Acharya Shri Vinaychandra Gyan Bhandar, Jaipur
Sheeghrabodh
Front matter
श्रीगणेशाय नमः।
मीसर्यमारायमापनमः।
- भौः। अथ शीघ्रबोधविषयानुक्रमणिका। प्रथमप्रकरणम् १. विषया पृष्ठानि, विषयाः पृष्ठानि. १ ७ ९ मंगलाचरणम्... मासांतादिज्ञानम् विवाहाहनक्षत्राणि ... १ १ मासांतादिफलम् विवाहमासा.. २ कुलिकयोगः विवाहकाले घर्जिवम् २ वर्गप्रीतिः... ... ... .. तिथिनामानि... २ वर्गशुभाशुभफलम् पामार्धयोगः ३ गणनक्षत्राणि पारवेला तथा यंत्रम् ३ गणपीतिविचारः विवाहे वर्जितयोगा...राशिमेलनम् ... भनाज्ञान तथा चक्रम् ४ वर्णराशिः भद्रानिवासः ... ४ वर्णावर्णविचारः भद्रामुखशुनाशुनफलम् ५ नक्षत्रमागत्रयविचार महाशुमाशुज्ञानम्... ५ राशिवश्यावश्यप्रीतिः १२ राधातिथिः नक्षत्रयोनिचकम् ९ १ ,
पीमयोधानुक्रमणिका।
विषया
पृष्ठानि विपयाः
पृष्ठान
परयोनि
१४ उचादोपविचार
पशिमेलमम् १४ पातदोपपिचार
निवविचार १५ प्रतिरोपषिपार
रपिपरिधार १५/पेषविचारः
पुरुषलपिचार १६ जामिप्रदोपपिचारः
कम्पायायिवाहे पंचकपिधारा
एर्पसंस्पा १६ विपुरियोगविचार :
कम्पायामिवलपिक १६ विपुगदिपोगफलम्
पंद्रपछविचार १७ एकार्गलपिचारः
विवसाचाराचवि० १७. फांतिसाम्पदोपषि०
रमस्सापा १७ मर्मपधादियोपपि.
रमस्वाकम्पापाल. १८|जन्ममासेतथाज्येठेवि• ३६
कम्पारणोपरीनेमहायोपः १५ दिशोपकाफलम्
पाडीपिचार २० फळदारहार
परालाकारिचार २२ शुभाशुममझा
पंपरागकाम् २२ सचारिपापवार
परापनामानि २३ मामांरालपपम्
T शीघयोधानुक्रमणिका। विषया पृष्ठानि, | विषयाः पृष्ठानि, झोलाष्टकम् ... ४२ नामकरणम् अंधवधिरकुजल. ४२ बालनिष्कासनम् गोधूलिकलमविचारः ४३ आधरणीयंत्रम् गोधूलिकदूषितम् ... ४३ बालकनामकरणयंत्रम् ५५ गोधूलिकप्रमाण ४३ प्रसूतिस्नानम् .. मोधूलिकनाशकदो० ४४ बालनिष्कासनयंत्रम् ५४ रामपुष्टिकारकग्रहा ४४खीनांबरधारणयंत्रम् ५५ दिनमानज्ञानम् ४५ पुरुषनवांबरधारणयंत्रम् ५५ रात्रिमानज्ञानम् पुनःप्रमृतिलानं जलवा- ४५ प्यर्चनादिप्रसूतिलान- सकारचक्रम् समेनवदोपावा नवान्नप्राशनयंत्रम् ...४७ चूडाकर्ममुहूर्तयंत्रम् ५९ पट्टाकारचक्रम् द्वितीयप्रकरणम् २.. व्रतबंधमुहूर्तयंत्रम् ६० द्विरागमनम् ५१ विद्यारंभ पुंसवनादि ... ५२ कर्णवेधमुहूर्त गर्भाधानम् ५२) कर्णवेधमुहुर्तयंत्रम् फेंगस्थगुरोर्महत्वम् ... ४६ यंत्रं च. ... ४९ व्रतबंधमुहूर्तः १ पीमापागामाणका। Aman पपनि पिया पनि भारतुपर्भमायधम् ६२ वेगापंगा पापीपपठागमुहूर्व• ६३ वधूमपेराः बालपर्यत्रम् ६५ रोमिक्षानम् गनरायन्नम् ६. भामंपापियोगचक्रम् ७६ इलचक्रम् ६५ भमृतसिदियोगचक्रम् ७८ रिक्शा ६५ यमघंटयोगचकम् पोगिनीनिर्मप ६५ मृत्युयोमा पोगिमीयकम् ६. पचपोमचक्रम् पाधातियपः ६. पारिनक्षत्राणांचकम्॥ ६९ माप्रप्रचार पदयासचक्रम् वत्सर्यत्रम् रपिविचार ७१ (नक्षमतारासंस्पायन्त्रमू८२ कुलिफयोगपिचार " रोमिणो ऐपज्ञानम् ८३ कानोरामकार स्मोपरिगेपमानम् ८५ सकिमुपूर्तधकम् ७२ मक्षत्रविपिपारयोग- गुफपिचारः शुभाशुलपमम् कपपिचारमुर्व ७३ मक्षत्राणांपरारिस. ९. पनिटापचकम् पराकारनियम १२ ८० ::: शीघ्रबोधानुक्रमणिका। विषया पृष्ठानि. विषया पृष्ठानि. शनिराशिफलम् नराकारचक्रम् १०४ मासेपंचरविवारफलम् ९४ ग्रामपा किम् १०६ पंचचंद्रवारफलम्... ९५ मूलवृक्षफलम् पंचभौमवारफलम... ९५ ताराबलयंत्रम् १०१ पंचबुधवारफलम् ... ९५ पूर्णक्षीणचंदनि०... ११० "चगुरुवारफलम् ... ९५ क्षौरकर्ममुहूर्तः चभृगुवारफलम् ९५ राज्याभिषेकः ११२ चशनिवारफलम्... ९५ तिर्यङ्मुखादियंत्रम् ११३ भनिजिन्मुहूर्तयंत्रम् ९६ भेषजमुहूर्तयंत्रम् ... ११४ शुक्रोदयफलम् ९७ पशुनिर्गमयंत्रम् होलिकाधूमफलम् ९८ पशुक्रयविक्रयः... ११५ शाशकुनम्... ... ९८ ९८ तिथिगंडांतयंत्रम्... ११६ आषाढपूर्णिमाफलम् ९९ नक्षत्रगंडांतयंत्रम्... ११६ ज्येष्ठमतिपत्फलम... १०० लग्नगंडांतयंत्रम् पौपसंक्रांतिफलम् १०० गंडांतफलम् ११७ भीनसंक्रांतिफलम्... १०० संवाख्ययोगः संक्रांतिफलचक्रम्... १०२ सिद्धियोगयंत्रम् रोहिणीनिर्णयः ३०३ सप्तविंशतिर्योगाः रोहिणीचक्रम् १०४ कप्णपक्षशुकृपक्षकरण- ११७
वामपोषानुक्रमणिका।
विषपा:
पछामि पिपया
पनि
यंत्रम्
११९ सपारनक्षत्रराशिफमा १४५
मसत्रदेवतास्तपत्रंच १२. पहाणां राष्टिः
मृतीयप्रकरणम् ३ दिनममाणरात्रिप्रमा• १४५
भंगस्पर्शमारिनमः १२३ प्रहमुखे माहुतिफलम् १४८
लापमाणम् १२४ भमिनिवाराजानम्
१४१
पहाणां पानम्
१२५ सवत्सरमामानि
बादराराशिमतगुरुफसम्१२६ राशिस्वामिनः
संक्रांतिष्ठिफलम् १२८ कोपपपिचार
पक्षमष्टिफलम् १२९ महविचारः
वायुपरीक्षा १३- बारसहूर्तः
द्वितीयादिविनयसुष्टय महमालम्
फलम् १३२ देवोत्पातफलम्
पहाणी परस्परक्षेत्र
केतूदयफलम्
निर्णय १३३ दीपोत्सपफलम्
भहामामुग्यफलनि• १३६ पहफळम्
मूलादिनक्षत्रमवगुरुनि १३९ वकाविचारफसम् १६५
चतुर्थप्रकरणम् । मंत्रस्पीकारः
होडापकम् १४४ महाणी परिमोममा०१६६
सकरारापा १४५/ धूल्हीचक्रम्
कमनिसावमाता।
-
श्री! अथ शीघ्रबोधः। (भावाटीकासमेतः) श्लोकः। भासयंतंजगद्भासानत्वाभास्वतमव्ययम् ।। क्रियतेकाशिनाथेनशीघ्रबोधायसंग्रहः ॥१॥ टीका-प्रकाशमान जगदमें अपनीकांति से ऐसे सूर्य- नारायण अविनाशी को नमस्कार करके काशिनाथनी शीघ्रबोधार्थ ग्रंथ संग्रह करते हैं ॥ १ ॥ रोहिण्युत्तररेवत्योयूलं स्वातिगोमधा ।। अनुराधाचहस्तश्चविवाहेमंगलप्रदाः ॥२॥ टीका-रोहिणी, वीनों उत्तरा, मूल, स्वाती, रेवती, मृम. शिर, मघा, अनुराधा, हस्त बह ग्यारह नक्षत्र विवाहमें मंगलो सताह ॥ २॥ इति विवाहनक्षत्राणि ।
(२) शीमपोष। [.. माघेधनवतीकन्याफाल्गुनेसुभगामवेत् ॥ वैशाखेचतधाज्येप्टेपत्यरत्यतपल्लमा ॥३॥ टीका-भाषमासमें विवाह करे तो पन्या बनववी होय, कारगुममें सौभाग्यपती होय, पैशासमें तथा ज्येष्ठमें विवाह होय तो अपने पतिको भत्यव प्यारी होय । आपाटेकुलवृद्धि स्यादन्येमासाश्चवर्जिताः। मार्गशीर्षमपीच्छतिविवाहेकेपिकोविदा टीका-भो भापारमासमें विवाह करे वो फुसकी पूरि झोप, मन्ये मासफहिये भौर भो महीने है सो विवाहमें वर्मि- कई भौर मार्गशीर्ष को है सो कोई मापार्य विवाहको पुष कहते हैं। ४० वि विवाहमासा । अमावस्याचरिक्ताचवारवेलाचजन्मभम् ॥ गंडांतंरवाराश्चवर्जनीया प्रयत्नतः॥५॥ टीका-ममारस्पा मोर रिका विपि कहिये ।। १४ पारपेठा सूकिात्यादि और मम्मको नक्षत्र भौर पूरपार रवि, मंगल, शनि मोर मावि यह विवाह में पत्नपूर्वक नंदाभद्राजयारिक्तापर्णाश्चतिथय क्रमात् ॥
भ०१] नापाटीकासमेत । पारत्रयंसमावर्त्यस्तिथयःप्रतिपन्मुखाः ॥ टीका-नंदा, भा, जया, रिक्ता, पूर्णा यह पांच नाम ति- थिनके कहेहैं, तिनमें नंदा कहिये १।६। ११, भद्रा कहिये २।७। १२, जया कहिये ३।८।१३, रिक्ता कहिये ४ । ९ । १४ पूर्णा कहिये ५। १० । १५ प्रतिपदासों गनिये ॥ ६ ॥ इति तिथिनाम । तुर्योर्केसप्तमश्चंद्रद्वितीयोभूमिनंदने । चंद्रपुत्रेपंचमश्चदेवाचार्येतथाष्टमः ॥७॥ टीका-अब वारवेला कहते हैं. रविवारको चौथे याम- में अर्धयाम ४ और चंद्रको ७ भौमको २ बुधको ५ गुरु- वारको ८ यामार्ध ॥ ७॥ दैत्यपूज्यतृतीयश्वशनौषष्ठश्चनिंदितः ।। प्रहारार्धेशुभेकार्यवारवेलाचकथ्यते ॥ ८ ॥ टीका-और शुक्रवार ३ शनिवारको ६ इसमकारसे इन यामनके अर्धयामनमें वार- वारवेलाचऋम्, वेला जानिये, ये शुभकार्यमें निदित हैं. इक्कीस कोठेके चक्रमें समझलेना ॥८॥इति वारवेला। ४७३/५/८11६ायाम. ==EE दि. चं.म.गु.स. पार,
धीमयोप।
मद्राकर्कटयोगंचविथ्यवंयमघंटकम् ॥ द.
उधातिथिचातचकुलिकंचषिवर्जयेत् ॥९॥
टीका-भाकटयोगभर विपिके मंतकी घटीर
मा पमपंट पोग भर एषा तिथि भर नमक भवकी
परी १ मा कुलिक योग इवने ऐप विवाहमें मर्जित है।९:
दशम्यांचतृतीयायांकृष्णपक्षेपरेदले । सप्त
भ्यांचचतुर्दश्यांविष्टि पूर्वेदलेस्मृवा ॥१०॥
एकादश्यांचतुर्थ्याच शुक्लपक्षेपरेदले । अ-
टम्यांपर्णिमायांचविष्टि पूर्वदलेस्सवा ११॥
टीका-अप एप्णपस, यापम मथपूछाशतिधिपक्ष.
की मौनीतिपिनमें पूर्वपलमा जाप
परवल विप विहि नो ममा सेवा जागिर
स्रो परिपे सममसीमै बिपाशा
मेषमकरवृषकर्कटस्वर्गे कन्यामिथुनतुला
धननागे ॥ कुंभमीनअलिकेसरिमृत्यौ वि
परतिभद्रात्रिभुवनमध्ये ॥ १२॥
६.१] नापाटीकासमेत । (५)
टीका-ये गदा स्वर्गलोक अरु मृत्युलोक अरु पाताल
लोक तीनोंविषे वास करतीहै. मेष, मकर, वृष, कर्क, इन चंद्र-
पामें स्वर्गलोकमें जानिये, कन्या, मिथुन, तुला, धनके चंड
मामें. भद्रा पाताललोकमें, अरु कुंभ, मीन, वृश्चिक, सिंह
चंद्रमामें. भद्राका मृत्युलोकमें वास जानिये ॥ १२ ॥
स्वर्गभद्राशुभकार्यपातालेचधनागमस् ॥
मृत्युलोकेयंदाविष्टिःसर्वकार्यविनाशिनी ॥
टीका-जो स्वर्गलोकमें भद्रा होय तो शुभकार्यको करै
और पातालमें होय तो द्रव्यलाभ होय. जो मृत्युलोकमें होस
लो सर्वकार्य विनाश करै ॥ १३ ॥
सम्मुखेमृत्युलोकस्थापातालेचमधोमुखी॥
अवस्थास्वर्गगामद्रासंमुखमरणप्रदा १४॥
टीका--जो मुत्युलोकमें भद्रा होय तो सन्मुख कहिये
पातालमें अधोमुख.स्वर्गमें ऊर्ध्वमुख. इनमें जो सन्मुख भद्रा
होय तो मृत्युकी दाताहै ॥ १४ ॥
दिवाभद्रायदाराचौरात्रिभद्रायदादिने ॥
दाविष्टिकृतोदोषोनभवेत्सर्वसौख्यदा॥१५॥
पीथपोष। IR."
टीका-मोकम्मपक्षमें सप्तमी भौशिकी भोर शुक्लपक्षमें
मष्टमी पूर्णिमाकी पूर्वदल पवा दिनसंमक है सोराभिमै भानि
परै भौर शुपक्षमें ४ । ११ प्णपक्ष २११. की पर
एउमदा रामिसंघक है सो दिनमें परे सो सहाको रोपमीद
पेसा सुखकी पासाहे ॥१५॥ इविभानिर्णयः।
मीनेचापेद्वितीयाचचतुर्थीवृषकुंभयो ॥ मे
षकर्कटयोःषष्ठीकन्यायुग्मेषुचाष्टमी॥१६॥
दशमीवृश्चिकेसिध्दादशीमकरे तले ॥ एता
स्ततिथयोदग्धाशुभकर्मणिषर्जिताः ॥१७॥
टीका-भीनके अरु पलके सूर्यनमें द्वितीया २.मर पर-
सर्पनमें पौष १, मेप, कई सूर्यमें ६ कम्पा, मिपुर
सूर्यनमें ८, दुन्धिक, सिंह सूर्यममें 1., मकर, कारपि १०,
इमसकादिनमें इवनी विपी परषा बानिये शुभकार्य पिसे
पार्जित करी १६ 10 विपाविधिः ।
मासतिदिनमेकंततियतिघटिकादयम् ॥
घटिकानांप्रयंमतिविपाइपरिवर्जयेत्॥१८॥
म..] नापाटीकासमेत। (७) टीका-मासांत कहिये संक्रांतिके अंतका एकदिन,तिथ्यंत कहतेहैं. तिथिक अंतकी द्वय घटी. भांत जो है नक्षत्रके अंतकी तीन घटी. ये विवाहमें वर्जित हैं ॥ १८ ॥ मासांतेम्रियतेकन्यातिथ्यतेस्यादपुत्रिणी। नक्षत्रांतेचवैधव्यंविष्टौमृत्युयोर्भवेत् १९॥ टीका-मासके अंतमें भामरे परै तौ (भामरे नाम फेरोकू कहतेहैं) कन्याकी मृत्यु होय. तिथ्यंतमें अपत्रिणी होय. नक्षत्रके अंतमें विधवा होय. भद्रानमें विवाह होय तौ कन्या वर दोनोंकी मृत्यु होय ॥ १९ ॥ सूर्येचसप्तमीसोमेषष्ठीभौमेचपंचमी ॥ बुधे चतुर्थीदेवेज्येतृतीयाभृगुनंदने ॥२०॥ द्विती यावर्जनीयाचप्रतिपच्चशनैश्चरे ॥ कुलिका ख्योहियोगोयंविवाहादौनशल्यते ॥२१ ॥ टीका-अब कुलिकयोग कहते हैं, सो चक्रमें समझ लीजे. चक्रमें लिखे हुये इन अथकृलिकयोगतिथिचक्रम्, वारनको इन तिथिनमें कुलि- कयोग होताहै ॥२०॥२१॥ विशश विधि, इति कुलिकयोगः। र.चम बु गु शुशवार.
ग्रीषयोष। [.." अवर्गोगसडोज्ञेयोविडाल स्यात्कवर्गक । चवर्ग सिंहनामास्याट्टवर्ग कुकुर-स्मृतः २२ साख्या स्यात्तवर्गोपिपषर्गोमूषक स्मृत ॥ यवर्गोमृगनामास्यात्तथामेषाशवर्गक २३ टीका-भवारि भष्टौ म्यापार विवाहादि विधारियेको करते हैं, नाके मामको नो अक्षर पहिसा होय सो वो वही वर्ग कहिये विनमें भ, , , ए, ये भवर्म है मो गर्न कहते हैं क, ख, म, प, ये पिगलपर्म च, छ, सम, सिंहपर्म ट, ठ, ब, क, ये वानवर्म कहते हैं न, फ, र, प, म ये सर्पपर्म प, फ, प, ग, म, ये भूपकपर्ग प, ५८, प, मग वर्ग राप, स, 5 मार्म ॥ २९ ॥ १३ ॥ स्ववर्गात्पंचमेशवश्चतुर्थमित्रसज्ञकः ॥ उ- दासीनेतृतीयश्चवर्गमेदनिधोच्यते ॥ २४ ॥ टीका-अपने नर्गते पांचोई धर्म पैरवानिये चौथे मित्रता भोर वीसरे वर्मों उपासीनतारे २४० इवि भरकर्मः । अश्विनीमृगरेवत्योहस्त पुष्यः पुनर्वसुः ॥ अनुराधाश्रुति स्वातीकथ्यतेदेवतागणः२५
..] नापाटीकासमेत।
टीका-अश्विनी, भृग, रेवती, हस्त पुण्य, पुनर्वसु, अनु-
राधा, श्रवण, स्वाती ये देवतागण कहिये ॥ २५ ॥
तिः पूर्वाश्चोत्तराश्चतिस्रोऽप्याचरोहिणी
भरणीचमनुष्याख्योगणश्चकथितोबुधैः२६
टीका-पूर्षा ३, उत्तरा ३, आर्द्रा, रोहिणी, भरणी इनमें
जन्म होय तो मनुष्यगण जानिये ॥ २६ ॥
कृत्तिकाचमघाश्लेषाविशाखाशततारकाः ॥
चेवाज्येष्ठाधनिष्ठाचमूलंरक्षोगणःस्मृतः ॥
टीका-कृत्तिका, भघा, आश्लेषा, विशाखा, शतभिषा,
चेत्रा, धनिष्ठा, ज्येष्ठा ये नक्षत्र राक्षसगण कहिये ॥ २७ ॥
खगणेपरमाप्रीतिनध्यमादेवमययोः ॥
मर्त्यराक्षसयोर्मृत्युः कलहोदेवरक्षसोः२८॥
टीका-जो चीपुरुप एकही गण होय तो अधिक प्रीति
होय. देव मनुष्य होय तो मध्यम प्रीति होय, मनुष्य अरु
राक्षस गण होय तो मृत्यु होय अरु देव राक्षस होय तो
कलह होय ॥ २८॥
पीप्रपोप। [प्र." पष्ठेसीपुंसयोरमृत्यु स्यादष्टमष्ठवम्॥ द्वि- दशेच दारिद्रयंनवमपंचमेकलि ॥२९॥ टीका-धीकी राशिते पुरुपकी राशि ६ होय मो और मानिये भौर सी पुरुपये माठ राशि भावै यो मृत्यु होय जीवे माठे पुरुप होपको रामहै भौर २११२ होप तो रिश्प होय मौर९।५ोय तोकलह होय ॥२९॥इतिराशिमेलनम् । मीनालिकर्कटाषिप्रा क्षत्रिमेपोहरिर्धनुः॥ शूद्रोयुग्मतुलाकुंभौवेश्यो कन्यावृपोमृग ॥ का-मीन, पृश्चिक, कर्क ये राशि मानणपर्ण मानो मेष सिंह पम ये क्षत्रियवर्ण हैं मिथुन, तुला, कुछ ये शूल- वर्ण हैं. पन्या, इपान, मकर ये पैश्य वर्ण हैं । ३०॥ नोत्तमामुद्हेत्कन्याब्राह्मणी च विशेपत ॥ म्रियवेदीन वर्णश्चब्रह्मणारक्षिवोयदि ॥३१॥ विप्रवणेंचयानारीशूद्रपर्णेचय पति ॥ध्रुवं भवतिवैधव्यशकस्यदुहितायदि ॥ ३२ ॥ टीका-यो कन्यामपर्ण होप वो भर पुरस दीनवर्ण
भ..]
भाषाटीकासमेत । (११)
होय तो पुरुषकी निश्चय मृत्यु होय. याते उत्तम वर्ण कन्याते
विवाह वर्जित है. तामें ब्राह्मणी विशेषकरके मने है. अरु जो
ब्राह्मणवर्ण कन्यासों शूद्रवर्ण वरको विवाह होय तो जो शक-
की कन्या होय तोभी वो निश्चयकरकैविधवा होय ३३१३२
पोष्णादिकंषट्कमुशंतिपूर्व मार्दादिकंदाद-
शमध्यभागम् ॥पौरंदराचंनवकंमचक्रपरंन्च
भागंगणकाविदग्धाः ॥३३॥
टीका-रेवती नक्षत्र आदिदेकै षट् ६ नक्षत्र पूर्वभागकहिये.
और आर्द्रादि देकै १२ द्वादश नक्षत्र मध्यभागके हैं ज्येष्ठा
भादि देकै नव नक्षत्र परमाग कहिये हैं ॥ ३३ ॥
पूर्वभागेपतिःश्रेष्ठोमध्यभागेचकन्यका ॥
परभागेचनक्षत्रेद्वयोःप्रीतिर्महीयसी ॥३४॥
टीका-पूर्वभागी पति होय और मध्यभागी स्त्री हो तो
पति श्रेष्ठ कहिये: जो मध्यभागी स्त्री होय और परभागी पुरुष
होय तो श्रेष्ठ कहिये. और श्री पुरुष दोनों परभागी होय वो
भापुसमें भषिक प्रीति होय ॥ ३४ ॥
पीसगोष। [प्र." सिंहविनापशाःसर्वेद्विपदानाचतुष्पदा ॥ भक्ष्याजलचरास्तेपभियस्थानेसरीमृपाः ॥ टीका-विपद जोहै ताके पर मौर सम बीर हैं. परंतु पफसिंह नहीं है विपर और चतुप्पर इत्यादिक मनुप्प के सप परा है भौर नसके नीव जो है वे मनुम्पके पक्षणही हैं परंतु सर्प विछ राशी भयकारक । ३५। मकरस्यपूर्वभागोमेषसिंहधनुर्वषाः ॥ च- तुष्पदा कीटसंज्ञ कर्कःसर्पश्चश्चिकः॥३६॥ तुलाचमिथुनंकन्यापू ईधनुषश्चयत् ॥ द्विपदास्तुमृगाईतकुममीनौजलाश्रिवौ ३७ टीका-माराशिको पहिले अर्थशाम, उच्चरापारके तीनों परण, भर भवमोठपरणपर्यसको चंद्रमा भर मे भर सिंह भर मापी पन भर पान ये ऐसे पतुप्पा चौपायेकी सम्मा मानिये भौर कराशि कीट संहा है, इमिक सर्पसंडा दे भौर सुछा, मिपुन, कम्पा मोर भागी पनको पहिलो जान ये विपरजानिये कम, मीन नउपर नानिये ।१५।। दति राशियस्पपीविः।
नापाटीकासमेत । (१५ अथ योनिचक्रम्. मारवार पुरो.भा.प.फा. उ.फा.स्वाज्या चि. पाधि भि श, भ. म.म. मोद.भा ह.ऽनुपि.म. (पू.उ.प. घोडाग छानिावामुपा [वि. गो भि.हि व्या पान खिनऊ अश्विनीवारुणश्चाश्वोरेवतीभरणीगजः । पुष्यश्चकृत्तिकाछागो नागश्चरोहिणीमृगः ॥३८॥ आमूलमपिश्वाचमूषकःफाल्गु. नीमघा । मार्जारोदितिराश्लेषागोजातिरुत्त- राद्वयम् ॥ ३९॥ महिषःस्वातिहस्तौचस्मृगो ज्येष्ठानुराधिका ॥ व्याघ्रश्चित्रा विशाखाच श्रुत्याषाढौचमर्कटः॥४०॥ वसुभाद्रपदौर्सि होलकुलोऽभिजिद्विश्वयोः ॥ योनयाकथि- सामानांवरमैत्रीविचार्यताम् ॥ ११ ॥ टीका-इन चारों श्लोकोंका अर्थ योनिचक्रमें समझलेना चौदह योनिकोष्ठकके.सन्मुख सबके अपने अपने कोठक लिखे हैं ३८१३९।४०४३ ॥ इतियोनिविचारनिर्णयः ।
पाययोप। अथ योनिवैरम् गोव्याघ्रगजसिंहमश्वमहिषं श्चैणचवमूरगं परवानरमेपर्कच सुमहत्तददिडालोंदुरु ॥ लोकानांव्यवहारतोनिगदितं ज्ञात्वाप्रयत्ना दिददंपत्योपभृत्ययोरपिसदा पज्यशुभ- स्यार्थिमिः॥४२॥ टीका-माई ष्यामको पैर. हाथी सिंहको पेर. घोग साको पैर. नकुल सर्पको पैर. पानर मैगको पैर, विलाप भूपकको भैर. ऐसो बैरमान त्यागिक पोमिभीति विचारिये परमपूर्षक पीपुरुप और स्वामिसेयफसों और ममेक लौकिक विवाहेतमें नहर है॥१२॥ इवि योनिपैरम् । मरणपितृमात्रोश्चसंग्राह्यंनषपंचकम् । घरस्यपंचमेकन्याकन्यायानषमेवरः॥४३॥ पतत्त्रिकोणकंग्राह्यपुत्रपौत्रसुखावहम् ॥ षडष्टकेभवेन्मृत्युर्यनवस्यविचारयेत् १४॥ टीफा-जो पुरुषकी राशि म्याकी रागिरसेप पो
१.१] पापाटीकासमेत।
तिसकरके पिताकी मृत्यु होय. और जो कन्याकी राशि
पुरुपकी राशि ५ होयतो ताकी माताकी मृत्यु होय और जो
वरकी राशि ५ पांचई राशि कन्याकी होय और कन्याकी
राशितं ९ नवमें वरकी राशि होय तो यह त्रिकोण शुज है.
