Agarchand Bhairondan Sethiya Jain Parmarthik Sanstha, Bikaner
Prakarat Katha Sangrah
Front matter
No text on this page.
गुजरात पुरातत्त्वमन्दिर प्रन्थावली प्राकृत कथासंग्रह (प्रथम भाग-भूळ पाठ) संपादक- मुनि जिनविजय ( आचार्य, गुजरात पुरातत्त्व मन्दिर ) 卐 गुजरान पुरातत्त्व मन्दिर अमदावाद विक्रम संवत् १९७८ : मथपावृत्ति ति १५००] ** पित, १२ आना रसिकलाल छोटालाल परीख मंत्री, गुः पुरातत्व मन्दिर, अमदावाद.. मुद्रक- फेशप रावजी.गोंधळेकर, 'जगद्वितेच्छु' प्रेस, ६०७, शनवार पेठ, पुणे.
प्रास्ताविक नोंध V . गुजरात विद्यापीठ द्वारा प्रस्थापित आर्यविद्यामन्दिरना अभ्यास- क्रममा संस्कृत साथे पाली अने प्राकृत भापाना सामान्य अभ्यासने पण आवश्यकीय स्थान आपवामां आवेलुं होवाथी, ए मन्दिरना विद्या- थियोने प्रथम वार्षिक अध्ययनमा प्राकृत भापानो साधारण परिचय करावयामाटे आ प्राकृत कथासंग्रह तैयार करवामां आव्यो छे. अहिं प्राकृत भाषार्थी ते भापा समजवानी छे, जेने भापा- शास्त्रियो ' महाराष्ट्री प्राकृत ' कहे छे, अने नेमां मोटे भागे जैनधर्म- नुं प्राचीन साहित्य प्रयित थएलू होई, जेनु संपूर्ण व्याकरण गुजरा- तना प्रसिद्ध जैन विद्वान् आचार्य श्रीहेमचन्द्रे पोताना सिद्धहेमशब्दा- नुशासन नामना व्याकरण अन्यना अष्टम अव्यायना प्रारंभम आपेलु छे. आ संग्रहमा आवेली कथाओ मूळ उत्तराध्ययन नामक नसूत्रनी देवेन्द्रगणी ऊर्फ नेमिचंद्र सूरिकृत टीकामां आवेली छे. ए टीकाकार विद्वान् विक्रमनी १२ मी शताब्दिमां थई गया छे. तेमणे ए टीकानी रचना गुजरातनी गौरवशाली राजधानी अणहिलपुर पाटणमा करेली छे. आ कथाओमांनी १ ली कथा जर्मनीना विद्वान डॉ. फिके Eine Ssinistische Bearbeitung der Sagar-Sage RIHAT निबन्धमां आपेली छे, अने बाकीनी कथाओ तेन देशना प्रसिद्ध पण्डित डॉ. हर्मन जेकोबीए खास प्राकृत भाषाना अभ्यास माटे ज तैयार करेला Ausgerahlte Erzahlungen in Maharashtre : Zur Einfuhrung in Das Studium Des Prakrit 5 7741 पुस्तकमा छपावेली छे. -मुनि जिनविजय
अनुक्रमणिका
.
....
१. सगरसुअ-कहाणय
२. उदायण
३. सणकुमार
४. घम्भद
५. मूलदेव
६. मंडिय
७. आडद
....
....
७०
....
७२
" ॥ णमो त्धु णं समणस्स भगवओ महावीरस्स ॥ प्राकृत कथासंग्रह सगरसुअ-कहाणयम। अत्यि अओझा नयरी । तीए इक्खागकुलुब्भवो नियसत्तू राया । तस्स च सहोयरो सुमित्तविनओ जुवराया विनयाजसमई- ओ य ताण भारियाओ । विजयाए चोदसमहासुमिणसूइओ पुत्तो उववन्नो भाजिओत्ति नाम बीयतित्थयरो । जसमतीए वि बीयचक- 5 वट्टी सगरो उववन्नो । पत्ता ते नोव्वणं परिणाविया उत्तमनरिन्द- दुहियाओ। कालेण यजियसत्तुरण्णा ठविओनियरज्ने अनियकुमारो, सगरो जुवरजे । अप्पणा य ससहोयरेण दिक्खा गहिया । आमिय- राया वि तित्यपवत्तणसमए ठविऊण रजे सगरं निक्खन्तो। सगरो वि उपन्नचोद्दसरयणो साहियछखण्डभारहो पालेइ रज्नं । जाया 10 य तस्स सूराणां वरािणां पुत्ताणं सही सहस्सा । तेसिं भेट्ठो मण्हुकुमारो । अन्नया तोसिओ नण्हुकुमारेण कहवि सगरो । भणिओ तेण 'जण्हुकुमार, वरसु यरं!' तेण भणियं 'साय, आत्थ मम अभिलासो, नइ तुम्भेहिं अणुन्नाओ चोदसरयण- समेओ माइबन्धुसंनुओ वसुमई परिममामि । पहिवन्न राणा । सव्व- 15 मलेणय पसत्यमुहुत्ते निग्गओ सव्वसहोयरसमेओ। परिन्भमन्तीय अणेगे नणवए पेच्छन्तो गामनगरागरसरिगिरिसरकाणणाई पत्तो अवाक्य- गिरि । हेहा सिविरं निवेसिङण अरूढो उवरि । दिदं भरहनरिन्द- कारिय माणिरयणकगमयं चउवीसजिणपडिमाहिटियं शुभसयसं- गयं निणाययणं । पन्दिऊण य निणिन्दे पुच्छिओ मन्ती केणेयं २ सगरसुअ-कहाणयम् मुकपकम्मुणा भइसयरमणीयं कास्यि निणभवणं ? कहिओ तेण भरहवइयरो । तं सोऊण भणियं जण्हुकुमारेण निस्वेह अन्नं अट्ठा- वयसरिस सेल, मेण तत्य चेझ्यहरं कारवमो। निउत्तपुरिसेहि य समन्तओ निरूविऊण साहियं जहा नत्यि देव परसो अन्नो गिरी। 3 तेण माणयं नइ एवं ता करेमो एयरसेव रक्खं, जो होहिन्ति कालेणं लुता सदा य नरा । आहिणवकारावणाओ य पुवकयपरिपालणं वरं'। तओ सब्वे वि सगरपुत्ता दण्डरयणं गिम्हित्ता समन्तओ महीहरस पासेसु ते लम्गा खणिडं, तं च दण्हरयणं सहस्सं नोयणाणं भिन्दिउण पतं नागभवणेषु । 10 भिन्नाई ताई । तं च अचभुयं पेच्छन्ता मीया नागकुमारा सरणं मम्ममाणा गया जलणपभनागरायस्स समीयं । साहिओ वड्यरो, सो वि संभन्तो उढिओ ओहिणा आभाएत्ता आसुरत्तो समागओ सगर- सुयसगासं, भाणियं च । भो भो, कि तुन्भेहिं दण्डरयणेण महिं मिन्दिऊण कओ भवभिन्दणेण उपदव्यो नायलोयस्स ! ता अप्पर- हाय तुमहिं कयमेये, जो अपवहाए नूर्ण होइ वलं उत्तुणाण भुयणम्मि । नियपक्खवलेणं चिय पडइ पयतो पईचम्मि ॥, तो तस्स उवसामणनिमित्तं भणियं नण्हुणा भो ' नागराय, करेसु पसाय, उवसहरसु संरम्भ, खममु अम्ह अवराहं एयं । न अम्हेहि 20 तुम्होवद्दवानमित्तमेयं कय, अट्ठावयचेयरक्खट्टा परिहा कया एसत्ति। न पुणो एवं काहामो । उपरान्तकोयो गो सट्टाणं जलणपभो । तम्मि य गए भाभयं जगहुकुमारेण : एसा परिहा दुलहा न सोहए जलविरहिया, ता पूरेमो नारेण 'ति। तओ दण्डरयणेण गङ्गं भिन्दि- ऊण आणियं जलं । भरिया परिहा । पत्तं तं नागभवणेसु जलं । 25 जलप्पवाहसंतत्तं नायनाइजिणं पलायन्तं पोच्छय पउत्तोवहिको- वाणलपठित्तमणो आसुरत्तो नरणप्पभो भाग पयत्तो 'अहो महा- पाषाण नइ तेर्सि अणुकम्पाए समिओ एकास अवरहो भए, तो तेहिं अपियरं उबद्दवं काउं भादत्तं माहं । महवा दण्टेण चेष 15 ३ . 5 माकृत कथासंग्रह नीयाणमुवसमो, न सामेणं । ता दंसेमि संपद अविणयफलं' सि। पेसिया तत्य हणणत्यं नयनविता महाफाणणो । तक्खणं चिय नीहरिऊण तेहिं नलन्तनयनेहिं पलोइया समागा भासरासीभ्या सव्ये वि सगरसुया। तं पेच्छिय जाओ हाहारवगम्भिणो महाकन्दो सिविरे । विमुक- केसाओ भगतलयाओ तोटियहारलयाओ हा देव, देव ति पलव- न्तीओ लोलन्ति महीए अवरोहनुवईओ एवं विलवमाणं संटवियं से मन्तिणा नहा ईइमो चेव असारो संसारो, अणिवरािणजो दिवपारणामो । किं एत्य बहुणा विलवणेणं । कजे मणो दिजइ, 10 न सोयाणिज्ञा कुमारा, नओ बहुतित्थवन्दणेणं, इमस्सनिणालयस्स रक्खाकरणेण बहुमणोक्यारेण य उवज्जियसुहकम्मा । तेण दिजउ तरियमेव पयाणयं, गच्छामो महारायसीवं । अणुमन्नियं प मन्तिवयणं, सव्वेहि वि दिशं पयाणयं । कमेण पत्ता नियपुरमासनं सामन्ता, सव्वेहि यमन्तियं तत्य ' कहमिमं रायस्स कहिडं पारीयइ, 15 नं कुमारा सब्वे एकपए पेच्छन्ताण घेव अम्ह दड्डा, वयं च अक्खयदेहा समागया । रज्जाकरमेयं, ता पविसामो सव्वे चेव नदन्तनलणं'। एवं तेसिं मन्तन्ताणे समागओ एगो दिओ, मणियं च तेण 'किमेवमाउलीहूया, मुञ्चह विसायं, नओ न संसारे किंचि सहम- 20 सुहं वा अघन्मुयमत्यि, भणियं च कालम्मि अणाईए जीवाणं विविरुकम्मवसंगाण। तं नस्थि संविहाणं संसारे जं न संभवद ॥ अहं साहमि राइणो इमं वइयर' । पडिवन्नं तं तेहिं । तओ सो अणाहं अण्डयं भेत्तूण हा मुट्ठो मुट्ठो' ति कलुणं वाहरन्तो 25 गओ रायदुवारं । निसुओ राइणा तरस विलवणसहो। वाहराबिओ । 'कण मुट्ठो सि' ति पुच्छिओ वुत्तन्तं । तेण आणियं देव, एस एश्लो व . मे मुओ। अहिणा दट्ठो य इमो जाओ निचेट्ठो । ता काऊण 10 - सगरसुभ कहायणम् करुणं नावावहे इमं । एपम्मि अवासरे पत्ता तत्य मान्तिसामन्ता, पणमिऊण उपविहा अत्यागे । नरिन्देश य आणत्तो वेजो कुणत निविसमेयं, । वेजेण मुणियनरिन्दसुयमरणेण माणियं निम्मि गोत्ते कुले वा कोइ न मओ, नइ ताओ भूई आणिज्जद, ता जीवावेमि 5 तीए इमं । मणिया दिएण भूई जाव, सहस्ससो घरे नायाई बन्धु- मरणाई । साहियं - देव, नस्थि विज्जोवदित्यो भूइए लम्भो' । राणा मणिय जइ एवं, ताकि नियपुतं सोएसि! सव्वतियणसाहारण- मिम भरणं, भणिय च कि अस्थि कोइ भुवणम्मि जस्स जायन्ति ने पाया। नियकम्मपरिणईए जम्पणमरणाइ संसारी ता माहण, मा रुयसु, मुञ्च सोय, कज चिन्तेसु, कुणसु अपहियं, नाव न तुम पि एवं कपलिजसि मच्चुसीहेणं । विप्पेण भणियं आगामि अहमय, परं पुत्तमन्तरेण संपइ चैव मे कलक्खओ हो । दुहियाणाहवच्छलो अप्पडिहयपयावो सयलपयापालणनिरओ देवो, 15 ता देसु पुरानीवावणेण माणुसभिक्वं'। रना भणियं भद्द, असकप- डियारं विहिविलतिय । मणिय च सीयन्ति सच्चसत्थाई एत्व, न फमन्ति मन्ततन्ताई। अधिपहरणम्मि य चिहिम्मि कि पोरसं कुणउ १ ॥ ता परिचय सोगं, करेनु परलोगहिये । मुक्खों चैव करेइ हिए 20 नहे. मए वा सोगं । विप्पेण भणिय - महाराय, जइ सञ्चय, न कायको एत्य आणएण सोगो, ता तुमं पि मा करेजसु सोग। असंभावणिज तुम्ह सोयकारणं जायं। तओ संभन्तेण रत्ना पुच्छिये 'भो विम केरिस सोयकारण ! विप्पेण मणियं देव, सहि पि तुह भुयमहत्सा कालगया, । सोऊण इमं राया विज्नुप्पहारहओन्द 25 नहचेयणो सिंहासणाओ मुच्छविहलहलो निवडिओ धरणिविटे। मुच्छावसाणे सोगारियमणो मुक्कण्ठं रोविजण पलावे फाउ .आढत्तो ' हा पुरता, हा हिययदया, हा नन्दलहाहा मुसहाना, हा विणीया, हा सयन्दगुणनिहिणो, माकत कयासंग्रह • में अणाहं मोत्तण तुम्भे गया ! देह मे सुम्म विरहदृष्टस्स दंसणं । हा निम्धिण पावविहि, एकपए चेव सव्वे ते मालए संहरन्तेण किं तए अप्पणं पूरियं ! हा निडुरहियय, किं न फुलसि असजासुयम- रणदुक्खसंतत्तं पि किं न वचसि सयखण्डं । एवं च विलवमाणो 5 मणिओ तेण विष्पेण 'महाराय, संपइ चेव ममोवइससि संसारा- सारयं, ता किं अप्पा गच्छसि सोयपरवसत्तं ! अहवा परवसणम्मि सुहेणं संसारानिच्चयं कहइ लोओ। नियवन्धुजणविणासे सबस्स वि चलइ धीरत्तं ।। दुसहं च एगबन्धुस्स वि मरणं, कि पुण सट्टीए पुत्तसहस्साणं । 10 तहा वि 15 सप्पुरिसचिग वसणं सहन्ति गरुयं पि साहसेफरसा। घराणिच्चिय सहइ जए वज्जनिवायं, न उण तन्तू ।। अओ अवलम्चेसु धीरयं । अलमेत्य विलावएण, जओ सोयन्ताणं पि नो ताणं, कम्मवन्धो उ केवलो। तो पण्डिया न सोयन्ति जाणन्ता भवरूवयं ॥ एवमाइवयणविन्नासेण संठविओ राया विष्पेण । भणिया य तेण मन्तिसामन्ता 'साहेह जहा क्तं राइणो'। साहियं च तेहिं पगलन्त- वाहनलेहिं । समागया पहाणपउरा, धीराविओ सध्वहि वि राया। कयमुच्चियकरणिज । एत्मान्तरे पत्ता अहावयासन्नवासिणो नणा । पणयासिरा विन्नवेन्ति नहा देव, जो तुम्ह सुएहिं अट्ठावयरवखणत्या आणिओ गङ्गाजल. प्पवाहो, सो परिहं भरिऊण आसन्नगामनगरे उवद्दवन्तो पसरह । तात निवारेउ देवो, नत्यि अन्नरस तन्निवारणसत्ती' । राहणा मणिओ भगीरही नियपउत्तो 'वच्छ, दण्डरयणेण नागरायं अणुन- -25 विय नेसु जयहिाम्म गॉ। सो वि गओ अट्ठावयं | अहममत्तेणा- राहिओ नागराया आगओ कयभीसणभुयङ्गहारके.उरो । मणइ कि संपादेमि !' भगीरहिणा भणिय पणामपुव्वयं ' तुम्ह पसाएण 20 ६ 5 सगरसुभ कहायणम् नेमि गहें समुद्दे, उबद्दवो महन्तो सोयाम । नायराएण मणियं 'विगंयमओ करेसु समीहिय, निवारिस्सामि अहं भरहणिपासिणो. नागे' ति मणिऊण गओ नागराया। भगीरहिणा वि कया नागाणं मलिकुसुमाईहिं पूया । तप्पभियं च नागरलिं कुणइ लोओ। राय- सुओ वि गरमागरिसन्तो, दण्डरयणेण भान्तो वह थलसेलवणे नणाराहाए पत्तो पुन्वसमुदं । नत्यावयारिया मेहन्ती अणेगाई नइसहस्साह गया, पुणो वि विहिया तत्थ नली नागाणं । जत्य य सागरे मिलिया गङ्गा, तत्य गङ्गसायरतित्यं जायं। अज्ज वितं लोए विक्सायं । गङ्गा वि जण्हुणा आणीयति तेण नव्हवी 10 नाया, मगीरहिणा विणीयत्ति तेण भागीरहित्ति । सो विनाहिं मिलिऊण पूओ गओ अओझं । पूइओ राइणा तुट्टेण, टविओ नियरजे । अप्पाणो य निक्सन्तो अनियनिणसगासे, सिद्धोय। अन्नया पुच्छिओ भगाराहराइणा अइसयनाणी ' भगवं, किं कारणं जण्हुपमुहा ते सहि पि कुमारसहस्सा सममरणा संनया? ' भगवया 15 माणिय महाराय, एगया महन्तो सबो चेहयवन्दणत्यं सम्मेयपन्दए पहिओ, पत्तो य अरण्णं उलहिऊण अन्तिमगामं । तन्निवासिणा सव्वनणण अणारिएणं अचन्तमुवहविओ दुव्वयणनिन्दणेणं वत्यन्न- घणाहरणच्छिन्दणेण य । तप्पच्चयं च नद्धमसुहं महन्तं कम्मम- णेण कुम्भयारेण एगेण पयइमद्दएण' मा उवद्दवेह इमं तित्यनत्तागपं 20 नणं । इयरनणस्स निरवराहस्स परिकिलेसणं महापावहेऊ, किं पुण एरिसम्मियनणस्स । ता जइ सागयपडिवत्ति. इमस्स न सकेह काऊं, ता उवद्दवं पि ताव रक्सह 'ति माणऊण निवारिओ सो गामनणो, गओ य सङ्घो । अन्नम्मि य दिणे तन्निवासिगा एगेण नरेण रायसन्निवेसे चोरिया कया । तन्निमित्तेण रायनिउत्तेहि पुरिसे- 25. हिं दाराई पिहेऊण सो गामो पलीविओ । तया य सो कुम्भयारो सयणहिँ निमन्तिओ गाममन्नं गओ आसि। दड्डा य तत्थ साहिजण- सहस्सा, उववन्ना पराडवीए अन्तिमगामे माइवाहत्तार ते सव्वे,
पाकृत कथासंग्रह
कोदवियत्ति नाओ लोए मणन्ति । कहिं चि तत्यागओ करी,
तचलणेण मद्दिया ते । तओ नाणाविहासु दुक्खपउरासु कुनोणिसु
परिममिऊण सुइरं, भणन्तरं भवे किंपि कऊण तहाविहं सुहकम्म,
उववन्ना सगरमुयत्ताए सहि. पि सहम्सा, तक्कम्मसेसवसेण य पत्ता
इमं मरणवसणं । सो वि कुम्भयारो नियआउखए मरिऊण जाओ
एगम्मि सन्निवेसे धणसमिद्धो वणिओतयणन्तरं कयसुकयकम्मो संजाओ
मरिऊण नरवई। सुहाणुवन्धसुहकम्मोदएण पडिवन्नो मुणिधम्म,
काऊण य कालं गओ सुरलोयं । तत्तो चुओ नण्हुसुओ नाओ सि
तुमं "ति
च भगीरही सोऊण संवेगमुवगओ मयवन्तं वन्दिऊण
सभवणं गओ।
उदायण तेणं कालेणं तेणं समएणं सिन्धु-सोरेन जणपरम वीपमए नाम नगरे होत्या; उदायणे नाम राया, पभावई देवी। तीसे नेढे पुरे अभिई नाम जुब्ब-राया होत्या; नियए माइग्रेजे केसी नाम होत्या । से गं उदायणे राया सिन्धु-सोवीर-पामो- 5 क्खाणं सोलसण्हं नणवयाणं वीयभय-पामोक्खाणं तिहं तेव. हाणं नयरसयाणं महसेण-पामोक्खाणं दसण्हं रायाणं बद्ध- मउडाणं विइष्ण सेय-चामर-वायवीयणाणं अन्नेसि च राईसर- तलवर-पभिईणं आहेवचं कुणमाणे विहरइ । एवं च ताव एवं इओ य, तेणं कालेणं तेणे समएणं चम्पाए नयरीए कुमारनन्दी 10 नाम मुवष्णकारो हाथि-लोलो परिवसइ । सो जत्य मुरुवं दारियं पासइ मुणेइ वा, तत्थ पञ्च-सया सुवण्णास दाऊण तं परिणे । एवं च तेण पञ्च-सया पिण्डिया। ताहे सो ईसालुओ एक- खम्भं पासायं करेत्ता ताहिं समं एलद । तस्स य मित्तो नाइलो नाम समणोवासओ । अन्नया य पचसेल-दीव-यत्यवाओ वाणम. 15 तारीओ सुरवइ-निओएणं नन्दीसर-वर-दीव जत्ताए पत्थियाओ। ताणं च विज्नुमाली नाम पञ्चसेला-हिवईः सो धुओ । ताओ चिन्तन्ति कं पि दुम्गाहेमो, जो अम्हं भत्ता भवइ । नवरं वद्य- न्तीहिं चम्पाए कुमारनन्दी पच-महिला-सय-परिवारो उवललन्तो दिट्ठो । ताहिं चिन्तियं 'एस इत्यी-लोलो, एयं दुग्गाहेमो' । ताहे 20 सो भणइ काओ तुम्हे !' ताओ भणन्ति अम्हे हासा-महासा-मिहा- पाओ देवयाओ। सो मुच्छिओ ताओ पेच्छइ । ताओ मणन्ति 'नइ अम्हेहिं कन्नं, तो पञ्चसेलग दीव एजाहित्ति मणिऊण उम्प. इऊण गयाओ । सो तासु मुच्छिओ राउले सुवष्णं दाऊण पंड- इंग नाणेइ । कुमारनान्दं जो पञ्चसेलग नेह, तस्स धण-कोडिं सो ९ उदायण देह। थेरेण पडहओ वारिओ। वहणं कारियं पच्छायणस्स भारियं । थेरो तं दव्वं पुत्ताण दाउण कुमारन्दिणा सह नाणवत्तेण पत्थिओ । जाहे दूरं समुद्दे गओ, ताहे थेरेणं भण्णइ । किंचि पेच्छसि ?' सो भणइ कि पि कालयं दीसह' । थेरो भणइ ‘एस वडो, समुद्दकूले 5 पव्यय-पाए जाओ; एयस्स हेट्टेणं एवं वहणं जाहिद, तो तुम अमूढो वडे विलग्गेज्जासि; ताहे पञ्चसेलाओ भारुण्ड-पक्खी एहिन्ति । तेसिं जुयलस्स तिणि पाया । तओ तेसु सुत्तेसु मझिल्ले पाए सुलग्गो होज्जासि पडेनं अप्पा नन्धिओ । तो ते पञ्चसेलयं नेहिन्ति । अह तं वडं न विलम्गसि, तो एयं वहणं 10 वलयामुहे पविसिहिड; तत्थ विणणस्सिहिसि । एवं सो विलग्गो नीओ पक्खीहिं । तहि ताहिं वाणमन्तरीहिं दिह्रो । रिद्धी य से दाइया । सो पगहिओ नीओ ताहिं भणिओ न एएण सरीरेण भुनामो किंचि ; जलणपवेसाइ करेहि ! जहा पञ्चसेला-हिवई होज्जामि-त्ति, तो किह जामि ?' ताहे करयलपुडेण नीओ स 15 उज्जाणे छड्डिओ । ताहे लोगो आगन्तॄण पुच्छइ । किं तुमे तत्थ अच्छेरयं दिलु !' सो भणइ दिढे सुयमणु-भूयं ने वित्तं पञ्चसेलए दी। इसयच्छि चण्डवयणे हा हासे हा पहासे-त्ति ॥ आढत्तं च तेण तयभिसन्धिणा जलणासेवणं । वारिओ य मित्रण 20 भो मित्त, न तुह काउरिस-नणो-नियमेयं चेठ्ठियं' । ता महाणुभाव दुलहं माणुस-जम्मं मा हारसु तुच्छ-भोय-सुह-हे । वेरुलिय-मणी-मोल्लेण कोइ किं किणइ कायमाणि ।। अन्नं च। जई वितुमं भोगत्थी, तहा विसद्धम्माणुट्ठाणं चेव करेसु!जओ धणओ घणत्थियाणं कामत्थीणं च सव्व-कामकरो सग्गा-पवम्ग-संगम-हेऊ जिण-देसिओ धम्मो ॥ एवमाइ अणुसासणेण वारिज्जन्तो वि मित्रेण इङ्गिणी-मरणेण मंओ पञ्चसेला-हिंवई जाओ। सड्ढस्स वि निव्वेओ नाओः भोगाण कजे किलिस्सइ-त्ति - 25 ।
5 १२ माकत कथासंग्रह नासन्तो वण-मण्डे साहवो पेच्छड़, तेसिं सरणमुक्लीणो । मा भा- यसु-त्ति समासासिओ । तेहिं नियत्ता ते तावसा । अणुसासिओ साहूहिं धम्मो चेवेत्य सत्ताणं सरणं भव-सायरे। देवं घम्म गुरुं चैव धम्पत्थी य परिक्खए । दस-अह-दोस-रहिओ देवो धम्मो उ निउण-दय-साहिओ। सुगुरु य वभ्वयारी आरम्भ-परिग्गहो-चरओ ॥ एवमाइ-उवएसेणपडिबुद्धो पडिवन्नो जिणधम्मं । देवो अत्ताणं दरिसेइ । धम्मे य पिरी-काऊण गओ सुरो । नाव अत्याणीए चेव 10 भत्ताणं पेच्छइ । एवं सड्ढा जाओ। इओ य गन्धाराओ सावओ सव्वाओ निणजम्माइ-भूमीओ य- न्दित्ता वेयड्डे कणग-पडिमाओ सुणेत्ता उवयासेण ठिओ 'जइ वा मओ दिवाओ वा' । देवयाए देसियाओ । तुट्ठा य सन्वकामियाण गुलिया देइ सयं । तओ नियत्तो सुणेइ वीयभए नगरे निण-पडिमं गोसीस 15 चन्दण-मइयं । तन्वन्दओ एइ वन्दइ । तत्थ पडिलम्गो देवदत्ताए पहियरिओ। तुद्रेश य से ताओ गुलियाओ दिनाओ। सोय पन्वइओ। अन्नया गुलियमेगं साइ मे कणगेण सरिसो वण्णो होउ-त्ति । तओ जाय-परम-रूवा धन्त-कणग-सरिस-वण्णा भाया; सुवण्ण- 20 गुलिय-त्ति तीए नाम नायं । पुणो सा चिन्तेइ भोगे मुनामि एस राया ताव मम पिया, अन्ने य गोहा । साहे पज्जोय रोएछ । तं माणसी-काउं गुलिय साइ । तस्स देवयाए कहिये 'एरिस रूवयद- ति । तेण सुवण्णगुलियाए दूओ पेतिओ। तीए भाणय पेच्छामि ताव तुर्म'। सो नलगिरिणा रति आगो दिट्टो तीए अभिरुहो । सा भणइ 'जइ पहिम नेसि, तो जामि । ताहे पडिमा नत्थि ताण अयण-जोग-ति रत्ति पसिऊण पडिगओ; अन्नं निण-पडिम- रुवं काउण आगओ । तत्य ठाणे ठविता नियन्तप्तामि सुवष्णगुलियं 25 उदायण १३ .. । च गहाय उज्नेणि गो। तत्य नलगिरिणा मुत्त-पुरीसाणि मुक्काणि। तेण गन्धेण हत्यी उम्मत्ता तं च विसिं गन्धो एइ, जाव पलोइयं, नलगिरिस्स पयं दि@ । किं-निमित्तं आगओ-त्ति । नाव चेडी न दीसह । राया भणइ । चेडी नीया नाम, पडिमं पलोएह ! नवरमच्छइ निवेइयं । 5 तओराया अच्नण-वेलाए आगओ पेन्छइ पडिमा-पुप्फाणि मिलाणाणि । तमोनिवण्णन्तेग नाय पडिरूवगं-ति,हरिया पडिमा तओ तेण पज्जायरस दूओ विसज्जओ न मम चेडीए कज्नं, पटिमं विसज्नेह ! सो न देह। ताहे पहाविओ जेट्ट-मासे दसहि, राईहिं समं । उत्तरन्ताण य मरु खन्ध- वारो तिसाए मरिउमारतो । रन्नो निवेइयं । तओ तक्सणेण पभा. 10 वई चिन्तिया आगया । तीए तिष्णि पुक्रसराणि कयाणि अग्गिमस्स पच्छिमस्स मज्झिमस्स य । ताहे आसत्यो गओ उज्जेणिं । भगिओ रन्ना कि लोएण मारिएण! तुज्झा य मज्झ य जुझं भवउ, आसेहिं रह-हीत्यपाएहिं या, मेण रुच्चइ तव' । पज्जोओ भणइ रहेहिं जुज्झामो' । ताहे नलगिरिणा पडिकप्पिएणागओ, राया राहेण । 15 तओ रन्ना भाणिओ 'असच्चसन्धो सि, तहा वि ते नत्यि मोक्खो । तओ णेण रहो मण्डलीए दिन्नो । हत्यी वेगेण पच्छओ लग्यो । सो य करी जं जं पायं उविखवइ, तत्थ उदायणो सरे छुभइ, जाव हत्थी पडिओ । ओयरन्तो बद्धो पज्जोओ। निडाले य से अंको कओ 'दासी-पइ-त्ति' । उदायणराया य पच्छा नियय-नयरं पहा- 20 विओ । पडिमा नेच्छइ । अन्तरावासेण उरुद्धो ठिओ ताह खन्दय भएण दस वि रायाणो धूली-पायारे करेत्ता ठिया । च राया नेमेइ, तं च पज्जोयस्स वि दिज्जइ । नवरं पज्जो- सवणाए सूएण पुच्छिओ • किं. अज्ज मेसि ? सो चिन्तेइ मारिज्जामि' । ताहे पुच्छइ 'किं अज्न पुच्छिज्जामि:' 25 सो भणइ अज्ज पज्मोसवणा, राया उपवासिओ' । सो भणइ । अहं पि. उपासिओ, वि मायावित्ताणि संजयाणि न-याणिहं मया, नहा अज्न पज्जोसवणं-ति । रन्ना काहिंय 'माणामि, जहा सो धुत्तो; किं पुण मम एयमि बद्धलए मम १६ मांकृत कथासंग्रह नाम पट्टणं तस्स नामेण कयं । तत्य सो अवहरिऊण ठविओ। वीयभयं च सन्दं पंसुणा पेलिय । भन्न वि पंसुओ अच्छइ । तए णं अभिई-कुमारस्स पुश्वरत्ता-वरत्त-काल-समयसि एवमजा, थिए जाए 'अहं उदायणस्स जेट्ठ-पुत्ते पभावईए अलए; में रज्ने अ- हावेत्ता केसि रज्ने ठावेत्ता पवइए । इमेणं माणुसेणे दुक्षेण अभिभूए समाणे वीयभयाओ निमच्छित्ता चपाए कोणिय उपसंपज्जित्ताणं 5 विउल-भोग-समन्नागए यावि होत्या । सेणं अभिई कुमारे समणो- वासए अभिगय-जीवा-जीवे उदायणेणं रन्ना समणुकद्ध-वेर यावि होत्था । तो अभिई कुमारे बहूई वासाई समणो-वासग-परियागं पाउणित्ता अद्धमासियाए सलेहणाए तीसं भत्ताई छेएत्ता तस्स ठाण- स्सा गालोइय-पडिकन्ते कालं किच्चा अमुरकुमारताए उववन्नो। 10 एग पलिओवमं टिई तस्स; महाविदेहे सिज्झिाहि-ति ।
