्मात्रमेवैतदित्यवाइधारणम् ॥ ३॥
पमानधार्मिकेभ्यश्च तथावग्रहयाचनम् । अनुज्ञापितपानामासनमस्तेयभावना ॥ ४॥
स्त्रीपष्टपशुमद्वेश्मासनकुयान्तरोशनात् । सरागसीस्थात्यागाव प्राग्रतस्मृतिवर्जगत् ॥ ५ ॥
स्त्रीरम्पानेक्षणस्वाह संस्कारपरिवर्जनात् । प्रणीतात्यञ्चनत्यागाद्वमचर्य तु भारयेत् ॥ ६ ॥

·जैन सूक्त०
॥१८॥
रात्रि-
भोजनम्
HERITTENDENDER
स्पर्शे रसे च गन्धे च रूपे शब्दे च हारिणि । पञ्चसु हीन्द्रियार्थेषु, गाढं गाद्धर्यस्य वर्जनम् ॥ ७॥
एतेष्वाऽमनोज्ञेषु सर्वथा द्वेपवर्जनम् । आकिञ्चन्यव्रतस्यैवं भावनाः पञ्च कीर्तिताः ॥८॥ हैमीययोगशास्त्रात्
२८ रात्रिभोजनम्
हिंस्यन्ते प्राणिनः सूक्ष्मा, यत्राशुच्यभिभक्ष्यते । तद्रात्रिभोजनं संतो, न कुर्वन्ति दयापराः ॥ १॥ सु, श्लो० ७६६
अस्तंगते दिवानाथे, आपो रुधिरमुच्यते । अन्नमांससमं प्रोक्तं, मार्कण्डेन महर्पिणा ॥२॥ मा० अ० ३४ श्लो० ५३
वासरे च रजन्यां च, यः खादन्नेव तिष्ठति । शृङ्गपुच्छपरिम्रयः, स्पष्टं स पशुरेव हि ॥३॥ यो० त० प्र० लो० ६२
कण्डको दारुखण्डं च, वितनोति गलव्यथाम् । व्यअनान्तनिपतितस्ताल विध्यति वृश्चिकः ॥४॥ यो०प्र० ३ श्लो०५१
मेधां पिपीलिका हन्ति, यूका कुर्याजलोदरम् । कुरुते मक्षिका वान्तिं, कुष्ठरोगं च कोलिकः॥५॥ यो०प्र० ३ श्लो. ५०
विलग्नस्तु गले वालः, स्वरभङ्गाय जायते । इत्यादयो दृष्टदोषाः, सर्वेषां निशि भोजने ॥ ६॥यो० प्र० लो० ५२
उलूककाकमार्जारगृध्रशम्बरशूकराः । अहिवृश्चिकगोधाच, जायन्ते रात्रिभोजनात् ॥७॥ म० ज्ञा०अ० ७० श्लो० २०३
२९ अशुभध्यानम्
प्रमत्तश्चेन्द्रियार्थेपु, गृद्धो धर्मपराङ्मुखः। जिनोक्तमपुरस्कुर्वन्नातव्याने प्रवर्तते ॥ १ ॥ अ० प्र० ५ श्लो० ९२
राज्योपभोगशयनासनवाहनेषु, स्त्रीगन्धमाल्यमणिरत्नविभूषणेषु ।
इच्छाभिलापमतिमात्रमुपैति मोहात्, ध्यानं तदातमिति तत् प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ॥२॥
路路路路路路路路路路路器瓷器器器绕路路路路路器端路线
॥१८॥

·सछेदनैर्दहनमजनमारणैश्च, बन्धप्रहारदम विनिहन्तनैश्च ।
यो याति रागमुपयाति च नानुकम्पा, ध्यान तु रौद्रमिति तत्प्रपदन्ति तज्ज्ञा ॥३॥
३० धर्मध्यानम्
यतार्यगाधनमहानगधारणेपु, वधप्रमोक्षगमनागमहेतुचिन्ता ।
पञ्चेन्द्रियव्युपरमश्च दया च भूते, ध्यान तु धर्ममिति तत्प्रवदन्ति तज्ज्ञा ॥ १॥ योगतारा० पृ० १६, लो० ७४
धर्मध्याने भपद् भा , बायोपशमिकादिक । लेझ्या क्रमविशुद्धा स्यु , पीतपमसिता' पुनः ॥२॥ यो प्र १०, श्लो १६
जानापापविपाकाना, सम्पानस्य च चिन्तनात् । इत्थ या ध्येयभेदेन, धयं ध्यान चतुर्विधम् ॥३॥ यो प्र १० श्लो.७
आज्ञा या पुरस्कत्य, समानामवाधिताम् । तत्चतभिनयेदर्थोस्तदानाध्यानमुन्यते ॥ ४॥ यो० प्र० १० ग्लो ८
रागपापायायैर्जायमानान् पिचिन्तयेत् । यत्रापायास्तदपायविचपध्यानमिष्यते ।।५॥ यो० प्र० १० श्लो० १०
प्रतिक्षणसमुद्भुतो या कर्मफलोदयः । चिन्त्यते चित्ररूप स, विपाकविचयो मत ॥६॥ यो० प्र० १० श्लो १२
अनायन्तन्य लोकस्य, स्थित्युत्पत्तिव्ययात्मन । आकृति चिन्तयेद् यत्र, सस्थानविचय' स तु ॥७॥ यो म १० श्लो १४
इन्द्रियै सममाप्य, विषयेभ्यः प्रशान्तधी । धर्मध्यानकृते तस्मान्मन कुर्वीत निश्चलम् ।।८॥ यो० पृ. ३६६ श्लो०६
३१ वीतरागसुसम्
भोगसुखै किमनित्यर्भपाहुलै' काशितै परायत्त । नित्यमभयमात्मस्थ प्रशमसुख तत्र यतितव्यम् ॥१॥

·जन सूक्त
॥१९॥
मोक्ष
साधनानि
MERRRRRRRRRENT
यत्सर्वविपयकाक्षोऽस्वं सुखं प्राप्यते सरागेण । तदनन्तकोटीगुणितं मुधै। लभते विगतरागः॥ २ ॥
सम्यग्दृष्टिनिी ध्यानतपोबलयुतोऽप्यनुपशान्तः । तं लभते न गुणं यं प्रशमगुणमुपासितो लभते ॥३॥
नैवास्ति राजराजरय, तत्सुखं नैव देवराजस्य । यत्सुखमिहेव साधोर्लोकव्यापाररहितस्य ।। ४ ॥ प्रशमरतिप्रकरणात्
३२ मोक्षसाधनानि
देवो दलितरागारिः, गुरुस्त्यक्तपरिग्रहः । धर्मः प्रगुणकारुण्यो, मुक्तिमूलमिदं मतम् ॥ १॥ सू. पृ० ४७ श्लो. ४९२
निर्ममत्वं विरागाय, वैराग्यायोगसङ्गतिः । योगात्सआयते ज्ञान, ज्ञानान्मुक्तिः प्रजायते ॥ २ ॥
शुद्धस्फटिकसङ्काशो, निष्कलथात्मनाऽऽत्मनि । परमात्मेति स ज्ञाता, प्रदते परं पदम् ॥३॥ यो. प्र. १ 'लो० ४
सम्यग्विरक्तिननु यस्य चित्ते, सम्यग्गुरुर्यस्य च तत्ववेत्ता । सदाऽनुभूत्या रहनिधयो यस्तस्येव सिद्धिर्न हि चापरस्य।।४।
हृदयप्रदीप पृ० २०५ श्लो० ४
अयमात्मेव संसारः, कपायेन्द्रियनिर्जितः । तमेव तद्विजेतारं, मोक्षमाहुर्मनीपिणः ॥ ५ ॥ यो.पृ० २७९ श्लो० ५
न ज्ञानं केवलं मुक्त्यै, न क्रिया केवला भवेत् । संगोगादुभयोः सम्यग् मुक्तिर्माहुर्मनीषिणः ॥ ६ ॥ ध. पृ० २३
नैतद्भुतं भवति वा, भविष्यति न जातुचित् । यदर्हन्तोऽन्यसामाग्यादर्जयन्ति हि केवलम् ॥ ७॥
केवलं केवलज्ञानं, प्राप्नुवन्ति स्ववीर्यतः । स्ववीर्येणैव गच्छन्ति, जिनेन्द्राः परमं पदम् ॥८॥ म. स. ३ श्लो.३० ३१
नाणं च दंसणं चेव चरित्तं च तयो तहा। एस मरगुत्ति पनसो, जिणेहिं वरदंसिहि ॥ ९ ॥ उ. अ. 'लो. २
TERRRRRRRREaratraEARRINE
॥१९॥

·KE PERIME REPRERRRRRRRRRRRRRRE णादसणिस्स नाण नाणेन विणा न हुति चरणगुणा । अगुणिस्स नत्यि मुक्रवो, नस्थि अम्मुक्रवस्स निव्याण ॥ १० नाणेण जाणई भाषे, सम्मत्तेण य सरहे । चरित्तेण निगिहाई, तवेण परिसुज्झई ॥११॥ उ अ २८, श्लो ३०३५ ३३ श्रावक धर्म जिनो देव कृपा धर्मो गुरखो यत्र साधनः । श्रावकत्वाय कस्तस्मै न घेताऽमूढधी ॥१॥ यो श्लो १४० सावद्ययोगविरतिश्चारित्र मुक्तिकारणम् । सर्वात्मना यतीन्द्राणा देशत स्यादगारिणाम् ॥ २ ॥ (योगशास्त्र) देशचारित्रविरतो विरतानामुपासक । भवस्वरुप जानान श्रावको जीवितावधि ॥३॥ श्रद्धालुता प्राति जिनेन्द्रशासने, धनानि क्षेत्रेपु वपत्यानारतम् । करोति पुण्यानि सुसाधुसेवनादतोऽपि त श्रावकमाहुरुत्तमा. ॥४॥ सूक्तामुक्तावली पृ० ४५ देवपूजा गुस्पास्ति स्वाध्याय' सयमस्तप । दान चेति गृहस्थाना षट् कर्माणि दिने दिने ॥९॥ सूक्तमुक्तावली स्थूलपधानृतचौर्यपरस्त्रीरत्यरतिवर्जित' सततम् दिग्वतमूर्ध्व-(मिह १) देशावकाशिकमनर्थविरतिं च ॥ १० ॥ सामायिक च कृत्वा पौषधमुपभोगपारिमाण च । न्यायागत च कल्प्य विधिवत्पात्रेपु विनियोज्यम् ॥ ११ ॥ चैत्यायतनप्रस्थापनानि च कृत्वा शक्तितः प्रयत' । पूजाश्च गन्धमाल्याधिनासधूपप्रदीपाया ॥ १२ ॥ प्रशमरतिनित्यतृपितो जिनगुरुसाधुजनयन्दनाभिरत । सलेखना च काले योगेनाराध्य सुविशुद्धाम् ।। १३ ॥ सद्भिर्गुणदोषर्दोपानुत्सृज्य गुणलवा ग्राथा । सर्वात्मना च सतत प्रशमसुखायैव यतितव्यम् ॥१४॥ प्रशमरविप्रकरणाद

·जैन यत०
दिशापरि-
माणम्
॥ २०॥
३४ दिशापरिमाणम्
दशस्वपि कृता दिक्षु, यत्र सीमा न लगन्धते । ख्यातं दिग्विरतिरिति, प्रथमं तद् गुणवतम् ॥१।। यो. उ. प्र. लो.१
जगदाक्रममाणस्य, प्रसरलोभवारिधः । स्खलनं विदधे तेन, येन दिखिरतिः कृता ॥ २ ॥ यो.त. प्र. श्लो. ३
चराचराणां जीवानां, निमर्दननिवर्तनात् । तप्तायोगोलकल्पस्य, सव्रतं गृहिणोऽप्यदः ॥३॥ यो, तृ. प्र. लो. २
३५ भोगोपभोगविरमणम्
भोगोपभोगयोः संख्या, शक्त्या यत्र विभीयते । भोगोपभोगमानं तद्, द्वैतीयिकं गुणवतम् ॥१॥ यो.शा.प.१५७ लो.४
सक्रदेव भुज्यते यः, स भोगोऽनसगादिकः । पुनः पुनः पुनर्भाग्य, उपभोगोऽजनादिकः ॥ २ ॥
३६ अभक्ष्यत्यागः
अनन्तकायरान्धाने बहु नीजं चाभक्ष्यकम् । आमगोररामिषं च, द्विदलं सूक्ष्मसत्त्वजम् ॥ उ. प्रा. भा. २ पृ. ५१
तुन्छफलं च वन्ताकं, रसेन चलितं तथा । अशातफलमेतानि, धभक्षाणि द्वाविंशतिः ॥ २ ॥ उ. प्रा. भा.२ पृ.५२
रसैथलितं निःस्वादं द्वथक्षणां योनिस्थानकम् । पर्युपितं कुत्सितान्नं भक्षणाद्दुःखमारादेत् ॥ ३ ॥ उ. प्रा. भा.२ पृ.५३
मयं मांसं नवनीतं मधूदुम्बरपञ्चकम् । अनन्तकायमज्ञातफलं. रात्रौ च भोजनम् ॥ ४ ॥ यो. उ. प्र. लो. ६
आमगोरससम्पृक्तं द्विदलं पुष्पितोदनम् । दध्यहतियातीतं, कुथितानं च वर्जयेत् ।। ५॥ यो. उ. प्र. 'लो. ७
॥ २०॥

·NBT ३७ पञ्चदशकर्मादानानि अंगार-चन शकट भाटक-स्फोटक जीविका । दन्त-लाक्षा-रस-केश विपनाणिज्यकानि च ॥१॥ यन्त्रपीडा निर्लान्छनमसतीपोपण तथा । दवदान सर शोप इति पञ्चदश त्यजेत् ॥ २ ॥ उ स्तम्भ ९ व्या १२३ ३८ अनर्थदंडव्रतम् शरीराद्यर्थदण्डस्य, प्रतिपक्षतया स्थित । योऽनर्थदण्डस्तत्यागस्तृतीय तु गुणवतम् ॥ १॥ उ पा स्त ९ व्या० १३१ आर्न रौद्रमपध्यान, पापाकर्मोपदेशिता । हिंसोपकारिदान च, प्रमादाचरणं तथा ॥२॥ यो त प्र श्लो ७३ सयुक्ताधिकरणव मुपभोगातिरिक्तता । मौखर्यमथ कौकुच्यं, कदर्पोऽनर्थदण्डगा ॥३॥ उ प्रा स्त.१० व्या० १३६ ३९ सामायिकव्रतम् त्यक्ताचरौद्रध्यानस्य, त्यक्तसावद्यकर्मण । मुहूर्त समता या ता, विदु सामायिकनतम् ॥ १॥ यो उ.प्र. श्लो ८२ समता सर्वभूतेषु, सयमः शुभभारना । आत्तरौद्रपरित्याग-स्तद्धि सामायिक व्रतम् ॥ २ ॥ अष्टाहिका सामायिक स्यात् नैविध्य, सम्यक्व च श्रुत तथा। चारित तृतीय तच्च, गृहिकमनगारिकम् ॥३॥ उ.स्त १० व्या.१४० कायवाङ्मनसा दुष्ट-प्रणिधानमनादर । स्मृत्यनुपस्थापन च, स्मृता. सामायिकवते ॥ ४ ॥ यो पृ २०१ श्लो ११६ कर्म जीव च सश्लिष्ट, परिज्ञातात्मनिश्चय । विभिन्नीकुरुते साधु, सामायिकशलाकया ॥५॥ यो पृ ६ल्लो ५२

·जैन सूक्त०
देशावगा-
||२१||
तप्येद्वर्षशतैर्यश्च एकापादस्थितो नरः । एकेन ध्यानयोगेन, कलां नार्हति षोडशीम् ॥ ६ ॥ उ. भा. २ पृ. १०१
रागादिध्वान्तविध्वंसे, कृते सामायिकांशुना। स्वस्मिन स्वरूपं पश्यन्ति, योगिनः परमात्मनः ॥७॥ यो.पृ.२९५ श्लो.५३
सामायिकवतस्थस्य गृहिणोऽपि स्थिरात्मनः । चन्द्रावतंसकस्येव, क्षीयते कर्म संचितम् ॥ ८ ॥ यो. १. प्र. श्लो,८३
दिवसे दिवसे लक्खं, देइ सुवष्णस्स खंडियं एगो । एगो पुण सामाइयं, करेइ न पहुप्पए तस्स ॥९॥ संबोधसित्तरी
४० देशावगाशिकं
दिग्वते परिमाणं यत्, तस्य संक्षेपणं पुनः । दिने रानौ च देशाव-का शिकवतमुच्यते ॥ १॥ यो. उ. प्र. लो. ८४
प्रेष्यप्रयोगानयन, पुद्गलक्षेपणं तथा । शब्दरूपानुपातौ च, व्रते देशावकाशिके ॥२ ॥ उ. भा. स्त, १० व्या. १४६
४१ पौषधव्रतम्
चतुष्पा चतुर्थादि-कुव्यापारनिषेधनम् । ब्रह्मचर्य क्रियास्नाना-दित्यागः पोपधव्रतम् ॥ १॥ यो. ह. पृ. लो. ८५
पोपं धर्मस्य धत्ते यत्, तद्भवेत् पौफ्धवतम् । तच्चतुर्धा समाख्यात-माहारपौपधादिकम् ।। २।। उ. भा. २ पृ. ११६
अहोरात्रदिवारात्रि-भेदात् त्रेधा च पौषधः । तत्र चत्वारि कार्याणि, विचार्याणि विचक्षणैः ॥ ३॥ उ. प. १० श्लो.२८
चतुर्थादि तपः पापच्यापारपरिवर्जनम् । ब्रह्मचर्य परित्यागः, शरीरसंस्कृतेरपि ॥ ४ ॥ उ. प. १० श्लो. २९
४२ उपवासः
त्यक्तभोगोपभोगस्य, सर्वारम्भविमोचिनः । चतुर्विधाशनत्याग, उपवासो मतो जिनैः ॥१॥ सु. लो. ८०९
॥२१॥

·कपायविषयाहार-स्त्यागो या विधीयते । उपवास स विनेयः, शेष लधनक विदुः ॥ २ ॥ उपावृत्तस्य पापेभ्यो, यस्तु वासो गुणे सह । उपवास स विज्ञेय , सभोगविवर्जित ॥ ३॥ मा, श्लो १७ कर्मन्धन यदज्ञानात् सचित जन्मकानने । उपवासशिखी सर्व, तद्भस्मीकुरुते क्षणात् ॥ ४ ॥ सु श्लो ८११ ४३ पर्वतिथि शुभायु कर्मपचाय, पर्वपालनमशिनाम् । तेन सद्ध्यानदानादि विषये स्थापये मन ॥१।। उ प १० श्लो २१ अष्टमी कर्मघाताय, सिद्धिलाभा चतुर्दशी । पञ्चमी केवललाना, तस्मात्रितयमाचरेत् ॥ २॥ मौ श्लो ८९ द्वितीया पश्चम्यष्टम्येकादशी चतुर्दशी पञ्च तिथय । एता' श्रुततिथयो गौतमगणघरेण भणिता' ॥३॥ द्वितीया द्विविधै धर्म, पञ्चमी ज्ञाने चाष्टमी कर्मणि। एकादश्यङ्गाना चतुर्दशी चतुर्दशपूर्वाणाम्।। ४॥ सु ११० श्लो १-२ ४४ पर्वाराधनम् सामायिकावश्यकपौपधानि, देवार्चनस्नानविलेपनानि । ब्रह्मक्रियादानदयामुखानि, भज्याचतुर्मासरुमण्डनानि ॥१॥ सूक्तमुक्तावलि पृ० १० श्लो. ५ व्याख्यानश्रवण जिनालयगतिनित्य गुरोवन्दनम् , प्रत्याख्यानविधानमागमगिरा चित्ते चिरं स्थापनम् । कल्पाकर्णनमात्मशक्तितपसा सवत्सराराधन, श्राद्ध श्लाध्यतपोधनादिति फलं लभ्य चतुर्मासके ॥ २॥ स. पू.१० श्लो.

·अतिथिर्स-
जैन मुक्त
॥२२॥
HTTERamayawarta
४५ अतिथिसंविभागवतम्
अतिथिभ्योऽशनावास-वासःपात्रादिवस्तुनः यत्पदानं तदतिथि-संविभागवतं भवेत् ॥ १॥ उ. स्त. ११ व्या. १६३
पश्य सङ्गमको नाम सम्पदं वत्सपालकः । चमत्कारकरी प्राप, मुनिदानप्रभावतः ॥ २ ॥ यो. त. पृ. श्लो. ८८
४६ अनित्यभावना
अनित्यत्वाशरणते भवमेकत्वमन्यताम् , अशौचगाश्रवं चात्मन, संवरं परिभावय ॥ १॥
कर्मणो निर्जरां धर्म-सूक्ततां लोकपद्धतिम् । बोधिदुर्लभतामेता. भावयन् मुच्यसे भवात् ॥ २॥
आयुर्वायुतरतरङ्गतरलं लग्नापदः सम्पदः, सर्वेऽपीन्द्रियगोचराच चटुलाः सन्ध्याभरागादिवत् ।
मित्रस्त्रीस्वजनादिसङ्गमसुखं स्वमेन्द्रजालोपमम्, तत्कि वस्तु भवे भवेदिह मुदामालम्बनं यत्सताम् ॥ ३॥
अम्भोधीनपि शोपयन्ति चतुरो येऽनन्तवीर्यान्विता, ये मेरुन् दलयन्ति वज्रकठिनैर्मुष्टिप्रहारैरपि ।
दण्डीकृत्य सुराचलं वसुमती छत्राकृतिं कुर्वते, तावत्तेऽपि जनाः कृतान्तवदने कालेन सर्वे गताः॥ ४ ॥
यत्प्रातस्तन मध्याह्ने, यन्मध्याह्ने न तनिशि । निरीक्ष्यते भवेऽस्मिन् ही! पदार्थानामनित्यता ॥५॥ यो.प्र.४ श्लो.५७
याति कालो गलत्यायुर्विभूतिरतिचञ्चला । प्रियेषु क्षणिकं प्रेम, कथं धर्मेऽवधारणा ॥६॥
चेतोहरा युवतयः स्वजनोऽनुकूलः, सद्बांधवाः प्रणयगर्भगिरश्च भृत्याः ।
老婆继聪路路路路路路路路第鑑器盛路路路路路路路路路路器跳
॥२२॥

·गर्जन्ति दन्तिनिवहास्तरलास्तुरङ्गा', समीलने नयनयोन हि किञ्चिदस्ति ॥ ७॥ वै श्लो ४३ अनित्यं यौन रूप, जीवित द्रव्यसचय । आरोग्य प्रियसवासो, गृध्येत्तत्र न पण्डित ॥८॥ म शा अ.२०३ ग्लो ४ इन्द्रचापसमा भोगा , सपदो जलदोपमा । यौवन जलरेखेन, सर्वमेतदशाश्वतम् ॥९॥ तत्त्वामृत श्लो० १५२ जीवित विद्युता तुल्य, सयोगा स्वमसनिमा । सध्यारागसम स्नेह , शरीर तृणविन्दुवत् ॥१०॥ त श्लो. १५१ सर्वे क्षयान्ता निचया , पतनान्ता समुच्छ्या' । सयोगा विप्रयोगान्ता, मरणान्तं हि जीवितम् ॥ ११॥ यौवन जीवित चित्त, छाया लक्ष्मीच स्वामिता । चञ्चलानि पडेतानि, ज्ञात्वा धर्मरतो मवेत् ॥ १२ ॥ इत्यनिन्यं जगवृत्त, स्थिरचित्त प्रतिक्षणम् । तृष्णा कृष्णाहिमन्त्राय निर्ममत्वाय चिन्तयेत् ॥१३॥ यो. प्र४ ग्लो.६६) ४७ अशरणभावना ये पट्खण्डमहीमहीनतरसा निर्जित्य वनाजिरे, ये च स्वर्गभुजो भुजोर्जितमदा मेदुर्मुदा मेदुरा' । तेऽपि कूरकृतान्तवक्करदनैर्निर्दल्यमाना हठा-दत्राणा• शरणाय हा दश दिश प्रेक्षन्त दीनाननाः ॥१॥ तावदेव मदविभ्रममाली, वावदेव गुणगौरवशाली । यावदक्षमकतान्तकटाक्षे नेक्षितो विशरणो नरकीटः॥२॥ प्रतापैन्यपिन्न गलितमथ तेजोभिरुदितैनात धैर्योद्योगै. लथितमथ पुष्टेन वपुषा । प्रवृत्त तद्रव्यग्रहणविषये या घवजनैर्जने कीनाशेन प्रसभमुपनीते निजवशम् ॥ ३॥ शा द्वि प्र. अहनि अहनि भूतानि गच्छन्ति यममन्दिरम् । शेषा. स्थिरत्वमिच्छन्ति किमावर्यमतः परम् ॥४॥ 各路路路路路路路路路路路

·सूक्त
॥२३॥
संसार
भावना
PareAREERIES
अस्मिन् महामोहमये कटाहे सूर्यामिना रात्रिदिवेन्धनेन । मासर्तुदीं परिघट्टनेन भूतानि कालः पचतीति वार्ता ॥ ५।
४८ संसार भावना
इतो लोभः क्षोभं जनयति दुरन्तो दव इवो-ल्लसल्लाभाम्भोधिः कथमपि न शक्यः शमयितुम् ॥
इतस्तृष्णाऽक्षाणां तुदति मृगतृष्णेच विफला, कथं स्वस्थैः स्थेयं विविधभयभीगे भववने ॥१॥
गलत्येका चिन्ता भवतिं पुनरन्या तदधिका, मनोवाक्काये हा विकृतिरतिरोपान्तरजसः ।।
विपद्गावर्ते झटिति पतयालोः प्रतिपदं, न जन्तोः संसारे भवति कथमप्यतिविरतिः ॥२॥
सहित्वा सन्तापानशुचिजननीकुक्षिकुहरे, ततो जन्म प्राप्य प्रचुरतकप्टक्रमहतः॥
सुखाभासैर्यावत् स्पृशति कथमप्यतिविरति, जरा तावत्काय कवलयति मृत्योः सहचरी ॥३॥
विभ्रान्तचित्तो चत चम्भ्रमीति, पक्षीव रुद्धस्तनुपजरेगी। नुनो नियत्याऽतनुकर्मतन्तु-सन्दानितः सन्निहितान्तकौतुः॥४॥
अनन्तान्पुद्गलावर्तानन्तानन्तरुपभृत् । अनन्तशो भ्रमत्येव जीवोऽनादिभवार्णवे ॥ ५ ॥ शा० त० प्रकाशाद
यः पिता स भवेत्पुत्रो यः पुत्रः स भवेत् पिता। या कान्ता सा भवेन्माता, या माता साऽपि सा भवेत् ॥ ६॥
वृद्धस्य मृतभार्यस्य, पुत्राधीनधनस्य च । स्नुपावाक्येन दग्धस्य जीवितान्मरणं वरम् ॥७॥
भ्राताऽसि तनुजन्माऽसि, वरस्यावरजोऽसि च । भ्रातृव्योऽसि पितृव्योऽसि, पुत्रपुत्रोऽसि चार्भक ! ॥ ८॥
यश्च बालक ! ते पिता स मे भवति सोदरः। पिता पितामहो, भर्ता तनयः श्वसुरोऽपि च ॥९॥
॥२३॥

·या च बालक! ते माता सा मे माता पितामही । भावजाया वधू श्वश्रू', सपत्नी च भवत्यहो॥१०॥ सु० १०८-१०९ रम्भागर्भसम सुखी शिखिशिखा वर्णाभिरुच्चैस्य । सूचिमि प्रतिरोममेदितवपुस्तारुण्यपुण्य पुमान् ॥ दुख यल्लभते तदष्टगुणित खीकुक्षिमध्यस्थिती, सपद्येत ततोऽप्यनन्तगुणित जन्मक्षये प्राणिनाम् ।। ११ ।। पापी रूपविवर्जितो गतरूपो यो नारकादागत , तिर्यग्योनिसमागतश्च कपटी नित्य बुभुक्षातुर । मानी ज्ञानविवेकबुद्धिकलितो यो मर्त्यलोकागतो, यस्तु स्वर्गसमागत• स सुभग. प्राज्ञ' कवि श्रीयुतः ॥ १३ ॥ सुभापितसूक्तसग्रह पृष्ट १११ ४९ एकत्व भावना एक एव भगवानयमात्मा, ज्ञानदर्शनतरङ्गसरङ्ग । सर्वमन्यदुपकल्पितमेतद्, व्याकुलीकरणमेव ममत्वम् ॥१॥ अयुधै परभावलालसा-लसदज्ञानदशावशात्ममि । परवस्तुपु हा स्वीकीयता, विषयावेशवशाद् विकल्प्यते ॥२॥ कृतिनां दयितेति चितनम् , परदारेषु यथा विपत्तये । विविधार्तिभयावह तथा, परभावेषु ममत्वभावनम् ॥ ३॥ अधुना परभावसथति हर घेत. परितोऽवगुण्ठिताम् । क्षणमात्मविचारचन्दन-दमवातोमिरसा स्पृशन्तु माम् ॥४॥ एकता समतोपेता-मेनामात्मन् विभावय । लभस्व परमानन्द-सम्पद नमिराजवत् ॥ ५॥ श्रीशान्त सु० च० प्र० पद्वद् द्रुमे महति पक्षिगणा विचित्रा , कृत्वाश्रय हि निशि यान्ति पुन प्रमाते ॥ तद्वलगत्यसकदेव कुटुम्बजीवा., सर्व समेत्य पुनरेव दिशो भजन्ते ॥६॥ (उत्तराध्ययन टीका)

·नैन मुक्त
अन्यत्व-
भावना
॥२४॥
एकोऽहं न च मे कश्चित् स्वः परो वापि विद्यते । यदेको जावते जन्तुम्रियते चैक एव हि॥७॥ सु० सं० पृ० ११२
५० अन्यत्वभावना
आत्मनः सर्वमप्येतदन्यत्तदिह तत्कृते, कृत्वा कर्म भवाब्धौ स्वं, पातयत्यबुधो जनः ॥१॥
यत्रान्यत्वं शरीरस्य, वैसदृश्याच्छरीरिणः । धनवन्धुसहायानां तत्रान्यत्वं न दुर्वचम् ॥ २॥
यो देह धनबन्धुभ्यो, भिन्नमात्मानमीक्षते । क्व शोफशंकुना तस्य, हन्तातङ्कः प्रतन्यते ? ॥३॥
आत्मदेहादिभावानां, यद्यन्यत्वं स्फुटं ननु । ततो देहप्रहारादौ, कथमात्मा प्रप्रीड्यते ॥ ४॥ त्रि. श्री.
एक उत्पद्यते जन्तुरेक एव विपद्यते । कर्माण्यनुभवत्येकः प्रवितानि भवान्तरे ॥५॥ यो. प्र. ४ श्लो. ६८
भिन्नः शरीरतो जीवो जीवानिश्च विग्रहः । विदनिति वपु शेऽप्यन्तः खिद्येत कः कृती ।। ६ ।। उ. अ. २
ज्ञानदर्शनचारित्रकेतनां चेतनां विना । सर्वमन्यद्विनिश्चित्य यतस्त्र स्वहिताप्तये ॥ ७ ॥ शा. प्र. ५
५१ अशुचित्वभावना
सच्छिद्रो मदिराघटः परिगलत्तल्लेशसङ्गाशुचिः, शुन्यामृद्य मृदा बहिः स बहुशो धौतोऽपि गगोदकैः।
नाधत्ते शुचितां यथा तनुभृतां कायो निकायो महा-भीभत्सास्थिपुरीपमूत्ररजसां नायं तथा शुधति ॥ १॥
स्नायं स्नायं पुनरवि पुनः स्नान्ति शुद्वाभिरभिचार वारं बत समलतनुं वन्दनैरचयन्ते ।
मूढात्मानो वयमपमलाः प्रीतिमित्याश्रयन्ते, नो शुध्यन्ते कथमवकरः शक्यते शोद्धमेवम् ॥ २॥
第參强强
强强强强强强强弟路路路路路臨路
॥ २४॥

·- कर्पुरादिभिरनितोऽपि लशुनो नो गाहते सौरभ, नाजन्मोपकृतोऽपि इन्त पिशुन' सौजन्यमालम्बते । देहोऽपेप तथा जहाति न नृणा, स्वाभाविकी विसतां, नाम्यस्तोऽपि विभूपितोऽपि बहुधा पुष्टोऽपि विश्वस्यते ॥३॥ यदीयससर्गमवाप्य सद्यो भवेच्छुचीनामशुचित्वमुच्चै । अमेध्ययोनेपुपोऽस्य शौचसङ्कल्पमोहोऽयमहो महीयान् ॥ ४॥ इत्यपेत्य शुचियादमतभ्यम् पथ्यमेव जगदेकपवित्रम् , शोधन सकलदोपमलानाम, धर्ममेव हृदये निधीथा ॥५॥शान यसारुधिरमांसास्थिपष्मूतपूरिते। वपुष्पशुचिनिलये मूझै कुर्वीत क सुधी. ॥६॥ म च सर्ग १ श्लो २५३ ५२ आश्रवभावना यथा सर्वतो निर्झरेरापतद्भि , प्रसूर्यंत सद्य पयोभिस्तटाक' । तथैवाश्रयै कर्ममि सम्भृतोऽङ्गी, भवेद्वयाकुलधश्चल पड्किलथ ॥१॥ यारकश्चिदिवानुभूय तरसा कर्मेह नियते, तापचाश्रवशनोऽनुसमय सिञ्चन्ति भूयोऽपि तत् । हा कष्ट कथमाश्रयप्रतिभटा शक्या निरोधु भया, ससारादतिभीपणान्मम हहा मुक्ति कथ भाविनी ॥२॥ मिथ्यालाविरतिरूपाययोगसज्ञाश्चत्वार सुकृतिभिराश्रया प्रदिष्टा । कर्माणि प्रतिसमय स्फुटैरमीमिभन्तो भ्रमवशतो भ्रमति जीवा ॥३॥ इन्द्रियानतपाययोगनाः, पश्च पञ्च चतुरन्धितात्रयः । पञ्चविंशतिरसतिया इति, नेवेदपरिसरययाऽप्यमी ॥४॥ इत्याश्रयाणामधिगम्य तत्वम्, निचित्य सत्च श्रुतिसनिधानात् ।

·संवरभावना जैन सूक्त ||२५|| 路路路路路路路路路路路路祭器錄影錄器錄器鉴馨缘聚茶茶 एषां निरोधे विगलद्विरोधे, सर्वात्मना द्राग् यतितव्यमात्मन् ॥ ५॥ शान्तसुधारस सप्तमप्रकाशात् ५३ संवरभावना येन येन य इहाश्रवरोधः, सम्भवेनियतमौपयिकेन । आद्रियस्त विनयोद्यतचेतास्तत्तदान्तरदृशा परिभाव्य ॥१॥ संयमेन विषयाविरतत्वे, दर्शनेन वितथाभिनिवेशम् । ध्यानमातमथ रौद्रमजसम् , चेतसः स्थिरतया च निरन्ध्याः॥२॥ क्रोधं क्षान्त्या मार्दवेनाभिमानम् , हन्या मायामानोज्ज्वलेन । लोभ वारांराशि रौद्रं निरुध्याः, सन्तोपेण प्रांशुना सेतुनेन ॥ ३॥ गुप्तिभिस्तिसृभिरेवमजय्यान् , त्रीन विजित्य तरसाधमयोगान्। साधुसंवरपथे प्रयतेथा, लप्स्यसे हितमनीहितमिद्धम् ॥४॥ एवं रुद्वेषमलहृदयैराश्रवेप्वाप्तवाक्य-श्रद्धाचञ्चत्सितपटपटुः सुप्रतिष्ठानशाली। शुद्धर्योगैर्जवनपवनैः प्रेरितो जीवपोतः, स्रोतस्तीर्ला भाजलनिधेर्याति निर्वाणपुर्याम् ॥५॥ शान्त अ. प्रस्तावात् ५४ निर्जराभावना यनिर्जरा द्वादशधा निरुक्ता, तद्वादशानां तपसां विभेदात् । हेतुप्रभेदादिह कार्यभेदः, स्वातन्त्र्यतस्त्वेकविधेव सा स्यात् ॥ १॥ काठोपलादिरूपाणां, निदानानां विभेदतः । यनियर्थकरूपोऽपि, पृथयूपो विवक्ष्यते ॥२॥ 落基等条路路路路路路路路路路路路路路路基路路路路路器器 ||२५|| ·客家来袭张家參考參常客客客茶要$杂杂杂杂费等多两名 निर्जरापि द्वादशया, तपोमेदैस्तथोदिता । कर्मनिर्जरणात्मा तु, सैकरुपैर वस्तुतः ॥३॥ निकाचितानामपि कर्मणा यद्, गरीयसा भूधरदुर्धराणाम् । विमेदने वनमिवातितीवम् , नमोऽस्तु तस्मै तपसेऽभुताय ।। किमुच्यते सत्तपस प्रभाव , कठोरफर्मार्जितफिल्लिपोऽपि । द प्रहारीव निहत्य पापम्, यतोऽपयगै लमतेऽचिरेण ॥५॥ यथा सुवर्णस्य गुचिस्वरूपम्, दीप्त कृशानु' प्रकटीकरोति। तथात्मन कर्मरजो निहत्य, ज्योतिस्तपस्तद्विशदीकरोति ॥६॥ यासेनाम्पारेण प्रथितबहुभिदा जीयते येन शनु-श्रेणी बाह्यान्तरङ्गा भरतनृपतिवद्भावलब्धद्रदिशा । यस्मात्प्रादुर्भवेषु प्रकटितविभवा लब्धप सिद्धयथ, वन्दे स्वर्गापवर्गार्पणपदुसतत तत्तपो विश्ववन्धम् ||७|| शा.नन ५५ लोफस्वरूपभावना सप्ताधोधो विस्तृता या पृथिव्ययाकारा सन्ति रत्नप्रभाद्या तामि पूर्णों योऽस्त्यघोलोक एतौ पादौ यस्य व्यायती समरज्जू ॥१॥ तिर्यग्लोको विस्तृतो रज्जुमेकाम्, पूर्णो द्वीपरणान्तरसख्यै । यस्य ज्योतिश्चक्रकाश्चीकलापम् , मध्ये काय श्रीविचिों कटिनम् ॥२॥ लोकोऽयो ब्रह्मलोके धुलोके, यस्य व्याप्तौ कर्परौ पचरजू । लोकस्यान्तो विस्तृतो रज्जुमेका, सिंद्धज्योतिचित्रको यस्य मौलि ॥ ३॥ यो वैशाखस्थानकस्थायिपाद , श्रोणीदेशे न्यस्तहस्तद्वयश्च ।

·जैन सूक्त० लोधिदुर्लभ- ॥२६॥ भावना कालेज्नादौ शश्वदूर्वदमत्वाद्, विभ्राणोऽपि श्रान्तमुद्रामखिन्नः ॥ ४ ॥ सोऽयं ज्ञेयः पूरुषो लोकनामा, पद्रव्यात्माऽकृत्रिमोऽनाद्यनन्तः। धर्माधर्माकाशकालात्मसंज्ञैर्द्रव्यैः, पूर्णः सर्वतः पुद्गलैश्चा५॥ रङ्गस्थानं पुद्गलानां नटानाम्, नानारुपैनृत्यतामात्मनां च । कालोद्योगस्वस्वभावादिभावैः, कर्मातोथैर्नर्तितानां नियत्या ॥ ६ ॥ एवं लोको भाव्यमानो विविक्त्या, विज्ञानां स्यान् मानसस्थैर्यहेतुः । स्थैर्य प्राप्ते मानसे चात्मनीना, सुप्राप्यैवाध्यात्मसौरव्यप्रसतिः ॥ ७॥ शान्तसुधारसएकादशप्रकाशात् ॥२६॥ ५६ वोधिदुर्लभभावना यस्माद्विस्मापयितसुमनःस्वर्गसम्पद्विलासाः, प्राप्तोल्लासाः पुनरपि जनिः सत्कुले भूरिभागे। ब्रह्माद्वैतप्रगुणपदवीप्रापकं निःसपत्नम्, तदुष्प्रापं भृशमुरुधियः सेव्यतां बोधिरत्नम् ॥ १॥ अनादौ निगोदान्धरूपे स्थिताना-मजलं जनुसृत्युदुःखान्तिानाम् । परीणामशुद्धिः कुतस्तादृशी स्याद् , यया हन्त तस्माद्विनिर्यान्ति जीवः ।। २ ।। ततो निर्गतानामपि स्थावरत्वं, सत्वं पुनर्दुर्लभ देहभाजाम् । त्रसत्वेऽपि पञ्चाक्षपर्याप्तसंज्ञि-स्थिरायुष्यवदुर्लभं मानुषत्वम् ॥ ३॥ तदेतन्मनुष्यत्वमाप्यापि मूढो महामोहमिथ्यात्वमायोपगूढः ।

