Bharatiya Vidya Bhavan Library, Mumbai
The Vibhanga
Front matter
महाविहाररस
Nalanda-Devanagari-Päli-Series
THE
VIBHANGA
General Editor
BHIKKHU J. KASHYAP
नवनालन्दा
PĀLI PUBLICATION BOARD
(BIHAR GOVERNMENT)
V.E 2017
B. E. 2504
1960
Sole Agents:
MOTI LAL BANARASI DAS,
Nepali Khapara,
Post Box No.75,
Varanasi.
(India)
GENERAL PREFACE The tcaching of the prophets is generally distorted by the beliefs of the world and the interpretations of the priests If we wish to ascertain what the founders of grcat religions taught, we have to get back to the original sources Buddhism in all its forms goes back to the life and teaching of the Buddha While the austerities practised by him ull he attained enlightenment appeal to the Hinayāna, the Pāls, or the Southern school his life of service and compassion for 45 years after the attainment of enlightenment is the authority for the Mahāyāna, the Sanskrit or the Northern school The religious quest springs from the consciousness of the imperfection and suffering of the world The questions which worried Tolstoy in the fiftieth year of his life disturb all thinking men What is life? Why should I live ? Why should I do anything? Is there any meaning in life that can overcome inevitable death Nijinzky summed up the whole problem in his Diary when he wrote • The whole life of my wife and of all mankind is death How can we be saved from the body of this death? This is the problem of religion The Buddha traces suffering to selfish desire Suffering 15 the result of tension between a living creatures essential impulse to try to make itself into the centre of the uruverse and its essential dependence on the rest of creation Craving is that which binds the individual to the creative process The individual with selfish desire becomes the slave of the universe We can overcome suffering only if we get rid of trsnī or tanhã To attempt to get rid of suffering through the vamous devices of self deception is not to cease to suffer but to suffer in a different way The Buddha formulates the eight fold path of morality which helps us to eliminate selfish desire and overcome suffering GENERAL PREFACE When the Upanişads declare, “That thou art", tat tvam asi, it is not a mere statement of fact. It is a call to action. Make thyself that which thou know thou canst be. Whereas the Hindu mind belicves in a permanent element in the individual which can stand firm and unshaken in the midst of change, the Buddhist stresses the dynamic character of the self. No change is possible with an unchanging consciousness. We can achieve the possibilities in us by the exertion of the will rather than by the play of the intellect. Religion is not a creed, but a vital process. It is no use railing against God or destiny when we are ourselves the authors of our disgrace. If few are chosen, it is because few choose to be chosen. The Buddha laid stress on the creative freedom of man. The Buddha did not encourage dependence on the supernatural. He could not conceive of a being capable of creating a world for the express purpose of its creatures praising him. The ten veramaņis or prohibitions or abstinences called dašasila or daśaśiksāpada which the novices in the path of Buddhism utter are given in these words : "I take upon myself the abstinence, (1) from destroying life, (2) from taking what is not given, (3) from leading an unchaste life, (4) from speaking untruth, (5) from giving myself to intoxicating drugs, (6) from eating at irregular hours, (7) from seeing musical and dancing performances and other shows and pageants, (8) from wearing garlands, perfumes, unguents and other bodily decorations, (9) from using high couches and scats, (10) from accepting gifts of gold and silver.” The first five are the Buddhist pancasila. Pāņātipātā veramanī sikhhāpadam samādiyāmi Adinnādānā veramaņi sikābāpadam samādiyāmi Kämesu micchācārā veramaņi sikkhāpadam samādiyāmi Musāvādā veramani sikkhāpadań samādiyāmi Surā-mcraya-majja-pamădaţthână veramaņi sikkhāpadań samădiyāmi Conflicts in the world are conflicts in the human soul enlarged. If men were at peace within themselves, the outer conflicts GENERAL PREFACE 111 between nations would inevitably cease. By practising the Buddha's pancasila we will develop patience, courage, love and unselfishness. The Buddha teaches us that even in an age of anxiety and violence, it is possible to gain and maintain inner harmony, which is not at the mercy of outward circumstance. Nirvānam paramaṁ sukham : Nirvāṇa is the highest bliss. It is not a negative state of annihilation but a positive state of joy, consciousness grown from an unhappy to a beatific onc. The Buddha does not tell us that man is but a bubblc on the turbulent surface of nature and that he has no destiny save to undergo dissolution. The Hindu affirms that man can realise his identity with Brahman, the ground of all being; the Buddhist says that man can live in a transfigured world where samsara and nirvana are one. In Mahā-saccaka Sulta, the Buddha himself is reported to have described the supreme triumph of reaching the goal of his quest as follows : “When this knowledge, this insight had arisen within me, my heart was set free from intoxication of lusts, set free from the intoxication of becomings, set free from the intoxication of ignorance. In me, thus emancipated, there arose the certainty of that emancipation. And I came to know : "Rebirth is at an end. The higher life has been fulfilled. What had to be done has been accomplished. After this present life there is no further for this or that. This last insight did I attain to in the last watch of the night. Ignorance was beaten down, insight arose, darkness was destroyed, the light came, inasmuch as I was there strenuous, earnest, master of myself.” Thus ended the struggle of six long years. The Buddha is said to be a physician. Even as the physician strives to restore to health a sick man, the Buddha tries to restore us to our normal condition. If our leaders become normal, we may be able to replace the present social order in which division, falsehood and violence prevail, by a new one in which humanity, truth and brotherhood will reign.
iv GENERAL PRFPACE On the occasion of the 2,500th anniversary of the Buddha's parinirvāṇa, the Government of India decided to publish standard versions in Devanāgari Script of the complete Pāli and the Sanskrit texts of the two schools, Southern and Northern, in the hope that some of the readers of these books may be impelled to love thc good, to practise altruism and hold their spirit aloof from the desires and ambitions of the world. S. Radhakrishnan INTRODUCTION 1. Tho Pāli Tipitaka After the passing away of the Buddlia at Kusinārā, the disciples had assembled to pay their last homage to him. The Venerable Mahā Kassapa, the chief of the congregation, was delivering words of consolation to the bereaved assembly, reminding them of the declaration of the Buddha:-"It is the very nature of all things near and dear to us that we must divide ourselves from them." Subhadra, a monk who had receiyed ordination in an advanced age, however, did not look gloomy. He took a perverted view of the situation and spoke- "Do not grieve, brothers, for now we are definitely relcased from the restraint of the Great Teacher and his too rigid discipline. While the Teacher lived, we were constantly rebukcd for failing to observe the hard rules; but, now we are at liberty to do as we please; therefore, do not grieve." These words sounded a note of warning against the future possible distortion of the Dhamma at the hands of faithless members of a similar category. The Venerablc Mahã Kassapa felt an urgent nccd for convening a Grand Council of the leading Elders of the Sargha to make a full collection of the teachings, and also to adopt means for their right preservation and transmission to posterity. He addressed the Bhikkhus thus:-"Come, friends, let us chant trgether the Dhamma and the Vinaya...” Tha Venerable Mahā Kassapa drew a list of five hundred names of the topmost disciples to be appointed as members of the Council, At first, the name of the Venerable Ananda was left out in view of the fact that he had not attained Arhat-hood till then. But, as no one else in the Sangha had the privilege of listening to the Teacher so very closely and for such a long period of time, his participation was deemed necessary and important. He was, consequently, asked to go to a suitable abode and develop insight, so as to become an Arhat and be able in time to join the Council. King Ajātasattu made necessary arrangements for the accommodation and convenience VI INTRODUCTION of the convention at Rajagaha, a favourite resort of the Teacher himself. A spacious beautiful pavilion was raised for the meeting at the entrance of the Sattapaņņi cave, on the northern side of the Vebhāra Hill, Venerable Ananda made the best efforts to train himself in developing insight. He kept walking up and down for the whole night absorbed in deep meditation; and, early in the morning, as he was going to stretch himself on the bed, his feet had left the ground and the head had not reached the pillow, at that moment, as if by a flash of lights darkness was dispelled and the sublime light of saint-hood dawned upon him. And, through his miraculous superhuman power of an Arhat, he appeared all of a sudden on his appointed seat in the hall, as if emerging out of the ground, exactly as the proceedings were going to be started. With the permission of the Sangha, Venerable Mahā Kassapa asked Upāli questions on Vinaya, relating to the different monastic transgressions; the matter, the occasion, the individuals concerned, the principal rules (paññatti), the amended rules (anupaññatti) and all other details about them. In this, the Vinaya text was agreed upon and settled. Then, again, with the permission of the Sangha, he asked Ananda questions on the Dhamma; the occasion of a sermon and the person or persons with reference to whom it was preached. The commentary, Atthakatlā, of a much later datc, assumes that thc Abhidhamma Pitala was also included in thic collection of the Dhamma, and that the Tipitaka, as it is available to us, was finalised at this very stagc.? A century after tlic passing away of the Buddha, a grcat controucrsy arose in the Sanglia concerning the interprctation af some Vinaya rules. This necessitated the holding of the Second Council at Vesäll, Scien hundred Icading I'lders from distant parts of the country assembled to take part in 1. Cullacagga, Chapter XI. 2. Sumangala ilasini, Nidanakathi.
INTRODUCTION VII it; and they had drawn up a new cdition of the Scripture, resulting in the fixing up of the Pitakas, Nikāyas, Angas and Dhammakkhandhas. A century after, when King Asoka embraced Buddhism and gave patronage to its propagation, the richly furnished monasteries became centres of attraction even for the members of other sects. They donned the yellow robe, cither by proper ordination or stealthily, and went about as Bhikkhus enjoying the privileges and honour given to them. They could not, however, leave their own inclinations behind, and began to twist and distort the Doctrine in their own ways. This led to a state of confusion and it became difficult to distinguish the true principles from the coloured ones. The Elders felt the necessity of safeguarding the purity of the Dhamma by affecting a total purge of the alien elements in the philosophical life of the Sangha. This task was entrusted to the Venerable Moggaliputta Tissa, a saint, a thinker and a writer. He compiled a book called the Kathävatthu, refuting all the foreign theories, which was adopted as a book of the Tipitaka at the Third Council held at Pátaliputta under his presidentship. After the council, Asoka despatched missionaries to the then civilised parts of the world for a wide propagation of the Dhamma? Prince Mahinda and Princess Sanghamittā renounced the world and joined the Order to lead a mission to Sīhaladīpa (Ceylon). Since then, the island became a stronghold of Buddhism, and, even up to this day, has maintained the tradition of Pāli Tipitaka with all religious zeals. Up till then, the Tipitaka was traditionally handed down orally from teachers to pupils. The complete Scripture was compiled in the form of books for the first time in Ceylon in 29 B. G., under the patronage of king Vattagămani Abhaya, with all the detailed classifications that are now obtained in the Pāli Tipitaka of the Theravāda School. This was done at the 1. Cullavagga, chapter XI. 2. Mahāvarsa, chapter v. 3. Makadamsa, op. cit.
VIII INTRODUCTION Council convened for the purpose, known as the Fourth Great council?. The Fifth Council, according to orthodox tradition, was held at Mandlay, Upper Burma, in 1871, under the patronage of king Mindon. In this Council the entire Påli Tipitaka was revised, re-edited and finally engraved on 729 marble slabs as follows: Vinaya: 111 slabs Sutta: 410 slabs Abhidhamma: 208 slabs Now, in this present age, the necessity of bringing out an upto-date edition of the Tipitaka printed on modern machines was felt. This task was taken up by the Burmese Chattha Sangāyana, the Sixth Great Council, held in Rangoon, which opened on the 17th May, 1954 in the artificially built Rock Cave, especially constructed for the purpose, at a little distance from the city. Two thousand and five hundred of the most erudite Bhikkhus, from all parts of the world, participated in chanting the Tipitaka together. A modern printing press was installed in a separate building and there the texts were printed as soon as they received the sanction of the Sangāyana. The Council kept functioning for two years, and concluded on the fullmoon day, May 1956, synchronising with the 2500th Jayanti -of the Buddha. In Ceylon, Burma, Thailand and Cambodia the principal rcigion or the people is Theravada Buddhism, that aaneres to Pali Tipitaka as its Scripture. There, they have been having editions of it in their own scripts. Pāli Text Sociсty, London, has been able to complete the publication of a major portion of it in Roman characters. But, as yet, it is not fully available in any script of India. It is with a view to removing this want that the Government of India and thc State Government of Bihar have jointly sanctioned a scheme of cditing and publishing the cntire Pali 1. A fahávarsa, chapter X-XXIII. 2. ata erit P4000, 80X8, . P. 35, INTRODUCTION IX Tipitaka in Devanāgarī, which will be complctc in 40 volumes of about 400 pages cach. This task has been entrusted to the Dcvanāgarī Tripitaka Publication Department, Nalanda. It aims at presenting a co-ordinated cdition of the text bascd on the printed books in Roman, Sinhalcsc, Burmesc and Siamese scripts. The following chart will show the distribution of books in the literature:- TIPITAKA Vinaya Pițaka Sutta Pitaka Abhidhamma Pitaka 1. Mahāvagga 1. Dighanihiya 1, Dhammasangani 2. Cullavagga 2. Majjhimanikāya 2. Vibhanga 3. Pārājika 3. Samyuttanikāya 3 Dhătukathā 4. Pacittiya 4. Anguttaranikāya 3. Puggalapaññatti 5. Parivāra 5. Khuddakanikāya 5. Kathāvatthu which contains the 6 Yamaha following fifteen 7. Patthāna books i. Khuddakapātha ii. Dhammapada iii. Udāna iv. Itivuttaka Suttanipāta vi Vimānavatthu vii. Petavatthu viii. Theragātha ix. Therigāthā x. Jätaka xi. Niddesa xii. Pațisambhidāmagga xi. Apadāna xiv. Buddhavarisa & xv. Cariyāpitaka 2. The Present Volume This is the second book of the Abhidhainmapitala. The purpose of this book is to suppliment the previous one. V.
X INTRODUCTION The Dhammasangani, we have seen, enumerates the states of things (Dhammas) under the heads of the Tika and Duka groups of the Mātikā, and also points out how many Khandhas, Ayatanas, Dhālus, Indriyas, Jhānangas etc. are contained in them. The Vibhangappakaraṇa goes further and cnquires into their exact limits, without which a grasp of their mutual relationship with the Dhammas is not possible The first book points out what Khandhas, Ayatanas etc. are contained in the Dhammas, and the second what Dhammas are contained in them. The book is divided into 18 Chapters, each complete in itself. They follow, to a considerable extent, an identical method in adherence to the Mātikā of the Dhammasangani; and they are named after the terms the scope of which they define. These chapters are:- 1. Khandha-vibhanga 10. Bojjhanga-vibhanga 2. Ayatana-vibharga 11. Magga-vibhanga 3. Dhātu-vibhanga 12. Jhāna-vibhanga 4. Sacca-vibhanga 13. Appamaññā-vibhanga 5. Indriya-vibhanga 14. Sikkhāpada-vibhanga 6. Pațiccasamuppāda 15. Pațisambhidā-vibhanga vibhanga 16. Na changa 7. Satipatthāna-vibhanga 17. Khuddakavatthu- 8. Sammappadhāna-vibhanga vibhanga 9. Iddhipāda-vibhanga 18. Dhammahadaya-vibhanga When examined carefully, it would be found that the above list owes its origin greatly to the Kotthāsavāra of the Dhammasangani. Khandha (1), Ayatana (2), Dhālu (3), Indriya (5), Paticcasamuppāda (6), Satipatthāna (7), Iddhipāda (9), Bojjhanga (10), Magga (11), Jhāna (12), and Appamaññā (13) are most obviously taken from the Dhammasangani that considers them in relation to the Dhammas, Sammappadhana (8) is the same as Sammāvājāma that is included in Magga (11), Sikkhāpada (14) is the same as Sammā. kammanla-Sammācācā-Sammääjīta that is also included in the same. Paſisambhidā (15) and Nana (16) are the same as INTRODUCTION Sammaditthi that is also included in the same. Sacca (1) is very widc in its cxtcnt and practically includes them all. Khuddakavatthu-vibhanga (17) dcfincs a number of minor terms, Akusala in character. And, the last chapter, Dhammalıadaya-vibhauga, is a critical recapitulation of the whole book in questions and answers. The Vibhangas follow a similar mcthod of invcstigation under threc licads, namely, (1) Suttantabhājaniya or the cxtcnt of the terms and the classification of the Dhammas as dctcrmined according to the Sutta-version : (2) Abhidhamma. bhājaniya or the same according to the Alatila, the basis of thc cntire system of Abhidhamma : and (3) Pañhäpucchaka or thc distribution of those Dhammas according to all the Tika and Duka groups stated in questions and answers. Let us study somc of the important Vibhangas in their outlincs, and cxamine thc method of trcatment followed in tlıcm. 1. KHANDHA-VIBHANGA (1) SUTTANTA-BHAJANIYA Thicre are fivc Khandhas, namely, Rūpakkhandha, Vedanakkhandha, Sannäkkhandha, Sankharakhhandha, and Jiitännkkhandha. “What is Rapakkhandha ? Whatever matter is thcrc, past, ſuture, present, belonging to the person of a bcing or cxisting cxternally, gross or subtle, bad or good, distant or noar, all of them taken ingether as a whole is called Restoran Akhandha, the aggregate of matter." Making this quotation of the Sutta Pitaka as its basis, it takes all of these terms one by one introducing them by asking questions in the above manner, and explains them on the lincs of the Sultas. The same quotation 315 above is given with regards to Vedanakkhardha; and past, futurc and present arc associated with it in the similar manner. The feelings of one's own arc called ajjhattika-tedana, and those of others bahiddha-cedana. About gross and subtle feelings, it draws a gradation of them in the following manner- "What feelings are gross and what subtle ? Immoral xor INTRODUCTION feelings are gross; moral and non-moral feelings are subtle. Moral and immoral feelings also may be considered as gross, and non-moral feelings as subtle. Painful feelings are gross; pleasurable and neutral feelings are subtle. Painful and pleasurable feelings also may be regarded as gross, and neutral as subtle. The feelings of one who has not attained Thāna are gross, and of one who has attained it are subtle.' The same gradation is made in identically the same terms about the next pair of bad (Hina) and good (Parita) the first being placed for gross and the second for subtle. About distant (Düre) and near (Santike), the same kinds of the pairs of Vedanā, as above, are shown mutually distant one from the other, as below- Immoral feelings are distant from the moral and nonmoral feelings. Painful feelings are distant from the pleasurabic and neutral feelings. ... The near (Santihe) feelings are those that belong to the same kind. Moral feelings are ncar with relation to moral feelings; and immoral or non-moral feelings in relation to immoral or non-moral feelings. As regards Sankakkhandha, it follows the same process as above, with the variation that after cach statement the Sariña is described as arising with the contact of the different senses. Among the kinds of gross and subtle Saññā, it adds one more distinction, namely-of Patighasamphassajā and Adhivacanasamphassajä. The commentary explains that the first is that which arises as the result of more plıysical contact with the object through the senses; and the sccond is that which is determined by the attitude of the subject towards the object. It further illustrates this kind of Saññā with the help of an example of a Bhikkhu who looked at a girl with a sisterly feeling. Sankhārakkhandha is also described just in the above manner in the same terms, tiie word Celana bcing replaced for Sañña. The commentary cxplains that thc term Celana is taken to indicate the whole cluster of psychic factors included in it, because of the fact that it is the most prominent and INTRODUCTION XIII chief one amongst all. It has been compared to the Feltha Vaddhaki or 'head carpenter', who, while performing his share of work, engages atliers also to do their own. Viññānakkhandha is also described in the above manner, in the same terms, (2) ABHIDHAMMA-BHAJANIYA Rūpakkhandha has been explained on the basis of the Mālikā of the Dhammasangaņi as laid down in thc Rūpakaņda. Vedanākkhandha has been considered in one, two, three... ten ways, as under- Vedanā is one--as being accompanicd by contact. Vedana is two-as accompanied by Helu, and as without it. Vedanā is three-as moral, immoral and non-moral. Vedanā is four-as belonging to the Kāmāvacara, Rūpā. vacara, Arūpāvacara, and Aparijäpanna planes. Vedanā is five-Sukha, Dukkha, Somanassa, Domanassa and Upekkha. Vedanā is six-as that which arises in visual contact... that which arises in mental contact. Vedanā is seven—that which arises in visual contact ... in tactual contact, in Manodhātu-contact, and in Manoviññānadhälu-contact. Vedanā is eight—that which arises in visual contact ... in tongue-contact, in pleasurable tactual contact, in painful tactual contact, in Mfanodhālu-contact and in Manoviññāņadhātu contact. Vedanā is nine that which arises in visual contact.., in tactual contact, in Manodhālu-contact, in Kusala Manoviññānadhâtu-contact, in Akusala Manoviññānadhātu-contact, and in Abyākata Manoviññāradhālu-contact.
XIY INTRODUCTION Vedana is ten--that which arises in visual contact ... in tactual contact, in plcasurabic Manodhålu-contact, in painful Manodhalucontact, in Kusala Manovinnänadhātucontact, in Akusala Aſanoviññāņadhātucontact and in Absākata Manoviññāņadhālu-contact. Thus, with rference to the Tika and the Duka groups, in various permutation and combination, the Vedanākkhandha has been distributed and classified again and again, which gives a thorough exercise in understanding the groups of the Mātikā in their mutual relation. The full process consists of three main divisions, namely A, Duka-mülaka--the Tikas brought and mixed with the Duhas. B. Tika-mülaka—the Dukas brought and mixed with the Tikas. C. Ubhatovaddhaka---bringing both the Tikas and Dukas together. There is one more division called the Bahuvidha-vāra, which starts with a classification of sevenfold Vedanā, and makes it very much complicated by different combinations of the same terms. The remaining three Khandhas have been dealt with in the same manner with necessary additions and alterations. (3) PANHĀPUCCHAKA The heads of all the Tika and Duka groups are taken one by one, and asked how many of five Khandhas can be brought under them, as of the five Khandhas. How many are moral ? How many are immoral ? How many are non-moral ?-and so on with all the Tikas and Dukas. Then, there follow their answers, often only in the number of the Khandhas included under them, without mentioning their names, which the readers are expected to understand themselves, as INTRODUCTION ... - 3 Thc Rūpakkhandha is non-moral. Four Khandhas may be moral, immoral or non-moral ... Two Khandhas cannot be callcd as associated witlı pleasure or pain or neutral fecling. Tlircc Khandhas may be associated with plcasure, or with pain or with a neutral ſceling. l'our Khandhas are non-llela. Sarkhārahkhandha may bc Ilelu or non-Hetu Rüpakhhandha is of Kāmāvacara planc. Four Khaildhas may bc of Kāmasacara plane or not. Rūpakkhandha is Aranā. Four Khandhas may bc Aranā or may bc Sarană. 2. AYATANA-VIBHANGA (1) SUTTANTA-BHAJANIYA There are twelve Ayalanas-eye, form, car, sound, nosc, smell, tongue, taste, body, touch, mind and mental objects. They are all transitory, painful and substanccless. (2) ABHIDHAMMA-BHAJANIYA It describes cyc-Ajatana as-—'The cye, consisting in the sensitivity (Pasāda) derived from the four primary physical elements, being one with the personality of the being, not an object of sight, capable to impinge by which one has seen the form, object of sight and capable of being impinged, or sces it, or will see it, or may see it, this is called cye, the cyc-base, eye-dhātu, eye-sense, sphere, door sea, field, organ, the other shiore, cmpty village.' The other Ajatanas have been described in the same way and terms withi necessary changes. Afind-Ayatana is the same as the four psychic aggregates. Touch-Ayatana is earth-dhātu, fire-dhātu, air-dhālu, rough soft. Aſental object-Ayatana is--the Khandhas of feelings, cognition, and volition, as also the material qualities that are not visible, not capable of being impinged, and the uncomposite principle, Nibbâna. (3) PANHÃPUCCHAKA How many of the twelve Ayalanas-moral, how many arc immoral, and low many arc non-moral ? of them arc Saranā, and holy many Arana ? Ten of them are non-moral, two of them may be + ... How many XVI INTRODUCTION Kusala (moral), or Akusala (immoral), or Absākata (non-moral). ... About ten of tlıcm it cannot be said that they are accompanied by pleasurable or painful or neutral feelings. Mind-Ayalana may be accompanied by any of the feelings. Mental object- Ayalana may be accompanied by any of them, and also above such considerations. ... Eleven of them are not Helu. Mental object-Ayatana may be Hclü or not. Ten of them belong to Kāmăvacara plane. Two of them may be of this plane or not. ... Ten of them are drana. Two of them may be Sarana or Araņā. are 3. DHĀTU-VIBHANGA (1) SUTTANTA-BHĂJANIYA Here, the eighteen Dhālus, quite different in their division from the Abhidhamma-Bhājaniya, are grouped in three as below- (i) There are six Dhātus-earth, water, fire, air, sky and consciousness. (ii) Again, there are six Dhālus-pleasure, pain, joy, unplesentness, neutral feeling, and ignorance. (ii) Again, there six Dhālus—desire, ill will, animosity, renunciation, good will, and friendliness. (2) ABHIDHANIMA-BHĀJANIYA The eighteen Dhātus are-eye, ſorm, eye-consciousness, ear, sound, ear-consciousness, nose, sma, cost-conserirusness, tongue, taste, tonguc-consciousness, body, touch, body-consciousness, mind, mental object, and consciousness (Alanoviññana). of these, ten belong to Rūpakkhandha. Mental object is both mental and matcrial. The remaining arc mental. Nanodhālu is described as the consciousness that arises just after cyc-consciousness or any of the other senses, which, in the process of cognition is also called by tlic name of Samnaficchanna. It has been also described as 'the consciousness that INTRODUCTION XVII ariscs just after the first contact of the subject with the objcct,' which is tlic samc as Paricadrărivajjana. Lye-consciousness is that which arises depending upon cyc and form. Ihc samc about the consciousnes of thic other scnses. Consciousness (Afonovinnāņa) is that which arises just after Nanodhālu. It is also the consciousness that arises depending on Mlana and the Dhamma. (3) PANHÄPUCCHAKA of the ciglitcen Dhālus—How many arc moral, low many arc immoral, and how many arc non-moral ? How many of them arc Sarană, and how many saņā ? Sixteen of tlıcm are non-moral. Two of them may bc moral, immoral, or non-moral. About ten of them it cannot be said that they are accompancd by this feeling or that. Five arc accompanied by neutral ſocling. Bodyconsciousness is accompanied cither by pleasurc or by pain. Mfanoviññāna is accompanied by any of the ſoclings. Miental object (Dhamnadlātu) may be accompanicd by any of the feelings, or be above such considerations. Scicntcon arc non-Helu. Mental object may be Helu or not. ... Sixteen arc Aranā. Two may be Arană or Sarana. 4. SACCA-VIBHANGA (1) SUTTANTA-BHAJANIYA There are four noble-truths-misery, origin of misery, Cessation of miscry, way to the cessation of mísery. Wint, is miscry? Birth, old age, disease, death, scparation from the dear ones, coming together with the undesired, in short-the five aggregates of grasping are misery. What is birth ?... What is old age ? What is a death ? ... all arc detailed as in thie Sullas. (2) ABHIDHLILI-BHAJ.LVIYA It should be noted that licre tl.cy are not called 'four noblc truths,' but only 'four truths.' The reason of this .
Xylit INTRODUCTION omission of the word 'noble,' the Commcntary suggests, is the fact that precisely in accordance to Abhidhamma thc origin of miscry is not only desire, but it is also thic other corruptions, the other immoral principles, the thrcc moral Helus that arc accompanied by depravities, and the moral principles of the same nature. Thc cxplanation of the four truths is as follows-- 1. The origin of misery is desire, the remaining dcfiling clements, the remaining immoral principles, the three moral roots associated with depravity, and the remaining moral principles associated with it. 2. Misery is the same as above except 'desire,' and also the resultant of the moral and immoral principles ... and all material qualities. 3. Cessation of miscry consists in the destruction of all the contents of the origin of misery. 4. Way to the cessation of misery is the realisation oi Jhāna on Nibbāna, as described in the Dhammasangaņi, in which the eight constituents of the Path have been fulfilled. Misery itself (3) PANHAPUCCHAKA of the four noble truths how many are moral, how many immoral, and how many non-moral ? ... How many Saraņā, and how many Araņā ? The origin of misery is immoral. Theway to the cessation of misery is moral, The cessation of miscry is non-moral. may be moral, or immoral, or non-moral. ... Two truths may be accompanied by pleasure or a nuetral feeling. There is no such consideration in the case of cessation of misery. Misery may be accompanied by any of the feelings or above such consideration. ..The origin of misery is Helu. The cessation of misery is non-Hetu. Two truths may not be Helu. The origin of miscry is of the Kāmāvacara plane. Two truths are not of Kāmăvacara. Misery may be Kāmā. vacara or not. Origin of miscry is Saraņā. Two truths are Araņā. Misery may be Sarană or Aranā. ...
XIX INTRODUCTION 5. JHANA-VIBHANGA (1) SUTTANTA-BHAJANIYA In a long paragraph, it describes in detail in the same words that are quite common in the discourses of the Sutta Pitaka, how a Bhikkhu intending to obtain the stages of Jhāna leads a pure life according to the rules of Pātimokkha, is always cautious to avoid the slightest evil, is moderate in food, is always mindful of his movements, dwells in a solitary and peaceful place, dispells his greed hate and dullness, removes the hinderances, etc This paragraph serves as the Matilā all the words and phrases of it are taken one by one and explained fully (2) ABHIDHAMMA-BHAJANIYA The four stages of Jhāna according to Catukkana, a, then the five according to Pañcakanaya, then the four stages of Arūpa Jhāna, and then the different Lokuttara Jhānas are stated cxactly as in the Dhammasangani (3) PANHĀPUCCHAKA Of the four stages of Jhāna how many are moral, how many immoral, and how many non-moral ? Saranā, and how miny Aranā ? They may be moral or non moral, but never immoral Three Jhānas are accompanied by pleasure The fourth Jhāna is accompanied by nuetral feeling They are non-Hefu They are frana 3. Tho Prosent Edition This presents a co-ordinated edition in Devanagarī of the second book of the Abhidhamma Pitaks, the Vibhanga bused on the following versions of the text-Burmese, Chattha sangāyan? publication, 1956, Sinhalese, edited by Pandıta Kirielle Naniwimal Thero 1952, Siamese, Mahamakuta Government publication, 1926, and Roman, edited by Mrs Rhys Davids, (P T S London, 1904 ) For preparing our MSS, we have adopted the Chatthasangāyana edition as our basic text, an edition that has been how many XX INTRODUCTION brought out by the efforts and sanction of an international Sangha constituting of the zealous holders of the orthodox Theravada tradition. Very often, we have agreed in sclecting the readings and in paragraph-arrangement; but, we have broken new grounds by providing a system of headings and sub-lıcadings and adopting a method of punctuation, thereby making the text more uscſul for the modern reader, (a) Headings In the old-fashioned books, no headings have been given in the beginning of a section. Instead, it is at the end that we have words like.. nitthitam. But, to the modern reader, this prcsents a difficulty in forming a complete picture of the text as an organic unity. We have, therefore, ventured to provide headings, numbered and arranged, with the purpose of bringing to relief the order and sequence in the parts of it. As far as possiblc, thc headings have been constructed with words picked up from the body of the text, the chief objective being to indicate at the outset what does the section contain. Our readers should note that they have been supplied by us and that they do not belong to the original text, The principal headings have been printed in 16pt. Mono Black and are numbered, with the article sign. Notable heads contained in it have also been printed in 16pt, Mono Black, but have not been numbered. The sub-headings have been serially numbered either in figures or in letters and have been printed in 14pt Mono Black. Headings, still subordinate to it have been numbered and printed in 12pt. Mono Black. In the folio of odd pages, it is only the principal headings that have been mentioned, not the subordinate ones. (b) Selection of readings In selecting a reading for our text out of the variants available, philological justification, no doubt, has been the chief consideration; but, at the same time, we have not lost sight of the importance of the historical usage. When different forms are both grammatically correct and current in use, we have put one in the text and mentioned the others in the foot- INTRODUCTION XX1 notes. In such cases, selection of one form does not mean the rejection of others. (c) Punctuation marks Originally, no punctuation marks were used in Pali, except, perhaps, one for full-stop. The Siamesc cdition has followed the same tradition. But, as the syntax of Pāli is, at times, so very difficult and complicated, the use of the modern marks of punctuation is decidedly advantagcous in making out the meaning explicit and in bringing out clearly the interconnections between the different constitucnt clauses and phrases, which, in thier absence, would have remaindd obscure, if not mislcading. We have, therefore, uscd all the modern marks freely, not in a mechanically rigid manner; but, only with a view to facilitating the correct understanding of the sentences. And in this, we have tried to be systematic and consistent, The following marks have been used —full-stop of Devanāgari (1); comma (,); Colon (:); semicolon (;); note of interrogation (?); note of interjection (!); hyphen (-); dash (); double inverted commas (" "); and single inverted commas (). (6) Abbreviations In the foot-note, the abbreviation to stands for the Roman edition, to for the Sinhalese edition, to for the Siamese edition and Te for the Burmese edition. In the margin, the abbreviation 'R' stands for the Roman, and 'B' for the Burmese edition. They indicate that the page number put by its side begins from that line. Reference to the page numbers of the Roman edition will facilitate the use of the P. T. S. Päli English Dictionary, as well as other modern publications in or on Pāli in which references are made to the books of the Roman edition. (e) Corner references On odd pages of the book, the corner numbers refer to to the Vibhanga, article and paragraph occuring at the end of fao To xx11 INTRODUCTION of the page; and on even pages they refer to those occuring at the beginning of the page. Spelling About the mode of our spelling, it is necessary to note that we have generally treated the indeclinable particles va, pi and ti as independent words, as the initial vowels of eva, api and iti are very often dropped in Pāli. The Parasavarna combination has essentially been made when occuring in the same words, 25--Sangha, Kiñci, Paſca etc. At other places, this combination has been generally avoided as-evam pi, kamman ti etc. But, to show that the other forms are also grammatically valid, we have on occasions, used this form also-evampi, kammanti ctc. Some western editiors have accepted the same method of spelling; but, in cases where 'ti' is preceded by I' or 'pi' by *a? they have applied the Sanskrit rule of sandhi--akah savarre dirghaḥ, and have spelt the indeclinable particles together with the preceding words; as---descsili and tassāpi. But, in such cases also, we have spelt them separatcly, as-desesi ti and tassa pi. The lengthening of the preceding vowels before li and pi may well be explained by the rule-Byañjane digharassā (Moggallāna 1.33), which allows lengthening of a short vowel, if it precedes a consonant; as in--muni+care=municare; Khanli+paraman=Khanli paramain; Gotamatti Golama li, Holiti Holi ti. The basic MSS of the book have been edited by the Vencrable Acharya D. Sasanasiri, Principal, International Pali Institute, Mahabodhi Sociсty, Sarnatlı, and finally revised and seen through the press by our Icarncd Editor, Slrcc Birbal Sharma, M. A. My best Uranks are due to them for their valuable cooperation, Bhikkhu J. Kashyap, विभङ्गपालि सूची द ३ ३ E my m ३ ३ ४ ४ १२. ५ ५ . सन्धविभङ्गो ११. सुत्तन्तभाजनीयं १. रूपक्खन्धो (१) अतीतं रूपं (२) अनागतं रूपं (३) पच्चुप्पन्न रूप (४) अज्झत्तं रूपं (५) बहिद्धा रूपं (६) ओळारिकं रूपं (७) सुतुम रूपं (८) हीन रूपं (९) पणीतं रूप (१०) दूरे रूप (११) सन्तिके रूपं वेदनाक्खन्धो (१) अतीता वेदना (२) अनागता वेदना (३) पच्चुप्पन्ना वेदना (४) अज्झत्ता वेदना (५) बहिद्धा वेदना (६-७) अोळारिका, सुखमा (८-९) होना, पणीता वेदना (१०) दूरे वेदना (११) सन्तिके वेदना ३. सज्ञाक्खन्धो (१) अतीता सञ्चा (२) अनागता सज्ञा ५ (३) पच्चुप्पना सजा (४) अज्झत्ता सज्जा (५) वहिदा सज्जा (६-७) अोळारिका, सुसुमा सलाह (८-६) हीना, पणीता सञ्जा १० (१०) दूरे सन्ना १० (११) सन्तिके सज्ञा १० ४. ससारपसन्धो ११ (१) प्रतीता सहारा ११ (२) अनागता सहारा (३) पच्चुप्पन्ना सहारा १२ (४) अज्झत्ता सहारा (५) बहिद्धा सहारा १२ (६-७) अोलारिका, सुखुमा सहारा १२ (८-६) हीना, पणीता सहारा- १३ (१०) दूरे सह्वारा (११) सन्तिके सहारा १४ ५. विज्ञाणक्सन्यो १४ (१) अतीत विज्ञाण १४ (२) अनागतं विन्माण (३) पच्चुप्पन्न विनाणं (४) अज्झत्त विज्लाणं (५) बहिरा विज्ञाणं (६-७) अोठारिक, सुसुमं १५ (८-९) हीन, पणोतं विजाणं १६ २. ५ ५ ६ ६ वेदना ६ ७ ८ विज्ञाणं ५८ ७० ७० ७२ [ २ ] पिट्टा (१०) दूरे विज्ञाणं ४. मगसच्चं १३३ (११) सन्तिके विचाणं ७२. अभिधम्मभाजनीयं ६२. अभिधम्मभाजनीयं १७ 5 ३. पञ्हापुच्छकं १. रूपक्खन्धो १. तिकमातिकानुक्कमेन १४३ २. वेदनाक्खन्यो २. दुकमातिकानुक्कमेन ३. सारखन्धो ५. इन्द्रियविभङ्गो १५६ ४. सहारक्खन्धो ६१. अभिधम्मभाजनीयं ५. विम्याणक्खन्धो ६२. पञ्हापुच्छकं १६० ३३. पन्हापुच्छकं १. तिकमातिकानुक्कमेन १६० १. तिकमातिकानुक्कमेन २. दुषमातिकानुक्कमेन १६३ २. दुकमातिकानुक्कमेन २. आयतनविभङ्गो ६. पटिच्चसमुप्पादविभङ्गो ३१. सुत्तन्तभाजनीयं १७३ सुत्तन्तभाजनीयं ८३ 3 २ अभिधम्मभाजनीयं १७७ १२. अभिधम्मभाजनीयं १८३ १. पच्चयचतुक्कं । १७७ ६३. पञ्हापुच्छकं २. हेतुचतुक्कं १७८ १. तिकमातिकानुक्कमेन 8 ३. सम्पयत्तचतुक्क १७६ २. दुकमातिकानुक्कमेन ४. अमनचतुक्क । १८० ३. धानुविभङ्गो १०२ मातिका १८१ ११. सुत्तन्तभाजनीयं ५. पच्चयचतुर १८१ १. पथवीधातु आदि १०२ ६. हेतुचतुक्क १८७ २. सुखधातु .. अविज्जाधातु १०६ ७. सम्पयुत्तनतुक्क ३. कामधातु ... अविहिंसा ८. अामाचतुक्त १६८ धातु १०७ ६. अकुसलनिहेसो २०७ १२. अभिधम्मभाजनीयं १०८ १०. कुसलनिद्देसो २१२ १३. पञ्हापुच्छक ११२ ११. अय्यायतनिद्देसी २१८ १. तिफमातित्रानुक्रमेन ११३ १२. अविनामूलक्युसल- निद्दसो २२६ २. दुवमातिलानुक्रमेन ११५ १३. बुसलमूलप विपापनिट्टेसो २३२ ४. सच्चविभङ्गो १४. प्रमुसलमूलकविपार- ६. सुत्तन्तभाजनीयं निमो १. दुमसच्च ७. सतिपट्टानविभङ्गो २३८ २. समुदयसच्च ११. मुत्तन्तमाननीय ३. निरोपसच १. पागानुपम्मना १०२ -- २५३ २८५ २८५ २८७ २६१ २६२ २६२ २६४ २६४ २६४ २६५ । २. वेदनानुपस्मना ३. चित्तानुपम्सना ४. धम्मानुपस्सना ३२. अभिधम्मभाजनीय -३ पञ्हापुच्छक १. तिकमातिकानुक्कमेन २. दुकमातिकानुक्कमेन ८. सम्मप्पधानविभङ्गो ११. सुत्तन्तभाजनीय ३२. अभिधम्मभाजनीय ६३ पञ्हापुच्छक १. तिकमातिकानुक्कमेन २. दुकमातिकानुक्कमेन १. इद्धिपादविभङ्गो ६१ सुत्तन्तभाजनीय १. छन्दिद्धिपादो २. विरियिद्धिपादो ३. चित्तिद्धिपादो ४ वीमसिद्धिपादो ६२. अभिधम्मभाजनीय १. छन्दिद्धिपादो २. विरियिद्धिपादो ३ चित्तिद्धिपादो ४. वीममिद्धिपादो ३ पञ्हापुच्छक १ तिकमातिकानुक्कमेन २. दुकमातिकानुक्समेन १०. बोज्झङ्गविभङ्गो ६१ सुत्तन्तभाजनीयं अभिधम्मभाजनीय ३ पञ्हापुच्छक १. तिकमातिकानुक्कमेन पिट्ठड्डा २४० २. दुकमातिकानुवामेन २४२ ११. मागङ्गविभङ्गो २४५ ६१. मुत्तन्तभाजनीयं २४६ ६२. अभिधम्मभाजनीयं २५२ १३. पन्हापुच्छकं . २५२ १. तिकमातियानुक्कमेन २५३ २. दुकमातिकानुपामेन २५५ १२. झानविभङ्गो २५५ ३१. सुत्तन्तभाजनीय २५८ मातियाउद्देसो २६२ मातिकानिद्देसो २६२ ६२ अभिधम्मभाजनीय २६३ १. रूपावचरकुसल २६४ चतुक्क २६४ पञ्चक २६४ २. अरूपावचरकुसलं २६५ ३. लोकुत्तरकुसलं चतुक्क २६७ २६८ ४. रूपावचरविपाया २६८ ५. अस्पावचरविपावा २६६ ६. लोकुत्तरविपाका २७० ७. रूपारूपावचरकिरिया २७१ १३ पञ्हापुच्छकं २७३ १. तिकमातिकानुक्रमेन २७३ २. दुकमातिकानुक्कमेन २७४ १३. अप्पमाविभङ्गो २७६ ६१. सुत्तन्तभाजनीय २७६ २७८ २. करुणा २८२, ३. मुदिता २८२ ४. उपेक्ता ३१७ ३१८ ५३१८ ३१० . पञ्चक - ३२० ३२१ ३२१ ३२२ ३२३ ३२३ ३२५ ३२७ ३२७ ३२७ ३२८ १. मेत्ता .
पिट्टा १. मेत्ता ३६७ ३७४ ६. गिरिगा ३७५ ३७५ ३७५ ३७५ ३७७ [१] पिट्टा १२. अभिधम्मभाजनीयं ३३२ १६. जाणविभनो ६१. मातिकाउद्देसो २. करणा एकविधेन ३. मुदिता ३३४ दुविधन ४. उपेक्सा तिविधन ५. विपाया चतुविधेन पञ्चविधन १३. पञ्हापुच्छक छब्बिधेन १. तिकमातियानुक्कमन सत्तविधेन २. दुपमातिकानुयकमेन ३४० अविधेन नवविधन १४. सिक्खापदविभङ्गो ३४२ दसविधेन ११. अभिधम्मभाजनीय ३४२ ६२ मातिकानिहेसो ६२. पञ्हापुच्छक ३४८ १. एक विधन १ तिकमातिषानुक्कमेन ३४८ २ दुविधेन २. दुकमातिकानुक्फमेन ३४८ ३ तिविधेन १५. पटिसम्भिदाविभङ्गो ३५० ४. चतुब्बिर्धन १. सुत्तन्तभाजनीय ३५० ५ पञ्चविधेन १. सङ्गहवारो ३५० ६. छविधेन ३५० ७ सत्तविधेन ३. हेतुवारो ३५० ८ अविधेन ४. धम्मवारो ६. नवविधेन ३५० ५. पटिच्चसमुपादवारो १० दसविधन ३५१ ६. परियत्तिवारो १७. खुद्दकवत्थुविभङ्गो ३५१ २ अभिधम्मभाजनीय ६१ मातिकाउद्देसो ३५२ १. एककमातिका १ कुसलवारो ३५२ २. दुकमातिका २ अकुसलवारो ३५४ ३. तिकमातिका ३ विपाकवारो ४. चतुवकमातिका ४ किरियवारो ५. पञ्चकमातिका ६३ पञ्हापुच्छक ६. उषकमातिका १. तिकमातिकानुक्कमेन ३६३ ७. सत्तकमातिका २. दुकमातिकानुक्कमेन ३६४ 5. अट्टकमातिका ३७७ ३८१ ३८५ ३८६ २. सच्चवारो ३६७ ३६८ ४०६ ४०६ ४०६ 44 ४१२ ४१२ ४२२ पिट्ठथा। पिहा । नवकमातिका ४१४ (५३) सैय्यस्स सदिसोहमस्मी ति १० दसकमातिका ४१४ मानो ४२१ ११. तहाविचरितानि ४१४ (५४) सेय्यस्स हीनोहमस्मी ति १२ एकरमातिकानिद्देसो ४१४ मानो ४२१ (१) जातिमदो ४१४ (५५) सदिसस्स सेय्योहमस्मी ति मानो (२-२७) गोत्तमदादी ४१५ (५६) सदिसस्स सदिसोहमस्मी ति (२८) मदो ४१५ मानो (२६) पमादो ४१५ (५७) सदिसस्स हीनोहमस्मी ति (३०) थम्भो ४१६ मानो (३१) सारम्भो ४१६ ४२२ (५८) हीनस्स सेय्योहमस्मी ति (३२) अत्रिच्छता मानो ४२२ (३३) महिच्छता ४१६ (५९) हीनस्स सदिसोहमस्मी ति (३४) पापिच्छता ४१६ मानो ४२२ (३५) सिङ्ग ४१७ (६०) हीनस्स हीनोहमस्मी ति (३६) तिन्तिण ४१७ मानो ४२३ (३७) चापल्य ४१७ (६१) मानो (३८) असभागवुत्ति ४१७ (६२) अतिमानो ४२३ (३६) अरति ४१८ (६३) मानातिमानो ४२३ (४०) तदी ४१८ (६४) प्रोमानो ४२४ (४१) विजम्भिता ४१८ (६५) अधिमानो । ४२४ (४२) भत्तसम्मदो ४१८ (६६) अस्मिमानो ४२४ (४३) चेतसो च लीनत्त ४१८ (६७) मिच्छामानो ४२४ (४४) कुहना ४१६ (६८) जातिवितक्को ४२५ (४५) लपना (६६) जनपदवितक्को ४२५ (४६) नेमित्तिकता ४१९ (७०) अमरवितको ४२५ (४७) निप्पेसिकता ४१६ (७१) परानुद्दयतापटिसयुत्तो (४८) लाभन लाभ वितक्को ४२५ निजिगीसनता ४१६ (७२) लाभादिपटिसयुत्तो' (४६) सेय्योहमस्मी ति मानो ४२० वितक्को ४२५ (५०) सदिसोहमस्मी ति मानो४२० (७३) अनवज्ञत्तिपटिमयुत्तो वितक्को (५१) होनोहमस्मी ति मानो ४२० ४२५ (५२) सेय्यस्स सेय्योहमस्मी ति 5३ दुकमातिकानिद्देसो । मानो ४२१ ४२३ ४२६ (१) कोयो च उपनाहा च ४२६ पिट्टङ्का (७) दिद्धिच. ४४० . (२) मक्खो च पळासो च ४२६ (३) इस्सा च मच्छरियं च ४२६: (४) माया च साठेश्यं च ४२७ : (५) अविज्जा च भवतण्हा च ४२७ । (६) भवदिट्ठिांच विभव- दिवि च ४२८' सस्सतदिढेिच उच्छेद- दिट्टि च ४२८ (८) अन्तवादिट्टि च अनन्तवा- ४२८: (8) पुन्वन्तानुदिद्धि च अपरन्तानुदिट्टि च ४२६ (१०) अहिरिकं च अनोतप्पं च ४२६ (११) बोवचस्सता च पाप- मित्तता च ४२६ (१२) अनज्जवो च अमद्दवो च ४२६ (१३) अक्सन्ति च प्रसोरच्चं च ४२६, (१४) असाखल्यं च अप्पटि- * सन्यारो च ४३० (१५) इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारताच अमत्तता च ४३०. (१६) मुगुस्सच्चं च -असम्पजनं च ४३१ (१७), सोलविपत्ति च .दिट्टिविपति च ४३१ (१८) अज्झतसंयोजनं च यहिदासंयोजनं च ४३१ .३. तिकमातिकानिदेसो (१) तोणि अकुसलमूलानि ४३१ (२) तयो पकुसलक्तिक्का ४३३ (३) तिस्सो पसलसम्मा ४३३ (४) तिस्मो मनुमनधातुयो ४३४ । : (५) ठोणि दुचरितानि ४३४. पिट्टा (६) तयो पासवा ४३५ (७) तीणि संयोजनानि ४३५ --(८) तिस्सो तण्हा --(८) अपरा पि तिस्सो तण्हा ४३७ (१०) अपरा पि तिस्सो तण्हा ४३७ (११) तिस्सो एसना ४३८ (१२) तिस्सो विधा. ४३८ (१३) तीणि भयानि ४३६ (१४) तोणि तमानि, (१५) तीणि तित्यायतनानि ४३६ (१६) तयो किञ्चना (१७) तीणि अङ्गणानि (१८) तीणि मलानि (१६) तीणि विसमानि (२०) अपरानि पि तीणि विरामानि (२१) तयो अग्गी (२२) तयो कसावा , (२३) अपरे पि तयो कसावा ४४० (२४. क)-अस्साददिट्टि (ख) अत्तादिवि । (ग) मिच्छादिहि । (२५. क) परति (ख) विहेसा (ग) अधम्मचरियाः ४४२ (२६. क) दोवच्चस्सता, ४४२ (ख) पापमितता (ग) नानतसम्ञा ४४२ (२७. क) उदन्नं । (स) कोसज्ज ४४३ (ग) पमादो ८.(२८, क) भगन्तुहिता (ख) मसापजाता M -- . ४५२ ४५२ [ ७ ॥ पिट्ठा (ग) महिच्छता ४४३ (घ) प्रतवादुपादानं-- ।। ४५० (२६. क) महिरिक- (१४४४ (६) चतारो तण्हुप्पादा (ख) अनोत्तप्पं (७) चतारि प्रगतिगमनानि ४५० (ग) पमादो (८) चत्तारो विपरिगासा ४५१ (३०. क) अनादरियं । (8) चत्तारो अनरिययोहारा ४५१ (ख) 'दोवचरसता (१०) अपरे पि चत्तारो (ग) पापमित्तता ४४५ अनरिययोहारा , ४५१ (३१. क) अस्सद्धियं ४४५ (११) चत्तारि दुच्चरितानि ४५१ (ख) अवदना (१२) अपरानि पि चत्तारि (ग) कोसज्ज दुच्चरितानि ४५१ (३२. क) उद्धच्चं (१३) चत्तारि भयानि (ख) असंवरो (१४) अपरानि पि चत्तारि (ग) दुस्सील्यं भयानि ४५२ (३३. क) अरियानं अदस्सन- (१५) चतस्सो दिट्टियो कम्यता ६६ पञ्चकमातिकानि(सो '४५२ (ख) सद्धम्म अस्सोतुकम्यता ४४६ (१) पञ्चौरम्भागियानि (ग) उपारम्भचित्तता संयोजनानि ४५२ (३४. क) मुट्ठस्मञ्च (२) पञ्चुद्धम्भागियानि (ख) असम्पजङ्गं संयोजनानि (ग) चेतसो विवखपो (३) पञ्च मच्छरियानि ४५३ (३५. क) अयोनिसो मनमिकारो ४४७ (४) पञ्च सङ्गा (ख) कुम्मग्गसेवना (५) पञ्च सल्ला ४५३ (ग) चेतसो च लीनत्तं (६) पञ्च चेतोखिला । -४५३ ६५. चतुक्कमातिकानिद्देसो ४४८ (७) पञ्च चेतसो विनिवन्धा४५३ (१) चत्तारो आसवा (८) पञ्च नीवरणानि । ४५४ (क) कामासवो (९) पञ्च कम्मानि (ख) भवासवो आनन्तरिफानि । . ४५४ (ग) दिट्ठासवो (१०) पञ्च दिडियो (घ) अविग्जासवो ४४६ (११) पञ्च वेरा (२-५) चत्तारो गन्यादी (१२) पञ्च व्यसना (क) कामुपादानं ४४६ (१३) पञ्च अवखन्तिया (ख) दिलृपादानं श्रादीनवा (ग) सीलब्बतुपादानं *(१४) पञ्च भयानि । ४५३ . ४४८ ४४८ ४४६ ४५० ४५० ४५५ ४५५ पिका ४८८ ५०२ ४८८ ४८६ ४६० ४६१ ३. परियापनापरियापन १. कामधातुया २. रूपधातुया ३. अरूपधातुया ४. परियापनापरियापन्नं ६४. पातुभावाभावा १. कामधातुया २. रूपधातुया ३. असमसत्तानं ४. अरूपधातुया ६५. भूमयो ६६. उप्पादककम्म-ग्रायु- प्पमाणानि १. उप्पादककम्मानि २. आयुप्पमाणानि ६७. अभिनेय्यादी ६८. सारम्मणानारम्मणा ६. दिट्ठसुतमुतादी १०. मातिकानक्कमेन १. तिकानि २. दुकानि ५०३ ५०३ ५०४ ५०६ ५११ ५१२ ४६२ ४६२ ४६६ ५०० ५०१ ५१३ ५२० THE PĀLI ALPHABET IN DEVANĀGARĪ AND ROMAN CHARACTERS VOWELS 7* 4a те ar CONSONANTS WITH VOWEL "A" क ka kha 3 na & cha аса st na & gha 9, jha dha E dha ट ta o tha T na त ta tha 7 na т ја zda दda #ba लla & ha pha # bha чра म ma. a va ra सsa u ya ola am + ka VOWELS IN COMBINATION ff ki की ki कुku ku ke को ko a kha ai kha la khi đi khi khu ý khi ở khc gì klio का ki CONJUNCT-CONSONANTS dva च nca Fyncha mba 5 mbha 84 dhya dhva Fimma 47 kka पस kkha क्य kya fr kri बल ka na kva sy khya Ekhva 51 ñja A, ñha हट tta . हा tha न्त nta म्य mya त्व ntva Emha ntha यyya हड्ड dda 5, daha nda andra yha ngga ल्ल lla Pandha reggha 64 lya Enta of ntha is ņda पण nna न्न,नnna ग्य gya Fa nya व्ह lha vha अgra panha onlia tta oppa Srika rikha स्त sta oppha F7 stra ttha स्व tva Far nga ৪, igha स्न sna स्य sya च्च cca त्य tya tra FTSS2 as pla abba an bota abya ccha स्मsma Jajja ६.dda 19 Sva ddha dya ज्ज्ञ, मjjha 5st ñña & bra dri of mp3 55 mpha hma Ghva elha nha अभिधम्मपिटके विभङ्गो
नमो तस्स भगवतो परतो सम्मासम्बुद्धस्स
विभङ्गपालि
BI,
R1
.
१. खन्धविभङ्गो
६१. सुत्तन्तभाजनीय
१ पञ्चक्खन्धा - रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सजाक्खन्धो,
सङ्खारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्धो ।
१. रूपक्खन्यो
२. तत्थ कतमो रूपक्खन्धो ?
य किञ्चि रूप अतीतानागतपच्चुप्पन्न अज्झत्त वा बहिद्धा वा
अोळारिक वा सुखुम वा हीन वा पणीत वा य दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं 5
अभिसहित्वा अभिसतिपित्वा - अय वुच्चति रूपक्खन्धो ।
(१) प्रतीत रूप
३ तत्थ कतम रूप अतीत ?
य रूप अतीत निरुद्ध विगत विपरिणत अत्यङ्गत अब्भत्यङ्गत
उप्पज्जित्वा विगत अतीत अतीतसेन सङ्गहित', चत्तारो च महाभूता
चतुन्न च महाभूतान उपादाय रूप इद वुच्चति रूप अतीत ।
(२) अनागत रूप
४ तत्थ कतम रूप अनागत
य रूप अजात अभूत असञ्जात अनिव्वत्त अनभिनिचत्त
अपातुभूत अनुप्पन्न असमुप्पन्न अनुट्टित असमुट्ठित अनागत अनागतसेन
सङ्गहित, चत्तारो च महाभूता चतुन्न च महाभूतान उपादाय रूप - इद
वुच्चति रूप अनागत ।
-
10
?
15
१ सी०, स्या० पोत्यवेसु नत्यि, एवमुपरि पि । २ सङ्गहीन - सी. ।
D.2 R2 [ १.१.५ (३) पच्याप रूप ५. तत्य कतमं रूपं पच्चुप्पन्नं ? यं रूपं जातं भूतं सञ्जातं निव्यत्तं अभिनिव्वत्तं पातुभूतं उप्पन्नं समुप्पन्न उद्वितं समुट्ठितं पच्चुप्पन्नं पच्चप्पनसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नं च महाभूतानं उपादाय रूपं इदं वुच्चति रूपं 5 पच्चुप्पन्नं । (४) प्रशतं रूप ६. तत्य कतमं रूपं अज्झत्तं ? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुगलिक उपादिन्नं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नं च महाभूतानं उपादाय रूपं -- इदं वुच्चति रूपं अज्झत्तं । (५) यहिद्धा रूपं ७. तत्य कतमं रूपं वहिद्धा ? यं रूपं तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियक पाटिपुग्गलिक उपादिन्नं, चत्तारो च महाभूता चतुम्नं च महाभूतानं उपादाय रूपं - इदं वुच्चति रूपं बहिद्धा । (६) प्रोळारिक रूपं ८. तत्थ कतमं रूपं अोळारिकं ? पे० .. फोटुब्बायतनं - इदं वुच्चति रूपं अोळारिक । (७) सुखुमं रूपं ६. तत्य कतमं रूपं सुखुमं? इत्थिन्द्रियं ... पे०. कवळीकारो' आहारो - इदं वुच्चति रूपं 10 15 चक्खायतन सुखुमं । 20 (८) हीनं रूपं १०. तत्य कतम रूपं हीनं ? यं रूप तेसं तेसं सत्तानं उम्ञातं अवज्ञातं हीळितं परिभूतं १ कळिवारो - सी० वळिकारो- स्या० ।
4 5 10 ११.१५] गुत्तन्तभाग्नाय अचित्तीकत' हीन हीनमत हीनसम्मत अनिट्ठ अपन्त अमनाप, रुपा सद्दा गन्धा रसा फोट्टव्वा - इद वुच्चति रुप हीन । (६) पणीत रुप ११ तत्थ क्तम रूप पणीत ? य रूप तेस तेस सत्तान अनुज्ञात अनवजात अहीळित अपरिभूत चित्तीकत पणीत पणीतमत पणीतसम्मत इट्ट यन्त मनाप, रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठव्वा - इद वुच्चति रूप पणीत । त त वा पन रूप उपादायुपादाय रूप हीन पणीत दट्ठव्य (१०) दूरे रूप १२ तत्थ कतम रूप दूरे ? इत्थिन्द्रिय पे० कवळीकारो आहारो, य वा पना पि अत्यि रूप अनासन्ने अनुपकटे असन्तिके - इद वुच्चति स्प दूरे । (११) सतिक रूप १३ तत्थ कतम रूप सन्तिके ? पे० फोटुब्वायतन, य वा पनञ्ज पि अत्यि रूप आसन्ने उपक?' अविदूरे सन्तिके - इद वुच्चति रूप सन्तिके । त त वा पन रूप उपादायुपादाय रूप दूरे सन्तिके दट्ठव्व । २ वेदनाक्खन्यो १४ तत्थ कतमो वेदनाक्खन्धो ? या काचि वेदना अतीतानागतपच्चुप्पन्ना अज्झत्ता वा वहिद्धा वा अोळारिका वा सुखुमा वा हीना वा पणीता वा या दूरै सन्तिके वा, तदेकज्झ अभिसहित्वा अभिसह्विपित्वा- अय वुच्चति वेदनाक्खन्यो। (१) प्रतोता वदना १५ तत्थ कतमा वेदना अतीता ? या वेदना अतीता निरुद्धा विगता विपरिणता प्रत्यङ्गता 20 अन्भत्यङ्गता उप्पज्जित्वा विगता अतीता अतीतसेन सङ्गहिता, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुवखमसुखा वेदना- अय वुच्चति वेदना अतीता । R3 चक्खायतन 15 १ अचितीक्त - स्या० एवमुपरि पि । २ पट्ट स्या..
६ पिनलो [ १.१.१६- (२) मनागता घेदना १६. तत्य कतमा वेदना अनागता? या वेदना अजाता अभूता असञ्जाता अनिव्बत्ता अनभिनिव्वत्ता अपातुभूता अनुप्पन्ना असमुप्पन्ना अनुट्ठिता असमुट्ठिता अनागता अना- गतसैन सङ्गहिता, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्समसुखा वेदना - अयं 5 वुच्चति वेदना अनागता । (३) पच्चप्पना वेदना १७. तत्थ कतमा वेदना पच्चुप्पन्ना ? या वेदना जाता भूता सञ्जाता निब्बत्ता अभिनिव्वत्ता पातुभूता उम्पन्ना समुप्पन्ना उद्विता समुट्टिता पच्चुप्पन्ना पच्चुप्पन्नसेन' सङ्गहिता, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुवखमसुखा वेदना – अयं वुच्चति वेदना 10 पच्चुप्पन्ना। (४) अज्झता वेदना १८. तत्थ कतमा वेदना अज्झत्ता ? या वेदना तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खमसुखा वेदना - अयं वुच्चति वेदना अज्झत्ता। (५) बहिता वेदना १६. तत्थ कतमा वेदना वहिद्धा ? या वेदना तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खम- सुखा वेदना – अय वुच्चति वेदना वहिद्धा । (६-७) प्रोळारिका, सुसुमा वेदना २०. तत्थ कतमा वेदना अोळारिका सुखुमा ? अकुसला वेदना अोळारिका, कुसलाव्याकता वेदना सुखुमा । कुसलाकुसला वेदना अोळारिका, अव्याकता वेदना सुखुमा। दुक्खा वेदना अोळारिका, सुखा च अदुक्खमसुसा च वेदना सुखुमा । सुखदुक्खा वेदना अोळारिका, अदुक्खमसुखा वेदना सुखुमा । असमापनस्स वेदना १ पच्चनसेन ~ सी०। . 15 B.4 20 R.4 १.१.२३] गुत्तन्तनाननीय - 10 अोळारिका, समापन्नस्स वेदना सुसमा । सासवा वेदना अोळारिका, अनासवा वेदना सुखुमा । तं तं वा पन वेदनं उपादायुपादाय वेदना अोळारिका सुखुमा दगुब्बा । (८-९) होना, पगीता पेदना २१ तत्थ कतमा वेदना हीना पणीता ? अकुसला वेदना हीना, कुसलाव्याकता वेदना पणीता । कुसला- 5 कुसला वेदना होना, अव्याकता वेदना पणीता । दुक्खा वेदना होना, सुखा च अदुक्खमसुखा च वेदना पणोता । सुखदुक्खा वेदना होना, अदुक्खमसुखा वेदना पणीता । असमापन्नस्स वेदना हीना, समापन्नस्स वेदना पणीता । सासवा वेदना हीना, अनासवा वेदना पणीता । तं तं वा पन वेदनं उपादायुपादाय वेदना हीना पणीता दट्टब्वा । (१०) दूरे वेदना २२. तत्थ कतमा वेदना दूरे ? अकुसला वेदना कुसलाव्याकताहि वेदनाहि दूरे, कुसलाव्याकता वेदना अकुसलाय वेदनाय दूरे, कुसला वेदना अकुसलाव्याकताहि वेदनाहि दूरे, अकुसलाच्याकता वेदना कुसलाय वेदनाय दूरे, अव्याकता वेदना कुसलाकुसलाहि वेदनाहि दूरे, कुसलाकुसला वेदना अव्याकताय 15 वेदनाय दूरे। दुक्खा वेदना सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि दूरे; सुखा च अदुक्खममुखा च वेदना दुक्खाय वेदनाय दूरे, सुखा वेदना दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि दूरे, दुक्खा च अदुक्खमसुखा च वेदना सुखाय वेदनाय दूरे, अदुक्खममुखा वेदना सुखदुक्खाहि वेदनाहि दूरे; सुखदुक्खा वेदना अदुक्खममुखाय वेदनाय दूरे। असमापन्नस्स 20 वेदना समापन्नस्स वेदनाय दूरे. समापन्नस्स वेदना असमापनस्स वेदनाय दूरे । सासवा वेदना अनासवाय वेदनाय दूरे, अनासवा वेदना सासवाय वेदनाय दूरे - अय वुच्चति वेदना दूरे । (११) सन्तिके देदना २३. तत्थ कतमा वेदना सन्तिके ? अकुसला वेदना अकुसलाय वेदनाय सन्तिके, कुसला वेदना 28 कुसलाय वेदनाय सन्तिके, अव्याकता वेदना अव्याकताय वेदनाय - , B5 e R5 । विभड्रो [१.१.२३- सन्तिके । दुक्खा वेदना दुक्खाय वेदनाय सन्तिके, सुखा वेदना सुखाय वेदनाय सन्तिके; अदुक्खमसुखा वेदना अदुक्खमसुखाय वेदनाय सन्तिके । प्रसमापन्नस्स वेदना असमापन्नस्स वेदनाय सन्तिके । समापन्नस्स वेदना समापन्नस्स वेदनाय सन्तिके; सासवा वेदना सासवाय वेदनाय सन्तिके; 5 अनासवा वेदना अनासवाय वेदनाय सन्तिके । अयं बुच्चति वेदना सन्तिके । तं तं वा पन वेदनं उपादायुपादाय वेदना दूरे सन्तिके दट्टब्बा । ३. सज्ञाक्खयो २४. तत्थ कतमो साक्खन्धो या काचि सज्ञा अतीतानागतपच्चुप्पन्ना अज्झत्ता वा बहिद्धा वा अोळारिका वा सुखुमा वा हीना वा पणीता वा या दूरे सन्तिके 10 वा. तदेकज्झं अभिसहित्वा अभिसङ्खिपित्वा' अयं वुच्चति सझाक्खन्धो। (१) अनीता सज्ञा २५. तत्थ कतमा सा प्रतीता ? या सचा अतीता निरुद्धा विगता विपरिणता अत्यङ्गता अब्भत्यङ्गता उप्पज्जित्वा विगता अतीता अतीतंसेन सङ्गहिता, चक्खु- 15 मम्फरसजा सझा सोतसम्फस्सजा सना घानसम्फस्सजा सजा जिव्हासम्फस्सजा सना कायसम्फस्सजा सज्ञा मनोसम्फस्सजा सञा - अयं वुच्चति सज्ञा अतीता । {২} নানা রক্ষা २६. तत्थ कतमा सझा अनागता? या सा अजाता अभूता असजाता अनिव्वत्ता अनभिनिव्वत्ता 20 अपातुभूता अनुप्पन्ना असमुप्पन्ना अनुट्ठिता असमुट्ठिता अनागता अनागतं- सेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा सझा सोतसम्फस्सजा समाधान- सम्फस्सजा सम्मा जिव्हासम्फरसजा सजा कायसम्फस्सजा सञ्जा मनोसम्फस्सजा सञ्चा अयं वुच्चति सझा अनागता । (३) पचपन्ना सम्शा २७. तत्थ कतमा सजा पच्चुप्पन्ना? १. अभिसधित्वा - सी० । २ घाणगम्फागा - मी०, एवमुरि पि।
१.१.३०] सुत्तन्तभाजनीयं ६ 5 16 - 10 या सज्ञा जाता भूता सजाता निव्वत्ता अभिनिव्वत्ता पातुभूता उम्पन्ना समुप्पन्ना उछिता समुट्ठिता पच्चुप्पन्ना पच्चुप्पन्नसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा सझा सोतसम्फस्सजा सझा घान- सम्फस्सजा सझा जिव्हासम्फस्सजा सज्ञा कायसम्फस्सजा सञ्जा मनोसम्फस्सजा सझा - अयं वुच्चति सज्ञा पच्चुप्पन्ना । (४) अज्झत्ता सज्ञा २८. तत्थ कतमा सज्ञा अज्झत्ता ? या सना तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटि- पुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा सझा सोतसम्फस्सजा सञ्चा घानसम्फस्सजा सञ्चा जिव्हासम्फस्सजा सजा कायसम्फस्सजा सज्ञा मनोसम्फस्सजा सञ्जा अयं वुच्चति सम्ञा अज्झत्ता । (५) बहिबा सम्ञा २६. तत्थ कतमा सञा बहिद्धा ? या सज्ञा तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा सझा सोत. सम्फस्सजा सझा घानसम्फस्सजा सझा जिव्हासम्फस्सजा सझा कायसम्फस्सजा सझा मनोसम्फस्सजा सझा - अयं वुच्चति सज्ञा 15 बहिद्धा । (६-७) प्रोकारिका, सुखुमा राज्या ३०. तत्थ कतमा सझा अोळारिका सुखुमा ? पटिघसम्फस्सजा सज्ञा ओळारिका, अधिवचनसम्फस्सजा सजा सुखुमा । अकुसला सझा अोळारिका, कुसलाव्याकता सज्ञा सुखुमा । कुसलाकुसला सज्ञा ओळारिका, अध्याकता सञ्चा सुखुमा। दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सझा अोळारिका, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सञा सुखुमा । सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सना ओळारिका, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्चा सुसुमा । असमापनस्स सा अोळारिका, समापन्नस्स सा सुखुमा । सासवा सञ्जा अोळारिका, अनासवा सञ्जा सुखुमा । तं तं वा पन स 28 उपादायुपादाय सञा अोळारिका सुखुमा दट्टब्बा । R.6 !0 वि०-२ ० ? 10 B7 विभङ्गो [१.१.३१- (८-८) होना, पोता समा ३१. तत्थ कतमा सना हीना पणीता ? अकुसला सञ्जा हीना, कुसलाब्याकता सञा पणीता । कुसलाकुसला सज्ञा हीना, अव्याकता सा पणीता । दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सना होना, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि 5 सम्पयुत्ता सज्ञा पणीता । सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सझा होना, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सज्ञा पणीता। असमा- पन्नस्स सञ्जा हीना, समापन्नस्स सञ्जा पणीता । सासवा सञ्जा हीना, अनासवा सज्ञा पणोता । त त वा पन सज्ज उपादायुपादाय सञ्जा हीना पणीता दट्टब्बा । (१०) दूरे सा ३२ तत्थ कतमा सझा दूरे ? अकुसला सझा कुसलाब्याकताहि साहि दूरे, कुसला- व्याकता सझा अकुसलाय सञ्जाय दूरे, कुसला सझा अकुसला- व्याकताहि साहि दूरे, अकुसलाव्याकता सज्ञा कुसलाय सजाय दूरे । अव्याकता सजा कुसलाकुसलाहि सचाहि दुरे, कुसलाकुसला 15 सञ्चा अव्याकताय सज्ञाय दूरे। दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्जा सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ताहि साहि दूरे, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सज्ञा दुक्खाय वेदनाय सम्प- युत्ताय सजाय दूरे, सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सज्ञा दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ताहि सञ्चाहि दूरे, दुक्खाय च 20 अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सझा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सज्जाय दूरे, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सा सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ताहि सज्ञाहि दूरे, सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता समा अदुक्समसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्जाय दूरे । असमापन्नस्स सग्ना समापनस्स सजाय दूरे; समापन्नस्स सन्ना असमापनस्स 25 सजाय दूरे । सामवा सज्ञा अनासवाय सज्ञाय दूरे, अनासवा सज्जा मासवाय सजाय दूरे - अय वुच्चति सन्ना दूरे । (११) तिरे सा ३३ तत्य पतमा सञ्ना सन्तिके ? - R7 गुसम्तमानती 7 अकुसला सञ्या अफुसलाय माय सन्तिके; फुगला गन्ना कुसलाय सजाय सन्तिक; अव्या कता सम्ना अब्याक्ताय मन्याय सन्तिके । दुपसाय वेदनाय सम्पयुत्ता गन्ना दुक्साय वेदनाय गम्प- युत्ताय सजाय सन्तिके; सुपाय वेदनाय गम्पयुत्ता गन्ना मुगाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सन्नाय सन्तिके ; अदुरसमसुगाय वेदनाय गम्प- . युत्ता सज्ञा अदुवसमसुसाय वेदनाय गम्पयुत्ताय सन्नाय मन्तिक । असमापनस्रा सम्ञा असमापनस्स सन्नाय गन्तिके; समापनस्ग सजा समापनस्स सजाय सन्ति। मासवा सगा सागवाय सजाय सन्तिके, अनासवा सन्ना अनासवाय सजाय सन्तिक । अयं बुच्चति सचा सन्तिके । त त या पन सज्ज उपादायुपादाय 10 सझा दूरे सन्तिके दट्ठबा । ४. सह्यारक्णन्यो ३४. तत्थ कतमो सवारपसन्धो ये केचि सहारा अतीतानागतपच्तुप्पन्ना अज्झता' वा वहिदा या पोळारिका वा सुखुमा वा हीना वा पणीता वा ये दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं अभिसहित्वा अभिमविपित्वा - अय बुच्चति सकार- 15 पसन्धो। (१) प्रनीता सद्धारा ३५. तत्य कतमे सवारा अतीता? ये सवारा अतीता निरुद्धा विगता विपरिणता प्रत्यक्षता अन्भत्यङ्गता उप्पज्जित्वा विगता अतीता अतीतमेन सङ्गहिता, चामु. सम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना धानसम्फस्मजा चेतना जिन्हा- 20 सम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोनम्फम्मजा चेतना - मे वुच्चन्ति सवारा अतीता। (२) अनागता सहारा ३६. तत्य कतम सह्वारा अनागता? ये सहारा अजाता अभूता असञाता अनिब्यत्ता अनमिनिन्चत्ता अपातुभूता अनुप्पन्ना असमुप्पन्ना अनुट्टिता अममुट्टिता अनागता अनागनं. १ १ भगतं-मी। DB १२ - 5 R.8 10 विभङ्गो [ १.१.३६- सेन सङ्गहिता, चक्सुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घान- सम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना -- इमे चुच्चन्ति सङ्घारा अनागता । (३) पच्चुप्पना सद्धारा ३७. तत्य कतमे सहारा पच्चुप्पन्ना ? ये सह्वारा जाता भूता सञ्जाता'. निव्बता अभिनिव्वत्ता पातुभूता उप्पन्ना समुप्पन्ना उद्विता समुद्विता पच्चुप्पना पच्चुप्पन्नसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना धानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना - इमे वुच्चन्ति सङ्घारा पच्चुप्पन्ना। (४) अज्सत्ता सहारा ३८. तत्थ कतमे सहारा अज्झत्ता ? ये सङ्घारा तेस तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटि- पुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फरसजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना - इमे वुच्चन्ति सङ्खारा अज्झत्ता । (५) बहिद्धा सद्धारा ३६. तत्थ कतमे सवारा वहिद्धा ? ये सङ्घारा तेस तेसं परसत्तान परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चतं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिना, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोत- सम्फस्सजा चेतना धानसम्फस्सजा चेतना जिल्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना इमे बुच्चन्ति 20 सङ्खारा बहिद्धा । (६-७) पोळारिका, सुष्मा सहारा ४० तत्य कतमे सवारा अोळारिका सुखुमा अकुसला सङ्घारा ओळारिका, कुसलाव्याकता सङ्घारा सुखुमा । कुसलाकुसला सङ्घारा ओळारिका, अव्याकता सङ्खारा सुखुमा । दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्घारा अोळारिका, सुखाय च अदुक्खम- १ महता-मी। 15 . B.9 ?
१.१४२] मुत्तरतनाजनीयं सुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सह्वारा सुसुमा । सुसदुक्साहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सवारा अोळारिका, अदुक्समसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता सवारा सुसुमा । असमापन्नस्स सहारा पोळारिका, समा- पन्नस्स सङ्खारा सुखुमा । सासवा सङ्घारा पोळारिका, अनासवा सङ्घारा सुसुमा । ते ते वा पन सङ्घारे उपादायुपादाय सङ्घारा । पोळारिका सुखुमा दट्ठव्वा । (८-९) हीना, पणोता सद्धारा ४१ तत्य कतमे सङ्खारा हीना पणीता ? अकुसला सङ्खारा हीना, कुसलाव्याकता सहारा पणीता । कुसलाकुसला सङ्घारा हीना, अव्याकता सङ्घारा पणीता । दुवसाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा हीना, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि 10 सम्पयुत्ता सङ्खारा पणीता । सुखदुक्साहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सह्वारा हीना, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्घारा पणीता । असमा- पन्नस्स सङ्घारा हीना, समापनस्स सवारा पणीता । सासवा सहारा हीना, अनासवा सङ्घारा पणीता । ते ते वा पन सङ्खारे उपादायुपादाय सङ्घारा हीना पणीता दट्ठब्बा । (१०) दूरे सद्धारा ४२. तत्थ कतमे सवारा दूरे अकुसला सङ्खारा कुसलाव्याकतेहि सङ्खारेहि दूरे; कुसला- ब्याकता सङ्खारा अकुसलेहि सङ्खारहि दूरे, कुसला सह्वारा अकुसला- व्याकतेहि सवारेहि दूरे, अकुसलाव्याकता सहारा कुसलेहि सह्यारेहि दूरे, अव्याकता सङ्घारा कुसलाकुसलेहि सङ्खारेहि दूरे, कुसलाकुसला 20 सङ्घारा अव्याकतेहि सङ्खारेहि दूरे । दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सहारा सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे; सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा दुक्खाय वेदनाय सम्प- युत्तेहि सङ्खारेहि दूरे, सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा दुक्साय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्तेहि सखारेहि दूरे, दुक्साय च 25 अदुक्खगसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सहारा सुखाय वेदनाय सम्प- युत्तेहि सङ्खारेहि दूरे, अदुक्खममुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सहारा सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्तेहि सहारेहि दूरे, सुरादुम्साहि वेदनाहिं 13 ? R9 B 10 विभङ्गो [१.१.४२- सम्पयुत्ता सहारा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे । असमापन्नस्स सह्वारा समापनस्स सबारेहि दूरे; समापनस्स सवारा असमापनस्स सङ्खारेहि दूरे । सासवा सङ्घारा अनासवेहि सङ्खारेहि दूरे; अनासवा सवारा सासवेहि सङ्खारेहि दूरे । . इमे वुच्चन्ति .. 5 सङ्खारा दूरे। (११) सन्तिके सद्धारा ४३. तत्य कतमे सङ्खारा सन्तिके ? अकुसला सङ्घारा अकुसलानं सङ्घारानं सन्तिके; कुसला सङ्खारा कुसलान सङ्कारानं सन्तिके, अव्याकता सङ्घारा अव्याकतानं सङ्घारानं सन्तिके । दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्घारा दुक्खाय 10 वेदनाय सम्पयुत्तानं सङ्घारानं सन्तिके; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्घारा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तान सङ्घारानं सन्तिके; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सवारा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तानं सखारानं सन्तिके । असमापन्नस्स सहारा असमापन्नस्स सङ्खारानं सन्तिके; समापनस्स सङ्घारा समापन्नस्स सह्वारानं सन्तिके । 15 सासवा सहारा सासवानं सहारानं सन्तिके; अनासवा सहारा अनासवानं सङ्कारानं सन्तिके । इमे वुच्चन्ति सहारा सन्तिके । ते ते वा पन सहारे उपादायुपादाय सहारा दूरे सन्तिके दट्ठव्या । ५. विम्याणक्सन्यो ४४. तत्य कतमो विजाणवसन्धो ? यं किच्चि विन्माण अतीतानागतपच्चुप्पन्न अन्मत्त या वहिद्धा २० वा पोळारिकं वा मुसुमं या हीनं वा पणीतं वा य दूरे सन्तिके वा, तदेकज्ज्ञ अभिमन्यहित्या अभिसद्धिपित्वा - अय युच्चति विज्ञाणपसन्धो । (१) मनोरं विनानं ४५. तत्व कतमं विमलाणं प्रतीत ? यं चिम्नाणं अतीतं निगद्ध विगतं विपरिणन प्रत्यङ्गतं प्रम- त्यननं उपग्नित्या विगत अतीतं पनीनगेग गङ्गलिं, नपगुपियाणं ३७ गोविन्माणं पानविजा गिताविन्जाण पायपियाणं मनो. विश्मा-चति विना अनीन । 10 5 13 - ११०] गुततभाजनीय (२) अनागत विभाग ४६ तत्य क्तम विज्ञाण अनागत ? य विज्ञाण अजात अभूत असञ्जात अनि यत्त अनभिनिव्यत्त अपातुभूत अनुप्पन्न असमुप्पन्न अनुट्टितं असमुट्टित अनागत अनागतसेन सगहित, चक्युविज्ञाण सोतविमाण घानवियाण जिव्हाविजाण कायविज्ञाण मनोविज्ञाण - इद वुच्चति विज्ञाण अनागत । (३) पच्चापन विमाण ४७ तत्थ कतम विन्नाण पच्चुप्पन्न य विज्ञाण जात भूत सजात निव्वत्त अभिनिव्वत्त पातुभूत उप्पन्न समुप्पन्न उहित समुट्ठित पच्चुप्पन्न पच्चुप्पन्नसेन सङ्गहित, चक्सु- विज्ञाण सोतविज्ञाण घानविज्ञाण जिव्हाविज्ञाण कायविश्नाण मनोविज्ञाण इद वुच्चति विज्ञाण पच्चुप्पन्न । (४) प्रजात विशाण ४८ तत्थ कतम विज्ञाण अज्झत्त य विज्ञाण तेस तेस सत्तान अज्झत्त पच्चत्त नियक पाटि- पुगलिक उपादिन्न, चक्खुविज्ञाण सोतविज्ञाण घानविज्ञाण जिव्हाविज्ञाण कायविज्ञाण मनोविज्ञाण - इद वुच्चति विज्ञाण प्रज्झत्त । (५) यहिद्धा विश्माण ४६ तत्थ कतम विज्ञाण बहिद्धा ? य विज्ञाण तेस तेस परसत्तान परपुग्गलान अज्झत्त पच्चत्त नियक पाटिपुग्गलिक उपादिन, चक्सुविज्ञाण सोतविज्ञाण धान- विज्ञाण जिव्हाविज्ञाण कायविज्ञाण मनोविज्ञाण- इद वुच्चति विज्ञाण वहिद्धा। (६-७) मोळारिक, सुसम विज्ञाण ५० तत्थ कतम विज्ञाण ग्रोळारिक सुसुम अकुसल विज्ञाण अोळारिक, कुसलाव्याकता विजाणा सुखुमा । कुसलाकुसला विज्ञाणा अोळारिका, अव्याक्त विनाण सुखुम । दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्त विज्ञाण प्रोळारिक, मुखाय च ? 15 20 ?
R.11 B. 12 विभङ्गो [१.१.५०- अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विज्ञाणा सुखुमा । सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता विज्ञाणा अोळारिका, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं सुखुमं । असमापन्नस्स विज्ञाणं ओळारिक, समा- पन्नस्स विज्ञाणं सुखुमं । सासवं विज्ञाणं अोळारिक, अनासवं 5 विनाणं सुखुमं । तं तं वा पन विज्ञाणं उपादायुपादाय विज्ञाणं सोळारिक सुखुमं दट्ठव्वं । (८-९) होन, पगोतं विगाणं ५१. तत्थ कतमं विज्ञाणं हीनं पणीतं ? अकुसलं विनाणं हीनं, कुसलाव्याकता विज्ञाणा पणोता। कुसलाकुसला विज्ञाणा हीना, अव्याकतं विज्ञाणं पणीतं । दुक्खाय 10 वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं हीनं, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विज्ञाणा पणीता । सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता विज्ञाणा हीना, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं पणीतं । असमापन्नस्स विज्ञाणं हीनं, समापन्नस्स विज्ञाणं पणीतं । सासवं विज्ञाणं हीनं, अनासवं विज्ञाणं पणीतं । तं तं वा पन विचाणं 15 उपादायुपादाय विज्ञाणं हीनं पणीतं दट्टव्वं । (१०) दूरे विशाणं ५२. तत्य कतमं विज्ञाणं दूरे ? अकुसलं विमाणं कुसलाव्याकतेहि विजाणेहि दूरे; कुसलाच्याकता विज्ञाणा अकुसला विज्ञाणा दूरे; कुसलं विगाणं असलाब्याकतेहि विनाणेहि दूरे; अकुसलाच्याकता विणा कुसला 20 विनाणा दूरे; अव्याफतं विनाणं कुसलाकुसलेहि विज्ञाणेहि दूरे; कुसलाकुराला विज्ञाणा अव्याकता विाणा दूरे। दुक्साय वेदनाय सम्पयुत्तं विश्नाणं सुखाय च अदुक्समसुखाय च वेदनाहि मम्पयुत्तेहि विजाणहि दूरेः सुसाय च अदुरखमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विनाणा दुवसाय वेदनाय सम्पयुत्ता विभाणा दूरे; मुसाय 25 वेदनाय सम्पयुतं विश्नाणं दुवसाय च अदुक्रममुगाय च वेदनाहि मम्पयुत्तेहि विश्शाणेदि दूरे; दुपाय न प्रदुषयममुपाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विश्वाणा मुगाय वेदनाय सम्पयुत्ता विगाणा गरे ।
१.२.५५] अभिधम्मभाजनीयं R.12 अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्प- युत्तेहि विज्ञाणेहि दूरे; सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता विनाणा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता विज्ञाणा दूरे । असमापनस्स विज्ञाणं समापनस्स विज्ञाणा दूरे; समापन्नस्स विज्ञाणं असमा- पन्नस्स विज्ञाणा दूरे । सासवं विनाणं अनासवा विज्ञाणा दूरे; । अनासवं विज्ञाणं सासवा विज्ञाणा दुरे - इदं वुच्चति विज्ञाणं दूरे। (११) सन्तिके मिळाणं ५३. तत्य कतमं विज्ञाणं सन्तिके ? अकुसलं विज्ञाणं अकुसलस्स विआणस्स सन्तिके, कुसलं विनाणं कुसलस्स विज्ञाणस्स सन्तिके; अव्याकतं विनाणं अव्या- 10 कतस्स विआणस्स सन्तिके । दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तस्स विज्ञाणस्स सन्तिके; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तस्स विज्ञाणस्स सन्तिके; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विज्ञाणं अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तस्स विज्ञाणस्स सन्तिके । असमापन्नस्स विआणं असमा- 15 पन्नस्स विचाणस्स सन्तिके; समापनस्स विज्ञाणं समापनस्स विज्ञाणस्स सन्तिके । सासवं विज्ञाणं सासवस्स विज्ञाणस्स सन्तिके; अनासवं विज्ञाणं अनासवस्स विज्ञाणस्स सन्तिके - इदं बुच्चति विज्ञाणं सन्तिके । तं तं वा पन विज्ञाणं उपादायुपादाय विज्ञाणं दूरे सन्तिके दटुब्बं । सुत्तन्तभाजनीयं'। B.13 20 २. अभिधम्मभाजनीयं ५४. पञ्चक्खन्धा - रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सज्ञाक्सन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्यो । १. पसन्यो ५५. तत्य कतमो रूपक्खन्यो ? १. सुत्तन्तभाजनियं सी०। वि०-३ - - SI - R.13 विभङ्गों [१.२.५५-- - 1. एकविर्धन रूपक्खन्यो - सव्वं रूपं न हेतु, अहेतुकं, हेतुविप्पयुतं, सप्पच्चयं, सङ्घतं, रूपं, लोकियं, सासवं, संयोजनियं', गन्थनियं, ओघ- नियं, योगनियं, नीवरणियं, परामट्ठ, उपादानियं, सङ्किलेसिकं, अव्याकतं, अनारम्मणं, अचेतसिकं, चित्तविप्पयुत्तं, नेवविपाकनविपाकधम्मधर्म, ॐ असडिलिट्ठसङ्किलेसिकं, न सवितक्कसविचारं, न अवितक्कविचारमत्तं अवितक्कअविचार, न पोतिसहगतं, न सुखसहगतं, न उपेक्खासगतं, नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वं, नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्ब- हेतुकं, नेवाच्यगामिनापचयगामी', नेवसेक्खनासेरखं, परित्तं, कामा- वचरं, न रूपावचरं, न अरूपावचरं, परियापन्नं, नो अपरियापन्न, अनि- 10 यतं, अनिय्यानिकं, उप्पन्नं, छहि विज्ञाणेहि विनेयं, अनिच्चं, -जराभिभूतं । एवं एकविधेन रूपक्खन्धो । ५६. दुविधेन रूपक्खन्धो – अत्थि रूपं उपादा, अत्थि रूपं नो' उपादा। अत्थि रूपं उपादिन्नं, अत्थि रूपं अनुपादिन्नं । अत्यि रूपं उपादिन्नुपादानियं, अस्थि रूप अनुपादिन्नुपादानियं । अत्थि रूपं 15 सतिदस्सनं, अत्थि रूपं अनिदस्सनं । अत्थि रूपं सप्पटिघं, अत्यि रूपं ! "अप्पटिघं । अस्थि रूपं इन्द्रियं, अत्थि रूपं न इन्द्रियं । अत्थि रूपं महाभूतं, अस्थि रूपं न महाभूतं । अत्थि रूपं वित्ति, अत्थि रूपं न विज्ञत्ति । 'अस्थि रूपं चित्तसमुट्ठान, अत्यि रूपं न चित्तसमुट्ठानं । अस्थि रूपं चित्त- सहभु, अस्थि रूपं न चित्तसहभु । अस्थि रूपं चित्तानुपरिवत्ति, अस्थि 20 रूपं न चित्तानुपरिवत्ति । अस्थि रूपं अज्झत्तिक, अत्यि रूपं काहिरं । १. अत्यि रूपं अोळारिक, अस्थि रूपं सुखुमं । अत्थि रूपं दूरे, अत्थि रूपं सन्तिके. ...पे०... अत्थि रूपं कवळीकारों" आहारो, अत्थि रूपं न कबळी- कारो आहारो। एवं दुविधेन रूपक्खन्धो । (यथा' रूपकण्डे विभतं, तथा इघ विभजितव्यं ।) १ ५७. तिविधेन रूपक्खन्धो - यं तं रूपं अज्झत्तिकं तं उपादा, 25 यं तं रूपं बाहिरं तं अत्यि उपादा, अत्यि नो उपादा। यं तं रूपं अज्झत्तिकं तं उपादिन्नं, यं तं रूपं वाहिरं तं अत्यि उपादिन्नं, अत्थि " B.14 - - १ सयोजनिये - स्थाः। २ . नापचयगामि ०, स्या० । ३-३. नपादा सी०। ४ चित्तमहभू - मी०, स्या० । ५ वळिवारो - मी०, स्या० । पोत्पये नयि 10-७ अनु गदा - स्मा। ६-६ स्या . - R.14 १.२.६२] अभिधम्मभाननीय अनुपादिन्नं । यं तं स्पं अज्झत्तिकं तं उपादिनुपादानियं, यंतं स्पं बाहिरं तं अस्थि उपादिनुपादानियं, अत्यि अनुपादिन्नुपादानियं ...पे०... यं तं रूप अज्झत्तिकं तं न कवळीकारो आहारो, यं तं रुपं वाहिरं तं अत्यि कवळीकारो आहारो, अस्थि न कवळीकारो आहारो । एवं तिविधेन रुपवसन्यो । ५८. चतुविधेन रूपक्सन्यो यं तं रूपं उपादा तं अस्थि उपादिनं, अत्यि अनुपादिन्नं; यं तं रूपं नो उपादा तं अत्यि उपादिप्नं, अत्यि अनुपादिन्नं । यं तं रूपं उपादा तं अत्थि उपादिनुपादानियं, अत्यि अनुपादिनुपादानिय ; यं तं रूपं नो उपादा तं अस्थि उपादिनुपादानियं, अत्यि अनुपादिनुपादानियं । यं तं स्पं उपादा तं अत्यि सप्पटिघं, 10 अत्यि अप्पटिघं, यंतंरूपंनो उपादातं अत्यि सप्पटिघं, अत्यि अप्पटिघं। यं तं रूपं उपादा तं अस्थि ओळारिक, अत्यि सुसुम; यं त स्पं नो उपादा तं अत्यि अोळारिक, अस्थि सुसुम । य त स्पं उपादा तं अत्यि दूरे, अत्यि सन्तिके, यं तं रूपं नो उपादा तं अत्यि दूरे, अत्थि सन्तिके ... पं०... दिटुं, सुतं, मुतं, विज्ञातं रूप'। एवं चतुब्बिन रूपक्सन्यो । ५६ पञ्चविधेन रूपक्खन्धो - पथवीधातु, आपोघातु, तेजो- धातु, वायोधातु, य च स्पं उपादा । एव पञ्चविधन स्पसन्यो। ६०. छविधेन रूपक्सन्यो चक्सुविनेय्य रूपं, सोत- विनेय्यं रूप, घानविनेय्यं' रूपं, जिव्हाविश्लेय्यं स्पं, विनेय्यं रूपं, मनोविनेय्यं रूप । एवं छव्यिन रूपक्सन्यो । ६१ सत्तविधेन रुपक्सन्धो चवसुविअय्यं स्प, सोत- विभेय्य रूपं, घानविनेय्य रूपं, जिव्हाविन्मय्यं रूपं, काय- विञ्नेन्यं रूप, मनोधातुविश्नेयं रूपं, मनोविजाणधातुविनेय्यं ।। रूपं । एवं सत्तविधेन रूपक्खन्यो । ६२. अट्ठविधेन रूपक्सन्यो - चक्खुविन्येय्यं रूपं, सोत- 11.15 विधेय्यं रूपं, धानविनेय्यं रूपं, जिन्हाविन्येय्यं स्पं, काय- विञ्चेम्यं रूपं अत्यि सुखसम्फस्सं, अत्यि दुक्खसम्फरस, मनोधातु- १. स्पा पात्यके नत्यि। २ पाविधातु-सी पीपातु-या। पान विम्नेम-सी, एवमुपरिपि। 13 . काय- 20 विभङ्गो [१.२ ६२- विधेय्यं रूपं, मनोविज्ञाणधातुविश्लेय्यं रूपं 1 • एवं अट्ठविधेन रूपक्खन्यो। ६३. नवविधेन रूपक्खन्यो - चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, पानि- न्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, इत्थिन्द्रियं, पुरिसिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, 5 यं च रूपं न इन्द्रियं । एवं नवविधेन रूपक्खन्धो । ६४. दसविधेन रूपक्खन्धो - चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, घानि- न्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, इत्यिन्द्रियं, पुरिसिन्द्रियं, जीवितिन्द्रिये, न इन्द्रियं रूपं अत्यि सप्पटिघं, अत्थि अप्पटिषं । एवं दसविधेन रूप- क्वन्धो। ६५. एकादसविधन रूपक्खन्धो - चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, रूपायतनं, सद्दायतनं, गन्धायतनं, रसायतनं, फोटुब्बायतनं, यं च रूपं अनिदस्सनअप्पटिचं धम्मायतन- परियापन्नं । एवं एकादसविधन रूपक्खन्धो । अयं' वुच्चति रूपक्खन्धों। २. वेदनाक्खन्धो ६६. तत्थ कतमो वेदनाक्खन्धो ? 10 - R.15 15 - 20 एकविधेन वेदनाक्खन्धो ~ फस्ससम्पयुत्तो। ६७. दुविधेन वेदनाक्खन्धो -- अत्यि सहेतुको, अस्थि अहेतुको । ६६. निरिक्षेत दलवन्यो – अल्यि कुसरतो अदिश असतो, अत्यि अव्याकतो। ६६. चतुविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि कामावचरो, अस्थि रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो । ७०. पञ्चविधेन वेदनाक्खन्यो अत्यि सुसिन्द्रियं, अत्यि दुक्खिन्द्रियं, अत्यि सोमनस्सिन्द्रियं, अत्यि दोमनस्सिन्द्रियं, अस्थि उपेक्खिन्द्रियं । एवं पञ्चविधेन वेदनाक्सन्धो । ७१. यबिधेन वेदनाक्खन्धो चक्सुसम्फस्सजा वेदना, t-1. सन्यो निट्टितो- सी०। २-२. स्मा० पोत्यो नत्यि । 16 32 - १२.७८] प्रभिधम्ममाजनीय सोतसम्पास्सजा वेदना, धानसम्फस्सना वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना, मनोसम्फस्सजा वेदना । एवं छविधेन वेदना- क्खन्धो। ७२. सत्तविधेन वेदनापसन्यो - चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोत- सम्फस्सजा वेदना, घानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, 5 कायसम्फस्सजा वेदना, मनोधातुसम्फस्सजा वेदना, मनोविज्ञांग- धातुसम्फस्सजा वेदना । एवं सत्तविधेन वेदनाक्खन्यो । ७३. अदुविधेन वेदनाक्खन्यो चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, घानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना अस्थि सुखा, अत्यि दुक्खा, मनोधातुसम्फस्सजा 10 वेदना, मनोविज्ञाणघातुसम्फस्सजा वेदना । एवं अट्ठविधेन वेदना- खन्धो। ७४. नवविधेन वेदनाक्खन्धो - चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोत- सम्फस्सजा वेदना, पानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना, मनोधातुसम्फस्सजा वेदना, मनोविज्ञाण- 15 धातुसम्फस्सजा वेदना अत्यि कुसला, अत्यि अकुसला, अत्यि अव्याकता। एवं नवविधेन वेदनाक्खन्धो । ७५. दसविधेन वेदनानखन्धो - चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोत- सम्फस्सजा वेदना, घानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना अस्थि सुखा, अत्यि दुक्खा, मनोपातुसम्फस्सजा 20 वेदना, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा वेदना अत्यि कुसला, अत्यि अकुसला, अस्थि अव्याकता । एवं दसविधेन वेदताक्खन्यो। (२) ७६. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ७७. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि सहेतुको, अत्यि अहेतुको। ७८. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि विपाको, अत्यि विपाक- धम्मघम्मो, अत्यि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । अयि उपादिनु- पादानियो, अत्यि अनुपादिनुपादानियो, अस्थि अनुपादिनअनुपादानियों। R.16 25 २२ . 817 L विभङ्गो [१२७८- अस्थि सद्धिलिट्टसद्धिलेसिको', अत्थि असद्धिलिट्ठसङ्किलेसिको, अस्थि असङ्किलिट्ठअसङ्किलेसिको । अत्थि सवितक्कसविचारो, अस्थि अवितक्क- विचारमत्तो, अत्थि अवितक्कमविचारो। अत्थि दस्सनेन पहातब्बो, अत्थि भावनाय पहातब्बो, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बो। 5 अत्थि दस्सनेन पहातव्बहेतुको, अत्थि भावनाय पहातब्बहेतुको, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुको । अत्थि आचयगामी, अत्थि अपचयगामी, अत्थि नेवाचयगामिनापचयगामी । अस्थि सेक्खो, अत्यि असेक्खो, अत्थि नेवसेक्खनासक्खो । अत्थि परित्तो, अस्थि महरगतो, अत्थि अप्पमाणो । अत्थि परित्तारम्मणो, अत्यि महग्गता- 10 रम्मणो, अत्यि अप्पमाणारम्मणो । अत्यि हीनो, अस्थि मज्झिमो, अत्थि पणीतो । अत्थि मिच्छत्तनियतो, अत्थि सम्मत्तनियतो, अस्थि अनियतो। अत्यि मग्गारम्मणो, अत्यि मग्गहतुको, अत्यि मग्गाधि- पति । अस्थि उप्पन्नो, अत्थि अनुप्पन्नो, अत्यि उप्पादी। अत्यि अतीतो, अत्यि अनागतो, अत्थि पच्चुप्पनो । अत्यि अतीतारम्मणो, अत्थि अना- 15 गंतारम्मणो, अत्थि पच्चुप्पन्नारम्मणो। अत्थि अज्झत्तो, अत्थि बहिलो, । अत्थि अज्झत्तबहिद्धो । अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अस्थि बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तबहिद्धारम्मणो पे० । एव दसविधेन वेदनाक्खन्धो । R 17 - - R1B ७६ एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । ८० दुविधेन वेदनाक्खन्धो - भत्थि हेतुसम्पयुत्तो, अस्थि 20 हेतुविप्पयुत्तो पे० अत्यि न हेतु सहेतुको, अत्थि न हेतु अहेतुको । अस्थि लोकियो, अत्यि लोकुत्तरो। अत्यि केनचि विजेय्यो अत्यि केनचि न विनेय्यो। अत्यि सासवो, अत्यि अनासवो। अस्थि आसवसम्प- युत्तो, अत्यि आसविप्पयुत्तो। अत्यि आसवविष्पयुत्तसासवो, अस्थि पासवविप्पयुत्तमनासवो । अस्थि सयोजनियो, अत्यि असयोजनियो । 25 अत्यि सयोजनसम्पयुत्तो, अत्यि सयोजनविप्पयुत्तो । अत्यि सयोजन- विप्पयुत्तसयोजनियो, अत्यि सयोजनविप्पयुत्तनसयोजनियो । अत्यि १ पिटिक्लिसिला- एवमुपरि पि। २ नवसरसा नाराक्लो-सी०, गर्ममा नागो-या।
१.२.८१] ममिषम्मभाजनीयं २३ , B 18 - गन्यनियो, अत्यि अगन्यनियो। अत्यि गन्यसम्पयुत्तो, अस्थि गन्यविप्प- युत्तो । प्रत्यि गन्थविप्पयुत्तगन्यनियो, अत्यि गन्थविष्पयुत्तनगन्यनियो। अत्यि अोपनियो, अत्यि अनोपनियो । अत्यि अोघसम्पयुत्तो, अत्यि अोधविप्पयुत्तो । यत्यि प्रोघविप्पयुत्तमोपनियो, अत्यि अोपविष्पयुत्त- अनोपनियो । अत्यि योगनियो, अत्यि अयोगनियो । अत्यि योगसम्प- 5 युत्तो, अत्यि योगविप्पयुत्तो। अत्थि योगविप्पयुत्तयोगनियो, अत्यि योगविप्पयुत्तप्रयोगनियो । अत्थि नीवरणियो, अत्थि अनीवरणियों अत्यि नीवरगसम्पयुत्तो, अत्यि नीवरणविप्पयुत्तो। अत्यि नीवरणविष्प- युत्तनीवरणियो, अत्यि नीवरणविप्पयुत्तअनीवरणियो। अत्यि परामट्ठो, अत्यि अपरामट्ठो। अत्यि परामाससम्पयुत्तो, अत्यि परामासविप्प- 10 युत्तो । अत्थि परामासविप्पयुत्तपरामट्ठो, अस्थि परामासविप्पयुत्त- अपरामट्ठो । अत्यि उपादिन्नो, अत्यि अनुपादिनो। अत्यि उपादा- नियो, अत्थि अनुपादानियो । अत्थि उपादानसम्पयुत्तो, अत्थि उपादान- विप्पयुत्तो । अस्थि उपादानविप्पयुत्तउपादानियो, अत्यि उपादान- । विप्पयुत्तअनुपादानियो । अत्यि सङ्किलेसिको, अत्थि असङ्किलेसिको। ।। अत्यि सङ्किलिट्ठो, अत्यि असविलिट्ठो । अत्यि किलेससम्पयुत्तो, अत्यि किलेसविप्पयुत्तो । अत्यि किलेसविप्पयुत्तसविलेसिको, अत्यि किलेसविपयुत्तमसङ्किलेसिको । अत्यि दस्सनेन पहातब्बो, अत्यि न दस्सनेन पहातव्यो । अत्थि भावनाय पहातब्बो, अत्यि न भावनाम पहातब्बो । अत्यि दस्सनेन पहातब्बहेतुको, अत्यि न दस्सनेन पहातब्ब- 20 हेतुको । अत्थि भावनाय पहातव्वहेतुको, अत्यि न भावनाय पहातब्ब-.. हेतुको । अत्थि सवितक्को, अत्थि अवितक्को। अत्थि सविचारो, अत्यि अविचारो । अत्थि सप्पीतिको, अत्थि अप्पीतिको । अत्यि पोति- सहगतो, अत्यि न पीतिसहगतो। अत्यि कामावचरो, अत्यि न कामा- वचरो । अस्थि रूपावचरो, अत्थि न रूपावचरो । अत्यि प्ररूपावचरो, 25 अत्थि न अरूपावचरो। अत्यि परियापन्नो, अत्यि अपरियापनोंगा अत्यि निय्यानिको, अत्यि अनिय्यानिको। अत्यि नियतो, अत्यि अनि- यतो। अस्थि सउत्तरो, अत्यि अनुत्तरो। अत्यि सरणो, अत्यि अरणो। ८१. तिविधेन वेदनाक्खन्यो – अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ...पे०.. । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्यो । R.19 30 विभङ्गो [१.२.८२- १२. एकविधेन' वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो' । ८३. दुविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि सरणो, अत्यि अरणो। ८४. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अस्थि विपाको, अस्थि विपाक- धम्मधम्मो, अस्थि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो। अस्थि उपादिन्नु- 5 पादानियो ...पे०... अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्थि बहिवारम्मणो, अत्यि अज्झत्तबहिद्वारम्मणो ... पे०... 1 एवं दसविधेन वेदनाक्खन्यो । दुकमूलकं । B. 19 R.20 ५५. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ८६. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यिसहेतुको, अत्थि अहेतुको । ८७. तिविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, 10 अत्थि अव्याकतो ... पै०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो । . ८८. एकविधेन वेदनाक्खन्धो ~ फस्ससम्पयुत्तो । ८६. दुविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि हेतुसम्पयुत्तो', अत्यि हेतुविप्पयुत्तों। ६०. तिविधेन वेदनाक्खन्यो - अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, 15 अत्यि अव्याकतो ...पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो । (७) ११. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ६२. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अस्थि न हेतु सहेतुको, अस्थि न हेतु अहेतुको । अत्यि लोकियो, अत्यि लोकुत्तरो। अस्थि केनचि विनेग्यो, अत्यि केनचि न विनेय्यो । अत्यि सासवो, अत्यि 20 अनासवो । अत्यि पासवसम्पयुत्तो, अत्यि पासवविप्पयुत्तो । प्रत्य - - १-१. रो पोत्पो नपि, एवमुपरिपि । २ सरणी - रया, रो०।३ परमो रो० । ४-४. सहेतुको-पा०, रो० । ५-५ अरेगुरो-या०, रो० । एमा, १२.६७ अभिधामभाजनी आसवविप्पयुत्तसासवो, अत्थि पासवविप्पयुत्तानासंवो ... पे०... अस्थि सरणो, अत्यि अरणो। ६३. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्थि कुसलो, अस्थि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो । ८ 5 , 120 १४. एकविधेन वेदनाक्सन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ६५. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अस्थि सहेतुको, अत्थि अहेतुको। ६६. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि विपाको, अत्यि विपाक- । धम्मधम्मो, अत्यि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । अत्थि उपादिशु- पादानियो, अत्थि अनुपादिन्नुपादानियो, अस्थि अनुपादिनअनुपादा- नियो । अत्थि सङ्किलिट्ठसङ्क्षिलेसिको, अत्थि असविलिट्ठसङ्किलेसिको, 10 अत्यि असङ्किलिट्ठअसङ्किलेंसिको। अत्थि सवितक्कसविचारो, अस्थि अवितक्कविचारमत्तो, अस्थि अवितक्कअविचारो। अस्थि दस्सनेन पहा- तब्बो, अत्थि भावनाय पहातब्बो, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहा- तब्बो। अस्थि दस्सनेन पहातव्वहेतुको, अत्थि भावनाय पहातब्वहेतुको, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वहेतुको। अस्थि प्राचयगामी, 15 अत्थि अपचयगामी, अत्थि नेवाचयगामिनापचयगामी । अत्थि सेवखो, अस्थि असेक्खो, अत्यि नेवसेक्खनासेक्खो। अत्यि परित्तो, अस्थि महग्गतो, अत्थि अप्पमाणो। अस्थि परित्तारम्मणो, अस्थि महग्गतारम्मणो, अस्थि अप्पमाणारम्मणो । अत्यि हीनो, अत्थि मज्झिमो, अत्थि पणीतो । अस्थि मिच्छत्तनियतो, अत्थि सम्मत्तनियतो, अत्थि अनियतो। अत्थि 20 मग्गारम्मणो, अत्थि मग्गहेतुको, अत्यि मग्गाधिपति । अत्थि उप्पन्नो, अत्थि अनुप्पन्नो, अस्थि उप्पादी। अत्थि अतीतो, अत्थि अनागतो, अत्यि पच्चुप्पन्नो । अस्थि अतीतारम्मणो, अत्यि अनागतारम्मणो, अत्यि पच्चुप्पनारम्मणो। अत्यि अज्झत्तो, अत्थि वहिद्धो, अस्थि अज्झत्तवहितो। अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्थि बहिद्धारम्मणो, अत्थि 25 अज्झत्तबहिद्धारम्मणो ...पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो। . + ६७. एकविधेन वेदनाक्लन्धो वि०-४ फस्ससम्पयुत्तो।
२६ R21 B.21 विभङ्गो [१.२.६८- १८. दुविधेन वेदनापखन्धो - अत्यि हेतुसम्पयुत्तो, अत्यि हेतुविप्पयुत्तो। अत्यि न हेतुसहेतुको, अत्यि न हेतुअहेतुको । अत्यि लोकियो, अत्यि लोकुत्तरो। अत्यि केनचि विञ् थ्यो, अत्थि केनचि न विधेय्यो । अत्थि सासवो, अत्यि अनासवो। अत्थि पासव- 5 सम्पयुत्तो, अत्यि पासवविप्पयुत्तो। अत्थि पासवविप्पयुत्तसासवो, अस्थि पासवविप्पयुत्तअनासवो। अस्थि संयोजनियो, अत्थि असंयोजनियो ...पे०... अत्यि सरणो, अत्यि अरणो । ६६: तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अस्थि वहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तबहिद्वारम्मणो ... पे०...। एवं दसविधेन 10 वेदनाक्खन्धो। तिकमूलक । (१०) १००. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १०१. दुविधेन वेदनाक्खन्धो-अत्थि सहेतुको, अत्थि अहेतुको। १०२. तिविधेन वेदनाक्खन्धो-अस्थि कुसलो, अस्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो। (११) १०३. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । १०४. दुविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि हेतुसम्पयुत्तो, अस्थि हेतुविप्पयुत्तो। १०५. तिविधेन वेदनावखन्यो अस्थि विपाको, अत्यि विपाकधम्मधम्मो, अस्थि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो ... पे०... । एवं 20 दसविधेन वेदनाक्सन्धो । (१२) १०६. एकविर्धन वेदनायरान्यो – फस्मसम्पयुत्तो। १०७. दुविधेन वेदनाक्सन्यो - अत्यि न हेतुसहेतुको, अत्यि न हेतुग्रहतुको। 15 R.22 - १.२११८] अभिपम्मगानी १०८. तिथियेन वेदनायगन्यो - अत्यि उपादिनुपापानियो, अरिय अनुगादिप्नुपादानियो, अस्थि अनुपादिनप्रनृपादानियो .. १०.. । एवं दसविधेन वेदनापसन्यो। (१३) १०६. एकविर्घन वेदनावपन्यो - फस्नगम्पयुत्तो । ११०. दुविधन वेदनाक्सन्यो अत्यि लोपियो, अत्यि। लोकुत्तरो। १११. तिविधेन वेदनापसन्धो - अत्यि मझिलिट्टालेमिझो, अत्यि असविलिसङ्किलेसिको, अत्यि अदिलिट्ठअनलिमि ...पे०... । एवं दसविधेन वेदनायसन्यो । (१४) ११२. एकविधेन वेदनापसन्यो - फस्मसम्पयुत्तो। ११३. दुविधेन वेदनाक्सन्धो अत्यि केनचि विजय्यो, अस्थि केनचि न विज्ञय्यो। ११४. तिविधेन वेदनाक्सन्चो - अत्यि सवितरसमविचारो, अत्यि भवितवकविचारमतो, अत्यि अवित्तक्कमविचारो पे० । एवं दसविन वेदनाक्सन्धो। (१५) ११५ एकविधेन वेदनाक्सन्चो - फम्पसम्पयुत्तो। ११६. दुविधेन वेदनापसन्चो अत्यि मासवो, अत्यि अनासवो। ११७ तिविधेन वेदनाक्सन्चो - अत्यि दम्मनेन पहातब्बो, अत्यि भावनाय पहातव्यो, अत्यि नेव दस्सनेन न भायनाय पहातन्यो 20 ..पे० .. । एवं दसविधेन वेदनाक्सन्यो । 10 15 122 - R.23 ११८ एकविधेन वेदनापसन्यो - फन्नगम्पयुत्तो। १ उपादिगुपायनि-रो०, एवमारिदि।
- 5 विभङ्गो [ १.२.११६- ११८. दुविधेन वेदनाक्खन्धो -- अत्थि नासदसम्पयुत्तो, अस्थि आसविप्पयुत्तो। १२०. तिविधन वेदनाक्खन्धो अत्थि दस्सनेन पहातव्व- हेतुको, अत्यि भावनाय पहातब्बहेतुको, अत्यि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वहेतुको ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्यो । (१७) १२१. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १२२. दुविधेन वेदनाक्सन्चो - अत्यि पासवविप्पयुत्तसासवो, अत्यि प्रासयविप्पयुत्तमनासयो । १२३. तिविधेन वेदनाक्सन्यो • अत्यि आचयगामी, अस्थि 10 अपचयगामी, अस्थि नेवाचयगामिनापचयगामी'... पे०... । एवं दस- विधन वेदनाक्सन्धो। (१८) १२४. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १२५. दुविधेन वेदनाक्सन्धो अत्यि संयोजनियो, अत्यि असंयोजनियो। १२६. तिविधेन वेदनावसन्धो- अत्यि सेक्खो, अत्यि असेक्सो, अत्यि नेवसेक्सनामेक्सो ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्सन्यो। - 15 . R.21 १२७. एकविधेन वेदनापसन्यो - फस्ससम्पयुत्तो । १२८, दुविधेन वेदनाक्सन्यो - अत्यि संपोजनमम्पयुतो, अत्यि संपोजनयिप्पयुत्तो। १२६. तिविधेन वेदनायगन्यो- अत्यि परितो, अस्थि महागतो, गत्यि प्रणगाणो ...०... ! एवं दलमिधेन वेदनावरायो। (२०) १३०. एग विषेन वेदनागिन्यो - फागणयुत्तो। Hinाम -गा।
प्रभिधम्ममाजनीय 5 10 १३१. दुविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि संयोजनविप्पयुत्त- संयोजनियो, अत्यि संयोजनविप्पयुत्तासंयोजनियो । १३२. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि परित्तारम्मणो, अत्यि महागतारम्मणो, अस्थि अप्पमाणारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधन वेदनाक्खन्धो (२१) १३३. एकविधेन वेदनाक्खन्धो- फस्ससम्पयुत्तो। १३४. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्थि गन्थनियो, अत्थि. अगन्थनियो। १३५. तिविधेन वेदनावखन्धो-अत्यि हीनो, अत्यि मज्झिमो, अत्यि पणीतो ... पे०... । एव दसविधेन वेदनाक्खन्धो । (२२) १३६. एकविधेन वेदनाक्सन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १३७. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्थि गन्थसम्पयुत्तो, अस्थि गन्थविप्पयुत्तो। १३८. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्थि मिच्छत्तनियतो, अत्थि सम्मत्तनियतो, अस्थि अनियतो. पे०.. । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो। 15 (२३) १३९. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १४०. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि गन्यविप्पयुत्तगन्थनियो, अत्यि गन्थविप्पयुत्तप्रगन्थनियो । १४१. तिविधेन वेदनाक्खन्धो -- अत्यि मग्गारम्मणो, अत्यि मग्गहेतुको, अत्थि मग्गाधिपति ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो। २० (२४) १४२. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १४३. दुविधेन वेदनाक्खन्यो अत्यि प्रोपनियो, अत्यि अनोपनियो। R.25 + B.24 . विभङ्गो [ १.२.१४४- १४४. तिविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि उप्पनो, अत्यि अनुप्पन्नो, अत्थि उप्पादी ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो । (२५) १४५. एकविधेन वेदनाक्खन्धो – फस्ससम्पयुत्तो। १४६. दुविधन वेदनाक्खन्यो - अत्यि ओघसम्पयुत्तो, अत्यि 5 अोधविप्पयुत्तो। १४७. तिविधेन वेदनाक्खन्धो- अत्थि अतीतो, अत्थि अनागतो, अत्थि पच्चुप्पन्नो ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो। (२६) १४८. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १४६. दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि प्रोघविप्पयुत्तोपनियो, 10 अस्थि ओघविप्पयुत्तअनोपनियो । १५०. तिविधेन वेदनाक्खन्धो - अत्यि अतीतारम्मणो, अस्थि अनागतारम्मणो, अत्यि पच्चुप्पन्नारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो। (२७) १५१. एकविधेन वेदनावखन्धो – फस्ससम्पयुत्तो। १५२. दुविधेन वेदनाक्खन्धो अत्यि योगनियो, अस्थि अयोगनियो। १५३. तिविधेन वेदनाक्खन्धो- अत्यि अज्झतो, अत्यि वहितो, अस्थि अज्झत्तवहिरो ... पे०... ( एवं दसविधन वेदनाक्खन्यो । (२८) १५४. एकविधेन वेदनाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । १५५. दुविधेन वेदनापसन्धो - अत्यि योगसम्पयुत्तो, अत्यि योगविप्पयुत्तो। १५६. तिविधेन वेदनाक्सन्यो- अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अस्थि अग्झत्तवहितारम्मणो ... पं०... 1 एवं दसविधेन वेदनापसन्धो। उभतोयट्टकं । - R.26 20 १२ १६१] प्रभिधामभाजीप - - । 23 (२६) १५७ सत्तविधन वेदनाक्सन्यो - अस्थि कुसलो, अस्थि अयु- सलो, अत्थि अव्याकतो, अत्यि कामावचरो, अत्यि स्पावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो। एवं सत्तविधेन वेदनाक्सन्यो । १५८ अपरो पि सत्तविधेन वेदनाक्सन्चो - अत्यि विपाको पे० अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि यहिद्धारम्मणो, अत्यि । अज्झतबहिद्धारम्मणो, अत्यि कामावचरो, अत्यि स्पावचरो, अस्थि अरूपावचरो, अस्थि अपरियापन्नो । एव सत्तविधेन वेदनापसन्यो । १५६ चतुवीसतिविधेन वेदनाक्सन्धो - चक्खुसम्फस्सपच्चया वेदनाक्खन्धो अस्थि कुसलो, अस्थि अकुसलो, अत्यि प्रब्याक्तो, सोत- सम्फस्सपच्चया वेदनाक्खन्धो पे० धानसम्फस्सपच्चया वेदना- 10 क्खन्धो पे० जिव्हासम्फस्सपच्चया वेदनाक्सन्धो पे० काय. सम्फस्सपच्चया वेदनाक्सन्धो ० मनोसम्फस्सपच्चया वेदनावसन्यो अस्थि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो, चक्सुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, धानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना मनोसम्फरसजा वेदना । एव चतुवीसति- 15 विधेन वेदनाक्खन्धो। १६० अपरो पि चतुवीसतिविधेन वेदनाक्खन्धो चक्सु सम्फस्सपच्चया वेदनाक्खन्धो अस्थि विपाको पे० अत्यि अज्झत्ता- रम्मणो, अत्यि वहिद्धारम्मणो, अत्यि अज्झत्तबहिद्धारम्मणो, चक्खु- राम्फस्सजा वेदना पे० मनोसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फम्स- 20 पच्चया वेदनाक्खन्धो पे० घानसम्फस्सपच्चया वेदनाक्सन्धो पे० जिव्हासम्फस्सपच्चया वेदनाक्खन्धो पे० कायसम्फस्सपच्चया वेदना- क्खन्धो पे० मनोसम्फस्सपच्चया वेदनाक्खन्धो अत्यि विपाको पे० अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अत्यि अज्झत्त- वहिद्धारम्मणो, चक्खुसम्फस्सजा वेदना पे० मनोसम्फस्सजा 25 वेदना । एव चतुवीसतिविधेन वेदनाक्खन्यो। १६१ तिसविधेन वेदनाक्खन्धो-चक्खुसम्फस्मपच्चया वेदना- R27 १ तिसतिविषन - सी०, एवमुपरि पि।
३२ - - , B26 विभङ्गो [ १.२.१६१-- क्वन्धो अत्थि कानावचरो, अस्थि रूपावचरो, अस्थि अरूपावचरो, अस्थि अपरियापन्नो; सोतसम्फस्सपच्चया ... पे०... धानसम्फस्सपच्चया ..पे०... जिव्हासम्फस्सपच्चया ... पे०... कायसम्फस्सपच्चया ... पं०... मनोसम्फस्सपच्चया वेदनाक्खन्धो अस्थि कामावचरो, अत्थि रूपावचरो, 5 अत्थि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो; चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, घानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना, मनोसम्फस्सजा वेदना । एवं तिसविधेनवेदनाक्खन्यो। १६२. बहुविधेन वेदनाक्खन्धो - चक्खुसम्फस्सपच्चया वेदना- 10 क्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो, अस्थि कामा- वचरो, अस्थि रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो; सोतसम्फस्सपच्चया ...पे०... घानसम्फस्सपच्चया ... पे०... जिव्हा- सम्फस्सपच्चया ... पे०... कायसम्फस्सपच्चया ... पे०... मनोसम्फस्स- पच्चया वेदनाक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्थि 15 अब्याकतो, अत्थि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अस्थि अरूपावचरो, अत्थि अपरियापन्नो; चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, पानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, सम्फस्सजा वेदना, मनोसम्फस्सजा वेदना । एवं बहुविधेन वेदना- क्खन्धो। १६३. अपरो पि बहुविधेन वेदनाक्खन्धो चक्सुसम्फस्स- पच्चया वेदनाक्खन्धो अत्यि विपाको ... पे०... अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्धारम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो, अत्यि कामावचरो, अयि रूपावचरो, अत्थि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो; सोतसम्फस्स- पच्चया वेदनाक्सन्धो... पे०.. घानसम्फस्सपच्चया वेदनाक्सन्धो..पे.... 25 जिव्हासम्फस्सपच्चया वेदनायसन्यो ...पे०... कायसम्फस्सपच्चया वेदना- वसन्यो ...पे०... मनोसम्फस्मपच्चया वेदनावसन्धो अत्यि विपाको ...पे०... अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिदारम्मणो, अत्थि अज्झत्त- बहिवारम्मणो, अस्थि कामावनरो, अत्यि स्पायचरो, अत्यि अस्पा- वचरो, अत्यि अपरियापनो; चपसुसम्फस्सना वेदना, सोत- ७० सम्फराजा वेदना, पानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हाराम्फस्समा पेदना, काय- 20 R.28 5 - १२१७१] अभिवम्ममाजनीय कायसम्फरसजा वेदना, मनोसम्फस्सजा वेदना । एव बहुवियन वेदनाक्खन्धो। अय वुच्चति वेदनाक्खन्यो। ३ साक्खायो १६४ तत्य कतमो सञ्जाक्खन्धो? (१) एकविधन सञ्जाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १६५. दुविधेन साक्खन्धो अस्थि सहेतुको, अस्थि अहेतुको । १६६ तिविधेन साक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अस्थि अव्याकतो। १६७ चतुब्बिधेन सञ्चाक्सन्धो ~ अत्यि कामावचरो, अस्थि 10 रूपावचरो, अस्थि अरूपावचरो, अत्थि अपरियापन्नो। १६८ पञ्चविधेन सज्ञाक्खन्धो- अत्थि सुखिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्थि दुखिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्थि सोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्तो, अस्थि दोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्थि उपेक्सिन्द्रियसम्पयुत्तो । एव' पञ्च- विधेन सझाक्खन्धों'। १६६ छबिधेन समाखन्धो - चक्खुमम्फस्सजा सजा, सोतसम्फस्सजा सना, धानसम्फस्सजा सञा, जिव्हासम्फस्सजा सञ्जा, कायसम्फस्सजा सझा, मनोसम्फरसजा सझा । एव छब्बिधन सञ्नाक्खन्यो। १७० सत्तविधेन साक्खन्धो - चक्खुसम्फस्सजा सञ्जा, 20 सोतसम्फस्सजा सा, घानसम्फस्सजा सझा, जिल्हासम्फस्सजा सञ्चा, कायसम्फस्सजा सना, मनोधातुसम्फस्सजा समा, मनो- विज्ञाणधातुसम्फस्सजा सज्ञा । एव सत्तविधेन सज्ञाक्खन्यो। १७१ अविधेन सज्ञाक्खन्धो - चक्खुसम्फस्सजा सजा पे० कायसम्फस्सजा सञ्ञा अत्थि सुखसहगता, अत्थि दुक्खसहगता, 35 - B27 15 १-१ स्था०त्यके नास्थि । वि०-५ ३४ विमङ्गो [१.२ १७१- मनोधातुसम्फस्तजा सझा, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा सना । एवं अट्ठविधेन सज्ञाक्खन्यो। १७२. नवविधन सञ्जावखन्धो - चक्खुसम्फस्सजा सभा ... पे०... कायसम्फस्सजा सञ्चा, मनोधातुसम्फस्सजा सञ्जा, मनो- 5 विज्ञाणधातुसम्फस्सजा सज्ञा प्रत्थि कुसला, अत्थि अकुसला, अस्थि अव्याकता । एवं नवविधन सञाक्खन्धो। १७३. दसविधेन सज्ञाक्खन्धो चक्खुसम्फस्सजा सञ्चा ..पे०... कायसम्फस्सजा सझा अत्थि सुखसहगता, अत्यि दुक्खसहगता, मनोधातुसम्फस्सजा सञ्जा, मनोविज्ञाणधातुसम्फसजा सञ्जा 10 अत्यि कुसला, अत्थि अकुसला, अत्थि अव्याकता। एवं दसविधेन साक्खन्धो। (२). १७४. एकविधेन सञ्ज्ञाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १७५. दुविधेन साक्खन्धो अत्थि सहेतुको, अत्थि अहेतुको १७६. तिविधेन साक्खन्धो - अत्थि सुखाय वेदनाय सम्प- युत्तो, अत्थि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्थि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ... पे०... । एवं दसविधेन सञ्चाक्खन्धो । (३) १७७ एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । १७८ दुविधेन सञ्चाक्खन्धो अत्थि सहेतुको, अत्यि 20 अहेतुको १७६. तिविधेन सञ्चाक्खन्धो अत्थि विपाको, अत्थि विपाकधम्मधम्मो, अत्थि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो। अत्थि उपा- दिन्नुपादानियो, अस्थि अनुपादिन्नुपादानियो, अत्थि अनुपादिन्नअनुपादा- नियो । अत्थि सङ्गिलिट्ठसविलेसिको, अस्थि असद्धिलिट्ठसविलेसिको, 25 अत्यि असङ्किलिनसकिलेसिको । अत्थि सवितक्कसविचारो, अत्थि अवितक्कविचारमतो, अत्थि अवितक्कअविचारो। अस्थि पीतिसहगतो, R.29 15 B.28 ३५ १.२.१८१] अभिपम्ममाजनीप अस्थि सुखसहगतो, अत्यि उपेक्सासहगतो। अस्थि दानेन पहातन्यो, अत्यि भावनाय पहातब्बो, अत्यि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्यो। अत्यि दस्सनेन पहातव्यहेतुको, अत्यि भावनाय पहातबहेतुको, अत्यि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्यहेतुको । अत्यि प्रानयगामी', अत्यि अपचयगामी, अत्यि नेवाचयगामिनापचयगामी। अत्यि सेक्सो, अत्यि : असेक्खो, अस्थि नेवसेक्सनासेक्सो। अत्यि परित्तो, अत्यि महगतो, अत्यि अप्पमाणो। अत्यि परितारम्मणो, अत्यि महगतारम्मणो, अस्थि अप्पमाणारम्मणो । अस्थि होनो, अत्यि मज्झिमो, अत्थि पणीतो । अत्थि मिच्छत्तनियतो, अत्थि सम्मत्तनियतो, अत्यि अनियतो । अत्यि मरगारम्मणो, अस्थि मग्गहेतुको, अत्यि मग्गाधिपति । अस्थि उप्पनो, 10 अस्थि अनुप्पन्नो, अत्थि उप्पादी। अत्यि प्रतीतो, अत्यि अनागतो, अत्यि पच्चुप्पन्नो । अस्थि अतीतारम्मणो, अपि अनागतारम्मणो, अस्थि पच्चुप्पन्नारम्मणो । अस्थि अज्झतो, अत्यि वहिद्धो, अत्यि अज्झत्त- बहिद्धो। अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिवारम्मणो, अत्यि अज्झत्त- बहिद्धारम्भगो पे० । एव दराविधेन रान्लायसन्यो । (४) १८० एकविधेन साक्पन्धो - फरससम्पयुत्तो । १८१ दुविधेन सजाक्खन्धो - अस्थि हेतुसम्पयुतो, अत्यि हेतुविप्पयुत्तो । अस्थि न हेतु सहेतुको, अत्यि ग हेतु अहेतुको । अत्यि लोकियो, अत्यि लोकुत्तरो। अत्यि केनचि विन्य्यो, अत्यि पेनचि न यिनेय्यो। अत्यि सासवो, अत्यि अनासवो। अत्यि आसवसम्पयुत्तो, 20 अस्थि आसवविप्पयुत्तो । अत्यि आसवविप्पयुत्तसासवो, अस्यि पासवविप्पयुत्तमनासवो । अत्यि सयोजनियो, अत्यि असयोजनियो । अत्यि सयोजनसम्पयुत्तो, अत्यि सयोजनविप्पयुत्तो । अस्थि सपोजन- विप्पयुत्तसयोजनियो, अत्यि रायोजनविप्पयुत्तसयोनियो । अत्यि गन्थनियो, अत्यि अगन्यनियो। अत्यि गन्यसम्पयुत्तो, अत्यि गन्यविप्प- 25 युत्तो। अत्यि गन्थविप्पयुत्तगन्थनियो, अत्यि गन्यविप्पयुत्तप्रगन्यनियो । अत्थि प्रोपनियो, अत्यि अनोपनियो । अत्यि प्रोपसम्पयुत्तो, अत्यि ओघविप्पयुत्तो। अत्यि अोघविप्पयुत्तोपनियो, अत्यि प्रोपविप्पयुत्त- १ माचपगामि -सी, स्या, एवमुपरिपि। - B R 30 ।
- विभङ्गो [१.२.१८१- अनोपनियो । अत्थि योगनियो, अत्थि अयोगनियो। अत्यि योगसम्प- युत्तो, अत्यि योगविप्पयुत्तो । अत्यि योगविप्पयुत्तयोगनियो, अत्यि योगविप्पयुत्तप्रयोगनियो । अस्थि नीवरणियो, अत्यि अनीवरणियो । अत्यि नीवरणसम्पयुत्तो, अत्यि नीवरणविप्पयुत्तो । अत्यि नीवरग- 5 विप्पयुत्तनीवरणियो, अत्यि नीवरणविप्पयुत्तअनीवरणियो । अस्थि परामट्ठो, अत्थि अपरामट्ठो। अत्यि परामाससम्पयुत्तो, अत्यि परामास- विप्पयुत्तो । अत्यि परामासविप्पयुत्तपरामट्ठो, अत्थि परामासविप्प- युत्तअपरामट्ठो। अस्थि उपादिनो, अत्थि अनुपादिनो। अस्थि उपादा- नियो, अल्थि अनुपादानियो । अत्यि उपादानसम्पयुत्तो, अस्थि उपादान- ' विम्पयुत्तो । अत्यि उपादानविप्पयुत्तउपादानियो, अस्थि उपादानविप्प- युत्तमनुपादानियो । अत्यि सनिलेसिको, अत्थि असङ्किलेसिको। अत्यि सङ्किलिट्ठो, अत्थि असङ्किलिट्टो । अत्थि किलेससम्पयुत्तो, अस्थि किलेसविप्पयुत्तो। अत्यि किलेसविप्पयुत्तसड्लेिसिको, अत्यि किलेस- विप्पयुत्तअसङ्किलेसिको । अत्यि दस्सनेन पहातब्बो, अत्यि न दस्सनेन 15 पहातव्यो। अत्यि भावनाय पहातब्बो, अत्यि न भावनाय पहातब्बो । अत्यि दस्सनेन पहातब्बहेतुको, अत्यि न दस्सनेन पहातब्बहेतुको। अस्थि भावनाय पहातब्बहेतुको, अत्यि न भावनाय पहातब्बहेतुको । अत्यि सवितक्को, अत्यि अवितक्को । अत्यि सविचारो, अत्यि अविचारो। अस्थि सप्पीतिको, अत्यि अप्पीतिको । अत्यि पीतिसहगतो, अत्यि न 20 पोतिसहगतो । अत्यि सुससहगतो, अत्यि न सुखसहगतो । अत्यि उपेक्सासहगतो, अत्यि न उपेक्सासहगतो। अत्यि कामावचरो, अत्यि न कामावचरो । अत्यि स्पायचरो, अत्यि न रूपावचरो । अत्यि अरूपावचरो, अत्यि न अरूपावचरो । अत्यि परियापनो, अस्थि अपरियापप्लो । अत्यि निय्यानिको, अत्यि अनिय्यानिको । परिय - नियतो, अत्यि अनियतो । अत्यि सउत्तरो, अत्यि अनुत्तरो । अत्यि सरणो, अत्यि अरणो। १५२. तिविधेन सजावमन्धी अत्यि पुसलो, अत्यि प्रमुगलो, पत्पि अव्यापतो ..पे० . । एव दमविधन सभायसन्यो । , . B३० R.31 १८३. एपविधन गन्मापगन्यो- पणनम्पयुत्तो।
१.२.१६४] अभियम्भभाजनीय १८४. दुविधन सञ्चाक्वन्धो - अत्यि सरणो, अत्यि प्ररणो। १८५. तिविधेन समाक्खन्धो अत्यि सुसाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्थि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुवसमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो । अत्थि विपाको ... पे०... अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अस्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... पे०... । एवं । दसविधेन सज्ञाक्खन्यो। (यथा कुसलत्तिके वित्थारो एवं सब्बे पि तिका वित्थारेतब्बा'।) दुकमूलकं । १८६. एकविधेन सज्ञापखन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। १८७. दुविधेन सञ्चाक्खन्धो - अत्थि सहेतुको, अत्यि अहेतुको । १८८. तिविधेन सझारखन्धो अत्यि कुसलो, अस्थि 10 अकुसलो, अत्थि अव्याकतो . पे०... । एवं दसविधेन सज्ञाक्खन्यो। R.32 १८६. एकविधन सभाक्खन्धो ~ फस्ससम्पयुत्तो। १६० दुविधेन सज्ञाक्खन्धो अस्थि हेतुसम्पयुत्तो, अत्यि हेतुविप्पयुत्तो... पे०. . अत्थि सरणो, अत्यि अरणो। १६१. तिविधन सभाक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि ।। अकुसलो, अत्यि अब्याकतो .. पे०.. । एव दसविर्घन सञ्चाक्खन्धो । (८) १६२. एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । १६३. दुविधेन सञ्चाक्खन्धो अत्यि सहेतुको, अत्यि अहेतुको। १६४. तिविधेन सज्ञाक्खन्धो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो। अस्थि विपाको ... पे०... अस्थि मज्झत्तारम्मणो, - B.31 १-१. स्या० पोत्यक नत्यि ।
R.33 विभङ्गो [१.२ १६४- अस्थि बहिद्धारम्मणो, यथि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... पे.... । एवं दसविधेन सञ्चाक्खन्धो। (६) १६५. एकविधेन सञ्चाक्खन्यो- फस्ससम्पयुत्तो। १६६. दुविधेन समावसन्धो - अस्थि हेतुसम्पयुत्तो, अस्थि हेतुविप्पयुत्तो ...पे०... अस्थि सरणो, अत्यि अरणो। १९७. तिविधेन साक्खन्धो ...पे०.., अत्थि अज्झत्ता- रम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तबहिद्धारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधन सम्झाक्खन्धो । तिकमूलकं । (१०) १६८. एकविधेन सझाक्खन्धो – फस्ससम्पयुत्तो । १६६. दुविधेन साक्खन्धो अत्यि सहेतुको, अस्थि अहेतुको। २००. तिविधेन सञ्जाक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ... पे०... । एवं दसविधेन साक्खन्धो । LI 10 15 - २०१. एकविधन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २०२. दुविधेन साक्खन्धो - अत्थि हेतुसम्पयुत्तो, अस्थि हेतुविप्पयुत्तो। २०३. तिविधेन स ाक्खन्धी अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ... पे०... । एव दसविधेन सज्ञावखन्धो । (१२) २०४. एकविधन सञ्जाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २०५. दुविधन सञ्नाक्खन्धो - अत्यि न हेतु सहेतुको, अत्यि न हेतु अहेतुको। २०६. तिविधेन साक्खन्यो 20 प्रत्यि विपाको, अत्यि । 032 - R.34 5 . १.२.२१८] अभिधम्मभाजनीयं विपाकधम्मधम्मो, अत्यि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो ...पे.... । एवं दसविधेन सञ्चाक्खन्धो। (१३) २०७. एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । २०६. दुविधेन सञ्चाक्खन्धो अत्थि लोकियो, अत्यि लोकुत्तरो। २०६. तिविधेन साक्खन्धो - अत्यि उपादिन्नुपादानियो, अत्यि अनुपादिन्नुपादानियो, अत्यि अनुपादिनअनुपादानियो .. पे०... । एवं दसविधेन सझाक्खन्धो । (१४) २१०. एकविर्धन साक्खन्धो – फस्ससम्पयुत्तो । २११. दुविधेन साक्खन्धो - अत्थि केनचि विनेय्यो, 10 अस्थि केनचि न विनेय्यो । २१२ तिविधेन सझाक्खन्धो- अत्यि सङ्किलिट्ठसङ्किलेसिको, अत्यि असतिलिट्ठसविलेसिको, अस्थि असङ्किलिटुप्रसविलेसिको .. पे०... । एवं दसविधेन समापखन्धो । (१५) २१३. एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । २१४. दुविधेन सावखन्धो अस्थि सासवो, अत्यि अनासवो। २१५. तिविधेन साक्खन्धो - अत्थि सवितक्कसविचारो, अत्यि अवितक्कविचारमत्तो, अत्थि अवितक्कअविचारो ...पे०... ! एवं दसविधेन साक्खन्धो । (१६) २१६. एकविधेन साक्खन्धो-फस्ससम्पयुत्तो। २१७. दुविधेन सज्ञावखन्धो अस्थि आसवसम्पयुत्तो, अस्थि पासवविप्पयुत्तो। ८. तिविधेन सझारखन्धो – अत्थि पीतिसहगतो, अत्यि 15 - 20 पिभङ्गो [१.२.२१/- सुखसहगतो, अस्थि उपेक्सासहगतो .. पे०... । एवं दसविधेन सञ्जा- क्खयो। R.35 133 10 " (१७) २१६. एकविर्धन साक्खन्यो- फस्ससम्पयुत्तो। २२०. दुविधेन साक्सन्यो- अत्यि प्रासवविप्पयुत्तसासवो, 5 अत्थि पासवविप्पयुत्तअनासवो । २२१. तिविधेन सझाक्खन्धो - अत्यि दस्सनेन पहातब्बो, अत्यि भावनाय पहातब्बो, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बो ...पे०... । एवं दसविधेन सज्ञाक्खन्यो। (१८) २२२. एकविर्धन सझाक्खन्धो- फस्ससम्पयुत्तो । २२३. दुविधेन साक्खन्धो अत्यि संयोजनियो, अत्यि असंयोजनियो। २२४. तिविधन सञ्चाक्खन्धो अत्थि दस्सनेन पहातब्ब- हेतुको, अत्थि भावनाय पहातव्वहेतुको, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुको ... पे०... । एवं दसविधेन सञ्जाक्खन्धो । (१९) २२५. एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २२६. दुविधेन सज्ञाक्खन्धो - अत्थि संयोजनसम्पयुत्तो, अत्थि संयोजनविप्पयुत्तो। २२७. तिविधेन सञ्जाक्खन्धो – अत्थि आचयगामी, अस्थि अपचयगामी, अत्यि नेवाचयगामिनापचयगामी ... पे० .. । एव दस- 20 विधन सञ्चाक्खन्धो। (२०) २२८. एकविधेन सज्ञाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । २२६. दुविधेन साक्खन्धो अत्थि सयोजनविप्पयुत्त- संयोजनियो, अस्थि सयोजनविप्पयुत्तपरायोजनियो । २३०. तिविधेन सज्ञाक्खन्धो-अत्यि सेक्खो, अत्थि असेक्खो, 25 अत्यि नेवसेक्खनासेक्खो ...पे०.. । एवं दसविधेन सजाक्खन्धो । 15 - R96 १.२.२४३] अभियानभाजनीय 5 (२१) २३१. एकविधेन सज्ञाक्खन्वो - फस्ससम्पयुत्तो। २३२. दुविधेन सझारखन्धो अत्थि गन्थनियो, अस्थि अगन्यनियो। २३३. तिविधेन सम्ञाक्खन्यो अत्यि परित्तो, अत्यि महगतो, अस्थि अप्पमाणो ... पे०...। एवं दसविधेन साक्खन्धो । (२२) २३४.. एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २३५. दुविधेन सज्ञावखन्धो - अस्थि गन्थसम्पयुत्तो, अत्थि गन्यविप्पयुत्तो। २३६. तिविधेन सञ्जाक्खन्यो अत्थि परित्तारम्मणो, अस्थि महगतारम्मणो, अत्थि अप्पमाणारम्मणो ... पे०... । एवं दस- 0 विधेन साक्खन्धो। B34 २३७. एकविधेन सझाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २३८. दुविधेन सभाक्खन्धो - अस्थि गन्यविप्पयुत्तगन्थनियो, अस्थि गन्थविप्पयुतप्रगन्थनियो। २३६. तिविधेन साक्खन्धो - अस्थि हीनो, अत्यि मज्झिमो, 15 अत्यि पणीतो ... पे०... । एवं दसविधेन साक्खन्धो । (२४) २४०. एकविधेन सज्ञाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २४१. दुविधेन साक्खन्धो अत्यि अोपनियो, अत्यि अनोपनियो। २४२. तिविधेन सज्ञाक्खन्धो अत्थि मिच्छत्तनियतो, अत्यि सम्मत्तनियतो, अस्थि अनियतो ... पे०... । एवं दसविधेन सभा- क्खन्धो । (२५) २४३. एकविधेन सञ्जाखन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। वि०-६ - 20 R.37 - विभङ्गो [१.२.२४४- २४४, दुविधेन सञ्जावखन्धो - अत्थि प्रोषसम्पयुत्तो, अत्यि प्रोधविष्पयुत्तो। २४५. तिविधेन सज्ञाक्खन्धो - अत्यि मग्गारम्मणो, अत्थि मग्गहेतुको, अत्यि मग्गाधिपति ... पे०... । एवं दसविधेन सञ्जा- 5 क्खन्धो। (२६) २४६. एकविधेन सजाक्खन्धो- फस्ससम्पयुत्तो। २४७. दुविधेन सज्ञाक्खन्धो अत्यि ओघविप्पयुत्तमोघ- नियो, अस्थि प्रोपविप्पयुत्तमनोधनियो । २४८. तिविधेन साक्खन्धो अस्थि उप्पन्नो, अस्थि 10 अनुप्पन्नो, अस्थि उप्पादी ... पे०... । एवं दसविधेन समाक्खन्धो । (२७) २४६. एकविधेन साक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २५०. दुविधेन सझाक्खन्धो अत्यि योगनियो, अत्यि अयोगनियो। २५१. तिविधन सभापखन्यो अस्थि अतीतो, अत्यि 15 अनागतो, अत्यि पच्चुप्पन्नो ... पे०... । एवं दसविधन सञ्चाक्सन्यो । (२८) २५२. एकविधेन समायसन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २५३. दुविधेन सम्भावसन्यो- अत्यि योगसम्पयुत्तो, अतिर योगविप्पयुत्तो। २५४. तिविधन सज्ञापसन्धो - अस्थि प्रतीतारम्मणो, अत्यि 20 अनागतारम्गणो, अत्यि पच्चुप्पभारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधेन सम्मापरायो। - , B.35, R.38 २५५. एकविधन ममापमन्यो- फस्ससम्पयुत्तो। २५६. दुविधन सम्मागगन्धो प्रत्यि योगविपयुत्तयोग- नियो, अत्यि योगविणयुत्तमयोगनियो । - .
