·श्रीगुरुचरणे। वारं वारं कुपथगमनं सार्वसिद्धान्तसक्ता दारं दारं रतिपतिवलं भग्नमोहादिदोपाः। धारं धारं पतिपतिपदं शासनानय॑सेवा जीयासुस्ते जगति जयिनो दानसूरीशितारः ॥ x x x शोपं शोपं धनमघगणं ख्यातपुण्यप्रभावा- स्तोपं तोपं भविकहृदयं जैनवाड्मेपनीरैः । पोष पोपं भुवि जिनमतं नीतपुण्यप्रको जीयासुस्ते जगति जयिनो दानसूरीशितारः ।। अपूज्यानां येषां पुनितपुनिते पादजलजे विनेया भृङ्गामाः श्रुतपरिमलापानममलम् । प्रकुर्वन्त्युत्कण्ठप्रथितमतयः प्रत्यहनिशम्, प्रपान्तु श्रीदानाः प्रथमविजयाः सूरिसुपमाः ॥ x x x सिद्धान्ताब्धिविलोडनोत्थविशदन्नानादिरतत्रयम् , योग्येभ्यो विवरन् समाहितमना भूमीतलं भासयन् । सोऽयं सद्गुरुभास्करो विजयतां श्रीदानसूरीश्वर- स्तस्यैव स्तवनाष्टकं दिनमुखे भच्या मुदा पथ्यताम् ॥ Pablished by Seth Shaolides Fibetsi, Cbampa Galll, Bombay. Prlated by Ramdhandra Yesa Sbedgo, at tho Nirnaya Begara Pres, 26-23, Kolbhat ISRO, Dombay.

·- "कलामोटरसत्काति, शीतांशूज्यन्टमयमम | बन्दे श्रीवारविनया-पाध्यायं मुनिपुङ्गवम् ।।१।।" सद्धम्मोद्धारक-न्यायांभोनिधि-श्री १००८ श्रीमद् विजयानन्दमूरीश्वर-शिष्यग्न- - Runninik “ઉપાધ્યાયજી શ્રી ૧૦૦૮ શ્રીમદ વીરવિજયજી મહારાજ, "Upadhyayji Shree Virvijayaji Maharaj." $ . " उपाध्यायजी श्री १००८ श्रीमद वीरविजयजी महाराज। जन्म दि-म-१९०५ पडवा (भावनगर ) उपाध्याय पद १९५७ पाटण (गूजरान) दीक्षा वि-म-१९३५ अबाला (पनाव) स्वर्गवाम- १९७० खमान (गूजरात) प्रकागक-धीकानेर (हाल-कलकत्ता) वाला शेठ मुमरमलनी मूरानानी । " Anी से अमन ·संक्रमकरणद्वितीयविभागगतविषयानुक्रमः। T: " " १ दर्शनलेश्यामव्यमम्यस्येषु ७ सयादारकयोः प्र. विचार: ८मार्गणामु सत्तामझतयः ११ मार्गणामु नामकर्मणः सत्तास्थानानि ९२ १२ संक्रमप्रातयः ९८ संक्रमस्थानानि १७ नामकर्म० सं० स्थानानि १०५ २२ मार्गणामु मोहम्य संक्रमप्रतिगृहादिसंवेधः १११ २४ नाम्नः संक्रमप्रतिगृहादिसंवेधः ११८ २९ थितिसंक्रमे पहर्याधिकारादिनिरूपणम् १२१ ३० अनुभागसंक्रमठमणादिप्रतिपादनम् " " ३१ प्रदेशसंक्रमः विपयः प्रकृतिसंक्रमे मार्गणाधिकारः नरकगतो यन्धविचारः धन्धस्थानानि भगान्ध नियंगतो बन्धविचारः बन्धस्थानानि महाध मनुजगती बन्धविचारः पन्धस्थानानि भगाश्च देवगती धन्धविचारः धन्धस्थानानि भद्गाथ इन्द्रियद्वारे यन्धयन्यस्थानादिप्ररूपणा कायमार्गणायां यन्धादिविचारः योगमार्गणायां बन्धो धन्यस्यानानि महाश्य वेदे पन्धयन्यस्थानादिप्ररूपणा कपायमार्गणायां बन्धादीनि ज्ञानद्वारे धन्धादिविचारः संयममार्गणायां यन्धादिविचारः दर्शनमार्गणायां बन्धादिविचारः लेश्यासु भन्यमार्गणायां वन्धादि. सम्यक्त्वमार्गणायां बन्धादि० सध्याहारकमार्गणामु बन्धादि० मार्गणासु पतवाहप्रकलादिविचारः गतिमार्गणायां पाहपतगृहस्थानादिचिन्ता जातिमार्गणायां कायमार्गणायां योगमार्गणायां पतनहादि० वैदकषायज्ञानसंयममार्गणामु १५० " १७२ " उद्वलनासंक्रमप्ररूपणा ४६ विध्यावसंक्रमलक्षणम् यथाप्रवृत्तलक्षणम् ५६ गुणसंक्रमः ५९ सर्वसंक्रमः लियुकसंक्रमः ६९ गोम्मटसारमतसण्डनम् साद्यादिनिरूपणम् स्वामित्वनिरूपणम् ७१ गुगितकोशस्वरूपम् ७९ क्षपितकोशस्वरूपम् ८० प्रन्यसमाप्तिः ८१ /उद्वर्तनाप्रवर्तनकरणे १५४ "" १७८ " १८४. " १९२ ·२०२ विषपः निर्व्याघातस्थित्युद्वर्तना व्याघातस्थित्युद्वर्तना निर्व्याघातस्थित्यप्रवर्त्तना व्यापातस्थित्यपवर्चना अनुभागोद्वर्तना विषयः १९२ अनुभागापवर्तना २०० १९५ प्रशस्तिः १९७ | समाप्तिः २०७ १९८ भाषायां निवेदनम् प्रतिकृतयः पूर्व विभागवद्विलोकनीयाः। २०८ संक्रमकरणद्वितीयविभागगतयत्रानुक्रमः । " " " " " " यप्राणि पृष्ठाः १ गुणस्थानेषु बन्धयतकम् २ २ बन्धस्थानयत्रम् ३ ३ मोहनीयस्य बन्धस्थानानि तद्गाश्च ३ ४ मिध्यादृष्टी वन्धस्थानमगाः ४ ५ सास्वादने ४ ६ मित्रगुणस्थाने ७ अविरतसम्यग्दृष्टी ८ देशविरतिगुणस्थाने ६ ९ प्रमत्तगुणस्थाने १० अप्रमत्तगुणस्थाने , ११ अपूर्वकरणगु० ॥ १२ नरफगतिसामान्ये रत्नप्रमादित्रिके घ पन्धयषम् १३ पङ्कादित्रिके पन्धयन्नम् १४ तमतमायां १५ रनप्रभादिपट्टे नामवर्जसप्तकर्मणां पन्धस्थानयं० १६ बमसमायां १७ नरकगतिसामान्ये... नानो गन्ध- स्थानयं० यत्राणि पृष्ठाका १८ मिथ्यादृष्टौ नान्न। स्थानमनयत्रम् १९ साखादने २० मिश्रष्टौ " २१ अविरतसम्यग्दृष्टी ११ २२ पकादित्रिके बन्धस्थानभनयत्रम् २३ सप्तमनरके २४ पर्याप्ततिर्यग्गतौ बन्धयत्रकम् २५ अपर्याप्ततिरम्धा २६ पर्याप्ततिर्यग्गतौ बन्धस्थानयत्रम् १३ २७ अपर्याप्ततिर्यग्गतौ २८ पर्याप्ततिर्यगतिसामान्ये मिथ्यादृष्टी च मानो बन्धस्थानभग कयत्रम् १५ २७ सास्वादने ३० मिश्रत्रिके ३१ अपर्याप्ततिर्यग्गतिसामान्ये ३२ पर्याप्तमनुजगतो बन्धयप्रकम् ३३ अपर्याप्तमनुजगतो वन्धर्य० १७ ३४ पर्याप्तमनुजगतो पन्धस्थानयंक ३५ अपर्याप्तमनुजगतो १९ ३६ पर्याप्तमनुनगदी पं० मगायत्रम् " " " " " " " ८ ९ " ·पृष्ठान ४४ यप्राणि ६८ वैक्रियद्विके नानो में ६९ मिथ्या० ७० साखादने " " २ ७१ मिश्रे "" " " यत्राणि प्रधा ३७ अपर्याप्तमनुजगतो मजयन्नम् ३८ पर्याप्तमिथ्यादृष्टिमनुजे , २० ३९ सास्वादने ४० मिश्रगुणस्थाने ४१ अविरतादित्रिके ४२ अप्रमत्ते २२ ४३ अपूर्वकरणगु० ४४ नवमदशमगु० २३ ४५ देवगतिसामान्ये वन्धयत्रम् २३ ४६ भवनपतिव्यन्वरज्योतिप्केषु " ४७ सनत्कुमाराधेपु ४८ आनतादिप्रैवेयकपर्यन्तेपु २४ ४९ पश्चानुत्तरेयु ५० आनतादिवर्जदेवानां बन्धस्थानयं० ५१ जातिचतुष्के बन्धप्रकृतीनां यत्रम् ५२ औदारिकमिश्ने कार्मणकाययोगे च बन्धयं०... ३३ ५३ चैक्रियकाययोगें धन्धयत्रम् ५४ वैक्रियमिश्रकाययोगे ५५ आहारकद्विके पन्धप्रकृतियं. ३५ ५६ मनोवागष्टके पन्धस्थानयं० ५७ औदारिकफाययोगे बन्धस्थानयं० ५८ औदारिकमित्रे बन्धयः ५९ औदारिकमिरे नानो वन्धस्थानमं० ६० औ० मि० मिध्यादृष्टी वन्यस्थानमं० ६१ सास्वादने अविरतसम्यग्दृष्टी ६३ कार्मणकाययोगे बन्धस्थानयत्रम् बन्धस्थानमा ६५ का० मिध्यादृष्टी सास्वादने ४२ अविरतसम्या ७२ अविरतो मं० ७३ आहारकद्विक पन्धस्थानयं० ७४ वेदत्रिके बन्धयत्रम् पन्धस्थानम् ७६ अनन्तानुबन्धिचतुष्के यन्धयत्रम् ४६ ७७ वन्धस्थानयं० ओघे मिथ्यात्वे घ मं० ४७ ७९ सास्वादने भं० ८. अप्रत्याख्यानप्रत्याख्यानचतुष्कस्य वन्धयं० वन्धस्थानयं ८२ ओपतो भनयं० ४९ ८३ मिथ्याष्टो ८४ सास्वादने " " " ८५ मिने ८६ अविरती ८७ देशविरती ५० "' ८८ गुणस्थानत्रिके अज्ञानत्रिकयन्यप्रतियं. वन्यस्थानयं० ९० मतिज्ञानादित्रिके बन्धप्रकृतियत्रम् बन्धस्थानयं० ९२ मत्यादित्रिकस्याविरती " " " ४० " ९३ देशविरतो ९४ प्रमत्ते ९५ अप्रमते अपूर्व ९६ अनिवृत्ती, सूक्ष्मसम्पराये पं० भ० यत्राणि ५४ " ·६४ ९९ प्रमत्ते, " " " १०६ मिश्रे " " " 1 " " " यत्राणि पृष्टाक्षः यत्राणि ९७ मनापर्यवक्षाने बन्धयः ५५ १२७ देशविरतौ बन्धस्थानयं० १२८ अप्रमत्ते १२९ पद्मले. वन्धप्रकृतिथं० १०० अप्रमत्ते, अपूर्वे, १३० पाले० बन्धस्थान १०१ अनिवृत्ती, सूक्ष्मसं० भ० यं० ५६ १३१ पद्मले. ओघे० भ० १०२ अविरतमार्गणायां बन्धप्रकृतियं० ५७ १३२ मिथ्यादृष्टी १०३ बन्धस्थानयं० १३३ सास्वादने १०४ अवि० आघे मिथ्यात्वे च भं० ५८ १३४ मिश्रदृष्टी १०५ सास्वादने १३५ अविरतो १३६ देशविरतौ प्रमत्ते च १०७ अविरतो १३७ अप्रमत्ते १०८ देशविरतो १३८ शुक्ललेश्यायां वन्धप्रकृतियं० १०९ सामायिकादिसंयमत्रिके प्रमत्तगु० १३९ बन्धस्थान ११० अप्रमत्तगु० १४० ओघे १११ सामा० छेदो० अपूर्वकरणे ५९ १४१ मिथ्यादृष्टी ११२ अनिवृत्ती १४२ सास्वादने ११३ सूक्ष्मसं० १४३ मिश्रष्टौ ११४ ओपलेश्यानिके बन्धप्रकृतियत्रम् अविरती ११५ कृष्णलेश्यायां नीलकापोतयोश्च वन्ध १४५ देशविरतौ स्थान प्रमत्ते ११६ कृष्णले. ओघे मिध्यात्वे च भं० ६१ | १४७ अप्रमत्ते अपूर्वकरणे व ११७ सास्वादने १४८ ११८ मिटे सम्पराराये च ११९ अविरती १४९ नरकगतिसामान्ये पकादित्रिके च १२० तेजोले. बन्धयं० प्रतिप्राकृतियं० १२१ चन्धस्थानयं० ६३ ११५० समावनौ प्रतिप्रयं० १२२ ओघे भं० (१५१ नरकगतौ मोहस्य प्रतियहस्थानयं० १२३ मिध्याष्ट्रो ६४ | १५२ पर्याप्ततिर्यग्गतौ प्रतिग्रहप्रकृतियं० १२४ सास्वादने (१५३ अपर्याप्ततिर्यग्गतौ १२५ मिने १५४ पर्याप्ततिर्यगतौ मोहस्य पत्तद्हर १२६ अविरतो १५५ अपर्याप्ततिर्यमातौ प्रति स्थानयं० " " " " " अनिवृत्तिकरणे सूक्ष्म- " " ·७ दृष्टा " ७८ प्र० य० " " " यत्रागि यत्राणि पृष्ठा १५६ पर्याप्तमनुजगती ७५ १८३ स्थितिसक्रमे सकाम्यमाणसास्थि. १५७ अपर्याप्तमनुजगती तियं० १३४ १५८ पर्याप्तमनुजगती मोहप्रतिग्रहस्थानयं० ७६/१८४ उत्कृष्टसक्रमस्थितेयस्थितियं० १५९ अपर्याप्तमनुजगती ७७ | १८५ जघ० थि० सक्रमप्रमाणयं० १३९ १६० देवगतिसामान्ये १८६ मूलप्रकृतिपु स्थितिसाद्यादिम० १४१ १६१ सनत्कुमारादिसहस्रारान्तेषु १८७ उत्तरप्रकृतिपु १६२ आनतादिप्रैवेयकपर्यन्तेषु प्रतिग्रह- १८८ उत्कृष्टस्थितिसक्रमस्वामिनः १४४ १८९ जयन्यस्थितिसक्रमस्वामिनः १४५ १६३ देवगती मोहप्रति स्थानयं० १९० दर्शनमोहनीयस्य स्पर्धकानुक्रमस्था० १५३ १६४ जातिमार्गणाया प्रतिक १९१ उत्कृष्टानुभागस० प्रमाणम् , जघन्या. १६५ औदारिकमि कार्मणकाययोगे च नुभागस० १५५ प्रतिप्रह १९२ मूलप्रकृतिप्वनुभागसक्रमसाधादिम० १५८ १९३ उत्तरप्रकृतिप्पनुभागसक्रमसाधादिभः १६६ आहारकद्विके ८१ १६७ आहारकैऽप्रमत्तभावविवक्षाया० १९४ उत्कृष्टानुभागसक्रमस्वामिनः १६१ १९५ जघन्यानुभागसंक्रमस्वामिनः १६२ १६८ मार्गणासु सत्प्रकृतियं० १९६ प्रदेशसक्रमविधेश्चित्रम् " मूलप्रकृतिसत्स्यानानि १९७ उद्वलनासक्रमस्य चिनम् १६६ १७० " ज्ञानावरणादीनामुत्तरप्रक- १९८ उद्वलनासक्रमसामित्वादिय० १६७ तिसस्थानानि० ८६ | १९९ विध्यातसक्रमयत्रम् मोहनीयसत्स्थानयत्राणि ९० २०० यथाप्रवृत्तसक्रमः १७० १७२ ९२/२०१ गुणसक्रमः १७२ नाम्नः सत्स्थानानि ९६/२०२ शेपापहारकालाल्पवहुत्वम् १७३ १७४ मार्गणासु गोतसरस्थानानि ९८/२०३ प्रदेशसक्रमस्य साद्यादिभगयं० १७१ सक्रमप्रकृतियत्रम् ९९/२०४ उत्कृष्टप्रदेशसक्रमस्वामिनः १८२ सक्रमस्थानयत्राणि १०१/२०५ जघन्यप्रदेशसक्रमस्वामिनः १९० १७७ मोहनीयसंक्रमस्थानानि १०४ २०६ निर्व्याघावोद्वर्तनाविधेश्चित्रम् १९४ नाम्नः सक्रमस्थानयत्राणि १०८,२०७ भागद्वयाधिक यावदनुद्वर्तनाय० १९५ १०९.२०८ उद्वर्तनातित्यापनानिक्षेपय. सक्रमसवेधयत्राणि प्राणि १९६-१९७ १८१ मोहनीयस्य स० पत० स्थानसवेधय० ११६ २०९ निळ० अपवर्तनाचिनम् १९८ १८२ मार्गणासु नानः समपत०सवेधय० १२२/२१० व्या० अपवर्तनाचित्रम् १९९ " " आयु सत्स्थानानि " " गोनस्य सक्रमस्थानम् " ·८ शुद्धिपत्रम् । पृ० पं. or १७ " " नाभवन्तीति, एषु चत्वारि भगः, ३-४"" " " " १ "" " " 30 पं० भशुद्धम् संस्थान संघयण | सम्यग्दृष्टिमनु० सम्यग्दृष्टि- निन्द्रा निद्रा २ ४ विर्यग्मनुजाः ३८ ६-४ यं० कर्माणि १ गुणस्था० यवस्था नराः स०तिर्यमराः३९२-,, द्वि० ३ एकोनत्रिंशत्यष्टौ एकोनत्रिंशति १ २ १०-२" पोडश ४०८ मुद्योतेन उद्योतेन ४ चतुर्विशतिर्भव- द्वात्रिंशद्भ- त्रिशतिवन्धे त्रिंशति वन्धे ५ तीति पश्चापि १२ सर्वाग्रम्-२४ सर्वा०-३२ ४२ द्वि. यं. शीर्षम् भगः एका मनुजाः सम्य० म० च यशःकीर्ति २९-८ २९-८ स बन्ध" न बन्ध ३-१-२॥ देशविरताऽप्रम देशविरताव- देवनारकाः प्रम-१२ सम्यग्दृष्टयो सभ्य० देवा साधारणप्रत्ये- बादरसाधा- देवाः नारकाध ५.४ काभ्यां रणाभ्यां १३ १२ २५/२५ २५.५ ४७ ३-२ यं तिर्यग्मनुजाः तिर्यग्मनुजा पन्चेष्टाष्टा वन्धेऽष्टावष्टा १५४ देवाश्च " १०-४, एकोनविंशदे एकोनत्रिंशत् त्रिंशदे १८ १० प्र०चतुष्के अप्रत्या०प्र० १।१ १९१७-१-२द्वि.यं. चतुष्के ४९ प्र० य० शीर्षम् ८२१६ ९२१६ २८ २.२॥ १३९६२ १३९४२ मुलकमवायु- ...वायुप्मता २५/२५ २५/५ पता २९ १३ १३९४६ १३९२१ द्वि. यं. शीर्पम् पचमभागे २५/२५ २५१ नरकद्विक नरद्विक स०१६ स०-२४ ५० शी. सावारूप सावरूप २८॥दे० प्रा० उपशान्तमोहे उपशान्व० ८ातियनराः,२-१-२-३.४" क्षी०स० १३७ ११-१ यं० ४.९४. " देवप्रा० ८, " " " ३-२"" " पञ्चभागे ३० ८ ३-२" " " - ·१ १ " द्वेभवतः । शुन्दम् अमुदम जेह जह एक ५३ १०-९० प्रमचादित्रिके प्रमचादिद्विक १२ अष्टी नव भवन्ति। भवन्ति । अपूर्व भवति, भवति । केवलज्ञानमार्गणायां करणे एकादश- सावरूपैकैव प्रकृतिः सयो. नवरूपे गिकेवलिनि वन्ध- मायादि। ७७ २-११५० वन्धप्रकृति. वन्धप्रकृवियं० ३२-३३ ७८६.७ प्र.यं. भनयब्रम् पं० शीर्षम् ७३ ७२-७३ "-१०॥" सम्युग्मिध्या- सम्यक्त्वसम्य- तेजसक जसकायिक ७९ २४ त्वयुते... मिध्यात्वयुते..७३ १ पव० ११. पत०८ ११७२-२५० मिथ्यादा मिध्याहशामना- १९,१८,१७ १९,१७ दिमिध्यादृशां वा, १५,१४, अरतिशोका.. असावारति- ११-१०-९ ११,९ शोका.. ७४ २० ४,२ ४,३,२ संस्थानाप्रशस्त संस्थानप्रशस्त , २३ उदयसंभाव्यप्र० उदयसंभा- मानवजैकोन- मानवजक- व्यमानप्र० १३८ २टीप्पण्यां विंशति विशति.. प्रक्षिपतीति चौते प्रक्षिपतीति मायावर्जेकोन मायावजैक दशवर्पमितिको दशसहस्रव- पंस्थितिको १८० १३ , उपशान्तेऽसाव उपशान्ते सात २९ एषमन्या अपि याः काश्चिदशुद्धयो भवेयुस्ताः कृपावद्भिः संशोधनीया इति विज्ञप्यते । " " " " " .. सद्वितीयेऽस्मिन्ग्रन्थ उल्लिखितानां ग्रन्थानामकारायनुक्रमः । (१) आचारानम् (२) आवश्यकसूत्रम् नियुक्तिः (४) चूर्णिः चिः (६) उपदेशपदम् संऋद्वि०२ (७) कर्मप्रकृतिः (८) कर्मप्रकृतिवृत्तिः (श्रीउपाध्यायजी) (९) (धीमलयगिरिजी) (१०) चूर्णिः (११) प्राभृतम् १(१२) कल्पमाध्यम " ·. " " " " . - (१३) कल्पभाष्य वृत्तिः (३८) वृहत्कल्प-भाष्यम् (१४) गुणस्थानक्रमारोहसूत्रम् (३९) वृत्तिः (१५) वृत्तिः (४०) बन्धस्यामित्वावचूर्णिः (१६) गोम्मटसारः ( दिगम्बरनेमिचन्द्रः) (४१) वृत्तिा (१७) वृत्तिः (४२) योगशास्त्रवृत्तिः (१८) तत्त्वार्थसूत्रम् (श्रीउमास्वातिजी) (४३) लघुसंग्रहणी (१९) , भाप्यम् (श्रीउमास्वातिजी) (४४) लोकप्रकाशः (२०) वृत्तिः (श्रीसिद्धसेनजी) (४५) विवाहप्रज्ञाप्तिसूत्रम् (श्रीभगवतीजी) (२१) ,, (श्रीउपाध्यायजी) (४६) • वृत्तिः (२२) दर्शनशुद्धिप्रकरणम् (४७) विशेषावश्यकभाष्यम् (२३) धर्मपरीक्षा (४८) विशेपचूर्णिः (२४) धर्मसंग्रहवृत्तिः (४९) विचारसारः (देवचन्द्रः) (२५) नव्यशतकम् (५०) व्यवहारभाष्यम् (२६) वृत्तिः (५१) शतकसूत्रम् (२७) नव्यबन्धस्वामित्वम् (५२) शतकचूर्णिः (२८) वृत्तिः | (५३) त्तिः (२९) पंचसंग्रहः (५४) श्राद्धप्रज्ञप्तिवृत्तिः (३०) , वृत्तिः (स्वोपज्ञ) (५५) श्राद्धविधिः (३१) (श्रीमलयगिरिजी) (५६) पडशीतिः (३२) पञ्चाशक: (५७) सप्ततिका (३३) वृत्तिः (५८) वृत्तिः (३४) पञ्चवस्तु (५९) सप्ततिकाभाष्यम् (३५) प्राच्यवन्धस्वामित्वम् (३६) प्रज्ञापनासूत्रम् (६१) संस्कृतवन्धस्वामित्वम् (३७) वृत्तिः (६२) सिद्धहेमशब्दानुशासनम्, " " " " " वृत्तिः ·FaरममnonITHILDR422 maiIDEBSITaaryasnrn.amrPTETamnanामाका HD 1. TABEK H.. शासन-प्रभावक, प्रवचन पारंगत- भावार्य पद-१९८१. .आणी- गगहा - जम, त्रिम म-1.३४ WEATHA ED TAN न गणि-पन्यार पद-१.६० .गापा. दीपा सिम-३.४१ "आचार्य श्रीमद् विजयदानसूरीश्वरजी महाराज।" ATIRETIREDIT: HP HESE.SIRatnaSane "गम्भीरिमाधरितधारिनिधि. प्रवृद्ध- वाधप्रभाप्रतिहतांगुदिन्दुधामा । रत्नत्रयोधितरणानितपारिजातो, जीपात्मभुषिजयपूर्वक्वानमूरिः ॥"

·यत्किंचित्प्रास्ताविकम् । alies- प्रेमावासमनोहराकृतितया संस्थाप्य सार्वेश्वरान्, भूयस्तान् परिमाव्य सद्गुरुगणाक्षाप्रत्प्रभावान्मुदा । नीत्वा तां श्रुतदेवतां स्मृतिसूतौ संवित्तिसंपत्तये, किंचिज्ज्ञो द्वितये प्रयामि विपये श्रीसंक्रमप्रक्रमे ॥१॥ याधुना कोविदकोटिकोटीरसिद्धान्तमहोदधिपाठकप्रकाण्डश्रीमत्प्रेमविजयगणिप्रवरोपज्ञ- संक्रमकरणाभिख्यस्यास्य अन्यनसंदोहललामभूतस्योपन्यासावसरे प्रतिपादनपरमार्थतापरा- क्रान्तविपयनितयमध्यात् प्रस्तुतप्रकरणोपोद्धावमयं तावदेकमेव विषयं प्रथमे विभागे निरू- ध्यावशिष्टविषयद्वय्याद्यानन्तरे विभागे यथावुद्धिबलं यत्किंचिद्यनो वितीर्यत इति विदांकुर्वन्तु विद्विवि- दिपावन्तो विशिष्टवाचकवृन्दावा विधे तावद्विद्याविपये वेविद्यमानविद्वन्दस्य सलु विदितमेव यदुत पुरुपविश्वासे वचनविधास इति सुप्रतीताप्तोक्तिप्रामाण्याभ्युपेयुषां सर्वेषां प्रकरणप्रणेतृपरिचयः परमा- वश्यकतापाकारप्रविष्ट एव । ततो प्रसङ्गानुपातित्वात् प्रणेतृपरिचयाङ्गत्वात्प्रणेतपरिचयाविनाभावित्वाच दूरोत्सारयितुमशक्यः संस्कृसमयसंस्तवोऽपीति । तम प्रथमं वावत् प्रणे नृपरिचयप्रस्तावमधिकृत्य प्रस्तुतसंक्रमकरणप्रकरणप्रणेतृपादाः कर्मसाहित्यार्णव. कुशलकर्णधाराः प्रकरणरत्नरत्नाकराः पाठकपुगबुगगः श्रीमत्प्रेमविजयानूचानपादाः निष्णातशि- रोमणि यायाम्मोनिधिनीरागनानीरनिपेचिनिपुण श्रीमद्विजयानन्दसूरिसुवामपदपूर्वाचलाप्रति मनद्योवनपरमप्रमावकतातेजसितापन्नसद्धर्मरक्षकश्रीमद्विजयकमलसूरिपट्टपाथोनिधिनिशामणीनां पूज्यपवेकसंस्तुत्यामेगामिवाचम्यास्तोप्पविश्रीमद्वीरविजयवरचरणांघीन्दिरालयमकरन्देन्दिन्दि- राणां शासनसंमान्यप्रवचनपारदृश्वपरमपुरुषश्रीमद्विजयदानसूरीश्वराणां विनयावतंसदयाधुनि. कानेहसं विभूषयन्ति । इत्यमिदानी प्रकरणप्रणेतृपरिचयदिग्दर्शनमानमेवाभिधायाभिमतविपये प्रयस्यते । अन प्रणेतपरिचयाविनामाविसंघन्धृसमयसंस्तवमयविषयस्यावान्तरविषयाधिकारमनुलक्ष्य पूज्यप्रव- रश्रीमद्विजयानन्दसूरीशिवगरः सेव्यवमाः श्रीमद्विजयकमलसूरीश्वरा राद्धान्तरहस्सवेदिश्रीमद्विजयदान- सूरिसुरर्पभाश्वावश्यंतया प्रतीतिपथमववरन्ति । अवोऽधुना विजयानन्दसूरिपुद्गवं लक्ष्यीकारं यकि- चिद्वक्तुं प्रयतिष्येऽहम् । श्रीमद्विजयानन्दसूरिपादा:- घरमतीर्थप्रवर्तकश्रीज्ञातनन्दनशासनाद्यधुरन्धरमुमुक्षुमुख्यमूर्द्धन्यश्रीसुधर्मखामिप्रमुखानेकपाकना- चार्यप्रवरपट्टपरम्परापुप्फरप्राप्तपरमोदया द्विसप्ततितमाः सूरिसहस्रमानवः सर्वगच्छशिरोरत्नतपोगच्छन- ·भोनभोमणिपरमश्रद्धाकेन्द्रालया यशःपुञ्जधवलितककुवन्तमागाः श्रीज्ञानाम्भोनिधिघटोद्भवनिमचारित्र- चूडामणिदेशविदेशप्रसृतकीर्तिपरागोत्करा अमेरिकाराष्ट्रोद्भूतविश्वधर्मपरिपत्स्वीकारापिताईधर्माप्रतिमस- त्तास्वरूपाः स्वकीयाद्भुतप्रतिमाप्रकर्षण आचार्याग्रणीश्रीमद्विजयानन्दसूरिसंफ्रन्दना आत्मारामजीत्यपरसुविख्यातनामानोऽस्यां विंशतितम्यां शताब्यामभूतपूर्वप्रभावकपुरुपपुगवतया प्रादु- पन्ति स्म इति प्रत्यक्षमेव साहित्यसरोजपरिमलप्रसिदमनसाम् । एते पूज्यप्रामहराश्चतुर्थपुरुषार्यासम- निदानसंनिभमानवगत्यवतारास्तित्वाद्यसंपन्धेन सार्धप्रायां विंशतिं शताब्दी भूपयांचक्रुः । एते मान्य- मूर्धन्या मूर्तिनिषेधाद्यनेककुमतमतान्तरप्रसारितान्धतमसास्कन्दितविंशविशताव्दीमध्यभागे महदैतिह्य- व्यक्तित्वेन प्रभवन्ति स्म । विश्वसमीचीनधर्मधनमोपकाणां मृपामृपादिसर्वभाषणसमानदशां करालक- लिकालसंसारसमुद्रतरणाप्रतिमोपायभूतजिनप्रतिमापरमपरिपन्यितया तत्वाप्यन्तःपातिमुख्यदेवतत्त्व- भक्षकाणां भवपरंपरानिपातानन्यनिवन्धनकदाप्रहकुटिलशनवतां यद्वातद्वालापप्रलापतया स्वकीयमेव सत्यमिति न्यायमधितस्थुषां स्वीयमतकुजालविभेद्यमानत्वाशंकया व्याकरणादिविषयं व्याधिकरणत्वेना- नुमन्यानानां वकपट्टीकवानां साधूनामभ्यर्णे सप्तदशसंवत्सरसुकुमारवयःसंप्राप्तदीक्षा इमे सार्वशास- नरागारसंनिभा माननीयमचर्षिकाः संप्राप्तव्याकरणन्यायसांख्यवेदान्तादिदार्शनिकविषयकाध्ययनानु- कूलामूल्यावसर सफलीकारं संजातयथार्थतत्त्वत्रयीसत्तास्वरूपावगमाः प्रतिमापूजापलापिनां कुमतक- न्यास्वरूपं सम्यकया धिपणागोचरीचक्रुः । ततो मतिविषयीकारमनुसहसैव खलु कुण्डलीकञ्चकवत् परित्यक्तसंसारपारावारावतारिकाभकुलिभित्रन्याः सत्यमेव मदीयमितिसिद्धान्तसुप्रसिद्धवचनबद्धपक्ष- सेवकाः 'ससे भयं नालि क्वचिद्' इति वचने संपूर्णश्रद्धोद्धरास्त अराध्यपादाः पञ्चनदमण्डलानिर्गम्य पश्चदशमुनिमहोदयः सहानेकोन्मार्गपतितासन्नामृतभावावाप्तिस्त्रीपुरुषान् प्रतिबोधयित्वा सत्सरणिमान- यन्तः कुकर्मकचवरोत्करापनयनप्रमञ्जनामार्बुदगिरिसिद्धाचलादिस्थलीयतीर्थयात्रां विदधतो धर्मसुवास- नासुवासितस्वान्तसरोजमानवसमुदयसुप्रतीते गुर्जरराष्ट्रपाटनगरे राजनगरे तपखिशेखरयतितिलकमु- निप्रवरश्रीमन्मणिविजयगणिवरान्तिपद्नयोगिजनाप्रगण्यमहात्ममहनीयमुनिरनश्रीमहद्धिवि- जयगुरुनाविकवरान्तिके निजसहचरसंयमाथिसमुदयेन सह खकायात्मतरणीं समर्पयामासुः । गरीयसी खल शासनसेवा मान्यसूरिसुरर्पभैर्विहिता । यतस्तत्समयानुवर्विसमुद्भूतानेकमतमतान्तरः सर्वज्ञसिद्धान्तोत्थापकसक्रियानुष्ठानलोपकप्रतिमापलापकैविंशतिशताब्दीप्रादुर्भूनार्यसमाजत्रिस्तुतिकाद्य- नेकः पारमेश्वरपवित्रपदव्यां कण्टकप्रक्षेपकैः पारगतप्रवेदितसनातनसत्यमास्कन्दितुकामैः प्रत्यनीका. श्श सह वादविवादोपक्षेपप्रतिक्षेपनिरन्तरोद्यताः प्रकान्तालेख्यपादाः स्वकीयसर्वखसमर्पकत्वेनापि वरी- वर्तन्ते स्म । सर्वेपामनुपदोक्तपासण्डिमभृतीनां मतकन्यां नामशेपकरणे परमपरमेष्ठिप्रणीवपतितपाव. नप्रवचनप्रभावनापश्चानननादं भवनोदरख्यापकविधाने च ते महर्पिमतल्लिकाः सकलस्वकायप्रतिभाषा- घल्यं व्ययितवन्तः । प्रत्यक्षप्रमाणेन चेतत् विषयी क्रियते पूज्यप्रवेकमणीतजैनतत्त्वादर्शतत्त्वनिर्णयप्रासा- दाज्ञानतिमिरमास्करसम्यक्त्वशल्योद्धारचिकागोप्रश्नोत्तरपतुर्यस्तुतिनिर्णरद्वाविंशविप्रश्नोत्तरेसाइमतसमी- क्षार्यदेशदर्पणतेरापन्थलिरसननवरत्वविवरणादिसंदर्भसंदोहेभ्योऽधुनापि स्वयमेव सामान्यधीकरसि ।

·. दातव्योपदेश:- मान्यमुख्यैः प्रोक्तप्रकरणेष्वाईतानगारसागारस्वरूपमपि न्यरूपि । इह सुप्रसिद्ध सागपाने मुषि. स्तृते महति जैनागमे सूननियुक्तिमाध्यचूर्णिटीकामयपशाप्रमाणयादिनि जिनाशास्ससाधुना 'पों- पदेश एव दातम्यो मोक्षरूपपरमपुरुषार्यसायकत्वात्, पुनरर्थकामोपदेशरतु नेद देया, स्वकीयपरकीय- 'संसारवर्धकत्वात् , सांसारिकवियोपार्जनानुकूलोपदेशा प्रमणानां न युज्यतेतयम्, गृह पितापुत्रक- 'सपनादिसर्व परकीय हेयमनिसं च विलोक्य व रागो न विधेयः, जिनाशासगृहसखापि संसार- 'वासस्य वाराङ्गनावासानुकारित्वेन भवितव्यं, द्रव्ये दारियोपप्लुवजनयत् संयमाय भावकविनीयम्, 'घाल्यकाले चेत् संयमो नसभेत तदात्मा यश्चितो यौवने पश्चिततरः मौढावस्थायां यश्चितवमश्र मान्यः, 'उपधानोद्यापनादिपवित्रक्रिया अनुष्ठेयेसादिवचनप्रततिततिः क्रियत्यपि सुपीमिरोषु तेषु मन्यावनी निभालनीया नात्रायासारम्मो विवन्यते । १९४३तमे वर्षे भारतभूमिविमूपणसौराष्ट्रजनपदालिकतिटकीमूतपतितपावनभवपरम्परासंचितपा- पजम्बालजालविशोपणनिदापनमोमणिनिमत्रीपुण्डरीकापलापिष्ठिते श्रीपादलिप्तपुरे पीसिद्धशैलपादमूले ते नायकदेवाः श्रीवीरविभुविरहे तीर्थकरतुल्पसार्वंशशासनशोमावहतृवीयपरमेष्ठिपये प्रविधापिण सन्ता न्यायाम्भोनिधिविजयानन्दसूरीश्वरत्वेन बहुत्र तु प्रागवश्वास भीआत्मारामजी". त्यभिधानत्वेनास्मिन् जगति विश्रुतिभाजो बभूवुः । आचार्यपदप्रतिष्ठापनकाले तस्मिन्प्रदेशेऽखिल भारतवर्षीयश्रीजेनसंपा एकत्रीमूता आसन् । प्रसङ्गललामोऽस्य नागरीयो गौरवापायकत्वं चतुर्वि- घसंघमानवमनस्वयीभवत् । अस्मिन्समये ते एक एव समसमीसमाधिपसं फुर्वन्तोः भारतमूमि सौभाग्यववीं पनुः । आराध्याहर्मणीनामन्विषत्प्रशिष्यपरंपयपि विशाला बभूव । सर्वसंघाटकसाधु- विद्यागुरुमुनिरनमीलक्ष्मीविजयश्रीहविजयग्रीकमलविवयत्रीवीरविजयप्रभृतयोऽनेके विपश्चिदपश्चिमा. स्त्यागितिलका विनयविशिष्टा वाविमुख्याः श्रद्धासंवेगातिशयाः प्रवचनकारादयो बहवो बभूवुः। पू. ज्यपादपादानुसरणेकतत्परैः सार्वसरणिस्यैर्विजयकमलरिवरैविजयदानमूरिवगविमिस्तैखैः सुयोग्य- शिप्यपशिष्यैराधुनिकानेहसि तेषां सेव्यसत्तमानां नामकार्यगौरवं जगति यावश्चन्द्र-दिवाकयै विधी- यते। दुष्कर्मयोगाये विषयविहारिणो यथाच्छन्दपलापिनोऽभूवन ते निनाज्ञावहिवत्वात् बारम्यत्र पूग्यपादप्रसादपरीवष्टियहिप्फवा बभूवुः । प्रान्ते प्रातःस्मरणीयमूरिसत्तमाः प्रव्रज्यापर्यायं विंशति- वर्पप्रमाणं परिपाल्य साधिकनववर्षपर्यन्वं सूरिपदवीं विभूष्यानेकशः पाररावप्रवचनापत्रिमप्रभावना विपाय पश्चनदजनपदाद्युपरि पारावारोपकारंकारं क्षणभङ्गुरमिमं व्याधिस्थानं विहाय समाधिसहिनं निराम- यमराक्षरसाधनाई नित्यक्षरोधारणपूर्वकं भारतभुवं निर्मायामिव विमुच्य सुपर्वसायुज्यं समाजग्मि- वांसः। पूज्यप्रवेकप्रतापपावको यथा मुरालयगमनं भाग दुर्धर्षोऽभवत् तथा तदनन्तरमपि तागेत लोचनगोचरीवभूवेति वचनापेक्षाविरस्कृतमेव विभावनीयम्, तत्समयविभावनशीलैरिति । तस्पधानन्यप्रद्योतनाः श्रीमद्विजयकमलसूरीश्वरा:- अय स्वःस्यन्यायाम्मोनिधिविजयानन्दसूरीधरपट्टपायोल्हाप्रविमराजहंससरशाखण्डसीमाग्यनिधि- प्रौढप्रतापप्रपोवनानुकारिवकारविन्दजिनशासनवायावश्यमनोवृत्तिश्रेष्ठाभिष्ठानमान्यमूर्धन्यपूज्यपार- - ·श्रीमद्विजयकमलसूरिकपठीरवाणां संमान्यसत्तमानां सुसाम्राज्यानुपातिनीशासनसेवामधिकृत्याधुना यत्किंचित्परिचयमाधातुं प्रयासलेशवि- ययीभूतवक्तव्यं वितन्यते । आयं तावत्पूज्यप्रधाना एते पश्चनदसत्कसरसाग्रामप्राप्तजनुपः शैशवाव- स्थापन्नप्राप्तयतिशिष्यभावाः क्रियत्कालानन्तरं पश्चात् प्रागुक्ताद्यालेख्यपादैः सह राजनगरे शुद्धसंवेगी. संयम जगृहिरे । आराध्याप्रेग्रामिन इमे बालब्रह्मचारित्वेन शासनरक्षायै सर्वखसमर्पकत्वेन कान्ति- सागरतया विशिष्टप्रौढप्रतापकलितत्वेन कुमतमततिमिरनिरासकत्वेन स्याद्वादसिद्धान्तमार्तण्डप्रभाप्रका- शकत्वेन निर्भयसत्यप्रवक्तृत्वेनेसादिधर्मसाकल्येनादिमाचार्याणां सादृश्यं बिभरांचभूवुः । तस्मात्त एव त- त्पविभूपकत्वेन योग्यतापन्ना आसन् । ततो यदि ते एव पूज्यपादामहरा तथा भवेयुस्तदा तादृग्भावा- पाप्यमानान् तान् कः शेमुपीमच्छिरोमणिर्वारयितुं प्रभवेत् । अथ गच्छनायकन्यायाम्भोनिधिश्रीमद्विजयानन्दसूरीश्वरे सुपर्वसदने समागते सति कियत्कालान. न्तरं श्रीमत्कमलविजयपादान्गच्छाधीश्वरान् कर्तुं सर्वसंघाटकसाधवो गुर्जरपाटनगरपत्तन एकत्रीभूताः । थ आगन्तुं न शक्युस्तेऽपि श्रीमन्तं सूरिपदेन शासनपतिं कर्तुं प्रार्थितवन्तः । निस्पृहशेखरा इमे तु नैव कक्षीकुर्वन्ति तथापि सर्वैः सम्भूय महत्प्रयासामहाभ्यां प्रसह्य स्वीकारापिताः । तैर्निप्रैन्यशेखरैः सह श्रीवीरविजयपादानामुपाध्यायोपपदादिसंप्रदानार्थमपि निश्वायितम् । एवं प्राक्तनप्रभावसुप्रतीतगुर्जरपा- टनगरपत्तने सानन्दसुन्दरसमारोहसहितं सर्पसंघसमक्षमनुपदोक्तपदवीप्रतीप्ठा बभूव यतःप्रभृति मदी- पद्वितीयालेख्यदेवा मुनिप्रवरश्रीकमलविजयघराः सद्धर्मरक्षकसेव्यामगाः श्रीमद्विजयकमलसूरि- सार्वभौमत्वेन श्रीजिनशासनमलञ्चक्रुः । अथानन्तरं प्रक्रान्तसूरिसहस्रनेने नधिका नागरिष्टा च जिनशासनप्रभावना विहिता । तेषां पाप- पुजापहारिपुण्यनामधेयानां तावत् जिनशासने छेशदावानलजनकजिनाज्ञाविपथगाम्युत्सूत्रप्ररूपकजि. नमार्गकण्टकानां तादृशापदस्थपदस्थवेशविडम्बकानामपि शासनरक्षायै कर्तव्यतापन्नबहिष्करणरूपानेक- शासनकार्याणि दृष्टिगोचराणि भवन्ति स्म । एकदा सूरीशिवर्या विहरन्तो विहरन्त ईडरनामनगरं प्रापुः । तत्रत्यप्राकारस्थचैत्यानां जीर्णो- धारं कारयामासुः । दावडनृपमुपदेश्य तत्रस्थकासारानुवर्तिमत्स्यहनननिवारणार्थमेकं शिलालेखं कार- यांच: । पुनर्गृहीतविहगान मोयित्वाभयदाने दापयामासुश्चेति महती प्रवचनप्रभावनों विधायारा- ध्यवर्यास्त्रम्बावटी प्रति विहृतवन्तः। उपाध्यायपादा:- अस्मिन्नवसरे पाठकप्रवरा अपि सीहोरनगराद्विहृत्य धोलेराख्यप्रामनिकटे समाजग्मुस्तत्र संघाटक- चाहेप्कृतस्यैकदम्भविश्रुतस्य पत्रस्त पामुपरि संगमनार्थमागतः प्रत्युत्तरमप्यदीयत यत्त्वया सह संगन्तुका- मोऽहं नास्मि । पश्चात्ते बोरं प्रति प्रापुस्तनतुस प्रागेव नम्वावस्याः कतिचिद्राजचन्द्रोपासकजनैः सह समागत्य तान् पूज्यान प्रतीक्षते स्म । तेन खेन सह स्थातुं निर्बन्धं प्रार्थिता उपाध्यपादा व्याचक्षते स्म 'अधर्मिवर्गसाहाय्यकारित्वात् तेषां निलयनिवासित्वात्सद्धर्मोत्तीर्णसांसारिकविद्योपार्जनादिदेशकत्वात् सूरिप्रवराज्ञावमन्तृत्वाच मम प्रति तव .प्रार्थना मृपापार्थके'ति । ततस्ते पृथक् निवस्य पृथगू चाहा- ·१५ - : रादीन विधाय स्तम्मतीर्थ प्रति गतवन्तः । वर चाचार्यपादा मीलिताः । आचार्यपादेश्य तत्रैव पातुर्मा- सीकता । वाचकवरेस्तु वटादाराख्यप्रामे वयासः कृतः । तव आचार्याध्याः कपडयणजमवाप्य वन चातुर्मासी चक्रुर्याचकवरास्तु भृगुकच्छाख्यनगरे चातुर्मासी फवान्तः । पाठकवरपरलोकप्रयाणम्- सूरीशितारः क्रमेण विहत्य पोरसदं शुशुभुः । पाठकप्रवरास्तु निर्गम्य प्रम्यावटीमाययुः । एतधातु- मीसमाचार्यपादास्तत्र विधाय पुनः सम्भतीर्थ समाजग्मिरे । वन चातुर्मासानन्तरं वैक्रमीय १९७४ परिवत्सरे मृगशीसिवाष्टम्यां प्रतिभयवासरे आराध्याप्रगण्योपाध्यायनीवीरविजयवाः सर्वसंघसमु- दायान्सर्वजनपदान् सपरिजनानतिशयशोकनीरनिघौ शिवमं भूलोकं विहाय निनसमुदायं परित्यज्य क्षणमहुरं स्वीयशरीरं त्यक्त्वाऽऽत्मीयशरीरनिष्ठाराध्यभावं च सह नीला स्वर्मुवं प्रतिजग्मुः । वद्रोऽन- न्तरमाचार्यार्या वटपद्रं संपापुः । ततोऽनु सूरिसुत्रामाणः पन्यासश्रीदानविजयगणिवरैरिमां चातुर्मासी दर्भावत्यां कृतवन्तः । वन व अनुयोगाचार्यमवल्लिकाः पुनरस्य अन्यस्य प्रथयिट्टपादान् विवाहप्रज्ञप्तियोगोद्वाहनं वाहयित्वा गणि- पदेन भूपयांचकुः । सूरिसुत्रामाणः पुनः क्रमशस्त्रम्बावटीवटपद्रछायापुर्युमेदादिस्खलेषु चातुर्मासी प्रसारयामासुः। खपट्टपदवीप्रदानम्- शून्यवसुनन्देन्दु(१९८०) वर्षीयचातुर्मासे छायापुर्या श्रीसूरिखयध्यक्षतायामुपधानतपोवहनं बभूव । बहवो जनाः सद्धर्ममार्ग स्थिरीयभूवुः । पन्यासश्रीदानविजयानूचानपादा मुनिश्रीलब्धिविजयान् श्रीपञ्च- माङ्गभगवतीयोगान कारयांचक्रुः । ततोऽन्वेकाशीत्यधिककोनविंशतिशतविक्रमवत्सर आप्रहायणिकाद्यप- क्षपञ्चमीपवित्रवासरे छायापुरीनगरे पूज्यप्रवेकश्रीमद्विजयकमलसूरीश्वरा भव्यसमारोहमालारोपणम- होत्सवपुरस्सरं विहिवयोगानुष्ठानो पन्यासश्रीदानविजयश्रीलब्धिविजयगणिवगै स्वीयपदे स्थापयामासुस्त- तस्तो पूज्यप्रवरश्रीमद्विजयदानसूरीश्वरत्वेन श्रीमद्विजयलब्धिसूरित्वेन प विश्रुतिवन्ती अभूताम् । अपि चान्याः पुनः प्रवचनप्रभावनाः कर्तुं प्रस्तुतसूरिप्रष्टा न प्रतिवध्यता प्रापुः । यथा पक्षधिक- कोनविंशतिविक्रमपरिवत्सरे मोगरदेवाणाभिख्यप्रामयोपान् समुपादेश्यापूर्वाहिंसां पालयांचरैक- पष्टिहायने चटपद्रनरेशमुपदेशयामासुषिष्टिशरदि बंगालं प्रति विहृत्य मार्गेऽनेकमांसाशनेभ्यो जी. वेभ्यो मांसादनं मोचयांचक्रुः । प्रारु पञ्चनदे गुजरांवालाधीशोऽपि (सरदार) सूरैवरोपदेशेन मांसा. हारतोऽरक्ष्यत । पवणसायां चानार्यचूडामणिरपि मांसभोजनं त्यकवान। द्विपष्टिवर्पेऽजीमगझे पर्युपणा- कल्पं विधाय वत्रत्यबाबूजनानां कासारे भवजलचरजीवातिपावं प्रतिवध्यता प्रापयत् । चतुष्पसन्दे गुजरांवालानगरे पूज्यपरिवृढविजयानन्दसूरीश्वरमूर्तिपादुकयोः प्रतिष्ठा कारिता । सप्तसप्ततिसंवत्सरे उमेटानगरनृपं प्रतियोध्य जीवाहिंसां वर्धिष्णुतामुपनीतवन्तः । तचातुर्मासं च वटपद्राख्यनगरे विधाय स्वनजन्यद्रव्यं लायब्रेरीमध्ये नयनात्मकात्मनाशकप्रयत्नात् तत्रत्यसंघ समुपदेशं दत्वा रक्षिववन्तः । भूयोऽत्रान्तरे वनसनरेशं घासुमदतिपावापासनार्थ समुपदिविशुः । एफाशीतिवर्षे चातुर्मासी मुरत- वन्दरे विधाय तवत्यतापीसरित एक माइलपमितदीर्घविभागे मत्स्यहनननिवारणाय. सैनिकाध्यक्ष.

·(Police Superintendent ) मुपदेशं प्रदायादेशं निष्कासयांचकुः । सेपो सदुपदेशेन पत्र विशत्स. हलपर्यन्तं प्राचीनपुस्तकोदारफंडमेकं सीदच्यावकोद्धारफण्डमपि प श्राद्धवरैः प्रस्थापितमद्यापि प्रचलति । इत्यं मरा अपि प्राज्यप्रवचनप्रभावना इमे पूज्यप्रवेका विदधुरेव । चरमावस्था- ततोऽनु छायापुर्या निर्गम्य स्थविरावस्थापननेसर्गिकशरीरशैथिल्यप्रासङ्गिका वस्थादिकारणकला- पपूरितेऽपि स्वीयस्वास्थ्ये सुरतपन्दर संघविशेपामहवशात् प्रवचनप्रभावनाशीलत्वाश खकीयस्वमावस्य पूज्यपादा इमे आचार्याप्रेसराः स्वीयपट्टपाथोनिधिपीयूपपादाभ्यां सह नाहक्सामाभावेऽपि शनैः शनैः सुरवपन्दरं समीयुः । एकाशीतिवत्सरचातुर्मासी तत्र च विदधुः । तत्र पुनः निरतिशयानि शास. नोप्रतिकारकाणि शुभकार्याण्यनेकानि स्वीयपवित्रजनुपं लेभिरे । महोपधानतपोमालारोपणमहोत्स वादी न्यायभूवपूर्वाणीवावीभवन् !वत्र चातुर्मास समाप्येमे सेव्यसत्तमसूरिसंक्रन्दना बुहारी प्रतिगताः । तत आराध्यामेगामिनः श्रीमद्विजयदानसूरीश्वरा राजनगरं प्रति पूज्यानुज्ञया व्यहरन् । सूरिसचमा चु- हार्या महोपधानवपःप्रभृतिप्राज्योत्सवपुरस्सरं वचातुर्मासी किंचिच्छारीरिकातिशायिताभ्यमितावस्थासहित समाप्य जलालपुरं प्रति प्रयाणं चक्रिरे। यो जगत्पराभवकुशलः कीनाशस्तपोबलादद्ययावत् सूरिवरसमीपे गन्तुं प्रभविष्णु भूत्स व्यशीतिसंवत्सरस्य माघासितषष्ठीवासर आगतो यदा स श्रीसार्वशासनसर्वस्व- तपोगच्छनभोनभोमणिरिमं क्षणविनश्वरदेहं परित्यज्यास्तंगतो बभूव । तदेव व वदेव मासं तदेव दिनं तदेव समयोऽद्यापिपर्यन्तं कस्य शैलसारान्तःकरणस्यापि सचेतसो हृदयं न परिज्वालयति नेने न साधुणी विदधात्यात्मानं च शोकावारपारमजितं न करोति। ननु च स संवत्सरोऽपि धन्यः स मासोऽपि धन्यः स वासरोऽपि धन्यः यः सूरीश्वरस्वर्गगमनसमाधिसाधनतया सानन्दभत्तिगौरवं प्रतिपरिवत्सरं लोकः स्मृतिपथमुपनीयते । तत् प्राममपि धन्यं सौभाग्यभाजनं च यतेषां सूरीशितॄणां स्वर्गमनेन तीर्थभूमिर्बभूव । यस तेषां पहपूर्वाचलप्रद्योतनप्रतिष्ठितपट्टयरमध्यस्थिवमूर्तिपादुकादर्शनवन्दनमिपेणाने- समर्पिमचर्षिकैरपि पवित्रीक्रियते स्मृतिविषयतां चोपनीयते इत्यपि विशुद्धविवेचनया विवेचनीयम् । सगुणसम्भार:- एतेषां पक्षुष्यचूडामणीनां सूरिसंक्रन्दनानामसाधारणः पुण्यमतापातपोनिष्पापहृदयानां जन्तूनां थाहग्मनोमोदावहस्ताटगेव मायामयदुष्टप्रतारकान्तःकरणानां स्वान्तसाध्वसकरः । नमस्करणीयन- मस्कार्याणामेषां प्रतनयं नियहिशेखरवं यथातथ्यस्पष्टवक्तृत्वं दयालुत्वमप्रतिमशासनानुरागादयो गुणा यादृशास्वाहगालेखने सामर्थ्याभाव एवास्या लेखिन्या इति विभावनीयम् । किंबहुना कथनीयेन सर्वा सनिधीश्वराणां सर्वमद्भुतं स्मार स्मारमधुनापि नः शिरांसि तेषां तारकतसजानों पादपयोग भूयो भूयो नमन्ति । सूरिसुन्दरसमयोभूतनास्तिक्यादिनिपुणशासनकण्टकानां मर्दने न्यूनतालेशेना- पि विना से नमस्साईभधानाः सदा पद्धकक्षाः समासीरन् । देवद्रव्योत्थापकोन्मार्गोपदेशकापसदानां साप्वामासानामपि निरसने इमे आगम्यागामिनो न शान्तिलेशमपि सिपेदिरे । मिथ्यावादखण्डने सम्यवादमण्डने घवे तेषां पुरोगानिशसननायका इव सदा सजीमूता अमूवन्नित्यस्तु विस्तरेणेति । - ·आचार्यशेखराः श्रीमद्विजयदानसूरीश्वराः अथ प्राफपरिचायितपूज्यप्रमुसप्रातःस्मरणीयपुण्यनामषेयतेजस्वितावरलायिवतिग्मत्विषः श्रीमद्वि- जयकमलसुरीकण्टीरवाद्यपट्टपूर्वपृथ्वीधरपरमप्रद्योवनाः परमाराध्यपादपरमपवित्रगुणगगाम्युनिधि- पाठकमयरश्रीमवीरविजयगणिवरपादपद्ममकरन्दमधुप्रवाः सकलसिद्धान्तरहस्यवेदिनोपा- लब्रह्मचारिणः परमप्रामाणिकप्रकाण्डाः शासनमान्यत्रीमद्विजयदानसूरीशितारोड- धुना मदीयतृतीयालेख्यपादत्वेन समयचरन्तीति सकृत्कययितव्यतानुप्राप्तमेव । एते आराध्यान्यानारवं. सका रमणीयजिनमन्दिरनिकेतनगुर्जरदेशस्यझींझुवाडाख्यनगरलन्यजनुषो यालगझचारिणो नैसर्गिापा- वरमणीयसांसारिकस्थितिमवगम्य मोहनिविडसाम्राज्यशाटिनी वैभविकी मूछों परित्यज्याइर्मुगामिम्गर- णीयपूज्पप्रधानश्रीमद्विजयकमसूरिपुरन्दरसाम्राज्यधुरन्धरपरमगुरुवर्यपाठकवरश्रीमद्वीरविजवानूचान- पादोपकण्ठे जगचारकपरमेश्वरप्रदिष्टप्रवज्यास्वीकाराय कतिवारं प्रययुः किन्तु मुग्यलोकानुरअनार्य पुन- माधिक्याकान्वान्तःकरणत्वेन तेषां ज्ञावजनास्तान वत्रागत्य प्रतिनिन्पिरे तथापि पारित्रधर्मानुरकचिचान् वान् ते स्वजनास्तदितरयत्संसारकारागारपातने नालंभुष्यवोऽभवन् , यतोऽपकालानन्तरमेय पुनः पाशस्थितपक्षिवत् योग्यसमयमुपलभ्य प्रागुक्तगुरुदेवसनीडे तां हृदयहृद्यां भागरतीदीक्षा ते प्रतिपेदिरे। पच्यासगणिपदोपदानम् योधिपीजदायकभवोधितारकाहर्मुसाभिसरणीयपूज्यप्रधानगुरुगुणगुरुगुरुचरणानन्याभूपासमत सेवाः कमनीयाराधकमायाकुलितकामनाप्रभृतिकारणकलापेनानल्पविद्याविचारसारं विशिष्टपहणधारण- स्मरणप्रतिमाप्रावल्यसंपन्नाः प्रतिप्रातःस्मरणीयाभिख्या एते अल्पेवरानेहसा जगृहिरे । कियकाला- नन्तर गुणगणानुसारिणी सूत्राध्ययनाविनाभाविनी योग्यतामनुक्रम्य श्रीमदुचराध्ययनाचाराङ्गकार- सूत्रप्रभृतिसूत्रयोगोद्वहनं विधाय तांस्तान सूत्रसंदर्भान् पूज्यप्रमुसा इमेऽवलोकितवन्तः सम्यम् । ततः पूज्यानुज्ञया श्रीमहानिशीथसूत्रकृताङ्गस्थानागसमवायागादिसूनाणां योगोनं कृत्वा वान गुणगग- माह्यमन्यानपि यथायथं धिपणागोचरीचः । पञ्चाच परमचारित्रपामपूज्यपन्यासश्रीचतुरविजय- गणिपादास्तान पञ्चमाहुविवाहप्रज्ञप्तियोगोद्वहनं निर्वाह्य पन्न्यासगणिपदाभ्यां १९६२ वर्षे त्रम्बार- टीनगरे श्रीसरुवमहामहपूर्वकं विभूपयांचः, यताप्रभृति मुनिमार्तण्डनीदानविजयपादा जगति पन्यासश्रीमदानविजयानूचानार्यत्वेन प्रसिद्धिमागताः। उपदेशप्रदानादि अपि च श्रीसिद्धान्तादिविपयेपु ज्योतिःशाने च ते तथा निष्णाताः प्रविष्टाप्रतिष्ठिताश्च सन्ति यया अन्यसाम्भोगिकासाम्भोगिकगणान्तर्वर्तिनः सिद्धान्तमार्तण्डा अपि वान् पृष्ट्वा समायानं विदधति। श्रीमती ज्योतिशास्त्रावयोधमधिकृत्य किं पचव्येन यतः पूज्यप्रवरसंगोधितान्यज्योतिर्विदप्राप्तमुहू- तर्भारतवर्षचतुष्कोणेपु बहूनि प्रतिष्ठादीनि पुण्यकार्याणि भूतानि भवन्ति च सहसेरपि वाहक्षानि पहूनि कारिवानि क्रियमाणानि च यरीवर्तन्ते यत्प्रमावेग घ सर्वत्रानन्दमङ्गलानि दरीदृश्यन्ते । एतवैक्रमीय १९६८-६९ वर्षमासीद्यदागुरवो वटपद्रनरेशं श्रीमन्तं गायकवाडसयाजीरावं वलाल- प्रार्यनया श्रीहेमचन्द्रकुमारपालानुफारिधर्मोपदेशं मासकल्पं राजमन्दिरे श्रावयामासुः । राजाज्ञया संक्र. द्वि०३ ·१८ राजपुरुपैः प्रकाशितमस्य पुस्तके द्वाभ्यां विभागाभ्यामद्यतनदिनेऽपि साक्षी समर्पयति । एतत्संसदि गुरुभिस्सह पन्यासनीमेघविजयपादाः (वर्तमानविजयमेघसूरिवराः) मुनिमहत्तमश्रीप्रेमविजयपादाः ( वर्तमानोपाध्यायगणिवरा प्रन्थकर्तारः) दक्षिणविहारिमुनिवर्यामरविजयादयश्च आसीना राज्ञा च सह मन्त्री राजशास्त्री अङ्गरक्षकादयोऽश्रुण्वन् । गुरूपदेशेन राजहृदये सम्यग्जायमाने ससाकस्मिकोपाधिना राक्ष आङ्गलदेशगमनमापतितं गच्छता च तेनोक्तं भवतामुपकारं न कदापि विस्मरिष्येऽहं भवद्दत्त- प्रयासं च न निष्फलीकरिष्ये' इति । अस्मिन्प्रकरणेऽपि सद्घाटकदूरीकृतस्थानिकमकैः स्वमात्सर्यदोपेण बहु मातृस्थानं विहितं, तेभ्यः श्रीमतोपालम्भो दत्तः, श्रावितं 'चाहमपि वक्तुं जानामि मैवं कुरुत तत्रैव मम श्रवणमनुजानीवं तेनैव मम लाभो भवतीत्येवम् , अन्ते न किमपि तेषां चलितम् । परं दृश्यतां काल- माहात्म्यं यदेताहग्धर्माभिमुखसंजातो राजाऽधुना तद्धलेशेनापि युक्तो वर्तते न वेयपि महत्याशङ्का ! र, देवास्तस्मै सद्बुद्धिं ददतु । सर्वानुयोगाचार्यत्वेन गुरुमिरन्या बहुधा शासनप्रभावना प्रभाविता । आचार्यपदोपदानम् तेपां सुकुलादिप्रधानप्रवचनप्रज्ञाप नाकुशलत्वाद्यनन्यसदृग्गुणान् समवलोक्य योगादिसर्वावश्यंभावि- क्रियाकलापफलितान्तान्गच्छाधिपतिश्रीमद्विजयकमलसूरिसार्वभौमाछायापुर्या १९८१वर्षीयमार्गशीर्ष- शुक्लपठ्या दिने प्रातःकालीनशुभलग्नोच्चाहे मङ्गलमुहूर्ते विधिपुरस्सर तादृक्प्रवचनप्रभावनाफजिनशा- सनानुरागस्पष्टवक्त नादिगुणगणानुगामिनीसूरिपदव्या विभूष्य स्वीयपट्टपाथोध्याद्यनिशामणित्वेन प्रत्य- तिष्ठिपन् । एवमनुयोगाचार्यश्रीमदानविजयगणिवराश्शासननायकाचार्यपरमेष्ठिप्रवरश्रीम- द्विजयदानसूरिप्रभुत्वेन विश्रुतिमत्सन्तो भूपीठं चिरं पाक्यन्ति । स्वर्गतसूरीशिवभिस्सह सूर्य- पुरे चातुर्मासं कृत्वोपधानादिभिस्तत्र शासनोत्कर्प च कृत्वा पूज्यप्रवरा व्यशीत्येफोनविंशे परिवत्सरे नगरराजिमुख्यराजनगरं प्रति प्रययुस्तत्रानेकपा मुमुक्षुवर्याणां प्राज्याभूतपूर्वमहोत्सवसहितं पारमे- श्वरीप्रव्रज्याप्रदानेन तैस्तारकतल्लजैजिनशासनस्य महती प्रभावना विदधे । अन्नान्तरे मुम्बापुरीसंघा- प्रणीभिरवागत्य विविधविपयविलासतरङ्गाकुलितमोहमयीनगरे जिनेश्वरोदितानवद्यमार्योद्घोषणाय चा- तुर्मासीकरणार्थ विज्ञप्ति ढं कृता । परं पूज्यप्रवेकास्ते ततः प्रस्थातुं नाशयन् । तचातुर्मासं च श्री- स्थानिकसंघामहस्तानोन श्रीराजनगरथजैन विद्याशालायां कृतम् । मुम्बापुरीगमनम् अनान्तरे गच्छाधीश्वराः श्रीमद्विजयकमलसूरीश्वराः स्वीयाद्भुतपतितपावनचरणसरोरुहाभ्यां सौर्यपु- रीसमीपस्थजलालपुराख्यप्राममलंचक्रिरे । परमसेव्या एते जिनशासनोत्कर्षानुरागाः स्वकीयान्ति- मावस्यासन्नसमयं परिभाव्याने कमुमुक्षुजनदीक्षापरिवर्धमानसमुदाय श्रीमद्विजयदानसूरीश्वरं द्रष्टुं भाविजिनशासनप्रभावनामनुलक्ष्य तीव्रोत्कण्ठिताः सन्ति स्म । पूज्यप्रवेकश्रीमद्विजयदानसूरीश्वराः स्वीयपशिष्यमुनिश्रीजम्बूविजयादिमुनिवरैः सह राजनगरान्निष्फम्य गच्छाधीश्वरसेवायां संगन्तुं चेलुः । पन्यासप्रवर( वर्तमानपाठकप्रकाण्ड )श्रीमत्प्रेमविजयगणिवरा निजान्तिपद्रनप्रखरप्रवक्तृमुनि- प्रवरश्रीरामविजयवरादिमुनिवरैः सह तत्र तस्थुः । प्रक्रान्तालेरयपादास्ततः त्रम्बावटीं प्राप्य राज- नगरस्थसाधुवराणामागमनाथं स्तोकसमयमत्रत्यविहारं विलम्बन्ते स्म । अत्रान्तर एव गच्छनायकपा- ·धानो सार्वत्रिकशोकोत्पादककालधर्ममयानकवार्ता श्रुतिपयमागता । अत एव दर्शनाशा निराशारूपेण परिवर्तिता निराशाम्बुनिधिनिमजतां च सर्वेषां मनो भृशं सेदं विमरांचकार । पूज्यपादश्रीमत्प्रेमवि. जयगणिवरा अपि तन्नत्यमुनिवरैः सह राजनगराद्विहस पूज्यपादाचार्यदेवचरणे श्रीस्तम्भतीर्थे समु- पस्थिताः । सर्वेपामेवघातुर्मासी तत्रैव बभूव । अत्राप्यनेकेपा भयोदधिपारं जिगमिपूणां मुमुक्षुपाणां प्रवज्याप्रदानं बभूव । चातुर्मासानन्तरं प्रक्रान्तालेख्यपादाः स्वीयशिष्यप्रशिष्यादिसर्वपरिवारेण सह स्वर्गस्थाचार्य पुरन्दराणां मूर्तिपादुकानां प्रतिष्ठाय जलालपुरं प्रति विजहुः । तत्र द्वितीयालेप्यपादानां द्वितीयपट्टधरश्रीमद्विजयलब्धिसूरिप्रमुग्नैः पूज्यानां महामहःपुरस्सरमनुत्तरं वागतं तं, पूज्यानां सुधासिद्धदृष्टिपूतवासक्षेपेग तन्न प्रतिष्ठादिसर्व कार्य समाप्तिमगात् । ततश्च प्रविनित्य ते सोयपुर्ण समाजग्मुः। चातुर्मासीमिमां सूरिप्रवराः स्वीयप्रधानशिप्यपन्यासप्रवरश्रीमत्प्रेमविजयगणिवरादिभिः सह सौर्य पुरीसंघापणीजनामवशात्तत्रैवाचीकरन् । चातुर्मासेऽस्मिन्नपि मोहमयीसंघाप्रणीजनानां पुनर्वि- शाप्तिः समागवा । अतोऽनुग्रहधिया सूरिप्रमुसैस्तत्र क्षेत्रस्पर्शनानुसारेण सा स्वीकता। चातुर्मास्यां संपूर्णयां सत्यां तवो विहृत्य पश्चाशीत्यधिककोनविंशतिशततमे वर्षे पूज्यमुम्बापुर्या लालबागोपाश्रये स्खमुविश्रुत- विशालशासनप्रभावकरनत्रयाढ्यलोकलोकोत्तरान्तिपमुत्यैः सह चातुर्मासी कृता । वरष्टाविंशतिस्व- धर्मवृपमशिष्यैः सह १९८५ तमे वर्षे वैशासकृष्णपष्ठीमंगलप्रभाते मुम्यापुर्या प्रवेशः कृत आसीत् । वदा च वत्रस्थानेकमामनगरदेशवालव्यानेकसंघाप्रणीभिस्तेषां मूर्तिमद्धर्मधुरन्धराणां जैनाचार्यजगद्गुरु- पराणां परमोत्कर्पप्रख्यापकातुलानन्यासदृशाभूतपूर्वातिमहत्स्वागतं कृतम् । उपाध्यायपन्यासादिपददानम् श्रीसंघामहनिर्वन्धेन तत्रैव कारणिकं द्वितीयमपि चातुर्मासं पूज्यपुरोगाः फतवन्तः। नतवत्सलनाथैः सूरिसत्तमः स्वीयप्रशिष्यमुनिप्रवरश्रीरामविजयवरान् श्रीपञ्चमागविवाहप्रामाप्तिसूत्रयोगोद्वदनं फारयां- चक्रे । चातुर्मासानन्तरं च १९८५वमे वर्षे कार्तिकमासे फणतीयादिने श्रीमायकलाप्रेष्ठिमोतिशाह- कारितजिनप्रासादवहिर्मव्यमण्डपे स्थानिकतदिवरसंघजनसाग्रह विमप्तिसातत्येन श्रीसद्यसमक्षमेव महम- हारोहपूर्वकं तपोगच्छगगनाधीश्वरा इमे पूज्यपादाः स्ववरदहस्तेन स्त्रीयविनेयावतंसकान् पन्यासप्रयर- श्रीमत्प्रेमविजयगणिवयन् प्रकरणप्रणेतृपादान् “सिद्धान्तमहोदध्युपाध्यायपरमेष्टयुपपदा- भ्यां" मुनिप्रवरश्रीरामविजयपादान् "व्याख्यानवाचस्पतिगणिपन्यासप्रवरपदैश्च" विमू- पयांचक्रुः । परमपुण्यायसरेऽस्मिन् पश्चानां वैराग्यरमरशिवानां मुमुक्षुवर्याणां मुन्दरसमारोहमहिवं पवित्रपारमेश्वरीप्रवज्या समभूत् , धर्मामिलापियहुजनाचतुर्थप्रदादशवतमम्यक्त्वाविंशनिस्थानकादिसप:- प्रमुसवतनियमा नन्दिसमक्षं सविधिना पूग्यप्रवरमूरिसन्नमपुण्यनुः । एवं पयपादानुग्रहेण मुम्यापुर्या कतिपयवर्पशताभूतपूर्वा श्रीजिनशासनोग्नविरियंभूयातदनन्तरं मोदमयीशामापुरेज्यमाने तत्रस्थसंघेनोपघानतपोवाहनार्थमामश्रिते सनि सूरिसंक्रन्दनादयः मंत्र तत्रागन्यौपचाननपो वाद- मासुः। तत्रापि मालारोपणावसरे पुनरन्ये स्युमिनामयाद मागयतादीनां प्रतिपदि । का महानुत्सवो घभूपान्येपां मुनियराणामुपधापनादि गंडाटा । वानर दियविनिवर जाख्यधार्मिकसंस्थासम्मेलन कारकादरगानां विशिष्टविनन्या मुखिया पाटो ·पन्यासप्रवरीरामविजयगणिवरादिसंख्यापन्नसाधुभिः सह सौराष्ट्रराष्ट्रस्थवर्धमाननगरी प्रैपयामासुः । वर्पितपस्तत्पारणकं च इतस्तपःकृष्टा अपि सूरिसत्तमा वर्षितप आरब्धवन्तः । अन्धेर्युपधानकालानन्तरं स्वीयलोचनव्या- ध्युपचारयोग्यपरिपक्वकालमलभमाना: लोचनव्याधिताहगुपचारमन्यत्रापश्यन्तो निजप्रशिष्यविद्वद्वर्य- मुनिप्रवरश्रीजम्बूविजयादिमुनिवरैः सह कारणिकमेतचातुर्मासमपि तत्रैव मोहमय्यां लालबागोपाश्रये कुत- घन्तः । एतदपि पूर्वबहुशः शासनप्रभावनापुरस्सरं संपूर्ण बभूव। अद्यावधिपर्यन्तमपि स्वीयनेत्रव्याधि- परिचर्या-(operation ) योग्यसमयमनधिगच्छन्तोऽन्यत्र ताक्परिचर्यासामग्रीदुर्लभतां जानन्तोऽपि विहारं मा कुर्वन्तु, मा कुर्वन्तु गुरवः', 'अत्रैव तिष्ठन्तु, अत्रैव तिष्ठन्तु' इति गुरुगुणगुणानुरागबद्ध- चेतसां श्रीसंघजनानां सहृदयद्रावकान्धर्मभावलोलीभूतान्करुणबिलापान शृण्वन्तोऽप्यमी त्रिलोकीहृद. थानन्ददायका सूरिवराः श्रीसह संतुष्य ततः प्रतस्थुः । सूरिप्रवरास्ततो निर्गम्य स्वीयपशिष्यप्र- सिद्धवक्तूमुनिवरश्रीजम्यूविज्ञयादिमुनिवरैः सहानेकमामनगरान् सीयपविनचरणरेणुभिः पावयन्तो निजागाधज्ञानवलेन विबोधयन्तो जिज्ञासुजनान् तपोव्रतादिधर्मक्रियाः कारयन्तः परमपवित्रश्रीशत्रुञ्ज- यतीर्थयानार्थ श्रीपुण्डरीकगिरि किरीटकल्पयुगादिदेवश्रीनाभेयजिनराजदर्शनवन्दनार्थ सौराष्ट्रराष्ट्र प्रति विजहुः । मार्गे शरीरावास्थ्यं जातम् । सूरिभिर्दमणनगरे तत्रत्यभाविकसपालश्रावकश्राविकानुरोधेनाव- स्थानं कृतं तेन च सद्दे छेशशान्त्याद्यात्मकाभूतपूर्वो लाभः समजनि । शरीरास्वास्थ्ये विद्यमानेऽपि ततो विहस शनैः शनैः १९८८ चैत्रकृष्णपञ्चम्यां सूर्यपुरं प्रापुः। श्रीसदाप्रहेण श्रीगुरवस्तत्रैवावस्थानं कृत्वा वैशाखशुक्लतृतीयादिने श्रीवर्पितपः पारितवन्तः । श्रीसद्धेन तपःपारणप्रमोदात्पूजाद्युत्सवः कृतः । गिरि- घरदर्शनोत्कण्ठया श्रीगुरुवर्यास्ततोऽपि विहारमकार्षुः परं तादृकू स्पर्शनाबलाभावेन स्वशरीरशैथिल्या- दिकारणेन तेषां पुनर्भृगुकच्छनगरेऽवस्थानं जातम् । तत्र सूर्यपुरभृगुकच्छादिसङ्घनायकैर्वहुधा चातुर्मास- करणार्थ विज्ञप्तिः कृता परं तत्पूर्वमेष वर्धमानपुरीविज्ञप्तिरागताऽऽसीत्। सा पुनरप्यात्रागता। तत्र गन्तुं मनसीकृतम् । स्वास्थ्ये जाते गुरुभिः पुनस्ततोऽपि स्वविहारः पुरस्कृतः। इतः पाठकप्रकाण्डश्रीमत्प्रेम- विजयानूचानपादा! पत्तनवर्षाकालानन्तरं स्यीयशिष्यरत्नपन्यासप्रवरश्रीमद्रामविजयगणिवरादिमुनिवरैः सह मुमुक्षुवराननेकान् प्रव्राजयन्तोऽनेकागमतत्त्वाभिलापुकजनान् प्रतियोधयन्तः स्वीयाद्भुतप्रतिभाप्रक- घृणाचार्यपादैः सह यात्रार्थ सौराष्ट्रजनपदं प्रति समाजग्मुः । सर्वेषां च तचातुर्मासं वर्धमाननगरका म्पमध्ये संजातम् । अयमेव हि विंशतिशताब्दीमान्तभागमयः समयो यः प्रस्तुतप्रकरणप्रणेतृपा- दानां समयनिर्देशतया निर्दिश्यते । अमी पूज्यपादाः कर्मप्रकृत्यादिगहनतत्त्वविचारचतुरा अस्स ग्रन्धरत्नस्य विधातारो निर्धारयन्तु भो धीधनाः । अमीषां जन्मभूमिः पिण्डवाडाख्या शीरोहिराज्यमध्ये, मातुरभिधानं कड्डबाई, पितुर्भग- पानदास इत्ययधारणीयम् । प्रव्रज्या जन्मतः पोडशव पालीतामाख्यनगरे वैक्रमीय १९५७ तमे वर्षे कार्तिकमासेऽभवत् । एतेषां पठ्यादि तूपरि विलोकितमेव । एपो भगवतां पादमूले बहवः साधुश्रा- घयादयो वाचना गृहित्वा कर्मसाहित्यविशारदा भवन्तः पश्याम एव । तेषां सर्वेषां चोपकाराय ग्रन्थ- ·निर्माणमुररीकृतं पायद्भिावक्रमान्दैकोनशताष्टसप्तत्याम् । एकोनशवपञ्चाशीती मुम्बापुयां खनिवास मुनिवर्थश्रीमजम्यूविजयपादे तज्ज्ञानं स्वस्मात्संक्रमितवन्तरसंक्रमविधिकुशलाः । सोऽयं अन्य एतापता प्रयासेन प्रथम विभागनिर्दिष्टसंशोधकानां प्रसादेन च प्रसिद्धिमागतः सर्वैः सागवाई इति विश्वसिमः । ग्रन्थोपनाम:- अस्मिन्विमागे गत्यादिमूलचतुर्दशोत्तरद्वापष्टिमार्गगा अवतारिवाः प्रत्येकस्मिंश्च गुगम्यानपूर्वका यन्या- दयो निरूपिताः । तेन संक्रमप्रतिग्रही तलकतिस्थानभद्गसहिताल्पाभ्यासिनाऽपि विनाऽऽयासेन पुध्येते । मार्गणाखेतान्सुदीर्घ विचिन्त्य पूज्यप्रवेः प्रान्ते संवेधोऽपि दर्शितः । सोऽयं समसविषयम्य सर्यानं भवति । एयमायविभागासवर्तमानः प्रकृतिसंक्रमोऽस्य दिमागस सपादशतानि पृष्ठानि निमध्य बहूनां वस्तूनां सविस्तरं गीरं ज्ञानं समर्पयन्समाप्तीभवति । पडिंशत्यधिकशततमारपृष्ठास्थितिसंक्रमः पञ्चचत्वारिंशदुत्तरशतवमादनुभागसंक्रमस्निपटिशववमात्न. देशसंक्रमश्च प्रारभ्यमाणा उपलभ्यन्ते । प्रयोऽप्येते संक्रमाः स्खलाक्षणिकस्वरूपाविशदीकुर्वन्तोऽध्ये. तृणां मनाशल्यान्यपाकुर्वन्ति । एतदेवामीपां प्रन्थकाराणां महत्तरत्वं यदनेकानेकदृष्टिबिन्दुपुरस्मरं सैद्धान्तिकप्रमागरसह पठित- भ्योऽभिधेयस्य न केवलं बलस्पर्शिज्ञानं समर्पणीयमपि स्वेताहगवीन्द्रियज्ञेयमपि सूक्ष्मस्थूलयनद्वारे प्रत्य- क्षमिवकरणीयम् । रचयितृपादैः स्थितिसंक्रमेऽध्यवसायस्थानकानां हृदयं सुद्धाटितं लक्ष्यते । अनुमागसंक्रमे पृष्ठे शवपटुत्वारिंशे "नेहशब्देन सप्रतिपक्षस्निग्धस्पर्शो प्राह्य” इति या पर्चा सूचिता सा वद्विपो स्तन्धा- सन्धविचारकविद्वजनेभ्यः प्रकाशं दत्या मार्गप्रदायिका पुध्यते । रसस्थानेषु पदस्थानकानां वोपते: परमोपकारिभिस्सम्यक् प्रदचो विलोक्यतां घीधनः । प्रदेशसंक्रमे चोद्वलनाविध्यावययाप्रवृत्तिगुण- सर्वस्तियुकसंक्रमाणां गुणितकांशक्षपितकाशादीनामपि स्वरूपं सुगमवया दर्शितं दृश्यते । संक्षेपे- गर्भिसमर्थागाघागमाभ्यासिमन्यकर्तृभिर्न कोऽप्युपयोगिविषयः खकुशललेसिन्यानवतारितो रक्षितः । एवमयं प्रन्यरनाकर एकनवत्युत्तरशतवमे पृष्ठे सम्पूर्णो जायते । द्विनवत्युत्तरशततमादुद्वर्तनापर- नाख्यकरणप्रकरणमपि सहयोजितं वर्तते । निःशङ्कितं तेनासिलपन्यप्रासादस्य शिसरायिवं फत्तो- पयुक्तदायामन्या एव वृद्धिः कृता । प्रान्त एकोचरद्विशतवमटष्टस्था प्रगतिर्विलोकनीया। एपा श्रीजिन- शासनस्य जिनयाध्ययस्य वाङ्मयाकृत्रिमप्रणेतृणां प्रणेपासकवरशासनाविच्छित्तिकारकमहानुभावाचा. र्यपुगवानां अन्यकारमहर्षिपर्यन्तानां पानुपमप्रभावकतां प्रकटीकरोति । विषयविस्फोटकराणि यत्राणि शवद्वयप्रमितान्यस्मिन्विमागेऽपि सहृदयानां हृदयमाहरन्ति । कपि- तेव सा विशेषता या वैविशेषीक्रियते अन्यनमुख्यस्याद्यविभागगतवायुसे । अनयोयोरपि सम्बन्धगृ- हीवानामन्यान्यसन्दर्भाणामकाराद्यनुक्रमणिकाऽस्मिन्प्रकाशने प्रकाशिवा प्रकाराकः । ऐट्युगीनमुद्रणमुग्य- बुद्धीनपेक्ष्य सा स्वागतार्हो । द्विपष्टिनिवन्धानामुद्देसोऽनया कृतो विलोक्यते । आशाम्बरीयगोम्मट- सारादिकतिपयमन्यानामसंगतमानि पूज्यपादै खण्डिवान्युपेक्षितानि । एवरसवं अन्यकर्तपादानां बहुवतत्वं प्रतिभाप्रकर्षवं अन्यस्य युक्तियुक्तत्वेनावश्यंतयाऽभ्यसनीयत्वं च हिडिमनादेनोद्धोपयत्यलम्। - - ·गीर्वाणगिरायो ग्रन्थरचनया अनया विद्वद्रचयिसपादैरैदयुगीना ध्रुटिदूरीकृतेति तावदेकम् , नं फेवलं जैनसाहित्यस्य गीर्वाणगिराया अपि सगौरवं वात्सल्यं कृतमिति द्वितीयम् , विद्वन्मुद्राधारिसहृद यसाहित्यसेवकान्प्रति सेवायाः क्षेत्र प्रदर्शितमिति तृतीयम्, मोक्षस्थानन्योपायरत्नत्रयीवदवधारयन्तु भव्यजनाः । महत्प्रयास जनितो प्रन्योऽयं स्वससूत्रताया जैनवाड्मयकोपेऽनयरत्नस्थानमविनश्वरमवाप्नुव- निश्चीयते । सर्वे पठन्त्वन्यान्यरूपेण प्रतिफलद्भवरोगनिदानं विचित्रकर्मस्वरूपमवगच्छन्तु तद्वन्धाद्विरमन्तु मैत्र्यादि भावयन्वौषधकल्पमवन्ध्यमारोग्यपीजं श्रीजिनोपज्ञचारित्रं सानुवन्तु चेत्यभिलपन्विरमेऽ- हमस्मालधुण्यासार। राजनगरे जैनविद्याशाला पाठकपुङ्गपुगथपूज्यप्रवरश्रीमत्प्रेमविजयानूचानपादान्तिपदन- वीरात् २४५९ श्रावणकृष्णा ८ / प्रबुद्धपरिपृढनीमज्जम्बूविजयगुरुपादपयोरुहपरागपर्युपास- नापरायत्तो मुनी रक्षितविजयः । द्वितीयविभागगतशुद्धिपत्रशेपम् । पं० • १६३२ ३०/६ ३ ४ " ९० यन्त्र ४ ९ 3: " " अशुद्धम् पृ० पं० अशुदम् ३०१५६३२ ३०५६३२ २०६प्र..तस्थ च . नीणि द्वे 1 २ (सास्वादने गोत्रसन्धः) ३७ त्येकविंशति तिरूपे मिश्रे-२ (घेद०) ५० भन्य-" रूपाणि मिने-४५ मिने-७४ (सी.) ५७ प्रथमयं० भवनपत्यादिपु असंख्येयवर्षायुप्केषु प्रयोदशैकादशे० प्रयोदशनवेति ५० | तेजोलेश्यादि कृष्गलेश्यादि कादश स्थ भव ५ एवं क्षीणमोह एवं सयोगी ६७ यं प्रिंशस्ययाधिक विंशति पोडशाधिक "अन्त्या. घाटा [.] ऐचनारकाःसंख्ये देवनारकासंख्येय ९ मिध्यारवे-1 मिथ्यात्वे-२६ (मो.) ७१ द्वि.यं .. सप्तति सक्षसप्तति १७ ९तः३यु-१० एतः१३पु९०-८५-८३ घेऽविरते घेऽविरते मिप्यारवे ८३ २५ -८३-८२ -८२ भाप माधवजे M(यन्ने-९ ऽपि तदोयम्)] [1] १२ खाननिक स्थन द्विक | ...घारिपु ...चारिप्रेणु यथाक्रमम् सतप्रकृतयो संसाप्रकृत्यो | गुणस्थानद्वयेऽपि गुणस्थानद्वये चतुष्के प मोघे १५२ मुलनासमायमा ममा ६ चतुर्विधेयपि वैमालिकेषु सासादन " १९(यले- | एवं वेदेऽपि ऽपि तदत) प्रयोविंशत्येक प्रयोविंशतिद्वाविंशरये ८ १७ " " " " " मोघे १५३ १०० य. १०२ २ भसंझिनि सासादन ·। . पं० १६९ १३ मदम् शुदम् मनुष्यमनुष्यो मनुप्पो गोत्राप्रशख गोनोपोतासशस्त्र मी जी. उपो. (३९) (४०) २९ २९ 100 पं. नव " " द्विकयुत द्विवियुत क्षीणमोहे उपशान्तमोहे क्षीगमोहे घ "२१ प्रतिमाहस्थाने श्रीणि ११२१५ एकादशदानव १२ २८ मष्टी दश [२४ स-] [२४-२८-स.] ११६ यं- वेजकापिके जोपायुकामिकेषु दारम्प सूक्ष्म दारभ्यानिवृत्तिवादर निनवतिचतुर. रूपे द्वे संझामतः शीतिरूपाति- चत्वारि संका- मन्ति १०२-९५ १०२-९५ " १. " १२३ यं. " १०२,९५ १२५॥ संशामति শিয়াল " सुस्वरोदय मुम्बरादेय वर्तमानमा वर्तमान औ गुणितकमा गुणितकमांशो वलिकान्तरवेन वठिकातिकान्तत्वेन १८१२० प्रदेशसंक्रमेण प्रदेशसंक्रमेण सिनुकस. १८७११ कमेण द्वारी द्वाम्यामावटिकाया असंण्ये १९५३ यवमा दिसमयाधिका-द्विग्रिभागावलिकाप्रमाणा १९७ ३. वलिशात्रिमाग- प्रमाणा निसमयाधिः समयाधिकद्वित्रिभागावलि., फावटिकात्रि- काप्रमाणा भागप्रमाणा समपाधिका अयाधान्तर्गवानि समपा- २.. २१.२२ धिका च न्यवाधा न्यतिध्यापना १०२,९५, ९३,८४ संक्रामन्ति गुभियाण पन्धा १५६ २३ प्राप्यते, क्षीणमोहे निद्रादि, कस्योदयवतीत्वस्वीकारे स. मयाधिकाटिकापायां स्थिती वर्तमानस्य प्राप्यते, एवंदपेक्षयाच जघन्यस्थिति- संक्रमः प्रा खपकृतावुक्त। प्राप्यते, 2000- अत्र प्रथमविभागगतशुद्धिपत्रशेपमपि पाठकैर्निर्धारणीयम् । अगुदम् पं. ५८ यं मधुबम शुवम् पं० उलिमिघ- बदलितसम्यक्स्यमिनमोह-२२ यं. मोहनीययोमिनीयमिष्याधिरनादिमि. प्याष्ट्रि ध्याटि . . 11 . . ५९ . " देव दे. सना. प णं भन्ने मंदिआ मंडीपुत्ता भवतः, संपमवतो हि पू., [कोटिरेव परमायु , सरे संपममष्टसु घर्षेषु गोवेवसमते " २८ " " ५२ भरवः " " यद्वा नरकदिक या नादिक ममनुष्याणां पाना ५९ २८ ·८१ १ " . " पृ० पं. भशुद्धम् पं० चापेक्षया तान्तर्मुहूत्तापेक्षया [तदलिकस्य सम्यक्रवादिपुलानामन्यत- स्थितिखण्ड रसखण्ड ७८ पृष्टसरक मसम्वन्धिन उदयो भवति, यदा शुभप. परिशिष्टम् (५) रिणामस्तदा सम्यक्रवपक्षोदयः, मध्य. নিখ্যান নিকুয়ান मश्चेत् मिश्रोदयः, अशुभश्चेत् मिथ्या- विशुअपेक्षया पदस्थान स्वदलिकोदयः। लक्षणा, अभ्यवसायापेक्षया तु समये समयादी चतु'स्थानरक्षणा। दीरणामा दीरणायामा गुणसंक्रमानु• द्वलनसंक्रमानुविद्वगुणसं. ८५ यं० पूर्वस्पर्द्धकेश्य पूर्वस्पर्ट केभ्योऽपूर्वपद्धके. १०२ २७ विद्योदलना. क्रमोऽपि भागेषु भागेषु गनेषु १०५१ संक्रमोऽपि स्थिता स्थित १३२४ भापलि. श्रावलिका तु स्तिबुकसंक्रो- ८६ यं० कृतव कृतांत णान्यनोदयवतिषु संक्रामति क्षीयते । क्षीयते। तथा गुणश्रेणिसम्ब.८० २१ खण्ड खण्डो निधनः संख्येयभागा: प्रथम. प्रथमव्यापार प्रथमसमयव्यापार: १३५२२ द्वितीयस्थित्याश्रितास्तिष्ठन्ति, एकजी एकस्सिन्समये एकजी १४४४ एकं तु गुणश्रेणेः संख्येयतम चोक्कानि च वक्ष्यमाणानि १५१२ भागमन्तरकरणदलिकेन यम याम सह विनाशयति । मबद्धा १५२ २५ भवति ॥ भवति ॥ सम्यक्त्वलाभप्र-८७ विशतिः द्वाविंशतिः यमसमयादारभ्य मिथ्यावं दे गुणसंक्रमेण सम्यक्त्वमिश्न- स्थानं चैकम् [योः संक्रमयति अन्तर्मुहूर्त यावत्, ततो अर्व अर्ध्वमन्तर्मुहूर्त क्षायोपशमि. विध्यातसंक्रमः 1 गुणसंक्रमकालं यावत् कप्सम्यग्दृष्टस्तु सप्टानां कर्मणां स्थितिघातरसघातगु त्रिंशत्यतिग्रहे एवं त्रिंशमतिमहेऽपि । १८४ भन्त्या गणयोऽपि प्रवर्तन्ते । मिथ्यात्वस्य चतु-मिति। प्रथमस्थितौ भावलिका द्विकोपायां गुण- २१-३० श्रेणिर्निवतते, भावलिका शेषायां तु तिर्यम्यः शेषाः १५ स्थितिघातरसघातौ निवर्तते । औपश ३०९५/चातुर्ग. मिकाद्धाया. किजिसमधिकावलिकाशे. नारका देवाश्च तिर्यम पायां स्थिती पतमानत्रयाणामपि द्वि. | रयुक्तो स्युक्तो नानो १८८६ तीयस्थितिगतार्मा सम्यक्त्वादिपुजाना ॥ तदुक्ते चोक्तो गुणस्थानेषु दलिकमध्यवसायविशेषेण समाकृप्यान्त. प्रतिग्रहसंक्रमस्थानानां संवे- रकरणचामावलिकायो प्रक्षिपति, तत्र [धः। तदुक्ते चोक्तं गुणस्थानद्वारेण पति- प्रथमसमये प्रभूतं द्वितीयसमये स्तोकं ग्रहसंक्रमस्वामित्वमिति ॥ तृतीयसमये स्तोकतरं, एवं तावद्वाच्य करण करणा १८९१५ यावदावलिकाचरमसमयः । दलिकरप- तत्र मनुष्यप्रायोग्ये नातु स्थाप्यमाना गोपुच्छाकारा भवति । -शरयां -शत्यामेकोनविंशति च अन्तरकरणावलिकादोषायां स्ववतारि- एकोन देवमायोग्ये एकोन- ॐ इमे द्वेऽपि शुद्धिपत्रके पश्चात्कृतत्वेनानुक्रमणिकायां न लिखिते इति ज्ञेयं पाठकवरैः। ३० स्थाने च " " १० १८५ यं०४ " १ " ७ तन ·B928AD2B2PBA OBRADOR DE शासन-प्रभावक, प्रवचन पारंगत- -झाझुपाडा. जन्म, विक्रम स-१९२४ भाचाय पद-१९८१ छाणा. HARDHAMARE MIRRRRRRRRRRRRRRRRDER CARE गणि-पन्यास पद-१९६२ .यभात. -गावा. दीक्षा विक्रम म-१९४६ " "आचार्य श्रीमद् विजयदानसूरीश्वरजी महाराज ।" ANEEUNIVPADBDPEARERUBAHRADHD "गम्भीरिमाधरितयारिनिधि प्रवृद्ध-बोधप्रभाप्रतिहताशुर्मादन्दुधामा । रत्नत्रयोधितरणाजितपारिजातो, जीयात्प्रभुर्विजयपूर्वक्दानसूरि ॥१॥"

·"संक्रमकरणम् ।" (द्वितीयो विभागः) साहपूर्विकसंस्तुतानभयदान्नत्वा नृदेवासुरैः। भागे शिप्यजनस्वकोपकृतये द्वैतीयके सांक्रमे ॥ सत्तासंक्रमयोः पतनहयुजो यन्धस्य गत्यादिपु । संवेधो समुदीर्यते प्रकृतिकस्थानादिवस्तृनि च ॥१॥ अथ प्रकृतिसंक्रमे मार्गणाधिकारः प्रकाश्यते- "गईन्दिए अकाए जोए वेए कसायनाणे य । संजमदंसणलेसाभवसम्मे सन्नि आहारे ॥१॥" प्पमातिद्वारं चतुर्विधम् , नारकतिर्यड्नरामरभेदात् । इन्द्रियद्वारं पञ्चधा, एकद्धि- त्रिचतुष्पञ्चेन्द्रियभेदात् । कायद्वारं पविधं, भूजलानलानिलयनस्पतित्रसभेदात् । योगद्वारं त्रिधा, मनोवाकायभेदेन । वेदद्वारमपि त्रिविधम् , स्त्रीपुंनपुंसकभेदात् । कपायद्वारं चतुर्विधम् , क्रोधमानमायालोभभेदात् । ज्ञानद्वारमष्टधा, मतिश्नुतायधिम- नःपर्यवकेवलज्ञानमतिश्रुताज्ञानविभङ्गज्ञानभेदात् । संयमद्वारं सप्तधा, सामायिकच्टे. दोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिकसूक्ष्मसम्पराययधाख्यातदेशविरत्यविरतिभेदात् । दर्शनद्वार चतुर्धा, चक्षुरचक्षुरवधिकेवलदर्शनभेदात् ।लेश्याद्वारं पोढा, कृष्णनीलकापोततेजापाशुक्ल- भेदात् । भव्यद्वारं द्विविधम्, भन्याभव्यभेदेन । सम्यक्त्वद्वारं पोढा, क्षायोपशमिकीपश- मिकक्षायिकसास्वादन मिश्रमिथ्यात्वभेदात् । संज्ञिद्वारमाहारद्वारं च सप्रतिपक्षं द्विप्रकार भवति । विशेपजिज्ञासुभिरेतासां द्वापष्टिमार्गणानां स्वरूपमस्मत्कृत मार्गणाद्वारविवरणाद'घ- सेयमिति । अथ मार्गणास्थानेषु प्रतिग्रहोपयोगित्वेन पूर्व गुणस्थानेषु वन्धप्रकृतय उक्ता अपि पुन- रुच्यन्ते-तत्र ज्ञानावरणपञ्चकं दर्शनावरणनवकं वेदनीयद्विकं मोहनीयपड़िशतिरायुश्च. तुष्कं नाम्नः सप्तपष्टिोत्रद्विकमन्तरायपश्चकमिति विंशत्यग्रशतं सामान्येन वन्धे प्राप्यते । मिथ्यादृष्टी जिनाहारकद्विकवर्ज सप्तदशोत्तरशतं वन्धे प्राप्यते । सास्वादनसम्यग्दृष्टी नर- कत्रिकजाति चतुष्कस्थावरचतुष्कातपहुण्डसेवार्तनपुंसकमिथ्यात्ववर्जकोत्तरशतं वध्यते । मि- श्रगुणस्थानेऽनन्तानुवन्धिचतुष्कमध्यमाकृतिसंस्थानचतुष्काशुभखगतिनीचगोत्रस्त्रीवेददुर्भ- गत्रिकस्त्यानद्धित्रिकोद्योततिर्यग्दिकतिर्यगायुरितिपञ्चविंशतः बन्धाभावो नरदेवायुपोर- वन्धः ततः शेपाः चतुःसप्ततिः बन्धे प्राप्यते । अविरतसम्यग्दृष्टौ जिनसुरनरायुयुतं सप्तसप्ततिः बनाति । देशविरते मनुजत्रिकौदारिकद्विकप्रथमसंहननाप्रत्याख्यानकपाय- ·२ सं० द्वि० विमागे [गुणे बन्धादि- चतुष्कवर्जा सैव सप्तसप्ततिः सक्षपष्टिर्भवति । प्रमत्ते सैव सप्तपष्टिः प्रत्याख्यानकपायच- तुष्कविहीना त्रिपष्टिर्भवति । अप्रमत्तेऽरतिशोकास्थिरद्विकायशःकीय॑सातवेदनीयसुरा- युर्वर्जाहारकद्विकयुता सैय त्रिपष्टिरष्टपश्चाशद्भवति । यद्यत्र सुरायुर्वन्धं कुर्वन्नागच्छेत्तदै- कोनपष्टिः भवति । अपूर्वकरणप्रथमभागेऽष्टपञ्चाशत् द्वितीयादिपञ्चभागे निन्द्राद्विकवर्ज- पट्पञ्चाशत्, सप्तमभागे सुरद्विकवैक्रियद्विकाहारकद्विकसमचतुरस्रसंस्थानशुभखगतिपञ्चा- क्षजातिपराधातोच्छासजिननामनववन्धित्रसनवकवर्जाः पदिशतिर्भवति । अनिवृत्तिप्रथ. मभागे हास्यरतिभयजुगुप्सावर्जा द्वाविंशतिर्भवति, द्वितीयभागे पुंव कविंशतिः, तृतीये संज्वलनक्रोधवर्जविंशतिः, चतुर्थे मानवर्जेकोनविंशतिः । पञ्चमे मायावर्जाष्टादश । सूक्ष्म- सम्पराये लोभवर्जा सप्तदश । उपशान्ते क्षीणे सयोगिनि च सातरूपैकैवेति ॥ । गुणस्थानेषु वन्धयन्त्रकम् ॥ फर्माणि- ज्ञाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय सर्वाग्रम् नाम ५ ९ २ ४ ६७ ५ ९ २ २ ५ ९ २ २४ ३ ५१ २ ५ १०१ ५ व २ १९ . ५ भोपे बन्धः- मिध्यावे सास्वादने मिधे अचिरते देशविरते प्रमत्ते भप्रमत्ते ५ ६ २ १९ २ १ ५ R १५ १ १ ५ ५ ६ २ ११ १ १ ९ ३१ ५ ५८-५९ भक० भागे ५ ६ ९ . १ ५ ५८ ५ ४ ९ . ५ ५ ४ . ९ १ ५ १ १ . १ ५ २२ भ०२-4 अ०७ भागे अनिवृत्ति | भनिवृत्तिद्धि भनिषित. भनिवृत्तिव ५ ४ १ ४ १ ३ १ ३ ५ ४ १ २ . १ ५ १९ मनि०प० ५ ४ १ . . ५ ५ १ 0 . - . . . . 0 १ सूक्ष्मसम्प० उपशान्ते सीणे सयोगिनि भयोगिनि . . . . . 1 . C १ . . . . . . . .

·३ २ ८ ३ ४ १ यत्रााण] प्रकृतिसंक्रमः । गुणस्थानेषु वन्धस्थानानि सप्रपञ्चं मानवाच्यानि । यन्त्रकं लिख्यते- ॥ गुणस्थानेषु वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ कर्माणि-शाना० दर्शना० | वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र | अन्तराय ओघेस्था- मिथ्यार सास्वादने २ मित्रे अविरते ३ देशविरते प्रमत्ते अप्रमते अपूर्वक भनि०० १ १ २ १ ३ .. १ . २ १ १ १ २ १ - २ " १ १ १ - २ १ . १ - . ४ १ , . ५ १ - ५ . प १ - १ ३ . . . सूक्ष्मस० उपशान्ते क्षीणे सयोगिनि . . प . . . . . . . . . . अयोगिनि . . . . . . ॥ मोहनीयस्य वन्धस्थानानि तमगानां च यन्त्रकम् ॥ २३ ५ ४ ३ २ ४ २ २ १ १ . . . . . . . . . . . . ४ . . . : : . . . २ . . स्थानानि) | भोघे भना- मिप्यावे सास्वादने मिधे भविरते देशविरते प्रमत्ते भप्रमत्ते | भपूर्वकरणे भनिवृत्ती . . . ૨ . . . . . २ . . . . . . . . २ . . . O . . . . क १ . . . . 9 . . . 1 . . . . . . . ५ . . . सूक्ष्मवादी .

