·No text on this page.

·विषय-सूची
विषय:
पृष्ठम्
56
१२
१४
६-वटवृक्षः
२-वाहनानि
३-जलयानानि
४-इतुः
५--शरीरम्
६-पर्वताः
७-कालिदासः
८-बुद्धदेवः
--कुटुम्वन्
१०-ढपारशङ्गः (१)...
११--
१२-धर्मबुद्धिपापबुद्धी
१३---भासुरको नाम सिंहः
१४-युद्धिमान वानरः
१५-~-कुतयोधकथा
१६-पत्रव्यवहार-पहति:
३१
३४
३६
४८
५४
...

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·प्रथमः पाठः।
वटवृक्षः।
अहो वटवृक्षोऽप्येको विचित्रस्तरुर्भवति,
तं महच्छत्तमिव दृश्यते । अत्र प्रभोर्जगदी-
वरस्य प्रभुत्वं ज्ञायते यदणुमारवीजादेता-
न्महान्वटवृक्षो जायते ।
तत्मकाण्डाद्वि-
गला विस्तृताश्च स्कन्धास्तिर्यक् प्रसरन्ति ।
কামােৰা, যাৰা: ময়না তদু-
न्ति । अतएवायं वृक्षो न्यग्रोध इति कथ्यते ।
स्कन्धेभ्यश्शाखाभ्यश्च जटा निस्तृत्वावलम्बन्ते।
ताले वृद्धिं गत्वा भूमिं स्पृशन्ति, प्रविशन्ति च ।
त्रि प्रविश्य पादपतां भजन्ते মনন:
.

·No text on this page.

·( ३ ) पिप्पलपचाणि सदा चलन्त्येवासते, अतएव स चलदल इत्युच्यते । पिप्पलस्यापि च्छाया शीतला भवति । तत्रापि लोकः सुखमनुभवति । किन्तु वटच्शयातुल्यतां न प्राप्नोति । पिप्पले वटस्येव जटारस्तम्भा अपि न भवन्ति । प्रतएव अकम्पनो लीलयैवैनमुन्मूल्य पातयति। इयानेव वटपिप्पलयोर्भदः । टिप्पनी--अध्यापरवानान्तपुरुपसनासं शिक्षयेत् । एतत्पान्तर्ग- तानि तहुदाहरणानि च दर्शयेत् ।। .

·No text on this page.

·दिवः पादः।
वाहनानि ।
आमन प्राचीनकाले वाहनानि अश्वरयः.
गारयः, गजः, गझटः, यकटी. घाटकः, केजरः
जिविका च । राजाना महागजाचावरगार
पायां कुर्यन्त सामन। प्रेष्टिना महाजना अनि
फारच पुप्परयः गटागटीभिन्न कलन्ति
अनुचगः ग्वीजन
बामा गन्नोऽभवन् । पोडारनिकाला.
वाटा म्यन्दनम्याग्चाभियामिक
माया बस दिया
जानाज पाया गया।
-
ग्रायः

·No text on this page.

·. ( ५ ) द्वितीयः पाठः। वाहनानि । प्रासन प्राचीनकाले वाहनानि प्रश्वरयः, गोरंथः, गजः, शकटः, शकटी, घोटकः, देशरः, शिविका च । राजानो महाराजाश्चाश्वरबैजैश्च याचां कुर्वन्त आरुन् । श्रेष्ठिना महाजना धनि- काश्च पुष्परथैः शक्टःशकटीभिश्च चलन्ति स्म। अनुचराः स्वीजनश्च प्रायः शिविका गोरचं वारुह्य गच्छन्तोऽभूवन् । योद्धारः सैनिकाश्चा- श्वारूढाः स्यन्दनस्वाश्चाभियान्ति स्म । द्विजेतरैः प्रायो वेशरारूर्याचा क्रियते स्म । सामान्य- जनात्तु पद्भयामेव जग्मुः। साम्प्रतं तु नानाविधान्यद्भुतयानानि निर्मि- तानि सन्ति । तेषु मयमं रेलनाम्नी गन्दी पश्य । अस्मा अग्रे "रंजिन' नामकं महान् विद्यते, यस्यान्ततीक्ष्णाशिः प्रज्वाल्यते। तदुपरि नुवि- शालपुटलौहपाचे जलं प्रपूर्यते । तदमितापेन कपिलजलात्मवलो दाप्पसमूहो वेगेनोत्तिष्ठति एव "संजिन" यन्नं चालपति । तत्पृष्ठतः:

·No text on this page.

·( 9 ) खगा इवाकाशे विद्युबलेनोड्डीयन्ते । इमानि लघूनि वृहन्ति च भवन्ति। लघुष्वल्पसंख्या जना उपविश्योड्डीयन्ते । बृहत्सु तु वहवो जना निष- द्योड्डयितुं शक्नुवन्ति गच्छन्ति च "रेलाद्" अप्यधिकवेगेनान्तरिके । अद्यावध्येपामुपयोगो निकविभाग एव दृश्यते । आसन पुराभारतवर्षेऽपि सुदृढा महान्तोऽति- शीघ्रगामिनो विमानाः। रामायणेऽपि वर्णितं महर्पिवाल्मीकिना यद्रावणं निपात्य श्रीरामच- न्द्रतप्रियपरिजनः पुष्पकविमानमारुह्य लक्षा- तोऽयोध्यान्प्रत्याजगाम । तेष्वारूढेषु सर्वेषु कौवेरं परमासनम् । राघवेणाभ्यनुज्ञातमुत्पपात विहायसम् ।। टिप्पनी-अध्यापक छात्रान् कर्मधारयसमास शिस्वेत्तदुदाहरणानि 'च पावादलादुत्य प्रदर्शयेत् ।। ४ . --

·No text on this page.

·( ७ ) खगा इवाकाशे विद्युबलेनोड्डीयन्ते । इमानि लधूनि वृहन्ति च भवन्ति। लघुष्वल्पसंख्या जना उपविश्योड्डीयन्ते । बृहत्सु तु बहवो जना निष- द्योडयितं शक्नुवन्ति गच्छन्ति च "रेलाद्" अप्यधिकवेगेनान्तरिक्ष । अद्यावध्येषामुपयोगो निकविभाग एव दृश्यते । आसन पुराभारतवर्षेऽपि सुदृढा महान्तोऽति- शीघ्रगामिनो विमानाः। रामायणेऽपि वर्णितं महर्षिवाल्मीकिना यद्रावणं निपात्य श्रीरामच- न्द्रस्तप्रियपरिजनः पुष्पकविमानमारुह्य लङ्का- तोऽयोध्याम्प्रत्याजगाम । तेष्वारूढेषु सर्वेषु कौवेरं परमासनम् । राघवेणाभ्यनुज्ञातमुत्पपात विहायसम् ।। टिप्पनी-अध्यापछावान् र्मधारयसमा शिस्येत्तदुदाहरणानि च पालादुत्व प्रदायेद ॥

·No text on this page.

·(८ ) तृतीयः पार। जलयानानि । जलेऽपि स्थल इव कार्यवशान्मनुप्याः प्रायो गमागमं कुर्वन्ति । साधारणनदीषु कासारादौ च तरि तरणिमुडुपं वाल्ह्य लोकास्तरन्ति पारञ्च गच्छन्ति । महानदी नदेषु च नावं व्यापाराय प्रयुञ्जते, तत्पारगमनाय च। द्वीपाट्टीपान्तरया- घायान्तु पोतमारुह्य सागरपारं यान्ति, द्वीपान्तरेषु व्यापारं च कुर्वन्ति । पुरा भारतीया नानाविध- भाण्डः पोतान् प्रपूर्व चीनदेशं जावाद्वीपमन्या- न्यपि द्वीपान्तराणि गत्वा महा_णि स्ववस्तूनि विक्रीणते स्म तत्रत्यानि समर्घाण्युपयोगिवस्तूनि भारतं च प्रत्यानयन्ति स्म। ते पोतवणिजः कच्यन्ते। इदं भारतीयानां व्यापारस्य प्राचीना प्रया। पुरा पोता अनुलवायुवशात् समुद्रे चलन्ति स्म । किन्तु साम्मतमतंख्या महान्तः सुदृढाः पोता निर्मिताः सन्ति । येषां चालनाय वायु - पेक्ष्यते। तामध्ये "रेलस्य व "रंजिन" पन्

·No text on this page.

·( ११ ) चतुर्पः पाठः। इक्षुः। केचन मृदवः वा कृपाणा यथा गोधूमाद्यन्नानां कृषि कुर्वते, तथैव तैरिदूणां कृषिरपि क्रियते । इक्षवो जात्या केचन तनुरूपाः केचन स्थलाः केचन कठिनाश्च भवन्ति । इक्षुकाण्डः प्रलम्ब- दण्डाकृतिर्वहुपर्वा च भवति । प्रतिपर्वेक्षुनेचं भवति यदकराश्रयं जायते । माघे फाल्गुने मासि इक्षुकारडखण्डान् कृत्वा सम्यक् परिष्कृतक्षेत्रेषु तान् वपन्ति कृषि- ज्ञाना ग्रामीणाः । तदैव मासान्ते तन्नेत्र- भ्योऽङ्कुराः प्ररोहन्ति । अवकरजलदानाद्युप- युक्तसेवया तेऽङ्कुरा विस्तारं गच्छन्ति, वर्धन्ते चोर्ध्वम् । चातुर्मास्ये पर्याप्तं मेघजलं लब्ध्वैव- मितवो वर्धन्ते यत्क्षेत्र तैः परिपूर्ण क्रियते । देवोत्यान्यां कार्तिकशुकादश्यां प्रयमभिक्षु- कारडान्बोटयित्वा स्वगृहमानयन्ति कृपकाः पूजयन्ति च तैर्भगवन्तं नारायणम् । हिन्दुकृप- काणामियं रीतिः, । इहत्पवनकृपकाणा- अपीरुबोटनकालः स एवास्ति । मार्गशीर्षा- दारभ्य फाल्गुनी यावदिक्षुकुट्टका रसग निस्-

·No text on this page.