१.२.२६३] अभिपम्मनाजनीयं २५७. तिविधेन सज्जाक्सन्यो अत्यि अज्झत्तो, अत्यि वहिद्धो, अत्यि अज्झत्तवहितो ... पे०... । एवं दसविन सम्ञाक्सन्यो। . २५८. एकविधेन सज्ञाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। २५६, दुविधेन सजायखन्धो - अस्थि नीवरणियो, अत्यि अनीवरणियो। २६०. तिविधन सब्जाक्सन्यो अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिदारम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो .. पं०... । एवं दसविधन सभाक्खन्धो । उभतोवट्टकं । २६१. सत्तविधन साक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अस्थि अव्याकतो, अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, 10 अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो । एवं सत्तविधन सञ्चा- क्खन्धो। २६२. अपरो पि सत्तविधेन सझाक्खन्यो - अत्यि' सुसाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्खम- सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अत्यि । अरूपावचरो, अत्यि अपरियापनो ...पे...' अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो, अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अत्यि अल्पावचरो, अस्थि अपरियापनो । एवं सत्तविधेन सजावखन्यो। २६३. चतुवोसतिविधन सञ्जाक्खन्धो चक्सुसम्फस्स- 20 पच्चया सजावखन्धो अस्यि कुसलो, अस्थि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो; सोतसम्फस्सपच्चया ... पे०... धानसम्फस्सपच्चया ... पे०... जिव्हा- सम्फस्सपच्चया ... पे०... कायसम्फस्सपच्चया ... प०... मनोसम्फस्स- पच्चया सज्ञाक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अस्थि अव्यापतो; चक्खुसम्फस्सजा सम्ञा, सोतसम्फस्सजा सजा, धानसम्फस्मजा १. रो० पोत्यके न दिस्सति । 033 विभङ्गो [१.२.२६३-- ... सजा, जिन्हासम्फस्सजा सञ, कायसम्फस्सजा सञ्चा, मनो- सम्फस्सजा सुना । एवं चतुवीसतिविपन सझावखन्धो । २६४. अपरो पि चतुवीसतिविधन सम्झाक्खन्धो - चक्खु- सम्फस्सपच्चया सझाक्खन्धो अस्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो... ०... 5 अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिबारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिता- रम्मणो, चक्खुसम्फस्सजा सज्ञा ... पे०... मनोसम्फस्सजा समा। सोतसम्फस्सपच्चया पे०... धानसम्फस्सपच्चया पे०... जिव्हा- सम्फस्सपच्चया ... पे०... कायसम्फस्सपच्चया ... पे०... मनोसम्फस्स- पच्चया सज्ञाक्खन्धो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ...पे..... 19 अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्वारम्मणो, अत्थि अज्झतबहिद्धा- रम्मणो; चक्खुसम्फस्सजा सा ... पे०... मनोसम्फस्सजा सञ्जा। एवं चतुवीसतिविधेन सज्ञाक्खन्धो । २६५. तिसतिविधेन' साक्खन्धो चक्खुसम्फस्सपच्चया समाक्खन्धो अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, 15 अत्थि अपरियापन्नो, सोतसम्फस्सपच्चया ...पे.... घानसम्फस्सपच्चया ..पे०... जिव्हासम्फस्सपच्चया ...पे०... कायसम्फस्सपच्चया ...पे०... मनोसम्फस्सपच्चया साक्खन्धो अत्यि कामावचरो, अत्थि रूपा- वचरो, अत्थि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो, चक्खुसम्फस्सजा सझा ...पे०... मनोसम्फस्सजा सञ्ज्ञा । एवं तिसतिविधेन साक्खन्धो । २६६. बहुविधेन साक्खन्यो- चक्खुसम्फस्सपञ्चया सा- क्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो, अत्यि कामा- वचरो, अत्यि रूपावचरो, अस्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापनो, सोतसम्फस्सपच्चया ... पं०... घानसम्फस्सपच्चया ...पे०... जिव्हा- सम्फस्सपच्चया .पे०... कायसम्फस्सपच्चया ...पे०... मनोसम्फस्स- 25 पच्चया सम्याक्सन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो, अत्यि कामावचरो, अत्यि स्पायचरो, अत्यि अल्पावचरो, अत्यि अपरियापनो, नक्सुसम्फस्सजा ममा ...पे.... मनोराम्फसाजा समा। एवं बहुविधेन राम्जालन्यो। . ... 20 ... R.40 १. विपिन-पा०,०, एवमारिपि ।
४५ 137 १.२.२७३] अभिपम्ममाननीय २६७, अपरो पि बहुविधन सञ्जाक्सन्धो- चवसुसम्फस्स- पच्चया समाक्खन्यो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ... पै..... अत्यि प्रज्झत्तारम्मणी, प्रत्य बहिद्वारम्मणो, अस्थि अज्झसवहिवारम्मणो, अयि कामावचरो, अरिय रुपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, मत्यि अपरियापनो, सोतसम्फस्सपच्चया ...पे०... घानसम्फस्रापच्चयाs .... पे०... जिव्हासम्फस्सपच्चया ... पे०... कायसम्फस्सपच्चया ... पं०... मनोसम्फस्सपच्चया सजाक्सन्यो अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अरिय वहिद्वारम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्वारम्मणो, अत्यि कामावचरो, अत्यि' रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापनो, चवसु- सम्फस्सजा सभा, सोतसम्फस्सजा सञ्चा, घानसम्फस्सजा सञ्चा, 10 जिव्हासम्फस्सजा सझा, कायसम्फस्सजा सजा, मनोसम्फस्सजा रामा। एवं बहुविधन सञ्चायसन्यो। अयं वुच्चति सज्ञाक्सन्धो । ४. सहारपसन्धो २६८. तत्य कतमो सहारक्यन्यो ? (१) एकविधन सहारवसन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। २६६. दुविधेन सवारपसन्धो - अत्यि हेतु, अस्थि न हेतु । २७०. तिविपन राद्वारक्सन्यो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो। २७१. चतुबिधेन' सवारपसन्धो - अत्यि कामावचरी, प्रत्यि रूपाचचरो, अत्थि अल्पावचरो, अत्यि अपरियापनो। २७२. पञ्चयिन सह्यारक्सन्धो-प्ररिय मुसिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्थि दुखिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्यि सोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्यि दोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्तो, अत्यि उपेक्सिन्द्रियसम्पयुत्तो। एवं पञ्च- विधेन सहारक्सन्यो। २७३. छबिधेन मद्धारपसन्यो - चायुमम्फस्मना चेतना, २ सोतसम्फस्सजा चेतना, धानमम्फरमजा चेतना, जिव्हामम्फरमजा चेतना, १. भतुषिमेत - स्पा० । २-२ स्याः पापो नाम, एकनुरिन। 15 20 ४६ B.38 R.41 विभङ्गो [१.२.२७३- कायसम्फस्सजा चेतना, मनोसम्फस्सजा चेतना । एवं छविधेन सङ्घार- क्खन्यो। २७४. सत्तविधेन सङ्घारक्खन्धो - चक्खुसम्फस्सजा चेतना, सोतसम्फस्सजा चेतना, घानसम्फस्सजा चेतना, जिन्हासम्फरसजा चेतना, 5 कायसम्फस्सजा चेतना, मनोधातुसम्फस्सजा चेतना, मनोविज्ञाण- धातुसम्फस्सजा चेतना । एवं सत्तविधन सङ्घारखन्यो। २७५. अविधेन सवारवखन्यो - चक्खुसम्फस्सजा चेतना ...पे०... कायसम्फस्सजा चेतना अस्थि सुखसहगता, अत्यि दुक्खसहगता, मनोधातुसम्फस्सजा चेतना, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा चेतना । 10 एवं अट्ठविधेन सङ्खारक्खन्धो । २७६. नवविधन सङ्घारक्खन्धो - चक्खुसम्फरसजा चेतना ...पे०... मनोधातुसम्फस्सजा चेतना, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा चेतना अत्यि कुसला, अस्थि अकुसला, अत्यि अव्याकता । एवं नवविधेन सङ्कारक्खन्धो। २७७. दसविधेन सङ्खारवखन्धो - चक्खुसम्फस्सजा चेतना ....पे.... कायसम्फस्सजा चेतना अत्यि सुखसहगता, अत्यि दुक्खसहगता, मनोधातुसम्फस्सजा चेतना, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा चेतना अस्थि कुसला, अस्थि असला, अत्यि अव्याकता । एवं दसविधेन सङ्कार- क्खन्धो। (२) २७८. एकविधेन सङ्कारक्खन्धो-- चित्तसम्पयुत्तो। २७६. दुविधेन सङ्घारक्खन्धो – अत्थि हेतु, अत्थि न हेतु । २८०. तिविधेन सौरक्खन्धो अस्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्थि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो । अत्थि विपाको, अस्थि विपाकधम्मधम्मो, अस्थि 25 नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । अत्थि उपादिन्नुपादानियो, अत्यि अनुपादिनुपादानियो, अस्थि अनुपादिनअनुपादानियो । अत्यि सङ्कि- लिहसङ्किलेसिको, अत्थि असद्धिलिट्ठसविलेसिको, अस्थि असविलिट्ट- असङ्किलेसिको । अत्यि सवितवकसविचारो, अत्यि अवितक्कविचारमत्तो, 15 20 1.39 . , युत्तमनासवो। अत्थि संयोजन, अत्यि नो संयोजनं । अस्यि संयोजनियो, १.२.२५२] अभियम्मभाजनीयं अत्यि अवितक्कअविचारो। अत्थि. पीतिसहगतो, अस्थि सुखसहगतो, अत्यि उपेक्खासहगतो । अत्थि दस्सनेन पहातव्यो, अत्थि भावनाय पहातब्बो, अस्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्यो। अत्यि दस्सनेन पहातब्बहेतुको, अत्थि भावनाय पहातव्वहेतुको, अस्थि नेव दस्सनेन ने भावनाय पहातब्बहेतुको । अत्थि आचयगामी, अस्थि अपचयगामी, 5 अत्यि नेवाचयगामिनापचयगामी । अस्थि सेक्खो, अत्थि असेक्खो, अत्यि नेवसेक्खनासेक्खो। अत्यि परित्तो, अस्थि महरगतो, अत्यि अप्पमाणो । अत्यि परित्तारम्मणो, अत्यि महग्गतारम्मणो, अत्यि अप्पमाणारम्मणो । अत्यि हीनो, अत्थि मज्झिमो, अत्यि पणीतो। अस्थि मिच्छत्तनियतो, अत्यि सम्मत्तनियतो, . अत्यि 10 अनियतो । अत्थि मग्गारम्मणो, अत्थि मग्गहेतुको, अत्थि मग्गाधि- पति। अत्थि उप्पन्नो, अत्थि अनुप्पन्नो, अत्यि उप्पादी। अत्थि अतीतो, अत्थि अनागतो, अत्थि पच्चुप्पन्नो । अत्यि अतीतारम्मणो, अत्थि अनागतारम्मणो, अस्थि पच्चुप्पनारम्मणो । अत्थि अज्झत्तो, अत्थि बहिद्धो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धो । अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि 11 बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधेन सह्यारक्वन्धो। २८१. एकविधेन सङ्घारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। २८२. दुविधेन सवारक्सन्धो - अस्थि सहेतुको, अत्थि अहेतुको । अत्थि हेतुसम्पयुत्तो, अत्थि हेतुविप्पयुत्तो । अस्थि हेतु चैव 20 सहेतुको च,'अस्थि सहेतुको चेव न च हेतु । अत्यि हेतु चैव हेतुसम्पयुत्तो च, अत्थि हेतुसम्पयुत्तो चेव न च हेतु । अत्यि न हेतु सहेतुको, अत्यि न हेतु अहेतुको । अस्थि लोकियो, अस्थि लोकुत्तरो। अत्यि केनचि विभेग्यो, अत्यि केनचि न विधेय्यो। अत्यि प्रासवो, अत्यि नो पासवो। अत्यि सासवो, अत्थि अनासवो । अत्थि पासवसम्पयुत्तो, अत्यि पासव- विप्पयुत्तो। अत्यि आसवो चेव सासवो च, अत्यि सासको चेव नोच आसवो। अत्यि पासवो चेव आसवसम्पयुत्तो च, अत्यि आसवसम्पयुत्तो चैव नो च आसवो। अत्यि आसवविप्पयुत्तसासवो, अस्यि पासवविप्प- R.42 - - B.40 R.43 । विभङ्गो [१२२८२- अत्थि असंयोजनियो । अत्यि संयोजनसम्पयुत्तो, अस्थि संयोजनविष्प- युत्तो। अस्थि संयोजनं चेव संयोजनियो च, अत्यि संयोजनियो चैव नो च संयोजनं । अत्थि संयोजनं चेव संयोजनसम्पयुत्तो च, अत्यि संयोजन- सम्पयुत्तो चेव नो च संयोजनं । अत्यि संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनियो, 5 अस्थि संयोजनविप्पयुत्तअसंयोजनियो । अत्थि गन्थो, अत्यि नो गन्थो । अत्थि गन्थनियो, अत्थि अगन्थनियो । अस्थि गन्थसम्पयुत्तो, अत्थि गन्थविप्पयुत्तो । अत्यि गन्थो चेव गन्थनियो च, अत्थि गन्थनियो चैव नो च गन्थो। अत्थि गन्थो चेव गन्थसम्पयुत्तो च, अत्थि गन्थसम्पयुत्तो चेव नो च गन्थो । 10 अत्यि गन्धविप्पयुत्तगन्थनियो, अत्यि गन्थविप्पयुत्तमगन्थनियो । अस्थि अोघो, अत्थि नो' ओघो। अत्थि ओघनियो, अत्थि अनोपनियो। अस्थि अोघसम्पयुत्तो, अत्थि प्रोघविप्पयुत्तो । अस्थि अोषो चेव प्रोपनियो च, अत्यि अोपनियो चैव नो च प्रोघो। अत्थि ओघो चेव ओघसम्पयुत्तो च, अत्थि मोघसम्पयुत्तो चेव नो च ओघो । अस्थि ओघविप्पयुत्तनोघ- 15 नियो, अत्थि प्रोघविप्पयुत्तअनोपनियो। अत्थि योगो, अत्थि नो योगो। अत्थि योगनियो, अत्यि अयोगनियो । अत्थि योगसम्पयुत्तो, अत्यि योगविप्पयुत्ती । अत्यि योगो चेव योगनियो च, अत्थि योगनियो चेव नो च योगो। अत्थि योगो चेव योगसम्पयुत्तो च, अत्थि योगसम्पयुत्तो चेव नो च योगो। अत्थि योगविप्पयुत्तयोगनियो, अत्थि योगविप्पयुत्त- 20 अयोगनियो । अत्थि नीवरणं, अत्थि नो नीवरणं । अत्थि नीवरणियो, अत्यि अनीवरणियो । अत्थि नीवरणसम्पयुत्तो, अत्थि नीवरणविप्प- युत्तो। अत्यि नीवरणं चेव नीवरणियो च, अत्थि नीवरणियो चेव नो च नीवरणं । अत्यि नीवरण चेव नीवरणसम्पयुत्तो च, अत्थि नीवरण- सम्पयुत्तो चेव नो च नीवरणं । अत्थि नीवरणविप्पयुत्तनीवरणियो, अत्यि नीवरणविप्पयुत्तअनीवरणियो । अत्थि परामासो, अत्थि नोपरामासो । अत्थि परामट्ठो, अत्यि अपरामट्ठो। अत्थि परामाससम्पयुत्तो, अत्थि परामासविप्पयुत्तो। अत्यि परामासो चेव परामट्ठो च, अत्थि परामट्ठो चैव नो च परामासो। अत्यि परामासविप्पयुत्तपरामट्ठो, अत्थि परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठो १. न-सी। - R.41 - ४६ - १.२.२८४] अभिधम्मभाजनीय अस्थि उपादिन्नो, अत्थि अनुपादिन्नो। अत्यि उपादानं, अत्थि नो उपा- दानं । अत्यि उपादानियो, अत्थि अनुपादानियो । अत्थि उपादान- सम्मयुत्तो, अस्थि उपादानविप्पयुत्तो । अत्यि उपादानं चेव उपादानियो च, अत्थि उपादानियो चेव नोच उपादानं । अत्यि उपादानं चेव उपादान- सम्पयुत्तो च, अत्थि उपादानसम्पयुत्तो चेव नो च उपादानं । अत्थि । उपादानविष्पयुत्तउपादानियो, अस्थि उपादानविप्पयुत्तअनुपादानियो । अस्थि किलेसो, अत्थि नो किलेसो । अत्थि सङ्किलेसिको, अत्यि असङ्किलेसिको। अत्यि सङ्किलिट्ठो, अत्थि असङ्किलिट्ठो । ' अत्थि किलेससम्पयुत्तो, अत्थि किलेसविप्पयुत्तो । अत्थि किलेसो व सद्धिलेसिको च, अत्थि सङ्किलेसिको चेव नो च किलेसो। अस्थि किलेसो 10 चैव सङ्किलिट्ठो च, अस्थि सङ्किलिट्ठो चेव नो च किलेसो । अस्थि किलेसो चैव किलेससम्पयुत्तो च, अत्थि किलेससम्पयुत्तो चेव नो च किलेसो । अत्यि किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिको, अत्यि किलेसविप्पयुत्त- असविलेसिको। अस्थि दस्सनेन पहातब्बो, अत्थि न दस्सनेन पहातब्बो। अत्थि भावनाय पहातब्बो, अत्थि न भावनाय पहातब्बो। अस्थि दस्सनेन 15 पहातब्बहेतुको, अस्थि न दस्सनेन पहातब्बहेतुको । अत्यि भावनाय पहातब्बहेतुको, अस्थि न भावनाय पहातब्बहेतुको। अस्थि सवितक्को, अस्थि अवितवको। अस्थि सविचारो, अस्थि अविचारो । अत्थि सप्पीतिको, अत्थि अप्पीतिको । अत्थि पीतिसहगतो, अत्यि न पोतिसहगतो । अत्थि सुखसहगतो, अत्थि न 20 सुखसहगतो। अत्थि उपेक्खासहगतो, अस्थि न उपेक्खासहगतो। अत्यि कामावचरो, अत्थि न कामावचरो । अत्थि रूपावचरो, अस्थि न रूपा- वचरो। अत्थि अरूपावचरो, अत्थि न अरूपावचरो। अस्थि परिया- पन्नो, अत्यि अपरियापन्नो। अस्थि निय्यानिको, अस्थि अनिय्यानिको। अस्थि नियतो, अत्यि अनियतो । अत्यि सउत्तरो, अस्थि अनुत्तरो। 3 अत्थि सरणो, अस्थि अरणो । २८३. तिविधेन सङ्खारक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अस्थि अव्याकतो .. पे०... । एवं दसविधन सङ्घारक्खन्धो। R45 । , २८४ एकविधन सह्यारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। वि०-७ B42 ਵਿਮਲੂ [१.२.२८५-- २८५. दुविधेन सङ्घारक्खन्यो-- अत्थि सरणो, अत्यि अरणो। २८६. तिविधेन सङ्खारक्खन्यो - अस्थि सुखाय वेदनाय सम्प- युत्तो ... पे०... अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अस्थि अज्झत्तबहिद्वारम्मगो ... पे०... । एवं दसविधेन, सङ्घारक्खन्धो । दुकमूलकं । (५) २८७. एकविर्धन सह्यारक्खन्धो -- चित्तसम्पयुत्तो। २८८. दुविधेन सह्यारक्खन्यो ~ अत्थि हेतु, अत्थि न हेतु । २८६. तिविधेन सङ्कारक्खन्धो- अत्थि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो .. पे०... । एवं दसविधेन सङ्खारक्खन्धो । 5 R46 10 २६०. एकविधेन सह्यारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। २६१. दुविधेन सङ्खारक्खन्धो - अत्यि सरणो, अत्थि अरणो। २६२. तिविधेन सङ्खारक्खन्धो - अत्थि कुसलो, अत्यि ८. अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ... पे०.. । एवं दसविधेन सह्यारक्खन्धो । (७) २९३ एकविधेन सङ्घारक्खन्यो - चित्तसम्पयुत्तो। २६४, दुविधेन सह्यारक्खन्धो - अत्थि हेतु, अत्थि न हेतु । २६५. तिविधेन सङ्खारक्खन्धो अत्थि' अज्झत्तारम्मणो, अत्थि बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधन सहारस्वन्धो। 15 20 २६६. एकविधेन सङ्खारपसन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। २६७. दुविधेन सह्यारक्सन्धो - अत्यि सरणो, अत्यि अरणो। २६८, तिविधेन सङ्कारक्खन्धो अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्धारम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधेन सङ्घारक्खन्धो। तिकमूलकं । १. एत्य स्या. पोत्यय 'अस्थि मुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो प्रथि दुक्खाय वेदनाय सम्परतो मस्यि मदुक्कममुवाय वेदनाय सम्पपुतो' ति मधिको पालो दिस्मति ।
१.२.३११] अभिपम्मभाजनीयं 13342- R.47 143 (६) २६६. एकविधेन सह्यारक्सन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। ३००. दुविधेन सङ्घारयसन्धो - अत्यि हेतु, अत्यि न हेतु । ३०१. तिविधेन सङ्खारयखन्यो - अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ... पे०... । एवं दसविधेन सवारवसन्यो । (१०) ३०२. एकविधन सहारयखन्धो चित्तसम्पयुत्तो। ३०३. दुविधेन सङ्घारपसन्धो अस्थि सहेतुको, अत्यि अहेतुको । ३०४. तिविधेन सङ्घारक्खन्यो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्खमसुसाय वेदनाय सम्पयुत्तो... पे०... । एवं दसविधेन सङ्घारक्खन्यो । 5 10 '३०५. एकविधेन सङ्कारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो ३०६. दुविधेन सङ्घारक्खन्धो - अत्थि हेतुसम्पयुत्तो, अत्यि हेतुविष्पयुत्तो। ३०७. तिविधेन सङ्कारक्खन्धो अस्थि विपाको, अत्यि विपाकधम्मधम्मो, अत्यि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो ... पे०... । एवं 15 दसविधेन सवारक्खन्धो। (१२) ३०८. एकविधन सह्यारक्खन्यो - चित्तसम्पयुत्तो। ३०६. दुविधेन सङ्घारक्सन्धो - अत्यि हेतु चैव सहेतुको च, अत्यि सहेतुको चेव न च हेतु । . ३१०. तिविधेन सङ्कारक्सन्यो - अत्यि उपादिन्नुपादानियो, 20 अत्यि अनुपादिन्नुपादानियो, अस्थि अनुपादिनअनुपादानियो ... पे०... । एवं दसविधेन सह्यारक्सन्धो । : ३११. एकविर्धन सवारपसन्यो - चित्तसम्पयुत्तो।
५२ R48 । विभनी [१.२.३१२- ३१२. दुविधेन सङ्घारक्खन्धो - अत्थि हेतु चेव हेतुसम्पयुत्तो च, अत्थि हेतुसम्पयुत्तो चेव न च हेतु । ३१३. तिविधेन सङ्घारक्खन्धो - अत्थि सद्धिलिद्रुसङ्कि- लेसिको, अत्यि असङ्किलिट्टसशिलेसिको, अत्थि असङ्गिलिट्ठप्रसद्धि- 5 लेसिको ... पे०... । एवं दसविधेन सङ्खारक्खन्धो । (१४) ३१४. एकविधेन सङ्कारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। ३१५. दुविधेन सङ्कारक्खन्यो - अत्यि न हेतु सहेतुको, अत्थि न हेतु अहेतुको। ३१६. तिविधेन सङ्घारक्खन्धो - अत्यि सवितक्कसविचारो, 10 अत्थि अवितक्कविचारमतो, अत्थि अवितक्कअविचारो... पे०... । एवं दसविधेन सङ्घारक्खन्यो। (१५) ३१७ एकविधेन सह्वारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। ३१८. दुविधेन सङ्घारक्खन्धो अत्थि लोकियो, अत्थि लोकुत्तरो। ३१६. तिविर्धन सङ्घारक्खन्धो – अत्थि पीतिसहगतो, अत्यि सुखसहगतो, अत्यि उपेक्खासहगतो ... पे०... । एवं दसविधेन सङ्घार- खन्धो। B.44 15 ३२०. एकविधेन सङ्घारक्सन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। ३२१. दुविधन सह्यारक्सन्यो - अत्यि केनचि विधेय्यो, 20 अत्यि केनचि न विज्ञय्यो । ३२२. तिविधेन सवारवसन्धो - अत्यि दस्सनेन पहातच्यो, अत्यि भावनाय पहातव्यो, अत्यि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बो ...पे०... ! एवं दमविर्धन सरदारपसन्यो । (१७) ३२३. एकविधेन' माद्वारसामन्यो - पित्तसम्पयुत्तो १-१.रा.पापरेमपि।
५३ पासवो। 5 R49 अनासवो। ३३६ दुविधन सङ्घारक्खन्धो - अत्यि पासवो चेव आसव- १२३३६] अभिधम्मभाननीय ३२४ दुविधेन सङ्कारक्खन्धो - अत्थि पासवो, अत्यि नो ३२५ तिविधेन सङ्घारक्खन्धो - अस्थि दस्सनेन पहातब्ब- हेतुको, अत्थि भावनाय पहातब्वहेतुको, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुको पे० । एव दसविधेन सवारवखन्धों'। ३२६ एकविधेन सङ्खारक्खन्धो -- चित्तसम्पयुत्तो । ३२७ दुविधन सवारक्खन्धो - अत्थि सासवो, अत्थि ३२८ तिविधेन सङ्घारक्खन्धो - अत्थि प्राचयगामी, अत्यि अपचयगामी, अत्थि नेवाचयगामिनापचयगामी पे० । एव दसविधेन 10 सह्यारक्खन्धो। (१६) ३२६ एकविधेन सङ्खारक्खन्चो - चित्तसम्पयुत्तो। ३३० दुविधेन सङ्घारक्खन्धो - अस्थि पासवसम्पयुत्तो, अस्थि पासवविप्पयुत्तो। ३३१ तिविधेन सङ्घारक्खन्धो-अस्थि सेक्खो, अत्थि असेक्खो, 15 अत्यि नेवसेक्खनासेरखो । एव दसविधेन सङ्खारक्खन्यो । (२०) ३३२ एकविधन सवारपसन्धो - चितसम्पयुत्तो। ३३३ दुविधेन सवारवखन्धो -- अस्थि पासवो चेव सासवो च, अत्यि सासवो चैव नोच आसवो। ३३४ तिविधेन सह्यारक्वन्धो- अस्थि परित्तो, प्रत्थि महागतो, 20 अत्यि अप्पमाणो पे० । एव दराविधेन सह्यारक्खन्यो। (२१) ३३५ एकविधेन सङ्कारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो; प० - सम्पयुत्तो च, अत्यि पासवसम्पयुत्तो चेय नो च आसवो।
R.50 5 10 विभङ्गो [१.२.३३७- ३३७. तिविधेन संसारखखन्धो - अत्यि परित्तारम्मणो, अस्थि महागतारम्मणो, अत्यि अप्पमाणारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधन सङ्घारक्खन्धो। (२२) ३३८. एकविधेन सङ्घारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो । ३३६. दुविधेन सह्यारक्खन्धो - अस्थि पासवविप्पयुत्तसासवो, अत्यि आसविप्पयुत्तमनासवो। ३४०. तिविधेन सङ्खारक्खन्धो - अत्थि हीनो, अस्थि मज्झिमो, अत्यि पणीतो ... पे०... । एवं दसविधेन सङ्घारक्खन्धो । (२३).. ३४१. एकविधेन सङ्घारखखन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। ३४२. दुविधेन सङ्खारवखन्धो - अत्यि संयोजन, अत्थि नो संयोजन । ३४३. तिविधेन सह्यारक्खन्धो - अत्यि मिच्छत्तनियतो, अत्थि सम्मत्तनियतो, अत्थि अनियतो ... पे०... । एवं दसविधेन सङ्कारक्खन्धो । (२४). ३४४. एकविधेन सङ्घारक्खन्धो चित्तसम्पयुत्तो। ३४५. दुविधेन सङ्घारक्खन्धो - त्यि संयोजनियो, अस्थि असंयोजनियो। ३४६. तिविधेन संहारक्खन्धो अत्यि मग्गारस्मणो, अस्थि मग्गहेतुको, अत्थि मग्गाधिपति ... पे०... । एवं दसविधेन 20 सङ्घारक्खन्यो । (२५) ३४७. एकविर्धन सवारवखन्धो - चित्तसम्पयुत्तो। ३४८. दुविधेन सङ्घारक्खन्यो अत्यि संयोजनसम्पयुत्तो, अत्यि संयोजनविप्पयुत्तो। ३४६. तिविधेन सवारवखन्धो अत्यि उप्पन्नो, अस्थि 23 अनुप्पन्नो, अत्यि उप्पादो... पे... 1 एवं दसविधेन सहारवरान्यो। 15 1.46 - - ५५ • . R.51 5 अकुरालो, अस्थि अध्याकतो; अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, १.२.३६२] अभियम्ममाजनीयं ३५०. एकविंधन सङ्कारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो । ३५१. दुविधेन सङ्खारक्खन्धो - अस्थि संयोजनं चैव संयोज- नियो च, अत्यि संयोजनियो चेव नोच संयोजनं । ३५२. तिविधेन सङ्घारक्खन्धो - अत्थि अतीतो, अत्यि अना- . गतो, अस्थि पच्चुप्पन्नो ... पे०... । एवं दसविधेन सङ्खारवखन्धो । (२७) ३५३. एकविर्धन सङ्खारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो । ३५४. दुविधेन सङ्खारक्खन्धो - अस्थि संयोजनं चेव संयोजन- सम्पयुत्तो च, अत्थि संयोजनसम्पयुत्तो चेव नो च संयोजनं । ३५५. तिविधेन सङ्कारक्खन्धो - अत्थि अतीतारम्मणो, अत्यि अनागतारम्मणो, अस्थि पच्चुप्पन्नारम्मणो ... पे०.. । एवं दसविधेन 10 सङ्घारक्खन्यो। ३५६. एकविधेन सङ्खारक्खन्धो - चित्तसम्पयुत्तो । ३५७. दुविधेन सङ्कारक्खन्धो - अत्यि संयोजनविप्पयुत्त- संयोजनियो, अत्थि संयोजनविप्पयुतप्रसंयोजनियो । ३५८. तिविधेन सङ्खारक्खन्धो - अत्थि अज्झत्तो, अत्यि' 15 वहिद्धो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धो ... पे०. . । एवं दसविधन सङ्कारक्खन्धो। (२६) ३५६. एकविधेन सङ्घारक्खन्यो - चित्तसम्पयुत्तो। ३६०. दुविधेन सङ्घारक्खन्धो- अस्थि गन्थो, अस्थि नो गन्यो। ३६१. तिविधेन सवारवसन्धो - अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अस्थि वहिद्वारम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्वारम्मणो ... पं... । एवं 20 दसविधेन सङ्कारक्खन्धो । (३०) ३६२. सत्तविधन सवारक्खन्धो - जभतोवड्डकं । अत्यि कुसलो, अत्यि 1.47, R.52 10 ५६ विभङ्गो [१.२.३६२- अत्थि अरूपावचरो, अत्थि.. अपरियापनो। एवं सत्तविधेन सङ्खारवसन्धो। ३६३. अपरो पि सत्तविधेन सह्यारक्खन्धो - अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्खम- 5 सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो; अत्थि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अत्थि अरूपावचरो, अस्थि अपरियापन्नो.... पे०... अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो अत्यि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो; अत्थि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो । एवं सत्तविर्धन सङ्खारक्खन्धो। ३६४. चतुवीसतिविधेन सङ्घारक्खन्धो चक्खुसम्फस्स- पच्चया सङ्खारक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्यि अब्याकतो; सोतसम्फस्सपच्चया .... पे०.... घानसम्फस्सपच्चया ... पे०... जिव्हा- सम्फस्सपच्चया ... पे०.... कायसम्फस्सपच्च्या ... पे०... मनोसम्फस्स- पच्चया सङ्खारक्खन्धो अस्थि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अस्थि अव्याकतो; 15 चक्खुसम्फस्सजा चेतना ... पे.... मनोसम्फस्सजा चेतना। एवं चतु- वीसतिविधेन सङ्खारक्खन्यो। ३६५. अपरो पि चतुवीसतिविधन सङ्खारवखन्धो - अक्खु- सम्फस्सपच्चया सङ्घारक्खन्धो अस्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ... पे०... अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्थि वहिद्धारम्मणो, अस्थि · अज्झत्तबहिद्धा- 20. रम्मणो; चक्खुसम्फस्सजा चेतना ... पे०... मनोसम्फस्सजा चेतना; सोतसम्फस्सपच्चया ... पे०... घानसम्फस्सपच्चया सम्फस्सपच्चया पे०... कायसम्फस्सपच्चया ...पे०... मनोसम्फस्स- पच्चया सङ्खारक्खन्धो अत्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ... पे०... अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो; 25 - चक्खुसम्फस्सजा चेतना, सोतसम्फस्सजा चेतना, धानसम्फस्सजा चेतना, जिव्हासम्फस्सजा चेतना, कायसम्फस्सजा चेतना, मनो- सम्फस्सजा चेतना । एवं चतुवीसतिविधेन सङ्खारखनन्धो । ३६६. तिसतिविधन सङ्घारक्खन्धो - चक्खुसम्फस्सपच्चया सह्यारक्खन्यो अत्यि कामावचरो, अस्यि रुपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, 50 अत्यि अपरियापनो; सोतसम्फस्सपच्चया ...१०... ..पे०... जिव्हा- ... घानसम्फस्स- ५७ 1.3 पन्चया १२३६८ अभियम्माननीयं ... पं०... जिव्हासम्फस्सपच्चया ... पं०... कायसम्मास्सपच्चया ..पे... मनोसम्फस्सपच्चया ससारवखन्यो अस्थि कामावचरो, अत्यि रूपायचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापनो; चक्सुसम्पसजा चेतना ... पे०... मनोसम्फस्सजा चेतना । एवं तिरातिविधन राद्वार- S बसन्यो । 15 ३६७. बहुविधेन राहारवखन्यो चक्नुसम्मास्यपच्चया सहारक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुरालो, अस्थि प्रधानतो, अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरी, अस्थि रुपाक्चरो, अत्यि अपरियापनो; सोतसम्फस्सपच्चया ....... धानसम्फस्सपच्चया .. पे०... जिव्हा- सम्फस्सपच्चया ...०... कायसम्फरसपच्चया . पे० मनोराम्फसा- 10 पच्चया सवारवखन्धो अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्यि अव्यापतो, अरिय कामावचरो, अत्यि रूपायरो, अयि अस्पापचरी, प्रत्य अपरियापन्नो; चक्खुसम्फस्सजा चेतना, सोतसम्फरसजा चेतना, पान- सम्फरसजा चेतना, जिव्हासम्फरसजा चेतना, कायसम्फस्सजा चेतना, मनोसम्फस्सजा चेतना । एवं बहुविधेन सह्यारक्सन्यो । ३६८. अपरो पि वहुविधेन सहारमपन्यो - चक्सुसम्फस्स. पच्चया सह्वारपसन्धो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तों, प्रत्यि दुपसाय पेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्समसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो . पं० . अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्धारम्भणो, अत्यि अक्षतहिता- रम्मणो, अस्थि कामावचरो, अत्यि स्पायचरो, अत्यि अस्पायचरो, 20 अत्यि अपरियापन्नो; सोतसम्फरसपज्जया .पे० पानसम्फरगपञ्चया .... पं०... जिव्हासम्फस्सपच्चया .. पे०.. कायसम्फस्सपच्चया . पं०.. मनोसम्फस्सपचया सह्यारक्सन्धो अत्यि सुसाय वेदनाय राम्पमुत्तो ...पे.... अत्यि अज्झतारामणो, अत्यि यहिद्वारम्गगो, त्य अज्झत्तरहिवारम्मणो, अत्यि फामावचरो, अत्यि स्पावचरो, अत्यि । अरूपावचरो, अत्यि अपरियापनो; चक्सुसम्फरमजा घेतना, सौन- सम्फस्सना चेतना, पानसम्फरमजा चेतना, जिहासम्फरमजा नैना, कायसम्फरसजा चेतना, मनोसम्फरसजा चेतना । एवं बहुपियन सहारवसन्यो । अयं युञ्चति सहारक्सन्यो।
५८ यिभट्दो ५. विजाणवसाधो ३६६. तत्य कतमो विज्ञाणक्खन्धो ? B,49 R.54 5 - एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । ३७०. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो अस्थि सहेतुको, अस्थि अहेतुको। ३७१. तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो। ३७२. चतुविधेन विज्ञाणक्खन्धो अत्यि कामावचरो, अस्थि रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्यि अपरियापन्नो। ३७३. पञ्चविधेन विचाणक्खन्धो - अत्यि सुखिन्द्रिय- 10 सम्पयुतो, अत्यि दुक्खिन्द्रियसम्पयुत्तो, अस्थि सोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्तो, अस्थि दोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्तो, अस्थि उपेक्खिन्द्रियसम्पयुत्तो। एवं पञ्चविधेन विज्ञाणक्खन्धो । ३७४. छव्विधन विज्ञाणक्खन्धो - चक्खुविज्ञाणं, सोत- विज्ञाणं, घानविज्ञाणं, जिव्हाविज्ञाणं, कायविज्ञाणं, मनो- 15 विज्ञाणं । एवं छबिधेन विज्ञाणक्खन्धो । ३७५. सत्तविधेन विज्ञाणक्खन्धो - चक्खुविज्ञाणं, सोत- विनाणं, घानविचाण, जिव्हाविनाणं, कायविञ्चाणं, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु । एवं सत्तविधेन विज्ञाणक्खन्धो । ३७६. अदुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - चक्खुविज्ञाणं, सोत- 20 विनाणं, घानविज्ञाणं, जिव्हाविज्ञाणं, कायविज्ञाणं अत्थि सुखसहगतं, अस्थि दुक्खसहगतं, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु । एवं अट्ठविधेन विज्ञाणक्खन्धो । ३७७. नवविधन विज्ञाणक्खन्धो - चखुविज्ञाणं, सोत- विज्ञाणं, पानविज्ञाणं, जिव्हाविज्ञाणं, कायविज्ञाणं, मनोधातु, 23 मनोविज्ञाणधातु अत्यि कुसला, अत्यि अकुसला, अस्थि अव्याकता। एवं नवविन विज्ञाणक्खन्धो । 7 १.२.३८१] अभियम्माजनीय ३७८. दसविधेन विचाणक्खन्थो - चक्खुविचाणं ... पे०... कायविनाणं अत्यि सुखसहगतं, अत्यि दुक्खसहगतं, मनोधातु, मनो- विज्ञाणधातु अत्थि कुसला', अत्थि अकुसला', अस्थि अव्याकता। एवं दसविधेन विञ्चाणक्खन्धो। 5 B50 प R.55 । ३७६. एकविधेन विजाणवखन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ३८०. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि सहेतुको, अत्यि अहेतुको। ३८१. तिविधन विज्ञाणक्खन्धो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो । अस्थि विपाको, अस्थि विपाकधम्मधम्मो, अत्थि 10 नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । अत्थि उपादिन्नुपादानियो, अत्यि अनु- पादिमुपादानियो, अत्यि अनुपादिनअनुपादानियो । अस्थि सद्दिलिट्ठ- सङ्किलेसिको, अस्थि असद्धिलिट्ठसद्धिलेसिको, अस्थि असविलिट्ठअसङ्कि- लेसिको। अस्थि सवितक्कसविचारो, अत्थि अवितक्कविचारमत्तो, अत्थि अवितक्कमविचारो। अत्थि पीतिसहगतो, अस्थि सुखसहगतो, 15 अत्यि उपेक्खासहगतो । अत्यि दस्सनेन पहातब्बो, अस्थि भावनाय पहातब्बो, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्यो। अत्थि दस्सनेन पहातब्बहेतुको, अत्थि भावनाय पहातव्बहेतुको, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुको । अत्यि आचयगामी, अत्यि अपचयगामी, अस्थि नेवाचयगामिनापचयगामी । अत्थि सेक्खो, अस्थि असेक्खो, 20 अयि नेवसेक्खनासेक्खो । अत्थि परित्तो, अत्थि महम्गतो, अस्थि अप्प- माणो। अत्थि परितारम्मणो, अत्थि महग्गतारम्मणो, अत्थि अप्पमाणा- रम्मणो। अत्यिहीनो, अस्थि मज्झिमो, अत्यि पणीतो। अत्थि मिच्छत्त- नियतो, अस्थि सम्मत्तनियतो, अत्थि अनियतो । अत्यि मग्गारम्मणो, अत्थि मग्गहेतुको, अत्थि मग्गाधिपति । अस्थि उप्पन्नो, अत्थि अनुप्पन्नो, 25 अस्थि उप्यादी । अत्यि अतीतो, अत्थि अनागतो, अस्थि पञ्चुप्पनो। अत्यि अतीतारम्मणो, अत्यि अनागतारम्मणो, प्रत्थि पच्चुप्पनारम्मणो। अत्यि अज्झत्तो, अस्थि बहिद्धो, अस्थि अज्झतबहिरो। अत्थि अज्झत्ता- :-१. कुसल - सी०, म० । २. अकुमल - सी०, म०। ३. अन्याकत - सी., म.
६० विभङ्गो [१.२.३६९- | रम्मणो, अत्थि बहिद्धारम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधेन विज्ञाणक्खन्यो । 5 B.51 ३८२. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । ३८३. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि हेतुसम्पयुत्तो, अस्थि हेतुविप्पयुत्तो। अत्यि न हेतु सहेतुको, अत्यि न हेतु अहेतुको । अस्थि लोकियो, अस्थि लोकुत्तरो। अस्थि केनचि विश्भेय्यो, अस्थि केनचि न विधेय्यो । अत्थि सासवो, अत्यि अनासबो। अत्यि आसव- सम्पयुत्तो, अत्थि आसवविप्पयुत्तो । अत्यि आसपविप्पयुत्तसासवो, अत्यि पासवविप्पयुत्तअनासवो । अत्यि संयोजनियो, अत्थि असंयोज- 10 नियो । अत्थि संयोजनसम्पयुत्तो, अत्थि संयोजनविप्पयुत्तो । अत्यि संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनियो, अत्यि संयोजनविप्पयुत्तप्रसंयोजनियो । अत्थि गन्थनियो, अत्थि अगन्थनियो । अत्यि गन्यसम्पयुत्तो, अत्यि गन्थविप्पयुत्तो। अत्थि गन्यविप्पयुत्तगन्थनियो, अस्थि गन्य- विप्पयुत्तनगन्थनियो । अत्यि प्रोपनियो, अत्यि अनोपनियो । 15 अत्यि ओघसम्पयुत्तो, अस्थि प्रोघविप्पयुत्तो । अत्थि ओघविप्पयुत्त- अोपनियो, अत्थि ओघविप्पयुत्तअनोपनियो । अस्थि योगनियो, अत्थि अयोगनियो । अत्थि योगसम्पयुत्तो, अत्यि योगविप्पयुत्तो । अत्यि योगविष्पयुत्तयोगनियो, अत्यि योगविप्पयुत्तअयोगनियो । अत्थि नीवर- णियो, अस्थि अनीवरणियो । अस्थि नीवरणसम्पयुत्तो, अत्थि नीवरण- 20 विप्पयुत्तो। अत्यि नोवरणविप्पयुत्तनीवरणियो, अत्थि नीवरण- विप्पयुत्तअनीवरणियो। अत्यि परामट्ठो, अत्यि अपरामट्ठो। सम्पयुत्तो, अत्यि परामासपिप्पयुत्तो। अत्यि परामासविप्पयुत्तपरामट्ठो, ‘अत्थि परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठो। अत्यि उपादिन्नो, अत्यि अनु- 25 पादिन्नो। अस्थि उपादानियो, अत्यि अनुपादानियो । अत्यि उपादान- सम्पयुत्तो, अरिय उपादानविप्पयुत्तो। अत्यि उपादानविप्पयुत्तउपादा- नियो, अत्यि उपादानविप्पयुत्तअनुपादानियो । अत्यि सङ्किलैसिको, अत्यि असङ्क्षिलेसिको । अत्यि सविलिट्टो, अत्यि असद्धिलिट्ठो . R.56 अत्यि परामास- .
१२३८८] अभिधम्मभाजनीय +- - अत्यि किलेससम्पयुत्तो, अत्यि किलेसविप्पयुत्तो । अत्यि किलेसविप्प- युत्तसविलेसिको, अस्थि किलेसविप्पयुत्तनसड्लेिसिको । अत्यि दस्सनेन पहातब्बो, अत्थि न दस्सनेन पहातब्बो । अत्यि भावनाय पहातव्वो, अत्यि न भावनाय पहातब्बो। अत्यि दस्सनेन पहातब्बहेतुको, अत्यि न दस्सनेन पहातब्बहेतुको । अत्यि भावनाय पहातब्बहेतुको, अस्थि न 5 भावनाय पहातव्वहेतुको। अत्थि सवितक्को, अत्थि अवितक्को । अत्यि सविचारो, अस्थि अविचारो । अत्यि सप्पीतिको, अत्यि अप्पीतिको । अत्थि पीत्तिसहगतो, अत्यि न पोतिसहगतो । अत्थि सुखसहगतो, अत्यि न सुखसहगतो। अत्यि उपेक्खासहगतो, अत्थि न उपेक्खासहगतो। अत्यि 10 कामावचरो, अस्थि न कामावचरो । अस्थि रूपावचरो, अस्थि न रूपावचरो । अत्थि' अरूपावचरो, अत्थि न अरूपावचरो', अत्यि परियापन्नो, अत्थि अपरियापन्नो । अत्थि निय्यानिको, अस्थि अनिय्या- निको । अत्थि नियतो, अत्थि अनियतो । अत्थि सउत्तरो, अत्यि अनुत्तरो। अत्थि सरणो, अत्थि अरणो । ३८४ तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो अस्थि कुसलो, अस्थि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो प० । एव दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो। (४) ३८५ एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो फस्ससम्पयुत्तो। ३८६ दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो अत्थि सरणो, अत्थि B52 15 R57 - अरणो। 20 ३८७ तिविधेन विचाणक्खन्धो - अस्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो। अत्थि विपाको पे० अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तबहिद्धारम्मणो पे० । एव दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो । दुकमूलक । 25 ३८८ एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो १-१ मी०पत्थक नत्थि । फस्ससम्पयुत्तो।
- विभङ्गो [१.२.३८१- ३८६. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो अत्यि सहेतुको, अत्यि अहेतुको। ३६०. तिविधेन विनाणक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अस्थि अव्याकतो ... पे०...। एवं दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो। (६) ३९१. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ३६२. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि हेतुसम्पयुत्तो, अस्थि हेतुविष्पयुत्तो ... पे.... अत्थि सरणो, अस्थि अरणो। ३६३: तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो -- अत्यि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो ...पे.... । एवं दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो। 5 . 10 R.58 B.53 ३९४. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । .३६५. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो अत्थि सहेतुको, अत्यि अहेतुको । ३९६. तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो अत्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्थि अदुक्खमसुखाय 15 वेदनाय सम्पयुत्तो। अस्थि विपाको ... पे०... अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तबहिद्वारम्मणो ... पे०... । एवं दसविधेन विज्ञाणक्खयो।'' (६) ३६७. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ३९८. दुविधेन विचाणक्खन्धो -- अत्थि हेतुसम्पयुत्तो, अत्थि 20 हेतुविप्पयुत्तो ... पे०... अत्थि सरणो, अत्थि अरणो। ३६६. तिविधेन विचाणक्खन्धो - अत्थि अज्झतारम्मणो, अत्थि वहिद्वारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो ... फे.... । एवं दसविधेन विनाणक्खन्यो। तिकमूलक । (१) ४००, एकविधेन विज्ञाणपसन्यो - फस्ससम्पयुत्तो ।
3 R59 10 १२४१३] अभिमभाननीय ४०१ दुविधेन विचाणमसन्धो - अत्थि सहेतुको, अस्थि अहेतुको। ४०२ तिविधेन विजाणवसन्धो अत्यि पुसलो, अत्यि असलो, अस्थि अव्याकतो पे० । एव दसविधेन विज्जाणवसन्यो। (१०) ४०३ एकविधेन विज्ञाणक्सन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ४०४ दुविधेन विज्ञाणवसन्यो – अत्यि हेतुसम्पयुत्तो, अत्यि हेतुविप्पयुत्तो। ४०५ तिविधेन विज्ञाणवसन्यो ~ अत्थि सुसाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्थि दुषखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि अदुवसमसुसाय वेदनाय सम्पयुत्तो पे० । एव दसविधेन विज्ञाणक्सन्यो। (११) ४०६ एकविधेन विज्ञाणक्सन्धो - फ्स्ससम्पयुत्तो। ४०७ दुविधेन विचाणक्सन्यो- अत्यि न हेतु सहेतुको, अत्यि न हेतु अहेतुको । ४०८ तिविधेन विज्ञाणक्रवन्धो - अत्यि विपाको, अत्यि विपाकधम्मधम्मो, अत्थि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो पे० । एव 15 दसविधेन वि (१२) ४०६ एकविधेन विज्ञाणक्सन्यो – फस्ससम्पयुत्तो। ४१० दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि लोकियो, अत्यि लोकुत्तरो। ४११ तिविधेन विज्ञाणक्सन्धो - अत्यि उपादितुपादानियो, अत्थि अनुपादिन्नुपादानियो, अत्थि अनुपादिन्नअनुपादानियो पे० एव दसविधेन विज्ञाणक्वन्धो। 20 B5I - ४१२ एकविधेन विज्ञाणक्खन्यो - फस्ससम्पयुत्तो। ४१३ दुविधेन विचाणक्खन्धो - अस्थि केनचि विधेय्यो, अत्थि केनचि न विधेय्यो । 25 5 विभनी [१.२४१४- ४१४. तिविधन विनाणक्खन्धो - अस्थि सद्धिलिट्ठसद्धि- लेसिको, अत्थि असङ्गिलिट्ठसद्धिलेसिको, अत्यि असद्धिलिट्ठअसन्दि- लेसिको ... पे०... । एवं दसविधेन विचाणक्खन्धो। (१४) ४१५. एकविधन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । ४१६. दुविधैन विचाणक्खन्धो - अत्थि सासवो, अत्यि अनासवो। ४१७. तिविधेन विनाणक्खन्धो-अत्थि सवितक्कसविचारो, अत्यि अवितक्कविचारमत्तो, अत्थि अवितक्कअविचारो :..'पे०... । एवं दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो। (१५) ४१८. एकविधेन विनाणक्खन्धो – फस्ससम्पयुत्तो। ४१६. दुविधन विज्ञाणक्खन्धो - 'अत्यि आसबसम्पयुत्तो, अत्यि आसवविप्पयुत्तो। ४२०. तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो- अत्थि पीतिसहगतो, अत्यि सुखसहगतो, अत्यि उपेक्खासहगतो .. पं०...। एवं दसविधेन विजाण- 10 15 क्खन्यो। ४२१. एकविधन विचाणक्खन्धो – फस्ससम्पयुत्तो। ४२२. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो अत्थि आसवविप्पयुत्त- सासवो, अत्थि आसबविप्पयुत्तअनासवो । ४२३. तिविधन विज्ञाणक्खन्धो- अस्थि दस्सनेन पहातब्बो, 20 अत्थि भावनाय पहातब्बो, अत्थि नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बो पे०... । एवं दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो। (१७) ४२४. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ४२५. दुविधेन विचाणक्खन्धो -- अत्यि संयोजनियो, अत्यि असंयोजनियो। । 855 १.२.४३७] अभियम्मभाननीय ४२६. सिविधन विज्ञाणक्यन्धो - अत्यि दस्सनेन पहातव्य- हेतुको, अत्यि भावनाय पहातव्यहेतुको, अस्थि नेव दस्गनेन न भावनाय पहातव्बहेतुको .. पे० .. । एवं दसविधेन विज्ञाणयमन्यो । , - 10 ४२७ एकविर्धन विज्ञाणवसन्धो - फम्मसम्पयुत्तो । ४२८. दुविधेन विज्ञाणक्सन्यो - अस्थि संयोजनमम्मयुत्ती, अत्यि संयोजनविष्पयुत्तो। ४२६. तिविधेन विज्ञाणवरसन्चो - अस्थि आचयगामी, अत्यि अपचयगामी, अत्यि नेवाचयगामिनापचयगामी .. पे०.. । एव दग- विधेत विजाणक्खन्धो । (१९) ४३०. एकविधेन विशाणसन्धो फस्ससम्पयुत्तो। ४३१ दुविधेन विज्ञाणक्पन्यो - अत्यि सयोजनविप्पयुत्त- संयोजनियो, अत्यि सयोजनविप्पयुत्तासयोजनियो । ४३२. तिविधेन विचाणक्खयो अत्यि सेक्सो, अत्यि असेक्खो, अत्यि नेवसेक्खनासेक्खो' पे० । एव दसविन विमाण- क्खन्धो । (२०) ४३३ एकविधेन विचाणक्सन्चो - फस्ससम्पयुत्तो। ४३४. दुविधेन विज्ञाणवखन्धो - अस्थि गन्यनियो, अत्यि अगन्थनियो। ४३५ तिविधन विज्ञाणक्खन्यो अत्यि परित्तो, अत्थि महरगतो, अत्यि अप्पमागो..पे० . । एव दसविधन विचाणक्सन्यो। 20 - (२१) ४३६ एकविर्घन विचाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । ४३७. दुविधेन विज्ञाणक्खन्यो-अत्यि गन्यसम्पयुत्तो, अत्यि गन्यविष्पयुत्तो। १. नेवसेक्सो नासेक्यो 13 - स्पा.।
B.56 विभङ्गो [१.२.४३८५ ४३८. तिविधेन विचाणक्खन्धो अत्थि परितारम्मणो, अस्थि महागतारम्मणो, अत्यि अप्पमाणारम्मणो ... पे०... । एवं दस- विधेन विनाणक्खन्धो। (२२) ४३६. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो – फस्ससम्पयुत्तो । ४४०. दुविधेन विचाणक्खन्धो - अस्थि गन्थविप्पयुत्तगन्थ- नियो, अत्यि गन्थविप्पयुत्तअगन्थनियो। ४४१. तिविधेन विजाणक्खन्धो अत्थि हीनो, अत्यि मज्झिमो, अत्थि पणोतो ... पे०... । एवं दसविधन विञ्चाणक्खन्धो । (२३) ४४२. एकविधेन विज्ञाणक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ४४३. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्थि ओपनियो, अत्थि अनोपनियो। ४४४. तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि मिच्छत्तनियतो, अस्थि सम्मत्तनियतो, अत्यि अनियतो ... पे०... । एवं दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो (२४) ४४५. एकविधेन विज्ञाणक्खन्यो - फस्ससम्पयुत्तो । ४४६. दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो-अत्यि ओघसम्पयुत्तो, अस्थि ओषविप्पयुत्तो। ४४७. तिविधन विज्ञाणक्खन्धो-अत्यि मग्गारम्मणो, अत्थि मग्गहेतुको, अत्यि मग्गाधिपति ... पे०... । एवं दसविधेन विचाण- 20 ववन्धो। (२५) ४४८. एकविधेन विज्ञाणसन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ४४६. दुविधेन विज्ञाणयसत्यो अत्यि प्रोविप्पयुत्त- घोपनियो, अस्थि प्रोपविष्पयुत्तमनोपनियो । ४५०. तिविधेन विज्ञाणक्यन्यो अत्यि उपनो, अत्यि 23 अनुष्पग्नो, अस्थि उप्पादी .. पे०... । एवं दसविधेन विमाणपसन्धो । 15 ।
१२४६२] अभिधम्मभाननीय (२६) ४५१ एकविधेन विश्नाणक्सन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। ४५२ दुविधेन विमाणक्सन्धो -- अस्थि योगनियो, अत्यि अयोगनियो। ४५३ तिविधन विज्ञाणक्यन्धो अत्थि अतीतो, अस्थि अनागतो, अत्यि पच्चुप्पन्नो पे० । एव दसविधेन विज्ञाणक्सन्धो। । "57 ४५४ एकविर्धन विभाणक्खन्धो - फम्ससम्पयुत्तो। ४५५ दुविधेन विज्ञाणक्खन्यो- अस्थि योगसम्पयुत्तो, अस्थि योगविप्पयुत्तो। ४५६ तिविधन विजाणक्खन्धो अस्थि अतीतारम्मणो, अत्थि अनागतारम्मणो, अत्थि पच्चुप्पन्नारम्मणो पे० । एवं दस- 10 विधन विज्ञाणक्खन्धो। (२८) ४५७ एकविधेन विज्ञाणक्खन्यो - फस्ससम्पयुत्तो । ४५८ दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्यि योगविप्पयुत्तयोग- नियो, अषि योगविप्पयुत्तमयोगनियो । ४५६ तिविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्थि अज्झत्तो, अस्थि 15 वहिद्धो, अस्थि अज्झतवहिद्धो पे० । एव दसविधेन विजाण- खन्धो । - 20 (२६) ४६० एकविधन विज्ञाणक्खन्धो फस्ससम्पयुत्तो। ४६१ दुविधेन विज्ञाणक्खन्धो – अस्थि नीवरणियो, अत्यि अनीवरणियो। ४६२ तिविधेन विचाणक्वन्धो - अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्थि बहिद्धारम्मणो, अस्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो पे० दसविधेन विज्ञाणक्खन्धो। उभतोवडक । । एव R.60 . ... विभङ्गो [१.२.४६३- (३०) ४६३. सत्तविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्थि कुसलो, अत्यि अकुसलो, अत्वि अव्याकतो, अत्थि कामावचरो, अस्थि रूपावचरी, अत्यि अरूपावचरो, अत्थि अपरियापन्नो । एवं सत्तविधेन विज्ञाणक्खन्धो। .४६४. अपरो पि सत्तविधेन विज्ञाणक्खन्धो - अत्थि सुखाय 5 वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्थि अदुक्खम- सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अत्थि अरूपावचरो, अत्थि अपरियापन्नो... पे०... अत्थि अज्झत्तांरम्मणो, अत्यि 'वहिद्धारम्मणो, अस्थि अज्झत्तबहिद्धारम्मणो, अत्थि कामावचरो, अत्थि रूपावचरो, अत्यि अरूपावचरो, अत्थि अपरियापन्नो । एवं सत्तविधेत 10 विज्ञाणक्खन्धो। ४६५. चतुवीसतिविधेन विज्ञाणक्खन्धो चक्खुसम्फस्स- पच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्थि अव्या- कतो; सोतसम्फस्सपच्चया ... पे०... घानसम्फस्सपच्चया पे०... जिव्हासम्फ़स्सपच्चया ... पे०... कायसम्फस्सपच्चया ... पे०... मनो- 15 सम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो; चक्खुविज्ञाणं, सोतविज्ञाणं, घानविज्ञाणं, जिव्हा- विनाणं, कायविनाणं, मनोविज्ञाणं। एवं चतुवीसतिविधेन विचाणक्खन्धो। ४६६. अपरो पि चतुवीसतिविधेन विज्ञाणक्खन्धो - चक्खु- २० सम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, अस्थि अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्प- युत्तो ...पे०... अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्थि वहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो; चक्खुविज्ञाणं ... पे०... कायविज्ञाणं, मनो- विजाणं; सोतसम्फस्मपच्चया ... पे०.. पानसम्फस्सपच्चया ..पे.... 25 जिव्हासम्फस्सपच्चया ... पे... कायसम्फस्सपच्चया ... पे.... मनो. सम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्सन्धो अत्यि अज्झत्तारम्मणो, अत्यि वहिद्धा- रम्मणो, अत्यि अज्झत्तवहिद्वारम्मणो; चरसुविज्ञाणं, सोतविज्ञाणं, घानविज्ञाणं, जिन्हाविञ्चाणं, कायविनाणं, मनोविज्ञाणं । एवं चतुवीसतिविधन विज्ञाणपसन्यो। B.58 है घानसम्फस्स- . R G1 - १२४६६] अभिधम्मभाजनीय ४६७ तिसतिविधेन विज्ञाणक्खन्धो - चवसुसम्फम्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्यि कामावचरो, अत्यि रूपावचरो, अस्थि अस्पा- वचरो, अत्थि अपरियापन्नो, सोतसम्फस्सपच्चया पे० पच्चया पे० जिव्हासम्फस्सपच्चया पे० कायसम्फस्सपच्चया पे० मनोसम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्यिकामावचरो, अस्थि । रूपावचरो, अत्थि अरूपावचरो, अस्थि अपरियापन्नो, चवखुविज्ञाण, सोतविज्ञाण, घानविज्ञाण, जिव्हाविज्ञाण, कायविचाण, मनो- विज्ञाण । एव तिसतिविधेन विज्ञाणक्खन्धो । ४६८ वहुविधेन विज्ञाणक्खन्धो चक्खुसम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्थि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्थि अव्याकतो, 10 अत्यि कामावचरो, अत्थि रूपावचरो, अत्थि अरूपावचरो, अस्थि अपरि- यापन्नो, चक्खुविज्ञाण पे० मनोविज्ञाण , सोतसम्फस्सपच्चया पे० घानसम्फस्सपच्चया पे० जिव्हासम्फस्सपच्चया पे० कायसम्फस्सपच्चया पे० मनोसम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अस्थि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो, अत्यि कामावचरो, 15 अत्यि रूपावचरो, अस्थि अरूपावचरो, अत्थि अपरियापनो, चक्सु- विज्ञाण पे० मनोविज्ञाण । एव बहुविधेन विजाणक्खन्धो । ४६६ अपरो पि बहुविधेन विज्ञाणक्खन्धो - चक्खुसम्फस्स- पच्चया विणक्वन्धो अत्थि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो पे० अस्थि अज्झत्तारम्मणो, अस्थि वहिद्धारम्मणो, अस्थि अज्झत्तवहिद्धारम्मणो, अस्थि कामावचरो, अत्थि रूपावचरो अत्यि अरुपावचरो, अस्थि अपरियापन्नो, सोतसम्फस्सपच्चया पे० वानसम्झस्सपच्चया पे० जिव्हासम्फस्सपच्चया पे० कायसम्फस्सपच्चया पे० मनो- सम्फस्सपच्चया विज्ञाणक्खन्धो अत्यि मुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो पे० अत्थि अज्झत्तारम्मणो, अत्थि बहिद्धारम्मणो, अत्थि अज्झत्त- 25 बहिद्वारम्मणो, अत्यि कामावचरो, अस्थि रूपावचरो, अत्थि अरूपा- वचरो, अत्थि अपरियापनो, चक्खुविज्ञाण, सोतविमाण, घान- विज्ञाण, जिव्हाविज्ञाण, कायविज्ञाण, मनोविज्ञाण । एव बहुविर्धन विज्ञाणक्खन्धो। अय वुच्चति विज्ञाणक्खन्यो। अभिधम्मभाजनीय । B59 20 - . * - पे० कति सरणा, कति अरणा R62 5 विभगी [१३ ४७०- १३ पञ्हापुच्छक ४७० पञ्चक्खन्धा रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सञ्जा- क्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्धो । ४७१ पञ्चन्न खन्धान कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता १ तिकमासिकानुक्कमेन ४७२ रूपक्खन्धो अव्याकतो । चत्तारो खन्या सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया अव्याकता । ४७३ द्वे खन्धा न वत्तब्बा - "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, "दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि । तयो खन्धा सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया 10 दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । ४७४ रूपक्खन्धो नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । चत्तारो खन्धा सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्मा। ४७५ रूपक्खन्धो सिया उपादिन्नुपादानियो, सिया अनुपादितु- 15 पादानियो । चत्तारो खन्धा सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नु- पादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । ४७६ रूपक्खन्यो असद्धिलिट्ठसविलेसिको । चत्तारो खन्धा सिया सविलिट्ठसविलेसिका, सिया असङ्किलिट्ठसविलेसिका, सिया यसद्धिलिग्रसले सिवा । ४७७ रुपचन्यो अवितक्कन्नविचारो। तयो सन्धा सिया सवितकारसविनारा, सिया अवितकाविचारमत्ता, सिया अवितक- अविचारा । सहारक्सन्धो सिया सवितस्यसविचारो, सिया अवितक्य- विचारमतो, मिया अवितरअविचारो, सिया न वत्तव्यो - "सक्तिक्य- सविचारों" ति पि, "अनितारविचाग्मत्तो' ति पि, "अवितरप- अविचागे" ति पि। BG0 20 १ गरिमा ( TET) - गा०, १० स० पायागु नपि।
७१ - । १.३४६७] पञ्हापुच्छक ४७८. रूपक्खन्धो न वत्तव्बो - "पीतिसहगतो" ति पि, "सुस- सहगतो" ति पि, “उपेक्खासहगतो" ति पि । वेदनाक्खन्धो सिया पीतिसहगतो न सुखसहगतो न उपेक्खासहगतो, सिया न वत्तव्बो "पीतिसहगतो" ति । तयो खन्धा सिया पीतिसहगता, सिया सुससहगता, सिया उपेक्खासहगता, सिया न वत्तव्या- "पीतिसहगता".ति पि, “सुख- 5 सहगता" ति पि, “उपेक्खासहगता" ति पि । ४७६. रूपक्खन्धो नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वो। चत्तारो खन्धा सिया दस्सनेन पहातव्या, सिया भावनाय पहातब्बा, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्वा । ४८० रूपक्खन्धो नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वहेतुको । 10 चत्तारो खन्धा सिया दस्सनेन पहातब्वहेतुका, सिया भावनाय पहातव्व- हेतुका, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्वहेतुका । ४८१. रूपक्खन्धो नेवाचयगामिनापचयगामी। चत्तारो खन्धा सिया पाचयगामिनो, सिया अपचयगामिनो, सिया नेवाचयगामि- नापचंयगामिनो। ४८२ रूपक्खन्धो नेवरोक्खनासेक्खो । चत्तारो खन्धा सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेक्खा । ४८३ रूपक्खन्धो परित्तो । चत्तारो खन्धा सिया परित्ता, सिया महगता, सिया अप्पमाणा । ४८४- रूपक्खन्धो अनारम्मणो । चत्तारो खन्धा सिया परित्ता- 20 रम्मणा, सिया महग्गतारम्मणा, सिया अप्पमाणारम्मणा, सिया न वत्तब्बा "परित्तारम्मणा" ति पि, “महग्गतारम्मणा" ति पि, "अप्पमाणारम्मणा” ति पि । ४८५. रूपक्खन्धो मज्झिमो। चत्तारो खन्धा सिया हीना, सिया मज्झिमा, सिया पणोता । ४८६. रूपक्खन्धो अनियतो। चत्तारो खन्धा सिया मिच्छत्त- नियता; सिया सम्मत्तनियता, सिया अनियता । ४८७ रूपक्खन्धो अनारम्मणो । चत्तारो खन्धा सिया मग्गा- रम्मणा, सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तब्बा 15 - - R63 25 B61 - ७२ है अनागता विभङ्गो [१३.४८७- "मगारम्मणा" ति पि, “मग्गहेतुका" ति पि, “मग्गाविपतिनो" ति पि; सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनो; सिया अतीता, सिया सिया पच्चुप्पन्ना। ४८८. रूपक्खन्धो अनारम्मणो । चत्तारो खन्धा सिया अतीता- 5 रम्मणा, सिया अनागतारमणा, सिया पच्चुप्पनारम्मणा, सिया न वत्तव्बा - "अतीतारम्मणा" ति पि, “अनागतारम्मणा" लिपि, “पच्चु- प्पनारम्मणा" ति पि; सिया अज्झत्ता, सिया वहिद्धा, सिया अज्झत्त- बहिला। ४८६. रूपक्खन्धो अनारम्मणो। चत्तारो खन्धा सिया अज्झत्ता- 10 रम्मणा, सिया वहिद्धारम्मणा, सिया अज्झत्तबहिद्धारम्मणा, सिया न वत्तव्वा - "अज्झत्तारम्मणा" ति पि, “बहिद्धारम्मणा" ति पि, "अज्झत्तबहिद्धारम्मणा" ति पि । ४६०. चत्तारो खन्धा अनिदस्सनग्रप्पटिघा । रूपक्खन्धो सिया सनिदस्सनसप्पटियो, सिया अनिदस्सनसप्पटिघो, सिया अनिदस्सन- 15 अप्पटियो। २. दुकमातिफानुक्कमेन " 20 ४६१. चत्तारो खन्धा न हेतू । सङ्घारक्खन्धो सिया हेतु, सिया न हेतु। ४९२. रूपक्खन्धो अहेतुको । चत्तारो खन्धा सिया सहेतुका, सिया अहेतुका। ४६३. रूपक्खन्धो हेतुविप्पयुत्तो । चत्तारो खन्धा सिया हेतु- सम्पयुत्ता, सिया हेतुविप्पयुत्ता। ४६४. रूपक्खन्धो न वत्तव्यो - "हेतु चैव सहेतुको चा" ति पि, “सहेतुको चैव न च हेतू" ति पि । तयो खन्धा न वत्तव्बा "हेतू चैव सहेतुका चा" ति', सिया सहेतुका चेव न च हेतू, सिया न वत्तव्या 15 "सहेतुका चैवन च हेतू" ति । सहारक्खन्धो सिया हेतु चैव सहेतुको च,सिया सहेतुको चेव न च हेतु, सिया न वत्तव्यो-"हेतु चेव सहेतुको चा" ति पि, “सहेतुको चेव न च हेतू" ति पि । १.मी.पोत्पनत्य । २-२. तिपि-मी.।
- । R.61 १.१.२०४] पमान ४६५. स्पागन्धो न यत्तयों - "हे ना हेतुमानो ना" ति पि, “हेनुगम्पयुतो नेय न न हेनू" निपि । यो गया न राना "हेतू चंय हेतुगम्गयुत्ता चा" नि, गिगा हेतुगणगुत्ता नाना, मिया म पत्तव्या - "हेतुगम्मयुत्ता ने न न हेतू" नि । राहागणपो गिगा हेतु चेव हेतुसम्पयुत्तो न, सिगा हेनुगम्पयुत्तो नेव न ना. मियान । वतच्यो - "हेतु नेप हेतुमम्पयुत्तो ना" निति, "हेनुगमपुतो मैगन न हेतू" ति नि। ४६६. स्परपन्धो न हेतु प्रहेनुको । तमो गन्या गियान हेतू सहेतुका, सिया न हेतू अहेतुरा । सहारनपन्यो गिया न हेतु गा. तुको, सिया न हेतु महतुको, गिया न वत्तयों - "न'तु गहेनुरों" नि . पि, "न हेतु अहेतुको" नि पि । (२) ४६७ सणच्चया । सहता । तारो गला पनिरगना । रूपक्सन्चो सिया सनिदस्सनो, गिया अनिदस्मनो। ४६८. चत्तारो रान्धा अपटिघा । स्पान्यो सिया सणाटियो, सिया अप्पटियो। ४६६ रूपयरान्धो पं । चत्तारो गन्धा प्रम्पा । ५०० रूपागन्यो लोकियो । भत्तागे गया मिया लोनिया, सिया लोकुत्तरा; येनचि विभेच्या, गेननि न विम्या । 13 ५०१ चतारो सन्चा नो मागया । महानगयो गिया पासवो, सिया नो पासवो। ५०२. रूपमन्यो सासयो। पत्तारो गया गिया गागवा, सिया अनासवा । ५०३. रूपक्सन्यो मागविप्पयुत्तो। पतारो गन्धा गिया मासवसम्पयुत्ता, सिया मासपविपयुत्ता। ५०४. रूपक्गन्धो न यत्तचो- "प्रानयो नेय गामयो चा" नि, सासवो चैव नो न मानवो। तयो गन्या न वतन्ना "मागाव ४ 13 B 63 विनको [१.३.५०/- सासवा चा" ति, सिया सासवा चेव नो च आसवा, सिया न वत्तम्बा "सासवा चेव नो च आसवा" ति । सङ्घारक्खन्धो सिया पासवो चेव सासवोच, सिया सासवो चैव नो च प्रासंवो, सिया न वत्तव्यो- "आसवो चेव सासवो चा" ति पि, "सासवो चेव नो च पासवो" ति पि । ५०५. रूपक्खन्धो न वत्तव्यो - "पासवो चैव पासवसम्पयुत्तो चा" ति पि, "आसवसम्पयुत्तो चेव नो च आसवो" ति पि । तयो खन्धा न वत्तव्बा - "आसवा चैव पासवसम्पयुत्ता चा" ति, सिया आसव- सम्पयुत्ता चेव नो च आसवा, सिया न वतव्वा -- "आसवसम्पयुत्ता चेव नो च आसवा" ति । सवारक्खन्धो सिया आसवो चेव आसवसम्पयुत्तो 10 च, सिया आसवसम्पयुत्तो चैव नो च आसवो, सिया न वत्तब्बो- "आसवो चेव पासवसम्पयुत्तो चा" ति पि, “प्रासवसम्पयुत्तो चैव नो च आसवो" ति पि। ५०६. रूपक्खन्धो पासवविप्पयुत्तसासवो। चत्तारो खन्धा सिया आसवविप्पयुत्तसासवा, सिया' आसवविप्पयुत्तअनासवा, सिया 15 नवत्तब्बा-"आसवविष्पयुत्तसासवा" ति पि, "आसवविष्पयुत्तमनासवा" ति पि। (४) ५०७. चत्तारो खन्या नो संयोजना । सङ्घारक्खन्धो सिया संयोजनं, सिया नो संयोजन । ५०८. रूपक्खन्धो संयोजनियो । चत्तारों खन्धा सिया संयोज- 20 निया, सिया असंयोजनिया । "५०६ रूपक्खन्धो संयोजनविप्पयुत्तो। चत्तारो खन्धा सिया संयोजनसम्पयुत्ता, सिया संयोजनविप्पयुत्ता । ५१०, रूपक्खन्धो न वत्तब्बो - "संयोजनं चेव संयोजनियो चा" ति, "संयोजनियो चैव नो च संयोजन" । तयो खन्धा न वत्तव्बा 25 "संयोजना चेव संयोजनिया चा" ति, सिया संयोजनिया चेव नो च संयोजना, सिया न वत्तव्वा – “संयोजनिया चेव नो च संयोजना" ति । सवारक्खन्धो सिया संयोजनं चेव संयोजनियो च, सिया संयोजनियो चेव नो च संयोजनं, सिया न वत्तव्यो- "संयोजनं चैव संयोजनियो चा" ति पि, “संयोजनियो चैव नो च संयोजन" ति पि । -- R 65 पनाया J - ५११. स्पासन्धो न बत्तव्यो "संयोजनं चैव गंयोजन- सम्पयुत्तो चा" ति पि, “संयोजनसम्पयुत्तो चेव नो च संयोजनें" ति पि। तयो सन्या न वत्तव्या "संयोजना चेव संयोजनममयुत्ता ना" ति, सिया संयोजनसम्पयुत्ता चेय नो च संयोजना, मिया न वतन्या "संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो व संयोजना" ति । सद्वारसमन्धो गिया । संयोजनं चैव संयोजनसम्पयत्तो च, सिया संयोजनसम्पयुत्तो चैव नो च संयोजन, सिया न वत्तव्यो - "संयोजनं चैव सयोजनमापयुत्तो चा"ति पि, “संयोजनसम्पयुत्तो चेव नो च संयोजनं" ति पि । ५१२. रूपक्सन्थो संयोजनविष्पयुत्तसंयोजनियो । चत्तारो सन्या सिया संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया, मिया संयोजनविप्पयुत्त- 10 असंयोजनिया, सिया न वत्तव्या - "संयोजनविप्पयुत्तसयोजनिया" ति : पि, "संयोजनविप्पयुत्तप्रसंयोजनिया" ति पि । (५) ५१३. चतारो खन्धा नो गन्या। सवारपसन्यो सिया गन्यो, सिया नो गन्यो। ५१४. रूपक्खन्धो गन्यनियो । चत्तारो सन्या सिया गन्य- 13 निया, सिया अगन्यनिया । ५१५ रुपक्खन्धो गन्थविप्पयुत्तो। चत्तारो सन्धा सिया गन्य- सम्पयुत्ता, सिया गन्यविप्पयुत्ता । ५१६ रूपक्खन्धो न वत्तव्यो - "गन्यो चैव गन्यनियो चा" ति, "गन्थनियो चैव नो घगन्यों"। तयो सन्धान वत्तव्या - "गन्या 20 चैव गन्थनिया चा"ति, सिया गन्यनिया चेव नो च गन्या, सिया न वत्तव्या - "गन्थनिया चेव नो च गन्या" ति । सहारक्खन्धो सिया गन्यो चैव गन्यनियो च, सिया गन्थनियो चेव नोच गन्यो, सिया न वत्तव्यो-"गन्यो चेव गन्यनियो चा" ति पि, "गन्यनियो चैव नो च गन्यो" ति पि । ५१७. रूपक्सन्धो न वत्तब्बो- “गन्थो चेव गन्यमम्पयुत्तोचा ति पि,“गन्यसम्पयुत्तो चैव नो च गन्यो" ति पि । तयो सन्या न वत्तव्या - "गन्या चंव गन्यसम्पयुत्ता चा" ति, सिया गन्यसम्पयुत्ता चैव नो च गन्था, सिया न वतव्या "गन्यसम्पयुत्ता चैव नो च गन्या" ति D 23 विभङ्गो [१३.५१७- सवारक्खन्यो सिया गन्थो चेव गन्थसम्पयुत्तो च, सिया गन्थसम्पयुत्तो चेव नो व गन्यो, सिया न वत्तबो- “गन्यो चेव गन्थसम्पयुत्तो चा" ति पि, “गन्यसम्पयुत्तो चेव नो च गन्यो" ति पि । ५१८. रूपक्खन्यो गन्थविप्पयुत्तगन्थनियो। चत्तारो सन्या 3 सिया गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया, सिया गन्थविप्पयुत्तअगन्थनिया, सिया न वत्तव्बा - "गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया" ति पि, "गन्यविप्पयुत्तप्रग्रन्थनिया" ति पि। R.66 10 ५१६. चत्तारो खन्या नो प्रोषा ... पे०... नो योगा ...पे०... नो नौवरणा । सङ्खारक्खन्धो सिया नीवरणं, सिया नो नीवरणं । ५२०. रूपबन्धो नीवरणियो। चत्तारो खन्धा सिया नीवर- णिया, सिया अनीवरणिया । ५२१. रूपक्खन्यो नोवरणविप्पयुत्तो । चत्तारो खन्धा सिया नीवरणसम्पयुत्ता, सिया नीवरणविप्पयुत्ता। ५२२. रुपक्वन्धो न वत्तव्यो- "नीवरणं चेव नीवरणियो चा" 15 ति,"नीवरणियो चेव नोच नीवरणं"। तयो खन्धान वत्तब्वा-"नीवरणा' चेव नीवरणिया चा" ति, सिया नीवरणिया चेव नो च नीवरणा, सिया न वत्तबा - "नीवरणिया चैव नो च नीवरणा" ति । सङ्घारक्खन्धो सिया नीवरणं चेव नीवरणियो च, सिया नीवरणियो चैव नो च नीवरणं, सिया न वत्तव्यो - "नीवरणं चेव नीवरणियो चा" ति पि, "नीवरणियो 20 चेव नोच नीवरण"ति पि । ५२३ रूपरसन्यो न बतब्बो-नीवरणं चैव नोवरणसम्पयुत्तो चा" ति पि, "नोवरणसम्पयुत्तो चेव नो च नीवरण" ति पि । तयो खन्या न यतव्या - "नोवरणा चैव नीवरणसम्पयुत्ता चा" ति, सिया नीवरण- सम्पयुत्ता चैव नो च नीयरणा, सिया न यतव्या - "नोवरणसम्पयुत्ता 8 चंय नो च नोवरणा" ति । सरदारपसन्पो सिया नीवरणं चैव नीवरण- मम्पयुत्तो च, मिया नोवरणसम्पयुत्तो पेव नो च नोवरणं, सिया न वतन्यो - "नोपरणं पेप नीयरणसम्पयुत्तो चा" ति पि, "नीयरणसम्पयुतो चेय गोपनीवरण" लिपि। १.नीरज-पा.
। १३ ५३३] पञ्हापुच्छक ५२४ रूपक्वन्धो नीवरणविप्पयुत्तनीवरणियो। चत्तारो खन्धा सिया नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया, सिया नीवरणविप्पयुत्त- अनीवरणिया, सिया न वत्तब्वा "नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया" ति पि, "नीवरणविप्पयुत्तमनीवरणिया" ति पि । (b) ५२५ चत्तारो खन्धा नो परामासा । सवारक्खन्धो सिया । परामासो, सिया नो परामासो। ५२६ रूपक्खन्धो परामट्ठो। चत्तारो खन्धा सिया परामट्ठा, सिया अपरामट्ठा। ५२७ रूपक्खन्धो परामासविप्पयुत्तो। तयो खन्धा सिया परामाससम्पयुत्ता, सिया परामासविप्पयुत्ता । सहारक्खन्धो सिया 10 परामाससम्पयुत्तो, सिया परामासविप्पयुत्तो, सिया न वत्तव्बो – “परा- माससम्पयुत्तो" ति पि, “परामराविप्पयुत्तो" ति पि । ५२८ रूपक्खन्धो न वत्तब्बो - "परामासो चेव परामट्ठो चा" ति, “परामट्ठो चेव नो च परामासो" । तयो खन्धान वत्तब्बा-“परामासा चैव परामट्ठा चा" ति, सिया परामट्ठा चेव नो च परामासा, सिया न 15 वत्तव्बा – “परामट्ठा चेव नो च परामासा' ति । सहारक्खन्धो सिया परामासो चेव परामट्ठो च, सिया परामट्ठो चेव नो च परामासो, सिया न वत्तब्बो - "परामासो चेव परामट्ठो चा" ति पि, “परामट्ठो चैव नो च परामासो" ति पि । ५२६ रूपक्खन्धो परामासविप्पयुत्तपरामट्ठो। चत्तारो खन्धा 20 सिवा परापासविप्पयुत्तपरामट्ठा, सिया परामासधिप्पयुत्तापरामट्ठा, सिया न वत्तब्बा - "परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा" ति पि, “परामासविप्प- युत्तअपरामट्ठा" ति पि । (१०) ५३० रूपक्खन्धो अनारम्मणो। चत्तारो खन्धा सारम्मणा । ५३१ विज्ञाणक्खन्धो चित्त । चत्तारो खन्धा नो चित्ता। ५३२ तयो खन्धा चेतसिका । द्वे खन्धा अचेतसिका। ५३३ तयो खन्धा चित्तसम्पयुत्ता। रूपक्खन्धो चित्तविप्प- । R67 25 विभङ्गो 5 [१३ ५३३- युत्तो । विज्ञाणक्खन्धो न वत्तव्यो – “चित्तेन सम्पयुत्तो" ति पि, "चित्तेन विप्पयुत्तो" ति पि। ५३४. तयो खन्धा चित्तससट्ठा । रूपक्खन्धो चित्तविसंसट्ठो। विज्ञाणक्खन्धो न वत्तव्बो - "चित्तेन संसट्ठो” ति पि, “चित्तेन विसंसट्टो" ति पि। ५३५ तयो खन्धा चित्तसमुट्ठाना । विचाणक्खन्धो नो चित्तसमुट्टानो। रूपक्खन्धो सिया चित्तसमुट्ठानो, सिया नो चित्तसमुट्ठानो। ५३६. तयो खन्धा चित्तसहभुनो । विज्ञाणक्खन्धो नो चित्त- सहभू । रूपक्खन्धो सिया चित्तसहभू, सिया नो चित्तसहभ् । ५३७ तयो खन्धा चित्तानुपरिवत्तिनो । विज्ञाणक्खन्धो नो 'चित्तानुपरिवत्ति । रूपक्खन्धो सिया चित्तानुपरिवत्ति, सिया नो चित्ता- नुपरिवत्ति । ५३८. तयो खन्धा चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना । द्वे खन्धा नो चित्त- ससट्टसमुट्ठाना। ५३६ तयो खन्धा चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभुनो । द्वे खन्धा नो चित्तससट्ठसमुट्ठानसहभुनो। ५४० तयो खेन्धा चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो । द्वे खन्धा नो चित्तससट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो। 10 B.66 15 1 ३ । ५४१. विज्ञाणक्खन्धो अज्झत्तिको। तयो खन्या बाहिरा । 20 रूपक्खन्धो सिया अज्झत्तिको, सिया वाहिरो। ५४२. चत्तारो खन्धा नो उपादा । रूपक्खन्धो सिया उपादा, सिया नो उपादा, सिया उपादिना, सिया अनुपादिना । ५४३. चत्तारो खन्धा नो उपादाना । सहारक्खन्धो सिया उपादानं, सिया नो उपादानं । ५४४, रूपक्खन्धो उपादानियो । चत्तारो खन्धा सिया उपा- दानिया, सिया अनुपादानिया ।. ५४५. रूपक्खन्यो उपादानविप्पयुत्तो। चत्तारो खन्धा सिया उपादानसम्पयुत्ता, सिया उपादानविप्पयुत्ता । 25 ७६ R.68 १.३ ५५२] पहापुच्छ ५४६. रूपक्खन्धो न वत्तब्बो-"उपादानं चेव उपादानियो चा" ति, "उपादानियो वेव नो च उपादान' । तयो खन्धा न वत्तव्या "उपादाना' चेव उपादानिया चा" ति, सिया उपादानिया चेव नो'च उपादाना, सिया न वत्तब्बा - "उपादानिया चेव नो च उपादाना" ति । सङ्खारक्खन्धो सिया उपादानं चेव उपादानियों च, सिया उपादानियो । चैव नो च उपादानं, सियां न वत्तब्बो - "उपादानं चेव उपादानियो चा" ति पि, "उपादानियो चेव नोच उपादानं" ति पि । ५४७. रूपक्खन्धो न वत्तव्बो "उपादानं चेव उपादान- सम्पयुत्तो चा" ति पि, “उपादानसम्पयुत्तो चेव नो च उपादान" ति पि । तयो खन्धा न वत्तव्वा "उपादाना चेव उपादानसम्पयुत्ता चा" ति, 10 सिया उपादानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना, सिया न वत्तव्वा -- ."उपा- दानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना" ति । सङ्घारक्खन्धो सिया उपादानं चैव उपादानसम्पयुत्तो च, सिया उपादानसम्पयुत्तो चैव नो च उपादानं, सिया न वत्तब्बो "उपादानं चेव उपादानसम्पयुत्तो चा" ति पि, "उपादानसम्पयुत्तो चेव नो च उपादान" ति पि । ५४८. रूपक्खन्धो उपादानविप्पयुत्तउपादानियो । चत्तारो खन्धा सिया उपादानविप्पयुत्तउपादानिया, सिया उपादानविप्पयुत्त- अनुपादानिया, सिया न वत्तब्बा - "उपादानविप्पयुत्तउपादानिया" ति पि, "उपादानविप्पयुत्तमनुपादानिया" ति पि । (१२) ५४६. चत्तारो खन्धा नो किलेसा । सङ्खारक्खन्धो सिया 20 किलेसो, सिया नो किलेसो। ५५०. रूपक्खन्धो सङ्किलेसिको। चत्तारो खन्धा सिया सङ्किलेसिका, सिया असङ्किलेसिका । ५५१. रूपक्खन्धो असङ्किलिट्ठो । चत्तारो खन्धा सिया सद्धि- लिट्टा, सिया प्रसविलिट्ठा । ५५२. रूपक्खन्धो किलेसविष्पयुत्तो । चत्तारो खन्धा सिया किलेससम्पयुत्ता, सिया किलेसविप्पयुत्ता । १ उपादान -- म० । २ सी०, स्या०, रो० पोत्यकेनु नत्यि । 15 B.67 25 ८० विमङ्गो ५५३. रूपक्खन्धो न वत्तब्बो- “किलेसो चेव सङ्किलेसिको चा" ति, "सङ्किलेसिको चेव नो च किलेसो" । तयो खन्धा न वत्तव्या "किलेसा चेव सङ्किलेसिका चा" ति, सिया सङ्किलेसिका चेव नो च किलेसा, सिया न वत्तव्वा - "सङ्किलेसिका चेव नो च किलेसा" ति । 5 सङ्घारक्खन्धो सिया किलेसो चेव सङ्किलेंसिको च, सिया सङ्क्षिलेसिको चैव नो च किलेसो, सिया न वत्तब्बो - "किलेसो चेव सङ्किलेसिको चा" ति पि, “सङ्किलेसिको चेव नो च किलेसो" ति पि । ५५४. रूपक्खन्धो न वत्तब्बो- "किलेसो चेव सङ्किलिट्ठो चा" ति पि, “सङ्किलिट्ठो चेव नो च किलेसो" ति पि । तयो खन्धा न वत्तव्वा 10 – “किलेसा' चेव सङ्किलिट्ठा चा" ति, सिया सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसा, सिया न वत्तव्बा - "सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसा" ति । सह्यारक्खन्धो सिया किलेसो चेव सङ्किलिट्ठो च, सिया सङ्किलिट्ठो चेव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्बो - "किलेसो चेव सङ्किलिट्ठो चा" ति पि, “सङ्किलिट्ठो चेव नो च किलेसो" ति पि । ५५५. रूपक्खन्धो न वत्तव्यो - "किलेसो चेव किलेससम्पयुत्तो चा" ति पि, "किलेससम्पयुत्तो चेव नो च किलेसो" ति पि । तयो खन्धा न वत्तब्बा - "किलेसा चेव किलेससम्पयुत्ता चा"ति, सिया किलेससम्प- युत्ता चैव नो च किलेसा, सिया न वत्तव्बा - किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसा" ति। सङ्खारक्खन्धो सिया किलेसो चेव किलेससम्पयुत्तो च, 20 सिया किलेससम्पयुत्तो चेव नो च किलेसो, सिया न वत्तब्बो "किलेसो चेव किलेससम्पयुत्तो चा" ति पि, "किलेससम्पयुत्तो चेव नो च किलेसो" ति पि। ५५६. रूपक्खन्धो किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिको। चत्तारो खन्धा सिया किलेसविप्पयुत्तसङ्घिलेसिका, सिया किलेसविप्पयुत्तासङ्क्षिलेसिका, 25 सिया न वत्तब्बा - "किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका" ति पि, “किलेस- विप्पयुत्तमसङ्किलेसिका" ति पि । (१३) ५५७. रूपक्खन्धो न दस्सनेन पहातब्बो। चत्तारो खन्धा सिया दस्सनेन पहातब्बा, सिया न दस्सनेन पहातब्बा। 15 . - R.69 १. क्लेिसो - म०।
B.68 । 10 खन्धा . १.३.५७१] पम्हापुच्छकं ५५८. रूपक्खन्धो न भावनाय पहातब्बो। चत्तारो खन्धा सिया भावनाय पहातव्या, सिया न भावनाय पहातव्वा ! ५५६. रूपक्खन्धो न दस्सनेन पहातब्बहेतुको। चत्तारो खन्धा सिया दस्सनेन पहातबहेतुका, सिया न दस्सनेन पहातव्यहेतुका । ५६०. रूपक्खन्धो न भावनाय पहातब्वहेतुको । चत्तारो खन्धा 5 सिया भावनाय पहातब्बहेतुका, सिया न भावनाय पहातव्वहेतुका । ५६१. रूपक्खन्धो अवितक्को । चत्तारो खन्धा सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । ५६२. रूपक्खन्धो अविचारो। चत्तारो खन्धा सिया सविचारा, सिया अविचारा। ५६३. रूपक्खन्यो अप्पीतिको, चत्तारो सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका । ५६४. रूपक्खन्धो न पीतिसहगतो । चत्तारो खन्धा सिया पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता । ५६५. द्वे खन्धा न सुखसहगता । तयो खन्धा सिया सुख- 15 सहगता, सिया न सुखसहगता । ५६६. द्वे खन्धा न उपेक्खासहगता । तयो खन्धा सिया उपेक्खा- सहगता, सिया न उपेक्खासहगता। ५६७. रूपक्खन्धो कामावचरो। चत्तारो खन्धा सिया कामा- वचरा, सिया न कामावचरा । ५६८. रूपक्खन्धो न रूपावचरो। चत्तारो खन्धा सिया रूपा- वचरा, सिया न रूपावचरा । ५६६. रूपक्खन्धो न अरूपावचरो। चत्तारो खन्धा सिया अरूपावचरा, सिया न अरूपावचरा। ५७०. रूपक्खन्धो परियापन्नो । चत्तारो खन्धा सिया परिया- 25 पन्ना, सिया अपरियापन्ना । ५७१. रूपक्खन्धो अनिय्यानिको। चत्तारो खन्धा सिया निय्यानिका, सिया अनिय्यानिका । वि०-११ - 20
६२
विनङ्गो
[१.३.५७२-
५७२. रूपक्खन्धो अनियतो। चत्तारो खन्धा सिया नियता,
सिया अनियता।
५७३. स्पक्खन्धो सउत्तरो। चत्तारो खन्धा सिया सउत्तरा,
सिया अनुत्तरा ।
५७४. रूपस्सन्यो अरणो । चतारो खन्या सिया सरणा,
सिया अरणा ति।
पञ्हापुच्छकं ।
खन्धविभङ्गो निद्वितो।
5
५४ विभङ्गो [२.२.५-- B,70 ५. तत्थ कतमं सोतायतनं? यं सोतं चतुम्नं महाभूतानं उपादाय पसादो अत्तभावपरियापनो अनिदस्सनो सप्पटियो, येन सोतेन अनिदस्सनेन सप्पटियेन सह अनि- दस्सनं सप्पटिप सुणि वा सुणाति वा सुणिस्सति वा सुणे वा, सोतम्पेतं 5 सोतायतनम्पेतं सोतधातु पेसा सोतिन्द्रियम्पेतं लोको पेसो द्वारा पेसा समुद्दी पेसो पण्डरम्पत खेत्तम्पेतं वत्युम्पेतं औरिमं तीरम्पेतं सुची गामो पेसो । इदं बुच्चति "सोतायतनं"। ६. तस्थ कतमं घानायतनं ? यं धानं चतुम्नं महाभूतानं उपादाय पसादो अत्तभावपरियापन्नो 10 अनिदस्सनो सप्पटिघो, येन घानेन अनिदस्सनेन सप्पटिन गन्धं अनि- दस्सनं सम्पटिघ धायि वा घायति वा घायिस्सति वा पाये वा, घानम्पेतं घानायतनम्पेतं घानधातु पेसा घानिन्द्रियम्पेतं लोको पेसो द्वारा पेसा समुद्दो पेसो पण्डरम्पेतं खेतम्पेतं वत्थुम्पेतं अोरिमं तीरम्पेतं सुओ गामो पेसो। इदं वुच्चति "धानायतनं" । ७. तत्य कतमं जिव्हायतनं ? या जिव्हा चतुम्नं महाभुतानं उपादाय पसादो अतभावपरिया- पन्नो अनिदस्सनो सप्पटिघो, याय जिव्हाय अनिदस्सनाय सप्पटिघाय रसं अनिदस्सनं सप्पटिचं सायि वा सायति वा सायिस्सति वा साये वा, जिव्हा पेसा जिव्हायतनम्पेतं जिव्हाधातु पेसा जीव्हिन्द्रियम्पेतं लोको 20 पेसो द्वारा पेसा समुद्दो पेसो पण्डरम्पेतं खेत्तम्पेतं वत्थुम्पेतं प्रोरिमं तीरमतं सुमो गामो पेसो । इदं वुच्चति "जिव्हायतनं" ८. तत्थ कतमं कायायतनं ? यो कायो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय पसादो अत्तभावपरियापन्नो अनिदस्सनो सप्पटियो, येन कायेन अनिदस्सनेन सप्पटिन फोहव्वं 15 अनिदस्सनं सप्पटिचं फुसि वा फुसति का फुसिस्सति वा फुसे का, कायो पेसो कायायतनम्पेतं कायधातु पेसा कायिन्द्रियम्पेतं लोको पेसो द्वारा पेसा समुद्दो पेसो पण्डरम्पेतं खेत्तम्पेतं वत्युम्पेतं ओरिमं तीरम्पेतं सुनो गामो पेसो । इदं वुच्चति “कायायतनं" । ६. तस्य कतमं मनायतनं? 15 २२६] मभिधम्मभानीय - . - (१) एकविधेन मनायतन - परसराम्पयुत्त । दुविधेन मनायतन - अत्यि सहेतुप, अत्यि अहेतुप । तिविवेन मनायतन अत्यि कुसल, अत्यि अकुसल, अत्यि अव्याकत । चतुविधेन मनायतन अत्यि कामावर, अत्यि रूपावर, अत्यि अरूपावचर, अत्यि अपरियापन्न । पञ्चविधेन मनायतन अत्यि सुखिन्द्रियसम्पयुत्त, अत्यि दुखिन्द्रियसम्पयुत्त, अत्थि सोमनस्सिन्द्रियसम्पयुत्त, अस्थि दोमनस्सि- न्द्रियसम्पयुत्त, अत्यि उपेक्सिन्द्रियसम्पयुत्त । छब्बिधेन मनायतन - चक्सुविज्ञाण, सोतविजाण, घान- 10 विमाण, जिव्हाविज्ञाण, वायविनाण, मनोविज्ञाण । एव छब्बिधेन मनायतन । सत्तविधेन मनायतन - चवखुविाण, सोतविजाण, पान- विचाण, जिव्हाविमाण, कायविआण, मनोधातु, मनोविमाणघातु । एव सत्तविधेन मनायतन । अट्ठविधन मनायतन चक्सुविन्ञाण, सोतविनाण, घानविाण, जिव्हाविज्ञाण, कायविज्ञाण अस्थि सुससहगत, अस्थि दुक्खसहगत, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु । एव अट्टविपन मनायतन । नवविघेन मनायतन - चक्सुविज्ञाण, सोतविज्ञाण, पान- 20 विज्ञाण, जिव्हाविनाण, कायविज्ञाण, मनोधातु, मनोविमाण- धातु अत्यि कुसल, अत्यि अकुसल, अत्यि अव्याकत । एव नवविर्घन मनायतन। दसविधन मनायतन चक्सुविजाग, सोतविनाण, घानविज्ञाण, जिव्हाविज्ञाण, कायविजाण अत्यि मुखसहमत, 23 अस्थि दुक्खसहगत, मनोधातु, मनोविआपधातु अत्यि कुसल, प्रत्यि अकुसल, अत्यि अब्याकत । एव दसविधेन मनायतन । 15 - B.72 - 5 R.72 ८६ विभङ्गो [२.२.६- (२) एकविधेन मनायतनं - फस्ससम्पयुत्तं । दुविधेन मनायतनं – अत्यि सहेतुकं, अस्थि अहेतुकं । तिविधन मनायतनं अत्यि सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, अत्यि दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं, अत्थि अदुक्खमसुखाय देदनाय सम्पयुत्तं ... पे०... । एवं बहुविधेन मनायतनं । इदं वुच्चति “मनायतनं” । १०. तत्य कतमं रूपायतनं ? यं रूपं चतुन्नं महाभूतानं उपादाय वण्णनिभा सनिदस्सनं सप्पटिघं नीलं पीतक' लोहितक' प्रोदातं काळकं मट्टिक' हरि हरिवणं अम्बङकुरवण्णं दीघं रस्सं अणुं थूल वढें परिमण्डलं चतुरस्सं छळंसं 10 अटुंसं सोळसंसं निन्नं थलं छाया आतपो आलोको अन्धकारो अभा महिका धूमो रजो चन्दमण्डलस्स वण्णनिभा सुरियमण्डलस्स" वग्णनिभा तारकरूपानं वण्णनिभा आदासमण्डलस्स वण्णनिभा मणिसङ्खमुत्त- वेळुरियस्स वण्णनिभा जातरूपरजतस्स वण्णनिभा, यं वा पन पि अस्थि रूपं चतुन्नं महाभूतानं उपादाय वण्णनिभा सनिदस्सनं सप्पटिघं, 15 यं रूपं सनिदस्सनं सप्पटिघं चक्खुना अनिदस्सनेन सप्पटिपेन पस्सि वा पस्सति वा पस्सिस्सति वा पस्से वा, रूपम्पेतं रूपायतनम्पेतं रूपधातु पेसा । इदं वुच्चति “रूपायतनं" । ११. तत्थ कतमं सद्दायतनं? यो सद्दो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सम्पटियो 20 भेरिसद्दो मुदिङ्गसद्दो सङ्घसद्दो पणवसद्दों गीतसद्दो वादितसद्दो सम्म- सद्दो पाणिसद्दो सत्तानं निग्योससद्दो धातूनं सन्निपातसद्दो वातसद्दो · उदकसद्दो मनुस्ससद्दो अमनुस्ससहो, यो वा पनम्बो पि अत्यि सद्दो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो, यं सई अनिदस्सनं सप्पटिघं सोतेन अनिदस्सनेन सप्पटिघेन सुणि वा सुणाति वा सुणिस्सति 25 या सुणे वा, सद्दो पेसो सद्दायतनम्पेतं सद्दधातु पेसा । इदं वुच्चति "सहायतन"। १-१. पीतं सोहितं - सी० 1 २. वालक - सी० । ३. मजेट्टक - सी०, स्याः । ४-४. हरिवणे ५. मूरिपमण्डलस - म०। ६. मुतिङ्ग.-सी। ७. पनवसही-सी। सी1 २.२.१५] अभिषम्ममाजनी १२. तत्थ कतमं गन्यायतनं? यो गन्धो चतुनं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो मूलगन्यो सारगन्धो तचगन्यो पत्तगन्यो पुष्फगन्यो फलगन्धो प्रामगन्धो विस्सगन्धो सुगन्धो दुग्गन्धो, यो या पनभ्यो पि अस्थि गन्धो पतुम्नं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो, यं गन्यं अनिदस्सनं सप्पटिघं । घानेन अनिदस्सनेन सप्पटिन धायि वा घायति वा धायिस्सति वा पाये वा, गन्धो पेसो गन्धायतनम्पेतं गन्धधातु पेसा । इदं वुच्चति "गन्धायतनं"। १३. तत्थ कतम रसायतनं ? यो रसो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो 10 मूलरसो खन्धरसो तचरसो पत्तरसो पुष्फरसो फलरसो अम्बिलं मधुरं तित्तकं कटुकं लोणिक सारिकं लम्विर्क' कसावो सादु असादु, यो वा पनमो पि अत्यि रसो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सप्प- टिघो, यं रसं अनिदस्सनं सप्पटिघं जिव्हाय अनिदस्सनाय सप्पटिघाय सायि वा सायति वा सायिस्सति वा साये वा, रसो पेसो रसायतनम्पेतं " रसधातु पेसा । इदं वुच्चति "रसायतनं" । १४. तत्थ कतमं फोटुब्बायतनं पथवीधातु तेजोधातु वायोधातु कवसळ' मुदुकं सोहं फरसं सुखसम्फस्सं दुक्खसम्फस्सं गरुकं लहुकं, यं फो?व्यं अनिदस्सनं सप्पटियं कार्यन अनिदस्सनेन सप्पटिपेन फुसि वा फुसति वा फुसिस्सति वा फुसे वा, फोटुब्बो पेसो फोटुब्बायतनम्पेतं फोटबधातु पेसा । इदं वुच्चति "फोटुब्बायतनं"। १५. तत्थ कतमं धम्मायतनं ? वेदनाक्खन्धो, सझाक्सन्चो, सङ्घारक्सन्यो, यं च स्पं अनि- दस्सनप्रप्पटिघं धम्मायतनपरियापन्नं, असवता च धातु । तत्य कतमो वेदनाक्खन्यो? एकविधेन वेदनाक्सन्धो - फस्ससम्पयुत्तो। दुविधेन वेदनाक्खन्धो - अस्थि सहेतुको, अस्यि अहेतुको । २ पविधातु - सी, पत्रीधातु - पा० रो० 20 25 मी.। १. लपित ३. कम्वल -सी।
८८ 5 B.74 10 विभङ्गो [२.२.१५- तिविधेन वेदनाक्खन्धो- अस्थि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ... पे०... एवं दसविधेन वेदनाक्खन्धो ...पे०... एवं बहुविधेन वेदनाक्खन्धो । अयं वुच्चति "वेदनाक्खन्धो" । तत्थ कतमो सज्ञाक्खन्धो ? एकविधन सञ्जाक्खन्धो - फस्ससम्पयुत्तो । दुविधेन सझाक्खन्धो – अत्थि सहेतुको, अस्थि आहेतुको । तिविधेन साक्खन्धो - अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्थि अब्याकतो ...पे०... एवं दसविधेन साक्खन्धो :..पे०... एवं बहुविधन सञ्ज्ञाक्खन्धो । अयं बुच्चति "सनाक्खन्धो"। तत्थ कतमो सङ्खारक्खन्धो ? एकविधेन सङ्घारक्खन्धो चित्तसम्पयुत्तो। दुविधेन सहारक्खन्धो - अत्यि हेतु, अत्थि न हेतु । तिविधन सहारक्खन्धो - अत्यि कुसलो, अत्थि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो ... पे०... एवं दसविधेन सङ्कारक्खन्धो ..पे०... एवं 15 बहुविधेन सङ्खारक्खन्धो । अयं वुच्चति “सङ्घारक्सन्धो"। तत्य कतमं रूपं अनिदस्सनअप्पटिघं धम्मायतनपरियापन्नं ? इथिन्द्रियं पुरिसिन्द्रियं ... पे०... कबळीकारो' आहारो। इदं वुच्चति रूपं “अनिदस्सनअप्पटिघं धम्मायतनपरियापन्नं"। तत्थ कतमा असङ्खता धातु ? रागक्खयो, दोसक्खयो, मोहक्खयो - अयं कुच्चति “असङ्खता धातु" इदं वुच्चति धम्मायतनं । अभिधम्मभाजनीयं । R.73 20 .. ६३. पञ्हापुच्छकं १६. द्वादसायतनानि चक्खायतनं, रूपायतनं, सोतायतनं, सद्दायतनं, घानायतनं, गन्धायतनं, जिव्हायतनं, रसायतनं, कायायतनं, फोटुब्बायतनं, मनायतनं, धम्मायतनं । १. कळिकारो- सी०, स्या०, रो०, एवमुपरि पि । 25 २.३ २३] पहापुच्छक ., १७. द्वादसन्नं आयतनानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकृता ... पे०... कति सरणा, कति अरणा? २. तिकमातिकानुषफमेन १८. दसायतना अव्याकता । हायतना सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया अव्याकता । १६. दसायतना न वत्तव्या -- "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति 5 पि, “दुक्साय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि । मनायतनं सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ते, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाम सम्पयुत्तं । धम्मायतनं सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्प- युत्तं, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया न वत्तब्बं - "सुखाय 10 वेदनाय सम्पयुत्त" ति पि, “दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्त" ति पि, “अदुवसम- सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं" ति पि। २०. दसायतना नेवविपाकनविपाकधम्मपम्मा । सिया विपाका, सिया विपाकधम्भधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाक- 175 द्वायतना 15 धम्मधम्मा । , २१. पञ्चायतना उपादिनुपादानिया'। सद्दायतनं अनु- पादिभुपादानियं । चतारो आयतना सिया उपादिनुपादानिया, सिया अनुपादिनुपादानिया, सिया अनुपादानिया । द्वायतना सिया उपादिन्नु- पादानिया, सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया। . २२. दसायतना असविलिट्ठसङ्किलेसिका । द्वायतना सिया 20 सविलिट्ठसडिलेसिका, सिया असतिलिट्ठसङ्किलेसिका, सिया असङ्कि- लिट्ठअसङ्किलेसिका। २३. दसायतना अवितक्कअविचारा । मनायतनं सिया सवि. तक्कसविचारं, सिया अवितस्कविचारमत्त, सिया अस्तिषकअविचारं । धम्मायतनं सिया सवितक्कसविचार, सिया अवितक्कविचारमत्त, सिया अवितक्कअविचार, सिया न वत्तबं - "सवितक्कसविचारं" ति पि, "अवितरकविचारमत्तं" ति पि, "अवितक्कविचार" ति पि। १ उपादिष्णुपादानिया - मी०, रो०, एवमुपरि पि। वि०-१२ विभड़ो [२.३.२४- R.74 २४. दसायतना न वत्तबा - "पीतिसहगता" ति पि, "सुख- सहगता" ति पि, “उपेक्खासहगता" ति पि । द्वायतना सिया पीति- सहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खासहगता, सिया न वत्तब्बा "पीतिसहगता" ति पि, “सुखसहगता" ति पि, “उपेक्सासहगता" 5 ति पि । २५. दसायतना नेव देस्सनेन न भावनाय पहातब्बा । द्वायतना सिया दस्सनेन पहातब्बा, सिया भावनाय पहातब्बा, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बा । २६. दसायतना नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । 10 द्वायतना सिया दस्सनेन' पहातब्बहेतुका, सिया भावनाय पहातब्ब- हेतुका, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । २७. दसायतना नेवाचयगामिनापचयगामिनो । द्वायतना सिया आचयगामिनो, सिया अपचयगामिनो, सिया नेवाचयगामि- नापचयगामिनो। २८. दसायतना नेवसेक्खनासेक्खा । द्वायतना सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेक्खा । २६. दसायतना परित्ता । द्वायतना सिया परिता, सिया महगता, सिया अप्पमाणा। ३०. दसायतना अनारम्मणा । द्वायतना सिया परित्तारम्मणा, 20 सिया महगतारम्मणा, सिया अप्पमाणारम्मणा, सिया न वत्तव्या "परितारम्मणा" ति पि, “महग्गतारम्मणा" ति पि, "अप्पमाणारम्मणा" ति पि। ३१. दसायतना मशिमा । दायतना सिया होना, सिया मज्झिमा, सिया पणीता। ३२. दमायतना अनियता । द्वायतना सिया मिच्छत्तनियता, सिया सम्मत्तनियता, मिया अनियता । ३३. दमायतना अनारम्मणा । द्वायतना मिया मग्गारम्मणा, 15 B76 १. दागनेनम - २.३.४०] पञ्हापुच्छ ६१. . सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तब्बा - "मग्गा- रम्मणा" ति पि, “मग्गहेतुका ति पि, “मग्गाधिपतिनो" ति पि । ३४. पञ्चायतना सिया उप्पन्ना, सिया उप्पादिनो, न वत्तब्बा "अनुप्पन्ना" ति । सद्दायतनं सिया उप्पन्नं, सिया अनुप्पन्नं, न वत्तव्वं "उप्पादी" ति । पञ्चायतना सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया 5 उप्पादिनो । धम्मायतनं सिया उप्पन्नं, सिया अनुप्पन्नं, सिया उप्पादि', सिया न वत्तब्वं - "उप्पन्नं" ति पि, "अनुप्पन्न" ति पि, “उप्पादी" ति पि । ३५. एकादसायतता सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना। धम्मायतनं सिया अतीतं, सिया अनागतं, सिया पच्चुप्पन्नं, 10 सिया न वत्तव्यं - "अतीतं" ति पि, “अनागत" ति पि, “पच्चुप्पन्न" - तिपि । R.75 20 ३६. दसायतना अनारम्मणा । द्वायतना सिया अतीतारम्मणा, सिया अनागतारम्मणा, सिया पच्चुप्पन्नारम्मणा, सिया न वत्तब्बा "अतीतारम्मणा" ति पि, "अनागतारम्मणा" ति पि, “पच्चुप्पन्ना- 15 रम्मणा" ति पि; सिया अज्झत्ता, सिया बहिद्धा, सिया अज्झत्तबहिद्धा । ३७. दसायतना अनारम्मणा । द्वायतना सिया अज्झत्तारम्मणा, सिया वहिद्धारम्मणा, सिया अज्झत्तबहिद्धारम्मणा, सिया न वत्तब्वा "अज्झत्तारम्मणा" ति पि, “वहिद्धारम्मणा" ति पि, “अज्झत्तबहिंद्धा- रम्मणा" ति पि। ३८. रूपायतनं सनिदस्सनसप्पटिघं । नवायतना अनिदस्सन- सप्पटिघा । द्वायतना अनिदस्सनअप्पटिधा । २. दुकमातिकानुक्कमेन (१) ३६. एकादसायतना न हेतू । धम्मायतनं सिया हेतु, सिया न हेतु । ४०. दसायतना अहेतुका । द्वायतना सिया सहेतुका, सिया 25 अहेतुका । १. उप्पादी-म०॥
B.77 दिगो ४१. दसायतना हेतुविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया हेतुसम्पयुत्ता, सिया हेतुविष्पयुत्ता। ४२. दसायतना न वत्तव्वा - "हेतू चैव सहेतुका चा" ति पि, "सहेतुका चेव न च हेतू" ति पि । मनायतनं न वत्तव्वं - "हेतु चैव 5 सहेतुकं चा" ति, सिया सहेतुकं चैव न च हेतु, सिया न वत्तव्बं - "सहे- तुकं चैव न च हेतू" ति । धम्मायतनं सिया हेतु चेव सहेतुकं च, सिया सहेतुकं चेव न च हेतु, सिया न वत्तव्यं - "हेतु चेव सहेतुकं चा" ति पि, "सहेतुकं चैव न च हेतू" ति पि । ४३. दसायतना न वतव्बा - “हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ता चा" ति 10 पि, "हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू" ति पि। मनायतनं न वत्तव्वं - "हेतु चेव हेतुसम्पयुत्तं चा" ति, सिया हेतुसम्पयुत्तं चैव न च हेतु, सिया न वत्तव्यं - "हेतुसम्पयुत्तं चैव न च हेतू" ति । धम्मायतनं सिया हेतु चेव हेतुसम्पयुतं च, सिया हेतुसम्पयुत्तं चेव न.च हेतु, सिया न वत्तव्यं - "हेतु चेव हेतुसम्पयुत्तं चा" ति पि, "हेतुसम्पयुत्तं चैव न च हेतू" ति पि । is . ४४. दसायतना न हेतू अहेतुका । मनायतनं सिया न हेतु सहेतुकं, सिया न हेतु अहेतुकं । धम्मायतनं सिया न हेतु सहेतुकं, सिया न हेतु अहेतुकं, सिया न यत्तव्यं - "न हेतु सहेतुफै" ति पि, “न हेतु अहेतुकं" ति पि। (२) ४५. एकादसायतना सप्पच्चया । धम्मायतनं सिया सप्पच्चयं, 20 सिया अप्पच्चयं। ४६. एकादमायतना सादता'। धम्मायतनं सिया ससतं, गिया प्रमहतं । ४७. म्पायतनं गनिदस्मन' । एकादसायतना अनिदस्मना । ४६. रमायतना गप्पटिया । द्वायतना अप्पटिया। ४६. दगायतना पा। मनायतनं अस्प। धम्मायतनं सिया मां, मिया प्रा। ५० बनायतना नोगिया । द्वागतना गिया लोरिया, सिया मोमग गिनि विनेगा, गिनिन निम्म्या ' R,70 २.३५८] पञ्हापुच्छक B.78 ५१. एकादसायतना नो वासवा । धम्मायतनं सिया पासवो, सिया नो पासवो। ५२. दसायतना सासवा । द्वायतना सिया सासवा, सिया अनासवा। ५३. दसायतना आसवविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया आसव: । सम्पयुत्ता, सिया आसवविप्पयुत्ता।. ५४. दसायतना न वतब्बा - "आसवा चेव सासवा चा" ति, "सासवा चेव नोच आसवा"। मनायतनं न वत्तब्बं - "आसवो चेव सासवं चा"ति, सिया सासवं चेव नोच आसवो, सिया न वत्तब्बं - "सासवं चेव तो चपासवो" ति । धम्मायतनं सिया पासवो चेव सासवं च, 10 सिया सासवं चैव नो च आसवो, सिया न वत्तव्य - "पासवो चेव सासवं चा" ति पि, “सासवं चेव नोच पासवो" ति पि । ५५. दसायतता न वतब्बा "पासवा चेव आसवसम्पयुत्ता चा" ति पि, “पासवसम्पयुत्ता चैव नो च पासवा" ति पि । मनायतनं न वत्तव्बं - "पासवो चेव आसवसम्पयुत्तं चा" ति, सिया प्रासवसम्पयुत्तं 15 चैव नो च पासवो, सिया न वतव्वं - "पासवसम्पयुत्त चेव नो च आसवो" ति । धम्मायतनं सिया आसवो चेव पासवसम्पयुत्तं च, सिया आसव- सम्पयुत्तं चेव नो च पासवो, सिया न वतव्वं - "पासवो चेव आसव- सम्पयुत्तं चा" ति पि, "पासवसम्पयुत्तं चैव नो च आसवो' ति पि । ५६ दशायतना पारावविष्पयुत्तसासवा । द्वायतना सिया आसवविप्पयुत्तसासवा, सिया आसवविप्पयुत्तअनासवा, सिया न वत्तव्वा "आसवविप्पयुत्तसासवा" ति पि, “पासवविप्पयुत्तअनासवा" ति पि । 20 - 25 ५७. एकादसायतना नो संयोजना । धम्मायतनं सिया संयो- जनं, सिया नो संयोजनं । ५८. दसायतना संयोजनिया । द्वायतना सिया संयोजनिया, सिंया असंयोजनिया।
६४ 10 R71 विभङ्गो [२.३.५६-- ५६. दसायतना संयोजनविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया संयोजन- सम्पयुत्ता, सिया संयोजनविप्पयुत्ता । ६०. दसायतना न वत्तव्वा - "संयोजना चेव संयोजनिया चा" ति, संयोजनिया चेव नोच,संयोजना । मनायतनं न वत्तव्बं - "संयोजन 5 चेव संयोजनियं चा" ति, सिया संयोजनियं चैव नो च संयोजनं, सिया न वृत्तब्बं - "संयोजनियं चेव नो च संयोजन" ति । धम्मायतनं सिया संयोजनं चेव संयोजनियं च, सिया संयोजनियं चैव नो च संयोजनं, सिया न वत्तब्बं - "संयोजनं चेव संयोजनियं चा" ति पि, “संयोजनियं चेव नो च संयोजन" ति पि । ६१. दसायतना न वत्तव्बा - “संयोजना चेव संयोजनसम्पयुत्ता चा" ति पि, “संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च सयोजना" ति पि। मनायतनं न वत्तब्बं – “संयोजनं चेव संयोजनसम्पयुत्त चा" ति, सिया संयोजन- सम्पयुत्तं चेव नो च संयोजन, सिया न वत्तब्वं - "संयोजनसम्पयुत्तं चैव नो च संयोजन" ति । धम्मायतनं सिया संयोजनं चेव संयोजनसम्पयुत्तं 15 च, सिया संयोजनसम्पयुत्तं चैव नो च संयोजनं, सिया न वत्तव्यं - "संयो-' जनं चैव संयोजनसम्पयुत्तं चा" ति पि, “संयोजनसम्पयुत्त चेव नो च संयोजन" ति पि। ६२. दसायतना संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया । द्वायतना सिया संयोजनविष्पयुत्तसंयोजनिया, सिया संयोजनविप्पयुत्तप्रसंयोजनिया, -20 सिया न वत्तब्बा – “संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया" ति पि, “संयोजन- विप्पयुत्तप्रसंयोजनिया" ति पि । (५) ६३. एकादसायतना नो गन्या । धम्मायतनं सिया गन्थो, सिया नो गन्यो। ६४ दसायतना गन्यनिया । द्वायतना सिया गन्थनिया, सिया 25 अगन्यनिया। ६५. दसायतना गन्यविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया गन्यसम्प- युत्ता ६६. दसायतना न वत्तव्वा - "गन्था चेव गन्थनिया चा" ति, R.79 . युत्ता, सिया २.३.७२] पम्हापुच्छक ६५ । 5 गन्थनिया चेव नो च गन्था । मनायतनं न वत्तव्यं-"गन्यो चेव गन्यनियं चा" ति, सिया गन्थनियं चैव नो च गन्यो, सिया न वत्तव्यं - "गन्यनियं चेव नो च गन्यो" ति । धम्मायतनं सिया गन्यो चेव गन्थनियं च, सिया गन्थनियं चेव नो च गन्थो, सिया न वत्तव्बं - "गन्यो चैव गन्यनियं चा" ति पि, "गंन्यनियं चैव नोच गन्यो" ति पि । ६७. दसायतना न वत्तव्बा - "गन्या चेव गन्यसम्पयुत्ता चा" ति पि, "गन्थसम्पयुत्ता चैव नो च गन्या" ति पि । मनायतनं न वत्तव्यं - "गन्यो चेव गन्थसम्पयुत्तं चा" ति, सिया गन्यसम्पयुत्तं चैव नो च गन्यो, सिया न वत्तब्बं - "गन्यसम्पयुत्तं चैव नो च गन्यो" ति । धम्मायतनं सिया गन्यो चेव गन्यसम्पयुत्तं च, सिया गन्थसम्पयुत्तं चेव नो च गन्थो, 10 सिया न वत्तव्बं - "गन्यो चेव गन्यसम्पयुत्तं चा" ति पि, “गन्यसम्पयुत्तं चेव नो च गन्थो" ति पि। ६८ दसायतना गन्यविप्पयुत्तगन्थनिया । द्वायतना सिया गन्यविप्पयुत्तगन्थनिया, सिया गन्थविप्पयुत्तअगन्थनिया, सिया न वत्तब्बा - "गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया" ति पि, “गन्यविप्पयुत्तअगन्यनिया" ति पि। 15 R.78 ६६. एकादसायतना नो प्रोघा पे० नो योगा .पे०.. नो नीवरणा | धम्मायतनं सिया नीवरणं, सिया नो नीवरणं । ७०. दसायतना नीवरणिया। द्वायतना सिया नीवरणिया, सिया अनीवरणिया । ७१ दसायतना नीवरणविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया नीवरण- 20 सम्पयुत्ता, सिया नीवरणविप्पयुत्ता। ७२. दसायतना न वत्तव्बा - "नीवरणा चेव नीवरणिया चा" ति, नीवरणिया चेव नोच नीवरणा । मनायतनं न वत्तव्यं - "नोवरणं चेव नीवरणियं चा" ति, सिया नीवरणियं चेव नो च नीवरणं, सिया न वत्तव्वं "नीवरणियं चैव नो च नीवरणं" ति | धम्मायतनं सिया 25 नोवरणं चेवनीवरणियं च, सिया नीवरणियं चैव नो च नीवरणं, सिया न वत्तब्वं "नीवरणं चेव नीवरणियं चा" ति पि, “नीवरणियं चैव नो च नीवरण" ति पि। - B80 . विभङ्गो [२.३७३- ७३. दसायतना न वत्तव्वा -- “नीवरणा चेव नीवरणसम्पयुत्ता चा" ति पि, “नीवरणसम्पयुत्ता चैव नो च नीवरणा" ति पि । मनायतनं न वत्तव्वं - "नीवरणं चेव नीवरणसम्पयुत्तं चा" ति, सिया नीवरण- सम्पयुत्तं चैव नो च नीवरणं, सिया न वत्तब्बं - "नीवरणसम्पयुत्तं चेव 5 नोच नीवरणं" ति । धम्मायतन सिया नीवरण चेव नीवरणसम्पयुत्तं च, सिया नीवरणसम्पयुत्तं चेव नो च नीवरणं, सिया न वत्तव्बं - "नीवरणं चैव नीवरणसम्पयुत्तं चा" ति पि, “नीवरणसम्पयुत्तं चेव नो च नीवरणं" ति पि। ७४. दसायतना नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया । द्वायतना सिया 10 नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया, सिया नीवरणविप्पयुत्तअनीवरणिया, सिया न वत्तब्बा - "नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया" ति पि, “नीवरणविप्पयुत्त- अनीवरणिया" ति पि। '.. 15 . ७५. एकादसायतना नो परामासा । धम्मायतनं सिया परा- मासो, सिया नो परामासो। ७६.. दसायतंना परामट्ठा । द्वायतना सिया परामट्ठा, सिया अपरामट्ठा। ७७. दसायतना परामासविप्पयुत्ता। मनायतनं सिया परा- माससम्पयुत्तं, सिया परामासविप्पयुत्तं । धम्मायतनं सिया परामास- सम्पयुत्तं, सिया परामासविप्पयुत्तं, सिया न वत्तब्वं - "परामाससम्पयुत्तं" 20 ति पि, “परामासविप्पयुत्त ति पि । ७८. दसायतना.न वृत्तव्या - "परामासा चेव परामट्टा चा" ति, "परामट्ठा चेव नो च परामासा" । मनायतनं न वत्तध्वं "परामासो चेव परामटुं चा" ति, सिया परामटुं चेव नो च परामासो, सिया न वत्तव्यं - "परामटुं चेच नो च परामासो" ति । धम्मायतनं 25 सिया परामासो चैव परामटुं च, सिया परामटुं चैव नो च परामासो, सिया न वत्तव्यं - "परामासो चेव परामटुं चा" ति पि, "परामट्ठ देव नो च परामासो" ति पि। ७६. दसायतना परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा । द्वायतना सिया २३६०] पञ्हापुश्यक परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा, सिया परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठा, सिया न वत्तव्वा ~ "परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा" ति पि, “परामासविप्पयुत्त- अपरामट्ठा" ति पि। R 79 5 B81 मनायतन न बत्तब्ब दसायतना अनारम्मणा । मनायतन सारम्मण । धम्मा- यतन सिया सारम्मण, सिया अनारम्मण । ८१ मनायतन चित्त । एकादसायतना नो चित्ता । ८२ एकादसायतना अचेतसिका । धम्मायतन सिया चेत- सिक, सिया अचेतसिक । ८३ दसायतना चित्तविप्पयुत्ता। धम्मायतन सिया चित्त- सम्पयुत्त, सिया चित्तविप्पयुत्त । मनायतन न वत्तब्ब "चित्तेन 10 सम्पयुत्त" ति पि, “चित्तेन विप्पयुत्त" ति पि । ८४ दसायतना' चित्तविससट्ठा । धम्मायतन सिया चित्त- ससट्ट, सिया चित्तविससट्ठ । "चित्तेन सस?" ति पि, “चित्तेन विसस?" ति पि । ८५ छायतना नो चित्तसमुहाना छायतना सिया चित्त-13 समुट्ठाना, सिया नो चित्तसमुट्ठाना । ८६ एकादसायतना नो चित्तसह्भुनो । धम्मायतन सिया चित्तसहभू, सिया नो चित्तसहभू । ८७ एकादसायतना नो चित्तानुपरिवत्तिनो । सिया चित्तानुपरिवत्ति, सिया नो चित्तानुपरिवत्ति । ५८ एकादसायतना' नो चित्तससटुसमुट्ठाना । धम्मायतन सिया चित्तससट्ठसमुट्ठान, सिया नो चित्तससट्ठसमुट्ठान । ८६ एकादसायतना नो चित्तससट्ठसमुट्ठानसहभुनो । धम्मा- यतन सिया चित्तससट्ठसमुट्ठानसहभू, सिया नो चित्तससट्ठसमुट्ठानसहभू । ६० एकादसायतना नो चित्तससट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो 1 25 धम्मायतन सिया चित्तससट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्ति, सिया नो चित्तससट्ट- समुट्ठानानुपरिवत्ति । धम्मायतन 20 १ दसायतन-मः । वि०-१३ विमङ्गो [२.३ ६१- 10 ६१. छायतना अज्झत्तिका । छायतना वाहिरा । ६२. नवायतना उपादा । द्वायतना नो उपादा । धम्मा- यतनं सिया उपादा, सिया नो उपादा । ६३. पञ्चायतना उपादिन्ना । सद्दायतनं अनुपादिन्नं । छाय- 5 तना सिया उपादिन्ना, सिया अनुपादिना । ६४. एकादसायतना नो उपादाना। धम्मायतनं सिया उपा- दानं, सिया नो उपादानं । ६५. दसायतना उपादानिया। द्वायतना सिया उपादानिया, सिया अनुपादानिया। ६६. दसायतना उपादानविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया उपा- दानसम्पयुत्ता, सिया उपादानविप्पयुत्ता। ६७. दसायतना न वत्तव्बा - "उपादाना चैव उपादानिया चा" ति, उपादानिया चेव नो च उपादाना । मनायतनं न वत्तब्वं "उपादानं चेव उपादानियं चा"ति, सिया उपादानियं चैव नोच उपादानं, सिया न वत्तब्वं - "उपादानियं चैव नो च उपादान" ति । धम्मायतनं सिया उपादानं चेव उपादानियं च, सिया उपादानियं चेव नो च उपादानं, सिया न वत्तव्यं - "उपादानं चेव उपादानियं चा" ति पि, "उपादानियं चेव नो च उपादानं" ति पि । ६८. दसायतना न वत्तबा - "उपादाना चेव उपादानसम्प- 20 युत्ता चा" ति पि, “उपादानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना" ति पि । मनायतनं न वत्तवं "उपादानिय' चैव उपादानसम्पयुत्तं चा" ति, सिया उपादानसम्पयुत्तं चैव नो च उपादानं, सिया न वत्तव्वं - "उपादानसम्पयुत्तं चैव नो च उपादानं" ति । धम्मायतनं सिया उपादानं चेव उपादानसम्पयुत्तं च, सिया उपादानसम्पयुत्तं चेव 25 नो घ उपादानं, सिया न वत्तब्बं - "उपादानं चेव उपादानसम्पयुत्तं चा" ति पि, "उपादानसम्पयुत्तं चेव नो च उपादानं" ति पि । ६६. दसायतना • उपादानविप्पयुत्तउपादानिया । १. उपादान - सी०, स्या, रो। ८ 15 R,80 D.82 द्वायतना २.३.१०६] पहापुध्द सिया उपादानसम्पयुत्तउपादानिया', सिया उपादानविप्पयुत्तअनुपादा- निया, सिया न वत्तव्बा - "उपादानविप्पयुत्तउपादानिया" ति पि, "उपा- दानविप्पयुत्तमनुपादानिया" ति पि । । 15 १००. एकादसायतना नो किलेसा । धम्मायतनं सिया किलेसो, सिया नो किलेसो। १०१. दसायतना सद्धिलेसिका । द्वायतना सिया सद्धि- लेसिका, सिया असविलेसिका । १०२. दसायतना प्रसविलिट्ठा । द्वायतना सिया सविलिट्ठा, सिया असविलिट्ठा । १०३. दसायतना किलेसविप्पयुत्ता । द्वायतना सिया किलेस- 10 सम्पयुत्ता, सिया किलेसविप्पयुत्ता। १०४. दसायतना न वत्तब्बा "किलेसा चैव ससिलेसिका चा" ति, “सद्धिलेसिका चैव नो च किलेसा"। मनायतनं न वत्तव्यं - "किलेसो चेव सङ्किलेसिकं चा" ति, सिया सङ्क्षिलेसिकं चैव नोच किलेसो, सिया न वत्तव्बं - “सइिलेसिकं चेव नो च किलेसो' ति । धम्मायतनं सिया किलेसो चेव सङ्किलेसिकं च, सिया सङ्किलेसिकं चैव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्बं - "किलेसो चेव सङ्घिलेसिकं चा" ति पि, “सझिलेसिकं चैव नो च किलेसो" ति पि । १०५. दसायतना न वत्तब्बा - "किलेसा चैव सद्विलिट्टा चा" ति पि, “सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसा" ति पि । मनायतनं न वत्तब्वं "किलेसो चेव सविलिटुं ना" ति, सिया सदिलिटुं चैव नो च किलेसो, सिया न वत्तब - सङ्किलिटुं चैव नो च किलेसो” ति। धम्मायतनं सिया किलेसो चेव सनिलिटुं च, सिया सनिलिटुं चैव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्वं - "किलेसो चेव सविलिटुं चा" ति पि, "सविलिटुं चैव नोच किलेसो" ति पि । १०६. दसायतना न वत्तव्वा - "किलेसा चेव किलेससम्पयुत्ता] चा" ति पि, "किलेससम्पयुत्ता चैव नो च किलेसा" ति पि । मनायतनं १. उपादानविणपुत - 20 25 सौ.स्था.. रो।
B.83 5 C । R.81 . , । विभङ्गो [२३ १०६- न वत्तब्बं - "किलेसो चेव किलेससम्पयुत्तं चा" ति, सिया किलेससम्पयुत्तं चैव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्वं - "किलेससम्पयुत्तं चैव नो च किलेसो" ति । धम्मायतनं सिया किलेसो चेव किलेससम्पयुत्तं च, सिया किलेससम्पयुत्तं चैव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्यं - "किलेसो चेव किलेससंम्पयुत्तं चा" ति पि, “किलेससम्पयुत्तं चैव नो च किलेसो" ति पि । १०७. दसायतना किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका । द्वायतना सिया किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेंसिका, सिया, किलेसविप्पयुत्तअसलेिसिका, सिया न वत्तव्वा - "किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका" ति पि, “किलेस- 10 'विप्पयुत्तसङ्किलेसिका" ति पि । (१३) १०८. दसायतना न दस्सनेन पहातब्बा । द्वायतना सिया दस्सनेन पहातब्बा, सिया न दस्सनेन पहातब्बा । १०६. दसायतना न भावनाय पहातब्बा । द्वायतना सिया भावनाय पहातव्वा, सिया न भावनाय पहातब्बा । ११०. दसायतना न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । द्वायतना सिया दस्सनेन पहातब्बहेतुका, सिया न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । १११. दसायतना न भावनाय पहातब्बहेतुका । द्वायतना सिया भावनाय पहातब्बहेतुका, सिया न भावनाय पहातब्बहेतुका । ११२. दसायतना अवितक्का । द्वायतना सिया सवितक्का, 20 सिया अवितक्का । ११३. दसायतना अविचारा । द्वायतना सिया सविचारां, सिया अविचारा। . ११४. दसायतना अप्पीतिका । द्वायतना सिया सप्पीतिका, सिण अप्पीतिका । ११५ दसायतना न पीतिसहगता । द्वायतना सिया पोति- -सहगता, सिया न पीतिसहगता। ११६. दसायतना न सुखसहगता । द्वायतना सिया सुख- सहगता, सिया न सुखसहगता । - । 125
२.३.१२५]
पन्हापुच्छक
1133342
११७. दसायतना न उपेखासहगता। द्वायतना सिया उपेक्खा-
सहगता, सिया न उपेक्खासहगता ।
११८. दसायतना कामावचरा । द्वायतना सिया कामावचरा,
सिया न कामावचरा।
११६. दसायतना न रूपावचरा । द्वायतनासिया रूपावचरा, 5
सिया न रूपावचरा।
१२०. दसायतना न अरूपावचरा । द्वायतना सिया अरूपा-
वचरा, सिया न अरूपावचरा ।
१२१. दसायतना परियापन्ना। द्वायतना सिया परियापना,
सिया अपरियापना।
१२२. दसायतना अनिय्यानिका । द्वायतना सिया निय्यानिका,
सिया अनिय्यानिका ।
१२३. दसायतना अनियता । द्वायतना सिया नियता, सिया
अनियता।
१२४. दसायतना सउत्तरा । द्वायतना सिया सउत्तरा, सिया 15
अनुत्तरा।
१२५. दसायतना अरणा । द्वायतना सिया सरणा, सिया
प्ररणा ति ।
पञ्हापुच्छकं ।
अायतनविभङ्गो निद्वितो।
10
B.84, R.82 US 10 हा ३. धातुविभङ्गो ११. सुतन्तभाजनीयं १. पथवोधातु आदि १. छ धातुयो - पथवीधातु, पापोधातु, तेजोधातु, वायोधातु, आकासधातु, विज्ञाणधातु । २. तत्य कतमा पथवीधातु ? पथवीधातुद्वयं - अत्यि अज्झत्तिका, अत्यि वाहिरा। तत्य कतमा अज्झत्तिका पथवीधातु ? यं अज्झत्तं पच्चत्तं कक्खळं खरिगतं कक्खळत्तं कक्खळभावो अज्झत्तं उपादिन्नं, सेय्यथीदं केसा लोमा नखा दन्ता तचो मंसं न्हारु अट्ठि' अट्ठिमिङ वक्कं हदय यक किलोमकं पिहकं पप्फासं अन्तं अन्तगुणं उदरियं करीसं, यं वा पननं पि अत्यि अज्झतं पच्चत्तं कक्खळं खरिगतं कक्खळत्तं कवखळभावो अज्झत्तं उपादिन्नं अयं वुच्चति 'अज्झत्तिका पथवीधातु'। तत्थ कतमा चाहिरा पथवीधातु ? यं बाहिरं कक्खळं खरिगतं कक्खळत्तं कक्खळभावो वहिद्धा अनुपादिन्नं, सेय्यथीदं - अयो लोहं तिपु सीसं सज्झं मुत्ता मणि वेरियो सङ्खो सिला पवाळं रजतं जातरूपं लोहितको मसारगल्ल तिणं कट्ठ सक्खरा कठल भूमि पासाणो पव्वतो, यं वा पननं पि अत्थि वाहिरं कक्खळं खरिगतं कवखळतं कक्खळभावो बहिद्धा अनुपादिन्नं अयं बुच्चति 'बाहिरा पथवीधातु'। १ सेय्यधिद - म०, एवमुपरि पि । २ नहाए सी०, न्हारू ३. मट्ठी - स्या०, रो०। ४ अद्विमिञा - सी०, रो० । ५ सज्झु - स्या०, रो। ६ पवाल-सी० । ७ लोहितङ्गो - स्या० । ८. कथला - स्या०, रो० । 15 20 - - स्या०, रो।
३.१.४] गुत समानता - 5 या च अज्झत्तिका पयवोधातु या च वाहिरा पयवीयातु, तदेकझं अभिसहित्या अभिसतिपित्या अयं युञ्चति "पथयोधातु"। ३. तत्य कतमा पापोधातु ? आपोषातुद्वयं - अत्यि अज्मत्तिका, अत्यि बाहिरा । तत्य फतमा अझत्तिका आपोधातु ? यं प्रशतं पच्चत्तं पापो प्रापोगतं मिनेहो' सिनेहगतं' वन्धनतं रूपस्स अज्जतं उपादिन, सैय्यधीदं - पित्तं सेम्हं पुयो लोहितं सेदो मेदो अस्मु वसा रोको' सिवाणिका' लमिका मुत्तं, यं वा पननं पि अत्यि 10 अग्मतं पच्चत्तं पापो आपोगतं सिनेहो मिर्नेहगतं वन्धनत रूपस्स अज्झत्तं उपादिन अयं युच्चति 'अज्झत्तिका आपोधातु'। तत्य कतमा बाहिरा आपोधातु ? यं वाहिरं पापो पापोगतं सिनेही मिनेहगत बन्धनतं । रुपस्स पहिदा अनुपादिग्नं, सेय्ययोदं - मूलरसो सन्दरसो तचरसो पतरसो पुप्फरगो फलरमो रं दधि सप्पि नवनीतं तेलं मधु फाणितं भुम्मानि या उदकानि अन्तलिक्सानि वा, यं वा पननं पि प्रत्यि वाहिरं आपो आपोगतं मिनेहो सिनेहगतं बन्धनतं । रुपस्स बहिद्धा अनुपादिग्नं - अयं पुच्चति वाहिरा आपोधातु। या च अज्झत्तिका प्रापोधातु या च बाहिरा प्रापोयातु, तदेकज्झं अभिसहित्वा अभिसतिपित्वा प्रयं युच्चति "आपोधातु"। ४. तत्य कतमा तेजोधातु ? तेजोधातुद्वयं - प्रत्यि अन्नत्तिका, अत्यि बाहिरा । तत्य कतमा अज्ञत्तिवा तेजोवातु ? १-१. स्नेहो स्नेहगते - मी०, म्यागंनो - गो.. , 13.HTr- - निरा-सी०। ४. मनी-गौर।
D १०४ विभङ्गो [३.१.४- यं अज्झत्तं पच्चत्तं तेजो तेजोगतं उस्मा उस्मागतं उसुमं उसुमगतं अज्झत्तं उपादिन्नं, सेय्यथीदं येन च सन्तप्पति येन च जीरीयति येन च परिडव्हति येन च असितपीतखायितसायितं सम्मा परिणामं गच्छति, यं वा पनञ्ज पि अत्थि अज्झत्तं पच्चत्तं तेजो तेजोगतं उस्मा उस्मागतं उसुमं उसुमगतं अज्झत्तं उपादिन्नं अयं वुच्चति 'अज्झत्तिका तेजोधातु' । तत्य कतमा वाहिरा तेजोधातु ? यं वाहिरं तेजो तेजोगतं उस्मा उस्मागतं उतुम उसुमगतं वहिद्धा अनुपादिन्नं, सेय्यथीदं - कट्टरिंग पलालग्गि तिणग्गि गोमयगि थुसम्गि सङ्कारग्गि इन्दग्गि अग्गिसन्तापो सुरियसन्तापो' कट्ठसन्निचय- सन्तापो तिणसन्निचयसन्तापो धज्ञसन्निचयसन्तापो भण्डसन्निचयसन्तापो, यं वा पननं पि अत्यि बाहिरं तेजो तेजोगतं उस्मा उस्मागतं उसुमं उसुमगतं बहिद्धा अनुपादिन्नं - अयं बुच्चति 'बाहिरा तेजोधातु' । या च अज्झत्तिका तेजोधातु या च बाहिरा तेजोधातु, तदेकज्झं अभिसञ्भूहित्वा अभिसविपित्वा - अयं वुच्चति "तेजोधातु" । ५. तत्थं कतमा वायोधातु ? वायोधातुद्वयं - अत्यि अज्झत्तिका, अत्थि बाहिरा । तत्य कतमा अज्झत्तिका वायोधातु ? यं अज्झत्तं पच्चत्तं वायो वायोगतं थम्भितत्तं रूपस्स अज्झत्तं उपादिन्नं, सेय्यथीदं - उद्धङ्गमा वाता अधोगमा वाता कुच्छिसया वाता कोट्ठासया वाता अङ्ग- मङ्गानुसारिनो वाता सत्थकवाता खुरकवाता उप्प- लकवाता अस्सासो पस्सासो इति वा, यं वा पनञ्ज पि अस्थि अज्झत्तं पच्चतं वायो वायोगतं थम्भितत्तं 15 R.84 B.86 20 . . 25 १. जीरति - स्या० १२ परिदहति - स्या० 1 ३ सकळिकग्गि -सी०, सकलिवगि - स्या० । ४ सूरियसन्तापो - म०, एवमुपरि पि । ५ भस्मासन्निचयसन्तापो-स्या०, रो। ६. कोसपा - स्या०, रो०१७-७ स्या०, रो० पोत्योसु नत्यि।
सुत्तन्तभाजनीय ? रूपस्स अज्झत्त उपादिन्न – अय बुच्चति 'अज्झत्तिका वायोधातु। तत्थ कतमा वाहिरा वायोधातु य बाहिर वायो वायोगत थम्भितत्त रुपरस बहिदा अनुपादिन्न, सेय्यथीद - पुरत्थिमा वाता पच्छिमा । वाता उत्तरा वाता दक्खिणा वाता सरजा वाता अरजा वाता सीता वाता उण्हा वाता परित्ता वाता अधिमत्ता वाता काळवाता' वेरम्भवाता पक्खवाता सुपण्णवाता तालवण्टवाता विधूपनवाता, य वा पनञ्ज पि अस्थि बाहिर वायो वायोगत थम्भितत्त रूपस्स बहिद्धा 10 अनुपादिन्न – अय बुच्चति 'बाहिरा वायोधातु' । या च अज्झत्तिका वायोधातु या च वाहिरा वायोधातु, तदेकज्झ अभिस हित्वा अभिससिपित्वा - अय वुच्चति “वायोधातु" । ६ तत्थ कतमा पाकासधातु आकासधातुद्वय – अस्थि अज्झत्तिका, अत्थि वाहिरा। तत्थ कतमा अज्झत्तिका आकासधातु य अज्झत्त पच्चत्त आवासो अाकासगत अघ अघगत विवरो विवरगत असम्फुट्ठ मसलोहितेहि अज्झत्त उपादिन्न, सेय्यथोद - कण्णच्छिद्द नासच्छिद्द मुखद्वार, येन च असितपीतखायितसायित अज्झोहरति, यत्य 20 च असितपीतखायितसायित सन्तिट्ठति, येन च असित- पीतखायितसायित अधोभाग निक्खमति, य वा पनञ्ज पि अस्थि अज्झत्त पच्चत्त आकासो आकासगत अघ अघगत विवरो विवरगत असम्फुट्ठ मसलोहितेहि अज्झत्त उपादिन्न प्रय वुच्चति 'अज्झत्तिका 25 आकासधातु। तत्य कतमा बाहिरा प्राकासधातु य वाहिर आकासो आकासगत अघ अघगत विवरो 15 ? , 7 RBI १ काळा बाता - स्या०,रो० । वि०-१४ १०६ B.87 अयं 10 है विभङ्गो [ ३.१.६- विवरगतं असम्फुढे चतूहि महाभूतेहि बहिद्धा अनु- पादिन्नं - अयं वुच्चति वाहिरा आकासधातु' । या च अज्झत्तिका आकासधातु या च वाहिरा आकासधातु, तदेकज्झं अभिसङ्घहित्वा अभिसविपित्वा - अयं वुच्चति "आकास- 5 धातु"। ७. तत्थ कतमा विज्ञाणधातु ? चवखुवित्राणधातु, सोतविज्ञाणधातु, घानविज्ञाणधातु, जिव्हाविज्ञाणधातु, कायविज्ञाणधातु, मनोविज्ञाणधातु वुच्चति " विज्ञाणधातु"। इमा छ धातुयो। २. सुखधातु ... अविज्जाधातु ८. अपरा पि छ धातुयो - सुखधातु, दुक्खधातु, सोमनस्स- धातु, दोमनस्सधातु, उपेक्खाधातु, अविज्जाधातु । ९. तत्थ कतमा सुखधातु ? यं कायिकं सातं कायिकं सुखं कायसम्फस्स सातं सुखं वेदयितं 15 कायसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अयं वुच्चति "सुखधातु" । १०. तत्थ कतमा दुक्खधातु ? यं कायिकं असातं कायिकं दुक्खं कायसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना अयं वुच्चति "दुक्ख- धातु" ! ११. तत्य कतमा सोमनस्सधातु ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता मुसा वेदना – अयं वुच्चति “सोमनस्सधातु" । १२. तत्य कतमा दोमनस्सधातु ? यं चेतसिकं असातं चेतमिकं दुषसं चेतोसम्फस्सजं असातं दुक्सं 25 वेदयितं चेतोमम्फस्मजा अमाता दुक्सा वेदना प्रयं बुन्चति "दोमनस्गधातु"। १३. तत्य कनमा उपेक्पाधातु ? यं तनिक नेव गात नामातं घेतोसम्फस्स अदुक्लममुरां 20 - 88 R. J ३.१.१८ सुतन्तभाननीयं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना - अयं वुच्चति "उपयसा. घातु"। १४. तत्य कतमा अविज्जाधातु ? यं अज्ञाणं अदस्सनं अनभिसमयो अननुवोधो असम्बोधो अप्पटिवेधो असङ्गाहणा अपरियोगाहणा असमपेक्खना अपच्चवेक्सणा । अपच्चक्खकम्मं दुम्मेज्झं बाल्यं असम्पजनं मोहो पमोहो सम्मोहो अविज्जा अविज्जोघो अविज्जायोगो अविज्जानुसयो अविजापरियुट्टानं अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं - अयं वुच्चति "अविज्जाधातु" । इमा छ धातुयो। ३. कामधातु ... अविहिंसाधातु १५. अपरा पि छ धातुयो - कामधातु, व्यापादधातु, विहिंसा- 10 धातु, नेक्खम्मधातु, अव्यापादधातु, अविहिंसाधातु । १६. तत्थ कतमा कामधातु ? कामपटिसंयुत्तो तकको वितक्को सङ्कप्पो अप्पना व्यप्पना चेतसो अभिनिरोपना मिच्छासङ्कप्पो अयं वुच्चति कामधातु । हेद्रुतो अवीचिनिरयं परियन्तं करित्वा उपरितो परनिम्मितवसवत्ती देवे अन्तो 15 करित्वा यं एतस्मि अन्तरे एत्थावचरा एत्य परियापन्ना सन्धधातु- आयतना रूपा' वेदना सज्ञा सङ्घारा विज्ञाणं अयं बुच्चति "कामधातु"। १७. तत्थ कतमा व्यापादधातु व्यापादपटिसंयुत्तो तक्को वितक्को पे० मिच्छासङ्कप्पो - 20 अयं वुच्चति "व्यापादधातु"। दससु वा आघातवत्थूसु'चित्तस्रा आघातो पटिधातो पटिघं पटिविरोधो कोपो पकोपो सम्पकोपो दोसो पदोसो सम्पदोसो चित्तस्स ब्यापत्ति मनोपदोसो कोधो कुज्झना कुज्झितत्तं दोसो दुस्सना दुस्सितत्तं व्यापत्ति व्यापज्जना विरोधो पटिविरोधो चण्डिक्क असुरोपो अनत्तमनता चित्तस्स - अयं वुच्चति "व्यापादधातु"। १८. तत्थ कतमा विहिंसाधातु ? - - ? 25 ३ दूमना - स्या.. १. रूप-स्या०, रो। २ प्राघाटवत्यूमु - म्या० । ४. दूसितत्तं-स्या०। ५ व्यापजना व्यापग्जितत्त - स्था,रो।
१०८ - -- -.. ? B89 विभड़ो [ ३.१.१८- । विहिंसापटिसंयुत्तो तक्को वितक्को .पे०... मिच्छासङ्गप्पो अयं वुच्चति “विहिंसाधातु"। इधेकच्चो पाणिना वा लेड्डुना वा दण्डेन वा सत्थेन वा रज्जुया वा अञतरनतरेन सत्ते' विहेठेति, या एवरूपा हेठना विहेना हिंसना विहिंसना रोसना विरोसना परूपधातो- 5 अयं वुच्चति "विहिंसाधातु" । १६. तत्थ कतमा नेक्खम्मधातु ? नेक्खम्मपटिसंयुत्तो तक्को वितक्को ... पे० .. सम्मासङ्कप्पो अयं बुच्चति "नेक्खम्मधातु" । सब्बे पि कुसला धम्मा “नेक्खम्मधातु"। २०. तत्थ कतमा अव्यापादधातु अव्यापादपटिसंयुत्तो तक्को वितरको .. पे०... सम्मासङ्कप्पो- अयं वुच्चति "अब्यापादधातु" । या सत्तेसु मेत्ति मेत्तायना मेत्तायित्तत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति “अव्यापादधातु"। २१. तत्य कतमा अविहिंसाधातु ? अविहिंसापटिसंयुत्तो तक्को वितक्को सङ्कप्पो अप्पना व्यप्पना 15 चेतसो अभिनिरोपना सम्मासङ्कप्पो - अयं वुच्चति "अविहिंसाधातु" । या सत्तेसु करुणा करुणायना' करुणायितत्त करुणाघेतोविमुत्ति, -अयं वुच्चति "अविहिंसाधातु"। इमा छ घातुयो। इति इमानि तोणि छक्कानि तदेकज्झं अभिसभूहित्वा अभि- 20 ससिपित्वा अट्ठारस धातुयो होन्ति । सुत्तन्तभाजनीयं । 10 R.87 २. अभिधम्मभाजनीयं २२. अट्ठारस धातुयो - चक्सुधातु, रूपधातु, चरसुविज्ञाण- धातु, सोतधातु, मद्दधातु, सोतविजागधातु, धानधातु, गन्धधातु, घानविनाणधातु, जिल्हाधातु, रसधातु, जिव्हाविज्ञाणधातु, कायघातु, फोद्रव्यधातु, कायविमाणधातु, मनोधातु, धम्मधातु, मनो- 25 विभ्माणधातु। १. या मते-गी. २-० मरणायना-ग.1 १०॥ ? 7 10 ? B90 ३२३१) अभिधम्ममाजनीप २३ तत्थ क्तमा चायुधातु य चक्षु चतुन्न महाभूतान उपादाय पसादो पे० मुन्नो गामो पेसो - अय वुच्चति "चवसुधातु" । २४ तत्य कतमा रुपधातु य रूप चतुन्न महाभतान उपादाय वण्णनिभा पे० रपयातु पेसा - अय वुच्चति “रूपधातु" । २५ तत्थ कतमा चकवुविज्जाणधातु चक्खु च पटिच्च रूपे च उप्पज्जति चित्त मनो मानरा हृदय पण्डर मनो मनायतन मनिन्द्रिय विज्ञाण विन्माणपसन्यो तज्जा- चक्नुविजाणधातु - अय वुच्चति "चक्खु बिनाणवातु"। २६ तत्य कतमा सोतधातु य सोत चतुन्न महाभूतान उपादाय पसादो पे० मुनो गामो पेसो - अय वुच्चति “सोतधातु" । २७ तत्थ कतमा सहधातु यो सद्दो चतुन्न महाभूतान उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो पे० सद्दधातु पेसा - अय वुच्चति “सद्दधातु" । २८ तत्य कतमा सोतविज्ञाणधातु सोत च पटिच्च सद्दे च उप्पज्जति चित्त मनो मानस हदय पण्डर मनो मनायतन मनिन्द्रिय विजाण विज्ञाणवसन्धी तज्जासोत- विमाणधातु - अय वुच्चति "सोतविनाणघातु" । २६ तत्थ कतमा धानधातु य घान चतुन महाभूतान उपादाय पसादो पे० सुनो गामो पेसो - अय वुच्चति “घानधातु"। ३० तत्थ कतमा गन्धधातु यो गन्धो चतुत महाभूतान उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो । •पे० गन्धधातु पेसा - अय बुच्चति "गन्धधातु" । ३१ तत्य कतमा पानविजागधातु धान च पटिच्च गन्धे च उप्पज्जति चित्त मनो मानस हृदय . 15 ? 20 R88 7 १ ११० 10 विभङ्गो पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विाणं विचाणक्खन्धो तज्जा- धानविज्ञाणधातु - अयं वुच्चति “घानविज्ञाणधातु"। ३२. तंत्य कतमा जिव्हाधातु ? या जिव्हा चतुन्नं महाभूतानं उपादाय पसादो ... पे०... सुञो 5 गामो पेसो - अयं वुच्चति “जिव्हाधातु"। ३३. तत्थ कतमा रसधातु ? यो रसो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय अनिदस्सनो सप्पटियो ... पे०... रसधातु पेसा - अयं वुच्चति “रसधातु” । ३४. तत्थ कतमा जिव्हाविज्ञाणधातु ? जिव्हं च पटिच्च रसे च उप्पज्जति चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विज्ञाणं विज्ञाणक्खन्धो तज्जा- जिव्हाविज्ञाणधातु - अयं वुच्चति “जिव्हाविज्ञाणधातु" । ३५. तत्थ कतमा कायधातु ? यो कायो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय पसादो ... पे०... सुञ्चो 15 गामो पेसो - अयं वुच्चति “कायधातु"। ३६. तत्थ कतमा फोटुब्बधातु ? पथवीधातु ... पे०... फोटुब्वधातु पेसा - अयं वुच्चति "फोटुब्ब- धातु"। ३७. तत्य कतमा कायविज्ञाणधातु ? कायं च पटिच्च फोटुब्वे च उप्पज्जति चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विज्ञाणं विज्ञाणक्खन्धो तज्जा- कायविज्ञाणधातु - अयं वुच्चति “कायविज्ञाणधातु"। ३८. तत्थ कतमा मनोधातु ? चक्खुविाणधातुया उप्पज्जित्वा निरुद्धसमनन्तरा उप्पज्जति 23 चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विज्ञाणं विज्ञाणक्खन्यो तज्जामनोधातु; सोतविनाणधातुया ... पे०... घान- विशाणधातुया ... पे०... जिव्हाविज्ञाणघातुया प०... काय- विज्ञाणधातुया उप्पज्जित्वा निरुद्धसमनन्तरा उप्पज्जति चित्तं मनो मानसं हृदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विचागं विमाण- B.91 20 ३ २६ R03 ? 10 प्रभिधम्ममाननीय खन्यो तज्जामनोधातु सत्यधम्मेसु वा पन पटमममन्नाहारो उप्पज्जति' चित्त मनो मानम हदय पण्डर मनो मनायतन मनिन्द्रिय विमाण विजाणक्खन्यो तज्जामनोधातु - अय वुच्चति "मनोधात । ३६ तत्य कतमा धम्मधातु वेदनाक्खन्धो, समाक्सन्यो, सह्वारयसन्यो, य च स्प अनि- 5 दस्सनग्नप्पटिघ धम्मायतनपरियापन, असहता च धातु । (१) तत्थ कतमो वेदनामपन्यो ? एकविधन वेदनापसन्धो - पस्मसम्पयुत्तो । दुविधेन वेदनावसन्धो - अत्यि सहेतुको, अत्यि अहेतुको । तिविधेन वेदनापखन्यो- अत्यि युमलो, अत्यि असलो, अत्यि अव्याक्तो पे० एच दसविधन वेदनाक्खन्धो पे० एव बहुविधन वेदना- क्खन्यो । अय बुच्चति "वेदनाक्खन्धो' । (२) तत्थ कतमो सजाक्खन्धो ? एकविर्धन सञापखन्यो – परससम्पयुत्तो । दुविधेन सज्ञाक्खन्यो - त्यि सहेतुको, अत्यि अहेतुको। तिविर्धन सजायखन्धो-- अत्यि कुसलो, अस्थि अकुसलो, अस्थि अव्याकतो पे० एव दसविधेन 20 समावसन्धो पे० एव बहुविधन सन्मा- क्खन्धो । अय वुच्चति "सज्ञावखन्यो" । (३) तत्थ क्तमो सवारपसन्धो ? एकविधेन सहारक्खन्धी -- चित्तमम्पयुत्तो। दुविधेन सवारवखन्यो- अत्यि हेतु, अत्यि अहेतु। 25 तिविधेन सह्यारक्सन्यो- अस्थि कुमलो, अत्यि अकुसलो, अत्यि अव्याकतो पे० एव दमविधेन सहारक्खन्धो पे० एव बहुवियन गवार- क्खन्धो - अय वुच्चति "महारक्वन्यो" । १-१ स्या. पायक ने दिस्मति । २ स्तु-सी०, मा० रा.। 15 5 ? 10 ११२ विभङ्गो [३.२.३६- ( ४ ) तत्य कतमं रूपं अनिदस्सनअप्पटिघं धम्मायतन. परियापन्न ? इथिन्द्रियं ... पे०... कवळीकारो आहारो- इदं बुच्चति रूपं "अनिदस्सनग्नप्पटिचं धम्मायतन- परियापन्नं"। (५) तत्य कतमा असहता धातु रागक्खयो, दोसक्खयो, मोहक्खयो - अयं वुच्चति "असङ्खता धातु"। अयं वुच्चति “धम्मधातु"। ४०. तत्य कतमा मनोविज्ञाणधातु ? चक्खविज्ञाणधातुया उप्पज्जित्वा निरुद्धसमनन्तरा उप्पज्जति मनोधातु, मनोधातुया उप्पज्जित्वा' निरुद्धसमनन्तरा उप्पज्जति चित्तं मनो मानसं ... पं०... तज्जामनोविञ्णधातु; सोतविज्ञाणधातुया ... पे०... घानविज्ञाणधातुया ... पे०... जिव्हाविज्ञाणधातुया ... पे०... 15 कायविज्ञाणधातुया उप्पज्जित्वा निरुद्धसमनन्तरा उप्पज्जति मनोधातु, मनोधातुया पि उप्पज्जित्वा निरुद्धसमनन्तरा उप्पज्जति चित्तं मनो मानसं ..पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु मनं च पटिच्च धम्मे च उप्पज्जति चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विज्ञाणं विनाणखन्धो तज्जामनोविज्ञाणधातु - अयं वुच्चति "मनो- 20 विश्नाणधातु"। अभिधम्मभाजनीयं । R.90 १३. पञ्हापुच्छकं ४१. अट्ठारस धातुयो- चक्खुधातु, रूपधातु, चक्खुविज्ञाण- धातु, सोतधातु, सद्दधातु, सोतविज्ञाणधातु, घानधातु, गन्धधातु, घान- विज्ञाणधातु, जिव्हाधातु, रसधातु, जिव्हाविनाणधातु, कायधातु, फोटुब्बधातु, कायविणधातु, मनोधातु, धम्मधातु, मनोविज्ञाणघातु । ४२. अट्टारसन्नं धातनं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता ... पे०... कति सरणा, कति श्ररणा ? १. च धातु-सी० । २. पि उणज्जित्वा -सं.०, 25 स्या, रो०॥
193 सिया दुक्खाय - 10 R91 पञ्हापुच्छक १. तिकमातिकानुपफमेन ४३. सोळस धातुयो अव्याकता । हूँ धातुयो सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया अव्याकता । ४४ दस धातुयो न वत्तवा - "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, "दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता” ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि । पञ्च धातुयो अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । । कायविनाणधातु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता । मनोविज्ञाणधातु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्प- युत्ता । धम्मधातु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाए सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया न वत्तव्या "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, “दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, "अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि । ४५ दस धातुयो नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । पञ्च धातुयो विपाका । मनोधातु सिया विपाका, सिया नेवविपाकनविपाकधम्म- धम्मा । द्वे धातुयो सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेव- 13 विपाकनविपाकधम्मधम्मा । ४६ दस धातुयो उपादिनुपादानिया । सद्दधातु अनुपादिन्नु- पादानिया । पञ्च धातुयो सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नु- पादानिया । द्वे धातुयो सिया उपादिनुपादानिया, सिया अनुपादिन्नु- पादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । ४७ सोळस धातुयो असडिलिट्ठसङ्लेिसिका । द्वे धातुयो सिया सङ्किलिटुसद्धिलेसिका, सिया असविलिट्ठसङ्किलेसिका, सिया असद्धिलिनसडिलेसिका । ४८ पन्नरस धातुयो अवितक्कअविचारा । मनोधातु सवितवक- सविचारा । मनोविज्ञाणधातु सिया सबितरकसविचारा, सिया अवि- तक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्काविचारा । धम्मधातु सिया सवितक्क- सविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्कअविचारा, सिया न वत्तब्बा - "सवितक्कसविचारा'लिपि, “अवितवकविचारमत्ता" ति पि, “अवितक्कमविचारा" ति पि । 20 25 दि०-१५ ११४ B.94 . विभङ्गो [३.३.४६- ४६. दस धातुयो न वत्तव्बा - “पीतिसहगता" ति पि, "सुख- सहगता” ति पि, "उपेक्खासहगता” ति पि । पञ्च धातुयो उपेक्खा- सहगता । कायविनाणधातु न पीतिसहगता, सिया सुखसहगता, न उपेक्खासहगता, सिया न वत्तव्वा -- "सुखसहगता" ति । द्वे धातुयो 5 सिया पीतिसहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खासहगता, सिया न वत्तव्या - “पीतिसहगता" ति पि, “सुखसहगता" ति पि, "उपेखा- सहगता" ति पि। ५०. सोळस धातुयो नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बा । द्वे धातुयो सिया दस्सनेन पहातब्बा, सिया भावनाय पहातब्बा, सिया नेव 10 दस्सनेन न'भावनाय पहातब्वा । ५१. सोळस घातुयो नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वहेतुका। द्वे धातुयो सिया दस्सनेन पहातव्वहेतुका, सिया भावनाय पहातव्वहेतुका, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । ५२. सोळस धातुयो नेवाचयगामिनापचयगामिनो । द्वे धातुयो 15 सिया श्रावयगामिनो, सिया अपचयगामिनो, सिया नेवाचयगामि- नापचयगामिनो। ५३. सोळस धातुयो नेवसेक्खनासेक्खा । द्वे धातुयो सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेरखा। ५४. सोळस घातुयो परित्ता । द्वे धातुयो सिया परित्ता, सिया 20 महगता, सिया अप्पमाणा । ५५. दस धातुयो अनारम्मणा । छ धातुयो परित्तारम्मणा । द्वे धातुयो सिया परित्तारम्मणा, सिया महागतारम्मणा, सिया अप्पमाणा रम्मणा, सिया न वत्तव्या- "परित्तारम्मणा" ति पि, “महग्गतारम्मणा" ति पि, "अप्पाणारम्मणा" ति पि । ५६ मोळस धातुयो मज्जिमा । द्वे धातुयो सिया हीना, मिया मज्झिमा, सिया पणीता । ५७ मोळस पातुयो अनियता । द्वे धातुयो सिया मिच्छत- नियता, मिया गम्माननियना, मिया अनियता। ५८. दग धातुयो अनारम्गणा । छ धातुयो न वतन्या 1 R92 23 - - 5 ३.३.६४ ] पञ्हापुच्छक "मग्गारम्मणा" ति पि, “मग्गहेतुका" ति पि, “मग्गाधिपतिनो" ति पि । द्वे धातुयो सिया मग्गारम्भणा, सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तन्वा -- "मरगारम्मणा" ति पि, “मग्गहेतुका" ति पि, “मग्गा- धिपतिनो" ति पि। ५६, दस धातुयो सिया उप्पन्ना, सिया उप्पादिनो, सिया' न वत्तव्बा - "अनुप्पन्ना" ति । सद्दधातु सिया उत्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया' न वत्तब्बा – "उप्पादिनी" ति । छ धातुयो सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनो । धम्मधातु सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनी, सिया न वत्तव्वा - "उप्पन्ना" ति पि, "अनुप्पन्ना" ति पि, "उप्पादिनी" ति पि। ६०. सत्तरस धातुयो सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । धम्मधातु सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना, सिया न वत्तब्बा - "अतीता" ति पि, “अनागता" ति पि, “पच्चुप्पन्ना" 10 " D. 95 ति पि। 15 ६१. दस धातुयो अनारम्मणा । छ धातुयो पच्चुप्पनारम्मणा । द्वे धातुयो सिया अतीतारम्मणा, सिया अनागतारम्मणा, सिया पच्चुप्पन्ना- रम्मणा, सिया न वत्तब्बा- "अतीतारम्मणा" ति पि, "अनागतारम्मणा" ति पि, “पच्चुप्पनारम्मणा" ति पि, सिया अज्झत्ता, सिया बहिद्धा, सिया अज्झतवहिद्वा । ६२. दस धातुयो अनारम्मणा । छ धातुयो सिया अज्झत्ता- 20 रम्मणा, सिया बहिद्धारम्मणा, सिया अज्झत्तवहिद्धारम्मणा । द्वे धातुयो सिया अज्झत्तारम्मणा, सिया बहिद्धारम्मणा, सिया अज्झत्तवहिद्धा- रम्मणा, सिया न वत्तव्या - "अज्झत्तारम्मणा" ति पि, “वहिद्वारम्मणा" ति पि, "अज्झत्तवहिद्धारम्मणा" ति.पि । ६३. रूपधातु सनिदस्सनसप्पटिधा । नव धातुयो अनिदस्सन- 25 अपटिया । अट्ठ धातुयो अनिदस्सनअप्पटिया । २. दुकमातिकानुक्कमेन (१) ६४. सत्तरस धातुयो न हेतू । धम्मधातु सिया हेतु, सिया न हेतु। १. सी०, स्या०, रो० पोत्यकेनु नत्सि ।
R93 5 - विभङ्गो ६५ सोळस धातुयो अहेतुका । द्वे धातुयो सिया सहेतुका, सिया अहेतुका। ६६ सोळस धातुयो हेतुविप्पयुत्ता। द्वे धातुयो सिया हेतु- सम्पयुत्ता, सिया हेतुविप्पयुत्ता। ६७ सोळस धातुयो न वत्तव्बा - "हेतु चेव सहेतुका चा" ति पि, “सहेतुका चेव न च हेतू" ति पि । मनोविज्ञाणधातु न बत्तब्वा "हेतु चेव सहेतुका चा" ति', सिया सहेतुका चेव न च हेतु, सिया न वत्तब्वा- “सहेतुका चेव न च हेतू" ति । धम्मधातु सिया हेतु चेव सहेतुका च, सिया सहेतुका चेव न च हेतु, सिया न वत्तब्बा - "हेतु चेव 10 सहेतुका चा" ति पि, “सहेतुका चेव न च हेतू" ति पि । ६८ सोळस धातुयो न वत्तव्वा – "हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ता चा" ति पि, “हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतू" ति पि । मनोविज्ञाणधातु न वत्तव्बा - "हेतु चेव हेतुसम्पयुत्ता चा" ति, सिया हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतु, सिया न वत्तव्वा - "हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू" ति । धम्मधातु 15 सिया हेतु चेव हेतुसम्पयुत्ता च, सिया हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतु, सिया न वत्तब्बा - "हेतु चेव हेतुसम्पयुत्ता चा" ति पि, “हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू" ति पि । ६६ सोळस धातुयो न हेतु अहेतुका । मनोविज्ञाणधातु सिया न हेतु सहेतुका, सिया न हेतु अहेतुका । धम्मधातु सिया न हेतु 20 सहेतुका, सिया न हेतु अहेतुका, सिया न वत्तव्या- "न हेतु सहेतुका" ति पि, “न हेतु अहेतुका" ति पि । (२) ६० सत्तरम धातुयो सप्पच्चया । धम्मधातु सिया सप्पच्चया, सिया अप्पच्चया । ७१ सतरस धातुयो सङ्खता । धम्मधातु सिया सङ्खता, 25 सिया असहता। ७२ रूपधातु सनिदस्सना । सत्तरस धातुयो अनिदस्सना । ७३ दस धातुयो सप्पटिया। अट्ट धातुयो अप्पटिया। १ सी० पारपरे नत्यि, एवमुपरि पि। २ विपि - स्या०, रा०। B96 5 10 । - R.91 ३०२.९१] • पहायक ७४. दस धातुयो रूपा । सत्त धातुयो अस्पा । धम्मधातु सिया रूपा','सिया अरूपा। ७५. सोळस धातुयो लोकिया। द्वे धातुयो सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा; केनचि विधेय्या, केनचि न विनेय्या । (३) ७६. सत्तरस धातुयो नो पासवा । धम्मधातु सिया पासवा', सिया नो सवा। ७७. सोळस धातुयो सासवा । द्वे धातुयो सिया सासवा, सिया अनासवा। ७८. सोळस धातुयो पासवविप्पयुत्ता। द्वे धातुयो सिया पासवसम्पयुत्ता, सिया आसवविप्पयुत्ता । ७६. सोळस धातुयो न वत्तवा - "आसवा चेव सासवा चा" ति, "सासवा चेव नो च आसवा" । मनोविज्ञाणधातु न वत्तव्या "पासवो चेव सासवा चा" ति, सिया सासवा चैव नोच पासवो, सिया न वत्तब्बा - "सासवा चेव नो च आसवो" ति । धम्मघातु सिया प्रासवो चैव सासवा च, सिया सासवा चेव नो च पासवो, सिया न वत्तव्या "पासवो चेव सासवा चा" ति पि, “सासवा चैव नो च आसवो" ति पि। ८०. सोळस धातुयो न वत्तव्बा - "आसवा चेव पासवसम्पयुत्ता चा" ति पि, “आसवसम्पयुत्ता चैव नो च आसवा" ति पि । मनो- विज्ञाणधातु न वत्तव्बा "प्रासवो चेव पासवसम्पयुत्ता चा" ति, सिया आसवसम्पयुत्ता चेव नो च आसवो, सिया न वतव्या - "पासव- 20 सम्पयुत्ता चेव नो च पासवो" ति । धम्मधातु सिया पासवो चेव पासव- सम्पयुत्ता च, सिया प्रासवसम्पयुत्ता चैव नोच आसवो, सिया न वत्तव्या- "आसवो चैव पासवसम्पयुत्ता चा" ति पि, "आसवसम्पयुत्ता चैव नो च आसवो" ति पि। ८१. सोळस धातुयो आसवविप्पयुत्तसासवा । द्वे धातुयो सिया पासवविप्पयुत्तसासवा, सिया आसवविप्पयुत्तअनासवा, सिया न वत्तब्या - "प्रासवविप्पयुत्तसासवा" ति पि, "प्रासवविप्पयुतप्रनासवा" ति पि। १.-स्या,रो०, एवमुपरिपि । २. महा-स्या, रो० । ३. भासयो -मा०,रो। - 15 25 B.97 ११८ + 5 1 चा" ति, 1. विभलो [३.३.८२- (४) ५२. सत्तरस धातुयो नो संयोजना'। धम्मधातु सिया संयो- जनं, सिया नो संयोजनं । ८३. सोळस धातुयो संयोजनिया । द्वे धातुयो सिया संयोज- निया, सिया असंयोजनिया । ८४. सोळस धातुयो संयोजनविप्पयुत्ता। द्वे धातुयो सिया संयोजनसम्पयुत्ता, सिया संयोजनविप्पयुत्ता। ८५. सोळस धातुयो न वत्तव्बा – “संयोजना चेव संयोजनिया जनिया चेव नो च संयोजना | मनोविज्ञाणधातु न वत्तब्बा – “संयोजनं चेव संयोजनिया चा" ति, सिया संयोजनिया चेव 10 नो च संयोजनं, सिया न वत्तब्वा-"संयोजनिया चेव नोच संयोजन" ति । धम्मधातु सिया संयोजनं चेव संयोजनिया च, सिया संयोजनिया चैव नो च संयोजनं, सिया न वत्तव्बा – “संयोजनं चैव संयोजनिया चा" ति पि, "संयोजनिया चेव नो च संयोजन" ति पि । ८६ सोळस धातुयो न वत्तव्बा - "संयोजना चैव संयोजन- 15 सम्पयुत्ता चा" ति पि, “संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च संयोजना" ति पि । मनोविज्ञाणधातु न वृत्तव्बा – “संयोजनं चेव संयोजनसम्पयुत्ता चा" ति, सिया संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च संयोजनं, सिया न वत्तब्बा "संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च संयोजनं.' ति । धम्मधातु सिया संयोजन चेव संयोजनसम्पयुत्ता च, सिया संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च संयोजन, 20 सिया न वत्तब्बा "संयोजनं चेव संयोजनसम्पयुत्ता चा" ति पि, "संयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च संयोजन" ति पि । ८७. सोळस धातुयो संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया। द्वे धातुयो सिया संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया, सिया संयोजनविपयुत्तअसंयोजनिया, सिया न वत्तव्बा - “संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया" ति पि, “संयोजन- 25 विप्पयुत्तप्रसंयोजनिया" ति पि। (५) : ८८. सत्तरस धातुयो नो गन्या । धम्मधातु सिया गन्थो, सिया नो गन्यो। १. सश्लोगना - सी., स्या०, एवमुपरि पि। - 4 R.95 BB - ५.३.९६] पञ्हापुच्छ ८६. सोळस धातुयो' गन्यनिया । द्वे धातुयो सिया गन्थनिया, सिया अगन्यनिया । 20. सोळस धातुयो गन्थविप्पयुत्ता । द्वे धातुयो सिया गन्थ- सम्पयुत्ता, सिया गन्थविप्पयुत्ता । ६१. सोळस धातुयो न वत्तव्या "गन्था चेव गन्थनिया चा" ति, गन्थनिया चेव नो च गन्था । मनोविज्ञाणधातु न वत्तवा "गन्यो चेव गन्थनिया चा" ति, सिया गन्थनिया चैव नो च गन्यो, सिया न वत्तब्बा - "गन्थनिया चेव नो च गन्थो" ति । धम्मधातु सिया गन्यो चेव गन्थनिया च, सिया गन्थनिया चेव नो च गन्थो, सिया न वत्तव्या - "गन्यो चेव गन्थनिया चा" ति पि, “गन्थनिया चेव नो च गन्थो" ति पि। १० ६२ सोळस धातुयो न वत्तव्बा "गन्या चेव गन्थसम्पयुत्ता चा" ति पि, “गन्थसम्पयुत्ता चेव नो च गन्था" ति पि । मनोविज्ञाण- धातु न बत्तब्बा - "गन्यो चेव गन्थसम्पयुत्ता चा" ति, सिया गन्यसम्पयुत्ता चेव नो च गन्थो, सिया न वत्तव्वा - "गन्थसम्पयुत्ता चेव नो च गन्थो" ति । धम्मधातु सिया गन्थो चेव गन्थसम्पयुत्ता च, सिया गन्यसम्पयुत्ता 15 चेव नो च गन्थो, सिया न बत्तव्वा - "गन्यो चेव गन्यसम्पयुत्ता चा" ति पि, “गन्थसम्पयुत्ता चेव नो च गन्यो" ति पि । ६३. सोळस धातुयो गन्यविष्पयुत्तगन्थनिया । द्वे धातुयो सिया गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया, सिया गन्थविप्पयुत्तप्रगन्थनिया, सिया "गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया" ति पि, “गन्यविप्पयुत्तअगन्थ- 20 निया" ति पि। न वत्तब्बा १४. सत्तरस धातुयो नो अोधा .. पे०... नो योगा ...पे०... नो नीवरणा । धम्मधातु सिया नीवरण, सिया नो नीवरणं । ६५. सोळस धातुयो नीवरणिया । द्वे धातुयो सिया नीवरणिया, सिया अनीवरणिया। १६. सोळस धातुयो नीवरणविप्पयुत्ता । द्वे धातुयो सिया नीवरणसम्पयुत्ता, सिया नीवरणविप्पयुत्ता। १. धातु - सी. । 25 विभङ्गो [३.३.६७- . - B.99 ६७. सोळस धातुयो न वत्तव्वा -- "नीवरणा चेव नीवरणिया चा" ति, नीवरणिया चेव नो च नीवरणा । मनोविज्ञाणधातु न वत्तबा - "नोवरणं चैव नीवरणिया चा" ति, सिया नीवरणिया चेव नो च नीवरणं, सिया न वत्तव्बा - "नीवरणिया चेव नो च नीवरणं" ति । 5 धम्मधातु सिया नीवरणं चैव नीवरणिया च, सिया नीवरणिया चेव नो च नीवरणं, सिया न वत्तव्बा - "नीवरणं चैव नीवरणिया चा" ति पि, "नीवरणियां चेव नो च नीवरणं" ति पि । ६८. सोळस धातुयो न वत्तब्वा - "नीवरणा चेव नीवरण- सम्पयुत्ता चा" ति पि, “नीवरणसम्पयुत्ता चैव च नीवरणा" ति 10 मनोविज्ञाणधातु न वत्तब्वा – “नीवरणं चैव नीवरणसम्पयुत्ता चा" ति, सिया नीवरणसम्पयुत्ता चेव नो च नीवरणं, सिया न वत्तब्बा "नीवरणसम्पयुत्ता चेव नो च नीवरणं" ति । धम्मधातु सिया नीवरणं चेव नीवरणसम्पयुत्ता च, सिया नीवरणसम्पयुत्ता चैव नो च नीवरणं, सिया न वत्तब्बा "नीवरणं चेव नीवरणसम्पयुत्ता चा" ति पि, 15 "नीवरणसम्पयुत्ता चेव नो च नीवरणं" ति पि । RE. सोळस धातुयो नीवरणविष्पयुत्तनीवरणिया। द्वे धातुयो सिया नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया, सिया नीवरणविप्पयुत्तअनीवरणिया, सिया न वत्तव्बा - "नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया" ति पि, “नीवरण- विप्पयुत्तमनीवरणिया" ति पि । (६) १००. सत्तरस धातुयो नो परामासा । धम्मधातु सिया परा- मासो, सिया नो परामासो। १०१. सोळस धातुयो परामट्ठा । द्वे धातुयो सिया परामट्ठा, सिया अपरामट्ठा। १०२. सोळस धातुयो परामासविप्पयुत्ता। मनोविज्ञाण- 25 धातु सिया परामाससम्पयुत्ता, सिया परामासविप्पयुत्ता । धम्मधातु सिया परामाससम्पयुत्ता, सिया परामासविप्पयुत्ता, सिया न वत्तव्बा "परामाससम्पयुत्ता" ति पि, "परामासविप्पयुत्ता" ति पि । १०३. सोळस धातुयो न वत्तब्वा – “परामासा चैव परामट्ठा 20 ३.३.११२]] पशापुर १२१ - . 10 चा ति परामट्ठा चेव नो च परामासा" । मनोविज्ञाणयातुन वत्तवा "परामासो' चेव परामट्ठा चा" ति, सिया परामट्ठा चेव नो च परामासो, सिया न बत्तब्बा - “परामट्ठा चेव नो च परामासो" ति । धम्मधातु सिया परामासो चैव परामट्ठा च, सिया परामट्ठा चैव नो च परामासो, सिया न वत्तव्बा - “परामासो चेव परामट्ठा चा" ति पि, “परामट्ठा चेव नो च परामासो" ति पि। १०४. सोळस धातुयो परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा । द्वे धातुयो सिया परामासविणयुत्तपरामट्ठा, सिया परामासविष्पयुत्तापरामट्ठा, सिया न वत्तब्बा - "परामासविप्पयुत्तपरामट्टा" ति पि, “परामासविप्पयुत्त- अपरामट्ठा" ति पि। (१०) १०५. दस धातुयो अनारम्मणा । सत्त धातुयो सारम्मणा । धम्मधातु सिया सारम्मणा, सिया अनारम्मणा । १०६. सत्त धातुयो चित्ता। एकादस धातुयो नो चित्ता । १०७. सत्तरस धातुयो अचेतसिका । धम्मधातु सिया चेत- सिका, सिया अचेतसिका। १०८. दस धातुयो नितथिप्पयुत्ता। धम्मधातु सिया चित्त- सम्पयुत्ता, सिया चित्तविप्पयुत्ता । १०६. सत्त धातुयो न वत्तब्बा - "चित्तेन सम्पयुत्ता" ति पि, "चित्तेन विप्पयुत्ता" ति पि । दस धातुयो चित्तविससट्टा । धम्मधातु सिया चित्तसंसट्ठा, सिया चित्तविससट्ठा । सत्त धातुयो न वत्तब्बा "चित्तैन संसट्ठा" ति पि, “चित्तेन विसंसट्ठा" ति पि । ११०. द्वादस धातुयो नो चित्तसमुट्ठाना । छ धातृयो सिया चित्तसमुट्ठाना, सिया नो चित्तसमुट्ठाना । १११. सतरस धातुयो नो चित्तसहभुनो। धम्मघातु सिया चित्तसहभू, सिया नो चित्तसहभू । ११२. सत्तरस धातुयो नो चित्तानुपरिवत्तिनो सिया चित्तानुपरिवत्ती', सिया नो चित्तानुपरिवत्ती' । - स्या०, रो० । २. चित्तानुपरिवति - मी०, स्या०, रो० ॥ 15 20 B.100 R9 25 । धम्मधातु १.परामासा वि०-१६ १२२ विनङ्गो [ ३.३ ११३- ११३. सत्तरस धातुयो नो चित्तसंसट्टसमुढाना । धम्मघातु सिया चित्तसंसट्टसमुट्ठाना, सिया नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना । ११४. सत्तरस धातुयो नो चित्तसंसट्ठसमुद्वानसहभुनो। धम्म- धातु सिया चित्तसंसटुसमुहानसहभू, सिया नो चित्तसंसट्टसमुट्ठानसहभू । ११५. सत्तरस धातुयो नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो । धम्मधातु सिया चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्ती, सिया नो चित्तसंसद्ध- समुट्ठानानुपरिवत्ती। ११६. द्वादस धातुयो अज्झत्तिका । छ धातुयो बाहिरा । 5 10 15 ११७. नव धातुयो उपादा । अट्ठ धातुयो नो उपादा । धम्म- धातु सिया उपादा, सिया नो उपादा । ११८. दस धातुयो उपादिना । सद्दधातु अनुपादिना । सत्त घातुयो सिया उपादिन्ना, सिया अनुपादिना । ११६. सत्तरस धातुयो नो उपादाना । धम्मधातु सिया ' उपादानं, सिया नो उपादानं । १२०. सोळस धातुयो उपादानिया । द्वे धातुयो सिया उपा- दानिया, सिया अनुपादानिया । १२१. सोळस धातुयो उपादानविप्पयुत्ता । द्वे धातुयो सिया उपादानसम्पयुत्ता, सिया उपादानविप्पयुत्ता। १२२. सोळस धातुयो न वत्तवा-"उपादाना चेव उपादानिया 20 चा" ति, "उपादानिया चेव नो च उपादाना" । मनोविज्ञागधातु न वत्तव्वा - "उपादान व उपादानिया चा" ति, सिया उपादानिया चेव नो च उपादानं, सिया न वत्तब्धा - "उपादानिया चव नो च उपादानं" ति । धम्मधातु सिया उपादानं चेव उपादानिया च, सिया उपादानिया चैव नो च उपादान, सिया न वत्तव्या -"उपादानं चेच उपादानिया चा" 23. ति पि, "उपादानिया चेव नो च उपादान" ति पि । १२३. सोळम धातुयो न वत्तवा - "उपादाना चेव उपादान- सम्पयुत्ता चा" ति पि, “उपादानसम्पयुत्ता चैव नो न उपादाना" ति १. उपाशन स्या. ।
B 102, R.97 विभङ्गो धातु न वत्तब्वा – “किलेसो चेव सङ्किलिट्ठा चा" ति, सिया सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्या- “सद्धिलिट्ठा चेव नो च किलेसो" ति । धम्मघातु सिया किलेसो चेव सडिलिट्ठा च, सिया सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसो, सिया न वत्तब्धा - "किलेसो चेव सङ्किलिट्ठा चा" ति पि, “सद्धिलिट्ठा चेव नोच किलेसो" ति पि । १३१. सोळस धातुयो न वत्तव्या "किलेसा चेव किलेस- सम्पयुत्ता चा" ति पि, “किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसा" ति पि । मनोविज्ञाणधातु न वत्तव्बा - "किलेसो चेव किलेससम्पयुत्ता चा" ति, सिया किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसो, सिया न बत्तब्बा 10 “किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसो' ति । धम्मधातु सिया किलेसो चेव किलेससंम्पयुत्ता च, सिया किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसो, सिया न वत्तवा - "किलेसो चेव किलेससम्पयुत्ता चा" ति पि, “किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसो" ति पि । १३२..सोळस धातुयो, किलेसविप्पयुत्तसविलेंसिका । वे 15 धातुयो सिया किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका, सिया किलेसविप्पयुत्त- असद्धिलेसिका, सिया न वत्तव्बा - “किलेसविप्पयुत्तसविलेसिका" ति पि, “किलेसविप्पयुत्तासङ्किलेसिका” ति पि । . - 20 १३३: सोळस धातुयो न दस्सनेन पहातब्बा । द्वे धातुयो सिया दस्सनेन पहातब्बा, सिया न दस्सनेन पहातब्बा । १३४. सोळस धातुयो न भावनाय पहातब्बा । द्वे धातुयो सिया भावनांय पहातव्वा, सिया न भावनाय पहातव्वा । १३५. सोळस धातुयो न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । द्वे धातुयो सिया दस्सनेन पहातब्बहेतुका, सिया न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । १३६. सोळस धातुयो न भावनाय पहातब्बहेतुका । द्वे धातुयो 25 सिया भावनाय पहातब्बहेतुका, सिया न भावनाय पहातब्बहेतुका । १३७. पन्नरस धातुयो अवितक्का । मनोधातु' सवितका । द्वे धातुयो सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । १. मनोविज्ञापधातु - स्या०, रो।
पञ्हापुच्छक १३८ पन्नरस धातुयो अविचारा । मनोधातु सविचारा। द्वे धातुयो सिया सविचारा, सिया अविचारा । १३६ सोळस धातुयो अप्पीतिका । द्वे धातुयो सिया सप्पी. तिका, सिया अप्पीतिका १४० सोळस धातुयो न पीतिसहगता । द्वे धातुयो सिया 5 पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता। १४१ पन्नरस धातुयो न सुखसहगता । तिस्सो धातुयो सिया सुखसहगता, सिया न सुखसहगता । १४२ एकादस धातुयो न उपेक्खासहगता । पञ्च धातुयो उपेक्खासहगता। द्वे धातुयो सिया उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खा- 10 सहगता। १४३ सोळस धातुयो कामावचरा । द्वे धातुयो सिया कामा- वचरा, सिया न कामावचरा । १४४ सोळस धातुयो न रूपावचरा । द्वे धातुयो सिया रूपा- वचरा, सिया न रूपावचरा । १४५ सोळस धातुयो न अरूपावचरा । द्वे धातुयो सिया अरूपावचरा, सिया न अरूपावचरा । १४६ सोळस धातुयो परियापन्ना । द्वे धातुयो सिया परिया- पन्ना, सिया अपरियापन्ना । १४७ सोळस धातुयो अनिय्यानिका । द्वे धातुयो सिया निय्या- 20 निका, सिया अनिय्यानिका । १४८ सोळस धातुयो अनियता । द्वे धातुयो सिया नियता, सिया अनियता। १४६ सोळस धातुयो सउत्तरा । द्वे धातुयो सिया सउत्तरा, सिया अनुत्तरा १५० सोळस धातुयो अरणा । द्वे धातुयो सिया सरणा, सिया अरणा ति 1 पञ्हापुच्छक'। धातुविभङ्गो निहितो। 15 D103 25 R98 पपुच्छक -- सी०१२ समत्ती- स्या, समत्तो ततियो-रो।
B104, R.99 ४. सच्चविभङ्गो ६ १. सुत्तन्तभाजनीयं १. चत्तारि अरियसच्चानि-दुक्खं अरियसच्चं, दुक्खसमुदयं' अरियसच्चं, दुक्खनिरोध' अरियसच्चं, दुक्खनिरोधगामिनी परिपदा अरियसच्चं । १. दुक्खसच्चं २. तत्थ कतमं दुक्खं अरियसच्चं ? जाति पि दुक्खा, जरा पि दुक्खा, मरणं पि दुक्खं, सोकपरिदेव- दुक्खदोमनस्सुपायासा पि दुक्खा, अप्पियेहि सम्पयोगो दुक्खो, पियहि विप्पयोगो दुक्खो, यं पिच्छं न लभति तं पि दुक्खं, सवित्तेन पञ्चुपादानक्खन्धा दुक्खा । (१) तत्य कतमा जाति ? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाये जाति सञ्जाति प्रोक्कन्ति अभिनिब्बत्ति खन्धानं पातुभावो आयतनानं पटिलाभो:- अयं वुच्चति 5 . 11 "जाति"। 15 (२) तत्य कतमा जरा ? या तेसं तसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाये जरा जीरणता खण्डिच्चं पालिच्चं वलित्तचता आयुनो संहानि इन्द्रियानं परिपाको अयं वुच्चति “जरा"। (३) तत्य कतमं मरणं ? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हा तम्हा सत्तनिकाया चुति चवनता भेदो अन्तरधानं मच्चु मरणं कालकिरिया खन्धान भेदो कळेवरस्स निक्षेपो जीवितिन्द्रियस्सुपच्छेदो- इदं युच्चति "मरणं"। 1 १. दुक्खसमुदपो-स्या, रो०, एवमुपरि पि । २ दुक्खनिरोयो- स्या०,रो ।
४.१.२] R.100 B.105 सुत्तन्तनाजनीय {४) तत्य क्तमो सोको? जातिव्यसनेन वा फुट्ठस्स भोगव्यसनेन या फुटस्स रोगव्यसनेन वा फुटस्स सीलव्यसनेन वा फुट्ठस्स दिट्ठिव्यसनेन वा फुट्ठस्स अश्यतरातरेन व्यसनेन समन्नागतस्स अञ्जतरातरंन । दुक्खयम्मेन फुट्ठस्स सोको सोचना सोचितत्तं अन्तोसोको अन्तोपरिसोको चेतसो परिझायना दोमनस्सं सोकसल्लं - अयं बुच्चति "सोको" । (५) तत्य कतमो परिदेवो' ? आतिब्यसनेन वा फुटस्स भोगव्यसनेन वा 10 फुट्ठस्स रोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स सोलव्यसनेन वा फुडस्स दिद्विव्यसनेन वा फुट्ठस्स अनतरातरेन व्यसनेन समन्नागतस्स अञतरातरेन दुक्ख- धम्मेन फुटस्स प्रादेवो परिदेवो प्रादेवना परिदेवना प्रादेवितत्तं परिदेवितत्तं वाचा पलापो विपलापो । लालप्पो' लालप्पना लालप्पितत्तं - अयं वुच्चति "परिदेवो" | (६) तस्य कतमं दुश्खं ? यं कायिकं असात कायिकं दुक्खं कायसम्फस्स असातं दुक्ख वेदयितं कायसम्फस्सना असाता 20 दुक्खा वेदना - इदं वुच्चति "दुक्सं"। (७) तत्य कतमं दोमनस्सं? 25 चेतसिवा असातं चेतसिकं दुक्खं चतोसम्फस्सर्ज असात दुपखं वेदयितं चेतोसम्फस्सना असाता दुक्खा वेदना - इदं वृच्चति "दोमनस्स" । (८) तत्य कतमो उपायासो? जातिव्यसनेन वा फुस्स भोगव्यसनेन वा फुटुस्स रोगव्यसनेन वा फुटस्स सीलव्यसनेन वा फुदुस्स दिद्विव्यसनेन वा फुट्ठस्स अनतरबतरन १. परिदेवा - सौ. । २-२. सातो लापाना नानस्तित -पा, रो।
१२८ विभङ्गो 5 4 व्यसनेन समन्नागतस्स अझतल्जतरेन दुवस- धम्मेन फुट्ठस्स आयासो उपायासो आयासितत्तं उपायासितत्तं अयं वुच्चति "उपायासों"। (६) तत्थ कतमो अप्पियेहि सम्पयोगो दुक्खो? इधं यस्स ते होन्ति अनिट्ठा अकन्ता अमनापा रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्टब्बा, ये वा पनस्स ते होन्ति अनत्थकामा अहितकामा अफासुककामा' प्रयोगक्खेमकामा, या तेहि सङ्गति समागमो समोधानं मिस्सीभावो - अयं वुच्चति "अप्पियेहि सम्पयोगो दुक्खो"। (१०) तत्थ कतमो पियेहि विप्पयोगो दुक्खो ? इध यस्स ते होन्ति इट्ठा कन्ता मनापा रूपा सद्दा गन्धा रसा फोटुब्बा, ये वा पनस्स ते होन्ति अत्यकामा हितकामा फासुककामा योगक्खेमकामा माता वा पिता वा भाता वा भगिनी वा मित्ता वा' अमच्चा वा जाती वा सालोहिता वा; या तेहि असङ्गति असमागमो असमोधानं अमिस्सीभावो अयं वुच्चति,"पियेहि विप्पयोगों दुक्खो" । (११) तत्य कतमं यं पिच्छं न लभति तं पि दुक्खं ? जातिधम्मानं सत्तानं एवं इच्छा उप्पज्जति "अहो वत, मयं न जातिधम्मा अस्साम; न च, वत, नो जाति प्रागच्छेय्या" ति ! न खो पनेतं इच्छाय पत्तव्वं । इदं पि “य पिच्छं न लभति तें पि दुक्खं"। जराधम्मानं सत्तानं ..पे०... व्याधिधम्मानं सत्तानं ...१०... मरणधम्मानं सत्तानं ...पे०... सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासधम्मानं सत्तानं एवं इच्छा उप्पज्जति - "अहो वत, मयं न सोकपरिदेव- JI D.106 - R.101 42037 - 25 ... १. मफामुनामा- स्था, रो, एयमुपरि पि । २ मी. पात्यये नयि । ३ मी, ग० पोत्यमु नयि । स्था, गुत्तम्तमाननीय ? 3 - दुपवयोमगस्नुपायासपम्मा अस्साम; न च, बत, नो सोकपरिदेवदुवसदोमनरगुपायासा पागच्छेय्यु" ति ! न सो पनेतं इच्छाय पत्तव्यं । इदं पि"यं पिच्छ न लभति तं पि दुवलं" ।। (१२) तत्य कतमे सहितेन पञ्चुपादानपसन्धा दुक्ता सैय्यथीदं - स्पुपादानपरान्यो', वेदनुपादान- क्खन्यो, सञ्नुपादानवसन्यो, सहारुपादान- वसन्धो, विज्ञाणुपादानवसन्धो। इमे युच्चन्ति "सवित्तेन पञ्चपादानक्सन्था दुवसा" । इदं वुच्चति “दुक्खं अरियसच्चं"। २. समुदपसच्चं ३. तत्य कतमं दुक्खसमुदयं अरियसच्चं ? यायं तण्हा पोनोभविका' नन्दिरागसहगता तयतमाभिनन्दिनी, सेय्यथीदं - कामतण्हा, भवतण्हा, विभवतण्हा । ४. सा खो पनेसा तण्हा कत्य उम्पज्जमाना उप्पज्जति, कत्य निसिमाना निविसति? यं लोके पियरूपं सातरूपं, एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्प- ज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । ५. किञ्च लोके पियरूपं सातस्प? चक्टुं लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा तण्हा उणज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । सोतं लोके ... पे० .. पानं 20 लोके ... जिव्हा लोके ... कायो लोके ... मनो लोके पियस्पं सातस्पं । एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । रूपा लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा तव्हा उप्पज्ज- माना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । सद्दा लोके ... १०... गन्धा लोके ... रसा लोके ... फोटुवा लोके सातरूपं । एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उपज्जति, एत्य निविनमाना निविसति । १. रुपादानस्वाधी सी., स्या, रो। २. दुस्लममुनी - रोग। ३. पोनोग्भषिरा-स्था, दि.-१७ 15 107. धम्मा लोक पियरूपं 25 R 102 रो.।
१३० यिभदो चक्खुविनाणं लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्थ निविसमाना निविसति ! सोतविज्ञाणं लोके ... पे०... घानविज्ञाणं लोके ... जिव्हाविज्ञाणं लोके ... काय- विज्ञाणं लोके ..: मनोविज्ञाणं लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा 5 तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । चक्खुसम्फस्सो लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा सम्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । सोतसम्फस्सो लोके ... पे.... घानसम्फस्सो लोके ... जिव्हासम्फस्सो लोके ... काय- सम्फस्सो,लोके .. मनोसम्फस्सो लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा तण्हा 10 उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्थ निविसमाना निविसति । चक्खुसम्फस्सजा वेदना लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । सोत- सम्फस्सजा वेदना लोके ... पे०... घानसम्फस्सजा वेदना लोके ... जिव्हा- सम्फस्सजा वेदना लोके... कायसम्फरसजा वेदना लोके... मनोसम्फस्सजा 15 वेदना लोके पियरूपं सातरुपं । एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । रूपसञ्जा लोके पियरुपं सातरूपं । एत्येसा तण्हा उप्पज्ज- माना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । सद्दसना लोके .पे०... गन्धसमा लोके ... रससञ्जा लोके ... फोटुब्बसचा लोके धम्मसना लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । रूपसञ्चेतना लोके पियस्पं सातरूपं । एत्येसा तव्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । सद्दसञ्चेतना लोके ...पे.... गन्धसञ्चेतना लोके ... रससञ्चेतना लोके ... फोटब- 25 सचेतना लोवे ... धम्मसन्चेतना लोके पियरूपं सातस्पं । एत्येसा ताहा उप्पग्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । रूपतहा लोग पियम्पं मातम्पं । एत्येसा, तण्हा उप्पज्ज- माना उप्पज्जति, एत्य निविगमाना नियिति । सद्दताहा लोके ....... गन्धतम्हा लोरे. ... रमताहा लोके ... फोवताहा लोके ... धम्मतहा 7 लोग पिया गातम् । एमा तम्हा उपजमाना उपजति, एरप निविगमाना निविगनि । ... 20 ... D.103 .