·密宗密密的密密密基密密密密密宗密密密密密密法密 अमन दूरमग्नो भवागाघगर्ते, पुन क्व प्रपद्येत तदोधिरत्नम् ॥ ४ ॥ शान्तसुधारस द्वादशप्रकाशाव ५७ धर्मभावना दान चशीलच तपश्च भावो, धर्मश्चतुर्षा जिनमाधवेन । निरूपितो यो जगता हिताय, स मानसे मे रमतामजस्रम् ॥१॥ सत्यक्षमामार्दवशौचसङ्गत्यागाऽर्जवब्रह्मविमुक्तियुक्तः । यः सयम किं च तपोऽवगूढचारित्रधर्मो दशधाऽयमुक्त ॥२॥ यस्य प्रभावादिह पुष्पदन्ती, विश्वोपकाराय सदोदयेते । ग्रीष्मोष्मभीष्मामुदितस्तडिवान्, काले समाश्वासयति क्षिति च ॥३॥ उल्लोलकल्लोलकलाविलासन प्लापयत्यम्युनिधि क्षितिं यत् । न मन्ति यद्वयाघ्रमरुद्दवाद्या, धर्मस्य सर्वोऽप्यनुभाषएप'||४|| प्राज्य राज्य सुभगदयिता, नन्दनानन्दनानाम्, रम्यं रूप सरसकविता-चातुरी सुस्वरत्वम् । नीरोगत्व गुणपरिचय सजनत्व सुबुद्धिम् , किं नु चूम फलपरिणति धर्मकल्पद्रुमस्य ॥ ५॥ दश० ५८ मैत्र्यादिभावना परहितचिन्ता मैनी परदुखविनाशिनी तथा करुणा । परसुखतुष्टिर्मुदिता, परदोषोपेक्षणमुपेक्षा ॥१॥ घअ.४, २२६ सू मैनी परस्मिन् हितधीः समग्रे, भवेत् प्रमोदो गुणपक्षपातः । कृपा भवार्ने प्रतिकर्तुमीहो-पेक्षेव माध्यस्थ्यमवार्यदोषे ॥२॥ अध्यात्मकल्पद्रम, अधिकार १ श्लो. १२ मा कार्षीत कोऽपि पापानि, मा चभूत कोऽपि दुखित.।मुच्यता जगदप्येपा, मतिमंत्री निगद्यते ॥३॥ यो.प्र४ श्लो.११८ ·दानम् सर्वेऽपि सन्तु सुखिनः, सर्वे सन्तु निरामयाः । सर्वे भद्राणि पश्यन्तु, मा कश्चित्पापमाचरेत् ॥ ४ ॥ध. अ.३ सू.२१२ अपास्ताशेषदोषाणां, वस्तुतत्त्वावलोकिनाम् । गुणेषु पक्षपातो यः, स प्रमोदः प्रकीर्तितः ॥५॥ यो. प्र.४ श्लो. ११९ दीनेष्वर्तेषु भीतेषु, याचमानेपु जीवितम् । प्रतीकारपरा बुद्धिः, कारुण्यमभिधीयते ॥६॥यो. प्र.४ श्लो. १२० क्रूरकर्मसु निःशझं, देवतागुरुनिन्दिषु । आत्मशंसिषु योपेक्षा, तन्माध्यस्थ्यमुदीरितम् ॥ ७ ॥ यो. प्र.४ श्लो १२१ मैत्री सकलसत्त्वेषु, प्रमोदो गुणशालिषु । माध्यस्थ्यमविनेयेपु, करुणा सर्वदेहिषु ॥ ८॥ धर्मकल्पमत्यैता, मूलं मैन्यादिभावनाः । यैन ज्ञाता न चाभ्यस्ताः, स तेपामतिदुर्लभः ॥९॥ यो. प्र.२ श्लो. ६,७ जैन सूक्त० ॥२७॥ ५९ दानम् ॥२७॥ उपार्जितानामर्थानां, त्याग एव हि रक्षणम् । तडागोदरसंस्थानां, परिवाहोऽम्भसामिव ॥१॥ जै. पंच पृ० ४ यद्ददासि विशिष्टेभ्यो, यच्चाश्नासि दिने दिने । तत्ते वित्तमहं मन्ये, शेष कस्यापि रक्षसि ॥ २॥ वे. अ.४ श्लो.१६ देयं भोज ! धनं धनं सुविधिना नो संचितव्यं कदा, श्रीकर्णस्य बलस्य विक्रमनृपस्याद्यापि कीर्तिर्यतः । येनेदं बहुपाणिपादयुगलं घृष्यन्ति भो मक्षिका, अस्माकं मधु दानभोगरहितं नष्टं चिरात् संचितम् ॥३॥ उ.पृ.१० श्लो. ३३ भिक्षुका नैव याचन्ते, बोधयन्ति दिने दिने । दीयतां दीयतां किश्चिददातुः फलमीदृशम् ॥ ४ ॥ संग्रहैकपरः प्रायः, समुद्रोऽपि रसातलम् । दाता तु जलदः पश्य, भुवनोपरि गर्जति ॥ ५ ॥ प्र. पृ. १४० श्लोक १ अशनादीनि दानानि धर्मोपकरणानि च, साधुभ्यः साधुयोग्यानि देयानि विधिना वुधैः ॥ ६ ॥उ. टीका

·उपाश्रयो येन दत्तो मुनीना गुणशालिनाम् । तेन शानायुपष्टम्मदायिना प्रददे न किम् ॥ ७ ॥ उ. स अ१पृ १२
सुरद्धि मुकुलोत्पत्ति गलन्धिश्च जायते । साधना स्थानदानेन, क्रमान्मोक्षश्च लम्पते ॥ ८॥ उ. अ ३ पृ १२
इय मोक्षफले दाने, पानापारविचारणा । दयादान तु सर्प, कुत्रापि न निषिध्यते ॥९॥ पा स ६ श्लो ५४
चतु सागरपर्यन्ता, यो दद्यान्गृथिवीमिमाम् । एकथ जीवित दद्यात्तयोरभयदोऽधिक ॥१०॥क श्लो ६९
दीयते मिपमाणस्य कोटिर्जीवितमेन च । धनकोटिं न गृहीयान, सर्वो जीवितुमिच्छति ॥११ ।। यो श्लो २७
अन्नदानात्पर नास्ति, विद्यादान ततोऽधिकम् । अन्नेन क्षणिका तप्तिविज्जीव तु विद्यया ॥१२॥
मानपान ज्ञानदानेन, निर्भयोऽभयदानत । अन्नदानात्सुखी नित्यो निर्व्याधिर्भपिजाद् भवेत् ॥१३॥ वि स ११ श्लो ८६३
व्याजे स्याद्विगुण वित्त, व्यवमाये चतुर्गुणम् । क्षेत्र दशगुण प्रोक्त, पानेऽनन्तगुण भवेत् ॥ १४ ॥ उ पृ१२ श्लो ४०
फल यच्छति दातृभ्यो, दान नागस्ति सशय । फलं तुल्य ददात्येतदाथर्य त्वनुमोदकम् ॥ १५ ॥ उ, भा.२४ १५०
सपत्ती नियम शक्ती, सहन यौवने व्रतम् । दारिये दानमत्यल्पमपि लाभाय जायते ॥ १६ ॥
पभादत्त परैर्दत्त लभ्यते या न लभ्यते । स्वहस्तेन च यद्दत्त, लभ्यते तन्न सशय ॥१७॥
मा मस्या क्षीयते वित्त, दीयमान कदाचन । कृपारामगवादीनां, ददतामेव सम्पद ॥१८॥
अदत्तदानाच भवेदरिद्री दरिद्रभावाद्वितनोति पापम् । पाप हि कृत्वा नरक प्रयाति, पुनर्दरिद्री पुनरेव पापी ॥१९॥
दान भोगोनाशस्तिस्रो गतयो भाति वित्तस्य । यो न ददाति न भुते तस्य तृतीया गतिर्भवति ॥२०॥
कियदिदमधिकं मे यद् द्विजायार्थयिो, कवचमरमणीय कुण्डले चार्पयामि ॥२१॥

·-
जैन सूक्त
दानम्
॥२८॥
अकरुणमवकृत्य द्राक् कृपाणेन निर्यबहलरुधिरधारं मौलिमावेदयामि ॥ २२ ॥
जीवितव्यं ददानेन, दत्तं त्रिभुवनं ततः । हरता तत्तु सर्वस्वं, हृतं शून्यीकृतं जगत् ॥२३॥ पा. सर्ग २ श्लो. ४८
यत्तु प्रत्युपकाराय, फलमुद्दिश्य वा पुनः। दीयते हि परिक्लिष्ट, तद् दानं राजसं स्मृतम् ॥२४॥ पा. सगै ६ श्लो.५४५
अदेशकाले यदानमपात्रेभ्यश्च दीयते । असत्कृतमवज्ञातं, तदानं तामसं स्मृतम् ॥२५॥ पार्श्वनाथ च. सर्ग ६, ५४६
धणसत्थवाहजम्मे, जं धयदाणं कयं सुसाहूणं । तकारणमुसभजिणो, तेलुक-पियामहो जाओ ॥ २६ ॥
करुणाइ दिन्नदाणो, जम्मंतरगहियपुन्नकिरियाणो । तित्थयरचकरिद्धि, संपत्तो संतिनाहोवि ॥ २७ ॥
दाऊण खीरदाणं, तवेण सुसिअंग साहुणो धणि । जणजणियचमकारो, संजाओ सालिभद्दो वि ॥२८॥ देवे. दान.
पाने धर्मनिवन्धनं तदपरे प्रोद्यद्याख्यापकम् , मित्रे प्रीतिविवर्धकं रिपुजने वैरापहारक्षमम् ॥
भृत्ये प्रीतिविवर्धकं नरपतौ सन्मानपूजाप्रदम् , भट्टादौ च यशस्करं वितरणं न क्याऽग्यहो निष्फलम् ॥२९॥ सि. प्र.
दारिद्रयनाशनं दानं, शीलं दुर्गतिनाशनम् । अज्ञाननाशिनी प्रज्ञा, भावना भवनाशिनी ॥ ३० ॥ सुभापित सं०
भीमा- मूर्खतपस्वी राजेन्द्र ! विद्वांश्च वृषलीपतिः । उभौ तौ तिष्ठतो द्वारे, कस्य दानं प्रदीयते ॥ ३१॥
युधिष्ठिरः- सुखासेव्यं तपो भीम ! विष्टा कष्टदुराचरी । विद्वांसं पूजयिष्यामि, तपोभिः किं प्रयोजनम् ॥ ३२॥
कृष्ण:- न विद्यया केवलया, तपसा चापि पात्रता । यत्र वृत्तमुझे चेमे, तद्धि पात्रं प्रचक्षते ॥ ३३॥
अभयं सुपत्तदाणं अणुकंपा उचिअंच कित्तिदाणं च । दोहिवि मुक्खो भणियो तिण्णेवि भोगादियं दिति ॥३४॥
उत्तमोऽप्रार्थितो दत्ते, मध्यमः प्रार्थितः पुनः । याचकर्याच्यमानोऽपि, दत्ते न तधमाधमः ॥ ३५ ॥
॥२८॥

·कर्णस्त्वच शिविर्मोसे, जीव जीमूतवाहनः । ददौ दधीचिरस्थीनि, नास्त्पदेयं महात्मानाम् ॥ ३६॥ पृ. ६७-६८ नेव दार पिहावेइ, भुजमाणो मुसावओ । अणुकपा जिणिदेहि, सटाण न निवारिया ॥ ३७॥ सु. ११८ श्लो.१५ पाकारेणोच्यते पाप, कारखाणाचक । अक्षरद्वयसयोगे, पात्रमाहुर्मनीपिण (मनस्विन) ॥३८॥ सु स प २१ श्लो मिथ्यादृष्टिसहस्रेषु, वरमेको झणुव्रती । अणुप्रविसहस्रपु, वरमेको महाव्रती॥ ३९ ॥ महामतिसहस्त्रेषु, परमेको जिनाधिप । जिनाधिपसम पान, न भूत न भविष्यति ॥ ४० ॥ सुसू पृ २२ श्लो १७ १८ अनादरो विलम्यश्च वैमुख्य विप्रिय वच । पश्चात्तापश्च दातु स्याद, दानदूषणपञ्चकम् ॥ ४१॥ आनन्दाभूणि रोमाञ्च बहुमान प्रिय वच । तथानुमोदना पाने, दानभूपणपञ्चकम् ॥ ४२ ॥ ६० शीलम् ऐश्वर्यस्य विभूषणं सुजनता शौर्यस्य वारु सयमो, ज्ञानस्योपशमः श्रुतस्य विनयो वित्तस्य पाने व्ययः। अक्रोधस्तपस क्षमा प्रभवितुर्धर्मस्य निर्व्याजता, सर्वेपामपि सर्वकारणमिद शील पर भूपणम् ॥१॥ म नी श्लो ८० अमरा' किङ्करायन्ते, सिद्धय सहसङ्गता । समीपस्थायिनी सपन्छीलालङ्कारशालिनाम् ॥२॥ उ प्रा भा. १५ १८८ वर प्रवेशो ज्वलिते हुताशने, न चापि भग्नं चिरसञ्चितप्रतम् ॥ वरं हि मृत्यु सुविशुद्धचेतसो, न चापि शीलस्खलितस्प जीवितम् ॥ ३ ॥ सूत्रकृताङ्ग पर ६३, यां चिन्तयामि सततं मयि सा विरक्ता, साऽप्यन्यमिच्छति जन स जनोऽन्यसक्त ।

·तप
जैनसूक्त
॥२९॥
अस्मत्कृते च परितुष्यति काचिदन्या, धिक् तां च तं च मदनं च इमां च मां च ॥४॥ भ. नीति श. श्लो. २
बतानामपि शेषाणां, चतुर्थव्रतभङ्गके । लीलया भेदतामाहुस्तस्माद्दुःशीलतां त्यजेत् ॥५॥ उ. प्रो. भा. १ पृ. १८७
चालणिजलेण चंपाइ, जीइ उग्धाडि दुवारतियं । कस्स न हरेइ चित्तं, तीए चरिशं सुभदाण ॥ ६ ॥
थुणिउं तस्स न सक्का, सहस्स सुदंसणस्स गुणनिवहं । जो विसमसंकडेसुवि, पडिओवि अखंडसीलधणो॥७॥
वेआल-भूअ-रक्खस, फेसरि-चित्तय-गइंद-सप्पाणं । लीलाइ दलइ दप्पं, पालंतो निम्मलं सीलं ॥८॥ श्री शीलकुल०
श्रीमन्नेमिजिनो दिनोऽधतमसा जम्बुप्रभुः केवली, सम्यग्दर्शनवान् सुदर्शनगृही स स्थूलभद्रो मुनिः ।
सच्चंकारी सरस्वती च सुभगा सीता सुभद्रादयः, शीलोदाहरणे जयन्ति जनितानन्दा जगत्यद्भुताः ॥ ९ ॥
कारण बंभचेरं, धरंति भव्वाउ जे असुद्धमणा । कप्पंमि वंभलोए, ताणं नियमेण उववाओ ॥ १० ॥
सीतया दुरपवादभीतया, पावके स्वतनुराहुतीकृता। पायकस्तु जलतांजगाम, यत्तत्र शीलमहिमा विजृम्भितम्॥११॥स.पृ.७१
बेश्या रागवती सदा रादनुगा पभिरसभॊजनम् , शुभ्रं धाम मनोहरं वपुरहो ! नव्यो वयः संगमः ।
कालोऽयं जलदाविलस्तदपि यः, काम जिगायाऽऽदराव , तं वन्दे युवतिप्रयोधकुशलं श्रीस्थूलभद्रं मुनिम् ॥ १२ ॥
श्रीनन्दिषेणरथनेमिमुनिश्वरार्द्रबुद्धथा त्वया मदन ! रे ! मुनिरेप दृष्टः ।
ज्ञातं न नेमिमुनिजम्बूसुदर्शनानां, तुर्यों भविष्यति निहत्य रणाङ्गणे माम् ॥ १३ ॥ सु. सूक्त. पृ. २४, २५ श्लो.१, ४
मनसि वचसि काये जागरे स्वममध्ये, यदि मम पतिभावो राघवादन्यपुंसि ।
तदिह दह शरीरं पावक पावकेदं, सुकृतविकृतभाजां येन लोकैकसाक्ष्यः ॥ १४ ॥
॥२९॥

·说说带語將強弟弟的游游游游游游 हे लोकपाला लोकाच सर्वे श्रृणुन यद्यहम् । अन्यमम्पलपं रामात्, तदग्निौ दहत्वयम् ॥१५॥ अन्यथा तु सुखस्पर्शी वारीरास्त्वित्युदीर्य सा । झम्पा स्मृतनमस्कारा ददौ तस्मिन् हुताशने ॥ १६ ॥ आस्रलगीचिनिचयमणिसोपानव धुरा । पद्धोभयतटा रत्नोपलैर्वापी बभूव सा ।। १७ ।। यस्य स्नेहो भय तस्य, स्नेहो दुःखस्य भाजनम् । स्नेहमूलानि दु खानि, तत्त्यक्त्वा च वसेत्सुखम् ॥१८॥ ६१ तप तप. साक्षसारग-वशीकरणवागुरा । पायतापमृद्विका, कर्माजीर्णहरीतकी । १॥ आचा वर्ग १, श्लो ५४ यत्पूर्वार्जितकर्मशैलकुलिश, यत्कामदावानल जालाजालजल यदुप्रकरणग्रामाहिमन्त्राक्षरम् ।। यत्प्रत्यूहतम समूहदिवस यलधिलक्ष्मीलता-मूल तद्विविध यथाविधि तपः कुर्वीत वीतस्पृह. ॥२॥ सि लो ८१ तप' सक्ललक्ष्मीणा, नियन्त्रणमाङ्गलम् , दुरितप्रेतभूताना, रक्षामन्त्री निरक्षर ॥ ३॥ सू० पृ. २०७ श्लो २ यावत्स्वास्थ्य शरीरस्य, यावच्चेन्द्रियसपद' । तावद्युक्तं तप.कर्तु, वार्धक्ये केरल श्रमः ॥ ४ ॥त श्लो. १७ अद्यश्वीनविनाशस्य, शरीरस्य शरीरिणाम् । सकामनिर्जरासार, तप एव महत्फलम् ॥ ५॥ यो पृ० ११० श्लो० ३८ मल स्वर्णगत पहिईस क्षीरगत जलम् । यथा पृथक्करोत्येव, जन्तोः कर्ममल तपः ॥ ६॥ उ अ०२ पृ०५८ श्लो,४५ अनशनमौनोदर्य, वृत्तेः सक्षेपण तथा । रसत्यागस्तनुक्लेशो, लीनतेति बहिस्तप ॥७॥ नि. प १ स १ श्लो.१९८ प्रायश्चित्तं वैयाकृत्य, स्वाध्यायो विनयोऽपि चाव्युत्सोऽथ शुभध्यान, पोढेत्याभ्यन्तरं तपः॥८॥नि.प १स १ श्लो १९९

·शीलम्
जन सूक्त०
॥३०॥
निर्जराकरणे बाह्यच्छेष्ठमाभ्यन्तरं तपः । तत्राप्येकातपत्रत्वं, ध्यानस्य मुनयो जगुः ॥९॥
यस्माद्वितपरम्परा विघटते दास्य सुराः कुर्वते, कामः शाम्यति दाम्यतीन्द्रियगणः कल्याणमुत्सर्पति ।
उन्मीलन्ति महर्द्धयः कलयति वंसं च यत्कर्मणां, स्वाधीनं त्रिदिवं शिवं च भवति 'लाध्यं तपस्तन्न किम् ? ॥१०॥
सिंदूरप्रकरण, श्लोक ८२
जिनेन्द्रचन्द्रोदितमस्तदूषणं, -कपायमुक्तं विदधाति यस्तपः।
न दुर्लभं तस्य समस्तविष्टपे, प्रजायते वस्तु मनोज्ञमीप्सितम् ॥ ११ ॥ सुभाषितरत्नसन्दोह श्लोक ८९९
विरज्य विपयेभ्यो यैस्तेपे मोक्षफलं तपः । तैरेव फलमजस्य, जगृहे तत्त्ववेदिभिः ॥ १२ ॥
श्रीमद्वीरजिनो दृढपहरणः स्वीयप्रतिज्ञादृढः, *लाध्यो बाहुवली बलोऽप्यविचलः सन्नन्दिषेणबती।
आनन्दः सदुपासको व्रतरुचिः सा सुन्दरीत्यादयः, कर्मान्मूलनकोविदेन तपसा देवासुरैर्वन्दिताः ॥ १३॥
पूजालाभप्रसिद्धयर्थं, तपस्तप्येत योऽल्पधीः । शोप एव शरीरस्य, न तस्य तपसः फलम् ॥ १४ ॥ सूक्त. पृ. ८०
ज्ञानमेव बुधाः प्राहुः कर्मणां तापनात्तपः । तदाभ्यन्तरमेवेष्टं बाह्यं तदुपष्टंहकम् ॥ १५ ॥
यत्र ब्रह्म जिनार्चा च कपयणां तथा हतिः । सानुबन्धा जिनाज्ञा च तत्तपः शुद्धमिष्यते ॥ १६ ॥
तदेव हि तपः कार्य दुर्व्यानं यत्र नो भवेत् । येन योगा न हीयन्ते क्षीयन्ते नेन्द्रियाणि वा ॥ १७ ॥
चक्रे तीर्थकरैः स्वयं निजगदे तैरेव तीर्थेश्वरैः, श्रीहेतुर्भवहारि दारितरुजं सन्निर्जराकारणम् ।
सद्यो विघ्नहरं दृपीकदमनं मांगल्यमिष्टार्थकृत् , देवाकर्षणमारदर्पदलनं तस्याद्विधेयं तपः ॥ १८॥ सु. श्लो. १२६
॥३०॥

·६२ भाव विधानसारिणी प्रशमशर्मसजीवनी, ममार्णवमहातरी मदनदासमेघावलीम् । चलपमृगपागुरा गुरुकपायशैलाशनि, विमुक्तिपथवेसरी भजत भावना किं पर ? ॥१॥ सिं श्लो ८७ दानशीलतप सपद्भावेन भनते फलम् । सादु प्रादुर्भवेद्भोज्ये, किं नाम लपण विना ॥२॥ सूप २०९ श्लो ८ भानस्यैकागचीरस्य, सान्निध्यावर शिनम् । ययुर्नेकोऽपि दानाद्यैर्भावहीनैनैरपि ॥३॥ सू पृ २०९ श्लो ९ मियाशून्यस्य यो भागो भारशून्या या क्रिया । अनयोरन्तर दृष्ट, भानुखेद्योतयोखि ॥ ४ ॥ ज्ञानसार दवे तीर्थे तथा मन्ये, दैवज्ञे भेपने गुरौ । यादशी भावना यस्य, सिद्धिर्भवति तादृशी॥५॥ भव्यैश्च भावना कार्या, भरतेश्वरवद्यथा । फलति दानशिलाद्या वृष्टया यह पादपा ॥६॥ हिं भा ग्लो १ सर्वतो देशतश्चैव, विरति सफला तथा । यदा भावयुता लोके, स्वर्गमोक्षसुखप्रदा ॥७॥ हिं भा श्लो ४ सनीप्सति पुण्यमीप्सति दया, धित्सत्यध भित्सति । क्रोध दित्सति दानशीलतपसा साफल्यमादित्सति । कल्याणोपचय चिकीर्पति भनाभोधेस्तट लिप्सति। मुक्तिस्त्रिं परिरिप्सते यदि जनस्तद् भावयेद् भावनाम् ॥८॥ सिं श्लो ८६ पहखडराज्ये भरतो निमनस्तालयका सविभूपणच आदर्शहाथै जटिते सुरत्नैर्ज्ञान स लेभे वरभावतोय ॥९॥ हिं ग्लो ५/ दान तपस्तथा शील, नृणा भावेन वर्जितम् । अर्थहानिस्तथा पीडा, कायक्लेशश्च केवल ॥ १० ॥ सु श्लो १२० सत्त्वेषु मैत्रीगुणिषु प्रमोद, क्लिप्टेपुजीवेषु कृपापरत्वम् । माध्यस्थ्यभाव विपरीतवृत्तौ, सदा ममात्मा विदधातु देव ! ॥११॥ सुभापितसग्रह श्लो ५३५ FREETTINENTERTAINMENTREPRES

·जैन सूक्त
कपायदमनी
भाबना
॥३१॥
HEREITHERETIREMENTREET
जा दवे होइ मइ अहवा, तरुणीपु रूववंतीसु । सा जइ जिणवरधम्मे, करयलमज्झे छिआ सिद्धी ॥१२॥
भावो धर्मस्य हृन्मित्रं, भावः कर्मेन्धनानलः । सत्कृत्यान्ने घृतं भावो, भावो वेत्री शिवश्रियः ॥ १३ ॥
वित्तेन दीयते दानं, शीलं सत्त्वेन पाल्यते । तपोऽपि तप्यते कष्टात्स्वाधीनोत्तमभावना ॥ १४ ॥
चक्री श्रीभरतो बलानुगमृगः श्रेयानिलापुत्रको, जीर्णश्रेष्ठिमृगावतीगृहपतियों भावदेवाभिधः ।
सा श्लाघ्या मरुदेवता नवमुनिः श्रीचण्डरुद्रस्य चे-त्याद्याः कस्य न चित्रकारिचरिता भावेन संभूपिताः॥१५॥ स पृ.८१
यन्मयोपार्जितं पुण्यं, जिनशासनसेवया। जिनशासनसेवैव, तेन मेऽस्तु भवे भवे ॥ १६ ॥
सुखस्य दुःखस्य न कोऽपि दाता, परो ददातीति कुबुद्धिरेपा ।
पुराकृतं कर्म तदेव भुज्यते, शरीर ! हे ! निस्तर यत्वया कृतम् ॥ १७ ॥
शत्रुर्दहति संयोगे, वियोगे मित्रमप्यहो ! । उभयोर्दुःखदायित्वात् को भेदः शत्रुमित्रयोः ॥१८॥ सु. पृ. २८ श्लो.२-३-४
६३ कपायदमनीभावना
चतुर्वर्गेऽग्रणीक्षिो, योगस्तस्य च कारणम् । ज्ञानश्रद्धानचारित्र-रूपं रत्नत्रयं च सः ॥ १॥
तत्त्वानुगा मतिर्ज्ञानं, सम्यक्श्रद्धा तु दर्शनम् । सर्वसावायोगानां, त्यागथारित्रमिष्यते ॥२॥
आत्मैव दर्शनज्ञान-चारित्राण्यथवा यतेः । यत्तदात्मक एवैप, शरीरमधितिष्ठति ॥ ३॥
आत्मनमात्मना वेत्ति, मोहत्यागाद्य आत्मनि । तदेव तस्य चारित्रं, तद् ज्ञानं तच्च दर्शनम् ॥ ४ ॥
॥ ३१॥

·आत्मासानभर दुःखमात्मनानेन हन्यते । तपसाऽप्यात्मविज्ञानहीनैश्छेनु न शक्यते ॥ ५॥ अयमात्मन चिप , शरीरी कर्मयोगत । ध्यानाग्निदग्धकर्मा तु, सिद्धात्मा स्यान्निरजन ॥६॥ अयमात्मैव ससार , कपायेद्रियनिर्जित । तमेव तद्विजेतार, मोक्षमाहुर्मनीपिण ॥७॥ स्यु कपाया पोधमानमायालोभा शरीरिणाम् । चतुर्विधास्ते प्रत्येक, भेदै सज्वलनादिभि ॥८॥ पक्ष सज्वलन प्रत्या-ख्यानो मासचतुष्टयम् । अप्रत्यारव्यानको वर्ष, जन्मानन्तानुयधक ॥९॥ वीतरागपतिश्राद्धसम्यग्दृष्टित्यघातका । ते देवत्वमनुष्यत्वतिर्यक्त्वनरकप्रदा' ।। १०॥ ६४ क्रोध हरत्येकदिनेनैव, तेज पाप्मासिक ज्वर । क्रोध पुन भणेनापि, पूर्वकोट्यार्जित तप ॥१॥ क्रोध परितापफर', सर्वस्योद्वेगकारक क्रोधः । वैरानुपगजनक क्रोध प्रोध सुगतिहन्ता ॥२॥ प्रशमरति श्लो २३ क्षमी यत्तुरुते कार्य, न तत्क्रोधवशनद । कार्यस्य साधनी प्रज्ञा, सा च क्रोधेन नश्यति ॥३॥ सु पृ २११ श्लो. १३ मासोपनासनिरतोऽस्तु तनोतु सत्य, ध्यान करोतु विदधातु बहिनिवासम् ॥ ब्रह्मयत धरतु भक्ष्यस्तोऽस्तु नित्य, रोप करोति यदि सर्वमनर्थक तत् ॥ ४ ॥ सुभाषितरत्नसदोह श्लो. २९ जीवोपतापक क्रोध , क्रोधो वैरस्य कारणम् । दुर्गतेर्वर्तनी ग्रोध , क्रोध शमसुखार्गला ॥५॥ यो. प्र० ४ श्लो ९ अवश्य नाशिनो वाह्य-स्याङ्गस्यास्य कृते ततः । कोप कार्यों नान्तरङ्ग-ध्रुवधर्मधनापहः ॥६॥ उ स. टी पृ ६, ,

·७७
जैन सूक्त
६५ मान
॥ ३२॥
--
TRENTINES
क्रोधो नाशयते बुद्धि-मात्मानं च कुलं धनम् । धर्मनाशो भवेत्कोपात् , तस्मात्तं परिवर्जयेत् ॥७॥ मा. अ. ७ श्लो. ५७
दुर्गतिप्रापणे पक्षो विपक्षः शुभकर्मणाम् । सपक्षः आपदः क्रोधः, स केनाद्रियते ततः॥८॥ हिंगुलाश.पृ० ६ श्लो. २
यो मित्रं मधुनो विकारकरणे संत्राससंपादने, सर्वस्य प्रतिनिम्बमझदहने सप्तापिः सोदरः॥
चैतन्यस्य निपदने विपतरोः सब्रह्मचारी चिरं, स क्रोधः कुशलाभिलापकुशलैः प्रोन्मूलमुन्मूल्यताम् ॥९॥ सिं. लो. ४५
राग दृशोर्वपुपि कम्पमनेकरूपं, चित्ते विवेकरहितानि च चिंतितानि ।
पुंसाममार्गगमनं समदुःखजातं, कोपः करोति सहसा मदिरामदश्च ॥ १० ॥ सुभाषितरत्नसंदोह श्लो. २७
अपकारिणि कोपवेत्, कोपे कोपः कथं न ते १ । धर्मार्थकाममोक्षाणां, प्रसहा परिपन्थिनि ।।११।। उ० पृ० २२७
ज्वलद्रचूलवद्भाति, कायः प्रायोऽतिकोपिनः । मुखे छायान्तरे दाहः, सर्वेषां भीमदर्शनं ॥ १२ ॥ हि. पृ. ६ ’लो. ३
धभंगभंगुरमुखो विकरालरूपो, रक्तेक्षणो दशनपीडितदन्तवासाः ।
वासं गतोऽतिगनुजो जननियवेपः, क्रोधेन कंपिततनुर्भुवि राक्षसो वा ॥ १३ ॥ सुभाषितरत्नसंदोह. लो. ४०
क्रोधवरतदहाय, शमनाय शुभात्गभिः । श्रयणीया क्षमकव, संयमारामसारणिः ।। १४ ॥ योगशास प्र. ४, *लो. ११
६५ मानः माया च
विनयश्रुतशीलानां, त्रिवर्गस्य च घातकः । विवेकलोननं लुम्पन , मानोऽन्धरणो नृणाम् ॥१॥ यो. प्र. ४ लो.१२
उत्सर्पयन् दोषशाखा, गुणमूलान्यधो नयन् । उन्मूलनीयो मानदु-स्तन्मार्दनसस्तिएवैः ॥ २ ॥ यो. प्र. ४, *लो. १४
॥३२॥

·अहकारो हि लोकाना, नाशाय न तु वृद्धये । यथा विनाशकाले स्यात् , प्रदीपस्य शिखोज्ज्वला ॥३॥ त ग्लो २९८
श्रुतशील विनयसपणस्य, धर्मार्थकामविघ्नस्य। मानस्य कोऽवकाश, मुहूर्तमपि पण्डितो दद्यात् ? ॥४॥4. श्लो. २७
मा कुरु धनजनयौपनगर्न, हरति निमेषात् काल सर्वम्। मायामयमिदमखिल हित्वा, नापद प्रविशा विदित्वा ॥५॥
मोहमुद्गर शंकराचार्य] श्लो ५
सम्पूर्णकुम्भो न करोति शब्दमर्षों घटो घोपमुपैति नूनम् ।
विद्वान् कुलीनो न करोति गर्व, गुणैर्पिहीना बहु जल्पयन्ति ॥६॥हितोपदेश, पृ० १३ श्लो. १९
जातिलाभकुलैश्वर्यबलरूपतप श्रुतै । कुर्वन् मद पुनस्तानि, हीनानि लभते जन ॥७॥ यो, प्र० ४ श्लो० १३
ज्ञान मददर्पहर मायति यस्तेन तस्य को वैद्यः । अमृत यस्य विषायति, तस्य चिकित्सा कथ क्रियते ॥ ८॥
विद्ययैव मदो येपा, कार्पण्य विभवे सति । तेपा देवाभिभूताना, सलिलादग्निरुत्थितः ॥९॥
अहकारे सति प्रौढे, वदत्येव गुणारली । अह कारे पतिष्यामि, समायाता त्वदतिकम् ॥ १० ॥
सा विद्या या मद हन्ति, सा श्रीर्याऽर्थिषु दीयते । धर्मानुसारिणी या च, सा बुद्धिरभिधीयते ॥ ११ ॥
उत्क्षिप्य टिटिभ पादमास्ते भङ्गभयाद्भुवः । सचित्तकल्पितो गर्व , माणिनां क्योपयुज्यते ॥ १२ ॥ सूक्त. पृ. ३८
अमनृतस्य जननी परशु शीलशाखिन जन्मभूमिरविद्यानां माया दुर्गतिकरणम् ॥१२॥ यो० प्र०४, श्लो० १९
दम्भो मुक्तिलतावद्धि-दम्भो राहु क्रियाविधौ । दौर्भाग्यकारण दम्भो, दम्भोऽध्यात्मसुखार्गला ॥ १३ ॥
दम्भेन प्रत्तमास्थाय, यो वाच्छति परं पदम् । लोहनाव समारुह्य, सोऽन्धे पार यियासति ॥ १४ ॥

·६६ लोभ ११ जैन सूक्त सुत्यजं रसलाम्पटय, सुत्यजदेवभूपणम् । गुत्यजाः कामभोगाथा, दुस्त्यजं दम्भसेवनम् ॥ १५ ॥ स्व-दोपनिहवो लोक-पूजा स्याद् गौरवं तथा । इयतैन कदय॑न्ते, दन्भेन बत वालिशाः ॥ १६ ॥ अन्जे हिमं तनौ रोगो, वने वहिदिते निशा । ग्रन्थे मौख्यं कलिः सौख्ये, धर्मे दम्भउपप्लवः ॥ १७ ॥ धर्मीति ख्यातिलोभेन, प्रच्छादितनिजाश्रवः । तृणाय मन्यते विश्वं, हीनोऽपि धृतकैतवः ॥ १८ ॥ आत्मोन्कात्ततो दम्भी, परेषां चापवादतः । ननाति कठिनं कर्म, वाधकं योगजन्मनः ॥ १९ ॥ आत्मार्थिना ततस्त्याज्यो, दम्भोऽनर्थनिवन्धनम् । शुद्धिः स्याङ्जुभूतस्ये-त्यागमे प्रतिपादितम् ॥ २० ॥ अध्यात्मरतचित्तानां, दम्भः स्वल्पोऽपि नोचितः । छिद्रलेशोऽपि पोतस्य, सिन्धुं लमयतामिव ॥ २१॥ दम्भलेशोऽपि मल्लयादेः, सीत्वानर्थनिनन्धनम् । अतस्तत्परिहाराय, यतितव्यं महात्मना ॥२२॥ अ. न. दम्भत्या० ॥३३॥ 落落落等路路路路路邊路路路路路路路路路路路路路路路路路路路 ॥३३॥ ६६ लोभः सर्वेषामपि पापानां, निमित्तं लोभ एव हि । चातुर्गतिकसंसारे, भूयोभ्रमनिवन्धनम् ॥ १ ॥ ध. पृ. ४६ लोभात् क्रोधः प्रभवति, लोभात् कामः प्रजायते । लोभात् मोहथ नाशश, लोभः पापस्य कारणम् ॥२ ॥ हि. मि श्लो.२७ आकरः सर्वदोपाणां, गुणग्रसनराक्षसः। कन्दो व्यसनवल्लीनां, लोमः सर्वार्थवाधकः ॥३॥ यो. प्र. ४ श्लो. १८ अहो लोभस्य साम्राज्य-मेकच्छवं महीतले । तरवोऽपि निधि प्राप्य, पादैः पन्छादयन्ति यत् ॥ ४॥ प्र.४ श्लो.२ प्राप्योपशान्तमोहत्त्वं, क्रोधादिविजये सति । लोभांशमात्रदोषेण, पतन्ति यतयोऽपि हि ॥ ५ ॥ यो. प्र.४ श्लो,७ ·धनहीन नतमेक, सहस्त्र शतवानपि । सहस्राधिपतिर्लक्ष, कोटि लक्षेश्वरोऽपि च ॥ ६ ॥ कोटिश्वरी नरेन्द्रत्व, नरेन्द्रश्चक्रवर्तिताम् । चक्रवर्ती च देवत्व, देवोऽपीन्द्रत्वमिच्छति ॥ ७ ॥ इन्द्रत्वेऽपि हि सप्राप्ते, यदिच्छा न निवर्तते । मूले लघीयास्तल्लोम , शराव इव वर्धते ॥८॥ यो प्र४ श्लो १९-: यथा लाभस्तथा लोभो, लाभाल्लोभ प्रवर्धते । मापद्वयाश्रित कार्य, कोटयाऽपि न हि निष्ठितम् ॥९॥ नि ५१ स ३ श्लो लोभाविष्टो नरो वित्त, विक्षते न स चापदम् । दुग्ध पश्यति मार्जारो, यथा न लगुडाहतिम् ॥ १० ॥ आत्मान धर्मकृत्य च, पुत्रदाराश्च पीडयन् । लोभाब्य पितरौ भ्रातृन् , स कृपण इति स्मृतः ॥११॥ दातार कृपण मन्ये, मृत्वाऽप्यर्थ न मुञ्चति । अदाता हि धनत्यागी, घन हित्वा हि गच्छति ॥१२॥ सगात् सजायते गृद्धिरद्धो वाछति सचयम् । सचयात् वर्धते लोभो, लोभात्ससृतिवर्धनम् ॥१३॥ त श्लो २३४ जहा लाहो तहा लोहो लाहा लोहो पवइटइ। दोमासकणयकज्ज, कोडीए विन निट्ठय॥१४॥ रक्त पृ५९ श्लो २ मूल मोहविपद्मस्य सुकृताम्भोराशिकुम्भोद्भव', क्रोधाग्नेररणि प्रतापतरणि प्रतापतरणिप्रच्छादने तोयद' कीडासभ कलेविवेकशशिन स्वर्भानुरापनदी सिन्धु' कीतिलताकलापफलभो लोभ पराभूयताम् ॥१५॥ सु पृ५९ श्लो.८ कासिणपि जो इम लोप, पडिपुष्ण दलेज एगस्स । तेणापि से न सतूसे, इइ दुप्पुरए इमे आया ॥१६॥ उ.अ गा.१६ सुवष्णरूपस्स य पव्वया मवे, सिया हु केलाससमा असखया। नरस्स लुद्धस्स न तेहिं किंचि, इच्छाउ आगाससमा अणन्तया ॥१७॥उन गा ४८ ·६७ आशा जैन सूक्त ॥३४॥ ६७ आशा आशैव राक्षसी पुंसामाशैव विपमअरी । आशैव जीर्णमदिरा, धिगाशा सर्वदोपभूः ॥१॥ रात्रिर्गमिष्यति भविष्यति सुप्रभातं, भाखानुदेष्यति हसिष्यति पङ्कजश्री। एवं विचिन्तयति कोशगते द्विरेके, हा हंत हंत नलिनी गज उजहार ॥२॥ अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं, दशनविहीनं जातं तुण्डम् । वृद्वो याति गृहीत्वा दण्डं, तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम् ॥३॥ चर्पटमअरी (शंकाराचार्य) श्लो. ४ जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः। धनाशा जीविताशा च, जीर्यतोऽपि न जीर्यति ॥ ४ ॥ हितोपदेश दिनयामिन्यौ सायं प्रातः, शिशिरवसन्तौ पुनरायातः कालः क्रीडति गच्छत्यायुः, तदपि न मुञ्चत्याशावायुः ॥५॥ मोहमुद्गल (शंकराचार्य) श्लो० १३ आशायाः ये दासास्ते दासाः सर्वलोकस्य । आशा दासी येषां तेषां दासायते लोकः ॥ ६॥ भूशय्या भैक्षमशनं, जीर्णं वासो वनं गृहम् । तथापि निःस्पृहस्याहो चक्रिणोऽप्यधिकं सुखम् ॥७॥ ज्ञा. नि. ग्लो. ७ ॥ ३४॥ ६८ रागद्वेषौ ममकाराहंकारा-वेषां मूलं पदद्वयं भवति । रागद्वेषावित्यपि, तस्यैवान्यस्तु पर्यायः ॥१॥ प्रशमरति श्लो. ३१ तिष्ठेद्वायुवेदग्निचलेजलमपि क्वचित् । तथापि ग्रस्तो रागाधै तो भवितुमर्हति ॥ २ ॥ त्रि. पर्व १० श्लो. ३७

·PATHARRAREERARTHREE
रक्ष्यमाणमपि स्वान्त, समादाय मनाग मिपम् । पिशाचा इव रागाद्या च्छलयन्ति मुहुर्मुहुः ॥३॥ यो च प्र श्लो ४७
इच्छा मूर्छा काम , लेहो गायं ममत्वमभिनन्द । अमिलाप इत्यनेकानि रागपर्यायवचनानि ॥४॥ प्रशमरति श्लो १८
मनस्तत्र वचस्ता, जीवस्तव सवसेत् । नेनारलोकन रागस्तर यत्रोपतिष्ठते ॥ ५॥ हिगुल रागप्रझम श्लो ३
कामरागस्नेहरागारीपत्करनिगारणौ । दृष्टिरागस्तु पापीयान, दुरुच्छेद' सतामपि ॥ ६ ॥ वी. म ६, श्लो १०
६९ राग
अशक्य रूपमद्रष्टु, चभुर्गोचरमागतम् । रागद्वेषौ च यो तर, तौ बुध• परिवर्जयेत् ॥ १॥
अरिहतेसु अ रागो, रागो साहुसु यभयारीसु । एस पसत्यो रागो, अज सरागाण साहणं ॥२॥
अक्खाण रसणी कमाण मोहनी तह ययाण यभनय । गुत्तीण य मणगुत्ती, चउरो दुक्खेण जिप्पति ॥३॥
क्य याम कुत्र तिष्ठाम , किं कुर्म किं न कुर्महे । रागिणश्चिन्तयन्त्येय, नीरागा• सुखमासते ॥४॥ सू० पृ. ७२ ७३
रागो य दोसोपिय कम्मनीय, कम्म च मोहप्पभव पयति। कम्म चजाईमरणस्स मूल, दुक्खं च जाई मरण चयन्ति ।।५।।
दुक्ख हय जस्स न होइ मोहो, मोहो हओ जस्स न होइ तण्हा ।
तम्या हया जस्स न होइ लोभो लोमो, हो जस्स न किंचणाई ॥६॥ उत्तराध्ययनान, द्वात्रिंशाध्ययनात्
ईर्ष्या रोपो दोषो द्वेष , परिवादमत्सरामयाः । वैरप्रचण्डनाया नैके द्वेषस्य पर्यावा ॥७॥

·जैन सूक्त ७० मोह ॥३५॥ ७० मोहः अहं-ममेति मन्त्रोऽयं मोहस्य जगदा-ध्यकृत् । अयमेव हि नञः पूर्वः, प्रतिमन्त्रोऽपि मोहजित् ॥ १॥ शुद्धात्मद्रव्यमेवाहं, शुद्धज्ञानं गुणो मम । नान्योऽहं न ममान्ये, चेत्यदो मोहास्त्रमुल्यणम् ॥ २ ॥ यो न मुह्यति लग्नेपु, भावेष्वौदयिकादिपु । आकाशमिव पडून, नाऽसौ पापेन लिप्यते ॥ ३ ॥ विकल्पचपकैरात्मा पीतमोहासको ह्ययम् । भवोच्चतालमुत्तालप्रपञ्चमधिगच्छति ॥४॥ ज्ञान ७१ ममतात्यागभावना विपयैः कि परित्यक्तै-ऑगति ममता यदि । त्यागात् कञ्चुकमात्रस्य, भुजङ्गो नहि निर्विपः ॥ १ ॥ कप्टेन हि गुणग्राम, प्रगुणी कुरुते मुनिः । ममताराक्षसी सर्व, भक्षयत्येकहेलया ॥२॥ जन्तुकान्तं पशुकृत्य, द्रागविद्यौपधिवलात् । उपायैर्वहुभिः पत्नी, ममता क्रीडयत्यहो ॥ ३॥ माता पिता मे भ्राता मे, भगिनी वल्लभा च मे। पुत्राः सुता मे मित्राणि, ज्ञातयः संस्तुताश मे ॥४॥ जिज्ञासा च विवेकश्च, ममता नाशकावुभौ । अतस्ताभ्यां निगृहीया-देनामभ्यात्मवैरिणीम् ॥५॥ अ. त० ममतात्या० ७२ समता वेदा यज्ञाश्च शास्त्राणि, तपस्तीर्थानि संयमः।समतायास्तुलां नैव, यान्ति सर्वेऽपि मेलिताः॥१॥ वि. उ.११ श्लो.७२ ॥३५॥ 9.