। ३. सणकुमार -- । अत्यि इहेव भारहे वासे कुरुमंगले नणवए हत्थिणाउर नयरं । तत्य कुरु-वंसे आससेणो राया, सहदेवी भारिया, चोद्दसमहास- मिण-सूइओ चउत्थ-चक्कवट्टी सणंकुमारो नाम । सो सह पंसुकी- लिएण सूर-कालिन्दी-तगएण महिन्दसीहेण सह गहिय-कला- 5 कलावो भोन्वणमणुप्पत्तो । अन्नया वसन्तमासे रायउत्त-नागरय- सहिओ गओ कीलणत्यमुज्नाणं । कीलिऊण य तत्य विसिट्ट- कीलाहिं आस-परिवाहणत्थं आरूदा तुरंगमेसु रायकुमारा । सणं- कुमारो वि गलहिकल्लोलाभिहाणं तुरंगमारूढो । मुक्का समकाल- मासा । तओ विवरय-सिक्खत्तणओ पंचमधाराए लग्गो कुमार- 10 तुरंगमो अइंसणी-हूओ खण-मेत्तेण । लम्गो विनाय-वृत्तन्तो राया सपरियणो मग्गे । एत्यन्तरंमि लग्गो चण्ड-मारुओ। तेण मग्गो तुरय-पय मग्गो । महिन्द-सीहेण विनत्तो राया नियतउ महाराओ; अहं कुमार-सुद्धिं लहिऊण वलिस्सं' । नियत्तो राया । महिन्द- सीहो वि लग्गो अणुमग्गेण कुमारस्स । पविट्ठो मसिणं महाडई । 15 हिण्डन्तम्स अइगयं वरिसमेगं। एगदिवसंमि य गओ थेवं भूमि- मागं । ताव निसुओ सारस-रवो, अग्याइओ अरविन्द-परिमलो, पयट्टो तय-भिमुहं, दित्यं च सर-वरं, निसुओ महुरो गीय-वेणुरवो। हरिसुप्फुल्ल-लोयणो जाव गच्छइ, ताव पेच्छइ तरुणी-यण-मज्झ- संठियं सणंकुमारं । विम्हिय-माणप्तो चिन्तेइ कि मण-विन्ममो एस, 02 किं वा सच्चं चेव एस सणंकुमारो !' वियप्पन्तो जाव चिट्ठर, ताव पदिय बन्दिणा जय आससेण-नहयल-मयंक कुरु-भवण लग्गणे खम्म । जय तिहुयण-नाह सणंकुमार जय लद्धमाहप्प ॥ तओ सणंकमारो-त्ति कय-निच्छओ महिन्द-सीहो । पमोयाऊ- १८ माहत कथासंग्रह रिय-माणसो य अपुग रसन्तर-मगुहपन्नो गमो सगरमा-दाग- पहं । दुराओ पेप सगंसुमारेण परियाणिउभा अन्भुटियो । पाय- पणुहि भो य उपउदो गाई । दुये नि पमोयारंग-माणसा उपाश. दिलासणेगु । विज्ञाहर-लोगो य उआन्त-गेयाइ-कन्टयलो पासेगु 5 अद्वीणो। तयणन्तरं च फुसिजण गाणन्दनन्तभरिग नगणनुगट भाणिय सणंकुमारेण 'गयंस, फहं तुममेगागी एत्य भीमणा-रणे आगो, कहं च एत्य-हिट्टभो पियाणिभो हं, किं वा करेइ मम विरहे महाराओ अम्बा य! कहियं महा-गतं महिन्द-सीहण। तओं मजा- विओ पर-विलामिणाहि महिन्द-सीहो । कयमुनिग-करगिज। 10 भोयणा-यमाणे य पुढो गेण सगंकमारो, गहा कुमार, सुरंगमेण अवहरिओ तुमं तया फहिं गो. कहिं विभी, कत्तो या एरिसी रिद्धी !' सणंकुमारेण निन्तिगः न जुत्तं निय-चरिय कहाँ निय- मुहेण सम्पुरिसाण, ता कहामि परमुहेणं । तओ. भाणिया कला- सय-मझा-गया परिणीया रायरिन्द-घूया निय-दया गउलमई 'पिए, 15 नासेसं मह पइयर विज्ञाए आभोएऊण माहेमु महिन्दसीहस्स; मम पुण निहाए घुम्मान्ति लोयणाई-ति भणिउणुवतन्नो ररहरे । पउलमई वि साहिउमादत्ता कुमार-नरियं । तत्य तया तुम्ह नियन्ताण पेव अम्सेणावहरिओ कुमारो पवेसिओ तेण घोराए अइविए । पीय-दियहे वि तहेव पचन्तस्स 20 आसस्स जाओ माण्हसमओ । बुहा-पिवासाउलेण य आसेण निल्लालिया जीहा, उद्घाहिओ नेव सासाऊरिय-गलो, यको, उत्त-.. रिओ कुमारो । छोडिया पट्टादा, ऊसारियं पल्लाणं, गाव घुम्मिऊण , नियंडिओ आसो, मुक्को अकज-कारि-त्ति कलिउण पंच-पाणेहिं। तं नुकपेसणं च मोतूण गओ कुमारो, उदयण्णेसण-परायणों य 25 हिण्डिउमाढत्तो । न कहिं पि आसाइयमुदयं । तओ दहिदाणयाए सुकुमारयाए य मज्झण्ह-कालत्तणओ य दव-दट्टयाए ‘य रणस्त अईव हलोहली-हो । दूर-देसंमि दट्टण सत्तच्छर्य पहाविओ सणंकुमार तयभिमुहं, पत्तो य तस छायाए उवविट्ठो, पडिओ लोयणे भनिऊण घरणीए । एत्यन्तरंमि य तप्पुण्णाणुभावणं तन्निवासिणा नक्खेण आणेऊण सिसिर-सीयलं जलं सित्तो सव्वंगेसु आसासिओ। लद्धयण य पीय सलिलं । पुच्छिओ तेण सो को तुम, कत्तो 5 वा एयमाणियं सलिल'ति । तेण भाणयं 'अहं नक्सो एत्थ निवासी; सलिलं च माणस-सरवराओ तुह निमित्तमाणियं' । तओ कुमारेण भाणिय एस मह संतावो परं माणससर-मजणेण जइ अवगच्छइ.' त्ति । तं साऊण भाणयं 'अहं संपाडेमि भवओ मणोरह'ति भाणिऊण काऊण करयल-संपुढे नीओ माणससर, माजओ विहिणा । तत्य . 10 य वसणावडियं-ति काऊण कुद्धेण वेयड्ड वासिणा अप्सियक्ख- जक्खेण सह गुजां संवुत्तं । तेण य पढमं गुरु-सकरोह-निव्मरो मोडिय-तरुवरो पवणो मुको । तओ नहयलं बहुल-धूलीए अन्धा- रियं । तओ विमुकट्टहासा जलिय जलण-पिंगल-केसा महुणिन्त- जाला-कराल-पिसाया मुक्का । जाहे नेहिं ने भीओ, • तओ मुक- 15 नगण-माला-फुलिंगेहि नागपासेहिं बद्धो । तओ अण्ण-रज्न इव तेण ते तोडिया-दट्ट-कर-धाएहिं लग्गो । तओ मुडि-पहारणे सण्डाखण्डि कओ। पुणो वि रक्खसेण गुरु-मच्छरेण घणलोह- जडिय-मोग्गरेण हओ वच्छत्थले कुमारो। तेणावि महाकाय. चन्दण-तरुं उम्मूलिकण अत्योडिओ उ वन्तो उरुएमु; छिन्न- दुमो-व्व पडिओ भूमीए । तओ रक्खसेण दूर-मुक्खिविऊण गिरि- दरो कुमारस्सो वरि मुक्को । तेण दृढपीडियंगो जाओ निच्नेयणो कुमारो । लद्ध-सलो य समं बाहु-जुद्धेण लग्गो । कुमारेण कर-मोग्गराहओ सयसकरो ब्व कओ। अमरो-त्ति काउं न मओ; विरस-माराडिऊण नट्ठ । कोउग-दंसणत्य-मागएहिं देव-विजा- 25 हरेहिं पुप्फ-बुट्टी 'मुक्का अहो जिओ नक्खो कुमारेण ति । तो जिणिऊण रक्तसं पच्छिम-दिसाए गए सूरे. उल्वलिओ सरवराओ अग्नउत्तो, गओ. थेवं भूमि-भाग 1 दिहाओ तत्य नन्दश-' 20 भाकृत कथासंग्रह 10 वणस मज्म-गयाओ मणोरमाओ अट्ट दिसा-कुमारीओ-व्व दिव्वाओ माणुवेग-विज्जाहर-धूयाओ । पलोइओ ताहिं ससिद्धिाए दिट्ठीए सो । तेण वि चिन्तियं काओ पुण इमाओ-त्ति पुच्छामि उपसप्पिऊणं । गओ तासिं समीवं । पुच्छ्यिं महुर-वाणीए एक 5 कन्नग-मुद्दिसिऊण, 'काओ तुम्भे, किं-निमित्तं इमं सुण्णमरण्णमालं. कियं तुम्भेहिं !' ताहिं मणिय ‘इओ नाइदूरंमि पियसंगमाभिहाणा अम्ह पुरी अत्थि ! ता तुमं पि तत्थेव ताव वीसमसु'-त्ति भणिऊण किंकर-दरिसिय-मग्गो पयट्टाविओ अज्नउत्तो । अत्यमिओ य रवी, पत्तो य नयरिं, नेयाविओ य ताहिं कंचुइणा राय-भवणं, दिवो य राइणा अन्भुट्टिओ य । कयमुचियं करणिज्नं। भणिओ य भाणुवेग-. राइणा, 'नहा महा-माग, मह इमाओ अट्ठ कन्नगाओ; एयाप्तिं च तुमं पुत्वं चेव अचिमालिणा मुणिणा वरो आइटो; महा जो असि.. यक्खं जक्खं निणिस्सइ, सो एयासि भत्त-त्ति । ता परिणेसु इमाओ! अज्नउत्तेगा वि तह-त्ति पडिवज्निऊण सव्वमणुट्टियं। तओ पउत्तो 15 यावाहो, बद्धं कंकणं, सुत्तो य रइ-भवणंमि ताहिं सद्धि पल्लंके । नाव निद्दा-विरमंमि भूमीए अप्पाणं पेच्छइ, चिन्तियं च तेण किमे- यमिति । पेच्छइ य करे कंकणं-ति । तओ अविसण्णमणो गन्तुं पयहो । दिलु च रण्णमन्झमि गिरि-वर-सिहरे मणिमय-खम्भपइडियं दिल्लं भवणं । तेण चिन्तियं । इयं पिइन्दियालप्पायं भविस्सइति । 20 गओ य तयासन्ने इत्याए करण-सरेणं रुयन्तीए सदं निसामेइ । पविट्ठो य मवणं गय-मओ, दिट्ठा य सत्तम-भूमियाए दिव्व-कन्नगा करुणेणं सरेणं रुयन्ती भणन्ती य 'कुरु-कुल-नहयल-मयलन्छण सणं- कुमार अन्न-जन्ममि वि महं तुमं चेव नाहो होग्नसु'-त्ति भणन्ती पुणो पुणो रोविउमारधा। तओ दिनासणेण निय-नामासंकिएण 25 पुच्छिया अज्नउत्तेण "किं तुम तस्स सणंकुमारस्स होसि, नेण तए एयरस सरणं पडिवनं' ! तीए मणियं सो भत्ता भणोरह-मेणं-ति, नेणा हं साकेय-पुर-नरिन्देण सुरहेण नन्दनसा-जणणीए इटा धूय: त्ति काऊण धूया-नीय-तडीय-नित्तफल-रव-विमोहिया तमा पुग्न 10 सणकुमार उदय-दाणेण दिना. न य वित्तो विवाहो-ति । ताव य अहमेगेण विनाहरकुमारेण कुहिम-तलाओ इहमाणिया । गओ र सो इमंमि विज्मा-विउविए धनलहर में मोत्तूण कह पि । नाव एवं जंपइ सा कलगा, ताव य तेण असणिवेग-सुय-विज्ज-वेगेण विज्नाहराह- मेण आगन्तूण उक्खित्तो गयण-मंडलं अज्नउत्तो । तो सा हाहा- 5 रप कुणमाणी मुच्छा-पराहीणा निवडिया धरणीवटे । ताव य मुहि- प्पहारेण यावाइऊण तं दुठ्ठ-विज्जाहरं समागओ अतखय-सरीरो तीसे समीवमग्नउत्तो । समासासिया (साहिओ निय वुतन्तो तेण) विवाहिया य । सा य सुणन्दामिहाणा इत्थी-रयणं भविस्सइ । थेव वेलाए य समागया वज्जवेग-भगिणी संझावली नाम, चावाइयं च दहण माउयं कोवमुपगया । पुणो वि सुमरियं नेमित्तिय वयणं, जहा भाइ-वहगस्स भज्मा होही, अग्नउत्तं विवाहत्थमुवटिया । सा वि तस्सा णुमईए तहेव वीवाहिया । एत्यन्तरे समागया अजउत्त-समीवं दुवे विज्जाहरा । पणामपु. व्वयं भणियं तेहिं 'देव, असणिवेगो विजाहर-बलेण जाणिय-पुत्त- 15 मरण-वुत्तन्तो तुम्हो वरिं समागच्छइ । अओ चन्दवेग भाणुगेहि पोसिया अम्हे हरिचन्द-चन्दसेणा-भिहाणा निय-निय पुत्ता; रहो सन्नाहो य पेसिओ; अम्ह पियरो वि तुम्ह चलण-सेवा निमित्त पएसं पत्ता चेव । तयणन्तरं च समागया चन्दवेग-भाणुवेगा अजं. उत्त-सहेज निमित्तं । संझावलीए दिन्ना पन्नत्ती विजा । तओ 20 अजउत्तो चन्दवेग-भाणुवेगा य निय-विजाहर-बल-समया असणि- वेग-बलेण समं जनझिउ पयत्ता । तओ भग्गसु दोसु वि बलेसु अजउत्तस्स असणिवेगेण समं महा-जुज्झे समाडिए तेण मुक्क महोरगत्यं; तं च कुमारेण गरुल सत्येण विणिहयं । पुणो मुकं नेण अग्गेयत्य, तं पि कुमारेण वारुणत्येण पडिहयं । पुणो वि मुकं 25 घायवं, तं पि सेल्लत्येण पाडिपल्लियं । तओ गहिय-गण्डीवो नाराए मुचन्तो पहाविओ सो । कुमारण निजीवं कयं तस्स चावं ।
'२४ प्राकृत कथासंग्रह . रना भणिओ ' अन्न-पुरिस-पिटीए भुजावेमि' । तओ मुणिणा जम्मन्तर जणिय वेराणुबन्धेणं वुत्तो राया 'नअन्नहा मेमि' । त रन्ना अणुरागेण पडिवनं । सेट्टी विपुंहि-द्विय-पत्तिदाहं दिक्कय कम्म फलमेवमुवष्टिय-ति मनमाणो सम्म सहइ' । तओ भुत्ते ससोणिय 5 हारुमंस-वसा-पट्टीओ उक्खया पत्ती । तओ घरं गओ सम्म णिऊ- सयण-वर्ग सामेऊण य चेड्य-पूर्य काऊण घेत्तूण समण-दिक निम्गओ नयराओ, गओ गिरि-सिहरे । तत्य अणसणं काऊ- पुच्च-दिस-मद्धमासं काउस्तम्गेण ठिओ, एवं सेसासु वि दिसा अद्धमास अद्ध-मास । तओ पिट्टीए गिद्ध-काय-सिवाईहिं खज्जन 10 पीडं सम्म सहिय नमोक्कारपरो मरिउ सोहम्म-कप्पे इन जाओ। भगको वि तस्सेद वाहणं एरावणो जाओ । तेण आभि गिय-कम्मुणा तओ एरावणो चुओ, नर-तिरिएसु हिण्डिय अपि यस्खो जतखो जाओ । सक्को वि तओ चुओ हथियाउरे न सणंकुमार-चक्की नाओ। एयं च वेर-कारण-ति । ते मुणिणा एवं सिट्टे मए तुह अन्तरवासनिमित्तं भाणुवे विसज्जिय पियसंगम-पुरि निवेस-पुव्वं तुर्म अट्ठ भाणुवेग-कन्ना विवाहाविओ मुको य कारणेणं तत्येव कज्ज-समतीए सेव करेहाम ति । खमेज्जह अवराह, जे मुक्को वर्णमि ! ता विनवेमि । मन्त्रह कला-सयस पाणिम्ग-हणं-ति; ताओ वि तुम्हह यहओ पेच्छन् 20 सामिणो मुह-कमलं'-ति । एवं होउ-त्ति मनिए समागयाओ ताओ महया-विभूईए विवाहियमजउत्तेण कन्ना-सयं । दसुत्तरेण देवी-सए सहिओ मुजए भोए । एवं क्वड कालो । अन्ज पुण अन्नउत्ते- एवं समागतं, जहा गन्तव्वमज्ज, नत्य जवखेण सह जुझियं, सरं-ति। तओ एत्यागयाण मन्झ तुम्हेहिं सह पेच्छणयावर 26 देसणं जायं-ति। एत्यंतरंमि उहिओ सुह-पसुतो रइहराओ सणकुंमारो । गर य महया-वडयरेण वेयहूं । विनत्तो य अवसरं लहिऊण महिन्- 15 ।
गया . सर्णकुमार सीहेण नहा 'कुमार, दुक्खेण तुह जणणि-जणया कालं गमेन्ति; ता तइंसणेणं करिउ पसाओ अम्हारिस जणस्सत्ति विन्नत्ताणन्त- रमेव महया-गय-णिट्ठिय-नाणाविह-विमाण-हय-गयाइ. वाहणारुट-विचित्त---वेताहरण---भूसिय--विजाहर---वन्द्र--सम्मदेणं 5 हत्थिणाउरं-ति । आणन्दिया जणाण-जणया नायर-जणो य। तओ महया विभूईए रन्ना आससेणेण सणकुमारं पयइ सम- ग्गेण रज्जमि अहिसिञ्चिऊण महिन्दसीहं सेणावई निउजिय धम्म-तित्थयर-तित्थे तहाविहाणं थेराणं अन्तिए पन्चज्जा-विहाणेणं सकज्जमणुट्टियं ति । सणंकुमारो वि परिवड्ढमाण-कोस-बल-सारो 10 विकन्तो रज्नमणुपालेइ । उप्पन्नाणि य चक्क-पमुहाणि चोद्दस वि रयणाणि नव निहीओ य, कया य तेसिं पूया । तयणन्तरं चक्क रयण-दसिय-मम्गो मागह-वर-दाम-पभास-सिन्धु-खण्ड-प्पवायाइ कमेण मरहं उयविय वास-सहस्सेणागओ गयपुरं । दिवो ओहिए सक्केण 'पुट्विं सुहम्मवइ मह सरिसो आसि'-त्ति । बन्धु-नेहेण आणत्तो 15 वेसमणो करेह सणकुमारस्स रज्जाभिसेहं, इमं च हारं वणमालं-छत्तं मउडं चामर-जुयं, कुण्डल-जुयं, दुस-जुयं, सीहासणं, पाउया-जुयं पाय-पीढं च पाहुढं ढोएज्जह । वत्तव्वं च तए जहा 'महाराय, सको तुम्हें वत्तं पुच्छइ । वेसमणो वि एवं होउ'-त्ति पाहुडं सफ-विइण्णं घेत्तूण गओ गयपुरं । रम्भा-तिलोत्तमाओ य पेसियाओ सकेण 20 अभिसेय-महसव-करणत्यं समाप्पियं पाहुदं । विलत्तो वेसमणेण चक्की 'तुम्हाभिसेय-निमित्तमम्हे सकेण पेसिया, ता तं अणु मन्नह तुम्हे । एवं-ति पडिवन्ने चकिणा विउन्धियं जोयण-पमाणं मणि- पीठं । तस्सोवरि रयण-मय-मभिसेय-मण्डवं तम्मज्झे मणि-पदिया तीए उवरि सीहासणं । तत्य निवेसिय खीरोय-जलेण रयण-कणय- 25 कलसावज्जिएणं जय-जय-सह-सम्मिस्स-गीय-रव-मुहलं अहिसित्तो- सुरेहि; पणचियाओ रम्भा-तिलोत्तमाओ । सव्वालंकार-विभूसियं करता पवेसिऊण महा-विच्छड्डेण गयउरं, गओ सुरलोयं धणयाइ- सुरयणो । चक्की वि भोए भुन्नन्तो गमेइ कालं । । १ प्रा.क.नं."
२६ मारुत फयासंग्रह अमया र सोहम-समान तिहासमाययो मोहम्मिन्दों सोयामणि नारयं पेच्छन्तो अच्छद एयम्मि अन्तरे एगो इंसाण- कपाओ संगमाभिहाणो देो सोहमिन्द-पासे भागो। तस्सय देह-प्पमाए सभा-दिय-सब-देवाणं तेओ नहो; आदम्योदए चन्द गहा इस निप्पमा जाया मुरा । गए र मि मुरेहि विहिएहि सोहम्मिन्दो पुचिो, जहा फेण कारणेणं, मामि, इमाम संगम- देवास भारतासोदगाहिओ लेओ'तिइन्देण मणिय रमेण पुल. भवे आगम्विन्टलद्रमाणो नाम नयो कमो-ति । तो देवेहि इन्दो पुणो वि पुच्छियो, नहा 'अन्नो वि कोइ एरिस-तेय मल-संपलो कि 10 अत्यि'ति । इन्देश भणियं, नहा 'हरिगणारे कुरुखसे अत्यि सर्ग- कुमारो नाम नफयही नम्स तेओ रुवं च देवाणं पि अहियम्-इति।' तमो विनय-जयन्त देवाअमद्दहन्ता भण-रक्षण गया तो पडिहारेग मुकदारा पविट्ठा राय-समीवं । दिहो य तेहि राया गन्ध तेल- अभंगण-किय कुणन्ता । विम्हा मझगाष्णिय-रुल-सिरीओ 15 अहिययरं स्वाइ-संपयं दर्छ । पुच्च्यिा य रना किमत्यमागया ! ते भणन्ति नहा 'तुम्ह रूवं निहुयगे वि वणिजद तहसण-कोउगेणं ति' । पुणो वि रत्ना अइ-फल-गलिएण वुत्ता भो भो विप्पा' कि मझ रूवं तुम्हेहिं दिदं! येवं कालं पडिसह नाव अत्याण उव- विसामि ।' एवं ति गंपिय निग्गया दिया। नफी वि लहुं मजिउण 20 मण्डण-विहसणं सिंगार न काउण उवविट्ठो सिहारणे । वाहरिया दिया । ते सरीर दट्टण विसण्णा । मणियं न तेहिं 'अहो मणुयाणं रुख-लावण्ण-जोदणाणि खण-दिह-नट्टाणि । तं सोऊण भाणेय चमिणा भो किमेवं तुम्हे वि सोयपरा मम सरीरं निन्दह ? तेहिं माणियं 'महाराय, देवाणं रूव-जोबण-तेया पदम- 25 समयाओ-जाव उम्भासाउग-सेस ताव अवडिया भवन्ति, तओ हीयन्ति; मणुयाणं पुणो ते य वड्डमाणा भवन्ति नाव जीविय- मझो, तो परण होयन्ति, तुम्ह पुण रुव-जोवण-सिरीए अच्छे- २७ . सर्णकुमार रयं दीसह, नओ संपइ चेव सा खल-मत्तिल नहा खणेण । रना भाणियं कहं तुम्हे जाणह ! ' तेहिं परमत्यो सक-पसंसाइओ सिहो । विम्हिएण य केजर-भूसियं बाहु-जुयलं पलोयन्तेण विच्छायं दिद्वं, यच्छत्यल पि हार-विभूतियं विवष्णमुवलक्खिय। तं च पेच्छि- - 5 जण चिन्तियं 'अहो अणिच्या संसारस्स, असारया सरीरस्स, एत्तियमेत्तेण वि कालेण रूव-जोवण-तेया पणट्ठा; ता अनुत्तो भवे पडिबन्धो; अन्नाणं सरीर-मोहो; मुक्खत्तणं रूव-जोन्वणा- भिमाणो, उम्माओ भोगासेवणं,गहो चेव परिग्गहो। ता उज्झिऊण- मेयं करेमि पर-लोय-हियं ति चिन्तिऊणमभिसित्तो रज्जे पुत्तो। 10 अणुहरियं धीर तुमे चरियं निययस्स पुन्व-पुरिसस्स । भरह-महा-नरवइणो तिहुयण-विक्खाय-कित्तिस्स ॥ इचाइ उवहिऊण गया देवा । चकी वि तरखणमेव तणं व पडिलग्ग उन्मिय सव्वं परिगहं रायायरिय-समीवे पव्वइओ। इत्पी-रयण-पमुहाणि सव्व-रयणाणि सेसर-मणीओ आमिओइय-सुरा महा-नरिन्दा निहीओ सव्वहा, किंबहुणा, समत्य-खन्यावार-वासियो विनणा छम्मासे नाव मग्गाणुलग्गा, भरिया न सीहावलोइएणा वि तेण सञ्चाविय ति । तओ छट्ठ-भत्तेण भिक्खा-निमित्तं गोयर पविट्ठस्स पदममेव चणिा-कूर छलिया-तक्केण दिन्नं । तं भोत्तूण पुणो वि छट्टोववासो कओ । तत्काल-पभिई तेणेव दोसेण, कच्छू, नरो • 20 सासो, सासो, भत्तच्छन्दो, अक्खि-दुखं, पोट्टदुक्खं, एयाओं सत्त वाहीओ दारुणाओ सम्मं वास-सए सत्त आयासिय उग्ग-तवेतत्त-तवे घोर-तवे करे माणस्स आमोसहि-खेलोसहि-विप्पोसहि-जल्लोसहि-सव्वो- सहि पभिईओ लद्धीओ उप्पन्नाओ । तओ वि सरीर-पडियारं न करेई । पुणो वि सकेण पसंसिओ 'अहो सणंकुमारस्स मुषिणो 25 धीरया ! वाहि कयत्यिओ वि न करेइ तप्पडियारे' तमसद्दहन्ता ते चेव देवा सवर-वेज-रुवेणागया । भाणयं च भयवं, तुह वाहि, पसमं करेमो । भयवं तुहिक्को अच्छइ' । जाहे पुणो पुणो भणन्ति.. ताहे मुणिणा मणिय 'तुम्हे किं सरीर-वाहिं । फेडेह, उयाहु कम्म- 15 २८ माकृत कथासंग्रह । वाहि' ? तेहिं भाणयं 'सरीर-वाहिं' । तओ भयवया निट्ठहणे घसिऊण कणय-वण्णा कया अंगुली दंसिया; भाणयं च 'अहं सय मेवइयर वाहिं फेडेमि, तुम्हे नइ संसार-फेडण-समत्या, तो फेडेह-- दो वि देवा विम्हिय-मणा 'तुम्हे चेव संसार-वाही फेडणे परम-वेज्ज 5 ति पसंसिऊण सक-सन्तियं वइयरमावइऊण देव-रूवेण पणमिऊण गया सहाणं | भयवं च कुमारत्तं मण्डलियत्तं च पन्नास-पन्नासं वास-महस्साइ, 'वास-लक्खं च चकवहितं, वास-लक्खं च सामण्णमणु- पालेऊण गओ सम्मेय-सेल-सिहरं । तत्य सिलायले आलोयणा- विहाणेण मासिएण भत्तेण कालगओ । सणंकुमारे कप्पे उववनो; 10 तओ चुओ महाविदेह-वासे सिन्झिहि त्ति ।
वम्भदत्त सोमे नयरे चण्डवडिंसयस्स रन्नो पुत्तो मुणिचन्दो नाम आसि । सो य निविण्ण-काम-भोगो सागरचन्दस्स अन्तिए पव्वइओ । अन्नया उम्गं पव्वज्ज करेन्तो, गुरूहि समं विहरन्तो, देसन्तरं पयट्टो, भिक्खट्टा गामं पविट्टो, सत्येण मुक्को, पच्छा अडवीए पन्भट्ठो । 5 तं पि तण्हा-छुहा-किलन्तं पेच्छन्ति चत्तारि गोवाल-दारगा। तं पडि- यरिय तओ तद्दसणाए पडिबुद्धा पव्वज्नं पडिवज्जिया । दो दुगञ्छ काऊण देवलोगं गया । तओ दसपुरे नगरे सण्डिल्लस्स माहणस्स जसमई-दासीए दो वि पुत्ता जमलगा तेणेव वम्भणेण जाया । अति- कन्त-बाल-भावा जोव्वर्ण पत्ता । अन्नया खेत्त-रक्खणट्ठा अडविंगया। 10 तत्य वडपायवस्स हेवा पसुत्ता वडकोट्टाराओ निगन्तूण डको भुय- ङ्गमेण एगो दारगो । वीओ वि सप्पोवलम्भ-निमित्तं भमन्तो तेणेवा- हिणा दट्ठो । तओ अकय-पडियारा दो वि मया सन्ता कालिञ्जर नगे मिगीए जमलत्तेण जाया । पुज्व-पीइ-संबन्धाओ आसन्नं चरन्ता वाहेण एगेण चेव सरेण दो वि विणिवाइया । तओ मया गङ्गातीरे दो 15 वि हंसा एगाए हंसीए गर्भमि उववन्ना, नाया, कालकमेण अइ- कन्त-बाल-भावा । अन्नया तहेव समं भमन्ता एगेण मच्छबन्धेण एगाए पासियाए झत्ति गेण्हिऊण खन्धारं वालिऊण विणिवाइया । तओ वाणारसीए नयरीए महाधण-समिद्धस्स भूपदिन्नाभिहाणस्स पाणाहिवइणो पुत्तत्ताए उववन्ना। तहेव अईव पीइ-संजुत्ता चित्त- 20 संभूयनामाणो य मायरो नाया। इओ य तंमि विसए वाणारसीए सझो नाम राया, नमुईनामोय से मन्ती । अन्नया कह वि तहाविहे खूणे गाए नण-पच्छन्नं वहट्टयाए तस्स भूयदिन्नो पाणाहिवई आणतो राइणा । तेण वि पच्छनो विहिओ भाणओ य । रक्खामि अहं तुमं, जइ भूमिहर-ठिओ मम भाकृत कथासंग्रह पुत्ते पादेसि । जीवियत्यिणा पडिवन्नं तेण । तहा करेन्तस्स भइ- फन्तो कोइ कालो । अन्नया भूयदिनेण विनाय, नहा ' मम पत्ती, एएण सह अच्छइ । मारेउमादत्तो चित्तसंभूएहिं । उवयारि-ति काऊण नासाविओ । पच्छा हत्यिणाउरे नयरे सणंकुमारस चकव- 5 द्विणो मन्ती जाओ । इओ य नेहि वि चित्त-संभूय-मायग-दारएहिं रूप-नोव्वण-लायण्ण-नह-गीयाइ-कला-पगरिस-पत्तेहिं विसरय-येणु- वणिा-सणाहं गन्धवं गायन्तेहिं मयलो वाणारसी-जणो हय-हियओ. कओ । अन्नया मयण-महूसवे जाए पपन्नासु नाणाविहामु लोगच. चरीमु नचन्तेमु तरुण-तरुणी-गणेसु चित्त-संभृयाइ-पाणाणं पि पचरी 10 निगया । तओ तेसिं साइसय गीय नर्से न सोऊण पसूण वि नितं. हरं सव्वो विनयरी-लोगो विसेसओ तरुणी-जणो ताण समीवं गओ । तओ पउर-चाउव्वेज-लोएण ईसालुयाए रायाणं विनवियं, जहा देव, एएहिं सव्वो वि लोगो विद्यालिओ'त्ति । निवारिओ ताणं नयरी-पवेसो । गओ को वि कालो । अन्नया कोमुई महसवंमि 15 लोलिन्दियत्तणओ कोउहल-परा विस्तारिऊण राय-सासणं अग- . णिऊण निय-भूमि पविठ्ठा नयरिं । तओ पेच्छणयं पेच्छमाणाणं अइ. रसओ कोल्हुयरसिअं सोउं भनेऊण वयणं निग्गयं गेयं । तो वत्थावगुण्टियमुहा गाइउं पवत्ता एगमि देसे । तओ तं समाय- णिऊण सुइ-सुहं ताण गेयं समन्तओ परियरिया सव्व-लोगेणं, 20 भणियं च • केण एवं किन्नराणुकारिणा महुरगेएण अमयरसेणेव सवणाण सोक्खमुप्पाइयं ?' तओ कड्डिऊण उत्तरिजाई पलोइयं मुहं जाव ते चेव एए मायङ्ग-कुमारे-त्ति, तओ हण हण' ति भण- न्तेहिं पाय-प्पहार-चवेडाईहिं हम्ममाणा निग्गया नयरीओ, पत्ता बाहिरुज्जाणं । तओ विसण्णा दुम्मणा चिन्तिउं पवत्ता । धिरत्यु 25 अम्हाणं रूद-जोवण कला-कोसल्लाइ-गुण-कलावस्स, जेण · मायङ्ग- माइ-कलङ्क मेत्तेण सव्यो सेो दूसिओ, लोग-परिभूयाय नाय' त्ति गुरु-वेरगं गया । अकाहिऊणं वन्धवाणं मरण-कय-निच्छया पयट्टा । स .