·निष्पीडनं स्थानम् । । ( १३ ) न्निप्पीडयन्ति, कुर्वते च गुडं, मत्स्यण्डी* फाणितं, शर्करां, सितां च । इतो दृष्टिं देहि पश्य च कस्यचित्कृषकस्येक्षु- यस्य वस्तुनः शिरमि किञ्चित्त्यूलः काष्ठदण्डो दृश्यते तदेव निष्पी- डनयन्त्रनस्ति । इदं भुवि निखातमस्ति । एत- स्याग्रे चत्वारि छिद्राणि विद्यन्ते । तेष्वेव च्छि- द्रविक्षुकाएडान् प्रवेशयन्ती स्थितैका योषि- दृश्यते । तत्पृष्ठत इक्षुदण्डा दृश्यन्ते । युगस्क- न्धौ द्वौ वृषभी वन्दशिरोदरडे रश्मिना नियुक्तौ चालयन् कृपाण एसो दृश्यते । वृषभौ यन्त्रस्य समन्ततो भ्राम्यतः, अत एकतो रसो निःसरति, अपरतश्चेनुकीकतानि । रसं नीत्वा कटाहे प्रक्षि- पन्ति मज्वालयन्ति च तदधस्तादमिं कीक- सानि चेन्धनीकुर्वते. तेनैवेयं लघुभित्तिः कृष्णवर्णा सजाता दृश्यते यन्मृत्तिकास्थालं तदुपरि दारुहस्तकश्च तेनैव घनीभूतं रसं कटाहान्निस्सार्य स्थाले प्रक्षिपन्ति, कुर्वन्ति च गुडं, स एव गुडो झाबुकद्वये भरितोऽव- लोक्यते। तोलयति चैको जनो ग्राहकश्च वस्त्रां- रार इति हिन्दीभाषायाम् । 1 फरची बीनी खांह वा इनि हिन्दीमापापात् ।

·No text on this page.

·T,
शिगेला
ध्रुषी
फगाः
नासिका
पोष्ठः
दन्ताः
अधर:
हनु
पाण्या
( १.५ )
म
मणियनमा
स्कन्धः
-
--------
शरीरम्।

·No text on this page.

·( १७ ) स्परा हनुः। हनुतो वयसि श्मश्रूणि जायन्ते। दधस्तादीवा, तस्यां घाटास्ति । ग्रीवाम- भेतः स्कन्धौ, तयोर्मूले भुजौ, भुजयोर्मध्यग्रन्धिः कुर्परः कफेोणिर्वेत्युच्यते । तस्योपरि प्रगण्डः, तस्याधश्च प्रकोष्ठः । प्रकोष्ठाधो मणिबन्धः । तदधः करः । द्वयोः करयोः पञ्चपञ्चाङ्गुल्यः । अङ्गु- लीषु नखा भवन्ति । भुजयोर्मूले कतौ स्तः, तयो- रधस्तात्पाश्र्वी, तयोर्भुजयोरन्तराले वक्षस्थलम् । तस्य पश्चाद्भागः पृष्ठम् । अधश्चोदरम् । तदध- स्तात्कटिः, तत जरू, जवोंर्घन्धी घुटिके कथ्यते। ततो जानुनी, जानुचरणयोग्रन्थी गुल्फौ। तयो- रधः पाणी । अग्रतः प्रपदं तदग्रतः सनखा अङ्गुल्योऽङ्गुष्ठश्च । समग्रः काय: सूक्ष्मया त्वचा परिवेष्टिनोऽस्ति । त्वचि स्पर्शेन्द्रियं तिष्ठति येन स्पर्शस्य ज्ञानं भवति । इदमेवात्मानं शरीरं सर्वेषां कार्याणां साधन- मस्तीत्यलम् । शरीरस्य गुणानां च दूरमत्यन्तमन्तरम् । शरीरं क्षणविध्वंति कल्पान्तस्यायिनो गुणाः॥ विद्यार्थिनः समस्त-पदानि पावादस्मात्समाहरण पृथग लिस्युः समास- पर इस्पपि रूपन्भवति ।

·No text on this page.

·पाठः पाठः। पर्वताः। पर्वता मृत्तिकाम्प्रस्तरञ्च मेलयित्वा लोको- पकाराय विधात्रा निर्मिताते भूभतः, शिख- रिणः, अद्रयः, गिरयः, अचलाः, शैलाः, इत्यादि- नामभिः कश्यन्ते । गिरिभ्यो ये जलप्रवाहा निस्सरन्ति निर्भरा झरा वोच्यन्ते । नद्योपि प्राय सभ्य स्वोद्भ- वन्ति । पर्वतेषु हिमालयः सर्वेषूच्चतमः, अतएव स भूभृतां राजा कथ्यते। अयमद्रिः भारतवर्ष- स्यादीच्यां दिशि वर्तते, अत्य शिखराणि हिमेना- च्यादितानि तिष्ठन्ति, इति हेतोरमुण्य नाम हिमालयो हिमवान्वेति लोके प्रसिद्धम् । गङ्गा- भागीरच्यस्मादेव गिरिराजानिर्गता,तनिर्गमस्थान सम्प्रति गङ्गोत्तरीनाम्ना विख्यातम् । विन्ध्या- चलोऽपि महान् पर्वतः । अयम्पूर्वापरजलनिध्यो- वैलापर्यन्तं विस्तीणोऽस्ति । शैलोऽयम्मध्य- प्रदेशालङ्कारभूतः सन भारतवर्षस्य भेखलेव तिष्ठति । एतस्यैव समीपेऽमरकंटकानदानित ·- ;?

·( २१ ) सप्तमः पाठः। कालिदासः । महाकवि कालिदासः कविषु श्रेष्ठ इति निर्विवादम् । अस्य काव्ये प्रसादमाधुर्यादयो गुणाः ये सत्काव्येऽपेक्षिता भवन्ति विद्यन्ते, अतएवा- स्य महाकवेस्तत्काव्यानां च सभ्यसमाज सादरा- तिशयोऽस्ति। महाकविरौ कदासीदिति संदिग्धस् , यदीशवीयेऽष्टमे शतकेऽयमभवदित्येके, द्वादशे शतके तस्य सत्तत्यपरे । केचित्त्वेनं विक्रमसभा- नपरत्न करत कययित्वा ईशातः सप्तपञ्चाशदर्प- पूर्वकालिसं समर्पयन्ते। फदीन्द्रोऽरी ब्रामण प्रासीदिति तु सर्व- उन्मतम् । फिन्तु कुनत्यो प्रारमण इत्यपि विवाद- प्रस्तम्. यतः क्षेचिदेनं काश्मीरदेशीयम्मन्यन्ते, इतरे पञ्चाम्बुदेशनियासिनमैगजानन्ति, तथापरे मालवीयमेतं पदन्ति । महारदेर्षिपये इस परम्परागता या जनश्रुतिः अपते. सात्ये पदवं स्पादन-

·No text on this page.

·)
(२३
शीयत्रोटक, चतुर्थ श्रुतबोधं, पञ्चममृतुसंहार, षष्ठं
नलोदयं, सप्तमं शृङ्गारतिलक, अष्टमं ज्योति-
विदाभरणमिति । ततो राक्षसकाव्यादयोऽन्येऽपि
प्रन्या अनेन रचिता :,-इत्येष महाकविलॊके
प्रख्यातिं जगाम । ततश्चिरमैहिकं सुखं भुक्त्वा
यशःशरीरेणाद्यापि जीवंस्तिष्ठति ।
जयन्ति ते सुकृतिनो रससिद्धाः कवीश्वराः ।
नास्ति येषां यशःकाये जरामरण भयम् ॥
टिप्पनी-विद्यार्थिनः पाठादलादुनृत्य भूतकालरूपाणि तत्तत्काल
नाम च लिखित्वाध्यापकाय दर्शयेयुः पठित्वा धावयेयुश्च ।।
अध्यापको विद्यार्थिनामधानं पूरणीसंख्याया उपरि कारयेत् । एवं-
विधान प्रभांश्च पृच्छेत् । यत्,
छात्राः ! अद्य मासस्य कतिघन्दिनम् ?
२ अद्य सप्ताहत्य कतिधो वारः ?
३ पूर्णिमा मासस्य कतिथी तिधिर्भवति? इत्यादि ।।
४ यदा यदाध्यापकोऽवकाशं लभेत, तदा तदा पृष्टानां पाटानाञ्च संख्या-
मादार छात्रद्वारा पूरणी संख्यां कारयेत् ।।

·No text on this page.

·( २५ ) प्रटमः पाठः। बुद्धदेवः। प्रायेण सार्द्धद्विसहस्रं वर्षाणि व्यतीयुर्यद्वक्व कपिलवस्तु नाम नगरी राजधानी, या किल वाराणस्या उदीच्यां दिशि सप्तदशयोजन आसीत् । तत्र गौतमनास्नि गोत्रे शाक्यवंश्याः क्षत्रिया राजानो बभूवुः । तेषु शुद्धोदनो नाम राजा विविदे, तस्य धर्मपत्नी मायादेवी पुत्रं सुषुवे, पिता तस्य सिद्धार्य इति नाम चकार, यतः सिद्धाः सर्वेऽर्या येन जातेनेति। तज्जन्मनः सप्तमेऽहनि तस्याम्वा ममार, तन्मातृवसा तस्य पालन पोषणञ्च चक्र । यदायं ववृधे स्वगौवनाम्ना गौतम इति प्रसिद्धिं जगाम । एप सुबुद्धिमान् गुणी शूरोवीर्य्यवांश्च प्रतीतः, यत- स्सङ्गामे तदानींतनाज्जित्वरशूरान् सर्वानयं जिगाय । ततो यूनि सजातेऽस्मिन् यशोधरा नाम कापि राजकन्या सौन्दर्यादिगुणसम्पन्ना तं पति वने। विवाहाद्दशमे वर्षे सा सुतनेक

·No text on this page.