पुत्रपौनके सुखको दाता है और जो ६ छठे, आठवें८, होय
तो मृत्यु होय तातें यल करि विचारिये ॥ ४३ ॥ ३४ ॥
इति राशिमेलनम् ।
वरस्यभास्करवलंकन्यायाश्चगुरोर्वलस् ॥
द्रयोश्चंद्रबलंग्राह्यविवाहोनान्यथामवेत् ४५
टीका-बरको सूर्यबल चाहिये. और कन्याको बृहस्प-
तिका बल चाहिये और वरकन्याको चंद्रवल चाहिये ॥४५॥
अष्टमेचचतुर्थेचद्वादशेचदिवाकरे ॥ विवा
हितोवरोमृत्युंप्राप्नोत्यत्रनसंशयः ॥ १६ ॥
टीका जो वरको सूर्य ४ । ८ । १२ होय तो विवाह
करै मृत्यू होय ॥ ४६॥
जन्मन्यथद्वितीयेवापंचमेसप्तमेपिवा ॥ नव
मेचदिवानापूजयापाणिपीडनम् ॥ १७ ॥
पीयो। [१०१
एकादशेतृवीयेवाषष्ठेवादशमेपिवा ॥ वरस्य
शुभदोनित्यंविषादिननायक ॥४८॥
टीका-मो परकी राशि सूर्य १।२।५।७९ होय
मो या परिदार वाक्यसों सूर्यकी पूना न जपारिक करके
विवाह गुम है. और मो 91३१६११० रपि होय तो
विवाह शुभ कहिये कल्याणको ग्रता ॥ १७ ॥१८॥
इति रविषसम् ।
अष्टमेद्वादशेवापिचतुर्थेवाबृहस्पती ॥ पूजा
तवनकर्वव्याविवाहेप्राणनाशक ॥ ४९ ।।
टीका-यो कम्पाको पृहस्पति ११८।१२ होप को
विवाह भये पौ प्राणको घात परे। १० ।
षष्ठेजन्मनिदेवेज्येतृतीयेदशमेपिवा ॥ भूरि
पूजापूजितम्स्यात्कन्याया शुभकारक ५०
टीका-मोकम्पाको पृहस्पति ।।१३।१. होये तो
परीपूमा पनाविक के विवाह की वो गुम होय ॥५००
एकादशेदितीयेषापंचमेसप्तमेपिया ॥ नव
मेचमुराचार्येकन्यायाःशुभकारक ॥५१॥
-० १] शापारीकासमेत। (१७) टीका-जो कन्याको बृहस्पति ११ १२। ५। ७१९ होय तो विशेषकरके शुत है ॥ ११ ॥ इति गुरोर्वलम् । गौरीअष्टाब्दकावापिनववर्षावशोहिणी ॥ द शवर्षाभवेत्कन्याअतऊर्वरजस्वला ॥१२॥ टीका-अपच गौरीकी संज्ञा जानिये और नववर्पमें रोहिणी, दशवर्षमें कन्यासंज्ञा जानिये. ताके उपरान्त रज- स्वला कहते हैं । ५२॥ गौरीगुरोवलेदेयारोहिणीभास्करस्यच ॥ कन्याचंद्रबलेदेयासर्वदोषविवर्जिता ॥५३॥ श्रीका-गौरीको बृहस्पतिका पल देवे. रोहिणीको सूर्यबल चाहिये और कन्याको चंद्रबल मुख्यहे ॥ ५३॥ इति वर्षाणि । आधचंद्रः श्रियंकुन्मिनस्तोपंद्वितीयके ।। तृतीयेधनसंपतिचतुर्थेकलहागमम् ॥५४॥ पंचमेजानवद्धिचषष्ठेसंपत्तिमुत्तमाम् ॥ सप्ता बाम रामि 110) शीघयोध। मेराजसन्मानमरणचाष्टमेतथा सामीपति ॥ ५५॥ नवमेधर्मलाभचदशमेरचनसंपत्ति मानसेप्सितम् ॥ एकादशेसर्व सामान छामंदादशेदानिमेवच ॥५६॥ राजतन्मान टीका-अप कन्याको भौर परको रचर्माम परमत कहा है, वाको इस चक्रपर मनीषाणा समझ लीजै ५४ ॥ ५५ ॥ ५६. • मयान्यमतेविशेष। युविदर्कवलागौरीगुर्विदुवलरोहिणी ॥ रवीं तुवलजाकन्याप्रौढालनवलास्मृता ॥ ५७ ॥ टोका-मौरी जोईताको वृहस्पति चद्रमा सूर्य तीनहको पल चाहिये, मो शुज हे रोहिणीको मुरु भौर घरमाका बस विधारिप फम्पाको रवि भौर परमाका पठ चाहिये मोगको उपपलदी पात है । ५७.. जीवोजीवप्रदाताचद्रव्यदाताचचंद्रमा ॥ वेजोदाताभवेत्सूर्योभूमिदातामहीसुतः ५८ जीवहीनामृताकन्यासूर्यहीनोमृतोवर ०१] भापाटीकासमेत । चंद्रहीनेगतालक्ष्मी स्थानहानि कुजविता ।। टीका-वृहस्पति जीयके रक्षाके दाता हैं. चंद्रमा धनक दाता हैं. सूर्य तेजके दाता हैं और मंगल भूमिदाता हैं. बृह- स्पति हीन होय तो कन्याकी मृत्यु होय. जो सूर्य हीन होय तो वरकी मृत्यु होय. चंद्रमा हीन होय तो लक्ष्मी क्षीण होय पारस हाल हाय तो स्थानहानि करें ॥ ५८ ॥ ५९ ।। गौरीददन्नागलोकवैकुंठेरोहिणींददत् ॥ कन्यांददन्मृत्युलोकेरौरवंतुरजस्वलास ६० टीका-गौरीदान करे तो पाताललोकमें सुखको प्राप्ति होय, रोहिणीदान करे तो वैकुंठवास पावे. नो कन्यादान करे तो मृत्यु लोकके सुखकी प्राप्ति होय. जो रजस्वलादान करे सो रौरवमें पड़े ॥ ६ ॥ संप्राप्तकादशेवर्षेकन्यायानविवाहिता ॥मा सेमासेपिताश्रातातस्याः पिबतिशोणितम् ॥ टीका-जो ग्यारहवें वर्षका विवाह नहीं होय तोमहीना महीना प्रति जो रजस्वला होय उसका रुधिर पिता और ज्ये- उमाताको पान करना होता है ॥ ६१ ॥ द्वादशैकादशेवर्षेवस्याः शुद्धिर्नजायते ।।
(२.) पापमोष। [प्र." पूजाभि शकुनापितस्यलग्नप्रदापयेत् ६२ टीका-मो ग्यारह पारह वर्षकी कम्पा शेप सो उम विचारिके पूमा पान कारफे विवाह कीन । ६२ माताचैवपिताचैवज्येष्ठभ्रातातयैवच ॥ प्रयश्चनरकयांतिदृष्ट्वाकन्यारजस्वलाम ६३ टीका-जो रजपला कन्याको देखे तो मावा, पिता, पेष्ठ भाता ये तीना नरकके अधिकारी होते हैं । १३ । अय नाटीपिचार। आदिमध्यांतकवापिअतमध्यादिभानिच । मादिमम्पतिलाठीचा अश्विन्यादिक्रमेणैवरेषत्यं तंसुसलिखेत्॥६४ ॥ऊर्ध्व गावेदरेखा स्यस्तिर्यग्रेखा दशस्मृता ॥ सर्पाकारलि- व खेद्भानांनाडीचकंवदेदुध ॥६५॥ नाडीदोषस्तविप्रा णवर्णदोपश्चक्षत्रिये ॥ग- मा मात्प मप्प म म मा म 14410 MR4
१
१०१]
पापाटीकासमेत। (२१)
गदोपश्चवैश्येषुयोनिदोषस्तुपाहजाद ६६॥
टीका-आदि, मध्य, अंत, अंत, मध्य, आदि इस प्रकार
अश्विनीते रेवतीपर्यंत गनिये. चार रेखा खडी और दश रेखा
तिछी याहीप्रकार सताईस कोष्ठकोंफो नाडीचन पंडितजन
कहतेहैं. नाडीविचार बाह्मणको, वर्णविचार क्षत्रियको, गण-
विचार वैश्यको, योनिविचार शूद्रको विशेषकरके चाहिये
॥६४ ॥६५॥ ६६ ।।
एकनाडीन्थनक्षत्रेदंपत्योमरणध्रुवम् ॥
सेवायांचधानिर्विवाहेचाशुभमवेत्६७॥
टीका-जो वर कन्या एक नाडीके नक्षत्रनचिपे दोनोंको
जन्म होय तो दोनोंको मृत्यु होय और नाडीके वेधमें
विवाहकरे तो हानि होय ॥६७ ॥
आदिनाडीवर हंतिमध्यनाडीचकन्यकाम।।
अंत्यनाडीद्वयोर्घत्युनर्नाडीदोपत्यजेडधा६८
टीका जो आदिनाडी को वेध होय तो वरको अरिष्ट
करे और मध्यको वेध होय तो कन्याको दूषितहै. अंतनाडी-
को वेध लगे तो दोनोंकी मृत्यु होय ॥ ६८ ॥
(२२) सीपयोष। [.. एकनक्षत्रजातानानाडीदोपोनविद्यते ॥ अन्यक्षपतिवेधेषुषिवाहोवर्जित सदा ॥६९॥ । टीका-मओ पर कन्पा एकही नक्षत्रको जन्म होय तो एक माडीका रोप म मानिये भोरही भौरनक्षत्र मम्म होय यो विवाद सपा पर्मितहै । ६९ ॥ इतिना निर्णयः । पचोर्ध्वा स्थापयेद्रेखा पचतिर्यमुखास्त- था ।द्वयोश्चकोणयोर्दैदेचक्रपंचशलाककम् ईशानेकृत्तिकादेयाक्रमादन्यानिभानिच ॥ ग्रहास्तेपुप्रदातव्यायेचयनप्रतिष्ठिता ७१॥ लग्नस्यनिकटेयाचगताभवतिपूर्णिमा ॥ वनक्षत्रस्थितश्चद्रोदातव्योगणकोत्तमै ७२ टीका-पंचरेसा ठपकी मे पांचतिरछे भोर हम दयरसा कोननम घरे तिसको पचराला काचककहतेरे इशानरिणाम भारिसे रुचिका भादि नक्षत्र परिये कमपूर्णकसे ॥ बोलमके निकटपत पूनौ पिती पूर्णिमा 4 म. १] भाषाटीकासमेत । (२३) हो तिस नक्षत्रपर चंद्रमा धरिये. इस प्रकार उत्तमगणक जो पंडितहै सो कहता है ॥ ७० ॥ ७१ ॥ ७२ । - लत्तापातोयुतिर्वेधोजामिनबुधपंचकम् ।। एकार्गलोपग्रहौचक्रांतिसाम्यनिगद्यते७३॥ दग्धातिथिश्चविज्ञेयादशदोषामहाबलाः ॥ एतान्दोषान्परित्यज्यलग्नंसंशोधयेद्बुधः७४ टीका-अब दोष कहतेहैं. लत्ता १, पात २, युति ३, देध ४, जामित्र ५, बधपंचक ६, एकार्गल ७, उपग्रह ८, क्रां- तिसाम्य ९, दग्धातिथि १०, ये दश दोष महाबलवान हैं । इनसे बचायके लग्न साधिये ॥ ७३ ॥ ७४ ।। नक्षत्रंद्वादशंभानुस्तृतीयंलत्तयाकुजः।। षष्ठंजीवोष्टमंमंदोहंतिदक्षिणतःसदा ॥७॥ वामेनसप्तमश्चौद्रिनवमंसिंहिकासुतः ।। हंतिभंपंचमंशुक्रोद्वाविंशंपूर्णचंद्रमाः॥७६॥ टीका-जो नक्षत्रको लम होय तेही नक्षत्रते दाहिने गने सूर्य, भौम, गुरु, शनि ये चारयह याप्रकार लात मारतेहैं. १२ रवि ३ सौम ६ गुरु ८ शनि गीययोध। एकनक्षत्रजातानांनाडीदोषोन विद्यते ॥ अन्यक्षपतिवेधेषुविवाहोवर्जित सदा ॥६९॥ । टीका-जो घर कम्या पकही नक्षत्रको जन्म होय तो एक माठीका गोप न मानिये औरही औरनक्षत्र जन्म होय वो विवाद सर्वथा पर्मितहै । ६९ ॥ इतिनागनिर्णयः । पचोर्खा स्थापयेद्रेखा पचतिर्यमुखास्त- था दयोश्चकोणयोद्वेचक्रपंचशलाककम् ईशानेकृत्तिकादेयाक्रमादन्यानिभानिच ॥ ग्रहास्ते प्रदातव्यायेचयनप्रतिष्ठिता ७१॥ लग्नस्यनिकटेयाचगतामषतिपूर्णिमा ॥ वनक्षत्रस्थितश्चद्रोदातव्योगणकोत्तमै ७२ टीका-पंचरेखा कार्यकी पु. पांचतिरछे भौरदय एयरखा कोननमें घरे तिसको पचराला काचकहतेई । ईशानरिया भापिसे रुचिका भारि नक्षत्र परिये कमपूर्वक्से । मोलपके निकटमत पूनौ बिवी पूर्णिमा - १० १] भाषाटीकासमेत । हो तिस नक्षत्रपर चंद्रमा धरिये. इस प्रकार उत्तमगणक जो पंडितहै सो कहता है ॥ ७० ॥ ७१ ॥ ७२ ॥ - लत्तापातोयुतिबंधोजामित्रंबुधपंचकम् ॥ एकार्गलोपग्रहौचक्रांतिसाम्यंनिगवते७३॥ ग्यातिथिश्चविज्ञेयादशदोषामहाबलाः॥ एतान्दोषान्परित्यज्यलग्नंसंशोधयेद्बुधः ७४ टीका-अब दोष कहतेहैं. लत्ता १, पात २, युति ३, वेध ४,जामित्र ५, बधपंचक ६, एकार्गल ७, उपग्रह ८, कां- तिसाम्य ९, दग्धातिथि १०, ये दश दोष महाबलवान हैं । इनसे बचायके लग्न साधिये ॥ ७३ ॥ ७४ ॥ नक्षत्रंद्वादशंभानुस्तृतीयंलत्तयाकुजः॥ षष्ठंजीवोष्टममंदोहंतिदक्षिणतःसदा ॥७॥ वामेनसप्तमश्चादिर्नवमंसिंहिकासुतः॥ इंतिभंपंचमंशुक्रोद्वाविंशंपूर्णचंद्रमाः॥७६॥ टीका-जो नक्षत्रको लग्न होय तेही नक्षत्रते दाहिने गने सूर्य, भौम, गुरु, शनि ये चारग्रह यामकार लात मारतेहैं. १२ रवि २ तौम ६ गुरु ८ शनि (५४) घवा [म." छाव मारते हैं ७ भोर वामभाग झोके सात नक्षमको पुष लात मारते हैं ७ नपमें राहु ९ पांचषे गुफ ५ भौर पाईसे मसनको २२ चद्रमा लात मारते हैं। ७५ ॥ ७६ ॥ रखेलत्ताहरेदित्तंकुजस्यकुरुतेमृतिम्।।बृहस्प तेर्बधुनाशशने कुर्यात्कुलक्षयम् ॥७७॥ बुध- स्यवस्तेत्रासंलत्ताराहोर्विनाशयेत् ॥शक्र- स्य खदानित्यत्रासदातुकलानिधे ॥७८॥ टीका-सूर्यकी छाव लामे वो सपचि हरे. गौमकी सात मामे घो मृत्युफरे. महरपतिकी छाव छागे तो पधुको मारा करे. शनिकी बात सामे तो कुछका क्षय करे. राएकीलावसे माश झोप शुककी सात लागे तो दुःसपायक है दुपफी साव प्रासकरे । ७४ ७८॥ सूर्ययुक्ताचनक्षत्रादोषपातोषिधीयते ॥ मघाश्लेषाचचित्राचसानुराधाचरेवती७९ श्रवणोपिषट्कोऽयपावदोषोनिगद्यते ॥ अश्विनीमवधिकृत्वागणयेल्लमभावधि ८०॥
५०१]
वापाटीकासमेत । (२५)
टीका-जो नक्षत्रमें सूर्यहोय उसी नक्षत्रसे पातदोप
कहिये. मघा, आश्लेषा, चिना, अनुराधा रेवती, श्रवण ये
छः पात कहैं. इन नक्षत्रोंको सूर्यके संयोगते छः शाँतिके
पात कहते हैं. प्रथम सूर्यके नक्षत्रते सताईस रेखा बैंचिये.
नक्षत्रपात कहते हैं षोडे करिये. फिर अश्विनीआदि देके
फेरेके नक्षत्रलौं गनिये जो षोडे नक्षत्र में गिनती पूरीहोय तो
पातदोष लगे ॥ ७९ ॥ ८० ॥ इतिपातचक्रम ।
पावकःपवमानश्चविकार कलहोपहः ॥
मृत्युःक्षयश्चविज्ञेयंपातपटकस्यलक्षणस्८१
टीका-अब छः भाँतिके पातनाम लक्षण-पावक ,
पवमान २, विकार ३, कलह ४, मृत्यु ५, क्षय ६, ये छहों
पात अपने फल करते हैं ॥ ८१ ॥
पालनपलितोब्रह्मापातेलपतितोहरिः॥
चातेनपतितःशंभुस्तस्मात्पापंबिवर्जयेत् ८२
टीका-पातने ब्रह्माको पतन करो और विष्णुका पतन
करो और शिवको पतन करो, तासों विवाहमें पातदोए
विशेष करके वर्ण्य है ॥ ८२ ॥
शीघ्रपोप। [.. चित्रांगतेपातविचित्रदेशेमैत्रेमघामालवके निषिद्ध ॥ पोष्णश्रुतीचोत्तरदेशजात सर्व प्रवयंश्चभुजंगपात ॥८३ ॥ टीका-चित्रा नक्षत्रका पाव पिचित्र देशमें पवि. भनुराधाका पात मालपरेरामें निपिरहे मचा मोहे सो माप ऐशमें पर्मित है मौर रेवती मोर भषण इनका पात उघरमें निपिर है भौर मान्छेपापाव सर्व पेसमें पनितहै ॥ ८५ इविपाव। यत्रगृहेभवेच्चंद्रोग्रहस्तत्रयदाभवेत् ॥ युतिदोषस्तदा योविनाशुक्रशुभाशुभम् ॥ टीका-जेही मसप्रका पत्रमा होय भौर उसी मसमें मौर कोई पह होप वो पुतिरोप कइसे है, परंतु शुक पिना शुभसंयुक्त शुभ, मन्यतम भशुभ है । ८५ . रविणासंयुतोहानिभौमेननिधनंशशी ॥ करोतिमूलनाशंचराहुकेतशनैश्चरेः ॥ ८५॥ टीका-मोसूर्य चंद्रमाके साथ शेयतो शामिकर,चौम होप तो मत्यु करे और राकेतु गनैश्चर होय तो भूलनाराम ८५ प्र.१] भाषाटीकासयेत। (२७) वर्गोत्तमगतश्चंद्रास्वोच्चंवामित्रराशिगः ।। युतिदोषश्चनअवेहंपत्योःश्रेयसीसदा॥८६॥ टीका-जो चंद्रमा पटुर्गविपे श्रेष्ठ वर्गनमें होय तो अथवा उच्चको होय तो या मित्रराशिका होय तो युतिदोपका नाश- करे स्त्रीपुरुष दोनों सुखी रहै ॥ ८६ ॥ इति युतिदोषः । एकरेखास्थितिर्वेधोदिननाथादिभिर्ग्रहः ॥ विवाहेतत्रमासंतुनजीवतिकदाचन ॥ ८७॥ टीका-जो नक्षत्रका लग्न होय और वाही नक्षत्ररेखासों सूर्य आदिमसे कोई ग्रह होय तो वाको वेध कहिये तो विवाह भये पीछे एक महीनाके अंतमें मृत्यु करे ॥ ८७ ॥ अश्विनीपूर्वफाल्गुन्याभरणीचानुराधया ।। अभिजिच्चापिरोहिण्या कृत्तिकाचविशाख- या ॥८८॥ मृगश्चोत्तरषाढेनपूर्वाषाढातथाई या ॥पुनर्वसुश्चमूलेनतथापुष्यश्चज्येष्ठया ॥ ॥ ८९ ॥ धनिष्टयातथाश्लेषामघापिश्रवणे नच ॥ रेवत्युत्तरफाल्गुन्याहस्तेनोत्तरभाद्र--
(२८) शीघगोष। [."
पात् ॥९०॥ स्वात्याशतभिषाविद्याचित्रया
पूर्वभाद्रपात्॥ विद्धान्येतानिवानिविवा
हेमानिकोविद ॥९१॥
टीका-अश्विनीसे मौर पूर्वाफल्गुनीसे एक रेता है ऐसे
भो रोगों और एक रेसा होय तो पेष कहिये ऐसे भडाईस
मक्षवनको नानिये ये पेपपपरागकायको समझलेना।
रविवेधेचवैधव्यंकुजवेधेकुलक्षयम् ॥ बुधषे-
धेभवेद्वध्याप्रव्रज्यायस्वेधत ॥९२॥ अपु-
प्राशुक्रवेधेचसौरचंद्रेचदु खिता ॥ परपुरुष
रवाराहो केतो स्वच्छंदचारिणी ॥ ९३ ॥
टीका-जो सूर्यको पेध लमे सो विषषा होय मगळको
वेष लगे वो फुसका क्षय होप फुधको मेष लगे तो पाया होप
गुरुको पेघ लगे वो सम्यासिनी होय शुफको लगे तो पुम म
होय शनिचंद्रमाको वेप लगे तो दासी होय राहुको पेष लमे
चो परपुरुपगामिनी होप पेतुका वेध होप तो म्पकार
सारिणी होय ॥ १२॥ १३ ॥
प्र० १] मापाटीकासमेत। (२९) शनिराहुकुजादित्यायवाजन्मसिंस्थिताः। विवाहिताचयाकल्यासाकन्याविधवायवेव टीका-शनि, राहु, भौम, सूर्य इनमें कोऊ बह विवाह समय में जन्मक्षत्रपर होय तो कन्या विधवा होय ॥ ९४ ॥ चतुर्दशंचनक्षत्रंजामित्रंलग्नमात्म्सृतम् ॥ शु भयुक्ततदिच्छंतिपापयुक्तंचवर्जयेत् ॥९॥ टीका-जो लग्नके नक्षत्रते चौदहे नक्षत्रपर को ग्रह होय तो जामिनदोप कहिये जो सौम्यग्रह होय तोशुभहै ॥९५॥ चंद्रश्चांद्रि(गुर्जीवोजामिनेशुभकारकाः ॥ स्त्रभानुभानुमंदाराजामिनाशुभप्रदाः ९६ टीका-जो चंद्रमा बुध बृहस्पति और शुक्र ये ग्रह जन्म- के नक्षत्रते जामित्र होय तो शुभ कहिये और जो शनि राहु केतु होय तथा भौम चौदहे जामित्रपै होय तो अशुभहै ९६ चंद्राद्वालयतोवापिग्रहावयाश्चसप्तमे ॥ व- त्रस्थिवाग्रहानूनंव्याधिवैधव्यकारकाः ९७ टीका-चंद्रमाते वा लग्नके शशिते सातवें कोऊ ग्रहहोय खो व्याधि और वैधव्य करे ॥ ९७ ॥ इवि जामिनदोपः ।
शीघपोष। [प्र." धार्या तिथिर्मास१५।१२।१०।८४ादशा- टवेदा सक्रांतितोयातदिनैश्चयोज्या ॥ ग्रहैविभक्तायदि पंचशेषोरोगस्तथाग्निर्नृप चौरमृत्युः॥९८॥ टीका-भव पंचक कहते हैं, तिपेि कहिये १५मास फहिये १२ रा ० अप्ठ ८ र ४ संक्रांविक मे दिन गये हॉप तिनकोयुक्त करके मर ९ को भाम दीजे, जो पांचशेष पपे पो पथक मानिये ऐसेही पांचों भंक पिचारके रोम पंचक १५म भपिपंचफ मारहमें १२ राज्पपंचकरा. भौर घोरपचक ८ में मृत्युपंचक ४ में ॥ ९८॥ यथर्कवारे किलरोगपचकंसोमेघराज्यक्षि तिजेचषष्टिः ॥ सौरोचमृत्युधिषणेचचौरी विवाहकालेपरिवर्जनीया ॥ ९९ ॥ टीका-ररियारको जोरोगपंधक उमे वो सोमको राम्प- पंचफ ठमे वो ममरको भमिपथक रामभरको मृत्युपंचक अगुपारको पोरपंचा ये विवाइम होप तो पर्मित ३९९ भ०१] मापाटीकासमेत । (३१) रोगचौरंत्यजेदात्रीदिवाराज्यामिपंचकम् ॥ उभयोःसंध्ययोर्मृत्युरन्यकालेननिंदिताः ॥ टीका-रोग, चोरपंचक रात्रिको अशुभ है और राज्य अनिपंचक दिनमें वर्जित है. दोनोंके मंधिनमें मृत्युपंचक निंदित है और समयमें वर्जित नहीं है ॥ १०० पंचकनिर्णयः । सूर्यभात्पंचविशुन्नक्षत्रेशूलमधये ॥ चतुर्द शेशनेःपात केतुरष्टादशेतथा ॥१०१॥ ऊन विशेमवेदुल्कानि तश्चद्विशिके ॥ त्रयो विंशतिकेकंपःपंचविंशेतुवज्रकः ॥ १०२ ॥ टीका-सूर्यके नक्षनते पांचवें कोई ग्रह होय तो विद्यु- होप लगे और ८३ शुलदोष लगे, चौदपर १४ शनिपाद दोष लगे. अठारहपर. १८ केतुदोष लगे, १९ पर उल्का २२ पर निर्यात २३ पर कंप २५ पर बजदोष लगे ॥ १०१।। ॥ १०२ ॥ इतिविशुदादियोगाः। पुत्रनाशकरीविद्युत्पत्युः शूलोविनाशकः--
(३०) शीमयोप।
[म."
धार्या विथिर्मास१५।१२।१०।८।४ादशा-
प्टवेदा संक्रांतितोयातदिनैश्चयोज्या ॥
ग्रहविभक्तायदि पंचशेषोरोगस्तथामिर्नृप
चौरमृत्युः॥९८॥
टीका-भय पंचक कहते हैं, तिथि कहिये १५ मास
कहिये १२ रा . अष्ट ८ पेर ४ संकातिके मे दिम मये
हॉप विमकोयुक करके मव ९ को भाग दीमे, जो पाप शेष
बचे वो पंचक जानिये ऐसेही पांचों भक विचारके रोम
पंपक १५में भषिपंचक पारहमें १२ राज्यपचक पराये.
मौर घोरपचक ८ में मृत्युपत्रक में ॥ ९८ ।
यद्यर्कवारे किलरोगपचकंसोमेचराज्यक्षि
तिजेचवति ॥ सौरौचमृत्युधिषणेचचौरो
विवाहकालेपरिवर्जनीया ॥ ९९ ॥
टीका-रविपारकोजोरोमपचफ लमे तो सोमकोरान्य-
पंचक समे वो मंगठको भमिपरक रानभरको मृत्युपंपक
धगुगारको चोरपथक ये विवादम होय वो रनित ॥१९॥
से मा प पु उ. प. श ह चि स्था यि तु भ..] मापाटीकासमेत । शोभनेकृत्तिकादेयाअ नुराधाचगंडके रोहिणी चसुकर्माख्येधृतौज्येष्ठा प्रकीर्तितागडेमूलमृगः शूलेवृद्धौचाीनिगद्यते। पूर्वाषाढाध्रुवेप्रोक्ताव्या घातेचपुनर्वसुः हर्षणेचो तराषाढावनेपुष्यः प्रकी तितः ॥ अभिजिञ्चतथासिद्धावाश्लेपाव्यति पातके ॥ ९॥ वरीयसिश्रुतियापरिधेचूम घातथा ॥ शिवेधनिष्ठादातव्यासिद्धीपूर्वाच फाल्गुनी ॥ १० ॥ साध्येशतभिषादेयाशुभे चोत्तरफाल्गुनी ॥ पूर्वाभाद्रपदाशुक्लेहस्तेन माप्रकीर्तितः॥ ११॥ उत्तराभाद्रपच्छंद्रचि त्रादेयाचवैधृतौ ॥ सूर्याचंद्रमसोयोगेभवेदे कार्गलंतदा॥ १२ ॥ त्रयोदशतिरोरेखा स पू म (३२) शीघ्रपोष। शने पातोवशघातीकेतुर्दैवरनाशक ॥१०३॥ द्रव्यनाशकरीचोल्कानिर्घावोवधुनाशक ॥ कंपापयतेनित्यंवप्रेस्त्रीव्यभिचारिणी ॥ टीका-विमुरोप उगे तो पुत्रका नाश फरे, शूलपोष पतिका मारा करे, शनिका पातोप पराघात करै केतुयोग देपरका नारा परे, सस्कारोप इम्पका मारा करे, निर्यात भाताफो मारा करै, कंप नित्पही पाव, पनदोष लमे वो नी प्पभिचारिणी होय ॥१०३.१०॥इति रियुरिफलम् । योगांकेविषमेचैकोदेयोष्टाविंशति समे ॥ अर्द्धकृखाश्विनीपूर्वामंकभमूर्धिदीयते१०५ टीका-मोयोगके भक विपम होय तो एक जरिये मोर सम भकोप वो भठाईस मोरिये सोाषाकरिये, भाश्चिमी से पूर्ष जो भक होय स्रो मूर्भिपर लिसिये ॥ १०५॥ विष्कमेचाश्विनीदेयाप्रीतीस्वातिनिगद्यते। सौभाग्येचविशाखास्यादायुष्मान्भरणीयतः।
रो
आ
पु.
भ
अ.
म.
पू.
Simisapp
PoPEOPLE
अ
प.] भाषाटीकासमेत । (३३)
६शोभनेकृत्तिकादेयाअ
नुराधाचगंडके।रोहिणी
चसुकर्माख्यधृतौज्येष्ठा
प्रकीर्तितागंडेमूलमृगः
शूलेवृद्धौचाौनिगद्यते।
पूर्वाषाढाध्रुवप्रोक्ताव्या
पातेचपुनर्वसुः हर्षणेचो
तराषाढावनेपुष्ययः प्रकी
तितः ॥ अभिजिञ्चतथासिद्धावाश्लेषाव्यति
पातके ॥ ९॥ वरीयसिश्रुतियापरिषेचूम
घातथा ॥ शिवेधनिष्ठादातव्यासिद्धौपूर्वाञ्च
फाल्गुनी ॥ १०॥ साध्येशतभिषादेयाशुभे
चोत्तरफाल्गुनी ॥ पूर्वाभाद्रपदाशुक्लेहस्तेन
झाप्रकीर्तितः॥ ११॥ उत्तराभाद्रपच्चंद्रेचि
त्रादेयाचवैधृतौ ॥ सूर्याचंद्रमसोर्योंगेभवेदे
कार्गलंतदा॥ १२ ॥ त्रयोदशविरोरेखा
पू
मू
(३४) शीत्रयोष। [.. एकोमियभिस्मृता योगकिप्राप्तनक्षत्रे कोयमेकार्गलंबुधै ॥ ११३॥ टीका-एकार्मवचककी पयोपरारेखा तिरी संघ एक रेखा कमि संघे योमके मंक भौर वो मक्ष कहे है देसूर्य चंद्रके योम एक रेसासे होय तोएकार्गल पहिसे विफा योमको भौर भचिनीको कहा है एसेही ममसे धकमें बमझ लीजै । ११३॥ इत्येकालनिर्णयः। अस्तिस्रस्तिरस्तिस्रोमध्येमीनंलिखेदुधः मूर्याचंद्रमसौदृष्टीक्रांतिसाम्यनिगद्यते।१४ मीनाकन्यकयायुक्तोमेस्सिहेनसगतः ॥ मकरेणवृषक्रांतिश्चापोपिमिथुनेनच ॥१५॥ फर्केणवृश्चिकोविरोवेधश्चतुलकुभयोः ॥ कांतिसाम्ये कृतोदाहोनजीवतिकदाचन । टीका-तीन रेसा सर्व भौर तीन विरजी संचके मप्प- की रेतापर मीन, कन्या भौर विरणीपर मियुन, पन, कर्ण भनिसके पमसों सर सपको परिकै कमनाये वामें १५१३१ १०. भ..] भापाटीकासमेत। एक रेखापर चंद्र सूर्य परे तो कांतिसाम्यदोप कहिये. मीन और कन्याको वेध जानिये. ऐसेहि सब राशिनको वेध चक्रनमें समझलीजिये.तुला कुंजसों, कन्यावृश्चिकसों, मिथुनधनसों, मकर वृषासों, मेष सिंहसों, इन राशिनसों परस्पर समझ करकै त्याग कर दीजिये. यह वध विवाहादिक और अनेक कार्यमें वर्ण्य है ॥११४॥ ११५॥ ११६ ॥ क्रांतिसाम्येचकन्यायायदिपाणिग्रहोमवेत कन्यावैधव्यतांयातिईशस्यदुहितायदि १७ टीका-जो क्रांतिसाम्यमें विवाह होय तो कन्या विधवा होय. ईश कहिये महादेव तिनकी पुत्री होय तोभी॥११७३. इति क्रांतिसाम्यम् । मर्मवेधः कंटकश्चशल्यंछिद्रंचतुर्थकम् ।। एतद्वेधचतुष्कंतुपरित्याज्यंप्रयत्नतः ॥१८॥ टीका-अब चार दोष कहतेहैं. मर्मवेध,कंटकर,शल्य ३, छिद्र ४, इन दोपनको यतन कर बचाइये. यह यणकजनकी आज्ञाहै ॥ ११८ ॥ - शीघ्रपोष । लओपापेममवेधकंटकोनवपचके । चतुर्थेदशमेशल्यछिद्रभवतिसप्तमे ॥११९॥ टीका-उपमें पापग्रह होय तो मर्मवध कहिये और चौथे, रामे पापमा होय वो शल्पप कहते हैं और सम्म स्थाममें पापमह होप वो छिनरोप नानिये मपम ९ पंचम ५ पापमह होतो टफरोप कहिये । ११९॥ मरणंममधेस्यात्कंटकेचकुलक्षयः॥ शल्येचनृपतेर्भीतिःपुत्रनाशश्चछिद्रके १२० टीकाको मर्मग्रेपमें विवाद होय तो मृत्यु मामो भौर पंटक में होय वो टुपकी क्षय होय भौर शल्पग्रेप मे वो राजाका भय होय, छिमें होपतो पुकानारापरे १२०० इतिषचतुष्ठयदोप। जन्ममासेजन्ममेचनचजन्मदिनेपिच ।। ज्येष्ठेनज्येष्ठगर्भस्यविवाहंकारयेत्वचित्॥ टीका-मम्मका मास,मम्मकामक्षम, जन्मका निभौर अपमाकी उत्पचिपाडेका रिपाइपिपेपणिव करें परंतुलो मकिपिपेकहो स्रोई न्यष्ठत्व मनेकमावरमें प्राधाम्पो २० . - 23 प..] भाषाटीकासमेत। नकन्यावरयोज्येष्ठेज्येष्ठयोःपाणिपीडन माद्वयोरेकतरेज्येष्ठेनज्येष्ठोदोषमावहेत् ॥ टीका-जो वर तथा कन्या दोनों प्रथमगर्भके होंय तो ज्येष्ठमासमें विवाह विशेष करके वर्जित है और एक ज्येष्ठ होय और नहीं होय तो ज्यष्ठमें विवाह कीजै दोप नहीं है कारण तीन ज्येष्ठ नहीं चाहिये ॥ १२२ ॥ सिंहेगुरोगतेकार्योनविवाह कदाचन ॥ मेषस्थिदिवानाथेसिंहेज्येचशुभप्रदः१२३ टीका-सिंहस्थ बृहस्पतीमें विवाह नहीं करना. केवल मेषके सूर्यमें करिये तो सिंहको गुरुभी शुभफलदायक है२३॥ रखौसाधत्रयोभागाःपंचचंद्रगुरौत्रयः ॥ द्वंद्वे शुक्रंदुपुत्रेस्याद्विश्वामागप्रदायकाः॥२४॥ प्रत्येकंसाधभागाश्चमंदसंगलराहुषु ॥ ग्रहा बलयुताविश्वाप्रयच्छतिनदुर्वलाः ॥ १२५ ॥ टीका-सूर्यके ३॥ भाग, चंद्रमा ५ भाग, गुरुके ३ भाग बुधके २ भाग, ॥१२४॥ और शनि, मंगल, राहु, केतु इन ग्रहोंको डेढ़ डेढ़ भाग रूप विश्वा देतेहैं. जौलौं ये शीघयो। [." मलिट रहे मोठी विश्वादेते. दुर्पत होनेसे महीं देखेंहे ॥२५॥ इति विग्रोपकफलम् । केंद्रेसप्तमहीनेचद्वित्रिकोणेशुभाशुभाः ।। धनेशुभप्रदश्चंद्रपापाःपप्ठेचशोभना ॥२६॥ तृतीयैकादशेसर्वेसौम्या पापाःशुभप्रदाः ॥ तेसर्वेसप्तमस्थानेमृत्युदावरकन्ययोः २७॥ टीका प्रस्थान कहिये लय, पर्ष सप्तम पराम, । ४।७।३. • । मो इन स्थानषिपे शुममह होय वो मेठहै अकेले सात स्थान भामदे शुभमह करके शुक, पुष, पृहस्पति भौर शुक्लपरामीले सप्णपक्षकी ५ पर्यंतका घरमा पेठ पली होताहे भौर सूर्य, राहु शुक २ पशमी १. पर्वतका पदमा ये चार प्रहमानिये, भौम, शनि, केत हष्णपचमीते ३. वारको घरमा ये पापपहरे पवे २ पन स्थान पामा शुलहै पापमह समते ३ । ६ स्थान शुभ- है। १२६ ॥ और ३।११। स्पान सर्प प्रद शुभ भौर सौम्प कर पापमह स्थान नेष्टहैं। १२७॥इति फसामहाः । शनि सूर्यश्चलनेस्वेचंद्रोलमेऽष्टमेरिपौ ॥
प..]