घम्भदत्त + . -दुक्ख-बीय-- दाक्षिण-दिसामुहं । तो दूर-देसन्तर-गएहिं दिट्ठो एगो गिरिवरो। तमारहन्तेहिं एगमि सिलायले विकिट्ठ-तव-सोसियङ्गो सुहज्झाणो- वगओ वग्वारिय-पाणी काउस्सम्गेण आयावेमाणो दिट्टो एगो महामुणी। तं पेच्छिय नाय हरिसा गया तम्स ममीवं । तो भत्ति-बहुमाण- 5 पुत्वयं वन्दिओ भयवं । तेण वि झाण-समत्तीए धम्म-लाभ-पुव्वयं कुओ भवन्तो समागय'त्ति संभासिया । तेहि वि पुव्व-उत्तन्त- कहणा पुत्वं साहिओ निययाहिप्पाओ, जहा एत्य गिरिवरो पडणं करेमो' । नओ महरिसिणा भाणियं ' न जुत्तं तुम्हारिसाण अणेग-सत्थावबोहावदाय-बुद्धीणं पागय-जण-चेट्ठियं ति । करेह 10 सारीरमाणसाणेय-दु --भूय--कम्म-वण-दहण--सहं निणिन्द- पणीयं साहु-धम्मति । तओ महा-वाहि-पीडिएहिं व आउरेहिं सुवे- नस्स व निस्सङ्कियं पडिच्छियं तस्स वयणं, भाणये च 'देह, भयवं, अम्ह निय-वयं । तेण वि जोम्पत्ति कलिऊण दिन्ना ताण दिक्खा । काल-कमेण य जाया गीयत्या । तओ छट्टम-दसम-दुवालसद्धमास- 15 मासाइएहिं विचित्त-तवोकम्मेहिं अप्पाणं मावेमाणा गामाणुगामं विह- . 'रन्ता, कालन्तरेण पत्ता हथिणाउरं । ठिया वाहिरुजाणे । अन्नया मास-खमण-पारणए संभूओ साहू पविट्टो नगरं । गेहाणुगेहं इरिया- समिओ भमन्तो रायमग्गावडिओ दिट्टो नमुइ-मन्तिणा, पच्चभिन्ना- ओ, जहा एसो मायगदारओ रन्नो अन्नेसिं च जाणावेसह-त्ति 20 अप्पभएण निय-पुरिसे पट्टविऊण जहि-मुहि-लउड-पहारेहिं कयत्थिय -- निद्धाडाविओ । तओ तस्स निरवराहम्म हम्मन्तम्स कोव-करालि- - यम्स तेओ-लेसा तेसिं डहण-निमित्तं मुहाओ निग्गया। तओ कसि- णभ-पडलेहिं व धूम-निवहेहिं समन्ता अन्धयारियं नयरं । तओ भय-कोउहलेहिं आगया नागरया वन्दिउं, सपरियणा पसाइउं 20 पयत्ता । सणंकुमार-चक्कवट्टी वि तप्पसायणत्यं आगओ । पण- मिऊण कयञ्जलिउडेणं भाणयं तेण भयवं, खमेह अम्हारिसे- हिं मन्दभम्गेहिं अणेज्जेहिं अवरद्धं ति, संहर तव-तेय, करेह पसायं नीवियप्पयाणेणं ! भुय्यो न एवं करिस्सामो 'त्ति । जाहे न पसीयइ, gra ३२ प्राकृत कथासंग्रह ताहे चित्तसाहूनण-वायं सुणिय बहुल-धूम-छाइयं च गयणं दगुण तम्स समीवमागओ । भाणो तेण · भो संभूय, उवसमतु कोवाणलं ! उपसम-पहाणा चेव महरिसओ भवन्ति; अवरद्धे वि न कोवम्सा- वगास दोन्त, जओ दुरन्तो सव्वाणत्यहेऊ चरणिन्धण-दवाणलो 5 कोहो । भाणयं च जह वणदवो वणदवं दवस्स जलिओ खणेण निदाइ । एवं कसाय-परिणओ जीवो तवसञ्जमं दहइ ।। अन्नं च 10 15 कोहो पीई पगासेइ कोहो दुग्गइ-चढणो । परितावकरो कोहो अप्पाणस्स परस्स य॥ मासुववासु करइ, विचित्तु वणवासु निसेवइ, पढइ नाणु झाणेण निच्चु अपाणं भावइ । धारइ दुधरु वम्भचेरु, भिक्खासणु भुञ्जइ जसु रोसु, तसु सयल एउ निष्फलु संपज्जइ ॥ एवमाइ उवसमप्पहाणेहिं निणिन्द-वयणजलोहेहिं विज्झाविओकोह- ग्गी । गओ वेरग्गं । तओ नियत्तो तप्पएसाओ। गया य तमुजाणं । चिन्तियं च णेहिं कय-सलेहणा अम्हे, ता एण्हि जुत्तमणसणं काउंति । ठिया अणसणे । तओ सणंकुमारेणं नायामच्च-वुत्त- न्तेणं कोवमुवगएणं दद्ध-रज्जु-बद्धो नेयाविओ सो ताण समीवं । 20 तेहि वि अणुकम्पाए मोयाविओ नमुई । सणंकुमारो वि तेसिं वन्द- णत्यं सन्तेउरो गओ तमुज्नाणं । वन्दिया ते भत्ति-बहुमाण-पुव्यं अन्तेउर-साहिएण । तओ इत्थी-रयण-सुणन्दाए पाएसु पडन्तीए साइसर्य अलग-फासमणु-भवन्तेणं काउमारद्धं नियाणं संभूएणं । तओ चित्तमणिणा चिन्तियं - अहो दुज्जयत्तं मोहस्स ! अहो दुद्द- न्तया इन्दियाणं ! अहो उम्माहयत्तं विसायणं । नेणेस सुचरियत- वो वि सुचिइय-निणिन्द-वयणो विजुवई-बालग्ग-फासेण वि एरिस- मझवसइ' । तओ पडिमोहिउ-कामेण भाणिओ सो मो. उवरम 1 5 10 यम्भदत्त ३३ एयाओ असुभज्झवसाणाओ। जओ असारा परिणाम-दारुणा ' संसार-परिभमण-हेऊ काम-भोगा; निविजन्ता वि करेन्ति अहि. यगुम्माहय, दुहरूवा य ते परमत्यओ; सुहाभिमाणो तेसु मोह- विलासियमेव । भाणयं च- जह कच्छुल्लो कच्छु कण्डुयमाणो दुई मुणइ सोक्खं । मोहाउरा मणुस्सा तह कामदुहं सुई वेन्ति ।। किं च • भोग-निबन्धणं माणुस्सयं सरीरं केवलासुइ-रूवं चेव सव्वं, अओ न किंचि तमि राग-कारणं । जओ भणियं- सुक्क-सोणिय-संभूयं असुई-रस-वडियं । तय-रत्त-मंस-मेयटि-मिज-सुक-विणिम्मियं ॥१॥ नवेण रस-सोएहिं गलन्तमसुई-रसं । अमेज्झ-कोत्थलो देहं छवि-मेत्तं मणोहरं ॥२॥ आढयं रुहिरस्सेव वसाए अद्ध-आढयं । कुंडवो पित्त-सिम्भाणं सुक्कस्स य तदद्धयं ॥३॥ सिरा-संयाइ सत्तेव नव पहार-सया भवे । न सरीरमि एयंमि सुइत्तं किं पि विज्जए ॥४॥ मणुन्नमसणं पाणं खाइमं साइमं वरं । सरीर-संगमावनं सव्वं पि अमई भवे ॥५॥ घरं वत्थं वरं पुप्फ वरं गन्ध-विलेवणं । विणस्सए सरीरेणं वरं सयणमासणं ॥६॥ उल्ली दन्तेसु दुग्गन्धा मुहे वि असुई रसो। विलीणो नासिगाए वि सिम्भो वहइ निच्चसो ॥७॥ अहीसु ईसियाई ति कण्णेसु असुभो मलो। झरेइ रोम-कूवेहिं सेओ दुरभि-गन्धओ ॥८॥ एयारिसे सरीरमि सव्व-रोगाण आगरे । मनिच्छियागमो होउ मा मुज्झ मुणि-पुंगव ! 15 20 + 25 भाकृत फयासंग्रह एवमाइ अणुसासिमो दिन पटिबुद्धी एसो । मोहम्म . उक. टयाए, कयं च नियाणयं संभूरा । नद इमरस तवम अपि फलं, तो नम्मन्तरे नकवहीं होजाहं 'ति । सननिय मं तेण, नहा- 3 15 आविसमो मोहतरू अणाइ-भव-भावणा-वियय-मूलो । दुक्खं उम्मूलिज्जइ अच्चन्त अप्पमत्तेहिं ।। तओ मरि सोहम्मे कप्पे दो वि देवा नाया। तत्तो नित-नीती नुओ पुरिमताले इन्भ-पुत्तो नाो । संभूय-जीयो तो नुओ सन्तो (कम्पिलपुरे बम्भो नाम राया, तस्स मुलगी नाम देवी ) तीए 10 उदरे चोदस-महा-सुमिण-सइओ उप्पन्नो नाओ य कमेणं । कयं प से नाम वामदत्तो ति। यड्डेिओ देहोवचएणं कला-कलायेण य। तस्स य बाभराइणो उत्तम-स-संभ्या महारायाणो नतारि मित्ता आति। तं जहा--- कासि-विसयाहिबई कडओ गयउर-बई फरदत्तो। कोसल-विसयादिवई दीही चम्पाहिचई इफचूलो ति ।। ते अच्चन्त-नेहेण परोप्पर विरहमणिच्छन्ता समुहया चेव पच्छरमे- केक परिवाडीए विविह-कीला विसेसेहि-सरनेमु चिट्ठन्ति । अन्नया ते समुइया चेव चम्म-समीवमागया। चिन्ताण य ताणं मरण-पग- वताणपाए जीव-लोयस वभस्त मन्त-तन्तोसहाईणमसको उम्पनो 20 सिर-रोगो । तमो तेण वाहाविया कडगाइणो मित्ताताण उच्छ) मुको बम्मदत्तो; वुत्ताय ते, नहा~~'तुभेहिं एस रन कारेयचो' एवं रज्जचिन्तं काऊण कालगओ । कयं से. वयंसेहिं पेय-किचाइयं । तओ कडगाईहिं भाणिय : नाव एस कुमारो रज-धुरा-वहण-गोगो होइ, ताव अम्हेहिं एवं रज्ज 25 पालेयव्यं ति मन्तेऊण सत्व-सम्मएण दहिं उविऊण गया स-रज्जेसु. सेता गएतु य तेसु सो दोहो परिवालेइ सयल-सामग्गियं रज्ने, पलोएड भण्डारं, पविसइ अन्तेउरं, मन्तइ समं चुलगीए; तो बम्भदत्त ३५ 5 , . दुनिवारयाए इन्दियाणं, अगणिऊण वाम्भमित्तत्तणं, अवमन्निऊण वयणीययं, संपलग्गो समं चुलणीए । एवं पवडमाण-विसय-सुह-रसाणं गच्छन्ति दिणा । तओ बम्भराइणो बीय-हियय-भूएण धणु-नामेण मन्तिणा अक्तिहं मुणियं, चिन्तियं चणेण, जहा जो एवंविहं पि अकज्जमायरइ, सो किं वम्भदत्त-कुमारस्स उदयं इच्छत्ति चिन्तिऊण वरवणु-नाम कुमारो एगन्ते माणओ, जहा · पुत्त, एयस्स माया दुचारिणी जाया; ता एयस्स रहसि जाणावेहि एयं वइयं कुमारस्स' ति । तहा कयं तेण । तओ कुमारो माउदुच- रियं असहमाणो तीए जाणावणा -निमित्तं काय-कोइला-संगहणं 10 घेत्तूण अन्तेउर-मज्झे गन्तुं मणइ · अन्नो वि जो एवं करिस्सइ, तस्सा हं निग्गरं काहामि'त्ति भणइ । अन्न दियहे मद्द-करिणीए सह संकिण्ण-गयं घेतण तहेवागओ । तओ दीहेण एवं मुणिय भणिया चुलणी · अहं कागो, तुम कोइल त्ति' । तीए संलत्तं बालो कुमारो, जं वा तं वा उल्लवई' । तओ तेण वुत्तं न एवं अन्नहा; ता मारिजउ कुमारो रइ-विग्ध-करो; ममंमि साहीणे तुह अन्ने सुया भविस्सन्ति'त्ति । तओ रइ-नेह-परन्वसाए एरिसं पि 'मणसा वि अचिन्तणीय पडिसुयं इमीए । नओ- महिला आलं कुलहरं महिला लोयंमि दुच्चरियं खेलें । महिला दुग्गइ-दारं महिला जोणी अणत्याणं ॥ मारइ पिय-भत्तारं हणइ सुयं तह पणासए अत्यं । नियगेहं पि पलीवइ नारी रागाउरा पावा ॥ भणियं च तीए । जइ कहवि तेण उवाएण मारिजइ, जहा जणाववाओ रक्खिजइ ' । तेण वुत्तं ' एवमिमं कन्न, कुमारस्स विवाहं करेमो; तस्सामग्गीए सह अणेग-सम्भ-पइट्ठियं गूढ-निग्गम- 25 पवेस करेमो नउहरं । तत्य विवाहाणन्तरं सुह-पसुत्तस्स अग्गि- दाणेण अलक्खियं कजं करिस्सामोति मन्तिऊण एगस्स महा- • राइणो धूया परिया, पारद्धा य विवाह-निमित्तं मयला साममी। 15 20 .
प्राकृत कथासंग्रह इओ य धणु-मन्तिणा वम्भदत्त-कज्जावहिएण विनत्तो दोहराया, जहा ' एस मम पुत्तो वरधणू कुमारो रज-धुरा-चिन्तण-समत्यो वट्टइअहं पुण परलोग-हियं करेमि'त्ति । तओ तेण कइयवेण मणिओ अलं अन्नत्य पउत्येणं ! इहडिओ चेव दाणाइणा धम्म 5 करेहि 'त्ति । इमं च पडिवजिऊण धणुणा गंगा-तोरे महई पवा कारिया। तत्थ पन्थिय-परिवायगाईण पकामं अन्नपाणं दिजिउं पवत्तं । दाण-माणोवगार-गहिएहिं य पञ्चइय-पुरिसेहिं दुगाउय- पमाणा सुरंगा खणाविया, जाव जउहरं पत्तं ति । इओ य सा वहू विविह-नेवच्छ-परियण-परिगया पुर-वरं संपत्ता, पवेसिया ।. महा: 10 विभूईए नाव वित्तं पाणिग्गहणं । तयणन्तरं विसजिऊण जण: समूहे पवेसिओ कुमारो सह वहूए नउहरं । तओ तत्थ वहू- सहिज्जस्स आसणोवविठ्ठ-वरवणु-सहियस्स विसज्जिय-सेस-परियणस्स गयं जामिणी-जाम-दुर्ग। तओ समन्ता पलीवियं वास-भवणं उच्छलिओ हाहा-रवो । तओं 15 किं कायन्नं 'ति मूढ-माणसेण पुच्छिओ वरधणू : किं एय' ति। तेण भणियं, जहा : सा राय-धूया लेह-पेसणेण विणिवारिया; एसा काइ अन्ना; इमाए पडिवन्धो न कायन्वो त्ति । एत्थ जउहरे पण्हि-प्पहारं देसुनेण निम्गच्छामो ' । तेण तहा कयं । तओ भेत्तूण तं सुर- झाए निग्गन्तूण दुवार-देसे गया । इओ य धणुमन्तिणा पुन्वमेव 20 दो पञ्चइय-पुरिसा सुरङ्गा-दुवारे तुरङ्गमारूढा घरिया । ते वरघंणुस्स संकेय-मिलिय-आसेसु य ते कुमारे आरोविय गया। कुमारा विय पयट्टा गन्तुं, गया यपन्नास-नोयण-मत्तं भूमिमार्ग। दिहरद्धाणखेएणं निवडिया, तुरङ्गा । पाएसु चेव गन्तुं पयट्टा, पत्ता. य कोट्टाभिहाण-गाम । तओ कुमारेण वरचणू माणिओ, जहा ' छुहा वाहति, ददं परिसन्तो 25 म्हि । तं तत्य सण्ठवेऊण पविट्टो गाम; मुण्डयं घेत्तूणागओ। मुण्डावियं कुमारस्स सांसं, परिहाविओ कसायवत्यो । चउरअल- पमाग-पवन्धेण सिरिषच्छालतिय-छाइयं वच्छत्यलं । वरघणुणा . . .
धम्मदत्त ३७ 5 किमयस्स मुक्ख- . विकओ वय-परावत्तो । पविट्ठा गामन्भन्तरं । ताव य एक-दिय- : - घर-मन्दिराओ निम्गन्तूण दास-चेडेण भणिया ते एह, भुजहत्ति । तओ गया तत्य रायाणुरूव-पटिवत्ति-जुत्तं भुञ्जाविया ते । - तदवसाणे य एका पवर-महिला वन्धुमइमुद्दिस्स कुमार-उत्तमङ्गे अक्खए पक्खिवइ । भणइ य ' एस इमाए कन्नगाए वरो 'त्ति । एयमायाणऊण भाणियं वरघणुणा । बहुयस्स कए अप्पाणं खेएह ?' तओ घरसामिएण भणिय 'सामि, सुन्वउ ! पुन्वं नेमित्तिएण साहियं अम्हं, जहा-इमाए वालियाए जो पट्टच्छाइय-वच्छो समित्तो भुञ्जिही भोयणं, स होही 10 भत्तारो' ति । एवमाइ भणिओ तमि दियहे काराविओ पाणिग्गहणं कुमारो त्ति । वीय-दिणे भणिओ कुमारो वरधणणा 'दूरं गन्तव्य'ति । तओ बन्धुमईए सम्भावं कहिय निम्गया । गच्छन्ता पत्ता दूरगा- मन्तरं । तत्थ सलिलत्थी वरधणू पविठ्ठो । लहुमागन्तूण भणइ जहा 'दीहराइणा बम्भदत्तस्स सवओ पन्था वन्धाविय ति जण-वाओ एत्य मए सुओ । ता कुमार, नस्सामो । तओ पयट्टा उम्मग्गेणं । पत्ता महाडई । तओ कुमारं वडस्स हेहा ठविउ तिसाभिभूयं गओ वरधणू जलट्ठा । ताव य दिगा- बसाणे दिवो वरधणू जम-भडेहिं व दीह-निउत्त-नरेहिं हम्ममाणो दूर-देसमागओ । कुमारस्स सन्ना कया । पलाणो वम्भदत्तो, पडिओ 20 य दुग्गम-कन्तारं । तओ तण्हा-छुहा-परिस्सम-किलन्तो अइक्वमिङण महाडई तइय- दिणे पेच्छइ तावसमेकं । दसण-मेत्तेणेव जाया तस्स जीवियासा । पुच्छिओ य से भयंव, कत्थ तुम्हाणमासमो ?' तेण वि कहिउँ नीओ कुलवइ-समीवं, पणमिओ कुलवई । भाणओ य सेण । वच्छ, • 25 कहिं ते आगमणं ! बहुपञ्चवायमरणं । तओ तेण सव्वं जहावत्थि- यमवितहं साहियं । तओ सो भाणओ कुलवइणा ' नहाहं तुह जणयस घुद्धताओ ति; ता नियं. चेवासमपयं तुम्ह; नहासुहं चिट्ठहत्ति । मुणिऊण तस्स चित्ताहिप्पायं अच्छिउँ पयत्तो । ताव -15 . .
प्राकृत कयासंग्रह य समागओ जलय-कालो । तत्थ सो अजएण सयलाओ घणुव्वे- याइयाओ महत्थ-विजाओ गुणाविओ । अन्नया सरय-समयमि फल- कन्द-मूल-कुसुम-सामिहेय-निमित्तं अरण्ण-परिसरे गच्छन्तसु तावास- कुमारेसु सो वि कोऊहलेण निरुभन्तो वि कुलवइणा गओ 5 रणं । तत्थ सरस-फल-कुसुम-समिद्धाइ पलोयन्तण दिहो तेण महा- करी । कओ य तेण गल-गज्जिय-रवो। तओ अणुमम्गेण चलिओ करी तयभिमुहं । तओ तेण तस्स पुरओ वेण्टली-काऊण पक्खित्तमुत्तरीयं। तेणा वि तक्खणं चेव सोण्डाए गहिय खित्तं गयणे । जाव कोहन्यो जाओ, साव तेण छलिऊण दक्खत्तणओ गहिय । तओ तेण नाणा- 10 विह-कीलाए परिस्सम नेऊण मुक्को करी । तओ पयट्टो गन्तुं पडिपहेणं मूढ-पुल्वावर-दिसा-भागो। इओ तओ परिभमन्तो पेच्छद गिरी-नई-तड-सन्निविष्टुं पुराण-पडिय-भवण-खण्ड- भित्ति मेत्तोवलक्खियं निण्ण-पुर-वरं । तद्दसणंमि य जाय-कोऊ- हलो दिसि दिसि निहित्त-दिही पलोएन्तो पेच्छड् पास-परिमुक्क-खे- 15 डय-खग्गमेकं वियड-वंस-कुडङ्गं । तं च दट्ठणं कोउगेण खेलं वाहियं तमि वंस-कुडङ्गे तं खग्गं । एक पहारेण निवडिया वंस-कुडङ्गी । वसन्तरालट्ठियं च निवडियं रुण्डमेगं दर-फुरन्त-उढ-उडं मणोहरा-- यारं सिर-कमलं । दट्टण तेण तं ससंभन्तेण ' हा ! धिरत्यु मे वव- सियस्स' ति निन्दियं अत्तणो वाहु-बलं । तओ पच्छायाव-परद्धेण 20 पलोएन्तेण दिडं बद्धं उद्धं-चलणं धूम-पाण-लालसं कवन्धं । सम- हियं से अधिई जाया । पुणो वि पलोएन्तण दिटुं पवरमुज्जाणं, तत्य य समन्तओ असोग-वर-पायव-परिक्खित्तं सत्त-भूमियं पासाय- मवणं । दळूण य तं अवलग्गो कमेण सत्त-भूमिगाए दिवा य तत्य वियसिय-कुवलय-दलच्छी विज्ञाहर-सुन्दरि व्व परिगलिय-विज्जा एका 25 पवर-महिला । पुच्छिया य सा तेण · सुन्दरि, का सि तुम?' तओ सा समझसमेव जंपिउं पयत्ता, नहा : महाभाग, महन्तो मईओ वइयरो ता तुमं चेव साहसु को तुम, कहिं वा पयहो। तओ .
३९ यम्भदत्त सोऊण तीसे कोइलालाव-महुरं वयण-विन्नासं समावज्जिय-माणसेण अवितहं भाणयं तेण · सुन्दरि, अहं पञ्नालाहिवणो वम्भराइणो पुत्तो वम्भदत्तो नाम । तओ तब्बयण-सवणाणन्तरमेव आणन्द- वाह-परिपुण्ण-नयणा सहसचिय अन्मुढ़िया, हरिस-फुल्ल-नयणा पडिया तस्स चलणेसु, रोविउ पयत्ता । तओ कारुण्ण-गहिय-हिय- एणं तेणुनामियं वयणं मा रुवसुत्ति भणन्तेण संठाविया पुच्छिया य 'सुन्दरि, कासि तुमति । तओ फुसिय-नयणा भाणउपयत्ता 'कुमार, अहं तुह माउलगस्स पुप्फचूल-राइणो धूया तुम्ह चेव विइण्णा । विवाह-दियहं पडिच्छमाणी निय-घरुजाण-दीहिया-पुलिणे कीलन्ती दुष्ठ-विजाहरेण इहाणीया । नाव य बन्धु-विरहग्गि-संपलित्ता चिट्ठामि अहं, ताव तुमं आचिन्तिय-हिरण्ण-बुद्धि-समो सहसच्चिय आगओ। ता नाया,मे जीवियासा, जे तुमं दिट्टो सित्ति । तओ तेण वुत्ता 'कर्हि पुण सो मह सत्त, जेण से परिक्खेमि बल-विसेस?' तीए * भाणियं ' सामि, दिन्ना में तेण पढिय-सिद्धा संकरी नाम विज्जा, 5 भणियं च-तुह सा सुमरिय-मेत्ता सहि-दासाइ-परिवारा होउं आएसं काही, पच्चीयं तुज्झन्तियमेन्ती निवारेही, साहिस्सइ य मम चेट्टिय तुह पुच्छिया सन्ती । सुमरिया य सा मए, ता साहेमि । नट्टमत्तो नामेस विजाहरो, नेणाणीयाहं । न य सो मह पुण्णाहियाए तेयं सहिउं सक्कइति मं मोत्तुं विजा-निम्मियंमि सिय-रत्त-पडाया-भूसिए पासाए, पेसिउं च मह वइयर-जाणावणत्यं निय-भगिणीणमन्तिए माणावणिं नाम विज, सयं गओ वंस-कुडझं, विजं साहिय निग्गओ य में परिणेहि ति । अजं च किर से विजा-सिद्धि भविस्सइ ।' तो एयं सोऊण बम्भदत्तेण पुष्फवईए सिट्ठो तन्निहणण-वइयरो। 'सहरिसं च भाणयं तीए · अज्नउत्त, सोहणं कयं, जंसो दुरप्पा निहओ'। तओ सा तेण गन्धव्य-विवाहेण विवाहिया । ठिओ य कंचि कालं तीए समं । अन्नया निसुओ तेण दिव्व-विलयाण आलायो । पुच्छिया सा तेण : कस्स एस सहो ?' तीए वुत्त अज- ४० प्राकृत कथासंग्रह उत्त, एयाओ तस्स तुह वइरिणो नट्टमत्तम्स भगिणीओ खण्ड-विसाह- नामाओ विज्जाहर-कुमारीओ तन्निमित्तं विवाहोवगरणं घेत्तूण आग- याओ । ता तुम्भे ताव अवकमह लहुं, नाव एयासि भावं ' उवक- मामि ति । जइ तुम्हविरि राओ भविस्सइ एयासिं, तोऽहं पासा- 5 ओवरिं रत्तं पडागं चालिस्सामि त्ति, अन्नहा सियं ति।' तओ थेव-वेलाए धवल-पडार्ग द सणियमवकन्तो तप्पएसाओ पत्तो गिरि-निउज-मज्झमि । दिद्वं च महा-सर-वरं । मन्जिओ जहा. विहिं तमि, उत्तिण्णो य उत्तर-पच्छिम-तोरे । दिवा या तत्थ एका वर कामगा । चिन्तियं च तेण · अहो ! मे पुण्ण-परिणई, जेणेसा 10 दिहि-गोयरं पत्ता' तओ सो वि सिणेह-निब्भर पलोइओ . तीए । तओ पलोयन्तिया पत्थिया सा तप्पएसाओ, जाव थेव-वेलाए तीए चेव पेसियाए चेडीए समप्पियं वत्थ-जुयलं पुप्फ-तम्बोलाइयं च । भणिय च तएि । जा सा तुमे दिट्ठा महा-सर-तोरे ताए पेसियमिमं । वृत्ता य अहं तीए-हले वणलइए, एयं महाणुभावं अम्हं ताय-मन्तिणो 15 मन्दिरे सरीर-ट्टिई कारेह । ता एह तुम्हे ? ' तो कुमारो. पसा- हियालंकिओ गओ नागदेवामच्च-मन्दिरं । वुत्तो य तीए मन्ती एस. तुम्ह सामिणो सिरिकन्ताए धूयाए पेसिओ, ता सायरं दहव्यो ।' मन्तिणा तहेव कयं । वीय-दिणे नीओ राय-समी । तेणवि अब्भु- हिउण धुरे दिन्नमासणं । पुच्छिओ सो वुत्तन्तं । भुत्तुत्तर-काले य 20 | अम्हारिसेहिं तुम्हें न अन्नं विसिह सागय-किच्च काऊँ तीरइ' 'ति भणिय सायरं दिना सिरिकन्ता कनया । पहाण-दिणे 'वित्तो 'विवाहो । अन्या कुमारण पुच्छ्यिा पिया 'किमत्यं मन्झ एगा. गिणो दिना तुम ? तीए वुत्तं : अज्नउत्त, एस' अम्ह नाओ मलिय-दाइय-मल्लिओ इमं विसमं पल्लिं समस्सिओ । सो यनयर 25 गामाई हन्तुण दुग्गे पवितह त्ति । सिरिमईए तायम्स पत्तीए तउण्हं पुत्ताणं उवरि अहं नाया बलहा अईव पिउणो । नोवणत्या ये अहे वुत्ता रत्ना '' पुत्ति, सम्बे विरुद्धा मम राहणो; ता इहतियार . 4 ४१ 3. । यम्भदत्त चेव जो तुह मणोरमो वरो, सो कहियब्वो' ति । तओ अहं पल्ली- ओ निगन्त्रण महा-सर-वरं गन्तूण पुरिसे पलोएमि जाव, तुम दिवो पुण्णेहि ति । एस परमत्योति । तओ सिरिकन्ताए समं विसय-सुहं माणन्तस्स गच्छन्ति दिणा । अन्नया सो पल्लि-नाहो निय-बल-समिओगओ विसयं हन्तुं । सो वि तेण समं गओ । ताव य दिट्ठो तेण तग्गाम-बाहिरासन्ने कमल- सर-तारे सहसच्चिय वरधणू । सो वि तं पच्चभिनाणिऊणं अस- 'भावणीय-दसणं रोविउं पयत्तो । संठविओ तेण । सुह-निसण्णेण पुच्छिओ वरधणुणा कुमारो मम परोक्खे किं तए अणुभ्यं ?' तेण 0 वि सव्वं सिद्ध ति । तेण वि पुच्छिएण वुत्तं ' कुमार ! सुव्वउ, सया हं नग्गोह-हेट्ठा तुमं ठविय जलट्ठा गओ । तओ दिढ मए महासरं । तओ पुडए घेत्तूण जलं जाव तुहन्तिए पयट्टो ताव य सहसच्चिय सन्नद्ध-बद्ध-कवएहिं ताडिओ दीह-भडेहिं रे रे वरवणू, कहिं बम्भदत्तो त्ति' भणन्तेहिं । मए भणियं 'न याणामि ।' 5 तओ तेहिं दढयरं ताडिज्नमाणेण भणियं मए जहा वग्घेण भाक्खओ'। तेहिं वुत्तं । दंसेहि तं पएस ' । तओ हं इओ तो भमन्तो कवडेण गओ तुह दंसण-पहं । पलायसु'त्ति कया तुह सन्ना। मया वि परिवायग-दिन्ना मुहे कया गुलिया । तप्पभावेण य जाओ निच्चेयणो । तओ मओ त्ति नाऊण गया ते । चिरेण य 0 कविया मुहाओ मया गुलिया । तओ तुम गवेसिउं पयहो, न य मए दिहो । गओ एगं गाम । तत्य दिट्ठो एगो परिव्यायगो । तेण वुत्तं . तुह तायस्स अहं मित्तो वसुभागो नाम' कहियं च तेण नहा-धणू पलाओ; माया य ते मायन-पाडए पक्खित्ता दोहेण ।' तओं एवं सोऊण महा-दुक्खेण अहं गओ कम्पिल्लपुर । कावालिय- 5 वेस काऊण वश्चिऊण मायण-मयहरं अवहरिया माया । तओ एगमि गामे पिउ-मित्तस्स देवस्सम्मस्त माहणस्स घरे मोत्तूण मायरं तुममपणेसन्तो इहागओ।
૨ प्राकृत कथासंग्रह एवं मुहं दुत मसन्ता नाप भच्छन्ति, ताय एको पुरिसोसम गओ । नेण वुत्तं नहा- |~~-महा-माग नकाहि नि हिण्डियन्त्र तुम् प्णमणत्यं वाह-निउत्ता नरा दहागय'ति । तमो दोषि मई या गहाणाओ निगन्तुंभमन्ना गना कोमधि । तत्य नयरी-माहिरबागी 5 दिटं दोहं सेहि-सुगाणं सागरदत्त-बुखिल-नामाणं पणी-कार सय-महम्मं मंगलग कुकुर-जुजामो सागरदत्त सडेण मुसिर कुक्कुडो; पुणो यि युसिल-कुनकुडेण हो सांगरदत्तं कुतकुडो तओ भन्गो सागरदत्त-कुक्कुटो बुखिल-कुताइरस समुहं कीरमान वि णाहिलसइ जुझिाउँ ति हारियं सागरदत्तण लारा । एत्यन्तरनि 10 य वरधगुणा भगिया सागरदत्त-बुद्धिला, ' किमेसो मनाई . भगो कुस्कुरो वीय कुस्कुराओ ! ता पेच्छामि, गइ. न फुप्पह तुन्भे' । सागरदत्तो भगइ भो महाभाय, पेच्छ पेच्छ, नभो नत्येत्य कोई मम दल-लोभो, किं तु अभिमाण-सिद्धीए पोयणं ।' तओ पलोइओ वरधगुणा बुद्धिल-युरफुटो । दिवाओं यतथल- 15 ण-निवद्धाओ मुझलाहाओ लोहमय-सूईओ । लविराओं य सो- समीवमागन्तुं जइ न जपति सुई-वड्यरं तो दाहं तुह लालद्धं' ति निहुयं साहियं यरधणुणो । तेणा वि • भो निरूवियं मए, परं न किं चि दीसइत्ति जंपन्तण वि, नहा बुद्धिलो न लखइ, तहा कह चि लोयणगुलि-संचार-प्पांगओ जाणाविओ.सागरदत्तो । तेणा- 20 वि कड्दिउणालक्ख पिव सूई ओभेडिओ, निय-कुक्कुडो । तेशा य पराजिओ वीय-कुक्कुडो ति हारियं बुद्धिलेण वि लपखं । तो • “नाया दोण्ह वि सरिसरी । परितुट्टो य सागरदत्तो पप्फुट-ययणो, 'अज्नउत्ता, 'गिहं गम्मउ' त्ति योत्तुमारोविउ रहवरे दोवि गओ निय- :-गेहं । कय-उचिय-कियो निञ्च पेच्छर पीईए । 25. तन्नेह नियन्तियाणमन्नयर-दिणे आगओ एगो दासचेडो । सदिओ • चाणेण वरधणू, नीओं एगन्ते । तो सुइ-पइयरानपणे जे ते सुक्खियमासि बुद्धिलेण अद्धलक्ख, तन्निमित्तमेसो पेसिओ चालीस- - .