·- ४ सं० द्वि० विभाग मार्गणास्थानेषु नामकर्म विहाय भङ्गान वक्ष्यामोऽतो मोहनीयसत्का बन्धभङ्गा गुणस्था- नेप्यस्माद्यन्त्रात् स्वयमवलोकनीयाः। नानो यन्धस्थानानि तद्भङ्गाश्च मार्गणासूपयोगित्वेन सामान्येनादौ गुणस्थाने पूपदयन्ते-तत्राटी बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः पड्विंशतिरष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशदेका चेति। तत्र मिथ्यादृष्टी पट् बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः पढुिंशतिरष्टाविंशतिरेकोन- त्रिंशत्रिंशदिति । त्रयोविंशती अपर्याप्त केन्द्रियप्रायोग्याः चत्वारो भङ्गाः । पञ्चविंशती पञ्चविंशतिर्भङ्गाः पर्यास केन्द्रियप्रायोग्या विंशतिरपर्याप्त विकलेन्द्रियतिर्यडानुजमायोग्याः पञ्च भवन्ति । पड्डिशतौ वादरैकेन्द्रियप्रायोग्याः पोडश भवन्ति । अष्टाविंशतौ नव, नरकमा- योग्य एकोऽष्टौ देवप्रायोग्याश्च एकोनविंशति चत्वारिंशदधिकानि द्वानवतिशतानि भवन्ति । तत्र विकलेन्द्रियप्रायोग्याश्चतुर्विंशतिः पञ्चेन्द्रियतिर्यक्प्रायोग्या अष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छ- तानि एतावन्त्येव च मनुजप्रायोग्याणि भवन्ति । त्रिंशति द्वात्रिंशदधिकानि पट्चत्वारिंश- च्छतानि भवन्ति । तत्र चतुर्विशतिर्विकलेन्द्रियप्रायोग्या अष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि च पञ्चाक्षतिर्यमायोग्याः । मिथ्यादृष्टौ सर्वाय त्रयोदश सहस्राणि नवशतानि पडिंशतिश्चेति ॥ ॥ मिथ्यादृष्टौ बन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ॥ सर्वायम्-१३९२६ थस्थानानि भासंख्या बन्धका २३ तिर्यङ्मनुजाः तिहमनुजाः २५ ३ " ४ " ४ ८ तिमनुजदेवाः नि०म०दे० 5 कस्य प्रायोग्याः कति मगर अपर्याप्त फेन्द्रियप्रायोग्याः भप० विक० पश्चाक्षतिर्थप्नरप्रायोग्याः पर्याप्तसूक्ष्मसाधारणाम्या पर्याप्तसूक्ष्ममरयेकाम्या पर्याप्तयादरसाधारणाम्या पर्याप्तवादरप्रत्येकाम्या पर्याप्तबादरप्रायेकाम्यामातपेन सह मुद्योतेन सह देवप्रायोग्याः नरकमायोग्यः पर्याप्तविकलेन्द्रियप्रायोग्याः पर्याप्तमधुनमायोग्या १६०८ पर्याप्तपोन्द्रियतिर्यकमायोग्या: ४६०८ पर्याप्त विकलेन्द्रियप्रायोग्या: २५ पासपोन्द्रियतिकमायोग्याः १६०० ८ २८ पर्याप्तगति०म० १ " ९२१० तिर्यहमनुजाः धातुर्गतिकाः " . १९५२ तिर्यमनुजाः चातुर्गनिकाः ·यत्राणि] प्रकृतिसंफमः। सास्वादने त्रीणि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिशदिति । तत्राष्टाविंशती देवप्रायोग्या अष्टौ भङ्गा गर्भजनरतिरश्चां भवन्ति । नरकमायोग्यस्त्वेको भगोऽत्र न भवति, तत्मायोग्यचन्धाभावात् । एकोनत्रिंशति चतुर्गतिकानां तिर्यक्पथेन्द्रि- यप्रायोग्याः द्वात्रिंशच्छतानि मनुजगतिप्रायोग्याश्च द्वात्रिंशच्छतानि भङ्गा भवन्ति । तिर्यक्प- ञ्चेन्द्रियप्रायोग्ये त्रिंशतिवन्धे चतुर्गतिकानां भङ्गा द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । सर्याप्रम- प्याधिकपण्णवतियातानि भवन्ति ।। ॥सास्वादने बन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रम् ॥ सर्वायम्-९६०८ यन्यस्यानानि मासंप्या' कस प्रायोग्याः कति भन्नाः देवप्रायोग्याः पर्याप्तगर्मजतिय नराः पर्याप्तगर्मजनिर्यकमायोग्याः धतुर्गतिकाः पर्याप्तगर्भजमनुजमायोग्याः पर्याप्तगर्मजतिर्यक्प्रायोग्या: मिश्रगुणस्थाने द्वे वन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशदिति । तत्र देव- प्रायोग्येऽष्टाविंशती नरतिरश्चामष्टौ भङ्गा भवन्ति । एकोनत्रिंशति मनुजप्रायोग्ये देव- नारकाणामप्टी भन्या भवन्ति । उभयमीलने पोडश भवन्ति ।। ॥ मिश्रगुणस्थाने वन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम्-१६ पन्धकार २८ ८ ८ ६४०० ३२०० ३२०० " ३२०० ३२०० " दम्यस्थानानि भङ्गसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति मनाः पन्धका: २६ ८ ८ ८ देवनारकाः देवप्रायोग्याः पर्याप्तगर्भजतियनराः मनुजमायोग्याः अविरतसम्यग्दृष्टौ वन्धस्थानानि त्रीणि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंश- च्चेति । तत्र देवप्रायोग्येऽष्टाविंशतियन्धे तिर्यड्मनुजानामष्टौ भङ्गा भवन्ति । देवप्रा- योग्ये जिननामयुते एकोनत्रिंशतिबन्धे मनुजानामष्टौ भङ्गा भवन्ति । मनुजप्रायोग्य एकोनत्रिंशतिवन्धे देवनारकाणामष्टौ भङ्गा भवन्ति । मनुजमायोग्ये जिनयुते त्रिंशति- वन्धे देवनारकाणामष्टौ भङ्गा भवन्ति । सर्वाग्र द्वात्रिंशत् ॥ ॥ अविरतसम्यग्दृष्टौ बन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम्-३२ बन्धस्यानानि मनसंख्या पन्धकाः कस्स प्रायोग्याः कति भााः देवप्रायोग्या: २८ ८ ८ २९ ८ .तियङ्मनुजाः मनुजाः देवनारकाः मनुजप्रायोग्याः ८ ८ ·सं० द्वि० विभागे [ भगादि- देशविरते दे बन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशदिति । तत्र देवमायो- ग्येऽष्टाविंशतिबन्धे नरतिरश्चामष्टो भा भवन्ति । देवप्रायोग्ये एकोनत्रिंशतिवन्धे मनु- जानामष्टौ भवन्ति । सर्वाग्रं पोडश ।। ॥ देशविरतिगुणस्थाने वन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम्-१६ भनसंख्या फस्य प्रायोग्याः कति भट्टाः देवप्रायोग्याः तिर्यमनुजाः धन्धस्थानाति यन्धकाः २८ ८ ८ ८ मनुजाः बन्धस्थानानि बन्धकाः २८-२९ प्रमत्ते वन्धस्थाने द्वे भवतस्तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशदिति । तत्राष्टाविंशती देव- प्रायोग्ये मनुजानामष्टौ भङ्गा भवन्ति । जिनयुते एकोनत्रिंशति च देवप्रायोग्ये मनुजा- नामष्टौ भङ्गाः । सर्वानं पोडश ॥ ॥ प्रमत्तगुणस्थाने वन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ।। सर्वाग्रम्-१६ भङ्गसंख्या फस्य प्रायोग्याः कति भहा: देवप्रायोग्या: मनुजाः अप्रमत्ते चत्वारि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंश- दिति । तत्र देवमायोग्येऽष्टाविंशतौ मनुजानामेक एव भङ्गः प्रतिपक्षाणां बन्धाभावात् । देवप्रायोग्ये जिनयुते एकोनत्रिंशति आहारकद्विकयुते च त्रिंशति उभययुते चैकत्रिंशति मनुजानामेकैकमो भवति । सर्वाग्रं चत्वारः ॥ ॥ अप्रमत्तगुणस्थाने बन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम्-१ घग्घस्थानानि महसंख्या कस्य प्रायोग्या. कति भगाः देवप्रायोग्यः अपूर्वकरणे पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनविंशत्रिंशदेकत्रिंश- देका चेति । पञ्चापि वन्धस्थानानि देवप्रायोग्याणि सर्वेषु च मनुजानामेकैको भङ्गः । सर्वाग्रं पञ्च भवन्ति ।। ॥ अपूर्वकरणे बन्धस्थानभङ्गानां यन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् । भहसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भगाः देवप्रायोग्यः बन्धकाः २८-२९-३०-३ १-१-१-" मनुजाः प्रस्थानानि धन्धका २८-२९-३०-३" मनुजाः . - . " ·(० यत्राणि ] प्रकृतिसंक्रमः। अनिवृत्तिवादरसम्पराये सूक्ष्मसम्पराये यश कीर्तिरूपमेकमेव वन्धस्थानं भवति । एक एव भङ्गः । वक्ष्यमाणानां पतगृहस्थानानामपि भङ्गका बन्धस्थानानुसारेण स्वयं परि- भाव्याः। तत्र नरकगती सामान्येनकाग्रशतं वन्ये प्राप्यते, मुराधेकोनविंशतेरवन्धात्, ताश्चेमाः-सुरक्रियाहारकद्विकसुरायुर्नरकसूक्ष्मविकलत्रिककेन्द्रियजात्यातपस्थावरमिति । नरकादुवं तत्र तत्र गमनाभावेन वन्धाभावो वाच्यः। मिथ्यादृष्टी जिनवर्ज शर्त वनाति । सास्वादनसम्यग्दृष्टौ नपुंसकहुण्डसेवा-मिथ्यात्ववर्ज शतं पण्णवतिर्भवति । मिश्रदृष्टी सेव पण्णवतिरनन्तानुवन्धिचतुष्कमध्याकृतिसंहननचतुष्काशुभखगतिनीचगोत्रस्त्रीवेददुर्भगनि- कस्त्यानद्धित्रिकतिर्यवित्रकोद्योतमनुजायुर्वर्जसप्ततिर्भवति । अविरते जिनमनुजायुयुता सप्त. तिरेव द्वासप्ततिर्भवति।रत्नप्रभादित्रिकेऽयमेव वन्धो वाच्यः। पङ्कादिपु सम्यक्त्वसद्भावेऽपि क्षेत्रमाहात्म्येन तथाविधाध्यवसायाभावात्तीर्घकरनामवन्धो नारकाणां नास्ति । ततः पम- भादिपु त्रिपु सामान्येन शतं, मिथ्यात्वे शतं, सास्वादनानां पण्णवतिः, मिश्रदृष्टीनां सप्त- तिरविरतसम्यग्दृष्टीनामेकसप्ततिरिति । सप्तमपृथिव्यामोघवन्धे रत्नप्रभादिनरकत्रयसामा- न्यवन्धमध्याजिननामनरायुपी मुक्त्या शेपा नवनवतिः प्राप्यते । मिथ्यादृष्टी नरद्विको- चगोत्रं विना पण्णवतिर्भवति । सास्वादनसम्यग्दृष्टी सैव पण्णातिः तिर्यगायुर्नपुंसकवे- दमिथ्यात्वहुण्डसेवार्त्तवर्जा एकनवतिर्भवति । मिनद्विकेऽनन्तानुवन्धिमध्याकृतिसंहन- नचतुष्काशुभखगतिनीचगोत्रस्त्रीवेददुर्भगस्त्यानद्धित्रिकोद्योततिर्यद्विकवर्जा नरद्विकोच. गोत्रयुता सबैकनवतिः सप्ततिर्भवतीति ॥ ॥ नरकगतिसामान्ये रत्नप्रभादित्रिके च बन्धयन्त्रम् ॥ कागि-शाना दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोन | अन्तराय सर्वाग्रम् मोघे नाम ९ २६ २ २ ९ २६ २ ४९ २ मिपारवे साम्पादने मिथे به ام اس اس ५ ९ २१ २ १७ २ ९६ . ३२ ७. अविरते ५ ६ २ १९ १ ५ अन्तराय | सर्वानम् ५ ९ २ ४९ २ ॥ पकादित्रिके वन्धयन्त्रम् ॥ कर माना० दर्शना वेदनीय मोहनीय थायुः नाम गोत्र आधे मिथ्याने २ सास्वादने ३ मिले द मगिरते ३२ २ १९ २ ५ ९ २ २१ ૨ ४७ ५ २ १९ 1 ५ ५ - " ·सं० द्वि० विभागे [२० स्थानादि-- A थन्त० सर्याप्रम् ॥ तमस्तमायां बन्धयन्त्रम् ॥ क०- (शाना० दर्शना वेदनीय मोह आयुः नाम गोन ओषे मिथ्यावे सास्वादने मिश्र ५ ९ २ ४९ २ ९९ २ ९६ १ १ ९ २ २४ . ९१ ५ ६ २ १९ . ३२ १ ५ अविरते ६ २ १९ p १ ५ अथ नरकगतावष्टानामपि कर्मणां वन्धस्थानान्युच्यन्ते-तत्र ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्च- प्रकृत्यात्मकं धन्धस्थानं सप्तसु पृथिवीषु चतुर्वपि गुणस्थानेषु भवति । वेदनीयस्य वध्यमान सातरूपमसातरूपं वा वन्धस्थानं चतुर्वपि गुणस्थानेषु भवति, ततो वेदनीयस्य प्रतिनरक प्रतिगुणस्थाने द्वे द्वे वन्धस्थाने भवतः। तथा सप्तसु पृथिवीपु दर्शनावरणस्य नवप्रकृत्यात्मक वन्धस्थान मिथ्यात्वे सास्वादने च भवति । मिनद्विके पट्मकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति, स्त्यानर्द्धित्रिकस्य वन्धव्यवच्छेदात् । आयुपः पदसु नरकेषु मिथ्यादृष्टौ सास्वादने च द्वे द्वे वन्धस्थाने भवतः, देवनारकायुपोरवध्यमानत्वात् । मिनेन वन्धस्थानमायुपो बन्धाभावात्। अविरतसम्यग्दृष्टौ नरायूरूपमेकमेव पन्धस्थानं भवति । सप्तमपृथिव्यां मिथ्यादृष्टौ तिर्यगा- यूरूपमेकमेव पन्धस्थानं भवति, शेपायुषां पन्धाभावात् । शेषगुणस्थाने नास्त्यायुपो वन्धः । गोत्रस्य बध्यमाना प्रकृतिर्यन्धस्थानं भवति, ततो मिथ्यादृष्टौ सास्वादनसम्यग्दृष्टौ च पट्- स्वपि भूमिपु द्वे हे बन्धस्थाने भवतः। मिश्रद्विके नीचगोत्रस्य चन्धाभावेनोच्चगोत्ररूपमे- कमेव वन्धस्थानं भवति । सप्तमपृथिव्यां चतुर्वपि गुणस्थानेष्वेकैकंवन्धस्थानं भवति। तत्राद्य- द्विके उच्चगोत्रस्य बन्धाभावेन नीचगोत्ररूपं, मिश्रद्विके नीचगोत्रस्य वन्धाभावेनोच्चगोत्ररूप- मिति ।मोहनीयस्य त्रीणि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिः सप्तदशेति । तन सप्तस्वपि पृथिवीपु मिथ्यादृष्टौ द्वाविंशतिप्रकृत्यात्मकं पन्धस्थानं भवति । सास्वादने एकविंशतिप्रकृत्यात्मकंवन्धस्थानं भवति । मिश्नद्विके सप्तदशप्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति॥ ॥ रत्नप्रभादिपके नामवर्जसप्तकर्मणां चन्धस्थानयन्त्रकम् ॥ दर्शना० | वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र क०- ज्ञाना. अन्तराय १ १ २ २ २ मिथ्यावे सास्वादने मि) - २ १ २ २ - - २ १ . अविरते , प १ ·विचारणा ] or प्रकृतिसंभामः। ॥ तमस्तमायां नामवर्जसप्तकर्मणां वन्धस्थानयन्त्रकम् ।। दर्शना वेदनीय मोहनीय मायुः गोन शाना अन्तराय गुणस्था- नानि मिष्याश्ये सास्वादने मिधे १ २ १ १ १ . १ १ १ १ . १ 1 अविरते १ २ १ 0 . १ अथ नाम्नो वे बन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनत्रिंशनिंशदिति । एकोनत्रिंशद्वन्धस्थानमि. दम्-तिर्यग्द्विकं पश्चाक्षजातिरौदारिकद्विकं पण्णां संहननानामन्यतमत्संहननं पण्णां संस्था- नानामन्यतमत्संस्थान प्रशस्ताप्रशस्तखगत्योरन्यतरा खगतिः सनाम वादरनाम पर्याप्तनाम प्रत्येकनाम स्थिरास्थिरयोरन्यतरत् शुभाशुभयोरन्यतरत् सुभगदुर्भगयोरन्यतरत् सुस्वर- दुःस्वरयोरन्यतरदादेयानादेययोरन्यतरत् यशाकीय॑यशाकीयोरन्यतरत् पराघातनामो- च्वासनाम नामवववन्धिनवकमिति। तत्र पनि संस्थानः पद्भिः संहननर्भिद्यमानं पत्रिंशद्भदं भवति, प्रशस्ताप्रशस्तखगतिभ्यां द्वासप्ततिभेदं स्थिरास्थिराभ्यां चतुश्चत्वारिंशदधिकशतमेदं शुभाशुभाभ्यामप्टाशीत्यधिकद्विशतभेदं सुभगदुर्भगाभ्यां पट्सप्तत्यधिकपञ्चशतभेदं सुस्वरः दुःस्वराभ्यां द्विपञ्चाशदधिककादशशतभेदमादेयानादेयाभ्यां चतुरधिकत्रयोविंशतिशत- भेदं, यशकीर्त्ययशाकीर्तिभ्यामष्टाधिकषट्चत्वारिंशच्छतभेदं भवति। एतद्वन्धस्थानं पर्याप्त- गर्भजतिर्यज्मनुजप्रायोग्य बोध्यम् । नवरं मनुजस्य तिर्यग्द्विकवन्धस्थाने मनुजद्विकं याच्यम्। तिर्यक्प्रायोग्ये वन्धे भङ्गा अष्टाधिकषट्चत्वारिंशच्छतानि, एतावन्त एवमनुजप्रायोग्ये वन्धे भवन्ति । उभयमीलने पोडशाधिकद्विनवतिशतानि भवन्ति । तत्रैवोद्योते प्रक्षिप्ते त्रिंशत्प्र- कृत्यात्मकं पर्याप्तगर्भजतिर्यक्प्रायोग्यं वन्धस्थानं भवति । अत्रापि भगा अष्टाधिकषट्चत्वारिं- शच्छतानि भवन्ति । यद्वा मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति जिननामप्रक्षिप्ते त्रिंशत्प्रकृत्यात्मक सम्यग्दृष्टिमायोग्यं स्थिरास्थिराभ्यां शुभाशुभाभ्यां यशःकीर्त्ययश कीर्तिम्यां भिद्यमान- मटया भवति, शेषप्रकृतीन प्रतिपक्षवधाभावात् तत्प्रायोस्यामा न भवन्ति । सरकपति- सामान्ये रत्नप्रभादिनिके च त्रयोदशसहस्राण्यष्टशतानि द्वात्रिंशदधिकानि प्रत्येकं भवन्ति ।। ॥नरकगतिसामान्ये रत्नप्रभादित्रिके च नानो बन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् १३८३२ यन्धस्थाने भनसंख्या फस्य प्रायोग्याः कति भङ्गाः पर्याप्तगर्भजतिर्यप्रायोग्याः ४६०८ मनुजप्रायोग्याः पर्याप्तगर्भजतिर्यवप्रायोग्या: ४६०८ मनुजमायोग्याः बन्धकाः २९ ९२१६ नारकाः " ४६०८ " ८ सम्यरष्टिनारकाः " सक्र. द्वि०२ ·१० बन्धकाः ९२१६ नारकाः 11 सं० द्वि० विभागे [भङ्गादि- मिथ्यादृष्टौ सम्यग्दृष्टिसत्कभङ्गव्यतिरिक्ताः त्रयोदशसहस्राण्यष्टशतानि चतुर्विंशत्यधि- कानि भङ्गा भवन्ति । ॥ मिथ्यादृष्टौ नाम्नो वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३८२४ धन्यस्थाने भनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति मगाः पर्याप्तगर्भजतिर्यप्रायोग्याः ४६०८ मनुजनायोग्या: ४६०० प. ग. तिर्यक्प्रायोग्या: ४६०८ सास्वादने तु "हुण्डं असंपत्तं वा सासाणे स बन्धइ” इति वचनात् आद्यानां पञ्चानां संस्थानानामन्यतमत् संस्थानमाद्यानां पश्चानां संहननानामन्यतमत् संहननमिति विशेषः । भङ्गाश्चात्रैकोनत्रिंशति तिर्यक्प्रायोग्ये बन्धे द्वात्रिंशच्छतानि मनुजपायोग्ये चैकोनत्रिंशति वन्धे द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । त्रिंशति तिर्यक्प्रायोग्ये बन्धेऽपि द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि पण्णवतिशतानि भवन्ति ।। ॥ सास्वादने नाम्नो वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०० बन्धस्थाने भनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भगाः तिर्यप्रायोग्याः मनुजप्रायोग्याः ३२०० तिर्यक्प्रायोग्याः बन्धकाः नारकाः ३२०० ३२०० " मिश्रगुणस्थाने मनुजप्रायोग्यमेवैकोनत्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । तत्र भङ्गाः स्थिरास्थिराभ्यां शुभाशुभाभ्यां यशाकीय॑यश कीर्तिभ्यामष्टौ भवन्ति । शेपमतिपक्षप्रकृ. तीनां वन्धाभावात् । सास्वादनमिश्नयोः ९६०८ भङ्गाः सामान्यभङ्गान्तर्भूतत्वेन पृथक् नमणनीया। ॥ मिश्रदृष्टी नाम्नो वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ८ याधरयानम् भासंख्या फस्य प्रायोग्याः कति भन्नाः यन्धकाः ८ ८ नारकाः मनुजमायोग्याः अविरतसम्यग्दृष्टी त्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं जिनयुतं मनुजमायोग्यं स्थिरास्थिराभ्यां शुभाशु- भाभ्यां यदा-कीर्त्ययशःफीतिभ्यामष्टप्रकारं भवति । जिनविहीनमेकोनत्रिंशत्मकृत्यात्मकं धन्धस्थानं भवति । तत्रापि त एयाप्टी भगा भवन्ति । सर्वानं पोडश भवन्ति, परं ते सामान्यान्तर्भूतत्वेन पृथक न परिगणनीयाः । -- ·पत्रकाणि] प्रविसंक्रमः । ॥ अविरतमभ्यग्दृष्टी नाम्नो बधस्थानभनयन्त्रम् ।। सर्माणम् १६ पन्धरणाने भगमरया फर प्रायोग्या: कति मत मनुनमापोम्पा २९ मारा: 10 ८ " ८ ." पकप्रभादित्रिके जिनयुतं त्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं बन्धस्थानं न भवति, शेष सर रत्तप्रभार द्वाच्यम् । भनाः सामान्येन मिथ्यादृष्टीच त्रयोदशसहस्राण्यष्टगतानि चतुपिंगत्यधिकानि भवन्ति । सास्वादने पण्णयतिशतानि भवन्ति । मित्रेऽष्टारविरते घाटा भवन्ति । ।। पकादिनिके बन्धस्थानभद्यन्त्रकम् ।। गुगस्याने एकोनशिनि महा: कम्य प्रा० कति मगाः सिनि मना, कम्य प्रायो० कति माय मम् मिप्यारष्टी ९२१६ निर्यकमायो १६००, १६०८ निमायोग्या: १६०८ मनुजप्रायो० १६०० मास्वादने ६४०० तिर्थक्यायो० ३२००, १२०० मनुजमायो. ३२०० मिधे मनुजवायोग्याः मपिरते नारस " " . . ८ ८ ८ " . ८ तमस्तमायां सामान्येन मिथ्यादृष्टी सास्वादने च दे द्वे बन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोन. त्रिंशत्रिंशदिति । द्वे अपि तिर्यक्मायोग्ये एव भवतः। सामान्येन मिथ्यादृष्टी च पोडगा- धिकद्विनवतिशतानि भगानां भवन्ति । सास्वादने चतुःपष्टिशतानि भवन्ति । मिद्धिक मनुजमायोग्यमेकोनत्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं बन्धस्थानं भवति । भद्गाश्चाष्टावष्टा भवन्ति । सर्वेऽपि भद्गाः सामान्यान्तर्गतत्वेन न पृथग्विवक्षणीयाः। ॥ सप्तमनरके यन्धस्थानभनयन्त्रकम् ।। गुणस्याने एकोनविंशति मनाः कस प्रा० पति मनानाति माः कसमायोः कति मनाः पन्नाः सांप्रम् मिथ्यारी ४६०८ निर्यप्रायो० १६०० १९०० नियंत्रनायोग्याः १९०८ सास्वादने मिधे मनुजनायो. भविरते " नारकाः १२०० ६९.. " " . . " ६ . " " ८ तिर्यग्गतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ चाहारकद्विकजिननामवर्जसप्तददाप्रदातं बन्धे प्राप्यते । सास्वादने नरकत्रिकजातिस्थावरचतुष्कहुण्डसेवा तपनपुंसकमिग्यात्ववर्जकाग्रशतं वनाति।

·सं० द्वि० विभागे मिथ्यादृष्टौ सम्यग्दृष्टिसत्कभगव्यतिरिक्ताः त्रयोदशसहस्राण्यष्टशतानि चतुर्विशत्यधि- कानि भङ्गा भवन्ति । । मिथ्यादृष्टौ नानो बन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३८२४ पन्धस्थाने भङ्गसख्या बन्धका २९ ९२१६ कस्य मायोग्या कति मगर पर्याप्तगर्भजतिर्यप्रायोग्या ५६०८ মনুসমাধান্য नारका प. ग. तिर्यकमायोग्या ४६०८ सास्वादने तु "हुण्ड असपत्त वा सासाणे स बन्धइ" इति वचनात् आद्यानां पञ्चानां संस्थानानामन्यतमत् संस्थानमाद्यानां पञ्चानां संहननानामन्यतमत् संहननमिति विशेषः । भगाश्चात्रकोनत्रिंशति तिर्यप्रायोग्ये धन्धे द्वात्रिंशच्छतानि मनुजप्रायोग्ये चैकोनत्रिंशति वन्धे द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । त्रिंशति तिर्यमायोग्ये बन्धेऽपि द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि पण्णवतिशतानि भवन्ति ।। ॥ सास्वादने नानो वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०० भनसंख्या कस्स प्रायोग्या कति भन्दा तिर्यक्प्रायोग्या मनुजप्रायोग्या पन्धस्थाने बन्धका ६४०० ३२०० नारका "" तिर्यप्रायोग्या मिश्नगुणस्थाने मनुजमायोग्यमेवैकोनविंशत्मकृत्यात्मकं बन्धस्थानं भवति । तत्र भगाः स्थिरास्थिराभ्यां शुभाशुभाभ्यां यशाकीय॑यश-कीर्तिभ्यामधौ भवन्ति । शेषप्रतिपक्षप्रकृ. तीनां यन्धाभावात् । सास्वादन मिश्रयोः ९६०८ भङ्गाः सामान्यभङ्गान्तर्भूतत्वेन पृथक नगणनीयाः। ॥ मिश्रदृष्टी नानो बन्धस्थानभग कयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ८ चम्धस्थानम् भदसख्या पस्य प्रायोग्या कति भागा घन्धका ८ नारका मनुजमायोग्रा अविरतसम्यग्दृष्टी त्रिशत्मकृत्यात्मकं गिनयुतं मनुजमायोग्यं स्थिरास्थिराभ्यां शुभाशु- भाभ्यां यश कीर्त्ययश कीर्तिभ्यामष्टप्रकारं भवति । जिनविहीनमेकोनत्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं पन्धस्थान भवति । तनापि त एवाप्टी भद्गा भवन्ति । सर्यानं पोडश भरन्ति, परं ते सामान्यान्तर्भूतत्वेन पृथए न परिगणनीयाः ।

·यनरानि] प्रीमगा। ॥ अपिरतमम्मगष्टी नाम्नो पन्धम्यानभायातम् ।। गर्माणम् १६ पनपणाने कम प्रापोवारमा मनुबनापोप ३. ८ परमभादिनिके जिनयुतं किंगत्मकृत्यात्मकं नन्यस्थानं न भवति, ग म रनममार. द्वाच्यम् । भगाः सामान्येन मिथ्याष्टी प त्रयोदयमहन्नाप्पष्टदानानि धनुर्विगत्यधिशानि भरन्ति । सास्वादने पण्णरतिशतानि भवन्ति । मिष्टानविरते घाटी भरन्ति । ॥ पवादिनिके नन्धस्थानभनन्यन्त्रकम् ।। गुगत्याने एकोनयिशनि महा सम्पमा० कति मनाशिनि महा कम प्रापो. मग मांप्रम् मिप्यारी ९२१ नियंग्यायो.४१०८, १६०८ नियंकमायोग्या १९.नारस 1१८२७ मनुनमायो १९०८ मास्वादने ११. नियंग्यायो०१२००, १२०० मनुननायो० ३२०० मिधे 'मनुनमायोग्या " " " " ८ ८ " " भरते " " तमस्तमायां सामान्यन मिथ्यादृष्टी साम्बादने च द्वेद्व बन्धस्थाने भरतलद्यया-एकोन. त्रिंशनिशदिति । द्वे अपि तिर्यस्मायोग्ये एप भरतः । सामान्येन मिथ्याट्टी घ पोटभा. धिकद्विनरतिशतानि भगानां भवन्ति । सास्वादने चतुःपष्टिगतानि भवन्ति । मिश्रतिके मनुजप्रायोग्यमेकोनत्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । भगाश्चाष्टारप्टोभरन्ति । सऽपि भगाः सामान्यान्तर्गतत्वेन न पृथग्निवक्षणीयाः । ॥ सप्तमनरके बन्धस्थानभनयन्त्रकम् ।। गुणस्थाने एकोनशिनि ममा कम्पमा पनि मना शनि महा कम्पप्रयोजनमा बागमम् मिथ्याश ४६००तिकमायो १०८ , ११.५नियमायोग्या Poe नारक ९२१५ " . " सास्वादन, मि १२.. मनुमापो. ८ " ८ अविरते " " तिर्यग्गतिसामान्ये मियादृष्टौ चाहारकद्विकजिननामपर्जमदशामा बन्धे प्राप्यते । सास्वादनेनरकत्रिकजातिस्थावरचतुष्काण्डसेवा तपनपुंसकमिपावरकाप्रशतं वतादि।

·सं० द्वि०विभागे [व० स्थानादि- मिश्ने नरत्रिकौदारिकद्विकाद्यपञ्चसंहननमध्याकृतिचतुष्कतिर्यग्दुर्भाग्यस्त्यानर्द्धित्रिकोद्योता- शुभखगतिस्त्रीवेदानन्तानुवन्धिचतुष्कनीचगोत्रमित्येकत्रिंशत्प्रकृतीनां वन्धव्यवच्छेदात देवायुपश्चाबन्धादेकोनसप्ततिवन्धे प्राप्यते । अविरतसम्यग्दृष्टौ देवायुन्धात् सप्तति- र्भवति । देशविरताऽप्रत्याख्यानकपायचतुष्कर्जा सप्ततिरेय पट्पष्टिर्भवति ॥ ॥ पर्याप्ततिर्यग्गतौ वन्धयन्त्रकम् ॥ गुणस्था- नानि शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय सर्वानम् ओये | मिथ्यावे सास्वादने मिश्र नाम ९ २ ६४ २ ५ ९ २ २६ ४ ९ १ २४ ३ ३ १०१ ५ २ १९ ३१ १ ६९ अविरते २ १ १ ५ देशविरते 4 २ . १ ५ अपर्याप्ततिरश्चां वैक्रियाप्टकाहारकद्विकजिननामवर्ज विंशत्युत्तर शतं नवोत्तरशतं सामा. न्येन मिथ्यात्वे च प्राप्यते, एते च लब्ध्याऽपर्याप्ता द्रष्टव्याः ।। ॥ अपर्याप्ततिरश्चां बन्धयन्त्रम् ॥ गुणस्था- नानि शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय सर्वाग्रम् ओपे नाम ५ ९ २ ५८ २ ५ १०९ मिपाचे ५ ५ २ २ ५ १०९ , अष्टानामपि कर्मणां पर्याप्ततिर्यग्गती वन्धस्थानान्युच्यन्ते-तत्र ज्ञानावरणान्तराययोः पथप्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं पञ्चस्वपि गुणस्थानेषु भवति। वेदनीयस्य वध्यमाना एका प्रकृति- र्यन्धस्थानं भवति, तेन पश्चस्वपि गुणस्थानेषु द्वे वे बन्धस्थाने भवतः । गोत्रस्याद्यगुणस्था- नद्विफे द्वे द्वे यन्धस्थाने भवतः । मिश्रत्रिके उच्चगोत्ररूपमेकमेव वधस्थानं भवति, नीच. गोत्रस्य पन्धाभावादिति । दर्शनावरणीयस्यायद्विके नवप्रकृत्यात्मकं बन्धस्थानं, मिश्नत्रिके पद कृत्यात्मकं पन्धस्थानं भवति । आयुष्कर्मणि चत्वारि वन्धस्थानानि मिथ्यादृष्टी। सास्वा- दने चनरकर्जानि त्रीणि भवन्ति । मित्रे बन्धाभावात् नास्ति बन्धस्थानम् । अविरतसम्य- हटी देशपिरते च देवायूरूपमेकमेव पन्धस्थानं भवति । मोहनीयस्य चत्वारि वन्धस्थानानि भपन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिः सप्तदा त्रयोदशेति । तत्र मिध्यादृष्टी द्वाविंशतिः, सास्वादने एकविंशतिः, मिन्नदिक सप्तदश, देवाविरते त्रयोददोति । तिर्यग्गतिसामान्ये मिष्यादृष्टी च नामकर्मणः पद्वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः - ·नाम २ १ । ६ २ - १ १ २ ३ २ 1 विचारणा] प्रकृतिसंक्रमः। पइिंशतिरष्टाविंदातिरेकोनविंशत्रिंशदिति । सास्वादने त्रीणि बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्य- था-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदिति । मिश्रत्रिकेऽष्टाविंशतिप्रात्यात्मकमेकमेय भवति । ॥ पर्याप्ततिर्यगतौ वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्थानानि शाना | दर्शना० / वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय मिथ्यारये सास्वादने मिधे अविरते देवाविरते अपर्याप्ततिर्यग्गतौ सामान्येन मिथ्यादृष्टौ च नामायुर्वर्जशेपकर्मणां वन्धस्थानानि पर्या- सतिर्यग्वद्वाच्यानि । आयुपस्तु देवनरकायुर्वन्धाभावेन द्वे वन्धस्थाने भवतः । नाम्नो बन्ध- स्थानानि पञ्च भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः पड्रिंशतिरेकोनत्रिशनिशदिति । ॥ अपर्याप्ततिर्यग्गतौ वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्थानानि शाना० दर्शना० | वेदनीय मोहनीय | आयुः नाम गोत्र १ १ २ १ . - १ १ १ २ १ १ १ प १ १ २ - १ अन्तराय मिथ्यात्वे . . २ २ २ - अध पर्याप्ततिर्यग्गतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च नानो बन्धभङ्गाः मोच्यन्ते-बन्धस्थानानि पर भवन्ति, ते चैवं त्रयोविंशतिः पञ्चघिंशतिः पड्विंशतिरष्टाविंशतिरेकोनविंशत्रिंशदिति । तत्र त्रयोविंशतिस्थानमिदम्-तिर्यद्धिकैकेन्द्रियजात्यौदारिकशरीरहुण्डसंस्थानस्थावरसूक्ष्मवाद- रान्यतरापर्याप्तसाधारणप्रत्येकान्यतरास्थिराशुभदुर्भगानादेयायश-कीर्तिनामवववन्धिनवक- मिति । अत्र भङ्गाश्चत्वारः । तत्रापर्याप्तस्थाने पर्याप्तनामप्रक्षिप्ते पराघातोच्छासयोश्च प्रक्षिप्तयोः पञ्चविंशतिर्भवति। तत्र सूक्ष्मवादरप्रत्येकसाधारणस्थिरास्थिरशुभाशुभयश-कीर्त्ययश कीर्ति- पदैर्विंशतिर्भङ्गा भवन्ति । तत्र सूक्ष्मसाधारणाभ्यां सूक्ष्मप्रत्येकाभ्यां साधारणप्रत्येकाभ्यां यशाकीर्तिः बन्धं नायात्यतो यश कीर्तिप्रायोग्या भङ्गान परिगणनीयाः। पञ्चविंशताया- तपप्रक्षेपे उद्योतप्रक्षेपे वा पदिशतिर्भवति । अत्र सूक्ष्मसाधारणाभ्यां सूक्ष्मप्रत्येकाभ्यां साधा- रणप्रत्येकाभ्यामातपमुद्योतं या वन्धं नायाति, तेन तत्सत्का भङ्गा न घाच्याः । अतो बादरमत्येकाम्यामुभयत्राप्यष्टावष्टौ भवन्ति, सर्वाग्रं पदिशती पोडशेति । एतेषु त्रिप्वप्येक- न्द्रियप्रायोग्येपु बन्धस्थानेषु भङ्गाश्चत्वारिंशद्भवन्ति । द्वीन्द्रियप्रायोग्याण्यपि त्रीणि वन्ध- स्थानानि भवन्ति, तद्यथा-पञ्चविंशतिरेकोनविंशनिशदिति । तत्र पञ्चविंशतिरेवम्-तिर्यग्लूि- ·सं० द्वि० विभागे [ भगक- कद्वीन्द्रियजात्यौदारिकद्धिकहुण्डसेवातंत्रसबादरापर्याप्त प्रत्येकास्थिराशुभदुर्भगानादेयायशा- कीर्तिनामध्रुववन्धिनवकमिति अत्रैक एव भगः । तत्रैवाप्रशस्तखगतिदुःस्वरपराघातोच्छा. सप्रक्षेपे एकोनत्रिंशद्भवति । अपर्याप्तस्थाने पर्याप्तनाम वाच्यम् । अस्थिराशुभायश कीर्ति- पदानि स्थिरशुभयशाकीर्तिपदैः परावर्तनीयानि, भङ्गाश्चाप्टौ । उद्योते पक्षिप्ते त्रिंशद्भवति । भङ्गाश्चाप्टौ। द्वीन्द्रियाणां सर्वे भङ्गाः सप्तदश भवन्ति । एवं त्रीन्द्रियचतुरिन्द्रिययोरपि सप्त- दश २ भवन्ति । केवलं जातिः परावर्तनीया ।पञ्चेन्द्रियतिर्यक्प्रायोग्याणि त्रीणि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-पञ्चविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदिति । तत्र पञ्चविंशतिः द्वीन्द्रियवद्वाच्या, नवरं जातिः परावर्तनीया । भङ्ग एक एव प्रतिपक्षप्रकृतीनां वन्धाभावादिति । एकोनत्रि- भाद्वन्धस्थानमिदम्-तिर्यग्द्विकपञ्चाक्षजात्यौदारिकद्विकान्यतमसंहननसंस्थानशुभाशुभान्य- तरखगतित्रसचतुष्कस्थिरास्थिरान्यतरशुभाशुभान्यतरदुर्भगसुभगाइन्यतरसुस्वरदुःस्वरान्य- तरादेयानादेयान्यतरयशःकीर्त्ययशाकीय॑न्यतरपराधातोच्छासनामभुववन्धिनवकमिति । भङ्गा अष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । एते च द्वे धन्धस्थाने मनुजप्रायोग्वेऽपि भवतः, नवरं तिर्यग्द्विकस्थाने मनुजद्विकं वाच्यम् । भङ्गाः पञ्चविंशतावेक एकोनत्रिंशत्य. साधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । प्रागुक्त एकोनविंशत्युद्योते प्रक्षिप्ते त्रिंशत्प्रकृत्यारमकं वन्धस्थानं भवति । भङ्गा अष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । मनुजप्रायोग्यं तु त्रिंश- द्वन्धस्थानं तिर्यग्गती न भवति, जिननामयुक्तत्वेन तस्य बन्धाभावादिति । देवमायोग्य- मष्टाविंशतिवन्धस्थानमिदम्-देवद्विकपञ्चाक्षजातिवैक्रियद्विकसमचतुरखसंस्थानशुभखगति- प्रसचतुष्कस्थिरास्थिरान्यतरशुभाशुभान्यतरसुभगसुस्वरादेययश कीर्त्ययशःकीय॑न्यतरप- रापातोच्चासनामधुववन्धिनवकमिति । स्थिरास्थिरशुभाशुभयशाकीर्त्ययश-कीर्तिपदैरष्टा भना भवन्ति । नरकमायोग्यमष्टाविंशतिवन्धस्थानमिदम् । नरकद्विकपश्चाक्षजातिवैक्रियद्वि- कहुण्डसंस्थानाशुभखगतित्रसचतुष्कास्थिरपपराघातोरासनामवववन्धिनवकमिति। अत्रक एच भङ्गः,प्रतिपक्षशुभप्रकृतीनां वन्धाभावादिति। एकोनत्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं देवप्रायोग्यं वन्ध- स्थानं न भवत्येव, जिननामयुक्तत्वात्तस्येति। तिर्यग्गतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च त्रयोदशसह- स्राणि नवशतानि पविशतिश्च भङ्गा भवन्ति । तत्र त्रयोविंशतिवन्धे चत्वारः पञ्चविंशतिवन्धे पञ्चविंशतिः-शितिरेकेन्द्रियप्रायोग्याः, यो विकलेन्द्रियप्रायोग्याः,द्वौ अपर्याप्ततिर्यमनु- जमायोग्यो। पद्विशतिवन्धे एकेन्द्रियप्रायोग्याः पोडशभवन्ति।अष्टाविंशतिवन्धे अष्टौ देवप्रा- योग्या एकस्तु नरकमायोग्य इति नव भवन्ति । एकोनत्रिंशद्वन्धे चत्वारिंशदधिकद्विनवतिश- तानि भवन्ति । तत्र विकलेन्द्रियप्रायोग्याणि चतुर्विदतिः, पञ्चेन्द्रियतिर्यक्मायोग्याणि अष्टा- धिकपट्चत्वारिंशच्छतानि, मनुजप्रायोग्याणि चाष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । त्रि. पाति यन्पे द्वात्रिंशदधिकानि पट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । तत्र विकलेन्द्रियमायोग्याणि चतुर्विशतिरष्टापिकपट्चत्वारिंशच्छतानि पञ्चाक्षतिर्यकमायोग्याणि भवन्तीति । सास्वादने श्रीणि पन्थस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशानिशदिति । तत्र देवप्रायोग्ये- ·यन्धकाः २५ " ९२४० " पत्रकागि] प्रकृतिसंक्रमः। ऽष्टाविंशतिबन्धे स्थिरास्थिरशुभाशुभयशःकी_यश कीर्तिपदैरष्टौ भक्षा भवन्ति, एकोन- त्रिंशति तिर्यप्रायोग्य मनुजप्रायोग्ये च बन्धे द्वात्रिंशच्छतानि द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति, उभयमीलने चतुःपष्टिशतानि भवन्ति, त्रिंशति च तिर्यप्रायोग्ये द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि अष्टापिकपण्णवतिशतानि भवन्ति । मिश्रत्रिके देवमायोग्येऽष्टाविंशतिबन्धेष्टाष्टायेय भवन्ति । त्रिके चतुर्विशतिर्भशा भवन्तीति ।। ॥पर्याप्ततिर्यग्गतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च नानो वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ।। सर्वाग्रम् १३९२६ बन्धस्थानानि मनसंख्या कस प्रायोग्याः कियन्तो भनाः अपर्याप्तकेन्द्रियमायोग्याः । प०तियः प० ऐ. मा० २०॥ अप० विक० ३। अप० प2. ति. १।भप. मनु० ।। पयांप्तकेन्द्रियप्रायोग्याः १६ देवप्रायोग्याः ८ नरकमायोग्यः । प० विक० प्रा० २४ । पजे. नि०४६०८ प. मनु. ४६०८॥ प० विक० प्रा०२४। पञ्चे. ति० ४६०८। ।। सास्वादने नाम्नो पन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०८ याधयानानि कस्य प्रायोग्या कति भङ्गाः देवप्रायोग्या: ८ पांसतियंत्रः प० पनि० प्रा०३२००।५० मनु० १२०० तियंकप्रायोग्याः ३२०० । मिश्रत्रिके वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ बन्धस्थानानि भहसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भङ्गाः देवप्रायोग्याः ८-८-८ पर्यासनिर्यवः दे०नि०। अपर्याप्ततिर्यग्गतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-त्रयोवि. शतिः पञ्चविंशतिः पड़िशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदिति । त्रयोविंशतौ चत्वारो भङ्गा भवन्ति । पञ्चविंशती पञ्चविंशतिः, पदिशती पोडश, एकोनविंशति चत्वारिंशदधिकानि द्वानवतिश- तानि, त्रिंशति द्वात्रिंशदधिकपदचत्वारिंशच्छतानि, सर्वाणि त्रयोदशसहस्राणि नवशतानि सप्तददा भवन्ति । सर्वे चैते पर्याप्तपञ्चेन्द्रियतिर्यग्वद्वाच्याः। ४६३२ महसरया यन्धका: २८ ६४०० " १० ३२०० " नि पन्धकाः मिश्रा भनि २० " ८ " , .

·सं० द्वि० विभागे [व० सानादि- ॥ अपर्याप्ततिर्यग्गतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च नानो बन्धस्थानभनक- यन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३९१७ धन्धस्यानानि भगसंरया फस्य प्रायोग्याः कति भङ्गाः बन्धकाः २३ अप० तिर्यञ्चः २५ २५ अपर्याप्सकेन्द्रियप्रायोग्या: ४ प.ए.प्रा०२०। अप० विक. ३। अप० पञ्चेति । अप० मनु०१ " २६ प० ए० प्रा०१६ " २९ ९२४० " ४६३२ प०वि० प्रा०२५ । प०प०ति०४६०८०प०म०४६०८॥ प. विक० प्रा० २४ । प० पञ्चे० ति०४६०८ । पर्याप्तगर्भजमनुजगतिसामान्ये विंशत्युत्तरशतं वन्धे प्राप्यते । मिथ्यादृष्टौ जिनाहारक. द्विकवर्ज विंशत्युत्तरशतं सप्तदशाग्रशतं भवति । सास्वादने नरकत्रिकजातिचतुष्कस्थावर- चतुष्कातपहुण्डसेवार्तनपुंसकमिथ्यात्ववर्जमेकोत्तरशतं भवति । मिश्रेऽनन्तानुवन्धिचतुष्क- स्त्रीवेदनीचगोत्राद्यपञ्चसंहननमध्यमाकृतितिर्यग्दुर्भगत्रिकाशुभखगतिनरनिकोद्योतीदारिक- द्विकस्त्यानचित्रिकसुरायुरिति द्वात्रिंशत्परित्यज्य शेपा एकोनसप्ततिः प्राप्यते । अविरते सैबैंकोनसप्ततिर्जिनदेवायुर्युता एकसप्ततिर्भवति । देशविरते अप्रत्याख्यानचतुष्कव कस- ततिः सप्तपष्टिर्भवति, प्रमत्ते प्रत्याख्यानचतुष्कवर्जा त्रिपष्टिर्भवति । अप्रमत्ते अरति- शोकास्थिरद्विकायशःकीय॑सातवेदनीयवर्जाहारकद्विकयुतकोनपष्टिः सुरायुर्वन्धव्यवच्छेदे त्वष्टपञ्चाशद् भवति । अपूर्वकरणसप्तभागेषु प्रयमभागेऽष्टपञ्चाशत् , निद्राद्विकव्यवच्छेदे द्वितीयादिपञ्चभागे पट्पञ्चाशत् यश-कीर्तिवर्जसुरप्रायोग्यत्रिंशत्प्रकृतीनां वन्धव्यवच्छेदे सप्तमभागे पड्विंशतिः । हास्यरतिभयजुगुप्सावर्जा द्वाविंशतिरनिवृत्तिप्रथमभागे भवति । द्वितीयभागे पुंवेदवर्जा एकविंशतिः, तृतीये संज्वलनक्रोधवर्जा विंशतिः, संज्वलनमानवजर्जा चतुर्थे एकोनविंशतिः, पञ्चमभागे संज्वलनमायावर्जाऽष्टादश भवन्ति । सूक्ष्मसम्पराये लोभ- चर्जा सप्तदश भवन्ति । उपशान्तादित्रये सातरूपैका प्रकृतिर्वन्धमायातीति । अपर्याप्तम- नुजगतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च वैक्रियाटकाहारकद्विकजिननामवनं नवोचरदातं यन्धे माप्यते इति । सास्वादनादिशेषगुणस्थानानां तेष्वभावो लब्ध्यपर्यासस्वात् ।। ॥ पर्याधमनुजगतो पन्धयन्त्रकम् ॥ गुणस्था साना दर्शना० घेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय सर्वाग्रम् नाम भोपे . २ १ २ मिप्यार ९ १ ६१ २ ५ ·यत्रकाणि ] प्रतिसंक्रमः। । सास्वादने, १ २ २४ ३ १ ५ ३ १९ . ६ १ . मिश्र मविरते दिशविरत प्रमचे अप्रमत्ते ५ ६ २ १ " ५ ६ २ १ . . अपू०प्र० अपू०वि० - 2 . ९ . . . अपू०० ५ 2 1 . . व०प०५० अपू० स० 2 १ ९ ... 2 . ५ अनिवृ.प्र० पनि द्वि अनिवृन ५ ५ ४ ३३ 2 ३० - ५ 2 ३ । ५ ३ 1 २ 1 - ५ 1 ५ ० 2 अनिवृ.५० मूक्ष्मस० टपशान्त १ ५ 2 1 . 1 . . . . ३ . . ० : |सयोगिनि . . ॥ अपर्याप्तमनुजगता बन्धयन् । माना० दर्शना मेदनीय मोहनीय मातुः मन्न गुण मो०मि. ३ १ ·८ सं० ४० व । [२०स्थानादि- . , , मातस्य बन्धाभावात् । मोहनीयस्य वन्धस्थानानि दश भवन्ति, तद्यथा-दाधिशतिरेक- शतिः सप्तदश त्रयोदश नव पञ्च चतस्रः तिस्रः द्वे एका चेति । तत्र मिथ्यात्वे द्वाविंशतिः, स्वादने एकविंशतिः, मिश्रतिके सप्तदश, देशविरते त्रयोदश, प्रमत्तादित्रिके नव, अनि- तेकरणे पञ्च चतनः तिस्रः द्वे एका चेति । मिथ्यादृष्टौ आयुषः चत्वारि बन्धस्थानानि- स्वादने त्रीणि, मिश्रे शुन्यम्, अविरते एकं, देशविरते प्रमत्तेऽप्रमत्ते चैकैकं भवति, परतो धाभावात् न भवति । नाम्न अष्टौ वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्च. शतिः पड्विंशतिरप्टाविंशतिरेकोनविंशत्रिंशदेकत्रिंशदेकाचेति । मिथ्यादृष्टौ आद्यानि पद् सन्ति । सास्वादने अष्टाविंशतिरेकोनविंशत्रिंशदिति । मिश्रेऽष्टाविंशतिरविरतेऽष्टाविंश- कोनशिदिति । देशविरते प्रमत्ते चाष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशदिति । अप्रमत्तेऽष्टाविंशति- जोनविंशत्रिंशदेकत्रिंशदिति। अपूर्वकरणेऽष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशदेकत्रिंशदेका चेति । अनिवृ- करणे सूक्ष्मसम्पराये यश कीर्तिरूपमेकमेव भवतीति । गोत्रस्य मिथ्यात्वे सास्वादने च द्वे वन्धस्थाने भवतः । मिश्रात् सूक्ष्मसम्परायं यावत् उच्चगोत्ररूपमेकमेव वन्धस्थानं भव- ति। अपर्याप्तमनुजगतिसामान्ये मिथ्यादृष्टौ च ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्यात्मकं स्थानं भवति । गोत्रस्य वेदनीयस्यायुपश्च द्वे द्वे भवतः । दर्शनावरणीयस्य नवप्रकृत्या- किं वन्धस्थानं भवति । मोहनीयस्य द्वाविंशतिप्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । नाम्नः वबन्धस्थानानि, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः पट्विंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदिति ॥ ॥ पर्याप्तमनुजगतौ बन्धस्थानयन्त्रकम् ॥ गुणस्था साना० दर्शना० वेदनीय | मोहनीय आयुः गोष मिप्यार सास्वादने मिधे अविरते देशविरने . अन्तराय १ ४ २ 1 १ २ १ ३ ३ २ १ ---- --- १ २ . १ १ १ १ 1 २ १ १ २ प प्रमतेच १ - १ . ४ १ अप्रमत्ते স भतिक. .. २ ५ १ - 1 . 1 ५ . १ १ १ . १ . . . . . . . उपशाम्ते शाणे रपोपिनि ·यत्राणि] प्रकृतिसंक्रमः। ॥ अपर्याप्तमनुजगतौ बन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्था० । शाना० दर्शना० । वेदनीय | मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय मिघ्यावे १ २ १ २ ५ २ १ , अथ पर्याप्तमनुजगतो नाम्नो भङ्गा उच्यन्ते-तत्र त्रयोविंशतिवन्धस्थाने चत्वारः, पञ्च- विंशतिवन्धस्थाने पञ्चविंशतिः, पड्विंशतिवन्धस्थाने पोडश, अष्टाविंशतिवन्धस्थाने नव, एकोनत्रिंशतिवन्धस्थाने अष्टचत्वारिंशदधिकद्विनयतिशतानि । त्रिंशति वन्धस्थाने त्रयस्त्रिं शदधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि, एकत्रिंशति यन्धस्थाने एक एव भङ्गः, एकप्रकृत्यात्मके पन्धस्थानेऽप्येक एव भङ्गः। सर्वाणि त्रयोदशसहस्राणि नवशतानि सप्तत्रिंशदधिकानि भवन्ति । ॥ पर्याप्तमनुजगतौ नानो बन्धस्थानभनयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३९३७ बन्धकाः २० " " " ९ १ ८ पन्यस्थानानि मसंख्या फस्य प्रायोग्याः कति भगाः अपर्याप्तकेन्द्रियमायोग्याः मनुजाः २५ पर्याप्तकेन्द्रियप्रायोग्या: अप० विकलेन्द्रियप्रायोग्याः ३ अप० तिर्यामनुजमायोग्यौ २ पर्याप्तयादरैकेन्द्रियप्रायोग्याः १६ नरकमायोग्यः देवमायोग्याः २९ ९२४८ ५. विकलेन्द्रियमायोग्याः २३ पश्शेन्द्रियतिर्यमायोग्याः ५६०८ मगुनमायोग्याः १६०८ देवप्रायोग्या. सम्यग्दृष्टिमनुजा. ५० पञ्चेन्द्रियनिर्यक्प्रायोग्या: ५६०८ मनुजा विकलेन्द्रियप्रायोग्या: देवप्रायोग्यः अप्रमत्तमुनयः देवप्रायोग्यः अपूर्वकरणसप्तममा गार सूक्ष्मसम्पराय- पर्यन्ताः अपर्याप्तमनुजगती नानो बन्धस्थानानि पञ्च भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चत्रिंशतिः " " " १० " " १ ३॥ १ " ·धन्धकाः २३ ४ ४ अप. मनुजा २५ " ३ २ २६ " २९ ९२४० " 1 ४६०८ " " २० सं० द्वि० विभागे [ भङ्गादि- पदिशतिरेकोनविंशत्रिंशदिति । त्रयोविंशतौ चत्वारो भङ्गा भवन्ति । पञ्चविंशती पञ्चविंशतिर्भङ्गा भवन्ति । पडिशती पोडश भवन्ति । एकोनत्रिंशति चत्वारिंशदधिकद्धि- नवतिशतानि भवन्ति । त्रिंशति द्वात्रिंशदधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि त्रयोदशसहस्राणि नवशतानि सप्तदशाधिकानि भवन्तीति ॥ ॥ अपर्याप्तमनुजगतौ मिथ्यादृष्टौ च नानो बन्धस्थानभङ्गकयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् १३९१७ घन्धस्थानानि भासंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भगाः अपर्याप्लकेन्द्रियप्रायोग्याः ५. एकेन्द्रियप्रायोग्या: अप० विकलेन्द्रिपप्रायोग्याः तिर्यइमनुजमायोग्यो ५. एकेन्द्रियमायोग्याः " विकलेन्द्रियप्रायोग्याः , पञ्चेन्द्रियतिर्यवप्रायोग्याः ४६०८ मनुजप्रायोग्याः विकलेन्द्रियप्रायोग्याः , पञ्चेन्द्रियतिर्यक्प्रायोग्याः ४६०८ पर्याप्तमिथ्यादृष्टिमनुजे वन्धस्थानानि पट् भवन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः पदिशतिरष्टाविंशतिरेकोनविंशत्रिंशदिति । तत्र त्रयोविंशती चत्वारो भवन्ति, पञ्चविंशतिः पञ्चविंशती, पोडश पडिंशती, नवाष्टाविंशती, एकोनत्रिंशति द्वानवतिशतानि चत्वारिंशद- धिकानि, त्रिंशति द्वात्रिंशदधिकानि पट्चत्वारिंशंच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि त्रयोदशसह- स्राणि नवशतानि पड्रिंशत्यधिकानि भवन्तीति । ॥५० मिथ्यादृष्टिमनुजे नानो बन्धस्थानभङ्गयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३९२६ वन्धस्यानानि भनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भगाः अपर्याप्तकेन्द्रियप्रायोग्याः प०मनुजाः प. पर्यास केन्द्रियप्रायोग्याः अप० विकलेन्द्रियप्रायोग्याः तिर्यइमनुजप्रायोग्यौ पर्याप्तबादरैकेन्द्रियप्रायोग्याः १६ देषनायोग्याः नरकप्रायोग्याः २४ " " १ " घश्धकाः २५ ३ २ २८ ९ १ ·यत्राणि प्रकृतिसंक्रमः । २९ २४ " " प० पिकलेन्द्रियमायोग्याः पञ्चेन्द्रियनिर्यकमायोग्याः १६०० देवप्रायोग्याः ५० विकलेन्द्रियप्रायोग्याः २५ पवेन्द्रियतिर्यप्रायोग्याः १६०० ८ " ३० १६३२ " " सास्वादने त्रीणि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंगनिंदशदिति । तत्राष्टाविंशती अष्टौ भङ्गा भवन्ति । एकोनत्रिंशति चतुःपष्टिशतानि भवन्ति, त्रिंशति द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति, सर्वाणि चाष्टाधिकपण्णवतिशतानि भवन्ति । ॥ सास्वादने ना० वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०८ बन्धस्थानानि मनसंरया कस्य प्रायोग्याः कति मगाः यन्धकाः २८ ८ प०मनुजाः ६४०० " देवप्रायोग्याः ५० मनुजप्रायोग्याः ३२०० पशेन्द्रियतिर्यकमायोग्याः ३२०० निर्यक्मायोग्या: ३२०० ३२०० " मिश्रेऽष्टाविंशतिरूपमेकमेव वन्धस्थानं भवति, भङ्गाश्चाप्टौ भवन्ति । ॥मिश्रगुणस्थाने ना० वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ८ बन्धस्थानम् मगसंख्या कस्य प्रायोग्याः कनि भगाः यन्धकाः २८ देवप्रायोग्याः ८ प० मनुजाः तथाऽविरतसम्यग्दृष्टी देशविरते प्रमत्ते च द्वे द्वे वन्धस्थाने भवतः, तद्यथा-अष्टाविंश. तिरेकोनविंशदिति । तत्राप्टाविंशती अष्टौ भगा जिनयुते एकोनत्रिंशति वन्धस्थाने चाप्टी भङ्गाः, सर्वे च पोडश भवन्ति । ॥ अविरतादित्रिके ना० पन्धस्थानभनयात्रम् ॥ सर्वाग्रम्-१६ वन्यस्याने महसंख्या पन्धका फम्य प्रायोग्या: कति भगा। देवनायोग्या: ५०मनुजाः ८ ८ " ·२२ सं० द्वि विभाग [ दे० वन्ध- तथाऽममत्ते चत्वारि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनविंशत्रिंशदेकत्रिं. शदिति । चतुर्वपि वन्धस्थानेष्वेकैको भङ्गः । सर्वेऽपि चत्वारो भगा भवन्ति । ॥ अप्रमत्ते गुणस्थाने ना० वन्धस्थानभनयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ४ पन्धस्थानानि भासंख्या कस्य प्रायोग्या: कति भनाः देवप्रायोग्यः मनुजाः यन्धकाः २८ -- २९ १ 11 " ३० .. १ " " १ १ " अपूर्वकरणे पञ्च वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंश- देका चेति । पञ्चस्वपि पन्धस्थानेष्वेकको भङ्गः । सर्वे पञ्च भवन्ति । ॥ अपूर्वकरणगुणस्थाने ना० वन्धस्थानभङ्गकयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् ५ बन्धस्थानानि भनसंख्या कस्य प्रायोग्याः के भताः देवमायोग्यः यन्धकाः २८ १ १ मनुजाः १ १ " " ३० १ १ " १ १ १ o- १ " तथाऽनिवृत्तिवादरसम्पराये सूक्ष्मसम्पराये च यशाकीर्तिरूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति, भङ्गोऽप्येक एवेति । उपशान्तादौ बन्धाभावादशाभाव इति ॥ ॥ नवमदशमगुणस्थाने ना० वन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ बन्धस्थान भाग संख्या कस्य प्रायोग्याः के भगा बन्धका: १ १ १ मनुजाः अथ देवगतौ बन्धप्रकृतय उच्यन्ते-तत्राहारकाहारकाङ्गोपाङ्गवैक्रियाटकसूक्ष्मविकलेन्द्रि- यनिकवर्ज चतुरप्रशतं ओघतः बन्धे प्राप्यते, मिथ्यादृष्टौ जिनवर्ज व्युत्तरशतं प्राप्यते, सास्वादने हुपडसेवा तपैकाक्षजातिस्थावरनपुंसकषेदमिथ्यात्ववर्ज व्युत्तरशतमेव पण्णवति- भवति । मिश्रे सैव पण्णवतिरनन्तानुवन्धिचतुष्कस्त्रीवेदस्त्यानदित्रिकनीचगोत्रमध्याकृति- चतुष्कमध्यसंहननचतुष्काशुभखगतिदुर्भगत्रिकोद्योततिर्यक्त्रिकनरायुर्वर्जा सप्ततिर्भवति । अविरते नरायुर्जिननामयुता सप्ततिरेव दासप्ततिर्भवति । सौधर्मेशानयोरपि सामान्योक्त- चन्धप्रकारेण बन्धो वाच्यः ।

·यत्राणि] नाम प्रकृतिसंक्रमः। ॥ देवगतिमामान्ये सौधर्येशनयोश्च वन्धयन्त्रकम् ॥ गुणस्या ज्ञाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय मायुः गोन अन्तराय सर्वाप्रम् ओघे मिथ्यात्वे पास्वादने मिश्रे ५ ९ २ २ ९ २ ५२ २ 1०३ ९ २ २ २ ५ ५ २ . १ ७० अविरते ६ २ ११ १ एवं भवनपतिव्यन्तरज्योतिप्केपु सामान्येन मिथ्यात्वे च जिनहीनं व्युत्तरशतं वन्धे प्राप्यते । सास्वादने पण्णवतिः । मिश्रे सप्ततिरविरत एकसप्ततिः। ॥ भवनपतिव्यन्तरज्योतिष्केपु वन्धयन्त्रकम् ॥ गुणस्था० शाना० | दर्शना० वेदनीय मोह० | आयुः गोन सर्वाग्रम् नाम अन्त० ५ ९ २ २ ५२ २ १.३ ५ ९ २ २ ५२ २ १०३ ओपे मिप्यारये पास्वादने मिश्र अविरते ५ ९ २ २४ २ १७ ર ५ ६ २ १९ . ७० ५ १९ १ ३२ १ , , सनत्कुमारादासहस्रारमेकेन्द्रियेषु गमनाभावेनैकेन्द्रियजातिस्थावरातपनाम्नां वन्धाभा- वादोघे एकोत्तरशतं, मिथ्यात्वे शतं, सास्वादने पण्णवतिः, मिश्रे सप्ततिः, अविरते द्वास. ततिः। आनतायेषु अवेयकपर्यन्तेषु तिर्यत्रिकोद्योतवियुताः सनत्कुमारादिवद्वाच्यम्, तथाहि-सामान्येन सप्तनवतिं मिथ्यात्वे पण्णवतिं सास्वादने द्विनवतिं मिश्ने सक्षतिमविरते द्वासप्तति वनन्ति । ॥ सनकुमारायेषु सहस्रान्तेषु वन्धयन्त्रकम् ॥ गुणस्था० माना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोन अन्तराय सर्वाग्रम् मोघे नाम ५ ९ २ २ ५० ५ २ ५ ९ २ २ ५ १९ २ मिथ्याने सास्वादने मिधे ५ ९ २ २४ २ २ ५ ३२ १ ७० २ .. भविरते २ १ ७३ १ ·२४ सं० द्वि० विभागे [व० स्थानादि- ॥ आनतादिवेयकपर्यन्तेषु बन्धयन्त्रम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोन अन्तराय सर्वायम् ५ ९ २ -- २ ९७ ५ २ १ १६ २ ९६ ओघे मिथ्यावे सास्वादने मिश्रे अविरते ५ ९ २ २४ १ १४ २ ५ ९२ २ ० ३२ १ ५ ६ २ १९ ६ १ ५ अनुत्तरेषु सामान्येन चतुर्थगुणस्थाने च द्वासप्ततिं देवा वमन्तीत्युका देवगतिपु वन्धप्रकृतयः ।। ॥ पञ्चानुत्तरेषु बन्धयन्त्रकम् ॥ गुणस्था० शाना० | दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय| सर्वाग्रम् नाम ओपे ६ २ १९ १ ५ ६ - १ ५ ७२ चतुर्थे अथ देवगतौ बन्धस्थानान्युच्यन्ते-तत्र प्रथमान्तिमयोः पश्चप्रकृत्यात्मकं बन्धस्थान चतुर्वपि गुणस्थानेषु सर्वेषां देवानां भवति । दर्शनावरणस्यापि नवमकृत्यात्मकं वन्धस्थान मिथ्यादौ सास्वादने च सर्वेषां भवति । मिश्नद्विके सर्वेषां पट्प्रकृत्यात्मक बन्धस्थानं भवति । वेदनीयस्य सर्वेषां चतुर्वपि गुणस्थानेषु वे वे वन्धस्थाने भवतः । गोत्रस्य मिथ्यात्वे सास्वादने च द्वे द्वे बन्धस्थाने भवतः। मिश्रद्विके चैकमुच्चगोत्ररूपम् । आयुपो मिथ्यात्वे ‘सास्वादने चानतादीन् देवान विहाय शेषाणां द्वे द्वे वधस्थाने भवतः । मिने आयुपो वन्धाभावात् न भवत्येव बन्धस्थानम् । अविरतसम्यग्दृष्टौ सर्वेषां देवानां आनतादिदेवानां च मिथ्यात्वे सास्वादने व मनुजायूरूपमेकमेव वन्धस्थानं भवति । मोहनीयस्य मिथ्यात्वे द्वाविंशतिप्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । सास्वादने एकविंशतिप्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । मिश्राद्विके सप्तदशप्रकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । ॥ आनतादिवर्जदेवानां नामवर्जसधानां कर्मणां वन्धस्थानयन्त्रकम् ॥ दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र गुणस्था० शाना० अन्तराय ६ २ २ मिथ्यात्वे १ १ २ २ ·--- महतिसंगमः। RA सास्वादने २ मिले भ . भविरते - १ २ - 1 शाना० अन्तराय २ - १ ॥ आनतादिषु देवानां नामवर्जसप्तानां कर्मणां बन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्था दर्शना० घेदुनीय मोहनीय आयु: गोत्र भोघे मिथ्यावे सास्वादने मि भविरते १ . २ १ २ - १ २१ १ . प २ १ १ . - - ૨ १ ॥ अनुचरदेवेषु वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ दर्शना० घेदनीय मोहनीय | आयुः गुणस्था० शाना० गोत्र अन्तराय मो•मवि० . २ १ १ देवगतिसामान्ये सौधर्मेशानयोश्च नानो बन्धस्थानानि चत्वारि भवन्ति, तद्यथा-पञ्च- विंशतिः पदिशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदिति । तत्र वादरमत्येकपर्याप्तमायोग्ये पञ्चविंशतिवन्धे अष्टौ भङ्गा भवन्ति । आतपसहिते उद्योतसहिते वा पर्याप्तवादरप्रत्येकमायोग्ये पदिशति- बन्धस्थाने पोडश भन्दा भवन्ति । पर्याप्तगर्भजतिर्यक्पञ्चेन्द्रियप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति बन्ध- स्थाने मनुजप्रायोग्ये चैकोनत्रिंशति बन्ध्रस्थाने प्रत्येकमष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि, उभ- यमीलने दानवतिशतानि षोडशाधिकानि भवन्ति । पर्याप्तगर्भजतिर्यक्पश्चेन्द्रियमायोग्ये त्रिंशति बन्धस्थाने अष्टाधिकषट्चत्वारिंशच्छतानि जिनयुते पत्रिंशति बन्धस्थाने अष्टौ भना भवन्ति । उभयमीलने पोडशाधिकपट्यत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वसंख्यया च त्रयोदशसहस्राण्यटशतानि पट्पश्चाशदधिकानि भवन्ति । मिथ्यादृष्टौ च सम्यग्दृष्टिसत्का अष्टी भला न भवन्ति, ततः शेषाः त्रयोदशसहस्राण्यष्टशतान्यष्टचत्वारिंशदधिकानि भवन्ति । सास्वादने वे बन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनत्रिंशनिशदिति । एकोनविंशति चतुष्पटिशतानि त्रिंशति बन्धस्थाने द्वात्रिंशच्छतानि सर्वसंख्यया पण्णवतिशतानि भवन्ति । मिने एकोनत्रिंशति बन्धस्थाने अष्टौ भगा भवन्ति । अविरते द्वे बन्धस्थाने भवतस्त. आधा-एकोनत्रिशर्षिशदिति । तत्रैकोनत्रिंशत्यष्टौ त्रिंशत्यष्टौ सर्वाणि पोडदा भवन्ति । संफ.वि.४ .

·सं० द्वि०विभागे [गतिमार्गणायाम्- ॥ देवगतिसामान्ये आधकल्पद्रिके च नानो बन्धस्थानभनयन्त्रकम् ॥ सर्वानम् १३८५६ पन्धस्थानानि भासंख्या बन्धकाः २५ ८ देवाः २६ " यस्य प्रायोग्याः कति भद्गाः पर्याप्तबादरप्रत्येकैके० प्रायोग्याः ८ आ.3.भ्यां प०ग ति०५०मा० १६०प००म०मा०५३०८ पर्याप्तगर्भजतिर्यपञ्चेन्द्रियप्रायोग्या: ४६०८ मनुजनायोग्याः २९ ९२१६ " ४६१६ ८ सम्यग्दृष्टिदेवाः ॥ मिथ्यादृष्टौ नानो बन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वानम् १३८४८ पन्धस्थानानि भासंख्या भन्धकाः कस्य प्रायोग्याः कति माह पर्याप्तवादरप्रत्येकमायोग्या: ८-१६ प००सि०५०मा०४६०८ । प००म०प्रा०४१०८ देवाः २९ ९२१६ पर्याप्ततिर्यक्पञ्चेन्द्रियप्रायोग्याः १६०८ " ॥सास्वादने नानो बन्धस्थानभङ्गकयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०० पन्धस्थानानि मङ्गसंख्या कस प्रायोग्याः कति भनाः बन्धकाः प.ति०मा० ३२००1 म०प्रा०३२००। देवाः पझेन्द्रियतिर्यक्प्रायोग्याः ३२०० " ॥ मिश्रे अविरतसम्यग्दृष्टौ च नानो बन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वानम् ८-१६ पन्धस्थानानि भङ्गसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति मजाः बन्धकाः ८-८-८ मनुजप्रायोग्याः ८-८-८ देवाः . भवनपतिव्यन्तरज्योतिप्केपु वन्धस्थानानि चत्वारि भवन्ति, तद्यथा-पञ्चविंशतिः पशि- तिरेकोनविंशत्रिंशदिति । ओघे मिथ्यादृष्टौ च भङ्गाः त्रयोदशसहस्राण्यटशतान्यष्टचत्वारिंश- दधिकानि भवन्ति । सास्वादने द्वे वन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनत्रिंशत्रिंशदिति। एकोनत्रिं- शति चतुम्पष्टिशतानि त्रिंशति द्वात्रिंशच्छतानि, सर्वसंख्यया पण्णवतिशतानि भवन्ति । मिश्रे एकोनत्रिंशति भगा अष्टौ भवन्ति । अविरतेऽध्येकोनत्रिंशतिबन्धस्थानेऽष्टावेव भगाभवन्ति ।

·87 म मादिविचार : प्रतिक्रिमः ॥ भय व्यज्यो ओघे मिथ्यादृष्टौ च नान्नो बन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वानम् १३८४८ | यन्यस्यानानि मनसंख्या बन्धकाः २५-२६ कस्य प्रायोग्याः कति मलाः पर्याप्तवादरमत्ये कैकेन्द्रियप्रायोग्या: -10 प.ग. ति० प्रा० १६०८। म० प्रा०४६०४। देवाः २९ ९२१६ ५० ग.ति.पं० प्रा० ॥ सास्वादनगुणस्थाने नानो वन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०० पन्धस्याने मनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति मनाः पन्धकाः ६४०० देवाः प.गति पं०मा०३२००१ प००म०प्रा० २००। ५० ग० तिर्यस्पश्चेन्द्रियप्रायोग्याः ३२०० " ॥ मिश्रद्विके नानो वन्धस्थानभङ्गन्यन्त्रकम् ॥ यन्यस्यानम् मगसंख्या कस्स प्रायोग्याः कति भाः पन्धकाः २९-२९ ८-८ मनुजमायोग्याः देवाः सनत्कुमारादिपु पदसु द्वे कन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनविंशत्रिंशदिति । तत्रैकोनत्रिं. शति पोडशाधिकानि द्वानवतिशतानि भवन्ति । त्रिंशति पोडशाधिकानि पट्चत्वारिंशच्छ. तानि भङ्गा भवन्ति । सर्वसंख्यया त्रयोदश सहस्राण्यष्टशतानि द्वात्रिंशदधिकानि भवन्ति। तथा मिथ्यादृष्टावेकोनत्रिंशति पोडशाधिकानि द्वानवतिशतानि भवन्ति । त्रिंशत्यष्टाधि- कपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वसंख्यया त्रयोदशसहस्राण्यष्टशतानि चतुर्विंशत्यधि- कानि भवन्ति । सास्वादने एकोनविंशति चतुष्पष्टिशतानि भवन्ति, त्रिंशति द्वात्रिंशच्छतानि, सर्वाणि पण्णवतिशतानि भवन्ति । मिश्रे एकोनत्रिंशत्प्रकृत्यात्मक बन्धस्थानं भवति, भङ्गा. श्चाष्टी भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टौ द्वे बन्धस्थाने भवतः, एकोनत्रिंशत्रिंशदिति । तत्रैको- नत्रिंगत्यष्टी त्रिंशति चाप्टी सर्वाणि पोडश भवन्ति । ॥ सनत्कुमारादिपट्टे नाम्न ओघे बन्धस्थानभङ्गकयन्त्रम् ॥ सर्वानम् १३८३२ पन्धस्थाने महसंख्या पन्धका: कस प्रायोग्याः कति मताः पगति०५०मा० १००प०गम प्रा०४६००। पग-ति०मा० १६०८। प००म०मा.. देवाः ·सं०वि०विमागे [गतिमांगेंणायाम् | मिष्याटी मानो पन्धस्थानमनयन्त्रकम् ।। सोमम् १५८२४ वन्यस्थान कस्य प्रायोग्या। कति मशः पन्धका ८२१६ देवा (५०गतिमा पगमप्रा० १६००। ५०० तिर्यकमायोग्या: ५६ ॥ सास्वादनसम्यग्दृष्टौ नानो बन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वांगम् ९६०० पन्यमाने भर्सया फस्स भयोग्पा कति मला पन्धकाः १४०० ५०गति प्रा०३६००11०1०म०मा० ३२००१ देवाः प.ग. तिकमायोग्याः ३९०० " ॥ मिश्रे अविरतसम्यग्दृष्टौ च नानो बन्धस्थानभङ्गकर्यन्त्रम् ।। पन्धस्थानाति भनसंख्या कसं मायोग्या: कति मगर पन्भकाः २९-२६-३० मनुप्रायोपः तथाऽऽनतादिप्रैधेयकपर्यन्तेषु देवेषु वे बन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनविंशत्रिंशदिति । तत्रैकोनविंशति तिर्यक्प्रायोग्यवन्धाभावेन मनुजप्रायोग्या अष्टाधिकषट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । त्रिंशत्यष्टौ भा भवन्ति । मिथ्यादृष्टावेकोनविंशति पहुंचत्वारिंशच्छतान्यष्टाधि- कानि । त्रिंशद्वन्धस्थानं त्वत्र न भवत्येव, सम्यग्दृष्टिप्रायोग्यत्वात् । सास्वादनसम्यग्दृष्टाव- प्येकोनत्रिंशत्मकृत्यात्मकमेकमेव बन्धस्थानं भवति । तत्र भर द्वात्रिंशच्छतानि भवन्ति । मिश्वेऽप्येकोनविंशत्मकृत्यात्मकमेकमेव बन्धस्थानं भवति । तत्र भगा अष्टौ भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टौ द्वे कन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनविंशत्रिंशदिति । तत्रैकोनत्रिंशत्यष्टौ त्रिंशति चाष्टौ भवन्ति । पश्चस्वनुत्तरेषु देवेषु मिथ्यात्वादिगुणस्थानत्रिकाभावाचतुर्थ- गुणस्थाने द्वे बन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-एकोनविंशत्रिंशदिति । तत्रैकोनत्रिंशति त्रिंशति आप्टौ २ भङ्गा भवन्तीत्युका देवगतौ वन्धस्थानभनाः ।। ॥ आनतादिवेयकपर्यन्तदेवेषु बन्धस्थानमनयन्त्रकम् ॥ सर्वानम् ४६१६ बन्धस्थाने मासंध्या कसमायोग्या: कति भनाः बन्धकाः मनुबप्रायोपाः देवाः ममुममायोग्या ८ सम्याष्टिदेवाः ·गन्धादिविधारः] अंकृतिसंक्रमः। ॥मि० सा० मिश्रष्टी च वधस्थानमनयन्त्रम् ॥ पन्धस्थानम् मासंख्या कल प्रायोग्याः कति महा पन्धकार --- २९-२९-२९ देयोः ४६०४-२००-८ मनुजमायोग्या: १६०८-३३००- ॥ अविरतसम्यग्दृष्टौ वन्धस्थानभनयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १६ यम्यस्थाने मजदया कस्य प्रायोग्याः कति मही अन्यक्ष २९-१० -8 मनुजमायोग्याः देवाः ॥ अनुत्तरदेवेषु घ० गु० स्याने वन्धस्थानभनकयन्त्रकम् ॥ सर्वानम् १६ बन्यस्थाने मनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति मनाः मनुजमायोग्याः देवाः ॥ इति गतिमार्गणायां समपथं पन्धमरूपणा यन्धस्थानमरूपणा च कृता ।। बन्धका: २९-१० ८-८ ॥ अथेन्द्रियमार्गणायां पन्धयन्धस्थानमरूपणा क्रियते॥ अथेन्द्रियमार्गणायां जातिचतुष्के बन्धप्रकृतय उच्यन्ते-तत्राहारककजिनक्रियाटक- वर्जनवोत्तरदातमोघे मिथ्यात्वे च वन्धे प्राप्यते । जातिस्थावरचतुष्कातपहुण्डसेवार्त्तनपु- सकवेदमिथ्यात्वनरतिर्यगायुर्द्विकवर्ज चतुर्नयति सास्वादना बान्ति । मतान्तरेणायुर्द्विक- धन्धे तु पण्णवति मन्ति । नन्वेकेन्द्रियादयः सास्वादनाः कथमायुर्वन्धं कुर्वन्ति ? यतः पर्याप्तित्रयं परिसमाप्यैवायुर्वन्धं सर्वे जीवाः कुर्वन्ति, तदुक्तं मलयगिरिपादैः- तच्चाहासा. रोरेन्द्रियपर्याप्तिपर्याप्तानामेव वध्यते सास्वादनस्य नैतावान् कालः"। जघन्यतोऽपि वेद्यमानायें- पस्तृतीयभागावोपे एवायुर्वन्धं कुर्वन्ति नार्वाक्, तदुक्तं "निरुवकामतिमागसेसाऊगत्ति" वृत्ति:-"शेपा:-संख्यातायुस्तिर्यडरा एकद्वित्रिचतुप्पञ्चेन्द्रिया निरुपक्रमायुपो नियमतः खजीवित- तीयभागशेपायुपः परमवायुर्वघ्नन्ति, सोपक्रमायुषः पुनरेत एवैकद्वित्रिचतुष्पञ्चेन्द्रियाः स्वायुषत्रिमागे शेषे परमवायुर्वन्ति, अथवा नवममागे त्रिभागस्य निभागे इत्यर्थः, सप्तविंशतिवममागे घ नवमभा- गस्यापि विभागरूपे । तयाय प्रशापना-"सियचिभागे सियत्तिभागत्तिभागे सियत्तिभागतिमार्गत्तिमार्गे" इति । तत्रापि पन्धायुता नियमादन्तिमेऽन्तर्मुहूर्ते वनन्ति, केचित्सप्तविंशतिवमभागादूर्ध्वमपि निमागकल्पनां यावद्वर्णपन्ति यावदन्योऽन्तर्मुहुर्त" इति । स च जघन्यतोऽपि क्षुल्लकभवायु- वतां साधिकद्वित्रिभागाधिकसप्तत्यमशतापलिकाममितकालमतिकम्य भवति, स च प्रायेण उध्यपर्याधकानार्मेव भवति, न लब्ध्या पर्याधकानाम् । उत्कृष्टतोऽपि सास्वादनस्य परावलिकाममितः काल इति चेत् सत्यम्, परं ये सास्वादनभावे आयुर्थन्धं कुर्य- .

·सं०वि०विभागे [कायमार्ग .- न्तीति मन्यन्ते तेपो मते सास्वादनस्य कालो भूयान् संभाव्यते, तदुक्तं बन्धस्वामित्वा. वचूणौँ-"तिर्यनरायुपोस्तनुपर्यास्या पर्याप्तैरेव वध्यमानत्वात् पूर्वमतेन शरीरपर्यात्युत्तरकालमपि सास्वादनभावस्येष्टत्वादायुर्बन्धोऽभिप्रेतः । इह तु प्रथममेव तन्निवृत्तेर्नेष्ट" इति । जातिचतुपके बन्ध. स्थानानि भङ्गा (१३९१७)श्चापर्याप्ततिर्यप्रायोग्याः सर्वेऽत्र वक्तव्याः यन्त्राण्यपि तद्वदिति । ॥ जातिचतुष्के बन्धप्रकृतीनां यन्त्रम् ।। गुणस्था- नानि शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय सर्वानम् नाम ओमि०च ५ ९ २ २ ५८ २ १०९ १४ सरिखा० ९ २ २४ ०-२ २ ५ पञ्चेन्द्रियजातौ गुणस्थानोक्तः सामान्यवन्धोत्रावगन्तव्यः । तथाहि सामान्येन विंश- त्युत्तरशतं वन्धे प्राप्यते । मिथ्यात्वे सप्तदशोत्तरशतं सास्वादने एकाग्रशतं मिश्ने चतुःसप्तति- रविरते सप्तसप्ततिः देशविरते सप्तपष्टिः प्रमत्ते त्रिपष्टिरप्रमत्तेऽटपञ्चाशदेकोनपष्टिा, अपूर्वकरणप्रथमभागेऽष्टपञ्चाशत् ततः पश्चमभागे पट्पञ्चाशत् सप्तमभागे पड्विंशतिर- निवृत्तिप्रथमभागे द्वाविंशतिद्वितीयभागे एकविंशतिस्तृतीयभागे विंशतिश्चतुर्थभागे एकोनविंशतिः पञ्चमभागेऽष्टादश । सूक्ष्मसम्पराये सप्तदश उपशान्तादौ एकाऽयोगिनि वन्धाभावः । ओघयन्त्रकमत्रावलोकनीयम् । पञ्चेन्द्रियजातौ तु बन्धस्थानानि तद्भगाश्च सामान्यवन्धोक्ताः सर्वेऽप्यन वाच्याः। ते च त्रयोदशसहस्राणि नवशतानि पञ्चचत्वारिंश. द्रधिकानि भवन्ति । यन्त्राण्यपि चौघवद्वाच्यानि । ॥ अथ कायमार्गणायां बन्धवन्धस्थानादीनि प्रोच्यन्ते ॥ पृथिवीजलतरूणां वन्धप्रकृतयो वन्धस्थानानि तद्भङ्गा सर्व जातिचतुष्कवद्वाच्यम् । प्रसकाये तु सर्व पञ्चेन्द्रियजातिवद्वाच्यमिति । तैजसवायुकायिकयोस्तु सामान्येन मिथ्या- पृष्टौ च जिनाहारकद्विकवैक्रियाप्टकनरत्रिकोच्चगोत्रवर्जपश्चोत्तरशतं वन्धे प्राप्यते, अन्यत्र गती गमनाभावेन तिर्यक्प्रायोग्यस्यैव वध्यमानत्वादेतासां वन्धाभावः । ॥ तैजसवायुकायिकयोः बन्धप्रकृतीनां यन्त्रकम् ।। गुणस्था शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र | अन्तराय सर्वाप्रम् । नम् नाम ९ २ १ ५ ओ०मिच अथ वन्धस्थानान्युच्यन्ते-ज्ञानावरणस्य पञ्चप्रकृत्यात्मक दर्शनावरणीयस्य नवप्रकृत्या- मकं मोहनीयस्य द्वाविंशतिप्रकृत्यात्मकमायुपस्तिर्यगायूरूपं गोत्रस्य नीचगोत्ररूपमन्तरायस्य पञ्चप्रकृत्यात्मकमेकैकं बन्धस्थानं भवति । नाम्नः पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा- प्रयोविंशतिः पञ्चविंशतिः पड्रिंशतिरेकोनत्रिंशनिशदिति । वेदनीयस्य द्वे वन्धस्थाने भवतः सातरूपमसातरूपं वा । मिथ्यादृष्यावप्येवमेवेति ।

·धन्धादिविचार] प्रमतिमंगमः। ॥ तैजसवायुकायिकयोः सामान्येन मिथ्यात्यै च अन्धस्थानयन्त्रकम् ॥ दर्शना० | बेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र गुणस्थानम् माना० मो०मि - २ 1 . ५ -- १ . अथ नानो भङ्गा उच्यन्ते-त्रयोविंशतिवन्धस्थाने चत्वारो भङ्गा भवन्ति । पञ्चविंश- तिबन्धस्थाने चतुर्विशतिर्यतो मनुजप्रायोग्यवन्धाभावेन तत्मायोग्य एको भो न भवति । पशितिबन्धस्थाने पोडश, एकोनविंशति बन्धस्थाने विकलेन्द्रियप्रायोग्याश्चतुर्विगतिः, तिर्यपधेन्द्रियमायोग्या अष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्पसंख्यया द्वात्रिंदाद- धिकपट्चत्वारिंशच्छतानि । त्रिंशति पट्चत्वारिंशच्छतान्यष्टाधिकानि पश्येन्द्रियतिर्यक्मा- योग्याणि भवन्ति, चतुर्विदतिर्विकलेन्द्रियमायोग्याणि । सर्वसंख्यया द्वात्रिंगदधिकपदर- त्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वसंख्ययाऽप्टाधिक त्रिनयतिशतानि भवन्तीति ।। ॥ नाम्नः सामान्येन मिथ्यादृष्टौ च बन्धस्थानभनयन्त्रकम् ॥सर्यानम्-१३०८ पन्धस्थानानि कस्य मायोग्याः कनि भताः मन्धकाः ४ २५ २४ अपयांप्लकेन्द्रियमायोग्याः तिजमपवनकायिकाः प०ए०मा०२०म०वि०मा० ३।०नि००मा०१॥ पर्याप्ठबादरकन्द्रियप्रायोग्या: १६ प०वि०मा० २४ । ५.ग.ति०प०मा० ४६०८॥ २६ " ४६३२ १६३२ " ॥ अथ योगमार्गणायां यन्धो पन्धस्थानानि च ।। चतुर्विघे मनोयोगिनि चतुर्विधे वचनयोगिनि च पञ्चाक्षवद्वाच्यम् । केवलयचनयोगिनि विकलेन्द्रियवद्वाच्यम् । केवलकाययोगिन्येकेन्द्रिययद्वाच्यम् । औदारिककाययोगिनि तु मनुजवद्वाच्यम् । औदारिकमिश्ने आहारकद्विकदेवायुर्नरकत्रिकवर्ज चतुर्दशाग्रगतमोघे मा- प्यते, इह केचन शरीरपर्याप्तरर्वाक् नरतिरश्चामौदारिकमिश्नं देवनारकाणां वैक्रियमिन्नं च, 'शरीरपर्याप्तेरूचं पुनः शेपपर्याप्तिमिरपर्याप्तानामप्यौदारिक क्रियं चेच्छन्ति,तदुक्तं- कम्मु- रलदुगमपने वेउविदुगं च सनिलद्धि । पञ्जेमु उरलो चिय" इति । तन्मतेनादारिकमिश्रे आयुश्चतु. कमपि न वधाति । जिनसुरद्विकवैक्रियद्विकवर्ज नवोत्तरमतं मिथ्यादृष्टी वभाति । सास्वादने जातिचतुष्कस्थावरचतुष्कातपहुण्डसेवार्तनपुंसकवेदमिथ्यात्वायुहिकं विहाय चतुर्नवतिर्यन्ये प्राप्यते। स्त्यानद्धित्रिकानन्तानुवन्धिचतुष्करलीयेदनीचगोत्रदुर्भगत्रिकतिर्यग्द्विकमध्यसंस्था. नसंहननचतुष्काशुभखगत्युद्योतबर्जा जिनगुरव क्रियद्विकयुता चतुर्नयतिरेव पनासप्ततिरविर- तसम्यग्दृष्टी भवति । सयोगिनि सातमिति । यद्यप्यविरतसम्यग्दृष्टायौदारिकमिश्रकाययोगे ·[योगमार्ग- - सं० द्वि० विभाग मनुजद्विफौदारिकद्विकप्रथमसंहननमिति पश्चन वभाति,मनुजस्य तिरश्चश्व तुर्यगुणस्थाने दे- वप्रायोग्यस्यैव वन्धभावाद्देवस्य नारकस्यच वन्धसद्भावेऽप्यौदारिकमिश्रयोगाभावाच्च,तथापि प्राच्यनूतनपन्धस्वामित्वे नरौदारिकविकमथमसंहननमिति पञ्चकमौदारिकसिनयोगी स. म्यग्दृष्टिधातीत्युक्तमतोऽस्मामिरपि तथैवोक्तम् । तथाच-निरयतिगसुराउआहारगं तु हिवा छतमीसें वृत्ति:-नरकत्रिकसुरायुराहारकदिकं विहिवसमाहारद्वन्द्वसमासं प्रकृतिपर्टी विंशत्युत्तरशतमभ्या- दिति शेषः, हित्वा शेषस्य चतुर्दशाधिकशतस्य ११४ तन्मिभे त्वौदारिकमिने सामान्येनबन्ध इति शेपा। सुरद्विकभावना सप्तमनरकपृथिव्या नरकद्विकभावनावद्रष्टव्या इति पइिंशतिगाथोत्तरार्थः । अयौदा- रिकमिझेऽपि गुणस्थानकविशिष्टं तमाह 'सुरदगविउधियदुर्ग तित्यं हिचा सयं नवगं तु । बंधति उरलमिरसे मिच्छाओ जोगिणो सायं ॥२७॥ वृत्तिः-सुरद्विकवैक्रियद्विकं पूर्वोत्तमन तत्पुरुषगर्भः समाहारद्वन्द्वः, तीर्थकरनाम चेति प्रकृतिपञ्चकमनन्तरोतसामान्यवन्धाचतुर्दशोत्तरशताविति गम्यते, हित्वा' परित्यज्य शेपं नवाप्रशतमौदारिकमिभयोगे मिथ्यारशस्तु पान्ति १०९। तथा सयोगिनि औदारिकमिभयोग इति पूर्वेण योगः, फेवलिसमुद्धाते सप्तमषधद्वितीयसमयेषु सातमेवैकं १ घनन्तीति पूर्वेण संबन्धः । अत्र यदुक्रमवः सयोगिग्रहणं तलाघवार्थम् । यह प्राकनगाथायाः 'औदारिकमिभे' इति पदेऽनुवर्तमाने पुनस्तदुपादानं तद्भिन्नगाथायां सुखार्थमितिगाथा: ॥ २७ ॥ अथ सार्वगाथयौपारिकमिश्रयोगे बन्ध समर्थयन्नाह-निरयतिगहीणासोलस तिरिनरआउं पिमोत्तु साणा वि । सिरियाविहीणं पण्णवीसमुझित्तु अविरए बन्धे ॥ २८॥ नित्यं घेउधिदुर्ग सुरदुगसहियं उरलमिरसे' वृत्ति:-नरकत्रिकहीना पोडश प्रकृती:, तथा तिर्यस्नायुपी अपि नधोत्तरशतमध्यादनन्तरोतान्मुक्वा शेषां चतुर्नयति ९४ मौदारिक- मिश्रयोग इति पूर्वेण योगः | "साणावि" इति सासादनसम्यग्दृशोऽपि । अपिशब्दः समुधयार्थः । धनन्तीति प्राक्तनेन सम्बन्धः । तथा चतुर्नवतेमध्यात्तिर्यगायुर्विहीनां पञ्चविंशति उम्झित्वा' परित्यज्य शेषायाः सप्ततेः 'तित्थं वेउधिदुगं सुरदुगसहियं' इति प्राकृतवशात्तीर्थकरनाम वैक्रियद्विकं सुरद्विकस- हिसमिति पश्चप्रकृतिसहिताया ४५ औदारिकमिश्रयोगे 'अविरए' इति अविरतसम्यग्दृष्टि गुणस्थाने पन्धः। एवं गुणस्थानचतुष्क एवौदारिकमिश्रयोगोऽपि लभ्यते नान्यत्रेति । मिनता पात्र कार्मणेनेव सह मन्तव्येति" इति प्राच्यपन्धस्वामित्वे । “तिम्मिस्से' ति तन्मिभे औदारिकमिश्नयोगे ॥ १३॥ सम्प्रति धन्ध उच्यते-'आहारगछग विणोहे घउदससउ मिच्छि जिणपणगहीणं । सासणि पउनवइ विणा नरतिरिआऊ सुहुमतेरे ॥ १४ ॥ वृत्तिः-विंशत्युत्तरशतमाहारकादिप्रकृतिपटू विना शेष चतुर्दशाधिकशतमोषयन्धे प्राप्यते । अयं भावार्थ औदारिकमिभं कार्मणेन सह, तथापर्याप्ताव. स्थायां केवलिसमुद्धातावस्थायां वा उत्पत्तिदेशे हि पूर्वभवादनन्तरमागतो जीवः प्रथमसमये कार्मगेनैव फेवलेनाहारयति । ततः परमौदारिकस्याऽप्यारब्धत्वादौदारिकेण कार्मणमिश्रेण यावच्छरीरस्य निष्पत्तिः । फेवलिसमुद्घातावस्थायां द्वितीयषष्ठसप्तमसमयेषु कार्मणेन मिश्रमोद्वारिकमिति । अपर्याप्तावस्थायां प नाहारफपटू यध्यते इति चनिषेधः । केवलिसमुद्घातावस्थायां पुनरेकस्य सातस्यैव पन्धोऽभिधास्यते । एतदेव पतुर्दशोत्तरशतमौदारिकमिश्रफाययोगी मिध्यात्वे जिननामादिप्रकृतिपञ्चकहीनं शेषं नयोचरं पावं याति । स पर सासादने चतुर्नवति यताति, नवोचरावमध्यान्मुक्त्वा नरतिर्यगायुपी सूक्ष्मनि- ·. एक- वन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः । कादित्रयोदशप्रकृतीश्च, नरतिर्यगायुपोरपर्याप्तत्वेन साम्बादने बन्धाभावात, सूक्ष्मनिमादित्रयोदशकम्य तु मिथ्यात्व एव व्यवच्छिन्नवन्धतया च ॥ १४ ॥ अगरउनीसाइ विणा जिणपणजुया अ संमि' वृत्तिः-प्रागुता चतुर्नवतिरनन्तानुगन्ध्यादिचतुर्विगतिप्रकृतीर्जिना जिननामादिप्रकृतिपश्चक्युना च पश्च- सप्ततिलामोदारिप मिश्रकाययोगी सम्यक्त्वे पनाति" इति नव्ययन्धखामित्वे देवेन्द्रसूरिपादाः। "मनोवाग्योगयोरोघो भन औदारिके नृणाम् । तन्मिने शतमोघे तु चतुर्दशसमन्वितम् ॥ २६ ।। अत्राहारकपद्धं न ११४, मिथ्यावे जिनपञ्चकम् । सास्वादने शतं पड्भिरून ९४ पश्चदशेति न ॥२७॥ तिर्यहरायुपी सूक्ष्मत्रयोदश तथैव च । अविरतसम्यग्दृष्टाने स्युः पञ्चसप्ततिः ॥ २८॥ विनानन्तचतु- विशतिका सजिनपञ्चकम् । सयोगकेवलिस्थाने सातमेकं सयोगिपु ॥२९॥” इति संस्कृतवन्धस्वामित्वे । ननु देशविरते वैक्रियस्य, प्रमत्ते वैक्रियस्याहारकस्य चारभ्यमाणे तेन प्रारभ्यमाणेन सही- दारिकस्य मिश्रीभवनादौदारिकमिश्रं स्यात्, तथा चाह प्रज्ञापनाटीकाकार:-"यदा पुनरी- दारिकरारीरी वैनियलब्धिसम्पन्नो मनुष्यः पञ्चेन्द्रियतिर्यग्योनिको वा पर्याप्तवादरवायुकायिको या वैक्रिय करोति वदोदारिकशरीरयोग एव वर्तमानः प्रदेशान् विक्षिप्य वैक्रियशरीरयोग्यान पुद्गलानादाय यायद्वै- क्रियशरीरपर्याप्स्या पर्याप्ति न गच्छति तावद्वेक्रियेण मिश्रता व्यपदेशश्चौदारिफेण, तस्य प्रधानत्वात् , माहारकेणापि सह मिश्रता द्रष्टव्या" इति । तथा चौदारिकमिश्ने देशविरतस्य सप्तपप्टेः, प्रमत्तस्य च त्रिपप्टेर्वन्धः स्यात् । स च कमान्नोक्त इति चेत् ? अत्रोच्यते, सूत्रे बैंक्रियप्रारम्भकाले आहा. रकस्य च प्रारम्भकाले स्वीकृत औदारिकमिश्नः, तथापि कामप्रन्थिकरपर्याप्तावस्था, समुद्घा. तं च विहाय नान्यत्र स्वीकृतः, तदुक्तं श्रीमन्मलयगिरिपादैः-"क्रियाहारकारम्भकाले ओ- दारिकमिश्र सूत्रेऽमिहितमपि नेह प्रकरणेऽधिकृतं, कार्मप्रन्थिकैर्गुणविशेषप्रत्ययसमुत्थलन्धिविशेषकारण- तया प्रारम्भकाले परित्यागकाले च क्रियस्याहारक्स्य च प्राक्तन्य विवक्षया पैझियमिश्रस्याहारकमिश्नम्यव चाभिधानात् , तदमिप्रायस्य चेहानुमरणात्" इति। अत एव देशविरते, प्रमत्ते चौदारिकमिश्रकाय: योगे कार्मग्रन्थिकाभिप्रायेण बन्धो नोक्तः । कार्मणकाययोगेऽप्येवमेव वाच्यम् । केवलं नर- तिर्यगायुर्दिकं न बध्यते, तेनौघे द्वादशाग्रशतं प्राप्यते । मिथ्यात्वे, जिनसुरवैक्रियद्विक वर्ज, शेपं सालाप्रशतं वध्यते । सास्वादने जालिचतुष्करमावरचतुकासम्हाड रेकार्नलघुसकरे- दमिथ्यात्ववर्ज सप्तोत्तरदातं चतुर्नवतिर्भवति । अविरतसम्यग्दृष्टायनन्तानुबन्धिचतुष्कस्त्री- वेदस्त्यानदि त्रिकनीचगोत्रदुर्भगत्रिकोद्योततिर्यद्विकमध्यमसंहननसंस्थानचतुष्काशुभखग- तिवर्जा जिनसुरक्रियद्विकयुता चतुर्नयतिरेव पश्चसप्ततिर्भवति । सयोगिनि तु कार्मणका- ययोगे सातमेव केवलं वनातीति । ॥ औदारिकमिश्रे, कार्मणकाययोगे च वन्धप्रकृतियन्त्रम् ।। गुणस्था० शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्यानम् ओघे ९ २ १४-२ मिथ्यात्वे ५ ९ २ ३ ·४ सं० द्वि० विभागे [योगमार्ग 0- सास्वादने ९ २ २४ . ४७ २ भविरते ५ ६ १९ ० ३७ १ ७५ सयोगिनि . or . तथा वैक्रियकाययोगे सामान्यदेवकन्धो वाच्यः, तथाहि-सामान्येन चतुरग्रशतं, मिथ्यात्वे व्युत्तरशतं, सास्वादने पण्णवतिः, मिश् सप्ततिः, अविरते द्विसप्ततिरिति । वैक्रियमित्रे तिर्य- मरायुष्कवर्जः स एव भवति, देवनारकाणां पण्मासावशेष एवायुर्वध्यमानत्वेनापर्याप्तावस्थाया- मायुर्वन्धाभावात्। तथा चौघे व्युत्तरशतं,मिथ्यात्व एकोत्तरशतं, सास्वादने चतुर्नवतिः,अवि- रत एकसप्ततिः । यद्यपि देशविरतस्याम्बडादेः, प्रमत्तस्य तु विष्णुकुमारादेबैंक्रियं कुर्वतो वैक्रियमिश्नवैक्रियसंभवः श्रूयते, परं भवधारणीयक्रिययोगस्यात्र गृहीतत्वादधवा स्वल्पत्वा दन्यतो वा कुतोऽपि हेतोः पूर्वाचायः स नोक्तः । ननु वैक्रियमि मिश्रगुणस्थानं कथं नोक्तं? तत्र वैक्रियशरीरसंभवात् , न च वैक्रियशरीरसंभवेऽपि वैक्रियमिश्रस्यापर्याप्तावस्थाभावित्वे. न मिश्नगुणस्थानस्य पर्याप्तावस्थाभावित्वेन तत्र न संभव इति वाच्यं, मा भूद्देवनारकसम्बन्धि वैक्रियमिश्नम् , यत्पुनः वैक्रियलब्धिमतां मनुजतिरश्चां मिश्रसम्यक्त्ववतां वैक्रियकरणसंभवेन तत्प्रारम्भकाले वैक्रियमिश्नं भवति तत्कस्मानाभ्युपगम्यते ? इति चेन्न, तत्र चैक्रियाकरणतो- ऽन्यतो वा कुतोऽपि कारणान्नोक्तः पूज्यैरतोस्माभिरपि तथैवोक्तम् , तदुक्तं मलयगिरिपा- दै:-"तेषां वैक्रियकरणासंभवतोऽन्यतो वा यतः वुतश्चित्कारणादाचार्येणान्यैश्च तन्नाभ्युपगम्यते” इति । ॥ वैक्रियकाययोगे बन्धप्रकृतियन्त्रकम् ।। गुणस्थानकानि शानाव० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्वाग्रम् ५ २ २ २ १०४ ओघे मिप्यारये सास्वादने ५ R २६ २ १०३ ५ ९ २ २४ २ २ ५ ९६ ५ २ . १ मिधे अविरते ६ २ १ છર ॥ वैक्रियमिश्रकाययोगे बन्धप्रकृतियन्त्रकम् ॥ शानाव० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्याप्रम् | गुणस्था० २ . २ १०२ ५ ओषे मिथ्यात्वे सास्वादने अमिरते २६ o ५२ २ १०१ २ २१ २ ५ ६ २ १९ ३३ १ ५ ·बन्धादि विचारः] प्रकृतिसंक्रमः। - तथाऽऽहारकमिश्रकाययोगे त्रिपष्टिप्रकृतीनां प्रमत्तगुणस्थानके बन्धो भवति, औत्सुक्य- भावेनाप्रमत्तगुणस्थानाभावात् । आहारकशरीरकाययोगेऽप्येवमेव प्रमत्तगुणस्थाने त्रिपष्टि- प्रकृतीनां वन्धो भवति । नन्वप्रमत्त आहारकशरीरकाययोगो भवति, तदुक्तं-"एफारस अपमत्ते मणयइआहारउरलयेउद्या" इति । आहारकसत्कर्मा चाप्रमत्ते नियमेनैतद्वभाति, तदुक्तं न्यायाचार्य:-“यस्य हि तीर्थकरमाहारकं या सत् स आहारकद्विकं नियमात्तद्वनाती"ति । तत आहारककाययोगे ओघे पञ्चपष्टिप्रकृतीनां वन्धः कथं न भवतीति चेत् ? सत्यम् , परमल्पत्या. दिकारणादन्यतो वा कुतश्चित्कारणात् वन्धस्वामित्वेऽप्रमत्तभायो न स्वीकृतः, तदुकं प्राच्यवन्धखामित्वे-"तेवढाहारदुगे जहा पमत्तस्स" वृत्तिः-"तेवठ्ठा” इति प्राकृतत्याद्विभकिलोपे त्रिपष्टेः ६३ कर्मप्रकृतीनामितिगम्यते, आहारकद्विके आहारकशरीरतन्मिश्रलक्षणयोगद्वये वन्धो, यथा प्रमत्तस्येति पष्ठीसप्तम्योरथं प्रत्यभेदाद्यथा प्रमत्ते प्रमत्तगुणस्थानके बन्धशब्दस्य वक्ष्यमाणस्यानापि योजनादेवं संवन्धः" इति। तथा नव्यवन्धस्वामित्वे-"एवमाहारदुगि ओहो"-वृत्तिः-"आहार- ककाययोगश्चतुर्दशपूर्वविदः, आहारकमिश्रकाययोगश्च तस्यैवाहारकशरीरस्य प्रारम्भसमये परित्यागसमये चौदारिकेण सह द्रष्टव्यः। तत आहारकद्विके आहारकशरीरतन्मिश्रलक्षणे योगद्वये ओघः कर्मस्तवोक्तः प्रमत्तगुणस्थानवर्ती त्रिपष्टिप्रकृतिबन्धरूपः, एतत्काययोगद्वयं हि लन्ध्युपजीवनात्यमत्तस्येव न त्या. मत्तस्य” इत्युक्ता योगमार्गणायां वन्धप्रकृतयः । ॥ आहारकद्विके वन्धप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था शानाय० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः | नाम गोत्र अन्तराय, सर्वानम् " ओये, पष्ठे घ ५ ६ २ १ ३२ १ ५ अथ योगमार्गणायां वन्धस्थानान्युच्यन्ते-तत्र मनोयोगचतुप्के, वाग्योगचतुके, चाद्या- न्तिमयोः पञ्चप्रकृतिरूपं बन्धस्थानं सूक्ष्मसम्परायं यावद्भवति । वेदनीयस्य प्रमत्तं यायवे द्वे बन्धस्थाने भवतः। परतः सातारूपमेकमेव सयोगिकेवलिनं यावद्भवति । दर्शनावरणस्य प्रथमगुणस्थानद्विके नवकं, मिश्रादिपट्के, अपूर्वकरणप्रथमभागे च पदम् , अपूर्वकरणद्वि- तीयभागात्सूक्ष्मसम्परायं यावञ्च चतुष्कप्रकृतिरूपं वन्धस्थानं भवति । गोत्रस्याद्यगुणस्था- नद्विके द्वे द्वे भवतः । मिश्रादौ उच्चैर्गोत्ररूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति । आयुपश्चत्वारि मिथ्यादृष्टी, नरकायुर्वज त्रीणि सासादने, मिश्ने बन्धस्थानं नास्ति, आयुषो बन्धाभावात् , अविरते नरदेवायूरूपे द्वे, देशविरत्यादित्रिके देवायूरूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति । मोह- नीयस्य दश वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिः, एकविंशतिः, सप्तदश, त्रयोदश, नव, पश्च, चतस्रः, तिस्रः, द्वे, एका चेति । मिथ्यात्वे द्वाविंशतिः, सासादने एकविंशतिः, मिश्रद्विके सप्तदश, देशविरते त्रयोदश, प्रमत्ते नव, अप्रमत्ते नव, अपूर्वकरणे नव, अनि- वृत्तिकरणे च पञ्चचतुस्त्रिोकप्रकृत्यात्मकानि भवन्तीति । नाम्नोऽष्टौ वन्धस्थानानि भवन्ति, , " ·, सं० द्वि०विभागे [ योगमार्ग- तद्यथा-त्रयोविंशतिः, पञ्चविंशतिः, पड्विंशतिः, अष्टाविंशतिः, एकोनत्रिंशत् , त्रिंशद्, एकत्रिंशद्, एका चेति । तत्राद्यानि पद मिथ्यात्वे, सासादनेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्भू- पाणित्रीणि, मित्रेऽष्टाविंशत्येकोनविंशद्रूपे द्वे, अविरतसम्यग्दृष्टायटाविंशत्येकोनविंशत्रिंश- द्रूपाणि त्रीणि, देशविरतेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे , प्रमत्तेऽप्यष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे, अप्रमत्तेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशद्रूपाणि चत्वारि, अपूर्वकरणेऽष्टाविंशत्येको- नत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशदेकरूपाणि पञ्च, अनिवृत्तिकरणे, सूक्ष्मसम्पराये च यश-कीर्तिरूपमे- कमेव भवति । नाम्नः प्रागुक्ताः सर्वेऽप्यन भङ्गा वाच्याः। ॥ मनोवागष्टके वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय | आयुः नाम गोन अन्तराय ओधे १ ३ २ १० ४ ८ ૨ मिथ्यात्वे १ २ . ४ ६ २ सास्वादने १ २ ३ २ १ मिश्रे १ २ १ २ १ १ - अधिरते . १ २ १ २ ३ - १ देश प्रमत्तेच. १ १ १ १ २ १ १ अप्रमत्ते १ १ ४ १ १ अपूर्पकरणे १ २ १ १ ० ५ १ १ अनिवृत्तिकरणे १ ५ १ १ सूक्ष्मसम्पराये १ १ . ० or १ १ उ०क्षी० स०च . . . . . - तथौदारिककाययोगे मनोवागष्टकात् यो विशेषः स उच्यते-अविरत्यादिचतुष्के देवायू- रूपमेकमेव वन्धस्थानं भवति। मिश्रगुणस्थाने नानोऽष्टाविंशतिरूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति, अविरतसम्यग्दृष्टावष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः, नाम्नो भङ्गा मनुजगतिवत्रयोदश- सहस्राणि नवशतानि सप्तत्रिंशदधिकानि भवन्तीति ।

·१७ वन्धादिविचारः] प्रकृतिसंझमः । ॥ औदारिककाययोगे वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्था० ज्ञाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः ओघे मिघ्याये सासादने नाम गोन अन्तराय २ ४ ८ २ 1 - १ १ २ ४ ६ २ १ १ 1 २ १ ३ प २ १ १ १ - - २ १ १ २ १ १ १ ४ १ २ १ १ ५ १ १ १ १ ५ १ - १ १ . . ० १ . . अवि० देश.प्र. असमते भपूर्वकरणे मनितिकरणे सूक्ष्मसम्पराये उपशाम्तमोहे तादारिकमिश्रकाययोगे मिथ्यात्वसासादनाविरतिरूपे गुणस्थानत्रिके ज्ञानावरणान्तरा- ययोः पञ्चप्रकृतिरूपं चन्धस्थानं भवति । वेदनीयस्य गुणस्थानत्रिके द्वे द्वे भवतः । सयोगिनि सातारूपमेकमेव भवति । दर्शनावरणीयस्याद्यगुणस्थानद्विके नवप्रकृत्यात्मकमविरते च पट् प्रकृत्यात्मकं भवति । गोत्रस्याद्यद्विके द्वे द्वे भवतः । अविरते उच्चत्रिरूपं भवति । आयुपो मिथ्यात्वे द्वे भवतः, शेपगुणस्थानेषु नास्ति बन्धः । मोहनीयस्य मिथ्यात्वे द्वाविंशतिः, सासादने एकविंशतिः, अविरते च सप्तदश भवन्ति । नाम्नः पद् वन्धस्थानानि भनन्ति, तद्यथा-त्रयोविंशतिः, पञ्चविंशतिः, पदिशतिः, अष्टाविंशतिः, एकोनत्रिंशत्, त्रिंशदिति। तत्र मिथ्यादृष्टावष्टाविंगतिवर्जानि पञ्च भवन्ति । सास्वादने एकोनविंशत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः । अविरतेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवत इति । ॥ औदारिकमि बन्धस्थानयन्त्रम् ॥ . नाम शाना० दर्शना० घेदनीय | मोहनीय आयुः गोन गुणस्था अन्तराय १ ૨ २ .. ३ २ ६ २ २ ५ २ २ १ मिथ्यारे १ - . २ २ - साम्पादने -- १ २ १ . . २ अधिरते २ 1 . . 1 . . सयोगिनि ·सं० द्वि० विभागे [योगमार्गः- नाम्नो भङ्गा उच्यन्ते, तद्यथा-त्रयोविंशती चत्वारः, पञ्चविंशती पञ्चविंशतिः, पदिशती पोडश, अष्टाविंशतावष्टी, एकोनत्रिंशत्यष्टचत्वारिंशदधिकद्वानवतिशतानि, त्रिंशति च द्वात्रिंशदधिकषट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि त्रयोदशसहस्राणि नवशतानि त्रयस्त्रिंशदधिकानि भवन्ति । मिथ्यादृष्टौ सम्यग्दृष्टिसत्कपोडशव्यतिरिक्ताः शेपास्त्रयो- दशसहस्राणि नवशतानि सप्तदशाधिकानि भवन्ति । सास्वादने पण्णवतिशतानि भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टी पोडश भवन्ति । ॥ औदारिकमिश्ने नाम्नो वन्धस्थानभङ्गयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३९३३ वन्धस्थानानि भङ्गसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भगाः वन्धका- २३ ४ अपर्याप्त केन्द्रियप्रायोग्याः ४ तिर्यमराः ५. एकेन्द्रियप्रायोग्याः " अप० निकलेन्द्रियपञ्चाक्षतिर्यमरमायोग्याः ५ १६ प० एकेन्द्रियप्रायोग्याः " २८ देवप्रायोग्याः ८ ८ सम्यग्दृष्टिमनुजाः २९ ९२४८ ५० विकलेन्द्रियप्रायोग्याः तिर्यनराः " पश्चेन्द्रियतिर्यप्रायोग्याः ४६०८ मनुजप्रायोग्याः देवप्रायोग्याः सम्यग्दृष्टिनराः ४६३२ प० विकलेन्द्रियप्रायोग्याः २४ तिर्यामनुजा. , पञ्चाक्षतिर्यप्रायोग्या: ४६०८ ॥ औ० मि. मिथ्याष्टो नानो बन्धस्थानभनयन्त्रकम् ।। सर्वाग्रम् १३९१७ पत्थस्था भहसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भङ्गाः बन्धका अपर्याप्त केन्द्रियप्रायोग्याः ४ तिर्यमराः ·वन्धादिविचारः] प्रतिसंफ्रमः। ३९ २५ २५ अप० विफलाक्षप्रायोग्याः ३ नियंराः " पञ्चाक्षनियनरमायोग्या २ २० " पयाँसैकाक्षप्रायोग्याः पर्यासकाक्षमायोग्याः २६ ९२४० ५० विकलाक्षपायोग्याः " पञ्चाक्षतिपक्प्रायोग्याः ४६०८ , मनुजप्रायोग्या: ३० प० विकलाक्षप्रायोग्याः पञ्चाक्षतिकमायोग्याः ४६०८ ॥ औ० मि. सास्वादने नानो बन्धस्थानभनयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०० बन्धस्था भङ्गसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भहाः यन्धका: ३२०० तिर्यमनुजा. ५० पञ्चाक्षनिर्यकप्रायोग्याः मनुजप्रायोग्याः ५० तिर्यपञ्चेन्द्रियप्रायोग्याः " ३२०० " ३२०० ॥ औ० मि० अविरतसम्यग्दृष्टौ नाम्नो वन्धस्थानभगयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् १६ चन्धस्था भङ्गसंरया फस्य प्रायोग्याः कति भगाः बन्धकाः २८-१९ देवप्रायोग्या सम्यमष्टिमा कार्मणकाययोगे पण्णां कर्मणां बन्धस्थानान्यौदारिकमिश्रकाययोगवद्वाच्यानि, नवरं आयुपो बन्धाभावेन वन्धस्थानं न विद्यते। नानो बन्धस्थानानि पट भवन्ति, तथा प्रयो. विंशतिः, पञ्चविंशतिः, पड्रिंशतिः, अष्टाविंशतिः, एकोनत्रिंशत्, निशचेति । तम मिथ्या- दृष्टावष्टाविंशतिवर्जानि पञ्च भवन्ति । सास्वादने एकोनविंशप्रिंशद्रुपे में भवतः । अविरतेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्रूपाणि त्रीणि भवन्ति । , - , ·४० सं० द्वि० विमागे [ योगमार्गः- ॥ कार्मणकाययोगे बन्धस्थानयन्त्रम् ।। गुणस्था शाना० | दर्शना० वेदनीय | मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय ओघे १ २ ૨ ३ . ६ २ - मिथ्यावे १ १ २ १ ५ २ . सास्वादने १ . २ १ . २ २ १ अविरते १ २ . ३ धन सयोगिनि . . . . . 0 नाम्नो भङ्गा उच्यन्ते-तत्र त्रयोविंशती चत्वारः, पञ्चविंशतौ पञ्चविंशतिः, पड्विंशती पोडश,अष्टाविंशतावष्टी, एकोनत्रिंशत्यष्टचत्वारिंशदधिकद्वानवतिशतानि, त्रिंशति च चत्वा- 'रिंशदधिकषट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वसंख्ययैकचत्वारिंशदधिकनवशतानि त्रयोदश- सहस्राणि भवन्ति । मिथ्यादृष्टौ त्रयोविंशतौ चत्वारः, पञ्चविंशती पञ्चविंशतिः, पड्रिंशतो पोडश, एकोनत्रिंशति चत्वारिंशदधिकद्विनवतिशतानि, त्रिंशति द्वात्रिंशदधिकानि पट्चत्वा- रिशच्छतानि भवन्ति । सर्वसंख्यया सप्तदशाधिकानि नवशतानि त्रयोदशसहस्राणि भव- न्ति । सास्वादने एकोनविंशति चतुःपष्टिशतानि, त्रिंशति च द्वात्रिंशच्छतानि, सर्वसंख्यया पण्णवतिशतानि भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टावष्टाविंशतावष्टौ, एकोनत्रिंशत्यष्टौ, त्रिंशति चाप्टौ, सर्वसंख्यया च चतुर्विंशतिर्भवतीति । ॥ कार्मणकाययोगे नाम्नो बन्धस्थानभङ्गयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् १३९४१ - बन्धस्था० भनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भङ्गाः घन्धकाः ४ अपर्यातकाक्षप्रायोग्याः ४ तिर्यश्मनुजाः २५ २५ अपर्याप्त विकलाक्षपञ्चाक्षतिर्यनरमायोग्याः " पोकाक्षप्रा० सूक्ष्मसाधारणाय ४ " प्रत्येकाम्या पादरसाधारणाया ४ " पादरप्रत्येकाम्या ८ नारकवर्जत्रिगतिका ।

·बन्यादिविचार] प्रकृतिसंगमः। २६ ५० एफाक्ष प्रा. भासपेन, उद्योतेन च ना पग्रिगनिकाः २८ ८ ८ सम्यारष्टिनियम देवप्रायोग्याः १० विकलाक्षप्रायोग्याः २९ ९२४८ नियम पञ्चाक्षनिर्यकप्रायोग्याः १९०८ अनुनिकाः " मनुजनायोग्या " ५६०८ देवप्रायोग्याः ८ सम्यगरयो नरा: ३० नियंपरा प० विकलाक्षमायोग्या: ४६४० पञ्चाक्षतिर्यकमायोग्याः শ্রনিয়াঃ " मनुजप्रायोग्याः सम्पष्टिदेवनारका ॥ का मिथ्यादृष्टी नाम्नो यन्धस्थानभनयन्त्रकम् ।। सर्वाग्रम् १३९१७ बन्धस्था० भङ्गसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भन्लाः बन्धकाः " निर्य २३ ४ ५ २५ २५ " अपर्याप्तकाक्षमायोग्याः अपर्याप्तविकलाक्षपज्ञाक्षनिर्यानरमायोग्याः पर्याप्तकाक्षमा० सूक्ष्मसाधारणाम्या प्रत्येकाम्या १ ४ " " १ " ८ नारकरजनिगतिका " " नियंमराः २९ ९२४० बादरसाधारणाम्या बादरपत्यकाम्या भातपेन, उद्योतेन घ १६ प० विकलाक्षप्रायोग्या: " पञ्चाक्षतिर्यप्रायोग्याः " मनुजप्रायोग्याः ५० विकलाक्षप्रायोग्याः २१ , पञ्चाक्षतियंप्रायोग्या: १६०८ धनुगतिकाः " नियनराः ३० घनुगनिकाः संक्र. दि.६ ·0- सं० द्वि०विभागे [योगमार्ग ॥ का० सास्वादनगुणस्थाने नानो वन्धस्थानभङ्गयन्त्रकम् ॥ सर्वाग्रम् ९६०० वन्धस्थाने भनसंख्या कस्य प्रायोग्याः कति भङ्गाः वन्धकाः ५०पञ्चाक्षतिर्यप्रायोग्याः ३२०० चतुर्गतिका . , मनुजप्रायोग्याः ३० १२०० प०पद्याक्षतिर्यक्प्रायोग्याः ॥का० अविरतसम्यग्दृष्टौ नानो वन्धस्थानभङ्गन्यन्त्रम् ॥ सर्याग्रम् २४ चन्घश्या० भहसंख्या कस्य मायोग्याः कति भङ्गाः धन्धकाः देवप्रायोग्याः ८ सम्यग्दृरितियनराः २९ ८ देवप्रायोग्याः ८ मनुजाः भन्न मनुष्यप्रा० सामान्यतोऽन्तर्गता येदितव्याः " ८ ८ मनुजप्रायोग्याः सम्यग्रयो देवा तत्त्वार्थवृत्तौ तु "ननु च विप्रहगविसमापन्नः कार्मणेन योगेन भवान्तर संक्रामति तत्कथं निरुपभोगमन्त्य' (अ० २ सू० ४५-अस्य भाष्यम्-"अन्त्यमिति सूनक्रमप्रामाण्यात् कार्मणमाह । १ अस्य भाप्यस्य वृत्तिः-'अन्त्यमिति सूत्रक्रमप्रामाण्यादित्यादिभाष्यम्' भन्ते भघमन्त्यम् , कस्यान्त्यमिति चेद् । अतभाह-सूत्रक्रमप्रामाण्यादौदारिकादिशरीराणां चतुर्ण पर्यन्तवर्तिकार्मणमाह, सूत्रकारादविभकोऽपि हि भाष्यकारों विभागमादर्शयति, व्युच्छित्तिमयसमाश्रयणात् । औदारिकादिशरीरचतुष्टयपर्यन्तवति तत् निरुपभोगम्' निरस्तोपभोग निरूपभोगम् , उपभोगो वक्ष्यमाणः प्रतिविशिष्ट एव, तदभावाग्निरुपभोगमुच्यते । कः पुनरसापभोगो यमधिकृत्यो. प्यते निरुपभोगम् अत आह-न सुखदुःखे तेनोपभुज्यते इति। मनोज्ञामनोज्ञशब्दादिविषयसम्पर्कजं च सुखं दुःखं न तेनोपभुज्येते, निर्वृत्युपकरणेन्द्रियाभावालन्धीन्द्रियसन्निधौ सत्यपि, उभयेऽपि हि शब्दादयो विषया निर्दृष्युपकरणेन्द्रि- यविरहविह्वलेन कार्मणेन नोपभोक्तुं शक्यन्त इति तिरुपभोगम् , असङ्ख्यातसमयनिवृत्तश्च छानस्थस्य सुखदु.खोपभोगः, विग्रहगतेश्च चतुःसमयपरत्वात् सोऽयुक्तः, तथा न तेन कर्म बध्यते, न वेद्यते, नापि निर्जीयते इत्यर्थः । उपभोग- विशेषनिषेधप्रदर्शनार्थमिदमातन्यते, तेन फार्मणेन वपुपा न खलु कर्म बढुं पार्यते, अभिव्यक्तकारणाभावात् , कारणेहि फर्ता व्यापारमातनोति पाणिपादश्रोत्रादिभिः, तद्यथा-औदारिकशरीरीमनोऽभिसन्धानपूर्षकमाकृष्याकर्णान्तं शिलीमुखं मृगवधाय क्षिपति, असबापादि बहु भापते, अदत्तद्रविणमादत्त पाण्यादिना, योषितमभिगच्छति सकलकायच्या. पारेण, परिगृह्णाति मनोवाकायच्यापारः, एवमेप कर्मपन्धकारणकलापस्तदान समस्त्यभिव्यक्तस्वरूपः कार्मणे, तदि पाणिपादमुखलोचनाद्यवयविनिर्मुक्क, मनोवागन्यापाररहितं च, अतो न हिंसाद्याश्रवकृतं तेन कर्म वध्यते, तथा तेन न येते, न निर्यिते या, एवविधाभवजनितकर्म तेन शरीरकेण नानुभूयते, तस्य घुपभोगो नारकादिगतिः नान्तर्गतौ असल्पकालरवात् । औदारिकमियाभावाच अनुभूयमानमेवेह निर्जीयते, नीरसतामापाघमान परिशट- 'दारमप्रदेशम्पा मत्यस्वनेहलेशमामुकरसकुमुम्भकवसिर्जीणमुच्यते, न चैतत् तस्यामवस्थायां मनोव्यापाराभावात् प्रति.

