·बापता नागरा मुहर
पीसर ए
अन्त्येष्टिदीपिका।
श्रीमद्राजाधिराजनीतम्मानुष्ठानतत्परोदयमता-
पाचादत्तदेववर्मसोमयाजिनो निदेशेन
सुब्रमण्पयिदुपा पिरचिता।
पुरुषोत्तमशाखिणा-सूर्यनारायणदीक्षितेन च लेखकमयादा-
दिदोपान् यपामतिपरिशोध्य
21//
काश्याम्
भाभाकरी नामक यचालय मुदिना ।
एतदानकापसम्पादकः।
भिन्माराजपराधितो बिनयवाभीमालदारालान्
रामानन्दनियुभिरिदितानन्नामिहोपात्मजः ।
पापुरुषोतमा मद सामानन्
पसिनासमषिकन्नर सो रेः ।।
NRE....।

·No text on this page.

·अन्त्येष्टिदीपिकानुक्रमणिका। पृष्ठ पं. ६ ८ विपयाः पृष्ठ पं. विपया: धेतरेयारण्योकोकमरण- अथरजस्वलापामरण चिन्हानि दाहविधिः १५, घ पोपीतकीमादागोच अथ सूतिकामरण दाह- पितापुत्रीयसम्प्रदानम् विधि: धान्त्यष्टिप्रयोग: ३ २१ अथ गभिंगोमरणे दाह- [प्रादावधिकारिनिरूपणम् विधिः तो पैतरणीगीदानम् ४ १२यनिष्ठारिनक्षपके नरनिरस्य प्रयोगः दाहा. मृतस्य दादाविधिः दिविधिध ० १९ अधधनियापकशान्तिः ७१ उप पिण्डदानपिधिः २१अपनारायणलिप्रयोगः अगास्थिमध्यनम् ८१६ अपराधादियामायाः ८०.३ अध द्वितीयानिदिने प्रथम- अध पिचिनीता दिनपिण्डदानादिकम् ९९ मृतस्य दहनार्थ प्रेता- নাম: १० ५. धानप्रयोगः अश परसर्गः अथ यापिलादानम् १२ प्रचारप्या: समारोपितेनी मृतस्याग्नेसत्पतिविधिः ८१ २३, भापमानिरिएधारम् ३५ समिप्यरप्योनशि मुत. मध मारिररधानमयोगः भासपिण्मीपरप्रयाग: १.१७ सानपत्पतिविधिः मधमानुसविडोदर नधनानिनितिन ५८१८ मध सातापितोपाद- चिताशिनार्थ fafa: ६९ ७ भय उमाग्निमु अपनीताशिमतो दाय- तत्सम्यामानविधिः विधिः भधादितातोपितमूत भदिनानिनियनि- वादविधिः विजयः ६५ १६ नपारपनामदार भयरामावतार ८. स्यविधिः • १३. इत्पन्लेरिदरिमानुरमणिरा गाना || ·२ अन्त्येष्टिदीपिका। यथा मयूरग्रीवाऽमेघे या विद्युतं पश्येन्मेवे वा विद्युतं न पश्यन्महामेष या मरीतिरिव पश्येत, तदप्येवमेव विद्या- त् ॥ १३ ॥ अथापि यत्र भूमि ज्वलन्तीमिव पश्येत् तद- प्येवमेव विद्यात् ॥ १४ ॥ इति प्रत्यक्षदर्शनानि ॥ १५ ॥ अथ स्वनाः ॥ १६ ॥ पुरुपं कृष्ण कृष्णदन्तं पश्यति, स एनं हन्ति, वराह एनं हन्ति, मर्कट एनमास्कन्दयत्याशु वायुरेनं प्रवहति, सुवर्ण खादित्वाऽपगिरति, मध्वनाति, विपाणि भक्षयत्यकपुण्डरीकं धारयति, खरैर्वराहयुक्तयां- ति, कृष्णां धेनुं कृष्णवत्सां नलदमालो दक्षिणमुखो वा- जयति ॥१७॥ सपयेतेषां किञ्चित्पश्ये दुपोप्य पायसं स्थालीपाकं अपयित्वा, रात्री जूक्तेन प्रत्युचं हुत्या, ऽन्ये- नान्नेन ब्राह्मणान्भोजयित्वा, चढे स्वयं प्राश्नीयात् ॥१८॥ स यो ऽतो ऽश्रुतो ऽगतो ऽमनो ऽनतो ऽदृष्टो ऽविज्ञातो ऽनादिष्टः श्रोता मन्ता द्रष्टा देष्टा घोटा विज्ञाता प्रज्ञाता सर्वेषां भूतानामान्तरपुरुषः स म आत्मेति विद्यात् ॥१९॥ अथ कोपोतफिब्रह्मणोक्तपितापुत्रीयसम्प्रदान लि. ख्यते। अथातः पितापुत्रीयं सम्प्रदानमिति चानक्षत, पिता पुत्रं प्रेप्यन्नाद्वयति नस्तृणैरगारं संस्तीयांगिमुप- समाधायोदकुम्भं सपात्रमुपनिधायाहतेन वाससा सम्ब- च्छन्नः पिताशेत एत्य पुत्राउपरिष्टाइभिनिपयन इन्द्रियरि- न्द्रियाणि संस्पृश्यापि वास्मा आसीनायाभिमुखायैव स- म्प्रदम्यादथास्मै सम्प्रयच्छति, वानं में त्वर्षि दधानीति पिता वानं ते मषि दध इति पुत्रः, प्राणं मे त्वयि रथा- नीति प्राप ते मयि दध इति पुत्रः, नक्षु में त्वयि

·भन्त्येटिदीपिका।
धानीति पिता चक्षुस्ते मयि दध इति पुत्रः, श्रोत्रं में
वयि दधानीति पिता श्रोतं ते मयि दध इति पुत्रो
इन्नरसान्मे त्वयि दधानीति पिता ऽन्नरसस्तेि मयि दा
पुत्र
कम्माणि मे त्वयि दधानीति पिता कम्र्माणि
ते मयि दध इति पुत्रः, सुखदुःखे मे त्वयि दधानीति
पिता सुखदुःखे ते मयि दध इति पुत्रः, आनन्दं रति
प्रजापति मे त्वयि दधानीति-पिता आनन्दं रतिं प्रजा
पतिं ते मयि दध इति पुत्रः, इत्यां मे त्वयि दधानीति
पितेत्यां ते मयि दध इति पुत्रः, मनो मे त्वयि दधानी
ति पिता मनस्ते मयि दध इति पुत्रः, प्रज्ञा मे खयि द
धानीति पिता प्रज्ञा ते मयि दध इति पुत्रः, यावा उ
पाभिगदः स्यात्समासलेव ब्रूयात् प्राणान्मे वयि दधानी
ति पिता प्राणांस्ते मयि दध इति पुत्रो ऽथ दक्षिणावृदु
पनिष्कामति तं पिता ऽनुमन्त्रयते यशो ब्रह्मवर्चसं की
तिस्त्वा जुपतामित्ययेतर सव्यमन्वंसमभ्यवेक्षतं पाणि
नाऽन्तर्धाय वसनान्तन वा प्रच्छाद्य स्वर्गाल्लोकान्कामाना
प्नुहोति स यद्यगदः स्यात्पुरत्येश्वय्ये पिता वसेत् परिव
व्रजेत, ययुर्व प्रेयात्तथैवनं समापयेयुर्यथासमापयितव्यं
भवति यथासमापयितव्यो भवति ॥ १५॥ इति मरण
चिन्हादिकथनम् ॥
अथान्त्येष्टिप्रयोगः । कथ्यते कौथुमीयानां हिता
गन्त्येष्टिदीपिका । कर्मप्रदीपविधिना सूत्राहाट्यावनस

·मन्त्येष्टिदीपिका । नरः पञ्चवमागतः ॥१॥ धर्माधर्मसमायुक्तो लोभमोह- समावृत्तः दहेऽयं सर्व गात्राणि दिव्यलोकांश्च गच्छति ॥२॥ इति मन्त्रमुस्त्वा शीघ्रं प्रदक्षिणीकृत्य, शिरोदेशे तणका प्रघृतादिकं निधायाग्नि प्रक्षिपेत्" इति। ततः प्रादेश- मात्राणि सप्तकाष्ठानि गृहीत्वा, सप्तप्रदक्षिणानि विधाय, कुठारेण शिरोभागस्योल्मुकोपरि सप्तमहारं कृत्वा, क्र. व्यादाय नमस्तुभ्यमित्युक्त्वैकैकं काष्ठमग्नौ प्रक्षिपेत् । काठप्रक्षेपणे मन्त्रावृत्तिः । अत्र केचिदारभ्य काप्टप्रक्षेप- णान्तं कर्म' कर्मप्रदीपानुक्तत्वात्कौथुमीयानां कृताहतम् ! ततः कर्ता ज्ञातयः शवस्पृशश्चानवलोकयन्तो जलाशयं गच्छेयुः । ततः सर्वे मुक्तशिखाः प्रावीनाचीतिनः सव्यह- स्तानामिकया जलम् ‘अपनः शोशुचदघम्' इत्यनेनमःण दक्षिणतो निनीय, सरसचैल स्नात्वाऽऽचम्य, तीरमागत्य, शुद्धस्थले हस्तयोर्दक्षिणायान्कुशान्कृत्वा, पितृतीर्थेनामु- कगोत्रममुकनामानं प्रेतं तर्पयामोति सर्वे तिलोदकं दद्युः। ततः स्नात्वाऽपरवस्त्रं धृत्वा, द्विराचम्य, तीरे मृदु तणयुः कप्रदेश उपविश्य, शोकापनोदनवाक्यानि वदेयुः। “यथा, कर्मप्रदीपे'-माशोकं कुरुतानित्ये सर्व स्मिन्प्राणिर्मिणिः । कुरुत यत्नेन यो वः सह गमिष्यति ॥१॥मानुष्ये कदलीस्तम्भे निस्सारे सारमार्गणम्। यः करोति सन संमूढो जलबुबुदसन्निभे" ॥२॥ तत उत्थायाप्रती-ति अन्त अधोमुखा गृहं गच्छेयुः ॥ दिया संस्कारश्चेदस्तम.. पाचं ग्राम प्रविशेयुः। रात्री चेवेरुदयात्परम् । अथवा मत रात्रावय गृहं प्रधिशेयुः। कर्तृसपिण्डव्यति पुर।

·यायेरिणीपिका। रक्ता गृहहारसमीपमागत्य, पादीप्रक्षाल्याचम्य, तूष्णी. ग्नि स्पृष्टा, घृतं प्राश्य विशुद्धेयुः ॥ अथ पिण्डदान- वैधिः । कत्ती नद्यादिजलाशयं गत्वा, स्नात्वा, नतने वस्त्रे रिधाय, पिण्डदेशस्यशान्यां दियग्नि प्रज्वाल्य, मृन्म. पात्रे गोपयसि सकृत्प्रक्षालितग्रस्मृतिद्वयपरिमितस्तिण्ड ठान्परत्वा दक्षिणस्यामुद्रासयेत् । ततः कर्ता गोमयेनो- लिप्ते देशे दक्षिणायं गतं कृत्वा, तत्र दक्षिणायान्स- चूलकुशानास्तीर्य, सव्यं जान्वाच्य सव्यहस्तेन तिलोद. पात्रं गृहीत्वा, दक्षिणहस्तेन पिटतीन कुशेष तिलो. इकं दद्यात् । अमुकगोत्रामुक्प्रेत अवनिश्व-इति तिलो. दकम् । ततस्तिलाज्यपयोमधुशर्करामिश्रितं पफमन्नं गृही- त्या, पिण्डं कृत्वा, प्रथमदिने ऽमुकगोत्रस्यामुकमेतस्य शि. रोऽवयवनिप्पत्यममुकगोगाऽमुक.प्रेत एप ते पिण्ड इत्य- पनिकमशे स्थापयेत् । पिण्डपात्रक्षालितजलेन तिलोद. केन वा प्रत्ययनजनम् । गोन नाम प्रेत अवनिश्च । गोत्र स्म प्रेत एतत्ते ऊपणायातः ततो गोत्र नाम प्रेत एतत्ते गन्धायुपनारा उपतिऽन्ताम् । ततत्तिलतोयदानम् । तत्र रजुकुशान् हस्ताभ्यां गृहीत्या दक्षिणाभिमुखः पितृतीय- नामुफगोत्रममुकनामानं प्रेतं तर्पयामोति पिण्डोपरि सह- तिलोदर दद्यात् । द्वितीपदिने दुपम। एक्मे फैकल्पा- अशा तिलोद दद्यात् । ततः पिण्डमप्सु प्रक्षिपेत् । प्रत्यहं पिण्डदानान्त मानम् । तत एकन्निपात्रे उरलं पूरपित्या निकाधिकायां स्थापयेत् । गोत्र नान प्रेत दाह- ·८ अन्त्येष्टिदीपिका। तापोयशनार्थमनोदके नाहि। श्रमा पनोदनाथ क्षीरं एवं पृथक्पृथक् निर्दिशेत् । एवं प्रत्यहमादशाहान्तं य॑म् । “एकाहं व्यहं वा कुर्यात्" इति केचित् ॥ की भोजनकाले पात्रस्थं सघृतमन्नमादाय गोत्राया प्रेतायेदमन्नमुपतिष्ठतामिति भोजनपात्रसमीपे दय एवमादशाहम्। ततः सायमेकस्मिन्घटे ऽधोभागे। कृत्वा जलेनापू-श्वस्थवृक्ष बन्धनं कुर्यात् । अविनि नधारा यथा स्यात्तथा प्रत्यहं जलेनापूरयेत् । एवं दीप नमादशाहम् । तद्यथा। सायङ्गाले पिण्डस्थले यमपुरी। गस्थघोरान्धकारतरणा) गोत्र नामामुकप्रेत एप ते दी मया दीयते तयोपतिष्ठताम् । दशरात्रमेकस्मिन्देशे पित दानम् । न पाचव्यत्यासः। अथ नियमाः। दशाहान्तर कत्र हविष्याशनम्। तैलाभ्यङ्गनीसङ्गोष्टवस्त्रधारणार यस्पर्शनादीनि सर्वे वर्जयेयुः । रात्रौ भमो तृणादिर स्थिते सर्वे शयनं कुर्यः ॥ इति प्रथमदिनकृत्यम् ।। अथास्थिसायनम् । तच्च द्वितीय तृतीय दिने कुर्यात् । “तम ‘फर्मप्रदीप'-अपरेयुस्टनीय वा! संबयनम्भत्" इति । अप कत्तां गोतं गोपः शमी शार पटाशा या सुगन्धनन्वनं पारिगृत्तिका पात्रहर सम्पाप, मशान गला, वस्नानारिका सद रक्षिणाभिमुगासीना मानीतीशकाली सत्य, गायन तम्य प्रेषिमागे सदानिततापी. पशान्त इम्भिावमा करितमा , गोशारण सम्मानिमियान नागपनावामाग- IIIrauli ·। घनएदीपिका। ण्यस्थीनि भस्मन उदधृत्य, गव्येनाज्येनाभ्यज्य, चन्द- गन्धोदकेन सिञ्चेत् । ततस्तानि सर्वाणि नवीन- संस्थाप्य, मृन्मयपात्रान्तरेणापिधाय, सूत्रेण संवे. शुद्धभूमो गः कृत्वा, तद्वत्तें दक्षिणाभिमुख अस्थि- मृत्पात्रसम्पुटं स्थापयेत् । ततो गर्त मृद्भिः पूरयित्वा लसंयुक्तं पङ्कपिण्डं सम्पुटोपरि दत्वा समं कुर्यात् । श्चिताभस्म जले प्रक्षिप्य चितादेशं गोमयेनोपलिम्पेत् । स्थिसञ्चयनप्रयोगः॥ अथ द्वितीयदिने प्रथमदिनवत्पिण्डदानादिकं तत्र पः। द्वितीयदिने चक्षुश्नोत्रनासिकोत्पत्यर्थं द्वितीय- डिदानं करिष्ये। तिलोदकतर्पणयम् ॥ तृतीयदिने प्टमुखबाहुबक्षः समुत्पत्तये तृतीयपिण्डदानं करिष्ये। लोदकतर्पणत्रयम् ॥ चतुर्थदिने नाभिशिश्नगुदनिप्प. चतुर्थपिण्डदानं करिष्ये । तिलोदकतर्पणचतुष्टयम् ॥ वमदिने जरुजानुजोत्पत्यर्थं पञ्चमपिण्डदानं करिप्ये धतिलोदकतर्पणानि ॥ पठे ऽहनि गुल्फपादाङ्गुलिम- द्यवयवोत्पत्यर्थ पापिण्डदानं करिष्ये । पतिलोदक- पंणानि ।। सप्तमदिने ऽस्थिमजाशिरामभृत्यङ्गोत्पत्यर्थं प्तपिण्डदानं करिष्ये सप्ततिलोदकतर्पणानि ।। अष्ट- दिने नखलोमायुत्पत्त्यर्थमष्टमपिण्डदानं करिष्ये। अष्ट- तलोदकतर्पणानि ।। नवमदिने वीयत्पित्त्यर्थ नपि- डदानं करिष्ये। नवतिलतोयतर्पणानि ॥ दशमदिने तुत्पिपासानिवृत्यर्थं दशमपिण्डदानं करिष्ये। दशतिलो. ।