चम्भदत्त- ४३ साहस्सो :हारो ति योन्तुं समप्पिडं च हार-करण्डियं गओ दास- पेडो । वरध वि तं घेतणागओ यम्भदत्तन्तियं, साहिय-सख्यो य दरिसेइ से कराण्डियाओ कवित्तु हारं । पलोइन्तेण य कुमारेण तदेग- देसावलम्बिो दियो यम्भदत्त-नामसिओ लेहो, पुच्छियं च ‘वयंस, कम्सेसो लेहो?' वरधणू भणइ · को नाणइ ! वहवे वम्भदत्त-नामगा परिसा सन्ति; किमेत्य चोज ? तो अपहेरी-परे कुमारे वरधणुणा एगन्ते ने विहाडिभो लेहो, दिट्ठा य तस्स मामि इमा गाहा- पत्थिज्जसि जइ विजए जणेण संजोय-जणिय-जचेण । तहावि तुम चिय धणियं रयणवई मुणइ माणे ।। चिन्तन्तस्स य 'कहमवगच्छिस्समिमीए भावत्य'ति वरधणुणो बीय-दिणे आगया एगा पत्र्याइया ।सा य पनिखविऊणऽक्तय-कुसु- माणि कुमार-उत्तमङ्गे पुत्तय, वास सहस्साऊ भवसुत्ति भणन्ती वर- घणुमेगन्ते नेइ; मन्तिऊण य तेण समं किं पि पडिगया । तो पच्छिओ. कुमारेण वरधणू : किमेसा जपई ?' सो भणई : एयाए 15 इमं संलतं, जो सो तुम्हाणं वृद्धिलेण करण्डमि हारो पसिओ, तेणं समं लेहो समागओ; तस्स पडिलेहं समप्पेह।' मया भणियं । एसो यम्भदत-रायनामङ्किओ दीसइ, ता साहह, को एसो वम्भदत्तो ।' ताए भणियं । मुम्मर, किं तु न तए कस्स वि साहियव्वं । अत्यि जइहेब नयरीए सेहि-धूया रयणवई नाम कन्नया । सा य बाल-भा. 20.वाओ घेय अईव मम नेहाणुरत्ता । जोवणमणुपत्ता दिट्ठा य मया अन्न-दिगंमि सा किं चि झायमाणी । तओ हे गया तीए समीवं । भणिया य मया : पुत्ति रयणवइ, किं चिन्तेसिः' परियणेण भणि- यं बहुणि दिणाणि एवमेईए दुम्मणाए' । तो पुणो पुणो - पुच्छिया वि मए नाव न किंचि जंपइ ताव भणियं तस्स सहीए 25 पियङ्गुलझ्याए ‘भयवह, एसा लज्जन्ती न किं पि तुझ साहिलं सकइ, ता, अहं कहेमि । इओ गयमि कमि वि दिणे कीडत्यमु- जाणगयाए भाउगस्स -बुद्धिल-सेटियो : लक्ख-पणेणं जुझावेन्तस्स - कह वि तप्पएसागओ : दिवो ,.अपुल्यो .को. वि . वर-कुमारो ।
पाहत कथासंग्रह तं न दणेमा एरिसी नागा । । तर मर सोऊ लकिराओ तीए मयण-वियारो । भणिया य ससिणेहं पुतिः साहमु सम्भावं !' तो कहा हवि सभायमुनगया भणइ भयावह तुम मम नगणी; ता नवि किंपि तुम्हें अकहपाय । एपाए 5 पियगुलगाए नो कहिओ, सो यम्भदत्त-युमारो नइ मे पई न होइ, तो नूणं मरामि । तभी एयनायणिण भणिया सा मए 'बच्छे, धीरा होहि ! तहा करिस्सं, नहा तुह समाहियं संपवि- सइ । तओ सा किंनि सत्या नाया बड-दिमि य हिययासा- सणत्यं भणिया मए । वच्छे, दिडो सो भए वम्भदत्त-कुमारो' । 10 तीए सोउमेवं समूमसिय हिययाए भणियं । भयवह, तुम्ह. पसाएण सल्लं सुन्दरं भविस्सइकिं तु तम्स विस्सास-निमित्तं बुद्धिल-यवए: सेणेम हार-रयणं फरण्डए पक्सिविऊण पेसेहि बम्भदत्त नामाङ्क्षय नेयं लेहं । निरूवियं च तं तहा काठ भए । ता महाभाग, कहिओ तुहेसो लेह-वइयरो । संपर्य पडिटेहं देहि ।' मए वि समप्पिओ तीए, 15 इमो पडिलोहो- गुरु-गुण-वरघणु-कलिउत्ति माणिउ मुणइ यम्भदत्तो पि । रयणवई रयणवई चन्दो चि य चन्दणी-जोगो ॥ सोउं चेमं वरघणु-साहियमदिट्टाए वि रयणवईए नाओ कुमारो तम्मणो । तइंसण-समागमोवायमण्णेसमाणस य गयाणि कइ. 20 वय-दिणाणि । अन्नंमि य दिणे समागओ बाहिराओ वरधणू :संभन्तो भणिउं पयत्तो, जहा : कुमार, इह नयर-सामिणो कोसलाहिवेण अम्हाण गयेसण- निमित्तं पेसिया पञ्चइय-पुरिसा, पारद्धो य नयर-सामिणा उवक- मो त्ति सुम्मइ बहुसो घुणाहुणी। तो नाउमेयं वइयरं सागरदत्तेण- 25 गोविया दो वि भूमिहरए । समागया रयणी । भणिओ कुमारेण; सागरदत्तो 'तहा कुणसु,जहा अम्हे अवकमामो !' एवं चायणिऊण निगओ नयरीओ सागरदत्तो गया थेवं भूमि-भाग, तओ अणिच्छ- ६५ । बम्भदत्त माणं पि कहकहवि नियत्तिऊण सागरदत्तं पयट्टा कुमार-वरधणू । गच्छन्तेहि य नयरीए वाहिं जक्खाययणुजाण-पायवन्तराल-परिसं- ठिया पहरण-समन्निय-रहवर-समीवत्या दिहा एका पवर-महिला । तओ तीए सायरमभुडिऊण भणियं . किमेत्तियाओ वेलाओ तुम्हे समागया ?' तं च सोउं कुमारो भणइ · भद्दे के अम्हे ?' तीए भणियं · सामि, तुम्भे बम्भदत्त-वरधणुणो । कुमारो भणइ ' कहमेवमवगय? ' तीए भणियं ' सुम्मउ ! इहेव नयरीए धण- पवरो नाम सेट्ठी । तस्स धणसंचया नाम भजा । तीएऽहमहण्हं पुत्ताणमुवरि धूया जाया । अइक्वन्त-बाल-भावाए मज्झं न रुचइ 10 को वि पुरिसो । तओ जक्खमिममाराहिउमादत्ता । जक्खेण वि मह भत्ति-तुट्टेण पच्चक्खेण होउं भणिया 'वच्छे, तुह भविस्स-चक्क- वट्टी वम्भदत्त-कुमारो पई भविस्सइ । मए भणियं । कहं मए सो नायव्वो ? ' नक्खेण भणिय : पयट्टे बुद्धिल-सागरदत्ताणं कुक्कुड- जुझे जो दिवो तुहाणन्दं जणेही, सो नायव्वो वम्भदत्तो 'त्ति 15 साहियं च मे तेण, जं किं चि कुक्कुड-जुज्झ-कालाओ वरघणु-सहा- यस्स, सामि, तुहेह वित्त, जं च नहा मए हार-पेसणाइ-किच्चमेव- मायरिय ति। सोउमेवं साणुरागो कुमारो समारूढो तीए सह तं रह- वरं । पुच्छिया य सा · को हुत्तं गन्तव्वं ? ' रयणवईए भणिय । अत्थि मगहा-पुरंमि मम पिउणो कणिह-माया धणसत्यवाहो नाम 20 सेट्टी; सो य मुणिय-वइयरो:तुम्हमम्हं च समागमणं सुदरं मनिस्सइ । ता ताव तत्थ गमणं कीरउ; तदुत्तर-कालं, जहिच्छा तुम्हाणं ।। । तओ रयणवइ-वयणेण पयट्टो तयभिमुहो कुमारो । कओ वरधणू सारही । गामाणुगामं च गच्छमाणा निग्गया कोसम्बिनणवयाओं संपत्ता गिरि-गहणमेगं । तत्य य कण्ठय-सुकण्ठयाहिहाणा दुवे चोर- 25 सेणावइणो । ते य दगुण पहाण-रहं विभूसियमित्थी-रयणं च अप्प- परिवारत्तणओ निझिऊण पयत्ता पहरिउं । कुमारणावि विविह- भङ्गेहिं पहरन्तेणं नित्ता ते पलाणा दिसो दिसि । तओ · पुंणो कि .
तओ भाकृत कथासंग्रह रहबराख्दो चलिमओ कुमारो, भगिमओ वरधगुणा कुमार दढ- परिसन्ता तुम्हे, ता मुहुत्त मेत्तं निदा-सुहमेत्येव - रहे सेवेह!' तओ रयणवईए सह सुत्तो कुमारो जावच्च्छ, : ताव गिरि नइमेगं पाविऊण थका तुरङ्गमा . .. कहवि पडिबुद्धो कुमारो, उट्टिओ वियम्भमाणो । पलोइयाई पासाई । न दिडो वरधणू । पाणिय-निमित्तमोइण्णो भविस्सइ त्ति कलिऊण सद्दिओ ससंभम । पडिवयणमलभमाणेण परामुसिय रहधुरग्गं, दिक्षं च तं बहल-लोहियालिद्धं । तओ,वावा. इओ वरचणु त्ति कालऊण - हा हओ सि ति; भणमाणो निव: 10 डिओ रहुच्छङ्गे । पुणो वि लद्ध चेग्रणो, ' हा भाइ वरघणु ति भणमाणो पलावे काउमादत्तो । कहकहवि संठविओ रयणवईए; तं : भणइ, जहा मुन्दरि, न नजइ फुट; किं वरधशू मओकिंवा जी- वइ । ता अहं तस्सण्णेसणत्यं पच्छओ वच्चामी । तीए...बुतं - ' अन्नउत्त, न एस अवसरो पच्छा-वलियन्यम्स; कुओ जेणहमे- 15 गागिणी चोर-सावयाईहिं भीममिममरणं । अन्नं च इह नियटः वत्तिणा वसमेण भवियत्वं, जेण परिमलिया कुस-कण्टया दीसन्ति ।' ..तओ-तहेव पडिवजिऊण तीए सह पयहो मगहविसयाभिमुहं कुमारो। पत्ता य तविसयसन्धि-संठिय एक गाम । तत्य य पविसमाणो : गाम-सहा मझ-लिएण दिवो गाम-दक्कुरेणं । दसणाणन्तरमेव न.एस 20 सामन्नो ति कलिउण सोक्यार-कय-पडिवत्तिणा पूइओ, नीओ निय घराभिमुह ति । दिण्णो आवासो । सुह-निसण्णो य भणिओ तेग कुमारो 'महा-माग, गादमुव्विगो विय 'लवरखीयसि कुमारेण भाषण । मन भाया चोरेहिं सह भण्डणं "कुणन्तो ने नजइ, किमवत्यन्तरं पत्तो । ता मए तयणेसण-निमित्तं 23 कय गन्तव्य' तेण माणियं । अलं खेएण; जइ इहाडवाए भवि स्सइ तो लहिस्सामो त्ति भाणऊण पेसिया नियय पुरिसा, गय-पञ्चा. गएहि सिहं तेहिं जहा अम्हेहिं कोई कहिचि न सञ्चविओ। केवलं 12 चम्भदत्त 2 5 ? TiF पहे निवडिओ एस वाणो पाविओ । तन्वयणायण्णणंमि य ' नूणं विणिवाइओ'त्तिः परितप्पिऊण गुरुसोयाउलिजन्त-माणसस्स जाया रयणी; पसुत्तो य रयणवईए सह कुमारो । एक-जामावसेसाए रयणीए सहसा तंमि गामे निवडिया चारे-धाडी । सा य कुमार- पहार-कडुयाविया भग्गा परम्मुहा कया । अहिणन्दिओ कुमारो सयल- । गामाहिडिएणं गाम-पहुणा । गोसम्मि य आउच्छिऊण गाम-ठक्कुरं । , तत्तणय- सहाओ पत्थिओ रायगिह, पत्तो जहाणुकमेण तत्थ । नयर-बाहिरियाए एक्कमि परिवाइयासमे ठविऊण रयणवई पयट्टो नयरन्भन्तरं । तं पविसमाणेण य दिढ़ एकमि पएसे विविह- 10 कम्म-निम्मियं धवल-हरं । तत्य दिट्ठाओ दो पवर-कन्नाओ। ताओ य कुमारं दट्टण पयडिय-गरुयाणुरागाओ भाणउ पयत्ताओ 'किं जुत्तं तुम्हारिसाण वि महा-पुरिसाण भत्ताणुरतं जणमुज्झिय परिभमि ? ' तेण वुत्तं ' को सो जणो, जेणेवं भणह ? ताहिं वुत्तं । पसाओ कीरउ आसण-गणेण । 15 निसन्नो; कओ मजण-भायणाइओ उवयारो । तयवसाणे य भाणि पयत्ताओ ,जहा महासत्त,अस्थि इहेव भरहे वेयढ-गिरि-दाहिण-सेढीए सिवपुरं नयर, जलणसिहो राया, तस्स य विज्जुसिहा नाम देवी । तीए, अम्ह दुवे धूयाओ । जेहो य अम्ह नटुमत्तो भाया । अन्नया अम्ह पिया आगिसिहाभिहाणण मित्तेण समं गोट्टीए चिट्ठइ नाव, 20 ताव पेच्छइ गयणे अट्टावय पव्वयाभिमुहं जिणवर-वन्दण-निमित्तं गच्छन्तं सुरासुर-समूहं । तं दद्वण राया वि मित्तेण धूयाहि य सहिओ पयट्टो, कमेण य पत्तो अट्टावयं । वन्दियाओ निणिन्द- पडिमाओ । कप्पूरागरे-धूवय-बुद्धारविन्द सुरहि-गन्धेहिं : कओ. उपयारो । तिप्पयाहिणं काउं: निग्गच्छन्तेण . एगस्स 25 असोग-पाययस्स हेहा दिहूं चारण-मुणि-जुयलं, । पणमिऊणं । तओ तेहिं पत्थुया धम्मकहा, नहा- भङ्गुर सरीरं, सग्यमानि कि , 'तओ an . प्राकृत कथासंग्रह विलसियाणुगारि जोव्वणं, किंपाग-फलोवमा भोगा, संझा-राय-समं विसय-सोरवे, कुसम्ग-जल-विन्दु-चनला लच्छी,सुल्हं दुक्ख, दुलह मुंह, अणिवारिय-प्पसरो मच्चू । ता एवं टिएछड्डिजउ मोह-प्पसरो, कीरउ निणिन्द-पणीए धम्मे मणं ति । एवं सुणिय लद्ध-सम्मत्ता- 5 इणो जहागयं पडिगया मुराइणो । तओ लद्धावसरेण भाणिय अगि सिहिणा मित्तण जहा भयवं, एयाणं वालियाणं को मत्ता भविस्सइ ति ।" तेहिं भाणयं । एयाओ भाइ-वहगस्त भज्जाओ भविसन्ति ।' तओ एवं मुणिय साम-मुहो जाओ राया । एत्यावसरे वुत्तो अम्हहिं । ताय, संपर्य व साहियं मुणीहिं संसार-सरूवं । अल 10 अम्हाणमेवविहावसाणेण विसय-सुहेण ति; पडिवन्नं च तं ताएणं । एवं च बल्लहयाए भाउणो चत्त-निय-देह-सुह-कारणाओ तस्स चेव व्हाण-भोयणाइयं चिन्तन्तीओ चिट्ठम्ह जावन्न-दिणे अम्ह भाउणा प्रहविं भमन्तेण दिवा तुम्ह माउलगस्त धूया पुष्फबई कन्नया । तं च स्वाइसित्त-चित्तो हरियागओ । तदिद्विमसहन्तो विज साहिउँ 15 गओ। अओ उपरि तुम्भे नाय-वुत्तन्ता ताहे महाभाग, तमि काले तुमन्तियाओ आगन्तण पुप्फवईए सामेण वुत्ताओ अम्हे, साहिओ भाउ-वुत्तन्तो। तं सुणिय सोय-निम्भराओरोविउं पयत्ताओ। संठवियाओ महुर-वयणेहिं पुप्फईए । अन्नं च संकरि-विज्ञा-सया- साओ विड्य-तुम्ह-वुत्तन्ताए भणियं तीए । सुमरिजउ मुणि-वयणं, 20 मानिजउ वम्भदत्तो भत्तति' । नमायाणऊण जायाणुरागाहिं मन्नियमम्हेहिं । तो रहस-पर-वसत्तणओ पुप्फवईए चालियाए सिय-संकेय-पडागाए, अन्नत्य कत्यइ पउत्थे तुमंमि नाणाविह-गाम- नगराइसु भमन्तीहिं तुम न जाहे कहिंचि दिट्ठो ताहे विसप्याओ इहागयाओ । तओ अप्पत्ताकय-हिरण्ण-बुद्धि-विन्भममेत्य तुह 25 दसणं जायं ति! ता भो महाभाग, सुमरिउण पुष्पवइ-वइयर, कीरउ अम्हाणं समीहिये ।एवं सुणिय सहरिस मनियं कुमारेण । निन्द- त्तिऊण गन्धन्व-विवाहं ठिओ रत्तीए ताहिं समं । गोस-काले य वृत्ताओ. मच्छह तुम्मे पुप्फवइ-समीवं, नाव मह रज-लाभो होई। . .
5 . घम्भदत्त एवं काहामो' त्ति भाणिय गयाओ ताओ । गयासु तासु जाव पलोएड पासाई ताव न तं धवल-हरं नय सो परियणो । चिन्तिये व तेण, एसा विनाहरी माया; अन्नहा कहमेयं इन्दियाल-विन्ममं ताण विलासयं! तओ कुमारो सुमरिय रयणवईए तयणेसणनिमित्तं गओ आस- माभिमुहं । जावन तत्य रयणवई न य अन्नो कोई, तओ के पुच्छामिति कलिऊण पलोइयाई पासाई , न य कोइ सञ्चविओ। तओ तीए चेव वइयरं चिन्तयन्तस्स खणन्तरेणागओ एको कल्लाणा- गिई परिणओ पुरिसो । पुच्छिओ सो कुमारेण 'भो महाभाय, एवं 10 विह-रूव-नेवच्छ-विसेसा कल्ल-दिणे अज्ज वा न दिट्ठा का वि एत्य बाला ! तेण य माणयं · पुत्तय, किं सो तुमं रयणवईए भत्ता !' कुमारो भणइ । एवं ! ' तेग भाणयं । कलं सा मए रूयन्ती दिवा अवरण्ह-वेलाए; गओ य तीए समीवं पुच्छिया य सा मए-पुत्ति, कासि तुम, कओ वा समागया, किं वा सोय-कारणं, कहिं वा 15 गन्तव्वं ?' तओ तीए किंचि कहियंमि पञ्चाभन्नाया भणिया य 'मम ञ्चिय दोहित्ती तुम होसि ।' मुणिय-वुत्तन्तेण य मया तीए चुल- पिउणो गन्तूण सिहं । तेण य जाणिय-विसेसा सायरं पवेसिया निय-मन्दिरं । अण्णेसिया सव्वओ तुम्भे, न कहिंचि दिहा ता संपयं सुन्दरमणुट्टियं जमागया। एवं चालविऊण नीओ तेण कुमारो 20 सत्यवाह-मन्दिरं । कय-सव्वोवयारस्स य रयणवईए वित्तं पाणि- ग्गहणं । तओ तीए सह विसय-सुहमणुहवन्तो चिट्टइ । अन्नया वरघणुगो दिवसओ ति पकप्पियं भोज्नं भुञ्जन्ति बम्भ- णाइणो जाव, सयं चेव वरघणू जणिय-बम्भण-वेसो भोयण-निमि- तमागओ भणिउं पयत्तो, जहा भो साहिज्जउ तस्स भोज-कारिणो 25 जहा, जइ मज्झ भोयणं पयच्छह, तो तस्स परलोय-वत्तिणो वयणो- यामि उवणमइ । सिद्धं च तेहिं तमागन्तुण कुमारस्स । विणिग्गओ कुमारो । सहरिसं च पलोइओ सो कुमारण, पच्चभिन्नाओ य । आलिङ्गि पविट्ठो मन्दिरं । निवत्त-मजण-भोयणावसरम्मि य - प्रा.क.सं..
मांकृत कथासंग्रह विलसियाणुगारि नोवणं, किंपाग-फलोवमा भोगा, संशा-राय-स विसय-सोक्खं, कुसग्ग-जल-बिन्दु-चञ्चला लच्छी,सुलह दुनस, दुलहं सुह, अणिवारिय-प्पतरो मच्च । ता एवंटिएछडिजउ मोह-प्पसरो, कीरउ निणिन्द-पीए धम्मे मणं ति । एवं सुणिय लख-सम्मत्ता- 5 इणो जहागयं पडिगया मुराइयो । तओ लद्धावस्तरेण भाणिय अन्गि प्तिहिणा मित्तेण जहा भयवं, एयाणं वालियाणं को भत्ता भविस्सह त्ति । तेहिं भाणयं । एयाओ भाइ-वहगरस भजाओ भविस्सन्ति ।' तओ एवं सुणिय साम-मुहो जाओ राया । एत्यावप्तरे धुत्तो अम्हेहिं । ताय, संपर्य व साहियं मुणीहिं संसार-सरुवं । अलं 10 अम्हाणमेवंविहावसाणेण विसय-सुहेणं ति; पडिवन्नं च तं तारणं । एवं च वल्लहयाए भाउणो चत्त-निय-देह-सुह-कारणाओ तस्स चेव पहाण-भोयणाइये चिन्तन्तीओ चिट्ठम्ह नावन्न-दिणे अम्ह भाउणा दुहविं ममन्तेण दिहा तुम्ह माउलगस्स धूया पुष्फबई कनया । तं च रूवाइखित्त-चित्तो हरियागओ । तदिहिमसहन्तो विज साहिउँ 15 गओ ! अओ उवरि तुम्भे नाय-वुत्तन्ता । ताहे महाभाग, तमि . काले तुमन्तियाओ आगन्तूण पुप्फवईए सामेण वुत्ताओ अम्हे, साहिओ भाउ-युत्तन्तो। तं सुणिय सोय-निभराओ रोविउ पयत्ताओ। संतवियाओ महुर-वयणेहिं पुप्फर्वईए । अन्नं च संकरि-विजा-सया- साओ विइय-तुम्ह-वुत्तन्ताए भणियं तीए ' सुमरिजउ मुणि-वयण, 20 मानिजउ वम्भदत्तो भत्तति' । तमायाणऊण जायागुरागाहिं मन्नियमम्हेहिं । तो रहस-पर-वसत्तगओ पुष्फईए चालियाए सिय-संकेय-पडागाए, अन्नत्य कत्यइ पउत्थे तुममि नाणाविह गाम- नगराइसु भमन्तीहिं तुमं न जाहे कहिंचि दिवो ताहे विसण्णाओ इहागयाओ । तओ अप्पताकिय-हिरण्ण-बुद्धि-विभभमेत्य तुह 25 देसण नायं ति! ता मो महामाग, सुमरिऊण पुष्पवइ-वइयर, कीरउ • अम्हाणं समीहिये ।' एयं सुणिय सहरिस मन्नियं कुमारेण ! निव्य. त्तिऊण गन्धव्व-विवाह ठिओ रत्तीए ताहिं समं । गोस-काले य बुत्ताओगच्छह तुम्भे पुष्फवइ-समी, नात्र मह रज-लाभो होई। . .