·, , - घन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। सत् निरुपभोगम् , न सुखदुःखे तेनोपभुज्येते, न तेन कर्म वध्यते, न वेद्यते, नापि निर्जीयत इत्यर्थः । शेपाणि तु सोपभोगानि यस्मात् सुखदुःखे वैरुपभुज्येते, फर्म बध्यते, वेद्यते, निर्जीयते च तस्मात् सोपभोगानि") इति वक्ष्यते, अयमेव हि तस्योपभोगो यदुत भवान्तरसङ्क्रान्तिरिति ? उच्यते, वि- शिष्टः सूत्रे सुखदुःसयोरुपभोगः, कर्मवन्यानुभवो, निर्जरालक्षणश्च प्रतिपेत्स्यते, न चेष्टारूप इति । अथ कथं सूत्रमिदम्- "जावं च णं भंते ? अयं जीवे एयति वेयइ चलति फंदति तावं च णं णाणावरणिजेणं जाव अन्वराइएणं वन्झत्ति? हंता गोयमा!" फार्मणयोगफाले चास्ति चलनं तस्कयं यन्धादिलक्षणो- पभोगप्रतिषेधः ? उच्यते, भवस्थमाश्रित्य भगवता सूत्रं प्राणायि, ज्ञानावरणाद्याश्रवाणां तदेव सद्भावात् । अपि च अल्पः कालः समयद्वयं कस्तत्रोपभोगेनामिसम्बन्ध इति । स्याद्वा काययोगप्रत्ययतस्तत्र बन्धः, स तु न विवक्ष्यते भाष्यकारेण । ज्ञानावरणाद्यास्रवविशेषाहितबन्धनिराकारसूत्रं व्याख्यास्यते” इति । पनुमुसहन्तेऽतिकोविदाः । सया कामणं हि कर्मसङ्घातः स चोपभोग्यो भवति, नोपमोजकः औदारिकाय येवमेधैति चेत्, न, मान्द्रियपक्षतामहीकृत्योपमोक्तृत्वमौपचारिकमत्यन्तं प्रसिद्धम् , अतोऽभिव्यक्तसुखदुःखकर्मानुयन्यानुभव. निर्जरालक्षणमुपभोगमाधाय चेतसि कार्मणमनुपभोगमध्यगायि सूरिणा। इत्येवमुपात्तप्रतिविशिष्टोपभोगण्यतिरिक्तनो. पमोगेन यदि सदभिसम्बध्यते गमनादानादिक्रियारूपेण पाययागप्रत्ययेन यन्धेन न कशिदोपः । एवंविधः सर्वयो. पमोगस्तस्य प्रतिपिध्यते नोपमोगसामान्यमिति । भय फार्मणव्यतिरिक्तानि शरीराणि कथं प्रतिपत्तथ्यानीति? मत माहोपाणि तु सोपमोगानी'त्यादि माप्यं । उक्त कार्मणम्, तद्यतिरिकान्यौदारिकवैक्रियाहारकतैजसानि शेपश. देनामिधिसितानि, तानि च सोपभोगानि प्रतिपत्तग्यानि । कथम् ? भौदारिके तावनियुपकरणेन्द्रियसनाधादिष्टा- निष्टविषयसम्यको सत्यां सुखदुःखोपमोगः, परिस्फुटपरिनिप्पलपाणिपादावयपकलापरयाच वधानृतायाश्रयद्वारवर्ति- वात् कर्मवन्धानुभपनिर्जराः सिद्धाः, वैक्रियेऽप्येवमेव माधना कार्या, माहारके तु दारीरेन्द्रियाभिव्यक्ती सत्या सुख- दुःखोपमोगः सम्मवति। नन्वप्रमच इत्युकं प्राक् को दोपः। सत्यामपि शन्दाधुपलब्धौ न प्रमावस्यस्याम् , 'भनवस्थि. पशुमागुभगुणाः सत्यमी शन्दादयो विपया न मनस्विनः परितोपमाधातुं क्षमा' इत्यनित्यतावगमपूर्विका वैराग्यवास- नामेवाधिषसनि, न कमायाति, निन्दा वा समादत्ते, किन्तु यथावस्थिततया स्वसहपशिल्पविरचना विधूप तान् विषयान् स विद्वान् परिणमयति । कर्मयन्धानुभवनिर्जरणानि त्यस्य तथाविधाभवनितानि न सम्भाग्यम्तेऽप्रमत्तत्वादेव, न चापश्यं कार्मणे सम्भवतां सकलेनोपमोगेन तत्र मरितग्यम्, मुखदुःखोपभोगेनापि हि भोगवदेवेप्यते, न निरुप- मोगं यथासम्भवमप्रतिपचेः सामान्यतो या सम्मवः, अनुभवनिर्जरणे तु प्राक् कृतकर्मणोऽपि सः, कर्मवन्धस्वप्रमा दरवादतिदुर्घटः, सयाविधो योगप्रत्ययः पुनः केवलिनोऽपि न निवर्तत एवेति प्रतिपत्तग्यम् । तेजसशरीरेण तेजसि निसृष्टे दाधे वैरिणि मनसः परितोपसुसमापाय जायते परमानन्दः, सथाऽनुमाइपक्षे शिशिरतेजोनिसर्गेण परिमाते प्राणिनि प्रीतेरनुत्तमायाः प्रादुर्भायः । दुःखमपि येचते सपाप्रमावादिभिर्यलयता परिरक्षितस्य द्विपोयस वा स्वनियष्टे सेजस्यप्रमपनि मनागप्पपकर्तुमुपका का वैजसरीरमानः स्फुटमेव एप चैवंविधसुखदुःखोपभोगस्तैज. सनिमि इति तेन द्वारेणोपजायते भतस्तेन मुरादुःसे उपमुन्येते, शापानुमहप्रवणत्वात् तद् द्वारेणैव पुण्यस्था. पुण्यस्स या बन्धः, तापूर्विके एवानुभवनिर्जरे म प्रतिपेढुं पायेंते, मतसपि सोपमोगम, समुद्धातनिसर्गाश्मयात् । धिमपमेतदेवं मयत, यत् पुनः सर्वदा समति सर्यप्राणिषु सत् कथं सोपभोगम् । तदपि हि परिगृहीताहारपाक- कारिवाद सम्या परिणामापादनात् मुसमाधत्ते, सद्विपरीततया सुम्याप्रियमाणं तदेव दु.खाय सम्पद्यते, कर्मय- ग्वानुमपनिर्जरास्तु प्रत्येकं यस्य न सम्भाग्यन्ते, औदारिकादिसहवर्तिरवाद, भतः पूर्यकेणाप्युपभोगेन सोपभोगं भयग्येवेति मा न परितुपः । शेषाणि तु सोपमोगानि इत्यस्यैव पचनस्य विवरणद्वारेण भाष्यप्रणयनं, 'यस्मादित्यादि भन्मेनोपमोगेन मोपभोगानि मा प्रहीत् कश्चियतः मुहद् भूवा मूरिराचष्टे । औदारिकादिभिः सुखदुःखोपभोगः कर्म- मम्मानुभवनिराश यागपातम्यायेन क्रियन्ते तमात् सोपभोगानि इति निगमनम् , कार्मणमपहायकं पाण्येवं. विधेनोपभोगेन सोपभोगानीति ॥ १५॥" -- ·४४ सं० द्वि०विभागे [योगमार्ग- तथा वैक्रियकाययोगे, तन्मित्रे च बन्धस्थानानि तद्भङ्गाश्च सामान्येन देवगतिवद्वाच्याः। मिने च मिश्रगुणस्थानं न वाच्यम् । स्वामित्वे एकोनविंशति, त्रिंशति च नारका अपि वाच्याः । अत एव तद् यन्त्रं पुनरपि लिख्यते । । वै०द्विके नानो भङ्गयन्त्रम् । १३८५६ । मिथ्या० भङ्गयन्त्रम् १३८४८ वन्ध- भङ्ग- स्था० सं० कस्य कति भगाः वन्धकाः वन्ध-भग स्था० सं० कस्य प्रा० बन्धका २५ प०बा ०ए० प्रा० ८ देवाः २५ ८ देवाः प० बा० ए० प्रा०८ " १६ १६ २६ १६ " २९ ९२१६४ पं० ति० प्रा० ४६०८ | देवनारकाः २९ ९२१६/प० पं० ति: प्रा० १६०८, देवनारकाः "मनुजमा० ११०८ मनुज.प्रा० १६०८ " ३०४६१६प.पं.ति.प्रा०४६०८ ३० ४६०० प. ति. प्रा० १६०८ मनुजप्रा. ८ " स० देवनार० । मिश्रे भङ्गयन्त्रम् । स०८ । सास्वा० भङ्गयन्त्रम् । स० ९६०० बन्ध-भङ्ग- स्था० सं० कस्य प्रा० बन्धकाः २९ ८ प. मनुज प्रा० देवनारकाः बन्ध भएर स्था० सं० कस्य प्रा० वन्धकाः । अविरतौ भङ्गयन्त्रम् । स० १६ २९ ६४००प० ति० प्रा० ३२०० | देवनारकाः वन्धन भङ्ग स्था०सं० कस्य प्रा० चन्धकाः " मनुजप्रा. ३२०० ३०३२००प० ति० प्रा० ३२०० २९- ३० ८-८ प. मनुजा० प्रा० ८-८ देवनारकाः " तथाऽऽहारकद्विके ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्यात्मकं, दर्शनावरणस्य पदमकृत्या- स्मकं, वेदनीयस्य सातारूपमसातारूपं च, गोत्रस्योच्चगोत्ररूपम्, आयुषो देवायूरूपं, मोह नीयस्य नवप्रकृत्यात्मकं, नाम्नश्चाष्टाविंशतिरूपमेकोनत्रिंशद्रूपं वा बन्धस्थानं भवति । नानो भङ्गाः पोडश भवन्ति । यन्त्राणि स्वयं भावनीयानि । ॥ आहारकद्विके वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना० वेदनीय | मोहनीय | आयु नाम गोत्र अन्तराय प्रमत्ते १ २ १ १ २ १ ·बन्धादिदिचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ॥ अथ वेदमार्गणायां बन्धवन्धस्थानानि भङ्गाश्च ।। तथा वेदत्रिके नव गुणस्थानानि भवन्ति । तत्र च वन्धप्रकृतयो, वन्धस्थानानि, पन्ध- स्थानभङ्गाश्चेत्यादिकं सर्वमपि पञ्चेन्द्रियवद्वाच्यम् । नवरं मोहनीयस्य चत्वारि वन्धस्था- नानि चतुस्त्रिव्येकरूपाणि न भवन्तीति । नानो बन्धस्थानभङ्गकयन्त्राणि प्राक्सामान्य: चन्धस्थानोक्तान्यत्र वाच्यानीति ॥ ॥ वेदत्रिके बन्धप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना०/ वेदनीय | मोहनीय | आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्वाप्रम् | ओघे ५ ९ २ २६ १ २ ५ १२० मिध्यारवे ९ २ २६ ४ २ ५ सास्वादने ५ ५ ५ ९ २ ३ ५१ ३ १.1 मिश्रे ६ २ १९ . १ ५ ७१ अविरते ६ ૨ १९ २ ५ ७७ - देशविरते २ १५ ३२ ६० प्रमत्ते ५ २ ५ अप्रमत्ते ५ ६ ९ ५ १ ५८-५९ | अपूर्वक०प्र० ५ 1 ६ ९ ५ १ ५ अ०२-६भा. ४ . ९ ५ . ५६ २१ ५ अ०७भा. ५ ९ । . . ५ २२ ५ ४ ५ . अनिवृत्तिमा ॥ वेदत्रिकवन्धस्थानयन्त्रकम् ।। गोत्र झाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय | आयुः| नाम गुणस्था० अन्तराय मोघे १ ८ २ ३ २ मिथ्या २ १ २ ·सं० द्वि. विभागे [ कषायमार्ग सास्वा० १ .. १ - मिधे १ १ '२ on . २ - अविरत. १ २ १ ३ ३ - देशविरती १ २ १ २ .. १ प्रमत्ते १ २ २ १ . अप्रमत्ते १ १ १ ४ १ १ . अपूर्यक० २ १ १ . १ १ . १ १ . १ १ अनिल ॥ अथ कपायमार्गणायां वन्धादीनि ।। कपायमार्गणायामनन्तानुबन्धिचतुप्के ओधे, मिथ्यात्वे च जिनाहारकद्विकवर्ज सप्तद- शाग्रशतम्, सास्वादने च नरकत्रिकजातिस्थावरचतुष्कहुण्डकातपसेवानपुंसकमिथ्यात्व. वर्जमेकाग्रशतं वन्धे प्राप्यते । ॥ अनन्तानुवन्धिचतुष्के बन्धप्रकृतीनां यन्त्रम् ॥ गुणस्था शाना० दर्शना०] चेदनीय | मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्त० सर्वा० भोघे, मिथ्यारवे च ५ ९ २ २६ २ ११७ २ २ १०१ सास्वादने अनन्तानुवन्धिचतुष्के मिथ्यात्वद्विके ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्यात्मकं, दर्शना- चरणस्य नवप्रकृत्यात्मकं, वेदनीयगोत्रयोश्चैकैकप्रकृत्यात्मके द्वे द्वे बन्धस्थाने भवतः।मोह- नीयस्य मिथ्यात्वे द्वाविंशतिप्रकृत्यात्मकं, सास्वादने चैकविंशतिप्रकृत्यात्मकं बन्धस्थान भवति । नाम्नो मिथ्यात्वे त्रयोविंशतिपञ्चविंशतिपडिंशत्यष्टाविंशत्येकोनविंशत्रिंशद्रूपाणि पट् । सास्वादने, वन्धस्थानान्यष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्रूपाणि त्रीणि वन्धस्थानानि भवन्ति । ॥ अनन्तानुवन्धिचतुष्के बन्धस्थानयन्त्रकम् ॥ गुणस्था शाना० दर्शना वेदनीय | मोहनीय | आयुः नाम गोत्र | अन्तराय भोपे , २ ६ २ ·अन्धादिविचारः] प्रकृतिसंशमः। मिथ्यारये २ . ३ साम्बादने १ १ ३ ३ 1 नानो पन्धस्थाने भता उच्यन्ते तत्र सामान्ये, मिथ्यादृष्टौ च त्रयोविंशतिवन्धे चत्वारः, पाञ्चविंशतौ पञ्चविंशतिः, पड्रिंशती पोडश, अष्टाविंशती नव, एकोनविंशति चतुर्विशतिः विफलाक्षप्रायोग्याः, पञ्चाक्षतिर्यप्रायोग्याण्यष्टाधिकपट्चत्वारिंशच्छचानि, मनुजप्रायो- ग्याणि चाप्यष्टाधिकपटचत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वसंख्ययकोनत्रिंशति चत्वारिंशदधि- कानि दानवतिशतानि भवन्ति । त्रिंशति द्वात्रिंशदधिकानि पट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । सर्वाणि त्रयोदश सहस्राणिनवशतानि पड्रिंशत्यधिकानि भवन्ति । सास्वादने त्रीणि वन्धस्था नानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदिति । तत्राष्टाविंशतावष्टावेकोनविंशति चतुष्पष्टिशतानि त्रिंशति च द्वात्रिंशच्छतानि, सर्वसङ्ख्ययाप्टाधिकपण्णवतिशतानि भवन्ति । ॥अ० चतुष्के ओधे, मिथ्या० च ५० भन्यन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् १३९२६ बन्ध०भ० कस्य प्रा० बन्धकाः बन्ध भग पन्धकाः फस्यमा ४) भपर्याप्तकाक्षप्रा. ४ तिर्यामनुजा. २८ ९ देवमा ८ तिर्यधनुनाः अप०विक० प्रा० ३ " नरकप्रा० - N भप.पं.ति० प्रा० १९९२१० देवमा० ८ १ अप० मनुष्यप्रा० १ " १० विक.मा. २५ २०प०ए०मा०सूक्ष्मसाधा०४ " ५०६० ति० मा... |पतुर्गतिका " सू० प्रत्येकाम्या " मामा०,११ engde चादरसा म्या ३.१२.१.पि. प्रा. २५ निगनराः पादरम०म्यां माफवधि. , प.नि.मा..परंडे ११०५०मा०मा.पोसा निगमनुमाः ·४८ सं० द्वि० विभागे [फषायमार्ग- वन्ध० भ० फस्य प्रा० घन्धकाः २८ ८ । सास्वादने भगयन्त्रम् । ९६०८ अप्रत्याख्यानकपायचतुष्के ओघे आहार- कद्विकवर्जमष्टादशाग्रशतं धन्धे प्राप्यते, मि- थ्यात्वे सप्तदशायशतं, सास्वादने एमाश तं, मिश्ने चतुःसप्ततिः, अविरते च सप्तस- देवमा ८/तियंग्नराः प्वतिर्भवति । प्रत्याख्यानचतुष्केऽपि चतुर्ष २९ ६००० प.पं.ति०मा०३२०० चतुगंतिकाः गुणस्थानेष्वप्रत्याख्यानकपायपद्रष्टव्यम् । देशविरते पुनः सप्तपष्टिरिति । नानो बन्ध. स्थानानां, बन्धस्थानभङ्गानां च यन्नानात्वं ३० ३२००० पं० ति०मा० १२०० तद् यत्रतोऽवलोकनीयम्। ।। अप्रत्या० ४ कस्य गुण चतुष्के, प्रत्याख्या०४कस्य च गुण० पञ्चके वन्धप्रकृतियन्त्रम् ।। गुणस्था० शाना० दर्शना० घेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र | अन्तराय सर्वाग्रम् ओपे " मरमा ३२०० " नाम २ ४ ६५ २ ५ मिथ्यात् ५ ९ २ ६४ २ सास्वादने ५ ९ २ २४ ३ २ मिधे ५ ६ २ ५१ ३६ ३० १ ७४ भविरते ६ २ १९ २ १ ७७ ५ २ ३२ १ ५ ६७ देशविरते ॥ ४ अप्रत्या० गुणस्थानचतुप्के, ४ प्रत्याख्या० गुणस्थानपञ्चके च बन्धस्थानानां यन्त्रम् ॥ बन्धस्थानानि शाना० दर्शना०, वेदनीय मोहनीय | आयुः | नाम गोत्र अन्तराय भोपे . २ २ ५ २ मिथ्यावे १ १ २ १ ४ ६ २ १ सास्वादने १ १ २ १ or ३ २ १ मि प २ १ . २ १ अविरते २ २ १ देशविरते २ भ २ ·बन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ४९ 18. चतुष्के ओघतो भ० य०।स० १३९६२ मिथ्यादृष्टौ भङ्गयन्त्रम् ।सर्वा० १३९४६ बन्ध० भन कस्य प्रा० कति भङ्गाः | बन्धकाः विन्धमग कस्य प्रा० कति भलाः बन्यकाः तिर्यग्नराः नियंगनराः ४ थप० ए० प्रा०४ १ अप० ए० प्रा०४ २५ अप०विक० प्रा० ३ " २५ अप० विक० प्रा०३ " अप०५० ति० प्रा०१ "पं०तिमा० १ " " मनुप्यमा० . " " मनुजमा. १ " Rฯ २०प०ए०मा०सूदमसा० भ्यां ४ 29 २०१०ए० प्रा०सूक्ष्मसाभ्यां " "सू. प्रत्येकाभ्यां "सूक्ष्मप० म्या ४ " " "चादरसा० म्यां ४ " " वादरसा० भ्यां , प्र०म्यां नारकवजाः १६ प०ए०मा० भातपोद्योग देवमा० ८ तिर्यग्नराः " यादरम. या ८ नारक्याः २६ २६ ,, आतपेनोद्योतेन घ१६ " २८ नरकमा १ २८ ९ देवप्रा ८तियंगनराः २९९२१८ प०५० ति० ४६०८ चतुर्ग. नरकमा २४ ८ "मनु०मा० " " "मनु० प्रा० "मनु० प्रा० १६०८ २९९२४० प०विक० प्रा० , विक्र० प्रा० २४ तिर्यगनराः " प० ति० प्रा० ४६०० चतुर्गति० देयप्रा० सम्यक नरा: चतुर्ग १० ११.० १.१० प्रा० ४६०८ ४६०८ विक०मा० २४ निर्यग्नराः ३.४६३२] प० विक० प्रा० २४ | तिर्यग्नराः सम्यादेवना० पं०ति० प्रा० ४६०८ चतुर्गति. | सा० नानो व० भङ्गयन्त्रम् । सर्वाग्रं ९६०८ 1 मिने नान्नो घ० भङ्गयन्त्रम् । सर्वाग्रं १६ यन्ध मग कम्य प्रा० पन्धकाः स्था० सं० वन्ध-मन- कस्य मा० यन्धकाः २८ देवप्रा० ८ तिर्यगनराः देवमा. तियंगलराः २९ ६१००/१० ५०नि० नरप्रा० १४०० पसुगंतिकाः २९ मनुजमा देवनारकाः ति० प्रा० स्था०सं० ८ २८ ८ ८. " राम....

·५० सं० द्वि० विभागे [ज्ञानमार्ग- अविरती नाम्नो व० भङ्गयन्त्रम् । सर्वाग्रं ३२ देशविरती नाम्नो च० भनयन्त्रम् स० १६ ध भङ्ग कस्य मा० बन्धका O बन्ध-भङ्ग- स्था० सं० कस्य प्रा० चन्धकाः ८ देवप्रा० ८ नियंग्नराः २८ २९ २८-1 देव प्रा० ८-4 मनुजाः ८ मनुजाः प. मनु०मा० ८ ८ " देवनारकाः संज्वलनत्रिके नवगुणस्थानानि संज्वलन- लोभे च दशगुणस्थानानि भवन्ति । यत्र यत्र गुणस्थाने या या ओघे वन्धप्रकृतयो भवन्ति तत्र तत्र तास्ताः प्रकृतयो वक्तव्याः । वन्धस्थानानि नानो वन्धस्थानभङ्गाश्चौघोक्ता एव वक्तव्या इति समाप्तं कपायद्वारम् ।। ॥ अथ ज्ञानद्वारे वधादिविचारः॥ ज्ञानद्वारेऽज्ञानत्रिके मत्यज्ञानश्रुताज्ञानविभङ्गरूपे मिथ्यात्वसास्वादनमिश्नरूपाणि त्रीणि गुणस्थानानि भवन्ति । मिश्रदृष्टेश्च यद्यपि "मीसंमि वामिरस” इति वचनात् ज्ञानव्यामि- श्राण्यज्ञानानि प्राप्यन्ते न शुद्धान्यज्ञानानि तथापि तान्यज्ञानान्येव यथावस्थितवस्तुतत्त्व. निर्णयाभावात् । अन्ये पुनराहुः-'यद्यपि न तदानीं वस्तुतत्त्वनिर्णयस्तथापि न तान्यज्ञाना. न्येव, सम्यग्ज्ञानलेशव्यामिश्नत्वात् , तदुक्तम्-"मिथ्याधिकस्य मित्रदृष्टेरज्ञानवाहुल्यं सम्य- क्वाधिकस्य पुनः सम्यग्ज्ञानबाहुल्यम्" इति । हरिभद्रकृतपडशीतिवृत्तौ तु-"यदभिप्रायेण त्रीणि गुणस्थानानि भवन्ति तेपामयमाशयः- यदुत मिश्रदृष्टामिश्रज्ञानान्यप्यज्ञानान्येव, यथावस्थिततत्त्वनिर्णयाभावात् , अतस्त्रीण्यपि गुणस्थानान्यत्रा- ज्ञाननिके भवन्तीति । यदभिप्रायेण च द्वे गुणस्थानके भवतस्तेपामिदमाकूतम्-'यदुत मिश्रदृष्टेः किश्चि- त्सम्यग्रूपत्वात्तज्ज्ञानानि किञ्चित्कलुपाण्यपि सम्यग्ज्ञानान्येव, अतोऽज्ञानत्रये द्वे एव गुणस्थानके भवतः, आहैवं तर्हि सासादनस्यापि सम्यग्दृष्टित्वेन तदववोधस्यापि ज्ञानरूपत्वात्कथमज्ञानत्रये सासा- दनगुणस्थानकसंभवः ? इति, सत्यमेतत् नवरं तज्ज्ञानस्यानन्तानुवन्धिप्रथमकपायोदयेनातिदूपितत्वाद- ज्ञानमेवेति भावः" इति । तत्रौघे मिथ्यात्वे च सप्तदशाग्रशतं, सास्वादने एकाग्रशतं, मिश्रे च चतुस्सप्ततिरिति गुणस्थानत्रिके वन्धप्रकृतयो वेदितव्याः। ॥ गुणस्थानत्रिके अज्ञानत्रिकवन्धप्रकृतियन्त्रम् ।। गुणस्था० शाना० दर्शना० | वेदनीय मोहनीय आयुः नाम | गोत्र अन्तराय सर्वाग्रम् ओ, मि. च ५ २६ ६४ २ ५ सास्वादने ५ ९ २ ३ ५१ २ ५ १०१ मिथे १९ ३६ १ ६ ७४ ·वन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्यात्मकं, दर्शनावरणीयस्य नवप्रकृत्यात्मकं, पट्पकृ- त्यात्मकं च, वेदनीयस्य सातारूपमसातारूपं च, मोहनीयस्य द्वाविंशत्येकविंशतिसप्तदश- रूपाणि त्रीणि, आयुपश्चत्वारि, नाम्नस्त्रयोविंशतिपञ्चविंशतिपड्विंशत्यष्टाविंशत्येकोनत्रिंश- त्रिंशद्रूपाणि पद, गोत्रस्योच्चैर्गोत्ररूपं, नीचगोत्ररूपं च वन्धस्थानानि भवन्ति । गुणस्थान- वर्तिवन्धस्थानानि यन्त्रतोऽवलोकनीयानि नानो वन्धस्थानभङ्गास्तु तिर्यग्गतिवद्वाच्याः । ॥ गुणस्थानत्रिके अज्ञानत्रिकवन्धस्थानयन्त्रकम् ।। गुणस्था शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र थन्तराय मोपे १ २ २ ४ २ - मिप्यार १ १ २ १ १ २ सास्वादने - १ २ १ ३ ३ २ १ मिथे १ २ १ . १ . तथा मतिज्ञानादित्रिके सम्यग्दृष्ट्यादीनि क्षीणमोहपर्यवसानानि गुणस्थानानि नव भव- न्ति । सयोग्ययोगिकेवलिगुणस्थानद्विकं तु न संभवत्येव, मत्यादिव्यवच्छेदेनैव केवलज्ञानस्य प्रादुर्भावात् , “नटुंमि उ छाउमथिए नाणे” इति वचनप्रामाण्यात् । ननु यदि मतिज्ञानादीनि स्वस्वावरणक्षयोपशमभावेऽपि प्रादुर्भवन्ति तर्हि निःशेषतः स्वस्वावरणक्षये सुतरां भवेयुः, चारित्रपरिणामवत्, तत्कथं तदानी तेपामभावः , तदुक्तं-'आवरणदेसविगमे जाई विनंति महसुयाईणि । आवरण सम्वविगमे कह ताई न होति जीवस्स ॥” इति चेद् ?, अत्रोच्यते-इह यथा सहस्रभानोरुपचितघनपटलान्तरितस्यावान्तरालारस्थितकटफुट्याद्यावरणविवर प्रविष्टः प्रकाशो घटपटादीन् प्रकाशयति, तथा केवलज्ञानावरणावृत्तस्य केवलज्ञानस्यापान्तरालम- तिज्ञानाधारणक्षयोपशमरूपविचरविनिर्गतः प्रकाशो जीवादीन् प्रकाशयति, सच तथा प्रकाशयन् मतिज्ञानमित्यादि लक्षणं तत्तत्क्षयोपशमानुरूपमभिधानमुदहति, ततो यथा सकलघनपटलकटकुख्याद्यावरणापगमे स तथाविधः प्रकाशः सहस्रभानोरस्पष्टरूपोन भवति, किन्तु सर्वात्मना स्फुटरूपोऽन्य एव, तथेहापि सकलकेवलज्ञानावरणमतिज्ञानाद्यावरणविल- येन न तथाविधो मतिज्ञानादिसंज्ञितः केवलज्ञानस्य प्रकाशो भवति, किन्तु सर्वात्मना यथावस्थितं वस्तु परिच्छिन्दन् परिस्फुटरूपोऽन्य एवेत्यदोषः, तदुक्तं-"फहविवरागयकिरणा मेहंतरियस्म जेह दिणेसस्स।ते कडमेहायगमे न होति जह तह इमाईपि ॥१॥” इति । अन्ये पुनराहु:- 'सन्त्येव मतिज्ञानादीन्यपि सयोगिकेवल्यादी, केवलमफलत्वात् सन्त्यपि तदानी न विच- क्ष्यन्ते, यथा सूर्योदये नक्षत्रादीनि, तदुक्तम्-"अण्णे भाभिणियोहियणाणाईणि वि जिणस्स विनंति । अफलाणि य सूरुदये जहेव गासचमाईणि ॥१॥” इति । तत्र सामान्येन मतिज्ञाना- .

·सं० द्वि विभागे [ज्ञानमार्ग दिनिके एकोनाशीतिबन्धे प्राप्यते । अविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तसप्ततिं पनाति । देशविरती सप्तपष्टिं बध्नाति प्रमत्ते त्रिपष्टिं वध्नाति । अप्रमत्ते एकोनपष्टिरष्टपञ्चाशद्वा बन्धे भवति। अपू- र्वकरणे प्रथमभागेऽष्टपञ्चाशत् भवति । अपूर्वकरणद्वितीयादिभागपञ्चके पट्पञ्चाशद्भवति । सप्तमभागे पडिंशतिं वनाति । अनिवृत्तिकरणप्रथमभागे द्वाविंशतिद्धितीयभागे एकत्रि- शतिस्तृतीयभागे विंशतिश्चतुर्थभागे एकोनविंशतिः पञ्चमभागे चाष्टादश चन्धे प्राप्यन्ते । सूक्ष्मसम्पराये सप्तदश भवन्ति । उपशान्तादिदिके सातारूपामेकामेव वनातीति । ॥ मतिज्ञानादिनिके वन्धप्रकृतियन्त्रम् ।। गुणस्था० शाना० दर्शना० चेदनीय मोहनीय | आयुः नाम गोत्र | अन्तराय सर्वाग्रम् ओघे ६ २ २ १ ७९ १९ ३७ शविरते ६ २ १९ १ ५ ७७ देशविरते ५ ५ ५ २ १ ३२ १ ५ ६७ प्रमत्ते ६ २ " १ ३२ ५ ३ अप्रमसे ६ १ ९ १ | अपूर्वक०प्र० ५ १ ९ . ३१ १ ५ अपू०२-६ ५ १ १ ९ . | अपू०७भा० १ ९ . १ १ ५ ५ ५ भनि०प्र० ४ १ १ ५ 0 २२ - भनि० द्वि ४ ४ . १ १ ५ २१ भनि तू. ४ १ ३ - १ २० ५ . भनि०० ५ २ . १ ५ मनि०५० ४ . १ ५ . . सूक्ष्मः ५ ४ १ १ १७ १ ५ उपशीच . . १ . . . . o ·चन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। अथ मतिज्ञानादित्रिके ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्यात्मकं बन्धस्थानं सूक्ष्मसम्परायं यावद्भवति । दर्शनावरणस्य पदप्रकृत्यात्मकमपूर्वकरणप्रथमभागं यावत् ततः परं चतुष्कं सूक्ष्मसम्परायं यावद्भवति । वेदनीयस्य द्वे चन्धस्थाने भवतः । तत्र प्रमत्तं यावव भवतः । ततः क्षीणमोहं यावत्सातरूपमेकमेव भवति ।मोहनीयस्याप्टी वन्धस्थानानि भवन्ति तद्यथा-- सप्तदश, त्रयोदश, नव, पञ्च, चतुः, त्रि, द्वि, एकरूपाणीति । तत्राविरते सप्तदशप्रकृत्यात्मकं, देशविरते त्रयोदशप्रकृत्यात्मकं, प्रमत्तादित्रिके नवप्रकृत्यात्मकं,अनिवृत्तिकरणे च पञ्चचतु- स्त्रिव्येकप्रकृतिरूपाणि पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति । आयुषोऽविरतसम्यग्दृष्टी द्वे वन्धस्याने भवतः । देशविरत्यादिनिके मुरायूरूपमेकमेव भवति । नाम्नः पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति । तत्राविरतसम्यग्दृष्टावष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्रूपाणि त्रीणि भवन्ति । देशविरती प्रमत्ते चाष्टाविंगत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः। अप्रमत्तेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंगन्त्रिंशदेकत्रिंशद्रूपाणि चत्वारि भवन्ति । अपूर्वकरणेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशदेकल्पाणि पञ्च भवन्ति । अनिवृत्तिकरणे सूक्ष्मसम्पराये च यश-कीर्तिरूपमेकमेव भवति । गोत्रस्याविरतसम्यग्दृष्ट्या- दितः सूक्ष्मसम्परायं यावदुच्चगोत्ररूपमेकमेव वन्धस्थानं भवतीति । ॥ मत्यादित्रिके पन्धस्थानयन्त्रम् ॥ नाम शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः गोन गुणस्या० अन्तराय - मोघे १ २ २ २ ५ १ अविरते १ २ १ २ १ १ १ देशनिरते १ १ २ १ १ २ १ १ प्रमचे १ २ १ २ १ - अप्रमत्त १ १ १ १ १ ४ १ १ ५ १ अपूर्वकरगे १ ० १ २ १ १ अनिवृत्तिकरणे १ १ . १ १ सूक्ष्मसम्पराये . १ . . २०, क्षी. च . मत्यादित्रिके नानो भङ्गा लिख्यन्ते-तत्राटाविंशतावष्टौ, एकोनत्रिंशति पोडश, त्रिंशति अष्टी, एकत्रिंशत्येकः, एकस्मिंश्व वन्धस्थान एकः, एवं सर्वेऽपि पञ्चत्रिंशद्भवन्ति । तत्रावि- ·०- सं० द्वि० विभागे [ज्ञानमार्ग रतसम्यग्दृष्टावष्टाविंशतावष्टौ देवप्रायोग्याः, जिननामयुते एकोनत्रिंशति चाष्टौ देवप्रायो- ग्याः, मनुजप्रायोग्याश्चाष्टौ, त्रिंशति च मनुजप्रायोग्या अष्टौ एवं सर्वे द्वात्रिंशद् भवन्ति । देशविरते द्वे वन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशञ्चेति । तत्राष्टाविंशता- वाटावेकोनविंशति चाष्टाविति । प्रमत्तगुणस्थानकेऽप्येवमेव, नवरमष्टाविंशतिवन्धका नरा एव, न तिर्यञ्चः, तेषां प्रमत्तगुणस्थानकाभावात् । अप्रमत्ते चत्वारि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंश- च्चेति । चतुर्वपि बन्धस्थानेष्वेकैक एव भङ्गः, सर्वे चत्वारः । एवमपूर्वकरणे पञ्च वन्धस्था- नानि भवन्ति, चत्वार्यप्रमत्तोकानि, पञ्चमं त्वेक यश कीर्तिरूपं भवति । भङ्गाः पञ्च भव- न्ति। अनिवृत्तिकरणे सूक्ष्मसम्पराये चैकं यशःकीर्तिरूपं बन्धस्थानं, भङ्गश्चैकैको भवति । मत्यादित्रिकस्याविरतौ नानो व० भ०३२।। देशविरते नानोव० भङ्गयन्नकम् । १६ वन्ध भङ्ग- स्था० सं० स्था० सं० कस्य कति भङ्गाः देवप्रायोग्याः ८ तिर्यदनराः देवप्रायोग्या. तिर्यभराः कस्य प्रा० चन्ध-भइ वन्धका वन्धका २८ ८ २८ ८ २९ १६ ८ मनुजाः २९ ८ नराः मनुजप्रा० 4| देवनारकाः । अप्रमत्ते अपूर्वे च नाम्नो व० भद्य०१४-५ ३० ८ " वन्ध भड्न स्था० सं० फस्यमा वन्धकाः । प्रमत्ते नानो ५० भङ्गयन्त्रम् । १६ देवमायोग्यः १ मनुजा. चन्धाभद | स्था० सं० कस्य प्रा० बन्धका २८ २९ ३० १ १ " १ " २८ ८ १ १ " २९ देवप्रा. ८-८ मनुजाः 9 १ १ " वन्ध- भङ्ग स्था० सं० कस्यप्रा० कभङ्गाः यन्धकाः . । अनिवृत्तिक०, सूक्ष्मस० च व० भङ्ग । मनःपर्यवज्ञाने ओघेन पञ्चपष्टिर्बन्धे प्रा- प्यते । प्रमत्ते त्रिपष्टिः, अप्रमत्ते एकोनपष्टि- रष्टपञ्चाशद्वा, अपूर्वकरणे प्रथमभागेऽष्टप- श्वाशत्, द्वितीयादिपञ्चभागे पट्पञ्चाशत्, सप्तने च पदिशतिः । अनिवृत्तिकरणप्र. थमभागे द्वाविंशतिः, द्वितीये एकविंशतिः, तृतीये विंशतिः, चतुर्थे एकोनविंशतिः, पञ्चमे चाटादश । सूक्ष्मसम्पराये सप्तदश । उपशान्ते क्षीणे च सातारूपैकैव बन्धप्रकृतिर्भवति । केवलज्ञाने सयोगिनि सातारूपैकैव प्रकृतिर्वध्यते, सैव च घन्धस्थानमपि भवति । मनः पर्यत्रज्ञाने ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्च प्रकृतिरूपं सूक्ष्मसम्परावं यावत् वन्धस्थानं भवति । मनुजाः ·वन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। दर्शनावरणस्य पद प्रकृतिरूपमपूर्वकरणप्रथमभागं यावत् , ततश्च चतुष्करूपं सूक्ष्मसम्परायं यावत् भवति । वेदनीयस्य प्रमत्ते सातारूपमसातारूपं च भवति । अप्रमत्तादौ सातारूपमेय भवति । मोहनीयस्य पडू बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-नव, पञ्च, चतस्रः, तिम्रः, द्वे, एका चेति । तत्र नवप्रकृत्यात्मकं प्रमत्तेऽप्रमचेऽपूर्वकरणे च भवति । शेपाणि पश्चानिवृत्तिकरणे भवन्ति । आयुषि देवायूरूपमेकं वन्धस्थानं प्रमत्ते भवति, अप्रमत्तेच वा भवति । नाम्नः पञ्च चन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंगत्रिंशदेकत्रिंशदेकमकृत्यात्मकं चेति । तत्र प्रमत्तेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः, ते च देवप्रायोग्ये, भङ्गा अत्र पोडा भवन्ति। अप्रमत्ते एक प्रकृतिरूपं वन्धस्थानं विहाय शेपाणि चत्वारि देवप्रायोग्याणि भवन्ति, भगा- श्च चत्वारो भवन्ति । अपूर्वकरणे पश्चापि भवन्ति, भद्गाश्च पञ्च । अनिवृत्तिकरणे, सूक्ष्मस- म्पराये चैकप्रकृतिरूपमेकमेव, भङ्गश्च एको भवति । गोत्रस्योच्चैर्गोत्ररूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति, तदेवं ज्ञानमार्गणोक्तेति ॥ ॥ मनःपर्यवज्ञाने बन्धप्रकृतिभन्यन्त्रम् ॥ भानायक दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्वानम् n , गुणस्था० भोघे ६ २ ११ १ ३४ १ ६५ प्रमत्ते ५ ६ २ " १ ३२ . अप्रमत्ते ५ or ९ ३१ १ ५ ५८-५९ - ५ अपू०प्र० ६ १ ९ . ५८ १५ ३१ ४ अपू२-६ भागे १ ९ ५ . १ ५ ५ . - ४ अपू० स. मागे ९ . १ अनि०प्र० - ४ ५ . ૨૨ ५ ५ अनि द्वि० ५ ४ . १ . १ १ भनि० ह. ४ ३ . - ५ मनि० 1. १ 1 ५ २० ११ 10 M भनि.पं. ५ ४ . १ - - सूक्ष्मसम्पराये . . . १ 1 ५ - उप०, क्षीच . . .

·५६ सं० द्वि०विभागे [संयममार्ग ॥ मनःपर्यवज्ञाने वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ १ १ - १ १ २ १ २ १ १ १ १ १ १ ४ १ १ गुणस्था ज्ञाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय ओघे २ ૨ ६ प्रसत्ते अप्रम अपूर्वकरणे अनिवृत्तिकरणे सूक्ष्मसम्प० उप०, क्षी०च । मनःपर्यवे प्रमत्ते ना०व० भङ्गयन्त्रम् ।१६ । अनिवृत्तिक० सूक्ष्म० च नाम्रो । 00 २ १ 0 १ ५ १ १ १ 1 १ ५ ० १ १ १ १ १ १ . . १ १ १ १ p . ० . . वन्ध-भङ्ग- स्था०सं० कस्य प्रा० कति भङ्गाः वन्धकाः वन्ध-भङ्ग स्था० सं० कस्य प्रा० कति भङ्गाः बन्धकाः 4 १ २८ २९ देवप्रायोग्याः ८-८ मनुजाः मनुजाः वन्ध-भड़- स्था० सं० २८ १ १ १ " १ १ " " ३० ३१ १ or १ " " । अप्रमचे, अपूर्वे च । ४-५ ॥ अथ संयममार्गणायां बन्धादिविचारः ॥ कस्य प्राण कति भङ्गाः, बन्धकाः तत्र वन्धप्रकृतय उच्यन्ते-अविरतिचारित्रे सामान्येनाप्टादशाधिकशतं बनाति । तत्र देवप्रायोग्याः मनुजाः मिथ्यादृष्टौ सप्तदशोत्तरशतं सास्वादने एको- त्तरशतं,मिने चतुःसप्ततिः,अविरतसम्यग्दृष्टी- च सप्तसप्ततिः प्रकृतयो वन्धे प्राप्यन्ते । देश- विरतौ सप्तपष्टिः प्राप्यते । सामायिकच्छेदो. पस्थापनीययोः सामान्येन पञ्चपष्टिः-प्रमत्ते त्रिपष्टिः, अप्रमत्ते एकोनपष्टिरष्टपञ्चाशद्वा, अपू. र्वकरणप्रथमभागेऽटपञ्चाशत् , द्वितीयादिपञ्चके पट्पञ्चाशत्, सप्तमे च पड्विंशतिः, अनिवृ. त्तिकरणे प्रथमभागे द्वाविंशतिः, द्वितीयभागे एकविंशतिः, तृतीयभागे विंशतिः, चतुर्थे एकोनविंशतिः, पञ्चमे चाष्टादश बन्धे प्राप्यन्ते इति । परिहारविशुद्धौ सामान्येन पञ्चपष्टिः वन्धे प्राप्यते, प्रमत्ते त्रिपष्टिरप्रमत्ते एकोनपष्टिरष्टपञ्चाशद्वेति । सूक्ष्मसम्पराये च सप्तदश वन्ति । यथाख्यातचारित्रे गुणस्थानत्रयेऽपि सातारूपैकैव प्रकृतिर्वध्यत इति । यथा- ख्यातचारित्रे गुणस्थानत्रिकेऽपि सातारूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति । सूक्ष्मसम्पराये ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृतिरूपमेकं वन्धस्थानं, दर्शनावरणस्य चतुष्प्रकृतिरूपमेक, वेदनीयस्य सातारूपं, गोत्रस्योचर्गोत्ररूपं, नाम्नश्च यशाकीर्तिरूपं चन्धस्थानं भवति । , , ·१७ वन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। यथाख्यातचारित्रे नानो भला न सन्ति, सूक्ष्मसंम्पराये चको भङ्गो भवति । सामायिकादि- द्विके ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृतिरूपमेकं वन्धस्थानं गुणस्थानचतुष्के भवति, दर्शना. वरणस्य षट्कमपूर्वप्रथमभागं यावत् , चतुष्कं द्वितीयभागादारभ्य बादरसम्परायं यावद- वति, वेदनीयस्य च सातासातरूपे द्वे प्रमत्तं यावत्, अप्रमत्तादनिवृत्तिं यावच्च सातरूपं भवति । मोहनीयस्य पडू वन्धस्थानानि भवन्ति-प्रमचादित्रिके नवप्रकृतिरूपम्, अनिवृ- त्तिकरणे च पञ्चचतुस्त्रियकरूपाणि पञ्च भवन्ति । भायुप एकं प्रमत्ते भवति, अप्रमत्ते तु भाज्यम् । नाम्नः पञ्च वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-प्रमत्ते अष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे देवप्रायोग्ये भवतः, भङ्गाश्च पोडश भवन्ति । अप्रमत्ते चत्वारि देवप्रायोग्याणि-अष्टाविंश- त्येकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशद्रूपाणि भवन्ति, भगाश्चत्वारः। अपूर्वकरणे पञ्च, तत्र चत्वारि अप्र- मत्तोकानि, यशोरूपं चैकमेवं पञ्च भवन्ति, अत्र भङ्गा अपि पञ्च। अनिवृत्तिकरणे च यश-की- तिरूपमेकं बन्धस्थानं भवति भङ्गश्चकः । गोत्रकर्मणि सर्वत्रोच्चावरूपमेकं चन्धस्थानं भ- वति । परिहारविशुद्धिके वन्धस्थानानि प्रमत्ताप्रमत्तयोः सामायिकचारित्रवद्वाच्यानि, नाम्रो भङ्गा अपि तथैव वाच्याः । देशविरतौ ज्ञानावरणदर्शनावरणमोहायुर्गोत्रान्तरायाणामेकैक वन्धस्थानं भवति । वेदनीयत्य द्वे वन्धस्थाने भवतः । नाम्नश्चाष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः, भङ्गाश्च देवमायोग्याः पोडश भवन्ति । अविरतिचारित्रेऽप्रत्याख्यानकपायवद्वन्ध- स्थानानि नाम्नो भङ्गाश्च वाच्या इत्युक्ता संयममार्गणा ॥ ॥ अविरतमार्गणायां बन्धप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था० झाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय | आयुः गोर अन्तराय सर्वाग्रम् मोघे ५ ९ २ १ ६५ २ ५ १८ मिप्यार ५ ९ २ २६ ४ ६४ २ ११० ५ सास्वादने ५ २ ९ २४ ३ २ ५ ५ मिग्रे १४ २ १ ६ . अनिरस. ५ " -- ५ २ २ १९ गोय थन्तराय - २ ६ २ २ - ६ २ ४ १ . २ ॥ अविरती बन्धस्थानयन्त्रम् । नाम बन्धस्थानानि, शाना० [दर्शना वेदनीय मोहनीय | आयुः ओपे मिपार सास्वादने मिधे अविरतस० सेफ.द्वि. ८ . ३ २ ३ १ २ - १ २ १ १ ३ J २ २ - - ·सं० द्वि० विभागे [संयममार्ग०- । । मिश्रे नानो ५० भ० स० १६ । अवि० ओ० मि० च नाम्नोभाओधे स० १३९४२, मिथ्यादृष्टौ स० १३९२६ उन्धाभङ्ग कस्यमा यन्धका स्था० सं० यन्ध भह स्था० स० कस्य प्रा० कति मला यन्धका तिर्यमरा २८ ८ देवप्रा० तिर्यग्नरा अप. ए. प्रा०५ ४ ८ २९ प०८मनुजमा देवना. । अविस० नानो व० भंस० ३२ २५ " बन्ध भङ्ग स्था०सि० कस्य प्रा० बन्धका " २५ मप०विक ति०म०प्रा०५ १० ए० प्रा० सूक्ष्मसा. ४ सूक्ष्मप्र० ४ पादरसा प्ररपेकाम्याम् नरकवजनिक भा. उयोतेन १६ ४ २८ ८ देवप्रा० तिर्यमरा " " २९ ८ मनुजा. देवना म.भा. तियारा २८ ९ देवा ८ ३० ८ " " " नरका. " ॥ देशविरते नानो बं० भ० ॥ स०१६ वन्य भष्ट्र स्था०स० कस्यमा बन्धका ८ देवपा० ८ तियारा २९९२९ ०० विकप्रा. २४ मिपा प०५० ति० प्रा० १६. चातुर्गतिका (९२४० मनुजप्रा० ४१०० देयमा०८-मिप्यारी न सम्य. मरा २.१५०० कि. प्रा. २५ नियंत (१२) चतुग. मनुना. सम्पादेयना | पते मिप्यारम भान्ति सास्वादने नाम्नो ५० भंस. ९६०८ २९ " " मनुमा सामायिकादिसयमनिके प्रमचगु० स० १६ पन्ध भद्र स्था० स० पस्य प्रा० पन्धका ८-८ पन्धाभार स्था०स० देवप्रायोमा ८-८ मनुजा सामा० सयमनिके अप्रमते भन्नः । स०४ पस्यमा यन्या। १८ नियारा पन्ध मत स्था०स० फस्यमा यन्धका १४...frest. भुगं. २८ प. मनु.मा.१२.. दपप्रा. 1-1-1-1 . . मनुमाः १. १.११...मि. . 11 ។ ·बन्धादिविचारः] प्रकृतिसंगमः। सामायिकच्छेदोपस्थापनीययोरपू०स०५ । सामा० छेदोपस्थापनीययोरनिवृत्तिक । बन्ध- मन पन्ध मड- स्था० सं० कथप्रा० बन्धका कसमा स्था०सं० बन्धकाः - १ मनुनाः देवमा० 1-1-1-1 मनुनाः । सूक्ष्मसम्परायचारित्रे तदेव गुण । ३० बन्ध मह- कथमा० यन्धकाः स्था०सं० १ . १ - मनुवाः . ॥ अथ दर्शनमार्गणायां वन्धादिविचारः ॥ दर्शनमार्गणायामचक्षुश्चक्षुर्दर्शनयोमिथ्यात्वादीनि द्वादशगुणस्थानानि भवन्ति । तत्र चन्धप्रकृतयो यन्धस्थानानि नानो बन्धस्थानभङ्गा यन्त्राणि च गुणस्थानोकानुसारेणात्र परिभाषनीयानि भवपिदर्शने मिथ्यात्यादीनि क्षीणमोहपर्यन्तानि द्वादश भवन्तीति प्रज्ञा- पनाभिप्रायः, तथा च तत्सूत्रम्-"ओहिदंसगमणागारोवमोगउचाणं मते ! किं नाणी अन्नागी ?, गोयमा ! गाणी वि अण्णाणी वि । जइ नाणी ते अत्येगइया तिण्णाणी अत्यगइया घउण्णाणी । जे तिगाणी ते आमिणियोहियणाणी, सुयणाणी, ओहिणाणी । जे घटणाणी ते आमिणियोहियणाणी, मुयणाणी, ओहिणाणी, मणपनवणाणी । जे अण्णाणी वे गियमा मइअगाणी, सुयअगाणी, विभंग- गाणी" इति । अत्र हि येऽज्ञानिनस्ते मिथ्यारण्य एव, मिथ्यादृष्टीनां च सूत्रे साक्षादेवावधि- दर्शनं प्रतिपादितम् , स एव विभङ्गज्ञानी यदा सार भावे मिश्रभावे पावर्तते तदानी तत्राप्यवघिदर्शनं प्राप्यत इति । पडशीतावविरतसम्यग्दृष्ट्यादीनि नवगुणस्थानान्युकानि तथा च तत्पाठ:-"मइसुयओहिंदुगे नव” इति । यत्त्ववधिदर्शनं कुतश्चिदभिप्रायाद्विशिष्ट- श्रुतविदो मिथ्यादृष्ट्यादीनां नेच्छन्ति तन्मतमाश्रित्याचार्येणापि तत्तेषां नेष्टमितिमलय- गिरिवृत्तौ । ततः प्रज्ञापनाभिप्रायेण गुणस्थानोकं वन्धादिकं वाच्यम् । मतिज्ञानबद्धा मतान्तरेण वाच्यम् । कैयदर्शने केवलज्ञानवद्वाच्यमित्युकं दर्शनद्वारम् ।। ॥ अथ लेश्यासु चन्धप्रकृत्यादिकमुच्यते ॥ तत्र सामान्येनाद्यलेश्यात्रिके वर्तमाना जीया आहारकद्विकोनं विंशत्युत्तरशतमेवाष्टा- दशाधिकशतं पानन्ति, आहारकद्विकस्य शुभलेश्यामिर्वध्यमानत्वात् । मिथ्यादृष्टी तीर्यक- रोनं सप्तदशाग्रशतं भवति । सास्वादने एकोत्तरशतं वनाति । मिश्ने चतुस्सप्ततिबन्धे प्राप्यते । अविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तसप्ततिबध्यते ।

·सं० द्वि० विभागे [ लेश्यामार्ग- ॥ ओघलेश्यात्रिके बन्धप्रकृतियन्त्रम् ।। गुणस्था० | शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय | आयुः नाम गोत्र | अन्तराय | सर्वाग्रम् | भोघे ९ २ २६ ४ ६५ २ ५ मिथ्याचे ९ ૨ ४ २ ५ ११७ | सास्वादने ५ २ ३ २ ५ १०१ मिधे ५ २ १९ . १ ५ ७४ ५ ६ २ २ ३७ .. ७७ ." अविरते अथ कृष्णादिलेश्यात्रिके बन्धस्थानान्युच्यन्ते-तत्र ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्या- त्मकमेकमेव बन्धस्थानं भवति । दर्शनावरणीयस्य नवप्रकृत्यात्मकं पप्रकृत्यात्मकं च, तत्र नवप्रकृत्यात्मकमायगुणस्थानद्विके भवति, पदप्रकृत्यात्मकं च मिश्रद्विके भवति । वेदनी- यस्य द्वे वन्धस्थाने भवतः, तथा च चतुर्पु गुणस्थानेषु परावर्त्तमानतया द्वे अपि भवतः। आयुप- श्चत्वारि वन्धस्थानानि भवन्ति, तत्र मिथ्यादृष्टौ चत्वार्यपि भवन्ति, सास्वादनसम्यग्दृष्टौ ना. रकायुर्वर्जानि त्रीणि भवन्ति, मिश्रआयुपो बन्धाभावान्न भवति बन्धस्थानम् , अविरतसम्य- ग्दृष्टौ च देवमनुजायूरूपेढे वन्धस्थाने भवतः। नाम्नो बन्धस्थानानि पट् भवन्ति, तद्यथा-त्र- योविंशतिः, पञ्चविंशतिः, पड्विंशतिः,अष्टाविंशतिः, एकोनत्रिंशत् , त्रिंशदिति। तत्र मिथ्याह- प्टौ पडपि भवन्ति,सास्वादनेऽष्टाविंशत्यादीनि त्रीणि भवन्ति, मिश्रेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशदिति द्वे, अविरतसम्यग्दृष्टौ चाष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे कृष्णलेश्यावतां भवतः, त्रिंशत्प्रकृत्या- स्मकं तु बन्धस्थानं न भवति, कृष्णलेश्यावत्सु नारकदेवेषु जिननाम्नो बन्धाभावात् , कापो. तनीललेश्यावत्सु नारकेपु जिननाम्नो बन्धसद्भावात् तत्र त्रिंशत्प्रकृत्यात्मकं घन्धस्थानमपि भवति । मोहनीयस्य त्रीणि बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिः सप्तदशेति । तत्र द्वाविंशतिर्मिथ्यादृष्टावेकविंशतिः सास्वादनसम्यग्दृष्टौ मिश्रेऽविरतसम्यग्दृष्टौ च सप्त- दशमकृत्यात्मकं वन्धस्थानं भवति । गोत्रस्य द्वे वन्धस्थाने भवतः, तत्र मिथ्यादृष्टौ सास्वाद- नसम्यग्दृष्टौ च द्वे द्वे भवतः, परावर्त्तमानचन्धात्, मिश्रद्विके चोच्चैर्गोत्ररूपमेकमेव भवति । ॥ कृष्णलेश्यायां नीलकापोतयोश्च वन्धस्थानयन्त्रम् ॥ शाना० दर्शना| वेदनीय मोहनीय | आयुः गोत्र . गुणस्था नाम अन्तराय शोपे २ २ ६ २ १ भिप्यार १ १ २ ·पन्धादिविचारः] प्रकृतिसंगमः। ६१ सास्वादने - . मिश्रे . " २ भविरते ! २ - .. २ - अथ नानो बन्धस्थानमा उच्यन्ते-तत्राधे त्रयोविंशती चत्वारः, पचविंशता पवि शतिः, पदिशती पोडश, अष्टाविंशती नव, एकोनत्रिंशदष्टचत्वारिंशदधिकानि द्वानयतिश. तानि, त्रिंशति च कृष्णलेश्यावत्सु द्वात्रिंशदधिकानि पदचत्वारिंशच्छतानि,नीलकापोतलेश्या- वत्सु तु चत्वारिंशदधिकानि षट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति, तत्र जिननामसत्कबन्धसंभयात् । मिथ्यादृष्टी पुनरेकोनत्रिंशति चत्वारिंशदधिकानि द्वानवतिशतानि भवन्ति, त्रिंशति च द्वात्रिं. शदधिकानि पट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति। सास्वादने अष्टाधिकपण्णयतिशतानि भवन्ति । मिश्रे पोडश भवन्ति । अविरते कृष्णलेश्यावत्सु चतुर्विशतिः, नीलकापोतवत्सु च द्वात्रिं- शद्भवतीति। । कृष्ण. यामोघे मि० च ५० भङ्गायन्त्रम्। ।।सास्वादने नाम्नो वं० भङ्गन्यं ॥ स०९६०८ सर्वाग्रम् १३९३४, मिथ्यात्वे स० १३९२६ बन्ध भङ्ग- कस्य प्रा० यन्धकाः स्था०सं० विन्ध भङ्ग- स्था०सं० कस प्रा० कति मगरः बन्धकाः ૨૮ देवप्रा. ८ तिर्थराः २३ अप० ए०मा०४ तिर्यङ्गराः २९६४०००ति नरमा० ११.. चतुर्ग. २५ २५ " " " ३० ३२०० ,तियंत्रा०३२०० ॥ मिश्रे नानो वं० भङ्गयन्त्रम् ॥ स०१६ " " विक.ति. म०प्रा०५ प.ए.सूक्ष्मसाभ्याम् म. म्याम् । "वादरसा० म्याम् ४ , प्रत्येकाम्याम् नारकवर्ज. मा० उद्योतेन ॥ " बन्ध भह स्थान मं० कस्य मा० यन्धका " देवमा० निपंद्रराः २८ ९ देवमा० ८ तिर्यशराः २९ मनुजया. नरकमा० " ८ | देवनारकाः ॥अविरती वं० भद्नयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् । २४ " चतुर्ग पन्ध-मह. कर प्रा० यन्धकाः स्था०सं० " " २९ १२१८ प. वि. प्रा. २४ मिथ्या- ५.ति.प्रा०४६०८ म. प्रा. ९२१० देवप्रा० (न मिथ्यास्वे) सम्य० नराः प. विक० मा० २४] तिर्यङ्गराः १० सि० प्रा० ११०८ चनुर्ग. २८ ८ देवा. 1 नियंवराः २९ ८ " मनुजमा० नारदेवाः ·सं० द्वि० विभागे [लेश्यामार्गः- एवं नीलकापोतलेश्ययोरपि यन्त्रकाणि कृष्णलेश्यावद्वाच्यानि, नवरमोघयन्त्रके तुर्यगु- णस्थानयन्त्रके च जिननामयुतत्रिंशत्प्रकृतिवन्धसत्का अष्टौ भङ्गा अत्राधिका वाच्या इति । तथा तेजोलेश्यावान् सामान्येनैकादशाप्रशतं बध्नाति, अशुभलेश्यामत्ययनरकत्रिक- सूक्ष्मत्रिकविकलाक्षत्रिकवन्धाभावात् । मिथ्यादृष्टौ आहारकद्विकजिनवर्जमष्टाग्रशतं वन्धे भवति । सास्वादने एकोत्तरशतम् , मिश्ने चतुस्सप्ततिम् , अविरतसम्यग्दृष्टी सप्तसप्ततिम् , देशविरतौ सप्तपष्टिम्, प्रमत्ते त्रिषष्टिम् , अप्रमत्ते चैकोनपष्टिमष्टपञ्चाशद्वा वनातीति । ॥ तेजोलेश्यायां वन्धप्रकृतियन्त्रम् ।। . गुणस्था० शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्त० सर्वाग्रम् भोघे २ ३ ५९ ३ ५ १११ मिथ्यात्ये ५ ९ २ २ ५ १०८ सास्वादने ५ ९ २ २४ ३ ५१ ૨ ५ श्रे ६ २ . १ ५ अविरते ५ ६ २ २ ३७ १ ५ | देशविरतो ५ ६ ३ १५ १ ३२ १ ५ ६७ प्रमले ५ ६ २ ११ १ १ ५ अप्रमत्ते ६ ९ १ ५ ५९-५८ - अथ तेजोलेश्यायां वन्धस्थानान्युच्यन्ते-तत्र ज्ञानावरणान्तराययोः सप्तस्वपि गुण स्थानेषु पञ्चप्रकृत्यात्मकमेकमेव बन्धस्थानं भवति । वेदनीयस्य प्रमत्तगुणस्थानं यावत् द्वे वन्धस्थाने भवतः परावर्त्तमानत्वात् , अप्रमत्ते च सातरूपमेकमेव वन्धस्थानं भवति । दशे- नावरणीयस्य सामान्येन द्वे वन्धस्थाने भवतस्तद्यथा-नवप्रकृत्यात्मकं पट्प्रकृत्यात्मकं च, तत्र नवप्रकृत्यारमकं प्रथमगुणस्थानद्विकं यावद् भवति, मिश्रगुणस्थानादारभ्याम- मत्तं यावच्च पट्मकृत्यात्मकं भवति । मोहनीयस्य पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा- द्वाविंशतिरेकविंशतिः सप्तदश त्रयोदशैकादशेति । तत्र मिथ्यादृष्टौ द्वाविंशतिरूपं सास्वा. दने एकविंशतिरूपं मिश्रेऽविरतसम्यग्दृष्टौ च सप्तदशप्रकृतिरूपं देशविरतौ त्रयोदशम- कृतिरूपं प्रमत्ताप्रमत्तयोश्चैकादशप्रकृतिरूपं वन्धस्थानं भवति । गोत्रस्य प्रथमद्वितीयगुण: स्थानयो वन्धस्थाने भवता, परावर्त्तमानत्वात् ; मिश्रगुणस्थानादारभ्याप्रमत्तगुणस्थानं यावदुच्चगोत्ररूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति । आयुपि वन्धस्थानानि नरकायुर्वर्जानि त्रीणि ·अन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। भवन्ति । नाम्नः पद वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-पञ्चविंशतिः पविशतिरष्टाविंगतिरेको- नत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशदिति । तत्र मिथ्यादृष्टौ पञ्चविंशत्यादीनि पथ भवन्ति, सास्वादनेऽष्टा. विंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्रूपाणि त्रीणि भवन्ति, मिश्रेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः, अविरतसम्यग्दृष्टावष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशदूपाणि त्रीणि भवन्ति, देशविरती प्रमत्त चा- प्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः, अप्रमत्ते चाष्टाविंशत्येकोनत्रिंशपिंगदेकत्रिंशद्रूपाणि घ. त्वारि भवन्ति । नानो भङ्गा उच्यन्ते-तत्र पञ्चविंशता पर्याप्तवादरप्रत्येकप्रायोग्या अष्टी, पड़िशती पोडश, अष्टाविंशतावष्ट, एकोनत्रिंशति चतुर्विशत्यधिकानि दानवतिशतानि, त्रिंशति च सधदशाधिकपट्चत्वारिंशच्छतानि भवन्ति । एकत्रिंशति चको भवतीति । ॥ तेजोलेश्यायां वन्धस्थानयन्त्रम् ।। गुणस्था० शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय | आयुः गोन अन्तराय नाम भोपे १ २ ५ २ -- मिष्यावे १ २ १ ३ ५ २ -- सास्वादने . २ ३ २ - मि १ J २ २ १ - अविरते . १ २ २ ३ - . . देशविरती २ - प्रमचे २ . अप्रमत्ते १ प ४ . ॥ तेजोलेश्यायामोघे भं० यं०॥ स० १३८७४ धन्ध भङ्ग वन्धनभन्म- स्था०सं० कस्य प्रा० यन्धकाः कस्यप्राय यन्धका स्था०सं० ८ प०या. प्रत्येके० प्रा०८ नारकवाः देवमा ८ सम्यनरा: २५ २६ ६ "म. मा. ८ मा० उपोवेन च १९ ३०४१10/प.ति.पं०मा०५५०८नरकयात्रा देवाः देवमा० ८ निर्यशराः देवमा २९ ९२२. ५० ति. पं० प्रा० १६०० नारकवर्जा०] ३१ ३ २८ ८ १ म. मुनयः . " " "म.मा ४६०८ ·सं० द्वि०विभागे [लेश्यामार्ग०- ॥मिथ्यादृष्टौ तेजो०० भ०॥ स० १३८५६ ॥ अविरतौ वन्धस्थानभङ्गयत्रम् ॥ स० ३२ चन्ध मह स्था०स० कस्य प्रा०किय० बन्धका न्य मह कस्यप्रा० वन्धका स्था० सं० प० बा०प्र० ए. प्रा. ना. वर्जा ८ देव प्रा० ८ तियनरा , भा० उद्योतेन च १६ " २९ ८ " २८ देवमा० ८ तिर्यनरा मनुजा देवा मनुजपा० ८ २९ १२११/५० ति० ५० प्रा०४६०४ नारकवर्जा. ८ " ८ " "मनु० प्रा० १६०८ ॥ देशविरती प्रमत्ते च भगयन्त्रम् ॥स० १६ ३० १६०८ प० लि. प० मा० ४६०८ ॥ सास्वादने भगयन्त्रम् ॥ स० ९६०८ धन्ध भङ्ग स्था० स० कस्य प्रा. बन्ध भग स्था०स० वन्धका कस्य० प्रा० किया बन्धका . २८ ८ देवमा. तियारा ८ देवप्रा० 0] तिर्यरा २९ ८ मनुजा ॥ अप्रमत्ते नानो भगयन्त्रम् ।। सर्वाग्रम् । " २९ ६४०० प.ति. मा० ३२०. मारकव स्त्रि मनु० प्रा० ३२०० ३० ३२०० प० ति० प्रा० ३२०० ॥ मिने भगयन्त्रम् ॥ सर्वाग्रम् १६ वन्धभत यस्य० मा वन्धका स्था० स० देवप्रा. तिर्यनारा वन्य भङ्ग | स्था० स० कस्यप्रा० बन्धका १ २८ २९ , देवप्रायोग्या 1-1-1-5 २८ ८ ८ मनुजा २९ ८ मनुजप्रा० ८ देवा ॥ पद्मलेश्याया बन्धप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था० | शाना० दर्शना० वेदनीय | मोहनीय | आयु नाम गोत्र अन्तरा० सर्वानम् शोघे ९ २ ३ ५६ २ मिध्यार ९ २ ३ ५३ २ ५ १०५ सास्वादने ५ २ १ २ ५ ·बन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ६५ मि ५ ३ . १६ . ५ अविरते ६ - ३ २ ५ देशविरते ५ - १५ १ प्रमत्ते ५ . ९ ५५-५८ असम तथा पद्मलेश्यावतां नरकत्रिकस्थावरचतुष्कजातिचतुष्कातपवर्ज विंशत्युत्तरशतमेवा- टाधिकदातं सामान्येन वध्यते । मिथ्यादृष्टी जिनाहारकद्विकवर्ज पञ्चोत्तरशतं सास्वादन एकोत्तरशतं मिश्ने चतुस्सप्ततिरविरते सप्तसप्ततिः देशविरते सप्तपष्टिः प्रमत्ते त्रिपष्टिरप्रमत्त एकोनपष्टिरष्टपञ्चाशद्वा वध्यते । यन्त्रं च यथोपरि द्रष्टव्यम् । वन्धस्थानानि च सप्तानां कर्मणां तेजोलेश्यावद्वाच्यानि । नाम्नश्चत्वारि वन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशदिति । मिथ्यादृष्टौ सास्वादने चैक त्रिंशद्वर्जानि त्रीणि भवन्ति । मिश्र अष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे भवतः । अविरतसम्यग्द- प्टावष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्रूपाणि त्रीणि भवन्ति । देशविरते प्रमत्ते चाष्टाविंशत्येकोनत्रिं- शद्रूपे द्वे भवतः । अप्रमत्त अष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशद्भूपाणि चत्वारि भवन्ति । एकेन्द्रियप्रायोग्यचतुर्विंशतिवर्जास्तेजोलेश्योकाः सर्वेऽपि शेपा भावाच्या इति । ॥ पद्मलेश्यायां धन्धस्थानयन्त्रम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र नाम अन्तराय मोघे १ २ २ ३ ४ २ मिप्याटी १ १ २ ३ २ सास्वादने - १ १ २ २ मिने मचिरते १ २ १ ३ J - देशविरते १ २ २ . . २ . प्रमत्ते २ - -- .. १ . अप्रमत्ते सक. दि. ९ ·- सं० द्वि०विभागे [ लेश्यामार्ग- 1 पालेश्यायां नाम्नो व० भ० । स०१३८५० ॥ पद्मलेश्यायां मिश्रदृष्टौ ॥ १६ बन्धकाः बन्ध. भ. स्था० सं० कस्य प्रा० बन्धका कस्य प्रा० किय० बन्धमा स्था० सं० ८ ८ ८ ८ " ८ ८ ८/तियनराः ८ १६ " " " ८ ३० ८ " २८ देवप्रा. 4 तिर्यमराः २८ देवप्रा० ८ तिर्यग्नराः नारकवा. २९९२२१ प.पं.ति.प्रा०४६०८ २९ निग.. देवाः मनुजप्रा० मनुष्यमा० १६०८ ॥ पद्मलेश्यायामविरतसम्यग्दृष्टौ ॥ स०३२ देवप्रायोग्याः ८ सम्य०म० नारकवर्जा बन्ध- भग ३०१७/प.पं. ति० प्रा०४६०८ कस्य प्रा० फति भगा: बन्धका: निग. स्था० सं० प० मनु० प्रा० स. देवाः देवमायोग्याः देवमा० अप्र०मुनयः २९ मनुजाः १ मनुजमा० देवाः ॥ पालेश्यायां मिथ्यादृष्टौ ॥ १३८३२ ८ बन्ध- भङ्ग फस्य० प्रा० बन्धकाः ॥ पद्मले० देशविरतौ प्रमत्ते च ॥ २८ देवमा० ८ तिर्यग्नराः बन्ध-भङ्ग- कस्य मा० बन्धकाः २९ ९२१६) प० ति० प्रा० ४६०८ नारकवात्रि-स्था० सं० प. मनु० प्रा० १६०८ २८ तिर्यनारा देव प्रा० २९ प०ति० प्रा० ४६०८ मनुजाः ३० ४६०८ ॥ पद्मलेश्यायामप्रमत्ते ॥ स०४ ॥ पद्म० सास्वादनसम्यग्दृष्टौ॥९६०८ बन्ध मङ्ग- बन्धः भङ्ग कस्य प्रा० बन्धकाः कस्य प्रा० कति भताः बन्धकाः स्था० सं० २८ देवप्रा० ८ तिर्यग्नराः २८ देवप्रायोग्याः । मनुजाः २९ ६४००प०५० ति० प्रा० ३२०० नारकवर्जस्त्रि. २९ १ म.मा. ३० ३०/३२०० प. ति० प्रा० ३२०० " १ १ ८ " ८ " " " " " " तथा शुक्ललेश्यावद्भिः सामान्येन चतुरप्रशतं बध्यते, नरकतिर्यग्गतिप्रायोग्यवन्धाभा- वेन नरकत्रिकजातिचतुष्कस्थावरचतुष्कातपतिर्यवित्रकोद्योतरूपाणां प्रकृतीनां बन्धाभा- वात् । मिथ्यात्वे आहारकद्विकजिननामवर्जमेकोत्तरशतं बध्यते । सास्वादने नपुंसकमिथ्या- त्वहुण्डसेवातवर्जा सप्तनवतिः वध्यते । मिश्रादौ गुणस्थानोचौघबन्धो यकव्य इति । ननु ·यन्यादिविधा] प्रकृतिसंक्रमः। देवगतो शुमलेदयावत्सु लान्तकशुक्रसहस्रारेषु देवेषु तिर्यक्त्रिकोधोतरूपप्रकृतिचतुष्कं बन्धे उक्तमत्र तु नौकमिति कथं न विरोध इति चेत् ?, सत्यम्, परं पन्धस्वामित्वे तयोफत्वे. नास्माभिरपि तथैवोकम् । तथा च लेश्यामार्गणायां भावलेश्या विवक्षिता, देवगती घ या शुष्टालेश्या साध्यस्थिता द्रव्यरूपावसीयते । तत्र तिर्यग्गत्यादिचतुष्कमकृतिवन्धे न माघ इत्यस्माकमाभाति, तत्वं पुनस्तद्विदो विदन्तीति । ॥ शुम्लालेश्यायां वन्धप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था० साना दर्शना० वेदनीय मोहनीय | आयुः गोन मन्तगय, सांप्रम् भोघे - नाम ५ ९ २ २ २ ५३ ५० मिप्यार ९ २ २ २ ५ सास्वादने २ २४ ५ १८ २ २ ९. मिथे २ १९ १६ ५ . मबिरते ५ ५ ६ २ १५ २ ५ . १० १५ २ देशविरते एवं शेपं क्षीणमोहगुणस्थानपर्यन्तमीधिकयन्त्रबद्रष्टव्यम् तथा शुक्ललेश्यायां यन्धस्थानान्युच्यन्ते-आयुर्नामवर्जपण्णां कर्मणां त्रसकाययद्वन्धस्या- नानि याच्यानि । आयुपि देवमनुजायूरूपे द्वे चन्धस्थाने मिश्रगुणस्थानवर्जमिथ्यात्वाद्यविर- तसम्यग्दृष्टिपर्यवसानेषु भवतः, देशविरत्यादित्रिके देवायूरूपमेकमेव बन्धस्थानं भवति, शेषगुणस्थानेष्वायुपो वन्ध एव नास्ति । नाम्नः पञ्च बन्धस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टा- विंशतिरेकोनत्रिंशत्रिंशदेकत्रिंशदेकमकृत्यात्मकं चेति । निण्यादृष्टावष्टाविंशत्येकौनत्रिंश- द्रूपे दे अन्धस्थाने भवतः । सास्वादने मिन्ने चाष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे दे पन्धस्याने भवतः । अविरतसम्यग्दृष्टावष्टाविंशत्येकोनत्रिंशत्रिंशद्पाणि त्रीणि भवन्ति । देशविर- त्यादिद्विकेऽष्टाविंशत्येकोनत्रिंशद्रूपे द्वे वन्यस्याने भवतः । अममत्तेऽष्टाविंशत्यादीनि चत्वारि वन्धस्थानानि भवन्ति । अपूर्वकरणेऽष्टाविंशत्यादीनि पञ्च भवन्ति । अनिवृत्ति करणे सूक्ष्मसम्पराये चैकप्रकृत्यात्मकमेकमेव वन्यस्यानं भवति । नानो महा अष्टाविं- शतावष्टावेकोनत्रिंशत्यदापिकपदचत्वारिंशच्छतानि त्रिंशति चाष्टौ भवन्ति । एकत्रिंशत्य- कस्मिँश्चैकैको भङ्ग इत्येवमुक्का लेश्यामार्गणा ॥ - ·सं० द्वि० विमागे [लेश्यामार्ग० ॥ शुक्ललेश्यायां चन्धस्थानानां यन्त्रम् ॥ गुणस्था शाना० | दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय भोघे १ २ २ ५ २ मिथ्यादृष्टी १ २ १ २ २ २ | सास्वादने १ २ १ २ २ १ - मि १ २ १ . २ , -- अविरते १ - २ १ २ ३ १ | देशविरते प्रमत्तेच १ २ १ ૨ १ अप्रमत्ते .. १ १ ४ १ - | अपूर्वकरणे १ २ १ १ . ५ १ अनिवृत्तिकरणे . १ १ ५ . १ १ सूक्ष्मसम्पराये १ . १ १ ४. क्षी०१० . . १ . . . . . ओघे शु नानो वं०स्था भन॥स०४६३५ ॥ शुक्ललेश्यायां मिथ्यादृष्टौ ॥ सर्वा० ४६१६ बन्ध भड़ |स्था० सं० कस्यमा० वन्ध-मिड- बन्धका बन्धकाः स्था० सं० कस्य कति भङ्गाः २८ ८ देवमा० 4 तिर्यमराः २८ ८ २९ ४६१६ प. म. मा. ४६०८ नरकवर्जनिक देवमा० देवप्रायोग्याः तिपंपरा २९४६०८ मनुजप्रा० ४६०८ नारकवर्जनिक ॥सास्वादनसम्यग्दृष्टौ ॥ स०३२०८ बन्ध भङ्ग- स्था०सं० कस्य मा० कति मजा यन्धकाः ८ सम्य.म. १० देवमा धप्र.मुनय ८ सम्य देवाः मनुजमा० ८ देवश० देवप्रायोग्याः तिर्यनराः - अ.मुनयः १ मनुजप्रा० ८ नरकवर्जति " ·बन्यादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ॥ मिश्रदृष्टौ ।। स०१६ ॥ प्रमत्ते ॥स०१६ वन्ध-मन- स्था०सं० कस्य० प्रा० बन्धका: बन्ध- भद- फस्य प्रा० स्था० सं० यन्धफा: २८ ८ देवप्रा. ८ तियनरा। २८ २९ देवप्रा. ८-८ २९ ८ मनुजमा० ८ देवाः ॥ अप्रमत्ते अपूर्वकरणे च ॥४-५ ॥ अविरतसम्यग्दृष्टौ । स० ३२ यन्धभह- स्था०सं० कस्यमा० बन्ध भङ्ग- स्था०सं० पन्धकाः कस्यमा घन्धकाः २८ १ देवप्रा. १ ८ नरा: देवप्रा० २९ १ ८ तिर्यनराः मनुजाः देयाः " " " १ - " मनुजपा० १ १ ८ ८ " " १ १ १ ॥ देशपिरती ॥ १६ वन्य- भङ्ग- स्था० सं० ॥ अनिवृत्तिकरणे सूक्ष्मसम्पराये च ॥ वन्ध- मन- कस्यमा बन्धकाः कथ प्रा० यन्धका स्था० सं० २८ ८ देवप्रा० ८ तिर्यग्नराः - १ नराः २१ ८ " मराः ॥ अथ भव्यमार्गणाया विचारः क्रियते ॥ तत्र भव्ये बन्धप्रकृतयो यन्धस्थानानि नाम्नो वन्धस्थानभङ्गाश्चेति सर्व पञ्चेन्द्रियय- द्वाच्यम् । अभव्ये तु मिथ्यात्ववद्वाच्यमित्यल्पस्वातिरिक्तविषयत्वेन संक्षेपिता भव्यमार्गणा ॥ अथ सम्यक्त्वमार्गणा उच्यते ॥ सम्यक्त्वमार्गणायामापशमिकसम्यग्दृष्टी सामान्येनाविरते चान्यामायात् वन्य प्रमेण सत्तसप्ततिः पञ्चसमतिश्च भवति । देशविरते पद्यष्टिर्मवति । अमचे द्विपष्टिर्मयति । अप्रम- त्तादिप्वोघवन्धो वक्तव्यः। तथा क्षायोपरामिकझायिकमार्गणयोः सामान्येनकोनाशीतिः। अविरतसम्यग्दृष्ट्यादिषु स्वस्वीयोको बन्यो वाच्यः । ननु क्षायिकसम्यग्दृष्टेः देवायिरत्यादी मुरायुपो बन्धः कथं संभवति !, न तावदेकमविकस्य तदन्यमंमया, अबदायुवत्वेन क्षपकण्यारूढस्य तस्य केवलज्ञानोत्पतेः, नापि द्विमविकमाश्रित्य देवायुर्वन्धनका क्षायिकसम्यग्दृष्टेः भवद्वयस्यासंभवात् , तयादि-मिथ्यायपणाई: प्रथमसंहनना बिल विहरणकालसंभवी वर्षाष्टकस्योपरि वर्तमानोवायुको देवनारकबदायुप्को दुई बद्धायुप्को वा मनुज एव नान्यगतिकः, तदुर्ग-साम्यग्लिो दिन मुवरि" इति पञ्चसंग्रहे, असा वृत्तिः-"दर्शनं निप्यायसम्याग्मिध्यान्यसम्बस्त्र - ·स० द्वि०विभागे [लेश्यामार्ग- ७० तस्या अहों योग्यो 'जिनकालीओं जिनविदरणकालसभवी प्रथमसहननी च 'पुमति मनुष्यगती वर्तमानो जीवो वर्षाष्टकस्योपरि वर्तमान" इत्युक्तशेपस्य मिथ्यात्वक्षपणानहत्वेन क्षायिकसम्य- ग्दृष्टेर्भवयासभवः । शेपभवत्रिकस्य तु सुरायुषो बन्धाभाव एव, चतुर्भविकस्य तु सुरायुपो बन्धसभावेऽपि युगलिकस्य देशविरत्यादिगुणस्थानाभावेन तन बन्धाभाव एव । पञ्च- भवास्तु क्षायिकसम्यग्दृष्टेन सभवत्येव, उत्कृष्टतोऽपि भवचतुष्कत्य प्रतिपादनात् , तथा चोकं पञ्चसाहे-"तइय चउत्थे तम्मि व भवमि सिजति दसणे खीणे । ज देवनिरयसखाउचर- मदेहेसु ते होन्ति ॥१॥" वृत्तिः- तृतीये चतुर्थे तस्मिन् वा भवे क्षीणे दर्शने-दर्शनमोहनीये सिध्यन्ति जीवाः । कुत इत्याह-यद्यस्मात्कारणाक्षीणसप्तका देवनारकाः सख्येयवर्षायुष्केषु भव- न्ति-उत्पद्यन्ते । चरमदेहेषु वा भवन्ति-घरमदेहा या भवन्ति । ततस्तृतीये चतुर्थे तस्मिन् वा भवे सिध्यन्तीत्युच्यते । इयमत्र भावना-देवगती बद्धायुष्कास्ते सप्तकस्य क्षय कृत्वा देवेषु मध्ये उत्प- द्यन्ते, ये तु नरकेषु बद्धायुकारते नरकेपु, ततो देवभवान्नरकभवाद्वा समागत्य मनुष्या भूत्वा मोक्ष यान्तीति तृतीयभवे सिध्यन्तीत्युच्यते । ये तु तिर्यमनुष्येप्वसख्येयवर्पायुष्केषु मध्ये बद्धायुप्कारते सप्तकक्षय कृत्वा तन्मध्ये उत्पद्यन्ते । ततो देवेषु देवभवात्समागत्य मनुष्या भूत्वा मोक्ष यान्तीति चतुर्थे भवे सिध्यन्तीत्यभिधीयते । ये त्वबद्धायुष्का सप्तक क्षपयन्ति ते चरमदेहा उच्यन्ते । ते च सप्तकक्षयानन्तर क्षपफश्रेणिमेष प्रतिपद्यन्ते इति तस्मिन्नेव भवे सिद्ध्यन्ति" इति चेत् ?, अनोच्यते, येपा पञ्च भवाः शेपा भवन्ति तेषां देशविर त्यादौ सुरायुपो वन्धसभवो नान्येपामिति । तृतीयभवे चतुर्थभवे मोक्षगमनं तु प्रायोवृत्त्योतमित्यवसीयते, तेन केपाश्चित क्षायिक- सम्यग्दृष्टीना भवाः पञ्चेति स्वीकारे तु बन्धस्वामित्वोको देशविरत्यादौ सुरायुर्वन्धोऽपि सगच्छते । भवपञ्चकास्वीकारे च क्षायिकसम्यग्दृष्टीना दु.प्रसहकृष्णादीना का गतिरिति वक्तव्यम् । न चैतत्स्वमनीपिकया विजृम्भितं, दुःमसहादीना न्यायाचार्यैरपि पञ्च भवा उक्ता , तदुक्त कर्मप्रकृतिवृत्तौ-"इद च प्रायोवृत्त्योक्तमिति सभाव्यते, यत क्षीणसप्तकस्य कृष्णस्य पञ्चमभवेऽपि मोक्षगमन श्रूयते, उक्त च-"नरया तु नरभवन्मि देवो होऊण पचसे कापे । तत्तोचुओ समाणो बारसमो अममतित्थयरो ॥१॥इति । इत्थमेव हु प्रसहादीनामपि क्षायिकसम्यक्त्वमागमोक्त युज्यत इति यथागम विभावनीयम्” इति । मिश्रदृष्टौ चतुःसप्ततिः । सास्वादनसम्यग्दृष्टावेकोत्तर- शतम् । मिथ्यादृष्टौ सप्तदशाग्रशतं बन्धे प्राप्यते । औपशमिकसम्यग्दृष्टौ मिनदृष्टौ चायुपो वन्धस्थानानि न सन्ति । शेप सर्व स्वस्वगुणस्थानोकमवसेयम् । नाम्नो बन्धस्थानभङ्गा उपशमसम्यग्दृष्टौ क्षायिकसम्यग्दृष्टौ च पञ्चत्रिशत्पञ्चत्रिशत् भवन्ति । क्षायोपशमिकसम्य- ग्दृष्टौ चतुस्त्रिशद्भगा भवन्ति । मिनदृष्टौ पोडश, सास्वादनेऽष्टाधिकपण्णवतिशतानि भवन्ति । मिथ्यादृष्टौ त्रयोदशसहस्राणि नवशतानि पड्विंशत्यधिकानि च । यन्त्राणि यथा- पूर्व द्रष्टव्यानीति समाप्ता सम्यक्त्वमार्गणा ॥ ॥ अथ सन्याहारकमार्गणे आरभ्येते ।। सञ्जिनि आहारके च बन्धादिकं सर्व गुणस्थानोक्तबन्धवद्वाच्यम् । अनाहारकमार्गणायां ·मन्धादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ७१ कार्मणकाययोगवत्सर्व वक्तव्यमिति । असज्ञिनि मिथ्यादृष्टौ सप्तदशोत्तरशतं सास्वादने चैकोत्तरशतं बन्धे प्राप्यत इति । यद्यपि सास्वादनेऽसज्ञिनि देवप्रायोग्यबन्धाभावेन देव- त्रिकवैक्रियद्विकरूपप्रकृतिपञ्चकस्य बन्धो न संभवति, तथापि बन्धस्वामित्वे एकोत्तरशत- स्योकत्वेनास्माभिरपि तथैवोक्तं तत्त्वं पुनः तद्विदो विदन्तीत्येवं द्वे अपि मार्गणे संक्षे- पेण विचारिते । तत्समाप्तौ च मार्गणासु प्रारब्धो बन्धादिविचारोऽपि समाविं प्रामोतीति विज्ञेयं सुहृद्धिः स्वयम् ॥ अधुना मार्गणासु पतनप्रकृतय उच्यन्ते-तत्रायुपः पतमहप्रकृतयो न संक्रमाभावात् । मोहनीये सम्यक्त्वमिश्नयोः वन्धाभावेऽपि तयोः सम्यग्दृष्ट्यादी पतग्रही वक्तव्यः । उच्चगोत्रोदलनानन्तरं नीचगोत्रस्य वन्धसत्त्वेऽपि तत्योचगोत्रस्य पुनर्बन्धा- भावात् प्रतिग्रहता न याच्या, शेपं सर्व प्रायेण वन्धसमं वक्तव्यमिति । तथा च नरकगति- सामान्ये रतप्रभादित्रिके चौघे प्रतिग्रहनकृतीनां एकाग्रशतं भवति । मिथ्यात्वेऽप्टनवतिः। सास्वादने चतुर्नवतिः । मिश्ने सप्ततिः । अविरते घ त्रिसप्ततिरिति । पङ्कादित्रिके ता एव जिनविहीना वन्धप्रकृतयो पाच्या इति । । नरकगतिसामान्ये रत्नप्रभादित्रिके पङ्कादित्रिके च प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुपस्या | शाना० दर्शना० | वेदनीय मोहनीय गोत्र अन्तराय | सर्वाग्रम् नाम भोपे ५ २ २८ ५०-१९ २ 1.१-१.. मिप्यारे ५ ९ २ २६ २ ५ ९८ साम्पादन २ ५ ५ २४ ११ मिधे २ १ ५ मचिरते २ 1 ५ २१ ५ सतमायनायोघे शतं मिथ्याने पचनयतिः सास्वादने एकनवतिः मिश्रे सप्ततिरविरते दासप्ततिश्चेति । ॥ सप्तमायनी प्रतिप्राकृतियन्त्रम् ॥ नाम ग्राना० दर्शना० मेदनीय मोहनीय गुणग्या० गोत्र अन्तरा० सर्वाग्रम् ५९ २ ५ भाघे ५ मिथ्याप २ ४७ ५ ५ १ ·सं० द्वि०विभागे [मार्ग० प्रति- सास्वादने ९ २ २४ ४५ १ ९१ मिथे ६ २ १९ १ ५ भविरते १ २ १ प्रतिग्रहस्थानानि मोहनीयवर्जानां सप्तानां कर्मणां सर्वत्र वन्धस्थानवद्वाच्यानि । मोह- नीयस्य प्रतिग्रहस्थानानि चत्वारि भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिरेकोनविंशतिः सप्तदशेति । तत्र मिथ्यादृष्टावष्टाविंशतिसत्ताकस्य सप्तविंशतिसत्ताकस्य वा द्वाविंशति- प्रकृतीनां प्रतिग्रहस्थान, उदलितसम्यक्त्वमिश्रयोरनादिमिथ्यादृष्टेयी पड्रिंशतिसत्ताकस्य मिथ्यादृष्टौ त्वेकविंशतिप्रकृतिरूपं पतगृहस्थानम् , तथा सास्वादनेऽष्टाविंशतिसत्ताकस्या- प्येकविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानम् , मिश्रगुणस्थाने सप्तदशप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । यद्वा क्षायिकसम्यग्दृष्टेः सप्तदशप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । इदं प्रतिग्रहस्थानं रत्नप्रभां विहाय नान्यासु पृथिवीपु भवति, यतो रलप्रभायामेव क्षायिकसम्यग्दृष्टिरुत्पद्यते न शेपासु, तदुक्तं पञ्चसंग्रहवृत्तौ श्रीमलयगिरिपादैः-"तिर्यडूमनुष्यो वा ससम्यक्त्वो द्विती- यादिषु नरकपृथिवीपु न गच्छति नापि तत आगच्छति" इति । मतान्तरेण क्षायिकसम्य- ग्दृष्टिस्तृतीयस्यामपि गच्छति, तन्मते रत्नप्रभात्रिके सप्तदशप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति, तदुक्तं तन्मतेन-"क्षायिकसम्यग्दृष्टयस्तृतीयस्यामपि नरकपृथिव्यां गच्छन्ति" इति । विवाहप्रज्ञप्त्यभिप्रायेण यद्यपि ससम्यक्त्वः पठनरकपृथिवीं यावद्गच्छति, तदुकं मलय- गिरिपादैः पञ्चसंग्रहवृत्ती-"नरतिरश्चामन्यतरोऽविरतसम्यग्दृष्टिः पूर्ववद्वायुः क्षायोपशमिकसम्य- क्त्वेन गृहीतेन व्याख्याप्रज्ञप्त्याद्यभिप्रायतः पष्टनरकपृथिव्यामपि नारकत्वेनोत्पद्यते । ततो वोदृत्य क्षायोपशमिकसम्यक्त्यवानन मनुष्येषु मध्ये समुत्पद्यते" इति, तथापि तत्र सम्यग्दृष्टेः सखद- शप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं न भवति, यतः क्षायिकसम्यग्दृष्टिस्तत्र न गच्छति । अविरत- सम्यग्दृष्टावौपशमिकसम्यग्दृष्टेः क्षायोपशमिकसम्यादृष्टेबैंकोनविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रह- स्थानं भवति । नाम्नः प्रतिग्रहस्थानानि भगास्तयन्त्राणि च बन्धस्थानभङ्गयन्त्रवद्वाच्यानि । अतः परं प्रायेण प्रतिग्रहप्रकृतीन् मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानानि च वक्ष्यामो न शेपमिति । ॥ नरकगतौ मोहस्य प्रति० स्थानयन्त्रम् ॥ अथ तिर्यग्गतौ पतनप्रकृतय उच्यन्ते- तत्र सामान्येन तिर्यग्गतौ पञ्चदशाग्रशतं प्रति- ग्रहे भवति, जिनाहारकद्विकायुश्चतुष्करूपाणां प्रतिग्रहाभावात् । मिथ्यात्वे सम्यक्त्वमिश्न- वर्जाः शेषाः त्रयोदशाग्रशतं पतन्नहे प्राप्यते । सास्वादनसम्यग्दृष्टौ नरकद्विकस्थावरजाति. चतुष्कातपहुण्डसेवार्तनपुंसकमिथ्यात्ववर्जाः शेपा अष्टानवतिः प्राप्यते । मित्रे बन्धो प्रति० स्था) २२ " " " " " . मोघे मिथ्यावे सास्वादने मि) अविरते अविरते १७वप्रभायाम्,म- | तान्तरेणात्रिके, न शेषासु। . " 9 .. " 0 " ·प्रहादिविचारः]. प्रकृतिसंक्रमः। तकोनसप्ततिः प्रतिग्रहे भवति । अविरतसम्यग्दृष्टी सबैकोनसप्ततिः सम्यग्मिथ्यात्वयुत- कसप्ततिर्भवति । देशविरते सवैकसप्ततिरप्रत्याख्यानचतुष्कविहीना सप्तपष्टिः प्रतिग्रहे प्राप्यते । अपर्याप्ततिर्यग्गती सामान्येन मिथ्यादृष्टौ च सप्ताग्रशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते, आयु- श्चतुष्कजिनाहारकद्विकवैक्रियद्विकसुरद्विकनरकद्विकसम्यक्त्वमिश्ररूपाणां पञ्चदशप्रकृती, नामप्राप्यमाणत्वात् । ॥ पर्याप्ततिर्यग्गती प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था० ज्ञानाव० दर्शना०वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोम अन्तराय सर्वाग्रम् मोघे ९ ૨ २८ . ६४ २ मिष्याचे ९ २ २ सास्वादने ९ २ २१ . ५१ २ ९८ मिधे ५ ६ २ १९ . १ ५ ६९ अविरने १ २ २१ . ३३ १ ५ १ देशविरते ५ ६ २ १ ५ ॥ अपर्याप्ततिर्यग्गती प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ॥ साना० दर्शना० घेदनीय मोहनीय आयु. नाम | गोर अन्तराय सर्याप्रम् गुणस्था० भोपे ५ ९ २ ५८ २ ५ मिप्यावे ५ ९ २ . ५८ २ ५ मोहनीयस्य पञ्च प्रतिग्रहस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिरेकोनविंशतिः सप्तदश पञ्चदशेति । तत्र द्वाविंशतिः सम्यक्त्वमिश्रयतां मिथ्यादृशामेकविंशतिरुद्धलितस- म्यक्त्वमिश्रवतां मिथ्याशां भवति, अष्टाविंशतिसत्ताकानां सासादनसम्यग्दृशां वैकर्षि- शतिः भवति । मिश्रदृष्टीनां सप्तदशप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । एकोनविंशतिरूपम- विरतसम्यग्दृशामुपशमसम्यग्दृशां वेदकसम्यग्दृष्टीनांचा भवति । सप्तदशप्रतिरूपं तु पति- ग्रहस्थानं क्षायिकसम्यक्त्वयतां युगलिकतिरश्चां भवति । देशविरती पघदशमकृतिरूपं प्रति- प्रहस्थानमीपशामिकसम्यग्दृष्टीनां वेदकसम्यग्दृष्टीनां वा भवति । त्रयोदशमकृतिरूपं तु प्रति- प्रहस्थानं देशविरतानां तिरश्चां न भवत्येव, क्षायिफमम्यक्त्वयता संख्यातवर्षायुप्केषु तिर्य- संक.दि. १० ·७४ मति० स्था० " " " . " . . . " . . मिश्रे . . ० अविरते . " " . . . " सं० द्वि० विभागे [ मार्ग० प्रतिप्र-- श्वनुत्पादादिति । अपर्याप्ततिरश्चां द्वाविंदातिप्रकृतिरूपमुदलितमिश्नसम्यक्त्ववतामनादि- मिथ्याहशां वैकविंशतिप्रकृतिरूपं च प्रतिग्रहस्थानं भवतीति । ॥पर्याप्ततिर्यग्गती मोहस्य प्र० यन्त्रम् ॥ तथा मनुजगती प्रतिग्रहप्रकृतय उच्य- न्ते-तत्र सामान्येनायुश्चतुष्कवर्जमष्टादशाग्र- १५) शतं प्रतिग्रहे मान्यते, मिथ्याष्टिगुणस्थाने जिनाहारकद्विकमिश्नसम्यक्त्ववर्जमष्टादशा- भोघे प्रशतमेव त्रयोदशाग्रशतं प्रतिग्रहे भाप्यते । मिथ्याटो सास्वादने नरकद्विकस्थावरचतुष्कजातिचतु- सास्वादने | कातपहुण्डसेवा-मिथ्यात्वनपुंसकवर्ज त्रयो- दशाग्रशतमेवाष्टनवतिः प्रकृतयः प्रतिग्रहे भवन्ति । मित्रे तिर्यरिद्वकदौर्भाग्यत्रिकाद्य- संहननपश्यकमध्याकृत्युद्योताप्रशस्तखगतिम- नुजद्विकौदारिकद्विकस्त्यानदिनिकानन्तानु- देशविस्ते बन्धिचतुष्कस्त्रीवेदनीचगोत्ररूपकोनत्रिंशद्ध- ॥ अपर्याप्ततिर्यगती प्रति० स्थानयन्त्रम् ॥ अविरतसम्यग्दृष्टौ सैवैकोनसप्ततिः जिनसम्य- र्जाटानवतिरेवैकोनसप्ततिः प्रतिग्रहे प्राप्यते । प्रतिग्रहस्थाने पत्वमिनयुता द्वासप्ततिः प्रतिग्रहे प्राप्यते ।दे. शविरतायप्रत्याख्यानकपायचतुष्कवर्जा द्वा- ओघे, मि. घ सप्ततिरेवाष्टपष्टिः प्रतिग्रहे प्राप्यते । प्रमत्त गुणस्थाने प्रत्याख्यानकपायचतुष्कवर्जाप्टपष्टिः चतुष्पष्टिः भवति । अरतिशोकास्थिराशु. भायशःकीर्तिवर्जाहारकद्विकयुत्ता पष्टिरप्रमत्ते पाप्यते । अपूर्वकरणप्रथमभागेऽपि सा एवं पष्टिः भवति । अपूर्वकरणद्वितीयादिभागपञ्चके निद्राद्विकवर्जा पटिरष्टपञ्चाशद्भवति । सुरद्विकपश्चाक्षवैक्रियाहारकद्विकाद्यसंस्थानाप्रदासखगतिपरापातोच्यासजिनसनयकनाम- भुववन्धिनवकवर्जाप्टपञ्चाशदेवाष्टाविंशतिरपूर्वकरणसप्तमभागे भवति । हास्यरतिभयजुगु- प्साचतुष्कवर्जाष्टाविंशतिरेव चतुर्विंशतिरनिवृत्तिप्रथमभागे भवति । अनिवृत्तिद्वितीयभागे पुंवर्जा चतुर्विंशतिरेव त्रयोविंशतिर्भवति । सेवानिवृत्तितृतीयभागे संज्वलनक्रोधवर्जा द्वा- विंशतिर्भवति । चतुर्थभागे संज्वलनमानवर्जेकोनविंशतिर्भवति । पञ्चमभागे मायावर्जेको नविंशतिरेव विंशतिर्भवति । संज्वलनलोभवर्जा विंशतिरेवैकोनविंशतिः सूक्ष्मसम्पराये भवति। उपशान्तेऽसातवेदनीयज्ञानावरणपश्चान्तरायपञ्चदर्शनावरणचतुष्कोच्चगोत्रयश-की- तिरूपसप्तदशव कोनविंशतिरेव द्वे प्रकृती पतगृहे भवत इति । अपर्याप्तमनुजगती सा. मान्ये मिथ्यात्वे घायुश्चतुष्कजिनाहारकद्विकदेवद्विकवैक्रियद्विकनरकद्विकसम्यक्त्वमिश्ररूपा. ग्राममाप्यमाणत्यात् सप्तामशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते इति । २२ २१ " " ·हादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ॥ पर्याप्तमनुगती मतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय नाम गोत्र अन्तराय सर्यानम् शोपे १ ६० ५ मिथ्यारये ५ ९ २ ५ साखादने ९ २ २४ ५१ २ ५ २८ मि ६ ३१ ६९ ५ ५ २ २ ५ ५ अविरते ६ २२ देशविरते ५ ६ २ १७ ५ ६८ ३२ ३२ प्रमत्ते ५ ६ २ १३ . १४ अप्र०अपू०१च ६ - १ ५ ५ ५ - भपू०२-६ ४ . . ५ ५० भपू० ० मे ५ ४ १ . - २८ अनि०प्र० . ५ १ . ५ २३ भनि द्वि. ५ ५ ५ , ६ 1 ५ भनि० तृ० ४ ५ - 1 ५ २२ २१ भनि० १० ४ - ५ अनि.पं. ३ ३ १ २० ५ ५ २ १ ५ उपशान्ते . 4 ॥ अपर्याप्तमनुजगती प्रनिग्रहप्रतियन्त्रम् ॥ गुणस्था माना० दर्शना घेदनीय मोहनीय नाम गोत्र अन्तराम मोघे०मि. ५ १ ·सं० द्वि विभाग [ मार्ग० प्रतिमा अध मनुजगतो मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानान्यष्टादश भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेक- विंशतिरेकोनविंशतिरष्टादश सप्तदश पञ्चदश चतुर्दश त्रयोदशैकादश दश नव सप्त पद पञ्च चतुस्त्रीणि द्वे एकं चेति । तत्र मिथ्यादृष्टौ पोडशकपायहास्यायन्यतरयुगलमयजु- गुप्सान्यतमवेदमिथ्यात्वरूपद्वाविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । अनादिमिथ्यादृष्टेह- इलितसम्यक्त्वमिनस्य मिथ्यादृष्टेर्वा सास्वादनस्य च मिथ्यात्ववर्ज द्वाविंशतिप्रतिग्रहस्थानमे- वैकविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । अनन्तानुबन्धिचतुष्कवर्जमेकविंशतिप्रकृतिरू- प्रमेव मिश्रे अविरतसम्यग्दृष्टौ क्षायिकसम्यग्दृप्तेश्च सप्तदशप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । तदेव मिश्रसम्यक्त्वयुतमेकोनविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानमविरतसम्यग्दृष्टावापशमिक- सम्यग्दृप्टेर्वेदकसम्यग्दृष्यं भवति । अविरतसम्यग्दृष्टावेव मिथ्यात्वे क्षीणे वेदकसम्यग्दृष्टेः मिनव्यतिरिक्तनेकोनविंशतिप्रकृतिरूपमेवाष्टादशप्रकृतिरूपं भवति । देशविरतावविरत- सम्यग्दृष्टिसत्कानि त्रीण्यप्यमत्याख्यानकपायविहीनानि त्रयोदशचतुर्दशपञ्चदशप्रकृतिरू- पाणि त्रीणि भवन्ति । प्रमत्तादिनिके प्रत्याख्यानपायविहीनानि देशविरतोक्तानि एका- दवादशनवरूपाणि त्रीणि भवन्ति । अनिवृत्तिकरणे शेपाण्येकादीनि सप्तपर्यन्तानि सप्त भवन्ति । तत्र संज्वलनचतुष्कघुवेदमिश्रसम्यक्त्वरूपं सप्तप्रकृत्यात्मकम् , संज्वलनचतुष्क- मिश्रसम्यक्त्वरूपं पद्मकृत्यात्मकम् , संज्वलनमानमायालोभमिश्रसम्यक्त्वरूपं यद्वा संज्व- लनचतुष्कपुंवेदरूपं वा पञ्चप्रकृत्यात्मकम् , संज्वलनमायालोभमिश्रसम्यक्त्वरूपं संज्वलन- चतुष्करूपं वा चतुष्प्रकृत्यात्मकम्, लोभमिश्रसम्यक्त्वरूपं संज्वलनमानमायालोभरूपं का त्रिप्रकृत्यात्मकम् , मायालोभरूपं मिश्रसम्यक्त्वरूपं वा द्विप्रकृतिरूपम्, लोभरूपं चैकप्रकृत्यात्मकं प्रतिग्रहस्थानं भवति । मिश्रसम्यक्त्वरूपं केवलं द्विप्रकृत्यात्मकं प्रतिग्रहस्थान सूक्ष्मसम्पराये उपशान्तमोहे च भवतीति । ॥ पर्याप्तमनुजगतो मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानयन्त्रम् ॥ प्रतिग्रहस्था० २२ २१ १९ ३७ १५ १४१३91/10/९/७ १ मिथ्यार . . . . . 6 . • . " . . . . . सास्वादने O . . . . . " . . १ मिश्र . . . . ० . . . अविरते || . . . • । ० ० ..... . . . . . . . . देश विरते क . ० a 6 . . . . . 0 . . " " ममते 0 . . . . . . . . . "" ·हादिविचार] प्रकृतिसंफमः । ७. भप्रमत्ते . . . . . . . Mini./..... . . 0 भपूर्वकरणे . . . . . . """ . . . . अनिवृत्तिकरणे . 0 0 . . . 0 . 9 " "" " सूक्ष्म० उपच . . . . ० . ० . . . . . " " तथाऽपर्याप्तमनुजगती द्वाविंदातिप्रकृतिरूपमुदलितमित्रसम्यक्त्ववतामनादिमिथ्याशा वैकविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवतीति । ॥ अपर्याप्तमनुजगतौ ।। तथा देवगती सामान्येन चतुरप्रशतं पतबहे भवति, परं तद् देवस्यौपवन्धादायुकिमपहत्य सम्यक्त्वमिश्नयोः प्रति० स्थाने २१ प्रक्षेपेण चेति विज्ञेयम् । मिथ्यादृष्टौ जिनसम्यक्त्वमिश्रवर्ज- मेकोत्तरशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते । सास्वादने चतुर्नयतिरेके- ओघे मि० घ न्द्रियजात्यातपस्थावरसेवाहुण्डनपुंसकमिथ्यात्वरूपसप्तक- वर्जनात् । मिश्रे सप्ततिः, तिर्यग्द्विकदुर्भाग्यत्रिकमध्यमाकृतिसंहननचतुष्कोद्योतामशस्त- खगतिस्त्यानद्धित्रिकानन्तानुवन्धिकपायचतुष्कनीचगोत्रस्त्रीवेदरूपचतुर्विशतीनां वर्जना- त् । अविरतसम्यग्दृष्टी सैव सप्ततिः जिनसम्यक्त्वमिश्रयुता त्रिसप्ततिः प्रतिग्रहे प्राप्यते । भवनपतिव्यन्तरज्योतिप्केवोघे ज्युत्तरशतं प्राप्यते, जिनस्य बन्धाभावेन पतनहाभा- वात् । मिथ्यात्वे मिश्रसम्यक्त्ववर्जमेकोत्तरशतं भवति । सास्वादने चतुर्नवतिः । मिने सप्ततिः । अविरते द्वासक्षतिः प्राप्यते, मिश्रसम्यक्त्वप्रक्षेपादिति । साधर्म्यशानयोरोघे चतुरप्रशतं मिथ्यात्वे व्युत्तरशतं सास्वादने चतुर्नवतिर्मिश्रे सप्ततिरविरते त्रिसप्तति- श्चेति । सनत्कुमारादिसहस्रारपर्यन्तेप्योघे एकोत्तरशतम् , एकेन्द्रियजाति स्थावरातपनाम्नां अन्धाभावेन प्रतिग्रहाभावात् , मिथ्यात्वेऽष्टानवतिः, जिनमिनसम्यक्त्वानां प्रतिग्रहा. भायात्, सास्वादने चतुर्नवतिः, हुण्डसेवानिपुंसकमिथ्यात्वरूपाणां प्रतिग्रहाभायात्, मिश्ने सप्ततिः, तिर्यद्विकदुर्भाग्यन्त्रिकमध्यमाकृतिसंहननचतुष्काशुभखगत्युद्योतानन्तानुब- धिचतुष्कस्त्रीवेदनीचगोत्रस्त्यानर्द्वित्रिकरूपाणां चतुर्विशतीनां वन्धाभावेन प्रतिग्रहाभा- चात् , अविरते त्रिसप्ततिः, जिनसम्यक्त्वमिश्ररूपाणां तिरूणां प्रक्षेपाचेति । आनतादि- प्रैवेयकपर्यवसानेपु सामान्येनाष्टानवतिः, आयुर्जातिस्थावरचतुष्टयदेवनरकवैक्रियतिर्यग्वि- कातपोयोताहारकद्विकरूपाणां चतुर्विशतिप्रकृतीनां पतनहाभावात् , मिथ्यात्वे पश्चनवतिः, मिश्रसम्यक्त्वजिननाम्नां पतन्द्रहाभावात् , सास्वादने एकनवतिः, मिथ्यात्वनपुंसकहुण्डसे- वार्तरूपाणां प्रकृतीनां प्रतिग्रहाभावात् , मिश्रे सप्ततिः, स्त्यानिित्रकदुर्भगत्रिकानन्तानु- वन्धिचतुष्कस्त्रीवेदनीचगोत्रमध्यमाकृतिसंहननचतुष्काशुभखगतिरूपाणामेकविंशतिप्रकृती- नां पतबहाभावात् , अविरतसम्यग्दृष्टौ त्रिसप्ततिः, जिनसम्यक्त्वमिश्रप्रकृतीनां प्रक्षे. पाच । अनुत्तरपञ्चके सामान्येऽविरतसम्यग्दृष्टौ च त्रिसप्ततिरेव प्रतिग्रहे प्राप्यत इति । , , ·सं० द्वि० विमागे [मार्ग० प्रतिप्र-- ॥ देवगतिसामान्ये प्रथमकल्पद्विकपर्यन्तेषु च प्रतिग्रहप्रकृतीनां यन्त्रम् ॥ गुणस्था पाना० दर्शना० वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्वानम् मोघे ५ 8 २ २८ 0 ५२-५३ २ १०३-१०३ मिप्यारये ९ २ . ५२ २ ५ ५ ५ सास्वादने ९ २ २४ ० ३ मि ५ २ ३२ १ ५ अविरते ६ २ D ३३ १ ५ ॥ सनत्कुमारादिसहस्रारान्तेषु प्रतिग्रहप्रकृतियन्नम् ॥ गुणस्था० शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोन अन्तरा० सर्वाग्रम् ओपे ५ ९ २ . ५० २ १०१ ५ मिप्यारी ९ २ २६ . ४९ २ ५ ५ २८ २४ सास्वादने २४ २ मि ५ २ . १२ ५ ७. - मपिरते ५ ६ २ . ३३ १ ५ .३ ॥ आनतादिभवेयकपर्यन्तेषु पञ्चानुत्तरेषु च तुर्यगुणस्थाने प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ।। गुणस्था साना दर्शना० घेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोन अन्त० सर्वानम् ओपे ९ २ ४. २ ९८ ५ ५ मिप्यारे ९ २ २ ९५ सालाने M २४ २ ५ २१ ५ १ १९ . १ १२ ॥ ५ १ ॥ . ५ ·૨૨ २१ हादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। अथ देवगतौ मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानान्युच्यन्ते-तत्र सामान्येन देवगतो चत्वारि प्रतिग्रहस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिरेकोनविंशतिः सप्तदशेति । मिथ्या- दृष्टावष्टाविंशतिसत्ताकस्य सप्तविंशतिसत्ताकस्य वा द्वाविंशतिप्रकृतीनां प्रतिग्रहस्थानं भवति । उदलितसम्यक्त्वमिश्रस्य मिथ्यादृष्टेरनादिमिथ्यादृष्टेर्वा सासादने चैकविंशतिप्र- कृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । मिश्रगुणस्थाने क्षायिकसम्यादृष्टेरविरते च सप्तदश प्रक- तिरूपं प्रतिग्रहस्थान प्राप्यते । अविरतसम्यग्दृष्टायौपशामिकसम्यग्दृष्टेवेंदकसम्यग्दृष्टेय- कोनविंशतिप्रकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं भवति । अनुत्तरवासिनो देवान् विहाय सर्वत्रैवमेव मोहनीयस्थानानि याच्यानि । अनुत्तरेषु तुर्यगुणस्थानसत्के सप्तदशैकोनविंशतिरूपे द्वे प्रति- ग्रहस्थाने भक्त इति ॥ ॥देवगती मोह०प्रति स्थानयन्त्रम् ॥ अथ जातिमार्गणायामेकेन्द्रियादिजातिचतुप्के ओघे ओपेन मिथ्यात्वे च सप्ताप्रशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते, जिनाहारक- मिथ्यारवे २२ द्विकवैक्रियद्विकनरकद्विकदेवद्विकायुश्चतुष्कसम्यक्त्व- मिश्नरूपाणामप्राप्यमाणत्वात् । सासादने चतुर्नवतिः सास्वादने प्रतिग्रहे प्राप्यते, जातिचतुष्कस्थावरचतुष्कातपहुण्ड- सेवार्त्तनपुंसकमिथ्यात्वरूपाणामप्राप्यमाणत्वात् । पञ्चे- भविरते १० सर्वेषु न्द्रियजातायोघेऽष्टादशाग्रशतम् , मिथ्यात्वे त्रयोद- शायशतम् , सासादनेऽष्टानवतिः, मिने चतुःसप्ततिः, अविरते सप्तसप्ततिः, देशविरतेऽष्ट- पष्टिः, प्रमत्ते चतुःपष्टिः, अप्रमत्ते पष्टिः, अपूर्वकरणे प्रथमभागे पष्टिरपूर्वकरणद्वितीयादिभाग- पञ्चकेऽष्टपञ्चाशदपूर्वकरणसप्तमभागे चाष्टाविंशतिः,अनिवृत्तिकरणप्रथमभागे चतुर्विंशतिः, द्वितीयभागे त्रयोविंशतिः, तृतीयभागे द्वाविंशतिः, चतुर्थभागे एकविंशतिः, पञ्चमभागे च विशतिः, सूक्ष्मसम्पराये एकोनविंशतिः, उपशान्ते च द्वे प्रकृती प्रतिग्रहे भवन्तीति । जातिचतुष्के द्वाविंशत्येकविंशतिरूपे द्वे मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थाने भवतः । पञ्चाक्षजातीच मोहनीयस्य पतगृहस्थानानि सर्वाणि मनुजगतिवत् बोधव्यानीति ।। ॥ जातिमार्गणायां प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ॥ २१ . अनुत्तरपर्जेषु . . G " मिधे . . . . १९ . वातप मो० मि. सा. मि. भवि० दे. प्र. अप्र० अपू.भपू० अपू० च २-६ भनि01-५ सू स. . १०४.१०.१०७ . . D . . . . ९४ . प०11011३/ ९८ ५८ २८ २४-२३.२२ २१-२० १९ ३ कायमार्गणायां पृथिवीजलवनस्पतिमार्गणासु जातिचतुष्कवद्वाच्यम् । तैजसकवायुका- यिकयोरोघे मिथ्यात्वे च चतुरग्रशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते, आयुश्चतुष्कजिनाहारकद्विकपैकि- यद्विकदेवद्विकनरकद्विकसम्यक्त्वमिश्रमनुजद्विकोचगोत्ररूपाणामप्राप्यमाणत्वात् । मोह- नीयप्रतिग्रहस्थाने जातिचतुष्कवत् वाच्ये, सासादनाभावाच तत्र न किमपि वक्तव्यमिति ।

·सं० द्वि० विमागे [मार्गप्रतिप्र- नसकायमार्गणायो प्रतिग्रहप्रकृतयःमोहनीयप्रतिग्रहस्थानानि च पञ्चेन्द्रियवत् पाच्यांनीति ।। योगमार्गणायां मनोवागष्टके पश्चाक्षवद्वाच्यन् । औदारिककाययोगे मनुजगतिवद्वाच्यम् । औदारिकमिश्रकाययोगे ओघे चतुर्दशाग्रशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते, आहारकद्विकनरकद्विका युश्चतुष्करूपाणामप्राप्यमाणत्वात् । मिथ्यादृष्टौ जिनसुरद्विकवैक्रियद्विकसम्यक्त्वमिश्नरूपा. णाममाप्यमाणत्वेन सप्ताप्रशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते । सासादने चतुर्नवतिः प्रतिग्रहे प्राप्यते, स्थावरचतुष्कजातिचतुष्कातपहुण्डसेवार्तमिथ्यात्वनपुंसकवेदरूपाणां त्रयोदशप्रकृतीनां ब. न्धाभावेन प्रतिमहाभावात् । अविरतसम्यग्दृष्टौ दासप्ततिः प्रतिग्रहे प्राप्यते, स्त्यानर्द्धिनि- कानन्तानुवन्धिचतुष्करखीवेदनीचगोत्रदुर्भाग्यत्रिकतिर्यग्द्विकाद्यसंहननपञ्चकौदारिकद्विकम- नुजद्विकमध्यमसंस्थानचतुष्काशुभखगत्योद्योतरूपैकोनत्रिंशत्प्रकृतीनां बन्धाभावेन प्रति- महाभावात् जिनसुरद्विकवैक्रियविकसम्यक्त्वमिश्ररूपाणां प्रक्षेपाच । सयोगिनि सातस्य वन्धसद्भावेऽपि साम्परायिकबन्धाभावेन संक्रमप्रायोग्यस्यासातस्य सद्भावेऽपि प्रतिग्रहा. भावः । मनोवागष्टके मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानानि पञ्चाक्षवद्वाच्यानि । औदारिककाय- योगिनो मनुजयद्वाच्यानि । औदारिकमिश्रकायवोगे मिथ्यादृष्टौ मोहनीयस्य द्वाविंशतिरे- कविंशतिश्च प्रतिग्रहस्थानं भवति । सासादने एकविंशतिरूपं भवति । अविरतसम्यग्दृष्टी सप्तदशमकृतिरूपं प्रतिग्रहस्थानं क्षायिकसम्यग्दृष्टेः एकोनविंशतिरूपं वेदकसम्यग्दृष्टेश्च भव- तीति । कार्मणकाययोगेऽपि औदारिकमिश्नवत् प्रतिग्रहप्रकृतयो मोहनीयप्रतिग्रहस्थानानि च वाच्यानि, नवरमविरतसम्यग्दृष्टावौदारिकद्विकमनुजद्विकप्रथमसंहननरूपाणां पाश्चानां प्रकृतीनां देवगती बन्धसभायात्प्रतिग्रहत्वमपि तथारूपेण वेत्तव्यमिति । वैक्रियद्विककाययोगे सामान्यदेवगतिवत् पतिग्रहप्रकृतयः मोहनीयप्रतिग्रहस्थानानि च चाच्यानि । आहारकद्रिके चतुष्पष्टिः प्रतिग्रहे प्राप्यते । आहारककाययोगेऽप्रमत्तगुण- स्थानविवक्षायां त्योघे पट्पष्टिः, प्रमत्ते चतुःपष्टिः, अप्रमत्ते च पष्टिरिति । मनोवागष्टकयन्त्रे पश्चाक्षयन्त्रयद्वाच्ये, वैक्रियद्विकयन्ने देवगतिवद्वाच्ये, औदारिककाययोगस्य यन्त्रं च मनुजगतिवद्वाच्यमिति ।। ॥ औदारिकमि कार्मणकाययोगे च प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ॥ यन्धस्था० शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः नाम गोत्र अन्तराय सर्वानम् ५ २ २८ . २ ५ मिप्यारपे २ . ५८ २ ५ सास्वादने ९ २ . २ ५ ९४ पविरतो १ ५ ७२-७० M एबोगित . . . . .

·महादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। <? नाम ६ २ ० ५ नाम ३४ ५ २ . ५ ३ . १ ५ ६ 0 १ , . ॥ आहारकद्विके प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ।। वन्धस्या० शाना० दर्शना वेदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराय साप्रम् भोघे प्रमच ॥ आहारकेऽप्रमत्तभावविवक्षायां प्रतिग्रहप्रकृतियन्त्रम् ।। गुपस्था | ज्ञाना० दर्शना० बदनीय मोहनीय आयुः गोत्र अन्तराया मर्याग्रम् ओघे प्रमत्ते अप्रमत्त वेदमार्गणायां वेदत्रयेऽपि मिथ्यादृष्ट्यादी पञ्चाक्षवत्प्रतिग्रहप्रकृतयो वाच्याः । मोहनी- यस्य प्रतिग्रहस्थानानि पुंसि पञ्चदश भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिरेकोनविंशतिर- प्टादश सप्तदश पञ्चदश चतुर्दश त्रयोदशैकादश दश नव सप्त पद् पञ्च चतुरिति । नपुंम- कत्रीवेदयोस्तु त्रयोदश भवन्ति, तद्यथा-द्वाविंशतिरेकविंशतिरेकोनविंशतिरष्टादश सप्त- दश पञ्चदश चतुर्दश त्रयोदशैकादश दश नव सप्त पञ्चेति । तत्र मिथ्यादृष्टी द्वाविंशत्येक विंशतिरूपे द्वे, सासादने एकविंशतिप्रकृतिरूपम् , मिश्ने सप्तदशमकृत्यात्मकम् , अविरते सप्त- दशाष्टादशैकोनविंशतिरूपं त्रिकम् , देशविरते त्रयोदशचतुर्दशपञ्चदशरूपं त्रिकम् , ममत्ताप्र. मत्तयोः नवदशैकादशरूपं त्रिकम् , अपूर्वकरणे नवैकादशरूपं द्विकं,अनिवृत्तिकरणे च शेपाणि सप्तपट्पञ्चचतूरूपाणि चत्वारि पुंसि, सप्तपञ्चरूपे च द्वे स्त्रीनपुंसकयोश्च भवन्तीति । कपायमा- गणायामाद्यद्वादशकपायेपु स्वस्वगुणस्थानोक्ता याः प्रतिग्रहप्रकृतयो यानि च बन्धस्थानानि तानि स्वयं वाच्यानि । संज्वलनचतुप्केऽपि पतगृहप्रकृतयः स्वगुणस्थानोका वाच्याः । पत- बृहस्थानानि संज्यलनक्रोघे द्विपकृतिरूपमेकप्रकृतिरूपं च, संज्वलनमाने च एकप्रकृतिरूपं त्यक्त्या शेपाणि सर्वाणि प्रतिग्रहस्थानानि भवन्ति । संज्वलनमायालोभयोस्तु सर्वाणि भव- न्ति । एषां भावना गुणस्थानद्वारेण संवेधाधिकारे वक्ष्यत इति । ज्ञानमार्गणायामज्ञानत्रिके ओघे मिथ्यात्वे च त्रयोदशाग्रशतम् , सास्वादनसम्यग्दृष्टावष्टानवतिः, मित्रे च चतुःसप्ततिः प्रतिग्रहे प्राप्यत इति । केवलज्ञानमार्गणायांन सन्ति प्रतिग्रहप्रकृतयः प्रतिग्रहस्थानानि च । मतिश्रुतावधिज्ञानमार्गणासु ओघे एकोनाशीतिरविरतेसप्ततिर्देशविरतेऽष्टपष्टिः प्रमत्ते चतुःप. टिरप्रमत्ते पष्टिरपूर्वकरणे पष्टिरनिवृत्तिकरणे चतुर्विंशतिः सूक्ष्मसम्पराये एकोनविंशतिरुप- शान्ते च द्वे प्रकृती भवन्ति । मनःपर्यवज्ञानमार्गणायामोघे पट्पष्टिः प्रमत्ते चतुःपष्टिरममचे पप्टिरपूर्वकरणे पष्टिरनिवृत्तिकरणे चतुर्विशतिः सूक्ष्मसम्पराये एकोनविंशतिरुपशान्तमोहे च द्वे प्रकृती भवन्तीति । अज्ञानत्रिके मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानानि त्रीणि भवन्ति, तद्यथा-द्वा- विशतिरेकविंशतिः सप्तदश च । तत्र मिथ्यादृष्टी द्वाविंशतिरेकविंशतिश्च, सासादने एक- विंशतिः, मिश्रे सप्तदशप्रकृत्यात्मकं च भवतीति । मतिश्रुतावधिज्ञानमार्गणासु द्वाविंशत्येक- विंशतिरूपे वर्जयित्वा शेपाणि सर्वाणि भवन्ति । मनःपर्यवज्ञानिनः दाविंशत्येकविंशत्येको- नविंशत्यष्टादशसप्तदशपञ्चदशचतुर्दशत्रयोदशरूपाणि पर्जयित्वा शेपाणि दश भवन्तीति । संयमे अविरतमार्गणायामोघे पोडशाग्रशतम् , मिथ्यात्वे त्रयोदशाग्रशतम्, सासाद- नेऽष्टानवतिः, मिश्ने चतुःसप्ततिः, अविरते च सप्ठसप्ततिर्भवति । देशविरतिमार्गणायामष्ट- संक्र.द्वि. ११ ·८२ - सं० द्वि० विभागे [ मार्ग० प्रति- पष्टिः प्राप्यते । परिहारविशुद्धावोघे पट्पष्टिः, प्रात्ते चतुःपष्टिः, अप्रमत्ते च पटिर्भवति । सामायिकच्छेदोपस्थानीययोरोघे पट्पष्टिः, प्रमत्तादिषु च तत्तद्गुणस्थानोकाः प्रकृतयः प्रति- ग्रहे प्राप्यन्ते । सूक्ष्मसम्पराये एकोनविंशतिः प्राप्यते। यथाख्याते द्वे भवतः मोहनीयस्या- विरतमार्गणायां प्रतिग्रहस्थानानि द्वाविंशत्येकविंशत्येकोनविंशत्यष्टादशसप्तदशरूपाणि पञ्च भवन्ति । देशविरते त्रयोदशचतुर्दशपञ्चदशरूपाणि त्रीणि भवन्ति । परिहारविशुद्धावेकाद- शादशनवरूपाणि त्रीणि भवन्ति । सामायिकच्छेदोपस्थापनीययोरेकादशदशनवसप्तपट्पञ्च- चतुस्लियेकरूपाणि दश भवन्ति । सूक्ष्मसम्पराये यथाख्याते च द्विप्रकृत्यात्मकमेकमिति । दर्शनमार्गणायां चक्षुरचक्षुपोर्गुणस्थानोक्ताः सर्वा अपि प्रतिग्रहप्रकृतयः प्रतिग्रहस्थानानि च भवन्ति । अवधिदर्शनमार्गणायां मतिज्ञानवत् सर्व वाच्यम् । सिद्धान्तिकाभिप्रायेणाचक्षु दर्शनवता वाच्यम्। केवलदर्शनमार्गणायां न सन्ति प्रतिग्रहप्रकृतयः प्रतिग्रहस्थानानि चेति । लेश्यामार्गणास्त्रशुभलेश्यात्रिके ओधे पोडशाप्रशतं प्रतिग्रहे माध्यते, आहारकद्विकवर्जना- त्। मिथ्यादृष्टी सम्यक्त्वमिश्रजिनवर्ज त्रयोदशोत्तरशतं सासादनेऽष्टनवतिः मिश्ने चतुस्सप्त- तिरविरतसम्यग्दृष्टी सप्तसप्ततिश्च प्रतिग्रहे प्राप्यते। तेजोलेश्यायामोघे दशाग्रशतम् , नरकद्वि- कसूक्ष्मविकलनिकवन्धाभावात् , मिथ्यात्वे पश्चोत्तरशतम् ,आहारकद्विकजिनमिश्नसर्यकत्या- भावात् । सासादने अप्टनवतिः, मिन्ने चतुस्सप्ततिः, अविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तसप्ततिः, देश- विरताचष्टपष्टिः, प्रमत्ते चतुप्पष्टिः, अप्रमत्ते च पष्टिःप्राप्यते । पद्मलेश्यायामोघे सप्तोत्तरशतं प्राप्यते । मिथ्यादृष्टौ झुत्रशतं भवति । सासादने अष्टनवतिः प्राप्यते । मिश्रे चतुरसप्तति- भवति । अविरतसम्यग्दृष्टी सप्तसप्ततिः प्राप्यते।देशविरतावष्टपष्टिर्भवति । प्रमत्ते चतुष्पष्टि- रप्रमत्ते च पष्टिर्भवति । शुक्लेश्यायामोघे चतुराशतम् , मिथ्यादृष्टौ नवनवतिः, सासादने पम्धनवतिः, मिश्ने चतुःसप्ततिः, अविरतादिषु च सप्तसप्तत्यादयस्तत्तद्गुणस्थानोकाः प्रतिग्रहमकृतयो वाच्याः । अशुभलेश्यात्रिके द्वाविंशत्येकविंशत्येकोनविंशतिसप्तदशरूपाणि चत्वारि प्रतिग्रहस्थानानि भवन्ति । तेजःपद्मयोः द्वाविंशत्येकविंशत्येकोनविंशतिसप्तदश- पश्यदात्रयोदशैकाददानवरूपाण्यष्टप्रतिग्रहस्थानानि भवन्ति । शुक्ललेश्यायां सर्वाणि प्रति- ग्रहस्थानानि भवन्तीति । भव्यमार्गणायां प्रतिग्रहप्रकृतयो मोहनीयस्थानानि च पञ्चाक्षव- द्वाच्यानि । अभव्यमार्गणायां त्रयोदशाप्रशतं प्रतिग्रहे प्राप्यते सम्यक्त्वमिनाहारकद्वि- कजिनाभावात् । मोहनीयप्रतिग्रहस्थानं त्वेकविंशतिप्रकृतिरूपमेकमेव भवतीति । सम्यक्त्वमार्गणायां वेदकसम्यक्त्वे मोघे एकोनाशीतिः प्रतिग्रहे प्राप्यते । अविरतस. म्यग्दृष्टी सससप्ततिः प्राप्यते । देशविरतेऽष्टपष्टिः भवति । ममत्ते चतुष्पष्टिरप्रमत्ते च पष्टिः प्राप्यते । औपशामिकक्षायिकसम्यक्त्यवतोऽप्येवमेवाविरत्यादिगुणस्थानचतुप्के पतगृहा- कृतयो याच्याः। अपूर्पकरणादिषु स्वस्वगुणस्थानोकाः प्रतिग्रहप्रकृतयो याच्या नवरं क्षायिक- सम्यग्दृष्टी सर्वेषु गुणस्थानेषु सम्यक्त्वमिश्रवर्जा वक्तव्याः । मिथ्यात्वसासादनमिश्रेष्वपि स्वस्वगुणस्थानोकाः प्रतिग्रह्मपतयो याच्याः। वेदकसम्यग्दृष्टी मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थाना- न्येकोनविंशत्यष्टादशपञ्चदशचतुर्दशकादाददारूपाणि षट्भयन्ति । क्षायिकसम्यादृष्टी प्रति- प्रदस्थानानि मतदात्रयोदशनवपञ्चतुखियेफरूपाण्यष्टौ भवन्ति। औपशमिकसम्यग्दृष्टावे- पोनविंशतिपश्यदर्शकादशसप्तपट्पश्चचतुरिद्विरूपाणि नव प्रतिग्रहस्यानानि भवन्ति। मिथ्या- - ·महादिविचार:] प्रकृतिसंक्रमः। दृष्टी द्वाविंशत्येकविंशतिरूपे, सासादने एकविंशतिरूपम् मिन्ने च सप्तदशप्रकृतिरूपं प्रति- ग्रहस्थानं भवतीति । सन्निमार्गणायां प्रतिग्रहप्रकृतयो मोहनीयस्य प्रतिग्रहस्थानानि च पञ्चाक्षवदसन्जिनि च विकलाक्षवत् याच्यानीति । आहारकमार्गणायां पञ्चाक्षयदनाहारकमार्गणायां च कामणकाययोगवत्पतगृहप्रकृतयो मो. हनीयप्रतिग्रहस्थानानि च याच्यानीत्युक्तानि मार्गणास्थानेषु प्रतिग्रहस्थानानि तत्मकृतयश्च ।। ॥ अथ मार्गणासु सत्तामकृतय उच्यन्ते ।। यद्यपि सत्ताप्रकृतयः सत्त्वस्थानानि तदनुसृत्य संक्रमप्रकृवयः संक्रमस्थानानि च मुद्रितय- त्रानुसारेण लिखितानि तथापि-"एकोनत्रिंशतं तिर्यपञ्चेन्द्रियमनुष्यप्रायोसंयन्नतः मासादनम्य स- ताप्युदयस्थानानि,तत्रैकेन्द्रियविकलेन्द्रियतिर्यपञ्चेन्द्रियमनुष्यदेवनेरयिकाणां सामानानां सम्योदयस्या- नेपु वर्तमानानामेकमेव सत्तास्थानमष्टाशीतिः। नवरं मनुष्यस्य निशदुदये वर्चमानम्योपशमश्रेणीतः प्रतिप. ततः सासादनस्य द्विनवतिः एवं विशद्वन्धकस्यापि"। "साष्टाविंशति वनत: सासादनस्य द्वे उदयम्याने- त्रिंशदेकत्रिंशय । अष्टाविंशतिर्हि सासादनस्य बन्धयोग्या देवगतिप्रायोग्या, न च करणापोत: मामादनो देवगतिप्रायोग्यां यन्नाति, ततः शेपा रयानोत्पद्यन्ते। वत्र मनुष्यानधिकृत्य प्रिंशदुदये द्वे अपि ९२१४८, सत्तास्थाने, तिर्यपश्चेन्द्रियानधिकृत्याष्टाशीतिरेव, द्विनवतेरुपशमश्रेणीतः प्रतिपात एव लाभात् , विरयां चोपगमश्रेण्यसंभवात्, एकत्रिंशदुदये त्वष्टाशीतिरेव यतोऽसो तिर्यस्पश्चेन्द्रियागामेव, न च तेषां विनयविर्घटते" इति मलय गिरिकृतसप्ततिकावृत्तिं न्यायाचार्यकृतकर्मप्रकृतिवृत्तिं चानुमृत्य मनुष्यगतिभिन्नगतिसंभावितमार्गणासु सासादनभावे आहारकसप्तकं सत्तायां मुद्रितयन्त्रेषु स्वीकृतमपि नानाधिकृतमुक्तयवनविरोधात् , यत्र च लिसितं तत्र यन्त्रानुसारेण बोध्यमिति। नरकगती देवायुर्वर्ज सप्तपञ्चाशच्छतमोघे मिथ्यादृष्टौ च भिन्नभिन्नजीवमाश्रित्य सत्तायां भवति । सास्वादने आहारकसप्तकजिनवर्जमेकोनपञ्चाशच्छतं मित्रे आहारकसप्तायुतं पल्प- चाशच्छतं भवति, 'वितिगुणे विणा तित्य' इति वचनात् । अविरतसम्यग्दृष्टी सामान्येन देवा- युर्वज सप्तपञ्चाशच्छतं भवति ।क्षायिकसम्यग्दृष्टिमाश्रित्य सामान्येनकोनपश्चाशच्छतं भवति, देवतिर्यगायुदर्शनसप्तकाभावात् , एकं जीवमाश्रित्य तु जिननामाभावेन अष्टचत्वारिंशन्छ जिनसत्त्वे आहारकसप्तकाभावेन च द्विचत्वारिंशच्छतं उभयाभावे त्वेकचत्वारिंशच्छतं भवति । आद्यनरकत्रिकेऽप्येवमेव वक्तव्यम् ।पङ्कादित्रिके देवायुर्जिननामवज पट्पञ्चागच्छ- तमोघेऽविरते च भवति । आद्यगुणस्थानत्रिके तु रत्नप्रभावद्वाच्यम् । तमस्तमायां च मनुजायुर्व- शेपं पङ्कादिवद् वाच्यम् । देवगतौ ओघे आद्यगुणस्थानत्रिके नरकगतितुल्यं वाच्यम्, नवरं नरकायुःस्थाने देवायुर्वक्तव्यं जिननाम च मिथ्यादृष्टीन वक्तव्यम्। अविरतसम्यादृष्टावकस्मि- न्नपि जीवे जिनाहारकसप्तकसद्भावो वाच्यः, शेपं नरकवदिति । भवनपतिभ्यन्तरज्योतिप्केषु जिननामसत्ता आनतादिषु च तिर्यगायुःसत्ता नवाच्या, तेन भवनपतिव्यन्तरज्योतिप्कपु नर- कायुर्जिनवर्ज पदपश्चाशच्छतं भवति, सौधर्मादिपु सहस्रारपर्यन्तेषु च नरकायुवज सप्तपन्नाश- च्छतं भवति ।आनतादिषु नरकतिर्यगायुर्वज पट्पञ्चाशच्छतं भवति।तिर्यगतो जिननामवर्ज सप्तपञ्चाशच्छतमोघे सासादनवर्जेपु चतुर्पु गुणस्थानेषु च भवति।सासादने आहारकमप्तकया सार्धशतं भवति। मनुष्यगतौ प्राक् गुणस्थानोकाःसर्वा अपि सप्तप्रकृतयो वाच्या इति ! प्रथमजातिचतुप्के असंजिनिच ओघे मिथ्यादृष्टौ च जिनदेवनरकायुकवर्ज पञ्चपञ्चाश- ·सं० द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति- छत सत्तायां भवति, आहारकसप्तकोदलने त्वष्टचत्वारिंशच्छतं भवति, देवद्धिके उद्वलिते तु पट्चत्वारिंशच्छतं भवति, नरकद्विकवैक्रियसप्तकयोस्तूद्वलितयोः सप्तत्रिंशदधिकं शतं भवति । तेजोवायुकायिकयोः मनुजद्विकोचैगोत्रोदलितयोश्चतुर्विंशदधिकं शतं भवति । मनुजद्विकमुच्चैर्गोत्रं चोद्वलय्य तेजोवायुभ्यो निर्गतस्य यावदुच्चैर्गोत्रं मनुजद्विकं च न वभाति तावदन्यत्रापि चतुस्त्रिंशदधिकं शतं भवति । सासादने जिनाहारकसप्तकतिर्यग्वआयुस्तिक- वर्जसप्तचत्वारिंशच्छतं भवति, तत्रोकप्रकृतीनामुलनासमाध्यभावात् । पश्चाक्षजाती मनु. जगतिपद्वाच्यमिति ॥ ६॥ प्रथमकायपञ्चके प्रथमजातिचतुष्कवत्, नवरं तेजोवायुकायिकयोः सत्तायां मनुजायु- रपि न वाच्यम् । त्रसकाये पञ्चाक्षवद्वाच्यमिति ॥ ६॥ योगनिकवेदत्रिककपायचतुष्ककेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्काज्ञानत्रिकाविरतदेशविरतसामा- यिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिकसूक्ष्मसम्पराययथाख्यातकेवलदर्शनवर्जदर्शनत्रिकले. श्यापटुभन्यौपशमिकक्षायोपशमिकमिथ्यात्वसञ्झ्याहारकानाहारकरूपासु चत्वारिशम्मार्ग णास्वष्टपञ्चाशच्छतं सत्तायां भवति । यासु मार्गणासु यावन्ति गुणस्थानानि तासु गुणस्था. नोकाः सत्ताप्रकृतयो वाच्याः,नवरमनाहारकमार्गणायां सासादने आहारकसप्तकव्यतिरिका घाच्याः । केवलज्ञानदर्शनयोर्नरकतिकतिर्यग्द्विकातपोद्योतजातिचतुष्कस्थावरसाधारणसू- क्ष्मवर्जनामनयतिवेदनीयद्विकगोत्रद्विकमनुजायूरूपाः पञ्च एवं पञ्चनवतिः प्रकृतयोऽयोगिन उपान्तसमयं यावत् सत्तायां भवन्ति । चरमसमये तु सातासातयोरन्यतरा प्रकृतिरुच्चैर्गोत्रं मनुजायुः मनुजगतिपञ्चेन्द्रियजातित्रसत्रिकसौभाग्यादेययशःकीर्तिजिनरूपनामनवकमिति द्वारा प्रकृतयः सत्तायां मनुजानुपूर्व्यासह तु त्रयोदश भवन्ति ॥ ४० ॥सासादन मिश्ररूप- मार्गणाद्विकेऽपि जिनवर्जसतपञ्चाशच्छतं सत्तायां भवति।क्षायिकसम्यक्त्वे एकपञ्चाशच्छतं सत्तायां भवति । अविरतादिषु क्षायिकसम्यक्त्वमाश्रित्य गुणस्थानोका सत्ता वाच्या। अभव्य- मार्गणायां चसम्यक्त्वमिश्नजिनाहारकसप्तकर्जमष्टचत्वारिशच्छतं सत्तायां भवतीति ॥ ४ ॥ अथ मार्गणासु सत्प्रकृतियन्त्राणि । ४ गतिमार्गणासु सत्प्ररतय । नामाती देवगतौ । १५७-१५६ [इति दे] [1-2-३ १४॥ इति । सधिमांदा ओपे-१५७ नरकायुन मिथ्या-" मिप्या०-१५६ गरमायुर्जिन सास्वा-१५९आहारसप्तरजिनमुरायु० सास्वा०-१४९आहा०स०जिन नरकायु मिय-१५५जिनमुरायुयज॑म् मिप्रे-१५६ जिननाकायुष. अविरते-१५० मुरायुजम् । अविरते-५७ भरकायुर्पन १११ देवतियंगायुर्दशनसप्तरपनम् । [ मानतादिषु सर्वेपु-१५१ नरकायुखियं [सायिकमम्यगाशीनाम् ] १४८ रिनाम् एकजीव | ज्योनिकपु-१५६ जिननरकायुर्वर्ड जिनाकारकमसमयम् । तिरंग्गी -!५० जिनयजे [ोपे सास्वादाय [v-५-मातु-१५५-विनामुरायुषाम् पापे पता प, सासादने १५०] मी माऐ-1५५-गरमुरार्मिनाम् | मनुप्रगती -1५८-१५०इत्यादि सात पूर्ववर' -१५०-१५६-१४९-१४८-१२- नरफेर भोपे-- १५७ मुरायुर्पजम् सहजारम् गायुर्यनं सौधर्मपर भवन०प० १५२ माहा०पमम् माधिस। भमादम् ·महादिविचार: प्रतिसंक्रमः। ५ असंशिनि जातिमार्गणाया च प्ररतिसत्ता । अथ मूलप्रकृतीराश्रित्य सत्तास्थानान्युच्यन्ते । एक-द्वि-नि-भोये मि१५५-निरासुरायुनरकायुन मनुजगतिपर्जगतिनिकप्रथमजातिचतुफत चतुरिन्द्रियेषु प्यारये १४८-भाहा०० यम् सकायार्जकायपत्रकोदत्रिककरायचतुपाशा- भसझिनि घ १४६-सुरद्विकपन नत्रिकाविरतदेशचिरतमामायिकच्छेदोपस्थाप- १३७-नरक २-० ० प नीयपरिहारविशुद्धिक्सूक्ष्मसम्परायशुहलेश्या. सास्यादने-10 मिनाहा निग्य पर्जलेश्यापञ्चकाभन्योपशमक्षयोपटाममिश्रसा- जायु पंजा सादनमिथ्यावासशिप्रष्टप्रकृत्यात्मकमेकमेर परन्द्रिये सर्यन मनुजगतिवत् । सत्त्वस्थानं भरति । मनुजगतिपथेन्द्रियजाति- ६ कायमार्गणायाम्। सकाययोगनिकयथास्यातशुहलेश्याभव्य- | ५ स्थावरेपु प्रथमाशिचतुप्फयत्। क्षायिकसम्यस्त्वसम्न्याहारकेपु मतप्रकृत्यात्म प्रसझाये | पचेन्द्रियजातिवत् । कमष्टप्रकृत्यात्मकं चतुष्प्रकृत्यात्मकं चेति योगादिमार्गणासु। त्रीणि भवन्ति । मत्यादिज्ञानचतुष्कफेलदर्श- नवर्जदर्शनत्रिकेप्पष्टप्रकृत्यात्मकं सप्तप्रकृत्या- योग ३-वेद३-कपाय-ज्ञान सोधे-१५८ | त्मकं चेति द्वे भवतः । केवलज्ञानदर्शन- अज्ञान:-चारिग्रज-दर्शन३-रेश्याइ- गुणस्थानेषु- योश्चतुष्प्रकृत्यात्मकमेकमेन भाति । अनाहा- सशि-भाहा० २-इति ४० मार्गणासुसतानुसारेण रकेऽटप्रकृत्यात्मकं चतुष्प्रकृत्यात्मकं चेति केवल २ कयो-९५-१२ [१३ वर्जा ]- द्वे भरत इति । ९५-माग्न ९० [नरकर-ति०२-आत-1 सयोगिन अथ मार्गणामु मूलमरतिसत्स्यानानि । प-उद्योत-जातिध-स्था-साधा.- भारम्यायो ३ ममनुजगति- जाति-५ स्थावर सूक्ष्मवनं ] वेदनीयर- गोत्रर-नरायु ग्युपान्त्यस काप-२ घेद-५ कपाय- भज्ञान- ८प्रतिरूपमै १२ [३] घेदनीय-उचै . ६ अयथा०चारित्र-५ अगस्टेश्या-1 अक्षायिकमम्य.-1 सम्यानम् अयोग्यन्य यु-नृगति-पचे-प्रसादि३-सौभा. -आदेय-यश -निन [ नरानु०-या] समये सशि इति १० मार्गगामु मनुर-पचे०-प्रस-योग ३ यथा०-1-सपमूलप सास्वादने सुक्क-म०-क्षा०-सनि-माहा कृतिरूपम् । मि -१५७ जिनवर्जम् । इति १२ मार्गणासु -मोहनीया ए-नाम-गो क्षायिकसम्यक भोये- दर्शनसप्तकवर्जम् ग्र-वेदनीय- चतुर्थात् १४ गु०पुगुणस्थानोक्त- मायुन्यरूप । ४ शान-३दान- ८ समप्रतिरूपम्, . मोहब अभम्ये भाषे, १११८-सम्प०-मिथ- केवलयो नामनोनवेदन यायुरतम् । मिथ्या०च, जिन-आहा० ७ वर्ग 'मनाहारके- ८ सयपतिरूपम्, केरलदिनाच। ॥ अथोत्तरप्रकृतीराश्रित्य सत्तास्थानान्युच्यन्ते ।। ज्ञानावरणान्तराययोः केवलज्ञानदर्शनगर्जासु पष्टिमार्गणासु सर्वगुणस्थानेषु पञ्चमकृत्या. स्मकमेकमेव सत्त्वस्थानं भवति, केवलज्ञानदर्शनमार्गणयोर्नास्ति, तयोः क्षीणत्वात् । मनुजग- तिवर्जगतित्रिकैकेन्द्रियादिजातिचतुष्कभूम्यादिकायपश्चकाज्ञानत्रिकपरिहारविशुद्धिकदेश- मययावत्। ०-मरा अमन । सत्तावत् ·सं० द्वि०विभागे [ मार्ग० प्रति- च्छतं सत्तायां भवति, आहारकसप्तकोदलने त्वष्टचत्वारिंशच्छतं भवति, देवद्रिके उद्भलिते तु पट्चत्वारिंशच्छतं भवति, नरकद्विकवक्रियसप्तकयोस्तूद्वलितयोः सप्तत्रिंशदधिक शतं भवति । तेजोवायुकायिकयोः मनुजद्विकोचैर्गोत्रोदलितयोश्चतुस्त्रिंशदधिकं शतं भवति । मनुजद्विकमुच्चैर्गोत्रं चोदलय्य तेजोवायुभ्यो निर्गतस्य यावदुर्गानं मनुजद्विकं च न वनाति तावदन्यत्रापि चतुस्त्रिंशदधिकं शतं भवति । सासादने जिनाहारकसप्तकतिर्यग्य युसिक वर्जसप्तचत्वारिंशच्छतं भवति, तत्रोक्तप्रकृतीनामुद्वलनासमाप्त्यभावात् । पञ्चाक्षजाती मनु- जगतिवद्वाच्यमिति ॥ ६॥ प्रथमकायपश्चके प्रथमजातिचतुष्कवत् , नवरं तेजोवायुकायिकयोः सत्तायां मनुजायु- रपि न वाच्यम् । त्रसकाये पश्चाक्षवद्वाच्यमिति ॥ ६ ॥ योगत्रिकवेदत्रिककपायचतुष्ककेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्काज्ञाननिकाविरतदेशविरतसामा. यिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिकसूक्ष्मसम्पराययथाख्यातकेवलदर्शनवर्जदर्शननिकले. इयापदभव्यौपशमिकक्षायोपशमिकमिथ्यात्वसञ्झ्याहारकानाहारकरूपासु चत्वारिंशन्मार्ग. णास्वष्टपञ्चाशच्छतं सत्तायां भवति । यासु मार्गणासु यावन्ति गुणस्थानानि तासु गुणस्था- नोकाः सत्ताप्रकृतयो वाच्याः,नवरमनाहारकमार्गणायां सासादने आहारकसप्तकव्यतिरिका वाच्याः । केवलज्ञानदर्शनयोनरकद्विकतिर्यग्द्विकातपोद्योतजातिचतुष्कस्थायरसाधारणसू- क्ष्मपर्जनामनवतिवेदनीयद्विकगोत्रद्विकमनुजायूरूपाः पञ्च एवं पञ्चनवतिः प्रकृतयोऽयोगिन उपान्तसमयं यावत् सत्तायां भवन्ति । चरमसमये तु सातासातयोरन्यतरा प्रकृतिरुच्चैर्गोत्रं मनुजायुः मनुजगतिपश्चेन्द्रियजातिवसत्रिकसौभाग्यादेययशःकीर्तिजिनरूपनामनवकमिति द्वादश प्रकृतयः सत्तायां मनुजानुपूर्व्या सह तु त्रयोदश भवन्ति ॥ ४० ॥ सासादनमिनरूप- मार्गणाद्विकेऽपि जिनवर्जसप्तपञ्चाशच्छतं सत्तायां भवति । क्षायिकसम्यक्त्वे एकपञ्चाशच्छतं सत्तायां भवति। अविरतादिपु क्षायिकसम्यक्त्वमाश्रित्य गुणस्थानोक्ता सत्ता वाच्या। अभव्य- मार्गणायां च सम्यक्त्वमिनजिनाहारकसप्तकवर्जमष्टचत्वारिशच्छतं सत्तायां भवतीति ॥ ४ ॥ अथ मार्गणासु सत्प्रकृतियन्त्राणि । ४ गतिमार्गणासु सत्प्रकृतयः । नरकगती १४१ इति। देवगती | १५७-१५६ [इति दे] साधमांदा- ओपे-५७ नरकायुर्घज. मरपु] मिध्या-" सहस्रारम् मिथ्या०-१५६ नरकायुर्जिनया सास्वा०-१९९आदा०साजिनानरकायु० साया-१९भाहारससानिनसुरायु मिधे--१५६ जिननरकायुध मिधे-जिनसुरायुर्यम् अविरते-१५० मुरायुर्वजम् । अविरते-१५७ नरकायुर्पन १४९ देवतिपंगायुदर्शनसप्तकर्जम् । | भानसादिपु सर्वेषु-१५५ नरकायुनिप. [क्षायिकसम्यगटीनाम् गायुर्वज साधर्मधर ११८ निनवम् एकजीव. १५२ आहा. यजम्मानित्य । ज्योतिप्केपु-१५६ जिननरकायुपर्ज ११ दिनाहारकमातम्यम् । --1५. जिमयज [भोपे सास्वारगर 11-५-मर-१५६-जिनमुरायुपंम् जध, सासादने १५.] • भी गरई-1५५ गागरायुजिनम् 1-1-1 रख मनुनाती -1५८-१५इत्यादि मर्याणि पूर्ववत् १५०-१५६-१४९-१४८-१४२- ओपे- १५७ मुरण्युर्यम् भवन यं. तिरंगता ओपे. चतु. प्रभावम् ·महादिविचारः] प्रकृतिसंगमः। ५ असंशिनि जातिमार्गणायां च प्रतिमचा । अथ मूलप्रकृतीराश्रित्य सत्तास्थानान्युच्यन्ते । मनुजगतिवर्जगतित्रिकमयमजातिचतुपत्र रक-द्वि-नि-भोपे मि-१५५-जिनमुरायुनरायुगी |तुरिन्द्रियेषु धारयेच/16-माहा०० यर्नम् सकायवर्जफायपञ्चकवेदत्रिकरणायचतुष्काज्ञा- असंदिनिध १६-गुरदिकपर्व नत्रिकाविरतदेशाविरतमामायिफच्छेदीपस्थाप- १५७-नरक २-यः । यज नीयपरिहारविशुद्धिकसूक्ष्ममम्परायरेश्या- सास्वादने-120 मिाहा नियंग्य पर्जलेश्यापचकाभन्योपगमक्षयोपगममिश्नसा- जायु यन मादनमिथ्यात्यासंजिष्याटप्रकृत्यात्मकमेकमेय पन्द्रिये सर्यन मनुजगनियत् । सत्त्वस्थानं भवति । मनुजगतिपथेन्द्रियजाति- ६ फायमार्गणायाम्। सफाययोगत्रिकयथास्यातशालेश्याभव्य- ५ स्थावरेषु प्रथमजातिचतुफ्फरन्। क्षायिकसम्यक्त्वसन्न्याहारकेपु मतप्रकृत्यात्म- प्रसमाये पंचेन्द्रियजातिवत् । कमष्टप्रकृत्यात्मकं चतुष्प्रकृत्यात्मकं चेति योगादिमार्गणासु। त्रीणि भवन्ति । मत्यादिज्ञानचतुफकेवलदर्श- नवदर्शनत्रिकेप्वष्टप्रकृत्यात्मकं मतमहत्या- योग-वेद३-कपाय-ज्ञान भोपे-१५८ त्मकं चेति द्वे भवतः । केवलज्ञानदर्शन- मशान-घारिन-दर्शन-लेश्या-गुणस्थानेपु- मम्य-उपाम-क्षयोप-मिथ्या- गुणस्थानाचा योश्चतुप्पकृत्यात्मकमेकमेव भवति । अनाहा- संशि-आहा० २-इति ४० मार्गणासुसमानुसारेण रकेऽष्टप्रकृत्यात्मकं चतुष्पकृत्यात्मकं चेति केवल २ कयो-९५-१२ [१३ पां]- द्वे भवत इति । ९५-मान.९० [नरकर-ति०२-आत- सयोगिन अथ मार्गणामु मूलप्रतिसरस्थानानि । |प-उपोत-जाति-स्था-साधा.-भारम्यायो- ३ अमनुजगनि-१ जाति-५ स्थापर. सूक्ष्मवनं ] वेदनीयर-गोत्रर-नरायुः ग्युपान्त्यस. काय-३ पेद-१ कराय-1 भज्ञान- प्रतिरूपमे १२ [३] अंदनीय-720-मरान ६ अपपाचारित्र-५ अमुकटेश्या-1 मम्मानम् अमन्य-५ अशायिकसम्य-, अ अयोग्यन्त्य युः-नूगति-पंचे-प्रसादि३-सौभा. आदेय-यश:--जिन [ नरानु० वा] सज्ञि इति ४० मागंगासु 10-प्रस-योग ३-यथा- 14-पर्षमूर. साखादने गुल-म०-क्षा०-संमि-आहार कृतिरूपम् । मिने -14. जिनवम् । इति १२ मार्गगामु •-मोपनीय। ५-नाम-गो. क्षायिकसम्म श्रोधे- दर्शनसमवम् -बेदनीय- चतुपांत् १५ गु०पुगुणस्यानोक- भायुया पा ४ ज्ञान-३दर्शन- मर्यमनिस्सम, .मोहबई भभव्ये भोये, 11-सम्य-मिश्र- | नाम-गोन-बेदनीयायुतम्। मिथ्या०चनिन-आहापर्व भनाहारके ८ सयमनिरूपम्, केवलकामा ॥ अघोत्तरप्रकृतीराश्रित्य सत्तास्थानान्युच्यन्ते ॥ ज्ञानावरणान्तराययोः केवलज्ञानदर्शनवर्जासु पष्टिमार्गणासु सर्वगुणस्थानेषु पञ्चमकृत्या. स्मकमेकमेव सत्त्वस्थानं भवति, केवलज्ञानदर्शनमार्गणयोन स्ति, तयोः भीणत्वात् ।मनुजग- तिवर्जगतित्रिकैकेन्द्रियादिजातिचतुष्कभूम्यादिकायपश्चकाज्ञानत्रिकपरिहारविशुद्धिकदेव- (मययावत। समये। मनुज-पंचे- सत्तावत् केवलयो ·, ८६ सं० द्वि०विभागे [ मार्ग० प्रति- विरताविरतशुक्ललेश्यावर्जलेश्यापञ्चकाभव्यमिथ्यात्वसासादनमिश्रक्षायोपशमिकौपशमिका- सयनाहारकेपु दर्शनावरणस्य स्वीयस्वीयगुणस्थानं यावत् नवप्रकृत्यात्मकं सत्तास्थानं भवति तस्य च मनुजगतिपञ्चेन्द्रियजातित्रसकाययोगनिककेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्कयथाख्यातचारि- केवलदर्शनवर्जदर्शनत्रिकशुक्ललेश्याभव्यक्षायिकसम्यक्त्वसळ्याहारकेपूपशमश्रेण्यामुप- शान्तमोहं यावत् क्षपकश्रेण्यां त्वनिवृत्तिप्रथमभाग यावन्नवप्रकृत्यात्मकं सत्तास्थानं भवति, स्त्यानदित्रिकाये तु क्षीणमोहद्विचरमसमयं थावत् पट्प्रकृत्यात्मकं सत्तास्थानं भवति, निद्रा- द्विकक्षये पुनः क्षीणमोहचरमसमये चतुष्प्रकृत्यात्मकं सत्त्वस्थानं भवति । कपायचतुष्के वेद- त्रिके च स्वस्वगुणस्थानपर्यन्तमुपशमकानामनिवृत्तिप्रथमभागं यावत् क्षपकाणां च नवप्र- कृत्यात्मकं, तदनन्तरं क्षपकश्रेण्या स्त्यानद्धित्रिकक्षये द्वितीयभागादारभ्य क्रोधादिक्षयप. र्यन्तं पद्प्रकृत्यात्मकं च सत्तास्थानं भवति । एवं सामायिकच्छेदोपस्थापनीययोरपि क्रमेण याच्यम् । केवलज्ञानदर्शनयोः दर्शनावरणस्य क्षीणत्वेन नास्ति सत्तास्थानमिति । सूक्ष्मसंप- राय उपशमकानां नवात्मकं क्षपकाणां च पडात्मकं स्थानं सूक्ष्मसंपरायरूपे गुणस्थाने वाच्यम् ।। मनुष्यगतिपञ्चेन्द्रियजातित्रसकायकेवलज्ञानदर्शनयथाख्यातचारित्रभव्यसंज्ञिक्षायिकस- म्यक्त्वानाहारकेषु सातासातरूपप्रकृतिद्विकात्मकमयोग्युपान्तसमयं यावद्भवति, अयोगिच- रमसमये तु सातारूपमसातारूपं या सत्त्वस्थानं भवति । मनुष्यगतिवर्जगतित्रिकैकेन्द्रियादि- चतुष्कायकायपञ्चकाचिरतयोगत्रिकवेत्रिककपायचतुष्ककेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्काज्ञानत्रि- कयथाख्यातवर्जचारित्रपञ्चककेवलदर्शनवर्जदर्शननिकलेश्यापट्काभन्यमिथ्यात्वसासादनमि- अक्षयोपशमोपशमसम्यक्त्वासङ्ग्याहारकेपु सातासातरूपद्विप्रकृत्यात्मकं भवतीति ॥ ॥ मार्गणासु ज्ञानदर्शनावरणान्तरायवेदनीयानामुत्तरमकृतिसत्स्थानयन्त्राणि ॥ ६२ मार्गसु शाना० सत्स्थानानि । ६. (फेयलदिकवजे)मु-1-५ प्रकृत्यारमकम् क्रोधादि पैद३/२-९ उपशमकामाम्, भनि० प्र० मार्ग यावाक्षपकाणी चा क्षप- फेवलदिकयो:- | सामा० छेदोप० काणामनिवृत्ति द्विवीयभागादारम्प इति ९ मार्गसुदर्शना० सरस्थानानि । शोधादिक्षयपर्यन्तम् । ३ अमनुजगति-४ पुजाति-५ स्था० काय-1 परिहार.-1 देशवि०-14- १-९प्रकृस्या- सू० संपराये |२-१ उपसमकानाम् १० मे एव । वि०-५ प्रथमटेश्या-1 अमग्य-३ वक्षपाणां मे एव । प्रशान-५ भक्षायिकसम्य- स्वगुणस्थानं केवल २ कयोः- मधि-1 मनाहारक इति । पु ६२ मार्ग० सु वेदनीयसत्स्थानानि । | मनुम-पंचे- प्रार- योग-२-१ उपशान्तमोहं यावदुपशमका-मनुन-पंचे०-प्रस- प्रशान-पपा.-नाम, नि. प्रभाग पाशक्ष. २-२भयोग्युपान्त्यसमयं यावत्, दिन--- पाणी । ६ शीणमोहोपान्त्य भयोपन्त्यसमये च। मा- दा- समपं पायस् । सीणमोहा. अना० इति सु -माहा. शेष ५२ म १-२ म.भारम स्वस्थगुणस्यामपर्यन्तम् रमकम्, स्व. . यावत् पिलर- यथा- म.-संदि-धा- मसामये।

·८७ प्रहादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। अथ मार्गणासु-मोहनीयस्य सत्तास्थानानि उच्यन्ते--तत्र देवनारकयोः पट् सचास्था- नानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः सप्तविंशतिः पदिशतिश्चतुर्विशतिद्वाविंशतिरेकर्षि- शतिरिति । तत्राटाविंशतिः कृतत्रिपुञ्जस्य चतुर्षपि गुणस्थानेषु भवति । उदलितसम्य. क्त्वस्य प्रथमतृतीयगुणस्थानयोः सप्तविंशतिः । पद्वलितमित्रस्यानादिमिथ्याटप्टेयो मिथ्या- दृष्टौ पढुिंशतिः। विसंयोजितानन्तानुवन्धिनः तृतीयचतुर्पयोः गुणस्थानयोः चतुर्विशति- प्रकृत्यात्मकं सत्तास्थानं भवति । तथा कश्चिन्नरः प्रथमसंहननी मिश्रमोहक्षयानन्तरं कृत- करणः कालं कृत्वा चतसृप्यपि गतिषु अन्यतमस्यां गच्छति, तत्र च यावत् सम्यक्त्वपुलं क्षपयति तावत् द्वाविंशतिप्रकृतीनां स चास्थानं तुर्यगुणस्थाने भवति, क्षयानन्तरं चकमिंग- तिरिति । तिर्यग्गतायप्येवमेव, नवरं पञ्चमगुणस्थाने त्रीणि-अष्टाविंशतिचतुर्विशत्येकयिंग- तिरूपाणि भवन्ति, शेपाणि न सन्ति । मनुजगतिपञ्चाक्षजातित्रसकाययोगप्रिकशुमने- श्यासंड्याहारकेषु स्वीये स्वीये गुणस्थाने यानि प्राग उक्तानि सचास्थानानि तानि सर्वाणि वाच्यानि । प्रथमजातिचतुफत्रसकायवर्जकायपञ्चकासंज्ञिषु मिथ्यादृष्टी त्रीणि सत्तास्था. नानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पडिशतिरिति । सासादने अष्टाविंदाति. रूपमेकमेव भवतीति । पुरुपवेदे पुरुषवेदक्षयानन्त वीनि पञ्चचतुस्त्रिध्येकप्रकृत्यारमकानि वर्जयित्वा शेषाणि दश भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पड्डिंशतिः, चतुर्वि- शतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिः, त्रयोदश, द्वादश, एकादशेति । तत्र मिथ्या- दृष्टौ त्रीणि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः सप्तविंशतिः पड्रिंशतिरिति । सासादने अष्टावि- शतिः । मिश्ने अष्टाविंशतिसप्तविंशतिचतुर्विशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । अविरतमम्यग्दृष्टया- दिपु चतुर्वष्टाविंशतिचतुर्विशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि पश्च सत्तास्थानानि भवन्ति । अपूर्वकरणे अष्टाविंशतिचतुर्विंशत्येकविंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । अनिवृत्ति- चादरे धष्टाविंशतिचतुर्विशत्येकविंशतित्रयोदशद्वादशैकादशरूपाणि पद् भवन्ति । त्रीवेदे अष्टाविंशतिसप्तविंशतिपडिंशतिचतुर्विंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतित्रयोदशद्वाददा- रूपाणि नव सत्तास्थानानि भवन्ति । नपुंसकवेदे च अष्टाविंशतिसप्तविंशतिपडिशतिचतु- विशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतित्रयोदशरूपाण्यष्टौ सत्त्वस्थानानि भवन्ति । वेदद्वि- केऽपि गुणस्थानेषु भावना पुंवेदवद्वाच्या । क्रोघे द्वादश सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा- अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पड्रिंशतिः, चतुर्विंशतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविंशतिः, एकत्रि- शतिः, त्रयोदश, द्वादश, एकादश, पञ्च, चतनश्चेति । त्रियेकमकृत्यात्मकानि सत्तास्था. नानि न सन्त्येव, प्रोधक्षयानन्तरभावित्वादिति । माने त्रयोदश सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पड्रिंशतिः, चतुर्विंशतिः, त्रयोचिंगतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिः, प्रयोदश, द्वादश, एकादश, पञ्च, चतन्नः, तिनश्चेति । द्विप्रकृत्यात्मकमेक प्रकृत्यात्मकं च न भवति, मानक्षयानन्तरभावित्वादिति । मायायां चतुर्दशसत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पडिशतिः,,चतुर्विशतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविं- . , . , ·- ८८ . , सं० द्वि० विमागे [मार्ग० प्रति- शतिः, एकविंशतिः, त्रयोदश, द्वादश, एकादश, पञ्च, चतन्नः, तिस्रः, द्वे इति । लोमे सर्वाणि सत्तास्थानानि भवन्ति । चतुर्वपि कपायेषु गुणस्थानेषु सत्तास्थानानि पुंवेदवद्वा. च्यानि, नवरं नवमगुणस्थाने सप्तविंशतिपडिंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशतिवर्जानि स्वीयस्वीय- मार्गणोकानि सर्वाणि सत्तास्थानानि भवन्ति । मत्यादिज्ञानचतुष्कसामायिकच्छेदोपस्थापनी- येपु सप्तविंशतिपदिशतिवर्जानि शेपाणि त्रयोदश भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, चतुर्वि- शतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिः, त्रयोदश, द्वादश, एकादश, पञ्च, चतन्नः, तिम्रः, द्वे, एका चेति । तत्र मत्यादिनिके अविरतसम्यग्दष्टेरारभ्य क्षीणमोहपर्यवसानानि नव गुणस्थानानि भवन्ति, मनापर्यवज्ञाने प्रमत्तसंयतादारभ्य क्षीणमोहपर्यन्तानि सप्त गुण- स्थानानि भवन्ति । सामायिकच्छेदोपस्थापनीययोः प्रमत्ताप्रमत्तापूर्वकरणानिवृत्तिवादरा- ख्यानि चत्वारि गुणस्थानानि भवन्ति । तत्र सत्तास्थानानि गुणस्थानोक्तानि स्वयं वाच्यानि । अज्ञानत्रिके चत्वारि सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पड्विंशतिः, चतुर्विशतिश्चेति । तत्र प्रथमगुणस्थाने चतुर्विंशतिवर्जानि त्रीणि भवन्ति । सासादने अष्टा- विंशतिरूपमेकमेव सत्तास्थानं भवति । मिश्रे च पड्रिंशतिवर्जानि त्रीणि सत्तास्थानानि भवन्ति । फेवलज्ञानदर्शनयोः मोहनीयस्य क्षीणत्वेन सत्तास्थानं न विद्यते । परिहारविशुद्धौ प्रमत्ता- प्रमत्तयोः पञ्च सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, चतुर्विंशतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिश्चेति । देशविरतेऽपि परिहारविशुद्धिवत् पञ्च सत्तास्थानानि भवन्ति । यथाख्याते उपशान्तमोहगुणस्थाने त्रीणि सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिश्चतु- विंशतिरेकविंशतिरिति । क्षीणमोहादौ सत्तास्थानं नास्ति, मोहाभावादिति । अविरते सत्ता- स्थानानि सप्त भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पड्शितिः, चतुर्विंशतिः, त्रयो विशतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिश्चेति । मिथ्यादृष्टावष्टाविंशतिसप्तविंशतिपदिशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । सास्वादने अष्टाविंशतिर्भवति । मिश्ने अष्टाविंशतिसप्तविंशतिचतुर्विंशति- रूपाणि त्रीणि भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टी सप्तविंशतिपड्रिंशतिवर्जानि पञ्च भवन्ति । सूक्ष्मसम्पराये चत्वारि सत्यस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिश्चतुर्विशतिरेकविंशति- रेक चेति । अवधिदर्शने मिथ्यादृष्ट्यादिषु द्वादशस्ववधिदर्शनविवक्षायां तु सर्वाणि मोहनीयस्य सत्तास्थानानि भवन्ति, अविरतसम्यग्दृष्ट्यादी विवक्षणे तु सप्तपिंदातिपडिशतिवर्जानि त्रयो- दश मत्तास्थानानि भवन्ति । गुणस्थानपु गुणस्थानोक्तानि सत्तास्थानान्यत्र भावनीयानि । एवमेव चारचक्षुर्दर्शनयोरपि सत्तास्थानानि पाच्यानि, नवरं गुणस्थानानि द्वादशापि भवन्ति । तेज.पद्मयोरटाविंशतिसप्तविंशतिषविंशतिचतुर्विशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि पद् भवन्ति । तर मिथ्यादृष्टायटापिंशतिसप्तविंशतिपडिंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । सासा- दने अष्टाविंशतिः भवति, मिश्ने अष्टाविंशतिसप्तविंशतिचतुपिशतिरूपाणि त्रीणि भयन्ति । .

·महादिविचार] प्रकृतिसंक्रमः। अविरतसम्यग्दृष्टिदेशविरतप्रमत्ताप्रमत्तेषु सप्तविंशतिपदिशतिर्जानि चत्वारि सत्तास्या- नानि भवन्ति । ननु द्वाविंशतिप्रकृतिरूपं सत्वस्थानं तेजःपद्मयोः कथं भवति ? तच्च क्षा- यिकसम्यक्त्वोत्पत्तेः प्राक् दर्शनमोहलपकस्य मिश्रमोहनीयक्षयानन्तरं सम्यक्त्यमोहनीयं यावत् क्षपयति तावद्भवति, तदा च शुक्ललेश्यायामेव भवति, नान्यासु, अन्यथा वयो- विंशतिप्रकृत्यात्मकमपि सत्तास्थानं स्यात् , मिथ्यात्यक्षयानन्तरं यारत् मिनमोहनीयं न क्षपवति तावत् दर्शनमोहक्षपकस्य प्राप्यमाणत्वादिति चेत् ? न, कृतकरणस्यान्यतमस्यां लेश्यायां सद्भावात् , तदुक्तं कर्मप्रकृतिवृत्ती-"घरमे च स्थितिसण्डे उत्कीर्णे सत्यसौ क्षपकः कृवकरण इति परिभाष्यते, तथा चाह-'कयकरणद्धाइ पच्छिमे होई, पश्चिमे परमे सण्डे उत्कीर्णे कृतकरणाद्वायां वर्तते कृतकरणो भरतीत्यर्थः । अस्यां च कृतकरणाद्धायां वर्तमानः कश्चित्कालमपि कृत्वा चतसृणां गतीनामन्यतमस्यां गतावुत्पद्यते, लेश्यायाममि पूर्व शुक्लायामेवासीत् , सम्प्रति वन्यत- मस्यां गच्छति" इति । यन्त्रकेषु त्रयोविंशतिरूपमपि सत्तास्थानं स्वीकृतं तदभिप्रायेण कृत- करणाद्धायाः पूर्वमपि शुभलेश्यात्रिकं स्वीकृतमिति । कृष्णनीलकापोताख्यासु पद सत्तास्था- नानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, पदिशतिः, चतुर्विंशतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिश्चेति । तत्राद्यानि त्रीणि मिथ्यादृष्टौ भवन्ति । सासादने आद्यमेव भवति, मित्रे अष्टाविंशतिसप्तविंशतिचतुर्विंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टी मतान्तरेण देशविरतप्रमचयोरपि अष्टाविंशतिचतुर्विशत्येकविंशतिद्वाविंशतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । न च द्वाविंशतिरूपं प्रकृतिस्थानं न संभवतीति वाच्यम् , कृतकरणस्यान्यतमस्यां गती लेश्यायां च गमनस्योक्तत्वात् , द्वाविंशतिप्रकृतिरूपस्य सत्त्वस्थानस्यापि चतर. प्यपि गतिपूक्तत्वाच्च, तदुक्तं कर्मप्रकृतिवृत्ती न्यायाचार्य:-"द्वाविंशतिश्चतसृष्वपि गतिपु प्राप्यत" इति । ननु लेश्यायामपि पूर्व शुक्लायामेवासीत् सम्प्रति त्वन्यतमस्यां गच्छ- तीत्येव कर्मप्रकृतिवृत्तावुक्तं न तु पण्णामन्यतमस्यामिति कयमवसीयते अशुभासु द्वाविं- शतिप्रकृतिरूपं सत्चस्थानं संभवतीति चेत् ? न, कृतकरणस्य नरकगतौ गमनस्योकत्वेन तत्राशुभलेश्यात्रिकस्यैव सद्भावात् । ननु यल्लेश्यायां हि जन्तयो नियन्ते परभवेऽपि तल्ले- श्यायामेवोत्पद्यन्ते, न पुनः पाश्चात्यभवान्त्यसमयेऽन्यो लेश्यापरिणामोऽन्यश्वागामिभना. घसमय इति, तदुकं-"जलेसाई व्याई आयइत्ता काळं करेइ तल्लेसेसु उपयज्ञई" इति, ततः पूर्वभये येव कृतकरणस्य दर्शनक्षपकस्य लेश्या सैव नरकगतावुत्पत्तिसमयादन्तर्मुहूर्च याव. भवतु, तत ऊर्ध्वमशुभा इति चेत् ? न, नरतिरश्चामन्तर्मुहुर्ते शेपे आयुपि देवनरकसत्का लेण्याऽऽगच्छतीत्युक्तत्वात् , तदुक्तं लघुसंग्रहण्यां-"तिरिनर आगामिभये लेसाए अइगए सुरा निरया । पुरभवलेससेसे अंतमुहुत्ते मरणमिति ॥ १॥" इति । ननु तृतीयां भूमि यावत् क्षायिकसम्यग्दृष्टिगच्छति, तत्र च नीलकापोतरूपं लेश्या- द्विकमेव भवति, न कृष्णलेश्या, तदुक्तम्-"दुसु काऊ तइआए काऊ नीला य नील पंकाए" इति, धूमप्रभादिषु तिस्पु भूमिप्वेव कृष्णलेश्या, ततः कथं तत्र द्वाविंशतिप्रकृतिरूप संक. दि.१२ ·९० सं० द्वि० विमागे [मार्ग० प्रति- सत्त्वस्थानं संभवेदिति चेत् । सत्यम् , भवनपत्यादिषु लेश्याचतुष्कस्य विद्यमानत्वेन तत्र दर्शनक्षपकस्य गमने न कोऽपि दोष इति । अभव्ये पडिशतिप्रकृत्यात्मकमेकमेव सत्तास्थानं भवति, अनादिमिथ्यादृष्टित्वादिति । भव्ये च सर्वाणि सत्त्वस्थानानि भवन्ति । सम्यक्त्वमार्गणायामौपशमिकसम्यग्दृष्टौ द्वे सत्तास्थाने भवतः, तद्यथा-अष्टाविंशतिश्चतुर्विंशतिरिति । उपशमितानन्तानुवन्धिनोऽष्टा- विंशतिः, विसंयोजितानन्तानुवन्धिनश्च चतुर्विशतिः । औपशमिकसम्यग्दृष्टौ भवन्त्यष्टी गुणस्थानान्यविरतसम्यग्दृष्टेरारभ्योपशान्तमोहं यावदिति । अष्टस्वपि त एव द्वे सत्त्वस्थाने भवत इति । क्षायिकसम्यग्दृष्टौ नव सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-एकविंशतिः, त्रयोदश, द्वादश, एकादश, पञ्च, चतस्रः, तिनः, द्वे, एका चेति । क्षायिकसम्यग्दृशामविरतसम्यग्दृ- टेरारभ्यायोगिकेवलिपर्यवसानान्येकादशगुणस्थानानि भवन्ति । तत्र अविरतेरारभ्यापूर्व- करणं यावदेकविंशतिप्रकृत्यात्मकं सत्त्वस्थानं भवति । नवमगुणस्थाने नवापि सत्त्वस्थानानि भवन्ति । सूक्ष्मसम्पराये एकमेकविंशतिश्च । उपशान्तमोहे चैकविंशतिप्रकृत्यात्मकमेव सत्व- स्थानं भवति । क्षीणमोहादौ नास्त्येव सत्त्वस्थानं, क्षीणमोहत्वादेवेति । क्षायोपशमिकसम्य. ग्दृष्टौ चत्वारि सत्त्वस्थानान्यविरतसम्यग्दृप्रारभ्याऽप्रमत्तान्तं यावत् चतुर्वपि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, चतुर्विंशतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविंशतिरिति । मित्रसम्यक्त्वे त्रीणि सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः, सप्तविंशतिः, चतुर्विंशतिरिति । सासादन- सम्यादृष्टावष्टाविंशतिप्रकृत्यात्मकमेकमेव सत्त्वस्थानं भवति । मिथ्यादृष्टावष्टाविंशतिसप्त- विंशतिपदिशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । अनाहारकमार्गणायां पट् सत्त्वस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-अष्टाविंशतिः सप्तविंशतिः पदिशतिश्चतुर्विंशतिविंशतिरेकविंशतिरिति । तन मिथ्यादृष्टावाद्यानि त्रीणि भवन्ति । सासादने आद्यमेव भवति । अनाहारके मिश्रगुण- स्थानमेव न भवति । अविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तविंशतिपढुिंशतिवर्जानि चत्वारि भवन्ति । देशविरतेरारभ्य क्षीणमोहपर्यन्तानि गुणस्थानान्येवानाहारके न भवन्ति । अन्तिमद्विके क्षीणमोहत्वात् सत्तास्थानानि न भवन्तीत्युक्तानि मार्गणायां मोहनीयस्य सत्तास्थानानि । ॥अथ ६२ मार्ग० मोहनीयसत्स्थानयन्त्राणि ॥ मनुज-पचे०-प्रस-योग नरकगति-२८ कृतमिगस 1-२३-गुणेषु शुक्ल-मन्य-संज्ञि-चक्षुरच- खस्वगुणस्थानोकचन देवगत्योः-२७ उद्व० सम्यक्रवस्त्र शु-भाहा० इति १२३ तियंगाती -२१ उदमिथसा. ४ कुजाति ५ काय-मिघ्या०-१२४-२७-२५मयमगुणे मादि मिथ्यादृष्टेवा. असंशि इति पु २८ द्वितीयगुणे. -२४ विसंयोजितानाम् १०-२८-२७-२९-२४-२३-११-२1- F२२ कृतकरणचतुर्गतिकानाम् | १३-१२-११. मिष्यास्ये ३-२८-२०-२६. सालादने :--२८. , } २१क्षा० सम्यगानाम् तिगातो २१-२८-२५ पंचमगुणे.

·प्रहादिविधारः] प्रतिमा। मित्र-२८-२२-२४. मरिणादाप्रमत्तम्-१८-२१-4 -१२-२१. भार-१४-२४-३1. मनियती 1-1-1-1-11- ग्राममंगाये १-11-10-11-1. भरिने 11-11-1-1-1-1-1-1- [मिंगेर मा)-10-11-1-1-1-1-1. [विमारत]-10-२(~i. मशागतापामगा। देनोपवाद -२४-३-01-12-10-11. पर ३-२८-२.-.. | मामाने।-१५. मि-२८-१.-.. भरिमादा -२४-२४-११-२१ १२-11. धीपे ९-२८-२१-०१-२१-२३-१२- २१-11-1२. गुगम्यानपु-युयेवर. भगुमामुमपिरत मनगरे। -२८-२१-१७-२१. शोधे १२- ममाये-मानम् । पामे ३-२८-२१. माने- शापिक-21-11-12-11-1-1-1-1. १.मु.-.. में९-११-१३-12-11-.-1- होमे १५- मपुमके-२८-२७-२९-२४-२१-२२-11-11 गुगम्पाने पु-युवेदयन् । २८-२.-२९-११-२१-२२-२- ११-१२-12--2. २८-२७-२९-२१-२२-२२-२१- १३-१२-11-५-४-३. मायापो११- २०-२०-२६-२१-२५-१२-२१- १३-१२-11-५-१-३-२. २०-२५-२९-२१-२२-२२-२१- १३-12-11-५-१-३-२-1. | मात्र पायेषु गुणस्थानवहायता पुर्यदान, नवरं मदमे २७-२९-२३-२२ पर्जसिवा सस्समागंगेवत् । १ज्ञान-सामा०-१-२८-२९-२१-२२-२१-१३ योप- इति 10-12-11-५-1-1-1-1 मज्ञानेपुर-२८-२५-२६-२१. केवळपो.--. परिहारे ५-प्रमसे माम -२८-२१-२२-२२-२.. देशविरते ५-२८-२९-२१-२२-२१, पचारयाते उपशान्तमोहे-२८-२१-२१ १.मे २-1-11. , १३-11-17-- पोपगमे १-२४-०४-२५-२२ [... निमें 1-२८-२०-२ [ीपर साप्तादने ।-२०[दिनीयाने. मनासारे 1-२८-२.-1(-२१-२२-२.. मिप्यारे ३-२८-२९-२९. मामाइने 1-२८. मि- [भनगामा ] अभिवे-१८-११-११-२.. 12.17--[iri मगिरते -२८-२०-२६-११-२१-२२-२१. निष्पारवेर-२८-२-२१. सासादने १-२८. मि३-२८-२.... मवाते५-२८-२४-२५-३२-२१ ·- . ९२ सं० द्वि० विमागे [ मार्ग प्रति- अथ मार्गणास्वायुष्कर्मणः सत्त्वस्थानान्युच्यन्ते-मनुष्यतिर्यग्गत्योः आयुपः चत्वार्यपि सत्त्वस्थानानि भवन्ति । नरकगतेः देवायुर्वर्जानि त्रीणि भवन्ति । देवगतेः नरकायुर्वर्जानि त्रीणि भवन्ति । एकद्वित्रिचतुरिन्द्रियेषु तिर्यड्मनुजायूरूपे द्वे एव सत्त्वस्थाने भवतः, देवनारकयोः गमनाभावात् तत्सत्के न भवत इति । पञ्चेन्द्रियेषु चत्वार्यपि सत्त्वस्थानानि भवन्ति । पृथ्वीजलवनस्पतिकायेषु तिर्यङ्मनुजायूरूपे द्वे भवतः । तेजोवायुकायिकयोः तिर्य- गायूरूपमेकमेव सत्त्वस्थानं भवति, शेषगतित्रिके गमनाभावादिति । त्रसकायिके चत्वार्यपि सत्त्वस्थानानि भवन्ति । योगत्रिकवेदत्रिककपायचतुष्काज्ञानविककेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्का- विरतदेशविरतसामयिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिककेवलदर्शनवर्जदर्शनत्रिकलेश्याप- भव्याभव्यमिथ्यात्वसासादन मिश्रौपशमिकक्षायोपशमिकक्षायिकसञ्झ्यसञ्झ्याहारकानाहा- रकेषु चत्वारि सत्त्वस्थानानि भवन्ति । संभवसत्तापेक्षया सूक्ष्मसम्पराययथाख्यातयोरपि चत्वारि भवन्ति, अन्यथा मनुजदेवायूरूपे द्वे भवतः । केवलज्ञानदर्शनयोः मनुजायूरूप- मेकमेव सत्तास्थानं भवतीयुक्तानि मार्गणास्वायुष्कर्मणः सत्तास्थानानि । ॥६२ मार्गणास्वायुःसत्स्थानानि ॥ अथ मार्गणास्थानेषु नामकर्मणः २ मनुजतिर्यग्गयोः ४--सर्वाणि, सत्तास्थानान्युच्यन्ते- | नरके ३-देवायुर्यजितानि. | देवगतौ ३-गरकायुर्जितानि. नरकगती नाम्ना सामान्येन झुत्तरशतप- ४ कुमातिए २-तिर्यगायुनरायुश्च प्रणवतिपश्चनवतिरूपाणि त्रीणि सत्तास्थानानि पंचेन्द्रिये --सर्वाणि. भवन्ति । मिथ्यादृष्टावपि त्रीणि भवन्ति । ३ पृयायवनेषु २-ति० नरायुश्च सासादने पश्चनवतिः मिने व्युत्तरशतपश्चनव २ तेजोगायो -तिर्यगायुः तिरूपे द्वे भवतः। अविरतसम्यग्दृष्टौ च त्री- -साणि, प्यपि भवन्ति । भावनात्वेवं आहारकसप्तक- सूरमसंपराये ४-[संभवसत्तापेक्षया ] जिननाम्नोरुभयोः मिथ्यात्वे युगपत् सत्ताभा- यथाख्याते ६२-६०-नरायुः [ संभवसत्तारहितम् ] चात् त्र्युत्तरशतं न भवति, जिननामासत्त्वे २ फेबच्योः झुत्तरशतमाहारकसप्तकासत्त्वे पण्णवतिरुभ- ४५ शेपमार्गणातु ४--सर्वाणि. यासत्त्वे पश्चनपतिश्च भवतीति । देवगतौ नाम्नः चत्वारि सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतं, व्युत्तरशतं, पण्णवतिः, पञ्चनवतिरिति । मिथ्यादृष्टी व्युत्तरशतपण्णवतिवर्जे द्वे भवतः । सासादने पञ्चनवतिः, मिशेव्युत्तरशतपश्चन चतिरूपे द्वे भवतः।तुर्यगुणस्थाने चत्वार्यपि सत्तास्थानानि भवन्ति। तिर्यग्गतौ पञ्च सत्तास्था- नानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतं, पञ्चनवतिः, विनवतिः, चतुरशीतिः, यशीतिरिति । तत्र तिर्यक्षु जिननामासत्त्वेन व्युत्तरशतं पण्णयतिरूपं च न भवति, जिननामविरहे युत्तरशत- माहारकसप्तकाभावे च पञ्चनवतिः, देवद्विकोहलने तु विनवतिः, नरकद्विकर्व क्रियसप्तकोदलने तु चतुरशीतिः, मनुष्यद्विकोदलने तु व्यशीतिरिति।तन मिथ्यादृष्टौ पश्चापि सत्त्वस्थानानि प्रसकाये ४-- -नरायुः ·. . . , , प्रहादिविचारः] । प्रकृतिसंक्रमः। ९३ भवन्ति । सासादने पञ्चनवतिः, मिश्राविरतदेशविरतानां द्युत्तरशतं पश्चनवतिश्च भवतीति । मनुजगतावुद्वलनायोग्यधशीतिवर्जानि द्वादशसत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम्, युत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनवतिः, विनवतिः, नवतिः, एकोननवतिः, चतुरशीतिः, ध्यशीतिः, व्यशीतिः, नव, अष्टाविति । तत्र सर्वप्रकृतिसमुदायरूपं व्युत्तरशतं, जिनहीनं द्युत्तरशतं, जिनयुतमाहारकसप्तकविहीनं पण्णवतिः, उभयविहीनं पञ्चनवतिः, क्षपकश्रेण्यां नामत्रयोदशकक्षये त्वायचतुष्कमेव यथाक्रमं नवतिरेकोननवतित्यशीतिळशीतिश्च भवति । कश्चिदेकेन्द्रियो देवद्विकमुल्य मनुजेपु समुत्पन्नः तत्र च यावद्देवद्विकं न वनाति तावत् विनवतिः, स एव सनरकद्विकं वैक्रियसप्तकमुल्य मनुष्येषु समागतः सन् देवद्विकसहितं नरकद्विकसहितं वा वैक्रियसप्तकं यावन्न वनाति तावत् चतुरशीतिः । तीर्घकरस्यायो- गिकेवलिनो नव, सामान्यकेवलिनोऽष्टाविति । तत्र मिथ्यादृष्टौ पञ्च भवन्ति, तद्यथा- युत्तरदातं, पण्णवतिः, पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशीतिश्चेति । सास्वादने मिश्ने च द्वे भवतः, तद्यथा-झुत्तरशतम् , पश्चनवतिरिति । अविरतसम्यग्दृष्टेरारभ्यापूर्वकरणान्तेषु चत्वारि सत्त्वस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम् , झुत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनव- तिरिति ।अनिवृत्तिवादरे सूक्ष्मसम्पराये चाप्टौ सत्त्वस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम् , युत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनवतिः, नयतिः, एकोननवतिः, ध्यशीतिः, यशीतिरिति । उप- शान्तमोहे चत्वारि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम्, झुत्तरशतम्, पण्णवतिः, पञ्चनय- तिरिति । क्षीणमोहे सयोगिकेवलिनि च नवत्येकोननवतिव्यशीतियशीतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । अयोगिकेवलिनि उपान्त्यसमयं यावत् क्षीणमोहोक्तानि चत्वारि, चरमसमये तु नवाप्राविति ॥ ४॥ एकद्वित्रिचतुरिन्द्रियेषु तिर्यग्गतियत् पञ्च सत्तास्थानानि भवन्ति । नवरं मिथ्यात्वसा- स्वादनरूपं गुणस्थानदिकं वाच्यम् । पञ्चाक्षेषु सर्वाणि सत्तास्थानानि मनुजगतिवद्वतच्या- नि, नवरं कश्चित्तंजसकायिको वायुकायिको वा मनुजद्विकमुल्य पञ्चेन्द्रियेषु समाग- तोऽपर्याधावस्थायां यावत् मनुजद्विकं न वनाति तावत व्यशीतिप्रकृत्यात्मकं सत्त्वस्थानं भवति । यद्वा क्षपकनेण्यां पञ्चनवतिसत्ताकस्य त्रयोदशक्षये यशीतिर्भवति ॥५॥ भूजलाग्निवायुवनस्पतिप्वेकेन्द्रिययद्वाच्यम् । नवरं तेजोवायुपु मिथ्यादृष्टिगुणस्थानमेव भवति । त्रसकायिकेषु पञ्चेन्द्रियवदिति ॥६॥ मनोवाग्योगिषु दश सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम् ,युत्तरशतम् , पण्णव- तिः, पञ्चनवतिः, विनवतिः, नवतिः, एकोननवतिः, चतुरशीतिः, न्यशीतिः, उदलनायोग्यव- जयशीतिरिति । मनुजद्विकविहीनं घ्यशीतिप्रकृतिरूपं न भवति, अपर्याप्तावस्थाभावित्वात् , लभ्यपेक्षया तु भवत्यपि । नवाटरूपे तु न भवतः, अयोग्यवस्थाभावियात्तयोः। शेपाणि सत्तास्थानानि मनुजगतिवत् परिभाषनीयानि । काययोगिषु मनोयोगिवत् , नवरं मनुज- द्विकविहीनमपि व्यशीतिरूपं सचास्थानं भवति ॥ ३ ॥ - ·. , सं० द्वि०विभागे [मार्ग० प्रति- वेदनिके कपायचतुके च काययोगिवद्वाच्यम् ।। ७ ।। मत्यादिज्ञानचतुप्फे व्युत्तरशतड्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिनवत्येकोननवतिव्यशीतिय- शीतिरूपाण्यष्टौ भवन्ति । तत्राविरतसम्यग्दृष्टेरारभ्योपशान्तमोहगुणस्थानं यावदुपशमश्रे- ण्यां क्षपकण्यामनिवृत्तिवादरमथमभागं यावदाद्यानि चत्वारि सत्तास्थानानि भवन्ति । ततः क्षीणमोहं यावत् त्रयोदशप्रकृतिक्षये नवत्येकोननवतियशीतियशीतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । मनःपर्यवज्ञाने प्रमत्तादारभ्य क्षीणमोहपर्यवसानानि गुणस्थानानि भवन्ति । मत्यादिज्ञानत्रिके अविरतसम्यग्दृष्टेरारभ्य क्षीणमोहपर्यन्तानि भवन्ति । केवलज्ञाने पद सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-नवतिः, एकोननवतिः, व्यशीतिः, ध्यशीतिः, नव, अप्टौ चेति । तत्र सयोगिकेवलिनि अयोगिन्युपान्तसमयं च यावदाद्यानि चत्वारि, अन्त- समये च नवादाविति । विभङ्गज्ञाने त्रीणि सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-धुत्तरशतम् । पण्णवतिः, पश्चनवतिरिति । तत्र मिथ्यादृष्टौ त्रीणि भवन्ति । सासादनमिश्नयोः पण्णवति- वर्जे द्वे भवतः । मतिश्श्रुताज्ञानद्विके पडू भवन्ति, तद्यथा-ध्युत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनवतिः, विनवतिः, चतुरशीतिः, यशीतिरिति । मिथ्यादृष्टौ पडपि भवन्ति । सासा- दनमिश्रयोः युत्तरशवपश्चनवतिरूपे दे भवत इति ॥ ८॥ अविरते घ्युत्तरशतद्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनयतित्रिनवतिचतुरशीतिध्यशीतिरूपाणि सध भवन्ति । तत्र मिथ्यादृष्टायाधविहीनानि पडू भवन्ति । सासादनमिश्नयोः युत्तरशतपञ्चन- पतिरूपे द्वे भवतः। अविरतसम्यग्दृष्टौ न्युत्तरशतयुत्तरशतषण्णवतिपश्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति। देशविरतपरिहारविशुद्धयोः व्युत्तरदातद्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । परिहारविशुद्धौ प्रमत्ताममत्तरूपे द्वे गुणस्थाने भवतः । सामायिकच्छेदोपस्थापनीय- योरष्टौ सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम् , झुत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनयतिः, नवतिः, एकोननवतिः, व्यशीतिः, घशीतिरिति । तत्र प्रमत्ताप्रमत्तापूर्वकरणेष्वाद्यानि च त्वारि भवन्ति । अनिवृत्तिवादरेऽष्टायपीति । सूक्ष्मसम्पराये चानिवृत्तिवादरवदष्टी भयन्ति । यथाख्यातचारित्रिण उपशान्तमोहे व्युत्तरशतद्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । क्षीणमोहे सयोगिकेवलिनश्च नवतिः, एकोननवतिः, व्यशीतिः, ध्यशीतिरिति पत्यारि भवन्ति । अयोगिकेवलिनश्चत्वारि तान्येव नवाप्टी चेति ॥७॥ चक्षुरचक्षुर्दर्शनयोः नयाष्टौ वर्जयित्वा शेपाणि दश भवन्ति, फेवलं चक्षुर्दर्शने मनुज- द्विकविहीनं व्यातिप्रकृत्यात्मकं न भवति । तत्र मिथ्यादृष्टौ व्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवति- बिनवतिचतुरदीतिरूपाणि पच, अचक्षुर्दर्शने द्वीतियुतानि पद भवन्ति । सास्वादनादिपु मनुजगतिवद्वाच्यम् । अवधिदनेऽप्टी सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-ज्युत्तरशतं, व्युत्त- रशतं, पण्णवतिः, पचनवतिः, नवतिः, एकोननवतिः, त्र्यशीतिः, मनुजद्विकयुवा स्पीति- रिति । गुणस्थानेष्वयधिज्ञानवद्वाच्यम् । केवलदर्शने केवलज्ञानवद्वाच्यम् ॥ ४ ॥ आपश्यारिके सह सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम्, प्युत्तरशतम् । . ।

·. . प्रहादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। ९५ पण्णवतिः, पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशीतिः, व्यशीतिरिति । तत्र मियादृष्टौ नीलका- पोतयोः आद्ययर्जानि पट् भवन्ति । कृष्णलेश्यायां मिथ्यात्वे व्युत्तरशतपण्णवतिवर्जानि पञ्च भवन्ति सास्वादन मिश्रयोः युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे भवतः । अविरतसम्यग्दृष्टिदेशवि- रतप्रमत्तेपु त्र्युत्तरशतद्व्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । तेज पद्मयोः चत्वारि सत्तास्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम् , झुत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनव- तिरिति । मिथ्यादृष्ट्यादित्रिके झुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे भवतः । अविरतसम्यग्दृष्टिदेशवि- रतप्रमत्ताप्रमत्ताख्येषु चतुर्पु गुणस्थानेषु चत्वार्यपि सत्तास्थानानि भवन्ति । शुक्ललेश्या- यां व्युत्तरशतव्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिनवत्येकोननवतित्र्यशीतियशीतिरूपाण्यष्टौ भव- न्ति । मिथ्यादृष्ट्यादित्रिके झुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे भवतः । अविरतसम्यग्दृष्टेरारम्यो- पशान्तमोहं यावत् व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपश्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । अनि वृत्तिवादरे त्रयोदशक्षयानन्तरं नवत्येकोननवतित्र्यशीतिद्व्यशीतिरूपाणि चत्वारि सयोगि- केवलिनं यावत् भवन्ति ॥ ६ ॥ भव्ये द्वादशापि सत्तास्थानानि भवन्ति । अभव्ये चत्वारि भवन्ति, तद्यथा-पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशीतिः, यशीतिरिति ॥२॥ मिथ्यात्वे पडू भवन्ति, तद्यथा-द्युत्तरशतं, पण्णवतिः, पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशी. तिः, व्यशीतिरिति । सास्वादनसम्यग्दृष्टी, घ्युत्तरशतम् , पञ्चनवतिश्चेति । मिश्रदृष्टावप्येवमेव दे भवतःक्षायोपशमिकसम्यग्दृष्टावविरतादिचतुर्पु गुणस्थानेषु चत्वारि सत्तास्थानानि भव- न्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतम् , युत्तरशतम् , पण्णवतिः, पञ्चनवतिरिति । औपशमिकसम्यग्दृष्टा- यविरतसम्यग्दृष्टेरारभ्योपशान्तमोहं यावत् क्षायोपशमिकवञ्चत्वारि भवन्ति।क्षायिकसम्य- ग्दृष्टौ व्युत्तरशतव्युत्तरशतपण्णवतिपश्चनवतिनवत्येकोननवतित्र्यशीतिघ्यशीतिनवाष्टरूपाणि दश भवन्ति । तत्राविरतसम्यग्दृष्टेरारभ्यानिवृत्तिवादरसम्परायं यावदाद्यानि चत्वारि भवन्ति । अनिवृत्तिवादरे नामत्रयोदशक्षये तु नवत्यादीनि चत्वारि सयोगिकेवलिनं यावत् भवन्ति । अयोगिकेवलिनि नवत्यादीनि पट् भवन्तीति ॥ ६॥ सम्झिनि मनोयोगवत् नाम्नः सत्तास्थानानि याच्यानि, अयोग्यवस्थायामपि संज्ञित्य- विवक्षणे नवाप्टरूपेऽपि भवतः । असंज्ञिनि मिथ्यादृष्टौ पञ्च सत्तास्थानानि भवन्ति, तध- था-युत्तरशतम्, पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशीतिः, व्यशीतिरिति । सास्वादने पञ्च. नवतिरूपमेकमेव भवति ॥२॥ आहारके नवाष्टी पर्जयित्वा सर्वाणि सत्तास्थानानि भवन्ति । गुणस्थानेषु काययोगिवत् सर्व वाच्यम् । अनाहारके द्वादशापि सत्तास्थानानि भवन्ति । मिथ्यादृष्टौ व्युत्तरशतपण्ण- पतिपञ्चनयतित्रिनवतिचतुरशीतियशीतिरूपाणि पडू भवन्ति । सास्वादने पञ्चनयति. रूपमेकमेव भवति । अविरतसम्यग्दृष्टौ घ्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । सयोगिकेवलिनि नवत्येकोननवतित्र्यशीतिघ्यशीतिरूपाणि चत्वारि , .

·- कतिपयानि नरकगती ३ १ " ८ " सं० द्वि०विभागे [ मार्ग० प्रति- भवन्ति । अयोगिकेवलिनि पूर्वोक्तानि चत्वारि नवाष्टसहितानि भवन्ति ॥ २॥ इत्युक्तानि मार्गणास्थानेषु नामकर्मणः सत्तास्थानानि ।। ॥ अथ मार्गणासु नाम्नः सत्स्थानानि ।। पञ्चेन्द्रिये १२ / मनुजगतिवत् मार्गणा सत्स्थानानि नाम्नः कस्मिन गुणे, पृथ्वी अप् -०२-९५-९३-८४-८२ [भोधे वनस्पतिषु ४ १-२ योश] तिर्यग्गतिवत् तेजोवा- -०२-९६-९५ [भोघेन ] --१०२-९५-१३-८५-८२ [भोघे खो. मिथ्यात्ये ३-१०२-९६-९५ ब्रसकाये १२/-मनुजगतिवत् सास्वादने १-९५ मनोयोगे ९ -१०१-०२-९६-९५-९३-९०- मिश्रे २-१०२-१५ वचनयोगे(१०] ८१-८४-८३ ८२ वालध्यपेक्षया अविरते ३-१०२-९६-९५ काययोगे १०J-मनोयोगवत् पर ८२ सहितं देवगतो -१०३-१०२-९६-९५ ३ वेदेषु १० ९-८ वजे सर्वाणि मिथ्यादृष्टौ २-१०२-९५ ४पायेपु १० ९-८ बजे शेषाणि सास्वादने - ३मत्या मिश्रे २- १०२ -१०३-१०२-९६-१५-१०-८९- दिपु ८३-८२ अविरते ५-१०३-१०२-९६-९५ ४.११९४-१०३-१०२-९६ तिर्यगाती[ ५ -१०२-९५-९३-८४-८२ -९५ उपसमकेपु मिथ्यात्ये-०२-९५-१३-८४-८२ सा.१-९५ ४२ ९मस्य[४-१०३-१०२-९६-९५ प्रथमभागं क्षपकापेक्षया ३-४-५ गुणेपु २-१०२-९५ मनुजगती १२ |-१०३-१०२-९६-९५-९३-९०- ९ मस्य द्वितीयभा (१-९०-८९ गात् क्षीणमोह यावत -८३-८२ ८९-८४-८३-१२-९-८ मन पर्यवे। ८ -सत्यादिवत् , पर गुणस्थानानि त २ मिध्यावे ५-१०२-९६-९५--९३- केवलज्ञाने ६ -९०-८९-८३-८२-९-८ २-३ यो. २-०२-९५ १३ शे-१४शे उपान्त्यसमयं यावर श्त ८पु४-१०३-१०२-९६-९५ ४-९०-८९-८३-८२ ९-१० यो ८-१०३-१०२-९६ १४स्य चरमसमये २-९-८ -९५-९०-८९-८३-८२ विभगे -१०३-११-१५ मिट्यावे भोघेच. ११मे ४-१०३-१०२-९६-९५ १०२-१५ सास्वादने. १२-१३ योः ४--९०-८९-८३-८२ मत्यज्ञाने १०२-९६-९५-९३-८४-८स्थोघे १४ स्योपान्त्यसमय यावत् ध्रुताज्ञाने मिध्यावे व मोघवत् १४ स्यान्त्यप्तमये-९-८ कुजातिषु, ५ ओघे ५-०२-९५-१३-८४-८२ सास्वादने २-१०२-१५ , मे २ ये च तिर्यग्गनिवत् मिथेच ८४ ६ ·प्रहादिविचारः] 'प्रकृतिसंफ्रमः। ९७ ४ भविरते १०१-१०२-९६-९५-९३-८४-८२ शुक्के । ८ •१०३.१०२.९६.९५.९०.८९.८३.८२ मिथ्यारवे ६-१0 वांनि शेषाणि. मिप्यार-१०२-९५ सास्वा०मिश्रयोः द्वे-१०२-९५ २-३ यो:-१.२-९५ पम्यक्रये चरवारि-१०३-१०२.९६-९५ तापु-१०३-०२-९६-९५ देशाविरते ४ १०३-१०२-९६-९५ चमगुणस्थाने उपचमकानाम्. एव. ९त:१३ पु-९०-८३-८२ परिहारे १०३-१०२-९६-९५[६-७गुणयोः] क्षपाणाम् सामायिके ८ भोघेन.-१०३-१०२.९६-९५-९०- भव्ये १२-सोणि. मनुजगनियत् . छेदोप. ८९-८३-८२६-५-४-गुणेपु४-१०३ अभव्ये -९५-९३-८४-८२ -०२-९६-९५.९ मे ८-भोघवत् मिध्यात्ये ६ -1०२-९६-९५-९३-८४-८२ संपराये ८ /-सामायिकवत्, परं १० मे गुणे. | सास्वादने २ १०२-५ यथाख्याते ८ मिधे २ क्षयोप० ११ मे १ -देशविरतिवत्. १०३.१०२९६-९५ [४-५-६-गुणेषु] उपशमे १२-१३ यो: ४-९०-८९-८३-८२ ४ १०३.१०२.९६.९५[ear यावत् क्षायिके 10 १४ो ६-९०-८९-८३-८२-९-८ १०३-०३-९६-९५-९०-८९ ८३-८२-९-८ चक्षुपि -८२-९-८ वर्जशेपाणि ९. ४ ता. मायावत् १-१.५-१०२- भचक्षुषि १० -९-८ पर्गशेपाणि १० ९६-९५- मिध्यावे ५-१०२-९६-९५-९३- ९-१० मे ८-१०३-१०२-११-९५ -९०-८९-८५-८२ ८४- चक्षुपि. मे४-१०३-०२-९६-९५ "६-१०२-९६-९५-९५-८१ १२-१३-मे४-९०-८५-८३-८२ -८२ अ० चक्षुपि. १४ो ६-९०-८९-८३-८२-९-८ २ यादिपु-मनुजगतिवत् . द्वयोः सम्झिनि ९ -मनोयोगवत् अवधिद. ८ -१०३-१०२-९६-९५-९०-८९ [20] मयोगिवविवक्षया -८३-८२ असंहि. -०२-९५-९३-८४-८२. मि. ४ तः १२ गुणेपु-अवधिज्ञानवत् प्यास्वेऽपि पश्च केवलद०। ६ । केवलज्ञानवत् . गुण० १३-१४ सास्वादने १-९५ कृष्णादि . -१०३-१०२-९६-९५-९३-८५-८२ आहारके .. |-९-८ पर्जशेषागि. गुणेषु का. लेश्यासुनी.का. मिध्यावे ६-१०३ वर्जीनि. शेषाणि ययोगवत् ] मनाहारे १२ -सर्वाणि. कृ. | मिच्या०५-१०३,९६ चानि. २-३ यो:२-१०२-९५ मिप्यार-१०३.९६-९५.१५.८४.८२ ४-५-पु१-०३-१०२-९६-९५ सास्वादने :-९५ २ तेजः-४ -०३-१०२-९६-९५ अविररो-101-10१-९१-९५ पप्रयोः मिथ्यास्ये २-१०३-९५ सयोगिनि १-९०-८५-८१-८२ ३-३ थोः १-१०३-९५ ३.५.६-०५-101-१.२-११-१५ भपोगिनिए.९०-८५-41-61-14 संक्र. दि. १३ ·९८ सं० द्वि०विभागे [ मार्ग० प्रति- अथ गोत्रस्य सरस्थानान्युच्यन्ते-देवनरकगत्योः चतुर्वपि गुणस्थानेषु गोत्रस्य द्विप्रकृ- त्यात्मकमेकमेव सत्तास्थानं भवति । तिर्यग्गतौ मिथ्याष्टिगुणस्थाने द्विप्रकृतिरूपं नीच- गोत्ररूपमेकप्रकृत्यात्मकं च भवति । सास्वादनादिपु चतुर्पु द्विप्रकृत्यात्मकमेकमेव भवति । मनुजगती द्विमकृत्यात्मकमयोगिद्विचरमसमयं यावद्भवति, चरमसमये उच्चैर्गोत्ररूपमेकमेव भवति ॥ ४ ॥जातिपञ्चकर्कायपङ्ककार्ययोगवेदैनिकषायचतुष्कमतिश्रुताज्ञानाविरताचक्षुर्द- र्शनाशुभलेश्यात्रिकभव्याभव्यमिथ्यात्वसिज्ञिसंश्याहारकानाहारकरूपासु त्रयस्त्रिंशन्मार्गणासु तेजोवायुकायिकयोरुच्चैर्गोत्रोद्वलनानन्तरं ततो निर्गत्य चान्यासूक्तरूपासु मार्गणास्वागतस्य मिथ्यादृष्टेः नीचगोत्ररूपमेकमेव सत्त्वस्थानं भवति । अन्येषां तु द्विप्रकृत्यात्मकं मिथ्या- दृष्ट्यादिषु सर्वेषु गुणस्थानेष्वेकमेव भवति । मार्गणासु गुणस्थानानि स्वयं धाच्यानि ॥३॥ वाड्मनोयोगमत्यादिज्ञानचतुष्कविभङ्गज्ञानयथाख्याताविरतवर्जचारित्रपञ्चकचक्षुरादिदर्श- नद्विकशुभलेश्यात्रिकोपशमक्षयोपशमक्षायिकमिश्नसांसादनरूपासु द्वाविंशतिषु मार्गणासु मिथ्यादृष्टिपु गुणस्थानेषु सर्वत्र द्विप्रकृत्यात्मकमेकमेव सत्त्वस्थानं भवति ॥ २२ ॥ केवलज्ञा- नकेवलदर्शनयथाख्यातचारित्रेषु गुणस्थानद्वयेऽपि द्विपकृतिरूपम्, अयोगिचरमसमये उच्चैर्गोत्ररूपं च भवति ॥ ३ ॥ इत्युक्तानि मार्गणास्थानेषु गोत्रकर्मणः सत्तास्थानानि ॥ ॥ मार्गणासु गोत्रसत्स्थानानि ॥ ॥ मार्गणासु संक्रमप्रकृतय उच्यन्ते ॥ देध-नरकयोः २-उ०-नी. [१-२-३-४ गुणेषु, देवनरकगत्योः सामान्येन संक्रमे आयुश्च. तिर्यगतौ २-3-जी मिथ्यावे तुष्कवर्ज चतुष्पञ्चाशच्छतं भवति । तत्र मिथ्यादृष्टौ मिथ्यात्ववर्ज त्रिपञ्चाशच्छतं भ- २-१०-नी० [२.३-४-५ गुणेषु] वति । सास्वादने तदेवाहारकसप्तक जिनस. मनुजगतौ | २-उ०-नी० अयोग्युपान्त्यसमयं यावत् म्यक्त्वमिश्नवर्ज त्रिचत्वारिंशच्छतं भवति । १-उ.मयोगिचरिमसमये. मिश्रे तदेवाहारकसप्तकयुतमुच्चैर्गोत्रवर्जमेको (३३ मार्गणासु २-उ०-नी० मिथ्यावे. नपञ्चाशच्छतं भवति । अविरतसम्यग्दृष्टौ जिनमिश्रमिथ्यात्वयुतं तदेव द्विपञ्चाशच्छत २-30-नी० मिथ्यारष्टिभिवानाम् भवति । अयं च प्रकारः सौधर्मादिषु रत्नन- मन-वचन-४ मत्यादि-विभंग- ५ यथाख्यातावि० बघा०-२चक्षु-२-उ०नी. भादित्रिके च विद्यते । भवनपतिव्यन्तरज्यो- रादि-३ सुलेश्या-५मिथ्यारववर्जस- मिथ्यावादिषु. | तिप्केषु पङ्कादिषु चौधे जिनवर्ज त्रिपश्चाश- म्यक्त्व [इति २२ ] पु च्छतं, मिथ्यात्वे मिथ्यात्ववर्ज द्विपञ्चाशच्छतं, केवलज्ञान-यपा० ३-३०मी०-१४ गुणयोः सास्वादने त्रिचत्वारिंशच्छतं मित्रे एकोन- केपदर्शन 1-उ०१४चरमसमये. पञ्चाशच्छतमविरते चैकपञ्चाशच्छतं भव- ति । तमस्तमायां सामान्येन त्रिपश्चाशच्छतं भवति, मिथ्यादृष्टौ मिथ्यात्वनीचगोत्र- वर्ज तदेवैकपश्चाशच्छतं संक्रमे प्राप्यते । सास्वादने आहारकसप्तकसम्यक्त्वमित्रवः जद्विचत्वारिंशच्छतं, मित्रे चाहारकसप्तकनीचयुतमुर्गोत्रवर्ष तदेवैकोनपश्चाशच्छतं १-नी० ·प्रहादिविचार: प्रकृतिसंक्रमः। भवति । अविरते मिश्रमिथ्यात्वयुतनेकपञ्चाशच्छतं भवतीति ॥ २॥ तिर्यग्गती पङ्कादिवत् सर्व वाच्यम्, नवरं पश्चमगुणस्थानेऽविरतिगुणस्थानकवदिति ॥१॥ मनुजगती गुण- स्थानोक्ताः संक्रमप्रकृतयो वाच्याः॥१॥ प्रथमजातिचतुपके, असंज्ञिनि, भूजलतरुषु च सामान्येन जिनायुश्चतुष्टयवर्ज त्रिपश्चाश- च्छतं भवति । मिथ्यादृष्टी मिथ्यात्ववर्ज द्विपश्चाशच्छतं भवति । आहारकसप्तकोदलिते तु पञ्चचत्वारिंशच्छतं भवति । देवद्विकोद्वलनायां तु त्रिचत्वारिंशच्छतं भवति । युगपत् नर- कहिके वैकियसष्ठके चोद्वलिते चतुस्त्रिंशच्छतं भवति,उदलितनरद्विकोच्चगोत्राणां तेजोवायु- कायिकेभ्य आगतानां नरद्विकोचगोत्राणां यावत् धन्धावलिका न पूर्णा भवति तावत् गोत्रद्विकमनुजद्विकयोः यतः संक्रमोन भवति ततस्त्रिंशदधिकं शतं भवति।सास्वादने जिन- नामदर्शनत्रिकायुश्चतुष्टयाहारकसप्तकर्ज त्रिचत्वारिंशदधिकं शतं संक्रमे प्राप्यते ॥ ८॥ तेजोवायुकायिकयोः सामान्ये मिथ्यादृष्टौ च मिथ्यात्वजिननामनीचगोत्रायुश्चतुष्टयवर्जमेकप- श्वाशच्छतं भवति, शेपं भूकायिकवदिति ॥२॥ पञ्चाक्षत्रसकायिकयोः मनुजगतिवदिति ॥२॥ योगत्रिकवेदन्त्रिककपायचतुष्कज्ञानचतुष्काज्ञानत्रिकाविरतदेशविरतसामायिकच्छेदोप- स्थापनीयपरिहारविशुद्धिसूक्ष्मसम्पराययथाख्यातचारित्रदर्शनत्रिकळेश्यापद्धभन्योपामिक- क्षायोपशमिकमिथ्यात्वसास्वादन मिश्रसंस्याहारकानाहारकल्पासु द्विचत्वारिंशत् मार्गणासु स्वस्वगुणस्थानानुसारेण संक्रमप्रकृतयो वाच्याः। यासु मार्गणासु यावन्ति गुणस्थानानि तासु तत्रोक्ताः संक्रमप्रकृतयो वक्तव्याः ॥ ४२ ॥ केवलज्ञानदर्शनयोः नास्ति संक्रमः, प्रतिग्रहाभावादिति ॥२॥ क्षायिकसम्यग्दृष्टी सामान्येनोचैर्गोत्रदर्शनससकायुश्चतुष्कवर्ज पट्चत्वारिंशच्छतं भवति । अविरतादारभ्य प्रमत्तं यावदेवमेव भवति । अप्रमत्तादौ सातस्य संक्रमो न भवति, प्रतिग्र- हाभावात् , तत अप्रमत्तापूर्वकरणयोः पञ्चचत्वारिंशच्छतं भवति । अनिवृत्तिकरणे यशः- कीतः संक्रमो न भवति पतगृहाभावात्ततश्चतुश्चत्वारिंशच्छतं भवति । सूक्ष्मसम्पराये मोहनीयसंक्रमाभावेन त्रयोविंशत्यधिकं शतं भवति । उपशान्तादौ संक्रमाभाव इति ॥१॥ अमच्ये जिनाहारकसष्ठकदर्शनत्रिकायुश्चतुष्टयवर्ज त्रिचत्वारिंशच्छतं भवतीति ॥१॥ उका मार्गणासु संक्रमप्रकृतयः॥ ॥ मार्गणासु संक्रमप्रकृतियन्त्रम् ।। देव-नरकयोः १५४-मायुः ४ वर्ग सोधेन ओये १५३-निनवन, [४ आयुन ध] मिप्यारधे १५५-मिथ्या० वजेच मिथ्यावे १५२-मिथ्या वर्ज घ. | सास्वा०1१३-जिन-मा०-सम्प-मिश्रवजेच, सास्वा० १४३-जिन-आ०-सम्प-मिणवर्ज घ. मिश्ने १५९-मा० युतम्, उच्च प. मिश्रे ११९- आयुतम्, उपजे ध. भविरते ५॥-मिच्या मित्रसहित ११९. भचिरवे १५२-जिन-मिष्यामिश्रसहितं. १३९. वैमानिक-नरकेषु ।

·सं० द्वि०विभागे [ मार्ग० प्रति- - मायुः ४ वर्ज तमस्तमायो ओघे १५२-जिनवर्ज, [ आयुर्घज च] मिथ्याचे १५:-मिथ्या० नीचैर्वजच. सास्वादने ४२-आ०७ -सम्य-मि.घ. मि १४९-उच्चैर्वज माहा० . नीचैर्युतं. अविरते १५१-मिश्न-मिथ्यात्वसहितं तियंग्गी ओघे १५३ मिध्या० १५२ भवनपत्यादिवत् ओपे, १५, मिथ्या ०-जिन-भीच- वायोः मिथ्यारो १३५-१४३-१३४-१३. भूकायिकवत् पंचे० | मनुजगतिवत् सयो १२ मार्ग स्वस्वगुणस्थानोक्तसंक्रमानुसारेण, सास्वा०.१४३ प्रकृतिपर्जन युक्तीकरणं च. मिले १४९ अविरते १५१ णासु केवलरके • संक्रमाभावः देशविरते १५१-अविरतवत् मनुजे गुणस्थानोक्ताः संक्रमप्रकृतयः क्षायिक | ओघे,१४६ उच्चो०-दर्श०७-आयुः ४वर्ज. कुजाति मोघे १५३ जिन- आयुर्व ४ तः ६, १४६ ओघवत् १असहि मिथ्याने १५२. मिथ्यात्ववर्ज. ७-८ मे, १४५ सातवर्ज भू-जल १४५, भाहा. सप्तकोद्वलिते. ९ मे, १४४ यशोवज. १४३, देवद्विकोहलिते. २३५, नरक २ पै० ७ कोदलिते. १० मे, १२३-२. मोहनीयवर्ज. १३०, नर २-गोत्र २ वजः ११, १२, १३, १४,शे च संक्रमामावः सारवा० १५३जिनाहा० दर्शन ३ भायुःश्वज. अभव्ये | १४३,जिनक- मा०७-दर्श०३-मायुः ४ घजं. अथ मार्गणासु संक्रमस्थानान्युच्यन्ते-तत्र ज्ञानावरणान्तराययोः केवलज्ञानदर्शनयथा- ख्यातचारित्रवर्जेब्वेकोनपष्टिमार्गणासु पञ्चपञ्चप्रकृत्यात्मकमेकैकमेव संक्रमस्थानं यावत्सु स्वीयेषु स्वीयेषु गुणस्थानेषु भवति ॥ ५९॥ केवलज्ञानदर्शनयथाख्यातचारित्रेषु नास्ति संक्रमस्थानमिति ॥३॥ मनुजगतिपर्जगतित्रिकाद्यजातिचतुष्कायकायपञ्चकाज्ञानत्रिकाविरतदेशविरतपरिहार- विशुद्धिकशुक्लालेश्यावर्जलेश्यापञ्चकाभव्यमिथ्यात्वसास्वादन मिश्रक्षायोपशमिकौपशमिकासं- झ्यनाहारकरूपासु मार्गणासु स्वीयेषु २ सर्वेषु गुणस्थानेषु नवप्रकृत्यात्मकं दर्शनावरणस्य संक्रमस्थान प्राप्यते ॥ ३१॥ मनुजगतिपश्चाक्षजातिवसकाययोगत्रिकवेदत्रिककपायचतुष्क- केवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्कसामायिकच्छेदोपस्थापनीयसूक्ष्मसम्परायकेवलदर्शनवर्जदर्शनत्रि- कशलालेश्याभव्यक्षायिकसम्यक्त्वसंझ्याहारकरूपासु मार्गणासु दर्शनावरणस्य नवप्रकृत्यात्मकं पदमकृत्यात्मकं च संक्रमस्थानं भवति । गुणस्थानेषु स्वयं प्रागुतानुसारेण संक्रमस्थानं परिभाषनीयमिति । पदप्रकृत्यात्मकं च क्षपकश्रेण्यामनिवृत्तिकरणे स्त्यानिित्रकक्षयानन्तरं यफव्यमिति ॥२८॥ केपटज्ञानदर्शनयथाख्यातचारित्रेषु नास्ति संक्रमस्थानम्, प्रतिमहाभावादिति ॥३॥ वेदनीयस्य केवलज्ञानदर्शनययाख्यातचारित्रेषु संक्रमस्थानं न भवति, साम्परायिक ·. शेष ५९ पु . -नवप्रकृ- प्रहादिविचारा] प्रकृतिसंक्रमः। 5699 बन्धाभावेन प्रतिग्रहाभावादिति ॥३॥ सूक्ष्मसम्पराये असातवेदनीयरूपमेकमेव संक्रमस्थानं भवति, सातवेदनीयस्य तु बध्यमानत्वेन तस्य प्रतिग्रहत्वादिति ॥ १॥ मनुजगतिपञ्चाक्ष- जातित्रसकाययोगत्रिकवेदत्रिककपायचतुप्फकेवलवर्जज्ञानचतुष्कसामायिकच्छेदोपस्थापनी- यपरिहारविशुद्धिककेवलवर्जदर्शनत्रिकशुभलेश्यात्रिकभन्यक्षायोपशमिकीपशमिकक्षायिकसं. झ्याहारकरूपासु मार्गणासु प्रमत्तं यावत् सातासातरूपे द्वे संक्रमस्थाने भवतः । अप्रमत्ता- दावसातरूपमेकमेव संक्रमस्थानं भवति, सातस्य तु वध्यमानत्वेन तस्य प्रतिग्रहभावात् सातरूपं संक्रमस्थानं न भवतीति ॥ ३२ ॥ मनुजगतिवर्जगतित्रिकाद्यजातिचतुष्कायकाय- पञ्चकाज्ञानत्रिकाविरतदेशविरताशुभलेश्यात्रिकाभब्यमिथ्यात्वसासादनमिनासंश्यनाहारक- रूपासु मार्गणासु सातासातरूपे द्वे संक्रमस्थाने भवतः ॥ २६ ॥ ॥ मार्गणासु संक्रमस्थानयत्राणि ।। मोहनीयस्य संक्रमस्थानानि त्रयोविंशतिः शानावरणीये अन्तराये च भवति, तद्यथा-सप्तविंशतिः, पड्विंशतिः, २केवल यया०५ ० संक्रमाभावः (पतहामावेन) पञ्चविंशतिः, त्रयोविंशतिर्वाविंशतिरेकविंश- J१-५ प्रकृत्यारमकम् तिर्विदातिरेकोनविंशतिरष्टादश, चतुर्दश, दर्शनावरणीये त्रयोदश, द्वादशैकादश, दश, नवाप्टी, ३ नरनिवजंगति-४ कुजाति-५ स्था. सप्त, पद, पञ्च, चतस्रः, तिनः, द्वे, एक- | वाकाप ३अज्ञान-अविरत-देशवि०-प. स्यात्मकं स्व- प्रकृत्यात्मकं चेति । रिहार-५मायरेश्या-अमच्य-पक्षायि- स्वसर्वगुणेषु. कवर्जसम्य-संजि-मनाहारे [३१] पु देवनारकतिर्यक्षु सामान्येन पञ्च संक्रमस्था- केवळदिके संक्रमाभावः नानि भवन्ति, तद्यथा-सप्तविंशतिः, पड़िश- ययाख्याते च पतहहाभावेन तिः, पञ्चविंशतिः, त्रयोविंशतिः, एकविंशति- शेप२८पु२/९ सर्षप्रकृत्यारमक, 10 गुणेषु शमशानां रिति । मिथ्यादृष्टावाद्यानि चत्वारि संक्रमस्था- स्त्यान०३रहितं क्षपकाणां नदमगुणतः स्त्या० नानि भवन्ति । तत्र मिथ्यात्वस्य प्रतिग्रहत्वेन ३ क्षयानन्तरम् तब्यतिरिकाः सप्तविंशतिः, सम्यक्त्वे उद्धलि. वेदनीये ते पड्विंशतिः, मिश्रेतूद्वलिते अनादिमिथ्याह- केवल- यया०५ प्रतिमहामावेन संक्रमाभावः प्टेवा पञ्चविंशतिः, विसंयोजितानन्तानुबन्धि- । मनुजवजाति, कुजाति, ५ स्था. नः प्राप्तमिथ्यात्वस्थानन्तानुवन्धिमिथ्यात्व- | काय, महान,मविरत,देशवि०,३कु- वेश्या,ममा,मिथ्या०,सास्वा०,मिश्र, २ सातमसातं च व्यतिरिकाः त्रयोविंशतिरिति । सास्वादनमि- मसं०, मनाहार इति २६ पु श्रयोः पञ्चविंशतिः, दर्शनत्रिकस्य संक्रमाभा- सू० संपराये | १ असातरूपम् वात् । मिश्रे विसंयोजितानन्तानुबन्धिनश्चैक- शेष ३२ पु २ सातममात वा. 1. ६ गुणेषु विशतिरिति।अविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तविंशति- ॥२-1 इति ] सातमेव स.. गुणेषु पड्रिंशतित्रयोविंशत्येकविंशतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि भवन्ति । क्षायोपशमिकसम्यग्दृष्टेः सम्यक्त्वस्य प्रतिमहत्वेन तद्व्यतिरिका सप्तविंशतिः, औपशमिकसम्यग्दृष्टेरावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्य मिश्रसम्यक्त्ववर्जा , , .

·सं० द्वि०विभागे [मार्ग० प्रति- पडिशतिः, विसंयोजितानन्तानुवन्धिनः त्रयोविंशतिः । क्षायिकसम्यग्दृष्टेः नरकेषु बालुका- प्रभा यावत् , देवेषु चतुर्विघेप्वपि, तिर्यक्षु युगलिकेषु न शेषेप्चेकविंशतिमकृत्यात्मक संक्रमस्थानं भवति । देशविरतौ तिरश्चां सप्तविंशतिपड़िशतित्रयोविंशतिरूपाणि त्रीणि संक्रम- स्थानानि पूर्ववत् परिभाषनीयानि । युगलिकतिर्यक्षु देशविरतेरभावाद्देशविरतावेकविंशति- प्रकृत्यात्मकं संक्रमस्थानं न भवतीति ॥ ३ ॥ मनुष्यगतिपञ्चाक्षजातित्रसकाययोगत्रिक- चारचक्षुर्दर्शनशुक्ललेश्यामव्यसंझ्याहारकरूंपासु मार्गणासु सर्वाणि संक्रमस्थानानि भवन्ति । भावना तु प्रागुक्तगुणस्थानानुसारेण कर्तव्येति ॥ १२ ।। जातिचतुष्ककायपञ्चकासंस्यज्ञान- निकरूपासु मार्गणासु मिथ्यादृष्टौ सप्तविंशतिपडिशतिपञ्चविंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । यासां सास्वादनगुणस्थानं स्यात् तासां तत्र पञ्चविंशतिप्रकृतिरूपं संक्रमस्थानं भवन्ति । अज्ञानत्रिके मिथ्यादृष्टी त्रयोविंशतिप्रकृतिरूपमपि संक्रमस्थानं स्यात् । मिश्रगुणस्थाने पञ्चविंशत्येकविंशतिरूपे द्वे संक्रमस्थाने भवत इति ॥ १३ ॥ मत्यादिज्ञानचतुष्कसामायिकच्छेदोपस्थापनीयावधिदर्शनरूपासु मार्गणासु पञ्चविंशति- रूपं संक्रमस्थानं न भवति । शेपाणि संक्रमस्थानानि स्वस्वगुणस्थानानुसारेण स्वयं परि- भावनीयानि । अवधिदर्शने आद्यगुणस्थानत्रिकविचक्षणे तु पञ्चविंशतिरूपं संक्रमस्था. नं भवत्यपि । मनःपर्यवज्ञाने पड़िशतिरूपमपि न भवति, प्राथमिकौपशमिकसम्यक्त्वो. भवत्यात्तस्येति ॥ ७॥ सूक्ष्मसम्पराययथाख्यातयोरुपशमनेण्यां द्विप्रकृतिरूपमेकमेव संक्र. गस्थानं भवति, शेपाणि तु न भवन्तीति ॥ २॥ केवलज्ञानदर्शनयोः मोहनीयस्य संक्रम एव न भवति, क्षीणत्वात् , कुतः स्थानचिन्तेति ॥२॥ देशविरतपरिहारविशुद्धिकयोः स्वस्वगुणस्थाने सप्तविंशतिपदिशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि पश्च संक्रम- स्थानानि प्रागिव परिभावनीयानि । नवरं परिहारविशुद्धौ पड्विंशतिरूपं संक्रमस्थानं न भवति, प्राथमिकीपशमिकसम्यक्त्वोभवत्वात्तस्येति ॥२॥ अविरते पट् संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-सप्तविंशतिः, पडिशतिः, पञ्चविंशतिः, त्रयोविंशतिः, द्वाविंशतिः, एकविंशतिरिति । तत्र मिथ्यादृष्टावाद्यानि चत्वारि, सास्वादने पञ्चविंशतिः, मिधे पञ्चविंशतिरेकविंशतिश्च, अविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तविंशतिपडिंशतित्रयो- विशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि पश्च भवन्ति । सर्वत्रापि भावना मागिय कर्तव्येति ॥१॥ शुम्लवर्जलेश्यापचके सप्तविंशतिपडिशतिपथविंशतित्रयोविंशत्येकविंशतिरूपाणि पथ संक्रमस्थानानि भवन्ति । तत्र मिथ्यादृष्टौ सप्तविंशतिपइिंशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । सास्वादने पश्चविंशतिरूपं संक्रमस्थानं भवति । मिश्ने पञ्चविंशत्येकविंशति- रूपे दे भवतः अविरतादिवशुभलेश्यात्रिके क्षायोपशमिकसम्यग्दृष्टेरॉपशमिकसम्यग्दृष्टेर्या- परिपाया ऊर्म सप्तविंशतिः संकामति, पड्रिंशतिसंक्रमस्थानं तु न संभवति औपशमिकस. म्यगएटेरायलिकाया अभ्यन्तरपत्र्तिगात्, तत्र च शुभठेश्यात्रिकमेव संभवतीति संभाषयामा, यतो यद्यपि औपशामिकसम्यक्त्वे पटशीती पदपि लेश्या उकाः तथापि कर्मप्रकृत्यादी . .