भाषाटीकासमेत।
कुजोलग्नेऽष्टमेचास्तेशुको नेऽष्टमेरिपौ २८
गुरु त्यौसैहिकेयोलग्नेतुर्येचसप्तये ॥ बुधो-
हमेचयामिविवाहप्राणनाशकः ॥ १२९ ॥
क्रूरयोरंतरंलग्नंचंद्चपरिवर्जयेत् ॥ वरंहति
ध्रुवंलग्रंशीतरश्मिश्चकन्यकाम् ॥ १३०॥
टीका-शनि, सूर्य जो - लग्नमें सातवें होय और चंद्रमा
१।६।८ और भौम १८७और शुक्र ७८१६ बृहस्पति ८
राहु १३७४ अरु बुध ८१७ ये ग्रह इतने स्थानोंमें विवाह-
विष प्राणनके नाश करनेवाले हैं और ग्रहमध्य चंद्रमा होय
तो अथवा लग्न होय तो वर्जनीयकहैं, वरको शीघही
मृत्युकोदाताहैं।२८।२९।१३०॥ इतिशुभाशुभग्रहनिर्णयः।
तुलाचमिथुनंकन्यापूर्वाद्धोधनुषोवृषः ॥ ए
तेलग्ना शुभानित्यामध्यमाश्चापरेस्मृताः ॥
टीका-तुला, मिथुन, कन्या, वृप तथा धनका पूर्वाद
इतने लम शुभहैं. और लग्न मध्यम हैं ॥ १३१ ॥
लत्तामालवकेदेशेपातश्चकुरुजांगले ॥
एकागलंचकाश्मीरेवेसर्वत्रवर्जयेत्॥३२॥
शीघयोध। टीका-लचाग्रेप मालपदेगमें पर्जनीय है. पातोप का कपिलदेशमें निपिछ है एकार्गठरोप काश्मीर रेशमे मी भौर पेपरोप सर्व देशमें पर्जिवहै । १३२ ॥ अपमेपादिराशीनां मांराफचफ लिस्पते ममिकासकरप मामी मेमममममा उसाचासिक मामी पहामिमीपाकामिमी. म मा कम म म म पु व.स.स. हा कमिमी.कामि मिमी प..मेम में मदुक मएकमे म. चितTRI मि.मी चाकामामी धक ६ १ मेषेनवाशामेषाद्यावृषेचमकरादिकाः॥ मिय नेचतुलाधाःस्य कर्कटेकर्कटादिकाः॥ ३३॥ मेषाद्यौचपनुःसिंदौगोकन्यामकरादिको । तुलाधोयुग्मकुंभौच कांधोमीनवृश्चिको ॥ १३४॥ गोतुलायुग्मकन्याननिर्वाशाश
५० १] सापाटीकासमेत ।
१)
भदास्मृताः ॥ धनुषः प्रथमोभागोविवाहे
ऽन्येचमध्यमाः॥ १३५॥
टीका-प्रेष आदि दे बारह राशिके नवांशक कहते हैं.
लग्नके नवमें भागको नवांशक कहते हैं. लग्न १ नक्षत्र २
नवांशक भोग्य करते हैं. सो मेष, सिंह, धन इन तीनोंका
पहिले नवांशमें मेपते नवपर्यंत गनिये. और वृष, कन्या,
मकर इन तीनोंका नवांश मकर आदिदेके कन्यापर्यंत मानिये
और मिथुन, तुला, कुंज इन तीनोंका नवांश तुला आदि
देके मिथुनपर्यंत गनिये और कर्क, वृश्चिक, मीन इन तीनोंका
नवांश कर्क आदि मीनपर्यंत गनिये. सो चक्रमें समझ लीजै.
वृष, तुला, मिथुन, कन्या इनका नवांश शुज है और धनका
पहिला शुभ अशुभ मिश्रित है और नवांश जो हैं सो विवाहमें
मध्यम हैं ॥ १३३ ॥ १३४ ॥ १३५ ॥
अंशस्यपतिरंशेचतन्मित्रवाशुभोपिवा ॥ प
श्यतेवाशुभोज्ञेयःसर्वेदोषाश्चनिष्फलाः३६॥
टीका-अंशका पति जो है नवांशका स्वामी, सो अपने
नवांशलमें हो अथवा इसका मित्र वाऔर शुभग्रह देखतेहोय
पाशुभफल करे और दोषनको निष्फल करै ॥ १३६ ॥
(१२) पीधगोष।
[."
शुक्लाष्टमीसमारभ्यफाल्गुनस्यदिनाष्टकम्
पूर्णिमामवधिकृत्वात्याज्यहोलाष्टकंबुधै ॥
शतुद्रयांचविपाशायामरावत्यांत्रिपुष्करे ।
होलाष्टकविवादादौत्याज्यमन्यत्रशोभनम्
टीका-फाल्गुमके पक्षफी भष्टमीते पूर्णिमावफ होगा
कदोहे । १३७ । सो शुशीनरी तीर, पिपाया
परीके तीर, इरावतीनरीके तीर, इन प्योंमें मौर मिपुष्करमें
विवाहारिक उत्तम कार्यविपे पनिवहे भौर भन्यत्र गम
॥ १८ ॥ इति होलाष्टकम् ।
दिनेसदांधायुपमेपसिंहारात्रौचकन्यामिथु
नकुलीर ॥ मृगस्तुलालिर्वधिरोपराढ़ेसध्या
सुकुब्जाघटधन्विमीना ॥ १३९ ॥
टीका-रिममें ये भंघ तम है-अप, मेष, सिंह राभिके
अधि-कम्पा,मिथुन,कर्फ अपराहमें पहरे-मकर तुला वृश्चिक
सध्यामें कुपरे-धन, कम, मीन ॥ १३९ ।
दिवांधोवरहवाचरात्र्यधोधननाशक दुख
दोवधिरोलग्न कुब्जोवंशविन्गशकः॥१४०॥
भाषाटीकासमेत । - (४३) टीका-दिनके अंधे लममें फेरें होय तो वरकी हानि होय, रात्रिके अंधे लममें फेरें होय तो धनको नाश करे और बहरे लग्नमें पाणिग्रहण होय तो दुःखदायक है और कुबरे लग्नमें विवाह होय तो वंशनाश होय ॥ १४० ॥ यत्रचैकादशश्चंद्रोद्वितीयोवातृतीयकः॥ गो धूलिकासविज्ञेयःशेषाधूलिमुखाः स्मृताः४१ टीका-जो म्यारहस्थानमें चंद्रमा होय अथवा दूसरे तीसरे होय सो गोधूलिक है और शेषस्थानमें चंद्र होनेसे धूलिमुख कहतेहैं ॥ १४१ ॥ कुलिकाक्रांतिसाम्यंचलग्नेषष्ठाष्टमेशशी ॥ तदागोधूलिकस्त्याज्य:पंचदोषैश्चदूषितः । टीका-कुलिकयोग और क्रांतिसाम्य अरु लग्नमें छठे और आठवें चंद्रमा होय तो गोधूलिक लग्नमें विवाह नहीं करना. लग्न पांच ५ दोषकर दूषितहै ॥ १४२ ॥ यदानास्तंगतोभानुर्गोधूल्यापूरितंनभः॥ सर्वमंगलकार्येषुगोधूलिश्वप्रशस्यते १४३॥ टीका-जबलगि सूर्य अस्त ना होय और गायनकी खुर पकी घर आकाशमें परित होरही हो तो यह परी मुकला.
(220 पीमयोप। रचम कार्यविपे ममलकी पावा विसको गोलि कहते हैं. ५ अष्टमेजीवभौमौचघुधोषाभार्गवोऽष्टमे ॥ लग्नेषष्ठाष्टमेचंद्रस्वदागोधूलिनाशक:४४॥ टीका-मो समसे माठमें स्थानमें सौम, गुरु, पुष पुष मह दोप, अथवा सममें पा छठे भाठमें।।६।८ परमा छोय पोया गोलि माशफ पोप है । १४॥ इति गोधूठिकः। समादेकादशेसर्वेलमपुष्टिकराग्रहाः ॥ तृती येचाष्टमेसूर्य सूर्यपुत्रश्चशोमन ॥ १४५ ॥ चंद्रोधनेतृतीयेचकुज षष्ठेतृतीयके ॥ बुधे ज्यौनषषद्विचितुःपंचदशेस्थितौ १४६ शुक्रोद्वित्रिचतःपचधर्मकर्मतनुस्थिवः ॥रा हुर्दशाष्टषट्पंचत्रिनवदादशेशुमः ॥१४॥ टीका-समते ग्यारहवें स्थानमें सर्पयह शुभ हैं भोरसूर्य, भौर ८ शनि ॥४५॥ भोर पामा २॥ ३और मोम ०९ भौर दुष, हस्पति ९।६। २।३।४।५।१• भौर एक १९१०मस्यामि पों, भोरण भ..] नापाटीकासमेत। (४५) १०।८।३।५।३।९। १२ इतने स्थानमें शुभ- फलदायक हैं ॥ ४६॥४७॥इतिरव्यादयः पुष्टिकरामहाः।। छायापादैरसोपेतैरेकविंशशतं भजेत् ॥ ल- व्याकघटिकाज्ञेया शेषांकेचपलास्मृताः ॥ टीका-अथ दिन नापनेको कहतेहैं. अपनी छाया डील- की अपने पांवकर नापिये.जेई पाउं छाया होय तामें ६ और मिलावे. फिर एकसौ एकीसमें १२१ तिनको भाग दीजै जो भाग पाइये सो घडी दिन जाने. जो चढ़ता होय तो पढ़ता दिन जाने और जो उतरता होय तो बाकी दिन रह्या जाने. भाग हरेते शेष बचे तिने साठगुने करके भाग प्रमाण अंकनपर फैलायके पल कर लीजै, सोई पल जानिये ॥ १४८॥ इति घटिकापलानां ज्ञानम् । पूर्वाषाढाजुराधाचज्येष्ठाश्लेषाचरेवती ॥ वि शाखाचयदामूभिंतदास्यादष्टमोदयः॥४९॥ सूर्यभान्मौलिभंगण्यंसप्तहीनंचशेषकमादि गुणंचद्रिहीनंगतारात्रिस्फुटाभवेत् १५०॥ मस्तकेमृगशीर्षेचसूलेचनवमोदयः॥ अन्य
(४६)
शीपपोष।
[प्र."
वृक्षयदामूभिंतदास्यादप्टमोदय ।। १५१ ॥
टीका-अप रात्रिगत निर्णय पूर्णपाठा, अनुराधा, ज्ये
छा, माण्ठेपा,रेपति विशाखा इन मक्षभनमें फोऊ नक्षत्र मा
घेपर होयतो भाठ मक्षत्रपर उदयनानिये ॥१४९मोर यो
मक्षयका सूर्य होय वासों जो मक्षष शिरपर होय ताको मनि
सीमे, पुनि सातका भामरीजै शेप पये म्यून कीने, वामें इस
मोर पटाइये जोराविगत पा मोग्य मानिये १५०॥ भोर
मृगशिर पा मूल मापेपर छोय तो मपमें मक्षत्रको वश्य जा-
निये भौर मोभन्य मात्र माथेपर होप तो भाठवें मक्षत्रको
साय कहिये । १५.वि रात्रिज्ञानम् ।
किंकृर्वतिग्रहाःसर्वेयस्यकेंद्रेबृहस्पति ॥
मत्तमावगयूथानाशवंहविचकेसरी ।।१५२॥
टीका-
जोरपानशाण. इन भागमें पदस्पति
मोठे होय भौरसकट पद मरिष्टक होप वो क्या करसक
से है। जैसे अकेले सिंह सैकमें हाथियोंका समूहमारे मोहनि
हारे पैसे सो भौर पवननिव भरिधनको नारा १५२॥
शुक्रोदशसहस्राणि धोदशशवानिच ॥ ।
३
प्र० १] भाषाटीकासमेत। (४७)
लक्षमेकंतुदोषाणांगुरुर्लग्नेव्यपोहति॥१५३॥
टीका-जो लग्नमें शुक्र होय तो दशहजार दोषनको हनै
और बुध तो हजार और गुरु तो लक्ष दोपनको हनै॥ १५३॥
सर्पाकारंलिखेञ्चविवाहेचत्रिनाडिकम् ॥
अश्विनीप्रमुखंभंचदत्वासाम्यंविचारयेत्॥
॥५४॥एकनाडीस्थनक्षत्रेदंपत्योमरणंध्रुवय
सेवायांचभवेद्यानिर्विवाहेत्वशुभंभवेत्१५५
टीका-सर्पआकार लिखकर त्रिनाडी करके अश्विनीप्र-
मुख ३ नक्षत्र एक नाडीमें राखिये ऐसे ९ ठिकाणे मुखसों
लेकर पुच्छतक २७ सत्ताईस नक्षत्र राखिये ॥१५४॥एक
नाढीमें विवाहलगको नक्षत्र आवै तौ अशुभ होय. सेवा ते
( चाकरी करे सो) हानि होय ॥ १५५ ॥
परिचार्धव्यतीपातंवैधृतिसकलंत्यजेत् ॥ वि
कंभेघटिकाःपंचशूलेसप्तप्रकीर्तिताः॥५६॥
(१८) शीघ्रपौष । [प्र." षड्गडेचातिगडेचनवन्याघातवज्रयोः॥ ए तेतुनवयोगाश्चवालमेसदाबुधै ॥५७॥ टीका-जोनपयोग निपिर तिनकीपही पठितोंने पर्मित सो ऐसी, परिष घटी ३० व्यतीपात मौर पैधृति ये संपूर्ण स्पाग करे विकाकी घडी५शुलकी ७ स्पागिये । ५६ । भौर गड तथा भतिगडकी ६ पापावकी ८ पकी शुभकार्यमें पर्जित हैं ॥ ५॥ व्यतीपातेभवेन्मृत्यर्गडतिमरणंध्रुवम् ॥ अ- निदग्धोभवेद्रप्रेजश्चैवापिगडके॥५॥व- धन्यवैधृतौचैपविष्कमेकामचारिणी॥ पी यहीनोतिगंडेचव्याघातेमृतवत्सका ॥५९॥ परिधेचभवेहासीमयमांसरतासदा॥१६०॥ टीका-म्पतीपातमें विवाह करे तो मृत्यु होप भर मंर्ग मकरे वो निधय मृत्यु फरे. पछमें भाग लगे गंडमें रोन होय ॥ ५८ ॥ वैधृतिमें पम्प होय, पिकसमें कामातुरहोप भतिगंडमें धातुमय होप म्पापातमें मवमस्सा होय याने वासक मारिजॉप परिपमें पराई प्रसीय, भर मांस मदिरा रिक सेवन करे । ५९ १६.इति निषियोमः ।
-- ...] नापाटीकासमेत । (४९) पट्टाकारं लिखेचक्रमष्टकोणसमन्वितम् ।। यस्मिन्नृक्षे भवेत्सूर्यस्तदाद्यं मध्यगं त्रयल ॥६०॥ त्रयस्त्रयश्च सर्वत्र ततः पूर्वा दितोलिखेत् ॥ नक्षत्रत्रितयेमध्ये पक्षद्वयदि नाशनम् ॥६१ ॥ पूर्वस्थानेभवेलक्ष्मीर्धन धान्यसमागमः॥ अग्निकोणेभवेन्मृत्युनारी कुलविनाशिनी ॥६२ ॥ दक्षिणेदुर्भगानारी दारियमृत्युमाप्नुयात् ॥ नैत्रत्येपुत्रलाभश्च सुखंसौभाग्यमेवच ॥६३ ॥ पश्चिमेविधवा कन्यावायव्येव्यभिचारिणी॥उत्तरेधनधा- न्यानि वैशानेसुखसंपदः॥६४ ॥ मांगल्यं सर्वकार्येषुपट्टचक्रविचारयेत् ॥ गर्गाचार्थे- णसंप्रोक्तंसर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ १६५ ॥ टीका-पट्टचक्रके सूर्यके नक्षत्रते दिनके नक्षमलौं गनिये पुनः मध्यके कोठामें ३ भरिये. ऐसे क्रमते पूर्वादि दिशा,
मम्प
शीघपोष।
में ३ सीन नक्षत्र भाठों
दिशामोंमें परिये जौनदि
शामें दिनका नक्षत्र परेन
वो ताको फल फहिये पूर्ण
शोप, तो लक्ष्मी धन धान्य
होय, भाभिमें मुत्प, कुलविनाश सिणमें दुर्भगाश्री, पारिएफ
मृत्यू. भीरपमें पुत्रलाम, सौभाग्य, सुसा पधिममें वैषम्प
होप वायम्पमें म्पभिचारिणी, उचरमें धन, धाम्प, एस
शाम्पमें उस सपरा ॥१६५॥ इति भीकाशिनाथमहापा-
र्यवौ शीघ्रपोपपिपासकरणं समानम् ॥ ..
अथ द्वितीयप्रकरणम् । दिरागमनमुहूर्त. मातृसुरुमहयोमैत्रं श्रुतियुग्मंकरत्रयम् ॥पु- नर्वसुद्धयंपूषामूलंचाप्युत्तरात्रयम्॥१॥विष मेवत्सरेमासेमार्गेमेषेचफाल्गुनोमकरोमि।। थुनेमीनेलग्नेकन्यातुलाधनुः॥२॥ भौमार्कि वर्जितावारागृह्यतेचद्विरागमे ॥ षष्ठीरिक्ता द्वादशीचअमावास्याचवर्जिताः॥३॥ टीका-रोहिणी, मृग, अश्वि.अनु.प.ध.ह. चि.स्वा.पु. पु. पू. पा. मू० उचरात्रय इतने नक्षत्र द्विरागमनको श्रेष्ठ हैं, और विवाहसे विषम वर्ष श्रेष्ठ है, अगहन, फाल्गुन, वैशाख से मास हैं. म. मि. मी. क. तु. प. ये लग्न श्रेष्ठ हैं. अरु मंगल शनिवार, पठी बादशीअमावास्या रिकातिथी वर्जिन १३ ॥ ।
(५२) शीमयोप। अपविरागममार्षमुक्तनक्षत्रारिषकम, मामलामाप पर सा. सुन..काम चपामा, ५ मार्गशीन फामान साव माहा मामी पार, १. आर्द्रत्रयंभाद्रयुग्ममृगः पूषाश्रुवि करः ।। मूलत्रयगुरौसूर्येभौमेरिक्तांविनाविथिः॥४॥ आधेदयेत्रयेमासेलग्नेकन्याझषेस्थिरे ॥चा पेपसपनंकुर्यात्सीमतंचाष्टमेवथा ॥ ५ ॥ शुभेत्रिकोणेकेंद्रस्थेपाषष्ठेत्रिलाभगे । पु- प्रकामानियंगच्छेन्नरोयुग्मासुरात्रिषु ॥६॥ पुनर्वसुद्रयेहस्सत्रयेमैत्रदयेमृगे। मूलोत्तरा धनिष्ठासुद्धादशैकादशेदिने ॥७॥ अन्य प्रापिशुमेयोगेवारेयुधशशांकयोः ।। भानो रोस्थिरेलनेवालनामकृवशमस।।दामेनन १.२] भापाटीकासमेव। (५३) येहरिद्वंद्वविधिद्वंद्वेऽदितिद्वये॥स्वातिहस्तो त्तराषाढायूषार्थमहयेषुच ॥ ९॥सिंहनयेष टेलग्नेमासयोनिचतुर्थयोः ॥ यानातिथीच निष्कास्याशिशु वार्कभौमयोः ॥ १० ॥ टीका-आर्दा इति, आ. पु. पु. पू. ना. अ. भा.म.रे. म.ह.भू.पू.षा.उ.षा.इन नक्षत्रोंमेंसीमंतकीजिये,अरु र.म.गु. पार लीजिये.रिका ४।९।१४ येतिथि वर्जित हैं ॥ ४ ॥ अरु धुंसवन कर्मको १ ।२।३ मास अरु ६।१२।२।५।११।८ लन कीजे. मुख्यगर्भके मासमें पुंसवनकर्म पूजा दान स्थिरता निमित्त कीजे. अरु सीमंत अष्टमास ८ में कीजे ॥ ५ ॥ इति सीमंतपुंसवनविष्णुपूजा॥ शुभइति ॥ जोनिकोण ५।९ केंद्र ११४॥७॥१० इनमें सौम्य अरु ३।६।११इनमें पापग्रह होय तो लममें जो सी प्रसंग करे तो संतान होय परंतु रात्रि अंधलम त्याज्य हैं ॥६॥ इतिगर्भाधानम्॥पुनरिति ॥ पु.पु. ६. चि. स्वा. अनु. ज्ये. मृ.मू. उ.प.ये नक्षत्र अरु ११११२ इंदन. दु. चं. र. गु. वार अरु २१५८१११ लग्नमें बालकको माम धरिये ॥ ७ ॥८॥इतिनामप्रकरणम्॥ मैनति ॥ अनु.
(५४) पीप्रयोष। [म.२ ज्ये पून घरो म पु स्सा हट पारे.पू पा र मरे मात्र भर सिंह, कम्पा, ता, कम से उन पर तीसरे पौ- थे मासमें शुमतिथि जो यात्रामें शुम कहिये मरु भौम, पनि स्पार्मिक पालकको नसमरन करावे ॥१.१.. भपमाघरणी यंत्रम्, अपवालकनामकरणमा मारमामाघमाचार,स्तन मायाम.म.नि वा मामाकरण बार . ५ RTRIविता मा.LAR५८ पुनर्वसुद्यचित्राविशाखामरणीद्रयम् ।सूल मामघाइयाश्रवणोदशमस्तथा ॥ ११ ॥ सोमशुक्रबुधानारीप्रसूतानानकमणि ॥ हे याप्रतिपदाषष्ठीनयमीचतिथिक्षयम् ॥१२॥ टीका-पुनर्गस्थि भपवासनिफासायंत्रम् ति २॥ पुनर्गम, पुष्प, चिना वि. म.म. भा म भये एएन खष प्रसविधानकोनितिन दामा १०२] भाषाटीकासमेत। (५५) वर्जितहैं. सोम शुक्र नुध ये वार वर्जित हैं. अरु।। ६ । ९॥ ३० ये तिथि वर्जितहैं. इनमें प्रसूतिस्नान न कारये॥११॥ ॥१२॥ इति प्रसू० । हस्तादिपचंकश्चिन्यांधनिष्ठायांचरेवती ।। गुरौशुक्रेबुधवारेधार्यस्त्रीभिर्नवांबरम् ॥१३॥ लग्नेमानेचकन्यायांमिथुनंचवृषःशुभापुष्ये पुनर्वसुद्वंद्वेरोहिण्युत्तरभेषुच ॥ १४ ॥ टीका- स्त्रीनवांवर. पुरुषनवांबरमुहूर्ताः हस्त इति।ह. चि.स्वा. वि. वि | ऽनु. | ज्ये अ.रो उ ३. ध | रे | अनु. अश्वि-वि नी, ध. रे. पु. दुश पु. रो. रु. तीनों उत्तरा गुरु, शुक्र, बुध ये वार. मीन, कन्या, मिथुन, वृष ये लम स्त्रीको नवीन वस्त्र धारणके लिये शुभ जानिये. ॥ १३॥ १४ ॥ इति ववधारणम् । रोहिण्युत्तररेवत्योर्मूलस्वात्यनुराधयोः॥ध हाचि स्वाचि स्वा | विनु पुपु. ६ ३ २ १ ९ helag शु१२ वृ ति थि. १५ ये ३ ८ १० १२ पू तिथि शु भ ० शीघ्रपोष। निष्ठाचप्रयःपूर्वाज्येष्ठायांसृगशीर्षके ॥१५॥ एतेयत्रागवाभानिप्रसूतिम्नानकोविदः॥ वा रेभीमार्कयो वेस्नानमुक्तंसदेवहि ॥१६॥ मूलादितिदयंग्राह्यश्रवणश्चमृगःकरः।। ज लवाप्यर्चनेहेया शुक्रमदाभूमिजा ॥१७॥ टीका-अप प्रमविपिरोपस्मानं च पुनः प्रसूति स पछाप्पूिजन मुहर्च पर्णन करते हैं रोहिणीति रोहिणी,तीनों पसरा, रेषवी, मूल, स्वावी भमुराषा, पमिष्ठा, पूर्वानप, ज्पेठ, मुमगिर.ये चौपइ मात्र त्यामिक जितने जे मक्षत्र रहने छीमें भर भौम, रवि, मुर भप पीप्रसूतिमानयंत्रम्, पे वार गुनह प्रसूविजापान यापू स्नानको विरोप शुम सा च न्य.. २॥१५॥१६॥ इति । पुनः प्रतिस्लान से पच पर ति। म पु म मद ये मसत्र मास हैं शुफ, शनि,गि, भौम ये पारत्यागिकेममतिकोकूपमठारापपूमन उचमहे॥७॥ नवान्नभोजनेग्राह्यवस्नेप्रोकमशेषतः ॥ या . पा सवार --- । प्र०२] भाषाटीकासमेत। राधिकौस्फूर्यसोमोनक्षत्रंश्रवणोमृगः ॥ १८॥ आद्यान्नप्राशनेपूर्वासपाविरुणोयमः ॥ न क्षत्राणिपरित्यज्यवारेभौमार्कनंदने ॥ १९॥ द्वादशीसप्तमीरिक्तापर्वनंदास्तुवर्जिताः । ल श्रेषुचझपोग्रायोवृषकन्याचमन्मथः॥२०॥ शुक्लपक्षेशुभयोगेसंग्राह्य शुभचंद्रमाः। मासे षष्टाष्टमेपुंसांस्त्रियोमासिचपंचमे ॥ २१ ॥ टीका-नवान्नइति. नये अन्नको भोजन अरु नवीन वस्त्र धारणविषे शनि. रवि ये वार वर्जितहैं, अरु श्रवण मृगशिर अरु रवि. सोम ये वसके मुहूर्तविषे. नवानभोजनते अधिक हैं॥ १८॥ इति नवा- अथप्रथमान्नप्राशनमुहूर्त्तयंत्रम्. नभोजनम्॥आयेति मन्ति छ । रो. म पु पु अब बालक के इ चि |स्वा वि मच ज्य अन्नप्राशनके मुहूर्त-श. च. धार. २ विषे इतने नक्षत्रवर्जिति. न हैं. तीनों पूर्वा. म.उ. 3. चं. श्र.ध. ५ १०१३ ३ ६ १२ क.उ. या.चंद्र. पू र. पूर. घसं.६ ८ मा सा.वि.य मा.रु.
[म.. (५८) धीमयोप। भाष्ठेपा, भा, एतभिपा, परणीमा भौम रानिमारमा १२।१४।९।१११३०६।११।तिथिभरम्पतीपावयोग ये सप पर्मितहे अरु भीम, इप, मिएम, कम्पा ये सम राज है मरू पक्षविपेठचम शुभयोगमें कीले अरु शुम चामा होय भर छठको मास पुत्रो भमपाराममें पास है भर कम्पाके पांचवे मासमें की। १८॥ १९॥२०॥२१॥ इविनमानप्राशनमुहूर्व । पुनर्पसुद्रयंज्येष्ठामृगश्चश्रषणद्रयम् ॥ हस्त प्रयेचरेवत्यांशकृपक्षोत्तरायणे ।।२२ ॥ लग्नं गोत्रीधनु कुंभौमकरोमन्मथस्तथा ॥सौम्ये पारेशुमेयोगेचूडाकर्मस्मृतं बुधैः ॥२३॥ह स्वत्रयेहरिददेपूर्वाश्चमृगपंचके॥मूलेपोष्णे चनक्षत्रेसुधेगुरुशकयोः॥२४॥ टीका-पुनर्गस्पिति, पु पु म्ये मभ पह पिस्सा २.ये पक्षणभर शुष्पक्ष, उचरायण॥२२॥भर पाक मि कप पार, पप, एक पे पार सौम मेट हैं - 1 कापक्ष. । ७ १० २] मायाटीकासमेत । (५९) जन्म मास अरु रिक्ता ये चूडाकर्ममुहूर्तयंत्रम्. मुंडन अरु भूषणधारणमें पु.पु ज्ये. मृ श्र वर्जित हैं ॥ २३ ॥ इति षि स्वा है न १११ १२ १ २ ३ राशिच चूडाकर्म। हस्तेति। ह.चि... अ.वा २२६ ११ १०१ ३ कि.मि.। २/३/५ स्वा.श्र.ध.पू. ३ म.आ. १०। १ | १३ ति पि. भद्रा पु. पु. आश्ले. म. रे. ये व्य | सी पा. स व ज्य है... नक्षत्र अरु रवि, बुध, गुरु, शुक्र ये वार शुभ हैं ॥ २४ ॥ देवोत्थानेमीनचापेलग्ने वर्षचपंचमे। विद्या रंभोत्रवय॑श्चपठनाध्यायरिक्तकाः॥२५॥ रिक्तायांचअमावस्यांप्रतिपञ्चविवर्जयेत् ॥ बुधेदुवासरेमूर्खःशनिभौमोस्मृतिप्रदः॥२६॥ विद्यारंभेगुरुःश्रेष्ठोमध्यमाभृगुभास्करौ।।बु धंदूचोपविद्यायांशनिभौमौपरित्यजेतू२७॥ पूर्वाषाढाश्विनीहस्तत्रयेच श्रवणत्रये ॥ ज्ये ष्ठाभगेमृगेपुष्यरेवत्यांचोत्तरायणे ॥२८॥ द्वितीयायांतृतीयायांपंचम्यादशमीत्रये । 1 सीपनीष। [प्र.२ सूर्यशुक्रसुराचार्येवारेपक्षेवथासिवे ॥२९॥ छ वृषेधनुःसिंहेकन्यामिथुनयोरपि। व्रवबंधः शुभेयोगेब्रह्मक्षत्रविशांपते ॥ ३०॥ पापो भौम-शनिकेत क्रूरोराङ्करविस्तथा।। सौम्य सोमोबुधश्चैवगुरु शुक्रस्वथैषच ॥ ३१ ॥ टीकादेव इति । देपोत्पान दिये कार्तिक गुडते भापार शुक्रवाई मरु मीम धनु सप पापपर्प वाई पछी अमावास्या परीपा, अपवतध मुहर्तपत्रम् मौमी, पौरन ये विचार स्वामी पि पर्मित है. माममनिचाना मामी.मी पुष, पदमारमें पि. पारंच करें तो मूर्ख परेपनि होय शनि धौम मस्प होय:२५:२६॥पियाति । पिपा रंभको मुमार श्रेष्ठ है गुफ, रपि मम्पम है पुष, सोम सप- पिपाको कोई शनि मंगल सर्पपा साप ।। २७ । इवि पिपरिभः । पनोपपीवमहर्व पूर्वाहति । पा म इस्व.पित्रा स्थान शवलि पूर्व स २.चरायण सायापा LAR वि: R २] भाषाटिकासमेत । सूर्य, शश५१०१११।१२। तिथी रवि, शुक्र, गुरुवार शुकृपक्ष अरु वृष, धनु, सिंह, कन्या, मिथुन लम शुभयोग , ये व्रतवंधनको शुज हैं. इनमें ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य तीनोंका कह्याहै. बडे ग्रंथमें चारों वेदके ब्राह्मणनके मुहूर्त जुदे जुड़े भेदहैं ॥ २८ ॥ २९ ॥ ३० ॥ ३३ ॥ इतिय० मुहूर्त । श्रुतित्रयेऽदिविद्वंद्वेमैत्रेहस्तत्रयोत्तरे ॥ भग विधियुगेमूलेपूषाश्वेसौम्यवासरे ॥३२॥हि स्वभावेघटेलग्नेकर्णवेधः प्रशस्यले । चैत्रयो षौहरिस्वापवर्षचयुगलंत्यजेत् ॥ ३३ ॥ टीका-श्रुतीति। श्र.ध.श.पु. अ.ह.उ.३ पू. पु.रो.म.मू.रे.. अश्वि नक्षत्र अरु सौ- अथकर्णवेधमुहूर्वयंत्रमू. ज्यवार शुभहै.।३२॥ स्वा. साफा रो म.पू. ३. रिव अरु मि.क.ध.मी.कुं... शुभहैं. चैत्र, पौष, बु | पृ.शु वा. २ आषाढ शुक्ल ११,ते । म फा मां कार्तिक शुक्ल ११लौं समवर्षे त्याज्यह ॥३३॥इतिकर्णवेधः॥ पूर्वाषाढादितिद्वंद्वविधियुग्मंहरित्रयसाउत्त श.पु.पु.आ.ह. चि, चं । १२ | १२कावे.शा ज्ये.धा. मा.