5 यम्भदत्त । एवं काहामो त्ति भाणिय गयाओ ताओ । गयासु तासु जाव पलोएड पासाई ताव न तं धवल-हरं नय सो परियणो । चिन्तियं च तेण, 'एसा विनाहरी माया; अन्नहा कहमेयं इन्दियाल-विन्मम ताण विलासियं!" तओ कुमारो सुमरिय रयणवईए तयण्णेसणनिमित्तं गओ आस- माभिमुहं । नाव न तत्य रयणवई न य अन्नो कोई, तओ के पुच्छामि'त्ति कलिऊण फ्लोइयाई पासाई , न य कोइ सञ्चविओ। तो तीए चेव वइयरं चिन्तयन्तस्स खणन्तरेणागओ एको कल्लाणा- गिई परिणओ पुरिसो । पुच्छिओ सो कुमारेण 'भो महाभाय, एवं 10 विह-रुव-नेवच्छ-विसेसा कल्ल-दिणे अज्ज था न दिट्ठा का वि एत्य वाला ? तेण य माणयं । पुत्तय, किं सो तुम रयणवईए भत्ता !' कुमारो भणइ । एवं ! ' तेण भाणियं । कलं सा मए रूयन्ती दिवा अवरण्ह-वेलाए; गओ य तीए समीवं पुच्छिया य सा मए-पुत्ति, कासि तुर्म, कओ वा समागया, किं वा सोय-कारणं, कहिं वा 15 गन्तव्वं ?' तओ तीए किंचि कहियमि पञ्चभिन्नाया भणिया य 'मम चिय दोहित्ती तुम होसि ।' मुणिय-वुत्तन्तेण य मया तीए चुल्ल- पिउणो गन्तूण सिहं । तेण य जाणिय-विसेसा सायरं पवेसिया निय-मन्दिरं । अण्णेसिया सव्वओ तुम्भे, न कहिंचि दिहा ता संपयं सुन्दरमणुट्टियं जमागया। एवं चालविऊण नीओ तेण कुमारो 20 सत्यवाह-मन्दिरं । कय-सव्वोक्यारस्स य रयणवईए वित्तं पाणि- गहणं । तओ तीए सह विसय-सुहमणुहवन्तो चिट्टइ । अन्नया वरघणणो दिवसओ ति पकप्पियं भोज्नं भुञ्जन्ति बम्म- पाइणो जाव, सय चेव वरधणू जणिय-बम्भण-वेसो भोयण-निमि- तमागओ भणि पयत्तो, जहा । मो साहिजउ तस्स भोज-कारिणो महा, जइ मझ मोयणं पयच्छह, तो तस्स परलोय-वत्तिणो वयणो. यरंमि उवणमइ । सिद्धं च तेहिं तमागन्तूण कुमारस्स । विणिग्गओ कुमारो । : मंच पलोइओ सो कुमारण, पच्चभिन्नाओ य । *दि । निवत्त-मज्जण-भोयणावसरम्मि 25 लक्ष प्राकृत कथासंग्रह पुच्छिओ तेण वरधणू निय-पउत्तिं । साहिउँ पयत्तो, जहाँ । सीए रयणीए निदा-वसमुवगयाण तुम्हाण पिढओ धाविजण निविड-कुड- अन्तरविय-तणुणा एकेण चोर-पुरिसेण पहओ बाणेण । तप्पहार- वेयणाए परायत्तत्तणओ निवडिओ महि-यलंमि । अवाय-भीरुत्त- 5 णओ न साहियं तुम्हें । वोलीणो रहवरो तमन्तरालं । अहमवि परि- निविड-तरु-अन्तराल-मज्झेण सणियं अवक्कममाणो कहकहवि पत्तोतं गाम, जत्य तुम्हे निवसिया । साहिया य तग्गामाहिवेण तुम्ह पउत्ती । समुप्पन्न-हियय-तोसो य पउण-पहारो भोयण-पत्यण-वव- एसेण समागओ इहइं जाव, दिहा तुम्हे । एवं च सहरिसमविरत्त- 10 चित्ताणं जन्ति दियहा । अन्नया य मन्तियं परोप्परं नम्भदत्त-वरधहिं । केत्तियं कालं मुक-पुरिसयारेहिं अच्छियन्वं ?' एवं च चिन्तयन्ताणं निगमोवाय- मुस्सुयाणं समागओ महु-मासो । तमि य पयत्ते मयण-महूसवे निग्गए नयरि-जणवए उज्जाणेसु कोउहल्लेणं गया दो वि कुमार-वरधण् । तओ 51 पयत्ते निभरे काला-रसे कीलन्तेसु विविह-कोलाहिं तरुण-नर-नारी- सत्येसु अतष्क्षियं चेव मय परन्वसो गालिय-मिण्ठो निरङ्कुसो विय- रिओ राय-हत्थी । समुच्छलिओ कलयलो; मग्गाओ कीला-गोट्टीओ। एवं च पयत्ते हल्लोहलए एका बालिया समुन्नय-पओहरा वियड- नियम्ब-बिम्बा मत्त-करि-करोरू-मय-वेविरङ्गी सरणं विमम्गमाणा 20 पडिया करिणो दिद्वि-पहं । तओ उच्छलिओ हाहा-रवो, कूइयं से परियणेण । तत्यन्तरे दर-गहियाए तीए पुरओ होऊण हकिओ 'कुमारेण करी, मुयाविया एसा । सो वि करी तं वालियं मोत्तूण रोस-वस-वित्यारिय-लोयणो पसारिय-धोर-करो तड्डविय-कष्णो झति तदभिमुहं पधाविओ । कुमारण वि संपिण्डिय उवरिलं परिख 25 तदभिमुहं । तेणावि निमरामरिस-पराहीणेण घेत्तुं तं पक्तित्तं गयणे, निवाडियं धरणीए । नाव करी तत्य परिणवइ, ताप दक्तत्तणओ समारुहिय कन्धराए निबद्धमाप्तणं कुमारेग, ताहिओ । .
- 10 बम्मदत्त तिक्खङ्कसेण, अप्फालियो कुम्भ-भाए, महुर-वयणेहिं मेधाविओ मच्छर करी । तओ समुच्छलिओ साहुक्कारो; जयइ कुमारो-त्ति पदिय बन्दिणा । नीओ खम्भुट्ठाणं, आगओ तमुद्देसं नरवई । दट्ठण तं अणण्ण-सरिस-चेद्वियं विम्हयं गओ भाणिउ पयत्तो · को उण 5 एसो! ' तओ कुमार-वइयराभिन्नण साहिओ वुत्तन्तो मन्तिणा । तओ तुद्रुण राइणा नीओ निय-भवणं कुमारो, काराविओ मजण- भोयणाइ-उचिय-करणिज्जं । तओ भोयणावसाणे दिनाओ अह धूयाओ कुमारस्त । सोहण-दिण-मुहुत्तेण वित्तं पाणिग्गहणं । जहा सुहं ठिया तत्य कइवय-दिणे। अनया एगा महिला आगन्तूण कुमार-समीवं भाणउं पयत्ता, नहा 'कुमार, अत्थि तए सहवत्त व्वं किं पि'। तेण वुत्तं मण ' तीए युतं । अत्थि इहेव नयरीए वेसमणो नाम सत्यवाहो, तस्स धूया सिरिमई नाम । सा मए बाल-मात्राओ आरम पालिया, जा सुमए हत्यि-सममाओ रक्खिया। तीए हत्थि-संभमुचरियाए उशि- 15 ऊण मयं, जीविय-दायगो ति मुणिऊण तुमं साहिलासं पलोइओ। तो अच्चन्त-सुन्दर-रूव-जोवण-लायण्ण-कला-कोसल्लाण रिसो ति काऊं समुप्पन्नो ताए तुझोवरि दढमणुराओ । तओ तप्पभिई तं चेव पर्लोएमाणी थम्मिय व्व लिहिय ब कीलिय व्व टङ्कु- फरियन्व निच्चल-निहित्त-लोयणा खणमेक ठिया । वोलीणे हत्यि. 20 संममे कहकहवि परिनणेण नीया निय-मन्दिरं । तन्य वि न मज्जण- मोयणाइयं देह-ट्ठिइ करेइ, केवलं मोणेण अच्छइ । ताहे भए वुत्ता 'पुत्ति, कीस अयाण्डच्चिय असमाविणी जाया, मेण मझ वि अवहीरोस वयणं ! ' ताव सविलक्खं हसिऊण मणिय तीए 'किम. म्व! तुम्हाण वि अकहाणजमत्यि ! किं तुलज्जा एत्यावरझहर ता सुन्वउ, नेणाहं हत्यि-संममाओ रक्सिया, तेण सह पाणिगहणं नह न होइ, तो मे अवस्सं मरणं सरणं ति । तमो एपमायण्णिऊण य कहिओ तीए पिउणो वुत्तन्तो । तेणावि तुह सभीवे अहं पेसिया पग- 125 .
5 माछत फयासंग्रह ता परिच्छम इमं नालियं ।' मनियं न तेग । पसत्य-दियहे वित्तो विवाहो । परधणुणो वि मुमुद्धिनामेणामच्नेण नन्दाभिहाणं को दाउं कयं विवाह-मालं । एवं च दोण्ह पि विसय-मुरमणुहवन्तागं अइयन्ता कपि वासरा । उच्छलिया सवओ तेसि पउत्ती। तमो गया वाणारसिं । तमओ रम्भदत्त बाहिं टनिय गो पर- घणू कडय-समीयं । हरिसिओ एसो सम्ल-वाहणो निम्गओ सम्मूहो । तो समाइच्छिणारोपिउं हत्यिसन्धे परोसिओ निय-भवणे । कमेण य दिसा निय-धूया कडयावई नाम अणेग-गय-हय-रह- भण्डार-समेया । पसत्य-दिणे वित्तो विवाहो । तीए समं विसय- 10 मुहमणुहवन्तस्स पयर कालो । तओ ध्य-संपेसगेण समागओ सपढ- पाहणो पुप्फचूलो राया, पणू मन्ती, कणेरदत्तो, अन्ने य चन्दसीह- भवदत्तादओ बहवे रायाणो । तेहिं वरघणू सेणापइ-पए अहिसि- चिऊण पेसिओ दीह-राइणो उवरिं, पयत्तो अणवरयं गन्तुं । एत्यन्तरे पेसिओ दोहण कडगाईण दूओ । निभच्छिओ सो तेहिं । 15 अप्पणो वि अणवरय-पयाणएहिं गच्छन्ता पत्ता कम्पिलपुरं । तओ समन्तओ निरुद्ध-निगम-पवेसं कयं तं । तो सो दोह-राया केत्तियं कालं बिले पविटेहिं अच्छियवं' ति साहसम- वलम्बिऊण निग्गओ सम्मुहो। समावडियं महा-समरं दोण्ह वि सेनाणं। तओ भगं निय-सेन्नं दहण दीहो, काऊण पोरसं अन्नहा वि 20 नत्थि मोक्खो त्ति कलिऊण सम्मुहमुवट्टिओ । तओ तं पेच्छिऊण यम्भदत्तो संधुकिय कोवाणलो चलिओ तदभिमुहं । लग्गमाओहणं तओ गण्डीव-खम्ग-कुन्त-गया-भिण्डिमाल-पमुहेहिं पहरिउण मुकं बम्भद- तेण चकं । तेण दहि-राइणो कबन्धी कयं सरीरं । तओ जयइ चकवट्टी' त्ति उच्छलिओ कलयलो । सिद्ध-गन्धन्वेहिं मुक्का कुसुम- 25 वुट्ठी । वुत्तं च, नहा---'एस वारसमो चक्वट्टी उम्पन्नो । तओ पुर-जणवएण नागारिय-लोएण य अभिनन्दिज्जमाणो पविट्ठो निय- मन्दिरं । कओ सयल-सामन्तेहिं महा-चकवट्टि-रज्जामिसेओ । पसा- वम्भदत्त हियं चिरन्तण-चक्कवट्टि-कमेण छखण्डं पि भरहं । समागर्य पुप्फवइ- पमुहं सयलमन्तेउरं । एवं चकवट्टित्तणं कुणन्तस्स गच्छन्ति दिणा । अन्नया नडेण विन्नत्तो, जहा 'महाराय, अब महुयरी-गीयं नाम नविहिं उवदंसिस्सामि त्ति । तेण वुत्तं : एवं होउत्ति । तओ 5 अवरण्ह-समए पारद्धो नचिउं । एत्यन्तरे दास-चेडीए सयल- कुसुम-समिद्धं बम्मदत्तस्स कुसुम-दाम-गण्डमुवक्यिं । तं पेच्छन्तस्स महुयरी-गीयं च सुणन्तस्स वियप्पो जाओः । एवंविह-नाडय-विही दिह-पुव्वा मए ।' एवं चिन्तन्तस्स सोहम्मे पउमगुम्मे विमाणे दिह- पुव ति सुमरिओ पुन्व-भवो । गओ य मुच्छं पडिओ य भूमीए । 10 तओ पास-परिवत्तिणा सामन्त-लोएण सरस-चन्दणालिम्पणेण समासत्थीकओ । राइणा सुमरिय-पुत्व-भव-भाइ-वइयरेण तयण्णे सणत्यं रहस्सं गोविन्तेण मणिओ निय-हियय-निव्विसेसो वरण नाम महामचो, नहा, 'लम्बिऊण इम सिलोगद्धं घोसावेसु नगरे तिय-चउक-चच्चरेसु; जो इमस्स सिलोगस्स पच्छिमद्धं पुरेइ, तस्स राया नियरज्जस्स अद्धं देई' त्ति । एवं च पइदिणं पयत्तमाघोसणं, लम्बिओ य बहुसु पएसेसु पाओ। अत्रावसरे सः पूर्वभविकश्चित्राभिधानस्तत्सहोदरनीषः पुरि- मतालनगरादिम्यपुत्रो भूत्वा संजातजातिस्मरणो गृहीतव्रतस्तत्रैवागतः समवस्तो मनोरमाभिधाने कानने । तत्र यथाप्रासुके भूभागे निक्षिप्य 20 पात्राद्युपकरणं स्थितो धर्मध्यानोपगतः कायोत्सर्गेण । अत्रान्तरे आरपट्टिकेण पठ्यमानम् आम्ब दासौ मृगौ इंसौ मातङ्गावमरौ ततः। इदं श्लोकाध निशम्य प्राह मुनिः- एपा नौ पष्ठिका जातिरन्योन्याभ्यां वियुक्तयोः । ततोऽसावारघट्टिकस्तच्ट्रोकार्धं पत्रके विलिख्य प्रफुल्चास्यपंकमो गतो राजकुलं । पठितः प्रभोः पुरतः सम्पूर्णः श्लोकः । ततः स्नेहातिरेकेण गतो मूछी राजा । ततः क्षुभिता सभा । रोपवशगतेन 15 25 ५४ . -- , भाकृत कथासंग्रह परिषज्जनेन एतद्वचनेन रानेशी दशां गत इति चपेटाभिर्हन्तुमा- रब्धोऽसौ । हन्यमानो न मयाऽयं परित ' इति विलपन्नसौ विमोचितः कदर्यकेभिः पृष्टश्च : कोऽस्य पूरक ' इति । स प्राह अरघट्ट-समीपवर्ती मुनिरिति । ततो राजापि चन्दनरससेकादिभिर्ल- • 5 ब्धचेतनोऽवगतमुनिवरागमवृत्तान्तस्तदाक्तस्नेहाकृष्टचित्तः सपरि- करो निर्ययो । ददृशे च तेन मुनिरुद्याने । तुष्टचेतसा वन्दितः । 'सविनयं उपविष्टस्तदन्तिके मुनिनारब्धा धर्मदेशनां, दर्शिता भव- निर्गुणता, वर्णिता कर्मबन्धहतेवः, श्लावितो मोक्षमार्गः, ख्यापितः शिवसौख्यातिशयः । संविग्ना परिपद्, न भावितो ब्रह्मदत्तः, पाह- 10 च ' भगवन्, यथा स्वसंगमसुखेनाल्हादिता वयं, तथाऽऽल्हादयतु भगवान् राज्यस्वीकारणेन, पश्चात् तपः सममेव करिष्यावः । एतदेव वा तपसः फलम् ' । मुनिराह युक्तमेतद्भवदुपकारोद्यता- 'नाम् केवलं दुर्लभेयं मनुष्यावस्था, सततपातुकमायुः, चञ्चला श्री: अनवस्थिता धर्मबुद्धिः, विपाककटवो विषयाः, तदासतानां 'ध्रुवो 15 नरकपातः, दुर्लभं पुनर्मोक्षबीजं विशेषतो विरतिरत्नं, न तत्त्यागाद् दुस्तरनरकपातहेतुककतिपयदिनभाविराज्याश्रयणमाआल्हादयति चित्तं विदुपाम् । तत् परित्यन कदाशयं, स्मर प्राग्भवानुभूतदुःखानि, पिन निनवचनामृतरसं, संचरस्व तदुक्तमार्गेण, सफलीकुरु मनुष्य- जन्म' इति । स प्राह भगवन्, उपनतसुखत्यागेनादृष्टसुखवाञ्छा 20 अज्ञानलक्षणम् । तन्मेवमादिश, कुरु मत्समीहित । ततः पुनुरुक्त- मुक्तोऽपि यथा न प्रतिबुध्यते, तदा चिन्तितं मुनिना — आं ज्ञातं, पूर्वमवे सनत्कुमारचक्रितीरत्नालकसंस्पर्शवेदनाजाताभिलापातिरेकेण मया निवार्यमाणेनापि कृतं तत्प्राप्त्यर्थ संभूतेन सता निदानं, तदिदं विनृम्भतेऽतः कालदष्टवदसाभ्योऽयं जिनवचनमन्त्रतन्त्राणाम्' इति । गतो मुनिः, कालान्तरेण मोक्षंच प्राधः । राज्ञोऽपि चक्रिसुखमनुम- यतोऽतीतः कश्चित् कालः । , अन्यदैकेन द्विनेनोकोऽसौ अहो नृपेश, ममेडशी वान्छोत्पन्ना पञ्चक्रिभोजनं मुझे । राज्ञोकं 'मो द्विज, न मामकमन्न त्वं, 25 ' . बम्भदत्त भोक्तुं क्षमः। यतो मां हित्वा एतदन्नमन्यस्य न सम्यक् परिणमति' । द्विनेनोक्तं धिगस्तु ते राज्यलक्ष्मीमाहात्म्ये यदन्नमात्रदानेऽप्यालो. चयसि । ततो राज्ञा असूययानुज्ञातं, भोनितश्वासावाहारदानेन स्वभार्यापुत्रस्नुपादुहितृपौत्रादिवान्धववृन्दान्वितः । गतः स्वगृहमा- .5 गतायां निशिथिन्यां परिणमत्यन्नेऽत्यन्तजातोन्मादप्रसरोऽनपेक्षित- मातृस्नुपाभगिनीन्यतिकरो गुरुमदनवेदनानप्टचित्तः प्रवृत्तोऽन्योन्यम- कार्यमाचरितुं द्विनपरिजनः । प्रत्यूपसि लज्जितो द्विजः परिजनश्चान्योन्यमास्यं दर्शयितुमपारयन्निर्गतो नगराचिन्तितं च द्विनेन 'कथमनिमित्तवेरिणा राज्ञेत्यं विडम्वितोऽहम्' । ततोऽमर्पितेन 10 तेन बनेटता दृष्ट एकोऽजापालकः, करिकाभिरश्वत्थपत्राणि काणीकुर्वश्चिन्तितं च तेन · मद्विवक्षितकार्यकरणयोग्योऽयं इति कृत्वोपचरितस्तेन दानसन्मानादिभिः । कथितस्तेन स्वाभिप्रायस्तस्य रहसि । तेनापि प्रतिपन्नम् । अन्यदा गृहान्निर्गच्छतो ब्रह्मदत्तस्य कुब्यान्तरिततनुनाऽमोघवेध्यत्वेन गोलिकयैककालमुत्पाटिते लोचने । 15 ततो राज्ञा वृत्तान्तमवेत्योत्पन्नकोपेन सपुत्रवान्धवोऽसौ घातितः पुरोहितो, अन्यानपि द्विनान् धातयित्वोक्तो मन्त्री यथा । एपाम- क्षीण स्थाले निक्षिप्य मम पुरतो निधेहि, येनाहं स्वहस्तमर्दनेन सुखमुत्पादयामि' इति । मन्त्रिणापि क्लिष्टकर्मोदयवशतां तस्याव- गम्य शाखोटकतरुफलानि स्थाले निक्षिप्य ढौकितानि तस्य । सोऽ 20 पि रौद्राध्यवसायोपगतस्तान्यतिबुद्ध्या मर्दयन् स्वं सुखाकुर्वन् दिनान्यतिवाहयति । एवं च विदधतोऽतीतानि कतिचिद्दिनानि । ततः सप्तवर्षशतानि पोडपोत्तराणि आयुरनुपाल्य तल्सये प्रवर्ध- मानरौद्राध्यवंसायो मृत्वोत्पन्नः सप्तमनरकषिया त्रयस्त्रिंशत्साग- रायुर्नारकः। 1.
मूलदेव अत्यि उज्जेणी नयरी । तीए य असेप्त-कला-कुसलो अणेग- विनाण-निउणो, उदार-चित्तो कयन्न् पहिवन्न-सी गुणाशुराई पियंवओ दक्खो रूव-लावण्ण-तारुष्ण-कलिओ मूलदेवो नाम राय- उत्तो पाटलिपुत्ताओ जय-वसणासत्तो जणगावमाणेण पुही परि- 5 भमन्तो समागओ । तत्य गुलिया-पभोगेण परावत्तिय-वेसो वामण- याकारो विम्हावेइ विचित्त-कहाहिं गन्धयाइ-यालाहिं नाणा कोउ.. गेहिं य नायर-जणं । पसिद्धो जाओ । अत्यि तत्य स्व-लावण विनाण-गविया देवदता नाम पहाणा गणिया । मुरं च तेण न रजिजइ एसा केणइ सामण्ण-पुरिसेण अत्त-गविया' तओ कोउएण 10 तीए खोमणत्य पच्चूस-समए आसन्नत्येण आढतं सुमहुर-रवं बहु- भाग-घोलिर-कण्ठं अन्नन्न-वाण-संवेह-रमणिनं गन्धव्यं । सुर्य च तं देवदत्ताए चिन्तियं च : अहो अउव्या वाणी: ता दिन्यो एस कोई न मस्त-मत्तो'। गवेसाविओ डीहिं । गविहो दिलो मूलदेवो वामण-रूवो, साहियं जह-डियमेईए । पेसिया तएि तस्स बाहरणत्यं 15 मादवाभिहाणा सुज चेडी । गन्तूण विणय-पुत्वयं भणिओ तीए । भो महायस, अम्ह सामिणी देवदत्ता विनवइ, कुणह पसायं एह अम्ह घरं ।' तेण य वियड्डयाए भणियं न पओयणं मे गणिया-जण-सङ्गेण निवारिओ विसिहाण वेसा-जण-संसम्यो । मणियंच या विचित्रविटकोटीनिष्ट मद्यमांसनिरतातिनिकृष्टा । कोमला वचसि चेतसि दुष्टा तां भजन्ति गणिकां न विशिष्टाः ॥१॥ 20 मूलदेव ५७ योपतापनपराऽग्निशिखेच चित्तमोहनकरी मदिरेव । देहदारणकरी क्षुरिकेच गर्हिता हि गणिका शालिकेव ॥२॥ अओ नत्थि मे गमणाभिलासो । तए वि अणेगाहिं भणिइ- मङ्गीहिं आराहिऊण चित्तं महा-निवन्धेण करे घेत्तूण नीओ 5 घरं । वच्चन्तेण य सा खुजा कला-कोसल्लेण विना-पओगेण य अप्फालिऊण कया पउणा । विम्हय-खित्त-मणाए पवेसिओ - सो भवणे । दिवो देवदत्ताए वामण-रूवो अउव्य-लावण्ण-धारी, विम्हियाए य दयावियमासणं । निसन्नो य सो । दिन्नो तम्बोलो, दप्सियं च माहवीए अत्तणो रुवं, कहिओ य वइयरो, मुटुयरं वि- 10 म्हिया, पारदो आलावो महुराहिं विषड-भणिईहिं, आगरिसियं तेण तीए हिययं । भणियं च- अणुणय-कुसलं परिहास-पेसलं लडह-वाणि-दुल्लालिय। आलवणं पि हु छयाण कम्मणं किं च मूलीहिं ।। एत्यन्तरे आगओ तत्थेगो वीणा-वायगो । वाइया तेण वीणा । 15 रजिया देवदत्ता, भणियं च ताए, 'साहु ! भो वीणा-वायग,साहु ! सोहणा ते कला ।' मूलदेवणे भणियं 'अहो ! अइनिउणो उजेणी- जणो, जाणइ सुन्दरासुन्दर-विसेस ।' देवदत्ताए भणियं भो कि एत्य खूण ? ' तेण भणिय · वंसो चेव असुद्धो, सगज्झा यं तन्ती। ताए भणिय · कहं जाणिज्जइ' ! 'दंसेमि अहं ।' समप्पिया वीणा, 20 कड्ढिओ वंसाओ पाहणगो तन्तीए वालो । समारिऊण वाइउं पयत्तो । कया पराहीण-माणसा स-परियणा देवदत्ता । पच्चासने य करेणुया सया रवण-सीला आसि सा विठिया घुमन्ती ओलम्बिय- : कण्णा । अईव विन्हिया देवदत्ता वीणा-वायगोय। चिन्तियं च 'अहो पच्छन्न-वेसो विस्सकम्मा एस।' पूइऊण पेसिओ तीए वीणा-वायगो। 25 आगया भोयण-वेला । मणियं देवदत्ताए ‘वाहरह अङ्गमद्दयं नेण दो वि अम्हे मज्नामो' ! मूलदेवेण भणियं । अणुमन्नह अहं मेष-फरेमि तुम्ह अन्माण-कम्म । फिमेयं पिजाणासि पाणामि .
- . माकृत कथासंग्रह सम्म परं ठिओ माणगाण सयासे' आणियं चम्पगतेलं, आदत्तो अभानिलं । कया पराहीण-मणा । चिन्तियं च णाए 'अहो विज्ञाणा- इसओ, अहो अउत्व-करय-फासो ! ता भवियव्य केणइ इमिणा : सिद्ध-पुरिसेण पच्छन्न-स्वेण, न पयईए एवं लस्स इमो पगरिसो'त्ति, 5 ता पयडी-करावेमि स्वं ।' निवडिया चलणेसु, भणिओ या भो महाणुभाव, असरिस-गुणेहिं चेय नाओ उत्तम-पुरिसो पडिवा- वच्छलो दक्खिण्ण-पहाणो य तुमं । ता दंसेहि मे अत्ताणयं ! मार उच्चण्ठियं तुह दसणस्स मे हिययं ' । मूलदेवेण य पुणो पुणो निबन्धे कए इसि हसिऊण अवणीया वस-परावत्तणी गुलिया । 10 नामओ सहावत्यो, दिट्टो दिण-नाहो व दिप्पन्नतेओ, अणको व्य' मोहयन्तो रुवेण सयल-नणं नव-जोव्वण-लायण्ण-संपुण्ण-देहो ।हरिस. वसुभिन्न-रोमचा पुणो निवडिया चलणेसु । मणियं च 'महा-पसा- ओ' ति । अन्मशिओ सहत्येहि, मज्जियाई दो वि, निमियाई महा- विभूईए, पहिराविओ देव-दूसे, टियाई विसिह-गोठीए; भाणयं च 15. तीए ‘महाभाग, तुमं मोत्तूण न केणइ अणुरजियं मे अवर-पुरि. सेण माणसं । ता सच्च मेयं नयणेहि को न दीसइ केण: समाणं न होन्ति उल्लाया । यियाणन्दं जं पुण जणेइ तं माणुसं विरलं ॥ ता ममाणुरोहेण एत्य घरे निचमेवागन्तव्य' । मूलदेवेण मणियं गुण- 20: राइणि, अन्न-देसीएसु निद्धणेसु अम्हारिसेसु न रेहए पडिबन्धो, न. य ठिरी-हवइ । पाएण सव्वस्स वि कज-वसेण चेव नेहो। भाणयं च-- वृक्षं क्षीणफलं त्यजन्ति विहगाः शुष्कं सरं सारसाः पुष्पं पर्युपितं त्यजन्ति मधुपा दग्ध वनान्तं मृगाः । निर्दव्यं पुरुपं त्यजन्ति गणिका भ्रष्ट नृपं सेवकाः सर्वः कार्यवशाज्जनोऽभिरमते कः कस्य को वल्लभः ॥ तीए भाणयं 'स-देसो पर-देसो वा अकारणं सप्पुरिसाणं । मणियं च. जलहि-विसंघडिएण विनिवसिज्जइ हर-सिरामि चन्देणं.. , जत्यगया तत्थगया गुणिणो सीसेण चुन्भन्ति ।। . .. 25 ५९ मूलदेव तहा-अत्यो वि असारो; न तमि वियखणाण बहुमाणो, अवि य गुणेसु चेवाणुराओ हवइ ति । किं च- वाया सहस्स-मइया सिणेह-निज्जाइयं सय-सहस्सं । सम्भावो सज्जण-माणुसस्स कोडिं विसेसेइ ॥ 5 ता सव्वहा पडिवज्जसु इमं पत्यणं ति ।' पडिवन्नं तेण। जाओ तेसिं नेह-निभरो संजोगो। अन्नया राय-पुरओ पणचिया देवदत्ता, वाइओ मूलदेवेण पडहो । तुट्ठो तीए राया । दिन्नो वरो । नासीकओ तीए । सो य अईव जूय पसङ्गी; निवसण-मेत्तं पि न रहए । 10 माणओ य साणुणयं तीए पिय-वाणीए ‘पिययम, कोमुइ-मयङ्कस्सेय हरिण-पडिनिम्नं तुम्हें सयल-गुणालयाणं कलङ्कं चेव जय-वसणं । पहु-दोस-निहाणं च एयं । तहा हि कुल-कलङ्कणु सच्च-पडिवस्तु गुरु-लज्जा-सोय-कर धम्म-विग्घु अत्थह पणासणु । जं दाण-भोगेहि रहिउ पत्त-दार-पिइ-माइ-सोसणु। जहिं न मुणिज्जइ देउ गुरु नहिं न वि कम्नु अकज्जु । 20 तणु-संतावणु कुगइ-पहु पिय तहिं जूइ म रज्जु ॥ ता सव्वहा परिचयसु इमं । अइरसेण यनसकए मूलदेवो परिहरिउं। अपि य देवत्ताए गाढाणुरत्तो मूलिल्लो मित्तसेणो अयल-नामा - सत्यवाह-पुत्तो । देइ सो जं मग्गिय, संपाडेइ यत्यामरणाइये ।। वहह य सो मूलदेवोपरि पओसं, मगइ य छिद्दाणि । तस्स सङ्काए न गच्छइ मूलदेवो तीए घरं अवसरमन्तरेण ! भाणया य देवदत्त नणणीए, परिचय मूलदेवं ! न किंचि निद्धण-चङ्गेण. पओ 15 । 25 .
प्रात्त कथासंग्रह - . यणमेएन । सो महाशुभावो दागा अयलो पेसेइ पुगो पुगो गाय दव्य-नाय । सा तं घेव अनी-करभु सत्यप्पगयाए । न एकमि पडियारे दोनि करवालाई मायन्ति, न य अलोणियं सिलं कोड चट्टे । ता मुच्च न्यारिये इमेति । तीए मणियं । माहं अन्न, 5 एगन्तेण धणाणुरागिणी, गुणेमु मे मे पतिवन्धो । ' भगाए माणियं केरिसा तस्स नूयकारिस्स गुगा ! ' तीए भाणय ' अम्बा, केवल गुणमओ सु सो; नओ- धारो उदार-चित्तो दक्खिण्ण-महोयही कना-निउणी। पिय-भासी य कपण्णू गुणाणुराई विसेसन्न् । 10 अओ न परिचयामि एवं ॥ तओ साउणेगेहि दिद्वन्तेहिं आदत्ता पडिमोहिउं: अलत्तए मग्गिर नरिसं पणामेइ, उच्च सण्डे पस्थिए सोइयं पणामेइ, कुमुमेहिं जाएहिं येण्ट-मेत्ताई पणामेह । चोइया य पडिमणइ । भारिसमेयं, तारिसो एसो ते पिययमो, तहा वि तुम न परिधयसि । देवदत्ताए चिन्तियं भूदा एला, तेणेविहे दिद्वन्ते 15 दे।' तभी अन्नया मणिया जगणी • अम्मो मोहि अयलं उच्छु।' कहियं च तीए तस्स । तेण वि सगडे मरेउण पेसियं । तीए भणियं 'किमहं करिणिया, जेणेवंविहं स-पत्त-डालं उच्छु पभूयं पेसिज्जडू। तीर भाणियं पुत्ति, उदारो सुसो, तेण एवं पेप्तियों ति। चिन्तियं 20 चणेण 'अन्नाणं पिसा दाहि ति ।' अवर-दियहे देवदत्ताए माणिया माहवी · हला मणाहि मूलदेवं, नहा उच्छृण उवरि सद्धा देवद- ताए; ता पेसेहि मे। तीए वि गन्तूण कहिये । तेण वि गहि- याओ दोनि उच्छु-लट्टीओ निच्छो-लिऊण फयाओ दुयाल पमाणाओ गण्डियाओ, चाउजाएण य अवचुणियाओ, कप्पु- ॐ रेण यमणाग वासियाओ, मूलाहि य मणागं भिन्नाओ; गहियाई : अभिणव मल्लगाई,, मरिऊण ताई दकिंग य पोसियाणि । ढोइयाई च गन्तूण महावीए, दंसियाणि तीए पि .