·अन्त्येटिदीपिका।
दकतर्पणानि ॥ प्रत्यहं पिण्डदानासम्भवे यथासम्भव
कार्यम् । ततः कर्तुरन्येषां सपिण्डानाञ्च यथाचारं वपनं
नानम् यज्ञोपवीतधारणं रशरात्रधृतवस्त्रत्यागो गृहमा
जनश्च ॥
अथैकादशाहप्रयोगः । कर्ता प्रातः स्लावा, यज्ञोप
वीतं धृत्वा, पूर्वदिने रात्रौ ब्राह्मणवरणं न कृतश्चेत्तदा
प्रातरेकोद्दिष्टब्राह्मणवरणं कुर्यात् । तद्यथा। कर्ता विप्रह
गत्वा शुची देश उदमुखमुपविष्टं ब्राह्मणं प्राचीनावीती,
सव्यं जान्याच्य दक्षिणाभिमुखो गोत्रस्य शर्मणो ममा
पितुः प्रेतस्यायादिमासिकश्राद्धम्भविष्यति तत्र भवता
क्षणः कर्त्तव्यः । इतिक्षणं दद्यात् । ॐ तथेति प्रतिवन
नम् । प्राप्नोतु भवान् । प्राप्नवानीति प्रतिवचनम् । प्रेत-१
पित्रे नम इत्यभ्यर्च्य, प्रेतबाह्मणस्य नखकेशश्मश्रुलोम
वापयित्वा, ताम्रपाने तिलतलं सोपस्करं दद्यात् । त
गृहाइहिःशुचौ देशे दक्षिणाप्रवणाम्भूमि परिकल्प्य,गो
यादिनोपलिप्य, प्रज्वलिताङ्गाः परिशोध्य,तिलान्सर्प
तन विकिरेत्। स्वयं खसन्निहितज्ञातिर्वा नवीनमार्तिकप
पाककुयात्। तत्रवामपा तिलतैलेन रक्षार्थ दीपं प्रति
लयेताततःकत्ता रक्षिणाभिमुखःकुशपवित्रपाणिः प्राद
नाचीती कुशतिलोदकवस्त्रादीन्यादाय शय्यादानाबाद
शृणुयात्।गोत्रस्य शर्मणःप्रेतस्य मम पितुः प्रेतत्वविमुनि
पर्वकमक्षय्यपुण्यलोकायाप्तये शय्यादान प्रतिग्रहार्थ गी
गृतोऽस्मीति बामणः। ततः शय्यादानप्रतिज्ञा
शम्मांणं
शाखान्यायिनमेभिः
करस्थापनारस्त्वामहं
शृणे

·मन्त्येषिदीपिका। 4वद्देशकालो सङ्गीत्यायकादशाहे गोत्रस्य शर्मणः रतुः प्रेतस्य प्रेतत्वविमोचनद्वाराऽक्षय्यपुण्यलोकावाप्तये पकरणशय्यादानमहं करिष्ये इति सङ्कल्प्य, प्रतिगृही- रिमुदमुखं ब्राह्मणं खासने समुपवेश्य, प्रामुखः शय्यो यात् । तद्यथा। स्वपुरतः सोपकरणां शय्यां संस्थाप्य, (नुवत्यायै शय्यायै नमः इति शय्यां सम्पूज्य, ॐ वाम- गाय नम इति ब्राह्मणं सम्पूज्य, कुशजलतिलानादाय, ग्यैकादशाहे गोत्रस्य शर्मणो मम पितुः प्रेतस्य प्रेतत्व- मोचनहारा क्षय्यपुण्यलोकावातिं कामयमानो मनुदै- पत्यांसोपकरणामिमां शय्यांगोत्राय शाखाध्यायिने शम्र्मणे तुभ्यमहं सम्प्रददे। ॐ प्रतिगृहामि । ततो दक्षिणाद्रव्यं एहीत्वा शय्यादानसाङ्गतासिध्यर्थमिदमाग्नेयं हिरण्यं सुभ्यमई सम्प्रददे। ॐ प्रतिगृहामीत्युक्त्वा शर्या स्ट. शत् ॥ ततः काश्चनपुरुषदानम् । पूर्ववत्सङ्कल्पवरणादि- कम् । ॐ काञ्चनपुरुपाय नमः, ॐ ब्राह्मणाय नम इति सम्पूज्य, वासोयुक्तकाञ्चनपुरुष ते ददामीति ब्राह्मणहस्ते जलं दखोदकेन काश्चनपुरुषमभिपिच्य गोत्रस्येत्यादिप्राप्ति कामयमान इत्यन्तमुक्त्वा, इमं फलवालस्सहितं काञ्चन- पुरुपं गोत्राय शर्मणे ब्राह्मणाय तुभ्यमहं सम्प्रददे। काञ्च- नपुरुषदानस्य सम्पूर्णफलावाप्तये आग्नेयं सुवर्ण रक्षि. णावेन सम्प्रददे । ॐ प्रतिगृहामि ॥ अथ द्विजदम्पती- पूजनम् ॥ पूर्ववत्सङ्कल्पः । ॐ द्विजदम्पतीभ्यां नम इत्य- भ्यर्थ्य यथा सम्भवं पायादिभिर्वस्त्राभरणगन्धादिभिश्च सम्पज्य ब्राह्मणाय दद्यात् ।। ON ·अन्येष्टिदीपिका। योगः। तपश्च तेजश्वश्रद्धाचहीश्चसत्यञ्चाक्रोधश्चा धृतिश्च धर्मश्च सत्वञ्च वाक् च मनश्चात्मा च तानि प्रपद्यते तानि मामवन्तु भुर्भुवःस्वरोम्महान्तम प्रपये। विरूपाक्षोऽसि दन्ताजिस्तस्य ते शय्यापणं अन्तरिक्षे विमितरहिरण्ययं तदेवाना हृदयान्य कुम्भे अन्तः सन्निहितानि तानि वलभृच्च घलर रक्षतो प्रमनी अनिमिषतः सत्यं यत्ते द्वादश पुत्रास्त संवत्सरेसंवत्सरे कामप्रेण यज्ञेन याजयित्वा पुनर्बहान मुपयन्ति त्वं देवेषु ब्राह्मणोऽस्यहं मनुष्येषु ब्राह्मण ब्राह्मणमुपधावत्युपत्वा धावामि जपन्तं मा माप्रतिज्ञा जुहन्तं मा माप्रतिहोपीः कुर्वन्तं मा माप्रतिकार्यास प्रपद्ये त्वया प्रसूत इदं कर्म करिष्यामि तन्मे राध्यतां तर समृध्यतां तन्म उपपद्यता समुद्रो मा विश्वव्यना न ऽनुजानातु तुथो मा विश्ववेदा ब्रह्मणः पुत्रो ऽनुजाना श्वात्रो मा प्रचंता मैत्रावरुणोऽनुजानातु तस्मै विरूपाक्षी चन्तालये समुदाय विश्वव्यनसे तुथाय विश्ववंदसे श्वाना प्रनेतलेसहस्राक्षाय प्राणः पुत्राय नमः॥ आज्यभागहोम ततः प्रधानहोमः । अग्नय स्वाहा । इदं अग्नये न मम पुप्यो स्वाहा । इद पूष्णे न मम। इन्द्राय स्वाहा। इन्द्राय न मम । ईश्वराप म्यादा । इ ईश्चराय न मम ततचतुरहाननाम्गन सोमोराजानमित्यादिनिधतमाम थत आरतीफणांना सोमर रानाने मणग्निमः नारभामा भासिय रियार प्रमाण नगृहस्पति ·अन्त्येषिदीपिका ३२ 1- १२३ १२ बाहा। इदं सोमाय न मम । शुक्र ते अन्यद्यजतं ते अन्य- इपुरूपे अहनी द्यौरिवासि। विश्वाहि माया अवसि स्वधा- न् भद्रा ते पूपन्निह रातिरस्तु स्वाहा। इदं पूष्णे न मम ।। न्द्रा पर्वतावृहतारथेनवामीपावहतरसुवीरागवीत५ ल्यान्यध्वरेषु देवा वर्डे धां गीर्भिरिडया मदन्ता स्वाहा । इदं इन्द्राय न नम । आवो राजानमध्वरस्य रुद्र होता- ( सत्ययजर रोदस्योः । अनि पुरातनयिलोरचित्ताधिर- ग्यरूपमवसे कृणुध्वं स्वाहा । इदं रुद्राय न मम । तत. श्वरुणा स्विष्टकृद्धोमः व्याहृतित्रयहोमः। तूष्णी समि- दाधानमनुपर्युक्षणमुदकाजलिसेननं यज्ञवास्तुकरणं व. स्वाहुतिः । ततधतसृभिर्वत्सतरीभिः सहितं वृपभमग्नि- समीपमानीय प्राबावं संस्थाप्य न्पाप्तं कुर्यात् । यथा वृषस्य मस्तके गायत्रों न्यसेत् । गायच्या विश्वामित्रो गायत्री सविता वृपस्य मस्तके न्यासे विनियोगः । ॐ तत्सवितुर्वरेणियोम् । भागोदेवस्य धीमाहोरे । धियो- योनामनो१२१२ । हुम् । आर। दायो। आ२३४५ । नमः स्तौ इति ललाटेनमस्तौ इति अनियन्यग्निर्ललाटे न्यासे विनियोगः नमस्तो होनायि । ओजसाइपि। .

·अन्योएदीपिका। ३ १३ र ₹ ₹ २ २ ३ गृणारन्ता२३४यिदे । वा कृष्टयारः । अमाये। मा२३४ओहोवा । त्रमईया२३४५ ॥ १.॥ रौरवयों चक्षुषोः ॥ रोरवयोधाजययोः सानोरग्नींद्रावृपी छन्दः सोमो देवता चक्षुषोन्यासे विनियोगः ॥रोर पुनानस्सोमा३धाराऽ२३८या । आपोवसानो अर्पट धायोनिमृतस्य सारयिदसायि। ओहा३उवा। उत्सो हिराऽ२३हायि । ओहा३उवा । ण्यया। औयहोवा ॥ ऊत्सोदेवोहाइयिरण्याऽ२३क्ष्याः । ऊत्सोदेवोहिरण्ययं हान ऊधर्दि वियम्मधूरप्रियाम् ! ओहा३उवा । प्रत्न सधस्थमाऽ२३हायि।ओहाउवासिदात्।औ२३होवा। प्रतश्सधस्था३मासाऽ२३४दात् ।प्रात्नश्सधस्थमासदद छयन्धरुणम्बाजियाबसायि । ओहा३उवा। नृभिद्धांतो चाऽ२३हायि । ओहा३उवा । क्षणा। औ३होवा । होऽ५ .. २ २ २उवा।सद र र २ २ ३. ។ २३ ३ १२ १२, २२ आ३४५। पा२३४सी। आरानधाः । यो। निमृता डा॥३॥.इति रौरवम् । दक्षिणनेत्रे यौधाजयम् । पुन ३१। ना ३ स्सो । म । धारा २३ श्या । आपो ३ । वसा ।

·अन्त्येटिदीपिका। ३ २ १ . ३ स्यसा३४५यि । दा३४२सी । उत्सा२ः । दायिवोर । हिरा- ३४५। ण्या२३४याः ॥ १॥ उत्सो३१ । देश्यो। हि। रण्या- ३श्याः। ऊत्सो३ । दायिवोर। हिरा३४५। ण्या२३४याः। हान ऊ । धः । दिवियारम् । मधू३४५ । प्रो२३४याम् । ५ १ . ३ २ १ 4 ३ तारम् । साधा२। स्थमा३:५। सा२३४दात् ॥२॥ ५ ३ ५ २र १ २ १ २ १ ३ २ । २ प्रला३१म् । साध । स्थम् । आसा२३२दात् । प्रात्ता३म्। सधार । स्थमा३२५ । सा२३४दात् । आपार्छियाम् । ध। रुणम्बार । जिया३४५। पा२३४सी। नृभारयिः धौतो२। विचा३४५।क्षा२३४णाः ॥३॥ इति योधाजयं वामनेत्र। वृहद्रथन्तरे कर्णयोः । वृहद्रथन्तरयोर्भरद्वाजवसिष्ठापी वृहतीछन्द इन्द्रो देवताकर्णयोन्याले विनियोगः॥ आमि- त्वाशूरनोनुमोवा। आदुग्धाइवधेनव ईशानमस्य जगयः । सुवा२३दृशाम् । आइशानमा२३यिन्द्रा३ । तास्थू२३४१ा । ओवा६ । हाउवा । अस् ॥ रथन्तरम् ॥ वामकर्णे वृह- साम । औहोयित्वामिद्धिहवामहा३ए । सातौवाजा। स्याकारा२३४वाः । तुवा३४ । औहोवा । नायिपुवायि। १ ४ ५ - र र २ ररर १२ ·अन्त्येष्टिदीपिका। २ पर र २ ३र४५ द्रासा३१त् । पतिन्ना२३४राः त्वां काष्ठा३ । ओहोवा २- ५ १ २२ १र २ १२२२१२ र२ २२ २ २०११ २२ १रर २ २ १ दुस्तारान्। १ र २२ २२ सू२ अर्वा२३४ । ताः। उहुवादहाउ। वा। हस् । वृहत्सा दक्षिणकर्णे ॥३॥ इति कर्णयोः ॥ सेतुसाममुखे ॥ सेतु साम्नो विशोक ऋषिस्त्रिष्टुप्छन्दः परमात्मा देवता मन न्यासे विनियोगः।हाउ३ । सेतूश्स्तर।३।दुस्तारान्।। दानेनादानम् ।३। हाउ।३। अह मस्मिप्रथमजार ता२३स्या३४५। हाउ।३।सेतरस्तर।३॥ अक्रोधेन क्रोधम् । २। अक्रोधेन क्रोधम् । हाउ।३ पूर्व देवेभ्यो अमृतस्य ना२३मा३४५। हाउ।३। सेतू स्तर।३। दुस्त। रान् । ३ । श्रद्धयाश्रद्धाम् । ३ । हाउ। योमाददाति सइदेवमा२३वा३४५त् । हाउ३ । सेतूप्रस्त र । ३ । दुस्त । रान् । ३ । सत्येनानृतम् । ३। हाउ। अहमन्नमन्नमदन्तमाऽ२३मी३४५ । आउरहाउवा। एप . २०१११ २ २ र २... - २२ २ २ २३ S २ 1 सेतरस्तीत्त्वांचतुराऽ२३४५: ॥ इति मुखे ॥ देवव्रतान गतिः । ३। एतरमृतम् ।३ । स्वर्गछ । ३। ज्योतिर्गछ । प्रीणि कण्ठे । देवव्रतानां देवाउत्कृती रुद्रः कण्ठे न्यान ·मत्स्येटिदीपिका। . - विनियोगः। अधिप। तायि। मित्रप तायि । क्षत्रप। तायि । . - १र२र २२ १९२१ र २ र स्वप्पतायि धनपतारय । नारमाः। मन्न्युना वृत्रहा सू. इ.२ व्येण स्वरायजेन मघवा दक्षिणात्य प्रियातन राज्ञा विशं दाधार। वृपभस्त्वष्टा वृत्रण शनीपतिरनेन गयापृथिव्या- सृणिकोग्निना विश्वं भतम । भ्य भयो वायुना विश्वाः १ र २ र र. प्रजाअभ्यपवथा वपदकारेणार्द्धभाक्सोमेन सोमपास्समि- त्या परमेष्ठी। ये देवा देवाः । दिवि पदः । स्थ तेभ्यो वो देवा देवेभ्यो नमः। ये देवादेवाः। अन्तरिक्षसदः। स्थ २ र पर र २२ र 'तेभ्यो वो देवा देवेभ्यो नमः । ये देवा देवाः । पृथिवीप- २ र २२ 31 दः। स्थ तेभ्यो वो देवा देवेभ्यो नमः। ये देवादेवा। अप्सुपरः । स्थ तेभ्यो वो देवा देवेभ्यो नमः । ये देवादे- सर र २ "वाः । दिक्षुसरः । स्थतेभ्यो बोदेवा देवेभ्यो नमः । यदे- वादेवाः। आशासदः । स्थ तेभ्यो वो देवा देवेभ्यो नमः। अब ज्यामिव धन्वनो विते मापुन्नयामसि मृड तान्न इह अस्मभ्यम् । इडाऽ२३भा । य इदं वि भूतम् । युवोर . - ·अन्यायापिका। . १ ३ १ - २ २२ र २ १ २ १ २ २ २ र १ २ आऊ । वाऽ२३ । ना२३४माः ॥ ६ ॥ अधिप। ता मित्रप । तायि । क्षत्रप। तायि। खप्प तायि । धनप- २यि । नारमाः । नम उततिभ्यश्चोत्तवानभ्यश्च नमो पङ्गिभ्यश्चोपवीतिभ्यश्च नमोस्यदभ्यश्चप्र। तिदधानेभा नमः प्रविध्यदभ्यश्च प्रव्याधिभ्यश्च नमः सरदृश्य सारिभ्यश्च नमः श्रि। तेभ्यश्च प्रायिभ्यश्च नर इभ्यश्चोपतिष्ठदभ्यश्च नमो यते च वियते च नमः विपथाय च। अव ज्यामिव धन्वनो विते मन्न्युन्नय मृडतान्न इह अस्मभ्यम् । इडा२३भा । य इदं विश्व युयो३ । आउ । वाऽ२३ । ना२३४माः ॥७॥ तायि । मित्रप। तायि ।क्षत्रप। तायि । खः पतायि ।' पताश्यानारमा नमोन्नाय नमोन्नपतयएकाक्षाय चा २१र २ १र २ पर १ २ १ १ १ २ २ र.र पर .२२ १२१ २१ २ ३ १ २र १२ १ २२ १२ र नादाय च नमोनमः । रुद्राय तीरसदे नमः स्थिराय रधन्वने नमः प्रतिपदाय च पटरिणे च नमस्त्रियम्बक चका पदिने च नम आश्रायभ्यश्च प्रत्याश्रायेभ्यश्वना ·अन्त्येष्टिदीपिका। पर पर १२ २२ र २१ २२ १ २ २. व्येभ्यश्च विरिफेभ्यश्च नमस्संवृते च विकृते च। अव यामिव धन्वनो विते मन्न्युन्नयामसि मृडतान्न इह अस्म- न्यम् । इडाऽ२३भा । य इदं विश्वम्भूतं । युयो३ । आउ। S२३ । ना२३४माः ॥३॥ इति कण्ठे। वामदेव्यं ला- कले। वामदेव्यस्य वामदेवो गायत्रीन्द्रो लाङ्गले न्यासे १ ३ ५ ३ र ४ २ ४र र २१२ २ १ . २ ३ २ १ २ २. १ २ वेनियोगः। काऽ५या । नचाऽयित्रा३आभुवात् । ऊ । तीसदावृधस्स । खा । औ३होहायि । कयाऽ२३शचायि । टयोहो३ । हुम्मा२। वाऽरत्३ऽपहापि ॥ १॥ कापस्त्वा। सत्योऽ३मा३दानाम् । मा। हिष्टोमात्सादन्ध । सा। औ- ३होहायि । दृढाऽ२३चिदा । रुजौहो३ । हुम्मा२ । वाऽ२- सो३७५हायि ॥२॥ आऽ५भी । पुणास्सिा३खीनाम् । आ। विताजरायित् । णाम् । औऽ२३होहायि । शताऽ२३. म्भवा । सियोहो३ । हुम्मार । ताऽरयो३ऽपहायि ॥ ३ ॥ इति लाले । व्रतपक्षी स्कन्धयोः । व्रतपक्षसानोः प्रजा- पतिस्त्रिष्टुविन्द्रः स्कन्धयोन्यासे विनियोगः ॥ हाउ३ । हहहह।३।हाउ३। इन्द्रन्नरो। नेमधि । ताहव. . २ . १ २. । २२ २ २२ २२०३४