शीमयो। सूर्यशुक्रसुराचार्येवारेपक्षेवथासिते॥२९॥ मेषेधनुःसिंहेकन्यामिथुनयोरपिविधि: शुभयोगेब्रह्मक्षत्रविशापवे ॥ ३० ॥ पापो भौमशनि केत क्रूरोराहरविस्तथा। सौम्यः सोमोयुधश्चैवगुरु शुक्रस्तथैषच ॥ ३१ ॥ टीका-रेव इति । पोत्पाम कहिये कार्तिक गुहा भाषा ११ वाई मर मीन पनु सप पांचवें वर्ष वाई पठी अमावास्पा परीवा, अपनतर्वष मुहर्वर्यत्रम्, मौमी, पौरस ये वि वचकता पि पर्मित है. भर मग माघार मामी.मी. पुष, चंपारमें गि पारंप करें वो मूर्ख नवल शेप पनि भौम सत्य होय ॥२५॥२६॥ विपावि । विपा- रमको गुरुवार मेहर शुक, रवि मप्पमपुर, सोम उप वियाको कति ममस सर्वथा त्याज्य ।। २७ । इति पिपारकः । पोपपीनमहर्व पूर्वाइदि । पा भ इस्व विमा वाम गमि पूर्णमास २. रघरायण . नापी १.सदिULE म. २] भाषाटिलासमेत। सूर्य, २१३१५।१०।११।१२। तिथी रवि, शुक्र, गुरुवार- शुक्लपक्ष अरु वृष, धनु, सिंह, कन्या, मिथुन लग्न शुभयोग ये व्रतवंधनको शुभ हैं. इनमें बाह्मण क्षत्रिय वैश्य तीनोंका कह्याहै. बड़े ग्रंथमें चारों चेदके ब्राह्मणनके मुहूर्त जुदे जुरे भेदह ॥ २८ ॥ २९ ॥ ३० ॥ ३१ ॥ इतिय ० मुहूर्त । श्रुतित्रयेदितिद्वंदेमैत्रेहस्तत्रयोत्तरे ॥ भगे विधियुगेमूलेपूषाश्वेसौल्यवासरे ॥३२॥ द्वि स्वभावेघटेलशेकर्णवेधः प्रशस्यते ॥ चैनौ पौहरिस्वापवर्षचयुगलंत्यजेत् ॥ ३३ ॥ टीका-श्रुतीति। श्र.प.श.पु. अ.ह.उ.३ पू.पु.रो.म.म.रे. अश्विनक्षत्रअरु सौ- अथकर्णवेधमुहूर्तयंत्रम् ध्यवार शुभहै.।३२॥ अरु मि.क.घ.मी.कुं.. शुभहैं. चैत्र, पौष, २. बु | शु वा आषाढ शुक्ल १३,ते | म. का मा. कार्तिक शुक्लपपलौं समवर्षे त्याज्यहैं ॥३३॥इतिकर्णवेधः। पूर्वाषाढादितिद्वंद्वविधियुग्मंहरित्रयस्।उत्त स्वार पूफा| रोम.मूरेन्दि, ध. श. पुपु.अ.द.दि, १२ ब..शा.ज्यिकामा सीममोप। [. राफाल्गुनीहस्तत्रयंमूलचरेषती॥३४॥मत्रा श्विनीचलनानिसिंह कन्याघटोष ॥ मिय नमकरोग्रावास्तुकर्मणिकोविदै ॥३५॥ श्रावणश्वाथपैशाख कार्तिक फाल्गुनस्वथा मासेषुमार्गशीर्षश्ववास्तुकर्मणिशस्यवे३६॥ वज्रव्याघावशूलानिव्यतीपावश्चगडकवि कभापरिघोपर्योवारोभौमश्चमास्करः ॥ टीका-पूर्वाइति । पूर्वापाग, प.पु रोमृम परात फा इ.पि स्ा म.रे. अथपास्तुकर्ममुहर्तपंचम. मनु म ये नक्षत्र सिकमि म- कर.सप भावाबरम्प, मी को फा ये मार्गशीर्ष मास मनतात, वास. वापराम सपशुध मा यम्प में वियोम भरु मंगल रवि में पार स्यानिक महकी मीप प्रने ॥३१॥३५॥१६॥ ३७॥ इवि पास्त.। शवमिषाऽऽश्लेषाषिशास्त्राभरणीद्रयस प० २] पापाटीकासमेत। त्याज्यौचद्वादशीरिक्ताषष्ठीचंद्रक्षयोऽष्टमी। ॥३८॥ प्रतिपञ्चतिथिरौत्याज्यौशनिक जौतथा ॥ देवमूर्तिप्रतिष्ठायांस्थिरेलग्नोत्त रायणे ॥ ३९ ॥ विशाखाभरणीहेयाश्लेषा ख्याचमघातथा|अमावास्याचरिक्ताचवारे भौमेश्वौतथा ॥ ४० ॥ गृहप्रवेशोवैशाख श्रावणेफाल्गुनेतथा ॥ आश्विनेचस्थिरेल नेग्राह्यःपक्षोबुधैःसितः॥४१॥ टीका-आाइति। अथ वापीकूपतडागबागमुहूर्त. इनकी प्रतिष्ठाभी ऐसेही जानिये, आर्द्रा,शततारका,आश्लेषा,वि. म. क. ये नक्षत्र, १२।४।९।१४।३०।६।८।।ये तिथि, शनि भौमवार ये सब त्याज्य हैं. अरु वृष, सिंह, वृश्चिक, कुंभ, उत्तरा यण,सूर्य इनमें वाप्यादिनिर्मित प्रतिष्ठा कीजै ॥ ३८ ॥ ३९ ॥ इतिवापीदेवालयादिप्रतिष्ठा॥अब गृहमवेशकहतेहैं.विशाखेति वि.अ.ऽश्ले.म. नक्षत्र, ३०।४।९।१४।ये तिथि भौम, रविवार ये सब गृहप्रवेशविषे वर्जितहैं॥ ४०॥वैशाख, फाल्गुन,श्रावण, आश्विन घृप,सिंह, वृश्चिक,कुंभ ये स्थिर लम अरु शुरूपक्षइनमें प...म... ११दि (६१) पीप्रयोष। [.२ ग्रहमवेराउचम है ॥११॥ इति पापीरूपरेवमतिठागलोरा देवालययंप्रम्, गृहमवेरापत्रम्. मान राहा शिवधरावधानव अनुराधाचतुष्कंचमघादितियुगेकरे स्वा विश्रुतिविधिद्वंदेरेषत्यामुत्तरात्रयम् ॥४२॥ गोस्वीझपेहलकायहेयसूर्य-शनि कुज ॥ष ष्ठीरिक्तादादशीचद्वितीयादयपर्षच ४३ त्रि भित्रिमिस्त्रिभिः पचत्रिभिःपंच त्रिमियम् ॥ सूर्यमादिनम याषद्धानिवृद्धिईलेकमात्॥१४ टीका-अनुरापाइतिअनुरा ये पूपा म पृ.१३. वानरो १२. चरामय पे पक्ष हसकर्मको गुम है. प, मी क ये उप सीमै मरु रवि, शनि, ममसमार. ६११ १४१९३२।९।१२।१. विपि। पवीपाव मोम येस्पाम्पा पू . चं बु ६ शुवा ३ ३ I89jar - 10 ૨ ३ हा चू १० २] पापाटीकासमेत । (६५) अरु सूर्यके नक्षत्रते हलचक्रम्. दिनके नक्षत्रताई गनि श ज्ये म ये..सो क्रमते हलच स्वा अ.रो मृलारे, में समझलीजै. प्र- १०११ति थम हानि फिर वृद्धि हो | फिर हानि फिर वृद्धि इस प्रकारसे । ४२॥ ४३॥ ४४ ॥ इति हलचक्रमुहूर्तः। अनुराधात्रयंहस्तमृगाश्वौचदिविद्वयमाया त्रायरेवतीशस्तानियाभरणीद्वयम्४५॥ मघोत्तराविशाखावसर्पश्चान्येचमध्यमाः॥ षष्ठीरिक्ताद्वादशीचपाणिचविवर्जयेत् ४६ लग्नेकन्यामन्मथश्चमकरश्चतुलाधरः॥या शाचंद्रबलेकाऱ्यांशकुनंचविचारयेत् ॥ १७॥ शनौचंद्रेत्यजेत्यूदिक्षिणांचदिशंशुरौ॥ खू- शुक्रेपश्चियांचबुधभौमेतथोत्तराम्॥४८॥ टीका-अनुराधाइति. अनु.ज्ये.मू.इ. मृ,भ.प.पू. रे. ये ३ सीधपोष। [प्र.२ मक्षा गुम हैं. ६।४।९।१४।१२।३०।१५। ये विथि भर पसिपात गर्मित है कन्या मि मकर तु ये लप राजम पाठ शकन रिचार यात्रा की ४५६४६।४७ वि पात्रा । भय रिस्यसम्, गनि सोम पूर्पको स्पानिये मुरुर क्षिण, रवि, शुम पश्चिम ममल, पुष मसरको त्यागिये॥१८॥ सर्वदिग्गमनेहस्त पाश्वौश्रवणोमृग सर्व सिद्धिकर पुष्योविद्यायांचगुर्यथा॥ १९॥ प्रतिपत्सुनवम्यांचपूर्वस्यादिशियोगिनी ॥ अग्निकोणे तृतीयायामेकादश्यांतुसास्मृता ॥ ५० ॥ त्रयोदश्यांचपंचम्यांदक्षिणस्या शिवप्रिया ॥ द्वादश्यांचचतुर्थ्यांचनैर्ऋत्य- कोणगामिनी ॥ ५१ ॥ चतुर्दश्यांचप ष्ठयांचपश्चिमायांचयोगिनी ॥ पूर्णिमायर्याच सप्तम्यांवायुकोणेतुपार्वती ॥५२॥ दशम्यां चद्वितीयायामुत्तरस्यांशिवावसेताईशान्यां दर्शचाष्टम्यायोगिनीसमुदाहृता ॥५३॥ यो
पू
भ.
८।३० १२९/३१११
የህን?
उ. ११०योगि. ५।१३द
६।१४
घा
प्र० २]
भाषाटीकासमेत । (६७)
गिनीसुखदावामेष्टष्टेवां
छितदायिनी ॥ दक्षिणेध
नहंत्रीचसन्मुखे मरणप्र
दा ॥५४॥ मासस्यप्रतिप
च्छेष्ठा द्वितीयाकामकारिणी ॥ आरोग्यदा
तृतीयाचचतुर्थीकलहप्रदा ॥५५॥ पंचमी
चश्रियायुक्ताषष्ठीकलहकारिणी॥भक्षपान
समायुक्तासप्तमीसुखदासुदा॥५६॥ अष्ट
मीव्याधिदानित्यंनवमीमृत्युदास्मृता ।।
दशमीसूरिलामास्याच्चैका दशीचहेमदा ॥
॥५७॥ द्वादशीप्राणसंदेहासर्वसिद्धात्रयो-
दशी ॥ शुक्लावायदिवाकृष्णावर्जनीयाचतु-
देशी॥५८॥पौर्णिमायाममायांचप्रस्थान
नैवकारयेत् ॥ तिथिक्षयेचमासांतेग्रहणांदे
दिनत्रयम् ।।५९॥
[१०० (६८) घयोप। टीका-सतिभप सरिरामकी यात्रा मक्ष सर्प रिस् हार गर्णित हैं ह. रे म म म पे नसत्र सई शुभई. बरु पुप्प अधिक सिदिश्य है, बसे पिपारिपे पृहस्पति ॥१९॥ इति सर्वरिममने नक्षत्राणि । मविपरिति, परिवा नरामीको पाणिनी पूर्वमें घसतह भपेशाक्षिणे ५१२।४ पश्चिमे ११६ पायथ्ये १५॥७उचरे १०।२ईपाने ३.८ ऐसे पोमिनीवास फाहिये ५०॥५१३५२३५३॥यात्राइवि। पापाको वाम योगिनी सुसपर है, पीछे वांरामद है, राहिने हानिप्रद है. सन्मुसे मृत्युमदद । ५४ , इवियात्रापांयोगिनी फलम् ॥ मामस्पेवि । मासारंभमें भेष्ठह २कामकारिपी, स्मारोग्यमर, ४फलहमद, भीम,कटहप्रिय,मोनम, ८पाधिपर, ९ मृत्युमर, १.लामभर, स्वर्गप्रद, up ॥५६॥५७ शारीसि।१२वाएगी माणसरहा, २३ सर्व सिदिमदा, १४ पेनों भास्स स्पाम्य हैं ।५।३० भूलिके प्रस्थान मही की तिथिहानि माविमें न कीजे भर पह पांतर तीन दिन त्यागिये ॥५८१५९॥ इवियात्राविषय । अष्टसुप्रहरापुप्रथमाद्येष्वहर्निशस ॥ पूर्व
प० २]
नापाटीकासमेत (६९)
स्यांवामदोराहुस्तुर्यात्तुर्यदिशंव्रजेत् ॥६॥
राहुःप्राच्यांततोवायुदक्षिणेशानपश्चिमे॥
अग्रावुत्तरनैर्ऋत्येप्रहराईचतिष्ठति॥६१ ॥
जयश्चदक्षिणेराहुर्योगिनीवामतःशुभा। -
ठतोद्वयमाख्यातंचंद्रमाःसंमुखःशुभः६२।।
अथदिवसेपूर्वादिवासचतुर्थघटिकाराहुचक्रम्.
घा द ईप
दिशा
यो
पूर्व
मा | उ ने
३३॥ ७॥ ११०/१५/१८॥ २२॥ २६/३० घटीलपरा
पावत या
या या या या
३॥ यादव
अथरानौचतुर्थघटिकाराहुविभागचक्रम्,
पूर्व द
पाया उने
दिशा
३३॥ ३७॥ ४शा ५५/५८॥५२॥ ५६६०। ३०घटीउपरा
यावत् या या या या या यााया ३॥ यावत्
on
चंद्रश्चरतिपूर्वादिक्रमेणदिक्चतुष्टयम्। मेषा
दिकेषुयात्रायांसंमुखेदक्षिणेशुभः ॥ ६३ ॥
मेषेचसिंहेधनुपूर्वमागेवृषेचकन्यामकरेच
याम्॥ गुस्सेतुलाकुंभसुपश्चिमायांकालि
पीनेक्षिशियोत्तरस्यास् ॥ ६४ ॥
I पा मा प शीघ्रयाप। [५.२ टीका अपराहुचौघटिका-अष्टस्थितिमाठा दिशामें राष्ट्र निसमकार दिन रात्रि विपे चलवाहै सो चकनमें विचारि सीजै । ६. याप्राविपे राह पक्षिणे शुभ है, योमिनी वार्म राध है भरपीछे ना राम , घरमा सम्मुख वा दक्षिण शुध है। ६१०६२॥ भय चन्द्र- मा निसप्रकार पारॉरिशन- चछै सो फदिये, पावि मेपादि सर्पराशिनको पापाके समय सम्मुख भरु रहिनोच- मा राम हे निरतर ॥६३३मेपादि।मेप, सिंह धनुको पत्रमा पूर्वमै रहवाह, भरु प, कन्या, मकरके पक्षिणम, मिथुन, मला, कुम पश्चिमम, कर्क, वृधिक, मीन उचरमें, ऐसे पारों दिशाश्तीन भारतकरि पसे । ५४ विद्रमापासचकम् संमुखेत्यर्थलाभायप्टप्ठेचद्रेधनक्षय ॥दक्षि- णेसुखसपत्तिर्वामेतुमरणभवेत् ।। ६५॥ टीका-संमसेइति । सन्मुख पदमाते मर्पलाभ होइ पीछे धनहानि, रहिम संपचि परै बामे मृत्यु करे ॥ ६५ प
मं० २]
सापाटीकासमेत । (७१)
यामयुग्मेचरात्रीचवामेपूर्वादिगोरविः॥या
त्रास्मिन्दक्षिणेवाप्रवेशेष्टष्टकेद्रथम ६६ ॥
टीका-यामइति । पहर रात्रि रहै ते पहरदिन चढ़ेताई
सूर्य पूर्व में बसेहै, फिर वि २ प्रहर दक्षिणमें, फिरि प्रहर दिन
रहते प्रहररात्रिगएताई पश्चिममें, फिरि२ प्रहरगएताई उत्तरमें
सो यात्राविषे दहिने वाये शुभ है, प्रवेशमें संमुख पीछे शुभ है
॥६६॥ इति रविविचारः।
मनुभानुदिशासर्परसवेदाश्विनक्रमात् ॥र-
विवारान्युहूर्तोयंकुलिकोनिंदितःशुभे॥६७॥
गतानाडयोद्विगुणिताःपंचभिश्चविभाजिताः
॥शेषत्याज्यंयुतश्चैक सप्तशेषेप्रशंसितम् ॥
॥६॥ कालहोरेतिविख्यातंसौम्येसौम्यफ-
लप्रदा॥ सूर्यशुक्रबुधाश्चंद्रोमंदजीवकुजाः
कमात् ॥ ६९॥ योवारोयत्रदिवसेतदादि
गणयेत्क्रमात् ।। शुभग्रहस्यसुखदोमुहूर्तों
निष्टदुःखदः ॥ ७० ॥
पीमबोध । टीका-मम्मिवि मप लिए योग कहते हैं रविवारको १४ हो मुहूर्व फुलिक है सोमको २,मोमको १०,पुस्कोट पुरुको ६, शुकको ४, शनिको २, कहिये सो शुभकार्य में फलिफयोम पनितहै, मुहूर्त दुर घटिका प्रमाणहै ॥ ६ ॥ पताइदि । रविपारमें मावोंपार घोगकरे सो कालहोरा फहिये, पथा उपहरण, सूर्योरयते गतपटी दिमुणिव परि पापको भाग पीजे, तिसमें पचे शेपको पटाइके एक पाय पीजे, फिर सातको नागरीमे, रोप पचे सोहोरादिषस कहिये पषे वो रवि, २३ मंमल, ४ पुष, ५गुरु, ६ गुफा पशनि,सो क्रमसंराफ, बुध, चंद्र, शनि, गुरु, ममस या प्रकार होरा दिवस प्रथम लीगे, सूर्यवे गिनिये २ पटी ३० पस प्रथम दिनको५। इसरे ॥३० घीसरे,१०१-चौथे, १२। २०पंच, १५॥ ० ७.११३० धावा६८॥१९॥७॥ इविमूहूर्व ऐषवाफालहोरामकार। तिथिवारंचनक्षत्रनामाक्षरसमन्वितम् ॥दि- त्रिचतभिर्युणितरससप्ताष्टमाजितम् ॥७१ ॥ आदिशून्येभवेदानिर्मध्यशून्येरिपोर्भयम।
झापाटीकासमेत । (७३) अंत्यशून्यमवेन्मृत्युःसर्वाकविजयीभवेत् ॥ ॥ ७२ ॥ शशिप्रवाहेगमनादिशस्तंसूर्यम वाहेनहि किंचनापि ॥ प्रष्टुर्जयाल्यावहुमा नभागरिक्तेचभागेविफलंसमस्तम् ॥७३॥ दक्षिणेदुःखदःशुक्रःसन्मुखेहविलोचनम् ।। वामेष्टष्ठेशुभोनित्यंरोधयेच्चास्तगःशुभम् ।। ॥७४ ॥ पुष्यंभाद्रपदायुसंमैत्रश्रवणमश्वि नी ॥ हस्तोत्तरामृगस्वातीतथाश्वेषाचरेव ती॥ ७९ ॥ ग्राह्याणिमानिचैतानिक्रयविक यणेबुधैः ॥ चंद्रभार्गवजीवाश्चवाराःशकुन मुत्तमम् ॥ ७६॥ टीका-अथ युद्दे वादे सर्वोकचक्रम् । तिथीति। तिथि, पार नक्षत्र अरु नामके अक्षर सब जोरिकै पिंड कीजैताको वूनो करि ६ को भाग दीजै, फिरि वाहि पिंडको चौगुनो करि आठको भाग दीजै, जो प्रथमशून्य आवै तो हानि होई,मध्य अन्यमें शत्रुभय, अंतशून्यमें मृत्यु होई, अरु जो तीनों शेष + सीमयोप। (१., टीका-मन्विति ।अप कुलिए योग कहते है रविपारको १४ को मुहर्त पुलिक है सोमको २ौमको १०,कोट मुरुको ६, शुक्रको ४, शनिको २, कहिये सो शुभकार्य में कुलिकयोग पर्मितहै, मुहूर्व दुइ पटिका प्रमाणहै ॥ १७॥ पवादि । रपिचारमें सावॉषार भोमकरे सो कासहोरा कहिये, क्या उपाहरण, सूर्योरयते गतपटी विमुणिव करि पापको भाम पीने, विसमें पचे शेपको घटाइके एक गय से, फिर सातको भामरीने,रोप पपे सोहोरादिवस कहिये पये वो रवि, २३ मंगल, ४ पुष, ५ मुरु, ६ शुक, शनि,सो क्रमसूराफ, पुष, पंह, शनि, गुरु, मंमउ या प्रकार होरा सिस प्रथम छीने, सूर्यवे गिनिये २ पटी ३० पर मथम दिनको५५० दूसरे ॥३० तीसरे,१०० चौधे, १२। २०६८, १५॥ . ७.१७३. सावन०॥६५॥४०॥ इनिमूहूर्त रेसवाफासहोरामकार। तिथिवारंचनक्षत्रनामाक्षरसमन्वितम् ॥दि- त्रिचतुभिर्यणितरससप्ताष्टभाजितम् ॥७१॥ आदिशून्येभवेदानिर्मध्यशून्येरिपोर्भयम बापासंग अंत्यशून्येभवेन्मृत्युःसीविजन ॥ ७२ ॥ शशिप्रा मनातले वाहेनहि किंचनापि । प्रधान नभागेरिकेचभागेविफलंसमस्त का दक्षिणेदुःखद-शुक्र-सन्मुत्तेई दिन वामेष्टष्ठेशुभोनित्यंरोधयेदार ॥ ७४ ॥ पुप्यभाद्रपदासा नी ॥ हस्तोत्तरामृगस्त्रातील नत्र ती ॥ ७५ ॥ ग्राह्याणिमान्चिताविक कि यणेबुधैः ॥ चंद्रभागेवजीवाश्वासन मुत्तमम् ॥ ७६ ॥ टीका-अथ युद्धे चारे नदीको मिटि पार नक्षत्र अरु नामके अक्षर इनो करि ६ को भाग को कि भाठको ज्ञान दोन, जो थान्य एन्पमं शाप, अंगून्यमं मन्यु बार
पीघयोध।
(०४)
[प्र.२
पंक पथै सो विषय होप २०७२॥इतिसौर मुहूर्चचा-
॥राशीवि। जो चंद्रस्वर पायें चले तो यात्रा फीमै, सूर्यसर
पाहिनमि भग़म न कीजे, भर मणक पाएको एकसर
छोर तो सर्व कार्य सिर , जो सुषुम्णा घले यो सर्व कार्य
निष्फळ होई।७३रमिणेवि। बो यायमें शुक्र रहिनो और
यो दुःख देई, सम्मुख मेनपीग कर,भरुपायेंपीछे परै सोराध
है । ७५ तिराकविचारपुष्पाति। पूर्वाभाववदा, सचरा
भारपण, भमु, भ, भवि,इस्त,उचरामय, मस्पा, श्ठे, २, ये
नक्षत्र कयरिमयकायको शप्त है, यह परित कहतेहैं भर
पर, शुक, इस्पति ये पार भरु शुभ शकुन देसिकै मौ,मेंस
भरवारि लीने भर पेचिये ॥७५०७६ प्रतिस्परिकर
पनिष्ठापचकेत्याज्यस्तृणकाष्टादिसंग्रहः॥
त्याज्यादक्षिणदिग्यात्रागृहाणांछादनतथा
॥ ७७ ॥ वैलाभ्यंगरवीताप सोमेशो
भाकुजेमृतिः ॥ बुधेधनंगुरौहानि शक्रेदुः
खूशनौसुखम् ॥ ७८ रवौपुष्पंशनौद्ध
भिौमवारेचमृत्तिका ॥ गोमयंशफवारेचते
. भ० २] गावाटीकासमेत। (७५) लाभ्यंगेनदोषभाक् ॥ ७९ ॥ हस्तत्रयेन- मयुगेमवायांपुष्येधनिष्ठाश्रवणोत्तरेषु॥ भू- लानुराधाहयरेवतीचस्थिरेषुलग्नेषुवधूप्रवेशः ॥ ८० ॥ आश्लेषाद्वितयंस्वातीरोहिणीच पुनर्वसु ॥ रोगीनानेरेवतीचवर्जयेत्तरात्र यश् ॥ ८१ ॥ रिक्तातिथौचरेलग्नेवारेचर विभौमयोः॥ स्नानंचरोगिणांप्रोक्तंद्विजभो- जनसंयुतम् ॥ ८२॥ टीका-धनिष्ठाइति धनिष्ठादि रेवतीताई ये कार्य न की- ने तृणकाष्ठादिसंचय, दक्षिणयात्रा, गृहछावनी, प्रेतदाह शय्याका वितरण ॥ ७७ ॥ इति पंचकम् ॥ तैलइति। रविदा- रको तैल लगाये तो तापहोय, चंद्रको शोभा, मंगलको मृत्यु, घुधको धन, गुरुको हानि, शुक्रको दुःख, शनिको सुख होय ॥७८॥ अरु जो अवश्य लगाना होय तो रविको पुष्प, शनि को दूर्वा, मंगलको मृत्तिका, शुकको गोवरसंयुक्त लगावे तो. दोप न होइ ॥ ७९ ॥इतितैलायंगः॥ हस्तेति । ह.चि.स्वा. रो. म. म.पुष्य.. प. उ.म.अनु. अ. रे. इन नक्षत्रोंमें अरु वृ.
शीघ्रयोग। [प्र. काकु इन सममि वधूप्रदेश कीजे॥८.तिरधूपरेश। भम रोमी स्नानमें पर्मित माझ कहतेहै, मान्ठेपेदि। मान्छे म स्वा रोपुन रे पीनों उचरा इन नक्षत्रोंमें रोमीसामम फरे भरु४।९।१४ तिथी मेप फ. मकर ये लया रनि मंमल ये पार ६८।१२। ये कामामें रोगिस्नान कराइये भरु माशणमोजनइत्यादि रामहै८11८२॥इविरोगिस्नानम्। आनंदःकालदठश्चधूम्राक्षश्वप्रजापतिः ॥ सौम्योध्वक्षिोध्वजश्चापिश्रीवत्सोवमुद्गरौ ॥ ८३ ॥ छत्रमित्रमानसाख्यपमाख्यलं बकस्तथा ॥ उत्पावमृत्युकाणाश्वसिद्विचा थशुभोऽमृतः॥ ८४ ॥ मुशलगमा राक्ष- साश्चचर स्थिर ॥ वर्धमानश्वविज्ञेयाअष्टा विशातिरित्यपि ।। ८५ ॥ फलतुनामसदृश योगादैवज्ञभाषिताः ॥ अश्विनीरविवारेच योगोह्यानदसशक ॥८६॥ मृगशीशीत रश्मि श्लेषायांक्षितिनदन ॥ युधेहस्तोनुरा धाचदेवराजपुरोहिते ।। ८७ ॥ भार्गवेचोत्त प०२] भाषाटीकासमेत। (७७) राषाढाशनौशतभिषायदा ॥ वदानंदाख्य योगःस्यात्कालदंडादयःक्रमात् ॥ ८८ ॥ ह.चि. सू.म.म. कृ. रोम आ.पुपु ल म.पू. टा.चि. चं. मृा. पु.पु.ले म.पूल स्वाविह ज्ये. म. म. माह.चि स्वा विनु ज्ये.मू.प.भ. नुहाचि स्थापि ऽनु.ज्ये मू:/प.अ.अ.ध. श पू. गु ज्येमू पू. उ.अश्रधश पूठ..भ. शुभ.श्रधशापूलारेम.भकारो मृा. श. शउरे भाकशि.म.पा.पु. म. योग मा का धूम सौ वा ध्व श्री चमु छ मि मा प. नाम नद.ल.न.ना.म्य.क्ष. ल. वत्खणदरम. बनस सस्वा वि.नु ज्ये म.पू.8.भ.ध. श.पू.उ.रे, चम्पू उ.प.ध. श पू./उ... भ | कृरो. में..ध.श. रे. म. म कृ. रोमृ आ.पु.पु. इ.रे.अ.म. कृ रोमृ भा.पु.पु.म पू| उ. घृ.कारो आपुपु मा माउ.ह चि स्वावि पु.पु मा म पु | उ.ह चि स्वा वि | अ ज्ये. भूपू शा.उ.ह चि स्वावि तु ज्ये.म.उ.म.न. घालं उत्साम का जिश अमुख ग मा राक्ष, स्थिविधा रघक तस्युण द्धाभ मृतल दतंग स रमा टीका-आनंदइति। दैवज्ञ जो हैं ज्योतिषी सो इन योग- शके फल नामानुसार कहते हैं, अश्दिगी रविको आनंदयोमा शीयमोषा कहिये, इसीभाति कालपारि भामिये । ८८ वि मानगरियोगा। हस्त सूर्येमृग सोमेवारेभौमेतथाऽश्विनी ॥ बुधेमैत्रगुरौपुष्यरेवतीभृगुनदने ॥ ८९ ॥ रोहिणीरविपुत्रेचसर्वसिद्धिप्रदायक || अ यचामृतसिद्धि स्याद्योग प्रोक्त पुरातनै ९० टीका-अब अमृधसिदियोम कहते हैं इस्माइति । इस्त रविसर परै वो भमू- भप अमृतसिदियोमपकम. चशिवि योगफहिये चिमाजवार मीरपास सो म म म म म भलिपी गुरेश रोशप ८९.९. ॥ इत्यमृतसिदियोमः । मघादित्येविशाखेंदौभौमेचानिलेगुरौ ॥ बुधेमूलविधि-शुक्रेयमघंट-शनौकर ॥११॥ टीका-पपा गरिको यसपट योग कहिये, गि मोम, मा अय यमपरयोमपफम्, ममत, कलम 'मा सागर से शुक, शनिको इस्त FIR म..Januोई तो पपपटपोग कदिप सा गुमकापर्मे पमिव दे...