6 A मगरचंद भैरोंदाग सेटिया जैग धारय. मूलदेव पौसानेर, (गाना ६१ नणणीए । भाणयाय : पेच्छ अम्मो, पुरिसाण अन्तरं 'ति । 'ता अहं एएसिं गुणाणमणुरत्ता । जणणीए चिन्तियं 'अच्चन्त- मोहिया एसा, न परिच्चयइ अत्तणा इमं; ता करेमि किंपि उवाय, मेण एसो वि कामुओ गच्छइ विएस; तओ सुत्यं हवइति चिन्ति- ऊण भाणओ अयलो ' कहसु एईए पुरओ अलिय-गामन्तर-गमणं, पच्छा मूलदेवे पविठू मणुस्स-सामग्गीए आगच्छेज्जह; विमाणेज्जह यतं, नेण विमाणिओ सन्तो देस-च्चायं करेइ। ता संजुत्ता चेटेजह ! अहं ते वत्तं दाहामि ।' पडिवन्नं च तेण। अन्नंमि दिणे कयं तहेव तेण। निम्गभो अलिय गामन्तर-गमण-मिसेण। पविठ्ठो य मूलदेवो । नाणा- 10 विओ जगणीए अयलो, आगओ महा-सामग्गीए, दिहो य पविस- माणो देवदत्ताए । भाणओ य मूलदेवो 'ईईसो चेव अवसरो, पडि- च्छियं च जणणीए एयपेसियं दल्लं; ता तुमं पल्लङ्क-हेढओ महत्तगं चेहह ताव ।' ठिओ सो पल्लङ्क-हेट्टओ, लक्खिओ अयलेण। निसण्णो पलङ्के अयलो । भणिया य सा तेण 'करेह पहाण-सामगि । देव. दत्ताए भाणयं । एवं ' ति; ता उहिह नियंसह पोट्टि नेण अन्म. निह ।' अयलेण भाणियं : मए दिट्ठो अग्न मुमिणओ, नहा. नियत्यिओ चेव अन्मङ्गियगत्तो एत्य पल्लङ्के आरूढो हाओ ति। ता सचं सुमिणयं करेसु' । देवदत्ताए भाणय गणु विणासिज्जा महग्वियं तूलियं गण्डुयमाइयं । ' तेण भाणेयं । अन्न ते विसिहतरं 20 दाहामि नगणीए भाणियं एवं' ति। तओतत्यढिओ चेव अन्मदिओ उज्वडिओ उण्ह-सलि उडगेहिं पमजिओ । भरिओ तेण हेह-विओ मूलदेवो । गहियाउहा पविट्ठा पुरिमा । सन्निओ जगणीए अपलो। गहिओ तेण मूलदेवो वादेहिं, भाणिओ य रे ! संपर्य निस्वेहि, भइ कोइ अत्यि ते सरणं । मूलदेवेण य निरुवियाई पासाई नार, 25 दि निसियासि-हत्येहि वेदियमत्ताशयं मासेहिं । चिन्नियं च नाह- मेएसिं उच्चरामि, कायन्वं च मए पहर-निजायण, निराउहो संपयं, तान पोरिसस्सावसरो 'त्ति चिन्तिय माणियं न ते रोयद, तं " भयोग चिन्तियं उत्तम-पुरिसो कोई एस आगईर घेव . 15 ॥ . ।
-- माकत फयासंग्रह मजद मुलमाणि य संसारे महापुरिसाण यसणाई । मणियं - फो एत्य सया मुदिओ फरस व लन्डी चिराइ पिम्माई। फरस व न होइसलियं,भण को वन खण्दिो विहिणा॥ भागिओ मूलदेयो भो एवंविहायत्यं गओ मुफो संपयं तुमं ममं पि विहि-पसेण कयायि वसणपत्तस्स एवं घेर करेग्नह ।' तओ विमणो-दुम्मणभो निमाओ नयराओ मूलदेवो । पेच्छ कहं एएण छलिओ' ति चिन्तयन्तो व्हाओ सरोवरे, कया परिवति । चिन्तियं गच्छामो लिएसं, तत्थ गन्तूण करेमि किंपि इमस्स पहिविपिउवायं ' पहिओ मेण्णायर-संमुहं । गाम-नगराइ- 10 मोण वच्चन्तो पत्तो दुपाला-जोयण-पमाणाए अडवीए मुहं । चिन्तयं च तत्य नइ कोइ पच्चन्तो वाया-गेत्तं सहेज्नो वि दुइओ टनभइ, तो सुहं चेव छिन्नइ अडवी । ' नाव घेव-वेल्लाए आगो विसिहाकार-दसणीओ सम्बल-थइया-सणाहो दक्क बम्मणो पुच्छिओय भो भट्ट! किं दूरगन्तवं? तेण माणियं अत्यि अडवीए 15 पाओ वीरनिहाणं नाम ठाम, तं गमिस्सामि । सुमं पुण कत्य पत्यिो!' इयरेण भाणयं प्णायडे । ' महण भाणयं 'ता एहि गच्छम्ह । ' तओ पयट्टा दो वि । मझण्ह-समए य वचन्तेहिं दिवं सरोवरं । ढक्केण मणिय : भो वीसमामो खणमेगं' ति । गया उदग-समी, धोया हत्य-पाया । गओ मूलदेवो पालि-संठिय- 20 लख-छायं । ढक्केण छोडिया सम्बल थइया, गहिया वट्टयमि सत्तुया। ते नलेण उल्लेत्ता लम्गो भक्खिडं । मूलदेवेण चिन्तियं ' एरिसा चेव मम्मण-जाई मुक्खा-पहाणा हवइ, तो पच्छा मे दाही | " भट्टो वि मुञ्जित्ता, वन्धिऊण थइयं पयट्टो । मूलदेवो वि, ' नूणं अवरण्हे दाही चिन्तेन्तो अणुपयट्टो । तत्थ वि तहेव मुत्तं, न दिन्न तस्स । 25 कळ दाहि ' ति आसाए गच्छइ एसो । वच्चन्ताण य आगयां रयणी । तओ वट्टाओ ओप्तरिऊण वह-पायव-हेट्टओ पसुत्ता । पच्चूसे पूणो विपत्थिया, मझण्हे तहेव थक्का, तहेव भुत्तं दक्केण, न दिन एएस्स । जाव तइय-दियहे चिन्तियं मूलदेवेण नित्थिणा पाया अंडवी । । . .
मूलदेव वेण य जोडिऊण कर-जुयलं कहिओ सुविण-गुवइयरो। उवज्झाएण वि, भणियंस-हरिसेण · कहिस्सामि सुह-मुहुत्ते सुविणय-फलं; अज ताव अतिही होसु अम्हाणं ।' पडिवन्नं च मूलदेवेण । पहाओ निमिओं य विभूईए । भुत्तुत्तरे य भाणिओ उवज्झाएण : पुत्त, पत्ता पवरा मे एसा कन्नगा, ता परिणेसु ममोवरोहेण एवं तुम' ति । मूलदेवेण भाणिय · ताय, कहं अन्नाय-कुल-सीलं जामाउयं करेसि ।।" उवज्झाएण भणिय 'पुत्त, आयारेण चेव नज्जइ अकहियं पि कुलं' भाणयं च- आचारः कुलमाख्याति देशमाख्याति जल्पितम् । 20. संभ्रमस्स्नेऽहमाख्याति वपुराख्याति भोजनम् ॥ तहा- को कुवलयाण गन्धं करेइ महुरत्तणं च उच्छृणं । घर-इत्थीण य लीलं विणयं च कुल-पसूयाणे ।। अह वा-- 5.. जइ होन्ति गुणा तोकिं कुलेणगुणिणो कुलेणन हु कज्जं । कुलमकलङ्क गुण-वजियाण गुरुयं चिय फलंक ॥ एवमाइ-मणिईहिं पडिवजाविओ, सुह-मुहुत्तेण परिणाविओ। कहि- यं सुविणय-फलं । सत्त-दिणन्भन्तरेण राया होहिसि । तं घ सोऊण जाओ हिट्ठ-मणो । अच्छइ यं तत्य सुहेण । पञ्चमे य २ दिवसे गओ नयर-बाहि, निसण्णो य चम्पग-छायाए । इओ य तीए नयरीए अपुत्तो राया कालगओ । तत्य अहियासियाणि पञ्च-दिव्याणि । ताणि आहिण्डिय नयरि-मज्झे निग्गयाणि नाहि, पत्ताणि मूलदेव-सयास । दिवो सो अप- 'रियत्तमाण-छायाए हेढओ । तं पेच्छिय गुलुगुलियं हथिणा, हेसिय २.सुरङ्गेण अहिसित्तो भितारेण, वीइओ पमरेहि, ठियमुवरि पुण्डरीयं । तओ को लोएहिं जय-जयावो । पहाविओ गएण सन्थे, परसारिओ य नयरिं, अहिसित्तो मन्ति-सामन्तेहिं । भाणियं प गयण-तल गयाए देषयाए । मो मो ! एस महाभायो असेस. मा....
भाकृत कथासंग्रह आसन्चो अवरो विईओ गामो; ता भयच्छामि सब्ने इमेति । .पणमिण तो समप्पिया भगवओ कुमास्सा । साहुणा वि तस्स . परिणाम-पयरिसं मुणन्तेण दवाइ-सुद्धिं च वियाणिऊण 'धम्म., सील, थोवे देनह ति' भणिजण धरियं पत्तयं । दिन्नाय तेण पव. 5 ड्डमाणाइसएण । भागिय च तेण- धन्नाण खु नराणं कुम्मासा हुन्ति साहु-पारणए। एत्यन्तरम्भि गयणन्तर-गयाए रिति-भत्ताए मूलदेव भात्ति-रजियाए भाणियं देवयाए । पुत्त मूलदेव, सुन्दरमणुचिद्वियं तुमे ! ता एयाए । गाहाए पच्छद्रेण मगह में रोयए, मेण संपाडेमि सत्वं !' मूलदे- 10 वेण माणियं--- गणिय च देवदत्तं दन्ति-सहस्सं च रज्जं च । देवयाए भणियं : पुत्त, निश्चिन्तो विहरसु । अवस्स रिसि-चल- गाणुमावेण अइरेण चेव संपजिस्सइ एयं । ' मूलदेवेण भाणिय भय- वइ, एवमेय'ति । तओ वन्दिय रिसिं पडिनियत्तो, शिसे वि 15 गओ उजाणं । लद्धा अवरा भिक्खा मूलदेवेण । जेमिओ पत्थिओ य वेण्णायड-सम्मुहं । पत्तो य कमेण तत्य । पसुत्तो रयणीए बाहिं पहिय-सालाए । दिवो य चरिमन्नामे सुमिणओ पडिपुण्ण-मण्डलो निम्मल-प्पभो मयको उयरं मे पविट्ठो। अन्नण वि कप्पडिएण एसो चेव दिहो, कहिओ तेण कम्पडियाण । 20 तत्थेगेण भाणिय लमिहिसि तुम अज घय-गुल-संपुष्णं महत्तर ..रोट्टगंन याणन्ति एए सुमिणस परमत्यं ति न कहिये भूलदेवेण । लद्धो कप्पडिएण भिक्खा-गएण घर-चायणियाए नहो. बडो रोगो । तुट्टो य एसो निवेइओ य कम्पडियाणं । मूलदेवो विगओ एगमारामं आवजिओ तत्य कुसुमोच्चय-साहिजेण माला- B गारो | दिनाई तेण पुप्फ-फलाई ! ताई घेत्तुं सुइ-भूओ गओ सुविण- सत्य-पाइयस्स गेह, को तरस पणाभो । पुच्छिया सेमारोग-वत्ता। तेण वि संभासिओ स-बहुमागं पुच्छिओ य पओयणं । माटे. - -5 10 . मूलदेव वेण य जोडिऊण कर-जुयलं कहिओ सुविण-गुवइयरो । उवज्झाएण वि माणियं स-हरिसेण कहिस्सामि सुह-मुहुत्ते सुविणय-फलं; अज्ज ताव अतिही होसु अम्हाणं ।' पडिवन्नं च मूलदेवेण । हाओ निमिओ य विभूईए । भुत्तुत्तरे य भणिओ उवज्झाएण : पुत्त, पत्ता पवरा मे एसा कन्नगा, ता परिणेसु ममोवरोहेण एवं तुम ति । मूलदेवेण भाणिय · ताय, कहं अन्नाय-कुल-सीलं जामाउयं करेसि ।' उवज्झाएण भणिय 'पुत्त, आयारेण चेव नजइ अकहियं पि कुलं' भाणियं च---- आचारः कुलमाख्याति देशमाख्याति जल्पितम् । संभ्रमस्स्नेऽहमाख्याति वपुराख्याति भोजनम् ॥ तहा- को कुवलयाण गन्धं करेइ महुरत्तणं च उच्छृणं । घर-हत्थीण य लीलं विणयं च कुल-प्पसूयाण ॥ अह वा-- जइ होन्ति गुणा तोकिं कुलेणगुणिणो कुलेण नहु कज्ज । कुलमकलई गुण-वजियाण गुरुयं चिय कलंक ॥ एवमाइ-भणिईहिं पडिवज्जाविओ, सुह-मुहुत्तेण परिणाविओ । कहि- यं सुविणय-फलं सत्त-दिणमन्तरेण राया होहिसि । तं च सोऊण नाओ हिह-मणो । अच्छइ यं तत्य सुहेणं । पञ्चमे य 0 दिवसे गओ नयर-बाहिं, निसण्णो य चम्पग-छायाए । इओ य तीए नयरीए अपुत्तो राया कालगओ । तत्य अहियासियाणि पञ्च-दिव्याणि । ताणि आहिण्डिय नयरि-मझे निगयाणि नाहि, पत्ताणि मूलदेव-सयास । दिवो सो अप- स्यित्तमाण-छायाए हेतुओ। तं पेच्छिय गुलुगुलियं हत्पिणा, हेसिय तुरङ्गेण, अहिसित्तो भिङ्गारेण, वीइओ घमरेहि, ठियमुवरि पुण्डरीयं । तओ को लोएहि, जय-जयारवो । घडाविओ गएण खन्धे, पइसारिओ य नयरिं, अहिसित्तो मन्ति-सामन्तेहिं । भाणयं च गयण-तल गयाए देवयाए । मो भो ! एस महाणभावो असेस. 5 । । मा.क.से.
किमवरं भणीयद ! ' देवदत्ताए भाणियं ' ता सामि, मूलदेवं पब्जिय
न अन्नो पुरिसो मम आणवेयन्यो, एसो अवलो - मम
15 घरागमणे निवारेयव्यो।' राइणा भाणियं । एवं, जहा 'तुझ
देवदत्ताए भाणयं सामि, किमेइणा सुणह-पाएंणं पति
घयणेणं छुट्टो संपर्य, सुदी उण तेणेवेह आणिएणं भविस्ताइ ।
भाकृत कथासंग्रह
कला-पारगो देवगाहिहिग-सारी। विधमराओ नाम रायी.
एयरस सासणे गो नमर, तम्स नाहं समामिति । तओं सत्र
सामन्त-मन्नि-पुरोहियाइशी परिगणो आणा-विहओ आओ । तर
5 सामिणा वियारधवलेण संववहारो गाय, नाया परोपरं निरन्तर
य उदार विसय-मुहमणुहयन्तो निद । आदतो उजेगि
पीई।
इओ य देवदता तारिस विडम्यण मूलदेयास पेरिटय वित्त
अव अयन्ट्रोवरि । तो य निभडियो अपलो भो अर्ह केसा
न उण अहं तुझा कुट-परिणी ! तहा वि मजा गेहत्यो एवं विट
10 ववहरसि । ता ममत्याए पुणो न लिजियवति भागय गया राहणी
सयासं । मणिो य निवटिय चलणेमु राया • तेण यरेण फकीर
पसायो । राणा भाग भा को पेव तुझ पसाओ,
रोयए; परं कहेह, को पुण एस वुत्तन्तो ? तो कहिओ माहवीए !
रुट्ठो राया अयलोवरि । भाणियं च भो मम एईए नगरीए एयाई
दोन्नि रयणाई, ताई पि खली-करेह एसो ।
हकारिय अम्बोडियो मांगो यार तुम एत्य राया, जेण एवं
20 विहं ववहरसि । ता निरूवाह संपयंसरणं, करभि तुह पाण-विणांसे
ति? ता मुञ्चह एवं !' राइणा भागओ, रे एईए
पलणेसु निवडिउण निगओ राय-उलाओ। आढत्तो
25 दिसो दिसिंतहा विन लद्धो । तओ तीए व उणिमाए
ऊण भण्डस्स वहणाई पत्यिो पारस-उलं ।
इओ य मूलदेवेण पेसिओ लेहो कासेडिंयाई च देवदत्ताए
य राहणो । भणिओ य राया । मम एईए देवदत्ताए उवरि
5 । मूलदेव पडिवन्धो; ता नइ एईए अभिरुचिय, तुम्हं वा रोयए, तो कुणह . पसायं, पेसेह एवं!' तओ राइणा भणिया राय दोवारिगा : भो- किमयं एवंविहं लिहावियं विकमराएण ? किं अम्हाणं तस्स य - अस्थि कोइ विसेसो ? रज पि सव्वं तस्सेयं किं पुण देवदत्ता ! परं इच्छउ सा !' तओ हकारिया देवदत्ता । कहिओ वुत्तन्तो । 'ता जड़ तुम्ह रोयए, ताहे गम्मउ तस्स सगासं । ' तीए भाणयं महापसाओ तुम्हाणुन्नायाण मणोरहाए अम्हं ।' तओ महा. विभावणं पूइऊण पेसिया गया य । तेण वि महाविभूईए चेव पवेसिया । नायं च परोप्परमेग-रज्जं । अच्छए मूल देवो तीए सह 10 विसय सुहमणुभवन्तो निण-भवण-विम्बकरण-पूयण-तप्परो त्ति । इओ यसो अयलो पारस-उले विढविय बहुयं दव्वं पवरं च मण्डं भरेऊण आगओ बेण्णायडं, आवासिओ य बाहिं । पुच्छिओ लोगो - किं नामाभिहाणो एत्य राया ?' कहियं च विकमराओ' त्ति । तओ हिरण्ण-सुवण्ण-मोत्तियाणं थालं भरेऊण गओ राइणो ए.पेक्खगो। दवावियः राइणा आसणं । निसण्णो पच्चभिन्नाओ य; अयटण य न नाओ एसो ? । रन्ना पुच्छियं 'कुओ सेट्टी आगओ तेण माणियं 'पारसउलाओ' । रन्ना पूइएण अयलेण भाणयं 'सामि, पेसेह कोवि उवरिमो जो भण्डं निरूवेइ ।' तओ राइणा भाणयं- '' अंहं सयमेवागच्छामि । तओ पञ्चउल-सहिओ गओ राया, 20 देसियं वहणेसु सङ्घ-पोफल-चन्दणागुरु-मनिहाइयं भण्डं । पुच्छियं पञ्चउल-समक्खं राइणा : भो सेटि, एत्तियं चेव इमं । तेण भाणियं 'देव, एत्तियं चेव । ' राइणा भाणयं । करेह सेहिस्स अद्ध-दाणं परं मम समक्खं तोलेह चोल्लए । तोलियाई पश्चउलेण । भारेण '. पाय-प्पहारेण य धस-वेहण य लक्खियं मट्टिमाइ-मज्झ-गयं 25 सार-भण्डं राइणा, उकेल्यावियाई चोल्लयाई, निरूवियाई समन्तओ जाव दिलु कत्था सुदण्णं, कत्थइ रुप्पयं, कत्यइ मणि-मोत्तिय-पवा- लाइ-महन्यं मण्डं । तं च दट्ठण रहेण निय-पुरिसाण दिन्नो आएसो
।
प
.
.
भाकृत फयासंग्रह
'अरे बन्धह पच्चक्स-चोरं इम' ति। यो य पगपगिन्त-हियो
'दाऊण रक्सवाल-जणेसु गओ राया मवणं । सो वि आणिओ
विखगेण राय-समीवं । गाद-बद्धं च दहा माणियं राइणा रे
छोडेह ।' छोडिओ अन्नेहिं । पुच्छिो राइणा परियाणासि
5 तेण मणिय : सयल-पुहवि-विस्खाए महानरिन्दे को न या
राइणा भाणिय · अलं उवयार-भासणेहि, फुडं साहमु, नइ म
अयलेण भाणियं देव न याणामि सम्म।' तओ राइणा ।
विया देवदत्ता, आगया परच्छर व्व सव्वार-भूसण-धरा;
अयलेण । लउिनओ मणमि बादं । माणियं च तीए भो, ए
10 मूलदेवो, जो तुमे भणिओ तमि काले ममावि कयाइ विहि-
पसणं पत्तस्स उवयारं करेज्नह । ता एस सो अवसरो।
तुमं अत्थ-सरीर-संसयमावन्नो वि पणय-दीण-जण-पच्छलेण
संपयं ।' इमं च सोऊण विलक्ख-माणसो · महा-पसाओ
माणऊण नियडिओ राइणो देवदत्ताए य चलणेसु । माणिय र
15 मए जं तया सयल-गण-निबुइ-करस्स नीसेस-कला-सो
देवस्स निम्मल-सहावस्स पुण्णिमा-चन्दस्सेव राहुणा कयाय
तं समउ मम सामी ! तुम्ह कपत्यणामरिसेण महाराओ
देह मे उज्जेणीए पवेस । ' मूलदेवेण मणियं । खमियं चेव
नस तुह देवी-कओ पसाओ ।' तओ सो पुणो विनि
20 दोण्ह वि चटणेसु, परमायरेण पहाविओ य देवदत्ताए, पवि
महन्ध पत्थे, राइणा भुक्कं दाणं । पेसिओ उज्जेणि ।।
राइणो अन्मत्यणाए खमियं वियारधवलेण । निधिण-सम
रज्ने निविहं सोङण मूलदेवं आगओ वेण्णायहं, दिह्रो राया
से घेव अदिठ्ठ-सेवाए गामो तस्स रना । पणमिण
।
मूळदेव
इओ य तेण कप्पदिएण सुयं नहा मूलदेवेण विएरिसो सुमिणो
देहो नारिसो मए । परं सो आएस-फलेण राया जाओ । सो
चेन्तेइ 'वचामि नत्य गोरसो, तं पिवित्ता सुवामि । नाव तं सुमिणं
पुणो वि पेच्छामि । अपि सो पेच्छन्न, न य माणुसाओ विमासा ।
माण्डिय मेनागडे यो मनिको नाम शुष्णाओ पर-दल-हरण-पसतो आप्ती । सो य मुद्द-गण्टो मिति नणे पगासेन्तो जाणु-देसेग निश्चमेष अदायटे-लित्तण घर-यण-पहो राय-मगगे तुष्णाग-सिप्पमुक- जीवति । यकमन्तो वि य दंड-परिएणं पाएणं किलिम्मान्तो 5 कहं नि नफामति । रतिं च सतं राणिऊण दब-जायं पेतूण, नगर-समिहिए उजाणेग-देसे भूमि-घरं, तत्य निक्सि- यति । तत्थ य से भागणी काणगा चिनि । तस्स भूमि- घरस्स मजो फूयो । जन सो नोरो दोण पलोभेउ सहायं दव-योदारं आणेति; तं सा से भगिणी अगह-समाये पुग्य-णत्यासणे 10 निवेसिउं पाय-सोय-सारण पाए गेव्हिउण तंमि कयए पक्तिवइ । तो सो विवज्जति । एवं कालो यच्चति जयरं मुसन्तस्स । चोर-गाहातं न सकेन्ति गेव्हिउं,तओनयरे बहु-रवो जाओ । तत्य य मूल देयो राया पुन-भणिय-विहाणेण जाओ। कहिभो य तस्स पउरेहि तकार-वइयरो, नहा 'एत्य नयरे पभूय-कालो मुसन्तम्स घट्टइ कस्सइ तकरस्स, न य तीरइ केणइ गेण्हिउं । ता करेउ कि पि उवायं ] ताहे सो अन्नं णगरारक्खियं टवेति । सो विण सयति चोरं गेण्हिउँ । ताहे मूलदेवो सयं नील-पई पाउणिऊण रति णिगतो । मूलदेवो अणजन्तो एगाए समाए णिसण्णों अच्छति नाव, सो मण्डिय-चोरो आगन्तुं भगति को एत्य 20 अच्छति ?' मूलदेवेण भणियं । अहं कप्पडिओ।' तेण मण्णति 'ए हि मणुन्नं करेमि ।' मूलदेवो उहिओ । एगमि ईसर-घरे खत्तं खयं । सुबहुं दव्य-जायं णीणेऊण मूलदेवस्स उवरिं चडावियं । पया णयर-बाहिरियं । मूलदेवो पुरओ, चोरो असिणा कड्दिएण पिडओ एति । संपत्ता भूमि-घरं । चोरो तं दत्वं णिहाणउ- 25 मारतो । भणिया य णेण भागणी एयस्स पाहुणयस्स पाय-सोयं 15 . .
७१ . . मण्डिय देहि ताए कूव-तड-सन्निविटे आसणे निवेसिओ ताएपाय-सोय-लक्खेण पाओ गहिओ कूवे छुहामि त्ति नाव अतीव सुकुमारा पाया, ताए णायं जहा कोइ अणुभूय-पुत्व-रज्जो विहलियङ्गो । तीए अणुकम्पा जाया । तओ ताए पाय-तले सण्णिओ ' णस्स त्ति, 5 मा मारिजिहिसि 'त्ति । पच्छा सो पलाओ । ताए बोलो को गहो णटो' ति । सोय असिं कदिऊण मग्गे ओलम्गो। मूलदेवो रायपहे अतिसान्निकिट्ठ नाऊण चच्चर-सिवन्तरिओ ठिओ । चोरो तं सिव-लिङ्गं ' एस पुरिसो' त्ति काउं कङ्कमएण असिणा दुहा-काउं पडिनियत्तो, गओ भूमि-घरं । तत्थ वसिऊण पहायाए 10 रयणीए तओ निग्गन्तूण गओ वाहिं । अन्तरावणे तुण्णागतं करेति । राइणा पुरिसेहिं सद्दाविओ। तेण चिन्तियं जहा । सो पुरिसो गुणं ण मारिओ, अवस्सं च एस राया भविस्सइ ' ति । तेहि पुरिसेहिं आणिओ । राइणा अन्भुट्ठाणेण पूइओ, आसणे णिवेसाविओं, सुवहुं च पियं आमासिओ, संलत्तो मम, भगिणि 15 देहि' त्ति । तेण दिण्णा, विवाहिया राहणा ! भोगाय से संपदत्ता। कइसु वि दिणेसु गएसु राइणा मण्डिओ भणिओ 'दव्वेण कति। तेण सुबहुं दव-जाय दिन्न । राइणा संपूजितो । अन्नया पुणो मगिओ; पुणों वि दिष्णं । तस्स य चोरस्से अतीव सकार-संमाणं पउजति । एएण पगारेण सव्वं दव्वं दवाविओ। भगिण से पुच्छति, 20 ताए भन्नति एत्तिय चेव वित्तं ' । तओ पुव्वावेड्य-लेखा- णुसारेण सव्वं धन्वं दवावेउंण मण्डिो सूलाएं औरोविओ, , + 17 अगडदत्त अपि भए सु-पसिद्ध समाउरं पुर-वरं गुण-समिद्धं । तम्मि य राया जण-जाणिय-तोसओ सुन्दरो नाम ॥ १ तस्स कुल-रूप-सरिसी समग-जण जणिय-लोयणाणन्दा अन्तेउरस पदमा सुलसा नामेण वर-भज्ना ॥ २०॥ तीए कुच्छि-पसूमो पुत्तो नामेण अगडदत्तो ति । अशुदियह तो परं षड्डन्तो भोवणं पत्तो ॥ ३ ॥ सोय केरिसो- धम्मत्पन्दया-रहिओ गुरु-वयण-विवजिओ अलिय-पाई पर-रमाण-रमण-कामो निस्सक्के माण-सोण्डीरो ॥ ४ ॥ भज्नं पिएइ ज्यं रमेड पिसियं महं च भक्सेइ । नह-वेडय-वेसा-विन्द-परिगओ ममइ पुर-मझे ॥५॥ अनमि दिणे रन्नो पुरवर-लोएण पदयरो सिट्टो । मह कुमरेण नराहिव नयरे असमञ्जसं विहिये ।। सुणिऊण पउर-वयण राया गुरु कोव-जाय रत्तच्छो । फुड-मिउडि-भासुर-सिरो एवं भागिउं समादत्तो ॥ ७ रे भणह कुमार सिग्यं चिय वजिजण मह विसयं । अन्नत्य कुगातु गमणं मा मण वजन कहिये ति ।। नाउण वयर सो कुमरो चहऊण निय-पुरं रम्म । खा-सहामो पलिशो गुरु-माण-पड्डियामारसो ॥९ लक्षिता गिरि-सरि-काणणाइ-पुर-गोहगाम-वन्दाई । निय-नपराओ दूरे पत्तो वाणारसिं नारं ॥ १० ॥ तियन्वयरमाई में असहाओ ममइ नयर मछमि । चित्ते अमरिस-जुत्तो करिब नहाभो परिमो.॥ १
--
--
-
अगडदत्त
७३'
हिण्डन्तेणं च तया पुरीए मग्गेसु राय-तणएण ।
बहु-तरण नर-समेओ एको किल जाणओ दिवो ॥ १२ ॥
सोय फेरिसो-
सत्यत्य-कला-फुसलो विउसो भावन्नुओ सुगम्भीरो ।
निरओ परोवयारे किवालुओ रूव-गुण-कलिओ ॥ १३ ॥
नामेण पवणचण्डो वाईणं न उण सीसाणं ।
सन्दण-हय-गय-सिक्सं साहिन्तो निव-सुयाण तहि ॥ १४ ॥
तस्स समीवमि गओ चरण-जुयं पणमिउं समासीणो ।
कत्तो सि तुम सुन्दर, अह भणिओ पवणचण्डेण ॥ १५ ॥
एगन्ते गन्त्रणं सङ्घराओ नहा विणिक्खन्तो ।
कहिओ तह वुत्तन्तो कुमरेण पवणचण्डस्स ॥ १६ ॥
चण्डेण तओ भाणओ अच्छसु एत्यं कलाओ सिक्खन्तो।
परमत्तणो य गुज्झं कस्स वि मा सुयणु पयडेसु ॥ १७ ॥
। उद्वेउं उज्झाओ पत्तो गेहमि राय-सुय-साहिओ ।
: साहेइ माहीलेयाए एसो मह -भाउय-सुओ त्ति ॥ १८ ॥
एहविऊणं कुमर-वरं दाऊणं पवर-वत्थमाभरणं ।
तो भोयणायसाणे भणियमिणं पवणचण्डेण ॥ १९ ॥.