·( २७ ) बाह्मणानामन्तिके पठितुमारेभे पपाठ च षडपि शास्त्राणि तयापि शान्तिन प्राप । तदानीन्तद्वनं गत्वा यत्र सम्प्रति बोधगया वर्तते तीन तप- सेपे, तपस्यतस्तस्य शरीरमतीव क्षीणं जातम् । किन्तु स तचापि शान्तिं न लेभे। तदा विचार- यितुमारब्धवान् यज्जननमरणदुःखाद्विनिर्मुक्तये को नामोपायः करणीय इति । एवं चिरं ध्यायत- स्तस्य मनसि सहसेदमाविर्वभूव यन्निजेन्द्रिय- निग्रहेण सर्वभूतेषु दयाकरणेनैव च मनुष्य इह 'सुखम्परब चामृतं यनिर्वाणमिति कथ्यते लब्धं शिक्नोति । मनस्येतत्तिद्धान्तोदयस्य समकाल- मेवायमानन्दविकसिताक्षो देदीप्यमानमुखकमल- रच बभौ । तत एव कालादयम्बुद्धः कथ्यते । तदा सिद्धान्तस्यात्य प्रचारो लोके कर्तव्य इति निश्चित्य प्रचममागत्य च काशी लोकानुपदिदेश अनन्तरमिमं सिद्धान्तम्पृथिव्यामेवं प्रचारया मास यथा यत्र तत्र लोकास्तस्यानुयायिनो भवि लग्नाः, ते युद्धस्येम इति बौद्धाः कय्यन्ते स्म चतुश्चत्त्वारिंशद्वर्षाणि यावद् “आत्मनिग्र

·No text on this page.

·नवनःपाः। line कुटुम्बम् । पिता माता पुवा दुहितरश्चैकं कुटुम्ब कच्यते। पिता माता च पितरौ जनकौ वा स्तः, योः सुताः पुत्राः पुयश्चान्योऽन्यत्य भ्रातरो भगिन्यश्च सन्ति, तेषु कश्चिज्येष्ठः कोऽपि शनिष्ठः काचिदग्रजा काप्यनुजा भवति। पित्रोराज्ञापालनं प्रसादनञ्च सन्तानस्य कर्त- व्यमस्ति यचा पितरौ सुखिनौ स्यातान्तया कार्य- च । भात भगिन्यश्च परत्परम्प्रीतिं रक्षयुः, कृपालपश्चान्योल्यस्मिन् भवेयुः। पितुः पितरौ पितामहः पितामही च कय्येते, तथा मातुः पिता मातामहो मातुर्माता मातामही, एवं प्रपितामहः प्रपितामही प्रमातामहः प्रमाता- महीत्यादि। पितुर्भाता पितृव्यः, मातु ता मातुलो नामश्च भवति। तत्पत्नी मातुलानी मानी । सच्यते। पितुर्भगिनी पितृप्दता तत्पुत्रः पैतृ- बसेयः । मातुर्भगिनी मातृप्यतेति तत्पुत्रो दलनसादेव पुनः दररने।

·No text on this page.

·( ३१ ) दशमः पाठः। ढपोरशङ्खः । (१)। बभूव दक्षिणापचे कश्चिन्निर्धनो ब्राह्मणः, निर्धनत्वेन समं जगति किमपि दुःखन्नात्त्यन्यदिति मनसि कृत्वा वरुणाराधनाय म ब्राह्मणो वरुणालयं समुद्रं गतवान्, तत्र गत्वाञ्चलिना समुद्रजलमुद- चन् 'प्रों वरुणाय नमः, ओं वरुणाय नमः, ओं वरुणाय नमः' इत्यजपत्। इति कुर्वतस्तस्य द्विवाणि दिनानि व्यतीतानि । स तचैव निरन्तरं करोति दिवानक्तं न विचारयति, क्षणमपि नो विग्राम्यति। वरणो वृद्धग्रामणवेपं गत्य ब्राह्मणं पृष्टवान्, "ब्राह्मण! किमिदं क्रियते?" प्रामणोऽपि सभूभङ्ग हूँ शब्देन तमवज्ञाय, तदेव कुर्वन्नतिष्ठत, पुनरपि वरुणोऽवदत् यद् प्रात्मण ! को भवान ? कुतस्समायातः ? किमर्थ किमिदं च कुरुपे ? इति श्रुत्वा स ब्रामणः सक्रोधम्यूते, '२ ! योऽस्मि सेोऽस्मि कुतोऽप्यागतोऽस्मि, कञ्चि- दर्य या फिनपि करोमि त्वं कुत : मारमधे कर्मणि अन्तरायोऽभूः । , तदा धृत्वा तवा-

·No text on this page.

·वहन्नेकस्मिन् प्रदोष नगरमेकमाससाद । तत्र कस्यचिद्वणिजो गृहेऽतिथिरभवत् । अकययच्चा- मूलात्सर्व पद्मशङ्कीवृत्तम् । प्रदर्शयच्च तत्मार्चितः शङ्कीतस्तत्क्षणमादाय सुवर्णं तस्मै वणिजे सपरि- बाराय । इति दृष्ट्वा विस्मितः स वणिक्तां ग्रहीतुं मतिमकरोत् । अब्रवीच ब्राह्मणं, विप्र ! रहि भुत । इत्युक्त्वा तमन्तर्गृहं नीत्वा स्वादून्य- नानि भोजयामास । अग्रहीच्च स्वैरं निशि तां शङ्गीम् । ब्रामणस्तूपसि निजगेडलिकामादाय गतोऽभूत् । वणिक च प्रतिदिनं शङ्खीतस्सुवर्णमेवं ग्रहीतुं प्रवृत्तः।

·No text on this page.

·( ३५ ) ययो। तं दृष्ट्वैवाभूदतीद सुमनाः सकुटुम्बो वणिक । तमखादयञ्च पूर्ववद्वगुणमन्नं सुस्वादु पड्सम् । ततो भुक्त्वा सुखासीनो द्विजः कथयति । भद्र ! सा मे पद्मशङ्की क्वापि विनष्टा। अस्मि- न्वार इमं ढपोरशङ्खमानीतवानस्मि । अयं पार्थिताबहुगुणमधिकं ददाति । अथ ब्राह्मणस्तं शङ्ख ब्रूते । भो महाशङ्ख ! देहि मे शतं मुद्राः । ततो भन्भन्भ' इति शब्दपूर्वकं शङ्को ब्रूते । 'शतं गृहाण, सहवं गृहाण, अयुतं गृहाण, लक्षं गृहाण, नियुतं गृहाण, कोटिं गृहाण ।' तदा ब्राह्मणेनोक्तं, महाशङ्ख ! नास्त्यत्र प्रयोजनं धनस्य, गृहमासाद्य दास्यसि । इत्युक्त्वा सुष्वाप । वणिगपि रात्रौ तस्य पोलिकायां पद्मशडीं वबन्ध, महाशङ्गम् । व्याजप्रसुप्तेन ब्राह्मणेनापि प्रातस् । यदागता सा मे पद्मशट्टी- जहार च तं त्युत्याय प्रचलितः। प्रातर्वणिक तं महाशझं सम्पूज्य याचते । महाशङ्ख ! देहि मे सहस्त्रं दीनारान् । र पुनः पूर्व- वत्, अयुतं, लसं, नियुतमित्यादि कवयितुमारब्धः।

·No text on this page.

·द्धिस्तेनैव सह गुरुजनानुज्ञातरशुभेऽहनि देशा- न्तरं त्वितः। तत्र च धर्मबुद्धिमभावेण भूमता पापबुद्धिना प्रभूततरं वित्तमातादितम् । ततश्च द्वावपि तावुपार्जितमभूतद्रव्यौ प्रहृष्टौ स्वगृहं प्र- त्यौत्सुक्येन निवृत्तौ। अच स्वस्थानसमीपवर्तिना पापबुद्धिना धर्म- बुद्धिरभिहितः, भद्र : न सर्वमेतद्धनं गृहं प्रति नेतुं युज्यते, यतः कुटुम्बिनो वान्धवाश्च प्रार्थयि- प्यन्ले । तदव वनगहने क्वापि भूमौ निक्षिप्य किञ्चिन्नात्वमादाय गृहं प्रविशावो भूयोऽपि पयो- जने सज्जाते तन्ना समेत्यास्मात् स्थानात् ने- घ्यावः । उक्त- न वित्तं दर्शयेत्याज्ञः कस्यचित्त्वल्पमप्यहो। मुनेरपि यतस्तस्य दर्शनाच्चलते मनः । तयाच यचामिपं जले नत्स्यैर्भक्ष्यते स्वापदै वि। भालाशे पतिभिश्चैव त्या सर्वत्र वित्तवान् ।। तदाकणे धर्मवुद्धिः प्राह.-"भद्र : रवं क्रियताम् ।" तथानुष्ठिते द्वारपि तौ स्वगृहं गत्वा

·No text on this page.

·न्ति । ता ( ३२ ) विवादेशन्विष्यते पत्रं तदभावेऽपि साक्षिणः । साक्ष्यभावात्ततो दिव्यं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ तदन विषये मम वृक्षदेवताः साक्षिभूतास्तिष्ठ- अप्यावयोरेकतरं चौरं साधु वा करिष्यन्ति । अथ तैः सर्वैरभिहितस्-'भोः! युक्त- मुक्तं भवता । तदस्मात्तमप्यत्र दिपये महत्कौतूहलं वर्त्तते । प्रत्यूषसमये युवाभ्यामप्यस्माभिः सह तत्व वनोद्देशे गन्तव्यम्” इति । एतस्मिन्नन्तरे पाप- बुद्धिः स्वगृहं गत्वा वजनकमुवाच-"तात ! प्रभू- तोऽयं मयार्थो धर्मबुद्धश्चारितः, स च तव वच- नेन परिणतिं गच्छति. अन्ययात्माकं प्राणैः सह यास्यति ।" त साह-“वत्त ! द्रुतं वद येन तव्यं स्थिरतां नयामि।" पापबुद्धिराह- "तात ! अस्ति तत्पदेशे महाशमी, तत्यां महत्वोटरमस्ति, तब त्वं साम्प्रतमेव प्रविश । ततः प्रभाते यदाहं सत्यशवणं करोमि, तदा त्वया वाच्यं यद्धर्म- बुद्धिश्चौरः" इति । तथानुष्ठिते प्रत्यूषे स्नात्वा पापबुद्धिः धर्मबुद्धिपुरःसरो धर्माधिकरणकैः सह तां शमीमभ्येत्य तारस्वरेण प्रोवाच-

·No text on this page.