१० २] भापाटीकासमेत । (७९.) नंदासूर्येचभौमेचभद्राभार्गवचंद्रयोः ॥ बु- धेजयागुरौरिक्ताशनौपूर्णाचमृत्युदा ॥१२॥ टीका-शनि सौभको नंदा,शुक्र सामको भद्रा,बुधको जया, मृत्युयोगचक्रम्. गुरु रिक्ता, शनिको पूर्णा ये रवि शुक्र सुध गुरु शान | चार मृत्युयोग शुभकार्यमें वर्जित हैं॥१२॥ इति मृत्युयोगः। । . . भोमचन्द्र ३ ३ ६ ८ ९ १० विधि १२ १२ १३ १४ ३० सु.च म. वृशुश वार तिथ्यंकनसमायुक्तोवारांकोयदिजायते ॥ त्रयोदशांक क्रकचोयोगःप्रोक्तःपुरातनः९३ अथक्रकचयोगचक्रम्. टीका-क्रकचयोगजो चक्रमें लिखाहै, सो समझले १२ १३ १०१ ९७६तिथि ना ॥९३॥ इतिक्रकचयोगः अंधाक्षश्चिपिटाक्षश्चकाणाक्षोदिव्यलोचनः गणयेद्रोहिणीपूर्वसप्तवारमनुक्रमात्॥९४॥ अंधेचलभतेशीघ्रमंदेचैवदिनत्रयम् ॥ का गर्वैमासमेकंतुसुनेनैवलभ्यते ॥ ९५ ।। टीका-अंधाक्ष इति। अब अंधाक्ष, चिपिटाक्ष, काणाक्ष
(८०) शीवयोष। [१०२
भरु सुलोचम ये चार
अप भंपादिनक्षाणांचकम्,
घाति नक्षत्र मष्ठमस्तु का घम्भ
मिचारिये तो रोहिणी नगर
मादि सावपार पणिये जवानमामिलो
ये भंघ, म पिपिमा फाणाशापुन मुखोपन,फिरिया रीतिसे
समझ ली । ९४ ॥ अंधावि भवनक्षममें वस्तु नष्ट होप
वो शीप मिलै मह जो पिपिटास मराष्टिवाळेमें नाय को
तीन रिममें मिसै भोकामनक्षत्र में जाय तो महीने भरमें मिसे
भरु को सुलोचनमें भाय वौ फिरि न भायै । १५
इति अंपादिनक्षत्रफलम् ।
पुनर्वसुमृगश्चाज्येष्ठामैत्रंकरस्तथा ॥पूर्वा
पाढोत्तराषाढमूलंदक्षिणचारिणः ॥९६॥ कृ
त्तिकारोहिणीपुष्यचित्राश्लेषाचरेवती॥शत
धनिष्ठाश्रवणोनवमध्यमचारिणः ॥९७॥अ
श्विनीभरणीस्वातीविशाखाफाल्गुनीद्वयम्
मघाभाद्रपदायुग्मनवचोत्तरचारिणः९८॥
टीका पुनर्वस्विनिापु म मा न्ये भन्.पू.पा उ.
पाये मसम पूर्वव रमिपधारी हैं। ये चिमाटे
माप प्र० २] भापाटीकासमत। (८१) रे. श.प.श्र, ये पुर्वते मध्यको अर्थात् आकाशका पालने । भनि.न.स्वा. वि. पु. का.उ.फा. म. पृ० मा. उ. मा. ये पूर्वत उत्तरचारी, है ।। १६ ॥ १७ ॥ ९८ ॥ अथ नक्षत्रमनारचक्रम. पु. मा.प.न.15.द.म दमदाराम करा....! विमाना प. द. म.प्रभावमा हरा भ्रमतीद्रदिशोवत्सोयासानांचत्रिकनिकस् आदीभाद्रपदंकृत्वासव्यतोदिक्चतुष्टयम् ॥ यात्राविवादसंबंधेद्वारेचगृहहर्म्ययाः ॥भूप- तेर्मिलनेयुद्धेवत्सस्याभिमुखंत्यजेत्१०० ॥ टीका-पूर्वआदि चारों दिशाविपे वत्सरूपतीन तीन मास सध्यमार्ग चलके भमते हैं, मा.आ.का. पूर्व में, मा. पौ. मा. दक्षिणमें, फा. पश्चिम, ज्ये. भा. पू भा या का ज्ये मा धरसपत्र य चे.वै. पीमा घा ५ (८२) शीघपोष। [अ०२ मा उत्तरमें, सो यात्रा विनासर्षप, गृहार, रामामिलन,पुर ये कार्य पार पीछे पत्नयोग ऐसफर की।९९.१..। इति वत्सयोगचकम् । त्रययमेश्वेचानौषविधौपचमृगेत्रयम् ॥ए- कमााचनक्षत्रेचत्वारिचपुनर्वसौ॥ १॥ पुष्येत्रयरसासमघायर्याचैवपचकम् ॥ द्व- यंद्रयंफाल्गुनयो यंहस्तेतुपचकम् ॥२॥ चित्रास्वात्योरेकमेकचतुष्कचद्विदेवते ॥त्र- यस्यादनुराधायांज्येष्ठायांचत्रयस्मृतम३॥ मूलेरुद्राश्चतुष्कंचपूर्यापादेतथोत्तरे ॥ प्रय चामिजितःप्रोक्तंश्रवणेचत्रयंतथा ॥४॥ धनिष्ठायांचचत्वार शशितभिपासुच ॥ द्र- यद्वयभाद्रयोश्चद्वात्रिंशदपिचात्यके ॥५॥ टीका-अपमिति । म ३ ३ ० ६ ५श्मा १५४५ ३ आम्ले० ६ म पू• फा २२० का २६ ५ चिसा विश्भमु इम्पे १५.पा ५२•पा ५० २] जापाटीकासमेत। (८३) अनि. ३ श्र.३ ५.४ श.१००पू०मा.२७० ना.२२.३२या- शकारतारकासंयुक्तनक्षत्र उदाहोताहै ॥ १॥२॥३॥४॥५॥ अथअहावीस २८ नक्षनतारासंख्याचक्रम् म.मफरोम. सा. पुपु भा म.पूचि २२ १ स्वा विभनु ज्ये म्||ध गपू रे १ शाखा१००२ ३२ इतिनक्षत्रतारासंख्यान्वनम् लग्नेष्टमेव्ययेसूर्यक्षेत्रपालल्यदूषणम् ॥ आ काशदेव्याश्चंद्रेतुलग्नेषष्ठेष्टमेव्यये॥६॥ द्वा- दशेदशमेभौमेडाकिनीदूषणस्मृतम् ॥ वन- देव्युद्भवोदोषःसप्तमेद्वादशेबुधे॥७॥जामि द्वादशेजीवेदेवदोषोनिगद्यते ॥ अस्तव्य येदैत्यपूज्येजलदेव्याश्चदूपणम् ॥ ८॥शन श्चरेव्ययेचास्तेदोषःस्यादामवातजः ॥ जा- मित्रद्वादशेराहुकुमतिज्ञातिदूषणम् ॥९॥ टीका-लने इतिाजो सूर्य ८११२ होय अथवा लग्न ३ में होय चौ क्षेत्रपालको दोष जानियें. जब शरीरमें कुछ व्यथा (८४) शीघ्रबोध । [म०२ होई तौ क्षेत्रपालको पूमन कीजे,जो चन्द्रमामाचारहोस वो भाकरादेमीको रोप मानियें ताकी पूना माता फरै कर व्र होय ॥ ६ ॥ भरु मोजन्मकालविपेमगल १०१२। होर तो गकिनीदोप कहिये भरु जो बुध ७१२ होय तो वनरे. धीशेप कहिये ॥७॥भर जो महस्पति १२१७ होय मो देवदोप जानियें अरु जो शुफ ७॥१२ होय तोषलस्थरेवीरोप मानिर्य R८जो शनैश्वर १२७ होप तो भामवात मोपकर भर जो रातु ॥१२ होय मोफमतीनम्प स्वमाविवे रोप सत्पचि होय । पितृदोपोभवेन्मेषेक्षुधाहानिर्विवर्णतः ॥षे गगनदेव्यास्तुज्वरोदु स्वनमक्षिरुक् ॥१०॥ मिथुनेचमहामायादोषोवेलाज्वरोनिलः ॥ कर्केचशाकिनीदोषोहास्यरोदनमौनता:११ सिंहेजलेप्रेतदोपोदिवाशीतज्वरोऽरुचि ॥ ग्रहदोषश्चकन्यायोक्रोधालस्येतथारुचिः ॥ ॥१२॥क्षेत्रपालभवोदोषस्तुलेसंतानपीडनम् वृश्चिकेनागदोषश्चज्वालादेहेकशदिवा१३॥
. १.२] नापाटीकासमत। (६५) चापेदेहेमवेदोषोज्वरःशोकोदव्यथा प्रकरे चंडिकादोषोदेहभंगोज्वराऽनिलः ।। १४॥ मलिनप्रेतदोषश्चकुंदेहस्यपीडनम्॥ मीनेन्चागनादोषोज्वरोजंजालदर्शनस् १५ व्ययेधर्मतृतीयेचषष्ठेपापग्रहोयदा ॥ हतो गरेजलेशस्नेतस्यदोषःकुलोद्भवः ॥ १६ ॥ टीका-पित्रिति।जो मेष लग्नमें जन्महोय अरु ऐसे ग्रहपरें तो पितृदोष जाने.क्षुधाहानि अरु कुरूप होय. जो वृधमें जन्म होय तो आकाशदेवी दोप करे,ज्वर होई, भयानक स्वम देखे, नेत्र पीडा पावे ॥१०॥मिथुनमें होय तो महामाया दोपकरे साम- यिक ज्वर आवे अनिल जय होय.जो कर्क होय तो शाकिनी दोपते रोवै. हँसै. कबहूं मूक हो रहै ॥ ११ ॥ जो सिंहणे होय तो प्रेत बाधा करे, दिलमें ज्दर आवे. जो कन्यामें होय तो दुष्ट ग्रहदोषसे शारीरक बाधा, क्रोध, आलस्य, अरुचि होय ॥ १२ ॥ जो तुलाम जन्म होय तो क्षेत्रपाल दोष कदै सतानकी पीडा करे. जो वृश्चिक होय तो सर्पते भय. दहपीडा ज्वरको उपजादे. कुबुद्धि होय॥१३॥ धनमें होय तो देहदोष + शीघ्रपोष। [१०९ मर गोक पेटपीगत दोय भर भो मकरलपमें जन्म होई तो रिकाको पोप होय भगाम होप भर ज्पर होग 1१०में होय तो प्रेतरोप करै. मलिन रहे येहपगिहो भीनमें भम्म होय तो योगिनीदोप महानर परै ॥१५॥षो १२।९।३।६ इममें पापग्रह दोष वो पिप पल शमवे सत्यु पायेगासमोभी ऐसी पातकरे ।। शनीजलेकुजेशस्त्रेयतेसूर्येस्वपंधुज ॥रा हौविक्रमतोनष्टःशांतिपूजादिजार्चनैः१७॥ स्वक्षेत्रेगोत्रदोषोपिपरक्षेत्रेपरोद्भवः॥ श वक्षेप्रेशवदोषोऽमित्रेस्वजनसंभवः ॥ १८ ॥ टीका-शनाविति । यो इम स्थानपिपे शनि होय तो मसमें हमे भर मंगळ होय तो हथियारसे मरे.मरसूर्य दोष सो निजगंशबालके हाथों मरे पा रिपसों भर होम यो पत्सितप्रति उपजे पोर मरु ममार्गगामी होस भो ऐसे पाप होय तो प्रामणकी पूजा करे तो संवान भली होप भरू जो स्वोभी भह परे तो गोत्रते ग्रेप होय मरु मो परक्षेत्री इपित मह परे तोपग्मनुप्पममित पीरा होय भो रामक्षेत्र दोप म.२] भाषाटीकासमेत । (८७) वो शत्रुते क्लेश पावै. मित्र क्षेत्री होय तो मित्रनते क्लेश पावै. ॥ १७ ॥ १८॥ इतिक्षेत्रदोपः। अथ नक्षत्रतिथिवारशुभाशुभयोगचक्रम्. तिथि शुभाशुभयोग ० 1 . . . . वार বান্ন २.भ. ६. . मू पुउ.३/ ध ८.० शुभ र. वि. भ. ज्येष ० (१४/१२/७ अशुभ वं पु अ धारोम ९१०० च.चि. विप पार पा ०११/६/१३/० अशुभ म.मूम आ. मृ.उभा ० ८१३७/१३ शुभ ट.पा मंश.मा./ध, पू. म. २ भशुभ घु.भ.पु.] कृ.रो. मृ.|०१२३४७० शुभ बुम्. रेम मृ. ३/९/१० अशुभ वृरे पु.पु ०१०/५/१५/० श भाकृ ८.६५ अशुभ शुचि.उ मारे श्र.पु. ०११६/१/१३ शुभ शरो.पु.ज्पे. आ म. अशुभ श.रो. स्वा अ. पूफा म ९४ १३० शम शाह.उपा चिट फार अशुभ . रोम . . ०/० . 0 आदित्येचाश्विनीहस्तमूलंपुष्योत्तरात्रयम् सिद्धियोगोधनिष्ठाचतिथिरप्यष्टमीतथा ।। ॥ १९ ॥ सूर्यविशाखापरणीज्येष्ठामैत्रम- घातथा ॥ चतुर्दशीद्वादशीचविरुद्धासप्तमी (८८) शीमयोप। [१.२ तिथि ॥ २०॥ सोमेपुण्यानुराधाचषणो रोहिणीमृगः ॥ नवमीदशमीचापिसिद्धियो गा प्रकीर्तिता ।। २१ ॥चन्द्रचित्राविशाखा चतथापाढाद्वयंबुधै ॥एकादशीतथाषष्ठीष र्जनीयात्रयोदशी ॥ २२॥ भौमेमूलाश्वि नीसमृगश्चोत्तरभाद्रपात् ॥ सिद्धाष्टमी तीयाचसप्तमीचत्रयोदशी ॥ २३ ॥ निंद्या शतभिषार्दाचधनिष्ठापूर्वभाद्रपात् ॥ मघा चोत्तरषाढेच दितीयादशमीकुजे २४॥ धानुराधापुष्येचकृत्तिकारोहिणीमृग ॥ द्रा दशीसिद्धियोगाश्चदितीयासप्तमीतिथि ॥ ॥ २५ ॥ बुधेमूलंधनिष्ठाचरेवतीचाश्विनी मृग ॥ तृतीयांनवमींचापिषर्जयेत्प्रतिप- तिथिम्॥२६॥ गुरोचदशमीपंचपौर्णमासी विशेषत ॥ पोष्णाश्चिन्यनुराधाचसिन्द्विः पुष्य पुनर्वसुः ॥ २७॥ जीवेशतमिषादांच - १०२] झापाटीकासमेत । (८९) कृत्तिकोत्तरफाल्गुनी ॥ विधिदृगोऽष्टमीष- ष्टीचतुर्थीचविवर्जिताः॥ २८॥ शुक्रचित्रा- यमापूषाश्रवणश्चपुनर्वसुः॥ सिद्धारकाद- शीषष्ठीप्रतिपञ्चत्रयोदशी ॥ २९॥ भार्गवे रोहिणीपुष्योज्येष्ठाऽश्लेषामधातथा॥ द्वि- तीयासप्तमीचापिवर्जनीयासदायुधैः॥१०॥ शनीचरोहिणीस्वातीश्रवणः पूर्वफाल्गुनी ।। अघाचनवमीसिवाचतुर्थीन्वन्त्रयोदशी ३१॥ शनौहस्तोत्तराषाढाचित्राचोत्तरफाल्गुनी ॥ रेवतीचसहावयातिथिःषष्ठीच सप्तमी।३२॥ टीका-अष्टमी रविको अ.ह.मू. पुष्य उ.३ धनिठा होय तो सिद्धि योग कहिये ॥ १९ ॥ जो रवि १४॥ ७॥ १२ को विशा. भर. ज्ये.अनु. मघा होय तो कुयोग कहिये ।। ॥ २० ॥ जो सोम९।१० को पुष्य अनु. श्रद.रो. मृग. होय तोसिद्धियोग कहिये॥जो सोम१३३६।१३को चित्रा,विशा. पूर्वापा.उत्तराषा. होय तो कुयोग कहिये ॥ २१ ॥ २२ ॥ जो भौम ८,१७ ११३ को मूल, अ. आश्ले.म.ह.भा. r ॥ (९.) शीमयोष। [१०२ होय तो सिरयोग कहिये । २३ जो भौम २।१० फोश भाषपू मा मघातपा होय वो कुयोगकहिये॥२१॥ मो पुष १२। २ । ७वा म पुप्प छ रोम होय दो सिरियोग कहिये ॥ २५ ॥ जो मुष३।९।।षा मूल घरे. भम् होय तो कुयोग कहिये ॥ २६ । जो गुरु ५। १० ११५वा मरे भनु पृ.पुप्प झोपतो सिरियोम कहिये ॥ २७ ॥ जो मुसा पा शभा क उभारो मृमहोप को कुयोग कहिये ॥२८॥जो शुभषा पिस फा. रे.भ पुनर्पसु ये सिरियोग कहिये ॥२९॥ जोरामको रो.पु मान्छे म ज्येष्ठा होय तो कुयोम फहिये । ३० नो रानि९।४।१षारोस्वाभपूफा म होप को सिवियोगकहि ये मोशनिवाथाह पा चित्रा उसरारे होय तोक्योप कहिये।३१॥ ३२॥ इति पारनक्षत्रमारामयोगा। चरंचलंस्मृतस्वातीपुनर्वसुश्रुतित्रयम्॥ क्रूर मुग्रंमघापू त्रिवयंभरणीतथा ॥३३ ॥ ध्रुवंस्थिरंविनिर्दिष्टंरोहिणीचोचरात्रयम् ॥ वीक्ष्णदारुणमाश्लेषाज्येष्ठा मूलमेषच ३४ A १०२ भाघाटीकासमेत । लघुक्षिप्रंस्मृतंपुष्योहस्तोश्चिन्यभजित्स्मृ- तम् ॥ मृदुमैत्रस्मृतंचित्राऽनुराधारेवतीमृगः ॥ ३५ ॥ मिश्रसाधारणंप्रोक्तंविशाखाक- त्तिकातथा ॥ नक्षत्रेष्वेषुकर्माणिनामतुल्या निकारयेत् ॥ ३६॥ टीका-चरमिति, अब अठाईस नक्षत्रनकी सात सज्ञा कहिये।सो भिन्न भिन्न कहते हैं. सो प्रथम स्वाती.पु. श्र.ध. श.ये नक्षत्र चरसंज्ञक हैं.ये चरकार्यको शुभ हैं. अरु पूर्वात्रय म. म. ये क्रूरसंज्ञक नक्षत्राणां सप्तधासंज्ञाचक्रम्, नक्षत्रक्रूरकार्यमेंली- जिये. अरु रोहिणी उत्तरात्रय ये ध्रुवसं-ले ज्ये आम् इकन क्षत्र स्थिरका- वि.नु. म. रे, यमें लीजिये. अरु आश्ले.ज्ये. आ. मूल ये तीक्ष्णसंज्ञक नक्षत्र तीक्ष्णकार्यविणे पाह्य है. ह.पु.अश्वि. ये लघुक्षिप्रसंज्ञक नक्षन शीघ्र स्वल्प कार्यमें बाह्य हैं. अरुचित्रा. अनु. मृग, रेवती ये मृदु मैत्रसंज्ञक स्वा पुन .घ.शि. चर चल. पू पू पू. भ. कूर उग्र रो तीक्ष्ण दारुण ह पूप्य अभि معا له . भुष स्थिर . लघु क्षिम मृदु मैत्र 0 वि. कृ. . मिश्र साधारण 1 पीमयोप। [.. मक्षन कोमल मैत्री कार्यको शुभ है पिक ये मिम साधारण नक्षत्र सामान्य कार्यनको शुभ है ये समोंका सहाफर नामा- मुसार जानिये ॥३३॥३४॥३५॥३६॥ इति नक्षप्रसमा । शनिचक्रनराकारंलिखेद्यत्रशनिवेत् ॥ त नक्षत्रसुखेदत्वायावन्नामनरस्यच ॥ ३७ ।। तापद्विचारयेत्तत्रज्ञेयतत्रशुभाशुभम् ॥ ए कमुखेचनक्षत्रचत्वारिदक्षिणेकरे ॥ ३८॥ यत्रयपादयोश्चवामहस्तेचतुष्टयम्॥लला टेनियनेहादिपचगुदेद्रयम्॥ ३९ ॥ एकै कंदक्षिणेकुक्षौनक्षत्राणिक्रमेणच ॥ हानिर्स खेदक्षहस्तेलाभोषामेचरोगवा ॥ ४०॥ दृदि श्रीमस्तकेराज्यपादेपर्यटनंफलम् ॥नेसु खंगदेमृत्युकुक्षौशोकपिचिंतयत्॥४१॥ज- पादिपूजनार्चामि कल्याण जायतेसदा ॥ अन्यान्येषिचार्याणिवाहनादिवनिच४२ टीका-भव शनिचकको पिपार कह रेशनिरिदि।
२ 9 ५०२] सापाटीकासमेत । मथनराकारे शनिचकम् । शनिचक्रनराकारलिखे जा नक्षत्रको शनिहोयतिस्सेजन्म नक्षत्रलों ठानियें. फिर शनि- नक्षत्रादिदे अंगप्रति सबनक्षत्र स्थापित कीजै जिसअंगमें जन्मनक्षत्र परे तहांका फल जानिये, एक नक्षत्र मुख में धरिये, ४ दाहिने हाथमें, ३ दक्षिण पाय, ३ वामपाय, ४वामहाथ,२ललाट,३ नेत्र,५ हृदय,२गुदा, १ दक्षिणकोणमें ये क्रमपूर्वक राखिये जो मुखमें जन्मनक्षत्र परे तो हानि करे. वामहस्त रोग, हृदय लक्ष्मी,ललाटे राजपद,दक्षिणहस्ते लाम, चरणनमें धमाके, नेत्रमें सुख, गुदामें मृत्यु, काखमें परै तो शोक करै, तिसनिमित्त जप दान पूजा ब्राह्मण भोजनादित्ते कल्याणसुख होय अरु अनेक वाहनादि विचारकोनी फल होतेहैं सो अन्य ग्रंथनविषे कयोहै ॥ ३७ ॥ ॥३८॥ ३९॥ ४०॥४१॥ ४२॥ इति शनिफलचक्रम्।। मेषेशनौगुर्जरेषुप्रभासेचार्बुदेवृषे ॥ मिथुने जायतेपीडास्थलेमूलस्थलेषुच ॥ ४३ ।। .
पीघ्रदोष। [.२ कर्केकाश्मीरकेबाधाशक्रप्रस्थेमृगाधिपे । शनैश्चरेचकन्यायांमालपाख्येचसंक्षयम् । ॥४४ ॥ तुलावृश्चिकचापेषुयदियाविशन श्वर ॥नवर्षेतितदामेघा पृथ्वीदुर्भिक्षपीडि ता ॥ ४५ ॥ सुभिक्षमकरकुंभेजायतेना धाशनौ ॥ मीनेचसर्वलोकानांदर्भिक्षतुक्षयो भवेत् ॥१६॥ टीका-मेपइति। मेपको शनि होय तो मुर्मरपेयमें पीग करे.धूपको प्रशासक्षेत्र भर भर्मुददेशमें मिथुनको मूमस्थती रामें कर्फको कारमीर पेशविप सिंहको समस्य रेशमें क ग्याको माला पेसमें पीग करे तसा अधिक धनको होग तो मेप पोरो पर्षे पप्पी कुर्भिक्षते दुखित होय कंध मकर को होप यो भनका मुकास करै मीनको शेप नौ सर्पणका स परै. दुर्मिक्ष वे पीग होय ॥४५॥४१॥४५॥१६॥ इति शनिराशिफलम् । यत्रमासेरवे राजार्यतपंचसंववस् ॥ दुर्मि- शंछत्रभंगचवदास्वेचमहद्भयम् ॥४७॥सो;
१०२] भाषाटीकासमेत। (९५) मस्यपंचवाराश्चयत्रमासेमवंतिहि॥धनधा- न्यसमृद्धिश्वसुखीभवतिमेदिनी ॥ १८॥ यत्रमासेमहीसूनोजायंतेपंचवासराः ॥रते- नपूरिताष्टथ्वीछत्रभंगस्तदासवेत् ॥ १९ ॥ बुधस्यपंचवाराश्चजायतेचनिरंतरम् ॥प्रजा श्वसुखसंपन्नाःसुभिक्षंचप्रजायते ॥ ५० ॥ यनमासेपंचवाराजायंतेचबृहस्पतेः ॥ वि ग्रहःपश्चिमेदेशेपीडायुद्धंचजायते ॥ ९१ ।। शुक्रस्यपंचवाराश्चयत्रमासेनिरंतरम् ॥ प्र- जावृद्धिःसुभिक्षचसुखंतत्रप्रवर्तते ॥५२ ॥ शनिवारायदापंचपातालेकपतफणी ॥ ई- शानदेशभंगश्चवह्निदाहोमहर्षता ॥ १३ ॥ टीका-योति। जो महीने में पांचरविवार परें तो अन्न महंगो.छत्रग तथा महाभय होय ॥४७॥ सोमस्येति। जो महीने में पांच सोमवार परें तो धनधान्यकी वृद्धि अरु सर्वत्र cine
शीघयोध। [प्र.९
यो पृथ्वी रुधिर कर पूरित तथा उत्रम होय ॥ १९ ।
पुषति। जो मासमें पांच बुषार परें तो प्रमासुसी होप -
शिक्ष रहै ॥ ५० ॥ यति। जो मासमें पांच मुरुषार परेको
पश्चिममें विग्रह पीग युर होई । ५१ । शुकास्पेति। भो
महीने में पाप शुरुवार परें तो प्रभापो भिक्ष भर सुस
होय ॥ ५२ ॥ शमापितिी मौनमासमें पांच शमैभर परेको
पातालमें रोप कपि ईशानरेशमग अमिकोप अरु मन
महंगो होय ॥ ५३ । इवि मासे पंचवारफलम्,
अंगुल्योविंशति-सुर्येशंकु सोमेचषोडश ।
फुजेपंचदशायुल्योबुधवारेचतुर्दश ॥ ५४॥
प्रयोदशगुरोवारद्वादशार्कजशुक्रयो ॥श-
कुरलेयदाछायामध्याह्वेचप्रजायते ॥५५॥
वदाचाभिजिदाख्यावाघटिकैकास्मृताबुधै
॥अत्रकार्याणिसर्वाणिसिद्धियांतिकृतानिच
॥ ५६॥ जातोमिजिविराजास्याध्यापारे
सिद्धिरुत्तमा ॥ महाङ्करवियोगेनसर्वमंग
छदायकः॥ ५७॥
1 १० २] नापाटीकासमेत । (९७) टीका-अंगुल्यइति। रविवारको वीस अंगुल शीक ठाढी कीजे.सोमको १६ मं. १५७.१४ बृ. १३शु. १२ शनिको १२ जब दोय प्रहरके अंतमें सीककी छाया सीकके मूलमें भावे तब अभिजिव मुहूर्त एक घटीको होता है. सो सर्वकार्य- घ्यापारमें सिद्धिनद अथाभिजिवमुहूर्तचक्रम्. होताहै. अरु इस मु- ग. नि ६ १५ १६ १३ | १२ | २२ वार.र.चं. म. दुगु शु.श. हुर्तपर जन्म होय तो राजा होय ॥५४॥५५॥५६॥५७॥ इत्यभिजिन्मुहूर्तक्रियाफलम् । अर्थवृद्धिःफाल्गुनेस्याच्चैत्रेचधनसंपदः॥ वै शाखेविग्रहोराज्ञांज्येष्ठेवृष्टिश्चभूयसी॥२८॥ आषाढेचोदितेशुनेजलंभवतिदुर्लभम् ॥ श्रा वणेतुपशोःपीडाभाद्रेधान्यसमृद्धये ॥५९ ॥ आश्विनेसर्वसंपत्ति शुभंकार्तिकमार्गयोः । पौषेमाघेछत्रभंगोयादतिभृगोमुतः ॥६०॥ टीका-अथेति।जो शुक्रको उदय फाल्गुनमें होय तो अन्न सस्ता होय. चैत्रको होय तो मेघ नीके वर्षे और चौपाएनको मुख होय. धनसंपदा अधिक होय. वैशाखमें उदय होय तो १९८) धीम्रपोष । [१०२ राजनमें विमह करे. ज्येष्ठमें उदय होय वो पर्पा पिरोपकरेण्ट आपादति । आपाप्में होय तो मनामकरे.भाषणमें होय वो परामकोपीग फरे. मागेम होयको मनपडव उपजाये ॥५॥ भाचिन इति । जो भाम्विनमें होप तो सर्प सपचि करे, जो कार्तिक तथा भगहममें होय को शुभहै नो पौष माघमें उत्प होय यो छत्राग फरे । ६. विरामोदयफलम् । पूर्वेवायुहोलिकायाःप्रजासूपालयो सुखम्॥ पलायनंचदुर्भिक्षदक्षिणेजायतेवषम् ॥११॥ पश्चिमेतृणसंपत्तिरुत्तरेधान्यसंभवः । यदि खेचशिखावृद्धिर्दुर्गराज्ञोपिसंक्षय ॥ ६२ ॥ टीका-पूर्णाति । जो शोलिको पूर्वगाय घले सो रामा - जाको सुत करे.अरु रक्षिणपौन घले तो ऐरामागे दुर्भिक्षकरे, पउपाय घले दो दणसपचि पठे उधर पौन पछे पो पाम्म पुदि होय नो होलीकी पुर्वा भाकाराको सुधा सेतो राज- मर फूट पाप ॥ ६ ॥ १२ ॥ इति होलिकाधूमफछस् । एकादश्यांकार्तिकस्यादिमेषःसमीक्ष्यते। आषाढ़ेचतथावृष्टिर्जायतेनापूसंशयः॥६३॥ मार्गशीर्षस्यचाष्टम्यादृश्यवेषितोयदा ॥
१० २] मापाटीकासमत। (९९) तदावृष्टिःश्रावणेचमासिसंजायतेध्रुवप६४॥ कृष्णपक्षेदशम्यांचवृष्टिःपौषेचजायते ॥त- दाभाद्रपदेमासेदृष्टिर्भवतिथूयसी ॥ ६ ॥ वृष्टिश्चेन्माषसप्तभ्यांज्येष्ठेमूलेचवर्षते ॥ न- अत्रेवारिवाहश्चतदानःपूर्यते मही ॥६६ ॥ पंचभ्यांप्रथमेपक्षे श्रावणेचप्रवर्षते ॥ पयो- वाहस्तदाधान्यैर्धराव्याशाजलैरपि ६७ ॥ टीका-एकादश्यामिति । जो कार्तिक एकादशीको मेघ छाया करे तो आषाढमें वर्षा हो ॥ ६३ ॥ मार्गशीर्षस्येति भार्गशीर्षके अष्टमीको विद्युत् देखे तो भावणमें उत्तम वृष्टि होय ॥ ६४ ॥ कृष्णति । जो पौपरुष्णदशमी मेघ वर्षे तो भादोंमें अधिक वर्षे॥६५॥ वृष्टिरिति। जो माघमें सप्तमीकोवर्षे अरु ज्येष्ठमें मूल नक्षत्र वर्षे तो वर्षाके सर्व नक्षन उत्तम वर्षे अरु अन्न उपजे॥६६॥पंचम्यामितिीजोश्रावणरुष्णपंचमीमें घर्षे तो वर्षा बहुत होय ॥ ६७ ॥ इति वर्षाशकुनम् । आषाढेपूर्णिमायांतुयन्नक्षत्रंविचारयेत् ॥ धृ- चोषालेसभिक्षंचम्लेदुर्भिक्षमुच्यते ॥ उत्तरा- (१०.) शीभयो । [१०२ पाटकेश्वानांपीडाकटकसंगतिम् ॥६८॥ टीका-आपार इति।जो मापाठ पौर्णिमाको नक्षत्र होप वाको विचारिये मो पूर्वापारा होय तो समिक्ष झोप मूलदोय यो दुर्भिक्ष परे. उचरापाटा होप सौ घोदानको पीडा हो ६६८॥ इत्यापाठपूर्णिमाफलम् । ज्येष्ठस्यप्रथमपक्षेप्रतिपञ्चयदाभवेत् ॥रवे- रिस्तदावायु तिवृक्षांतकारक ॥ ६९ ॥ अत्यतविग्रहोमोमेबुधेदुर्भिक्षमुच्यते ।। अ नावृष्टिःशनेरेजलवापिनलभ्यते॥७० ॥ सोमशुक्रमरेज्यान यदिवार प्रजायते॥ध- नधान्यसुतोत्पत्तिर्गेहगेहेमहोत्सव ॥ ७१॥ पौषमासस्यसक्रांतौरविवारोयदाभवेत्॥धा न्यानांत्रिगुणमौल्यमोमवारेचतुर्गुणम् ॥त्रि गुणशनिवारेचबुधेशुक्रेसमभवेत् ॥ ७२ ॥ सुराचार्येप्रसोमेचमोल्यमर्धसुनिश्चितम् । रोहिलामकृशान्येसोम्योहानिप्रदोमवेत ॥ ७३ ॥ मीनसंक्रमणेसर्येवारेवाविसमीर पापाटीकासमेत । (१०१) गः ॥ भौमे पीडापशूनांचदुर्भिक्षंचशनैश्चरे ॥ ७४ ॥ वृक्षपातःप्रजापीडामिथ्यासंचरते मही ॥ हिंसाकामातुरालोकायदिवृष्टिश्चत दिने ॥ ७९ ॥ संक्रांतौयदिमीनस्यबुधवारः प्रजायते ॥ छत्रभंगोमहामारीरोदनभयचिं तया ॥ ७६ ॥ संक्रांतीसोमवारश्चेत्प्रजानां परमंसुखम् ॥ भानुभौमार्किवारेषुपापयुद्ध महर्षता ॥ ७७॥ टीका-ज्येष्ठस्येति । जो ज्येष्ठ कृष्ण १ रविवार परे तो पवन अतिवेग चले.अरु वृक्ष टूटे. भौम परे तो विग्रह बढे बुध परे तो दुर्भिक्ष होय.शनि परे तो वर्षाजल न मिले .सोम शुक्र -गुरु परें तो धनधान्यसंतानते सुख होय॥६९॥७०॥७१इति ज्येष्ठप्रतिपत्फलम् ॥ पौषेति । पौषसंक्रांति रविको परे तो - अन्न त्रिगुण मोल बिके. भौमको चौगुने. शनिको तिगुने. गुरु सोमको आधे.शुभवार परे घाटा क्रूर परे नफा होय॥७२ । ॥ ७३ ॥ इति पौपसंक्रांतिफलम्॥मीनेति । जो मीनसंक्रांति विवारको होय तो वर्षभर पवन चले. मं. होय तो पश ।
(1.) सीधयोप। [.. पीरिख छोप शनि परे दुर्भिक्ष रहे भरु ये दिन वर्षों होय तो पृक्ष मिरे ममा दुःखी,मिथ्यावादी,हिंसक अरु फामापुर होग धौ परे वो छाम, महामारी, विचचिंता भरु भय उप भावे सोम परे वो सुख होप रवि, धौम शनिपारमें परे तो पापयुब मर मईमाई करे ७५३७५६७६ ॥ ७७ ॥ इति मीनसकातिफलम् । संक्रांत्याधनक्षत्रादात्मभावोधिगण्यते ॥ त्रिकंषदंत्रिकपटंत्रिकंषट्पुन पुन ॥७८ ॥ पंथाभोगोव्यथावस्त्रंहानिश्चविपुलंधनम् ॥ षटेमागेफलश्रेष्ठंमासेमासेविचारयेत्॥७९॥ टीका-सक्रांत्येति । सफांतिसमयके नक्षत्रवे २७ माफ नक्षपाई गनिये यो तीमाई झेप घोपय चलाये नव पाई सुख भोग १२ छों व्यथा १८ सौंपससस पप. प.मा विचा पप प० २] भापाटीकासमेत । (१०३) २१ लोहानि२७लौं विपुलधन तथा भोगमिले. याप्रकार मास मास विचारिये॥७८॥७९॥ इति संक्रांतिदिननक्षत्रफलम् । राशिचक्रलिखित्वादौमेषसंक्रांतिभादिकम् अष्टाविंशतिकंतत्रालिखेन्नक्षत्रसंकुले ॥८॥ सिंधौद्वयंद्वयं दद्यादन्यत्रैकैकमेवच॥ चत्वा रसागरास्तत्रसंधयश्चाष्टसंख्यया ॥ ८१॥ शृंगाणितत्रचत्वारितटान्यष्टौस्मृतानिच ॥ रोहिणीपतितायत्रज्ञेयंतत्रशुभाशुभम् ८२॥ जाताजलप्रदत्येषाचंद्रस्यपरमप्रिया॥ससु नेतिमहावृष्टिस्तटेवृष्टिश्चशोभनागपर्वतेबिंदु मात्राचखंडवृष्टिश्वसंधिषु ॥ ८३ ॥ टीका-अब वर्षानिर्णयविषे मुख्य विचार. प्रथमरोहि- णीपतनको कहिये. राशीति । पहिले द्वादशकोठा कुंडलीच- ककरी रोहिणीचक्रमें गर्भित कीजे तो रोहिणीचक्रमें २८ नक्षत्र राखिये. हि द्वि २ समुद्र में. एक एक १ शृंगनमें. एक एक । नक्षत्र संधिनमें. अरु एक एक नक्षत्र तटनमें परिये , ५
शीघ्रपोष। [..