R.101 मुरान्तमाजती रूपवितको लोगे पियां गातरम् । एल्थेसा वहा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविमति । गद्दविताको लोके... पे०... गन्यवितक्को लोके... रगयितकाो लोय ... फोहब्बविताको लोके ... धम्मवितको लोके पियरूपं सातम् । एत्येसा तण्हा उपग्ज- माना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविमति । रूपविचारो लोके पियस्पं सातपं । एत्येगा तोहा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविममाना निविगति । मद्दविनारो लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येमा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । गन्धविनारो लोके पियस्पं सातस्पं । एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविममाना निविमति । रम- 10 विचारो लोके पियरूपं सातस्प । एत्थेमा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविसमाना निविसति । फोब्यविचारो लोके पियस्पं सातस्पं । एत्येसा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्य निविममाना निविमति । धम्मविचारो लोके पियस्प सातस्प । एत्येमा तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, एत्थ निविसमाना निविसति । इदं वुच्चति "दुक्ससमुदय अरियसच्च" । ३. निरोपसच्चं ६ तत्थ कतम दुवसनिरोध' परियगच्च ? यो तस्सायेव तण्हाय अमेगविरागनिरोधो चागो पटिनिस्सग्गो मुत्ति अनालयो। ७. सा सो पनेसा तण्हा कत्य पहीयमाना पहीयति, पत्य 20 निरुज्झमाना निरुज्यति ? यं लोके पियस्प सातरूप, एत्येमा ताहा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । ८. किञ्च लोके पियस्प सातपं? चक्सु लोके पियरुप सातस्प । एत्येमा तम्हा पहीयमाना है पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरज्झति । सोनं लोके ... १०... पानं लोके ... जिन्हा लोके ... कायो लोके ... मनो लोके पिपरपं मातम्पं । एत्येसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरज्झमाना निरनि । १. दुपनिरोगो - रो।
१३२ 5.. 10 काय- विभङ्गो [४.१.८- रूपा लोके पियरूपं सातरूपं । ‘एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्थ निरुज्झमाना निरुज्झति । सद्दा लोके ... पे०... गन्धा लोके ... रसा लोके ... फोटुब्बा लोके ... धम्मा लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । चक्खुविज्ञाणं लोके पियरूपं सातस्पं । एत्येसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । सोतविणं लोके ... पे०... धानविज्ञाणं लोके .. जिव्हाविज्ञाणं लोके ... काय- विनाणं लोके ... मनोविज्ञाणं लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्थ निरुज्झमाना निरुज्झति । . चक्खुसम्फस्सो लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । सोतसम्फस्सो लोके .. पे०... घानसम्फस्सो लोके ... जिव्हासम्फस्सो लोके सम्फस्सो लोके ... मनोसम्फस्सो लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्थ निरुज्झमाना निरुज्झति । चक्खुसम्फस्सजा वेदना लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । सोतसम्फ- स्सजा वेदना लोके ... पे०... धानसम्फस्सजा वेदना लोके ... जिव्हा- सम्फस्सजा वेदना लोके... कायसम्फस्सजा वेदना लोके... मनोसम्फरसजा वेदना लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, 20 एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । रूपसज्ञा लोके गन्धसञ्जा लोके ... रसस लोके ... फोटुब्बसझा लोके ... धम्मसझा लोके पियरूपं सातरूपं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरज्झ- माना निरुज्झति । रूपसञ्चेतना लोके सद्दसञ्चेतना लोके सञ्चेतना लोके ... रससञ्चेतना लोके ... फोटुब्बसञ्चेतना लोके धम्मसञ्चेतना लोके पियरूपं सातरूपं । एत्येसा तण्हा पहीयमाना पहोयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । गन्यताहा लोके 30 रसतपहा लोके... फोब्बतण्हा लोके... धम्मतव्हा लोके पियरूपं सातस्पं । एत्येमा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरज्झति । 15: R. 101 सद्दसञ्ज्ञा लोके ... B 110 25 गन्ध- ... .. ... रूपतग्हा लोके सद्दतण्हा लोके 5 ४.१.६] गुरुन्तभाजनीय रूपवितकको लोके ... सविताको लोके गन्धविताको लोके ... रसवितकको लोके ... फोट्टबवितकको लोके ... धम्मवितको लोके पियस्पं सातस्पं । एत्येसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । रूपविचारो लोके सद्दविचारो लोके गन्यविचारो लोके.. रसविचारो लोके .. फोडबविचारो लोके .. धम्मविचारो लोके पियरूपं सातस्पं । एत्थेसा तण्हा पहीयमाना पहीयति, एत्य निरुज्झमाना निरुज्झति । इदं वुच्चति - "दुक्सनिरोधं अरियसच्च" । ४. मग्गसच्च ६. तत्य कतमं दुक्सनिरोधगामिनी पटिपदा अरियसच्चं ? io अयमेव अरियो अङ्गिको मग्गो, सेय्यथीदं - सम्मादिट्टि, सम्मासङ्घप्पो, सम्मावाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्माआजीवो, सम्मा- वायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । (१) तत्थ कतमा सम्मादिट्ठि दुक्खे जाणं, दुक्ससमुदये गाणं, दुरसनिरोधे । आणं, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय जाण अयं वुच्चति "सम्मादिट्ठि"। ( २ ) तत्थ कतमो सम्मासङ्कप्पो नेक्सम्मसङ्कप्पो, अव्यापादमप्पो, अविहिंसा- सङ्कप्पो - अयं वुच्चति “सम्मासङ्कप्पो"। (३) तत्थ कतमा सम्मावाचा मुसावादा वैरमणी, पिसुणाय' वाचाय' वेरमणी, फरमाय वाचाय वेरमणी, सम्फप्पलापा रमणी अय वुच्चति "सम्मावाचा" । (४) तत्य कतमो सम्माकम्मन्तो ? पाणातिपाता वेरमणी, अदिनादाना बेरमणी, कामेसुमिच्छाचारा वरमणी अय दुच्चति "सम्माकम्मन्तो"। १-१ पिसुनावाचा - मी०, एवमुपरि पि। 7 7 20 ? R105 - 25 5 10 - विभङ्गो (५) तत्थ कतमो सम्मायाजीवो ? इध अरियसावको मिच्छापाजीवं पहाय सम्मापाजीवेन जीविकं कप्पेति - अयं वुच्चति "सम्मायाजीवो" । (६) तत्य कतमो सम्मावायामो? इध भिक्खु अनुष्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति, वायमति, विरिय'. प्रारभति, चित्तं परगण्हाति, पदहति । उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति, वायमति, विरियं प्रारभति, चित्तं परगण्हाति, पदहति । अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय छन्द जनेति, वायमति, विरियं प्रारभति, चित्त परगण्हाति, पदहति । उप्पन्नानं कुसलान धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति, वायमति, विरियं आरभति, चित्तं पग्गाहाति, 'पदहति । अयं वुच्चति “सम्मावायामो' । (७) तत्य कतमा सम्मासति ? इध भिक्खु कार्य कायानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा, विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं। वेदनासु ... पे०... चित्ते ... पे०. . धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा, विनेय्य लोके अभिज्झा- दोमनस्सं । अयं वुच्चति "सम्मासति"। (८) तत्य कतमो सम्मासमाधि ? इध भिक्खु विविच्चैव कामेहि, विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि, सवितक्कं सविचारं विवेकजं पीतिसुखं पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति । वितक्कविचारानं वूपसमा, अज्झत्तं सम्पसादन, - म०, एवमुपरि पि। 15 20 - 25 १. पीरिय - 5 प्रभिषामभाननीय चेतसो एकोदिभावं अयितपकं मविचारं गमाविनं पीतिमुपं दुतियं मानं उपसम्पज्ज विहरति । पीतिया च विरागा, उपायको न विहति, गतो च सम्पजानो, सुरांच कायेन पटिसंवेदति, यं तं अरिया आचिवसन्ति "उमेरसको' सतिमा मुसविहारी" ति, ततियं ज्ञानं उपसम्पज्ज विहरति । सुसस्म न पहाना, दुरसम्म न पहाना', पुष्वेव सोमनस्सदोमनामानं प्रत्यङ्गमा, अदुपगम- सुसं उपेक्सासतिपारिगुद्धि चतुत्यं झानं उपसम्पन्न विहरति । अयं युच्चति "सम्मागमाधि" । इदं वुच्चति "दुक्सनिरोधगामिनी पटिपदा अरियसच्च"। सुत्तन्तभाजनीयं । 0 112 10 R.IN हु २. अभिधम्मभाजनीयं 18 १०. चतारि सच्चानि - दुषसं, दुक्रासमुदयो, दुक्मनिरोपो, दुपसनिरोधगामिनी पटिपदा । ११. तत्य कतमो दुक्ससमुदयो ? तण्हा अयं बुच्चति "दुक्ससमुदयो"। १२. तत्थ कतमं दुक्सं? अवससा च किलेसा, अवमेशा च अकुगला धम्मा, तोणि' न कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सामया च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुमला नाकुसला न च कम्मविपाका, सव्वं च सं - इदं वुच्चति "दुर्ग" । १३. तत्य कतमो दुषसनिरोपो ? तण्हाय पहानं - अयं बुच्चति "दुयसनिरोधो" । १४. तत्य कतमा दुक्सनिरोपगामिनी पटिपदा ? इध भिक्यु यस्मि समये लोकुत्तरं ज्ञानं भायेति निय्यानिकी १. उरणको च-मी०।२ पहाना सी०. एरित। ३ नानि - मी.। ४. निम्माणिक-सी। 20 5 पजानना 10 B 113 विनङ्गो अपचयगामि दिढिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चव कामेहि पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं' दन्धा- भिश, तस्मि समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति सम्मादिट्ठि... पे०... सम्मा- समाधि । (१) तत्थ 'कतमा सम्मादिट्ठि ? या पत्रा पे... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति “सम्मा- दिद्धि। (२) तत्थ कतमो सम्मासङ्कप्पो ? यो तक्को वितक्को...प०... सम्मासङ्कप्पो मगङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति "सम्मा- सडुप्पो"। (३) तत्य कतमा सम्मावाचा ? या चतूहि वचीदुच्चरितेहि आरति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया प्रकरणं अनज्झा- पत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो सम्मावाचा मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति "सम्मा- वाचा"। ( ४ ) तत्य कतमो सम्माकम्मन्तो ? या तीहि कायदुच्चरितेहि प्रारति विरति प्रतिविरति रमणी अकिरिया प्रकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो सम्मा- कम्मन्तो मग्गङ्गं मग्गपरियापनं - अयं बुच्चति "सम्माकम्मन्तो"। (५) तत्य कतमो सम्मापाजीवो? या मिच्छा भाजीपा प्रारति विरति पटि- विरति बैरमणी अकिरिया प्रकरणं अनझापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुपातो सम्माप्राजीवो मगङ्गं मगपरियापनं- अयं बुच्चति "सम्मामाजीयो"। 15 20 R.107 25 30 १. दुगार-गी, स्यारा!
४.२१८] प्रभिषामा . (६) तत्य मनमो गमायायामा ? यो गनमित पिरिमारम्भो ... मामा. यायामो पिग्गिाम्योमतो गम मणति. पानं - अय युननि "गामातगामो" । (७) तत्य कलमा गम्मानि? या गनि अनुम्गनि .. पं०.. गम्मा रातिगम्बोराहो मग ममारिका - पर बुति "गम्मागनि"। (८) तत्य गतमो मम्मागमागि? या चित्तरंग टिनि मष्ठिति .... गम्मा. " समाधि समाधिसम्बोग्नहो मगन मणाग्गिा- पग्नं - अयं बुच्नति "मम्मागमायि" । अयं बुच्चति "दुक्सनिरोधगामिनी' पटिपदा" । अवगंगा धामा दुपरनिरोधगामिनिया पटिगदाय सम्पयुत्ता। (२) १५. तत्य कतमो दुागगमुदयो तहा च अवसेसा च किलेसा - अस्य युन्नति "दुरगममुग्यो। १६. तत्य कतमं दुग अवसेसा च अकुसला पम्मा, तोणि न तुगलमूलानि गागानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सागवान युगलागुगतान पम्मान विपाका, ये च धम्मा गिरिया नेय गुमला नागुमला न न गम्मविपासा, . सब्बं च स्पं - इदं युच्नति "दुश्म"। १७. तत्य कतमो दुक्मनिरोगो? तण्हाय च, पवनेसानं च निलंगान पहान पर दुनि "दुरसनिरोधो"। १८. सत्य कतमा दुरानिरोपगामिनी परिपदा, इघ भिानु यस्मि ममय लोत्तर ज्ञानं भाति निम्मानित अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिमा पत्तिया, गिरि 7 ? १. दुनिरोपमायिनी - मी., एरि। fo-10 यिभङ्गो [४.२.१८- कामेहि ... पे०... पठमझानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं, तस्मि समये अटुङ्गिको मग्गो होति- सम्मादिट्टि ... पं.०... सम्मासमाधि। अयं बुच्चति - "दुक्खनिरोधगामिनी परिपदा"। अवसैसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता । R.108 5 - ७ १६. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा अयं वुच्चति "दुक्खसमुदयो। २०. सत्य कतम दुक्खं ? तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला 10 धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सव्वं च रूपं - इदं वुच्चति "दुक्खं"। २१. तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो ? तण्हाय च, अवसेसानं च किलेसानं, अवसेसानं च अकुसलानं 15 धम्मानं पहानं - अय वुच्चति "दुक्खनिरोधो"। २२. तत्य कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ...पे.... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- 20 भिज्ञ, तस्मि समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि ... पे०... सम्मासमाधि। अय वुच्चति "दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा" । अवससा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता । 7 25 २३. तत्य कतमो दुक्खममुदयो तण्हा च अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि अय बुच्चति "दुक्ससमुदयो" । २४. तत्थ कतमं दुक्खं ?
R.108 5 - " विमङ्गो [४.२.१८- कामेहि ... पे०... पठमझानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं, तस्मि समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति - सम्मादिवि ... ०... सम्मासमाधि । अयं बुञ्चति - "दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा"। अबसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता। (३) १६. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो ? तण्हा च अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा अयं वुच्चति "दुक्खसमुदयो"। २०. सत्य कतमं दुक्खं तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला 10 धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बं च रूपं - इदं वुच्चति "दुक्ख" । २१. तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो ? तण्हाय च, अवसेसानं च किलेसानं, अवसेसानं च अकुसलानं 15 धम्मानं पहानं – अयं वुच्चति "दुक्खनिरोधों"। २२. तत्थ कतमा दुवखनिरोधगामिनी पटिपदा ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि .. पे०.. पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दधा- 20 भि, तस्मि समये अट्ठगिको मग्गो होति - सम्मादिट्टि ... पे०... सम्मासमाधि । अयं वुच्चति “दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा" । अवसैसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता । 25 २३. तत्थ कतमो दुक्खममुदयो ? तण्हा च अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि अयं वुच्चति “दुक्खसमुदयो"। २४. तत्य कतम दुक्खं ?
१४० -- R.110 B.116 10 विभङ्गो [४.२.३०- इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं ज्ञानं भावेति निथ्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिज, तस्मि समये अट्ठगिको मग्गो होति - सम्मादिट्टि ... पे०... 5 सम्मासमाधि । अयं वुच्चति "दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा" । अवसैसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता । (६) ३१. चत्तारि सच्चानि – दुक्खं, दुक्खसमुदयो, दुक्खनिरोधो, दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा । ३२. तत्य कतमो दुक्खसमुदयो ? तण्हा - अयं बुच्चति "दुक्खसमुदयो". । ३३. तत्थ कतमं दुक्खं ? अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा 15 च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सव्वं च रूपं - इदं वुच्चति "दुक्खं" । ३४. तत्य कतमो दुक्खनिरोधो ? तण्हाय पहानं - अयं वुच्चति "दुक्खनिरोधो"। ३५. तत्य कतमा दुक्खनिरोधगामिनी, पटिपदा ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चैव कामेहि .. पे०.. पठमझानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ज, तस्मि समये पञ्चङ्गिको मग्गो होति - सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । ( १) तत्य कतमा सम्मादिट्टि ? ... पे०... अमोहो धम्म- विचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति "सम्मा- दिट्ठि"। 20 25 या पञ्जा पजानना अभिषम्यमाननीय { २) तत्य कतमो सम्मासद्धपो ? यो तवको वितक्को ... पे०... सम्मासद्धपो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं बुच्चति "सम्मा- 5 (३) तत्य कतमो सम्मावायामो ? यो चेतसिंको विरियारम्भो ... पे०... सम्मा- वायामो विरियसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्ग- परियापनं - अयं बुच्चति "सम्मावायामो"। (४) तत्य कतमा सम्मासति ? या सति अनुस्सति ... पे० . सम्मासति सति- 10 सम्बोज्झनो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति “सम्मासति"। (५) तत्थ कतमो सम्मासमाधि ? या चित्तस्स ठिति ..पे०... सम्मासमाधि समाधिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन अयं वुच्चति "सम्मासमाधि"। अयं वुच्चति "दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा" । अवसैसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता । - । R.11 B.117 । ३६. सत्य कतमो दुक्खसमुदयो ? तण्हा च, अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, 20 तोणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा अयं वुच्चति "दुक्खसमुदयो"। ३७. तत्थ कतमं दुक्खं ? सासवा कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सव्यं च रूपं - इदं बुच्चति । ३८. लत्य कतमो दुवखनिरोघो ? तण्हाय च, अवसेमानं च किलेसानं, अबसेसानं च अकुसलान १४२ विनङ्गो [४.२.३८- धम्मानं, तिण्णं च कुसलमूलानं सासवान, अवसेसानं च सासवानं कुसलानं धम्मानं पहानं - अयं वुच्चति “दुखनिरोधो"। ३६. तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा ? इध भिक्खु यस्मि संमये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक 5 अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुवखपटिपदं दन्धा- भिनं, तस्मि समये पञ्चङ्गिको मग्गो. होति - सम्मादिहि, सम्मा- सङ्कप्पो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । अयं वुच्चति "दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा" । अवसेसा धम्मा 10 दुषखनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता । : J 15 . ४०. चत्तारि सच्चानि - दुक्खं, दुक्खसमुदयो, दुक्खनिरोधो, दुवखनिरोधगामिनी पटिपदा। ४१. तत्य कतमो दुक्खसमुदयो ? तण्हा - अयं वुच्चति "दुक्खसमुदयो"। ४२. तत्य कतमं दुक्खं ? अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसैसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सव्वं च स्पं - इदं युच्चति 20 "दुक्खें"।.. ४३. तत्य कतमो दुवसनिरोधो. ? तण्हाय पहानं - अयं वुच्चति "दुवसनिरोधो" .. ४४. तत्य फतमा दुक्पनिरोधगामिनी पटिपदा ? ४५. इध भिक्षु यस्मि ममये लोयुत्तरं शानं भावेति निय्या- 25 निकं अपनयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चय कामहि ...पे०... पठमं ज्ञानं उपगपज विहरति दुपरापटिपदं दधा- भिनं, तस्मि समय फस्सो होति ... पे०... अविपरोपी होति । अयं युच्नति "दुषगनिरोपगामिनी पटिपदा"। , R.112 10 5 ४.३५२] पन्हापुच्या (८) ४६ तत्थ कतमो दुवससमुदयो ? . तण्हा च, अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा अयं वुच्चति "दुक्खसमुदयो” । ४७. तत्थ कतमं दुक्खं ? सासवा कुसलाकुसलानं धम्मानं विपांका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सव्वं च स्पं - इदं वुच्चति "दुक्खं"। ४८. तत्थ तमो दुक्खनिरोधो ? तण्हाय च, अवसेसानं च किलेसानं, अवसेसानं च कुसलानं 10 धम्मानं, तिण्णं च कुसलमूलान सासवान, अवसेसान च सासवानं कुसलानं धम्मानं पहानं -- अयं वुच्चति "दुक्खनिरोधो” । ४६ तत्य कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव 15 कामेहि ..पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्धा- भिनं, तस्मि समये फस्सो होति पे० . अविक्खेपो होति । अयं वुञ्चति “दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा"। । ६३. पञ्हापुच्छक ५० चत्तारि अरियसच्चानि-दुक्ख अरियसच्चं, दुक्खसमुदयं अरियसच्चं, दुक्खनिरोध अरियसच्चं, दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा 20 अरियसच्चं । ५१. चतुन्न अरियसच्चान कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता ..पे०.. कति सरणा, कति अरणा १. तिकमातिकानुक्कमेन ५२. समुदयसच्च अकुसलं। मग्गसच्चं कुसलं । निरोध- B119 १४४ R 113 10 विभङ्गो [४.३ ५२- सच्चं अव्याकत'। दुक्ससच्च सिया कुसलं, सिया अकुसलं, सिया अव्याकतं । ५३. द्वे सच्चा सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्ख- मसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । निरोधसच्चं न वत्तव्यं - "सुखाय वेदनाय 5 सम्पयुत्तं' ति पि, "दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्त" ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्त" ति पि । दुक्खसच्चं सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया न वत्तव्वं - "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं" ति पि, “दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं" ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्त ति पि । ५४. द्वे सच्चा विपाकधम्मधम्मा । निरोधसच्चं नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्मं । दुक्खसच्चं सिया विपाकं, सिया विपाकधम्मधम्म, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्म । ५५. समुदयसच्च अनुपादिनुपादानियं । वे सच्चा अनुपादिनुपादा निया । दुक्खसच्चं सिया उपादिन्नुपादानियं, सिया अनुपादिन्नुपादानियं । ५६. समुदयसच्चं सङ्गिलिट्ठसङ्किलेसिकं । द्वे सच्चा असद्धि- लिट्ठअसनिलेसिका । दुक्खसच्च सिया सङ्किलिट्ठसङ्किलेसिकं, सिया असविलिट्ठसविलेसिकं । ५७. समुदयसच्च सवितक्कसविचारं । निरोधसच्चं अवितक्क- अविचारं । मग्गसच्च सिया सवितक्कसविचार, सिया अवितक्क- 20 विचारमत्तं, सिया अवितवकप्रविचार । दुक्खसच्चं सिया सवितक्क- सविचार, सिया अवितक्कविचारमत्तं, सिया अवितक्कअविचार, सिया न वत्तव्बं - "सवितक्कसविचार" ति पि, “अवितक्कविचारमत्त" ति पि, “अवितक्कअविचार" ति पि । ५८. द्वे सच्चा सिया पीतिसहगता, सिया सुखसहगता, सिया 25 उपेक्खासहगता । निरोधसच्चं न वत्तव्व "पीतिसहगत" ति पि, "सुखसहगत" ति पि, "उपेक्खासहगत" ति पि । दुक्खसच्चं सिया पीतिसहगतं, सिया सुखसहगतं, सिया उपेक्खासहगतं, सिया न वत्तव्बं - "पीतिसहगतं" ति पि, “सुखसहगतं” ति पि, "उपेक्खासहगतं' ति पि । 15 . - १ पव्यावत-सी।
१४५ D.120 R.114 ४.३.६७] पश्हापुच्छक । ५९. द्वे सच्चा नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वा । समुदय- सच्चं सिया दस्सनेन पहातब्बं, सिया भावनाय पहातब्बं । दुवखसच्चं सिया दस्सनेन पहातब्ब, सिया भावनाय पहातव्यं, सिया नेव दस्सनैन न भावनाय पहातब्बं । ६०. द्वे सच्चा नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । । समुदयसच्चं सिया दस्सनेन पहातब्बहेतुकं, सिया भावनाय पहातव्व- हेतुकं । दुक्खसच्चं सिया. दस्सनेन पहातब्बहेतुकं, सिया भावनाय पहातब्बहेतुकं, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुकं । ६१. समुदयसच्चं आचयगामि । मग्गसच्चं अपचयगामि । निरोधसच्चं नेवाचयगामिनापचयगामि । दुक्खसच्चं सिया प्राचयगामि, १० सिया नेवाचयगामिनापचयगामि । '६२. मग्गसच्चं सेक्खं । सीणि सच्चानि नेवसेक्खनासेक्खा। ६३. समुदयसच्चं परित्तं । द्वै सच्चा अप्पमाणा । दुक्ख- सच्चं सिया परित्तं, सिया महगतं । ६४. निरोधसच्चं अनारम्मणं । मग्गसच्चं अप्पमाणारम्मणं । समुदयसच्चं सिया परितारम्मणं, सिया महगतारम्मणं न अप्पमाणा- रम्मणं, सिया न वत्तब्बं - "परित्तारम्मणं' ति पि, “महागतारम्मणं" ति पि । दुवखसच्चं सिया परितारम्मणं, सिया महगतारम्मणं, सिया अप्पमाणारम्मणं, सिया न वत्तव्यं - "परित्तारम्मणं" ति पि, “महागता- रम्मण" ति पि, "अप्पमाणारम्मण" ति पि । ६५. समुदयसच्चं होनं । द्वे सच्चा पणीता। दुक्खसच्चं सिया हीनं, सिया मज्झिमं । ६६. निरोधसच्चं अनियतं । मग्गसच्चं सम्मत्तनियतं । द्वे सच्चा सिया मिच्छत्तनियता, सिया अनियता। ६७. निरोधसच्चं अनारम्मणं । समुदयसच्चं न वत्तब्धं "मग्गारम्मणं" ति पि, "मग्गहेतुक" ति पि, “मग्गाधिपती" ति पि । मगसच्चं न मग्गारम्मणं मग्गहेतुकं, सिया मग्गाधिपति, सिया न न वत्तब्ब "मग्गाधिपती" ति । दुक्खसच्चं सिया मग्गारम्मणं न १ अपचयगामी - सी० । २. सच्चा-स्या०, रो० ॥ ३ सिपा मग्गहेतुक-स्या०, रो। 15 20 - 25 वि०-१६ H 10 विभङ्गो [४.३.६७- मग्गहेतुकं, सिया मग्गाधिपति, सिया न वत्तब्बं - "मग्गारम्मणं' ति पि, "मग्गाधिपती" ति पि। ६८. द्वे सच्चा सिया उत्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, न वत्तबा 'उप्पादिनो"ति । निरोधसच्चं न वत्तब्ब-"उप्पन्न" ति पि, “अनुप्पन्नं" 5 ति पि, “उप्पादी" ति पि । दुक्खसच्चं सिया उप्पन्नं, सिया अनुप्पन्नं, सिया उप्पादि। ६६ तोणि सच्चानि सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । निरोधसच्चं न वत्तव्यं - "अतीतं" ति पि, "अनागतं" ति पि, “पच्चुप्पन्नं" ति पि । ७०. निरोधसच्चं अनारम्मणं । मग्गसच्चं न वत्तब्बं "अतीतारम्मण" ति पि, “अनागतारम्मणं" ति पि, “पच्चुप्पनारम्मणं" ति पि । द्वे सच्चा सिया अतीतारम्मणा, सिया अनागतारम्मणा, सिया पच्चुप्पन्नारम्मणा, सिया न वत्तब्बा - "अतीतारम्मणा" ति पि, "अना- गतारम्मणा" ति पि, “पच्चुप्पनारम्मणा" ति पि । ७१. निरोधसच्चं वहिद्धा। तीणि सच्चानि सिया अज्झत्ता, सिया बहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । ७२. निरोधसच्च अनारम्मणं। मग्गसच्चं वहिद्वारम्मणं । समुदयसच्चं सिया अज्झत्तारम्मणं, सिया बहिद्धारम्मणं, सिया अज्झत्त- बहिद्धारम्मणं । ७३. दुक्खसच्चं सिया अज्झत्तारम्मणं, सिया वहिद्धारम्मणं, सिया अज्झत्तवहिद्धारम्मणं, सिया न वत्तब् - "अज्झत्तारम्मणं" ति पि, “वहिद्धारम्मणं" ति पि, "अज्झतवहिद्धारम्मपं" ति पि । ७४. तीणि सच्चानि अनिदस्सनअप्पटिघा। दुक्खसच्चं सिया सनिदस्सनसप्पटिघ,सिया अनिदस्सनसम्पटिघं, सिया अनिदस्सनग्नपटिघं। २. दुकमातिकानुक्कमेन (i) ७५. समुदयसच्च हेतु। निरोपसच्चं न हेतु । द्वे सच्चा सिया हेतू, सिया न हेतू । ७६. द्वे सच्चा सहेतुका । निरोधसच्चं अहेतुकं । दुषससच्चं सिया सहेतुकं, सिया अहेतुकं । R 115 15 20 B.121 25 १४८ विभङ्गो [४.३८७- (३) ८७. समुदयसच्चं आसवो। द्वे सच्चा नो आसवा । दुक्ख- सच्चं सिया पासवो, सिया नो पासवो। ५८. द्वे सच्चा सासवा । द्वे सच्चा अनासवा । ८६. समुदयसच्चं आसवसम्पयुत्त । द्वे सच्चा आसव- 5 विप्पयुत्ता। दुक्खसच्चं सिया पासवसम्पयुत्तं, सिया आसवविप्पयुत्त । ६०. समुदयसच्चं आसवो चेव सासवं च । द्वे सच्चा न वत्तब्धा-- "आसवा चैव सासवा चा" ति पि, "सासवा चेव नो च आसवा" ति पि । दुक्खसच्चं सिया आसवो चेव सासवं च, सिया सासवं चेव नो च पासवो। ६१. समुदयसच्चं आसवो चेव आसवसम्पयुत्तं च । द्वे सच्चा न वत्तब्बा- "आसवा चैव आसवसम्पयुत्ता चा"ति पि, "आसव- सम्पयुत्ता चेव नो च पासवा" ति पि । दुक्खसच्चं सिया आसवो चैव आसवसम्पयुत्तं च, सिया आसवसम्पयुत्तं चैव नो च आसवो, सिया न वत्तव्वं - "यासवो चेव आसवसम्पयुत्तं चा" ति पि, “प्रासवसम्पयुत्तं 15 चेव नोच आसवो" ति पि । ६२. द्वे सच्चा पासवविप्पयुत्तअनासवा । समुदयसच्चं न वत्तव्यं - "पासवविप्पयुत्तसासवं" ति पि, “प्रासंवविप्पयुत्तअनासवं" ति पि । दुक्खसच्चं सिया आसवविप्पयुत्तसासवं, सिया न वत्तव्वं . "प्रासवविप्पयुत्तसासवं" ति पि, "प्रासवविप्पयुत्तअनास" हि पि। 10 20 ६३. समुदयसच्चं संयोजनं । द्वे सच्चा नो संयोजना । दुक्खसच्चं सिया संयोजनं, सिया नो संयोजन । ६४. द्वे सच्चा संयोजनिया । द्वे सच्चा असंयोजनिया । ६५. समुदयसच्चं संयोजनसम्पयुत्तं । द्वे सच्चा संयोजन- विप्पयुत्ता। दुक्ससच्चं सिया मंयोजनसम्पयुत्तं, सिया संयोजनविप्पयुत्तं । ६६. समुदयसच्च संयोजनं चेव संयोजनियं च द्वे सच्चा "संयोजना चेव सयोजनिया चा" ति पि, “संयोजनिया १. पामगम्पपना - म० । 23 न वत्तव्या R.118 विनङ्गो सिया न बत्तट्वं - "गन्थो चेव गन्थसम्पयुत्तं चा" ति पि, “गन्यसम्पयुक्तं चेव नो च गन्यो" ति पि । १०४. द्वे सच्चा गन्यविप्पयुत्तअगन्थनिया । द्वे सच्चा सिया गन्थविष्पयुत्तगन्थनिया, सिया न वत्तव्या – “गन्यविप्पयुत्तगन्थनिया" 5 ति पि, “गन्थविप्पयुत्तनगन्थनिया" ति पि । (६-८) १०५. समुदयसच्चं पोषो ... पे०... योगो ... पे०... नीवरणं द्वे सच्चा नो नीवरणा । दुक्खसच्च सिया नीवरणं, सिया नो नीवरणं । १०६. द्वे सच्चा नीवरणिया ? द्वे सच्चा अनीवरणिया । १०७. समुदयसच्चं नीवरणसम्पयुत्तं । द्वे सच्चा लीवरण- 10 विप्पयुत्ता। दुक्खसच्चं सिया नीवरणसम्पयुत्तं, सिया नीवरणविप्पयुत्तं । १०८. समुदयसच्चं नीवरणं चेव नीवरणियं च । द्वे सच्चा न वत्तव्वा - "नीवरणा चेव नीवरणिया चा" ति पि, “नीवरणिया चेव नो च नीवरणा" ति पि । दुक्खसच्चं सिया नीवरणं चेव नीवरणियं च, सिया नीवरणियं चैव नो च नीवरण । १०६. समुदयसच्चं नीवरणं चेव नीवरणसम्पयुत्तं च ।' द्वे सच्चा न वत्तव्बा - "नीवरणा चेव नीवरणसम्पयुत्ता चा" ति पि, "नीवरणसम्पयुत्ता चेव नो च नीवरणा" ति पि। दुक्खसच्चं सिया नीवरणं चेव नीवरणसम्पयुत्तं च, सिया नीवरणसम्पयुत्तं चेव नो च नीवरणं, सिया न वत्तव्यं "नीवरणं चेव नीव- 20 रणसम्पयुत्तं चा" ति पि, “नीवरणसम्पयुत्तं चैव नो च नीवरणं" ति पि । द्वे सच्चा नीवरणविप्पयुत्तअनीवरणिया । समुदयसच्चं न वत्तव्वं - "नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिय" ति पि, “नीवरणविप्पयुत्तअनी- वरणिय" ति पि। दुक्खसच्च सिया नीवरणविप्पयुत्तनीवरणियं, सिया न वत्तब्बं - "नीवरणविप्पयुत्तनीवरणियं" ति पि, “नीवरणविप्प- 25 युत्तअनीवरणिय" ति पि । (६) ११०. तीणि सच्चानि नो परामासा । दुक्खसच्चं सिया परा- मासो, सिया नो परामासो । 15 B.124 ४.३.१२०] पम्हापुच्छकं 5 10 १११. द्वे सच्चा परामट्ठा । द्वे सच्चा अपरामट्ठा । ११२. है सच्चा परामासविष्पयुत्ता । समुदयसच्चं सिया परामाससम्पयुत्तं, सिया परामासविप्पयुत्तं । दुक्खसच्चं सिया परामास- सम्पयुत्तं, सिया परामासविप्पयुत्तं, सिया न वत्तब्बं - "परामाससम्पयुत्तं" ति पि, "परामासविष्पयुत्तं" ति पि । ११३. समुदयसच्चं न वत्तव्यं "परामासो चेव परामटुं चा" ति, परामटुं चेव नो च परामासो । द्वे सच्चा न वत्तव्बा - "परा- मासा चेव परामट्ठा चा" ति पि, “परामट्ठा चेव नो च परामासा" ति पि। दुक्खसच्चं सिया परामासो चेव परामटुं च, सिया परामटुं चेव नो च परामासो। ११४. द्वे सच्चा परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठा । द्वे सच्चा सिया परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा, सिया न वत्तब्या "परामासविप्पयुत्त- परामट्टा" ति पि, “परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठा" ति पि । (१०) ११५. द्वे सच्चा सारम्मणा । निरोधसच्चं अनारम्मणं । दुक्खसच्चं सिया सारम्मणं, सिया अनारम्मणं । ११६. तीणि सच्चानि नो चित्ता। दुक्खसच्चं सिया चित्तं, सिया नो चित्तं । ११७. द्वे सच्चा चेतसिका । निरोधसच्चं अचेतसिकं । दुक्ख- सन् सिधा वेतसिफा, सिषा अत्तति। ११८. द्वे सच्चा चित्तसम्पयुत्ता । निरोधसच्चं चित्तविप्प- 20 युत्तं । दुवखसच्चं सिया चित्तसम्पयुत्तं, सिया चित्तविप्पयुत्तं, सिया न वत्तव्यं - "चित्तेन सम्पयुत्त" ति पि, “चित्तेन विप्पयुत्तं' ति पि । ११६. द्वे सच्चा चित्तसंसट्ठा । निरोधसच्चं चित्तविसंसटुं । दुक्खसच्चं सिया चित्तसंसटुं, सिया चित्तविसंसट्ठ, सिया न वत्तब्बं - "चित्तेन संसट्ठ" ति पि, “चित्तेन विसंसट्ट" ति पि । १२०. द्वे सच्चा चित्तसमुट्ठाना । निरोधसच्चं नो चित्तसमु- द्वानं । दुषखसच्चं सिया चित्तसमुट्टान, सिया नो चित्तसमुट्टानं । 15 - 25 १५२ - B. 125 R.119 विभङ्गो (४.३.१२१- १२१. द्वे सच्चा चित्तसहभुनो । निरोधसच्चं नो चित्तसहभू । दुक्खसच्चं सिया चित्तसहभू, सिया नो चित्तसहभू । १२२. द्वे सच्चा चित्तानुपरिवत्तिनो । निरोधसच्चं नो चित्ता- नुपरिवत्ति । दुक्खसच्चं सिया चित्तानुपरिवत्ति, सिया नो चित्तानु- 5 परिवत्ति । १२३. द्वे सच्चा चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना । निरोधसच्चं नो चित्त- संसट्ठसमुट्ठानं । दुक्खसच्चं सिया चित्तसंसट्ठसमुट्ठान, सिया नो चित्त- संसट्ठसमुट्ठानं । १२४. द्वे सच्चा चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभुनो। निरोधसच्चं नो 10 चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू । दुक्खसच्चं सिया चित्तसंसट्टसमुट्ठानसहभू, सिया नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू । १२५. द्वे सच्चा चित्तसंसट्टतमुट्ठानानुपरिवत्तिनो। निरोप- सच्चं नो चित्तसंसट्ठसंमुट्ठानानुपरिवत्ति । दुक्खसच्चं सिया चित्तसंसट्ट- समुट्ठानानुपरिवत्ति, सिया नो चित्तसंसट्ठसमुढानानुपरिवत्ति । १२६. तीणि सच्चानि' बाहिरा। दुक्खसच्चं सिया अज्झत्त, सिया वाहिरं। 15 १२७. तीणि सच्चानि नो उपादा । दुक्खसच्चं सिया उपादा, सिया नो उपादा। १२८. तीणि सच्चानि अनुपादिन्ना । दुक्खसच्चं सिया उपा- 20 दिन, सिया अनुपादिन्न । १२६. समुदयसच्चं उपादानं । द्वे सच्चा नो उपादाना । दुक्खसच्चं सिया उपादानं, सिया नो उपादानं । १३०. द्वे सच्चा उपादानिया । द्वे सच्चा अनुपादानिया । १३१. द्वे सच्चा उपादानविप्पयुत्ता । द्वे सच्चा सिया उपा- 25 दानसम्पयुत्ता, सिया उपादानविप्पयुत्ता। १३२. समु सच्चं उपादानं चेव उपादानियं 1 द्वे सच्चा न वत्तब्बा - "उपादाना व उपादानिया चा" ति पि, "उपादानिया व १. सम्मा-ए। २. प्रतिक-सी०, स्या०,रो।
R120 5 ४.३.१४०] पञ्हापुच्छ नो च उपादाना" ति पि । दुक्खसच्चं सिया उपादानं चेव उपादानियं च, सिया उपादानियं चैव नो च उपादानं । १३३. समुदयसच्चं सिया उपादानं चेव उपादानसम्पयुत्तं च, सिया न वत्तब्बं - "उपादानं चैव उपादानसम्पयुत्तं चा" ति पि, “उपा- दानसम्पयुत्तं चेव नो च उपादानं" ति पि । द्वे सच्चा न वत्तब्बा "उपादाना चेव उपादानसम्पयुत्ता चा" ति पि, “उपादानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना" ति पि । 'दुक्खसच्चं सिया उपादानं चैव उपादान- सम्पयुत्तं च, सिया उपादानसम्पयुत्तं चैव नोच उपादानं, सिया न वत्तव्वं - "उपादानं चेव उपादानसम्पयुत्तं चा" ति पि, “उपादानसम्पयुत्तं चेव नो च उपादान" ति पि। १३४. द्वे सच्चा उपादानविप्पयुत्तअनुपादानिया । द्वे सच्चा सिया उपादानविप्पयुत्तउपादानिया, सिया न वत्तव्वा "उपादान- विष्पयुत्तउपादानिया" ति पि, “उपादानविप्पयुत्तअनुपादानिया" ति पि । 10 । 15 । 20 B 125 १३५. समुदयसच्चं किलेसो । द्वे सच्चा नो किलेसा । दुक्ख- सच्चं सिया किलेसो, सिया नो किलेसो। १३६. द्वे सच्चा सङ्किलेसिका । द्वे सच्चा असनिलेसिका । १३७ समुदयसच्चं सनिलिटुं । द्वे सच्चा असथिलिट्ठा । दुक्खसच्चं सिया सविलिटुं, सिया असनिलिटुं । १३८. समुदयसच्चं किलेससम्पयुत्तं । द्वे सच्चा किलेसविप्प- युत्ता । दुक्खसच्चं सिया किलेससम्पयुत्तं, सिया किलेसविप्पयुत्त । १३६. समुदयसच्चं किलेसो चैव सङ्किलेसिकं च । द्वे सच्चा न वत्तब्बा – "किलेसा चेव सङ्किलेसिका चा" ति पि, “सङ्किलेसिका चेव नो च किलेसा" ति पि । दुक्खसच्च सिया किलेसो चेव सङ्किलेसिकं च, सिया सङ्किलेसिकं चेव नो च फिलेसो । १४० समुदयसच्च किलेसो चेव सङ्किलिटुं च । द्वे सच्चा न वत्तब्बा - "किलेसा चेव सथिलिट्ठा चा" ति पि, “सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसा" ति पि। दुक्खसच्चं सिया किलेसो चेव सविलिटुं च, सिया सङ्किलिटुं चेव नो च किलेसो, सिया न वत्तव्वं - "किलेसो चेव सविलिटुं चा" ति पि, “सनिलिटुं चैव नो च किलेसो" ति पि । वि०-२० 25 विभङ्गो [४.३.१४१- १४१. समुदयसच्चं किलेसो चेव किलेससम्पयुत्तं च । द्वे सच्चा न वत्तब्बा - "किलेसा चेव किलेससम्पयुत्ता चा" ति पि, “किलेससम्प- 'युत्ता चैव नो च किलेसा" ति पि। दुक्खसच्चं सिया किलेसो चेव किलेस- सम्पयुत्तं च, सिया किलेससम्पयुत्तं चैव नोच किलेसो, सिया न वत्तब्बं - 5 "किलेसो चैव किलेससम्पयुत्तं चा" ति पि, "किलेससम्पयुत्तं चैव नो च किलेसो" ति पि। १४२. द्वे सच्चा किलेसविप्पयुत्तग्रसङ्किलेसिका । समुदयसञ्च न वत्तब्बं - “किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिक" ति पि, “किलेसविप्पयुत्त- :: असङ्किलेसिक" ति पि । दुक्खसच्चं सिया किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिक, 10 सिया न वत्तब्बं - "किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिकं” ति पि, “किलेसविप्प- युत्तमसङ्किलेसिक" ति पि। . R.121 १४३. द्वे सच्चा न दस्सनेन पहातब्बा । द्वे सच्चा सिया दस्सनेन पहातब्बा, सिया न दस्सनेन पहातब्बा १४४. द्वे सच्चा न भावनाय ,पहातब्वा । द्वे सच्चा सिया 15 भावनाय पहातब्बा, सिया न भावनाय पहातब्वा । १४५. द्वे.सच्चा न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । द्वे सच्चा सिया दस्सनेन पहातब्बहेतुका, सिया न दस्सनेन पहातव्वहेतुका । १४६. द्वे सच्चा न भावनाय पहातब्वहेतुका । द्वे सच्चा सिया भावनाय पहातब्बहेतुका, सिया न भावनाय पहातब्बहेतुका । १४७. समुदयसच्चं सवितवकं । निरोधसच्चं अवितवर्क । द्वे सच्चा सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । .१४८. समुदयसच्चं सविचारं । निरोधसच्चं अविचारं । द्वे सच्चा सिया सविचारा, सिया अविचारा । १४६. निरोधसच्चं अप्पीतिकं । तीणि सच्चानि सिया सप्पी- 25 तिका, सिया अप्पीतिका । १५०. निरोधसच्चं न पीतिसहगतं । तीणि सच्चानि सिया पोतिसहगता, सिया न पोतिसहगता । 20
D. 127
-
४.३.१६०]
पन्हापुण्य
१५१. निरोधसच्चं न सुससहगतं । तोणि सच्चानि सिया
सुससहगता, सिया न सुससहगता ।
१५२. निरोधसच्चं न उपेक्सासहगतं । तीणि सच्चानि सिया
उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खासहगता ।
१५३. समुदयसच्चं कामावचरं । द्वे सच्चा न कामावचरा । 5
दुक्खसच्वं सिया कामावचरं, सिया न कामावचरं ।
१५४. तीगि सञ्चानि न रूपावचरा । दुक्खसच्चं सिया स्पा-
वचरं, सिया न रूपावचरं ।।
१५५. तोणि सच्चानि न अरुपावचरा। दुक्ससच्चं सिया
अरूपावचरं, सिया न अरूपावचरं ।
१५६. द्वे सच्चा परियापना। द्वे सच्चा अपरियापन्ना ।
१५७. मग्गसच्चं निय्यानिकं । तीणि सच्चानि अनिय्यानिका ।
१५८. मग्गसच्चं नियतं । निरोधसच्चं अनियतं । द्वे सच्चा
सिया नियता, सिया अनियता ।
१५६. द्वे सच्चा सउत्तरा। वे सच्चा अनुत्तरा ।
१६०. समुदयसच्चं सरणं । द्वे सच्चा प्ररणा । दुक्ससच्चं
सिया सरणं, सिया अरणं ति ।
"
10
15
सच्चविमङ्गो निहितो।
B128, R 122 ५. इन्द्रियविभङ्गो ११. अभिधम्मभाजनीयं १. बावीसतिन्द्रियानि : चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, घानिन्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इथिन्द्रियं, पुरिसिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, सुखिन्द्रियं, दुक्खिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं, दोमनस्सिन्द्रियं, उपेक्खिन्द्रियं, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पञ्जिन्द्रियं, 5 अनजातजस्सामीतिन्द्रियं', अझिन्द्रियं, अज्ञाताविन्द्रियं । २ तत्थ कतमं चक्खुन्द्रियं ? यं चक्खु चतुन्नं महाभूतानं उपादाय पसादो ... पे०... सुनो गामो पेसो- इदं वुच्चति "चक्खुन्द्रियं" । ३. तत्थ कतमं सोतिन्द्रियं ... पे०..धानिन्द्रियं ... पे..... जिव्हि- 10 न्द्रियं ...पे०.. कायिन्द्रियं ? यो कायो चतुन्नं महाभूतानं उपादाय पसादो ... पे०... सुनो गामो पेसो - इदं वुच्चति “कायिन्द्रियं"। ४. तत्य कतमं मनिन्द्रियं ? एकविधेन मनिन्द्रियं – फस्ससम्पयुत्तं । दुविधेन मनिन्द्रियं - अत्यि सहेतुक, अत्यि अहेतुकं । तिविधेन मनिन्द्रियं - अत्यि कुसलं, अत्यि अकुसलं, अत्यि अव्याकत । चतुबिधेन मनिन्द्रिय अत्यि कामावचरं, अत्यि रूपावचरं, अत्यि अरपावचरं, अत्थि अपरियापन्नं। पन्चविधेन मनिन्द्रियं अत्यि सुखिन्द्रियसम्पयुत्तं, अस्थि दुविसन्द्रियसम्पयुत्तं, अत्यि सोमनस्तिन्द्रियसम्पयुत्तं, अस्थि दोनन- स्मिन्द्रियसम्पयुतं, अत्थि उपेविखन्द्रियसम्पयुत्ते । छबिधेन मनिन्द्रियं - चक्युविजाणं ... पे०... मनोविज्ञाणं। एवं छविधेन मनिन्द्रियं । 15 - 20 १. अनन्तगरगामीतिन्द्रिय - ग्या. 1 ५१७] अभियन्नभाजनीय १५७ 5 3 129 10 सत्तविधेन मनिन्द्रिय -- चक्खुविज्ञाण पे० कायविज्ञाण, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु । एव सत्तविधेन मनिन्द्रिय । अट्ठविधेन मनिन्द्रिय -- चक्खुविज्ञाण पे० कायविज्ञाण अत्यि सुखसहगत, अत्थि दुक्खसहगत, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु । एव अट्ठविधेन मनिन्द्रिय नवविधेन मनिन्द्रिय - चक्खुविण पे० कायविज्ञाण, मनोधातु, मनोविञ्माणधातु अत्थि कुसला, अस्थि अकुसला, अत्यि अव्याकता । एव नवविधेन मनिन्द्रिय । दसविधेन मनिन्द्रिय -- चक्खुविज्ञाण पे० कायविनाण अत्यि सुखसहगत, अत्थि दुवखसहगत, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु अस्थि कुसला, अत्थि अकुसला, अस्थि अव्याकता । एव दसविधेन मनिन्द्रिय पे० एव बहुविधेन मनिन्द्रिय । इद वुच्चति “मनिन्द्रिय"। ५ तत्य क्तम इस्थिन्द्रिय ? य इत्थिया इथिलिङ्ग' इथिनिमित्त इत्थिकुत्त इत्याकप्पो इत्यत्त' इत्यिभावो - इद वुच्चति 'इथिन्द्रिय" । ६ तत्थ कतम पुरिसिन्द्रिय य पुरिसस्स पुरिसलिङ्ग पुरिसनिमित्त पुरिसकुत्त पुरिसा- कप्पो पुरिसत्त पुरिसभावो - इद वुच्चति "पुरिसिन्द्रिय” । ७ तत्य कतम जीवितिन्द्रिय ? जीवितिन्द्रिय दुविधेन -- अत्थि रूपजीवितिन्द्रिय, अस्थि अरूप- 20 जीवितिन्द्रिय । (१) तत्थ कतम रूपजीवितिन्द्रिय ? यो तेस स्पीन धम्मान आयु ठिति यपना यापना इरियना बत्तना पालना जीवित जीवितिन्द्रिय इद वुच्चति "रूपजीवितिन्द्रिय" । (२) तत्य कतम अरूपजीवितिन्द्रिय ? यो तेस अरूपीन धम्मान आयु विति यपना यापना इरियना वत्तना पालना जीवित जीवितिन्द्रिम - इद वुच्चति "अरूपजीवतिन्द्रिय"। १ इत्यालिङ्ग -स्या० एवमुपरि पि । २ इत्यित्त -- स्या ० १ ३ रो० पोत्यो नत्यि। 15 7 R 123 - 25 5 . 10 B. 130 विभङ्गो इदं वुच्चति "जीवितिन्द्रियं"। ८. तत्य कतमं मुखिन्द्रियं? यं कायिकं सातं कायिकं सुखं कायसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं कायसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - इदं वुच्चति "सुखिन्द्रियं"। ६. तत्थ कतमं दुक्खिन्द्रियं ? यं कायिकं असातं कायिकं दुक्खं कायसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना इदं वुच्चति "दुक्सिन्द्रियं"। १०. तत्थ कतम सोमनस्सिन्द्रियं ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - इदं वुच्चति "सोमनस्सिन्द्रिय" । ११. तत्य कतमं दोमनस्सिन्द्रियं ? यं चेतसिकं असातं चेतसिकं दुक्खं चेतोसम्फस्सजं असात दुक्खं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - इदं वुच्चति "दोमन- 15 स्सिन्द्रियं"। १२. तत्य कतमं उपेक्सिन्द्रियं ? यं चेतसिक नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं वेदयितं चेतोसम्फरसजा अदुक्खमसुखा वेदना - इदं वुच्चति "उपेक्खि- न्द्रियं"। १३. तत्थ कतमं सद्धिन्द्रियं? या सद्धा सद्दहना प्रोकप्पना अभिप्पसादौ सद्धा सद्विन्द्रिय सद्धावलं - इदं वुच्चति "सद्धिन्द्रियं"। १४. तत्य कतमं विरियिन्द्रियं ? यो चेतसिको विरियारम्भो निक्कमो परक्कमो उय्यामो वायामो 25 उस्साहो उस्सोव्ही' थामो ठिति असिथिलपरक्कमता अनिक्खित्तछन्दता अनिक्खित्तधुरता घुरसम्पग्गाहो विरियं विरियिन्द्रियं विरियवलं' - इदं · वुच्चति "विरियिन्द्रियं"। १. उत्सोव्हि. मी०, रो० । २. पिति - सी०, स्या०, रो० । ३. पिरिपवलं सम्मा- वायामो-स्था०,रो। 20 R.124 - ५.१.२०] प्रभिधम्मभाजनीयं १५६ . 5 ܕܕܝܝ १५. तत्थ कतमं सतिन्द्रियं ? या सति अनुस्सति पटिस्सति सति सरणता धारणता अपिला- पनता असम्मुस्सनता' सति सतिन्द्रियं सतिबलं सम्मासति - इदं बुच्चति "सतिन्द्रियं"। १६. तत्य कतम समाधिन्द्रियं ? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति-अवदिति अविसाहारो अविखेपो अविसाहटमानसता समथो समाधिन्द्रियं समाधिवलं सम्मासमाधि - इदं बुच्चति "समाधिन्द्रियं"। १७. तत्य कतमं पञ्जिन्द्रियं ? या पञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- 10 इदं वुच्चति "पनिन्द्रियं"। १८. तत्थ कतमं अनजातास्सामीतिन्द्रियं ? या तेसं धम्मानं अनजातानं अदिट्ठानं अप्पत्तानं अविदितानं असच्छिकतानं सच्छिकिरियाय पचा पजानना पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिद्धि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं 15 - इदं वुच्चति “अनजातजस्सामीतिन्द्रियं"। १६. तत्थ कतमं अनिन्द्रियं ? या तेसं धम्मानं जातानं दिट्ठानं पत्तानं विदितानं सच्छिकतानं सच्छिकिरियाय पा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मा- दिट्टि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति 20 J ... -- अग्निन्द्रियं ! 11.131 २०. तत्य कतमं अज्ञाताविन्द्रियं ? या तेसं धम्मानं अज्ञातावीनं दिट्टानं पत्तानं विदितानं सच्छि- कतानं सच्छिकिरियाय पञ्ज्ञा पजानना पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं- इदं वुच्चति 25 "अज्ञाताविन्द्रियं"। . १. असम्नुसनता-स्या०। २. प्रजातानं - स्था।
१६० विभङ्गो [५.२.२१- R.125 अव्याकता ? . 'अव्याकता। ६२. पश्हापुच्छक २१. वावीसतिन्द्रियानि - चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, घानिन्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इथिन्द्रियं, पुरिसिन्द्रियं, जीविति- न्द्रियं, सुखिन्द्रियं, दुखिन्द्रिय, सोमनस्सिन्द्रियं, दोमनस्सिन्द्रियं, उपविख- न्द्रियं, सद्धिन्द्रियं, विरिविन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पक्षिन्द्रियं, 5 अनजातजस्सामीतिन्द्रियं, अजिन्द्रियं, अज्ञाताविन्द्रियं । २२. बावीसतीनं इन्द्रियान कति कुसला, कति अकुसला, कति ...पे०... कति सरणा, कति अरणा १. तिकमातिकानुषकमेन २३. दसिन्द्रिया अव्याकता। दोमनस्सिन्द्रियं अकुसलं । अनज्ञातञस्सामीतिन्द्रियं कुसलं । चत्तारिन्द्रिया सिया कुसला, 10 सिया अव्याकता। छ इन्द्रिया सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया ". २४. द्वादसिन्द्रिया न वत्तव्बा - "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, "दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता" ति पि । छ इन्द्रिया सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया 15 अदुवखमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । तोणिन्द्रिया सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । जीवितिन्द्रियं सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया न वत्तव्वं - "सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं" ति पि, "दुक्खाय वेदनाय 20 सम्पयुत्तं".ति पि, “अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं" ति पि । २५. सत्तिन्द्रिया नेवविपाकनविपाकधम्मघम्मा । तीणिन्द्रिया विपाका । द्विन्द्रिया विपाकधम्मधम्मा। अनिन्द्रियं सिया विपाक, सिया विपाकधम्मधम्मं । नविन्द्रिया सिया विपाका, सिया विपाक- धम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । २६. नविन्द्रिया उपादिनुपादानिया। दोमनस्मिन्द्रियं अनु- पादिनुपादानियं । तीणिन्द्रिया अनुपादिन्नननुपादानिया। नविन्द्रिया B132 25 - आचयगामि । मनशातजस्तामोतिन्द्रियं पचपगामि। मन्जिन्द्रियं सिया अपचयगामि, सिया नेवाषपगामिनापचयगामि । ननिन्द्रिया मिया भाचपगामिनो, सिया भपरपगामिनो, सिपा नेवाचयनामिनापचयनामिनो। ५२.३२] परामर सिया उपादिनुपादानिया, गिया अनुपादिनुपादानिया, गिया भनि- अनुपादानिया । २७. नविन्द्रिया असद्धितिद्वदिमिका। दोमनगिन्त्रि सनिलिट्ठसन्द्रिलेसिकं । तोणिन्द्रिया प्रमादिलिट्टममहिलंगिका गोगि- न्द्रिया सिया असद्धिलिट्ठसविलेसिया, सिया अगदिलिट्ठप्रगतिगिरा। छ इन्द्रिया सिया सद्विलिट्ठराहिलेसिका, मिया असतिलिट्टनिमिया, ' रिया प्रसविलिट्ठप्रसद्धिलेसिका । २८. नपिन्द्रिया अवितस्कमविचारा। दोगनस्सिन्द्रियं गविता- सविचारं । उपेक्सिन्द्रियं सिया सवितवकासविचार, मिया अविता- अविचारं । एकादसिन्द्रिया सिया सवितयासविचारा, मिया अविना- 10 विचारमता, सिया अवितयानविचारा । २६. एकादसिन्द्रिया न वत्तव्या - "पीतिमहगता" नि गि, "सुससहगता" ति पि, “उपक्सासहगता" ति पि । सोमनस्गिन्द्रिय सिया पीतिसहगतं न सुससहगतं न उपेक्साराहगतं, मिया न बत्तव्य "पीतिसहगत" ति । छ इन्द्रिया सिया पौतिसहगता, सिया गुरानहगता, ।। सिया उपेक्सासहगता । चत्तारिन्द्रिया सिया पोतिसहगता, सिया गुग- सहगता, सिया उपेक्सासहगता, सिया न वत्तवा - पीनिमहगता" नि पि, “सुससहगता" ति पि, "उपेक्सासहगता" ति पि । ३०. पनरसिन्द्रिया नेव दस्मनेन न भावनाय पहानन्या । दोमनस्सिन्द्रियं सिया दस्सनेन पहातव्यं, सिया भावनाय पहातन्यं । " छ इन्द्रिया सिया दस्सनेन पहातव्या, सिया भावनाय पहानन्या, गिया नेत्र ३१. पन्नरसिन्द्रिया नेव दस्सनेन न नापनाग पहातहेतुका । दोमनस्सिन्द्रियं सिया दस्सनेन पहातबहेतुफ, मिया भावनाय पहातन्त्र. हेतुकं । छ इन्द्रिया सिया दस्सनेन पहातबहेतुरा, सिया भावनाय । पहातब्बहेतुका, सिया नेव दस्सनेन न भावनाय पहातबहेगा। ३२. दसिन्द्रिया नेयानयगामिनापचयगामिनो। दोमनगिन्द्रिय - R16 दस्सनेन न भावनाय पहातव्या । वि०-२१ १६२ । विभड़ी ३३. दमिन्द्रिया नेवसेक्खनासेक्खा । द्विन्द्रिया सेक्खा । अचा- ताविन्द्रियं असेक्खं । नविन्द्रिया सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेक्खा। ३४. दसिन्द्रिया परित्ता। तीणिन्द्रिया अप्पमाणा। नविन्द्रिया 5 सिया परित्ता, सिया महगगता, सिया अप्पमाणा। ३५. सत्तिन्द्रिया अनारम्मणा । द्विन्द्रिया परित्तारम्मणा । तीणिन्द्रिया अप्पमाणारम्मणा। दोमनस्सिन्द्रियं सिया परित्तारम्मणं सिया महागतारम्मणं, न अप्पमाणारम्मणं, सिया न वत्तव्वं - "परिता- रम्मणं" ति पि, “महगतारम्मणं" ति पि । नविन्द्रिया सिया परित्ता- 10 रम्मणा, सिया महागतारम्मणा, सिया अप्पमाणारम्मणा, सिया न वत्तब्बा - "परित्तारम्मणा" ति पि, "महगतारम्मणा" ति पि, "अप्पमाणा- रम्मणा" ति पि। ३६. नविन्द्रिया मज्झिमा । दोमनस्सिन्द्रियं हीनं । तीणिन्द्रिया पणीता। तीणिन्द्रिया सिया मज्झिमा, सिया पणीता । छ इन्द्रिया 15 सिया हीना, सिया मज्झिमा, सिया पणीता। ३७ दसिन्द्रिया अनियंता । अनजातजस्सामीतिन्द्रियं सम्मत्तनियतं । चत्तारिन्द्रिया सिया सम्मत्तनियता, सिया अनियता । दोमनस्सिन्द्रियं सिया मिच्छत्तनियतं, सिया अनियतं । छ इन्द्रिया सिया मिच्छत्तनियता, सिया सम्मत्तनियता, सिया अनियता । ३८. सत्तिन्द्रिया अनारम्मणा । चत्तारिन्द्रिया न. वत्तब्वा "मग्गारम्मणा' ति पि, “मग्गहेतुका" ति पि, “मग्गाधिपतिनो" ति पि । अनजातासामीतिन्द्रियं न मग्गारम्मणं, सिया भग्गहेतुकं, सिया मग्गाधिपति, सिया न वत्तब्वं - "मरगहेतुक" ति पि, “मगा- धिपती" ति पि । अझिन्द्रियं न मग्गारम्मणं, सिया मग्गहेतुकं, सिया 25. मग्गाधिपति, सिया न वत्तव्यं - "मग्गहेतुकं" ति पि, “मगगाधिपती" ति पि। नविन्द्रिया सिया मग्गारम्मणा, सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तब्वा - "मगारम्मणा" ति पि, “मग्ग- हेतुका" ति पि, “मग्गाधिपतिनो" ति पि । ३६. दसिन्द्रिया सिया उप्पन्ना, सिया उप्पादिनो, न वत्तव्बा "अनुप्पन्ना" ति । द्विन्द्रिया सिया उत्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया न R.127 20 - 230 । B.134 10 ५.२.४६] पहाध्यक वत्तब्बा- "उप्पादिनों" ति । दसिन्द्रिया सिया उत्पन्ना, सिया अनुष्पन्ना, सिया उप्पादिनो; सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । ४०. सतिन्द्रिया अनारम्मणा । द्विन्द्रिया पन्चुप्पनारम्मणा । तीणिन्द्रिया न वत्तब्बा - "प्रतीतारम्मणा" ति पि, "अनागतारम्मणा" ति पि, “पच्चुप्पनारम्मणा" ति पि । दसिन्द्रिया सिया अतीतारम्मणा, 5 सिया अनागतारम्मणा, सिया पच्चुप्पनारम्मणा, सिया न वत्तव्या "अतीतारम्मगा"ति पि, “अनागतारम्मणा" ति पि,"पच्चुप्पनारम्मणा" ति पि; सिया अज्झता, सिया वहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । सत्तिन्द्रिया अनारम्मणा । तीणिन्द्रिया वहिद्धारम्मणा । चत्तारिन्द्रिया सिया अज्झत्ता- रम्मणा, सिया वहिद्धारम्मणा, सिया अज्झत्तवहिद्धारम्मणा, अट्ठिन्द्रिया (सिया अज्झत्तारम्मणा, सिया वहिद्धारम्मणा,सिया अज्झत्तवहिद्धारम्मणा, सिया न वत्तव्वा - "अज्झत्तारम्मणा" ति पि, “वहिद्धारम्मणा" ति पि, "अज्झत्तबहिद्धारम्मणा" ति पि । ४१. पञ्चिन्द्रिया अनिदस्सनसप्पटिया। सत्तरसिन्द्रिया अनि- स्सिनअप्पटिया। २. दुकमातिकानुक्फमेन (१) ४२. चत्तारिन्द्रिया हेतू । अट्टारसिन्द्रिया न हेतू ४३. सत्तिन्द्रिया सहेतुका । नविन्द्रिया अहेतुका । छ इन्द्रिया सिया सहेतुका, सिया अहेतुका । ४४. सत्तिन्द्रिया हेतुसम्पयुत्ता। नविन्द्रिया हेतुविप्पयुत्ता । छ इन्द्रिया सिया हेतुसम्पयुत्ता, सिया हेतुविग्ययुत्ता । ४५. चत्तारिन्द्रिया हेतू चेव सहेतुका च । नविन्द्रिया न वत्तब्बा – “हेतू चेव सहेतुका चा" ति पि, “सहेतुका चेव न च हेतू" ति पि। तीणिन्द्रिया न वत्तव्वा - "हेतू चैव सहेतुका चा" ति । सहेतुका चेव न च हेतू । छ इन्द्रिया न वत्तव्वा - "हेतू चैव सहेतुका चा" ति, सिया सहेतुका चेव न च हेतू, सिया न वत्तव्या – “सहेतुका चेव न च 35 हेतू" ति। ४६. चत्तारिन्द्रिया हेतू चैव हेतुसम्पयुत्ता च । नविन्द्रिया न वत्तव्वा - हेतू चेव हेतुसम्पंयुत्ता चा" ति पि, “हेतुसम्पयुत्ता चैव न 15 20 R.128 5 D 135 10 विभङ्गो [५.२.४६-- च हेतू" ति पि । तीणिन्द्रिया न वतव्बा - "हेतू चेव हेतुसम्पयुता चा" ति, "हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू"। छ इन्द्रिया न वत्तब्वा - "हेतू चैव हेतुसम्पयुत्ता चा"ति, सिया हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू, सिया न वत्तव्बा- "हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू" ति । ४७ नविन्द्रिया न हेतू अहेतुका । तीणिन्द्रिया न हेतू सहेतुका । चत्तारिन्द्रिया न वत्तब्बा - "न हेतू सहेतुका" ति पि, “न हेतू अहेतुका" ति पि । छ इन्द्रिया सिया न हेतू सहेतुका, सिया न हेतू अहेतुका । (२) ४८. सप्पच्चया । सङ्घता । अनिदस्सना । ४६. पञ्चिन्द्रिया सप्पटिघा । सत्तरसिन्द्रिया अप्पटिघा । ५० सत्तिन्द्रिया रूपा । चुसिन्द्रिया अरूपा । जीवितिन्द्रिय सिया रूपं, सिया अरूपं । ५१. दसिन्द्रिया लोकिया । तीणिन्द्रिया लोकुत्तरा । नविन्द्रिया सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा; केनचि विभेय्या, केनचि न विद्येय्या । (३) ५२. नो आसवा । दसिन्द्रिया सासवा । तीणिन्द्रिया अनासवा। 15 नविन्द्रिया सिया सासवा, सिया अनासवा । ५३. पन्नरसिन्द्रिया आसवविप्पयुत्ता । दोमनस्सिन्द्रिय पासव- सम्पयुत्त । छ इन्द्रिया सिया आसवसम्पयुत्ता, सिया आसवविप्पयुत्ता। ५४ दसिन्द्रिया न वत्तव्बा - "आसवा चेव सासवा चा" ति, "सासवा चैव नो च आसवा" । तीणिन्द्रिया न वत्तब्वा "पासवा 20 चेव सासवा चा" ति पि, “सासवा चेव नोच पासवा" ति पि । नविन्द्रिया "आसवा चेव सासवा चा" ति, सिया सासवा चैव नो च आसवा, सिया न वत्तव्वा - "सासवा चेव नो च आसवा" ति । ५५. पन्नरसिन्द्रिया न वत्तब्बा- "आसवा चेव आसवसम्पयुत्ता चा" ति पि, "आसवसम्पयुत्ता चेव नो च आसवा" ति पि । दोमनस्सि- न्द्रिय न वत्तब्व - "आसवो चेव आसवसम्पयुत्त चा" ति, "पासवसम्पयुत्त चेव नो च आसवो"। छ इन्द्रिया न वत्तब्वा - "आसवा चेव पासव- १ जावितिन्दिया-सी०। नवत्तबा 25 पञ्हापुच्छक सियान - सम्पयुत्ता चा" ति, सिया आसवसम्पयुत्ता चैव नो च भारावा, वत्तब्बा - "आसवसम्पयुत्ता चैव नो च आसवा" ति । ५६ नविन्द्रिया प्रासवविप्पयुत्तसासवा । तीणिन्द्रिया पासव- विप्पयुत्तअनासवा । दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तव्य "प्रासवविप्पयुक्त- सासव" ति पि, “आसवविप्पयुत्तमनासव” ति पि । तीणिन्द्रिया सिया । पासपयिष्पयुत्तसासवा, सिया पासपपिप्पयुत्तअनासवा । छ इन्द्रिया सिया आसवविप्पयुत्तसासवा, सिया प्रासवविप्पयुत्तअनासवा, सिया न वत्तबा. "आसविप्पयुत्तसासवा" ति पि, “आसवविप्पयुत्तअनासवा" ति पि । - 10 B 136, R129 15 ५७ नो सयोजना । दसिन्द्रिया सयोजनिया। तीणिन्द्रिया असयोजनिया । नविन्द्रिया सिया सयोजनिया, सिया असयोजनिया । ५८ पन्नरसिन्द्रिया सयोजनविप्पयुत्ता । दोमनस्सिन्द्रिय सयोजनसम्पयुत्त । छ इन्द्रिया सिया सयोजनसम्पयुत्ता, सिया सयोजनविप्पयुत्ता। ५६ दसिन्द्रिया न वत्तव्बा "सयोजना चेव सयोजनिया चा" ति, सयोजनिया चेव नो च सयोजना । तीमिन्द्रिया न वत्तवा "सयोजना चेव सयोजनिया चा" ति पि, “सयोजनिया चेव नो च सयो- जना" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तब्बा - "सयोजना चेव सयोजनिया चा" ति, सिया सयोजनिया चेव नो च सयोजना, सिया न वत्तव्या "सयोजनिया चेव नो च सयोजना" ति । ६०. पन्नरसिन्द्रिया न वत्तवा "सयोजना व सयोजन- 20 सम्पयुत्ता चा" ति पि, “सयोजनसम्पयुत्ता चैव नो च सयोजना" ति पि । दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तब्य - "सयोजन चैव सयोजनसम्पयुत्त चा" ति, सयोजनसम्पयुत्त चेव नोच सयोजन । छ इन्द्रिया न बत्तब्वा "सयोजना चैव सयोजनसम्पयुत्ता चा" ति, सिया सयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च सयोजना, सिया न वत्तब्वा - "सयोजनसम्पयुत्ता चैव नो च सयोजना" 25 ति। ६१ नविन्द्रिया सयोजनविप्पयुत्तसयोजनिया । तीणिन्द्रिया सयोजनविप्पयुत्तासयोजनिया। दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तव - “सयोजन- 5 B 195 विभङ्गो [५.२.४६- च हेतू" ति पि । तीणिन्द्रिया न वत्तव्वा - "हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ता चा" ति, "हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतू"। छ इन्द्रिया न वत्तव्वा - "हेतू चैव हेतुसम्पयुत्ता चा" ति, सिया हेतुसम्पयुत्ता चेवन च हेतू, सिया न बत्तव्वा- "हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू" ति । ४७ नविन्द्रिया न हेतू अहेतुका । तीणिन्द्रिया न हेतू सहेतुका । चत्तारिन्द्रिया न वत्तब्बा - "न हेतू सहेतुका" ति पि, “न हेतू अहेतुका" ति पि । छ इन्द्रिया सिया न हेतू सहेतुका, सिया न हेतू अहेतुका । (२) ४८. सप्पच्चया । सङ्खता । अनिदस्सना । ४६. पञ्चिन्द्रिया सप्पटिघा । सत्तरसिन्द्रिया अप्पटिघा । ५०. सत्तिन्द्रिया रूपा । चुद्दसिन्द्रिया अरूपा । जीवितिन्द्रिय सिया रूयं, सिया अरूपं । ५१. दसिन्द्रिया लोकिया। तीणिन्द्रिया लोकुत्तरा । नविन्द्रिया सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा, केनचि विधेय्या, केनचि न विभेय्या। 10 ५३. पन्नरसिन्द्रि "आसवा । ५२. नो आसवा । दसिन्द्रिया सासवा । तोणिन्द्रिया अनासवा। 15 नविन्द्रिया सिया सासवा, सिया अनासवा । आसवविप्पयुत्ता । दोमनस्सिन्द्रियं आसव- सम्पयुत्त । छ इन्द्रिया सिया आसवसम्पयुत्ता, सिया सवविप्पयुत्ता। ५४. दसिन्द्रिया न वत्तब्बा "आसवा चेव सासवा चा" ति, "सासवा चेव नो च पासवा" । तोणिन्द्रिया न वत्तव्या 20 चेव सासवा चा" ति पि, “सासवा चेव नोच श्रासवा" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तब्बा - "पासवा चेव सासवा चा" ति, सिया सासवा चेव नो च आसवा, सिया न वत्तव्वा -- "सासवा चेव नो च पासवा" ति । ५५ पन्नरसिन्द्रिया न वत्तब्बा - "आसवा चेव पासवसम्पयुत्ता चा" ति पि, "आसवसम्पयुत्ता चेव नो च पासवा" ति पि । दोमनस्सि- न्द्रिय न वतव्वं - "पासवो चेव पासवसम्पयुत्तं चा" ति, "पासवसम्पयुत्तं चेव नो च आसवो"। छ इन्द्रिया न वत्तब्या - "आसवा चैव पासव- १ जायितिन्द्रिया-सी० ॥ 25 ५२६१] पञ्हापुच्छक सिया न सम्पयुत्ता चा" ति, सिया आसवसम्पयुत्ता चैव नो च पासवा, वत्तबा - "प्रासवसम्पयुत्ता चैव नो च आसवा" ति । ५६ नविन्द्रिया पासवविप्पयुत्तसारावा । तीणिन्द्रिया आसव- विप्पयुत्तअनासवा । दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तव्य "आसवविप्पयुत्त- सासव" ति पि, “आसवविप्पयुत्तमनासव" ति पि । तीणिन्द्रिया सिया । आसवविप्पयुत्तसासवा, सिया पासवविप्पयुत्तानासवा । छ इन्द्रिया सिया आसवविप्पयुत्तसासवा, सिया पासवविप्पयुत्तअनासवा, सिया न वत्तव्वा "आसवविप्पयुत्तसासवा" ति पि, “आसवविप्पयुत्तअनासवा" ति पि । - 10 B 136, R129 15 । -- ५७ नो सयोजना । दसिन्द्रिया सयोजनिया । तीणिन्द्रिया असयोजनिया। नविन्द्रिया सिया सयोजनिया, सिया असयोजनिया । ५८ पनरसिन्द्रिया सयोजनविष्पयुत्ता । दोमनस्सिन्द्रिय सयोजनसम्पयुत्त । छ इन्द्रिया सिया सयोजनसम्पयुत्ता, सिया सयोजनविप्पयुत्ता। ५६ दसिन्द्रिया न वत्तब्वा "सयोजना चेव सयोजनिया चा" ति, सयोजनिया चेव नो च सयोजना । तीगिन्द्रिया न वत्तवा "सयोजना चेव सयोजनिया चा" ति पि, “सयोजनिया चेव नो च सयो- जना" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तव्बा – “सयोजना चेव सयोजनिया चा" ति, सिया सयोजनिया चेव नो च सयोजना, सिया न वत्तब्बा "सयोजनिया चव नो च सयोजना" ति । ६०. पन्नरसिन्द्रिया न वत्तव्या "सयोजना चेव सयोजन- 20 सम्पयुत्ता चा" ति पि, “सयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च सयोजना" ति पि । दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तव्य – “सयोजन चेव सयोजनसम्पयुत्त चा" ति, सयोजनसम्पयुत्त चेव नो च सयोजन । छ इन्द्रिया न वत्तव्या- “सयोजना चैव सयोजनसम्पयुत्ता चा" ति, सिया सयोजनसम्पयुत्ता चेव नो च सयोजना, सिया न वत्तब्बा - "सयोजनसम्पयुत्ता चैव नो च सयोजना" 25 ति। ६१ नविन्द्रिया सयोजनविप्पयुत्तत्तयोजनिया । तीणिन्द्रिया सयोजनविप्पयुत्तासयोजनिया । दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तव्य - -"सयोजन- विभङ्गो विप्पयुत्तसंयोजनियं" ति पि, “संयोजनविप्पयुत्तप्रसंयोजनियं" ति पि । तीणिन्द्रिया सिया संयोजनविष्णयुत्तसंयोजनिया, सिया संयोजन विष्पयुत्त- असंयोजनिया । छ इन्द्रिया सिया संयोजनविप्पयुत्तसंयोजनिया, सिया संयोजनविप्पयुत्तासंयोजनिया, सिया न वत्तव्वा - "संयोजनविप्पयुत्त- 5 संयोजनिया" ति पि, “संयोजनविप्पयुत्तप्रसंयोजनिया" ति पि । 10 B 137 15 ६२. नो गन्था । दसिन्द्रिया गन्थनिया । तीणिन्द्रिया अगन्थ- निया। नविन्द्रिया सिया गन्थनिया, सिया अगन्थनिया । ६३. पन्नरसिन्द्रिया गन्थविप्पयुत्ता । दोमनस्सिन्द्रियं गन्थ- सम्पयुत्तं । छ इन्द्रिया सिया गन्थसम्पयुत्ता , सिया गन्थविप्पंयुत्ता। ६४. दसिन्द्रिया न वत्तव्वा - "गन्था चेव गन्थनिया चा" ति, गन्यनिया चेव नो च गन्था । तीणिन्द्रिया न वत्तब्बा "गन्था चेव गन्थनिया चा" ति पि, “गन्यनिया चैव नो च गन्था" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तव्वा - "गन्या चेव गत्यनिया चा" ति, सिया गन्थनिया. चेव नो च गन्था, सिया न वत्तन्वा – “गन्थनिया चेवं नो च गन्था" ति । ६५. पन्नरसिन्द्रिया न वत्तब्बा "गन्था चैव गन्थसम्पयुत्ता चा" ति पि, “गन्थसम्पयुत्ता चेव नो च गन्था" ति पि। दोमनस्सिन्द्रियं न वत्तव्वं - "गन्थो चेव गन्थसम्पयुत्तं" चा ति, गन्थसम्पयुत्तं चेव नो च गन्थो। छ इन्द्रिया न वत्तब्बा "गन्था चेव गन्थसम्पयुत्ता चा" ति, सिया गन्थसम्पयुत्ता चेव नो च गन्था, सिया न वत्तव्बा- “गन्थसम्पयुत्ता चव नो च गन्था" ति । ६६. नविन्द्रिया गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया । तीणिन्द्रिया गन्थ- विप्पयुत्तनगन्थनिया । दोमनस्सिन्द्रियं न वत्तव्यं - "गन्थविप्पयुत्त- गन्थनियं" ति पि, “गन्थविप्पयुत्तनगन्थनियं" ति पि । तीणिन्द्रिया सिया गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया, सिया गन्थविप्पयुत्तनगन्थनिया छ इन्द्रिया सिया 25 गन्थविप्पयुत्तगन्थनिया, सिया गन्थविप्पयुत्तमगन्थनिया, सिया न वत्तव्बा- "गन्यविप्पयुत्तगन्थनिया" ति पि, “गन्थविप्पयुत्तप्रगन्थनिया" ति पि । - 20 R.130 । ६७. नो प्रोषा ... पे०... नो योगा ... पे०... नो नीवरणा ।
५.२.७३] पार . 10 दसिन्द्रिया नीवरणिया । तीणिन्द्रिया अनीवणिया । गरिन्द्रिया सिया'नीवरणिया, मिया अनीवरणिया । ६८. पनरनिन्द्रिया नीवरणविणयुत्ता ।दोमनम्गिन्द्रियं नोवरण- सम्पयुत्तं । छ इन्द्रिया सिया नीवरणगम्पयुत्ता, सिया नीवरणयिष्पयुत्ता । ६९. दसिन्द्रिया न वतव्या - "नीवरणा चव नीवरणिया या' ति, नीवरणिया चेव नो च नीवरणा । तीणिन्द्रिया न बत्तया - "नीव- रणा चेव नीवरणिया चा" ति पि, “नीवरणिया चव नी च नीयरणा" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तब्या - "नीवरणा चव नीवरणिया ना" ति, सिया नीवरणिया चेय नो च नीवरणा, सिया न बतब्बा - "नीयरणिपा चेव नोच नीवरणा" ति । पानरसिन्द्रिया न वत्तव्या "नीवरणा चैव नीवरण- सम्पयुत्ता चा" ति पि, “नीवरणसम्पयुत्ता चेव नो च नीयरणा" ति पि । दोमनस्सिन्द्रियं न वत्तव्यं – “नीवग्णं चैव नीवरणसम्पयुत्तं चा" ति, नीवरणसम्पयुत्तं चैव नो च नीवरणं । छ इन्द्रिया न वत्तव्या- "नीयरणा चेव नीवरणसम्पयुत्ता चा" ति, सिया नीवरणमम्पयुता व नो च नीव. 15 रणा, सिया न वत्तव्बा - "नीवरणसम्पयुत्ता चैव नो च नोवरणा" ति । ७१ नविन्द्रिया नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया । तीमिन्द्रिया नीवरणयिप्पयुत्तमनीवरणिया । दोमनस्सिन्द्रियं न वत्तव्य - "नीवरण- विप्पयुत्तनीवरणियं" ति पि, "नीवरणविप्पयुत्तमनीवरणिप" ति पि । तीणिन्द्रिया सिया नीवरणविप्पयुत्तनीवरणिया, मिया नीवरणविप्पयुत्त- 20 अनीवरणिया । छ इन्द्रिया सिया नोवरणविप्पयुत्तनीवरणिया, गिया नीवरणविप्पयुत्तमनीवरणिया, सिया न वत्तव्या - "नोवरणविष्पयुत्त- नीवरणिया" ति पि, "नीवरणविणयुत्तमनीवरपिया" ति पि । D133 ७२ नो परामासा । दमिन्द्रिया परामट्ठा । तोणिन्द्रिया अपरा- मट्ठा । नविन्द्रिया सिया परामट्ठा, सिया अपरामट्ठा । ७३. सोळसिन्द्रिया परामामविप्पयुत्ता । छ इन्द्रिया सिया परामाससम्पयुत्ता, सिया परामासविप्पयुत्ता। १. म. पोरनपि।
R.131 . १ १६८ विभङ्गो [५.२७४- ७४. दसिन्द्रिया न वत्तव्या - "परामासा चेव परामट्ठा चा" ति, परामट्ठा चेव नोच परामासा । तीणिन्द्रिया न वत्तब्वा- "परामासा चेव परामट्ठा चा" ति पि, “परामट्ठा चेव नो च परामासा" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तव्बा – “परामासा चैव परामट्ठा चा"ति, सिया परामट्ठा चेव नो च परामासा, सिया न वत्तव्या - "परामट्ठा चेव नो च परामासा" प्ति । ७५. दसिन्द्रिया परामासविप्पयुत्तपरामट्ठा । तोणिन्द्रिया परा- मासविप्पयुत्तअपरामट्ठा । तोणिन्द्रिया सिया परामासविप्पयुत्तपरामट्टा, सिया परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठा । छ इन्द्रिया सिया परामासविप्पयुत्त- 10 परामट्ठा, सिया परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठा, सिया न वत्तव्वा – “परा- मासविप्पयुत्तपरामट्ठा" ति पि, "परामासविप्पयुत्तअपरामट्ठा" ति पि । (१०) ७६. सत्तिन्द्रिया अनारम्मणा । चुइसिन्द्रिया सारम्मणा । जीवितिन्द्रियं सिया सारम्मणं, सिया अनारम्मणं । ७७. एकवीसतिन्द्रिया नो चित्ता । मनिन्द्रियं चित्तं । ७८. तेरसिन्द्रिया चेतसिका। अट्ठिन्द्रिया अचेतसिका । जीवि- तिन्द्रियं सिया चेतसिकं, सिया अचेतसिकं । ७६ तेरसिन्द्रिया चित्तसम्पयुत्ता । सत्तिन्द्रिया चित्तविप्प- युत्ता। जीवितिन्द्रियं सिया चित्तसम्पयुत्तं, सिया चित्तविप्पयुत्तं । मनिन्द्रियं न वत्तब्बं - "चित्तेन सम्पयुत्तं" ति पि, “चित्तेन विप्पयुत्तं" 20 ति पि। ८०. तेरसिन्द्रिया चित्तसंसट्ठा । सत्तिन्द्रिया चित्तविसंसट्ठा । जीवितिन्द्रियं सिया चित्तससटुं, सिया चित्तविसंसटुं । मनिन्द्रियं न वत्तब्यं - "चित्तेन संस?" ति पि, “चित्तेन विसस?" ति पि । ८१. तेरसिन्द्रिया चित्तसमट्ठाना । अट्ठिन्द्रिया नो चित्तसमुट्ठाना। 25 जीवितिन्द्रियं सिया चित्तसमुट्ठानं, सिया नो चित्तसमुट्ठानं । ८२. तेरसिन्द्रिया चित्तसहभुनो। अट्ठिन्द्रिया नो चित्तसहभुनो। जीवितिन्द्रियं सिया चित्तसहभू, सिया नो चित्तसहभू । १ जीवितिन्द्रिया--म01 15 ॥ 139 पञ्हापुच्छक ८३. तेरसिन्द्रिया चित्तानुपरिवत्तिनो। अट्टिन्द्रिया नो चित्ता- नुपरिवतिनो । जीविर्तिन्द्रियं सिया चित्तानुपरिवत्ति, सिया नो चित्ता. नुपरिवत्ति । ५४. तेरसिन्द्रियो चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना। अट्ठिन्द्रिया नो चित्त- संसट्ठरामुट्ठाना । जीवितिन्द्रियं सिया चित्तसंसट्ठसमुट्ठान, सिया नो चित्त- 5 संसद्धसमुट्ठानं । २५. तेरसिन्द्रिया चित्तसंसद्धसमुट्ठानसहभुनो। अट्ठिन्द्रिया नो • चित्तसंसद्धसमुहानसहभुनो। जीवितिन्द्रियं सिया चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू, सिमा नो चित्तसंराष्टुसमुट्ठानसहभू । ५६. तेरसिन्द्रिया चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो । अट्टिन्द्रिया 10 नो चित्तसंसट्ठसमुद्रानानुपरिवत्तिनो। जीवितिन्द्रियं सिया चित्तसंसट्ट- समृट्ठानानुपरियत्ति, सिया नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्ति । ८७. छ इन्द्रिया अज्झत्तिका । सोळसिन्द्रिया बाहिरा । (११) R 132 15 ८८. सत्तिन्द्रिया उपादा । चुसिन्द्रिया नो उपादा । जीवि- तिन्द्रियं सिया उपादा, सिया नो उपादा। ८६. नविन्द्रिया उपादिना । चत्तारिन्द्रिया अनुपादिना । नविन्द्रिया सिया उपादिन्ना, सिया अनुपादिना । ...८०. जो उपादाना । दसिन्द्रिया उपादानिया । तीणिन्द्रिया अनुपादानिया । नविन्द्रिया सिया उपादानिया, सिया अनुपादानिया । ६१. सोळसिन्द्रिया उपादानविप्पयुत्ता। छ इन्द्रिया सिया 20 उपादानसम्पयुत्ता, सिया उपादानविप्पयुत्ता। ६२. दसिन्द्रिया न वत्तब्वा - "उपादाना चेव उपादानिया चा" ति, उपादानिया चेव नो च उपादाना। तोणिन्द्रिया न वत्तव्बा "उपादाना चैव उपादानिया चा" ति पि, “उपादानिया चेव नो च उपा- दाना" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तब्वा - "उपादाना चेव उपादानिया चा" ति, सिया उपादानिया चेव नो च उपादाना । दसिन्द्रिया सिया उपादानिया चेव नो च उपादाना, सिया न वत्तब्बा - "उपादानिया चैव नो च उपादाना" ति। - वि०-२२ - B 140 विभङ्गो [५.२ ६३- ६३ सोळसिन्द्रिया न वत्तब्या "उपादाना चेव उपादान- सम्पयुत्ता चा" ति पि, "उपादानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना" ति पि । छ इन्द्रिया न वत्तव्बा "उपादाना चेव उपादानसम्पयुत्ता चा" ति, सिया उपादानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना, सिया न वत्तव्बा - "उपा- 5 दानसम्पयुत्ता चेव नो च उपादाना" ति । १४ दसिन्द्रिया उपादानविप्पयुत्तउपादानिया । तीगिन्द्रिया उपादानविप्पयुत्तअनुपादानिया । तीणिन्द्रिया सिया उपादानविप्पयुत्त- उपादानिया, सिया उपादानविप्पयुत्तअनुपादानिया । छ इन्द्रिया सिया उपादानविप्पयुत्तउपादानिया, सिया उपादानविप्पयुत्तअनुपादानिया, 10 सिया न वत्तब्वा - "उपादानविप्पयुत्तउपादानिया" ति पि, “उपादान- विप्पयुत्तअनुपादानिया" ति पि । (१२) १५ नो किलेसा । दसिन्द्रिया सनिलेसिका । तीणिन्द्रिया असलिसिका। नविन्द्रिया सिया सङ्किलेसिका, सिया असङ्किलेसिका । १६ पन्नरसिन्द्रिया असडिलिट्ठा । दोमनस्सिन्द्रिय सङ्कि- 15 लिट्ठ । छ इन्द्रिया सिया सङ्किलिट्ठा, सिया असङ्किलिट्ठा । ६७ पन्नरसिन्द्रिया किलेसविप्पयुत्ता । दोमनस्सिन्द्रिय किलेस- सम्पयुत्त । छ इन्द्रिया सिया किलेससम्पयुत्ता, सिया किलेसविप्पयुत्ता। १८ दसिन्द्रिया न वत्तब्बा - “किलेसा चेव सङ्किलेसिका चा" ति, सङ्किलेसिका चेव नो च किलेसा । तीणिन्द्रिया न वत्तव्बा - "किलेसा २० चेव सङ्किलेसिका चा" ति पि, “सङ्किलेसिका चेव नो च किलेसा" ति पि । नविन्द्रिया न वत्तव्बा . "किलेसा चेव सङ्किलेसिका चा" ति, सिया सङ्किलेसिका चेव नो च किलेसा, सिया न वत्तब्बा - "सङ्किलेसिका चैव नोच किलेसा" ति । RE पनरसिन्द्रिया न वत्तब्वा "किलेसा चेव सङ्किलिट्ठा 25 चा" ति पि, “सडिलिट्ठा चेव नो च किलेसा" ति पि । दोमनस्सिन्द्रिय न वत्तब्ब – "किलेसो चेव सङ्किलिट्ठ चा" ति, सनिलिट्ठ चेव नो च किलेसो। छ इन्द्रिया न वत्तब्वा – “किलेसा चेव सङ्किलिट्टा चा" ति, सिया सङ्किलिट्ठा चेव नो च किलेसा, सिया न वत्तब्बा - - "सविलिट्ठा चैव नो च किलेसा" ति । । R 133 5 - ५.२.१०८] पहापुच्छक १००. पन्नरसिन्द्रिया न वत्तव्वा - "किलेसा चेच किलेससम्पयुत्ता चा" ति पि, “किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसा" ति पि । दोमन- 'स्सिन्द्रियं न वत्तव्यं - "किलेसो चैव किलेससम्पयुत्तं चा" ति, किलेस- सम्पयुत्तं चेव नो च किलेसो । छ इन्द्रिया न वत्तव्बा - “किलेसा चैव 'किलेससम्पयुत्ता चा" ति, सिया किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसा, सिया न वत्तब्बा - “किलेससम्पयुत्ता चेव नो च किलेसा" ति । १०१. नविन्द्रिया किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका 1 तीणिन्द्रिया किलेसविप्पयुत्तप्रसङ्किलेसिका। दोमनस्सिन्द्रियं न वत्तव्यं - "किलेस- विप्पयुत्तसद्धिलेसिक" ति पि, “किलेसविप्पयुत्तअसभिलेसिक" ति पि। तीणिन्द्रिया सिया किलेसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका, सिया किलेस- 10 विप्पयुत्तप्रसङ्किलेसिका। छ इन्द्रिया सिया किलेसविप्पयुत्तसङ्कि- लेसिका, सिया किलेसविप्पयुत्तप्रसङ्किलेसिका, सिया न वत्तव्बा "क्लेिसविप्पयुत्तसङ्किलेसिका" ति पि, "किलेसविष्पयुत्तअससिलेसिका" ति पि । 20 १०२. पन्नरसिन्द्रिया न दस्सनेन पहातब्बा । सत्तिन्द्रिया सिया 15 B. 141 ‘दस्सनेन पहातंब्बा, सिया न दस्सनेन पहातव्वा । १०३. पन्नरसिन्द्रिया न भावनाय पहातब्बा । सत्तिन्द्रिया सिया भावनाय पहातब्बा, सिया न भावनाय पहातब्बा । १०४.' पन्नरसिन्द्रिया न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । सत्तिन्द्रिया सिया दस्सनेन पहातब्बहेतुका, सिया न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । १०५. पनरसिन्द्रिया न भावनाय पहातब्बहेतुका। सत्ति- न्द्रिया सिया भावनाय पहातब्बहेतुका, सिया न भावनाय पहातब्बहेतुका । १०६. नविन्द्रिया अवितक्का। दोमनस्सिन्द्रियं सवितक्क । द्वादसिन्द्रिया सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । १०७. नविन्द्रिया अविचारा। दोमनस्सिन्द्रियं - सविचारं । 5 द्वादसिन्द्रिया सिया सविचारा, सिया अविचारा। १०६. एकादसिन्द्रिया अप्पीतिका । एकादसिन्द्रिया सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका ।
5 । १७२. विनङ्गो [५.२.१०१- १०६. एकादसिन्द्रिया न पोतिसहगता । एकादसिन्द्रिया सिया पोतिसहगता, सिया न पोतिसहगता । ११०. द्वादसिन्द्रिया न सुखसहगता । दसिन्द्रिया सिया सुख- संहगता, सिया न सुखसहमता। १११. द्वादसिन्द्रिया न उपेक्सासहगता । दसिन्द्रिया सिया उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खासहगता । ११२. दसिन्द्रिया कामावचरा । तोणिन्द्रिया,न कामावचरा । नविन्द्रिया सिया कामावचरा, सिया न कामावचरा । ११३. तेरसिन्द्रिया न रूपावचरा । नविन्द्रिया सिया रूपा- 10. वचरा, सिया न रूपावचरा । ११४. चुसिन्द्रिया न अरूपावचरा । अट्ठिन्द्रिया सिया अल्पा- वचरा, सिया न अस्पावचरा । ११५. दसिन्द्रिया परियापन्ना । तोणिन्द्रिया अपरियापमा । नविन्द्रिया सिया परियापन्ना, सिया अपरियापन्ना । ११६. एकादसिन्द्रिया अनिय्यानिका । अनजातासामी. तिन्द्रियं निय्यानिकं । दसिन्द्रिया सिया निग्यानिका, सिया अनिय्या- . 2.158 J5 निका। 20 ११७. दमिन्द्रिया अनियता। अनभ्यातासामोतिन्द्रिय नियतं । एकादगिन्द्रिया सिया नियता, सिया भनियता । ११८. दसिन्द्रिया सउत्तरा । तोणिन्द्रिया धनुत्तरा । नपि. न्द्रिया सिया सउत्तरा, निया अनुत्तरा। ११६. पमरसिन्द्रिया भरणा । दोमनस्सिन्द्रियं सर। प इन्द्रिया गिया गरणा, मिया भरणा ति । ददिविभो निगो।
R12, 813 7 10 ६. पटिच्चसमुप्पादविभङ्गो ६१. सुत्तन्तभाजनीयं १ अपिज्जापच्चया सहारा, मद्धारपच्चया विन्माण, विज्ञाणपच्चया नामस्प, नामस्पपच्चया सळायतन, सकायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादान, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण सोर- परिदेवदुक्संदोमनस्सुपायासा सम्भवन्ति । एवमेतस्स वेपलस्न दुग्ग : वसन्धम्स समुदयो होति । २ तत्थ कतमा अविज्जा ? दुक्से अज्ञाण, दुवससमुदये अजाण, दुवसनिरोधे अजाण, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय अजाण - अय उच्चति “अपिज्जा"। ३ तत्य क्तमे अविज्जापच्चया सहवारा पुज्ञाभिसद्धारो, अपुजाभिसवारो, आनेजाभिसवारो, कायसवारो, वचीससारो, चित्तसहारो। तत्य कतमो पुज्जाभिसवारो' कुसला चेतना कामावचरा स्पावचरा दानमया सीलमया अय बुच्चति “पुन्नाभिसद्धारो' । तत्य क्तमो अपुजाभिसवारो ? अकुसला चेतना कामावचरा प्रय युच्चति "अपुग्नाभि- सहारों"। तत्य कतमो पानेश्जाभिसहारो? कुसला चेतना अरूपावचरा अय बुच्चति "पानेन्जाभि- सवारो" । तत्य कतमो कायसवारो? कायसञ्चेतना पायसवारो, यचीसचेतना वचीमहारो, मनोसञ्चेतना चितसवारो। इमे बुच्चन्ति "अविज्जापच्चया सहारा”। १ पच्चयापारविभङ्गो - मी० म्या, भावनामया 15 7 20 25 रो।
१७४ R.136 विभङ्गो [६.१.४- ४.. तत्य कतमं सवारपच्चया विआणं? चक्खुविज्ञाणं, सोतविज्ञाणं, धानविज्ञाणं; जिव्हा- विनाणं, कायविज्ञाणं, मनोविज्ञाणं - इदं दुच्चति "सङ्खार- पच्चया विआणं"। '५. तत्थ कतमं विज्ञाणपच्चया नामरूपं ? अत्यि नामं, अत्यि रूपं । तत्य कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सझाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो :- इदं वुच्चति 5 B.143. "नाम" | 10 15 तत्य कतमं रूपं? चत्तारो' महाभूता, चतुन्नं च महाभूतानं उपादाय रूपं - इदं वुच्चति “रूपं"। इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति "विज्ञाणपच्चया नामरूपं"। ६. तत्थ कतमं नामरूपपच्चया सळायतनं? चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं - इदं वुच्चति “नामरूपपच्चया सळायतनं"। ७. तत्य कतमो सळायतनपच्चया फस्सो? चक्खुसम्फस्सो, सोतसम्फस्सो, घानसम्फस्सो, जिव्हासम्फस्सो, 20 कायसम्फस्सो, मनोसम्फस्सो- अयं वुच्चति “सळायतनपच्चया फस्सो"। ८. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, धानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना, मनोसम्फस्सजा वेदना - अयं वुच्चति "फस्सपच्चया वेदना"। ६. तत्य कतमा वेदनापच्चया तहा ? रूपताहा, सद्दतण्हा, गन्धतम्हा, रसतप्हा, फोट्ठय्यताहा, धम्म- तण्हा - अयं युच्चति "वेदनापच्चया तहा"। १०. तत्प कलमं ताहापच्चया उपादानं ? 25 १. पारोप-गी., ग्यारा' . R.137 5 , B.141 ६.१.१४] सुतन्तभाजनीयं कामुपादान', दिलृपादानं, सीलव्बतुपादानं, अत्तवादुपाक्षानं - इदं वुच्चति "तण्हापच्चया उपादानं" । ११. तत्थ कतमो उपादानपच्चया भवो? भवो दुविधेन - अस्थि कम्मभवो, अस्थि उपपत्तिभयो । तत्थं कतमो कम्मभवो? पुजाभिसङ्खारो, अपुञाभिसङ्खारो, प्रानेज्ञाभिसहारो- अयं वुच्चति “कम्मभवो' । सन् पि भवगामिकम्मं कम्मभवो। तत्थ कतमो उपपत्तिभवो ? कामभवो, रूपभवो, अरूपभवो, सञ्जाभवो, असञ्जाभवो, नवसनासभाभयो, एकवोकारभवो, चतुवोकारभवो, पञ्चवोकार- 10 भवो - अयं वुच्चति "उपपत्तिभवो" । इति अयं च कम्मभवो, अयं च उपपत्तिभवो' । अयं वुच्चति "उपादानपच्चया भवो" । १२. तत्थ कतमा भवपच्चया जाति ? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाये जाति सजाति प्रोक्कन्ति अभिनिब्बत्ति, खन्धानं पातुभावो, आयतनानं पटिलामो 15 अयं वुच्चति "भवपच्चया जाति” । १३. तत्थ कतमं जातिपच्चया जरामरणं ? । अत्थि जरा, अत्थि मरणं । तत्थ कतमा जरा? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाय जरा जीरणता 20 सण्डिच्च पालिच्चं वलित्तचता आयुनो संहानि इन्द्रियानं परिकाको प्रय वुच्चति "जरा"। तत्थ कतमं मरणं? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हा तम्हा सत्तनिकाया चुति चवनता भेदो अन्तरघानं मच्चु मरणं कालकिरिया खन्धानं भेदो कळेवरस्स' निक्खेपो 25 जीवितिन्द्रियस्सुपच्छेदो - इदं वुच्चति “मरणं" । इति अयं च जरा, इदं च मरणं । इदं वुच्चति "जातिपच्चया जरामरणं"। १४. तत्थ कतमो सोको ? १. कामूपादान - सी०, एवमुपरि पि। २-२. सी०, म० पोत्यसु नत्यि । ३. क्लेन- . रस्स-सी०।
१७६ R.138 - विभङ्गो [६.११४- जातिव्यसनेन वा फुट्ठस्स, भोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स, रोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स, सीलव्यसनेन वा फुट्ठस्स, दिद्विव्यसनेन वा फुट्टस्स, अझा- तरमतरेन व्यसनेन समन्नागतस्स, अञ्जतरजतरेन दुक्खधम्मेन फुट्ठस्स सोको सोचना सोचितत्तं अन्तोसोको अन्तोपरिसोको चेतसो 5 परिज्झायना दोमनस्सं सोकसंल्लं - अय वुच्चति “सोकों" । १५. तत्थ कतमो परिदेवो ? जातिव्यसनेन वा फुट्ठस्स, भोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स, रोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स, सीलव्यसनेन वा फुट्ठस्स, दिट्ठिव्यसनेनं वा फुटुस्स, प्रा. तरज्जतरेन व्यसनेन समन्नागतस्स, अञ्जतरातरेन दुक्खधम्मेन 10 फुट्ठस्स प्रादेवो परिदेवो आदेवना परिदेवना आदेवितत्तं परिदेवितत्तं वाचा पलापो विप्पलापो लालप्पो लालप्पना लालप्पितत्तं अयं वुच्चति परिदेवो"। १६. तत्य कतमं दुक्खं ? यं कायिकं असातं कायिकं दुक्खं कायसम्फस्सजं असातं दुक्खं 15 वेदयितं कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - इदं वुच्चति "दुक्खें"। १७. तत्य कतमं दोमनस्सं ? यं चेतसिकं असातं, चेतसिकं दुक्खं, चेतोसम्फस्स असातं दुक्खं वेदयितं, चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - इदं वुच्चति "दोमनस्सं"। १८. तत्थ कतमो उपायासो? जातिव्यसनेन वा फुट्ठस्स, भोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स, रोगव्यसनेन वा फुट्ठस्स, सीलव्यसनेन वा फुट्ठस्स, दिट्ठिव्यसनेन वा फुट्ठस्स, प्रा. तरनतरेन व्यसनेन समन्नागतस्स, अझतरञतरेन दुक्खघम्मेन फुट्टस्स प्रायासो उपायासो प्रायासितत्तं उपायासितत्तं - अयं बुच्चति 18 "उपायासो"। १६. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खपसन्धस्स समुदयो होतो ति । एवमेतस्स येवलस्स दुरसवसन्धस्स सङ्गति होति, समागमो होति, समो. B145 1 20 १. मातिम्पसनेन-सी०, रो०, एवमुपरिति।
६.२.२३ 1 अभिधमभाजनीयं धान होति, पातुभावो होति । तेन वुच्चति “एवमेतस्स कोवलस्स दुक्ख- वखन्धस्स समुदयो होती" ति । R 139 ६२. अभिधम्मभाजनीयं १. पच्चयचतुवक २०. अविज्जापच्चया सहारो, सहारपच्चया विम्याणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, घट्टायत्तनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादान, उपादान- 5 पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २१. अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विजाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया फस्सो, फस्सपञ्चया वेदना, वेदना- पच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादान, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया 10 जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २२. अविज्जापच्चया सह्यारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, 15 उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २३. अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, विनाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया सळायतन, हायतनपच्चया' फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, 22 उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । " B.16 १. सळायतनपञ्चया-सी०, स्यारोन वि०-२३ १७८ विमझो [६.२.२४- २. हेतुचतुक्कं २४. प्रविज्जापच्चया सह्यारो अविज्जाहेतुको, सवारपच्चया विज्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाणहेतुकं, नाम- पच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फ़स्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हा- 5 पच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २५. अविज्जापच्चया सवारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विज्ञाणं सवारहेतुकं, विज्ञाणपच्चया नामं विज्ञाणहेतुकं, नाम- 10 पच्चया फस्सो नामहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुक; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २६. अविज्जापच्चया सवारो अविज्जाहेतुको, सवारपच्चया 15 विज्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विज्ञाणपच्चया नामरूपं विज्ञाणहेतुक, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठा- यतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदना- हेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भव- पन्चपा जाति, जातिपय जसमारगां । एप्रमतिरस फेहलसा दुरत- 20 खन्धस्स समुदयो होति । २७. अविज्जापच्चया सङ्घारो अविज्जाहेतुको, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं सङ्घारहेतुकं, विज्ञाणपच्चया नामरूपं विनाणहेतुकं, नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठा- पतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदना- 25 हेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भव- पच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स फेवलस्स दुक्त- पसन्धस्स समुदयो होति । R 140 B147 ६२३१ । अभिधम्मभाजनीय - ३. सम्पयुतचतुक्क २८ अपिज्जापच्चया सद्धारो अविज्जासम्पयुत्तो, सखार- पच्चया विजाण सवारसम्पयुक्त, विज्ञाणपच्चया नाम विन्माण- सम्पयुत्त, नामपच्चया छट्ठायतन नामसम्पयुत्त, छट्ठायतनपच्चया फम्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फ्स्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादान तण्हासम्पयुत्त, उपादान- 5 पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २६ अविज्जापच्चया राडारो अविज्जासम्पयुत्तो, सद्वार- पच्चया विज्ञाण सङ्कारसम्पयुत्त, विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाण- सम्पयुत्त, नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना 10 फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपा- दान तण्हासम्पयुत्त, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जाति- पच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्सन्धस्स समुदयो होति । ३० अविज्जापच्चया सह्यारो अविज्जासम्पयुत्तो, सह्वार- पच्चया विज्ञाण सवारसम्पयुत्त, विञ्णपच्चया नामरूप विलाण- 15 सम्पयुत्त नाम, नामरूपपच्चया छट्ठायतन नामस्पसम्पयुत्त, छट्ठायतन- पच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्स- सम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादान तहासम्पयुत्त, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३१ अविज्जापच्चया सह्मारो अविज्जासम्पयुत्तो, सहार- पच्चया विज्ञाण सवारसम्पयुत्त, विज्ञाणपच्चया नामरुप विज्ञाण- सम्पयुत्त नाम, नामरूपपच्चया सळायतन नामसम्पयुत्त' छायतन', छट्ठायतनपच्चया' फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्स- सम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादान 25 उपादानसम्पयुत्त, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जाति- पच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होति । D 148 R 141 20 १-१ नामरूपसम्पयुत्त सळायतन नामसम्पयुत-रो । २ सळायतनपन्चया मी., नाममम्पयुत्त मळायतन स्मा०, रो, एवमुपरि पि । स्या १८० विभङ्गो [६.२.३२- ४. अञ्जमज्ञचतुक्कं ३२. अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्घारपच्चया पि अविज्जा; सङ्घारपच्चया विजाणं, विज्ञाणपच्चया पि सङ्खारो; विज्ञाण- पच्चया नाम, नामपच्चया पि विज्ञाणं; नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया पि नामं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया पि 5 छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया पि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया पि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होति । ३३. अविज्जापच्चया सङ्घारो, सङ्घारपच्चया पि अविज्जा; 10 सङ्खारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया पि सङ्खारो; विज्ञाण- पच्चया नाम, नामपच्चया पि विज्ञाणं; नामपच्चया फस्सो, फस्स- पच्चयाः पि नाम; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तहापच्चया पि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया पि तहा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, 15 जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३४. अविज्जापच्चया सवारो, सङ्खारपच्चया पि अविज्जा; सङ्खारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया पि सङ्घारो; विज्ञाण- पच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया पि विज्ञाणं; नामरूपपच्चया छठा- 20 यतनं, छट्ठायतनपच्चया पि नामरूपं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्स- पच्चया पि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया पि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया पि तहा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो B.149 R.142 25 होति । ३५. अविज्ञापच्चया सह्यारो, सवारपच्चया पि अविज्जा; सहारपंच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया पि सद्घारो; विज्ञाण- पच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया पि विज्ञाणं; नामरूपपच्चया सळायतनं, छट्ठायतनपच्चया पि नामरूप; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, ६२३७] प्रभिधम्मनाजनीय १८१ फस्सपच्चया पि छट्ठायतन, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया पि वेदना, तण्हापच्चया उपादान, उपादानपच्चया पि तण्हा, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरासरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्सपसन्धस्स समुदयो होति । - , 5 मातिका R 143 ३६ सहारपच्चया अविज्जा पे० विज्ञाणपच्चया पविज्जा पे० नामपच्चया अविज्जा पे० छट्ठायतनपच्चया प्रविज्जा पे० फस्सपच्चया अविज्जा प० वेदनापच्चया अविज्जा पे० तण्हापच्चया अविज्जा पे० उपादानपच्चया अविज्जा पे० प्रविज्जापच्च्या सङ्खारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाण- 10 पच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया पस्सो, फस्स- पच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादान, उपादान- पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स सम्दयो होति । B130 . 15 R144 ५ पच्चयचतुक्क ३७ कतमे धम्मा अकुसला ? यस्मि समये अकुसल चित्त उप्पन्न होति सोमनस्ससहगल दिट्ठि- रस्तमम्प्युत रूपारम्पपा का सहारम्पा ना पधारम्सपा का रमारम्मपा वा फोटब्वारम्मण वा धम्मारम्मण वा य य वा पनारत्म, तस्मि समये अविज्जापच्चया सवारो, सङ्घारपच्चया विनाण, विश्नाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, पस्सपच्चया 20 वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादान, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स वेवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । तत्थ कतमा अविज्जा? य अजाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलम मूल - अय वुच्चति "अविज्जा"।
5 १५२ विभङ्गो [६२३८- ३८ तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सह्यारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "अविज्जा- पच्चया सवारों"। ३६. तत्य कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विणं विचाणक्खन्धो तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "सवारपच्चया विज्ञाणं"। ४०. तत्थ कतमं विमाणपच्चया नाम ? वेदनावखन्धो, साक्खन्यो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुञ्चति 10 " विज्ञाणपच्चया नामं" । ४१. तत्य कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विआणं विज्ञाणक्खन्धो तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं बुच्चति "नामपच्चया छट्ठायतनं"। ४२. तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्त - अय बुच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सों"। ४३. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं 20 चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अय वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना"। ४४. तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा यो रागो सारागो अनुनयो अनुरोधो नन्दी नन्दिरागो चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति “वेदनापच्चया तहा" । ४५ तत्य कतमं तण्हापच्चया उपादानं ? या दिहि दिट्टिगतं दिविगहन' दिद्विकन्तारो दिट्ठिविसकायिक दिदिविप्फन्दितं दिद्विसञ्चोजनं गाहो पतिवाहों अभिनिवेसो परामासो कुम्मग्गो मिच्छापयो मिच्छत्तं तित्यायतनं विपरियासरगाहो' - इदं बुच्चति "तण्हापच्चया उपादानं"। १. दिद्विगण - सी० । २ पतिगाहो- रो०। ३ विपरियेमगाहो - सी, रो० विपरियेसग्गाहो - स्या। B 151 15 ? R 145 25 ? ? ? ६२५२] प्रभिधम्मभाजनीय १८३ ४६ तत्य कतमो उपादानपच्चया भवो' ठपेत्वा उपादान, वेदनापसन्धो सञ्जाक्सन्धो सहारक्सन्यो विनाणवखन्धो अय वुच्चति "उपादानपच्चया भवो" । ४७ तत्थ कृतमा भवपच्चया जाति ? या तेस' तेस धम्मान जाति साति निव्वत्ति अभिनिवत्ति । पातुभावो - अय वुच्चति "भवपच्चया जाति"। ४८ तत्थ कतम जातिपच्चया जरामरण अस्थि जरा, अत्यि मरण । तत्य कतमा जरा या तेस तेस धम्मान जरा जीरणता आयुनो सहानि - अय 10 वुच्चति "जरा"। तत्य कतम मरण यो तेस तेस धम्मान खयो बयो भेदो परिभेदो अनिच्चता अन्तर- धान इद वुच्चति “मरण"। इति अय च जरा, इद च मरण । इद बुच्चति “जातिपच्चया 15 जरामरण" | ४६. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होतो ति । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स सङ्गति होति, समागमो होति, समोधान होति, पातुभावो होति । तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । ५० तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्यारो, सङ्खारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादान, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ५१ तत्य कतमा अविज्जा' य अजाण अदस्सन पे० अविज्जालगी' मोहो अकुसलमूल अय वुच्चति "अविज्जा"। ५२ तत्य कतमो अविज्जापच्चया सवारो? १ स्या, रो० पात्यकेतु नत्यि, एवमुपरिपि । २ • सङ्गि-सी। 20 B152 R 146 25 ६.२ ६५] अभिषामभाजनोम यं चित्तं मनो मानसं .. १०... तज्जामनोविज्ञाणघातु - इदं बुच्चति “सङ्घारपच्चया विज्ञाणं"। ६१. तत्थ कतमं विज्ञाणपच्चया नामरूपं ?. अस्थि नामं, अत्यि रूपं । तत्य कतमं नामं? बेदनाक्खन्धो, राम्जालन्धो, सवारखन्धो, - इदं बुच्चति R.147 5 "नाम"। 'तत्थ कतमं रूपं? चक्खायतनस्स उपयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पननं 10 पि अस्थि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमट्टानं - इदं वुच्चति “रूपं" । इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति "विज्ञाणपच्चया नामरूपं"। ६२. नामरूपपच्चया छट्ठायतनं ति । अत्यि नाम, अत्थि रूपं । तत्य कतमं नामं? वैदनाक्खन्धो, सञ्चाक्वन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुच्चति 15 "नाम"। तत्थ कतमं रूपं ? यं रूपं निस्साय मनोविआणधातु वत्तति इदं वुच्चति 20 25 इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति "नामरूपं" ! ६३. तत्थ कतम नामरूपपच्चया छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं धुच्चति "नामरूपपञ्चया छट्टायतन" । ६४. तरथ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो ? यो फस्सो -फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वृच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सो" ... पे.... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । ६५. तस्मि समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विनाणं, विज्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया सळायतनं, छट्ठा- 30 . पि०-२४ .5 B. 154 10 R.148 विभङ्गो [ ६.२.६५- यतनपच्चया' फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तव्हा, तण्हा- पच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जाति- पच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ६६. तत्थ कतमा अविज्जा ? यं अनाणं अदस्सनं ... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- मूलं - अयं वुच्चति "अविज्जा" । ६७. तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो? .या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयिततं - अयं वुच्चति “अविज्जा- पच्चया सङ्खारों"। ६८. तत्थ कतम सङ्घारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु :- इदं वुच्चति “सङ्खारपच्चया विज्ञाणं"। ६६. तत्थ कतमं विज्ञाणपच्चया नामरूपं ? अत्थि नाम, अत्थि रूपं । तत्य कतम नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्जाक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुच्चति "नाम"। तत्थ कतमं रूपं ? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स 20 उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पननं पि अस्थि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमट्टानं - इदं वुच्चति "रूपं"। इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति “विज्ञाणपच्चया नामरूपं"। ७०, नामरूपपच्चया सळायतनं ति । अस्थि नामं, अस्थि रूपं । तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुच्चति "नाम"। तत्थ कतम रूपं ? 15 25 , . सळापतन -स्या०,रो० ।
१२७ ६.२.७७] अभिधम्मभाजनीय चत्तारो च महाभूता, यं च रूपं निस्साय मनोविज्ञाणधातु वत्तति - इदं वुच्चति "रूपं"। इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुञ्चति "नामरूपं"। ७१. तत्थ कतमं नामरूपपच्चया सळायत? चक्खायतनं, सोतायतनं, धानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, 5. मनायतनं - इदं बुच्चति “नामरूपपच्चया सळायतन" । .७२. तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो ? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति “छट्ठा- यतनपच्चया फस्सो" ... पे०... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्ख- क्खन्धस्स समुदयो होती" ति । . 10 J ६. हेतुचतुक्कं ७३. तस्मि समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सवारपच्चया विज्ञाणं सह्वारहेतुकं, विज्ञआणपच्चया नाम विज्ञाण- हेतुकं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुक, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठा- यतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेनुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदना- हेतुका, तण्हापच्चया उपादान तण्हाहेतुकं, उपादानपच्चया भवो, भव- 15 पच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्ख- क्खन्धस्स समुदयो होति । ७४. तत्थ कतमा अविज्जा ? अआण अस्सनं पे . अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल. मूलं - अयं वुच्चति “अविज्जा' । ७५. तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सह्यारो अविज्जाहेतुको ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं अयं वुच्चति "अविज्जापच्चया सह्यारो अविज्जाहेतुको" । ७६ तत्य कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं सवारहेतुकं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं 25 घुञ्चति "सद्धारपच्चया विज्ञाणं सद्धारहेतुर्क"। ७७. तत्थ कतमं विचाणपच्चया नामं विज्ञाणहेतुकं ? B. 155, R.149 20 - १८८ 10 विनङ्गो [६.२.७७- बेदनाक्खन्यो, सझाक्वन्धो, ससारखखन्धो - इदं बुच्चति "विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञापहेतुक"। ७८. तत्य कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं ? यं चित्तं मनो मानसं ...पे.... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं 5 वुच्चति “नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं"। ७६. तत्य कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति “छट्ठा. यतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको"। ८०. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका ? यं चैतसिकं सातं चैतसिकं सुसं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अयं वुच्चति "फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका"। ८१. तत्य कतमा वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहतुका ? यो रागो सारागो ....... चित्तस्स सारागो - अयं बुच्चति 15 "वेदनापच्चया तव्हा वेदनाहतुका"। २२. तत्य कतमं तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुएं ? या दिट्ठि दिट्ठिगतं ... पे०... तित्यायतनं विपरियासग्गाहो- इदं युच्चति "तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुः" ... पे०... तेन युच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्सपरान्धस्स समुदयो होति" । ८३. तस्मि समये अविज्जापच्चया महारो अविनाहेतुको, महारपच्चया विश्माणं सरदारहेतुनं, विमाणपच्चया नाम विमाणहेतुफं, नामपच्या फस्सो नामहेतुको, फररापचया वेदना फराहतुगा, चंदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तोहापाया उपादानं सहाहेतु; उपादानपच्नया भयो, भवपञ्चपा जाति, जातिपगया १. जरामरण । एवमेनाग केयनम्ग दुगरगलस्ग समुदयो होति । ५४. सत्य पनमा प्रकिना? यं पन्ना पदग्गनं ...... पायग्नालही मोटो पगार मू-पपं युबनि "पविमा" । ८५. नाप गयो प्रविमापा महारो पविनायुमो ? D. 156,20 R.150 विभङ्गो [६.२.६३- यं चित्तं मनो मानसं ...०... तज्जामनोविमाणधातु - इदं वुच्चति “सङ्खारसच्चया विज्ञाणं सङ्खारहेतुक" । १४. तत्य कतमं विज्ञाणपच्चया नामरूपं विज्ञाणहेतुकं ? अत्यि नाम, अत्थि रूपं । तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्जाक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं बुच्चति "तामं"। तत्य कतमं रूपं ? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स 10 उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनजां पि अत्यि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्टानं - इदं वुच्चति "रूपं"। इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति " विनाणपच्चया नामरूपं विज्ञाणहेतुकं"। १५. नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं ति । अत्थि 13 नामं, अस्थि रूपं । तत्य कतमं नाम ? वेदनाक्खन्धो, सञ्जाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो - इदं वुच्चति N "नाम"। 20 तत्य कतमं रूपं ? यं रूपं निस्साय मनोविआणधातु वतति-इदं वुच्चति “रूपं"। इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति “नामरूपं"। ६६. तत्य कतमं नामरुपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं ? यं चितं मनी मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामस्पहेतुकं”। ६७. तत्य कतमो छट्ठायतनपच्चया फरसो घट्ठायतनहेतुको ? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्पुसितत्तं - अयं वुच्चति “ट्ठा- यतनपच्चपा फस्सो छट्ठायतनहेतुको" ... ०... तेन युच्चति “एव- मेतस्स केवलस्स दुक्खक्सन्धस्स समुदयो होती" ति । १८. तस्मि समये अविज्जापचया सवारो अविज्गाहेतुफो, 30 सहारपच्चया विचाणं सवारहेतुकं विमाणपच्चया नामस्पं B.158, R.152 . 5 - ६२१०३] अभिधम्ममाजनीय १६१ विनाणहेतुक, नामपच्चया सळायतन' नामरूपहेतुक, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादान तण्हाहेतुक , उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ६६ तत्थ कतमा अविज्जा ? य अजाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- अय वुच्चति "अविज्जा", १०० तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त-प्रय वच्चति "अविज्जा- 10 पच्चया सवारो अविज्जाहेतुको" । १०१ तत्थ कतम सङ्खारपच्चया विज्ञाण सह्वारहेतुक ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु - इद वुच्चति “सङ्खारपच्चया विज्ञाण सवारहेतुक" । १०२ तत्थ कतम विज्ञाणपच्चया नामरूप विज्ञाणहेतुक ? अत्थि नाम, अत्थि रूप । तत्थ कतम नाम वेदनाक्वन्धो, सञ्चाक्खन्धो, सङ्घारक्वन्धो इद वुचात "नाम" । तत्थ कतम रूप 7 चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, धानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, य वा पना पि अस्थि रूप चित्तज चित्तहेतुक चित्तसमुट्ठान – इद वुच्चति “रूप” । इति इद च नाम, इद च रूप । इद वुच्चति "विनाणपच्चया नामरूप विचाणहेतुक"। १०३ नामरूपपच्चया सळायतन नामरूपहेतुकं ति । अत्थि नाम, अत्थि रूप । तत्थ कतम नाम वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो इद वुर्चात "नाम"। 15 7 20 25 7 30 १ छट्टायतन-सी।
विभङ्गो [६.२.१०३- 5 R.153 B. 159 तत्थ कतम रूपं ? चत्तारो च महाभूता, यं च रूपं निस्साय मनोविज्ञाणधातु वतति - इदं वुच्चति “रूप” । इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति “नामरूपं". । १०४. तत्थ कतमं नामरूंपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं ? चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं – इदं वुच्चति "नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं" । १०५. तत्थ कतमो छटुायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको ? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति “छट्ठा- 10 यतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको"। १०६. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका"। १०७. तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका ? यो रागो सारागो .. पे०... चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति "वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका"। १०८. तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं ? या दिट्ठि दिट्ठिगतं ... पे०. . तित्यायतनं विपरियासग्गाहो- इदं 20 वुच्चति "तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं" ... पे०... तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । 15 ७. सम्पयुत्तचतुक्कं १०६. तस्मि समये अविज्जापच्चया सहारो अविज्जासम्प- युत्तो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं सवारसम्पयुत्तं, विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं, घट्ठायतन- 25 पच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तोहापच्चया उपादानं तण्हासम्प- -- 5 विभङ्गो ११८. तत्य कतमं तण्हापच्चया उपादानं ताहासम्पयुत्तं ? या दिट्ठि दिट्ठिगतं ... पे०... तित्थायतनं विपरियासरगाहो - इदं वुच्चति “तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं" ... पे०... तेन बुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होती" ति । ११६. तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्यारो अविज्जा- सम्पयुत्तो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं सङ्घारसम्पयुत्तं, विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तहा- पच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया 10 जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । १२०. तत्थ कतमा अविज्जा ? यंअणं अदस्सनं . पे०.. अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं - अयं वुच्चति "अविज्जा"। १२१. तत्य कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्प- B 161 15 युत्तो? R 155 20 या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं-- अयं वुच्चति "अविज्जा- पच्चया सह्यारो अविज्जासम्पयुत्तो"। १२२. तत्थ कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं सङ्घारसम्पयुत्तं ? यं चित्त मनो मानस ... पे० .. तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति “सवारपच्चया विज्ञाणं सवारसम्पयुत्तं" । १२३. तत्थ कतमं विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाणसम्पयुत्तं? वेदनाखन्यो, साक्खन्धो, सङ्घारक्खन्यो - इदं बुच्चति "विज्ञाणपच्चया नामं विज्ञाणसम्पयुत्तं" । १२४. नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तो ति । तत्य कतम नामं? ठपेत्वा फस्सं, वेदनापसन्धो सज्ञाक्खन्धो सङ्खारक्सन्धो विज्ञाणक्खन्धो - इदं वुच्चति "नाम" । १२५. तत्य कतमो नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तो ? 25 १६६ विभङ्गो 5 10 इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति " विज्ञाणपच्चया नामरूपं विज्ञाणसम्पयुत्तं नाम। १३१. नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं ति । अत्यि नामं, अस्थि रूपं । तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो - इदं वुच्चति "नाम"। तत्थ कतमं रूपं ? यं रूपं निस्साय मनोविज्ञाणधातु वत्तति - इदं वुच्चति "रूपं"। इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति "नामरूपं"। १३२. तत्य कतमं नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं ? य चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्त । १३३. तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतन- सम्पयुत्तो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो" ... पे०... तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । .१३४. तस्मि समये अविज्जापच्चया सवारो अविज्जा- सम्पयुत्तो, सवारपच्चया विज्ञाणं सवारसम्पयुत्तं, विज्ञाणपञ्चया नामल्पं विभागसम्पयुत्तं नाम, नामरूपपन्चका सळायतनं नामसम्म युत्तं छट्ठायतनं', छट्ठायतनपच्चया फस्सो घट्टायतनसम्पयुत्तो, फस्स- पच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया 25 जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्सन्धस्स समुदयो होति । १३५. तत्य कतमा अविज्जा? यं प्रजाणं अदस्सनं प०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुमलमूलं - अयं वुच्चति "अविज्जा" । १ स्मा०, रा. पोपगु नास्पि। 15 B 163 20 R157 ६२१४०] प्रभिधम्मभाजनीय १३६. तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सहारो अपिज्जा- सम्पयुत्तो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "अविज्जा- पच्चया सहारो अविम्जासम्पयुत्तो”। १३७. तत्य कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं सवारसम्पयुत्तं? 5 यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं बुच्चति "सद्धारपच्छया विज्ञाणं सहारसम्पयुत्ते" । १३८. तत्थ कतमं विज्ञाणपच्चया नामस्पं विजाण- सम्पयुत्तं नामं? अत्यि नामं, अत्यि रूपं । तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सझाक्खन्धो, सह्यारक्सन्धी इदं युच्चति तत्थ कतमं रूपं ? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स 15 उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पननं पि अत्यि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्टानं - इदं बुच्चति "स्पं"। इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति "विभागपच्चया नामरूपं विश्नाणसम्पयुत्तं नाम" १३६. नामरूपपच्चया सळायतनं नामसम्पयुत्तं छट्ठायतनं ति। 20 अत्यि नामं, अस्थि रूपं । तत्य कतम नाम? वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुच्चति "नाम" । तत्थ कतम रूप? चत्तारो च महाभूता, यं व रूपं निस्साय मनोविज्ञाणधातु वत्तति - इदं वुच्चति “रूप” । इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं बुच्चति "नामरूपं"। १४०. तत्थ कतमं नामरूपपच्चया सळायतनं नामसम्पयुत्तं छट्ठायतन ? १. स्या, रो० पोत्यकेसु नत्यि । ६ 25 30 १९८ B. 10+ , विभङ्गो [६.२.१४०- चक्खायतनं, सोतायतनं, धानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं - इदं बुच्चति "नामरूपपच्चया सळायतनं नामसम्पयुत्तं छट्ठायतनं"। १४१. तत्य कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति "छट्ठा- यतनपच्चया फस्सो छुट्टायतनसम्पयुत्तो" ... पे०... तेन वुच्चति “एव- मेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती' ति । R.158 5 ८. अचमचतुपकं १४२. तस्मि समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सवारपच्चया पि अविज्जा; सङ्खारपच्चया विज्ञाणं, विचाणपच्चया पि सङ्खारो; 10 विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया पि विज्ञाणं; नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया पि नामं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, पच्चया पि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया पि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया पि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, 15 जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो फस्स- होति ।. 20 अयं वुच्चति १४३. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अजाणं अदस्सनं अदस्सनं ... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं - अयं वुच्चति “अविज्जा"। १४४. तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं "अविज्जापच्चया सङ्खारो" । १४५. तत्थ कतमा सङ्खारपच्चया पि अविज्जा ? यं अचाणं अदस्सनं ... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- 25 मूलं - अयं वुच्चति “सङ्घारपच्चया पि अविज्जा"। तत्य कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति सवारपच्चया विज्ञाणं ।
१६६ D 165 10 R.159 ६.२.१५३] प्रभिषामभाजनीयं तत्थ कतमो विज्ञाणपच्चया पि सङ्घारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "विज्ञाणपच्चया पि सङ्खारो" । १४६. तत्थ कतमं विआणपच्चया नाम ? वेदनाक्खन्धो, सझाक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुच्चति 5 "विज्ञाणपच्चया नाम" | १४७. तत्य कतमं नामपच्चया पि विज्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति “नामपच्चया पि विज्ञाणं" । १४८. तत्य कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं बुच्चति “नामपच्चया छट्ठायतनं"। १४६. तत्य कतम छट्ठायतनपच्चया पि नाम ? वेदनाक्सन्धो, सज्ञाक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो - इदं वुच्चति "छट्टायतनपच्चया पि नाम"। १५०. तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सों ? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसिततं - अयं वुच्चति “छट्टा- यतनपच्चया फस्सो"। १५१. तत्थ कतम फस्सपच्चया पि छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं 20 वुच्चति “फस्सपच्चया पि छट्ठायतनं"। १५२. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा' साता सुखा वेदना अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना"। १५३. तत्थ कतमो वेदनापच्चया पि फस्सो ? यो फस्सो फुराना राम्फुसना सम्फुसितत्तं अयं वुच्चति "वेदनापच्चया पि फस्सो"। १. चेतनासम्फसजा 15 25 - सी।
२०० ? - 5 .. B 166 विभङ्गो [६२.१५४- १५४, तत्य कतमा वेदनापच्चया तण्हा यो रागो सारागो... पे०... चित्तस्स सारागो अयं वुच्चति "वेदनापच्चया'तण्हा"। १५५. तत्य कतमा तण्हापच्चया पि वेदना ? यं चेतसिकं सातं चेतसिक सुखं चेतोसम्फस्स सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा सांता सुखा वेदना - अयं वुच्चति “तण्हापच्चया पि वेदना"। १५६. तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं? या दिट्टि दिद्विगतं ... पे०... तित्थायतनं विपरियासग्गाहो 10 इदं वुच्चति "तण्हापच्चया उपादानं" । १५७. तत्य कतमा उपादानपच्चया पि तण्हा यो रागो... पे०... चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति "उपादान- पच्चया पि तहा"। १५८. तत्थ कतमो उपादानपच्चया भवो? ठपेत्वा उपादानं, वेदनाक्खन्धो सञ्जाक्खन्धो सहारखखन्धो विचाणक्खन्धो - अयं वुच्चति "उपादानपच्चया भवो"। १५६. तत्थ कतमा भवपच्चया जाति ? या तेसं तेसं धम्मानं जाति सञ्जाति निबत्ति अभिनिव्वति पातुभावो - अयं वुच्चति “भवपच्चया जाति" । १६०. तत्थ कतमं जातिपच्चया जरामरणं ? अस्थि जरा, अत्यि मरणं । तत्य कतमा जरा? या तेसं तसं धम्मानं जरा जीरणता प्रायुनो संहानि - भयं वुच्चति “जरा"। तत्थ कतम मरणं? यो तेस तेसं धम्मानं खयो वयो भेदो परिभेदो अनिच्चता अन्तर- धानं - इदं वुच्चति “मरणं"। इति अयं च जरा, इदं च मरणं । इदं वुच्चति "जातिपच्चया जरामरणं"। १६१. एवमेतत्स फेयलस्स दुफ्सपसन्धस्स समुदयो होती ति। 15 20 . R.100 . 25 30 - नामपच्चया ६२१६८] अभिधम्मभाजनीय एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स सङ्गति होति, समागमो होति, समोधान होति, पातुभावो होति । तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्त दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । १६२ तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्यारो, सवारपच्चया पि अविज्जा , सङ्घारपच्चया विमाण, विज्ञाणपच्चया पि सवारो, 5 विचाणपच्चया नाम, नामपच्चया पि विज्ञाण, फस्सो, फस्सपच्चया पि नाम, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया पि वेदना, तण्हापच्चया उपादान, उपादानपच्चया पि तण्हा, उपादानपच्चया भवो, भव- पच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स 10 दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । १६३ तत्थ कतमा अविज्जा ? यअञ्जाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- मूल - अय वुच्चति "अविज्जा"। १६४ तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सह्यारो या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त - अय वुच्चति "अविज्जा- पच्चया सङ्घारों"। १६५ तत्थ कतमा सङ्खारपच्चया पि अविज्जा ? य अजाण अदस्सन पं० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- मूल - अय वुच्चति “सवारपच्चया पि अविज्जा" । १६६ तन्थ कतम सवारपच्चया विज्ञाण ? य चित्त मनो मानसं पे० तज्जामनोविमाणधातु - इदं वुच्चति “सङ्खारपच्चया विज्ञाण"। १६७ तत्थ कतमो विज्ञाणपच्चया पि सङ्खारो या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त - अय वुच्चति " विज्ञाण- 23 पच्चया पि सङ्खारों"। १६८ तत्थ कतम विज्ञाणपच्चया नाम वेदनाक्खन्धो, सञ्जाक्खन्धो, सङ्खारवखन्धो - इद वुच्चति "विज्ञाणपच्चया नाम" । वि०-२६ 7 15 20 Ba167 7 ?