·密度统步党密会客沙密密密路路路路密密实密密密的 जानन्ति कामानिखिला ससना, अर्थ नरा केपि च केपि धर्मम् । जैन च केचिद् गुरुदेवगुद, केचित् शिव केऽपि च केपि साम्यम् ॥ २ ॥ अ ४ श्लो २५ शत्रौ मिनेटणे स्त्रैणे, स्वर्णेऽश्मनि मणौ मृदि । इहामुन सुखे दुखे, भवे मोक्षे समाशय ॥३॥नि ११०स ३ श्लो ४३ स्वागम रागमात्रेण, द्वेषमात्रात्परागमम् । न श्रयामस्त्यजामो वा, किन्तु मध्यस्थया दृशा ॥४॥ज्ञा म श्लो७ पक्षपातो न मे वीरे, न द्वेष कपिलादिषु । युक्तिमद्वचन यस्य, तस्य कार्य. परिग्रह ।। ५ ॥ अष्टक (हरिभद्रसरि) नसाम्येन विना ध्यान, नध्यानेन विनाच तत् । निष्कम्प जायते तस्माद् , द्वयमन्योन्यकारणम् ॥६॥ यो चलो ११४ भावनाभिरविश्रान्तमिति भावितमानस । निर्मम सर्वभावेषु, समत्वमवलम्बते ॥ यो च प्रलो ११० प्रणिहन्ति क्षणार्धन, साम्यमालम्व्य कर्म तत् । यन्न हन्यानरस्तीव्रतपसा जन्मकोटिमि ॥८॥ यो च प्रश्लो ५१ रे रे चित्त कथ भ्रात , प्रधावसि पिशाचवत् । अभिन्न पश्य चात्मान, रागत्यागात्सुखी भव ॥९॥ ७३ कलह स्तोकोऽप्यनिर्दहत्येव, काटादिप्रभूत धनम् । क्लेशलेशोन तद्वच्च, पृद्धितस्तनुदाहक ॥१॥ हि क. श्लो २ आत्मान तापयेन्नित्य, तापयेच्च परानपि । उभयोर्दु खकल्क्लेशो, यथोष्णरेणुका क्षितौ ।। २ ।। हि क श्लो०४ ७४ अभ्याख्यानम् काचकागलदोपेण, पश्येनेत्रे विपर्ययम् । अभ्याख्यान वदेजिह्वा, तर रोग क उच्यते । १॥ हि अ श्लोक १

·७५ परद्रोह
जैन सूक्त०
॥३६॥
७५ परद्रोहः
ताडनं छेदनं क्लेशकरणं वित्तवन्धनम् । परेषां कुरुते यत्तु, परद्रोहः स उच्यते ॥१॥ मानसो० अ० २ श्लो० ३८
पैशून्यं परवादं च, गालिदानं च तर्जनम् । मर्मोद्घाटं विधत्ते यत्, परद्रोहः स उच्यते ॥ २॥ मा० अ० २, श्लो. ३९
तस्मात् परकृतो द्रोहो यश्चातीव सुदुःसहः । तस्मानरकदं घोरं, परद्रोहं विवर्जयेत् ॥३॥ मानसो० अ. २ श्लो० ४१
७६ पैशून्यम्
अन्यस्य तापनाद्यर्थ, पैशून्यं क्रियते जनैः । स्वात्मा हि तप्यते तेन, यदुप्तं स्यात्कलं च तत् ॥ १॥ हिं.पै. श्लो. ३
दानं च विफलं नित्य, शौर्य तस्य निरर्थकम् । पैशून्यं केवलं चित्ते, वसेद्यस्याऽयशो भुवि ॥ २॥ हि. पै. श्लो. ४
दानशीलतपोभावै-रस्यैधते वृषो भुवि । यस्य मनोवचाकायैः, पैशून्यं नाभिसंश्रयेत् ॥३॥ हि. पै० श्लो० २
७७ रतिअरतिः
आदौ रागस्तत द्वेपस्तस्मात् क्लेशपरम्परा । तद्वदादौ रतिधारतिस्ततः कर्मवन्धनम् ॥१॥ हिं. रति० श्लो० २
७८ परपरिवादः
वक्तुं नैव क्षमा जीहा, यदि मूकस्य तद्वरम् । परं परापवादं च, जंजप्यते न तद्वरम् ॥१॥ हि. प. श्लो.२
परपरिभवपरिवादात्मोत्कर्षाच्च वध्यते कर्म । नीचैर्गोत्रं प्रतिभवमनेकभवकोटिदुर्मोचम् ॥२॥ प्र. श्लो. १००
सर्वमदस्थानानां, मूलोद्घातार्थिना सदा यतिना । आत्मगुणैरुत्कर्षः परपरिवादश्च संत्याज्यः ॥३॥ प्र. लो. ९९
॥३६॥

·PRINTANTRIENTERTATARREARS पीउसि वशीकत, जगदेकन कर्मणा । परापमादशसेभ्यश्चरंतीं गा निवारय ॥ ४ ॥ उ स्त ९ व्या १३३ ७९ मायामृपावाद मनपन्या वचस्यन्यद मायामृपा च सोन्यते । कदापि सुखदा न स्याद्विश्व यथा पणांगना ॥ ॥ हिं म ग्लो १ ८० मिथ्यात्वम् अदवे देवबुद्धिर्या, गुरुधीरगुरौ च या । अधर्म धर्मबुद्धिच, मिथ्यात्व तद्विपर्ययात् ॥१॥ यो पृ५८ श्लो.३ (प्रस) मिथ्याध परमो रोगो, मिथ्यात्व परम तम । मिथ्याल परम शर्मिथ्यात्व परम विषम् ॥ २॥ यो पृ ५८ प्र. स नास्ति नित्यो न कर्ता च, न भोक्तात्मा न निर्वृतः । तदुपायश्च नेत्याहुर्मिथ्यात्वस्य पदानि षट् ॥३॥ अ प्र४ श्लो ६० स्वाध्यायेन गुरोभक्त्या, दीक्षया तपसा तथा । येन केनोद्यमेनैव, मिथ्यात्वगल्यमुद्धरेत् ॥४॥ हिं मि श्लो ३ मिथ्यात्सत्यागत शुद्ध, सम्यक्त्व जायतेऽङ्गिनाम् । अतस्तत्परिहाराय, यतितव्य महात्मना ॥५॥ अ. प्र४ श्लो ५९ ८१ क्षमा क्षन्तव्यो मन्दबुद्धीना-मपराधो मनीपिणा । न हि सर्वत्र पाण्डित्य, सुलभ पुरुषा क्वचित् ॥ १॥ नरस्याभूपण रूप, रूपस्याभरण गुण । गुणस्याभूषण ज्ञान, ज्ञानस्याभूषण क्षमा ॥२॥ मणिरत्नमाला श्लो० ५५ अद्विष्ट. सर्वभूताना, मैनः करुण एव च । निर्ममो निरहकार , समदुःखसुख क्षमी ॥ ३ ॥ यतिधर्मसंग्रह पृ० ३० ·18 जैन सूक्त० ॥ ३७॥ ८२ ऋजुता धर्मस्य दया मूलं, न चाक्षमावान् दयां समाधत्ते । तस्माद्यः क्षान्तिपरः, स साधयत्युत्तमं धर्मम् ॥४॥ प्रश० श्लो०१६८ क्षमया क्षीयते कर्म, दुःखदं पूर्वसंचितम् । चित्तं च जायते शुद्धं, विद्वेषभयवर्जितम् ॥ ५ ॥ तत्त्वामृत श्लो० २६९ क्षमा (ख) धनुः करे यस्य, दुर्जनः किं करिष्यति ? । अणे पतितो वह्निः, स्वयमेवोपशाम्यति ॥६॥ वृद्ध. लो.६३ खंती सुहाण मूलं, मूलं धम्मस्स उत्तमा खेती । हरइ महाविज्जा इव, संती दुरियाई सव्वाई ॥ ७ ॥ संबोधसत्तरीप्र० यस्य शान्तिमयं शस्त्रं, कोधागेरुपशामकम् । नित्यमेव जयस्तस्य, शत्रूणामुदयः कुतः ॥ ८ ॥ ददतु ददतु गालीलिमन्तो भवन्तो, वयमिह तदभावाद्गालिदानेऽप्यशवताः । जगति विदितमेतदीयते विद्यमानं, ददति खरविपाणं किं महात्यागिनोऽपि ॥ ९ ॥ सूक्तमुक्तावली पृ० ८२-८३ ८२ ऋजुता तदार्जवमहौपध्या, जगदानन्दहेतुना । जयेजगद्रोहकारी, मायां विषधरी मिव ॥१॥ यो. च. प्र. 'लो.१७ नानार्जयो विशुध्यति, न धर्ममाराधयत्यशुद्वात्मा । धर्मादृते न मोक्षो, मोक्षात्परं सुखं नान्यत् ॥ २॥ प्र. 'लो. १७० ८३ संतोपः ॥३७॥ संतोपः परमं सौख्यं, संतोपः परमामृतम् । संतोपः परमं पथ्यं, संतोषः परमं हितम् ॥१।। हिं. श्लो. १४ संतुष्टाः सुखिनो नित्य-मसंतुष्टाः मुदुःखिताः । उभयोरन्तरं ज्ञात्वा, संतोपे क्रियतां रतिः ॥२॥ त. 'लो. २४४

·८४ संसारस्वरूपम्
आदित्यस्य गतागतैरइरह सक्षीयते जीवित, च्यापारहुकार्यभारगुरुभि कालोऽपि न ज्ञायते ।
दृष्ट्वा जन्मजराविपत्तिमरण त्रासश्च नोत्पद्यते । पीत्वा मोहमयी प्रमादमदिरामुन्मत्तभूत जगत् ॥१॥
आधिव्याधिनरामृत्युज्यालाशतसमाकुल । प्रदीप्ताङ्गारकल्पोऽय, ससार सर्वदेहिनाम् ॥ २॥ त्रि पर्व १, श्लो ५५६
जन्मरोगजराशोकमृत्युदो स्ल्याधुपद्रयै । व्याकुलेन भवे दुःखमेव मायो भवेद्विशाम् ॥ ३॥ उ० पृ० २०४ (आ स)
अस्मिन्नसारे ससारे, निमर्गणातिदारुणे । अवधिर्न हि दु खाना, यादसामिा वारिधौ ॥ ४ ॥ अमरचद्रसरि
स्फूर्जस्लोभरालरापुहरो हुछारगुआरय, कामक्रोधपिलोललोचनयुगो मायानखथेणिभार ।
स्वैर या स बम्भ्रमीति सतत, मोहाय केसरी, ता ससारमहाटीं प्रतिपसन्को नाम मन्तु सुखी ? ॥५॥ वै श्लो
इत कामौर्याग्निज्वलति परितो दुसह इत , पतन्ति नावाणो विषयगिरिस्टाद्विघटिताः।
इत. क्रोधावर्ती विकृतितटिनीसङ्गमकत , समुद्र ससारे तदिह न भय कस्य भाति ॥६॥
प्रिंयाज्वाला यत्रोद्वमति रतिसन्तापतरला, कटाक्षान् धूमौधान् कुनलयदलश्यामलरुचीन् ।
अथानान्यनारा कृतबहुविकाराच विषया, दहन्त्यस्मिन् वही भरवपुपि शर्म क्य सुलभम् १ ॥ ७ ॥
गले दत्वा पाश तनयवनितास्नेहपटित, निपीड्यन्ते या प्रकृतिकपणा प्राणिपशव ।
नितान्तं दु खार्ता विषयविपर्यातकमटै-भव सूनास्थान तदहह महासाध्वसकरम् ॥८॥

·जैन सूक्त०
॥३८॥
सारस्वरुप
HTRITINYSTERTRENDERPREPRENERarata
अविद्यायां रात्रौ, चरति वहते मूर्ति विषयम् , कषायव्यालौघं क्षिपति विषयास्थीनि गले ।
महादोषान् दन्तान् प्रकटयति वक्रस्मरमुखो, न-विश्वासार्होऽयं, भवति भवनक्तश्चर इति ॥ ९॥
जना लब्ध्या धर्मद्रविणलवभिक्षां कथमपि, प्रयान्तो वामाक्षीस्तनविषयदुर्गस्थिति कृता ।
विलुटयन्ते यस्यां कुसुमशरभिल्लेन वलिना, भवाख्यां नास्यामुचितमसहायस्य गमनम् ॥ १० ॥
धनं मे गेहं मे मम सुतकलत्रादिकमतो, विपर्यासादासादितविततदुःखा अपि मुहुः ।
जना यस्मिन् मिथ्या सुखमदभृताः कूटभूधना, मयोऽयं संसारस्तदिह न विवेकी प्रसजति ॥ ११ ॥
प्रियास्नेहो यस्मिन् निगडसदृशो यामिकभटो-पमः स्वीयो वर्गों धनमभिनवं वन्धनमिव ।
मदामेध्यापूर्ण व्यसनविलसंसर्गविषयम् , भवः कारगेहं तदिह न रतिः क्वापि विदुपाम् ॥१२॥
महाक्रोधो गृध्रोऽनुपरति शृगाली च चपलीला, स्मरोलूको यत्र प्रकटकटुशब्दः प्रचरति ।
प्रदीप्तः शोकाग्निस्ततमपयशो भस्म स्मरति, श्मशानं संसारस्तदभिरमणीयत्वमिह किम् ॥ १३॥
यस्य गम्भीरमध्यस्याऽज्ञानवज्रमयं तलम् । रुद्धा व्यसनशैलौधैः पन्थानो यत्र दुर्गमाः ॥ १४ ॥
पातालकलशा यत्र, भृता तृष्णामहानिलैः । कपायांश्चित्तसङ्कल्पवेलावृद्धि वितन्वते ॥ १५ ॥
स्मरौर्वाग्निचलत्यन्तर्यत्र स्नेहेन्धनः सदा । यो घोररोगशोकादि मत्स्यकच्छपसङ्कुलः ॥ १६ ॥
दुर्बुद्धिमत्सरोहै विद्युदुर्वातगर्जितैः । यत्र सांयात्रिका लोकाः पतन्त्युत्पातसङ्कटे ॥ १७ ॥
ज्ञानी तस्माद्भवाम्भोधेनित्योद्विमोऽतिदारुणात् । तस्य सन्तरणोपायं सर्वयत्नेन काहति ॥ १८ ॥
॥३८॥

·तैलपारधरो यद्वन् राधोधोद्यतो यथा । क्रियास्वनन्यचित्त स्याद् भाभीतस्तथा मुनि ॥ १९ ॥ वाचकयशो चि ८५ इन्द्रियविपयस्वरूपम् विभपियदि ससारान् मोक्षप्राप्तिं च काक्षसि । तदेन्द्रियजय कर्तु, स्फोरय स्कारपौरुपम् ।।११॥ (ज्ञानसार) दु सद्विद सुखलिप्सुमाहा धत्वाददृष्टगुणदोष । यां या करोति चेष्टा तया तया दुःखमादत्ते ॥२॥ कलरिमितमधुरगातूर्ययोपिद्विभूपणरनाथै । श्रीगारपद्धहदयो हरिण इव विनाशमूपयाति ॥३॥ गतिविभ्रमेजिताकारहास्यलीलाकटाक्षविक्षिप्त । रूपावेशितचभु शलभ इव विपद्यते विवश. ॥ ४ ॥ स्नानागरागार्तिकरर्णधूपाधिपासपटवासै । गधभ्रमितमनस्को, मधुकर इव नाशमुपयाति ॥५॥ मिष्टानपानमासौदनादि, मधुररसविषयगृद्धात्मा । गलयन्त्रपाशनद्धो मीन इव नाशमुपयाति ॥ ६॥ शयनासनसम्माधनसुरतस्नानानुलेपनासक्त । स्पर्शव्याकुलितमतिर्गजेन्द्र इस सभ्यते मूढः ॥७॥ एफैकविपयसङ्गादागद्वपातुरा विनष्टास्ते । किं पुनरनियमितात्मा जीवः पञ्चेन्द्रियपशात ॥८॥ यस्मिन्निन्द्रियविपये शुभमशुभ वा निवेशयति भावम् । रक्तो वा द्विष्टो वा स वन्धहेतुर्भवति तस्य ॥ ९॥ प्रश० ८६ चतुर्गतिगमनागमनसूचकसूक्तानि स्वर्गच्युनानामिह जीनलोके, चत्वारि नित्य हृदये वसन्ति । दानप्रसगो मधुरा च वाणी, देवार्चन सद्गुरुसेवन च ॥१॥ MP

·नारकदुः-
खानि
जैन सूक्त०
॥३९॥
सद्धर्मः सुभगो नीरुक्, सुभगः सुनयः कविः। सूचयत्यात्मनः श्रीमान्, नरः स्वग गमागमौ ॥२॥ वि. उ.५ श्लो.२२
निर्दम्भः स दयो दानी, दान्तो दक्षः सदा मृदुः । साधुधेवी जनोत्साही, भावी चान नरः पुनः ॥३॥ ध. पृ.९३ श्लो.६८
क्षुधालुना मानविहीनता च, मयातिरेका प्रभविष्णुता च ।
मानापमाने समचित्तताच, तिर्यग्गतेरागतचिहमेतत् ॥ ४ ॥ क. 'लो. १०९
मायलोभाधाऽलन्यवहाहारादि चेष्टितैः । तिर्यग्योनिसमुत्पर्ति, ल्यापयत्यात्मनः पुमान् ॥५॥ वि. उ. ५ श्लो.२४
विरोधता बन्धुजनेषु नित्य, सरोगता मूर्खननेषु सजः ।
अतीव रोपी कदुका च वाणी, नरस्य चिहं नरकागतस्य ॥ ६ ॥ध. 'लो. ६३
८७ नारफदुःखानि
नरएसु जाई अकक्खडाई दुक्खाई परमतिरखाई। को वण्णेही ताई, जीवंतो नासकोडीऽपि ॥१॥ ध. उ.
ज्वरोग्णदाभयशोफतृष्णाकण्ड्बुभुक्षा अपि पारवश्यम् । शीतं पुनर्नारकिणामतीव दशप्रकाराः प्रभवन्ति पीडाः ॥ २॥
तिलपीलं निपील्यन्ते, यन्त्रैस्तत्र हि केचन । दारदारं विदार्यन्ते, कचः केपि दाम्णः ॥ ३ ॥
शुलतूलिकशग्यासु, शाग्यन्ते केऽपि सन्ततम् । असुरैर्वस्ववत् केचिदास्फाल्यन्ते गिलातले ॥ ४॥
पिपासिताश्च पारयन्ते, तप्तबपुरसं मुहुः । छायार्थिनो निपायन्ते, चासिपत्रतरोस्तले ॥५॥ त्रि. पृ.१० यु.
नरकेपूष्णाशीतेषु चेत् पतेल्लोहपर्वतः। निलीयेत विशीर्यंत तदा भुवनाप्नुवन् ॥ ६ ॥
HDate
॥ ३९॥

·सश्लेष्यन्ते च शाल्मल्यो वनकटकसकटा । तप्ताय पुनिका क्वापि स्मारितान्यवधूरतम् ॥ ७॥
छिन्नभिन्नशरीराणा भूयो मिलितवर्मणाम् । नेत्राद्यगानि छन्यन्ते नाककादिपक्षिमि ॥ ८॥ नि स
८८ दुर्जनता
हस्तौ दानविवर्जितौ श्रुतिपुटौ सारश्रुते द्रोहिणौ, नेने साधुविलोकनेन रहिते पादौ न तीर्थ गतौ
अन्यायाजितपूर्णमुदर गर्वेऽथ तुग शिर , रे रे जयुफ मुश्च मुश्च सहसा नीचस्य निन्द्य वपु ॥१॥
विद्या विवादाय वन मदाय, शक्तिश्च नित्य परपीडनाय। खलस्य साधोविपरीतमेतत् ज्ञानाय दानाय च रक्षणाय॥२॥
बाह्वो रुधिरमापीत, भक्षित मासमूरुजम् । भागिरथ्या पति क्षिप्त, साधु साधु पतिव्रते ॥ ३॥
मृगगीनसजनाना, तृणजलसन्तोपविहितवृत्तीनाम् । लुब्धकधीवरपिशुना, निष्कारणवैरिणो जगति ॥ ४॥
कपिरपि च कापीशायन, मदमत्तो वृश्चिकेन संदृष्ट । अपि च पिशाचग्रस्त , किं ब्रूमो वै कृतं तस्य ॥ ५॥
दुर्जनेन सम सरय, प्रीति चापि न कारयेत् । उष्णो दहति चाझार , शीत• कृष्णायते करम् ॥ ६॥
पश्य लक्ष्मण ! पम्पाया, चकोऽय परमधर्मिक । शनैहि मुञ्चते पादौ, जीवानामनुकम्पया ॥७॥
सहवासी विजानाति, सहवासिविचेष्टितम् । पक' किं वय॑ते राम ! येनाऽह निष्कुलीकृतः ॥ ८ ॥
रनिंधा दीधा जच्चधा मायमाणकोहधा । कामधा लोहधा, इमे कमेण विसेसधा ॥९॥

·10
८९ जरा
जैन सूक्त०
८९ जरा
॥४०॥
गात्रं संकुचितं गतिर्विगलिता दन्ताश्च नाशं गता, दृष्टिभ्रश्यति रूपमेव हसते वक्त्रं च लालायते ।
वाक्यं नैव करोति बान्धवजनः पन्नी न शुश्रूपते, हा कष्टं जरयाऽभिभूतपुरुषं पुत्रोऽप्यवज्ञायते ॥ १॥
वीक्ष्यते पलितश्रेणिर्नैव वृद्धस्य मूर्दनि । वृथैव जातजन्मेति, किं तु भस्म विधिय॑धात् ॥ २ ॥ सूक्तमुक्तावली पृ.६१
९० मूर्खता
अज्ञः सुखमाराध्यः सुखतरमाराध्यते विशेपज्ञः। ज्ञानलवदुर्विदग्ध, ब्रह्मापि तं न रञ्जयति ॥१॥
यदा किञ्चिज्ज्ञोऽहं गज इव मदान्धः समभवं, तदा सर्वज्ञोऽस्मीत्यभवदवलिप्तं मम मनः ।
यदा किञ्चित्किञ्चिबुधजनसकाशादवगतं, तदा मूर्योऽस्मीति ज्वर इव मदो मे व्यपगतः ॥२॥
खादन्न गच्छामि हसन्न जल्पे, दत्तं न शोचामि कृतं नु मन्ये ।
द्वाथ्यां तृतीयो न भवामि राजन्नस्मादृशा नैव भवन्ति मूर्खाः ॥ ३॥
मूर्खत्वं च सखे ! ममापि रुचितं तस्मिन् यदष्टौ गुणा, निश्चिन्तो वहुभॊजनोऽत्रपमना नक्तंदिवाशायकः।
कार्याकार्यविचारणान्धवधिरो मानापमाने समः, प्रायेणाशयवर्जितो दृढवपुमूर्खः सुखं जीवति ॥ ॥४॥
उपदेशो हि मूर्खाणां, प्रकोपाय न शान्तये । पयःपानं भुजङ्गानां, केवलं विपवर्द्धनम् ॥ ५॥
द्वौ हस्तौ द्वौ च पादौ च, दृश्यसे पुरुषाकृतिः । रे रे वानर ! मूर्खस्त्वं, गृहं कि न करोष्यपि ? ॥६॥
WERE THERE
॥४०॥

·शुचि मुखि ! दुराचारि ! रण्डे ! पण्डितमानिनि । असमर्थों गृहारम्भ, समर्थो गृहभजने ॥३॥
प्राय सप्रति कोपाया, ममार्गस्योपदर्शनम् । चिलूननासिकस्येव, विशुद्धादर्शदर्शनम् ।।८॥ सु० पृ० १९७-१९८
श्वसुरगृहनिवास , स्वर्गतुल्यो नराणाम् , यदि वसति विवेकी, वासराणि त्रिपञ्च ।
दधिमधुघृतलोभान्, मासयुग्म वसेत् चेत्, स भाति खरतुल्यो, मानो मानहीन ॥९॥
वजकूटे विजयराम , तिलतैलेन माधव । भूमिशय्या मणिरामो, धक्काधुमेन केशब ॥ १० ॥
उत्तमा स्वगुणैः ख्याता, मध्यमाश्च पितुर्गुणैः । अधमा मातुलैः ख्याता , श्वसुरैश्वाधमाधमा ॥११॥ सु १, २२५
९१ सप्तव्यसनानि
धूत च मास च सुरा च वेश्या, पापद्धिचौर्ये परदारसेवा ।
एतानि सप्त व्यसनानि लोके, घोरातिघोरं नरक नयन्ति ॥१॥ विक्रम चरिन, भाग २, श्लो० १३२६
धूताद् राज्यविनाशन नलनृपः प्राप्तोऽथवा पाण्डवाः, मद्यात् कृष्णनृपश्च राघवपिता पापड़ितो दूषित ।
मांसाच्छ्रेणिकभूपतिथ नरक चौर्याद्विनष्टा न के, वेश्यात कृतपुण्यको गतधनोऽन्यत्रीमृतो रावणः ॥२॥ कुमा० पृ ५१|
९२ कर्मविपाकचिन्तनम्
दुख प्राप्य न दीन स्यात्, सुख प्राप्य च विस्मित । मुनि कर्मविपाकस्य, जानन्परवश जगत् ॥१॥
येपा घूभङ्गमानेण, मज्यन्ते पर्वता अपि । तैरहो कर्मवैपम्ये, भूपैर्भिक्षापि नाप्यते ॥२॥

·जैन सूक्त
॥४१॥
९३ मृत्युः
आरूढाः प्रशमश्रेणि, श्रुतकेवलिनोऽपि च । भ्राम्यन्तेऽनन्तसंसारमहो दुष्टेन कर्मणा ॥ ३ ॥ वाचकश्री यशोविज्ञा०
एगया देवलोएसु, नरएसु वि एगया । एगया आसुरं काय, अहाकम्मेहिं गच्छई ॥ ४ ॥ उत्तराध्ययन तृ० गा० ३
तेणे जहा सन्धिमुहे गहीए, सकम्मुणा किचइ पावकारी । एवं पया पेच इहं च लोए, कडाण कम्माण न मुक्ख अत्थि।।५।।
संसारमावन्न परस्स अठा, साहारणं जंच करेइ कम्मं ।
कम्मरस ते तस्स उ वेयकाले, न बन्धवा बन्धवयं उवेन्ति ॥ ६॥ उत्तराध्ययनसूत्र, चतुर्थाध्ययन, गा० ३-४
सुतारा विक्रीता स्वजनविरहः पुत्रमरणे, विनीतायास्त्यागो रिपुबहुलदेशे च गमनम् ।
हरिचन्द्रो राजा वहति सलिलं प्रेतसदने, अवस्थाप्येकाहोऽप्यहह विपमाः कर्मगतयः ॥ ७॥
वैद्या वदन्ति कफपित्तमरुविकार, ज्योतिर्विदो ग्रहगणादिनिमित्तदोषम् ।
भूतोपसर्गमथ मन्त्रविदो वदन्ति ग्राचीन कर्म बलवन् मुनयो वदन्ति ॥ ८ ॥
जानामि पापं न च मे निवृत्ति, जानामि पुण्यं न च मे प्रवृत्तिः ।
केनापि भूतेन हृदि स्थितेन, व्यादिश्यते यत् तदहं करोमि ॥ ९ ॥ सूक्तमुक्तावलि, पृ० २० (दे० ला०)
कर्मणो हि प्रधानलं, किं कुर्वन्ति शुभा ग्रहाः । वसिष्ठदत्तलग्नोऽपि, रामः प्रबजितो वने ॥१०॥ आ. रा. श्लो. १५
ब्रह्मा येन कुलालवनियमितो ब्रह्माण्डमाण्डोदरे, विष्णुर्येन दशावतारगहने क्षिप्तो महासंकटे ।
रुद्रो येन कपालपाणिपुटके भिक्षाटनं सेवते, सूर्यो भ्राम्यति नित्यमेव गगने तस्मै नमः कर्मणे ॥११॥ नी. श्लो. ९२
कृतकर्मक्षयो नास्ति, कल्पकोटिशतैरपि । अवश्यमेव भोक्तव्यं, कृतं कर्म शुभाशुभम् ॥१२॥ वि० पृ. २७ (हे. जै. अं.)
॥४१॥

·अनुचितकारिम्म , स्वननविरोधो चलीयसा स्पर्धा | प्रमादजनविश्वासो, मृत्युद्वाराणि चत्वारि ॥१॥हि सु, श्लो १५१|
श्व कार्यमय कुर्वीत, पूर्वाह्ने चापराह्निकम् । न हि मृत्यु प्रतीक्षेत, कृत चास्य न वा कृतम् ॥२॥ श्रा. पृ९९ श्लो २
सश्चिततपरेधनानां, नित्य व्रतनियमसयमरतानाम् । उत्स्यभूत मये, मरणमनपराधवृत्तीनाम् ॥३॥ उमास्वातिवाचक
धीरेण कातरेणापि, मर्तव्य खलु देहिना। तन्नियेत तथा धीमान्, न प्रियते यथा पुन ॥४॥ नि ११० स १ श्लो.२५५
जातस्य हि ध्रुव मृत्युव॑न जन्म मृतस्य च । तस्मादपरिहार्येऽर्थे, का तन परिदेवना ॥५॥
या वेश्मनि नो कोऽपि, मृतः पूर्व ततोऽघुना । भृशमानीयता रक्षा, जीवयामो यथा तया ।। सुपृ १५-१६
मङ्गले कौतुकोगे विद्यामन्त्रैस्तथौषधैः । न शक्ता मरणात्त्रातु, सेन्द्रा देवगणा अपि ॥७॥ स पृ १७
नो विद्या न च भैपज न च पिता नो वाधा नो सुता , नाभीया कुलदेवता न जननी स्नेहानुवधान्विता ।
नार्थों न स्वजनो न वा परिजन शारीरिक नो बल, नो शकाः सतत सुरासुरवरा सधातुमायु क्षमा. ॥ ८॥
मृत्योर्षिभेपि कि पाल स जात नैव मुञ्चति । अजात नैव गृह्णाति, कुरु यत्नमजमनि ॥९॥
करिष्यामि करिष्यामि करिम्यामीति चिन्तानात् । मरिष्यामि मरिष्यामि मरिष्यामीति विस्मृतम् ॥१०॥ सु. २३५ २३७
जायमाणस्स ज दुपख, मरमाणस्स जतुणो । तेण दुवखेण सतत्तो, न सरइ पुव्वजाइय ॥ ११ ॥
नित्यमित्रसम देह, स्वजना पर्वसन्निभा , नमस्कारसमो ज्ञेयो, धर्मः परमवान्धयः ॥ १२ ॥

·जैन सूक्त
॥४२॥
आराधना
इदं शरीरं परिणामदुर्वलं, पतत्यवश्य लथसंधिजर्जरम् ।
किमौपधैः क्लिश्यसि ? मूढ दुर्मते ! निरामयं धर्मरसायनं पिच ॥ १३ ॥ सू. पृ. १३-१४
९४ आराधना
अर्हत्सिद्धसाधुधर्मान्मंगलात्मनः । लोकोत्तमांश्च चतुरचतुरः सोऽस्मरत् स्वरात् ॥ १॥
जीवाजीवादितत्त्वोपदेशकाः परमेश्वराः। बोधिप्रदाः स्वयंबुद्धा, अर्हन्तः शरणं मम ॥ २ ॥
ध्यानाग्निदग्धकर्माणस्तेजोरूपा अनश्वराः । अनन्तकेवलज्ञानाः, सिद्धाश्च शरणं मम ॥३॥
निरीहा निरहदारा, निर्ममाः समचेतसः । महाव्रतधरा धीराः, साधवः शरणं मम ॥ ४ ॥
अहिंसासनृतास्तेयत्रमाऽकिंचनतामयः। केवल्युपज्ञः परमो, धर्मश्च शरणं मम ॥५॥
अपि जन्म शतैयद्यदपराद्धं शरीरिण। त्रिविधं त्रिविधेनापि, तन्निन्दामि समाहितः ॥६॥
गृहिधर्म द्वादशधा, मया पालयता कृता । ये केचिदप्यतीचारास्तान सर्वान् व्यत्सृजाम्यहम् ॥ ७ ॥
क्रोधमानमायालोभाभिभूतेन मया सदा । कृतं यवन हिंसादि, तत्निधापि धिगस्तु मे ॥८॥ त्रि. चे. आराधनायाः
९५ मनुष्यभवदुर्लभत्वम्
अनाण्यपि रत्नानि, लभ्यन्ते विभवैः सुखम् । दुर्लभो रत्नकोट्याऽपि, क्षणोऽपि मनुजायुषः ॥१॥
देवा विसयपसत्ता, नेरइआ विविहदुक्खसंतत्ता । तिरिआ विवेगर्विकला, मणुआणं धम्मसामग्मी ॥ २ ॥
॥४२॥

·चुलग गसगपन्ने जए स्यणे अ सुीिग चाके अ । चम्मजूगे परमाणू दस दिहता मणुअलभे ॥३॥
आर्यमालरूपवलायुर्बुद्धि पधुरमवाप्य नरत्वम् । धर्मकर्म न करोति जडो य पोतमुज्झति पयोधिगत' स. ॥४॥
य प्राय दुष्प्रापमिद नरत्न, धर्मन यत्लेन करोति मूह ।क्लेशप्रान्धेन स लब्धमन्धी, चिन्तामगि पातयति प्रमादात् ॥५॥
स्वर्णस्थाले क्षिपति स रज , पादशौच विधत्ते, पीयूपेण प्रपरकरिण वायत्यैन्धभारम् ।
चिन्तारत्न विकिरति कराद्वायसोडायनार्थम् , यो दुष्पाप गमयति मुधा मर्त्यजम प्रमत्त ॥ ६॥
कुमग्गे जह ओसविदुए थोर चिटइ लमाणए । एव मणुआण जीविय, समय गोयम मा पमायए ॥७॥
दुल्लह खलु माणुसे भवे, चिरकालेण विसव्यपाणिण | गाढो य विभाग कम्मुणो समय गायम मा पमायए ||८| गा २,४
चत्तारि परमगाणि दुल्लहाणीह ज तुणो । माणुस्सत्त सुई सद्धा सजमम्मि य पिरिय ॥९॥ उ अ ३ गा ?
९६ धौद्यम
अनित्यानि शरीराणि, विभयो नैर शाश्वत । नित्य सनिहितो मृत्यु , कर्तव्यो धर्मसग्रहः ॥१॥
अहस्थाने भरेदर्म, शून्यस्थान तत परम् । अङ्कस्थाने पुनर्धटे, सर्व शून्यमिद भवेत् ॥ २॥
त्यज दुर्जनससर्ग, भन साधुसमागमम् । कुरु पुण्यमहोरात्र, स्मर नित्यमनित्यताम् ॥ ३ ॥
आयुर्पशत नृणा परिमित राज्या तदर्धीकृत, तस्यार्द्धस्य कदाचिदर्द्धमधिक वार्धक्यनाल्ये गतम् ।
शेष रोगनियोगशोरुमदनक्रोधादिभिर्व्याकुलस्यायुर्याति नरस्य तत्र कतमो यो धर्मकर्मणः ॥ ४ ॥