भवण-धण परिवारो सन्दण-तुरयाइ सन्तियं मज्झ ।
सन्वं तुज्झायत्तं विलससु हियइच्छिय कुमर ॥ २० ॥
एवं सो किर संतुह-माणसो मुक-कूर-वयसाओ ।
चिट्ठइ तस्सेव घरे सव्वाओ कलाओ सिक्खन्तो ॥२१॥
'गुरुयण-गुरु-विणय-पवन्न-माणसो सयल-जण-मणाणन्दो।
यावत्तरि कलाओ गेहद थेवेण कालेणं ॥ २२ ॥
एवं सो कुमर-वरो नाय-कलो परिसमं कुणेमाणो ।
भवणुज्जाणे चिट्ठइ अणुदियहं तप्परो धाणिय ॥ २३ ॥
• उज्जाणस समीवे पहाण-सेहिम्स सन्तियं भवणं ।
वायायण-रमणीयं उत्तुङ्गमई - वियिषणं ॥२४॥
माकृत पायासंग्रह तत्थरिय सेहि-त्या मगोररा मपगमन्नरी नाम सा घर-सिरमालदा अशुदियह पेच्छप युमरं ॥ २९ ॥ अह तम्मि साणुराया जगारम-पलेपणं मुगेमाणी। पिस्सिदद कुसुम-फल- पार किंपि चिन्तन्ती ॥ २६ ॥ हिययत् पि वालं कुमरो न निरिपतए पला-रासिओ। भासदाए गुरुणं पिलाए गरण-सोभेगं ॥ २७ ॥ अन्न-दिनभि तीर वन्मह सर-पसर-गिहुरिय-मगाए । गहणे कलाग सत्तो पहओ उ असोग-गुच्छेणं ॥ २८ ॥ कुमरेण तम्मि दियहे सा पाला पलोइया य स विसेसें । कोटि-पाठवन्तरिय-तणु-टया संभमुम्भन्ता ॥२९॥ निन्तियं च-- किं एसा अगर-विलासिगी उअ हहोज नाग-कन्नन। कमलब किं नु एसा सरस्सई कि य पञ्चक्खा ॥ ३७॥ अहया पुच्छामि इमं बजेणं फेण चिट्टई एत्यं । इय चिन्तिऊण हियए कुमरो पयर्ड इमे भगइ ॥ ३१ ॥ का सि तुमं वर-वाले ईसि पयटेसि कीस अप्पाणं । विजा-गहणासत्तं कीस ममं सुयणु सोभेसि ॥ ३२ ॥ सुणि कुमार-वयणं वियसिय-दिवाए विहसिय-मुहीएं । पयडन्त-दन्त-किरणावलीए तीए इमं भणियं ॥ ३३ ॥ नयर-पहाणस्स अहं धूया सेहिस नन्धुदत्तस्स । नामेण मयणमञ्जरी इह पेव विवाहिया नयरे ॥ ३४.॥ जद्दिवताओ दिडो सुन्दर तं कुसुमचाव-सारिच्छो ।, तहियहाओ मझं असुह-तरू वढिओ हियए ॥३५॥ * निदा वि हु नट्ठा लोयणाण देहमि बदिओ दाहो । भसणं पिनो य रुघद गुरु-वियणा उत्तमझमि ॥३६॥ .
अगदप ७५ ताव-धिय होइ सुहं जाव न कीरइ पिओ जणो कोवि । पिय-सङ्गो नेण कओ दुक्खाण समप्पिओ अप्पा ॥३७॥ परिज्जन्तो उ पुरा-कएहि कम्मेहि केहिवि वराओ। सुहमिच्छन्तो दुल्लह-जणाणुराए जणो पडइ ॥३८॥ ता नइ मए समाणं सङ्गं न य कुणसि तरुणि-मण-हरणं । होहं तुह निय-वज्झा फुडं जओ नत्यि मे जीयं ॥३९॥ सो निसुणिऊण वयणं तीए वालाए चिन्तए हियए । मरइ फुडं चिय एसा मयण-महा-जलण-दड्ढङ्गी ॥४०॥ निसुणिज्जइ पयडमिणं मारह-रामायणेसु सत्येसु । 'जह दस कामावत्या होन्ति फुडं कामुय-जणाणं ॥४१॥ पढमा जणेइ चिन्तं बीयाए महइ संगम-सुहं ति । दीहुण्हा नीसासा हवन्ति तइयाए वत्थाए ॥४२॥ जरयं जणइ चउत्थी पञ्चम-वत्याए उज्झइ अङ्गं । न य भोयणं च रुच्चइ छट्टावत्थाए कामिस्स ॥४३॥ सत्तमियाए मुच्छा अट्ठम-वत्थाए होइ उम्माओ । पाणाण य संदेहो नवमावत्याए पत्तस्स ॥४४॥ दसमावत्याए गओ कामी जीवेण मुचए नूणं । ता एसा मह विरहे पाणाण वि संसयं काही ॥४५॥ परिभाविऊण हियए राय-कुमारेण भाव-कुसलेणं । मणिया सिणेह-सारं सा बाला महुर-वयणेण ॥४६॥ सुन्दरि, सुन्दर-रन्नो सुन्दर चरियस्स विउल-कित्तिस । नामेण अगडदत्तं पढम-सुर्य में वियाणेहि ॥४७॥ कल-यायरिय-समीवं कल-गहणत्थं समागओ एत्य । पविसिस्सं जंमि दिणे तए वि घेत्तुं गमिस्सामि ॥१८॥ कहकहवि सा मयच्छी वम्मह-सर-पसर-सल्लिय-सरीरा। एमाइ बहु-पयारं भणिउण कया समासत्या ॥४९॥ सो राय-सुओ तत्तो तीए गुण स्व-रजिय-मणो हु । निय-निलए संपत्तो चिन्तन्तो संगमोवायं ॥९.:. , . +Tr
१६
माछत कथासंग्रह
अनंमि दिणे सो राय-नन्दणो वाहियाए मग्गेणं ।
तुरयारूढो वच्चइ ता नयरे कलयलो जाओ ॥११॥
.
अवि य--
11
किं चलिऊ व समुद्दो किं वा जलिओ यासणो घोरो।
कि पत्तं रिउ-सेनं तदि-दण्डो निवडिओ किं वा ॥१२॥
एत्यन्तरंमि सहसा दिट्टो कुमरेण विम्हियमणेण ।
मय-वारणो उ मत्तो निवाढियालाण-वर-खम्मो ॥५३||
मिण्टेण वि परिचत्तो मारेन्तो सोण्ड-गोयरं पत्ते।
सवडंमुहं चलन्तो कालो-च्च अकारणे कुद्धो ॥५४॥
तुट्ट-पय-बन्ध-रज्जू संचुणिय-भवण-हट्ट-देवउलो
खण-मेतेण पयण्डो सो पत्तो कुमर-पुरओ ति ॥५६॥
तं तारिस-ख्व-धरं कुमरं दद्रुण नायर-जणेहिं ।
गहिर-सरेणं भणिओ ओसर ओसर करि-पहाओ ॥५६॥
कुमरेण वि निय-तुरयं परिचइऊणं सुदक्स-गइ-गमणं !
हकारिओ गइन्दो इन्द-गइन्दस्स सारिच्छो ॥१७॥
सुणिउं कुमार-मदं दन्ती पझरिय-मय-जल-पवाहो ।
तुरिओ पहाविओ सो कुन्रो कालो व्व कुमरम्स ॥५॥
कुमरेण य पाउरणं संवेलेंऊण हिह-चित्तेणं ।
घापन्त-वारणम्सा सोण्डा-पुरओ उ पविखतं ॥१९॥
कोवेण धमधमेन्तो दन्तच्छोभे य देइ सो तम्मि।":
कुमरो वि पिह-भाए पहणद दढ-मुहि-पहरेणं ॥ ६॥
ता ओधावइ धावद चलइ खलइ परिणओ तहा होइ ।
परिभमइ चक्क भमण रोसेणं धमधमेन्तो सो ॥६॥ .
अश्य महन्तं वेलं खेलावउण तं गयं पवरं ।
नियय-बसे काऊणं आरुदो ताव सन्धमि ॥१२॥
अह तं गइन्द-खटुं मशोहरं सयल-नयर-लोयस्स।
अन्तेउर-सरिसेणं पलोइयं नरपरिन्देणं ॥ ३३॥
-. । अगडदत्त. दुटुं कुमरं गय-खन्ध-संठियं सुरवई व सो राया । पुच्छइ निय-भिच-यणं को एसो गुण-निही बालो ॥ ६४ ॥ तेएणं अहिमयरो सोमत्तणएण तह य निसिनाहो । सन्य-कलागम-कुसलो वाई सूरो सुरुषो य ।। ६५ ॥ एकेण तओ भाणयं कल-यायरियस मन्दिरे एसो । कल-परिसमं कुणन्तो दिट्ठो मे तत्य नर-नाह ॥ ६६ ॥ तो सो कल-यायरिओ नरवइशा पुच्छिओ हरिसिएणं । को एसो वर-परिसो गय-वर-सिक्खाए अकुसलो ॥.६७ ॥ अभयं परिमग्गेउं कल-गायरिएण कुमर-वुत्तन्तो । "स-विसेसं परिकहिओ नरवइणो वहु-जण जुयस्स ।। ६८ ॥ तं निसुणिऊण राया निय-हियए गरुय-तोसमावन्नो । संपेसइ पडिहारं कुमरं आणेहि मम पास ॥ ६९ ॥ गय-खन्ध-परिट्टियओ अह सो भाणओ य दारवालेणं हकारइ नर-नाहो आगच्छसु कुमर रायउलं ॥ ७० ॥ रायाएसेण तओ हत्यि खम्भमि आगलेऊणं । कुमरो ससङ्क-हियओ पत्तो नर-नाह-पासंमि ॥ ७१।। जाणू-करुत्तमङ्गे महीए विणिहित्तु गरुय-विणएणं ।। नाव न कुणइ पणामं अवगूढो ताव सो रन्ना ।। ७२ ॥ तम्बोलासण-सम्माण-दाण-पूयाइ-पूइओ अहिंयं । कुमरो पसन्न-हियओ उवविट्ठो राय-पासंमि ॥ ७३ ॥ तओ चिन्तियं राइणा — उत्तम-पुरिसो एसो' । जओ-.. विणओ मूलं पुरिसत्तणस मूलं सिरीए ववसाओ। धम्मो सुहाण मूलं दप्पो मूलं विणासस्स ॥ ७४ ।। भन च-- को चित्तेह मऊरं गई च को कुणइ रायहंसाणं । को कुवलयाण गन्धं विणयं च कुल-प्पस्याण ॥ ७ ॥ . । भवि य--
प्राकृत कथासंग्रह
साली भरेण तोएण जलहरा फल-मरेण तरु-सिहरा।
विषएण य सम्पुरिसा नमन्ति न हु कस्सवि भएण ।। ७६ ॥
तो विणय-रञ्जिएणं कुसल-पउत्तीओ पुच्छिओ कुमरो ।,.
रना कलाण गहणं स-विसेसं तह य पुढे ति ॥७७१,
निय गुण-गहणं पयडे नो य लजाए नाव सो ताव ।
उज्झाएणं भाणयं पहु निउणो एस सव्वत्य।। ७८.॥
परं महाराय-
निय-गरुय-पयाव-पसंसणेण लज्नन्ति जे महा-सत्ता।
इयरा पुण अलिय-पसंसणे वि अङ्गे न मायन्ति ॥ ७९ ॥.
एवं च तस्स रन्नो कुमार-चरियमि खित्त-चित्तस्स ।
ता सयलो पुर-लोओ समागओ राय-पासंमि ॥ ८०॥
वर-रयण-अम्बराई सुयन्ध-कुसुमाइ-फल-सणाहाई ।
मुक्काइ राय-पुरओ पउरेणं परिहंव-गएणं ।। ८१॥
तं पुर-जण-कोसल्लं नरवइणा अप्पियं कुमारस्स ।
अह ते कय-पणियाया विन्नतिं काउमारद्धा ॥ ८२ ॥
ते जहा-
देव इमं तुह नयरं कुवेर-पुर-विहव-अहिय-धण-निवहं ।
कइवय-दिणाण मज्झे चोरस्स वि मन्दिरं जायं ॥ ८३ ॥
केणावि तकरेणं दुटेणं सत्त-चार-निउणेणं ।
मुटुं नरवर नयर एण्हं रक्खेसु किं वहुणा ॥ ८४ ॥
कडुय-वयणेहि भणिओ रन्ना आरक्खिओ पुर-वरस्स ।
रे रे पेच्छन्तस्स वि मुटुं सव्वं पि तुह नयरं ।। ८५ ॥
भह विनत्तं तेणं देव अणेगाणि अम्ह दियहाणि -1...
मोयन्ताणं चोरं तह विहु कत्यइ न सो दिवो ॥ ९ ॥
. एत्यन्तरंमि राया विनत्तो अगडदत्त-कुमरेणं । ..
पहु देहि ममाएसं लहेमि पुर-तकर सिग्वं ॥८७ ॥
अगडदच मझे सत्त-दिणाणं पुर-चोरं नो लहामि नइ नाह । तो नलिय-जलण-जालावलीसु जालेमि नियन्देहं ॥ ८ ॥ एवं कुमार-वयणं नरवइणा निसुणिऊण स-पइन्न । अणुमन्निऊण भणिओ सिझेउ समीहियं तुज्झ ॥ ८९ ।। अह सो गहिय-पइन्नो रायाणं पणमिउं अणुविम्गो । परिममइ नयर-मझे जोयन्तो तकर-निवासे ॥ ९० ॥ 'अयि य- . वेसाण मन्दिरेसुं पाणागारेसु जय-ठाणेसु । कुल्लरियावणेसु य उज्जाण-निवाण-सालासु ॥ ९१ ॥ मढ-सुन्न-देउलेसुं चच्चर-चउह-हट्ट-सालासु । तकर-गमं नियन्तो हिण्डइ एकलओ कुमरो ।। ९२ ॥ ता ना छटो दियहो वोलीणो नो य तकरो दिवो । सत्तम-दिणमि कुमरो गहिओ चिन्ताए स-विसेस ॥ ९३ ॥ . किं वचामि विदेस किं वा तायस्स अन्तियं जामि । हरिऊण तं मयाच्छ किं वा रणमि गच्छामि ॥ ९४ ॥ किं तु न जुत्तं एयं निम्मल-कुल-संभवाण पुरिसाण । जकिर निय-जीहाए पडिवन्नं अन्नहा होइ ।। ९५ ॥ मेण- रिजउ सीसं अह होउ बन्धणं वयउ सव्वहा लच्छी। पडिवन्न-पालणे सु-पुरिसाण जं होए तं होउ ॥ ९ ॥ नेयं महत्वयं खलु नरहि-मुद्दाए नं समुव्वहणं । पण्डिवन्न-पालणं चिय महत्वयं धीर-पुरिसाणं ॥ ९७॥ एवं च बहु-वियप्पे नियय-मणे भाविऊण सो कुमरो। अवरण्य-वेलाए पुरस्स वाहिमि संपत्तो ॥१४॥ एगस्स पवर-किसलय-समूह-गुविलस्स सीय-छायरस । उत्तुङ्ग-वियड-साहाउलस्स सहयार-क्सस्स ॥ ९९ ॥ उपविट्ठो चिट्टइ हेट्ठयमि चिन्तामरेण सुदियङ्गो । भोयन्तो दिसि-चकं विजा-भट्ठो ब.खयरिन्दो ॥ १...he .
माकर फयासंग्रह एत्यन्तरमि एगो सहमा परियायगो समणुप्पत्तो।। । फय-घाउ-वत्य-बेसो मुण्डिय-सिर-सुथ-सच्चूलो ॥ १० ॥ दण्ड-त्तिय-कुण्डी चमर-संगो सह गोत्तिया-हत्यों। किं किंपि मुणगुणिन्तो संपत्तो कुमर-पुरओ ति ॥ १२ ॥ करि-सोण्डा भुय-दण्डो विसाल-वच्छत्यलो फरस-केसो।' नय-नोन्वणो रउद्दो रत्तच्छो दीह-नद्यो य ।। १०३ निझाइऊण अह सो सासको चिन्तए मगे कुमरो । एवंविह-स्वेण हविज एसो फुटं चोरो ॥ १०४ ॥. एत्यन्तरंमि नेणं माणियो कुमरो पिएहि ययणेहिं । कत्तो सि तुम सु-पुरिस केण व कजेग चिटेसि ॥ १५ ॥ नाउण तस्स भावं मणियं कुमरेण बुद्धि-निउणेणं .... दालिदेणकन्तो भमामि नयराए मुन्नमणो ॥ १.६ .:: मा-सोयसु पुत्त तुम अजं छिन्दामि तुज्झ दालिदं । देमि समीहिय-दन्न भणिय परिवायगेणं ति ॥ १०७ कुमरेण सलत्तं तुम्हाणं चेव पय-पसाएंणं । नासइ मह दालिदं संपज्नइ ईहियं कज्ज ॥ १०८ ॥ एवं जंपन्ताणं नयण-पहं वज्जिऊण दिवसयरो। भईसणमावन्नो दोस-भएणं व सप्पुरिसो ॥ १०९ ॥ संझुज्जोयंमि गए पयडी-हयमि रयाण-तम-नियरे । कड्डेड कोसाओ करवालं दारुणायारं ॥ १.१.० ॥ तुरिय-गई संचलिओ सो कुमरं भणइ एहि मह पिटं । जेण समीहिय-कलं सव्वं कारेमि किं बाहुणा ॥. ११.१ ।। ताव य दोन्नि वि सिग्धं संपत्ता नयरि-मझयारस्मि । 'परिभमिळणं योवं उवविद्वा एग-देसमि ॥ ११२ ॥ 'परिवायगेण ताव य ईसर-वणियस मन्दिरे तुङ्गे :: १. मुह-भेय भित्ति-भार खत्त आलेहियं तेण ॥ १,१,३ ८१ अगडदत्त जाए वि मित्ति-सन्धे खणियं खत्तं सुतिक्ख-सत्येण । "सिरिवच्छ-सच्छहं सुप्पवेस-निग्गमण-मगूढं ॥ ११४ ॥ निज्झाइऊण सुइरं निहुय-पयं पविसिऊण सो धुत्तो। कट्टइ महन्व-भण्डं पभूय-पेडाओ तत्येव ॥ ११ ॥ उविउं कुमरं आणिय देवउलाओ दरिदिए पुरिसे । ते गेल्हाविय ताओ नयराओ निम्गया झत्ति ॥११॥ सो कुमरेण चिन्तियं- आयड्डिऊण खग्गं छलेण पहणामि किं इहं दुर्व्ह । अहव न जुत्तं अम्हं छल-घाओ कुल-पसूयाणं ॥ ११७|| एय-निवासं गन्तुं दन्वं पेच्छामि केत्तियं हरियं । कस्स कए अणवरयं मुसइ इमं नयरि-जण-निवह।। ११८ ॥ एवं ते दोन्नि वि गहिय-मोसया पुर-वराओ निक्खन्ता। गुरु-भारेण किलन्ता नयरूजाणमि संपत्ता ॥ ११९ ॥ परिवायगेण भणिओ कुमरो छल-घाय-मारण-निमित्तं । सु-पुरिस गरुया रयणी अच्छामो एत्य उज्जाणे ॥ १२ ॥ पडिवन्ने कुमरेणं तत्थुजाणमि ते समासीणा । फिल निई सेवेमो चिन्तेणं दो वि सासङ्का ॥ १२१ ।। खण-मेतेणं दोन्नि वि दाहिण-वामेसु वच्छ-मूलस्स । अन्नोन्न-घाय-निरया अलीय-निद्दा-पसुत्ता ति ॥ १२२॥ ते माहित्तिय-पुरिसा सुत्ता वीसत्य-माणसा सव्वे । कुमरो वि सत्यराओ उहेत्ता सणियमवकन्तो ॥ १२३ ॥ काउं करंमि खम्म अन्नस्स महा-तरुस्स मूलंमि । पेच्छन्तो संघिहह अपमत्तो तस्स चरियाई ॥ १२४ ॥ सुत्त ति मुणेऊण तेणं विणिवाइया उ ते पुरिसा । सयणे तमपेच्छन्तो जा नोवइ तत्थ सो कुमरं ॥ १२५ ॥ ता हकिऊण दुई कुमरो आयदिउण करवालं । जधासणं मय-रहिओ भीम-बल-जुत्तो ॥ १२६ ॥ THA 7 ૮૨ भाकत कथासंग्रह एगण पहारेणं पडियं जवाण जयलयं तस्स । चकाहओ ब्व क्खो निवाडिओ झत्ति धरणीए ॥ १२० गन्तुं असमत्येणं नाविय-सेसेण तेण सो भणिओ। आसि अहं स-पसिद्धो नामेण भुयंगमो चोरो ॥. १२८ ॥ तह अत्यि इह मसाणे गेहं भूमीए मज्झयारमि । तत्पत्थि मज्म मइणी वीरमई नाम जुवइ ति ॥ १२९ ॥ वड-पायवस्स मूले गन्तूणं कुणसु तीए वाहरणं । मेण भूमि-घरस्सा दारं उग्घाडए तुरियं ॥ १३० ॥ तं परिणिऊण सुन्दर गेण्हसु सव्वं पि दविण-नायं ति । चिट्ठसु तत्य सुहेणं अहवा वसिमंमि गच्छेसु ॥ १३१ ॥ एवं जंपन्तो सो कुमरेणासासिओ सणं एकं । गहिऊण तस्स खग्गं पत्तो ता पेय-भूमीए ॥ ११२॥ गन्त्रण को सद्दो वडस्स मूलंमि तए नुवईए. । आगन्तण य तीए घरस्स उपाडियं दारं ॥११३॥ निज्दाइऊण सुरं रूवं बालाए विम्हिओ सहसा । चिन्तइ निय-हियएणं एसा मयणस्स सव्वस्सं ॥ १३ ॥ पुट्ठो य तीए मुन्दर कत्तो फज्नेण केण वापाओ। कहिया तेण पउत्ती तं सोउं दूमिया हियए ॥ १३५ ॥ माणऊण महुर-वयणं नीओ पायाल-मन्दिरे कुमरो।' गुरु-गउरवेण तीए दिन्नं पवरासणं तत्य ॥ १३६ ॥ स-प्पणयं चिय भणिओ अहयं एयं च विउल धण-निवहं ।' तुम्हायत्तं सत्वं ! सुन्दर विलसेसु सच्छन्दं ॥१३७॥ । पयडेउं वास-हरं माणिओ वीसमसु एत्य सयणिज्ने । अयं पुण गन्तणं आणेमि विलेवणं तुझ ॥ १३८ । एवं माणिऊणं सा वास हराओ विणिग्गया सहसा । कुमरो वि नीइ-सत्यं चिन्तेइ अहप्पणो हियए ॥ १३९ ।। माया अलिय लोहो मूढत्तं साहसं असोयत्तं । निस्संसया तह चिय महिलाण सहावया दोसा ॥ १४ ॥ M अगडदत्त अन्नं च . . अओ- न घेप्पर मुसिणेहिं न विजई न य गुणेहि । न य लज्जई न य माणिण न य चाडुय-सय-सहस्सेहिं॥१११॥ न य खर-कोमल-वयणिहिं न विहवि न जोवणेण । दुग्गेझं मणु महिलहिं चिन्तहिं आयरेण ॥ १४२ ॥ जो नाइ जुवर-वग्गे सब्भाव मयण-मोहिओ पुरिसो । दुत्तर-दुक्ख-समुद्दे निवडइ सो नत्थि संदेहो ॥ १४ ॥ एवं च भाविऊणं सयण-तलं वज्निऊण सो कुमरो । लुको अन्न-पएसे ठविऊणं तत्य पडिरूवं ॥ १४४ ॥ सयणिज्जस्स य उवरि जन्त-पओगेण ना सिला ठविया । सा झत्ति तीए मुक्का पडिया पलङ्क-उपरिम्मि ॥ १४५ ॥ नाऊण चुणियं तं पहि-हियया पहासई पावा । मह भाउयं वहन्तो किं जाणसि अत्तणो हियए ॥ १४६॥ सुणिऊण इमं वयणं कुमरो वि पहाविओ तयाहुत्तं । गहिया केस-कलावे भणिया सा एरिसं वयणं ॥ १४७ ॥ हा पावे ! को सक्कड़ में मारेउं सुबुद्धि-विहवेण । जो जग्गह पर-छड्डि सो निय-छद्धिए कि सुयह ।। १४८॥ गहिऊण य तं वालं वसुमइ-भवणाओ निगओ कुमरो । रतो वि अइविरत्तो तीए अइकूर-चरिएहिं ।। १४९ ॥ गन्तुं राय-समीवे रयाण-पउत्ती य साहिया, तेण । चोरो खग्गेण हओ तस्सेसा आणिया भगिणी ॥ १५० ॥ चिय पायाल-हरं वीय-दिणे दंसिय नरवइस्स । रित्यं तं नरवडणा समप्पियं नयर-लोयस्स ॥ ११ ॥ सुदृणं नरवइणा दिन्ना कुमरस नियय-धूय त्ति । नामेण कमलसेणा कमला इव सयल-नण-दइया ॥ १२ ॥ वर-गामाण सहस्सं सयं गइन्दाण विउल-भण्डारं । पाइकाणं लक्सं तुरयाणं दस-सहस्साई ॥ १५३ ॥ .
८४ -- भाकृत कयासंग्रह एवं सो लद्ध-जसो नग-मण-नयणाण पुष्णिमा-चन्दो । अलियं मुणेइ सव्वं रहिओ चिर-दिट्ठ-बालाए ॥ १५४ ॥ जओ- ता लबा ता माणो ताव य परलोय-चिन्तणे बुद्धी । जा न विवेय-निय-हरा मयणस्स सरा पहुम्पन्ति ॥ १५५ ॥. एवं मयगायत्तो सो चिट्ठइ नाव नियय-मवणम्मि । ता एगा वर-विलया समागया कुमर-पासंमि ॥ १५६ दिन्नासणोवविट्ठा भणिया कुमरेण केण कजेण । तं आगया सि सुन्दरि, साहसु निययं अभिप्पायं ॥ १५७ ॥ भणिय तीए निसुणसु अवहिय-हियओ कुमार होऊणं । अहयं तुम्ह समीवे पठविया मयणमञ्जरिए ॥ १५८ ॥ एयं तुह संदिढे सुन्दर ! गुरु-विरह-जलण-तविधाए । जा गच्छइ न य जीयं ता सिञ्चसु संगम-जलेणं ॥ १५९ । अन्न च निसुणिउणं गय-खेड्डे तकरस्स यहणं च । दुद्वित्थी-परिहरणं नरवइ-पमुहेण य नणणे ॥ १६० ॥ साहुकारं तुझं कारन्तं हेय-विम्हिय-मणा सा । जीय पि हु तुह दंसण-समुस्सुया घरइ किच्छेण ॥ ११ ॥ सुणिऊण तीए वयणं दाउ हत्य-ट्ठियं च तम्बोलें । भणिया सा हू इत्यी सिणेह-सारेहि वयणेहिं ॥ १६२ ॥ कुसले ! पभणसु गन्तुं मा होहि समुस्सुया दिणे कवि । पत्यावं लहिऊण सव्वं सत्यं करिस्सामि ॥ १६३ ॥ 'अन्न म दिणे सहसा करहारूदा समागया पुरिसा । भवर्णमि पविसमाणा दिट्ठा कुमरेण हिट्ठ-मणा ॥ १६४ ॥ आलिङ्गि स-हरिसं अम्मा-पियरस्स कुसल-पडिउत्ती । स-सिणेहं परिपुट्ठा पमुक्क-घण-अंसु-निवहेण ॥ १६५ ॥ तो तेहि इमे भणियं अम्मा-पियरस्स कुमर ! कुसलं ति । तह वि हु तुह विरह-महा-गहेण गहियाइ चिट्ठन्ति ।। १६६ ॥ "
अगडदत्त
८५
.
कइवय-दिणाण मझे जड़ गन्तूणं न दंसणं कुणसि ।
तो कुमर ! निच्छएणं विमुक्क-जीयाण वञ्चिहिसि ॥ १६७ ॥
एवं निसामिऊणं सज्जावेऊण नियय-खन्धारं ।
पत्तो राय-समीये जंपइ सो एरिसं वयणं ॥ १६८ ॥
तायस्स समीवाओ उस्सुय-करहीरुहा दुवे पुरिसा ।
पहु मज्झ आणणत्थं समागया कहतु जे जोगं ॥ १६९ ॥
नरवइणा तो भणियं वच्चसु तं कुमर ! ताय-पासंमि ।
निय-परिवार-समेओ गन्तूण पुणो नियत्तेसु ॥ १७० ॥
दाऊण अलंकारं सम्माणेऊण महुर-वयणेहिं ।
निय-धूयाए समेओ नरवइणा पेसिओ कुमरो ॥ १७ ॥
फाउणं संजत्तिं दावावेउं पयाणणं सिविरं ।
एग-रहेणं कुमरो सयं ठिओ नयर-मज्झमि ॥ १७२ ।।
मामिणि-पढमे पहरे दूईए संगमीए पासम्मि ।
कुमरेण नियय-पुरिसो पट्टविओ जाणणट्ठाए ॥ १७३ ॥
गन्तूण तेण भणियं सिविरं अम्हाण पविसियं मगे।
एगागी राय-सुओ चिट्ठइ तुम्हाण कजेण ।। १७४ ॥
ता सुन्दरि ! गन्तूणं आणसु लहु मयणमञ्जरि एत्य ।
नेण समीहिय-कर्ज संपज्जइ अज तुम्हाणं ॥ १७५ ॥
सुणिऊण तस्स वयणं गन्तूणं संगमी तुरिय-तुरियं ।
निय-सामिणीए साहइ ज भणियं कुमर-पुरिसेण ॥ १७६ ॥
आयण्णिऊण सहसा रहस-समुच्छालिय-वहल-रोमच्चा।
संचलिया सणेणं सु-सहि-सहाया निय-घराओ ॥ १७७ ॥
पत्ता कुमर-समीवं आरूढा मयणमञ्जरी जाणे ।
आरुहसु सुयणु ! सिग्धं इय भणिया राय-तणएणं ॥ १७८ ॥
अह चोइऊण तुरए रज्जु गहिऊण वाम-हत्येणं ।
नाहरिउ नयरीए संपत्तो नियय-कडयंमि ॥ १७९ ॥
तुरियं पयाण-दक्का दवाविया तेण पत्त-मेत्तेणं ।
काऊण सु-संनत्ति चलियं सेनं समत्य पि ॥ १८ ॥
प्राकृत कथासंग्रह अगवरय-पयाणेहिं विसर्ग लडेवि भुवर्ण-पालस्स । पतो महा-अरण्णे साक्य-तरु-संकुले भीमे ॥ १८ ॥ अइदिप्तम-महा-दुम-संकुलमि मममि वच्नमाणरस । सन्व-नगाणंदयरो पाउस-कालो समगुपत्तो ॥ १८२॥ तमि य मणहर काले वध कुमरो घणस्त ना मझे। सहमति मिल्छ-सामी ता पडिओ तस सिबिरंमि ॥१८३ ॥ तस्स बलेणं वल-दप्पिएण सहसा कुमार-सन्धारं । पपणेण व धण-चन्द परिसत्तं नउसु वि दिसासु ॥ १८४ ॥ एगेण सन्दणेणं सहिओ निय-पणदणीए राय-सुओ। रण मो सो थको हरि व्य माया-ज्यस्त ॥ १८ ॥ .. ता वाणावलि-पहये भी मिल्लाण ते बल सयलं । भन्नन्न-दिसि-पलाणं गन्धगयस्सेव करि-जूहं ॥ १८६ ।। नं पुण पलायमाणं भिल्लाई पच्छिऊण निय-सेन्न । निहुरमकोसन्तो सहसा सवर्डमुहो चलिओ ॥ १८७ ॥ अणवरय ते दोनि वि अन्नोन्न परिसवन्ति सर-निवहे । . एको वि न वि छलिजइ निउणतणओ घणुए ॥ १८८ ॥ मओ चिन्तियं कुमारेण-~- बुद्धीए पवम्येण य उलेण तह मन्त-तन्त-जोएणं । पहणिजद पडिवक्सो नस्स न नीईए सकेन ॥ १८९ ॥ ता एसो भिल्लु-बई धणु-गुण-सत्येसु लद्ध-माहप्पो । न यसको पहणे तेण उवायं विचिन्तेमि ॥ १९० एवं च चिन्तिण भणिया कुमरेण सा निया मजा ! कुणा पिए सिङ्गार उवविससु रहम्स तुण्डंमि ॥१९१॥ उवविद्वाए तीए दट्टणं स्व-संपयं पवरं । दिहि तस्स निवेसइ पहओ मयणस वाणेहिं ॥१९॥ नीलुम्पल-पत्त-सरिच्छएण,आरा-मुहेण बाणेण । यच्छत्थलम्मि सहसा ना पहओ राय-तणएणं ।। १९३ !!