·प्रहादिविचारः] प्रकृतिसंक्रमः। १०३ प्रथमसमयादारभ्यौपठामिकसम्यग्दृष्टिः गुणसंक्रममन्दर्मुहूर्त यावत् करोति ततश्च विध्या- तसंक्रम इत्युकं, गुणसंक्रमश्च प्रायेण प्रशस्ताध्यवसाये भवतीति । तेजःपद्मलेश्ययोः पड्रिंशतिसंक्रमस्थानमीपशमिकसम्यग्दृष्टेर्भवति । एकविंशतिसंक्रमस्थानं क्षायिकसम्यग्दृष्टेः कृतकरणस्य वा भवति । त्रयोविंशतिसंक्रमस्थानं विसंयोजितानन्तानुवन्धिनः उपशमितान- न्तानुबन्धिनश्च भवति । मिथ्यात्वक्षये द्वाविंशतिसंक्रमस्थानं शुक्लालेश्यां विहाय नान्यासु भवतीति तन्नोकम् ॥ ५ ॥ अभव्ये पञ्चविंगतिरूपमेकमेव संक्रमस्थानं भवति ॥१॥ मिथ्यात्वादित्रिके स्वस्वगुणस्थानोकानि संक्रमस्थानानि भवन्ति ॥ ३ ॥ क्षायोपशमिकसम्यक्त्वे चतुर्वपि गुणस्थानेषु सप्तविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकर्यि- शतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । तत्राष्टाविंगतिसत्ताकस्य सप्तविंशतिः, विसंयोजितानन्तानु. वन्धिन उपशमितानन्तानुवन्धिनो या त्रयोविंशतिः, दर्शनक्षपकस्य मिथ्यात्वे क्षपिते द्वाविं- शतिः, कृतकरणस्यैकविंशतिरिति ॥ १॥ औपशमिकसम्यग्दृष्टौ सप्तविंशतिपदिशतित्रयो. विंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशतिचतुर्दशत्रयोदशैकादशदशाष्टसप्तपञ्चचतुर्द्विरूपाणि पञ्च- दश भवन्ति । तत्राविरतादिपु चतुर्यु सप्तविंशतिपडिशतित्रयोविंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । अपूर्वकरणे त्रयोविंशतिरूपमेकमेव भवति । शेपाणि सर्वाण्यनिवृत्तिवादरेभवन्ति, भावना तूपशमसम्यग्दृष्टिमाश्रित्योपशमनेणिवत् कर्त्तव्या, सूक्ष्मसम्परायोपशान्तमोहयोः द्विप्रकृत्या- त्मकमेकमेव भवतीति ॥शा क्षायिकसम्यग्दृष्टौ पोडश संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-ए- कविंशतिविंशतिरेकोनविंशतिरष्टादश त्रयोदश द्वादशैकादश दश नवाष्टौ पद पञ्च चतस्रः तिम्रो हे एका चेति । भावना त्यनिवृत्तिवादरगुणस्थाने क्षायिकसम्यग्दृष्टिमानित्योभय- श्रेण्यां कृतेवेति ॥१॥ अनाहारकमार्गणायां सप्तविंशतिपइिंशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशत्येकविंशतिरूपाणि पञ्च संक्रमस्थानानि भवन्ति । तत्र मिथ्यादृष्टौ सप्तविंशतिपदिशतिपञ्चविंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति । सास्वादने पञ्चविंशतिरूपम्, अविरते सप्तविंशतित्रयोविंशत्येकविंशतिरूपाणि त्रीणि भवन्ति ॥१॥ नपुंसकवेदे सप्तविंशतिपदिशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंगतिविंशतित्रयो- दगद्वादशरूपाणि नव संक्रमस्थानानि भवन्ति । तत्र मिथ्यादृष्टौ सप्तविंशतिपड्विंशतिपञ्च- विंगतित्रयोविंशतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि भवन्ति । सास्वादने पञ्चविंशतिरूपं संक्रमस्थानं भवति । मिश्ने पञ्चविंशत्येकविंशतिरूपे द्वे भवतः । अविरतादिषु चतुर्यु सप्त- विंशतिपडिंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि पञ्च भवन्ति । अपूर्वकरणे त्रयोवि- शत्येकविंशतिरूपे द्वे भवतः । अनिवृत्तिकरणे त्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशतित्रयोद- शद्वादशरूपाणि पट् भवन्ति । भावना तु गुणस्थानोकानुसारेण सर्वत्र कर्तव्ययमग्रेऽपीति ॥१॥स्त्रीयेदे सप्तविंशतिपड़िशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशत्येकोनविं- शतित्रयोदशद्वादर्शकादशरूपाण्येकादशसंक्रमस्थानानि भवन्ति । मिथ्यादृष्टेरारभ्यापूर्वक- .

·[मार्ग० प्रति- २३ [सर्याणि १०४ सं० द्वि० विभागे रणं यावत् नपुंसकवत् , एवं पुंवेदेऽपि । अनिवृत्तिवादरगुणस्थाने त्रयोविंशत्येकविंशतिविंश. त्येकोनविंशतित्रयोदशद्वादशैकादशरूपाणि सप्त भवन्ति ॥१॥ पुरुषवेदे सप्तविंशतिपड़ि- शतिपश्चविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशत्येकोनविंशत्यादशत्रयोदशद्वादशैका- दशददारूपाणि त्रयोदशसंक्रमस्थानानि भवन्ति । गुणस्थानभावना प्रागिव कर्तव्येति ॥१॥ क्रोघे सप्तविंशतिपड़िशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशत्येकोनविंशत्य- टादशचतुर्दशत्रयोदशद्वादशैकादशदशचतुस्त्रिरूपाणि पोडशसंक्रमस्थानानि भवन्ति ॥१॥ माने सप्तविंशतिपदिदातिपञ्चविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशत्येकोनविंशत्यष्टा- दशचतुर्दशत्रयोदशद्वादशैकाददादशनयाप्टचतुस्विद्विरूपाणि एकोनविंशतिः संक्रमस्थानानि भवन्ति ॥ १॥ मायालोभयोः सर्वाणि संक्रमस्थानानि भवन्ति । कपायचतुष्केऽपि गुण- स्थाने संक्रमस्थानभावना तु स्वस्वोदयपर्यन्तगुणस्थानोता कर्त्तव्या ॥२॥ आयुपः संक्रमाभावात् न संक्रमस्थानचिन्तेति । मार्गणासु मोहनीयसक्रमस्थानानि ॥ २३ सं० स्थानानि -२०-२६-२५-२३-२२ मनुज०म, योग, घाघव, २१-२०-१९-10-12-१३-१२-11-1. पंचेन्द्रिय, शुख, माप, संशी, स्थानानि ] -९-८-1-1-५-४-३-२-१ इति. थाहा० इति १२ मार्गणासु | बुनाति ५, काय ५, ओघे ३-२०, २६, २५ नरकोपेन ५-३०-२६-२५-२५-२१ असशिपु [१०] | मिथ्यात्वे३-२७, २५, २५ मिष्यावर २० मिष्या० पर्जिताः सास्वादने १-२५ २६ सम्याचोदलिते, पतिपु ३ मझानेपु भोघे मिप्यावे १४,२०-२५-२५-२३ २५मनादिमिप्यारामियोटितेया सास्वादने १-२५ २५ निर्मयोजिताना सपोजनाध्यजित मिधे २-२५, २० साम्या.।। २५ वर्गनिमाहिर २ शान,सामा०, दोप०/भोपेर२-२. पक्षयोगि. २५ दर्शन निवाहितम् अवधिदर्शने मिप्यारयादिपु गुणस्थानोई २.दामसलकरहितम् पयायोगम अविरते. २० मिपा. रहितं क्षयोपशमानाम् [मयधिदानं मुमिपारयादापपि विषक्षणे सय २५ रूप स्पानमपि ] २१ मिन-माप पजप० सम्यग्ला मनापर्यये मोघे ३१-२५, सवानि [गुण विपक्षा m भावदिशातर्गवामाम् गुणोत्तयत् २१ मिर्मयोगिता, प्रयोजनारहितम्] म. संप०-पा. पो 1-२ प्रतिरूपम्. शायिका :-२-३मापुरप० अंगो] 'विपदपु पुरासिनियर दिपति मोहनीयामापः दिति ५-२०, २१, २२, २३, २१ शि -11-11-14 मा. परिकरे -२६२९." देव. नियंग- मि -- . for ·प्रहादिविचार] प्रकृतिसंक्रमः। १०५ अविरते (भोघे ६-२०,२६, २५, २३, २२, २१ मनाहारे ओधे ५-२७,२६, २५, २३, २१ मिघ्यावे ४-२०, २१, २५, २३ मिथ्यारे ३-२०, २१, २५ सास्वादने १-२५ साम्बादने।-२५ मिश्रे २-२५, २१ अविरते ३-२०, २३, २५ भविरते ५-२०, २१, २३, २२, २१ नपुंसके पोधे९.२७,२६,२५,२३,२२,२१,२०,११,१२ ५ माघ-मोघे ५-२०,२६,२५, २३, २ | मिथ्यारवे १-२७, २६, २५, २३ टेश्यासु मिथ्यात्ये ४-२०, २६, २५, २३ सास्वादने १-२५ | सास्वादने १-२५ मिधे २-२५,२५ मिधे २-२५, २१ ४ः४५-२०, २६, २३, २२, २१ अविरतादिषु ४-२७-अशुभ ३ वेश्यासु, अपएँ २-२३, २१ २७,२६-तेज.पद्मयोः,२क्षायिकस्य कृतकर मनिवृत्ती ६-२३, २१, २२, २०, ३, २ जस्य वा,२३-शान्तविसंयोजितसंयोजनानाम्। स्त्रीवेदे। मोये १-२७, २६, २५, २३, २२, २१, अमठये १-२५ २०, १९,११,१२," मिथ्यात्व, सावा, मिश्रे वस्त्रगुणस्थानोहानि. १८-नमस्वत् सायोप. ओघे ४-२७, २३, २२, २१ ७-२३,२१, २०, ११, १३, १२," त:पु१-२७,२३, २२, २१ पुंचेदे ओघे १३-२७, २६, २५, २१, २२, २३, उपशमे | ओघे १५-२७,२६, २३, २२, २३, २०, २०, १९,१८,३,१२,१३,१. १४,१३,११,१०,६,७,५,४,२) १ त ८ गुणेषु-गुणस्थानोतरत् ९ मे-10-२३,२२, २१,२०,१९,1411३, ४.७ पु३-२०, २६, २३ १२,१३,१० मे१-२३ १६-२०,२६,२५,२३,२२,२१,२०, १९, ९ मे १३-२३, २२, २३, २०,११, १३, १८,१४,१३, १२, १,१०,१,३ ११,१०,८,७,५,१,२ माने /१९-२७,२६,२५,२३,२२,२१,२०,१९, 10-1101-२ १८,१४,१३,१२,11,10,९,८,१३,२ क्षायिके ओघे १६-२१, २०, ११, १८, १३, १२, मायायां | २३-सर्यानि ११,१०,९,८,९,५,५,३,२,३ टोमे २३-सर्वाणि [ सर्वेषु गुगमावना ययोक्ता] गुणेपु-मावना गुणस्थनोकवद. आयुपि | संक्रमाभावान्न संक्रमयन्त्रम् । अथ मार्गणासु नामकर्मणः संक्रमस्थानान्युच्यन्ते- देवगतो व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि भ- वन्ति । मिथ्यादृष्टिमिश्रयोः झुत्तरदातपञ्चनवतिरूपे द्वे भवतः सास्वादने पञ्चनवतिः । अविरतगुणस्थाने तान्येव चत्वारि भवन्ति । नरकगतौ त्रीणि संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतं, पण्णवतिः, पञ्चनवतिरिति । सास्वादने पञ्चनवतिः। मिश्रे पण्णवतियले दे भवतः । मिथ्यात्वाविरतयोः त्रीण्यपि भवन्ति ॥१॥ तिर्यगतौ पञ्च संक्रमस्थानानि सका द्वि०१४ - ·-- , " सं० द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति भवन्ति, तद्यथा-धुत्तरशतं, पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशीतिः, यशीतिरिति । तत्र मिथ्यादृष्टौ पञ्चापि भवन्ति, सास्वादने पञ्चनवतिः, मिश्रादित्रिके शुत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे भवतः ॥ १॥ मनुजगतौ मनुजद्विकयुतळ्यशीतिप्रकृत्यात्मकं संक्रमस्थानं मुक्त्वा सर्वाणि संक्रमस्थानानि भवन्ति । गुणस्थानेषु प्रागिव वक्तव्यम् ॥ १॥ जातिचतुष्ककायपश्चकरूपासु नवसु मार्गणासु तिर्यग्गतिवत् मिथ्यादृष्टौ पञ्च संक्रम- स्थानानि भवन्ति । सास्वादने पञ्चनवतिरूपमेकमेव भवति ॥९॥ पञ्चेन्द्रियजातित्र- सकायकाययोगवेदत्रिककपायचतुष्काचक्षुर्दर्शनभव्यसंझ्याहारकरूपासु चतुर्दशसु मार्गणासु- सर्वाणि संक्रमस्थानानि भवन्ति । गुणस्थानेषु प्राग्गुणस्थानोक्तानि संक्रमस्थानानि स्वयं परिभाच्यानि ॥ १४ ॥ मनोवाग्योगयोरपि यशीतिवर्जानि सर्वाणि संक्रमस्थानानि काय- योगवत्परिभावनीयानि ॥२॥ मतिश्रुताज्ञानयोः पद संक्रमस्थानानि मिथ्यादृष्टौ भवन्ति, तद्यथा-झुत्तरशतं, पण्ण- यतिः, त्रिनयतिः, पञ्चनयतिः, चतुरशीतिः, यशीतिरिति । सास्वादन मिश्नयोः श्रुत्तरशत- पञ्चनवतिरूपे द्वे भवतः ॥२॥ विभङ्गज्ञाने मिथ्यादृष्टौ त्रीणि संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-शुत्तरशतं, पण्णवतिः, पश्चनवतिरिति । सास्वादनमिश्रयोः पण्णवतिवर्जे द्वे भवतः ॥ १ ॥ मत्यादिज्ञानत्रि- केविरतसम्यग्दृष्टौ देशविरतौ च चत्वारि संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तर- शतं, व्युत्तरशतं, पण्णवतिः, पञ्चनवतिरिति । मत्यादिज्ञानचतुष्के प्रमत्तादारभ्यापूर्व- करणपष्ठभागं यावत् व्युत्तरशतभ्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । अपूर्वकरणसप्तमभागादारभ्य यावन्नामत्रयोदशकं न क्षीयते तावत् धुत्तरशतैकोत्तरशतः पञ्चनयतिचतुर्नयतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । नामत्रयोदशकक्षयानन्तरमनिवृत्तिचादरे सूक्ष्मसम्पराये च एकोननवत्यष्टाशीतियशीत्येकाशीतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि भवन्ति । क्षीणमोहे प्रतिग्रहाभावात् संक्रमस्थानमेव नास्ति ॥ ४ ॥ केवलज्ञानेऽपि प्रति. महाभावादेव संक्रमस्थानं नास्ति ॥१॥ अविरतमार्गणायां सप्त संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतं, युत्तरशतं, पण्ण- वतिः, पञ्चनवतिः, त्रिनवतिः, चतुरशीतिः, व्यशीतिरिति । तत्र मिथ्यादृष्टावाद्यवर्जानि पद संक्रमस्थानानि भवन्ति । सास्वादनमिश्नयोः युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वै भवतः । अविर- तसम्यादृष्टी व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपश्चनवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति ॥१॥ देश- विरते चत्वारि संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपश्चनव- तिरूपाणि ॥ १॥ परिहारविशुद्धी प्रमत्तानमत्तयोरपि व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपश्चनव- तिरूपाणि चत्वारि भवन्ति ॥ ॥ १ ॥ सामायिकच्छेदोपस्थापनीययोः व्युत्तरशतयुत्तरः शतकोत्तरशतपण्णवतिपश्चनवतिचतुर्नवत्येकोननवत्यष्टाशीतिब्यशीत्येकाशीतिरूपाणि दश भवन्ति । तत्र प्रमत्तादपूर्वकरणपठभाग यावत् व्युत्तरशतघ्युत्तरशतपण्णवतिपश्चनवतिः ·प्रहादिविचार प्रकृतिसंगमः। १०७ रूपाणि चत्वारि भवन्ति । अपूर्वकरणसप्तमभागादारभ्योपशमश्रेण्या सूक्ष्मसम्परायं यात् क्षपकोण्यामनिवृत्तिप्रथमभागं यारत् युत्तरशतकोत्तरशतपञ्चनपतिचतुर्नवतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति । नामत्रयोदशक्षये खेकोननवत्यष्टाशीतियशीत्येकाशीतिरूपाणि चत्वारि सूक्ष्मसम्परायं यावत् भवन्ति ॥२॥ सूक्ष्मसम्परायचारित्रे व्युत्तरशतकोत्तरशतपञ्चनपति- चतुर्नरत्येकोननवत्यष्टाशीतिघ्यशीत्येकाशीतिरूपाण्यष्टौ भवन्ति ॥ १ ॥ यथारयातचारित्रे न संक्रमस्थानं, नानो बन्धाभावेन पतगृहाभावादिति ॥ १ ॥ चक्षुर्दर्शने मनुजद्विकविहीनब्धशीतिर्जानि सर्वाणि संक्रमस्थानानि भवन्ति । घशी- तिनर्जनं तु शारीरपर्याप्तरूधमवश्यं मनुजद्विकान्धसंभवेनापलिकोसंक्रमस्य सद्भागादिति, तदुक्कं श्रीमलयगिरिपादैः सप्ततिकावृत्ती-"तेजोवायुर्वर्जा हि शरीरपर्याच्या पर्याप्ता नियमतो मनुष्यगतिमनुष्यानुपूयौँ वनन्ति" इति । मनोवाग्योगयोरपि यशीतिपर्जने कारणमेतदेवेति । गुणस्थाने तु सर्वत्र मनुजगतिपदिति ॥ १ ॥ अवधिदर्शने मतिज्ञानादिति ॥ १ ॥ केवल- दर्शने नास्ति संक्रमस्थानमिति ॥१॥ अशुभलेश्यात्रिके सप्त सक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतं, व्युत्तरशतं, पण्णपतिः, पञ्चनपतिः, त्रिनपतिः, चतुरशीतिः, व्यशीतिरिति । मिथ्यादृष्टी व्युत्तरशतर्जानि पद सक्र- मस्थानानि भवन्ति । सास्वादनमिभयोः युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे भरतः । अविरता- दित्रिके आद्यानि चत्वारि भवन्ति ॥३॥ तेज.पझयोः पद सक्रमस्थानानि भनन्ति, तद्यथा-व्युत्तरगतं, युत्तरशतं, पण्णातिः, पञ्चनवतिः, जिनपतिः, चतुरशीतिरिति । मिथ्यादृष्टी व्युत्तरशतपण्णरतिवर्जानि चत्वारि भवन्ति । सास्वादनमियोः झुत्तरशत- पश्चनवतिरूपे द्वे भवतः । अविरतादिचतुप्के व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपञ्चनतिरूपाणि चत्वारि भरन्ति ॥ २ ॥ शुक्ललेश्यायां मनुजद्विकविहीनयशीतिर्जानि सणि सक्रम- स्थानानि भवन्ति, गुणस्थाने मतिज्ञानवदिति ॥ १॥ अभव्ये पश्चनप्रतिनिनरतिचतुरशीतिद्व्यशीतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति ॥१॥ मिथ्यात्वसास्वादन मिश्ररूपासु तिसृषु मार्गणासु स्वस्वगुणस्थानकाद्वाच्यम् ॥ ३ ॥क्षा- योपशर्मिकसम्यग्दृष्टापचिरतादिचतुष्कऽपि व्युत्तरशतघ्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनपतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति ॥१॥ औपशमिकसम्यग्दृष्टी पद सकमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा- युत्तरशतं, धुत्तरशत, एकोत्तरशतं, पण्णातिः, पञ्चनवतिः, चतुर्नवतिरिति । अविरत- सम्यग्दृष्टेरारभ्यापूर्वकरणपठभाग यावत् व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णरतिपञ्चनप्रतिरूपाणि चत्वारि सक्रमस्थानानि भवन्ति । अपूर्वकरणसप्तमभागादारभ्य सूक्ष्मसम्परायं यावत् ध्युत्त- रशतकोत्तरदातपश्चनवतिचतुर्नवतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि भवन्ति । उपशान्तमोहे सक्रमस्थानं न भवति, चन्धाभानेन प्रतिग्रहाभावादिति ॥१॥ क्षायिकसम्यग्दृष्टी दा सक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-व्युत्तरशतं, झुत्तरशत, एकोत्तरशतं, पण्णनतिः, पञ्च नवतिा, चतुर्ननतिः, एकोननवतिः, अष्टाशीतिः, न्यशीतिः, एकाशीतिरिति । गुणस्थानेषु , . , ·सं० द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति- १०८ मतिज्ञानवत् संक्रमस्थानानि याच्यानि । उपशान्तादिपु संक्रमस्थानं नास्तीति ॥१॥ असंज्ञिनि युत्तरशतपञ्चनवतित्रिनवतिचतुरशीतिव्यशीतिरूपाणि पश्च संक्रमस्थानानि मिथ्यादृष्टौ भवन्ति । सास्वादने पञ्चनवतिरूपं भवतीति ॥१॥ अनाहारमार्गणायां युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतित्रिनवतिचतुरशीतिघ्यशीतिरूपाणि पड् मिथ्यादृष्टौ भवन्ति । सास्वादने पश्चनवतिरूपं भवतीति । अविरतसम्यग्दृष्टौ व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपञ्च- नयतिरूपाणि चत्वारि भवन्ति ॥ १॥ इत्युक्तानि नामकर्मणः संक्रमस्थानानि । ॥ मार्गणासु नामकर्मसंक्रमस्थानयन्त्राणि ॥ नरकगतो|३-१०२, ९६, ९५ भोघे मति भुता- मोघे १०-१०३, १०२,९६, ९५,101, मिष्यारवे १०२,९६, ९५ ९४,८९,८८,८२,८१ सास्वा० ९५ मिधे १०२, ९५ वधिपु ४-५ मयोः ४-१०३, १०२,९६, ९५ अविरते १०२, ९६,९५ ६ तः १२ पु-मनःपर्यववत् देवगती | ओघे १-१०३, १०२, ९६, ९५ मनःपर्यवे ओये १०-१०३, १०२, ९६, ९५, १०, ९४,८९,८८,८२,८१ |1-३ गुणयोः २-१०२, ९५मा ९५ ६ तः ८मस्य पष्ठभागं ४-१०३,१०२,९६,९५ ४४-१०३, १०२, ९६, ९५ तः ९ मे त्रयोदशक्षयात् प्राग ४- तिर्यगती ओघे ५-१०२, ९५,९३,८४, ८२ १०२,१.१,९५,९४ मिघ्यावे ५-१०२, ९५,९३, ८४, ८२ ९ मे, १० मे च त्रयोदशभयानन्तरम्. २सः ५ सु-10२,९५ सा० ९५ ४-८९,८८,८२,८१ मनुजगती भोघे 1-८२ वर्जसर्वागि. मि० ५-१०२, | केवलज्ञाने केवलदर्शने | संक्रमाभावात् ९६, ९५, १३, ८४ रोपगुणस्थानेषु गुणस्था- अविरते भोघे ७-१०३, १०२,९६,९५,९३,८४, ८२ नोकवत् । मिध्यार ६-१०३ वर्जानि कुजाति- मोघे मिध्या० ५५-१०२,९५,९३,८४,८२ सा०-मिश्रयो २-१०२, ९५ ५कायेपु सास्वा० १-९५ सम्यनये ४-101,10२,९६, ९. पं०,०,कापयोग, येद, १२-सीणि [गुणस्थान. १ कपाय, भपक्ष, भय, देशविरते ४-१०३, १०२, ९६, ९५ संक्षि, . [10] सु भावना सु गुणस्थानोकरत् परिहारे ६-७ मे ४-१०३, १०२,९६, ९५ मनोपपनयोः 11-८२ बजेसर्वाणि. दो गुणस्या. सामा० | ओधे १०-०३, १०२,०१,९६, ९५, नोचवत्. छेदोप० ९४,८९,८८,८२,८" मनि-शुदा | भोपे ६-१०२,९६,९५, १३,८४,८२ यो ६ तः मे ४-१०३, १.२, ९६, ९५ ज्ञानयोः मिपारये इ-मोपात् तामे:-१०२,101,९५,९४उपरामके सा--मिधयोः २-१०२,९५ सः३ मे १-, रिमगे मोघे, मिप्पारये ५-१०२,९१,९५ ३० मे १-८९,८८,८२,पये मा०-मिधयोः३-१०२, १५ | सू. संपराये मे] १०२, 101,९५, ९५,८९, "" " क्षपणे ८८,८२,८१ ·प्रहादिविचारः] प्रार्तिसंक्रमः। २०९ ९५ " " " ययाल्याते नानो य-धामायनापतस्वात् न सक्रमः |क्षयोपशमे ४ : ० गुणेषु ४-१०३, १०२, २५, २ चक्षुर्दशने ओघे ११-८१ वर्जसवानि उपशमे | भोघे ६-१.३,०२,१०१,९६, ९५, ९१ गुणेषु-मनुजगनिवत् ४ ताई मे १-१०३, १०२, १३, १५ | अवधिदाने 10-मनिज्ञानवत् 1. मे ४-1०२, १०, ९५, ९४ कृष्ण नील, मोघे ०-१०३,१०२,९१,९५,९३,८४,८२ 11 मे.. न मंक्रमः यमामायेनापबद्हरयाव कापोतेषु मिथ्यावे ६-१०३ जाण्योपवत् क्षायिके । ओये 10-10३, १०२, १०,९६, ९५, साम्बा० मिथ्रयोः २-१०२,९५ ९४,८९,८८,८२, ८१. ४-५-६ ४ १०३, १०२, ९६, ९५ गुगेपु-मनितानवर तेजः- मोघे ४-१०३, १०२,९६, ९५, मसंज्ञिनि भोघे ५-१०२, ९५, ९३, ८४, ८२ |पभयोः | मिथ्याने २-१० मिथ्याचे ५-1 " साल-मिधयोः २-१०२, ९५ साम्बादने १-९५ ४-५-६-७ मे १-१०३, १०२, ९६, ९५ अनाहारे ओधे -१०३,१०२,९६,९५,९३,८४,८२ मुक्त | 11-८२ वजेसर्वागि. गुणेषु मनिज्ञानवत् मिथ्याचे ६-युत्तरदातर ग्योधवत् अमव्ये ४-१५,९३,८१,८२ सास्वादने २-१०२, ९५ मिघ्या०-सा०-मिधेपु म्बस्वगुगम्यानवत् ४१-१०३, १०२, ९६, ९५ गोत्रस्य यथाख्यातकेवलद्विकरूपासु तिस्पु मार्गणासु संक्रम एव न भवति, वन्धा- भावेन प्रतिमहाभायादिति ॥३॥ केवलज्ञानवर्जज्ञानचतुप्फावधिदर्शनदेशविरतसामायि- कच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिकसूक्ष्मसम्परायापशमिकक्षायोपशमिकक्षायिकमिश्रसम्य- क्त्वरूपासु मार्गणासु निजनिजगुणस्थानेषु नीचगोत्ररूपमेकमेव संक्रमस्थानं वध्यमाने उच्चाने संक्रामति । एतासु मार्गणासूच्चैर्गोत्रस्य संक्रमो न भवति, नीचगोत्रस्य बन्धाभावेन प्रतिग्रहाभावादिति ॥१४॥ तेजोवायुकायिकयोस्तूचर्गात्रं संक्रामति, न नीचगोत्रम् , उच्चै:- अस्य बन्धाभावेन प्रतिग्रहाभायात् । तदपि तावत्संक्रामति यायदुर्गोत्रं नोद्वलयति, उदलिते तु संक्रमाभायः ॥ २॥ गतिचतुप्केन्द्रियपञ्चकगतित्रसवकायचतुष्कयोगत्रिकवेदत्रिककपा- यचतुप्फाज्ञानत्रिकाविरतचक्षुरचक्षुर्दर्शनले. ॥ मार्गणासु गोत्रस्य संक्रमस्थानम् ॥ श्यापकभव्याभव्यमिथ्यात्यसास्वादनसंझ्यसं , यथा-केवल २ केयु | ०सक्रमामावः स्याहारकानाहारकरूपासु मार्गणासु निजनि- ज्ञान, अवधिदः, देशवि०, जगुणस्थानेपूच्चैर्गोत्रं नीचर्गोत्रं या उभयमपि सामा०, छेदोप०, परिहार, १-बी गांप्रम्. संक्रामति, तत्र मिथ्यात्वसास्वादनयोः परा- सू० मंप०, टप०, क्षयोप०, गुणस्पानेवनान्यत्र वर्तमानेन गोत्रद्विकं संक्रामति, मिश्रादी नी-12, मिश्रेषु [११] म्यं परिमायनीयम् चगोत्रमेव संकामति नोचोत्रं, नीचगोत्रस्य तेत्रो-घावोः ।। गोत्रम् . वन्धाभावेन प्रतिमहाभावादिति ॥ ४३ ॥ नाचायगांधे या द्विविकल्पम् .

·. . सं० द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति- अथ मार्गणासु संगमस्थानप्रतिग्रहस्थानानां संवेध उच्यते-तत्र केवलज्ञानदर्शनयथा- ख्यातचारित्रेषु ज्ञानावरणान्तराययोः संक्रमस्थानं नास्ति, वन्धाभावेन प्रतिमहाभायात् । शेपास्वेकोनपष्टिमार्गणासु ज्ञानावरणान्तराययोः पञ्चप्रकृत्यात्मके पत्तग्रहे पञ्चप्रकृत्यात्मकं संक्रमस्थानं संकामति ॥ १२ ॥ वेदनीयस्य केवलज्ञानदर्शनयथाख्यातचारिनेषु संक्रमस्थानं नास्ति साम्परायिकवन्धा- भावेन प्रतिग्रहाभावात् ॥ ३॥ सूक्ष्मसम्पराये सातवेदनीयरूपे प्रतिग्रहेऽसातरूपमेकमेव संक्रमस्थानं संक्रामति, न सातरूपम् , असातस्य वन्धाभावेन प्रतिग्रहाभावादिति ॥ १॥ मनुजगतिपद्याक्षजातित्रसकाययोगनिकवेदत्रिककपायचतुष्ककेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्कसा- मायिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिककेवलदर्शनवर्जदर्शनत्रिकशुभलेश्यात्रिकभव्यक्ष- योपशमोपशमक्षायिकसंख्याहारकरूपासु मार्गणासु प्रमत्तं यावत् सातासातरूपे द्वे अपि संक्र- मस्थाने संक्रामतः, द्वयोरपि परावर्तमानत्वेन पतगृहत्य लभ्यमानत्वात् । अप्रमत्तादारभ्य सूक्ष्मसम्परायं यावत् सातत्यैव वध्यमानत्वेन तत्रासातरूपमेकमेव संक्रमस्थानं भवति ॥३२॥ मनुजगतिवर्जगतित्रिकाद्यजातिचतुष्कायकायपञ्चकाज्ञानत्रिकाविरतदेशविरताशुभलेश्यात्रि- काभव्यमिथ्यात्वसास्वादन मिश्रासंश्यनाहारकरूपासु स्वकीयेषु सर्वेषु गुणस्थानेषु सातासात- रूपे द्वे संक्रमस्थाने परावर्तमानत्वेन वध्यमाने प्रतिग्रहे परावर्तमानत्वेन संक्रामतः ॥ २६ ॥ केवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्कावधिदर्शनदेशविरतसामायिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धि- कसूक्ष्मसम्परायोपशमिकक्षायोपशमिकक्षायिकमिश्ररूपासु मार्गणासु निजनिजगुणस्था. नेषु नीचगोत्ररूपमेकमेव वध्यमाने उच्चैगोत्रे संक्रामति, नोचैर्गोत्रं, नीचगोत्रस्य वन्धाभावेन प्रतिमहाभावादिति ॥ १४ ॥ केवलद्धिकयथाख्यातयोर्नास्ति संक्रमसंवेधः, बन्धाभावेन पतनहाभावात् ॥३॥ तेजोवायुकायिकयोस्तूच्चैर्गोत्रमेव वध्यमाने नीचगोत्रे संक्रामति न नीचगोत्रम्, गोत्रस्य धन्धाभावेन प्रतिमहाभावात् । तदपि यापदुचैर्गोत्रं नोवलयति तायत् संक्रामति, परतः सत्ताभायात् न संक्रमः ॥२॥ गतिचतुष्केन्द्रियपञ्चकगतित्रसवर्जकायचतुष्कयोगत्रिक घेदत्रिककपायचतुष्काज्ञानत्रिकाविरतचक्षुरचक्षुर्दर्शनलेश्यापटूभव्याभन्यमिथ्यात्वसास्वाद- नसंझ्यसंझ्याहारकानाहारकरूपासु मार्गणासूच्चोत्रं नीच्चैर्गोत्र वा वन्धस्य यावत् परावर्तमान त्येन यायमाने निच्चैर्गोत्रे उच्चगोत्रे या नीचैर्गोत्रमुर्गोत्रं यासंक्रामति । मिनादौ नीचगोत्रमेय पध्यमाने उच्चगोत्रे संक्रामति, नोचैर्गोत्रं, नीचगोत्रस्य बन्धाभावेन प्रतिग्रहाभावादिति ॥४॥ मनुजगतिवर्जगतित्रिकाद्यजातिचतुष्कायकायपश्चकाज्ञानत्रिकाविरतदेशविरतपरिहारवि- शुद्धिकशतापर्जलेश्यापथकाभन्यमिथ्यात्यसास्वादन मिश्रक्षायोपशामिकापशमिकासंन्याहार- करूपामु मार्गणाम नवमकृत्यारमके पट्मकृत्यात्मके चतुष्प्रकृत्यात्मके च प्रतिप्रहे नवम- कृत्यारमकं संक्रमस्थानं संक्रामति । एतदुकं भवति-यामु मार्गणामु मियादृष्टित्वं सास्वा. दनसम्पष्टित्वं च वियते तासु नवमकृत्यात्मके, यासु मिन्नादारभ्यापूर्वकरणप्रथममागा- ·, , स.पत गुण. महाविसंवेधः] प्रकृतिसंक्रमः। १११ न्तानि गुणस्थानानि सन्ति तासु पट्मकृत्यात्मके, यास्वपूर्वकरणद्वितीयभागादारभ्य सूक्ष्मसम्परायपर्यन्तानि गुणस्थानानि सन्ति तासु चतुष्प्रकृत्यात्मके नवक संक्रामति ॥३१॥ मनुजगतिपञ्चाक्षजातित्रसकाययोगत्रिकवेदत्रिककपायचतुष्कफेवलज्ञानवर्जज्ञानचतुष्कसा- मायिकच्छेदोपस्थापनीयसूक्ष्मसम्परायकेवलदर्शनवर्जदर्शनत्रिकशक्लेश्याभव्यक्षायिकसम्य- क्त्वसंड्याहारकरूपासु मार्गणासु द्वे संक्रमस्थाने संक्रामतः, तद्यथा-नवप्रकृत्यात्मकं पद- प्रकृत्यात्मकं चेति। तत्र नवप्रकृत्यात्मकं पूर्ववत् परिभायनीयम् । अनिवृत्तियादरे स्त्यानद्धि- त्रिकमयानन्तरं सूक्ष्मसम्पराये च पट्मकृत्यात्मकं चतुष्कप्रतिग्रहे संक्रामति, परतः दर्श- नावरणस्य न संक्रमः, वन्धाभावेन प्रतिग्रहाभावादिति ॥ २८ ॥ केवलज्ञानदर्शनययाख्या- तचारित्रेषु न संक्रमप्रतिमहाविति ॥ ३॥ उको मार्गणासु दर्शनावरणस्य संक्रमप्रतिग्रह- स्थानसंवेधः ॥ ॥ मार्गणासु संक्रमसंवेधयन्त्राणि ।। ॥शाना० विघ्नयोः॥ ॥ दर्शनाररणस्य संक्रमसंयेषः। | केवलर-यथा०पुबन्धामावेनापतग्रहस्यात् न संक्रमः || ३ ममनुब, १ जाति,५काय, ३ मज्ञान, अवि०, देशवि०, ५कस्य ५ सु. परिहार, ५प्रयमलेझ्या,अमन्य, ३९-३ तः ॥ वेदनीयस्य संक्रमसंवेधः। ५ क्षायिकवस०, १ असंदि, ९-१ | केवल २-यया०यु पन्धामावेनापतग्रहत्वात् न संक्रम. मनाहारेषु [३] यथासंमवम् | सू० संपराये, केवल २-यया. पु. शेप २८ पु२ ३ अमनुज-४ कुजानि-५ काय- |३ भज्ञान-प्रविरत-देशवि०-३२-असातस्य साते ६-१९-० [क्षपकाणाम्] कुवेश्या-अभव्य-मि-सास्वा०-सातस्य भताते च शेषाना शेतु पूर्वरत् मित्र-असंज्ञि-अनाहारेपु[२१५] अथ मोहनीयस्य मार्गणासु संक्रमप्रतिग्रह- शेष ३२ पु।२ परावर्तमानेन. प्रमत्तं यावत् स्थानसंवैध उच्यते-तत्र नरकदेवगत्योः पथ १ असातस्य साते ० त. १० मं यावदः संक्रमस्थानानि भवन्ति, तद्यथा-सप्तविंशतिः, ॥ गोत्रस्यसंक्रमसंवेघः। पइिंशतिः,पञ्चविंशतिः, त्रयोविंशतिः,एकविं ज्ञान,भवधिद०,देशवि०,सामा०, दो०, परिहार,स्० संप०,उप० । नीचस्य उच्चैगोवे. शतिरिति। प्रतिग्रहस्थानानि चत्वारि भवन्ति, क्षयोप०, क्षा०, मिश्रेपु[४पु11 तद्यथा-द्वाविंशतिः,एकविंशतिः, सप्तदश,ए. तेजो-दारण्योः । उचस्स नीचगोत्रे कोनविंशतिरिति तत्र मिथ्यादृष्टी अष्टाविंश- केवल २, यया यो:. तिसत्ताकस्य द्वाविंशतिप्रतिग्रहे मिथ्यात्वर- शेप १३ पु (२-नीचमुचे उच्चनीचेच सास्वादनं यावत् र्जाः सप्तविंशतिःप्रकृतयः संक्रामन्ति । सम्य. -नीचमुच्चे मिश्रादिषु [-३ तः १० क्त्वे उद्धलिते तस्मिन्नेव पदिशतिः प्रकृतयः शेप ५९ पुत भसातस्य साते. ९-९ १-२ गुण ·सं० द्वि०विभागे [मार्ग० प्रति-- संक्रामन्ति,यद्धा विसंयोजितानन्तानुवन्धिनः तस्मिन्नेव प्रतिग्रहे त्रयोविंशतिः प्रकृतयः संक्रा- मन्ति । मित्रे उद्वलिते अनादिमिथ्यादृष्टेवा पञ्चविंशतिः प्रकृतयः एकविंशती संकामन्ति । सास्वादने चैकविंशतिप्रतिग्रहे पञ्चविंशतिप्रकृतयः संक्रामन्ति । मिश्रे सप्तदशमकृत्यात्मक पञ्चविंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । यद्वोदलितानन्तानुवन्धिनलस्मिन्नेव प्रतिग्रहे एकविं- शतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । अविरतसम्यग्दृष्टौ एकोनविंशतिप्रतिग्रहे सप्तविंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । औपशमिकसम्यग्दृष्टेरापलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्य मिनस्य संक्रमावलि- काभ्यन्तरवर्तित्वेन सम्यक्त्वस्य च प्रतिमहत्वेन तव्यतिरिकाः पविंशतिः प्रकृतय एकोन- विंशतिप्रतिग्रहे संक्रामन्ति । क्षायिकसम्यग्दृष्टेः सप्तदशप्रतिग्रहे एकविंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । विसंयोजितानन्तानुवन्धिनस्तु एकोनविंशतिप्रतिग्रहे त्रयोविंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्तीति ॥ २॥ तिर्यग्गतावपि चतुर्पु गुणस्थानेष्वेवमेव वाच्यम् । देशविरतेऽप्यविरत- सम्यग्दृष्टियत् सर्व वाच्यम् , नवरमेकविंशतिसंक्रमस्थानं नास्ति, क्षायिकसम्यग्दृष्टित्वाभा- वात् । प्रतिग्रहस्थानं तु पञ्चदशप्रकृत्यात्मकमेकमेव ॥१॥ मनुजगतिपञ्चाक्षजातित्रसका- ययोगत्रिकचक्षुरचक्षुर्दर्शनशुक्लेश्याभन्यसंझ्याहारकरूपासु मार्गणासु सर्वाणि संक्रम- स्थानानि प्रतिग्रहस्थानानि भवन्ति, मागुतगुणस्थानानुसारेण भावनीयानि च ॥ १२॥ जातिचतुष्ककायपञ्चकासंशिपु त्रीणि संक्रमस्थानानि भवन्ति । तन्न मिथ्यादृष्टो द्वाविंशति- प्रतिग्रहे सप्तविंशतिः, सम्यक्त्वे उदलिते च तत्रैव पइिंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । मिने उदलिते अनादिमिथ्यादृष्टी सास्वादनसम्यग्दृष्टौ च तेजोवायुवर्जशेपस्य चैकविंशति- प्रतिग्रहे पञ्चविंशतिः प्रकृतयः संकामन्ति ॥ १० ॥ अज्ञानत्रिके मिथ्यादृष्टी द्वाविंशति- प्रतिग्रहे सप्तविंशतिः, सम्यक्त्वे उद्वलिते पदिशतिः, उद्वलितानन्तानुवन्धिनश्च भयो विंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । मित्रे उद्वलिते अनादिमिथ्यादृष्टेर्वा, कविंशतिप्रतिग्रहे, मिश्रदृष्टौ सप्तदशप्रतिग्रहे पश्चविंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । उद्धः लितानन्तानुवन्धिनश्च मिश्रदृष्टावेकविंशतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति ॥ ३ ॥ मतिज्ञानादित्रिके पञ्चविंशतिप्रकृत्यात्मकं संक्रमस्थान द्वाविंशत्येकविंशतिप्रकृतिरूपे घ द्वे प्रतिग्रहस्थाने न भवन्ति । संवैधरत्वविरतसम्यग्दृष्ट्यादिगुणस्थानानुसारेण वाच्यः ॥ ३ ॥ अवधिदर्शनेऽप्येयं मिथ्यात्वादिगुणस्थानत्रिकविवक्षणे तु सर्वाणि संक्रमस्थानानि सर्वाणि प्रतिग्रहस्थानानि च भवन्ति ॥१॥ सामायिकचारित्रे पञ्चविंशतिप्रकृतिरूपं संकमस्थानं वर्जयित्वा शेपाणि संक्रमस्थानानि, नयमतपट्पञ्चचतुरिहोकप्रकृत्यात्मकानि अष्टौ प्रतिग्रहस्थानानि च भवन्ति । संवैधभावना गुणस्थानानुसारेण कर्त्तव्येति ॥ १ ॥ छेदोपस्थापनीयचारित्रे मनःपर्यवज्ञाने च पचविंदाति. पदिशातिरूपे वे संक्रमस्थाने न स्तः, यतः पञ्चविंशतिसंक्रमस्थानमाद्यगुणस्थानत्रिके एप संका मति, नान्यत्र । पडियातिप्रकृतिरूपं संक्रमस्थानं तु यद्यपि प्रमत्ताप्रमत्तयोविद्यते तथाप्यन ग संभपति, श्रेणिगतीपशामिकसम्यक्त्यसंभयेऽपि प्राथमिकीपरामिकसम्यक्त्वस्याभावेना- " - सास्वादनसम्यग्दृष्टे- , - ·ग्रहादिसंवैधः ] प्रकृतिसंक्रमः । चलिकाभ्यन्तरे वर्तमानस्यापि मिश्रस्य संक्रमसंभवेन सप्तविंशतिसंक्रमस्थानस्यैव प्राप्य. माणत्वात् । शेपा संक्रमप्रतिग्रहस्थानविषया भावना संवेधश्च सर्व पूर्ववत् ज्ञेयम् ॥२॥ केवलज्ञानदर्शनयोनास्ति संक्रमप्रतिग्रहयोः संवेधः, क्षीणमोहत्वादिति ॥२॥ सूक्ष्म- सम्पराययथाख्यातयोः सम्यक्त्वमिश्नरूपे द्विकप्रतिग्रहे मिथ्यात्वमिश्ररूपं प्रकृतिद्विक संक्रामति ॥ २॥ देशविरते त्रयोदशचतुर्दशपञ्चदशरूपप्रतिग्रहत्रिके सप्तविंशतिपड्रिंशति- त्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि पश्च संक्रमस्थानानि यथायोगं संकामन्ति ॥१॥ परिहारविशुद्धा सप्तर्षिशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि एकादशदशनवकरूपे प्रतिग्रहे यथायोगं प्रमत्ताप्रमत्तयोः संक्रामन्ति ॥१॥ अविरतमार्ग- णायां मिथ्यादृष्टी द्वाविंशतिप्रतिग्रहे सप्तविंशतिः, पड़िशतिश्च संक्रामति। एकविंशती पञ्च- विंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । द्वाविंशतौ च त्रयोविंशतिः संक्रामति । सास्वादने एकविं. शतौ पञ्चविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । मिश्रगुणस्थाने सप्तदशप्रकृत्यात्मके पतद्ग्रहे पञ्च- विंशतिरेकविंशतिश्च संकामति । अविरतसम्यग्दृष्टावेकोनविंशती सप्तविंशतिपदिशतित्रयो- विंशतिरूपाणि त्रीणि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति । मिथ्यात्वे क्षीणेऽष्टादशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे द्वाविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । मिश्रे क्षीणे क्षायिकसम्यग्दृष्टेच सप्तदशप्रकृत्यात्मके प्रतिग्रहे एकविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति ॥ १॥ शुक्प्रर्जलेश्यापञ्चके द्वाविंशत्येकविंश- त्येकोनविंशतिसप्तदशपञ्चदशत्रयोदशैकादशनवकरूपेषु प्रतिग्रहेषु मिथ्यात्वादिगुणस्थानेषु यथासंभवं सप्तविंशतिपदिशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशत्येकविंशतिरूपाणि पश्च संक्रमस्था- नानि संक्रामन्ति ॥५॥ अभव्ये एकविंशतिप्रकृत्यात्मके प्रतिग्रहे पञ्चविंशतिप्रकृति- स्थानं संक्रामति ॥१॥ मिथ्यात्वसास्वादन मिश्राख्यासु मार्गणासु स्वस्वगुणस्थानवत् संक्रमप्रतिग्रहस्थानानां संवेधो वाच्यः ॥ ३ ॥ क्षायोपशमिकसम्यक्त्वे अविरतसम्यग्दृष्ट्या. चतुर्पु गुणस्थानेष्वेकोनविंशत्यष्टादशसप्तदशपश्चदशचतुर्दशत्रयोदशैकादशदशनयक- रूपेषु प्रतिग्रहेषु यथासंभवं सप्तविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति ॥१॥ औपशामिकसम्यग्दृष्टावेकोनविंशतिपञ्चदशैकादशसस- प्रट्पञ्चचतुनिद्विरूपेषु नवसु प्रतिग्रहेषु अविरतगुणस्थानादारभ्योपशान्तमोहं यावत् यथा- संभवं सप्तविंशतिपदिशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशतिचतुर्दशत्रयोदशैकादशद. शाटसप्तपञ्चचतुर्द्विरूपाणि पञ्चदश संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति ॥ १ ॥ क्षायिकसम्यग्दृष्टाव- विरतादारभ्यैकादशगुणस्थानानि भवन्ति । तत्र प्रतिग्रहस्थानानि सप्तदशत्रयोदशनवपञ्च- चतुखियेकमकृत्यात्मकान्यष्टौ भवन्ति । संक्रमस्थानानि च पोडश भवन्ति, तानि चामूनि एकविंशतिविंशत्येकोनविंशत्यष्टादशत्रयोदशद्वादशैकादशदशनवाटपट्पञ्चचतुखिद्वषेकप्रकृ- त्यात्मकानीति । तत्राविरतसम्यग्दृष्टौ सप्तदशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे, देशविरते त्रयोदशप्रकृति- रूपे, प्रमत्ताप्रमत्तापूर्वकरणेषु नवप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे एकविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । शेपाणि पश्चदश संक्रमस्थानान्यनिवृत्तिकरणे. पृञ्चचतुस्विट्येकप्रकृत्यात्मकेषु पञ्चप्रतिग्रहेषु सक. दि. १५ ·. ११४ सं० द्वि० विमागे [मार्गअति- यथासंभवं संक्रामन्ति ॥१॥ अनाहारकमार्गणायां मिथ्यादृष्टौ द्वाविंशतिप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे सप्तविंशतिपइिंशतित्रयोविंशतिरूपाणि त्रीणि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति। सास्वादने एकवि- शतिप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे पञ्चविंशतिः संक्रामति । अविरतसम्यग्दृष्टौ एकोनविंशतिप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे सप्तविंशतित्रयोविंशतिरूपे द्वे संक्रमस्थाने संक्रामतः । क्षायिकसम्यग्दृष्टेः सघदशप्र- कृत्यात्मके एकविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । त्रयोदशचतुर्दशगुणस्थानयोर्मोहनीयस्य सत्तावन्धयोरभावनास्ति संवेधः ॥१॥ नपुंसकवेदे द्वाविंशत्येकविंशत्येकोनविंशत्यष्टाद- शसप्तदशपञ्चदशचतुर्दशत्रयोदशैकादशदशनवसप्तपश्चप्रकृत्यात्मकेपु त्रयोदशसु प्रतिग्रहेषु यथासंभव सप्तविंशतिपडिंशतिपञ्चविंशतित्रयोविंशतिद्वाविंशत्येकविंशतिविंशतित्रयोदश- द्वादशरूपाणि नव संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति । तत्र मिथ्यादृष्टौ द्वाविंशतिप्रतिग्रहे सप्तविं- शातिपडिशतित्रयोविंशतिरूपाणि त्रीणि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति । मिथ्यादृष्टौ सास्वादने च एकविंशतिप्रतिग्रहे पञ्चविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । मिश्रगुणस्थाने सप्तदशप्रकृति- रूपे प्रतिग्रहे पञ्चविंशत्येकविंशतिरूपे वे संक्रमस्थाने संक्रामतः । अविरतसम्यग्दृष्टावेकोन- विंशतिप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे सप्तविंशतिपहिंशतित्रयोविंशतिरूपाणि त्रीणि संक्रमस्थानानि मंकामन्ति, अष्टादशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे द्वाविंशतिः संक्रामति, सप्तदशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे क्षायिकसम्यग्दृष्टेरेकविंशतिः संक्रामति । देशविरतौ पञ्चदशमकृतिरूपे प्रतिग्रहे सप्तविं: शतिपदिशतित्रयोविंशतिरूपाणि त्रीणि संक्रामन्ति, चतुर्दशमकृतिरूपे प्रतिग्रहे द्वाविंशति: प्रकृतिस्थानं संक्रामति, त्रयोदशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे एकविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । प्रमत्ताममत्तयोरेकादशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे सप्तविंशतिपहिंशतित्रयोविंशतिरूपाणि श्रीणि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति, दशप्रकृतिरूपे प्रतिग्रहे द्वाविंशतिप्रकृतिस्थान संक्रामति, नव- प्रकृतिरूपे एकविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । अपूर्वकरणे एकादशमकृतिरूपे पतनहे अयोविंदातिमकृतिस्थानं संक्रामति, नवकमतिमहे एकविंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । अनिवृत्तिकरणे सप्तकप्रतियहे त्रयोविंशतिद्वाविंशतिरूपे द्वे संक्रामतः, पश्चप्रकृत्यात्मके मतिमहे क्षायिकसम्यग्दृष्टरुपशमश्रेण्यामेकपिदातिविंशतिरूपे द्वे संक्रामतः, क्षपकोण्यां च त्रयोदशद्वादशरूपे द्वे संक्रमस्थाने तस्मिन्नेव पञ्चकप्रतिग्रहे संक्रामतः ॥ १॥ वर्षभरात स्त्रीपद यो विशेषः स प्रतिपाद्यते-उपशमश्रेण्यामापशमिकसम्यग्दृष्टेः नपुंसकवेदे उपशान्ते एकविंशतिः प्रकृतयः सप्तकप्रतिग्रहे संक्रामन्ति, क्षायिकसम्यग्दृष्टरुपशमनेण्यां पश्यकपति- आहे नपुंसकर्वेद उपदान्ते एकोनविंशतिप्रतिस्थान संकामति, क्षपकण्यां नपुंसकदे क्षीणे एकादश प्रकृतयः पञ्चकप्रतिग्रहे संक्रामन्ति ॥ १॥ खीवेदात्पुरुषवेदे यो विशेपः स प्रतिपाद्यते-आपदामिकसम्यग्दृष्टेरुपशमश्रेण्या स्त्रीवेदे उपशान्ते विंशतिप्रकृतिस्थानं सप्तक- प्रतिमहे संक्रामति । पुरुषवेदापनीते पवमतिमहे तदेव विंशतिप्रकृतिस्थानं संक्रामति । क्षायिकसम्यग्दृष्टरुपशमश्रेण्यां स्त्रीवेद उपशान्तेऽष्टादश प्रकृतयः पञ्चकप्रतिग्रहे संका: मन्ति । पुरुपचेद चापीते चतुप्फपतिमहेऽपि ता एवाटादश संक्रामन्ति । क्षपकश्रेण्यां ·प्रहादिसंवेधः] प्रकृतिसंक्रमः। स्त्रीवेदे क्षपिते पञ्चकप्रतिग्रहे दश प्रकृतयः संक्रामन्ति । पुरुषवेदे चापनीते चतुष्कप्रति- ग्रहे ता एव दश प्रकृतयः संक्रामन्तीति ॥ १॥ पुरुपवेदाकपायेप्वयं विशेषः-संज्वल- नक्रोघे औपशमिकसम्यग्दृष्टेरुपशमश्नेण्या पुंवेदस्य बन्धोदयव्यवच्छेदानन्तरं समयोनाव- लिकाद्विकं यावत् संचलनचतुप्फसम्यक्त्वमिश्नरूपे पट्कमतिग्रहे चतुर्दश प्रकृतयः संक्रा- मन्ति । ततः पुरुपवेदे उपशान्ते त्रयोदश प्रकृतयः पवप्रतिग्रहे संक्रामन्ति । संज्वलनमोघे त्वपीते पञ्चप्रतिग्रहे त्रयोदश संक्रामन्ति । क्षायिकसम्यग्दृष्टेरुपशमश्रेण्या नोकपायपढ़े उपशान्ते शेपा द्वादश प्रकृतयः समयोनावलिकाद्विकं यावच्चतुष्के प्रतिग्रहे संक्रामन्ति । पुंवेदे उपशान्ते चतुष्कप्रतिग्रहे एकादश प्रकृतयः संक्रामन्ति । संज्वलनक्रोधे चापनीते त्रिकप्रति- ग्रहे ता एव एकादश संक्रामन्ति । क्षपकश्रेण्यां हास्यादिपट्टे क्षपिते समयोनावलिकाद्विक यावत् संज्वलनचतुपके चतसृणां प्रकृतीनां संक्रमो भवति । ततः पुरुषवेदक्षयानन्तरं संज्व- लनकोघे चापनीते त्रिकप्रतिग्रहे त्रिकं संक्रामति ॥१॥ माने पुनः संज्वलनक्रोधादयं विशेष:- औपशमिकमम्यग्दृष्टेरुपशमश्रेण्यां वर्तमानस्य अप्रत्याख्यानप्रत्याख्यानावरणक्रोधद्वि के उप- शान्ते तस्मिन्नेव पश्चकप्रतिग्रहे ता एव एकादश संक्रामन्ति । संज्वलनक्रोधे उपशान्ते पञ्चक- प्रतिग्रहे दश प्रकृतयः संझामन्ति । पञ्चकपतगृहात् संज्वलनमाने चापनीते चतुष्कप्रतिग्रहे. ऽपि दद्य प्रकृतयः संक्रागन्ति । क्षायिकसम्यग्दृप्टेरुपशमश्रेण्यां मध्यक्रोधद्रिके उपशान्ते मानमायालोभरूपे त्रिकप्रतिग्रहे नव प्रकृतयः संक्रमन्ति । ततः संज्वलनकोघे उपशान्ते त्रिकपतन्द्रहेऽष्टौ प्रकृतयः संक्रामन्ति । ततः संज्वलनमाने चापनीते मायालोभरूपे प्रतिग्र- हेऽष्टी प्रकृतयः संक्रामन्ति । क्षपकश्रेण्यां संज्वलनक्रोधस्य क्षयसमये संज्वलनमानस्य पत- ब्रहता न भवति, ततो मायालोभरूपे मानमायाद्विकं संकामति ॥१॥ मानाद् मायायां यो विशेपः स प्रदर्यते-उपशमश्रेण्यामापशमिकसम्यग्दृष्टेः मध्यममानद्विके उपशान्ते चतु- फातिग्रहेऽष्टी संक्रामन्ति । ततः संचलनमाने उपशान्ते चतुष्कमतिग्रहे सप्त प्रकृतयः संक्रामन्ति । ततः संज्वलनमायायाः पतद्रहता नश्यतीति तदपनीते सम्यक्त्वमिश्नलोभरूपे त्रिकप्रतिग्रहे सप्त संझामन्ति । उपशमनेण्यां क्षायिकसम्यग्दृष्टेः मध्यममानद्विके उपशान्ते पट् प्रकृतयोः मायालोभरूपे द्विकप्रतिग्रहे संक्रामन्ति । ततः संज्वलनमाने उपशान्ते पश्च प्रकृतयः द्विकप्रतिग्रहे संक्रामन्ति । ततः संज्वलनमायाऽपि पतगृहात् नश्यतीति तदपनीते लोभरूपे प्रतिग्रहे पञ्च प्रकृतयः संक्रामन्ति । क्षपकभेण्यां संज्वलनमानक्षयकाले संज्वल- नमाया पतनहरूपा न भवति, ततो लोभे मायैव संक्रामतीति ॥१॥मायाया लोभस्य विगेपःप्रदर्श्यते-उपशमश्रेण्यामापशमिकसम्यग्दृष्टेः मध्यममायाद्विके उपशान्ते त्रिकप्रति. ग्रहे पञ्च प्रकृतयः संक्रामन्ति । ततः संज्वलनमायायामुपशान्तायां सम्यक्त्वमिश्रलोभरूपे त्रिकपतन्द्रहे चतनः प्रकृतयः संक्रामन्ति । ततः संज्वलनलोभस्यापतन्द्रहभवनानन्तरं मिथ्यात्वमिश्ररूपं प्रकृतिद्विकं सम्यक्त्वमिश्ररूपे द्विके संक्रामति । क्षायिकसम्यग्दृष्टरुपश. मश्रेण्यां मध्यममायाद्विके उपशान्ते तिनः प्रकृतयः संज्वलनलोभे संक्रामन्ति । ततः माया.

·सं.द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति- यामुपशान्तायां मध्यमलोभद्धिक संज्वरटनलोभे संक्रामति । सूक्ष्मसम्परायेऽपि दर्शनद्विक दर्शनद्रिके संकामतीति ॥१॥ इत्युक्तो मार्गणासु मोहनीयसंक्रमसंवेधः ॥ १२॥ ॥ मोहनीयस्य स० पत० स्थानसंवेधयन्त्राणि ॥ पतग्रह नरकगति---देवगत्यो स०स्था०५-२७,२६,२५,२३,२१) पत० स्था०४-२२,२१,१९,१७ " " " " ३ज्ञानेपु] २२ स. स्थानानि-२५ वजोंनि १,२, गुणस्थाने स्वामि भवधिद० ३, ४, ५, ६,७,८,,१०, १२, ११,१४,१८,१९, २०, २१, २२, २३, मिष्यारवे २७२२/२८ सत्ताक २६, २० इति सक्रमस्थानानि २२. उद०सम्य० [२७सा] १६ पतगृहाणि-२२-२१ पानि [1, (२३/ विसयोजिरास [२५स] २,३,४,५,५,७,९,१०,११,131 २५/२१/ उद्धिसमिधोऽनारिमि १५, १५, १७, १८, १९] पारष्टियां [२६स] मवेध -अविरतादिगुणस्थानोपयत् सास्वादने २५२१ स एव [ २८ सत्ता ] सामा० स. रथा० २२-२५पसर्यामि [ दो. ये मिधे २५१७ स एवं | छेदोप० २६ अपि न समवेत् ] (२१२५सत्ताक पत० स्था०10-11,10,९,१६, भचिरते २७१९ स्वाभाविक ५, ४,३,२,१, २६९/उपशमावठिकान्तर्गत सवेध-गुणस्थानोक्तयत् मन २०१७) क्षायिकसम्यग्दृष्टि स० स्था०२१-२५, २६वर्जानि सर्वाणि पर्यये २३.९ वियोजितसयोजन पत० स्था०10-11,10,९,७,८,५,५,३,२,१ सवेध - गुणस्थानोतवत् मनुज-पचे०-ग्रस- सर्वाणि सझम) केवलरके • सक्रमपद्ग्रहामाय [क्षीणमोहत्येन ३ योग-चच-गया- स्थानानि स सू०सप० २ क २ के [ मिथ्या मिश्ररूपद्विक सम्यक शुक-भव्य-सज्ञि- यथा | मिन द्विके] | माहा० ५ [१२] | महाणि-गुण- स्थानोतवत् | देशपिरते सस्या०५-२७,२६,२३,२२,२३ पचमे गुणे पत. स्था०३--१३,१४, १५ | मिथ्यावे ५ जाति-५ परिहारे स. स्था०४-२७,२३,२२,२५ प्रमत्तान काय अस पत० स्था०३-११,०,९ मत्तयो हिपु[३०] २५ अविरते मिध्यावे सास्था०२७ २६) पत०२२ | सास्वादने २५ २५ ३ मिथ्यावे २७३६२३२२ ५० २२ ज्ञानेषु साखा० २५ २५ स० " मिने सावा. २१ सम्यक्रये मिने २५-२६-२३ १९ ३२ घोणिय पतद स० पत. तिर्यग्गता ,२,३, ४ गुणेषु नारकवत् ५ मे २७, २६, २३ सम्मा १५ पतगहे " " २१ " २५ " १७ " २१ १७ " ·प्रहादिसंवेधः] प्रकृतिसंक्रमः । ५आध. | लेश्यासु सं०५-२७, २६, २५, २३, २१ नपुंसके सास्वा. मि भगिरते २५-२१ संवेधः गुणेषु यथासंभ. २७-२६-२३ ११ पत०११-२२,२१,१९, 14, १७, १५, १४ १३,1,०,९, " "" देशविरते, २०-२६-२३॥ १५ " २२ 14 " २०-२६-२३ " अभव्ये 1-२५ सं० २१ पतनहे. मिथ्या०-सावा. मिधेषु स्वस्वगुणस्थानवत् . क्षयोपशमे सं. ४-२७, २३, २२, २३,५,६,७ पत०९-१९,१८,१७,१५, गुणेषु यथा- १५,१३,११,१०,९ योग्यम्. उपशमे | सं०१५-२७, २६, २३, २२,२१,२०, ११, १३, ४तः११ ११,१०,६,७,५,४,२ गुणेषु पत०९-१९,१५,११, ७,६,५,४,२ क्षायिके १७ पत० १३ ५ मे २१ अपूर्व २३ भनिवृत्ती २३-२२ २१-२० " " १३-१२ " ६-3-८ पु ९ शेप १५ स्था० ५-४-३-२." २०, १९,१८, १३,१२,११, १०,९,८,६, नी- नपुंसकवेदवत् , नवरं विशेपोऽयं- २१ सं० पतउपशमोपशमक नपुंसको पशान्ते. १९ सायिकोपरामकः 1 क्षपः नपुंसके क्षीणे. " मनाहारे (सं०२७,२६,२३/पत०२२ मिथ्यारचे २१ सास्वादने २७-२३ "१९/ भविरते २१ , क्षायिक्सम्या पुंसः स्वीवेद- वत्, सीवेदाद्विशेषोऽयं २० उपशमोपरामकः स्युपशा नपुंसके सं०९-२०-२६-२५.२३-२२-२१२०-१३-१२ २० " १८ पत०१३-२२-२-१९-14-१७-१५- १५-१३-११-१०-९-७-५ ६ पुमपनीले ५ क्षायिकोपशमकः स्युपसा. पुमपनीने क्षपका स्त्रीज्ञपिते १८ ४ मिथ्यात्व सं०२७-२६-२३ पत०२२ ५ २५ ४ पुमपनीवे ·सं० द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति- ८ मायायां मानवत् नवरं विशेषोऽयं- ५ उपशमोप.मभ्यमानद्वि.उ. ७ सं०४पत उपशमोप.सं.मानोपशान्ते २ मायावनें २ मा मध्यमानद्विकोपता २ क्षायिकोप० सं०मानोपशा. सं० मायावजें ७ " ६ " १ ४ क्रोधेपुवेदयत् , नवरं विशेषोऽयं- (संग्वलने] १४-१३ ६ पत० उपशमोप० पुमुपशान्ते सं० मोधवन ४ क्षायिकोप० ६ पुमुपशान्ते क्रोधवज क्षपकः हासपदकवर्ज ३ ३ पुंवेदवर्नम् माने संज्वलनमोधवर नवरं विशेषोऽयं-- सं११ पत०५/उपशमोपशमकः मध्यको ५ द्वि०३० सं०कोधोपशान्त सं० मानव ३क्षा.मध्यकोधद्विकोपशान्त ३क्षा०उ० सं०क्रोधोपशान्ते २ सं. मानव २ २ संशोधक्षयकाले. ५ १० " ९ १ क्षपकः सं० मानक्षपकाले लोभे मायावत् नवरं विशेषोऽयं- ३ उ.उ.मध्य-माया०द्वि.उ. ४ सं० पत०३ उपशमोप. सं०मायोपान्ते २ २ लोभवजे पतग्रहे सम्यः वर्जसंझमाउपपरामकानों ३ क्षा० उ०मध्यमा द्वि.उ. ૨ १ क्षायिकोप० मायोपशान्ते २ २ उपशमोप. सू०संपरा०च ८ " " ॥ नाम्नो मार्गणासु संक्रमपतग्रहसंवेधस्थानान्युच्यन्ते ॥ नरकगती नाम्नः मिथ्यादृष्टौ तिर्यक्प्रायोग्ये मनुजप्रायोग्ये चा एकोनविंशति प्रतिग्रहे व्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे वे संक्रमस्थाने संक्रामतः । मनुजप्रायोग्ये च पण्णवतिरपि संक्रा मति । तिर्यक्प्रायोग्ये विंशति प्रतिग्रहे ह्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । सास्वादने तस्मिन्नेवैकोनविंशति त्रिंशति च प्रतिग्रहे पञ्चनवतिरूपमेकं संक्रामति । मिश्रगुणस्थाने मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति जुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः। अविरतसम्यग्दृष्टौ मनुज प्रायोग्ये एकोनविंशति झुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे हे संक्रामतः । तीर्थकरयुते त्रिंशति प्रति- ग्रहे पण्णवतिः संक्रामति ॥१॥ तिर्यग्गतौ मिथ्यादृष्टावपर्याप्त केन्द्रियप्रायोग्ये त्रयोविंशती, पर्याप्तकेन्द्रियमायोग्ये अपर्याप्त विकलेन्द्रियतिर्यपश्चेन्द्रियमनुजमायोग्ये पञ्चविंशती, पर्या- सैकेन्द्रियप्रायोग्ये पशितो, देवमायोग्ये नरकमायोग्ये चाष्टाविंशती, पर्याप्तविकलाशति- र्यक्पश्चाक्षमनुजमायोग्ये एकोनत्रिंशति, पर्याप्त विकलाक्षतिर्यक्पश्चाक्षप्रायोग्ये त्रिंशति पतन्द्रहे च झुत्तरशतपञ्चनपतित्रिनयतिचतुरशीतिव्यशीतिरूपाणि पञ्च संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति । नवरमष्टाविंशतिप्रतिग्रहे वैक्रियसप्तकं नरकदिकसहितं देवद्विकसहित वा वन्धावलिकाया अभ्यन्तरं न संक्रामति, तेन बन्धावलिकाया अर्ध्व व्युत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे एवं मंकामत, अभ्यन्तरं तु चत्वार्यपि संक्रामन्ति, उद्वलितानुद्वलितानामुभयेपामध्यावलिकाभ्य- ·प्रहादिसंवैधः] प्रकृतिसंक्रमः ११९ न्तर्वर्तित्वात् । मनुजद्विकविहीनं बशीतिप्रकृतिरूपं संक्रमस्थानमष्टाविंशतिप्रतिग्रहे न संका- मति, शेपेषु संक्रामति । मनुजप्रायोग्ये पञ्चपिंदशती एकोनविंशति च पन्धावलिकाया अभ्य- न्तरे वर्तमानो व्यशीतिः संक्रामति, नोज़मिति । सास्वादनेऽष्टाविंगतायेकोनत्रिंगति त्रिंशति च पञ्चनवतिरूपमेकमेव संक्रामति । मिनादित्रिकेप्यष्टाविंशती व्युत्तरगतपचनव- तिरूपे द्वे संक्रामतः॥१॥ देवगती मिथ्यादृष्टेरेकेन्द्रियप्रायोग्ये पञ्चविंशती पदिशती घ, पञ्चाक्षतिर्यकमायोग्ये एकोनत्रिंशति त्रिंशति च, मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति पतनहे च घ्युत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । सास्वादने एतेप्येव प्रतिग्रहस्थानेषु पञ्चनवतिरूपमेक. मेव संक्रामति । मिश्रदृष्टी मनुजमायोग्ये एकानत्रिंशति पतनहे अत्तरशतपचनतिरूपे द्वे संक्रामतः। अविरतसम्यग्दृष्टी मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति प्रतिग्रहे युत्तरशतपञ्चनवतिरूपे हे संक्रामतः । जिनयुते त्रिंशति व्युत्तरशतपण्णवतिरूपे द्वे सकामतः ॥ १॥ मनुजग- तिचक्षुदर्शनमनोवाग्योगेपु नरद्विकविहानयशीतिबीनां सर्वेषां सक्रमस्थानानां प्रांतमह- स्थानानां संवेधः गुणस्थानेषु प्रागिव वाच्यः ॥ ६ ॥ जातिचतुष्ककायपश्चकयोः गुणस्थान- द्विकेऽपि तिर्यग्गतिवत्संवेधो वाच्या, नवरं देवनरकप्रायोग्यं प्रतिग्रहस्थान तेजस्कायिकेषु देवनरकमनुजप्रायोग्याणि प्रतिग्रहस्थानानि च न वक्तव्यानि ॥ ९॥ त्रसकायपञ्चाक्षजाति- काययोगवेदत्रिककपायचतुष्काचक्षुदर्शनभव्यसंझ्याहारकरूपासु चतुर्दश मार्गणासु सर्वेषु गुणस्थानेषु प्रागुकानुसारेण संक्रमस्थानप्रतिग्रहस्थानानां सरधो वाच्यः॥१४॥ मतिश्रुता. ज्ञानयोः गुणस्थानद्वि केऽपि तिग्गतिवत् सवेधा वाच्यः, नवरं नरकमायोग्येऽष्टाविंशती पण्णवतिरपि संक्रामति ॥२॥ विभङ्गज्ञाने मिथ्यादृष्टी नरकमायोग्येऽष्टार्षिशतिप्रतिमहे व्युत्तरशतपण्णवतिपश्चनवतिरूपाणि त्रीणि संक्रामन्ति, शेषेषु मिथ्यादृष्टियोग्येषु प्रतिमहंषु धुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे दे दे संक्रामतः । सास्वादने दधप्रायोग्याष्टाविंशती, पञ्चाक्षांतर्थ- इमनुजमायोग्यकोनत्रिशति तिर्थक्मायोग्यत्रिंशति च, मिश्रगुणस्थाने मनुजप्रायोग्यकोन- त्रिशति, देवप्रायोग्याशपिशती च युत्तरशतपञ्चनयतिरूपे दे सक्रमस्थानं सकामतः ॥१॥ मत्यादिज्ञानत्रिकेऽरिरतसम्यग्दृष्टौ मनुजमायोग्ये एकोनत्रिंशति देवमायोग्येऽटाशितो घ झुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे वे संक्रामतः। जिनयुते मनुजप्रायोग्ये त्रिशांत पण्णवतित्र्युत्तर- तरूपे दे, देवप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति च जिननान्नि वन्धावलिकाभ्यन्तरे द्युत्तरशतपश्चनवात- रूपे द्वे संक्रामतः, वन्धावलिकाया ऊर्ध्व तु ञ्युत्तरशतपण्णवतिरूपे द्वे सक्रामतः । दशावेर- तममत्तयोः देवप्रायोग्येऽष्टाशितो झुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । देवप्रायोग्य जिनयुते एकोनत्रिंशति चाविरतसम्यग्दृष्टिवत् भाव्यम् । मनःपर्थवज्ञान प्रमचे मतिज्ञानबत्, अप्रमत्ते मत्यादिज्ञानचतुष्केऽपि अष्टाविंशतिप्रतिमहे व्युत्तरशतपञ्चनपतिरूपे द्वे सक्रमस्थान संक्रामतः, एकोनत्रिंशात जिननामबन्धावलिकाभ्यन्तरे यतमानस्य पञ्चनवतिः संक्रामति, बन्धावलिकाया उपरि तु पण्णवतिः संक्रामति, त्रिंशति प्रतिग्रहे आहारकसयकस्य यन्धा- चलिकाया अभ्यन्तरे वतमानत्य पञ्चनवातः सक्रामात, वन्धाबालेकाया ऊर्म तु धुत्तरशत ·. सं० द्वि० विभागे [मार्ग० प्रति- संक्रामति, एकत्रिंशति पतनहे जिनाहारकसप्तकयोः बन्धावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानयोः पश्चनवतिः संक्रामति, उभयोः वधावलिकाया ऊवं व्युत्तरशतं संक्रामति, आहारक- सप्तकस्य पन्धावलिकाभ्यन्तरे जिननाम्नस्तु वन्धावलिकाया ऊर्ध्व पण्णवतिः संक्रामति, आहारकसप्तकस्य वन्धावलिको जिननाम्नो यन्धावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्य व्युत्तर- शतं संक्रामति । अपूर्वकरणगुणस्थाने पष्ठभागं यावदप्रमत्तवदिति । अपूर्वकरणसप्तमभागा- दारभ्य उपशमश्रेण्यां सूक्ष्मसंपरायं यावत् क्षपकश्रेण्यां तु अनिवृत्तिकरणे नामत्रयोदशक क्षयं न याति तावत् यशःकीतौ युत्तरशतकोत्तरशतपञ्चनवतिचतुर्नवतिरूपाणि चत्वारि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति । त्रयोदशक्षयानन्तरमनिवृत्तिकरणे सूक्ष्मसम्पराये चैकोननव- त्यष्टाशीत्येकाशीतिव्यशीतिरूपाणि चत्वारि संक्रामन्ति । उपशान्तादौ पतद्रहाभावेन संकमाभावात् न संवेधः ॥ ४॥ केवलज्ञानदर्शनयोर्नास्ति संक्रमप्रतिग्रहस्थानानां संवेध धाभावात् ॥२॥ अवधिदर्शने मतिज्ञानवत् । आद्यगुणस्थानत्रिकविवक्षणे तु मिथ्यात्वा- द्वित्रिके विभङ्गवदिति ॥१॥ अविरतमार्गणायां मिथ्यादृष्ट्यादिचतुम्के बसकायवदिति ॥१॥ देशविरतेऽष्टाविंशतौ युत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । एकोनविंशति जिननाम्नि धन्धावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमाने घ्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । बन्धावलिकाया उध्वं व्युत्तरदातपण्णवतिरूपे द्वे संक्रामतः ॥१॥ परिहारविशुद्धौ प्रमत्तगुणस्थानेऽष्टाविंशती घ्युचरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । एकोनविंशति जिननामवन्धावलिकाभ्यन्तरे वर्तमानस्य व्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । बन्धावलिकाया अचं तु पण्णवति- युत्तरशतरूपे द्वे संक्रामतः । अप्रमत्ते अष्टाविंशतौ पञ्चनवतिः, एकोनत्रिंशति जिननाम्नो वन्धाबलिकाभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनवतिरुवं तु पण्णवतिः संक्रामति, विंशति आहारक सधकबन्धावलिकाभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनयतिः प्रकृतयः संक्रामन्ति । बन्धावलिकायाः ऊर्व तु युत्तरशुर्त संकामति । एकत्रिंशति जिनाहारकयोः बन्धावलिकाभ्यन्तरे वर्तमा. नयोः पश्चनवतिः संक्रामति, उभयोः बन्धावलिकाया ऊर्ध्व व्युत्तरशतं संक्रामति । आहा- रकसधकस्य बन्धावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्य जिननाम्नश्च बन्धावलिकाया ऊर्व वर्त- मानस्य पण्णवतिः संक्रामति, जिननाम्नो बधापलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्याहारक- सप्तक्रस्योर्ध्व घर्तमानस्य युत्तरशतं संक्रामति ॥१॥ सामायिकच्छेदोपस्थापनीययोः प्रमत्ता. ममतापूर्वकरणेषु परिहारविशुद्धियत् । अपूर्वकरणसप्तमभागादारभ्य सूक्ष्मसम्परायं यावदुपः नामश्रेण्या झुत्तरशतैकोत्तरशतपञ्चनवतिचतुर्नवतिरूपाणि चत्वारि यशाकीत्तौं संक्रामन्ति । क्षपकनेण्यां त्रयोदशक्षयानन्तरमेकोननवत्यष्टाशीतियशीत्येकाशीतिरूपाणि चत्वारि तत्रैव संक्रामन्ति ॥२॥ यथाख्याते नास्ति संवेधः, वन्धाभावात् ॥ १ ॥ सूक्ष्मसम्पराये वगुणास्थानवदिति ॥१॥ अशुभलेश्यात्रिके संक्रमप्रतिग्रहस्थानानां संवेधः स्वगुणस्थानोक्तो वाच्यः ।। ३ ।। तेजोलेश्यायां मिथ्यादृष्टौ बादरपर्याप्तकेन्द्रियनायोग्ये पञ्चविंशतिपाइंशति- रूपयोर्युत्तरशतपश्चनवतित्रिनवतिचतुरशीतिरूपाणि चत्वारि संक्रामन्ति । देवप्रायोग्याशा ·महादिसंवेघा]. प्रकृतिसंक्रमः। विशतायप्येतान्येव चत्वारि संक्रामन्ति, भावना प्रागुतानुसारेण कर्तव्या। पञ्चाक्षतिर्य- मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति, तिर्यक्पायोग्ये त्रिंशति चैवमेव परिभायनीयम् । सास्वादने तेष्वेव प्रतिग्रहे युत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । मिश्ने देवप्रायोग्याष्टाविंशती मनु. जप्रायोग्यकोनविंशति च व्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । अविरतसम्यग्दृष्टी देवप्रा. योग्याष्टाविंशती मनुजप्रायोग्यैकोनत्रिंशति च व्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । देवप्रायोग्यैकोनविंशति व्युत्तरशतयुत्तरशतपञ्चनवतिषण्णवतिरूपाणि चत्वारि संकामन्ति । तत्र जिननामवन्धावलिकाभ्यन्तरे वर्तमानस्य जिननामयुते द्वे स्थाने न संक्रामतः, यन्धा- पलिकाया ऊर्ध्वं तु जिननामयुते द्वे संक्रामतः । देशविरते प्रमत्ते च देवप्रायोग्येऽष्टाविं. शती व्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । एकोनत्रिंशति जिननामबन्धावलिकाया अभ्य- न्तरे वर्तमानस्य युत्तरशतपश्चनयतिरूपे द्वे संक्रामतः, ऊर्ध्व तु व्युत्तरशतपण्णवतिरूपे । संक्रामतः । अप्रमत्तेऽप्यष्टाविंशती प्रमत्तवदेकोनत्रिंशति परिहारविशुद्धिवत् । त्रिंशति आहा. रकसप्तकस्य वन्धावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनवतिः संक्रामति, ऊध्वं तु युचर- शतं संक्रामति । एकत्रिंशति व्युत्तरशतद्व्युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि संका- मन्ति, भावना तु प्रागिव कर्तव्या ॥१॥ पद्मलेश्यायां मिथ्यादृष्टी तिर्यङ्मनुजप्रायोग्ये एकोनविंशति, तिर्यक्प्रायोग्ये त्रिंशति, देवप्रायोग्याष्टाविंशती च, युत्तरशतपञ्चनपतित्रिनव- तिचतुरशीतिरूपाणि चत्वारि संक्रामन्ति। शेषगुणस्थानेषु तेजोलेश्यावदिति॥१॥शुक्ललेश्यायां मिथ्यादृष्टी मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति, देवप्रायोग्याष्टाविंशती च झुत्तरशतपश्चनयतित्रि- नवतिचतुरशीतिरूपाणि चत्वारि संक्रामन्ति । सास्वादने मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति सास्वा- दनमिश्रयोः देवप्रायोग्येऽष्टाविंशती झुत्तरशतपञ्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः। अविरत्यादिपुम. तिज्ञानवदिति ॥१॥ अभव्ये एकेन्द्रियप्रायोग्ये त्रयोविंशत्यादित्रिके, विकलाक्षप्रायोग्य पञ्चा- क्षतिर्यप्रायोग्ये च पञ्चविंशत्यादित्रिके, मनुजप्रायोग्ये पञ्चविंशती एकोनविंशति च, मनु- जद्विकवन्धावलिकायाः अभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनयतित्रिनवतिचतुरशीतियशीतिरूपाणि चत्वारि ऊर्ध्व तु यशीतिवर्जानि त्रीणि संक्रमस्थानानि संक्रामन्ति । देवनरकमायोग्येऽष्टाविं- शतौ पञ्चनवतित्रिनवतिचतुरशीतिरूपाणि त्रीणि संक्रामन्ति ॥१॥ मिथ्यात्यसास्वादनमिश्र- मार्गणासु स्वस्वगुणस्थानवत् भावना कार्या ॥३॥ क्षायोपशमिकसम्यग्दृष्टेः चतुर्पु गुणस्थानेषु स्वगुणस्थानोकः संवेधो वाच्यः ॥१॥ औपशमिकसम्यग्दृष्टेरविरतसम्यग्दृष्टौ मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति व्युत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रामतः । मनुजप्रायोग्ये त्रिंशति व्युत्तरशतप- पणपतिरूपे द्वे संक्रामतः । अविरत्यादिषु त्रिषु देवप्रायोग्येऽष्टाविंशती झुत्तरशतपञ्चनय- तिरूपे द्वे संक्रामतः। जिननामयुते एकोनविंशति अविरत्यादिपु अपूर्वकरणपष्ठभागपर्य- न्तेषु जिननामवन्धावलिकाया अभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनवतिरूवं तु पण्णवतिः संक्रामति । आहारकसत्कर्मणां त्वविरतादिपु प्रमत्तपर्यन्तेषु जिननामवन्धावलिकाया अभ्यन्तरे द्युत्तरश. तमूर्ध्व तु व्युत्तरशतं संक्रामति । अप्रमत्तादपूर्वकरणपष्ठभागं यावत् त्रिंशति आहारकस- संक्र. द्वि०११ .

·- १२२ ० दि० विभागे [मार्ग प्रति- तकवन्धावलिकायर्या अभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनवतिरूध्वं तु शुत्तरशतं संक्रामति । एकत्रि शति भयोः बन्धावलिकायाः अभ्यन्तरे वर्तमानस्य पञ्चनवतिरूवं तु व्युत्तरशतं संक्रा. मति । जिननामवन्धावलिकायाः अभ्यन्तरे झुत्तरशतमाहारकसप्तकवन्धावलिकाया अभ्य- न्तरे पण्णवतिः संक्रामति । अपूर्वकरणसप्तमभागादारभ्य सूक्ष्मसम्परायं यावत् यशःकीत्तों युत्तरशतकोत्तरशतपञ्चनवतिचतुर्नवतिरूपाणि चत्वारि संक्रामन्ति ॥१॥ क्षायिकसम्याह- शावप्यौपशमिकसम्यग्दृष्टिबह, नवरं क्षपकश्रेण्यामनिवृत्तिकरणे नामत्रयोदशक्षयानन्तरं सूक्ष्मसम्पराये च यशाकीत्तौ एकोननवत्यष्टाशीतिब्यशीत्येकाशीतिरूपाणि चत्वारि संक्राम- न्ति ॥१॥ असंज्ञिनि एकेन्द्रियप्रायोग्ये त्रयोविंशत्यादिषु त्रियु, विकलाक्षपञ्चाक्षतिर्यप्रायोग्येषु पञ्चविंशत्यादिपु त्रिपु, मनुजप्रायोग्यपञ्चविंशती एकोनविंशति च, धुत्तरशतपश्चनवतित्रि- नवतिचतुरशीतियशीतिरूपाणि पञ्च मनुजद्विकस्य वधावलिकाया ऊर्ध्वं तु यशीतिवर्जानि चत्वारि मिथ्यादृष्टौ संकामन्ति, देवनरकगतिप्रायोग्येऽष्टाविंशतौ झुत्तरशतं पञ्चनवतिश्च संक्रामति । सास्वादने पश्चाक्षतिर्यड्मनुजगायोग्ये एकोनविंशति तिर्यक्मायोग्ये त्रिंशति देवप्रायोग्येऽष्टाविंशतौ च पश्चनवतिरूपमेकमेव संक्रामति॥१॥ अनाहारकमार्गणायां मिथ्यादृष्टौ एकेन्द्रियप्रायोग्ये त्रयोविंशत्यादिषु त्रिपु, विकलाक्ष- पद्माक्षतिर्यमायोग्येषु पञ्चविंशत्यादिपु त्रिपु, मनुजप्रायोग्ये पञ्चविंशती च, झुत्तरशतपश्च नवतित्रिनवतिचतुरशीतिव्यशीतिरूपाणि पञ्च, मनजद्विकबन्धावलिकाया ऊर्ध्व तु ब्यशीतिव- र्जानि चत्वारि संक्रामन्ति । मनुजप्रायोग्ये एकोनत्रिंशति युत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतित्रिन- पतिचतुरशीतिघ्यशीतिरूपाणि पद संकामन्ति। सास्वादने पश्चाक्षतिर्यड्मनुजप्रायोग्ये एको नत्रिंशति तिर्यप्रायोग्ये त्रिंशति च पञ्चनवतिरूपमेकमेव संक्रामति । अविरतसम्यग्दृष्टेः देवप्रायोग्येऽष्टाविंशती मनुजप्रायोग्ये एकोनविंशति च धुत्तरशतपश्चनवतिरूपे द्वे संक्रा- मतः। मनुजप्रायोग्य त्रिंशति व्युत्तरशतपण्णावतिरूपे द्वे, देवप्रायोग्ये एकोनविंशति च व्युत्तरशतयुत्तरशतपण्णवतिपञ्चनवतिरूपाणि चत्वारि संक्रामन्ति ॥ १ ॥ इत्युको मार्ग- णासु नामकर्मणः संक्रमप्रतियहस्थानयोः संबेधः, तदुक्तौ चोको मर्गणासु संक्रममतिमहयोः संवेधः, एवञ्च समाप्तः सविस्तर प्रकृतिसंक्रमः ॥ ॥ मार्गणासु नाम्नः संक्रमपत० संवेधः ।। ओये रगती- १२३५० एकेका पत्र २५. एके०-अप मिथ्या १०३-९५ २९३ तिर्यमा पत० १०२.९५९६/२९ नरमायोग्ये २१ नरतियकमायोग्ये २८ देव-नरकमा ३.तियंकमायोग्ये २९पया विकल-पा १०३-१५/२१ नाप्रायोग्य ति-प-पयां मनुजा ३०पर्या०वि० पर्याम तिर्थ- नरक- (स०५-१०२,९५,९३,८४,८२ पत०६-२३,२५,२६,२८,२९,३० मिथ्यात्वे सं० १०२,९६,९५, मोघे पत्त०-१९,३० १०२-९५-९३-८४-संक्रमस्या. विकल-अप०ति० पंचे०-अप०मनुज. २६ एके० प्रा० सावा. मिधे भविरते १०१-२५.९६/२५० " ·महारिस] प्रकृतिसंक्रमः २३,२५,२६,२९,३० ८२ [मनु २ हीनम्] सास्वादने मिधे १०२, ९५ २८,२९,३० २८ विभो मिप्यारवे १०२, १०२,१६,१५२८ मारकमा. १०२-१५ शेरनिप्रहेषु सास्वा. १०२-९५ २८ देवमा १०१-५५२९पंचे.नि.-मनुस. १०२-९५ /१०नियंपा मिधे १०३-१५/२८ देय. . भविरते देशविते " देव- गती- भोघे सं०४-०३,१०२, ९६, ९५ पत०४-२५,२६,२९,३० १.२-९५ " २९ मनुज निष्पार मं०१०२,१७ पत० २५, २६ एके. " २९,३० पंचे. ति मति, भगिरते ०२-१५, २९मनुजा अवधि २८ देव० २९ देव० जिनपधा- बलि कान्तः १०३-९६/३०मनुजा जिनयन्धा " सास्वा. ९५ २९ मनुज २५,२६,२९,३० मिध्या० दत् २९० बलिको " १०२,९५ २९ मनु० मि अचिरते । १.२,९५ २९ १०२-९५२९॥ १०३,९६ ३० बिनयुते देश वि०.०२-९५२८ देव. भवि०म०पत् १९६-01 प्रमत्ते ।०२-९५ २८ देव० चक्षुर्दक मं-०३-१०२-१०१-९६-९५-९५-९३- ८९-८८-८४-८, [ इनि ८२ बज] वचनेषु पत०-२३-२५-२६-२८-२९-३०-३-1 प० चेऽपि गुण मावना -पूर्वोक्तवत् . " [४ कुजाति मिथ्यारे संवेघः तियंग्वत् .नवरं देवनरकमान | ५ काय | सास्वा० योनिमहवन,तेजोपारयोस्तु दे वनरकमनुनमायोग्यप्रतिमानम् | अप्रमचे १०२-९५ २८ देव० २९देव० [बिनबन्धावलि ९६/२९ देव.[, गोवं ९५३०देव० [मा बधावलिः १०२/३० देव [., कोत्र] ९५/३१ देव मिनाहारक) 10३/३. देव० [, सर्व ९५ देव० [विनयधापति कोर्ष,माहाबन्धान १०२/देव माहा. या कोयं, जिनपघावातत्र] आस-पं०-काययोगवेद सं-पूर्वावर ४ कपाय-अचतुर्भम -संशि-आहा [] पु मति भुता- मंघः नियंग्वत् , नवरं नरकयोग्य २८ तो ज्ञानयोः | ९१ निरपि संशामति. सा० १०३-२५ ·A सं० वि० विभागे [मार्ग० प्रति- १२४ अपूर्व० अप्रमत्तवत् सामायि-६,७,८,गुणेषु परिहारवि० वत् क्छेदोप त्तिः०गुणेषु १०२,१०१,९५, ९१ संक्रमः उपशमके मे १०२-101 ९५-९४ यशसि १३क्षयं यावत् क्षपके १३ " ८९-८८-८२.८१ क्षयोधम् ८९-८८ १ यशसि १३क्षयोर्च ८२-८१ सूक्ष्मसं० १०२-10-1 ९५-९४-८९ : यशसि. 1८८-८२-८१ यथाख्याते नास्ति संवेधः सू० संपराये स्वगुणस्थानवत् उपशान्त. क्षीण. संक्रमपतद्ग्रहाभाषः कृष्ण, नील, कापोतेषु स्वस्वगुणस्थानोक्तवत् . तेजो० मिथ्यात्वे | १०२,९५, २५-२६ बा० ५० ९३,८४ एके० प्रायोग्ये. केवल २ |संक्रमपतरप्रहाभावः २८ देवयोग्ये. भवधिदर्शने मतिज्ञानवत् [ज्ञानविवक्षायां ] विभंगवत् अपि अज्ञानेऽपि विवक्षिते] " " २९पंचेति०-मनुजमा " " ३० तियंचप्रायोग्ये " सास्वा० १०२-९५२८-२९-३० मिश्रे १०२-१५ २८ देव०,२९मनुज " अविरते १०२-९५ २८ ॥ १०२-९५ २९ ,[जिनाम्यन्तरे] १०३-९६ २९ , [जिनोयम् ] २८" " अविरते ३,२,३,४गुणे प्रसवत् देशविरते २०२,९५सं० २८ देवयोग्ये. १०२-९५ २९ [जिनान्तवर्तिः] १०३-९६ । २९ [ जिनोवं ] * परि-प्रमत्ते १०२-९५/२८ हारे १०२-९५२९ [जिनाभ्यन्तरे] 1१०३-९६ २९ [निनोर्च] अप्र०/१०२-९५२८ १०२-९५२९ [जिनाम्यन्तरे] १०३-१६२९ [जिनोध] ५५३० [माहाभ्यन्तरे १०२३० [आहारको] ॥ [जिनाहारकाम्या " [जिनाहाको] ९६३१ ,[आहारकाम्यन्तरे, जिनोच च १०२,जिनान्तराहारको * अन्तः अभ्यन्तरवान वधावलिकायाः, कप्य शब्द नापि पाधावलिको मिति. देशवि० १०२-९५ प्रम० १०२-९५ [जिनान्तः] [जिनो] " २९ ॥ " " अप्रमत्ते १०२-९५ २८॥ ९५ २९ ॥ [जिनान्तः] [जिनोर्च [आहारका०] ३० ॥[भाहारको ९५ | ३० " " १०२ १०३-१०२ ९६-९५ ३. मन.पर्यववत्, " ·महादिसंबंध:]] प्रकृतिसंक्रमे। १२६ पने मिथ्या० १०२, ९५, ९२,८४ ति० मनु०योग्ये क्षायिके | उपशमसम्य पद नवरं विशेषोऽयं ८९,८८, यशसि, क्षपकानाम्, ८२, ८१,१३क्षयानन्तरम्. ३० ति. योग्ये, २८ देवयोग्ये | १० मे..." क्षपकानाम् शेषगुणेषु-तेजोलेश्यावत् मुक्के मिथ्या० | १०२, ९५, २९ मनुजयोग्ये मसंजिनि मिथ्याने १०२-१५ १३-२५.२६एके योग्ये ९३-८४८२ २५ २९.३०वि०५०ति २५-२९ मनुब० २८ देव-नरक. सास्वा ९५ /२९पंचेति०-मनुज०/ २८ देवयोग्ये सास्वा० १०१-९५२९ मनुज. २८ देव० १०२-९५ ३० तिर्यम् २८ देवयोग्ये मिये " २८ देव० भविरता दिगुणेषु मतिज्ञानवत् भनाहारे मिथ्या १०२, ९५/२३.२५.२६ एके-यो. स्ये ९३,८४,८२ (२५२९.३०वि०-पति २५ नृयोग्ये अमग्ये ९५,९३ २३, २५, २६ एके० योग्येषु ८४,८२ " १०२.९६.९५/ २९ नृयोग्ये ९३.८४-८२ सास्वा २५-२९-१० विकले०-पचे.ति. २५-२९मनुजयो [मनुजयन्धान्त ] ९५-९३- २८ देव० नरक. मिप्या०-सास्वा०-मिधेपु-स्वस्वगुणस्थानवत. शयोप पामे १,५,६,. गुणेषु स्वस्वगुणस्थानवत् . उपश ८० ९५ | २९नृ-पंचेतियोग्ये ३० तिर्यगयोग्ये. अविर १०२-९५ /२८ देवयोग्ये २९ नृयोग्ये १०३-९६ /३० नृयोग्ये १०३-१०२/२९ देवयोग्ये. ९६-९५ " " उपश मे- स१०२-९५ १०१-९४ यशसि " ·१२१ संवि विभाग अथ स्थितिसंक्रमाधिकारः। साप्त स्थितिसंक्रमाभिधानावसरः, तत्र च पडर्थाधिकाराः, तद्यथा-भेदः, विशे. 'पलक्षण, उत्कृष्ट स्थितिसंक्रमपरिमाणं, जघन्यस्थितिसंक्रमपरिमाणं, साद्यादिप्र- रूपणा, स्वामित्वप्ररूपणा चेति । तत्र भेदो द्विविधा, तद्यथा-मूलप्रकृतिस्थितिसंक्रमः उत्तरप्रकृतिस्थितिसंक्रमश्च। मूलमकृतिस्थितिसंक्रमोऽष्टधा, तद्यथा-ज्ञानावरणीयस्य, दर्शना. वरणीयस्य, वेदनीयस्य, मोहनीयस्य, आयुपः, नाम्नः, गोत्रस्य, अन्तरायस्येति । नन्वष्टानां मूलप्रकृतीनामायुपश्चोत्तरप्रकृतीनां प्राक्सर्वथा संक्रमो निषिद्ध इति चेत् ?, सत्यम्, परं तवान्यप्रकृतावन्यप्रकृतिनयनलक्षणस्यैव संक्रमस्य निषेधः कृतः, अन तूद्वर्तनापवर्तनरूपत्वे- न संक्रमस्य विवक्षितत्वात् न कश्चिद् दोपः, उत्तरप्रकृतीनां तु त्रयोऽपि संक्रमाः सम्भवन्ति । तत्र उत्तरप्रकृतिस्थितिसंक्रमोऽष्टपश्चाशदधिकशतधा, तद्यथा-मतिज्ञानावरणीयस्य, श्रुत- ज्ञानावरणीयस्य यावद्वीर्यान्तरायस्येत्युको भेदः । अधुना विशेपलक्षणमुच्यते-तच्च त्रिवि- धम्, उद्वर्तनारूपं, अपवर्तनारूपं, प्रकृत्यन्तरनयनलक्षणम् । तत्रोद्वर्तनं नाम शुभाशुभाध्य- वसायेन बध्यमानायामेव स्वप्रकृतिस्थितौ प्रार पद्धायाः स्वप्रकृतिस्थितेर्हस्वकालतामपहाय दीपीकरणम्, अपवर्तनं नाम वध्यमानायामवध्यमानायां वा स्वप्रकृतावेव दीर्घस्थितिकाल- तामपहाय स्वस्थितिकालतया व्यवस्थापनम् , एतौ द्वौ मूलोत्तरप्रकृतिविषयौ भवतः । संक्रम्यमाणप्रकृतिस्थितीनां तुल्यासु स्थितिषु प्रतिग्रहप्रकृतौ नीत्वा यत् प्रवेशनं स प्रकृत्य- न्तरनयनसंक्रमः, तदुक्तं पञ्चसंग्रहमूलवृत्तौ-"सक्रमप्रकृतितुल्यासु स्थिति निवेश्यन्त” इति, यथा मतिज्ञानावरणीयं बध्यमाने श्रुतज्ञानावरणीये, अयं संक्रम उत्तरप्रकृतिप्वेव भवति । तत्रापि विशेपलक्षणं सामान्यलक्षणं न सर्वथाऽपवदतीति न्यायात् दर्शनमोहनीयचारित्र- मोहनीययोरायुपश्चतसृणां प्रकृतीनां बन्धसंक्रमोधर्तनोदयावलिकागतस्थितेश्चायं संक्रमो न भवत्येवेति । नन्वमूर्तस्य कालस्य गगनमियोद्वर्तनापवर्तनान्यप्रकृतिनयनलक्षणस्थितिसंक्रमः कथं जाघटीतीति चेत् ? उच्यते-इस्त्रस्थितिकालोपलक्षिताः परमाणव एव शुभाशुभाध्यव- सायजनिताभिनवस्थितिसमयेपूर्ध्व यद् व्यवस्थाप्यन्ते तदुद्वर्तनम् , दीर्घकालोपलक्षिताः परमाणवः शुभाशुभाध्यवसायेन स्वाधस्तनस्थिती ययवस्थाप्यन्ते तदपवर्तनम्, संक्र. म्यमाणप्रकृतिस्थितिसमयस्थाः कर्मपरमाणयः स्वभिन्नवध्यमानप्रतिग्रहप्रकृती नीत्या तुल्य समयेषु यद् व्यवस्थाप्यन्ते स प्रकृत्यन्तरनयनलक्षणः संक्रमः, ईदृशः स्थितिसंक्रमः "मचा। मोशन्ति" इति न्यायेनामिघीयमानो न विरुध्यत इत्युकं स्थितिसंक्रमस्य विशेषलक्षणम् । अथोत्कृष्टसंक्रमपरिमाणं प्रतिपाद्यते-तत्र प्रकृतयो द्विधा, बन्धोत्कृष्टाः संक्रमोत्कृष्टाश्च । तत्र बन्धादेव स्वमूलमकृतितुल्या स्थितिर्यासामुत्तरप्रकृतीनां ता बन्धोत्कृष्टाः, ताश्च सप्तन बतिस्तद्यथा-ज्ञानावरणश्चकं दर्शनावरणनवकमन्तरायपैञ्चकं पोशकपाया मिथ्यात्वमा- युश्चतुष्टयमसातवेदनीयं नीचर्गोत्रं नरकद्विक तिर्यग्दिकमेकेन्द्रियजातिः पञ्चेन्द्रियजाति- स्तैजससतकमौदारिकसप्तकं वैक्रियसप्तकं पठसंस्थानसंहननेऽशुभविहायोगतिर्नीलकटुक- वर्जमशुभवर्णादिसप्तकमगुरुलंपुपराधातोपर्धातोशंसातपोधोतीनि निर्माण प्रसचर्तुष्कम- " ·प्ररूपणा।] स्थितिसंक्रमः १३ स्थिरपर्दू स्थावरनाम चेति । 'नीलकटुकवर्ज मित्यत्र, कर्मप्रकृतिवृत्तिद्वये कटुकस्थाने 'तिक' मित्युक्तं, पञ्चसङ्घवृत्तिद्वये च संक्रमोत्कृष्टासु तिकं गृहीतं, तथापि "तितकृष्ण- दुरभिगन्धगुरुकर्कशक्षशीवानां विंशतिः" इति पञ्चसङ्घहमूलवृत्ती, "तिक्तरसकृष्णवर्णयोस्तु श. ब्दस्याधिकार्यसंसूचनात् दुरभिगन्धगुरुकर्फशरूक्षशीतानां . चोत्कृष्टा स्थितिविंशतिः सागरोपमकोटा- कोटयः" इति पञ्चसङ्घहबृहद्वृत्तौ च वन्धोत्कृष्टास्वपि तिक्तं गृहीतम् । कर्मप्रकृतिचूर्णी तु वर्णादिविंशतिरपि वन्धोत्कृष्टासु गृहीता अवसीयते यतः संक्रमोत्कृष्टासु वर्णादिवर्जा अष्टचत्वारिंशदेव गृहीतास्तथा च तद्न्या--"तत्य संकमुफसातो इमातो सायावेयगिर्ज सम्मंचसम्मामिच्छत्तणवणोकसायमणुअंगतिदेवंगतिवेइंदियतेइंदियचउरिदियजाइआहारसत्तगं अंतिम- पजसंहाणेसंघयेणमणुयगतिदेवगतिआणुपुविओ पंसस्थविहायगतिमुहुर्मअपञ्चत्तसाहारणथिरसुईसु- भंगसुरसरआदेझजसकीत्तितित्थगरउच्चागोयाणं एयासि अडयालीसाए पगतीणं संकमतो उफरस विति लभ्यते" इति । कर्मप्रकृतौ वर्णादीनां विंशतेरपि विंशतिः कोटाकोटिप्रमाणा स्थि. तिरुका संभाव्यते, तदुक्तं-“वीसा सणिचणामाणं", अस्य प्रतीकस्य व्याख्यायां वर्णादयः सामान्येन गृहीताः, यथा पश्चसङ्घहे पार्थक्येन वर्णादीनां स्थितिरुता तथा कर्ममकृतावनु तत्वेन विंशतिरपि वन्धोत्कृष्टासु गृहिता व्यवसीयत इति । पञ्चसशहतृतीयद्वारे पञ्चमद्वारे चोत्कृष्टस्थितिसत्कर्मस्वामित्वाधिकारे वृत्तिद्वयेऽपि कर्मप्रकृतिचूणी कर्मप्रकृतिवृत्तिद्वये च तस्मिन्नेवाधिकारे बन्धनकरणप्रथमगाथावृत्तौ न्यायाचार्यैरुदये सति बन्धोत्कृष्टासु वर्णादयो गृहीताः, नानुदये सति बन्धोत्कृष्टासु नाऽप्युदये सति अनुदये सति वा संक्रमोत्कृष्टासु वर्णादयो गृहीताः, तथोत्कृष्टस्थित्युदीरणाधिकारेऽपि उदये सति यन्धोत्कृष्टासु विंशति- रपि वर्णादयो गृहीताः । तत्वं पुनः तद्विदो विदन्ति । ताश्च बन्धोत्कृष्टा द्वेधा-उदये सति यन्धोत्कृष्टा अनुदये सति वन्धोत्कृष्टाश्च, तत्र विपाकोदये सति यासां प्रकृतीनां चन्धा- दुत्कृष्टं स्थितिसत्कर्मावाप्यते ता उदयवन्धोत्कृष्टाः, यासां तु विपाकोदयाभावे बन्धादु- स्कृष्टस्थितिसत्कर्मावाप्तिस्ता अनुदयवन्धोत्कृष्टाः । तत्रानुदयवन्धोत्कृष्टा विंशतिः तयथा- नरकतिकतिर्यग्दिकैकेन्द्रियजात्यौदारिकसप्तकसेवासंहननस्थावरनामातपनामानि पञ्च- निद्रेति । तत्र नरकद्विकस्योदयो नरकगती, उत्कष्टस्थितिवन्धकास्तिर्यग्मनुजाः। एकेन्द्रिय जातिस्थायरातपनाम्नामुदय एकेन्द्रियेषु, न च तत्रोत्कृष्टवन्धखत्र तेषां सागरोपमस्य द्वी सप्तभागी उत्कृष्टतः स्थितिवन्धस्योकत्वात् । तिर्यद्धिकस्योदयः तिर्यग्गती, पन्धश्चतसृप्यपि गतिपु स्यात् , तथापि उत्कृष्टस्थितिवन्धका देवनारका एव,न मनुजतिर्यञ्चः, ते हि तद्वन्धा- हसंक्शे वर्तमानास्तिर्यद्विकस्योत्कृष्टतोऽपि अष्टादशकोटाकोटिममाणामेय स्थिति यान्ति, उत्कृष्टसंम्लेशे वर्तमानास्ते तु तिर्यक्मायोग्यं नैय पक्षन्ति, किन्तु नरकमायोग्यमेव घनन्ति । तथौदारिकसप्तकसेवार्तसंहननयोरुदयस्तिर्यग्मनुजानां, न च ते उत्कृष्टां स्थि- तिमुपरचयन्ति, किन्तु सुरनारकाः । निद्रापञ्चकोदये उत्कृष्टसंप्लेशाभावेन निद्रापञ्चकस्यो- स्कृष्टवन्धाभाव इति । शेषा उदयवन्धोत्कृष्टाः । बन्धेऽवन्धे वा सति संक्रमादेवोत्कृष्टा स्वमूलमकृतिभिः समाना स्थितिर्यासामुत्तरप्रकृतीनां ताः संक्रमोत्कृष्टास्ताश्चेमा एकपष्टि:- ' ·. १२८ सं० द्वि० विभाग [ भेदादि- सातवेदनीयं सम्यक्त्वं सम्यग्मिथ्यात्वं नवनोपाया आहारकसप्तकं शुभवर्णायेकाद- शकं नीलं कर्टकं देवद्विकं मनुजद्विकं विकलजातित्रिकमाद्यानि पञ्च संस्थानानि संहननानि च प्रशस्तविहायोगतिः सूक्ष्म साधारणमपर्याप्त स्थिरादिपर्टी तीर्थकर मुर्गोत्रमिति । संक्रमो- त्कृष्ट अपि द्वेधा, ताश्चाने प्रतिपादितः। अधुनाऽऽदौ धन्धोत्कृष्टानामुत्कृष्टा बन्धस्थितिः प्रतिपाद्यते-ज्ञानावरणपश्चकं दर्शनापर- नवकमसातवेदनीयमन्तरायपञ्चकमिति विंशतेः प्रकृतीनां त्रिंशत्सागरोपमकोटाकोटि- माना स्थितिः, कपायाणां चत्वारिंशत्कोटाकोटिप्रमाणा, मिथ्यात्वस्य सप्ततिः कोटाकोटि- प्रमाणा, तिर्यन्मनुजायुपोः त्रिपल्योपमा, देवनारकायुपोः त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमस्थितिः, आयुपामेपा निपेककालस्थितिरवगन्तव्या, पूर्वकोटिनिभागाभ्यधिका तु एपो सर्वास्थि- तिर्वाच्या, अन तिर्यङ्मनुजायुपी यद्यपि स्वमूलप्रकृत्यपेक्षया तुल्यस्थितिके न भवतस्त- थापि संक्रमोत्कृष्टत्याभावात्ते बन्धोत्कृष्टे उक्के, नरकद्वितिर्यग्विकैकेन्द्रियजातिपञ्चेन्द्रिय- जातितैजसंसप्तकीदारिकसँतकवैक्रियसप्तकनीलकटुकवर्जाशुभवर्णादिसंघकागुरुलेघूपधातप- रोपातोच्छौसातपोद्योतनिर्माणान्त्यसंहेननसंस्थानाप्रशस्तविहायोगतिस्थावरत्रसंचतुष्कास्थि. पैट्वनीचगोत्रमिति पट्पञ्चाशत्प्रकृतीनामुत्कृष्टास्थितिविंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा। अथ संक्रमोत्कृष्टानां वन्धस्थितिः प्रतिपाद्यते-तत्र सातवेदनीयस्त्रीवेदमनुजद्विकानां पञ्चदशकोटाकोटिप्रमाणा उत्कृष्टा स्थितिः । पुंवेदहास्यरत्युच्चैर्गोत्रप्रशस्तखंगतिस्थिर- शुभसुभगसुखरादेययर्शकीर्तिदेवंगतिदेवानुपूर्वीलक्षणानां त्रयोदशप्रकृतीनामुत्कृष्टा स्थि. तिर्दशसागरोपमकोटाकोटिमाना । भयजुगुप्साशोकारतिनपुंसकवेदानां विंशतिः, सू. क्ष्मत्रिकस्य विकलत्रिकस्य चाष्टादश, प्रथमसंस्थानसंहननयोः शुक्लवर्णसुरभिगन्धमधु- ररसमृदुस्निग्धलघूष्णस्पर्शानां दशसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा स्थितिः, द्वितीययोः संह ननसंस्थानयोर्द्वादश, तृतीययोः संहननसंस्थानयोश्चतुर्दश, चतुर्थयोः पोडश, वामन कीलिकयोः संस्थानसंहननयोरष्टादशकोटाकोटिप्रमाणा, आम्लरसहारिद्रयर्णयोः सार्ध द्वादशसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा, कपायरसरक्तवर्णयोः पञ्चदश, कटुकरसनीलवर्ण- योः सार्धसप्तदशसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा, तीर्थकराहारकसप्तकयोरन्तःसागरोपमकोटा- कोटिप्रमाणा स्थितिरिति, दर्शनदिकं बन्धे एव नास्तीत्युक्ता स्थितिः संक्रमोत्कृष्टाना- म् । तत्र बन्धोत्कृष्टानामुत्कृष्टस्थितिसंक्रम आवलिकाद्विकहीनः, तथाहि-स्थितिवद्धा सती बन्धावलिकायामतिकान्तायां सत्यामन्यत्र संक्रामति, तत्राप्युदयावलिका सकलकर- णायोग्येति कृत्वा उदयावलिकोपरितनी संक्रामति, उदयावलिकामात्रमसंक्रान्तमेवावति- छते, ततो पन्धोत्कृष्टानामावलिकाद्विकहीन एव उत्कृष्टस्थितिसंक्रमः, तदुक्तं-"तीसा- सत्तरिचत्तालीसावीसुदहिकोडिकोडीणं । जेहो आवलिदुगहा" इति । ज्ञानावरणपञ्चकदर्शना- वरणनवकासातवेदनीयान्तरायपञ्चकरूपाणां विंशतेरावलिकाद्विकहीनन्त्रिंशत्सागरोपमकोटा- कोटिप्रमाणः स्थितिसंक्रमः, तथाहि मतिज्ञानावरणीयस्योत्कृष्टां स्थिति बध्वा आवलिका- , , - - ·प्ररूपणा ] स्थितिसंक्रमः। १२९ तिकान्तायां सत्यामुदयायलिकात उपरितनी सर्वा वध्यमानामु श्रुतज्ञानावरणीयादिषु संक्रामति, एवं सर्वत्र बन्धोत्कृष्टास्वायलिकाद्विकहीनत्वं परिभावीयमिति । पोडाकपा- याणामावलिकाद्विकहीनचत्वारिंशत्मागरोपमकोटाकोटीप्रमाणः स्थितिसंक्रमः । आयुपाम- न्यप्रकृतिनयनलक्षणः संक्रम एव न भवति । यद्यपि बन्धोत्कृष्टामु सर्वत्रावलिकाद्विकद्दीन- त्वमुक्तं तथापि मिथ्यात्वस्य सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिस्थितिसंक्रमोऽन्तर्मुहर्त्तानो द्रष्टव्यः, तथा हि-मिथ्यात्वस्योत्कृष्टां स्थितिं वध्वाजघन्यतोऽप्यन्तर्मुहूर्त मिथ्यात्य एव तिष्ठति, ततः सम्यक्त्वं प्रतिपद्य मिथ्यात्वस्यान्तर्मुहर्त्तानां सम्यक्त्वे मिश्रे च संक्रमयति, तदुक्तं पञ्चसद्ध- हमूलवृत्ती-"वेदकसम्यग्दृष्टिमिथ्यात्वं गत्वा तस्य मिथ्यात्वस्योत्कृष्स्थिति च कृत्वा ततो विशुध्यमा- नपरिणामोऽन्तर्मुहूर्ते व्यतीते सम्यक्त्वं प्रतिपन्नः, ततः सम्यग्दृष्टिः सम्यक्त्वमम्यग्मिध्यात्वयोमिथ्या- त्यस्थितिमन्वर्मुहूर्बोनसप्ततिकोटाकोटि प्रमाणां संक्रमयतीति" । ननूत्कृष्टस्थितिबन्धेवाधाकालस्या- प्युत्कृष्टत्वेनाबाधाकाले दलिकनिक्षेपाभावात् नोदयः, उदयाभावे च कथमुदयावलिकायर्जनं युक्तमिति चेत् न, अबाधाकालेऽपि प्राग्वद्धदलिकस्यानुभवात् , तदुकं पञ्चसतहमूलटीका- याम्-"यत उत्कृष्टस्थितियन्धरस्य यदयाघागतं दलं तदनुभूयते प्राग्नद्धमिति कृत्ला विद्यमानतया तदस्टोर" इति । नन्वनुदयवन्धोत्कृष्टानां कथमुदयावलिकावर्जन युक्तं तामामुदयाभायादिति चेत् ? सत्यम् , किन्तूत्कृष्टबन्धकालेऽवाधाकालेऽपि प्राग्वद्धदलिकस्य विद्यमानत्वेन प्रदेशोदयतस- द्वेदयति, तदुक्तं पञ्चसद्वहमूलटीकायां-"यत उदृष्टस्थितियन्धकस्यायापास्थिवयः सन्ति, किन्तू- दयस्थितिः स्तियुकसंक्रमेणोदयगतासु संक्रामति" इति । अत एव उदययतीनामनुदयवतीनां वा प्रकृतीनामुदयसमयादारभ्यायलिकामात्रा स्थितिरुदयावलिकेति पूर्वग्रन्थेषु व्यवहियत इत्यनेनानुदयवतीनां प्रदेशोदयावलिकापि गृहीताऽवसीयते । एवं नरकद्विकादीनां पल्प- ञ्चाशत्प्रकृतीनामप्यावलिकाद्विकहीनो विंशतिः सागरोपमकोटाकोटिममाण उत्कृष्टस्थिति- संक्रमः । संक्रमोत्कृष्टानामुत्कृष्टस्थितिसंक्रम आवलिकात्रिकहीनः, तथाहि-बन्धावलिकाया- मतिक्रान्तायां सत्यामुदयावलिकां मुक्त्वा उपरितनी सर्वामपि स्थितिमन्यत्र प्रकृत्यन्तरे आपलिकाया उपरि संक्रमयति, संक्रान्ता सती संक्रमावलिका सकलकरणायोग्येति कृत्या तदतिकान्तायां सत्यामुदयावलिकात उपरितनी सर्वापि स्थितिः ततोऽप्यन्यत्र प्रकृत्यन्तरे संक्रामति, ततः संक्रमोत्कृष्टानामुत्कृष्टस्थितिसंक्रमपरिमाणमावलिकात्रिकहीनपरमस्थितिय- न्धप्रमाणम् , तदुकं-"सेसाण वि आवलियतिगूणो" इति । एतदेवभाव्यते-असातस्योत्कृष्ट त्रिंशत्सागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां स्थितिं वध्या परिणामपरावर्तनेन सातं बर्बु लग्ना, तत्रासातस्य पन्धावलिकायामतिक्रान्तायामुदयावलिकात उपरितनी सकलामपि स्थिति संक्रमयति, तत्र च संक्रान्ता सती संक्रमावलिका सकलकरणायोग्येति कृत्वा संक्रमावलि कातिक्रान्तायां सत्यामुदयावलिकात उपरितनी सर्वामपि स्थितिमसातं बभन् तत्र संक्रमय- तीत्यावलिकात्रिकहीनत्रिंशत्कोटाकोटिसागरोपमप्रमाणः सातस्य स्थितिसंक्रमः । शुभवणा- घेकादशकनीलंक?कदेवद्धिकमनुजदिकविकलजातित्रिकाद्यपञ्चसंहननाद्यपञ्चसंस्थानप्रशस्त- संगतिसूक्ष्मसाधारंणापर्याप्तस्थिरादिषट्कोचैर्गोत्ररूपाणामेकचत्वारिंदात्मकृतीनामावलिकात्रि- सक. दि. १७ .