·) "भगवति वनदेवते ! आवयोर्मध्ये यश्चौर- स्तं कथय" । अब पापबुद्धिपिता शमीकोटरस्थः प्रोवाच-"भोः ! शृणुत, शृणुत, धर्मबुद्धिना हृत- मेतद्धनम्" । तदाकर्ण्य सर्वे ते राजपुरुषा विस्म- योत्फुल्ललोचना यावद्धर्मबुद्धर्वित्तहरणोचितं निग्रहं शाखदृष्टयावलोकयन्ति, तावद्धर्मबुद्धिना तच्छमीकोटरं वहिभोज्यद्रव्यैः परिवेष्टय वह्निना सन्दीपितम् । अथ ज्वलति तस्मिन् शमीकोटरे- र्धदग्धशरीर स्फुटितेक्षणः करुणं परिदेवयन् पापबुद्धिपिता निश्चक्राम। ततश्च तैः सर्वै "भोः! किमिदम्" ? । इत्युक्ते स पापबुद्धिविचे- ष्टितं सर्वमिदं निवेद्य उपरतः । अथ ते राज- पुरुषाः पापबुद्धिं शमीशाखायांप्रतिलम्व्य धर्मबुद्धिं प्रशंसितवन्तः ॥ सर्वेः पृष्टः--

·No text on this page.

·( ४३ ) विस्यात्र नित्यमेव नैको मृगः समागमिष्यति. तन्नूनं सर्वानपि भक्षयिष्यामि । अच ते तचैव पतिज्ञाय नितिभाजः तव वने निर्भयाः पर्य- न्ति । एकरच प्रतिदिनं वारक्रमेण याति । बुद्धो वा वैराग्ययुक्तो वा झोक्यतो वा पुत्नकलत्र- नाभीतोवा तेषां मध्यात्तत्य भोजनार्य मध्याह्न- उमय उपतिष्ठते । अब कदाचिज्जातिकमान्छ. शकस्य वासरः समायातः । स समत्तमृगैः प्रेरितोऽ निन्छन्नपि मन्दं मन्दं गत्वा तत्य वधोपायं चिन्त- रन् वेलातिक्रमं कृत्वा व्याकुलितहृदयो यावद्ग- इति तावन्मार्गे गच्छता तेन कूपः संदृष्टः।यावत् कूपोपरि याति, तावत् कूपमध्य आत्मनः पति- विन्वं ददर्श । दृष्ट्वा च तेन हृदये चिन्तितम्. यद्भव्य उपायोऽस्ति । अहं भाजुरकं प्रकोप्य स्वबुद्धया- स्मिन् कूपे पातयिष्यामि । अचातौ दिन शेषे भातु- (कसमीपे प्राप्तः। सिंहोऽपि वेलातिक्रमेण हुत्तान- एठा कापाविष्टःसृक्कणी परिलेलिहानः व्यचिन्त- पत् । महोप्रातराशाय निस्तत्ववनया कर्त्तव्यन् । स्वं चिन्तयतलत्यशशको नन्दमन्दंगत्वाप्रबन्य

·No text on this page.

·( ४३ ) विहस्यात्र नित्यमेव नैको मृगः समागमिष्यति, तन्नूनं सर्वानपि भक्षयिष्यामि । अथ ते तचैव प्रतिज्ञाय नितिभाजः तत्रैव वने निर्भयाः पर्य- टन्ति । एकश्च प्रतिदिनं वारक्रमेण याति । वृद्धो वा वैराग्ययुक्तो वा शोकयस्तो वा पुत्रकलन- नाशभीतो वा तेषां मध्यात्तस्य भोजनार्य मध्याह्न- समय उपतिष्ठते । भय कदाचिज्जातिक्रमाच्छ- शकस्य वासरः समायातः । स समस्तमृगैः प्रेरितोऽ निच्छन्नपि मन्दं मन्दं गत्वा तस्य वधोपायं चिन्त. यन् वेलातिक्रमं कृत्वा व्याकुलितहृदयो यावद्ग- शति तावन्मार्ग गच्छता तेन कूपः संदृष्टः। यावत् कूपोपरि याति, तावत् कूपमध्य प्रात्मनः प्रति- विम्बं ददर्श । दृष्ट्वा च तेन हृदये चिन्तितम्, यद्भव्य उपायोऽस्ति । अहं भासुरकं प्रकोप्य स्वबुद्धया- स्मिन् कूपे पातयिष्यामि । अथासौ दिन शेषे भासु- रकसमीपे प्राप्तः। सिंहोऽपि वेलातिक्रमेण क्षुत्क्षाम- कण्ठः कापाविष्टः सृक्कणी परिलेलिहानः व्यचिन्त- यत् । अहोमातराशाय निस्सत्त्वं वनं मया कर्त्तव्यन् । एवं चिन्तयतस्तस्य शशको मन्दमन्दंगत्वा मणन्य

·No text on this page.

·( ४३ ) विष्टस्यात्र नित्यमेव नैको मृगः सभागमिष्यति, तन्नूनं सर्वानपि भक्षयिष्यामि । अथ ते तचैव प्रतिज्ञाय नितिभाजः तत्रैव वने निर्भयाः पर्य- टन्ति । एकश्च प्रतिदिनं वारक्रमेण याति । वृद्धो वा वैराग्ययुक्तो वा शोक्यस्तो वा पुत्रकलव- नाशभीती वा तेषां मध्यात्तस्य भोजनाचे मध्याह्न- समय उपतिष्ठते । अथ कदाचिज्जातिक्रमाच्छ- शकस्य वासरः समायातः । स समत्तमृगैः प्रेरितोऽ निच्छन्नपि मन्दं मन्दं गत्वा तत्य वधोपायं चिन्त- यन् वेलातिक्रमं कृत्वा व्याकुलितहृदयो यावद्ग- इति तावन्मार्गे गच्छता तेन कूपः संदृष्टः। यावत् कूपोपरि याति, तावत् कूपमध्य आत्मनः प्रति- विम्बं ददर्श । दृष्ट्वा च तेन हृदये चिन्तितम्, यद्भव्य उपायोऽस्ति । अहं भातुरकं प्रकोप्य स्वबुद्धया- स्मिन् कूपे पातयिष्यामि । अयासौ दिनशेपे भातु- रकसमीपे प्राप्तः। सिंहोऽपि वेलातिक्रमेण हत्क्षाम- कण्ठः कोपाविष्टः सृरकणी परिलेलिहानः व्यचिन्त- यत् । अहोरातराशायनित्तत्त्ववनंभया कर्तव्यन। एवं चिन्तयतत्तत्य शशको मन्दमन्दंगत्वाप्रणय

·No text on this page.

·विस्यात्र नित्यमेव नैको मृगः सभागमिष्यति. तन्नूनं सर्वानपि भक्षयिष्यामि । अथ ते तथैव प्रतिज्ञाय नितिभाजः तत्रैव बने निर्भयाः पर्य- टन्ति । एकश्च प्रतिदिनं वारक्रमेण याति । वृद्धो वा वैराग्ययुक्तो वा शोक्यस्तो वा पुत्रकलन- नाशभीती वा तेषां मध्यात्तस्य भोजनार्य मध्याह्न- समय उपतिष्ठते । अथ तदाचिज्जातिक्रमाच्छ. शकस्य वासरः समायातः । स समस्तमृगैः मेरितोऽ निन्छन्नपि मन्दं मन्दं गत्वा तस्य वधोपायं चिन्त- यन् वेलातिक्रमं कृत्वा व्याकुलितहृदयो यावद्- इति तावन्मार्गे गच्छूता न कूपः संदृष्टः।यादत कूपोपरि याति, तावत् कूपमध्य प्रात्मनः प्रति- विम्बं ददर्श । दृष्ट्वा च तेन हृदये चिन्तितम्, यद्भव्य उपायोऽस्ति। अहं भातुरकं प्रकोप्य खबुद्धया- स्मिन् कूपे पातयिष्यामि । अचातौ दिनशेपे भातु- रकसमीपे प्राप्तः। सिंहोऽपि वेलातिक्रमेण सुत्क्षान- कण्ठः कोपाविष्टः तृपकणी परिलेलिहानः व्यचिन्त- यत् । महोमातराशाय नित्तत्त्वं वनंमया कर्त्तव्यन्। एवं चिन्तयतस्तस्य शशको नन्दमन्दंगत्वामणस्य ।

·No text on this page.

·( ४३ ) विष्टस्यात्र नित्यमेव नैको मृगः समागमिष्यति, तन्नूनं सर्वानपि भक्षयिष्यामि । अथ ते तथैव प्रतिज्ञाय नितिभाजः तत्रैव वने निर्भयाः पर्य टन्ति । एकश्च प्रतिदिनं वारक्रमेण याति । वृद्धो वा वैराग्ययुक्तो वा शोकयस्तो वा पुत्रकलन- नाशभीतो वा तेषां मध्यात्तस्य भोजनार्थं मध्याह्न- समय उपतिष्ठते । अथ कदाचिज्जातिक्रमाच्छ- शवास्य वासरः समायातः । स समस्तमृगैः प्रेरितोऽ निच्छन्नपि मन्दं मन्दं गत्वा तस्य वधोपायं चिन्त- यन् वेलातिक्रमं कृत्वा व्याकुलितहृदयो यावद्ग- च्छति तावन्मार्गे गच्छता तेन कूपः संदृष्टः । यावत् कूपोपरि याति, तावत् कूपमध्य आत्मनः प्रति- विम्बं ददर्श । दृष्ट्वा च तेन हृदये चिन्तितम्, यद्भव्य उपायोऽस्ति । अहं भासुरकं प्रकोप्य स्वबुद्धया- स्मिन् कूपे पातयिष्यामि । प्रयासौ दिन शेषे भासु- रकसमीपे प्राप्तः। सिंहोऽपि वेलातिक्रमेण सुत्क्षाम- कण्ठः कोपाविष्टः सृक्कणी परिलेलिहानः व्यचिन्त- यत् । महोप्रातराशाय निस्सत्त्वं वन्मया कर्त्तव्यन् । एवं चिन्तयतस्तस्य शशको मन्दमन्दंगत्वा प्रणय

·No text on this page.