·.
२यि । नारमाः । नम उततिभ्यश्चात्तन्वानभ्यश्च नमो
.
पङ्गिभ्यश्चोपवीतिभ्यश्च नमास्यदभ्यश्चप्रा ।
नमः प्रविध्यदभ्यश्च प्रव्याधिभ्यश्च नमः सरह
सारिभ्यश्च नमः श्रि। तेभ्यश्च धायिभ्यश्च
२ र
...
मित्रातापि
।
क्षत्रप
।
तायि
।
स्वप्प
तायि
।..

·२ . 1 । . मु। ता । सत्यस्य ब्रह्मणोव । चाः। तनमासश्स. नायि। हाउ।३। मनोजयित्। ३। हृदयमज- है। इन्द्रोजयित् । ३। अहमपम् । ३ । हाउ। । ए । मनोजयिद्धृदयमजयिदिन्द्रोजयिदहमजैप- ।ए । अश्वज्योती२३४५: ॥ ६॥ इति हृद- जुहोता इति नाभो। आजुहोतेति ३यायाश्वस्ति- नाभी न्यासे विनियोगः । आजुहोता। हविषाम- वा उवाऽर । निहोतारं गृहपतिं दधारयिध्वा 3. । इडा३४स्पदाइ नमसारातहाव्यारम् । सापये- सापर्य जितम्पाऽ२३ ॥ स्तियोवा । आफ्नोदहाइ ॥ ३४ ॥ भो। तद्दोहोवा इत्यादीनि चत्वारि जान्वोः ।। इतिवर्गस्य सद्रो गयत्रो जावोन्यांसे विनियोगः। वागापार । सुतायिसा२३४ना । पुरहना ! पसा- रवियत् । हा। औरहोइ । गा२३४वाइ । ना. ३४आहोगा। ए३ । फिन २३४५ ॥ १॥ तहोगाया। हसना पाशाता३४। हाहा३ । पासवार:- ५ ३ १ २ ५ 15 ·नरपा८५111. ५ २१र २०३४५ २२१२ A २ १ २३४र ५ २र २२ न्तायि । यत्पारियाः । युनज। तायिधियस्ताः। शूरोनृपा। ता३श्रव । सश्चकामायि । आगोमतायि । बजेभ । जातु. वन्नाः हाउ । हह हह । ३ । हाउ । वा३ । ई२. २२ २ २ २२ २२ २२.३४ ५ २ २०३४र५ २२.३५ 1 १ ४ ३४५ ॥ हाउ३ । इहा। हश्हशहए। ३। हाउ३। इन्द्रन. रो। नेमधि । ताहवन्तायि । यत्पारियाः । युनज । तायि. धियस्ताः। शूरोनृपा। ताश्रय । सश्चकामायि । आगो. मतायि । बजेभ। जातवन्नाः। हाउ३ । इहा। हरहह। ३ । हाउ३ । वा३ । ३२३४५ ॥ इति स्कन्धयोः ॥ ओग्ना योति उरुमध्ये । ओनायोति गौतमो गायत्र्यग्निः ऊरुमध्ये न्यासे विनियोगः। ओग्नाइ । आयाहिश्वोयितीयार यि। तोयायि गृणानोह । व्यदातोयायि। तोयायि । नायि. होतासा२३ । सारयिया२३४आहोवा । हो२३४यो । इति ऊरुमध्ये ॥ मनोजयिदितिहृदये मनोजयीतिदिशापयो- ऽनुष्टुनमा हृदये न्यासे विनियोगः। हाउ। ३ । मनो. जयित् । ३ । हृदयमजयित् । ३ । इन्द्रोजयित् । ३ । अह मजेपम् । ३ । हाउ । ३। यहगहिरण । स्या। यहा य. - 1 ३ . १ ५ ·अन्त्येष्टिदीपिका। २३ २२१ २२ . २७ र ३२ च्चोंगवामु । ता । सत्यस्य ब्रह्मणोव । चाः । तेनमासश्स- जाम। सायि । हाउ।३। मनोजयित्। ३ । हृदयमज- यित् । ३ । इन्द्रोजयित् । ३। अहमजैपम् । ३ । हाउ। ३। वा। ए। मनोजयिद्धृदयमजयिदिन्द्रोजयिदहमजैप- म् । ३ । ए । अहश्नुवज्योती२३४५ः ॥ ६ ॥ इति हृद- ये। आजुहोता इति नाभौ । आजुहोतेति श्यावाश्वस्त्रि- टुवग्मिनाभो न्यासे विनियोगः। आजुहोता। हविषाम- नयारध्वा उवाऽ२ । निहोतारं गृहपतिं दधारयिध्वा उ. १२३४ । इडा३४स्पदाइ । नमसारातहान्यारम् । सापर्य- ।। याजतम्पाऽ२३ । स्तियोवा । आफ्नोदहाइ ॥ ३४ ॥ ति नाभौ । तदोहोवा इत्यादीनि चत्वारि जान्वोः॥ होगा इतिवर्गस्य रुद्रो गयत्री जान्योन्यास विनियोगः। दोहोवा । गाया२ । सुतायिसा२३४चा । पुरुहूता । यसा- नायि । शयत् । हो। औरहोइ । गा२३४वाइ । ना. १२३४ोहोवा । ए३ । किनेऽ२३४५ ॥ १॥ तहोगाया। इसना३ । पुरुऽ२३हूता३४ । हाहो३ । यासत्वा२३४- ८५ । - २ .

·मम्परिणीपिका . २ . नाइ। शंयना२३२ । नशोर। होर । हुवो२३४ । । ५ २ यसत्वने । पुरस्ता । यासत्वा२३ना३४यि । शंयत् ॥ ५॥ ओ ४ २ ५ ३ . २ - नुष्टुप्छन्द ऊोन्याले विनियोगः । पुरो३१ । वो। धा३सः । एहिया । स । तायामादा। यि । २ पर ३ २ २ २यि। एहियार । सखायोदायिर्धारजी३ । ह्वा३४५योपह । पुरोजितीवोधासाः । सुताय । मादा२३या । ७ २ २ २ २ ३जी। ह्वियाम् । योरदी हियाम् । औ२३होया । होपई। डा। इत्य: का ५ यिनोदहाइ ॥ २॥ तहोगायमुतसचादए । ( २३४ वा । ना २३ शा ३ । का ३४५ यिनोहाइ ॥३ ॥ दोगायसुतेसचाए । पुरुहूतायसत्वनाई । शंय्यद्वार | ऐरहोऽआ २३ यिही । नशा २३ । कारयिना २३४ आहान ई२३४५॥४॥इति जान्वोः ॥ श्यावाश्वान्धोगवे । ऊोंः । श्यावाश्वान्धीगवयोः श्यायाश्वान्धीगवाएं यि । एहिया २ । अपश्वानाभा ३ थी । टा २३४ ना । १७२ । तवे अपश्वानश्नथिष्टना साखा ३ उवा । ॥९ ॥ उदुत्यमिति जझ्यो । समिति ·अन्येटिदीपिका। ४ ५ ५ । गायत्री सूर्यो जक्योन्यासे विनियोगः । उदुत्यम् । ओ हाइ । जा। तवेरदार३४साम् । देवं वहा । तीकेता२३४. वाः । दाऽ२३४शेहाइ । वायिश्वायसू । र्याम् । ओऽ२३हो- वा। हो५ऽपि । डा ॥ १६ ।। इति जक्यो । पावकान इति पुच्छे । पावकानो मधुच्छ्न्दा गायत्री सरस्वती पुच्छे गाले विनियोगः । पावकानईया । सराखापती२ । वाजे- | ता। जिनाइवातीर । यज्ञा२३म् । बारम्टू२३४औहो- ।। धियावसू२३४५: ॥ १४ ॥ इतिपुच्छे। हाउगायो ति रोमकूपेषु। हाउ । ३ । गावोहाउ३ । पमपनीही ३ वैराजपनीहाउ । ३। विश्वरूपाहाउ । ३ । अस्मासुर- ध्वश्हाउ३ | तेमन्वतप्रथमन्नामगोरनाम् । त्रिसप्तप. मन्नामजारनान् । ताजानतीरभ्यनूपतारक्षाः । आविर्भुः निरुणीर्यशसागावाः। हाउ । ३ । गावोहाउ । ३६ . रमपत्नीहोउ। ३ । वैराजपतीहाउ।३। विश्वरूपाहाउ।३। १ र . र १ र र २९ र ए अस्मासुरमध्वरहाउ।२।अत्मासरमध्वा३५हाउवाए।

·No text on this page.

·४ २ हस्तीदक्षाऽ२३होइ । ओहो । बाट दहाइ ॥ १९ ॥ इति गुटे । मनन विपतिशिताः । सुमीनानक ३ग्नीः। प्रतिरक्षा । सिपथना और ॥ इति पादेषु॥ आरोगनिहाय iii. स्त्रिष्टुप् रुद्रो हृदये न्याले विनियोगः । आग । है " ३ . २ १ . ३ २३ ५ शर वि । रत्यरुद्राम् । हा। ता। गन् । मा दिसीयोः । अग्निम्प । रा । तनयि । शानिनाद ज्यरू । पाश्मव । सा३४४३यि । कारण काम इतिहृदये ॥ तद्दोहोइतिशिरसि । तद्रोहाइतिकायन्दी गायत्रीछन्दः शिरसि न्यासे विनियोगः । नदोहोदा ! गा. पार । सुतायिसा२३४ना पुन्ना । यसास्वानारामं. यत् । हा। औरहोइ । गा२३८वाइ नारशा३ौहावा । ए३ । किने२३४५ ॥१॥ तहोगाया। मुनाइसना पूरु२३हूता३४ । हाहो३ । पासवा२३८नाइ । शंयद्वार। नशोर । होर । हुवोऽ२३४ । बा । कापयिनोहाइ ॥२॥ .. २ ४ ।

·र २ अन्त्येष्टिदीपिफा। र २२ १२२ र गावो वृपभपत्लीवराजपत्तीविश्वरूपा अस्मासुरमध्यम् ए । गावो वृपभपत्नीराजपत्नीविश्वरूपा अस्मासुरमधन २३४५म् ॥ १५ ॥ इति रोमकूपेषु॥ आतूनआ इति गुदे २१ . न्ताम् । चायित्रंग्राभा२३५हाइ । संगरभाया । महाहस्ती- 15 पा शान्नानिए . भिरसगुभाश्याचित्राभ- माहोद । महाहस्तीद पिनो यहाद ॥१८॥ पानाभाया आतनइति वर्गस्य गौरी वित्यपालवैणवायूपी गायत्री छन्दो गुदेन्यासे विनियोगः । आतनआ । द्रक्षमाऽ २३ . २३४ हाइ । दक्षारयिणायिना । महा २३ । हारस्ता २३४ और होवा । दक्षिणश्ना २३४५ ॥ १६ ॥ आतनइन्द्रामाता निना २ प्रा २३४ माम् । संगमा २३४ या । मा २३ हा ३ ।। हारन्तार ३४ प्रादाया दक्षिणेनाऽ २३३५ ।। १७॥ आत- ·२७ भन्यदीपिका 5२३होइ । आहो । वाहो२३४वा । णायि. १९॥ इति गुदे ।। राक्षोत्रम् पादेषु ॥ यहाउ. शिशताः । सुमीतोमनुपोविशे। विश्वाइदा- प्रतिरक्षा । सिपेधता । औरहोवा । होऽ५ई। ल पादेषु ॥ आवोराजेतिहृदये । आवोराजेतिरु- प रुद्रो हृदये न्यासे विनियोगः । आवोराजा । न. रस्यरुद्राम् । हो। ता। राम् । स । त्ययजा३म् । सोयोः । असिम्पु । रा । तनयि । लोरचित्तात् । हिर- कारण ध्वा६५६म् ॥ १३१२१ ३ २ २ २२ २१ ·-HI-N.. -- HAL ५ -- जाजबान अला ... वन तुना इति ना मार कानवापी । आतनआ। द्रक्षुमान मान्यर३३हाइ । संग्ररभाया । महाहस्ती साहाइ बनिगापना। नहार३ । हारस्ता२३४औ- होगा रजिनाऽर३४५ ॥ १६ ॥ आतूनइन्द्रक्षुमाता मानिनाऽरमार३४भाम् । संग्रभा२३४या। मारहा। हारस्ता२३४ओहोवा । दक्षिणेनाऽ२३३५ ॥ १७ ॥ आद , 5 ५ ३ ५ ४ नई। दक्षुमादन्ताम् । चित्राभश्समारयाचित्राम५. सम्।।। ओ३होयि । भार३च्या। ऐहोइ । महाहस्तीद- क्षाऽ२३होइ।बेहो।वाहो२३४वाणाऽयिनोहान आतूनइन्मभुमाइन्ताम् । चित्रं ग्राभश्सङ्ग भामरसम् । गा२३ । ई२३४हा ।