२०२ विभङ्गो [ ६.२.१६६- R 161 5 २ 10 १६६. तत्थ कतमं नामपच्चया पि विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं ..पे.. तज्जामनोविज्ञाणधातु -- इदं वुच्चति “नामपच्चया पि विभाणं"। १७०. नामपच्चयां फस्सो ति । तत्थ कतमं नाम ? ठयेत्वा फस्स, वेदनाक्खन्धो सम्झारखन्धो सङ्खारवखन्धो विज्ञाणक्खन्धो - इदं वुच्चति "नाम" । १७१. तत्थ कतमो नामपच्चया फरसो ? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं -- अयं वुच्चति “नाम- ७ पच्चया फस्सो"। १७२. तत्य कतमं फस्सपच्चया पि नामं? वेदनाक्खन्धो, सज्ञाक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो, विज्ञाण- खन्धो - इदं वुच्चति “फस्सपच्चया पि नाम" .. पे०... तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होती" ति । १७३ तस्मि समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सवारपच्चया 15 पि अविज्जा; संङ्खारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया पि सङ्खारो; विज्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया पि विज्ञाणं; नामरूप- पच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया पि नामरूपं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्संपच्चया पि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया पि वेदना; तण्हापच्चया 20 उपादानं, उपादानपच्चया पि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया ‘जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्सन्धस्स समुदयो होति । १७४. तत्थ कतमा अविज्जा ? पं.अजाणं अदस्सनं ... प.०... अपिज्जालङ्गी मोहो अकुसमूलं अयं वुच्चति "अविज्जा"। १७५. तत्य कतमो अविज्जापच्चया सवारो? या चेतना सञ्चेतना मञ्चैतयितत्तं - अयं बुच्चति "अविज्जा. पच्चया सह्मारो। - 2 25 अभिधम्मभाजनीय २०३ D 168 ? 10 ? १७६ तत्य कतमा सङ्खारपच्चया पि अविज्जा ? य अयाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूल ~ अय वुच्चति “सवारपच्चया पि अविज्जा" । १७७ तत्थ कतम सवारपच्चया विन्माण ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु - इद १ वुच्चति "सङ्खारपच्चया विज्ञाण" । १७८ तत्थ कतमो विज्ञाणपच्चया पि सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त – अय वुच्चति "विज्ञाण- पच्चया पि सङ्खारों"। १७९ तत्थ कतम विज्ञाणपच्चया नामरूप अत्थि नाम, अत्थि रूप । तत्य कतम नाम वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्घारक्सन्धो - इद वुच्चति "नाम" । तत्य कतम रूप चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, य वा पना पि अस्थि रूप चित्तज चित्तहेतुक चित्तसमुट्ठान - इद वुच्चति “रूप” , इति इद च नाम, इद च रूप । इद वुच्चति "विज्ञाणपच्चया नामरूप"। १८० नामरूपयन्चया पि विभाग ति। अत्यि नाम, अत्थि रूप । तत्थ कतम नाम वेदनाक्खन्धो, सझावखन्धो, सहारक्खन्धो इद वुच्चति ? 15 R 162 20 (0 7 "नाम" । 25 तत्थ कतम रूप ? य रूप निस्साय मनोविज्ञाणधातु वत्तति - इद वुच्चति "रूप"। इति इद च नाम, इद च रूप । इद वुच्चति "नामरूप' १८१ तत्थ कतम नामरूपपच्चया पि विनाण ? 300 २०४ विभङ्गो [१.२.१८१- यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "नामरूपपच्चया पि विाण" । १८२. नामरूपपच्चया छट्ठायतनं ति । अत्थि नाम, अत्थि रूप। तत्य कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, साक्खन्यो, सवारक्खन्धो - इदं वुच्चति 5 तत्थ कतमं रूपं ? यं रूपं निस्साय मनोविज्ञाणधातु वत्तति इदं वुच्चति fo "रूपं"। इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति “नामरूप" १८३. तत्थ कतमं नामरूपपच्चया छट्ठायतनं ? यं चिंत्तं मनो मानसं ... फे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "नामरूपपच्चया छट्ठायतनं'। १८४.. तत्थ कतमं छट्ठायतनपच्चया पि नामरूपं ? अत्यि नामं, अत्थि रूपं । तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सज्ञाक्खन्धो, सहारक्खन्धो - इदं युच्चति B.169 20 तत्थ कतम रूपं ? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पननं पि प्रतिम रूपं चित्तजं चित्तहेतुफ चित्तसमुट्ठानं - इदं वुच्चति "रूपं"। इति इदं व नामं, इदं च रूपं । इदं बुच्चति "छहायतनपच्च्या 15 पि नामरूपं"। १८५. तत्य कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो ? यो फस्सो फुसता सम्मुसना सम्फुस्तितं - अयं बुच्चति "छट्ठायतनप १८६. तत्थ कतमं फस्सपच्चया पि छदायतनं ? फस्सो"।
R.16 - १.२.१९३] प्रभिप्राममाननीय यं चित्तं मनो मानसं ... १०... तज्जामनोविज्ञाणपातु - इदं वुच्यति “फस्सपच्चमा पि छट्ठायतन" ... पे..... तेन वुच्चति "एवमवरस केवलस्स दुक्सक्सन्चस्स समुदयो होतो" ति । १७. तस्मि समये अविज्जापच्चया सवारो, सवारपच्चया पि अविज्जा; सहारपच्चया विज्ञाणं, विमाणपंच्चया पि सहारो; विमाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपन्चया पि विज्ञाणं; नामरूप- पच्चया सळायतनं, छट्ठायतनपच्चया' पि नामस्पं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया पि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पिफस्मो; वेदनापच्चया तहा, तहापचया पि वेदना तहाएञ्चमा उपादानं, उपादानपच्चया पि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया 10 जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्म दुपसरसन्यस्स समुदयो होति । १८८. तत्य कतमा अविज्जा? यं प्रमाण अदस्सनं ... पे० . अविज्जालङ्गी मोहो अकुसत- मूलं प्रयं बुच्चति "अविज्जा"। १८६. तत्य कतमो अविज्जापच्चया सह्मारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "अविना- पच्चया सहारों" । १६०. तत्थ कतमा सवारपच्चया पि अविज्जा ? पं आणं अदस्सनं .. पे० . अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- 20 मूलं अयं वच्चति "सहारपच्चया पि अविज्जा"। १६१. तत्य कतमं सवारपच्चया विजाण? यं चित्तं मनो मानस ... पे..... तज्जामनोविज्ञाणपातु - इदं बुच्चति “सहारपच्चया विमाणं"। १६२. तत्य कत्तमो विज्ञाणपच्चया पि सहारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयित्ततं - अयं वच्चति "विज्ञाण- पच्चया पि सवारों"। १६३. तत्य कतमं विज्ञाणपष्चया नामरूपं ? १ महायतनपच्चपा - सी०,म्बा०, रो०, एरमारिलि। 15 - B170 २०६ 5 विभङ्गो [६२१६३- अत्यि नाम, अत्यि रूपं । तत्य कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सह्वारखन्धो - इदं वुच्चति "नाम"! तत्थ कतमं रूपं ? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्म उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनञ्ज पि अत्यि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्ठानं - इदं बुञ्चति "रूपं"। इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति " विज्ञाणपच्चया 10 नामरूपं" १६४. नामरूपपच्चया पि विज्ञाणं ति । अत्थि नाम, अत्थि रूपं । तत्य कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो - इदं वुच्चति 15 "नाम"। तत्य कतमं रूपं ? यं रूपं निस्साय मनोविज्ञाणघातु वत्तति - इदं वुच्चति . R.164 20 इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति “नामरूपं" १६५. तत्य कतमं नामरूपपच्चया पि विज्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं .. पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु -- इदं वुच्चति "नामरूपपच्चया पि विज्ञाणं"। १६६. नामरूपपच्चया सळायतनं ति । अत्थि नाम, अत्थि रूपं । तत्य कतमं नाम ? . वेदनाक्खन्धो, सञ्चाक्खन्धो, सङ्घारक्सन्धो - इदं वुच्चति "नाम"। तत्थ कतम रुप? चत्तारो च महाभूता, यं च रूपं निस्साय मनोविआणधातु वत्तति - इदं वुच्चति “रूपं" , इति इदं च नाम, इदं च रूपं । इदं वुच्चति "नामरूपं"। 25 . 30 ६.२ २०२] प्रभिधम्मभाजतीयं २०७ १६७. तत्य कतम नामरूपपच्चया सळायतनं ? चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिन्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं - इदं बुच्चति "नामरूपपच्चया सळायतन" । १९८ तत्थ कतम छट्ठायतनपच्चया पि नामरूपं ? अत्यि नामं, अत्थि.रूपं । तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धों, सावखन्धो, सङ्क्षारक्खन्धो - इदं बुच्चति "नाम"। तत्थ कतमं रूपं ? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स 10 उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनज पि अत्यि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्ठानं - इदं वुच्चति “रूप” । इति इदं च नामं, इदं च रूपं । इदं वुच्चति “छट्ठायतनपच्चया पि नामरूपं"। १६६. तत्थ- कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो ? यो फस्सो फुराना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सो"। २००. तत्थ कतमं फस्सपच्चया पि छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे० . तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति “फस्सपच्चया पि छट्ठायतनं" । २०१. तत्य कतमा फस्रापचया वेदना ? य चेतसिक सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्स सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना" ...पे.... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति। 15 B. 171 20 5 ६. अकुसलनिहतो २०२. कतमे धम्मा अकुसला ? यस्मि समये अकुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्ससहगतं दिद्वि- पतसम्पयुरा ससद्वारेन ... पे०... सोमनस्सराहगतं दिद्विगनिप्पयुत्त ..
२०८ R.165 10 - विभङ्गो -[६.२.१२- रूपारम्मरणं वा ...पे०... सोमनस्ससहगतं दिट्ठिगतविप्पयुत्तं ससवारेन रूपारम्मणं वा सद्दारम्मणं वा गन्धारम्मणं वा रसारम्मणं वा फोहब्बा- रम्मणं वा धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये अविज्जा- पच्चया सह्वारो, सङ्खारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, 5 नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २०३. तत्य कतमा अविज्जा ? यं अजाणं अदस्सनं ... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- मूलं - अयं वुच्चति "अविज्जा"। २०४. तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सवारो? या चेतना मञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं अयं वुच्चति अविज्जापच्चया सङ्खारो ... पे०... । २०५. तत्य कतमो तण्हापच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति “तण्हापच्चया अधिमोक्खो" । २०६. तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्जाक्खन्धो सङ्कारक्खन्धो 20 विचाणक्खन्धो - अयं वुच्चति "अधिमोक्खपच्चया भवो"... पे०... तेन बुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । २०७. कतमे धम्मा अकुसला ? • यस्मि समये अकुसलं चित्त उप्पन्नं होति उपेखासहगत दिद्विगत- सम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा सद्दारम्मणं वा गन्धारम्मणं वा रसारम्मणं वा 25 फोटव्वारम्मणं वा धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारभ, तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्यारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया घट्ठायतनं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फरसपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स 3 केवलस्स दुक्सक्खन्धस्स समुदयो होति । .15 B.172 .
६२२१२) अभियम्ममाननीय २०६ ? R 16C य नज्माण अदस्सन 7 10 २०८ तत्थ पतमा अविज्जा पे० अविज्जालझी मोहो अपुरातमूल - अय वुच्चति अविज्जा प० । २०६ तत्य क्तमा फस्सपच्चया वेदना? य चेतसि नेव सात नासात चेतोसम्फ्स्सज अदुवरसमसुस । वेदयित चेतोसम्फस्सजा दुक्समसुखा वेदना - अय पुच्चति “फस्स- पच्चया वेदना” पे० तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुवस- वसन्धस्स समुदयो होतो" ति । २१० कतमे धम्मा असला यस्मि समये अकुसल चित्त उप्पन्न होति उपेक्खाराहगत दिट्ठि- गतसम्पयुत्त ससङ्खारेन पे० उपेक्खासहगत दिट्ठिगतविप्पयुक्त रूपा- रम्मण वा पे० उपेक्यासहगत दिट्ठिगतविप्पयुत्त रामवारेन स्पा- रम्मण वा सद्दारम्मण वा गन्धारम्मण वा रसारम्मण वा फोट्ठयारम्मण वा धम्मारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये अविज्जापच्चया सवारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया 15 छट्ठायतन, चट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना वदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्सपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स फेवलस्स दुनसक्रान्धस्स समुदयो होति । २११ तत्य कतमा अविज्जा पे० तेन वुच्चति “एवमेतस्स 20 केवलस्स दुक्खक्खन्वस्स सयुदयो होती' ति । २१२ कतमे धम्मा अकुसला यस्मि समये अकुसल चित्त उप्पन होति दोमनस्ससहगत पटिय- सम्पयुत्त रूपारम्मण वा पे० दोमनस्ससहगत पटिघसम्पयुत्त ससहारेन रूपारम्मण वा सद्दारम्मण वा गन्धारम्मण वा रसारम्मण 25 वा फोडब्यारम्मण वा धम्मारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्यारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छुट्टायतन, छहायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापञ्चया पटिध, पटिधपच्चया अधिमोक्सो, अधिमोक्ख- ? B 173 वि.-२७ २१० विभङ्गो [६.२.१२- पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २१३. तत्य कतमा अविज्जा? यं अजाणं अदस्सनं ... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- 5 मूलं - अयं वुच्चति "अविज्जा" ... पे०... अयं वुच्चति “छट्ठायतनपच्चया फस्सो"। R.167 15 तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं असातं चेतसिकं दुक्खं चेतोसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - अयं वुच्चति "फस्स- 10 पच्चया वेदना"। २१४. तत्य कतमं वेदनापच्चया पटिघं? यो चित्तस्स आघातो ... मे०... चण्डिक्कं असुरोपो' अनत्तमनता चित्तस्स - इदं बुच्चति "वेदनापच्चया पटिघं"। २१५. तत्य कतमो पटिघपच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अधिभोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति "पटिघपच्चया अधिमोक्खो"। २१६. तत्य कतमो अधिमोक्सपच्चया भवो ? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्सन्धो सञ्जाक्सन्धो सद्धारक्सन्यो विचाणक्खन्वो ~ अयं वुच्चति “अधिमोवसपच्चया भवो" ... पं०... 20 तेन वुच्चति "एवमेतस्स फेवलस्स दुक्सक्सन्धस्स समुदयो होतो" ति । २१७ कतमे धम्मा अकुमला मस्मि समये अकुसलं चित्तं उप्पन्नं होति उपेक्सासहगतं विचि- किच्छासम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा गद्दारम्मणं वा गन्धारम्मणं वा रसा- रम्मणं वा फोटुब्बारम्मणं या धम्मारम्मणं वा यं यं या पनारम्भ, तस्मि 25 समये अविज्जापचया महारो, सखारपच्चया विन्माणं, विमाण- पच्चया नाम, नामपच्चया छट्टायतनं, छट्ठायतनपच्चयो फस्सो, फस्स- पच्चया वेदना, वंदनापच्चया विचिकिच्छा, विचिकिच्यापच्चया भवी, भवान्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्म मेक्सस्स दारा. परान्यस्म गमुदयो होति । १. प्रा-पी प्रग- ? 1174 ६२ २२३] प्रभिधम्मभाननीय 3 वेदयित, R 168 २१८ तत्थ क्तमा अविज्जा? य अजाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल. मृल - अय वुच्चति "अविज्जा" पे० अय चुच्चति "ट्ठायतन- पच्चया फस्सो"। २१६ तत्य क्तमा फस्सपच्चया वेदना ? य चेतसिक नेव सात नासात चेतोसम्पम्सज अदुक्समसुप चेतोसम्फस्सजा अदुवसमसुसा वेदना अय वुच्चति "क्स्स- पच्चया वेदना'। २२० तत्थ क्तमा वेदनापच्चया विचिकिच्छा? या कहा कसायना यदायितत्त विमति विविपिच्छा द्वेव्हक 10 द्विधापथो' ससयो अनेक्सग्गाहों वामप्पना परिसप्पना अपरियोगाहणा' छम्भितत्त चित्तस्स मनोविलेखो - अय वुच्चति "वेदनापच्चया विचि- किच्छा"। २२१ तत्थ कतमो विचिकिच्छापच्चया भवो? ठपेत्वा विचिकिच्छ, वेदनाक्खन्धो सज्ञापसन्धो सहार- 15 क्सन्धो विचाणक्खन्धो - अय वुच्चति "विचिकिच्छापच्चया भवो' पे० तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्रसवसन्धस्स समुदयो होती' ति । २२२ कतमे धम्मा अकुसला यस्मि समये अकुसल चित्त उप्पन होति उपेक्खासहगत उच्च- 20 सम्पयुत्त रूपारम्मण वा सद्दारम्मण वा गन्धारम्मण वा रसारम्मण वा फोटुब्बारम्मण वा धम्मारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सवारपच्चया विनाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो फरसपच्चया वेदना, वेदनापच्चया उद्धच्च, उद्धच्चपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्ख- 25 पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २२३ तत्य कतमा अविज्जा? १ वापथो-सी० स्था० रो०१२ अनकसमाहो-मी०,स्या० स०३ मारिया गाहना-सी० स्या० रो०। ४ पम्मितत्त-स्था रो। , - B 175 २१२ 5 विभङ्गो [६,२२२३- यं अनाणं अदस्सनं ... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- मूलं - अयं वुच्चति “अविज्जा" ... पे०... अयं वुच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सो"। २२४. तत्य कतमा फस्मपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना - अयं बुच्चति “फस्स- पच्चया वेदना"। २२५. तत्थ कतमं वेदनापच्चया उद्धच्चं ? यं चित्तस्स उद्धच्चं अपसमो' चेतसो विवखेपो भन्ततं चित्तस्स- 10 इदं वुच्चति “वेदनापच्चया उद्धच्च" । २२६. तत्थ कतमो उद्धच्चपच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति "उद्धच्चपच्चया अधिमोक्खो" । २२७. तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? उपत्वा अधिमोक्ख, वेदनाक्खन्धो सज्ञाक्खन्धो सङ्कारक्खन्धो विचाणक्खन्धो - अयं वुच्चति “अधिमोक्खपच्चया भवो" . ,पे०.. तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुवखवखन्धस्स समुदयो होती" ति । R.169 15 १०. फुसलनि:सो २२८. कतमे धम्मा कुसला ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- 20 सहगतं ज्ञाणसम्पयुत्त रूपारम्मर्ण वा सद्दारम्मणं वा गन्धारम्मणं वा रसारम्मणं वा फोटुव्वारम्मणं वा धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारभ, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया ससारो, सवारपच्चया विचाणं, विआणपच्चया नाम, नामपच्चया छुट्टायतनं, घट्टायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, 25 अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । १ अनुपसमो-सी० ॥
-- B. 176 - 10 R.170 ६२२३४] अभिधम्मभाननीयं २२६. तत्य कतमे कुसलमूला ? अलोभो, अदोसो, अमोहो । तत्थ कतमो अलोभो? यो प्रलोभो अलुब्भना अलुभितत्तं असारागो असारज्जना असारज्जितत्तं अनभिज्झा अलोभो कुसलमूलं - अयं वुच्चति "ग्रलोभो"! 5 तत्थ कतमो अदोसो? यो अदोसो अदुस्सना'. अदुस्सितत्तं' अव्यापादो अव्यापज्जो अदोसो कुसलमूलं -- अयं बुच्चति “अदोसो' । तत्थ कतमो अमोहो ? या पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि- अयं वुच्चति “अमोहो"। इमे वुच्चन्ति "कुसलमूला" । २३०. तत्य कतमो कुसलमूलपच्चया सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सङ्घारों"। २३१ तत्थ कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं .पे०.. 15 विज्ञाणपच्चया नाम . पे०.. नामपच्चया छट्ठायतन . पे० .. छठ्ठायतनपच्चया फस्सो पे०. फस्सपच्चया वेदना .पे० अयं वुच्चति "फस्सपच्चया वेदना"। २३२ तत्थ कतमो वेदनापच्चया पसादो? या सद्धा सद्दहना प्रोकप्पना अभिप्पसादो अयं वुच्चति 20 "वेदनापच्चया पसादो"। २३३. तत्थ कतमो पसादपच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अघिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति "पसादपच्चया अधिमोक्खो" | २३४. तत्य कतमो अधिमोक्खपच्चया भयो ? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो साक्खन्यो सङ्खार- क्खन्यो विचाणक्खन्धो - अयं वुच्चति "अधिमोक्खपच्चया भवो" .पे०... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुवखवखन्धस्स समुदयो होती" ति। १-१ अदूसना असिततं - स्या। 25 ...
5 B. 177 ? R.171 विमलो [ ६.२.२३५- २३५. कतमे धम्मा कुसला ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहगतं जाणसम्पयुत्तं ससङ्खारेन रूपारम्मणं वा ... पे०... सोमनस्स- सहगतं आणविप्पयुत्तं रूपारम्मणं वा ... पे०... सोमनस्ससहगतं जाण- विप्पयुत्तं ससवारेन रूपारम्मणं वा सद्दारम्मणं वा गन्धारम्मणं वा रसारम्मणं वा फोट्ठबारम्मणं वा धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सद्धारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, 10 अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । . २३६. तत्य कतमे कुसलमूला अलोभो, अदोसो। तत्य कतमो अलोभो? यो अलोभो अलुब्भना अलुभितत्तं असारागो असारज्जना असारज्जितत्तं अनभिज्झा अलोभो कुसलमूलं-अयं वुच्चति "अलोभो"। तत्थ कतमो अदोसो ? यो अदोसो अदुस्सना अदुस्सितत्तं अव्यापादो अव्यापज्जो अदोसो कुसलमूलं - अयं वुच्चति "अदोसो" । इमे वुच्चन्ति “कुसलमूला' । २३७ तत्थ कतमो कुसलमूलपच्चया सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त - अयं वुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सङ्खारों" ... पे०... अयं वुच्चति “छट्ठायतनपच्चया फस्सो"। २३८. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्स सातं सुखं वेदयित 25 चेतोसम्फरसजा सांता सुखा वेदना - अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना" ....पे..... तेन दुञ्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होती" नि। २३६. कतमै धम्मा कुसला ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं 30 आणसम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा ...१०... उपेक्खासहगतं जाणसम्पयुत्तं 15 20 ? B 178 7 10 ६२२४४] अभिधम्मभाजनीय २१५ ससह्वारेन रूपारम्मण वा सद्दारम्मण वा गन्धाग्म्मण वा रसारम्मण वा फोब्बारम्मण वा धम्मारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सङ्घारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाण, विन्नाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फ्स्सो, पस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्सो, अधिमोक्स- 5 पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २४० तत्थ कतमे कुसलमूला अलोभो, अदोसो, अमोहो - इमे वुच्चन्ति "कुसलमूला" | २४१ तत्य कतमो कुसलमूलपच्चया सवारो या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त - अय वुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सहारो" पे० अय वुच्चति ~ “छट्ठायतनपच्चया फस्सो" । २४२ तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? य चेतसिक नेव सात नासात चेतोसम्फस्सज अदुवखमसुस वेदयित चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना अय वुच्चति "फस्स- 15 पच्चया वेदना' पे० तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्सक्सन्धस्स समुदयो होती" ति। २४३ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उत्पन्न होति उपेक्सासहगत जाणविप्पयुत्त रूपारम्मण वा पे० उपेवखासहगत जाणविप्पयुत्त ससवारेन रूपारम्मण वा सद्दारम्मण वा गन्धारम्मण वा रसारम्मण वा फोहब्बारम्मण वा धम्भारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सङ्खारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विजाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्टायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फ्स्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अघिमोवखो, अधिमोक्ख- 25 पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २४४ तत्य कतमे कुसलमूला अलोभो, अदोसो - इमे वुच्चन्ति "कुसलमूला" । ? 20 ?
5 R.172, B. 179 २४७. तत्थ कतमे ? विभङ्गो [६.२ २४५- २४५. तत्थ कतमो कुसलमूलपच्चया सङ्घारो? या चेतना राञ्चेतना सञ्चेतयित्तं- अयं वुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सङ्खारों" ....... तेन वुच्चति “एवमेतत्स केवलस्स दुक्ल- क्खन्धस्स समुदयो होतो" ति । २४६. कतमे धम्मा कुसला ? यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग भावेति विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण', तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सवारो, 'सङ्खारपच्चया · विज्ञाणं, विज्ञाण- पच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्स- 10 पच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोवखो, अधि- मोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एव- मेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । कुसलमूला अलोभो, अदोसो, अमोहो - इमे वुच्चन्ति "कुसलमूला" । २४८. तत्थ कतमो कुसलमूलपच्चया सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं बुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सङ्खारो" ... पे०... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स, दुक्खवख- धस्स समुदयो होतो" ति । २४६. कतमे धम्मा कुसला? यस्मि समयें अरूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सब्बसो प्राकिञ्चना- यतनं समतिक्कम्म नेवसझानासज्ञायतनसञ्जासहगतं सुखस्स च पहाना.... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये कुसल- मूलपच्चया सङ्खारो, सवारपञ्चया विज्ञाणं, विचाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, 25 वेदनापच्चया पसादो, पसादपंच्चया अधिमोक्खो, अधिमोवखपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खवखन्धस्स समुदयो होति । २५०. तत्य कतमे कुसलमूला ? 15 20 १. पञ्चीपसिणं- स्था।
? 10B 180 R 173 ६२२५६] अभिधम्मभाजनीय २१७ अलोभो, अदोसो, अमोहो - इमे बुच्चन्ति "कुसलमूला" । २५१ तत्थ कतमो कुसलमूलपच्चया सवारों या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त -- अय वुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सवारों" पे० अय वुच्चति “छट्ठायतनपच्चया फस्सों"। २५२ तत्थ कतमा फस्रापच्चया वेदना ? य चेतसिक सात चेतसिक सुख चेतोसम्फस्सज सात सुख वेदयिंत चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अय बुच्चति “फस्सपच्चया वेदना" पे० तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होतो" ति। २५३ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दधाभिज्ञ, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सङ्खारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाण- पच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्स- 15 पच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधि- मोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमे- तेस धम्मान समुदयो होति । २५४ तत्थ कतमे कुसलमूला अलोभो, अदोसो, अमोहो। तत्य कतमो अलोमो पे० अदोसो पे० अमोहो या पा पजानना पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न प्रय वुच्चति "अमोहो” । इमे वुच्चन्ति "कुसलमूला" । २५५ तत्थ कतमो कुसलमूलपच्चया सहारो या चेतना राम्चेतना सञ्चेतयितत्त. - अय वुच्चति "कुसलमूल- पच्चया सह्यारो" पे० अय वुच्चति “छट्ठायतनपच्चया फस्सो'। २५६ तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? य चेतसिक सात चेतसिक सुख चेतोसम्फस्सज सात सुख वेद- १ दुक्खापटिपद - H०, स्या० । 7 20 - 7 25 वि०-२५ २१८ विभङ्गो [६.२.२५६- यितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अयं वुच्चति "फस्सपच्चया वेदना"। २५७. तत्थ कतमो वेदनापच्चया पसादो ? या सद्धा सद्दहना प्रोकप्पना अभिप्पसादो अयं वुच्चति 5 "बेदनापच्चया पसादो"। २५८. तत्य कतमो पसादपच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति “पसादपच्चया अधिमोक्खो"। २५६. तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्जाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विज्ञाणक्खन्धो अयं वुच्चति "अधिमोक्खपच्चया भवो" ... पे०... अयं वुच्चति “जातिपच्चया जरामरणं" । २६०. एवमेतेसं धम्मानं समुदयो होतो ति । एवमेतेसं धम्मानं सङ्गति होति, समागमो होति, समोधानं होति, पातुभावो होति । तेन 15 वुच्चति “एवमेतेसं धम्मानं समुदयो होती" ति । 10 B. 181 ११. अन्याकतनिद्देसो २६१. कतमे धम्मा अब्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्त विपाकं चक्खुविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रूपारम्मणं, तस्मि समये सवारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया 20 छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २६२. तत्यं कतमो सवारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति “सवारों"। २६३. तत्य कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जाचवखुविाणघातु - इदं युच्नति “सह्वारपच्चया विज्ञाणं"। 25 ६.२.२७१] अभिधम्मभाजनीयं २१६ R 171 10 - B 182 २६४. तत्थ कतमं विज्ञाणपच्चया नाम ? वेदनाक्खन्धो, सज्ञाक्खन्धो, सङ्खारवखन्धो - इदं वुच्चति " विज्ञाणपच्चया नामं" । २६५. तत्य कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जाचक्खुविज्ञाणधातु - इदं 5 बुच्चति "नामपच्चया छट्ठायतनं"। २६६. तत्य कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो ? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति “छट्ठा- तनपच्चया फस्सो"। २६७. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं बदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना अयं वुच्चति "फस्स- च्चया वेदना"। २६८. तत्थ कतमो वेदनापच्चया भवो? ठपेत्वा वेदनं, साक्खन्धो सङ्घारक्खन्धो विचाणक्खन्धो 15 अयं वुच्चति “वेदनापच्चया भवो' ... पे०... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्सं समुदयो होतो' ति । २६६. तस्मि समये सङ्खारपच्चया विज्ञाणं सङ्खारहेतु कं, विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाणहेतुकं, नामपच्चया छट्ठायतनं नाम- हेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना 20 फस्सहेतुका, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरा- मरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २७०. तस्मि समये सङ्खारपच्चया विज्ञाणं सवारसम्पयुत्तं, विज्ञाणपच्चया नाम विज्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया छट्ठायतनं नाम- सम्पयुत्तं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया 25 वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जाति- पच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २७१. तस्मि समये सवारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाण- पच्चया पि सङ्खारो; विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया पि विज्ञाणं; - R 175 २२० 5 काय- ... विभङ्गो [६२.२७१- नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्टायतनपच्चया पि नाम; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया पि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पि फस्सो;- वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । २७२. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतता उपचितत्ता विपाकं सोतविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं सद्दारम्मणं ... पं०... घानविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं गन्धारम्मणं ... पे०... जिव्हा- विज्ञाणं उत्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रसारम्मणं ... पं० 10 विज्ञाणं उप्पन्नं होति सुखसहगतं फोट्ठव्वारम्मणं, तस्मि समये सङ्खार- पच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भव- पच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्ख- क्खन्धस्स समुदयो होति । २७३. तत्य कतमो सवारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "सहारो" ... पे०. . अयं वुच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सो” । २७४. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं कायिकं सातं कायिकं सुखं कायसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं 20 कायसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना"। २७५. तत्य कतमो वेदनापच्चया भवो ? ठपत्वा वेदन, सझाक्सन्धो सङ्घारक्सन्धो विजाणवसन्धो- अयं बुच्चति "वेदनापच्चया भवो" ... पे.... तेन वुञ्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्सक्सन्धस्स समुदयो होती" ति । २७६. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये कामावनरस्स कुसलस्म कम्मस्स पत्तत्ता उपचितत्ता विपाका मनोधातु उणना होति उपेक्यासहगता रूपारम्मणा या सद्दा- रम्मणा वा गन्धारम्मणा वा रमारम्मणा वा फोटुब्बारम्मणा या यं यं वा पनारम, तस्मि समये सद्वारगच्चया विभ्याणं, विमाणपच्चया B 183 15 25 २२१ 5 - ६२२८२] अभिधम्मभाजनीय नाम, नामपच्चया छट्टायतन, छट्ठायतनपच्चया फरसो, पत्सपञ्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अविमोवखपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खवसन्धस्स समुदयो होति । २७७ तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चतता सञ्चेतयितत्त अय वुच्चति "सवारो" । २७८ तत्थ कतम सहारपच्चया विज्ञाण ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोधातु इद वुच्चति "सह्वारपच्चया विज्ञाण" पे० अय वुच्चति “छट्ठायतनपच्चया 10 फस्सों"। २७६ तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? य चेतसिक नेव सात नासात चेतोसम्फस्सज अदुवखमसुख वेदयित चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना - अय बुच्चति “फस्स- पच्चया वेदना"। २८० तत्य कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अधिमोवखो अघिमुच्चना तदधिमुत्तता वुच्चति "वेदनापच्चया अधिमोक्खो'। २८१ तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? उपत्वा अधिमोक्ख, वेदनाक्खन्धो सञ्जाक्खन्धो सङ्खार- 20 क्खन्धो विचाणक्खन्धो - अय वुच्चति “अधिमोक्खपच्चया भवो" पे० तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खयखन्धस्स समुदयो होती" ति । २८२ कलमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मरस कतत्ता उपचितता विपाका मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति सोमनस्ससहगता रूपारम्मणा वा सद्दारम्मणा वा गन्धारम्मणा वा ग्सारम्मणा वा फोटबारम्मणा वा धम्मारम्मणा वायय वा पनारम, तस्मि समये सङ्खारपच्चया विज्ञाण, विश्नाणपच्चया नाग, नामपच्चया छट्ठायतन, घट्टायतनपच्चया फरसो, 15 प्रय R 184 7 २२२ 5 10 विभङ्गो [६.२.२८२- फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतत्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होति । २८३. तत्व कतमो सङ्घारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं-- अयं वुच्चति “सङ्खारों"। २८४. तत्य कतमं सङ्खारपच्चया विचाणं? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "सङ्खारपच्चया विज्ञाणं" ... पे०... अयं वुच्चति “छट्ठायतन- पच्चया फस्सो"। २८५. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना-अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना"। • २८६. तत्य कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति "वेदनापच्चया अधिमोक्खो"। २८७. तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो ? उपत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्चाक्खन्धो सह्यारक्सन्धो विज्ञाणवखन्धो = अयं वुच्चति “अधिमोक्खपच्चया भवो" ... तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्सक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । २८८. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुमलस्म कम्मरस कतता उपचितत्ता विपाका मनोविज्ञाणधातु उप्पाना होति उपेक्सासहगता रूपारम्मणा वा सद्दारम्मणा वा गन्धारम्मणा या रसारम्मणा या फोट्ठव्यारम्मणा या घम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तम्मि गमये सरद्वारपच्चया विशाणं, 25 विमाणपच्चया नाम, नामपच्नया छुट्टायतनं, घट्टायतनपच्चया फरसो, फस्सपच्नया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्यो, अधिमोषगपच्या भवो, भवपच्या जाति, जानिपच्चया जगमरणं । एवमेतस्ग पलारा दुगनगन्यास समुदयो होति । २८६. नत्य पतमा मादारो? 15 पे०... D. 185, 20 R.177 २२४ 10 R.178 विभङ्गो [६२२९४- पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुवखवखन्धस्स समुदयो होति । २६५. तत्य कतमो सवारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति “सवारों" । २६६. तत्थ कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं .. पे०. तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति “सवारपच्चया विज्ञाण" .. प०... अयं वुच्चति "कस्स- पच्चया वेदना"। २६७. तत्थ कतमो वेदनापच्चया पसादो ? या सद्धा सद्दहना प्रोकप्पना अभिप्पसादो अयं वुच्चति "वेदनापच्चया पसादों"। २६८. तत्य कतमो पसादपच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अघिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं 15 वुच्चति "पसादपच्चया अधिमोवखो" । २६६. तत्य कतमो अधिमोरखपच्चया भवो ? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनावखन्धो सञ्जावखन्धो सहारवसन्धो विज्ञाणवखन्धो - अयं वुच्चति "अधिमोक्सपच्चया भवो" ... पे०... तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । ३००. कतमे धम्मा अव्याकता? यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चैव कामेहि ....... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तम्मि समय फस्सो होति ... पे०... अविक्सपो होति - इमे घम्मा कुसला। ३०१. तस्सेव रूपावरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचि. तत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि ...पं०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकमिणं, तस्मि समये सवारपच्चया विम्माणं, विमाणपच्चया नाम, नामपञ्चया छट्टायतनं, छट्टायतनपच्चया फस्सो, फरसपच्चया पेदना, वंदनापच्चया पसादो, पमादपच्चया अधिमोपसो, अघिमोरस- पच्चया भयो, भयपच्चया जाति, जातिपच्या जरामरणं । एयमेतरस 9 केपलस्स दुक्सपसन्यास समुदयो होति । 20 . 1187 - 5 . R 179 ६.२ ३०६] अभिधम्मभाजनीयं ३०२. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये अस्पूपपत्तिया मग्गं भावेति सव्वसो पाकिञ्च- ज्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसज्ञानासज्ञायतनसञ्जासहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविवखेपो होति – इमे धम्मा कुसला । ३०३. तस्सेव अरूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचि- तत्ता विपाकं सब्वसो आकिञ्चमायतनं समतिक्कम्म नेवसम्झा- नासज्ञायतनसासहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाण- पच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्स- 10 पच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधि- मोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३०४, कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये लोकुत्तरं आन भावेति निय्यानिकं अपचयगामि 15 दिडिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामहि . . पे० .. पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद' दन्धाभिनं, तस्मि समये फस्सो होति . पे० . अविक्सपो होति ~ इमे धम्मा कुसला । ३०५. तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेद कामेहि . पे० . पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति 20 दुक्खपटिपदं दन्धाभिा', तस्मि समये सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेत धम्मानं समुदयो होति । ३०६. कलमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये अकुसलस्स कम्सस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक चक्खुविज्ञाण उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रूपारम्मणं ... पं० . सोत- . R.180 25 B.188 - १ दुवक्षापटिपर - सी०, स्या०, रो० । २ दन्याभिा सुचल - स्या०, रो० । वि०-२६ २२६ विभड़ो [६२३०६- 10 . विश्नाणं उत्पन्न होति उपेक्खासहगतं सद्दारम्मणं ... पे०... धानविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं गन्धारम्मणं ... पे०... जिव्हाविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रसारम्मणं .. पे०.. कायविज्ञाणं उत्पन्न होति दुक्खसहगनं फोटुव्वारम्मणं, तस्मि समय सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, 5 विज्ञाणपच्चया नाम, नामपंच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३०७. तत्य'कतमो सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति “सङ्खारो"। ३०८. तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जाकायविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति “सङ्खारपच्चया विज्ञाणं" ... पे०. . अयं वुच्चति “ट्ठायतन- पच्चया फस्सो"। ३०६. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं कायिकं असातं कायिकं दुक्खं कायसम्फस्सजं असातं दुवखं वेदयितं कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - अयं वुच्चति “फस्स- पच्चया वेदना"। ३१०. तत्य कतमों वेदनापच्चया भवो? ठपेत्वा वेदनं, समावखन्धो सवारवखन्धो विज्ञाणवसन्धो - अयं वुच्चति "वेदनापच्चया भवो" ... पे०... तेन वुच्चति "एवमेतस्स केवलस्स दुक्सक्सन्धस्स समुदयो होती" ति । ३११. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोधातु उत्पन्ना होति उपेक्सासहगता स्पारम्मणा या सद्दारम्मणा वा 25 गन्धारम्मणा या रसारम्मणा वा फोदृष्यारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये सद्वारपच्चया विन्जागं, विभागपच्चया नाम, नाम- पच्नया छट्टायतनं, छुट्टायतनपच्चया फस्सो, पम्सपच्चया वेदना, वेदना- पच्चया अधिमोक्सो, अधिमोवगपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जाति- पच्चया जरामरणं । एवमेतस्म केवलस्म दुवयपसन्धरा समुदयो होति । 15 20 R.181 - ६.२.३१६] अभियम्ममाजनीय २२७ I.183 10 ३१२. तत्य कतमो सवारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति सवारो। ३१३. तत्थ कतमं सवारपच्चया विमाणं ?. यं चित्तं मनो मानसं ... १०... तज्जामनोधातु - इदं बुच्चति "सङ्घारपच्चया विनाणं" ...पे०... अयं बुच्चति "ट्ठायतनपच्चया । फस्सो"। ३१४. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिक नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्समसुस वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना - अयं वुच्चति “फस्स- पच्चया वेदना"। ३१५. तत्य कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो ? यो चित्तस्स अधिमोक्सो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता अयं बुच्चति “वेदनापच्चया अधिमोक्खो" । ३१६. तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो ? ठपेत्वा अधिमोक्ख, वेदनाक्खन्धो सावखन्धो सवारवसन्धो 15 विज्ञाणक्खन्धो - अयं वुच्चति "अधिमोवखपच्चयां भवो"..पे०... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खवखन्धस्स समुदयो होतो" ति । ३१७. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोविज्ञाणधातु उत्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा ... पे०... 20 धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये सङ्खारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोरखपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुवख- क्खन्धस्स समुदयो होति । ३१८. तत्य कतमो सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं-- अयं वुच्चति “सवारों"। ३१६. तत्य कतमं सवारपच्चया विमाणं? यं चित्तं मनो मानसं ... प०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं . 25 २२८ 1190, R.182 5 - विभङ्गो [६२.३१६- बुच्चति “सङ्खारपच्चया विज्ञाणं" ... पे०... तेन बुच्चति "एवमेतस्न केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । ३२०.. कतमे धम्मा अव्याकता?, यस्मि समये मनोधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला ना- कुसला न च कम्मविपाका उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा ... पे०... फोट- ब्बारम्मणा वा ... पे०... मनोविज्ञआणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता रूपारम्मणा वा .. पे०... धम्मारम्मणा वा ... पे०... मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका उपेक्खासहगता 10 रूपारम्मणा वा .पे०... धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये सवारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३२१. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये मनोविज्ञाणधातु उप्पना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता ज्ञाणसम्पयुत्ता .... पे०... सोमनस्ससहगता आणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन ...पे०... सोमनस्स- सहगता जाणविप्पयुत्ता ... पे०... सोमनस्ससहगता आणविप्पयुत्ता 20 सससारेन पे०... उपेक्खासहगता जाणसम्पयुत्ता ... पे०... उपेक्खा- सहगता माणसम्पयुत्ता सससारेन ... पे०... उपेक्खासहगता जाण- विप्पयुत्ता .. ३०... उपेक्खासहगता जाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन रूपा- पे०... धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये सवारसच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठा- 25 यतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्सो, अधिमोक्सपञ्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुवसवपन्धरस समुदयो होति । ३२२. कतमे धम्मा अव्याक्ता? पस्मि समये रूपायचरं ज्ञानं भाति किरियं नव युसलं नायुसलं 15 . रम्मणा वा .. R.183 ६२ ३२५] अभियम्माजनीय २२६ B191 - ? R 184 , . न च कम्मविपाक दिट्ठधम्मसुखविहार विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण', तरिम समये सवारपच्चया विनाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतन- पच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया 5 जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्म समुदयो होति । ३२३ कतमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये अरूपावचर झान भावेति किरिय नेव कुसल नाकुसल न च कम्मविपाक दिट्ठधम्मसुखविहार सव्वसो पाकिञ्चज्ञा- यतन समतिक्कम्म नेवसम्ञानासायतनसञ्जासहगत सुखस्स च 10 पहाना पे० चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये सवार- पच्चया विश्नाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स् दुवखवखन्धस्स समुदयो 15 होति । ११ अविज्जामूलककुत्तलनिद्देसो ३२४ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उप्पन्न होति सोमनस्स- सहगत माणसम्पयुत्त रूपारम्मण वा पे० धम्मारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये अविज्ञापचया सहारे, सहवागच्चया 20 विमाण, विशाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतन- पच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३२५ तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सह्यारो या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त - अय वुच्चति "अविज्जा- पच्चया सवारो" पे० अय बुच्चति "छट्ठायतनपच्चया फस्सों"। १ ? 25 १ पठवीकसिण - स्या० रो० एवमुपरि पि ।
विभङ्गो [६२३२६- B. 192 5 10 ३२६. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्स सातं सुख वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखावेदना-अयं वुच्चति “फस्सपच्चया वेदना"। ३२७ तत्थ कतमो वेदनापच्चया पसादो? या सद्धा सद्दहना अोकप्पना अभिप्पसादो अयं वुच्चति "वेदनापच्चया पसादो"। ३२८. तत्थ कतमो पसादपच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति “पसादपच्चया अधिमोक्खो"। ३२६. तत्य कतमो अधिमोरखपच्चया भवो ? उपेत्वा अधिमोक्ख, वेदनाक्खन्धो सञ्जावखन्धो सङ्खार- क्खन्धो विज्ञाणक्खन्धो - अयं बुच्चति “अधिमोक्खपच्चया भवो" ....पे... तेन. वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति। ३३०. तस्मि समये अविज्जापच्चया सवारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोवख- पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३३१. तस्मि समये अविज्जापच्चया सवारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नामरूप, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं, छहायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुवखवखन्धस्स समुदयो 15 R 185 20 . 25 होति । ३३२. तस्मि समये अविज्जापच्चया सहारो, ससांरपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठा- यतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापन्चया पसादो, पसाद- पच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जाति- 30 पच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्सवसन्धस्स समुदयो होति । + " 193 , 7 ६२३३५] अभिषम्ममाजनीय ३३३ कतमे धम्मा कुसला? यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उत्पन्न होति सोमनस्स- सहगत शाणसम्पयुत्त ससवारेन पे० सोमनस्ससहगत आणविप्प- युत्त पे० सोमनस्ससहगत आणविप्पयुत्त ससवारेन पे० उपेक्खासहगत माणसम्पयुत्त पे० उपेक्खासहगत माणसम्पयुत्त । ससङ्खारेन पे० उपेक्खासहगत आणविप्पयुत्त पे० उपेवखा- सहगत भाणविप्पयुत्त ससङ्खारेन रूपारम्मण वा पे० धम्मारम्मण वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्वारो, सङ्खार- पच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फ्स्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, 10 पसादपच्चया अधिमोक्सो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३३४ कतम धम्मा कुसला यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग भावेति विविच्चैव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये अविज्जापच्चया सह्यारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विआणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्ख- पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जराभरण । एवमेतस्स 20 केबलस्स दुक्खरखन्धस्स समुदयो होति । ३३५ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये अरूपूपपत्तिया मग भावेति सव्वसो प्राकिञ्चज्ञा- यतन समतिक्कम्म नेवसझानासज्ञायतनसम्ञासहगत सुखम्स च पहाना पे० सतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये अविज्जा- 25 पच्चया सहारो, सङ्खारपच्चया विआण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन , छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खवखन्धस्स समुदयो होति । 15 R 186 7 30 २३२ ३३६. कतमे ? B. 194, R.167 10 विभङ्गो [६२३३६. धम्मा कुसला यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पं०... पठमं झार्न उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्वाभिनं, तस्मि समये 5 अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्घारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया, अधिमोक्खो, अधिमोक्ख- पच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतेसं धम्मानं समुदयो होति । १३. कुसलमूलकविपाकनिद्देसो ३३७. कतमे धम्मा अब्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं चक्खुविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्सासहगतं रूपारम्भणं, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सह्यारो, सवारपच्चया विज्ञाणं, विचाण- पच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्स- 15 पच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३३८. तत्य कतमो' कुसलमूलपच्चया सह्यारो' ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - अयं वुच्चति "कुसल- मूलपच्चया महारों" ... पे०... तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स 20 दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती" ति । ३३६. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्म कतत्ता उपचितत्ता विपाकं सोतविज्ञाणं उप्पन्न होति उपेक्सासहगतं सद्दारम्मगं ... पं०... घानविश्शाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं गन्धारम्मणं ... पे० .. जिव्हा- 25 विज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्सासहगतं रसारम्मणं ... पे०... काय- विशाणं उप्पनं होति सुखसहगतं फोटुब्बारम्मणं ... पे०... मनोधातु उप्पना होति उपेक्वासहगता स्पारम्मणा वा ... पं..... फोम्बारम्मणा १. बदमा-म। २ गताग-म।
२३३ RIER ६२३४२] मभिपम्ममाननीय पे० मनोविज्ञाणधातु उत्पना होनि सोमनस्समहगता कपा- रम्मणा वा पे० धम्मारम्मणा वा पे० मनोविन्नाणयातु उप्पन्ना होति उपेक्सासहगता रूपारम्ममा वा पे० धम्मारम्मगा वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये कुमलमूलपच्चया सहारो, सद्वार- पच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, 3 छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोमो, अधिमोरखपच्चया भवो, भवपञ्चया जाति, जातिपच्चया जगमरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३४० कतमे धम्मा अव्याकता? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतता उपचितता ० विपाका मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति सोमनस्मसहगता नाणसम्प- युत्ता पे० सोमनस्ससहगता जाणसम्पयुत्ता ससबारेन पे० सोमनस्ससहगता आणविप्पयुत्ता पे० सोमनस्ससहगता आणविण- युत्ता ससङ्खारेन पे० उपेक्खासहगता आणसम्पयुत्ता पे० उपेक्खासहगता माणसम्पयुत्ता ससद्वारेन पे० उपेक्खामहगता 15 आणविप्पयुत्ता पे० उपेक्सासहगता जाणविप्पयुत्ता ससहारन पे० धम्मारम्मणा वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सहारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाण- पच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्टायतनपच्चया फम्मो, फम्म- पच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अवि- मोक्खपच्चया भवो, भवपञ्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३४१ कतमें धम्मा अव्याकता? यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग भावेति विविच्चेव काहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये । फस्सो होति पे० अविक्षेपो होति - इमै धम्मा कुसला । ३४२ तस्सेव पावचरस्स कुसलस्म कम्मस्म उपचितत्ता विपाक विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पन्न विहरति पथवीकसिण, तस्मि ममये कुसलमूलपच्चया महागे, सवारपन्चया विभाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायनन, 50 वि०-३. रूपारम्मणा वा R.189 B. 196 5 विभङ्गो [६२.३४२- छहायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया . पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्वन्धस्स समुदयो होति । ३४३. कतमे धम्मा अब्याकता ? यस्मि समये अरूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सब्बसो आकिञ्च- ज्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसञानासचायतनसञ्जासहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति .:. पे०... अविखेपो होति – इमे धम्मा कुसला। ३४४..तस्सेव अरूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उप- चितत्ता विपाकं सब्बसो पाकिञ्चचायतनं समतिक्कम्म नेवसझाना- सज्ञायतनसज्ञासहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सह्यारो, सवार- पच्चयां विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतनं, 15 छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो 10 होति । 20 ३४५. कतमें धम्मा अब्याकता ? यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं, तस्मि समये फस्सो होति ...पे०... अविखेपो होति -- इमे धम्मा कुसला । ३४६: तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता 28 विपाक विविच्चेव कामेहि... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज़ विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं सुचतं, तस्मि समये कुसलमूलपच्चया सवारो, सवारपच्चया विज्ञाणं, विज्ञाणपच्चया नामं; नाम- पच्चया छट्ठायंतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, .वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्सो, अधिमोक्खपच्चया - ६२३५०] भभियाममाननीय २३५ 1197, R 190 10 भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतेस धम्मान समुदयो होति । २४ अकुसलमूलपयिपानिदेखो ३४७ तमे धम्मा अव्याकता? यस्मि समये अकुसलस्स कम्मस्स तत्ता उपचितत्ता विपाप चक्खुविज्ञाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत रूपारम्मण, तस्मि समये । अकुसलमूलपच्चया सह्यारो, सवारपच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फ्स्सो, फम्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खरखन्धस्स समुदयो होति । ३४८ तत्य कतमो अकुसलमूलपच्चया सवारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त - अय वुच्चति "अकुसल- मूलपच्चया सह्यारो” पे० तेन वुच्चति “एवमेतस्स केवलस्स दुक्स- क्खन्धस्स समुदयो होती" ति । ३४६ कतमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक 1, सोतविज्ञाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत सद्दारम्मण पे० विाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत गन्धारम्मण पे० जिव्हा- विज्ञाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत रसारम्मण पे० विज्ञाण उप्पन्न होति दुक्खसहगत फोट्टब्बारम्मण पे० मनोधातु उप्पता होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा पे० फोटुब्बारम्मणा वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये अकुसलमूलपच्चया सवारो, सहार- पच्चया विज्ञाण, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चया छट्ठायतन, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्च्या अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरण । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३५० कतमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितता विपाका मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता स्पारम्मणा वा पे० ? घान- काय- 20 25 7 B. 198 R.191 10 - २३६ विभङ्गो [ ६.२.३५०- धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये अकुसलमूलपच्चया सवारो, सवारपच्चया विशाणं, विज्ञाणपच्चया नाम, नामपच्चमा छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया 5 जरामरणं । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति । ३५१. तत्य कतमो अकुसलमूलपच्चया सङ्खारो ? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं -- अयं वुच्चति "अकुसल- मूलपच्चया सवारों"। ३५२. तत्थ कतमं सवारपच्चया विज्ञाणं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविणधातु - इदं वुच्चति “सङ्खारपच्चया विज्ञाणं" । ३५३. तत्थ कतमं विजाणपच्चया नाम ? वेदनाक्खन्धो, सज्ञाक्खन्यो, सङ्घारक्खन्यो :- इदं वुच्चति "विज्ञाणपच्चया नाम" । ३५४, तत्थ कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणघातु - इदं वुच्चति “नामपच्चया छट्ठायतनं" । ३५५. तत्य कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं - अयं वुच्चति "छद्धा- 20 यतनपच्चया फस्सो"। ३५६. तत्य कतमा फस्सपच्चया वेदना ? यं चेतसिक नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्स अदुवसमसुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुरखममुखा वेदना - अयं वुच्चति “फस्स- पंच्चया वेदना"। ३५७. तत्थ कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो ? मो चित्तस्स अधिमोक्यो. अधिमुच्चना तदधिमुत्तता - अयं वुच्चति "वेदनापच्चया अधिमोक्सो"। ३५८. तत्य कतमो अधिमोरखपच्चया भवो? उपेत्या अधिमोरपं, वेदनाक्मन्धो मनाक्यन्धो सहार- वगन्यो विमाणसन्धो - अयं बुच्चति "अघिमोक्सपच्चया भयो"। 15 25 ६२३६१] अभिषम्मभाजनीय 3 1190 ३५६. तत्य कतमा भवपच्चया जाति ? या तेसं तेसं धम्मानं जाति सजाति नियत्ति अभिनिबत्ति पातुभावो - अयं वुच्चति "भवपच्चया जाति"। '३६०. तत्य कतम जातिपच्चया जरामरणं ? अस्थि जरा, अत्यि मरणं । तत्य कतमा जरा? या तेसं तेसं धम्मानं जरा जीरणता आयुनो संहानि - अयं वुच्चति "जरा"। तत्थ'कतमं मरण? यो तेस तेसं धम्मानं खयो वयो भेदो परिभेदो अनिच्चता 10 अन्तरधानं इद वुच्चति "मरणं"। इति अयं च जरा, इदं च मरणं । इदं वुच्चति “जातिपच्चया जरामरणं"। ३६१ एवमेतस्स केवलस्स दुपखवखन्धस्स समुदयो होतो ति । एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स सङ्गति होति, समागमो होति, समो- 15 धान होति, पातुभावो होति । तेन वुच्चति एवमेतस्स केवलस्स दुक्ख- क्खन्धस्स समुदयो होती" ति । पटिन्चसमुप्पादविभहो' निद्विती। R.192 १. पच्चयाकारविभगो-सी०, स्या०, रो० 1 २ समत्ती - स्या० ।
B. 200, R.193 5 ७. सतिपट्टानविभङ्गो - १. सुतन्तभाजनीयं १. चत्तारो सतिपट्टाना - इध भिक्खु अज्झत्तं कार्य कायानु- पस्सी विहरति बहिद्धा कार्य कायानुपस्सी विहरति अज्झत्तवहिद्धा काये कायानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झा- दोमनस्सं, अज्झत्तं वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति वहिद्धा वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति अज्झत्तवहिद्धा वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति प्रातापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं, अज्झतं. चित्त चित्तानुपस्सी विहरति वहिद्धा चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति अज्झत्त- बहिद्धा चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं, अज्झत्तं धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति वहिद्धा 10 धम्मसु धम्मानुपस्सी विहरति अज्झत्तवहिद्धा धम्मसु. धम्मानुपस्सी • विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनत्सं । १. कायानुपस्सना २. कथं च भिक्खु अज्झत्तं काये कायानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु अज्झत्तं कायं उद्धं पादतला अधो केसमत्थका तच- परियन्तं पूरं नानप्पकारस्स असुचिनो पच्चवेक्खति - "अत्थि इमस्मि 15 काये केसा लोमा.नखा दन्ता तचो मंसं न्हार' अट्ठि अट्ठिमिज वक्क हृदयं यकनं किलोमकं पिहक पप्फासं अन्तं अन्तगुणं उदरियं करीसं पित्तं सेम्हं पुब्बो लोहितं सेदो मेदो अस्तु वसा खेळो सिङ्घाणिका लसिका मुत्त" ति । सो तं निमित्तं प्रासेवति भावेति बहुलीकरोति स्वावत्थितं' ववत्थपेति । सो तं निमितं आसेवित्वा भावत्वा बहुलीकरित्वा स्वाव- 20 त्यितं तवत्यपेत्वा बहिद्धा काये चित्तं उपसंहरति । ३. कथं च भिक्खु बहिद्धा काये कायानुपस्सी विहरति ?. इध भिक्खु वहिद्धा कायं उद्धं पादतला अधो केसमत्थका तब- १ नहारु --सा०; न्हारू- स्या०, रो। २. भट्टी- स्या, । ३. मट्टि- मिना - सोरो। ४. स्यवस्थित स्या०, एवमुपरि पि। ५. अवत्यति - स्था, एवमुपरि पि; ववत्यापेति-रो। 194 री २४० - R.195 M 5 10 विभङ्गो [७१.:- - इदं वुच्चति “सम्पज" । इमिना सम्पजश्न उपेतो. होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो सम्पन्नो समन्नागतो । तेन वुच्चति “सम्पजानो" ति । ६. सतिमा ति । तत्य कतमा सति ? या सति अनुस्सति.... पे०... सम्मासति - अयं वुच्चति “सति"। इमाय सतिया उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो सम्पन्नो समन्नागतो। तेन वुच्चति “सतिमा" ति । १०. विनेय्य लोके अभिन्झादोमनस्स-ति । तत्थ कतमो लोको? स्वेव कायो लोको। पञ्च पि उपादानक्खन्धा लोको । अयं बुच्चति "लोको"। तत्य कतमा अभिज्झा? यो रागो सारागो . पे०... चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति "अभिज्झा"। तत्थ कतमं दोमनस्सं? यं चेतसिकं असातं चेतसिकं दुक्खं चेतोसम्फस्सजं असात दुक्खं वेदयितं चेतोसम्फस्सना असाता दुक्खा वेदना - इदं वुच्चत्ति "दोमनस्सं"। इति अयं च अभिज्झा इदं च दोमनस्सं इमम्हि लोके विनीता 20 होन्ति पटिविनीता सन्ता समिता वूपसन्ता अत्यङ्गता अब्भत्थाङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन बुच्चत्ति "विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्स" ति । २. वेदनानुपस्सना ११. कथं च भिक्खु अज्झत्तं वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सुखं वेदनं वेदयमानो "मुखं वेदनं वेदयामी" ति 25 पजानाति, दुक्ख वेदनं वेदयमानो "दुक्खं वेदनं वेदयामी" ति पजानाति, अदुक्खमसुखं वदनं वेदयमानो "अदुवखममुखं वेदनं वेदयामी" ति पजानाति, सामिसं वा सुखं वेदनं वेदयमानो "सामिसं सुखं वेदनं वेदयामी" ति पजानाति, निरामिस वा सुखं वेदनं वेदयमानो "निरामिसं सुखं वेदनं 15 B.203 RING ७ १.१३] मुत्तन्तभागनीय वेदयामी" ति पजानाति, मामिस वा दुक्स वेदन वेदयमानो "सामिस दुक्स वेदन वेदयामी"तिपजानाति, निरामिस वा दुक्रा वेदन वेदयमानो "निरामिस दुक्स वेदन वेदयामी” ति पजानाति, सामिस वा अदुवसमसुस वेदनं वेदयमानो “सामिस अदुक्सममुस वेदन वेदयामी" ति पजानाति, निरामिस वा अदुक्समसुस वेदन वेदयमानो "निरामिम अदुक्रसमसुस । वेदन वेदयामी" ति प्रजानाति । सो त निमित्त आसेवति भावति बहुलीकरोति स्वावत्यिंत ववत्यपेति । सो त निमित्त प्रासेवित्वा भावत्वा यहुलीकरित्या स्वावत्थित ववत्यपेत्या वहिदा वेदनासु चित्त उपसहरति । १२ कथ च भिक्खु वहिद्धा वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति ? 10 इध भिक्सु सुस वेदन वेदयमान' "सुस वेदन वेदयती" ति पजानाति, दुक्ख वेदन वेदयमान "दुक्ख वेदन वेदयती" ति पजानाति, अदुक्खमसुस वेदन वेदयमान “अदुक्खमसुख वेदन वेदयती" ति पजा- नाति, सामिस वा सुख वेदन वेदयमान "सामिस सुख वेदन वेदयती" ति पजानाति, निरामिस वा सुख वेदन वेदयमान "निरामिस सुस वेदन 15 वेदयती" ति पजानाति, सामिस वा दुक्स वेदन वेदयमान "सामिस दुक्ख वेदन वेदयती" ति पजानाति, निरामिस वा दुक्स वेदन वेदयमान "निरामिस दुक्ख वेदन वेदयती" ति पजानाति, मामिस वा अदुक्समसुख वेदनं वेदयमान "सामिस अदुक्खमसुख वेदन वेदयती" ति पजानाति, निरामिस वा अदुवखमसुख वेदन वैदयमान “निरामिस अदुक्खमसुस 20 वेदन वेदयती" ति पजानाति । सो त निमित्त आसेवति भावेति बहुली- करोति स्वावत्थित ववत्थपेति । सो त निमित्त आमेवित्वा भावत्वा वहुलीकरित्वा स्वावत्थित ववत्थपेत्या अज्झत्तवहिद्धा वेदनासु चित्त उपसहरति । १३ कथ च भिक्खु अज्झत्तवहिद्धा वेदनासु वेदनानुपस्सी इध भिक्खु सुख वेदन “सुखा वेदना" ति पजानाति, दुक्स वेदन "दुक्खा वेदना" ति पजानाति, अदुवखमसुख वंदन “अदुवखमसुखा वेदना" ति पजानाति, सामिस वा सुख वेदन "सामिसा सुखा वेदना" ति १ वदियमान - सी०, रो०, एवमुपरि पि। २ स्या०, रा० पात्यमु नरिय, 25 विहरति । एवमुपरि पि।
B.204 R 197 २४२ विभङ्गो [७.१.१३-- पजानाति, निरामिसं वा-सुखं वेदनं "निरामिसा सुखा वेदना" ति पजा- नाति, सामिसं वा दुक्खं वेदनं "सामिसा दुक्खा वेदना" ति पजानाति, निरामिसं वा दुक्खं वेदनं "निरामिसा दुक्खा वेदना" ति पजानाति, सामिसं वा अदुक्खमसुखं वेदनं “सामिसा अंदुक्खमसुखा वेदना" ति 5 पजानाति, निरामिसं वा अदुक्खमसुखं वेदनं "निरामिसा अदुक्खमसुखा वेदना" ति पजानाति । एवं भिक्खु अज्झत्तबहिद्धा वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति अातापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं । १४. अनुपस्सी ति.... पे०... विहरती' ति ... पे०... आतापी ति ... पे०... सम्पजानो ति ... पे०... सतिमा ति ...पे०... विनेय्य लोके 10 अभिज्झादोमनस्सं ति। तत्य कतमो लोको ? सायेव वेदना लोको। पञ्च पि उपादानक्खन्धा लोको। अयं वुच्चति “लोको"। तत्य कतमा अभिज्झा? यो रागो सारागो ... पे०... चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति 15 "अभिज्झा"। तत्थ कतमं दोमनस्सं? यं चेतसिकं असातं चेतसिकं दुक्खं चेतोसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना इदं बुच्चति "दोमनस्स"। इति अयं च अभिज्झा इदं च दोमनस्सं इमम्हि लोके विनीता होन्ति पटिविनीता सन्ता समिता वूपसन्ता अत्थङ्गता अन्भत्थङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता। तेन वुच्चति "विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्स" ति । ३. चित्तानुपस्सना १५. कथ च भिक्खु अज्झत्तं चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सरागं वा चित्तं "सरागं मे चित्तं" ति पजानाति, वीतराग वा चित्तं "वीतराग मे चित्तं" ति पजानाति, सदोसं वा चितं "सदोस मे चित्तं" ति पजानाति, वीतदोसंवा चित्तं “वीतदोसं मे चित" ति पजानाति, समोहं वा चित्तं "समोहं मे चित्तं" ति पजानाति, वोतमोहं वा चित्तं "वीतमोहं मे चित्त" ति पजानाति, सवित्तं वा चित्तं "सह्वित्तं 20 25 ७१.१६] सुततमाननीय २४३ D205 10 मे चित्त" ति पजानाति, विक्खित्तं वा चित्त "विक्सित्त में चित्त" ति पजानाति, महन्गत वा चित्त “महग्गत मे चित्त" ति पजानाति, प्रमहगत वा चित्त "अमहागत मे चित्त" ति पजानाति, सउत्तर वा चित्त "सउत्तर मे चित्त" ति पजानाति, अनुत्तर वा चित्त "अनुत्तर मे चित्त" ति पजा- नाति, समाहितं वा चित्त “समाहित मे चित्त" ति पजानाति, असमाहित वा चित्त "असमाहित मे चित्त" ति पजानाति, विमुत्त वा चित्त "विमुत्त मे, चित्त" ति पजानाति, अविमुत्त वा चित्त "अविमुत्त मे चित्त" ति पजानाति । सो त निमित्त प्रासेवति भावेति बहुलीकरोति स्वावत्यित ववत्यपेति । सो त निमित्त प्रासेवित्वा भावत्वा बहुलीपरित्या स्वावस्थित ववत्यपेत्वा बहिद्धा चित्ते चित्त उपसहरति । १६ कथ च भिक्खु वहिद्धा चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सराग वास्स चित्त "सरागमस्स' चित्त" ति पजा- नाति, वीतराग वास्स चित्त "वीतरागमस्स चित्त" ति पजानाति, सदोस वास्स चित्त “सदोसमस्स चित्त" ति पजानाति, वीतदोस वास्स चित्त "वीतदोसमस्स चित्त" ति पजानाति, समोह वास्स चित्त "समोहमस्स 5 चित्त" ति पजानाति, वीतमोह वास्स चित्त “वीतमोहमस्स चित्त" ति पजानाति, सवित्त वास्स चित "सवित्तमस्स चित्त" ति पजानाति, विक्खित्त वास्स चित्त "विक्खित्तमस्स चित्त" ति पजानाति, महगत वास्स चित्त “महागतमस्स चित्त" ति पजानाति, अमहग्गत वास्स चित्त "अमहगतमस्स चित" ति पजानाति, सउत्तर वास्स चित्त “सउत्तरमस्स 20 चित्त" ति पजानाति, अनुतर वास्स चित्त "अनुत्तरमस्स चित्त" ति पजानाति, समाहित वास्स चित्त “समाहितमस्स चित्त" ति पजानाति, असमाहित वास्स चित्त "असमाहितमस्स चित्त" ति पजानाति, विमुत्त वास्स चित्त "विमुत्तमस्स चित्त" ति पजानाति, अविमुत्त वास्स चित्त "अविमुत्तमस्स चित्त" ति पजानाति । सो त निमित्त आसेवति भावेति 25 बहुलीकरोति स्वावस्थित ववत्थपेति । सो त निमित्त प्रासेवित्वा भावेत्वा बहुलीकरिखा स्वावस्थित ववत्यत्वा अज्झत्तवहिद्धा चित्ते चित्त उपसहरति R.190 , । १ सरागस्स -स्या०, रो०, एवमुपरि पि।
२४४ *- %3D B.206 विभङ्गो [७.१.१७- १७. कथं च भिक्खु अज्झत्तवहिद्धा चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सरागं वा चित्तं "सरागं चित्त" ति पजानाति, वीतरागं वा चित्तं "वीतरागं चित्तं" ति पजानाति, सदोसं वा चित्तं "सदोसं चित्त" इति पजानाति, वीतदोसं वा चित्तं "वीतदोसं चित्तं" ति पजानाति, समोहं वा चित्तं "समोहं चित्तं" ति पजानाति, वीतमोहं वा चित्तं "वीतमोहं चित्त" ति पजानाति, सवित्तं वा चित्तं "सवित्तं चित्तं" ति पजानाति, विक्खित्तं वा चित्तं "विक्खित्तं चित्तं" ति पजानाति, महग्गतं वा चितं "महग्गतं चित्तं" ति पजानाति, अमहरगतं वा चित्तं "अमहरंगतं चित्तं" 10 ति पजानाति, सउत्तरं वा चित्तं “सउत्तरं चित्तं" ति पजानाति, अनुत्तरं वा चित्तं "अनुत्तरं चित्तं" ति पजानाति, समाहितं वा चित्तं “समाहितं चित्तं" ति पजानाति, असमाहितं वा चित्तं "असमाहितं चित्तं" ति पजानाति, विमुत्तं वा चित्तं "विमुत्तं चित्तं" ति पजानाति, अविमुत्तं वा चित्तं "अविमुत्तं चित्तं" ति पजानाति । एवं भिक्खु अज्झत्तबहिद्धा 15 चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके । अभिज्झादोमनस्सं। १८. अनुपस्सी ति ... पे०... विहरती ति ...पे०... अातापी ति ...पे०... सम्पजानो ति ... पे०... सतिमा ति ... पे०... विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं ति। तत्थ कतमो लोको? तं येव चित्तं लोको। पञ्च पि उपादानक्खन्धा लोको-अयं' वुच्चति । "लोको"। तत्थ कतमा अभिज्झा? यो रागो सारागो .. पे०... चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति "अभिज्झा"। तत्थ कतमं दोमनस्सं ? यं चेतसिकं असातं चेतसिकं दुक्खं चेतोसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना इदं बुच्चति "दोमनस्सं" । इति अयं च अभिज्झा इदं च दोमनस्सं इमम्हि लोके विनीता होन्ति पटिविनीता सन्ता समिता वूपसन्ता प्रत्यङ्गता अन्भत्यङ्गता १-१. सी०, म०पोत्यसु नत्यि । 20 R 199 25 31 ७११६] सुत्ततभाजनीय २४५ अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "विनय्य लोके अभिज्झादोमनम्स" ति । 10 7 B207 ४ धम्मानुपस्सना १६ कथ च भिक्खु अज्झत्त धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सन्त वा अज्झत्त कामच्छन्द "अत्यि मे अज्झत्त कामच्छन्दो" ति पजानाति, असन्त वा अज्झत्त कामच्छन्द "नत्थि मे 5 अज्झत्त कामच्छन्दो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स कामच्छन्दस्स उप्पादो होति त च पजानाति, यथा च उप्पन्नस्स कामच्छन्दस्स पहान होति त च पजानाति, यथा च पहीनस्स कामच्छन्दम्स प्रायति अनुप्पादो होति त च पजानाति । सन्त वा अज्झत्त व्यापाद पे० सन्न वा वा अज्झत्त थीनमिद्ध' पे० सन्त वा अज्झत्त उद्धच्चकुचकुच्च पे० मन्त वा अज्झत्त विचिकिच्छ "अत्यि मे अज्झत्त विचिकिच्छा" ति पजानाति, असन्त वा अज्मत्त विचिकिच्छ "नस्थि में अज्झत्त विचि- किच्छा" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नाय विचिकिच्छाय उप्पादो होति त च पजानाति, यथा च उप्पन्नाय विचिकिच्छाय पहान होति त च पजानाति, यथा च पहीनाय विनिकिच्छाय प्रायति अनुप्पादो होति 15 त च पजानाति । सन्त वा अज्झत्त सतिसम्बोज्झन "अस्थि मे अज्झत्त सति- सम्वोज्झङ्गो" ति पजानाति, असन्त वा अज्झत्त सतिसम्बोज्झङ्ग "नत्यि मे अज्झत्त सतिसम्बोज्झङ्गो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नम्म सति- सम्बोज्झगस्स उप्पादो होति त च पजानाति, यथा च उप्पन्नस्स सति- 20 सम्बोझगस्स भावनाय पारिपूरी होति त च पजानाति, सन्त वा अज्झत्त धम्मविचयसम्बोज्झन पे० सन्त वा अज्झत्त विरिय- सम्बोज्झङ्ग पे० सन्त वा अज्झत्त पीतिसम्बोज्झङ्ग पे० सन्त वा अज्झत्त पस्सद्धिसम्बोज्झङ्ग पे० सन्त वा अज्झत्त समाधि- सम्बोज्झन पे० सन्त वा अज्झत्त उपेक्सासम्बोझङ्ग "अत्थि में 23 अज्झत्त उपेक्खासम्बोज्झगो" ति पजानाति, असन्त वा अज्झत्त उपेक्खा- सम्बोज्झङ्ग "नत्यि मे अज्झत्त उपेक्खासम्बोज्झगो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स उपेक्खासम्बोझगस्स उप्पादो होति त च पजानाति, १ यिनमिव - म० । २-२ भावनापारपूरि-स्या०, भावनापारिसूरी- R200 -101 5 २४६ विभङ्गो [७.१.१६- यथा च उप्पन्नस्स उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्स भावनाय पारिपूरी होति तं च पजानाति । सो तं निमित्तं आसेवति भावेति बहुलीकरोति स्वावत्यितं ववत्यति । सोतं निमित्तंपासेवित्वा भावेत्वा बहुलीकरित्वा स्वावत्थितं चवत्यपेत्वा बहिद्धा धम्मेसु चित्तं उपसंहरति । २०. कथं च भिक्खु बहिद्धा धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सन्तं वास्स कामच्छन्दं "अस्थिस्स कामच्छन्दो" ति पजानाति, असन्तं वास्स कामच्छन्दं “नथिस्स कामच्छन्दो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स कामच्छन्दस्स उप्पादो होति तं च पजा- नाति, यथा च उप्पन्नस्स कामच्छन्दस्स पहान' होति तं च पजानाति, 10 यथा च पहीनस्स कामच्छन्दस्स प्रायति अनुप्पादो होति तं च पजानाति । सन्तं वास्स व्यापादं ...पे०... सन्तं वास्स थीनमिद्धं ... पे०... सन्तं वास्स उद्धच्चकुक्कुच्चं ... पे०... सन्तं वास्स विचिकिच्छं "अस्थिस्स विचि- किच्छा" ति पजानाति, असन्तं वास्स विचिकिच्छ “नथिस्स विचि- किच्छा" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नाय विचिकिच्छाय उप्पादो 15 होति तं च पजानाति, यथा च उप्पन्नाय विचिकिच्छाय पहानं होति. तं च पजानाति, यथा च पहीनाय विचिकिच्छाय प्रायति अनुप्पादो होति तं च पजानाति । सन्तं वास्स सतिसम्बोज्झङ्गं "अत्थिस्स सतिसम्बोझङ्गो" ति जानाति, असन्तं वास्स सतिसम्बोज्झङ्गं “नथिस्स सतिसम्बोज्झङ्गो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स सतिसम्बोज्झङ्गस्स उप्पादो होति तं च पजानाति, यथा च उप्पन्नस्स सतिसम्बोज्झङ्गस्स भावनाय पारिपूरी होति तं च पजानाति 1. सन्तं वास्स धम्मविचयसम्बोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वास्स विरियसम्बोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वास्स पीतिसम्बोज्झङ्गं : ... पे०... सन्तं वास्स पस्सद्धिसम्वोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वास्स समाधि- 25 सम्बोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वास्स उपेक्खासम्बोज्झङ्गं "अत्थिस्स उपेक्खा- सम्बोज्झङ्गो" ति पजानाति, असन्तं वास्स उपेक्खासम्बोज्झङ्ग "नत्थि- स्स उपेक्खासम्बोज्झगो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स उपेक्खा- सम्वोज्झङ्गस्स उप्पादोहोति तं च पजानाति, यथा च उप्पन्नस्स उपेक्खा- सम्वोज्झगस्स भावनाय पारिपूरी होति तं च पजानाति । सो तं B.208 20 R.201 L १. पहाण -मी01 ७.१.२१] सुत्तन्तभाजनीयं २४७ 5 निमित्तं आसेवति भावेति बहुलीकरोति स्वावत्थितं ववत्यपेति । सो तं निमित्तं प्रासेवित्या भावत्वा बहुलीकरित्या स्वावत्थितं ववत्यपेत्वा अज्झत्तवहिद्धा धम्मसु चित्तं उपसंहरति । २१. कथं च भिक्खु अज्झत्तवहिद्धा धम्मसु धम्मानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु सन्तं वा कामच्छन्दं "अत्यि कामच्छन्दो" ति पजा- नाति, असन्तं .वा कामच्छन्दं "नत्यि कामच्छन्दो" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स कामच्छन्दस्स उप्पादो होति तं च पजानाति, यथा च उप्पन्नस्स कामच्छन्दस्स पहानं होति तं च पजानाति, यथा च पहीनस्स कामच्छन्दस्स आयति अनुप्पादो होति तं च पजानाति । सन्तं वा 10 व्यापाद'...०... सन्तं वा थीनमिद्धं ... पे०... सन्तं वा उद्धच्चकुक्कुच्चं ...पे०... सन्तं वा विचिकिच्छं "अत्थि विचिकिच्छा” ति पजानाति, असन्तं वा विचिकिच्छं "नत्यि विचिकिच्छा" ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नाय विचिकिच्छाय उप्पादो होति तं च पजानाति, यथा च उप्पन्नाय विचिकिच्छाय पहानं होति तं च पजानाति, यथा च पहीनाय विचि- 15 किच्छाय प्रायति अनुप्पादो होति तं च पजानाति । सन्तं वा सतिसम्बोज्झङ्ग "अत्थि सतिसम्बोज्झङ्गो" ति पजा- नाति, असन्तं वा सतिसम्बोज्झङ्ग "नत्थि सतिसम्बोज्झङ्गो" ति पजा- नाति, यथा च अनुप्पन्नस्स सतिसम्बोज्झङ्गस्स उप्पादो होति तं च पजा- नाति, यथा च उप्पन्नस्स सतिसम्बोज्झङ्गरस भावनाय पारिपूरी होति तं च पजानाति । सन्तं वा धम्मविचयसम्बोज्झङ्गं ... पं०... सन्तं वा विरियसम्बोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वा पीतिसम्वोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वा पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वा समाधिसम्वोज्झङ्गं ... पे०... सन्तं वा उपेक्खासम्बोज्झङ्ग "अस्थि उपेक्खासम्बोझङ्गो" ति पजा- नाति, असन्तं वा उपेक्खासम्बोज्झङ्गं "नस्थि उपवखासम्बोज्झङ्गो' 25 ति पजानाति, यथा च अनुप्पन्नस्स उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्स उप्पादो होति तंच पजानाति, यथा च उप्पन्नस्स उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्त भावनाय पारिपूरी होति तं च पजानाति । एवं भिक्खु अज्झत्तवहिता धम्मसु B.200 20 १. व्यापाद - मी०,रो०, एवमुपरि पि।
२४८ R.202 10 विभङ्गो [७.१.२१- धम्मानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके -अभिज्झादोमनस्सं। २२. अनुपस्सी ति । तत्थ कतमा अनुपस्सना ? या पचा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- 5 अयं वुच्चति अनुपस्सना । इमाय अनुपस्सनाय उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो सम्पन्नो' समन्नागतो। तेन बुच्चति "अनुपस्सी" ति। २३. विहरती ति । इरियति वत्तति पालेति यति यापेति चरति विहरति । तेन वुच्चति "विहरती" ति । २४. प्रातापी ति। तत्थ कतमो पातापो ? यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो - अयं वुच्चति "आतापो"। इमिना आतापेन उपतो होति ... पे०... समन्नागतो। तेन वच्चति "आतापी" ति । २५. सम्पजानो ति । तत्थ कतमं सम्पजनं ? या पचा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- इदं वुच्चति “सम्पजनं"। इमिना सम्पजञ्जेन उपेतो होति ... पे०... समन्नागतो। तेन वुच्चति “सम्पजानो" ति । २६. सतिमा ति । तत्य कतमा सति ? या सति अनुस्सति .. पे०... सम्मासति -- अयं वुच्चति “सति" । 20 इमाय सतिया उपेतो होति ... पे०... समन्नागतो। तेन वुच्चति "सतिमा" ति । २७. विनेय्य लोके अभिन्झादोमनस्सं ति । तत्थ कतमो लोको? तेव धम्मा लोको । पञ्च पि उपादानक्रान्धा लोको । अयं 25 वुच्चति "लोको"। तत्थ कतमा अभिज्झा? यो रागो सारागो ... पे०... चित्तस्स सारागो - अयं युञ्चति "अभिज्झा"। १. गमुपपन्नो-पा०; समुपसो-रो। २. दरीपति-गी। ५-६. पतन पातार- मौतम पात-पा०,रो.१४.-सीरपा०,रो। - 15 B.210 ।
७.२.३०] अभिधम्मभाजनीय २४६ तत्थ कंतमं दोमनस्सं? यं चेतसिकं असातं चेतसिकं दुक्खं चेतोसम्फस्सजं असात' पुदुक्खं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - इदं वच्चति "दोमनस्सं"। "इति अयं च अभिज्झा इदं च दोमनस्सं इमम्हि लोके विनीता । होन्ति पटिविनीता सन्ता समिता वूपसन्ता अत्थगता अन्भत्यङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन चुच्चति "विनेय्य लोके.अभिज्झादोमतस्स" ति । ܕ M R.203 २. अभिधम्मभाजनीयं २८. चत्तारो सतिपट्टाना - इध भिक्खु कार्य कायानुपस्सी 'विहरति, वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति, चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति, 10 धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति । २६. कथं च भिक्खु कार्य कायानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु यस्मि ‘समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चैव कामेहि ... पे० . पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद' दन्या- 15 भिलं काये कायानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति "सतिपट्टानं" । अवसेसा धम्मा सतिपट्टानसम्पयुत्ता । ३०. कथं च भिक्खु वेदनासु वेदनानुपस्सी विहति ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक 20 अपचयगामि दिलुिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे० . पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं 'दन्धाभिनं वेदनासु वेदनानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं बुच्चति 'सतिपट्ठानं । अवसेसा धम्मा सतिपट्ठानसम्पयुत्ता। B.211 25 १. आसात -सी० । २. दुपापटिपद - सी०, स्या०, रो० । वि०-३२ २५० - . विभङ्गो [७.२.३१- ३१. कथं च भिक्खु चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति ? -' इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ...पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- 5 'भिञ्ज चित्ते चित्तानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति “सतिपट्टानं"। मवसेसा धम्मा सतिपट्टानसम्पयुत्ता । ३२. कथं च भिक्खु धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु यस्मि समये, लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक 10 अपचयमामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि .. ...पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिज धम्मेसु धम्मानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति । सतिसम्बोज्झङ्गो,मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति “सतिपट्ठान' । अवसेसा घम्मा सतिपट्टानसम्पयुत्ता । ३३. तत्थ कतमं सतिपट्टानं ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव .! - कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुवखपटिपदं दन्धा- भिनं धम्मेसु धम्मानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति २० ' सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति "सतिपट्ठान" । प्रवसेसा धम्मा सतिपट्ठानसम्पयुत्ता । ३४. चत्तारो सतिपट्टाना - इध भिक्खु काये कायानुपस्सी विहरति, वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति, चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति, धम्मसु धम्मानुपस्सी विहरति । ३५. कथं च भिक्खु काये कायानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुवखपटिपदं दन्धा- भिा, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविक्षेपो होति । इमे 50 धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता 15 . -- B212, 25 R.204 १. .- ७२३८] अभिषम्मभामनीयं २५१ विपाक विविच्चेव कामेहि ...पे.... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं सुजतं कार्य कायानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झगो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति "सतिपट्ठान" । अबसेसा धम्मा सतिपट्ठानसम्पयुत्ता । . . ३६. कथं च भिक्खु वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति ? इध भिक्ख यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं. पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे.... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दधा- भि, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झातस्स कतत्ता भावितत्ता 10 विपाकं विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दधाभिनं सुचतं वेदनासु वेदनानुपस्सी, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं . इदं वुच्चति “सतिपट्टान” । अवसेसा धम्मा सतिपट्टानसम्पयुत्ता । ३७. कथं च भिक्खु चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्या- भिनं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविक्खपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भायितत्ता २० विपाकं विविन्नेव कामेहि .. पे.... पठम झानं उपसम्पज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं सुझतं चित्ते चित्तानुपस्सो, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति "सतिपट्ठान" । अवसेसा धम्मा सतिपट्ठानसम्पयुत्ता । ३८. कथं च भिक्खु धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति ? ; इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिनं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेब लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता ३९ 15 25B.218, R.205 5 विभङ्गो [७२३८- विपाक विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्जा विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिङ सुजतं घम्मेसु धम्मानुपस्सी, या तस्मि समयोसति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झनो मग्नङ्ग मगपरिया- पन्नं - इदं बुच्चति। सतिपट्टानं" । अवसेसा घम्ना सतिपट्ठानसम्पयुत्ता। ३६. तत्य कतमं सतिपट्टानं ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयामि दिट्टिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि . ....पै.... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं' दन्धा- भिस, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविवखेपो होति । इमे 1b धम्मों कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज। विहरति दुक्खपटिपर्दै दन्धाभिनं सुझतं', या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति "सतिपट्टानं" । अवसेसा धम्मा सतिपट्ठानसम्पयुत्ता । T - । 15 . ३. पञ्हापुच्छक ४०. चत्तारो सतिपट्ठाना इध भिक्खु काये कायानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं, .: वेदनासुवेदनानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्या लोके अभिज्झादोमनस्सं, चित्ते चितानुपस्सी विहरतिः प्रातापीः सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं, धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति 20 आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं । ४१: चतुन्नं सतिपट्टानानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता ...पे०... कति सरणा, कति प्ररणा ? १. तिकमातिकानुक्कमेन ४२. सिया कुसला, सिया अव्याकता'। सिया सुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्समसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता। सिया . १. गुरुगाई धम्मगु पगमानुशामी - स्या, रो। २. मम्पापसा ..०..-म। B214, R206 २५३ । ७.३.४४] पञ्हापुर विपाका, सिया विपाकधम्मघम्मा। अनुपादिनअनुपादानिया । अरादि- लिट्ठअसथिलेसिका। सिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितका- विचारमत्ता, सिया अक्तिक्कअविचारा। सिया पोतिसहगता, सिया । सुखसहगता, सिया उपेक्खासहगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्या । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । सिया अपचयगामिनो, सिया । नेवाचयगामिनापचयगामिनो । सिया सेक्खा, सिया असेक्सा । अप्पमाणा, अप्पमाणारम्मणा। पणीता। सिया सम्मत्तनियता, सिया अनियता। न' मग्गारम्मणा, सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तव्वा मग्गहेतुका ति पि, मग्गाधिपतिनो ति पि । सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उत्पादिनो। सिया' अतीता', सिया अनागता, 10 सिया, पच्चुप्पन्ना । न वत्तव्या अतीतारम्मणा ति पि, अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पनारम्मणा ति पि । सिया अज्झत्ता, सिया वहिद्धा, सिया अज्झत्तबहिद्धा । वहिद्धारम्मणा । अनिदस्सन- अप्पटिया । २. दुकमातिकानुफ्फमेन ४३. न हेतू । सहेतुका । तुसम्पयुत्ता। न वत्तव्बा हेतू चैव 15 सहेतुका चा ति, सहेतुका चैव न च हेतू । न वत्तव्बा हेतू चैव हेतुसम्पयुत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू। न हेतू सहेतुका । ४४. सप्पच्चया। सङ्खता । अनिदस्सना । अप्पटिधा । अरूपा। लोकुत्तरा। केनचि विधेय्या, केनचि न विधेय्या। नो पासवा । अनासवा । सवविप्पयुत्ता। न वत्तव्वा पासवा चेव सासवा चा ति पि, 20 सासवा चेव नोच आसवा ति पि । न वत्तव्बा पासवा चेव पासवसम्पयुत्ता चा ति पि, पासवसम्पयुत्ता चैव नो च आसवा ति पि । पासवविप्पयुत्ता। अनासवा । नोसंयोजना...पे०... नो गन्था ...०... नोयोधा ...पे.... नो योगा ..पे०... नो नीवरणा...पे०... नोपरामासा...पे०... सारम्मणा। नो चिता । चेतसिका । चित्तसम्पयुत्ता। चित्तसंसट्ठा । चित्तसमुट्ठाना। 25 चित्तसहभुनो । चित्तानुपरिवत्तिनो । चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना। चित्तसंसट्ठसमु- द्वानसहभुनो। चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो। वाहिरा । नो उपादा। B.215 १. स्या. पोत्यके नत्थि। २-२ सी. पोत्यके नत्यि।
---
R.207
विभङ्गो'
[७.३.४-
अनुपादिना । नो उपादाना ... पे... नो किलेसा ...पे.... न दस्सनेन
पहातब्बा, न भावनाय पहातव्वा । न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । न
भावनाय पहातव्वहेतुका ।
४५. सिया सवितक्का, सिया अवितक्का। सिया सविचारा,
5 सिया अविचारा । सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका'। सिया
पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता । सिया सुखसहगता, सिया न
सुखसहगता । सियां उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्सासहगता । ने
कामावचरा . ने रूपांवचरा । न अरूपावचरा । अपरियापन्ना। सिया
निय्यानिका, सिया अनिय्यानिका । सिया नियता, सिया अनियता।
10 अनुत्तरा। अरणा ति।
सतिपट्टानविभङ्गो निद्वितो।
B. 216, R.209 ८. सम्मप्पधानविभङ्गो ६ १. सुतन्तभाजनीयं १. चत्तारो सम्मप्पधाना - इध भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति, अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं 5 आरभति चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति । 'वायमति विरियं प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति ।", २. कथं च भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अंकुसलानं घम्मान 'अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं परगण्हाति 10 पदहति ? तत्थ कतमे अनुप्पन्ना पापका अकुसला धम्मा ? तीणि अकुसलमूलानि -- लोभो, दोसो, मोहो । तदेकट्ठा च किलेसा । तंसम्पयुत्तो वेदनाक्खन्यो, सझाक्खन्धो, सङ्खारवखन्धो, विज्ञाणक्खन्धो, तंसमुट्ठानं कायकम्मं वचोकम्मं मनोकम्म - इमे 'वुच्चन्ति "अनुप्पन्ना पापका अकुसला धम्मा" । इति इमेसं अनुप्पन्नानं 15 पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं 'प्रारभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति । ३. छन्दं जनेती ति । तत्थ कतमो छन्दो ? यो छन्दो छन्दिकता' कत्तुकम्यता कुसलो धर्माच्छन्दो - अयं बुच्चति “छन्दो" । इमं छन्दं जनेति सञ्जनेति उट्ठति समुट्ठपेति20 निव्वत्तेति अभिनिव्बत्तेति । तेन युच्चति “छन्दं जनेती" ति । ४. वायमती ति । तत्थ कतमो वायामो? यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... 'सम्मावायामो अयं बुच्चति “वायामो” । इमिना वायामेन उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो सम्पन्नो समन्नागतो। तेन वुच्चति "वायमती" ति। १. छन्दीकता- स्या० । २-२. उट्ठापति समुट्ठापैति - स्या, पवमुपरिपि । TE ८. R.209 25 २५६ विनङ्गो [.१.१- B217 - 5 10. ५. विरियं प्रारभतो ति । तत्य कतमं विरियं? यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो इदं वुच्चति "विरियं"। इमं विरियं प्रारमति समारभति पासवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति "विरियं पारमती" ति । ६. चित्तं पगाहाती ति । तत्य कतमं चित्तं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञागपातु - इदं बुच्चति "चित्त" । इमं चित्तं पग्गाहाति सम्मगाहाति उपत्यम्भति पच्चुपत्यम्भेति । तेन वुच्चति "चितं पग्गव्हाती" ति । ७. पदहती ति । तत्य कतमं पधानं ? यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावापामो बुच्चति "पधान" । इमिना पघानेन उपेतो होति ... पे०... समन्नागतो। तेन वुच्चति "पदहती" ति । ८. कयं च भिक्सु उप्पमानं पापकान असलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारमति चित्तं पग्गाहाति पदहति ? 13 तत्य क्तमे उणमा पापा भकुसला धम्मा ? तोपि भकुसलमूलानि - सोभो, दोगो, मोगे। तदेगा प लिमा । तमामयुत्तो वेदनापसन्धो, गजापगन्धो, सारसगन्यो, विम्यापपरान्धो, तेंममुद्रानं गायपम्गं वचोगम्म मनोरम्मं - इसे पुचन्ति "उपना पापका मामला पम्मा" 1 इति प्रमेनं उणसानं 29 पारगानं मनुसतानं धम्मानं पहानाय पन्दं जनेति यायमति गिरि मारभति रित्तं पग्गाति पददति । १. इन्दं जनतो नि । तत्प पगमा पदो? मोपलो पदावा पामता पुगतो मनाती-पपं गुनि "इन्दौ" | Firगि गन्नी सुति गम्हरि नियर पमिनियति । न त " "ite १०. बापमतो निरापमा पापामो की गिनी ग्यिानो ... गमागमामी wafa "मायो" मा समान गोग... HT. सोनम "rerit" । - ५११६] सुततभाजनीय २८७ 8218 - 5 - ११ विरिय आरभती ति । तत्य कतम विरिय ? यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो वुञ्चति "विरिय" । इम विरिय आरभति समारभति आसेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति "विरिय प्रारभती" ति । १२ चित्त परगण्हातो ति । तत्थ कतम चित्त ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु - इद वुच्चति "चित्त'। इम चित्त पग्गण्हाति सम्पगहाति उपत्यम्भेति पच्चुपत्थम्भेति । तेन वुच्चति “चित्त परगण्हाती" ति । १३ पदहती ति । तत्थ कतम पधान ? यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो इद 10 वुच्चति "पधान" । इमिना पधानेन उपेतो होति पे० समन्नागतो। तेन वुच्चति “पदहती' ति । १४ कथ च भिक्खु अनुप्पन्नान कुसलान धम्मान उप्पादाय छन्द जनेति वायमति विरिय प्रारभति चित्त पग्गण्हाति पदहति ? तत्य कतमे अनुप्पन्ना कुसला धम्मा तीणि कुसलमलानि - अलोभो, अदोसो, अमोहो । तसम्पयुत्तो वेदनाक्खन्धो साक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो विचाणक्खन्धो । तसमुट्ठान कायकम्म, वचीकम्म, मनोकम्म - इम वुच्चन्ति "अनुप्पन्ना कुसला धम्मा" । इति इमेस अनुप्पन्नान कुसलान धम्मान उप्पादाय छन्द जनेति वायमति विरिय पारभति चित्त परगण्हाति पदहति । १५ छन्द जनेती ति पे० वायमती ति पे० विरिय आरभती ति पे० चित्त परगण्हाती ति पे० पदहती ति। तत्य R210 7 15 . 20 ? कतम पधान यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो बुच्चति “पधान' । इमिना पधानेन उपतो होति पे० समन्नागतो। 23 तेन वुच्चति “पदहती ' ति । १६ कथ च भिक्खु उप्पन्नान कुसलान धम्मान ठितिया असम्मो- साय भिय्योभावाय वेगुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्द जनेति वायमति वि०-३३ B. 219 , । २५८ विभङ्गो विरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति ? सत्य कतमे उप्पन्ना कुसला धम्मा ? तीणि कुसलमूलानि - प्रलोभो, अदोसो, अमोहो । तंसम्पयुत्तो वेदनाक्खन्धो, सञ्जाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्धो, तंसमु- 5 द्वानं कायकम्मं वचीकम्मं मनोकम्मं - इमे वुच्चन्ति "उप्पन्ना कुसला धम्मा" । इति इमेसं उत्पन्नानं कुसलानं धम्मानं टितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति । १७. ठितिया ति । या ठिति सो असम्मोसो, यो असम्मोसो 10 सो भिय्योभावो, यो भिय्योभावो तं वेपुल्लं, यं वेपुल्लं सा भावना, या भावना सा पारिपूरी'। १८. छन्दं जनतो ति ... पे०... वायमती ति ...पे०... विरियं आरभती ति ... पं०... चित्तं परगण्हाती ति ... पे०... पदहतो ति । तत्थ कतमं पधानं ?.. यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो वुच्चति "पघानं" 1 इमिना पधानेन उपेतो होति ... पे०... समन्नागतो । तेन वच्चति “पदहती" ति । । 15 R 211 - ६२. अभिधम्मभाजनीयं १६. चत्तारो सम्मप्पधाना - इध भिक्खु अनुप्पन्नानं मापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारंभति 20 चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नाने पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति, अनु- प्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चितं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्भोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति 2 विरिय प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति । २०. कथं च भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं १. परिपूरी- सी०; पारिपूरि-स्याः ।
२५६ B.220 वुच्चति "चित्त" । इमं चित्तं परगण्हाति सम्पग्गण्हाति लपत्यम्मति यो चेतसिको विरियारम्भो .. पे०... सम्मावापामो दिन्छि- सम्वोज्झङ्गो मग्गङ्ग मगपरियापन्नं - इदं बुच्चति "नम्मान ! ८.२.२५] अभिषामभाननीयं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं पग्गाहाति पदहति? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि .... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपदं दन्या- 5 भिलं, तस्मि समये अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्मादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति । २१. छन्दं जनेती ति । तत्य कतमो छन्दो ? यो छन्दो छन्दिकता कतुकम्यता कुसलो धम्मच्छन्दो - अयं वुच्चति "छन्दो"। इमं छन्दं जनेति सञ्जनेति उट्ठपेति समुट्ठपेति 10 निव्वत्तेति अभिनिव्वत्तेति । तेन वुच्चति “छन्दं जनेती" ति । २२. वायमती ति । तत्य कतमो वायामो? यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्ज्ञङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं अयं वुच्चति "वायामो" 1 इमिना वायामेन उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो' । सम्पन्नो समन्नागतो । तेन वुच्चति “वायमती" ति । २३. विरियं प्रारभतो ति । तत्य कतमं विरियं ? यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो विरिख- सम्योज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति “विरिय"। इमं विरियं प्रारभति समारभति आसेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन , वुच्चति "विरियं आरभती" ति । २४. चित्तं पग्गाहाती ति । तत्य कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं ...पे.... तज्जामनोविज्ञाणघातु - टं पच्चुपत्यम्भेति । तेन वुच्चति "चित्तं परगण्हाती"ति । २५. पदहती ति । तत्य कतम सम्मप्पधान ? अवसेसा धम्मा सम्मप्पधानसम्पयुत्ता । १. उप्पनो- सी० । २. समुप्पन्नो- सी०; समुपपन्नो-का I २६० विमङ्गो [८.२.२६- २६. कयं च भिक्सु उत्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं पगहाति पदहति ? D.221 15 इघ भिक्सु यस्मि समये लोकुत्तरं शानं भावेति निय्यानिक 5 अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चव कामेहि ...पे०... पठमं ज्ञानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपदं दन्या- भिञ्ज, तस्मि समये उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं पग्गम्हाति पदहति । २७. छन्दं जनतो ति ... पे०... वायमती ति ...पे०... विरियं 10 प्रारभतो ति ... पं०... चित्तं पणाहातो ति ... पं०... पदहतो ति । तत्प कतमं सम्मप्पधानं? यो चेतसिको पिरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो पिरिय- सम्बोजङ्गो मग्नझं मग्गपरियापनं - इदं बुच्चति “सम्मप्पधानं"। अवसेना धम्मा सम्मप्पयानसम्पयुत्ता । २८. क्यं च भिस्तु अनुष्णनानं पुनलानं धम्मानं उप्पादार छन्दं जनेति वायमति विरियं पारमनि चित्तं पग्गाहाति पदहति ? श्य भिामु यस्मि गमये नोउत्तरं धानं भावेति निग्यानिा अपनपगामि दिद्विगनानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चय गामेहि ... पं०... पटमं शानं उपगमन विहरति दारपटिगदं दन्या- • मिया, तम्मि समये अनुप्पप्नान गुगलानं धम्मानं उणाशय पर जनैति पापनि पिरिमं प्रारभनि पित्तं पगहाति पनि । २०. एवं स्तोलि...ऐ.. सायली नि..ऐ... पिरिसं प्रारमतो नि..०... चित्तं पग्गाहातो नि .. ३०.. पदरती नि। गाल मनम गम्मणपान? मोगागिरी पिरिवारम्मी . १०... गागावापागी पिरिण. गायोग्रतो मग मगरिमार पनि "मम्मान"। प्रागंगा गा गामापानमाना । :, पनि पुगतान पान freeमनी. শিমাণ না মানালিটি ? যান। » fire पदापी - ८२३६] अभिधम्मभाजनीयं २६१ B222 10 श्रय इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चैव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दया- भिज्ञ, तस्मि समये उप्पन्नान कुसलान धम्मान ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्द जनेति वायमति 5 विरिय आरभति चित्त पग्गव्हाति पदहति । ३१ ठितिया ति । या ठिति सो असम्मोसो, यो असम्मोसो सो भिय्योभावो, यो भिय्योभावो त वेपुल्ल, य वेपुल्ल सा भावना, या भावना सा पारिपूरी। ३२ छन्दं जनेती ति । तत्थ कतमो छन्दो? यो छन्दो छन्दिकता कत्तुकम्यता कुसलो धम्मच्छन्दो वुच्चति “छन्दो" । इम छन्द जनेति सजनेति उट्ठपेति समुट्ठपेति निव्वत्तेति अभिनिव्वत्तेति । तेन वुच्चति "छन्द जनेती" ति । ३३ वायमती ति । तत्थ कतमो वायामो ? यो चैतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो विरिय- 15 सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न अय वुच्चति “वायामो”। इमिना बायामेन उपेतो होति पे० समन्नागतो। तेन वुच्चति "वायमती" ति । ३४ विरियं' आरभती प्ति । तत्य कतम विरिय ? यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो विरिय- 20 सम्बोज्झङ्गो मगङ्ग मग्गपरियापन्न इद चुच्चति "विरिय" । इम विरिय प्रारभति समारभति आसेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति "विरिय प्रारभतो" ति । ३५ चित्तं पग्गाहाती ति । तत्य कतम चित्त ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु - इद 25 वुच्चति "चित्त" । इम चित्त परगण्हाति सम्परगण्हाति उपत्थम्भेति पच्चुपत्थम्भेति । तेन वुञ्चति "चित्त परगण्हाती” ति । ३६ पदहती ति । तत्य कतम सम्मप्पधान ? - - R214 १ वीरिय - म०, एवमुपरिपि ।
२६२ F विभङ्गो [८.२.३६- यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति “सम्मप्पधानं" । अवसेसा धम्मा सम्मप्पधानसम्पयुत्ता। ३७. तत्य कतमं सम्मप्पधानं ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिज, यो तम्मि समये चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो विरियसम्बोज्झनो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - इदं वुच्चति "सम्म- 10 पधान" । अवसेसा धम्मा सम्मप्पधानसम्पयुत्ता । 5 . B.223 ... ३३. पञ्हापुच्छकं ३८. चत्तारो सम्मप्पधाना - इध भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुपादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय ..: पं०... अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय पे०... उप्पन्नानं 15 कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वैपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनैति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति । ३६. चतुम्नं सम्मप्पधानानं कति कुसला, कति अकुसला, कति ....... कति सरणा, कति अरणा.? १. तिकमातिकानुक्फमेन ४०. कुसलायेव । सिया सुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुषसममुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता । विपाकधम्मघम्मा ! अनुपादिन्न- अनुपादानिया । असशिलिट्ठप्रसद्धिलेसिका. | सिया. सवितक्या- सविचारा, सिया अवितवकविचारमत्ता, सिया अवितक्कयविचारा । गिया पीतिमहगता, सिया सुपसहगता, सिया उपसासहगता । नेव १४ दस्मनेन न भावनाय पहातव्या । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्ब. हेनुका । अपनयगामिनो । सेक्सा | अप्पमाणा । अपमाणारम्मणा । पणीतां । गम्मतनियता । न मग्गारगपा, मग्गहेनुफा, सिया मग्गा- अव्याकता 20 R.215 - 5 B224 - ८.३.४३] पञ्हापुच्छक पतिनो, सिया न वत्तब्बा भगाधिपतिनो ति। सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, न वत्तब्बा उप्पादितो ति। सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । न वत्तव्वा अतीतारम्मणा ति पि, अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पनारम्मणा ति पि । सिया अज्झत्ता, सिया वहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । बहिद्धारम्मणा । अनिदस्सनअप्पटिघा । २. दुकमातिकानुक्कमेन ४१. न हेतू । सहेतुका । हेतुसम्पयुत्ता.। न वत्तब्बा हेतू चैव सहेतुका चा ति, सहेतुका चेव न च हेतू । न वत्तब्बा हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू । न हेतू सहेतुका । ४२. सप्पच्चया। सङ्घता । अनिदस्सना । अप्पटिघा । अरूपा । 'लोकुत्तरा । केनचि विज्ञेय्या, केनचि न विज्ञेय्या । नो पासवा । 10 अनासवा । आसवविप्पयुत्ता । न वत्तव्वा आसवा चेव सासवा चा ति पि, सासवा चेव नो च आसवा ति पि । न वत्तब्वा आसवा चेव आसव- सम्पयुत्ता चा ति पि, आसवसम्पयुत्ता चैव नो च आसवा ति पि । पासवविप्पयुत्ता । अनासवा । नो संयोजना ...पे.... नो गन्था .. पे०... नो अोघा...पे०... नो योगा ...पे० .. नो नीवरणा ... पे०... नो परामासा 15 ... पे०... सारम्मणा । नो चित्ता। चेतसिका। चित्तंसम्पयुत्ता । चित्तसंसट्ठा । चित्तसमुट्ठाना । चित्तसहभुनो । चित्तानुपरिवत्तिनो । चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना । चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभुनो । चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना- नुपरिवत्तिनो । बाहिरा । नो उपादा । अनुपादिन्ना । नो उपादाना ...१०... नो किलेसा .:.० .. न दस्सनेन पहातब्बा.। न भावनाय 20 पहातब्बा । न.दस्सनेन पहातब्बहेतुका । न भावनाय पहातब्बहेतुका । ४३. सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । सिया सविचारा, सिया अविचारा | सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका । सिया पीतिसहगता; सिया न पीतिसहगता । सिया सुखसहगता, सिया न सुखसहगता । सिया उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खासगता। न 25 कामावचरा । न रूपावचरा । न अरूपावचरा । अपरियापन्ना । निय्यानिका । नियता । अनुत्तरा । अरणा ति । सम्मप्पयानपिनको निट्टिवा ।
B. 225, R.216 5 ६. इद्धिपादविभङ्गो ६१. सुत्तन्तभाजनीयं १. चत्तारो इद्धिपादा - इध भिक्खु छन्दसमाधिपधानसङ्खार- समन्नागतं इद्धिपादं भावेति, विरियसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धि- पादं भावेति, चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति, वीमसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति । १. छन्दिद्धिपादो २. कथं च भिक्खु छन्दसमाधिपधानसद्वारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति? छन्दं चे भिक्खु अधिपति करित्वा- लभति समाधि, लभति चित्तस्सेकग्गत'-अयं वुच्चति “छन्दसमाधि"। सोअनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति 10 चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं पारभति चित्तं परगण्हाति पदहति, अनु- प्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं पगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वैपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति 15 विरियं पारभति चित्तं पग्गाहाति पदहति । इमे वुच्चन्ति “पधान- सङ्खारा" । इति अयं च छन्दसमाधि, इमे च पधानसङ्खारा । तदेकज्झं अभिसहित्वा अभिसविपित्वा छन्दसमाधिपधानसङ्खारो त्वैव सङ्खचं गच्छति। ३. तत्य कतमों छन्दो ? यो छन्दो छन्दिकता कत्तुकम्यता 20 कुसलो धम्मच्छन्दो- अयं वुच्चति “छन्दो"। तत्य कतमो समाधि? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति अवट्ठिति अविसाहारो अविक्सपो अविसाहटमानसता समयो समाधिन्द्रियं समाधिवलं सम्मासमाधि - अयं वुच्चति “समाधि"। १. चित्तस्स एवाग्मतं -सी०, स्या० । २. सह-सी०। A R.217 7 B226 10 सुत्तन्तभाजनीय २६५ तत्थ कतमो पधानसट्टारो यो चेतसिको विरियारम्भो निक्कमो परक्कमो उय्यामो वायामो उस्साहो उस्सोव्ही थामो ठिति असिथिलपरक्कमता अनिक्खित्तछन्दता अनिक्खितधुरता धुरसम्पग्गाहो विरिय विरियिन्द्रिय विरियवल सम्मा- वायामो अय वुच्चति “पधानसङ्खारो' । इति इमिना च छन्देन, 5 इमिना च समाधिना, इमिना च पधानसङ्खारेन उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो सम्पन्नो समन्नागतो। तेन बुच्चति “छन्द- समाधिपधानसहारसमन्नागतो" ति । ४ इद्धी ति । या तेस धम्मान इद्धि समिद्धि इज्झना समिज्झता लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पति कुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । इद्धिपादो ति । तथाभूतस्स वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सवारयखन्धो, विचाणक्खन्धो। इद्धिपाद भावती ति। ते धम्मे प्रासेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति “इद्धिपाद भावेती" ति । २.विरियिद्धिपादो ५ कथ च भिक्खु विरियसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागत इद्धि- 15 पाद भावेति? विरिय चे भिक्खु अधिपति करित्वा लभति समाधि लभति चित्तस्सेकग्गत - अय वुच्चति "विरियसमाधि" । सो अनुप्पन्नान पापकान अकुसलान धम्मान अनुप्पादाय छन्द जनेति वायमति विरिय प्रारभति चित्त पग्गण्हाति पदहति, उप्पन्नान पापकान अकुसलान धम्मान पहानाय 20 पे० अनुप्पन्नान कुसलान धम्मान उप्पादाय पे० उप्पन्नान कुसलान धम्मान ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुलाय भावनाय पारिपूरिया छन्द जनेति वायमति विरिय प्रारभति चित्त पग्गाहाति पदहति । इमे बुच्चन्ति “पधानसङ्घारा' । इति अय च विरियसमाधि, इमे च पधानसङ्खारा, तदेकज्झ अभिसञ्चहित्वा अभिसङ्खिपित्वा 25 विरियसमाधिपधानसङ्खारो त्वेव सवय गच्छति । ६ तत्य कतम विरिय? १ निवखमा-सी०।२ धिति-सी०, स्या० । वि०-३४ २६६ R.218 B.227 विभङ्गो [८१.६- यो चेतसिको विरियारम्भो ...पं०... सम्मावायामो - इदं वुच्चति "विरियं"। तत्थ कतमो समाधि? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति अवट्ठिति अविसाहारो अविखेपो 5 अविसाहटमानसता समथो समाधिन्द्रियं समाधिवलं सम्मासमाधि -- अयं वुच्चति "समाधि। तत्य कतमो पधानसवारो? यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो - अयं वुच्चति “पधानसङ्खारो" । इति इमिना च विरियेन, इमिना च 10 समाधिना, इमिना च पधानसङ्खारेन उपेतो होति ... पे०... समन्नागतो। तेन बुच्चति "विरियसमाधिपधानसहारसमन्नागतो" ति । ७. इद्धो ति । या तेसंधम्मानं इद्धि समिद्धि इज्झना समिज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । इद्धिपादो ति । तथाभूतस्स वेदनाक्खन्धो ... पे०.: विचाण- 15 क्खन्धो। इद्धिपाद भावेती ति । ते धम्मे प्रासेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन बुच्चति “इद्धिपादं भावेती" ति । ३. चित्तिद्धिपादो ८. कथं च भिक्खु चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति ? चित्तं चे भिक्खु अधिपति करित्वा लभति समाधि लभति चित्त- स्सेकग्गतं - अयं वुच्चति "चित्तसमाधि" । सो अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय .... पे०... अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय ... पे०... उप्पन्नानं 23 कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति विरियं प्रारभति चित्तं परगण्हाति पदहति । इमे वुच्चन्ति “पधानसङ्खारा" । इति अयं च चित्तसमाधि, इमे च पधानसङ्खारा; तदेकज्झं अभिसहित्वा अभिसतिपित्वा चित्तसमाधिपधानसङ्खारो त्वेव सवयं गच्छति । 20 सुत्तन्तभाननीयं २६७ R.219 B.228 15 ६. तत्य कतमं चित्तं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "चित्तं"। तत्य कतमो समाधि ? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति ...पे०... सम्मासमाधि अयं । वुच्चति “समाधि"। तत्य कतमो पधानसङ्खारो ? यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो - अयं बुच्चति “पधानसङ्खारो" । इति इमिना च चित्तैन, इमिना च समाधिना, इमिना च पधानसङ्खारेन उपेतो होति .... प०... समन्नागतो। तेन युच्चति "चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्ना- 10 गतो" ति। १०. इद्धी ति । या तेसं धम्मानं इद्धि समिद्धि इज्झना समि- ज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । इद्धिपादो ति । तथाभूतस्स वेदनाक्खन्धो ... पे०... विचाण- क्खन्यो। इद्धिपादं भावेती ति। ते धम्मे आसेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति “इद्धिपादं भावेतो" ति । ४. वीमंसिद्धिपादो ११. कथं च भिक्खु वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति ? वीमंसं चे भिक्खु अधिपति करित्वा लभति समाधि लभति ॥ चित्तस्सेकग्गतं अयं वुच्चति “वीमसासमाधि'। सो अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्द जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय ... पे०... अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय ... पे० उप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय 25 भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं परगण्हाति पदहति । इमे वुच्चन्ति "पधानसङ्खारा" । इति अयं च वीमंसासमाधि, इमे च पधानसङ्खारा; तदेकज्झं अभिसञ्हित्वा अभिससिपित्वा वीमसासमाधिपधानसङ्खारो त्वेव सङ्खचं गच्छति ।
२६८ 5 t विभङ्गो [६११२- १२. तत्य कतमा वीमंसा ? या पचा पजानना .. पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- अयं वुच्चति “वीमंसा"। तत्य कतमो समाधि? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति ... पे०.. सम्मासमाधि - अयं वुच्चति "समाधि"। तत्थ कतमो पधानसवारो? यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो अयं वुच्चति “पधानसङ्खारो"। इति इमाय च वीमंसाय, इमिना च 10 समाधिना, इमिना च पधानसङ्खारेन उपेतो होति .. पे०... समन्नागतो। तेन वुच्चति “वोमंसासमाधिपधानसवारसमन्नागतो" ति । १३. इद्धी ति । या तेसं धम्मानं इद्धि समिद्धि इज्झना समि- ज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । इद्धिपादो ति । तथाभूतस्स वेदनाक्खन्धो, सज्ञाक्खन्धो, 15 सङ्घारक्खन्धो, विचाणखन्धो । इद्धिपादं भावतो ति । ते धम्मे प्रासेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति “इद्धिपादं भावेती" ति । B. 229, R.220 . - । ६२. अभिधम्मभाजनीयं १४. चत्तारो इद्धिपादा- इध भिक्खु छन्दसमाधिपधानसङ्खार- समन्नागतं इद्धिपादं भावेति, विरियसमाधिपधानसवारसमन्नागतं इद्धि- 20 पादं भावेति, चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागत इद्धिपादं भावेति, वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागत इद्धिपाद भावेति । १. धन्दिद्धिपादो १५. कथं च मिखु छन्दसमाधिपधानमवारसमन्नागतं इद्धि- पादं भावेति ? इध भिक्सु यस्मि समये लोकुत्तर झानं भावेति निय्यानिक 25 अपचयगामि दिट्टिगतानं पहानाय पठमाय भुमिया पत्तिया विविच्चव कामेहि ... पे.... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुपसपटिपद दन्या- ६२१९ प्रमियम्भाजनीय भिन्न, तस्मि समये छन्दसमाधिपधानसद्धारममन्नागत इद्विपाद भावेति । - ? १६ तत्य कतमो छन्दो? यो छन्दो छन्दिकता कत्तुपम्यता कुमलो धम्मच्छन्दो - अय वुच्चति “छन्दो"। तत्थ कतमो समाधि? या चित्तस्स टिति सण्ठिति पे० सम्मासमाधि समाधि- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मगपरियापन्न - अय वुच्चति "समाधि" । तत्थ क्तमो पधानसङ्खारो यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो विरिय- 10 सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न – अय वुच्चति “पधानसहारो" । इति इमिना च छन्देन, इमिना च समाधिना, इमिना च पधानसद्वारेन उपेतो होति पे० समन्नागतो । तेन वुच्चति “छन्दसमाधिपधान- सहारसमन्नागतो" ति। १७ इद्धी ति । या तेस धम्मान इद्धि समिद्धि इज्झना समि- 15_1 230 ज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । इद्धिपादो ति । तथाभूतस्स फस्सो पे० पग्गाहो अविक्सेपो। इद्धिपादं भायेतो ति । ते धम्म प्रासेवति भावेति बहुली- करोति । तेन वुच्चति “इद्धिपाद भावेती'' ति । २. विरियिद्धिपादो १८ कथ च भिक्खु विरियसमाधिपधानसह्वारसमन्नागत इद्धि- 20 R221 पाद भावेति? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्या- भि, तस्मि समये विरियसमाधिपधानसङ्खारसमनागत इद्धिपाद 25 भावेति । १६ तत्थ कतम विरिय? यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्ज्ञङ्गो मग्गा मगपरियापन्न इद वुच्चति "पिरिय"। - २७० 5 10 विभङ्गो [६.२.१६- तत्य कतमो समाधि ? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति ...पे०... सम्मासमाधि समाधि- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं बुच्चति "समाधि" । तत्थ कतमो पधानसङ्खारो? यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति "पधानसङ्खारो"। इति इमिना च विरियेन, इमिना च समाधिना, इमिना च पधानसङ्खारेन उपेतो होति ... पे०... समन्नागतो। तेन वुच्चति "विरियसमाधि- पधानसङ्खारसमन्नागतो" ति । २०. इद्धी ति । या तेसं धम्मानं इद्धि समिद्धि इज्झना समिज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उप- सम्पदा । इद्विपादो ति । तथाभूतस फस्सो ... पे०... पग्गाहो अविवखेपो। इद्धिपादं भावतीति । ते धम्मे आसेवति भावेति बहुलीकरोति । 15 तेन वुच्चति "इद्धिपादं भावेती" ति । ३. चित्तिद्धिपादो २१. कथं च भिक्खु चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धि- पादं भावेति ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव 20 कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिनं, तस्मि समये चित्तसमाधिपधानसवारसमन्नागतं इद्धिपादं भावति । २२. तत्य कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं ... पे.... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं 25 वुच्चति "चित्तं"। तत्य कतमो समाधि ? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति ... पे०... सम्मासमाधि समाधि- सम्बोसङ्गो मग्गङ्गं मगपरियापन्नं - अयं युच्चति "समाधि" । तत्य फतमो पधानसद्धारो? B.231 R.222 १२ २३] अभियम्ममाजनीय , 5 10 यो चेतसियो विरियारम्भो पै० सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न - अय वुच्चति "पधानसहारो" । इति इमिना च चित्तेन, इमिना च समाविना, इमिना च पधानसहारेन उपेतो होति पे० समन्त्रागतो । तेन कुच्चति "चित्तसमाधिपधान- सहारसमन्नागतो" ति । २३ इद्धी ति । या तेस धम्मान इद्धि समिद्धि इज्झना समि- ज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिवि रिया उपसम्पदा । इद्धिपादो ति । तथाभूतस्स फस्सो पे० पग्गाहो अविक्सपो। इद्धिपाद भावतो ति । ते धम्मे ग्रासेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति "इद्धिपाद भावेती" ति । ४ वीमसिद्धिपादो २४ कथ च भिक्खु वीमसासमाधिपधानसहारसमन्नागत इद्धिपाद भावेति? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चैव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपद दन्या- 15 भिञ्ज, तस्मि समये वीमसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागत इद्धिपाद भावेति । २५ तत्थ कतमा वीमसा ? पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविषयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन अय वुच्चति 20 "वीमसा" । तत्थ कतमो समाधि? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति पे० सम्मासमाधि समाधि- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न - अय वुच्चति "समाधि" । तत्थ कतमो पधानसङ्खारो? यो चेतसिको विरियारम्भो पे० सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन - अय वुच्चति “पधानसह्वारो"। इति इमाय च वीमसाय, इमिना च समाधिना, इमिना च पधानसङ्खारेन B232 या पा पजानना - R223 25 5 10 विभङ्गो [६.२.२५- उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो सम्पनो समन्नागतो। तेन वच्चति “वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतो" ति । २६. इद्धी ति । या तेसं धम्मानं इद्धि समिद्धि इज्झना समि- ज्झना लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । इद्धिपादोति। तथाभूतस्स फस्सो... पे०... पग्गाहो अविखेपो। इद्धिपादं भावतीति । ते धम्मे आसेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति "इद्धिपादं भावती" ति । २७. चत्तारो इद्धिपादा छन्दिद्धिपादो, विरियिद्धिपादो, चित्तिद्धिपादो, वीमंसिद्धिपादो। २८. तत्थ कतमो छन्दिद्धिपादो ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०.. पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिज्ञ, यो तस्मि समये छन्दो छन्दिकता कत्तुकम्यता कुसलो धम्म- 15 च्छन्दो - अयं वुच्चति "छन्दिद्धिपादो" । अवसेसा धम्मा छन्दिद्धिपाद- . सम्पयुत्ता। २६. तत्थ कतमो विरियिद्धिपादो? इध 'भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव 20 कामेहि ... पे०... पठमं झाने उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिम, यो तस्मि समये चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो विरियसम्बोज्झनो मग्गङ्गं मग्गरियापन्नं - मयं वुच्चति विरियिद्धि- पादो" । अवसेसा धम्मा विरियिद्धिपादसम्पयुत्ता। ३०. तत्य कतमो चित्तिद्धिपादो? 'इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ...पे०... पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- मिश्र, यं तस्मि समये चित्तं मनो मानसं ...प०... तज्जामनोविज्ञाण- धातु - अयं वुच्चति "चित्तिद्धिपादो".1 अवसेसा धम्मा चित्तिद्धिपाद- 30 सम्पयुत्ता। B233 R.224 25 ९.३.३४] पन्हापुन्धर २७३ ३१. तत्य कतमो वीमंसिद्धिपादो? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ...पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुवसपटिपदं दन्धा- भिनं, या तस्मि समये पञ्ज्ञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो । सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन - अयं वुच्चति “वीमंसिद्धिपादो" । अवसेसा धम्मा वीमंसिद्धिपादसम्पयुत्ता। 10 ६३. पञ्हापुच्छक ३२. चत्तारो इद्धिपादा - इध भिक्खु छन्दसमाधिपधानसवार- समन्नागतं इद्धिपादं भावेति, विरियसमाधि ...पे०... चित्तसमाधि .... पे०... वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावति । ३३. चतुन्नं इद्धिपादानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता ... पे०... कति सरणा, कति अरणा ? १. तिकमातिकानुक्रुमेन ३४. कुसलायेव । सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । विपाकधम्मधम्मा । अनुपादिन्न- अनुपादानिया। असविलिट्ठअसङ्किलेसिका । सिया सवितस्कसविचारा, 15 सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्कअविचारा। सिया पीति- सहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खासहगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बा । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । अप- चयगामिनो । सेक्खा । अप्पमाणा' । अप्पमाणारम्मणा। पणीता। सम्मत्तनियता। न मग्गारम्मणा, मग्गहेतुका, न मग्गाधिपतिनो। सिया 20 उत्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, न वत्तव्या उप्पादिनो ति । सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पञ्चुप्पन्ना । न वत्तबा अतोतारम्मणा ति पि, अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पन्नारम्ममा ति पि। सिया 'अज्झत्ता, सिया बहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । वहिद्धारम्मणा। अनि- दस्सनअप्पटिया। B.234 25 १. सी०पोत्पके नत्यि। वि०-३५ २७४ R.225 - विभङ्गो [६.३.३५- २. दुकमातिफानुक्कमेन ३५. वीमंसिद्धिपादो हेतु, तयो इद्धिपादा न हेतू । सहेतुका । हेतुसम्पयुत्ता। वीमंसिद्धिपादो हेतु चैव सहेतुको च, तयो इद्धिपादा न वत्तव्बा हेतू चेव सहेतुका चा ति, सहेतुका चैव न च हेतू । वीम- सिद्धिपादो हेतु चेव हेतुसम्पयुत्तो च, तयो इद्विपादा न वत्तव्या हेतू चेव 5 हेतुसम्पयुत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चेव न च हेतू । तयो इद्धिपादा न हेतू सहेतुका, वीमंसिद्धिपादो न वतव्बो न हेतु सहेतुको ति पि, 'न हेतु अहेतुको ति पि। सम्पच्चया । सङ्खता ।। अनिदस्सना । अप्पटिया । अरूपा । लोकुत्तरा । केनचि विज्ञेय्या, केनचि न विञ्चैय्या। नो आसवा । अनासवा । पासवविप्पयुत्ता। न वत्तब्बा 10 आसवा चेव सासवा चा ति पि, सासवा चेव नो च आसवा ति पि । न वत्तव्या पासवा चेव पासवसम्पयुत्ता चा ति पि, पासवसम्पयुत्ता चेव नो च आसवा ति पि । पासवविप्पयुत्ता । अनासवा । ३६. नो संयोजना ... पे०... नो गन्या .पे०... नो प्रोषा .पे... नो योगा ....... नो नीवरणा ... पे०... नो परामासा ... पे०... 15 सारम्मणा । तयो इद्धिपादा नो चित्ता, चित्तिद्धिपादो चित्तं। तयो इद्धि- पादा चेतसिका, चित्तिद्धिपादो अचेतसिको। तयो इद्धिपादा चित्त- सम्पयुत्ता, चित्तिद्धिपादो न वत्तव्यो चित्तैन सम्पयुत्तो ति पि, चित्तेन विप्पयुत्तो ति पि । तयो इद्धिपादा चित्तसंसट्टा, चित्तिद्धि- पादो न वत्तव्यो चित्तेन संसट्ठो ति पि, चित्तेन विसंसट्ठो ति पि । १० तयो इद्धिपादा चित्तसमुट्ठाना, चित्तिद्धिपादो नो चित्तसमुट्ठानो । तयो इद्धिपादा चित्तसहभुनो, चित्तिद्धिपादो नो चित्तसहभू । तयो इद्धिपादा चित्तानुपरियत्तिनो, चित्तिद्धिपादो नो चित्तानुपरिवत्ति । तयो इतिपादा चित्तसंसट्ठसमुद्राना, चित्तिद्धिपादो नो चित्तसंसट्ठ- समुद्रानो। तयो दिमादा चित्तसंसट्ठयमुट्ठानसहभुनो, नितिधिपादो 2. नो चितरांमद्रुसमुहानसह । तयो इतिपादा चित्तसंसट्ठरामुट्ठानानु- परिवत्तिनो, भित्तिद्धिपादो नो नितसंगट्ठगमुद्रानानुपरिवत्ति । ३७. तयो दिपादा याहिरा, वित्तितिपादो प्रशत्तिको । नो उपाश । पनुपादिना । नो उपादाना ... पं०...नो रिसमा...प०... परगनेन पहातम्या । न भावनाय पहातम्या । न दरसनन पहातच. ... 1.233 - २७५ ६.३.३७] पञ्हापुच्छक हतुका । न भावनाय पहातव्वहेतुका । सिया सवितक्का, सिया अवि- तक्का। सिया सविचारा, सिया अविचारा । सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका । सिया पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता। सिया सुखसह- गता, सिया न सुखसहगता । सिया उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खा- सहगता । न कामावचरा । न रूपावचरा । न अरूपावचरा । अपरिया- 5 पन्ना। निय्यानिका । नियता । अनुत्तरा । अरणा ति । इद्धिपादविभङ्गो निद्वितो।
B23f; R.227 5 - १०. वोज्झङ्गविभङ्गो ११. सुत्तन्तभाजनीयं १. सत्तवोज्झङ्गा-सतिसम्बोज्झङ्गो, धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो, विरियसम्बोज्झङ्गो, पीतिसम्बोझङ्गो, पत्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, समाधि- सम्बोझङ्गो, उपेक्खासम्बोज्झङ्गो । २. तत्थ कतमो सतिसम्बोज्झङ्गो ? इघ भिक्खु सतिमा होति परमैन सतिनेपक्केन समन्नागतो, चिरकतं पि चिरभासितं पि सरिता होति' अनुस्सरिता - अयं वुच्चत्ति "सतिसम्बोज्झङ्गो"। ३. सो तथा सतो विहरन्तो तं धम्म पज्ञाय पविचिनति' पविचरति परिवीमंसमापज्जति अयं वुच्चति “धम्मविचय- 10 सम्बोज्झङ्गो"। ४. तस्स तं धम्म पज्ञाय पविचिनतो पविचरतो परि- वीमंसमापज्जतो पारद्धं होति विरियं असल्लीनं अयं वुच्चति "विरियसम्बोझङ्गों"। ५. पारद्धविरियस्स उप्पज्जति पीति निरामिसा-अयं वुच्चति 15 "पीतिसम्बोज्यङ्गो"। ६. पोतिमनस्स कायो पि पस्सम्भति, चित्तं पि पस्सम्भति अयं वुच्चति "पस्सद्धिसम्बोज्झगों"। ७. पस्सद्धकायस्स सुसिनो चित्तं समाधियति - अयं युच्चति "समाधिसम्बोज्झनो"। ८. सो तथा समाहितं चित्तं साधुकं असुपेरािता होति -प्रयं वुच्चति "उपेक्सासम्योज्जाङ्गो"। १. सत योजना' - मतिमम्बोजङ्गो, धम्मविषयसम्बो. - 20 १.सा.पागप गम्पि। २-२. पविधिनानि.-मी-अधिनिपपिनिष- (सा., .1. गरमागा-गी।।
२७७ R.228 B.231 १०.१.१४] सुत्तन्तभाजनीय ज्यङ्गो, विरियसम्बोज्झङ्गो, पीतिसम्बोज्झङ्गो, पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, समाधिसम्बोज्झनो, उपेक्खासम्बोज्झनो। १०. तत्य कतमो सतिसम्बोज्झङ्गो ? अत्यि अज्झत्तं धम्मसु सति, अत्यि वहिदा धम्मेसु सति । यदपि अज्झत्तं धम्मेसु सति तदपि सतिसम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्बो- 5. धाय निब्यानाय संवत्तति । यदपि वहिद्धा धम्मसु सति तदपि सति- सम्बोज्झङ्गो अभिनाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति । ११. तत्य कतमो धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो? अस्थि अज्झत्तं धम्मेसु पविचयो, अत्यि बहिद्धा धम्मसु पविचयो । यदपि अज्झत्तं धम्मेसु पविचयो तदपि धम्मविचयसम्बो• 10 ज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्वोधाय निधानाय संवतति । यदपि बहिद्धा धम्मेसु पविचयो तदपि धम्मविचयसम्बोज्झनो अभिज्ञाय सम्बोधाय निब्वानाय संवत्तति । १२. तत्य कतमो विरियसम्वोज्झङ्गो ? अत्यि कायिकं विरियं, अत्यि चेतसिकं विरियं । यदपि कायिकं 15 विरियं तदपि विरियसम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्वोधाय निब्बानाय संवत्तति । यदपि चेतसिकं विरियं तदपि विरियसम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति । १३. तत्थ कतमो पीतिसम्बोज्झङ्गो ? अत्थि सवितक्कसविचारा पीति, अत्यि अवितक्काविचारा 20, पीति । यदपि सवितक्कसविचारा पीति तदपि पीतिसम्बोज्झङ्गो अभिनाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति । यदपि अवितक्कमविचारा पीति तदपि पीतिसम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्बोधाय निवानाय संवत्तति । १४. तत्थ कतमो पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो? अस्थि कायपस्सद्धि', अत्थि चित्तपस्सद्धि । यदपि कायपस्सद्धि तदपि पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्वोधाय निन्यानाय संवत्तति । यदपि चित्तपस्सद्धि तदपि पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय सम्वोधाय निब्बानाय संवत्तति । १. कापप्पस्सद्धि -- स्या०, एवमुपरि पि । - 25 B238 २७ विभङ्गो [१०.१५- . १५. तत्य कतमो समाधिसम्बोज्झङ्गो ? अत्थि सवितक्को सविचारो समाधि, अस्थि अवितक्को अविचारो समाधि । यदपि सवितक्को सविचारोसमाधि तदपि समाधिसम्बोज्झङ्गो अभिजाय सम्बोधाय निब्वानाय संवत्तति । यदपि अवितक्को 5 अविचारो समाधि तदपि समाधिसम्वोज्झगो अभिज्ञाय सम्वोधाय निब्बानाय संवत्तति। १६. तत्थ कतमो उपेक्खासम्बोज्झङ्गो ? अत्यि अज्झत्तं धम्मसु उपेक्खा, अस्थि वहिद्धा धम्मसु उपेक्खा । यदपि अज्झतं धम्मसु उपेक्खा तदपि उपेक्खासम्बोज्झङ्गो अभिज्ञाय 10 सम्बोधाय निब्वानाय संवत्तति । यदपि वहिद्धा धम्मसु उपेक्खा तदपि उपेक्खासम्वोज्झनो अभिज्ञाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति । १७. सत्त बोज्झना - सतिसम्बोज्झङ्गो, धम्मविचय- सम्योज्झङ्गो, विरियसम्बोझडो, पीतिसम्बोज्झङ्गो, पस्सद्धित्तम्बो- ज्झङ्गो, समाधिसम्बोज्झङ्गो, उपेक्खासम्बोज्झगो । १८. तत्यं कतमो सतिसम्बोज्झङ्गो ? इध भिक्खु सतिसम्बोज्झङ्ग भावेति विवेकनिस्सितं विराग- निस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामि, धम्मविचयसम्बोज्झङ्गं भावेति ... पे०... विरियसम्बोज्झनं भावेति ... पीतिसम्बोज्झङ्ग भावेति ... पस्सद्धिसम्बोझङ्गं भावेति ... समाधिसम्वोज्झङ्गभावेति ... उपेक्खा- 26 सम्बोज्झनं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामि । R.229 . 15 ३ १ ६२. अभिधम्मभाजनीयं १६. सत्त बोझङ्गा - सतिसम्योज्झङ्गो, धम्मविचयसम्बो- ज्झङ्गो, विरियसम्बोज्झङ्गो, पीतिसम्बोझङ्गो, पस्सद्धिसम्बोझङ्गो, समाधिसम्बोसङ्गो, उपपलासम्योज्झनो । २०. तत्य कतमे सत्त योज्झना? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव 25 २७६ B.239 10 १०.२.२७] अभियम्ममाजनीय कामेहि ...पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिनं, तस्मि समये सत्त वोज्झङ्गा होन्ति -- सतिसम्बोज्झङ्गो ... पे०... उपेक्खासम्बोज्झङ्गो। “२१. तत्य कतमो सतिसम्बोज्झनो ? या सति अनुस्सति ..पे०... सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो । मगङ्गं मग्गपरियापन्न अयं वुच्चति "सतिसम्बोज्झङ्गो"। २२. तत्य कतमो धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो ? या पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं बुच्चति "धम्म- विचयसम्बोज्झगो"। २३. तत्य कतमो विरियसम्बोझङ्गो ? यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्नं - अय बुच्चति "विरिय- सम्बोझङ्गों"। २४. तत्थ कतमो पीतिसम्बोज्झङ्गो ? या पीति पामोज्ज ग्रामोदना पमोदना हासो पहासो वित्ति अोदग्यं' अत्तमनता चित्तस्स पीतिसम्बोज्झङ्गो - अय वुच्चति "पीति- सम्बोज्झगो"। २५. तत्य कतमो पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो ? या वेदनाक्खन्धस्स साक्खन्धस्स सङ्खारवखन्धस्स विज्ञाण- 20 क्खन्धस्स पस्सद्धि पटिप्पस्सद्धि पस्सम्भना पटिप्पस्सम्भना पटिप्पस्स- म्भितत्तं पस्सद्धिसम्बोझङ्गो ~ अय वुच्चति “पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो" । २६. तत्य कतमो समाधिसम्बोज्झङ्गो ? या चित्तस्स ठिति ...पे०.. सम्मासमाधि समाधिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न ~ अय वुच्चति “समाधिसम्बोज्झङ्गो' । २७. तत्य कतमो उपेक्खासम्बोज्झगो ? या उपेक्खा उपेक्खना अज्झुपेक्सना मज्झत्तता चित्तस्स उपेक्खा- सम्बोज्झङ्गो - अय वुच्चति "उपेक्खासम्बोज्झनो"। इमे वुच्चन्ति सत्त बोज्झङ्गा । अवसेसा धम्मा सत्तहि वोज्झङ्गेहि सम्पयुत्ता । १. मोदमा-सी०। 15 R,290 25 २८० B.240 विभङ्गो [.१०.२.२८- २८. सत्त बोज्झङ्गा - सतिसम्बोज्झङ्गो पे०... उपेक्खा- सम्बोज्झङ्गो। २६. तत्थ कतमो सतिसम्योज्झङ्गो ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं 5 अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पटमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपंटिपदं दन्धा- भिनं, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापनं - अयं वुच्चति “सतिसम्बोज्झङ्गो" । अवसेसा धम्मा सतिसम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता ... पे०... अवसैसा धम्मा धम्मविचय- 10 सम्बोझगसम्पयुत्ता... पे.... अवसेसा धम्मा विरियसम्बोज्झङ्गसम्प- युत्ता ... पे०... अवसेसा धम्मा पीतिसम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता ... पे०... अवससा धम्मा पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता ... पे०... अवसेसा धम्मा समाधिसम्बोज्ज्ञङ्गसम्पयुत्ता। ३०. तत्य कतमो उपेक्खासम्बोज्झङ्गो ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं, या तस्मि समये उपेक्खा उपेक्खना अज्झुपेक्खना मज्झत्तता चित्तस्स उपेक्खासम्बोज्झङ्गो अयं वुच्चति "उपेक्खा- '२० सम्बोज्झङ्गो"। अवसेसा धम्मा उपेक्खासम्बोझङ्गसम्पयुत्ता । ३१. सत्त बोज्झङ्गा - सतिसम्बोज्झङ्गो ... पे०... उपेक्खा- सम्बोज्झङ्गो। ३२. तत्य कतमे सत्त वोज्झङ्गा ? इध भिक्खु यस्मिः समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक 25 अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चैव कामेहि ... पे.... पठमं ज्ञानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिञ्ज्ञां, यो तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविक्खेपो होति - इमे धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाक विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति . 15 R.231 १. स्या०पोत्यके नस्थि ।
? 1241 १०२५७) अभिधम्ममाजनीय दुक्सपटिपद दन्वाभिञ्ज सुनत, तस्मि समये सत्त बोझङ्गा होलि सतिसम्योज्झनो पे० उपेक्सासम्बोज्झगो। ३३ तत्थ कतमो सतिसम्बोज्झङ्गो या सति अनुस्सति पे० सम्मासति सतिसम्बोसङ्गो मग्गङ्ग मग्गपरियापन - अय वुच्चति "सतिसम्बोज्झगों" प० ।। ३४ तत्य कतमो उपेक्सासम्बोझङ्गो या उपेक्खा उपक्खना अज्झुपेक्खना मज्झत्तता चित्तस्स उपेक्या- सम्बोज्झङ्गो - अय वुच्चति "उपेक्खासम्बोझङ्गो" । इमे वुच्चन्ति "सत्त वोज्झङ्गा" । अवसेमा धम्मा सत्तहि बोझङ्गेहि सम्पयुत्ता । ३५ सत्त वोज्झङ्गा - सतिसम्बोज्झङ्गो पे० उपेक्सा- 10 सम्बोज्झङ्गो। ३६ तत्य कतमो सतिसम्वोज्झङ्गो इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्या- 15 भित, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविक्सपो होति । इमे घम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाक विविच्चैव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति 'दुक्खपटिपद दधाभित्र, या तस्मि समये सति अनुस्सति सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गन मग्गपरियापन्न अय वुच्चति "सतिसम्बो. 20 ज्झगो" । अवसेसा धम्मा सतिसम्बोझङ्गसम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा धम्मविचयसम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता पे० अक्सेसा धम्मा विरिय- सम्बोझगसम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा पीतिसम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा पस्सद्धिसम्बोज्झगसम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा समाधिसम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता। ३७ तत्थ कतमो उपेक्खासम्बोझङ्गो इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतान महानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चैव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपद दन्या- भिन, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविक्सपो होति । इमे 22 वि०-३६ R252 25 ?