·जैनमुक्त
॥४३॥
धर्मोपदेश
器錄影盛路路路路路路路路路路路路器鑑路路路器器器器
बालः प्रायो रमणाऽऽसक्तस्तरुणः प्रायो रमणीरक्तः । वृद्धः प्रायश्चिन्तामगस्तदहो धर्म कोऽपि न लगः ॥५॥ सू. प.
९७ धर्मोपदेशः
दानं वित्ताहतं वाचः, कीर्तिधमौं तथाऽऽयुषः । परोपकरणं कायादसारात्सारमुद्धरेत् ॥ १॥
बुद्धेः फलं तत्त्वविचारणं च, देहस्य सारं व्रतधारणं च । अर्थस्य सारं किल पात्रदान, वाचः फलं किर्तिकरं नराणाम् ॥२॥
जिनेन्द्रपूजा गुरुपर्युपास्तिः, सत्त्वानुकम्पा शुभपात्रदानम् । गुणानुरागः श्रुतिरागमस्य, नृजन्मवृक्षस्य फलान्यमूनि ॥३॥
पिता योगाभ्यासो विषयविरतिः सा च जननी, विवेकः सोदर्यः प्रतिदिनमनीहा च भगिनी ।
प्रिया क्षान्तिः पुत्रो निनय उपकारः प्रियसुहृत् , सहायो वैराग्यं गृहमुपशमो यस्य स सुखी ॥ ४ ॥
करे श्लाध्यस्त्यागः शिरसि गुरुपादप्रणमनं, मुखे सत्या वाणी श्रुतमवितथं च श्रवणयोः ।
हृदि स्वच्छा वृत्तिर्विजयि शुजयोः पौरुपमहो, विनाऽप्यैश्वर्येण प्रकृतिमहतां मण्डनमिदम् ॥ ५ ॥
जन्तूनामवनं जिनेशमहनं भक्त्यागमाऽऽकर्णनं, साधूनां नमनं मदापनयनं सम्यग्गुरोर्माननम् ।
मायाया हननं क्रुधश्च शमनं लोभद्र्मोन्मूलनम् , चेतः शोधनमिन्द्रियार्थदमनं यत्तत् शिवोपायनम् ॥ ६ ॥
त्रैकाल्यं जिनपूजनं प्रतिदिन सङ्घस्य सन्माननं, स्वाध्यायो गुरुसेवनं च विधिना दानं तथाऽऽवश्यकम्
शक्त्या च व्रतपालनं वरतपो, ज्ञानस्य पाठस्तथा, सैप श्रावकपुङ्गवस्य कथितो धर्मों जिनेन्द्रागमे ॥७॥
जत्थ य विसयविराओ, कसायचाओ गुणेषु अणुराओ । किरिआसु अप्पमाओ, सो धम्मो सिवसुहोवाओ।
॥४३॥

·पञ्चक्रवार्ण पूआ, पडिक्कमण पोसहो परुपयारो। पच पयारा जस्सउ न पयारो तस्स ससारो॥८॥ मूक्त प्र अप्पा चैव दमेययो, अप्पा हु खलु दुद्दमो । अप्पा दन्तो सुही होइ, अस्सि लोए परत्थे य ॥९॥ वर मे अप्पा दन्तो, सजमेण तवेण य । माह परहिं दम्मन्तो बन्धणेहि वहेहि य ॥ १० ॥ उ प्र. ग्लो १५-१६ अय निज परो वेति गणना लघुचेतसाम् । उदारचरिताना तु वसुधैव कुटुम्बकम् ॥ ११ ॥ मज्ज विसय कसाया निदा चिकहा य पचमी भणिया । ए ए पंच पमाया जीव पाडन्ति ससारे ॥ १२ ॥ मिथ्यात्वाविरतिप्रमादकपाययोगान् आत्मन् सदा सपृणु सौरल्यमिच्छन् । असवृता यद् भवतापमेपत सुसवृता मुक्तिरमा च दाः ॥१३॥ अकर्तव्य न कर्तव्य, प्राणे कण्ठगतैरपि । सुर्तव्य तु कर्तव्य, प्राणै क्ण्ठगतैरपि ॥ १४ ॥ राजदण्डभयात्याप, नाचरत्यधमो जन । परलोकभयान्मध्य , स्वभागादेव चोचम ॥ १५ ॥ पत्नेन पापानि समाचरन्ति, धर्म प्रसङ्गादपि नाचरन्ति । आश्रयमेतद्धि मनुष्यलोके, क्षीरं परित्यज्य विप पिरन्ति ॥१६॥ धर्मस्य फलमिच्छति, धर्म नेच्छन्ति मानवा । फल पापस्य नेच्छन्ति, पाप कुर्वन्ति सादरा ॥ १७ ॥ स्वर्गच्युतानामिह जीवलोके, चत्वारि नित्य हृदये वसन्ति।दानप्रसङ्गो विमला च वाणी, देवार्चन सद्गुरुसेवन चा॥१८॥ पृ.११ ९८ बुद्धिः अनारम्भो हि कार्याणा, प्रथम पुद्धिलक्षणम् । आरब्धस्यान्तगमन, द्वितीय बुद्धिलक्षणम् ॥१॥ प. पृ९७ श्लो.११४

·आराधना
जैन सूक्त०
९९ विद्या
॥४४॥
PRENERNETERTERPRINTERNERese
प्रज्ञाऽङ्गना सदा सेन्या, पुरुषेण सुखावहा । हेयोपादेयतत्त्वज्ञा, या रता सर्वकर्मणि ।। २ ।। त. श्लो. २६०
सा प्रज्ञा या शमे याति, विनियोगपरा हिता । शेषा हि निर्दया प्रज्ञा, कर्मोपार्जनकारिणी ॥३॥ त. लो० २५९
जीवन्ति शतशः प्राज्ञाः, प्रज्ञया वित्तसईये । न हि प्रज्ञाक्षये कश्चिद् वित्ते सत्यपि जीवति ॥४॥ध.प्र. प,१८ आ.स०
अभ्यासेन क्रियाः सर्वा, अभ्यासात् सकला कलाः । अभ्यासाद् ध्यानमौनादि, किमन्यासस्य दुष्करम् ॥५॥ श्रा. पृ.३८
यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा, शास्त्रं तस्य करोति किम् ? । लोचनाभ्यां विहीनस्य, दर्पणः किं करिष्यति ? ॥६॥चा.अ.१० श्लो.९
न निर्मिता केन न दृष्टपूर्वा, न श्रूयते हेममयी कुरङ्गी । तथाऽपि तृष्णा रघुनन्दनस्य, विनाशकाले विपरीतबुद्धिः ॥७॥
असम्भवं हेममृगस्य जन्म, तथाऽपि रामो लुलुभे मृगाय ।
प्रायः समापनविपत्तिकाले, धियोऽपि पुंसां मलिनी भवन्ति ॥ ८॥ हितोपदेश, मित्रलाभ प्रलो. २८
शुश्रूपा श्रवणं चैव, ग्रहणं धारणं तथा । ऊहापोहोऽर्थविज्ञानं तत्त्वज्ञानं च धीगुणाः ॥९॥ यो. पृ० ५३ (प्र० स०)
९९ विद्या
गतेऽपि वयसि ग्राह्या, विद्या सर्वात्मना भृशम् । यदीह फलदा न स्यात् , सुलभा साऽन्यजन्मनि ॥१॥
सन्तोषतिपु कर्तव्यः, स्वदारे भोजने धने । त्रिषु चै न कर्तव्यो, दाने चाध्ययने तपे ॥२॥
आरोग्यबुद्धिविनयोयमशास्त्ररागाः, पञ्चान्तराः पठनसिद्धगुणा भवन्ति ।
आचार्यपुस्तकनिवाससहायद्रव्यं, बाह्याश्च पञ्च पठनं परिवर्द्धयन्ति ॥३॥
॥४४॥

·अलसो मन्दादिश्य, सुखितो व्याधितस्तथा । निद्रालु कामुकश्चेति, पडेते शास्त्रवर्जिता ||४|| सु पृ० ३९
विद्या नाम नरस्य रूपमधिक प्रच्छन्नगुप्त धन, विद्या भोगफरी यश'सुखकरी विद्या गुरूणां गुरु ।
निद्या पन्धुजनो विदेशगमने विद्या पर देवत, विद्या राजसु पूजिता न हि धन विद्याविहीनः पशु' ।। ५ ।।
जहा खनरो चदणभारवाही, भारस्स भागी न हु चदणस्स ।
एव सु नाणी चरणेन हीणो, नाणस्स भागी न हु सुग्गईए ॥ ६॥ सूक्तमुक्तावली पृ० ४०
१०० पुण्यम्
दाने शक्ति श्रुते भक्तिरूपास्तिर्गुणे रति । दमे मतिर्दयावृत्तिः, पडमी सुकृतादपुरा. ॥१॥ सू० पृ ४१, श्लो.४४०
जैनो धर्म कुले जन्म, शुभ्रा कीर्ति शुभा मति । गुणे राग श्रियां त्यागः, पूर्वपुण्यैरवाप्यते ॥२॥ सू० ग्लो ४९१
जैनो धर्म प्रकटविभव सङ्गति साधुलोके, विद्वद्गोष्ठिर्वचनपटुता कौशल सत्कियासु ।।
साध्वी लक्ष्मीश्वरणरुमलोपासन सद्गुरुणा, शुद्ध शील सुमतिरमला प्राप्यते नाल्पपुण्यै ॥३॥ सू० पृ. २, श्लो. ९
१०१ पापम्
भवेयु: प्राणिन पापा, कासश्वासज्वरादयः । सखायोऽपि कदर्याश्च, नागश्रीव महीतले ॥१॥ हिं० पा० श्लो.१
हिंसाग्नृतादय पञ्च, तत्त्वाश्रद्धानमेव च । क्रोधादयश्च चत्वार इति पापस्य हेतवः ॥ २॥

·---
U
जैन सूक्त
आश्रवः
॥४५॥
RRRRRRRRRANTERTAINMENT
विपरीतास्तु धर्मस्य, एत एवोदिता बुधैः । एतेषु सततं यत्नः, सम्यकार्यः सुखैषिणा ॥३॥ शास्त्र० श्लो. ४-५
अत्युग्रपुण्यपापानामिहैव फलमाप्यते । विभिपैसिभिर्मासैसिभिः पक्षस्त्रिभिर्दिनैः॥४॥ सू० अ० श्लो. ५
१०२ आश्रवः
मनोवाकायकर्माणि, योगाः कर्म शुभाशुभम् । यदाश्रवन्ति जन्तूनामाश्रवास्तेन कीर्तिताः ॥१॥ यो० प्र० श्लो. ७४
कपाया विषया योगाः प्रमादाविरती तथा । मिथ्यात्वमातरौद्रे चेत्यशुभं प्रतिहेतवः ॥२॥ यो० प्र० ४, श्लो. ७८
१०३ संवरः
सर्वेषामाश्रवाणां तु, निरोधः संवरः स्मृतः । स पुनर्भियते द्वेधा, द्रव्यभावविभेदतः ॥ १ ॥ यो० प्र० श्लो. ७९
यः कर्मपुद्गलादानच्छेदः स द्रव्यसंबरः । भवहेतुक्रियात्यागः स पुनर्भावसंवरः ॥३॥ यो० प्र० ४ श्लो. ८०
१०४ निर्जरा
सदोपमपि दीप्तेन, सुवर्ण वहिना यथा । तपोऽग्निना तप्यमानस्तथा जीवो विशुध्यति ॥१॥ यो. प्र. ४ श्लो. ८८
ज्ञेया सकामा यमिनामकामा त्वन्यदेहिनाम् । कर्मणां फलवत् पाको यदुपायात् स्वतोऽपि हि ॥२॥ यो. प्र. ४ श्लो.८७
संसारखीजभूतानां, कर्मणां जरणादिह । निर्जरा सा स्मृता द्वेधा, सकामा कामवर्जिता ॥३॥ यो० प्र० ४ श्लो. ८६
अकामनिर्जरारूपात् , पुण्याजन्तोः प्रजायते । स्थावरत्वात् सत्वं वा, तिर्यक्त्वं वा कथञ्चन ॥५॥ यो. प्र. श्लो. १०७
॥४५॥

·शम नपति भूतानि, य शक्तो देशनाविधौ । द्रव्यादिलब्धियुक्तो य , प्रत्यह तस्य निर्जरा ॥ ६॥ त. श्लो २६४ १०५ बन्ध सकपायतया जीन , कर्मयोग्यास्तु पुद्गलान् । यदादत्ते स पन्ध स्याडीवास्वात त्र्यकारणम् ॥१॥ यो. पृ ३८ श्लो ५९ सवरस्तन्निरोधेन, तथा जीवस्य कर्मणा। य सम्बधस्तयोरैक्यं, स वधस्तत् प्रकीर्तित ॥२॥ पा सर्ग ३, ग्लो १०५६) १०६ विनयः विणओ सासणे मूल, विणो सजओ भवे । विणयाओ पिप्पमुक्कस्स, कओ धम्मो को तो ? ॥१॥ सु श्लो ९७ विनयफल शुश्रूषा गुरुशुश्रूपा फल श्रुतमानम् । तानस्य फल विरतिपिरतिफल चापनिरोध ॥२॥ सवरफल तपो यलमथ तपसो निर्जराफल दृष्टम् । तस्मात् क्रियानिवृत्ति क्रियानिहत्तरयोगित्वम् ॥ ३ ॥ योगनिरोधाद्भरसन्ततिक्षपस्सन्ततिक्षयान्मोक्ष । तस्मात् कल्याणाना सर्वपा भाजन विनय ॥ ४॥ प्र. श्लो ७२ ७३-७४ १०७ स्वाध्यायः स्वध्यायगुणने यत्न , सदा कार्यों मनीपिभि । कोटिदानादपि श्रेष्ठ, स्वाध्यायस्य फल यत ॥१॥ उ प.१५ श्लो स्वाध्याय पञ्चधा ज्ञेयो, याचना पृच्छना तथा । परावृत्तिनुप्रेक्षा, धर्मसम्बन्धिनी कथा ॥२॥ उ ५१५ श्लो.५ याचना तु गुरूपान्ते ऽध्ययन विनयेन यत् । प्रच्छनायीतशास्त्रान्तर्गत सशयनिर्णय ॥३॥ उ प.१५ श्लो ६ ·. जैन सूक्त आत्ममेदा ॥४६॥ परावृत्तिः पुराधीतागमोचार पुनः पुनः । तद्विचारस्त्वनुप्रेक्षा, व्याख्या धर्मकथा भवेत् ॥४॥ उ. प.१५ श्लो. श्रमणैः श्रावकैश्चापि, क्रियाकरणतत्परैः । चतुर विधातव्यः, स्वाध्यायोऽयमहर्निशम् ॥५॥ उ. प. १५ श्लो. ८ १०८ आत्मभेदाः पहिर्भावानतिक्रम्य, यस्याऽत्मन्याऽऽत्मनिश्चयः । सोऽन्तरात्मा मतस्तज्ज्ञैः, विभ्रमध्वान्तभास्करः ॥१॥ आत्मबुद्धिः शरीरादौ, यस्य स्यादात्मविभ्रमात् । बहिरात्मा स विज्ञेयो मोहनिद्राऽस्तचेतनः ॥ २॥ आत्मधिया समुपात्तः कायादिः कीर्त्यतेन वहिरात्मा। कायादिःसमधिष्ठायको भवत्यन्तरात्मा तु ॥३॥ यो. प्र.१२ श्लो. चिद्रूपानन्दमयो निःशेषोपाधिवर्जितः शुद्धः । अत्यक्षोऽनन्तगुणः, परमात्मा कीर्तितस्तौः ॥४॥ यो.प्र. ७ श्लो. ८ निर्लेपो निष्कलहः शुद्धो निप्पन्नोऽत्यन्तनिवृत्तः । निर्विकल्पच शुद्धात्मा, परमात्मेति निर्णितः ॥५॥ १०९ नमिपव्वज्जा किण्णु भो अज मिहिलाए कोलाहलगसंकुला । सुष्णन्ति दारुणा सदा पासापसु गिहेसु य ॥१॥ मिहिलाए चेइए वच्छे सीयच्छाए मणोरमे । पत्तपुष्फलोवेए बहूर्ण बहुगुणे सया ॥२॥ वाएण हीरमाणमि, चेइयंमि मणोरमे । दुहिया असरणा क्षत्ता एए कन्दन्ति भो खगा ॥३॥ सुहं वसामो जीवामो, जेसि मो नत्यि किंचण । मिहिलाए उज्झमाणीए न मे उज्झइ किंचण ॥ ४॥ 邊器端器器器強器器路器等器荡器錄器錄器路器器 ॥४६॥ AA

·RESTHETHER
समपुतफलतास नियागारस्म भिवसुगो । पिय न विज्नई किंचि अप्पियपि न विन्नई ॥५॥
पागार काररत्ताण गोपुरट्टालगाणि य । उस्कूलए सयग्घी य तो गच्छसि खत्तिया ॥६॥
सद्ध नगरि रिग सरसवरमग्गल । खती निउणपागार, तिगुत्त दुणधसय ॥७॥
पणु परक्कम किचा, जीप च इरिय सया । धिइ च केयण किच्चा, सच्चेण पलिमन्थए ॥ ८॥
नानारायजुतेण, भेनूर्ण कम्मकचुप । मुणी विगयसगामो, भागो परिमुञ्चति ॥ ९ ॥
जो सहस्स सहस्साण, सगामे दुज्नए जिणे । एग जिणेज्न अप्पाण एस मे परमो जो ॥१०॥
अप्पाणमेव जुज्झाहि किं ते जुज्दोण पन्झओ । अप्पाणमेनमप्पाण जिणित्ता सहमेहति ॥ ११ ॥
परिन्दियाणि कोह, माण मार्य तहेव लोह च । दुनय चेर अप्पाण, सन्य अप्पे जिए जिय ॥ १२ ॥
मासे मासे तु जो पालो, बुसग्गेण तु भुजइ। न सो सुक्खायस्स धम्मस्स, कल अग्घह सोलसिं ॥१३॥ उ० नवमाध्य०
११० केसिगोयमीयसंवाद
अणेगाण सहस्साण मज्से चिट्टसि गोयमा । ते अ ते अभिगच्छन्ति कह ते निजिया तुमे ॥१॥
एगे लिए जिया पंच, पच जिए जिया दस । दसहा उ जिणित्ताण, सनसत्तू जिणामह ॥२॥
एगप्पो अजिए सत्तू, कसाया इदियाणि य । ते जिणित्तु जहानाय, विहरामि अह मुणी ॥३॥
दीसति वहवे लोए, पासपद्धा सरीरिणो । मुक्कपासो लहुन्भूओ, कह त विहरसी मुणि ॥ ४॥

·जैन सूक्त
॥४७॥
नवकार-
सूत्रम्
ते पासे सव्वसो छित्ता, निहन्तूण उवायओ। मुक्कपासो लहुभूओ, विहरामि अहं मुणी ॥५॥
रागद्दोसादओ तिव्वा, नेहपासा भयंकरा । ते छिदितु जहानायं, विहरामि जहकम्मं ॥६॥
अंतो हिअयसंभूया लया चिठइ गोयमा । फलेइ विसभरवीणं सा उ उद्धरिया कहं ॥ ७ ॥
तं.लयं सव्वसो छित्ता उद्धरित्ता समूलियं । विहरामि जहानायं मुफोमि विसभरवणं ॥ ८॥
भवतण्हा लया वुत्ता भीमा भीमफलोदया। तमुच्छितु जहानायं विहरामि महामुणी ॥९॥
संपजलिया घोरा, अग्गी चिठइ गोयमा । जे डहंति सरीरत्या कहं विज्झाविया तुमे ॥ १० ॥
महामेहप्पस्याओ गिज वारि जलुत्तमं । सिंचामि सययं तेउ, सित्ता नो व डहति मे ॥ ११ ॥
कसाया अग्गिणो वुत्ता सुयसीलतवो जलं । सुयधाराभिहया संता भिन्न हुन दहति मे ॥ १२ ॥
अयं साहस्सिओ भीमो, दुट्ठस्सो परिधावइ । जंसि गोयम आरूढो, कहं तेण न हीरासि ।। १३ ।।
अस्थि एगो महादीवो, वारिमझे महालओ। महाउदगवेगस्स, गई तत्थ न विजई ॥ १४ ॥
जरामरणवेगेणं बुज्झमाणाण पाणिणं । धम्मो दीवो पइट्ठा य गई सरणमुत्तमं ॥ १५ ॥
अण्णवंसि महोहंसी, नावा, विपरिधावई । जंसि गोयम मारूढो, कह पार गमिस्ससि ॥ १६ ॥
जा उ अस्साविणी नावा न सा पारस्स गामिणी । जा निरस्साविणी नावा, सा उ पारस्स गामिणी॥ १७ ॥
सरीरमाहु नावत्ति, जीवो वुच्चइ नाविओ। संसारो अण्णमो वुत्तो, जं तरन्ति महेसिणो ॥ १८ ॥
अन्धयारे तमोघोरे, चिट्ठन्ति पाणिणो बहु । को करिस्सइ उजोय, सव्यलोगंमि पाणिणं ॥१९॥
给露露器器等器器器錄器器警器器器器器器器器器器器器器
॥४७॥

·उग्गओ विमलो भाणू सव्वलोयपभकरो। सो करीरसइ उजोय सव्वलोगमि पाणिण ॥ ३० ॥ उग्गयो सीणससारो सम्पन्न जिणभरखरो । सो करिस्सइ उज्जोय सव्यलोगमि पाणिणं ।। २१॥ सारीरमाणसे दुक्खे पक्षमाणाण पाणिण । खेम सिरमणापाह ठाण, कि मनसि मुणी ॥२२॥ अस्यि एग धुव ठाण लोगग्गमि दुरारुह । जत्य नथि जरा मच्च वाहिणो वेयणा तहा ॥ २३ ॥ निव्वणिति माहति सिद्वीलगग्गमेव य । खेम सिव अणाराह, ज तरन्ति महेसिणो ॥ २४ ॥ ठाण सासयं वास लोगग्गमि दुरारुहं । ज सपत्ता न सोयन्ति, भरोहन्तकर मुणी ॥ २५ ॥ उ० प्र० १११ नवकारसूत्रम् जिणसासगरस सारो, चउदसपुयाण जो समुद्वारो । जस्म मणे नकारो, ससारो तस्स किं कुणइ ॥१॥ हिंसापाननृतप्रिय परधनहर्ता परस्त्रीरत'। किंचा येवपि लोकगर्हितमहापापेषु गादोद्यत । मन्त्रे स यदि स्मरेदधिरत प्राणात्यये सर्वथा, दुष्कर्मार्जितदुर्गदुर्गतिरपि स्वर्गीभवेन्माना ॥ २ ॥ नवकार इक्कारार पाव फडेइ सत्त अयराण । पन्नास च पएण पचसयाइ समगगेण ॥ ३ ॥ जो गुणइ लक्खमेग पूएइ विहीइ जिगनमुक्कार । तित्ययरनामगोत सो वा नत्यि संदेहो ॥४॥ अछेर य अट्ठसया, अहसहस्स च अठफोडीओ । जो गुणइ भत्तिजुत्तो, सो पापइ सासय ठाण ॥ ५॥ सू० पृ ५१

·जेन सूक्त०
॥४८॥
ज्ञान
क्रिययोः
सोपज्ञता
११२ ज्ञान क्रिययोः सापेक्षता
हयं नाणं कियाहीणं, हया अन्नाणओ किया । पासंतो पंगुलो दइढो, धावमाणो अ अंघओ ॥१॥
संजोगसिद्धीइ फलं वयंति, न हु एगवरण रहो पयाइ ।
अंधो य पंगू य वणे समिद्धा, ते संपउत्ता नगरं पविट्ठा ॥ २॥ आवश्यक नि० गा० १०२
आसन्नसिद्धिआण विहिपरिणामो होइ उ सयकालं । विहिवाओ अविहि भत्ती अभयजिअ दूरभव्याणं ॥४॥
तित्थयरत्तं संमत्तं खाइ सत्तमीइ तइआए । आउं वंदणएणं बद्धं च दसारसीहेण ॥५॥
११३ क्रिया
ज्ञानी क्रियापरः शान्तो भावितात्मा जितेन्द्रियः । वयं तीर्थों भवाम्भोधेः परांस्तारयितुं क्षमः ॥१॥
क्रियाविरहितं हन्त ! ज्ञानमात्रमनर्थकम् । गति विना पथज्ञोऽपि नामोति पुरमीप्सितम् ॥२॥
स्वानुकूलां क्रियां काले, ज्ञानपूर्णोऽप्यपेक्षते । प्रदीपः सप्रकाशोऽपि, तैलपूादिकं यथा ॥३॥
चाहाभावं पुरस्कृत्य, ये क्रियान्यवहारतः। वदने कवलक्षेप, विना ते तृप्तिकाक्षिणः॥ ४ ॥
गुणवद्हुमानादेनित्यस्मृत्या च सक्रिया । जातं:न पातयेद्भावमजातं जनयेदपि ॥५॥
क्षायोपशमि के, भावे या क्रिया क्रियते तया । पतितस्यापि तद्भावप्रवृद्धिर्जायते पुनः ॥६॥
गुणवृद्धयै ततः कुर्यात् क्रियामस्खलनाय वा । एकं तु संयमस्थानं जिनानामवतिष्ठते ॥ ७ ॥
॥४८॥

·सोऽनुष्ठानतोऽसङ्गक्रियासङ्गतिमगति । सेय नानक्रियाभेदभूमिरानन्दपिच्छना ॥ ॥ यशोस्नियविरचित ज्ञा०
११४ प्रायश्चित्तम्
मनोरन काययशादुपागतो विशोध्यते येन मलो मनीपिभि ।
श्रुतानुरूप मलशोवन तपो विधीयते तद् व्रतशुदिहेतवे ॥ १ ॥ सुभाषितरत्नसन्दोहश्लो० ८८७
प्रतिसवत्सरं ग्राह्य, प्रायश्चित्त गुरो पुर । शोध्यमानो भवेदात्मा, येनादर्श इमोज्या ॥२॥ ध० पृ० ५ श्लो ७५
११५ प्रतिक्रमणम्
अघनिष्क्रमण भावद्विपदाक्रमण च सुकृतसक्रमणम् । मुक्ते' कमण कुर्याद् द्वि प्रतिदिवस प्रतिक्रमणम् ॥ १॥
पडिसिद्धाण करणे क्रियाणामकरणे अपडिकमण । असदहणे अ तहा पिअपरूपणाए अ॥२॥
११६ सदनुष्ठानाधिकारः
विप गरोऽननुष्ठान तद्धतुरमृत वरम् । गुरुसेवाघनृष्ठान, इति पञ्चविध जगु ॥१॥
आहारोपधिर्द्धिप्रभृत्यासया कृतम् । शीघ्र सचित्तहन्तत्वाद् विपानुष्ठानमुच्यते ॥ २॥
दिव्यभोगाभिलापेग, कालानरपरिक्षयात् । सादृष्टफलसपूर्तगेरानुष्ठानमुच्यते ॥ ३॥
प्रणिधानाधभावेन फर्मानध्यामायिन । समूच्छिममहत्योपममननुष्ठानमुच्यते ॥४॥

·जैन सूक्त०
॥४९॥
जिनपूजा
सदनुष्ठानरागेण तद्धेतुमार्गगामिनाम् । एतच्चचरमावर्तेऽनाभोगादेचिना भवेत् ॥ ५॥
धर्मयौवनकालोऽयं भवयालदशा परा । अत्र स्यात् सत्मियारागोऽन्यत्र चाऽसस्क्रियादरः ॥ ६ ॥
जैनीमाज्ञां पुरस्कृत्य प्रवृत्तं चित्तशुद्वितः । संवेगगर्भमन्यन्तममृतं तद्विदो विदुः ॥ ७ ॥
११७ जिनपूजा
स्वर्गस्तस्य गृहांगणं सहचरी साम्राज्यलक्ष्मीः शुभा । सोभाग्यादि गुणावलिनिलसति स्वरं वपुश्मनि ।
संसारः सुतरः शिवं करतलकोडे लुठत्यंजसा, यः श्रद्धाभरभाजनं जिनपतेः पूजां विधत्ते जनः ॥१॥
तवनियमेण य मुक्खो, दाणेण य हुंति उत्तमा भोगा । देवच्चणेण रज्ज. अणसणमरणेण इंदत्तं ॥ २॥
यास्याम्यायतनं जिनस्य लभते ध्यायंचतुर्थ फलं, पष्ठं चोत्थितुमुदतोऽटमपथो गंतुं प्रश्नोऽध्वनि ।
श्रद्धालुर्दशमं बहिर्जिनगृहान् प्राप्तस्ततो द्वादशं, मध्ये पाक्षिकमीक्षिते जिनपती मासोपनासं फलम् ॥ ३ ॥
सयं पमजने पुणं सहस्सं च विलेषणे । सयसहारिमा माला अणंत गीयवाइए ।। ४ ॥
पापं लुम्पति दुर्गति दलयति व्यापादयत्यापदम् । पुप्यं संचिनुते श्रियं वितनुते.पुग्णाति नीरोगताम् ।
वैराग्यं विदधाति पल्लवयति प्रीति प्रसुते यशः, न्वर्ग यन्छति निर्गति न रनपत्य हतां निर्मिता ॥ ५ ॥
नौरेपा भवपारिधौ शिवपदप्रासादनिःश्रेणिका. मार्गः स्वर्गपुरम्य दुर्गनिपुरद्वारमयेगार्गला ।
कर्मग्रन्थिशिलोच्चयस्य दलने दम्भोलिधारासमा, कल्याणकनिकेतन निगदिता पूजा जिनानां परा ॥६॥ पृ.५० श्लो.१७-१८
॥४९॥

·प्रविश्य विधिना तत्र नि प्रदक्षिणजिनम् । पुष्पादिमिस्तमभ्यर्य स्तवनैरतमै स्तुयात् ॥७॥ यो प्र३ श्लो ११३ धूप दहति पापानि दीपो मृत्युनिनाशनः । नैवाविपुल राज्य, प्रदिक्षणा शिवादा ॥ ८॥ उ १८८ पुप्पादिपूजा तदाज्ञा च तद्र्व्यपरिरक्षण । उत्सवतीर्थयात्रा च भक्ति. पञ्चधा जिने ॥९॥ ११८ आसन्नसिद्धिजीवलक्षणानि ससारचारए चारव्य, आवीलियस्स बधेहिं । उन्विग्गों जस्स मणो, सो किर आसन्नसिद्धिपहो ॥१॥ आसन्नकालभवसिद्धियस्स, जीवस्स लख्खण इणमो । विसयसुहेसु न रजइ, सव्वत्थामेसु उञ्जमइ ॥२॥ धर्म० उ० ११९ भावपूजा दयाम्भसा कृतस्नान , सन्तोपराभववस्त्रभृत् । विशतिलकभ्राजी भावनापावनाशय. ॥१॥ भक्तिथद्वानघुसृणोन्मिश्रकश्मीरजद्रवै । नरमदागतो देव शुद्धमात्मानमर्चय ॥ २॥ क्षमापुप्परनज धर्मयुग्मक्षौमद्वय तथा । ध्यानाभरणसार च तदङ्गे विनिवेशय ॥३॥ मदस्थानभिदात्यागलिखाने चाष्टमङ्गलीम् । ज्ञानामौ शुभसङ्कल्पकाकतुण्ड च धूपय ॥ ४ ।। प्राग्धर्मलपणोत्तार धर्मसन्यासवद्विना । कुर्वन् पूरय सामर्थ्य राजन्नीराजनाविधिम् ॥ ५॥ स्फुर मङ्गलदीप च स्थापयानुभव पुर । योगनृत्यपर(स्तु)स्तौर्यत्रिकसयमवान् भव ॥ ६॥ उल्लसन्मनम सत्यघण्टा वादयतस्तव । भावपूजारतस्येत्थ करक्रोडे महोदय ॥७॥ INEERING

·जिज्ञासा
जैन सूक्त०
॥५०॥
द्रव्यपूजोचिता भेदोपासना गृहमेधिनाम् । भावपूजा तु साधुनामभेदोपासनात्मिका ॥ ८ ॥ वा. ज्ञा.
१२० जिनाज्ञा
आणाइ तवो आणाइ संजमो तह य दाणमाणाए । आणारहिओ धम्मो पलालपुलुल्य पडिहाइ ॥१॥
एगो साहु एगा साहुणी सावओ वा सही वो । आणाजुत्तो संघो सेसो पुण अट्ठीसंघाओ ॥ २॥
सो हु तयो कायव्यो जेण मणो मंगुलं न चितेइ । जेण न इंदियहाणी जेण य जोगा न हायति ॥३।। सु. पृ.६३-६४
आ कालामियमाज्ञा ते हेयोपादेयगोचरा । आश्रयः सर्वथा हेयः उपादेयश्च संवरः ॥ ४॥ वीतरागस्तोत्रम्
१२१ देवद्रव्यम्
जिणपवयणबुद्धिकरं, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । रक्खेतो जिणदव्यं, तित्ययरत्तं लहइ जीवो ॥ १ ॥
जिणपवयणवुद्धिकरं, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । भक्खेतो जिणदव्वं, अणंतसंसारिओ होइ ।। २ ।।
चेइअदव्वविणासे, रिसिघाए पवयणस्स उहाहे । संजड़ चउत्थभंगे, मूलग्गी वोहिलाभस्स ॥ ३ ॥
१२२ उपधानम्
उपधानतपो विधिवद् विधाय, धन्यो निधाय निजकण्ठे । द्वेधाऽपि सूत्रमालां द्वेधाऽपि शिवश्रियं श्रयति ॥१॥
मुक्तिकनीवरमाला, सुकृतजलाकर्षणे घटीमाला । साक्षादिव गुणमाला, माला परिधीयते धन्यैः ॥२॥ सु. पृ. २५२
॥५०॥

·१२३ उद्यापनम्
लक्ष्मी कृतार्था सफल तपोऽपि, ध्यान सदोच्चैननयोधिलामा ।
जिनस्य भक्तिर्जिनशासने श्री गुणा स्युरुवापरतो नराणाम् ॥१॥
उद्यापन यत्तपस समर्थने, तच्चैत्यमौली कलशाधिरोपणम् । फलोपरोपोऽक्षतपातमस्तके, ताम्बुलदान कृतभोजनोपरि।।२।।
१२४ तीर्थम
एकाहारी भूमिसस्तारकारी, पझ्या चारी शुद्धसम्यक्त्वधारी।
यात्राकाले सर्वसचित्तहारी, पुण्यात्मा स्याद् ब्रह्मचारी विवेकी ।। १ ।। उपदेशतरङ्गिणी पृ० २४३ (य वि ग्र)
मनोविशुद्ध पुस्पस्य तीर्थ, वारसयमथेन्द्रियनिग्रहच । वीण्येव तीर्थानि शरीरभाजा, स्वर्ग च मोक्ष च निदर्शयन्ति।।२।।
आरम्भाणा निवृत्तिविणसफलता सवात्सल्यमुच्च-नर्मल्य दर्शनस्य प्रणयिजनहित जीर्णचैत्यादिकृत्यम् ।
तीर्थोनत्य च सम्यग् जिनवचनकृतिस्तीर्थसत्कर्मकत्व, सिद्धरासन्नभार सुरनरपदवी तीर्थयाना फलानि ।।३।। उ पृ२४२
श्रीतीर्थपान्थरजसा विरजीभवन्ति, तीर्थपु विभ्रमणतो न भवे भ्रमन्ति ।
तीर्थव्ययादिह नरा. स्थिरसम्पदः स्युः, पूज्या भान्ति जगदीशमथार्चयन्तः ॥ ४ ॥ उपदेशतरङ्गिणी पृ १४६
१२५ तीर्थयात्रा
यो दृष्टो दुरित हन्ति, प्रणतो दुर्गतिद्वयम् । सपेशाहन्त्यपदकत्, स जीयाद्विमलाचल ॥१॥

·१२६ संघः
जैन सूक्त०
॥५१॥
शत्रुजये जिने दृष्टे, दुर्गतिद्वितयं क्षिपेत् । सागराणां सहसं च, पूजास्नात्रविधानतः ॥ २ ॥
मिथ्यात्वगरलोद्गारः, सम्यग्दृष्टिसुधारसः । पूर्वो हम्बः परो दीर्घा, नाभिनन्दनवन्दने ॥ ३ ॥
सदा शुभध्यान-संसारलक्ष्म्याः, फलं चतुर्धा सुतातिरुच्चः ।
तीर्थोनतिस्तीर्थकृतां पदाप्तिर्गुणा हि यात्रामभनाः स्युरेते ॥ ४ ॥
वपुः पवित्रीकुरु तीर्थयातया, चित्तं पवित्रीकुरु धर्मवाञ्छया। वित्तं पवित्रीकुरु पात्रदानतः, फुलं पवित्रीकुरु सगस्त्रैिः।।५।।
एअं जम्मस्स फलं सारं विहवस्प इत्ति चेव । जे अच्चिज्ज गंतु सित्तुंजे रिसहतित्ययरो ॥ ७ ॥
छद्रेणं भत्तेणं, अपाणएणं तु सत्त जत्ताओ । जो कुणइ सिजे सो त अभवे लहइ सिद्धि ॥८॥ सूक्त. पृ० ५१-५२
१२६ संघः
॥५१॥
रत्नानामिव रोहणः क्षितिधरः खं तारकाणामित्र, स्वर्गः कल्पमहीरुहामिा सरः पढेरुहाणामिव ।
पाथोधिः पयसां शशीन महसां स्थानं गुणानाममा-नित्यालोच्य विरन्गतां भगवतः सदस्य पूजाविधिः ॥ १॥
कदा किल भविष्यन्ति मद्गृहागणभूमयः । श्री सचरणाम्भोजरजोराजिपवित्रितः ॥ २॥
यः संसार निरासलालसमतिर्मुक्त्यर्थमुत्तिष्ठते, यं नीर्थ कथयन्ति पावनतया येनास्ति नान्यः समः ।
यस्मै तीर्थपतिर्नमस्यति सतां यस्माच्छुभं जायते, स्फूर्तिर्यम्य परा वसन्ति च गुणा यस्मिन् स सयोऽय॑ताम् ॥३॥

·१२७ तीर्थकरनामकर्मवन्धभावना मोहाधकारगहने, ससारे दु खिता यत । सत्चा परिभ्रमन्त्युच्चैः, सत्यस्मिन् धर्मतेजसि ॥१॥ अहमेतानत हुन्छात्, यथायोग कथचन । अनेनोत्तारयामीति, वरयोधिसमन्वितः ॥ २ ॥ तत्तत्कल्याणयोगेन, कुर्वन् सत्यार्थमेव स । तीर्थकत्वमपामोति, पर सवार्थसाधनम् ॥३॥ चिन्तयत्येनमेवैतत्स्वजनादिगत तु यः । तथानुष्ठानत सोऽपि, धोमान् गणधरो भवेत् ॥ ४ ॥ सनिमो भवनिर्वेदात्मनि सरण तु य । आत्मार्थसप्रवृत्तोऽसौ, सदा स्यान्मुण्डकेली ॥५॥ ५० पृ० १४७ गा० १९ १२८ शासनप्रभावकत्वं दिक्षुभिक्षुरेकोऽस्ति, वारितो द्वारि तिष्ठति । हस्तन्यस्तचतु श्लोको, किं वाऽऽगच्छतु गच्छतु ॥ १॥ दीयता दशलक्षाणि, शासनानि चतुर्दश । हस्तन्यस्तचतु श्लोको, यद्वाऽऽगच्छतु गच्छतु ॥ २ ॥ अपूर्वय धनुर्विद्या, भवता शिक्षिता कुत । मार्गणौघ समभ्येति, गुणो याति दिगन्तरम् ॥ ३॥ सर्वदा सर्वदोऽसीति, मिथ्या सस्तूयसे युधं । नारयो लेभिरे पृष्ठ, न चक्षु परयोपित ॥४॥ आहते तव नि स्वाने, स्फुटित रिपु हृद्घटे । गलिते तत्प्रियाने, राजन् ! चित्रमिद महत् ॥ ५ ॥ सरस्वती स्थिता वक्त्रे, लक्ष्मी करसरोरुहे । कीर्ति किं कुपिता राजन् ! येन देशान्तर गता ॥६॥ सु पृ १९६-१९७