·४५ } मागच्छ । येन यः कश्चिदावयोर्मध्यात्परा मेण राजा भविष्यतिसतर्वानेतान्भक्षयिष्यतीति। नतोऽहं तेनादिष्टः स्वामिसकाशमस्यागतः । एत. रेलातिक्रमकारणं तदन स्वामी प्रमाणम् । च्छ्रुत्वा भासुरक आह, भद्र ! यद्यवं तर्हि त्वरं दर्शय मे तं चौरसिंहं येनाहं मृगकोपं सोपरि क्षिप्त्वा स्वस्यो भवामि । शशक पाह । अन्त्येतत्तथापि बलवान् स मया दृष्ट- तन्न युज्यते स्वामिनस्तस्य सासर्यमविदित्वा न्तुं। भासुरक माह । भोः किं तवानेन व्यापारण शय मे तंदुर्गस्यमपि। अथ शशल माह । यद्येवं गिच्छतु स्वामी स्वमुक्त्वाग्रे व्यवत्यितः । तरच तेनागच्चता यः कूपी दृष्टोऽभूत् तमेव कूप- साच भासुरकमाह । स्वामिन् ! तत्ते प्रताप गढुं समर्थः , त्वां दृष्ट्वा दूरतोपि चौरसिंहः रविष्टः स्वदुर्ग, तदागच्छ येन दर्शयामि । भासुरक प्राह । दर्शय मे दुर्ग, तदनु दर्शितस्तेन कूपः । तत- सोऽपि मूर्खः सिंहः कूपमध्य आत्मप्रतिबिम्ब

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·( ५१ ) म्यताम्, जलकल्ले लैः प्लाव्यते मे शरीरम् । तदाकर्ण्य मकरश्चिन्तयामास, असावगाधं जलं आप्तो मे वशः संजातः । मत्पृष्ठगतः तिलमावमपि चलितुं न शक्नोति । तस्मात्कथयाम्यस्य निजा- भिप्रायम् । येनाभीष्टदेवतास्मरणं करोतु । आह द, मित्र ! त्वं मया वधाय समानीतो भार्या- वाक्येन विश्वात्य, तत्स्मर्यतामभीष्टदेवता । त आह, भातः ! किं मया तस्यास्सवापि चाप- कृतं ? येन मे वोपायश्चिन्तितः । मकर आह । भोः तस्यास्तावत्तव हृदयस्यामृतमयफलरसास्वा- दनमृष्टस्य भक्षणे दोहदःसंजातः। तेनैतदनुष्ठितम् । : मत्युत्पन्नमतिर्वानर आह, यद्येवं तत्किं त्वया मम तवैव न व्याहृतम् । येन स्वहृदयं जम्बु- कोटरे सदैव मया सुगुप्तं कृतं, तदातृपल्या अर्पयामि, त्वयाहं शून्यहृदयोऽत्र कस्मादानीतः ? तदाकर्ण्य मकरः सानन्दमाह । भद्र ! यद्येवं तद- पर्पय मे हृदयं येन सा कुभार्या तद्भक्षयित्वाऽनश- नादुत्तिष्ठति । त्वामहं तमेव जम्बूपादपं प्राप- यामि । एवमुक्त्वा निवर्त्य जम्बूतलमगात्

·No text on this page.

·---- मनरोति यति जत्तितविधिवतोपचार जस्तीरनामादितवान्। ततश्च दीर्चतरबमरीन नमेव जन्द्रपादपमान चन्तयामास । महो : नम्यारतावत् भाराः । तन्ननैतदद्य पुनर्जन्न- दिननिव संजातन् । इति चिन्त्वनानं मकर माह। भो नि ! अर्पय तद्धृदयं. यथा ते भात- रबी नदायित्वानशनादुत्तिष्ठति । अय विहत्य निर्भर्ल्सयन् वानरस्तमाह । दिग्धिकर्ड ! वि- स्वासघातक ! किं तत्त्वचिद्धृदयद्वयं भवति । तदाशु गम्यतां जम्बूवृक्षस्याधस्तान्न भूयोऽपि त्वयावागन्तव्यम्। समुत्पन्न कार्येषु बुद्धिर्यस्य न हीयते । स एव दुर्ग तरति जलत्यो वानरो यया ॥

·No text on this page.

·( ५७ ५७ ) प्रतिधित्वाच। अहो ब्राह्मणदायाद चारित्रं किमिदं तव । अभ्यागतं ते तिष्ठन्तं प्राङ्गने मां न पश्यसि । धर्मः किं ते गृहे नास्ति अतिविर्येन सेव्यते ॥२४॥ अतियिर्यस्य भवनान्निराशे याति सर्वथा । सर्वपुण्यपरित्यक्तो भजेत् पापानि स क्षणात् ॥२५॥ अतिपिर्धर्मरूपो हि गृहस्यानां गृहे गृहे । जिज्ञासमानो गार्हस्थ्यधर्मास्तु निरपेक्षकः । चरते नन्विदं नैव श्रुतं ते गृहिपुत्रक ॥२६॥ चाण्डालं ब्राह्मणं वापि यो नार्चयति चातिचिम् । मात्मसम्भावनो मूर्खः प्रत्युपकारचिन्तकः । न मुखं तस्य पश्यन्ति नरके पतिता अपि ॥२॥ त्वं तु मे वचनेनापि नातिथ्यं विहितं कियत् ।* यामि त्वानभिशप्यैव पश्य मे प्रालणं बलम् ॥२८॥ माहस ज्वाच। अतिथे कि मयि भवान् विपति क्रोधदर्शनम् । अतिरिर्धर्मरूपो वै यत्त्वं चरसि भूतले ॥२॥ सरिमाया विनिमिति मनियन

·No text on this page.

·( ५८ ) क्लेशयित्वा भया देहं यन्न ज्ञानमुपार्जितम् । तत्त्वमेतेन वयसा कुतः समुदपादयः ॥३८॥ केन त्वत्सदृशं ज्ञानं प्राप्नुयां तन्निदिश्यताम् । त्वं मे गुरुरभूः स्वल्पवया अपि मतिप्रदः ॥४०॥ पराशर उवाच। एवमुक्तः सोऽतिविना त्यक्तमत्सरचेतसा । तत्र विस्मययुक्तेन द्विजस्तं द्विजमब्रवीत् ॥४१॥ ब्राह्मण उवाच । याहि वाराणसी विप्र तत्र कश्चिद् वसत्युत । व्याधः साधुर्धर्मशीलस्तुलाधार इति श्रुतः ॥४२ स ते निःसंशयं सर्व कथयिष्यति धार्मिकः । दृष्ट्वैव चरितं तस्य तव ज्ञानं भविष्यति ॥४३॥ पुरा जावालिनाम्ने स ददौ ज्ञानं द्विजातये । तन्निदर्शनजं धर्म कियदेतत् चराम्यहम् ॥४४॥ इह क्षणं चोपविश पिता से प्रतिबुध्यतु । एतेन पूजितस्तत्र यास्यसि ज्ञानवृद्धये ॥४५॥ पराशर उवाच । इत्युक्तः सोऽतिथिक्स परमं विस्मयं गतः । तूष्णीं स्थितः किञ्चिदपि नोवाच साध्वसाधुवा।

·No text on this page.

·व्याध उवाच। स्वागतं ते द्विजसुत प्रेषितोऽसि द्विजातिना । मत्सन्निधानं मात्सर्य तेन निःसारितं तव । यत्त्वयोपार्जितं पक्षिनीडीकृतशिरेण वै ॥ ५५ ॥ लेत्स्यामि तव सन्देहं ब्रह्मन् यस्ते हृदि स्थितः । गृहान मम समागच्छ त्वं सायमतिथिः किल ॥५६॥ पराशर उवाच। इत्युक्तः स द्विजस्तेन व्याधेन चरितात्मना । परमं विस्मयं माप्तो न वक्तुभशकद् यतः ॥ ७॥ सह तेन गतस्तस्य भवनं साधुधर्मिणः । ददर्श भवनं चारु नानाशोभाविराजितम् ॥ ५८ ॥ तब व्याधस्तुलाधारः प्रणम्य पितरौ गृहे। भार्यया सहधर्मिण्या पश्यतश्च द्विजन्मनः । तस्चौतयोस्तु पुरतः पित्रोाधः सुभक्तिमान् ॥८॥ तयाभूतं स्थितं तञ्च व्याधं धर्मवतां वरम् । पिता प्रोवाच मुदितः सेन्यतामतिथिः सुत ॥ ६० ॥ इत्याज्ञप्तः पितृभ्यां स यथाविधि ययाधनम् । ब्राह्मणं पूजयामास यथायोग्यं यथामति ॥ ६१ ॥ विश्रान्ते सुखमासीने ब्राह्मणे व्याध एव सः। संपूजयित्वा पितरौ यथाकालक्रियोचितम् ॥ ६२ ॥ भारन्प्रयोगः।

·No text on this page.