वहाँ मेपकी संकाति मौन मसबमें होय तिसमक्षत्रमें परिये
जो रोहिणी समझमें परे तो धर्पा भधिक होय अंगनमें परेको
वर्षा थोरि होय मधिनमें परे वो फमी पर्प कभी न प वटमें
रोहिणी परे वो शोमनपृष्टि होप मधिनीके स्थानमें संभावि
रिन नक्षम परिये ॥८०1८11८९८३मतिरोहिणीनिर्णया
मपरोहिनी
वि
DA
विनी भरणी| ह.
पनिहाग
गरम
.
yि
पुष्पमा
मिबिचमवण
10
म.
तममा
पाय
सिपु.
. स्वाती विद्यावारि
से
नराकारंलिखेञ्चकसूर्योयत्रज्यवस्थित ॥a
२०२] भाषाटीकासमेत। (१०५) नक्षत्रादिकंकृत्वात्रयंदद्याचमस्तके॥८४॥ सुखेत्रयंस्कंधयोश्चदद्यादेकैकमेवच ॥बाहु- इयतथैकैकंपाण्योरेकैकमेवच ॥ ८॥ हृदि पंचगुदेचैकनाभौचैकंमदापयेत् ॥ जंघयो- रेकमेकंचषडंका पादयोईयोः ॥८६॥ म- स्तकेपट्टबंधीशान्मुखेमिष्टान्नभोजनम्॥रक धेगजेंद्रगामीस्याद्वाहस्थानेच्युतोभवेत् ॥ ॥ ८७ ॥ पाणौचजायतेचौरोहृदयेपीश्वरोन रः॥ स्वल्पतोषीभवेन्नाभौपरदाररतोगुदे ॥ ॥ ८८ ॥जंघयोःपरदेशीस्यादल्पायुश्चपदद्ध य॥तृचक्रेसूर्यनक्षत्राजन्मभावोधिगण्यते ॥ टीका-नराकारमिति । अब नरचक्र कहते हैं ताको गणि- तचक्रमें समुझिये. सूर्यते जन्मनक्षत्रतक गनिये. जिस अंगमें जन्मनक्षत्र परे ताको फल कहिये. जो माथेविषे जन्मनक्षत्र परे तो कुटुंबनायक होय, अरु जो मुखमें परे तो गजगामीस- खीया होय. अरु जो शुजनमें परे तो भूमि छुटिजाय. हथा शीघ्रमीप । [म०२ ममें परे वो चोर होय. उपमें परे तो ठारुर होप ऐश्वर्य अधिक पाये ईश्व खुल्य सम्मान पावे और जो माभिमें परेतो थोडे मो- ६ बनमें संतुष्ट रहे भरु भो मुरामें जमनसप परे वो परसीमामी होय जापनमें परेपो पर ऐरावास फरे. भरु जो जम्मनक्षम परणमें माये तो मायुप्प पोरी पापे पोरी भवस्थामें मृत्यु छोप इतिनराफारमके मसपाणि शुमारामफलच ॥८४८५।८६८७८८।८९॥ ग्रामनाम्नामवेदृक्षतदाद्या सप्तमस्तके ॥g- ष्ठेसप्तहदेसप्तपादयो सप्ततारका ॥९० ॥ मस्तकेचधनीमान्य पृष्ठेहानिश्चनिर्धनः॥ ह दयेसुखसंपत्ति पादेपर्यटनंफलम् ॥ ९१ ॥ टीका-मामइति । जिस माममें पानमरमें पसा चाहे विस मामके मामवे नक्षत्र कर लीये मो नक्षत्र मामको पाइये ता- हिके प्रथम नक्षत्रपर्यंत भहाइसों बानिय तामेते धामका
७
प्र०२] नापाटीकासमेत । (१०७)
नक्षत्र आदि देके सात नक्षत्र मामके माथेपर दीजे अरु पीठ-
पर दीजै. ७ हृदयपर दीजे. ७ पाय-
नपर दीजे. तब अपने नक्षत्र देखिये.
जो माथे परे तो वंश धनी होय. स-
न्मान पावे. पीठमें हानि पावे, और
हृदय में परे तो सुखसंपत्ति पावे.
पायनेमें परे तो परदेशनमें पर्यटन करावे ॥ ९० ॥ ९१ ॥
इति ग्रामवासफलम् ।
मूलेष्टौमूलवृक्षस्यघटिका परिकीर्तिताः ॥
स्तंभेषुषट्पटिकास्त्वचिकादशस्मृताः ॥
॥९२ ॥ शाखायांचनवनोक्तापत्रेप्रोक्ताश्च
तुर्दश ॥ पुष्पपंचफलेवेदाःशिखायांचत्रयं
स्मृतम् ॥९३ ॥ मूलेनाशोहिमूलस्यस्तंभेहा
निर्धनक्षयः ॥ त्वचिभ्रातुर्विनाशश्चशाखायां
मातृपीडनम् ॥९४॥ परिवारक्षयंपनेपुष्प
त्रीचभूपतेः । फलेराज्यशिखायांचेदल्पजी
वीचबालकः॥९५॥
सफर (१.८) शीघ्रपोप। [१०२ टीका-अप मूतसमक जो मक्षत्र हैं तिनके विचारकी रीति मूलचक्करि कहते हैं मूळ इति । मूलभ पनायके घरी ८ मूलमें परिये इस्तंभमें ११ त्वचमें ९ शाखा १४ पत्र ५पुप्प फल ३ शिखामें ये ६० पटिका फममों धरिये उ सफा फल मो मूल ८परिनमें पाठकका जन्म होय तो मू उनारा होय स्तमकीद परिनमें होय तो धमहानि होय.त्यमा की परिनमें होय तो प्राहका पारदोय शासाकीएपरिनमें होयवो O पीडा करे, जो पबमकी १४ परिममें [शिक्षा बस्पार शोय तो परिपारमय करे. फूलमकी पर पांच परिनमें राजमधी झोप फलन परामर की ४ परिममें जन्मे वो रामा छोय, परिवारका मयमा परामें वा ऐरामें भेठ होय शि साकी परिममें मम्मे तो माय अल्प पाये । ९२॥९३ ॥ ९४ ॥ स्वरा ॥ ९५ ॥ इति मूलवृक्षफलम् । सम मानि] रेवत्यादिमृगांतेचयापत्ति मुह विचंद्रमाः ॥ वाषच्छुको पा माता मावाना. भावमा ८ भ० २] नापाटीकासमेत। (१०९) भवेदंधःसंमुखेदक्षिणेशुभः ॥९६॥ प्राक्प- श्चादुदितःशुक्रपंचसप्तदिनशिशुः॥विपरीत तुवृद्धवंतद्रदेवगुरोरपि ॥९७॥ तृतीयेदशमे षष्ठेप्रथमेसप्तमेशशी ॥शुक्लपक्षेद्वितीयस्तु- चमेनवमेशुभः॥ ९८॥ ताराःशुभप्रदाःसर्वा- त्रिपंचसप्तवर्जिताः ॥ प्रथमेदशमेषष्ठेतृती- यैकादशेत्था ॥९९॥ यदिस्यात्सबलश्चंद्र- स्तारापिक्लेशदायिनी ॥ तृतीयेपंचमेतारा सप्तमेचनृणांभवेत् ॥ १०॥ टीका-रेवतीति। रेवतीते मृगशिरताई शुक्र अंध रहते हैं सो सन्मुख अरु अथ ताराबलचक्रम्. पहिनों शुभ है. सु म |रा के |३|३|६|१०| १२ ॥ ९६ ॥ इति शु-तारा ९ ६।४।२।१।८ मध्य कनिर्दोषः॥ प्रागि-च ८२१४११०१११ २ ५७९ ११२ शुभा ति। जब पूर्व पश्चि-शु १२३४५|८|९| ११ १२शु. ममें शुक्र उदय होय तो पांच सात दिन नालक रहै. भस्तमें १ S ३ ७० ३ ६ ० (११.) शीघ्रपोष । [प्र०२ परि सात दिन घर है वैसेही वृहसति जानियें ! ९७॥ दूतीये इति। रायी।१०।६शुभ ई भरु राष्पक्षशार गुम है भर ३।५।७ त्यामिके सम पारा शुभ है।।१. ६।३।११नो चंद्रमा पठी छोय वो तारा केरामर म होप भर जो तारा ३।५।७ जो मनुष्यको होय तो पंदवारारा- रापी झोप : ९८०९९० १.०॥ इति पवारामफलम्। जन्ममागणयेद्दीमानक्रमाञ्चदिनमावधि । नवभिस्तुहरेद्भागशेपताराविनिर्दिशेत् ॥१॥ जन्मसपद्विपत्क्षेमप्रत्यरिम्साधकोषधः ॥मै त्रातिमैत्रंतारा स्युनिरावृत्त्यानवेवहि ॥२॥ त्रिषष्ठेदशमेभौमोराहु केतःशनिःशुभः॥षष्टे एमेद्वितीयेवाचतुर्थेदशमेबुधः॥३॥ द्वितीये पंचमेजीव सप्तमेनवमेशुभः ॥ विवाहशुको दशमेषष्ठेस्यात्सप्तमेशुभः ॥४॥ एकादशेन हा सर्वेसर्वकार्येपशोभनाः॥ ग्रहाणांगोचरं आयफलंपिःशुभाशुभम् ॥५॥दशम्यषधिक
म०२]
गाशाटीकासमेत। (२११)
उणेतुपक्षेपूर्णोहिचंद्रमाः ॥ ततःपरंक्षीणचं-
दःशुभकायविवर्जितः :॥६॥
टीका-जन्मनक्षत्रते दिननक्षत्रताई गिनके नवका भाग
हरिये शेष बचे सो तारा कहिये सो जन्म. संपत्ति,विपत्ति,क्षेय,
प्रत्यरि, साधक, वध, मैत्र, अतिमैत्र, ये संज्ञा तीन आवृत्ति
विचारिके ॥ १ ॥२॥ इति ताराविचारः ॥ विषठेति ।
३।६।१०भौम, राहु, केतु, अरु शनि ये शुभ हैं. ६।८।२।४।
१० बुधशुआहै.९।२।५।७ गुरु शुभ है. ११ सर्व ग्रह शुभ है.
॥३॥४॥५॥इति गोचरसिद्धिादशमीति । रुष्णपक्षकी
दिन ताई चंद्रमा पूर्ण है सो शुभहै. फिर १०दिन ताई क्षीण है.
सो शुभकार्यको वर्जितहै ॥ ६॥ इतिपूर्णक्षीणचंद्रमानिर्णयः ।
घुनर्वसुद्वयंक्षीरेश्रुतियुग्मंकर त्रयम् ॥ रेवती
द्वितयंज्येष्ठामृगशीर्षचंगृह्यते॥७॥ोरेगा
महरास्त्याज्यामधामैत्रंचरोहिणी॥ उत्तरा
कृत्तिकावाराभानुभौमशनैश्चराः॥८॥रिक्ता
पष्टयष्टमीज्ञेयाक्षौरचंद्रक्षयोनिशि ॥ संध्या
विष्टिश्चगंडांतभोजनांतेचगोगृहे ॥ ९॥
उ शीघ्रपोष। [.२ टीका-पुस्विवि उ- भय क्षौरफर्ममुहर्च घरा प पु म प ह घिमिर सारे मध्ये म येलि रिममि पाप भरु, मो माणहर्ता १.RRIति चि है तिम्हें त्यानिये म भरोउ ३० भरू, भौम शनि रपि ये वार १।६।८।१।१४ये तिथि रात्रि भर सम्या समय भर गंडांत, मूल ना भोजन करके गोशालये पर्प हैं. ७८ ॥ इपि मित्यक्षौरनिर्णय । रेवतीयुगलेपुष्येरोहिण्यामृगमैत्रयो ॥ श्र वणोत्तरशक्रेषुराज्ञास्यादमिषेचनम् ॥१०॥ टीका-रेभ. रोमृ मनु मस म्पेठा इन मसनममें राज्याभिषेक कीजे । १.॥ इति राज्याभिषेक । रेषतीयुगलज्येष्ठामैत्रहस्तत्रयंमृगः ॥ पुनव सुश्चविज्ञेयोगणस्विर्यमुखोबुधैः ॥ ११ ॥ वृक्षारोपणवाणिज्यसर्वसिद्धिञ्चकारयेत् ॥ वाहनानिचयंत्राणिगमनचविधीयते ॥१२॥ पूर्वांत्रयमघाश्लेषाविशाखाकृत्तिकायमा १० २] भापाटीकासमेव। लंचाधोमुखोज्ञेयोनवकोयंगणोबुधैः ॥ १३॥ भूकार्यमुग्रकार्यचखननंविवरस्यच ॥ युद्ध चाधोमुखंयच्चतत्कार्यकारयेद्बुधः ॥ १४॥ उत्तरात्रितयंपुष्योरोहिण्यार्दाश्रुतित्रयं॥ ऊ लवकोगणोज्ञेयोनक्षत्राणांमनीषिभिः १५॥ प्रासादच्छत्रगेहानिप्राकारध्वजतोरणम् ॥ नानाभिषेकमश्वंचकुर्यादूर्ध्वमुखेगणे १६।। टीका--रेवतीति । रे. अ.ज्ये.अनु.ह.चि. स्वा. म. पुन, इन तिर्यङ्मुख नक्ष- अथ तिर्यङ्मुखाधोमुखऊर्ध्वमुखचक्रम्, धनमें ये कार्य कीजै ३ अश्विज्ये भन्नु ह चिस्वाट पुन तिर्य वृक्षारोपण,वाणिज्य , वाहन. यंत्र. रहाटादि अरु गमन ये शुभ हैं ॥ ११ ॥१२॥ पूर्वेइति। पूर्वात्रयम्.आश्.वि.क.म.मू.इनअधोमुखनक्षत्रनमेंये कार्य कीजै. भूमिग्रामादि कार्य. संघांतादि खनन कूपादि इतने कार्य शुभ हैं ॥ १३॥ १४ ॥ उत्तरा इति! उत्तरात्रय, पुण्य. रो. आ. भ. प. श.. इन अर्ध्वमुख नक्षत्रनमें ये काम पु पू पूम.ले विभमू अधो. उ.पुरोमानधशऊर्य पेम.स (१२) शीघ्रयोग। [.२ टीका-पुनर्पस्थिति :- अप सौरकर्ममुहूर्व परापु पु म प है घि मपि विस्वा स्मा रे म ज्ये ये पाप , जो भापहा MMER हे तिन्हें त्यागिये म भ रोक भरू, भौम पनि रविये पार ११६।८१९ । १४ये तिपिरामि अरु सप्पा ये समय भर मंडति, मूल भा भोजन करके मोगाल ये पर्दे हैं। ७॥८॥९॥ इति नित्यसौरनिर्णयः । रेवतीयुगलेपुष्येरोहिण्यांमृगमैत्रयोः ॥ श्री पणोत्तरशकेषुराक्षास्यादभिषेचनम् ॥१०॥ टीकारेभ.पुरोम भनु मर ज्येष्ठा नक्षत्रनमें राज्याभिषेक की.॥ इति राम्पानिपेकः । रेवतीरागलंज्येष्ठामैत्रंहस्तप्रयंमृग ॥ पुनव सुश्चविझेयोगणस्विर्यमुखोमुधै ॥ ११ ॥ वृक्षारोपणवाणिज्यंसर्वसिद्धिञ्चकारयेत् ॥ वाहनानिचयत्राणिगमनचविधीयते ॥१२॥ पूर्धात्रयंमघाश्लेषाविशाखाकृत्तिकायमः
No text on this page.
(12) शीघ्रयोग।
[१.१
की शिरोपरि देय छप पारे. पहारिरामोपकरण मामि
पेक मश्वापारोहण ये शुभ है। १५॥१६॥
पुनर्वसुहयपोष्णंमृगाश्वोचकरनय ॥मूलश्रु
तित्रयमैत्रंभिषकर्मणिगृह्यते ॥ १७॥ सोम
शुक्रसुरेज्यानांवार शकुनमुत्तमम् ॥ लग्नेषु
चापमीनेषवृषोग्राह्यस्तुलाधर ॥ १८ ॥
टीका-पुनर्गस्विति । पु.रे. भघि सा मू
। नपरा भनु सोम भय पज्पमुहूर्वचकम्,
राक मुरुषार. मी मनायर
तुये उन उत्तम
RIITTIREO
इन सप विचारके पसे भोपप कराइये ॥१७॥१८
इवि पम्पकममुहर्वः।
अमावास्याष्टमीत्याज्यापूर्णिमाघचतुर्दशी
रविषारेषर्जनीयोगोपशूनांचनिर्गम ॥१९॥
चित्रोत्तरारोहिणीचश्रषणोपिविषर्जिवः॥ए
चेषुपशुजावीनामशुमोनिर्गमोभवेत् ॥२०॥
ध शो
7
प०२] ' जापाटीकासमेत। (१२५)
टीका-अमेति । ३०८११५॥ १४ाये तिथि. रविवार
अरु तीनों उचरा, भ.
अथ पशुनिष्कासनमुहूर्तचक्रम्.
चि.रो.ये नक्षत्र पशु-अभ कम मा. पु |' आम | पू.
नके देनेमें वर्जित ह स्वा. वि ऽनु ज्ये म् ।
रेनक्ष च म । बुवृ शुगवा र.
हैं. इतनेते अन्यमें
४५६ | ७ | ९/१०/१२/१३
दीजिये ॥ १९ ॥ २० ॥ इति पशुनिर्गमनिर्णयः।
उत्तरायांविशाखायारोहिण्यांचपुनर्वसौतन
वम्यांचचतुर्दश्यामष्टम्यांनानयेत्पशून २१
टीका-उत्तरेति । तीनों उत्तरा, वि. रो. पुन. ये नक्षत्र अरु
९.१४ । ८ ये तिथि पशु लेनेमें त्याज्य हैं ॥२१॥
पूर्वामैत्रद्रयंमूलंवासवरेवतीकरः ॥ पुनर्वसु
यंग्रामंपशूनांक्रयविक्रये ॥ २२ ॥ पुष्यो
भाद्रपदायुग्मंस्वातीश्रुतिस्थाश्विनी ॥ र
स्तोत्तरामृगोमैत्रंतथाश्लेषाचरेवती ॥ २३ ॥
प्राद्याणिमानिचैतानिक्रयविक्रययोबुध
सभार्गवजीवानांवारा शकुनझुत्तम ॥२॥
पीघयोप। [१०२ टीका पूर्वाषय, अनु ये घरे.६ पु ए इन मक्षत्र- ममें पशु लीजै १२ ॥ पुप्प, ३ मा स्पा म अन्धि इ. उचराय, म भनु मान्छे रे. ये मक्षा अर चंद्र, गुरु, शुक ये बार उत्तम शकुनी ये सब पविक्रपरिपे गुमरे । २३. २१ वि पषिकया। नंदावियेश्चनामादौपर्णानांचतांवके घरि कैकाशुभेत्याज्यातिथिगंडेघटीद्वयम२५॥ टीका-प्रविपिन मष विधिविधाम, फे भारि पूर्णाकेमत ५ मत -एकएक मदीराम महत ज्येष्ठाश्लेषारेवतीचनामविषटिकादयस आदौमूलमघाश्विन्यामगंडघटिकाद्वयम् टीका-ज्येष्ठा, मध मक्षम वचनम्, भान्छे रे अवश्घटी, ये साराम मू म भघिनी दारविनि मितिमा चार भारिपटी राम कार्यमें मराम । २६ । मा . मा ... पी १०२] धप ८ म प or ३० | आ. प. ३०१ ३० मा. प. ३०९ ३० भा.प./३०५ मापाटीकासमेत। (११७) सीनवृश्चिककालेघटिकापरित्यजेत् ।। आदौमेषस्यचारस्यसिंहस्यघटिकाईकम् टीका-मीन दृ- अथ लमगंडांतचकम. चिक कर्कके अंत घ-१२ दीमें धन सिंहके आ- दिघटिनमें शुभ कार्य न कीजै ॥ २७ ॥ इति लमगंडांतम् । तिथिगंडेअगंडेचलनगंडेचजातकः ॥ नजी वतियदाजालोजीवितेचधनीभवेत् ॥ २८॥ टीका-तिथीति । तिथि नक्षत्र लपके गंडांतोंमें जन्में हो न जीवे. अरु जो जीवे तो धनी होय ॥२८॥इति गंडांतफ० ॥ सप्तम्यांचरवेवारेखुधश्चप्रतिपदिने ॥ संवर्ता- ख्यस्तदायोगोवर्जनीयः सहाबुधैः॥ २९ ॥ टीका-सप्तम्यांचंति । सप्तमी रवि परेवा बुधको प्रतिपद तिथि आवे तो संदर्ताख्य योग कहिये सो शुभकार्यको वर्जि- श है ॥ २९ ॥ इति संवर्ताख्ययोगः। शुक्रेनबाबुधभद्राशनौरिक्ताकुजेजया ॥गुरी पूर्णातिथि यानिहियोगउदाहृतः ॥ ३०॥ - (१८) पीनदोष टीका-गुरुदति।शुक्रेनरा अथ सिदियोगचक्रम्, परे पदा, रानौ रिका, कमेनाराजन पर षया पुरो पूर्ण, होम सिदियोम कहिये ये शुभ-RR कार्यको सिविनर है ॥ ३ ॥ इति सिधियोगा। विष्कंभ प्रीतिरायुष्मानसौभाग्यः शोभन- स्तथा ॥ अतिगंडासुकर्माचधृतिःशूलस्तथै पच ॥ ३१ ॥ गडोवृद्धिर्धवश्चैवव्याघावोहर्ष णस्तथा ॥ षप्रसिद्धिर्व्यतीपातोपरीयान्प रिष शिवः॥ ३२ ॥ सिद्ध साध्यःशुम शुक्को ब्रह्माऐंद्रोथवेधृति ॥ सप्तविंशविराख्यावा नामतुल्यफलप्रदाः॥३३॥ टीका-विष्फोति । विका,मीति २, भायुप्मान। सौभाग्य , योमन ५, भविमर, मुकर्मा , विदा यस ९, १०, इविव १२, प्यापाव हम १४, पण५,सिदि १६, म्पवीपाद 1. परयाम् १० समि. शिर सिन२१ साम्म २२ शुभ २१, . १. २. नापाटीकासमेत (११९) राख २४, ब्रह्म २५, ऐंड २६, वैधृति २७, ये योग नाम- तुल्य फलप्रद हैं ॥ ३१ ॥ ३२ ॥ ३३ ॥ इति योगाः । तिथितुद्विगुणीकृत्वाहीनभेकेनकारयेत्॥स प्तभिस्तुहरेद्भागशेषकरणमुच्यते ॥ ३४ ॥ बवश्चबालवश्चैवकौलवस्तैतिलस्तथा ॥ ग- रश्ववणिजोविष्टिःसप्तवानिचराणिच ॥३५॥ कृष्णपक्षेचतुर्दश्यांशकुनि पश्चिमेदले ॥ छ तुष्पदश्चनागश्चअमावास्थादलद्धये ॥३६॥ शुक्लप्रतिपदायांचकिस्तुनःप्रथमेदले स्थि राण्येतानिचत्वारिकरणानिजगुर्बुधाः ३७॥ शुक्ल प्रतिपदांतेचववाख्यःकरणोभवेत् ॥ ए कादशचविज्ञेयाश्चरस्थिरविभागतः॥३८॥ टीका-शुक्लप्रतिपदाते गततिथि वर्तमान तिथिसमेत दूनी करै एक घटावै. सातको भाग दीजै. जो अंक बचै सो करण जानियें ॥ ३४॥ बव, बालव, कौलव, तैतिल, गर, वणिज, विष्टि, ये सात करण चरसंज्ञक कहियें॥३५॥ कृष्णतिष्णि चतर्दशीको अंतदल शकुनिनाम करण कहिये,अरु अमावा.
(१२.)
शीमयोप। [५०२
स्पाके पूर्वदलको पतुष्पर करण क्या भंवरलको नामनाम
फरण कहिये॥३६॥ शमविपाके पूरलको किस्तुवनाम
करण कहिये इमचारोंको अधजन स्थिर कहसेहें, मंतरलको
पप कहें, ये ग्यारह फरण पर स्थिर विभाम फर जानिये
भरु छष्ण के पूर्वदलमें पालय परिके कमसों कप्म पत
सीके पूर्वरलाई फिरि शमविपाके भवरटमें पप परि
पे या ममसों सग्र भुग हैं॥३७॥३८॥विकरणनिर्णय।।
रुग्णपक्षकरणानि
BONUS11TGRIE.
.