·१२९ लेश्या
जैनमुक्त
॥५२॥
१२९ लेश्या
कृष्णादिद्रव्यसाचिव्यात् , परिणामो य आत्मनः। स्कटिकस्येव तत्राऽयं, लेश्याशब्दः प्रवर्तते ॥१॥यो. प्र. ४ श्लो०४४
ताः कृष्णनीलकपिततैजसपनाशुक्लनामानः। ”लेप र वर्णवन्धस्य, कर्मनन्धस्थितिविधायः ॥२॥ यो.प्र.४ श्लो० ४४
अतिरौद्रः सदा क्रोधी, मत्सरी धर्मवर्जितः । निर्दयो गैरसंयुक्तः कृष्णलेश्याधिको नरः ॥३॥ उ० भा० ४ पृ० ९०
अलसो मन्दबुद्धिश स्त्रीलुब्धः परवश्वकः । कातरथ सदा मानी. नीललेश्याधिको भवेत् ॥४॥ उ० भा. ४ पृ० ९०
विद्यावान् करुणायुक्तः, कार्याकार्यविचारकः। लामालागे सदा प्रीतः, पीतलेश्याऽधिको नरः।।५।।उ.भा० ४ पृ० ९१
क्षमावांश सदा त्यागी, देवार्चनरतो यमी। शुचीभूतः सदाऽऽनन्दी, पमलेश्याऽधिको भवेत् ॥६॥ उ.भा०४ पृ० ९१
रागद्वेपविनिर्मुक्तः, शोफनिन्दाविवर्जितः । परमात्मत्वसंपन्नः, शुकलेक्यो भवेन्नरः ॥ ७॥ उ० भा० ४ पृ० ९?
यादृशी जायते लेश्या, समयेऽन्त्ये शरीरिणः । तादृश्येव भवेल्लेश्या, प्रायम्तस्यान्यजन्मनि ॥८॥१० पृ० ५
१३० मनःशुद्धिः
दानं पूजा तपश्चैव, तीर्थसेवा श्रुतं तथा । सर्वमेव या तस्य यम्य शुद्धं न मानसम् ।। १ ॥ धर्म० पृ. ३, लो० ८१
सर्वाः संपत्तयस्तस्य, विशुद्रं यस्य मानराम् । उपानद्दपादस्य, ननु चर्मावि भूः ॥ २॥ मु० पृ. २०४ श्लो. ७
मनाशुद्विमविभ्राणा ये तपस्यन्ति मुक्तये । त्यक्त्वा नावं भुजाभ्यां ते, तितीर्पन्ति महार्णवम् ॥३॥ यो. लो. ४२
सत्येन शुभ्यते वाणी, मनो ज्ञानेन शुध्यति । गुरुशुश्रूपया कायः, शुद्धिरेपा सनातनी ॥ ४ ॥ त० लो० २२२
--
॥ ५२॥

·मन एव मनुष्याणा, कारण वधमोक्षयो । वधस्तु विषयासगे, मुक्तर्निविषय मन ॥६॥ मणमरणे इदियमरण, इदियमरणे मरति कमाइ । कम्ममरणेण मुक्खो, तम्हा मणमारण विति ॥७सु ग्लो २४ २५/ मन कपिरय विश्वपरिभ्रमणलम्पट । निमन्त्रणीयो यत्नेन, मुक्तिमिच्छमिरात्मनः ॥ ८॥ यो प्र ४ श्लो० ३९ चञ्चल हि मन कृष्ण प्रमाथि बलपद् हनम् । तस्याह निग्रह मये, वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ९॥ असशय महाबाहो ! मनो दुनिग्रह चलम् । अभ्यासेन तु कौन्तेय ! वैराग्येण च गृह्यते ॥१०॥ म अ६, श्लो ३४-३५) मन क्षपाचरो भ्राम्यन्नपशक निरङ्कुश । प्रपातयति ससाराऽवर्तगर्ते जगत्त्रयीम् ॥ ११ ॥ यो प्र४, श्लो ३५ १३१ मनसो भेदा सुविदितयोगैरिष्ट क्षिप्त मूह तथैव विक्षिप्तम् । एकाग्र च निरुध, चेत. पञ्चप्रकारमिति ॥१॥ विषयेषु च कल्पितेपु च, पुर स्थितेषु च निवेशित रजसा । सुखदु खयुग्महिर्मुख-माम्नात क्षिप्तमिह चित्तम् ॥२॥ क्रोधादिमिनियमित विरुद्धकृत्येषु यत्तमोमूना । कृत्याकृत्यविभागा-सङ्गत्तमेतत्मनो मूढम् ॥ ३॥ सच्चोद्रेकात्परिहत-दु खनिदानेषु सुखनिदानेषु । शब्दादिषु प्रवृत्त, सदैव चित्त तु विक्षिप्तम् ॥ ४॥ अद्वेषादिगुणता, नित्य खेदादिदोपपरिहारात् । सदृशप्रत्ययसङ्गतमेकान चित्तमानातम् ॥ ५॥ उपरतविकल्पवृत्तिामपग्रहादिक्रमच्युत शुद्धम् । आत्माराममुनीना, भवति निरुद्ध सदा चेतः ॥ ६॥ अ० प्र०

·जैनसूक्त
॥५३॥
१३२ आत्मनिन्दा गर्भित-जिन-स्तुतिः
आत्मनिन्दा
गर्मित-जिन
स्तुतिः
दत्तं न दान परिशीलितं च, न शालि शीलं न तपोभितप्तम् ।
शुभो न भावोऽप्यभवद् भवेऽस्मिन् , विभो ! मया भ्रान्तमहो ! मुधैव ॥१॥
दग्धोऽमिना क्रोधमयेन दष्टो, दुष्टेन लोभाख्यमहोरगेण ।
ग्रस्तोऽभिमानाजगरेण माया, जालेन बद्धोऽस्मि कथं भजे त्वाम् ? ॥२॥
वैराग्यरङ्गः परवञ्चनाय, धर्मोपदेशो जनरअनाय । वादाय विद्याध्ययनं च मेऽभूत् , कियद् ब्रुवे हास्यकरं स्वमीश! ॥३॥
परापवादेन मुखं सदोपं, नेत्रं परस्त्रीजनवीक्षणेन । चेतः परापायविचिन्तनेन, कृतं भविष्यामि कथं विभोऽहम् ? ॥४॥
आयुर्गलत्याशु न पापबुद्धिर्गतं वयो नो विपयाभिलापः ।
यत्नश्च भैपज्यविधी न धर्मे, स्वामिन् ! महामोहविडम्बना मे ॥ ५ ॥
न देवपूजा न च पात्रपूजा, न श्राद्धधर्मश्च न साधुधर्मः ।
लब्ध्वापि मानुष्यमिदं समस्तं, कृतं मयाऽरण्यविलापतुल्यम् ।। ६॥
सद्भोगलीला न च रोगकीला, धनागमो नो निधनागमश्च ।
दारा न कारा नरकस्य चित्ते व्यचिंति नित्यं मयकाऽधमेन ॥ ७॥ रत्नाकर
॥ ५३॥

·१३३ लक्ष्मी
दायादा स्पृहयन्ति तस्करगणा मुष्णति भूमिभुजो, गृह्णन्ति छरमाकलग्य हुतभुग भस्मीकरोति क्षणात् ।
अम्भ प्लापपति क्षिती विनिहित यक्षा हरन्ति हठाद, दुर्वृत्तास्तनया नयन्ति निधन धिग्यहधीन धनम् ॥ १॥ सि
दान भोगो नाशस्तिस्त्रो गतयो भवन्ति वित्तस्य । यो न ददाति न मुझे, तस्य ततीया गतिर्भवति ॥२॥
दातव्य भोक्तव्यं, सति विभवे सचयो न कर्तव्य । पश्येह मधुकरीणा, सचितमर्थ हरन्त्यन्ये ॥३॥ स. पृ ६५
कीटिकासचित धाय, मक्षिकासचित मधु, कृपणे सचिता लक्ष्मीरन्यैरेवोपभुज्यते ॥४॥
कृपणेन समो दाता, न भूतो न भविष्यति । अस्पृशनेव स्ववित्त, परेभ्य समयच्छति ॥ ५॥ सु २४ श्लो ४,५
आपद्गत किं हससि द्रविणा धमूढ ! लक्ष्मी स्थिरा न भरति किमनचित्रम् ।
दृष्टं सरव भाति यझलयन्त्रमध्ये, रिक्तो भृतथ भवति भरितश्च रिक्त ॥६॥
चत्वारो धनदायादा , धर्मानिनृपतस्कराः । तेपा ज्येष्ठापमानेन, जय कुप्यन्ति गधवा ॥७॥
१३४ ज्ञानाचार
पारसविहम्मि (म्मि वि) तके, समितरवाहिरे कुसलदिठे । न वि अस्थि न वि अ होहि, सज्झायसम तवोकम्म ॥१॥
मणवयणकायगुत्तो, नाणावरण च खवइ अणुसमय । सझाए वद्वतो, खणे खणे जाइ वेरग्ग ॥२॥

·दर्शनाचार
जैनसूक्त०
॥५४॥
इगदुतिमासक्खवणं, संवच्छरमवि अणसिओ हुजा । सज्ज्ञायझाणरहिओ, एगोपवासफलंपि न लभिजा ॥३॥
उग्गमउप्पायणए-सणाहि सुद्धं च निच भुंजतो । जइ तिविहेणाउत्तो, अणुसमयं भविज सज्झाए ॥ ४ ॥
ता ते गोकस ! एगग्ग-माणसं नेव उवमिङ सका । संवच्छरखवणेण वि, जेण तहि निजराऽणंता ॥५॥
पठनीयं श्रुतं काले, व्याख्यानं पाठनं तथा । आचारः श्रुनधर्मस्य, चाद्यो यल्लिख्यते बुधैः ॥ ६ ॥
उपधानतपस्तप्त्वा, आवश्यकं पठेद्गृही । योगैश्वाप्तागमान् साधु-रित्याचारश्चतुर्थकः ॥ ७॥
नाध्येतव्यं श्रुतं चोक्त-वर्णैन्यूनाधिकादिभिः । व्यअनानिह्नवाहोऽय-माचारः पष्ठमः स्तुतः (पष्ठ ईरितः) ॥ ८॥
व्यञ्जनभेदतोऽर्थानां, क्रियाणां भेदो जायते । तेनाभावश्च मुक्तेः स्यात्, के के दोषा भवन्ति न ॥ ९॥
१३५ दर्शनाचारः
ज्ञानायनन्तसंपूर्णैः, सर्वविद्भिर्यदाहि(दोदि)नम् । तत्तथ्यं दर्शनाचारो, निःशकाख्योऽयमादिमः ॥१॥
जिनोक्ततत्वसंदेहात् , सा च शङ्काभिधीयते । शङ्कातो भिद्यते श्रद्धा, दोपोऽयं स्यान्महांस्ततः ॥२॥
निकाहत्त्वमनेकेषु, दर्शनेष्वन्यवादिपु । द्वितीयोऽयं दर्शनाचा-रोऽङ्गीकार्यः शुभात्मभिः ॥३॥
अन्यान्यदर्शनाचारो, न काझ्यः क्षुल्लकर्पिवत् । तदेव सत्यं विज्ञेयं, यजिनेश्च प्रवेदितम् ॥ ४ ॥
विचिकित्सा ससंदेहा, धर्मक्रिया फलं प्रति । तदोपः सर्वथा त्याज्यो, दर्शनाचारचारिभिः ॥५॥
मिथ्यादृशां तपःपूजा-विद्यामन्त्र प्रभावनम् । दृष्ट्वा मुह्यति यो नैव, सोऽमूढदृष्टिः संमतः ॥ ६॥
॥५४॥

·धर्मोपोतो महान् या, रिहिनो जैनगासने । तस्योपबृहणा कार्या, गुरुभिर्भानद्वये ॥७॥ गनोरिपरिणामेन, गुर्गदिष्टरियादिषु । स्थिरतापदन तेपो, सीदता स्मारणादिभिः ॥८॥ जिन ममानधर्माण , साधर्मिका उदाहता । द्विधाऽपि तपा वात्सल्य, कार्य तदिति सप्तम ॥९॥ अइसपिडटि १ धम्मरही २, नाइ ३ आयरिय ४ सग ५ नेमित्ती ६ । विशा ७ गयगणसम्मो अ८ तित्य पभार्विति ॥ १० ॥ १३६ चारित्राचार याय चारिसपुत्रस्य, गातरोऽष्टौ प्रकीर्तिता । ता एप चरणाचारा समुपास्या मुमुधुमि ॥१॥ पणिहाण नोगजुनो, पचहिं समिहि तिहिं गुत्तीहि । एस चरित्तायारो, अद्वविहो होइ नायव्यो ।। २॥ युगमागावलोकिन्या, दृष्टया सूर्याशुभासिते । पथि यत्नेन गन्तव्य-मितीर्यासमितिर्भवेत् ॥ ३॥ हित यत् सर्वनीपाना, त्यक्तदोष मित पच । तदुर्महेतोक्तिव्य, भापासमितिरित्यसौ ॥ ४ ॥ फोह माणे अ माया य लोमे अ उपउत्तया । हासे भए मोहरीए, विगहासु तहेर य ॥५॥ सप्तरत्वारिंशता य-होपेरान पनितम् । भोक्तव्य धर्मयात्रायै, सैपणासमितिर्भवेत् ॥६॥ ग्राम्य मोय च धर्माप-करण प्रत्युपेक्ष्य यत् । प्रमाय चेयमादान-निक्षेपसमिति स्मृता ॥७॥ निविशुशिरे देशे, प्रत्युपेक्ष्य प्रमाज्यं न । ययागो मलमूनाद , सोत्सर्गसमिति स्मृता ॥ ८॥ --

·J.
चिर्याचारः
जैन सूक्त
०
कल्पनाजालनिर्मुक्तं, सद्भूतवस्तुचिन्तनम् । विधेयं यन्मनास्थैर्य, मनोगुप्तिर्भवेत्रिधा ॥९॥
मौनावलम्बनं साधोः, संज्ञा दिपरिहारतः । वाग्वृत्तेर्वा निरोधो यः, सा वाग्गुप्तिरिहोदिता ॥ १० ॥
कायगुप्तिर्द्विधा प्रोक्ता, चेष्टानिवृत्तिलक्षणा । यथागमं द्वितीया च, चेष्टानियमलक्षणा ॥ ११ ॥
१३७ वीर्याचारः
वाह्याभ्यन्तरसामर्थ्या-निहवेन प्रवर्तनम् । सर्वेषु धर्मकार्येषु, वीर्याचरणमुच्यते ॥ १॥
अणिगूहिअवलविरिओ, परक्कमइ जो जहुत्तमाउत्तो । जुंजइ अ जहाथाम, नायव्यो वीरिआयारो ॥ २॥
१३८ तपाचारः
मूलोत्तरगुश्रेणि-प्राज्यसाम्राज्यसिद्धये । वाह्यमाभ्यन्तरं.चेत्यं, तपः कुर्यान्महामुनिः ॥१॥
ज्ञानमेव बुधाः प्राहुः, कर्मणां तापनात्तपः । तदाभ्यन्तरमेवेष्टं, बायं तदुपबृंहकम् ॥ २॥
तदेव हि तपः कार्य, दुनिं यत्र भवेत् । येन योगा न हीयन्ते, क्षीयन्ते नेन्द्रियाणि च ॥३॥
द्वादशधा तपाचारा-स्तपोवद्भिनिरूपिताः । अनशायाः पट् बाह्याः पट्, प्रायश्चित्तादयोऽन्तगाः ॥ ४ ॥
अणसण १ मूणोदरिया २, वित्तिसंखेवणं ३ रसच्चाओ ४ । कायकिलेसो ५ संली-गया ६ य बज्झो तवो होइ ॥५॥
पायच्छित्तं १ विणओ २, वेयावच्चं ३ तहेव सज्झाओ ४ । झाणं ५ उस्सग्गो ६ वि य, अभितरओं तवो होइ ॥६॥
॥५५॥

·SENTERTAINER अनशन द्विधा प्रोक्त, यापजीविकमित्वरम् । द्विघटिकादिक स्वल्प, चोत्कृष्ट यावदात्मिकम् ॥ ७ ॥ ऊनोदरितपो द्रव्य-भानभेदात्मक परै । विशिष्याज्ञायमानत्वा-महाफल निरन्तरम् ॥८॥ वर्तते धनया वृत्ति-भिक्षाशनजलादिका । तस्या सक्षेपण कार्य, द्रव्याघभिग्रहाञ्चितै ॥ १० ॥ विकृतिकृद्रसाना य त्यागो या तपो हि तत् । गुर्वाज्ञा प्राप्य विकृति, गृह्णाति विधिपूर्वकम् ॥ ११ ॥ वीरासनादिना क्लेश , कायस्त्यागमयुक्तित । तनुवाधनरूपोऽन, विधेयस्तद तप स्मृतम् ॥ १२ ॥ इन्द्रियादिचतुर्भेदा, सलीनता निगद्यते । बाह्यतपोऽन्तिमो भेदः, स्वीकार्य स्कन्दकर्षिवत् ॥ १३ ॥ जबुद्दीवे जइ हुआ, वालुया ते चेव हुति स्यणाइ । दिज्जति सत्तखित्ते, न छुट्टए दिवसपच्छित्त ॥१४॥ जयुद्दीवे जे हुति, पब्वया ते पेर हुति हेमस्स । दिज्जति सत्तखित्ते, न छुट्टए दिवमपच्छित्त ॥ १५ ॥ गीतार्थादिगुणैर्युक्त, लब्ध्वाञ्चायं विवेकिना । प्रायश्चित्ततपो ग्राह्य, पापफलप्ररोधकम् ॥ १६ ।। चतुर्धा विनय प्रोक्त , सम्यग्ज्ञानादिभेदत । धर्मकार्य नर' सोहों, विनयातपोऽन्वित ॥ १७ ॥ यथाई तत्प्रतीकारो, व्याधिपरीपहादिषु । वैयावृत्त्य तदुद्भाव्य, विश्रामणाशनादिभिः ॥१८॥ वेयावच्च नियय, करेह उत्तमगुणे धरताण । सब किर पडिवाई, वेयावच्चं अपडिवाई ॥ १९ ॥ पडिभग्गस्स मयस्स व, नासइ चरण सुअ अगुणणाए । न हु वेयावच्चच्चिय, असुहोदए नासए कम्म ॥ २० ॥ स्वाध्याय पञ्चधा प्रोक्त , सुमहानिर्जराकर । तप पूर्तिरनेन स्यात् , सर्वोत्कृष्टस्ततो हि स. ॥२१॥ सिद्धा सिध्यन्ति सेत्स्यन्ति, यावन्त केपि मानमा । ध्यानतपोबलेनैव, सर्वेऽपि (ते) शुभाशया. ॥ २२ ॥ MARATHEROINTERESTED ,

·जैन सूक्त
॥५६॥
प्रव्रज्या
निर्जराकरणे बाह्या-च्छ्रेष्ठमाश्यन्तरं तपः । तत्राप्येकातपत्रत्वं, ध्यानस्य मुनयो जगुः ॥ २३॥
अन्तर्मुहुर्त्तमात्रं यदेकाग्रचित्तताऽन्वितम् । तद्ध्यानं चिरकालानां, कर्मणां क्षयकारणम् ॥ २४ ॥
ध्याता ध्यानं तथा ध्येय-मेकतावगतं त्रयम् । तस्य ह्यनन्यचित्तस्य, सर्वदुःखक्षयो भवेत् ॥ २५ ॥
प्रायो वाड्मनसोरेव, स्याद्ध्याने हि नियन्त्रणा । कायोत्सर्ग तु कायस्या-प्यतो ध्यानात् फलं महत् ॥ २६ ॥
ऊर्ध्वस्थशयिताद्यैश्च, कायोत्सर्गः क्रियारतैः । एकोनविंशतिदोपै-मुक्तः कार्यों यथाविधि ॥ २७ ॥
१३९ प्रव्रज्या
अंतोमुहुत्तमित्तं, विहिणा विहिया करेइ पव्वज्जा। दुक्खाणं पज्जंत, चिरकालकयाइ किं भणिमो ? ॥१॥
वरं अग्गिम्मि पवेसो, वरं विसुद्धेण करमणा मरणं । मा गहियव्ययभंगो, मा जीअं खलियसीलस्स ॥ २ ॥
दीक्षा मोहहरी महोदयकरी दीक्षा त्रिलोकार्चनी, दीक्षा शुद्धिकरी विपादहरणी दीक्षा च शिक्षाऽवनी ॥
दीक्षा श्रीजिनसेविता गुणगणैदीक्षा सदा पूरिता । तां श्रीक्षान्तियुतां भवान्तपदवीमाराध्य जग्मुर्जनाः ॥ ३ ॥
मेरुसर्पपयोः प्रद्यो-तनखद्योतपोतयोः । अन्तरं यादृशं ताह-गनगारिगृहस्थयोः॥ ४ ॥
निराश्रवं संयममात्मशुध्ध्या, प्रपाल्य चारित्रगुणान्वितः सन् ।
क्षिप्त्वाऽष्टकर्माण्यखिलानि साधु-रुपैति निर्वाणमनन्तसौख्यम् ॥ ५॥
पडिलेणं कुणतो, मिहो कहं कुणइ जणवयकहं वा । देइ च पच्चक्खाणं, वाएइ सयं पडिच्छइ वा ॥६॥
पुढवि आउकाए, तेऊ वाऊ वणस्सइ तसाणं । पडिलेहणापमत्तो, छन्नं पि विराहओ होइ ॥७॥
REPTETTERSamaste
॥५६॥

·张密密密密密密密密密密強強強路密资
समणेण सावएण वा अस्स कायब हवइ जम्हा । अतो अहोनिसिस्स य, तम्हा आवस्सयं नाम ॥ ८॥
छुहवेयण १ वेयावन्चे ३, सजम ३ ज्झाण ४ पाणरक्स्वणट्ठाए ५। इरिय च विसोहेउ ६, भुजइ नो रूवरसहेउ ॥९॥
अब न जिमिन्न रोगे १, मोहुदए २ सयणमाइउक्सग्गे। पाणिदया ४ तबहेउ ५, अते तणुमोयणस्थ ६ च ॥१०॥
१४० क्षमाधिकार
गयमेयजमहामुणि-खदगसीसाण साहुचरियाइ । समरतो कह कुप्पसि, इत्तियमितेवि रे जीव । ॥१॥
अकोसहणणमारण-धम्मभसाण बालसुलभाण । लाभ मन्नइ धीरो, जहुत्तराण अभावम्मि ॥२॥
रे जीन सुहृदुहेस, निमित्तमित्त परो जीयाण पि । सकयफल भुजतो, कीस मुहा कुप्पसि परस्स ॥ ३ ॥
पढम चिय त जंतु, कोहग्गी डहइ जत्थ उपवज्जे । त(ज)त्युप्पनो त चेव, इंधण धूमकेउ च ॥४॥
रेजीर ! कसायहुआ-सणेण दड्ढे चा(चोरित्तघरसारे । भमिहिसि भपकतारे, दीणमणो दुत्थिउ ब तुम ॥५॥
ज अजिय चरित्त, देखणाए वि पुचकोडीए । त पि हु कसायमिनो, हारेइ नरो मुहुनेण ॥ ६ ॥
सेयनरो य आस-बरो य युद्धो अ अहव अन्नो वा । समभावभाविअप्पा, लहेइ मुख्ख न सदेहो ॥७॥
विकल्पविषयोत्तीर्ण, स्वभावालम्बन सदा । ज्ञानस्य परिपाको य , स शम परिकीर्तित ॥८॥
सह कलेपर खेदमचिन्तयन् स्ववशता हि पुनस्तव दुर्लभा । धनतर चसहिष्यसि जीव! हे, परवशोनच तत्र गुणोऽस्ति ते॥१॥

·जैनसूक्त
॥ ५७॥
विशति
स्थानकानि
१४१ विंशतिस्थानकानि
अरिहंत १ सिद्ध २ पवयण ३, गुरु ४ थिविर ५ बहुस्सुए ६ तवस्सीसु ७।
वच्छल्लया य तेसिं, अभिक्खणं नाणोबओगे अ ८॥१॥
दसण ९ विणए १० आव-स्सए ११ य सीलव्वए १२ निरइयारो।
खणलव १३ तव १४ च्चियाए १५, वेयावच्चे १६ समाही १७ य ॥२॥
अपुब्वनाणगहणे १८, सुअभत्ती १९ पवयो पभावणया २० । एएहिं कारणेहिं, तित्थयरत्तं लहइ जीवो ॥३॥
१४२ समक्तिलक्षणानि
शमैः शाम्यति क्रोधादीन् , अपकारे महत्यपि । लक्ष्यते तेन सम्यक्त्वं तदाद्यं लक्षणं भवेत् ॥१॥
दुःखत्वेनानुमन्यानः, सुरादिविषयं सुखम् । मोक्षाभिलापसंवेगा-श्चितः स दर्शनी भवेत् ॥ २ ॥
संसारकारकागार-विवर्जनपरायणा । प्रज्ञा चित्ते भवेद्यस्य, स निर्वेदकवानरः ॥३॥
दीनदुःस्थितदारिद्य-प्राप्तानां प्राणिनां सदा । दुःखनिवारणे बाच्छा, सोऽनुकम्पाऽभिधीयते ॥ ४ ॥
प्रभुभि पितं यत्तत्, तत्त्वान्तरश्रुतेऽपि हि । निःशकं मन्यते सत्यं, तदास्तिक्यं सुलक्षणम् ॥५॥
१४३ साधर्मिकवात्सल्यं
सर्वैः सर्वे मिथः सर्व-संबन्धा लब्धपूर्विणः । साधर्मिकादिसंबन्ध-लब्धारस्तु मिताः क्वचित् ॥ १॥
han
॥५७॥

·एगत्य सत्यधम्मा, साहम्मियवच्छले तु एगत्य । बुद्धितुलाएतुलिया, दो वि अतुल्लाइ मणिआइ ॥ २॥ साधर्मिवत्सले पुण्य, यद्भवेत्तद्वचोऽतिगम् । धन्यास्ते गृहिणोऽवश्य, तत् कृत्वाऽश्नन्ति प्रत्यहम् ॥ ३॥ १४४ श्रावककृत्यानि मन्नह जिणाण आण, मिच्छ परिहरह धरह सम्मत्त । छविहआवस्सयम्मि य, उज्जुत्ता होह पइदिवस ॥१॥ पन्वेसु पोसवय, दाण सील तवो य भावो य । सज्झाय नमुक्कारो, परोवयारो य जयणा य ॥२॥ जिणपूझा जिणथुणण, गुरुथुई साहम्मियाण वच्छल्ल । सन्यविरहमणोरह, एमाइ सइदकिच्चाइ ॥३॥ १४५ प्रकीर्णकश्लोकानि सम्पत्ती नियम शक्ती, सहन यौवने व्रतम् । दारिद्ये दानमत्यल्पमपि लाभाय भूयसे ॥१॥म पृ १४१, श्लो १ दृष्टिपूत न्यसेत् पाद वस्त्रपूत पिवेज्जलम् । सत्यपूत वदेद् वाक्य, मन पूत समाचरेत् ॥२॥ आद्विक, ग्लो. ३३ सा कि सभा या न सन्ति वृद्धा, वृद्धा न ते ये न वदन्ति धर्मम् । धर्म स नो या न चैव सत्य, सत्यं हि तद्यन परस्य रक्षा ॥ ३ ॥ धर्मकल्प० पृ० ७८, श्लो०६५ उदारस्य तण वित्त, शूरस्य मरण तणम् । विरक्तस्य तृण भार्या, निस्पृहस्य तण जगत् ॥४॥ उद्भटसागर श्लो. १३४ लोभमूलानि पापानि, रसमूलानि व्याधय' । स्नेहमूलानि, दुखानि, त्रीणि त्यक्त्वा सुखी भव ॥ ५ ॥३० पृ० ४९ HERPRETARIANPATI

·जैन सूक्त
॥५८॥
विंशति
स्थानकानि
अर्थस्य मूलं प्रियवाक् क्षमा च, कामस्य क्तिं च वपुर्वयश्च । धर्मस्य दानं च दया दमश्च, मोक्षस्य सर्वार्थनिवृत्तिरेव ॥६॥
खण्डनी पेषणी चुल्ली, जलकुम्मः प्रमार्जनी । पञ्चशूना गृहस्थस्य, बध्यते यास्तु वाहयन् ॥ ७॥
पोपं धर्मस्य धत्ते यत् , तद्भवेत् पौपधव्रतम् । आहारदेहसत्काराब्रह्मव्यापारवर्जनम् ॥ ८॥ का, स० ३० श्लो० ७१४
वैराग्यहस्तिनः पीठे, समारोप्य स्वमानसम् । विवेकविनयाद्यैर्हि, जीयात् क्रोधाधरीन् बुधः॥९॥ ध० श्लो० ३३
मैत्रीप्रमोदकारुण्यमाध्यस्थ्याख्या महागुणाः । युक्तस्तैर्लभते मुक्ति, जीवोऽनन्तचतुष्टयम् ॥१०॥ प्रा० स० ६ श्लो.३८२
पीडयेन्न जरा यावद् व्याधिर्यावन्न बाधते । मृत्युर्धावति नो यावत् , तावद् धर्मों विधीयते ॥११॥ पा. स०१ श्लो.७६९
वैराग्यशुद्धधर्मा, देवादिसत्तत्वविद्विरतिधारी । संवरवान् शुभवृत्तिः, साम्यरहस्यं भज शिंतार्थिन् ॥१२॥ अ. श्लो. ४
बहूनामप्यसाराणां, समुदायो जयावहः । तृणैः संजायते रज्जुर्वद्धयन्ते येन दन्तिनः ॥ १३ ॥
संहतिः श्रेयसी पुंसां, स्वपक्षे तु विशेषतः । तुपैरपि परिभ्रष्टाः, न प्ररोहन्ति तण्डुलाः॥ १४ ॥ सू० पृ० २१
दूपणं मतिरुपैति नौत्तमी, माध्यमी स्पृशति भापते न च। वीक्ष्य पार्श्वमथ भाषतेऽधमो, रारटीति सहसाऽधमाधमः॥१५॥
शास्त्रं बोधाय दानाय, धनं धर्माय जीवितम् । वपुः परोपकाराय, धारयन्ति मनीषिणः ॥ १६ ॥ सू० पृ० ३०
पिबन्ति नद्यः स्वयमेव नाम्भः स्वादन्ति न स्वादुफलानि वृक्षाः ।
पयोमुचां किं क्वचिदस्ति शस्यं ?, परोपकाराय सतां विभूतितवः ॥ १७ ॥ सूक्तमुक्तावली पृ० ३१
नागुणी गुणिनं वेत्ति, गुणी गुणिषु मत्सरी । गुणी च गुणरागी च, विरलः सरलो जनः॥ १८॥ सू. पृ. ३३
संधयेत्सरला सूची, वक्रा छेदाय कर्तरी । अतो विमुच्य वक्रत्वं, गुणानेव समाश्रय ॥ १९ ॥
॥५॥

·आकारैरिङ्गितर्गत्या, चेष्टया मापणेन च । नेत्रवक्त्रविकारैश्य, लक्ष्यतेऽन्तर्गत मनः ॥ २० ॥ सू० पृ० ३४ : कोदारेण विदारिता वसुमती पश्चात् खरारोहण, तत्पापिष्टकुलालपादहनन दण्डेन चक्रम्रमम् । दला छेदनताडन च दहन सर्व विसोढ मया । ग्राम्यस्त्रीकरटकर्ण बहुकृतं तन्नोऽपि दुःख महद् ॥२१॥ परस्पृहा महादु ख, नि स्पृहत्व महासुखम् । एतदुक्तं समत्वेन, लक्षण सुखदु खयो ॥२२॥ उत्कृष्टाद् दशविग्ते स्थानात्सर्वजघन्यकम् । स्थानं सर्वविरतेरनन्तगुणतोऽधिकम् ॥ २३ ॥ अल्पानामवि वस्तूना, सहति कार्यसाधिका । तृणैर्विधीयते रज्जुर्वध्यन्ते मत्तदन्तिन ॥ २४ ॥ न्यफारयोग्योन हि कोऽपिलोको, दुर्वृत्तता किन्तु तदीयपानम् । सत्योपदेशेन विनाश्य ता तु प्रेमैव सर्वेषु तनोतु विद्वान् ॥२५॥ ज्ञानी विनीत सुभग सुशील ,प्रभुत्ववान् न्यायपथप्रवृत्त। त्यागी धनाढ्य प्रशमी समर्थ , पश्चाप्यमीभूमिपु कल्पवृक्षा ॥२६॥ यौवने विषयेभ्योऽसौ यथा घुत्तिष्ठते भवी । तथा धुत्तिष्ठते चे मुक्त्यै, किं हि न्यून तदा भवेत् ॥ २७ ॥ पढम पोरिसिं सज्झाय, पीय झाण झियायई । तइयाए मिक्खायरिय, पुणो चउत्थीइ सज्झाय ॥२८ ॥ उ. प गा १२ पुढवी आउकाए तेऊ वाऊ वणस्सइ तसाण । पडिलेहणापमत्तो छण्हपि विराहओ होइ ॥ २९॥ उ प गा ३० राजदण्डभयात्याप, नाचरत्यधमो जन । परलोकभयान्मध्यः, स्वभावादेव चोत्तम ॥ ३०॥ सुसू पृ१५ चार्वाकोऽध्यक्षमेक सुगतकणभुजौ सानुमान सशाप्दम् , तद्वत पारमर्प सहितमुपमया तत्त्रयं चाक्षपाद । अर्थापत्या प्रभाफत् वदति तदखिल मन्यते भट्ट एतत् , साभाव द्वे प्रमाणे जिनपतिसमये स्पष्टतोऽस्पष्टतश्च ॥३१॥ पृ २४७ सर्वत्र सर्वस्य सदा प्रवृत्तिर्दु खस्य नाशाय सुखस्य हेतो. ।

·जैन सूक्त
॥५९॥
प्रकीर्णक-
श्लोकानि
तथापि दुःखं न विनाशमेति सुखं कस्यापि भजेत् स्थिरत्वम् ॥ ३२ ॥
सवणे नाणे य विन्नाणे, पञ्चक्खाणे य संजमे । अणासवे तवे चेव, वोदाणे अकिरिया सिद्धी ॥३३॥
सत्तलवा जइ आउं, पहुप्पमानं तओ हु सिझंता । तत्तियमित्तं न हु यं, ततो लवसत्तमा जाया
क्रियाहीनं कुसाधु च, दृष्ट्वा चित्तं न चात्म्यते । तत् सम्यक्त्वं दृढं ज्ञेयं, धर्मे श्रेणिकभूपवत् ॥ ३५ ॥
दसणभट्ठो भट्ठो, सणभठस्स नत्थि निव्वाणं । सिझंति चरणरहिआ, सणरहिआ न सिझंति ॥ ३६॥
अरिहं देवो गुरुणो सुसाहुणो जिणमयं मह पमाणं । इच्चाइ सुहो भावो, सम्मत्तं विति जगगुरुणो ॥ ३७॥
कत्थ अम्हारिसा पाणी, दूसमादोसदूसिओ । हा अणाहा कहं हुंता न हुँतो जड़ जिणागमो ॥ ३८॥
जं अन्नाणी कम्म, खवेइ बहुआइ वासकोडीहि । तन्नाणी तीहिं गुत्तो, खवेइ उसासमित्तेणं ॥ ३९॥ संबोध० प्र०
श्रीशान्तिनाथादपरो न दानी, दशार्णभद्रादपरो न मानी। श्रीशालिभद्रादपरोन भोगी, श्रीस्थूलभदादपरो न योगी॥४०
पूर्व न मंत्रो न तदा विचारः, स्पर्धा न केनापि फले न वाञ्छा ।
पश्चानुतापोऽनुशयो न गर्यो हर्पस्तथा संगमके बभूव ॥ ४४ ॥
शिष्टे संगः श्रुतौ रंगः, सद्ध्याने धीधृतौ मतिः । दाने शक्तिर्गुरौ भक्तिः, पडेते सुकृताकराः ॥ ४५ ॥
धम्मो अहम्मो आगासं कालो पुग्गल जंतवो । एस लोगुत्ति पण्णत्तो जिणेहि वरदंसिहि ॥ ४६॥ उ० अ० २८
अस्थि एगं धुवं ठाणं लोगग्गमि दुरारुहं । जत्थ नत्थि जरा मच्चू वाहिणो वेयणा तहा ॥४७॥ उ० अ० २३
धम्मो अहम्मो आगासं दव्वं इकिकमाहियं । अणंताणि य दव्वाणि कालो पुग्गल जंतवो ॥४८॥ उ० अ० २८
॥ ५९॥

·गइरखणो उ धम्मो अहम्मो ठाणलक्खयो । भापण सन्यदव्याण नह ओगाहलक्षण ॥ ४९ ॥ उ० अ० २८
वत्तणालवणो कालो जीयो ओगलक्षणो । नाणेण दसणेण च सुहेण य दुहेण य ॥५०॥
नाण च दसण चेन चरित्त च तो तहा। पीरिय उपओगो य एय जीवस्स लवणं ॥५१॥
सययार उओगो पहा डायातये इ या । वष्णरसगधफासा पुग्गलाण तु लक्खण ।। ५२ ॥
प्रगतं च पुहत्त च सखा सठाणमेव य । सयोगा य विभागा य पजाणं तु लस्वण ।। ५३ ।।
नाण च दसण चेव चरित च तो नहा । एप मग्गमणुपत्ता जीवा गच्छति सोग्गइ ॥ ५४॥
नादसणिरस नाण नाणेण विना न इति चरणगुणा । अगुणिस्स नत्यि मोस्खो, नत्थि अमुरास्स निव्वाणं ॥५५॥
नाणेण जाणइ भाये दसपेण य सहहे । चरिनेण निगहाइ तपेण परिसुज्झई ॥५६॥
जहा मुहू समुत्ता पडिया 7 विणस्सई । तहा जीवे ससुत्ते ससारे न विणस्सह ॥ ५७ ॥ ३० अ० २९
अह पचहि ठाणेहिं जेहि सिक्वा न लगभई । थमा कोहा पमाएण रोगेणालस्सएण य ॥ ५८ ॥ उ० अ०११
पुष्परयणपाखढी सन्चे उम्मग्गपठिया । सम्मग्ग तु जिणस्खाय एस मग्गो हि उत्तमो ॥ ५९ ॥ उ० अ० २३
पडिणीय य सुद्धाण वाया अदुप कम्मुगा । आरी या जइ वा रहस्से णेच कुसा कयाइ चि ॥ ६०॥ ४० अ०१
परिजूग्इ ते सरीरय फेसा पडरया इवति ते। से सोयपले य हायई समय गोयम ! मा पमायए ॥६१॥ उ० अ० १०
अप्पा कत्ता विकता य दुहाण य सुहाण य । अप्पा मित्तममित्त च दुपहिय सुपहिओ ॥ ६२ ॥ उ० अ० २०
अप्पा नई यापी अप्पा मे पडसामली। अप्पा कामदहा घेण अप्पा मे नदण वर्ण ॥३॥

·जैनमुक्त० ॥६०॥ प्रकीर्णक- श्लोकानि वरं मे अप्पा दंतो संजमेण तवेण य । माहं परेहि दम्मतो बंधणेहिं नहेहिं य ।। ६४ ॥ उ० अ० १ जो सहस्सं सहस्साणं संगामे दुअए जिणे । एगं जिणिज अप्पाणं एस से परमो जओ ।। ६५ ॥ उ० अ० ९ अप्पा चेव दमेयव्यो अप्पा हु खलु दुद्दमो । अप्पा दंतो सुही होई अस्सि लोए परत्व य ॥ ६६ ॥ उ० अ० १ पंचिंदियाणि कोहं माणं मायं तहेव लोभं च । दुजयं चेर अप्पाणं सन्नमप्पे जिए जियं ॥ ६७ ॥ उ० अ० ९ अप्पाणमेव जुज्जाहि किं ते जुहोण वज्झओ । अप्पणा चेव अप्पाणं जइत्ता मुहमेहए ॥ ६८ ॥ एगे जिए जिया पंच पंच जिए जिया दस । दसहा उ जिगित्ता णं सव्यसत्तू जिणाम हं ॥ ६९ ॥ उ० अं० २३ तवोजोई जीवो जोईठाणं, जोगा सुया सरीरं कारिसंग । काम एहा संजमजोग संतो, होम हुगामि इसिगं पसत्यं ॥७॥ जे केई सरीरे सत्ता वण्णे रूबे य सचसो । मणसा कायव शेणं सचे ते दुकावसंभगा ॥ ७१ ॥ उ० अ०६ दुक्खं हय जस्स न होई मोहो मोहोहो जस्स न होई तम्हा । तम्हा ह्या जस्स न होई लोहो लोहो हो जस न किंचगाई॥ अहे वयइ कोहेणं माणेणं अहमागई। माया गइपडिग्याओ लोहाओ दहओ भयं ।। ७३ ।। उ० अ० ६ कोहो पीई पणासेइ माणो विणयनासगो। माया मित्नाणि नासेड़ लोहो मब्यविगासगो ॥ ७४ ॥ द० अ०:८ कोहो अ माणो अणिग्गहीया माया य लोभो य पवइहमाणा । चत्तारि पए कसिणा कसाया सिंचंति मूलाइ पुणभवस्स उवसमेण हणे कोहं माणं मदवया जिणे । माय चाजाभावेण लोभ संतोसओ जिणे ॥ ७६ ॥ द० अ०८ जइ वि य णिगणे किसे चरे जइ पि य भुजिय मासमंतसो । जे इह मायाइ मिजई आगंता गम्भाय गंतसो ॥७॥ पूयणट्ठा जसोकामी माणसम्माणकामए । पहुं पसवह पावं मायासल्लं च कुव्वद ।। ७८ ॥ द० अ० ५ .. .