·पूर्वपोषमनुस्मृत्व पिने वारि ददी कियत् । सम्भ्रमात् तल जाले च पपात व ममार च ॥७॥ ६ पक्षितनयः पक्षियपुर्हित्वा च तत्क्षणात् । धृत्वा दिव्यं वपुःसर्वःस्तूयमानं ययौ दिवम् ॥११॥ तद् दृष्ट्वाश्चर्यमतुलं विस्मयाविष्टमानसम् । मामुवाच स वै विमः पृष्टश्च ज्ञानिनां वरः ॥७२॥ व्याधपुत्र शकुन्तोऽसौ त्वया बद्धस्य पक्षिणः । औरसस्तनयः पूर्व स्मृत्वा पित्रे ददौ जलम् ॥७३॥ अविचिन्त्यैव मरणं पितरं तमपूजयत् । एतेन कर्मणा तस्य गतिरेषाभिपद्यते ॥१४॥ बाल त्वमपि पितरौ सेवस्व देशितो मया । दिव्यं ज्ञानं वपुश्चापि भविष्यति तव ध्रुवम् ॥७॥ इत्येवमुक्तस्तेनाहं गुरुणा ब्राह्मणेन हि । प्रतिज्ञाय सदा पूजां पित्रोरेतां चराम्यहम् ॥६॥ नाहं जाने तपोदान-व्रतयज्ञादिकं च यत् । पित्रोचरणयोः सेवामेवैकां जान एव हि । यन्मे ज्ञानं समुत्पन्नं पित्रोः सेवाफलं च तत् ॥७॥ प्रातरुत्याय तं विमं पितृमेवोपदेशकम् ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·( ६४ )
प्रणम्य पितृसेवाञ्च करोमि तदनन्तरम् ।
क्रीत्वा मांसानि विक्रीय वैश्यवृत्तिर्गृहं चरे ॥८॥
भार्यापि लब्धा सुभगा मदेकपतिदेवता।
तया सह चरे धर्म पितृ सेवां तथातिये ॥७॥
त्वं तु पित्त्राननुमतो देहकर्पणमुग्रकम् ।
अन्यत्रालब्धशरणः सिन्धुतीरेऽचरस्तपः ।
यत्र वै सूषिकाह्याद्या वरं विश्वासमागताः ॥८॥
त्वामदृष्ट्वा तव पिता बह्वनुतप्तवांस्तथा।
तेन ते विहितं चोय तपोऽस्थिरमभून्ननु ॥९॥
श्वेतं तद्वकरूपेण तपस्ते खमुपाश्रितम् ।
तव पित्रनुतापाग्नेभस्म दृष्टं त्वया क्षणात् ॥८॥
निःमृते तपसि ह्युग्रे साहङ्कारोऽभवद् भवान् ।
अत एवाधुना विप्र मद्वाक्यमवधाय हि ॥३॥
गृहान् गत्वा प्रयत्नेन पितरौ यज सर्वथा।
एवं तवोदितं सर्व लप्स्यसे ह्यभिवञ्छितम् ॥४॥
पराशर उवाच ।
इत्युक्तः स द्विजसुतः प्रसन्नात्मा तुलाधृता
पितरौ केन तुष्येतामिति प्रातर्गृहं ययौ ॥५॥

·पत्रव्यवहार-पद्धतिः। हरिद्वारात् माघपूर्णिमायाम् श्रीपूज्यपादाः प्रणामपुरस्सरं विज्ञाप्यन्ते यत्प्राप्तम्मया भवत्प्रे- विवम्पत्रन्द्रव्यञ्च । भवत्कृपयात्र कुशलं वर्त्तते । अस्मिन्वर्ष और्ण- बसायाम्मूल्यं द्विगुणं त्रिगुखं च जातमतोऽपर्याप्ताः पञ्चदश रूप्यकाः, एतत्संख्यका मुद्राः पुनः प्रेषयन्तु भवन्त इति प्रार्थये ॥ पितृचरणसेवकः चन्द्रधरशर्मा काशीतः चैत्रशुक्लपञ्चम्याम् श्रीमन्माचरणकमलेषु मदीयास्साष्टाङ्गप्रणामाः सन्तु । रहागमनाय भवत्याज्ञप्तोऽस्मि । एतद्विषये निवेदनमस्ति यदागामिनि मासे वार्षिको परीक्षास्माकम्भविष्यति, तदनन्तरं द्विमासपर्यन्तम- बकाशः । प्रकाशसमय एवागमिष्यामि, अन्यधा परीक्षार्थ: प्रयासो वैफल्यम् प्राप्त्यति ॥ भवद्वात्सल्यास्पदम् १ गङ्गाधरशा प्रयागात् माघशुष्टचतुर्दश्याम् रमपूज्या गुरुवराः सविनयं निवेद्यन्ते, यन्मम गेहेऽद्य शिष्ट-

·No text on this page.

·पुंलिङ्गशब्दरूपाणि । दातृ-देनेवाला। ब० व. ए०व० द्वि० ० दातारौ " दाता दातारम् दात्रा दात्रे दातार: दातन् 'दातृभिः दातृभ्यः दातृभ्याम् " दातुः . दात्रोः दातृणाम् दासपु हे दातारा ३० दातरि सम्बो. हे दातः हे दातारी ग्लो -चन्द्रमा। व० व० ए०व० द्वि० व० ग्लावी ग्लाव: ग्लोः दि ग्लावम् ग्लोभ्याम् ग्लोभिः ग्लोभ्यः ग्लावा ग्लावे " ग्लाव: ग्लावोः ग्लावाम् ग्लोष हे ग्लाबः ग्लावि " सम्बो हेग्लौः "

·No text on this page.

·।
मुल्कि
जापारि
-देना।
मन
कर
FF .
पुन
..
4. हे दाता
पनी-चन्द्रमा
ए० २०
ग्लो
दि० ग्लायम्
ग्लाया
ग्लाये
६.
गाखि
१२०
सम्बो गरी
-

·다.

·( 1 ) हिवा मान्दाम प० २० महते महदम्या . महतो महति महताम् महान्ता भवत्-माप । हि० व० प. व भवन्तो दि. भवन्तः मवान् भवन्तम् मदता भवते .. भवद्न्यान भवतः भवद्भिः भवन्धः भवतः भवतो भवति सन्यो- हे भवन मवतात भवातु हेमवन्टा पधिन्- मार्ग । हि० ० gaye पन्मानः पन्यानर पथिन्यान पक्षः पथिनि: पये " पयो पथि सन्दोः हे पन्याः पयियु हे न्यानो हे पन्या

·No text on this page.

·द्वि०३० धान्यान् २०६० वेधोन्या वेष ." वैधतोः वेधसान् वेधल्नु : धति सन्दोहे वेषः हे वेधसः है तो विद्वत्-विद्वान् । हिव० विद्वाली विहान् हि विहांसन् विदुपा विहांला विद्रुपः विहन्द्रिः विहङ्ग्यः विद्वद्भयान बिदुपः विदुप :: चिदुपान दिनु है विद्वांसा विदुपि - हे विहांसी पुन्त-पुरुष । हि०६० पुमांसी पुमांसा FO पुन्निा तृ हिः पुनांसद घुसा पुंसे दुरू S क ने इंसान सम्मानन पुनः पुनमा

·७२ )
अनडुह-साँड़।
ए०व०
ब.च.
द्वि० ०
अनड्वाही
अनड्वाहा
अनहुहः
अनडुद्भिः
अनहुभ्यः
अनदुम्माम्
प्र० धनड़वान्
द्वि० श्रनड़वाहम्
श्रनडहा
अनदुहे
प० श्रनडहः
प.
स०
श्रनहि
सम्बो. हे
अनड्वन्
अनहोः
अनदुहाम्
अनगुस्सु
हेमनडवाह
हे अनड्वाही

·स्त्रीलिङ्गशब्दरूपाणि । वाच-वाणी। च.व. द्वि० व० वाची ए०व० वाक, वाग वाचः प्र० " वाग्भिः वाग्भ्याम वाचम वाचा वाचे वाग्भ्यः वाचः वाचः ५० स० याचि सम्बो० हे वाक, हे वाग वाचाम् वादु हे वाचः हे वाचौ सुध-भूख । द्वि० ० सुधी बुधः १०व० पुत्, द् सुधम् धा पुधे . सुद्भ्याम् शुद्भिः पुद्भ्यः " तृ० च० पुधः प. बुधोः इधान इधि सम्बो. हे एन्, हे उदः हे धौ ६

·No text on this page.

·स्त्रीलिङ्गशब्दरूपाणि । याच-वाणी। दि० २० पाची पानः वाय, याग : दि. चाचम् याग्भिः वाग्भ्याम् न् वाग्भ्यः " चाचे याचः वाचो वाचाम् वायु हे वाचः " बाचि सम्यो० हे वाक्, हे वाग हे वाचौ सुध-भूख। व० व० ०व० द्वि०व० सुधी बुधः एद. उद् इधम सुधा पुद्भ्याम् पुद्भिः द्भ्यः ४० पुधे पुधः प० उधोः सुधान् प० .. इधि सम्बो. हे उत, हे सुद् हे सुधौ हे सुधः --

·No text on this page.

·दि० २० ८० य० प्रावृषे प्रावृपः प्रावृड़भ्यः दो० हे प्रावृट्, ह प्रावृड् हे प्रावृपो (०१) प्रावृडूभ्याम् प्रावृपोः मावृषि उपानह-जूता। द्वि० ० उपानही 40 . प्रावृपाम् प्रावट हे प्रावृपः प. व. उपानहः ए. व० उपानत्, उपानद् उपानहम् पानहा उपानहे उपानहः उपानद्भ्याम् उपानद्भिः उपानद्भ्यः उपानहोः उपानहि उपानहाम् उपानत्सु • हे उपान, हे उपानद् हे उपानही हे उपानहा

·No text on this page.