·भन्येटिदीपिका। वर ५ ४ । ४र ५र र ४ ३ . २ २ २०३४ ५ महाहस्तीदक्षाऽ२३होइ । ओहो । वाहो२३४वा । णायि- नोदहाइ ॥ १९ ॥ इति गुदे ॥ राक्षोनम् पादेषु ॥ यहाउ- ऽ२३विश्पतिश्शिताः । सुपोतोमनुपोविशे । विश्वाइदा- ऽ२३ग्नीः । प्रतिरक्षा। सिपेधता। औ३होवा । होऽ५ई। डा ॥ इति पादेषु॥ आवोराजेतिहृदये। आवोराजेतिरु- द्रस्त्रिष्टुप रुद्रो हृदये न्यासे विनियोगः । आवोराजा । न. मध्व । रस्यरुदाम् । हो। ता। राम् । स । त्ययजाम् । रोदसीयोः । अग्निम्पु । रा । तनयि । लोरचित्तात् । हिर- प्यरू । पाश्मव । सा३४७३यि । का३र्ण५ध्वा६५६म् ॥ इतिहृदये ॥ तद्दोहोइतिशिरसि । तदोहोइतिवर्गस्य रुद्रो गायत्रीछन्दः शिरसि न्याले विनियोगः । तदोहोवा ! गा. यार । सुतायिसा२३४चा । पुरुहूता। यसात्वाश्नार । शं- यत् । हा। औरहोइ । गा२३४वाइ । नारशा२३४ोहोचा। १३ । किन२३४५ ॥१॥ तहोगाया। सुताइसचा३ । पूरु२३हूता३४ । हाहो३ । यासत्वा२३४नाइ । शंयद्गा२३वे । नशोर । होर । हुवोऽ२३४ । वा । कायिनोदहाइ ॥ २ ॥ ५ १२सर . 4 ३ २ - ४ ·२ अन्त्येष्टिदीपिका। १२ रर. र २२ सर १ , २ र " २२ २ - १२ १ , गावो वृपभपत्नीवराजपत्नीविश्वरूपा अस्मासुरमध्वम् ए। गावो वृषभपत्नीराजपत्नीविश्वरूपा अस्मासुरमध्य २३४५म् ॥ १५ ॥ इति रोमकूपेषु॥ आतूनआ इति गुदे। आतूनइति वर्गस्य गौरी वित्यपालवैणवापी गायत्री छन्दो गुदे न्यासे विनियोगः । आतूनआ। द्रक्षुमाऽ२३- न्ताम् । चायित्रंग्राभा२३५हाइ । संगरभाया । मह २३४हाइ । दक्षारयिणायिना । महा२३ । हारस्ता२६ होवा । दक्षिणेश्नाऽ२३४५॥ १६ ॥ आतूनइन्द्रक्षुम म्। चित्राऽरग्रा२३४भाम् । संग्रभा२३४या। मा२३हा हारस्ता२३४औहोवा । दक्षिणेनाऽ२३३५ ॥ १७ ॥ आ नई। दक्षुमाइन्ताम् । चित्राभल्समुमाश्याचित्राम म्।। ओहोयि । भार३७या। ऐहोइ । महाहस्तीद १ ५ ५ 5 - हनइन्द्रक्षुमादन्ताम् । चित्रं ३ । ग्राभरसभाया। चि. -७२३ होइ।ओहो।वाहो २३४ या।णाऽ ५ यिनोदहाइ ॥१८ ॥ भश्सम् गऽ २३।३२३४ हा । भा २३४ या । पहोइ ।

·No text on this page.

·२८ अन्त्येष्टिदीपिका। ५ १ र ४ ₹ ३ २र३४र५ तद्दोगायसुतेसचाइए । पुरुहूतायसत्वने । पुरुहूता। यास- वाऽ२३ना३४यि। शंयत् । गौवा ओ २३४वा । नाऽ२३. शा३ । का३४७५यिनोदहाइ ॥३॥ तहोगायसुतेसचाइए। पुरुहूतायसत्वनाइ । शयना२३वे । एरहो?ऽआऽ२३यिहो। नशाऽ२३ । कारयिना२३४औहोवा। ई२३४५ ॥ ४ ॥ इतिशिरसि ॥ आज्यदोहं शिखायाम् । आज्यदोहानाम- ग्निवैश्वानरस्त्रिष्टुप् वैश्वानरो देवताशिखायां न्यासे विनिः योगः । हाउ।३। आज्यदोहम् । ३। मूर्धानंदायि। वा३ अर । तिम्घथिव्याः। वैश्वानराम्। ऋतआ। जातमन्नीम्। कविश्सम्म्रा। जामति । विक्षनानाम् । आसन्नापा। प्रांजन । यन्तदेवाः । हाउ ।३। आज्यदोहम् ।२। आज्यदो५हाउ। बा। ए। आज्यदोहम्।ए। आज्य- दोहा२३४५म् ॥ १६ ॥ इति शिखायाम्। प्रथमं देवत्रतेन कवचम्मध्यमेन नेनं तृतीयेनास्त्रमेवं विन्यस्तवारीरो वृपभो रुद्ररूपो भवति। ततो वसतरीणां देहेषु यिन्यासं कुर्यात् । नमः शिरसि। विष्णवे नम उदरे। महादेवाय । अश्विभ्यां नमः कर्णयोः । चन्द्रसूर्याभ्या २२३४५ २ २२१ २२३४ २२ २२ ...। ।

·२९ २२ १२ र र २२ १९२ १२ १२१र२र१२२ २ पररर १९१ २ १२१र१र २ सर १२ र २२ १र७२ अन्त्येष्टिदीपिका। नमः नेत्रयोः। वैवस्वताय नमः पृष्ठे। सप्तसागरेभ्यो नमः पादेषु। सप्तर्षिभ्यो नमः रोमकूपेषु। सर्वाभ्यो देवताभ्यो नमः सर्वाङ्गे । तत ईशानभागस्थितकलशोदकेनेकवृपभ- साना वृषभं नापयित्वा शेपोदकेन वत्सतरीः नापयेत् । माहूम् । ३ । योचा । ३ । योवाहायि । ३ । यएकइदिद- पते । एकश्समैरयधे। वसुमायदाशुषे । एकश्समै- रयन्महे। ईशानोअप्रतिष्कुतः। एकोपाविराजति। इन्द्रो- अङ्ग । हाहूम् । ३ । योवा । ३ । योवाहायि । २ । योवा३. हाउ । वा३ । ई२३४५। ततो नतनवस्त्रेण वृपभमाछाद्य तिलकाकृतिपट सत्यमित्थावृपासोमाभ्यामिति शिरसि स्थापयेत् । सत्यमित्याह। पापयिदसायि । वृपजूति - विता२। वृपायुमाण्विपारयि। परावतायि। वृपो२३वा। वतायिभू२३ता३४३: । ओ२३१५ई । डा। वृथासोमा। युमा२५आसारयि । पादेवाःहाइयि । वार्षबा२३४ताः। वृपाधम्मा३ । ईश्या। णायिदध्रिपे। इडा२३भा३४३ । ओ२३४५ई । डा ॥२॥ इति स्थापनं ॥ ततो वृपं वत्स- तरीश्च यथासम्भवमलकुयात् ॥ ततो वृषभस्य दक्षिणे ५४ ५ ४२ ४ ४ २र१ २ ५ २ 5 २ २र. २

·No text on this page.

·अन्त्याच्यापका। ९ २ २१र र र र १ ५ ५ ३ वा३हाउ । वा३ । इदइडा२३४५॥१॥ उहुवाहोवा- । ३ । त्रिपालउदैत्पुरू२३पाः । पादोस्यहाभवत्यू२३- तथाविष्ववियत्रा२३मात् । अशनानशने आ२३- । उहुवाहोवार । २ । उहुवौ । हो२ । वा२३४ । औहो- ।। ई२३४डा । उहुवौहोवा२ । २ । उहुवौ । हो । वार- १४ । ओहोवा । सू२३४वाः । उहुबोहोवार १२ । उहुवौ । हो । वा२३४ । औहोवा । ऊ२३४५॥२॥ इयौहोवार । ३ । पुरुपएवंदरसा२३र्वाम् । यद्भुतं यच्चभावा२३याम् । दोस्यसर्वाभूता२३नी । त्रिपादस्यामृतंदा२३इयो । इयो- होवार । २ । इयो । हो । बा२३४ । ओहोवा । ई२३४।। होवा२ । २।इयो। होर। वा२३४ औहोवा। ज्यो२३- । ईयोहोवार । २ । इयो । होर। वा२३४ । ओहो. ई२३४५ ॥ ३ ॥ हाउ३। तावानस्य। महा२३यिमा३ । रर - १ ३ ३ र २ . १३ । ततोज्याया५श्वपूरू२३पा३ः।हाउ।३। उतामृ. स्येशा२३ना३ः । हाउ । ३। यदन्नेनातिरोहा२३ती ।

·No text on this page.

·+ २ ५ - वा३हाउ । वा३ । इट्इडा२३४५॥ १॥ उहुवोहोवा- ३। त्रिपादूर्ध्वउदैत्पुरु२३पाः। पादोस्येहाभवत्पू२३- । तथाविप्ववियना२३मात् । अशनानशने आ२३- उहुवाहोवा२।२ । उहुवी । हो । वा२३४ । आहो. ६२३४डा । उहुबोहोवार । २ । उहुयो । होर । वार- औहोवा । सू२३४वाः । उहुबोहोवा२ । २ । उहुवा । वा२३४ । ओहोया। ऊ२३४५ ॥ २॥ इयोहोबार । पुरुपएवेदसा२३वाम् । यद्भूतं यच्नभावा२३याम् । त्यसभूिता२३नी । त्रिपादस्यामृतंदा२३इवी । इयो- । २ । इयो । होर । वा२३४ । आहोवा । इं२३४डा। पार । २ । इयो। हो। वा२३४ आहोगा। ज्यो२३. ५६ १ २ पर A ३ । ३ इयाहोया२ । २ । इयो। हो । वा२३४ । आहो. २३४५ ॥ ३ ॥ हाउ३। तानस्य । महा२३पिमा । ततोव्यापारपूर३पाः । हाउ। ३ । उताः मारना३: । हाउ । ३ । यदहीनानिरोहा२३ती । १

·No text on this page.

·No text on this page.

·३२ अन्त्येष्टिदीपिका। २ ૨ २र२र २३ २१र२१ २११२ २ १२२ १२ २१रर र २१ हाऽउ३ । वा३ । इट्इडा२३४५ ॥ ४॥ हाउश्वा । ततो- विराइजायत । हाउ३वा । विराजोअधिपूरुपः । हाऽउवा। सजातोअत्यरिच्यत । हाऽउश्वा । पश्चाभूमिमथोपुरः । हाऽउश्वा३ इं२३४५ ॥ ५॥ ततो दक्षिणाभिमुखः पाति- तवामजानुः प्राचीनाचीती गोत्रं शम्मणिं प्रेतं पितरं त प्पयामि । तत उपवीती वसतरीणाम्मध्ये वृपमुत्सृजेत तद्यथा-पायाद्युपचारैर्वृषं सम्पूज्य, अयेत्यायमुकगोत्रस्या मुकप्रेतस्य पितुः प्रेतत्वविमोचनहाराऽक्षय्यपुण्यलोकांव प्तिकामो यथाशक्त्यलङ्कृतं त्रिशूलचक्राङ्कितं रुद्रदैवतमि मं वृषभं वत्सरीभिः सहोत्सृजामीति सङ्कल्प्येतं युवा परिवो ददामीतिमन्त्रपठनपूर्वकमुत्सृजेत् । मनश्च । एर युवानं परि वोददामि तेन क्रीडन्ति चरथ प्रियेण । म नः साप्तजनुषा सुभगा रायस्पोपेण समिया मदेम ।। ततः कणे सामानि श्रावयेत् । तद्यथा । उपत्वाजा । मयोरगि। र ओ यिययः । दायिदिशतीर्ह विष्ठाताओ यिययः । वायोराऽ२३नी । कया३स्थाऽ५यिरा६५६न् । अश्वारगावा- ऽ२३४५: ॥ १ ॥ उपत्वाजामाक्ष्योगिराः । दायिदिश र 1 २१ १ . r र पर २ १२ पर २ ५रर ७ तायिः । हवीऽ २८ का २३४ त्तः । वायोरनाहाइकायास्थायि- ·मन्त्यधिदीपिका। ४ १ ३ ३ ३ र ३ २ ५ र ४ ४ २२ २ २१.२१ । ओहो२३४वा । इंडा ॥२॥३॥ १॥ प्रसम्राजोहा- ।। चापांणीश्नाम् । आयिंदाश्स्तोश्ता३ । नव्यारगार. यि । नाऽरमोयि। नृ। पाहमोयि। महापयिष्ठां। ५ई। डा ॥२॥ सोमप्पूपा । च चाइलतः । आयायो- ३४वा । वायिश्वासासुक्षिती। नाम् । अयावो२३४वा । ाइवत्राराऽ२३ । थियोश्हाऽपईता५६५। गावोरअवार- ३४५: । हाउ३ । गावोहा०४ । हाऽउ३वा । सहर्षभास्सहे- वत्साउदेत। हाउचा । विश्वारूपाणिनितीनीः । हा- उ३वा । उरुप्पथुरयं वो अस्तुलोकः । हाउ३वा । इमा आपस्सुप्रपाणाइहस्त। हाउवा । अश्वमिष्टयेरहस् ॥३९॥ आवोराजानं०॥ तहाँहासामचतुष्टयम् ॥ हाउ३ । आ ज्यदोहम् । ३ । मूर्द्धानंदायि । वारअर । तिम्पृथिव्याः वैश्वानराम्तआ। जातमनीम् । कविश्सम्रा । जा २३ ४२५ २ ३४२५ मति। थिंजनानाम् । आसन्नप्पा । नाजिन । यन्तदेवाः २२ १२ २३ २७ २७ २६ ९ २र २२ सर २ १ हरर २ २२ हाउ३ । आज्यदोहम्। २। आज्यदोऽपहाउ । वा। ए ४८

·अन्त्येटिदीपिका।
२६
२१
२७
२१र११ र ३
ON
१२१
२
हाऽउ । वा३ । इदइडा२३४५॥ ४॥ हाउवा । ।
विराडजायत । हाउश्या । विराजोअधिपूरुपः। हाऽउ३
सजातोअत्यरिच्यत। हाऽउश्या । पश्चाभूमिमथोपुर
हाऽउश्वा३ ई२३४५ ॥ ५ ॥ ततो दक्षिणाभिमुखः पा
तवामजानुः प्राचीनाचीती गोत्रं शम्र्माणं प्रेतं पितरं
प्पयामि । तत उपयोतो वसतरीणाम्मध्ये वृषमुत्सृजे
तद्यथा-पाद्याद्युपचारैर्वृपं सम्पूज्य, अद्येत्यायमुकगोत्रए
मुकप्रेतस्य पितुः प्रेतत्वविमोचनदाराऽक्षय्यपुण्यलोका
प्तिकामो यथाशक्त्यलमृतं त्रिशूलचक्राङ्कितं रुद्रदैवर्ता
मं वृषभं वत्सरीभिः सहोत्सृजामीति सङ्कल्प्येतं युव
रितो नामोनिमनपसन्मानेन । मध।
U