:२८२ विभङ्गो [१०.२.३५- धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं सुचतं, या तस्मि समये उपेक्खा उपेक्खना अज्झुपेक्खना मज्झत्तता चित्तस्स उपेक्खासम्बोज्झङ्गो - अयं वुच्चति 5:"उपेक्खासम्बोज्यङ्गों"। अवसेसा धम्मा उपेक्सासम्बोज्झङ्गसम्पयुत्ता। o 4 '1 B. 242 . ३. पञ्हापुच्छक ३८. सत्त बोज्झङ्गा - सतिसम्बोज्झङ्गो, धम्मविचयसम्वो- ज्झङ्गो, विरियसम्बोज्झङ्गो, पीतिसम्बोज्झङ्गो, पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, समाधिसम्बोज्झङ्गो, उपेक्खासम्बोज्झङ्गो । ३६. सत्तन्नं वोज्झङ्गानं कति कुसला कति अकुसला, कति 10 अव्याकता ...पे०... कति सरणा, कति प्ररणा ? १. तिकमातिकानुक्कमेन ४०. सिया कुसला, सिया अब्याकता । पीतिसम्बोज्झङ्गो सुखाय वेदनासम्पयुत्तो; छ बोज्झङ्गा सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता। सिया विपाका, सिया विपाक- धम्मधम्मा । अनुपा दिनअनुपादानिया । असविलिट्ठअसङ्किलेसिका । 15 सिया सवितक्कसविचारा, सिया भवितवकविचारमत्ता, सिया अवितक्क- - अविचारा। पोतिसम्बोज्झङ्गो न पीतिसहगतो, सुखसहगतो, न उपेक्खा- सहगतो; छ वोज्झङ्गा सिया पीतिसहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खासहगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बा । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । सिया अपचयगामिनो, सिया नेवाचय- 20 गामिनापचयगामिनो । सिया सेक्खा, सिया असेक्खा । अप्पमाणा । अप्पमाणारम्मणा । पणीता । सिया सम्मत्तनियता, सिया अनियता। न मग्गारम्मणा, सिया मागहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो; सिया न वत्तव्वा मग्गहेतुका ति पि, मग्गाधिपतिनो ति पि। सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनो । सिया अतीता, सिया 25 अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । न वत्तव्या अतीतारम्मणा ति पि, अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पन्नारम्मणा ति पि। सिया अज्झत्ता, R.233 १०३ ४२] पञ्हापुच्छक २८३ । B243 सिया बहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिदा । बहिद्धारम्मणा'। अनिदस्सन- अप्पटिया। २ दुकमातिकानुक्फमेन ४१ धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो हेतु, छ वोज्झना न' हेतू । सहेतुका । हेतुसम्पयुत्ता। धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो हेतु चेव सहेतुको च, छ बोज्झङ्गा न वत्तव्बा हेतू चेव सहेतुका चा ति, सहेतुका चेव न च 5 हेतू । धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो हेतु चेव हेतुसम्पयुत्तो च, छ बोज्झना न वत्तव्बा हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतू । छ वोज्झङ्गा न हेतू सहेतुका, धम्मविचयसम्बज्झङ्गो न वत्तब्बो न हेतु सहेतुको ति पि, न हेतु अहेतुको ति पि। सप्पच्चया । सवता । अनिदस्सना । अप्पटिघा । अरूपा । लोकुत्तरा । केनचि विनेय्या, केनचि 10 न विभेय्या । नो आसवा । अनासवा आसवविप्पयुत्ता । न वत्तव्या पासवा चेव सासवा चा ति पि, सामवा चेव नो च आसवा ति पि। आसवा चेव पासवसम्पयुत्ता चा ति पि, आसवसम्पयुत्ता चेच नो च पासवा ति पि। आसवविप्पयुत्ता। अनासवा । नो सयोजना पे० नो गन्या पे० नो प्रोघा पे० नो योगा 15 पे० नो नीवरणा पे० नो परामासा पे सारम्मणा । नो चित्ता । चेतसिका । चित्तसम्पयुत्ता । चित्तससट्टा । चित्तसमु- द्वाना । चित्तसहभुनो । चित्तानुपरिवत्तिनो । चित्तससट्टममुट्ठाना । चित्तससट्ठसमुहानसहभुनो। चित्तससट्टसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो। वाहिरा । नो उपादा। अनुपादिना । नो उपादाना पे० नो किलेसा पे० न दस्सनेन पहातब्बा । न भावनाय पहातब्बा । न दस्सनेन पहातव्य- हेतुका । न भावनाय पहातब्बहेतुका । सिया सवितक्का, सिया अवि- तक्का । सिया सविचारा, सिया अविचारा । ४२ पीतिसम्बोज्झङ्गो अप्पीतिको, छ बोज्झना सिया सप्पीतिका, सिया अप्पोतिका । पीतिसम्बोज्झगो न पीतिसहगतो, 25 छ वोज्झङ्गा सिया पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता । पीतिसम्बो- ज्झनो सुखसहगतो, छ योज्झङ्गा सिया सुखसहगता, सिया न सुख- १ अज्झतबहिद्धारम्मणा - सौ० । २-२ सी०, म० पोत्यकेमु नत्थि । ३-३ प्रय पाठो म०पोत्यके न दिस्सति । 20 R234
२८४
विभङ्गो
[१०.३.४२-
सहगता । पीतिसम्बोज्झङ्गो न उपेक्खासहगतो, छ बोज्झङ्गा सिया
उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खासहगता । न कामावचरा । न रूपा-
वचरा । न अरूपावचरा । अपरियापन्ना । सिया निय्यानिका,
सिया अनिय्यानिका । सिया नियता, सिया अनियता । अनुत्तरा ।
5 अरणा ति।
बोझङ्गविभङ्गो निद्वितो।
1.2 R.235 - 10 . ११. मग्गङ्गविभङ्गो ६१. सुत्तन्तभाजनीयं १. अरियो अङ्गिको मग्गो, सेय्यथीदं - सम्मादिट्ठि, सम्मा- सङ्गप्पो, सम्मावाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्माआजीवो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । २. तत्य कतमा सम्मादिट्टि ? दुक्खे जाणं, दुक्खसमुदये जाणं, दुक्खनिरोधे जाणं, दुक्ख- 5 निरोधगामिनिया पटिपदाय जाणं - अयं वुच्चति "सम्मादिट्टि" । ३. तत्य कतमो सम्मासङ्गप्पो ? नेक्खम्मसङ्कप्पो, अव्यापादसप्पो, अविहिंसासङ्घप्पो अयं वुच्चति "सम्मासहप्पो"। ४. तत्थ कतमा सम्मावाचा ? मुसावादा वेरमणी, पिसुणाय' वाचाय' वेरमणी, फरुसाय वाचाय वेरमणी, सम्फप्पलापा वेरमणी- अयं वुच्चति “सम्मावाचा"। ५. तत्थ कतमो सम्माकम्मन्तो ? पाणातिपाता वेरमणी, अदिन्नादाना वेरमणी, कामेसुमिच्छा- चारा वेरमणी - अयं वुच्चति "सम्माकम्मन्तो"। ६. तत्थ कतमो सम्मानाजीवो ? इध अरियसावको मिच्छाआजीवं पहाय सम्माप्राजीवेन जीविक' कप्पेति - अयं वुच्चति "सम्माप्राजीवो" । ७. तत्थ कतमो सम्मावायामो? इध भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय 20 छन्दं जनेति वायमति विरियं भारभति चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं पग्गाहाति पदहति, अनुप्पन्नार कुसलानं धम्मानं उप्पादाय छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं परगण्हाति पदहति, उप्पन्नानं १ मणविमङ्गो - सी०, स्याल, रो० । २-२. पिसुणावाचा - सी०, एवमुपरिपि । 15 - - ३. जीवित-स्या।
R.236 5 B.245 २८६ विभङ्गो [११.१.७- कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति विरियं आरभति चित्तं परगण्हाति पदहति -- अयं वुच्चति "सम्मावायामो"1: ८. तत्थ. कतमा सम्मासति ? इध भिक्खु काये कायानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं, वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं, चित्ते चित्तानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभि- ज्झादोमनस्सं, धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा 10 विनेय्यं लोके अभिज्झादोमनस्सं - अयं वुच्चति "सम्मासति"। ६. तत्थ कतमो सम्मासमाधि ? इध भिक्खु विविच्चैव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि सवितक्कं सविचारं विवेकजं पोतिसुख पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति; ''वितक्कविचारानं वूपसमा अज्झत्तं सम्पसादनं चेतसो एकोदिभावं अवि- 15 तक्कं अविचारं समाधिजं पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति; पीतिया च विरागा उपेक्खको च विहरति सतो च सम्पजानो सुखं च कायेन पटिसंवेदेति, यं तं अरिया आचिक्खन्ति "उपेक्खको सतिमा सुखविहारी" ति ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति; सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना पुबेव सोमनस्सदोमनस्सानं अत्यगमा अदुक्खमसुखं 20 उपेक्खासतिपारिसुद्धि चतुत्यं ज्ञानं उपसम्पज्ज विहरति -- अयं वुच्चति "सम्मासमाधि"। १०. अरियो अट्ठगिको मग्गो, सेय्यथीदं - सम्मादिट्ठि, सम्मा- सङ्कप्पो, सम्मावाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्माप्राजीवो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । ११. तत्य कतमा सम्मादिट्ठि? इध भिक्खु सम्मादिट्टि भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामि सम्मासद्धपं भावेति :..पे०... सम्मा- वांचं भावति ...पे०... सम्माकम्मन्तं भावेति ...पे०... सम्मायाजीवं भावेति .पे.... सम्मावायामं भावेति ...पे०... सम्मासति भावेति CI - 23 ...
११.२.१७] प्रभिधम्मभाजनीय २८७ ...पे०... सम्मासमाधि भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोध- निस्सितं वोस्सग्गपरिणामि । B246 R.237 c ६२. अभिधम्मभाजनीयं • १२. अट्ठङ्गिको मग्गो - सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मा- वाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्माआजीवो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मा- समाधि। १३. तत्य कतमो अट्ठङ्गिको मग्गो ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठम.झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं' दन्धा- भिज, तस्मि समये अटुङ्गिको मग्गो होति - सम्मादिट्टि पे०... 10 सम्मासमाधि । १४. तत्य कतमा सम्मादिट्ठि ? या पा पजानना ... पे०.. अमोहो धमविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापनं अयं वुच्चति "सम्मादिट्ठि"। १५. तत्य कतमो सम्मासङ्कप्पो ? यो तक्को वितक्को सङ्कप्पो अप्पना व्यप्पना' चेतसो अभिनिरोपना सम्मासङ्घपो भग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं चुच्चति "सम्पासष्ट्रप्पो”। १६. तत्थ कतमा सम्भावाचा? या चतूहि वचीदुच्चरितेहि भारति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया प्रकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुधातो सम्मावाचा मगानं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति “सम्मावाचा" । १७. तत्य कतमो सम्माकम्मन्तो? या तीहि कायदुचरितेहि आरति विरति पटिविरति वेरमणी 28 १. दुक्खापटिपद -- सी०, स्या० रो० । २ व्यप्पना- सी०, रो०। - 15 20 २८८ 10 . D.247 विमङ्गो [११.२.१७- अकिरिया प्रकरणं अनज्ज्ञापत्ति वेतामनतिक्कमो सेतुधातो सम्माकम्मन्तो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं- अयं वुच्चति "सम्माकम्मन्तों"। १८. तत्य कतमो सम्मापाजीवो? या मिच्छाग्राजीवा प्रारति विरति पटिविरति वरमणीअकिरिया 5 भकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो सम्माप्राजीवो मग्गङ्गं -मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति "सम्माप्राजीवो"। १६. तत्य कतमो सम्मावायामो ? यो चेतसिको विरियारम्भो ...पे०... सम्मावायामो विरिया सम्बोझङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापनं - अयं वुच्चति "सम्मावायामो"। २०. तत्य कतमा सम्मासति ? या सति अनुस्सति ... पे०... सम्मासति सतिसम्बोसङ्गोमगङ्गं मग्गपरियापनं - अयं वुच्चति "सम्मासति" । २१. तत्य कतमो सम्मासमाधि ? या चित्तस्स ठिति ... पे०... सम्मासमाधि समाधिसम्योग्झनो 15 मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति "सम्मासमाधि" । भयं युच्चति "अङ्गिको मग्गो" । अवसेसा पम्मा अट्टङ्गिकेन मग्गेन सम्पयुत्ता । २२. पञ्चङ्गिको मग्गो- सम्मादिट्टि, सम्माराष्ट्रप्पो, सम्मा- वायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । २३. तत्य कतमो पञ्चमिको मग्गो ? श्ध भिक्षु यस्मि समये लोकुत्तरं शानं भाति निग्यानि अपनपगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया पिपिच्चय कामेहि ....... पठगं भानं उपगमज विहरनि दुागपटिपदं दया. भिज, सस्मि नमये पहियो मग्गो होनि ~ गम्मानिट्टि, गम्मा. मरणो, गम्मावापामो, गम्मागति, गम्गागमापि । २४. रात्प मनमा गम्माधिट्टि? या पाना पगानना ....... प्रमोरी गिरमी सम्मानित पम्मगिणपगायोग्यही गण गणारिका - पगंगा "मा. R.213 20 २५ गाय मी गम्मागतो?
२८६ पन्न ११२.३१] अभिषामभाजनीय यो तक्को वितक्को पे० सम्मासहप्पो मग्गङ्ग मग्गपरिया- अय वुच्चति “सम्मासङ्गप्पो"। २६ तत्य कतमो सम्मावायामो? यो चेतसिको विरियारम्भो' पे० सम्मावायामो विरिय- सम्बोज्झनो मग्गङ्ग मग्गपरियापन्न - अय वुच्चति "सम्मावायामो"। 5 २७ तत्य कतमा सम्मासति ? या सति अनुस्सति पे० सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्ग मगपरियापन्न - अय वुच्चति "सम्मासति" । २८ तत्थ कतमो सम्मासमाधि ? या चित्तस्स ठिति पे० सम्मासमाधि समाधिसम्बोज्झङ्गो 10 मगङ्ग मग्गपरियापन्न अय बुच्चति “सम्मासमाधि'। अय बुच्चति “पञ्चङ्गिको मग्गो” । अयसेसा धम्मा पञ्च- - निकेन मग्गेन सम्पयुत्ता। 15 D240 २६ पञ्चङ्गिको मग्गो - सम्मादिवि, सम्मासनप्पो, सम्मा- वायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । ३० तत्थ कतमा सम्मादिट्ठि ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्या- भिज्ञ, या तस्मि समये पा पजानना पे० अमोहो धम्म- 20 विचयो सम्मादिट्टि धम्मविचयसम्बोज्ज्ञङ्गो मग्गन मग्गपरियापन्न प्रय वुच्चति “सम्मादिद्धि' । अवसेसा धम्मा सम्मादिट्ठिया सम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा सम्मासङ्घप्पेन सम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा सम्मावायामेन सम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा सम्मासतिया सम्पयुत्ता। ३१ तत्थ कतमो सम्मासमाधि ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव . 25 R239 । १ दीरियारम्भो-म०, एवमुपरि पि २६० विभङ्गी [११.२.३१ कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिनं, या तस्मि समये चित्तस्स ठिति ... पे०... सम्मासमाधि समाधि- सम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं - अयं वुच्चति “सम्मासमाधि" । अवसेसा धम्मा सम्मासमाधिना सम्पयुत्ता। ३२. अङ्गिको मग्गो - सम्मादिट्ठि... पे.... सम्मासमाधि । ३३. तत्थ कतमो अट्ठङ्गिको मग्गो ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- 10 भिनं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे० ... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसंलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठम,झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं सुझतं, तस्मि समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति - सम्मादिट्टि ... पे... सम्मासमाधि । अयं वुच्चति "अट्ठङ्गिको मग्गों"। 15 अवसेसा धम्मा अट्ठङ्गिकेन मग्गेन सम्पयुत्ता । ३४. पञ्चङ्गिको मग्गो - सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मा- वायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । ३५. तत्थ कतमो पञ्चङ्गिको मग्गो ? • इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक 20 अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धा- भिलं, तस्मि समये फस्सो होति .. पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाक विविच्चैव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति 25 दुक्खपटिपदं दन्धाभित्र सुजतं, तस्मि समये पञ्चङ्गिको मग्गो । होति - सम्मादिहि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मा- समाधि । अयं वुच्चति “पञ्चङ्गिको मग्गो"। अवसेसा धम्मा पञ्च- निकेन मउगेन सम्पयुत्ता। ३६. पञ्चङ्गिको मागो - सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्गप्पो, सम्मा- 50 वायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि । R240 B.249 २६१ ११.३.३६] पशायर ३७. तत्य कतमा सम्मादिट्टि ? इध भिक्सु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेय कामेहि ...पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपदं दन्या- भिनं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविक्रोपो होति । इमै । धम्मा कुसला । तस्सैव लोकुत्तरस्स कुमलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेव कामहि ... पं०... पमं झानं उपमम्पज्ज विहरति दुरखपटिपदं दन्याभिन्न सुझतं, या तस्मि समये पञ्जा, पजानना ......... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि धम्मविनयसम्बोझङ्गो मग्गङ्गं मग्गारियापनं - अयं धुच्चति "मम्मादिद्वि" । अवसेसा धम्मा 10 सम्मादिट्ठिया सम्पयुत्ता ... पं०... अवसेसा धम्मा सम्मासङ्गप्पेन सम्पयुत्ता ...पे.... अवसैसा धम्मा सम्मावायामेन सम्पयुत्ता ... पे०... अयमेसा धम्मा सम्मासतिया सम्पयुत्ता । ३८. तत्य कतमो सम्मासमाधि ? इध भिक्सु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक 15 अपचयगामि दिद्विगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेय कामेहि . ...पे० .. पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुषसपटिपदं दन्धा- भिनं, तस्मि समय फस्सो होति पे० अविक्रयेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्म कतत्ता भावितत्ता विपाक विविच्चेव कामेहि पे०. पठमं ज्ञानं उपसम्पज्ज 20 विहरति दुक्खपटिपदं दन्वाभिञ्यं सुजत, या तस्मि समये चित्तस्स ठिति सण्ठिति अवदिति अविसाहारो अविक्सेपो अविसाहट- मानसता समथो समाधिन्द्रियं समाधिवलं सम्मासमाधि समाधि- सम्बोज्झनो मग्गा मग्गपरियापन - अय वुच्चति “सम्मासमाधि", अवसेसा धम्मा सम्मासमाधिना सम्पयुत्ता। R241 1250 25 १३. पञ्हापुच्छकं ३६ अरियो अट्ठगिको मग्गो, सेय्यथीदं' - सम्मादिट्ठि, सम्मा- सङ्कप्पो, सम्मावाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्मानाजीवो, मम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि। १ सेयथित --म०,एवम गरिपि।
४०. विभङ्गो [११.३.४०- अट्ठन्नं मग्गङ्गानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता' ...पे०... कति सरणा, कति अरणा? १. तिकमातिकानुक्कमेन ४१. सिया कुसला, सिया अव्याकता । सम्मासप्पो सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो; सत्त मग्गङ्गा सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया 5 अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । सिया विपाका, सिया विपाक- धम्मधम्मा । अनुपादिनअनुपादानिया' ।.असङ्किलिटुअसङ्किलेसिका। सम्मासङ्कप्पो अवितक्कविचारमत्तो; सत्त मग्गङ्गा सिया सवितक्क- सविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्कअविचारा । सम्मासङ्कप्पो पीतिसहगतो, सुखसहगतो, न उपेक्खासहगतो; सत्त 10 मग्गङ्गा सिया पीतिसहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खासहगता। नेव दस्सनेन न भावनाय.पहातव्वा । नेव दस्सनेन न भावनाय पहा- तब्बहेतुका। सिया अपचयगामिनो, सिया नेवाचयगामिनापचयगामिनो। सिया सेक्खा, सिया असेक्खां । अप्पमाणा । अप्पमाणारम्मणा । पणीता । सिया सम्मत्तनियता, सिया. अनियता । न मग्गारम्मणा, 15 सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो; सिया न वत्तब्बा मंग्गहेतुका :ति पि, मग्गाधिपतिनो ति पि । सिया उत्पन्ना, सिया.अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनो। सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पना । न वतब्बा अतीतारम्मणा ति पि, अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पन्ना- रम्मणा ति पि । सिया अज्झत्ता, सिया बहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । 20 वहिद्धारम्मणा । अनिदस्सनग्रप्पटिया। २. दुफमातिकानुक्कमेन ४२. सम्मादिट्टि हेतु, सत्त मग्गङ्गा न हेतू । सहेतुका । हेतुराम्पयुत्ता.। सम्मादिट्टि हेतु चेव सहेतुका च, सत्त मग्गङ्गा न वत्तब्बा हेतू चेव सहेतुका चा ति, सहेतुका चेव न च हेतू । सम्मादिट्ठि हेतु चेव हेतुसम्पयुत्ता च, सत्त मग्गङ्गा न वत्तव्बा हेतू चेव हेतुसम्प- 25 युत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतू। सत्त मग्गङ्गान हेतू सहेतुका, सम्मादिट्ठि न वत्तब्या न हेतु सहेतुका ति पि, न हेतु अहेतुका ति पि । • १. पत्र्याक्ता-मी०, रो०, एवमुपरि पि। २. अनुपादिण्णा भनुपादानिया-रो। 1 ३. मनविलिट्टमपिनसिका-मी० ॥ ४. हेतु - मी०, एवमुपरि पि । . B.251 R.242 ११.३ ४६] प २६३ . नो गन्था ४३ सप्पच्चया । सङ्खता । अनिदस्सना । अप्पटिघा । अरूपा । लोकुत्तरा। केनचि विश्भेय्या, केनचि न विधेय्या। ४४ नो पासवा । अनासवा। आसवविप्पयुत्ता। न वत्तबा आसवा चेव सासवा चा ति पि, सासवा चेव नो च आसवा ति पि। न वत्तब्वा आसवा चेव आसवसम्पयुत्ता चा ति पि, पासवसम्पयुत्ता चेव । नो च आसवा ति पि । पासवविप्पयुत्ता'। अनासवा'। ४५ नो सयोजना पे० पे० नो अोधा पे० नो योगा पे० नो नीवरणा पे० नो परामासा पे० सारम्मणा । नो चित्ता । चेतसिका । चित्तसम्पयुत्ता। चित्त- ससट्ठा। चित्तसमुट्ठाना । चित्तसहभुनो। चित्तानुपरिवत्तिनो । चित्त- 10 ससट्ठसमुट्ठाना । चित्तससट्ठसनुट्ठानसहभुनो । चित्तससट्ठसमुट्ठानानुपरि- वत्तिनो । वाहिरा । नो उपादा' । अनुपादिना । ४६ नो उपादाना पे० नो किलेसा पे० न दस्सनेन पहातब्बा । न भावनाय पहातब्वा । न दस्सनेन पहातब्बहेतुका । न भावनाय पहातब्बहेतुका । सम्मासङ्कप्पो अवितक्को, सत्त मग्गङ्गा 15 सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । सम्मासइप्पो सविचारो, सत्त मगङ्गा सिया सविचारा, सिया अविचारा। सम्मासडप्पो सप्पोतिको, सत्त मग्गङ्गा सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका । सम्मासङ्कप्पो पीतिसहगतो, सत्त मग्गङ्गा सिया पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता । सम्मासङ्कप्पो सुखसहगतो, सत्त मग्गङ्गा सिया सुखसहगता, सिया न 20 सुखसहगता । सम्मासङ्कप्पो न उपेक्खासहगतो, सत्त मग्गङ्गा सिया उपेक्खासहगता, सिया न उपेक्खासहगता । न कामावचरा । न रूपा- वचरा । न अरूपावचरा । अपरियापन्ना । सिया निय्यानिका, सिया अनिय्यानिका । सिया नियता, सिया अनियता। अनत्तरा। अरणा ति । मगङ्गविभङ्गो निद्वितो, D252 R243 :०: १-१ आसदविप्पयुत्त ० - स्या०, रो० । २-२ नुपादा- स्या० । ३-३. मग्गविभङ्गो समत्तो-स्या०, मग्गविभङ्गो समत्तो एकादसको-रो।
13.253, R.244 - १२. झानविभङ्गो ७१. सुत्तन्तभाजनीयं मातिकाउद्देसो १. इध भिक्खु पातिमोक्खसंवरसंवुतो विहरति, प्राचारगोचर- सम्पन्नो, अणुमत्तेसु' वज्जेसु भयदस्सावी, समादाय सिक्खति सिक्खा- पदेसु इन्द्रियेसु गुत्तद्वारो भोजने मतञ्भू पुव्वरत्तापररत्तं जागरियानु- ‘योगमनुयुत्तो सातच्च नेपक्कं बोधिपक्खिकानं धम्मानं भावनानुयोग- 5 मनुयुत्तो। २. सो अभिक्कन्ते पटिक्कन्ते सम्पजानकारी होति, आलोकिते विलोकिते सम्पजानकारी होति, सम्मिञ्जिते पसारिते सम्पजानकारी होति, सङ्घाटिपत्तंचीवरधारणे सम्पजानकारी होति, असिते पीते खायिते सायिते संम्पजानकारी होति, उच्चारपस्सावकम्मे सम्पजानकारी होति, 10 गते ठिते निसिन्ने सुत्ते जागरिते भासिते तुम्हीभावे, सम्पजानकारी होति । ३. सो विवित्तं सेनासनं भजति अरनं रुक्खमूलं पब्बतं कन्दरं गिरिगुहं सुसानं वनपत्थं अब्भोकासं पलालपुर्ज अप्पसदं अप्पनिग्धोसं विजनवातं मनुस्सराहस्सेय्यक पटिसल्लानसारुप्पं । सो अरज्ञगतो 15 वा रुवखमूलगतो वा सुन्नागारगतो वा निसीदति पल्लङ्घ आभुजित्वा उजु कायं पणिधाय परिमुखं सति उपट्ठपेत्वा । ४ सो अभिज्झं लोके पहाय विगताभिज्झेन चेतसा विहरति, अभिज्झाय चित्तं परिसोधेति । व्यापादपदोसं पहाय अब्यापन्नचित्तो विहरति सबपाणभूतहितानुकम्पी, व्यापादपदोसा चित्तं परिसोधेति । 20 थीनमिद्धं पहाय विगतथीनमिद्धो विहरति आलोकसची सतो सम्प- जानों, थीनमिद्धा चित्तं परिसोधेति । उद्धच्चकुक्कुच्चं पहाय अनुद्धतो विहरति. अज्झतं धूपसन्तचित्तो, उद्धच्चकुक्कुच्चा चित्तं परिसोधेति । १. मनुमतेसु-सी० । २. समिञ्जिते - म० । ३. तुहिमावे - सी० ॥ ४. मनुस्स- राहसेय्यक-सी०,स्या०, रो० । ५. पटिसल्लाणसारुपं - सी० पटिसल्लानगाहपं - स्पा०, रो। ६. यिनमिदं - म०, एवमुपरिपि । १ . R.245 २९५ 3.251 १२.१७] सुतन्तभाननीय विचिकिच्छं पहाय तिण्णविचिकिच्छो विहरति अकथथी' कुसलेसु धम्मसु, विचिकिच्छाय चित्तं परिसोधेति । ५. सो इमे पञ्च नीवरणे पहाय चेतसो उपक्किलेसे पञ्चाय दुव्बलीकरणे विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि सवितष्क : सविचारं विवेकजं पीतिसुखं पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति; वितक्क- 5 विचारानं वूपसमा अज्झत्तं सम्पसादनं चेतसो एकोदिभावं अवितक्कं अविचारं समाधिज पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति ; पीतिया च विरागा उपेक्खको च विहरति सतो च सम्पजानो सुखं च कायेन पटिसंवेदेति, यंतं अरिया आचिक्खन्ति-"उपेक्खको सतिमा सुखविहारी" ति ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति; सुखस्स च पहाना दुवखस्स च ॥ पहाना पुब्बेव सोमनस्सदोमनस्सानं अत्थङ्गमा अदुक्खमसुखं उपेक्खा- सतिपारिसुद्धि चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति; सब्बसो रूपसज्ञानं समतिक्कमा पटिघसज्ञानं अत्यङ्गमा नानत्तसञ्जानं अमनसिकारा "अनन्तो आकासो' ति आकासानञ्चायतनं उपसम्पज्ज विहरति , सब्बसो पाकासानञ्चायतनं समतिक्कम्म "अनन्तं विज्ञाणं" ति 15 विमाणञ्चायतनं उपसम्पज्ज विहरति; सव्वसो विआणञ्चायतनं समतिक्कम्म “नथि किञ्ची" ति पाकिञ्चायतनं उपसम्पज्ज विहरति; सव्वसो पाकिञ्चआयतन समतिक्कम्म नेवसज्ञानासळायतनं उपसम्पज्ज विहरति । मातिकानिहेसो ६. इधा ति । इमिस्सा दिट्ठिया, इमिस्सा खन्तिया, इमिस्सा 20 रुचिया, इमस्मि आदाये, इमस्मि धम्मे, इमस्मि विनये, इमस्मि धम्म- विनये, इमस्मि पावचने, इमस्मि ब्रह्मचरिये, इमस्मि सत्युसासने । तेन वुच्चति “इधा" ति । ७. भिक्खू ति। समझाय भिक्खु, पटिचाय भिक्खु, भिक्खती ति भिक्खु, भिक्खको ति भिक्खु, भिक्खाचरिय अझुपंगतो 23 ति भिक्खु, भिन्नपटधरो ति भिक्खु, भिन्दति पापके अकुसले धम्मे ति भिक्खु, भिन्नत्ता पापकान अकुसलानं धम्मान भिक्खु, प्रोधिसो किलेसानं R:46 १. अकथकथि -सी० । २. प्रमुपगतो - सी० ।
२६६ 5 B255 विमङ्गो [१२ १.७- पहाना भिक्खु, अनोधिसो किलेसानं पहाना भिक्खु, सेक्खो' भिक्खु, असेक्खो' भिक्खु, नेवसेक्खनासैक्खो भिक्खु, अग्गो भिक्खु, भद्रो भिक्खु, मण्डो भिक्खु, सारो भिक्खु, गेन सङ्घन जत्तिचतुत्येन कम्मेन अकुप्पेन ठानारहेन उपसम्पन्नो। खु । ८ पातिमोक्ख ति । सील पतिट्ठा आदि चरण सयमो सवरो मोक्ख पामोक्ख' कुसलान धम्मान समापत्तिया । संवरो ति । कायिको अवीतिक्कमो, वाचसिको अवीतिक्कमो, कायिकवाचसिको अवीतिक्कमो । सवुतो ति । इमिना पातिमोक्खसवरेन उपेतो होति समुपेतो 10 उपागतो समुपागतो उपपन्नो' सम्पन्नो' समन्नागतो। तेन वुच्चति "पातिमोक्खसवरसवुतो" ति । ६ विहरती ति । इरियति वत्तति पालेति यति यापेति चरति विहरति । तेन वुच्चति "विहरती" ति । १० प्राचारगोचरसम्पन्नो ति । अत्थि आचारो, अस्थि 15 अनाचारो। तत्थ कतमो अनाचारो कायिको वीतिक्कमो, वाचसिको वीतिक्कमो, कायिकवाचसिको वीतिक्कमो - अय वुच्चति "अनाचारो"। सब्व पि दुस्सील्य अनाचारो। इधेकच्चो वेळुदानेन वा पत्तदानेन वा पुप्फदानेन वा फलदानेन वा सिनान- 20 दानेन वा दन्तकट्ठदानेन वा चाटुकम्यताय वा मुग्गसूप्यताय वा पारि- भट्यताय वा जवपेसनिकेन वा अझतरञतरेन वा बुद्धपटिकुटेन मिच्छाआजीवन जीविक" कप्पेति ~ अय वुच्चति "अनाचारों"। तत्थ कतमो आचारो? कायिको अवीतिक्कमो, वाचसिको अवीतिक्कमो, कायिकवाच- 2, सिको अवीतिक्कमो - अय वुच्चति “प्राचारो" । सब्वो पि सीलसवरो आचारो। इधेकच्चो न वेळुदानेन न पत्तदानेन न पुप्फदानेन न फलदानेन न सिनानदानेन न दन्तकट्ठदानेन न चाटुकम्यताय न मुग्गसूप्यताय न १-१ सेखो भिक्खु असेखो - रो० एवमुपरि पि । २-२ मुख पमुख -स्या, रो। ३-३ उप्पप्नो समुप्पप्नो - सी०, ० समुपनो-स्या, रो०। ४ इरीयति-सी० । ५ पातु कम्यताय-स्या०, पाटुक्म्ताय - रो० । ६ मुग्गसुम्यताय - सी० मुग्गसूपताय - स्या, रो०। ७ पारिभट्टताय - सी० । ६ स्या०, रो० पोत्यकेसु नत्यि । ६ मिच्छाजीवेन १० जीवित - स्या, रो। ? सी०।
11247 D250 मुत्तन्तभाननीय पारिभट्यताय न जाइपेसनिकैन न अनतरज्जतरेन बुद्धपटिफुट्ठन मिच्छानाजीवेन जीविक कप्पेति - अय बुच्चति "आचारो" । ११. गोचरो ति । अत्यि गोचरो, अत्यि अगोचरो। तत्थ कतमो अगोचरो? इधेकच्चो वेसियागोचरो वा होति विधवागोचरो वा थुत्ल- 5 कुमारिगोचरों' वा पण्डकगोचरो वा भिक्सुनिगोचरो' या पानागार- * गोचरो वा, ससट्ठो विहरति राजूहि राजमहामत्तेहि तित्थियेहि तित्थिय- सावकेहि अननुलोमिकेन रासग्गेन', यानि वा पन तानि कुलानि अस्सद्धानि अप्पसन्नानि अनोपानभूतानि अयकोसकपरिभासकानि अनत्थ- कामानि अहितकामानि अफासुककामानि अयोगक्समकामानि भिक्सून 10 भिक्खुनीन उपासकान उपासिकान, तथास्पानि कुलानि सेवति भजति पयिरुपासति - अय वुच्चति "अगोचरो” । तत्थ तमो गोचरो? इधेकच्चो न वेसियागोचरो होति न विधवागोचरो न थुल्ल- कुमारिगोचरो न पण्डकगोचरो न भिक्खुनिगोचरो न पानागारगोचरो, 15 अससट्ठो विहरति राजूहि राजमहामत्तेहि तित्थियेहि तित्थियसावकेहि अननुलोमिकेन ससग्गेन, यानि वा पन तानि कुलानि सद्धानि पसन्नानि अोपानभूतानि कासावपज्जोतानि' इसिवातपटियातानि अत्यकामानि हितकामानि फासुककामानि योगनखेमकामानि भिक्खुन भिक्खुनीन उपासकानं उपासिकान, तथारूपानि कुलानि सेवति भजति पयिरुपासति 20 अय' वुच्चति “गोचरो"। इति इमिना च प्राचारेन इमिना च गोचरेन उपेतोहोति..पे० . समन्नागतो । तेन बुच्चति "आचारगोचरसम्पन्नो" ति । १२ अणुमत्तेसु वज्जेसु भयदस्सावी ति । तत्य कतमे अणुमत्ता वज्जा यानि तानि वज्जानि अप्पमत्तकानि पोरमत्तकानि लहुमानि' लहुसम्मतानि सयमकरणीयानि सवरकरणीयानि चित्तुप्पादकरणीयानि १ युल्लकुमारीगोवरो - स्था०, रो०। २ भिक्खुनीगोचरो - सी०, स्था०, रो। ३ गिहिराराणेन - सा, रो०, एवमुगरि पि । ४ अफासुवामानि - स्पा, रो० । ५. न ससट्ठो- स्या० । ६ कासावप्पनौतानि - स्पा० १ ७-७ लहुकानि सहुक्सम्मतानि - मो० । वि०-३८ - ? 25 --- -- २६८ R.248 5 तत्थ कतमा B.257 - विभङ्गो [१२.१.१२- मनसिकारपटिवद्धानि - इमे बुच्चन्ति “अणुमत्ता वज्जा"। इति' इमेसु अणुमत्तेसु वज्जेसु वज्जदस्तावी च होति भयदस्सावी च आदीनबदस्सावी च निस्सरणदस्साती च । तेन वुच्चति “अणुमत्तेसु वजेसु भयदस्सावी" ति। १३. समादाय सिक्खति सिक्खापदेसू ति । सिक्खा? चतस्तो सिक्खा-भिक्खून भिक्खुसिक्खा, भिक्खुनीनं भिक्खुनि- सिक्खा, उपासकानं उपासकसिक्खा, उपासिकानं उपासिकसिक्खा । इमा वुच्चन्ति “सिक्खायो" । इति इमासु सिक्खासु सव्वेन सब सव्वथा 10 सव्वं असेसं निस्सेसं समादाय वत्तति । तेन वुच्चति “समादाय सिक्खति सिक्खापदेसू" ति। १४. इन्द्रियेसु गुत्तद्वारो ति । अस्थि इन्द्रियेसु मुत्तद्वारता, अत्थि अगुत्तद्वारता'। तत्थ कतमा इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता ? इधेकच्चो चक्खुना रूपं दिस्वा निमित्तग्गाही होति अनुव्यञ्जन- गाही। जत्वाधिकरणमेनं चक्खुन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झा- दोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय न पटिपज्जति, न रखखति चक्खुन्द्रियं, चवखुन्द्रिये न संवरं आपज्जति । सोतेन सई सुत्वा ... पे०... घानेन गन्धं घायित्वा पे०... जिव्हाय 20 रसं सायित्वा ... पे०... कायेन फोटुब्बं फुसित्वा ... पे०... मनसा धम्म विज्ञाय निमित्तग्गाही होति अनुव्यञ्जनग्गाही । यत्वाधिकरणमेनं मनिन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापंका अंकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय न पटिपज्जति, न रक्खति मनिन्द्रियं, मनिन्द्रिये न संवरं श्रापज्जति । या इमेसं छन्नं इन्द्रियानं अगुत्ति अगोपना 25 अनारक्खो असंवरो - अयं बुच्चति "इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता" । तत्य कतमा इन्द्रियेसु गुत्तद्वारता ? इधेकच्चो चासुना रूपं दिस्वा न निमित्तग्गाही होति नानु- व्यञ्जनग्गाही। यत्पाधिकर्णमेनं चपसुन्द्रियं असंवृतं विहरन्तं १. स्मा० पोत्यके नत्यि । २ उपागिरामिपमा - सी०, स्पा०, रो। ३. इन्द्रियेगु मगुतमारता - स्पा०, रो०। ४. अनारमा - सी० । 15 ...
२१८ R249 १२११६] गुरातमाना अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसना धम्मा अन्तारमय्यु, तम्ग सरगय पटिपज्जति, ग्यसति चासुन्द्रिय, चकमुन्द्रिये गवर आपज्जति । गोन सद्द सुत्वा पे० पानेन गन्ध पायित्ता पे० जिव्हाय ग मायित्ता पे० कायेन फोढव्य फुमिया पे० मनमा धम्म विनाय न निमित्तग्गाही होति नानुव्यञ्चनग्गाही । जलाधिकरणमेन मनिन्द्रिय । अरावुत' विहरन्त अभिज्झादोमनस्सा पापका असला धम्मा अन्यास्म- वेय्यु, तस्स सवराय पटिपज्जति, रक्सति मनिन्द्रिय, मनिन्द्रिये सवर आपज्जति। या इमेस छन इन्द्रियान गुत्ति गोपना पारयसो सवरो - अय बुच्चति “इन्द्रियेसु गुत्तद्वारता" । इमाय इन्द्रियेमु गुत्तद्वारताय उपेतो होति समुपेतो पे० समनागतो। तेन युच्चति “इन्द्रियेसु मुत्तद्वारों" 10 ति। १५ भोजने मत्त ति । अस्यि भोजने मत्तता, अत्यि भोजने श्रमतन्नुता। तत्य कतमा भोजन अमत्तञ्जता इधेकच्चो अप्पटिसङ्घा अयोनिसो आहार प्राहारेति दवाय 15 मदाय मण्डनाय विभूसनाय' । या तत्य असन्तुट्ठिता अमत्तता अप्पटिसला भोजने -- अय वुच्चति “भोजने अमत्तञ्चता" ति । तत्य कतमा भोजने मत्तता इधेकच्चो पटिसरा योनिसो ग्राहार प्राहारेति - "नेव दवाय न मदाय न मण्डनाय न विभूसनाय, यावदेव इमस्स कायस्स ठितिया 20 कापलाम विहिंपरलिया ब्रह्मारिगरनुपाहाय, इति पुराणा न बेदन पदिहङ्खामि नव च वेदन न उप्पादेस्सामि याना च मे भविस्सति अन- वज्जता न फासु विहारो चा" ति । या तत्य सन्तुद्विता मत्तता पटिसह्या भोजने - अय वुच्चति "भोजने मत्तता" । इमाय भोजने मत्त ताय उपेतो होति पे० समन्नागतो। तेन वुच्चति "भोजने 25 मत्त" ति । १६ कथ च भिक्सु पुटवरत्तापररत्त जागरियानुयोगमनुयुत्तो ? ? 1250 होति? २ सी० पोल्पके नत्यि। ३ सी० पो यो नत्यि । १ सवुत-सी०, स्पा। ४ विहिसुपरतिया - स्या० ।
. 10 विभङ्गो १२.३.१६- इध भिक्खु दिवसं चश्मेन निसज्जाय आवरणीयेहि' धम्मेहि चित्तं परिसोधेति, रत्तिया. पठमयामं चश्मेन निसज्जाय आवरणीयेहि धम्मेहि चित्तं परिसोधेति, रत्तिया मज्झिमयामं दक्खिणेन पस्सेन सीह- सेय्यं कप्पेति पादें पादं अच्चाधाय सतो सम्पजानो उट्ठानसझं मनसि- 5 करित्वा, रत्तिया पच्छिमयामं पच्चट्ठाय चङ्घमेन निसज्जाय आवरणीयेहि धम्मेहि चित्तं परिसोघेति । एवं भिक्खु पुब्बरतापररत्तं जागरियानुयोग- मनुयुत्तो। १७. सातच्चं ति । यो चेतसिको विरियारम्भो ... पे०... सम्मावायामो। १८. नेपक्कं ति । या पञ्ज्ञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि। १९. बोधिपक्खिकानं धम्मानं भावनानुयोगमनुयुत्तो ति तत्थ कतम ,वोधिपक्खिका धम्मा ? सत्त बोज्झङ्गा -- सतिसम्बोज्झङ्गो, धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो, 15 विरियसम्बोज्झङ्गो, पीतिसम्बोज्झङ्गो, पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, समाधि- सम्बोज्झङ्गो, उपेक्खासम्बोज्झनो। इमे वुच्चन्ति "वोधिपक्खिका धम्मा'। इति ते वोधिपक्खिके धम्मे प्रासेवति भावेति बहुलीकरोति । तेन वुच्चति "बोधिपक्खिकानं धम्मानं भावनानुयोगमनुयुत्तो" ति । २०. कथं च भिक्खु अभिक्कन्ते पटिक्कन्ते सम्पजानकारी 20 होति, आलोकिते विलोकिते सम्पजानकारी होति, सम्मिञ्जिते पसारिते सम्पजानकारी होति, सङ्घाटिपत्तंचीवरधारणे सम्पजानकारी होति, असिते पीते खायिते सायिते सम्पजानकारी होति, उच्चारपस्सावकम्मे सम्पजानकारी होति, गते ठिते निसिन्ने सुत्ते जागरिते भासिते तुण्हीभावे सम्पजानकारी होति ? इंध भिक्खु सतो सम्पजानो अभिक्कमति, सतो सम्पजानो पटिक्कमति, सतो सम्पजानो आलोकेति, सतो सम्पजानो विलोकेति, सतो सम्पजानो सम्मिन्जेति, सतो सम्पजानो पसारेति, सतो सम्पजानकारी १. भावरणियहि - स्या०, रो० । २. पादेन - स्या०, रो० । ३. जागरियानुयो- गमनुयुत्तो होति - स्या, रो० । ४. योधिपक्सियान - सी० । ५. स्या० पोत्यवे नत्यि। ६. इमे-सी०, रो। ७. समिजिते R.250 B.259 25 - म०1 १२.१२४] मुतन्तभाजनीय होति, सङ्घाटिपत्तचीवरधारणे सतो सम्पजानकारी होति, ग्रसिते पीते खायिते सायिते सतो सम्पजानकारी होति, उच्चारपस्सावकम्मे सतो सम्पजानकारी होति, गते ठित निसिन्ने सुत्ते जागरिते भासिते तुम्हीभावे सतो सम्पजानकारी होती ति । २१. तत्य' कतमा सति ? या सति अनुस्सति पटिस्सति सति सरणता धारणता अपि- लापनता असम्मुसनता सति सतिन्द्रियं सतिवलं सम्मासति - अयं वुच्चति "सति"। २२. सम्पजानो ति । तत्थ कतमं सम्पजज? या पक्षा पजानना विचयो पविचयो धम्मविचयो सल्लक्खणा उपलक्खणा पच्चुप- 10 लवखणा पण्डिच्चं कोसल्लं नेपुशं वेभव्या चिन्ता उपपरिक्खा भूरीमेधा परिणायिका विपस्सना सम्पजनं पतोदो पञ्जा पनिन्द्रियं पञ्जा- वलं पासत्थं पन्नापासादो पनामालोको पायोभासो पञ्जा- पज्जोतो पनारतनं अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि - इदं वुच्चति "सम्पज" । इति इमाय च सत्तिया इमिना च सम्पजभेन उपेतो 15 होति ... पे.....समन्नागतो। एवं भिक्खु सतो सम्पजानो अभिक्कमति, सतो सम्पजानो पटिक्कमति, सतो सम्पजानो पालोकेति, सतो सम्प- जानो पिलोकेति, सतो सम्पंजानो सम्मिञ्जेति, सतो सम्पजानो पसारेति, सतो सम्पजानकारी होति, सङ्घाटिपत्तचीवरधारणे सतो सम्पजानकारी होति, असिते पीते खायिते सायिते सतो सम्पजानकारी होति, उच्चार- 20 पस्सावकम्मे सतो सम्पजानकारी होति, गते ठिते निसिन्ने सुत्ते जागरिते भासिते तुम्हीभावे सम्पजानकारी होति । २३. विवित्तं ति । सन्तिके चे पि सेनासनं होति, तं च अनाकिण्णं गहढेहि पव्वजितेहि । तेन तं विवित्तं । दूरे चे पि सेनासनं होति, तं च अनाकिण्णं गहढेहि पव्वजितेहि । तेन त विवित्तं । २४. सेनासनं ति । मञ्चो पि सेनासन, पीठं पि सेनासनं, भिसि पि सेनासनं, विम्वोहन पि सेनासनं, विहारो पि सेनासनं, अड्ड- योगो पि सेनासनं, पासादो पि सेनासन, अट्टो पि सेनासनं, माळो पि १. सतो नि- म्या०, रो। २ भिसी-सी० । ३. विबोहन - सी०, स्या R251 8260 25 -म०1४.मालो- ३०२ विभङ्गो [१२.१.२४- सेनासनं, लेणं' पि सेनासनं, गुहा पि सेनासनं, रुक्समूलं पि सेनासनं, वेळगुम्वो पि सेनासनं । यत्थ वा पन भिक्खू पटिक्कमन्ति सबमेतं सेनासनं ।। - २५. विवित्तं सेनासनं भजती ति । इमं विवित्तं सेनासनं 5 भजति सम्भजति सेवति निसेवति संसेवति । तेन बुच्चति "विवित्त' सेनासनं भजती" ति । २६. अरनं ति । निक्खमित्वा वहि इन्दखोला सबमेतं अरज्ज। २७. रुक्खमूलं ति । रुक्खमूलं येव रुक्खमूलं । पव्वतो येव 10 पव्वतो। कन्दरा येव कन्दरा। गिरिगुहा येव गिरिगुहा । सुसानं येव सुसानं । अभोकासो येव अब्भोकासो । पलालपुञ्जो येव पलालपुञ्जो। २८. वनपत्यं ति । दूरानमेतं सेनासनानं अधिवचनं । वनपत्थं ति । वनसण्डानमे सेनासनानं अधिवचनं । वनपत्यं ति । भीसन- कानमेत सेनासनानं अधिवचनं । वनपत्यं ति । सलोमहंसानमेतं सेना- 15 सनानं अधिवचनं । वनपत्यं ति । परियन्तानमेत सेनासनानं अधि- वचनं.। वनपत्थं ति। न मनुस्सूपचारानमेत सेनासनानं अधिवचनं । वनपत्थं ति । दुरभिसम्भवानमेतं सेनासनानं अधिवचनं । २६. अप्पसदं ति । सन्तिके चे पि सेनासनं होति, तं च अना- किणं गहडेहि पव्वजितेहि । तेन तं अप्पसदं । दूरे चे पि सेनासतं 20 होति, तं च अनाकिण्णं गहढेहि पव्वजितेहि । तेन तं'अप्पसदं । ३०. अप्पनिग्योसं ति । यदेव तं अप्पसई तदेव तं अप्प- निग्योसं । यदेव तं अप्पनिग्योसं तदेव तं विजनवातं। यदेव तं विजन- वातं तदेव तं मनुस्सराहस्सैय्यकं । यदेव तं मनुस्सराहस्सेय्यकं तदेव तं पटिसल्लानसारुप्पं । ३१. अरज्ञगतो वा रुक्खमूलगतो वा सुझागारगतो वा ति । अरञ्जगतो वा होति रुक्खमूलगतो वा सुझागारगतो वा । । B.261 R.252 25 १. लेन - सी०, स्या०, रो० । २-२. स्या, रो० पोत्यकेसु नत्थि । ३. भिसनकानमेत -सी०, स्या, रो० । ४, मनुस्सुपचारानमेतं - सी०, स्या०, रो० । ५. पटिसल्लानसारूपं -स्या०, रो।
3 गुरा तमाननीय ३२ निसीदति पल्लद्ध ग्राभुजित्या ति । निसिनो होति पालद्ध प्राभुजित्वा । ३३ उजु फायं पणिवाया ति । उजुयो होति कायो ठिनो पणिहितो। ३४ परिमुख सतिं उपद्रुपेत्या ति। तत्य यतमा सति' या सति अनुस्राति पटिस्मति पे० सम्मामति- अय बुच्चति "सति” । अय सति उपट्ठिता होति सुपट्टिता नामिक वा मुरानिमित्त वा । तेन चुच्चति "परिमुस सति उपद्रुपेत्या" ति । ३५ अभिज्झं लोके पहाया ति । तत्य वनमा अभिज्ज्ञा? यो रागो सारागो पे० चित्तस्स सारागो - अय युच्चति 10 "अभिज्झा"। तत्य कतमो लोको? पञ्चुपादानक्सन्या लोको अय वुच्चति “लोत" । प्रय अभिज्झा इमम्हि लोके सन्ता होति समिता धूपसन्ता प्रत्यङ्गता अभयङ्गता अप्पिता व्यप्पिता' सोमिता विसोसिता व्यन्तीयता । तेन । बुच्चति “अभिज्झ लोके पहाया" ति । ३६ विगताभिज्झेन चेतसा ति । तत्थ पतम चित्त ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्जाणधातु - इद वुच्चति “चित्त" । इद चित्त विगताभिज्झ होति । तेन वुच्चति "विगताभिज्झेन चेतसा" ति । ३७ विहरती ति । इरियति वतति पालेति यति याति चरति विहरति । तेन वुच्चति "विहरतो" ति । ३८ अभिज्झाय चित परिसोधेती ति । अभिज्झा? यो रागो सारागो पे० चित्तस्स सारागो अय वुच्चति 25 "अभिज्झा"। तत्य कतम चित्त? य चित्त मनो मानस वुच्चति "चित्त"। इद चित्त इमाय अभिज्झाय सोति विसोधेति १ व्यप्पिता - सो०, रो०१२ पतमा - रो। 20 8262 तत्य कतमा पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु - इद [१२.१.३८- परिसोधेति मोचेति विमोचेति परिमोचेति । तेन युच्चति "अभिज्झाय चित्तं परिसोधेती" ति । ३६. व्यापादपदोस' पहाया ति । अत्यि व्यापादो, अत्यि R.253 पदासो। 5 तत्थ कतमो व्यापादो? यो चित्तस्स आघातो परिघातो पटिषं पटिविरोधो कोपो पकोपो सम्पकोपो दोसो पदोसो सम्पदोसो चित्तस्स व्यापत्ति मनोपदोसो कोयो कुज्झना कुज्झितत्तं दोसो दुस्सना दुस्सिततं व्यापत्ति व्यापज्जना व्यापज्जितत्तं विरोधो पटिविरोधो चण्डिक्क असुरोपो अनत्तमनता 10 चित्तस्स अयं वुच्चति "व्यापादो"। तत्य कतमो पदोसो? यो व्यापादो सो पदोसो, यो पदोसो सो व्यापादो। इति अयं च व्यापादो अयं च पदोसो सन्ता होन्ति समिता वूपसन्ता अत्यङ्गता अन्भत्यङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । 15 तेन वुच्चति "व्यापादपदोसं पहाया" ति । ४०, अध्यापन्नचित्तो ति । तत्थ कतमं चित्तं ? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "चित्तं"। इदं चित्तं अध्यापन्नं होति । तेन वुच्चति “अध्यापन्नचित्तो" ति । ४१. विहरती ति ... पे०... तेन वुच्चति "विहरती" ति । ४२. व्यापादपदोसा चित्तं परिसोधेती ति । अत्यि व्यापादो अत्यि पदोसो। तत्य कतमो व्यापाद्रो ? यो चित्तस्स आघातो ... पे०... चण्डिक्क असुरोपो अनत्तमनता चित्तस्स - अयं वुच्चति "व्यापादो"। B.263 20 25 तत्य कतमो पदोसो? यो व्यापादो सो पदोसो, यो पदोसो सो व्यापादो। तत्थ कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं १. व्यापादपदोस - सी०, रो०, एवमुपरि पि। २-२. दूसना दुसितत - स्या० । ३. सी० पोत्थक नत्यि।
5 10 R.231 १२.१.४७] गुरान्तमाननीयं बुच्चति "चित्त" । इदं चित्तं इमम्हा व्यापादपदोसा सोपंति विसोति परिसोधेति मोर्चेति विमोचेति परिमोति । तेन युच्चति "व्यापाद- पदोसा चित्तं परिसोधेती" ति । ४३. योनमिद्धं' पहाया ति । अत्यि थीनं, अत्यि मिद्धं । तत्य कतमंथीनं? या चित्तस्स अकाल्यता अकस्माता अोलीयना सल्लीयना लीनं लीयना लीयिततं थीनं थीयना थोयितत्तं चितस्स - इदं बुन्नति "थीनं"। तत्य कतमं मिद्ध? या कायस्स अकल्यता अकस्माता प्रोताहो परियोनाहो अन्तोसमोरोधो मिद्धं सुप्पं पचलायिका सुष्यं सुप्पना' सुमिततं' - इदं युच्चति "मिद्धं"। इति इदं च थीनं इदं च मिद्धं सन्ता होन्ति समिता पसन्ता प्रत्यङ्गता अभत्थङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन युच्चति "यीनमिद्धं पहाया" ति । ४४. विगतयोनमिद्धोति । तस्स थीनमिद्धस्स चत्तत्ता वन्तता मुत्तत्ता पहीनत्ता पटिनिस्सटुता पहीनपटिनिस्सट्टत्ता। तेन वुच्चति “विगतथीनमिदो" ति । ४५. विहरती ति ... पे.... तेन वुच्चति "विहरतो" ति । ४६. मालोफसीति । तत्य कतमा सञ्चा? या सझा सञ्जानना सञ्जानितत्तं- अयं वुच्चति "सञ्चा"। अयं सज्ञा पालोका होति विवटा परिसुद्धा परियोदाता। तेन वुच्चति "आलोकसञ्जी" ति । ४७. सतो सम्पजानो ति । तत्य कतमा सति ? या सति अनुस्सति ... पे०... सम्मासति - अयं वुच्चति "सति"। 25 तत्य कतम सम्पजनं? या पज्ञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- इदं वुच्चति "सम्पज" । इति इमाय च सतिया इमिना च सम्प- १. पिनमिद्ध म०, एवमुपरि पि। स्या०, रो०। ३-३. मुपना सुपितत्तं -स्सा, रो। 15 20 D.261 २. सोम - कि...
विमङ्गो [१२ १४७- जमेन उपेतो होति . पे०.. समन्नागतो। तेन वुच्चति "सतो सम्पजानो" ति । ४८. थोनमिद्धा चित्तं परिसोधेती ति । अत्थि थीनं, अत्थि मिद्धं । १ 10 R255 - 15 तत्य कतमं थीनं ... पे०... इदं वुच्चति "थीनं" । तत्य कतमं मिदं ... पे०... इदं वुच्चति “मिद्ध" । तत्य कतमं चित्तं ... पे०... इदं वुच्चति "चित्तं" । इदं चित्तं इमम्हा थीनमिद्धा सोधेति विसोधेति परिसोधेति मोचेति विमोचेति परिमोचेति । तेन वुच्चति “थीनमिद्धा चित्तं परिसोधेती" ति । ४६. उद्धच्चकुक्कुच्चं पहाया ति । अत्यि उद्धच्चं, अस्थि कुक्कुच्चं । तत्य कतम उद्धच्चं? यं चितस्स उद्धच्चं अवूपसमो चेतसो विक्षेपो भन्तत्तं चित्तस्स इदं वुच्चति "उद्धच्चं"। तत्थ कतमं कुक्कुच्चं ? अकप्पिये कप्पियसज्ञिता, कप्पिये अकप्पियसज्ञिता, अवज्जे वज्जसञ्जिता, वज्जे अवज्जसञिता,य एवरूपं कुक्कुच्चं कुक्कुच्चायना कुक्कुच्चायितत्तं चेतसो पिप्पटिसारो मनोविलेखो - इदं वुच्चति "कुक्कुच्च" । इति इदं च उद्धच्चं इदं च कुक्कुच्चं सन्ता होन्ति समिता hd वूपसन्ता अत्यङ्गता अन्भत्यङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "उद्धच्चकुक्कुच्चं पहाया" ति । ५० अनुद्धतो ति । तस्स उद्धच्चकुक्कुच्चस्स चत्तत्ता वन्तत्ता मुत्तत्ता पहीनत्ता पटिनिस्सट्टत्ता पहीनपटिनिस्सद्वत्ता । तेन वुच्चति "अनुद्धतो" ति। ५१. विहरती ति .. पे० . तेन वुच्चति “विहरती" ति । ५२. वूपसन्तचित्तो ति । तत्थ कतमं चित्त ? यं चित्त मनो मानस ...पे... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुञ्चति “चित्त" । इद चित्तं अज्झत्त सन्तं होति समित वूपसन्तं । तेन बुच्चति "अज्झत्त वूपसन्तचित्तो" ति । । 25 B265 5 10 - १२१.५८] मुततभामनीयं ५३. उद्धच्चकुरकुच्चा चित्तं परिसोधेतो ति । अत्यि उद्धच्चं, अस्थि कुक्कुच्च । तत्य कतम उद्धच्चं ? यं चित्तस्स उद्धच्चं अबूपसमो चेतसो विवखेपा भन्तत चित्तस्स- इदं वुच्चति "उद्धच्च" । तत्य कतमं कुक्कुच्चं ... पे०... इदं वुच्चात 'कुक्कुच्च" । तत्य कतम चित्तं ... पे०... इदं वुच्चति "चित्तं” । इदं चित्तं इमम्हा उद्धच्चकुक्कुच्चा सोधेति विसोधेति परिसोधेति मोचेति विमोचेति परिमोचेति । तेन वुच्चति "उद्धच्चकुक्कुच्चा चित्तं परिसोधेती" ति। ५४. विचिकिच्छं पहाया ति । तत्य कतमा विचिकिच्छा ? या कला कसायना कहायितत्तं विमति विचिकिच्छा द्वेव्हकं द्विधापथों' संसयो अनेकंसग्गाहो पासप्पना परिसप्पना अपरियोगाहणा' छम्भितत्तं चित्तस्स मनोविलेखो अयं बुच्चति "विचिकिच्छा"। अयं विचिकिच्छा सन्ता होति समिता वूपसन्ता प्रत्यङ्गता अन्भत्थगता ! अप्पिता ब्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "विचिकिच्छं पहाया" ति। ५५. तिण्णविचिकिच्छो ति । इमं विचिकिच्छं तिग्णो होति उत्तिण्णो नित्तिण्णो पारङ्गतो पारमनुप्पत्तो । तेन वुच्चति "तिण्ण- विचिकिच्छो" ति । ५६. विहरतो ति... तेन बुच्चति विहरती ति। ५७. अकयइयो कुसलेसु धम्मसू ति । इमाय विचिकिच्छाय कुसलेसु धम्मसु न कङ्क्षति न विचिकिच्छति अकथङ्कथी होति निक्कथ- यी विकथङ्कयो । तेन वुच्चति "अकथकथी कुसलेसु धम्मेसू” ति । ५८. विचिकिच्छाय चित्तं परिसोधेती ति । तत्य कतमा 25 विचिकिच्छा ? २. द्वेषापयो - सी, स्या०, ०। २. अनेकसगाहो - सी०, स्या०, ३. अपरियोगहना - सी० अपरियोगाहना - स्या०, रो। ४, पम्भितत्त - स्याल, .पाणतो- स्या, रो०। ६-६ म० पोत्यके नत्यि। ७-७ निरयङ्कयो विगतकथयो- R.256 20 रो। स्या, रो।
"266 1 । विनङ्गो [१२१.५८- या कला कवायना कङ्घायितत्तं छम्भितत्तं चित्तस्स मनो- विलेखो - अयं वुच्चति "विचिकिच्छा"। तत्य कतमं चित्तं? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं 5 वुच्चति "चित्तं" । इदं चित्तं इमाय विचिकिच्छाय सोधेति विसोधेति परिसोधेति मोचेति विमोचेति परिमोचेति । तेन वुच्चति विचिकिच्छाय चित्तं परिसोधेतो" ति। ५६. इमे पञ्च नोवरणे पहाया ति । इमे पञ्च नीवरणा सन्ता होन्ति समिता वूपसन्ता प्रत्यङ्गता अन्भत्थङ्गता अप्पिता ब्यप्पिता 10 सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "इमे पञ्च नीवरणे पहाया" ति । ६०. चेतसो उपविकलेसे ति ? इमे पञ्च नीवरणा चित्तस्स उपक्किलेसा। ६१. पाय दुबलोकरणे ति । इमेहि पञ्चहि नोवरणेहि 15 अनुप्पन्ना चेव पचा न उप्पज्जति उप्पन्ना च पञ्जा निरुज्झति । तेन वुच्चति “पज्ञाय दुबलीकरणे" ति । ६२. विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसतेहि धम्मही ति । तत्य कतमे कामा? छन्दो कामो, रागो कामो, छन्दरागो कामो, सङ्कप्पो कामो, 20 रागो कामो, सङ्कप्परागो कामो - इमे वुच्चन्ति "कामा" । तत्य कतमे अकुसला धम्मा ? कामच्छन्दो, व्यापादो, थीनं, मिद्धं, उद्धच्चं, कुक्कुच्चं, विचि- किच्छा इमे बुच्चन्ति "अकुसला धम्मा" । इति इमेहि च कामेहि इमेहि च अकुसलेहि धम्मेहि विवित्तो होति । तेन युच्चति "विविच्चव कामेहि विविच्च अकुसलेंहि धम्मेही" ति । ६३. सवितर्फ सविचारं ति । अत्यि वितरको, अत्यि विचारो। तत्य कतमो वितयको? यो तपको वितमको सहपो अप्पना व्यप्पना पेतमो अभिनि- ० रोपना सम्माराङ्गप्पो - मयं युञ्चति "विता", - R.257 ३०१ B267 5 सुख, चित्तस्से- 100 ? १२१७.] गुत्तन्तभाजनीय तत्थ कतमो विचारो? यो चारो विचारो अनुविचारो उपविचारो चित्तस्स अनुसन्धनता अनुपेक्सनता - अय वुच्चति “विचारो"। इति इमिना च वितक्वोन इमिना च विचारेन उपेतो होति पे० समन्नागतो । तेन वुच्चति "सवितक्क सविचार" ति । ६४ विवेकज ति । वितक्को, विचारो, पीति, कग्गता - ते इमस्मि' विवेके जाता होन्ति सजाता निव्वत्ता अभि- निव्वत्ता पातुभूता । तेन वुच्चति “विवेकज" ति । ६५ पोतिसुख ति । अत्थि पीति, अत्यि सुख । तत्थ कतमा पीति? या पीति पामोज्ज ग्रामोदना पमोदना हासो पहासो वित्ति प्रोदग्य अत्तमनता चित्तस्स - अय वुच्चति “पीति" । तत्थ कतम सुख य चेतसिक सात चेतसिक सुख चेतोसम्फस्सज सात सुख वेदयित चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - इद बुच्चति “सुख" । इद सुख 15 इमाय पीतिया सहगत होति सहजात सस? सम्पयुत्त । तेन वुच्चति "पीतिसुख" ति । ६६ पठनं ति । गणनानपुवता पठम । इद पठम समा- पज्जती ति पठम। ६७ झान ति । वितवको, विचारो, पीति, सुख, चित्तस्से- 20 कग्गता। ६८ उपसम्पज्जा ति । यो पठमस्स झानस्स लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । ६६ विहरतो ति पे० तेन वुच्चति "विहरती" ति । ७० वितवकविचारान धूपसमा ति । अत्यि वितक्को, अस्थि 25 विचारो। तत्य कतमो वितक्को? यो तक्को वितको पे० सम्मासङ्कप्पो अय वुच्चति "वितक्को"। १ इमम्हि - सो०, स्या०, रो० । २ प्रोदग्ग - सी० । ३ गणनानुयुव्यतो-स्याः । - R.258 B.268 10 विमङ्गो [१२ १.७०- तत्य कतमो विचारो? यो चारो विचारो अनुविचारो उपविचारो चित्तस्स अनुसन्धनता अनुपेवखनता - अयं वुच्चति "विचारो"। इति अयं च वितक्को अयं च विचारो सन्ता होन्ति समिता वूपसन्ता प्रत्यङ्गता अन्भत्थङ्गता 5 अप्पिता व्यप्पिता मोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "वितक्कविचारानं वूपसमा" ति । ७१. अज्झतं ति । यं अज्झत्तं पच्चत्तं । ७२. सम्पसादनं ति । या सद्धा सहहना प्रोकप्पना अभि- प्पसादो। ७३. चेतसो एकोदिभावं ति । या चित्तस्स ठिति ... पे०... सम्मासमाधि। ७४. अवितक्कं अविचारं ति । अत्यि वितक्को, अस्थि विचारो। तत्य कतमो वितक्को? यो तक्को वितको ... पे०.. सम्मासङ्कप्पो - अयं वुच्चति 15 "वितक्को"। तत्य कतमो विचारो? यो चारो अनुचारो' विचारो अनुविचारो उपविचारो चित्तस्स अनुसन्धनता अनुपेक्खनता - अयं वुच्चति "विचारों"। इति अयं च वितक्को अयं च विचारो सन्ता होति समिता 20 बूपसन्ता अत्थङ्गता अभत्थङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "अवितक्कं अविचार" ति । ७५. समाधिजं ति । सम्पसादो पीतिसुखं - ते इमस्मि समाधिम्हि जाता होन्ति सजाता निव्वत्ता अभिनिब्बत्ता पातुभूता । तेन वुच्चति “समाधिजं" ति । ७६. पीतिसुखं ति । अत्थि पीति, अत्यि सुखं । तत्य कतमा पीति ... पे०... अयं वुच्चति "पीति" । तत्थ कतमं सुखं .. पे० .. इदं वुच्चति “सुखें”। इदं सुखं इमाय पीतिया सहगतं होति सहजातं संसटुं सम्पयुत्तं । तेन वुच्चति "पोतिसुख" ति । १. सी., स्या, रो० पोत्य केसु नत्यि । 25 1200 5 R253 १२१८५] सुत्त समाजनीय ७७ दुतिय ति । गणनानुपुजता दुतिय । इद दुतिय समा- पज्जती ति दुतिय । ७८ झानं ति । सम्पसादो, पोति, सुस, चित्तस्सेकग्गता । ७६ उपसम्पज्जा ति । यो दुतियस्स झानस्स लाभो पटिलामो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्चिकिरिया उपसम्पदा । ८० विहरती ति पे० तेन वुच्चति "विहरती" ति । ८१ पोतिया च विरागा ति । तत्य कतमा पीति ? या पीति पामोज्ज आमोदना पमोदना हासो पहासो वित्ति प्रोदग्य अत्तमनता चित्तस्स - अय वुच्चति “पीति"। अय पीति सन्ता होति समिता वूपसन्ता अत्थङ्गता अन्भत्थङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता " विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति “पीतिया च विरागा" ति । ८२ उपेक्खको ति । तत्य कतमा उपेक्सा? या उपक्खा उपेक्सना अज्झुपेक्सना मज्झत्तता चित्तस्स - अय वुच्चति "उपेक्खा”। इमाय उपेक्खाय उपेतो होति पै० समना- गतो । तेन वुच्चति “उपेक्खको" ति । ८३ विहरतो ति पे० तेन बुच्चति "विहरती" ति । ८४ सतो च सम्पजानो ति । तत्थ कतमा सति ? या सति अनुस्सति पे० सम्मासति - अय वुच्चति “सति"। तत्थ कतम सम्पजन या पञ्जा पजानना पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि. इद वुपति “सम्पजञ्ज" । इति इमाय च सतिया इमिना च सम्प- जभेन उपेतो होति पे० समन्नागतो। तेन वुच्चति "सतो च सम्पजानो" ति। ८५ सुख च कार्यन पटिसवेदेती ति । तत्य कतम सुख य चेतसिक सात चैतसिक सुख चेतोसम्फस्सज सात सुख वेदयित 25 चेतोसम्फस्सजा साता सुखा बेदना - इद वुच्चति "सुख" । तत्य कतमो कायो? साक्खन्धो, सह्यारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्यो वुच्चति “कायो" । इद सुख इमिना कायेन पटिसवेदेति । तेन वुच्चति "सुख च कायेन पटिसवेदेतो" ति । 15 20 7 - अय 30 B270 5 तत्थ कतमा R280 10 - ३१२ विभङ्गो १२१८६- ८६ यंतं अरिया याचिक्खन्तीति । तत्थ कतमे अरिया ? अरिया वुच्चन्ति बुद्धा च बुद्धसावका च । ते इमाचिक्खन्ति देसेन्ति पञापेन्ति पट्टपेन्ति विवरन्ति विभजन्ति उत्तानि करोन्ति' पकासेन्ति । तेन वुच्चति “य त अरिया आचिक्खन्ती" ति । ८७ उपेक्खको सतिमा सुखविहारी ति । उपेक्खा? या उपेक्खा उपेक्खना अज्झुपेक्खना मज्झत्तता चितस्स - अय वुच्चति "उपेक्खा"। तत्थ कतमा सति? या सति अनुस्सति प० सम्मासति अय वुच्चति "सति"। तत्थ कतम सुख? य चेतसिक सात चेतसिक सुख चेतोसम्फस्सज सात सुख वेदयित चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना -- इद वुच्चति “सुख" । इति इमाय च उपेक्खाय इमाय च सतिया इमिना च सुखेन समन्नागतो इरियति वत्तति पालेति यति यापेति चरति विहरति । तेन वुच्चति "उपेक्खको सतिमा सुखविहारी" ति । ८८ ततिय ति । गणनानुपुब्बता ततिय । इद ततिय समा- पज्जती ति ततिय । ८९ झानं ति । उपेक्खा, सति, सम्पजा, सुख, चित्तस्से कम्गता। ६० उपसम्पज्जा ति । यो ततियस्स झानस्स लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । ६१ विहरती ति पे० तेन वुच्चति "विहरती" ति । ६२ सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना ति । अस्थि सुख, 15 20 25 अत्थि दुक्ख ? तत्य कतम सुख १ पञ्झन्ति-म० । २-२ उत्तानि करोति - सी०, उत्तानीकरोन्ति-स्या० - रो०1 १२ १९५] गुत्त तभाजनीय ? B271 10 य कायिक सात कायिक सुख कायसम्फस्सज सात सुस वेदयित कायसम्फस्सजा साता सुखा वेदना इद वुच्चति "सुस"। तत्थ कतम दुक्ख य कायिक असात कायिक दुवस कायसम्फस्सज असात दुक्स वेदयित कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना - इद वुच्चति "दुक्स" 1 5 इति इद च सुख इद च दुक्स सन्ता होन्ति समिता वूपसन्ता अत्थगता अब्भत्यङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्ती- कता । तेन वुच्चति “सुखस्स च पहाना दुवसस्स च पहाना” ति । ६३ पुब्बेव सोमनस्सदोमनस्सान प्रत्यङ्गमा ति । अस्थि सोमनस्स, अत्यि दोमनस्स । तत्थ कतम सोमनस्स? य चेतसिक सात चेतसिक सुख चेतोसम्फस्सज सात सुख वेदयित चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना - इद वुच्चति “सोमनस्स" । तत्थ कतम दोमनस्स? य चेतसिक असात चेतसिक दुक्ख चेतोसम्फस्सज असात 15 दुक्ख वेदयित चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना इद वुच्चति "दोमनस्स"। इति इद च सोमनस्स इद च दोमनस्स पुब्बेव सन्ता होन्ति समिता वूपसन्ता अत्थङ्गता अब्भत्थङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्तीकता । तेन वुच्चति "पुब्बेव सोमनस्सदोमनस्सान 20 अत्थङ्गमा" ति । १४ अदुक्खमसुख ति । य चेतसिक नेव सात नासात चेतो- सम्फस्सज अदुक्खमसुख वेदयित चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना । तेन वुच्चति “अदुक्खमसुख" ति । ६५ उपेक्खासतिपारिसुद्धि ति । तत्य कतमा उपेक्खा ? या उपेवखा उपेक्खना अज्झपेक्खना मज्झत्तता चित्तस्स - अय वुच्चति "उपेक्खा"। तत्य कतमा सति? या सति अनुस्सति पे० सम्मासति -- अय वुच्चति "सति"। वि०-४० R261 25 5 । B. 272 विभलो [१२.१.६५- अयं सति इमाय उपेक्खाय विवटा होति परिसुद्धा परियोदाता । तेन बुच्चति "उपेक्खासतिपारिसुद्धि" ति । ६६. चतुत्यं ति । गणनानुपुब्वता चतुत्यं, इदं चतुत्यं समापज्जती ति चतुत्थं । ६७. झानं ति । उपेक्खा, सति, चित्तस्सेकग्गता । १८. उपसम्पज्जा ति । यो चतुत्थस्स झानस्स लाभो पटि- लाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । ६६. विहरती ति ... पे०... तेन वुच्चति “विहरती" ति । १००. सबसो रूपसज्ञानं समतिक्कमा ति । तत्थ कतमा 10 रूपसा? रूपावचरसमापत्ति समापन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुख- विहारिस्स वा सज्ञा सञ्जानना सञ्जानिततं - इमा वुच्चन्ति “रूप- समायो" । इमा रूपसञ्चायो अतिक्कन्तो होति वोतिक्कन्तो समति- क्कन्तो। तेन वुच्चति “सब्बसो रूपसज्ञानं समतिक्कमा" ति । १०१. पटिधसञानं प्रत्यङ्गमा ति । तत्य कतमा पटिघ- सञ्चा? रूपसमा सहसचा .. पे०... फोट्टब्बसचा - इमा वुच्चन्ति पटिघसझायो। इमा पटिघसञ्जायो सन्ता होन्ति समिता वूपसन्ता अत्थङ्गता अब्भत्थङ्गता अप्पिता व्यप्पिता सोसिता विसोसिता व्यन्ती- 20 कता । तेन वुच्चति “पटिघसानं अत्थङ्गमा" ति । १०२. नानत्तसञानं अमनसिकारा ति । नानत्तसा? असमापन्नस्स" मनोधातु समङ्गिरस वा मनोविज्ञाणधातु समङ्गिस्स वा सज्ञा सञ्जानना सञ्जानितत्तं – इमा वुच्चन्ति 25 "नानत्तसआयो"। इमा नानत्तसज्ञायो न मनसि करोति । तेन वुच्चति “नानत्तसज्ञानं अमनसिकारा" ति । १०३. अनन्तो प्राकासो ति । तत्थ कतमो आकासो? १. रूपसमायो स्या०, रो। २. या रूपावचरसमापत्ति-स्या०, रो। ३ पटिघसन्मायो - स्या०, रो० । ४ नानत्तसन्नामो - स्या०, रो। पन्नस्स-स्या०, रो। 15 तत्थ कतमा . +- R.262 - । ५. याप्रसमा- १२.१.११४] सुतन्तभाजनीयं यो आकासो आकासगतं अघं अघगतं विवरो विवरगतं असम्फुटुं चतूहि महाभूतेहि - अयं वुच्चति "पाकासो' । तस्मि आकासे चित्तं ठपेति सण्ठपेति अनन्तं फरति । तेन वुच्चति "अनन्तो आकासो" ति । १०४. प्राकासानञ्चायतनं ति । आकासानञ्चायतनं समा- पन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्तचेतसिका 5 । धम्मा । B.273 १०५. उपसम्पज्जा -ति । यो आकासानञ्चायतनस्स लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । १०६. विहरतो ति ... पे०... तेन वुच्चति "विहरती" ति । १०७. सब्बसो प्राकासानञ्चायतनं समतिक्कम्मा ति । इमं 10 आकासानञ्चायतनं अतिक्कन्तो होति वीतिक्कन्तो समतिक्कन्तो। तेन वुच्चति “सव्वसो आकासानञ्चायतनं समतिक्कम्मा" ति । १०८. अनन्तं विज्ञाणं ति । तयेव आकासं विज्ञान फुटुं मनसि करोति अनन्तं फरति । तेन वुच्चति “अनन्तं विज्ञाणं"ति । १०६. विज्ञाणञ्चायतनं ति । विज्ञाणञ्चायतनं समा- 15 पन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्तचेतसिका धम्मा। ११०. उपसम्पज्जा ति । यो विज्ञाणञ्चायतनस्स लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । १११. विहरती ति ... पे०... तेन वुच्चति "विहरती" ति ११२. सब्यसो विज्ञाणञ्चायतनं समतिक्कम्मा ति । इमं विज्ञाणञ्चायतनं अतिक्कन्तो होति वीतिक्कन्तो समतिक्कन्तो। तेन वुच्चति "सब्बसो विज्ञाणञ्चायतनं समतिक्कम्मा" ति । ११३, नत्यि किञ्ची ति । तयेव विज्ञाणं भावेति विभा- वेति अन्तरभावेति, "नत्थि किञ्ची" ति पस्सति । तेन वुच्चति "नत्थि 25 20 । किञ्ची" ति । ११४. पाकिञ्चमायतनं ति । आकिञ्चमायतनं समापन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्तचेतसिका धम्मा । १. समतिककमा - सी० । २. प्रभावेति -- स्या, रो।
R.263 B.274 विभङ्गो [१२ १.११५- ११५. उपसम्पज्जा ति । यो आकिञ्चज्ञायतनस्स लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । ११६. विहरतो ति ... पे०... तेन वुञ्चति "विहरती" ति । ११७. सब्बसो पाकिञ्चचायतनं समतिक्कम्मा ति । इमं 5 आकिञ्चज्ञायतनं अतिक्कन्तो होति वीतिक्कन्तो समतिक्कन्तो । तेन वुच्चति "सब्वसो आकिञ्चमायतनं समतिक्कम्मा" ति । नेवसञीनासो' ति । तयेव प्राकिञ्चज्ञायतनं सन्ततो मनसि करोति सङ्घारावसेससमापत्ति भावेति । तेन वुच्चति “नेव- सञीनासी" ति। ११८. नेवसझानासज्ञायतनं ति । नेवसञ्जानासा- यतनं समापन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्त- चेतसिका धम्मा। ११६. उपसम्पज्जा ति । यो नेवसञ्ञानासचायतनस्स लाभो पटिलाभो पत्ति सम्पत्ति फुसना सच्छिकिरिया उपसम्पदा । १२०. विहरतो ति । इरियति वत्तति पालेति यति यापेति चरति विहरति । तेन वुच्चति "विहरती" ति । 10 15 ० २. अभिधम्मभाजनीयं १. रूपावचरकुसलं 20 चतुर्क १२१. चत्तारि झानानि - पठमं झानं, दुतियं झानं, ततियं झानं, चतुत्यं झानं । १२२. तत्थ कतमं पठमं झानं ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि ...पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं', तस्मि समये पञ्चङ्गिकं शानं होति - वितवको, विचारो, पीति, सुसं, चित्तस्से- कग्गता । इदं वुच्चति “पठमं झानं" । अयसैसा घम्मा झानसम्पयुत्ता । १. भय पाटो मानिया नन्धि, निद्देमे पन सम्बपोरयोगु दिस्मति । २. पथ्योरमिन सी०, रया०, रो०, एवमारिदि।
१२२ १२८] मभियम्ममाजनीय ? 0 275 पीति, 5 R264 2 15 १२३ तत्य कतम दुतिय झान इध भिक्खु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग भावेति वितक- विचारान वूपसमा पे० दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति पथवी- कसिण, तस्मि समये तिवङ्गिक झान होति चित्तस्सेकग्गता । इद वुच्चति "दुतिय झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता। १२४ तत्थ कतम ततिय झान ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग भावेति पोतिया च विरागा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति - सुख, चित्तस्सेकग्गता। इद वुच्चति "ततिय 10 झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १२५ तत्थ कतम चतुत्थ झान इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग भावेति सुखस्स च पहाना पे० चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति - उपेक्खा, चित्तस्सैकग्गता । इद वुच्चति "चतुत्य झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १२६ इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति पथवी- कसिण, तस्मि समये पञ्चङ्गिक झान होति - वितक्को, विचारो, पोति, सुख, चित्तस्सेकग्गता । इद वुच्चति “पठम झान" । अवसेसा धम्मा 20 झानसम्पयुत्ता । १२७ इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि अवितक्क विचारमत्त विवेकज पीतिसुख दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये चतुरङ्गिक झान होति - विचारो, पीति, सुख, चित्तस्सेकग्गता । 25 इद वुच्चति "दुतिय झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता। १२८ इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति वितक्कविचारान वूपसमा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये तिवङ्गिक झान होति - पीति, सुख, चित्तस्से- । पञ्चक B.276 R.265 विभङ्गो [१२.२.१२८ कग्गता। इदं वुच्चति "ततियं झानं"। अवसेसा धम्मा झान- सम्पयुत्ता । १२६. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मम्गं भावेति पीतिया च विरागा ... पे०... चतुत्यं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवी- 5 कसिणं, तस्मि समये दुवङ्गिकं झानं होति -- सुखं, चित्तस्सेकग्गता। इदं वुच्चति “चतुत्यं झानं" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १३०. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सुखस्स च पहाना ...पे०... पञ्चमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवी- कसिणं, तस्मि समये दुङ्गिकं झानं होति - उपेक्खा, चित्तस्सेकग्गता। 10 इदं वुच्चति “पञ्चमं झानं" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । २. अरूपावचरकुसलं १३१. इध भिक्खु यस्मि समये अरूपूपपत्तिया मग्गं भावति सब्बसो प्राकिञ्चज्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसज्ञानासञ्जायतन- सञ्जासहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये दुवङ्गिकं झानं होति - उपेक्खा, चित्तस्सेकग्गता ।। 15 इदं वुच्चति “चतुत्यं झानं" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । ३. लोकुत्तरकुसतं चतुपकं १३२. चत्तारि झानानि - पटमं झानं, दुतियं झानं, ततियं झानं, चतुत्यं झानं । १३३. तत्थ कतमं पठमझानं ? इध भिक्षु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुवसपटिपदं दन्धा- भि, तस्मि समये पञ्चङ्गिकं झानं होति - वितक्को, विचारो, पीति, सुखं, चित्तस्सेकग्गता । इदं युच्चति "पठमं शान" । अवसेसा । धम्मा झानसम्पयुत्ता । १३४. तत्य कतमं दुतियं झानं ? इप भिक्षु यस्मि रामये लोयुत्तरं शानं भावति निय्यानिक 20 8277 १२२१३८] अभिधम्मभाजनीप अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया वितक्क- विचारान वूपसमा पे० दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपद दन्वाभिज्ञ, तस्मि समये तिवङ्गिक झान होति -पीति, सुस, चित्तस्से- कग्गता । इद वुच्चति "दुतिय झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १३५ तत्थ क्तम ततिय झान ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया पीतिया च विरागा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्या- भिज्ञ, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति – सुस, चित्तस्सैक्ग्गता । इद वुच्चति "ततिय झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १३६ तत्थ कतम चतुत्य झान इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया सुखस्स च चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्या- भिज्ञ, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति - उपेक्खा, चित्तस्सेकग्गता । 15 इद वुच्चति "चतुत्य झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता। 10 ? पहाना पे० R266 20 १३७ इध भिक्खु यस्मि समय लोकुत्तर झान भावेति निय्या- निक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विवि- चैव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्धाभिज्ञ, तस्मि समये पञ्चङ्गिक झान होति -वितक्को, विचारो, पीति, सुख, चित्तस्सेकग्गता । इद वुच्चति “पठम झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता। १३८ इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्या- निक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विवि- च्चेव' कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि अवितक्क विचारमत्त 25 विवेकज पीतिसुख दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्धा- भिज्ञ, तस्मि समय चतुरङ्गिक झान होति - विचारो, पीति, सुख, १-१ स्पा० रो० पोत्यकेमु न दिस्मति ।
B.278 ३२० विभङ्गो [१२.२.१३८- चित्तस्सेकग्गता । इदं वुच्चति "दुतियं झानं" । अवसैसा धम्मा झान- सम्पयुत्ता। १३६. इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्या- निकं अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया वितक्क- 5 विचारानं वूपसमा ... पे०... ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्वाभिनं, तस्मि समये तिवङ्गिकं झानं होति -पीति, सुखं, चित्तस्से- कग्गता। इदं वुच्चति "ततियं झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १४०. इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झाने भावेति निय्या- निकं अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया पीतिया 10 च विरागा ..पे.... चतुत्यं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिज, तस्मि समये दुवङ्गिकं झानं होति - सुखं, चित्तस्से- कागता । इदं वुच्चति “चतुत्थं झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १४१. इध भिवखु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्या- निकं अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया सुखस्स 15 च पहाना .१०... पञ्चमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुवखपटिपदं दन्धाभिज, तस्मि समये दुवङ्गिकं झानं होति - उपेक्खा, चित्तस्से- कग्गता। इदं वुच्चति “पञ्चमं झानं”। अवसेसा धम्मा झान- सम्पयुत्ता ! ४. रूपावचरविपाका १४२. चत्तारि झानानि – पठमं झानं, दुतियं झानं, ततियं झानं, चतुत्थं झानं । १४३. तत्थ, कतमं पठम झानं ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक 23 विविच्चेव कामेहि ...पे०... पठमझान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मि समये पञ्चङ्गिक झानं होति - वितक्को, विचारो, पीति, सुखं, चित्तस्सेकग्गता । इदं वुच्चति “पठमं झानं" । अवसेसा धम्मा झान- सम्पयुत्ता। 20 २.267 १२२१४७] अभियमाभाजनीय ? विचारान वृपसमा 10 B279 १४४ तत्य कतम दुतिय झान इध भिक्खु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग भावेति वितका- पे० दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति पथवी- कसिण, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविक्सेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचि- 5 तत्ता विपाक वितक्कविचारान वूपसमा पे० दुतिय झान पे० ततिय झान पे० चतुत्य झान पे० पठम झान पे० पञ्चम झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण, तस्मि समये दुङ्गिक झान होति - उपेक्खा, चित्तस्सेकग्गता । इद बुच्चति “पञ्चम झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता पे० । ५. अरूपावचरविपाका १४५ इध भिक्खु यस्मि समये अरूपूपपत्तिया मग्ग भावेति सव्वसो आकिञ्चज्ञायतन समतिक्कम्म नेवसञ्जानासञ्चायतन- सञ्चासहगत सुखस्स च पहाना पे० चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविक्सपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव अरूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उप- 15 चितत्ता विपाक सव्वसो पाकिञ्चचायतन समतिक्कम्म नेवसज्ञाना- सचायतनसज्ञासहगत सुखस्स च पहाना पे० चतुत्थ झान ज्ज विहरति, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति - उपेक्खा, चित्तस्सेकग्गता । इद वुच्चति “चतुत्थ झान" । अवसेसा धम्मा झान- सम्पयुत्ता। ६ लोकुत्तरविपाका १४६ चत्तारि झानानि - पठम झान, दुतिय झान, ततिय झान, चतुत्थ झान । १४७ तत्थ कतम पठम झान ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव 25 कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपद दन्धा- भिज्ञ, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति । इमे उपस 20 R 268 वि०-४१ ૨૨૨ विङ्गो [ १२.२.१४७- B.280 धम्मा कुसला । तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि ...पे... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिच सुचतं, तस्मि समये पञ्चङ्गिकं झानं होति - वितक्को, विचारो, पीति, सुखं, चित्तस्सेकग्गता । इदं वुच्चति “पठम 5 झानं" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १४८. तत्थ कतमं दुतियं झानं ? इध भिक्खु यस्मि समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया वितक्क- विचारानं वूपसमा .. पे०... दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं 10 दन्धाभिङ, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविक्खेपो होति । इमे धम्मा कुसला। तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं वितक्कविचारानं वूपसमा ... पे०... दुतियं झानं .. पे०... ततियं झानं ...पे०... चतुत्यं झानं ... पे०... पठमं झानं ... पे०... पञ्चमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिनं सुचतं, 15 तस्मि समये दुवङ्गिकं झानं होति - उपेक्खा, चित्तस्सैकग्गता । इदं वुच्चति “पञ्चमं झानं" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता। ७. रूपारपायचरकिरिया १४६. चत्तारि झानानि – पठम झानं, दुतियं झानं, ततियं झानं, चतुत्यं झानं । १५०. तत्य कतमं पठमं झानं? इध भिक्सु यस्मि समये रपावचरं झानं भावेति किरियं नैव कुसल नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुसविहारं विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं शानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मि समये पञ्चङ्गिकं झानं होति - वितक्को, विचारो, पोति, सुखं, चित्त- सेकगा। इदं वुच्चति "पठमं झाने" । अवससा धम्मा शानसम्पयुत्ता। १५१. तत्य कतमं दुतियं ज्ञानं ? इध भिक्सु यस्मि समये समावचरं ज्ञानं भावेति किरियं नेव कुरालं नापुमलं न च कम्मविपाकं दिट्टधम्मसुसविहारं वितस्य विचारानं यूपसमा ....०... दुतियं जान ... पे०... ततियं शानं ... पे०... चतुत्यं ज्ञानं 20 "- 25 R269 १२३ १५५] पञ्हापुच्छर्क ३२३ पे० पठम झान पे० पञ्चम शान उपसम्पज्ज विहरति पथवी- कसिण, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति - उपेक्सा, चित्तस्सैकग्गता । इद वुच्चति “पञ्चम झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता । १५२ इध भिक्खु यस्मि समये अरूपावचर झान भावेति किरिय नेव कुसल नाकुसल न च कम्मविपाक दिट्ठधम्मसुखविहार सब्बसो 5 आकिञ्चज्ञायतन समतिक्कम्म नेवसज्ञानासायतनसञ्जा- सहगत सुखस्स च पहाना पे० चतुत्य झान उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये दुवङ्गिक झान होति -- उपेक्खा, चित्तस्सेकग्गता । इद वुच्चति “चतुत्थ झान" । अवसेसा धम्मा झानसम्पयुत्ता ति ' B201 ६३. पञ्हापुच्छक १५३ चत्तारि झानानि इध भिक्खु विविच्चेव कामेहि 10 विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि सवितक्क' राविचार विवेकज पीतिसुख पठम झान उपसम्पज्ज विहरति पे० वितक्कविचारान वूपसमा अज्झत्त सम्पसादन चेतसो एकोदिभाव अवितक्क अविचार समाधिज पीतिसुख दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति पे० पीतिया च विरागा उपेक्खको च विहरति सतो च सम्पजानो सुख च कायेन पटिसवेदेति, य 15 त अरिया आचिक्खन्ति - 'उपेक्खको सतिमा सुखविहारी" ति ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति पे० सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना पुव्वेव सोमनस्सदोमनस्सान अत्थङ्गमा अदुक्खमसुख उपेक्खासति- पारिसुद्धि चतुत्य झान उपसम्पज्ज विहरति । १५४ चतुन्न झानान कति कुसला, कति अकुसला, कति 20 अव्याकता पे० कति सरणा, १. तिकमातिकानुक्कमेन १५५ सिया कुसला, सिया अव्याकता । तीणि झानानि एत्युप्पन्न सुख वेदन ठपेत्वा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, चतुत्य झान एत्युप्पन्न अदुक्खमसुख वेदन ठपेत्वा अदुक्समसुसाय वेदनाय सम्पयुत्त कति परणा ? - १ सवितक्को - रो० । २ झाना - स्या०, रो।
, , R.270 । B282 ३२४ विभङ्गो [१२.३.१५५ सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्म- धम्मा। सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनुपादानिया, सिया अनुपादिन्नअनुपादानिया। सिया असङ्गिलिट्ठसद्धिलेसिका, सिया असति- लिटुअसङ्किलेसिका । पठमं झान - एत्थुप्पन्ने वितक्कविचारे उपेत्वा सवितकं सविचारं, तीणि झानानि अवितवकअविचारावे झानानि एत्युप्पन्नं पोति ठपेत्वा पोतिसहगता, तीणि झानानि - एत्थुप्पन्नं सुखं ठपेत्वा सुखसहगता, चतुत्थं झानं - एत्युप्पन्नं उपेक्खं ठपेत्वा उपेक्खा- सहगतं । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वा । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातबहेतुका। सिया प्राचयगामिनो, सिया' अपचयगामिनो, सिया 10 नेवाचयगामिनापचयगामिनो। सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेक्खा। सिया महग्गता, सिया अप्पमाणा। तीणि झानानि न वतव्वा परित्तारम्मणा ति पि, महग्गतारम्मणा ति पि, सिया अप्पमाणारम्मणा, सिया न वत्तव्बा अप्पमाणारम्मणा ति; चतुत्यं झानं सिया परित्तारम्मणं, सिया महग्गतारम्मणं, सिया अप्पमाणारम्मणं; 15 सिया न वत्तव्वं परित्तारम्मणं ति पि, महगतारम्मणं ति पि, अप्पमाणारम्मणं ति पि । सिया मज्झिमा, सिया पणीता। सिया सम्मत्त- नियता, सिया अनियता।तीणि झानानि न मग्गारम्मणा, सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तवा मग्गहेतुका ति पि, मग्गा- धिपतिनो ति पि; चतुत्थं झानं सिया मग्गारम्मणं, सिया मग्गहेतुकं, सिया 20 मग्गाधिपति, सिया न वत्तव्वं मग्गारम्मणं ति पि, मग्गहेतुकं ति पि मग्गाधिपती ति पि । सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनो। सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । तीणि झानानि न वत्तव्वा अतीतारम्मणा ति पि,अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पन्नारम्मणा ति पि; चतुत्थं झानं सिया अतीतारम्मणं, सिया अनागतारम्मणे, सिया 25 पच्चुप्पनारम्मणं, सिया न वत्तब्बं अतीतारम्मणं ति पि, अनागता- रम्मण ति पि, पच्चुप्पन्नारमणं ति पि । सिया बहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । तीणि झानानि वहिद्धारम्मणा, चतुत्थं झानं सिया अज्झत्तारम्मणं, सिया वहिद्धारम्मणं, सिया अज्झत्तबहिद्धा- रम्मणं, सिया न वत्तब्ब अज्झत्तारम्मणं ति पि, वहिद्धारम्मणं .ति, 30 पि, अज्झत्तवहिद्धारम्मणं ति पि । अनिदस्सनअप्पटिघा । सिया अज्झत्ता, १२.३.१६०] पम्हापुच्छक ३२५. 1 R.271 1383 २. दुकमासिकानुक्कमेन १५६. न हेतू । सहेतुका । हेतुसम्पयुत्ता। न वत्तव्या हेतू चैव सहेतुका चा ति, सहेतुका चेव न च हेतू । न वत्तब्वा हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ताचा ति, हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतू । न हेतू सहेतुका । १५७. संप्पच्चया । सङ्घता । अनिदस्सना । अप्पटिया । । अरूपा । सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा । केनचि विधेय्या, केनचि न विधेय्या । १५८ नो आसवा । सिया सासवा, सिया अनासवा । पासवविप्पयुत्ता । न वत्तव्वा आसवा नेव सासवा चा ति, सिया सासवा चेव नो च पासवा, सिया न वत्तब्बा सासवा चेव नो च पासवा 10 ति । न वत्तब्बा आसवा चेव आसवसम्पयुत्ता चा ति पि, पासव- सम्पयुत्ता चेव नो च आसवा ति पि । सिया आसवविप्पयुत्ता सासवा, सिया पासवविप्पयुत्ता अनासवा । १५६. नो संयोजना ..पे० नो गन्था पे० .. नो अोघा ...पे... नो योगा पे० नो नीवरणा पे० नो परामासा पे० सारम्मणा । नो चित्ता। चेतसिका। चित्तसम्पयुत्ता। चित्तसंसट्ठा । चित्तसमुट्ठाना । चित्तसहभुनो । चित्तानुपरिवत्तिनो । चित्तसंसट्ठ- समुट्ठाना । चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभुनो । चित्तससट्ठसमुट्ठानानुपरि- वत्तिनो। वाहिरा। नो उपादा । सिया उपादिन्ना, सिया अनुपादिन्ना । १६० नो उपादाना पे० नोकिलेसा ..पे० न दस्सनेन पहातव्वा । न भावनाय पहातव्वा । न दस्सनेन पहातव्वहेतुका । न भावनाय पहातबहेतुका। पठम झानं - एत्थुप्पन्नं वितक्कं ठपेत्वा सवितक्कं, तोणि झानानि अवितक्का । पठम झान - एत्युप्पन्न विचारं ठपेत्वा सविचारं, तीणि झानानि अविचारा । द्वे झानानि - एत्युप्पन्नं पीर्ति ठपेत्वा सप्पीतिका, द्वे झानानि अप्पीतिका । द्वे झानानि – एत्थुप्पन्नं पीर्ति ठपेत्वा पीतिसहगता, द्वे झानानि न पीतिसहगता । तीणि झानानि - एत्थुप्पन्नं सुखं ठपेत्वा सुखसहगता, चतुत्थ झान न सुखसहगतं । चतुत्थं झानं -एत्युप्पन्नं उपेक्सं ठपेत्वा उपेक्खासहगतं, तीणि झानानि उपेक्खा- J5 । 20 25
विभङ्गो
[१२३१६०-
सहगता । न कामावचरा । सिया रूपावचरा, सिया न रूपावचरा ।
सीणि झानानि न अरूपावचरा, चतुत्थ झान सिया अरूपावचर, सिया
न अरुपावचर । सिया परियापन्ना, सिया अपरियापन्ना। सिया निय्या-
निका, सिया अनिय्यानिका । सिया नियता, सिया अनियता । सिया
5 सउत्तरा, सिया अनुत्तरा । अरणा ति ।
झानविभङ्गो निहितो।
1285, R 273 5 10 ३२८ विभङ्गो यं चित मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विगाणं विचाणक्खन्धो तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं वुच्चति "चित्तं' । इदं चित्तं इमाय मत्ताय सहगत होति सहजातं संसटुं सम्प- युत्तं । तेन वुच्चति “मेत्तासहगतेन चेतसा" ति । ३. एक दिसं ति । पुरत्थिमं वा दिसं पच्छिमं वा दिसं उत्तरं वा दिसं दक्खिणं वा दिसं उद्धं वा अधो वा तिरियं वा विदिसंवा । फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरती ति । इरियति वत्तति पालेति यति यापेति चरति विहरति । तेन वुच्चति "विहरती" ति । तथा दुतिय ति । यथैव एक दिसं तथा दुतिये दिसं तथा ततिय दिसं तथा चतुत्थं दिसं तथा उद्धं तथा अधो तथा तिरियं तथा विदिसं । सवधि सम्बत्तताय सब्बावन्तं लोकं ति। सवेन. सब्बं सबथा सब्बं असेसं निस्सेसं । परियादायवचनमेतं - “सब्बधि सब्वत्तताय सव्वावन्तं लोक" ति ४. मेतासहातेन चेतसा ति । तत्थ कतमा मेत्ता ? या सत्तेसु मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मैत्ताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "मेत्ता"। तत्य कतम चित्तं ? यं चित्तं मनो मानसं .. पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु -- इदं 20 वुच्चति “चित्त" । इदं चित्तं इमाय मेत्ताय सहगतं होति सहजातं संसर्ट सम्पयुतं । तेन वुच्चति “मेत्तासहगतेन चेतसा" ति । विपुलेगा ति । यं विपुलं तं महग्गतं, यं महागतं तं अप्पमाणं, यं अप्पमाणं सो अवेरो, यो अवरो सो अव्यापज्जो। फरित्या ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरतो ति .. पे.... तेन वुच्चति "विहरती" ति । 15 । . 25 २. फरणा 3286 ५. कयं च भिक्खु करणासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरित्वा विहरति? १ विचरति-सी।
३२६ 5 R274 -- । १३.१.७] सुत्तन्तभाजनीय सेय्यथापि नाम एक पुग्गलं दुग्गतं दुरुपेतं दिस्वा करुणायेय्य, एवमव' सब्बे सत्ते करुणाय फरति' तत्य कतमा करुणा? या सत्तेसु करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "करुणा"। तत्य कतमं चित्त ? यं चित्तं मनो मानसं पे०. तज्जामनोविणधातु - इदं वुच्चति "चित्त" । इदं चित्तं इमाय करुणाय सहगतं होति सहजातं संसटुं सम्पयुत्तं । तेन वुच्चति “करुणासहगतेन चेतसा" ति । ६. एक दिसं ति । पुरस्थिमं वा दिसं पच्छिमं वा दिसं उत्तरं 10 वा दिसं दक्खिण वा दिसं उद्धं वा अधो वा तिरियं वा विदिसं वा । फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरतो ति । इरियति वत्तति पालेति यति यापेति चरति विहरति । तेन वुच्चति "विहरती" ति । तथा दुतियं ति । यथैव एक दिसं तथा दुतिय दिसं तथा ततियं 13 दिसं तथा चतुत्थ दिस तथा उद्ध तथा अधो तथा तिरिय तथा विदिस । सब्बधि सम्बत्तताय सब्बावन्तं लोक ति । सव्वेन सब्बं सव्वथा सव्यं असेस निस्सेस । परियादायवचनमेत "सबधि सव्वत्तताय सव्वावन्तं लोक" ति । ७ करुणासहगतेन चेतसा ति । तत्य कतमा करुणा? या सत्तेसु करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुक्ति - अयं वुच्चति "करुणा"। तत्य कतम चित्त ? य चित मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञागधातु - इदं वुच्चति “चित्त" । इद चित्त इमाय करुणाय सहगतं होति सहजातं 25_B 287 संसट्ठ सम्पयुत्त । तेन वृच्चति "करणासहगतेन चेतसा" ति । विपुलेना ति । य विपुल त महगत, य महग्गतं त अप्पमाण, यं अप्पमाणं सो अवेरो, यो अवेरोमो अव्यापज्जो। फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा ।. विहरती ति . पे० तेन वुच्चति "विहरतो" ति । १ एवमेव-सी० ! २. विहरति - वि०-४२ - 20 30 -सी।
३३० 5 R.275 विभङ्गो [१३.१.८- ३. मुदिता ८. कथं च भिक्खु मुदितासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरिवा विहरति ? सेय्यथापि नाम एक पुग्गलं पियं मनापं दिस्वा मुदितो अस्स, एवमेव सब्बे सत्ते मुदिताय फरति । तत्य कतमा मुदिता? या सत्तेसु मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतो. विमुत्ति- अयं वुच्चति "मुदिता" । तत्थ कतम चितं? यं चित्तं मनो मानसं ... पे०... तज्जामनोविज्ञाणधातु - इदं 10 वुच्चति "चित्तं" । इदं चित्तं इमाय मुदिताय सहगतं होति सहजातं संसटुं सम्पयुत्तं । तेन वुच्चति “मुदितासहगतेन चेतसा" ति । ६. एकं दिसं ति । पुरत्थिमं वा दिसं पच्छिमं वा दिसं उत्तरं वा दिसं दक्खिणं वा दिसं उद्धं वा अधो वा तिरियं वा विदिसं वा। फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरती ति ... पे०... तेन वुच्चति “विहरतो" ति । तथा दुतियं ति । यथैव एक दिसं तथा दुतियं दिसं तथा ततियं दिसं तथा चतुत्यं दिसं तथा उद्धं तथा अधो तथा तिरियं तथा विदिसं । सब्बधि सम्बत्तताय सब्बावन्तं लोकं ति । सबेन सव्वं सब्वथा सब्बं असेसं निस्सेसं । परियादायवचनमेतं "सब्बधि सम्बत्तताय 20 सब्बावन्तं लोक" ति । १०. मुदितासहगतेन चेतसा ति । तत्थ कतमा मुदिता ? या सत्तेसु मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति अयं वुच्चति “मुदिता"। तत्य कतम चित्तं ? यं चित्तं मनो मानसं .. पे०.. तज्जामनोविज्ञाणधातु इदं वुच्चति “चित्तं"। इदं चित्तं इमाय मुदिताय सहगतं होति सहजातं संसटुं सम्पयुत्तं । तेन वुच्चति "मुदितासहगतेन चेतसा" ति । विपुलेना ति । यं विपुल तं महगतं, यं महग्गतं तं अप्पमाणं, यं अप्पमाणं सो अवेरो, यो अवेरो सो अब्यापज्जो । 15 B.288 - - 25 5 R276 10 १३.१.१३] सुत्त तभाजनीय फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरती ति प० तेन युञ्चति “विहरती" ति । ४. उपेक्षा ११ कथ च भिवसु उपेक्सासहगतेन चेतसा एक दिस फरित्वा विहरति सेय्यथापि नाम एक पुग्गल नेव मनाप न अमनाप दिस्वा उपेक्खको अस्स, एवमेव सब्वे सत्ते उपेक्साय फरति । तत्थ कतमा उपेक्खा? या सत्तेसु उपेक्खा उपेक्सायना उपेक्वायितत्त उपेक्खाचेतो- विमुत्ति - अय वुच्चति "उपेक्सा" । तत्थ कतम चित्त ? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु - इद वुच्चति "चित्त"। इद चित्त इमाय उपेक्खाय सहगत होति सहजात ससट्ट सम्पयुत्त । तेन वुच्चति "उपेक्खासहगतेन चेतसा" ति । १२ एक दिसं ति । पुरथिम वा दिस पच्छिम वा दिस उत्तर वा दिस दक्खिण वा दिस उद्ध वा अधो वा तिरिय वा विदिस या । फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरती ति पे० तेन वुच्चति "विहरती' ति । तथा दुतिय ति । यथैव एक दिस तथा दुतिय दिस तथा ततिय दिस तथा चतुत्य दिस तथा उद्ध तथा अधो तथा तिरिय तथा विदिस । सब्बधि सब्बत्तताय सब्बावन्त लोक ति । सव्वेन सब सव्वथा 20 सब्ब असेस निस्सेस । परियादायवचनमेत "सबधि सव्यत्तताय सब्बावन्त लोक ' ति। १३ उपेक्खासहगतेन चेतसा ति । तत्थ कतमा उपेक्खा? या सत्तेसु उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्त उपेक्खाचेतो. विमुत्ति - अय वुच्चति “उपेक्खा"। तत्थ कतम चित्त? य चित्त मनो मानस पे० तज्जामनोविज्ञाणधातु -- इद वुञ्चति “चित्त'। इद चित्त इमाय उपेक्खाय सहगत होति सहजात ससटुं सम्पयुत्त । तेन वुच्चति "उपेक्खासहगतेन चेतसा' ति 15 B289 - 25 ३३२ विभङ्गो [ १३.१.१३- विपुलेना ति । यं विपुलं तं महग्गतं, यं महग्गतं तं अप्पमाणं, यं अप्पमाणं सो अवरो, यो अवेरो सो अब्यापज्जो। फरित्वा ति । फरित्वा अधिमुच्चित्वा । विहरती ति ... पे०... तेन वुच्चति "विहरती" ति । २.अभिधम्मभाजनीयं १४. चतस्सो अप्पमझायो- मेत्ता, करुणा, मुदिता, उपेक्खा । १. मेता R.277 B.290 । १५. तत्थ कतमा मेत्ता ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति 10 "मेता"। अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता। १६. तत्थ कतमा मेत्ता? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्क- विचारानं वूपसमा ... पे०... दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति - अयं 15 वुच्चति "मेत्ता" । अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता १७. तत्थ कतमा मेत्ता ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया चं विरागा ...पे०.. ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "मेत्ता"। अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता। १८. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि ... पं०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "मेत्ता"। अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता । १६. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मगं भावेति 20 125 प्रभिधम्मभाना १३ २.२४] विविच्चेव' कामेहि विविच्न अमलेहि धम्महि अपिता विचाग्मत विवेयज पीतिमुस दुतिय भान उपगम्पज्ज विहगी गंतामहगा, मा तस्मि समये मेत्ति मैत्तायना मेत्तायितत्त मेत्तानेनोविमुत्ति - गय बन्नति "मेत्ता" । अवमेगा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता । २० इध भिक्सु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग्ग भावति पिसा । विचारान वूपसमा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति मेतानहगत, या तस्मि समये मेत्ति मेतायना मेत्तायिनत्त मेतातोविमुति - प्रय वुच्चति "मेत्ता" । प्रवसेमा धम्मा मेताय सम्पयुत्ता । २१ इध भिासु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग्ग भावेति पोतिया च विरागा पे० चतुत्य ज्ञान उपमम्पग्ज विहरति मेत्तासहगत, या 10 तस्मि समये मेति मेत्तायना मेतायितत्त मेतातोविमुत्ति - प्रय युच्चनि "मेत्ता" । अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता। २ परणा ? R278 - ? २२ तत्य कतमा करुणा इध भिक्सु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग्ग भावेति विविच्चेय कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति वरुणासहगत, या 15 तस्मि समये करुणा करुणायना करणायितत्त करणाचेतोविमुत्ति प्रय वुच्चति "क्रुणा" । अवसेमा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता । २३ तत्थ कतमा करुणा इध भिक्खु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग भावेति पोतिया च विरागा पं० दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति करणासहगत, या 20 तस्मि समये करुणा करुणायना करणायितत्त करुणाचेतोविमुत्ति – अय वुच्चति "करुणा' । अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता। २४ तत्य कतमा करुणा इध भिक्खु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग्ग भाति पीतिया च विरागा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगत, या 25 तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्त करुणाचतोविमुत्ति - अय वुच्चति “करुणा" । अवसेसा धम्मा करणाय सम्पयुत्ता । १-१ स्या०, रो० पोत्यमु नत्यि । ?