·( - पहन-दिन। हिव० पी. सरनी प.य. सहानि . सहोभ्यान यहोभिः शोभ्या .. पत्तो सहाम् अधि. पानि . हे शहानि हेवी, हे अहनी पयस-दूध वा पानो। द्वि० व० एपसी व०व० पयांति :: " पपोभ्यान E TEE - HE पोभिः पयोन्यः " पपसो पयसाम् पयत्तु हे पयांसि हे पयसी घनुस-चाप। द्वि० ० घनुपी ९०व० ८० व. धषि " धनुषा धनुन्यान धनुर्भिः

·No text on this page.

·( ० पहन-दिन। ए०६० द्वि० ० २०३० सही, पहनी महानि गहा घहोभ्यान् घहोभिः महोभ्यः N " अति, अहनि महान् हे अहः अहासु, घहस्सु हे अहानि हेरही, हे सहनी पयस-दूध वा पानो। द्वि० पपसी ५० व. . पयांति पयोभ्याम् पपसा पपसे पपल पयोभिः " यसो पयसि C हैपयसी पदसाम् पयन्सु है परांति घनुस-पाप। ए. व. दि० २० ८०व० धनुपी धनपि पनाम भग अनुभिः

·No text on this page.

·सर्वादि शब्दरूपाणि । पुंलिङ्गे सर्व-सब। द्वि० व सवा सर्व दिल सर्वन् सर्वे सर्वान् सवैः सर्वेन्या सर्वान्यान् 생생정생생 행성 . सर्वेपाम् सर्वनात सर्वत्लाद् सर्वत्य सर्वच सलिन् पन्दो० सर्व नपुंसके द्वि० ० सर्व ५० व. सर्वन " हतीपादियिभनित पापि भवन्ति । कोलि। एकच. सर मा

·No text on this page.

·No text on this page.

·साथ संरगावाचकाः शब्दाः। गरीमा A प्रयमा प्रयमा प्रथमा पुलिस घी. मुंरित बी. रक प्रणाम: मयमा दि दे चतुर द्वितीयः द्वितीया द्वितीयम् तितः प्रीगि तृतीयः तृतीया तृतीयम घावारः चततः चावारि चतुर्थः चतुर्थी चतुर्थम पत्र पद्यमः पञ्चमी पचमम पट पट पष्ठी सप्त सप्त सप्त सप्तमः सप्तमी सप्तमम भ्रष्टी, अष्ट अशी अट अटो, अष्ट अष्टमः अष्टमी अष्टमम नव नव नव नवमः नवमी नग्मम पप्तन् यष्टन् नवन् दशन् एकादशन् एकादश एकादश दश दशमः दशमी दशमम् एकादश एकादशः एकादशी एकादशन द्वादश दादशः द्वादशी द्वादशम द्वादशन द्वादश द्वादश ·सण्या न. समोरशम् पातुर्दशम् प्रमोदशन् धतुर्दशन् पजदशन् घोडशन् सप्तदशन् अष्टादशन् प्रपमा प्रथमा प्रथमा प्रथमा रखी. न० मी० प्रयोदश प्रयोदश प्रयोदरा प्रयोदशः प्रयोदशी चतुर्दश चतुर्दश चतुर्दश चतुर्दश. पतुर्दशी पचदश पक्षदश पञ्चदशा पोदरा पोगश पोडश पोडश पोदशी सप्तदश सप्तदश सप्तदरा सप्तदशः सप्तदशी श्रष्टादश अष्टादश श्रष्टादरा अष्टादशः স্বামী नवदरा, नवदरा, नवदश, नवदशा, नवदशी ऊनविंशतिः ऊनविंशतिः ऊनविंशतिः ऊनविंशः ऊनविंशी विंशः विशी विंशतिः विंशतितमः तितमी एकविंशः एकविंशी एकविंशतिः एकविंशतितमः तितमी द्वाविंशः द्वाविंशी दाविंशतिः द्वाविंशतितमः नितमी जनविंशति विशति पोडशम् सप्तदसम् अष्टादशम् नवदराम ऊनविंशम् विराम तितमम् एकविंशम् •तितमम् द्वाविंशम् •तितमम् ... ..

·No text on this page.

·संख्या गन्दा -- प्रथमा ई. चतुदेश प्रयोदशन् अनुशन् पदरान् पोडशन् मतदशन् प्रदादरान् नवदरान, अनविंशति प्रयमा प्रयमा प्रथमा प्रथमा प्रयमा स्त्री० न. पु० नी प्रयोदरा प्रयोदश प्रयोदश प्रयोदशः प्रयोदशी चतुर्दश चतुर्दश चतुर्दश, चतुर्दशी पयश पञ्चदश पञ्चदश पञ्चदशः पपदशी पोदश पोटश पोडश पोडशः पोदशी सप्तदश सप्तदश सप्तदश सप्तदशः सप्तदशी अष्टादश अष्टादश श्रष्टादश अष्टादशः अष्टादशी नवदरा, नवदरा, नवदरा, नवदशः नवदशी जनविंशत्तिः ऊनविंशतिः ऊनविंशतिः अनविंशः ऊनविंशी विंशः विंशी विरातिः विंशतितमः तितमी एकविंशः एकविंशी एकविंशतिः एकविंशतितमः तितमी द्वाविंशः द्वाविंशी दाविंशतिः द्वाविंशतितमः नितमी ( ३ ) प्रयोदशम् चतुर्दशम् पञ्चदशम पोडशम् सप्तदशम अष्टादशम् नवदशम् ऊनविंशम् विंशम् तितमम् एकविंशम् तितमम् द्वाविंशम् तितमम् विशनि पविशनि ...

·No text on this page.

·पगा प्रगमा न. प्रगमा पुं० म ... गंगाराम .... ... . पलाशी, पनाशत्तमी परिनमी सप्ततितमी अशीतितमी पत्रि सात गीतिः T ... पताशा पलाशतमा पष्टितमः nনিন: गशीतितमः नगशीनः, नगशीविनमः নানাম: पगारात, परगावनिनमः ( मीनिः पगाराम पलाशतमम् पष्टिामम् सातितमम् अशीतितमम त्तम नगशीतितमम नयनिनमम् तम, पगाचतिनमम् राततगम् 42 नगी नतिः पतिः ... - 17ी मशीनितमी नयतितमी ती पण्याचतिवमी शतवमी ... मा सचिन शतम् एकाधि. करानम् यधिक मागम काधिक- शामः गमी . रामम् •तमी नमम् ·सण्या पूरणी संख्या सन्दाः प्रयमा प्रथमा पु० ए०. प्रथमा स्त्री. न. भ्यधिकशत . तमः •तमी ० तमम् ... दशाधिकशत प्रथमा प्रयमा प्रधमा ० ए०५० स्त्री० ए० व० न० ए. त्यधिक शतम् दशाधिक- शतम् द्विशतम् दे शते त्रिशतम् प्रीणि शतानि दशाधिक शततमः ० तमी ० तमम् (८६ देशते ... ... ... द्विशततमः श्रीणि शतानि ... ... सहसम् .... सहस्त्रतमा सहस्रम् लसम् लता कोटि कोटि पदम् पर्युदम् सहस्रतमी सहसतमम् लखतमी लक्षतमम् कोटितमी कोटितमम् अर्बुदतमी प्रवुदतमम् खर्बुदतमी खद्दतमम् लपतमः कोटितमः श्रवुदतमः खदतमः अर्बुदम् खर्बुदम्

·No text on this page.

·No text on this page.

·( ए. व. सामान्यभूते लुछ । द्वि० ० अघसताम् अघसतम दु. अषसत् पु. अषसः ० अघसम् ब० ० नघसन् अघसत प्रघसाव शघसाम सादिगणी। लुट । व.व. पु० दाता मपु० दातासि ६ पु० दातात्मि द्वि० ०व० दातारी दातास्थः दातास्वः दातारः दातास्थ दातास्मः म. पुअदास्यत् म. पु• अदास्पः ३० पु० घदात्यम् श्रदास्यताम् थदास्यतम् घदास्वाव अदास्यम् श्रदास्यत अदास्वाम २० पु० देयात् २० पु० देयाः • पु० देयासम् प्राशिषि लिङ । देयास्तान देयास्तम् देयास्व दयासुः देयास्त देयास्म लिट् । • पु० पदी १० पु० ददिप, • पु. पदो ददतः ददरः ददिव संद

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·+- .. पु. प्रलंगीए पालखी पु: अलेसिपम् अलेमिधाम पालेषिधम् पोनिष्य रुधादिगणी। घ. य. पलेखिपुः शलेसिष्ट मलेसिप्स भञ्ज । लुट् । ए.व० भक्ता - यव म. ए. भटक्तासि भट्कारः पु. भटक्तास्मि भटकाव भरकास्नः • पु० अभक्ष्यत् • पु. अभक्ष्यः हि भटक्तारौ भक्तास्थः भटक्तास्वः लङ । थभक्ष्यताम् धभक्ष्यतम् धभक्ष्याच नाशिपि लिक। अभक्ष्यम् प्रभटक्ष्यन् धभक्ष्यत अभक्ष्याम प्र० पुल म. पु० भज्यात् भज्याः भज्यासम् भज्यासुः भज्यास्त भज्यास्म भज्यास्ताम् भज्यास्तम् भज्यास्व लिट् । दमजतुः घभजथुः पजिव प्र० पु० यमन पभजिय १० पु. पभडः पभज पजिम

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·का imire मा info नामानित मारित सदादिगणी। प्रास्। लुट । গ্লাবিনা शमितासे নামিনা द्वि० ० सामितारी অাৰানায় शासितास्थ यदा शासितार धासिताये शासिताम्म - A दहः । মানবর प्रालिप्येतान वासिप्यन्त शासिप्यथाः शामिप्येयाम জানি शामिप्ये চাৰিােবটি शासियामहि प्राशिपि लिड । , आसिपीष्ट धासिपीयात्ताम धासिपीरन् । नासिपीष्टाः शासिपीयास्याम् शासिपीध्वम् घालिपीवहि • शासिपीय धासिपीमहि लिदा • पालाम्बनूव,मास,चके प्रासाम्बभूवतुः आसाम्बभूवुः • शामाबभूविध भासान्वभूवथुः भासाम्बभूव 10 खासाबभूव वासाम्बभूविव शासान्बभू

·No text on this page.