·INT २ १ ३ ५ ₹ २ ₹ १ ५ . ४ 1775 २४ १ २७ औहो२३४वा । इंडा ॥२॥३॥१॥ प्रसम्राजोहा- चापाणीश्नाम् । आयिंद्राश्स्तोश्ता३ । नव्यारगार- यिौः। नाऽरमोयि । नृ। पाहमोश्य । महापयिष्ठां। रई। डा ॥२॥ सोमप्पूषा । च चाइलतः। आयायो- ध्वा । वायिश्वासासुक्षिनी । नाम् । अयावो२३४वा । इवचाराऽ२३ । थियोश्हाऽ५ईता५६५। गावोरअवार- ४५: । हाउ | गावोहा०४ । हाऽउवा । सहर्षभास्सहे. साउदेत। हाउ३वा । विश्वारूपाणिविभ्रतीक्ष्मीः । हा. ३वा । उरुप्पथुरयं वो अस्तुलोकः । हाउ३वा । इमा प्रापस्सुप्रपाणाइहस्त। हाउवा । अश्वमिष्टये३हस्॥३९॥ आवोराजानं० ॥ तहोहासामचतुष्टयम् ॥ हाउ३ । आ- ज्यमोहम् । ३ । मूर्धानंरायि । वारअर । तिम्पृथिव्याः । वैश्वानराम् । तआ। जातमनीमा कविरसम्रा। जा३. मति थिजनानाम् । आसन्नप्पा । प्रारजना यन्तदेवाः । हाउ३। आज्योहम्। २। आज्यदोहाउ । वा। ए। २२ 1 11 ३ २१ ४८ ·अन्त्येष्टिदीपिका। २२ २र २२ २१२ २२२ २२ २२ २ २र २ २रर २२ १ २ १२ २ २ २ आज्यदोहम् । २ । ए । आज्यदोहा२३४५म् ॥ १६ ॥ हाउ। ३ । हुम् चिदोहम् । ३ । मूर्द्धानंदायिपूर्ववत् । हाउ । ३ । हुम् चिदोहम्। २ । चिदोरहाउ। वा३.। ई२३. ४५ ॥ १७ ॥ हाउ।३ । च्योहम् । ३ । मूर्द्धानंदायिपूर्व- वत् । हाउ । ३ । च्योहम् । २ । च्योरहाउ। वा३ । ए३ मतम् ॥ १८ ॥ अधिपत इत्यादित्रीणि वामदेव्यश्चान्ते । ततो यथेष्टं यूथंयूथं पर्यटेतिमन्त्रेण वृषभं चालयत, ततो ब्रह्मदक्षिणा, चमसनिनयनम्, वामदेव्यगानम् ।। तदङ्ग ब्राह्मणभोजनमितिवृपोत्सर्गप्रयोगः अथ कपिलादानम् ॥ जलेन कपिलामासिच्योद मुखं ब्राह्मणमुपवेश्य, कुशादीन्यादाय, देशकालौसङ्की- त्येकादशाहे गोत्रस्यामुकप्रेतस्य प्रेतत्वविमोचनपूर्वकमक्ष य्यपुण्यलोकावाप्त्यर्थं सुवर्णशृङ्गी यथाशक्त्यलतामिमा सवत्सां कपिलाममुकगोत्रायामुकशर्मणे तुभ्यमहं सम्प्र- ददे। अद्यानुष्ठितसोपकरणकपिलादानस्य सम्पूर्णफला- वाप्त्यर्थं इदमाग्नेयं हिरण्यं तुभ्यमहं सम्प्रददे। ॐप्र. तिगृहामीयुक्त्वा गोपच्छं गृहीत्वा स्वशाखानुसारेण का मस्तुतिं पठेत् । कपिलाया अभावे केवलं गोदानं कुर्या- -द्विपीमिति । तदहं हिरण्यटन त् । पर्ववन्महिपीदानं कुर्यात् । तत्र विशेषो यमदेवता ·अन्त्येष्टिदीपिका। ततो मध्याह्ने मात्वा आद्यमासिकैकोद्दिष्टश्राद्धमा- रभेत् । तत्र गोमिलीयश्राद्धकल्पसूत्रम् । “अथैकोद्दिष्टमे- कपवित्रमेकोऽर्ध्य एकः पिण्डो नावाहनं नाग्नौकरणं नात्र विश्वेदेवाः खदितमिति तृप्तिप्रश्न उपतिष्ठतामित्यक्षय्य- मा स्थाने ऽभिरभ्यतामितिविसर्गः" ।अन्येऽप्यत्र सपिण्डी- करणादर्वानीनकोद्दिष्टश्राद्धेपु वर्जनोयाः पदार्था रत्नाव- पाम् । “आशिषो द्विगुणा दी जपाशीः स्वस्तिवाचनम्। रवशब्दः स्वसम्बद्धशर्मशब्दस्तधैव च ॥ पात्रालम्भोऽव- बाहश्च उल्मकोदेखनादिकम् । तृप्तिप्रश्नश्च विकिरदशेप- निस्तथैव च ॥ प्रदक्षिणविसर्गश्च सीमान्तगमनं तथा। अष्टादश पदाधीश्च प्रेतश्राद्धे विवर्जयेत्" । तस्य प्रयोगः। मध्याहे प्रातर्निमन्तितं सुनातं ब्राह्मणं स्वागगं कृत्वा, पादौ प्रक्षाल्य, कृताचमनं ब्राह्मणं श्राद्धदेशे दक्षिणाय- कुशेषूदङ्मुखमुपवेश्य, तिलसर्पपान् श्राद्धदेशे विकीर्या- नारात्कमसमाप्तिपर्यन्तं दीपं स्थापयेत् । ततः कर्ता कुशोदकेन श्राद्धीयद्रव्याणि सम्प्रोक्ष्य, प्रामुखो दभेप्वा- सीनो दान्धारयमाणः प्राणानायम्य, देशकालो सङ्गी- त्यं, पानीनावीतीगोत्रस्यामुकंप्रतस्य पितुः प्रेतत्वविमो- नना सम्भवन्नियमोपनारदक्षिणाभिरायमासिकेकोधि- श्राद्धमा करिष्ये इति सदरूपः । ततो देवताभ्य इति विर्जपत्। देवताभ्यः पितृभ्यश्च महायोगिभ्य एव न नमः साहायें खधाय नित्यमेव नमोनमः ॥ ततःप्रानी नायोती दक्षिणाभिमुखः सव्यं जान्वाच्य, शतिलजला न्यादाय, विग्रहस्ते जलमासिच्य, गोत्रावामुक मेताय पि- ·अन्त्येष्टिदीपिका। आयमाप्तिकैकोद्दिष्टश्राद्धे इस्मासनम् । अस्त्वासनमिति भोक्ता। प्रेतपित्रे भवता. क्षणः कर्तव्यः । ॐ तथा। प्राप्नोतु भवान् । प्राप्तवानीति भोक्ता । ततः कर्त्ता प्रामुख उपविश्य, छत्राय नम इति सम्पूज्य, विप्रहस्ते जलं दत्वा छत्रमभिपिच्य, कुशादिकं गृहीत्वा, गोत्रस्य प्रेतस्य पितु रातपादिनिवृत्त्यर्थमिदं छत्रममुकशाखाध्यायिने गोत्राय। शर्मणे तुभ्यमहं सम्प्रदे। ॐ प्रतिगृह्णामि। छत्रदाः | नस्य सम्पूर्णफलावाप्त्यर्थमिदं हिरण्यं तुभ्यमहं सम्प्रदद। एवं वक्ष्यमाणद्रव्यदानेषु ब्राह्मणपूजन, ब्राह्मणकरे जल- दानं देय द्रव्याभिषेचनं, देयद्रव्यदानं, तदङ्गं हिरण्यदा नश्च । तत उपानहोदनिम्। यथाशक्ति यथासम्भवमन्य न्यपि दानानि स्यात् ॥. नावाहन निषेधात् । ततः प्रा चीनावीती। दक्षिणं जान्वाच्य प्रेतबाह्मणस्य पुरतस्तिः लान्विकिरेदपहता इतिमन्त्रणा अपहता असुरा रक्षाशति वेदिषदः इति । ततो दक्षिणायकुशे एकमग्रंपात्रं निधाय तस्मिन्नेकं.पवित्रं दक्षिणायमन्तर्द्धाय तस्मिन् शन्नोदेवी रितिमन्त्रेणाप आसिञ्चति । शन्नो देवीरिति सिन्धुपो. गायत्र्याप अपामासेचने विनियोगः। शन्नो देवीरभिष्टये शन्नो भवन्तु पीतये । शंय्योरभिलवन्तु नः॥ तत्र तिलो. सीतिमन्त्रेण तिलानावपति । पितनिमायोकान्प्रीणया- हीत्यत्र प्रेतमिमं लोकं प्रीणयाहीति विशेषः । तिलोसि सोमदेवत्यो गोसवो देवनिर्मितः । प्रनमदिः प्रतः स्वधया प्रेतमिमं लोकं मीणयाहि नः ॥ ततो विग्रहस्ते शुद्धोदक | निनीयार्थ्यपात्रस्यपवित्रमादाय विप्रहस्ते दक्षिणा ·अन्त्येष्टिदीपिका। , या दिव्या आपः पयसा सम्बभूवर्या अन्तरिक्ष पार्थवीर्या। हिरण्यवर्णा यज्ञियास्तान आपः शिवा स्योना सुहवा भवन्तु ॥ इतिमन्तान्ते आद्यमासिकै. देष्टश्राद्धे गोत्रामुकप्रेतेतत्तेऽयम् । अस्त्वयमिति का। अर्घ्यपानं वामपावे प्रेताय पित्रे स्थानमसीत्य- मुखं संस्थाप्य तदुपरि पवित्रं विन्यसेत् । ततो गन्ध- प-धूप-दीप-वस्त्र-यज्ञोपवीत-ताम्बूलानि मया दीयन्ते गोपतिष्ठन्ताम् । गोमयादिनोपलिप्ते देशे भोजनपानं स्थाप्यान्नं व्यजनादि संस्थापयेत् । व्यक्षनादिसहितमा- ईन्तं दास्यमानञ्चायमासिककोदिष्टश्राद्धे ऽमुकगोत्रा- मुकप्रेताय न मम । ततोऽमुक्प्रेत सत्यं वर्तन परि- पयामि । पूर्वापोशनार्थमुदकं दत्वा, सच्याहृतिका गा- श्रीम्मधुमतीश्च विपित्वा, मधुमधुमधु इत्युक्त्वा यथा- दुखं जुपस्वेति वदेत् । मन्तः । मधु वाता सतायते मधु तरन्ति सिन्धयः । माध्वीनः सन्लोपधीः ॥ मधु नक्तमु. नोपसि मधुमत्वाधिवर रजः । मधु चोरस्तु नः पिता ।। माधुमानो वनस्पतिर्मधुमा५ अस्तु सूर्यः । मावोगावी भवन्तु नः॥ तत आपोदानं हत्या प्राणाहुतीः कुर्यात् । भोजनसमये न पितृसंहितापटनं, किन्तु व्याहृतिपूर्विका सावित्री गायत्रं माधुच्छन्दसौं न पठेत् । नात्र विकिर- दानम् । तत उत्तरापोशनार्थ जलं रत्ता पूर्ववन्मधुवाता प्रतायत इत्यानं विपित्ता, मधुमधुमधु इति निपि- साइनान्ते वदितमिति पच्छेत् । अस्तु बदितम् । ना.

·३८ अन्त्येष्टिदीपिका। बान्नशेपाभ्यनुज्ञा । तत उच्छिष्टसन्निधौ वाहुमात्रप्रदेश चतुरस्त्रं मण्डलं विधाय, गोमयेनोपलिप्य, दक्षिणाप्रवण सैकतेन वेदिकां कृत्वा, ऽभ्युक्षेत् । नात्रोल्लेखनम्। नोल्स- कनिधानम् । नावाहनम् । समूलं कुशं दक्षिणाग्रमास्ती -मुकगोत्रामुकप्रेताद्यमासिकैकोदिष्टश्नाद्धे पिण्ड वनेनिक्ष्वति तिलोदकं निनीय, विल्वफलमात्र । गृहीत्वा, अमुकगोत्रामुकप्रेत एप ते पिण्डः । पिण्डप क्षालनजलेन प्रत्यवनेजनम् । अत्र प्रेत मादयस्व यथ गमावृपायख, इति जपित्वा ऽप्रादक्षिण्येन पर्यावृत्यं मुखो दक्षिणाभिमुखो वा ऽनुच्छसन्नमीमदख प्रेत य भागमावृषाविष्ट । अमुक गोत्रामुकप्रेत एतत्ते वासः सूत्रं दद्यात् । अमुकगोत्रामुकमेत एप ते गन्धस्तवोर्पा यताम् । एवं धूप-दीप-नैवेद्यादिभिः पिण्डं सम्पूज्य, में तुर्हस्तक्षालनाद्यर्थमुदकं दत्वा, कृताचमने ब्राह्मणे सुरू म्प्रोक्षितमस्त्विति द्विजामभूमि जलेनासिञ्चैत्। अस्वि प्रतिवचनम् । शिवा आपस्सन्विति हिजहस्ते जलं प्रय च्छेत् । सौमनस्य मस्त्विति भोक्तहस्ते कुसुमानि । अः क्षतं चारिष्टं चास्त्वित्यक्षतान्दद्यात् । सव्यं जान्वाच्य कुशोदकं गृहीत्वाऽमुकगोत्रस्यामुकप्रेतस्य दत्तमायमासि- कैकोद्दिष्टश्राद्धमुमतिष्ठतामित्यक्षय्योदकस्थाने । मात्राघो- जलधादिद्यात् । पिण्डपात्रचालनम्। दक्षि- • पितरः सन्विति । पिण्डोपरि पवित्रं निधायार्घ्यपा- अमुकगोत्रामुकत इयं ते दक्षिणा । नानपी ·३९ नाऽभिवद्धन्तामित्यादि । वाजेवाज इतिमन्त्रेण नोत्थाप- नम् । किन्त्वमुकगोत्रामुकप्रेत अभिरम्यतामिति ब्राह्मण- स्योत्थापनम् । ततो यथाशक्ति वहुमूल्यानि गोवाहनयान- दासीदासमहागृहाण्यारामादीनि प्रेतोद्देशेन ब्राह्मणाय दद्यात् । एवमेकादशाहश्राद्धं कृत्वा कृताचमनः कुशेष्वा- मोनः कुशपवित्रपाणिः प्राणानायम्य देशकालो सङ्कीर्त्य त्रस्यामुकप्रेतस्य पितुर्मरणदिनप्रभृति दिनोनसंवत्सर- य॑न्तं प्रत्यहमामानसहितोदककुम्भदानं करिष्ये इति ङ्कल्प्य, पुनःकुशादिकमादायाचदिने ऽमुकगोत्रामुकप्रेत यमामान्नोदककुम्भो मया दीयते तवोपतिष्टतामित्यु- ज्य तदुभयं ब्राह्मणाय दद्यात् । एवं प्रत्यहं वर्षान्तस- ण्डनपक्षे। द्वादशाहे सपिण्डने कृते प्रत्यहमामानकु- सदानं पितृधर्मेण न तु प्रेतधम्मेण । तयथा। गोत्र तः शर्मन् तुभ्यमिदमासन स्वधा । अथ दिने ऽमुक- बामुकशर्मन् पितरयमामानोदककुम्भस्तुभ्यं वधैति गत् । ततः कुशादिकमादाय मया ऽनुष्टितस्यामानोद- उम्भदानस्य सर्वफलावाप्त्य, चन्द्रदेवतं रजतममुक- वाध्यायिने तुभ्यमहं सम्प्रदर्द । इति प्रत्यहं कुम्भदा- योगः । इत्येकादशाहत्यम् ॥ अथ मासिकाद्धप्रयोगः। आयमासिकेकोद्दिष्टश्रा- नतुशमासिकचाद्धानि कर्त्तव्यानि । तत्रप्रयोगक- धापूर्वदिने रात्री बामणनिमन्त्रणम् । अथवा, प्रा. ने प्रातर्निमवणम् । धादिने प्रातमध्यान्हें न कत्तः ·८ उरि अन्त्येष्टिदीपिका। स्नानम् । भोक्तुराद्वानम्। श्राद्धदेशे रक्षादीपस्थाप सर्षपतिलादिप्रक्षेपः। अद्य तिथौ गोत्रस्य प्रेतस्य प्रेतत्वविमोचनार्थं पोडशश्राद्धान्तर्गतप्रथममासिक महं करिष्ये। तत आसने पवेशनमपहता इतिम तिलविकरणम् । अर्ध्यस्थापनमर्यदानमर्यपात्रन्युट रणं गन्धादिदानम्। भोजनपात्रस्थापनम्। अन्नादिप षणमन्नसङ्कल्पः । आपोशनार्थं जलदानम्। मधुमत्यानि पः। उत्तरापोशनार्थे जलदानम्। पुनर्मधुमत्यादिजप तृप्तिस्थाने खदितमिति प्रश्नः । नान्नशेषानुज्ञा टसमीपे पिण्डदानमुदकसेचनपुष्पदानाक्षतदानानि। अ योदकदान उपतिष्ठतामिति । गोत्रं नो वर्द्धतामित्या ऊजं वहन्तीत्यत्र तूष्णीमुदकधारा। अभिरम्यतामि विसर्गः। एवं द्वितीयादिमासादिषु ॥ तत्तन्मासे तर न्मासिकश्राद्धमित्यूहः । तानि च पोडश श्राद्धानि । प्रथ ममासे मरणदिने कर्त्तव्यं श्राद्धमाद्यमासिकम् । प्रथम दिनस्याशौचावरुद्धत्वाचनवलात्तदेवैकादशाहे ऽनुष्ठीय. मानम् । ततः प्रथममासिकम् । द्वितीयमासिकम् । त्रयप- क्षमासिकम् । दृतीयमासिकम्। चतुर्थमासिकम् । पञ्चम- मासिकम्। ऊनपाण्मासिकम् । पाण्मासिकम् । सप्तम मासिकम्। अष्टममासिकम् । नवममासिकम् । रशममा- सिकम् ॥ एकादशमासिकम्। उनहादशमासिकम्। दाद- शमासिकम् ॥१५॥ सपिण्डीकरणम् ॥ १६ ॥ एवं पोडश. है मासिकानि । " तदुक्तं कर्मप्रदीपे । बादश प्रतिमास्यानि आयपाण्मासिकेतथा । सपिण्डीकरणं व पतव श्राद्धपी- ·शम् ॥ एकाहेन तु पण्माला यदा स्युरपिवा त्रिभिः । न्यूनाः संवत्सरश्चैव स्यातां पाण्मासिकेतदा।सपिण्डीकर. गादद्धं न दद्यात्प्रतिमासिकम् । एकोहिप्टेन विधिना दद्या. दत्याह गौतमः"॥ अधिमाले सप्तदशमासिकानि भव. न्ति । एतानि यथाकालंहला, संवत्सरान्ते सपिण्डीकर- मथवेकादशाहे आद्यमासिकं कृत्वा, हादशभिर्दिवप्र. "मादीनि हादशमासिकानि क्रमेण कृत्वा, प्रयोदशे दिने पिण्डनं कुर्यात्। अस्मिन्पक्ष पष्टदिने ऊनपाण्मासिक स्वा पष्ठमासिकं कुर्यात् । हादशदिने ऊनवार्षिकं कृत्वा दिशमासिकं न कुर्यात् । त्रयोदशेऽन्हि सपिण्डनम् । कादशमासाभ्यन्तर अधिमासपातश्चेत्रयोदशे दिवसे नवार्षिकं त्रयोदशमासिकञ्च कुर्यात् ॥ अस्मिन्पक्षे नुईशे ऽन्हि सपिण्डीकरणम्। हादशाहे सपिण्डीकरण- ने। एकादशाहे आद्यमासिकं कृत्वा हादशाहे ऽपकृष्य नईश मासिकानि भिन्नतन्त्रण समानतन्लेण वा कृत्वा पिण्डनं कुर्यात् ॥ अथ सपिण्डीकरणप्रयोगः ॥ तत्र श्राद्धकल्पसूत्रम्। थ सपिण्डीकरणं पूणे संवत्सरे पण्मासे विपक्षे वा हर्वा पृद्धिरापयेत तदहश्चत्वारि पात्राणि सतिलग- दकानि पूरयित्वा, श्रीणि पितृणामेकं प्रेतस्य, प्रेतपा- पेटपात्रेवासिञ्चति ये समाना इति, एतेनैव पिण्डो खातोव्याख्यातः" इत्येतेः सूत्रैः सपिण्डीकरणप्रयो- को ऽतोऽन्यन्मासाद्धवत्कर्त्तव्यम् । हादशाहे सपि.