·A गुरगापा उपनाभर मिया हुकेगमगमाश्रमपया। नरस्सलुद्धस्सनतहि किरिहया हुआगामगमा जतिया ॥ जहा रडणभा पगगा अंड पलागणभर गदा य । एमेर मोहाययण पुतण्ह मोह च त हाययण पति ॥४०॥ निगमो निम्हकाने शिमगो गारो । समो य मभूषा ससेगु धारा य ।। ८१ ।। उ० १० १९ नति गरि । म मनगिा दम उ भइयच्च । मम्मत्तारिनाइ जुगर पुच व सम्मत्त ॥ ८ ॥3०अ००८ मियादमपर मनियाणा हु हिंसगा । इय मरति जीना तेसिं पुण दालहा गोही ॥ ८३ ॥ उ० ० ३६ मम्मदगणरना रनिगागा मुाममोगाटा । इय जे मरनि जीना मुलहा नेसि भो गोही ॥ ८४ । उ० अ० ३६ दादागपवा जस्माममफिनरा । पभयार्ग नमसति दुगर जे करति त ॥ ८५ ॥ उ० १० १६ मा पह पुरा पगामा अभिस्ये अहिं धुणित । जो दमण नहिं गो गया ते नाणति समाहिमाहिय ||८३॥ अर ममरगु अगारसु सधीमु य महापह । एगो एगिथिए सद्धि र चिठे न मलप ।। ८७ ॥ उ० अ०१ जहा उपोयास नि हरलो भय । एप सुपभयारिम्म दथीविग्गहलो भय ॥ ८॥द अ८ इत्पापडिसिन बननासगिप्पिा । अपि नाममइ नारि भयारी विजए ।। ८९ ॥ द० अ०८ जहा पिरालारसहस्ग मूले न मूसगाण यसही पसत्या । एमेव इत्थीनिलयरस मझे न यमयारिस्म खमो निासो॥९०॥ सय विलपिय गीय सच नट्ट मिडविणा । सव्ये आहरणा भारा सन्चे कामा दुहावहा ।। ९१ ॥ उ० अ० १३ सरल कामा सिम कामा कामा आसीरिसोपमा । कामे पत्येमाणा, अामा जति दुग्गइ ।। ९२ ॥ ३० अ०९ पीराजिण निगिणिण जडी सघाडि मुडिण । एयाद पि न तायति दुस्सील परियागय ॥ ९३ ॥ उ० अ० ५ ARRRRRRRRRRRRRRENT ·जैन सूक्त० ॥६१॥ प्रकीर्ण श्लोकानि 樂器路路路路路路路路路路路器器路器器路器際路路路路路路器: तेणे जहा संधिमुहे गहीए सकम्मुणा किच्चइ पावकारी। एवं पया पेच्च इह च लोए कडाण कम्माण न मुक्ख अत्थि ॥१४॥ एगया देवलोएसु नरएसु वि एगया। एगया आसुरं कायं अहाकम्मेहिं गच्छई ॥ ९५ ॥ उ० अ० ३ रागो य दोसो वि य कम्मबीयं कम्मं च मोहप्पभवं वयंति । कम्मं च जाईमरणस्समूलं दुक्खं चजाईमरणं वयंति॥९॥ कामेहि ण संथवेहि गिद्धा, कम्मसहा कालेण जंतवो । ताले 'जह बंधणच्चुए एवं आउक्खयम्मि तुद्दति ॥९७॥ सू. अ.२ जं जारिस पुच्चमकासि कम्मं तमेव आगच्छति संपराए । एगंतदुवखं भवमजणित्ता वेदंति दुवरखी तमणंतदुक्खं ॥९८॥ उवलेवो होइ भोगेसु, अभोगी नोवलिप्पई । भोगी भमइ संसारे-अभोगी विप्पमुच्चई ॥९९॥ उ० अ० २५ जहा किंपागफलाणं परिणामो न सुंदरो । एवं भूत्ताण भोगाणं परिणामो न सुंदरो ॥ १०० ॥ उ० अ० १९ जा जा वच्चइ रयणी न सा पडिनिअत्तइ । अहम्मं कुणमाणस्स अहला जंति राईओ ॥ १०१ ॥ उ. अ. १४ संसारमावण परस्स अट्ठा साहारणं जं च करेइ कम्मं । कम्मरस ते तस्स उ वेयकाले, न बंधवा बंधवयं उति ॥१०२॥ एवं धम्मस्स विणओ मूलं परमो से मुक्खो । जेण कित्ति सुयं सिग्छ, निस्सेसं चाभिगच्छड् ॥१०३ ॥ द० अ० ९ जरा जाव न पीडेइ वाही जाव न वढ़ई । जाविंदिया न हायंति, ताव धम्म समायरे ॥ १०४ ॥ द० अ० ८ जयं चरे, जयं चिट्ठे जयं आसे जयं सए । जयं भुंनंतो भासंतो पावं कम्मं न बंधई ॥ १०५ ।। द० अ० ४ जरामरणवेगेणं बुज्झमाणाण पाणिणं । धम्मो दीवो पइट्ठा य गई सरणमुत्तमं ॥ १०६ ॥ उ० अ० २३ धम्मो मंगलमुकिझैं अहिंसासंजमो तवो । देवा वि तं नमसंति जस्स धम्मे सया मगो ॥ १०७॥ द० अ० १ पढमं नाणं तओ दया एवं चिट्ठइ सव्यसंजए । अन्नाणी किं काही किं वा नाहि छेय पावगं ? ॥१०८॥ द. अ.४ ॥ ६१ ·务落落落落落落落落落落盟婆婆张感器器鉴盛路器接法能接 अत्यगपमि आइञ्चे, पुरत्या य अणुग्गए । आहारमइय सव्य मणसा वि न पत्थए ॥ १०९ ॥ द० अ०८ नसो परिग्गहो जुत्तो नायपुत्रेण ताइणा । मुच्छा परिग्गहो वुत्तो इइ धुत्त महेसिणा ।। ११० ।। ६० अ०६ लोभस्से समणुफासे मन्ने अन्नयरामवि । जे सिया सन्निहीकामे गिही पव्वइए न से ।। १११॥ द० अ०६ जे रेड वाला इह जीनियट्ठी पागाइ कम्माइ करति रुद्धा । ते घोरसे तमिसधयारे तियाभिताये नरए पडति ॥११॥ सउणी जह पंसुगुडिया विहुणिय धसयइ सिय स्य । एव दविओपहाणव कम्म खाइ तपस्सी माहणे ॥११३॥ सू. अ सयुज्झह किं न उज्झह, सोही खलु पेच्च दुल्लहा । णो हूषणमति राइओ नो सुलभ पुणरवि जीवियं ॥११४॥ स २ जे परिभाइ पर जण ससारे परिसत्तई मह । अदु इखिणिया उ पाविया इति सखाय मुणी ण मजड ॥११५॥ स अ २ महुकारसमा चुद्वा जे भरति अणिरिसया । नाणापिण्डरया दता तेण वुच्चति साहुणो ॥ ११६ ॥ द अ १ समयाए समणो होइ नभचेरेण यमणो । नाणेण य मुणी होइ तवेण होड तावसो ॥ ११७ ॥ उ अ १५ नवि भुडिएण समणो न ओकारेण भयो । न मुणी रणावासेण, कुसचीरेण न तावसो ॥११८ । उ अ २५ धम्मस्स य पारए मुपपी, जारभस्स य अनए ट्ठिए। सोयति य ण ममाइणो णो लन्मति णिय परिग्गह ॥११९॥ छ अ२ जे न वदे न से कुप्पे वदिओन समुक्से । एवमन्नेसमाणरस सामग्णामणुचिट्टइ।। १२० ॥द अ५ पण्णसम्मते सपा जये समताधम्ममुदाहरे मुणी । सुहुमे उ सया जलसए यो कुज्ने यो माणि माहणे ॥१२१॥ अ२ अणुसासिओ न कुपिजा खति सेरिज पडिए । खुड्डेहिं सह ससरिंग हास कीड च वजए ॥१२२॥ उ० अ०१ जे य कने पिए भोए लद्वे वि पिट्टि कुव्वइ । साहीणे चयइ भोए सेहु 'चाईति बुचइ ॥१२शाद० अ०२ ·a80 जैन सूक्त प्रकीर्णक श्लोकानि ॥ ६२॥ वत्थगंधमलंकारं इत्थीओ सयणाणि य । अच्छंदा जे न मुंजंति न से 'चाड'त्ति वुच्चइ ॥१२४॥ द - अ० २ बहुआगमविष्णाणा समाहिउप्पायगा य गुणगाही । एएण कारणेणं अरिहा आलोयणं सोउं ॥१२५॥ उ० अ०३६ पाणिवहसुसावाया अदत्तमेहुणपरिग्गहा विरओ । राईभोयणविरओ जीवो भवइ अणासवो ॥१२६॥ उ० अ० ३० कम्मुणा भणो होइ कम्मुणा होइ बत्तिओ। वइसो कम्मुणा होइ सुद्दो हवइ कम्मुणा ॥१२७॥ उ० अ० २५ जहा पोमं जले जायं नोवलिप्पइ वारिणा । एवं अलित्तो कामेहिं तं वयं बूम माहणं ॥१२८॥ उ० अ० २५ तवस्सियं किसं दंतं अवचियमंससोणियं । सुव्वयं पत्तनिव्वाणं तं वयं बूम माहणं ॥१२९॥ उ० अ० २५ जायरूवं जहामटुं निद्धंतमलपावगं । रागद्दोसभयाईयं तं वयं बूम माहणं ।। १३०॥ उ० अ० २५ लाभालाभे सुहे दुक्खे जीविए मरणे तहा । समो निंद-पसंसासु समो माणावमाणओ ॥ १३१ । उ० अ० १९ संति एगेहिं भिवखुहिं गारत्था संजमुत्तरा। गारत्थेहिं च सव्वेहिं साहवो संजमुत्तरा ॥ १३२ ॥ उ० अ० ५ अक्कोसेज परो भिक्खु न तेसिं पइ संजले । सरिसो होइ वालाणं तम्हा भिक्खू न संजले ॥ १३३ ॥ उ० अ० २ णयि ता अहमेव लुप्पए लुप्पंति लोअंसि पाणिणो । एवं सहिएहि पासए अणिहे से पुढे अहियासए ॥१३४॥ सू.अ.२ दुल्लहा उ मुहदाई मुहाजीवी वि दुल्लहा । मूहादाई मुहजीवी दो चि गच्छंति सोग्गई ॥ १३५ ॥ द० अ० ५ असच्चमोसं सच्चं च अणवजमककसं । समुप्पेहमसंदिद्धं गिरं भासेज पनवं ॥ १३६ ॥ द० अ० ७ मुसाबाओ य लोगम्मि सव्यसाहूहिं गरहिओ । अविस्सासो य भूयाणं तम्हा मोसं विवजए ॥१३७॥ द० अ०६ जा य सच्चा अवत्तव्या सच्चामोसा य जा मुसा । जा य बुद्धेहि अणाइण्णा न तं भासेज पन्नवं ॥१३८॥ द० अ.७ ।। ६२ ।।

·आसियोन मासेमा मामगाणम्म अतग । पिद्विमस 7 खापता मायामोस सिजग ॥१३९॥ द०१८ गिण मिया मागु रुपेज या पगे। मन्चमो त न मासेा भास अहिभगामिगि ॥१४०॥ द० अ८ मलतीरा लिनि नीपिउन मरिजिउं । तम्हा पाणयह घोर निग्गरा जयति ण ॥१४॥ द. अ६ नहर या भागा गुरुभूनारपाणी । सगा रिसा न पनच्या जओ पारस नागमो ॥१४॥ द०१०७ हाण 'का निपडग पडगे नि या । गहिन या गि 'रोगि ति तेण 'लोर ति नो पए ॥१४३॥ द०१७ गमा हर मोरा य मन्त्रामोमा तहेर य । उत्पी अस मोसा य मणगुती उचिहा ।।१४४॥ उ अ२४ महा गगी पाणी निममिजा मन्यसो। एप दुम्सिले पडिणी मुहरी निमसिजई ॥१४५।। उ ? नाशिदाणागि गछति सिपिराना सयमंत। मिस्साए या गिहित्याचा जे सति परिनिगुडा ॥१४६|| उ अ५ दशहरलु माणुसे भरेमिफालेग रिसप्वपाणिण। गाढाय विभाग कम्मुगो समय गोयम ! मा पमायए॥१४७॥ उ अ१० दमपगा पंडगा जहा सिडइराइगणाण अस । एवं मणुयाण जीचिय समय गोयम ! मा पमायए ॥१४८॥ उ अ१० रियो गि अाण मह किं पुण डिगि तीरमागलो । अभितुर पार गमित्तए समय गोयम! मा पमायए ॥१४९॥ एमागे जह उमरिंदा थोर पिटदस्यमाणए । एष मणुयाण जीविय समय गोयम ! मा पमायए ॥१५०॥उ.अ १० इमप मे विम नत्यिइमनमे किमिम अकिचात एवमेव लालप्पमाण हराहरति चि कई पमाए॥१५१॥ १४ जारत अपिजापुरिसा सो दुमयसमा । लुप्पति पहुसो मूना ससारम्मि अणतए ॥१५१॥ उ० अ०२ मा प3 अगागा मरेपरेही अणुमास अप्पग। अहिय च असाहु सोयती से धणइ परिदवई बहु ॥१५३॥ २ अ२

·जैनसूक्त०
सुभापित
खंडानि
॥३॥
सुभापितरत्नखंडानि
१ सा विद्या या विमुक्तये । २ वचने का दरिद्रता ? ३ वचनेऽपि दरिद्रत्वं, धनाशा तत्र कीदृशी ? ४ विद्याधनं सर्वधनप्र-
धानम् । ५ विद्या गुरूणां गुरुः । ६ निरस्तपादपे देशे, एरंडोऽपि द्रुमायते । ७ न हि वंध्या विजानाति, गुर्वी प्रसववेदनाम् ।
८ स्वदेशे पूज्यते राजा, विद्वान् सर्वत्र पूज्यते । ९ पयापानं भुजंगाना, केवलं विषवर्धनम् । १० न मूर्खजनसंपर्कः सुरेन्द्रभवने-
वपि । ११ गुणी च गुणरागी च, विरलः सरलो जनः । १२ संपत्तौ च विपत्ती च, महतामेकरूपता । १३ स्पर्धापि विदुपा
युक्ता, न युक्ता मूर्खमित्रता । १४ नहि स्वदेहशैत्याय जायन्ते चंदनद्रुमाः । १५ नहि संहरते ज्योत्स्नां, चन्द्रवांडालवेश्मनि ।
१६ छेदेऽपि चन्दनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य । १७ परोपकाराय सतां विभूतयः । १८ प्रारभ्य चोत्तमजना न परित्यजन्ति।
१९ सो दशति कालेन, दुर्जनस्तु पदे पदे । २० शशिना तुल्यवंशोऽपि, निर्धनः परिभ्यते । २१ अर्थों हि लोके पुरुषस्य
पन्धुः । २२ मुखे च कटुता नित्यं, धनिनां वरिणामिव । २३ रिक्ता भवन्ति भरिता भरिताश्च रिक्ताः । २४ दारियादधिक
दुःखं, न भूतं न भविष्यति । २५ दारित्यमेकं गुणकोटिहारि।२६ लोभाविष्टो नरोःहन्ति, स्वामिनं या सहोदरम् । २७ लो-
भेन बुद्धिश्वलति । २८ हतमपि च हत्येव मदनः। २९ कंदर्पदर्पदलने विरला मनुष्या।। ३० उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम् ।
३१ शुष्केपि हि नदीमार्गे वन्यते सलिलार्थिमिः । ३२ दात्याचकयो दः कराभ्यामेव सूचितः । ३३ परोपकारः पुन्याय
पापाय परपीडनम् । ३४ आकृतिर्गुणान् कथयति । ३५ क्षमा वीरस्य भूपणम् । ३६ यतो धर्मस्ततो जयः । ३७ कालः सुप्तेषु
जागर्ति । ३८ कामातुराणां न भयं न लजा।। ३९ चिंतातुराणां न सुखं न निद्रा । ४० नंदस्तुष्टो हस्तताली ददाति । ४१
॥६॥

·लक्ष्मी पुण्यानुसारिणी । ४२ स्त्रीणा च रुदित बल । ४३ दोपान् गृहणति दुर्जना । ४४ परोपदेशे पाडित्यम् । ४५ धातुषु क्षीयमाणेपु, शम कस्य न जायते। ४६ नरस्याभूपण रूप, रूपस्याभरण गुण । ४७ ददतु ददतु गाली-गलीमन्तो भवन्त। ४८ पया लाभस्तथा लोभो । ४९ मागासमधिक कुत्र मानाहीनेन जीयते । ५० लोकोक्तिरपि यद्विप्रेनाऽतीता वाच्यते तिथि । ५१ सतोप परम सुख । ५२ तृष्णा न जीर्णा वयमेव जीर्णा । ५३ दुर्लभ मानुप जन्म । ५४ यथा शील तथा गुणा । ५५ रक्षन्ति पुण्यानि पुरा कृतानि । ५६ गुणं पृच्छस्व मा रूप, शील पृच्छस्व मा कुलम् । ५७ गुणो भूपयते रुप, शील भूपयते कुलम् । ५८ स्वस्थै चित्ते बुद्धय सभपन्ति । ५९ बुभुक्षित किं न करोति पाप । ६० नैका सर्वां गुणसनिपात । ६१ म हाजनो येन गत स पंथा । ६२ अल्पश्च कालो बहवश्व निना । ६३ पृथा वृष्टि समुपु, वृथा दीपो दिवापि च । ६४ सर्व पद हस्तिपदे निमग्नम् । ६५ अनायके न वस्तव्य, न बसेबहुनायके । ६६ हत सैन्यमनायक । ६७ सार गृह्णति पडिता । ६८ विद्यया सह मर्तव्य, कुशिष्याय न दापयेत् । ६९ नास्ति मेघसम तोय, नास्ति चात्मसम बलम् । ७० उत्तम स्वार्जित भुक्त । ७१ पराधीन पृथा जन्म । ७२ विद्या सर्वस्य भूपणम् । ७३ मनसा चिंतित कार्य, वचसा न प्रकाशयेत् । ७४ ज्ञान भार• क्रियां विना । ७५ सतोप एव पुरुषस्य पर निधानम् । ७६ गुणा सर्वत्र पूज्यन्ते । ७७ स्वभावो मूर्ति वर्तते । ७८ अतिपरिचयादयना । ७९ अति सर्वत्र वर्जयेत् । ८० मौन सर्वार्थसाधनम् । ८१ लोम. सर्वार्थवाधक । ८२ स्थानभ्रष्टा न शोभन्ते, दन्ता' कशा नखा नरा १८३ तीर्थ फलति कालेन, सद्य साधुसमागम । ८४ सता हि सग' सफल प्रसते । ८५ यो यस्य चित्ते नहि तस्य दूरे । ८६ प्राप्से तु पोडशे वर्षे, पुत्र मित्रवदाचरेत् । ८७ एकचन्द्रस्तमो हन्ति, न च तारागणोऽपि च । ८८ युद्धि कर्मानुसारिणी। ८९ विनशकाले विपरीतबुद्धि । ९० प्रायो गच्छति या भाग्यरहितस्तत्रापदा भाजनम् । ९१

·जेनसूक्त
॥६४॥
सुभाषित
रत्नखंड
路路路路路路路路路路路路路路路路路路路路器器器懿器
कर्मानुगो गच्छति जीव एकः । ९२ अवश्यमेव भोक्तव्यं, कृतं कर्म शुभाशुभम् । ९३ गुणाः सर्ने विवेकतः । ९४ कीर्तिर्यस्य
स जीवति । ९५ न गृहं गृहमित्याहुर्गृहिणी गृहमुच्यते । ९६ अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति । ९७ मूलं हि संसा-
रतरोः कपायाः । ९८ कपायमुक्तिः किल मुक्तिरेव । ९९ कपायमुक्तः परमः स योगी । १०० शरीरंव्याधिमन्दिरम् । १०१
बलमूलं हि जीवितम् । १०२ क्षीणे पुण्ये वृथा वलम् । १०३ अजीर्णे भोजनं विषम् । १०४ ह्यर्थी दोषान्न पश्यति । १०५
मूलं नास्ति कुतः शाखा ? १०६ अपुत्रस्य गृहं शून्यं । १०७ अमोघं देवदर्शनम् । १०८ बुद्धिर्विपद्वारिणी । १०९ ननक्षप-
णकग्रामे, रजकः किं करिष्यति ? ११० आजीवितं तीर्थमिवोत्तमानाम् । १११ अल्पतोयवलति कुम्भः । ११२ आहारे व्यव-
हारे च स्पष्टवक्ता सुखी भवेत् । ११३ आत्मवत्सर्वभूतेषु, यः पश्यति स पश्यति । ११४ विवेकहीनः पशुभिः समानः ११५
उद्योगः पुरुपलक्षणम् । ११६ मुंडे मुंडे मतिर्भिन्ना । ११७ चंदनं न वने वने । ११८ यथा राजा तथा प्रजा । ११९ यथा
वीजं तथांकुरः । १२० प्रणामांतः सतां कोपः । १२१ राजा मित्रं केन दृष्टं श्रुतं वा । १२२ विनये शिष्यपरीक्षा । १२३
विद्या विनयेन शोभते । १२४ उत्तमा आत्मना ख्याताः । १२५ न संतोपात्परं सुखम् । १२६ गतानुगतिको लोकः, न लोको
परमार्थिकः । १२७ याचको याचकं दृष्ट्वा, श्वाननघुर्धरायते । १२८ कन्याराशिस्थितो नित्यं, जामाता दशमो ग्रहः । १२९
दुस्त्यजं दंभसेवनम् । १३० पट्कर्णी भिद्यते मंत्रः । १३१ यत्र चात्मसुखं नास्ति, न तत्र दिवसं वसेत् । १३२ विद्यारूपं
कुरूपानां, क्षमारूपं तपस्विनाम् । १३३ निःस्पृह्स्य तृणं जगत् । १३४ बहुरत्ना वसुंधरा । १३५ संमिलने नयनयोनहि किंचि-
दस्ति । १३६ श्रेयांसि बहुविनानि । १३७ पिष्टस्य पेपणं नास्ति, घृष्टस्य घर्षणं नहि । १३८ शुष्कं काष्ठं च मूर्खाश्व,
भज्यन्ते न नमंति च । १३९ विपादप्यमृतं ग्राह्यम् । १४० सर्वत्र वायसाः कृष्णा, सर्वत्र हरिताः शुकाः । १४१ सरलता
路路路路路路路路路路路路路路路路路路路三
॥६४॥

·हृदयस्य विभूषणम् । १४२ विनाश्रय न शोभन्ते, पडिता वनिता लता । १४३ जिह्वाग्रे मित्रवाधवा । १४४ लक्ष्मीवसति वाणिज्ये । १४५ प्रत्यक्षे गुख स्तुत्या । १४६ सर्वनाशे समुत्पन्ने, ह्यधं त्यजति पडित । १४७ परेंगितज्ञानफला हि बुद्धय । १४८ छिद्रेवन बहुलीमरन्ति । १४९ जयति जगति नाद पचमश्योपवेदः। १५० शूचि भूमिगत तोय, शुचिर्नारी पतिव्रता। १५१ आत्मन' प्रतिकूलानि, परेपा न समाचरेत् । १५२ दृष्टिपूर्त न्यसेत्पाद । १५३ पापी पापेन पच्यते । १५४ नव नव प्रीतिकर नराणाम् । १५५ नानगुणरागी, प्रायश सर्वलोक । १५६ न हि सर्वत्र पाडित्य, सुलभ पुरुषे कचित् । १५७ बहुभिर्न विरोद्धव्य । १५८ आत्मा तु पात्रता नेय , पात्रमायान्ति सपद । १५९ बालादपि हित ग्राह्यम् । १६० अधः कूपस्य खनक, अर्घ प्रासादकारक । १६१ देशमाख्याति भाषणम् । १६२ विद्या मिन प्रवासेपु, भार्या मित्रं गृहेषु च । १६३ न तर पनिनो यान्ति, यर यान्ति बहुश्ता । १६४ याचना गतगौरवा । १६५ मिन्ने चित्ते कुत• प्रीति । १६६ व्यसनान- तरं सौल्य, स्वल्पमप्यधिक भवेत् । १६७ आजम उन्मअति दुग्धसिन्धौ, तथापि काक किल कृष्ण एव । १६८ कुरुपता शीलतया निराजते । १६९ कुभोजन चोप्णतया विराजते । १७० अविवेक परमापदां पदम् । १७१ गुणलुब्धाः स्वयमेव संपद' । १७२ मौनेन कलहो नास्ति, न भय चास्ति जाग्रत । १७३ धन प्राणहर त्यजेत् । १७४ चिंता जरा मनुष्याणा । १७५ कशे कस्यास्ति सौहृदम् । १७६ अव्यवस्थितचित्तस्य, प्रसादोऽपि भयंकर । १७७ ऋण कृत्वा घृत पिनेव । (चार्या फसिद्धात) १७८ पडितै सह गिनत्वं, कुर्वाणो नावसीदति । १७९ अगुणस्प हत रूप । १८० सद्य प्रीतिकरो नादः । १८१ मृगकर्ता पिता शत्रु पुर. शरपंडित । १८२ नास्ति क्रोधसमो वति । १८३ तस्यो तदेव हि मधुर, यस्य मनो या संल- प्रम् । १८४ नीचो वदति न कुरुते, पदति न साधु करोत्येव । १८५ बीजेनैव भवेद् वीज, प्रदीपेन प्रदीपक । १८६ याशी

·जैनमुक्त०
॥६५॥
सुभापित
रत्नखंडानि
भावना यस्य, सिद्धर्भवति तादृशी । १८७ महिलाचरियं न जाणंति । १८८ शान्तिः संन्यासिनां सुधा । १८९ भाग्य फलति
सर्वत्र । १९० योपितां यौवनं धनम् । १९१ यद्भाव्यं तद्भविष्यति । १९२ तृतीयं लोचनं ज्ञानं, द्वितीयो हि दिवाकरः ।
१९३ लोहो सब्यविणासणो। १९४ सहवासी हि विजानाति, सहवासिविचेष्टितम् । १९५ प्रायेण भूमिपतयः प्रमदालताश्च,
यत्पार्श्वतो भाति तत्परिवेष्टियन्ति । १९६ अपठाः पंडिताः केचित् , केचित्पठितपंडिताः । १९७ अपठा मूर्खकाः केचित् ,
केचित् पठितमूर्खकाः । १९८ धर्मदंभस्तु दुस्तरः । १९९ साक्षरा विपरीता राक्षसाः। २०० अपरीक्षित न कर्तव्यं । २०१
स्त्रीणां च हृदये वार्ता, न तिष्ठन्ति कदाचन । २०२ शतं विहाय भोक्तव्यं । २०३ हरतस्य भूषणं दानं । २०४ पीतनीरस्य
किं नाम, मन्दिरादिकपृच्छया । २०५ वीरभोग्या वसुन्धरा । २०६ जितं हि केन ? गनो हि येन । २०७ चैत्रस्तु पुष्पपत्राणां
कर्ता हर्ता च 'फाल्गुनः । २०८ यवागूजरणे, जाडयं, मोदकानां तु का कथा ? । २०९ अप्रियस्य च पथ्यस्य, वक्ता श्रोता
च दुर्लभः । २१० कालस्य कुटिला गतिः । २११ वात्मणो भोजनप्रियः। २१२ अजापुत्रं बलिं दद्यान् . देवो दुलपातकः ।
२१३ न धर्मात् परमं मित्रं । २१४ निवेकपरिभष्टानां, भवति विनिपातः शतमुखः । २१५ शीलं हि सर्वस्य नरस्य भूषणम्
२१६ दीपः स्नेह विना, निशा गशि विना, धर्म विना मानवाः । २१७ कुतः कुशलमस्माकं. गलत्यायुर्दिने दिने । २१८
सर्व खलस्य चरितं मगकः करोति । २१९ विषया विश्वांचकाः । २२० भावना भवनाशिनी । २२१ यादृशं क्रियते कर्म,
तादृशं प्राप्यते फलं । २२२ सद्यः शक्तिहरा नारी, सद्यः शुक्रकरं पयः । २२३ न च धर्मो दयापरः। २२४ नमः पतनशी-
लाय, मुशलाय खलाय च । २२५ वाचा विचलिता येन, सुकृतं तेन हारिनम् । २२६ गर्नन्नि गगने मेघा, मयूरा नृत्यन्ति
भूतले । २२७ अहिंशा परमो धर्मः । २२८ सुज्ञेषु किं पहुना ? २२९ विरक्तस्य तृणं भार्या । २३० शरीरमायं खलु धर्मसा-
FERERA PERFARE REPREPARENTNEERE
॥६५॥

·धनम् । २३१ वादे वादे जायते तत्वबोध । २३२ न तद्ध्यान न तन्मौन दया यत्र न विद्यते । २३३ श्रीशालिभद्रादपरो न भोगी, श्रीस्थूलभद्रादपरो न योगी । २३४ बुद्धे फल तचविचारण च । २३५ ससर्गजा दोपगुणा भवति । २३६ मन एव मनुष्याणा, कारण वधमोक्षयो । २३७ दानेन पाणिर्न तु करुणेन । २३८ कल्लोलचपला लक्ष्मी । २३९ सत्यपूत बदेद्वा- क्य । २४० वस्त्रपूत जल पियेत् । २४१ मणुआण धम्मसामग्गी । २४२ भाग्याधिक नैन नृपो ददाति । २४३ पदे पदे निधानानि । २४४ निद्रव्य क्वापि नाय॑ते । २४५ यस्यास्ति पित्त स नर. कुलीनः । २४६ सर्व गुणा काचनमाश्रयन्ते । २४७ अन्यायोपार्जित वित्त, दश वर्षाणि तिष्ठति । २४८ मोहा धकारसहारे, ज्ञानमार्तण्डमडलम् । २४९ नश्यन्ति पचरमेष्ठि- पदैर्भयानि । २५० नमस्कारसमो मत्रो, न भूतो न भविष्यति । २५१ यत्लानुसारिणी विद्या । २५२ दारिद्ययनाशन दान । २५३ औदार्येण विना पुसा, सर्वाऽन्या निष्फला कला । २५४ स्वीणा श्रीणा चये कश्यास्तेजश्य पुरपाघमाः। २५५ त्रिय श्रियश्च यद्वश्यास्तेऽवश्य पुरुषोत्तमा । २५६ महिलासगेण नासए षभ । २५७ विणओ सासणे मूल । २५८ विद्या विनयेन शोभते । २५९ अय निज परो वेनि, गणना लघुचेतसा । २६० धर्म चतुर्धा मुनयो वदति । २६१ ब्रह्मचारी सदा शुचिः। २६२ पुण्य भावानुसारत । २६३ भावेषु विद्यते देवो । २६४ शतेषु जायते शूर , सहस्रेषु च पडित । २६५ शक्रादयोऽपि पिजितास्त्वपला कथ ता ? । २६६ धर्मेण हीना पशुभि समाना' । २६७ रे दारिद्य ! नमस्तुभ्य सिद्धोऽह त्वत्प्रासादत । २६८ कर्तव्यमेव कर्तव्य, प्राणे कठगतैरपि । २६९ गत न शोचामि । २७० मूर्खस्य हृदय शून्य । २७१ धर्मारंभे ऋण- च्छेदे कालक्षेप न कारयेत् । २७२ नास्ति जागरतो भयम् । २७३ वंद्यते यदवंद्योऽपि, तत्प्रभावो धनस्य च । २७४ नार्यः समाश्रितनन हि कलंकयन्ति । २७५ स्वरलाधा परनिन्दा तु, लक्षण निर्गुणात्मनाम् । २७६, परश्लाघा स्वनिन्दा तु, लक्षणं

·सुभाषित
रत्नखंड
अनसूक्त
॥६६॥
सद्गुणात्मनाम् । २७७ गुणैरुत्तमतां याति, न तु जातिप्रभावतः । २७८ समानशीलव्यसनेषु सख्यम् । २७९ युक्तिमद् वचन
यस्य, तस्य कार्यः परिग्रहः । २८० फलं नेत्र विना तरुम् । २८१ प्रियवाक्यप्रदानेन, सर्वे तुष्यन्ति जंतवः । २८२ त्रिदशा
अपि वंच्यते, दाम्भिकैः किं पुनर्नराः १ । २८३ कृतो हि संग्रहो लोके, काले स्यात् फलदायकः । २८४ स्वकर्मनिरताः सर्वे,
नान्यशिक्षामपेक्षन्ते (ते) । २८५ वरं प्राणपरित्यागो, न मानपरिखंडनम् । २८६ एको ध्यानमुभौ पाठं, त्रिभिर्गीतं चतुः
पथम् । २८७ सगुणं निर्गुणं नैव, गणयन्ति दयालवः । २८८ अज्ञः सुखमाराध्यः । २८९ असारे संसारे सारं सारंगलोचना ।
२९० झटिति पराशयवेदिनो हि विज्ञाः । २९१ गृहस्थानां यद् भूपणं तत्साधूनां दूपणम् । २९२ कालस्य लरिता गतिः ।
२९३ कोकिलानां स्वरं रूपं । २९४ प्रस्तावसदृशं वाक्यं, यो जानाति स पंडितः । २९५ दिवा निरीक्ष्य वक्तव्यं, रात्री
नैव च नैव च । २९६ परदुःक्खे दुःक्खिया विरला । २९७ स्त्रीणां द्विगुण आहारो, कामश्चाष्टगुणः स्मृतः । २९८ मूर्खा
निन्दन्ति पंडितान् । २९९ चौरा निन्दन्ति चन्द्रमसम् । ३०० शठं प्रति शाठय कुर्यात् । ३०१ सद्विद्या यदि किं धनैरप-
यशो यद्यस्ति किं मृत्युना ? । ३०२ अन्यस्थाने कृतं पापं, धर्मस्थाने विनश्यति । ३०३ धर्मस्थाने कृतं पापं, वज्रलेपो भवि-
ष्यति । ३०४ गुणा गुणक्षेपु गुणा भवन्ति । ३०५ ज्ञानेन देही द्रविणेन गेही । ३०६ अर्थलुब्धकृतप्रश्री सुलभौ तौ गृहे गृहे
'३०७ दाता चोत्तरदाता च, दुर्लभौ पुरुषावुभौ । ३०८ कर्मणो हि प्रधानत्वं । ३०९ अत्युग्रपुण्यपापानामिहेच लभते फलम् ।
३१० पुरुषस्य जरा पंथाः । ३११ प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचेः । ३१२ वैगराज ! नमस्तुभ्यं, यमराजसहोदर । ३१३
विक्रीयन्ते न घण्टाभि-विः क्षीरविवर्जिताः । ३१४ जलधिजलमपेयं पंडिते निर्धनत्वं । ३१५ मुच्यन्ते नैव कर्मणा । ३१६
स्वार्थभ्रंशो हि मुर्खता । ३१७ कुपुत्रेण कुलं नष्टं । ३१८ ग्रामो नास्ति कुतः सीमा, भार्या नास्ति कुतः सुतः ।
॥६६॥

·३१८ अलगम्य कुतो विद्या ? । ३१९ विगधधूपेन जयेत् पिशाचान्, सुगधधूपेन् जयेद्धि देवान् । ३२० दृष्टानपिसतो दोपान मन्यन्ते न हि रागिण । ३२१ सहस्तेन च यद् दत्त, लभ्यते तन्न सशय । ३२२ धर्मोऽय धनवल्लभेपु धनद , कामार्थिना कामद' । ३२३ कलेवरे मूत्रपुरीपभाजने, लिंपन्ति मूढा विरमन्ति पडिता । ३२४ कपणेन सचिता लक्ष्मीरपरै परिभुज्यते । ३२५ रियासिद्धि सचे भवति महता नोपकरणे । ३२६ अगीकत सुरुतिन परिपालयन्ति । ३२७ रिक्तपाणिर्न पश्येच्च, राजान देवता गुरुम् । ३२८ फलन फलमादिशेत् । ३२९ आस्तन्यपानाअननी पशूनाम् । ३३० शील पर भूपणम् । ३३१ प्रकृति यान्ति भूताति, निग्रह किं करिष्यति । (गीताजी) ३३२ भोगे रोगभय । ३३३ वैराग्यमेवाभयम् । ३३४ अपूर्व कोऽपि कामान्धो, दिवा पित 7 पश्यति । ३३५ दुर्गतौ प्रपतत्प्राणिनो धारयतीति धर्म । ३३६ मर्दन गुणवर्धनम् । ३३७ क्षणे क्षणे यन्नवतामुपैति तदर रूप रमणीयताया । ३३८ लोकद्वयविरुद्ध च, परस्त्रीगमन त्यजेत् । ३३९ निर्द्रव्यो धनचिंतया धनपतिस्तद्रक्षणे चाकुलो । ३४० अध्यात्मविद्या विधानाम् । ३४१ तीर्थेषु माता तु मता नितान्तम् । ३४२ जिह्वाग्रे मधु तिष्ठति रदय तु हलाहलम् । ३४३ अजातमृतमूर्खाणा, वरमायौ न चातिम' । ३४४ तातस्य कृपोऽयमिति गाणा , क्षार जल कापुरुषा पिबन्ति । ३४५ पर नैव यदा करीरविटपे दोपो वसतस्य किम् । ३४६ नोलूकोऽप्यक्लोफते यदि दिवा, पूर्यस्प कि दूपणम् १ । ३४७ चतुर सखि मे भर्ता यल्लिखति तत् परो न वाचयनि । ३४८ तस्मादप्यधिको मे, स्वयमपि लिखित स्वयं न वापयति । ३४९ विना गोरस को रसो भोजनानाम् । ३५० दरा या वक्तार , ता मौन हि शोभनम् । ३५१ तावच्च शोभते मूर्यो, यावत् किंचिन भापते । ३५२ स्वगृहे पूज्यते मूर्ख । ३५३ स्थान प्रधान न वल प्रधान, स्थानस्थित कापुरुषोपि शूर' । ३५४ पुण्यस्य फलमिच्छन्ति, पुण्य नेच्छन्ति मानाः । ३५५ पयोऽपि शौण्डिनीबस्ते, मदिरा ·जैन सूक्त ॥६॥ सुभापित रत्नखंडानि PARTMENT मन्यते जनः । ३५६ क्वचिद् विद्वद्गोष्ठी, क्वचिदपि सुरामत्तकलहः । ३५७ क्वचिद् वीणावाचं, क्वचिदपि च हाहेति रुदितम् । ३५८ किं तद्रव्यं कोकिलेनोपनीतं, को वा लोके गर्दभस्यापराधः । ३५९ छिदेष्वना बहुलीभवन्ति । ३६० शुक! पंजरबंधस्ते, मधुराणां गिरां फलम् । ३६१ पुष्पेषु चंपा, नगरीषु लंका, नदीपु गंगा च नृपेषु रामः । ३६२ भारं स वहते तस्य, ग्रंथस्यार्थं न वेत्ति यः । ३६३ किं न कुर्वन्ति दुर्जनाः ? । ३६४ व्याधितस्यौपधं पश्यं, नीरोगस्य किमोपधैः । ३६५ विपं भवतु वा मा वा, फणाटोपो भयंकरः । ३६६ नष्टं चैव मृतं चैव, नानुशोचंति पंडिताः। ३६७ इच्छति शती सहस्रं । ३६८ लोभः पापस्य कारणम् । ३६९ राजा कालस्य कारणम् । ३७० क्षमया कि न सिध्यति ? । ३७१ दुर्वलस्य बलं राजा । ३७२ बलं मूर्खस्य मौनित्वं । ३७३ उपकारः परो धर्मः परो मोक्षो वितृष्णता । ३७४ दुमैत्री राज्यनाशाय, सर्वनाशाय दुर्जनः। ३७५ साधूनां दर्शनं पुण्यं । ३७६ मद्यपस्य कुतः सत्यं, दया मांसाशिनः कुतः । ३७७ वनेऽपि दोषाः प्रभवन्ति रागिणां । ३७८ निवृत्तरागस्य गृहं ततो वनम् । ३७९ चिन्तामणिं पातयति प्रमादात् । ३८० कन्यापितृत्वं खलु नाम कष्टम् । ३८१ न करोति यमः क्षांतिम् । ३८२ दोपाचापि गुणा भवन्ति हि नृणां योग्ये पदे योजिताः । ३८३ दारियं जगदपकारकमिदं केनापि- दग्धं न हि । ३८४ गृह्यन्ते न विभूतिभिश्च ललना दुःशीलचिना यतः । ३८५ सत्याद्रज्जूयते 'फणी । ३८६ ये तु नंति निरर्थकं परहितं ते के न जानीमहे । ३८७ सर्वमेव पृथा तस्य, यस्य शुद्धं न मानसम् । ३८८ त्यजन्ति मित्राणि धनविहीनं । ३८९ परान्नं प्राप्य दुर्बुद्धे, मा प्राणेषु दयां कुरु । ३९० त्रयः स्थान न मुंचंति, काका कापुरुषा मृगाः । ३९१ विरोधो नैव कर्तव्यः । ३९२ देशत्यागच दुर्जनात् । ३९३ शास्त्रे नृपे च युवतौ च कुतः स्थिरत्वम् । ३९४ स्त्रीणां गुह्यं न वक्तव्यं, प्राणैः कंठगतैरपि । ३९५ चिन्तया नश्यते बुद्धिः, चिन्तया नश्यते वलम् । ३९६ अर्थानामजने दुःखमर्जितानां च रक्षणे । PROBaap RRE ॥६७ ·कलिकालसर्वज्ञहेमचन्द्रसूरिकृतत्रिपष्ठिगतानि वचनामृतानि प्रथम सर्गः १ महात्मना कीर्तन हि श्रेयो नि श्रेसास्पदम् । २९ । २ जडानासुदये हन्त! विवेक कीशो भवेत् १ । ९४ । ३ नहि सीदन्ति कुर्वन्तो देशकालोचिता क्रियाम् । १०१।४ अतिदु खातिसौग्व्ये हि तस्या' प्रथमकारणम् । १०७ । ५ सर्वसहा महान्तो हि सदा सर्वसहोपमा १ १३० । ६ धीमन्तो ह्याशुकारिणः । २२४ । ७ भान्ति हि महात्मानो गुज्ञिाभङ्गभीरव । २६७ १८ नीयन्ते यत्र तते यान्ति सारणिपन्नृपा । २९२ । ९ कदली नन्दति कियद् बदरीतरुसनिधौ ? । ३० । १० यदाहार इवोद्गारैगिरा भावोऽनुमीयते । ३२५ । ११ स्वार्थभ्रशो हि मूर्खता । ३३३ । १२ कारणस्यानुरूप हि कार्य जगति दृश्यते । ३५४ । १३ प्रत्यक्षेऽपि प्रमाणे किं प्रमाणान्तरकल्पना १ । ४०६ । १४ पूर्वोपार्जितपुण्याना फलमप्रतिम खलु । ४११॥ १५ पुण्यच्छेदेऽयमा सर्व प्रयाति विपरीतताम् । ४१५ । १६ अनुकूलनिदेशो हि सतामुत्साहकारणम् । ४२१ । १७ कीदर्भ कृपखनन सद्यो लग्ने प्रदीपने ? 1 ४४९ । १८ आयु कर्मणि हि क्षीणे नेन्द्रोऽपि स्थातुमीवर । ५१५ । १९ धीरा प्राणाव- सानेऽपि नहि यान्तीदशी दशाम् । ५२३ । २० प्रायेण हि दरिद्राणा शीघ्रगर्मभृत स्त्रिय । ५३३ । २१ जन्तोनचाहतस्यापि मृत्यु नुटिनायुप । ५४२ । २२ तीर्थानि, सर्वसाधारणानि यत् । ५५३ । २३ मतिर्गत्यनुसारिणी । ५५४ । २४ अन्ते, या मति सा गति किल 1५९९ । २५ तापे, रत्यै छाया हि जायते । ६०१ । २६ आसन्ने व्यसने लक्ष्या लक्ष्मीनायोऽपि मुच्यते । ६०४ । २७ प्रकृतिव्यत्यय प्रायो भवत्यन्ते शरीरिणाम् । ६०५।२८ भाषिकार्यानुसारेण वागुच्छलति