5 10 R.279 B.292 विभङ्गो [१३.२.२५- २५. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणा- सहगतं, या तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतो- विमुत्ति-अयं वुच्चति “करुणा"। अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता। २६. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विवि- च्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्महि अवितक्कं विचारमत्तं विवेकजं पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुक्ति - अयं वुच्चति "करुणा" । अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता । २७. इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्क- विचारानं वूपसमा ... पे०... ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणा- सहगतं, या तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतो- विमुत्ति - अयं वुच्चति "करुणा" । अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता। २८. इध भिक्ख यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति पीतिया 15 च विरागा ... पे०... चतुत्यं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, या तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतोविमुत्ति अयं वुच्चति "करुणा" । अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता । ३. मुदिता २६. तत्य कतमा मुदिता ? इध भिक्खु यस्मि समये स्पूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव 20 कामेहि ... पे०... पठम झानं उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगतं, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्तं मुदिताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "मुदिता" । अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता । ३०. तत्य कतमा मुदिता ? इध भिक्खु यस्मि समये स्पूपपतिया मगं भावेति वितक- 23 विचारानं वूपसमा ... पे०... दुतियं शान उपमम्मज्ज विहरति मुदिता- सहगतं, या तस्मि ममये मुदिता मुदितायतना मुदितायिततं मुदिता- मुत्ति - अयं युच्चति “मुदिता" । अवर्गमा धम्मा मुदिताय मम्पयुत्ता। १. पापा-रो - अभिधम्मभाजनीय 5 B293 ३१ तत्थ कतमा मुदिता? इध भिक्खु यस्मि समये रुपूपपत्तिया मग्ग भावेति पीतिया च विरागा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिताचेतोविमुत्ति - अय बुच्चति “मुदिता" । अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता । ३२ इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति मुदिता- सहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिताचेतो- विमुत्ति-अय वुच्चति “मुदिता" । अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता। ३३ इध भिक्खु यस्मि: समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति 10 विविच्चैव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि अवितक्क विचारमत्त विवेकज पीतिसुख दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिताचेतोविमुत्ति - अय बुच्चति “मुदिता"। अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता। ३४ इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति 15 वितक्कविचारान वृपसमा पे० ततिय झान उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिता- चेतीविमुत्ति - अय वुच्चति “मुदिता'। अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता। ३५ इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति पोतिया 20 च विरागा पे० चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिताचेतोविमुत्ति - अय वुच्चति “मुदिता" । अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता। ४ उपेक्खा ३६ तत्थ कतमा उपेक्खा ? इध भिक्खु यस्मि समये रुपूपपत्तिया मग्ग भावेति सुखस्स च 25 पहाना पे० चतुत्य झान उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगत, या तस्मि समये उपेक्खा उपक्खायना उपेक्खायितत्त उपेक्खाचेतोविमुत्ति अय वुच्चति “उपेक्खा" । अवसेसा धम्मा उपेक्खाय सम्पयुत्ता। - - विभङ्गो [१३.२.३७- ५. विपाका .10 R280 B.294 ३७. चतस्सो अप्पमझायो-मेत्ता, करुणा, मुदिता, उपेक्खा। ३८. तत्थ कतमा मेत्ता ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि .. पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, तस्मि 5 समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेतासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेतायितत्तं मेत्तातोविमुत्ति - अयं वुच्चति “मेत्ता" । अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता । ३६. तत्य कतमा मेत्ता ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक्क- विचारानं वूपसमा ... पे०... दुतियं झानं . उपसम्पज्ज विहरति मेत्ता- सहगतं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविवखेपो होति । इमे धम्मा कुसला। तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उप- 15 चितत्ता विपाकं वितक्कविचारानं वूपसमा ... पे०... दुतियं झानं ... पे०... ततियं झानं ... पे०... पठमं झानं ... पे०... दुतियं झानं ... पे०... ततियं झानं ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "मेत्ता" । अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता । ४०. तत्थ कतमा करुणा ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगतं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं 25 विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति करुणा- सहगतं, या तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्तं करुणाचेतो- विमुत्ति - अयं वुच्चति “करुणा" । अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता। ४१: तत्थ कतमा करुणा ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति वितक- 20 १३ २ ४४] अभिधम्मभाजनीय विचारान वूपसमा झान ? R281 पे० दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति करणा- सहगत, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविस्पो होति । इमे धम्मा कुसला। तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितता विपाक वितक्कविचारान वूपसमा पे० दुतिय झान पे० ततिय पे० पठम झान पे० दुतिय झान पे० ततिय झान पे० चतुत्य झान उपसम्पज्ज विहरति करुणासहगत, या तस्मि समये करुणा करुणायना करुणायितत्त करुणाचेतोविमुत्ति अय वुच्चति "करुणा" । अवसेसा धम्मा करुणाय सम्पयुत्ता। ४२ तत्य कतमा मुदिता इध भिक्खु यस्मि समये रुपूपपत्तिया मग भावेति विविच्चैव 10 कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगत, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव रूपावचरस्स कुमलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति मुदिता- सहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिताचेतो- 15 विमुत्ति-अय बुच्चति “मुदिता"। अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता । ४३ तत्थ कतमा मुदिता इथ भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावति वितक्क- विचारान वूपसमा पे० दुतिय झान उपसम्पज्ज विहरति मुदिता- सहगत, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविक्षेपो होति । इमे धम्मा 20 कुसला। तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक वितक्कविचागन बूपसमा पे० दुतिय झान पे० ततिय पे० पठम झान पे० दुतिय झान पे० ततिय झान पे० चतुत्य झान उपसम्पज्ज विहरति मुदितासहगत, या तस्मि समये मुदिता मुदितायना मुदितायितत्त मुदिताचेतोविमुत्ति - अय वुच्चति 25 "मुदिता" । अवसेसा धम्मा मुदिताय सम्पयुत्ता । ४४ तत्थ कतमा उपेक्खा? इध भिक्खु यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति मुखस्स च पहाना पे० चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगत, तस्मि । समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । ? B295 झान 90 1 वि०-४३ ३३८ विभङ्गो [ १३.२.४४- तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खासहगतं, या तस्मि समये उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खाचेतोविमुत्ति अयं वुच्चति "उपेक्खा"। अवसेसा धम्मा 5 उपेक्खाय सम्पयुत्ता। ६. किरिया R.282 10 ... ४५. चतस्सो अप्पमञायो- मेत्ता, करुणा, मुदिता, उपेक्खा। ४६. तत्थ कतमा मेता? इध भिक्खु यस्मि समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं विविच्चेव कामेहि पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति – अयं वुच्चति “मेत्ता" । अवसेसा धम्मा मेत्ताय सम्पयुत्ता । ४७. तत्थ कतमा मेत्ता ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव 15 कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं वितक्कविचारानं वूपसमा ... पे०... दुतियं झानं ... पे०... ततियं झानं ... पे०... पठमं झानं ... पे०... दुतियं झानं ... पे.... ततियं झानं ... पे०... चतुत्यं झानं उप- सम्पज्ज विहरति मेत्तासहगतं, या तस्मि समये मेत्ति मेत्तायना मेत्तायितत्तं मेत्ताचेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति “मेत्ता" । अवसेसा धम्मा मेत्ताय 20 सम्पयुत्ता। पे०... तत्य कतमा मुदिता ...पे०... तत्य कतमा उपेक्खा ? इध भिक्खु यस्मि समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं सुखस्स च पहाना 25 दुक्खस्स च पहाना ... पे.... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति उपेक्खा- सहगतं, या तस्मि समये उपेक्खा उपेक्खायना उपेक्खायितत्तं उपेक्खा- चेतोविमुत्ति - अयं वुच्चति "उपेवखा" । अवसेसा धम्मा उपेक्खाय सम्पयुत्ता। B.296 ४८. तत्थ कतमा करुणा ... - १३.३.५१] पञ्हापुच्छर्क ३३६ - ६३. पञ्हापुच्छक ४६. चतस्सो अप्पमझायो इध भिक्खु मेत्तासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरित्वा विहरति तथा दुतियं तथा ततियं तथा चतुत्यं, इति उद्धमधो तिरियं सब्बधि सव्वत्तताय सब्बावन्तं लोकं मेत्तासहगतेन चेतसा विपुलेन महागतेन अप्पमाणेन अवेरेन अव्यापज्जन फरिवा विहरति; करुणासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरित्वा विहरति तथा दुतियं 5 तथा ततियं तथा चतुत्थं, इति उद्धमधो तिरियं सवधि सब्यत्तताय सब्बावन्तं लोकं करुणासहगतेन चेतसा विपुलेन महग्गतेन अप्पमाणेन अवेरेन अब्यापज्जेन फरित्वा विहरति; मुदितासहगतेन चेतसा एक दिसं फरित्वा विहरति तथा दुतियं तथा ततियं तथा चतुत्थं, इति उद्धमधो तिरियं सम्बधि सब्वत्तताय सव्वावन्तं लोकं मुदितासहगतेन चेतसा 10 विपुलेन महम्गतेन अप्पमाणेन प्रवेरेन अब्यापज्जेन फरित्वा विहरति; उपेक्खासहगतेन चेतसा एकं दिसं फरित्वा विहरति तथा दुतियं तथा ततियं तथा चतुत्थं, इति उद्धमधो तिरियं सम्बधि सव्वत्तताय सव्वावन्तं लोकं उपेक्खासहगतेन चेतसा विपुलेन महग्गतेन अप्पमाणेन अवेरेन अव्यापज्जेन फरित्वा विहरति । ५०. चतुन्नं अप्पमज्ञानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता ...१०.. कति सरणा, कति अरणा ? १. तिकमातिकानुक्कमेन . ५१. सिया कुसला, सिया अव्याकता । तिस्सो अप्पमझायो सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, उपेक्खा अदुक्खममुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्म- 20 धम्मा । सिया उपादिन्नुपादानिया,. सिया अनुपादिनुपादानिया । असङ्किलिट्ठसङ्किलेसिका । तिस्सो अप्पमझायो सिया सवितक्क- सविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्कअविचारा; उपेक्खा अवितक्कअविचारा । तिस्सो अप्पमझायो सिया पीति- सहगता, सिया सुखसहगता, न उपेक्खासहगता, सिया न वत्तब्बा पीति- 25 सहगता ति; उपेक्खा उपेक्खासहगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वा । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । सिया आचय- 15 - B.297 R.283, " दिनङ्गी [१३.३.५१- गामिनो, सिया नेवाचयगामिनापचयगामिनो। नेवसेक्खनासेक्सा । महगता। न वत्तव्या परित्तारम्मणा ति पि, महगतारम्भणा ति पि, अप्पमाणारम्मणा ति पि । मज्झिमा । अनियता । न वत्तव्या मग्गारम्मणा ति पि, मग्गहेतुका ति पि, मग्गाधिपतिनो ति पि । 5 सिया उत्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, सिया उप्पादिनो' । सिया अतीता, सिया अनागता, मिया पच्चुप्पन्ना। न वत्तव्बा अतीतारम्मणा ति पि, अनागतारम्मणा ति पि, पच्चुप्पनारम्मणा ति पि। सिया अज्झत्ता, सिया वहिवा, सिया अज्यत्तयहिद्धा। वहिद्धारम्मणा। अनिदस्मनमप्पटिया । २. दुफमातिरानुस्फमेन ५२. मेत्ता हेतु, तिस्सो अप्पमनायो न हेतू । सहेतुका । 10 हेतुमम्पयता । मेता हेतु चेव महेतुका च; तिम्सो अपमझायो न वत्तव्या हेतू चेव सहेतुका चा ति, सहेतुका चेव न च हेतू' । मत्ता हेतु चेव हेतुसम्पयुत्ता च; तिस्नो अप्पमझायो न वत्तव्या हेतू पेय हेतुमम्पयुत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चैव न प हेतू । तिस्सो मप्प- मम्मायो न हेतू सहेतुका; मत्ता न वत्तव्या न हेतु सहेतुका ति पि, 15 न हेतु आहेतुपा ति पि। ५३. गप्पच्चया । गहता । अनिदम्गना। प्रणटिपा । मरूपा। लोरिया । नचि विग्नेय्या, पेनचि न विग्य । नो मानवा। सागया। प्रागविणपुता । म यतव्या मामया पेय सासया पा ति, मागया व नो न प्रामया । न प्रतल्या मागया पेय मामय. 20 गम्यता ना ति पि, भागवमापयुत्ता पर नो र मामला तिमि मागयरिणयुत्ता गागया। ५५. नो योजना.पं०..नो गया ..०.नो पोपा ...... नोवोगा ....... नो गीपरणा .... नो परामामा ...६०... मागमा । नो पिना। गोगिया । मित्तगमगणा । निरागमहा। मिनमाना । मिनी । भिगानपग्मिलितो । निरागा- गमनाना । निगममहापमहानगाभनो । निगममष्टगम्दानानपरिणनिलो। मागि मानिस, frm animl Terror-marithin-tter. D.24 १३.३५५] पम्हापुच्छक ५५. नो उपादाना ...पे०... नो किलेसा ...पे०...न दस्सनेन पहातव्या । न भावनाय पहातब्बा । न दस्सनेन पहातब्बहेतुका। न भावनाय पहातब्बहेतुका । तिस्सो अप्पमझायो सिया सवितक्का, सिया अवितक्का; उपेक्खा अवितक्का । तिस्सो अप्पमयो सिया सविचारा, सिया अविचारा; उपेक्खा अविचारा । तिस्सो अप्पमञ्जायो 5 सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका; उपेक्खा अप्पीतिका । तिस्सो अप्पमनायो सिया पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता; उपेक्खा न पीतिसहगता । तिस्सो अप्पमझायो सुखसहगता, उपेक्खा न सुख- सहगता। उपेक्खा उपेक्खासहगता, तिस्सो अप्पमझायो न उपेक्खा- सहगता। न कामावचरा । रूपावचरा।न अरूपावचरा। परियापन्ना। अनिय्यानिका। अनियता। सउत्तरा। अरणा ति । अप्पमझाविभङ्गो निहितो' 10 .. B. 299, R.285 5 । १४. सिक्खापदविभङ्गो ६१. अभिधम्मभाजनीयं १. पञ्च सिक्खापदानि पाणातिपाता वेरमणीसिक्सापदं, अदिन्नादाना वेरमणीसिक्खापदं, कामेसुमिच्छाचारा वेरमणी सिक्खापदं, मुसावादा वेरमणीसिक्सापदं, सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणी- सिक्खापदं । २. तत्थ कतमं पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापदं ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उम्पन्नं होति सोमनस्स- 'सहगतं जाणसम्पयुतं पाणातिपाता विरमन्तस्स, या तस्मि समये पाणातिपाता प्रारति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया प्रकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो - इदं वुच्चति "पाणातिपाता 10 वेरमणीसिक्खापदं" । अवसेसा धम्मा वेरमणिया सम्पयुत्ता। ३. तत्थ कतमं पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापदं ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहगतं ज्ञाणसम्पयुत्तं पाणातिपाता विरमन्तस्स, या तस्मि समये चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त' - इदं वुच्चति "पाणातिपाता रमणी- 15 सिक्खापदं"। अवसेसा धम्मा चेतनाय सम्पयुत्ता । ४. तत्थ कतमं पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापदं ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहगतं आणसम्पयुत्तं पाणातिपाता विरमन्तस्स, यो तस्मि समय फस्सो .०... पग्गाहो अविखेपो - इदं वुच्चति "पाणातिपाता वेरमणी- 20 सिक्खापदं"। ५. तत्थ कतमं पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापदं? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहगतं जाणसम्पयुत्तं ससङ्खारेन .. पे०... सोमनस्ससहगतं जाणविप्प- युत्तं ... पे०... सोमनस्ससहगतं जाणविप्पयुत्तं ससवारेन ... पे०... 25 उपेक्खासहगतं आणसम्पयुत्तं ... पे०... उपेक्खासहगतं जाणसम्पयुत्तं १. चेतयितत्त- सी० । २-२. सी०, स्या०, रो० पोत्यसु नत्यि । ... R,286 B.301 5 - विभङ्गो [१४.१.१०- यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहगतं आणसम्पयुत्तं सुरामेरयमज्जपमादट्टाना विरमन्तस्स, यो तस्मि समये फस्सो ...पे०... पग्गाहो अविक्सपो - इदं बुचचति “सुरामेष- मज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापदं"। ११. तत्य कतमं सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापदं ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहयतं माणसम्पयुत्तं ससङ्खारेन ... पे०... सोमनस्ससहमतं जाणविप्प- युक्तं ... पे.... सोमनस्ससहगतं जाणविप्पयुत्तं ससवारेन ... पे०... उपेक्वासहगतं आणसम्पयुतं ... पे०... उपेक्खासहगतं जाणसम्पयुत्तं 16 ससङ्खारेन .... पे०... उपेक्खासहगतं जाणविप्पयुत्त' ... पे०... उपेक्खा- सहगतं आणविप्पयुत्तं ससह्वारेन सुरामेरयमज्जपमादट्टाना विरमन्तस्स, या तस्मि समये सुराभेरयमज्जपमादट्ठाना प्रारति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया अकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो- इदं चुच्चति "सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापदं" 1 अवसेसा 15: धम्मा वेरमणिया सम्पयुत्ता । १२. तत्य कतमं मुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापदं ? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं आणविप्पयुत्तं ससह्यारेन सुरामेरयमज्जपमादबाना विरमन्तस्स, या तस्मि समये चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं - इदं बुच्चति "सुरामेरय- 20 - मज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापदं" । अवसैसा धम्मा चेतनाय सम्पयुत्ता। १३. तत्य कतमं सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापदं? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति उपेक्सासहगतं आणविप्पयुतं ससबारेन मुरामेरयमज्जपमादट्ठाना विरमन्तस्स, यो .220 21 तस्मि समये फस्सो ... पे०... पग्गाहो प्रविक्रोपो - इदं वुच्चति "सुरा- मेरयमन्जपमादवाना घेरमणोसियसापदं"। १४. पञ्च मिपमापदानि - पाणातिपाता रमणीरिफरापदं, प्रदिनादाना येरमणोनिक्सापदं, कामेसुमिच्छाचारा वैरमणोमिक्मापदं, १. मानापन- 3 १४.११७] पभिषामभाती मुसावादा रमणीमिायापद, मुगर्मगमग्नामाइट्टाना मग्मी सिक्सापद । १५ तत्य बनम पाणातिपाता वेग्मगीमिपद' यस्मि समये यामावचर उगल दिन उत्पन्न होति मोमाम्ग- सहगत नाणसम्पयुत्त हीन मग्जिम गीत প্রবানির विरियाधिपतेय्य चित्ताधिपतेय्य चीममाधिपाग्य धन्दा पतेय्य हीन मज्झिम पणीत विरियाधिपतेय्य हीन मझिम पणीत चित्ताधिपतेय्य हीन मज्झिम पपीत वीमगारपतस्य हीन मज्झिम पीत पाणातिपाता विरमन्नम्म, या तम्मि समय पाणातिपाता प्रारति विरति पटिविगत बग्मणी परिग्यिा प्राण 10 अनज्झापत्ति वेलाग्रनतिक्रमो सेतुघातो युन्नति "पाणापाना रमणीसिक्सापद" । अवसेमा धम्मा वेग्मणिया मम्पयुता । १६ तत्थ पतम पाणातिपाता वरमागीगिामापद यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उप्पन होति गोमनम्ग- सहगत नाणसम्पयुत्त हीन मज्झिम पणीन इन्दाधिपतय विरियाधिपतेय्य चित्ताधिपतेय्य वीममाधिपतय्य छन्दाधि- पतेय्य हीन मज्झिम पणीत विग्यिाधिपतय्य हीन मन्झिम पणीत चित्ताधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत वीममाधिपतय्य हीन मज्झिम पणीत पाणातिपाता विरमन्नस्त, या तस्मि ममये चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्त- इद बुच्चति "पापानिपाता वेग्मणी- 20 सिरसापद" । अवसेसा धम्मा चेतनाय सम्पयुत्ता १७ तत्य कतम पाणातिपाता रमणीमिरगापद ? यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उप्पन होनि मोमनम्म- सहगत शाणसम्पयुत्त हीन मझिम पपीत छन्दाधिपनेच विरियाधिपतेय्य चित्ताधिपतेय्य वीममापिपतेय्य छन्दाधि- 25 पतेय्य हीन मज्झिम पणीत विरियाधिपतेय्य होन मज्झिम 'पणीत चित्ताधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीन वीममाथि पतय्य हीन मज्झिम पणीत पापानिपाता विरमन्नन्म, यो तस्मि समये पम्मो पे० पगाहो अविश्वेपो- इद बुच्चति "पाणातिपाता वेरमणीसिक्यापद'] वि०-४ 15 R2) 20 B303 ३४६ विभड्नो [१४११- १८ तत्य कतम पाणातिपाता रमणीसिक्खापद ? यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उप्पन्न होति सोमनस्स- सहगत जाणसम्पयुत्त ससङ्खारेन पे० सोमनस्ससहगत आणविप्प- युत्त पे० सोमनस्ससहगत जाणविप्पयुत्त ससह्वारेन पे० 5 उपेक्खासहगत जाणसम्पयुत्त पे० उपेक्खासहगत आणसम्पयुत्त ससङ्खारेन पे० उपेक्खासहगत जाणविप्पयुत्त पे० उपेक्खा. सहगत जाणविप्पयुत्त सरावारेन हीन मज्झिम पणीत छन्दाधि- पतेय्य विरियाधिपतेय्य चित्ताधिपतेय्य छन्दाधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत विरियाधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत 10 चित्ताधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत पाणातिपाता विरमन्तस्स, या तस्मि समये पाणातिपाता आरति विरति पटिविरति वरमणी अकिरिया प्रकरण अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो मेतुघातो - इद वुच्चति "पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापद" । अवसेसा धम्मा वेरमणिया सम्प- युत्ता पे० अवसेसा धम्मा चेतनाय सम्पयुत्ता पे० फस्सो पे० 15 पग्गाहो अविक्खेपो- इद वुच्चति "पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापद"। १६ तत्थ कतम अदिन्नादाना वेरमणीसिक्खापद पे० कामेसुमिच्छाचारा वेरमणीसिक्खापद पे० मुसायादा वेरमणी- सिक्खापद पे० सुरामेरयमज्जपमादट्टाना वेरमणीसिक्खापद ? यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उप्पन्न होति सोमनस्स- 20 सहगत आणसम्पयत्त हीन मज्झिम पणीत छन्दाधिपतेय्य विरियाधिपतेय्य चित्ताधिपतेय्य वीमसाधिपतेय्य छन्दाधि- पतेय्य हीन मज्झिम पणीत विरियाधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत चित्ताधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत वीमसाधिपतेय्य पणीत सुरामेश्यमज्जपमादट्टाना विरमन्तस्स, या २ तस्मि समये सुरामेरयमज्जपमादट्टाना आरति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया अवरण अनज्ज्ञापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो इद वुच्चति "सुरामेश्यमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापद" । अवससा धम्मा वेरमणिया सम्पयुत्ता पे० अवसेमा धम्मा चेतनाय सम्पयुत्ता पे० पस्सो पे० परगाहो अविवखेपो - इद वुच्चति "सुरा- 0 मेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्सापद' R290 हीन मज्झिम - B304 १४ १२२) अभियम्मभाजनीयं २० तत्य कतम सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापद ? यस्मि समये कामावचरे कुसल चित्त उप्पन्न होति सोमनस्स- सहगत माणसम्पयुत्त ससङ्घारेन पे० सोमनस्ससहगत जाणविप्प- युत्त पे० सोमनस्ससहगत आणविप्पयुत्त ससवारेन पे० उपेक्खासहगत जाणसम्पयुत्त पे० उपेक्सासहगत जाणसम्पयुत्त । ससङ्खारेन पे० उपेक्सासहगत जाणविप्पयुत्त पे० उपेक्सा- सहगत आणविप्पयुत्त ससङ्खारेन हीन मज्झिम पणीत छन्दाधि- पतेय्य विरियाधिपतेय्य चित्ताधिपतेय्य छन्दाधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत विरियाधिपतेय्य हीन मज्झिम पणीत चित्ताधिपतेच्य हीन मज्झिम पणीत सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना विर- 10 मन्तस्रा, या तस्मि समये सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना प्रारति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया प्रकरण अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो- इद वुच्चति “सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापद"। अवसेसा धम्मा वेरमणिया सम्पयुत्ता पे० अवसेसा धम्मा चेतनाय सम्पयुत्ता पे० फस्सो पे० पग्गाहो अविखेपो - इद वुच्चति 15 "सुरामेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणीसिक्खापद' । २१ कतमे धम्मा सिक्खा? यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उत्पन्न होति सोमनस्स- सहगत माणसम्पयुत्त रुपारम्मण वा पे० धम्मारम्मण वा य य वा पनारदम, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविक्खेपो होति । इमे 20 धम्मा सिक्खा। २२ रुतमे धम्मा सिक्खा? यस्मि समये कामावचर कुसल चित्त उप्पन्न होति सोमनस्स- सहगत ज्ञाणसम्पयुत्त ससङ्खारेन • पे० सोमनस्ससहगत जाणविप्प- युत्त सोमनस्ससहगत जाणविप्पयुत्त ससहारेन पे० उपेक्खासहगत ज्ञाणसम्पयुत्त पे० उपेक्खासहगत जाणसम्पयुत्त ससङ्खारेन पे० उपेक्खासगत आणविप्पयुत्त पे० उपेक्खा- सहगत जाणविप्पयुत्त समवारेन रूपारम्मण वा वा य य वा पनारम्भ, तरिम समये फ्स्सो होति पे० . अविक्सेपो होति । इमे धम्मा सिक्खा । R291 25 पे० धम्मारम्मण . 30 विभङ्गो [१४.१.२३- २३. कतमे धम्मा सिक्खा ? यस्मि समये रूपूपपत्तिया मगं भावेति ... पे०... अरूपूपपत्तिया मन्गं भावेति ... पे०... लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामि दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि ... पं०... 5 पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दधाभिनं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे..... अविक्खेपो होति । इमे धम्मा सिक्खा । B,305 ६२. पञ्हापुच्छकं २४. पञ्च सिक्खापदानि - पाणातिपाता वेरभणीसिक्खापदं, अदिन्नादाना वेरमणीसिक्खापदं, कामेसुमिच्छाचारा वेरमणीसिक्खापदं, मुसावादा वेरमणीसिक्खापदं, सुरामेरयमज्जपमादढाना वेरमणी- 10 सिक्खापदं। २५. पञ्चन्नं सिक्खापदानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता ... पे०... कति सरणा, कति अरणा? १. तिकमातिकानुक्कमेन २६. कुसलायेव । सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । विपाकधम्मधम्मा । अनुपादिन्नु- 15 पादानिया । असटिलिट्ठसद्धिलेसिका । सवितवकसविचारा । सिया पीतिसहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खासगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्या । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका । प्राचयगामिनो । नेवसेक्खनासेक्खा । परित्ता । परित्ता- रम्मणा । मज्झिमा । अनियता । न वत्तब्बा मग्गारम्मणा ति पि, 20 मग्गहेतुका ति पि, मग्गाधिपतिनो ति पि। सिया उत्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, न वत्तव्वा उप्पादिनो ति । सिया अतीता, सिया अना- गता, सिया पञ्चुप्पन्ना। पच्चुप्पनारम्मणा । सिया अज्झता, सिया वहिडा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । वहिद्धारम्मणा। अनिदस्सनअप्पटिया। २. दुकमातिकानुक्कमेन २७. न हेतू । सहेतुका । हेतुसम्पयुत्ता। न वत्तव्वा हेतू 25 चैव सहेतुका चा ति, सहेतुका चैव न च हेतू । न वत्तव्बा हेतू चैव हेतुसम्पयुत्ता चा ति, हेतुसम्पयुत्ता चैव न च हेतू । न हेतु सहेतूका । R.292
१४२३१]
Dgor
२८ सप्पच्चया । सहता । अनिदस्सना । अप्पटिया।
अरूपा । लोकिया । केनचि विभेग्या, वेनचि न विधेय्या ।
२६ नो पासवा । सासवा । पासवविप्पयुत्ता ।
वत्तव्बा पासवा चेव सासवा चा ति, सासवा चैव नो च प्रामवा। न
वत्तव्या आसवा चेव आसवमम्पयुत्ता चा ति पि, पासवसम्पयुत्ता चेव ।
नो च पासवा ति पि । पासवविप्पयुत्ता सासवा ।
३० नो सयोजना
पे० नो गन्या
पे० नो योधा
पे० नो योगा पे० नो नीवरणा पे० नो परामासा
पे० सारम्मणा । नो चित्ता । चेतसिका । वित्तसम्पयुता ।
चित्तससट्ठा । चित्तसमुट्ठाना । चित्तसहभुनो । चित्तानुपरिवत्तिनो। 10
चित्तससट्ठसमुट्ठाना । चित्तससट्टसमुट्ठानसहभुनो । चित्तससट्ठसमुट्ठानानु-
परिवत्तिनो । बाहिरा। नो उपादा। अनुपादिना। नो उपादाना
पे० नो किलेसा ।
३१ न दस्सनेन पहातव्वा । न भावनाय पहातच्या ।
दस्सनेन पहातब्बहेतुका । न भावनाय पहातव्यहेतुका । सवितक्का । 15
सविचारा । सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका । सिया पोतिसहगता,
सिया न पोतिसहगता । सिया सुखसहगता, सिया न सुससहगता ।
सिया उपेक्खासहगता, सिया न उपक्खासहगता । कामावचरा ।
न रूपावचरा । न अरूपावचरा। परियापना । अनिय्यानिया ।
अनियता । सउत्तरा । अरणा ति ।
सिस्खापदविभङ्गरे निद्वितो।
20
१ समत्तो- स्मा०, समत्तो चुद्दसमो - रो० ।
B. 307, R.293 - १५. पटिसम्भिदाविभङ्गो ६१. सुत्तन्तभाजनीयं १. सङ्गहवारो १. चतस्सो पटिसम्भिदा - अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा' । अत्ये आणं अत्थपटिसम्भिदा, धम्म जाणं धम्मपटिसम्भिदा, तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आणं निरुत्तिपटिसम्भिदा, आणेसु आणं s पटिभानपटिसम्भिदा'। २. सच्चवारो २. चतस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । दुक्खे जाणं अत्यपटिसम्भिदा, दुक्खसमुदये जाणं धम्मपटि- सम्भिदा, दुक्खनिरोधे जाणं अत्यपटिसम्भिदा, दुक्खनिरोधगामिनिया 10 पटिपदाय आणं धम्मपटिसम्भिदा, तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आणं निरुत्तिपटिसम्भिदा, आणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ३. हेतुवारो ३. चतस्सो पटिसम्भिदा- अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटिसम्भिदा निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । हेतुम्हि जाणं धम्मपटिसम्भिदा, हेतुफले जाणं अत्यपटि- 15 सम्भिदा, तत्र धम्मनिरत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा, आणेसु आणं पटिभानपटिसम्भिदा । ४.पम्मवारी ४. चतस्मो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ये धम्मा जाता भूता सम्ञाता निव्यता अभिनित्यता पातुभूता, २० इमेमु धम्मेगु गाणं अत्यपटिसम्भिदा; यहा' धम्मा' ते पम्मा जाता १. पहिमाल - मा. गे.. गारिदि। १-१. यहि पाहि - मा, रो। - १५१७] सुतन्तभाजनीय ३५१ 8908 - R 299 5 - भूता सजाता निव्बत्ता अभिनिव्वत्ता पातुभता, तेसु धम्मेसु जाण धम्मपटिसम्भिदा, तर धम्मनिरुत्ताभिलापे जाण निरुत्तिपटिसम्भिदा, जाणेसु ाण पटिभानपटिसम्भिदा । ५. पटिच्चसमुप्पादयारो ५ चतस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । जरामरणे जाण अत्यपटिसम्भिदा, जरामरणसमुदये आण धम्मपटिसम्भिदा, जरामरणनिरोधे जाण अत्थपटिसम्भिदा, जरामरण- निरोधगामिनिया पटिपदाय जाण धम्मपटिसम्भिदा, तन धम्मनिरुत्ता- भिलापे आण निरुतिपटिसम्भिदा, जाणेसुजाण पटिभानपटिसम्भिदा। ६ चतस्मो पटिसम्भिदा अस्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- 10 सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । जातिया जाण पे० भवे जाण पे० उपादाने जाण पे० तण्हाय जाण पे० वेदनाय जाण पे० फस्से जाण पे० सळायतने जाण पे० नामरूपे जाण पे० विमाणे आण पे० सङ्खारेसु जाण अत्थपटिसम्भिदा, सह्वारसमुदये जाण 15 धम्मपटिसम्भिदा, सङ्घारनिरोधे आण अत्थपटिसम्भिदा, सह्वार- निरोधगामिनिया पटिपदाय जाण धम्मपटिसम्भिदा, तन धम्मनिरुत्ता- भिलापे त्राण निरुत्तिपटिसम्भिदा, जाणेमु आण पटिभानपटिसम्भिदा । ६ परियत्तिवारो ७ चतस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । तत्थ कतमा धम्मपटिसम्भिदा? इध भिक्खु धम्म जानाति - सुत्त गेय्य वेय्याकरण गाथ उदान इतिवृत्तक जातक अभुतधम्म' वेदल्ल । अय बुच्चति "धम्मपटि- सम्भिदा" । सो तस्स तस्सव भासितस्स अत्थ जानाति - "अय इमस्स भासितस्स अत्यो, अय इमस्स भासितस्स अत्थो" ति । अय वुच्चति 25 20 १-१ सी०, स्या०, रो० पोत्यकेसु नत्यि । २ अभूतधम्म - स्याः ।
३५२ विभङ्गो [ १५ १.७- "अत्थपटिसम्भिदा" । तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आणं निरुत्तिपटि- सम्भिदा । जाणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ६२. अभिधम्मभाजनीयं १. कुसलवारो ८. चतस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । B.309 ६. कतमे धम्मा कुसला ? ... R.295 यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- 5 सहगतं आणसम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा पे०... धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । इमेसु धम्मसु जाणं धम्मपटिसम्भिदा । तेसं विपाके आणं अत्थपटिसम्भिदा। याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे नाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा। येन जाणेन 10 तानि जाणानि जानाति – “इमानि आणानि इदमत्थजोतकानी" ति, जाणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । १०. चतस्सो पटिसम्भिदा - अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ११. कतमे धम्मा कुसला? यस्मि समये कामावचरं कुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्स- सहगतं जाणसम्पयुत्तं ससवारेन ... पे०... सोमनस्ससहगतं जाणविप्प- युत्तं ... पे०... सोमनस्ससहगतं जाणविप्पयुत्तं ससवारेन ... पे०... उपेक्खासहगतं आणसम्पयुत्तं ... पे.... उपेक्खासहगतं आणसम्पयुत्तं ससवारेन ...पे०... उपेक्खासहगतं जाणविप्पयुत्तं ... पे०... उपेक्खा- 20 सहगतं ञाणविप्पयुत्तं ससवारेन रूपारम्मणं का ... पे०... धम्मारम्भणं वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति ...पे..... अविक्सपो होति । इमे धम्मा कुसला । इमेसु धम्मेसु आणं धम्मपटिसम्भिदा । तेसं विपाके जाणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पत्ति होति तय धम्मनिरुत्ताभिलापे आणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । 15 ? 5 L310 + 10 - - R296 अभिधम्मभाजनीय ३५३ येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्य- जोतकानी" ति, जाणेसु जाण पटिभानपटिसम्भिदा । १२ चतस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । १३ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्ग भावेति विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिण', तस्मि समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । इमेसु धम्मसु जाण धम्मपटिसम्भिदा । तेस विपाके ज्ञाण अत्थपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पत्ति होति तन धम्मनिरुत्ताभिलापे जाण निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि आणानि जानाति : "इमानि आणानि इदमत्यजोतकानी" ति, आणेसु आण पटिभान- पटिसम्भिदा। १४ चतस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । १५ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये अरूपूपपत्तिया मग्ग भावेति सब्बसो प्राकिञ्चज्ञा- यतन समतिक्कम्म नेवसञ्जानासज्ञायतनसञ्जासहगत सुखस्स च पहाना पे० चतुत्थ झान उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति। इमे धम्मा कुसला । इमेसु धम्मसु शाण धम्मपटिसम्भिदा । तेस विपाके जाण अत्थपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पात्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आण निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानो" ति, ञाणेसुजाण पटिभानपटिसम्भिदा । १६ चतस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- 25 सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । १७ कतमे धम्मा कुसला यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्टिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे० - सी०, पठयीकसिण - स्या, रो। वि०-४० 15 ? 20 । । - ? १ पठविकसिण - B.311 10 विभङ्गो [१५.२.१७- पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्याभिशे, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविवखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । इमेसु धम्मेसु जाणं धम्मपटिसम्भिदा । तेसं विपाके नाणं अत्यपटिसम्भिदा। याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलासे 65 जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति "इमानि जाणानि इदमत्यजोतकानी" ति, जाणेसु जाणं पटिभान- पटिसम्भिदा । २. अकुसलवारो १८. चतस्सो पटिसम्भिदा - अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । १६. कतमे धम्मा अकुसला? यस्मि समये अकुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्ससहगतं दिट्ठिगतसम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा ... पे०... धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविक्खेपो होति । इमे धम्मा अकुसला । इमेसु धम्मसु जाणं धम्मपटिसम्भिदा । तेसं विपाके 15 जाणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पचत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानी" ति, जाणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । २०. चतस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- 29 सम्भिदा, निरत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । २१. कतमे धम्मा अकुसला ? यस्मि समये अकुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्ससहगतं दिट्ठि- गतसम्पयुत्तं ससद्वारेन ... पे०... सोमनस्ससहगतं दिदिगतविप्पयुत्तं पे०... सोमनस्ससहगतं दिट्ठिगतविप्पयुत्तं ससवारेन ... पे०... उपेक्खा- 25 सहगतं दिट्टिगतसम्पयुत्तं ... पे०... उपेक्खासहगतं दिविगतसम्पयुत्तं' ससङ्खारेन ... पे०... उपेक्खासहगतं दिद्विगतविप्पयुत्तं ... पे०... उपेक्खा- सहगतं दिट्ठिगतविप्पयुत्तं ससङ्खारेन ... पे०... दोमनस्ससहगतं पटिघ- R.297 १. दिविगतविपयुक्त - रोः ।
१५.२.२५] अभिषम्ममाजनीय सम्पयुत्तं ... पे०... दोमनस्ससहगतं पटियसम्पयुत्तं ससङ्खारेन ... पे०... उपेक्खासहगतं विचिकिच्छासम्पयुत्तं ... पे०... उपेक्खासहगतं उद्धच्च- सम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा ... पे०... धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति। इमे धम्मा अकुसला । इमेसु धम्मसु जाणं धम्मपटिसम्भिदा । तेसं विपाके आणं 5 अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पचत्ति होति तत्र घम्मनिरुताभिलापे जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति -- "इमानि जाणानि इदमत्यजोतकानी" ति, आणेसु आणं पटिभानपटिसम्भिदा । २. विपाकवारो २२. तिस्सो पटिसम्भिदा – अत्यपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- 10 B. 312 सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । २३. कतमे धम्मा अव्याकता? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं चक्खुविाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रूपारम्मणं, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सजा होति, चेतना होति, चित्तं होति, 15 उपेक्खा होति, चित्तस्सेकग्गता होति, मनिन्द्रियं होति, उपेक्खिन्द्रियं होति, जीवितिन्द्रियं होति, ये वा पन तस्मि समये अभे पि अत्यि पटिच्चसम्प्पन्ना अरूपिनो धम्मा । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मसु जाणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पात्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आण निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि 20 जाणानि जानाति "इमानि आणानि इदमत्यजोतकानी" ति, आणेसु नाणं पटिभानपटिसम्भिदा । २४. तिस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । २५. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विषाकं सोतविज्ञाणं उप्पन्न होति उपेक्खासहगतं सद्दारम्मणं ...पे०... घानविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेवखासहगतं गन्धारम्मणं ... पे०... जिव्हा- विज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रसारम्मणं ...पे०... कायविज्ञाणं - 25 R.298 - 10 - B.313 विमङ्गो [१५.२.२५- उप्पन्नं होति सुखसहगतं फोटुब्बारम्मणं, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सज्ञा होति, चेतना होति, चित्तं होति, सुखं होति, चित्तस्सेवागगता होति, मनिन्द्रियं होति, सुखिन्द्रियं होति, जीवितिन्द्रिय होति, ये वा पन तस्मि समये अञ्चे पि अस्थि पटिच्चसमुप्पन्ना अरूपिनो 5 धम्मा । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मेसु जाणं अत्थपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पञत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति . "इमानि जाणानि इदमत्यजोतकानी' ति, नाणेसु आणं पटिभानपटि- सम्भिदा। २६. तिस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । २७. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतता उपचितत्ता विपाका मनोधातु उप्पन्ना होति उपेवखासहगता रूपारम्मणा वा ... पे०... फोटुब्बारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सञ्जा होति, चेतना होति, चित्तं होति, वितयको होति, विचारो होति, उपेक्खा होति, चित्तस्सेकग्गता होति, मनिन्द्रियं होति, उपेक्खिन्द्रियं होति, जीवितिन्द्रियं होति, ये वा पन तस्मि समये अञ्जे पि अत्यि पटिच्चसमुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु 20 धम्मेसु आणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पति होति तत्र धम्मनिरत्ताभिलापे आणं निरत्तिपटिसम्मिदा । येन त्राणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि माणानि इदमत्यजीतकानी" ति, आणेमु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । २८. तिम्गो पटिसम्भिदा - प्रत्यपटिसम्भिदा, नित्तिपटि- 25 सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । २६. फतमै धम्मा अव्याकता? यस्मि गगये कागावनग्राम गुगलस्म कम्मस्रा कतत्ता उपचितत्ता विपापा मनोविज्ञाणधानु उपमा होनि गोमनस्गमहगता पारम्गणा ... पे०... धम्मारम्मणा या यं यं या पनारम्भ, तस्मि गमये फम्गो १७ होति, मेदना होनि, मम्मा होति, गंगना होनि, चित्तं होति, पितपाते 15 वा R299 - ? "310 वा १५.२ ३३] अभिषामभाजनोय होति, विचारो होति, पीति होति, सुख होति, चित्तस्सेकग्गता होति, मनिन्द्रिय होति, सोमनस्सिन्द्रिय होति, जीवितिन्द्रिय होति, ये वा पन तस्मि समये अब पि अस्थि पटिच्चसमुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा। इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मसु जाण अत्थपटिमम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पञ्झत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाण 5 निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "डमानि आणानि इदमत्थजोतकानी' ति, आणेसु ाण पटिभानपटिमम्भिदा । ३० तिस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, निरत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा। ३१ कतमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितता विपाका मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा पे० धम्मारम्मणा वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सजा होति, चेतना होति, चित्त होति, वितको होति, विचारो होति, उपेक्खा होति, चित्तस्सेकग्गता होति, मनिन्द्रिय ।। होति, उपेक्खिन्द्रिय होति, जीवितिन्द्रिय' होति', ये वा पन तस्मि समये अञ्चे पि अस्थि पटिच्चसमुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मेसु बाण अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पचत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आण निरुत्ति- पटिसम्भिदा । येन आणेन तानि आणानि जानाति – “इमानि जाणानि 20 इदमत्थजोतकानी" ति, आणेसु आण पटिभानपटिसम्भिदा । ३२ तिस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- सम्भिदा, पटिमानपटिसम्भिदा । ३३ कतमे धम्मा अब्याकता यस्मि समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता 25 विपाका मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति सोमनस्ससहगता आणसम्प- युत्ता पे० सोमनस्ससहगता ज्ञाणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन पे० सोमनस्ससहगता जाणविप्पयुत्ता पे० सोमनस्ससहगता जाणविप्प- ? १-१ मा पोत्थके नत्यि ।
३५८ विभङ्गो [१५.२.३३- 10 सम्भिदा, युत्ता ससङ्खारेन ... पे०... उपेक्खासहगता ञाणसम्पयुता ... पे०... उपेक्खासहगता आणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन ... पे०... उपेक्खासहगता जाणविष्पयुत्ता ... पे०... उपेक्खासहगता जाणविप्पयुत्ता ससहारेन रूपारम्मणा वा ... पे०... धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये 5 फस्सो होति ... पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा अब्याकता । इमेसु धम्मेसु जाणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पञ्जत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्य- जोतकानी" ति, जाणेसु आणं पटिभानपटिसम्भिदा । ३४. तिस्सो पटिसम्भिदा - अत्थपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- पटिभानपटिसम्भिदा ३५. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि ... पे०... पठनं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मि समये 15 फस्सो होति ... पे०... अविक्खेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि . ....पे०... पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविवखेपो होति । इमे धम्मा अब्याकता इमेसु धम्मेसु आणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं 20 पञत्ति होति तत्र धम्मनिरत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन आणेन तानि जाणानि जानाति – “इमानि जाणानि इदमत्य- जोतकानी" ति, जाणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ३६. तिस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, निरुतिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ३७. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये अरूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सब्बसो पाकिञ्चना- यतनं समतिक्कम्म नेवसझानासमायतनसशासहगतं सुखस्स च पहाना. ... पे०... चतुत्यं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति ... पे०... अविवखपो होति । इमे धम्मा कुसला। तस्सेव अस्पा- B.315 R.300 ru - 25 10 ? १५२४१] मभिधम्मभाजनीयं वचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक सचसो पापिच्च- नायतन समतिक्कम्म नेवसजानासजायतनसनासहगत सुसस्स च पहाना पे० चतुत्य झान उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समय फस्सो होति पे० अविक्खेपो होति । इमे धम्मा अव्याफ्ता । इमेसु धम्मेसु जाण अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पन्जत्ति 5 होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाण निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानी" ति, जाणेसु जाण पटिभानपटिसम्भिदा । ३८ तिस्सो पटिसम्भिदा - अत्यपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ३६ कतमे धम्मा अब्याकता यस्मि समये लोकुत्तर झान भावेति निय्यानिक अपचयगामि दिट्ठिगतान पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुवखपटिपद' दधाभिज्ञ, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति । इमे धम्मा कुसला । तस्सव 15 लोकुत्तरस्स कुसलस्स कम्मस्स' कतत्ता भावितत्ता विपाक विविच्चेव कामेहि पे० पठम झान उपसम्पज्ज विहरति दुक्सपटिपद दन्या- भिज्ञ सुझत, तस्मि समये फस्सो होति पे० अविखेपो होति । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मेसु ञाण अत्थपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पञत्ति होति तत्र धम्मनिरत्ताभिलाऐ जाण 20 निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन आणन तानि जाणानि जानाति - "इमानि आणानि इदमत्थजोतकानी"ति, जाणेसुजाण पटिभानपटिसम्भिदा । ४० तिस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, निरुत्तिपदि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ४१ कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मि समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाक चवखुविज्ञाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत रूपारम्मण पे० सोतविज्ञाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत सद्दारम्मण पे० घानविज्ञाण उप्पन्न होति उपेक्खासहगत गन्धारमण पे० १ दुक्खापटिपद - सी०, स्याः, रो०, एवमुपरि मि । २ झानस्स - स्या०, रो० । B316 - , 25 R 301 ।
- - विभङ्गो [१५.२.४१- जिव्हाविज्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रसारम्मणं ... पे०... कायविशाणं उप्पन्नं होति दुक्खसहगतं फोटुब्बारम्मगं, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सञ्ज्ञा होति, चेतना होति, चितं होति, दुक्खं होति, चित्तस्सेकग्गता होति, मनिन्द्रियं होति, दुक्निन्द्रियं होति, 5 जीवितिन्द्रियं होति, ये वा पन तस्मि समये अञ्चे पि अस्थि पटिच्च- समुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा। इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मेसु आणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आणं निरुत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानी" ति, आणेसु 10 जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ४२. तिस्सो पटिसम्भिदा - अत्थपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानसम्भिदा । ४३. कतमे धम्मा अव्याकता ? यस्मि समये अकुमलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका .15 मनोधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा ...पे... फोटुब्बा- रम्मणा वा ... पे०. . मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता स्पारम्मणा वा ..पे०... धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सजा होति, चेतना होति, चित्त होति, वितक्को होति, विचारो होति, उपेक्खा होति, चित्तस्सेकग्गता होति, 20 मनिन्द्रियं होति, उपेक्खिन्द्रियं होति, जीवितिन्द्रियं होति, ये वा पन तस्मि समये अञ्चे पि अस्थि पटिच्चसमुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा। इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मसु जाणं अत्यपटिसम्भिदा। याय निरुत्तिया तेसं धम्मानं पञ्जत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे आणं निरत्तिपटिसम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानी" ति, जाणेसु भाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ४. किरियवारो ४४. तिस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, निरत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ४५, कतम धम्मा अव्याकता ? १. मायजोनिशनी-सी । B.317 . 23 R.322 - - ? १५२४८] अभिषमभाननीय यस्मि समये मनोधात उण्पन्नाहोति रिरिया ने मनानायुमसा न च कम्मविपाका उपेक्सासहगता स्पारम्मणा वा पे० फोहत्या- रम्मणा वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समय फम्मो होति, वेदना होति, सजा होति, चेतना होति, चित्त होति, वितसो होति, विनारो होति, उपेक्सा होति, चित्तस्संकगता होति, मनिन्द्रिय होति, उपेशियन्द्रिय । होति, जीवितिन्द्रिय होति, ये वा पन तस्मि समये अन्ये पि अत्यि पटिच्च- समुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा। इमे धम्मा अव्याफ्ता । इमेसु धम्मेगु आण अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पन्नत्ति होति तन धम्मनिरुताभिलापे जाण निरुत्तिपटिमम्भिदा । येन नाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि आणानि इदमत्यजोतकानो" ति, जाणेमु 10 जाण पटिभानपटिसम्भिदा । ४६ तिस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, निरत्तिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । ४७ कतमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव ।। कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता स्पारम्भणा वा पे० धम्मारम्मणा वा पे० मनोविज्ञापधातु उपना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका उपक्सासहगता रूपा- रम्मणा वा पे० धम्मारम्मणा वा य य वा पनारम्भ, तस्मि समये फस्सो होति, वेदना होति, सज्ञा होति, चेतना होति, चित्त होति, 20 वितक्को होति, विचारो होति, उपेक्खा होति, चित्तस्सेकगता होति, विरियिन्द्रिय होति, समाधिन्द्रिय होति, मनिन्द्रिय होति, उपेक्सिन्द्रिय होति, जीवितिन्द्रिय होति, ये वा पन तस्मि समये अन्न पि अत्यि पटिच्चसमुप्पन्ना अरूपिनो धम्मा । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मसु आण अत्थपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया तेस धम्मान पन्जत्ति होति 25 तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाण निरुत्तिपटिसम्भिदा । यन जाणेन तानि आणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्यजोतकानी" ति, जाणसु आण पटिभानपटिसम्भिदा । ४८ तिस्सो पटिसम्भिदा - अत्यपटिसम्भिदा, निरतिपटि- सम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । वि०४६ B918 ४ ३६२ विभङ्गो [१५२४६- ? 5 ४६. कतमे धम्मा अव्याकता यस्मि समये मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता जाणसम्पयुत्ता ... पे०... सोमनस्ससहगता ञाणसम्पयुत्ता ससङ्घारेन ... पे०... सोमनस्स- सहगता जाणविष्पयुत्ता ... पे०... सोमनस्ससहगता जाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन ... पे०... उपेक्खासहगता माणसम्पयुत्ता ... पे०... उपेक्खा- सहगता आणसम्पयुत्ता ससवारेन .. पे... उपेक्खासहगता आणविप्प- युत्ता ... पे०... उपेक्खासहगता जाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन ... पे०... रूपावचरं झानं भावेति ...पे०... अरूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव 10 कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं ... पे... सब्बसो आकिञ्चमायतनं समतिक्कम्म नेवसञ्जानासज्ञायतनसञ्जा- सहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मेसु ाणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया 18 तेसं धम्मानं पञ्जत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटि- सम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानी" ति, आणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ५०. चतस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । तिस्सो पटि- 1 319 26 सम्भिदा कामावचरकुसलतो चतूसु नाणसम्पयुत्तेसु चित्तुप्पादेसु, किरियतो चतूसु आणसम्पयुत्तेसु चितुप्पादेसु उप्पज्जन्ति । अत्थपटि- सम्भिदा एतेसु चेव उप्पज्जति, चतूसु' मग्गेसु चतूसु फलेसु च उप्प- ज्जति । R.303 - ३. पञ्हापुच्छकं ५१. चतस्सो पटिसम्भिदा अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटि- 25 सम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा । १. चनूसु च - स्या, रो०।
१५३ ५३] पम्हापुच्छर 5 10 ५२. चतुन्नं पटिसम्भिदानं कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता .. पे०.. कति सरणा, कति अरणा ? १. तिकमातिकानुक्कमेन ५३. सिया कुसला, सिया अव्याकता । सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता। तिस्सो पटिसम्भिदा सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्भधम्मा; अत्थपटिसम्भिदा सिया विपाका, सिया विपाक- धम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । तिस्सो पटिसम्भिदा अनुपादिनुपादानिया, अत्थपटिसम्भिदा सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । तिस्सो पटिसम्भिदा असडिलिट्टप्रसद्धिलेसिका, अत्यपटि- सम्भिदा सिया असडिलिट्ठसद्धिलेसिका, सिया असङ्किलिट्ठअसङ्कि- लेसिका। तिस्सो पटिसम्भिदा सवितक्कसविचारा; अत्थपटिसम्भिदा सिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमता, सिया अवितक्क- अविचारा । सिया पोतिसहगता, सिया सुखसहगता, सिया उपेक्खा- सहगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्या । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्यहेतुका । तिस्सो पटिसम्भिदा सिया प्राचयगामिनो, सिया नेवाचय- गामिनापचयगामिनो, अत्यपटिसम्भिदा सिया आचयगामिनी, सिया अपचयगामिनी, सिया नेवाचयगामिनापचयगामिनी । तिस्सो पटिसम्भिदा नेवसेक्खनासेक्खा, अत्यपटिसम्भिदा सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेक्खा। तिस्सो पटिसम्भिदा परित्ता, अत्यपटिसम्भिदा सिया परित्ता, सिया अप्पमाणा। निरुत्तिपटिसम्भिदा परितारम्मणा, तिस्सो पटिसम्भिदा सिया परितारम्मणा, सिया महग्गतारम्मणा, सिया अप्पमाणारम्मणा । 15 20 R304 B320 , 23 १ नेव सेक्खा नासेक्सा-सी०, स्या०, नेव सेखा नासेखा - रो०।
विमङ्गो [१५.२.४६- ? ४६. कतमे धम्मा अव्याक्ता यस्मि समये मनोविज्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता माणसम्पयुत्ता ....... सोमनस्ससहगता आणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन ... पे०... सोमनस्त- सहगता जागविप्पयुत्ता ...पे.... सोमनस्ससहगता आणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन ... पे०... उपेक्खासहगता माणसम्पयुत्ता ... पे०... उपेक्खा- सहगता ज्ञाणसम्पयुत्ता ससवारेन ... पे०... उपेक्खासहगता ज्ञाणविप्प- युत्ता ... पे०... उपेक्खासहगता जाणविष्पयुत्ता ससङ्खारेन ....... रूप झानं भावेति ...पे०... अरूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव 10 कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं ... पे.... सबसो आकिञ्चज्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसज्ञानासचायतनसा- सहगतं सुखस्स च पहाना ... पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मि समये फस्सो होति पे०... अविखेपो होति । इमे धम्मा अव्याकता । इमेसु धम्मसु जाणं अत्यपटिसम्भिदा । याय निरुत्तिया 15 तेसं धम्मानं पञ्जत्ति होति तत्र धम्मनिरुत्ताभिलापे जाणं निरुत्तिपटि- सम्भिदा । येन जाणेन तानि जाणानि जानाति - "इमानि जाणानि इदमत्थजोतकानी" ति, आणेसु जाणं पटिभानपटिसम्भिदा । ५०. चतस्सो पटिसम्भिदा अत्यपटिसम्भिदा, धम्मपटि- सम्भिदा, निरत्तिपटिसम्भिदा, पटिभानपटिसम्भिदा तिस्सो पटि- 1. 319 20 सम्भिदा कामावचरकुसलतो चतूसु शाणसम्पयुत्तेसु चित्तुप्पादेनु, किरियतो चतूसु ाणसम्पयुत्तेसु चित्तुप्पादेसु उप्पज्जन्ति । अत्यपटि- सम्भिदा एतेसु चैव उप्पज्जति, चतूमु' मग्गेसु चतूसु फलेसु च उप्प- R.303 , - ज्जति । । ३. पन्हापुच्छक ५१. चतस्गो पटिमभिदा अत्यपटिगम्भिदा, धम्मपटि- 25 मम्भिदा, निरतिपटिराम्भिदा, पटिभानपटिगम्भिदा । १. पगुच-पा, रो।
१५३५३] पञ्हापुच्छक 5 10 ५२ चतुन्न पटिसम्भिदान कति कुसला, कति अकुसला, कति अव्याकता पे० कति सरणा, कति प्ररणा ? १ तिकमातिकानुक्कमेन ५३ सिया कुसला, सिया अब्याकता। सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता। तिस्सो पटिसम्भिदा सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्मा, अत्थपटिसम्भिदा सिया विपाका, सिया विपाक- धम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । तिस्सो पटिसम्भिदा अनुपादिन्नुपादानिया, अत्थपटिसम्भिदा सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनृपादिनअनुपादानिया । तिस्सो पटिसम्भिदा प्रसविलिट्ठअसङ्किलेसिका, अत्यपटि- सम्भिदा सिपा असथिलिट्ठसङ्किलेसिका, सिया असविलिट्ठप्रसद्धि- लेसिका। तिस्सो पटिसम्भिदा सवितक्कसविचारा, अत्थपटिसम्भिदा सिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्क- अविचारा । सिया पीतिसहगता, सिया मुखसहगता, सिया उपेक्खा- सहगता । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वा । नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वहेतुका । तिस्सो पटिसम्भिदा सिया आचयगामिनो, सिया नेवाचय- गामिनापचयगामिनो, अत्यपटिसम्भिदा सिया आचयगामिनी, सिया अपचयगामिनी, सिया नेवाचयगामिनापचयगामिनी । तिस्सो पटिसम्भिदा नेवसेक्खनासेवखा, अत्यपटिसम्भिदा सिया सेक्खा, सिया असेक्खा, सिया नेवसेक्खनासेक्खा। तिस्मो पटिसम्भिदा परिता, अत्यपटिसम्भिदा सिया परित्ता, सिया अप्पमाणा। निरुत्तिपटिसम्भिदा परित्तारम्मणा, तिस्सो पटिसम्भिदा सिया परित्तारम्मणा, सिया महग्गतारम्मणा, सिया अप्पमाणारम्मणा । 15 । 20 R304 B320 25 १ नेव सेक्खा नासेक्सा- सी०, स्या०, नेव सेखा नासेखा-रो।
5 - . सिया अनुप्पन्ना, ३६४ विभङ्गो [ १५.३.५३- तिस्सो पटिसम्भिदा मज्झिमा; अत्थपटिसम्भिदा सिया मज्झिमा, सिया पणीता । तिस्सो पटिसम्भिदा अनियता; अत्थपटिसम्भिदा सिया सम्मत्तनियता, सिया अनियता । निरुत्तिपटिसम्भिदा न वत्तव्वा - मग्गारम्मणा ति पि, मग्ग- हेतुका ति पि, मग्गाधिपतिनी ति पि; अत्यपटिसम्भिदा न मग्गा- रम्मगा, सिया मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनी, सिया न वतब्बा मग्गहेतुका ति पि, मग्गाधिपतिनी ति पि; द्वे पटिसम्भिदा सिया भग्गारम्मणा, न मग्गहेतुका, सिया मग्गाधिपतिनो, सिया न वत्तवा 10 मग्गारम्मणा ति पि, मग्गाधिपतिनो ति पि । तिस्सो पटिसम्भिदा सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, न वत्तब्बा उप्पादिनो ति; अत्थपटिसम्भिदा सिया उप्पन्ना, सिया उप्पादिनी। सिया अतीता, सिया अनागता, सिया पच्चुप्पन्ना । निरुत्तिपटिसम्भिदा पच्चुप्पनारम्मणा; द्वे पटिसम्भिदा सिया 15 अतीतारम्मणा, सिया अनागतारम्मणा, सिया पच्चप्पनारम्मणा'; अत्यपटिसम्भिदा सिया अतीतारम्मणा, सिया अनागतारम्मणा, सिया पच्चप्पनारम्मणा, सिया न वत्तव्बा अतीतारम्मणा ति पि, अनागता- रम्मणा ति पि, पच्चुप्पन्नारम्मणा ति पि । सिया अज्झत्ता, सिया वहिद्धा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । निरुत्तिपटिसम्भिदा वहिद्धारम्मणा'; तिस्सो पटिसम्भिदा सिया अज्झतारम्मणा, सिया वहिद्धारम्मणा, सिया अज्झत्तवहिद्धारम्मणा । अनिदस्सनअपटिघा। २. दुफमातिकानुक्फमेन ५४. हेतू । सहेतुका । हेतुसम्पयुत्ता। हेतू चैव सहेतुका च । हेतू चेव हेतुसम्पयुत्ता च । न वत्तव्वा न हेतू सहेतुका ति पि, न हेतू 25 अहेतुका ति पि। ५५. सप्पच्चया । सद्धता। अनिदस्सना । अप्पटिया । अस्पा । तिस्सो पटिसम्भिदा लोकिया, अत्थपटिसम्भिदा सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा । केनचि विग्नेय्या, केनचि न विश्वग्या । ५६. नो पासवा । तिस्सो पटिमम्भिदा सासवा; प्रत्यपटि- 30 सम्भिदा मिया सासवा, मिया अनासवा । प्रासयविष्पयुत्ता । तिस्सो पटि- 20 १ B.321 10 १५३ ५८ पन्हापुण्य सम्भिदा न वत्तबा पासवा चैव सासवा चा ति, सासवा व नोन पासवा, प्रत्यपटिसम्भिदा न बत्तव्या आमवा' चेव सासवा चाति, सिया सासवा चव नो च पासवा', सिया न वत्तवा सासवा चव नोच आसवा ति । न वत्तव्बा पासवा चेव पासवसम्पयुत्ता चा ति पि, पासवसम्पयुत्ता चेव नो च आसवा ति पि । तिस्सो पटिसम्भिदा । पासवविप्पयुत्ता सासवा, अत्यपटिसम्भिदा सिया प्रासपविप्पयुता सासवा, सिया पासवविप्पयुत्ता अनासवा । ५७. नो सयोजना पे० नो गन्या पे०. नो प्रोपा पे० नो योगा पे० नो नीवरणा पै० नो परामासा पे० सारम्मणा । नो चित्ता। चेतसिका। चित्तसम्पयुत्ता । चित्तससट्ठा । चित्तसमुट्ठाना। चित्तसहभुनो। चित्तानुपरिवत्तिनो । चित्तससट्ठसमुट्ठाना । चित्तससट्ठसमुहानसहभुनो । चित्तसमट्ठसमुट्ठा- नानुपरिवत्तिनो। बाहिरा । नो उपादा । अनुपादिन्ना । ५८ नो उपादाना पे० तो किलेसा पे० न दस्सनेन पहातब्वा । न भावनाय पहातव्वा । न दस्सनेन पहातव्यहेतुका । न भाव- 15 नाय पहातब्बहेतुका । तिस्सो पटिसम्भिदा सवितक्का, अत्यपटिसम्भिदा सिया सवितक्का, सिया अवितक्का । तिस्सो पटिसम्भिदा सविचारा; अत्थपटिसम्भिदा सिया सविचारा, सिया अविचारा। सिया सप्पीतिका, सिया अप्पीतिका । सिया पीतिसहगता, सिया न पीतिसहगता । सिया सुखसहगता, सिया न सुखसहगता । सिया उपेक्खासहगता, सिया न 20 उपेक्खासहगता। तिस्सो पटिसम्भिदा कामावचरा, अत्यपटिसम्भिदा सिया कामावचरा, सिया न कामावचरा।न रूपावचरा । न अरूपावचरा। तिस्सो पटिसम्भिदा परियापन्ना, अत्यपटिसम्भिदा सिया परियापना, सिया अपरियापन्ना । तिस्सो पटिसम्भिदा अनिय्यानिका, अत्यपटि- सम्भिदा सिया निय्यानिका, सिया अनिय्यानिका । तिस्सो पटिसम्भिदा 25 अनियता, अत्यपटिसम्भिदा सिया नियता, सिया अनियता । तिस्सो पटिसम्भिदा सउत्तरा, अत्यपटिसम्भिदा सिया सउत्तरा, सिया अनु- त्तरा। प्ररणा ति। पटिसम्भिदाविभङ्गो निट्टितो । । 8322 - . १पासवो -म०।
B.323, R.306 R.307 १६. जाणविभङ्गो ६१. मातिकाउद्देसो एकविधेन १. एकविधेन जाणवत्यु - (१) पञ्च विज्ञाणा न हेतू, अहेतुका, हेतुविप्पयुत्ता, सप्पच्चया, सङ्खता, अरूपा, लोकिया, सासवा, संयोजनिया, गन्यनिया, अोपनिया, योगनिया, नीवरणिया, परामट्ठा, उपादानिया, सङ्किलेसिका, 5 अब्याकता, सारम्मणा, अचेतसिका, विपाका, उपादिन्नुपादानिया, असङ्गिलिट्ठसङ्किलेसिका, न सवितक्कसविचारा, न अवितवकविचारमत्ता, अवितक्कअविचारा, न पीतिसहगता, नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्या, नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वहेतुका, नेवाचयगामिनापचयगामिनो, नेवसेक्खनासेक्खा, परित्ता, कामावचरा, न रूपावचरा, न अरूपावचरा, 10 परियापन्ना, नो अपरियापन्ना, अनियता, अनिय्यानिका, उप्पन्नमनो- विश्वेय्या', अनिच्चा, जराभिभूता' (२) पञ्च विज्ञाणा उप्पन्नवत्युका (३) पुरेजातवत्युका पुरेजातारम्मणा (४) अज्झत्तिकवत्युका बाहिरारम्मगा (५) असम्भिन्नवत्युका असम्भिग्नारम्मणा (६) नानावत्युका नानारम्मणा (७) न अामञ्चस्स गोचरविगयं पच्चनुभोन्ति (८) न अममन्नाहारा उप्पज्जन्ति (6) न अमनसिकारा उप्पज्जन्ति (१०) न अब्बोकिण्णा उप्पजन्ति (११) न अपुष्यं प्रचरिमं उप्पग्जन्ति (१२) न अजमम्मस्त ममनन्तरा उप्पजन्ति (१३) पञ्च विमाणा प्रनाभोगा (१४) पञ्चति विश्वाणेहि न कश्चि' धम्मं पटिविजानाति' अश्या प्रमिनिपानमत्ता १-१.. पोपो मपि । २.शिय-गी, एवमारिन . पति-गी। 15 20 29 5 R.300 १६.१.२] मातिवाउद्देसो (१५) पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरां पि न कञ्चि धम्म पटिविजानाति (१६) पञ्चहि विनाणेहि न कञ्चि इरियापथं कप्पेति (१७) पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न कञ्चि इरिया- पथं कप्पेति (१८) पञ्चहि विज्ञाणेहि न कायकम्मं न वचीकम्मं पट्टपेति (१६) पञ्चतं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न कायकम्मं न वचीकम्मं पट्ठपेति (२०) पञ्चहि विआणेहि न कुसलाकुसलं धम्म समादियति (२१) पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न कुसलाकुसलं 10 धम्म समादियति (२२) पञ्चहि विनाणेहि न समापज्जति न वुट्टाति (२३) पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न समापज्जति न बुढाति (२४) पञ्चहि विज्ञाणेहि न चवति न उप्पज्जति' (२५) पञ्चन्नं विाणानं समनन्तरा पि न चवति न उप्पज्जति (२६) पञ्चहि विज्ञाणेहि न सुपति न पटिबुज्झति न सुपिनं पस्सति (२७) पञ्चन्नं विआणानं समनन्तरा पि न सुपति न 20 पटिबुज्झति न सुपिनं पस्सति, याथावकवत्थुविभावना पञ्चा एवं एकविर्घन आणवत्यु। दुविधेन २. दुविधेन जाणवत्थु - (१) लोकिया पज्ञा, लोकुत्तरा पञ्जा (२) केनचि विञ्चेय्या प, केनचि न विधेय्या पञ्जा (३) सासवा पञ्जा, अनासवा पञ्जा १. उपपज्जति - स्या, रो. 15 B.324 25 - 5 10 विभङ्गो [१६.१.२- (४) आसवविप्पयुत्ता सासवा पञ्जा, पासवविप्पयुत्ता अनासवा पञ्जा (५) संयोजनिया पञ्जा, असंयोजनिया पना (६) संयोजनविप्पयुत्ता संयोजनिया पना, संयोजन- विप्पयत्ता असंयोजनिया पञ्जा (७) गन्थनिया पञ्जा, अगन्थनिया पञ्जा ( 6 ) गन्थविप्पयुत्ता गन्थनिया पञ्जा, गन्थविप्पयुत्ता अगन्थनिया पञ्जा (6) ओघनिया पञ्जा, अनोपनिया पा (१०) अोषविप्पयुत्ता' प्रोपनिया पञ्जा', पोषविपयुत्ता अनोघनिया पञ्जा (११) योगनिया पञ्जा, अयोगनिया पञ्जा (१२) योगविप्पयुत्ता योगनिया पञ्जा, योगविप्पयुत्ता अयोगनिया पञ्जा (१३) नीवरणिया पञ्जा, अनीवरणिया पा (१४) नीवरणविप्पयुत्ता नीवरणिया पञ्जा, नीवरणविप्प- युत्ता अनीवरणिया पञ्जा (१५) परामट्ठा पञ्जा, अपरामट्ठा पञ्जा (१६) परामासविप्पयुत्ता परामट्टा पञ्जा, परामासविप्पयुत्ता अपरामट्ठा पञ्जा (१७) उपादिन्ना पञ्चा, अनुपादिना पञ्जा (१८) उपादानिया पञ्जा, अनुपादानिया पञ्जा (१६) उपादानविप्पयुत्ता उपादानिया पना, उपादान- विप्पयुत्ता अनुपादानिया पञ्जा (२०) सङ्घिलेसिका पञ्चा, असइिलेसिका पना (२१) किलेसविप्पयुत्ता सद्धिलेसिका पञ्जा, किलेसविप्प- युत्ता असदिलेसिका पञ्जा (२२) सवितक्का पन्जा, प्रवितक्का पन्जा १-१. सी० पोपरे नरिय। 15 R.309 20 25 S 10 B.325 मातिकाउसो (२३) सविचारा पञ्जा, अविचारा पंना (२४) सप्पीतिका पना, अप्पीतिका पञ्जा (२५) पोतिसहगता पञ्जा, न पोतिसहगता पञ्जा (२६) सुखसहगता पञ्जा, न सुखसहगता पञ्जा (२७) उपेक्खासहगता पञ्जा, न उपेक्खासहगता पञ्जा (२८) कामावचरा पना, न कामावचरा पना (२९) रूपावचरा पञ्जा, न रूपावचरा पञ्जा (३०) अरूपावचरा पञ्जा, न अरूपावचरा पना (३१) परियापन्ना पज्ञा, अपरियापन्ना पञ्जा (३२) निय्यानिका पञ्जा, अनिय्यानिका पञ्जा (३३) नियता पञ्जा, अनियता पञ्जा (३४) सउत्तरा पञ्जा, अनुत्तरा पचा (३५) अत्यजापिका पञ्जा, जापितत्या पञ्जा एवं दुविधेन जाणवत्यु । तिविधन ३. तिविधेन जाणवत्थु (१) चिन्तामया पञ्जा, सुतमया पञ्जा, भावनामया पञ्जा (२) दानमया पञ्जा, सीलमया पञ्जा, भावनामया पञ्जा (३) अधिसीले पञ्जा, अधिचित्ते पञ्जा, अधिपज्ञाय 20 पञ्चा (४) प्रायकोसल्लं, अपायकोसल्ल, उपायकोसल्लं (५) विपाका पञ्जा, विपाकधम्मधम्मा पञ्चा, नेव- विपाकनविपाकधम्मधम्मा पञ्जा - ( ६ ) उपादिनुपादानिया पश्चा, अनुपादिन्नुपादानिया पञ्झा, अनुपादिन्नअनुपादानिया पञ्जा (७) सवितक्कसविचारा पञ्जा, अवितक्कविचारमत्ता पञ्जा, अवितकप्रविचारा पञ्जा वि०-४७ 15 R.310 25 ३७० 5 विभङ्गो [१६ १.३- (८) पीतिसहगता पञ्जा, सुखसहगता पञ्जा, उपेक्खा- सहगता पञ्जा (६) आचयगामिनी पञ्जा, अपचयगामिनी पञ्जा, नेवा- चयगामिनापचयगामिनी पञ्जा (१०) सेक्खा पञ्जा, असेक्खा पञ्जा, नेवसेक्खनासेक्खा पञ्चा (११) परित्ता पञ्जा, महगता पना, अप्पमाणा पञ्जा (१२) परित्तारम्मणा पञ्जा, महग्गतारम्मणा पञा, अप्प- माणारम्मणा पञ्जा (१३) मग्गारम्मणा पञ्जा, मग्गहेतुका पना, मग्गाधि- 10 पतिनी पञ्जा R.311 15 20 (१४) उप्पन्ना पञ्जा, अनुप्पन्ना पञ्जा, उप्पादिनी पञ्जा (१५) अतीता पञ्जा, अनागता पा, पच्चुप्पन्ना पञ्जा (१६) अतीतारम्मणा पञ्जा, अनागतारम्मणा पना, पच्चु- प्पन्नारम्मणा पञ्जा (१७) अज्झत्ता पञ्जा, बहिद्धा पञ्जा, अज्झत्तवहिद्धा पञ्जा (१८) अज्झत्तारम्मणा पञ्जा, बहिद्धारम्मणा पञ्जा, अज्झत्तबहिद्धारम्मणा पञ्जा (१९) सवितक्कसविचारा पञ्जा अत्थि विपाका, अस्थि विपाकधम्मधम्मा, अत्थि नेवविपाकनविपाक- धम्मधम्मा (२०) अस्थि उपादिन्नुपादानिया, अस्थि अनुपादिन्नुपादानिया, अत्थि अनुपादिन्नअनुपादानिया (२१) अत्यि पीतिसहगता, अस्थि सुखसहगता, अत्थि उपेक्खा- सहगता (२२) अत्यि आचयगामिनी, अत्थि अपचयगामिनी, अत्यि नेवाचयगामिनापचयगामिनी (२३) अस्थि सेक्खा, अत्यि असेक्खा, अत्थि नेवसेक्खनासेक्खा (२४) अत्यि परित्ता, अस्थि महग्गता, अस्थि अप्पमाणा 25 R.313 5 - - 10 विनङ्गो (४२) अस्थि आचयगामिनी, अस्थि अपचयनामिनी, अत्यि नेवाचयगामिनापचयगामिनी (४३) अस्थि सेक्खा, अस्थि असेक्सा, अत्यि नेवसेक्खनारोक्खा (४४) अत्थि परित्तारम्मणा, अस्थि महगतारम्मणा, अत्यि अप्पमाणारम्मणा (४५) अत्यि मग्गारम्मणा, अत्थि मम्गहेतुका, अत्यि मग्गाधि- पतिनी (४६) अत्यि उप्पना, अत्यि अनुप्पन्ना, अत्यि उप्पादिनी (४७) अत्यि अतीता, अत्यि अनागता, अत्यि पच्चुप्पन्ना (४८) अत्यि अतीतारम्मणा, अत्यि अनागतारम्मणा, अत्थि पच्चुप्पनारम्मणा (४६) अत्यि अझत्ता, अत्यि वहिद्धा, अत्यि अज्झत्तवहिद्धा (५०) अत्यि अज्झत्तारम्मणा, अस्थि वहिद्धारम्मणा, अत्यि अज्झत्तवहिद्धारम्मणा (५१) पीतिसहगता पञ्जा सुखसहगता पन्जा अत्यि विपाका, अत्यि विपाकधम्मधम्मा, अत्यि नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्मा (५२) अत्यि उपादिनुपादानिया, अत्यि अनुपादिनुपादानिया, अत्यि अनुपादिनअनुपादानिया (५३) अत्यि सवितपयमविचारा, अत्थि अवितवफविचारमत्ता, अत्यि अवितवाविचारा (५४) अस्यि प्राचयगामिनी, अत्यि अपचयगामिनी, अत्यि नेपाचयगामिनापचयगामिनी (५५) अत्यि संक्मा, अत्यि प्रसागा, प्रत्यि नेवायनासेपसा (५६) पत्यि परित्ता, प्रत्यि गम्गता, परिव अप्पमाणा (५७) परिव परितारम्मणा, भत्यि महगतारम्मणा, प्रत्यि अप्पमापारम्मणा (५८) प्रत्यि मन्गारसमणा, परिय गग्गातु, मलि गग्गा- पिपतिनी 15 20 25 RSH मातिताउसो (५६) अत्थि उप्पन्ना, अत्थि अनुप्पन्ना, अत्यि उप्पादिनी (६०) अस्थि अतीता, अत्यि अनागता, अत्यि पच्चुप्पन्ना (६१) अस्थि अतीतारम्मणा, अत्थि अनागतारम्मणा, अत्यि पचुप्पन्नारम्मणा (६२) अत्यि अज्झता, अत्यि वहिद्धा, अत्यि अज्झत्तवहिदा । (६३) अस्थि अज्झत्तारम्मणा, अस्थि बहिद्वारम्मणा, अत्यि अज्झत्तबहिद्वारम्भणा (६४) उपेक्सासहगता पना अस्थि विपाका, अस्थि विपाक- धम्मधम्मा, अस्थि नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा (६५) अत्यि उपादिनुपादानिया, अत्यि अनुपादिनुपादा- 20 निया, अत्यि अनुपादिनअनुपादानिया (६६) अत्यि आचयगामिनी, अस्थि अपचयगामिनी, अस्थि नेवाचयगामिनापचयगामिनी (६७) अत्थि सेक्खा, अत्यि अरोक्खा, अत्यि नेवसेरखनारोक्सा (६८) अत्यि परित्ता, भत्यि महगता, अस्थि अप्पमाणा (६६) अत्थि परित्तारम्मणा, अत्थि महगतारम्मणा, अत्यि अप्पमाणारम्मणा 20 R315 (७०) अस्थि मग्गारम्मणा, अत्यि मग्गहेतुका, अस्थि मग्गाधि- पतिनी (७१) अत्यि उप्पन्ना, अत्थि अनुष्पन्ना, अत्थि उप्पादिनी (७२) अस्थि अतीता, अत्यि अनागता, अत्यि पच्चुप्पन्ना (७३) अस्थि अतीतारम्मणा, अत्यि अनागतारम्भणा, अत्यि पच्चुप्पन्नारम्मणा (७४) अस्थि अज्झता, अत्यि बहिद्धा, अस्थि अज्झत्तबहिद्धा (७५) अस्थि अज्झत्तारम्मणा, अस्थि बहिद्धारम्मणा, अस्थि 25 अज्झत्तवहिद्धारम्मणा एव तिविधेन आणवत्थु । १ पच्चुप्पन्ना - रो।
३७४ - 5 10 विभङ्गो [१६.१.४- चतुम्बिधन ४. चतुब्बिधेन आणवत्यु- (१) कम्मस्सकतनाणं, सच्चानुलोमिकं आणं, मग्गसमङ्गिस्स जाणं, फलसमङ्गिस्स जाणं (२) दुक्खे आणं, दुक्खसमुदये जाणं, दुक्खनिरोधे जाणं, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय जाणं (३) कामावचरा पञ्जा, रूपावचरा पञ्जा, अरूपावचरा पञ्जा, अपरियापन्नां पना (४) धम्मे जाणं, अन्वये नाणं, परिय' नाणं, सम्मतिञाणं' (५) अत्यि पञ्जा आचयाय नो अपचयाय, अत्थि पञ्जा अपचयाय नो आचयाय, अत्थि पचा पाचयाय चव अपचयाय च, अत्यि पञ्जा नेवाचयाय नो अपचयाय ( ६ ) अत्यि पञ्जा निम्बिदाय नो पटिवेधाय, अत्थि पञ्जा पटिवेधाय नो निविदाय, अत्यि पञ्जा निब्बिदाय चेव पटिवेधाय च, अत्थि पचा नेव निम्बिदाय नो पटिवेधाय (७) हानभागिनी पञ्जा, ठितिभागिनी पञ्जा, विसेस- भागिनी पञ्जा, निब्बेधभागिनी पञ्जा (८) चतस्सो पटिसम्भिदा (8) चतस्सो पटिपदा (१०) चत्तारि आरम्मणानि (११) जरामरणे जाणं जरामरणसमुदये आणं, जरामरण- निरोधे आणं, जरामरणनिरोधगामिनिया पटिपदाय । (१२-२१) जातिया आणं ... पे०... भवे जाणं ... पे०... उपादाने जाणं ... पे०... तण्हाय आणं...पे०... वेदनाय जाणं...पे०... ‘फस्से जाण'...पे०... सळायतने ज्ञाणं'... पे०... नामरूपे आणं ...पे०... विनाणेजाणं ... पे०... सह्वारेसुजाणं, सङ्घारसमुदये जाणं, सवार- निरोधे जाणं, सङ्खारनिरोधगामिनिया पटिपदाय आगं .एवं चतुविधेन जाणवत्यु। १. परिच्चे-सी०, स्या, रो। २. सम्मतिमागं- स्पा०, रो। R.316 15 B.328 20 १६१.१०] मातिसादसो ३७५ पञ्चविधन ५. पञ्चविधन जाणवत्यु - (१) पञ्चलिको सम्मासमाधि (२) पञ्चज्ञाणिको सम्मासमाधि एवं पञ्चविधेन जाणवत्यु । पम्पियन ६. छविधेन जाणवत्थु - (१) छसु अभिज्ञासु पञ्जा एवं छविधेन जाणवत्यु । सत्तविधन 5 ७ सत्तविधेन जाणवत्यु- 10 R.317 - (१) सत्तसतति' जाणवत्यूनि एवं सत्तविधेन जाणवत्यु । पट्टविन ८. अट्ठविधेन जाणवत्यु- (१) चतूसु मग्गेसु, चतूसु फलेसु पञ्जा एव अट्ठविधेन जाणवत्यु । नवविपन ६. नवविर्धन जाणवत्यु- (१) नवसु अनुपुब्बविहारसमापत्तीसु पञ्जा एव नवविधेन जाणवत्थु । दसविधेन १०. दसविधेन आणवत्यु- दस तथागतस्स तथागतबलानि येहि बलेहि समनागतो तथागतो आसभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनाद नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति कतमानि दस ? (१) इध तथागतो ठानं च ठानतो अट्टानं च अट्टानतो १ सत्तमत्तरि- 15 - - B320 20 स्या रो।
5 । ३७६ विभङ्गो [१६.१:१०- यथाभूतं पजानाति । यं पि.तथागतो ठानं च ठानतो अट्टानं च अट्टानंतो यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतलं होति, यं वलं पागम्म तथागतो यासभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सीहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति । (२) पुन च परं तथागतो अतीतानागतपच्चुप्पन्नानं कम्म- समादानानं ठानसो हेतुसो विपाकं यथाभूतं पजानाति । यं पि तमागतो अतीतानागतपच्चुप्पन्नानं कम्मसमादानानं ठानसो हेतुसो विपाक यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं बलं आगम्म तथागतो प्रासभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं 10 पवत्तेति । ( ३ ) पुन च परं तथागतो सब्बत्यगामिनि' पटिपदं यथाभूतं पंजानाति । यं पि तथागतो सब्बत्यगामिनि पटिपदं यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं वलं पागम्म तथागतो आसमें ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति । (४) पुन च परं तथागतो अनेकधातुनानाधातुलोकं यथाभूतं पजानाति । यं पि तथागतो अनेकधातुनानाधातुलोकं यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं वलं पागम्म तथागतो प्रासभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति । (५) पुन च परं तथागतो सत्तानं नानाधिमुत्तिकतं ययाभूतं 20 पजानाति । यं पितथागतो सत्तानं नानाधिमुत्तिकतं यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं बलं पागम्म तथागतो यासभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति । (६) पुन च परं तथागतो परसत्तानं परपुग्गलानं इन्द्रियगरो. परियत्तं यथाभूतं पजानाति । यं पि तथागतो परसत्तानं परपुग्गलानं 25 इन्द्रियपरोपरियतं यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं वलं मागम्म तथागतो घासभं ठानं पटिजानाति, परिगायु सोहनादं नदति, ब्रह्मचार पवत्तेति । (७) पुन च परं तथागतो झानविमोलपसमाधिममापतीनं सविलगं वोदानं चट्टानं यथाभूतं पजानाति । यं पि तथागतो शान- १. समापनामिनी - गौ० । २. अनेपपातुं नानापा मार - स्या., . । 15 - R.318 B.330 १६२१] मातिकानिसो विमोक्खसमाधिसमापत्तीनं सङ्किलेसं बोदानं.बट्टानं यथाभूतं पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं बल आगम्म तथागतो आसभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनाद्रं नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति । (८) पुन च परं तथागतो पुव्बेनिवासानुसति यथाभूतं पजानाति । यं-पि तथागतो पुब्वेनिवासानुस्सति यथाभूतं पजानाति, 5 इदं पि तथागतस्स तथागतबलं होति, यं वलं पागंम्म तथागतो अासभं ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं पवतेति । (६) पुन च परं तथागतो सत्तानं चुतूपपातं यथाभूतं पजानाति । यं पि तथागतो सत्तानं चुतूपपातं यथाभूत पजानाति, इदं पि तथागतस्स तथागतवलं होति, य बलं पागम्म तथागतो आसभं ठानं 10 पटिजानाति, परिसासु सीहनादं नदति, ब्रह्मचक्क पवत्तेति । (१०) पुन च परं तथागतो पासवान खय यथाभूत पजानाति । यं पि तथागतो पासवानं खय यथाभूतं पजानाति, इद पि तथागतस्स तथागतवलं होति, यं वल आगम्म तथागतो आसम ठानं पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्क पवत्तेति । इमानि दस तथागतस्स तथागतबलानि, येहि वलेहि समन्नागतो तथागतो पासभ ठान पटिजानाति, परिसासु सोहनादं नदति, ब्रह्मचक्कं पवत्तेति। एवं दसविधेन जाणवत्थु । 15 - . 20 B331, R.319 ६२. मातिकानिदेसो १. एकविधन १ पञ्चविज्ञाणा' न हेतुमेव, अहेतुकमेव, हेतुविप्पयुत्तमेव, सप्पच्चयमेव, सङ्घतमेव, अल्पमेव, लोकियमेव, सासवमेव, सयोजनिय- मेव, गन्यनियमेव, अोधनियमेव, योगनियमेव, नीवरणियमेव, परामट्ठमेव, उपादानियमेव, सङ्किलेसिकमेव, अव्याकतमेव, सारम्मणमेव, अचेत- सिकमेव, विषाकमेव, उपादिन्नपादानियमेव, असडिलिट्ठसविलेसिकमेव, १० विन्माण - स्या०, रो। वि०-४६ - 10 विमङ्गो न सवितक्कसविचारमेव, न अवितक्कविचारमत्तमेव, अवितक्कअविचार- मेव, न पीतिसहगतमेव, नेव दस्सनेन न भावनाय पहातव्वमेव, नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुकमेव, नेवाचयगामिनापचयगामिमेव, नेवसेक्खनासेक्खमेव, परितमेव, कामावचरमेव, न रूपावचरमेव, न 5 अरूपावचरमेव', परियापनमैव, नो अपरियापन्नमेव, अनियतमेव, अनिय्यानिकमेव, उप्पन्न मनोविज्ञाणविज्ञेय्यमेव, अनिच्चमेव, राभिभूतमेव । २ पञ्च विज्ञाणा उप्पन्नवत्युका उप्पनारम्मणा ति । उप्पन्नस्मि वत्थुस्मि उप्पन्ने आरम्मणे उप्पज्जन्ति । ३ पुरेजातवत्युका पुरेजातारम्मणा ति । पुरेजातस्मि वत्थुस्मि पुरेजाते आरम्मणे उप्पज्जन्ति । ४ अज्झत्तिकवत्युका बाहिरारम्मणा ति । पञ्चन्न विजा णान वत्थु अज्झत्तिका आरम्मणा वाहिरा । ५ असम्भिन्नवत्युका असम्भिन्नारम्मणा ति । असम्भिन्नस्मि 15 वत्थुस्मि असम्भिन्ने आरम्मणे उप्पज्जन्ति । ६ नानावत्थुका नानारम्मणा ति । अझ चक्खुविज्ञाणस्स वत्थु च आरम्मण च, अझ सोतविज्ञाणस्स वत्थु च आरम्मण च, अजधानविज्ञाणस्स वत्थु च आरम्मण च, अञ जिव्हाविज्ञा- णस्स वत्थु च आरम्मण च, अझ कायविज्ञाणस्स वत्थु च 20 आरम्मण च। ७ न अञमास्स गोचरविसय पच्चनुभोन्ती ति । चक्खु- विचाणस्स गोचरविसय सोतविज्ञाण न पच्चनुभोति, सोतविज्ञा- णस्स गोचरविसय पि चक्खुविञ्माण न पच्चनुभोति, चक्खुविज्ञाणस्स गोचरविसय घानविज्ञाण न पच्चनुभोति, घानविज्ञाणस्स गोचर- B_332 25 विसय पि चक्खुविज्ञाण न पच्चनुभोति, चक्खुविनाणस्स गोचर- विसय जिव्हाविज्ञाण न पच्चनुभोति, जिव्हाविज्ञाणस्स गोचरविसय पि चक्खुविज्ञाण न पच्चनुभोति, चक्खुविज्ञाणस्स गोचरविसय कायविज्ञाण न पच्चनुभोति, कायविज्ञाणस्स गोचरविसय पि - R320 १ सहपावचरमेव-म०। २ वत्य-रो।
" 15 १६२१२] मातिकानि सो चक्खुविज्ञाण न पच्चनुभोति, सोतविज्ञाणस्स पे० घानविना- णस्स पे० जिव्हाविज्ञाणस्स पे० कायविनाणस्स गोचर- विसय चक्खुविज्ञाण न पच्चनुभोति, चक्खुविज्ञाणस्स गोचरविसय पि कायविनाण न पच्चनुभोति, कायविश्याणस्स गोचरविसय सोत- विज्ञाण न पच्चनुभोति, सोतविज्ञाणस्स गोचरविसय पि काय- 5 विज्ञाण न पच्चनुभोति, कायविनाणस्स गोचरविसय धानविज्ञाण न पच्चनुभोति, घानविज्ञाणस्स गोचरविसय पि कायविज्ञाण न पच्चनुभोति, कायविज्ञाणस्स गोचरविसय जिव्हाविञ्जाण न पच्चनु- भोति, जिव्हाविञ्चणस्स गोचरविसय पि कायविण न पच्चनुभोति । ८ न असमन्नाहारा उप्पज्जन्ती ति । समन्नाहरन्तस्स 10 उप्पज्जन्ति । ६ न अमनसिकारा उप्पज्जन्ती ति। मनसिकरोन्तस्स उप्पज्जन्ति । १० न अब्बोकिण्णा उप्पज्जन्ती ति । न पटिपाटिया उप्पज्जन्ति । ११ न अपुब्बं अचरिमं उप्पज्जन्ती ति। न एकक्खणे उप्पज्जन्ति । १२ न अञमास्स समनन्तरा उप्पज्जन्ती ति । चक्खु- विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा सोतविज्ञाण न उप्पज्जति, सोत- विआणस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि चक्खुविञ्ण न उप्पज्जति, चक्स- 20 विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा घानविाण न उप्पज्जति, घानविना- णस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि चक्खुविआण न उप्पज्जति, चक्खुविज्ञा- णस्स उप्पन्नसमनन्तरा जिव्हाविज्ञाण न उप्पज्जति, जिव्हाविना- पस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि चक्खुविाण न उप्पज्जति, चक्खुविचा- णस्स उप्पन्नसमनन्तरा कायविज्ञाण न उप्पज्जति, कायविमाणस्स 25 उप्पन्नसमनन्तरा पि चक्खुविज्ञाण न उप्पज्जति, सोतविज्ञाणस्स पे० घानविज्ञाणस्स पे० जिल्हाविज्ञाणस्स पे० कायविज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा चखुविज्ञाण न उप्पज्जति, चक्खु- विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि कायविज्ञाण न उप्पज्जति, काय- विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा सोतविज्ञाण न उप्पज्जति, सोत- विमाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि कायविज्ञाण न उप्पज्जति, काय- 30 B333 ३८० विभङ्गो [१६.२.१२- R.321 - 5 10 विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा घानविज्ञाणं न उप्पज्जति, धान- विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि कायविज्ञाणं न उप्पज्जति, काय- विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा जिव्हाविज्ञाणं ने उप्पज्जति, जिव्हा- विज्ञाणस्स उप्पन्नसमनन्तरा पि कायविजाणं न उप्पज्जति । १३. पञ्च विज्ञाणा अनाभोगा ति । पञ्चन्नं विमाणानं नत्यि आवट्टना' वा आभोगो वा समन्नाहारो वा मनसिकारो वा । १४, पञ्चहि विज्ञाणेहि न कञ्चि धम्म पटिविजानाती ति । पञ्चहि विज्ञाणेहि न कञ्चि धम्म पटिविजानाति । अञत्र अभिनिपातमत्ता ति । अञ्जन आपातमत्ता । १५. पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न कञ्चि धम्म पटिविजानाती ति । पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा मनोधातुया पि न कञ्चि धम्म पटिविजानाति । १६. पञ्चहि विज्ञाणेहि न कञ्चि इरियापथं कप्पेती ति । पञ्चहि विज्ञाणेहि न कञ्चि इरियापथं कप्पेति – गमनं वा ठानं वा 15 निसज्जं वा सेय्यं वा । १७. पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न कञ्चि इरियापथं कप्पेती ति । पञ्चन्नं विाणानं समनन्तरा मनोधातुया पि न कञ्चि इरियापथं कप्पेति - गमनं वा ठानं वा निसज्जं वा सेय्यं वा । १८. पञ्चहि विनाणेहि न कायकम्मं न वचीकम्मं पटुपेती 20 ति । पञ्चहि विज्ञाणेहि न कायकम्मं न वचीकम्मं पट्टपेति । १६. पञ्चन्नं विाणानं समनन्तरा पि न कायफम्म न वचीकामं पटुपती ति । पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा मनोधातुया पि न कायकम्मं न वचीकम्मं पट्टपेति । २०. पञ्चहि विज्ञाणेहि न कुसलाकुसलं धम्मं समादियती 25 ति । पञ्चहि विज्ञाणेहि न कुसलाकुसलं धम्म समादियति । २१. पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पिन कुसलाकुसलं धम्म ३. सी०, १. पावज्जना - सी०, स्या०, रो० । २. विञ्चि - सी०, एवमुपरि पि । स्या० पोत्यक्सु नत्यि।
३८१ B331 R322 १६२२८] मातिकानि सो समादियती ति । पञ्चन्न विनाणान समनन्तरा मनोधातुया पि न कुसलाकुसल धम्म समादियति । २२ पञ्चहि विज्ञाणेहि न समापज्जति न वट्ठातो ति । पञ्चहि विनाणेहि न समापज्जति न बुट्टाति । २३ पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न समापज्जति न 5 वुढाती ति। पञ्चन्न विज्ञाणान समनन्तरा मनोधातुया पि न समापज्जति न वट्ठाति । .२४ पञ्चहि विज्ञाणेहि न चवति न उप्पज्जती ति । पञ्चहि विन्नाणेहि न चवति न उप्पज्जति । २५ पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न चवति न 10 उप्पज्जती ति । पञ्चन्न विज्ञाणान समनन्तरा मनोधातुया पिन चवति न उप्पज्जति । २६ पञ्चहि विज्ञाणेहि न सुपति न पटिबुज्झति न सुपिनं पस्सती ति । पञ्चहि विज्ञाणेहि न सुपति न पटिवुज्झति न सुपिन पस्सति । २७ पञ्चन्नं विज्ञाणानं समनन्तरा पि न सुपत्ति न पटि- बुज्झति न सुपिनं पस्सती ति । पञ्चन्न विनाणान समनन्तरा मनो- धातुया पि न सुपति न पटिबुज्झति न सुपिन पस्सति । एव याथावक- वत्थुविभावना पञ्जा। एव एकविधेन आणवत्थु । २ दुविधेन २८ (१) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकर्ते' पञ्जा लोकिया पञ्जा। चतृसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पज्ञा लोकुत्तरा पञ्जा। (२) सब्बा व पञ्जा केनचि विनेय्या, केनचि न विनेय्या । (३) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पना सासवा पना। 25 चतूसु मग्गेसु चत्सु फलेसु पञ्जा अनासवा पञ्जा । 15 20 १ कुसलाव्याकते - सी०, रो० ।
१८२ विमङ्गो [१६२२८- B335 10 (४) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पञ्चा आसवविप्पयुत्ता सासवा पञ्जा । चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा आसवविप्पयुत्ता अनासवा पञ्जा। (५) तीसु भूमीसु कुसलाब्याकते पञ्जा सयोजनिया पञ्जा। 5 चत्सु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्चा असयोजनिया पञ्जा। (६) तीसु भमीसु कुसलाव्याकते पञ्ना सयोजनविप्पपत्ता सयोजनिया पञ्जा । चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्चा सयोजन- विप्पयुत्ता असयोजनिया पञ्जा। (७) तीसु भूमीसु कुसलाब्याकते पज्ञा गन्यनिया पञ्जा। चतसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा अगन्थनिया पञ्जा। (८) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पञ्चा गन्थविप्पयुत्ता गन्यनिया पना । चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा गन्यविप्पयुत्ता अगन्थनिया पञ्जा। (६) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पञ्जा अोधनिया पञ्जा। 15 चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा अनोधनिया पञ्जा। (१०) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पज्ञा ओघविष्पयुत्ता अोधनिया पञ्जा । चतूसु मग्गेमु चतूसु फलेसु पन्ना ओघविप्पयुत्ता अनोपनिया पञ्जा। (११) तीसु भूमीमु कुसलाव्याकते पञ्ज्ञा योगनिया पञ्चा। 20 चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा अयोगनिया पञ्चा। (१२) तीसु भूमीसु पुसलाव्याक्ते पन्ना योगविप्पयुत्ता योगनिया पन्जा । चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पना योगविप्पयुत्ता प्रयोगनिया पन्ना। (१३) तीसु भूमीसु बुसलाव्याक्ते पञ्जा नीवरणिया पन्जा। 25 चतृसु मग्गेसु चतमु फलेसु पन्या अनीवरणिया पञ्जा। (१४) तीसु भूमीमु पुसलाव्यापते पन्ना नीवरणविप्पयुत्ता नीवरणिया पन्ना। चतूमु मग्गेसु चतसु पलमु पन्जा नीवरणविप्प- युत्ता अनीवरणिया पञ्जा। R323 १६२२८] मातियानि सो 5 (१५) तीसु भूमीसु कुसलाव्यापते पन्ना परामट्ठा पन्जा । चतसु मग्गेसु चतूसु फलेमु पज्ञा अपरामट्ठा पञ्जा । (१६) तीसु भूमीसु कुसलाव्याक्ते पज्जा परामासविष्पयुत्ता परामट्ठा पञ्जा । चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पज्जा परामासविष्पयुत्ता अपरामट्ठा पञ्जा। (१७) तीसु भूमीसु विपाके पञ्जा उपादिना पन्ना । तीसु भूमीसु कुसले तीसु भूमीमु किरियाव्याकते चतूसु मग्गेमु चतूमु फलेसु पञ्जा अनुपादिन्ना पञ्जा। (१८) तीसु भूमीसु कुसलाव्याक्ते पञ्जा उपादानिया पज्ञा। चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा अनुपादानिया पञ्जा । 10 (१९) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पज्जा उपादानविप्पयुत्ता उपादानिया पञ्जा। चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा उपादान- विप्पयुत्ता अनुपादानिया पज्ञा । (२०) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पञ्जा सद्धिमिवा पज्ञा । चतूमु मग्गेसु चतूसु फलेसु पज्ञा असद्धिलेसिवा पञ्जा। 15 (२१) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पञ्ज्ञा क्लेिमविप्पयुत्ता सङ्किलेसिका पञ्। चतुसु मग्गेसु चतृसु फ्लेसु पन्जा विलेसविप्प. युत्ता असङ्किलेसिका पञ्जा। (२२) वितक्कसम्पयुत्ता पचा सवितक्का पञ्जा। वितक्क- विप्पयुत्ता पञ्जा अवितक्का पञ्जा । (२३) विचारसम्पयुत्ता पचा सविचारा पञ्जा। विचार- विप्पयुत्ता पञ्जा अविचारा पञ्जा । (२४) पोतिसम्पयुत्ता पञ्जा सप्पीतिका पञ्जा। पीति- विप्पयुत्ता पञ्जा अप्पीतिका पञ्जा। (२५) पोतिसम्पयुत्ता पञ्जा पीतिसहगता पञ्जा । पीति- विप्पयुत्ता पञ्जा न पीतिसहगता पञ्जा। (२६) सुखसम्पयुत्ता पञ्ज्ञा सुखसहगता पञ्जा। सुख- विप्पयुत्ता पञ्जा न सुखसहगता पञ्जा। D336 20 25 R 321 : .' विभङ्गो [१६.२.२:- (२७) उपेक्खासम्पयुत्ता पञ्जा उपेक्खासहगता पञ्जा । उपेक्खाविप्पयुत्ता पञ्जा न उपेक्खासहगता पञ्जा। (२८) कामावचरकुसलाव्याकते पज्ञा कामावचरा पञ्जा। रूपावचरा पञ्जा'अरूपावचरा पञ्ज्ञा अपरियापन्ना पञ्जा न कामा- 5 वचरा पञ्चा। (२६) रूपावचरकुसलाब्याकते पञ्जा रूपावचरा पञ्जा। कामावचरा पचा अरूपावचरा पञ्जा अपरियापन्ना पज्ञान रूपावचरा पना। (३०) अरूपावचरकुसलाव्याकते पञ्चा अरूपावचरा पा । 10 कामावचरा पज्ञा रूपावचरा पञ्जा अपरियापन्ना पञ्जा न अरूपा- वचरा पड़ा। (३१) तीसु भूमीसु कुसलाब्याकते पञ्ञा परियापन्ना पञ्चा। चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा अपरियापन्ना पञ्चा। (३२) चतूसु मग्गेसु पञ्जा' निय्यानिका पञ्जा। तीसु 15 भूमीसु कुसले चतूसु भूमीसु विपाके तीसु भूमीसु किरियाव्याकते पञ्जा अनिय्यानिका पञ्जा। (३३) चतूसु मग्गेसु पञ्जा नियता पञ्जा । तीसु भूमीसु कुसले चतूसु भूमीसु विपाके तीसु भूमीसु किरियाव्याकते पञ्जा अनियता पञ्जा। (३४) तीसु भूमीसु कुसलाव्याकते पञ्जा सउत्तरा पञ्जा। ‘चतूसुमंगेसु चतूसु फलेसु पञ्जा अनुत्तरा पञ्जा। (३५) तत्य कतमा अत्थजापिका पञ्जा ? चतूसु भूमीसु कुसले अरहतो अभिञ उप्पादेन्तस्स समापत्ति उप्पादेन्तस्स किरियाव्याकते पज्ञा अत्यजापिका पञ्जा। चत्सु 25 भूमीसु विपाके अरहतो उप्पन्नाय अभिज्ञाय् उप्पन्नाय समापत्तिया किरियाव्याकते पञ्ञा जापितत्या पक्षा। एवं दुविधैन आणवत्यु। 20 १. रो पोत्यके नत्यि, एवमुपरि पि।२ चनूसुफलेसु पञ्चा-स्या०, रो० ।
7 1337 R.325 १६.२२६] मातिरानिसो ३ तिवियन २६ (१.५) तत्य क्तमा चिन्तामया पन्ना योगविहितेसु वा यम्मायतनेसु योगविहितेसु या मिष्णायतनंग योगविहितेसु वा विज्जाटानेसु' यम्मस्सयत वा सच्चानुलोमिफ या रूप अनिच्च ति वा वेदना पे० सन्ना सद्धारा विजाण अनिच्च ति वा, य एवरूपि अनुलोमिक सन्ति दिट्टि रचि मुदि' पेक्स 5 धम्मनिज्झानक्सन्ति परतो अस्सुत्वा' पटिलभति-अय युच्चति "चिन्ता- मया पञ्चा"। (ख) तत्य कतमा सुतमया पना ? योगविहितेसु वा कम्मायतनेसु योगविहितेसु वा सिप्पायतनेसु योगविहितेसु वा विज्जाट्ठानेसु कम्मस्सक्त वा सच्चानुलोमिक वा स्प 10 अनिच्च ति वा वेदना पे० सा सद्वारा विज्ञाण अनिच्च ति वा, य एवरूपि अनुलोमिक खन्ति दिद्धिं रुचिं मुदि पेक्ख धम्मनिज्झा- नक्खन्ति परतो सुत्वा पटिलभति -- अय वुच्चति “सुतमया पञ्जा" । (ग) सव्वा पि समापनस्स पचा भावनामया पञ्जा। (२. क) तत्थ कतमा दानमया पक्षा दान प्रारम्भ दानाधिगच्छ या उप्पज्जति पञ्जा पजानना पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अय वुच्चति “दानमया पञ्जा"। (ख) तत्थ कतमा सीलमया पञा? सील आरम सीलाधिगच्छ या उप्पज्जति पञ्ञा पजानना 20 पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अय वुच्चति “सीलमया पञ्जा"। (ग) सब्बा पि समापन्नस्स पञ्जा भावनामया पञ्जा। (३ क) तत्य कतमा अधिसीले पा पातिमोक्खसवर सवरन्तस्स या उप्पज्जति पज्ञा पजानना 25 पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अय वुच्चति “अधिसीले पा"। १ दिन्जट्ठानसु - स्या० रो०, एवमुपरि पि । २ युति - स्या०, रो० । ३ असुत्वा सो० । ४-४ पातिमोक्खसवरसवुतस्स - स्या, रो। वि०-४६ 7 15 ?
B338 5 R.326 ३८६ विभवो [१६.२.२६- (ख) तत्य कतमा अधिचित्ते पज्ञा? रूपावचरारूपावचरसमापत्ति समापज्जन्तस्स या उप्पज्जति पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- अयं वुच्चति "अधिचित्ते पना"। (ग) तत्य कतमा अधिपाय पञ्जा ? चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा-अयं वुच्चति "अधिपाय पञ्जा"। (४. क) तत्थ कतमं पायकोसल्लं? "इमे धम्मे मनसिकरोतो अनुप्पन्ना चेव अकुसला 'धम्मा न 10 उप्पज्जन्ति, उप्पन्ना च अकुसला धम्मा पहीयन्ति । इमे वा पनि धम्मे मनसिकरोतो अनुप्पन्ना चेव कुसला धम्मा उप्पज्जन्ति, उप्पन्ना च कुसला धम्मा भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया संवत्तन्ती" ति - या तत्थ पञ्चा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं वुच्चति "आयकोसल्लं"। (ख) तत्थ कतमं अपायकोसल्लं? "इमे धम्मे मनसिकरोतो अनुप्पन्ना चेव कुसला धम्मा न उप्प- ज्जन्ति, उप्पन्नाच कुसला धम्मा निरुज्झन्ति । इमे वा पत्तिमे धम्म मनसि- करोतो अनुप्पन्ना चेव अकुसला धम्मा' उप्पज्जन्ति, उप्पन्ना च अकुसला धम्मा भिय्योभावाय वेपुल्लाय संवत्तन्ती" ति – या तत्थ पज्ञा पजानना za ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं वुच्चति "अपाय- कोसल्लं"। (ग) सब्बा पि तत्रुपाया पञ्जा उपायकोसल्लं । (५. क) चतूसु भूमीसु विपाके पञ्जा विपाका पञ्जा । (ख) चतूसु भूमीसु कुसले पञ्जा विपाकधम्मधम्मा पञ्जा। (ग) तीसु भूमीसु किरियाब्याकते पज्ञा नेवविपाकनविपाक- धम्मधम्मा पा। (६. क) तीसु भूमीसु विपाके पञ्जा उपादिन्नुपादानिया 15 25 पञ्जा। (ख) तीसु भूमीसु कुसले तीसु भूमीसु किरियाव्याकते पना अनुपादिन्नुपादानिया पञ्जा। 30 ३८७ १६२.२६] मातिकानिहेसो (ग) चतूसु मग्गेसु चतू सु फलेसु पञ्जा अनुपादिनअनुपादा- निया पञ्जा। (७. क) वितक्कविचारसम्पयुत्ता पचा सवितक्कसविचारा पञ्जा। (ख) वितक्कविप्पयुत्ता विचारसम्पयुत्ता पञ्ज्ञा प्रवितवक- विचारमत्ता पक्षा। (ग) वितक्कविचारविष्पयुत्ता पञ्जा अवितक्कअविचारा पञ्जा। 10 B339 15 (८. क) पीतिसम्पयुत्ता पञ्ज्ञा पीतिसहगता पञ्जा। (ख) सुखसम्पयुत्ता पचा सुखसहगता पड़ा। (ग) उपेक्खासम्पयुत्ता पञ्जा उपेक्खासहगता पञ्जा। ( क) तीसु भूमीसु कुसले पञ्जा आचयगामिनी पञ्जा। (ख) चतूसु मग्गेसु पञ्ज्ञा अपचयगामिनी पञ्जा। (ग) चतूसुभूमीसु विपाके तीसु भूमीसु किरियाब्याकते पञ्जा नेवाचयगामिनापचयगामिनी पञ्जा। (१०. क) चतूसु मग्गेसु तीसु फलेसु पञ्जा सेक्खा पञ्आ। (ख) उपरिट्ठिमा' अरहत्तफले पञ्जा असेक्खा पञ्जा। (ग) तीसु भूमीसु कुराले तीसु भूमीसु विपाके तीसु भूमीसु किरियाव्याकते पञ्जा नेवसेक्खनासेक्खा पा । (११. क) कामावचरकुसलाब्याकते पचा परित्ता पचा। 20 (ख) रूपावचरारूपावचरकुसलाब्याकते पञ्जा महग्गता पञ्चा। (ग) चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्चा अप्पमाणा पञ्चा। (१२. क) तत्थ कतमा परित्तारम्मणा पञ्चा? परिते धम्म प्रारम्भ या उप्पज्जति पचा पजानना ..पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि अय वुच्चति "परित्तारम्मणा पञ्जा"। (ख) तत्थ कतमा महगतारम्मणा पञ्जा? हगते धम्मे प्रारभ या उप्पज्जति पञ्ञा पजानना ... पं०.. १, उपरिट्ठिमे - स्या, 25 R 327 रो०।
३८५ 10 ... विभङ्गो [१६.२.२६- अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति "महग्गतारम्मणा पञ्चा" (ग) तत्थ कतमा अप्पमाणारम्मणा पञ्चा? अप्पमाणे धम्मे आरम्भ या उप्पज्जति पञा पजानना ... पे०... 5 अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति "अप्पमाणारम्मणा पञ्जा"। (१३. क) तत्य कतमा मग्गारम्भणा पञ्जा ? अरियमग्गं प्रारब्भ या उप्पज्जति पञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि-अयं वुच्चति "मगारम्मणा पञ्जा"। (ख) चतूसु मग्गेसु पञ्जा मग्गहेतुका पञ्जा। (ग) तत्य कतमा मग्गाधिपतिनी पज्ञा? अरियमग्गं अधिपति करित्वा या उप्पज्जति पञ्च पजानना .पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- अयं वुच्चति "मग्गाधिपतिनी पञ्जा"। (१४) चतूसु भूमीसु विपाके पना सिया उप्पन्ना, सियां उप्पादिनी, न वत्तब्वा अनुप्पन्ना ति । चतूसु भूमीसु कुसले तीसु भूमीसु किरियाब्याकते पञ्चा सिया उप्पन्ना, सिया अनुप्पन्ना, न वत्तब्बा उप्पादिनी ति। (१५) सब्बा व पञ्जा सिया अतीता, सिया अनागता, सिया 20 पच्चुप्पना । (१६. क) तत्य कतमा अतीतारम्मणा पञ्जा? अतीते धम्मे आरभ या उप्पज्जति पञा पजानना ...प०.. अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति "अतीतारम्मणा पञ्चा"। (स) तत्य कतमा अनागतारम्मणा पञ्ज्ञा? अनागते धम्मे प्रारम्भ या उप्पज्जति पना पजानना ...पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति "अनागतारम्मणा पम्जा"। (ग) तत्य कतमा पच्चुप्पनारम्मणा पञ्जा? पच्चुप्पने धम्मे प्रारम या उप्पज्जति पञ्जा पजानना ... B.340 15 25 30 :..पे...
२९६ 5 R.929 १६.२.३०] मातिकानिद्देसो अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति “पच्चुप्पन्नारम्मणा पञ्चा", (१७) सव्वा व पञ्जा सिया अज्झत्ता, सिया वहिद्वा, सिया अज्झत्तवहिद्धा । (१८. क) तत्य कतमा अज्झत्तारम्मणा पञ्जा ? अज्झते धम्मे आरभ या उप्पज्जति पञ्चा पजानना ...पे.... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति "अज्झत्तारम्मणा पञ्चा"। (ख) तत्थ कतमा वहिद्धारम्मणा पञ्जा ? बहिद्धा धम्मे प्रारम्भ या उप्पज्जति पञ्जा पजानना ... पे०..._10 अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति "वहिद्वारम्मणा पञ्जा"। (ग) तत्थ कतमा अज्झत्तबहिद्धारम्मणा पञ्जा? अज्झत्तवहिद्धा धम्मे आरभ या उप्पज्जति पञ्जा पजानता ..पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति “अज्झत्त- 15 वहिद्धारम्मणा पञ्जा" | एवं तिविधेन जाणवत्थु । ४. चतुबिधेन ३०.(१.क) तत्य कतमं कम्मस्सकतनाणं? "अस्थि दिन्नं, अत्थि पिढें, अस्थि हुतं, अत्यि सुकतदुक्कटान' कम्मानं फलं विपाको, अत्यि अयं लोको, अत्थि परो लोको, अत्थि माता, 20 अयि पिता, अत्थि सत्ता प्रोपपातिका, अत्यि लोके समणब्राह्मणा सम्म- गता सम्मापटिपन्ना ये इमं च लोकं परं च लोकं सयं अभिन्ना सच्छि- कत्वा पवेदेन्ती" ति या एवरूपा पचा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिवि - इदं वुच्चति “कम्मस्सकतनाण" । ठपेत्वा राच्चानुलोमिकं जाणं, सव्वा पि सासवा कुसला पञ्जा 25 कम्मस्सकतनाण। (ख) तत्य कतमं सच्चानुलोमिकं आणं ? B.341 १. सुकटदुवकटान - सीः 5 R.329 ३६० विभङ्गो [१६ २.३०- "रूपं अनिच्च" ति वा वेदना ... पे०... सज्ञा ... सङ्खारा " विज्ञाणं अनिच्चं" ति वा या एवरूपी अनुलोमिका खन्ति दिट्ठि रुचि मुदि पेक्खा धम्मनिज्झानक्खन्ति इदं वुच्चति "सच्चानुलोमिकं आणं"। (ग) चतूसु मग्गेसु पञ्जा मग्गसमनिस्स आणं । (घ) चतूसु फलेसु पञ्जा फलसमङ्गिस्स जाणं । (२) मग्गसमङ्गिस्स जाणं दुक्खे पेतं जाणं, दुक्खसमुदये पेतं आणं, दुक्खनिरोधे पेतं आणं, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय पेतं जाणं । (क) तत्थ कतमं दुक्खे जाणं ? दुक्खं प्रारम्भ या उप्पज्जति पझा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं वुच्चति “दुक्खे जाणं" । (ख-घ) दुक्खसमुदयं प्रारभ ... पे०... दुक्खनिरोधं प्रारम्भ ... पे०... दुक्खनिरोधगामिनि पटिपदं प्रारम्भ या उप्पज्जति पञ्जा 15 पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं वुच्चति "दुक्खनिरोधगानिनिया पटिपदाय आणं"। (३) कामावचरकुसलाब्याकते पज्ञा कामावचरा पञ्जा। रूपावचरकुसलाव्याकते पज्ञा रूपावचरा पञ्चा। अरूपाववरकुसला- व्याकते पञ्चा अरूपावचरा पना। चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु 20 पञा अपरियापन्ना पञ्जा। (४. क) तत्य कतमं धम्मे जाणं ? चत्सु मग्गेसु चतुसु फलेसु पञ्जा धम्मे आणं । (ख) सो इमिना धम्मेन आतेन' दिद्वेन पत्तेन विदितेन परियोगाव्हेन अतीतानागतेन नयं नेति । "ये हि केचि अतीतमद्धानं 25 समणा वा ब्राह्मणा वा दुक्खं. अन्भनंसु, दुक्खसमुदयं अभञ्जसु, दुवखनिरोधं अभञ्जसु, दुवखनिरोधगामिनि पटिपदं अमनंसु, इमञ्चेव ते दुक्खं अन्भांसु, इमञ्चेव ते दुक्खसमुदयं अभअंसु, इमभेव ते दुक्खनिरोधं अभञ्जसु, इमञ्चेव ते दुक्तनिरोधगामिनि १. मानेन - सी०। २ प्रतीतानागते - स्या०, रो। ३. यं-सी०। ४, पि सी०। ५ अग्निा- स्या०, रो०, एवमुपरि पि। 342 ० वा 7 - मातिकानिदेसो पटिपद अभञ्जसु । ये हि केचि अनागतमद्धान समणा वा ब्राह्मणा दुक्ख अभिजानिस्सन्ति, दुक्ससमुदय अभिजानिस्सन्ति, दुक्सनिरोप अभिजानिस्सन्ति, दुक्सनिरोधगामिनि पटिपद अभिजानिस्सन्ति, इम- मेव ते दुक्ख अभिजानिस्सन्ति, इमभेष ते दुक्ससमुदय अभि- जानिस्सन्ति, इमअव ते दुवसनिरोध अभिजानिस्सन्ति, इमर ते 5 दुक्खनिरोधगामिनि पटिपद अभिजानिस्सन्ती" ति – या तत्थ पज्जा पजानना पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि इद पुच्चति "अन्वये जाण" । (ग) तत्थ कतम परिये जाण इध भिक्खु परसत्तान परपुग्गलान चेतसा चेतो परिच्च 10 पजानाति । सराग वा चित्त “सराग चित्त" ति पजानाति, वीतराग वा चित्त "वीतराग चित्त" ति पजानाति, सदोस वा चित्त "सदोस चित्त" ति पजानाति, वीतदोस वा चित्त “वीतदोस चित्त" ति पजानाति, समोह वा चित्त "समोह चित्त" ति पजानाति, वीतमोह वा चित्त “वीतमोह चित्त" ति पजानाति, सवित्त वा चित्त “सवित्त चित्त" ति पजानाति, विक्खित 15 वा चित्त "विक्खित्त चित्त" ति पजानाति, महग्गत वा चित्त "महग्गत चित्त" ति पजानाति, अमहग्गत वा चित्त “अमहग्गत चित्त" ति पजानाति, सउत्तर वा चित “सउत्तर चित्त" ति पजानाति, अनुतर वा चित्त "अनुत्तर चित्त'ति पजानाति, समाहित वा चित्त "समाहित चित्त" ति पजानाति, असमाहित वा चित्त "असमाहित चित्त" ति पजानाति, विमुत्त वा चित्त २० "विमुत्त चित्त" ति पजानाति, अविमुत्त वा चित्त "अविमुत्त चित्त"ति पजानाती ति या तत्य पञ्चा पजानना पे० अमोहो धम्म- विचयो सम्मादिट्टि - इद वुच्चति "परिये आण" । (घ) ठपेत्वा धम्म जाण अन्वये त्राण परिये जाण, अवसेसा पा सम्मुतिञाण । (५ क) तत्थ कतमा पञ्जा आचयाय नो अपचयाय कामावचरकुसले पञ्भा आचयाय नो अपचयाय । (ख) चत्सु मग्गेसु पञ्चा अपचयाय नो आचयाय । (ग) रूपावचरारूपावचरकुसले पञ्जा आचयाय चेव अप- - R330 25 - B343 चयाय च । 30 १ हि पि- रो।
- IC ? विभडो [१६२.३०- (घ) अपसेसा पञ्जा नेव आचयाय नो अपचयाय । (६ क) तत्थ कतमा पञ्जा निविदाय नो पटिवधाय? याय पञाय कामेसु वीतरागो होति, न च अभिज्ञायो पटिविज्झति न च सच्चानि - अय बुच्चति “पञ्जा निविदाय नो 5 पटिवेधाय"! (ख) स्वेव पञ्चाय कामेसु वीतरागो समानो अभिनायो पटिविज्झति न च सच्चानि अय वुच्चति "पज्ञा पटिवेधाय नो निविदाय"। (ग) चत्सु मग्गेसु पना निविदाय चेव पटिवेधाय च । (घ) अवसेसा पञ्जा नेव निविदाय नो पटिवेधाय । (७ क) तत्य कतमा हानभागिनी पञ्जा पठमस्स झानस्स लाभी' कामसहगता सञ्जामनसिकारा समुदा- चरन्ति हानभागिनी पञ। (ख) तदनुधम्मता सति सन्तिट्ठति ठितिभागिनी' पञ्जा। (ग) अवितक्कसहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विसेसभागिनी पञ्जा। (घ) निविदासहगता सामनसिकारा समुदाचरन्ति विरागृपसज्ञिता निब्बेधभागिनी पञ्जा। दुतियस्स झानस्स लाभी वितक्कसहगता सञ्चामनसिकारा 20 समुदाचरन्ति हानभागिनी पञ्जा । तदनुधम्मता सति सन्तिट्ठति ठिति- भागिनी' पना। उपेक्खासहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विसेसभागिनी पञ्जा । निविदासहगता सज्ञामसिकारा समुदा- चरन्ति विरागूपसञ्जिता निब्बेधभागिनी पा । ततियस्स झानस्स लाभी पोतिसुखसहगता सञ्चामनसिकारा 23 समुदाचरन्ति हानभागिनी पला । तदनुधम्मता सति सन्तिट्ठति ठिति- भागिनी पञा। अदुक्खमसुखसहगता सञ्जामनसिकारा समुदा- चरन्ति विसेसभागिनी पना। निधिदासहगता सामनसिकारा समुदाचरन्ति विरागपसञ्जिता निव्वैधभागिनी पञ्चा। स्या० रो०। २ घितिक सी० । ३ विरागूपसम्हिता - स्या. विरागूपसहिता - रो। ४. पीतिसहगता - स्या०, रो। 15 R331 १ लामि S BSH 10 १६२३०] मातिकानिदेसो चतुत्यस्स झानस्स लाभी उपेक्सासहगता' सज्जामनसिकारा समुदाचरन्ति हानभागिनी पञ्जा । तदनुधम्मता मति सन्तिद्वति टिति- भागिनी पञ्जा । अाकासानन्चायतनराहगता सज्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विसेमभागिनी पन्ना। निविदासहगता सज्जामनसि- कारा समुदाचरन्ति विरागपसम्ञिता निन्नेधभागिनी पन्ना। आकासानञ्चायतनस्स लाभी स्पसहगता सझामनसिकारा समुदाचरन्ति हानभागिनी पञ्चा। तदनुधम्मता सति सन्तिट्ठति ठितिभागिनी पञ्जा । विज्ञाणञ्चायतनसहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विसेसभागिनो पञ्झा । निविदासहगता सञ्जामनसि- कारा समुदाचरन्ति विरागूपसञ्चिता निवेधभागिनी पञ्जा। विज्ञाणञ्चायतनस्स लाभी आकासानञ्चायतनसहगता सामनसिकारा समुदाचरन्ति हानभागिनी पञ्जा । तदनुधम्मता सति सन्तिट्ठति ठितिभागिनी पञ्जा। पाकिञ्चञ्नायतनसहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विसेसभागिनी पञ्जा । निदियदा- सहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विराग्पसमिता निब्बैध- 15 भागिनी पञ्जा। पाकिञ्चमायतनस्स. लाभी विजाणञ्चायतनसहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति हानभागिनी पञ्जा । तदनुवम्मता सति सन्तिट्ठति ठितिभागिनी पञ्जा । नेवसञ्जानासआयतनसहगता सञ्जामनसिकारा समुदाचरन्ति विसेसभागिनी पञ्जा। निबिदा. 20 सहगता सञ्जामनसिंकारा समुदाचरन्ति विरागूपसञ्जिता निब्बेध- भागिनी पञ्जा। (८) तत्थ कतमा चतस्सो पटिसम्भिदा? अत्थपटिसम्भिदा, धम्मपटिसम्भिदा, निरुत्तिपटिसम्भिदा, पटि- भानपटिसम्भिदा। अत्थे त्राण अत्यपटिसम्भिदा, धम्मे जाण धम्मपटिसम्भिदा, तत्र' धम्मनिरुत्ताभिलापे जाण निरुत्तिपटिसम्भिदा, जाणेसु जाण पटिभानपटिसम्भिदा । इमा चतस्सो पटिसम्भिदा । १ सुखसहगता - स्या०, रो। २ पदिभाषपटिसम्मिदा - स्या०, रो। ३. तप 25 सी०।
विभङ्गो (६) तत्य कतमा चतस्सो पटिपदा ? दुक्खपटिपदा दन्धाभिज्ञा पञ्जा, दुक्खपटिपदा खिप्पा भिज्ञा पञ्जा, सुखपटिपदा दन्धामिञा पञ्चा, सुखपटिपैदा खिप्पाभिना पञ्जा। 5 R.332 10 B345 (क) तत्थ कतमा दुक्खपटिपदा दन्धाभि पा ? किच्छेन कसिरेन समाधि उप्पादन्तस्स दन्धं तण्हानं अभिजातन्तस्स या उप्पज्जति पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिष्टि- अयं वुच्चति "दुक्खपटिपदा दन्धाभिज्ञा पञ्जा"। (ख) तत्व कतमा दुक्खपटिपदा खिप्पाभिमा पा? किच्छेन कसिरेन समाधि उप्पादेन्तस्स खिप्पं तहानं अभि- जानन्तस्सं या उप्पज्जति पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि - अयं बुच्चति "दुक्खपटिपदा खिप्पाभिञ्ज्ञा पञ्जा"। (ग) तत्थ कतमा सुखपटिपदा दन्धाभिञ्ज्ञा पञ्जा ? अकिच्छेन अकसिरेन समाधि उप्पादेन्तस्स दन्धं तण्हानं अभि- 15 जानन्तस्स या उप्पज्जति पञा पजानना ... पे०.. अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि - अयं वुच्चति "सुखपटिपदा दन्धाभिजा पञ्जा"। (घ) तत्थ कतमा सुखपटिपदा खिप्पाभिज्ञा पचा? अकिच्छेन अकसिरेन समाधि उप्पादेन्तस्स खिप्प तण्हानं अभि- जानन्तस्स या उप्पज्जति पा पजानना ..पे०. . अमोहो धम्मविचयो 20 सम्मादिट्ठि - अयं वुच्चति “सुखपटिपदा खिप्पाभिचा पञ्जा" । इमा चतस्सो पटिपदा। (१०) तत्थ कतमानि चत्तारि प्रारम्मणानि ? परित्ता परितारम्मणा पञ्जा, परिता अप्पमाणारम्मणा पञ्जा, अप्पमाणा परित्तारम्मणा पञ्चा, अप्पमाणा अप्पमाणारम्मणा 25 पञ्जा। (क) तत्थ कतमा परित्ता परित्तारम्मणा पञ्जा? समाधिस्स न निकामलाभिस्स प्रारम्मणं थोकं फरन्तस्स या उप्पज्जति पञ्जा पजानना .पे... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- मयं वुञ्चति "परित्ता परित्तारम्मणा पञ्जा" । १. तण्टान - स्या, रो०, एवमुपरिपि । - 5 - R933 मातिकानिहेसो ३६५ (ख) तत्य कतमा परित्ता अप्पमाणारम्मणा पञ्जा ? समाधिस्स न निकामलाभिस्स आरम्मणं विपुलं फरन्तस्स या उप्पज्जति पन्ना पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि अयं वुञ्चति “परित्ता अप्पमाणारम्मणा पना"।. (ग) तत्थ कतमा अप्पमाणा परित्तारम्मणा पञ्जा ? समाधिस्स निकामलाभिस्स आरम्मणं थोकं फरन्तस्स या उप्पज्जति पञा पजानना ... पे.... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- अयं वुच्चति “अप्पमाणा परित्तारम्मणा पञ्जा"। (घ) तत्थ कतमा अप्पमाणा अप्पमाणारम्मणा पञ्जा ? समाधिस्स निकामलाभिस्स प्रारम्मणं विपुलं फरन्तस्स या 10 उप्पज्जति पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- अयं वुच्चति "अप्पमाणा' अप्पमाणारम्मणा पञ्जा" । इमानि चत्तारि आरम्मणानि । (११) मग्गसमनिस्स जाणं जरामरणे पेतं जाणं, जरामरण- समुदये पेतं जाणं, जरामरणनिरोधे पेतं जाणं, जरामरणनिरोधगामि- 15 निया पटिपदाय पेतं जाणं । (क) तत्थ कतमं जरामरणे जाणं ? जरामरणं आरभ या उप्पज्जति पञा पजानना ...पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं वुच्चति “जरामरणे जाण" (ख-घ) जरामरणसमुदयं प्रारब्भ .पे०... जरामरणनिरोधं 20 आरम्भ ... पे.... जरामरणनिरोधगामिनि पटिपदं प्रारभ या उप्पज्जति पज्ञा पजानना ... पं०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिदि- इदं वुच्चति "जरामरणनिरोधगामिनिया पटिपदाय आण" । (१२-२१) धम्मसमनिस्स'ञाण जातिया पेतं जाणं .. पे० . भवे पेतं जाणं ... पे०.. उपादाने पेतं जाणं ... पे०... तण्हाय पेतं जाणं 25 ...पे०... वेदनाय पेतं जाणं ... पे०... फस्से पेतं जाणं..पे० . सळायतने पेतं जाणं ...पे०... नामरूपे पेतं आणं ... पे०. विज्ञाणे पेतं जाणं ... पे०... सङ्खारेमुपेतं जाणं, सङ्कारसमुदये पेतं जाणं, सङ्खारनिरोधे पेतं जाणं, सङ्खारनिरोधगामिनिया पटिपदाय पेतं जाणं । तत्थ कतमं सङ्खारेसु आणं? १. मग्गसमङ्गिस्स - सी०, स्या०, रो० । २ सवारे - रो० । B.346 30 5 R.34 दिगो [१६.२.३०- सङ्खारे प्रारभ या उप्पज्जति पञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिष्टि - इदं बुच्चति “सङ्घारेलु आणं। सङ्घारसमुदयं प्रारम्भ ... पे०... सङ्खारनिरोधं प्रारम्भ ....पे.... सङ्खारनिरोधगामिनि पटिपदं प्रारम्भ या उप्पज्जति पापजानना .पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि- इदं वुच्चति “सङ्खारनिरोध- गामिनिया पटिपदाय जाणं । एवं चतुविधेन जाणवत्यु । ५. पञ्चविधन ३१. (१) तत्य कतमो पञ्चङ्गिको सम्मासमाधि ? पीतिफरणता, सुखफरणता, चेतोफरणता, आलोकफरणता, 10 पच्चवेक्षणानिमित्तं । द्वीसु झानेसु पज्ञा पीतिफरणता । तीसु झानेसु पञ्चा सुखफरणता । परचित्ते जाणं चेतोफरणता । दिव्यचक्खु पालोक- फरणता । तम्हा तम्हा समाधिम्हा बुट्टितस्स पच्चवेक्खणाजाणं पच्चवेक्षणानिमित्तं । अयं वुच्चति पञ्चङ्गिको सम्मासमाधि । (२) तत्थ कंतमो पञ्चज्ञाणिको सम्मासमाधि ? "अयं समाधि पच्चुप्पन्नमुखो चेव प्रायति च सुखविपाको" ति पच्चत्तमेव जाणं उप्पज्जति । “अयं समाधि अरियो निरामिसो"ति पच्चत्तमेव जाणं उप्पज्जति । "अयं समाधि महापुरिससेवितो" ति पच्चत्तव आणं उप्पज्जति । "अयं समाधि सन्तो पणीतो 20 पटिप्पस्सद्धलद्धो एकोदिमावाधिगतो न ससहारनिग्गरहवारितगतो' ति पच्चत्तमेव जाणं उप्पज्जति । सो खो पनाहं इमं समाधि सतो' समापज्जामि सतो बुट्ठहामी" ति पच्चत्तमेव आणं उप्पज्जति । अयं पञ्चजाणिको सम्मासमाधि । एवं पञ्चविधेन जाणवत्यु। ६. विपन ३२. तत्य कनमा छमु अभिश्नासु पञ्या ? १. परामिपिता रो। २.परिणामला मी -गी, पटिप्परगति - रा, रो। ३. गगनागितारितगो-सा गगानिपदवालिलो- .४, सोम मागे। B.347 15 -या. मिलो 7 5 . 10 1935 १६२.३४] मातिकानिद्देसो ३६० इद्धिविधे जाण, सोतधातुविसुद्धिया आण, परचिते जाणं, पुन्बेनिवासानुस्सतिया' जाण, सत्तान चुतूपपाते जाण, पासवान खये जाण – इमा छसु अभिनासु पञ्जा। एव छबिधेन जाणवत्थु । ७ सत्तविधन ३३ तत्थ कतमानि सत्तसत्तति' जाणवत्यूनि जातिपच्चया जरामरण ति माण, असति जातिया नत्थि जरामण ति आण, अतीत पि अद्धान जातिपच्चया जरामरण ति जाण, असति जातिया नत्यि जरामरण ति आण, अनागत पि अद्धान जाति- पच्चया जरामरण ति जाण, असति जातिया नत्यि जरामरण ति जाण । य पिस्स त धम्मट्ठितिजाण त पि खयधम्म वयधम्म विरागधम्म निरोध- धम्म ति नाण, भवपच्चया जाती ति आण पे० उपादानपच्चया भवो ति जाण पे० तण्हापच्चया उपादान ति आण पे० वेदना- पच्चया तण्हा ति जाण ये० फस्सपच्चया वेदना ति जाण पे० सळायतनपच्चया फस्सो ति त्राण पे० नामरूपपच्चया सळायतन ति आण पे० विज्ञाणपच्चया नामरूप ति ज्ञाण पे० सङ्खारपच्चया विण ति ाण पे० अविज्जापच्चया सङ्खारा ति जाण, असति अविज्जाय नत्थि सङ्घारा ति आण, प्रतीत पि अद्धान अविज्जापच्चया सङ्घारा ति जाण, असति अविज्जाय नत्यि सङ्घारा ति जाण, अनागत पि अद्धान अविज्जापच्चया सङ्घारा ति आण, असति अविज्जाय नत्थि सवारा ति त्राण । य पिस्स त धम्मट्टिति- 20 जाण त पि खयधम्म वयधम्म विरागधम्म निरोधधम्म ति जाण । इमानि सत्तसत्तति जाणवत्थूनि । एव सत्तविधेन जाणवत्थु । ८ अविधेन ३४ तत्थ कतमा चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा' सोतापत्तिमग्गे पञ्ञा, सोतापत्तिफले पञ्ञा, सकदागामिमग्गे पा, सकदागामिफले पञ्चा, अनागामिमग्गे पञ्जा, अनागामिफ्ले १ पुब्बनिवामानुस्सति - सी०, स्या०, रो। २ सत्तसतरि स्या०, रो। ३ सन्तति-सी०। 15 B348 विभङ्गो १६.२.३४ प्रज्ञा, अरहत्तमग्गे पञ्जा, अरहत्तफले पञ्जा - इमा चतूसु मग्गेसु चतूसु फलेसु पञ्जा। एवं अविधेन जाणवत्थु । ९. नवविधन ३५. तत्य कतमा नवसु अनुपुत्वविहारसमापत्तोसु पञ्चा? पठमज्झानसमापत्तिया पञ्चा, दुतियज्झानसमापत्तिया पञ्जा, ततियज्झानसमापत्तिया पञा, चतुत्यज्झानसमापत्तिया पञ्जा, आकासानञ्चायतनसमापत्तिया पञ्जा, विज्ञाणञ्चायतनसमापत्तिया पञ्चा, पाकिञ्चज्ञायतनसमापत्तिया पञ्जा, नेवसझानासञ्चा- यतनसमापत्तिया पञ्जा, सञ्जावेदयितनिरोधसमापत्तिया बुद्वितस्स 10 पच्चवेक्खणाजाणं - इमा नवसु अनुपुबविहारसमापत्तीसु पञ्चा। एवं नवविधेन आणवत्थु । 5 . . १०. वसविन R.336 ३६. (१) तत्य कतमं तथागतस्स गनं च ठानतो अट्ठानं च अट्टानतो यथाभूतं जाणं? इच तथागतो "अट्ठानमेतं अनवकासो यं दिट्ठिसम्पन्नो पुग्गलो 15 कञ्चि सह्वारं निच्चतो उपगच्छेय्य, नेतं ठानं विज्जती" ति पजानाति। 'ठानं च सो एतं विज्जति यं पुयुज्जनो कञ्चि सदारं निच्चतो उपगच्छेय्य, ठानमेतं विज्जती" ति पजानाति । "अट्ठानमेतं अनवकासो यं दिट्ठि- सम्पन्नो पुग्गलो कञ्चि सवारं सुसतो उपगच्छेय्य, नेतं ठानं विज्जतो" ति पजानाति । "ठानं च सो एतं विज्जति यं पुथुज्जनो कञ्चि सहारं 20 सुसतो उपगच्छेय्य, ठानमेतं विज्जती" ति पजानाति । "अट्ठानमेतं अनवकासो यं दिट्टिसम्पनो पुग्गलो कश्चि धम्मं भत्थतो' उपगच्छेय्य, नेतं ठानं विज्जतो" ति पजानाति । "ठानं च सो एतं विज्जति यं पुथु- ज्जनो फञ्चि धम्म अत्यतो उपगच्दैय्य, ठानमतं विग्जती" ति पजा- नाति । "प्रट्ठानमेतं अनयासो यं दिट्टिनम्पन्नो पुग्गलो मातरं जीविता योरोग्य, नेतं ठानं विग्नतो" नि पजानाति। "टानं गो एतं विग्गति पं पुपुजनो मातरं जीविता वोरोपेग्य, टानमतं विगती" ति पगानाति । १. पती-ला,रो। B.319 ४०० - विभङ्गो ܩ [१६.२.३६- विपाको निम्वत्तेय्य, नेतं ठानं विज्जती ति पजानाति । ठानं च खो एतं विज्जति यं वचोदुच्चरितस्स ...पे....'यं मनोदुच्चरितस्स अनिट्ठो अकन्तो अमनापो विपाको निब्वत्तेय्य, ठानमेतं विज्जतीति पजानाति । "अट्ठानमेतं अनवकासो यं कायसुचरितस्स अनिट्ठो अकन्तो 5 अमनापो विपाको निव्वत्तेय्य, नेतं ठानं विज्जती" ति पजानाति। "ठानं च खो एतं विज्जति यं कायसुचरितस्स इट्ठो कन्तो मनापो विपाको निव्वत्तेय्य, ठानमेतं विज्जती" ति पजानाति । अट्ठानमतं अनवकासो यं वचीसुचरितस्स ... पे०... यं मनोसुचरितस्स अनिट्ठो अकन्तो अमनापो विपाको निव्वत्तेय्य, नेतं ठानं विज्जती ति पजानाति । ठानं च खो एतं 10 विज्जति यं वचीसुचरितस्स ... पे०... यं मनोसुचरितस्स इट्टो कन्तो मनापो विपाको निव्वत्तेय्य, ठानमे विज्जती ति पजानाति । "अट्ठानमेतं अनवकासो यं कायदुच्चरितसमङ्गी तन्निदान' तप्पच्चया कायस्स भेदा परं मरणा सुगति सग्गं लोकं उपपज्जेय्य, नेतं ठानं विज्जती" ति पजानाति । "ठानं च खो एतं विज्जति यं काय-. 15 'दुच्चरितसमङ्गी तन्निदानं तप्पच्चया कायस्स भेदा परं भरणा अपार्य दुग्गति विनिपातं निरयं उपपज्जय्य, ठानमेतं विज्जती" ति पजानाति । अट्ठानमेतं अनवकासो यं वचीदुच्चरितसमङ्गी ... पं०... यं मनोदुच्चरित- समङ्गी तन्निदानं तप्पच्चया कायस्स भेदा परं मरणा सुगति सग्गं लोकं उपपज्जेय्य, नेतं ठानं विज्जती ति पजानाति । ठानं च खो एतं विज्जति 20 यं वचीदुच्चरितसमङ्गी ... पे०... यं मनोदुच्चरितसनङ्गी तन्निदानं तप्पच्चया कायस्स भेदा परं मरणा अपायं दुग्गति विनिपातं निरयं उपपज्जेय्य, ठानमेतं विज्जती ति पजानाति । "अट्ठानमेतं अनवकासो यं कायसुचरितसमङ्गी तन्निदानं तप्प- ज्चया कायस्स भेदा परं मरणा अपायं दुग्गति विनिपातं निरयं उपपज्जव्य, नेतं ठानं विज्जती" ति पजानाति । "ठानं च खो एतं विज्जति यं काय- सुचरितसमङ्गी तग्निदानं तप्पच्चया कायस्स भेदा परं मरणां सुगति सग्ग लोकं उपपज्जेय्य, ठानमतं विज्जती" ति पजानाति । अट्ठानमतं अनवकासो यं वचीसुचरितसमङ्गी ..पे०... यं मनोसुचरितसमङ्गी 1 25 D.951 R.398 ... १-१. रो. पोग्य गरिए । २. तनिशाना-सी०, रो०,एनमारिपि । ३. उमरग्य -सी०,०, एवमुरिपि।
१६ २.३६] मातिकानिदेसो तन्निदानं तप्पच्चया कायस्स भेदा परं मरणा अपायं दुग्गति विनिपातं निरयं उपपज्जेय्य, नेतं ठानं विज्जती ति पजानाति । ठानं च खो एतं विज्जति यं बचीसुचरितसमङ्गी ... पे०.. यं मनोसुचरितसगङ्गी तग्निदान तप्पच्चया कायस्स भेदा परं मरणा सुगति सग्गं लोकं उपपज्जय्य, ठानमेतं विज्जती ति पजानाति । “ये ये धम्मा येस येसं धम्मानं हेतू पच्चया 5 उपादाय' तं तं ठानं, ये ये धम्मा येसं येसं धम्मानं न हेतू अप्पच्चया' उपादाय तं तं अट्ठान" ति । या तत्थ पज्ञा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं तथागतस्स ठानं च ठानतो अट्टानं च अट्ठानतो यथाभूतं जाणं । (२) तत्थ कतम तथागतस्स प्रतीतानागतपच्चुप्पन्नानं कम्म- 10 समादानानं ठानसो हेतुसो विपाकं यथाभूतं जाणं ? इध तथागतो पजानाति - "अत्थेकच्चानि पापकानि कम्म- समादानानि गतिसम्पत्तिपटिबाव्हानि न विपच्चन्ति । प्रत्येकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि उपधिसम्पत्तिपटिवाव्हानि न विपच्चन्ति । अत्थेकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि कालसम्पत्तिपटिवाव्हानि न 15 विपच्चन्ति । अत्थेकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि पयोगसम्पत्ति- पटिवाव्हानि न विपच्चन्ति । "प्रत्येकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि गतिविपत्ति आगम्म विपच्चन्ति । अत्येकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि उपधिविपत्ति आगम्म विपच्चन्ति । अत्येकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि काल- 20 विपत्ति प्रागम्म विपच्चन्ति । अत्येकच्चानि पापकानि कम्मसमादानानि पयोगविपत्ति आगम्म विपच्चन्ति । "प्रत्येकच्चानि कल्याणानि कम्मसमादानानि गतिविपत्तिपटि- वाल्हानि न विपच्चन्ति । अत्थेकच्चानि कल्याणानि कम्मसमादानानि उपधिविपत्तिपटिबान्हानि न विपच्चन्ति । अत्येकच्चानि कल्याणानि 25 कम्मसमादानानि कालविपत्तिपटिवाव्हानि न विपच्चन्ति । अत्थे- कच्चानि कल्याणानि कम्मसमादानानि ‘पयोगविपत्तिपटिबाव्हानि न विपच्चन्ति । "प्रत्येकच्चानि कल्याणानि कम्मरामादानानि गतिसम्पत्ति १. उप्पादाय - स्या०, रो० । २. न पच्चया-स्या, रो० । ३. कलमा - -रो - रया०, रो०, एवमुपरि पि । वि० ४. विपचन्ति ४०२ . R339 B.352 5 10 विमङ्गो [१६.२ ३६- पागम्म विपच्चन्ति । अत्थेकच्चानि कल्याणानि कम्मसमादानानि उपधिसम्पत्ति आगम्म विपच्चन्ति । अत्थेकच्चानि कल्याणानि कम्म- समादानानि कालसम्पत्ति आगम्म विपच्चन्ति । अत्येकच्चानि कल्याणानि कम्मसमादानानि पयोगसम्पत्ति आगम्म विपच्चन्ती” ति । या तत्थ पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मा- दिट्ठि- इदं तथागतस्स प्रतीतानागतपच्चुप्पन्नानं कम्मसमादानानं ठानसो हेतुसो विपाकं यथाभूतं जाणं । (३) तत्य कतमं तथागतस्स सम्बत्थगामिनि' पटिपदं यथाभूतं जाणं? इध तथागतो “अयं मग्गो अयं पटिपदा निरयगामी" ति पजानाति, "अयं मग्गो अयं पटिपदा तिरच्छानयोनिगामी'' ति पजानाति, "अयं मग्गो अयं पटिपदा पेत्तिविसयगामी"ति पजानाति, "अयं मग्गो अयं पटिपदा मनुस्सलोकगामी” ति पजानाति, “अयं मग्गो अयं पटिपदा देवलोकगामी" ति पजानाति, "अयं मग्गो अयं पटिपदा 15 निवानगामी" ति पजानाती ति । या तत्य पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मा- दिदि-इदं तथागतस्स सव्वत्थगामिनि पटिपदं यथाभूतं जाणं । (४) तत्थ कतमं तथागतस्स अनेकधातुनानाधातुलोकं यथाभूत जाणं? इध तथागतो खन्धनानत्तं पजानाति, आयतननानत्तं पजानाति, धातुनानन्तं पजानाति, अनेकधातुनानाधातुलोकनानत्तं पजानाती ति । या तत्थ पचा पजानना ... पै.... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि.- इदं तथागतस्स अनेकधातुनानाधातुलोकं यथाभूतं जाणं । (५) तत्य कतमं तथागतस्स सत्तानं नानाधिमुत्तिकतं यथाभूतं 25 जाणं? इध तथागतो पजानाति - "सन्ति सत्ता हीनाधिमुत्तिका, सन्ति सत्ता पणीताधिमुत्तिका ।' हीनाधिमुत्तिका सत्ता होनाधिमुत्तिने सते सेवन्ति भजन्ति पयिरपासन्ति । पणीताधिमुत्तिका सत्ता पणीताधि- मुत्तिके सत्तं सेवन्ति भजन्ति पयिरपासन्ति । १. राम्यन्यगामिनी - मी० । २. निरयगामिनी- सी., स्या०, रो०, एवमुपरि नि । ३. तिरच्यानगामिनी-रया, रो। ४. रितिविगपगामिनी-स्या, 20 रो।
8353, R340 अनुसेति । इति इमेसु द्वीसु धम्मसु अविज्जानुपतिना। तदेवट्ठो मानो १६ २ ३६] मातिकानि सो "अतीत पि अद्धान हीनाधिमुत्तिका सत्ता हीनाधिमुत्तिके सत्त सेविंसु भजिसु पयिरुपासिंसु, पणीताधिमुत्तिका सत्ता पणीताधिमुत्तिके सत्ते सेविसु भजिसु पयिरुपासिसु । "अनागत पि अद्धान होनाधिमुत्तिका सत्ता हीनाधिमुत्तिके सत्ते सेविस्सन्ति भजिस्सन्ति पयिरुपासिस्सन्ति, पणीताधिमुत्तिका सत्ता । पणीताधिमुत्तिके सत्ते सेविस्सन्ति भजिस्सन्ति पयिरुपासिस्सन्ती' ति । या तत्थ पञ्जा पजानना पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि -इद तथागतस्स सत्तान नानाधिमुत्तिकत यथाभूत जाण । (६) तत्थ कतम तथागतस्स परसत्तान परपुगलान इन्द्रिय- परोपरियत्त यथाभूत जाण? इध तथागतो सत्तान आसय पजानाति, 10 अनुसय पजानाति, चरित पजानाति, अधिमुत्ति पजानाति, अप्परजक्खे महारजक्खे तिविखन्द्रिये मुदिन्द्रिये' स्वाकारे द्वाकारे सुविज्ञापये दुविज्ञापये' भन्बाभव्ये सत्ते पजानाति । कतमो च सत्तान प्रासयो ? "सस्सतो लोको" ति वा, "असस्सतो लोको" ति वा, "अन्तवा लोको" ति वा, "अनन्तवा लोको" 15 "त जीव त सरीर" ति वा, "अ जीव अञ सरीर" ति वा, "होति तथागतो पर मरणा ति वा, “न होति तथागतो पर मरणा" ति वा, "होति च न च होति तथागतो पर मरणा" ति वा, “नेव होति न न होति तथागतो पर मरणा” ति वा, इति भवदिविसन्निस्सिता वा सत्ता होन्ति विभवदिद्विसन्निस्सिता वा । एते वा पन उभो अन्ते अनुपगम्म 20 इदप्पच्चयता पटिच्चसमुप्पन्नेसु धम्मेसु अनुलोमिका सन्ति पटिलता होति यथाभूत ज्ञाण । अय सत्तान आसयो। कतमो च सत्तान अनुसयो सत्तानुसया - कामरागानुसयो, पटियानुसयो, मानानुसयो, दिवानुसयो, विचिकिच्छानुसयो, भवरागानु- सयो, अविज्जानुसयो। यलोके पियरुप सातरूप एत्य सत्तान रागानुसयो । अनुसेति । य लोके अप्पियरूप असातरूप एत्य मतान पटियानुसयो च दिट्ठि च विचिकिच्छी च दट्टब्बा । अय सन्तान अनुमयो । कतम च सत्तान चरित? तिवा, . पुश्मानिमवारी, अपुन्नाभि- १ मुन्द्रिय - सी० । २ दूविजापप - 11 ? यदामून दा-ग्या०, रो० ।
४०४ विभङ्गो B.35+ R.311 10 [१६.२.३६- सङ्खारो, पानेञाभिसङ्खारो, परित्तभूमको वा महाभूमको वा -- इदं सत्तानं चरितं । कतमा च सत्तानं अधिमुत्ति ? सन्ति सत्ता हीनाधिमुत्तिका, सन्ति सत्ता पणीताधिमुत्तिका । हीनाधिमुत्तिका सत्ता होनाधिमुत्तिके 5 सत्ते सेवन्ति भजन्ति पयिरुपासन्ति । पणीताधिमुत्तिका सत्ता पणीता- धिमुत्तिके सत्ते सेवन्ति भजन्ति पयिरुपासन्ति । अतीतं पि अद्धानं हीनाधिमुत्तिका सत्ता होनाधिमुत्तिके सत्ते सेविसु भजिसु पयिरुपासिंसु । पणीताधिमुत्तिका सत्ता पणीताधिमुत्तिके सत्ते सेविंसु भजिंसु पयिस्पासिसु । अनागतं पि अद्धानं हीनाधिमुत्तिका सत्ता हीनाधिमुत्तिके सत्ते संविस्सन्ति भजिस्सन्ति पयिरुपासिस्सन्ति । पणीताधिमुत्तिका सत्ता मणीताधिमुत्तिके सत्ते सेविस्सन्ति भजिस्सन्ति पयिरुपासिस्सन्ति ।. अयं सत्तानं अधिमुत्ति । कतमे ते सत्ता महारजक्खा ? दस किलेसवत्थूनि - लोभो, 15 दोसो, मोहो, मानो, दिवि, विचिकिच्छा, थीनं', उद्धच्चं, अहिरिकं, अनोत्तप्पं । येसं सत्तानं इमानि दस किलेसवत्थूनि आसेवितानि भावि- तानि बहुलीकतानि उस्सदगतानि, इमे ते सत्ता महारजक्खा । कतमे ते सत्ता अप्परजक्खा ? येसं सत्तानं इमानि दस किलेस- वत्थूनि अनासेवितानि प्रभावितानि अवहुलीकतानि अनुस्सदगतानि, इमे 20 ते सत्ता अप्परजक्खा । कतमे ते सत्ता मुदिन्द्रिया ? पञ्चिन्द्रियानि - सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पझिन्द्रियं । येसं सत्तानं इमानि पञ्चिन्द्रियानि अनासेवितानि अभावितानि अबहुलीकतानि अनुस्सदगतानि, इमे ते सत्ता मुदिन्द्रिया। कतमे ते सत्ता तिक्खिन्द्रिया ? येसं सत्तानं इमानि पञ्चिन्द्रि- यानि आसेवितानि भावितानि बहुलीकतानि उस्सदगतानि, इमे ते सत्ता तिक्खिन्द्रिया। कतमे ते सत्ता द्वाकारा ? ये ते सत्ता पापांसया पापानुसया पापचरिता पापाधिमुत्तिका महारजक्खा मुदिन्द्रिया, इमे ते सत्ता - 25 B.355 30 द्वाकारा। १. थिनं -म..
४०५ -- ? 10 । R342 मानिवानिमो कतमे ते सत्ता स्वावारा? ये त गत्ता कल्याणासया गल्याण- चरिता कल्याणाधिमुत्तिया अप्परजयसा तिबियन्द्रिया, मे ते सत्ता स्वाकारा । क्नमे ते सत्ता दुविन्नापया? ये च'ते मत्ता द्वाराग, तेच ते सत्ता दुविजापया । ये च' ते मत्ता स्वापारा, तेच ते सत्ता । सुविज्ञापया । कतमे ते सत्ता अभव्या? ये ते मत्ता पम्मावग्णेन ममन्नागता किलेसावरणेन समन्नागता विपावावरणेन ममनागता अस्गद्धा अच्छ- न्दिका दुप्पा अभव्वा नियाम प्रोवामितु पुमलेमु धम्मनु सम्मत्त, इमे ते सत्ता अभव्या । क्तमे ते सत्ता भव्वा ? ये ते सत्ता न यम्मावरणेन गमनागता न क्लेिसावरणेन समन्नागता न विपावावरणेन समन्नागता नद्रा छन्दिया पावन्तो भव्या नियाम प्रोक्वामितु उसलेसु धम्मैगु मम्गत, म ते सत्ता भव्या ति । या तत्य पज्ञा पजानना पे० अमोही धम्मरिचयो सम्मादिट्ठि - इद तथागतस्स परमतान परपुग्गलान इन्द्रियपरोपरियत 15 यथाभूत जाण । (७) तत्य क्तम तथागतस्स झानविमोरसममाधिरामापत्तीन सविलेस वोदान वट्टान यथाभूत जाण शायो ति । चत्तारो झायो । प्रत्येकन्चो झायी मम्पत्तियेव' समान विपत्ती ति पच्चेति, प्रत्येकच्चो झायी विपत्तियेव' ममान 20 सम्पत्ती ति पच्चेति, प्रत्येकच्चो झायी सम्पत्तियेव समान नम्पती ति पच्चति, अत्यंकच्चा झायो विपत्तियंव समान विपत्ता ति पच्चति - इमे चत्तारो झायी। अपरे पि चत्तारो झायो। प्रत्येकच्चो झायी दन्ध ममापज्जति सिप्प वट्ठाति, प्रत्येकच्चो झायी सिप्प समापज्जति दन्य बुट्टानि, प्रत्य- 20 कच्चो झायी दन्ध समापज्जति दन्ध खुट्टाति, प्रत्येकच्चो झायी विप्प समापज्जति खिष्प वट्टाति - इमे चत्तारो झायो । अपरे पि चत्तारो झायो । प्रत्येक्च्चो झायो ममाचिम्मि समाधिकुमलो होति, न ममाधिस्मिं समापत्तिकुसलो, अवेरन्चोझायो १ व - सी०, रो० । २ सम्पत्तिपेव -सी०, स्था० । ३ वित्तिव - सी०, या। ? B35 ४ अपरो-सी.।
5 । विभङ्गो [१६.२.३६-- समाधिस्मि समापत्तिकुरालो होति, न समास्मि समाधिकुसलो; प्रत्येकच्चो झायी समाधिस्मि समाधिकुसलो च होति, समाधिस्मि सभापत्तिकुसलो च; प्रत्येकच्चो झायी नेव समाधिस्मि समाधिकुसलो होति, न समाधिस्मि समापत्तिकुसलो - इमे चत्तारो झायी। झानं ति । चत्तारि झानानि - पठमं झानं, दुतियं झानं, ततियं झानं, चतुत्थं झानं । विमोक्खो ति । अट्ठ विमोक्खा । रूपी' रूपानि पस्सति - अयं पठमो विमोक्खो । अज्झत्तं अरूपसी बहिद्धा रूपानि पस्सति- अयं दुतियो विमोक्खो । सुभन्तेव अधिमुत्तो होति - अयं ततियो विमोक्खो। 10 सब्बसो रूपसानं समतिक्कमा पटिघसज्ञानं अत्थङ्गमा नानत्त- समान अमनसिकारा अनन्तो आकासो ति आकासानञ्चायतनं उप- सम्पज्ज विहरति - अयं चतुत्यो विमोक्खो । सम्बसो आकासानञ्चा- यतनं समतिक्कम्म अनन्तं विज्ञाणं ति विज्ञाणञ्चायतनं उपसम्पज्ज विहरति - अयं पञ्चमो विमोक्खो । सव्वसो विमाणञ्चायतनं 15 समतिक्कम्म नत्थि किञ्चि ति आकिञ्चज्ञायतनं उपसम्पज्ज विहरति - अयं छट्ठो विमोक्खो। सब्वसो आकिञ्चमायतनं समति- कम्म नेवसझानासज्ञायतनं उपसम्पज्ज विहरति - अयं सत्तमो विमोक्खो। सब्बसो नेवराज्ञानासम्ञायतनं समतिक्कम्म सञ्जा- वेदयितनिरोधं उपसम्पज्ज विहरति - अयं अट्ठमो विमोक्खो। समाधी ति। तयो समाधी सवितक्कसविचारो समाधि, अवितक्कविचारमत्तो समाधि, अवितक्कअविचारो समाधि । समापत्ती ति । नव अनुपुब्बविहारसमापत्तियो - पठमझान- समापत्ति, दुतियज्झानसमापत्ति, ततियज्झानसमापत्ति, चतुत्थज्झान- समापत्ति, अाकासानञ्चायतनसमापत्ति, विज्ञाणञ्चायतनसमापत्ति, 25 प्राकिञ्चमायतनसमापत्ति, नेवसझानासआयतनसमापत्ति, सञ्चा- वेदयितनिरोधसमापत्ति । सद्धिलेसं ति । हानभागियो धम्मो । वोदानं ति । विसेस- भागियो धम्मो । बुट्टानं ति । बोदानं पि बुट्टानं, तम्हा तम्हा समाधिम्हा वुटानं पि वुट्टानं ति । या तत्य पञ्ञा पजानना ...पे०... अमोहो धम्म- R.343 20 B.357 १. रुपि-रो। २-२. स्या. पोत्यके नत्यि।
४०७ १६२३६] मातिकानिद्देसो विचयो सम्मादिट्ठि - इद तथागतस्स झानविमोक्ससमाधिसमापत्तीन सङ्किलेस वोदान बुट्टान यथाभूत जाण । (5) तत्थ कतम तथागतस्स पुवेनिवासानुस्सति यथाभूत जाण ? इधतथागतो अनेकविहित पुवेनिवास अनुस्सरति, सेय्यथीद'- 5 एक पि जाति द्वे पि जातियो तिस्सो पि जातियो चतस्सो पि जातियो पञ्च पि जातियो दस'पिजातियो वीस'पिजातियो तिस पि जातियो चत्तालीस पि जातियो पञ्चास पि जातियो जातिसत पि जातिसहस्स पि जातिसतसहस्स पि अनेके पि सवट्टकप्पे अनेके पि विवट्टकप्पे अनेके पि सबविवट्ट कप्पे "अमुनासि एवनामो एवगोत्तो एववष्णो एवमाहारो 10 एवसुखदुक्खप्पटिसवेदी एवमायुपरियन्तो, सो ततो चुतो अमन उदपादि, तत्रापासि एवनामो एवगोतो एववण्णो एवमाहारो एवसुखदुक्खप्पटि- सवेदी एवमायुपरियन्तो, सो ततो चुतो इध्पपन्नो" ति । इति साकार सउद्देस अनेकविहित पुबेनिवास अनुस्सरती ति । या तत्य पञ्जा पजानना पे० अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्टि - इद तथागतस्स 15 पुब्बेनिवासानुस्सति यथाभूत आण । (९) तत्य कतम तथागतस्स सत्तान चुतूपपात यथाभूत' जाण इध तथागतो दिब्बेन चक्खुना विसुद्धेन अतिक्कन्तमानुसकेन सत्ते पस्सति चवमाने उपपज्जमाने हीने पणीते मुवण्णे दुव्बण्णे, सुगते 20 दुग्गते यथाकम्मूपगें' सत्ते पजानाति – “इमे वत भोन्तो सत्ता काय- दुच्चरितेन समन्नागता वचीदुच्चरितेन समन्नागता मनोदुच्चरितेन समन्नागता अरियान उपवादका मिच्छादिट्ठिका मिच्छादिट्टिकम्म- समादाना । ते कायस्स भेदा पर मरणा अपाय दुग्गति विनिपात निरय उपपन्ना । इमे वा पन भोन्तो सत्ता कायसुचरितेन समन्नागता वची- 25 सुचरितेन समन्नागता मनोसुचरितेन समन्नागता अरियान अनुपवादका सम्मादिट्टिका सम्मादिट्टिकम्मसमादाना । ते कायस्स भेदा पर मरणा सुगति सग्ग लोक उपपन्ना" ति । इति दिब्वेन चक्खुना विसुद्धेन प्रति- १ सेयथिद - म० । २ दसम्पि-रो०। ३-३ वीसतिम्पि-सी०। ४ चत्ता- ळीस - सी० रो०। ५ एवसुखदुक्खपटिसवेदी - सी०, स्या०, रो। ६ स्पा पोत्यक नत्यि । ७ यथाकम्मुपगे - स्या, रो० । R344 7 B358 ।
४०८
-
विभङ्गो
[१६.२.३६-
स्कन्तमानुसकेन सत्ते पस्सति चवमाने उपपज्जमाने होने पणीते सुवण्णे
दुब्वण्णे, सुगते दुग्गते यथाकम्मूपगे सत्ते पजानातीति । या तत्य पञ्जा
पजानना .. पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि - इदं तथागतस्स
सत्तानं चुतूपपातं यथाभूतं जाणं ।
(१०) तत्य कतम तथागतस्स पासवानं खयं यथाभूतं जाणं?
इध तथागतो पासवानं खया अनासवं चेतोविमुत्ति पञा-
विमुत्ति दिद्रुव धम्मे सयं अभिजा सच्छिकत्वा उपसम्पज्ज विहरती
ति । या तत्थ पञ्जा पजानना ... पे०... अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि
- इदं तथागतस्स पासवानं खयं यथाभूतं आणं ति* ।
जाणविमङ्गो निद्वितो।
5
.::-
१.सी.,गे। पाप-मारिन नपान TATTIहिदि
गोपाल मा पसिना परिमाणु गोरा गार'
परिधी गारपूतिमी, रो. पोपोगुनको पारोगिता
. 1350, R.313 (२८) मदो 5 10 १७. खुद्दकवत्थुविभङ्गो १. मातिकाउद्देसो १. एकफमातिका (१) जातिमदो (२५) परिणाहमदो' (२) गोत्तमदो (२६) सण्ठानमदो (३) प्रारोग्यमदो (२७) पारिपूरिमदो { ४) योव्वनमदो (५) जीवितमदो (२६) पमादो (६) लाभमदो (३०) थम्भो (७) सक्कारमदो (३१) सारम्भो (८) गरुकारमदो (३२) अविच्छता (६) पुरेक्सारमदो (३३) महिच्छता (१०) परिवारमदो (३४) पापिच्छता (११) भोगमदो (३५) सिङ्ग (१२) वण्णमदो (३६) तिन्तिणं (१३) सुतमदो (३७) चापल्य (१४) पटिभानमदो (३८) असभागवुत्ति (१५) रत्तञ्जमदो (३६) अरति (१६) पिण्डपातिकमदो (४०) तन्दी (१७) अनवज्ञातमदो' (४१) विजम्भिता' (१८) इरियापयमदो (४२) भतसम्मदो (१६) इद्धिमदो (४३) चेतसो च लीनत (२०) यसमदो (४४) कुहना (२१) सीलमदो (४५) लपना (२२) झानमदो (४६) नेमित्तिकता (२३) सिप्पमदो (४७) निप्पेसिकता (२४) आरोहमदो (४८) लाभेन लाभ निजिगोसनता १ पटिभाणमदो सो०, स्या, रो०।२ मनवशत्तिमदो ३ परिनामदो- सौ.1 - स्था, रो। ४ प्रतिच्छता-म्या०, रो। ६ विम्भिका - सो०, स्या०, रो०। ७ स्या०, रो० पोरकेमु नयि। ८ निजिगिननवा- सी० जिगिंसनता-स्या०, रो० । वि०-५२ IS 20 R316 - ५ नन्दि - मो०, स्था।
5 10 विभङ्गो [१७.१४६. (४६) सेय्योहमस्मी ति मानो (५०) सदिसोहमस्मी ति मानो (५१) हीनोहमस्मी ति मानो (५२) सेय्यस्स सेय्योहमस्मी ति मानो (५३) सेय्यस्स सदिसोहमस्मी ति मानो (५४) रोव्यस्त होनोहमस्मी ति मानो (५५) सदिसस्स सेय्योहमस्मी ति मानो (५६) सदिसस्स सदिसोहमस्मी ति मानो (५७) सदिसस्स हीनोहमस्मी ति मानो (५८) हीनस्स सेय्योहमस्मी ति मानो (५६) हीनस्स सदिसोहमस्मी ति मानो (६०) हीनस्स हीनोहमस्मो ति मानो (६१) मानो (६६) जनपदवितक्को (६२) अतिमानो (७०) अमरवितक्को (६३) मानातिमानो (७१) परानुद्दयतापटि- (६४) अोमानो सयुत्तो' वितक्को (६५) अधिमानो (७२) लाभसक्कारसिलोक- (६६) अस्मिमानो पटिसयुत्तो वितक्को (६७) मिच्छामानो (७३) अनवञ्जत्तिपटि- (६८) जातिवितको सयुत्तो वितक्को 15 20 २. दुकनातिका (१) कोधो च, उपनाहो च (६) भवदिट्टि च, विभवदिट्टि च (२) मक्खो च, पळासो' च (७) सस्सतदिट्टि च, उच्छेद- (३) इस्सा च, मच्छरिय च दिट्टि च (४) माया च, साठेय्य च (८) अन्तवादिट्ठि च, अनन्तवा- (५) अविज्जा च, भवतण्हा च दिट्टि च B360 25 १ परानुदयतापटिसयुत्तो - स्था० 1 २ पलासो - सी०, स्या०, रो० 1 ३ सायेप्य १७१२६] मासिकाउद्देसो (६) पुबन्तानुदिट्टि च, अपरन्तानुदिट्टि च (१०) अहिरिक च, अनोत्तप्प च (११) दोवचस्सता च, पापमित्तता च (१२) अनज्जवो' च, अमद्दवो च (१३) अक्खन्ति च, असोरच्च च (१४) असाखल्य' च, अप्पटिसन्यारो च (१५) इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता च, भोजने अमत्तञ्चता च (१६) मुट्ठस्सच्च' च, असम्पजञ च (१७) सीलविपत्ति च, दिट्ठिविपत्ति च (१८) अज्झत्तसयोजन च, वहिवासयोजन । 5 R317 10 ३ तिकमातिका 15 ( १) तीणि अकुसलमूलानि (१५) तीणि तित्यायतनानि (२) तयो अकुसलवितक्का (१६) तयो किञ्चना (३) तिस्सो अकुसलसज्ञा (१७) तीणि अङ्गणानि (४) तिस्सो अकुरालधातुयो (१८) तोणि मलानि (५) तीणि दुच्चरितानि (१६) तीणि विसमानि (६) तयो पासवा (२०) अपरानि पि तीणि (७) तीणि सयोजनानि विसमानि (८) तिस्सो तव्हा (२१) तयो अग्गी (६) अपरा पि तिस्सो तण्हा (२२) तयो कसावा (१०) अपरा पि तिस्सो तण्हा (२३) अपरे पि तयो कसावा (११) तिस्सो एसना (२४) अस्साददिट्टि, अत्तानुदिद्धि, (१२) तिस्सो विधा मिच्छादिदि (१३) तीणि भयानि (२५) अरति, विहेसा, अधम्म- (१४) तीणि तमानि चरिया (२६) दोवचस्सता, पापमित्तता, नानत्तसा 20 25 १ अनाज्जवो स्या०.२ असाखल्ल- सो०। ३ मुटुमच्च - सी०, स्या०, रो०, एवमुपरि पि। ४- म० पोत्यके नत्यि, अपरा पि तिस्सो वण्हा, अपरा.. रो०।
४१२ प 5 विभङ्गो [१७.१.२७- (२७) उद्धच्चं, कोसज्जं, पमादो (२८) असन्तुद्विता, असम्पजनता, महिच्छता (२६) अहिरिकं, अनोत्तप्पं, पमादो (३०) अनादरियं, दोवचस्सता, पापमित्तता (३१) अस्सद्धिय, अवदछुता, कोसज्जं (३२) उद्धच्चं, असंवरो, दुस्सील्यं (३३) अरियानं अदस्सनकम्यता, सद्धम्म असोतुकम्यता, उपारम्भचित्तता (३४) मुट्ठस्सच्चं, अंसम्पजन, चेतसो विक्खेपो - (३५) अयोनिसो मनसिकारो, कुम्भग्गसेवना, चेतसो च लीनत्तं . R940 10 . 8361 15 ४. चतुक्कमातिका (१) चत्तारो आसवा (१०) अपरे पि चत्तारो (२) चतारो गन्या अनरियवोहारा (३) चत्तारो पोषा (११) चतारि दुच्चरितानि (४) चत्तारो योगा (१२) अपरानि पि चत्तारि (५) चत्तारि उपादानानि दुच्चरितानि (६) चत्तारो तण्डुप्पादा (१३) चत्तारि भयानि (७) चत्तारि अगतिगमनानि (१४) अपरानि पि चत्तारि (८) चत्तारो विपरियासा' भयानि (E) चत्तारो अनरियवोहारा (१५) चतस्सो दिट्ठियो ५. पञ्चकमातिका (१) पञ्चोरम्भागियानि (३) पञ्च मच्छरियानि संयोजनानि (४) पञ्च सङ्गा (२) पञ्चद्धम्भागियानि (५) पञ्च सल्ला मंयोजनानि (६) पञ्च चतोसिला (७) पञ्च चेतसोविनिवन्या 20 25 १. पिपरिपेगा-मीक स्था, रो।
१७१३] मातिकारदेखो (८) पञ्च नीवरणानि (१२) पञ्च व्यसना (९) पञ्च कम्मानि अानन्त- (१३) पन्च अयसन्तिया रिकानि प्रादीनवा (१०) पञ्च दिट्ठियो (१४) पन्च भयानि (११) पञ्च बेरा (१५) पञ्च दिट्ठधम्मनिव्यानवादा 5 R319 10 ६ छपमानिका (१) छ विवादमूलानि (८) छ सोमनस्सुपविचारा (२) छ छन्दरागा' (६) छ दोमनस्मुपविचारा (३) छ विरोधवत्थुनि (१०) छ उपेवसुपविचारा' (४) छ तण्हाकाया (११) छ गेहसितानि (५) छ अगारवा सोमनस्मानि ( ६ ) छ परिहानिया धम्मा (१२) छ गेहमितानि (७) अपरे पि छ परिहानिया दोमनस्सानि (१३) छ गेहमिता उपेक्या (१४) छ दिट्ठियो धम्मा 15 ७ सत्सकमातिका (१) सत्त अनुसया (४) सत असद्धम्मा (२) सत्त सयोजनानि (५) सत्त दुच्चरितानि (३) सत्त परियुट्टानानि (६) सत्त माना (७) सत्त दिट्ठियो ८ अट्ठकमातिका (१) अट्ठ किलेसवत्यनि (३) अट्ठसु लोकवम्मेमु (२) अट्ठ कुसीतवत्यूनि चित्तस्म पटिघातो 20 D302 रो०।२ सन्दरागा गेसिता घम्मा स्या, रो १ अनन्तरिकानि ३ उपेक्सूपविनारा - स्या० ।
5 . ४१४ विभङ्गो [१७१४- (४) अट्ठ अनरियवोहारा (७) अट्ठ असञिवादा (५) अट्र मिच्छत्ता (८) अट्ठ नेवसनि- (६) अट्ठ पुरिसदोसा नासञ्जिवादा नवकमातिका (१) नव आघातवत्थूनि (५) नव इञ्जितानि (२) नव पुरिसमलानि (६) नव मञ्जितानि (३) नवविधा माना (७) नव फन्दितानि (४) नव तण्हामूलका'धम्मा (८) नव पपञ्चितानि (8) नव सङ्खतानि १०. दसकमातिका (१) दस किलेसवत्थूनि (५) दस मिच्छत्ता (२) दस आघातवत्थूनि (६) दसवत्थुका मिच्छादिट्टि (३) दस अकुसलकम्मपथा (७) दसवत्थुका अन्तरगाहिका (४) दस सयोजनानि दिट्टि ११. तहाविचरितानि अट्ठारस तहाविचरितानि अज्झत्तिकस्स उपादाय, अट्ठारस तण्हाविचरितानि वाहिरस्स उपादाय, तदेकज्झ अभिसङ्घहित्वा 15 अभिसविपित्वा छत्तिस तहाविचरितानि होन्ति । इति अतीतानि छत्तिस तण्हाविचरितानि, अनागतानि छत्तिस तोहाविचरितानि, पच्चुप्पन्नानि छत्तिस तहाविचरितानि, तदेकज्झं अभिसहित्वा अभिसह्विपित्वा अट्ठ तहाविचरितसतं होति । यानि च द्वासट्टि दिट्ठिगतानि ब्रह्मजाले वेय्याकरणे वुत्तानि भगवता । 10 २ ६२. एफकमातिकानि सो (१) जातिमको १. तत्य कतमो जातिमदो ? जाति पटिच्च मदो मज्जना मज्जितत्तं मानो मना मञ्जिा- B303, 20 R350 १. ताहामूलिका - सी० । २ अभिसहित्वा - म०, एवमुपरि पि।
- प्रय - सुत पटिच्च 10 १७२४] एक्रमातिकानि सो ४५५ तत्त उन्नति' उन्नामो' धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तम्स वुच्चति "जातिमदो"। (२-२७) गोत्तमदादी २ तत्य कतमो गोत्तमदो? गोत्त पटिच्च पे० आरोग्य पटिच्च पे० योबन पटिच्च पे० जीवित पटिच्च पे० लाभ पटिच्च पे० सक्कार । पटिच्च पे० गरुकार पटिच्च पे० पुरेक्सार पटिच्च , पे० परिवार पटिच्च पे० भोग पटिच्च पे० वण्ण पटिच्च पे० पे० पटिभान पटिच्च पे० रत्तञ्जत पटिच्च पे० पिण्डपातिकत्त पटिच्च पे० अनवजात पटिच्च पे० इरियापथ पटिच्च पे० द्धि पटिच्च पे० यस पटिच्च पे० सील पटिच्च पे० झान पटिच्च पे० सिप्प पटिच्च पे० पारोह पटिच्च पे० परिणाह पटिच्च पे० सण्ठान पटिच्च पे० पारिपूरि पटिच्च मदो मज्जना मज्जितत्त मानो मन्जना मञ्तित्त उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्म - अय वुच्चति "पारिपूरिमदो'। (२८) मदो ३ तत्य कतमो मदो? यो मदो मज्जना मज्जितत्त मानो मञ्जना मञितत उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स - अय वुच्चति “मदो"। (२६) पमादो ४ तत्थ क्तमो पमादो? कायदुच्चरिते वा वचीदुच्चरिते वा मनोदुच्चरिते वा पञ्चसु 20 वा कामगुणेसु चित्तस्स वोस्सग्गो वोस्सग्गानुप्पदान कुसलान वा धम्मान भावनाय असक्कच्चकिरियता असातच्चकिरियता अनट्टितकिरियता' अोलोनवृत्तिता निक्खित्तछन्दता निक्खित्तधुरता अनासेवना अभावना 15 १-१ उम्पति उग्णामो-स्या०, उष्णति उण्णमो-रो०, एवमुपरि पि । २ मानो च-म । ३ मनिट्टित. - सो०, रो० । ४ निविपत्तच्छन्दता - स्याः ।
B364 10 विभङ्गो (१७२.४- अवहुलीकम्मं अनधिट्टानं अननुयोगो पमादो, यो एवरूपोपमादो पमज्जना पमज्जितत्तं-अय वुच्चति “पमादो" । (३०) यम्भो ५. तत्य कतमो थम्भो ? यो थम्भो थम्भना थम्भितत्तं कक्खलियं' फारुसिय उजुचित्तता 5 अमुदुता - अयं वुच्चति “थम्भो” । (३१) सारम्भो ६ तत्थ कतमो सारम्भो ? यो सारम्भो पटिसारम्भो सारम्भना पटिसारम्भना पटि- सारम्भितत्तं - अयं वुच्चति “सारम्भो" । (३२) अनिच्छता ७ तत्थ कतमा अनिच्छता? इतरीतरचीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिवसा- रेहि' पञ्चहि वा कामगुणेहि असन्तुट्ठस्स भिय्योकम्यता, या एवरूपा इच्छा इच्छागता अविच्छता रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति “अनिच्छता"। (३३) महिच्छता ८. तत्य कतमा महिच्छता ? इतरीतरचीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्सा- रेहि पन्चहि वा कामगुणेहि असन्तुट्ठस्स भिव्योकम्यता, या एक्स्पा इच्छा इच्छागता महिच्छना रागो सारागो चितस्स सारागो - अयं युच्चति "महिन्छना"। (३४) पापिच्छता ६. तत्य गनमा पापिच्छता? इधेकनो अस्मदो नमानो "मो ति मं जनो जानात" ति इच्छति, दुम्सीलो ममानो "मौलवा ति म जनो जानात" ति इच्छति, १fra-गी...। २ पारमिप-रो.. ३ रिलर.-.. .art-1 परि R.351 15 20 अय 7 10 १७२१३] एसमातिरानिमो अप्पस्सुतो समानो “वहुम्गुतो ति म जनो जानात्" तिरी, गज- णिकारामोसमानो "पविवित्तो ति म जनो जानात" ति उच्चति, युगीतो समानो "पारद्वविरियो ति म जनो जानातू" ति इच्छति, मग्गो' समानो "उपट्ठितस्सती ति म जनो जानातू" ति उच्चति, अममाहिलो समानो "समाहितो ति म जनो जानातू" ति इच्छनि, दुप्पन्नो गमानो । "पन्नवा ति म जनो जानातू" ति इच्छति, अमीणासवो गगानो "सीणासवो ति म जनो जानात" ति इच्छति - या एवरूपा इच्छा इच्छागता पापिच्छता रागो सारागो चित्तस्स सारागो वुच्चति "पापिच्छता" । (३५) सिङ्ग १० तत्थ क्तम सिङ्ग य सिङ्ग सिङ्गारता चातुरता चातुरिय परिक्सत्तता पारियम- तिय - इद वुच्चति "सिङ्ग"। (३६) तिन्तिण ११ तत्थ कतम तिन्तिण ? य तिन्तिण तिन्तिणायना तिन्तिणायितत्त लोलुप्प लोलप्पायना लोलुप्पायितत्त पुच्छभिपता साधुक्म्यता - इद वुच्चति "तिन्तिण" 1 15 (३७) चापल्य १२ तत्य क्तम चापल्य चीवरमण्डना पत्तमण्डना सेनामनमण्डना इमस्स वा पूतिकायस्स वाहिरान वा परिक्खारान मण्डना विभूसना वेळना' परिवळना' गिद्धिकता' गिद्धिवत्त' चपलता चापल्य - इद वुच्चति "चापल्य" । (३८) असभागवत्ति १३ तत्थ क्तम असभागवुत्ति मातरि वा पितरि वा जेह्र वा भातरि वा पाचरियेमु वा उपसाय वा बुद्धे या सायकेसु वा अन्तररुजतरेनु गस्टानियेनु १ मुटुस्सति - मी०, स्या० रो० । २ चतरता -- स्या० रा. । ३ परिस्मता- ४ पारिक्सतिय-स्था. परिस्थतिय-रो। ६-६ सेना परिकेलना - सो० । ७- धिरता पिरत - मा अन्ययेन- सो० ।। गष्ट्रानोयेमु - सो०, गराष्ट्रनिकेनु - स्या, व माहानियेमु - रा। वि०-५३ ? 3365 ? स्या। । पुश्चिाता-स्वा०, रा.