·अन्त्येटिदीपिका। ण्डीकरणमन्यत्रोक्तम् । मन्दवोधाय प्रयोग उच्यते तच्च सपिण्डीकरणमेकोदिष्टपार्वणोभयात्मकम् । प्रेतरू पिटपितामहप्रपितामहा उद्देश्याः प्रेतश्च । कालकामसंज्ञः का विश्वेदेवाश्च । सपिण्डीकरणं करिष्यन् तत्पूर्व दिने रात्री ताम्बूलादिकं गृहीत्वा, विप्रगृहं गत्वा, प्राङ्मुखं वाम णमुपवेश्य, देवधर्मेण स्वयमुपविश्य, गोत्रस्यामुक्तस्य मम पितुः श्वः सपिण्डीकरणश्राद्धं कर्ताऽस्मि तत्र का. लकामसंज्ञक वेश्वेदेवार्थे भवता क्षणः कर्त्तव्यः । ॐ त. थेति प्रत्युक्तिः। प्राप्नोतु भवान् । प्राप्रवानि । तत उद- मुखं ब्राह्मणं प्रेतपिवर्थे वृणुयात् । अमुकगोत्रस्यामुक- तस्य श्वः सपिण्डीकरणं भविष्यति तत्र प्रेतरूपपित्र भवता क्षणः कर्तव्यः । प्राप्नोतु भवान् । प्राप्नवानि । एवं प्रेतस्य पिन्नर्थे, प्रेतस्य पितामहाथें, प्रेतस्य प्रपितामहाथे, प्रत्येकमेकं वृणुयात् । निमंत्रितत्राह्मणो नान्यस्यान्नमन्त्री यात् । कर्ता भोक्ता च मैथुनादिकं वर्जयेत् । सपिण्डीक- रणदिवसे कर्ता स्नात्वा कृतनित्यक्रिया भोक्तणां श्मश्रुः कर्म कारयित्वा, ताम्रपाने तेलोहर्तनादिकं दत्वा, मध्या न्हे शुचौ देश स्वयं सपिण्डहारा वा पाकमारभेत् । प्रेता ई पृथक पाकः । अन्येषां पृथक एकपाकः । ततो मध्याः न्हे कृतस्नानः कर्ता सुनातान्त्राह्मणान् श्राद्धप्रदेशमाग- तान्नमस्कारादिभिः सत्कृत्य, स्वागतं पृष्ट्वा, पाद्यादिक दत्या, श्राद्धप्रदेशे देवाथै बामणं प्रामुखमुदगग्रेषु द.पू. पवेश्य प्रेतार्थ दक्षिणायेषु दर्भपुदमुखं बामणमुपवेश्या- न्यत्र दक्षिणामदर्भेषु प्रेतस्य पित्रायथे प्रत्येकमेकं नीप्री-

·No text on this page.

·भारयेटिदीपिका। श्वेदेवाः शृणुतेम५ हवं मे ये अन्तरिक्षे य उपचविष्ट ये अग्निजिता उत वा यजत्रा आसयास्मिन्वर्हिपि मार यध्वम् ॥ ओषधयः संवदन्ते सोमेन सह राज्ञा । यस कृणोति ब्राह्मणस्तर राजन्पारयामसि ॥ ततः प्रेतरू नावाहनम्।ततःप्राचीनावीती तिलानादाय प्रेतस्य गोत्रान पिपितामहप्रपितामहानमुकामुकशर्मणो भवत्स्वावाह यिष्य इति पृच्छेत् । आवाहयेत्यनुज्ञातः उशन्तस्त्वेत्या दिभिः प्रेतस्य पित्रादीन् पृथक्पृथगावाहयेदेवमितरयोः। भोक्तु मजानु स्टेशनोंकारं कृत्वा, उशन्तस्त्वा निधीम- युशन्तः समिधीमयुशनुशत आवह पितन् हविषे अत्त वे॥ एत पितरः सोम्यासो गम्भीरेभिः पथिभिः पर्दि णेभिः। दत्तास्मभ्यं द्रविणेहभद्र रयिं च नः सर्ववीर नियच्छत ॥ आयन्तु नः पितरः सोम्यासो ऽग्निष्वात्ता पथिभिदेवयानैः । अस्मिन्यने स्वधया मदंत्वधिब्रुवन्तु ते अवन्तस्मान् ॥ गोत्रं शर्माणं प्रेतस्य पितरमावाहयामि। एवमितरयोः। उन्मुच्य जानु अपहता असुरा रक्षासि वेदिपदः ॥ इति ब्राह्मणस्य पुरतस्तिलान्विकीर्याप उप- स्पृशेत् । ततो यज्ञीयवृक्षचमसेषु पवित्रान्तहितेषु सौवर्ण- राजतौदुम्बरखनमणिमयानां पात्राणामन्यतमेषु यानि वा विद्यन्ते इति तेष्वयं गृह्णाति । औदुम्बर ताम्रमय. मित्यर्थः। असम्भवे यज्ञीयवृक्षपत्रपुटेपु वा, तदसम्भवे ऽनिषिद्धकदल्यादिपत्रपुटेप वा। अन्ये प्रसिद्धाः । नात्र मृन्मयं पात्रम् । “तदुक्तं कर्मप्रदीपे'-आसुरेण तु पात्रेण स्थात्तिलोदकम् । पितरस्तस्य नानन्ति दशवर्षाणि ·मतपेटिदीपिका। पञ्च च ॥ कुलालचक्रनिष्पन्नमातुरं मृन्मयं स्मृतम्। F| तदेव हस्तघटितं स्थाल्यादिदैविकं भवेत्" ॥ तत उप- वोतो देवधर्मेण स्वपुरतःप्रागप्रकुशेषूक्तान्यतमपात्रमासा. प, तत्र प्रादेशमात्रं पवित्रं प्रागग्रंकुशांश्चान्तर्द्धाय, तत्राप आसिञ्चति । शन्नो देवीरिति सिन्धुद्वीपोगायत्र्याप अपा- मासेचने विनियोगः। शन्नो देवीरभिष्टये शन्नो भवन्तु पीतये । शंय्योरभित्रवन्तु नः ।। प्रजापतिर्यजुर्यवो देवता यवप्रक्षेपणे विनियोगः।यवोऽसियवयास्मद्वेपोयवयाराती। इति यवान् प्रक्षिप्य तुणी चन्दनादिकं प्रक्षिपेत् । प्रा. नीनावीती पातितवामजानुः तदक्षिणतो दक्षिणायान्कु- शानास्तीर्य तत्र प्रेतायपात्रं संस्थाप्य तदुपरि रक्षिणा- ममेकं पवित्रं स्थापयेत्। ततः पृथपतो दक्षिणापव- गांणि त्रीणि पात्राणि दक्षिणायकुशेषु प्रेतस्य पित्राय | संस्थाप्य तेपुप्रत्येकं दक्षिणामाणि पवित्राणि स्थापयेत् । तूपणी प्रेतपात्रे जलं क्षिपेत् । तिलोसोति तिलानावपेत् । तत्र मन्त्र विशेषः। तिलोसि सोमदेवत्यो गोसवो देव- निर्मितः । प्रलमन्दिः प्रकः प्रेतमिमाटोकं प्रोणयाहि नः॥ तपणी नन्दनादिप्रक्षेपः। ततः पित्राद्ययंपात्रत्रये शनो. देवोरिति पितृती|नोदकपूरणम्। तिलोसोति तिलप- क्षेपः। प्रतिपात्र मन्सात्तिः। तिलोसि सोमदैवत्यो गोसयो देवनिर्मितः । प्रलमद्भिः प्रतः स्वधया पिनि- माशेकान्प्रीणपाहि नः स्वधानमः ॥ तूणी नन्दनादि- ।

·अन्त्येष्टिदीपिका। प्रक्षेपः । ततो यज्ञोपवीती देवकरे पवित्र निधाय, हर द्वयाध्यमादाय, या दिव्या आपः पयसा संवभव अन्तरिक्ष उत पार्थवीर्याः। हिरण्यवर्णा यज्ञियास्ता आपः शिवाः शश्स्योनाः सुहवा भवन्तु ॥ गोत्रस्य प्रेतर सपिण्डीकरणश्राद्धे कालकामसज्ञका विश्वेदेवा एतदो ऽयम् । अस्त्वय॑मिति भोक्ता ॥ ततः पवित्रमादायाय- पात्रे संस्थाप्य, प्राचीनावीती सव्यं जान्वाच्य, प्रेतबाम- णहस्ते शुद्धोदकं निनीय तदर्घ्यपात्रपवित्रं दक्षिणा तद्धस्ते निधाय, प्रेताय॑मादायाय॑संयोजनार्थं भागत्र जलमवशेष्य, चतुर्थभागजलं तद्धस्ते दद्यात् । तद्यथा। या दिव्या आप इतिमन्लान्ते अमुकगोत्रामुकप्रेत पितरे तत्तेऽयं तवोपतिष्ठताम् । ततः पवित्रमादाय प्रेताय॑पात्र स्थापयेत् । ततः प्रेतस्य पित्रादीनां हस्तेषु तत्तदर्घ्यपान किश्चिजलमवशेष्य तत्तदर्घ्यं दद्यात् । तद्यथा। प्राचीना- वीती प्रेतस्य पितृहस्ते दक्षिणापाणि पित्रय॑पात्रपति प्राणि संस्थाप्य गोत्र पितरे तत्ते ऽध्ये ये चान स्वामनु याश्च व मनु तस्मै ते स्वधा ॥ इति किश्चिजलमवशे. प्यायं दद्यात् । अस्त्वयमिति भोक्ता। पूर्ववछुद्धोदक पवित्रग्रहणस्थापनानि कुर्यात् । अप उपस्पृश्य एयमित रयोः। तत्तत्पात्राध्यं तत्तन्नामोक्त्या पतत्ते ऽध्यं ये नात्र त्यामन्विति दयात् । तत आगम्यायसंयोजनं कुर्यात् ।। तयथा । अमुकगोत्रस्यामुकतस्य प्रेतत्यविमुक्तिद्वारा वस्वादिलोकप्राप्त्यर्थ गोत्राणां यमुरुमारित्यपाणां प्रेतस्य पिपितामहप्रपितामहानाममुकामुरामणागय सह- MPim ·४७ सन मन्येषिदीपिका। ताप्यस्य संयोजनं करिये। संयोजयेति प्रतिवदेयुः। ततः प्रेतपात्रस्य पवित्रं गृहीत्वा प्रेतस्य पित्रर्घ्यपात्रे दक्षिणामं संस्थाप्य हस्ताभ्यां प्रेतायमादाय ये समाना इतिमन्त्र द्वपस्यान्ते प्रेतायप्रथमांशं जलं तरिपत्रध्ये संयोजयेत् । तपथा। ये समानाः समनसः पितरो यमराज्ये । तेषां लोकः स्वधानमो यज्ञो देवेषु कल्पताम् ॥ १॥ ये समानाः समनसो जीया जीवेषुमामकाः। तेपा श्रीमयि कल्पता- मस्मिाटोके शत५ समाः ॥२॥ गोत्रस्यामुकप्रेतस्यायप्र- धमाशो गोयस्य शर्मणो वसुरुपस्य प्रेतस्य पितुरर्येण सह संपुज्यताम् । संयुताःम्म इति प्रतिवचनम् पुनस्तत्पवित्र एहीत्या प्रेतस्य पितामहाध्य संस्थाप्य पुनर्यसमाना इति- मन्तहपान्त प्रेतापद्वितीयांशो गोत्रस्य शर्मणो रुद्ररू- पस्य पितामहास्याप्येण सह संपुज्यताम्। संयुताल इति प्रतिवचनम् । पुनस्तत्पवित्र राहीत्या प्रेतस्य प्रपिताम- हाप्य तत्संस्थाप्प पुनसमाना इतिमन्सहयान्ते प्रेतार्य- मृतीयांशो गोत्रस्प शर्मण आदित्यरूपस्यायेण सह संयु- ज्यताम् । संयुताःस्म इति प्रतिवननम् । ततः पवित्रदर्भान् प्रपा प्रतपितपा संस्थाप्य सरसवांतत्र समवनीप सयाममागे न्युजतिसुदन्ता लोकाः पितृपदनाः पिन - पदनमसि पितृपः स्थानमसि॥अप्पंपावत्यपरिषरमा- मुनीरनपावोपरि स्थापत्तनाना नायपि मामलोनियाममागे न्युजीरति। नतो यज्ञोपलीत. गन्धपुर-रामप्रदानमातदला पोनं हिरवारोपपा-मम्शेधनान्नं नना- A-4 wPALI -- ·४८ मोक्त्वा एप अन्त्येटिदीपिका। ते गन्धः स्वधा। एवमेतत्ते पुष्पम् । एक हिरण्यमित्यादि॥प्रेते तु गोत्र प्रेतेदमुपतिष्ठतामिति दद त्। ततो ब्राह्मणानां पुरतो नीवारचूर्णेन पाषाणचूर्णेन गोमयजलेन च पिटपूर्व मण्डलानि कृत्वा, तत्र प्रक्षाति तानि पात्राणि स्थापयेत् । तत उपवीती प्रेतस्य पित्रार र्थपाकाघृताक्तमन्नमुद्धृत्याग्नौकरिष्यामीति पितृननुज्ञापन कुर्वित्यनुज्ञातः साग्निकश्चेत्कर्ता गृह्याग्निसमीपमागत्योप विश्योपवीती क्षिप्रहोमविधिना गृह्याग्नौ जुहुयात् । अन योः प्रजापतिर्मपिर्यजुः पितरो देवतोपघातहोमे विनि योगः । स्वाहा सोमाय मिटमते इति हुत्वा खाहाऽग्नय कव्यवाहनायेति द्वितीयं हुत्वोपरिष्टात्तन्वं समापयेत्। निरग्निकश्चेद्भवत्स्वेवाग्नौकरणं करिष्ये इति पृष्ट्वा पिट पङ्क्तिमुख्यब्राह्मणहस्तं भोजनपात्रे कृत्वा हस्ते शुद्धोदक दत्वा पूर्वोक्ताहुतिद्वयं कुर्यात्। ब्राह्मणाभावे जले उक्ताह तिद्वयं कुर्यात्। हुतशेष पिण्डाथ किञ्चिदवशेष्य प्रेतभि- नपित्रादिपात्रेषु प्रक्षेप्तव्यम् । ततो भोजनपात्राण्यभिधा- ख्न्नपरिवेपणं कृत्वाऽन्नसङ्कल्पं कुर्यात्। प्रेतपाकादु: द्धृत्य प्रेतपाने परिवेषणम् । तत उपयीती भोजनपात्रं वामहस्तेन स्पृष्ट्वा, ॐ सत्यं वन परिपिञ्चामीत्यन्नमा भुक्ष्याग्रे प्रादक्षिण्यं यवान्विकीर्य न्युजीकृताभ्यां दक्षिा णोत्तराभ्यां पाणिभ्यां पृथिवी ते पात्रमिति भोजनपात्र- मालभ्य जपेत् । पृथिवी ते पात्रं योरभिधानं धामणस्य मुखे अमृते अमृतं जुहोमि स्वाहा ॥ तत इदं विष्णुर्वि.