नापक्षकरणानि
100410USCHODID
BARABAR
१.] नापाटीकासमेत। (१२५) दोयमोनलोधाताचंद्रोरुद्रोदितिगुरुः ॥ भु जंगमश्चपितरोभगोर्थमदिवाकरौ ॥ ३९ ॥ त्वष्टावायशिकवहीमित्र शक्रश्चनिऋतिः ॥ जलविश्वविधिविष्णुर्वासयोवरुणस्तथा४०॥ अजैकपादहिर्बुधन्यःपूषेतिकथिताबुधैः॥ अ धाविंशतिसंख्यानानक्षत्राणामधीश्वराः४१ टीका-अश्विनीका स्वामी अश्विनीकुमार. भरणी यम. कृत्तिका अभि. रोहिणी बहा. मृग चंद्रमा. आ०रुद्र. पु०अ दिति. पुष्य गुरु. आश्ले० सर्प.म०पितर. पू० फा० जग. उ. फा० अर्यमा.ह सूर्य. चि० त्वष्टा.स्वा० वायु. वि०इंद्रागी. अनु मित्र. ज्ये० इंद्र. मू० राक्षस. पू०पा० जल. उ०पा० विश्वेदेव. आभ० विधि.श्र० विष्णु. ५० वासव. श० वरुण पू०मा०अजैकपाद्, उ०मा० अहिर्बुध्न्य.रे० पूषा ये नक्ष- भनके स्वामी कहिये.जिस देवताकी भतिछा पूजा करै ताको नक्षत्र लीजै ॥ २९ ॥ १०॥१९॥ इविनक्षत्राधिपतयः ।
(१२२)
शीघ्रयोग।
अथ नक्षत्रदेवताकोष्ठकम्
(१)
म मरोमामा मचि
म
प्रमा
A
| PALI
भूमिमा
१५ २.२
१५५१८११.२१२२२२२५२१०
इविनमपरेषवाकोटकम्
इसिमीकाशिमामहाचार्यविरचिवे शीघ्रपोपसमो
मक्षणप्रकरण माम दिवीयमकरण संपूर्णम,
रवि शिवीयमकरणम्,
अथ तृतीयप्रकरणप्रारंभः L शोक. शिरोमुखंकर्णनेत्रस्टवाटच्छतियोनरः ।। सुवर्णधनधान्यानालाभस्तत्रनसंशयः॥१॥ स्कंधग्रीवाकंठहस्तस्पर्शेलामोहिदुःखतः । कुक्षिनाभिसमालंभेभक्ष्यपानादिसिध्यति ॥२॥ जंघालिंगकटिस्पर्शकन्यालाभास तोद्भवः ॥ जानुगुल्फपदस्पर्शमहाक्लेशः जायते ॥ ३॥केशस्पर्शभवेन्मृत्युःफलस्प- शेशुभंभवेत् ॥ तृणांगारकसंस्पर्शकार्यसि- हिर्नजायते ॥४॥ काष्ठकंकपटस्पर्शग्रहपी- डाभयंभवेत् ॥ सुगंधमधमांडादिरूपशेखि- विप्रजायते ॥ ५ ॥ शून्यालयेश्मशाने चशुष्ककाष्टक्षतेतरौ॥गुल्फभस्माधमस्था-- नेप्रश्रकेशःप्रजायवे ॥६॥ देवगृहेनदीती- (१९) पीयपोष। रेदिव्यस्थानेशभभवेत्॥ शुभंदिक्ष्वीरिवसि द्विविदिवचनजायते ॥७॥ टीका-शिति । मो पम पूछ तो माथे, मुख, कान,नेत्र अपने हाथ घुए पो मिसयह धनधान्य पापे ध,मीमा,कंट, हाथ पुए होइ वो लाभ दुःखने होइ जो कास, नाभि पुए तो सामला भोपनादिक पावै को मप लिंग फटि एए वो कन्या पा पुष होइ भरु मोग पाव घुए वो महाकेश पाये केरा एप वो मृत्यु होइ फल छुए शुभ होर सण ममिवे सिरि म छोर काठ, कीच, पन छुप महाप होइ सर्मप या मपपात्र एए सिरि दोइ भरु शून्यगा, मसान, सूखे काट पर पापल तस्सवा विपे भस्मपै पेठे पूछतोरा पाये ।।२।। ४।५।६ । पेवेवि। ऐषस्थान, मदीके क्षार, पवित्र ठोरमें भर शुध पियानके सम्मुख हो पूछे वो राम फहे.जो पिरिया है पूछे छो भराध है। ॥ इत्यमस्पर्शमावि ममः । तिस्रोमीनेचमेपेचघटीपचश्रुतिःपलम् ॥च तनश्ववृषेकुंमेपला प्रोकास्तुपोडशा॥८॥ मि थुनेमकरपंचघटिकावि । ॥पंच- प.] चापाटीकासमेत। (१२५) कर्केचचापेचशशिवदापलाःस्मृताः ॥९॥ कन्याएंचतुलेपंचपलश्चंद्रस्तथाग्नयः॥ घटि- काःपंचसिंहऽलौद्धयवेदाःपला स्मृताः ॥ एवं लग्नप्रमाणंस्यात्कथितंपूर्वसूरिभिः॥ १० ॥ टीका-तिस इति. भी. मे. ३४५ वृ. कुं. ४१६ मि. म. ५।५ क. व. ५१४१ क.तुला५।३१ सिं.वृश्चिक.५।४२ या प्रकार लगप्रमाण पंडित कहे हैं।८।९।१०॥ इतिलमप्रमा० सूर्येधेनुश्चताग्रंचगोधूमरक्तचंदनम्॥चंद्रेश- खंचंदनंचवयंचसिलतंदुलाः॥ ११॥ कुजे षःप्रदातव्योरक्तवस्नगुडौदन ॥ बुधेकर्पूर मुद्राश्चहरिद्राचहरिन्मणिः ॥ १२॥ पीलन स्वयंजीवहारिवाचणकानिच ॥ अश्वशुक सिलोदेगःशुकधान्यानियानि च ॥ १३ ॥ शनौतलंतिलादेयाः कृष्णागोदानकुत्तमम् ।। राहोश्चमहिनीछागौभाषाश्चतिलसर्षपाः ॥ ॥ १४ ॥ अजमेषौदलातोकेतीचाग्नंन्ध पोप्रमोष। [प्र.३ मिश्रिवम् ॥ स्वर्णगोविप्रपूजामिःसर्वेषा शांतिरुत्तमा ॥ १५ ॥ टीफा-भय महाणो पानानि सूर्येतिसूर्यको छाछमाई, चापा, गेहू, रफचरन पंको शंख, परन, श्वेतपत्र, मेव पावल भौमको पम, रकबस, मुगैरन पुषको मन, इलपी, हरितमाणि बृहसविको रो पीवपर, इतरी, पणाकी पास शुकको भेव घोड़ा, श्वेव धाम्य शनिको वैस, विस, कासी गाई राएको मैंसी, मकरा, हरविल,सरसों केतुको पकरा, मेंग, सवनमा मह बी सोना, गेहूं, प्रामणपूला इत्यापिक सर्व मानके पोंको शांत करवे हैं 20२॥ १४ ॥१५॥ इति पहरानामि । मेषेगुरोमुमिक्षचसुषष्टिश्चमुखीनरः॥ १६॥ वृषेगुरोस्वल्पवृष्टिःप्रजापीठाचविग्रह ॥ अ- नावृष्टि प्रजानाशोरोरवंमिथुनेगुरौ ॥ १७ ॥ कर्केगुरोमहावृष्टिदेशभंगोमहर्घता॥ सिंहगु- रोममिक्षचसषष्टिश्चमजामुखम् ॥१८॥क- - १०] मापारीकासमेत (१२) न्यागुरौरोगपीडासुभिक्षसत्यजन्मच॥ तुले गुरौसस्यनाशोबहुक्षीरंप्रजायते ॥१९॥ अ- लौजीवेचदुर्भिक्षराजचौरोरगाइयस् ॥ चापे गुरौशुभावृष्टिःशुभंसस्यमहर्षता ॥२०॥ दु- मिक्षमकरेजीवराजयुद्धपशुक्षयः॥ कुंभेगुरौ चदुर्भिक्षंधातुमूलमहर्षता ॥२१॥ दुर्मिक्ष दक्षिणेदेशेझषेजीवेलचान्यगे ॥२२॥ टीका-मेषइति । जब मेषराशिमें बृहस्पति आवै तन सु- शिक्ष होइ. वर्षा अधिक होइ. मनुष्य सुखित रहै. अरु वृषरा- शिमें बृहस्पति आवै तो वर्षा थोड़ी होइ. प्रजाको पीडा होइ विवह फैले, अरु मिथुनका बृहस्पति होई वद वर्षा अति अच्छी होइ. वैर बाढ. प्रजाको पीडा होइ. अरु कर्क उच्चस्था नमें बृहस्पति आवे तो वर्षा बहुत होइ. अरू देशभंग होइ. भन्न महँगा होइ. सिंहको बृहस्पति होइ लो सुभिक्ष करै. वर्षा । अधिक होइ.प्रजा सुखित रहे. कन्याका गुरु होइ तो रोगपीडा धान्योत्पत्ति अरु अन्न सस्ता होइ तुलाके गुरु खेतीनाश करें, अध बहुत इश्चिकळे राज,चोर सर्प,जय इर्भिक्ष करे,धन वर्षा + (१२८) शीघपोप । [५.५ खेती पदुव करे. रस मईयो करे. मकरके महादुर्मिक्षा राम- नको पुर पशुनको नारा करे कुमके दुर्भिक्ष, पातु महँगी करे, मीनके गुरु बोर वो, पक्षिणरेसमें मुक्षि करे भम्परेशमें नहीं 14.10100३९०२.२१॥ १२ ॥ इति वायशराशिातनुरुफतम् । मार्गकार्तिकसंक्रांतौष्टिवपतिमध्यमा।पो माघेनृणांसौख्यंसस्यपूर्णावसुधरा ॥२३॥ चेप्रफाल्गुनवैशाखज्येष्ठानांसंक्रमेधनः॥ य दिवर्षविसर्षत्रसभिक्षचप्रजासुखम् ॥२४॥ आषाढेसंक्रमेयष्टोव्याधिश्वश्रावणेमुखम् ॥ भाद्रेचबहारोगा सुखंसर्वप्रचाश्विने ॥२५॥ इत्येषामपिसंक्रातीदृष्टिश्चापिशुभाशुभम् ।। टीका-भर्प सातिवृधिपरीक्षायो राधाशुभम्।मार्ग इति। मो मार्ग, कार्तिक के रिन पोरी पा पातपो दोर वो वर्षा- प्रातुमें मप्पम सपा होइ भा समप मम्मम छोर पौरावि पोप पापगें संकाधिरिस मेष व छोपमा मुसी रो भर पर मम भषिक प्रतादिदोष कामग, पेशासमें कर. ॥
. ०३] नापाटीकासमेत। (१२९) ज्येष्ठमें संक्रांतिके दिन मेघवर्षे तो सर्वत्र सुनिक्ष रहै. धरु ल मादिक सकल पदार्थनते संतुष्ट आरोग्यता पूर्वक प्रजासुखी रहै. यदिति । जो आपाढमें संक्रांतिके दिन जल वर्षे तो प्रना- को रोग अधिक होय अरु जो श्रावणमें संक्रांतिके दिन नल पतौ प्रजाको अधिक सुख होय. भाद्रेति। जो भादोंमें संक्रांति फे दिन मेघ वर्षे तो अनेक रोग होय अरु जो आसोनमें संक्रांतिको जल व तोआनंद होय. ऐसे संक्रांतियोंसे वर्षा दीखके शुभाशुभ फल कहना ॥ २३ ॥ २४॥२५॥ २६ ॥ इति मासे संक्रांतिवृष्टिफलम् । चैत्रस्य शुक्लपंचम्यांपूर्वेवायुर्घनागमः। माद्रे गुणत्रयेमौल्यरसानांजायतेतदा ॥ २७ ॥ ज्येष्ठस्यशुक्लपंचभ्यांदृष्टौपश्चिममारुतः॥त दाचतुर्गुणंमौल्यंधान्यानांकार्तिकेमवे२८ श्रावणेशुक्लपंचम्यांवृष्टिातोदिनद्वयम् ॥ दक्षिणपश्चिमेज्ञेयंदुर्भिक्षंधान्यसंक्षयना२९॥ चित्रास्वातीविशाखासुश्रावणेचैववर्षति ।। सर्वरनंपरित्यक्त्वाकर्तव्यश्चान्नसंचयः३०॥ ८
गोपगोष। [..
टीका-पोति । यो क्षेत्र शापंपमीको पूर्ण परन पते
भौर मेप परें तो भारोंमें रस, मोरस, धृव तिमुमेमोड कि
पोन्येष्ठ शुरूपंचमीको पश्चिम पवन चले मो मेष रमौर
कार्तिकमें मन चौगुने मोठ विकै बोभाषण पंचमीको
पेरिम पपन पढ़ तो मेव व पक्षिण पश्चिममें पाम्प क्षण
होप ॥२७॥२८॥२९॥ इति पंचमीपत्तम् जो भाषणमें
पिना, स्वाधी, पिशासा इन मक्षों में वर्षे वो सर्वरन के
मम संधय कीमै । १० ॥ इति समष्टिपतम् ।
आषाढपूर्णिमायांचेदनिलोपाविनिर्ऋतौ ॥
अनावृष्टिर्धान्यनाशोजलंकूपेनदृश्यते ३१ ॥
आषाढपूर्णिमायांतुषायव्येयदिमास्त ॥
धर्मसिद्धिस्तदालोके धनधान्यगृहेगृहे ३२॥
आपादपूर्णिमायांतुईशान्ये पाविमास्व ।
खिनोहि वदालोकागीतवाद्यपरायणाः३३॥
पत्रिकोणेवनिमीति पश्चिमेचजलायमाअ
न्यप्रयदिवाय स्यात्समिक्षजायवेवदा३१५
१.] जापाटीकासमेत। (१३) सर्वमासेपूर्णिमायाभूमिकंपोयदाभवेत्।। उ एकातारावज्रपातग्रंसितौशशिसूर्यको ३५ धूम्रकेतुःशकचापग्रहणेबहुधायदा॥तदासौ सर्ववस्तूनांजायतेचमहर्घता ॥ ३६ ॥ टीका-आपाढेति । आषाढके पूर्णिमाको नैर्कत पवन चहै तौ धर्पा थोरी होय अरु धान्यभी थोरे उपजै,तृण थोरे उप मैं कूप सूख जायँ, जोआषाढ पौर्णिमाको वायव्य पवन घले सौ लोक धर्मशील रहैं और धनधान्य होय. अरु जो ईशान भारत वहै तौ लोक सुख आनंदसों रहैं. अरु जो आग्नेय पवन 'चलै तौ अभिनय होय. पश्चिम पवन चलै तो जलभय होय. जो और दिशनकी पवन चले तो सुभिक्ष होय. और जो कोई पौर्णिमाको भूमिकंप वा दिनमें तारा टूटै उल्कापात वा वज- बाद होय. वा चंद्रसूर्य प्रसै वा केतु उदय होय इंद्रधनुष कटै तौ सब वस्तु महँगी होय । ग्रहणमें अवश्य॥३३॥३२॥ ॥ ३३ ॥ ३४ ॥ ३५॥ ३६॥ इत्युत्पाताः। आषाढशुक्लपंचम्यां द्वितीयायांचवर्षतिपय -
पीसगोष।
दिमेघस्तदावृष्टि श्रावणे जायतेनुवम्॥ ३७
तृतीयायांपूर्ववायुः पूर्वेयाविचवारिद ॥ य
दिव्योम्नितदाभाद्रपर्पतिविपुलंजलम् ३८॥
चतुर्थ्यांदक्षिणेवायुर्मेघ यूर्वेचगच्छति। आ
श्विनेचवदामासेवृष्टिर्भवतिनिश्चिवम्॥३९॥
टीका-मापाठ शहपंचमी पा दितीयाको ग तो भार-
पमें विशेष पर्षे भह ज्येष्ठ पूर्वको पपन घटे अरु पेप
भाकायमें बायें हामि मल न्यागा न गोरको पपन
रविणरिका पठै भर पूर्वको मेघ जाप दौकारमें विशेष
न । ३.॥३८॥३९॥
पचम्यामुत्तरेवायूदृश्यतेचयदाबुधैः । तदा
कार्तिकमासेवृष्टिर्भवतिभूयसी ॥ ४० ॥
चतुष्टयेचदिवसेयदावर्षतिवारिदः ॥थति
घृष्टयाचदुर्भिक्षजायतेनाप्रसंशयः॥ ११ ॥
दिनदयंयदावावायांतिदक्षिणपश्चिमे ॥ व
दानश्यतिधान्यानिदुर्मिक्षेचप्रजायते॥४२॥
५.३] - पाषांटीकासमेत। (१३३) तृतीयायांचपंचम्यांवातःपूर्वोत्तरेयदि ॥ त दाधान्यानिजायतेसवैकृतयुगोपमम्॥४३॥ टीका-पंचम्यामिति । जो आषाढ शुकृपंचमीको उत्तर पवन बहै तौ कार्तिकमें अधिक वर्षे.जो आषाढकी।२।३।४ १५॥ को वर्षे तौ पृथ्वीपर अतिवृष्टिसे दुर्भिक्ष परै. जोआषाद सुदी ।२।३ को पवन दक्षिणते पश्चिमको जावै तो धान्यका नाश होय और दुर्भिक्ष परै. जो आषाढ सुदी ३१५ को पूर्व चाही वा उत्तरवाही पवन चलै सौ बहुत अन्नसमृद्धि होय और सतयुगकी समान सर्व होय ॥ ४० ॥ ४१ ॥ ४२ ॥ ॥ ४३ ॥ इत्यापाढे द्वितीयादिदिनचतुष्टयफलम्, पौषेमूलभरण्यंतचंद्रचारेणगर्भति ॥ आर्द्रा दितोविशाखांतसूर्यचारेणवर्षति ॥ १४ ॥ यदितिष्ठतिभौमस्यक्षेत्रकोपिग्रहस्तदा ॥ष ण्मासंतुषधान्यानांजायतेचमहर्षता॥४५॥ शुक्रक्षेत्रेकुजेमासद्वयंनूनमहर्षता ॥ चंद्रेच दिननाथेचसर्वरोगःशुभंतदा ॥ ४६॥ शनी गोषपोष। राहौसर्वधान्यसमर्घराजविग्रहम् ।। बुधक्षेत्रे रखौचंद्रपिरोध सर्वभूभुजाम् ॥४७॥उत्पत्ति स्वसुधान्यानापंचमासंप्रजायते ॥ सुभिक्षत महावृष्टि पशूनांतणसंकुलस् ॥१८॥ टीका-पौपइति । भो पोपमासमें मूसवे जरणीपर्यवा- मक्षप्रनमें मारर न होप धौ भादवि पिणासाठौँ सर्यनक्षम बर्षे पो भौमके क्षेत्रमें कोक मह दोपवौ ६ छह मासताई पाउर माँगे रहें. मो शक्के क्षेत्रमें मौमको सदय होप वौर मास महंगो रहे भो चंद्रमा भयवा सूर्य उदय होय वौ रोगकरे पद क्षेमर है. शनि वारा सरप होय नौ रोमकरे, परंतु सेम है जो शनि पा राष्ट्र ददय होय तो साम महमो होय भर रामपिमहरै भो इपके क्षेत्र पर सूर्य सरप शेप तौ रा- जनमें विस्वकर.भा पांच मासमें पाम्प सप भविष्टिहोय- परानको तृण पात होय ॥११॥१५॥१५॥१॥४॥ शुक्रक्षेत्रेबुधश्चंद्रश्चंद्रक्षेत्रेभृगोःसुतः ॥ पार्ष डीनभिवेद्विर्धान्यानांचमहर्षता ॥ १९ ॥ अधक्षेत्रेशनौचंद्रसप्तधान्यमहर्घता ॥ शुक्र . -- 1 १० ३] नापाटीकासमत। गुरौभौमेकासादिमहर्षता ॥५०॥ भौ मक्षेत्रेशनौराहुस्ताम्रादीनांमहर्षता ॥शनि क्षेत्रेशनीराहुःसुभिक्षचंद्रभास्करे ॥ ५१ ॥ पशुनाशोधान्यवृद्धिगुंडादीनांमहर्षता॥ गुरु क्षेत्रेशनौराहोस्वल्पवृष्टिस्तृणक्षयः॥ ५२॥ भौमेराज्ञांविरोधास्यादुधेवृष्टिश्चभूयसी॥त णवृद्धिःपशूनांचसौख्यं धान्यंबहूनिच ॥५३ भौमक्षेत्रेयदासंतिराहुभौमार्कभार्गवाः ॥ष ण्मासंगुडकासिघृतक्षीरमहर्षता ॥ ५४॥ मंदक्षेत्रेयदासंतिमंदराहुबुधास्तथा ॥ चतु पदानांनाशश्वद्विगदानांचजायते ॥ ५५ ॥ टीका-शुक्रेति।जो शुक्रकी राशिमें बुध अरु चंद्रमा होय अरु चंद्रमाकी राशिमें शुक्र होय वौ पाषंड बढे. अन्न महँगो " होय. बुधके गृहमें शनि वा चंद्रमा होय तौ सातों अन्न महंगे बिकै. शुक्रके घरमें गुरु वा भौम होय तौ कपासादिनीरस महगे नि जो भौमके घरमें शनि रा राह होय तौ ताम्राति ६
ग्रीषदोष। [१.३
पातु ममी पिके घोरानिके घरमें राहदोष को मुधिक्ष होय,
मो सूर्यचंरके परमें शनि राहुहोय,सो पशु मरे मरु गुणादिक
मई होप धाम्य भधिक होय मो गुरुफे पर शनि राहोस
घो स्वल्पवृष्टि भरतमारिक क्षय होय जो गुरुके क्षेपमें ममत
होप वो रामनमें निरोप शेप को गुरुफे पर इष होय यो
पर्पा भषिक होय, तण पिरोप, पशुमको सुख होप पाप
विशेप होप, भोमके पर राहगौम, सूर्यषा शुक, होय, पो५
छह सिताई गुण, कपास, घृत, दुग्ध, महगे रहें. भर वो
रानिक्षेत्रविपे राहु, गनेश्वर मरु पुप पे मह स्थित होप वो
पौपापनको माग होप भर विपर जो पक्षी भरु मनुप्प उब
को नाश होय ॥१॥५०॥५१॥५२॥५२॥५४॥५५॥
मोमक्षेत्रेयदासतिशक्रमंदनिशाकराः ॥व
हामुक्तापशूनांचशंखस्यचमर्षता॥ ५६ ॥
मौमक्षेत्रेमार्गपश्चधान्यानांचमहर्षवा ॥श
निक्षेप्रेरषौचंद्रवस्त्राणांचमहर्षता ॥ ५७॥
शुक्रक्षेत्रगुरुमौम प्रजापाडाप्रजायते ॥ ग्रह
राशिसमायोगेफलमवत्प्रकीर्तितम ॥५८ ॥
(१३७) भाषाटीकासमेत। चंद्रोदयेकुजक्षेत्रेतुषधान्यस्यवृद्धये ॥ चंद्रो क्ष्येभृगुक्षेनेस्वल्पवृद्धिःक्रयाणके ॥१९॥ जापीडाबुधक्षेत्रेसोमशुक्रोदयोभवेत् ॥ रवि क्षेत्रेतुलावृद्धिःशनिसोमभृगूदये ॥६० ॥ चंद्रक्षेत्रेशुक्रचंद्रबुधानामुदयोभवेत्॥ षण्मा संख्याञ्चदुर्भिक्षमतिवृष्टिश्चजायते ॥६१ ॥ उदितौचबुधक्षेत्रेयदिराडेशनैश्चरौ ॥ पशुक्ष याप्रजापीडाधान्यानांचमहर्षता ॥६२ ॥ शुक्रक्षेत्रेसोमसूर्यसूर्यपुत्रोदयोयदा उदया स्तमहापीडाजायतेचमहर्घता ॥३३॥ टीका-जो नौमक्षेत्रमें शुक्र, शनि, चंद्रमा, उदय करें तो मोती, शंख, पशु महँगे होय.जो भौमक्षेत्रमें शुक्र उदय करे सो अन्न महँगा होय शनिक्षेत्रमें रवि, चंद्र उदयसे वन महमे होय.अरुण पीत अवश्य. जो शुक्रक्षेत्रमें गुरु वा भौम उदय करे तो प्रजाकों पीडा होइ अरु ग्रहराशिको योग परै वो ऐसे फळ हरें: जो भौमक्षेत्रमें चंदोदय दोर तो धान्यवृद्धि करे सीनपोष। {१.३ राको क्षेत्रमें चोरप- होय वो सरीर करनेगालेको साल दृषि फरे. जो अपके क्षेपमें चंद्र शुक हरप करे वो प्रयाको पीग कर. यो रविक्षेपमें शनि चंद्र सरयकरे वो दौस पो. जो परसभमें एक, पर,पुष सदय करें वो छह मास इर्मित रहै भरु बर्षा अधिक शेय जो बुधके मेनविषेरादु महरा मैभरका सरस शेय वो परामका क्षय होप भरु प्रमाको पीग होप मह मन मईमो शेप भएको क्षेत्रमें पुप सूर्य,पनि सश्य करें वो सयमस्वपर्यंत संसारपीटिव होय भर मम मई गोहोय ॥५५:५०॥५८.५९६६०॥६॥६२०६३॥ यदोदय-शनिक्षेत्रेमौममास्करयोर्मवेत् ॥ वानांचवदावृद्धिगुंडानांचमहर्षता ॥६४ ॥ यदासादिवश्चैवशनिक्षेत्रेशनैश्चरः ॥ वदा सौतृणकाष्ठान लोहानांचमहर्षता ॥६५॥ टीका-पोति। मो शनिक क्षेत्रमें सूर्यधौमको साप मेर पो पुवकी चि होर भर रक वस तथा ममसिक मस्त सब सस्वी हो तथा मुगरिमईनोहर भोगनिक्षेत्र निरस पोइवौतम, काठ, लोह मई हो ६४१५॥विमा.
A ५.३] नापाटीकासमेत। (1३९) आयांतुयदाभौमःशनिरग्नेस्तथाभवेत् ॥ बुधोभाद्रेचदुर्भिक्षसुभिक्षंभृगुनंदने॥६६॥ रुर्यदाविशाखायांतदाधान्यमहर्षता॥ मंगलं वर्षकालश्चशनौसर्वत्रमंगलम् ॥६७॥ सुभि संचानुराधायांयदिकोपिग्रहोभवेत्॥कल्या णंचसुभिक्षंचाऽश्लेषायांचस्थितेगुरौ॥६८॥ कार्पासाबहवोमंदेभौमेकटकपीडनम् ॥बुधे विलाश्चमाषाश्चमहधैवर्षकालतः ॥ ६९ ॥ सूर्येसर्वाणिधान्यानिमहर्षाणिभवंतिच॥शु क्रेचमहतीवर्षासस्यानिसकलानिच॥७॥ टीका-आायामिति । जोआर्टाके भौम होय वा कति- काके शनि,अरु भाद्रपदाके बुध होय तौ दुर्भिक्ष करै अरु जो शुक्र होय तौ सस्ता होय॥६६॥ जो विशाखाके गुरु होय तौ अन्न महँगो होइ.परंतु वर्षपर्यंत मंगल रहै अरु जो शनि होइ तौ सर्व मंगल विनोद होइ अरु मंगल कार्य होइ ॥ ६७ ॥ तिक्षमितिीजो अनुराधाको कोऊ ग्रह दोइ तौ समिक्ष होइ..
. (१४०) पीथयो। [प्र.३ भर मोठेपाको गुरु होइ पो मजाके कल्याण होस् भर भमका समिक्ष होइ ॥ ६८ ॥ कासिहवि। नो मान्छेला शनि होइ वो कार्यास पात होइ जो भौम होइ तो फोनको पीग करे मर जो मान्ठेपाके पुष होइनौ वर्षसे विठ भर उहए महेंगे छोइ जो भाग्लेपाके सूर्य होह वो सब भन मही हो भरु जो भाष्ठेपाके शुक होय चौ पर्षा पात होइ मा सकल भन पहुत उत्तम हो । ६९ ॥ ७.। मूलेकुलित्थमुद्दानांगरौद्धिःप्रजायते॥भो मेमुद्गस्यनाश स्यावधेचसर्वसंपदः॥७१ ॥ पूर्षांपादागतेभौमेपीडाचपशुपक्षिणाम् ॥ के तोमहर्षतामदजायवेचमहर्षता ॥७२॥ उ ताराषाढकेजीवेगुडानांचमहर्षता। भौमेच पशुजातीनांजायतेचमहर्घता ॥ ७३ ॥ अ मिजिनामनक्षत्रेयदाछायासुतोभवेत् ॥ से सस्यानिजार्यवसुमिक्षचकुजेवथा ॥७॥ अषणेचयदाजीपस्वदास्युःसर्वसंपदः ॥
५०३] भाषाटीकासमेत। (१४१) धेराजसुतत्रासःशनौभूरिक्षुकारकः ॥७५ ॥ कृत्तिकायांचरोहिण्यायदाजीवोहितिष्ठति। मध्यमानिचसस्यानितदावृष्टिश्चमध्यमा॥ ॥७६॥आयांमृगशीर्षेचयदावाचस्पतिः स्थितः ॥ दुर्भिक्षस्यादनावृष्टिःप्रजानांचल दाशिवम् ॥ ७७॥ फाल्गुनीद्वयहस्तेषुमघा गांचयदागुरुः ॥ सुभिक्षचसुवृष्टिश्चप्रजानां स्यादरोगता॥७८॥ टीका-मूल इति। जो मूलके गुरु होय तौ कुलित्थ अरू मूंग बहुन होय. जो भौम होय तो मूंगनाश होय बुध होय तौ सर्व संपदा होय ॥७१॥ पूर्वेति । जो पूर्वाषाढाको भौम होइ तो पशुपक्षिनको अतिपीडा होइ. केतु होइ तौ सब वस्तु महँगी करै. तैसेही शनैश्चर करै ॥७२॥उत्तरोति। जो उत्तराषाढाके गुरु होयँ तो गुड महँगा होय भौम होइ तौ चौपाए महँगे होयें मो अनिजिवके शनि वा भौम होयँ तो सर्वान्न उपजे. सुभिक्षा होइ ॥ ७३ ॥ ७४ । भवणे इति । श्रवणके गुरु होयँ वौ पर्ष संपदा करें, बुध हो तो रामपुत्रनको पीडा करे. शनि होछ
।
(१४) ग्रीनपोष।
[प्र.३
पोईस एपारे भाषिक हो ।७५ हरिकेति।पो कति-
का पारोहिणीको मुरू होर तो मम मम्पम उपले बर्मा -
प्यम हो । भाति । नो भार्या क्या मुमशिरो
भुरु होयें तो दुमि होइपर्यापु मनाको सरा भास्पान
होइ । ७७ ॥ फाल्गुमति। मपा, पूर्ण, उसराफाल्गुनी, इस्क
के पुरु होय तो मुभिम भर मारोग्यवा होय ॥ ८ ॥
चित्रास्वात्योयंदाजीवस्तदाचित्रपयोधरः।
विचित्राणिमपंत्येवसस्यानिचकचित्कचि
॥७९ ।। विशाखामैत्रयोजीवधान्यवर्षाच
मध्यमम् ।। ज्येष्ठासूलेमासयुग्मवृष्टिमांस
दयेनच ॥ ८॥ पूर्वाषाढोत्तराषाटेस्थिवो
यदिहस्पति ॥बदारोग्यसुभिक्षचसुवृष्टि
श्वप्रजायते ॥ ८१ ॥ अनावृष्टिश्चदुर्भिक्षं
रेवत्यासंस्थिवेगुरो॥धनिष्ठायांधशुक्रेपिपी
डामविहस्विनाम् ॥ ८२ ॥ इतिश्रीकाशि
नाथमट्टाचार्यकृवौशीघ्रबोधसंग्रहवतीयप
करणसमाप्तम् ॥३॥
१०३] भापाटीकासमेत। (१४३)
टीका-चिति। चित्रा तथा स्वातीको गुरु होइ तो वि-
चित्र वर्षा होइ. अरु कहूं विचित्र पृथ्वी फलै फुलै अरु
धान्य कचिद क्वचित् होइ ॥ ७९ ॥ विशाखेति । विशाखा
भरु अनुराधाको गुरु होइ तौ वर्षा अरु अन्न मध्यम रहे.
ज्यष्ठा,मूलके गुरुमें दो मास वर्षे ॥ ८० ॥ पूर्वेति। पूर्वाषाढा
तथा उत्तराषाढाके गुरुमें प्रजा आरोग्य रहे वर्षा अच्छी
होइ अरु सुनिक्ष होइ ॥ ८१ ॥ अनावृष्टिरिति । नो रेवतीके
1 गुरु होय तौ वर्षा न गिरे. तथा अन्न महंगे होयँ धनिष्ठाके
शुक्र होय तो हाथीनको पीडा होइ ॥ ८२ ॥ इति
क्षत्रे गुरु विचारः ॥ ७॥
इति श्रीकाशिनाथजट्टाचार्यविरचिते शीघबोधे लोकोप-
कारक तिलकवातिके तृतीयप्रकरणं समाप्तम् ॥३॥
अथ चतुर्थप्रकरणप्रारम्भः।
अथ होडाचक्रम् ।
मष नक्षप पिचार कहते हैं एक नक्षत्रके पारिधरण
है जिस परणमें सम्म छोइ तिस चरणके भक्षरको मारिद
नाम पुष फम्पाको रासिये सो कहें है , थे, पो, म
अश्विनी ली, ले, लो, भरणी २ मा, ई, रु,
चिका भो,पा, पी, रोहिणी४ थे,पो, का,की,मम०५
उपाय, आदि के, को, हा, ही, पुनर्वसु हो
स, पुप्प ८ सी रेगे, भाटेपा १ मा, मी, मू, मे,
मषा १० मो, टा,टी,इ.पू.११ दे,टो,पा,
पीचरा. १२.