·HERE fa दिवादिगगी। लद । ८० ० मन्तारः पु. मन्ना म. पु० सन्तार ३० पु. मन्ता दि. ५० मन्तारी मन्तासाये मन्तारवहे मन्ताचे मन्तास्महे म. पु० शमस्यत म. पु० थमंस्यमा ३० पु. शमस्ये श्रमंस्यन्त श्रमस्यध्वम अमस्यामहि प्र० पुः मंसीष्ट मा पु० मंसीरः ३० पु० मंसीप थमस्येताम् शमस्येधाम धर्मस्थावहि प्राशिपि लिन । मंसीयानाम् मंसीयास्याम् मंसीवहि लिट् । मेनाते मेनार्थ मेनिवहे मंसीरन् मंसीध्वम् मंसीमहि प. पु. मेने म० उ० मेनि 30 पु. मेने मेनिरे मेनिध्ये मेनिमहे ग

·No text on this page.

·Hirint । Arr. 15 परिधोग्न ! पीन | रायम् गुनीध्यम । गल्पिी । सुनीमाहि वृष 1 मीशानाम । सामान । गरिमामान गोपाला । गरिव धापति लिट् । पामाते यमाथे चवहे | पृतन पत्रे पमिरे पदये पत्महे प्र. पु. म. पु० सवृत सत्या भवृपि स्पाताम् वृपायान वृष्यहि भवृपत प्रवृप्यन् शप्महि 1 বড়ি বড় अवरिपाताम् अवरीपातान् प्रवरिष्ठाः प्रवरिपायाम् म०पू० । वरिपत घवरीपत अवरिखम, प्रवरिवचने धवरीम्चन, शवरीट्वमे वरिप्मह | वरीपमहि भवरीष्टा भवरीपायान् (श्रवरिष्वहि भवरीप्वाह शिवरिषि वरीषि २० पु० ·(१०४ ) तुदादिगणी। लज्ज । खुद। प्र० पु० ए०व० जिता म० पु. लजितासे उ० पु. लजिताहे द्वि० व० लजितारी लन्जितासाये लजितास्वह ब०व० लजितारः लजिताध्वे लजितास्महे प्र० पु. अलजिप्यत म० पु० अजिप्यथाः उ० पु० अलज्जिये अलजिप्यन्त थलजिप्यध्वम अजिप्यामहि प्र० पु. लज्जिपोष्ट लज्जिपीटाः लज्जिपोय म० पु० उ० पु० लजिपीरन् लज्जिपीध्वम् लज्जिपीमहि अलजिप्येताम् अजिष्येयाम अलजिप्यावहि माशिषि लिङ । लजिषीयास्ताम् लजिषीयास्थाम लजिपीवहि लिट् । ललजाते ललजाथे ललजिवहे लुङ । अलजिपाताम् अलनिपाथाम् अजिवहि प्र.पु. ललजे म. पु० ललजिये ३० पु० ललज्जे ललमिरे ललजिच्चे ललजिम प्र० पु. श्रलब्रिष्ट म० पु० टजिष्टाः अलजिपि अलजिपत अलजिन्यम् अलभिमहि ३० पु०

·.
रुधादिगणी।
ल।
शि..
मातारी
भोपासा
भोकालो
-
पु भोपचार
३ भोये
ज: पु० भुपए
म पु मुसोपाः
२० पु० भुमीद
रमोश्वाम
प्रमाणाम्
सभामापहि
माशिषि लिए ।
भुपोवास्ताम्
भुपीयास्थान
मुसोपहि
लिट।
दुमजाते
दुमनाये
युभुजियो
मा पु० सुभुजिये
इजे
F० पुरु
भुशि

·No text on this page.

·-- मागिनी। म वितार दिनारी विनामा पिनास्व विताम १. विनाम पुशिवा . ग्यपधाः दु विपीट नपु० चिऋपीटा विपीय प्यताम् म्पयन्त म्यकप्यावन् मनप्यायहि व्यायामहि माशिषि लिक । विकपीवाला विक्रेपोरन् विपीपालान विक्रपोवन विकपीवहि विपीमहि लिट् विचिक्रियाते विचिकिपिर विचिकियाथे । विचिक्रिपिड्वे । विचिझिविचे विविक्रिपिनहे लुङ विचिकिये विचिकिदिपे म०पु० ३० पु० प्र० पु० म०पू० न्यष्ट योधाः व्यपाताम् व्यपाधान व्यवहि न्यक्रेन व्यमहि

·No text on this page.

·लोद विधिलिस प्रयायत दादताम् यावेत यायाः पाय प्रयायथाः ययाचे म० पु० वापसे ३० पु. साये या प्राशिपि लिड प्र० पुयाता नद दाम्पत यात्म यास्ते यासीट पासीटाः यासीय अयावयाः अयास्ये म० पु० यातासे ३० पुः याताह लिट। प्र० पु. पपे हि० व. ययाते सपाये परिवहे चाव. ययिरे यायचे ययिमहे यदि लुङ । प्र. पु. अयादि म० पु. श्याविष्टाः १० पु. अयाचिदि द्वि० ० अयादिपातान् अयायिपायान् अयायिवह अयादिपत श्रयायिध्वम् अयाथिप्नहि ·( १२ सिच-सोंचना। लट लोट लङ ए. च. एक व प्र० पु. मिच्यते म० पु० सिच्यसे उ० पु० मिच्ये मिच्यताम् सिच्यम्व मिय विधिलिङ ए० व. मिच्येत सिच्यथाः मिन्येय ए०व० असिच्यत असिच्यथाः असिच्ये आशिषि सिट लुट लट सड ए० व ए० व. ए० ३० प्र० पु. सेक्ता म० पु. सेक्तासे उ० पु. सेक्ताह संक्ष्यते संक्ष्यसे संक्ष्य अपेक्ष्यन असेश्यथाः श्रपेक्ष्ये सिशीष्ट सितीष्ठाः सिनीय लिट् । य.च. ए०व० प्र० पु० सिपिचे म. पु० सिपिचिपे उ० पु० सिपिचे द्वि० व० सिपिचाते सिपिचाथे सिपिचिवहे सिपिचिरे सिपिचिध्वे सिपिचिमहे लुङ । ब० व० ए०व० प्र० पु. असेच म० पु. प्रसिक्थाः २० पु. असिचि द्वि० व. असिसाताम् असिताथाम् असिवहि असितत असिग्ध्वम् असिक्षमहि ·( ३ ) दा। स्वट तोड़ विधिलिए वह FF. दीयते म० पु. दीपसे उ० पु. दीने प्रदीपपाः दीयतान् दीयन्त्र दी न्द दास्यते दास्यसे दास्ते लिट् । आशिपिलिक दीपेत दीपेयाः दीपेच लड़ श्रदान्यत दानी श्रदात्ययाः दासीटा अदास्ये दासीय प्र० ० दाता म० पु० दातासे ३० पु. दाताहे हिः ० व व ९० वर प्र० पु ददे म.पु. ददिरे २. पु. दर्द ददाते ददाये दविहे ददिरे ददिद ददिन प्र० पु. अदादि म. पु. अदापिका १० पु. अदादिपि हि०३० अदादिपातान अदादिपत प्रदाधिपायान पदापिध्दन अदादिवहि अदादिप्मदि मुच-छोड़ना। विधिलिङ् लर ९०२. सुन्यताम् मुच्येत समुच्यत मुच्या अनुच्यपाः लद प्र. पु. सुमते म. पु. Fe yo

·No text on this page.

·) लिट् । द्वि० ० माते चक्राये चकृयो बच० चक्रिरे चकुडवे वामहे म. पु० ३० पु० चकृप पके ए० व० प्रकारि शकारियाः शकारिधि द्वि० ० अकारिपाताम् अकारिपाधान शारिवाहि प्रशारिपत अकारिध्वम् अकारिणमाहि म०पू० तुद-पीड़ाना! लोट विधिलिङ् लट् ए० व. प्र० पु० तुद्यते म. पु० तुघले उ० पु० तुये तुद्यताम् तुद्यस्व नुद्यत तुद्येधाः तुद्येय लूट श्रतुद्यत शतुचधाः अनुधे प्राशिषि लिङ तुरसीट तुत्सीहाः तुत्सीय लुट् तोता तोता तोताहे प्र० पु० म० पु० प्रतोत्स्वत अतोरस्यधाः श्रतोत्स्ये तोल्स्यते तोरस्यसे तोत्स्से लिट । द्वि० व० तुतुदाते तुनुदाये तुनुदिव तुनु तुदिपे नुतुदे नुनुदिरे नुनुदिध्ये तुनुदिनदे ३० पु० ·प्र० पु० म० पु० ३० पु० ०व० द्वि० ० ३०व० श्रतोदि श्रतुत्साताम् अनुत्सत अतुल्याः श्रतुत्साधाम् अनुध्वम् अतुत्सि श्रतुत्स्वहि अतुत्स्महि भू-होना। लट् लोट विधिलिङ लङ ए०व० ए० २० ९०व० भूयते भूयताम् भूयेत अभूयत लुट् आशिपि लिड ए० व. ए०व० ए० व० प. व. भाविता, [ भाविष्यते, | श्रमाविष्यत, भाविपीष्ट भविता । भविष्यते अभविष्यत । भविषीष्ट लिट प्र० पु० लट प्र० पु० बुङ ए०व० बभूवे ए०व० श्रभावि प्र० पु० लट् लड़ ए.व. वुध्यते वुध-जानना। लोट विधिलिङ ए०व० ए०व० बुध्यताम् बुध्येत लट लङ प्र. पु० ए०व० अबुध्यत आशिषि लिङ लुट् ए.व. ए. व. ए०व० एच० प्र० पु० भोत्स्यते श्रभोत्स्वत भुत्सीष्ट बोद्धा लिट एकच. ए०व० थबोधि प्र. पु. बुबुधे