·अन्त्येटिदीपिका। चक्रम इति भोक्तुरमुठमन्ने स्थापयेत् । इदं विष्णुर्विच- क्रमे त्रेधा निदधे पदम् । समूढमस्य पाश्सुले ॥ अथवा विष्णो हव्य५ रक्षस्त्रेतियजुपाऽङ्गुष्ठमन्ने स्थापयेत् । ततो वामहस्तेनानपात्रमालभ्य दक्षिणहस्तेन कुशोदकमादाय इदमन्नाद्यातप्तेईत्तं दास्यमानञ्च कालकामसझकेभ्यो विश्वभ्यो देवेभ्यः स्वाहेति देवब्राह्मणपुरनो जलमुत्सृजे- त्। ततः प्रेतपाने तुष्णीं प्रोक्षणं भोक्तुरङ्गुष्टमन्ने ऽवगा- घेदमन्नायाप्तेईत्तं दास्यमानञ्चामुकगोत्रामुकप्रेत तवो- पतिष्टताम् । तत उपवीत्याऽऽनम्य पुनः प्राचीनावीती पितृधर्मेण सत्यं त्वत्तेनेत्यभुक्ष्याप्रादक्षिण्येन पुरतस्ति- लान्विकीर्य सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां भोजनपात्रमालभ्य पथिथी ते पात्रमिति जपित्वेदं विष्णुरिति वैष्णव्या फना, विष्णो हत्य५ रक्षस्वेति यजुपा वा, भोक्तुरङ्गुष्ठ- मन्ने स्थापयेत् । ततो वामहस्तेनान्नपात्रमालभ्य दक्षिण- हस्तेन कुशोदकमादायेदमन्नाद्याटप्तेईनं दास्यमानं च गोत्राय प्रेतस्य पित्रे शर्मणे खधा पितृब्राह्मणपुरतो ज. लमुत्सृजेत् । अप उपस्पृश्यैवमेवेतरयोः । तत अपोशना- धं पितपूर्व क्रमेण जलं दत्वा सव्याहृतिकां गायत्री म. धुमतीमृन जपित्वा मधुमधुमध्विति न विर्जपित्वा य- धासुखं जुपवमिति वदेत् । ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्व- रेण्यम्भगो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ मधुबाता रताय ते मधुक्षरन्ति सिन्धवः । माध्वीनः स. - ·अन्त्येष्टिदीपिका। न्त्रोपधीः ॥ मधु नक्तमुतोपसि मधुमत्पार्थिवश्र मधुद्यौरस्तु नः पिता ॥ मधुमानो वनस्पतिमधुमा सूर्यः । माध्वीगांवो भवन्तु नः॥ मधुमधुमधु इति ।। ममृतोपस्तरणमसीति प्रतिवाङ्गणं वदेत्। ततो ब्राह्मण युगपत्पूर्वापोशने प्राणाहुतिषु च तत्समकालं तान्मन्द न्क्रमेण सकृदेव पठेत् । सर्वत्रामृतोपस्तरणमसि। णाय स्वाहा । व्यानाय स्वाहा। अपानाय स्वाहा । सम. नाय स्वाहा । उदानाय स्वाहा। ब्रह्मणे स्वाहा ॥ ततं व्याहृतिसामादीन्यभिश्रावयिष्ये इति भोक्तन्पृष्ट्राऽमि श्रावयेति तैरनुज्ञातः कर्ता व्याहृतिसामादीन्यभिभाव येत्। अशक्तश्चेत्तत्पठनार्थमृरिवजो वृणुयात्। ततः सव्येन सव्याहृतिकां सावित्री तस्याश्चैव गायत्र्यं यद्वा अविश्प- तिरित्यादि पितृसंहितां विहायेदं ह्यन्वोजसेत्यादि माधुः च्छन्दसी संहितामश्नत्सु हिजेपु जपेत् । यथा ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो ना धीमाहिर । धियो यो नः प्रचो१२१२ । हुम्। आ२। दायो। आ२३४५॥२॥ इदा राधा । नाम्पा? तारयिपिवानुवस्यागीयर्याणा२३४ । पिया- ३४तुवा३ । स्यारगा२३४ओहोवा । वा२३४णाः ॥ १॥ २३.१ २२ १२ २ - इदामे। हिया३नूओरजासार । सुतर प्रचोदया ·अन्त्येटिदीपिका। २६ २३ ५ १६ ४ ५ २२ इदहियाओहो । नू३ओजा२३४सा । सुतश्राधा। ना- ३२म् । पा२३४ताइ। पियातुवस्या२३ गावाहायि। वा. ३४णाः । एहियापहा । हो५६ । डा॥२॥ इद ह्यन- ओजसा । सुतराधा । नाम्पातौ ॥ होवाइहाइ। पिवा- ।। स्वगायिवाणी। होवाइहाइ । पिधातुवो। होवा- । स्वगाय३: । पारना२३४ओहोवा । घृतश्नुता२३. ॥ ३ ॥ स्वामिदा । होयि । हियोनराए । अपाइप्य- खायिन् भगां२३श्याः । सइन्द्रस्तोमवाहसः । इहा- । ओहो३श्याहाइ । उपास्यासा । बेहो३ याहा । ३२३हा३४७३यि । ओऽ२३४५इ । डा ॥ ४ ॥ सप. नादमे । येनःऋतूरभाइरानजे३ । हा३हा । ओ३. आइहीर । एस्पद्धारामानुः पाता३ । हारहा आहोर। राईपार । हारहाइ । ओई. MERA नारोदा. १५॥ मिन्दार अमिताज २ . २ ·५२ अन्त्येष्टिदीपिका। २ १२ ५ १२३ ४ ४५ ४र २ २०३ ។ २ १ २२४ ५ अजाया२३ता । आइन्द्रोविश्वा३ । स्याका२३४णा! धत्ती। वाजौवा ओ२३४वापुरुषष्टुताः। होऽ५इ।डा॥६॥ ओवा। उपप्रक्षमधमति क्षियन्तः। ओ वा। ओइ। पुष्येमरइन्धिमहेत आर३यिन्द्रा। ओ। वाओवा। ओ। वा हा३१उवा३४ । ऊ३१पा ॥ ७॥ हा ओ२३४हाइ इहा३१ । पवस्वसो । माश्मधु । माश्तावा । अपोवसा। नो३अधि । सानोअव्यायि । अवद्रोणा नीरघृत । वन्ति रोहा। हा ओ२३४हाइ। इहा३१ । मदिन्तमो मत्सरः। आ३४३यि । द्रा३पाएना६५६ः ॥ ८ ॥ सुरूपकृतमूतयेसुः दुघामा। वगो२ । दुहया३१उवा२३ । इ२३४डा। सर३४वाः । जुहमा२३सी। विद्यावया३१उवा२३। ज्यो२३४तीः॥९॥ इति माधुच्छन्दसी संहिता ॥ भोजनान्ते प्रेतपात्रे न विकिरदानम् । प्राचीनावीती प्रेतस्य पितुरुच्छिष्टस्य पुरत- श्चतुरङ्गुलदेशे दर्भानास्तोर्य प्रत्यगपवर्गमपो निनीय तत्र येत्वग्निदग्धा इतिमन्लेण पितृतीथेन तिलमिश्रितमन्नं विकिरेत् । ये त्वग्निदग्धा जीवा ये येऽप्यदग्धाः कुले मम भूमौ दत्तेन तृप्यन्त तृता यान्तु परां गतिम् ततः कती १२१० २ ३ पिक on ३ ·प्रन्स्योटदीपिका। णिपादौ प्रक्षाल्य द्विराचम्य, हस्तकुशान्त्यक्त्वा अन्य न्धृत्वा, हिजेभ्यः प्रेतपूर्वमुत्तरापोशनं दत्वा, सव्यात कां गायत्री मधुमतीञ्च विर्जपित्वाऽऽचान्तेपुप्रेतभिः पःस्थ इति पृच्छेत्। उपवीनी विश्वेदेवास्स्तृप्तास्स्थ स्म इति प्रतिवचनम्। प्राचीनावीती। गोत्र प्रेत स्त्र पतम्। अस्तु स्वदितम् । प्रेनस्य पितृपिनामहप्रपिताम स्तृिप्ताः स्थ । तृप्ताः स्म इति प्रत्युक्त प्रेतभिन्नविप्रेष्व- शंषाभ्यनुज्ञा । अन्नपैः किं? क्रियतामिति पृष्ट्वा, इप्टै- रह भुज्यतामित्यनुज्ञातो ब्राह्मणानां हस्तक्षालनात्पूर्वमु. उष्टसन्निधौ पिण्डान्दद्यात् । प्रेतपाकानन प्रेतपिण्डः। नानीनावीती वाग्यतो यजमान उच्छिपात्रस्य वाहुमा- प्रदेशे चतरस्र मण्डलं विधाय, गोमयेनोपलिप्य, तत्प- श्चिमभागे प्रेतस्य पित्राद्यर्थं तथैव मण्डलं विधाय, तत्र- दक्षिणाप्रवणां सैकतेनोभयत्र वेदिकां कृत्वा ऽभ्युक्ष्य, क्षिणायान्कुशानास्तीर्य, प्रेतपिण्डे नोल्लेखनं सव्येन पतली गृहीत्वा, सव्याइक्षिणेन पिज़ली गृहीत्वा पिल- त्यग्रेणास्तृतकुशोपर्यपहता इतिमन्त्रेण दक्षिणायां रेखा- सुष्ठिखेत् । अस्य प्रजापतिपिर्यजुः पितरो देवता लेखो- टेखने विनियोगः । अपहता असुरा रक्षासि वेदिपदः ॥ ततः पिसूली त्यस्त्वाऽप उपस्पृशत् । प्रेतपिण्डस्थले ना- वाहनम् । एत पितर इतिमन्त्रण प्रेतपितुनावाहयेत्। ततः प्रेतपिण्डस्थाने ऽमुकगोत्र पितः प्रेत पिण्डरधाने ऽवने- निक्ष्य । ततो द्विगुणकुशजलमादाय, प्रानोनावीतो वाम- जानु भूमो निधाय, पिटतीर्थनास्तृतकुशमूलेषु अमुकगोत्र ·५४ अन्त्येष्टिदीपिका। पितरमुकशर्मन्नव निक्ष्वि ये चात्र वामनुयाश्च तस्मै ते स्वधा ॥ अप उपस्पृश्य पुनः कुशमध्येषु, 3 गोत्र प्रेतस्य पितामहामुकशमन्नवनेनिश्व ये चार त्यादि । पुनः कुशाग्रेषु, अमुकगोत्र प्रेतस्य प्रपिताम कशर्मन्नवनेनिश्व ये चात्र वेत्यादिप्रत्यवनेजनमप स्पृशेत् । प्रेतपाकान्नेन पिण्डं कृत्वा प्रेतपिण्डावने स्थाने ऽमुकगोत्रामुकप्रेत पितरेप ते पिण्ड उपतिष्ठत तत आचम्य प्रेतस्य पित्रादीनामवनेजनक्रमेण पिण्ड दद्यात्। पित्रादिपाकशेषादल्पमल्पं गृहीत्वा, तत्राज्य वनीय हुतशेषेण मिश्रीकृत्य, तिलान् संयोज्य, बिल्वा प्रान्त्रीन् पिण्डान् कृत्वा, दक्षिणहस्तेन गृहीत्वा, स० नान्वारभ्य, पिटतीर्थेनामुकगोत्र प्रेतस्य पितरमुकशर्म ते पिण्डः ये चात्र त्वामनुयाश्च त्वमनु तस्मै ते स्वधा अप उपस्पृश्यैवं पितामहप्रपितामहयोः पिण्डौ तत्तन्ना मोक्त्वा क्रमेण स्थापयेत् । ततः प्रेतपिण्डे प्रत्यवनेज नादि, न पित्रादिपिण्डेषु प्रत्यवनेजनम्। प्रेतपिण्डपा- त्रक्षालनजलेनप्रत्यवनेजनायभिरम्यतामितिप्रेतार्थनिमन्नि तब्राह्मणविसर्गान्तमाघमासिकैकोद्दिष्टश्राद्धवत्कुर्यात् । ततः पिण्डसंयोजनम् । आचम्य गोत्रस्यामुकप्रेतस्य प्रेत- खविमुक्तिपूर्वकं वस्वादिपितृत्वप्राप्त्यर्थं गोत्राणां वसुरुद्रा- दित्यस्वरूपाणां प्रेतस्य पिपितामहप्रपितामहानाममुका- मुकशर्मणां पिण्डैः सह प्रेतपिण्डस्य संयोजनं करिष्ये । कुरुष्वेत्यनुज्ञातः सुवर्णादिशलाकया कुशेन च प्रेतपि- ण्डस्य विभागं कृत्वा, ये समाना इतिमनदयं पठित्वा, ·भन्योपदीपिका । मुकगोत्रस्यामुकप्रेतस्य पिण्डस्य प्रथमभागो गोत्रस्य मणो वसुरूपस्य प्रेतस्य पितुः पिण्डेन सह संयुज्य- म् । संयुताः स्म इति प्रतिवचनम् । दधिमधुभ्यां श्रीकुर्यात् । ततः प्रेतपिण्डस्य द्वितीयभागो गोत्रस्य पणो रुद्ररूपस्य प्रेतस्य पितामहस्य पिण्डेन सह ज्यताम् । संयुताः स्म इति प्रतिवननम् । मिश्रणं वत् । पुनः प्रेतपिण्डस्य तृतीयभागो गोत्रस्य शर्मण 'दत्यरूपस्य प्रेतस्य प्रपितामहस्य पिण्डेन सह संयु- ताम् । संयुताः स्म इतिप्रतिवचनम् । मिश्रणं पूर्वव. ततः पिण्डपात्रक्षालनजलेन प्रत्यवनंजनं कृत्वा पिण्ड- मधोमुखं स्थापयेत् ततोऽत्र पितरो मादयध्वमिति ते। अस्य मनस्य प्रजापतिर्मपिर्यजुः पितरो देवता जप विनियोगः । अत्र पितरो मादयध्वं यथाभागमावृपा. पध्यम् ॥ अपादक्षिण्येन पांत्योदयखो दक्षिणाभि- मुखोपा अनुसनगीमदन्त पितर इति जपेत् । अस्य गप्रस्य प्रजापतिर्मपिर्यजः पितरो देवता जपे विनियो- गः । अमीमदन्त पितरो यधाभागमारपाइपत ॥ ततः तालिनमो वः पितरः पितर इति जपति । अस्य प्रजापतिर्मपिरणिकाउन्दः पितरो देवता जपे विनियो- गानमा पः पितरः पितरो नमो ॥ ततः पशीम. क्षने। अस्प मप्रस्प प्रजापतिपिजः पितरो देवता पिण्यामागे विनियोगः । सदो यः पितरो देम ।। नतः सपन दान सादिनलयं रहीला दक्षिनादार सपनागरम पिन नियमपि निरमात् । .