प, प, ण, ठ, इस्त १३ पे, पो,रा,री, चित्रा १४ रु, रे, रो,
वा, स्वावी १५.सी, , ये, यो, पिशाला १६ मा, मी,मने,
भनुरापा १७ मो, या, यी, प, पेष्ठा १८ ये, यो,मा,धी,
मूळ १९ सपा,का, ग, पूर्वापाग २. मेमो, भा, मी,
उचरापाग २. मु, मे, मो,सा, भमिमिव२२. सी,सू ते
यो पाप २३ मा पी म, मे, पनिशा २५ मो सा,सीस
१.४] नापाटीकासमेत। (1४५) रातभिपा २५.से, सो, दादी, पूर्वाभाद्रपदा २६.दू,थ,झ, भ, उत्तराजादपदा२७.दे, दो, चा,ची, रेवती२८इति होडाचक्रम्। अथ लध्वंकराशयः। माला मेष १. ऊबा दृपा २. काछा मि. ३. डाहा कर्क ४. माठा सिं. ५. पाठा क. राता तू. ७. नोया वृ. ८. भाधा धन९. खागा मकर १०. गोसा कुंम११. दाचा मीन १२॥ इति लधुराशिः। तनुर्धनसहजसुहृत्पुत्रशत्रुकलत्रकाः ॥ मर गंधर्मकर्मायव्ययोद्वादशराशयः ॥३॥ द्वादशभावानां कोष्ठकम्. ९ १० ११ १२ तनु धन लहलह पुत्रीश फरच मृत्यु धर्मकर्म आय व्यय. ত্ব স্বত্বালাঙ্ক্ষিাঃ सप्तविंशतिभानांचनवभिनवभिःपदैः ॥ अ श्विनीप्रमुखानांचमेषाद्याराशयःस्मृताः२।। टीका-अश्विनीचरणीकचिकापादं मेषः १, केचिकाया- अयः पादा रोहिणीमृगशिरा, वृपमः २, मृगशिराईमार्दा ३ ६ गीमयोष। [प्र. पुनर्मसपारत्रयं मिथुनम् ३, पुनर्पसुपारमेच पुप्याटेगांव कर्फ४,मघापूर्वाउचराफाल्गुनीपारमेकसिंहाउसराभाभी कपा पापा हस्वधिमा कम्पाप, चिमाई स्वावी पिता पारषय इग,पिशातापारमेकममुरापाम्पेठाव भिका ८, मूसच पूर्वापागेचरापागपारमेक धनुः ९, उचरापानसमाग भनिनिवषानिठाई मकरः १०, पनिगई रातचिना पानापापापासायमा, पूर्वानापरापारमेकमुचराश इसपरेषपर्व मीन: १२ वि सपापनसनराशिकमः। तृतीयेदशमपंचनवपंचमयोर्दश दशपंचा हमेतयेसप्तमेविंशविस्तथा ॥३॥ विश्वा स्तग्रहदृष्टीनामेषस्थानेषुउच्यते ॥ पंचविं शोपकंप्रोक्तपादमेकंक्रमोच्यते ।। आयव्य येधनेषष्ठेलखेटोनदृश्यते ॥४॥ टीका-भप प्रहाणांटिनिर्णयः । पाप पिरतिको परण दिये ऐसही २. विभेठों परण मानिये भाप की ११ प्पप १२ पन २१ पहा स्पामि कोई पानीपही होनी १०.१] नापाटीकासमेत। (११) तृतीयेदशमेमंदोनवमपंचमेगुरुः ॥ विशते वीक्ष्यतेविश्वांश्चतुर्थेचाष्टमेकुजः॥५॥रवि वारेणसंयुक्तायदास्यान्माघज्येष्ठयोः।अमा वास्यानदाटथ्वीरुंडमुंडाचजायते ॥६॥ अ यनानिगुणामासाएकपंचाशतायुताः॥दलि तापटिकाज्ञेया पलास्त्रैगुण्यवासराः ॥ ७॥ 'एकपक्षेयदायांतितिथयश्चत्रयोदश ॥त्रय स्तत्रक्षयंयांतिवाजिनोमनुजागजाः ॥ ८॥ टीका-तृतीयेति । तिसरै ३ दशमैं १० शनि. अरु नवमैं, ९ पांचएं ५ गुरु. चौथे ४ आठ ८ मंगल. या प्रकार तीनों पह वीसौं विश्वा संपूर्ण दृष्टि जहां परें तहां ते देखते हैं ॥५॥ इति ग्रहाणां विंशोपका दिः॥रवीतिमाघ ज्येष्ठकी अमावा- स्याको जो रविवार परै तौ रुंड मुंड पृथ्वीमें परै ॥ ६ ॥ अयनेति।मकरको अयन लगै तिस दिनते वर्तमानदिनताई जे मास पूरे बीते होयें सो तिगुने करै, तामें ५१ जोरिके आधे करै जो रहै सो घटी जानियें. अरु महीननते अधिक जो दिन -पटें सो तिगने करे. नो थंक दोद्र सनने पळ ग्न पारनमें (१८) सायापा 1." भोरिके रिनप्रमाण शुद, या प्रकार जानिये भर कर्डकी अयमके दिनते गिमक या प्रकार पनिवौं राषिष माण जानिये परतु उत्तरायण सूर्य रिपे दिन बढते हैं कई दिन दिन प्रमाग भरु पक्षिणायनमें समि मावी है. वरागि प्रमाण बनाइये ॥७॥ एक इति । भो एक पक्षम धेरह विधि होय मो ममुप्पोंको नारा करें और पोरनमा नारा को भर हाथिमका क्षय होय पर पयोपरा दिनका पस वीनों दो- निको पिपिर है। सूर्ययुक्ताञ्चनक्षत्रादिनभचत्रयंत्रयम् ॥ आ दित्यश्ववुधाशुक्र-शनिश्चंद्र कुजस्वथा ॥९॥ जीवोराडश्वक्तश्चहोमेक्रूरानशोभना ॥ आ दत्येतुभवेच्छोकोबुधेसंपत्तिरुत्तमा॥१०॥ शुकेचैवधनप्राप्तिःशनौपीडाचजायते । चंद्रे भवविलाभश्वभौमेचवधुधनम् ॥ ११॥ गुरौपरमकल्याणराहोहानिश्चसर्वदा।। केती। चप्राणसदिहोवाग्निचक्रमुदाइतम् ॥ १२ ॥ सैकाविथिरियताकृवाप्ताशेषगणेनेभषिक १०४] नापाटीकासमेत। (१४९) ह्निवासः ॥ सौख्यायहोमेशशियुग्मशेषेत्रा णार्थनाशोदिविभूतलेच ॥१३॥ टीका-सूर्येति । जिस नक्षत्रके सूर्य होयें तहांते तीन 'तीन नक्षत्र सूर्यादि ग्रहोंको वांटि दीजै. सूर्य, बुध, शुक्र, शनि, चंद्र, मंगल, गुरु, राहु, केतु, या क्रमते दिनके नक्षत्रको चिचारिये. जो क्रूरके भागमें परै तो शोकप्रद हैं. बुध उत्तम संपत्ति. शुक्र धर्ममद. शनि पीडा. वंद्र लाभ. गौम बंधन कर, गुरु परम कल्याण. राहु सदा हानि. केतुके भागमें प्राणसंदेह, या प्रकार बहिचक जानिये ॥ ९ ॥ १० ॥१३॥१२॥ अथ होमकर्मण्याग्निचक्रम्. सैकेति । तिथिवार जोरिकै एक और मिलाइ चारनको भाग दीजे. ३ और शून्य शेष होइ तौ अनि पृथ्वीमें जानिये, सुख पद है. अरु १ बचै तौ स्वर्ग जानिये, अर्थनाश करै, २ बचै तौ पातालमें जानिये, माणनाश करै. ॥ १३ ॥ इत्यग्निचक्रम् । अथ संवत्सरनामानि. प्रभवोविभव शुक्लःप्रमोदोथप्रजापतिः॥ अं गिरा श्रीमुखोभावोयुवाधातातथेश्वरः १४॥ बहुधान्य-प्रमाथीन विक्रमोवृषभस्तथा। चि 0 पीधयोष। [.. श्रमानु सुभानुश्चतारण पार्थियोव्यय १५|| ब्रह्मर्षिशतिरित्येकासृष्टिरत्रप्रजायते सर्वजित्सर्वधारीचविरोधीषिकृविस्तथा ॥ ॥ १६ ॥ खरोनंदननामाचविजयश्च जयोऽपर ॥ मन्मथोदुर्मुखश्चैवहेमलंपि विलंबकौ ॥ १७॥ विकारीशार्वरीचाथवं गःशुमकृत्तथा ॥शोमनश्चतथाक्रोधीविश्वा वसुस्तथापर ।। १८॥ पराभवाख्योह्यपरो विष्णोरित्येकविंशतिः ॥ प्लवंगः कीलक सौ भ्यस्तथासाधारणोपरः ॥१९॥विरोधकृत्स माख्यात परिघाषीप्रमादकृत् ॥ आनंदोरा क्षसश्चाथनलश्चर्पिगलस्तथा ॥२०॥ काल: सिद्धार्थरौद्रौचदुर्मतिढुंदुभिस्वस्था।अपरो रुधिरोद्गारोरक्काक्षीकोधनस्वथा ॥ ११ ॥ क्षयकृत्परतश्चान्योरुद्रस्यापितर्विशतिः॥व त्सराःषष्टिराख्यावानामवल्यफलप्रदाः२९ १.४] नापाटीकासमेत। (१५१) टीका-प्राव १ विभव २ शुकु ३ प्रमोद ४ प्रजापतिए अंगिरा ६ श्रीमुख ७ भाव ८ युवा ९ धाता १० ईश्वर ११ बहुधान्य १२ प्रमाथी १३ विक्रम १४ वृषभ १५ चित्र- भानु १६ सुनानु १७ तारण १८ पार्थिव १९ व्यय २० इति ब्रह्मविंशतिः ॥ सर्वजित् १ सर्वधारी २ विरोधी ३ वि- कति ४ खर ५ नंदन ६ विजय ७ जय ८ मन्मथ ९ दुर्मुख १० हेमलंबी ११ विलंब १२ विकारी १३ शार्वरी १४पूर. १५ शुमरुत् १६ शोभन १७ क्रोधी १८ विश्वावसु १९ पराभव २० इति विष्णुविंशतिः ॥ पुवंग १ कीलक २ सौम्य ३साधारण ४ विरोधकत् ५ परिधावी ६ प्रमादी ७ आनंद ८ राक्षस ९ नल १० पिंगल ११ काल १२सिद्धार्थ १३ रौद्र १४ दुर्मति १५ दुंदुभि १६ रुधिरोद्वारी १७ रक्ताक्षी १८ क्रोधन १९ क्षय २० इतिरुद्राविंशतिः ॥ ये ६० संव- त्सरहैं. जैसे नाम वैसाउनका फल है १४॥१५॥१६॥ १७ ॥ ॥१८॥१९॥२०॥२१॥२२॥इतिषष्टिसंवत्सरनामानि । मेषवृश्चिकयो मःशुक्रोवृषतुलाधिपः ।। बु धाकन्यामिथुनयोः पतिः कर्कस्यचंद्रमाः॥
ग्रीमगोप] (१५२) ।। २३ ।। स्वामीज्योमानधनुषोःशनि कर कुंभयो । सिंहस्याधिपति-सूर्य कथितोग णकोत्तमै ॥२शाकन्यारागृहप्रोक्तंकेतोश्च मिथुनस्मृतम्॥ कातिकादिगुणामासागता मिस्तिथिभिर्युताः॥२५॥सप्तर्विशतिभिन्! नादिनतारैकसयुता ॥राहोर्नीचंधनश्चैवके, तोस्तस्माच्चसप्तमम् ।। २६ ।। टीका-मेपेसि । मेप वृश्चिकके स्वामी मंगल धूप तुलाके शुभ फम्या मिथुमके बुध कई घरमा मीन घनके मुर पफर कुमके शनि सिंहके सूर्य जानिये अरु ग्याके पति राषु मिपुमके केतु इति राशीयाः। कार्विकते नवमास ने करि मम विधि जोरिसको भाम पीने ग्रेप पचे मो ममत्र जानिये भश्विनीवे मनिये मनुके रानीप ताके सातवें केतु मीच मिथुन के नानिये । २१॥ २४ ॥ २५॥ २६ ॥ पारेरूपतिथौरुद्धाघव्यापंचदशैवच॥एकत्रिं शत्पलेदद्यात्सूर्यसक्रमणंभवेदारणा सार्धा १.४] भाषाटीकासमत। (१५३) एमासेपूर्वस्मिन्नुदितःपश्यते भृगुः ॥सार्धमा सद्वयंसूर्यमंडलेचततोवसेत् ॥२८॥ उदितः पश्चिमेभागेनवमासंचवीक्ष्यते।। दशाहंसूर्य मध्येतुततश्चास्तमितोमवेत् ॥ २९॥एकत्रा मेपुरेवापिदुर्भिःराजविग्रहे ॥ तीर्थयात्रावि चाहेचशुक्रदोषोलविद्यते ॥३०॥ दशा द्या स्त्रियस्ताराविशाखाद्यानपुंसकाः ॥ ति- लस्ततश्चमूलाद्याःपुरुषाश्चचतुर्दश ॥ ३१ ॥ स्त्रीपुंसयोमहावृष्टिःस्त्रीनपुंसकयो कचित् ॥ स्त्रीस्त्रियोशीतलच्छायायोगःशुरुषयोनच ॥ टीका-वार इति । अव संक्रांतिकिया. प्रथम वर्षकी संक्रांतिके वारमें १ जोरिये. अरु तिथिनमें ११ जरिये पारि नमें १५जोरिये. पलनमें ३१ जोरिये,या भॉति जो संक्रांति बनावनी होय तहांकी संक्रांतिमें जोरिके भाग दीजै तो शुद्ध संक्राति बन जाइ. सार्थेति । साढेआठ मास शुक्र पूर्वमें उदय रहे भा नहाई मास सूर्यमंडल में रहें. उपरांत ९मास पश्चिमें
(१५४) शीघ्रयोग।
[२.४
उदय होत है.फिर परामि सूर्यमंडलमें, फिर पूर्वमें उदय होड
एफमाम वसे शुझोप न मनिये मरु दुर्भिक्ष रामविप्रहपरे
विवाह तीर्थयात्रामें दक्षिण सम्मुख गुफदोप न मनिये॥२७॥
॥ २८ ॥ २९ ॥ ३०॥ इति शुभोपनिर्णय । परापति
माहित नक्षत्र भी हैं मिशासारि ३ नसरुमूलागि
१४पुरुप घमक हैं जो चीनक्षत्र होइ भरु सूर्यपुरुषमें भाव
पौ महापृष्टि होइ धीमपुंसकमें पोरो वर्षे पीसी मेषछापा
रहे पुरुष पुरुपमें म प ।। ३३ ।।१२।।
उदयास्तगवःशुकोबुधश्चवृष्टिकारकः ॥ज
लराशिस्थितेचद्रेपक्षांतेसंक्रमेवथा ॥ ३३॥
बुध शुक्रसमीपस्थःकरोत्येकार्णीमहीत
योरंतर्गतोभानु समुद्रमपिशोषयेत् ॥३४॥
चलत्यंगारकेश्रृष्टिस्त्रिधाष्टिशनैश्चरे ॥षा-
रिपूर्णा महींकृत्वापश्चात्संचरतेगुरुः॥३५॥
भानोरग्रेमहीपुत्रोजलशोषःप्रजायते ॥ भा
मो पश्चाद्धरासूनुष्टिर्भवतिसूयसी ॥ ३६॥
पापाटीकासमेत। (१५५) टीका-उदयइति । शुक्र बुधके उदय अस्तमें वर्षा होइ. अरु जलराशि चंद्रमामें पक्षके अंत संक्रांति परै तो वर्षा होइ.. ॥ ३३ ॥ बुधेति । जो बुध शुक्र समीप होइ तौ पृथ्वीजरमें जल वर्षे अरु जो तिनके बीचमें सूर्य आन परै तो समुद्रके जलको भी शोपलेइ ॥ ३४ ॥ मंगल चलै तौ मेघ वर्षे अरु शनिके उदय अस्त तथा चलबे में जहां जहां वर्षे अरु तिनके पाछे गुरु आवे तौ पृथ्वीभर, वर्षे. ॥ ३५ ॥ अरु सूर्यके भागे भौम भये जल शोष होइ. जो पाछे होइ तौ अति वर्षा करै ॥ ३६ ॥ इति नक्षत्रग्रहवर्मभेदाः । ककुभेचसिंहेचमकरेचदिवाकरः ॥ पूर्वे वापश्चिमेवापिद्वारंकुर्याचवेश्मनः ॥ ३७॥ मेषेवृषेवृश्चिकेचतुलेचापियदारविः ॥ गृह द्वारंतदाकुर्यादुत्तरंवापिदक्षिणम् ॥३८॥धनु मिथुनकन्यायांमीनेचयदिभानुमान ॥नक वैव्यंवदागेहंकृतेदुःखमवाप्नुयात् ॥ ३९ ॥ टीका-क. कु. सिं. म. क.सूर्यमें गृह बनावै, तो घरका हार पूर्व पश्चिममें शुभ है. ॥ ३७ ॥ मे. वृष. वृश्चि. तु. ये शीघ्रपोष। [प्र. सूर्यमें उत्तर दक्षिण परका शार शुम है : ३८ मि क मी सूर्पमें गृह निर्माण करना भाम भोर इसपर है ॥ ३९ ॥ इवि शरमहरः । यदैकमासेग्रहणजायवेशशिसूर्ययो । शस्त्र कोपेक्षययांतितदामयंपरस्परम् ॥ ४०॥ ग्र स्तोदितीचग्रस्तास्तीधान्यभूपालनाशको॥ सर्वग्रस्वीचन्द्रसूर्योदुर्भिक्षमरणप्रदो॥४१॥ टीका-परेति । यो एकमासविणे पंत्र सूर्य दोनों परण परें तो रामममें कोपवे पुर होई.४०जो सूर्य पंद्रमा मसित सरप हो वो भनको मारा करें भर नो पसितमस्त शोर तौ रामाका नारा करे. सर्व प्रस्व हो वो दुर्भिक्ष परे भर मरण होह उपरागोयदामेषेपीडतेचसदाजनाः ।। को योजाश्चकिराताश्चपांचालाश्वकलिंगकाः ॥ ॥ ४२ ॥ वृषेचग्रहणेपीडापशव-पथिकाज माः॥ महांवोमनुजाश्चैववेपीडतेचसर्वदा ॥१३॥ रविचन्द्रमसौग्रस्तौमिथनेचपरांग
नापाटीकासमेत। (३५)
नाः॥ पीडयंतेबालिकामत्स्यायमुनातटवा
सिनः॥४४॥ कर्कटेग्रहणेपीडामल्लादीनां
चजायते ॥ अंतरंसवराज्ञांचतदामत्स्यनि
वासिनः ॥४५॥ सिंहेचग्रहणेपीडासर्वेषां
वनवासिनाम् ॥ नृपाणांनृपतुल्यानांमनुजा
नांचजायते॥४६॥ कन्यायांग्रहणेपीडात्रि
पुराणांचशालिनाम् ॥ कवीनांलेखकानांच
जायतेपीडनंतथा ॥ १७ ॥ तुलायामुपरा
गेचपीडनंबककाकयोः ॥ कौंकणस्था परा
श्चैवीड्यंतेसाधवश्चये ॥ ४८ वृश्चिकेन
हणेपीडासर्पजावेश्चजायते ॥औदुबरस्य
दस्यचोलयौधेयकस्यच ॥ १९॥ यदोपरा
गश्चापेचतदासत्स्याश्चवाजिनः ॥ विदेहमा
त्स्यपांचालाःपीडयंतेभिषकोविदौ ॥१०॥म
करेग्रहणेपीडानीचानांमंत्रवादिनार ॥ स्था
वराणांजंगमानांचित्रकूटस्थसंक्षयः ॥५१॥
पीमपोष। कुमेचैवोपरागेचपश्चिमस्यैस्वयाईदैः ॥ व- स्करैरोगिणांमृत्य पीडबहुधाजना ५२॥ मीनोपरागेपीडतेजलद्रव्याणिसागराः ॥ जलोपजीविनोलोकायेचयत्रप्रविष्ठिता ५३ टीका-यो मेप पशिपर प्रहण परेवोकांबोज, किराक, पांचाल, फलिंग ऐशको पीठा करे । १२॥ भोगपरेको पश भर पथिक भरपडे मनुम्पको पीठाकरे पर भो मिधुमपै परे वो परमेष्ठ सी,मरु पाहिक देश मत्स्पादि भीवमंत व मत्स्य ऐराको पा यमुनावटमासिनको पीग करे, .१५ोकपणे मछारिभर भवदि सारा,मत्स्पदे- राकोपीगको।१५ मो सिंहपे परे वो सपनगासि भर रामा भर रापनके सब मनुष्योंगे पीग करे। १६ । मो इम्यारागिपर प्राण परेवोविपुकर ऐरावासिनको पाग करे भर पनको मारा करे भर कपि चतुरनको पीठा करे भर लेखक पित्रकारमको पीगफरे..१७॥जोला राशि परेको पसिनको काम पकारितको कषणकापनको भर मापनको पागकरे । १८.मोमिक परे वो बर्ष - १.४] जापाटीकासमेत। (१५९) नके जातिनको अरु औदुंबरको अरु चोलवासिनको पीडा करे ॥ ४९ ॥ यदेति । धनराशिग्रहण होय तौ मत्स्य, घोड़े, सपस्वी मल्ल, पांचालवासी, मिथिलावासी अरु वैद्य अरु पं- डितको पीडा होइ ॥५०॥ मकरोति। जोमकरराशिको ग्रहण होइ तौ नीच मंत्रवादिनको पीडा करे अरु स्थावर जंगम पशु पीडा पावें.अरु चित्रकूटवासिनको क्षय होइ ॥ ५५ ॥कुंखे- ति। कुंभ परै तौ अर्बुददेश अरु पश्चिमपर्वतवासी पीडा पावें. और चोर पीडित होयें ॥५२॥ मीनेति ।मीनपैपरैतो जलजंतु जलजीवि अरु जलद्रव्य पीडा पावे. ॥५३॥इति ग्रहणफलम्. गृहकृत्यांसुवृष्टिश्चनीहारश्चभयंकरः॥विध त्पातोऽग्निदाहोथपरिवेषश्वरोगकृत् ॥५४॥ दिग्दाहोनिभयंकुनिर्घातोनृपभीतिदः ॥ झंझावायुश्चंडशब्दश्चौरभीतिप्रदायको ५५॥ ग्रहयुद्धराजयुद्धकेतुदृष्टतथैवच ॥ ग्रहणांते महावृष्टिः सर्वदोषविनाशिनी ॥५६॥ टीका-अथ दैव्यापति कहते हैं. यह इति जो विना परन आकाशते भयंकर धरि वर्षे मनुष्य न सूझे विना मेर - AL
पीयो।
[१.१
विमरी चमकै अभिवाह भर सूपके रकमग्छ परे तो रोम
होइ मो मर्यास्त गये पीछे फेर दिशनमें अधि उगीसी या
पीवरंग भाकारा से वो अधिमय होइ सूखे मेध नमैं वो
राजनको अप, मविवेगसे पर राममायु पले वी पोरमप
होइ । ५४ ॥ ५५ ॥ मह इति,। मानको युर होरपाकेतु
सरप होइ बौ राबनमें पुर होइ भर मण परे पीछे मसगरें
घो सर्व ग्रेप मि । ५५ । इविनोत्पावफलम् ।
अश्विन्यामुदितेकेतो हन्यात्सलकपालक
म्॥ भरण्यांचकिरातेशंकृत्तिकायांकलिंगक
म।। ५७ ॥ रोहिण्यांशूरसेनेशंमृगेकाशिनरा
विपम् ॥आर्द्रायांजलजाधीशमस्मकेशंपुन
सौ ॥५८ ॥पुष्येचमंगधाधीशसार्पस्थ का
शिकाधिपम् ॥ मघायविंगनाथचपूर्वायांपा
डुनायकम्॥५९॥ उज्जयिन्यांनृपंहंतिउत्तरा
फाल्गुनीगव ॥ गडकाधिपविहस्तेचित्रायो
कुरुभूभुजाम् ॥६०॥स्वात्यांकाश्मारकांवो
जस्पतीनाविनाशक । इक्ष्वाकारुदेशाना
५.४] भापाटीकासमेत। विशाखाविनाशकः॥६१ ॥ मैत्रेयोग्रस्य नाथंचसार्वभौमंतथेंद्रकम्॥आंध्रमकनाथ चमूलस्थोहंतिनिश्चितम् ॥६२॥ पूर्वाषाढेका शिराजाउत्तराषाढकेतथा॥पौडेयशैववैदेहा श्रवणेकैकयेश्वरः॥६३ ॥ वसौ पंचनदाधी शंवारुणेसिंहलेश्वरम्॥ पूर्वाभाद्रपदेवंगनैमि पेशंतथोत्तरे ॥६४॥ रेवत्यामुदितकेतौकिरा वाधिपतेर्वधः ॥ धूम्राकारःसपुच्छश्चकेतुर्वि श्वस्यपीडकः॥६५॥ टीका-अश्विन्यामिति । जो अश्विनीने केतुको उदय होइ तौ लंकादेशके राजाको पीडा कर. भरणी होइ तो किरात देशके राजाको पीडा करे. रुचिकामें होइ तौ - लिंग देशके राजाको पीडा करै ।। ५७ ॥ रोहिण्यामिति । रोहिणीमें होइ तौ शूरसेन देशके राजाको, मृगशिरमें का शिरानाको,आ में जलज कहे पसक देशके राजाको पुष्ट- बसु धस्मक देश के राजाको पीटा करै ।। ५८ ॥ पुष्पों
शीमयोप। [..
मगपरेशाधिपतिको, भाष्ठेपामें काशिपविको, मघामें है
देशपतिनको पूर्वाफास्मुनी पाहुदेशपविनको पीग परे.
.५९ ॥ ससराफाल्मुनीमें उज्जैमनपतिको, इस्वमें होरको
मंगनीके राजाको पीडा करे. चित्रामें कुलोत्रो रामारो
इनन करे। 4. सावीकोई नौकास्मीरके राजाको
भरु कामोमोराके भूपतिको मिनाय करे. पिशासाको हो।
नौ साफ ऐशके राषाको मह पुरेशापिपतिको पिमारा
करे।६१ ।मो अनुराधामें होर तौ नपदेशके माधको
पीग करे भर पछामें होइ पो सर्प प्रमीपति पार्वि
भको पनि मूसमें होर वो अपकरेश भर माकपेशक रामा
को पीठाकरे ६२ ॥ पूर्णपति पूर्वापागमें होर वौका
शिक राजाको पीगरे उत्तरापामहोद वो पाएपेश भर
व ऐराके मरु मैपिठ ऐशके राजाको पीगकरे. भषममें
पोर तो कैकेय राके राजाको पीग करै ।६३ पनिठामें
होर सौ पचनदीतटके रावनको पीडा करे. रातभिरामें मेर
तो सिंहस देशके राषाको पीग फरै पूर्वाभाइपगमें होती
बंगास पेशक रामाको पीगरे॥५ग्रामपाके
होर वो नैमिषारण्परासिनको पीग करे रेवत्वामिायो रेवती
-- भाषाटीकासमेत। में केतु उदय करे तो किरात देशके राजाको पीडा करे. अया केतुको स्वरूप यूँवाँके समान पुच्छसहित होता है. सो विध को पीडाप्रद होता है ॥६५॥ इति केतूदयफलम् । भानुभौमार्किवारेषुकार्तिकेंदुक्षयोभवेत् ॥ आयुष्मान्स्वातिसंयुक्तो नृपनाशः पशुक्षयः ॥६६॥धनुर्नकंचमेषाद्याश्चत्वारस्तुनिशा- चराः ॥ तेविनामिथुनंपंच ज्ञेया:पृष्ठोदयात्रु थैः॥६७ ॥शीर्षोदयाश्चचत्वारसिंहाद्याःकुं भएषच ॥ दिवावलास्तुमीनस्तुबलीरात्रौत 'यादिने ॥६८॥ टीका-भानुरिति । जो कार्तिकके अमावस, दिवाली 'रवि, भौम, शनिवारमें परे तो अरु स्वातीनक्षत्र भयुष्मान योग संयुक्त होइ तो राजनको नाश करे अरु युद्धादिक अधिक होइ.अरु पशुनका क्षय होइ ॥ ६६ ॥ धनु, मकर, "मेष, वृष, कर्क, मिथुन इनकी निशाचर संज्ञा कहिये. अब मिथुन विना ये पांचोंकी पृष्ठोदय संज्ञा कहते हैं ॥ ६ ॥ शीर्ष इति । सिंह, कन्या, तुला, वृश्चिक, कुंभ इन राशिनकी शीघ्रपोष। [प्र.. शीर्पोरय संज्ञा कहिये अरमीम ल्प दिया पली बा रात्रि विरोधी बलवान है. जैसे निविपे । ६८. वदक्षंदिगणंकृत्वारामेहींनंचकारयेतामुनि मिश्चहरेद्भागशेषकिलभतेफलम् ॥ ६९॥ देवेदेचदुर्भिक्षमुभिक्षयुग्मबाणयो रामेरसे चमध्यंचशून्येशून्यप्रकीर्तिवम्॥७॥अति चारेगवेसौम्येक्रूविक्रत्वमागवे॥हाहाभूतंज गत्सर्परुडमुंडचजायवे ॥७१ ॥ टीका वरिति । जिस सपमें जो पुछक पूरी विसको दिम बोरिकेविन ३ पामे तिसमें सावको भाम पीने यो रोग पधाको फल करिये ॥६॥ पाति । गोर पर्षे वो दुर्भिस कहिये मर २५ वर्षे यो समिक्ष कहिये, भर १६ वर्षे तो भाप मम दिये भर गूम्प पूर्ण होइयो पामारसे पतन भावे । ७.भवीवि। भो सौम्यमह महि- धार भर पापमा पकी होवो अमदमें हाहाकार मचा पुरते मुंए मिरे ।.ति पाविचारसप ।
१०४] जापाटीकासमेत (१६५) मंत्रस्वीकरणंचैत्रेबहुदुःखफलप्रदम् ॥ वैशा खेरत्नलाभश्चज्येष्ठेचमरणंध्रुवम्॥७२॥ आ पाटेबंधुनाशःस्याच्छ्रावणेतुशुभावहः ॥ जाहानिर्भाद्रपदेसर्वत्रसुखमाश्विने ॥ ७३ टीका-अव मंत्रदीक्षा लेनेको शुभाशुभकहते हैं.मंत्रइति। मो चैत्रमासमें दीक्षा लेइ तौ बहुत दुःख पावै, वैशाख मासमें मंत्रदीक्षा लेवै तौ रत्ललाम होय.ज्येष्ठमासमें लेयै तौ निश्चय पत्यु होइ ।। ७२ ॥ आपादेति । जो आपाढमासमें मंभ पीक्षा लेइतौ भातृको नाश होइ. श्रावणमासमें मंत्रदीक्षा लेइ हौ शुभ होह. भाद्रपद मासमें मंत्रदीक्षा लेवै तौ प्रजानाश अरु भाश्विन मासमें मंत्रदीक्षा लेवै तौ सब सुख पावै ॥ ७३ ॥ कार्तिकेधनवृद्धि ल्यान्मार्गशीर्षशुभप्रदम् ॥ पौषेतज्ज्ञानहानिः स्यान्माषेमेधाविवर्धनम् फाल्गुनेसुखसौभाग्यंसर्वत्रपरिकीर्तितम् ॥ दीक्षाकर्मफलंमासेष्वित्येवंचशुभाशुभम् ।। टीका-कार्तिक इति । जो कार्तिक मासमें मंत्रदीक्षा लेते
पामयोप।
चौ पनकी इदि होह भगहन मासमें मंत्र मनै यो एक कहिये
पौष मासमें मंब पुन को शानहानि होइ माघमासमें पंच रे
जो ज्ञानकी वृद्धि हो ॥ ४ ॥ फाल्गुनेति । नो फाल्गुन
पासमें मंशीक्षा वो सस मौभाग्य मा यशस्वी हो
।७५ । इति मंबदीक्षानिर्णयः।
मासंशुक्रबुधादित्याश्चंद्रापाददिनद्रयम् मो
मस्त्रिपक्षंजीयोब्दसार्धधर्षद्रयशनि राष्ट्र के
तुःसदाभुक्तसार्धमेकंतुषत्सरम।७६।सूर्या
द्रसपृष्ठमै सुखयतवेदै शिरोमृत्युदयाहौना
गसुसौख्यभोगमतुलंगर्मेशरैर्नाशयेत् ॥ दौ
दौमुक्तिकरौकलत्रमरणमंध्रौ द्रयंचक्रमा
ल्लीचक्रविचारणंसुधिषणे प्रोक्तहिगर्गादि
मि॥७७॥ ॥ इतिश्रीकाशिनाथभट्टाचार्य
चौशीघ्रमोधसंग्रहेन्चतुर्थप्रकरणसमाप्तम् ॥
टीका-मासमिति । सूर्य शुकइप एकामासपर्यवरापि
करतेभामा । समारो वितणार.मंगस .
५.४] मापाटीकासमेत। (१६७) वेदमास रहताहै. अरु बृहस्पति एक वर्षापर्यंत रहता है. शनि २॥ अदाई वर्षपर्यंत रहता है. राहु केतु ॥ १॥डेढ वर्ष रहताहै ॥ ७६ ॥ इति यह किनिर्णयः । सूर्यादिति । सूर्यनक्षत्रते । पृष्ठके श्रीपद हैं. माथेके ४ मृत्युप्रद है. बाहुके आठ ८ मुरु पर है. गर्भके पांचएनाशप्रद हैं. भुजकेसोग. चरणरनारा से घुल्हीनिमित्त दिननक्षत्रताई विचारिये ॥ ७७ ॥ इति भीकाशीनाथनट्टाचार्यकती शीधनोपसंबडे चतुर्थप्रकरणं समातम् ॥४॥ इति शीघबोधःसंपूर्णः। - पुस्तक मिलनेका पचा- खेमराज श्रीकृष्णदास. "श्रीवेङ्कटेश्वर"छापाखाना-मुम्बई जाहिरात - - पुस्ताका नाम की.. मा. फसवीषातक बाहरण मापारीका चाको समेत (मतीव उपयोगी) सापानवामणि पानातकसटीक ATY- एमावक मापारीका सामुद्रिकमाराम समरिक शास्त्र पग सानप माताटीम पदयपनमातक मातादीकासह पपमपातक पंचामतिपिपत्र संवत् १९ कीवि पंचांग से १९ प्रपं महीपरकस नांग १०वर्षका (संवत् १९५९ से १९५०क) परस्म मप्रकास क्योतिप माषाटीमा इस्में-मी मेदीसा देखने विचार स्पोन्विपकी करनी - IITTER 4- पुस्तक मिठनेका ठिकाना-खेमराज श्रीकृष्णदास, "भीमटेश्वर" णपासाला-मुंगा
No text on this page.