·जैन सूक्त
॥६८॥
कलिकाल
हेमचन्द्र
मूरिकृत
वचना-
मृतानि
.
जल्पताम् । ६०६ । २९ नालभ्यं लभ्यते क्वचित् । ६१८ । ३० व्याघेरन्यस्य न ह्यन्यदौषधं जातु शान्तिकृत् । ६४१ । ३१
न ह्यज्ञातस्य रोगस्य चिकित्सा जातु युज्यते । ६४६ । ३२ अन्यानुभूतं नबन्यो जनो जानातिजातुचित् । ६८१ । ३३ अस्वा-
तन्व्यं कुलस्त्रीणां धर्मों नैसर्गिको यतः। ६८४ । ३४ .नयज्ञा हि, प्रस्तुतार्थेषु तत्पराः । ६९७ । ३५ प्रव्रज्या दीपिके
वात्तमात्रापि हि तमच्छिदे । ७०९ । ३६ ..हि किं नाभेद्यं जलैरिव १ । ७१२ । ३७ एकचिन्ताविपन्नानां गतिरेका
हि जायते । ७१६ । ३८ .कायानपेक्षा हि मुमुक्षवः । ७३५ । ३९ ...विचिकित्सन्ति, न हि जातु चिकित्सकाः।
७६० । ४० योग्यमुग्रस्य हि व्याधेः शान्त्यामत्युग्रमौषधम् ७६२ ४१ सर्वत्राद्रोहता सताम् । ७६६ । ४२ न वज्रपअरेऽप्यस्ति,
स्थानं रुष्टे वलीयसि । ७७३ । ४३ अधमस्था-नमधमानां हि युज्यते । ७७४ । ४४ नास्था कापि हि तादृशाम्
। ७७७ । ४९ न हि मोहो महात्मनाम् । ७८८ । ४६ न सामन्यफलं तपः । ७८९ । ४७ ...अच्यवनं, नहि मोक्षं विना-
क्वचित् । ७९० । ४८ स्नेहः प्राग्भवसम्बद्धो, ह्यनुवभाति बन्धुताम् ॥ ७९६ ॥ ४९ प्रादुर्भवन्ति महतां स्वयमेव यतो गुणाः
॥ ७९९ ॥ ५० आत्मानुरूपः कर्तव्यः सारथिर्हि महारथैः ॥ ८०८ ॥ ५१ सम्पद्धि पुण्यमानेनाम्भोमानेनेव पमिनी
॥ ८११ ॥ ५२ भृत्याः स्वाम्यनुगामिनः ॥ ८३५ ॥५३ क्षयोपशमवैचित्र्याचित्रा हि गुणसम्पदः ॥ ८३७ ॥ ५४ मुमुक्षवो
निराकाक्षा वस्तुपूपस्थितेष्वपि ।। ८८१ ॥
द्वितीजः सर्गः
१ प्रजा राजानुयायिनी । १४ । २ व्याघा अपि पलायन्ते ज्वलज्ज्वलनदर्शनात् । २३ । ३ वणिजो लोकसामान्येऽप्यर्थे
साऽऽशङ्कवृत्तयः । ३५ । ४ मन्दभाग्यतया पुंसां गुरवः स्युरनीदृशाः। ४४ । ५ कृतं तेन कृतेनापि गुर्वाज्ञा यत्र लक्ष्यते ।
॥ ६॥

·४६ । ६ खला सर्वपा खलु । ५३ ॥ ७ एकत्र निनिवेशेऽपि काच काचो मणिर्मणि । ५४ ॥ ८ दुर्लक्षा हि पराशधा । ५५ ॥ ९ विपरीत न शन्ते, कदापि सरलाशया । ६३॥१० सत्कारयन्ति ह्यात्मान कृत्वाऽप्यागासि मायिन । १०३।। ११ वध्याऽप्युन्मूल्यते नैन लता या लालिता स्वयम् । १०५ ॥ १२ अस्तमीयुपि पीयूपरे तिष्ठेन्न चन्द्रिका । १६९ ॥ १३ रोगे त्वेकौपघासाध्ये देयमेवोपधान्तरम् । १७८ ॥ १४ प्रायो महात्मना पुना' स्युर्महात्मान एव हि । १९ ॥ १५ शरत्काल- वशादिन्दुक्रा स्युरधिश्रिय । २६२ ॥ १६ सर्गतोऽपि शाम्यन्ति सन्तापा. प्रावृडागमात् । २६३ ॥ १७ अर्हतामुदय केषां न स्यात् सन्तापहारक । ३३४ ॥ १८ अयोऽपि यानपात्रस्थ पार पामोति वारिधे । ३३६ ॥ १९ स्वाम्यग्रे नासनात्ययः । ३८४ ॥ २० नैसर्गिकी हि भवति घुसदा कामरूपिता । ३७९ ॥ २१ उपायन हि प्रथम प्रणाम स्वामिदर्शने । ४०८ ॥ २२ भक्तो न पुनरुक्तता । ४०९ ॥ २३ तादृक् स्वाम्याप्तिजानन्द शक्यते केन गोपितुम् १ । ५६८ ॥ २४ अपुनर्जन्मनो जन्म दु खच्छिद् विश्वजन्मिनाम् । ६०३ ॥ २५ स्वयम्भुरमणाम्भोधेर्मातुमम्भासि क क्षम १। ६०९ ॥ २६ आज्ञा याज्ञाप्रचण्डानां वचसा सह सिद्धयति । ६२३ ॥ २७ नृणा लोकोत्तराणा हि बाल्य वपुरपेक्षया। ६६४ ॥ २८ तुलमप्यल्पभारत्वादाकाशमनु- धारति । ७३८ ॥ २९ जाताऽपत्यानि युग्मानि जीवन्ति कियदेव हि १ । ७४३ ॥३० परार्थाय, महता हि प्रवृत्तयः । ८८१ ॥ ३१ सवेदनीयमपि हि न कर्म क्षीयतेऽन्यथा । ८८२ ॥ ३२ मर्यादोल्लछिना लोके राजा भवनि शासिता ।८९७ ॥ ३३ विश्वस्य मुखसृष्टथै हि महापुरुषसृष्टयः । ९५३ ॥ ३४ सर्वकल्पद्रुमस्थाने हटेक कल्पद्रुम प्रभु । ९५५ ॥ ३५ पाने, विद्या हि शतशाखिका । ९६१ ॥ ३६ ध्रुवो हवा महत्कृत । ९६९ ॥ ३७ अन्तरेणोपदेष्टार पशान्ति नरा अपि ९७३ ॥ ३८ एकैच दण्डनीतिर्हि सर्वान्यायाहिजाङ्गुली । ९७९ ॥ 84

·कलिकाल
हेमचन्द्र
सुरिकृत
वचना-
मृतानि
जैनसूक्त
॥६९॥
तृतीयः सर्गः
१ याञ्चामेकान्तभक्तानां स्वामिनः खण्डयन्ति न ॥ ७१ ॥२ निर्ममा हि न लिप्यन्ते कस्याप्यैहिकचिन्तया ॥१३९॥
.अचिन्त्यप्रभावाः प्रभवः खलु ॥ २९४ ॥ ४ नैकत्र, तिष्ठेत् छमस्थतीर्थकृत् ॥ ३३० ॥ ५ यत् कुर्वन्ति महान्तो
हि तदाचाराय कल्पते ॥ ५३३ ॥ ६ गुरुपदेशः साक्ष्येव प्रायेण लघुकर्मणाम् ॥ ६५३ ॥ ७ नहि भोगफले कर्मण्यभुक्ते भवति
व्रतम् ॥ ६५५ ॥
चतुर्थः सर्गः
१ मन्यन्ते क्षत्रियाः ह्यस्त्रं प्रत्यक्षमधिदैवतम् ॥ २ ॥ २ पूजितैः पूज्यमानो हि केन केन न पूज्यते १ ॥ १३ ॥ ३ यथा-
विधिविधिज्ञा हि विस्मरन्ति विधि नहि ॥ ८८ ॥ ४ ...महान्तो हि, सेवोपनतवत्सलाः ॥ १५० ॥५ लोके महत्त्वदानाय
महन्त्यात्मीयमीश्वराः ॥ १९४ ॥ ६ प्रभोः प्रसादचिहं हि प्राभृतादानमादिमम् ॥ २११ ॥ ७ आदौ सामन्तमात्रस्याप्युचिताः,
प्रतिपत्तयः ।। २१४ ॥ ८ अलुब्धा अपि गृह्णन्ति भृत्यानुग्रहहेतुना ॥ २३४ ॥ ९ महान्तो नावजानन्ति नृमात्रमपि संश्रितम्
॥ २३५ ॥ १० ...कृतार्था अपि भूभुजः । न त्यजन्ति दिशोर्दण्डं चिन्हं दिग्विजयश्रियः ॥ २४४ ॥ ११ प्रभवः प्रणिपातेन
गृहीताः किं न कुर्वते ? ॥ २४७ ॥ १२ सिंहः प्रयाति यत्रापि तस्यौकः स्वं तदेव हि ॥ २८४ ॥१३ ...सर्वास्तपोमूला हि
सिद्धयः ॥ २८७ ॥ १४ महान्तः शक्तिवन्तोऽपि प्रथमं साम कुर्वते ॥ २९० ॥ १५ मनागपसरत्येव प्रजिहीर्षुर्गजोऽपि हि
॥ २९४ ॥ १६ ...उत्तमानां हि, प्रणामावधयः क्रुघः ॥ ४५७ ।। १७ ...कार्यसिद्धेस्तपो मङ्गलमादिमम् ॥ ४६४ ॥ १८
॥६९॥

·पुद्धाळ यजयश्रिय । ५०९ ॥ १९ सेनावृत्तिन लनायै स्वामिनस्वामिनन्दने । ५१३ ॥ २० गृहागते स्वामिनि हि किमदेयं महात्मनाम् १ । ५३५ ॥ २१ उपचार समर्थानां सद्यो भवति सिद्धये । ५४० ॥ २२ राज्य तपसा समपि तपसैव हि नन्दति । ६७३ ॥ २३ रत्न पञ्चदश ह्याज्ञा चक्रिण कार्यसिद्धिषु । ७०० ॥ २४ गृहोद्योतकरो दीप किं नो द्योतयते घटम् ? । ७९२ ॥ २५ विनीतानामलध्या हि मर्यादा स्वामिदर्शिता । ८१९ ॥ २६ अतृप्ता एव कुर्वन्ति सेवा मानविघाति- नीम् । ८२४ ॥ २७ किमान कुरुते नहि ? । ८४०॥ पञ्चम' सर्ग १ उपादेया शास्त्रलोकव्यवहारानुगा हि गी । २३ ॥ २ शूरैरपि पर्तितव्य गुरौ हि समयैरिव । १०० ॥३ सु स्वामी, गृह्णाति स्खलित नहि । १०५ ॥ ४ विमृश्यकारिणः सन्त• किं दुष्यन्ते खलोक्तिमि ? । १३७ ॥ ५ यदवद्धमुखो जन । १४४ ॥ ६ किं नाम भेषज कुर्याद् विकारे सानिपातिके ? । २१६ ॥ ७ तेषा तेजो हि जीवितम् । २४३ ॥ ८ एक- दापि सती लुप्सशीला स्यादसती सदा । २४५ ॥ ९ युक्त वचोऽपरस्यापि मयन्ते हि मनीषिण । २६२ ॥ १० अहो! अखण्डप्रसरा कपाया महतामपि । २७५ ॥ ११ सर्वेऽपि मणिताभाज• कर्करा अपि रोहणे । २९३ ॥ १२ वायुतोऽपि भृशा- यन्ते समरोत्कष्ठिता' खलु । २९७ ॥ १३ स्वतोऽपि ह्यधिका रक्षा भटा कुर्वन्ति वाहने । ३३६ ॥ १४ हेपा हि जयसूचिनी। ३३८ ॥ १५ सरथ्या अपि हि स्था निष्फला सारथिं विना। ३४४ ॥ १६ गरीयांस', कार्ये मुबन्ति न क्वचित् । ३६४ ॥ १७ लल्ला अपि हि वालानां युक्ता एव गिरो गुरौ । ३९७ ॥ १८ अयोऽपि हेमीभाती स्पर्शात् सिद्धरसस्य हि ।

·an.
जैनमुक्त
॥७॥
कलिकाल
हेमचन्द्र
सरिकृत
वचना-
मृतानि
पष्ठः सर्गः
३९८ ॥ १९ कार्य हि खलु कारणात् । ४५१ ॥ २० सति भूयसि कि तैले शैलाभ्यङ्गो विधीयते ! ४६० ॥ २१ धनमात्र-
कृते हन्त ! परद्रोहं करोति कः ? । ४९० ॥ २२ विचित्रा हि रणे गतिः। ५४७ ॥ २३ ...भक्तिीपदेऽपीक्ष्यते भयम् ।
५५५ ॥ २४ स्वाम्याज्ञा हि बलीयसी । ५६४ ॥ २५ कस्य दुःखाकरो न स्याद् महतां ह्यापदागमः १ । ६३१ ॥ २६ नोज्झन्ति
मानिनो मानं यावजीवं मनागपि । ६६१ ॥ २७ तिरोहितः काण्डपटेनाप्यों न हि दृश्यते । ७८१॥ २८ अमूढलक्ष्या अर्हन्तः
समये घुपदेशकाः । ७८४ ॥
१ युज्यन्ते हि मृगैर्मृगाः ॥ ३७॥ २ कालादनूपरत्वं हि व्रजत्यूपरभूरपि ॥ ३८ ॥ ३ यान्ति दीपस्य सम्पर्काद् वर्त्त-
• योऽपि हि दीपताम् ॥ १७४ ॥ ४ कामरूपा हि नाकिनः ॥ २१५ ॥ ५ भक्तौ स्नेहे च सतां कर्त्तव्यं तुल्यमेव हि ॥ २२४ ॥
६ कर्म भोगफलं कोऽपि नान्यथा कर्तुमीश्वरः ।। २३६ ॥ ७ पूजितैः पूजितो यस्मात् केन केन न पूज्यते ॥ १ ॥ २४६ ।।
८ हस्तिभिर्हस्तिभारो हि वोढुं शक्येत नापरैः ॥ २५४ ।। ९ दिने दिने कल्पतर्ददानो न हि हीयते ॥ २६१ ॥१० शशिनं
पश्यतां दृष्टिर्मन्दापि हि पटूयति ।। २६३ ॥ ११ क्षोमस्य क्षालितं द्विस्लिीतिनैर्मल्यकारणम् ॥ ४३८ ।। १२ सर्वसाधारणं
तपः ॥ ४४२ ॥ १३ वेद्यते वेदना नैव हर्पणेव शुचाऽपि यत् ॥ ४६६ ॥ १४ न तापो मानसो जातु सुधावृष्टयापि शाम्यति
॥ ४६९ ॥ १५ समा हि समदुःखानां चेष्टा भवति देहिनाम् ॥ ४९७ ॥ १६ यत्र तत्र प्रसक्तानां प्रभूणां को हि बाधकः ?
॥ ७१३ ॥ १७ महद्भ्यो महतामृद्धिमपि शंसन्त्यचेतनाः ॥ ७३९ ॥ १८ स्वामिवत् स्वामिपुत्रेऽपि भक्ता हि प्रतिपत्तिदाः ॥
७४०॥ १९ न जातु वन्द्यते प्राप्तकेवलोऽपि ह्यदीक्षितः ।। ७४४ ॥
॥७०॥

·路路路路路路常常港路港巴克法弟弟密密步法洛带落落 द्वितीयपर्व प्रथम सर्ग १ चिकित्स्यते हि निपुणैरङ्गोद्भवमपि नणम् । २७ ॥ पात्रे बहुफलं तद्धि । ३८ ॥ ३ गौ. पालकविशेषेण काम दुग्धे विशिष्यते । १४॥४ निश्चिते कार्ये नालसन्ति मनस्विन । १४३ ॥ ५ चक्षुष्मानपि किं कुर्यादन्धकारे प्रसृत्वरे?। १५१ ॥ ६ गुर्वाज्ञा हि कुलीनाना विचारमपि नाईति । १८८ ।। ७ गुर्वाज्ञाकरण सर्वगुणेभ्यो ह्यतिरिच्यते । १९४ ॥८ पितृत कपरो लोकेऽनुल्लझ्यवचनो भवेत् १ । १९५ ॥ ९ शक्रोऽपि हि श्रियासक्त किं पुनर्मानयो जन. १ । २१८ ।। १० अगृघ्नोरनुगा लक्ष्म्य । २२०॥ दितीय सर्ग १ महापुमासो गर्भस्था अपि लोकोपकारिणः । १०६ ॥ २ जायते घृष्यमाणाद्वि दहनश्चन्दनादपि । २३८ ॥३ कामरूपा दिवौकसः । ३३८ ॥ तृतीय सर्ग १ नाहन्तः स्तनधया ।२ विज्ञाना हि स्वतो जिना' । २२ ॥३ भावतोऽपि यतियति । ९०॥ ४ सतां हलध्या गुर्वाज्ञा । ९३ ॥ ५ निर्धनस्य सुभिक्षेऽपि दुर्भिक्षं पारिपाश्विकम् । ८६६ ॥ ६ . वाचा, ह्याप्साधीना प्रमाणता । ९०० ॥ ७ धर्मे धर्मोपदेष्टारः साक्षिमात्र शुभात्मनाम् । ९०७ ॥ ८ स्वर्णीस्यातां सिद्धरसात् सीसकरपुणी अपि । ९०८ ॥

·कलिकाल हेमचन्द्र सूरिकृत वचना- मृतानि जैन सूक्त० ॥७१॥ चतुर्थः सर्गः प्रयान्ति धुत्तमस्थाने भूषणान्यपि भूष्यताम् ॥ ३२ ॥ २ ...स्वामिदत्तमाहात्म्याः खलु सेवकाः ॥ ८२ ॥ ३ ...भक्ते- प्वीशा हि प्रतिपत्तिदाः ॥ १०८ ॥ ४ महात्मनां महीनामुत्सवा हि पदे पदे ॥ १३५ ॥ ५ ...कृत्यं, महान्तो न त्यजन्ति हि ॥ १४६ ॥ ६ तादृशामभियोगे हि कम्पन्ते पर्वता अपि ॥ १४७ ॥ ७ सेवनीयावक्रिणो हि देवैरपि नरैखि ॥ १५० ॥ ८ कृष्टाश्चेश्य इवायान्ति शक्त्या शक्तिमतां श्रियः । १७५ ॥ ९ प्रायस्तपोग्राधा हि देवताः । १७८॥ १० प्रणिपातावसानो हि कोपाटोपो महात्मनाम् । २३९ ॥ ११ ....नास्ति, विदेशः कोऽपि दोष्मताम् । २४५ ॥ १२ तुष्यन्ति हि महीयांसः सेवा- मन्या गिराऽपि हि । २७२ ॥ १३ अनुत्सुकानां शक्तानां लीलापूर्वाः प्रवृत्तयः । २८७ ॥ १४ महात्मानः प्रणयिनां प्रणय खण्डयन्ति न । ३५१॥ पञ्चमः सर्गः १ ....निजे समत्सुत्कण्ठा हि वलीयसी । १३ ॥ २ विमर्शः क्वाल्पमेघसाम् १ । १४ ॥ ३....सामवागम्भः, कोपाग्नेः शमनं सताम् । १५५ ॥ ४ लोके स्यादनुकम्पायै सागसामपि निग्रहः । १७७ ॥ ॥७१॥ षष्ठः सर्गः १ अभ्रादपि पतितानां शरणं धरणी खलु । १२ ॥२ कालो हि दुरतिक्रमः । १३६ ॥ ३ पितुर्मातुश्च तुल्यं हि दुःखं ·सुतवियोगजम् । १७२ ॥ ४ यप्राकृतिस्तत्र गुणा इत्यर्मा अप्यधीयते । २२६ ॥ ५ युक्त प्राणिपु कारुण्य सर्वेष्वपि महात्मनाम् ३३१ ॥ ६ नारीपरिभव राजन् सहन्ते पशवोऽपि न । ३८९ ।। ७ स्वाधीनं धात्मसाधनम् । ४४५॥ ८ जीवन्ति च नियन्ते च समं पत्या पतिव्रताः ॥ ४४७ ।। ९ विमृश्य हि विधातव्यमल्पीयेऽपि प्रयोजने ॥४५३॥ १० नाल दग्धुक्क्षमग्निविना वायु ज्वलनपि ॥ ४८५ ।। ११ न हि प्रमाणे प्रत्यक्ष प्रमाणान्तरकल्पना ॥ ५०९ ॥ १२ अदर्शितपथ याति पायो छधवदुत्पथे । ५४२ ।। १३ निसर्गेण विनीतस्य शिक्षा सद्भित्तिचित्रवत् ॥ ५५५ ।। १४ सोऽध्या यो महदाश्रितः ।। ५८२ ॥ १५ सर्वत्र कुशल सताम् ॥ ५९५ ॥ १६ तुल्या भूस्तुल्यकर्मणाम् ॥ ५९७ ॥ तृतीयपर्व प्रथम सर्ग १ विवेकिनो विवेकस्य फल यौचित्यवर्त्तनम् ॥९॥२ नदीवन्न नदीमतुरुत्सेकाय घनागमः ॥ १० ॥३ पात्रोपकारे प्रथम महता यदुपक्रमः ॥ ३७॥ द्वितीय सर्ग महता यस्मात् , पुण्य पुण्यानुष धकम् ॥ ९॥ २ सरिदम्भोभिरम्भोधि' किं माद्यति मनागपि १ ॥ ३६ ॥ ३ पतिव्रतात्वे प्रतवदविचारस्य मिरव ॥ ४६॥ तृतीय सर्ग १ प्रतिमाया प्रभावोऽधिष्ठातृदेवोचित' खलु ।। ५३ ॥ २ दैवस्य विषमा गति. ॥ १४५ ॥ ३ कोकिलायाः खल्वपत्य १

·जैनसूक्त
काक्या पुष्टोऽपि कोकिलः ॥ १७६ ॥
॥७२॥
चतुर्थः सर्गः
कलिकाल
हेमचन्द्र
हरिकृत
वचना-
मृतानि
१ आश्रीयन्ते मृत्युकाले पक्षाभ्यामिव कीटिकाः ॥ १६० ॥ २ अपथ्यान्यपि यत्नेन स्पृहयन्ति मुमूर्षवः ॥ १६१ ॥ ३
शिष्या गुरुणां कूपानामाहावा इव तक्रियाः ॥ १७८ ॥
पञ्चमः सर्गः
१ न स्थानव्यत्ययो जातु सामान्यस्यापि पर्पदि ॥ ८२ ॥
षष्ठः सर्गः
染染染
燃燃燃燃燃张黎游
१ आधारबुद्धा गगनस्योत्पाद इव टिद्विभः ॥ ३९ ॥ २ दिशोऽश्नुतेऽभ्रलेशोपि पौरस्त्यानिलसङ्गमात् ॥ ४० ॥ ३
अन्यत्राप्युत्सवायैव जातोऽर्हन, किं पुनर्गृहे ? ॥
अष्टमः सर्गः
१ विहायसो महत्त्वे हि नोपमानं भवेत् परम् ॥ २४ ॥
चतुर्थपर्व प्रथमः सर्गः
१ प्रष्टुमर्हो न सामान्यजनो हि स्वममुत्तमम् ॥ १७४ ॥ २ श्रेयान् स देशो नो यत्र श्रूयन्ते दुर्जनोक्तयः ॥ १०८ ॥
॥७२॥

·३ यादृशस्लामो वापि पूजनीय पिता सताम् ॥ २१३ ॥ ४ विसनादो न धीमताम् ॥ २२६ ॥ ५ नह्याप्ताथादुभापिण ।। २६५ ॥ ६ गलिनो यद् लिम्योप, बहुरत्ना हि भूरियम् ॥ २७६ ॥ ७ स्वामिनि व्यग्रचित्ते हि नावकाश क्लासताम् ॥ २९ ॥ ८ श्वाऽग्यास्कन्धते यस्मादस्वामिन किंपुन पुमान् । ॥ २९६ ॥ ९ दतदृष्टयनुसारेण प्रवर्तन्ते हि भूभुज ॥२९८॥ १० न जान्या कोऽपि कस्यचित् स्वामी वा सेवको वाऽपि शक्त्यधीनमिद खल । ३०० ॥ ११ स्वप्रशसेवान्यनिंदा सर्ता लजाकरी खछ ।३०१।। १२ रानपदाचपुत्रोऽपि मान्यो राजानुजीविनाम् ॥३०४॥ १३ दन्तिना दन्तघातस्य स्थान नैरण्डपादप) ११७ ॥ १४ दता हि प्रतिरूपाणि भूपाना सञ्चरन्त्यमी । ३२७ ॥ १५ यत उत्तिष्ठति शिखी निर्वाप्यस्तत एव हि । ३२८॥ १६ कवल शक्यत क्षेप्त, नामदु हस्तिनो मुखात् । ३४० ।। १७ इङ्गितज्ञा हि सेवका । ३४६ ॥ १८ उग्राणा स्वामिना ह्यग्रे कोऽन्यथा वक्तुमीश्वर । ३४७ ॥ १९ प्रमाद्यन्ति शुभात्मानो न हि ज्ञात्वा मनागपि । ४३० ॥ २० सर्वस्याम्यागतो गुरु । ४७० ॥ २१ दूतो हि प्रथमो नये । ४७२ ॥ २२ न शिरो नपने विना । ५०२ ॥ २३ प्रमाण स्वामिशासनम् । ५०९ ॥ २४ विचित्रा हि रणे गति । ५५० ।। २५ महागजोऽपि ह्यज्ञात्वा धावन् पङ्के निमजति । ५५२ ॥ २६ मन्यान्तर्म धुनीर चेतनास्तु कुतो नृणाम् ।। ५५५ ।। २७ प्रेमास्थानेऽपि भीप्रदम् । ५७५ ॥ २८ पुण्याकृष्ट स्वय सर्व किं न स्याद् महा त्मनाम् । ५८८ ॥ २९ सर्पघर्ष हि, सो जानाति नापर । ६१७ ॥ ३० श्रीछिदेशनलेशोऽपि धौतस्य श्वेतपासस । ६३६ ॥ ३१ धीरा अपि हि किं कुर्युर्भूचरा व्योमचारिषु । ६४२॥ ३२ निजेनैव हि चक्रेण हन्यन्ते प्रतिचत्रिण । ७४८॥ १३ क्षत्रियाणा क्रमो ोप युद्ध स्वाम्याज्ञया खलु । ७५९ ॥ ३४ फलन्ति हि महात्मान' सेविता कल्पवृक्षवत् । ७६५ ॥ ३५ भक्तिमन्तोऽप्रमादेनायुक्तम्योऽप्यतिशेरते । ७९८ ॥ ३६ कर्मणां फलवत् पाको यदुपायात स्वतोऽपि च । ८३० ॥ ३७ रज्य-

·कलिकाल
हेमचन्द्र
सरिकृत
वचना-
मृतानि
जैन एक्त
॥७३॥
न्त्यन्येऽपि गीतेन किं पुनस्तद्विदग्रणीः १ । ८७० ॥ ३८ विषयाक्षिप्तमनसा गलेद्धि स्वामिशासनम् । ८७५ ॥ ३९ दुर्लक्ष्यं
शासनं घुग्रशासनानां महीभुजाम् । ८८२ ॥ ४० अनुष्ठाने प्रवर्तन्ते ज्ञात्वा खलु महाशयाः । ९०५ ॥ द्वितीयः सर्गः-
१ कस्तृप्येदमृतस्य हि ? । ६६ ॥२ प्राणान् रक्षेद् धनैरपि । १३६ ॥ ३ राज्ञां भवन्ति दूता हि यथावस्थितवादिनः । १६०॥
४ शूराणां घभिगमनं सुहृदीवासुहृद्यपि । १६४ ॥ ५ तस्य श्रीर्यस्य विक्रमः । १८३ ॥ ६ सआयते व्याधिरिव द्विपन विपमु-
पेक्षितः । २२३ ॥ ७ सर्वोऽपि सापराधो हि छलमन्विष्यते यदा । २३० ॥ ८ ...जीवनरो भद्राणि पश्यति । २६९ ॥
तृतीयः सर्गः-१ पित्राज्ञा बहतामपि । ५२ ॥ २ द्यूतान्धानां कुतो मतिः । ७८ ॥ ३ पक्षोद्गमः पीलिकानामिव पर्यन्त-
कारणम् । विपरीता मतिः पुंसां भवेद् दैवे पराङमुखे । ११९ ॥ ४ वीरभोग्या हि भूरियम् । १२९ ॥ ५ न हि केसरियत्कार
श्रुत्वा तिष्ठन्ति वारणाः । १३९ ॥ ६ काकानां तस्कराणां च नश्यतां का ननु त्रपा । १५१ ॥ ७ नाऽभूत् पत्युः कलत्रं या सा
स्यादुपपतेः कथम् १ । १६४ ॥ चतुर्थः सर्गः-१ बहुरत्ना वसुन्धरा । १२३ ॥ २ ओजायन्तेऽनोजसोऽपि दूताः स्वाम्योजसा
खलु । २३८ ॥ ३ आदत्ते ह्यम्बु यद् भानुः पुनरुज्झति भूरि तत् । १४५ ॥ ४ श्रियः स्वामिनि रुष्टे हि न तिष्ठन्ति भयादिव
। १४६ ।। ५ तेजः प्रमाणं वीराणां तेजसां कीदृशं वयः १ । १८१ ॥ ६ व्यालोऽपि गरलं मुक्त्वा शाम्येन पुनरन्यथा। १८२॥
पञ्चमः सर्गः-१ इष्टस्य दर्शनेनापि शं स्यात् स्पर्शेन किं पुनः ?। १०१ ॥ २ सर्वार्थसाधकः कायश्चलत्येप हि भोजनात् ।
१०७ ॥ ३ नदीमध्यस्थितानां हि किं करोति दवानलः ? । १४९ ॥ ४ रसान्तरेण हि रसो बाध्यते बलवानपि । १५१ ॥ ५
दोरपेक्षेव दोष्मताम् । १५७॥ ६ सहस्रधा हि फलति व्यवसायो महात्मनाम् ।१९०॥ ७ उपेक्ष्य लोष्ठक्षेप्तारं लोष्ठं दशति मंडलः
मृगारिः शरमुत्प्रेक्ष्य शरक्षेप्तारमृच्छति । २४३ ॥ ८ कुटिलादुद्विजन्ते हि जन्तवः पनगादिव । ३०१॥ ९ मूले लधीयांस्तल्लोभः
॥७३॥

·圣张张张遊部落落落落落落落系密密密苏苏荣落落落落 सराव इव वर्धते । ३१५॥ १० तरखोऽपि निधि प्राप्य पादै प्रच्छादयनि यत् ।३१७ ॥ सप्तमः सर्ग-१ जिनशासनबाह्याना विवक कीदृशो नृणाम् ।। ५७ ॥ २ इस्त्यश्वे राजपुत्राणां कौतुक सर्वतोऽधिकम् । ९० ॥ ३ सर्व ोकाशदर्शनात् । १२३॥ ४ बलिग्योऽपि छल बलि । २२९।। ५ भतगृह्मा हि योपित । २६५ ।। ६ क्षत्रिया हि रणप्रिया । २६६ ॥ ७ विक्रान्तो हि श्रियां पदम् । २८२ ॥ ८ याचा झमोधा महताममोध च अपेर्वच । २९० ॥ ९ मिथ्या न खलु मापन्ते महात्मान, कदाचन । ३५४ ॥ १० क्षणिक सर्वमेव हि ।३६४ पञ्चम पर्व प्रथमः सर्गः १ दुर्जया विषया खलु । २८ ।। २ प्रज्ञाया किं न गोचरम् १ । ३१॥ ३ विदेशो विदुषां हि क १ । ३३ ॥ ४ क्व नापन्युज्ज्वला गुणा । ३९ ॥ ५ आराध्योऽतिथिमात्रोऽपि किं पुन स पिताऽतिथि. ? । ६२ ॥ ६ महात्मान प्रकृत्यापि शपयच्छेदकातरा 1६९ ॥ ७ दण्डसाध्यास्तु दुर्मदा । ८६ ॥ ८न मनागपि जीवन्ति कुलनार्य पति विना । ८९ ॥९ नोत्कण्ठा, विलम्ब सहते क्यचित् । १५९ ॥ १० पूजाहोऽतिथिमानेऽपि । १७३ ॥ ११ निराम्नायस्य वचसि श्रद्धा न प्रत्यय विना । १८७ ॥ १२ विवेको हि, स्मरा ना कियच्चिरम् ? | १९५॥ १३ अवश्य भावी यो पर्थों यत्र तत्र स नान्यथा । २०१॥ १४ न भावि काचिद यथा । २१८ ॥ १५ निकाचितानामपि यत् कर्मणा तपसा क्षयः । २१९ ॥ १६ स्वाम्युदयि धीमन्तो यान्ति स्वाम्यन्तरेऽपि हि । २३१ ।। १७ अभियोमो हि योगाय क्षेमे सति विपश्चिताम् । २५३ ॥ १८ दैव हि बलवत् परम् । २६३ ॥ १९ धैर्य-वीर्यविहीनाना छलमेव हि पौरुषम् । ३१० ।। २० न हीन्द्रकुलिशस्यापि

·जैन सूक्त
॥७४॥
कलिकाल
हेमचन्द्र
सरिकत
वचना-
मृतानि
स्फूर्तिः केवलिपर्षदि । ३६७ ॥ २१ स्नेहोऽयं पूर्वसंस्कारो याति जन्मशतान्यपि । ४१७ ॥ २२ अन्तेऽप्यात्ता परिव्रज्या
शुभवज्या निबन्धनम् । ४८५ ॥ २३ कौमुदी हि निशान्तेऽपि कुमुदामोदकारणम् । ४८५ ॥ द्वितीय सर्गः-१
विद्या हि प्राग्भवाभ्यस्ताः स्वयमायान्ति तादृशाम् । ३४ ॥ २ स्वकार्यमारब्धमपि सन्तोऽन्यार्थे त्यजन्ति हि ।
४६ ॥ ३...संसर्गः, सद्भिरेव सतां यतः । ५३ ॥ ४ भक्तिमेव हि काहन्ति न हि वस्तूनि तादृशाः । ६९ ॥ ५
न लक्चन्ते, पूज्यपूजां विवेकिनः । ९८ ॥ ६ गुणः श्रुतो जनश्रुत्याऽप्यनुरागाय तद्विदाम् । ११६ ।। ७ अपूर्वस्य दिदृक्षा हि
कालक्षेपं क्षमेत न । ११७ ॥ ८ यस्योदयः स वन्यो हि यथा हीन्दुर्यथा रविः । २४२ ॥ ९ दुर्वारा भवितव्यता । २८७ ॥
१० विषमल्पमपि प्सातं प्राणनाशाय जायते । ३०८ ॥ ११ महात्मभ्यः प्रदत्तं हि कोटिकोटिगुणं भवेत् । ३४०॥ १२
स्थानं नैकत्र साधूनां निःसङ्गानां समीरवत् । ३४१ ॥ १३ नाशो नार्जितकर्मणाम् । ४०० ॥ १४ अपत्यस्नेहो वली खलु
। ४०१ ॥ १५ महतामनुलग्नैहिँ महदासाद्यते फलम् । ४०४ ॥ १६ किं कम्पते क्वचिच्छेलो दन्तघातेन दन्तिनः ।।४१९॥
तृतीयः सर्गः-१ न वन्ध्यं दर्शनं सनाम् । ३१ ॥२ ...उपचारः स्याद्, भाविन्यपि भूतवद् । ७२ ॥ ३ कृतज्ञा हि
विवेकिनः ॥ १७५ ॥ ४ ...पक्षे सतां जनः । १८७ ॥ चतुर्थः सर्गः-१ सूर्योदय इवान्योपकृत्यै ज्ञानं भवादृशाम् । ११५
॥ २ दुःस्थितेषु हि महतां वात्सल्यमतिरिच्यते । २३६ ॥ ३ क्षत्रियाणां न धर्मोऽयं शरणार्थी यदय॑ते । २५९ ॥ ४
पित्ताग्निः शर्कराशम्यः पयसा किं न शाम्यति ? ।२६५ ॥ ५ सर्वेष्वप्यनुकूला हि महान्तः करुणाधनाः । २६९ ॥६
मनोः पुरुषकारो हि हर्षाय प्रथमं पितुः १२९३ ॥ ७ लोभः कस्य न मृत्यवे १ । २९७ ॥ ८ सत्यो हि पतिवम॑गाः । ३३७ ।
पंचमः सर्गः-१...अर्हत्प्रभावस्यावधिन हि । ४८॥ २ शोभते समयोचितम् । १०६ ॥ ३ दयावीरा महात्मानः प्रसृतेऽन्य-
॥७४॥