·१३० सं० द्वि० विभागे [ भेदादि- कहीनविंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणः परमस्थितिसंक्रमः । मनुजद्विकमानित्य भावना क्रियते-नरकद्धिकस्योत्कृष्टां विंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां स्थिति वध्या परिणामपरा. वर्तनेन मनुजद्विकं बर्बु लग्नः, तत्र नरकद्विकस्य बन्धावलिकायामतिकान्तायामुदयाचलि- कात उपरितनीमावलिकाद्विकहीनां विंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां स्थितिं संक्रमयति, ततोऽपि परिणामपरावर्तनेन देवद्विकं यर्बु लग्नः, तत्र संक्रमोत्कृष्टमनुजद्विकस्थितेः संक्रमावलिकायामतीतायां उदयावलिकात उपरितनीमावलिकाविकहीनां विंशतिसागरो- पमप्रमाणां मनुजद्विकस्थितिं संक्रमयति । एवमुक्तानुसारेण शेपनानामपि परिभावनी- यमिति । नवनोकपायाणां चत्वारिंशत्सागरोपमकोटाकोटिप्रमाण आवलिकात्रिकहीनः पर- मस्थितिसंक्रमो चेदितव्यः । आहारकसप्तकस्य जिननाम्नश्चोत्कृष्टः स्थितिवन्धोऽन्त सागरो- पमकोटाकोटिप्रमाणस्तस्मात् संख्येयगुणस्तस्य स्थितिसंक्रमः, तदुक्तं कर्मप्रकृतिचूणौं-~-"बन्ध- हिईओ संतकम्मट्टिई संखेजगुणा” इति । ननु नामकर्मण उत्कृष्टतो विंशतिसागरोपमको. टाकोटिप्रमाणा स्थितिः, अत आहारकसप्तके जिननाम्नि च संक्रमात् बन्धावलिकोदयाव- लिकारहिता विंशतिसागरोपमकोटाकोटिममाणैवोत्कृष्टास्थितिलभ्यते, कथमुच्यते संक्रम- तोऽप्यन्तःसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणेति ? उच्यते, जिननानो विशुद्धसम्यग्दृष्टेराहारकसप्त- कस्य च विशुद्धसंयमयतां बन्धकत्वेन तेपामायुर्वर्जसप्तकर्मणामन्तःसागरोपमकोटाकोटि- प्रमाणस्यैव सत्कर्मत्वात् , तदुक्तं पञ्चसङ्ग्रहे-"तित्थयराहाराणं संकमणे बन्धसन्तएK पि । अंबोकोडाकोडी तहावि ता संकमुक्कोसा ॥ १ ॥ एवइयसंतया जं सम्मदिहीण सव्वकम्मेसु” इति । 'एवइय संतय'त्ति एतावत्येवान्तःसागरोपमकोटाकोटीप्रमाणा सत्तेति । सातवेदनीयस्या- वलिकात्रिकहीनत्रिंशत्सागरोपमकोटाकोटिप्रमाण उत्कृष्टस्थितिसंक्रमः, भावनाऽसातवेदनी- यवत्कर्तव्या । उक्तं बन्धे सति यासां संक्रमादुत्कृष्टास्थितिः तासामुत्कृष्टसंक्रमपरिमाणम् । अथ बन्धाभावेऽपि यासां संक्रमादेव केवलादुत्कृष्टा स्थितिः तासामुत्कृष्टस्थितिसंक्रमः प्रतिपाद्यते, तथाहि-दर्शनमोहनीयत्रयसत्कर्मा मिथ्यादृष्टिरुत्कृष्टसंक्लेशे वर्तमानो मिथ्या- त्वस्योत्कृष्टां स्थितिं वध्या तत्रैवान्तर्मुहूर्तमवतिष्ठते, ततः सम्यक्त्वं प्रतिपद्य मिथ्यात्व- स्थितिमन्तर्मुहर्तानां सकलामपि सम्यक्त्वे सम्यग्मिथ्यात्वे च संक्रामति, ततो मिश्रस्य संक्रमावलिकामतिक्रम्योदयावलिकात उपरितनी सकलामपि स्थितिं सम्यक्त्वे संक्रमयति, अपवर्तनाकरणेन च स्वस्थानेऽपि संक्रमयति, सम्यक्त्वस्यापवर्तनाकरणेन स्वस्थान एच संक्रामति, तदेवं मिथ्यात्वसत्कमन्तर्मुहूर्त संक्रमोदयावलिकाद्विकसहितं सप्ततिमध्यादून सम्यक्त्वमिश्रयोर्द्रष्टव्यमिति । ननु दर्शनत्रयसका मिथ्याष्टिः स एव भवति यः पूर्व सम्यग्दृष्टिभूत्वा प्रतिपतितः, तस्य चोत्कृष्टः स्थितिवन्ध एव न संभवति, "बंधेण न बोलई" इत्यनेन भिन्नग्रन्थिकस्य प्रतिपतितस्य मिथ्यादृष्टेरपि अन्तः कोटाकोट्यधिकवन्धस्य प्रति- पेधात , तत्तः सर्वमिदं निर्मूलमिति चेत् ? न, "धंधेण न वोलइ” इति सिद्धान्तमतत्वात् , कार्ममन्धिकः प्रतिपतितस्यापि मिथ्यादृष्टेरुत्कृष्टस्थितिवन्धस्याप्यभ्युपगमात् , तस्य तथा विधरसाभावेनैव विशेषसमर्थनादिति न कश्चिदोषः। ननु तथापि सम्यग्दृष्टेरस्कृष्टतोऽप्य- , ·प्ररूपणा] स्थितिसंमः। न्तःसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणमेव सत्कर्म विद्यते नाधिकं, ततः कयं सम्यादृष्टेरन्तमहतो. नसप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणस्थितिसंक्रमो भवतीति चेत् ? सत्यं, किन्त्वनाभोगेन स- म्यक्त्वाच्युतो मिथ्यादृष्टिः पुनः करणविक्मकृत्वा सम्यक्त्वं प्रतिपद्यते, तस्य कियकालमु- त्कृष्टस्थितिसत्कम संभाव्यते, तत्त्वं तु तद्विदो विदन्ति । ननु वन्धसंक्रमो समकं भवतोऽतः साधारणा एकावलिका भवति, न भिन्ना, तस्मात् संक्रमोत्कृष्टानां प्रकृतीनामप्यावलिकाद्वि- कहीनोत्कृष्टस्थितिसंक्रमः प्रामोति, नाबलिकात्रिकहीन इति चेत् ? न, उभयोरपि भिन्न- कालत्वात् , तवाहि-पूर्व वन्धोत्कृष्टायाः प्रकृतेरत्कृष्टां स्थिति वनाति, बन्धावलिकागतं च सकलकरणायोग्यमिति कृत्वा बन्धावलिकायामतिकान्तायां सत्यामुदयावलिकाया सपरितनं वन्यमानसङ्गमोत्कृष्टायां प्रकृती बन्धोत्कृष्टासकं दलिकं सङ्गमयति, ततो जाता उत्कृष्टस्थि- तिका सङ्कमोत्कृष्टा प्रकृतिः, सङ्गमावलिकागतमपि मकलकरणायोग्यमिति कृत्या समाव- लिफायामतिकान्तायां सत्यां यध्यमानायां प्रकृती उदयापलिकात उपरितनी सकलामपि सङ्क- मोत्कृष्टां स्थिति सभामतीत्यतो भिन्नकालत्वं सुस्पष्टम् । यदि वन्धोत्कृष्टसत्का संक्रमावलिका संक्रमोत्कृष्टसत्का च धन्धावलिका गृहीता स्यात्तदा समानकाललं स्यात् । ननु नरकग- तिन्धोत्कृष्टा प्रकृतिरावलिकाद्विकहीना सर्वाऽपि मनुजगती संकामति, सतो मनुजगतिश्चाय- लिकात्रिकहीनाऽन्यत्र संक्रामतीत्युभयमीलने पञ्चावलिकाहीन उत्कृष्टस्थितिसङ्कमो भवतीति कथमुच्यते सङ्गमोत्कृष्टानामावलिकात्रिकहीना उत्कृष्टा स्थितिरिति चेत्न, नरकगतिसत्को- दयावलिका ममावलिका च मनुजगतिसत्का बन्धावलिका च इति त्रयाणामेककालत्वान्न दोपः । यत्तु पञ्चसद्हमूलवृत्ता-"नरकद्विकस्य बन्धोत्कृष्टस्य या वद्धा उत्कृष्टास्थितिः सा यन्यायलि- काहीना मिध्यादृष्टिर्मनुजद्विकं पन्नानो मनुजद्विके संस्मयति, ततः स एर देवद्विक बनानः संमोत्कृ- धन्मनुजद्विात्सम्मालिकारहिवामुदयावलियारहितां च वां वन्धावलिकारहितां संक्रान्तस्थिति देवद्विके सम्मयती"त्युकं, तत्र वन्धोत्कृष्टाया उदयावलिकाहीनत्वं नोकमन्यत्र च सर्वत्रोक्तं पिन निरोधानहं, यतो नरकद्विकस्य सङ्गमावलिकाया उदयावलिकायाश्चैककालीनत्वेन सङ्कमावलि. काग्रहणेनैव गृहीता द्रष्टव्येति । ननु पञ्चसवहमूलवृत्तिमन्तरेण सर्वत्र नरकद्विकस्योत्कृष्टस्थि- तिसङ्कामो बन्धोदयापलिकाद्विकहीन इत्युक्त्या ततः मनुजद्विकस्यापि सङ्क्रमोदयावलिकाद्वि- कहीनत्यमुकं, तथा चतदन्यः-"ततो सस्मावलियाए उदयारलिए मोतुणं उपरिहा हिति सकमति" इति चेत् । सत्यं, केवलं नरकद्विकस्य वन्धोत्कृष्टत्वपरिज्ञापनामुदयावलिका पृथक् गृहीता, कालस्तु नरकद्विकोदयानलिकायाः सङ्कमावलिकायाश्चाभिन्न एव, पृथक् कल्प्यमाने तु"तिआ- चरित्रण संकमुफोसहितिपरिमाणं" इत्यनेन विरोधापत्ते, पञ्चसङ्ग्रहमूलवृतावपि तदेवाभिप्राय:, नरकद्विकस्योदयापलिकाहीनयाकल्प्यमाने "बन्धुकोसाण ठिई मोतुं दो आवली उ सम्मई" इत्यनेन मूलेन सह तत्रेम विरोधः स्यात् । ननु तर्हि नरकद्विकस्योदयावलिकाहीनत्वक- ल्प्यमाने उत्कृष्टस्थित्युदीरणास्वामित्वाधिकारेऽनुदयसङ्गमोत्कृष्टस्य देवगतेर्मनुजानुपूर्व्याश्च स्थितेः कर्मप्रकृतिवृचिद्वये आरलिकामात्रहीनविंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणत्यमुकं तकथं संगच्छते ? तदुक्तं न्यायाचार्यः-"देवगतेरपि विंशतिसागरोपमकोटाकोटीप्रमाणस्थितियव.

·१३२ सं० द्वि० विभागे [ यत्सिति- लिकामावहीना जायते" "ततो मनुष्यानुपूा अपि स्थितिरावलिकामात्रहीनविंशतिसागरोपमकोटाकोटी- प्रमाणा जाता", एवमेव श्रीमलयगिरिकृतकर्मप्रकृतिवृत्तौ पञ्चसङ्घहबृहद्वत्तौ चाप्युक्तं, कर्ममक- तिचूर्णी "एतासि द्विति वीसं सागरोपमकोडाकोडीवो आवलि ऊणं संकमे लब्भई" इति च, अन "ए- नासि"ति तन्त्र प्रागुक्तानामनुदयसङ्क्रमोत्कृष्टानामित्यर्थ इति चेत् ? अत्रोच्यते-देवगतिप्रदेशो. दयसत्कोदयापलिका युता एतावत्प्रमाणैव स्थितिर्भवति, न नरकद्विकस्योदयावलिकासमेण- तावत्प्रमाणाभवति, नरकद्धिकस्योदयापलिकाया अपि संक्रमे कल्प्यमाने तत्रैव "नरकगतेरुत्क- प्टो स्थितिं विंशतिसागरोपमकोटाकोटीप्रमाणां वहा तत्तः शुभपरिणामविशेषभावतो देवगतरत्कृष्टां स्थिति दशसागरोपमकोटाकोटीप्रमाणां पद्भुमारभते, ततस्तस्यां देवगतिस्थिती धध्यमानाया आपलिकाया उपरि च. म्यावलिकाहीनामावलिकात उपरितनी सर्वामपि नरकगतिस्थिति संक्रमयति" इत्युक्तस्य विरोधः स्यात् । ननु "वन्धुकोसाण हिई मोत्तुं दो आवली उ संकमइ” इत्यत्रोदयवन्धोत्कृष्टानां वाच्यम् , अनुदय- पन्धोत्कृष्टानां त्वावलिकां मुक्त्वेति चेत् न, सर्वासां सङ्कमोत्कष्टानामुत्कृष्टसंक्रमकाले आव- लिकाद्विकहीनत्वस्य सर्वस्थितेरुक्तत्वात् , किश्चैवं सङ्कमकाले देवगतेः सर्वास्थितिः सम्पूर्णा वि. शतिसागरोपमकोटाकोटीप्रमाणा स्यात् , तथा हि-नरकगतिसत्काऽऽवलिकाहीना विंशतिसा- गरोपमकोटाकोटिप्रमाणा सङ्कमेण प्राप्ता स्वोदयावलिका च, उभयमीलने सम्पूर्णा विंशतिसा- गरोपमकोटाकोटीममाणा, न चैतावन्मात्रा सर्वास्थितिः सङ्कमकाले उक्ता, नापि सत्ताधिकारे एतत्प्रमाणा उत्कृष्टा सत्ताप्युक्ता, किन्तु स्वरूपापेक्षया समयाधिकावलिकोनविंशतिसागरो- पमकोटाकोटिप्रमाणा, तदुक्तं कर्मप्रकृतिवृत्ती, तथाहि-"कश्चिन्गनुप्य उत्कृष्टसंछेशवशादुत्कृष्टां गरफगति स्थिति वध्या परिणामपरावर्तनेन देवगति पद्धमारब्धवान् । तस्यां च देवगतो बध्यमानाया। गायलिकाया उपरि नरकस्थिति बन्धावलिकातीसां उदयावलिकाया उपरितनी सकलामपि विंशतिसाग- रोपमकोटाकोटीप्रमाणां संक्रमयति । प्रथमा च स्थितिः समयमात्रा देवगतेः सत्का मनुजगतो वेदमा- नायां लिवुफसंक्रमेण संक्रामति । ततस्तया समयमात्रया स्थित्या ऊन आवलिकयाऽभ्यधिक आवलि. फातिकहीनोत्कृष्टस्थितिसमागमो देवगतेरुस्कृष्ट खितिसत्कर्म । एवं द्वित्रिचतुरिन्द्रियजात्याहारफसातक- गनुजानुपूर्वीदेवानुपर्धीसूक्ष्मापर्याप्त साधारणतीर्थकराख्यानामपि पोडशप्रकृतीनां यथोक्तमानमुस्कृष्टं स्थिति सत्कर्म भावनीयम् । सागध्यात्वस्य पुनरन्तर्मुहूर्तान उत्कृष्टस्थितिसमागम भावलिफयाभ्यधिकसम- योन उत्कृष्टं स्थितिसत्कर्म घाच्यम् । तस सम्यक्त्योक्तभावनानुसारेण भावनीयम्" इति, ततो नरक- द्विकस्यायश्यमेव पन्धावलिकोदयावलिकाहीनत्वं कल्पनीयमिति । अब समकाले पन्धोत्कृष्टानां संक्रमोत्कृष्टानां या प्रकृतीनां यावती स्थितिः प्राप्यते सोच्यते -तत्र ज्ञानापरणपश्चकं दर्शनावरणनवकमसातवेदनीयमन्तरायपश्चकमिति विंशतिप्र- कृतीनामावलिकाहीनत्रिंशत्सागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा सङ्गमकाले सो स्थितिः, तथाहि- सोशादिकरणवशत उत्कृष्टां स्थिति बध्या पन्धायलिकायामतिकान्तायामुदयापलिकात उपरितनी सर्वा स्थितिः सङ्गमयितुमारभ्यते, ततः समप्रथमसमये उदयापलिकासहिता पारटिकातः।

·प्ररूपणा ] स्थितिसम्मः। धन्धावलिकारहिता सर्वा स्थितिरवाप्पते । नीचर्गोत्रयुतानां नाम्नः पञ्चपञ्चाशत्प्रकृतीनां अन्धावलिकाहीना उदयानलिकायुता शितिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा सर्वा स्थितिः प्राप्यते । आयुपामबाधया युता वस्त्रोत्कृष्टा स्थितिरन्धावलिकाहीना सर्वा स्थितिरुद्धर्त- नारूपमदमफालेपवर्तनारूपसमकाले या सर्वा स्थितिरपराप्यते, तथाहि-यद्यपि स्थितिसर मखिविध उक्त तथाप्यायुपामुद्वर्तनापरर्तनरूपद्विविधः सङ्गमो भवति, प्रकृत्यन्तरनयनस्य निषेधात् , उद्धर्तनापि द्विधा-याघातभाविनी, निर्घाघातभाविनी च, एवमपवर्तनापि । उद्वर्तनापननिमोनिसिलस्वरूपमग्रे न्यक्षेण प्रतिपादयिष्यामः । इहायुपो व्याघातभावि- न्यपवर्तना नियमादुदये सति प्रवर्तते, ततो न तामधिकृत्येह मर्ग स्थितिः प्रतिपाद्यते, अपचने श्रीनेमिजिनस मुनिगणरन्दनेन कृष्णासुदेवस्य पूर्वबद्धसप्तमनरकायुपस्तृतीय- नरकायुःकरणरूपा अपवर्तना अनुदयेऽप्युक्का, मा प्रायोवृत्त्या सभवेत्, यदि वा तद- भिप्रायः श्रीबहुश्रुतगम्यः । या तु निळघातभाविन्यपर्तना सा उदयेऽनुदये वा बन्धार- लिकायामतिकान्तायां सत्यां सर्वदा प्रवर्तते । उद्धर्वना तु बन्धे प्रवर्तमान एव प्रथमसमयर लतानां बन्धारलिकातिकान्तायां सत्यां भनति, ततो निाघतिभाव्यपवर्तनारूपे उद्धर्त- नारूपे च स्वस्थानसक्रमे आयुपः सर्गस्थितिः बधापलिकारहिताऽवाधायुता प्राप्यत इति । अन्धोत्कृष्टासु मिथ्यात्वं विहाय सर्वासु प्रकृतिषु बन्धापलिकोना उत्कृष्टा वन्धस्थितिः सर्वा स्थितिः संक्रमकाले द्रष्टव्या, तदुक्तं-"धन्धुक्रसाण आवलिगूगा हिई जहिई" इति। 'जहित्ति संक्रमकाले या स्थितिर्विद्यते सा यत्स्थितिः सर्ग स्थितिरित्यर्थः । कपायाणां बन्धानलिका- हीनोदयारलिकायुता चत्वारिंशत्सागरोपमकोटाकोटी प्रमाणा सा स्थितिः । मिथ्यात्वस्या- तमुहर्मोनः सप्ततिमागरोपमकोटाकोटीप्रमाणा सर्वा स्थितिरिति । सक्रमोत्कृष्टाना वावलि. काद्विकहीना सर्ग स्थिति. संक्रमकाले प्राप्यते, यतो वन्धापलिकासक्रमापलिकयोरतीतयो- रदयापलिकात उपरितनी सर्वा स्थितिरन्यत्र सक्रम्पत इति, तथा हि-सातवेदन यस्याव- लिकाद्विकोननिंदासागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा संक्रमकाले सर्या स्थितिः, नवानां नोकपा- याणामानलिकाद्विकोनचत्वारिंशसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा सक्रमकाले सर्वा स्थिति, आहारकमप्तकजिननानोरावलिकाद्विकोनान्त सागरोपमकोटाकोदिप्रमाणा सर्वास्थितिः सक्रमकाले प्राप्यते । शुभवर्णाकादर्शकनीलकटुकदेवद्विकमनुजद्विकविकलजातिप्रशस्त- विहायोगतिसूक्ष्मत्रिकांत्यवयंसहननसस्थानदर्शकस्थिरपट्वोच्चैर्गोत्ररूपाणामेकचत्वारिंशत्मक- तीनामावलिकाद्विकोनविंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा सर्वास्थिति सक्रमकालेऽवाप्यते । सम्यक्त्वमिश्नयोः सक्रमावलिकायुतान्तर्मुहूर्तोनसप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा सर्वा- स्थितिः, तथा हि-अष्टाविंशतिसत्कर्मा मिथ्यात्वस्योत्कृष्टा स्थिति बद्धान्तर्मुहूर्त तत्रैव स्थिता सम्यस्त्वं प्रतिपद्यते तत्समयादारभ्यान्तर्मुहाना सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां स्थिति सम्यक् मिने च सक्रामति, सक्रमावलिकायामतीतायामुदयावलिकात उपरितनी सम्यस्त्वस्य सां स्थितिमपपर्तनाकरणेन स्वस्थाने, मित्रस्य सम्यक्त्वे, अपवर्तनाकरणेन स्वस्थाने च सकामति, तदानीं सर्वास्पिति संक्रमावलिकायुतान्तर्मुहर्मोना प्राप्यत इति । ..

·२ मागतः स्थितिसंक्रमे परप्रकृतिलतायां या संक्रम्यमाणा स्थितिः संक्रनकाले च सर्वा स्थितिः तयोः स्थापना. यन्धोत्कृष्टानां यथा नरकगतेः संक्रमप्रायोग्याः स्थितयः बापमाना एवा"००००० 00000000000000000000000000000००न बधावडि उदयापलिका संकायमागनरकगते अत्र प्राग्वदनरकगतेदेवगतो संक्रमः बध्यमानदेवगति- पूर्वलतायाः संक्रमप्रायोग्याः स्थितयः सर्वत्र लतायामुदयावलिकाव सु संक्रमन्ति रूपा पतहलता"0000000000000००००००००००००००००० 0000 देवगतेः पन्धाव० नरकगतेरदयाव० सं० आ० इति निसृणामेककालीनस्वम् मरफगतेय. संफ्रोमोत्कृष्टानां यथा मनुजगतेः संक्रमप्रायोग्याः स्थितयः पमाना लता "000000000 ००००० 0000000000000000००० पन्धापक सं० द्वि०विभागे २ ३ अत्र ग्राम्बदनरकगतेः मनुजगतो संक्रमः मंक्रम्यमाणनरकगतेः पध्यमाममनुजगति- पूर्वलतायाः संक्रमप्रायो० स्थितयः सर्वत्र लतायामुदयायलिकावर्जासु संक्रमन्ति रूपा प्रतिग्रहलता"000000000000000000000000000000000000 नरफगतेरुदयाव० संक्रमाव. मनुजगतेरदयाव. अस्या लतायाः संक्रममा० स्थितयः मनुजगतेय यन्धाय० इति- तिसणामेककालीनस्वम् संक्रम्यमाणमनुज. पूर्वसंक्रमितलतायाः संक्रमप्रायोग्याः स्थितयः उदयावलियर्जातु सर्वत्र लतायां संक्रमन्ति गते देवगतिरूपा प्रतिग्रहलता"000000००००००००००००००००००००००००० मनुजगतेरुदयाव० संक्रमा- व. देवगतेश्च बन्धाव. इति तिसृणामेककालीनत्वम् अग्र या उदयापलिका सा उदयवतीनां विपाकोदयावलिका अनुदयवनीनां च प्रदेशोदयावलिका इति । अस्याः स्थापनाया अनुसारेण बन्धोत्कृष्टानामावलिका- दिमोना संक्रमम्पितिः १-२ इति भएकतः, संझमोरकृष्टानां चापलिकानिकहीना संक्रमस्थितिः १-२-३ इति मकतः अद्विता । परप्रकृतिलतायां संक्रम्यमाणदलि- कमुदयापलिकायर्या न मंफमति इति उदयावलिकायाः सर्वत्र पर्जन कृतम् । (उदीरणापवर्तनयोरेवोदयावलिकामु दलिकप्रदोपः स्थानान्यत्र) [यब- ·प्ररूपणा] ‘स्थितिसंक्रमः। . ननूदयवन्धोत्कृष्टादिसंज्ञाचतुष्काधिकारे बन्धोत्कृष्टानां प्रकृतीनां पादोनं शतं, संप्रमो- स्कृष्टाः प्रकृतयः त्रिचत्वारिंशत् उत्कृष्टस्थितिसत्कर्मस्वामित्वाधिकारे बन्धोत्कृष्टानां प्रकृती- नां पडधिकातं, संक्रमोत्कृष्टाः प्रकृतयः अष्टचत्वारिंशत् ; संक्रमाधिकारे वन्धोत्कृष्टाः सप्त. नवतिः, संक्रमोत्कृष्टा एकपष्टिरिति पञ्चमट्यवृतिद्वये कर्मप्रकृतिवृत्तिद्वये च । कर्मप्रकृति- चूणों तु संक्रमाधिकारे संक्रमोत्कृष्टाः प्रकृतयोऽचत्वारिंशत् , शेषाः बन्धोत्कृष्टाः; उत्कृष्ट- स्थितिसकर्मस्वामित्वाधिकारे बन्धोत्कृष्टानां प्रकृतीनां पडधिकं शतं, संक्रमोत्कृष्टाः प्रकृतय अष्टचत्वारिंशदिति कथं न विरोध इति चेत् न, अभिप्रायापरिज्ञानात् , तथा हि-उदय- यन्धोत्कृष्टादिसंज्ञाचतुष्काधिकारे बन्धोदयापेक्षया द्वाविंशत्यधिकं प्रकृतीनां शतं गृहीतं, तत्राप्यायुपां परस्परसंक्रमाभावात् प्रयोजनाभावाञ्च न कापि संज्ञा कृता, तदुर-"आयुष तु नान्योऽन्यं संक्रमो, नापि वध्यमानायुर्द लिकं पूर्ववद्वायुषः उपचयायालम् । ततम्तिर्यग्मनुष्यायुपोर. सृष्टा स्थितिन कथमपीति तेऽनुदयबन्धोत्कृष्टादिसंशाचतुष्टयातीते, देवनरकायुषी त्वनुदयबन्योत्कृष्टेऽपि प्रयोजनाभावान् पूर्वाचार्यः संज्ञाचतुष्टयातीते विवक्षिते" इति । उत्कृष्टस्थितिसत्कर्माधिकारे तु न केनाप्यायुञ्चतुष्कं गृहीतं, ननु तर्हि संक्रमाधिकारे सर्वैरपि बन्धोत्कृष्टा संज्ञाऽऽयुपां कृतेति कथं न विरोधः? सत्यं, सत्त्याधिकार प्रयोजनाभावात् , अन तूद्वर्तनापवर्तनसंक्रमसंभवेन सप्रयोजना, तदुकं पञ्चसंग्रहमूलवृत्ता-"आह तृतीयद्वारे आयुप्फाणि चतसृणामपि संशाना वाद्यानि कृतान्यत्र तु यन्धोत्कृष्टान्युक्तान्येवं विरोधः; अनोच्यते-सदधिकार प्रत्यन्तरसंक्रमं चाही. कृय संज्ञाझरणं व्यर्थमिति तत्र न कृवं, अत्र तु उद्वर्तनापवर्तनाधिकारे सार्थकत्गत् कृनामिति न दोषः" इति । चूर्णिकृदन्तरेण सर्वैरपि संक्रमाधिकारे पञ्चसंग्रहकाराभिप्रायः स्वीकृतः, अत एय संक्रमोत्कृष्टासु अष्टचत्वारिंशदुक्ताः प्रकृतयः। ननूभयोः को मेदः ? श्रूयतां पञ्चसंग्रहकृद्धि- वर्णादिविंशतिप्रकृतीनां बन्धस्थितिः पृथगुक्ता, बन्धनानि च पञ्चाभिप्रेतानि, शियशमसूरि- पादः सामान्येन वर्णादीनां विंशतिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा स्थितिरुता, बन्धनानि च पञ्चदना स्वीकृतानीति विशेषः । ननु किमिदं प्रकृतीनां संज्ञा चतुष्कमिति चेत् ? उच्यते- तत्र विपाकोदये प्रवर्तमाने सति संक्रमत एवोत्कृष्टा स्थितिर्यासामुत्तरमकृतीनां समुपलभ्य- ते, न बन्धतः, ता उदयसंक्रमोत्कृष्टाः, ताश्चेमाः-मनुजगतिः, सातवेदनीयं, सम्यक्त्व, स्थि. रादिपई, हास्यादिपकं, वेदैनिकं, प्रशस्तविहायोगतिः, आद्यानि पञ्च संहननानि, पञ्च संस्था- नॉनि, उच्चर्गोत्रमिति त्रिंशत् । उदयप्राप्तानामेतासां प्रकृतीनां या प्रतिपक्षीभूता नरकगत्या- दयः प्रकृतयस्तासामुत्कृष्टां स्थिति बद्धा पुनस्ता एव वढुं लग्नः, तत्र प्राग्वद्धविपक्षप्रकृतीनां दलिकं संक्रमयति, शुभप्रकृतीनां प्रायः स्ववन्धतः स्थितिः लोक्य भवतीति संक्रमतः एता- सामुत्कृष्टा स्थितिरवाप्यते, तथा हि-सातं वेदयमानोऽसातोत्कृष्टां स्थिति वघा पुनः सातं बढुं लग्नः, तत्रासातस्य बन्धावलिकातिकान्तायामुदयावलिकात उपरितनी सयां संक्रामति, तदोत्कृष्टस्थितिका भवति साता, एवमन्यासामपि प्रकृतीनां वाच्यम् । यासामुत्तरमकृती. नामुदयाभाव एव संक्रमत उत्कृष्टा स्थितिः प्राप्यते ता अनुदयसंक्रमोत्कृष्टाः, ताश्च मनुजा- , ·" सं० द्वि० विभागे [ज० संक्रम- नुपूर्वीमिनाहारकद्धिकदेवद्धिकविकलत्रिकसूक्ष्मत्रिकजिननामलक्षणास्त्रयोदश । एतासां तु स्ववन्धत उत्कृष्टा स्थितिर्न लभ्यते, किन्तु संक्रमतः, संक्रमतोऽपि तदोत्कृष्टा स्थितिर्भवति यदैतत्प्रतिपक्षप्रकृतीनामुत्कृष्टां स्थिति वध्वा तदुत्तरकालमैतासु वध्यमानासु तद्दलिक संक मयति । विपक्षप्रकृतीनां तु प्रायः उत्कृष्टस्थितिवन्धको मिथ्यादृश्यादिमनुष्यः, न चैतासां तदानीमुदयोऽस्तीत्यनुदयसंक्रमोत्कृष्टाः, तथा हि-उत्कृष्टसंक्लेशे वर्तमानो मिथ्यादृष्टि- नरकद्धिकस्योत्कृष्टां स्थितिं वध्वा पुनः परिणामपरावर्तनेन देवद्विकं बर्बु लग्नः, तत्र नरकवि- कस्य वन्धावलिकायामतिक्रान्तायामुदयावलिकात उपरितनी सर्वामपि स्थिति संक्रमयति, तदा देवद्विकस्योत्कृष्टा स्थितिर्भवति, एवमन्यासामपि भावनीयमिति । उदयवन्धोत्कृष्टा अनुदयवन्धोत्कृष्टा प्राग्वर्णिताः । आयुषां संज्ञाभावे कारणं प्रागुक्तमेवेति । उपमुत्कृष्ट स्थितिसंक्रमपरिमाणम् । उत्कृष्टसंक्रमस्थितेयस्थितेश्च ममाणम् अथ जघन्यस्थितिसंक्रमपरि- प्रकृतिषु संक्रमस्थितिप्रमाण यस्थितेः ममाण | माणमुच्यते-जघन्यस्थितिसंक- सिध्यावधजयन्धोत्कृष्टाना भावलिकादिकहीनं एकाव हीनं मो द्विविधः-स्वमकृतौ परप्रकृ. तो संक्रमोटाना भावटिकानिकहीन भाव विकहीन च । उभयत्राप्युदयावलि. मिथ्यावस्य अन्तर्मुहीनं ७० कायां योऽन्तिमप्रक्षेपः स जघ. भन्त हीनं ७० सा० को को सा० को० को० न्यस्थितिसंक्रमः, तेनोदयायलि- सम्वमिश्चयोः भावलिकाहिकाधिकान्त सावलिकान्त, काया रहि गेऽपि यः प्रक्षेपः मुं.दीन ७० स०को ही० ७. सा० यो स जघन्यस्थितिसंक्रमो न भव. तीति सिद्धम् । एतल्लक्षणं निद्राद्विकव्यतिरेकेण वाच्यं, निन्दाद्विकस्य तु तृतीयावलिकाs- संख्येयभागाधिकावलिकाद्विकस्योपरितनी समयमात्रा स्थितिः स्वसंक्रमान्तेऽधस्तन्या आवलिकायाः समयाधिके त्रिभागे निक्षिप्यते, तदा जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति, न तु मति- ज्ञानापरणादीनामिव समयाधिकावलिकाशेपायामिति । अत्र वस्तुस्वभावमन्तरेण नान्यो हेतुः रांगाव्यते, संक्रमकाले सर्वा स्थितिरसंख्येयभागाधिकापलिकाद्विकप्रमाणा, तदुकं- "निदादुगरस एगा आवलियदुर्ग असंखभागो अ" इति । ज्ञानावरणपञ्चकान्तरायपञ्चकैदर्शनाव रणचतुष्कान्तिमलोभसम्यक्त्वायुश्चतुष्करूपाणां विंशतिप्रकृतीनां स्वस्वसत्ताव्यवच्छेदसमये समयाधिकावलिकाशेषायां स्थिती उदयावलिकासकलकरणायोग्येति कृत्वा तस्या अपवर्तना न भवतीति उदयावलिकाया उपरितनी समयमात्रा स्थितिः समयाधिकोदयापलिकानिभा. गेऽपवर्तनासंक्रमेण संक्रामति, एपः समयमात्रो जघन्यस्थितिसंक्रमः, सर्वा स्थितिः समया- पिकावलिकामानेति । हास्यरत्यरतिशोकभयजुगुप्सारूपय हास्यपदस्य क्षपकोऽपवर्तनाक. रणेन संख्येयवर्षप्रमाणां स्थिति करोति, ततस्तस्यां स्वनिलेपनायसरे संज्वलनकोधरूपे पर- प्रकृती प्रक्षिप्यमाणायां जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति, अस्याश्च संख्येयवयंप्रमाणायाः स्थिते. रपयतनाकरणेनापवर्त्य संचलनमोधरसोदयापलिकायां प्रक्षेपो वाच्यः, अन्यथा स्थिते मभू- ·, . निरूपणम् ] . स्थितिसंक्रमः । तत्त्वेनोदयायलिकाया यहि गेऽपि प्रक्षेपः स्यात् । तथा च सति 'अन्यप्रकृतेरुदयावलि- कायां योऽन्तिमः प्रक्षेपः स जघन्यस्थितिसंक्रम' इति प्रागुक्तं लक्षणं विरुद्ध्येत । संक्रमकाले सर्वास्थितिरन्तर्मुहर्ताभ्यधिकसंख्येयवर्पप्रमाणा, तथाहि-अन्तरकरणे वर्तमानः संख्येय- वर्पप्रमाणां स्थिति संज्वलनक्रोधस्योदयावलिकायां संक्रमयति, अन्तरकरणे च हास्यपदस्य दलिकं न विद्यते किन्तु तत ऊर्च, ततोऽन्तरकरणसत्केनान्तर्मुहर्तेनाभ्यधिकसंख्येयवर्ष- प्रमाणा जघन्यस्थितिसंक्रमकाले सर्वा स्थितिः प्राप्यत इति । पुंवेदत्य संज्वलनत्रिकस्य चावा- धोनस्वजघन्य स्थितिवन्धो जघन्यस्थितिसंक्रमः, तथाहि-पुंवेदस्याप्टी संवत्सराणि, संज्यल. नक्रोधस्य मासद्वयं, संज्वलनमानस्य मासः, संज्वलनमायायाः पश्चदश दिनानि, आन्तौह- र्तिकी चावाधा, अवाधाकालहीना च कर्मस्थितिर्जघन्यस्थितिसंक्रमः । अवाधाकालहीनेय स्थितिरन्यत्र संकामति, तत्रैव दलस्य संभवात् , अवाधाहीनायाः कर्मस्थितेर्निपेकरूपत्वात् , न च जघन्यस्थितिसंक्रमकाले प्राग्बद्धदलिकमवाधाया मध्येऽपि विद्यते, सर्वस्य क्षीणत्यात् । ततः पुंवेदादीनामन्तर्मुहूर्तोना स्वकीया स्वकीया जघन्या स्थितिर्जघन्यस्थितिसंक्रमः, जघ. न्यसंक्रमकाले च सर्वा स्थितिरयाधायुक्तो जघन्यस्थितिवन्ध आवलिकाद्विकोनो द्रष्टव्यः । नन्यावलिकाद्विकोनत्वं कथमिति चेत् ? उच्यते वन्धव्यवच्छेदानन्तरं वन्धावलिकायामती- तायां चरमसमयबद्धाः पुंवेदादिप्रकृतिलताः सनमयितुमारभ्यन्ते, आवलिकामात्रेण कालेन चताःसंक्रम्यन्ते, संक्रमावलिकायाश्चरमसमये च जघन्यस्थितिसंक्रमाप्राप्यते, ततो पन्धाव- लिकासंक्रमावलिकोनोऽवाधाकालयुतो जघन्यस्थितिवन्धः जघन्यस्थितिसंक्रमकाले सर्वा स्थितिःप्राप्यते । अत्र यद्यपि समयोनावलिकाद्विकहीना सर्वास्थिति धन्यस्थितिसंक्रमकाले प्राप्यते, यतः संक्रमावलिकायाश्चरमसमये दलिकस्य संक्रम्यमाणत्वेन तत्समयोनत्वं नसंभव- ति, अन्यथा मतिज्ञानावरणादीनामपि सर्वा स्थितिरावलिकामात्रय प्रामोति न समयाधिका. पलिकामात्रेति, तथापि सर्वैः पूर्वपुरुपैरावलिकाद्विकोनत्वं उक्तमतोऽत्र किमपि हेतुः स्यात् ततोऽस्माभिरपि तथैवोकं । जघन्य स्थितिसंक्रमस्वामित्यपर्यवसाने पुंवेदस्य-"तरस समयूण दुआवलिय (हीणजहन्न) बन्धो सघजहन्नगो(गे) द्वितिसकमो(मे) लभति” इति चूर्णावुक्तमपि । केवलं पुरुपवेदस्य पुरुपवेदारूढ एव जघन्यस्थितिसंक्रामकः, न शेपवेदारूढः, तथाहि-पुंवेदो. दयेन क्षपकणी प्रतिपन्नस्य पूर्व हास्यादिपवं क्षीयते, ततः पुंवेदः, शेषवेदोदयेन प्रतिपन्नस्य तु हास्यादिपवेन समकं पुंवेदः क्षीयते, ततः पुंवेदेन क्षपकश्रेणी प्रतिपन्नस्य कालवाहुल्यं, किञ्च यस्य वेदस्योदयस्तस्योदीरणापि प्रवर्तते, ततः पुंवेदेन क्षपकश्रेणीमारोहतः पुंवेदस्य वह्वी स्थितिखुट्यति, ततः पुंवेदेन क्षपकोणी प्रतिपन्नस्य पुंवेदस्य जघन्यस्थितिसंक्रमो लभ्यते, न शेपवेदारूढस्पेति। मनुजद्धिकदेवद्विकपथेन्द्रियजात्यौदारिकसप्तकवक्रियसप्तकाहारकसप्तक- तैजससंप्तकसंहननपट्वसस्थानववर्णादिविंशतिखगतिविकापर्याप्तास्थिरपंछत्रसादिदर्शकात- पोद्योतवर्जप्रत्येकपट्वरूपाणां नामकर्मणो नवतिप्रकृतीनां सातासातवेदनीयोचोवर्भाच्चैर्गोत्रा- णां च जघन्यस्थितिसंक्रमोऽन्तर्मुहूर्तप्रमाणः। तथाहि-एतासां सयोगिकेवलिचरमसमयेऽन्त. सक.दि०१८ - ·सं० द्वि० विभाग [ यस्थित्यादि- मुहर्तप्रमाणा स्थितिर्विद्यते, सा च तस्मिन्नेव समये सर्वापवर्तनयाऽपवत्यायोग्यवस्थासमाना क्रियतेऽयोग्यवस्थाप्यान्तमौहर्तिकी, वैचलमिदमन्तर्मुहूर्त लघुतरमवसैयम् , सर्वापवर्तनया- ऽपवय॑माना उदयापलिकारहिता स्थितिजघन्यस्थितिसंक्रम, उदयावलिका च सकलक- रणायोग्यत्वेनानपवर्तनीया अपवर्तनरूपजधन्यस्थितिसंक्रमकाले उदयाचलिकायुता सर्वा स्थितिः । ननु क्षीणकपाये मतिज्ञानावरणादीनामिवायोगिकेवलिनि समयाधिकावलिकाशे- पायां स्थिती वर्तमानो जयन्यस्थितिसंक्रमं कथं न करोतीति चेत् न, सूक्ष्मवादरयोग- रहितत्वेनायोगिकेयलिनि करणमात्रस्याप्रवर्तनादिति । स्त्यानद्धिंत्रिकमिथ्यात्वसम्यग्मिथ्या- स्वानन्तानुचन्ष्यप्रत्यारयानप्रत्याख्यानावरणनपुंसकत्रीवेदनरकतिकतिर्यगि काद्यजातिचर्तु- प्कस्थावरसूक्ष्मातपोद्योतसाधारणरूपाणां द्वात्रिंशत्मकृतीनां स्वस्वक्षपणकाले यश्चरममक्षेपः पल्योपमासंख्येयभागरूपः स जघन्यस्थितिसंक्रमः । जघन्यस्थितिसंक्रमकाले सर्वा स्थिति- रुदयावलिकायुक्तः पल्योपमासंख्येयभागः । इयं च सर्वा स्थितिः स्त्रीनपुंसफवेदव्यतिरि- च्याभिहिता द्रष्टव्या, यतः स्त्रीनपुंसकवेदवर्जानां त्रिंशत्मकृतीनामेकामधत्तादावलिका मुक्त्वा शेपमुपरितनं पल्योपमासंख्येयभागमान चरमखण्डमन्यत्र संक्रमयति, ततस्तासां जघन्यस्थितिसंक्रमकाले सर्वा स्थितिरावलिकायुता पल्योपमासंख्येयभागमात्रा । स्त्रीन- सकवेदयोरन्तरकरणे स्थितः सन् चरमस्थितिखण्डं संक्रमयति, अन्तरकरणे च कर्मदलिक न विद्यते, किन्तु तत ऊर्ध्वम् , अन्तरकरणं चान्तर्मुहर्चममाणम् , ततस्तयोरन्तरकरणयुक्ता फ्ल्योपमासंख्येयभागमात्रा सर्वा स्थितिः संभवतीत्युक्तं जघन्यस्थितिसंक्रमममाणम्, जघन्यस्थितिसंक्रमकाले यस्थितिप्रमाणं च । अथ काः प्रकृतयः स्वप्रकृती काश्च परप्रकृतौ संक्रामन्तीति स्पष्टीक्रियते-क्षीणमोहसत्का निद्रादिकज्ञानावरणपकदर्शनावरणचतुष्कान्तरायपधेकरूपाः पोडशप्रकृतयः स्वमकृताधेय संक्रामन्ति । सयोगिचरमसमयसत्कचतुर्नवतेमध्याद्या उदयपत्यस्ता स्वप्रकृती, यास्त्वनुदय- यत्यस्ता उदयवतीपु परमकृतिषु संक्रामन्तीति संभाव्यते, आयुश्चतुष्टयसंज्वलनलोभसम्य- क्त्वरूपाः पट् स्वप्रकृती इति । हास्यपपुवेदसंज्वलनत्रिकरूपा दश प्रकृतयः परप्रकृती, स्त्यानर्द्धित्रिकादिद्वात्रिंशत्मकृतयोऽपि परप्रकृतौ संक्रामति । वेदस्य दलिकं जघन्यस्थिति- संक्रमकाले वध्यमानसंज्वलनक्रोधे संक्रामति, तदुक्तं-"पुवेदमपि समयोनन्याधलिकारूपेण पाटन घोघे गुणसकमेण सत्रमयन् चरमसमये सर्वसंक्रमेण सनमयति, एव क्षीणपुरुषवेदा" इत्यत्र गुणसंभमप्रतिपादनेन बध्यमानसंज्यलनकोषादिके प्रक्षिपतीत्यवसीयते । अवध्यः मानाशुभप्रकृतीनां दलिकस्य यध्यमानप्रकृतिषु प्रतिसमयमसंख्येयगुणवृद्ध्या प्रक्षेपणं गुणसंगम इति । ननूदययतीनां पुरुपवेदादिप्रकृतीनामपि उदयावलिकासु प्रक्षेपे का क्षतिरिति चेत् । न, "घरमस्थितिखण्डमन्तर्मुहुर्तेन कालेनोरकीर्यते, तस्य च यत्मदेशानं १२मपति सपनोभादावपि पावणा दग्यमानार्या प्रक्षिपति वावरमाणा स्थितिममि समये उपपसमापि मरसामपि मसिपीति हासे, अन्यथा असम्पपितिसमक्षणस्य पाइने ।

·स्थितिसंक्रमः। मरूपणा] तदुदयावलिकागतं मुक्त्वा शेपं सर्वमपि परस्थाने प्रक्षिप्यते” इति वचनस्य विरोधापत्तेः वस्तुगत्या क्षपणकाले चरमसमये उदयाभावेनोदयवतीत्सलक्षणायोगात् न ता उदयवत्यः । जघ० स्थि० संक्रमप्रमाणयन्त्रम् । प्रकृतीनां जय० स्थि० संक्रमप्रमाण जय०यस्थिति- प्रमाण कदा? १ समयमानं ज्ञाना०५ दर्श०१ चिन्न ५ सं० लोभ सम्य० ३ आयुषां समयाधिकाव. १ १ निद्रा-प्रचलयोः समयमा २ भाव भाव असं० भागाधिका समयाधिकापलिकाशेपे सत्ताविच्छेदसमये (अपयत्नया) मा० असख्येयभागाधिक मा चलिकाद्विकशेपे संक्रमाते (भपयत्तनया) में गु. स्थसंकमावलिकान्त्य- समय एता दशापि परप्रता हास्या.६ पुंवेदम्य सं० क्रोधस्स सं०मानस्य सं.मायाया: संस्येयवाणि भयाधोन८ वी भनाधोन २ मास. भवाधीन मास भवाघोन ॥ मास. अन्तम अधिकसंख्येयय २ आवजन ८वर्ग २ मास० १ मास मास० " " उदपावलिकारहितं अन्तर्मुहूर्त उपयाय. सहान्तमुंहूत सयोगिरेवलिगुणस्थानान्ते (सापवर्तनया) | नरक २-निय०२-कुना- ति-स्था. सू०-सा- धा-आत. उपोत इति ३ वजे नाम ९० घेदनीय २ गोत्राणां उचशेषाणां ३० पक्ष्योपमाऽसंरपेय. भाग: पक्ष्योपमासं० भाग संक्रमाव० सहितः स्वक्षपणकाढ़े . श्री-पुपको पोएमासत्ययभागः / मन्ताकाणरूपमन्नमुं० अ- धिकास्योपमासंख्येयभाग अथ साद्यादिप्ररूपणा क्रियते-सा मूलप्रकृतीनामुत्तरप्रकृतीनां च, तत्र ज्ञानावरण- दर्शनावरणवेदनीयायुर्नामगोत्रान्तरायाणामजघन्यस्थितिसंक्रमविविधः, तद्यथा-अनादि- पोऽभुवश्चेति । ज्ञानावरणदर्शनावरणान्तरायाणां क्षीणकपायस्य समयाधिकावलिकाशेपायां स्थिती वर्तमानस्य जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति, वेदनीयायुर्नामगोत्राणां सयोगिकेवलिचरम- समयेऽन्तर्मुहूर्तप्रमाण उदयापलिकारहितो जघन्यस्थितिसंक्रमः, स च सादिरभुवश्च, तसा- दन्यः सर्वोऽपि स्थितिसंक्रमोऽजघन्यः, स चानादिः, भुवोऽभव्यानाम् , भव्यानामधुः । ननु चतुर्गामायायुपां घरमोदयावलिकायाः संक्रमाभावेन साद्यनुव एव स्थितिसंक्रमोड- - ·. , १४० सं० द्वि.विमागे [साधादि न्यत्रोक्तः, कथमुच्यतेऽत्रायुपोऽजघन्यस्थितिसंक्रमस्त्रिविध इति चेत् ? सत्यम् , उत्तरप्रकृ- तीनां तथात्वेऽपि मूलप्रकृतेर्न बाधः, देवाद्यायुपश्चरमावलिकायाः संक्रमाभावेऽपि तत्रागामि. भयायुपोऽपवर्तनाया विद्यमानत्वान्नान दोपः, एवमन्यत्रापि वाच्यम् । मोहनीयस्याजघन्य स्थितिसंक्रमश्चतुर्विधः, तद्यथा-सादिरनादिर्भुवोऽध्रुवश्चेति। तत्र क्षपकस्य सूक्ष्मसम्परायगुण- स्थानस्य समयाधिकावलिकाशेपायां स्थितौ वर्तमानस्य जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति, सच सादिरध्रुवः। तस्मादन्यः सर्वोऽप्यजघन्यः, स च क्षायिकसम्यग्दृष्टरुपशान्तमोहे न भवति, ततः प्रतिपाते सति भवतीति सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः । अभव्यस्य ध्रुवः, भव्य- स्याध्रुवः । अष्टानामपि कर्मणां उत्कृष्टानुस्कृष्टजधन्यरूपास्त्रयोऽपि विकल्पाः सादयोऽध्रुवाश्च भवन्ति । तथाहि-उत्कृष्टसंक्लेशे वर्तमान उत्कृष्टां स्थिति बन्नन् उत्कृष्टं संक्रमं करोति, उत्कृष्टसंक्लेशः कदाचिदेव भवति, न तु सर्वदा, तत उत्कृष्टबन्धसंक्रमौ कदाचिदेव भवतः ततः प्रतिपातेऽनुत्कृष्टः, तस्माद्वावप्येतो सायध्रुवौ, जघन्यस्त्वजघन्यसंक्रमाधिकारे भावित एवेति मूलप्रकृतीनां साधादिप्ररूपणा कृता । अथोत्तरप्रकृतीनां सा क्रियते । तत्र पश्चज्ञानावरणनवदर्शनावरणवेदनीयविकमिथ्यात्व- मोहनीयतिर्यग्द्विकौदारिकसप्तकतैजससप्तकजातिपञ्चकसंहननपट्वसंस्थानपदवर्णादिविंशति. खगतिविकत्रसादिविंशतिजिनवर्जप्रत्येकप्रकृतिसप्तकनीचर्गोत्रान्तरायपश्चैकरूपाणां ध्रुवसरक- र्मणां पश्चोत्तरशतप्रकृतीनां स्वस्वक्षपणपर्यवसाने जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति । तथाहि- ज्ञानावरणान्तरायदशकदर्शनावरणचतुष्करूपाणां चतुर्दशप्रकृतीनां क्षीणकपायस्य समया- धिकावलिकादोपायां जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति, निद्राद्विकस्य क्षीणमोहस्य समयाधिका- पलिकासंख्येयभागाम्यधिकावलिकाद्विकशेपायां जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति । स्त्यानर्द्धि- त्रिकतिर्यदिकाद्यजातिचतुष्कस्थावरसूक्ष्मसाधारणातपोद्योतमिथ्यात्वरूपाणां ध्रुवसत्कर्मणा पञ्चदशप्रकृतीनां स्वस्वक्षपणकाले चरमप्रक्षेपे जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति । वेदनीयद्विको- दारिकसप्तकतैजससप्तकपश्चेन्द्रियजातिसंहननपैट्वसंस्थानपैकवर्णादिविंशतिखगतिविकत्रसद: शंकापर्याप्तारिपट्दागुरुलघुपराधीतोपंघातोच्छासनिर्माणनीचैर्गोत्ररूपाणां ध्रुवसत्कर्मणां चतुःसप्ततिप्रकृतीनां सयोगिकेवलिचरमसमये जघन्यस्थितिसंक्रमो भवति । स च सादिर- ध्रुवश्च । तस्मादन्यः सर्वोऽप्यजघन्यः स चानादिः, भव्यानामध्रुवोऽभव्यानां भुयः। चारित्र- मोहनीयसत्कानां पञ्चविंशतिप्रकृतीनामजघन्यस्थितिसंक्रमश्चतुर्धा, तद्यथा-सादिरनादि - योऽनुवश्चेति । तथाहि-उपशमश्रेण्या वर्तमानस्योपशान्तमोहस्य न भवति, ततः प्रतिपाते च भवतीति सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः, ध्रुवोऽभव्यानाम्, अधुवो भव्यानाम् । उत्कृष्टा- नुस्कृष्टजघन्येषु स्थितिसंक्रमविकल्पेषु द्विप्रकारः सादिरघुवश्चेति। तत्र जघन्यो भाविता, उत्कृ धानुत्कृष्टी मूलप्रकृतिवद्वाच्यो । नरकंद्विकमनुजद्विकाहारकसपकवैक्रियसप्तकदेवद्वितीर्घ- करसम्यक्त्वमिनमोहनीयोगोत्रायुश्चतुष्टयरूपाणामष्टाविंशतिप्रकृतीनां चत्वारोऽपि विक- ल्पाः सादयोऽनुयाश्चेति । साययता चानुवसत्कर्मत्वादेवापसेयेति उत्ता साद्यादिप्ररूपणा।

·मूलप्रकृतिषु स्थितिसंक्रमस्य साद्यादिभंगयन्त्रम् । • मरूपणा ] भजघन्य: जघन्या अनुस्कृष्टः मूलप्रकृतयः सादिः अध्रु० अना० ध्रुषः अध्रुवः अना० ध्रुवः | सादिः भवः भना०० सादिः | अध्रुवः भना० ध्रुवः| सादिः जघन्यस- १२ मे गुरु अभ- विच्छेद- परावर्त परावर्त- क्रमकाले मध्यस्य समयाधिन - - - - व्यस्य भावाद मावशेष व्यवच्छे मानरवात् मानत्वात् ज्ञाना० दर्श० पराव - - - अन्त० १३मान्ते नाम-गोत्र-वे. दनीय-आयु. -- " - " "" " - " " - - -- - -- " " " मोहनीय क्षायिको- भव्यानां साध- अभक्ष०१०मे पशमकस्थ "तः प्रतिपततः । स्थितिसंप्रमा। उत्तरप्रकृतिपु स्थितिसंक्रमस्य साद्यादिभंगयन्त्रम् । अजघन्यः जघन्यः अनुस्कृष्टः उत्तरप्रकृतयः सादिः अधुवः अना० ध्रुवः सादिः मधुवः | अना०) ध्रुवः| सादिः | मधुवः मना० सु. सादिः अधु० अना० ध्रुवः उस्कृष्टेन २५चारित्र. मोहनीयानाम् पतितस्य तरस्था- भष्यानां अभ० स्वक्षय. भव्याना नाप्रा- काले परावर्त/ परावर्त. अनुस्कृष्ट न परा. परावर्ग- । सस्य मानश्वात् मानत्वात् मानस्वात् २८ मधुवास | अधु०स-अधु० स. त्ताकानो ताकरवातारवाद - - मधु०स-अध्रुवस- ताकत्वात् त्ताकरवात् --- अनु०स- अवस. चाकरवात् त्ताकरवाद अध्रु० सत्ता - सजा. १०५ उक्त दोपा -- - भग्यानां जघन्य अभः स्वक्षय-भग्यानां क्षयिष्य- स्थाना समये माणस्यात् प्रातस्य परावर्त-परायत्त मानस्वाद मानस्वाद -- - पराप-परावर्त. मानत्वात्मानस्वाद - - ·११२ सं० द्वि० विभागे [स्वामित्वादि अथ स्वामित्वमुच्यते-तच्च द्विधा, उत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामित्वं, जघन्यस्थितिसंक्रमस्वा- मित्वं प । तत्रामरायुषः प्रमत्तसंयतः पूर्वकोट्यायुष्कोऽप्रमत्तभावाभिमुखः स्वायुःशेष- तृतीयभागाद्यसमये उत्कृष्टां स्थिति बद्धा वन्धावलिकायाः परतो देवायुप उत्कृष्टस्थिति- संक्रमस्वामी भवति । उत्कृष्टे तिर्यङ्मनुजायुपी तत्प्रायोग्यविशुद्धो मिथ्यादृष्टिः सर्वपर्या- प्तिपर्याप्तस्तियड्मनुजो वा वनाति, बन्धावलिकायामतिकान्तायां तूत्कृष्टस्थितिसंक्रम करोतीति मिथ्यादृष्टयस्तत्मायोग्यविशुद्धया पर्याप्तास्तियड्मनुजा उत्कृष्ट स्थितिसंक्रमस्वामिनो भवन्ति । ननु यदि विशुद्ध्यायुयं वध्यते तर्हि मिथ्याप्टेः सास्वादनो विशुद्धतर इति स कस्मान्नतदायुर्द्विकमुस्कृष्टस्थितिक बध्नाति? न च तिर्यड्मनुजायुपी सास्वादनो न वनातीति वाच्यम् , सप्ततिकावृत्ती "तिर्यगायुपो बन्धो मनुजायुप उदयस्तियामनुजायुपी सती' एप विकल्पो मिथ्यादृष्टेः सास्वादनस्य या, 'मनुजायुपो वन्धो मनुजायुप उदयो मनुजमनुजायुषी सती' एपोऽपि विकल्पो मिथ्यादृप्टेः सास्वादनस्य वे'त्यभिधानात् , अत्रोच्यते, सास्वादन गुणे सामान्यतो मनुजतिर्यगायुर्वन्धसंभवेऽपि नस्तुतायुयमुत्कृष्टस्थितिकमसंख्येयवर्ष- प्रमाणं सास्वादनो नवनाति, तस्य गुणप्रतिपाताभिमुखत्वेन गुणाभिमुखविशुद्धमिथ्यादृष्टेः सकाशाद्विशुयाधिक्यासिद्धेः। यद्यपि देवनारकाः प्रस्तुतायुयं धनन्ति, तथापि ते त्रिपन्योपमलक्षणे उत्कृष्टस्थितिके न वनन्ति, तस्मात्तिर्यङ्मनुजायुपोरुत्कृष्टस्थितिवन्धका तिर्यङ्मनुजा एव, पूर्वकोट्यायुपस्तृतीयभागाद्यसमये वर्तमानास्तत्प्रायोग्यविशुद्धाः पर्याप्ता मिथ्यादृष्टय उकृष्टां स्थितिं वद्धा यन्धावलिकायामतीतायां तिर्यमनुजायुप उत्कृष्ट स्थितिसंक्रमं करोति । अपर्याप्तास्तिर्यड्मनुजाः प्रस्तुतायु(यं वनन्ति, तथाप्युत्कृष्टां स्थिति न वन्ति । अतिविशुद्धमिध्यादृष्टेः सम्यग्दृष्टेवा देवायुर्वन्ध एव स्यादिति पर्याप्तत्वमिथ्या- दृष्टित्वतत्प्रायोग्यविशुद्धत्वमिति विशेषणत्रिकं गृहीतम् । नरकायुपोऽपि तत्यायोग्यसंक्लिष्टा उत्कृष्टां स्थिति बद्धा बन्धापलिकायामतीतायां सत्यामुत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । अत्यन्तविशुद्धस्यात्यन्तसंकिष्टस्य घायुर्वन्धस्य निषेधात् , तत्प्रायोग्यसंक्लिष्टमहणं कृतम् । नरकद्विकय क्रियसप्तकरूपाणां नवप्रकृतीनां तिर्यड्मनुजा एव पन्धापछिकायामतिमान्ता- यापुस्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामिनो भवन्ति । विकलत्रिकसूक्ष्मत्रिकसुरद्विकानां तिर्यमनुजा उत्कृष्टां स्थिति बनन्ति । ततो बन्धावलिकासंक्रमावलिकातिकान्तायां सत्यां उत्कृष्टस्थि- तिसंक्रमस्वामिनः ते एव भवन्ति । पद्धनरकायुको नरकं जिगमिपुर्मिथ्यात्वाभिमुसो जिननाम्नि उत्कृष्टस्थितिके वध्यमाने तत्कालीनोत्कृष्टसचाका अतिकान्नयन्धावलिका नाम्नः प्रकृतयस्तत्र संकामन्ति । संक्रमावलिकायामतीतायां मिथ्यादृष्टिध्यमानशेष- नामकर्मणि जिननामकर्म संक्रामति, स एव जिननाम्न उत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामी संभा- व्यते । आधारकसप्तकस्य प्रमत्ताभिमुसोऽममत्त उत्कृष्टां स्थिति वनाति । तत आपलि. कायाः परत उत्कृष्टसंक्रमस्वामी भवति । स्यापर केन्द्रियजात्यातपानामीशानान्ता देया .

·. प्ररूपणा ] स्थितिसंफ्रमः। उत्कृष्टां स्थिति यदा, तप्तः पुनर्बन्धावलिकायामतीतायामुत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामिनो भव- न्ति । ततः परे देवा न स्थायरादीनां संक्रामकाः, एकेन्द्रियप्रायोग्यबन्धाभावात् । तिर्यद- मनुजानामेतासां प्रकृतीनां पन्धसंभवेऽपि न ते उत्कृष्टां स्थितिं पधान्ति, तस्मादासां संक- मस्वामिनोऽपि ते न भवन्ति । तिर्यद्विकौदारिकसप्तकोद्योतसेवार्तसंहननानां सुरनारका उत्कृष्टां स्थिति बद्धा, ततो बन्धावलिकायामतिक्रान्तायां सत्यां उत्कृष्ट स्थितिसंक्रमस्वामिनो भवन्ति । दर्शनत्रिकसत्कर्मा मिथ्यादृष्टिः सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां मिथ्यात्योत्कृष्टां स्थितिं बद्धाऽन्तर्मुहूर्त तत्रैव स्थित्वा ततः सम्यक्त्वं प्रतिपद्यते, ततः सम्यग्दृष्टिः सन् तस्मिन्नेव समयेऽन्तर्मुहूर्तानां सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां मिथ्यात्वस्थिति सम्यक्त्वे मित्रे च संक्रमयति, ततः संक्रमावलिकायामतिकान्तायामुदयावलिकात उपरितनी स्थिति- मपवर्तनाकरणेन स्वस्थाने संक्रमयति । मिश्रस्थितिं च सम्यक्त्वे संक्रमयत्यपवर्तयति च स्वस्थाने इति दर्शनत्रिकस्य सम्यग्दृष्टिरुत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामी। शेषाणां सर्वासामपि प्रकृ- तीनां चतुर्गतिका उत्कृष्ट स्थितिसंक्रमस्वामिनो भवन्ति । तत्र बन्धोत्कृष्टानां चन्धावलिका- यामतीतायां, संक्रमोत्कृष्टानां तु यन्धावलिकायां संक्रमावलिकायामतिकान्तायां सत्यां- संक्रामति तदुक्तं-"यंधाओ उकस्सो जासिं गंतूण आलिगं परओ। उक्करस सामिओ संक्रमेण जासिं दुगं तासिं ॥ १ ॥” इत्युक्त उत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामी । अथ जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामिन उच्यन्ते तत्र ज्ञानावरणपश्चकदर्शनावरणचतुष्कान्तरा- थपश्चकैरूपाणां चतुर्दशप्रकृतीनां समयाधिकावलिकाशेपायां स्थिती वर्तमानः क्षीणकपाय- वीतरागच्छद्मस्थो जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति, निद्राद्विकस्य स एव समयाधिकावलि, कासंख्येयभागाधिकावलिकाद्विकोपायां स्थिती वर्तमानो जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । सम्यक्त्यमोहनीयस्य दर्शनमोहनीयक्षपणाय प्रवर्तितकरणो मनुजो जघन्यतोऽपि वर्षाष्टक- स्योपरि वर्तमानः प्रथमसंहननी जिनकालिको मिथ्यात्वसम्यमिथ्यात्वे क्षपयित्वा सम्यक्त्वं सर्वापवर्तनयापवर्त्य क्षपितशेपसम्यक्त्वश्चतुर्गतिको भूत्वा चतसृणां गतीनामन्यतमस्यां गती गत्या वेदकसम्यक्त्वस्य समयाधिकावलिकायां स्थिती वर्तमान उदयापलिकात उपरितनी समयमात्रां स्थितिमपवर्तनाकरणेनाधस्तने स्वोदयापलिकाप्रथमे समयाधिके त्रिभागे प्रक्षिपन् जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । मिथ्यात्वमिश्नयोर्मनुजोऽविरतो देशविरतः प्रमत्तयतिर. प्रमत्तयतिर्वा स्वक्षपणकाले सपियर्तनयाऽपवयं पल्योपमासंख्येयभागमानं चरमसण्डं पर- प्रकृती यदा संक्रमयति तदा जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भयति । संज्वलनलोभस्य समयाधिका- घलिकाशेषायां स्थिती वर्तमानः सूक्ष्मसम्पराय उदयावलिकात उपरितनी समयमात्रां स्थिति मपवर्तनाकरगेन समयाधिक स्वोदयावलिकामथमत्रिभागे यदा प्रक्षिपति तदा स संज्यलन. लोभस्य जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । अनन्तानुवन्धीनां चतवणां गतीनामन्यतमस्यां ·, १४४ सं० द्वि०विभागे [ स्वामित्वादि- गती वर्तमानः सम्यग्दृष्टिश्वरमखण्डं पल्योपमासंख्येयभागमानं यदा संक्रमयति तदा स जपन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । सयोगिकेवलिनि याः प्रागुताश्चतुर्नवतिः प्रकृतवस्तास सयोगिकेवली अन्तर्महर्जस्थितिकरणरूपे चरमापवर्तने वर्तमानो जपन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । स्त्यानद्धित्रिकनामत्रयोदर्शकमध्यमकपायाष्टकस्त्रीवेदनपुंसकवेदरूपाणां पविशति- प्रकृतीनां पस्योपमासंख्येयभागमात्र चरमप्रक्षेपं यदा करोति तदाऽनिवृत्तिवादरो जघन्य- स्थितिसंक्रमस्वामी भवति । हास्यादिपट्वस्यानिवृत्तिवादरः क्षपकनेण्यां वर्तमानोऽपवर्तनाक- रणेन संख्येयवर्पप्रमाणां स्थितिं करोति, ततस्तस्यां स्वनिर्लेपनायसरे संज्वलनकोधरूपे परप्रकृती प्रक्षिप्यमाणायां जघन्यस्थितिसंक्रमो यदा भवति तदा जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । पुंवेदसंज्वलनकोधमानमायानां चरमसमयवद्धालताया चन्धावलिकामतिक्रम्य संक्रमचरमसमये चरमप्रक्षेपं प्रक्षिपन्ननिवृत्तिवादरः क्षपकनेण्यां वर्तमानो जघन्यस्थिति- संक्रमस्वामी भवति, केवलं येन वेदेनारूढः क्षपकश्रेणीमारोहति तस्य तद्वेदत्यैव जघन्य- स्थितिसंक्रमो भवति, न वेदान्तरस्य, यत उदितस्य वेदस्योदयोदीरणापवर्तनादिभिर्वही स्थितिव्यति, बहूनां पुद्गलानां च परिशाटनं भवति । एवं हि यद्यपि नपुंसकवेदारूढः स्त्रीवेदनपुंसकवेदौ युगपत् क्षपयति, तथापि नपुंसकवेदस्यैव जघन्यस्थितिसंक्रमो लभ्यते, न खीवेदस्य, तस्योदयोदीरणयोरभावात् । खीवेदेनारूढो नपुंसकवेदक्षपणानन्तरमन्तर्मुहूर्तेन कालेन स्त्रीवेदं क्षपयति, पुवेदारूढस्याप्येतावानेव कालो लभ्यते, तथापि तस्य स्त्रीवेदस्यो. दयोदीरणे न भवत इत्येतायता कालेन स्त्रीवेदारूढस्योदयोदीरणाभ्यां यही स्थितिनुय्य. ति, तस्मात् स्त्रीवेदारूढ एव स्त्रीवेदस्य जघन्यस्थितिसंक्रमस्वामी भवति । तथा पुंवेदारुढो हास्यादिपवक्षयानन्तरं पुंवेदं क्षपयति, अन्यथा तु हास्यादिपटूसहितं क्षपयति । उदितस्य घ घेदस्योदीरणाया अपि प्रवृत्तेः प्रभूता स्थितिनुय्यतीति पुंवेदस्यापि पुवेदारूढस्यैव जघ- न्यस्थितिसंक्रमो भवति, न शेषस्य । आयुषां तु स्वस्वभवव्यवच्छेदसमये समयाधिकावलि- फादोपायां स्थिती वर्तमानः समयमात्रामुपरितनी स्थिति स्वस्वोदयावलिकात्रिभागेऽधस्तने समयाधिके प्रक्षिपन जपन्यसंक्रमस्वामी भवतीति, उक्त जपन्यस्थितिसंक्रमस्वामित्वम्, तत्प्रतिपादनेन च प्रतिपादितः स्थितिसंक्रमः ।। उत्कृष्टस्थितिसंक्रमस्वामिनः स्यामिनः १गतिकाः प्रयतीनाम् बंधोलशन संकमोत्कृष्टाना सनमोहन विशेषः पंधापदिकापरता संघसंक्रमाव.२परत " सम्पराष्टपा ·प्ररूपणा अनुभागसंक्रमः। १४५ जघ० स्थितिसंक्रमस्वामिनः ज्ञाना०५नाम् विध ५नाम् दर्श०४ णाम् निद्रा २ अपवर्तनया अपवनया सर्यापवर्तनया मिथ्या० मिथ. मं० लोभ भा.. अपवनया १२ मे १समयमाना समयाधिकावलिकाशेपे १२ मे अमं० भा० सह समयमात्रा २ बाराशेपे ४----गुगस्थाः पत्यासं०भा० स्ववक्षपणकाले सू. समयाधिकायशेपेक्षा समयमात्रा ४गतिका सम्यग्दश पल्यासं. भा. निकाः कृतकरणाः समयमात्रा समयाधिकार दोपे आवलिकोनातर्मुहूर्त स्त्रीवेदोदयेन श्रेणिगताः पल्पोपमासरयेय भा० पुवेदोदयेन भवाधीन टी नपुंवेदोदयेन अन्तर्मु. स्वस्वभवस्था. १समयमात्रा उदनया सम्पन्न अपपतनया १३ मान्ते घरमापवर्तनया सयोगिसत्ताक ९४ नाम् ग्रीवेदव पुंवेदस्य नपुवेदस्य आयूंपि ४ " " भवविच्छेदकाले अपवनया ३३ वफशेपाणी ९ मस्थाः स्वस्यक्षयकाले उदलगाया पत्यासं० अथानुभागसंक्रमः प्रतिपाद्यते-तत्रानुभागो रसः "ताण रसो अणुभागो" ति वचनात् । अनुभागोऽनुभावो रस इति पर्यायाः। अनुभागस्य कापायिका अध्यवसाया हेतवः, तदुर- "हिइ अणुमार्ग कसायओ कुपाई” इति वचनात् । ते च शुभाशुभभेदेन द्विप्रकारा अपि असं. ख्येयलोकाकाशप्रदेशममाणा भवन्ति । केवलमशुभाध्यवसायेभ्यः शुभा विशेषाधिकाः, तथा हि-यावन्ति सोपानानि आरोहति, तावन्त्येयावतरति, तथापि क्षपफस्यारोहणमेव, न प्रत्य- वतरणमतस्तत्सत्कानि विशेषाधिकानि । नन्वनन्तान्यनुभागवन्धाध्यवसायस्थानानि कथं न प्राप्यन्वे, तद्वन्धकजीवानामानन्त्यादिति चेत् न, एकैकस्मिन् स्थितिस्थानेऽसंख्येयलोका- काशप्रमाणानामनुभागवन्धाध्यवसायस्थानानां प्राप्यमाणत्यात्, स्थितिस्थानानि त्वसंख्ये- यान्येव भवन्ति, तद्यथा-जघन्यस्थितेरारभ्योत्कृष्टस्थिति यावत् यावन्तः समयास्तावन्त्येय स्थितिस्थानानि भवन्ति । तदुक्तं कर्मप्रकृती-"एक म्मि कसाओदयम्मि लोगा असंखिया हुँति । हिबन्धवाणेसु वि अज्झयसागाण हाणामि ॥ १॥" वृत्ति-"एकैकस्मिन् कपायोदये स्थिति स्थाननिधन्धनभूते नानाजीयापेक्षयाऽनुभागबन्धाध्यवसायस्थानानि कृष्णादिलेश्यापरिणा- मविशेपरूपाण्यसंख्येयलोकाकाशप्रदेशप्रमाणानि भवन्ति । तथा हि-जघन्यस्थितेरारभ्यो. स्कृष्टां स्थिति यावत् यावन्तः समयास्तावन्ति स्थितिस्थानानि । तथा हि-जघन्यस्थितिरेक सका दि. १६ ·१४६ सं० द्वि०विभागे [ अविभागादि-- स्थितिस्थान सव समयोत्तरा द्वितीयम् , द्विसमयोत्तरा तृतीयम् , एवं समयवृद्ध्या तावाच्यं यावदुत्कृष्टा स्थितिः। एवं चासंख्येयानि स्थितिस्थानानि भवन्ति । तेषु च प्रत्येकमेक- मिन् स्थितिवन्धस्थानेऽध्यवसायस्थानानि तीव्रमन्दादिकपायोदयविशेषरूपाण्यसंख्येयलो- काकाशप्रदेशप्रमाणानि भवन्ति । एकैकस्मिंश्च कपायोदये सति असंख्येयलोकाकाशप्रदेश- प्रमाणान्यनुभागबन्धस्थानानि कृष्णादिलेश्यापरिणामविशेषरूणणि भवन्ति, "सकपायोदया हि कृष्णादिलेश्यापरिणामविशेपा अनुभागबन्धहेतव” इति वचनादिति मिलितोऽर्थः। यत्तु 'स्थि- तिपाकविशेपस्तस्य भवति लेश्याविशेपेण' इति वाचकवचनं तत्रापि पाकपदमहिम्नाऽनुभाग एव ग्राह्य इति वृद्धवाद इति । स्थावरप्रायोग्यकैकस्मिन्ननुभागवन्धाध्यवसायस्थानेऽनन्त- स्थावरजीवानां, सप्रायोग्ये चैकैकस्मिन्ननुभागबन्धाध्यवसायस्थाने जघन्येनैको द्वौ बोत्कृ- टत आवलिकासंख्येयभागे यावन्तः समयास्तावत्प्रमाणानां सजीवानां च प्राप्यमाणत्वेन न दोपः, तदुक्तं- 'पावरजीवाणन्ता इकिके तसजिया असंखेना" इति । यद्यपि कर्मवर्गणान्त:- पातिनः कर्मपरमाणवो न पूर्व तथाविधरसोपेता आसन , किन्तु प्रायो नीरसा एकस्वख- पाश्च, तथापि कापायिकाध्यवसायेन ग्रहणसमय एव जीयः प्रति कर्मपरमाणुं सर्वजीवेभ्यो. ऽनन्तगुणान् रसाविभागान् ज्ञानावारकत्वादिविचित्र स्वभावतां चोत्पादयति, जीवानां पुद्ग- लानां चाचिन्त्यशक्तिमत्त्वात् , न चैतदनुपपन्नम् , अत्यन्तनीरसानामपि शुष्कतृणादिपर- माणूनां गवादिभिहीतानां क्षीरादिरूपतया सप्तधातुरूपतया च परिणामदर्शनात् । ननु सर्वेषु कर्मपरमाणुपु तुल्यान रसाविभागान् जनयति, उत विपमान् ? विषमानिति मा, तथाहि-कैपुचित् स्तोकान् , केचित् प्रभूतान् , केपुचित्मभूततरान् , तांश्च जघन्यतोऽपि सर्वजीवानन्तगुणान्, न संख्येयानसंख्येयान वेति । तत्रापि सर्वेभ्योऽन्येभ्यः परमा. णुभ्यो ये जघन्यरसान्विताः परमाणवस्तेपां समुदायः प्रथमा वर्गणा, ततोऽप्येकेन रसावि- भागेनाधिकानां परमाणूनां समुदायो द्वितीया वर्गणा, द्वाभ्यां स्नेहाविभागाभ्यां अधिकानां परमाणूनां समुदायस्तृतीया । एवमेकैकस्नेहाविभागैरधिकानां परमाणूनां तावत् वर्गणा याच्या, यावदभव्यानन्तगुणाः सिद्धानामनन्तभागफल्पाः। प्रथमवर्गणायां परमाणयो. ऽतिप्रभूताः, स्नेहाविभागा अत्यल्पतराः, द्वितीयस्यां वर्गणायां प्रथमवर्गणागतपरमाण्यपे- क्षया परमाणयः स्तोकाः स्नेहाविभागाश्च प्रभूताः, द्वितीयवर्गणागतपरमाण्यपेक्षया तृतीयस्या वर्गणायां परमाणवः स्तोकाः स्नेहाविभागाश्च प्रभूताः, तृतीयवर्गणागतपरमाण्यपेक्षया चतुर्थ्या वर्गणायां परमाणवः स्तोकाः स्नेहाविभागाश्च प्रभूताः, एवं सर्वत्र वाच्यम्। स्वभावतोऽल्पस्नेहाः परमाणः प्रभूताः, यहुस्नेहाः परमाणवोऽल्पाः पाप्यन्ते। (अन मेहरादेन सप्रतिपक्षः रित ग्धस्पशों मायः, तस्यैव पुद्गलानां परस्परबन्धनिमित्तत्वात् । न च स्नेहमत्ययस्पर्द्धके स्नेहस्य महणात् रूक्षस्पशी न ग्राह्य इति वाच्यम् , रुक्षेण समस्यापि कन्धसंभवात् , स्नेहमत्यये फथं रूपस्य महणं न कृतमित्यपि न वाच्यम्, स्नेहवादनोभयस्यापि ग्रहणं कृतमेय, अन्यथा स्नेहमत्यपे जगहतिसर्वेशं परमाणूनां स्नेहमत्ययमेकं पर्द्धकं न स्यात् , तत्र रूक्षपरमाणूनामपि .

·प्ररूपगा] अनुभागसक्रमः। संभवात् । ग्रहणसमयात्पूर्व वन्धमायोग्यस्नेहसत्त्वेऽपि शुभाशुभफलजनकस्नेहाभागात् कर्म- वर्गणानन्धप्रायोग्यस्नेहस्याविर्भावेऽपि तादृक् स्नेहतिरोभागाच्च कर्मपरमाणः प्रायो नीरसा एकखभाग इत्युक्तम् , ग्रहणसमये तु पूर्वतोऽनन्तगुणस्नेहाविर्भानः कापायिकाध्यवसायेन शुभाशुभफलजननयोग्यता च तेषु भवति।) अर केलिप्रज्ञाच्छेदनकेन च्छिद्यमानं यदा विभागं न प्रयच्छति, तदा योऽशो विनाम्यति स रसाविभाग उच्यते, ते च रसावि- भागा एकैकस्मिन् परमाणी जघन्यतोऽपि सपंजीरेन्योऽनन्तगुणा भवन्ति, उत्कृष्टतोऽप्ये- तापत्सख्याका एय, किन्तु ते जघन्यपदभाविरसाविभागेभ्योऽनन्तगुणा द्रष्टच्या इति । प्रागुतानामभव्येभ्योऽनन्तगुणानां सिद्धानामनन्तभागकल्पानां वर्गणानां समुदायः प्रथम स्पर्द्धकम् , तत एकेन रसाविभागेनाधिकाः कर्मपरमाणोन प्राप्यन्ते, नापि द्वाभ्यां, नापि त्रिभिः, किन्वनन्तानन्तरेय सर्पजीवेभ्योऽनन्तगुणै रसाविभागैरधिकाः परमाणनःप्राप्यन्ते, ततस्तेषां समुदायो द्वितीयस्पर्द्धकस्य प्रथमा वर्गणा, तत एकैकरसाविभागवृक्ष्याऽभव्यानन्त- गुणसिद्धानन्तभागकल्पा रगणा याच्याः, तासां समुदायो द्वितीयं स्पर्द्धकम् । एवमभव्येभ्यो- ऽनन्तगुणानि सिद्धेभ्योऽनन्तभागकल्पानि स्पर्द्धकानि वाच्यानि । तेषां समुदायः प्रथममनु- भागनन्धस्थानम् । प्रथममनुभागनन्यस्थानान्तिमस्पर्द्धकचरमवर्गणाया द्वितीयस्थानाद्यवर्ग: णायाश्चान्तरं सर्पजीवानन्तगुणं वाच्यम् , द्वितीयस्थानमनन्तभागाधिकस्पर्द्धकान्वितं प्रथम. स्थानापेक्षया वक्तव्यम् , एवं यथोत्तरमनन्तभागवृद्धानि स्थानानि तारद्वाच्यानि यावदगु- लासख्येयभागगतामाशप्रदेशप्रमाणानि भवन्ति । एतेषां समुदाय एकं कण्डकं भवति, न्यभागाधिकोत्तरस्थानसमुदायरूपत्वेनानन्तभागोचर कण्डकम् । प्रथमकण्डकचरमानुभाग: चन्वस्थानगतस्पर्द्धकापेक्षया यदनन्तरमनुभागवन्धस्थानं तदसख्येयभागाधिकः स्पर्द्धकरधिक भनति । वच्चासख्यभागोत्तराभिधानस्य द्वितीयकण्डकस्य प्रथम स्थानं भवति, ततः पुन- रपि प्रयमासख्येयभागवृद्धानुभागस्थानादनन्तरमनुभागस्थानं तदनन्तभागाधिकस्पर्द्धकयुतं, ततः पुनरप्यनन्तभागवृद्धम् , एवमेनानन्तभागवृद्धानि कण्डकमात्राणि स्थानानि याच्यानि, ततः पुनरप्यसख्येयभागाधिकस्पर्द्धकवृद्धं द्वितीयमसख्येयभागवृद्ध स्थान प्राप्यते, चतः पुनरप्यनन्तभागोत्तराणि कण्डकमात्राणि स्थानानि वक्तव्यानि, पुनस्तृतीयमसख्येयभागवृद्ध स्थानं, पुनरप्यनन्तभागोत्तराणि कण्डकमात्राणि स्थानानि, ततः पुनरप्यसख्येयभागवृद्ध स्थानम् । एवमनन्तभागवृद्धकण्डकव्यवहितान्यसख्येयभागाधिकानि स्थानानि तावद्वा. च्यानि यावत्कण्डकमात्राणि भवन्ति । यद्यप्यसख्येयभागस्थानान्तरितान्यनन्तभागवृद्धानि कण्डकानि भवन्ति, तथापि तानि प्रधमकण्डगतचरमानुभागनन्धस्थानापेक्षया सण्य- प्यसख्येयभागवृद्धानि, ततः प्राक्तनानन्तभागवृद्धस्थानेभ्यस्तु सुतरामसख्येयभागवृद्धानि सर्वाण्यपि प्राप्यन्ते । असख्येयभागवृद्धचरमस्थानात् पुनरप्यनन्तभागवृद्धानि कण्डकमा- त्राणि स्थानानि याच्यानि । ततोऽसख्येयभागवृद्धस्थाने प्रथमं सख्येयभागाधिकं स्थानं याच्यम्, ततः पुनरप्यनन्तभागोत्तराणि कण्डक्मानाणि स्थानानि, पुनरसख्येयभागवृद्धं अन.

·१४८ , १ सद्वि विभागे [ अविभागादि- स्थानं, पुनरनन्तभागोत्तराणि कण्डकमात्राणि स्थानानि, पुनरसंख्येयभागवृद्धं स्थानं । एच. मसंख्येयभागवृद्धानि कण्डकमात्राणि स्थानान्यभिधाय पुनरनन्तभागोत्तर क्ण्डकं, ततोऽ. संख्येयभागवृद्धस्थाने द्वितीयं संख्येयभागवृद्ध स्थानं वक्तव्यम् । एवं सख्येयभागवृद्धानि स्थानान्यपि फण्डकमात्राणि वाच्यानि । ततः पुनरप्यनन्तभागोत्तराणि क्ण्डकमात्राणि स्थानानि, पुनरसंख्येयभागवृद्धं स्थानं, पुनरनन्तभागवृद्धं क्ण्डक, पुनरसंख्येयमागवृद्ध- स्थानम् , एवमसंख्येयभागवृद्धानि कण्डफमात्राण्यभिधायानन्तभागवृद्धं च कण्डकमुक्त्या संख्येयभागवृद्धिस्थाने प्रथम संख्येयगुणवृद्धं स्थानं वाच्यम् , प्रथमात् सख्येयगुणोतरादनु- भागवन्धस्थानादधो पावन्ति मूलत भारभ्य प्रागतिक्रान्तानि स्थानानि तावन्त्यतिकम्य द्वितीयं संख्येयगुणाधिक वक्तव्यम् , एवं संख्येयगुणाधिकानि स्थानानि तावद्वाच्यानि यावत् कण्डकस्थानतुल्यानि स्थानानि भवन्ति । ततः पुनरपि पूर्वपरिपाट्या सख्येयगुणा- धिकस्थानप्रसङ्गेऽसंख्येयगुणाधिकं स्थानं वाच्यम् । पुनरपि मूलत आरभ्य यावन्त्यतिका- न्तानि तावन्ति भूयोऽप्यतिक्रम्य द्वितीयमसंख्येयगुणाधिकं स्थानं याच्यम् । एवमसख्ये- यगुणाधिकानि स्थानानि कण्डकप्रमाणानि भवन्ति । ततः पुनरप्यसंख्येयगुणाधिक स्थानप्रसङ्गेऽनन्तगुणाधिकं स्थानं वाच्यम् , ततो भूयोऽपि मूलत आरभ्य यावन्ति स्थानानि मागतीतानि तावन्त्यभिधाय द्वितीयमनन्तगुणाधिकं स्थानं वाच्यम् । एवमनन्तः गुणाधिकानि स्थानान्यपि कण्डकस्थानतुल्यानि वाच्यानि । ततः पुनरपि पूर्वपरिपाट्या वृद्धिपञ्चकमभिधातव्यम् । ततो भूयोऽप्यनन्तगुणाधिकं स्थानं न वाच्यम् , पदस्था अस्य परिसमाप्तत्वात् । ततः पुनरप्यनन्तभागवृद्धं यत्स्थान लभ्यते तत् द्वितीयस्य पदस्थानकस्य प्रथमम् । एवं पूर्वपरिपाट्या द्वितीयं पदस्थानं समुत्पद्यते, एवं पदस्थाना- न्यपि सर्वाण्यसख्येयलोकाकाशप्रदेशप्रमाणानि भवन्ति, तदुक्तं-“मुट्ठाणमससया छोगा" इति । विशेपसंख्यानिर्धारणार्थ तु कर्मप्रकृतिगता सवृत्तिका गाथा लिख्यते-"सुहग- गणिपयेसणया अगणिकाया य तेसि फायट्टिई । कमसो असखगुणियाणझयसाणाणि अणुमागे ॥ १॥" व्याख्या-"समानो सूक्ष्मामिकाये प्रवेशनम्-उत्पादो येपा वे तथा सूक्ष्मानौ भवि- शान्ति इति यावत् , तथामिकाया -अग्निकायस्वेनावस्थिताः, तथा तेषाम्-अनिकायाना कायस्थि- वि-पायस्थितिकाल., एते गश:-क्रमेणासण्येयगुणिताः, तथाऽनुभागे-अनुभागविपये, अध्यय सायानि-उपचागदभ्यवसायनिर्वृत्यान्यनुभागनन्धस्थानान्यसख्येयगुणानि । अयमिह विशदार्थ:-ये एपस्मिन् समये सूक्ष्मामिकायेषु प्रविशन्ति ते स्तोकाः, से चासख्येयलोकाकाशप्रदेशप्रमाणाः, तेभ्योऽपि येऽनिमयत्वेनायतिष्टतेऽसख्येयगुणाः, तेभ्योऽध्यग्निकायिकता कायस्थितिकालो सख्ययगुणः, तेभ्योऽप्यसरयेयगुणान्यनुभागवन्धस्थानानीति” । ननु कियन्मात्रेणानन्तासंख्ये- यसंख्येयतमेन भागेन क्यिन्मात्रेण चानन्तासख्येयसंख्येयगुणेन वृद्धिः पर्तव्या इति घेत् । शृणु-सर्वजीयासंख्येयलोकाकादाप्रदेशोत्कृष्टसख्येयकः, तथा हि-प्रथमस्थानुभाग: गन्धस्थामस सजीवमख्याममाणेन राशिना भागे हते सति यल्लभ्यते सोऽत्रानन्तभागो ·प्ररूपणा अनुमागसंक्रमः। ग्राह्यः, तेनाधिकं द्वितीयमनुभागवन्धस्थानम् , तस्यापि सर्वजीवप्रमाणेन राशिना भाग हते यल्लभ्यते तेनाधिकं तृतीयमनुभागवन्धस्थानम् , एवं यद्यदनुभागवन्धस्थानं यतो यतोऽन- तभागवृद्धमुपलभ्यते तत्तत्तस्य तस्य सर्वजीवप्रमाणराशिना भागलभ्येनानन्ततमेनांशेना. घिक द्रष्टव्यम् । तथाऽसंख्येयभागाधिक नाम पाश्चात्यस्यानुभागवन्धस्थानस्यासंख्येयलो. काकानप्रदेशप्रमाणेन राशिना भागे हृते यालभ्यते सोऽसंख्येयतमो भागस्तेनाधिकम् । तथा संख्येयभागवृद्धं नाम पाश्चात्यस्यानुभागवन्धस्थानस्योत्कृष्टेन संख्येयेन भागे हते सति यल्लभ्यते स संख्येयतमो भागरतेनाधिकम् । तथा संख्येयगुणवृद्धं नाम पाश्चात्येऽनुभागन- न्धस्थाने उत्कृष्टसंख्येयकप्रमाणेन राशिना गुणिते यावल्लभ्यते तावत्प्रमाणम् । तथाऽसंख्येय- गुणवृद्धं नाम पाश्चात्येऽनुभागवन्धस्थानेऽसंख्येयलोकाकाशप्रदेशप्रमाणेन राशिना गुणिते मति यावान् राशिर्भवति तावत्प्रमाणम् । तथाऽनन्तगुणवृद्ध नाम पाश्चात्येऽनुभागबन्धस्थाने सर्वजीवसंख्याप्रमाणेन राशिना गुणिते सति यावान् राशिर्भवति तायाममाणम् । ननुपथगा. दनुभागान्धस्थानाधद्वितीयमनुभागवन्धस्थानमनन्तभागवृद्धं, तत् किं स्पर्डकापेक्षया, यहा पुद्गलापेक्षया, उत रसाविभागापेक्षयेति ? अत्र त्रयोऽपि विकल्या ग युक्तिधमा, तथा हि- तावत् प्रथमपक्षो यतः प्रथमानुभागवन्धस्थानेऽभव्येभ्योऽनन्तगुणत्वेग सिखानामनन्तमा. गत्वेन स्पर्द्धकानां प्राप्यमाणत्वेन सर्वजीवराशिना भागेहते सति एकमपि न मायरी, नापि द्वितीयः, यतो यथा यथाऽनुभागवृद्धिलया तथा पुदलाः साकाः मोफतरा सम्पना पति प्रथमादिस्थानात् द्वितीयादिस्याने परमानां हानिरेव स्यात. नानन्तनागाधिषयग, नापि तृतीयः, यतः प्रथमाद्यनुभागवन्धस्थानगतरमाग्रिमागाशया हितायाधभागाधरशान. गतरसाविभागाः संख्येयादिगुणतया प्राप्यन्त, नया हि-प्रयमानुभागधग्यानगरामधा- स्पर्बकस्य प्रथमवर्गणायामनन्ता अपि समाविमागा अमानया गा, शिवायम्यागया, तृतीयस्यां नय, चतुर्थ्या दश, इदमक म्पर्ट कन, इन उध्यमको रादिरगाविभागाना वृद्धिर्न प्राप्यते, फिन्तु सर्वजीयानन्तगुणरमायिभागः, ननादिनीय माधगयर्गणायां सप्तदा, द्वितीयस्यामष्टादा, तृतीयम्यामकानगिनित, पायां fanni fri . .

·M , १५० सं० द्वि० विमागे [ रसादि- तृतीयस्यामेकोनपष्टिः, चतुर्छा पष्टिः, इदं द्वितीयं स्पर्द्धकम् , पुनरपि ताघरममाणमन्तरम् , ततो द्वितीयानुभागस्य तृतीयस्पर्द्धकप्रथमवर्गणायां सप्तपष्टिः, द्वितीयस्थामष्टपष्टिः, तृतीय- स्थामेकोनसप्ततिः चतुर्थ्यांसप्ततिः, इदं तृतीयं स्पर्द्धकम् । ततः पुनरपि तावत्ममाणमन्तरम् , ततश्चतुर्घस्पर्द्धकप्रथमवर्गणायां सससप्ततिः, द्वितीयस्यामप्रसप्ततिः, तृतीयस्यामेकोनाशीतिः, चतुर्थ्यामशीतिः, इदं चतुर्थ स्पर्द्धकमिति द्वितीयानुभागवन्धस्थानम् , अनासत्कल्पनया रसाविभागाः सर्वसंख्यया पोडशोत्तरसहस्रम् , तदेव प्रथमस्थानगतरसाविभागापेक्षया द्वितीय स्थाने रसाविभागाः संख्येयगुणतया लभ्यन्ते, उत्तरोत्तरस्थाने तु प्रभूतप्रभूततमा इति न कापि रसाविभागापेक्षया पूर्वपूर्वस्थानापेक्षयोत्तरोत्तरस्थानेष्वनन्तभागाधिक्य- मिति चेत् ? अनोच्यते-इयं पट्रस्थानप्ररूपणा बहु संभवाभिप्रायेण संभवति, तेन यद्यपि प्रथमानन्तगुणानुभागवृद्धात् स्थानात् अक्तिनेषु स्थानेषु सर्वजीवप्रमाणेन राशिना भाग- हारो न संभवति, तथाप्युपरितनेषु स्थानेषु अन्येप्यपि द्वितीयादिपदस्थानेषु सर्वेष्वपि च संयमनेण्यादिगतेषु स्थानेषु संभवतीति न विरोधः । यद्यपि च पूर्वपूर्वस्थानापेक्षयोत्तरोत्तर- स्थानेषु परमाणयः किश्चिद्धीनहीनतराः प्राप्यन्ते तथापि तेषु स्तोकस्तोकतरैः परमाणुभिर्व- र्गणानां निष्पत्तेरुतस्वरूपं स्पर्द्धकबाहुल्यं न विरुध्यते । अपि च प्रथमानन्तगुणानुभाग वृद्धस्थानात् पूर्वपूर्वस्थानेभ्यः उत्तरोत्तरस्थानानामनन्तभागाधिक्यमतिस्तोकतरमिति । अयं च रसः शुभप्रकृतीनां क्षीरखण्डादिरसोपमोऽशुभमकृतीनां निम्बपोपातक्यादिरसो- पः । तत्र स्वाभाविकः एकस्थानकः, द्वयोः कर्पयोरावर्तितयोर्य एकः कोऽवतिष्ठते तदु.. पमो द्विस्थानकः । त्रयाणां कर्षाणामावर्तितानां य एकः कोऽवशिष्यते तदुपमस्त्रिस्था- नकः। चतुणां कर्पाणामावर्तने कृते सत्युद्धरितेककर्पोपमश्चतुःस्थानकः । अत्रैकस्थानादिरसा यथोत्तरमनन्तगुणा द्रष्टव्याः। बन्धमाश्नित्य मतिश्रुतावधिमनःपर्यायज्ञानावरणचक्षुरचक्षु रवधिदर्दानावरणानि युवेदश्चत्वारः संज्वलनाः पञ्चविधान्तरायमिति सप्तदशप्रकृतिव्यति- रिताः शुभा अशुभा या द्विस्थानकरसाः निस्थानकरसाश्चतुःस्थानकरसाश्च प्राप्यन्ते, ग तु कदाचनाप्येकस्थानकरसाः । उक्तसप्तदशानां तु प्रकृतीनां वन्धमाश्रित्यैकस्थानकोऽपि रसोऽनिवृत्तिसंख्येयभागेपु गतेषु सत्सु परतः प्राप्यते, अशुभानामत्यन्तविशुद्धाध्यवसाय- योगेनकस्थानकस्य रसस्य बन्धात् , पूर्व तु नकस्थानकरसवन्धं किन्तु द्विस्थानकादिरसं बभाति । ननु हास्यादीनां स्वबन्धचरमद्विचरमादिसमयेषु वर्तमानस्यैकस्थानिकरसवन्धः कधं न संभवतीति चेत् ? न, एकस्थानिकरसबन्धप्रायोग्यपरमप्रकर्पप्राप्तपिशुद्धेरभावात् , यदा तु तत् बन्धप्रायोग्या परमप्रकर्षाता शुद्धिर्नयमगुणस्थानसंख्येयेभ्यो भागेभ्यः परतो जाय- ते, तदा वन्धमेव ता नायान्तीति कुत एकस्थानिकरसवन्धस्य संभवः ननु यथा मतिज्ञा नायरणादीनामनिवृत्तिवादराद्धायाः संख्येयेषु भागेषु गतेषु परतोऽतिविशुद्धत्येनकस्थानि- फरमपन्धः, तथा क्षपक श्रेण्यां सूक्ष्गसम्परायस्य घरमद्विचरमादिसमयेषु वर्तमानस्य संभवत् पन्धस्य फेवलद्विकावरणस्य कथमेकस्थानिफरमबन्यो न भवति, तदानीमतिविशुद्धत्वा- ·सं० द्वि० विभागे [भेदादि-- वरणं, केवलदर्शनावरणम् , आधद्वादशकपायाः रिथ्यात्वं, निद्रापञ्चेति विंशतिः । एता हि प्रकृतयो यथायोगं स्त्रघात्यं गुणं ज्ञानं, दर्शन, चारित्रं, सम्यक्त्वं, दर्शनलब्धि या सर्वात्मना घातयन्तीति । यद्यपि केवलज्ञानावरणीयं कर्म ज्ञानलक्षणं गुणं सर्यात्मना हन्तुं प्रवर्तते तथापि न तत्तेन समूलं हन्तुं शक्यते तथास्वाभाव्यात् , यथा महीयसापि घनपटलेन रविचन्द्रकिरणावरणप्रवृत्तेनापि न तत्प्रभा समूलं हन्तुं शक्यते, अन्यथानुभूयमानदिन- रजनीविभागाभावापत्तेः, एवं केवलदर्शनावरणीयस्यापि वाच्यम् । यद्यपि निद्रापश्च- कमप्राप्तलव्धेः प्रतिवन्धकत्वेन न प्रवर्तते, तथापि प्राप्तलव्धेः समूलनाशकत्वेन प्रवर्तनात् सर्वपातित्वम् , तदुक्तं गन्धहस्तिपादैः-निद्रादयः समधिगताया एवं दर्शनलघेरुपघाते घर्तन्ते दर्शनावरणचतुष्टयं तद्गमोच्छेदित्वात्समूलघात हन्ति दर्शनलब्धिम्" । एवमेव न्याया चार्या अपि-निद्रादयश्च पञ्च प्रकृयो यद्यपि केवलदर्शनावरणावृत्तकेवलदर्शनगतप्रभामानं दर्शनेकदेशमुपदन्ति, तथापि ताश्चक्षुर्दर्शनावरणादिकर्मक्षयोपशमसमुत्थां दर्शनलब्धि समूलकापं पप- न्तीति सर्वपातिन्यः" इति । एवं मोहनीयेऽपि सर्वघातित्वं परिभाषनीयम् । देशघा. तिरसस्पर्द्धकसम्पर्केण ज्ञानादिगुणकदेशविघातित्वात् प्रकृतयोऽपि देशघातिन्य उच्य- न्ते, ताश्चेमाः-फेवलज्ञानावरणवर्जज्ञानावरणचतुप्ककेवलदर्शनावरणवर्जदर्शनावरणत्रिक- नयनोकपायसंज्वलनचतुष्कान्तरायपञ्चकमिति पञ्चविंशतिः । केवलज्ञानावरणीयेनावृत्त ऽपि सर्वात्मना केवलज्ञाने यः कोऽपि तद्वतमन्दविशिष्टतरप्रकाशरूपी ज्ञानेकदेशो मति. ज्ञानादिसंज्ञितं यथायोगं मतिश्रुतावधिमनःपर्यायज्ञानावरणानि सन्ति तानि देश- घातीनि । एवं फेवलदर्शनावरणावृत्तेऽपि सर्वात्मना केवलदर्शने या तद्गता मन्दमन्दत- मपिशिष्टादिरूपा प्रभा चक्षुर्दर्शनादिसंज्ञा तां यथायोगं चक्षुरचक्षुरवधिदर्शनावरणान्याधु- पवन्ति, ततस्तान्यपि दर्शनकदेशघातित्वाद्देशपातीनि । नयनोकपायाः संग्वलनचतुष्क- माद्यद्वादशकपायकर्मक्षयोपशमसमुत्थां चारित्रलब्धिं देशतो नन्ति, तेपामतीचारमात्रसम्पा. दनार्यत्वात् , तदुरु-“मधेवि य अहआरा संजलणाणं तु उद्यमो हुन्धि । मूलच्छेनं पुग होइ धारसहं फसायाणं ॥ २ ॥” तथा-"पासओवसमेणं सम्मचरिताइ जाई जीयम्स । साणे हर्णवि देसं रांजरुणा नोफसाया य 1॥ २ ॥” ततस्तेऽपि देशघातिनः । नन्वत्र गाथायां घा- रित्रकदेशपातित्वेन संज्यलननोकपायाणां देशघातित्वमुक्त, तर्हि अप्रत्याख्यानानामपि चारित्रकदेशरुपदेशपिरतिप्रतिवन्धकत्वेन कथं न देशपातित्वमिति चेत्! उच्यते, सर्व- पातिभिन्नत्ये सति यत् पातित्वं तदेव देशपातित्वमिति लक्षणस्य वाच्यत्वेन न दोषः । यद्वा चारित्रापेक्षया देवयातित्वं चारित्रगतापर्पजनकत्वमेव, तच नाप्रत्याख्यानानामित्यः दोपः। यदा यदुदये देशतोऽपि स्वावार्यगुणो नाविर्भवति किन्त्यनुदये एवाविर्भवति सासर्य- पातिनी इत्यपि संभवादक्षणेनामत्याख्यानकपायाः सर्वघातिनः । तथा ग्रहणधारणादियोग्य यवस्तु जीयो न ददाति, न लभते, न भुकेनोपगुले, न करोति वा तदानान्तरायादिवि. पपलध सर्वव्याणामनन्ततमो भागस्ततस्तधारूपमद्रव्यकदेशविपयदानादिविघातकारित्या ·प्ररूपणा ] अनुभागसंक्रमः । १५३ द्देशयातिदानान्तरायादीनीति । नामगोत्रवेदनीयायुष्कर्मणां प्रकृतयस्तु हन्तव्याभावेन न किमपि घ्नन्तीति ता अघातिन्यो द्रष्टव्याः । सर्वघातिनीनां हि रसस्तावभाजनवनिश्छिद्रो घृतवदतिस्निग्धो द्राक्षावत्तनुप्रदेशोपचितः स्फटिकाचवच्चातीव निर्मल: सकलस्वविपय- घातित्वेन सर्वघाती भवति । देशयातिनीनां तु रसः कश्चिदंशदलनिर्मापितकटवदतिस्थूल- च्छिद्रशतसंकुलः कश्चित्कम्बलवन्मध्यमविवरशतसंकुलः, कोऽपि मरणयासोवदतिसूक्ष्मयि- यरसंवृत्तः अल्पस्नेहो विमलश्च स्वविषयैकदेशघातित्वाद्देशघाती भवति । अघातिनीनां चोभयविलक्षणवादघाती रसः, केवलमघातिनीनामपि प्रकृतीनां पातिप्रकृतिसम्पर्कतस्तद्र- सविपाकोपदर्शकत्वं भवति, स्वयमचौराणामपि चौरसम्पर्कत इव चौरत्वमिति । अथ रसकारणतः स्थानसंज्ञापि वेदितव्या । मतिज्ञानावरणादिसप्तदशप्रकृतीनामेकद्वित्रि- चतुःस्थानसंज्ञा, शेपाणां तु द्वित्रिचतुःस्थानसंज्ञा, सा प्रागभिहितव । सम्यक्त्वमिश्रयोः स्था. नसंज्ञा घातिसंज्ञा च प्राग न प्रतिपादिता । तयोः सङ्कममधिकृत्य विशेपोपदर्शनं च क्रियते- इह दर्शनमोहनीयसत्कर्मानित्य रसस्पर्धकानि द्विविधानि भवन्ति, तद्यथा-देशघातीनि सर्व- घातीनि च । तत्र यानि देशघातीनि रसस्पर्द्धकानि तानि सम्यक्त्वमोहनीयत्यैव भवन्ति, न मिश्रमिथ्यात्वयोः, तयोः सर्वघातित्वात् , तानि चैकस्थानिकरसोपेतानि विस्थानिकरसोपे- तानि च भवन्ति । यत्र देशघातिरसस्पर्द्धकानि परिनिष्ठितानि ततस्तदुपरितनानि सर्वाणि सर्वघातीनि, तानि मिश्नमिथ्यात्वयोर्भवन्ति । ततो यत्र मिश्रस्य विस्थानिकरसोपेतानि रसस्पर्द्धकानि परिनिष्ठितानि ततस्तदुपरितनानि विस्थानिकरसोपेतानि, त्रिस्थानिकरसोपे- तानि, चतुःस्थानिकरसोपेतानि च सर्वाण्यपि रसस्पर्द्धकानि मिथ्यात्वस्यैव भवन्ति । दर्शनमोहनीयस्य स्पर्धकानुक्रमस्य स्थापना। सम्यावस्यानुमागस्पर्धा मिश्रस्वानुभागस्पर्धकानि मिथ्यारवस्थानुभागस्पर्धकरनि. 1000000000000000000000000000000001 " स्थानकरसः २स्थानकरसः ५ स्थानकरसः ४स्मानकरसा सङ्कममाश्रित्य मिश्रस्य द्विस्यानिकरसस्पर्द्धकान्येव सङ्क्रामन्ति, शेषाणामभावात् । सम्यक्त्वस्यकस्यानिकरसोपेतानि द्विस्थानिकरसोपेतानि च संक्रामन्ति, एतेषामेव सद्भावात् । आतपतिर्यमनुजायुषां तु "दुतिचउट्ठाणा सेसाउ" इति वचनप्रामाण्यात् द्वित्रिचतुःस्था- निकरसस्पर्द्धकानां सद्भावेऽपि तथास्वाभाच्यात् द्विस्थानिकरसस्पर्द्धकान्येव संक्रमयन्ति । त्रिस्थानिकचतुःस्थानिकरसंस्पर्द्धकानां त्रिविधोऽपि संक्रमो न भवति । एतासां सर्वघाति- प्रकृत्यन्तररससम्पर्कात रसः सर्वघाती, न स्वघाती देशघाती वा । मत्यादिज्ञानाव- रणचतुष्कचक्षुरादिदर्शनावरणनिकपुंवेदसंज्वलनचतुष्कान्तरायपैञ्चकमिति सप्तदशप्रकृतीनां वन्धमाश्रित्यकस्थानिकरसस्पर्धकानि, विस्थानिकरसस्पर्द्वकानि, विस्थानिकरसस्पर्द्धकानि चतुःस्थानिकरसस्पर्धकानि च भवन्ति । पुंवेदसंग्चलनचतुष्कवर्जानां द्वादशप्रकृतीनां सभापमानित्यकस्थानिकरसो न भवति, पुंयेदसंग्वलनचतुष्करूपाणां त्वेकस्थानिकरसोऽपि संक्र. द्वि० २० ·१५४ , , सं० द्वि० विभागे [ अविभागदि- भवति, सङ्घममाश्रित्य द्वादशानामेकस्थानकरसस्य सङ्गमो न भवति, पञ्चानां तु एकस्था- निकरसोऽपि संकामति । शेपाणां सर्वासां प्रकृतीनां तु द्विस्थानिकरसस्पर्द्धकानि त्रिस्थानि- करसस्पर्द्धकानि चतुःस्थानिकरसस्पर्धकानि च सद्भावमाश्नित्य भवन्ति, संक्रममाश्रित्य च संक्रामन्ति, नैकस्थानिकानि, तदुक्तं कर्मप्रकृतिचूर्णी “अण्णं च सव्वकम्माणं संतकम्मं पदुच्च दुट्ठाणिगतिहाणिगपउहाणिगाणि फड्गाणि, सम्मामिच्छत्तस्स दुट्ठाणिगा चैत्र फगा, सम्मत्तरस एग- हाणिय दुढाणियाणि, पुरिसवेदसंजलणाणं एगट्ठाणादि चउठिवह फडगा फडगपरूवणा कया" इति । यत्तु मतिश्रुतावधिज्ञानावरणचक्षुरचक्षुरवधिदर्शनावरणस्त्रीवेदनपुंसकवेदान्तरायपञ्चकरू- पाणां त्रयोदशप्रकृतीनां स्थानमधिकृत्य द्विस्थानमनुभागसत्कर्मोक्तं तत्संक्रमकाले संक्रमवि- पयकसत्तामानित्यावसेयम् , अन्यथाऽनुभागसत्कर्माधिकारे एकस्थानिकस्यानुभागसत्कर्मण उक्तत्वेन विरोधापत्तेः तदुक्तं-"संकमसयमणुभागे णवरि जहन्नं तु देसघाईगं । छनोफसायवनाण एगट्टाणमि देसहरं ॥ १॥ मणनाणे दुट्ठाणं देसहरं" व्याख्या-"अनुभागसंक्रमेण तुल्यमनुभागसत्कर्म वाच्यम् , बथानुभागसंक्रमे स्थानप्रत्ययविपाकशुभाशुभत्व सायनादित्वस्वामित्वान्युक्तानि तथैवात्राप्यनुभा- गसत्कर्मणि वाच्यानीति भावः, नवरमयं विशेषः-यदुत देशघातिनीनां हास्यादिषट् कवर्जितानां मति- श्रुतावधिज्ञानावरणचक्षुरचक्षुरपधिदर्शनावरणसंज्लनचतुष्टयवेदत्रयान्तरायपञ्चकरूपाणामष्टादशप्रकृतीनां जघन्यानुभागसत्कर्म स्थानमधिकृत्यैकस्थानीयम् , घातिसंज्ञामधिकृत्य देशहरं देशघाति, मनःपर्यायज्ञाना- परणे तु जघन्यानुभागसत्कर्मस्थानचिन्तायां द्विस्थानम् , घातिसंज्ञाविचारे च देशपाति ज्ञेयम्” इति । ननु त्रयोदशप्रकृतीनां जघन्यसंक्रमकाले सर्वघातिवं द्विस्थानिकत्वं चोतं, "एगट्ठाणंमि देसहरं" इत्यनेन तु जघन्यसत्कर्मणि प्रागुकानां त्रयोदशप्रकृतीनां देशपातित्वमेकस्थानिकत्वं चेति कथं न विरोध इति चेत् ? भिन्नकालत्वेन न दोपः, भिन्नकालत्वं च क्षीणकपायस्य समयाधिकावलिकाशेपायां स्थितौ वर्तमानस्य वेदद्विकवर्गकादशप्रकृतीनां संक्रमो भवति, जघन्यानुभागसत्कर्म तु स्वान्तिमसमये, वेदद्विकस्य च जघन्यस्थितिसंक्रमे जघन्यानुभाग- संक्रमः, अनुभागसत्कर्म तु स्वक्षपणान्तिमसमये इति । ननु मतिज्ञानावरणश्रुतज्ञानावरण- चक्षुरचक्षुर्दर्शनावरणानामुत्कृष्टायां श्रुतलब्धौ वर्तमानस्य श्रुतकेवलिनः जघन्यानुभाग- सत्कर्म प्राप्यते, अवधिद्विकावरणस्य च परमावधेः जघन्यानुभागसत्कर्म प्राप्यते, तयोः कथं नैकस्थानिकरससंक्रमस्य संभवः न च वाच्यं तयोः एतासां प्रकृतीनां जघन्यानुभाग- संक्रमो न भवतीति, एतासामजघन्यसंक्रमस्य सादित्वप्राप्तः, किञ्च जघन्यतोऽपि एकस्था निकस्य बन्धः कथं च द्विस्थानिकरसस्य सत्तेति चेत् ? सत्यम्, श्रुतकेवलिपरमावधिको श्रेणिवहिर्तिनापत्र न गृहीतौ किन्तु क्षपकश्रेण्यारूढी क्षीणमोहस्थानस्थी, तेन न कोऽपि दोष इति कृता स्पर्द्धकमरूपणा । अधोत्कृष्टरससङ्गमपरिमाणमुच्यते-प्रमाणं द्विविधं घातित्वप्रमाणं स्थानप्रमाणं च। तत्रोत्कृष्टानुभागसंक्रमे सम्यक्त्वमोहनीयं विहाय सर्वासां प्रकृतीनां सर्वघाती एव रसः संक्रामति, सम्यक्त्वस्य तु देशघातीनि रसस्पर्द्धकान्येय संक्रामन्ति । स्थानप्रमाणमाश्रित्य ·" : घानिममार्ग सम्यवस्थ २ २ ४ प्ररूपणा अनुभागसंक्रमः। १५५ तु सम्यक्त्वस्य सर्वोत्कृष्टं द्विस्थानकरसोपेतं स्पर्द्धकपटलं यदा संग्रामति तदा तस्यो- स्कृष्टानुभागसंक्रमो भवति, त्रिस्थानकरसस्पर्द्धकानि चतुःस्थानकरसस्पर्धफानि च न भवन्तीत्युक्तमेव, मिनस्य सर्वोत्कृष्टं द्विस्यानिकरसोपेतं सर्द्धकं यदा संक्रामति तदो- स्कृष्टानुभागसंक्रमः, शेपस्याभावात् । तिर्यङ्मनुजायुरातपानामपि सर्वोत्कृष्टं द्विस्यानिकर- सोपेतं स्पर्द्धकपटलं यदा संक्रामति, तदोत्कृष्टानुभागसंक्रमो भवति, त्रिस्यानिकचतुःस्था. निकस्पर्द्धकानां वन्धमाश्रित्य सद्भावमाश्रित्य च संभवेऽपि तथास्वाभाव्यात् सङ्कमाभाय इति । शेपाणां सर्वासां प्रकृ. उत्कृष्टानुभागसंक्रमममाणम् तीनां सर्वोत्कृष्टः चतुःस्था। प्रकृतीनां খানম नको रसो यदा संक्रामति तदा देशघाति तासामुत्कृष्टानुभागसंक्रमोभ- मिथस नरायुतिः सर्वधाति यति। उक्तमुत्कृष्टानुभागसंक्र. यंगायुरारापानांच मपरिमाणम् ॥ उक्तशेपाणी अधुना जघन्यानुभागसंक्रमपरिमाणमुच्यते-तत्र घातित्वमाश्रित्य सम्यक्त्ववेदमंग्यल- नानां जघन्यरससंक्रमो देशघाती भवति, शेषाणां सर्वासामपि प्रकृतीनां जघन्यतोऽपि सर्वघातिरस एव संक्रामति । स्थानप्रमाणमाश्रित्य सम्यक्त्वस्य सर्वविशुद्ध एकस्थानिकरमः यदा संक्रामति तदा स तस्य जयन्यानुभागसङ्कमो भवति । पुरुषवेदसंज्वलनानां च क्षप- णकाले यानि समयोनावलिकाद्विकवद्धान्येकस्थानिकरसोपेतानि सर्वजघन्यस्पर्द्धकानि तानि यदा संक्रामन्ति तदा स तेषां जघन्यानुभागसंक्रमो भवति । शेपाणां तु सर्वासां प्रकृतीनां स्वप्रायोग्यसर्वजघन्यानि विस्थानिकरसोपेतानि यदा संक्रामन्ति तदा तासां जघन्यरससंक्रमो भवति । ननु मतिश्रुतावधिमनःपर्यवज्ञानावरणचक्षुरचक्षुरवधिदर्शनावरणान्तरायपथक- मिति द्वादशप्रकृतीनां वन्धे एकस्थानिकरसस्यापि संभवेन संक्रमे कथमेकस्थानिकरसो न प्राप्यते इति चेत् ? सत्यम् , परं क्षयकाले पूर्वपद्धद्विस्थानिकरसस्यापि संक्रमाच्छुद्धस्ट- कस्थानिकस्य चासंक्रमेण सं- जघन्यानुभागसंक्रमममाणम् क्रमविषयतया एकस्थानिकर प्रकृतीनों स्थानप्रमाणे सस्यासंभवः । उकं जघन्या. सम्प० पुं० संच.४ देशघाति नुभागसङ्कमपरिमाणम् ॥ उक्तदोषाणां सर्वघाति अथ साधनादिनरूपणा क्रियते-सा द्विधा, मूलप्रकृतिविपया उत्तरप्रकृतिविषया च । तत्र ज्ञानावरणदर्शनावरणान्तरायाणामजघन्यानुभागसङ्कमस्त्रिविधः, तद्यथा-अनादिर- ध्रुयो ध्रुवश्चेति । तथाहि-एतासां जघन्यानुभागसङ्क्रमः क्षीणमोहस्य समयापिकावलिका- शेषायां स्थिती प्राप्यते, स च सादिरध्रुवश्च, तदन्यः सर्वोऽप्यनयन्यः, स चानादिः, सुवा- ध्रुवौ अभव्यभव्यापेक्षया । मोहनीयस्याजघन्यानुभागसंक्रमश्चतुर्विधः, तद्यथा-सादिरना- घातिप्रमाणे , ·सं० द्वि० विभागे [साचादि- - , दिधुंवोऽभुवश्च । तथाहि-मोहनीयस्य जघन्यानुभागसङ्क्रमः सूक्ष्मसम्परायस्य क्षपकस्य समयाधिकावलिकाशेपायां स्थितौ भवति, स च सादिरभुवश्च, तदन्यः सर्वोऽप्यज- धन्यः, स च क्षायिकसम्यग्दृष्टरुपशमश्रेण्या वर्तमानस्योपशान्तमोहे न भवति, ततः प्रतिपाते च भवति, ततोऽसौ सादिः तत्स्थानमप्राप्तस्य त्वनादिः धुवाध्रुवौ अभव्यभच्यापे- क्षया। आयुपोऽनुत्कृष्टोऽनुभागसङ्गमश्चतुर्विधः, तद्यथा-सादिरनादिर्धवोऽध्रुवश्च, तथाहि- अप्रमत्ते देवायुप उत्कृष्टानुभागं बवा बन्धावलिकायामतीतायां संक्रमयितुमारभमाणस्तं तावत्कालं संक्रमयति यावदेवभवे स्थितस्य देवायुपस्त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमाण्यतिकामन्ति, आवलिकामावस्थितिश्चावतिष्ठते, ततोऽन्यः सर्वोऽप्यनुभागसङ्क्रमोऽनुत्कृष्टः, स च सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः, ध्रुवायो पूर्ववदिति । वेदनीयगोत्रनाम्नामनुत्कृष्टानुभागसंक्रम- खिविधः, तद्यथा-अनादिः, अनुवः, ध्रुवश्च, तथाहि-क्षपकश्रेण्या वर्तमानः सूक्ष्मसम्प- रायचरमसमये एतेषां कर्मणामुत्कृष्टानुभागं बद्धवा वन्धावलिकायामतीतायां सत्यां तावत्सं. कामति यावत्सयोगिगुणस्थानचरमसमयः, स च सादिरध्रुवश्च, ततोऽन्यः सर्वोऽप्यनुत्कृष्टः, स चादेरभावादनादिः धुवावयौ पूर्ववत् । चतुर्णा घातिकर्मणामुत्कृष्टानुत्कृष्टजघन्यविकल्पाः सादयोऽधुवाश्च । तत्र जघन्यानुभागसंक्रमोऽजघन्यानुभागसंक्रमप्रसङ्गे भावित एव । उ- स्कृष्टानुभागसङ्कमो मिथ्यादृष्टेः प्रतिनियतकाल एव भवति, अन्यदा तु मिथ्यादृप्टेरप्यनुत्कृ. धानुभागसंक्रमो भवतीत्येती साद्यधुवी । चतुर्णामघातिकर्मणामनुत्कृष्टानुभागसङ्कम उक्तः। जघन्याजघन्योत्कृष्टानुभागसंक्रमास्तु सादयोऽनुवाश्च । तत्रोत्कृष्टानुभागसंक्रमः सादिर - चश्च मागेव भावितः । जघन्यानुभागसंक्रमस्तु सूक्ष्मस्यापर्याधस्य हतप्रभूतानुभागसत्कर्मण एकेन्द्रियस्य भवति, नान्यस्य, प्रभूतानुभागसत्कर्मघाताभावे तु तस्याप्यजघन्यः किं पुनरन्यस्येत्येती द्वावपि साद्यनुवौ । कृता मूलप्रकृतीनां साधनादिप्ररूपणा । अधोत्तरप्रकृतीनां सैव क्रियते-अनन्तानुबन्धिचतुष्कसंज्वलनचतुष्कनोकपायनवकल- क्षणानां सप्तदशप्रकृतीनामजघन्यानुभागसङ्क्रमश्चतुर्विधः, तद्यथा-सादिरनादि चोऽध्रुवश्च । तत्रानन्तानुबन्धिनामुदलनासंक्रमेणोद्वल्य भूयोऽपि मिथ्यात्वप्रत्ययेन बद्धानां बद्धाय लिकायामतीतायां सत्यां द्वितीयावलिकाद्यसमये जघन्यानुभागसंक्रमो लभ्यते, शेपा- णां त्रयोदशप्रकृतीनां तु स्वस्वक्षयपर्यवसाने जघन्यस्थितिसंक्रमकाले जघन्यानुभागसं. क्रमो भवति, सच सादिरप्नुवश्च एतदन्यस्त्वजघन्यानुभागसंक्रमः, स चोपशमश्रेण्या- मुपशान्तानां न भवति, ततः प्रतिपाते च भवतीति सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः, धुवावी अभव्यभव्यापेक्षया । तथा ज्ञानावरणपञ्चकस्त्यानद्धित्रिकवर्जदर्शनावरणपट्कान्त- रायपञ्चकरूपाणां पोडशप्रकृतीनामजघन्यानुभागसङ्घमः त्रिप्रकार:, तद्यथा-अनादिरशु- वोभुवश्च । तथाहि-एतासां मध्ये निद्राद्विकवर्जानां चतुर्दशमकृतीनां जपन्यानुभागसङ्कमा क्षीणमोहस्य समयाधिकापलिकाशेपायां, निद्राधिकस्य तु आवलिकासंख्येयभागाधिकाय- लिफाद्विफशेषायां स्थिती पर्वमानस्य प्राप्यते, स च सादिरसुवच, ततोऽन्या सर्वोऽप्य- .