अगडदत्तं मम्म-पएसम्मि हओ पडिओ मूमीए मिल्ल-नरनाहो । इसि वियसिय-नयणो जंपई सो एरिसं वयणं ॥ १९४ ॥ अवि य- नाहं तुह सर-पहओ पहओ कुसुमाउहस्स पाणेण । अहवा किमेत्य चोज्नं मयणेणं को वि नहु छलिओ ॥१९॥ एवं पयंपिऊणं कालगओ भिल्ल-सामिओ झत्ति । एत्यन्तरंमि कुमरो निय-परिवार पलोएइ ॥ १९६ ॥ नाव न रहे न तुरए सेवय-पुरिसे य नो य वर-सुहडे । एग-रहेण कुमरो संचलिओ निय-पुराहुत्तं ॥ १९७ ॥ कहकहवि तं अरण्णं सो कुमरो लविऊण भय-रहिओ । गोउलमेगं पत्तो गावी-निवहेण रमणीयं ॥ १९८ ॥ एत्यन्तरंमि कुमरं दट्टणं गोउलाओ दो पुरिसा । पत्ता कुमर-समीवं भणन्ति महुरेहि वयणेहिं ॥ १९९ ॥ कत्तो सि तुमं नर-वर ! कत्थ वि वचिहिसि कहसु अम्हाणं । ससउरे वच्चामो भाणया ते राय-तणएणं ।। २०० ॥ तो तेहि पुणो भाणिय सुपुरिस ! अम्हे वि तुझ सत्येणं । सङ्घउरे वच्चामो जइ सुपसाओ तुम होसि ॥ २०१ ।। एवं ति होउ पडिवज्निऊण नोएइ ना रहे तुरए । ता. सथिल्लय-पुरिसा भणन्ति एयारिसं वयणं ॥ २०२ ।। एएणं मग्गेणं अत्यि महन्तं अईव कन्तारं । तस्स य मझे चिट्टइ चोरो दुजोहणो चण्हो ॥ २० ॥ मय-मत्तो गल-गम्नि कुणमाणो करि-वरो य अइविप्समो । दिही-विसो य सप्पो यग्यो तह दारुणो अत्यि ॥ २०४॥ अग्ने वि सावय-गणा कूरा मंसासिणो य दुप्पेच्छा। एवं नाउण मणे यच्चमुपएण मग्गेण ॥ २०५ ॥ कुमरेण तो भणिमा मा कुणह भयं पयत्तह पहमि । उरे संपता दमि कि यहुणा ।। २०६
८८
प्राकृत कथासंग्रह
एवं निसामिउणं अन्ने सथिल्हया नरा नहीं ।
राय-तणएण समय संचलिया मुक-भय-पसरा ॥ २०७ ॥
एत्यन्तरंमि एगो दीह-जडा-मउड-भूसिय-सरीरो ।
भसमुदलिय गत्तो तिसूल-चोफेण य सणाहो ॥ २०८ ॥
पडिवारय-परियरिओ पत्थिय-लिङ्गेण पापड-करग्गो।'
तेयंसी सुपसत्यो महवइओ तत्य संपत्तो ॥ २०९ ॥
तेण य भणिो कुमरो तुम्ह सुसत्येण पुत्तय अहं पि ।
सउरे वचामि तित्याणं दंसण-निमित्तं ।। ॥ २१० ॥
अन्नं च मह-समीवे कइ विहु चिट्ठन्ति पुत्त दीणारा ।
बलि-पूयणत्य-दिन्ना देवाणं धम्मिय-नरेहिं ॥ २११ ॥
के गेण्हेतु महायस ! वच्चामो नेण निब्भया अम्हे ।
एवं बहु माणिऊणं समप्पिओ दविण-निउलो ति ॥ २१२ ॥
ताहे सो परितुट्ठो आसीसं देइ नरवइ-सुयस्त ।
सथिल्लएहि सद्धिं संचलिओ कवड-कय-वेसो ॥ २१३ ॥
मुणिउं तस्स स-रवं कुमरो चिन्ता हियय-मझम ।
एएण समं गमणं न सुन्दरं होइ परिणामे ॥ २१४ ॥
एवं हियए परिभाविऊण कुमरेण चोइया तुरया ।
मम्गे रहो पयट्टो संपत्तो गहण-देसमि ॥ २१५ ॥
तेण महन्वइएणं भाणया सथिल्लया इमं वयमं ।
अज अहं तुम्हाणं पाहुणयं सव्वहा काहं ॥ २१६ ।।
अत्थि इहरण्ण-मझे गोउलमेगं पभूय-धण-निवहं ।
तत्यि मए वरिसालो आवन्तेणे का आसि ।। २१७ ॥
तम्मि मए मोउलिया सब्बे आवजिया निय-गुणेहिं ।
दाहिं ति अज भोज्नं ता तुम्हे पाहुणा मझ ॥ २१८॥
एवं निमन्तिऊण गन्तूण समागओ महावइओ ।
पायस-घय-दहियाणं भरिऊणं भण्डए गरुए ॥ २१९ ।।
आगन्तूण य तेणं भाणओ कुमरो विमहुर वयणेहि ।
पत्तय अज्जम्हाणं हिय-इच्छिय-निबुई कुणतुं ॥ २२ ॥
८९ . अगडदत्त कुमरेण तो भणियं गुरु-विअणा मज्झ उत्तमहंमि । वट्टइ अन्नं च नईण मोयणं कप्पए नेयं ॥ २२१ ॥ साथिलया य सब्वे माणिया कुमरेण दिहि-सन्नाए । नहु भोत्तव् एवं एएण समाणियं भत्तं ॥ २२२ ॥ अवगणिऊण कुमरं भुत्तं तं भोयणं विस-विमिस्सं । मुञ्जिय-मेत्ते सव्वे सहसा निच्चेयणा जाया ॥ २२३ ॥ जम-मन्दिर पवन्ने सव्वे ते जाणिउं महावईओ । मेलन्तो सर-निवहं पहाविओ कुमर-वहणत्यं ।। २२४ ॥ कुमरेण स-कोवेणं सर-निवहं वञ्चिऊण वेएण । मम्म-पएसे पहओ एगेण अद्ध-चन्देणं ॥ २२५ ।। अह सो महीए पडिओ जीविय-सेसो पयंपए एयं । पुत्त अहं सो दुजओ चोरो दुनोहणो नाम ॥ २२६ ।। निब्भय-चित्तेण तए मह चित्तं रञ्जियं महाभाग । जीविय-सेसो अयं संवुत्तो बाण-घाएण ॥ २२७ ॥ 'आयण्णसु मह वयण एयस्स गिरिस्स वामपासंमि । सारियाण दोण्ह मज्झे देवउलं अस्थि रमणीयं ॥ २२८ ॥ तस्स य पच्छिम-भाए तलिण-सिला चजिया सुनत्तेणं । - पलिऊण वामे भूमि-घरं तत्थ पविसेसु ॥ २२९ ॥ तस्सस्थि मज्झ भाए मम महिला पवर-रुव-गुण-कलिया । नव-जोवणा विणीया नामेणं जयसिरी सरला ॥ २३० ॥ रित्यं अइव महन्तं चिट्ठइ मज्झम्मि तस्स भवणस्स। ता ते सव्वं सु-पुरिस अप्पायत्तं करेज्जासु ॥ २३२ ॥ मह पुण पट्टद्द अन्तो गयमि जीवमि देसु कट्ठाणि । एवं सो भणमाणो पञ्चत्तं पाविओ सहसा ॥ २३१ ॥. दारु-समूहे मेलिय दिन्नो कुमरेण हुयवहो तस्स । आरुहिये पवर-रहं ताव गओ कहिय-देसमि ॥ २३३ ॥ दो सरियाणं मझे देवउले जोइया सिला तेणं । उन्याडिऊण दारं कमो य सदो नहा माणिओं ॥ २३४ प्रा.क.से. १२ ૮૮ . माकृत कथासंग्रह एवं निसामिऊणं भन्ने सत्यिल्लया नरा बहो । राय-तणएण समय संचलिया मुक-भय-पसरा ।। २०७ ॥ एत्यन्तरंमि एगो दीह-नडा-मउड-भूसिय-सरीरो। भसमुलिय-गत्तो तिसूल-चोफेण य सणाहो ॥ २०८ ॥ पडियारय-परियरिओ पत्थिय-लिङ्गेण पावड-करन्गो । तेयंसी मुपसत्यो महवइओ तत्य संपत्तो ॥ २०९ ॥ तेण य भणिो कुमरो तुम्ह मुसत्येण पुत्तय अहं पि । सहाउरे वचामि तित्थाणं दसण-निमित्तं ॥ ॥ २१०॥.. अन्नं च मह-समीवे कइ विहु निहन्ति पुत्त दीणारा । बलि-पूयणत्य-दिन्ना देवाणं धम्मिय-नरहिं ॥ २११ ॥ ते गेण्हेमु महायस ! यचामो नेण निम्मया अम्हे । एवं बहु भाणिऊणं समप्पिओ दविण-निउलो ति ॥ २१२ ॥ ताहे सो परितुट्ठो आसीसं देइ नरवइ-सुयस्स । सथिल्लएहि साद्धं सनलिओ कवड-कय-वेसो । २१३ ॥ मुणिउं तस्स स-रुवं कुमरो चिन्तइ हियय-मजमि । एएण समं गमण न सुन्दरं होइ परिणामे ॥ २१४ ॥ एवं हियए परिभाविऊण कुमरेण चोइया तुरया । मम्गे रहो पयट्टो संपत्तो गहण-देसमि ॥ २१५ ।। तेण महत्वइएणं भणिया सत्यिल्लया इमं वयमं । अज अहं तुम्हाणं पाहुणयं सव्वहा काहं ॥ २१६ ॥ अत्थि इहरण्ण-मझे गोउलमेगं पभूय-धण-निवहं । तथि मए वरिसालो आवन्तेणं फओ आसि ॥ २१७ ॥ तम्मि मए गोउलिया सव्वे आवजिया निय-गुणेहिं । दाहिं ति अन्ज भोज्नं ता तुम्हे पाहुणा मझ ॥ २१८॥ एवं निमन्तिऊण गन्तूण समागमो महावइओ । पायस-पय-दहियाणं भरिऊण भण्डए गरुए ॥ २१९ ॥ आगन्तूण य तेणं भाणिओ कुमरो विमहुर वयणेहि । पत्तय अज्नम्हाणं हिप-इच्छिय-निचुई कुणसु ॥ २२० ।- ८९ अगडदत्त कुमरेण तओ भणियं गुरु-विअणा मज्झ उत्तमङ्गंमि । वट्टइ अन्नं च नईण भोयणं कप्पए नेयं ॥ २२१ ॥ सथिल्लया य सव्ये माणया कुमरेण दिहि-सन्नाए । नहु भोत्तव्यं एवं एएण समाणियं भत्तं ॥ २२२ ॥ अवगणिऊण कुमरं भुत्तं तं भोयणं विस-विमिस्सं । मुञ्जिय-मेत्ते सव्वे सहसा निच्चेयणा जाया ॥ २२३ ॥ जम-मन्दिरं पवन्ने सवे ते जाणिउं महावइओ। मेल्लन्तो सर-निवहं पहाविओ कुमर-वहणत्यं ।। २२४ ॥ कुमरेण स-कोवेणं सर-निवहं वश्चिऊण वेएण । मम्म-पएसे पहओ एगेण अद्ध-चन्देणं ॥ २२५ ॥ अह सो महीए पडिओ जीविय-सेसो पयंपए एय । पुत्त अहं सो दुजओ चोरो दुज्जोहणो नाम ॥ २२६ ॥ निब्भय-चित्तेण तए मह चित्तं रञ्जिय महाभाग । जीविय-सेसो अहय संवुत्तो वाण-घाएण ॥ २२७ ।। आयण्णसु मह वयणं एयस्स गिरिस्स वामपासंमि । सरियाण दोण्ह मझे देवउलं अस्थि रमणीयं ॥ २.२८ ॥ तस्स य पच्छिम-भाए तलिण-सिला चजिया सुजत्तेणं । - पल्लिऊण वामे भूमि-घरं तत्य पयिसेसु ॥ २२९ ॥ तस्सत्थि मज्झ भाए मम महिला पवर-ख्व-गुण-कलिया । नव-जोव्वणा विणीया नामेणं जयसिरी सरला ॥२३० ॥ रित्यं अइव महन्तं निहइ मम्मि तस्स भवणम्स । ता त सव्यं सु-पुरिस अप्पायत्तं करेजामु ॥ २३२ ॥ मह पुण यदृइ अन्तो गमि जीवमि देसु कहाणि । एवं सो भणमाणो पञ्चत्तं पापिओ सहसा ।। २३२ ॥ दार-समूहे मेलिय दिनो कुमरेण हुयवहो तस्स । आरुहिय पवर-रहं ताव गओ कहिय-देसमि ॥ २३३ ॥ दो सरियाणं मझे देवउले जोड्या सिला तेणं । लादिऊण दार कमो य सद्दो नहा माणओं ॥ २३॥ .
९० माकत कयासंग्रह भणर तओ सा रमणी सहसा गन्तृण दार-देममि । कोइल-माहुर-सरेणं मझे आगच्छ भवणम्स ॥ २३५ ।। पेन्छवि तीए रूपं साणन्दं ना पलोअप कुमरो। मयणमन्जरीए ताव य अवहत्येण रओ सहसा ॥ २३६ ॥ माणियं च--- बन्धु-पिया-साहियाओ नयरं गेहं करनेणं चत्तं मए अलाज्जर तुम पि अनं पसत्तो सि ॥ २३७ ।। नितुणे वि तीए वयणं कुमरो पजेवि तं वर्ण सहसा । सन्दण-वरमारहिउं संचलिओ अगओ ताहे ॥ २३८ ।। लाइ नाव सुहेणं वण-गहणं केत्तियं पि मीसणयं । सहस त्ति ताव पेच्छइ नासन्तं सवर-संवाय ॥ २३९ ।। अह पच्छिऊण कुमरो भय-तसिए वणयराण संघाए।' चिन्तइ निय-नित्तणं होयवं एत्य मय-करिणा ॥ २४० ॥ सासको हियएणं नाव पलोएइ तदिसा-हत्तं । सास-सह-कुन्द-धवलं ता पेच्छद करि-वरं एक ॥२४॥ पज्झरिय-मय-पवाहं मोडिन्तं तरु-वरे महा-काए । मयमन्जरी खणणं उल्विममा हियय-मछमि ॥ ४२ ॥. कुमरेण तओ भाणयं मा बीहसु मुद्धि रण-कलहाओ । गरुयाण संपया आवया य न हु इयर-पुरिसाणं ॥ २४३ ॥ एवं भणिऊण पियं अवयरिओ रह-वराओ सो तुरियं । गन्तूण उत्तरीय पत्रिखत्तं झात्ति पुरओ त्ति || १.४४ ।। ताव य सो मायो छोहं ना देइ उत्तरिजमि । ता कुमरो वि मु-दक्खो झड त्ति आरुह्इ सन्धम्मि ॥२४॥ खण-मत्तेणं सो मत्त-करिवरोणेग-वणयर-कयन्तो । स-वसो कुमरेण को अहि व्व मणिमन्त-जोएण ॥ २४६ ॥ निय दइयाए पुरओ अवइण्णो गय-वररस खन्धाओ ।. पुणरवि रहंमि रूटो संचतिओ निय-पुरा-हुत्तं ॥ २४७ ।।
अगडदस ९१ मा केत्तियं पएस कुमरो र इ निय-पिया-सहिओ । ता पेच्छाइ सो वर्ष अद्धाण-तडमि उयविडं ॥ २४८ ॥ उद्धसिय-केसर-सर्ट अप्फालिय-वसुह-दीह-लङ्गलं । तं पैच्छिऊण कुमरो हसिऊणं धाविओ समुहो ॥ २४९ ॥ सजेउं रोद्द-कम वग्यो जा देइ निय-कर-पहारं । वेढिय-वत्यो हत्यो छूढो कुमरेण वयणमि ॥ २५० ॥ दाहिण-हत्येण पुगो पहओ असि-घेणुयाए खन्,मि । गाद-पहारेण हओ धस त्ति महिमण्डले पडिओ ॥२५॥ निजिणिऊण य वग्यं नाव य लोइ थोवयं गहणं । पेच्छइ ताव भुयङ्गं अद्धाणे संठियं कुमरो ॥ २५२ ॥ केरिसं-- अलि-उल-कज्जल-वण्णं फणि-मणि-किरणोह-भासुर-सरीरं । दो-जीहं रतच्छं धमणी-धय-मुक्क-पुकारं ।। २१३ ॥ सवहंमुहं उवेन्तं दट्ठणं मयणमञ्जरी सप्पं । गुरु-भय-कम्पिय-देहा लग्गा कुमरस्स कण्ठमि ॥ २१४ ॥ मा बोहेसु भणन्तो उत्तिण्णो सन्दणागो सो सुहटो । आवन्तस्स य फणिणो सहसा विहिओ गई-थम्भो ॥ २११ ॥ तो काऊं मुह-थम्भ खेल्लानेऊण उडिभो भुयगो । आरुहिऊण रह-वरं तुरियं संनोइया तुरया ॥ २१६ ॥ किच्छेण लाऊणं गहणं तं कहवि नरय-सारिछ । संपत्तो ससउरे संतोसिय-नयरि-जण-नियहो ॥ २१७ ॥ वरविहिय-वत्य-सोहाउलंमि नयरंमि सुन्दर-निषरस । जण-मण-नयणाणन्दो दाणं दिन्तो पपिटो सो ॥ २१८॥ निय-मन्दिरं पि पत्तो जणणी-गणएण गरय-नेणं । आलिडिओ स-हरिसं लोएणं पणमिओ ताहे ॥ २१९ ॥. तो भोयणावसाणे पुट्ठो देसन्तराण वुत्तन्तं । तेण समम्गं काहियं जा पत्तो नियय-भुमि ॥ २.
९२ . माकृत कथासंग्रह एवं ताणं सुह-संगमेण संगाय-परम-तोसाणं । वच्चइ सुहेण कालो रज-सुहं भुञ्जमाणाणं ॥ २६१:॥ अह अन्नया वसन्ते कामुय-लोयाण हियय-आणन्दे । बहु-पउर-परियण-जुओ उज्जाणं उवगओ राया ||२६२॥ 'अह सो वि तओ कुमरो सुहि-जण-परिवारिओ पिया-सहिओ। पुर-नारि-पलोइय-रूव-संपओ तत्य संपत्तो ॥ २६३ ॥ बहु-हास-तोस-वीणा-विणोय-वर-नट्ट-गेय-कव्वेहिं । कीलइ पमुइय-चित्तो मयणमन्नरियाए सह कुमरो ॥ २६४ ॥ अवरण्हे सव्य-जणो रमिऊणं पुर-वरे गओ सिग्यं । राया वि सयल-परिवार-संनुओ भवणमणुपत्तो ॥ २६१ ॥ कुमरो वि विसज्जिय-सयल-परियणो जाव रह-वरं पत्तो । ता सा मयणमञ्जरिया डक्का भुयङ्गेण उग्गेण ॥२६६॥" हाहा रवं कुणन्ती डक्का डक्क त्ति तह य विलवन्ती। कम्पन्त-सयल-गत्ता पडिया कुमरस्स उच्छने ।। २६७ ॥ कुमरेण तओ भणिया मा मा बोहेहि कुवलय-दलच्छि । विसहर-विसम-प्पभवं निमेस-मेत्तेण काहामि ।। २६८।। एवं भणमाणस्स य मुहुत्त-मत्तेण सा पिया तस्स । विसम-विस-पीडियङ्गा खणेण निचेयणा जाया ॥ २६९ ।। जीविय-मुक त्ति वियाणिऊण कुमरो वि मोहमावन्नो । विलवइ करुण-सरेणं हाहा-कारे विमुञ्चन्तो ।। २७० ।।. कहकहवि हु किच्छेणं अत्ताणं संवरेवि कुमरेणं । रइऊण चियं ताहे ठविया उवरिमि सा भज्ना ॥१७१ ॥ पजालिऊण जलणं अत्ताणं जा खिवेइ सो कुमरो । सहप्त.त्ति ताव पत्तं गयणाओ खयर-जुयलं ति ॥ २७५ ॥ संपत्त-मत्तएण य भाणिओ कुमरो सु-कोमलं वयणं । किमकारणेण सु-पुरिस अत्ताणं खिवसि जलणम्मि ॥२७३ ।। अहयं खण-मेत्तेण वि सत्य-सरीरं करेमि तुंह भन्ज । एवं पि पिऊणं पहया अहिमन्तिय-जलेण ॥ २७४ ॥ . .
अगडदत्त निदा-खए व्व बुद्धा अत्ताणं संवरेवि पसयच्छी । कयरो इमो पएसो पुच्छन्ती उट्ठिया झत्ति ।। २७५ ॥ तं खयराणं जुयलं उठावेऊण पणइणि तस्स । जपिय कुमरेण समं उप्पइयं गयण-मग्गमि ॥ २७६ ॥ कुमरो वि पिया-सहिओ रयणीए अइतमन्ध-पटराए । पञ्चासन्ने देवय-उलंमि सहस चिय गओ ति ॥ २७७ ।। कुमरेण एत्य समए भणिया दइया पसन्न-वयणेणं । आणेमि जाव जलणं ताव तुम चिट्ठ खणमेगं ॥२७८॥ एवं भणिऊण गओ जलणं गहिऊण पुनरवि नियत्तो । ता पेच्छइ देवउले उज्जोय मण-चमकारं ॥२७९॥ संपत्तेणं तेणं भणिया सासङ्क-माणसेणेवं । अजे दीवुज्जोओ दिवो मे आसि देवउले ॥२८॥ तीए वि य पडिभणियं पिय तुह हत्य-ट्टियस्स जलणस्स । जलियस समुज्जोओ संकन्तो सो तुमे दिह्रो ॥२८॥ एत्यन्तरमि खगं भजाए समप्पिऊण सो कुमरो। महि-निहिय-जाणु-जुयलो अहोमुहो धमइ जा जलणं ॥२८२॥ ता सहस चिय तीए खग्गं हत्याओ कोस-परिहीणं । अइगरुय-निहाएणं पडियं देवउल-सिल-पट्टे ॥२८॥ संभन्तो ता पुच्छइ निय-दइयं सो हु सरल-सन्भावो । कि कोस-विप्पमुकं खगं पडियं महियलंमि ॥२८४॥ ताएं वि तओ भणिओ मह मण-मोहो अईय उच्छलिओ । तेणं परव्वसाए करवालं नवरि पडियं ति ॥२८॥ शाले वि तओ जलणं देवउले वोलिऊण सा रयणी । गोसमि नियय-भवणे गयाइ साणन्द-हिययाई ॥२८॥ बन्धव-सहि-सयणाणं रयाण-पउत्ती य निविसेसा सा । पिय-सहिएणं कहिया रहस-वसुल्लसिय-हियएणं ॥२८॥ एवं दोह वि हियय-समीहिय-विलास-सत्ताणं । . ." . . - चालो विसय-मुहं.सेवमाणाणं ॥२८॥ • १४ + . माकृत कयासंग्रह अह अनया कयाई सप्पुरिसो राय-नन्दको कुमरो । विवरीय सिम्त-तुरयं परिवाहइ बाहिपालीए ॥१९॥ तो तेण दुदु-हरिणा उचाहरिऊण लोय-पथक्वं । उवणीओ स रणे अइविसमे तावत-निवासे ॥२९॥ परिभममाणेण तओ पत्तं कुमरेण निणहरं एक । चारण-समणो एगो दियो बहु-मुणि-गणाइण्णो ॥२९॥ सो य केरिसो- गह-नक्सत्ताणं ससहरो ब रयणाण कोत्युह-मणि व्य । कप्पदुमो व तरूणं देवाण सहस्सनयणो व्व ॥२९॥ चन्दो व्व सोमयाए महि व सन्तीए दित्तिए मित्तो।। रूण धम्महो इव निम्मल-चजणाण-संपन्नो ॥२९॥ नामेण साहसगई विजा-वा-दिट्ट-विस-यवहारो। बोहेन्तो भविय-नणे निम्मल-धम्मोवएसेणं ।।२९४॥ गन्तूणं कुमरेणं सहसा तो पणमियं भरण-कमलं । लद्धासीसो य तहा उपविट्ठो तरस, पासंमि ॥२९॥ लहिऊण अवसरं तो भणियं कुमरेण विणय-पत्तेण । सुहगुरु साहसु मज्झ स-कोउओ किंपि पुच्छामि ॥२९ के पह इमे मु-पुरिसा जोवण-लायण्ण-रुव-परिहत्या । वेरग-मग-पडिया पञ्चयि इच्छन्ति वय-गहणं ॥२९॥ तो भणियं नाणिणा--- अस्थि इह विसय मझे चमरी नामेण विसम-पल्लिसि तं मुन्नइ बलवन्तो धरणिधरो नाम मिल्लो ति ॥२९० अह अन्नया कयाई हय-गय-रह-जोह-सुहइ-मरियरिओ एगो नरवइ-कुमरो समागओ तस्स भूमीए ॥२९९॥ तो तेण तम्स सिबिरं ह्य-विहा तक्खणेण काऊणं । आइत्तो संगामो वल-वणा तेण सरिसो ति ॥ ३०० मिडिया महई वेलं नाव न एगो वि तीरए छलिंड। तो तेण नियय-नाया कप-सिङ्गारा कया पुरओ ! ३० अगडदत्त तो तीए उपरि दिट्टी वन्मह-हरिएण पेरिया जाव । छिदं लहिरण तओ कुमरेण मो हशो गम्भे ॥ ३०२ ॥ पहिउण भिल्ल-नाहं सो कुमरो पविमिओ पिया-साहिओ । एए पुण पश्च वि तस्स भायरो आगया तुरियं ॥३०॥ जीय-विमुकं दटुं बाण-पहारण भायरं नेढें । रहमग्गेणं चलिया अमरिस-वस-फुरफुरन्तोट्ठा ॥ ३०४ ।। संसरश्मि गएहिं दिट्ठो कुमरो कुमार-परियरिओ । चिहान्त तत्य पञ्च वि जोयन्ता मारणे छिदं ॥ ३०५ ॥ अह अन्न-दिणे कुमरो उज्जाणे मुक्क-सयल-परिवारो । 'निय-जायाए समेओ दिवो सो तेहि एगागी ॥ ३०६ ॥ जा चिन्तन्ति इमं ते वहणोवाय किलिट्ठ-परिणामा । सहस त्ति तस्स जाया दट्ठा दुद्वेण भुयगेणं ॥ ३०७ ।। गय-जीयं नाऊणं अप्पाणं जा खिंवइ जलणमि । • ता विज्नाहर-जुयलं पत्तं सत्थी-कया तेणं ।। ३०८॥ चइऊण तमुज्जाणं पच्चासन्ने गयाइ देवउले । मोत्तूण तं मयच्छि जलणस्स तो गओ कुमरो ॥ ३०९ ॥ एवं पञ्च वि पुरिसा लद्ध-च्छला गरूय-तोसमावन्ना। वहण-करणुज्जय-मणा पच्छन्ना तत्य चिट्ठन्ति ॥ ३१० ॥ एयाण काणद्वेणं चिर-गोवय-दीवओ समुम्गाओ । पयडीकओ य सहसा सुर-मन्दिर-मज्झयारंमि ॥ ३११॥ दीवुजोएण तो दिवो बालाए ताण लहु-भाया । अइनेह-निभराए पलोइओ सोम-दिट्ठीए ॥ ३१२ ॥ ता वुत्तो सो तीए होसु तुम सुयणु मझ भत्तारो। जइ तं अन्न झायसि ताहे नासेमि नाय पि ॥ ३१३ ॥ तेण पुणो सा भाणिया मुद्धे इछाम है तुम किंतु । तुह भत्ता जइ जाणइ न सम्वहा अत्यि मे-जीय ॥ ३१६ आणिय- कवडेण य सन्ति विसं मरन्ति न य जन्ति सम्भावं ॥३२३॥ • माकृत कयासंग्रह मुहय अहं निय-दइयं यावाइस्सामि तुझा पचपरा । एवं पयंपिउणं पईयो माम्पिभो दाति ॥ १५ ॥ एत्यन्तरंमि कुमरो यहि पेण हात्ति संपतो । संपत्तंग भागिय उज्जोओ यह मर दिटो ॥ ३१६). तीए तो भाणयमिण तुह-कर-गहियास जलिय जलणरस ! देवरले संमन्तो पिय उजाओ तए दिहो ।। ३१७ ॥ खगं ममापिऊणं ना सो दीवेइ हुयवहं कमरो। ता कट्टिय-करवालं गांवाए मुचए पहरं ॥ ३१८ ॥ एएण करुण-महणा अपहत्येऊण पाडियं सगं । सिह सहोयराणं परियं इत्याए सु-विनितं ॥ ३१९ नाऊण तयं तीए विलसियमइदारुणं निरावेतरा । येरग-समावना समागया मह समीवमि ॥ ३२० ॥ आयाण्णय निय-चरिय संमन्तो माणसंमि सो कुमरो। परिभावइ पेच्छ अहो महिलाणं दारणं नरियं ॥ ३२१ ।। ता सच्चमेयं--- गहाए वालुयं सायरे जलं हिमवओ य परिमाण जाणन्ति बुद्धिमन्ता महिला-हिययं न याणन्ति ।। ३५२ ।। तहा- रोवन्ति रुवायन्ति य आलियं जपन्ति पत्तियावेन्ति । " महिला हु रत्त-मेत्ता उच्छू-खण्डं व सकरा चेव । सच्चिय विरत्त-मेत्ता निम्वं कूरं विसेसेइ ॥ ३२४ ॥ अणुरजन्ति खणेण जुवइओ खणेण.पुण विरजन्ति । अन्नन-राय-निरया हलिद-रागो व्व चल-पेम्मा ॥ ३२५ ।। हिययंमि निहुराओ तणु-जम्पिय-पहिएहि रम्माओ ।
अयसो । अह वा- 'उन्विगो य अहं संसार-वासाओ । ता करेह वय-पयाणेणाणुग्गह मुंबईओ सरिच्छाओ सुवे ता अहो मे अहमत्तणं जमेय-कारे ताव फुरइ वेरग्गु वित्त कुल लज्ज वि ताव 'ताव अकनिह तनिय सड़क गुरु यण-मउ तवार ताविन्दियह वसाइ जसह सिरिहायइ तावहिं । रमाणेहि मणु-मोहणिहि पुरिमु वसि होइ न जावहिं ॥३९ ता पिरत्यु संसारस्स नत्यि एत्य किंपि सुहकारणं । भणियं च- खण-दिट्ठ-नट्ठ-विहवे खण-परियदृन्त-विविह-मुह-दुक्खे । - खण-संजोय-विओए संसारे रे मुहं कत्तो ॥ ३.८ ॥ एवमाइ भावेन्तो सर्वगेमुवगओ, निवडिऊण य भयवओ चलणे भाणिय भयवं, मम सन्तियं चरिममेयं । अहं एएप्ति भाइ-घाय दिक्खिओ भयवया।नाओ दुरणुचर-सामण-परिपालणुज्नओ त्ति
No text on this page.
No text on this page.