R.352 विभङ्गो [१७.२.१३- विपटिकूलग्गाहिता' विपच्चनीकसातता' अनादरियं अनादरियता' अगारवता अप्पतिस्सवता - अयं वुच्चति “असभागवृत्ति” । (३६) परति १४. तत्थ कतमा अरति ? पन्तेसु वा सेनासनेसु प्रातरातरेसु वा अधिकुसलेलु 5 धम्मेसुपरति अरतिता अनभिरति अनभिरमणा उक्कण्ठिता परि- तस्सिता - अयं वुच्चति "अरति” । (४०) तन्दी १५. तत्थ कतमा तन्दी ? या तन्दी तन्दियना तन्दिमनकता आलस्यं आलस्यायना" आलस्यायितत्तं - अयं वुच्चति "तन्दी" । (४१) विजम्भिता १६. तत्थ कतमा विजम्भिता ? या कायस्स जम्भना विजम्भना आनमना विनमना सन्नमना पणमना व्याधियक - अयं वुच्चति "विजम्भिता"। (४२) भत्तसम्मदो १७. तत्थ कतमो भत्तसम्मदो ? या भुत्ताविस्स भत्तमुच्छा भत्तकिलमथो भत्तपरिळाहो काय- 15 दुट ठुल्लं - अयं वुच्चति “भत्तसम्मदो" (४३) चेतसो च लीनतं १८. तत्थ कतमं चेतसो च"लीनत्तं ? या चित्तस्स अकल्यता"अकम्मञ्जता ओलीयना सल्लीयना लीनं लीयना लीयितत्तं थीनं थीयना थीयितत्तं चित्तस्स - इदं वुच्चति "चेतसो च लीनत्तं"। 10 - सी०। १. विपटिकलगाहिता - सी०, स्या०; विपटिवुलगाहिता - रो० । २. विपच्चा. निवसातता ३ अनादरता-स्या०, रो० ॥ ४ अप्पटिस्सवता- स्पा०, रो। ५. पम्मेसु वा रो०। ६. परितसिता स्या०। ७-७ मालसायना मालसायिततं - स्या, रो० ॥ ८, व्याधिषकं- सी०, रो०। ६. भतपरिलाहो- सी०। १०. स्या०, रो० पोत्यवेसु नत्यि । ११. अकल्लता - सो० । - ? 5 B.366 10 १७.२.२३] एककमातिकानिद्देसो ४१६ (४४) कुहना १६. तत्य कतमा कुहना लाभसक्कारसिलोकसन्निस्सितस्स पापिच्छस्स इच्छापकतस्स पच्चयपटिसेवनसह्मातेन वा सामन्तजप्पितेन वा इरियापथस्रा वा अठपना' ठपना. सण्ठपना भाकुटिता' भाकुटियं कुना कुहायना कुहितत्तं - अयं वुच्चति "कुहना" । (४५) लपना २०. तत्य कतमा लपना? लाभसक्कारसिलोकसन्निस्सितस्स पापिच्छस्स इच्छापकतस्स या परेसं पालपना लपना सल्लपना उल्लपना समुल्लपना उन्नहना समुन्नहना उक्काचना' समुक्काचना' अनुप्पियभागिता चाटुकम्यता मुग्गसूप्यता पारिभटयता - अयं वुच्चति "लपना"। (४६) नैमित्तिकता २१. तत्य कतमा नेमित्तिकता ? लाभसक्कारसिलोकसन्निस्सितस्स पापिच्छस्स इच्छापकतस्स यं परेसं निमित्तं निमित्तकम्म प्रोभासो अोभासकम्म सामन्तजप्पा परिकथा - अयं वुच्चति “नेमित्तिकता"। (४७) निप्पेसिकता २२. तत्थ कतमा निप्पेसिकता ? लाभसक्कारसिलोकसन्निस्सितस्स पापिच्छस्स इच्छापकतस्स या परेसं अक्कोसना वम्भना गरहणा उक्लेपना समुक्खेपना खिपना सविपना पापना सम्पापना अवण्णहारिका परपिट्ठिमंसिकता - अयं वुच्चति "निप्पेसिकता"। (४८) लाभेन लाभं निजिगीसनता २३. तत्य कतमा लाभेन लाभं निजिगीसतता? लाभसक्कारसिलोकसन्निस्सितो पापिच्छो इच्छापकतो इतो १. अट्ठपना - सी०, स्या०, रो० । २. भाकुटिका - स्या, रो० ॥ ३-३. उक्कापना समुक्कापना-स्या० । ४, पातुकम्यता-स्या०, रो० । ५. मुग्गसूपता - स्या०; मुग्गमुप्पता- रो०१६, पारिभट्टता - सी०, रो! R353 15 20 ४२० 5 विभङ्गो [१७.२.२३- लद्धं आमिसं अमुत्र हरति अमुत्र वा लद्धं आमिसं इध आहरति,या एवरूपा आमिसस्स एट्ठि गवेट्ठि परियेट्ठिएसना गवेसना परियेसना - अयं वुच्चति "लाभेन लाभं निजिगीसनता" । (४६) सेप्योहमस्मी ति मानो २४. तत्य कतमो सेय्योहमस्मी ति मानो ? इधकच्चो जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा वण्णपोक्खर- ताय वा धनेन वा अज्झेनेन वा कम्मायतनेन वा सिप्पायतनेन वा विज्जाट्ठानेन वा सुतेन वा पटिभानेन वा अञ्जतरातरेन वत्थुना मानं जप्पेति, यो एवरूपो मानो मञ्जना मजितत्तं उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स - अयं वुच्चति "सेय्योहमस्मी ति 10 मानो"। (५०) सदिसोहमस्मी ति मानो २५. तत्थ कतमो सदिसोहमस्मी ति मानो ? इधेकच्चो जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा वण्णपोक्खर- ताय वा धनेन वा अज्झेनेन वा कम्मायतनेन वा सिप्पायतनेन वा विज्जाटानेन वा सुतेन वा पटिभानेन वा अञ्जतरातरेन वत्थुना मानं जप्पेति, यो एवरूपो मानो मञ्जना मञ्जितत्तं उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्त - अयं बुञ्चति “सदिसोहमस्मी ति मानो"। (५१) होनोहमस्मी ति मानो २६. तत्थ कतमो हीनोहमस्मी ति मानो ? इधेकच्चो जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा वण्णपोक्सर- 20 ताय वा धनेन वा अज्झनेन वा कम्मायतनेन वा सिप्पायतनेन वा विज्जाटानेन वा सुतेन वा पटिभानेन वा अञ्जतरतरेन वत्युना अोमानं जप्पेति, यो एवरूपो प्रोमानो प्रोमझना प्रोमज्ञितत्तं हीळना ओहीळना ओहोळितत्तं अतुम्ञा अत्तवना अत्तपरिभवो प्रयं वुच्चति "हीनोहमस्मी ति मानो" । १. मामिसन मामिसस्स-सी०, स्या०, रो। २. विग्जट्ठानेन - स्या०, रो। ३. सम्पग्गहो- सी०, एवमुपरि पि । ४. मत्तावन्ना- स्या०॥ B.367 15 - ४२२ 5 10 विभङ्गो [१७२.३०- सो तं निस्साय मानं जप्पेति । यो एवरूपो मानो मञ्जना मञ्जितत्तं पे०... केतुकम्यता चित्तस्स - अयं वुच्चति “सदिसस्स सेय्योहमस्मी ति मानो"। (५६) सदिसस्स सदिसोहमस्मो ति मानो ३१. तत्य कतमो सदिसस्स सदिसोहमस्मी ति मानो? इधेकच्चो सदिसो होति जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा .पे०... अनतरञ्जतरेन वत्थुना परेहि सदिसं अत्तानं दहति; सो तं निस्साय मानं जप्पेति । यो एवरूपो मानो मञ्जना मज्ञितत्तं उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स -- अयं वुच्चति "सदिसस्स सदिसोहमस्मी ति मानो"। (५७) सदिसस्स होनोहमस्मी ति मानो ३२. तत्थ कतमो सदिसस्स हीनोहमस्मी ति मानो ? इधेकच्चो सदिसो होति जातिया वा गोतेन वा कोलपुत्तियेन 'वा ... पे०... अञ्जतरतरेन वत्थुना परेहि होनं अत्तानं दहति; सो तं निस्साय अोमानं' जप्पेति । यो एवरूपो प्रोमानो ओमझना प्रोमञ्जितत्तं हीळना अोहीळना प्रोहीळितत्तं अत्तु अत्तवञ्जा' 15 अत्तपरिभवो - अयं वुच्चति “सदिसस्स हीनोहमस्मी ति मानो" । (५८) होनस सेय्योहमस्मी ति मानो ३३. तत्थ कतमो हीनस्स सेय्योहमस्मी ति मानो ? इधेकच्चो हीनो होति जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा पे०... अज्ञतरातरेन वत्थुना परेहि सैय्यं अत्तानं दहति; सो तं निस्साय मानं जप्पेति । यो एवरूपो मानो मञ्जना मञितत्तं उन्नति 20 उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स - अयं वुच्चति "हीनस्स सेय्योहमस्मी ति मानो"। (५९) होनस्स सदिसोहमस्मी ति मानो ३४. तत्य कतमो हीनस्स सदिसोहमस्मी ति मानो? इधकच्चो हीनो होति जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा .. B,309 १. होनस्म - रो०१२. मानं - रो० ॥ ३. प्रतपण्णा- रो० ।
- R355 5 10 १७२३] एकरमातिकानि(सो पे० अञ्जतरातरेन वत्युना परेहि सदिस अत्तान दहति , सो त निस्साय मान जप्पेति । यो एवरूपो मानो मज्जना मग्नितत्त उन्नति उन्नामो धजो सम्परगाहो केतुकम्यता चित्तस्स अय बुच्चति "हीनस्रा सदिसोहमस्मी ति मानो" । (६०) होनस्स हीनोहेमस्मी ति मानो ३५ तत्य कतमो हीनस्स हीनोहमस्मी ति मानो? इधेकच्चो हीनो होति जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा पे० अनतरञतरेन वत्युना परेहि सदिस अत्तान दहति, सो त निस्साय अोमान जप्पेति । यो एवरूपो प्रोमानो प्रोमजना प्रोमज्ञितत्त हीळना प्रोहीळना श्रोहीळितत अत्तुज्ञा अत्तवा अत्तपरिभवो - अय वुच्चति "हीनस्स हीनोहमस्मी ति मानो' । (६१) मानो ३६ तत्थ कतमो मानो ? यो मानो मञ्जना मञ्जितत्त उन्नति उनामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चितस्स - अय वुच्चति "मानो"। (६२) प्रतिमानो ३७ तत्य कतमो अतिमानो? इधेकच्चो जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा पे० अञ्जतरञतरेन वत्थुना परेहि अत्तान' अतिमञ्चति। यो एवरूपो मानो माना मञितत्त उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स – अय वुच्चति “अतिमानो" । (६३) मानातिमानो ३८ तत्थ कतमो मानातिमानो? इधेकच्चो जातिया वा गोतेन वा कोलपुत्तियेन वा पे० अज्ञतरञ्जतरेन वत्थुना पुब्बकाल परेहि सदिम अत्तान दहति, अपरकाल' अत्तान सेय्य दहति । यो एवरूपो मानो मञ्जना मञ्चितत्त 15 20 १ परे-स्या०। २ स्या० पोत्यो नत्यि । ३ अपरखाले - रो। परेहि होन न दहती ति स्या०, रो० पोत्यवेसु अधिक पागे दिसति । एत्य- B.370 10 ४२४ विमङ्गो. [१७.२.३८- उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स - अयं वुच्चति "मानातिमानो"। (६४) प्रोमानो ३६. तत्य कतमो प्रोमानो ? इधेकच्चो जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा वण्णपोक्खर- 5 ताय वा धनेन वा अज्झेनेन वा कम्मायतनेन वा सिप्पायतनेन वा विज्जाटानेन वा सुतेन वा पटिमानेन वा अञ्जतरञ्जतरेन वत्थुना प्रोमानं जप्पेति । यो एवरूपो प्रोमानो ओमझना प्रोमशितत्तं हीळना मोहीळना प्रोहीलितत्तं अत्तुज्ञा अत्तवना अत्तपरिभवो अयं वुच्चति “योमानो"। (६५) अधिमानो ४०. तत्य कतमो अधिमानो ? अप्पत्ते पत्तसज्ञिता, अकते कतसञिता, अनधिगते अधिगत- सञ्जिता, असच्छिकते सच्छिकतसञ्जिता, यो एवरूपो मानो मञ्चना मञ्चितत्तं उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चित्तस्स - अयं चुच्चति "अधिमानो"। (६६) अस्मिमानो ४१. तत्य कतमो अस्मिमानो ? रूपं अस्मी ति मानो, अस्मी ति छन्दो, अस्मी ति अनुसयो, वेदना ...पे०... सञ्चा ... पे०... सहारा ... पे०... विनाणं अस्मी ति मानो, अस्मी ति छन्दो, अस्मी ति अनुसयो, यो एवरुपो मानो मञ्जना मजितत्तं उन्नति उन्नामो धजो सम्परगाहो केतुफम्यता चित्तस्स - अयं 20 बुच्चति “अस्मिमानो"। (६७) मिधापानो ४२. तत्य रनमो मिच्छामानो ? मधेपन्नो पापवेन या कम्मायतनेन पापन या मिपायतनेन पापर्यन वा विग्जाटानेन पापपेन वा मुतेन पापान या परिभानेन पापोन या गोलेन पापन या वनेन गापान वा गोलन्यतेन पारिफाय या दिहिया । अन्जतरगतरेन यत्युगा मान जणनि , यो एयरपो मानो गन्नता R.956 15 ४२५ 5 १७.२.४८] एककमातिकानि सो मञिततं उन्नति उन्नामो धजो सम्पग्गाहो केतुकम्यता चितस्स - अयं बुच्चति "मिच्छामानो"। (६८) मातिवितयको ४३. तत्य कतमो जातिवितक्को? आतके प्रारम्भ गेहसितो तक्को वितक्को मिच्छाराहप्पो- अयं वुच्चति "जातिवितक्को"। (६६) जनपदयितकको ४४. तत्थ कतमो जनपदवितक्को ? जनपदं प्रारम्भ गेहसितो तक्को वितक्को मिच्दासङ्कप्पो - अयं चुच्चति “जनपदवितक्को" । (७०) अमरवितको ४५. तत्थ कतमो अमरवितक्को ? दुक्करकारितापटिसंयुत्तो' वा दिट्टिगतपटिमंयुत्तो का गेहसितो 10 तक्को वितवको मिच्छासङ्घप्पो - अयं युच्चति “अमरवितकको" । (७१) परानुद्दयतापटिसंयुत्तो वितको ४६ तत्थ कतमो परानुद्दयतापटिसयुत्तो वितको? इधेकञ्चो गिहिसंसट्ठो विहरति सहनन्दी सहसोकी, गुसितगु सुखितो, दुरिखतेसु दुविखतो, उप्पन्नेसु किच्चकरणीयेमु अत्तना वा' गं आपज्जति । यो तत्य गेहसितो तक्को वितको मिच्छासङ्गप्पो-- 15 अय बुच्चति “परानुद्दयतापटिसंयुत्तो वितको" । (७२) लाभादिपटिसंयुत्तो वितकको ४७. तत्य कतमो लाभसक्कारसिलोकपटिसंयुत्तो वितक्को ? लाभसक्कारसिलोकं प्रारम्भ गेहसितो तक्को वितक्को मिच्छा- सङ्खप्पो – अयं वुच्चति “लाभसक्कारसिलोकपटिसंयुत्तो वितक्को" । (७३) अनवात्तिपटिसंयुत्तो वितको ४८. तत्य कतमो अनवझत्तिपटिसंयुत्तो वितक्को ? इधेकच्चो जातिया वा गोत्तेन वा कोलपुत्तियेन वा वण्णपोस्व- १. दुक्करसारिकापटिसयुत्तो - स्या०, रो० । २. व - स्या, वि०-५४ B.371 20 रो।
विभङ्गो [१७२.४८- रताय वा धनेन वा अज्झनेन वा कम्मायतनेन वा सिप्पायतनेन वा विज्जाटानेन वा सुतेन वा पटिभानेन वा अञ्जतरज्जतरेन वत्युना मा' मं परे अवजानिमू ति। यो तत्थ गेहसितो तक्को वितक्को मिच्छा- सङ्कप्पो - अयं वुच्चति "अनवशत्तिपटिसंयुत्तो वितक्को” । R 357 5 10 ६३. दुफमातिकानिइँसो (१) कोघो च उपनाहोच ४६. (क) तत्य कतमो कोधो? यो कोधो कुज्झना कुज्झितत्तं दोसो दुस्सना' दुस्सितत्तं' व्यापत्ति व्यापज्जना व्यापज्जितत्तं विरोधो पटिविरोधो चण्डिक्क असुरोपो अनत्तमनता चित्तस्स - अयं वुच्चति "कोधो"। (ख) तत्थ कतमो उपनाहो ? पुब्बकालं कोधो, अपरकालं उपनाहो । यो एवरूपो उपनाहो उपनय्हना' उपनरिहतत्तं अट्ठपना उपना सण्ठपना अनुसंसन्दना अनुप्प- वन्धना दहीकम्मं कोधस्स - अयं वुच्चति “उपनाहो" । (२) मक्खो चपळासोच ५०. (क) तत्य कतमो मक्खो ? यो मक्खो मक्खायना मक्खायितत्तं निठुरियं निरियकम्म- 15 अयं वुच्चति "मक्खो"। (स) तत्य कतमो पळासो ? यो पळासो पळासायना पळासाहारों विवादट्टानं युगग्गाहो अप्पटिनिस्सग्गो अयं वुच्चति "पळासो"। (३) इस्सा चमच्छरियं च ५१. (क) तत्य कतमा इस्सा ? या परलाभसक्कारगरुकारमाननवन्दनपूजनासु इस्सा इस्सायना इस्मायिततं उमूया उसूयना उमूयितत्तं - अयं कुच्चति "इस्ता" । १. या - सी०१२-२ दूमना दृमितत-स्था० । ३-३. उपनना उपनाहितात स्था उपना उपनहितस-रो.१४. पाठपना-मी ५-५. मणिपना मातापितरा- गां०; ममियना मदिरा पितात - स्पा, ६. पलासो-स्या रो०, एकमुरी। ७. पसामायितत पमागाहारो-या, B.372 20 - १७.३५३]] दुकमातिकानि सो ४२७ 5 R 358 (ख) तत्थ कतम मच्छरिय ? पञ्च मच्छरियानि - आवासमच्छरिय, कुलमच्छरिय, लाभ- मच्छरिय, वण्णमच्छरिय, धम्ममच्छरिय । य एवरूप मच्छर मच्छरायना मच्छरायितत्त देविच्छ कदरिय कटुकञ्चुकता अग्गहितत्त' चित्तस्स - इद वुच्चति “मच्छरिय"। (४) माया च साठय्यं च ५२ (क) तत्थ कतमा माया ? इधेकच्चो कायेन दुच्चरित चरित्वा, वाचाय दुच्चरित चरित्वा, मनसा दुच्चरित चरित्वा तस्स पटिच्छादनहेतु पापिक इच्छ पणिदहति । “मा म जाति इच्छति । “मा म जा" ति सङ्कपेति । "मा म जञ्जा" ति बाच भासति । "मा म जञ्चा" ति कायेन 10 परक्कमति । या एवरूपा माया मायाविता अच्चासरा वञ्चना निकति विकिरणा परिहरणा गूहना' परिगृहना छादना पटिच्छादना' अनुतानीकम्म अनाविकम वोच्छादना पापकिरिया - अय वुच्चति "माया" । (ख) तत्थ कतम साठेय्य ? इधेकच्चो सठो होति परिसठो। य तत्थ सठ सठता साठेय्य कक्करता कक्करिय" परिक्खत्तता पारिवखत्तिय इद वुच्चति "साठेय्य"। (५) अविज्जा च भवतण्हा च ५३ (क) तत्थ कतमा अविज्जा ? पे० अविज्जालङ्गी मोहो 20 अकुसलमूल - अय वुच्चति "अविज्जा'। (ख) तत्थ कतमा भवतण्हा यो भवेसु भवच्छन्दो भवरागो भवनन्दी भवतण्हा भवसिनेहो भवपरिळाहो भवमुच्छा भवज्झोसान अय वुच्चति "भवतण्हा"। १ पग्गहितप्त - सो० । २ पटिच्चादनहेतु - सी०, स्या०, रो०। ३ सङ्कप्पति --स्या । ४ विक्किरण - सौ०, विकीरणा - स्या०, रो० १ ५-५ गुहना परिगुना - सो०, रो०। ६ परिच्छादना - स्या०, रो०। ७ अनुत्तानिकम्म - सी० । अनावीकम्म सी० । सथो स्था०, एवमुपरि पि । १०-१० कक्ख ठता क्वठिय - स्या० । 15 य प्राण अदस्सन 7 - - स्या, ४२८ विभङ्गो । १७.३ ५४- B.373 5 10 (६) भवदिट्टि च विभवदिट्टि च ५४. (क) तत्थं कतमा भवदिट्टि ? "भविस्सति अत्ता च लोको चा" ति या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं ... पे... विपरियासग्गाहो' - अयं वुच्चति “भवदिदि । (ख) तत्थ कतमा विभवदिट्टि ? "न भविस्सति अत्ता च लोको चा" ति - या एवरूपा दिट्टि दिद्विगतं ... पे... विपरियासन्गाहो - अयं बुच्चति विभवदिदि । (७) सस्सतदिढि च उच्छेददिट्टि च ५५. (क) तत्थ कतमा सस्सतदिट्टि ? "सस्सतो अत्ता च लोको चा" ति या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं ... पे०... विपरियासग्गाहो- अयं वुच्चति “सस्सतदिद्धि" । (ख) तत्थ कतमा उच्छेददिट्टि ? "उच्छिज्जिसति अता च लोको चा" ति -- या एवरूपा दिहि दिद्विगतं ... पे०... विपरियासग्गाहो -- अयं वुच्चति "उच्छेददिवि" । (८) अन्तवादिट्ठि च अनन्तवादिवि च ५६. (क) तत्य कतमा अन्तवादिट्टि ? "अन्तवा अत्ता च लोको चा" ति-~या एवरूपा दिट्टि दिद्विगतं पे०... विपरियासग्गाहो - अयं वुच्चति “अन्तवादिट्टि" । (ख) तत्थ कतमा अनन्तवादिट्ठि? "अनन्तवा अत्ता च लोको चा" ति - या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठि- गतं ... पे०... विपरियासग्गाहो ~ अयं वुच्चति "अनन्तवादिट्ठि" । (६) पुब्वन्तानुदिहि च अपरन्तानुदिष्टि च ५७ (क) तत्य कतमा पुब्बन्तानुदिट्टि ? पुब्वन्तं प्रारभ या उप्पज्जति दिट्टि दिट्टिगतं ... पे०... विपरियासग्गाहो - अयं वुच्चति "पुव्वन्तानुदिट्ठि" । (ख) तत्थ कतमा अपरन्तानुदिट्ठि ? 15 ... R359 20 १. विपरियेसगाहो - गी०, रो०; विपरियेसग्गाहो- स्या०, एवमुपरि पि । २. भय- दिदि-सी।
४२६ 5 १७ ३६१) वुकमातिकानिहेसो अपरन्त आरम्भ या उप्पज्जति दिट्टि दिट्ठिगत पे० विपरियासग्गाहो - अय वुच्चति “अपरन्तानुदिट्ठि" । (१०) अहिरिक च अनोत्तप्प च ५८ (क) तत्थ कतम अहिरिक ? य न हिरीयति'हिरियितव्वेन, न हिरीयति पापकान अकुसलान धम्मान समापत्तिया - इद बुच्चति “अहिरिक" । (ख) तत्थ कतम अनोत्तप्प ? य न प्रोत्तप्पति, प्रोत्तप्पितब्वेन न प्रोत्तप्पति पापकान अकुसलान धम्मान समापत्तिया - इद वुच्चति “अनोत्तप्प" । (११) दोवधस्सता च पापमित्तता च ५६ (क) तत्थ कतमा दोवचस्सता ? सहधम्मिके बुच्चमाने दोवचस्साय दोवचस्सिय दोवचस्सता' 10 विप्पटिकुलग्गाहिता विपच्चनीकसातता अनादरिय अनादरता अगार- वता अप्पतिस्सवता अय वुच्चति "दोवचस्सता" । (ख) तत्थ कतमा पापमितता ? ये ते पुग्गला अस्सद्धा दुस्सीला अप्पस्सुता मच्छरिनो दुप्पञ्जा, या तेस सेवना निसेवना ससेवना भजना सम्भजना भत्ति सम्भत्ति सम्प- 15 वड़ता - अय वुच्चति “पापमित्तता"। (१२) अनज्नवो व अमद्दवो च ६० (क) तत्थ कतमो अनज्जवो' ? यो अनज्जवो अनज्जवता जिम्हता वङ्कता कुटिलता वुच्चति “अनज्जवो"। (ख) तत्य कतमो अमद्दवो या अमुदुता अमद्दवता कक्खळिय फारुसिय कवखळता कठिनता उजुचित्तता अमृदुता – अय वुच्चति “अमद्दवो"। (१३) अक्खन्ति च प्रसोरच्च च ६१ (क) तत्थ कतमा अक्खन्ति ? १ हिरियति - स्या०, रो०।२ बुच्चमाने दोवचस्सता -सी० ! ३ दौवचस्सिता. सी० ॥ ४ विपटिकूलगाहिता - सी० स्या०, रो० । ५ अनाग्गवो - स्या०, एवमुपरि पि । ६ कथिनता -स्या। - B374 - अय ? 20 R360 ४३० विभङ्गो [१७.३.६१- या अक्खन्ति अक्खमनता अनधिवासनता चण्डिक्क असुरोपो अनत्तमनता चित्तस्स - अयं वुच्चति "अक्खन्ति" । (ख) तत्थ कतम असोरच्चं? कायिको वोतिक्कमो वाचसिको वौतिक्कमो कायिकवाचसिको 5 वोतिक्कमो - इदं वुच्चति "असोरच्चं"। सब्वं पिदुस्सील्यं असोरच्चं । {१४) असाखल्यं च अप्पटिसन्यारो च ६२. (क) तत्थ कतमं असाखल्यं ? या सा वाचा कण्डका' कक्कसा परकटुका पराभिसज्जनी कोध- सामन्ता असमाधिसंवत्तनिका तथारूपिं वाचं भासिता होति । या तत्य असण्हवाचता असखिलवाचता फरुसवाचता इदं वुच्चति 10 "असाखल्यं"। (ख) तत्थ कतमो अप्पटिसन्थारो' ? द्वे पटिसन्यारा - प्रामिसपटिसन्यारो च धम्मपटिसन्थारो च । इधेकच्चो अप्पटिसन्यारको होति आमिसपटिसन्थारेन वा धम्मपटि- सन्थारेन वा - अयं वुच्चति "अप्पटिसन्यारो" । (१५) इन्द्रियेसु प्रगुत्तद्वारता च भोजने अमत्तता च ६३. (क) तत्थ कतमा इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता ? इधकच्चो चक्खुना रूपं दिस्वा निमित्तग्गाही होति अनुव्यञ्जन- ग्गाही । यत्वाधिकरणमेनं चक्खुन्द्रियं असंवुत विहन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय. न पटिपज्जति, न खति चन्द्रियं, चक्लुन्द्रिये न संवर आपज्जति । सोतेन सई 20 मुत्वा ... पे०... घानेन गन्धं घायित्वा ... पे०... जिव्हाय रसं सायित्वा ... पं०... कायेन फोट्ठव्वं फुसित्वा ... पे... मनसा धम्मं विज्ञाय निमित्त- ग्गाही होति अनुव्यञ्जनग्गाही । यत्वाधिकरणमेनं मनिन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेग्युं, तस्स संवराय न पटिपज्जति, न रक्सति मनिन्द्रियं, मनिन्द्रिये न संवरं 25 प्रापज्जति । या इमेसं धनं इन्द्रियानं प्रगुत्ति प्रगोपना अनारक्सो असंवरो प्रयं बुञ्चति “इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता" । १. मना-सी०, स्या, रो। २. प्रदिगपारा 15 .3.375 मो०।
? ? 5 R361 10 १७४६७] तिकमातिकानि सो (ख) तत्य कतमा भोजने अमत्तत्रुता इधेकच्चो अप्पटिसङ्खा अयोनिसो आहार पाहारेति दवाय मदाय मण्डनाय विभूसनाय । या तत्य असन्तुहिता अमत्तता अप्पटिसङ्घा भोजने – अय बुच्चति “भोजने अमत्तता।" (१६) मुट्ठस्सच्चं च असम्पजाच ६४ (क) तत्थ कतम मुट्ठस्सच्च या अस्सति' अननुस्सति अप्पटिस्मति अस्सति' अस्सरणता अधारणता पिलापनता सम्मसनता - इद वुच्चति “मुट्ठस्सच्च" । (ख) तत्थ कतम असम्पजन ? य प्राण अदस्सन पे० अविज्जालगी मोहो अकुसलमूल - इद वुच्चति "असम्पजा"। (१७) सोलविपत्ति च दिद्धिविपत्ति च ६५ (क) तत्थ कतमा सीलविपत्ति? यो कायिको वीतिक्कमो वाचसिको वीतिक्कमो कायिक्वाच- सिको वीतिक्कमो - अय वुच्चति "सीलविपत्ति" । सव्व पि दुस्सील्य सीलविपत्ति । (ख) तत्य कतमा दिट्ठिविपत्ति "नत्थि दिन्न, नत्थि यिट्ठ पे० ये इम च लोक पर च लोक सय अभिना सच्छिक्त्वा पवेदेन्ती" ति -- या एवरूपा दिट्ठि दिट्टिगत पे० विपरियासग्गाहो अय वुच्चति “दिट्ठिविपत्ति"। पि मिच्छादिट्ठि दिट्ठिविपत्ति । (१८) अज्झत्तसयोजनं च बहिदासयोजन च ६६ (क) तत्थ कतम अज्झत्तसयोजन ? पञ्चौरम्भागियानि सयोजनानि - अज्झत्तसयोजन । (ख) पञ्चद्धम्भागियानि सयोजनानि – वहिदासयोजन । 7 15 सव्वा 20 . ४. तिकमातिकानिदेसो (१) तोणि अकुसलमूलानि ६७ तत्य कतमानि तीणि अकुसलमूलानि १ अराति - सी०, रो। २ रया, रो पोत्यकेशु नरिय । ? B376 ४३२ विभङ्गो लोभो, दोसो, मोहो । 10 R.362 (क) तत्थ कतमो लोभो? यो रागो सारागो अनुनयो अनुरोधो नन्दी नन्दिरागो' चित्तस्स सारागो इच्छा मुच्छा अज्झोसानं गेधो परिगेधो सङ्गो पङ्को एजा 5 माया जनिका सञ्जननी सिम्बिनी जालिनी सरिता विसत्तिका सोत. विसटा.आयूहनों दुतिया पणिधि भवनेत्ति वनं वनयो सन्यवों सिनेहों अपेक्खा पटिबन्धु" आसा आसीसना" प्रासीसितत्तं" रूपासा सद्दासा गन्धासा रसासा फोहव्वासा लाभासा धनासा पुत्तासा जीवितासा जप्पा" अभिजप्पा जप्पना जप्पितत्तं लोलुप्पं लोलुप्पायना लोलुपायितत्तं पुच्छजिकता" साधुकम्यता अधम्मरागो विसमलोभो निकन्ति निकामना पत्थना पिहना सम्पत्थना कामतण्हा भवतण्हा विभवतण्हा रूपतण्हा अरूपतण्हा निरोधतण्हा सद्दतण्हा रूपतहा“ गन्धतण्हा. रसतण्हा फोहब्बतण्हा धम्मतण्हा ओघो योगो गन्थो उपादानं आवरणं नोवरणं छदन बन्धनं उपक्किलेसो अनुसयो परियुट्टानं लता वैविच्छं दुक्खमुलं दुक्खनिदानं दुवखप्पभवो मारपासो मारवळिस" मारविसयो तण्हानदी तण्हाजालं तहागढुलं तण्हासमुद्दो अभिज्झा लोभो अंकुसलमलं -- अयं वुच्चति "लोभो"। (ख) तत्य कतमो दोसो ? "अनत्यं मे अचरी" ति प्राघातो जायति, "अनत्यं में चरती" ति 20 आघांतो जायति, "अनत्यं मे चरिस्सती" ति आघातो जायति, "पियस्स मे मनापस्स अनत्यं अचरि" ... पे०... अनत्यं चरति ... पे०... "अनत्यं चरिस्सती" ति आपातो जायति, "अप्पियस्स में अमनापस्स अत्यं अचरि" ...पे..., अत्यं चरति ... पे०... "अत्थं चरिस्सती" ति आघातो जायति, अट्ठाने वा पन माघातो जायति । यो 25 एक्स्पो चित्तस्स आघातो पटियातो पटिघं पटिविरोधो कोपो पकोपो सम्पकोपो दोसो पदोसो सम्पदोसो चित्तस्स व्यापत्ति" मनोपदोसो कोयो १. नन्दीगयो - स्या, रो। २. पलिगेयो - स्या, रो। ३. गटो-गी। ४. पानिपा-मी. 1. गुप्त- म्या०, रो. पापणी - सो.। ७. भवनंती - रो। ८ मन्गयों-मी। 1. स्नेहो-गी। १०. परिणा-गो। ११-११. प्रागिंगाः पगिमिगरा-गोम्मा, रो। १२.जणा परणा-या०,०। १३. ना जाना-n., रो.। १४. इमियाना - स्पा, गे० १५. गापूजम्मना - गो. गारग्या -गे। १६ गो०, पोयोग गरि १५. पान - स्वर, १८. मारोपण - स्मारो.. गि-रो.
12 १७.४.६१] निमामिलामी गुज्जना गुज्जिनतं दोगो दुम्गना' दुम्मिननं' आणि मानना ब्यापग्नितत्तं विरोधी पटिनिरोगी चण्डिार प्रमुगेगे मनामना चितस्स- अयं पुच्चति "दोगों"। (ग) तत्य यनमो मोही? दुपसे अन्नाणं, दुरगागमुदये प्रागं, दुरागनिरोगे प्रमाण, ; दुरसनिरोधगामिनिया पटिपदाय पन्नाणं, पुषन्तं प्रन्नाणं, पारने प्राणं, पुन्यन्तापरन्ते अन्नाणं, इदणनयना पटिनगपगु धम्मेसु अजाणं, ये एवस्पं प्रज्ञा प्रदग्गनं ... पं०... अगिजालनी मोहो अकुसलमूलं - अयं वच्नति "मोहो" । इमानि तीणि मागलमूलानि । (२) सयो मसविता ६८. तत्य कतम तयो कुरालयिनमा? कामवितरको, व्यापादविताको, विहिगायिताको । (क) तत्य कतमो कामविनाको ? कामपटिसंयुत्तो तकको पिताको मिन्दागदणी - अयं युननि "कामवितवको"। (ग) तत्य कलमो व्यापादवितो? व्यापादपटिगंयुत्तो तमको विताको मिच्छामदापों - प्रय युच्चति "व्यापादयितकको" । (ग) तत्य कलमो विहिगावितकको ? विहिंसापटिसयुत्तो तमो विताहो मिच्छामरणी दुचति "विहिगाविनाको'। इमे तयो प्रमुगलविनमा।। (३) तिरसो रुमममममा ६६. तत्य ननमा तिनो प्रमलमना? काममजा, व्यापादमजा, विहिमामला। (क) तत्व बनमा काममन्ना? कामपटिसंयुत्ता' मा मचानना गजानिततं प्रयं बुञ्चति "कामनाया। १-१. दूसना दूडियन-पाः। २ परमपविता-मी०। 3. सामाटिकुनो-रो। वि०-११ 15 R.53 अर्य 25 5 B378 10 ४३४ विभङ्गो [१७.४.६९- (ख) तत्थ कतमा व्यापादसञ्जा? व्यापादपटिसंयुत्ता सझा सञ्जानना सञ्जानितत्तं अयं बुच्चति "व्यापादसञ्चा"। (ग) तत्थ कतमा विहिंसासम्ञा? विहिंसापटिसंयुत्ता सञा सञ्जानना सञ्जानितत्तं - अयं वुच्चति "विहिंसासञ्जा"। इमा तिस्सो अकुसलसञ्जा। (४) तिस्सो अकुसलधातुयो ७०. तत्थ कतमा तिस्सो अकुसलधातुयो ? कामधातु, व्यापादधातु, विहिंसाधातु । तत्य कतमा कामधातु ? कामवितक्को कामधातु । व्यापादवितक्को व्यापादधातु । विहिसावितक्को विहिंसाधातु। (क) तत्थ कतमो कामवितक्को ? कामपटिसंयुत्तो तक्को वितक्को मिच्छासङ्कप्पो -- अयं वुच्चति 15 "कामवितक्को"। (ख) तत्थ कतमो व्यापादवितक्को? व्यापादपटिसेंयुत्तो तवको वितको मिच्छासङ्कप्पो अयं वुच्चति "व्यापादवितक्को" । (ग) तत्थ कतमो विहिसावितक्को ? विहिसापटिसंयुत्तो तक्को वितक्को मिच्छासङ्कप्पो अयं बुच्चति "विहिंसावितक्को"। इमा तिस्सो अकुसलधातुयो। (५) तोणि दुच्चरितानि ७१. तत्य कतमानि तीणि दुचरितानि ? कायदुच्चरित, वचीदुच्चरित, मनोदुच्चरितं । (क) तत्य कतमं कायदुच्चरितं ? पाणातिपातो, अदिनादानं, कामेसुमिच्छाचारो - इदं वुच्चति "कायदुच्चरित"। (ख) तत्थ कतमं वचीदुच्चरितं ? - 20 25 ४३५ R.361 5 - १७.४.७३] तिकमातिकानि सो मुसावादो, पिसुणा वाचा, फरुसा वाचा, सम्फप्पलापो - इदं बुच्चति “वचीदुच्चरितं"। (ग) तत्थ कतमं मनोदुच्चरितं? अभिज्झा, ब्यापादो, मिच्छादिट्टि - इदं वुच्चति "मनो- दुच्चरितं"। (क-ग) तत्थ कतमं कायदुच्चरितं ? अकुसलं कायकम्म कायदुच्चरितं, अकुसलं वचीकम्मं वची- दुच्चरितं, अकुसलं मनोकम्मं मनोदुच्चरितं । तत्थ कतमं अकुसलं कायकम्मं ? अकुसला कायसञ्चेतना अकुसलं कायकम्मं, अकुसला वची- 10 सञ्चेतना अकुसलं वचीकम्मं, अकुसला मनोसञ्चेतना अकुसलं मनोकम्म। इमानि तोणि दुच्चरितानि । (६) तयो पासवा ७२. तत्य कतमे तयो पासवा? कामासवो, भवासवो, अविज्जासवो। (क) तत्य कतमो कामासवो ? यो कामेसु कामच्छन्दो कामरागो कामनन्दी कामतण्हा काम- सिनेहो कामपरिळाहो काममुच्छा कामज्झोसानं अयं बुच्चति "कामासवो"। (ख) तत्थ कतमो भवासवो ? यो भवेसु भवच्छन्दो ... पं०.. भवज्झोसानं "भवासवो'। (ग) तत्य कतमो अविज्जासवो? दुक्खे अज्ञाणं... पे०... अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं-अयं वुच्चति “अविज्जासवो"। इमे तयो पासवा । --(७) तोणि संयोजनानि ७३. तत्य कतमानि तीणि संयोजनानि ? रास्कायदिद्वि, विचिकिच्छा, सोलन्यतपरामासो 15 - . 20 B.379 अयं वुच्चति 25 - विभङ्गो [१७४.७३- (क) तत्थ कतमा सक्कायदिद्धि ? इध अस्सुतवा पुथुज्जनो अरियानं अदस्सावी अरियधम्मस्स अकोविदो अरियधम्मे अविनीतो, सप्पुरिसानं अदस्सावी सप्पुरिसधम्मत्स अकोविदो सप्पुरिसधन्मे अविनीतो - रूपं अत्ततो समनुपस्सति रूपबन्तं 5 वा अत्तानं अत्तनि वा रूपं रूपस्मि वा अत्तानं । वेदनं ...पे०... सञ्ज .. पे०... सवारे .. पे०... विनाणं अत्ततो समनुपस्सति विचाणवन्तं वा अत्तानं अत्तनि वा विमाणं विमाणस्मि वा अत्तानं । या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगत ... पे०... विपरियासग्गाहो' अयं वुच्चति “सक्कायदिट्ठि" । (ख) तत्थ कतमा विचिकिच्छा ? सत्थरि कति विचिकिच्छति, धम्मे कवति विचिकिच्छति, सड़े कहति विचिकिच्छति, सिक्खाय कहति विचिकिच्छति, पुन्वन्ते कवति विचिकिच्छति, अपरन्ते कद्धति विचिकिच्छति, पुयन्तापरन्ते कवति विचिकिच्छति, इदप्पच्चयतापटिच्चसमुप्पन्नेसु धम्मेसु कसति विचिकिच्छति । या एवरूपा कसा कह्वायना कङ्घायितत्तं थम्भितत्तं 15 चित्तस्स मनोविलेखो - अयं वुच्चति "विचिकिच्छा"। (ग) तत्थ कतमो सीलब्बलपरामासो ? "इतो बहिद्धा समणब्राह्मणानं सीलेन सुद्धि वर्तन सुद्धि सीलब्बतेन सुद्धी" ति - या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं ... पे०... विपरिया- सग्गाहो - अयं वुच्चति "सीलब्बतपरामासो"। इमानि तीणि संयोजनानि । R.365 20 (८) तिस्सो ताहा ? ७४. तत्थ कतमा तिस्सो कामतण्हा, भवतण्हा, विभवतण्हा । तत्य कतमा भवतण्हा ? भवदिट्ठिसहगतो रागो सारागों चित्तस्स सारागो 25 युच्चति “भवतण्हा"। तत्य कतमा विभवतण्हा ? अयं D.530 १. पिपरियेमगाहो - सी०, रो० विपरियेसग्गाहो - स्याः । २ "विमति विपरिया देवहर पापयो मरायो प्रनगगाहो पागपना परिसप्पना अपरियोगागा नि रया०, गे: पात्ययेगु मधियो पायो दिरगति । ३. इम्भितत्त-सी०। ८. मनुनयो धनुरोपी नदी नन्दीरागों नि म्या०, रो० पोत्परेगु मधिसो पाटो दिया।
5 10 १७.४.७६] तिकमातिमानिसो उच्छेददिद्विसहगतो रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति "विभवतण्हा" । अवसेसा तण्हा कामतण्हा । तत्थ कतमा कामतण्हा? कामधातुपटिसंयुत्तो रागो सारागो चितस्स सारागो - अयं वुच्चति "कामतण्हा" । रूपधातुअरूपधातुपटिसंयुत्तो रागो सारागो चित्तस्स सारागो- अयं बुच्चति "भवतण्हा"। उच्छेददिट्ठिसहगतो रागो सारागो चित्तस्स सारागो अयं बच्चति "विभवतण्हा"। इमा तिस्सो तण्हा । (e) अपरा पि तिस्सो ताहा ७५. तत्थ कतमा अपरा पि तिस्सो ताहा ? कामतण्हा, रूपतण्हा, अरूपतपहा । (क) तत्थ कतमा कामतहा ? कामधातुपटिसंयुत्तो रागो सारागो चित्तस्स सारागो अयं चुच्चति “कामताहा"। (ख) तत्य कतमा रूपतण्हा रूपधातुपटिसयुत्तो रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति "रूपतोहा"। (ग) तत्य कतमा अरूपतण्हा ? अरूपधातुपटिसंयुत्तो रागो सारागो चित्तस्रा सारागो - अयं 20 वुच्चति "अरूपतण्हा" | मा तिस्मो तण्हा । (१०) अपरा पि तिस्सो ताहा ७६. तत्थ कतमा अपरा पि तिस्सो तण्हा ? रूपतण्हा, अरूपतप्हा, निरोधतण्हा । (क) तत्थ कतमा रूपतण्हा रूपधातुपदिसंयुत्तो रागो सारागो चित्तस्स सारागो अयं 15 वुच्चति "रूपतण्हा"। (ख) तत्य कतमा अरूपतहा ? अरूपधातुपटिसंयुत्तो रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अयं बुच्चति “अरूपतण्हा"। 15 7 R306 ?
४३८ B.381 5 10 विभङ्गो [१७.४.७६-. (ग) तत्य कतमा निरोधतण्हा ? उच्छेददिद्विसहगतो रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अयं वुच्चति “निरोधतण्हा" । इमा तिस्सो तण्हा । (११) तिस्सो एसनां ७७. तत्थ कतमा तिस्सो एसना ? कामेसना, भवेसना, ब्रह्मचरियेसना । (क) तत्य कतमा कामेसना ? यो कामेसु कामच्छन्दो ... पे०... कामझोसानं - अयं वुच्चति "कामेसना"। (ख) तत्य कतमा भवेसना ? यो भवेसु भवच्छन्दो ... पे०... भवज्झोसानं - अयं वुच्चति "भवेसना"। (ग) तत्य कतमा ब्रह्मचरियेसना ? "सस्सतो लोको" ति वा, "असस्सतो लोको" ति-वा ... पे०... "नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा" ति वा या एक्स्पा दिट्ठि 15 दिद्विगतं ... पे०... विपरियासग्गाहो - अयं वुञ्चति "ब्रह्मचरियेसना" । ७८. (क) कामभवो' तदेकटुं अकुमलं कायकम्मं वचीकम्म मनोकम्मं - अयं वुच्चति "कामेसना" । (ग) भवरागो' तदेक8 अकुसलं कायकम्मं वचीकम्मं मनो- कम्मं - अयं वुच्चति “भवेसना" । (ग) अन्तग्गाहिका दिट्ठि तदेक्टुं असलं कायकम्मं पची- कम्मं मनोकम्मं - अयं बुच्चति "ब्रह्मचरियेसना" । एमना (१२) तिस्सो विपा ७६. तत्य फतमा तिस्सो विधा ? "सेय्योहमस्मो" ति विधा, "सदिसोमस्मी" ति विधा, "हीनो- ७ हमम्मी" ति विधा-इमा तिस्मो विधा। R.367 20 इमा तिस्सो -- १. सपपतमा मानेगनासाममशे-गो-पापामेगना पामरागो-या, रो.। २. पहलमा भरेगना मागो-गदान - - 7 1382 - १७४६२] tarमातिकानिदसो (१३) तोणि भपानि तत्थ कतमानि तीणि भयानि? जातिभय, जराभय, मरणभय । (फ) तत्य कतम जातिभय? जाति पटिच्च भय भयानक छम्भितत्त लोमहसो चेतमो उपासो - इद बुच्चति "जातिभय" । (स) तत्य तम जराभय ? जर पटिच्च भय भयानक छम्भितत्त लोमहसो चेतसो उग्रामो इद बुन्चति "जराभम"। (ग) तत्य कतम मरणभय मरण पटिच्च भय भयानक छम्भितत्त लोमहसो चेतसो उयागो 10 इद वुच्चति "मरणभय"। इमानि तीणि भयानि । (१४) तोणि तमानि ८१ तस्य कतमानि तीणि तमानि ? अतीत वा अद्धान प्रारम्भ कसति विचिकिन्धति नाधिमुच्चति न सम्पसीदति, अनागत वा अद्धान प्रारम्भ कहति विचिरिच्छति 15 धिमुच्चति न सम्पसीदति, एतरहि वा पच्चुप्पन अद्धान आरम्भ कवति विचिकिच्छति नाभिमुच्चति न सम्पसीदति - इमानि तीणि तमानि । (१५) तोणि तित्यायतनानि ५२ तत्य कतमानि तीणि तित्यायतनानि ? इधेकच्चो समणो वा ब्राह्मणो वा एववादी होति एवदिट्ठी “य किञ्चाय पुरिरापुग्गलो पटिसवेदेति सुख का दुक्स वा अदुरखममुख वा, सब्ब त पुब्बे कतहेतू" ति, इध पनेकच्चो समणो वा ब्राह्मणो वा एववादी होति एवदिट्ठी – “य किञ्चाय पुरिसपुगलो पटिसवेदेति सुख वा दुक्ख वा अदुक्खमसुख वा, सव्व त इस्सरनिम्मानहेत" ति, इध पनेकच्चो समणो वा ब्राह्मणो वा एववादी होति एवदिट्ठी- “य विच्चाय - - 20 १ स्या०पोत्यके नत्यि।
R368 जिभलो [१७.४ ८२- पुरिसपुग्गलो पटिसंवेदेति सुखं वा दुक्खं वा अदुक्खमसुसं बा, सच तं अहेतु अप्पच्चया" ति - इमानि तोणि तित्यायतनानि । (१६) तयो किञ्चना ८३. तत्थ कतम तयो किञ्चना ? रागो किञ्चनं, दोसो किञ्चन, मोहो किञ्चनं - इमे तयो 3 किञ्चना। 10 (१७) तोणि अङ्गगानि ८४ तत्य कतमानि तोणि अङ्गणानि ? रागो अङ्गण, दोसो अङ्गण, मोहो अङ्गणं - इमानि तीणि अङ्गणानि । (१६) तोणि मलानि ५५ तत्थ कतमानि तीणि मलानि ? रागो मल, दोसो मल, मोहो मलं - इमानि तीणि मलानि । (१६) तोणि विसमानि ५६. तत्थ कतमानि तीणि विसमानि ? रागो विसमं, दोसो विसम, मोहो विसमं इमानि तोणि विसमानि। (२०) अपरानि पि तोणि यिसमानि • ८७ तत्य कतमानि अपरानि पि तीणि विसमानि? कायविसमं, वचोविसम, मनोविसम - इमानि तीणि विसमानि । (२१) तयो अग्गो ८८. तत्य कतमे तयो अग्गी ? रागग्गि, दोसग्गि, मोहग्गि - इमे तयो अग्गी । (२२) तयो वसावा ८६. तत्य पतमे तयो कसावा? रागरमावो, दोमरमायो, मोहकसावो - इमे तयो यसाया । (२३) पपरे पितयो पसाया १०. तत्य पतमे अपरे पितयो पसाया? 15 1383 5 । - .. १७.४.६४] तिरुमातिकानि सो कायकसावो, वचीकसावो, मनोक्सायो - इमे तयो कसावा । (२४. क) प्रस्साददिद्धि ६१. तत्य कतमा अस्साददिद्धि ? इधेकच्चो समणो वा ब्राह्मणो या एवंवादी होति एवंदिट्ठी "नस्थि कामेसु दोसो" ति । सो कामेसु पातव्यतं आपज्जति । अयं दुच्चति “अस्साददिद्धि। . (ख) प्रत्तानुदिष्टि ६२. तत्थ कतमा अत्तानुदिट्टि ? इध अस्सुतवा पुथुज्जनो अरियान अदस्सावी अरियधम्मस्म अकोविदो अरियधम्मे अविनीतो, सप्पुरिसानं अदस्सावी राप्पुरिसधम्मस्म अकोविदो सप्पुरिसधम्म अविनीतो-रूपं अत्ततो समनुपस्सति रूपवन्तं वा अत्तानं अत्तनि वा रूप रूपस्मि वा अत्तान । वेदनं . पे०... सनं 10 पे० . सङ्खारे .. पे० विज्ञाण अततो समनुपस्सति विज्ञाणवन्तं वा अत्तानं अत्तनि वा विजाणं विणस्मि वा अत्तान । या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं पै० .विपरियासग्गाहो - अय बुच्चति “अत्तानुदिट्ठि। (ग) मिच्छादिट्ठि ६३. तत्थ कतमा मिच्छादिट्टि ? "नत्थि दिन्नं, नत्थि यिटुं .पे० . ये इम च लोक परं च लोक 15 सयं अभिजा सच्छिकत्वा पवेदेन्ती” ति - या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगत पे०. विपरियासग्गाहो - अयं वुच्चति "मिच्छादिट्ठि' । सस्सतदिट्ठि अस्साददिट्ठि, सक्कायदिट्ठि अत्तानुदिदि, उच्छेद- विट्टि मिच्छादिट्टि। (२५. क) प्रति ६४. तत्थ कतमा अरति ? पन्तेसु वा सेनासनेमु अझतरझतरेसु वा अधिकुसलेसु धम्मसु अरति अरतिता' अनभिरति अनभिरमणा उक्कण्ठिता परितस्सिता अयं पुच्चति "अरति"। १ अरतिका - सो०, स्या, रो। २ अभिरमता - स्या०, गै। ३. परितस्मि- का-सी० परितसिता- स्या। वि०-५६ R.369 20 ४४२ D381 5 10 विभङ्गो [१७ ४६५- (स) विहेसा ६५. तत्य कतमा विहेसा? इधेकच्चो पाणिना वा लेड्डुना वा दण्डेन वा सत्येन वा रज्जुया वा अञ्जतरञतरेन सत्ते विहेठेति, या एवरुपा हेटना विहेठना हिंसना विहिसना रोसना विरोसना परूपघातो-अयं वच्चति "विहेसा"। (ग) अयम्मचरिया ६६. तत्य कतमा अधम्मचरिया ? कायेन अधम्मचरियाविसमचरिया, वाचाय अधम्मचरिया- विसमचरिया, मनसा अधम्मचरियाविसमचरिया - अयं वुच्चति "अधम्म- चरिया"। (२६. क) दोवचस्सता ६७. तत्य कतमा दोवचस्सता? सहधम्मिके वुच्चमाने दोवचस्सायं दोवचस्सियं दोवचस्सता विप्पटिकुलगाहिता' विपच्चनीकसातता अनादरियं अनादरता अगारवता अप्पतिस्सवता - अयं वुच्चति “दोवचस्सता" । (स) पापमित्तता ६८. तत्य कतमा पापमित्तता ? ये ते पुगला अस्सद्धा दुस्सीला अप्पस्सुता मच्छरिनो दुप्पञ्जा, 15 या तमं सेवना निसेवना संसेवना भजना सम्भजना भति सम्भत्ति तंसम्प- वश्ता - अयं यच्चति “पापमितता"। (ग) नानत्तामा RE. तत्य कतमा नानत्तगजा? काममजा, व्यापादगमा, विहिसारान्ना - अयं युपति "नानतमन्ना"। मन्या पि अकुमला मजा' नानतगन्ना। (२७.क) उच्चं १००. तत्य परम उद? यनितम्ग उदच्च प्रवूपगमा चेतगो विस्पो भन्नतं नित्तरंग- दर बुन्नति "उद्धच्न"। १ foreमादा-मोता.२-२ भागमा-गोगा, 20 १७.४.१०५] . ४४३ R.370 तिकमातिकानिद्देसो (ख) कोसज्ज १०१. तत्थ कतमं कोसज्जं? कायदुच्चरिते वा वचीदुच्चरिते वा मनोदुच्चरिते वा पञ्चसु वा कामगुणेसु चित्तस्स वोस्सग्गो वोस्सग्गानुप्पदानं कुसलानं' धम्मानं भावनाय असक्कचकिरियता असातच्चकिरियता अनहितकिरियता' अोलीनवृत्तिता निक्खित्तछन्दता निक्खित्तधुरता अनासेवना प्रभावना 5 अवहुलीकम्मं अनधिट्टानं अननुयोगो पमादो - इदं वुच्चति "कोसज्जं' । (ग) पमादो १०२. तत्थ कतमो पमादो? कायदुच्चरिते वा वचीदुच्चरिते वा मनोदुच्चरिते वा पञ्चसु वा कामगुणेसु चित्तस्स वोस्सग्गो वोस्सग्गानुप्पदानं कुसलानं धम्मानं भावनाय असक्कच्चकिरियता असातच्चकिरियता अनट्टितकिरियता 10 ओलीनवुत्तिता निक्खित्तछन्दता निक्खित्तधुरता अनासेवना अभावना अबहुलीकम्मं अनधिट्ठानं अननुयोगो पमादो, यो एवरूपो पमादो पमज्जना पमज्जितत्तं - अयं युच्चति “पमाटो” । (२८. क) असन्तुट्टिता १०३. तत्य कतमा असन्तुट्ठिता ? इतरीतरचीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खा- 15 रेहि पञ्चहि वा कामगुणेहि असन्तुटुस्स भिय्योकम्यता, या एवरूपा इच्छा इच्छागता असन्तुट्टिता रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अयं दुच्चति "असन्तुट्टिता"। (ख) असम्पजाता १०४ तत्थ कतमा असम्पजञता? यं अजाणं अदस्सनं ... पे० , अविज्जालङ्गी मोहो अकुसल- 20 मुलं - अयं वुच्चति "असम्पजनता"। (ग) महिच्छता १०५. तत्य कतमा महिच्छता? १ कुसलान वा-स्या, रो०१२ प्रनिट्टितकिरियता - सी, रो०१ १. इच्छागत - सी, स्या०, रोन B385 5 -विमङ्गो [१७४ १०५- इतरीतरचीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिवखा- रेहि पञ्चहि वा कामगुणेहि असन्तुटुस्स भिय्योकम्यता, या एक्स्पा इच्छा इच्छागता महिच्छता रागो सारागो चित्तस्स सारागो - अर्थ वुच्चति “महिच्छता"। (२६. क) अहिरिकं १०६. तत्थ कतम अहिरिकं ? यं न हिरीयति'हिरीयितब्बेन; न हिरीयति पापकानं अकुसलानं धम्मानं समापत्तिया - इदं वुच्चति “अहिरिकं"। (ख) मनोतप्पं १०७. तत्य कतमं अनोत्तप्पं ? यं न प्रोत्तप्पति प्रोत्तप्पितब्बेन, न प्रोत्तप्पति पापकानं अकुसलानं 10 धम्मानं समापत्तिया - इदं वुच्चति "अनोत्तप्पं" । (ग) पमादो १०८. तत्य कतमो पमादो ? कायदुचरिते या वनीदुच्चरिते वा मनोदुच्चरिते या पश्च वा कामगुणेमु चित्तस्स वोस्मग्गो योस्सग्गानुप्पदानं कुसलानं धम्मानं भावनाय अमक्कच्चपिरियता अमातच्चकिरियता अनट्टितगिरियता 15 अोलीनवृत्तिता निविसतछन्दता निविसत्तधुरता अनारोवना प्रभावना प्रबहुलीयाम्म अनधिट्टानं अननुयोगो पमादो, यो एक्स्पो पमादी पमांगना पमज्जितत्तं - अयं वुच्चति "पमादो"। (३०. फ.), मनादरियं १०६. तत्य गतमं अनादरियं? यं अनादरियं प्रनादरता भगारवता मप्पतिस्रायता भगद्दा' २० मनद्दायना अनदायिततं' असोल्यं प्रचित्तीकारो' - इदं युञ्चति "प्रनारियं"। (ग) दीपपरसा ११०. गन्य परमा दोषचम्गता? R.371 २-२ मारना Em-n.t t. eft- नागा-से - । सह सुत्वा B387 ४४६ विभङ्गो ये चित्तस्स उद्धच्च अपसमो चेतसो विक्खेपो भवन्तत्तै चित्तत इदं वुच्चति "उद्धच्चं"। (ख) प्रसंवरो • ११६. तत्य कतमो असंवरो ? इधेकच्चो चक्खुना रूपं.दिस्वा निमित्तग्गाही होति अनुव्यञ्जन- 5 गाही । यत्वाधिकरणमेनं चक्खुन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झा- दोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेयं, तस्स संवराय न पटि- पज्जति, न रक्खति चक्खुन्द्रियं, चक्खुन्द्रिये न संवरं आपज्जति । सोतेन ... पं०... पानेन गन्धं पायित्वा ... पे०... जिव्हाय रसं सायित्वा ....पै०... कायेन फोहब्बं फुसित्वा ... पे०... मनसा धम्मं विनाय 10 निमित्तग्गाही होति अनुब्यञ्जनग्गाही । यत्वाधिकरणमेनं - मनिन्द्रियं असंवुत विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला.धम्मा अन्वास्स- वैय्युं, तस्स संवराय न पटिपज्जति, न रक्खति मनिन्द्रियं, मनिन्द्रिये न संवरं प्रापज्जति – अयं वुच्चति "असंवरों" । (ग) दुस्सोल्यं ११७. तत्थ कतमं दुस्सील्यं ? कायिको वीतिक्कमो, वाचसिको वीतिक्कमो, कायिकवाचसिको वीतिक्कमो - इदं वुच्चति "दुस्सील्यं"। (३३. क) अरियानं प्रदस्सनकस्यता ११८. तत्थ कतमा अरियानं अदस्सनकम्यता ? तत्य कतमे अरिया ? अरिया बुच्चन्ति बुद्धा च वुद्धसावका च । या इमेसं अरियानं अदस्सनकम्यता अठ्ठकम्यता असमतु- कम्यता असमागन्तुकम्यता - अयं वुच्चति “अरियानं अदस्सनकम्यता"। (ख) सद्धम्मं असोतुफम्यता ११६. तत्य कतमा सद्धम्म असोतुकम्यता ? तत्य कतमो सद्धम्मो ? चत्तारो सतिपट्टाना, चत्तारो सम्मप्पधाना, चत्तारो इद्धिपादा, 25 पञ्चिन्द्रियानि, पञ्च बलानि, सत्त वोज्झङ्गा, अरियो अङ्गिको मागो - अयं वुच्चति “सद्धम्मो” । 15 20 " १७४१२४] तिसमातिरानिहतो ४७ 133 ? 10 या इमस्स सद्धम्मस्स असोतुवम्यता अगवनाम्यता' अनुग्गहेतु- कम्यता अधारेतुपम्यता - अय वुच्चति "मद्धम्म अमोनाम्या" । (ग) उपारम्भचित्तता १२० तत्य क्तमा उपारम्भचितता? तत्य कतमो उपारम्भो? यो उपारम्भो अनुपारम्भो' उपारम्भना अनुपारम्भना अनु. 5 पारम्भितत्त उन्ना अयना परिभवो रन्यगमिता - अय पति "उपारम्भचितता। (३४. क) मुटुस्सच्च १२१ तत्य क्तम मुट्ठस्सच्च या अस्सति' अननुस्सति' अप्पटिस्सति अस्मति अस्सरणता' अधारणता पिलापनता सम्मुसनता' - इद वुच्चति “मुट्ठस्गच्च" । (स) असम्पजञ्ज १२२ तत्य क्तम असम्पजज? य अजाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुमलमूल इद बुच्चति "असम्पजञ" । (ग) चेतसो विक्सपो १२३ तत्य कतमो चेतसो विक्सपो? य चित्तस्स उद्धच्च अवूपसमो चेतमो विक्सेपो भन्तत्त 15 चित्तस्स अय वुच्चति “चेतसो विक्सपो'। (३५ क) अयोनिसो मनसिकारो १२४ तत्य कतमो अयोनिसो मनसियारो? अनिच्चे “निच्च" ति अयोनिसो मनमिवारो, दुक्खे "सुख” ति अयोनिसो मनसिकारो, अनत्तनि “अत्ता" ति अयोनिसो मनसिकारो, असुभे "सुभ" ति अयोनिसो मनसिकारो, सच्चविष्परिकुलेन वा 20 2 328 १ अस्सवनाम्यता - स्या० । २ अनूगारम्भो - सा० रो। स्या, रो०। ४ भसति - सी०, रो। ५ अनुम्मति - म्या० । ६ अमरणता - मो०, मुट्ठमन्च- स्मा०, रो• 10 मम्मुस्मनता - सी०, रा०। ८ सच्चवि परिकू - मो०, स्या०० - - , 5 विभङ्गो [१७४ १२४- चित्तस्स पावट्टना' अनावट्टना' आभोगो समन्नाहारो मनसिकारो -- अयं वुच्चति "अयोनिसो मनसिकारों"। (ख) कुम्मागसेवना १२५. तत्थ कतमा कुम्मग्गसेवना ? तत्य कतमो कुम्मग्गो ? मिच्छादिहि, मिच्छासङ्कप्पो, मिच्छावाचा, मिच्छाकम्मन्तो, मिच्छामाजीवो, मिच्छावायामो, मिच्छासति, मिच्छासमाधि - अयं वुच्चति "कुम्भग्गो"। या इमस्स कुम्मग्गस्स सेवना निसेवना संसेवना जिना सम्भजना भत्ति सम्भत्ति तसम्पवङ्कता - अयं बुञ्चति "कुम्मग्ग- सेवना"। (ग) चेतसोच लोनतं १२६ तत्य कतमं चेतसो चलीनत ? या .चित्तस्स अकल्यता अकम्माता अोलीयना सल्लीयता लीन लीयना लीयितत्तं थीन थीयना थोयितत्तं चित्तस्स - इदं वुच्चति "चेतसो च लीनतं"। - 10 15 ५. चतुक्कमातिकानिद्देसो (१) चत्तारो प्रासवा - १२७. तत्य कतमे चत्तारों ग्रासवा ? कामासवो, भवासवो, दिट्ठासवो, अविज्जासवो । (क) कामासको १२८. तत्य कतमो कामासवो? यो कामेसु कामच्छन्दो कामरागो कामनन्दी कामतण्हा कामसिनेहो कामपरिळाहो काममुच्छा कामज्झोसान -- अयं बुच्चति "कामामवो"। R.374 - स्था। 1-1. प्रादजना मनावजना ३ पिन-म०॥ २ स्या०, रो. पोत्यवेसु गपि ।
10 3389 १७५१३३] गुरम्मातिरानिदेसो (स) भयासो १२६ तत्य कतमो भवासयो? यो भवेसु भवच्छन्दो पे० भवझोसान अय वुच्चति "भवासयो"। (ग) विट्ठासयो १३० तत्य यतमो दिट्ठासवो? "सस्सतो लोको" ति वा, "अमरातो लोगो" ति वा, "अन्तवा 5 लोको" ति वा, "अनन्तवा लोको" ति वा, "त जीव त गरीर" तिवा, "अञ्जीव अझ सरीर" ति बा, "होति तयागतो पर मरणा" ति या, "न होति तथागतो पर मरणा' ति चा, “होति च न च होति तथागतो पर मरणा" ति वा, "नेव होति न न होति तयागतो पर मरणा'ति वा । या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगत पे० विपरियासग्गाहो अय वुच्चति "दिट्ठासवो"। सव्या पि मिच्छादिट्ठि दिट्टासबो। (घ) विज्जासवो १३१ तत्थ कतमो अविज्जासवो? दुक्खे प्राण, दुक्ससमुदये अजाण दुषसनिरोघे अजाण, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय अजाण पुयन्ते अजाण, अपरन्ते अञ्माण, पुबन्तापरन्त अजाण, इदप्पच्चयता पटिच्चसमुप्पनेमु 15 धम्मसु अचाग । य एवरुप अजाण अदस्सन पे० अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमल अय वुच्चति "अविज्जासवो' । इमे चत्तारो आसवा । (२-५) चत्तारो गन्यादी १३२ तत्य कतमे चत्तारो गन्या पे० चत्तारो अोघा पे० चत्तारो योगा पे० चत्तारि उपादानानि ? कामुपादान, दिलृपादान, सोलन्वतुपादान', अत्तवादुपादान'। (क) फामुपादान १३३ तत्य कतम कामुपादान यो कामेसु कामच्छन्दो पे० कामज्झोसान - इद वुच्चति "कामुपादान" । १-१ सीसब्बतूपादान मत्तवापालान - सी० एवमुपरि पि । दि०-५७ - R375 20 , ?
४५० विभङ्गो [१७५१३४- (ब) दिपादानं १३४. तत्य कतमं दिलृपादानं ? "नत्यि दिन्नं, नत्थि यिटुं ... पे०... ये इमं च लोकं पर च लोक सयं अभिजा सच्छिकत्वा पवेदेन्ती" ति । या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगत ...पे०... विपरियासम्गाहो - इदं बुच्चति "दिछुपादान"। ठत्वा 5 सोलञ्चतुपादानं च अत्तवादुपादानं च सब्बा पि मिच्छादिवि दिलृपादानं । • (ग) सीलब्बतुपादानं १३५. तत्य कतम सीलब्बतुपादानं ? इतो वहिद्धा समणब्राह्मणानं सीलेन सुद्धि वर्तन सुद्धि सीलब्बतेन सुद्धी ति । या एवरूपा दिट्ठि दिद्विगतं ... पे०..: विपरियासग्गाहो -- इदं 10 वुच्चति “सीलब्वतुपादान" । (घ) प्रतवादुपादानं १३६. तत्य कतमं अतवादुपादानं ? इध अस्सुतवा पुथुज्जनो अरियानं अदस्सावी अरियधम्मस्स अकोविदो अरियघम्मे अविनीतो, सप्पुरिसानं अदस्सावी सप्पुरिसधम्मस्स अकोविदो सप्पुरिसधम्मे अविनीतो-रूपं अत्ततो समनुपस्सति रूपवन्तं वा 15 अत्तानं अत्तनि वा रूपं रूपस्मि वा अत्तानं । वेदनं ... पे०... सञ्ज...पे०... सहारे ... पे०... विज्ञाणं अत्ततो समनुपस्सति विज्ञाणवन्तं वा अत्तानं अत्तनि वा विज्ञाणं विज्ञाणस्मि वा अत्तानं । या एवरूपा दिट्ठि दिद्विगतं ... पे०... विपरियासग्गाहो - इदं वच्चति “अत्तवादुपादानं" । इमानि चत्तारि उपादानानि । (६) चत्तारोतहप्पादा १३७. तत्थ कतमे चतारो तण्हुप्पादा ? चीवरहेतु वा भिक्सुनो तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, पिण्ड- पातहेतु वा भिक्खुनो तल्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, सेनासनहेतु या भिक्सुनो तव्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति, इतिभवाभवहेतु वा भिक्सुनो तण्हा उप्पज्जमाना उप्पज्जति - इमे चत्तारो तहप्पादा। (७) पत्तारि प्रतिगमनानि १३८. तत्य फतमानि चत्तारि प्रगतिगमनानि ? B.390 20 23 R 36 ? 10 १७५ १४३] चतुसमातिकानि सो छन्दागति गच्छति, दोसागति गच्छति, मोहागति गच्चति, भयागतिं गच्छति । या एवरूपा प्रगति प्रगतिगमन' छन्दगमन वग्गगमन वारिगमन - इमानि चत्तारि अगतिगमनानि । (८) पतारो विपरियासा १३६ तत्य कतमे चत्तारो विपरियासा ? अनिच्चे "निच्च" ति सन्नाविपरियासो चित्तविपरियासो । दिट्ठिविपरियासो, दुक्खे "सुख" ति सम्भाविपरियासो चित्तविपरियासो दिट्ठिविपरियासो, अनतनि "अत्ता" ति सञ्जाविपरियासो चित्तविपरि- यासो दिदिविपरियासो, असुभे "सुभ" ति सज्जाविपरियासो चित्त- विपरियासो दिट्ठिविपरियासो - इमे चत्तारो विपरियासा। (९) चत्तारो अमरियवोहारा १४० तत्थ कतमे चत्तारो अनरियवोहारा अदितु दिट्ठवादिता, अस्सुते सुतवादिता, अमुते मुतवादिता, अविज्ञाते विज्ञातवादिता - इमे चत्तारो अनरियवोहारा । (१०) अपर पि चत्तारो अनरिययोहारा १४१ तत्य कतमे अपरे पि चत्तारो अनरियवोहारा दिढे अदिट्ठवादिता, सुते अस्सुतवादिता, मुते, अमुतवादिता, पिनाते अविज्ञातवादिता - इमे चत्तारो अनरियवोहारा । (११) पत्तारि दुचरितानि १४२ तत्य कतमानि चत्तारि दुचरितानि पाणातिपातो, अदिन्नादान, कामेसुमिच्छाचारो, मुसावादो - इमानि चत्तारि दुच्चरितानि । (१२) अपरानि पि चत्तारि बुच्चरितानि १४३ तत्य कतमानि अपरानि पि चत्तारि दुच्चरितानि ? मुसावादो, पिसुणा वाचा, फरसा वाचा, सम्पप्पलापो - इमानि 20 चत्तारि दुच्चरितानि । ? 15 7 १-१ प्रगतिगमना - सी०, एवमुपरि पि । २ विपरियेसा- सी०, स्या, रो, एवमुपरि पि।
४५२ 5 1.391 - विभङ्गो [ १७.५.१४- (१३) चत्तारि भयानि १४४. तत्थ कतमानि चत्तारि भयानि ? जातिभयं, जराभयं, व्याधिभयं, मरणभयं - इमानि चत्तारि भयानि । (१४) अपरानि पि चत्तारि भयानि १४५. तत्य कतमानि अपरानि पि चत्तारि भयानि ? राजभयं, चोरभयं, अग्गिभयं, उदकमयं इमानि चत्तारि भयानि । १४६. तत्य कतमानि अपरानि पि चत्तारि भयानि ? ऊमिभयं, कुम्भीलभयं', पावट्टभयं, सुसुकाभयं इमानि चत्तारि भयानि । १४७. तत्थ कतमानि अपरानि पि चत्तारि भयानि ? अत्तानुवादभयं, परानुवादभयं, दण्डभयं, दुग्गतिभयं - इमानि चत्तारि भयानि । (१५) चतस्सो विट्ठियो १४८, तत्थ कतमा चतस्सो दिट्ठियो ? "सयङ्कतं सुखदुक्खं" ति सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति, 15 "परतसुखदुक्खं" ति सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति, "सयङ्कतं च परङ्कतं च सुखदुक्खं" ति सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति, "असयङ्कार अपरङ्कार' अधिञ्चसमुप्पन्नं सुखदुक्खं" ति सच्चतो थेततो दिट्टि उप्पज्जति - इमा चतस्सो दिदियो । 10 R.277 ६६. पञ्चकमातिकानिद्देसो (१) पञ्चोरम्भागियानि संयोजनानि १४६. तत्य कतमानि पञ्चोरम्भागियानि संयोजनानि ? सक्कायदिट्ठि, विचिकिच्छा, सीलब्बतपरामासो, कामच्छन्दो, व्यापादो इमानि पञ्चौरम्भागियानि संयोजनानि । १. बुम्मिलमय - सी०, स्या०, रो०१२. परक्त -स्या०, रो। ३-३, असकत 20 भपरखत-स्पा।
पञ्चकमातिकानिह । (२) पञ्चद्धम्भागियानि संपोजनानि १५०. तत्य पतमानि पञ्चद्वम्भागियानि संयोजनानि ? रूपरागो, अस्पगगो, मानो, उद्धच्वं, अविज्जा उमानि पञ्चद्धम्भागियानि संयोजनानि । (३) पञ्च मच्चरियानि १५१. तत्थ कतमानि पञ्च मछरियानि ? आवासमच्छरियं, कुलमच्छरियं, लाभमच्छरियं, वण्णमच्छरियं, 5 धम्ममच्छरियं - इमानि पञ्च मच्छरियानि । (४) पञ्च सजा १५२. तत्य कतमे पञ्च सङ्गा? रागसङ्गो, दोससङ्गो, मोहमङ्गो, मानसङ्गो, दिद्विराङ्गो-इमे पञ्च सगा। (५) पञ्च सल्ला १५३ तत्य कतमे पञ्च सल्ला रागसल्लं, दोससल्लं, मोहसल्ल, मानसल्लं, दिट्ठिसल्लं - इमें ? 10 पञ्च सल्ला। 15 3332 (६) पञ्च चतोसिता १५४. तत्थ कतमे पञ्च चेतोखिला ? सरि कसति विचिकिच्छति नाधिमुच्चति न सम्पसीदति, घम्मे कद्धति विचिकिच्छति नाधिमुच्चति न सम्पसीदति, राद्धे कति विचिकिच्छति नाधिमुच्चति न सम्पत्तीदति, सिक्खाय कह्वति विचि- किच्छति नाधिमुच्चति न सम्पसीदति, सग्रह्मचारीसु कुपितो होति अनतमनो आहतचित्तो खिलजातो - इमे पञ्च चेतोसिला। (७) पञ्च चेतसो विनिबाधा १५५. तत्य कतमे पञ्च चैतसो विनिवन्धा ? कामे अपीतरागो होति अविगतच्छन्दो' विगतपेमो अविगत- पिपासो अविगतपरिळाहो अविगततण्हो; कार्य प्रवीतरागो होति १. प्रविमतछन्दो-सौ०, रो। 20 ...
R.378 10 विभङ्गो [१७६१५५- रूपे प्रवीतरागो होति ... यावदत्थं उदरावदेहकं भुजित्वा सेय्यसुर्ख पस्ससुखं' मिद्धसुखं अनुयुत्तो विहरति; अञ्चतरं देवनिकायं पणिधाय ब्रह्मचरियं चरति -- "इमिनाहं सीलेन वा वतेन वा तपेन वा ब्रह्मचरियेन वा देवो वा भविस्सामि देवातरो वा" ति - इमे पञ्च चेतसो- 5 विनिवन्धा। () पञ्च नीवरणानि १५६. तत्थ कतमानि पञ्च नीवरणानि ? कामच्छन्दनीवरणं, व्यापादनीवरणं, थानमिद्धनीवरण, उद्धच्च- कुक्कुच्चनीवरणं, विचिकिच्छानीवरणं - इमानि पञ्च नीवरणानि । (९) पञ्च कम्मानि मानन्तरिकानि १५७. तत्थ कतमानि पञ्च कम्मानि आनन्तरिकानि ? माता जीविता वोरोपिता होति, पिता जीविता वोरोपितो होति, अरहन्तो जीविता वोरोपितो होति, दुद्वेन चित्तेन तथागतस्स लोहितं उप्पादितं होति, सङ्घो भिन्नो होति – इमानि पञ्च कम्मानि आनन्तरिकानि । (१०) पञ्च दिट्टियो १५८. तत्य कतमा पञ्च दिट्ठियो ? "सभी अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति इत्थेके अभि- वदन्ति, “असञी अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति इत्थेके अभि- वदन्ति, "नेवसीनासची अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति इत्थेके अभिवदन्ति, सतो वा पन सत्तस्स उच्छेदं विनासं विभवं पञापेन्ति', दिट्ठधम्मनिब्बानं वा पनेके अभिवदन्ति - इमा पञ्च दिट्ठियो । (११) पञ्च वेरा १५६. तत्थ कतमे पञ्च चेरा? पाणातिपातो, अदिन्नादानं, कामेसुमिच्छाचारो, मुसाबादो, सुरा- मेरयमज्जपमादट्ठाना' - इमे पञ्च वेरा । १. फस्ससुखं - सी०, गे० । २. यिनमिदनीवरणं - म०, एवमुपरि पि । ३. आनन्त- रियानि-सी० । ४. वोरोपेता - रो०, एवमुपरि पि । ५. अरहा - स्या०, रो० । ६ पञपेन्ति - म०१७ सुरामेरयमज्जपमादट्ठानं - सी०, स्या०॥ 15 20 R39 - १७६ १६३] पथरमागितानिइंगो (१२) पञ्च मसना १६० तत्य बतमे पन्न व्यगना? पातिव्यमन, भोगव्यसन, रोगव्यगन, गीलव्यसन, दिद्विव्यगन-- इमे पञ्च व्यमना। (१३) पञ्च प्रासन्तिया प्राचीनया १६१ तत्य कतमे पच्च प्रासन्तिया पानीनया? बहुनो जनस्स अप्पियो होति अमनापो, वेरबहुलो च होति, । वज्जबहुलो च, सम्मूव्हो काल करोति, कायस्ग भेदा पर मरणा अपायं दुग्गति विनिपात निरय उपपज्जति - इमे पञ्च प्रयन्तिया प्रादीनवा। (१४) पञ्च भयानि १६२ तत्थ कतमानि पञ्च भयानि प्राजीवकभय', असिलोकभय, परिसमारज्जभय, मरणभय, 10 दुग्गतिभय - इमानि पञ्च भयानि । (१५) पञ्च दिटुधमनिन्यानवादा १६३ तत्थ तमे पञ्च दिधम्मनिव्वानयादा ? (4) इधैकच्चो समणो या ब्राह्मणो वा एववादी होति एवदिट्ठी' “यतो खो, भो, अय अत्ता पञ्चहि वामगुणेहि समप्पितो समङ्गीभूतो' परिचारेति, एतावता सो, भो, अय प्रत्ता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो 15 होती" ति । इत्येके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्मनिचान पलापन्नि । (स) तमनो एवमाह - "अत्यि सो, भो, एसो अत्ता यत्व वदेसि नेसो नत्थी ति वदामि । नो च सो, भो, अय अत्ता एत्तावना परमदिधम्मनिव्वानप्पत्तो होति । त विस्म हेतु ? कामा हि, भो, अनिच्चा दुक्खा विपरिणामधम्मा । तेम विपरिणामजथाभावा 20 उप्पज्जन्ति सोपरिदेवदुक्सदोगनस्सुपायामा । "यतो सो, भो, अय अत्ता विविन्चेव कामेहि झान उपसम्पज्ज विहरति, एतावता खो, भो, अय अत्ता परमदिधम्म- १ ष्यमना-सो०, स्या०, रा०।२ स्या. पोरक मयि । ३ मारीविरमय - सी०, रो०। ४ एरिद्धि- सौ., स्वा०। ५ सङ्गिभूतो - मी०, स्था, रो० । पे० पठम विनो. [१७.६.१६३- B.394 निब्वानपत्तो होती" ति । इत्येके सतो सत्तस्रः परमदिट्ठधम्मनिब्बानं पञापेन्ति । (ग) तमओ एवमाह "अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि । नेसो नत्यी ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अत्ता ३ एत्तावता परमट्ठिधम्मनिव्वानप्पत्तो होति । तं किस्स हेतु ? यदेव तत्य वितक्कितं विचारितं एतेन एतं ओळारिकं अक्खायति । "यतो खो, भो, अयं अत्ता वितक्कविचारानं वूपसमा ..पे०... दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठ- धम्मनिब्बानप्पत्तो होती" ति । इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्म- 10 निब्बानं पापेन्ति । (घ) तमचो एवमाह "अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि । नेसो नत्थी ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अत्ता एतावता परमदिट्ठधम्मनिव्वानप्पत्तो होति । तं किस्स हेतु ? यदेव तत्थ पीतिगतं चेतसो उप्पिलावितं', एतेन एतं अोळारिकं अक्खायति । "यतो खो, भो, अयं अता पीतिया च विरागा ...पे०... ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एतावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठ- धम्मनिब्बानप्पत्तो होती" ति । इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिधम्म- निब्वानं पञ्ञापेन्ति । (ड) तमो एवमाह - "अत्यि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं 20 वदेसि । नेसो नत्थी ति वदामि। नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता परमदिट्ठधम्मनिव्वानप्पत्तो होति । तं किस्स हेतु ? यदेव तत्य सुखपीति' चेतसो आभोगो, एतेन एतं अोळारिकं अक्खायति । "यतो खो, भो, अयं अत्ता सुखस्स च पहाना .. पे०... चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एतावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिटुधम्म- 23 निब्बानप्पत्तो होती" ति । इत्येके सतो सत्तस्स परमदिट्टयम्मनिब्बान पज्ञापेन्ति । इमे पञ्च दिट्टधम्मनिन्यानवादा । 15 R.300 - १. उयितावित - स्या० उदिलावित - रो०१२ मुखं - स्मा०, रो ? १७७.१५८ firsfint ७. घरसमातिगानिसो (१) परियादमूनानि १६४. सत्य कनमानि छ विवादमूनानि ? कोयो, मागो, सा, माठेप्य', पापिन्ना, मन्दिट्टिागमागिता - इमानि दविवादमूलानि । (२) पपपरागा १६५. तत्य कतमे छ छन्दरागा' ? छन्दरागा' गेहमिता धम्मा'। मनापिगुम्पेगु गेहगिनो गगी । सारागो चित्तस्म गारागो, मनापियेगु गटेगु .पे० मनाणियेगु गन्गंगु .... पे०... मनापियेगु रमेगु . पे० मनापियेगु फोट्टबगु . पं० मनापियेसु धम्मसु गेहरितो रागो मारागो चित्तम्म मारागो - इमेछ छन्दरागा। (३) विरोयपानि १६६. सत्य कतमानि छ विरोधवन्यनि अमनापियेगु स्पेगु चितम्म प्राघातो पटियानो गतिमा असुरोपो अनत्तमनता चित्तस्म, अमनापियेगु गद्देनु पे० अमनापियेगु गन्यम् .. पे० . अमनापियेमु रमेगु पे० अमनारियनु फोट्टचेमु ..०.. अमनापियेगु धम्मेगु नित्तस्म प्राधानो पटिघातो नप्टिक असुरोपो अनत्तमनता चित्तस्ग - इमानि छ विरोधयन्यूनि । (४) पतहासापा १६७. तत्य कती छ तोहापाया रुपताहा, सहताहा, गन्यताहा, रमनाहा, फोदृश्चतन्हा, धम्म- तरहा - इमे छ ताहाकाया । (५) ६ गारवा १६८. तत्य कतमै छ अगारवा ? सत्यरि अगारको विहरति मप्पनिम्मो', धम्मे अगाग्यो विहनि १. मान्न - स्था, वनपरि ! २ पदगा पापा-मा.गे। ३-३. स, रो. पोपोमु नधि। ४ मनामि सा, रो.. मरिन। ५ सप्पटिस्सो- मारोग, एबमुरि। शिक-५८ 10 13 ? R.311 ? 5 ? 10 ? विभङ्गी [१७७१६८- अम्पतिस्सो, सङ्के अगारवो विहरति अम्पतिस्सो, सिवखाय अगारवो विहरति अप्पतिस्सो, अप्पमादे अगारवो विहरति अप्पतिस्सो, पटि- सन्थारे अगारवो विहरति अप्पतिस्सो - इमे छ अगारवा । (६) छ परिहानिया धम्मा १६६ तत्य कतमे छ परिहानिया धम्मा कम्मारामता, भस्सारामता, निद्दारामता, सङ्गणिकारामता, ससग्गारामता, पपञ्चारामता - इमे छ परिहानिया धम्मा । (७) अपरे पि छ परिहानिया धम्मा १७० तत्य कतम अपरे पि छ परिहानिया धम्मा कम्मारामता, भस्सारामता, निद्दारामता, सङ्गणिकारामता, दोवचस्सता, पापमित्तता - इमे छ परिहानिया धम्मा । (5) छ सोमनस्सुपविचारा १७१ तत्थ कतमे छ सोमनस्सुपविचारा चक्खुना रूप दिस्वा सोमनस्सट्ठानिय रूप उपविचरति, सोतेन सद्द सुत्वा पे० घानेन गन्ध घायित्वा पे० जिव्हाय रस सायित्वा पे० कायेन फोट्टब्ब फुसित्वा पे० मनसा धम्म विनाय सोमनस्सट्ठानिय धम्म उपविचरति - इमे छ सोमनस्सुपविचारा । (९) छ दोमनस्सुपविचारा १७२ तत्थ कतमे छ दोमनस्सुपविचारा चक्खुना रूप दिस्वा दोमनस्सट्टानिय रूप उपविचरति, सोतेन सद्द सुत्वा पे० घानेन गन्ध पायित्वा पे० जिव्हाय रस सायित्वा पे० कायन फोटुब्ब फुसित्वा पे० मनसा धम्म विज्ञाय दोमनस्सट्ठानिय धम्म उपविचरति - इमे छ दोगनस्सुपविचारा । (१०) छ उपेपशुपविचारा १७३ तत्य कतमे छ उपेक्खुपविचारा चक्सुना रूप दिस्वा उपेक्साट्ठानिय रुप उपविचरति, सोतेन सद्द सुत्वा पे० घानेन गन्ध घायित्वा पे० जिव्हाय रस सायित्वा पे० कायेन फोट्ठव फुसित्वा पे० मनसा धम्म विज्ञाय उपेक्खा ट्ठानिय धम्म उपविचरति - इमे छ उपेक्खुपविचारा । 15 ? 20 - R32 १७७१७७] पारमारिरानिमो (११) घ गेहसितानि सोमनस्तानि १७४ तत्य यतमानि छ गेहगितानि मोमनस्मानि ? मनापियेमु स्पेमु गेहमित चेतमिव सात चैसिर गुवनंती- सम्फस्सज सात सुख वेदयित नेतोमम्फरमजा साता मुग्या वेदना, मनापि- येसु सद्देसु पे० मनापियेगु गन्धेमु पे० मनापियेगु रमेमु पं० मनापियेसु फोट्ठय्येमु पे० मनापियेमु घम्मेमु गेहमिन चेतगिर मात । चेतसिक सुरा चेतोसम्फस्सज मात मुग बेदयित चेतोसम्मम्मना माता सुसा वेदना - इमानि छ गेहसितानि मोमनम्सानि । (१२) छ रोहसितानि वोमनस्सानि १७५ तत्थ क्तमानि छ गेहमितानि दोमनम्मानि? अमनापियेसु स्पेसु गेहसित चेतसिक असात चैतमिर दुक्त चेतोसम्फस्सज असात दुक्स वेदयित चेतोमम्फम्सजा असाता दुनमा 10 वेदना, अमनापियेसु सद्देसु पे० अमनापियेसु गन्धमु पे० अमना- पियेसु रसेसु पे० अमनापियेमु फोटुम्बेसु पे० अमनापियेसु धम्मसु गेहसित चेतसिक असात चेतसिक दुक्स चेतोसम्फम्मज अमात दुक्स वेदयित चेतोसम्फस्मजा अमाता दुक्सा वेदना - इमानि छ गेहसितानि दोमनस्सानि । (१३) घ गेहसिता उपसा १७६ तत्य रुतमा' छ गेहसिता उपेक्सा उपेक्साट्ठानियेसु स्पेसु गेहसित चेतसिक नेव सात नामात चेतोसम्फस्सज अदुक्खमसुख वेदयित चेतोसम्फम्सजा अदुक्सममुसा वेदना, उपेक्खाट्ठानियेमु सद्देसु पे० उपेक्खाट्ठानियेमु गन्धेमु पे० उपेक्खाहानियेसु रसेसु पं० साहानियेसु फोट्ठव्येनु पे० उपेक्साहानियेसु धम्मेमु गेहसित चेतमिक नेव सात नामात चेनो- सम्फस्सज अदुक्खमसुस वेदयित चेतोमम्पसमजा अदुवखममुया वेदना - इमा छ गेहसिता उपेक्खा । (१४) दिट्टियो १७७ तत्य कतमा छ दिट्टियो' १ तमे - रो०।२ उपागमनीवेनु - मी०, उपरहानिमु - स्था०, उमेर ट्ठानियेसु - रो०, एवमुपरि पि । 15 2 - विभङ्गो [१७७१७७- "अत्यि मे अत्ता" ति वा अस्स सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति, "नत्यि मे अत्ता" ति वा अस्स सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति, "अतना वा' अत्तानं सजानामो" ति वा अस्स सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति, "अत्तना वा अनत्तानं सञ्जानामी" ति वा अस्स सच्चतो थेततो दिट्ठि 5 उप्पज्जति, "अनत्तना वा अत्तानं सजानामी" ति वा अस्स सच्चतो थेततो दिट्ठि उप्पज्जति; अथवा पनस्स एवंदिट्ठी होति' - "सो में अयं अत्ता वदो वेदेय्यो तत्र तत्र दीघरतं कल्याणपापकानं कम्मान विपाकं पच्चनुभोति । न सो जातो नाहोसि, न सो जातो न भविस्सति, निच्चो धुवो सस्सतो अविपरिणामधम्मो" ति वा पनस्स" सच थेततो दिट्ठि उप्पज्जति । इमा छ दिट्ठियो । B397 10 R.383 ? 15 ८. सत्तकमातिकानिद्देसो (१) सतानुसया १७८. तत्य कतमे सत्तानुसया कामरागानुसयो, पटिघानुसयो, मानानुसयो, दिवानुसयो, विचिकिच्छानुसयो, भवरागानुसयो, अविष्जानुसयो-इमे सत्त अनुसयां। (२) सत्त संयोजनानि १७६. तत्य कतमानि सत्त संयोजनानि.? कामरागसंयोजन, पटिघसयोजनं, मानसंयोजनं, दिट्ठिसंयोजनं, विचिकिच्छासयोजनं, भवरागसंयोजनं, अविज्जासंयोजनं -- इमानि संत संयोजनानि । (३) सत परिमुट्ठानानि १८०. तत्थ कतमानि सत परियुद्धानानि' ? कामरागपरियुट्टानं, पटियपरियुट्टानं, मानपरियुद्धानं, दिट्टिपरि- 21 युद्धानं, विचिकिच्छापरियट्ठान, भवरागपरियट्ठान, अविज्जापरियुट्ठानं - इमानि सत्त परियुट्ठानानि । १ स्याः पोत्यके नत्यि । २-२ स्या० पोत्यके नत्यि । ३. रो० पोत्यके नत्यि । ४. धम्मान – स्या०, रो० । ५ अस्स - स्या० । ६ क्तमे-रो० । ७. परियुटाना- रो० । ८. इमे-रो।
१७८ १८४] सतकमातिानिहसी (४) सत प्रसद्धम्मा १८१. तत्थ कतमे सत असद्धम्मा ? अस्सद्धो होति, अहिरिको होति, अनोत्तप्पी होति, अप्पम्मुतो होति, कुसीतो होति, मट्टस्सती होति, दुप्पो होनि - इमे रात %3D -- असद्धम्मा। 5 ? 10 (५) सत्त दुचरितानि १८२..तत्थ कतमानि सत्त दुच्चरितानि ? पाणातिपातो, अदिन्नादानं, काममुमिच्छाचारो, मुसाबादो, पिसुणा वाचा, फरसा वाचा, सम्पप्पलापो - इमानि सत्त दुच्चरितानि । (६) सत्त माना १८३. तत्य कतमे सत्त माना मानो, अतिमानो, मानातिमानो, प्रोमानो, अधिमानो, अस्मि- मानो, मिच्छामानो - इमे सत्त माना .. (७) सत्त दिदियो १८४ (क) तत्थ कतमा सत्त दिट्ठियो ? इधैकच्चो समणो वा ब्राह्मणो वा एवंवादी होति एवंदिट्ठी - "यतो खो, भो, अयं अत्ता रूपी चातुम्महाभूतिको मातापेत्तिकसम्भवो' कायस्स भेदा उच्छिज्जत्ति विनस्सति न होति परं मरणा, एतावता सो भो, अयं अत्ता सम्मा समुच्छिन्नो होती" ति । इत्येके सतो मत्तस्स उच्छेदं 15 विनासं विभव पापेन्ति । . (ख) तमनो एवमाह - "अत्यि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं बदेसि । 'नसो नत्थी' ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अत्ता एतावता सम्मा समच्छिन्नो होति । . अत्यि खो भी अञो अत्ता दिव्यो स्पी कामावचरो कवळीकारभक्सो। तं त्वं न जानासि न पस्ससि । 20 तमहं जानामि पस्सामि । सो खो, भो, अत्ता यतो कायस्म भेदा उच्छि- ज्जति विनस्सति न होति परं मरणा, एतावता खो, भो, अयं अत्ता 1 1.398 R.381 - म०।२ मानापेतोपसम्भदो-मो०; मातातिवमम्भवो- स्था० । ३. कवळिकारभक्दो - सो०; क्वळिशाराहारमावो - स्या०, रो० । १. चातुमहाभूतिको ४६२ विभङ्गो [१७६.१८४- - सम्मासमुच्छिन्नो होती" ति । इत्येके सतो' सत्तस्स उच्छेदं विनासं विभवं पञ्ञापेन्ति । (ग) तमञ्चो एवमाह "अस्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि । 'नेसो नत्थी' ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता 5 सम्मा समुच्छिन्नो होति । अत्थि खो, भो, अञो अत्ता दिब्बो रूपी मनोमयों सब्बङ्गपच्चङ्गी अहीनिन्द्रियो । तं त्वं न जानासि न पस्ससि । तमहं जानामि पस्सामि। सो खो, भो, अत्ता यतो कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति न होति परं मरणा, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता सम्मा समुच्छिन्नो होती" ति । इत्येके सतो सत्तस्स उच्छेदं विनासं 10 विभवं पचापेन्ति । (घ) तमो एवमाह - "अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि । 'नेसो नत्थी' ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता सम्मा समुच्छिन्नो होति । अत्यि खो, भो, अञ्चो अत्ता सब्बसो रूपसज्ञानं समतिक्कमा पटिघसञ्ज्ञानं अत्थङ्गमा नानत्त- 15 सज्ञानं अमनसिकारा अनन्तो आकासो ति आकासानञ्चायतनूपगो । तं त्वं न जानासि न पस्ससि । तमहं जानामि पस्सामि । सो खो, भो, अत्ता यतो कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति न होति परं भरणा, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता सम्मा समुच्छिन्नो होती" ति । इत्थेके सतो सत्तस्स उच्छेदं विनासं विभवं पञापेन्ति । (ङ) तमञ्चो एवमाह - "अत्यि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि । 'नेसो नत्थी' ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अता एतावता सम्मा समुच्छिन्नो होति । अत्थि खो, भो, अओ अत्ता सब्बसो आकासानञ्चायतनं समतिक्कम्म अनन्तं विज्ञाणं ति विज्ञाणञ्चा- यतनूपगो। तं त्वं न जानासि न पस्ससि । तमहं जानामि पस्सामि । 25 सो खो, भो, अत्ता यतो कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति न होति परं मरणा, एतावता खो, भो, अयं अत्ता सम्मा समुच्छिन्नो होतो" ति । इत्येके सतो सत्तस्स उच्छेदं विनासं विभवं पश्नापेन्ति । (च) तमन्नो एवमाह - "अत्यि खो, भो, एसो अत्ता यं B.399 20 १. भो-मः। २. भ० पोत्यवे नत्यि। ३ मयो - रो।
R.385 . १७.६.१८६] प्रकमातिकानिहेसो ४६३ त्वं वदेसि । 'नेसो नत्थी' ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अता एत्ता- वता सम्मा समुच्छिन्नो होति । अत्थि खो, भो, अञ्चो अत्ता सव्यसो विज्ञाणञ्चायतनं समतिक्कम्म नत्थि किञ्ची ति आकिञ्चमाय- तनूपगो । तं त्वं न जानासि न पस्ससि । तमहं जानामि पस्सामि । सो खो, भो, अत्ता यतो कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति न होति परं । मरणा, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता सम्मा समुच्छिन्नो होतो" ति । इत्येके सतो सत्तस्स उच्छेदं विनासं विभवं पञापेन्ति । (छ) तमलो एवमाह - "अत्यि खो पन एसो अत्ता यं त्वं वदेसि । 'नेसो नत्थी' ति वदामि । नो च खो, भो, अयं अत्ता एतावता सम्मा समुच्छिन्नो होति । अत्यि खो, भो, अमो अत्ता सब्बसो 10 आकिञ्चनायतनं समतिक्कम्म नेवसज्ञानासयतनूपगो । तं त्वं न जानासि न पस्ससि । तमहं जानामि पस्सामि । सो खो, भो, अत्ता यतो कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति न होति परं मरणा, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता सम्मा समुच्छिन्नो होती" ति । इत्येके सतो सत्तस्स उच्छेदं विनासं विभवं पञापेन्ति । इमा' सत्त दिट्ठियो। 15 ६६. अट्ठकमातिकानिद्देसो (१) अट्ठ फिलेसवत्यूनि १८५. तत्थ कतमानि अट्ठ किलेसवत्थूनि ? लोभो, दोसो, मोहो, मानो, दिट्ठि, विचिकिच्छा, थीन, उद्धच्वं- इमानि अट्ठ किलेसवत्थूनि । (२) अट्ट कुसोतवत्यूनि १८६. तत्य कतमानि अट्ठ कुसीतवत्यूनि ? (क) इध भिक्खुना कम्मं कातव्वं होति । तस्स एवं होति "कम्मं खो मे कातव्यं भविस्सति । कम्मं खो पन मे करोन्तस्स कायो किलमिस्सति । हन्दाहं निपज्जामी" ति । सो निपज्जति; न विरियं' स्या०, रो० । २. कतब्व रो। ३. वीरिय एवमुपरि पि। 20 B.400 १. इमानि - स्या, - म R 386 विभङ्गो [१७६१८६- प्रारभति अप्पत्तस्स पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छिकतस्स सच्छिकिरियाय । इद पठम कुसीतवत्यु। (ख) पुन च पर भिक्खुना कम्म कत होति । तस्म एव होति "अह खो कम्म अकासि । कम्म खो पन मे करोन्तस्स कायो किलन्तो । 5 हन्दाह निपज्जामी' ति । सो निपज्जति, न विरिय प्रारभति अप्पत्तस्त पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छिकतस्स सच्छिकिरियाय । इद दुतिय कुसीतवत्यु । (ग) पुन च पर भिक्खुना मग्गो गन्तब्बो होति । तस्स एव होति – “मग्गो खो में गन्तव्बो भविस्सति। मग्ग खो पन मे गच्छन्तस्स 10 कायो किलमिस्सति । हन्दाह निपज्जामी" ति । सो निपज्जति, न विरिय प्रारभति अप्पत्तस्स पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छि- कतस्स सच्छिकिरियाय । इद ततिय कुसीतवत्यु । (घ) पुन च पर भिक्खुना मग्गो गतो होति । तस्स एव होति – “अह खो मग्ग अगमासि । मग्ग खो पन में गच्छन्तस्स कायो 15 किलन्तो । हन्दाह निपज्जामी" ति । सो निपज्जति, न विग्यि प्रारभति अप्पत्तस्स पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छिकतस्स सच्छिकिरियाय । इद चतुत्य कुसीतवत्थु । (ड) पुन च पर भिक्खु गाम वा निगम वा पिण्डाय चरन्तो न लभति लूखस्स' वा पणीतस्स वा भोजनस्स यावदत्य पारिपूरि । तस्स 20 एव होति - "अह खो गाम वा निगम वा पिण्डाय चरन्तो नालत्य लूखस्स वा पणीतस्स वा भोजनस्स यावदत्थ पारिपूरिं। तस्स मे कायो किलन्तो अकम्मओ। हन्दाह निपज्जामी" ति । सो निपज्जति, न विरिय प्रारभति अप्पत्तस्म पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छिकतस्स सच्छिकिरियाय । इद पञ्चम कुसीतवत्यु । (च) पुन च पर भिक्खु गाम वा निगम वा पिण्डाय चरन्तो लभति लूखस्स वा पणीतस्स वा भोजनस्स यावदत्य पारिपूरिं। तस्स एव होति - "अह सो गाम वा निगम वा पिण्डाय चरन्तो अलत्य लूखस्स वा पणीतस्म वा भोजनस्स यावदत्य पारिपूरि। तस्स मे कायो क्लिन्तो प्रकम्मन्नो मामाचित मन्थे। हन्दाह निपज्जामी" ति । सो १ पुगीतपयु- स्या०।२ पन मै - सो०, मो मे - रा० १ ३ लुपरग-सी० । । 25 D401 - १७.६ १८६] अनुकमातिकानिद्देसी ४६५ निपज्जति; न विरियं पारभति अप्पत्तस्स पत्तिया, अनधिगतस्स अधि- गमाय, असच्छिकतस्स सच्छिकिरियाय । इदं छटुं कुसीतवत्यु । (छ) पुन च परं भिक्खुनो उप्पन्नो होति अप्पमत्तको आवाघो । तस्स एवं होति – “उप्पन्नो खो मे अयं अप्पमत्तको आवाघो । अत्यि कप्पो निपज्जितुं । हन्दाहं निपज्जामी" ति । सो निपज्जति; न 5 विरियं प्रारभति अप्पत्तस्स पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छि- कतस्स सच्छिकिरियाय । इदं सत्तमं कुसीतवत्यु । (ज) पुन च परं भिक्खु गिलानवुट्टितो' होति अचिरवुट्टितो गेला । तस्स एवं होति ..."अहं खो गिलानवुट्टितो अचिरवुट्टितो गेलना। तस्स मे कायो दुव्बलो अकम्मो । हन्दाहं निप- 10 ज्जामी" ति । सो निपज्जति, न विरियं प्रारभति अप्पत्तस्स पत्तिया, अनधिगतस्स अधिगमाय, असच्छिकतस्स सच्छिकिरियाय । इदं अट्ठमं कुसीतवत्थु । इमानि अट्ठ कुसीतवत्थूनि । (३) अट्ठसु लोकधम्मसु चित्तस्स पटियातो १८७. तत्य कतमेसु अट्ठसु लोकधम्मसु चित्तस्स पटिघातो ? लाभे सारागो, अलाभे पटिविरोधो, यसे सारागो, अयसे पटि- विरोधो, पसंसाय सारागो, निन्दाय पटिविरोधो, सुखे सारागो, दुक्खे पटिविरोधो - इमेसु अट्टसु लोकधम्मेसु चित्तस्स पटिघातो। (४) अट्टाअनरियवोहारा १८८. तत्थ कतमे अट्ठ अनरियवोहारा ? अदिट्टे दिवादिता, अस्सुते सुतवादिता, अमुते मुसवादिता, 20 अविज्ञाते विनातवादिता, दिढे अदिट्ठवादिता, सुते अस्सुतवादिता, मुते अमुतवादिता, विजाते अविज्ञातवादिता - इमे अट्ठ अनरिय- वोहारा । (५) अट्ठ मिच्छत्ता १८६. तत्य कतमे अट्ठ मिच्छत्ता ? मिच्छादिट्ठि, मिच्छासङ्कप्पो, मिच्छावाचा, मिच्छाकम्मन्तो, १. गिलाना बुद्वितो - सी०, स्या०, रो० । २. अमुते - सी०, स्या०, रो० । वि०-५६ 15 R.387 25 B402 विभङ्गो [१७६.१८९- मिच्छाग्राजीवो, मिच्छावायामो, मिच्छासति, मिच्छासमाधि - इमे अट्ठ मिच्छत्ता। (६) अट्ठ पुरिसदोसा १६०. तत्थ कतमे अट्ट पुरिसदोसा? (क) इध भिक्खू भिक्खु आपत्तिया चोदेन्ति । सो भिक्खु 5 भिक्खूहि आपत्तिया चोदियमानो' "न सरामि न सरामी" ति अस्सतिया' व निब्वेठेति । अयं पठमो पुरिसदोसो। (स) पुन च परंभिक्खू भिक्ख आपत्तिया चोदेन्ति । सो भिक्खु भिक्खुहि आपत्तिया चोदियमानो चोदकयेव पटिप्फरति - "किं तु खो तुम्हं बालस्स अव्यत्तस्स भणितेन ! त्व पि नाम में भणितव्वं मञ्जसी" 10 ति । अय दुतियो पुरिसदोसो। (ग) पुन च परं भिक्खू भिक्खु आपत्तिया चोदेन्ति । सो भिवखु भिक्सूहि आपत्तिया चोदियमानो चोदकंयेव पच्चारोपेति - "त्वं पि खोसि इत्थनामं आपत्ति आपन्नो । त्वं ताव पठमं पटिकरोही" ति । अयं ततियो पुरिसदोसो। (घ) पुन च परं भिक्सू भिक्खु आपत्तिया चोदेन्ति । सो भिपस् भिक्सूहि अापत्तिया चोदियमानो अञ्जेनान पटिचरति, वहिद्धा कयं अपनामेति, कोपं च दोसं च अप्पच्चय च पातुकरोति । अयं चतुत्यो पुरिमदोसो। (८) पुन च पर भिवसू भिक्षु आपत्तिया चोदेन्ति । सो 20 भिक्यु भिक्सूहि अापत्तिया चोदियमानो सद्धमज्जे वाहाविक्सेपक भणति । अय पञ्चमो पुरिसदोसो । (घ) पुन च परं भिवायू भिपसु प्रापत्तिया चोदेन्ति । सो भिक्यु भिक्यूहि अापत्तिया चोदिपमानो अनादियित्वा' मा अनादियित्वा चोदर, मापत्तियो व येन यामं पपय मति । प्रय घट्ठो 2 पुग्मिदोगी। (८) पुन न पर भिर भिागु आपत्तिया चोर्दन्ति । सो । पोशमा 1-.:.२ प्रतिस-या, रो .. निरगि-सी. ४ प्रयाग -0.1 दुध - गो.। ६ पोसार-1 पना- मौक, मागे... - एरि। 15 R380 - B.403 10 १७.६.१९२] प्रकमातिषानिहसो ४६७ भिक्खु भिक्खूहि आपत्तिया चोदियमानो “नेवाहं आपन्नोम्हि', न पनाह अनापन्नोम्ही" ति तुण्हीभूतो सङ्घ विहेसेति । अयं सत्तमो पुरिसदोसो। (ज) पुन च परं भिक्खू भिक्खं आपत्तिया चोदेन्ति । सो भिक्खु भिक्खूहि आपत्तिया चोदियमानो एवमाह - "कि नु खो तुम्हे आयस्मन्तो अतिबाहं मयि व्यावटा ।.इदानाहं सिक्खं पच्चक्खाय 5 होनायावत्तिस्सामी" ति । सो सिक्खं पच्चक्खाय हीनायावत्तित्वा एवमाह -- "इदानि खो तुम्हे आयस्मन्तो अत्तमना होया" ति । अयं अट्ठमो पुरिसदोसो। इमे अट्ठ पुरिसदोसा। (७) अट्ट असभीवादा १६१. तत्य कतमे अट्ठ असञ्जीवादा ? "रूपी अत्ता होति अरोगो परं मरणा' ति – असञी तिनं पञापेन्ति; अरूपी अत्ता ...पे०... रूपी च अरूपी च ...पे०... नेवरूपी- नारूपी...पे०..."अन्तवा अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति --असञ्ची ति नं पञ्जापेन्ति; "अनन्तवा अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति - असची ति नं पज्ञापेन्ति; "अन्तवा च अनन्तवा च अत्ता होति 15 अरोगो परं मरणा" ति - असञी ति नं पञ्जापेन्ति, "नवन्तवा नानन्तवा अत्ता होति अरोगो परं मरणा'' ति - असञ्जी ति नं पञ्जा- पेन्ति । इमे अट्ठ असञ्जीवादा । (८) अट्ठ नेवसञ्चीनासीवादा १६२. तत्थ कतमे अट्ठ नेवसञ्झीनासचीवादा ? "रूपी अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति ~ नेवसञ्चीना-20 समी तिनं पज्ञापेन्ति; "अरूपी अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति - नेवसजीनासची ति नं पम्ञापेन्ति; "रूपी च अरूपी च अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति -नेवसञीनासनी ति ने पान्ति; "नेवरूपीनारूपी अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति - नेवसनी- नासमी ति नं पञान्ति; "अन्तवा अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति नेवसञ्चीनासची ति नं पञ्ञापेन्ति; "अनन्तवा' १. मापनोस्मी - सी। ३. असञिवादा R.389 २. मयी - सी. । स्या० । ४.अन्तवा-म०।
विभङ्गो [ १७.६.१६२- अता होति अरोगो परं मरणा" ति - नेवसञीनासी ति नं पज्ञापेन्ति; "अन्तवा च अनन्तवा च अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति नेवसनीनासची ति नं पज्ञापेन्ति; "नेवन्तवा नानन्तवा अत्ता होति अरोगो परं मरणा" ति - नेवसञीनासञ्ची 5.ति नं पञ्ञापेन्ति । इमे अट्ठ नेवसञ्चीनासीवादा । B.404 . १०. नवकमातिकानिद्देसो (१) नव प्राघातवत्यूनि १६३. तत्थ कतमानि नव आघातवत्थूनि ? "अनत्थं मे अचरी" ति आघातो जायति; "अनत्थं म चरती" ति आघातो जायति; "अनत्यं मे चरिस्सती" ति आघातो जायति; "पियस्स मे मनापस्स अनत्थं अचरि"...पे०... अनत्थं चरति ... पे०... 10 अनत्यं चरिस्सती ति आघातो जायति; अप्पियस्स मे अमनापस्स अत्यं अचरि ...पे०... अत्थं चरति ... पे०... अत्थं चरिस्सती ति प्राघातो जायति । इमानि नव आघातवत्थूनि । (२) नव पुरिसमलानि १६४. तत्य कतमानि नव पुरिसमलानि ? कोदो, मक्खो, इस्सा, मच्छरियं, माया, साठेय्य', मुसावादो, 15 पापिच्छता', मिच्छादिट्ठि - इमानि नव पुरिसमलानि । (३) नवविधा माना १९५. तत्य कतमे नवयिया मामा ? } R. 390 "सेय्यस्स सेय्योहमस्मी" ति मानो, “सेय्यस्स सदिसोहमस्मी" ति मानो, “सय्यस्स होनोहमस्मी" ति मानो, “सदिसस्स सेय्योहमस्मो" ति मानो, “सदिसस्स सदिसोहमस्मी"ति मानो, “सदिसस्स हीनोहमस्मी" 20 ति मानो, "हीनस्स सेय्योहमस्मी" ति मानो, “हीनस्स सदिसोहमस्मी" ति मानो, “हीनस्स हीनोहमस्मी" ति मानो - इमे नवविधा माना । (४) नव तण्हामूलका धम्मा १६६. तत्य कतमे नव तण्हामूलका धम्मा ? १. सायं-स्था । २. पारिन्धा-या, रो। - १७.११.१९६] परमातिरानिदंगो तण्हं पटिच्च परियेमना, परियेसनं पटिच्च लाभो, लाभं पदिच्च विनिच्छयो, विनिच्छयं पटिच्च छन्दरागो, छन्दगगं पदिच्च अज्ञोगानं, अज्झोसानं पटिच्च परिग्गहो, परिगहं पटिच्च मच्छरियं, मच्छरियं पटिच्च आरक्सो, पारकपाधिकरणं दण्डादान-सत्यादान-कलह-विग्गह- विवाद-तुवंतुवं-पेसुञ-मुसावादा' अनेके पापका अकुसला धम्मा । सम्भवन्ति - इमे नव तण्हामूलका धम्मा । (५) नव इम्जितानि १६७. तत्थ कतमानि नव इजितानि ? "अस्मी" ति इञ्जितमतं, "अहमस्मी" ति इञ्जितमेतं, "अय- महमस्मी" ति इञ्जितमेतं "भविस्स" ति इञ्जितमेतं, "स्पी भविस्स" ति इजितमेत, "अस्पी भविस्स" ति इञ्जितमेतं, "सनी भविस्स" 10 ति इञ्जितमेतं, “असभी भविस्म' ति इञ्जितमेतं, “नेवसनी- नासची भविस्स" ति इञ्जितमेत - इमानि नव इञ्जितानि । (६-६.) नव मशितादोनि १९८ तत्य कतमानि नव मभितानि ... नव फन्दितानि नव पपञ्चितानि नव सङ्कतानि? "अस्मी" ति सङ्घतमत, "अहमस्मी" ति सहतमेतं, "अय- 15 महमस्मी” ति सङ्घतमेत, “भविस्म" ति सङ्घतमेतं, "स्पी भविस्सं" ति सङ्खतमेतं, "अरूपी भविस्स" ति सङ्घतमेत, "सञ्ची भविस्स" ति सङ्घतमेतं, "असञ्ची भविस्स" ति सहतमतं, "नेवसनीनासची भविस्स" ति सहतमेतं - इमानि नव सहतानि । ... R.391 B.405 . 5 ११. दसकमातिकानि सो (१) दस किलेसवत्यूनि १६६. तत्य कतमानि दस किलेसवत्यूनि ? लोभो, दोसो, मोहो, मानो, दिद्धि, विचिकिच्छा, थोनं, उद्धच्चं, अहिरिकं, अनोत्तप्पं - इमानि दस किलेसवत्थूनि । रो। २. पिनं-मः। 20 १. दण्डादान- ४७० ... विभङ्गो [१७.११.२००- (२) दस आघातयत्यूनि २००. तत्थ कतमानि दस आघातवत्यूनि ? "अनत्थं मे अचरी' ति आघातो जायति, "अनत्यं मे चरती" ति आघातो जायति, "अनत्यं मे चरिस्सती" ति आघातो जायति, "पियस्स मे मनापस्स अनत्यं अचरि" ... पे०... अनत्यं चरति पे०... अनत्थं 5 चरिस्सती ति आघातो जायति, अप्पियस्स मे अमनापस्स अत्यं अचरि ...पे०... अत्यं चरति ...०... अत्यं चरिस्सती ति आघातो जायति, अट्ठाने वा पन आघातो जायति – इमानि दस प्राधातवत्यूनि । (३) दस अकुसलकम्मपया २०१. तत्य कतमे दस अकुसलकम्मपथा ? पाणातिपातो, अदिनादानं, कामेसुमिच्छाचारो, मुसावादो, 10 पिसुणा वाचा, फरसा वाचा, सम्फप्पलापो, अभिज्झा, व्यापादो, मिच्छा- दिट्ठि -इमे दस अकुसलकम्मपथा । (४) दस संयोजनानि २०२. तत्थ कतमानि दस संयोजनानि ? कामरागसंयोजन, पटिघसंयोजनं, मानसंयोजन, दिट्ठिसंयोजनं, विचिकिच्छासंयोजन, सीलब्बतपरामाससंयोजनं, भवरागसंयोजनं, 15 इस्सासंयोजनं, मच्छरियसंयोजनं, अविज्जासंयोजनं - इमानि दस संयोजनानि। (५) दस मिच्छता २०३. तत्य कतम दस मिच्छत्ता ? मिच्छादिट्ठि, मिच्छासङ्कप्पो, मिच्छावाचा, मिच्छाकम्मन्तो, मिच्छाग्राजीवो, मिच्छावायामो, मिच्छासति, मिच्छासमाधि, मिच्छा- 20 जाणं, मिच्छाविमुत्ति - इमे दस मिच्छत्ता । (६) दसयत्यफा मिच्छादिट्टि २०४. तत्थ कतमा दसवत्युका मिच्छादिट्टि ? नत्थि दिनं, नस्थि यिटुं, नत्यि हुतं, नत्यि सुकतदुक्कटान' कम्मानं फलं विपाको, नत्यि अयं लोको, नत्यि परो लोको, नत्यि माता, R.992 B.406 १. समा- रो०१२. मुादुरटानं - सौ०, स्पा०, रो।
४१ १७.१२.२०७] साहाविपरितानि नत्यि पिता, नत्यि सता प्रोपपातिका, नत्यि लोक समणग्राह्मणा सम्मग्गता सम्मा पटिपना ये इमं च लोकं परं च लोकं गयं अभिजा सच्छिकत्वा पवेदेन्ती ति - अयं दमवत्युका मिच्छादिट्टि । (७) दसपत्युफा अन्तग्गाहिफा दिट्टि २०५. तत्य कतमा दमवत्युका अन्तग्गाहिका दिट्टि ? सस्सतो लोको ति वा, असस्सतो लोको ति वा, अन्तवा लोको । ति वा, अनन्तवा लोको ति वा, तं जीवं तं सरीरं ति या, अनं जीयं अनं सरीरं ति वा, होति तथागतो परं मरणा तिवा, न होति तथागतो परं मरणा ति वा, होति च न च होति तथागतो परं मरणा ति वा, नेव होति न नहोति तथागतो परं मरणा ति वा- अयं दसवत्युका अन्तग्गाहिका - दिट्ठि। 10 . ६ १२. तहाविचरितानि (१) प्रज्जत्तिकस्स उपादाय २०६. तत्य कतमानि अट्ठारस तहाविचरितानि अज्झत्तिकस्स उपादाय? अस्मी ति होति, इत्यस्मी ति होति, एवस्मी ति होति, अन- थास्मी'ति होति, भविस्सं ति होति, इत्य भविस्सं ति होति, एवं भविसं ति होति, प्रजथा भविस्स ति होति, असस्मी' ति होति, सातस्मी ति 15 होति, सियं ति होति, इत्थं सियं ति होति, एवं सियं ति होति, प्रथा सियं ति होति, अपाहं सियं ति होति, अपाहं इत्यं सियं ति होति, अपाहं एवं सियं ति होति, अपाहं अजया सियं ति होति । २०७. (१) कथं च अस्मी ति होति ? कञ्चि धम्म अनवकारि करित्वा स्पं ...१०... वेदनं सञ्ज ... सङ्खारे ... विज्ञाणं अस्मी ति छन्दं पटिलभति, अस्मी ति मानं पटिलभति, अस्मी ति दिद्धि पटिलभति । तस्मि सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति - इत्यस्मी ति वा एवस्मी ति वा अज्ञयास्मी - R.393 20 तिवा। १. मायस्मी-रो। सी.) ४. मनवकारी -सी। २. सस्मो ति होति प्रसस्मो-सी०। ३. विञ्चि- B.407 विभङ्गो [१७१२.२०७- (२) कथं च इत्यस्मी ति होति ? खत्तियोस्मी ति वा, ब्राह्मणोस्मी ति वा, वेस्सोस्मी ति वा, सुद्दोस्मी ति वा, गहट्ठोस्मी ति वा, पब्बजितोस्मी ति वा, देवोस्मी ति वा, मनुस्सोस्मी ति वा, रूपीस्मी ति वा, अरूपीस्मी ति वा, सञ्चीस्मी 5 ति वा, असञ्जीस्मी ति वा, नेवसमीनासनीस्मी ति वा – एवं इत्यस्मी ति होति । (३) कथं च एवस्मी ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो तथाहं खत्तियोस्मी ति वा, यथा सो ब्राह्मणो तथाहं ब्राह्मणोस्मी ति वा, यथा सो वेस्सो तथाहं 10 वेस्सोस्मी ति वा यथा सो सुद्दो तथाहं सुद्दोस्मी ति वा, यथा सो गहट्ठो तथाहं गहट्टोस्मी ति वा, यथा सो पब्बजितो तथाहं पव्वजितोस्मी ति वा, यथा सो देवो तथाहं देवोस्मी ति वा, यथा सो मनुस्सो तथाहं मनु- स्सोस्मी ति वा, यथा सो रूपी तथाई रूपीस्मी ति वा, यथा सो अरूपी तथाहं अरूपीस्मी ति वा, यथा सो सञी तथाहं सनीस्मो ति वा, 15 यथा सो असञ्जी तथाहं असञीस्मी ति वा, यथा सो नेवसजी- नासमी तथाह नेवसञीनासनीस्मी ति वा - एवं एवस्मी ति होति ।' (४) कथं च अज्ञथास्मी ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो नाहं तथा खत्तियोस्मी ति वा यथा सो ब्राह्मणो नाहं तथा ब्राह्मणोस्मी ति वा, यथा सो वेस्सो 20 नाहं तथा वेस्सोस्मी ति वा, यथा सो सुद्दो नाहं तथा सुद्दोस्मी ति वा, यथा सो गहट्ठो नाहं तथा गहट्टोस्मी ति वा, यथा सो पब्वजितो नाहं तथा पव्वजितोस्मी ति वा, यथा सो देवो नाहं तथा' देवोस्मी ति वा, यथा सो मनुस्सो नाहं तथा मनुस्सोस्मी ति वा, यथा सो रूपी नाहं तथा रूपीस्मी ति वा, यथा सो अरूपी नाहं तथा अरूपीस्मी ति वा, यथा सो 5 सञ्ची नाहं तथा सञीस्मी ति वा, यथा सो ग्रसनी नाहं तथा असञ्चीस्मी ति वा, यथा सो नेवसञीनासमी नाहं तथा नेवसची- नासीस्मी ति वा - एवं अञथास्मी ति होति । (५) कथं च भविस्सं ति होति ? कञ्चि धम्म अनवकारि करित्वा स्पं.. १०... वेदनं ... सञ्नं... R.394 B408 १ रो० पोत्यवे नत्यि।
5 - १७१२२०७] तहाविधरितानि सवारे विज्ञाण भविस्स ति छन्द पटिलभति, भविस्स ति मान पटिलभति, भविस्स ति दिट्टि पटिलभति । तस्मि सति इमानि पपञ्चि- तानि होन्ति - इत्थ भविस्स ति वा, एव भविस्स ति वा, अाथा भविस्स ति वा । (६) कथ च इत्थ भविस्स ति होति ? खत्तियो भविस्स ति वा, ब्राह्मणो भविस्स ति वा, वेस्सो भविस्स ति वा, सुट्टो भविस्स ति वा, गहट्ठो भविस्स तिवा, पब्वजितो भविस्त ति वा, देवो भविस्रा ति वा, मनुस्सो भविस्रा ति वा, रूपी भविस्स ति का, अरूपी भविस्स तिवा, सञ्जी भविस्स तिवा, असञी भविस्स ति वा, नेवसीनासची भविस्स ति वा एव इत्थ भविस्स ति 10 होति । (७) कथ च एव भविस्स ति होति ? परपुग्गल उपनिधाय यथा सो खत्तियो तथाह खत्तियो भविस्स ति वा, यथा सो ब्राह्मणो तथाह ब्राह्मणो भविस्स ति वा पे० यथा सो नेवसञ्बीनासची तथाह. नेवसभीनासची भविस्स ति वा – एवं' एवं' भविस्त ति होति । (८) कथ च अज्ञथा भविस्स ति होति ? परपुग्गल उपनिधाय यथा सो सत्तियो नाह तथा खत्तियो भविस्स ति वा, यथा सो ब्राह्मणो नाह तथा ब्राह्मणो भविस्स ति वा पै० यथा सो नेवसञीनासची नाह तथा नेवसञ्चीनासची 20 एव अझथा भविस्स ति होति । (६) कथ च असस्मी' ति होति ? कञ्चि धम्म अनवकारि करित्वा रूप पे० वेदन सह्वारे विज्ञाण निच्चोस्मि धुवोस्मि सस्सतोस्मि अविपरिणाम- धम्मोस्मी ति - एव असस्मी ति होति । (१०) कथ च सातस्मी ति होति ? कञ्चि धम्म अनवकारि करित्वा रूप पे० वेदन सञ सङ्घारे विज्ञाण उच्छिज्जिस्सामि बिनस्सिस्सामि न भविस्सामी ति ~ एव सातस्मी ति होति । १ एव-सी० म०। २ सस्मी - सी०। ३ किश्चि-सी०। ४ असस्मी 15 भविस्स ति वा सञ्ज 25 R995 सी०। वि०-६० B.409 ... . विभङ्गो (१७.१२.२०७- (११) कथं च सियं ति होति ? कञ्चि धम्म अनवकारि करित्वा रूपं ...पे०... वेदनं ... सञ्ज सङ्खारे ... विज्ञाणं सियं ति छन्दं पटिलभति, सियं ति मानं पटि- लभति, सियं ति दिढि पटिलभति । तस्मि सति इमानि पञ्चितानि । होन्ति - इत्थं सियं ति वा, एवं सियं ति वा, अञथा सियं ति वा । (१२) कथं च इत्यं सियं ति होति ? खत्तियो सियं ति वा, ब्राह्मणो सियं ति वा, वेस्सो सियं ति वा, सुद्दो सियं ति वा, गहट्ठो सियं ति वा, पव्वजितो सियं ति वा, देवो सियं तिवा, मनुस्सो सियं तिवा, रूपी सियं ति वा, अरूपी सियंति वा, सञ्जी 10 सियं ति वा, असञ्ची सियं ति वा, नेवसजीनासी सियं ति वा - एवं इत्यं सियं ति होति। (१३) कथं च एवं सियं ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो तथाहं खत्तियो सियं ति वा, यथा सो ब्राह्मणो तथाहं ब्राह्मणो सियं ति वा ... पे०... यथा सो 15 नेवसीनासञ्ची तयाहं नेवसबीनासची सियं ति वा - एवं एवं' सियं ति होति । (१४) कयं च अझथा सियं ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो नाहं तथा खत्तियो सियं ति वा, यथा सो ब्राह्मणो नाहं तथा ब्राह्मणो सियं ति वा ...पे०... यथा 20 सो नेवसीनासची नाहं तथा नेक्सीनासची सियं ति वा एवं अनथा सियं ति होति । (१५) कथं च अपाहं सियं ति होति ? कञ्चि धम्म अनवकारि करित्वा रूपं ... वेदनं ... सञ्ज सवारे ... विज्ञाणं अपाहं सियं ति छन्दं पटिलभति, अपाहं सियं ति 25 मानं पटिलभति, अपाहं सियं ति दिट्ठि पटिलभति। तस्मि सति इमानि पपश्चितानि होन्ति - अपाहं इत्यं सियं ति था, अपाहं एवं सियं ति वा, अपाहं अथा सिपं ति वा । (१६) कयं च अपाहं इत्यं सियं ति होति ? अपाहं पत्तियो सियं ति या, अपाहं ब्राह्मणो सियं ति वा, अपाहं - 1-1. एव - सी.।
R.397 सनं ... , B.411 विभङ्गो [१७.१२.२०६- २०६० (१) कथं च इमिना अस्मी ति होति ? कञ्चि धम्म अवकारि करित्वा रूपं ... वेदनं सङ्खारे ... विज्ञाणं इमिना अस्मी ति छन्दं पटिलभति, इमिना अस्मी ति मानं पटिलभति, इमिना अस्मी ति दिट्टि पटिलभति । तस्मि 5 सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति - इमिना इत्यस्मी ति वा, इमिना एवस्मी ति वा, इमिना अथास्मी ति वा । (२) कथं च इमिना इत्यस्मी ति होति ? इमिना खत्तियोस्मी ति वा, इमिना ब्राह्मणोस्मी ति वा, इमिना वेस्सोस्मी ति वा, इमिना सुट्टोस्मी ति वा, इमिना गहट्ठोस्मी ति वा, 10 इमिना पब्बजितोस्मी ति वा, इमिना देवोस्मी ति वा, इमिना मनुस्सोस्मी ति वा, इमिना रूपीस्मी ति वा, इमिना अरूपीस्मी ति वा, इमिना सञीस्मी ति वा, इमिना असीस्मी ति वा, इमिना नेवसञ्ची- नासनीस्मी ति वा - एवं इमिना इत्थस्मी ति होति । (३) कथं च इमिना एवस्मी ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो इमिना तथाहं खत्तियोस्मी ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना तथाहं ब्राह्मणोस्मी ति वा ... पे०... यथा सो नेवसभीनासजी इमिना तथाहं नेवसजीनासनीस्मी ति वा एवं इमिना एवस्मी ति होति । (४) कथं च इमिना अज्ञथास्मी ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो इमिना नाहं तथा खतियोस्मी ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना नाहं तथा ब्राह्मणोस्मी ति '... पे०. . यथा सो नेवसभीनासजी इमिना नाहं तथा नेक्सची- नासनीस्मी ति वा - एवं इमिना अञयास्मी ति होति । (५) कथं च इमिना भविस्सं ति होति ? कञ्चि धम्म अवकारि करित्वा रूपं .., वेदनं ... सलं.. सङ्खारे ... विज्ञाणं इमिना भविस्सं ति छन्दं पटिलभति, इमिना भविस्सं ति मानं पटिलभति, इमिना भविस्सं ति दिट्टि पटिलभति । तस्मि सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति इमिना इत्यं भविस्सं ति वा, इमिना एवं भविस्सं ति वा, इमिना अचथा भविस्सं ति वा । 15 - 20 25 ... - १. भवरारी - सी० मनपरारि - रो०, एवमुपरि पि।
7 R 333 5 D412 10 १७१२२०६] सहायिचरितानि (६) कथ च इमिना इत्थ भविस्म ति होति इमिना सत्तियो भविस्स ति वा पे० इमिना अस्पी भविस्म ति वा, इमिना सजी भविस्स ति वा, इमिना असन्जी भविस्स ति वा, इमिना नेवसन्मीनासो भविस्म ति वा एव इमिना इत्य भविस्स ति होति। (७) कथ च इमिना एव भविस्स ति होति ? परपुग्गल उपनिधाय यथा सो सत्तियो इमिना तथाह सत्तियो भविस्स ति वा, यथा मो ब्राह्मणो इमिना तथाह ब्राह्मणो भविम्स ति वा पे० यथा सो नेवसजीनासची इमिना तथाह नेवसी- नासची भविस्स ति वा एव इमिना एव भविस्स ति होति । (८) कथ च इमिना अज्ञया भविस्स ति होति ? परपुग्गल उपनिधाय यथा सो सत्तियो इमिना नाह तथा सत्तियो भविस्स ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना नाह तथा ब्राह्मणो भविस्स ति वा पे० यथा सो नेवसमीनासजी इमिना नाह तथा नेवसभी- नासची भविस्स ति वा एव इमिना श्रथा भविस्स ति होति । (६) कथ च इमिना असस्मी ति होति ? कञ्चि धम्म अवकारि करित्वा स्प पे० वेदन सन सहारे विआण इमिना निच्चोस्मि धुवोस्मि सस्सतोस्मि अविपरिणामधम्मोस्मी ति - एव इमिना असस्मी ति होति । (१०) कथ च इमिना' सातस्मी ति होति कञ्चि धम्म अवकारि करित्वा रूप पे० वेदन सवारे विज्ञाण इमिना उच्छिज्जिस्सामि विनस्मि- स्सामि न भविस्सामी ति - एव इमिना सातस्मी ति होति । (११) कथ च इमिना सिय ति होति कञ्चि धम्म अवकारि करित्वा स्प प० वेदन सा सहारे विज्ञाण इमिना सिय ति छन्द पटिलभति, इमिना सिय ति मान पटिलभति, इमिना सिय ति दि४ि पटिलभति । तस्मि सति इमानि पपञ्चितानि होन्ति - इमिना इत्थ मिय ति वा, इमिना एव सिय ति वा, इमिना अझथा सिय ति वा । 15 2 20 सञ ? 25 १ इमिनाह - सी01 ४७८ विभङ्गो [१७.१२.२०६- R.399 B.419 (१२) कथं च इमिता इत्थं सियं ति होति ? इमिना खत्तियो सियं ति वा, इमिना ब्राह्मणो सियं ति वा, इमिना वेस्सो सियं ति वा, इमिना सुद्दो सियं ति वा, इमिना गहट्टो सियं ति वा, इमिना पब्बजितो सियं ति वा, इमिना देवो सियं ति वा, इमिना 5 मनुस्सो सियं ति वा, इमिना रूपी सियं ति वा, इमिना अरूपी सियं ति वा, इमिना सञ्ची सियं ति वा, इमिना असञ्नी सियं ति वा, इमिना नेवसञीनासजी सियं पि वा - एवं इमिना इत्थं सियं ति होति । (१३) कथं च इमिना एवं सियं ति होति ? परपुरगलं उपनिधाय यथा सो खत्तियो इमिना तथाहं खत्तियो 10 सियं ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना तथाहं ब्राह्मणो सियं ति वा ... पे०... यथा सो नेवसनीनासजी इमिना तथाहं नेवसबीनासची सियं ति वा - एवं इमिना एवं सियं ति होति । (१४) कथं च इमिना अाथा सियं ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यया सो खत्तियो इमिना नाहं तथा खत्तियो 15 सियं ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना नाहं तथा ब्राह्मणो सियं ति वा ... पे०... यथा सो नेवसञ्चोनासची इमिना नाहं तथा नेवसची- नासची सियं ति वा-एवं इमिना अज्ञथा सियं ति होति । (१५) कथं च इमिना अपाहं सियं ति होति ? कञ्चि घमं अवकारि करित्वा रूपं ...पे०... वेदनं 20 सलं ... सह्वारे ... विनाणं इमिना अपाहं सियं ति छन्दं पटिलभति, इमिना अपाहं सियं ति मानं पटिलभति, इमिना अपाहं सियं ति दिद्धिं पटिलभति । तस्मि सति इमानि पञ्चितानि होन्ति - इमिना अपाहं इत्यं सियं ति वा, इमिना अपाहं एवं सियं ति वा, इमिना अपाहं अञ्जया मियं तिवा। (१६) कथं च इमिना अपाहं इत्यं सियं ति होति ? इमिना अपाहं सत्तियो सियं ति वा, इमिना अपाहं बाह्मणो सियं ति वा, इमिना अपाहं वेस्सो सियं ति वा, ऽमिना अपाहं सुद्दो सियं ति वा, इमिना अपाहं गहट्ठो सियं ति या, इमिना अपाहं पयजितो सियं ति वा, इमिना अपाह देवो नियंति वा, इमिना अपाहं मनुस्सोसियं ति वा, इमिना अपाहं रूपी नियंति वा, मिना अपाहं अस्पी मियं ति वा, इमिना अपाह ... 25 ति वा ... R.400 १७.१२.२१०] तहाविधरितानि सञी सियं ति वा, इमिना अपाहं असन्त्री गियं ति वा, इमिना अपाहं नेवसनीनासम्मी सियं ति वा-एवं इमिना अपाहं इत्यं शियं ति होति । (१७) कयं च इमिना अपाहं एवं सियं ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यया सो सत्तियो इमिना अपाहं तथा सत्तियो सियं ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना अपाहं तथा ब्राह्मणो गियं । १०... यथा सो नेवसजीनासबी इमिना अपाहं तथा नेवसञ्जीनासबी सियं ति वा-- एवं इमिना अपाहं एवं सियं ति होति । (१८) कथं च इमिना अपाहं अन्यथा सियं ति होति ? परपुग्गलं उपनिधाय यथा सो सत्तियो इमिना अपाहं न तथा सत्तियो सियं ति वा, यथा सो ब्राह्मणो इमिना अपाहं न तथा ब्राह्मणो 10 सियं ति वा ... पे०... यथा सो नेवसजीनासमी इमिना अपाहं न तथा नेवसीनासन्नी सियं ति वा - एवं इमिना अपाहं अम्मया सियं ति होति । इमानि अट्ठारस तहाविचरितानि बाहिरस्स उपादाय । इति' इमानि अट्ठारस तण्हाविचरितानि अज्ज्ञत्तिकस्स उपादाय, 15 इमानि अट्ठारस तहाविचरितानि बाहिरस्स उपादाय, तदेकज्ज्ञ अभिसभूहित्वा अभिराविपित्वा छत्तिस तण्हाविचरितानि होन्ति । इति एवरूपानि अतीतानि छत्तिस तण्हाविचरितानि, अनागतानि घत्तिम तहाविचरितानि, पच्चुप्पन्नानि इत्तिस तहाविचरितानि, तदेकज्झं अभिसमूहित्वा अभिसविपित्वा अट्ठतण्हाविचरितसतं' होति । २१० तत्थ कतमानि द्वासट्ठि दिट्ठिगतानि ब्रह्मजाले वैय्याकरणे वृत्तानि भगवता? चतारो सस्सलवादा, चत्तारो एकच्चसस्सतिका, चत्तारो अन्ता- नन्तिका, चत्तारो अमराविखेपिका, द्वे अधिच्चसमुप्पत्रिका, सोळम सञ्जीवादा', अट्ठ असञ्जीवादा, अट्ठ नेवसञ्चीनामचीवादा, सत्त 25 उच्छेदवादा, पञ्च दिट्ठधम्मनिब्वानवादा - इमानि द्वासद्धि दिट्ठिगतानि ब्रह्मजाले वेव्याकरणे वुत्तानि भगवता ति । म्बुद्दयावत्युविमङ्गो निट्टितो। - 20 :०:-- १. स्या० पोत्यके नस्थि । २. पट्टसत तहाविचरित - सा, रो।। ३. मलिवादा - स्या, एवमुपरिपि।
B.415, R.401 10 १८. धम्महदयविभङ्गो ११. सब्बसङ्गाहिक १. कति खन्था, कति पायतनानि, कति धातुयो, कति सच्चानि, कति इन्द्रियानि, कति हेतू, कति आहारा, कति फस्सा, कति वेदना, कति सञ्जा, कति चेतना, कति चित्तानि ? २. पञ्चक्खन्धा, द्वादसायतनानि, अट्ठारस धातुयो, चत्तारि 5 सच्चानि, बावीसतिन्द्रियानि, नव हेतू, चत्तारो आहारा, सत्त फस्सा, सत्त वेदना, सत्त सञ्जा, सत्त चेतना, सत्त चित्तानि । ३. तत्थ कतमे पञ्चक्खन्धा ? रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सञ्जाक्खन्धो, · सङ्खारक्खन्धो, विचाणक्खन्धो – इमे वुच्चन्ति “पञ्चक्खन्धा" । ४. तत्थ कतमानि द्वादसायतनानि ? चक्खायतनं, रूपायतनं, सोतायतनं, सद्दायतनं, घानायतनं, गन्धायतनं, जिव्हायतनं, रसायतनं, कायायतनं, फोटब्बायतनं, मनायतनं, धम्मायतनं – इमानि' वुच्चन्ति "हादसायतनानि" । ५. तत्थ कतमा अट्ठारस धातुयो ? चक्खुधातु, रूपधातु, चक्खुविज्ञाणधातु, सोतधातु, सद्दधातु, सोतविज्ञाणधातु, धानधातु, गन्धधातु, घानविज्ञाणधातु, जिव्हा- धातु, रसधातु, जिव्हाविज्ञाणधातु, कायधातु, फोटुब्बधातु, काय- विज्ञाणधातु, मनोधातु, धम्मधातु, मनोविज्ञाणधातु-इमा वुच्चन्ति "अट्ठारस घातुयो"। ६. तत्थ कतमानि चत्तारि सच्चानि ? दुक्खसच्चं, समुदयसच्चं, निरोधसच्चं, मग्गसच्चं इमानि वुच्चन्ति "चत्तारि सच्चानि"। ७. तत्य कतमानि बावीसतिन्द्रियानि ? चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, घानिन्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, 15 R.402 20 - - १. इमा-सी।
४८१ . 5 8.416 10 १८.१.११] सम्धसङ्गारिक मनिन्द्रियं, इथिन्द्रियं, पुरिसिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, मुगिन्द्रियं, दुविखन्द्रियं, मोमनस्सिन्द्रियं, दोमनस्मिन्द्रियं, उपेविसन्द्रियं, मद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पञ्जिन्द्रियं, अनन्नातन्न- स्सामीतिन्द्रियं', अग्निन्द्रियं, अज्ञाताविन्द्रियं - इमानि बुच्चन्ति "वावीसतिन्द्रियानि"। ८. तत्थ कतमे नव हेतू? तयो कुसलहेतू, तयो अकुसलहेतू, तयो अव्याकनहेतू । तत्य कतमे तयो कुसलहेतू ? अलोभो कुसलहेतु, अदोसो कुसलहेतु, अमोहो कुसलहेतु - इमे तयो कुसलहेतू । तत्थ कतमे तयो अकुसलहेतू ? लोभो अकुसलहेतु, दोसो अकुसलहेतु, मोहो अकुसलहेतु - इमे तयो अकुसलहेतू । तत्य कतमे तयो अव्याकतहेतू ? कुसलानं वा धम्मानं विपाकतो किरियाव्याकतेसु वा धम्मेसु 15 अलोभो, अदोसो, अमोहो - इमे तयो अव्याकतहेतू । इमें बुच्चन्ति "नव हेतु"। । तत्य कतमे चत्तारो आहारा कवळीकाराहारों', फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, बिमाणा- हारो - इमे वुच्चन्ति "चत्तारो आहारा" । १० तत्य कतमे सत्त फस्सा चक्नुसम्फस्सो, सोतसम्फस्सो, घानसम्फस्सो, जिव्हासम्फस्नो, कायसम्फस्सो, मनोधातुसम्फस्सो, मनोविज्ञाणघातुसम्फस्मो - इमे बुच्चन्ति "सत्त फस्सा"। ११. तत्य कतमा सत्त वेदना ? चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, घानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्मजा वेदना, मनोवातु- सम्फस्सजा वेदना, मनोविज्ञाणघातुसम्फस्सजा वेदना - इमा बुच्चन्ति "सत्त वेदना"। १. मनजतम्ञस्सामोतिन्द्रियं-स्या । २ वकारो माहारी-सी०, स्पा, रो०।३. सम्फस्सो-सी। वि०-६१ . 7 R403 20 ? 25 ४८२ . - B417 विभङ्गो [१८.१.१२-- १२. तत्य कतमा सत्त सज्ञा ? चक्खुसम्फस्सजा ' सञ्जा, सोतसम्फस्सजा सझा, घान- सम्फस्सजा सझा, जिव्हासम्फस्सजा सञ्जा, कायसम्फस्सजा सञ्जा, मनोधातुसम्फस्सजा सझा, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा सज्ञा 5 इमा वुच्चन्ति “सत्त सा" १३. तत्थ कतमा सत्त चेतना ? चक्खुसम्फस्सजा चेतना, सोतसम्फस्सजा चेतना, धानसम्फस्सजा चेतना, जिव्हासम्फस्सजा चेतना, कायसम्फस्सजा चेतना, मनोधातु- सम्फस्सजा चेतना, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा चेतना - इमा वुच्चन्ति 10 "सत्त चेतना"। १४. तत्य कतमानि सत्त चित्तानि ? चक्युविज्ञाणं, सोतविजाणं, धानविनाणं, जिव्हा- विज्ञाणं, कायविज्ञाणं, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु - इमानि वुच्चन्ति “सत्त चित्तानि" R.401 । 15 ६२. उप्पत्तानुप्पती १. कामघातुया १५. कामधातुया कति खन्धा, कति पायतनानि, कति धातुयो, कति सच्चानि, कति इन्द्रियानि, कति हेतू, कति अाहारा, कति फस्सा, कति वेदना, कति सज्ञा, कति चेतना, कति चित्तानि ? कामधातुया पञ्चवखन्धा, द्वादसायतनानि, अट्ठारस घातुयो, तीणि सच्चानि, बावीसतिन्द्रियानि, नव हेतू, चत्तारो आहारा, 20 सत्त फस्सा, सत्त वेदना, सत्त सज्ञा, सत्त चेतना, सत्त चित्तानि । १६. तत्य कतमे कामधातुया पञ्चक्सन्धा? पक्सन्धो, वेदनाक्खन्यो, सञ्जायसन्धो, सवारपसन्धो, विजाणवसन्धो - इमे वुच्चन्ति “कामधातुया पञ्चपसन्धा"। १७. तत्य कतमानि कामघातुया द्वादसायतनानि ? चपसायतनं, स्पायतनं, सोतायतनं, सद्दायतनं, पानायतनं, गन्या. - 25 १८.२.२४] उपप्तानुमती 110 यतनं, जिव्हायतनं, रमायननं, कायायतनं, फोब्यायननं, मनायतनं, धम्मायतनं - इमानि वुच्चलि "कामयातुया द्वादमायतनानि" । १८. तत्य पतमा कामधातुया अट्ठारम धातुयो ? चासुधातु, स्पधातु, चाराविनाणयातु, गोनपातु, गद्दधातु, सोतविज्ञाणधातु, घानधातु, गन्धधातु, पानविजाणधातु, जिहां- । धातु, रमधातु, जिन्हाविम्लाणधातु, कायधातु, फोहब्बधातु, काय- विनाणयातु, मनोधातु, धम्मधातु, मनोविज्ञाणधातु - उमा बुचन्ति "कामधातुया अट्टारस धातुयो” । १६. तत्थ कतमानि कामधातुया तीणि मच्नानि ? दुक्ससच्चं, समुदयसच्चं, मग्गसच्चं - इमानि बुचन्ति "काग- 10 धातुया तीणि सच्चानि"। २०. तत्थ कतमानि कामधातुया यावीमनिन्द्रियानि ? चयसुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं .. पे० अज्ञाताविन्द्रिय - इमानि बुच्चन्ति “कामधातुया वावीसतिन्द्रियानि" । २१. तत्थ कतमे कामघातुया नव हेतू तयो कुसलहेतू, तयो अकुसलहेतू, तयो अब्याक्तहेतू पं० . इमे वुच्चन्ति “कामधातुया नव हेत" । २२. तत्य कतमे कामधातुया चत्तारो पाहारा ? कवळीकाराहारो, फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विग्नाणा- हारो इमे वुच्चन्ति “कामधातुया चत्तारो आहारा" । २३. तत्य कतमे कामधातुया सत्त फस्मा ? चस्सुसम्फस्सो सोतसम्फस्मो, धानमम्फम्मो, जिव्हासम्फस्सो, कायसम्फस्नो, मनोधातुसम्फस्सो, मनोविज्ञाणघातुमम्फस्सो - इमे बुच्चन्ति "कामधातुया सत फस्ता" । २४. तत्य यातमा कामयातुपा सत्त वेदना ? चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सना वेदना, धानसम्पस्सना वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्नजा वेदना, मनोधातु- मम्फस्सजा वेदना, मनोविन्माणघातुसम्फरमजा वेदना - इमा वुच्चत्ति "कामधातुया सत्त वेदना"। ? 15 R45 20 25 ४८४ B,419 - विभङ्गो [१८:२.२५- २५. तत्थ कतमा कामधातुया सत्त सञ्जा? चक्खुसम्फस्सजा सज्ञा, सोतसम्फस्सजा सञ्चा, धान- सम्फस्सजा सझा, जिव्हासम्फस्सजा सञ्जा, कायसम्फस्सजा सञ्जा, मनोधातुसम्फरसजा सज्ञा, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा सज्ञा - 5 इमा वुच्चन्ति “कामधातुया सत्त सञ्जा" । २६. तत्थ कतमा कामधातुया सत्त चेतना ? चक्खुसम्फस्सजा चेतना, सोतसम्फस्सजा चेतना, घानसम्फस्सजा चेतना, जिव्हासम्फस्सजा चेतना, कायसम्फस्सजा चेतना, मनोधातु- सम्फस्सजा चेतना, मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सजा चेतना इमा 10 वुच्चन्ति “कामधातुया सत्त चेतना"। २७. तत्थ कतमानि कामधातुया सत्त चित्तानि ? चक्खुविज्ञाणं, सोतविजाणं, घानविज्ञाणं, जिव्हा- विज्ञाण, कायविज्ञाण, मनोधातु, मनोविज्ञाणधातु - इमानि वुच्चन्ति “कामधातुया सत्त चित्तानि"। २.रूपधातुया २८. रूपधातुया कति खन्धा, कति आयतना, कति धातुयो, कति सच्चानि, कति इन्द्रियानि ... पे०... कति चित्तानि ? रूपधातुया पञ्चक्खन्धा, छ आयतनानि, नव धातुयो, तीणि सच्चानि, चुइसिन्द्रियानि, अट्ट हेतू, तयो आहारा, चत्तारो फस्सा, चतस्सो वेदना, चतस्सो सञ्जा, चतस्सो चेतना, चत्तारि चित्तानि । २६. तत्य कतमे रूपधातुया पञ्चक्खन्धा ? रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सवारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्धो ~ इमे वुच्चन्ति "रूपधातुया पञ्चक्खन्धा" । ३०. तत्थ कतमानि रूपधातुया छ आयतनानि ? चक्खायतनं, रूपायतनं, सोतायतनं, सद्दायतन, मनायतनं, धम्मा- 23 यतनं - इमानि वुच्चन्ति “रुपधातुया छ आयतनानि"। तत्य कतमा रूपधातुया नव धातुयो ? चक्खुधातु, रूपधातु, चक्खुविज्ञाणधातु, सोतधातु, सद्दधातु, सोतविज्ञाणधातु, मनोधातु, धम्मधातु, मनोविज्ञाणधातु - इमा वुच्चन्ति “रूपधातुया नव धातुयो" । 15 20 १ ]] 420 R406 , , 10 - ? १८२३७] उप्पत्तानुप्पत्ती ३२ तत्य क्तमानि रूपधातुया तोणि सच्चानि ? दुक्खसच्च, समुदयसच्च, मग्गसच्च इमानि वुच्चन्ति "रूप- धातुया तीणि सच्चानि"। ३३ तत्थ कतमानि स्पधातुया चुसिन्द्रियानि चक्खुन्द्रिय, सोतिन्द्रिय, मनिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, सोमनस्सि- 5 न्द्रिय, उपेक्खिन्द्रिय, सद्धिन्द्रिय, विरियिन्द्रिय, सतिन्द्रिय, समाधिन्द्रिय, पश्चिन्द्रिय, अनज्ञातस्सामीतिन्द्रिय, अचिन्द्रिय, अज्ञाता- विन्द्रिय - इमानि वुच्चन्ति "रूपधातुया चुद्दसिन्द्रियानि” । ३४ तत्थ क्तमे रूपधातुया अट्ट हेतु ? तयो कुसलहेतू, हे अकुसलहेतू, तयो अन्याकततू । तत्थ कतमे तयो कुसलहेतू अलोभो कुसलहेतु, अदोसो कुसलहेतु, अमोहो कुसलहेतु तयो कुसलहेतू। तत्थ कतमे द्वे अकुसलहेतू लोभो अकुसलहेतु, मोहो अकुसलहेतु -- इमे द्वे अकुसलहेतू । तत्थ कतमे तयो अव्याकतहेतू ? कुसलान वा' धम्मान विपाकतो किरियाव्याकतेसु वा धम्मसु अलोभो, अदोसो, अमोहो - इमे तयो अव्याकतहेतू । इमे बुच्चन्ति स्पधातुया अट्ट हेतू । ३५ तत्थ कतमे रूपधातुया तयो आहारा फरसाहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विज्ञाणाहारो इमे वुच्चन्ति “रूपधातुया तयो माहारा" । ३६ तत्थ कतमे रूपधातुया चत्तारो फस्सा चक्खुसम्फस्सो, सोतसम्फस्सो, मनोधातुसम्फस्सो, मनोविज्ञाण- धातुसम्फस्सो - इमे बुच्चन्ति “रूपधातुया चत्तारो फस्सा"। ३७ तत्य कतमा रूपधातुया चतस्सो वेदना पे० . चतस्सो पे० चतस्सो चेतना पे० चत्तारि चित्तानि ? चक्युविजाण, सोतविचाण, मनोधातु, मनोवित्राणधातु - इमानि बुच्चन्ति “रूपधातुया चत्तारि चित्तानि"। 15 , ? 20 ? 25 १ रो० पोत्यके नत्यि।