·. , प्ररूपणा ] अनुभागसंक्रमा जघन्यः, स चादेरभावादनादिः, ध्रुवाप्नुवो अभव्यभव्यापेक्षया। सातवेदनीयपञ्चेन्द्रिय जातितैजससप्तकसमचतुरनसंस्थानशुभवर्णाघेकादेशकागुरुलंघूच्छासपराघातप्रशस्त विहायो- गैतित्रसवादरपर्याप्तप्रत्येक स्थिरशुभसौभाग्यसुस्वरादेयं यश कीर्तिनिर्माणरूपाणां पत्रिंशात्म- कृतीनामनुत्कृष्टोऽनुभागसङ्गमः सादिवर्जत्रिविधः, तथाहि-एतासां प्रकृतीनां क्षपश्रे. ण्यां वर्तमानः स्वस्ववन्धव्यवच्छेदकाले उत्कृष्टानुभागं वनाति, ततो पन्धावलिकायामति- फ्रान्तायां सत्यां संक्रमयितुमारभते, तं च तावत्संक्रमयति यावत्सयोगिचरमसमयः, सच सादिरभुवश्च, तदन्यः सर्वोऽप्यनुभागसंक्रमोऽनुस्कृष्टः, स चादेरभावादनादिः, भुयायी पूर्ववत् । प्रथमसंहननोद्योतीदारिकसप्तकरूपाणां नवानां प्रकृतीनामनुस्कृष्टोऽनुभागसंक्रम- श्चतुर्विधः, तद्यथा-सादिरनादिर्घयोऽध्रुवश्च । तथाहि-एतासामुद्योतवर्जानामष्टानां प्रकृती- नामत्यन्तविशुद्धपरिणामः सम्यग्दृष्टिदेव उत्कृष्टानुभागं बद्धा बन्धावलिकायामतीतायां संक्रमयति, स चोत्कृष्टानुभागसंक्रमः सादिरध्रुवश्च, तदन्यः सर्योऽप्यनुत्कृष्टोऽनुभागसं. कमः, स च उत्कृष्टानुभागसंक्रमतः प्रतिपाते भवत्सादिः तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः, ध्रुवावी पूर्ववत् । उद्योतनाम्नस्तु सप्तमक्षितेनैरयिको मिथ्यादृष्टिः सम्यक्त्वं प्रतिपित्सुरुत्कृष्टानुभाग वनाति, बन्धावलिकायामतीतायां तावत् संक्रमयति, यावत्, जघन्यतोऽन्तर्मुहुर्तमुत्कृष्टतो द्वे पट्पष्टी सागरोपमाणां स च सादिरध्रुवश्च, यद्यपि सप्तमनरकपृथिव्यामन्तिमेऽन्त- मुहर्तेऽवश्यं मिथ्यात्वं गच्छति तथाप्यग्रेतनभयेऽन्तर्मुहूर्तानन्तरं यः सम्यक्त्वं प्रतिपत्स्यते स इह गृह्यते, ततोऽन्तराले स्तोकं मिथ्यात्वकालं तस्याविवक्षितत्वात् वे पपष्टी सागरो- पमाणामित्युक्तम्, उत्कृष्टानुभागसंक्रमात् प्रतिपततोऽनुत्कृष्टानुभागसंक्रमः, स च सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः धुवाधुवी प्रागिव । प्रागुतानां सप्तदशप्रकृतीनां पोडशमकृतीनां चोत्कृष्टानुभागसंक्रमः उत्कृष्टसंक्लेशे वर्तमानस्य मिथ्यादृष्टेः प्राप्यते, शेपकालं तु मिथ्या- दृष्टेरप्यनुत्कृष्ट एवेत्येतौ द्वावपि साद्यध्रुवौ, जघन्यस्तु भावित एव । तथा पत्रिंशत्प्रकृ. तीनां नवकस्य चोत्कृष्टानुभागसंक्रमः मागेव भावितः, जघन्यस्तु सूक्ष्मैकेन्द्रियस्य हतप. भूतानुभागसत्कर्मणः प्राप्यते, प्रभूतानुभागसत्कर्मघाताभावे तु तस्याप्यजघन्यानुभागसंक्रमो लभ्यत इत्येती द्वावपि साद्यभुयौ । वैक्रियंसप्तकदेवमनुजत्रिकातपतीर्थकराहारकसंप्त- कोचर्गोत्रतिर्यगायुर्लक्षणानां शुभानां चतुर्विंशतिप्रकृतीनां विशुद्धौ, स्त्यानद्धित्रिकासातवे- देनीयदर्शनमोहनीयत्रिकमध्यमकपायाप्टकनरकैत्रिकतिर्यचिकाद्यजातिचतुष्प्रथमवर्जसंह- नपश्चकप्रथमवर्जसंस्थानपैञ्चकाशुभवर्णादिनवकाप्रशस्तसगत्युपपातस्थावरदशकनीचैर्गोत्र- रूपाणामशुभानां पट्पञ्चाशत्प्रकृतीनां चोत्कृष्टे संक्केशे वर्तमानः संज़िपञ्चेन्द्रियः पर्याप्त उत्कृष्टानुभागं वभाति, ततो पन्धायलिकायामतीतायां संक्रामति, तथाविधविशुद्धिसंक्लेशा- भावे त्यनुत्कृष्टानुभागं वनाति, तथैव पुनः संक्रमयतीति द्वायपि साद्ययौ । जघन्यानु- भागसंक्रमस्तु सूक्ष्मैकेन्द्रियस्य हतप्रभूतसत्कर्मणो लभ्यते, प्रभूतानुभागसत्कर्मघाताभावे तु तस्याप्यजघन्यानुभागसंक्रम इत्येतायपि द्वौ सायनुवौ । कृता साद्यादिनरूपणा। , , ·मूलप्रकृतिप्वनुभागसंक्रमस्य साद्यादिभंगयन्त्रम् । १५८ अजघन्यः जघन्यः अनुस्कृष्ट महीना क्षप.१०मे " - - " " " भयः भना० ध्रुवः | सादिः सादि अधुवः भना० ध्रुवः| सादिः भना० धु•| सादिः अना० ० भण्यानी अक्षी-भम १२ मे. सादि- उत्कृष्टादा सादि- ज्ञानासना नियतका-सादित्वात्। -- - णमो-ग्यासमयाधि- स्वात् विमानो गतानां प्र- स्वात् लत्वात् हाना कावळोपे थमसमये मोहस्स "वाप- सादि - -- - - तितक्षायि स्थाना- समयाधि- सम्प. प्रासा उत्कृष्टा- भन्यानो साथमा अभ-उ.सत्ताका भायुषः अहतमम् सादिरयात् हतप्रभूताना तानुभा. नुभाग- दन्येषां सानां ध्यानां जानामनु गाना जीयानां बन्धका तराणांच नामगोत्र. |मादेर क्षपकाणां - - - पेदनीयानी (मावात् "१२-१३मे कावाशेपे नां मनु सं० द्वि०विभागे " " . उत्तरप्रकृतिप्वनुभागसंक्रमस्य साद्यादिभंगयन्त्रम् । अजघन्य: जघन्यः अनुस्कृष्ट प्रकृतीनाम् सादिः ९गोक०सं० उप० धेणित: पतितानी भना० भुवः सादिः अध्रुवः बना० ध्रुवः | सादिः अध्रुवः अना० ध्रुवः सादिः भना०|घुवः साधमा अम-स्वस्वक्षय सादिस्यात् उत्कृष्टानु सादिवात् उस्कृ०सले सादित्वात साना व्या० समये - भागसंक्र - शानां मि- मारपति प्यारा सानो [यत्र- ·भनन्तानु० ५ नाम् - - - - " "" पुनर्यन्ध "द्वितीया- पलिका घसमये प्ररूपणा ] शाना. ५-दर्श ६-अन्त०५ - १२माः "समयाधि कावाशेपे - " " U " M भावार हतप्रभूता -- -- " " सास-पंचेंगौ० महतप्रभू- सादि- 5-समच-गुमाखानुभाग-] पात् पर्णादि 11-8- सत्ताकानी गु०-उपवा-प- रा०-सुखग-1 सादि-निमो जाना (११) पप्र०-औदा० नुभाग. सत्कर्म सूक्ष्म केंद्रियाणा भन्यानोक्षपक-अभ-स्वस्पक्षप- - सयोगि प्यानां फकाटात पर्जशेन सयोगि. पाणो गुणपर्यन्ते वसमा गाना उ०संक्रमा साप. अतिविशु पतिताना प्राप्तस्य देवाना सम्प०अ. भिगुरास अनुभागसंक्रमः। " " - - " - सम्प उद्योत्तस्य - - - " - " " " " - " - काणी विशुर- यसंशि पंचेन्दि पाणा ये०५-देय 2-3 पा-भारा.-जि. न-आहा०५-म- |गु० २-शुमायु माम् (२५) हत्यामा निका वि५६ आशुगामा मरारोपण -- -- : 0 - सहिए. शिप विधिमा -- " - " ·१६० सं० द्वि० विमागे [स्वामित्वादि- " अथ स्वामित्वमुच्यते-तदपि द्विविध, तद्यथा-उत्कृष्टानुभागसङ्कमस्वामित्वं जघन्यानु- भागसंक्रमस्वामित्वं च । तत्र पूर्वमुत्कृष्टानुभागसंक्रमस्वामित्वकालप्रमाणनियमः प्रतिपा- द्यते-तत्र मिथ्यादृष्टिरुत्कृष्टसंक्लेशे वर्तमान उत्कृष्टानुभागं वट्वा वन्धावलिकामतिक्रम्योत्कृ- टानुभागं तावत्संक्रमयति यावदन्तर्मुहूर्त कालं तं न विनाशयति अन्तर्मुहूर्तात्परतस्त्ववश्यं मिध्यादृष्टिः शुभप्रकृतीनां संक्लेशेन विशुद्ध्या त्वशुभप्रकृतीनामनुभागं विनाशयति, तदुक्तं- "उकोसगं पर्वधिय आवलियमइच्छिऊण उक्करसं । जाव ण घाएइ तयं संकमइ आमुहुत्तंता" ॥ १॥ इति । अपवादमाह-आयुर्वर्जानां शुभानां पट्पष्टिप्रकृतीनां सम्यग्दृष्टिः, तथा सम्यक्त्वमि- श्रयोमिथ्यादृष्टिः, क्षपणकालं वर्जयित्वा सम्यग्दृष्टिरपि न विनाशयति, तदुक्तं-"सम्मदिट्टी ण हणइ सुहाणुभागं असम्मदिट्टी वि । सम्मत्तमीसगाणं उकसं वजिया खवणं ॥२॥” इति । अतः स्वा. मित्वमुच्यते तत्र ज्ञानावरणपैञ्चकदर्शनावरणनवकासातवेदनीमोहनीयाप्टाविंशतिनरंकद्वि- कतिर्यद्विकाद्यजातिचतुष्टयानाद्यसंस्थानपञ्चकानाद्यसंहननपञ्चकाशुभवर्णादिनयकोपघाता- प्रशस्तखगतिस्थावरदशकनीचैर्गोत्रान्तरायपञ्च कैलक्षणानामष्टाशीतिसंख्याकानां प्रकृतीना- मुत्कृष्टानुभागसंक्रमस्यासंख्येयवर्पायुप्कतिर्यङ्मनुजान् आनतादिदेवांश्च वर्जयित्वा सूक्ष्माड- पर्याप्तादयश्चतुर्गतिका अपि मिथ्यादृष्टयः स्वामिनो भवन्ति । असंख्येयवर्पायुपामानता- दिदेवानां चोत्कृप्टसंक्लेशाभावेनोत्कृष्टानुभागवन्धाभावात् उत्कृष्टसंक्रमोऽपि न भवतीति तर्जनम् । तथातपोद्योतमनुजद्धिकौदारिकसप्तकप्रथमसंहननरूपाणां द्वादशसंख्याकानां प्रकृतीनां चतुर्गतिकाः सर्वेऽपि सूक्ष्मापर्याप्तादयोऽसंख्येयवर्पायुस्तिर्यगमनुष्यमनुष्योपपातदे- पसहिता मिथ्यादृष्टयः सम्यग्दृष्टयो वा स्वामिनो भवन्ति । तथाहि-सम्यग्दृष्टय आयुस्त्रिक पर्जसर्वासां शुभप्रकृतीनामुत्कृष्टमनुभागं न विघातयन्ति, किन्तु द्वे पट्पष्टी सागरोपमाणां यावदनुवर्तयन्ति, तत उत्कृष्टतो द्वे पट्पष्टी सागरोपमाणां यावदातपोद्योतवर्जदशानां प्रकृतीनामुत्कृष्टानुभागमविनाश्य पश्चात्सर्वत्र यथायोग्यं समुत्पद्यन्ते, ततो मिथ्यादृष्टि- प्वप्येतासामेव दशानां प्रकृतीनामुत्कृष्टतोऽन्तर्मुहूतं यावदुत्कृष्टानुभागसंक्रमो लभ्यते । आतपोद्योती तु मिथ्यादृष्टिनव वध्यमानत्वेन तत्र तयोरुकृष्टानुभागसंक्रमो नासंभवी, मिथ्यात्वात्प्रतिपत्य सम्यक्त्वं गते सम्यग्दृष्टावपि उत्कृष्टतो द्वे पट्पष्टी सागरोपमाणां याव. दुत्कृष्टानुभागसंक्रमो लभ्यते, तयोः शुभप्रकृतित्वेन सम्यग्दृष्टेः सत उत्कृष्टानुभागावि- नाशकत्वादिति द्वावप्युत्कृष्टानुभागसंक्रमस्वामिनी । देवायुपोऽप्रमचयतिरुत्कृष्टानुभागं घभाति, नरकायुपो मिथ्यादृष्टिः संक्लिष्टाध्यवसाय उत्कृष्टानुभागं वनाति, मनुजतिर्यगा- युपोः सुविशुद्धमिध्यादृष्टिरुत्कृष्टानुभागं वनाति । पन्धावलिकायामतीतायां सत्यां यावन्नि- जायुपः समयाधिकावलिका शेपा तावत्संक्रमयति । तत आयुपामुत्कृष्टानुभागसंक्रमस्वामिनः सम्यग्दृष्टयो मिथ्यादृष्टयो वा प्राप्यन्ते । पञ्चसाहबृहद्वृत्ता कर्मप्रकृतिवृत्तौ च “चतुर्गा: गप्पायुपामुत्छष्टानुभागं पध्वा बन्धावलिकायामतीतायां सम्यग्दृष्टयो मिघ्यारष्टयो बोत्कृष्टानुभाग संक्रमयन्ति" इत्यत्राप्ययमेव तात्पर्यार्थोऽयसीयते । सातवेदनीयदेवद्विकपथेन्द्रियजातियैकि- 5- .

·मतयः तकालः २५३ सागरागि प्ररूपणा]. अनुभागसंक्रमः यसप्तकाहारकसप्तकतैजससप्तकसमचतुरंत्रसंस्थानशुभवर्णायेकादेशकमशस्तखगतिपराधातो. च्यासागुरुलघुत्रसदर्शकनिर्माणतीर्थकरोच्चैर्गोत्ररूपाणां चतुःपञ्चाशत्सहयाकानां प्रकृतीनां स्वस्ववन्धव्यवच्छेदसमये उ. उत्कृष्टानुभागसंक्रमस्वामिनः। स्कृष्टानुभागं वट्वा धन्धावलि- स्वामिनः कायामतीतायामुत्कृष्टानुभाग- उ०संगमसत. संक्रमं तावत्करोति यावत्सयो- गिचरमसमयः स्वस्ववन्धव्य- नरकायुर्वन ८८ अशुमानां पुगलिकानतादियां भन्महरा पावत् मिथ्यारष्टयः सर्वे जीय- वच्छेदस्योपरितनगुणस्थाने व. मेदाः तमानाः सर्वेऽपि सयोगिकेव- मात-उद्यो० मनु०२- सम्यग्दृशो मिप्यालो लिपर्यवसाना उत्कृष्टानुभागसं- औदा० ७-वनपं० (१२) पासवें जीवमेदार पर्यन्त क्रमस्वामिनोभवन्ति । अत्र प. तद्वन्धसमये प्रकृत्यन्तरन- ४ आयुपाम् उ.अनुमागयन्यकाःस-समयाधिशायटिका- ग्यग्हशो मिथ्याशोऽपि./ शेषपर्यन्त यनानुभागसंक्रमस्तदभावे त्व- पवर्तनारूप एव, तदेवमुक्तमु- ५४ उक्तदोषाणा क्षपका: स्वस्वक्षयकारतक्ष्यकालादारम्य सोगिपर्यन्तं स्कृष्टानुभागसंक्रमस्वामित्वम् । अथ जपन्यानुभागसंक्रमस्वामित्वं प्रतिपादयन्नादौ जघन्यानुभागसंक्रमसंभवज्ञानोपायो दर्यते-तत्र संभविनीनां सर्वघातिप्रकृतीनां देशघातिप्रकृतीनां यानुभागःक्षपकण्याम- न्तरकरणादर्वाक् सूक्ष्मैकेन्द्रियानुभागसत्कर्मणोऽनन्तगुणो भवति, कृते त्वन्तरकरणे आद्य- द्वादशकपायदर्शनमोहनीयत्रिकस्त्यानिित्रकमित्यष्टादशवर्जेकोनत्रिंशत्प्रकृतीनां सूक्ष्मैके. न्द्रियसम्बन्धिनोऽप्यनुभागसत्कर्मणो हीनो भवति । तथाऽसातवेदनीयप्रथमवर्जसंहनन- पञ्चकप्रथमवर्जसंस्थानपञ्चकोशुभवर्णादिनयकोपघाताप्रशस्तैखगत्यपर्याधारािशुभर्भगदुः- स्वरानादेयायशःकीर्तिनीचैर्गोत्ररूपाणां त्रिंशत्संख्याकानां प्रकृतीनामनुभागसत्कर्मासंज्ञि: पश्चेन्द्रियसम्बन्धिलोऽनुभागसत्कर्मणोऽनन्तगुणरमनुभागसत्कर्म केवलिनो विद्यते । तथा च सति ज्ञानावरणपक्षकदर्शनावरणपवान्तरायपञ्चकसंज्वलनचतुष्कनोकपायनवकरूपाणामे- कोनत्रिंशत्प्रकृतीनामन्तरकरणे कृते सति क्षपकस्यैव जघन्यानुभागसङ्कमसंभयः । अनन्ता- नुवन्धिचतुष्कस्य विसंयोजनां कृत्वा मिथ्यात्वं गतस्य द्वितीयावलिकाप्रथमसमये जघन्या- नुभागसंक्रमसंभवः । उक्तरूपाणां त्रिंशदशुभप्रकृतीनां जघन्यानुभागसंक्रमसंभयो न सयो. गिकेवलिनि, किन्तु केवल्यपेक्षयाऽनन्तभागकल्पतदनुभागस्य हतप्रभूतानुभागसत्कर्मणः सूक्ष्मैकेन्द्रियादेष्टव्य इति । अधुना जघन्यानुभागसंक्रमस्वामिन उच्यन्ते-ज्ञानावरण- पञ्चकान्तरायपञ्चकनिद्रापञ्चकर्जदर्शनावरणचतुष्करूपाणां चतुर्दशमकृतीनां क्षीणकपायः समयाधिकावलिकाशेषायां स्थिती वर्तमानो जघन्यानुभागं संक्रमयति । निद्राद्विफस्य संक. दि. २१ ·२ ३ सं० द्वि०विभागे [ज० ० संक्रमः त्याबलिकासंख्येयभागापिकावलिकाद्विकशेपायां वर्तमानः क्षीणकपायो जघन्यानुभाग संक्रामति । सम्यक्त्वमिश्रयोः स्वस्वचरमानुभागखण्डसंक्रमणकाले जघन्यानुभागसंक्रमो भवति । नवानां नोकपायाणां संज्वलनचतुष्कस्य च क्षपकनेण्यां वर्तमानोऽन्तरकरणे कृते सति क्षपकक्रमेण जघन्यस्थितिसंक्रमणकाले जघन्यानुभागं संक्रमयति । चतु- र्णामप्यायुषां जघन्यां स्थितिं बड्डा बन्धावलिकायाः परतो यावत्समयाधिकायलि- काशेपा भवति तायज्जघन्यानुभागसंक्रमो लभ्यते, जपन्यां स्थिति बनन् जघन्यमनुभागं वनातीति ज्ञापनार्थ जघन्यस्थितिबन्धग्रहणं कृतम् । नरकहि कमनुजद्धिकदेवद्विकवक्रि- यसंसकाहारकसप्तकोच्चीत्रलक्षणानामेकविंशत्युद्वलनप्रकृतीनां तीर्थकरनाम्नः संयोजनानां च जघन्यानुभागं वद्धा बन्धावलिकायामतीतायां जघन्यानुभागं संक्रमयति । तत्र वैक्रियस- तकदेवद्विकनरकद्विकानामसं- ज्ञिपश्चेन्द्रियः, मनुजद्विकोच्चै- जघन्यानुभागसंक्रमस्वामिनः। गोत्रयोः सूक्ष्मनिगोदः, आहा- १ क्षपकस्यान्तरकरणादांग घात्यनुभागः सूक्ष्मैकेन्द्रियादनन्तगुणः क्षपकस्यान्तरकरणे कृते पात्यनुभागः सूक्ष्मैकेन्द्रियाद्धीनः रकसप्तकस्याप्रमत्तः, तीर्थकर- ३० अघात्य शुभानुभागः केवलिनोऽसंज्ञिपश्शेन्द्रियादनन्तगुणः स्याविरंतसम्यग्दृष्टिः, अनन्ता- नुवन्धिनां पश्चात्कृतसम्यक्त्वो प्रकृतयः स्वामिनः मिथ्यादृष्टिः । शेषाणां शुभा- घातिनः ज. स्थि० संग्रामका भन्वरकरणादूई नामशुभानां च सप्तनवतिसं. ९नोक. ४ सज्व. क्षीणमोहा: समयाधिकार शेष ख्याकानां वायुकायिकोऽग्नि- ज्ञा०५-वि०५-दर्श० ४ कायिको वा सूक्ष्मैकेन्द्रियः निन्द्रा २ क्षी. आ.भा. असं० शेपे सयकालेऽन्त्यखण्डसंक्रमका प्रभूत विनाशितानुभागसत्कर्मा स्वसम्बन्ध्यनुभागसत्कर्मणो न्यूनतरमनुभागं यावत् बधा- नरक २-देव २-२०० ज० अनु० पन्धका: असं० पजे. ति तावदेकेन्द्रियभवे द्वीन्द्रि- सूक्ष्मनिगोदाः यादिभवे वा वर्तमानो जघन्य- मनुभागं संक्रमयन् जयन्यानु- जिननाम्नः अविरतसम्यगाशः भागसङ्कमस्वामी भवतीति । पश्चास्कृतसम्यतयाः मिथ्याश: तदेवमुकं जपन्यानुभागसंबा- ९७ उत्तशेषाणा हतप्रभूतानुभागसाकावमिवायुकायिको, मस्वामित्वम् । तदेवममिहि- न्यमवेऽपि ताव गायत् वृहदमार्गम यात तोऽनुभागसंक्रम इति । समाप्तोऽनुभागसङ्गमः॥ क्षपका: ज. स्थि० सक्रमका ९माः - सम्यक मिश्रयोः मायुर्णाम् ज० स्थिबन्धकाः मनु० २-उचः आहा.. अप्रमत्ताः अनन्ता०४ 1-1-पग्रहाचादी पारशं तादिलितम्।

·म० यत्र] प्रदेशसंक्रमः। क ॥ प्रदेशसंक्रमविधेश्चित्रम् ॥ असौ प्रथमालता (पन्धापलिकारहिता) उदयापलिक ०००००110000000000 यन्यायलिका ००० 000000000000 अस्यामन्तिमलतायां संझामति, सखाश्च प्रत्येकस्थितिगतदलिकममाधास्थापितरस्थापनानुसारेणो. दयाय० वर्जितासु सासु पतहास्थितिषु संक्रमेत् णालता"000000000000000००००००००००००००००००००००००० 000000 00000 उदयापलि. संक्रम्यमा- बन्धावलिका पतहहलता"000000000000000000000000000000000 एवं यथोदयापलिकोपरितनस्थितिगतदलिकं संक्रामति तथैव शेपस्थितिदलिकमपि शेयम् । पन्धावलिकागतमुदया- पलिकागतं घ दलिकं संझमापोग्यं । तथाऽपवर्तनोदीरणावर्जशेपसंक्रमे उदयापलिकासु दलनिक्षेपो न संभवेत् । अथ प्रदेशसंक्रम उ- 'च्यते-तत्र च पश्चा. र्थाधिकाराः, तद्यथा-सा- मान्यलक्षणम्,भेदः, सा- द्यनादिप्ररूपणा, उत्कृष्ट- प्रदेशसंक्रमस्वामी, जघ. न्यप्रदेशसंक्रमस्वामी च। तत्र भेदः पञ्चप्रकार, तद्यथा-उद्वलनासंक्रमः, विध्यातसंक्रमः, यथाप्र- वृत्तसंक्रमः, गुणसंक्रमः, सर्वसंक्रमश्चेति । एभिः पञ्चभिः संक्रमैः कर्मद लस्य स्वभिन्न प्रतिग्रहम- कृतित्वेन परिणमनं प्रदे- शासक्रम इति सामान्यल- क्षणं, उक्को भेदः। अथ पञ्चानामपि संक्र- माणां विशेपलक्षणमुच्य- ते,तत्राप्यादावुद्वलनासं- क्रमो लक्ष्यते-तत्रोदल- नयोग्यानां प्रकृतीनां प्र. थमतः पल्योपमासये- यभागमात्रमन्तर्मुहुर्तेन कालेन स्थितिखण्डमुकी- र्यते, स्थित्यग्रभागवतिघ- नदलिकमध्यादल्पदल. स्योत्तारणमुत्किरणं, तदे- घचोदलनं व्यपदिश्यते। ततो द्वितीयं स्थितिख- ण्डं पल्योपमासहयेयभा- गमात्रमन्तर्मुहुर्तेन काले- 0000000 0000 200 , बन्धावलिकान्तर्गतासु पसु लतासु प्रथमा द्वितीया तृ. तीया चतुर्थी यावरपञ्चम्यपि न संक्रमेत् ।

·सं० द्वि०विभागे [ज० अ० संक्रमः त्वावलिकासंख्येयभागाधिकावलिकाद्विकशेषायां वर्तमानः क्षीणकपायो जघन्यानुभाग संक्रामति । सम्यक्त्वमिश्रयोः स्वस्वचरमानुभागखण्डसंक्रमणकाले जघन्यानुभागसंक्रमो भवति। नवानां नोकपायाणां संज्वलनचतुष्कस्य च क्षपकश्रेण्यां वर्तमानोऽन्तरकरणे कृते सति क्षपकक्रमेण जघन्यस्थितिसंक्रमणकाले जघन्यानुभागं संक्रमयति । चतु- मायायुपां जघन्यां स्थिति बद्धा बन्धावलिकायाः परतो यावत्समयाधिकावलि- काशेपा भवति तापजघन्यानुभागसंक्रमो लभ्यते, जघन्यां स्थिति बनन् जघन्यमनुभाग वनातीति ज्ञापनार्थ जघन्यस्थितिबन्धग्रहणं कृतम् । नरकद्धिकमनुजद्विकदेवद्विकवक्रि- यसंतकाहारकसप्तकोच्चै!त्रलक्षणानामेकविंशत्युदलनप्रकृतीनां तीर्थकरनाम्नः संयोजनानां च जघन्यानुभागं बद्धा बन्धावलिकायामतीतायां जघन्यानुभाग संक्रमयति । तत्र वैक्रियस- सकदेवद्विकनरकद्विकानामसं- ज्ञिपञ्चेन्द्रियः, मनुजद्विकोच्च- जघन्यानुभागसंक्रमस्वामिनः । गोत्रयोः सूक्ष्मनिगोदः, आहा- . क्षाकस्यान्तरकरणादाग घात्यनुभागः सूक्ष्मैकेन्द्रियादनन्तगुणः रकसप्तकस्याप्रमत्तः, २ क्षपकस्यान्तरकरणे कृते घात्यनुभागः सूक्ष्मैकेन्द्रियाद्धीनः तीर्थकर- ३ ३० अघात्यशुभानुभागः केवलिनोऽसंज्ञिपधेन्द्रियादुनन्तगुणः स्याविरतसम्यग्दृष्टिः, अनन्ता- मकृतयः स्वामिनः नुवन्धिनां पश्चात्कृतसम्यक्त्वो मिथ्याष्टिः । शेपाणां शुभा- ज. स्थि० संक्रमका अन्तरकरणादूझं नामशुभानां च सप्तनवतिसं. ९ नोक० १ संज्व ख्याकानां वायुकायिकोऽग्नि- शा०५-वि०५-दर्श०४ क्षीणमोहाः समयाधिकाव शेपे निन्द्रा २ क्षी. भा०२ भा० सं० शेपे कायिको वा सूक्ष्मैकेन्द्रियः सम्पमियोः क्षयकालेऽन्त्यखण्यसंझमकाः प्रभूतविनाशितानुभागसत्कर्मा ज.स्थिबम्धकाः स्वसम्बन्ध्यनुभागसत्कर्मणो न्यूनतरमनुभागं यावत् वना- नरक २-देव २-वै०० ज. अनु० यन्धकाः असं.पो. ति तायदेकेन्द्रियभवे द्वीन्द्रि- सूक्ष्मनिगोदाः यादिभवे वा वर्तमानो जघन्य- मनुभागं संक्रमयन् जघन्यानु- जिननान्नः भविरतसम्यगास भागसङ्गमस्वामी भवतीति । पचास्कृतसम्यश्वामिण्यात तदेवमुचं जघन्यानुभागसंक्र- ९. उत्पशेषाणा हतप्रभूतानुभागसत्ताकावप्निवापुकापिकी, भ मस्वामित्वम् । तदेवममिहि- न्यमयेऽपि साय यावत् वृहदनुमागं न पामत तोऽनुभागसंक्रम इति । समाप्तोऽनुभागसब्रमः॥ घातिनः क्षपका: ज.स्थि०सक्रमकाः९ मा: आयु ४ाम् मनु०२-उच्चा आहा०० अप्रमत्ता: अनन्ता." 1-1-TRAरापादो या तारा लिखितम्र ·प्र० यत्रम् ] प्रदेशसंक्रमः। 0000 ०००० 00000000 ०००००००००० 000000000000 अस्यामन्तिमलतायां संझामति, तस्साच प्रत्येकस्थितिगतदलिकमग्राधास्यापितरस्थापनानुसारेणी- दयाय. घर्जितासु सासु पतहस्थितिषु संक्रमेत् णालता"000000000000000००००००००००००००००००००००००० 0000000 ००० 000 उदयापलि. संक्रम्यमा- यन्धावलिका ॥ प्रदेशसंक्रमविधेश्चिनम् ।। असौ प्रथमालता (पन्धावलिकारहिता) पतहलता.000000000000000000000000000000000 एवं यथोदयावलिकोपरितनस्थितिगसदलिकं संक्रामति तथैय शेषस्थितिदलिकमपि शेयम् । पन्धावलिकागतमुदया- पलिकागतं च दलिक संक्रमायोग्यं । तथाऽपवर्तनोदीरणावर्जशेपसंक्रमे उदयापलिकासु दलनिक्षेपो न संभवेत् । अथ प्रदेशसंक्रम उ- 'च्यते-तत्र च पश्चा- ाधिकाराः, तद्यथा-सा- मान्यलक्षणम्, मेदः, सा- द्यनादिप्ररूपणा, उत्कृष्ट- प्रदेशसंक्रमस्वामी, जघ. न्यप्रदेशसंक्रमस्वामी च। तत्र भेदः पञ्चप्रकारः, तद्यथा-उद्वलनासंक्रमः, विध्यातसंक्रमः, यथाम- वृत्तसंक्रमः, गुणसंक्रमः, सर्वसंक्रमश्चेति । एभिः पञ्चभिः संक्रमः कर्मद- लस्य स्वभिन्नप्रतिग्रहप्र- कृतित्वेन परिणमनं प्रदे- शसंक्रम इति सामान्यल- क्षणं, उक्को भेदः। अथ पञ्चानामपि संक्र- माणां विशेपलक्षणमुच्य- ते,तत्राप्यादावुद्धलनासं- क्रमो लक्ष्यते-तत्रोल- नयोग्यानां प्रकृतीनां प्र. थमतः पल्योपमासङ्खये- यभागमात्रमन्तर्मुहर्तेन कालेन स्थितिखण्डमुत्की- र्यते, स्थित्यग्रभागवतिघ. नदलिकमध्यादल्पदल. स्योत्तारणमुत्किरणं, तदे- घचोदलनं व्यपदिश्यते। ततो द्वितीयं स्थितिख- ण्डं पल्योपमासयेयभा. गमात्रमन्तर्मुहुर्तेन काले- , . उदयायलि. 00000000000000000 बन्धावलिका बन्धावलिकान्तर्गतासुपसु स्तासु प्रथमा द्वितीया तृ- तीया चतुर्थी यावरपञ्चम्यपि संक्रमेत् ।

·सं० द्वि० विभागे [भेदादि- , , नोत्कीर्यते, एवमन्तर्मुहूर्तेन कालेन तृतीयं स्थितिखण्डं पल्योपमासङ्ख्ययभागमात्रमुत्कीर्यते, एवमुपान्त्यस्थितिखण्डं यावद्वाच्यम् । प्रथमस्थितिखण्डाद्वितीयस्थितिखण्डं स्थित्यपेक्षया विशेषहीनं, ततोऽपि तृतीयस्थितिखण्डं द्वितीयस्थितिखण्डापेक्षया विशेपहीन, ततोऽपि चतुर्थ स्थितिखण्डं पल्योपमासंख्येयभागमात्रं तृतीयात् स्थितिखण्डात् विशेषहीनमन्तर्मुहू. तेन कालेनोत्कीर्यते । एवं प्रत्येकमन्तर्मुहूर्तेन कालेनोत्कीर्यमाणानि पत्योपमासंख्येयभाग- मात्राणि स्थितिखण्डानि पूर्वपूर्वस्थितिखण्डापेक्षया विशेपहीनानि विशेपहीनानि तावद्वाच्यानि यावत् द्विचरमस्थितिखण्डम् । एतानि च सर्वाण्यनन्तरोपनिधया स्थित्यपेक्षया पूर्वपूर्वस्थि- तिखण्डात् यथोचरमुत्तराणि स्थितिखण्डानि विशेषहीनानि विशेषहीनानि । परम्परोपनि- धया तु प्रथमस्थितिखण्डापेक्षया कानिचित् स्थितिखण्डान्यसंख्येयभागहीनानि, कानिचित् संख्येयभागहीनानि, कानिचित् संख्येयगुणहीनानि, कानिचिदसंख्येयगुणहीनानीत्येवं च- तुःस्थानपतितानि । प्रथमस्थितिखण्डं तु केपाञ्चित् खण्डानां स्थित्यपेक्षयाऽसंख्येयभागाधिकं, केपाश्चिदपेक्षया संख्येयभागाधिकं, केपाश्चिदपेक्षया संख्येयगुणाधिकं, केपाश्चिदपेक्षयाऽसं. ख्येयगुणाधिकमिति । प्रदेशपरिमाणचिन्तायां तु प्रथमस्थितिखण्डगतप्रदेशापेक्षया द्विती- यस्थितिखण्डगतप्रदेशा विशेषाधिकाः, द्वितीयस्थितिखण्डगतप्रदेशापेक्षया तृतीयस्थिति- खण्डगतप्रदेशा विशेपाधिकाः, एवमुपान्त्यस्थितिखण्डं यावद्वाच्यमित्युक्ताऽनन्तरोपनिधा । परम्परया तु प्रथमस्थितिखण्डगतप्रदेशापेक्षया किञ्चित् स्थितिखण्डं प्रदेशापेक्षयाऽसंख्येय. भागाधिकं, किश्चिस्थितिखण्डं संख्येयभागाधिकं, किश्चित्संख्येयगुणाधिकं, किश्चिदसंख्येय- गुणाधिकमिति चतुःस्थानपतितानि । स्थितिखण्डानामुत्करणविधिश्चायम्-उत्कीर्यमाणस्थि- तिखण्डान्तर्गतसर्वसमयेभ्यः प्रथमसमये स्तोकं दलिकमुत्कीर्यते, द्वितीयसमये ततोऽसंख्ये- यगुणं, तृतीयसमये ततोऽप्यसंख्येयगुणमेवमसंख्येयगुणं २ दलिकं तावदुरकीर्यते यावत्स्व- स्वान्तर्मुहूर्तचरमसमयः । गुणकारश्चात्र पल्योपमासंख्येयभागलक्षणो वाच्यः । उत्कीर्यमाणं च दलिक किश्चित्स्वस्थाने किञ्चिच परस्थाने प्रक्षिप्यते । उत्कीर्यमाणानां व कियान् प्रक्षेप इति चेदुच्यते-स्वस्थाने परस्थाने घ । तत्र स्वस्थाने प्रतिसमयमसंख्येयगुणश्रेण्या प्रक्षिपति, परस्थाने प्रतिसमयं विशेषहीनं विशेपहीन प्रक्षिपति । तथाहि-प्रथमे स्थितिखण्डे उत्कीर्य- माणे प्रथमसमये यत्परस्याने प्रक्षिपति तत्सर्वस्तोकम् , ततोऽपि प्रथमसमये एव स्वस्थाने यत्मक्षिपति तत्प्रथमसमयपरस्थानप्रक्षिप्तादसंख्ययगुणं, ततोऽपि यद् द्वितीयसमये स्वस्थाने प्रक्षिपति तत्मघमसमयस्वस्थानप्रक्षिप्तादसंख्येयगुणं, द्वितीयसमये यत्परस्याने प्रक्षिपति तत्प्रथमसमयपरस्थानमक्षिप्ताद्विशेषहीनं, ततोऽपि तृतीयसमये यत्स्वस्थाने प्रक्षिपति तरिती- यसमयस्वस्थानप्रक्षिप्तादसंख्येयगुणं, यत्पुनः तृतीयसमये परस्थाने प्रक्षिपति ताहितीयसमा यपरस्थानमक्षेपात् विशेषहीनम् , एवं तावद्वाच्यं यावदन्तर्मुहूर्तचरमसमयः । एवं सर्वेष्वपि स्थितिखण्डेपूपान्त्यस्थितिसण्डपर्यवसानेषु याच्यमिति । घरमस्थितिखण्डमुपान्त्यस्थिति- खण्डात् स्थित्यपेक्षयाऽसंख्येयगुणं, प्रथमस्थितिसण्डाच दलिकापेक्षया घरमस्थितिखण्डमा , - ·प्ररूपणा] प्रदेशसंक्रमः। १६५ सङ्घयेयगुणं स्थित्यपेक्षया चासंख्येयभागकल्पमिति । चरमस्थितिखण्डमप्यन्तर्मुहूर्तेन काले- नोदलयति । तस्य च यत्प्रदेशाग्रं तदुदयावलिकागतं मुक्त्वा शेपं सर्वमपि परस्थाने सड़ा. मति, न स्वस्थाने, आवलिकागतं तूदयवतिषु स्तिवुकैन संक्रामति । तदपि प्रथमसमये स्तोकं द्वितीयसमयेऽसंख्येयगुणं ततोऽपि तृतीयसमयेऽसंख्येयगुणमेवं यापञ्चरमसमयः । चरमसमये तु यद्दलिक परप्रकृतिषु संक्रामति स सर्वसंक्रमः, संक्रमाहस्य सर्वस्यापि दलिकस्य निर्लेपनात् । अथ चरमखण्डस्य प्रदेशपरिमाणमुच्यते-तत्र द्विधा मार्गणा, क्षेत्रतः कालतश्च । यावत्ममाणं द्विचरमस्थितिखण्डसत्कं दलिकं चरमसमये परप्रकृतिषु प्रक्षिप्यते तावत्ममाणं यदि घरमस्थितिखण्डस्य दलिकं प्रतिसमयमपहीयते तदा चरमस्थितिखण्डमसंख्येयाभिरु. त्सपिण्यवसर्पिणीभिर्निलिप्यते, उपान्त्यस्थितिखण्डस्यान्तिमसमये यावन्तः प्रदेशाः स्वकी- यान्तिमस्थितिखण्डरूपे स्वस्थाने प्रक्षिप्यन्ते, तावन्त एवान्तिमस्थितिखण्डस्य प्रदेशाः प्रतिसमयमपहीयमाणा अपहीयमाणाः पल्योपमासंख्येयभागमात्रेण कालेन निश्ोपा अपहता भवन्ति इति कालतो मार्गणा । उपान्त्यखण्डस्य चान्तसमये यावन्तः प्रदेशाः परस्थाने प्रक्षिप्यन्ते तावत्प्रमाणेन मानेनैकत्र चरमस्थितिखण्डस्य कर्मदलिकमपहीयते अन्यत्रकाका- प्रदेश इत्येवमपहारे क्रियमाणे घरमस्थितिखण्डमगुलमात्रक्षेत्रगताकाशप्रदेशराशेरसंख्ये- यतमेन भागेनापहृतं भवति । द्विचरमस्थितिसत्कपरस्थानप्रक्षिप्यमाणप्रदेशसमूहपरिमितानि चरमस्थितिखण्डे खण्डुकानि अद्गुलासंख्येयतमभागगतप्रदेशप्रमाणानि भवन्तीत्यर्थः, एपा क्षेत्रतो मार्गणा। तदुक्तं पञ्चसद्है-"पलियस्ससंसभागं अन्तमुहुत्तेण ठिईए उन्बलइ। एवं पलिया. संसियभागेण कुणइ निल्ले ॥१॥ पढमाओ वीयसण्डं विसेसहीणं ठिईए अवणेइ । एवं जान दुचरिमं असंसगुणियं तु अन्तिमयं ॥२॥ सण्डं दुलं सहाणे समए समए असंसगुणणाए । सेढीए परहाणे विसेसहीणाए संछुभइ ।। ३ ॥ दुचरिमसंडरस दलं चरिमे जं एइ सपरहाणमि । तम्माणेणस्स दलं पहंगुलसंसमागेहिं ॥ ४॥" इति । आहारकसप्तकदेवद्विकवैक्रियसप्तकनरकद्विकमनुज- द्विकोच्चैर्गोत्रसम्यक्त्वमिथ्यात्यमित्रानन्तानुवन्धिचतुकमध्यमकपायाकनवनोपायस्त्या. नर्टित्रिकनामत्रयोदशकसंग्वलनक्रोधमानमायारूपाणां चतुःपष्टिप्रकृतीनामुलनासंक्रमो भवति । तत्राहारकसप्तकसत्कर्माविरतिभावगमनादारभ्यान्तर्मुहूर्तात्परत आहारकसप्तक- मुद्रलयति, तच्च सर्वथा पल्योपमासंख्येयतमेन भागेन निर्लेपीभवति, तदुक्तं-"आहार- वणू भिन्नमुहुत्ता अविरहगओ पउव्वलए । जा अविरओ त्ति उन्चलइ पल्लमागेऽसंसदमै" ॥ १॥ इति । पूर्वोक्तविधिनाहारकसप्तकस्यान्तर्मुहुर्तेनान्तर्मुहतेन कालेन पल्योपमासंख्येयभाग- मात्रं पल्योपमासंख्येयभागमानं स्थितिखण्डमुत्किरति, पूर्वपूर्वस्थितिखण्डादुत्तरोत्तरस्थिति- खण्डमूनमूनतरं द्विधरमस्थितिखण्डं यावदुत्किरति । प्रथमस्थितिसण्डापेक्षयोपान्त्यस्थिति- खण्डमसोयगुणहीनम् । प्रक्षेपविधिस्तु द्विचरमस्थितिखण्डं यावत् स्वस्थाने प्रतिसमयमसं- ख्येयगुणं, परस्थाने विशेपहीनं विशेपहीनं दलं प्रक्षिपतीति। आहारकससकस्य चरमस्थिति- खण्डसत्कदलिकप्रक्षेपविधिरपि प्राग्वत् वाच्यः। अष्टाविंशतिसत्कर्मा मिथ्यादृष्टिः पूर्व सम्य- ·सं० द्वि० विभागे [ भेदादि- - . 0....... ........ .........O ........ ॥ उदलनासंक्रमस्य चित्रम् ॥ कालेनोलनयोग्य यावत् ३ स्थि० खण्ड प०असं० द्वितीय- पल्यासं० भा० प्रथम स्थि खपदंप्रथमा• स्थितिखण्डमन्तर्मु० नांतर्मु कालेनो. दलिकप्रक्षेपः स्वस्मिन् द्वलनयोग्य, प्रदे- प्रतिसमयमसंख्ये० गुणं शापेक्षया विशेषा- परस्मिन् प्रतिसमयं धिकमेघमोवन- विशेषहीनमेवमुपान्त्य त् विशेषहीनं ही- मपि स्थिळखण्डम् थम् ०००००/0000000000000000000000000000000000000 ५मम् 0- प्रदेशोपचित स्थितिस्थानं, तागतानि दर्शितानि स्थितिस्थानानि क्रमेण विशेषप्रदेशोपचितानीति कृत्वा फ्रमेण गुरुगुरुतराणि उदपावलिका अन्तिमस्थित सण्डं उपा. उपान्या (मलनायोग्या म्यादसंख्येपगुणं प्रथमाघा. स्थित इति उदपेनेय मंगयेयभाग दलिकापेक्षया मथमादसंबयेपगुण प्रक्षेपः परस्थान एष प्रतिसमयम- मंग्येयगुणः अनव चरिम- प्रोपे सर्वसंक्रमः पदयनि) क्वमोहनीयं ततो मिश्रमोह- नीयं पूर्वोक्तविधिनोरलयति । एवमेकेन्द्रियः पश्चनवतिसत्क- मी पूर्व देवद्विक, ततोऽनन्तरं वैक्रियसप्तकं नरकद्रिकं च यु. गपदुद्वलयति । वथा सूक्ष्मत्र- सस्तेजस्कायिको वायुकायि- को वा पूर्वमुर्गोत्रं, ततः पश्चात् मनुजद्विकमुदलयति। एपा पल्योपमासंख्येयभागमा- त्रकालभाविनी मिथ्यादृष्टिक र्तृकोद्वलनोक्ता । अथ सम्य- ग्दृष्टिसत्कोच्यते-तत्रानन्ता- नुवन्धिचतुष्कमिथ्यात्यमि- श्राणामन्तर्मुहूर्तेन कालेन स्व. स्वक्षपकोऽविरतसम्यग्दृष्टिद- शविरतः प्रमत्तसंयतोऽप्रम- त्तसंयतो चोदलको वाच्यः । मध्यमकपायाप्टकादीनां पद: त्रिंशत्प्रकृतीनां स्वस्वक्षपण: कालेऽनिवृत्तिवादरोऽन्तर्मुहर्व कालेनोद्वलयति । एपाऽन्त. मुहर्तकालभाविनी सम्यग्दृष्टि- कर्तृकोदलनेति उक्त उद्वल- नासंक्रमः। अथ विध्यातसंकमलक्षण- मुच्यते-यासां प्रकृतीनां भ. वप्रत्ययतो गुणप्रत्ययतो या बन्धो न भवति तासां विध्या- तसंक्रमो भवति । कासांप्र. कृतीनां भवतो गुणतो पा ....... .... ...... .........

·सम्यवस्वस्त " " " " " प्ररूपणा] प्रदेशसंक्रमः। १६७ उद्वलनासंक्रमस्य यन्त्रम् । चन्धो न भवतीति चेत् । उ. च्यते-नरकत्रिकाद्यजातिस्था- प्रकृतीनाम् उदलनस्वामिनः उद्धटनकाल: वरचतुष्कहुण्डातपसेवार्तसंह- (मिथ्याशा २३ तीनो) अविरता: पल्यासंख्येयमागः ननमिथ्यात्वनपुंसकवेदरूपाः आहानां पोडशप्रकृतीः सास्वादनाः गु. २८ मोहसचाकमिथ्याशः णप्रत्ययतो न बनन्ति, मिथस्य अत एतासां सास्वादनादिपु वि- देव २ कस पाहा. जिनवर्ज ९५ नाम (युगपत) सचाका एकेन्द्रियाः ध्यातसंक्रमो भवति । तत्रापि नरकायुपः संक्रम एव न भ. } चति, आयुपां प्रकृत्यन्तरन- उच्चगोंजस्य अग्निवायुकायिका यनरूपसंक्रमस्य प्रागेव प्रति. नरद्विकस्य पेधात्, नापि मिथ्यात्वस्य, (सम्यग्दांत ४२) ९मे क्षपकाः अन्तर्मुहू स्त्यानद्धि ३ "दुइय तइया न दसणति- गंपि” इत्यनेन द्वितीये तृतीये T०-निर्य. २१ च प्राक् प्रतिपेधात् , चतुर्द- योत-एके-विकल३ शानामेव विध्यातसंनमो भ- -साधा० (१३) वति । सम्यग्दृष्ट्यादीतु मिथ्या- त्वस्याऽपि विध्यातसंक्रमो भ. मोकपाय ९ यति । स्त्यानद्धित्रिकतिर्यक्- सं०को०-मान-माया त्रिकदीर्भाग्यनिकानन्तानुव- मिप्यारवस्य न्धिचतुष्कमध्यमसंस्थानमध्य- मिप्रस मसंहननोद्योताशुभविहायोग- तिस्त्रीवेदनीच्चैर्गोत्ररूपाः पञ्च- सर्वत्र दलिकनिक्षेपः स्वस्मिन् परस्मिन् च, वापि स्वस्मिन् प्रतिसं- विंशतिः प्रकृतयो मिश्रादौ मयमसंप्येयगुणनया परस्मिन् व विशेषहान्या उपान्यस्थितिसई यावत्, वन्धं नायान्ति, विध्यात. मन्त्यस्थिनिवास दलिकमसं• गुणनया परमिश्चैव, एकस्य स्थितिखण्डस्यो. संक्रमे किरणकालोऽन्तमुहूत्रम्, भस्य बाधकः सर्यसंक्रमः सन्त्यिसमये भवति । तु तिर्यगायुर्वर्जाश्चतु- विंशतिः प्रकृतयः, सास्वादनौकाश्चतुर्दश प्रकृतय उभयमिलनेऽष्टात्रिंशत् मित्रे मा- प्यन्ते । अविरतसम्यग्दृष्टौ तु मिथ्यात्वमिश्रयुताश्चत्वारिंशद् विध्यातसंक्रमे प्राप्यन्ते । प्रथमसंहननीदारिकद्विकमनुजत्रिकाप्रत्याख्यानकपायचतुष्करूपा दश प्रकृतयो देशविर- तादौ पन्धं नायान्ति, विध्यातसंक्रमे तु मनुष्यायुर्वर्जा नव, प्रागुताश्चत्वारिंशत् , उभय- न्या०-सू०- नरक २-आतप-ठ. " " मध्यक्रपाय " " १-५-६-गुणस्याः " " " मनन्ता०४णाम् " ·१६८ सं० द्वि० विभागे [भेदादि- मिलने एकोनपञ्चाशत्मकृतयो देशविरते प्राप्यन्ते, औदारिकसप्तकग्रहणे तु चतुःपञ्चाशदि- ति। प्रत्याख्यानावरणचतुष्कं प्रमत्तादौन बन्धमायाति, अतस्तद्युता विध्यातसंक्रमेऽष्टपश्चा- शत् प्रकृतयः प्रमत्ते प्राप्यन्ते । अरतिशोकासातवेदनीयास्थिरद्विकायशःकीर्तिदेवायूरूपाः सप्त देवायुर्वर्जा वा पट् प्रकृतयोऽप्रमत्तादौ वन्धं नायान्ति, विध्यातसंक्रमे तु पड़ विद्यन्ते, अतोऽप्रमत्ते चतुःपष्टिः प्राप्यते । अपूर्वकरणे निद्राद्विकवन्धव्यवच्छेदादाक् मिथ्यात्वमि- भानन्तानुवन्धिचतुष्कातपोद्योतमनुजद्विकौदारिकसप्तकप्रथमसंहननरूपाष्टादशवर्जशेषषट्- चत्वारिंशत्प्रकृतीनां गुणसंक्रमत्वेन न विध्यातसंक्रमः, अनन्तानुवन्धिनांक्षीणत्वेनोपशान्त स्वेन वा संक्रमाभावः, शेपचतुर्दशप्रकृतीनां विध्यातसंक्रमः, सातोचैर्गोत्रवर्जशेपवध्यमानानां तु वक्ष्यमाणो यथाप्रवृत्तसंक्रमः, एवं सर्वत्र बन्धव्यवच्छेदादर्याम् बन्धेऽवन्धे वा यथा- प्रवृत्तसंक्रमो द्रष्टव्यः । सातोचैर्गोत्रयोः प्रतिग्रहाभावान्न संक्रमः । सम्यक्त्वस्य तु सम्यग्दृष्टेः परप्रकृतिनयनरूपसंक्रम.एव न भवति । आयुपा संक्रमाभावः प्राक् प्रतिपादित एव । निद्रा- द्विकवन्धव्यवच्छेदे तु गुणसंक्रमे तट्विकं प्रक्षेपणीयम् , यथाप्रवृत्तसंक्रमे च द्विकोनं कर्त- व्यम् । त्रिंशद्वन्धव्यवच्छेदे तु गुणसंक्रमे उपघाताशुभवर्णादिनवकं प्रक्षिप्यते, वैक्रियसप्त- काहारकसप्तकतैजससप्तकशुभवर्णायेकादर्शकदेवद्विकागुरुलंघुपरांघातोच्छासनिर्माणतीर्थक- रशुभविहायोगतित्रसनर्वकप्रथमसंस्थानपञ्चेन्द्रियजातिरूपैकपञ्चाशत् प्रागुक्ता च चतुर्दशोभ- यमिलने पञ्चपष्टिप्रकृतीनां विध्यातसंक्रमो यद्यपि अपूर्वकरणे नोक्ता, तथापि एकस्यां यश:- फीतों व्युत्तरशतसत्स्थानस्य संक्रम्यमाणत्वेनैतासां संक्रमस्तु संभवत्येव, स च न यथाप्रवृत्तसं. क्रमः, गुणप्रत्ययतो भवप्रत्ययतो वा वन्धाभावात् , नापि गुणसंक्रमः, प्रशस्तत्वात् , आसां नाप्युद्वलनासंक्रमः, श्रेणौ तु एतासामुद्वलनासंक्रमेऽनुकत्वात्, यद्यप्यातपोद्योतयोरुद्वलना संक्रम उक्तः, तथापि तत्स्वामी अनिवृत्तिकरणः,नापूर्वकरणः, नापि सर्वसंक्रमः, उद्वलनासंक्र- मचरमप्रक्षेपे तस्याऽभिधानात्, ततः परिशेपात् विध्यातसंक्रमः संभाव्यते । सातवेदनीयो. चैर्गोत्रयशःकीर्तिवर्जशेपमध्यमानानां यथाप्रवृत्तसंक्रमः । अनिवृत्तिकरणेऽप्येवमेव, नवरमा- तपोद्योतयोः क्षपकश्रेण्यामुलनासंक्रमोऽपि वक्तव्यः। हास्यादीनां तु गुणसंक्रम उद्वलनासं- क्रमश्च । एवं पुंवेदसंज्वलनत्रिकयोन्धिव्यवच्छेदात्पूर्व यथामवृत्तसंक्रमः उद्धलनासंक्रमश्व, घन्धव्यवच्छेदानन्तरं तु क्षपकश्रेण्यां गुणसंक्रमोऽपि भवति, उपशमश्रेण्यां बन्धन्यवच्छेदा- नन्तरं समयोनावलिकाद्विकवद्धं यथाप्रवृत्तसंक्रमेण परप्रकृतिषु संक्रमयति, तदुक्कं पञ्च संग्रहमूलवृत्ती-"यथाप्रवृत्तसंक्रमेणान्यासु च प्रकृतिषु संक्रमयति" इति। यत्तु पाचकवरैः-"आत- पोद्योतयोश्च शुभत्वान गुणसंक्रमः, अशुमप्रकृतीनामेव तत्संभयात्" इति संक्रमकरणे गा. ६९ वृत्ती गुणसंक्रमलक्षणाधिकारे गुणसंक्रमं प्रतिपिध्य क्षपकनेणा-"पोदशापि कर्माणि गुण- संक्रमेण प्रतिसमयं प्रक्षिप्यमाणानि निःशेपतोऽपि क्षीणानि भवन्ति” इत्यत्रातपोद्योतयोर्गुणसंक्रम पफ, स उदलनासंक्रमस्य चरमस्थितिखण्डसत्कं दलं प्रतिसमयं परप्रकृतिपु असंख्येय. गुणश्रेण्या संक्रयमाणत्वेन. गुणसंक्रमशम्वेनाभिधीयमानोऽपि वस्तुतः उद्वलनासंक्रम एव ·मरूपणा1 प्रदेशसंगमः। १६९ संभाव्यते । अन्तरकरणे च कृते संग्यटनलोमस्यापि न संक्रमः । सूक्ष्मसम्पराये याः- कीर्तिसातवेदनीयोच्चौत्रवर्जवध्यमानानां यथाप्रवृत्तसंक्रमः, अगम्यमानानामशुभानां गुणसंक्रमः, अवध्यमानशुभानां विध्यातसंक्रमः । सप्तमं गुणस्थानकं यावत् विध्यातसंक्रम- स्वीकारे तु यथा पुंवेदादीनामुपशमश्रेण्यां बन्धव्यवच्छेदेऽपि ययामवृत्तसंममः स्वीकृतः, तद्वदपूर्वकरणादावपि विध्यातसंक्रमस्वीकारेऽपि न क्षतिः, परं तादृक् विधिवास्यं प्रतिपं. धवाक्यं वा गोमटसारं विहायान्यत्र न दृष्टम् , अत एवारसामिविध्यावसंगमोऽपूर्वकरणादी संभावितः । तथा चक्रियसप्तकदेवद्विकनरकद्विककेन्द्रियादिजातिचतुष्कस्थावरचतुप्कात- पलक्षणानां विंशतिप्रकृतीनां नरयिकाः सनत्कुमारादयो देयाश्च भवप्रत्ययतो यन्धका न भवन्ति । देवनारकाणां देवनारकायुपोः बन्धाभावेऽपि संक्रमाभावेन प्रयोजनाभायात् ग्रहणं न कृतमेवमग्रेऽपि द्रष्टव्यमिति । एकेन्द्रियजात्यातपस्थावरनामवर्णानां सप्तदान कृतीनामीशानान्ता देवा बन्धका न भवन्ति । तिर्यग्द्विकोद्योतयोरप्यानतादयो यन्धका न भवन्ति । संहननपकमथगवर्जसंस्थानपथकनपुंसकवेदमनुजद्विकीदारिकसप्तकान्ततिर्यक प्रायोग्यप्रकृतिदशकापर्याप्तनरकद्विकदुर्भगादित्रिकीचैगोत्राप्रशस्तसगतिरूपाणां प्रकृतीनां त्यसंख्येयवर्पायुपो बन्धका न भवन्ति । अत्र पर्याप्ता युगलिनो द्रष्टच्याः, अपर्याप्त कानामन्यथा वन्धसम्भवात् । आहारकद्विकस्याविरतिप्रत्ययत उद्बलनभावात् न विध्यात- संक्रमः, जिननाम्नस्तु यत्र सद्भावः सम्यक्त्वाभावश्च तत्र शेपसंक्रमाभावेन विघ्यातसंक्रमः संभाव्यते । एवं यस्य यस्य यत् यत् कर्म गुणप्रत्ययतो भवप्रत्ययतो वा बन्धं नायाति, तस्य तस्य तत्तत् विध्यातसंक्रमयोग्यं भवति । अथ दलिकप्रमाणमुच्यते-यावत्ममाणं कर्मदलिक विध्यातसंक्रमेण प्रथमसमये परप्रकृतिषु क्षिप्यते, तावत्प्रमाणर्दलिकः संक्रम्यमाणप्रकृतिगतं शेपं सर्वमपि दलिकमङ्गुलमात्रक्षेत्रस्यासङ्ख्येयतमे भागे यावन्त आकाशमदेशास्तायत्संख्यक खण्डैनिखिलमपहृतं भवति । एतदुक्तं भवति-यावत्प्रमाणं प्रथमसमये कर्मदलिकं विध्यात. संक्रमेण प्रकृत्यन्तरे प्रक्षिप्यते, तावत्प्रमाणैः खण्डः शेपं सर्वमपि तत्पकृतिगतं दलिकमपहि- माणमेकलस्लदेकखण्ठदलिकराशिः, अन्यतश्चैकाकादाप्रदेश इत्यङ्गलमारक्षेत्रासंख्येयतम- भागवांकाशप्रदेशैरपहियत इति क्षेत्रतो मार्गणा । कालतस्वसंख्याताभिरुत्सर्पिण्यवमपि- णीभिरपहृतं भवति । अयं च विध्यातसंक्रमः प्रायो यधाप्रवृत्तसंक्रमावसाने येदितव्यः । विध्यातसंक्रमस्य यन्त्रम् । (गुणप्र० भवम० याऽयध्यमानानां) सास्वादनादयः गुणप्रत्ययतः गुणस्थाने सांप्रं मिप्यारे मिनरकायुर्षो. १४ मिथ्यावांतानाम् तिर्यगायुर्वजोः२४ सास्वादनान्ता० (२)मिप्यास्वमिश्रयोः संझ. दि. २२ मिधापः भविरतादयः सासादने " ·१७० सं० वि० विभागे [भेदादि- देशविरतादयः ५ यान्तानाम् मनुष्यायुर्योः ९ मिश्रे अविरते " देशविरते ५४ स्या-सू-साधा-अपर्या- सर्वे नारका. सन. भवप्रत्ययतः प्रमत्ते ५३ ५८ सप्रमत्ते ६४ " (४)५मान्तानाम् प्रमत्तादयः (६)प्रमत्तान्तानाम् अप्रमत्तादयः वै०७-देवर-नरकर-कुजाति ४. पातपाना (२०) कुमारादयो देवाश्च नरकर-देवर-वै०७-विकल३- सू०-अपर्या०-साधा (0) इशानान्ता देवाः तिर्य०२- उद्योग मानतादयो देवा पूर्वोक्ताना (२०) संघ०६-कुसंस्था० ५-नपुं०- मनु०२-औदा०७-ति० प्रा०१०- युगलिकतिर्य. आप०-गरक २-दुर्भ० ३-नी. नराः गो०-अप्र० खग० (३९) | अपूर्वक. प्र. ६ १५ अपूर्वक. ७ २९ ६५ अनिय. २९ ६५ " सूक्ष्मसं. २९ तद्वन्धकाः साम्प्रतं यथाप्रवृत्तसंक्रमलक्षणमुच्यते-यथाप्रवृत्तसंक्रमेण यथा यथा जघन्यमध्यमोत्कृष्टानां योगानां प्रवृत्तिस्तथा तथा संक्रमयति । इदमत्र हृदयं-जघन्ययोगे वर्तमानो जघन्यं कर्मदलं मध्यमे मध्यममुत्कृष्टे उत्कृष्टं संक्रमयति । अयं च संक्रमः संसारान्तर्वर्तिनां सर्वेषां प्राणिनां धुववन्धिनीनां बन्धे, परावर्तमानानां तु स्वस्ववन्धयोग्यानां वन्धेऽवन्धे वा भवति । तत्र भुवयन्धिनीनामधुवन्धिनीनां वा यदि तत्काले प्रभूतं दलं बध्यते तदा प्रभृतं संक्रमयति, स्तोकं वध्यते चेत् स्तोकं संक्रमयति, यद्वा कासाश्चिदभुयवन्धिनीनां तद्भवबन्धयोग्यानां यथाप्रवृत्तसंक्रमः। तदानीमवन्धेऽपि प्राग्यद्धं दलिकं प्रभूतमारते भुववन्धिनीनाम् तहि प्रभूतं स्तोकं चेत् स्तोकं संक्रमयति । तद्भवयोग्यपरावर्तमानानां वदन्धका अयन्धका या तदुक्तम्-"संसारत्था जीवा सवन्धजोगाण तद्दल- पगाणा । संकामे तणुरूवं अहापत्तीए तो नाम भयं योगानुरूपः संक्रमः स्यात्, अस्य याधको विष्यातो गुणसंश्मो वा भवति ॥ १॥" इति लक्षितो यथाप्रवृत्तसंक्रमः। अथ गुणसंक्रमो लक्ष्यते-अपूर्वकरणादिगुणस्थानवर्तिनः प्राणिनः प्रतिसमयमवध्यना- नाशुभप्रकृतीनां सम्बन्धि कर्मदलिकमसंख्येयगुणनेण्या वध्यमानासु परप्रकृतिषु प्रक्षिपन्ति स गुणसंक्रमः, गुणेन प्रतिसमयमसवयेयगुणलक्षणेन गुणकारेण संक्रमो गुणसंक्रमः । कासा प्रकृतीनां गुणसंक्रमो भवतीत्युच्यते-नरकद्विकाद्यजातिचतुष्कस्थावरचतुष्कहुण्डसंस्थानसे वार्तसंहनननपुंसकवेदरूपाणां मिथ्यात्ययोग्यानां त्रयोदशमकृतीनां तिर्यद्विकस्त्यानदिंत्रि- - ·प्रशासनमः। मरूपणा फदौर्भाग्यत्रिकमध्यमसंस्थानचतुफमध्यमसंहननचतुफाशुभसैगतिनाचगानीदरूपाणां सास्वादनयोग्यानामेकोनविंशतिप्रकृतीनां तथाऽप्रत्याग्यानप्रत्याख्यानावरणपायाप्टका- स्थिराशुभायश-कीर्तिशोकारत्यसातवेदनीयरुपाणां सर्वसंरत्यया पट्यावारिंशत्मकृतीनाम- शुभानामवध्यमानानामपूर्वकरणगुणस्थानाधसमयादारभ्य गुणसंक्रमो भवति । तथा निद्रा- द्विकोपघाताशुभवर्णादिनवकहास्यरतिभयजुगुप्सानां त्वपूर्पकरणे स्वस्वरन्धव्यवच्छेदादा. रभ्य गुणसंक्रमो भवति । यद्यपि गुणसंक्रमाधिकारे न कुत्रापि पुर्वेदसंग्यटनत्रियोर्गुणसंक्रम उक्तस्तथापि क्षपकण्या-"पुंवेदमपि समयोनब्यापलिकारूपेण कालेन क्रोधे गुणमंत्रण मंत्रमयन् चरमसमये सर्वसंक्रमेण संक्रमयति" इत्युक्तं, तत्र गुणसंक्रमानुविद्धोद्वलनासंक्रमः संभाव्यते, उद्वलनासंक्रमान्ते सर्वसंक्रमस्य प्रतिपादितत्वात् गुणसंक्रमाधिकारे पुंवेदस्यामतिपादनाव। एवं संज्वलनत्रिक द्रष्टव्यम् । यतु-"तिस्प्पपि पामूपु फिट्टिवेदनादासूपरिननगिन दलिकं गुणसंक्रमेणापि प्रतिममयमसंरयेयगुणद्विलक्षणेन संचलनमाने प्रक्षिपति" इत्यत्र संचलन- क्रोधस्स बध्यमानत्वेन गुणसंक्रमाभावात् चरमस्थितिसण्डस्योद्धटनासंमामः संभाव्यते, तत्रापि मनिसमयं गुणसंक्रमापहारममाणासंख्येयगुणश्रेण्या कर्मदलिकं परप्रकृतिषु संक- म्यमाणत्वेन गुणसंक्रमाभिधानं कल्प्यते । यद्वाऽपूर्वकरणप्रवृत्तप्रभृतयोऽशुभप्रकृतीनाम- वध्यमानानां दलिकमसहयगुणश्रेण्या वध्यमानासु प्रकृतिषु यत्मक्षिपति स गुणमंक्रमः, तेन विसंयोजनाकालेऽपूर्वकरणेऽनन्तानुबन्धिनामुदलनानुविद्धगुणसंक्रमोऽनिवृत्तिकरण गुणसंक्रमानुविद्धोदलनासंक्रमः, दर्शनमोहक्षपणकाले चानुदितयोः मिथ्यात्वमित्रयोः अपूर्व- करणप्रथमसमयादारभ्य गुणसंक्रमः, दर्शनमोहोपशमनायां चोपामिकसम्यक्त्वलाम- प्रथमसमयादारभ्य मिथ्यात्वस्यावलिकायाः परतो मिश्रस्य चान्तर्मुहतं यावत् गुणमंक्रमः, परतो विध्यातसंक्रमः, तथा-"श्रेणिगनौपशमिकसम्यक्त्वलाभप्रयमसमयादारभ्य मिथ्यात्वमियोः गुणसंक्रम” इत्यादिकं न विरुध्यते । ननु मिथ्यादृष्टेमिथ्यावस्यापूर्वकरणादारभ्य गुणसंक्रमः कथं न भवतीति चेत् ? न, तदानीं मिथ्यात्यस्य वध्यमानत्वात् । ननु यदा वेदकमम्य. ग्दृष्टिदर्शनमोहमुपशमयति तदाऽपूर्वकरणे मिथ्यात्यमिश्नयोः कथं न गुणसंक्रमो भवतीति चेत् ? सत्यम् , किन्तु पश्चसंग्रहेऽन्तरकरणमयमसमये उफत्वेनास्माभिरपि तर्थयोफ, तथा च तत्पाठः-"पढममुयसमंच सेसं अन्वमुद्दुत्ताउ तस्स विझाओं"-व्याख्या-" प्रथमोपशमन्, प्रथमोपशमिकसम्यक्त्ववद्वेदितव्यम् । अन्तरकरणप्रवेशप्रथमसमयादारभ्यान्तर्मुर्नेऽविकान्वे गुण- संक्रमावसाने विध्यातसंक्रमलस्य सम्यक्त्वस्य भवति । किमुकं भवति । विध्यावसंक्रमेण निध्यात्र- सम्यग्मिध्यात्वयोर्दलिकं सम्यक्त्वे प्रविशतीति ।नचौपशमिकसम्यक्त्वे मिथ्यात्वस्य गुणसंक्रम उकः, न मिश्रस्य, तदुकं-"इहोपरामिकसम्यक्त्वलामप्रथमसमयादेवारम्व निध्यात्लस मम्यस्त्वे सम्यग्मिध्यात्वे च गुणसंक्रमः प्रवर्तते” इति चेत् ? सत्यम् , किन्तु मिथ्यात्वमिप्रयोरोपामिक कर्मप्रकृतिकारामिमायण समयोनावलिकायाः परवः कामप्रन्यिकामिनायेगावलिकायाः परवः मायनिकौर घमिकसम्यकरपे निमस गुणसंकमो द्रष्टप्पः ।

·" " ४थेतः मान्ता २७२ सं० द्वि० विभागे [भेदादि- सम्यक्त्वलाभप्रथमसमयादारभ्यान्तर्मुहूर्तात्परतः गुणसंक्रमावसाने विध्यातसंक्रमस्योक्त- त्वादन्तर्मुर्ताभ्यन्तरे मिश्रस्यापि गुणसंक्रमः सुस्पष्ट एव । ननु द्वितीयौपशमिकसम्यक्त्वे एवमुकं, न तु प्राथमिकौपशमि- गुणसंक्रमः। कसम्यक्त्व इति चेत् सत्यम् , ए- (अवध्यमानाशुभानामेव स्यात्) फनोकमन्यत्रापि संभावितमिति लक्षितो गुणसंक्रमः । उद्वलनासं- मिप्यारवान्तानी ३ ८ मादयः भने० ध-तिर्यगायु-उद्योतवज १९-सास्वादनान्वानो क्रमं कुर्वतां स्वस्थानप्रक्षेपेण चर- मस्थितिखण्डे यत्प्रदेशाग्रं तदन्य-(८) मध्यकपायानाम्, भस्थिराशुभायशःशो. प्रकृतौ प्रतिसमयमसंख्येयगुणं कारत्यसातानां च तापत् संक्रमयति यावद् द्विचरमः निदा२-उप०-कुवर्णादि ९-हास्यरतिभयकुरसानाम् प्रक्षेपः । यस्तु घरमप्रक्षेपः स स- मिथ्या०-मिधानन्तानुयन्धि णाम् अपूर्वकरणतः संक्रम इति प्रागुतमेव । अथ का संक्रमः कं याधित्वा प्रवर्तत इत्युच्यते-यथाप्रवृत्तसंक्रमं प्रवर्तमानं स्वहेतु- सामध्येन वाधित्वा विध्यातसंक्रमो गुणसंक्रमो घा प्रवर्तते, तथोद्वलनासंक्रमं बाधित्वा सर्वसंक्रमः प्रवर्तते, तदुक्तं-"याहिय अहापवर्त सहेउणाहो गुणों व विज्झाओ । उव्वलणसंकम क्सवि कसिणो चरमंमि संहमि ॥ १॥” इति । इहान्योऽपि षष्ठः स्तिवुकसंक्रमो वियते, स च न संक्रमकरणे सम्बध्यते, करणलक्षणा- योगात् , करणं हि सलेश्य चीर्यमुच्यते, स्तिवुकसंक्रमस्त्वयोगिनोऽपि द्वासप्ततिप्रकृतीनामु. पान्त्यसमये उदयचतिषु भवति । ननूदयसत्तयोः करणत्वमिव स्तियुकसंक्रमस्यापि कथं न फरणत्यमिति चेत् ? न, उदयसत्तयोरपि करणत्वास्वीकारात् । ननु “धन्युफट्टणकरणं संक- ममोकटुदीरणा सचं । उदयुवसामगिधची णिकाचणा होदि पडिपयडी ॥ १॥" व्याख्या-बन्धः प्रत्यर्पणं संक्रमोऽपर्पणमुदीरणा सत्त्वमुदयः उपशमो निषत्तिनिकाचनेति दश फरणानि प्रतिप्रकृतिः प्रकृति प्रकृति भवन्ति" इति चेत् । नेयं गाथा प्रमाणपथमवतरति, कुमतिप्रणीतत्यात् , फियो- दयसत्तयोः करणत्वस्वीकारेऽयोग्यवस्थायामपि ते प्राप्नुयाता, नन्वयोग्यवस्थायां स्वीकियेते एयेति चेत् !, अयोग्यवस्थायां पन्धापत्तिः, ननु कथं वन्धापत्तिरिति चेत्, यतः सलेश्य वीर्य हि करणमुच्यते, यावत्करणं तावद्वन्धः तथा च सत्ययोग्यवस्थाचरमसमये यद् पद्धं तत् किं मुफावस्थायां पेयते । ननु बन्धप्रयोजक सलेश्यं वीर्य, सळेश्यलेश्यन्यतरतु फरणमिति चेत्, तव मवे स्तियुकसंक्रमस्यातिरिफकरणत्वापत्तिरुदयसत्तयोरिव, तथा घ सति दर्शव करणानीति सूत्रं विशीर्येत । न च संक्रमकरणाभ्यन्तरीभूतः स्तियुकसंक्रम इति पाच्यम्, "संफमकरणा नवकरणा होति सव्वआऊणं । सेसाणं दस करणा अपुष्वकरणो नि दस फरणा ॥ १॥ आदिमसत्तेय तदो मुहुमफसामोति संकमेण विणा । उस सजोगिचि वदो - भारम्प सूबममापापपर्पत संकर्म दिना सहप्रणामीनि ।

·, मरूपणा 'प्रदेशसंक्रमः। सचं उदयं अजोगिति ॥२॥णवरि विसेस जाणे संकममवि होदि सन्तमोहम्मि मिच्चस्स य मिस्सस्स य सेसाणं णथि संकमणं ॥ ३ ॥” इति सूत्रेणैकादशगुणस्थानं यावदेव त्वया संक्र- मस्य स्वीकारात्, स्तिवुकसंक्रमस्त्वयोगिन्यपि भवतीति तस्यातिरिककरणत्यापतिः । ननु भवन्मतेऽप्युपशान्तं यावदेव संक्रमफरणप्रवृत्तिरयोग्युपान्तसमयं यावत् स्तिबुकसंक्रमप्र- वृत्तिरिति रितवुकसंक्रमस्यातिरिककरणत्वापचिरिति चेत् । न, अस्मन्मते उदयसत्तयोरिय स्तिचुकसंक्रमस्यापि करणत्रं न स्वीक्रियते, तब मते तूदयसत्तयोरिव तस्य करणत्वाप- त्तिर्दुर्निवारा । न चोदये सत्तायां वाऽन्तर्भाव इति वाच्यम् , त्रयाणामपि पृथर लक्षण- त्वात् , तथाहि-उदयसमयप्राप्तानां कर्मपुद्गलानामनुभवनमुदयः, वन्धसंक्रमाभ्यां लब्धा- रमलामानां निर्जरणसंक्रमणकृतस्वरूपमचुत्यभावः सत्ता, अनुदयप्राधायाः सत्तं यत्कर्मद- लिकं सजातीयप्रकृतावुदयप्राप्तायां समानकालस्थितौ संक्रमयति संक्रमयित्वा चानुभवति स स्तिवुका, यथा मनुजगतावुदयमाप्तायां शेपगतित्रयमेकेन्द्रियजाती शेपजातिचतुष्कमि- त्यादि, तदुकं पञ्चसङ्ग्रहे-"पिंडपगईण जा उदयसंगया तीए अणुदयगयाओ। संकामिऊण वेयर जं एसो थियुगसंकमो॥१॥” इति, अन्यत्रापि "अनुदीर्णमुदीरणान्तस्तुल्यकालं प्रतिक्षणम्। दलिक संक्रमं याति, येन स स्तिवुको मनः ॥ १॥” इति । एप एव प्रदेशोदय उच्यते । अयं स्तिबुकसंक्रमो न केवलमयोगिपर्यन्ते एव, सर्वासां प्रकृतीनां मिथ्यात्वादिगुणस्थानेऽपि विपाकोदयादन्यकाले भवत्येव, ततश्चायोगिपर्यन्ते यासां स्तिबुफेनैव क्षयस्तासामेवानु- दयवतीनां स्तिवुकस्तत्र व्यपदिष्टः स अविरोध्येव । अधोद्वलनामसने यत् चरमस्थितिखण्डमुक्तं तस्य सर्वसंक्रमवर्जचतुर्भिः संक्रमैरपहारका- लस्याल्पबहुत्यमुच्यते-चरमस्थितिखण्डस्य गुणसंक्रमेणापहारकालः सर्वस्तोकोऽन्तर्मुहर्तमा- त्रेण कालेन सर्वस्याप्यपहरणात् , ततो यथाप्रवृत्तसंक्रमापहारकालोऽसंख्येयगुणो यतो यथा- प्रवृत्तसंक्रमेण चरमस्थितिखण्डं पल्योपमासंख्येयभागमात्रेण कालेन सर्वमप्यपहृतं भवति, वती विध्यातसंक्रमेणापहारकालोऽसंख्येयगुणो यतस्तदेव चरमस्थितिखण्डं विध्यातसंक्रमे- णापहियमाणमसंख्याताभिरुत्सर्पिण्यवसर्पिणीभिरपहृतं भवति, तत उद्धलनासंक्रमेणापहार शेपस्यापहारकालाल्पबहुत्वम् । कालोऽसंख्येयगुणो यतस्तदेव चरमस्थितिखण्ड द्विचरमस्थि- गुणसंक्रमण अन्तर्मुहूर्त सर्वात्यः तिखण्डत्य चरमसमये यत्पर- यथाप्रवृत्तेन पल्यासं०मा० ततोऽसंख्येयगुणः प्रकृती प्रक्षिप्यते तेन मानेनो- भसं०कालचक्राणि द्वलनासंक्रमेणापहियमाणमपि परस्थानान्त्रोद्वलनया पक्षसं काल काणि मभूताभिरसंख्येयोत्सपिण्यव- (उपान्यस्यण्डस) सर्पिणीभिरपहृतं भवति । वि- स्वस्थानोपान्त्योदएनया पल्यासं०मा० ध्यातसंक्रमेणोदलनासंक्रमेण उदलनायो योऽन्त्यखण्डः सःशेप इति चापहारः क्षेत्रतोऽङ्खलासंख्ये- विष्यातेन " " यथाकालतुत्यः ·सं० द्वि० विभाग भेदादि- यभागेन द्रष्टव्यः, केवलमुदनासंक्रमेणापहारः बृहत्तमेनाडुलासंख्येयभागेन वाच्यः।उव. लनासंक्रमे द्विचरमस्थितिखण्डस्य चरमप्रक्षेपे यत्स्वस्थाने कर्मदलिक प्रक्षिप्यते तावत्प्रमाणं कर्मदलिकं यथाप्रवृत्तसंक्रमेणापहियमाणं चरमस्थितिखण्डस्य निखिलं कर्मदलं पल्योपमासं- ख्येयभागेनापहृतं भवति, तावत्ममाणमेवोदलनासंक्रमेणाप्यपहियमाणं चरमस्थितिखण्डं पल्योपमासंख्येयभागेनापहृतं भवतीति द्वावपि स्वस्थानप्रक्षेपरूपेण तुल्यौ भवतः, तदुक्तं- "जं दुचरिमस्स चरिमे सपरहाणेसु देइ समय म्मि । ते भागे जह कमसो अहापवत्तुवलणमाणे ॥ १॥” इति लक्षणं लक्षितम् । अत्र कुमतिभिरुदलनाप्रकृतयः त्रयोदश, सर्वत्र चरमस्थितिखण्डे गुणसंक्रमः, आहार- कादिशुभप्रकृतीनामपि गुणसंक्रमः, सर्वसंक्रमयोग्या द्वापञ्चाशत्प्रकृतय इत्यादिकं यद्विपरीतं मलपितं तद् ज्ञापनार्थ गोम्मटसारान्तर्भूतपश्चभागहारचूलिकायाः कियन्त्यः गाथा सवृत्ति का उपन्यस्यन्ते । तथाहि- "मिच्छे सम्मिरसाणं अधापवत्तो मुहुत्तअंतोत्ति । उज्वेलणं तु तत्तो दुचरिमकंडोति णियमेण ॥१॥ व्याख्या-मिध्यात्वे प्राप्ते सम्यक्त्वमिश्रप्रकृत्योरया प्रवृत्तसंक्रमोऽन्तर्मुहूर्तपर्यन्ते वर्तते । तु पुनरु- द्वलनमागहारसंक्रमो द्विचरमकाण्डपर्यन्तं वर्तते नियमेन । तत्राधःप्रवृत्तसंक्रमः फालिरूपेण उद्वलन- संक्रमः काण्डरूपेण वर्तते ॥ १ ॥ उखेलण पयडीणं गुणं तु परिमम्मि कंडये णियमा । चरमे फा. लिम्मि पुणो सधं चय होदि संकमणं ॥ २ ॥ व्याख्या-उद्वलनप्रकृतीनां द्विचरमकाण्डकपर्यन्तमुरल- नसंक्रमणं, चरमकाण्डे तु पुनः नियमेन गुणसंक्रमणम् । चरमफालौ पुनः सर्वसंक्रमणं चास्ति तेन सम्यक्त्वमिश्रप्रकृत्योरुद्वलनप्रकृतित्वायरमकाण्डके गुणसंक्रमणं चरमफाले सर्वसंक्रमणं च सिद्धम् । करणपरिणामेन विना सर्वपरमाणूनां परप्रकृतिरूपेण निक्षेपणमुद्वलनसंक्रमणं नाम । विध्यातविशुद्धि- कस्य जीवस्य सित्सनुभागकाण्डकगुणश्रेण्यादिपरिणामेष्वतीतेपु प्रवर्तनात् विध्यातसंक्रमणं नाम । बन्धप्रकृतीनां स्वयन्धसंभवविपये यः प्रदेशसंक्रमस्तद्धःप्रवृत्तसंक्रमणं नाम । प्रतिसमयमसंख्येयगुण- श्रेणिक्रमेण यत्प्रदेशसंक्रमणं तत् गुणसंक्रमणं नाम । चरमकाण्डचरमफाले. सर्वप्रवेशामस्य यत्संक्रमणं तत्सर्पसंक्रमणं नाम ॥ ३ ॥ सर्वसंक्रमणप्रकृतिस्थतिर्यगेकादशमाह-तिरियदुगाइचउकी आदावुज्ञोव- स्थावरं सुहुमं । साधारणं च एदे तिरिये यारं मुणेयवा ॥ ४ ॥ व्याख्या-तियाद्वयमाद्यजातिचतुष्का- वपः उद्योतः थापरः सूक्ष्मं साधारणं चेत्येता एकादश तिर्यवेवोदयात्तिर्यगेकादश इति संज्ञा स्युः ॥ ४ ॥ अथोद्वलनप्रकृतयः का इति चेदाह-आहारदुर्ग सम्म मिस्सं देवदुगणारयचउर्फ । उच्चं मणु• दुगदे तेरस उचलणा पयडी ॥ ५॥ व्याख्या-माहारकद्विकं सम्यक्त्वं मित्रं देवद्विकं नारक- चतुष्कमुधैर्गोत्रं मनुजद्विकं चेत्येतात्रयोदश उदलना नाम प्रकृतयः स्युः ॥ ५॥ बन्धे अधापयत्तो विन्झादं सत्तमो ति हु अयन्थे । एत्तो गुणो अबन्धे पयडीणं अपसत्थाणं ॥६॥ व्याख्या-प्रकृतीनां धन्धे सति सस्त्रयन्धन्युच्छित्तिपर्यन्तमघःप्रवृत्तसंक्रमणं स्यात् , मिध्यात्वस्य 'सम्म मिच्छं मिस्त सगुणाणम्मि णेव संकमदीति निषेधात् । पन्धव्युच्छित्तो सत्यामसंयताद्यप्रमत्तपर्यन्वं विष्यातसंक्रमण “स्यात् । इतोऽप्रमत्तगुणस्थानादुपर्युपशान्तकपायपर्यन्वं यन्धरहिवाप्रशस्तप्रकृतीनां गुणसंक्रमणं सात् ।

·प्ररूपणा] प्रदेशसंक्रमा। ततोऽन्यत्रापि प्रथमोपशमसम्यक्त्वग्रहणप्रथमसमयादन्तर्मुहूर्तपर्यन्तं पुनः मिश्रसम्यक्त्वप्रकृयोः पूरण. काले मिथ्यात्वक्षपणायामपूर्वकरणपरिणामान्मिध्यावचरमकाण्डकद्विचरमफालिपर्यन्तं च गुणसंक्रमणं स्यात् । चरमफाल्यां सर्वसंक्रमणं स्यात् ॥ ६ ॥ ताः सर्वसंक्रमणप्रकृतीराह-तिरियेयारुधेरणयपयडी संजलणलोहसम्ममिस्सूणा । मोहा थीणतिगं च य थायणे सबसंकमणं ॥ ७ ॥ व्याख्या-प्रागुक्त तिर्यगेकादशोद्वलनत्रयोदशसंचलनलोमसम्यक्त्वमिश्रवर्जितमोहनीयानि स्त्यानगृद्धित्रयं चेति द्वापश्या. शत्प्रकृतिषु सर्वसंक्रमणं स्यात् ॥ ७ ॥ अथ प्रकृतीनां संक्रमनियममाह-उगुदालतीससत्तयपीसे एकप- वारतिचउके । इगि चदुदुगतिगतिग चदु पण दुगदुगतिण्णि संकमणा ॥ ८॥ व्याख्या-एकोनपत्या. रिंशत् त्रिंशत्सप्तविंशत्येकैकद्वादशत्रिचतुष्केपु क्रमेणेकचतुर्द्वित्रित्रिचतुःपञ्चद्विद्वित्रिसंक्रमा भवन्ति ॥८॥ ताः प्रकृतयः तासां संक्रमणानि च क्रमशो गाथासप्तफेनाह-सुहुमत्स पन्ध घादी सादं संजलगलोह- पंचिंदी । तेजदुसमवण्णचऊअगुरुगपरधादउस्सासं ॥ ९॥ सत्थगदी तसदसयं णिमिणुगुदाले अथा- पयत्तदु । थीणतिबारकसाया संढित्थी अरइ सोगो य ॥ १०॥ व्याख्या-पञ्चचतुर्शानदर्शनावरण- पञ्चान्वरायाः सातं संज्वलनलोभः पञ्चेन्द्रियं तेजसकार्मणे समचतुरस्रवर्णचतुष्कमगुग्लघुकं परापातः उच्छ्वासः प्रशस्तविहायोगतिनसवादरपर्यात प्रत्येकस्थिरशुभसुभगसुस्वरोदययशस्कीयो निर्माणं चेत्येकोन- चत्वारिंशत्प्रकृतिप्वनुद्वेल्लनप्रकृतित्वात् नोद्वलनसंक्रमणम् । 'विज्झादं सत्तमो त्ति हु अवन्धे' इत्यप्रमत्त- गुणाभ्यन्तरे बन्धच्छेदाभावात् न विध्यातसंक्रमणम् । 'एनो गुणो अवन्धे' इति न गुणसंक्रमणम् । प्रागुक्त यापन्ने पाठाभावात् न सर्वसंक्रमणम् , तेनाधःप्रवृत्तसंक्रमणमेकमेव स्यात् , एवं सर्वप्रमतीनां व्यतिरेकं विचारयेत् । मिथ्यात्वे वध्यमाने मिध्यादृष्टावधःप्रवृत्तसंक्रमणं न, कुतः, 'सगुणहाणम्मिणेर संकमदीति निषेधात् । पुनः स्त्यानगृद्विनयं द्वादश कपायाः पण्डस्त्रीवेदी अरतिः शोकः ॥९॥१०॥ तिरियेयारं तीसे उव्वेलणहीणचारि संकमणा । गिद्दा पयला असुहं वन्नच उकं च उपघादे ॥ ११ ॥ सत्तण्हं गुणसंकममधापवत्तो य दुक्समसुहगदी । संहदिसंटाणसं णीचा पुण्णऽथिरछकं च ॥१२॥ व्याख्या-तिर्यगेकादशं चेति त्रिंशत्प्रकृतिपूद्वेस्टनवर्जितचत्वारि संक्रमणानि स्युः । पुनर्निद्रा प्रचला अशुभवर्णचतुप्फमुपघातश्चेति सप्तमु गुणसंक्रमणमध.प्रवृत्तसंक्रमणं च । असातवेदनीयमप्रशस्तविहा- योगतिराद्यं विना पञ्च पञ्च संहननसंस्थानानि, नीचैर्गोत्रमपर्याप्तमस्थिराशुभदुर्भगदुसरानादेयाया:- कीय इति ।। ११ ॥ १२ ॥ वीसहं विज्झादं अधापपत्तो गुणो य मिच्छत्ते । विज्झादगुणे सधं मम्मे विझादपरिहीणा ॥ १३ ॥ सम्मविहिणुव्वेल्ले पंचेव य तत्थ होन्ति संकमणा । संजलणतिये पुरिसे अधावपत्तो य सधो य ॥ १४ ॥ ओदालदुगे वने तित्थे विज्झादधावपत्तो य । हस्सरदिभय- जुगुच्छे अधाववत्तो गुणो सव्यो ॥ १५ ॥ सम्मत्तूणुव्वेलणधीणतितीसं च दुरसनीसं च । वनोरा- लदुतित्थं मिच्छं विज्झाद सतसट्ठी ॥ १६ ॥ मिच्छूणिगिवीससयं अधापवत्तरस होति पयडीओ। मुहुमरस बन्धधादिप्पहुदी उगुदालुरालदुगतित्थं ॥ १७ ॥ वनं पुंसंजलणतिऊणा गुणसंफमस्स पय- डीमो । पणहत्तरि संसाओ पयडीणियमं विजाणाहि ॥ १८॥ अत्र क्रिश्चिद्विचार्यते-प्रथमगाथायां सम्यक्त्वमिश्रयो मिथ्यात्वे बन्धयोग्यताभावेऽपि अधःप्रवृत्तसंक्रमः स्वीकृतः, द्वितीयगाथावृत्ती वन्धप्रकृतीनां स्वपन्धसंभवविपये या प्रदेश- ·सं० द्वि० विमागे [साधादि- संक्रमः तदधःप्रवृत्तसंक्रमणमुक्तम्, तेन पष्ठगाथायां 'बन्धे अधाववत्तो' इत्यनेन च विरोधः। द्वितीयगाथायामुलनप्रकृतीनां चरमस्थितिखण्डे नियमात् गुणसंक्रमस्वीकारे आहारकादि- शुभप्रकृतीनामपि गुणसंक्रमः स्यात् , तथा च सति पष्ठगाथायामवध्यमानाप्रशस्तप्रकृतीना. मपूर्वकरणादौ गुणसंक्रमो भवतीति स्ववचनविरोधः स्यात् । ननु चरमस्थितिखण्डे परप्रक- तिषु प्रतिसमयमसंख्येयगुणश्रेण्या संक्रम्यमाणत्वेनोद्वलनासंक्रमस्य वक्तुमशक्यत्वेन भवता- मपि गुणसंक्रमो वक्तव्यः स्यादिति चेत्, न, यथोद्वलनायां प्रथमादिस्थितिखण्डे प्रतिसम- यमसंख्येयगुणं दलमुत्कीर्यमाणं स्वस्थाने प्रतिसमयमसंख्येयगुणं संक्रमयति तद्वदुलना- संक्रमप्रकृतीनामपि चरमस्थितिखण्डसत्ककर्मदलस्य प्रतिसमयमसंख्येयतयोद्वलनासंक्रमण संक्रम्यमाणत्वेनास्मन्मते न कोऽपि विरोधः। द्वितीयगाथावृत्तौ 'करणपरिणामेन विना कर्मपरमाणूनां पर प्रकृतिरूपेण निक्षेपणमुद्वलनासंक्रमण' मित्यत्र करणपरिणामेन विना इति यक्तुं न युक्तं, संक्रमकरणस्य प्रवर्तमानत्वात् । न च यथाप्रवृत्त्यादिकरणपरिणामं विना इति वाच्यम् , विध्यातसंक्रमादौ व्यभिचारात् । विध्यातसंक्रमस्य 'भवप्रत्ययतो गुणप्रत्ययतो वा वन्धे विध्याते सति वन्धव्यवच्छेदे सति संक्रमो विध्यातसंक्रम' इत्येव लक्षणं युक्तं न पुनः "विध्यातविशुद्धिकस्य जीवस्य स्थित्यनुभागकाण्डकगुणश्रेण्यादिपरिणामेष्वतीतेषु प्रवर्तनात् विध्यातसंक्रम" इति, अन्यथा अजातयथामवृत्तादिकरणपरिणामे जीवे विध्यातसंक्रमो न स्यात् , स्याञ्च भवप्रत्ययतो गुणप्रत्ययतो वा वन्धे सत्यपि विध्यातसंक्रमस्तादृक् परिणा. मातीतजीवानामिति । तथा 'वन्धप्रकृतीनां स्ववन्धसंभवविपये यः प्रदेशसंक्रमः तदधः- प्रवृत्तसंक्रमण' मिति वक्तव्ये भवन्मते मिश्रसम्यक्त्वयोमिथ्यात्वगुणस्थानेऽधःप्रवृत्तसंक्रम- स्योकत्वेन तत्राव्याप्तिः स्यादिति । 'प्रतिसमयमसंख्येयगुणश्रेणिक्रमेण यत् प्रदेशसंक्रमणं तद्गुणसंक्रमण' मिति लक्षणस्योद्धलनासंक्रमेऽतिव्याप्तिः, तत्रापि स्वस्थाने प्रतिसमयम- संख्येयगुणश्रेण्या संक्रम्यमाणत्वादिति । अन्यासूपन्यस्तासु गाथास्तु यद्वैपरीत्यं तद्बुद्धिमन्दिः स्वयमेवावलोकनीयम् , सुगमत्वानोच्यते । एवमन्यदपि पञ्चभागहारचूलिकायां दशकरण- चूलिकायां च बहुविचारणीय विद्यते, तथापि ग्रन्थभूयस्त्वमयात् नोच्यते । अध प्रदेशसंक्रमस्य साचादिनिरूपणं क्रियते, तन मूलप्रकृतीनां परस्परं संक्रमामायेन साधादिप्ररूपणा न वाच्या, उत्तरप्रकृतीनां तु साद्यादिप्ररूपणा याच्या, तथाहि-नीचैर्गोत्रवे- दनीयद्विकमिथ्यात्ववर्जशेपपढुिंशत्युत्तरशतसंख्यानां भुवसत्यप्रकृतीनामजपन्यप्रदेशसंक्रम- चतुर्धा, वद्यथा-सादिरनादि योऽभुवश्च। तत्र वक्ष्यमाणः क्षपणार्यमभ्युद्यतः क्षपितकर्माशः सर्वासामपि प्रकृतीनां जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति, स च सादिरभुवश्च । ततोऽन्यः सर्वोऽप्य: जघन्यः प्रदेशसंक्रमो भवति । स चोपशमश्रेण्यां वन्धव्यवच्छेदे न भवति, ततः प्रतिपाते च भवतीति सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्यानादिः, भुयाधुवावभव्यभच्यापेक्षया । ज्ञानावरणा. न्तरायदशफदर्शनावरणचतुष्कौदारिफसप्तकवर्जपोतरशवप्रकृतीनामनुस्कृष्टप्रदेशासंफ्रमः चतुष्प्रकारो भवति, तद्यथा-सादिरनादि वोऽनुवश्चेति । तत्र सर्वासामपि प्रकृतीनां गुणित. . .