·A रसेऽपि हि । १०८ ॥ ४ पुनोताहोत्सवाना हि न तृप्यन्ति महर्द्धय । ११० ॥ ५ महतामवतारो हि विश्वपालनहेतवे । ११२ ॥ ६ निकाचित भोगफल भोग्य कर्हितामपि । ११३ ॥७ पूजामाचारपूज्यस्य पूज्या अपि हि कुर्वते । १२७ ॥ ८ सर्वमप्यनु दोप्मताम् । १७० ॥ ९ सर्वप्रास्वलितो मार्ग प्रभूणा स्रोतसामिव । १७२ ।। १० विप वैरी एपेक्षित 1 १७९ ॥ ११ भक्तिग्राधा हि देवता । २०९ ॥ १२ उन्मूढे हि सुते प्रायेणैक शरणमर्यमा । २१२ ॥ १३ दुष्कर नास्ति दोप्मताम् । २४६ ॥ १४ मूलेपु हि विशुष्केषु शुष्क एव महीरुह । ३२२ ॥ १५ हन्यते हैमन जाडय न विना ज्वलितानलम् । ३२३ ॥ १६ वीरै कृप्टेप्टक पूर्व वन के कैनै खण्डयते । ३२५ ॥ १७ पूर्वकर्मानुसारेण जायते जन्मिना हि धी ।३८६॥ १८ जीवन्त्यायेरुदान धान्यानि स्वातिवारिणा । ३९५ ॥ १९ अन्योन्यशुभचेया हि शुभोदर्की द्वयोरपि । ४१२ ॥ २० मुलक्ष्य हि परस्वान्तमिङ्गिताकारवेदिभि । ४१३ ॥ २१ नहि मिथ्या कुलीनवार । ४३८ ॥ २२ प्रतिवा च कुलीनाना न मुधा जातु जायते । ४३९ ॥ २३ शस्यमान हि, दु ख प्राय प्रशाम्यति । ४५३ ॥ २४ जीवन् हि, नरो भद्राणि पश्यनि । ४५७ ॥ २५ प्रयाति सालिकाना हि दैवमप्यनुकूलताम् । ४८३ ॥ २६ सुप्रयुक्तस्प दम्भस्य ब्रह्माऽप्यन्त न गच्छति । ५०५ ॥ २७ अन्य हि दुखित दृष्ट्वा समाश्वसिति दुखिव । ५२१ ॥ पष्ठ पर्व प्रथमः सर्ग १ यद्वोत्पन्ने तीर्थनाथे सदोत्सवमयं जगत् । ४९ ॥ २ महात्मानो हि कुर्वन्ति सेवकैप्वपि सत्कृतिम् । ५५ ॥ द्वितीयः सर्ग-१ आत्मीनो हि सोऽपि स्तोफेच्छु कोऽपि नात्मन । ११० ।। २ तिष्ठन्ति न चिर जातु मानिन· श्वसुरौकसि ।

·जैनमुक्त०
॥७५॥
कलिकाल
हेमचन्द्र
सूरिकृत
वचना-
मृतानि
१२५ ॥ ३ धनं हि सुलभं वत्स ! तद्भोक्ता दुर्लभः सुतः । १४९ ॥ ४ गीतहार्या मृगा अपि । १८४ ॥ ५ बहुरत्ना हि
भूरियम् । २०५॥ ६ आस्तामत्र सतां सङ्गः परलोकेऽपि शर्मणे । २३१ ॥ ७ स्त्रीणां प्रकृतिलोलानां परं स्थैर्य न निश्चयः ।
२३३ ॥ ८ पुत्री-जामातृविरहः प्रायः कस्य न दुःसहः । २४२ ॥ ९ गतिः साहसिकानां हि समा स्थलजलाध्वनोः । २४३॥
१० मृत्यु त्रुटितायुपः । २४८ ॥ ११ एकापि हि हरेचित्तं किं पुनः सकलाः कलाः १ । ३०७ ॥ १२ सेवकानां विना
सेवां भज्यते खलु जीविका । ३४४ ॥ १३ ...प्रियोदन्ताहरः कस्य न वल्लभः ? | ३५९ ॥ १४ ...यत्र तत्र, पुण्यं धनुचरं
नृणाम् । ३७४ ॥ तृतीयः सर्गः-१ वीराणां हि रणं मुदे । ३३ ॥ चतुर्थः सर्गः-१ वृन्दं हि बलवत्तरम् । ३ ॥२ धीराः
सत्त्वाचलन्ति न । १७ ॥ ३ लोलेन्द्रिये यौवने हि यत्तपस्तत्तपो ननु । दारूणाखे रणे यो हि शूरः शूरः स उच्यते । २५ ॥
४ प्रेम्णो दूरे न किञ्चन । ५९ ।। ५ कामः कामं निरङ्कुशः । ६० ॥ ६ स्त्रीणां लुब्धो जनः प्रायो दोपं न खलु वीक्षते ।
६३ ॥ ७ किं यमस्य दवीयसि ? । ७४ ॥ ८ राज्यं हि विक्रमाधीनं न प्रमाणं क्रमाक्रमी । ७५ ॥ ९ सदा वैरायमाणा हि
शङ्कन्ते परतो मृतिम् । ८४ ॥ १० क्षात्रं तेजो हि दुर्धरम् । ९४ ॥ ११ किं न स्यात् पुण्यसंपदः १ । ९९ ।। पष्ठः सर्गः-
१ सामान्यपुण्यैर्नार्हन् देवः साक्षानिरीक्ष्यते ।४४॥२ केनेश्वरवचोयुक्तियुक्तं बाधितुमीश्यते १ । १३० ॥ सप्तमः सर्गः-
१ असाधनीयं पुण्यानां मन्त्रतन्त्रविदां च किम् ? । ५० ॥ २ प्रायेण प्रेयसीप्राप्तिप्रत्याशाऽपि हि शर्मणे । ५७ ॥ ३ न
मोघा देशनाऽर्हताम् । १९१ ॥ अष्टमः सर्गः-१ तपोलेशोऽपि नाफलः । ५॥ २ पाखण्डिनां हि पाण्डित्यं प्राकृतेष्वेव जृम्भते
। २१ ॥ ३ ...स्थानं विदेशो हि, मानिनामपमानिनाम् । ३८ ॥ ४ अभ्यागतेऽन्यनृपतिप्रधाने ह्यर्थिनो नृपाः । ३९ ॥ ५
उपायं वचसा वक्तुं कातरा अपि पण्डिताः । ४४ ॥ ६ छमोऽपि क्वापि शोभते । ७५ ॥ ७...जीवन्मृता हीनवराः स्त्रियः
器器器樂器器器器錄器器蹤器然
॥७५॥

·३३ ॥४ 1 ९५ ॥ ८ एकद्रव्याभिलापो हि महद् वैरस्य कारणम् । १०८ ॥ ९ साधूनां, लब्धिभोगोऽपदे न हि । १४१ ॥१० न्यासयत् प्रतिपन्नस्य नास्ति नाशो महात्मसु ।१४४।। ११ उपयोगोऽपि लब्धीना सहकार्य न दुष्यति । १५९ ॥ १२ स्वामिनो भृत्यदोपेण गृह्यन्त इति नीतिवाक् । १९२ ॥ सप्तम पर्व प्रथम सर्ग १ कन्या हवश्य दातव्या । २० ॥२ प्रायो विचारचञ्चना कोप सुप्रशम खलु । २३ ॥ ३ यथा राना तथा प्रना। असह्यो हि स्त्रीपराभव । ४६ ॥ ५ वन्दनीय सता साधुर्युपकारी विशेषत । ४९ ॥ ६ नि थाना कुत शौर्य? हत सैय घनायकम् । ७६ ॥ ७ क्याऽप्युपायोऽपसर्पणम् । ८४ ॥ ८ मृत्यवे हि स्याद्, वैरि वैर चिरादपि । ९५ ॥९ नान्यो मन्त्रो हि दोप्मताम् । ११३ ।। १० बलवानपि किं कुर्यात् प्राप्त केशरिणा करी ? । १२३ ॥ ११ जयाभिप्रायिणा प्रायः प्राणा हि तणसन्निभा । १२८ ॥ द्वितीय सर्ग-१ तालिका नैकहस्तिका । ३६ ॥२ महतामपरावे हि प्रणि पात प्रतिक्रिया । ६९ ॥३ परैश्च भनमानस्य मानिनो धिगवस्थितिम् । १२० ॥ ४ स्तोक विहाय बहिष्णुर्न हि लजाऽऽस्पद पुमान् । १२१ ॥ आश्रयस्य हि दौर्बल्याद्, आश्रित परिभूयते । १४३ ॥ ६ महतामागमो ह्याशु क्लेशच्छेदाय कस्य न । १४८ ॥ ७ दोष्मता हि प्रियो युद्धातिथि खलु । २०५॥ ८ युज्यते न वध प्राणिमात्रस्यापि विवेकिनाम् । पञ्चन्द्रियाणा हस्त्यादिजीवाना यत का कथा ? ॥२१०॥ ९ दोमन्तो हि निजैरेव दोभिर्विजयकाङ्गिण । २११॥ १० रत्ने हि बहवोऽर्थिन' । २८३ ॥ ११ किमसाध्य महौजसाम् ? । ३१७ ।। १२ व्रत ससारनाशनम् । ३५६ ॥ १३ नात्मीया• कस्यचिन्नृपाः ।

·जैन सूक्त०
॥७६॥
कलिकाल
हेमचन्द्र
मरिकृत
वचना-
मृतानि
४१४ ॥ १४ सत्या वा यदि वा मिथ्या प्रसिद्धिर्जयिनी नृणाम् । ४१७ ॥ १५ न क्षोभः सत्यभापिणाम् । ४२६ ॥ १६
अविमृश्य विधातारो भवन्ति विपदां पदम् । ४२८ ॥ १७ ...कृतस्य, करणं नहि विद्यते । ४२९ ।। १८ पुत्रार्थे क्रियते न
किम् ? ४३० ॥ १९ गुरुवद् गुरुपुत्रेऽवि वर्तितव्यमिति श्रुतेः । ४३३ ॥ २० प्राणैरप्युपकुर्वन्ति महान्तः किं पुनगिरा ? ।
४३६ ॥ २१ प्राणाऽत्ययेऽपि शंसन्ति नाऽसत्यं सत्यभाषिणः । ४३७ ॥ २२ अन्यदप्यभिधातव्यं नाऽसत्यं पापभीरुणा ।
गुरुवागन्यथाकारे कूटसाक्ष्ये च का कथा १ । ४३८ ॥ २३ सत्याद् वर्पति पर्जन्यः सत्यात् सिध्यन्ति देवताः । ४४५ ॥ २४
प्राणा अपि हि दीयन्ते परस्मै न पुनः प्रियाः । ५३६ ॥ २५ न वाङ्मानं कलकाय विशुद्धमनसां नृणाम् । ५६६ ॥ २६
अर्थिनोऽर्थेषु न तथा दोमन्तो विजये यथा । ५७३ ॥ २७ ॥ एकान्तविक्रमः क्वाऽपि विपदेऽपि प्रजायते । ५८२ ॥ २८
वलीयसो वलिभ्योऽपि प्रसते हि वसुन्धरा । ५८३ ।। २९ वीरा हि न सहन्तेऽन्यवीराहहारडम्बरम् । ६०५ ॥ ३० ...जिते
नाथे, जिता एव पदातयः । ६२० ॥ ३१ तेजस्विनां हि निस्तेजो मृत्युतोऽप्यतिदुःसहम् । ६३२ ॥ ३२ कर्माण्यवश्यं सर्वस्य
फलन्त्येव चिरादपि । आपुरन्दरमाकीटं संसारस्थितिरीदृशी । ६४७॥ तृतीयः सर्ग:-१ वल्लभोत्कण्ठिताना हि घटिकापि
दिनायते । २१ स्तोकमप्यमृतं श्रेयो भारोऽपि न विपस्य तु । २८ ॥ ३ सापराधाऽप्यवध्यैव, स्त्री...। ३२ ॥ ४ भृत्योऽपि हि
विरक्तः स्यादापदे किं पुनः मिया ? । ३५ ॥ ५ किं स्वादुनाऽपि भोज्येन ? रोचते न यदात्मने । ३६॥ ६ न युक्तं महतां
यत् स्वप्रतिपन्नस्य लछनम् । अनुल्लद्ध्यैस्तु गुरुभिः प्रतिपन्नस्य का कथा ? । ३८ ॥ ७ विक्रीणते वा मूल्येन ददते वा
प्रसादतः । गुरवो होत्यपि सतां प्रमाणं नापरा गतिः । ३९ ॥ ८ मानिनो खवलेपं न विस्मरन्ति यतस्ततः । ४६ ॥ ९
विद्याधराणां विद्यैव सर्वसिद्धिपु कामधुरु । ७७ ॥ १० स्वदुःखाल्यानपात्रं हि नापरः सुहृदं विना । ८५ ॥ ११ रहास्थयोर्हि
路路路路路路路路路路路器器
॥७६॥

·दम्पत्योर्न च्छेका पार्श्ववर्तिन । ११० ॥ १२ प्रतारणाप्रकारान् हि बहानन्ति पासुला । १२८॥ १३ स्वामिवत् स्वाम्यप- त्येऽपि सेका समवृत्तय । १३२ ॥ १४ सन सता न विपद विलोकयितुमीश्वरा ? १३३ ॥ १५ अचिन्त्यं चरित स्त्रीणा ही विपाको विधेखि । १३८ ॥ १६ अमनलेशोऽपि, पयत्यशुक शुचि । १३९ ।। १७ अहिदष्टाऽगुलि' किन च्छिद्यते बुद्धिशालिना १ । १४१ ॥ १८ श्वश्रूदु खे दुहितृणा शरण शरण पितु । १४२ ॥ १९ निसियेदपि क्रूरा दोषमुत्पाद्य कञ्चन । १४३ ॥ २० दु खिताना हि नारीणा माताऽऽश्वासनकारणम् । १५५॥ २१ सर्वथा स्त्री रिना नाथ मैकाहमपि जीवतु । १५७ ॥ २२ पुनर्नीभनेत् मायो दुखमिष्टानलोकनात् । २०२ ॥ २३ अत्युग्रपुण्यपापानामिहैव ह्याप्यते फलम् । २३७ ॥ २४ धिग धिरु पतिमपण्डितम् । २४७ ।। २५ पतिरता' पतिशोकात् प्रविशन्ति हुताशने । तासा विना हि भरि दुखाय खलु जीवि तम् । २६१ ॥२. महरेद् बाहुना को हि तीक्ष्णे प्रहरणे सति । २८४ ॥ २७ पौरुपावसरे प्राप्ते न प्रमाण वय खलु । २८५ ॥ २८ सर्वत्र बलपच्छलम् । २९७ ॥ २९ प्रणिपातान्तः, प्रकोपो हि महात्मनाम् । २९९ ॥ ३० दृष्टसारः स्वय ही जामाता दुर्लभ खलु । ३०० ।। चतुर्थ सर्ग-१ नर्मोक्तिर्न हि सत्यैव प्रायो धवलगीतवत् । १८ ॥२ सुन्दर मर्त्यजन्मद्रो' फलं चारित्रलक्षणम् । २२ ॥ ३ कुलधर्म क्षत्रियाणा स्वसधापालन खलु । २५ ॥ ४ प्राप्तोदय हि तरणिं तिरोधातुं क ईश्वर १ । ३६ ॥ ५ लोभाभिभूतमनसा विवेक स्यात् कियच्चिरम् ? । ४३ ॥ ६ कि सिंही हन्ति न द्विपान् ? । ७४ ॥ ७ न ह्यसत् प्राप्यते क्यापि केनाऽप्याफाशपुष्परत् । ८९ ॥ ८ नहि भीराज्ञया राज्ञामयायकरणेऽपि हि । ९५ ॥ ९ आता हि स्फुटभापिण । १२९ ॥ १० समयज्ञा हि धीमन्तो न तिष्ठन्ति यथा तथा । ७१ ॥ ११ गज्य सर्वन दोप्मताम् । १७३ ॥ १२ विशेषत' प्रीतये हि राज्ञा भू स्वयमजिता । १७४ ॥ १३ को वा न जीपति

·कलिकाल
हेमचन्द्र
सूरिकृत
वचना-
मृतानि
-
जैनमुक्त
॥७७॥
STERPRETREPRENERREENNEPAL
सुखं पुरुषोत्तमजन्मनि : १८९ ॥ १४ हर्षे को नाम तृप्यति ? । १९१ ॥ १५ किं न कुर्यात् स्मरातुरः । २१० ॥
१६ व्रते ोकाहमात्रेऽपि न स्वर्गादन्यतो गतिः। २१४॥ १७ कोपः शाम्यति महतां दीने क्षीणे ह्यरावपि । २३३॥ १८
शोको हर्पश्च संसारे नरमायाति याति च ।२५३॥ १९ सन्तः सतां परित्राणे विलम्बन्ते न जातुचित् ।२७२॥ २० आभरताद्
जन्मसिद्धं नन्विक्ष्वाकुपु पौरुपम् ।२७४॥ २१ गुरूणां ताहगाख्यातुं कुलीनाः कथमीशते ? । ३०३॥ २२ दीयन्ते कन्यकाः
सकृत् । ३१९ ॥ २३ स्वेच्छयैव वराऽऽदानं लोके न हि परेच्छया । ३२९ ॥ २४ ध्वस्ते माने हि दुःखाय जीवितं
मरणादपि । ३६० ॥२५ प्रस्तरोत्कीर्णरेखेव प्रतिज्ञा हि महात्मनाम् ।४२४ ॥ २६ महतां हि प्रतिज्ञा तु न चलत्यद्रिपादवत् ।
४९४ ॥ पञ्चमः सर्गः-१ मायोपायो वलीयसि । १५ ॥ २ खलाः सर्वकपाः खलु । १६ ॥ ३ जातु धर्ममधर्म वा गणयन्ति
न मानिनः । ३७ ॥ ४ भृत्ये कोपः शिक्षामात्रकृते शिष्ये गुरोरिख । ६३ ॥ ५ मन्त्रिणांना मन्त्रसामर्थ्यात् स्यादलीकेऽपि
सत्यता । ९३ ॥ ६ शकुनं चाशकुनं च गणयन्ति हि दुर्वलाः । १०३ ॥ ७ सन्तो हि नतवत्सलाः । २२९ ॥ ८ सामान्योऽप्य-
तिथिः पूज्यः किं पुनः पुरुषोत्तमः । २५७ ॥९ साधर्मिके च वात्सल्यमुक्तं श्रेयस्करं जिनैः । ३७५ ॥ १० कामावेशः
कामिनीनां शोकोद्रेकेऽपि कोऽप्यहो ! । ३९८ ॥ ११ महत्सु जायते जातु न वृथा प्रार्थनाऽर्थिनाम् । ४०६ ॥ षष्टः सर्गः-
१ न सिंहस्य सखा युधि । १२ ॥२ ... विजयो ह्यन्यसाहाय्याद् दोष्मतां हिये । १९ ॥३...यद्धात्या एव रिपवः स्वतो-
ऽपि परतोऽपि वा । ८८ ॥ ४ सतां सङ्गो हि पुण्यतः । ९७ ॥ ५ क्षुते हि सर्वथा मूढे शरणं तरणिः खलु । १०१॥६
स्वकार्यादधिको यत्नः परकायें महीयसाम् । १०२ ॥ ७ रणाय नालसाः शूरा भोजनाय द्विजा इव । १०८ ॥ ८ न द्वितीया
चपेटा हि हरेहरिणमारणे । ११४ ॥९...अहो ! कामाऽवस्था बलीयसी । १४२ ॥१० किं करोति परं मन्त्रः प्रभौ
驗器器鑑器蹤器器器器器器端醫鑑驗器端端端整器器鑑聽器第
॥७७॥

·कामनशम्मदे १ । १७८ ॥ ११ महात्मनां न्यायभाजा क पक्ष नावलम्यते । १७९ ॥१२ अनागत हि पश्यन्ति मन्त्रिणो मन्त्रचक्षुषा । १८१ ॥ १३ आदौ प्रेप्यो द्विपां दूत इति नीतिमतां स्थिति । २१७ ॥ १४ सन्देशहारकेगापि यदि सिध्येत् प्रयोजनम् । पर्याप्त स्वयमुद्योगकर्मणा भूभुजा तदा । २१९ ॥ १५ छलच्छेका खला खलु । २९१ ॥ १६ धिगहो ! नीचसौ- हृदम् । ३०४ ॥ १७ सर्वमस्त्र बलीयसाम् । ३७१ ॥ १८ कौतुकाद् हि क्षण दत्ने शक्तो जयमपि द्विपाम् । ३८७ ॥ १९ अगारान् परहस्तेन कर्पयन्ति हि धूर्तका । ३९२ ॥ २० सम्भापोऽपि हि पापाय, परस्त्रीहारिण ।३९७ ॥ सप्तम सर्ग:- १ रिसावपि पराभूते महान्तो हि हपालव ।९॥२ आप्तेन मन्त्रिणा मन्त्र शुभोदकॊ हि भूभुजाम् । २७ ।। ३ न मुधा भाति कापि प्रणिपातो महात्मसु । ४४ ॥ ४ न ही. पूज्याद् हि विभ्यताम् । १६४ ॥ ५ पर्यस्ते शकटे हन्त ! किं कुर्वीत गणाधिप ? । २८३ ॥ ६.राजकार्यऽपि राजान उत्थाप्यन्ते ह्युपायत । २८६ ॥ ७ नामस्याऽऽप्ते प्ररोचना । २८७ ॥ अष्टम सर्ग-१ चीरा हि, प्रजासु समदृष्टय । ४ ॥२ विवेके हि न रौद्रता । १४८॥ ३ नैकर मुनय स्थिरा' १२३५॥४ प्राय , प्रवदा लोकनिर्मिता । २६४ ॥ ५ अवश्यमेव भोक्तव्ये कर्माधीने सुखासुखे । २७३ ॥ ६ धर्म शरणमापदि । २७३ ॥ ७ राजतेजो हि दुरसहम् । २७८ ॥ ८ युक्ता हि यद् घटामेति श्रद्धेय तत् मनीपिणा । २८२ ॥ ९ प्राय प्रेमातिदुस्त्यजम् । २८७ ॥ १० न भक्ता क्याप्युपेक्षका । २८८ ॥ ११ न रक्तो दोषमीक्षते । २९२ ॥ १२ यथा तथापयादिता यदवद्वमुखो जन ॥३००॥ १३ सर्वलोकविरुद्ध तु त्याज्यमेव यशस्विन १३०२ ॥ १४ शङ्कास्थाने हि सर्वोऽपि दिव्यानि लभते जन' ।३२१।। नवमः सर्गः-१ एक धर्म प्रपन्ना हि सर्वे स्युर्व धो मिथः । १३ ।। २ स्वीणा पतिगृहादन्यत् स्थान भ्रानिकेतनम् । १४ ॥ ३ विधुरपु हि मित्राणि स्मरणीयानि मन्त्रवत् । ५२ ॥ ४ पूज्ये हि विनयोर्हति । ९०

·जैन सूक्त
॥७८॥
कलिकाल
हेमचन्द्र
सूरिकृत
वचना-
मृतानि
॥५ पुत्रात् पराजयो वंशोद्योतनाय न कस्य हि १ । १५० ॥ ६ दैवस्येव हि दिव्यस्य प्रायेण विषमा गतिः । २०६ ॥
दशमः सर्गः-१ ...कर्मणां विपमा गतिः । ११५ ॥ २ कर्मविपाको दुरतिक्रमः । १२३ ॥ ३ तत्परैः परलोकाय स्थातव्यं
मूलतोऽपि हि । १३६ ।। ४ प्रविशन्ति छिद्रशते नृणां भूतशतानि हि । १४१ ।।
अष्टम पर्व प्रथमः सर्गः
१ ....को हि, दीपे सत्यमिमीक्षते ? । ६७ ॥ २ सोऽर्थः स्वभावसंसिद्धो न हि याञ्चामपेक्षते । ८४ ॥ द्वितीयः सर्गः-
१ शर्करातोऽपि मधुरा वार्ताऽर्धकथिता सती । ४५ ॥ २ सूत्थाना हि नरोत्तमाः। ६८ ॥३ ....दत्ये हि मण्डनं वाग
। १२२ ॥ ४ महिपीचारणं ह्याधमाभीराणां कुलवतम् । २४७ ॥ ५ स्वयंवरोऽतिप्रौढानामनूढानां हि योपिताम् । ३१६ ॥
अतिथीनामुचितं ह्यदः । ३२० ॥ ७ स्वस्थानगमनोत्कण्ठा कस्य न स्याद् बलीयसी। ३७८ ॥ ८ विनाऽऽलोकेन
लोको हि जीवन्नपि परासुनत् । ३८३ ॥९ न सिंहः सहतेऽन्यं हि गृहाद्वारोपसर्पिणम् । ४२२ ॥ १० निरीहस्य हि किं
नृपः । ४३१ ॥ ११ ज्येष्टो भ्राता पिता यथा । ४५८ ॥ १२ सतीनां नास्ति दुष्करम् । ४५९ ॥ १३ प्रमाणं नियतिः
खलु । ४७५ ॥ १४ न हि स्थानमनुद्दिश्य प्रवृत्तिश्चेतनावताम् । ४८४ ॥ १५ कुर्यात् पुरुपकारः किं दैवे वक्रत्वमीयुपि ?
। ४९९ ॥ १६ दुःखविस्मृतिसख्यसौ । ५०९ ॥ १७ श्वशुरः शरणं येषां नराणां ते नराधमाः । ५१८ ॥ शीलं सतीनां
सर्वाङ्गरक्षामन्त्री हि शाश्वतः । ५२० ॥ १९ दुर्दशापतितानां हि स्त्रीणां धैर्यगुणः कुतः । । ५५१ ॥ २० न ह्यात्मीया कञ्चु-
लिका जातु भाराय भोगिनः । ५५२ ।। २१ .....चिरं, न हि नापि शर्मदम् । ५५३ ॥ २२ पतिं विनाऽपि
॥७८॥

·तद्वेश्माभिभायैव योषिताम् । ५६१ ॥ २३ सर्वत्र कुशल तासा वीणा या स्यु' पतिनता । ५६७ ॥ २४ सुलभा धनिनां हि भोः । ५७४ ॥ २५ जातस्य हि ध्रुव मृत्युरकृतार्थस्य मृत्युभी।। ५९८ ॥ २६ अवाप्तक्षीरसाणाप कस्मै रोचते कानिका ? । ६३३ ।। २७ तप क्लेशसहानां हि न मोक्षोऽपि दवीयसि । ६७२ ॥ २८ महामय प्राणभयं सर्वेषामपि देहिनाम् । ६९० ॥ २९ अप्येकाहपरित्रज्याऽवश्य स्वर्गापवर्गदा। ६९१ ॥ ३० दैव दुर्वलघाति हि । ७०५ ॥ ३१ महर्द्धय इवामोधवचना हि पतिरता । ७१३ ॥ ३२ प्रमाणमन्त करण खल्विष्टानिष्टनिर्णये। ७६९ ॥ ३३ कियत् क्षेम दुरात्मनाम् ।। ८०१ ॥ ३४ नारीणामातुरत्वे हि न दूरे नयनोदकम् । ८२१ ॥ ३५ न कश्चिद् बलवान विधे । ८५३ ॥ ३६ इष्टे दृष्टे नवमिव दुख भवति दहिनाम् । ८७० ॥ ३७ जीवन् हि, प्राणी भद्राणि पश्यति । ८७३ ॥ ३८ न ह्यनारयातरोगस्य रोगिणोऽपि चिकित्सि- तम् । ९८९ ॥ ३९ भाग्ये हि विजयो नृणां पाणिपद्धे मरालति । १०५७ ॥ ४० स्नेहो हि, याति जन्मशतान्यपि । १०७३ ॥ चतुर्थ सर्ग:-१ पिता वाल्ये हि शासिता । १७ ॥२ मुदे हि स्वो गुणाधिक । ४० ॥ सप्तम सर्ग:- १ परेपामेव शस्त्राणि स्वकानि स्युमहात्मनाम् । ४५६ ॥ नवमः सर्ग-१ महता प्रतिपन्न हि यावतीवमपि स्थिरम् । २१७ ॥२ धवलैगीयते यत्तद् न सर्व सत्य । २२१ ॥ दशम: सर्ग:-१ प्रविशन्ति वर घोरे ज्वलितेऽपि हुताशने । वान्त भोक्तु न हीच्छन्ति कुले जाता अगन्धने । २८१॥ एकादशम: सर्ग-१ सुप्त-प्रमत्त-भ्रूणर्पि-स्त्रीषु हि महरेत क ६ नवमपर्व प्रथम सर्ग: १ अपकारिष्वपि कृपा सता किं नोपकारिपु १।७॥२ स्वर्गाय जायतेऽवश्यमप्येकाहकृत तपः । १० ॥ ३ जनो हि ·जैन मुक्त० ॥७९॥ कलिकाल हेमचन्द्र सूरिकृत वचना- मृतानि जीवितव्यार्थी तन्नास्ति न करोति यत् । २५ ॥४ .भृगुपातेन वपुरेव हि शीर्यते । शीर्यते नाशुभं कर्म जन्मान्तरशता- जितम् । ५७ ॥५ सम्भोगभूमयोऽपि स्युस्तपसे शान्तचेतसाम् । ६३ ॥ ६ उत्तिष्ठति यतो वह्निस्तत्र विध्यापयेत् सुधी: । ७४ ॥ ७ भवादृशाः समदृशो ह्यपकार्युपकारिषु । ७८ ॥ ८ शरीरं गत्वरमिदं ह्याहारेणापि पोपितम् । किमनेन शरीरेण किं वाऽऽहारेण योगिनाम् । ८४ ॥ ९ अर्चानार्चति यः सोऽपि पापः किमुत हन्ति यः । ८७ ॥ १० मान्यं हि गुरुशासनम् । ९३ ॥ ११ छलान्वेषी हि मन्मथः । ९६ ॥ १२ ...आधिपत्यं हि, प्रायोऽन्धकरणं नृणाम् । ११८ ॥ १३ दुराणीन्द्रि- याणि हि । १२० ॥ १४ सत्यो हि विरलाः स्त्रियः। १२४ ॥१५ धीमद्भ्यः को न शकते ? । १४८ ॥ १६ कुतो निद्रा महात्मनाम् ? । १६० ॥ १७ तापसा ह्यतिथिप्रियाः। १९५ ॥ १८ अन्यथा चिन्तितं कार्य दैवं घटयतेऽन्यथ।। २३९ ॥ १९ नवीभवन्ति दुःखानि संजाते हीष्टदर्शने । २७१ ॥ २० अज्ञाता अपि पूज्यन्ते महान्तो मूर्तिदर्शनात् । ३५८ ॥ २१ बुद्धिः कर्मानुसारिणी । ३८५ ॥ २२ धनिनां, सर्वमीपत्करं यतः । ४०० ॥ २३ आपो नार्यश्च नीचगाः । ५२६ ॥ २४ मायिन्यः खलु योपितः । ५४६ ॥ २५ गतयो भिन्नमार्गा हि कर्माधीनाः शरीरिणाम् । ५६७ ॥ २६ नाज्ञा लध्या विधे खलु । ५८३ ॥ २७ अशुभं वा शुभं वापि सर्वं हि महतां महत् । ५९६ ॥ द्वितीयः सर्गः-१ कुलीनानां, गुर्वाज्ञा हि बलीयसी । १६८ ॥ २ जैनर्पयो महात्मानो भाषन्ते न मृपा क्वचित् । २५३ ॥ तृतीयः सर्गः-१ फलप्राप्त्यनुसारेण प्रायेण हि मनोरथः । ९०॥ चतुर्थः सर्गः-१ किं स्वल्पाम्भः संभविनो दुग्धे स्युः पूतराः क्वचित् ।। ११ ॥२ गिरौ वर्षति पर्जन्यो लक्ष्मीः श्रयति निर्गुणम् । १३ ॥ ३ फलदो ह्युद्यमो नृणाम् । २१ ॥ ४ दुःखितो दुखितानां हि पीडां जानाति मानसीम् । १२७ ॥ ॥७९॥ ११० ·दशम पर्व प्रथम सर्ग १ अज्ञानवाद् दुविनयान कुप्यन्ति महाशया । १३३ ॥ दितीय सर्ग-१ प्राज्य कर्मान्यथा कर्तुं यद्वाऽर्हन्तोऽपि नेशते । ११ ॥२ गुरूणा किल ससर्गाद् गौरव स्याल्लघोरपि । ६९ ॥ ३ अर्हजम हि मोक्षाय भवभाजा भवादपि । ९१ ।। तृतीय सर्ग-१ पूज्य. सर्वत्र पूज्यते । २१५ ॥ २ परेपामुपकाराय महतां हि प्रवृत्तय । २७० ॥ ३ वैर हि प्रणवत् पुसा जमान्तरशतानुगम् । २९८ ॥ ४ स्नेहे ह्यद्वैतमानिता । ३२६ ॥ ५ सेव्यस्य सेनाध्यसरः पुण्येनैव हि लग्यते । ६ महान्तः क्य न वत्सला• ? । ४१२ ॥ ७ शुमध्यान हि कामधुक् । ४६९ ॥ ८ महान्तो हि न कुप्यन्ति । ४८६ ॥९ जमसार हि भोननम् । ५०६ ॥ १० प्राणात्ययेऽपि जन्तूनां प्रकृति खलु दुस्त्यजा ।। ५३६ ।। चतुर्थ सर्गः-१ सर्वस्यापि हि लोकस्य न प्राणेभ्योऽपर प्रियम् । ८२ ॥ २ अन्यपुत्रोऽप्यपुत्राणां भरत्यत्यन्तवल्लभ । ८४ ॥ ३ अज्ञा हि पशुवज्जना.। ९१ ॥ ४ यन्त्रेऽपि बहुश. क्षिस श्वपुच्छमन्जूभवेत् । ११६ ॥ ५ अत्यन्तधृष्टाद् दहनचन्दनादपि जायते । ११६ ॥७ पुंसां समानशीलाना सयो भति सौहृदम् । १३६ ॥ ७ पुण्याधीनो हि विभव । ३९६ ।। ८ प्रत्याकारे यदेकस्मिन् युगपन्न ह्यसिद्वयम् । ४०० ॥ ९ कार्यगतिविपमा च । ४०३ ॥ १० पलीयसाऽवरुद्धानां त्राण नान्यत् पलायनात् । ५१७ ॥ ११ विषयपि हि नाहन्त परोपद्रवास्थि । ६४५ ॥ पञ्चमः सर्ग-१ देशाऽचारो हि न हिये । ५४ ॥ माया मैत्री त्वमा- यिपु । ९६ ।। षष्ठः सर्गः-१ प्राय. पापनिवासानां पापमेवातिथीयते । ३४ ॥२ अदातुर्हि प्रियाऽऽलापोज्या लाभान्तराय- कृत् । ३५ ॥ ३ अहंदाराधनैवैका सर्वकार्येषु कामधुक । ६०॥४ अपुनायाः, नान्यद् इष्टमतः परम् । ७५॥५

·जैन सूक्त०
॥८॥
LYTM
कलिकाक
हेमचन्द्र
सरिकृत
वचना-
मृतानि
नान्यथा भवितव्यता । ८० ॥ ६ बलिष्ठा भवितव्यता । ८६ ॥ ७ बुद्धिसाध्येषु कार्येषु कुर्युरूर्जस्विनोऽपि किम् ? । १०१ ॥
८ ..........किं हि, दुःसाध्यं सुधियां धियः । १०३ ॥ ९ ........अग्निहि, न स्वः कस्यापि विप्रवत् । १०७॥ १०
पुण्यपुंसां विदेशेऽपि सहचर्यों ननु श्रियः । १२४ ॥ ११ समये मुखरागो हि नृणामाख्याति पौरुपम् । १६१ ॥ १२ धीमद्भिः
सुप्रयुक्तस्य किमुपायस्य दुष्करम् १ । १६६ ॥ १३ वन्धुरज्ञायमानोऽपि दृष्टो मोदयते मनः । १६८ ॥ १४ न कन्याप्रार्थनं जातु
लजायै महतामपि । २२५ ॥ १५ पत्युः क्षेमाऽऽकाक्षिणीनां किं पुत्रेणापरेण वा ? । ३०३ ॥ १६ मायिभिः को न वञ्च्यते
। ३२८ ॥ १७ .......कौतुकिनः, सेनाङ्गेषु हि भूभुजः। ३४६ ॥१८ किमसाध्यं मनुष्याणामभेद्य मिव पाथसाम् ? ३४७॥
१९ सर्वत्र विभवाः पूज्याः। ३९० ॥ २० नाकाले फलति क्रिया । ४११ ॥ २१ नालं भोग्यफलं कर्माऽभुक्त्वा क्षेप्तुं जिना
अपि । ४२२ ॥ सप्तमः सर्गः-१ दासीच वश्या प्रायेण निद्रा ह्याद्रचेतसाम् । २२ ॥ २ नदीपूर इवासयः कोपो हि प्रथम
प्रभोः । ३१ ॥ ३ कालक्षेपाद् यदि पुनः प्रभोः कोपो निवर्तते । ३२ ॥ ४ अधिकाः किक्रेभ्योऽपि वाग्वद्धा देवयोनयः
। ६२ ॥ ५ गुरौ विनयभाजां हि विद्या स्फुरति नान्यथा ।
अन्तिम मङ्गलम
प्रशमरसनिमग्नं दृष्टियुग्मं प्रसन्नं, वदनकमलमंकः कामिनीसंगशून्यः।
करयुगमपि यत्ते शस्त्रसंबन्धवन्ध्यं, तदसि जगति देवो वीतरागस्त्वमेव ॥२॥
जयइ जगजीवजोणी, वियाणओ जगगुरु जगाणंदो, जगनाहो जगवंधू, जयइ जगप्पियामहो भयवं ॥ २॥
जयइ सुआणं पभवो, तित्थयराणं अपच्छिमो जयइ, जयइ गुरुलोगाणं, जयइ महप्पा महावीरो ॥३॥ नंदीमत्रम्
॥८॥

·का तुम्यं नम प्रथितकीर्तियशोन्विताय ! तुम्य नमो जितहषीकमुनीश्वराय ॥७॥ तुम्य नम' प्रमितपुद्गलनिर्मिताय ! तुम्य नम' सकलवाङ्मयपारगाय ! तुभ्यं नमो भविकचातकनीरदाय । तुम्य नमवरणमनदायकाय । ॥८॥ जह विहु दिवसेण परं घरह पक्क्षेण वा सिलीगद्ध । उज्जोय मा मुचमु जइ इच्छसि सिक्खिउ नाणं ॥१॥ ये लेखपन्ति जिनशासनपुस्तकानि, व्यायानयन्ति च पठन्ति च पाठयन्ति शृवन्ति रक्षणविधौ च समाद्रियन्ते, ते मर्त्यदेवशिवशर्म नरा लभन्ते ॥२॥ पठति पाठयते पठतामसी, वसनभोजनपुस्तकवस्तुमिः । प्रतिदिन कुरुते य उपग्रह, स इह सर्पविदेव भवेन्नर. ॥ ३ ॥ PARTNERMER जैन सूक्तसंदोहः समाप्तः ·॥ अथ वीतरागीऽष्टकम् ॥ तुभ्यं नमः समयधर्मनिवेदकाय ! नमविभुवनेश्वर श्वरशेखराय- तुभ्यं नमः सुरनरामरसेविताय ! तुभूसं नमो जिन ! जनाचितपक्षजाय ॥ १॥ तुभ्यं नमो विलसिते हरिचन्दनाय ! तुभ्यं नमो वरकुलाम्बरभास्कराय ! तुभ्यं नमः प्रणतदेवनराधिपाय ! तुभ्यं नमः प्रवररूपमनोहराय ! ॥२॥ तुभ्यं नमो हरिणनायकनायकाय ! तुभ्यं नमो यतिपतिप्रतिपालकाय ! तुभ्यं नमो विकचनीरजलोचनाय ! तुभ्यं नमः स्तनितनादविराजिताय ! ॥३॥ तुभ्यं नमः कुशलमार्गविधायकाय ! तुभ्यं नमो विकटकप्टनिषेधकाय !! तुभ्यं नमो दुरितरोगचित्सकाय ! तुभ्यं नमस्त्रिजगतो हृदि भूषणाय ! ॥ ४ ॥ तुभ्यं नमो दलितमोहतमोभराय ! तुभ्यं नमः कनकसनिभभूघनाय !। तुभ्यं नमोऽप्यखिलसद्गुणमन्दिराय ! तुभ्यं नमो मुखकलाधिकचन्द्रिकाय ! ॥ ५॥ तुभ्यं नमोऽतिशयराजिविभूषिताय ! तुभ्यं नमः कुमतितापसुभअनाय । तुभ्यं नमो सुखपयोधिवहिनकाय ! तुभ्यं नमो विगतकैतवमत्सराय ! ॥६॥ तुभ्यं नमो विदितभव्यजनाशयाय ! तुभ्यं नमो निखिलसंशयवारकाय !

·No text on this page.