४६६ विभङ्गो [१८.२.३५- B.421 . R.407.5 ३.प्ररूपधातुया ३८. अरूपधातुया कति खन्धा ... पे०... कति चित्तानि ? अरूपधातुया चत्तारो खन्धा, द्वे आयतनानि, द्वे धातुयो, तोणि सञ्चानि, एकादसिन्द्रियानि, अट्ट हेतू, तयो आहारा, एको फस्सो, एका वेदना, एका सञ्जा, एका चेतना, एक चित्तं । ३६. तत्थ कतमे अरूपधातुया चत्तारो खन्धा? वेदनाक्खन्धो, सञ्चाक्खन्धो, सङ्घारक्खन्धो, विचाणक्खन्धो - इमे वुच्चन्ति “अरूपधातुया चत्तारो खन्धा" । ४०. तत्य कतमानि अरूपधातुया द्वे आयतनानि ? मनायतनं, धम्मायतनं - इमानि वुच्चन्ति “अरूपधातुया द्वे 10 आयतनानि"। ४१. तत्थ कतमा अरूपधातुया द्वे धातुयो ? मनोविज्ञाणधातु, धम्मधातु – इमा वुच्चन्ति “अरूपधातुया द्वे धातुयो"। ४२. तत्य कतमानि अरूपधातुया तीणि सच्चानि ? दुक्खसच्चं, समुदयसच्चं, मग्गसच्चं - इमानि बुच्चन्ति "ग्ररूप- धातुया तीणि सच्चानि"। ४३. तत्य कतमानि अरूपधातुया एकादसिन्द्रियानि ? मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं, उपेक्खिन्द्रियं, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पमिन्द्रियं, 20 अनिन्द्रियं, अज्ञाताविन्द्रियं - इमानि वुच्चन्ति "अरूपधातुया एकादसिन्द्रियानि"। ४४. तत्य कतमे अरूपधातुया अट्ट हेतू ? तयो कुसलहेतू, द्वे अकुसलहेतू, तयो अव्यावतहेतू ... पं०... इमे बुच्चन्ति "अरूपधातुया पट्ट हेतु"। ४५. तत्य कतमे अरुपयातुया तयो आहारा फस्माहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विज्ञाणाहारो इम बुच्चन्ति "अरूपधातुया तयो अाहारा" । 15 ? 25 B422 5 R400 10 ? १८.२५३] उत्पत्तानुप्पती ४६ तत्थ कतमो' अरूपधातुया एको फस्सो? मनोविज्ञाणधातुसम्फ्स्सो- अय वुच्चति “अरूपधातुया एको फस्सों"। ४७ तत्य कतमा अरूपधातुया एका वेदना पे० एका सञ्ज्ञा पे० एका चेतना पे० एक चित्त ? मनोविज्ञाणधातु - इद वुच्चति “अरूपधातुया एक चित्त' । ४. अपरियापन्ने ४८ अपरियापन्ने कति खन्धा पे० कति चित्तानि ? अपरियापन्ने चत्तारो खन्धा, द्वे आयतनानि, द्वे धातुयो, द्वे सच्चानि, द्वादसिन्द्रियानि, छ हेत, तयो आहारा, एको पस्सो, एका वेदना, एका सज्ञा, एका चेतना एक चित्त । ४६ तत्थ कतमे अपरियापन्ने चत्तारो खन्धा वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्धो • इमे वुच्चन्ति “अपरियापन्ने चत्तारो खन्धा"। ५० तत्थ कतमानि अपरियापन्ने द्वे आयतनानि ? मनायतन, धम्मायतन इमानि वुच्चन्ति "अपरियापने द्वे 15 आयतनानि । ५१ तत्थ कतमा अपरियापने द्वे धातुयो मनोविज्ञागधातु, धम्मधातु इमा वुच्चन्ति “अपरियापने द्वे धातुयो" । ५२ तत्थ कतमानि अपरियापन्ने द्वे सच्चा नि ? मग्गसच्च, निरोधसच्च - इमानि वुच्चन्ति "अपरियापन्ने द्वे सच्चानि"। ५३ तत्य कतमानि अपरियापन्ने द्वादसिन्द्रियानि ? मनिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, सोमनस्सिन्द्रिय, उपेक्खिन्द्रिय, सद्धि. न्द्रिय, विरियिन्द्रिय, सतिन्द्रिय, समाधिन्द्रिय, पञ्जिन्द्रिय, अनजा- 25 तज्ञस्सामीतिन्द्रिय, अज्ञिन्द्रिय, अजाताविन्द्रिय - इमानि बुच्चन्ति "अपरियापने द्वादसिन्द्रियानि"। 7 20 १ नतमे स्था, रो०।२ कतमानि- स्या०, रो०1 ४८८ B.423 विभङ्गो [१८,२.५४- ५४. तत्थ कतमे अपरियापन्ने छ हेतू ? तयो कुसलहेतू, तयो अव्याकतहेतू । नत्य कतमे तयो कुसलहेतू ? अलोभो कुसलहेतु, अदोसो कुसलहेतु, अमोहो कुसलहेतु - इने 5 तयो कुसलहेतू । तत्थ कतमे तयो अव्याकतहेतू ? कुसलानं धम्मानं विपाकतो अलोभो, अदोसो, अमोहो -- इमे तयो अव्याकतहेतू । इमे वुच्चन्ति "अपरियापन्ने छ हेतू" । ५५. तत्य कतमे अपरियापन्ने तयो आहारा ? फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विज्ञाणाहारो इमे बुच्चन्ति "अपरियापन्ने तयो आहारा"। ५६. तत्य कतमो अपरियापन्ने एको फस्सो ? मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो अयं वुच्चति "अपरियापन्ने 15 एको फस्सो"। ५७. तत्य कतमा अपरियापन्ने 'एका वेदना ...पे०... एका सा ... पे०... एका चेतना .. पे० एकं चित्तं ? मनोविज्ञाणधातु - इद वुच्चति “अपरियापन्ने एकं चित्तं" । 10 R,409 १३. परियापन्नापरियापन्नं १. कामधातुया ५८. पञ्चन्नं खन्धानं कति कामधातुपरियापना, कति न 20 कामधातुपरियापन्ना ... पे०... सत्तन्नं चित्तानं कति कामधातुपरियापन्ना, कति न कामधातुपरियापन्ना? रूपक्खन्धो कामधातुपरियापन्नो; चत्तारो खन्धा सिया काम- धातुपरियापन्ना, सिया न' कामधातुपरियापन्ना । दसायतना कामधातुपरियापना; द्वै आयतना सिया काम- 25 धातुपरियापन्ना, सिया न कामधातुपरियापना । १. नो-रो।
४८६ 5 10 B.424 १८.३.५६] परियापनापरियापन सोळस धातुयो कामधातुपरियापना; द्वे धातुयो सिया कामधातुपरियापन्ना, मिया न कामधातुपरियापन्ना । समुदयसच्चं कामधातुपरियापन्नं ; द्वे सच्चा न कामधातु- परियापन्ना; दुक्खसच्चं सिया कामधातुपरियापन्नं, सिया न कामधातु- परियापन्नं । दसिन्द्रिया कामधातुपरियापन्ना; तीणिन्द्रिया न कामधातु- परियापन्ना; नविन्द्रिया सिया कामधातुपरियापन्ना, सिया न कामधातु- परियापन्ना। तयो अकुसलहेतू कामधातुपरियापना; छ हेतू सिया कामधातुपरियापना, सिया न कामधातुपरियापना । कबळीकारो आहारो कामधातुपरियापनो; तयो आहारा सिया कामधातुपरियापन्ना, सिया न कामधातुपरियापन्ना । छ फस्सा कामधातुपरियापना, मनोविज्ञाणथातुसम्फस्सो सिया कामधातुपरियापन्नो, सिया न कामधातुपरियापन्नो । छ वेदना पे० छ सञ्चा छ चित्ता 15 कामधातुपरियापन्ना, मनोविज्ञाणधातु सिया कामधातुपरियापन्ना, सिया न कामधातुपरियापन्ना । २. रूपधातुया ५६ पञ्चन्न खन्धान कति रूपधातुपरियापन्ना, कति न रूप- धातुपरियापन्ना पे० सत्तन्न चित्तान कति रूपधातुपरियापन्ना, कति न रूपधातुपरियापन्ना? रूपक्खन्धो न रूपधातुपरियापन्नो; चत्तारो खन्धा सिया रूपधातुपरियापन्ना, सिया न रूपधातुपरियापना। दसायतना न रूपधातुपरियापन्ना, द्वे आयतना सिया रूपधातुपरियापन्ना, सिया न रूपधातुपरियापन्ना । सोळस धातुयो न रूपधातुपरियापन्ना; द्वे धातुयो सिया 25 रूपधातुपरियापन्ना, सिया न रूपधातुपरियापना । तीणि सच्चानि' न रूपधातुपरियापन्ना; दुक्खसच्च सिया रूपधातुपरियापन्न, सिया न रूपधातुपरियापन्न । १ सच्चा - स्या०, एवमुपरि पि । वि०-६२ छ चेतना 20 R 410 m ४६० 5 B425 H छ चेतना छ चित्ता .." ... विभङ्गो [१५.३.५६-. तेरसिन्द्रिया न रूपधातुपरियापन्ना; नविन्द्रिया सिया रूप- धातुपरियापना, सिया न रूपधातुपरियापन्ना । तयो अकुसलहेतू न रूपधातुपरियापना; छ हेतू सिया रूपधातुपरियापन्ना, सिया न रूपधातुपरियापना । कबळीकारो आहारो न रूपधातुपरियापनो; तयो माहारा सिया रूपधातुपरियापना, सिया न रूपधातुपरियापन्ना । छ फस्सा न रूपधातुपरियापना; मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो सिया रूपधातुपरियापन्नो, सिया न रूपधातुपरियापन्नो । छ वेदना ... पे०... छ सा 10 न रूपधातुपरियापन्ना; मनोविज्ञाणधातु सिया रूपधातुपरियापन्ना, सिया न रूपधातुपरियापन्ना । ३. अरूपधातुया ६०. पञ्चन्नं खन्यानं कति अरूपधातुपरियापन्ना, कति न अरूपधातुपरियापन्ना' ... पे०... सत्तन्नं चित्तानं कति अरूपधातुपरिया- पन्ना, कति न अरूपधातुपरियापन्ना ? रूपक्खन्धो न अरूपधातुपरियापन्नो; चत्तारो खन्धा सिया अरूपधातुपरियापन्ना, सिया न अरूपधातुपरियापना। दसायतना न अरूपघातुपरियापन्ना; द्वे आयतना सिया अरूपधातुपरियापना, सिया न अरूपधातुपरियापन्ना । सोळस धातुयो न अरूपधातुपरियापन्ना; द्वे धातुयो सिया 20 अरूपधातुपरियापन्ना, सिया न अरूपधातुपरियापन्ना । तीणि सच्चानि न अरूपधातुपरियापन्नानि । दुक्खसच्चं सिया अरूपधातुपरियांपन्नं, सिया न , धातुपरियापन्नं । चुदृसिन्द्रिया न अरूपधातुपरियापन्ना; अट्ठिन्द्रिया सिया अरूपधातुपरियापन्ना, सिया न अरूपधातुपरियापन्ना । १. रूपधानपरियापना - म० । २ सच्चा - स्या०, रो० । ३. अरूपधातुपरियापना- 15 R411 25 -- स्या ४६१ ... D420 - १८३६१] परियापप्तापरियापन तयो अकुसलहेतू न अस्पधातुपरियापना; छ हेतू सिया अरुपधातुपरियापन्ना, सिया न अस्पधातुपरियापना । कवळीकारो आहारो न अरूपधातुपरियापनो; तयो पाहारा सिया अपघातुपरियापन्ना, सिया ने अस्पधातुपरियापन्ना। छ फस्सा न . अरूपधातुपरियापन्ना; मनोविज्ञाणधानु- 5 सम्फस्सो सिया अरूपधातुपरियापन्नो, सिया न अस्पधातुपरियापनो। छ वेदना ...पे०... छ सञ्जा छ चेतना ... छ चित्ता न अरूपपातुपरियापना; मनोविज्ञाणधातु सिया अस्पधातुपरियापना, सिया न अरूपधातुपरियापन्ना । ४. परियापनापरियापन ६१. पञ्चन्नं खन्धानं कति परियापन्ना, कति अपरियापन्ना 10 ... पे०... सत्तनं चित्तानं कति परियापन्ना, कति अपरियापन्ना? रूपक्खन्धो परियापनो; चत्तारो खन्धा सिया परियापन्ना, सिया अपरियापना। दसायतना परियापन्ना, द्वे आयतना सिया परियापना, सिया अपरियापन्ना। सोळस धातुयो परियापन्ना, धातुयो 'सिया परिया- पन्ना, सिया अपरियापन्ना । -द्वे सच्चा परियापन्ना; द्वे सच्चा अपरियापन्ना । दसिन्द्रिया परियापन्ना, तीणिन्द्रिया अपरियापन्ना; नविन्द्रिया सिया परियापन्ना, सिया अपरियापन्ना। तयो अकुसलहेतू परियापना, छ हेतू सिया परियापना, सिया अपरियापन्ना। कवळीकारो ग्राहारो परियापन्नो, तयो आहारा सिया परियापन्ना, सिया अपरियापना। छ फस्सा परियापन्ना; मनोविज्ञाणघातुसम्फस्सो सिया 25 परियापन्नो, सिया अपरियापनो। छ वेदना . पे०.. छ सञ्ज्ञा . द चित्ता परियापन्ना; मनोविज्ञाणधातु सिया परियापना, सिया अपरियापन्ना । 15 20 छ चेतना ४६२ विभङ्गो [१८.४.६२- R.412 B.427 "5 ३४. पातुभावाभावा १. कामधातुया ६२. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कति खन्वा पातुभवन्ति ...पे०... कति चित्तानि पातुभवन्ति ? कामधातुया उपपत्तिक्खणे सब्बेसं पञ्चक्खन्धा पातुभवन्ति कस्सचि एकादसायतनानि पातुभवन्ति;' कस्सचि दसायतनानि पातुभवन्ति; कस्सचि अपरानि दसायतनानि पातुभवन्ति; कस्सचि नवायतनानि पातुभवन्ति; कस्सचि सत्तायतनानि पातुभवन्ति; कस्सचि एकादस धातुयो पातुभवन्ति; कस्सचि दस धातुयो पातुभवन्ति; कस्सचि अपरा दस धातुयो पातुभवन्ति; कस्सचि नव धातुयो पातुभवन्ति; कस्सचि सत्त धातुयो पातुभवन्ति; सव्वेसं एक सच्चं पातुभवति; कस्सचि 10 चुसिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि तेरसिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि अपरानि तेरसिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि द्वादसिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि दसिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि नविन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि अपरानि नविन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि अपरानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति; 15 कस्सचि सत्तिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि पञ्चिन्द्रियानि पातु- भवन्ति; कस्सचि चत्तारिन्द्रियानि पातुभवन्ति; कस्सचि तयो हेतू पातुभवन्ति; कस्सचि द्वे हेतू पातुभवन्ति; कस्सचि' अहेतुका पातु- भवन्ति; सब्बेसं चत्तारो आहारा पातुभवन्ति; सव्वेसं एको फस्सो पातुभवति; सब्वेमं एका वेदना एका सञ्जा 20 एक चित्तं पातुभवति । ६३. कामधातुया उपपत्तिक्खणे सब्बेसं कतमे पञ्चक्खन्धा पातुभवन्ति ? रूपवखन्धो ... पे०... विज्ञाणक्खन्धो - कामधातुया उपपत्ति- क्सणे सव्वेसं इमे पञ्चक्खन्धा पातुभवन्ति । ६४. कामधातुया उपपत्तिवसणे कस्स' एकादसायतनानि पातुभवन्ति ? . ... ... एका चेतना ... 25 १. उपतिपणे - सी०, रो०। २. केचि-स्या,रो०। ३. स्मनि - सी०।
, 7 0426 R413 १८४६] पातुभावाभावा कामावचरान देवान, पठमकप्पिकान मनुस्सान, प्रोपपातिकान पेतान, ओपपातिकान असुरान, प्रोपपातिकान तिरच्छानगतान, नेरयि- कान परिपुण्णायतनान उपपत्तिक्खणे एकादसायतनानि पातुभवन्ति चक्खायतन, रूपायतन, सोतायतन, घानायतन, गन्धायतन, जिव्हायतन, रसायतन, कायायतन, फोढव्यायतन, मनायतन, धम्मायतन । काम-5 धातुया उपपत्तिक्खणे एतेस इमानि एकादसायतनानि पातुभवन्ति । ६५ कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स दसायतनानि पातु- भवन्ति ओपपातिकान पेतान, प्रोपपातिकान असुरान, प्रोपपातिकान तिरच्छानगतान नेरयिकान, जच्चन्धान उपपत्तिखणे दसायतनानि । पातुभवन्ति ~ रूपायतन, सोतायतन, घानायतन, गन्धायतन, जिव्हा- यतन, रसायतन, कायायतन, फोटुव्वायतन, मनायतन, धम्मायतन । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेस इमानि दसायतनानि पातुभवन्ति । ६६ कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स अपरानि दसायतनानि पातुभवन्ति? प्रोपपातिकान पेतान, प्रोपपातिकान असुरान, प्रोपपातिकान तिरच्छानगतान नेरयिकान, जच्चवधिरान उपपत्तिक्खणे दसायतनानि पातुभवन्ति -- चक्खायतन, रूपायतन, घानायतन, गन्धायतन, जिव्हा- यतन, रसायतन, कायायतन, फोटुब्बायतन, मनायतन, धम्मायतन । कामधातुया उपपत्तिकखणे एतेस इमानि दसायतनानि पातुभवन्ति । ५ ६७ कामधातुया उपपत्तिखणे कस्स नवायतनानि पातु- भवन्ति प्रोपपातिकान पेतान, ओपपातिकान असुरान, प्रोपपातिकान तिरच्छानगतान नेरयिकान, जच्चन्धवधिरान उपपत्तिक्खणे नवायतनानि पातुभवन्ति - रूपायतन, धानायतन, गन्धायतन, जिव्हायतन, रसायतन, 25 कायायतन, फोटुब्बायतन, मनायतन, धम्मायतन। कामधातुया उपपत्ति- क्खणे एतेस इमानि नवायतनानि पातुभवन्ति । ६८ कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स सत्तायतनानि पातु- भवन्ति? 15 ? गम्भसेय्यकान सत्तान उपपत्तिक्खणे सत्तायतनानि पातुभवन्ति ~ 30 5.429 R.414 विभलो [१८.४.६- रूपायतनं, गन्धायतनं, रसायतनं, कापायतनं, फोट्टब्वायतनं, मनायतनं, धम्मायतनं । कामधातुया उपपत्तिपसणे एतेसं इमानि सत्तायतनानि पातुभवन्ति । ६६. कामधातुया उपपत्तिक्सणे कस्स एकादस धातुयो पातु- 5 भवन्ति ? कामावचरानं देवानं, पठमकप्पिकानं मनुस्सानं, प्रोपपातिकानं पेतानं, प्रोपपातिकानं असुरानं, प्रोपपातिकानं तिरच्छानगतान नेरयिकानं परिपुण्णायतनानं उपपत्तिक्सणे एकादस धातुयो पातुभवन्ति - चक्खुधातु, रूपधातु, सोतधातु, पानधातु, गन्धधातु, जिल्हाधातु, रसधातु, कायधातु, 10 फोटव्यधातु, मनोविज्ञाणधातु, धम्मधातु । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतसं इमा' एकादस धातुयो पातुभवन्ति । ७०. कामधातुया उपपत्तिक्सणे कस्स दस धातुयो पातु- भवन्ति ? अोपपातिकानं पेतानं, ओपपातिकानं असुरानं, प्रोपपातिकानं 15 तिरच्छानगतान नेरयिकानं, जच्चन्यानं उपपत्तिक्खणे दस धातुयो पातु- भवन्ति - रूपधातु, सोतधातु, घानधातु, गन्धधातु, जिव्हाधातु, रसधातु, कायधातु, फोटुब्बधातु, मनोविश्माणधातु, धम्मघातु । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेसं इमा दस धातुयो पातुभवन्ति । ७१. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स अपरा दस धातुयो पातुभवन्ति ? ओपपातिकानं पेतानं, प्रोपपातिकानं असुरानं, प्रोपपातिकानं तिरछानमारतानं तेरपिकानं, जनजदधिरानं उपपत्तिक्समो दस धातुपो पातुभवन्ति चक्खुधातु, रूपधातु, घानधातु, गन्धधातु, जिव्हाधातु, रसधातु, कायधातु, फोटुव्वधातु, मनोविज्ञाणधातु, धम्मधातु । काम- 25 धातुया उपपत्तिखणे एतसं इमा दस धातुयो पातुभवन्ति । ७२. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स नव धातुयो पातु- भवन्ति ? ओपपातिकानं पेतानं, प्रोपपातिकानं असुरानं, प्रोपपातिकानं तिरच्छानगतान नेरयिकानं, जच्चन्धवधिरानं उपपत्तिक्खणे नव धातुयो १. इमानि - रो। 20 १८.४.७६] ' पातुभावाभावा - पातुभवन्ति रूपधातु, धानधातु, गन्धधातु, जिव्हाधातु, रसधातु, कायधातु, फोटुब्वधातु, मनोविज्ञाणघातु, धम्मधातु । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेसं इमा नव धातुयो पातुभवन्ति । ७३. कामधातुया उपपत्तिकखणे कस्स सत्त धातुयो पातु- भवन्ति ? गव्भसेय्यकानं सत्तानं उपपतिक्खणे सत्त धातुयो पातुभवन्ति रूपधातु, गन्धधातु, रसधातु, कायधातु, फोहब्बधातु, मनोविज्ञापधातु, धम्मधातु । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतसं इमा सत्त धातुयो पातुभवन्ति । ७४. कामधातुया उपपत्तिवखणे सब्बेसं कतम एक सच्चं 10 पातुभवति? दुवखसच्चं - कामधातुया उपपत्तिवखणे सव्वेसं इदं एक सच्चं पातुभवति । ७५. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स चुइसिन्द्रियानि पातु- भवन्ति ? कामावचरानं देवानं, सहेतुकानं जाणसम्पयुत्तानं उपपत्तिखणे चुद्दसिन्द्रियानि पातुभवन्ति - गवखुन्द्रिय, सोतिन्द्रियं, पानिन्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इत्यिन्द्रियं वा पुरिसिन्द्रियं वा, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं वा उपेक्खिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, चिरिमिन्द्रियं, सलिन्द्रि, समाधिन्द्रियं, परिन्द्रियं । कारणास्तुका 20 उपपतिक्खणे एतसं इमानि चुसिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ७६. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स तेरसिन्द्रियानि पातु- भवन्ति ? कामावचरानं देवानं सहेतुकानं जाणविप्पयुत्तानं उपपत्तिक्खणे तेरसिन्द्रियानि पातुभवन्ति - चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, धानिन्द्रियं, 25 जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इत्यिन्द्रियं वा पुरिसिन्द्रियं वा, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं वा उपेक्सिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, विरियि- न्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं । कामधातुया उपपत्तिक्सणे एतेसं इमानि तेरसिन्द्रियानि यातुभवन्ति । 15 B430, R.415 - विभङ्गो [१८.४.७७- ७७. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स अपरानि तेरसिन्द्रियानि पातुभवन्ति ? पठमकप्पिकानं मनुस्सानं सहेतुकानं जाणसम्पयुत्तानं उपपति- क्खणे तेरसिन्द्रियानि पातुभवन्ति - चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, घानिन्द्रियं, 5 जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं वा उपेक्सिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पचिन्द्रियं । कामधातुया उपपत्तिकखणे एतेसं इमानि तेरसिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ७८. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स द्वादसिन्द्रियानि पातु- 10 भवन्ति ? पठमकप्पिकानं मनुस्सानं सहेतुकानं जाणविप्पयुत्तानं उपपत्ति- क्खणे द्वादसिन्द्रियानि पातुभवन्ति - चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, घानिन्द्रियं, जिव्हिन्द्रियं, कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं वा उपेक्सिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं । 15 कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेसं इमानि द्वादसिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ७६.. कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स दसिन्द्रियानि पातु- भवन्ति ? R.416 गन्भसेय्यकानं सत्तानं सहेतुकानं जाणसम्पयुत्तानं उपपत्तिक्खणे दसिन्द्रियानि पातुभवन्ति- कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इत्थिन्द्रियं वा पुरिसि- 20 न्द्रियं वा, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं वा उपेक्खिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पक्षिन्द्रियं । कामधातुया उप- पत्तिक्खणे एतेसं इमानि दसिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ८०. कामधातुया उपपत्तिवखणे कस्स नविन्द्रियानि पातु- भवन्ति ? गम्भसेय्यकानं सत्तानं सहेतुकानं आणविप्पयुत्तानं उपपत्तिक्खणे नविन्द्रियानि पातुभवन्ति - कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इस्थिन्द्रियं वा पुरिसिन्द्रियं वा, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं वा उपेक्खिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं । कामधातुया उप- पत्तिक्सणे एतेसं इमानि नविन्द्रियानि पातुभवन्ति । ८१. कामधातुया उपपत्तिवसणे कस्स अपरानि नविन्द्रियानि पातुभवन्ति ? 25 B.431 . 30 १८४८५] पातुभावाभाया प्रोपपातिकान पेतान, अोपपातिकान असुरान, प्रोपपातिमान तिरच्छानगतान नेरयिकान परिपुण्णायतनान उपपत्तिकपणे नविन्द्रियानि पातुभवन्ति - चक्सुन्द्रिय, सोतिन्द्रिय, पानिन्द्रिय, जिव्हिन्द्रिय, कायि- न्द्रिय, मनिन्द्रिय, इत्यिन्द्रिय वा पुरिसिन्द्रिय वा जीवितिन्द्रिय, उपेक्सिन्द्रिय । वामधातुया उपपत्तिक्सणे एतेस इमानि नविन्द्रियानि 5 पातुभवन्ति । ८२ कामधातुया उपपत्तिक्सणे पस्स अट्टिन्द्रियानि पातु भवन्ति? 10 भोपपातिकान पेतान, प्रोपपातिकाल असुरान, प्रोपपातिवान तिरच्छानगतान नेरयिकान, जच्चन्धान उपपत्तिपसणे अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति - सोतिन्द्रिय, पानिन्द्रिय, जिव्हिन्द्रिय, कायिन्द्रिय, मनिन्द्रिय इत्यिन्द्रिय वा पुरिसिन्द्रिय वा, जीवितिन्द्रिय, उपेविखन्द्रिय । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेस इमानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ५३ कामधातुया उपपत्तिपखणे कस्स अपरानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति प्रोपपातिकान पैतान, अोपपातिवान असुरान, प्रोपपातिकान तिरच्छानगतान नेरयिकान, जच्चवधिरान उपपत्तिक्सणे अद्विन्द्रियानि पातुभवन्ति - चक्सुन्द्रिय, घानिन्द्रिय, जिव्हिन्द्रिय, कायिन्द्रिय मनिन्द्रिय, इत्यिन्द्रिय वा पुरिसिन्द्रिय वा, जीवितिन्द्रिय, उपविखन्द्रिय । काम- धातुया उपपत्तिकावणे एतेस इमानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ८४ कामधातुया उपपत्तिपसणे कस्स सत्तिन्द्रियानि पातु- ? 15 20 भवन्ति? 25 R411 ओपपातिकान पेतान, प्रोपपातिकान असुरान, प्रोपपातिकान तिरच्छानगतान नेरयिकान, जच्चन्धवधिरान उपपत्तिक्सणे सत्तिन्द्रियानि पातुभवन्ति – पानिन्द्रिय, जिव्हिन्द्रिय, कायिन्द्रिय, मनिन्द्रिय, इत्यि न्द्रिय वा पुरिसिन्द्रिय वा, जीवितिन्द्रिय, उपेक्खिन्द्रिय । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेस इमानि सत्तिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ५५ कामधातुया उपपत्तिक्खणे कमरा पञ्चिन्द्रियानि पातुभवन्ति गम्भसैय्यकान सत्तान अहेतुकान, उपेत्वा नपुसकान, उप- 30 7 वि०-६३ ४६८ B492 10 विमलो [१८.४६५- पत्तिवखणे पश्चिन्द्रियानि पातुभवन्ति - कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, इत्यिन्द्रियं वा पुरिसिन्द्रियं वा, जीवितिन्द्रियं, उपविखन्द्रियं । काम- धातुया उपपत्तिक्खणे एतेस इमानि पञ्चिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ८६. कामधातुया उपपत्तिक्सणे कस्स चत्तारिन्द्रियानि 5 पातुभवन्ति ? गब्भसेय्यकानं सत्तानं' अहेतुकानं, नपुंसकानं उपपतिक्खणे चतारिन्द्रियानि पातुभवन्ति - कायिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, उपेक्खिन्द्रियं । कामधातुया उपपत्तिवखणे एतेसं इमानि चत्तारिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ८७ कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स तयो हेतु पातुभवन्ति ? कामावचरान देवानं, पठमकप्पिकानं मनुस्सान, गभसेय्यकानं सत्तान सहेतुकानं नाणसम्पयुत्तानं उपपत्तिक्खणे तयो हेतू पातुभवन्ति - अलोभो विपाकहेतु, अदोसो विपाकहेतु, अमोहो विपाकहेतु । काम- धातुया उपपत्तिवखणे एतेसं इमे तयो हेतू पातुभवन्ति । ८८ कामधातुया उपपत्तिक्खणे कस्स द्वे हेतू पातुभवन्ति ? कामावचरानं देवान, पठमकप्पिकानं मनुस्सानं, गभसैय्यकान सत्तान सहेतुकानं जाणविप्पयुत्तानं उपपत्तिक्खणे द्वे हेतू पातुभवन्ति - अलोभो विपाकहेतु, अदोसो विपाकहेतु । कामधातुया उपपत्तिक्खणे एतेसं इमे द्वे हेतू पातुभवन्ति । अवसेसानं सत्तानं अहेतुका पातुभवन्ति । ८९. कामयातुपा उपपत्तिक्कगो सब्देसंकतम तारो हारा पातुभवन्ति? कवळोकारो आहारो, फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विज्ञाणाहारो कामधातुया उपपत्तिक्खणे सव्वेस इमे। चत्तारो 25 आहारा पातुभवन्ति । ६० कामधातुया उपपत्तिक्खणे सब्बैसं कतमो एको फस्सो 15 20 - पातुभवति ? मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो- कामधातुया उपपत्तिक्खणे सब्वेस अय एको फस्सो पातुभवति । १ स्या०पोत्यके नत्यि।
४११ 1431 R410 १८४९७] पानुमायामाया ६१ कामधातुया उपपत्ति सणे सम्प्रेस पतमा एगा वेदना एका सजा एवा चेतना एवं चित्त पातुभवति गनोविज्ञाणधातु - यामधातुया उपपत्तिपसणे सत्येस दर एक चित्त पातुभवति । २ स्पधातुपा ६२ स्पधातुया उपपत्तिपसणे' गति सन्या पातुभवन्ति । पे० कति चित्तानि पातुभवन्ति ? रूपधातुया उपपत्तिक्सणे, टपेत्या असञ्जसतान देवान, पञ्चक्खन्धा पातुभवन्ति, पञ्चायतनानि पातुभवन्ति, पञ्च धातुयो पातुभवन्ति, एव' सच्च पातुभवति, दसिन्द्रियानि पातुभवन्ति, तयो हेतू पातुभवन्ति, तयो माहारा पातुभवन्ति, एवो परसो पातुभवति, एका ॥ वेदना एका सञ्जा एका चेतना एप चित्त पातुभवति । ६३ रूपधातुया उपपत्तिक्सणे पतमे पञ्चयसन्धा पातु- भवन्ति? रूपक्खन्धो, वेदनायखन्यो, सायसन्धो, सद्धारवपन्यो, विचाणक्खन्धो रूपधातुया उपपत्तिक्सणे इमे पञ्चवसन्या 15 पातुभवन्ति । ६४ रूपधातुया उपपत्तिक्सणे यतमानि पञ्चायतनानि पातुभवन्ति। चक्खायतन, रूपायतन, सोतायतन, मनायतन, धम्मायतन रूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमानि पञ्चायतनानि पातुभवन्ति । ६५ रूपधातुया उपपत्तिक्सणे बतमा पञ्च धातुयो 20 ? पातुभवन्ति। चक्खुधातु, रूपधातु सोतधातु, मनोविज्ञाणधातु, धम्मघातु - रूपधातुया उपपत्तिक्सणे इमा पञ्च धातुयो पातुभवन्ति । ६६ रूपधातुया उपपत्तिक्सणे कतम एक सच्च पातुभवति? दुवखसच्च - स्पघातुया उपपत्तिवसणे इद एक सच्च पातुभवति । ६७ रूपधातुया उपपत्तिक्सणे कतमानि दसिन्द्रियानि पातु- 25 भवन्ति ? १ उत्तिरखणे-सी०,रो।
- R.419 5 B.434 विभङ्गो [१०.४.६७- चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सि- न्द्रियं वा उपेक्खिन्द्रियं वा, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं', सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पञिन्द्रियं रूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमानि दसिन्द्रियानि पातुभवन्ति । ६८. रूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे तयो हेतू पातुभवन्ति ? अलोभो विपाकहेतु, अदोसो विपाकहेतु, अमोहो विपाकहेतु - रूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे तयो हेतू पातुभवन्ति । ६६. रूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे तयो आहारा पातुभवन्ति ? फस्साहारो', मनोसञ्चेतनाहारो, विज्ञाणाहारो- रूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे तयो आहारा पातुभवन्ति । १००. रूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमो एको फस्सो पातुभवति? मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो' - रूपधातुया उपपत्तिक्खणे अयं एको फस्सो पातुभवति । १०१. रूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमा एका वेदना सञ्जा ... एका चेतना ... एके चित्तं पातुभवति ? मनोविज्ञाणधातु - रूपधातुया उपपत्तिक्खणे इदं एक चित्तं पातुभवति । 10 .. 15 एका ३. प्रसञसत्तान 20 १०२. असञ्जसत्तानं देवानं उपपत्तिक्खणे कति खन्धा पातुभवन्ति .. ... पे०... कति चित्तानि पातुभवन्ति ? असञ्जसत्तानं देवानं उपपत्तिक्खणे एको खन्धो पातुभवति - रूपक्खन्धो; द्वे आयतनानि पातुभवन्ति - रूपायतनं, घम्मायतनं; वे धातुयो पातुभवन्ति - रूपधातु, धम्मधातु; एक सच्चं पातुभवति - दुक्खसच्चं; एकिन्द्रियं पातुभवति - रूपजीवितिन्द्रियं । 25 असञसत्ता देवा अहेतुका अनाहारा अफस्सका अवेदनका असञ्जका अचेतनका अचित्तका पातुभवन्ति । १. वौरिपिन्द्रिय - म०, एवमुपरि पि । २. फस्माहारा-रो। ३. मनोविमाण- पातुमापगो पानुभवति -- रो।
१८.४.१०८] पातुभावामाया ५०१ एका चेतना R,420 B.435 ४. अरूपधातुया १०३. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कति खन्धा : पातुभवन्ति । ....पे०... कति चित्तानि पातुभवन्ति ? अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे चत्तारो खन्या पातुभवन्ति, द्वे पायतनानि पातुभवन्ति, द्वे धातुयो पातुभवन्ति, एक सच्चं पातुभवति, अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति, तयो हेतू पातुभवन्ति, तयो आहारा पातुभवन्ति, 3 एको फस्सो पातुभवति, एका वेदना ... एका सञ्जा एक चित्तं पातुभवति । १०४. अरूपवातुया उपपत्तिक्खणे कतमे चत्तारो खन्धा पातुभवन्ति ? वेदनाक्खन्धो, साक्खन्धो, सह्यारक्खन्थो, विज्ञाणक्खन्धो 10 -अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे चत्तारो खन्धा पातुभवन्ति । १०५. अरूपधातुया उपपत्तिम्खणे कतमानि द्वे आयतनानि पातुभवन्ति ? मनायतनं, धम्मायतनं ~ अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमानि द्वे आयतनानि पातुभवन्ति । १०६. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमा द्वे धातुयो पातु- भवन्ति ? मनोविज्ञाणधातु, धम्मधातु - अरूपधातुया उपपत्तिक्क्षणे इमा द्वे धातुयो पातुभवन्ति । १०७. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतनं एक सच्चं पातुभवति ? 22 दुक्खसच्चं अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इदं एक सच्चं पातुभवति । १०८. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति? मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, उपेक्खिन्द्रियं, सद्धिन्द्रियं, विरियिन्द्रियं, 25 सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पञ्जिन्द्रियं अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति । १०६. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे तयो हेतू पातुभवन्ति ? 15 - ५०२ 5 विभङ्गो [१८.४.१०६- अलोभो विपाकहेतु, प्रदोसो विपाकहेतु, अमोहो विपाकहेतु - अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे तयो हेतू पातुभवन्ति । ११०. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे तयो आहारा पातु- भवन्ति ? फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विज्ञाणाहारो प्ररूप- धातुया उपपत्तिक्खणे इमे तयो आहारा पातुभवन्ति । १११. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमो एको फस्सो पातुभवति ? मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो - अर तुया उपपत्तिक्खणे अयं 10 एको फस्सो पातुभवति । ११२. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमा एका वेदना ... पे०... एका सज्ञा ... एका चेतना .. एक चित्तं पातुभवति ? मनोविज्ञाणधातु - अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इदं एक चित्तं पातुभवति । B.436,15 R.421 १५. भूमयो ११३. कामावचरा धम्मा, न कामावचरा धम्मा, रूपावचरा धम्मा, न रूपावचरा धम्मा, अरूपावचरा धम्मा, न अरूपावचरा धम्मा, परियापन्ना धम्मा, अपरियापन्ना धम्मा । ११४. कतमे धम्मा कामावचरा ? हेट्ठतो अवीचिनिरयं परियन्तं करित्वा, उपरितो परनिम्मित- 20 वसवत्ती देवे अन्तोकरित्वा, यं एतस्मि अन्तरे एत्थावचरा एत्य परियापन्ना खन्धधातुप्रायतना; रूपं', वेदना, सञ्जा, सङ्घारा, विज्ञाण - इमे धम्माकामावचरा । ११५. कतमे धम्मा न कामावचरा ? रूपावचरा, अरूपावचरा, अपरियापन्ना इमे धम्मा न 25 कामावचरा । ११६. कतमे धम्मा रूपावचरा ? हेदुतो ब्रह्मलोकं परियन्तं करित्वा, उपरितो अकनिटे देवे सी० । , १. रूपा १८.६.१२२] उत्पादककम्म-प्रायुप्पमाणानि अन्तोकरित्वा, यं एतस्मि अन्तरे एत्यावचरा एत्य परियापन्ना समापनस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्तचेतसिका धम्मा- इमे धम्मा रूपावचरा । ११७. कतमे धम्मा न रूपावचरा ? कामावचरा, अरूपावचरा, अपरियापन्ना इमे धम्मा न रूपावचरा। ११८. कतमे धम्मा अरूपावचरा ? हेट्ठतो आकासानञ्चायतनूपगे देवे परियन्तं करित्वा, उपरितो नेवसज्ञानासचायतनूपगे देवे अन्तोकरित्वा, यं एतस्मि अन्तरे एत्या- वचरा एत्थ परियापन्ना समापनस्स वा उपपन्नस्स या दिदुधम्मसुख- विहारिस्स वा चित्तचेतसिका धम्मा - इमे धम्मा अरूपावचरा । ११६. कतमे धम्मा न अरूपावचरा ? कामावचरा, रूपावचरा, अपरियापन्ना इमे धम्मा न ग्ररूपावचरा। १२०. कतमे धम्मा परियापन्ना ? सासवा कुसलाकुसलब्याकता धम्मा कामावचरा, रूपावचरा, अरूपावचरा, रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सञ्चाक्खन्धो, सह्यारक्खन्धो, विज्ञाणक्खन्धो - इमे धम्मा परियापन्ना। १२१. कतमे धम्मा अपरियापन्ना ? मग्गा च, मग्गफलानि च, असहता च धातु - इमे धम्मा अपरियापन्ना। 10 - 15 , 20 - ३६. उप्पादककम्म - प्रायुप्पमाणानि १. उम्पादककम्मानि १२२. देवा ति । तयो देवा - सम्मुतिदेवा', उपपत्तिदेवा', विसुद्धिदेवा । सम्मुतिदेवा नाम - राजानो, देवियो, कुमारा । १. सम्मतिदेवा - स्या, रो० । २. उम्पतिदेवा - सी०, रो। B437, R422 ५०४ धिमङ्गो [१५.६.१२२- उपपत्तिदेवा नाम - चातुम्महाराजिके देवे उपादाय तदुपरि देवा । विसुद्धिदेवा नाम - अरहन्तो वुच्चन्ति । १२३. दानं दत्वा, सोलं समादियित्वा, उपोसथकम्मं कत्वा 5 कत्य उपपज्जन्ति ? दानं दत्वा, सीलं समादियित्वा, उपोसथकम्मं कत्वा अप्पेकच्चे खत्तियमहासालानं' सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे ब्राह्मणमहासालानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे गहपतिमहासालानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे चातुम्महाराजिकानं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे 10 तावतिसानं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे यामानं देवानं सहन्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे तुसितानं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे निम्मानरतीनं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे परनिम्मित- वसवत्तीनं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति । २. प्रायुप्पमाणानि १२४. मनुस्सानं कित्तकं आयुप्पमाणं ? वस्ससतं, अप्पं वा भिय्यो । १२५. चातुम्महाराजिकानं देवानं कित्तकं आयुप्पमाणं ? यानि मानुसकानि पञ्चास वस्सानि, चातुम्महाराजिकानं देवानं एसो एको रत्तिन्दिवो। ताय रत्तिया तिस रतियो मासो। तेन मासेन द्वादसमासियो संवच्छरो। तेन संवच्छरेन दिबानि पञ्च वस्ससतानि 20 चातुम्महाराजिकानं देवानं आयुप्पमाणं । १२६. मनुस्सानं गणनाय कित्तकं होति ? नवुति वस्ससतसहस्सानि । १२७. तावतिसानं देवानं कित्तकं आयुप्पमाणं? यं मानुसकं वस्ससतं, तातिसानं देवानं ऐसो एको रत्तिन्दिवो। 25 ताय रत्तिया तिस रत्तियो मासो । तेन मासेन द्वादसमासियो संवच्छरो। तेन संवच्छरेन दिव्य वस्ससहस्सं तावतिसानं देवानं प्रायुप्पमाणं । 15 B.438 सी०, १. चातुमहाराजिके - म०। २. समादयित्वा - स्या०। ३ महासाळान एवमुपरिपि । ४. भिग्यो वा - स्या, रो०१५ मानुस्तकानि - सी०, रो० ।
- R423 ? 10 १८६१३५] उत्पाद रुकम्म प्रायुप्यमाणानि १२८ मनुस्सान गणनाय वित्तक होति ? तिस्सो च वस्सकोटियो सहि' च वस्ससतसहस्सानि । १२६ यामान देवान वित्त आयुप्पमाण यानि मानुसकानि हे वस्ससतानि, यामान देवान एसो एको रत्तिन्दिवो। ताय रत्तिया तिसरत्तियो मासो। तेन मासेन द्वादस- 5 मासियो सवच्छरो। तेन सवच्छरेन दिन्यानि वस्मसहस्सानि यामान देवान अायुप्पमाण । १३० मनुस्सान गणनाय कित्तक होति चुद्दस च वस्मकोटियो चत्तारीस' च वस्ससतसहस्सानि । १३१ तुसितान देवान कित्तक आयुप्पमाण ? यानि मानसकानि चत्तारि वस्ससतानि, तुसितान देवान एसो एको रत्तिन्दिवो। ताय रत्तिया तिसरत्तियो मासो। तेन मासेन द्वादसमासियो सवच्छरो । तेन सवच्छरेन दिव्वानि चत्तारि वस्ससहस्सानि तुसितान देवान प्रायुप्पमाण । १३२ मनुस्सान गणनाय कित्तक होति सत्तपञास वस्सकोटियो सट्ठि च वस्ससतसहस्सानि । १३३ निम्मानरतीन देवान कित्तक पायुप्पमाण यानि मानुसकानि अट्ठ वस्ससतानि, निम्मानरतीन देवान एसो एको रतिन्दिवो। ताय रत्तिया तिसरत्तियो मासो। तेन मासन द्वादसमासियो सवच्छरो। तेन सवच्छरेन दिब्बानि अट्ठ वस्ससहस्सानि 20 निम्मानरतीन देवान आयुप्पमाण । १३४ मनुस्सान गणनाय कित्तक होति द्वे वस्सकोटिसतानि तिसच वस्सकोटियो चत्तारीस च वस्स- सतसहस्सानि । १३५ परनिम्मितवसवत्तीन देवान कित्तक प्रायुप्पमाण यानि मानुसकानि मोळस बस्ससतानि, परनिम्मितवसवत्तीन देवान एसो एको रतिन्दियो । ताय रतिया तिसरत्तियो मासो । तेन मासेन द्वादसमासियो सवच्छरो। तेन सवच्छरेन दिव्वानि सोळस वस्ससहस्सानि परनिम्मितवसवत्तीन देवान प्रायुप्पमाण । १. सट्टि- 7 15 ? १ 25 २ चुद्दम - स्या० रो०) ३ चत्तालोस - स्या। -स्या० रो। ४ तिस्सो-सी० रो। वि०-६४ ५०६ B.439 5 R.424 विभङ्गो [१८६.१३९- १३६. मनुस्सानं गणनाय कित्तकं होति ? नव च वस्सकोटिसतानि एकवीसं च वस्सकोटियो सट्ठि च वस्स- सतसहस्सानी ति । छ' एते' कामावचरा, सव्वकामसमिद्धिनो । सव्वेसं एकसवातो, आयु भवति कित्तको ।। द्वादस कोटिसतं तेसं, अट्ठवीसं च कोटियो। पचास सतसहस्सानि, वस्सग्गेन पकासिता ति ॥ १३७. पठमं झानं परित्तं भावत्वा कत्थ उपपज्जन्ति ? पठमं झानं परित्तं भावेत्वा ब्रह्मपारिसज्जानं देवानं सहव्यतं' 10 उपपज्जन्ति । तेसं कित्तकं प्रायुप्पमाणं? कप्पस्स ततियो भागो। १३८. पठमं झानं मज्झिमं भावत्वा कत्थ उपपज्जन्ति ? पठमं झानं मज्झिमं भावेत्वा ब्रह्मपुरोहितानं देवानं सहब्यतं 15 उपपज्जन्ति । तेसं कित्तकं वायुप्पमाणं? उपड्ढकप्पो। १३६. पठमं यानं पणीतं भावेत्वा कत्थ उपपज्जन्ति ? पठमं झानं पणीतं भावेत्वा महाब्रह्मानं देवानं सहव्यतं उप- 20 पज्जन्ति । तेसं कित्तकं प्रायुप्पमाणं? कप्पो। १४०. दुतियं झानं परित्तं भावत्वा कत्थ उपपज्जन्ति ? दुतियं झानं परित्तं भावत्वा परित्ताभानं देवानं सहव्यतं 25 उपपज्जन्ति । तेसं कित्तक आयुप्पमाणं? द्वे कप्पा । १४१. दुतियं झानं मज्झिमं भावत्वा कत्थ उपपज्जन्ति ? १-१. एप्पि ते - स्या० । २. सहव्यत - सी०, रो० । ३. एको क्प्पो स्या।
3 7 10 7 १८६१४६] उपाससम्म प्रापपमाणानि दुतिय मान मशिम भावत्वा अप्पमाणाभान देवान सहन्यत उपपज्जन्ति । तेस कित्तक आयुप्पमाण चतारो कप्पा। १४२ दुतिय झान पणीत भावत्वा क्त्य उपपज्जन्ति ? दुतिय झान पणीत भावत्वा प्राभस्मरान देवान सत्यन उपपज्जन्ति । तेस क्त्तिक आयुषमाण अट्ठ क्प्पा । १४३ ततिय झान परित्त भावत्वा क्त्य उपपज्जन्ति ? ततिय झान परित्त भावत्वा परित्तसुभान देवान सह यत उपपज्जन्ति । तेस कित्तक आयुप्पमाण सोळस कप्पा । १४४ ततिय झान मज्झिम भावत्वा पत्य उपपज्जन्ति ? ततिय झान मज्झिम भावत्वा अप्पमाणसुभान देवान सहन्यत उपपज्जन्ति । तेस कितक आयुप्पमाण वात्तिस' वापा । १४५ ततिय झान पणीत भावत्वा पत्य उपपज्जन्ति ? ततिय झान पणीत भावत्वा मुभविण्हान दवान सहन्यत उप- पज्जन्ति । तेस कित्तक आयुप्पमाण चतुसट्टि कप्पा। १४६ चतुत्य झान भावत्वा प्रारम्मणनानत्तता मनसिकार-23 नानत्तता छन्दनानत्तता पणिधिनानत्तता अधिमोक्सनानत्तता अभिनीहार- नानत्तता पानानत्तता अप्पेकच्चे अमन्यसत्तान देवान सहव्यत उप- पज्जन्ति, अप्पेकच्चे वेहप्फलान देवान सहव्यत उपपज्जलि, अप्पकच्चे अविहान देवान सहव्यत उपपज्जन्ति, प्रत्येकच्चे प्रतप्पान देवान सहव्यत १ देत्तिस - सी० स्या, रो। २ चतुम्ही- स्या। 15 8410 ? R425 20 7 ५०८ 10 विभड्नो [१८६ १४६- उपपज्जस्ति, अप्पेकच्चे सुदस्सानं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे सुदस्सीनं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे अकनिटानं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे आकासानञ्चायतनूपगानं देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति, अप्पेकच्चे विज्ञाणञ्चायतनूपगानं देवानं सहव्यतं उप- 5 पज्जन्ति, अप्पेकच्चे पाकिञ्चचायतनूपगानं देवानं सहव्यतं उप- पज्जन्ति, अप्पेकच्चे नेवसज्ञानासनायतनूपगान देवानं सहव्यतं उपपज्जन्ति । १४७ असञ्झसत्तानं च वेहप्फलानं च देवानं कित्तक अायुप्पमाणं? पञ्चकप्पसतानि । १४८. अविहानं देवानं कित्तकं वायुप्पमाणं? कप्पसहस्म । १४६. अतप्पानं देवानं कित्तकं प्रायुप्पमाणं? द्वे कप्पसहस्सानि । १५०. सुदस्सानं देवानं कित्तकं वायुप्पमाणं? चत्तारि कप्पसहस्सानि । १५१. सुदस्सीनं देवानं कितकं प्रायुप्पमाणं ? अट्ठ कप्पमहस्मानि। १५२. अकनिटानं देवानं कितनं आयुप्पमाणं ? सोळस कप्पसहस्सानि । -१५३. आकामानञ्चायतनपगानं देवानं कित्तकं पायप्पमाणं? वीमति कप्पसहस्सानि । १५४. विज्ञाणञ्चायतनूपगानं देवानं चित्तकं प्रायुप्पमाणं ? चत्तारीस कप्पसहस्सानि । १५५. पाकिञ्चम्चायतनूपगान देवानं फित्तकं वायुप्पमाणं? गट्ठि कप्पसहस्सानि । १५६. नेयमज्ञानागलायतनूपगानं देवानं पित्तपं मायु- पमाणं? 15 20 1441 R126 25 १. पानिरानं -गी।
१८.७१५७] ५०६ - अभिनेप्यादी चतुरासीति कप्पसहस्सानी ति । उक्खित्ता पुञतेजेन, कामरूपगति' गता। भवग्गतं' पि सम्पत्ता, पुनागच्छन्ति' दुग्र्गात ॥ ताव दीघायुका सत्ता, चवन्ति आयुसङ्ख्या । नत्थि कोचि भवो निच्चो, इति वुत्तं महेसिना ।। तस्मा हि धीरा निपका, निपुणा अत्यचिन्तका । . जरामरणमोक्खाय, भावन्ति मग्गमुत्तमं ॥ भावयित्वा सुचि मग्गं, निव्वानोगधगामिनं । सब्बासवे परिचाय, परिनिव्वन्ति अनासवा ति ॥ 10 ? ६७. अभिञ्य्यादी १५७ पञ्चन्न खन्धान कति अभिनेय्या, कति परिज्ञय्या, कति पहातब्बा, कति भावेतब्बा, केति सच्छिकातव्वा, कति न पहातव्या, न भावेतब्बा, न सच्छिकातव्वा पे० सत्तन्न चित्तान कति अभिनेय्या, कति परिभैय्या, कति पहातब्बा, कति भावेतब्बा, कति सच्छिकातव्या, कति न पहातब्वा न भावेतब्बा न सच्छिकातच्या रूपक्खन्धो अभिञ्य्यो परिभैय्यो न पहातब्बो न 15 भावेतब्बो न सच्छिकातब्बो। चत्तारो खन्धा अभिभेय्या परिञ्नेय्या, सिया पहातब्वा, सिया भावेतब्बा, गिया सच्छिकातन्वा, सिया न पहातब्वा न भावेतबा न सच्छिकातव्या । दसायतना अभिओग्या परिबेय्या न पहातब्बा न भावेतब्बा न सच्छिकातव्वा । द्वे प्रायतना अभिनेय्या परिभेय्या, सिया पहातब्बा, सिया भावतव्बा, सिया सच्छिकातब्बा, सिया न पहातब्बा न भावेतब्धा न सच्छिकातब्बा । सोळस धातुयो अभिनेय्या परिझेय्या न पहातव्वा न भावेतब्बा न सच्छिकातव्वा । द्वे धातुयो अभिनेय्या परिझेय्या, सिया पहातब्बा, सिया भावेतब्वा, सिया सच्छिकातब्बा, सिया न पहा- 25 तब्बा न भावेतव्वा न सच्छिकातबा । १ कामरूपगती-रो । २ भवग्ग वा - स्या० । ३ पुन गच्छन्ति - स्या०, ४ सिया न-रो। 8442 20 रो।
R.427 विभङ्गो [१८.७.१५७- समुदयसच्चं अभिनेय्यं परिज्ञेय्यं पहातव्वं न भावेतव्वं न सच्छिकातव्वं । मग्गसच्चं अभिनेय्यं परिञ्नेय्यं न पहातब्बं भावेतव्वं न सच्छिकातव्वं । निरोधसच्चं अभिनेय्यं परिञ्नेय्यं न पहातब्बं न' भावेतब्बं सच्छिकातव्वं । दुक्खसच्चं अभिनेय्यं 5 परिझेय्यं, सिया पहातव्वं, न भावेतव्वं, न सच्छिकातव्वं, सिया न पहातव्वं । नविन्द्रिया अभिय्या परिञ्नेय्या न पहातव्बा न भावेतब्वा न सच्छिकातव्वा । दोमनस्सिन्द्रियं अभिनेय्यं परिजेय्यं पहातव्वं न तिव्यं न सच्छिकातव्वं । अनजातजस्सामी- 10 तिन्द्रियं अभिनेय्यं परिञय्यं न पहातब्बं भावेतब्ब' न सच्छि- कातव्वं । अझिन्द्रियं अभिनेय्यं परिञव्यं न पहातव्वं, सिया भावतव्वं, सिया सच्छिकातब्बं । अज्ञाताविन्द्रियं अभिनेय्यं परि- झेय्यं न पहातब्बं न भावतव्वं सच्छिकातव्वं । तीणिन्द्रिया अभि- नेय्या परिञ्नेय्या न पहातब्वा, सिया भावेतव्वा, सिया सच्छि- 15 कातव्या, सिया न भावेतव्या, सच्छिकातब्वा । छ इन्द्रिया अभिनेय्या परिञ्नेय्या, सिया पहातव्वा, सिया भावतव्वा, सिया सच्छिकातब्वा, सिया न पहातव्वा न भावेतब्वा न सच्छिकातव्वा । तयो अकुसलहेतू अभिनेय्या परिझेय्या पहातब्वा न भावेतब्बा न सच्छिकातव्बा। तयो कुसलहेतू अभिनेय्या परिझेय्या 20 न पहातव्वा, सिया भावेतव्वा, न सच्छिकातव्वा, सिया न भावेतव्बा। तयो अव्याकतहेतू अभिनेय्या परिभेय्या न पहातव्वा न भावेतव्या, 'सिया सच्छिकातव्बा, सिया न सच्छिकातव्वा । कवळीकारों" पाहारो अभिञ्नेय्यो परिभेय्यो न पहातब्बो न भावेतब्बो न सच्छिकातब्बो। तयो आहारा अभिनेय्या परिञ्नेय्या, 25 सिया पहातव्वा, सिया भावेतव्वा, सिया सच्छिकातव्वा, सिया न पहातब्वा न भावेतव्वा न सच्छिकातव्वा । छ फस्सा अभिनेय्या परिभेय्या न पहातब्वा न भावेतब्बा न सच्छिकातव्या । मनोविज्ञाणघातुसम्फस्सो अभिनेय्यो B.443 - १. स्या० पोत्यके नत्ति । २ अनजतम्जस्मामीतिन्द्रियं -स्या । ३. न भावेतब्वं रो।। ४. न सच्छिकातब्दा- सी०, स्या०, रो० । ५. कवळि भारी- सी०, स्मा०, रो०॥
सारम्मणानारम्मणा -- १८८१५८] परिज्ञय्यो, सिया पहातब्बो सिया भावेतब्बो, सिया सच्छिकातब्बो, सिया न पहातब्बो न भावेतब्बो न सच्छिकातब्बो । पे० छ सञ्जा छ चेतना छ चित्ता अभिनेय्या परिञ्नेय्या न पहातव्या न भावेतव्वा न सच्छिकातब्बा । मनोविज्ञाणघातु अभिनेय्या परिञ्नेय्या, सिया पहातव्या, सिया 5 भावेतब्बा, सिया सच्छिकातव्वा, सिया न पहातव्बा न भावेतव्या न सच्छिकातव्या । छ वेदना R428 10 , ८ सारम्मणानारम्मणा १५८ पञ्चन्न खन्धान कति सारम्मणा, कति अनारम्मणा पे० सत्तन्न चित्तान कति सारम्मणा, कति अनारम्मणा ? रूपवखन्धो अनारम्मणो । चत्तागे खन्धा सारम्मणा । दसायतना अनारम्मणा। मनायतन सारम्मण। धम्मायतन सिया सारम्मण, सिया अनारम्मण । दस धातुयो अनारम्मणा । सत्त धातुयो सारम्मणा । धाम्मधातु रािया सारम्मणा, सिया अनारम्मणा । द्वे सच्चा सारम्मणा । निरोधसच्च अनारम्मण ! टुक्ख- 15 सच्च सिया मारम्मण, सिया अनारम्मण । सत्तिन्द्रिया अनारम्मणा । चुइसिन्द्रिया सारम्मणा । जीवितिन्द्रिय सिया सारम्मण, सिया अनारम्मण । नव हेतू मारम्मणा । कवळीकारो प्राहारो अनारम्मणो । तयो आहारा सारम्मणा । सत्त फस्सा सत्त सञ्चा सत्त चेतना सत्त चित्ता 20 सारम्मगा। पञ्चन्न खन्धान कति सारम्मणारम्मणा, कति अनारम्मणा- रम्मणा पे० सत्तन चित्तान कति सारम्मणारम्मणा, कति अनारम्मणारम्मणा रूपयखन्धो अनारम्मणो । चत्तागे खन्धा सिया सारम्मणा- 25 रम्मणा, सिया अनारम्मणारम्मणा । दसायतना अनारम्मणा । मनायतन सिया सारम्मणा- सत्त वेदना B444 ?
५१२ - R.429 विभङ्गो [१८.६.१५८- रम्मणं, सिया अनारम्मणारम्मणं । धम्मायतनं सिया सारम्मणारम्मणं, सिया अनारम्मणारम्मणं, सिया अनारम्मणं । दस धातुयो अनारम्मणा । छ धातुयो अनारम्मणारम्मणा । मनोविञ्जाणधातु सिया सारम्मणारम्मणा, सिया अनारम्मणारम्मणा । 5 धम्मधातु सिया सारम्मणारंम्मणा, सिया अनारम्मणारम्मणा, सिया अनारम्मणा। निरोधसच्चं अनारम्मणं । मग्गसच्च अनारम्मणारम्मणं । समुदयसच्चं सिया सारम्मणारम्मणं, सिया अनारम्मणारम्मणं । दुक्ख- सच्चं सिया सारम्मणारम्मणं, सिया अनारम्मणारम्मणं, सिया 10 अनारम्मणे । सत्तिन्द्रिया अनारम्मणा । पञ्चिन्द्रिया अनारम्मणारम्मणा । नविन्द्रिया सिया सारम्मणारम्मणा, सिया अनारम्मणारम्मणा । जीवितिन्द्रियं सिया सारम्मणारम्मणं, सिया अनारम्मणारम्मणं, सिया अनारम्मणं । नव हेतू सिया सारम्मणारम्मणा, सिया अनारम्मणा- रम्मणा । कवळीकारो आहारो अनारम्मणो । तयो अाहारा सिया सारम्मणा रम्मणा, मिया अनारम्मणारग्मणा । छ फस्सा अनारम्मणा- रम्मणा । मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो सिया सारम्मणारम्मणो सिया अनारम्मणारम्मणो । छ वेदना छ सञ्चा 20 छ चित्ता अनारम्मणारम्भणा । मनोविमाणधातु सिया सारम्मणा- रम्मणा, सिया अनारम्मणारम्मणा । 15 छ चेतना ... 16.दिदुसुक्तमुतादी १५६. पञ्चनं सन्धानं कति दिट्टा, कति मुता, गति मुता, कति विनाता, गति न दिट्ठा न गुता न मुता न विन्याता ... पे०... सत्तनं चित्तानं कति दिट्टा, गति मुता, पति मुता, यति यिन्नाता, कति 25 न दिट्टा ग गुना न मुता न विनाता? पागन्धो मिया दिट्ठो, गिया गुतो, गिया मृतो, सिया n445 ५१४ विभङ्गो [१८.१०.१६०- अव्याकता । द्वे धातुयो सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया अव्याकता। समुदयसच्चं अकुसलं । मग्गसच्चं कुसलं । निरोधसच्चं अव्याकतं । दुक्खसच्चं सिया कुसलं, सिया अकुसलं, सिया अव्याकतं । दसिन्द्रिया अव्याकता ।। दोमनस्सिन्द्रियं अकुसलं । 5 अनभ्नातज्ञस्सामीतिन्द्रियं कुसलं । चत्तारिन्द्रिया सिया कुसला, सिया अव्याकता । छ इन्द्रिया सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया अव्याकता । तयो कुसलहेतू कुसला । तयो अकुसलहेतू अकुसला। तयो अव्याकतहेतू अव्याकता । कबळीकारो आहारो अव्याकतो। तयो 10 अाहारा सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया अव्याकता । छ फस्सा अव्याकता । मनोविज्ञाणघातुसम्फस्सो सिया कुसलो, सिया अकुसलो, सिया अव्याकतो। छ वेदना ... छ सञ्जा छ चित्ता अव्याकता । मनोविमाणघातु सिया कुसला, सिया अकुसला, सिया छ चेतना ... अव्याकता। 15 १६१. पञ्चग्नं सन्धानं कति सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, कति दुक्साय वेदनाय सम्पयुत्ता, कति अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ......... सत्तनं चित्तानं कति सुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, कति दुपसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, कति अदुक्खमसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता ? द्वे सन्या न वत्तव्या सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति 20 पि, दुपसाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, अदुपराममुसाय वेदनाय मम्पयुत्ता ति पि। तयो सन्या सिया सुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुरगाय वेदनाय गम्पयुत्ता, गिया प्रदुषसमसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता। दमायतना न यत्तया मुगाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, दुपसाय वेदनाय गम्पयुत्ता ति गि, अदुपरसमगुमाय वेदनाय 25 सपयुत्ता ति पि । मनायतनं गिपा गुगाय वेदनाय सम्पयुत्तं, गिया दुमणाय बंदनाय सम्पयुत्तं, गिया प्रदुपामगुणाय येदनाय मम्पयुत्त । धम्मामानं मिया मुगाप गेदनाय गमयुतं, गिया दुपगार वेदनाप गणरा, मिपा पदुगममुगाय वेदनाय गाणयुनं, मिया न बसव्यं गुगाय येनाप माणसं लिपि, दुरगाय वेदनाय गमयुतं नि पि, * परमगुणाप बेनाप गम्मयुतं मिति 10 १८.१०.१६१] मातिकानुफमेन दस धातुयो न वत्तव्या सुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, दुक्खाय वेदनाय सम्पयत्ता ति पि, अदुक्खममुयाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि । पञ्च धातुयो अदुक्खममुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, कायविज्ञाणधातु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्साय वेदनाय सम्पयुत्ता। मनोविज्ञाणघातु सिया सुपाय वेदनाय : सम्पयुत्ता, सिया दुक्साय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्समसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता । धम्मधातु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया न वत्तव्वा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि । द्वे सच्चा सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्सम- सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । निरोधसच्च न वत्तव्यं सुसाय वेदनाय सम्पयुत्तं ति पि, दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्त ति पि, अदुक्समसुसाय वेदनाय सम्पयुत्तं ति ति । दुक्खसचं सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया अदुक्खममुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, । सिया न वत्तब्बं सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं ति पि, दुक्साप वेदनाय सम्पयुत्तं ति पि, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्त ति पि । द्वादसिन्द्रिया न वत्तव्वा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि। छ इन्द्रिया सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया 20 अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । तोणिन्द्रिया सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया पदुक्समसुसाय वेदनाय सम्पयुत्ता। जीवितिन्द्रियं सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं, सिया अदुक्खमसुसाय वेदनाय सम्पयुत्त, सिया न क्त्तव्वं सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं ति पि, दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्त 25 ति पि, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं ति पि । दोसो अकुसलहेतु दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो । सत्त हेतू सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्समसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । मोहो अकुसलहेतु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, मिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, सिया दुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो। R.432 B.448 30 विभङ्गो [१८.१०.१६१- कवळीकारो आहारो न वत्तव्बो .सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ति पि, दुवखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ति पि, अदुक्समसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो ति पि । तयो आहारा सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता। पञ्च सम्पयुत्ता ति पि। 15 फस्सा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । कायविज्ञापधातुसम्फस्सो सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो। मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो, 'सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तो, सिया अदुक्खम- 10 सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तो। सत्त वेदना न बत्तब्वा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता ति पि, अदुक्खमसुखाय वेदनाय पञ्च सा पञ्च चेतना पञ्च चित्ता अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, कायविचाणधातु' सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता', सिया दुवखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । मनोविज्ञाण- धातु सिया सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता, सिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता । १६२. पञ्चनं खन्धानं कति विपाका, कति विपाकधम्मधम्मा, कति नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा ...पे०... सत्तन्नं चित्तानं कति विपाका, 20 कति विपाकधम्मषम्मा, कति नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा ? रूपक्खन्धो नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । चत्तारो खन्धा सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्मा। दसायतना नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । द्वायतना सिया 25 विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्म- धम्मा। दस धातुयो नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । पञ्च धातुयो विपाका । मनोधातु सिया विपाका, सिया नेवविपाकनविपाक- - 7449, R433 १. पायविगाणं स्या०, रो० । २. सम्पयुतं - स्याः ।
- . १८.१०.१६३] मातिकानुक्रमेन धम्मधम्मा। हे धातुयो सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । द्वे सच्चा विपाकधम्मधम्मा। निरोधसच्चं नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्म । दुक्खसच्चं मिया विपार्क, सिया विपाकधम्मधम्म, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्म । सत्तिन्द्रिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । तीणिन्द्रिया विपाका । द्विन्द्रिया' विपाकधम्मधम्मा । अझिन्द्रियं सिया विपाक, सिया विपाकधम्मधम्मं । नविन्द्रिया सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नैवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । छ हेतू विपाकधम्मधम्मा। तयो अब्याकतहेतू सिया '10 विपाका, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । कबळीकारो आहारो नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । तयो माहारा सिया विपाका, सिया विपाकधम्मधम्मा, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्मधमा । पञ्च फस्सा विपाका । मनोधातुसम्फरसो सिया विपाको, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो । मनोविज्ञाणधातु- 11 सम्फस्सो सिया विपाको, सिया विपाकधम्मधम्मो, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्मधम्मो । पञ्च वेदना पञ्च सा पञ्च चेतना पञ्च चित्ता विपाका । मनोधातु सिया विपाका, सिया नेवविपाक- नविपाकधम्मधमा । मनोविज्ञाणधातु सिया विपाका, सिया विपाक- धम्मधम्मा, सिया नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा । १६३. पञ्चन्नं खन्धानं कति उपादिन्नुपादानिया', कति अनुपादिन्नुपादानिया, कति अनुपादिनअनुपादानिया .. पे०... सत्तन्नं चित्तानं कति उपादिनुपादानिया, कति अनुपादिन्नुपादानिया, कति अनुपा दिनअनुपादानिया रूपयखन्धो सिया उपादिन्नुपादानियो, सिया अनुपादिन्नु- पादानियो । चत्तारो खन्धा सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नअनुपादानिया । पञ्चायतना उपादिन्नुपादानिया । १ दुविन्द्रिया - सी०; वे इन्द्रिया - रो। २ आदिष्णुपादानिया - रो०, एवमुरि पि। .. ... 20 25 B450 सहायतनं अनुपा- R.434 विभङ्गो [१८.१०.१६३- दिनुपादानियं । चत्तारो आयतना सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनुपादानिया । द्वायतना सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनुपादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । दस धातुयो उपादिन्नुपादानिया । सद्दधातु अनुपादिन्नु- 5 पादानिया । पञ्च धातुयो सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नु- पादानिया । द्वे धातुयो सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नु- पादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । समुदयसच्चं अनुपादिन्नुपादानियं। द्वे सच्चा अनुपादिन्न- अनुपादानिया । दुक्खसच्चं सिया उपादिन्नुपादानियं, सिया अनुपादिन- 10 पादानियं । नविन्द्रिया उपादिन्नपादानिया । दोमनस्सिन्द्रियं अनु- पादिन्नुपादानियं । तीणिन्द्रिया अनुपादिनअनुपादानिया । नविन्द्रिया सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्न- अनुपादानिया। तयो अकुसलहेतू अनुपादिन्नुपादानिया। तयो कुसलहेतू 15 सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । तयो अब्याकतहेतू सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनअनुपादानिया । कवळीकारो आहारो सिया उपादिन्नुपादानियो, सिया अनुपादिनुपादानियो । तयो आहारा सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया 20 प्रनुपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिन्नअनुपादानिया । फस्सा उपादिन्नुपादानिया । मनोधातुसम्फस्सो सिया उपादिन्नपादानियो, सिया अनुपादिन्नपादानियो । मनोविज्ञाण- धातुसम्फस्सो सिया उपादिन्नुपादानियो, सिया अनुपादिन्नुपादानियो, सिया अनुपादिनअनुपादानियो । पञ्च वेदना ... पञ्च सञ्चा... 25 चेतना ... पञ्च चित्ता उपादिन्नुपादानिया। मनोधातु सिया उपादिन्नु- पादानिया, सिया अनुपादिन्नुपादानिया । मनोविज्ञाणधातु सिया उपादिन्नुपादानिया, सिया अनुपादिनुपादानिया, सिया अनुपादिन्न- अनुपादानिया । १६४. पञ्चन्नं खन्धानं कति सवितक्कसविचारा, कति 30 अवितक्कविचारमत्ता, कति अवितक्काविचारा...१०... सत्तनं चित्तानं पञ्च A B.451 - R435 १८१० १६४] मातिवानुककमेन कति सवितक्कसविचारा, कति अवितक्या विचारमत्ता, कति अवितक्क- अविचारा? रूपक्खन्धो अवितक्कअविचारो । तयो सन्धा मिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक- अविचारा । सवारक्खन्धो सिया सवितरकसविचारो, सिया अवितक- 5 विचारमत्तो, सिया अवितकअविचारो सिया न वत्तको सवितक्क सविचारो ति पि अवितक्कविचारमत्तो ति पि, अपितक्कअविचारो ति पि। दसायतना अवितक्कअविचारा । मनायतन सिया सवितरक- सविचार, सिया अवितक्कविचारमत्त, सिया अवितका अविचार । 10 धम्मायतन सिया सवितक्क्सविचार, सिया अवितक्कविचारमत्त, सिया अवितक्कमविचार, सिया न वत्तव्य सवितक्कसविसार ति पि, अवितक्कविचारमत्त ति पि, अवितक्कमविचार ति पि । पन्नरस धातुयो अवितक्कअविचारा। मनोधातु सवितक्क- सविचारा । मनोविज्ञाणधातु सिया सवितक्कसविचारा, सिया 15 अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितश्व अविचारा । धम्मधातु सिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्क- अविचारा, सिया न वत्तव्बा सवितक्कसविचारा ति पि, अवितक्क- विचारमत्ता ति पि, अवितक्कअविचारा ति पि । समुदयसच्च सवितक्कसविचार । निरोधसच्च अवितक्क- 20 अविचार । मग्गसच्च सिया सवितक्कसविचार, सिया अवितक्क- विचारमत, सिया अवितक्कमविचार । दुक्खसच्च सिया सवितक्क- सविचार, सिया अवितक्कविचारमत्त, सिया अवितक्कप्रविचार, सिया न वत्तव्ब सवितक्कसविचार ति पि, अवितक्कविचारमत्त ति पि, अवितक्कमविचार ति पि। नविन्द्रिया अवितक्कअविचारा । दोमनस्सिन्द्रिय सवितक्क- सविचार । उपेक्खिद्रिय सिया सविनक्कसविचार, सिया अवितक्क- अविचार । एकादसिन्द्रिया सिया सवितक्कसविचारा, मिया अवितक्क- विचारमत्ता, सिया अवितक्कअविचारा। । 25 D.452 - - पे०... ... यिभङ्गो [१८.१०.१६४- तयो अकुसलहेतू सवितक्कसविचारा । छ हेतू सिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्क- अविचारा । कवळीकारो आहारो अवितक्काविचारो। तयो माहारा सिया सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्क- 5 अविचारा । पञ्च फस्सा अवितक्कमविचारा । मनोधातुसम्फस्सो सवितक्कसविचारो । मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो सिया सवितक्क- सविचारो, सिया अवितक्कविचारमत्तो, सिया पवितक्कअविचारो । पञ्च वेदना पञ्च सज्ञा ...'पञ्च चेतना पञ्च चित्ता अवितक्क- अविचारा मनोधातु सवितक्कसविचारा, मनोविज्ञआगधातु सिया 10 सवितक्कसविचारा, सिया अवितक्कविचारमत्ता, सिया अवितक्क- अविचारा। २. दुकानि १६५. पञ्चन्नं खन्धानं कति रूपा, कति अरूपा सत्तन्नं चित्तानं कति रूपा, कति अरूपा ? रूपक्खन्धो रूपं । चतारो खन्या अरूपा। दसायतना 15 रूपा । मनायतनं अस्पं । धम्मायतनं सिया रूपं, सिया अरूयं । दस धातुयो रूपा । सत्त धानुयो अरूया । धम्मधातु सिया रूपा, सिया अरूपा । तीणि संच्चानि अरूपा। दुक्खसच्चं सिया रूपं, सिया अरूणं । सत्तिन्द्रिया रूपा। चुइसिन्द्रिया अरूपा। जीवितिन्द्रियं सिया रूपं, सिया अरूपं । नव हेतू अरूपा । कवळीकारो आहारो रूपं । तयो माहारा 20 अरूपा। सत्त फस्सा अरूपा। सत्त वेदना ... सत्त सज्ञा... सत्त चेतना सत्त चित्ता अरूपा। १६६. पञ्चन्नं खन्धानं कति लोकिया, कति लोकुत्तरा ? द्वादसन्नं आयतनानं कति लोकिया, कति लोकुत्तरा? अट्ठारसन्नं धातून कति लोकिया, कति लोकुत्तरा? चतुन्नं सच्चानं कति लोकिया, कति 23 लोकुत्तरा ...पे०... सत्तनं चित्तानं कति लोकिया, कति लोकुत्तरा? रूपक्खन्धो लोकियो। चत्तारो खन्धा सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा । दसायतना लोकिया । द्वे प्रायतना सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा । सोळस धातुयो लोकिया। द्वे धातुयो सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा । द्वे सच्चा लोकिया। द्वे सच्चा लोकुत्तरा । R.436 ? B.453 ।
१८.१०.१६६]
मातिगानुपरमैन
दसिन्द्रिया लोकिया। तीणिन्द्रिया लोकुत्तरा । नचिन्द्रिया
सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा ! तयो अकुसलहेतू लोकिया ।
छ हेतू सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा। कवळीकारो साहारो लोकियो।
तयो आहारा सिया लोकिया, सिया लोकृतरा । छ फस्सा लोकिया ।
मनोविज्ञाणधातुसम्फस्सो सिया लोकियो, सिया लोकुत्तरी । छ ।
वेदना लोकिया । मनोविज्ञाणधातुसम्फरसजा वेदना सिया लोकिया,
सिया लोकुत्तरा । छ सञ्चा लोकिया । मनोविज्ञाणधातुसम्फस्राजा
सना सिया लोकिया, सिया लोकुत्तग । छ चेतना लोकिया । मनो-
विभागधातुसम्फस्सजा चेतना सिया लोकिया, सिया लोकुत्तरा ।
छ चित्ता लोकिया । मनोविज्ञाणधातु सिया लोकिया, सिया 10
लोकुत्तरा ति।
अभिना द्वे सारम्मणा', दिट्ठा कुसलवेदना ।
विपाका च उपादिन्ना, वितक्क रूपलोकिया ति ।।
धम्महदयविभलो निहितो ।
:०:-
विभङ्गप्पकरणं निट्टितं ।
१. मारम्भणा - स्या०, रो० । २-२. विनाकलोरिया सी०, स्या०; विद्या
रूपेन लोकिया रोत
३, ममत्तो
४, विमङ्गपारणं - म० ।
५. समत-सी०।
वि०-६६
स्था, रो.।
प्र अमलसञ्जा, तिस्सो प्रकुसलहेतू, तयो - तमे भरूपधातुया विसेसपदान अनुक्कमणिका मन्मथास्मी ति, पप ४७२ पनिट्ठा, देवा ५०२,५०० मम्मम्मपतुम मञ्याताविद्रिय, पतम असलयम्मपथा, दस ४७० १५६ प्रनिन्द्रिय, क्तम भकुसलधातुयो, तिस्सो ४३४ १५६ २३५,२३६ पट्टनमातिरा ४१३ पसलमूलपच्चया सद्धारो, क्तमो अमलमूलानि, तीणि प्रङ्गियो मम्मो, परियो २५६,२५७ २८५-२८७,२६० मसलयितववा, तयो ४३३ मट्ट, मारियवोहारा ४३३,४३४ -भसजीवादा ४६७,४७६ ४८१,५१० -विलेसयत्यूनि ४६३ पकुसला, धम्मा २०७,२१,२१७,३०८, ३५४ -सीतवत्यूनि ४६५ -वेदना -नैवसनीनासजीवादा ४६७, ४६८,४७६ प्रक्खन्ति, क्तमा ४२९ -पुरिसदोसा ४६७ प्रगन्थनिया, पञ्जा -मिच्छता ४६६ भगारवा, छ -विमोक्खा ४०६ अग्गी, तयो मङ्गणानि, तोणि मट्टसु लोकघम्मेसु, चित्तस्स पटियातो ४६५ अट्ठारस, ताहाविचरितानि प्रज्ज्ञात्तिक्स्स - मोहो उपादाय ४७५ -तहाविचरितानि, कतमानि -तहाविचरितानि बाहिरस्स उपादाप ४७५,४७६ अज्झत्तबहिदारम्मणा, पञ्जा ३८६ - धातुयो १०८, ११२,४८० अज्झत्तसयोजन, कतम अणुमत्ता वज्जा, कतमा २६७ अज्झत्तारम्मणा पञ्जा ३८९ प्रतप्पान, देवान ५०७ अज्झत्ता वेदना ६ | अतिमानो, कतमो -सञ्जा ६ मतोतानागतपच्चुप्पना, वेदना ५ अज्झत्तिका, प्राकासधातु १०५ | प्रतीतानागतपच्चुप्पन्न, रूप ३ -आपोधातु १०३ अतीतारम्मणा, पञ्जा -तेजोधातु - पथवीधातु १०२ -वायोघातु १०४,१०५ -सञ्जा प्रज्झत रूप ३ विज्ञाण --विज्ञाण प्रशया भविस्स ति कथ ४७३ अत्तवादुपादान, कतम सिय ति, क्थ ४७४ । प्रत्तानुदिट्ठि कतमा अङ्गण, दोसो ४४० - रागो अजाता, वेदना १०३ / अतीता, वेदना ४ अतीत, रूप - ३८२ ४४० [ २ ] प्रत्यजापिका पञ्आ ३४ अनुपादिनअनुपादानिया, पञ्जा ३८७ प्रत्थपटिसम्भिदा ३५०, ३५४, ३६२ / अनुपादिना, पञ्जा ३८३ प्रत्ये जाण ३९३ | अनुपादिनुपादानिया, पन्ना ३८६ -दुक्खनिरोये गाण ३५० | अनुपुन्वविहारगमापतियो, नव -दुक्खे आण ३५० | अनुसया, सत अत्रिच्छता, कतमा ४१६ | अनोपनिया, पञ्जा अदिन्नादाना वेरमणीसिक्खापद, कतम ३४२, ३४६ | अनौत्तप्प, कतम ४२६,४४५ अदुक्खमसुखा, वेदना ६ | अन्तगाहिका दिट्ठि, दसवत्युका ४७१ अदोसो, तमो २१३,२१४ अन्तवादिहि, कतमा ४२८ प्रधम्मचरिया, कतमा अन्तानन्तिका, चत्तारो ४७६ अधिचित्ते, पञ्जा ३८६ अपचयगामिनी, पञ्जा ३८७ अधिच्चसमुप्पन्निका, हे ४७९ अपचयाय नो भाचमाय, पञ्चा अधिपञ्जाय, पञ्चा ३८६ प्रपरन्तानुदिट्ठि, कतमा अधिमानो, क्तमो ४२४ | अपरानि पि चत्तारि, दुरुचरितानि ४५१ अधिमोक्लपच्चया भयो २१२, २१३, २१८, २२१, -तीणि, विसमानि २२३, २३०, २३६ अपरा पि तिस्सो, ताहा ४११,४३७ अधिसीले, पञ्जा अपरामट्ठा, पञ्जा ३८३ अनज्जवो, कतमो ४२8 अपरिमापन्ना, धम्मा ५०३ मनातञ्जस्सामीतिन्द्रिय कतम १५९ ३८४,३६० अनन्तवादिवि, कतमा ४२८ अपरियापन्ने, एक चित्त ४८८ अनरियवोहारा, अट्ठ ४६५ -छ हेतू ४८८ अनवकात्तिपटिमयुत्तो वितक्को, कतमो ४२५ अपरे पि चतारो, अनरियवोहारा अनागतारम्मणा, पञ्जा ३८५ - चत्तारो, झायी ४०५ अनागता, वेदना ६ - छ, परिहानिया धम्मा -सहारा ११,१२ - तपो, कसावा ४४० -सञ्चा अपायकोसल्ल, कतम अनागत, रूप ३ अपाह अाथा सिय ति, कथ ४७५ विज्ञाण ४७४ अनाचारो अपाह इत्य सिय ति, कथ २६६ ४७५ अनादरिय, कतम अपाह एव सिय ति, कय ४४५ अपाह सिय ति, कथ ४७४ ३५१ अनासपा, पम्या अप्पटिसन्यारो, कतमो ४३० -वेदना ३३२,३३६,३३८, ३३६ अनिदस्सनअप्पटिय धम्मायतनपरियापन्न, रूप ११२ | अप्पमझायो, पतस्तो अनियता, पया ५०७ अनिय्यानिका, पन्ना अप्पमाणा अप्पमाणारम्मणा, पञ्जा ३६४,३६५ -पञ्जा अनीवरणिया, पञ्जा ३९७ -परितारम्मणा, पन्ना ३६४,३९५ अनुपस्सना, कैतमा अप्पमाणाभान, देवान ५०७ अनुपादानिया, पञ्जा ३३ / अप्यमाणारग्मणा, पञ्जा ३८८ -पञ्जा ८ ३८४ अप्पमाणसुभान, देवान अनुत्तरा, पञ्जा २३६, २४० १६१, १९३-१६६,१६,२ २०२, २०५, २०७-२११, ४०४. अविज्जा, कतमा १७३, १८१,१३,१-६ अप्परजक्खा, सत्ता अप्पियहि सम्पयोगो दुक्खो, क्तमो १२८ अप्पीतिका, पञ्जा ३८३ अव्याकतहेतू, तयो ४८१ | अविन्जाधातु अध्यापता धम्मा, पातमे २१८, २२०-२२६.२३२ प्रविज्जानुसयो -२३५, ३५५, ३६२ प्रविज्जापच्वया सहारो -वेदना ६ अव्यापादधातु, कतमा १०८ अमब्बा, सत्ता ४०५ अभिज्झा, कतमा २४०,२४२,२४४, १७३, १२,१४, १६८,२०,२३, २०५, २०८, २२ -- प्रविज्जासम्पयुत्तो १३ - अविज्जाहेतु को १८७-१८६ ४३५,४६ ३७ ५०७ १०६ ४१८, ४१ प्रसद्धिलेमिका, पक्रया 50,११२ ५००,५०७,५०० ४६७,४७६ १२६ | असञ्जीवादा, भट्ट अमद्दयो, कतमो ४२९ अमरवितक्को, कतमो अविज्जासवी, कतमो अमराविपिका, चतारो अवितकप्रविवारो, समाधि ४७६ अवितक्कविचारमत्ता पञ्जा प्रमोहो, क्तमो अवितक्कवितारमत्तो, समाधि अयोगनिया, पञ्जा ३८२ अवितक्का, पञ्जा अमोनिसो मनसिकारो, कतमो अदिहान, देवान परज ३७२ प्रविहिंसाधातु, कतमा परति, कतमा अरियसच्चानि, पत्तारि १२६, १४३ असहता धातु अरियसच्च, दुक्खनिरोधयामिनी पटिपदा अराजारात्तान, -दुक्खनिरोधो -दुक्खसमुदयो १२६ असद्धम्मा, सत्त -दुक्ख १२६ | असन्तुट्टिता, तमा मरिया, पतमे ४४६, मसभागवुत्ति, क्वम मरियान पदस्मनवम्यता, क्तमा ४४६ मसम्पजञ्जता, कतमा परियो, अगियो मग्गो १३३, २८५-२८७, २९० | भसम्पनन, क्तम प्ररूपजीवितिन्द्रिय, पतम १५७ सस्मो ति, स्थ महपतहा, बतमा ४३७ असाखत्म, क्तम मरूपघातुया ४८६ प्रसेवसा, पम्मा उपपतिक्षणे ५०१.५०२ पसोरन्च, क्तम ४६७ मस्मिमातो, तमो मावचरा धम्मा, वतमे ५०३ | भस्मी ति, क्य ३८३ ) अस्मद्धिय, मराम मस्पात्तिया मग भापति ३५३ / मासाददिहि, तमा पलामो, बतमो २१३, २१४ । परायोजनिया, पगा मयदता, पतमा ४५ प्रसपरो, मतमो पविधारा, पञ्जा ३०३ । पहिरिस, पतम - ३८७ ४३० ४२४ ४७१ -एव चित्त ३८२ ४२६,४५ [४] . - - - । इद्विपाद, चित्तसमाधिपधानसहार २६४,२६६ समन्नागत २६९,२७० प्राकासधातु १०२,१०५,१०६ ~ छन्दसमाधिपधानसहार २६४, २६८ -अज्झत्तिका १०५ विरियसमाधिपधान० २६४,२६५, २६६ -बाहिरा -धीमसासमाधिः २६४, २६७, २६८, २७० प्राकासानञ्चायतनूपगान, देवान इन्द्रियानि, बाबीसति पाकासो, कतमो ३१४ इन्द्रियेमु अगुत्तद्वारता, क्तमा २६८,४३० प्राकिचायतनूपगान, देवान २६८ -गुत्तद्वारता, वतमा ४७० माघातवत्यूनि, दस इमिना प्राथा भविस्स ति, कथ ४७७ प्राचयगामिनी, पञ्जा ३८७ इमिना अन्जया सिय ति, क्थ ४७८ प्राचयाय चेव अपचयाय च, पञ्जना प्रशयास्मी ति, कय नो अपचयाय, पञ्जा - अपाह अन्नया सिय ति, कय ४७६ आचारगोचरसम्पन्नो २६६ -इत्य सिय ति, कय प्राचारी २६६,२९७ एवं सिय ति क्य ४७६ प्रातापी २३६,२४८ सिय ति, कप मानेन्जाभिमहारो, क्तमो प्रसस्मी ति, कथ ४७६ आपोधातु १०२, १०३ प्रस्मी ति, कथ ४७७ मज्झतिरा १०३ इत्यस्मीति, कर्य ४७६ - माहिए १०३ • इत्य भविस्स ति, क्य ४७७ प्रामस्सरान, देवान ५०७ -सिय ति, क्य पायकोसल्ल, कतम ३८६ - एवस्मी ति, कय आयतनानि, छ ४९०,४९४ -एव भविस्स ति, कथ ४७७ प्रारम्मणानि, चतार -सिय ति, कथ मालोकफरणता - भविस्म ति, कय ४७६ आवाममच्छरिय ४२७ सातस्मो ति, कय ४७७ पासवविप्पयुता अनासवा, पञ्जा -सिय ति कथ ४७७ -सासवा पञ्जा इस्सा, कतमा ४२६ ग्रामवा, चत्तारो •तयो ४३५ उ प्राहारा, चत्तारी ४६०,४८१,५१३ / उच्छेददिट्ठि, कतमा ४२८ पाहारो, कवळीकारो ४,११२, ५१०,५१८, ५२१ उच्छेदवादा, सत्त ४७६ उद्धन्च, क्तम ३०६,३०७,४४२ इ उपनाहो, कतमो ४२६ इत्यस्मी ति, कप ४७२) उपपतिदेवा इत्यिन्द्रिय, कतम १५७ , उपपत्तिभवो, कतमो इत्य भविस्स ति, कथ ४७३ उपादानपच्चया पि तण्हा, तमा २०० -सिय ति, क्य ४७४ भवो, क्तमो १७५, १८३, २०० २६६, २६८-२७२) उपादानविणयुत्ता अनुपादानिया, पञ्जा इद्विपादा, चत्तारो २६४, २६८, २७२, २७३ - उपादानिया, पञ्जा ४५२ ६ -न दिट्ठा न सुता - उपादानानि, चत्तारि ४४६,४५० | अोमानो, कतमो ૪૨૪ उपादानिया, पञ्जा ३८३ पोरम्भागियानि सयोजनानि, पञ्च उपादिना, पञ्जा ३८३ | ओळारिका, वेदना उपादिनुपादानिया, पन्ना - सहारा १२ उपायकोसल्ल, कतम ३८६ -सा ६ उपायासो, कतमो १२७, १७६ | अोळारिक, रूप ४ उपारम्भचित्तता, कतमा -विज्ञाण उपारम्भो, कतमो उपासकसिक्खा २६८ उपासिकासिवखा कति दिट्ठा, पञ्चन खन्धान २६८ ५१२ उपेक्खा, क्तमा ३११,३१२, ३३१, ३३५, ३३७ ५१२ उपेक्खाधातु १०६ मुता ५१२ उपेक्खासम्बोज्झङ्गो - लोकिया, चतुन्न सञ्चान २७६-२८२,३०७ ५२० उपेक्खासहगता, पञ्जा ३८४,३८७ -द्वादसन्न प्रायतनान ५२० उपेक्खिन्द्रिय, कतम १५८ पञ्चन खन्धान ५२० उपेक्खुपविचारा, छ ४५८ -सत्तन्न चित्तान ५२० उप्पादककम्मानि ५०३ - लोकुत्तरा, अट्ठारसन्न धातून ५२० चतुन्न सच्चान ५२० ए -द्वादसन्न प्रायतनान ५२० एककमातिका ४०६ -पञ्चन खन्धान ५२० एकच्चसस्सतिका, चत्तारो ४७६ -सतन चितात एका चेतना, कतमा -विपाका, पञ्चन खन्धान, सत्तन चित्तान ५१६ एकादसिन्द्रियानि, अरूपधातुया ४८६ -विज्ञाता एका वेदना, कतमा ४८७,४७७ -सुता ५१२ सञ्चा, कतमा कत्य उपपज्जन्ति, दान दत्वा एको फस्सो, कतमो ४८७,४८८ | कवळीकारो, माहारो एक चित्त, कतम ४८७,४८८ | कम्मभवो, क्तमो १७५ एवस्मी दि. कय ४७२ कम्मरसततचाप, कतम ३८ एव भविस्स ति, कथ ४७३ कम्मानि मानन्तरिकानि, पञ्च ४५४ -सिय ति, क्य ४७४ करणा, कतमा ३२६,३३३, ३३६ ४३८ ४४०, ४४१ प्रो कामतण्हा, वतमा ४३७ प्रोपनिया, पश्या ३८२ वामधातु, क्तमा १०७ प्रोपविष्पयुत्ता अनोपनिया, पञ्जा ४८८,४६२-४९८ प्रोपनिया, पञ्जा ३८२ मट्ठारस धातुयो, क्तमा ४८३ उपपत्तिक्सणे ४६७ पोपपातियान, मसुरान ४६३ चत्तारो पाहारा, पतमे ४८३ -तिरछानगतान -तीणि सच्चानि, क्तमानि ४८३ -पेतान -दादगायतनानि, कतमानि ४८२ ४८७,४५८ ४८७,४८८ एसना, तिस्मो वसावा, तयो ३८२ | कामधातुया मोपा, चत्तारो - सुदरसात देवान ३८३ कामधातुया नव हेतू, क्तमे ४८३ वित्तक प्रायुपमाण, प्रापिच्चजायतनूपगान० ५०६ - पञ्चकन्धा, क्तमे ४८२ - चातुम्महाराजिकान देवान ५०४ -वाबीसतिन्द्रियानि, कतमानि ४८३ तावतिसान देवान - सत्त चित्तानि, फतमानि ४८४ -तुसितान देवान ५०५ चेतता, कतमा ४८४ -निम्मानरतीन, देवान ५०५ -फस्सा, वतमे ४८३ - नेवगन्नानागा- बेदना, कतगा ४८३ यतनूपगान० -सना, कतमा ४८४ -परनिम्मितवमवतीन देवान ५०५ कामरागानुसयो ४०३ मनुस्सान ५०४,५०६ कामवितक्को, कतमो ४३३,४३४ -यामान, देवान ४०५ कामसम्मा, कतमा -विनाणञ्चायतनूपगान० ५०६ कामा, कतमे कामावचरा धम्मा, कतमे - सुदस्सीन देवान ५०० -पञ्जा ३८४ ) किलेसवायूनि, अट्ठ ४६३ सामावचरान, देवान ४६३,४६८ -दस ४०४,४६६ कामावचर कुसल, चित्त ३४४, ३४५ | किलेसविपपत्ता प्रसविलसिका, पना कामासवो, कतमो ४३५,४४८ - सङ्किले सिका, पा कामुपादान, कतम ४४६ कुक्कुच्च कतम ३०६, ३०७ कामेसना, कतमा ४३० । कुम्मग्गसेवना, क्तमा ४४८ कामेसुमिन्छाचारा रमणीसिक्खापद कतम ३४३ | कुम्मग्गो, कतमो कायदुच्चरित, कतम ४३४, ४३५ कुलमच्छरिय ४२७ कापधातु, कतमा ११० कुमलमुलपच्चया सहारो, क्तमो २१३-२१७, २३२ कायविाणधातु १०६, ११०, ११६ | कुसलमला धम्मा, कतमे २१३-२१७ कायविभाग १५ । कुसलम्लानि, तीगि २५८ कायविसम कुसलहेतू, तयो ४८१ कायसवारो, क्तमों कुसलाकुसला, वेदना ६ कायसम्फरसजा, सज्ञा ६) कुसला धम्मा, कतमे १८१,२१२, २१४-२१६, कायानुपस्सी २४६, २५० २२१-२३२, २३४, ३५२, कायायतन ३५३ कायिद्रिय, कतम १५६ | कुसोतवत्यु, अट्ठम कायो, कतमो -चतुत्य विञ्चना, तयो किश्चन, दोसो - ततिय --मोहो - दुतिय -पञ्चम ४६४ कित्ता मायुप्पमाण, अकनिट्ठान देवानं ५०८ -पठम ४६५ -प्रतप्पान देवान ५०० -सत्तम -प्रविहान देवान ५०० कुसीतवत्यूनि, मट्ठ ४६५ -प्रकासानञ्चायतनूपगान० ५०८ कुहना, कतमा ४१६ -रागो ४७६ केनचि न विनेय्या, पञ्जा ३८१ ] चतुक्यमातिका -विनेय्या, पञ्जा ३८१ ) चतुत्थ, झान १३५, ३१७, ३१६-३२३,५०७ कोधो, कतमो ४२६ | चतुरङ्गिक, झान ३१७,३१६ कोसज्ज, कतम ४४२, ४४५ | चतृसु फलेसु, पञ्जा ग - मार्गसु पञ्चा चत्तारि, प्रगतिगमनानि गन्थनिया, पन्ना ३८२ - अरियसच्चानि १२६, १४३ गन्यविप्पयुत्ता अगन्थनिया, पन्ना ३८२ -प्रारम्मणानि ३९४,३६५ -- गन्यनिया, पञ्जा ३८२ उपादानानि ४४६,४५० गन्या, चत्तारो -चितानि ४८४ गन्धधातु, कतमा -चित्तानि, रूपधात्या ४६५ गुन्धायतन ८३,६७ -झानानि ३१६,३१८, ३२०-३२२,४०६ गेहसिता उपेक्खा, छ ४५६ - दुच्चरितानि गेहसितानि दोमनस्सानि, छ ४५६ -भयानि ४५२ --सोमनस्सानि, छ ४५६ -सच्चानि १३५, १४०, १४२ गोचरो, कतमो २६७ चत्तारो, अनरियवोहारा गोत्तमदो, कतमो ४१५ अन्तानन्तिका घ -अमराविक्खेपिका ४७६ -आसवा धानधातु कतमा १०६ धानविनाणघातु १०६,१०६,११० -पाहारा ४८०,४६१,५१३ घानविज्ञाण १५ -इद्विपादा २६४,२६८,२७२, २७३ घानसम्फस्सजा, सञ्चा - एकच्चसस्मतिका धानायतन -- प्रोपा, कतमे धानिन्द्रिय, क्तम १५६ - खन्धा, अपरियापने ४८७ -अरूपधातुया -गया चक्खायतन झायी चक्खुधातु, कतमा -तहप्पादाना चक्खुन्द्रिय, कतम फस्सा, रूपधातुया ४०१ चक्मुविजापधातु १०६,१०६ महाभूता १७४ चक्खुविस्याम -योगा ४४६ चतस्सो, अप्पमन्नायो ३३२, ३३६,३३८,३३६ -विपरियासा -चेतना, रूपयानुया - सतिपट्टाना २३८, २४६,२५०,२५२ -दिट्टियो २५२ -सम्मापपाना २५५, २५८,२६२ -पटिपदा -सस्सदवादा ४७६ •पटिसम्भिदा ३५०-३५४,३६२,३९३ | चरित, क्तम सत्तान - वेदना, म्पपातुया चातुम्महाराजिवा, देवा ५०४ -गञ्ज रूपधातुपा ४८५ चापल्य क्तम -मित्या २९८ । चित्तसमापि २६६ ४०५ - ४५६ ४९५ तिस्सो, ताहा ४०३ [ १० ] ४३६-४३८ दिवानुमयो ३५५-३६१ / विट्ठामवो, बनमो ४३८ / दिद्विगतानि, द्वागढि २५६, २५७, ४३१ | दिद्वियो, चतम्मो xt ४०२ २५८ -पटिसम्भिदा -विधा तोणि, प्रकुसलमूलानि - अङ्गणानि -मुसलमूलानि -तमानि -तित्यायतनानि -दुच्चरितानि भयानि -मलानि -विसमानि -सच्चानि -मरूपधातुया -सयोजनानि तुसितान, देवान तेजोधातु, अन्झत्तिका - बाहिरा - - ५०४, ५०५ | दुक्खनिरोधो, क्तमा थ थम्भो, कतमो पीन, कतम ६ ४३६, ४४० दिट्ठिविपत्ति, पतमा ४३४,४३५ , दिट्टिमम्पप्नो, पुग्गलो ३६८ ४३६ | दिछुपादान, क्तम ४४० दुक्मातिका ४४० | दुका ५२० ५१३ | दुपधातु ४८६ | दुक्पनिरोगामिनी पटिपदा १३५, १३७-१४३ परियमन्च ४३५ १३५,१३७-१४३ १०२, १०३ । दुनसनिरोध अरियसच्च, क्तम १०४ दुक्खपटिपदा विष्पामिन्या, पन्ना ३६४ -दन्धाभिन्शा, पञ्जा ३६४ दुक्यममुदयो १३५, १३७-१४३ ४१६/ दुक्खसमृदय परियमच्च, क्तम ૨૨૯ ३४ | दुवया, वेदना दुवख परियमच्च, पतम १२६, १२७, १३५, १३८-१४३, १७६ ४१४ | दुविवन्द्रिय, क्तम ४७० | दुच्चरितानि चतारि ४७० ४३४,४३५ -सत्त ४७० दुतिय, झान १३५, ३१७-३२२ -पणीत ५०७ ४७१ -परित ४७०,४७१ -मज्झिम ५०६,५०७ ३९५ दुवङ्गिक, झात ३१८,३२० ४०४ | दुविज्ञापया, सत्ता ४०५ ८३,८८, ४७६ | दुस्सोल्य, क्तम ४८७ | दूरे, रूप -विशाण ४५५,४५६,४७९ -वेदना द -तोणि ४७० दसकमातिका दस, प्रकुसलकम्मपथा -- माघातक्त्यूनि -किलेसवायूनि -मिच्छत्ता -सयोजनानि दसवत्युका, अन्तग्गाहिका दिद्वि -मिच्छादिट्टि दानमया,पया द्वाकारा, सत्ता द्वादसायतनानि द्वादसिन्द्रियानि, अपरियापन्ने हासद्धि, दिटुिगतानि दिदुधम्मनिव्वानवादा, पञ्च दिट्टमुतमुतादी ४७६ - सहारा - - ५०८ ५०४ देवा, तयो ५०३ / दोवचस्सता, कतमा ४२६,४४२,४४४ देवान, अकनिट्ठान ५०२,५०८ दोसनसावो -प्रतप्पान ५०७ | दोसगि -प्रापमाणमुभान ५०७ / दोसो, कतमो ४३२ अप्पमाणाभान ५०७ - प्रविहान घ -गसञ्चासत्तान ५००,५०७ धम्मधातु १११,११२ प्राकासानञ्चायतनूपगान ५०८ -सिया अचेतसिका १२१ - पाकिञ्चमायतनूपगान ५०८ प्रतीता -प्राभस्सरान -अनागता -कामावचरान ४१८ प्रनारम्मणा १२१ -कित्तक आयुष्पमाण अप्पच्चया - पातुम्महाराजिकान -अरूपा ११७ तावतिसान - अवितकाविचारा - तुसितान ५०४,५०५ -अवितवकविचारमता ११३ -निम्मानरतीन ५०४,५०५ -असहता ११५ - नेवसज्ञानासज्ञायतनूपगान ५०८ -प्रासवा ११७ -परनिम्मितवसवत्तीन ५०४,५०५ -उपादा १२२ ~ परित्तसुमान ५०७ - उपादान १२२ -परित्ताभान ५०६ -क्लेिसा १२३ - ब्रह्मपारिसज्जान - ब्रह्मपुरोहितान - चेव किलेससम्पयुत्ता च १२४ - गन्थो ११८ पहाब्रह्मान -चित्तविप्पयुत्ता १२१ -पामान ५०४,५०५ -चित्तविससट्ठा १२१ - वेहप्फलान ५०७,५०८ ५०८ --चित्तसम्पयुत्ता -सुदस्मान १२१ -सुदस्मीन -चित्तसहभू १२१ - भकिण्हान -चित्तससट्ठनमुट्ठानसहभू १२२ द्वे, अकुसलहेतू ४८६ -चित्तससट्ठसमुट्ठाना १२२ - अघिच्चसमुप्पग्निका -चित्तससट्ठा १२१ -मायतनानि, अपरियापन्ने -चितानुपरिवत्ती १२१ -चेतसिका अपघातुया ४८६ १२१ - पातुयो, अपरियापने -न हेतु अहेतुका -मरूपधातुया ४८६ - सहेतुका • सच्चानि, मपरियापन ४८७ -नीवरण दोमनस्सधातु ११७ दोमनस्सिन्द्रिय, क्तम १५८ -उपादा १२२ दोमनरस, एतम १२७, १७७, २४०,२४२, - उपादान १२२ २४४, २४६,३१३ -क्लेिसा १२३ - ४८७ - ४८७ -नो पासवा [ १२ ] - -क्लेिमो ११८ धम्मा, धम्मपातु, सिया नो गन्यो ३४३,३४० मिनमा -चित्तसहभू १२१ धम्मायतन -चित्तससट्टममुट्ठानराह १२२ गिया अचेतगिर १७ -चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना -अनारामण १२२ -चित्तानुपरिवत्ती १२१ •मपच्चय -नीवरण ११६ परामामो १२० - अविवापिचारमतं -सयोजन • अमद्दत १३ -पासको -पच्चुप्पना १२० -परामामविप्पयुत्ता १८ --उपादा -परामामसम्पयुत्ता १२० -उपादान -परामासो १२० ११७ -गन्यो -सप्पच्चया -चित्तविणयुत्त - सवितक्कसविचारा ११३ -चित्तविरारा? -सारम्मणा १२१ । -चित्तमम्पयुत्त ६७ सयोजन -चित्तराहमू ६७ -चितससहममानमहमू -हेतु धम्मपटिसम्भिदा ३५०-३५४, ३६२ -पित्तममममुद्रानानुपरिवत्ति १७ ६७ -चित्तमसहममुट्ठान - दुक्खनिरोधगामिनिया पटि- पदाय जाण ३५० -चितमसट्ठ ६७ ३५० -दुक्खसमुदये जाण ६७ -चित्तानुपरिवति धम्मे गाण -चेतसिव ६७ धम्ममच्छरिय ४२७ -न हेतु - अहेतुक ६२ धम्मविचयसम्बोज्झगो २७६, २७७, २८२, ३०० २४५, २४७-२५१ धम्मानुपस्सी - महेतु ६२ धम्मा अकुसला, वतमे -नीवरण २०७-२११, २१७,२५५, २५६, ३५४ -नो प्रामवो -उपादा अपरियापना, क्तमे -उपादान ६८ २१८,२२१-२२६, -अन्याकता, क्तमे २३२-२३५, ३५५-३६२ -गन्या ६४ २१७ -चित्तसहमू ६७ -चित्तससट्टसमुहानसहभू १८१,२१२, २१४-२१६ २२६-२३४, ३५२, ३५३ - चित्तसमद्रुममदानानुपरिवत्ति १७ -चित्तसगट्ठगमुट्ठान -नमरूपावचरा ६७ ५०२ -चित्तानुपरिवत्ति न कामावचरा ६७ ५०३ -नीवरण ८५ -परामामो ५०३ -किलेसो -अरूपावचरा, कतमे 'कुसलमूला, कतमे -कुसला, कतमे - -न रूपावचरा -परियापन्ना [ १३ ] - पम्मायतन सिया नो सयोजन ९३ | नवविघा, माना ४६८ - परामासविप्पयुत्त ६६ नानत्तसया, कतमा ३१४,४४२ -परामाससम्पयुक्त ६६ । नामपच्चया छट्ठायतन १०२, १८४, १८५,१८८, -परामासो १६६,२०४, २१६, २३६ पि विज्ञाण १९६,२०२,२०३, २०६ - फस्सो २०२ ससत १२ - नामसम्पयुतो १६४ -सप्पच्चय ६२ - सवितक्कसविचार नामरुपपच्चया छट्ठायतन नामसम्पयुत्त १६६, १६७ -सळायतन १७४, १८२, १८७,२०७ -सारम्मण ६७ - नामरूपहेतुक १६०, १९२ -सयोजन नाम, कतम १७४, १८४,१८६, १६०,१६१, -हेतु ६१ १६५-१६७,२०३,२०४,२०६ धम्मे शाण, कतम ३६० / निप्पेसिकता, कतमा ४१६ घम्मो, विसेसभागियो ४०६ निम्बिदाय नौ पटिवेधाय पञ्चा, कतमा ३६२ - हानभागियो ४०६ | निव्वेघगामिनी, पञ्जा धातुयो, अट्ठारस १०८, ११२,४८० | निम्मानरतीन, देवान ५०४,५०५ १०२, १०६, १०८ | नियता, पञ्जा -नव ४८४ निय्यानिका, पञ्चा निरुत्तिपटिसम्भिदा ३५०, ३५४, ३६३ धम्मनिरुताभिलापे न प्ररूपावचरा, धम्मा जाण ३५०,३६३ -पञ्जा ३८४ नोवरणविप्पयुत्ता अनीवरणिया, पञ्जा ३८२ - उपेक्खासहगता, पञ्जा ३८४ नीवरणिया, पञ्जा ३८२ कामावचरा,धम्मा ५०२ नीवरणा, पञ्च ३०८ -पञ्चा ३८४ नीवरणिया, पञ्जा ३८२ -पीतिसहगता, पञ्जा ३८३ नेक्खम्मघातु, कतमा १०८ -रूपावचरा, धम्मा ५०३ नेमित्तिकता, फतमा ४१६ - सुखसहगता, पञ्जा नेरयिकान परिपुण्णायतनान नव, अनुपुदविहारसमापत्तियो ३१८, नेव प्राचयाय नो अपचयाय, पञ्जा ३६२ - प्राधातवत्थूनि ४६८ नेवविपावधम्मधम्मा, पञ्जा ३८६ - इजितानि ४६६ नेवसझानासजायतनूपगान, देवान नेवसजीनासजीवादा, अट्ठ ४६८, ४७६ -धातुयो ४८४ नेवाचपगामिनापचयगामिनी, पञ्जा ३७ -पपञ्चितानि ४६६ -पुरिसमलानि ४६८ प फन्दितानि ४६६ पच्चयचतुक्क १७७, १८१ -मशितानि ४६६ | पच्चवेक्खणानिमित्त ~ सह्नतानि ४६६ | पच्चुप्पनारम्मणा, पना ३८८,३८६ ४८०,४८१ | पच्चुप्पना, वेदना नवकमातिका - सहारा १२ -तण्हामूलका धम्मा ३८२ ३७ ३८३ ३८२ ३०७ ३८४,३९० ३२७ ३८६ ३८३ ३८२ ३६४ ३८३ ३८७ ३८७ ३८३ [ १४ ] पञ्चुपन्ना, सञ्जा पञ्जा, अनीबरणीया पच्चुप्पन, रूप अनुत्तरा -विज्ञाण - अनुपादानिया पञ्चक्खन्धा ३, १७,७०,४८०,४८४ - अनुपादिनअनुपादानिया पञ्चङ्गिको, मग्गो २८८-२६० - अनुपादिना -सम्मासमाधि - अनुपादिनुपादानिया पञ्चङ्गिक, झान ३१७, ३१६ अनोपनिया पञ्च, मादीनवा, अक्खन्तिया - अपचयगामिनी मानन्तरिकानि कम्मानि ४५४ -अपरामट्ठा उद्धम्भागियानि सयोजनानि अपरियापन्ना -पोरम्भागियानि, सयोजनानि ४३१, ४५२ अप्पमाणा -चेतसो विनिबन्धा -अप्पमाणारम्मणा -दिट्ठधम्मनिब्वानवादा ४५५,४५६,४७६ अप्पीतिका -दिट्ठियो ४५४ -अयोगनिया -नीवरणानि ३०८,४५४ -अरूपावचरा -व्यसना -अविचारा - भयानि -अवितक्कअविचारा - मच्छरियानि ४२७४५३ अवितक्कविचारमत्ता --विज्ञाणा ३७७ -अवितक्का -वेरा ४५४ - असङ्किलेसिका •सहा ४५३ असेक्खा सल्ला ४५३ असयोजनिया -सिक्खापदानि ३४२, ३४४ ३४८ -पाचयगामिनी पञ्चकमातिका ४१२ पासवविप्पयुत्ता अनासवा पञ्चजाणिको, सम्मासमाधि -सासवा पञ्चम,झान ३१८, ३२०-३२२ • उपादानविप्पयुत्ता अनुपादानिया पञ्चिन्द्रियानि ४०४ - उपादानिया पञ्चा, अगन्थनिया ३८२ उपादानिया - अज्झत्तबहिद्धारम्मणा - उपादिता -अज्झतारम्मणा ३८६ - उपादिनुपादानिया मतीतारम्मणा ३८८ - उपेवखासहगता प्रत्थजापिका ३८४ -प्रोपनिया • अधिचित्त - प्रोमविप्पयुत्ता अनोपनिया -अधिपञ्झाय - प्रोधविप्पयुत्ता प्रोपनिया -अधिसीले -कामावचरा -अनागतारम्मणा ३८८ - क्लेिसविप्पयुत्ता प्रविलेमिका -अनासवा ३८१ -क्लेिसविप्पयुत्ता सङ्किलेसिका -अनियता - वेनचि न विनेय्या -अनिय्यानिका ३८४ -केनत्रि विज्नेय्या - ३८७ ३८२ ३८७ ३८२ ३८२ ३८३ ३८३ ३५३ ३८६ ८४,३८७ ३८२ - - ३८२ ३८४ ३८१ ३८२ ३८२ [ १५ ] पञा, गन्थनिया पञ्जा, लोरिया ३८१ - गन्थविप्पयुत्ता अगत्यनिया ३८२ -लोयुत्तरा --गन्यनिया ३८२ -विषावधम्मयम्मा ३८६ -चिन्तामया -विपासा ३८६ - जापिनत्था ३५४ -सउत्तरा ३८४ -ठितिभागिनी - सविलेसिका -दानमया ३८५ -सप्पीतिवा ३८३ -न अरूपावचरा -मविचारा ३८३ - उपेक्खासहगता ३८४ - सवितश्यसविचारा ३८७ -कामावचरा •सविताका -पीतिसहगता ३८३ -सासवा ३५१ -रूपावचरा ३८४ -सीलमया ३८५ --सुखसहगता ३८३ - सुखसहगता ३८३,३५७ --निब्वेषभागिनी ३८२ -सुतमया ३८५ -नियता -सेक्खा ३८७ -निय्यानिका ३८४ -सयोजनविप्पयुत्ता असयोजनिया ३८२ - नीवरणविप्पयुत्ता अनीवरनिया - सयोजनिया ३८२ -नीवरणविप्पयुत्ता नीवरणिया -हानभागिनी ३५२ -नीवरणिया ३८२ पञ्जिन्द्रिय, कतम १५६ -नेवदिपाकनविपाकधम्मघम्मा ३८६ / पटिघपच्चया अधिमोक्खो २१० -नेवसेक्खनासेक्खा ३८७ / पटिघसम्झा, कतमा ३१४ -नेवाचयगामिनापचयगामिनी ३८७ / पटिघानुसयो ४०३ -पच्चुपनारम्मणा ३८८, ३८६ पटिपदा, चतस्सो ३६४ परामट्ठा ३८३ | पटिभानपटिसम्भिदा ३५०-३५४,३६२ -परामासविप्पयुत्ता अपरामट्ठा ३८३ -जाणेसु जाण ३५०,३६३ -परामासविप्पयुत्ता ३८३ पटिसम्भिदा, चतस्सो ३५०-३५४, ३६२, ३६३ परिता ३८७ -तिस्सो परितारम्मणा ३८७ पठम झान, कतम ३१६-३२४ परियापन्ना ३८४ पणीत, ततिय झान ५०७ -पोतिसगता ३८३,३८७ - दुतिय झान ५०७ - बहिद्वारम्मणा ३८९ -पठम झान ५०६ - मग्गहेतुका ३८८ -रूप ५ - मग्गाधिपतिनी ३८८ पथवीधातु, अज्झतिका १०२ -महग्गता - वाहिरा १०२ - महम्मतारम्मणा ३८७ | पदोसो, कतमो ३०३ - योगनिया ३८२ / पधानसहारो, कतमो २६५-२७१ -- योगविप्पयुत्ता प्रयोगनिया ३८२ पधान, कतम -योगनिया २५६, २५७ ३८२ पमादो, कतमो ४१५,४४३,४४५ -रूपावचरा ३८४' परनिम्मितवसवत्तीन, देवान ५०४,५०५ - - ३८७ -पठमो २०४ २०२ -दुतिय झान ४५८ परानुइयतापटिसयुत्तो वितको, क्तमो ४२५, पुरिमदोसो, पञ्चमो परामट्ठा, पना ३५३ परामासविप्पयुत्ता अपरामट्ठा, पञ्जा -दुतियो -परामट्ठा, पञ्जा ३८३ -सत्तमो परितसुभान, देवान ५०७ / पुरिसमलानि, नव परिता प्रपमरणारम्मणा, पञ्जा ३६४, ३६५ | पुरिसिद्रिय, क्तम -परित्तारम्मणा, पन्या परित्ताभान, देवान परितारम्मणा, पञ्जा ३८७ फस्सपञ्चया पि छदायतन परित, ततिय झान १०७ -नाम -वेदना १७४, १६२,१६६ २०७-२३६ -पठमझान परिदेवो, कतमो १२७,१७६ फस्मसम्पयुत्ता १६३ परियापना, पम्मा ५०३ - फस्महेतुरा १६१ ३८४ | फरसा, सत्त ४८०,४०१ परिमापतापरियापन ४६१ | फोहब्वधातु, क्तमा ११० परिमुट्ठानानि, सत्त ४०६ / फोब्वायतन ८३, ८७ परिये आण, कतम ब परिहानिया धम्मा, छ ३८६ पसादपचया मधिमोसो २१३, २१८ २२४, २३० बहिदारम्मणा, पञ्जा पस्सद्धिसम्बोज्यङ्गो २७६-२७६ २५२ ३०० बहिसा, रूप पळासो, कतमो ४२६ -विज्ञाण - वेदना ६ पाणातिपाता वेरमणीसिक्खापद, कतम ३४२-३४६, पातिमोक्ख २६६ -सह्वारा पापमितता, कतमा ४२६,४४२,४४५ -सा पापिच्छता, कवमा -सयोजन पियहि विप्पयोगी दुक्खो, कतमो १२८ | वादीसतिन्द्रियानि १५६, १६०,४००, पीति, कतमा ४८१,५१३ पोलिफरणता ३६६ बाहिरा, पाकासपातु पोलिसम्बोज्झङ्गो २७६-२७६, २८२ - पापोधातु पीतिसहगता, पञ्जा ३५३,३८७ -तेजोपानु पुग्गलो, दिट्ठिसम्पनो -पयवीधातु १०२ पुजाभिसङ्खारो, कतमो -- वायोधातु पुब्बन्तानुदिहि, कतमा ४२० वोन्सङ्गा, सत्त २७६,२८०-२८२,३०० पुरिसदोसा, भट्ट ४६७ वोधिपक्सिका, पामा पुरिसदोसो, भट्ठमो ४६७ व्यसना, पञ्च - चतुत्यो ४६६ | ब्यापादधातु, क्तमा ४६६ / व्यापादवितरको, कतमो -तलियो ४६६ । व्यापादसम्जा, फैतमा वि०-१८ m -चित्त ४१८ ४०५ ४३६ [ १७ । च्यापादो, कतमो ३०३ । मदो, क्तमो ग्रह्मचक्क ३७६, ३७७ जनायतन, प्रदुविधेन ८५ ब्रह्मचरियेसना, क्तमा ४३८ -महप ब्रह्मजाले, वेय्याकरणे ४१४,४७६ - एकविधेन ब्रह्मपारिसज्जान, देवान - चतुबिधेन ८५ ब्रह्मपुरोहितान, देवान ५०६ - छव्यिर्धन भ -तिविधेन ८५ भत्तसम्मदो, क्तमो -दसविधेन भब्बा, सत्ता - दुविधेन भयानि, चत्तारि ४५२ -- नवविधन ८५ -तीणि -पञ्चविधेन -पञ्च ४५५ -- सतविधेन भवतण्हा, कतमा ४२७,४३६,४३७ -सारम्मण ६७ भवदिट्ठि, क्तमा ४२८ सिया भवितवकमविचार ८६ भवपच्चया जाति, कतमा १७५, १८३, २००, २३७ अवितस्कविचारमत्त भवरागानुसयो ४०३ -न हेतु अहेतुक ६२ भवासवो, कतमो ४३५,४४६ • सहेतुक ६२ भविस्स ति, कथ ४७२ -परामासविप्पयुत्त ६६ भवेसना, कतमा ४३८ -परामासम्पयुत्त भावनामया, पञ्जा ३८५ -सवितक्कसविचार ८६ भिक्खुनिसिक्खा २६८ भिक्खुसिक्खा भनिन्द्रिय, कतम २६८ भूमयो ५०२ मनुस्सान गणनाय, कित्ता देवान प्रायुप्पमाण ५०५ भोजने अमत्तता, कतमा २६६, ४३१ | मनोदुच्चरित, कतम ४३५ - मत्तञ्जुता, कतमा २९६ | मनोधातु कतमा -सविचारा १२५ -सवितक्कसचिचारा मक्खो क्तमो ४२६ -सवितक्का १२४ मगहेतुका, पञ्जा ३८८ -सिया नेवविपाकनविपाकघम्मधम्मा ११३ मग्गाधिपतिनी, पञ्जा ३८८ -सिया विपाका मम्गारम्मणा, पञ्जा ३८८ | मनोविज्ञाणधातु १०६,११२ मग्गो, अरियो अट्ठङ्गिको -सिया अवितवकाविचारा ११३ --पञ्चङ्गिको २८८-२६० - अवितक्कविचारमत्ता ११ मच्छरियानि, पञ्च ४२७,३५३ - न हेतु अहेतुका मच्चरिय, क्तम ४२७ - सहेतुका मज्यिम, ततिय झान -परामासविप्पयुत्ता १२० - दुतिय झान ५०६,५०७ - परामाससम्पयुत्ता १२० -पठमझान - सवितक्कसविचारा ११३ मल, दोसो -रागो पामान, देवान ४२३ [ १८ ] मनोविज्ञाण १५ यथाभूत जाण, आसयान खय मनोविसम - नानाधिमुत्तिक्त ४०२ मरणभय, कतम ४३६ -परसत्तान इन्द्रियपरोपरियत्तं ४०३ मरण, कतम १२६, १७५, १८३,२००, २३७ --पुवेनिवासानुस्सति मलानि, तीणि -विपाक ४०१ ४४० -सत्तान चुतूपपात ४०७ - मोहो ४४० -सम्बत्यगामिनि पटिपद ४०२ ४४० ५०४,५०५ महगता, पञ्ज्ञा ३८७ | योगनिया, पञ्जा ३८२ महागतारम्मणा, पञ्जा ३८७ / योगविप्पयुत्ता प्रयोगनिया, पञ्जा ३८२ महाब्रह्मान, देवान - योगनिया, पा महाभूता, चत्तारो योगा, चतारो महारजक्खा, सता ४०४ य पिच्चन लभति त पि दुक्ख , कतम १२: महिन्यता, कतमा ४१६,४४३ मानातिमानो, कतमो मानानुसयो रसधातु, कतमा रसायतन ९३,८७ माना, नवविधा रागकसावो ४४० -सत रागग्गि मानो, कतमी ४२३ ३०२ रुक्समूल ४२७ माया, कतमा रूपक्खधो मिच्छता, अट्ठ - अविधेन --अनारम्मको ७१, ७२, ७७ मिच्छादिवि, कलमा अनियतो - दसवत्युका ४७१ -अनिय्यानिको ८१ मिच्छामानो, क्तमो ४२४ - अप्पीतिको मित, क्तम ४०३ अन्याकतो ७० मुट्ठस्सच्च, कतम मुदिता, क्तमा ३३०,३३४, ३३५ ३३७ -अविचारो मुदिन्द्रिया, - अवितक्कअविचारो ४०४ मुसादादा वेरमणीसिक्खापद, क्तम -अवितको मैता, क्तमा ३२८,३३२,३३६,३३८ - प्रसद्धिलिट्ठसद्लेिसिको मोहवसावो, फतमो ४४० - प्रसविलिट्ठो ७४ मोहग्गि - अहेतुको ૭૨ मोहो, कतमो ४३३ - प्रासवविप्पयुत्तसासवो - पासवविणयुत्तो ७३ - उपादानविष्पयुत्त उपादानियो ७६ यथाभूत जाण ३६८,४०५, ४०७ - उपादानविप्पयुत्तो - अनेकधातुनानाधातुलोक ४०२ - उपादानियो ७८ ७० १ [ १६ ] -सउत्तरी . -सतविधेन ७० ७६ ८. रूपक्खन्धो, एकविधेन १८ / रूपसन्धो, लोकियो ७३ -एकादसविधेन २० -कामावचरो - सङ्किलेसिको ७६ -किलेसविष्पयुत्तो ७६ - गन्थनियो ७५ सासवो ૭૨ ७२ -सिपा अनिदानपरियो - गन्थविप्पयुत्तगन्यनियो -अनिदस्सनसप्पटियो ૭૨ -- गन्थविप्प्युत्ती - चतुविधेन १६ -अनिदस्सतो -चित्तविष्पयुत्तो - अनुपादिलो -चित्तविससट्ठो ७८ - अनुपादिमुपादानियो -अम्पटियो ७३ - छब्बिधेन १६ -उपादा ७८ --तिविधन - उपादिनी -- सविधेन २० - दस्सनेन पहातब्बहेतुको - उपादिनुपादानियो ८१ -नो उपादा - दस्सनेन पहातब्वो - सनिदस्सनसप्पटिघो ७२ - दुविधेन -सनिदस्सनो -न अरूपावचरो -सम्पटियो ७३ -म रूपावचरो - सयोजनविप्पयुत्तसयोजनियो ७४ - न हेतु अहेतुको ७३ - सयोजनविप्पयुत्तो ७४ - नीवरणविप्पयुतनीवरणियो ७७ - सयोजनियो -नीवरणविप्पयुत्तो ७२ - हेतुविप्पयुतो तीवरणियो १५७ रूपजीवितिन्द्रिय, कतम -नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुको ७१ -नेव दस्सनेन न भावनाय रूपताहा, कतमा ४८६ रूपधातुमा पहातब्दी ७१ ४८६ -नैवविपाकनविपावधम्मधम्मो ४६६,५०० - नेवसेवखनासेक्खो ७१ - चत्तारि चित्तानि नेवाचयगामिनापचयगामी -पञ्चविधेन १६ ४८४ -परामट्टो -तीणि सच्चानि •परामासविष्ययुत्तो -नव धातुयो -परित्तो -पञ्चासन्धा -परियापन्नो रूपसमा, क्वमा -पोतिसहगतो - भावनाम पहातम्बहेतुको ८१ -सनिदस्सनसम्पटिप ३१ -भावनाय पहातब्बो १ - सनिदस्सत -मज्झिमो रूपावचरा धम्मा,क्तमे ७३ -पभ्या ८४३ अट्ट हेतू ७० - उपपत्तिक्खणे -चुद्दसिन्द्रियानि -छ प्रायतनानि ७७ ८१ रूपायतन - गर १८ लोकुत्तरा, पम्मा ४, १५ / लोकुत्तर, झान [ २० ] पुपादानवखन्यो १२६१, महाभूत प, मज्झत्तिक -विग्यत्ति ४ मनिदम्सन - प्रतीतानागतपच्चुप्पप्त ३ सन्ति -प्रतीत -सम्पटिय -अनागत ३ -सुसुम -अनिदस्सनप्रणदिप धम्मायतन- - सोतविनेय्य परियापन्न ८८, ११२ -हीन ४ -अनिदस्सन ल - अनुपादिन्नुपादानिय - अनुपादित १८ लपना, कतमा अप्पटिष लाभमन्धरिय ૪૭ - इन्द्रिय लाभसक्कारसिलोक्पटिसयुत्तो, वितरको -उपादा १८ लामेन लाभ निजिगीमनता, क्तमा ४१६ - उपादिनुपादानिय लोकिया, पञ्जा १८ ३८१ - उपादिन्न ३८१ पोळारिक ३५३ लोके गन्पवितकको -कतम १७४, १८६,१६०-१६२, १६५-१९७,२०३,२०४, २०६ -पियरूप सातरूप, मन्धविचारो • कायविनेग्य - पक्क्षुविशाण १३० धानविठय्य चक्खुसम्फस्सना बेदना १३० • चखुविजेग्य चक्खुसम्पम्सो -चित्तसमुट्ठान - चक्षु १२६ - चित्तराहनु --धम्मवितको १८ १३१ -चित्तानुपरिवत्ति १८ ~ पोद्वन्चविचारो - रविवारी --जिव्हाविनेय्य -स्पताहा १८ - रूपविचारो रूपविनयको -न चित्तसमुट्ठान -न चित्तसहभु - स्पसञ्चेतना -रूपसम्गा - चित्तानुपरिवत्ति -स्पा -न विजाति १८ • सविचारो - फौट्ठबवितको -नो उपादा - रविवषको -पच्चुप्पन्न - सहवितको সুখীন लोको, कतमो -बहिवा २४०,२४२,२४४,२४० -पञ्च उपादानासन्धा -वाहिर २४०,२४२ - मनोधातुविनय १६ २० । लोभो, कतमो २४४, २४० ૪૨૨ - १३० -म महाभूत ४ [ २१ ] . - -मतीत - विशाणपञ्चया नाम १७७,१८०,१८२-१८४, १६६,२०,२०६-२३६ वचीदुच्चरित, कतम ४३४ वचीविसम -- विज्ञापहेतुक १७८,१८, १८६ यष्णमच्छरियं ૪ર૭ -विज्ञाणसम्पयुत्तं १७९, १९३, बनपत्य ३७२ १६४ वायामो, कतमो २५५,२५६,२५८,२६१ पि सह्यारो, क्तमो १६६, २०१, वायोधातु, मज्झत्तिका १०४, १०५ २०३, २०५ -- बाहिरा १०५ | विज्ञाणुपादानक्सन्धो १२६ विचारो, कतमो ३०६, ३१० विगाणं, मज्झतं १५ विचिकिच्छा, कतमा ३०७,४३६ १४ विचिकिच्छानुसयो -अनागतं विचिकिच्छापच्चया भवो, फतमो --मोळारिक २११ विजम्भिता, कतमा ४१८ १५ विजागक्खन्धो -पच्चुप्पन -बहिदा -अज्झत्तिको •सन्तिके - अविर्धन -हीन १६ -एकविधेन ५८ वितक्को, कतमो ६, १०,३७८ - चतुबिधेन विधा, तिस्सो ४३८ - चतुवीसतिविधेन - सदिसोहमस्मी ति -चित्त ७७ -सेय्योहमस्मी ति ४३८ - छब्बिधेन -हीनोहमस्मी ति -तिविधेत ५८ | विपरियासा, चतारो - दसविधन ५६ | विपाकघम्मधम्मा, पना -दुविधेन ३८६ नवविधेन ५८ विभवतण्हा, कतमा -पञ्चविधेन ५८ | विभवदिट्ठि, कतमा ४२८ -बहुविधेन ६६ | विमोक्खा, अट्ठ ४०६ -सत्तविधेन ५८, ६८ | विमोक्सो, अट्ठमो ४०६ विज्ञाणञ्चायतनूपगान, देवानं ५०८ - चतुत्यो ४०६ वि.. कतमा १०२, १०६ - छट्ठो ४०६ विज्ञाणपच्चया, नामरूपं १७४, १८२, १८४-१८६, - ततियो ४०६ २०२, २०३, २०५ -दुतियो -विज्ञाणहेतुक १७८,१६०, -पञ्चमो ४०६ - पठमो १६१ ४०६ -सत्तमो -विज्ञाणसम्पयुत्त १७६, विरियसमाधिपधानसवारसमन्नागत, १९५-१९७ इद्धिपादं २६४-२६६ ५८ | विपाका, पञ्जा ४०६ [ २२ ] ६ २७६, २७७, २८२ , वेदना, अनागता २७२ -अनासवा चिरियसम्बोझङ्गो विरियिद्विपादो विरियिन्द्रियं, कतम विरियं, कतम २५६-२६१,२६५, २६६-२७१ ४५७ ४५७ -मब्याकता - पोळारिका -कुसलाकुसला -जाता ७ -पचुप्पन्ना ~ बहिदा ६ ४८०,४८१,५१३ -सत्त -सन्तिके ७ ७ ६ ३, विरोधवत्थूनि, छ विवादमूलानि, छ विसमानि, तीणि विसम, दोसो -मोहो रागो विसुद्धिदेवा विसेसभागियो, धम्मो दिहिंसापातु विहिंसावितक्को, कतमो विहिंसासज्ञा, कतमा विहेसा, कतमा वेदनाक्खन्धो ~ अट्टविन -एकविधन - चतुबिधेन - चतुवीसतिविधेन - छब्बिधेन -तिविधेन -तिसविधेन - दसविधन - दुविधेन -नवविधेत -पञ्चविधन -बहुविधेन -- सत्तविधन वेदनानुपस्सी वेदनुपादानक्खन्धो वेदना, अकुसला -प्रजाता -अज्झत्ता -प्रतीता -प्रतीतानागतपच्चुप्पन्ना अदुक्समसुखा ५०४ -सासवा -सुखा ६ १०७, १०८ -च अदुक्खमसुखा च ४३३,४३४ -हीना ४३३ . वेदनापन्दश, अधिमोस्खो २१२, २२१, २२७, २३६ ४४२ तोहा, कतमा १८२,२०० ५, १७,१११ - वेदनासम्पयुता, कतमा १६३ २१ - वेदनाहेतुका १८८, १६२ २० -पटिघ, कतम २१० २० - पसादो, कतमो २१३,२१८,२२४ पि फस्सो, कतमो १६६ २० -भवो, वतमो २१६२२०,२२२, २० २२३, २२६ -विचिकिच्छा, कतमो २११ वेरा, पञ्च २० येहफलान देवान ५०७-५०५ २१ २० स ૨૨ सउत्तरा, पञ्चा ३८४ २१ | सत्कायदिदि, कतमा २४६, २५१ : ससिलसिका, पञ्चा १२६ सढतानि, नव ६ / सवारवसुन्यो ३,११,१७,४५, ६८, १११ ४३६ ४८३ प्रविधेन ४५ - एकविधेन - चतुब्बिर्धन - चतुपीसतिविधन - छम्धिन [ २३ ] - ८ ८ ८ सहारा, अतीता सहारस्खयो, तिविधन ४५, साक्खन्यो, दसविधेन ३४ -दसविधेन -दुविर्धन - दुविधेन -नवविधेन - नवविधेन -पञ्चविधेन --पञ्चविधेन - बहुविधेन ~ बहुविधेन -सतविधन -सतविधेन सा,प्रज्झत्ता सहारपच्चया पि अविजा १९८,२०३, २०५ मतीता -विज्ञाणं १७४, १८२, १४, २०१, -अनागता २०३, २०५, २१३, २१८, -अनासवा १० २२२, २२६, २२७ - पोळारिका - सह्वारसम्पयुत्तं - चक्खुसम्फरसजा . -१९५, १६७ पच्चुप्पन्ना - सह्वारहेतुकं १८७, १५६, - बहिदा १६१ -सत्त ४८०,४०२,५१३ ११ - सन्तिके १० -अनागता ११,१२ -सासवा --मोळारिका ૨૨ -हीना १३ | सञ्जीवादा, सोळस -पचपन्ना १२ | सञ्जुपादानक्खन्धो १२६ -बहिदा १२ | सति, कतमा २४८, ३०१,३०३,३०४,३१३ -सन्तिके १४ | सतिन्द्रिय -हीना १३ ) रातिपट्टानं, कतम २५०, २५२ सह्वारुपादानक्सन्यो १२८ ) सतिपट्ठाना, चत्तारो २३८,२४६,२५०,२५२ सद्भारेसु जाण ३६५, ३६६ , सतिसम्बोझङ्गो २७६-२८२,३०० २१८, २२०-२२४, सत्त, अनुसया ४६० २२६,२२७,२३६ प्रसद्धम्मा सद्वित्तेन पञ्चपादानवसन्या दुक्खा, कतमे १२६ • उच्छेदवादा ४७६ ४५३ -चित्तानि ४८०,४८२,५१३ - सच्चानि, वीणि -चेतना ४८०,४८२,५१३ १३५, १४०,४०० -दिट्टियो सम्याक्खयो ३, ६, १७,३३,१११ - दुचरितानि -मट्टविधेन - परियुट्टानानि -एकविधन फस्सा ४८०,४८१ - धतुवीसतिविधेन २७६,२८०,२८२,३०० -चतुध्यियन -माना ४६१ - छविधेन -वेदना ४६०,४८१ -तिविधेम -सा ४८०,४०२,५१३ -तिसतिविधन सत्तपमातिका सद्धारो, क्तमो सङ्गा, पन्न -चत्तारि - -बोझङ्गा [ २५ ] ८३, ८४ सुखुम, रूप सुख, कतम सुतमया, पञ्जा सुदस्सान, देवान सुदस्सीन, देवान सुभकिण्हान, देवान सुराभेरयमज्जपमादट्ठाना वेरमणी- ४३१ - सेनामन, गुहा सुखिन्द्रिय, क्तम १५८ | सोतायतन ४ सोतिन्द्रिय, कतम ३०६, ३१२ | सोमनस्सधातु ३८५ सोमनस्सिन्द्रिय, कतम ५०८ | सोमनस्सुपविचारा, छ ५०८ | सोमनस्स, कतम ३१३ ५०७ | सो ठस, सजीवादा सयोजनविप्पयुत्ता असयोजनिया, पञ्जा ३८२ सिक्खापद, कतम ३४३, ३४४, ३४७ -सयोजनिया, पञ्ज्ञा ३८२ सेक्खा, पञ्जा १८७ सयोजनानि, तीणि ४३५,४३६ -दस मेनासन, अट्टो ३०१ - पञ्चद्धम्भागियानि - अड्डयोगो -पञ्चोरम्भागियानि ४३१ ३०२ सयोजनिया, पञ्जा -पासादो ३८२ ३०१ सवरो -पीठ २६६ ३०१ -विम्वोहन सवुतो २६६ -भिसि स्वाकारा, सत्ता ३०१ -मञ्चो -मालो ३०१ हानभागिनी, पञ्जा - रक्खमूल ३०२ ) हानभागियो, धम्मो लेणो ३०१ | होनस्स सदिसोहमस्मी ति मानो ४२२ - विहारो - सेय्योहमस्मी ति मानो ४२२ ३०२ -हीनोहमस्मी ति मानो ४२३ सेय्यस्स सदिसोहमस्मी ति मानो ४२१ | हीना, वेदना - सेय्योहमस्मी ति मानो -सहारा -हीनोहमस्मी ति मानो ४२१ सेप्योहमस्मी ति मानो ४२० हीनोहमम्मी ति मानो ४२० ४३८ -विधा सोको १२७, १७५ | हीन, रूप सोतधातु, पतमा १०६ -वियाण सोतविज्ञाणधातु १०६, १०६ हेतुचतुक्क १७८ सोतविज्ञाण १५ | हेतु, तयो सोतसम्पस्सना, सञ्जा है -नव ४८०,४८१ ह • ३६२ ४०६ - वे गुम्ब -विधा ४३८ अभिज्ञा दे सारम्मणा उक्विता पुगतेजेन गायायो ५२५ / ताव दीपारा तता दादग घोटिरात तेग ५०६ छ एते वामावचरा तस्मा हि धीरा निपका ५०६ | भावयित्वा मुचि गम उपमायो रोय्यथापि नाम एक पुग्गल दुग्गत दुरूपेत दिस्वा करणायेय्य सेय्यथापि नाम एक पुग्गल नेब मनाप न अमनाप विस्वा उपेक्यो मन सेय्यथापि नाम एक पुग्गल पिय मनाप दिस्वा मुदितो प्रम सेय्यथापि नाम एक पुग्गल पिय मनाप दिस्था मेत्तायेम्प ३२९ ३३१ ३३० ३२० सुखपाठी द " " सुद्धिषणं पिट्ठ पन्तिय प्रसुरापाठो पिढे पन्तिय प्रसुद्धपाटो सुबपाशे २६ दरब्बा दट्टया ३०४ १० चित्तस्म चित्तस्म- १७ एकविधन एराविन ३०७ ४ विक्षा भन्तत विपो भन्तत्त ०सम्मयत्ता • सम्पत्ता ३०७ ६ बुच्चात वचति कलेस किलेस० ३०८ १२ ति? ति। १३ अनुपादिनुपादा अनुपादिमुपादा. ३२६ २ एवमव एवमेत २८ ननवत्तध ने बत्तच ३४० २ अरूपपात्तया मापूपत्तिया २०० १५ मिनिवति अभिनिबत्ति ३१० १६ मिता नियत्ता १ रूपारम्मरण रूपारम्मण अभिनिता अभिनियता २१५ १७ उपचितत्त उपचितता २१ पटिगम्मिदा पटिगम्भिदा २२३ ११ उपाचतत्ता उपचितत्ता ३५६ २६ पनारम्भ पनारम २२८ नेव १२ परिभानमभिदा पटिभानपटि- ૪૨ १९ दोमनस्स दोमनस्स मम्भिदा २६२ २७ मगा मागाधि- ४०३ २७५ १ हतुवा हेतुका ४२३ (मिरो) होनाहेमम्मी होनाहमम्मी २७६ १ सत्तबोज्यना सत्त वांग्यङ्गा मह २८२ १२ वेदनासम्पयुत्तो वेदनाय सम्पयुत्ता ४४६ अममेनु २६३ ४ महतुका महेतुवा ४४८ जिना मना २९३ (मिरो) पञ्हापु क पन्हापुन्छक ४५० पर चलो ३०४ ४ पदासो पदोमा १७ दिट्टि २० आममतुः २ परच पार IY५२
[ २३ ]
पिटे
पन्तिय असुद्धपाठो
१४ धाम्मधातु
७
म
पि? पन्तिय असुद्धपाठो
सुद्धपाठो
में
५०० (सिरो) असमसत्तान असम्भसतान
५०४
२४ ऐसो एसो
सुद्धपाठो
घन्मयातु
१४ तिति तिपि
१५ मनोविज्ञाण मनोविज्ञान
५१५
।
प्रवाशव भिक्षु जगदीश काश्यप, मन्त्री, पाति प्रकाशन माल,
विहार, नातदा (पटना)
मुदक : श्रीकृष्णया मेरी, विद्यामन्दिर प्रेस (प्राइवेट लिमिटेड,
० १५/२४, मानमन्दिर, पाराणसी-१.