·प्ररूपणा] प्रदेशसंत्रमः । १५७ - -- .. .aR GER OR --- उहट: परा. करवाय अपस. ARuhan परा. समाशे क्षपणार्यमभ्युद्यते वरकृष्टप्रदेशमंक्रमः प्राप्यते | इत्युकृष्टमदेशमंफ्रमः सादि- रमुग्ध । ततोऽन्यत्र सा- ऽप्यनुत्कृष्टः, म चोपशमधे- ज्यां व्याच्छियते, प्रतिपाते च पुनरपि भवतीति सादिः, तत्स्थानमप्राप्तस्याना. दिः, ध्रुवाऽशुपानमन्वभव्या. पेक्षया। पद्योत्ताहातस्य जय न्य उत्कृष्टश्च, ज्ञानापरणा- घेकविंशतिप्रकृतीनां घ जघ. - - अनुकृष्टः परा० FILLEDE न्योत्कृष्टानुरकृष्टा विकल्या. । प्रदेशसंक्रमस्य साद्यादिभंगयन्त्रम् । ha OR . अभुवस. ता. पवद्र० : सादिः । भभुवः | मना भुपः| सादिः । अधुप भना० सुष म् माशानाम् माम् माता ध्याना तक्षपितक- स्वात् अनन्तरोक्त २, उप०० भन्या- साध- अम-क्षपणोध- सादि- अजघन्यः तानाम् पर्ज १०५ ध्रुव-|सः पति. प्रतपः सत्ताकाना शाना. ५-६० -वि०५-औ- दा० ७ (२१) ध्रु० सपाकानी सादयोऽभुवाश्च । तत्र पद्यो- त्तरदातप्रकृतीनां जघन्य उ. स्कृष्टश्च साद्यभुपतया भानित एव । ज्ञानावरणादीनां चो. # | स्कृष्टप्रदेशसंक्रमो गुणितक- मांदो मिथ्यादृष्टी कदाचिदेव E | भवति, शेपकालं त्यनुरकृष्ट इत्येतो दामपि साद्यमुनी। | जघन्यस्तु साधभुपतया भा. वित एव । मिथ्यात्वस्य नुन सत्कर्मत्वेऽपि प्रतिग्रहमाप्तर. धीच्यात् नीचर्गोत्रस्य वेदनी- यद्विकस्य च परामर्तमान- त्वात् शेषप्रकृतीनां चाभुव. सत्कर्मत्याच पवारोऽपि विकल्पाः सादयोगाथ भवन्तीति कृता साधादि. प्ररूपणा। 8 पत JanRa (e) taane नीधा-सात-परायरी. tabathaye सक. दि. २३ ·सं० द्वि० विभागे [भेदादि- अथ स्वामित्वमुच्यते-तविविधमुत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामित्वं जघन्यप्रदेशसंक्रमस्वामित्वं च । उत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामित्वं च गुणितकर्माशे प्राप्यत इति गुणितकर्माशस्यैवादी स्वरूप मुच्यते । य उत्कटयोगकापायिक आयुर्वन्धकाले नित्यं जघन्ययोगेनायुर्वधन बादरत्रसका. यिककायस्थितिकालन्यूनां सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिं यावत् चादरपृथिव्यां तत्रापि पर्याप्तेषु दीर्घकालमपर्याप्तेषु स्तोककालमुपित्वोपरितनीपु स्थितिषुप्रभूतं निपेकं कृत्वा च ततो निर्गत्य असेपु निजकायस्थिति यावत् प्राग्यदुपित्वा तत्रापि यावतो वारान् सप्तमी नरकावनिं गन्तुम- हस्तायतो वारान् तत्र गत्यान्तिमे भये सप्तमपृथ्वीनारफत्वेन वर्तमानः सर्वलघुपर्याधकोऽने- कशः प्राप्तोरकटयोगकपायोऽन्तिमान्तर्मुहूर्ते यवमध्यमयोगस्थानानामुपरि वर्तमानः त्रिच- रमद्विचरमसमये उत्कटकापायिकः चरमद्विचरमसमये उत्कटयोगीस गुणितकांशोभयति । तदुक्तं कर्मप्रकृती-"जो वायरवसकालेणूणं कम्मट्टिई तु पुढवीए । वायरपजचापजत्तगदीहेयरद्धासु ॥ १॥ जोगकसायउकारसो बहुसो णिचमवि आउवन्धं च । जोगजहाणेणुवरिल्लटिइणिसेगं पहुं किया ॥२॥ वायरवसेसु तफालमेवमंते य सत्तमखिईए । सव्वलहुं पञ्चत्तो जोगकसायाहिओ यहुसो ॥ ३ ॥ जोगजवमज्झउवरि मुहुत्तमच्छित्तु जीवियवसाणे । तिचरमविचरिमसमए पूरित्तु कसाय- उफस्सं ॥ ४ ॥ जोगुकस्सं घरमदुचरिमे समए य चरिमसमयम्मि । संपुन्नगुणियकम्मो पायं तेणेह सामित्ते ॥५॥" व्याख्या-'यो बादरनसानां द्वीन्द्रियादीनां, तेजोवायुकायिकरूपसूक्ष्मत्रसव्यवच्छे. पार्थ चादरमहणम् , कालेन पूर्वकोदिपृथक्त्वाभ्यधिकसागरोपमसहस्रद्वयप्रमाणेन कायस्थितिकालेनोना फर्मस्थिति मोहनीयकर्मस्थिति सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणां यावत् पृथिव्यां पादरे चादरपृथि- वीकायभषेपु स्थित्वा । कथं स्थित्वेत्याह-पर्याप्तापर्याप्तयोर्दोफ्तराद्ध, सप्तमी द्वितीयार्थे, दीर्घाखां पर्यातभवेषु इतराद्धां स्तोकादामपर्याप्तभवेषु प्रभूतेषु पर्याप्तभयेपु स्तोकेषु चापर्याप्तमवेषु स्थित्वेत्यर्थः । तथा यहुशोऽनेकवार योगकपायोत्कृष्ट स्कृष्टेषु योगस्थानेषु उत्कृष्टेषु च कापायिकेपु संछेशपरिणामेपू- पित्त्यर्थः । इह शेपैकेन्द्रियेभ्यो चादरपृथिवीकायिकः प्रभूतायुष्कस्तेनाव्यवच्छिन्नं तस्य प्रभूत- फर्म पुगलोपादानं बलवत्तयाऽतीय वेदना सहिष्णुतया च तस्य प्रभूतकर्मपुद्गलपरिशाटामावः, असहि- गुरेय वेदनाकरालितस्तदा तथा प्रयोगेण प्रभूतकर्मपुद्गलान् परिशाटयतीत्येवमालोच्य यादरपृथिवीका- यिफाहणं कृतम् । अपर्याप्तमयपहणं प परिपूर्णकायस्थितिपरिमहाय, तेषां पापर्याप्तकभवानां स्तोकानां पर्याप्तकभयानां घ प्रभूतानां प्रहणं प्रमूतफर्मपुलपरिशादागापमापनाय, अन्यथा हि निरन्तरोप- धमाननियमाणेषु यहुपुद्गलपरिशाटो लभ्यते, न च तेनेह प्रयोजनम् । उत्कृष्टेषु योगस्थानेषु च यत- मानः प्रमूतं फर्मदलिकमाद, उत्कृष्टसंठेशपरिणामश्चोत्कृष्टां स्थिति यताति, प्रभूसमुद्वर्तयति, स्त्रोफ पापयर्तयतीति योगकपायोत्कृष्ट हणम् । च्या नित्यं सर्पफालं भये भये जपन्ययोगे वर्तमाना, सेनायुर्वन्धं छत्या, उत्कृष्टे घायुःप्रायोग्ये योगे वर्तमानः प्रभूतायुःपुद्गलानादत्ते, उत्कृप्टेन योगेन प्रभू सानायुःपुद्गलागादयानन्ध यथासाभाव्यात् शानावरणीयस प्रभूवान् पुगलान् परिशाटयति, न प रोनेट प्रयोजनमिति उपन्ययोगमणम् । तयोपरितनीपु स्थितिषु निपेकं फर्मदलिफन्यासं या स्वमू. गिफानुमारेणाविप्रभूतं इत्या एवं पादरपृथ्वीकायिषु पादरमसमायिफस्थितिन्यूनाः सप्ततिसाग- ·प्ररूपणा] प्रदेशसंक्रमः। रोपमकोटाकोटी: संसृत्य ततो निर्गच्छति, निर्गस्य च वादरत्रसकायेपु द्वीन्द्रियादिपु समुत्पद्यते यादरत्रसेपु चैवं प्रभूतस्तोकपर्याप्तापर्याप्तभवावस्थानाद्युपरितना स्थितियहुनिपेककरणान्ते पूर्वोक्तेन तत्कालं वादरनसंकायस्थितिकालं पूर्वकोटिपृथक्त्वाभ्यधिकसागरोपमसहनद्वयप्रमाणं परिभ्रमणेन संपूर्य यावतो वारान् सप्तमी नरकावनिं गन्तुमर्हस्तावतो वारांस्तन गत्यान्तिमे भवे सप्तमपृथ्वीनारक- त्वेन वर्तमान इह दीर्घजीवित्वं योगकपायोत्कटता च लभ्यत इति यावत्संभवं सप्तमनरकपृ. थ्वीगमनग्रहणम् । तथा सप्तमक्षिती नारकभवे सर्वेभ्योऽप्यन्येभ्यो नारकेभ्यो लघु शीघ्र पर्याप्तः पर्याप्तभावमुपगतः। इहापर्याप्तापेक्षया पर्याप्तोऽसंख्येयगुणयोगो लभ्यते । तथा च तस्यातिप्रभूतः फर्मपुदलोपादानसंभवः, तेन चेह प्रयोजनमिति सर्वलघुपर्याप्त इत्युक्तम् । यहुगोऽनेकवारं तस्मि- अन्यसप्तमनरकपृथ्वीनारकभवेऽपि योगकपायाधिको भूत्वा उत्कृष्टानि योगस्थानान्युत्कृष्टांश्च कापायि- कान् परिणामविशेपान् गच्छन्नित्यर्थः । योगयवमध्यस्याष्टसामायिकानां योगस्थानानामुपरि अन्त- मुहूर्त जीवितावसाने स्थित्वाऽन्तर्मुहूर्तावशेपे आयुषि योगयवमध्यस्योपरि असंख्येयगुणवृद्धयाऽन्त- मुहूर्त यावत्प्रवर्धमानो भूत्वेत्यर्थः । भवस विचरमे द्विचरमे च समये वर्तमान उत्कृष्टं कापायि- कसंप्ठेशस्थानं पूरयित्वा यः समयाश्वरमा यस्मात् यत आरभ्यान्तिमः समयस्तृवीयो भवतीति यावत् स त्रिचरमः । एवं द्वी चरमौ यस्मात् स द्विचरम इति व्युत्पत्तिः । चरमे द्विचरमे घ समये योगस्थानमपि चोत्कृष्टं पूरयित्वा इहोत्कृष्टो योग उत्कृष्टश्य सक्लेशो युगपदेकमेव समयं यावत् प्राप्यते नाधिकमिति विपमसमयोद्भवोत्कृष्टयोगोत्कृष्टकपायस्थानग्रहणम् । विचरमे द्विचरमे च समये · उत्कृष्टसंक्छेशग्रहणं प्रभूतोद्वर्तनास्वल्पापवर्तनासम्पत्तये। द्विचरमे घरमे च समये उत्कृष्टयोगप्रहगं सम्पूर्णप्रदेशोपचयसंभवाय । एवं कृत्या नारकभवस्य चरमसमये संपूर्णगुणितकांशः सम्पद्यते, तेन च सम्पूर्णगुणितकर्माशेनेहोत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामित्वे प्रकृतमधिकृतम्" इत्यभिहितो गुणितकर्माशः। अधुनोत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामित्वमुच्यते-तत्र ज्ञानावरणपश्चकदर्शनावरणचतुष्कान्तरा- यपश्चकौदारिकसप्तकरूपाणामेकविंशतिप्रकृतीनां गुणितकांशः सप्तमनरकादुद्धृत्य पञ्चे- न्द्रियतिर्यक्षु मध्ये समुत्पन्नः तिर्यग्भवसत्कप्रथमावलिकाचरमसमये उत्कृष्टप्रदेशसंक्रम करोति, यत एतासां प्रकृतीनां नारकभवचरमसमये उत्कृष्टयोगेनातिप्रभूतं कर्मदलिकं गृहीतं तदावलिकातिक्रान्तं संक्रम्यते, अन्यत्रोक्तप्रक्रियालभ्यं न लभ्यत इति । निद्रा- द्विकासातवेदनीयप्रथमवर्जसंहननैपश्चकप्रथमवर्जसंस्थानपञ्चकाशुभवर्णादिनवैकोपधाताप- शस्तखगत्यपर्याप्तास्थिराशुभदुर्भगदुःस्वरानादेयायशःकीर्तिनीचेर्गोत्ररूपाणां द्वात्रिंशत्प्रकृती- नां गुणितकर्माशः क्षपकनेण्यामारूढः सूक्ष्मसम्परायचरमसमये उत्कृष्ट प्रदेशसंक्रम करोति । मध्यमकपार्याप्टकस्त्यानचित्रिकतिर्यग्द्विकविकलेन्द्रियजातिसूक्ष्मसाधारणनोक- पायपट्वरूपाणां चतुर्विशतिप्रकृतीनां स्वस्वचरमप्रक्षेपेऽनिवृत्तियादरः क्षपकः गुणितक- माश उत्कृष्टप्रदेशसंक्रमं करोति । तथा नरकादुद्धृत्यानन्तरभवे समागतः तत्पथ- मसमयादारभ्योत्कृष्टवन्धकालं यावत्सातवेदनीयं वदा ततोऽसातवेदनीयं पनाति, असा तवेदनीयवन्धावलिकाचरमसमये सातवेदनीयं सकलमपि चम्चायलिफातीतं भवतीति ·१८० सं० द्वि० विभागे [भेदादि- बध्यमानेऽसातवेदनीये यथाप्रवृत्तसंक्रमेण सातस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमं करोति । मिथ्यात्वमि- . श्रयोःक्षपकः स्वस्वचरमप्रक्षेपे सर्वसंक्रमेणोत्कृष्ट प्रदेशसंक्रमं करोति । सप्तमपृथिव्यामन्त- मुहर्तायशेपे आयुपि वर्तमानमापशमिकं सम्यक्त्वं समुत्पाद्य मिथ्यात्वमिश्रीभ्यां दीर्पण गुणसंक्रमकालेन सम्यक्त्वमोहनीयं समापूर्य ततः पतित्वा मिथ्यात्वं गतः प्रथमसमये एव सम्यक्त्वमोहस्य मिथ्यात्वे उत्कृष्ट प्रदेशसंक्रमं करोति । अनन्तानुवन्धिनां तु गुणितकाशः सप्तमक्षितितो निर्गत्य तिर्यक्षु समुत्पन्नस्तत्रापि प्राप्तवेदकसम्यक्त्वः विसंयोजकः चरमप्रक्षेपे सर्वसंक्रमेणोत्कृष्ट प्रदेशसंक्रमं करोति । गुणितकर्माश ईशानदेवः संक्केशे वर्तमान एके- न्द्रियप्रायोग्यं वनन् पुनः पुनर्नपुंसकवेदं बद्धा ततश्युतः सन् स्त्री या पुरुषो वा जाता, तत्राटवर्पमासपृथक्त्वाभ्यधिके वर्तमानो वर्षवरं क्षपयन् निजचरमप्रक्षेपे सर्वसंक्रमेण संक- मयन् गुणितकर्माशे वर्षवरस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामी भवति । अयमेव स्थावरैकेन्द्रिया तपोद्योतानामपि संक्रमस्वामी । तथा भोगभूमि' असंख्येयवर्षाणि यावत् भूयो भूयः स्त्रीवेदं घट्वा प्रकृत्यन्तरदलिकसंक्रमेण चापूर्य पल्योपमासंख्येयभागातिक्रान्ते सत्यकाल. मृत्युना मृत्वा दशवर्षस्थितिको देवो जातस्तत्रापि स्त्रीवेदं वन्धेन संक्रमेण चापूर्य ततभ्युत्या मनुजेपु मध्येऽन्यतरवेदयुतः समुत्पन्नः, तत्र शीघं क्षपणायोस्थितः खीवेदक्षपणचरमसमये सर्वसंक्रमेण स्त्रीवेदं संक्रमयन् गुणितकर्माशः स्त्रीवेदस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामी भवति । अन्न नान्या युक्तिरन्वेपणीया, केवलवेधसस्तथैवोपलम्भात् , एवमन्यत्रापि यथायोगं वाच्यम् । तया कश्चित् गुणितकांश ईशानदेवलोके संक्लेशपरिणामेन प्रभूतं कालं यावत् नपुंसकवेदं बन्धेन संक्रमेण चापूर्य ततश्युत्वा संख्येयवर्षायुप्केषु समुत्पन्न- स्ततो निर्गत्यासंख्येयवर्षायुप्केषु समुत्पद्यासंख्येयानि वर्षाणि यावत् तथाविधसंक्लेशवशात् स्त्रीवेदं बन्धेन संक्रमेण चापूर्य ततः विशुद्धपरिणामेन सम्यक्त्वं समुत्पाद्यासंख्येयानि वर्षाणि यावत् बन्धेन संक्रमेण च पुरुपवेदं समापूर्य ततः पल्योपमासंख्येयभागमात्रं सर्वायु- प्ककालं जीवित्वा पर्यन्ते च मिथ्यात्वं गत्या दशवर्पसहस्रपरिमितं देवायुप्कं यदा देवेषु समुत्पन्नः सन्नन्तर्मुहूर्तेन कालेन सम्यक्त्वं प्रतिपद्यते । तत्रापि पुरुपवेदं बन्धेन संक्रमेण च समापूर्य ततश्युत्या मनुजेपु समागत्य सप्तमासाभ्यधिको वर्षाप्टकेऽतिक्रान्ते शीघं क्षपणाय समुत्थितः गुणसंक्रमेण चोपचितं पुरुपवेदं क्षपयन् चरमसमये सर्वसंक्रमेण संक्रमयन् पुरुषवेदस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामी भवति, नायलिकाद्विकवद्धस्यान्ते, यतस्तत्र स्तोकमिति हेतोः । तथा पुरुषवेदोत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामी एव संग्वलनकोधमानमायानामुत्कृष्ट प्रदेशसं- ममस्वामी स्वस्वचरमप्रक्षेपे वाच्यः, शेपं सर्व पुरुपवेदवद्वाच्यम् । तथा गुणितकर्माशोऽनेक- भयभ्रमणेन चतुरो वारान् मोहनीयमुपशमय्य ततः शीघ्र क्षपकश्रेणि प्रतिपन्नः संज्वलनलो- भस्पान्तरफरणादारत उत्कृष्टप्रदेशसंक्रमं करोति, न परतः, तदुकं पशसहयूत्ती-"लोभ- सातरकरणादारवः सत्रमो, न परतोऽति" इति , परतः चारित्रमोहप्रकृतीनामानुपूा समात् । या-"लोमसजटगाए अन्तरकरणरस परिमसमए, परवो सम्मो पत्पित्ति पर पोसो पदेससम्मो , ·प्ररूपणा] प्रदेशसंक्रमः। भवति" इति कर्मप्रकृतिचूर्णावुकं तत्रान्तरकरणस्य चरमसमयेऽन्तरकरणप्राक्कालचरम- समय इत्यर्थोऽवसीयते, 'अन्यथाऽन्तरकरणमि कए चरित्तमोहेणुपुघिसंकमणमिति विरो- धापत्तेः । एवं वृत्तिद्वये पञ्चसाहबृहद्वृत्तौ च वाच्यम् । यश-कीर्तेरपूर्वकरणगुणस्थानके त्रिंशत्प्रकृतिवन्धव्यवच्छेदसमये उत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामी भवति, परतो यशाकीर्तेः संक्र माभावात् । अन्नोपशमश्रेणिग्रहणं द्वयोरपि गुणसंक्रमेण प्रभूतदललाभार्थम् । आसंसार परिश्रमता चतुरो वारानेय मोहमुपशमयति, न पञ्चममपि वारमत उक्तं चतुरो धारा- न्मोहनीयमुपशमय्येति । तैजससप्तकशुक्ललोहितहारिद्रसुरभिगन्धकपायाम्लमधुरमृदुल- घुस्निग्धोष्णागुरुलघुनिर्माणरूपाणां विंशतिप्रकृतीनां चतुःकृत्वो मोहनीयोपशमनानन्तरं चन्धव्यवच्छेदादूर्ध्वमावलिकायाः परतः यशाकीत्ती क्षिष्यमाणानामुत्कृष्ट प्रदेशसंक्रमो भवति । आवलिकाया अभ्यन्तरे तु वन्धान्तसमये गुणसंक्रमेण संक्रान्तस्य प्रकृत्य- न्तरदलिकस्यायलिकानतिक्रमेणोत्कृष्टप्रदेशसंक्रमो न भवति । एवमेवाधुववन्धिन्योः स्थिर- शुभयोरपि वाच्यम् । सम्यग्दृष्टिशुभध्रुववन्धिन्यः पञ्चेन्द्रियजात्याद्यसंस्थानपराघातो- च्छासप्रशस्तविहायोगतित्रसचतुष्कसुभगत्रिकरूपा द्वादश प्रथमसंहननयुता द्वात्रिंशदधि- कसागरोपमशतोपचिता उत्कृष्टप्रदेशसंक्रमयोग्या भवन्ति । तथाहि-पटूपष्टिसागरोप- माणि यावत् सम्यक्त्वमनुपालयन्नेता वनाति, ततोऽन्तर्मुहूर्त मिश्रभावमनुभूय भूयोऽपि सम्यक्त्वं प्रतिपद्य तदनुभवन् द्वितीयवारं पट्पष्टिसागरोपमाणि यावदेताः प्रकृतीर्व- भाति, तदेवं द्वात्रिंशदधिकशतसागरोपमं यावत् सम्यग्दृष्टिरेता द्वादश धन्धेन संक्र- मेण चापूर्व प्रथमसंहननं तु मनुजभवहीनं यथासंभवमुत्कृष्टकालमापूर्यापूर्वकरणे बन्ध- व्यवच्छेदादूर्ध्वमावलिकामानं कालमतिक्रम्य यशाकीत्ती संक्रमयन् एतासामुत्कृष्टप्रदेश- संक्रमस्वामी भवति, तदानी गुणसंक्रमेण लब्धदलिकस्यापि संक्रमावलिकान्तत्वेन संमा मभावात् । आद्यसंहननस्य तु गुणसंक्रमाभावेन देवभवात् घ्युतः सन् सम्यग्दृष्टि- देवगतिमायोग्य बनन् आवलिकामानं कालमतिकम्योत्कृष्ट प्रदेशसंक्रमस्वामी भवति । तथा सासु पूर्वकोव्यायुप्फेषु तिर्यग्भवेषु पुनः पुनर्नरकद्विकं पनाति, तोऽहमे भये मनुजो भूत्वा क्षपकश्रेणिमारूढः नरकद्विकं संक्रमयन् चरमप्रक्षेपे सर्वसंक्रमेणोत्कृष्ट- प्रदेशसंक्रमो भवति । कर्मप्रकृतिचूणों तु-"णिरयदुर्गति णिरयगनिनिरयाणुपुरवीण उपोसो पदेससंकमो भवति, कहं भं०, फम्मभूमि मोत्तूर्ण अण्णाई एतेसिं पन्धो गन्धि मंकि- लेसेण पुण्यकोहि हुत्वं पूरेत्तु सवेन्तरस" इत्येवमुक्तम् । देवद्विकं चैकियसप्तकं च पूर्यकोटिन- तकं यावत् वन्धेन संक्रमेण चापूर्याप्टमे भवे क्षपपिमारूढः स्वगन्धव्याच्छंटान्द रमावलिकामतिक्रम्य यदा यशाकीवी संक्रामति तदोत्कृष्टमदेवयंप्रमो भवति । गुलर मेण लब्धकर्मदलसंक्रमलाभार्थ संक्रमावलिकामतिकम्यरयुक्तम् । कर्मप्रकृति टिपृथक्त्वं सामान्येनोफ, पञ्चसंग्रहमूलवृची तु "वीर्थकराहारकाणां देटिकन सिर स्थिरशुभयोध शुभभुवयन्थिनीनां घ वैशममनकामयीकादशकागुगल निर्माणायान में - ·१८२ सं० द्वि० विभागे [ भेदादि- णाचतुरुपशामकस्स स्ववन्धावलिकापरतः आसां यशःकी.मुत्कृष्टप्रदेशसंक्रमो भवती” त्युतम् । तथा सप्तमपृथिव्यां वर्तमानश्चतुर्थगुणस्थाने अपर्याप्तान्तर्मुहूर्तन्यूनं त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमं यावत् मनुजद्विकं बवा चरमेऽन्तर्मुहूर्ते मिथ्यात्वं गतस्तनिमित्तं तिर्यद्विकं वनाति । ततो निर्गत्य तिर्यक्षुत्पत्तिप्रथमसमये गुणितकर्माशो यथाप्रवृत्तसंक्रमेण वध्यमाने तिर्य- द्धिके मनुजद्विकस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमं करोति । ननु मिथ्यात्वगमनानन्तरमावलिकाचरम- समये मनुजद्विकस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमं कथं न करोति? न च मिथ्यात्वभवनप्रथमसमये कथमुस्कृष्टप्रदेशसंक्रमं न करोतीति वाच्यम्, चरमसमयवद्धदलिकस्यावलिकानतिक्रमण संक्रमाभावात् नोत्कृष्टसंक्रमः प्राप्यत इति चेत् , अत्रोच्यते, सप्तमपृथिव्यां मिथ्यात्वे वर्त- मानो विध्यातसंक्रमेण मनुजद्विकं संक्रामति न यथाप्रवृत्तसंक्रमेण, यथाप्रवृत्तसंक्रमाप. हारकालात् विध्यातसंक्रमापहारकालोऽसंख्येयगुणः, तदुक्तं-'सेसरस दलियस्स (उद्बलन- संप्रमोक्तचरगसण्डदलस्य) अहापवत्तेण अवहारकालो असंखेजगुणो अंगुलसेढीए पदेसअसंखे. जतिभागोत्ति काउ' इति । ननु मिथ्यात्वेऽपि नरद्विकस्य वध्यमानत्वेन कथं न यथाप्र. वृत्तसंक्रम इति चेत् ? सत्यम् , नवरं सप्तमपृथिव्यां मिथ्यात्वे वर्तमानस्तथास्वाभाव्यात् मिथ्यात्वप्रत्ययेन तिर्यग्द्विकमेव पनाति, न मनुजद्विकमिति । तथाहारकसप्तकं तीर्थक- रनाम च स्थिरसमं वाच्यम् , केवलं स्वोत्कृष्टवन्धकालं यावदुपचयं कृत्वेति । तत्राद्वारका सप्तकस्य देशोनपूर्वकोटिं यावत्संयममनुपालयतो यावानप्रमत्तकालस्तावत्सर्वोऽपि धन्धका- लोऽवसेयः। जिननाम्नो देशोनपूर्वकोटिद्वयाधिकत्रयस्त्रिंशत्सागरोपमं यावत् बन्धकालो वाच्यः । तथा यः कश्चिद् भवद्वयेन चतुष्कृत्वो मोहनीयमुपशमयन् तत्र चोच्चैर्गोत्रं बनन नीचर्गोत्रं गुणसंक्रमेण संक्रमयति, तृतीयभवे च मिथ्यात्वं गतः सन् नीचैर्गोत्रं बनन तत्रोच्चैर्गोत्रं संक्रमयति, भूयः सम्यक्त्वं समासाद्योच्चैर्गोत्रं वनन् तत्र नीचोत्रं संक्रमयति, एवं भूयो भूयः परावृत्योच्चैर्गोत्रं नीचैर्गोत्रं च वनन् लघु सिद्धिं गन्तुकामो नीचैर्गोत्रवन्धा- न्तसमये उच्चैर्गोत्रस्य वन्धेन गुणसंक्रमेण चोपचितीकृतस्योत्कृष्टप्रदेशसंक्रमं करोतीत्यु- फमुत्कृष्टप्रदेशसंक्रमस्वामित्वम् । उत्कृष्टप्रदेवासंक्रमस्वामिनः । शामा० ५-६० ४-विर ५-औदा० ० सप्तम्या उदृत्य पर्या० पशे० प्राप्ततिरंगमवो गुमितरुमांशः प्रथमावति. शान्त्यसमये (नारकमपान्त्यसमयदमन्यन्न संझामतीति) नमा ३-मसात-मनायसंस्थानसंहननानि 1.-दूपर्णादि ९-उपपा०-पग- १०मान्ते गुणितक्षपकाः भपा-मस्थिरादि-गी० (११) मायसाप -रत्थान. ३-०१-शि- ७३-ए-पापा-1 मोड (२०) ९ मे गुणियक्षपा सस्तचरममोपे ·प्ररूपणा प्रदेशसंक्रमः। १८३ सातस्स नरकादागत्य प्रयमसमयादुरकृष्टबन्धकालेन सात या मसातं यमन भसातस्य बन्धाव. अन्त्यसमये मिथ्यात्वमिश्नयोः क्षपकः स्वचरिमप्रोपे (सर्यसंक्रमेण) | सप्तम्यामन्तM० शेपे औप० सम्य० रवा दीर्घगुणसंक्रमण सम्पपरव. सम्परत्वस्य मापूर्य पुनर्मिध्यावं प्राप्ताना प्रथमसमये सप्तम्यामन्त,. शेपे घरमावश्यकानि करवाऽनंतरमवे सम्यक्त्वं माय 'भनेतानुबन्धि ४ नम् अनंत नाम् विसंयोजकाः चरमप्रोपे (सर्यसंक्रमेण) स्था० मात० उद्यो० ए० नपुंसकनाम् गुणितेशानः एके० प्रायो० नपुंमकं भूयोभूयो ययाऽनंतरमवे जात. स्त्री पुरुषो वा शीघ्रक्षपणोद्यतः चरमप्रक्षेपे (सर्वसं०) पुनः पुनयुगलिकमयेन स्त्रीवेदं यदाऽऽपूर्य च पल्यासं० भागे ग्यति. स्त्रीवेदस्य फ्रान्ते मकालेन मृरवा जय० स्थितिकदेवो भूत्वा तदापि तमापूर्यान्यत- रवेदेन मनुष्यत्वं लब्ध्वाशीमक्षपणायोधतस्स चरमप्रक्षेपे (सर्वसंक्रमेण) | ईशाने नपुंसकमापूर्य संख्येयायुपि गवा असंख्येयायुपि गत्वा च स्त्रीमा- पूर्यासंख्येयवोणि प्राप्तसम्यक्रवेन पुंवेदमापूर्य पुनर्मिध्यावं प्राप्य पुरुपवेदस्य जय० स्थिनिदेवत्वेनोत्पद्यान्तर्मुहूत्र्तन सम्यक्त्वं प्राप्य मृगतावागत्य शीघ्रक्षपणायोद्यतस्य (१० प्र० सर्वसं०) संज्वलनमोधमानमायानाम् क्षपणकाले पुंवेदोत्कृ० प्र० सं० स्वामिनाम् सं०लोमयशसोः चतुर्मोहोपरामं कृत्वा शीघ्रक्षपकाणां (च० प्र० स० सं०) ति. -अगु०-निर्माण-शुमवर्णादि। (२०) स्थिर-गुभयोध | चतुर्मोहोपशमं कृत्वा बन्धविच्छेदादावलिकापरतः यशसि प्रक्षेपकानां प०-समचा-परा०-उच्वास-मुखग०-३२ सागराणि यावत् सम्य० कालेनापूर्य ८ मे बन्धविच्छेदानन्तरमाय- प्रसादि ४-सुमगादि ३ (१२) लिकापरतः यशसि प्रक्षेपकः पम्रर्पमस्य मनुष्यभवहीनं १३२ सागर यावदापूर्य सुरभवाच्युतः सम्यग्दष्टिः सन् देवप्रा बननावलिकापरतो देवप्रायोग्ये प्रक्षेपकः सप्तवारानुष्कृष्टायुपाऽऽपूर्याप्टमे मवे मनुष्यत्वं प्राप्य भातक्षपकः नरक २ कस्य (५० प्र० स० सं०) देव २-०७ कयोः पन्धान्ताबलिकापरतः नरक २ कस्पोरकृ०प्र० संक्रमकविधिवत् | अन्तर्मु. हीन ३३ सा. यावत् सम्पवरवेन सह सप्तमनारकरपेनापूर्यान्ति- मनुष्य २ फस्य मान्तर्मुहूर्ते मिथ्यात्वं प्राप्तसग्निमित्तं तिर्यद्विकं यतन् गुणितकमांशः सप्तम्या निर्गत्य प्रथमे समये यथाप्रवृत्तेन तिर्यगहिके संक्रमः माहा० ७ कस | समुदितोत्कृष्टाप्रमत्तकालं यावत् आपूरकाः (शेष स्थिरसम) स्थिरसमं (परं स पूर्वकोटिद्वयाधिक ३३ सागरमापूर्य बातक्षपकाणा बिननानः बन्घान्तादावरिकापरतः यशसि संक्रमक ) धतुर्मोहोपशमं कृत्वा पुनः पुनः उच्चनींचैव परस्परं संक्रमयन् नीचैर्यध. उच्चैर्गोत्रस्य विच्छेदसमये नीचैोंने संत्रमक.

·१८४ सं० द्वि० विभागे [ भेदादि- साम्प्रतं जघन्यप्रदेशसंक्रमस्वामित्वमभिधानीयम् , तञ्च प्रायः क्षपितकर्माशे प्राप्यत इति क्षपितकाशस्य स्वरूपं कर्मप्रकृतित एवात्र समुद्भियते, तथा च तद्न्यः-"पल्लासंखिय भागूण कम्मट्टिइमथिओ गिगोएसु । सुहुमेसु भवियजोगं जहन्नगं कटु निग्गन्म ॥ १ ॥ जोग्गेसुऽसं- सवारे सम्मत्त लमिय देसविरई च । अट्ठक्खुत्तो विरई संजोमणहा तइयवारे ॥ २॥ चउरुव- समित्तु मोहं लहु खवन्तो भवे खवियकम्मो । पाएण तहिं पगयं पडुच्च काओवि सविसेसं ॥ ३॥" व्याख्या-"यो जीवः पल्योपमासंख्येयभागेनोनां कर्मस्थिति सप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणा यावत्पल्योपमासंख्येयभागोनसप्ततिसागरोपमकोटाकोटिप्रमाणं झालं यावदित्यर्थः, सूक्ष्मानन्तकायि- फेपु मध्ये स्थित्वा, सूक्ष्मनिगोदा हि स्वल्पायुपो भवन्ति, ततस्तेपां निरन्तरप्रभूतजन्ममरणवेदनात- स्वेन प्रभूतपुद्गलपरिशाटः स्यादिति सूक्ष्मनिगोदग्रहणम् । सोऽपि शेषनिगोदजीवानपेक्ष्यात्यल्पक. पायोऽत्यल्पयोगश्च गृह्यते, मन्दकपायतायां स्वल्पतरां स्थिति बनाति स्तोकां चोद्वर्तयति । मन्दयोग- तायां च नवकर्मपुद्गलोपादानमतिस्तोकं भवतीति कृत्वा । ईदृशः सुक्ष्मनिगोदो भूलाऽभव्यप्रायोग्यजप- न्यफल्पं प्रदेशसञ्चयं कृत्वा ततः सूक्ष्मनिगोदेभ्यो निर्गत्य योग्येषु सम्यक्त्वदेशविरतिसर्वविरतियोग्येषु प्रसेपु मध्ये समुत्पद्य पल्योपमासंख्येयभागमध्येऽसंख्यवारान् यावत् सम्यक्त्वं तावत एव पारान् किश्चिदूनां देशविरतिं च लब्ध्या, कथं लब्ध्वेति चेदुच्यते--सूक्ष्मनिगोदेभ्यो निर्गय बादरपृथ्वीकायिकेपु मध्ये समुत्पन्नस्ततोऽन्तर्मुहूर्तेन कालेन निर्गत्य मनुष्येपु पूर्वकोट्यायुष्केपु मध्ये समुत्पन्नः, वत्रापि शीघ्र- मेय माससप्तकानन्तरं योनिनिर्गमनेन जातोऽष्टवार्पिकः सन् संयम प्रतिपन्नः । ततो देशोना पूर्वकोर्टि यावत् संयममनुपाल्य स्तोकशेपे जीविते मिथ्याल प्राप्तः । ततो मिथ्यात्वसहित एव मृत्वा दशवर्पस- हस्रप्रमाणस्थितिपु देवेपु मध्ये देवत्वेनोत्पन्नः । ततोऽन्तर्मुहूर्तमात्रे गते सम्यक्त्वं प्रामोति । ततो दश- वर्षसहस्राणि जीवित्वा वावन्तं च फालं सम्यक्त्तमनुपाल्यान्ते मिथ्यालेन कालं गतः सन् वादरपु- ध्वीकायिकेषु समुत्पन्नः । ततोऽन्तर्मुहूर्तेन तोऽप्युद्धृत्य मनुष्येपु समुत्पद्यते । ततः पुनरपि सम्यक्त्वं देशविरति या प्रतिपद्यते । एवं देवमनुष्यमवेपु सम्यक्त्वादि गृहन मुश्चंश्च तावद्वाच्यो यावत्सल्योपमा- संख्येयमागमात्रकालमध्ये संख्यातीतान् यावत्सम्यक्त्वलाभः स्वल्पकालिकच देशविरतिलामो भवति । सम्यक्त्लादिप्रतिपत्तिकाले बहुप्रदेशाः प्रकृतीरल्पप्रदेशाः करोतीति बहुशः सम्यक्त्वादिप्रविपत्तिप्रणम् । एतेषु च सम्यक्त्वादियोग्येषु भवेप्वष्टकला अष्टौ वारान् यावद्विरति सर्व विरतिं ठमवे। "तयवारे"ति वायत एव यारानष्टौ यायनित्यर्थः । “संयोजणहा" उद्बलनेनानन्वानुवन्धिविघातको भूत्वा, उत्कं च- "अणउव्वलणं च अडवारा" इति । तथा चतुरो वारान् मोहनीयमुपशमय्य ततोऽस्मिन् भवे लघु शीघ्र फर्माणि क्षपयन क्षपितकांश उच्यते, तेन प क्षपितफर्माशेनेह जघन्यप्रदेशसंक्रमस्वामित्वचिन्तायां प्रायेण पाहुल्यैन प्रकृतमधिकारः, काश्चिपुनः प्रकृतीरधिकृत्य सविशेष भणियामि ॥१॥२॥३॥” इति । अध जघन्यमदेशसंक्रमस्वामित्वं पृयक्त्वेनोच्यते-तत्र ज्ञानावरणपश्चकदर्शनावरण- पवान्तरायपश्चकहास्यरतिभयजुगुप्सारूपाणां विंशतिप्रकृतीनां स्वस्थवन्धचरमसमये यथा- प्रवृत्तसंक्रमेण जपन्यमदेशसंक्रमो भवति । तत्राप्यवपिज्ञानावरणवर्जज्ञानायरणचतु- फायपिदर्शनावरणवर्जदर्शनावरणत्रयरूपायरणसप्तकस्यावधिज्ञानयुतो जघन्यप्रदेशासंगम- - ·प्ररूपणा ] प्रदेशसंझमः। १८५ स्वामी भवति, यतोऽवधिज्ञानमुत्पादयता प्रभूताः कर्मपुद्गलाः परिशाटिता भवन्तीति । तथाऽयधिद्विकावरणयोस्त्वनवधिको याच्यः, यतोऽवधिद्विकमुत्पादयतस्तीवक्षयोपशम- भावतस्तयोरतीय रूक्षाः कर्मपुद्गला जायन्ते, ततः स्वबन्धचरमसमयेऽपि प्रभूताः पुद्गलाः परिशटन्ति संक्रमयन्ति चेति जघन्यप्रदेशसंक्रमो न लभ्यते । निद्राद्विकहास्यचतु- प्कयोस्तु स्वस्ववन्धव्यवच्छेदानन्तरं गुणसंक्रमसद्भावेन जघन्यसंक्रमो न लभ्यत इति स्ववन्धचरमसमयो गृहीतः । अन्तरायपञ्चकस्य वन्धोपरमे प्रतिग्रहाभायात् संक्रमामा- वोऽतो बन्धचरमसमय इत्युक्तम् । स्त्यानद्धित्रिकस्त्रीवेदयोरन्तर्मुहूर्तमिश्रान्तरितं द्वात्रिं. शच्छतसागरोपमं यावत् सम्यक्त्वप्रत्ययतः प्रभूतं कर्मदलं परिशाव्य क्षपणायोयुक्तो यथाप्रवृत्तकरणान्तिमसमये विध्यातसंक्रमेण जपन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । अपूर्वकर- जादी गुणसंक्रमादिसद्भावेन जघन्यसंक्रमाभावः । पञ्चसंग्रहमूलवृत्तौ तु यथाप्रवृत्तसंक्र- मेण जघन्यसंक्रम इत्युक्तं परं तदशुद्धं प्रतिभाति, यतो बन्धयोग्यतायां सत्यां यथा. प्रवृत्तसंक्रमप्रवृत्तेः, अन तु पन्धाभावात् जघन्यसंक्रमप्रसझाच विध्यातसंक्रम एव संभ- पति, कर्मप्रकृति-चूर्णी तु अभिधानपुरस्सरं नोक्तमिति । तथा सातवेदनीयस्याकृतमोहो- पशमश्वरमासातबन्धस्यान्तिमसमये वर्तमानः क्षपणायोद्यतो जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति, परतो हि सातस्य प्रतिग्रहतैव भवति, न संक्रमः । कृतमोहोपशमो हि गुणसंक्रमेणोपचितस्य सातस्य प्रभूतं दलं संक्रामति, न च तेनेह प्रयोजनमित्यकृतमोहोपशम इत्युक्तम् । तथाऽ. कृतमोहोपशमः क्षपश्रेण्यामारूढोऽपूर्वकरणाद्धायाः प्रथमावलिकायाश्चरमसमये संज्य. लनलोभस्य जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति, परतस्तु गुणसंक्रमेण संक्रान्तदलिकस्य संक्रमा- चलिकातिकान्तत्वेन संक्रमसंभवात् जघन्यप्रदेशसंक्रमो न माप्यते । तथा मिथ्यात्व- स्यान्तर्मुहुर्तमिश्रान्तरितं द्वात्रिंशदुत्तरशतसागरोपमं यावत्सम्यक्त्वानुपासनेन क्षपयित्वा किञ्चिच्छेपीकृतस्य क्षपकारूढः स्वकीययथाप्रवृत्तकरणचरमसमये विध्यातसंक्रमेण जघ. न्यप्रदेशसंक्रमं करोति, परतो गुणसंक्रमसंभवेन जघन्यसंक्रमो न प्राप्यत इति । तथा सम्यक्त्वमिश्नयोः स्तोककालिकगुणसंक्रमेण मिथ्यात्वदलोपचितीकृतयोः द्वे पट्पष्टी साग- रोपमाणां सम्यक्त्वमनुभूय मिथ्यात्वं गतः पल्योपमासंख्येयभागमात्रेण कालेन सम्य. क्त्वमित्रे उद्वलयन् स्तोके चोद्वलनासंक्रमे द्विचरमस्थितिखण्डस्य चरमसमये मिथ्या- स्वरूपे परस्थाने दलिकप्रक्षेपरूपं जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । तथा चतुष्कृत्यो मोहनी- योपशमं चारित्रमोहप्रकृतीनां दलिकं प्रभूतं स्थितिघातरसघातगुणश्रेणिगुणसंक्रमः क्षप- यति, ततो मिथ्यात्वं गत्वा विसंयोजकः पुनः स्तोककालमनन्तानुवन्धिनो यष्ट्वा चारित्र- मोहसत्कं स्तोकं दलिकं वध्यमानेषु तेषु संक्रमयति । ततोऽन्तर्मुहुर्ते गते सति पुनः सम्यक्त्वं समासाद्य द्वात्रिंशदुत्तरशतसागरोपमं यावदनुपाल्य च क्षपणायोत्थितः सन् स्वकीय. यथाप्रवृत्तकरणचरमसमयेऽनन्तानुवन्धिनां विध्यातसंक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति, परतः गुणसंक्रमसंभवेन जघन्यप्रदेशसंक्रमो न प्राप्यत इति । तथारैतिशोकमध्य- सकल द्वि० २४ - ·१८६ सं० द्वि० विभागे [ज० स्वामि-- मकपायाष्टिककुवर्णादिनेवकोपधातास्थिराशुभायशाकीय॑सातवेदनीयरूपाणां चतुर्विशेतिप्र- कृतीनां देशोनपूर्वकोटिं यावत् संयममनुपाल्य पर्यन्ते तीव्रक्षपक श्रेण्यामारूढो यथामवृत्त- करणचरमसमये यथाप्रवृत्तसंक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोतीति पञ्चसङ्ग्रहमूलवृत्तिकाराः, तथा चाहु:-'अरईसोगहकसायअसुमधुवयन्धिअथिरतियगाणं । अस्सायस्स य चरिमे अहापव- तरस लहु सबगे ॥ १ ॥" व्याख्या-"अरतिशोकमध्यगाष्टकपायाशुभध्रुववन्धिकुवर्णादिनवको- पघातास्थिरागुभायशाकीय॑सातानां देशोनपूर्वकोटिकृततीवसंयमस्य क्षपकनेण्यां यथाप्रवृत्तकरणान्त- समये यथाप्रवृत्तसंक्रमेण जघन्यः प्रदेशसंक्रमो भवति, अपूर्वकरणे गुणसंक्रमसंभवात् स न ल. भ्यते इति गाथार्थ” इति । मलयगिरिचरणास्तु कपायाप्टकरहितानां पोडशप्रकृतीनां मासपृथक्त्वाभ्यधिकाष्टसु वर्षेप्वतिकान्तेषु शीघ्रमेव क्षपणायोत्थितो यथाप्रवृत्तकरणच- रमसमये यथाप्रवृत्तसंक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । मध्यमकपायाप्टकस्य तु देशोन- पूर्वकोटिं यावत् संयम परिपाल्य क्षपणायोस्थितो यथाप्रवृत्तिकरणचरमसमये विध्यात- संक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । तथा चोक्तगाथायाः मलयगिरिकृतवृत्तिः-"अर- तिशोकयोरष्टानागप्रत्याख्यानप्रत्याख्यानावरणसंचितानां कपायाणामशुभध्रुववन्धिनीनां फुवर्णादिनव- योपपातरूपाणां अस्थिरनिकस्यास्थिराशुभायशःकीर्तिरूपस्यासातवेदनीयस्य सर्वसंख्यथा चतुर्वि- शतिप्रकृतीनां, तत्रापि कपायाटकरहिताना लघुक्षपके सर्वेभ्योऽप्यन्येभ्यः शीघ्रमेव क्षपणायोस्थि- तस्य गासपृथक्त्वाभ्यधिकेप्वष्टसु चप्वतिकान्तेषु क्षपणाय समुद्यतस्येत्यर्थः । अष्टो कपायान् प्रति देशोनां पूर्यकोटि यावत् संयममनुपास्य मूल्टीकायां पुनः सर्वा अप्येताः प्रकृतीरधिकृय देशोनां पूर्व- कोटि यावन् संयमगनुपाल्येत्युक्तम् । क्षपकणि प्रतिपन्नस्य यथाप्रवृत्त करणचरमसमये कपायाष्टकस्य विभ्यानसंक्रमेण शेषाणां यधाप्रवृत्तसंप्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमो भवति" इति । न्यायाचार्याणा- मध्ययमेवाभिप्रायः । कर्मप्रकृतिचूर्णिकृमिस्तु चतुर्विशतिप्रकृतीनां विध्यातसंक्रमेण जप. न्यप्रदेशसंक्रमो भवतीत्युक्तं, तथा चत आहुः-"अपञ्चसाणावरणपश्चक्साणावरणासाता, कुवन्नन· वर्ग उवघातं च एता दस थसुभधुवा, अथिरं अनुमं अजसं च एतं अधिरतिगं भण्णइ, एतासि धावी- साए पगतीणं अट्टकसायवजाणं सव्यलहुँति लहुमेव सेटिं पडिवनस्स सवणान्ते अन्मुट्टियरस महाप- वत्तस्स परिमंमित्ति अप्पणो अहापवत्तकरणस्स चरिमसमए विज्झायतकमेणं जहन्नओ पदेससंकमो परतो गुणसंकमो होतित्ति जहन्नओ पदेससंकमो ण होति । अट्टण्हं कसायाणं देसूणं पूनकोडिं संजगं अणुपालेऊण अन्ते सवगसेढिं पहिवनस्स जनगं भाणियव्यं । अरतिसोगाणं जहा असायरस जह- मतो पदेससंकमो सहेव सामी वि सो चेव” इति। अरतिशोकास्थिराशुभायशःकीय॑सातमध्यम- कपायाप्टकरूपाणां चतुर्दशप्रकृतीनामप्रमत्ते बन्धाभावेन विध्यातसंक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमों भपति, अप्रमत्तगुणस्थाने चारित्रमोहसत्कस्य यथाप्रवृत्तिकरणस्याभिधानात्, शेपाणां वध्य- मानत्वेन यथाप्रवृत्तसंक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमो भवतीत्यस्मदभिप्रायः, तत्त्वं पुनः तद्विदो विदन्ति । तथा पुंयेदस्य लोभवर्जसंज्वलनत्रिकस्य च क्षपण्यामारुढो घोलमानेन जघ- न्ययोगिना सता स्वस्ववन्धव्यवच्छेदसमये यद्दलं पद्धं तस्य चरमप्रक्षेपे जघन्यप्रदेशसंक्रमो ·प्ररूपणा] प्रदेशसंगमः। १८७ भवति । एतासां चतसृणामपि प्रकृतीनां स्वस्खनन्धचरमममये समयोनालिशाद्विक्नई मुक्त्वाऽन्यत् संक्रमयोग्यं प्रदेशसत्कर्म न विद्यते । समयोनालिकाद्विकपदमपि प्रतिसमय गुणसंक्रमेण समयोनापलिकाद्विकमात्रेण कालेन क्षयमुपयाति तावत् यावत् चरमसमयमद्ध- दलिकस्यासंख्येयभागः शेपोऽप्रतिष्ठते । ततस्तं सर्वसंक्रमेण संक्रमयतो जघन्यप्रदेशसंक्रमो भवति । देवद्धिकनरकद्विकरक्रियसप्तकरूपपरियकाददाफमेकेन्द्रियभवे उद्यलय्य यः पञ्चन्द्रि- यत्वं प्राप्तः तत्र पुनरप्येकादशकमन्तर्मुहर्त यानत् वद्धा ततखयविंगत्मागरोपमायुप्को नार- को जातः तन च यथासंभवमनुभूय तत उद्धृत्य पञ्चन्द्रियतिर्यक्षु मध्ये समुत्पन्नः तर वैक्रिये- कादशकमबद्धवकेन्द्रियो जातस्तस्य तत्र पल्योपमासंख्यभागमात्रकालप्रमाणया चिरोद्वलन- योद्धलयतो द्विचरमस्थितिसण्डस्य चरमसमये यः परप्रकृती दलिकप्रक्षेपः म चक्रियकादशस्य जघन्यप्रदेशसकमो भवति । तथा तेजोवायुभवेषु वर्तमानेन मनुजद्विकमुच्चो चोदलितं भूयः सूर्मकेन्द्रियमवमानान्तर्मुहर्तकालं यावद् बद्धं ततो निर्गत्य यः पञ्चेन्द्रियवं प्राप्तः, ततो मृत्वा सप्तमपृथिव्यां ज्येष्ठस्थितिको नारको जातः, ततः पुनरुद्धृत्य पञ्चेन्द्रियतिर्यक्त्वेन समुत्पन्नः, एतायत्कालमुच्चैर्गोत्रं मनुजद्विकमनट्वा प्रदेशसक्रमेण चानुभूय तेजोगायुपु मध्ये समुत्पन्नः, तत्र तस्य मनुजद्विकमुच्चैगोत्रं च चिरोद्वलनयोद्वटयतो द्विचरमस्थितिसण्डस्य चरमसमये यः परप्रकृती दलिकप्रक्षेपः स मनुजद्विकस्योच्चैर्गोत्रस्य च जघन्यप्रदेशसक्रमो भवति। तथाऽऽहारकसप्तकमप्रमत्ते स्तोककालं बसा कमांचित्र्यादपिरतिभा गतस्ततोऽन्त- मुहर्तात्परतो दीर्घपल्योपमासख्येयभागमानप्रमाणया महोद्वलनयोदलयतो द्विचरमस्थिति- खण्डचरमसमये परप्रकृती यत्मदेशाग्रं प्रक्षिपति तत् तस्य जघन्यप्रदेशसक्रमो भवति । तथा कश्चित्क्षपितकर्माशः सर्वजघन्यतिर्यग्द्विकोद्योतसत्कर्मा त्रिपाट्यधिकं सागरोपमाणां शतं पल्यो- पमचतुष्कं च यावत् तिर्यद्विकमुद्योत चापध्दा यथाप्रवृत्तकरणचरमसमये तयोध्यिातसं- क्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । कथमुक्ककालं यावदवन्ध इति चेदित्य-कश्चित्तपितक- मोशस्निपल्योपमायुप्केपु देवकुर्वादिषु युगलिकधार्मिकेपु मनुजेपु समुत्पन्नः, तत्रतत्प्रकृति- त्रिकस्य तिर्यग्प्रायोग्यत्वेन बन्धाभानः, युगलिकास्तु देवायोग्यमेन कर्म वनन्ति, न शेप- गतिप्रायोग्यं, तत्र चान्तिमेऽन्तर्मुहर्ते सम्यक्त्वं समासाद्याप्रतिपतितसम्यक्त्वो मृत्वा पल्यो- पमस्थितिकदेवत्वेन समुत्पन्नः । तन च सम्यक्त्वप्रत्ययात् एतत्रिकं न वनाति, ततोऽप्यम- तिपतितसम्यक्त्वो मनुजेपूत्पद्य चारित्रं च परिपाल्याप्रतिपतितसम्यक्त्वो यक विदा एकत्रिंशत्सागरोपमस्थितिको जातस्तत्र चान्तर्मुहर्तादूर्घ मिथ्याभावं प्राप्तः, तत्र भाप्रत्य- यत एतदवन्धः, ततो भूयोऽप्यन्तिमेऽन्तर्मुहर्ते सम्यग्दर्शनं समासाद्याप्रतिपतितसम्यक्त्वो मनुजेपु समुत्पन्नः, तत्र च सर्वविरतिं प्रतिपाल्य तथैव ससम्यक्त्वो विजयादिपु देव- त्वेन समुत्पन्नः, ततश्युत्वा ससम्यक्त्वो मनुष्येषु समुत्पन्नः तत्रापि चारित्रमाराध भूयो विजयादित्रिदशेपु समुत्पन्नः, ततोऽपि निर्गत्य मनुष्येषु ससम्यक्त्वः समुत्पनः, तत्रान्तर्मुह- दूर्म मिश्नं गच्छति, पुनः सम्यक् समामाद्य यारत्रयमच्युतगमनेन पद्पष्टिसागरोपम- ·- , . १८४ सं० द्वि० विभागे [ज. स्वामि- प्रमाणं सम्यक्त्वकालं पूरयति, अत्र सम्यक्त्वात् प्रच्युतस्य मिश्भगमनमुक्कं तत्कार्मग्रन्धि- कमतेन, सैद्धान्तिकानां तु नैतत्सम्मतं, तथा चोकं कल्पभाष्ये-"मिच्छत्ता संकंती अविरुद्धा होइ सम्ममीसे तु । मीसातो वा दुण्णिवि ण उ सम्मा परिणमे मीसं ॥१॥"-मिथ्यात्वात् मिथ्या- त्वगुणस्थानात् सम्यक्त्वमिश्नयोरविरतसम्यग्दृष्टिमिश्रदृष्टिगुणस्थानकयोः संक्रान्तिरवि- रद्धा भवति, मिश्रतो वा द्वयोमिथ्यात्वगुणस्थानाविरतसम्यग्दृष्टिगुणस्थानयोः संक्रा- न्तिरविरुद्धा भवतीति योज्यम् , सम्यक्त्वात् अविरतसम्यग्दृष्टेः मिथ्यात्वे संक्रान्तिः, न पुनर्मिश्चगुणस्थानके इत्येवमर्थे क्रियमाणे सम्यक्त्वात् मिश्रगमनं सैद्धान्तिकाभिप्रायेण न संभवतीति । कल्पभाप्यवृत्तौ तु मलयगिरिभिः मिथ्यात्वमिश्रसम्यक्त्वपुद्गलानां संक्रमप. रत्वेनेयं गाथा व्याख्याता । संक्रमे च कर्मप्रकृतिकृतां सैद्धान्तिकानां च न विरोधः संभा. व्यते, यतः सम्यक्त्यपुद्गला न कस्यापि मते सम्यग्मिथ्यात्वे संक्रामन्ति । मिथ्यादृष्टौ दर्शन- मोहनीयस्य संक्रमः वध्यमाने मिथ्यात्वे एव भवति, सम्यग्दृष्टौ तु सम्यक्त्वपुद्गलाः अन्य प्रकृतिरूपेण न संक्रामन्ति, द्वितीये तृतीये गुणस्थानके च दर्शनमोहस्य संक्रम एव निपिद्ध इत्यादिकं प्राक्प्रकृतिसंक्रमेऽभिहितं तदेव कर्मप्रकृतिकृतामप्यायः । सैद्धान्तिकाभिप्राय प्रदर्शनार्थ तु दर्शनमोहसंक्रमसंवन्धवत्सवृत्तिक कल्पभाप्यमेवोपन्यस्यते, तथा च तद्भन्धः- "सोऊण अहिसमेचा करेइ सो वड्डमाणपरिणामो । मिच्छे सम्मामिच्छे सम्मे विय पोमाले समय ॥ १०॥" व्याख्या-"श्रुत्वा केवलिप्रभृतीनां वचः अभिसमेत्य वा जातिस्मरणादिना सम्यक्त्व- मवगम्य, सोऽपूर्वकरणे वर्तमानो वर्धमानपरिणामः समफमेककालं मिथ्यात्वपुद्गलान् विधा करोति, तयथा--'गिच्छे' इति मिथ्यात्वपुद्गलान् सम्यग्मिध्यात्वपुद्गलान् सम्यक्त्वपुद्गलानिति" । अथैषां पुद- लानां परस्परं संक्रमो भवति किंचा नेति उच्यते-भवतीति ब्रूमः, तथा पाह-'मिच्छत्ताओ मोसे मीसस्स उ होज संपमो दोसु । सम्मे वा मिच्छे वा सम्मा मिच्छे न पुण मीसं ॥ ११ ॥ व्याख्या-"मिथ्यात्वान्मिथ्यात्वदलिकात्सम्यग्दृष्टिः प्रवर्धमानपरिणामः पुद्रलानाकृष्य मिशे, उप- लक्षणमेतत् सम्यक्त्वे घ संक्रगयति, मिश्रस्य पुद्गलानां संक्रमो द्वयोर्भवति, तद्यथा-सम्यक्त्वे मि- थ्यात्वे च, वन सम्यग्दृष्टिः सम्यक्त्वे समयति मिथ्यारष्टिमिथ्यात्वे, सम्यक्त्वात् सम्यक्त्वद- लिफार पुनः पुट्रलान् मिथ्यात्वे संक्रमयति न पुनर्मिनमिति" । साम्प्रतममुमेवार्थ प्रकारान्तरेणाह- "गिच्छत्ताओ अहवा मीसं सम्मं व फोइ सकमइ । मीसाओ या सम्म गुणवुद्धी हायतो मिच्छं ॥ १२ ॥" व्याख्या-"अथवेत्युत्तस्यैवार्धस्य भणनप्रकारान्तरद्योतने, मिथ्यात्वान्मिथ्यात्वदलिकात् पुदानाप्य पश्चिमिधं सम्यक् प संक्रमयति । यदि या कश्चिद् गुणद्धिर्यस्य स गुणवृद्धिः प्रवर्धमानपरिणामः सम्याटटिरियर्थः, गिधान मिश्रदलिकात् पुगलानादाय सम्यक्त्वं संक्रमयति । हायपोद्दीनपरिणामो मिथ्यादृष्टिरित्यर्थः, मिश्रात् पुद्गलानामप्य मिथ्यात्वं संक्रमयतीति" । "मिच्चा संपती अविरद्धा ो सम्ममीसे तु । मीसातो वा दुगि वि ण उ सम्मा परिणमे मीसं ॥ १३ ॥" व्याख्या-"मिश्यात्यात् पुगटसंक्रान्तिः सम्यक्त्वमिभयोरविरुद्धा, मिश्रतो या सम्यग्मिध्यावतो या शुदरानादाय द्वायपि संगपति, तथपा-मिथ्यात्वं सम्यक्त्वं च ययोतमनन्तरं, सम्यक्त्वात ·. . प्ररूपगा] प्रदेशसंक्रमः। सम्यक्त्वदलिकात् पुनः पुद्गलानादाय न मिश्र मिश्रभावं परिणमयति" इति । ननु मलयगि- रिपादैः "मिच्छत्ताओं" इतीयं गाथा दर्शनमोहनीयसंक्रमपरत्वेन व्याख्याता, कल्पमा. प्यसप्तोत्तरशततमगाथावृत्तौ च स्पष्टतया मिश्नगमनमपि सम्यक्त्वादुकं तया चाहुः-"प्रथग- तया क्षायोपशमिकं सम्यस्त्वमासादयति, ततः परिणामयशवः कालान्तरेण मिश्रं मिथ्यात्वं चा गच्छति" इत्युक्तं तथापि किमर्थ भवता मतान्तरत्वेनोपन्यस्यत इति चेत् ? सत्यम्। किन्तु देवेन्द्रसूरिभिन्यायाचार्यश्चेयं गाथा सैद्धान्तिकमतत्वेनोपन्यस्ता, तथा 'च नव्यश- तकवृत्ती-"इह च सम्यक्त्वात् प्रच्युतस्य मित्रगमनं यदुच्यते तत्कार्मग्रन्यिकाभिप्रायेण संमतमे- वेति, सैद्धान्तिकानां तु न संमतमिति । उक्तं च-"मिच्छता संकंती अविरुद्धा होइ सम्ममीसेमु । मीसाओ या दोसुं सम्मा गिच्छं न उण मीसं ॥ १॥” इत्यस्माभिरपि तथैवोपन्यस्त- मिति । तदुक्तं-'पलियाई तिनि भोगावणिमि भवपञ्चयं पलियमेगं । सोहम्मे सम्मत्तेण नर- भये सबविरईए ॥१॥ मिच्छी भवपञ्चयओ गेविने सागराइ इगतीसं । अन्तमुहुत्तुणाई संमत्तं तम्मि लहिऊणं ॥२॥ विरयनरमवंतरिओ अणुत्तरमुरो उ अयरच्छावहा । मिस्सं मुहुचमेगं फासिय मणुओ विरओ ॥ ३ ॥ छावट्ठी अयराणं अघुयए विरयनरमवंवरिओ । विरिनरयतिगु- नोयाण एस कालो अनन्धम्मि ॥४॥” इति । यत्त्वत्र विजयादिपु वारद्वयं गतस्यापि अच्युतादिगमनमुक्तं तत्तत्त्वार्थकृतां न सम्मत्तं, तथा चाहुः तत्त्वार्यसूत्रे-"विजयादिपु द्विचरमाः" इति । पञ्चसंग्रहमूलवृत्तिसरके द्वे प्रती उपलब्धे । तत्रैकस्यां विध्यातसंक्रमेण जधन्यसंक्रमो भवतीत्युक्तम् । अन्यत्यां तु-"त्रिषष्ट्याभ्यधिकं सागरोपमशतं प्रैवेयकानुत्तरदे- वत्वेष्वबद्धा ततस्तिर्यग्द्विकोद्योतानि यथाप्रवृत्तकरणान्तसमये यथाप्रवृत्तसंक्रमेण संक्रमयति, तदा जघन्यसंक्रमरतेषां भवति" इत्युकं तदशुद्धं प्रतिभाति, यतः त्रिषष्ट्याम्यधिकसागरोपमश- तभावनायामग्रे "तियेग्द्विकोद्योवानि यथाप्रवृत्तकरणान्तसमये विध्यातसंक्रमेण संक्रमयति, सदा जघन्यः संक्रमः स्यादिति । स्वबन्धान्तसमये जघन्यसंक्रमेण संक्रामती"त्युकम् । तथा सप्तमगुणस्थाने यथाप्रवृत्तकरणान्ते एतत्रिकस्य वन्धाभावश्चात एव 'स्ववन्धान्तसमये जघन्यसंक्रमेण संक्रामती' त्यप्यशुद्धम् । एवं जातिचतुष्कस्थावरचतुष्कातपानामपि वाच्यम् । नवरं पञ्चाशीत्यधिक सागरोपमशतं पल्योपमचतुष्कं चाबहेति याच्यम् । तथा हि-क्षपितकर्माशो द्वाविंशतिसागरोपमस्थितिकः पष्ठपृथिव्यां नारको जाता। सर च भवप्रत्ययत एवैतासामवन्धः । पर्यन्तमुर्ते सम्यक्त्वं समासाध ससम्यपत्यो गणे. पूत्पद्य देशविरति समासाद्य ततो मृत्वा चतुष्पल्यस्थितिका सीधर्मदेयो जाता । सतो. ऽप्यप्रतिपतितसम्यक्त्वो निर्गत्य मनुप्येषु समुत्पन्नः तत्रापि सर्वयिरति समाराध्य मृला एकत्रिंशत्सागरोपमस्थितिके नवमवेयके देवो जातः । तत्र पान्तर्गद्वतीय गिध्यार गतोऽपि भवप्रत्ययादेव एताः प्रकृतीन धनाति । ततश्चान्तिमेऽन्तर्गत सम्यपरये समा. साद्यापतिपतितसम्यक्त्यस्ततभ्युत्वा मनुजेषु समगनि । तनप चारित्रं परिपाट्य यार द्वयं विजयादिषु गमनेन पट्पष्टिसागरोपमाणि सम्यक्त्यकाल पूरयित्या, गनुजेप्यन्तर्मुहूर्त ·१९० सं० द्वि० विभागे [यत्र- मिश्नकालमनुभूय तदन्तरितं द्वितीयं पट्पष्टिसागरोपमं यावत् पुनरत्रयमच्युतगमनेन सम्यक्त्वमनुभूयान्तिमेऽन्तर्मुहूर्त क्षपणायोद्यतते । सर्वत्रतासां बन्धाभावः । पञ्चेन्द्रिय- जात्यायसंस्थानाद्यसंहननतैजससप्तकप्रशस्तसंगतिशुभवर्णायेकादशकागुरुलघुपरांघातोच्छा- सत्रसंदशकनिर्माणरूपाणां पत्रिंशत्प्रकृतीनां जघन्यं प्रदेशानं कृत्वा क्षपितकर्माशः क्षप- कोण्यामारूदोऽपूर्वकरणसत्कप्रथमावलिकान्तसमये जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । तत ऊर्ध्व गुणसंक्रमेण लब्धदलिकस्यापि संक्रमावलिकातिक्रान्तत्वेन संक्रमसंभवात् जघन्यो न प्राप्यते । पञ्चसङ्ग्रहमूलवृत्तौ तु "प्रथमसंहननवर्जपश्चत्रिंशत्प्रकृतीनामेव प्रथमसंहननस्य स्वपन्धान्तसमये" इति । तथा प्रथमवर्जसंहननेपश्चकप्रथमवर्जसंस्थानेपश्चकाप्रशस्तखगति- दुर्भगंदुःस्वरानादेयनपुंसकवेदनीचर्गोत्ररूपाणां पोडशप्रकृतीनां स्त्रीवेदवद्धाच्यम् । नवर- मेतासा जघन्यप्रदेशसंक्रमस्वामी प्रथमं निपल्योपमायुप्केषु मनुष्येषु मध्ये समुत्पन्नोऽन्तिमे चान्तर्मुहूर्तेयाप्तसम्यक्त्वो वाच्यः, शेपं तथैव वाच्यम् । औदारिकसप्तकस्य सर्वजघन्य- प्रदेशसत्कर्मा सन् युगलिकधार्मिकेपु तिर्यङ्मनुष्येषु समुत्पन्नस्तत्र च तमनुभवन् निजायु- पश्चरमसमये तत्परप्रकृती संक्रमयतो विध्यातसंक्रमेण जघन्यप्रदेशसंक्रमं करोति । जिनना- नस्तु वन्धं कुर्वता प्रथमसमये यद्वद्धं दलिक चन्धावलिकातिकान्तायां सत्यां यथाप्रवृत्त- संक्रमेण यदा संक्रमयति तदा जघन्यसंक्रमो भवति । तदेवमुक्तं जघन्यप्रदेशसंक्रमस्वा. मित्वम् । तत्समाप्तौ च समाप्तः प्रदेशसंक्रमः । तदेवं समर्थितं संक्रमकरणम् ॥ जघन्यप्रदेशसंक्रमस्वामिनः । अयं ज०म० संक्रमः मायः क्षपिताना (क्षपितकमांशानां) संभवेत् । झानाव० ४-दर्शना०३ स्वस्थयन्धविच्छेदसमये अवधिलब्धिमताम् (यथाम० सं०) भरपिलब्धिरहितानाम् निदा २-विन ५-हास्य-रति-भय-कु. ययाप्रवृत्तसंक्रमण रसानाम् (1) | असातस्यान्त्यपन्धसमये वर्तमानोऽनुपामितमोहः क्षपणोधतः क्षपणोधतानुपामितमोहानामपूर्वकरणप्रथमावलिकान्त्यसमये बीपेद-रस्यानदिनिकयोः क्षपणोपताना परिपालित ३२ सा. सम्यक्त्वाना पयामतकरणान्ते विष्यातेन मिथ्यात्वस्य | इसगुगसंकोणापूर्य १३२ सा० सम्पर या नियमाप्तानो उद्ध- सनेन उपासराण्डसान्तिमसमये पाप्रक्षेपेग भनन्तानुबन्धि ५ णाम् चतुर्मोहोपशम या मिथ्यात्वं प्राप्य पुनः ३२ सा• सम्पपरवं माप्य क्षपणोपशानां यथाम करणान्ते विष्यातेन मसात-धर्मादि र पयास-अस्थिर- देशोमपूर्यकोटिसंयमितान पाणी याप्र० करणान्त्यसमये पया- नाम-अपरासा (1) प्रापसंक्रमेण भवधि २ कस्य " " सातस्य सं.लोभस्य " " सम्यवरव-मिथयो।

·प्ररूपणा ] प्रदेशसंक्रमः। १९१ मध्यकपाय शीघ्रक्षपकाणां (पंचमं० मतेन देशोमपू० को संपमिवाना पकाणा) ययाम करणान्ते (विष्यातेन) संज्व० ३-वेदानाम् सपकाणां स्वस्वबन्धान्तसमपे घरमप्रक्षेपे (सर्पम.) भरति-शोकयोः भसाताज०म० संक्रामकवत् सुर २-नरक २-० ७ कानाम् (१) पंचेंद्रियस्वे सादिहम्बवन्धं कृत्वा 3. स्थि० नारकरवं प्राप्य ५० तिर्यह टरपंधकेन्द्रियरवं प्राप्तानां चिरोदढनयोपान्त्यसंशान्तिमसमये परमोपे. मनु० २-उगोग्रयोः पूर्वोक्त (सुरद्विकविधिना) विधिना भनिगम्युमध्ये प्राप्तान (मयर सू० ए० भरे पदं इति मादी वषग्य) आहा७कस्य हम्बकालं यच्चा अविरविं प्राप्तानां पिरोदष्टनपोपान्दादिस्याम्विमसमपे परप्रक्षेपे तिर्यग् २-उद्योतयोः १६३ सा० ४ पल्यं यावदवघ्या क्षपितकमांशः यथा प्रकरणास्ते | कुजाति ४-स्था-मात०-सू-साधा०] १८५ सा०४ पल्यं नाम् अपर्याप्तानां प (९) पर्च०-पर्प०-समच०-०७-सुखगति क्षपितकमांशानां क्षपकानां ८ मे प्रथमावटिकान्वे (पंचसं० मतेन सुवर्णादि ११-अगु०-परा०-उच्वा०- वज्रर्षभस्य स्यन्धान्ते) निमा०-प्रस १० (२६) | कुसंहननसंस्थान १०-बुखगनि-दुर्भग- स्त्रीवेदतुल्यं वाच्यं ( नरं प्रिपत्यायुगतायुपधान्तमुं. दोरे प्राप्त- दुःस्वर-अनादेय-नपुं०-नीच (१६) सम्यक्त्व', शेपं स्त्रीसम) चौदा०७ कस्स सर्पजघन्यौदा००प्रदेशसचाकः प्रिपश्यायुनंरतियशवं प्राप्पायुरन्तसमये विध्यातेन संक्रामकः जिननाम्नः प्रथमसमयवद्दतिक ययाप्र० संक्रमेण संक्रामका " " संक्रमकरणं समाप्तम् ॥

·अथोहर्तना-पवर्त्तने । उर्फ संक्रमकरणम्। संक्रमकरणविशेप एवोद्वर्तनापवर्तनकरणे। ते च स्थित्यनुभागविषये भवतः। तत्रापि स्थितौ सत्यामनुभागसंभवेन प्रथमतः स्थितेरुद्वर्तनापवर्त्तने वक्तव्ये । तत्र चादी स्थितेरुद्वर्तना लिख्यते-उदयावलिकायाः सकलकरणासाध्यत्वेन तद्वाह्यानां स्थि. तीनामुदर्तना भवति । ननूदयावलिकावाह्यानां सर्वासां न्यूनानां वा स्थितीनामुद्वर्तना भव. तीति चेत् ? उच्यते-उत्कृष्टस्थितिवन्धे बन्धावलिकामतीत्थापनावलिकामुत्कृष्टामवाधां चो- स्कृष्टस्थित्यग्रस्थामसंख्येयभागाधिकामावलिकां च मुक्त्वोद्वर्तना भवति, यतो वन्धावलिका- यामतिकान्तायां दलिकं करणगोचरीभवति, उदयावलिकारूपा जघन्यातीत्थापना तु सकल- करणासाध्या, अवाधान्तर्गतं च दलिकं ततो गृहीत्वाऽवाधाया उपरितनीपु स्थितिपुन निक्षि- प्यते, जघन्यनिक्षेपविपयकस्थिति स्थानगतं तदधोवर्यतीत्थापनावलिकागतं च दलिक नोद्ध- य॑ते, तदुक्तं पञ्चसंग्रहे-"उफोसगठिइयन्धे बन्धावलिया अबाहामेत्तं च । निक्खेवं प जहन्नं मोतुं- उपट्टए रोसगं ॥१॥' इति । नन्यवाधान्तर्गतं कथमयोग्यमिति चेत् ? उच्यते-बध्यमान- प्रकृतेर्यावत्यवाधा तया तुल्या या हीना वा पूर्ववद्धप्रकृतीनां या स्थितिः सा नोद्वर्त्यते, सोत्पाव्य ततः स्थानादूर्ध्व वध्यमानप्रकृतेरवाधान्तःप्रविष्टत्वेनावाधाया उपरि न निधि- प्यते, मध्ये तु निक्षेपो भवत्येव । याबाधाया उपरितनी सा तूद्वय॑ते । उत्कृष्टावाधारूपो- स्कृष्टातीत्थापनोदयापलिकारूपा तु जघन्या, शेपा तु मध्यमाऽतीत्थापना भवति । तथाहि- येवोत्कृष्टाऽवाधा सैवोत्कृष्टाऽतीत्यापना, समयोनोत्कृष्टाऽयाधा समयोनोत्कृष्टाऽतीत्धापना, द्विसमयोनोत्कृष्टाऽवाधा द्विसमयोनोत्कृष्टातीत्थापना एवं समयहान्या समयहान्या अती- स्थापना तायद्वफव्या यायजघन्याऽवाधाऽन्तर्मुहुर्तप्रमाणा । ततोऽपि जघन्याऽतीत्थापनो- दयावलिकारूपा याच्या, तदुकं पश्यसंग्रहे-"उदयावलियज्माणं लिईण उघट्टणा उठिइविसया । उपोस अयाहाओ जायायलि होइ अइत्यवणा ॥१॥” इति । ननु "आवधा उपाइ" इति वचन प्रामाण्यात् यदा तदा वन्ये सत्येवोद्वर्तनाप्रवृत्तेरुदयापलिकागताः स्थितयोऽप्यवाधान्तर्ग: तत्येन नोतिष्यन्त एव, कि पृथगुदयावलिकायाः प्रतिपेधेनेति चेत् ? न, अमिमायापरि- येदनात् , तथाहि-अवाधान्तर्गतानां स्थितीन चक्ष्यमाणक्रमेणोद्वर्तनानिक्षेपी प्रवर्तमानी न पिरस्येते, तत उदयावलिकान्तर्गता अपि स्थितयः उद्वर्तनां प्रामुवन्तीति निपिश्यन्ते ।

·" प्ररूपणा] उद्वर्तनासंफ्रमः। नन्द्वल्यमानं दलिकं क प्रक्षिप्यत इति चेत् । उच्यते-ईप्सितस्थितिस्थानात् यत् स्थितिस्थानमुद्वर्त्यते तत ऊर्ध्वमावलिकामतिक्रम्योद्वर्त्यमानदलिकमुपरितनेषु सर्येषु स्थिति स्थानेषु निक्षिप्यते । तदुक्कं पञ्चसंग्रहे-"इच्छियठिइठाणाओ आवलियं धजिऊण तहलियं । सधमु वि निक्खिप्पइ ठिइठाणेसु उपरिमेसु ॥१॥” इति । ननु को निक्षेपविधिरिति चेत् ? उच्यते-अवाधाया उपरि यत् स्थितिस्थानमुद्वय॑ते तत ऊर्वमतीत्थापनारूपामावलिकामतिक्रम्य तत्स्थितिस्थानगतदलिकमुपरितनेषु सर्वेषु स्थि- तिस्थानेषु निक्षिप्यते एप निक्षेपविधिः। अध जघन्यनिक्षेपविपयाण्युत्कृष्टनिक्षेपविषयाणि च स्थितिस्थानान्युच्यन्ते-उत्कृष्टस्थित्य- ग्रादधोऽसंख्येयभागाधिका सावलिकामवतीर्य ततो यदधस्तनं स्थितिस्थानं तत्सक दलि. कमतीत्यापनावलिकामतिक्रम्योपरितनेप्यापलिकाऽसंख्येयभागपरिमितेपु स्थितिस्थानेषु निक्षिप्यते, तथास्वाभाव्यात् , नावलिकाया मध्येऽपि, एतानि स्थितिस्थानानि जघन्यनिक्षे. पविषयाणि भवन्ति । ननु स्थित्यनुभागयोरेयोद्धर्चना न प्रकृतिदलिकयोः, कथमुच्यते दलिकोद्वर्तनमिति चेत् ? अत्रोच्यते-लघुस्थितियुक्तानां दलिकानां यत् बृहत्तरस्थिती प्रक्षे- पणं सा स्थित्युदर्तनैव न दलिकोद्वर्तनेति । सर्वोपरितनीप्यसंख्येयभागाधिकास्वायलिफापूद्ध- र्सनं न भवतीत्यपि प्रागुकं सिद्धम् । यदा तूत्कृष्टस्थित्यमादधः समयाधिकासंख्येयभागं सावलिकमवतीर्य ततो यदधस्तनं स्थितिस्थानं तत्सकं दलिकमतीत्थापनायलिकामतिकम्यो. परितनेषु समयाधिकेवावलिकासंख्येयभागपरिमितेपु स्थितिस्थानेषु निक्षिप्यते तदा निक्षे- पविषयाणि स्थितिस्थानान्यपि समयाधिकावलिकासंख्येयभागममाणानि भवन्ति । एवं समयवृद्ध्या समयवृद्ध्या तावत् निक्षेपविपयाणि स्थितिस्थानानि बर्द्धन्ते यावत् समयोतरा- वलिकया सायाधया हीनान्युत्कृष्टफर्मस्थितिस्थानप्रमाणानि भवन्ति । तथाहि-पापाया उपरिस्थस्थितीनामुद्वर्तना भवति, यदा चायाधाया उपरितनी प्रथमा सरकर्मस्थितिरुपय॑ते तदा तत्सत्कं दलिकं वध्यमानप्रकृतेरवाधाया उपरि प्रथमस्थितिस्थानान्तरमतीरथापनायलि- कामतिक्रम्योपरितनेषु सर्वेषु स्थितिस्थानेषु निक्षिप्यते इति समयाधिकायलिफायाधायर्जानि शेषाणि सर्वाणि स्थितिस्थानान्युत्कृष्टनिक्षेपविषयाणि भयन्ति । तदेयमयाधाया उपरितनं स्थानमाश्रित्योत्कृष्टो निक्षेपः सर्वोपरितनं स्थानमानित्य घ जपन्यो निशेपा, तदुर पधई प्रहे-"अवाहोपरि ठाणगदलं पहुंचेह परमनिकगयो । घरिगुपट्टणं ठाणं पटुप रह जायह जहा इति । एपो निर्व्याघाने विधिः । स्थापना- संक्र. दि. २५ ·निर्या० ० पूर्षय ॥निर्व्याघातोद्वर्चनाविधेश्चित्रम् ॥ अतीस्थापना उत्कृष्टा [अनुद्वर्तनीया] अयाधान्तर्गताः * अनुद्वर्तनीयाः द्वर्यमानाः स्थितयः एवं विधिना उदयन्ते. जघन्या भ्रतीत्यापना [भनुदनीया) 000000000000000000000000000 000000000 उदयावलिका ।।।।।। 11 भापलिका यधावलिका भवाधागताती- असं० तुगता स्थापनावलिका भागः आय. एतत्स्थानमाश्रित्योत्कृष्टनिक्षेपः एतरस्थानमाध्रित्य ज०नि० सं० द्वि० विभागे अबाधा मानल.00000 5000000000 bloool तायामु आवलिकातीस्थापना भया विवर्धमान निक्षेप निक्षेपः द्वत्तर्यति धोपरितनसमयमाग्रमाश्रित्य उत्कृष्ट निक्षेपविषयः, सर्वत्र भावलिकातीपापना। अनिलेपस्थितयः * अनुद्वर्तनीयाऽपि अयाधासस्का भयाधायामेव उद्वर्त्यन्ते नायाधोपरितनासु इति उत्तंनष्यपदेशानहायाधा।

·व्या० १०] उर्चनासंक्रमः। १९५ व्याघातभाविन्या उद्वर्तनाया अयं विधिः-व्याघातो नाम प्राकनस्थितिसत्कर्मापेक्षया समयादिनाऽभ्यधिकोऽभिनवस्थितिवन्धः सोऽत्र व्यापातः । प्राक्तनस्थितिसत्कर्मापेक्षया द्वाभ्यां भागाभ्यामभ्यधिकोऽभिनवस्थितिवन्धो न भवति यावत् तावनिर्व्यापातभाव्येवो- द्वर्तना प्रवर्तते । तत्रापि समयादिनाभ्यधिकेभिनवस्थितिवन्धे प्राकनकर्मणश्चरमा या द्विचरमा वा स्थितिर्नोद्वर्त्यते । एवं समयद्वयेन समयत्रयेण यावदापलिकाया असंख्ये- यतमेनापि भागेनाभ्यधिकेभिनवकर्मवन्धे द्रष्टव्यम् । ॥ यावत् भागद्वयाधिको पन्धो न तापदुद्वर्तनाविधिः॥ [प्याघातोद्वर्तनायाम् ] इमाः सर्वाः स्थितयः भावलिकामतिकायाप्रेतनासु सासु संझामन्ति 0000000000000000011000 आलिका स्येयमागः भतीत्यापना OOOO बदलता आवल्यसं. भावलिकामतिक्रम्य भप्रेतनासु सर्वासु पतति. 00 सत्तापेक्षया किश्चिदधिकवध्यमानलता ००००००००००००००11000000000110001 भावलिका श्रावस्यसंख्येय. मागो जघ. निक्षेपः यदा तु प्राकनस्थित्यपेक्षया द्वाभ्यामावलिकाऽसंख्येयभागाभ्यामभ्यधिकोऽभिनवस्थिति- पन्धो जायते तदा प्राक्तनसत्कर्मणोऽन्त्यस्थितिरुद्वर्त्यते, उद्वर्त्य घावलिकाया आद्यमती- स्थापनारूपमसंख्येयभागमतिक्रम्य द्वितीयेऽसंख्येयतमे भागे निक्षिप्यते । एवावन्तावती- थापनानिक्षेपौ जघन्यौ । अत्र स्थापना- ·सं० द्वि० विभागे [ व्या० उ० वद्धलता-0000 ० o 000 उदय॑माना घर- मा स्थितिः वध्यमानलता-०००००००००००००००००००)0001000 द्वाभ्यामावलिकासंख्येयभागाम्यामभ्यधिकोऽभिनवपन्धः । ज. अतीस्था० ज०नि० यदा तु समयाधिकाभ्यां द्वाभ्यामावलिकासंख्येयतमाभ्यां भागाभ्यामभ्यधिकोऽभि- नवस्थितिवन्धस्तदावलिकायाः प्रथममसंख्येयतमं भागं समयाधिकमतिक्रम्य द्वितीयेs- संख्येयतमे भागे निक्षिप्यते । अत्र स्थापना- बदलता-00 ००००००० ............... उद्वर्यमाना पर- मा स्थितिः .............. वध्यमानलता-0000000000000000000000000 समयाधिकाम्या द्वाम्यामावलिकाऽसंख्येयमागाभ्यामभ्यधिकोऽभिनवयन्धः। समयाधि०१० निस एप एवमभिनवकर्मवन्धस्य समयादिवृद्धावतीत्थापना वर्द्धते, सा च तावद्यावदावलिका परि- पूर्णा भवति । निक्षेपस्तु सर्वत्र तावन्मान एव भवति । अत्रापि स्थापना- पद्धलता-००००००००००० , उदयमाना चर• मा स्थितिः यध्यमानलता--00000000000000000000000000000000 अर्मपयेयभागाधिपालिकाम्यधिकारमः । मनीपा परिपूर्णीयलिका निस एष तत जचं पुनरपि नवकर्मवन्धवृद्धा निक्षेप एव केवलो बर्द्धते, नातीस्थापना । तदुर पश्चसंमहे-"निपाधाए एवं पापाओ संवफम्महि गयन्यो । पावलिअसंसभागो जापापछि ·निया 10 अ.] अपव० संक्रमः। १९७ तस्स अइत्यवणा ॥१॥ आवलिदोऽसंसंसो जइ यहइ अहिणयो उ ठितिबन्यो । उद्यति नो चरिमा एवं जावलि अइत्थवणा ॥२॥ अइत्यावणालियाए पुण्णाए यडई तु निक्खेयो" इति अत्र स्थापना- वद्धलता-००००००००००००००० ०००००००००००००००००००00000000000000 घध्यमानप्तमयाधिकालिकासंख्येयभागाधिकावलिकाबन्धः। मतीत्यापनासवावलिकामाया। समयाधिक० ज०नि० अत्राल्पवहुत्यमुच्यते-सर्वस्तोको जघन्यातीत्थापनानिक्षेपी, परस्परं तुल्यौ, यतो द्वाय- प्यावलिकासंख्येयभागमात्री । ततोऽप्युत्कृष्टातीत्थापनाऽसंख्येयगुणा, यतः सोत्कृष्टावाधा। ततोऽप्युत्कृष्टो निक्षेपोऽसंख्येयगुणः, यतः समयाधिकाबलिकया सावाधया न्यून उत्कृष्ट- स्थितिप्रमाणः, ततोऽपि सर्वा स्थितिविंशेपाधिका । उका स्थित्युद्वर्तना ॥ अथ स्थितेरपवर्तनोच्यते-तत्राप्यादी निर्व्याघातभाविन्यमिधीयते-उदयायलिक- वाद्यानि स्थितिस्थानान्यपवर्तयन्ति, नोदयावलिकान्तर्गतान्यपि, उदयावलिकायाः सकलक- रणासाध्यत्वात् । अपवर्तयन् तद्दलिकं समयाधिके उदयावलिकात्रिभागे प्रक्षिपति, इदमुक्त भवति-उदयावलिकाया उपरितनी या समयमात्रा स्थितिः तस्या दलिकमपवर्तयन्नुदया- वलिकायाः उपरितनी द्वौ विभागौ समयोनावतिक्रम्याधस्तने समयाधिके उदयावलिका- त्रिभागे प्रक्षिपति । एप जघन्यनिक्षेपो जघन्यातीत्थापना च । उदयावलिकाया उपरितनी द्वितीयास्थितिः यदाऽपवर्त्यते तदाऽतीत्थापना द्विसमयाधिकावलिका त्रिभागप्रमाणाभवति। निक्षेपस्तावन्मात्र एव । यदा तु तृतीयास्थितिरपवर्त्यते तदाऽतीत्यापना त्रिसमयाधिका- वलिकात्रिभागप्रमाणा, निक्षेपस्तु तावन्मात्र एव । एवमतीत्थापना प्रतिसमयं तावदृद्धिं नेतन्या यावदालिका परिपूर्णा भवति । यावच्चातीत्थापनावलिका परिपूर्णा न भवति ताव- निक्षेपः समयाधिके आवलिकातृतीयभागे एव भवति नान्यत्र । अतीत्यापनावलिका- परिपूर्णायां तु निक्षेप एव फेवलो वर्द्धते, नातीत्थापना। निक्षेपोऽपि तावद्वर्द्धते यावदती. स्थापनावलिकावन्धावलिकारहिताऽपवय॑मानसमयरहिता च सकलाऽपि कर्मस्थितिः, यतो यन्धावलिकायामतीतायां सत्यां कर्मापवर्तयितुमारभ्यते, उदयावलिका सकलकरणासाध्ये. ति कृत्या तर्जनम् , अपवर्त्यमानसमयवर्जनं तु तत्त्वादेवेति । अपवर्त्तमानस्थितिविशेपास्तु पन्धावलिकोदयावलिकारहिता सर्वा कर्मस्थितिः। उत्कृष्टनिक्षेपस्तु यदा सर्वान्तिम स्थितिस्थानमपवर्त्यते तदा भवति, तद्दलिकं तत्स्थानादध आवलिकामात्रमवतीर्याधस्तनेषु सर्वेपु स्थितिस्थानेषु निक्षिपति, अतःसर्वोपरितनं स्थितिस्था- ·१९८ सं० द्वि०विभागे [व्या० अ० नमाश्रित्योत्कृष्ट निक्षेप उक्तः । उदयावलिकाया उपरितन समयमा स्थितिस्थानमपवर्त्यमान- माश्रित्य जघन्यनिक्षेपः । तदुक्तं पञ्चसंग्रहे-"उदयावलिउवरित्थं ठाणं अहिकिच्च होइ अइहीणो । निख्खेवो सधोवरिठिइठाणवसा भवे परमो॥१॥"इति। एप निर्व्याघातेऽपवर्तनाविधिः।यन्त्रकम्- । निर्व्याघातापवर्तनायाचित्रम् ॥ स्थितिस्तु सू. क्ष्मविन्द्वधो भिमुखासु स्थिति संक्रमति. 1000000|100011000|1000110 10000000 अन्धावलिका अनप. त्रिभाग विभाग त्रिभाग पतनीया भावलिकातीरधापनयाsप- ज.निक्षेपः ज. अतीस्थापना वयंमानाः स्थितयः समयाधिक समयोननिभाग-1 निभागः द्वयम् अपवर्तनीया [अपवयमानाः] स्थितयः उदयावलिका (भनपवर्तनीया) अत्र शून्यनवकेनापलिका. इति घनशून्यमावलिकातीत्यापनाप्रारम्भदर्शकम् ० इति घनपरिमंदलशून्यं तु निक्षेपवृद्धिप्रारंभसूचकम् अथ व्याघातभाविन्यपवर्त्तनोच्यते-व्याघातो नाम स्थितिघातः, तदुक्तं पञ्चसंग्र- -"ठिइघाओ एत्य होइ वाघाओ", तस्मिन् क्रियमाणे सति समयोनं कण्डकमात्रमुत्कृष्टा तीत्थापना । ननु कथं समयोनं कण्डकमुत्कृष्टातीत्थापनेति चेत् ? उच्यते-सर्वोपरितनेन समयमात्रेण स्थितिस्थानेनापवर्त्यमानेन सहाधस्तात् कण्डकमतिक्रम्यते, ततस्तेन विना समयोनं कण्डकं भवति । तच कण्डकं द्विविधम् , जपन्यमुत्कृष्टं च । तत्र किश्चिदूनडाय- स्थितिप्रमाणमुत्कृष्टं कण्डकं भवति । तदुक्तं कर्मप्रकृतौ-"डायठिइ किंचूणा ठिइ कंडफुरसग- पमाण" इति । ननु का डायस्थितिरिति चेत् ? उच्यते-यस्याः स्थितेरारभ्य तस्या एव प्रकृते. उत्कृष्टस्थितिवन्ध उत्प्लुत्य विधीयते ततः प्रभृति सर्वापि स्थितिः डायस्थितिरिति । सा घ किचिदूना स्थितिः कण्डकस्योत्कृष्टं प्रमाणं भवति । पञ्चसंग्रहे तु-"उफोसं डापठिई किंचूणा कंडग" मूलवृत्तिः-"यतो यस्याः स्थितेरारभ्योत्कृष्टं स्थितियन्ध विधत्ते निर्मापयति सस्था भारयोपरिननानि सर्यायपि स्थिविस्थानानि डारस्थिविसंज्ञा ने भवन्ति । सा पोत्कृष्टतः किश्चिदून फर्मतिविप्रमागाभयति, सा पोत्कृष्ट कण्डकमुध्यते” इति । इयमेवोत्कृष्टातीत्यापना, तत उपरि- - ·व्या० अ० یا अपध० संक्रमः । १९९ तनस्थितिस्थानसत्कं दलमियन्ति स्थितिस्थानान्युल्लघ्याधस्तनासु स्थितिषु निक्षिपति । जघन्यकण्डकं तु समयादिहान्या क्षीयमाणं क्षीयमाणं पल्योपमासंख्येयभागमात्रं जघन्य. कण्डकं भवति । व्याघाते इयं जघन्याऽतीत्थापना, तामुलध्य स्थितिघातकाले उपरितन- स्थितिदलं निक्षिपति । अत्र स्थापना- ॥ व्याघातभाव्यपवर्तनाचित्रम् ।। ............ यद्यमानाथ दाया लता , 100000000000000 0000000 जघन्यनिक्षेप कडकमयम अतीरथापना पल्योपमास अपवर्त्य प्रथमान्तिमस्थितिवदपवर्त्य- स्थितिमाश्रित्य मानकंडकस्य प्रथमस्थितिमाश्रित्य | | मानाः कटकमध्यमस्थितय | उकृष्टनिक्षेप कटकसर्वान्तिमस्थितिमाधिस्य स्थितिघातेनापवर्षमान जघ. न्यमुफष्ट वाकडकम् भपवय॑मानासु प्रथमा सर्वान्तिमा अत्राल्पबहुत्यमुच्यते-अपवर्तनायां सर्वम्तोको जघन्यो निक्षेपः, समयाधिकायलिफा- त्रिभागमानत्वात् । ततोऽपि जघन्याऽतीत्थापना त्रिसमयोना द्विगुणा । ननु निसमयोनं द्विगुणत्वं कथं भवतीति चेत् ? उच्यते, व्याघातमन्तरेण जघन्यातीत्थापना आयलिका- त्रिभागद्वयं समयोनं भरति, आवलिकाऽसत्कल्पनया नवसमयात्मिका कल्प्यते, सगयोनं निभागद्वयं पञ्चसमयप्रमाणमवगन्तव्यम् , निक्षेपोऽपि जघन्यः समयाधिकायरिफारिभा- गप्रमाणोऽनयाऽसत्कल्पनया चतुःसमयप्रमाणो द्विगुणीकृतः निसगयोनः रान् एतापा. नेव भवतीति । ततोऽपि व्याघातं विनोत्कृष्टातीत्थापना विशेपाधिका तस्याः परिपूर्णायः लिकामात्रत्वात् । ततोऽपि व्यापाते उत्कृष्टाऽतीत्थापनाऽसख्येयगुणा, तस्याः निशिनमा यस्थितिप्रमाणत्वात् । ततोऽप्युत्कृष्टो निक्षेपो विशेषाधिका, तरस सगयाधिकापरिकाहि- कोनसकलकर्मस्थितिप्रमाणत्वात् । ततः सर्ग कर्मस्थितिः विशेषाधिका । अथोद्वर्तनापवर्तनयोः संयोगेनाल्पबहुलमुच्यते-ततोवर्तनायां व्यापारी गपन्याती- त्यापनानिक्षेपी सर्वस्तोको स्वस्थाने परस्परं तुत्यी आयलिकाया असंख्येयभागमानत्वात् ।

·२०० - , सं० द्वि० विभागे [अनुभाग- ततोप्यपवर्तनायां जघन्यो निक्षेपोऽसंख्येयगुणः, तस्य समयाधिकायलिकायाः निभागमात्र- त्वात् । ततोऽप्यपवर्तनायामेव जघन्याऽतीत्यापना त्रिसमयोना द्विगुणा, भावना प्राकृतैव । ततोऽप्यपवर्तनायामेव व्याघाताभावभाविन्युत्कृष्टाऽतीत्थापना विशेषाधिका, तस्याः परि- पूर्णावलिकामात्रत्वात् । तत उद्वर्तनायामुत्कृष्टाऽतीत्थापना संख्येवगुणा, तस्या उत्कृष्टा- वाधारूपत्वात् । ततो व्याघातेऽपवर्तनायामुत्कृष्टाऽतीत्थापनाऽसंख्येयगुणा, तस्या किञ्चि- दुनडायस्थितिप्रमाणत्वात् । तत उद्वर्तनायामुत्कृष्टो निक्षेपो विशेषाधिकः, ततोऽप्यपवर्तना- यामुत्कृष्टो निक्षेपो विशेपाधिकः। ततोऽपि सर्वा स्थितिर्विशेपाधिका। वक्ता स्थित्यपवर्तना ॥ अथानुभागोद्वर्त्तना लिख्यते-चरमं स्पर्द्धक नोद्वय॑ते, नापि द्विचरमादीनि यावच्चरमात् स्पर्द्धकादधोऽनन्तानि स्पर्धकानि, इदमुक्तं भवति-य आवलिकाया असंख्येयभागः सर्यो- परितनो जघन्यो निक्षेपः या च तस्याधः आवलिकामात्राऽतीत्थापना तत्स्थितिस्थानगतानि सर्वाणि स्पर्द्धकानि नोद्वर्त्यन्ते किन्तु तेभ्योऽधस्तादवतीर्य यानि स्पर्द्धकानि समयमात्र- स्थितिगतानि लभ्यन्ते तान्युदर्तयति । तानि चोदावलिकामात्रस्थितिगतान्यनन्तानि स्पर्द्धकान्यतिक्रम्योपरितनेष्येवावलिकासत्कासंख्येयभागमानगतेपु स्पर्द्धकेषु निक्षिपति, ततोऽधोऽवतीर्य यदा द्वितीयसमयमात्रस्थितिगतानि स्पर्द्धकान्युद्वर्तयति तदाऽऽवलिकामा- नस्थितिगतानि स्पर्धकान्यतिक्रम्योपरितनेषु समयाधिकायलिकासत्कासंख्येयभागमात्रगतेषु स्पर्द्धकेषु निक्षिपति । एवं यथा यथाऽधोऽवतरति तथा तथा निक्षेपो वर्धते, अतीत्थापना तु सर्वत्राप्यावलिकामानस्थितिगतानि स्पर्टकानि भवन्ति । कियान् पुनरुत्कृष्टो निक्षेपवि- पय इति चेत् ? उच्यते-वन्धावलिकायामतीतायां समयाधिकावलिकामागतानि स्पर्द्ध- कान्यवाधागतानि च व्यतिरिच्य शेपाणि सर्वाण्यपि निक्षेपविषयः, तथा हि-अवाधागतानि स्पर्द्धकानि नोद्वर्त्यन्ते, उद्वर्त्यमानानि समयमात्रस्थितिगतानि स्पर्धकानि न तत्रैव निक्षिपति, आपलिकामात्रगतानि त्यतीत्थापना, ततो बन्धावलिकायामतीतायां समयाधिकावलिका- मात्रगतानि व्यतिरिच्य शेपाणि स्पर्धकान्युत्कृष्टनिक्षेपविपयः । अत्राल्पयहुस्वमुच्यते-सर्व- स्तोको जघन्यो निक्षेपः, तस्यावलिकाऽसंख्येयभागगतस्पर्द्धकप्रमाणत्वात् । ततोऽतीत्या- पना अनन्तगुणा, तेभ्य आवलिकामात्रस्थितिगतानां स्पर्धकानामनन्तगुणत्वात् । तत उत्कृष्टो निक्षेपोऽनन्तगुणः, ततोऽपि सर्वोऽनुभागो विशेषाधिकः, इत्युक्ताऽनुभागोदना ॥ अधानुभागापवर्तनोच्यते -सा चोदयसमयादारभ्य स्थित्यपवर्तनापज्ज्ञेया। तद्यथा-प्रथम रपर्द्धकं नापवर्त्यते, नापि द्वितीयं, नापि तृतीयमेवं तावद्वक्तव्यं यावदुदयावलिकास्थिति- गतानि स्पर्द्धमान्यनपवर्तनीयानि भवन्ति । तेभ्य उपरितनानि तु स्पर्धकान्यपवर्त्यन्ते, तत्र यदोदयायलिफाया उपरि समयमानस्थितिगतानि स्पर्धकान्यपवर्त्तयति तदा समयोनावलि. फात्रिभागद्वयगतानि स्पर्द्धकान्यतिक्रम्याधस्तनेवायलिकासत्कसमयाधिकावटिवात्रिभागग- तेषु सर्दकेषु प्रक्षिपति । यदा तूदयावलिकाया उपरि द्वितीयसमयमात्रस्थितिगतानि सई फान्यपवर्त्यन्ते तदा प्रागुफातीस्थापना समयमात्रस्थितिगतः परधिका भवति, निक्षे. . .

·अपवर्तना] उ० अप० संक्रमः। २०१ पस्तु तावानेव । एवं समयवृद्ध्याऽतीत्थापना तावद्वर्धनीया यावदावलिका परिपूर्णा भवति । ततः परमतीत्थापना सर्वत्रापि तावन्मात्रैय, निक्षेपस्तु वर्धते । एवं निर्व्याघाते द्रष्टव्यम् । व्याघाते त्वनुभागकण्डक समयमात्रस्थितिगतस्पर्द्धकन्यूनमतीत्थापना द्रष्टव्या । अत्राल्पबहुत्वम्-सर्वस्तोको जघन्यो निक्षेपः, ततो जघन्याऽतीत्थापना अनन्तगुणा, ततो व्याघातेऽतीत्थापना अनन्तगुणा, ततोऽप्युत्कृष्टमनुभागकण्डकं विशेषाधिकं, सम. यगतैः स्पर्द्धकैरतीत्यापनातोऽधिकत्वात् , तत उत्कृष्टो निक्षेपो विशेषाधिका, ततोऽपि सर्वाऽनुभागो विशेषाधिकः। एकस्यां स्थिती यानि अनुभागस्पर्द्धकानि तानि क्रमेण स्थाप्यन्ते, तद्यथा-सर्वजघन्यमनु- भागस्पर्द्धकमादौ ततो विशेषाधिकरसं द्वितीयं ततोऽपि विशेषाधिकरसं तृतीयमेवं सर्वोत्कृ- टं रसमन्ते। प्रथमस्पर्द्धकादारभ्योत्तरोत्तररसस्पर्द्धकानि प्रदेशापेक्षया विशेषहीनानि विशे- पहीनानि भवन्ति । अन्तिमस्पर्द्धकादारभ्य पुनः क्रमेण प्रदेशापेक्षया विशेषाधिकानि विशेषा. धिकानि भवन्ति । एतेषां मध्ये एकस्मिन् द्विगुणवृद्ध्यन्तरे द्विगुणहान्यन्तरे वा यद्रसस्पर्द्धक पटलं तत्सर्वस्तोकम् , यद्वा बन्धनकरणोक्तस्नेहप्रत्ययस्पर्द्धकस्यानुभागद्विगुणवृद्ध्यन्तरेऽनु. भागद्विगुणहान्यन्तरे वा यदनुभागकदम्बकं तत्सर्वस्तोकम् , तत उद्वर्तनापवर्तनयोर्जघन्यो निक्षेपोऽनन्तगुणः स्वस्थाने परस्परतुल्यः, ननूद्वर्तनायां जघन्यनिक्षेपे आवलिकाऽसंख्येयभा- गप्रमाणस्थितिकान्यनुभागस्पर्द्धकानि, अपवर्तनायां तु समयाधिकावलिकात्रिभागगतान्यनु- भागस्पर्द्धकानि भवन्तीति कथं स्वस्थाने परस्परं तुल्य इति चेत् ? अत्रोच्यते-प्रथमस्थिति स्तोकान्येव स्पर्द्धकानि प्राप्यन्ते, अन्तिमस्थितिषु प्रभूतानि स्पर्घकानि भवन्तीति तौल्यं न विरुध्यते । एवमग्रेऽपि कारणं द्रष्टव्यम् । ततो द्वयोरपि निर्व्याघातभाविन्यवाधा अनन्तगुणा, स्वस्थाने परस्परं द्वे अपितुल्ये, न्यूनाधिकत्वेऽपि तुल्यत्वकारणं प्रागुक्तमेव द्रष्ट- व्यम्, ततः व्याघातभाविन्यामपवर्तनायामुत्कृष्टातीत्थापनात्वेनोपजायमानं समयन्यून- कण्डकसत्करसस्पर्द्धकपटलमनन्तगुणम् , तत उद्वर्तनापवर्तनयोरुत्कृष्टनिक्षेपो विशेषाधि- कः, स्वस्थाने तु द्वावप्युत्कृष्टनिक्षेपौ परस्परं तुल्यौ, ततः पूर्वबद्धोत्कृष्टस्थित्यनुभाग- सत्कर्मयुत्तोत्कृष्टानुभागवन्धो विशेषाधिकः, समयाधिकातीत्यापनावलिकागतैः पूर्ववद्धैर्य- ध्यमानश्च स्पर्द्धकैरधिकत्वात् । उतना वन्धे सत्येव भवति, अपवर्तना तु वन्धेऽवन्धे वा भवति। एप कालनियमः । यद्वा यावन्मात्रः स्थितिवन्धः तावन्मात्रस्य च स्थितिसत्कर्मणः स्थित्यनुभागयोरुद्वर्चना प्रवर्तते, उपरितनस्य तु सत्कर्मणः स्थित्यनुभागोद्वर्त्तना न भवति । अपवर्त्तना तु सर्वत्र प्रवर्तते । किट्टीकृते त्यपवर्त्तनैवैका प्रवर्त्तते । किट्टीकृतवर्जे तूभयं प्रवर्त्तते । एप सर्वोऽपि विपयनियमः। तदेवमुक्ते उद्वर्तनापवर्त्तने ॥ 5:19 HCHAproMCHOARDAHDIMRANI Meanuman .... ।' सनसो..मानसंपनी संक- दि. २६ ·॥ अथ प्रशस्तिः॥ . (स्रग्धरा) प्रेमापाराम्बुराशेः सरजलधिशुचेः कोपयादःप्रवृत्ते- मायावतप्रचण्डाद्विकृतिखरसरित्संगमान्मानवातात् । दूरेत्यो द्वेपवीचेः पृथुभवजलधेर्लोभपापाणपूर्णात्, दद्यात्सिद्धिं पाहो जिनपवृपभः सम्यगक्षिप्रसाध्याम् ॥१॥ (शिखरिणी) जगत्पुण्यद्वाह्यान्तररिपुकुलारण्यदहनो वरेण्याहचक्रिमवरपदसंकेतसदनः । स्वकायास्तिोमापहसितसमुत्तप्तकनका, स शान्ति, शान्त्यै स्फुरतु सततं स्वान्तसदने ॥२॥ (मालिनी) नतिततिपरकंसारातिसञ्चारुचूडा- मणिरुचिरमरीचिस्तोमरतांधिपीठः । नवधनरुचिनेमिभक्तिनेमित्रिलोको दिशतु मधुपभावं मां स्वपादारविन्दे ॥३॥ (पृथ्वी) मरुद्घटसुरदुमत्रिदशधेनुचिन्तामणि- भभावपरजित्वरक्रमसरोजसेवाफलः। कुपूयकमठस्मयक्षितिधरेन्द्रसारस्वरु:, पिपर्तु भवतां विभुः स रुचितानि पार्श्वप्रभुः॥४॥ (स्रग्धरा) त्रैलोक्याजेयमोहायनिपतिपरमोद्यधशोरोहिणीश- मासस्वश्चित्रभानुर्भवगहनवने कर्मवल्लो मुसार्थः । कायच्योमस्थलोलेन्द्रियविहगगणानन्यपाशप्रभः स पारं संसारवासायितरतु वितताद्वर्धमानो जिनेन्द्रः ॥५॥ (मन्दाक्रान्ता) श्रीमन्तरते गणधरवरा गीतमादिममुख्या यस्मातीर्थ प्रसूतिमगमन्नाथनाधः मुधर्मा ।

·अथ प्रशस्तिः।
.
तस्मात्कवचरमशिवगः स्वामिजम्यूप्रबों
धौरेयाग्र्याः प्रभवविभवः पूज्यशय्यंभवाद्याः ॥ ६॥
विख्यातास्ते हरिनतपदाः श्रीयशोभद्रसेव्याः
श्रीमत्संभूतिविजयवरा नायको भद्रवाहुः ।
सब्रह्माष्टापदकपडपत्स्थूलभद्रप्रभुया,
सर्वे स्युर्मे मुदितमनसः श्रीसुहस्तिसरूपाः ॥ ७॥ युग्मम् ।
(शिसरिणी)
करोमीदं सर्व जिनपसमयं संस्कृतगिरि,
गृहीत्वेत्थंभावादुचिरहृदि पारांचिकमिदम् ।
परं प्रायश्चित्तं वरसरलतापाठददत्तो
दियाकृद्देवा नो ददतु कुशलं दुश्चरचरम् ॥ ८॥
(मालिनी)
नृपसुपमसभायां मातृमोहं विहाय,
हृदि सुभरितभक्त्या धर्मकेतुं गृहीत्वा ।
नभसि जिनवराज्ञावैजयन्तीविनेतु-
जयतु जगति वनस्वामिनो कीर्तिमूर्तिः ॥ ९॥
(इन्द्रवत्रा)
संदर्भसंदोहकिरीटकल्पः कर्मप्रवोधार्णवकेन्द्रतुल्यः।
नैपुण्यनिष्कर्षनितान्तकारी गुम्फो नु कर्मप्रकृतिः सुनाम्ना ॥ १० ॥
योऽग्रायणीयाभिधपूर्वमध्यादुद्धृत्य किश्चिद्रचयांचकार ।
संसारजन्तूपकृतिप्रसक्तः पायात्स पाताच्छिवशर्मसूरिः॥११॥ युग्मम् ।
(शार्दूल०)
साहित्यार्णयकर्णधारकुशला निर्वेदलीलाजुपो
निःश्रेयोनियमप्रकाशपदवीसद्वर्त्मनिर्दर्शकाः ।
श्रीपश्चानननादसंनिभगिरः कर्मेभवित्रासने
वः श्रीचन्द्रमहत्तरपिपतयो यच्छन्तु शश्वच्छ्रियम् ॥ १२ ॥
(हरिणी)
युगगणिवरः श्रीदेवर्द्धिक्षमाश्रमणः स्मृति-
पथवहिरयन्दृष्ट्वा सार्यागमं वलभीपुरे।
अमुमुदधरद्वन्यारूढं विधाय कृपादृशा,
स भवतु विभुः शश्वद्भूत्यै मुमुक्षुगवांभरैः ॥ १३॥

·२०४ अथ प्रशस्तिः। (शिखरिणी) न चार्वाकः सद्वाक् न तु कणभुजो बुद्धिवलिनो न कानीनः काम्यो न कविसुमतं जैमिनिमतम् । न सांख्यः संख्या) नयनरुचिरो नाक्षिचरणः, समिद्धे सत्तकैर्लसति हरिभद्रस्य समये ॥ १४ ॥ (अनुष्टुप्) विश्वे सार्धत्रयकोटी-ग्रन्थसंचयनिर्मितेः । सर्वसाहित्यस्वर्वापी-शिलोच्चयेशसंनिभाः ॥ १५ ॥ निर्वृतिनगरीपान्थान् , नयन्तु नेयपद्धतिम् । ते कलिकालसर्वज्ञाः, श्रीहेमचन्द्रसूरयः ॥ १६ ॥ युग्मम् । (वसंततिलका) निर्जित्य सञ्चतुरशीतिविवादिवृन्द- मभ्यागतः कुमुदचन्द्रदिगम्बरेन्द्रः श्रीसिद्धभूमिपतिसंसदि पत्तनेऽस्मिन् येनार्दितोऽवतु स वादिपदेवसूरिः ॥ १७ ॥ ( इन्द्रवंशा) सन्स्वान्तदुर्गम्यतपोऽरुणातपादूरीकृतानेकतमोऽन्धकारकः । श्रीमत्तपोगच्छपरागपुष्करो वः श्रीजगच्चन्द्रविभुः स बोधये ॥ १८ ॥ (वंशस्थ) मनोरमानेकसुगुम्फनिर्मितिनिहिताजावरष्टिदक्षतः। वहन् सहस्राभिनवावधानभाः पुनातु सूरिर्मुनिसुन्दरार्यमा ॥ १९ ॥ (शार्दूल.) तस्मात्पट्टपरम्परापरिगतश्रीदानसूरिमभोः, पट्टाम्भोरुहराजहंससदृशाः श्रीहीरसूरीश्वराः । नानासद्गुणराजिभूपितपुरः सत्कीर्ति विख्यातिगा राजन्ते सविता यथा सुरपथेऽर्हच्छासनाभ्राश्रये ॥ २० ॥ म्लेच्छो यैर्विहितो नृपोऽप्यकयरोऽनार्यालयालमृतिः, शुद्धस्वान्तकृतानुकार्यनियमोऽहिंसापराकृष्टहृद् । तीव्रानन्तरसन्निरीहतपसा तेजस्विकायभिताः, कल्याणं कलयन्तु नः कुवलये कारुण्यकमालयाः ॥२॥ युग्मम् !

·अथ प्रशस्तिः । (सुवदना) वाराणस्यां विवादे बुधजनसमिती तैलझिविदुषः, संप्राप्ता न्यायवैशारदपदममलं निर्जित्य नितराम् । न्यायाचार्यत्वमाप्ताः शतवररचनानिर्माणसमये, जीयासुस्ते यशोयुग विजयमुनिवराः श्रीवाचकनृपाः ॥ २२ ॥ (शार्दूल.) इत्येवं जिनशासनाम्बरवरे सिद्धान्तसाराशया वैयावृत्यकराश्च केचन पुनर्वादावे जित्वराः । केचित्ते विनयान्विता गुरुपदे संवेगरंगाञ्चिता वैराग्यामृतपानपीनहृदया ग्रन्थाम्बुधाराधराः ॥ २३ ॥ केचिद्ध्यानधरानिमा वरतपोनिष्ठाश्च केचित्पुन- येऽन्ये शान्तिसरस्स्थिताः समुदियुर्वन्द्याभिवन्द्या मुदा । यन्नामस्मरणेन पापनिकरा गच्छन्ति दूरे सदा, ते सर्वेऽपि भवन्तु नः शिवकरा भद्रंकराः सर्वदा ॥ २४ ॥ (शोभा) ततो भूयो भूस्पृग्नतपदविजयानन्दसूरीशितारोऽ- भवन्पृथ्वीपीठे शशिकरयशसः कोविदौघाग्रगण्याः । लसद्भाग्योद्भूताः प्रशमपरिमलाः सच्छरण्याः परायाः, भवनोजम्बाले प्रखररविरुचः पुण्यपाथःपयोदाः ॥ २५ ।। सुनीतो येनानार्यजनजनपदे जैनपञ्चास्यनादो यदीयः शिप्योघो विशसति जडवादक्षमाज समूलम् । यशोमूर्तिर्यस्याय विकटसमये व्याप्यवृत्तिदिगन्त पुनातू-भालं विकचसदलिको मान्यमूर्धन्यसूरिः ॥ २६ ॥ (पृथ्वी) तदीयगतपट्टपूर्वगिरिसान्वनन्यार्यमा, बभूव विजयाग्रिमः स कमलाबसूरीशिता । यदीयमुखतेजसा खलु विहाय पृथ्वी हरि- नभोनिलयमिष्टदं वसति तत्र मत्वैव किम् ॥ २७ ॥ स वीरविभुशासनोम्मिपितनीलक्षेत्रे घरे, पतत्करकनिहवान वितृपभृद्भक्षकान् ।

·२०६
अथ प्रशस्ति।।
प्रदापयति यस्य दिक्षु शरणं प्रतापातपः,
नियेऽस्तु मम सर्वदा कमलसूरितिग्मत्विपः ॥ २८ ॥
(मन्दाक्रान्ता)
सत्साम्राज्ये विजयकमलाचार्यभूपालभर्तृ-
रेजुस्तेऽमा विजयचरमाः पाठकप्रेष्ठवीराः।
येषां चारुपखररुचिरप्रौढमूर्तेः समीपे,
घूकायन्ते सुदृशरिपवः काममुत्सूत्रवाचः ॥ २९ ॥
( हरिणी)
धरणिविसृतां दृष्ट्वा कीर्ति नु यस्य परां सिताम् ,
प्रवररुचिरा चन्द्रजोत्स्ना शुचा धवलायिता।
अपि सुधवलं भास्वत्तेजो रुपा समभूत्खरम् ,
शुचिशुचिशुचिस्तिग्मस्पर्शः पिशङ्ग उताऽभवत् ॥ ३० ॥
(प्रभा)
विजयकमलसूरिसूत्रामपट्टाब्धिजैवातृका
विजयचरमवाचकादित्यवीरक्रमाजालिनः ।
जिनसमयविदालया वर्तमाना गणस्वामिनः,
श्रुतिमतिशमदमप्रभास्मारितानेकपूर्वर्पयः॥ ३१ ॥
विशसितमदने शमस्फाटिके यन्मनोमन्दिरे,
श्रुतविनयदोन्धने सारसद्भावदौवारिके।
खलु परिवरितो निरातङ्कनिर्दोपक्रीडां क्षमा-
दिदशदयितया स सद्धर्मभूपः सदा कुर्वते ॥ ३२ ॥
उपकृतिगुणगां तु युद्धा तपो दुश्चरं तेपिरे,
प्रतिसमयसुभगुरां वार्धके ये तर्नु सन्ततम् ।
प्रवचनपरमोन्नतावर्पितानन्तरायुःश्रियो
दद्तु विजयदानसूरीश्वरास्तेऽव्ययाचि:श्रियम् ॥ ३३ ॥ विशेषकम् ।
(शार्दूल.)
साम्राज्ये रमणीयभावरुचिरे श्रीदानसूरिप्रभो.
रश्धेभग्रहचन्द्रसंवति वरे सेव्याग्रसेवावशात् ।
तेपा पद्धरपकरुण्मधुलिहा प्रेमाभिधेनर्पिणा
पामार्गे विजयान्तिमेन निदघे श्रीसंक्रममन्यनम् ॥ ३४॥

·अय प्रशस्ति। (वसन्त०) संसारदुःखदववहिकठोरताप-दन्दह्यमानभवजन्तुमनोधरित्र्याम् । घेराग्यवारिवरसंगमशब्दजात-पानीयधारजलदागममेघवः ॥ ३५ ॥ पूज्यमवेकविजयानिममेपसूरि-सुत्रामभिः प्रकृतग्रन्धविशोधनादौ । संपीडितैरपि निरन्तरमौलिदुःखात् , साहाय्यमत्र करुणकरसळधायि॥३६॥युग्मम् । (वसन्त) ताविशोधकवरं रचना विनेयं प्राकाश्यपद्धतिपरां न बभूव नूनम् । कर्मापरप्रकृतिसर्वककर्मग्रन्थ-पञ्चाग्रसंग्रहवरादिककर्मगुम्फान् ॥ ३७॥ तस्मात्पपाठ निकटे मम में विनेयो जम्बृत्तरत्यविजयोः द्विविभागभाजः। अस्याः प्रसिद्धिजनक विशदं च कार्य संशोधनादिसकलं निरतो व्यधत्त ॥३८॥ युग्मम् । (प्रहर्पिणी) धीमान्द्यप्रभृतिबहूगदोपजाला- दत्रोत्सूत्रमदवतरेग्नु यद्धि किञ्चित् । मिथ्यादुष्कृततरमस्तु मे सदा तच्- छोध्यं च प्रकृतिवरैः कृपां विधाय ॥ ३९ ॥ (शार्दूल.) सत्यासत्मसुपोपरोधजनकं काम्यां गुणानां खनि श्रेयोऽनन्यनिदानशान्तिधरणिं सन्मंगले मंगलम् । देवादेवनरेन्द्रसेवितवरं भव्यात्मभद्रङ्करं श्रेष्ठश्रीजिनशासनं जयकर भाषान्नमामो वयम् ॥ ४०॥ ( शार्दूल.) जम्यूद्धीपजलेरुहे सुरगिरिः सत्कर्णिकालङ्कृतिम् । यावत्सूर्यनिशाकरौ सुरपथाध्वन्यत्वमाविभ्रतः। यापन्नीरनिधिर्दधाति रसनाभूषां धरित्रीकटी, तावन्नन्दतु जैनशासनभुवीदं संक्रमश्रन्थनम् ॥४१॥ ॥ इति श्रीसंक्रमकरणप्रशस्तिः ।।

·निवेदन. " संवत १९८७ मां श्रीसंक्रमकरणनो प्रथम विभाग प्रसिद्ध कर्या पछी लगभग दोढ वे पर्पना गाळे आ द्वितीय विभाग अमो प्रसिद्ध करवाने भाग्यशाली थई शकीए छीए. आटलो धो लायो वखत जवा माटे अमारा जीज्ञासु वाचक महाशयोनी अमारे प्रथमथी क्षमा याची लेवी जोवीए साथे साथे ए पण जणावी देवु जरूरी छे के कर्मप्रकृतिमांना संक्रमकरणजेवा सूक्ष्मतर विषयने चोतरफथी बहु समर्थ रीतिए स्पर्श करता प्रस्तुत ग्रन्थरत्नना प्रकाशनमा ग्रन्थकार परमर्पि पूज्य प्रकाण्ड शांतमूर्ति सिद्धांत महोदधि वाचकशीरोमणि श्रीमत् प्रेमविजयगणिप्रवरना तथा अन्य पूज्य गुनि प्रयरोना विहागदि संयोगो जोता पण आटलो टाइम लागयो, वेशक, वधारे पडतो गणी नहि शकाय, आ अन्य प्रकाशनमा नीचेना श्रद्धाळु धर्मप्रेमी सद्गृहस्थो तरफथी आर्थिक सहाय अमने मळी छ तेमनो आ स्थळे अमे आभार मानीए छीएः २०० शेठ ताराचंद दलीचंद पादरावाला. १०१ शेठ कस्तुरभाइ साकलचंद अमदावा- १०० छगनलाल कस्तुरचंद खंभातवाला. वाला. नवलचंद खीमचंद झवेरी. २५१ शीवगंज, मारवाडना एक सद्गृहस्थ. श्री अक्षयनिधि तपाथी सुरत.। २५ शाह मनसुखभाइ वापुभाइ खंभात. हा. झवेरी नवलचंद खीमचंद. ६० ,, चंदुलाल मोतिलाल अमदावाद. ३५० शेठ धारशीभाइ गणपतभाइ. पोताना ८०-४-० लालबाग, जैन उपाश्रय, स्वर्गत चि.भाइ हुकमचंदना पुन्यार्थे. सुश्राविकाओ तरफथी. १०१ शेठ चुनीलाल कमलशीभाइ. हा. भूरीव्हेन. मुंबई. भावनगरना शाह देवचंद खीमचंद, जेमनी आ ग्रन्थो प्रकट करावयामां अमोने प्रथमर्थी आसर सुधी पोतानी थीमारीना समये पण खूप चीयट भरेली मुंगी सेवाओ जो न मळी होत तो छपायवानुं फाम लगमग मुश्कील थई पडयुं होत, तेमने तो भूलायज केम ? प्रेसमा कार्यरर्ताओ के जेमणे मन्यनु फाग चलावयामां सारी धीरज ने सानुकुलता धतावी छे तेमने एफयार फरीथी धन्यवाद. टुंकाणमा तमाम शुभेच्छको अने सहायकोने पण अमारा कोटीशा धन्यवाद छे. आ विभागमा एकंदर २०० उपरांत यन्त्रो आवेल छे.तेमज अवान्तर अनेक प्रकारना विपयोनी गुंधणी करेली छे. आ आसाए महान ग्रन्थमा ७५ उपरांत आगमादिक पुस्त- कोना संबंधो आपयामां आवेला छे. एम, घणी महेनत दोहन तथा खर्चना फळरूप आ उत्तम प्रन्यरतने दरेक साहित्यप्रेमीओ अने विद्याविलासीओ सहृदयताधी अपनायो, ए अभिलापापूर्वक अमे अत्रे विरमीए छीए. सा. १४ एप्रील १९३३. मुंबई. प्रकाशक. धी. य. मे. जे. सो. प्रमुख. शांतिदास खेतसीभाई.