·अन्त्येष्टिदीपिका।
मुकगोत्र पितरमुकशर्मन्नेतत्ते वासः ये चात्र त्वमनु
५श्च त्वमनु तस्मै ते स्वधा ॥ तत अप उपस्पृश्य पि
महनामयुक्तमन्लेण पितामहपिण्डे निदध्यात् । तथैव
पितामहपिण्डे सत्रं निदध्यात् । अत्रापि दक्षिणहस्तं
सत्रनिधानं वामेनान्वारम्भः। यथाचारं गन्ध-पुष्प-धू
दीप-नैवेद्यादिभिः पिण्डपूजनम् । ततो भोक्तृभ्यो मुख
हस्तप्रक्षालनाद्यर्थमुदकं दत्वा स्वयं हस्तौ प्रक्षाल्याचामे
त् । आचान्तेषु भोक्तृषु सव्येन सुसम्प्रोक्षितमस्त्विति
हिजाग्रभूमि जलेनासिञ्चेत् । अस्त्वितिप्रतिवचनम् ।
शिवा आपः सन्विति हिजहस्तेषु जलं प्रयच्छेत् । सो
मनस्यमस्त्विति भोक्तृहस्तेषु कुसुमानि । अक्षतश्चारिए
चास्त्वित्यक्षतान् दद्यात् । अथ प्राचीनाबीती सव्यं जा
न्वाच्य कुशोदकं गृहीत्वा अमुकगोत्रस्य पितुरमुकशर्मणो
दत्तं सपिण्डीकरणश्राद्धमक्षय्यमस्त्विति पिटवाझणहस्त
जलं दद्यात् । अस्त्वक्षय्यमिति भोक्तृप्रतिवचनम् । अप
उपस्पृश्य, एवं पितामहप्रपितामहयोः । तत अघोरा पि-
तरसन्विति की वदेत् । सन्त्वघोराः पितर इति प्रति-
वदेयोक्तारः । गोत्रं नो वर्द्धतामिति की। वर्द्धतामि.
ति भोक्तारः। ततो न्युजीकृतपित्रयंपाने स्थापितान
स्वधानिनयनीयान् सपवित्रान् कुशान् सव्यनापादक्षि-
ण्येनादाय, पित्रादिपिण्डोपरिक्रमेणास्तीयं, स्वधा वा.
चयिष्य इति पृच्छति । वाच्यतामिति भोक्तारः। ततो
गोत्रेभ्यः पितृभ्यः शर्मभ्यः स्वधोच्यतामिनि फो।
+

·५.
भन्त्येष्टिदीपिका।
तु स्वधेति भोक्ता प्रतिवदेत् । पितामहेभ्यः प्रपिता
भ्य इति विशेषः । ततो न्युजीकृतपित्रयपात्रमुत्त
कृत्वा तेनोदकमादाय पित्रादिपिण्डन्नयोपरि धारा ६
दर्ज वहन्तीरिति । ऊर्ज वहन्तीरमृतं घृतं पयः की
लं परिलुत५ स्वास्थ तर्पयत मे पितन् । ततो दे
हस्ते जलं दत्वा विश्वदेवाः प्रीयन्तामिति वाचयेत
यन्तां विश्वेदेवा इति प्रतिवचनम् । ततः पिण्डा
जनपात्राणि च स्वस्थानाच्चालयेत्। ततो देवपूर्वर
शक्ति दक्षिणां दद्यात् । विश्वेदेवा इयं वो दक्षिणा
पतरियं ते दक्षिणा । एवं पितामह्मपितामहयोः । का
मोक्तन् । प्रति प्रार्थयेत् । दातारो नोऽभिवईन्तां वेद
संततिरेव च । श्रद्धा च नोमाव्यगमहहुदयं च नोऽस्ति
त। ततो भोत्तारः । दातारो वोऽभिवर्द्धन्तां बेदाः संत
तरेव च । श्रद्धाच वो मा व्यगमबहुदेयं च वोऽस्विळ
प्रतिवदेयः ॥ ततः कर्ता । अनञ्च नो बहुभवेदतिथीं:
लभेमहि । याचितारश्च नः सन्तु मा च याचिम्म के
न॥ ततो भोक्तारः । अन्नं न वो बहुभवेदतिथींश्च ल*
ध्वं । याचितारश्च का संतु मा च यानिई कंचन
एता एवाशिपस्सन्तु इति कर्ता। एताः सन्त्वाशिप ही
भोक्तारः। ततः स्वस्ति भवन्तो वन्तु । ॐ स्वस्ती
भोक्तारः। ततः फत्ती आशिषः प्रतिगृह्य पितपूर्व या
चाज इति विसर्जयेत् । पिटपष्टिमुख्यस्य वामणस्यागु
मपसव्येन दीया, बाजेबाजेवत वाजिनो नो
विप्रा अमृता भरतज्ञा अस्प मषः पिरत मादयध्वं तर

·१८ ३ र ४ २ ५ २ ३ भन्त्येष्टिदीपिका। यात पथिभिर्देवयानः॥ इत्येतया पिटपूर्व पिता ज्य, सव्येन विश्वान् देवान् विसृज्य सर्वानुत्थ ततः सर्वे देवविप्राः पादप्रक्षालनदेशे प्राङ्मुखाः। यश्चोमुखास्तिष्ठेयुः। ततः कर्ता जलपानं गृहीत मणानां परितो जलधारां प्रादक्षिण्येन दद्यात् आम स्येति । आमा वाजस्य प्रसवो जगम्यादेवे द्यावाट विश्वरूपे। आमागन्तां पितरा मातरा चामासोमो तत्वेन गम्यात् ॥ अथ सीमान्तमनुनज्य प्रदक्षिणं ह ब्राह्मणानभिवाय, वामदेव्यंगीत्वा, गृहं प्रविशेष । वार व्यसामप्रकाशः। काऽश्या । नश्वा३इनाआभुवाद। तीसहावृधास।खा। औ३होहाइ । कया२३शचाइ । हो३ । हुम्मा२।वारौ३ऽपहाइ ॥१॥ काऽ५स्त्वा।सत्यो. माइदानाम् । मा। हिष्ठीमात्साहन्ध। सा। औरहोहाइ दृढा२३चिदारुजोहो३। हुम्मारा मा२।वाऽ२सो३ऽपहायि॥२॥ आऽ५भी। पुणा३ःसाखीनाम् । आ। विताजरायित् । णाम्। औ२३होहायि । शता२३म्भया । सियोहो३ । हुम्मा२ । ताऽरयो३ऽपहायि ॥ ३ ॥ अथ मातुः सपिण्डीकरणे मिताक्षरायाम । “अपु. प्रायां प्रमीतायां भत्ता खमात्रैव सपिण्डी कुर्यात् । अन्या- मातुः सापिण्डपं कुटपांत् । आसु. २ २ ३ २ - पुत्रः स्वपित्रय ·५९ भन्नाटदीपिका। 'दिविवाहोत्पन्नः पुत्रिकासुतश्च मातामहेनैव कुर्यात् । मादिविवाहोत्पन्नः पित्रा, मातामहेन, पितामह्या वा, कल्पेन कुर्यात् । अत्रापि नियतो वंशसमाचारस्तदानों व कुर्यात्" । कर्मप्रदीपे तु-"मातुः सपिण्डीकरणं तामझा सहोदितम् । यथोक्तेनैव कल्पेन पुत्रिकाया न पुतः" ॥ इति सपिण्डीकरणप्रयोगः॥ अपस्मात्ताग्निमतो दाहविधिरुच्यते । अथ मुमपुं 'होमासम) पुत्रादिरग्निसमीपे शाययेत्। यदि शुक्ल- हुतायो सायमाहुत्या मरणशङ्का स्यात्, तदैवागामिना- मं कुर्यात् । यदि कृष्णपक्षे सायमाहुतेः परं मरण- स्यात्तदैव दर्शपय्यंन्तमवशिष्टसायमाहुतीः प्रातगहु- परिगणय्य पक्षहोमवत्सायंप्रातराहुतीस्तन्तेण सा. कुर्यात। पिण्डपितृयजं विहाय दर्शस्थालोपाकमपि पुर्यात्। पुनर्जीवति नेद्दोपिण्डपिठ्यज्ञस्यानुष्टानं, न होमस्थालीपाकयोः। शुरूपक्षे दियामरणे सार्यहोमो न । कृष्णपक्षे रियामरणेऽवदिष्यतिधिसायंप्रातराहुतिद- स्थालीपाकानुधानं भवत्येव । ततः कर्ता प्राा स्मृति- योगान्मणिकोरफेनासम्मरणं नापपित्या, शुद्ध वाससी परिधाप्प रक्षिणापर पुतिला विकीर्य, दक्षिणाशिरस निशत् । एशामिपरिनामगिरनपा परिनन्माण्ड पूर्ण स मणिः। तो यनरपादानादि कय्यां- । ती सरसावतर एलायसनादि चिदरि स्थाप- पनिमा । नतो .

·अन्त्येष्टिदीपिका। प्राणां प्रतिपत्तिः कर्मप्रदीपे। “आज्यपणों दक्षिण सुचं मुखे स्थापयेत् । तथाग्रमाज्यपूर्ण सुवं नासिकाया पादयोः प्रागग्रामधरारणिं तथानामुत्तरारणिमुरा सव्यपाश्वे दक्षिणायं शर्पम् । दक्षिणपाचे रक्षिण चमसम्। ऊरुद्वयमध्ये उलूखलं मुसलमधोमुखं, तो चत्रमोविलीकं च स्थापयेत् । लोहमयादीनि पात्राणि मणाय दद्यादप्सुवा प्रक्षिपेत् । ततो दाहविधिस्तत्र मनः "अस्मात्त्वमधिजातोऽसि स्वयं जायतां पुनः। अस स्वर्गाय लोकाय स्वाहा" ॥ इति कर्मग्रदीपोक्तमन्से गृह्याग्नि दद्यात् । अत ऊर्दू सपिण्डीकरणान्तं सर्व स मानं निरग्निकवत् ॥ अथ श्रोताग्निमतो दाह विधिरुच्यते। शुरूपक्षे सा. यमग्निहोत्रात्परं मरणशङ्का त्तदेव दक्षिणाग्निमादय नीयश्च विहृत्य तदैवागामि प्रातरग्निहोत्रं कुर्यात् । साय- मग्निहोत्रात्पूर्व नेत्तदा सायमग्निहोत्रमागामिप्रातरग्नि होत्रं न तन्मेण कुर्यात् । उन्नयनात्पूर्व होमव्योत्पत्तः परं यजमानस्य प्राणवियोगे होमद्रव्यं गार्हपत्ये प्रक्षिपेत् । उसपनात्पर होमायांक मृत होमदव्यमाहवनीये प्रक्षित पेत् । प्रातःकालपर्यन्तं जीवति ना पुनरग्निहोत्रम्। गुरूपक्षे ऽयशिष्यतिथ्यग्निहोनं पूर्णमासेष्टिनम माति। कृष्णपक्षे निशापां प्राणवियोगसंशये पुश्वरसायनातर- ग्निहोगय हुला, दर्शपर्यन्तारशितिथिपरिगणनपा सा- पम्मातामानामुमपन हरयापक्षतामविपिना सम्नंग पापम्प्रातरीनहानाधान करवा पिपिप गिना ·मन्येटिदीपिका। सम्पूर्ण दोष्टिमपि कुर्यात् । दर्शष्टिकरणासम्भवे, श्री. तेन विधिनाऽऽज्यं संस्कृत्य, चतुर्ग्रहीतेनाज्येन दर्शदेवता- पुरोनुवाक्यामन्च्य, तद्देवतायाज्ययाऽऽज्येन प्रधानदेवता यजेत् । पुनश्चतुर्ग्रहीतेनाज्येन देवतान्तरं यजेत् । तत्रा- प्यसम्भवे तत्तदेवतानाम्ना चतुर्थ्यन्तेनाज्येन पूर्णाहुति जुहुयात् । यथाऽसोमयाजिनः । अग्नये स्वाहा । इन्द्रा- ग्निभ्यां स्वाहा । सोमयाजिनस्तु । अंग्नये स्वाहा। इन्द्राय खाहा। इन्द्रस्थाने महेन्द्रो वा ॥ दर्शपर्यन्तं जीवति चेन्नाग्निहोत्रं न दर्शष्टिः। किन्तु पिण्डपितृयज्ञमात्रम् । सकलेष्टिपक्षे हविषामुत्पत्तेः परं हविरासादानात्पूर्व मृते, इविप गार्हपत्ये प्रक्षेपः। हविरासादनाद्ध होमात्पूर्व मृते, इविपामाहवनीये प्रक्षेपः। इष्टिमध्ये यस्मिन् कर्मणि मृतिः किमान्तं कृत्वानो कर्म कुर्यात्। आसन्नप्राणवियोगं तत्वा, वेदिकां गोमयेनोपलिप्य, तत्र कुशादीनास्तीर्य, नत्र दक्षिणाशिरसं यजमानमुपवेश्य, वैतरणीगोदानादिक कारयित्वा, मृतस्याभ्यसनाधलंकरणान्तं कर्म निरग्निक- कुर्यात् । नात्र हिरण्यशकलप्रक्षेपः । ततः पुत्रादिर्गा- पत्यादग्निमुद्धृत्याहवनीयं दक्षिणाग्नि सभ्यावसथ्यो च घेहरेत् । ततोगार्हपत्यादिनामलेखनेन निन्हितेपु नवीन- वृत्पात्रेषु गाईपत्यमाहवनीयं दक्षिणाग्नि सभ्यायसथ्यो प्रयानि च निधाय यज्ञपात्राणि पृपयाज्यं दान् तिलान् तं सप्तहिरणपशकलानि पिण्डद्व्याणि न गृहीवाऽग्नि- वाः शवमध्याः स्मशानं गच्छेयुः। अर्डमागें स्मशाने ·भन्त्येष्टिदीपिका। पिण्डदानं निरग्निकवत् । ततः स्मशाने कुत्रचिच्छुद्धदे गार्हपत्यस्थानं परिकल्प्य तस्मादष्टसु प्रक्रमेष्वाहवनीर स्थानम् । विटतोयदेशे दक्षिणस्यां दिशि दक्षिणात्याय तनम् । आहवनीयपार्श्वयोः सभ्यावसध्यस्थाने परिकल्प गार्हपत्याहवनीययोर्मध्ये दक्षिणाप्रवणां चितिं पूर्ववत्कु त्।ि ततो गार्हपत्याद्यायतनेषु सकृत्सकृत्पञ्चभूसंस्कारान् कृत्वा तेष्वग्नीन्यथाक्रम स्थापयेत् । ततश्चितो दक्षिणा शिरसं प्रेतं स्थापयेत्। ततः प्रेतस्य मुखादिषु स्मातग्नि- पात्राणि साग्निकवत्संस्थाप्य यज्ञियपात्राणि 'लाट्यायन- सूत्रोक्तविधिना स्थापयेत् । सूत्रम् । “शिरसि कपालानि इडां दक्षिणायां च, ललाटे प्राशिवहरणम, दक्षिणाग्रम- ग्निहोत्रस्नुवं दक्षिणनासायाम, तथाग्रमैष्टिकस्नुवं वामना सिकायाम् । ततः सप्तहिरण्यशकलान्यस्मिन्काले मुखा. दिच्छिद्रेषु प्रक्षिपेत् । यथा-मुखे प्रथमम, ततो दक्षिण- नासिकायाम, ततो वामनासिकायाम्, ततो दक्षिणनेत्रे, ततो वामनेत्रे, ततो दक्षिणकणे, ततो वामकर्णे, तत अग्निहोत्रहवणी तिरश्ची प्रागग्रां मुखे, दक्षिणपाणी जुहूं रक्षिणापा, सव्ये पाणावुपभृतं दक्षिणायाम, उरसि ध्रुवां दक्षिणायाम, उदरे पात्रीम्, उपस्थे कृष्णाजिनम्, सक्थोमध्ये शम्यां दृपदुपले च, यान्यनिर्दिष्ट स्थानानि ता- न्यत्रैवस्थापनीयानि"तानि यथा-अरणिद्वयं चत्रोविली प्रणीता दोहनपात्रतावदानान्तद्धानपानपूर्णपात्रयोक्ता- दीन्येतान्यपि दक्षिणामाणि। चत्रं नाम मन्थनदण्डः । ओविली नाम मन्थदण्डस्योपरिभागे यो लोहराङ्गस्त- ·अनपेटिदीपिका। रे स्थापनकाएम् । दक्षिणकटिसन्निकृष्टजघनप्रदेश ऊ- मुलूखलं, तब मुसलम् । पादयोः शप्पं दक्षिणायं, वोक्तानि सर्वाण्यपि यज्ञपात्राणि पृपदाज्यपूरितान्युत्ता- नि स्थापयत्। “दधिमिश्रितं घृतं पदाज्यम्" । ततो. स्मिन्काले समथोमध्ये सभ्यावसथ्यो स्थापनीयो । गृह्या- नरपि । ततोऽग्निभ्य उलपराजिनामकबहुकुशास्तरण पात। पथा यजमानस्य शरीरे सर्वेऽग्नयः सङ्गता भवेयुः। टुक्त लाव्यायनन । “सर्वेभ्योऽग्निभ्य उलपराजीन् स्तृणुयः यथाऽस्मिनग्नयः समवेप्यन्तीति" ॥ ततो गा- हंपत्यादीनाम्मध्ये यस्य प्रथमतो ज्वलनं तदनुसारेण य- जमानस्य फलविशेषमाह । “आहवनीयाच्चेाथममिया- इझलोकमप्यतीति विद्यात्, गार्हपत्यादरलोक, दक्षिणा- ने पिरलोकम्"। सूत्रं । "मृप्तेषु यज्ञपानपुत्रिश्यन्दो- गः परिगायेत् नासुपर्णमिति, धूम उदिते त्वेषस्ते धूम रपयतीति, प्रज्वलित ऽग्ने मूड महाअप्ति, इत्येतपोर- न्यतरण । अप्राय भावः । यसपावस्थापनानन्तरं नारुस. पर्णमितितासविर्गानं मानीनारीतो तिटन्कुर्यात् कता. न्यो पा। पुमे जाते, पस्तधूम भवतीत्यस्य सार- विनिम् । भने मुह महारप्रतीतिसामदपमध्ये न्य. सरस्व विगानम् । सामप्रसाद पमा । आरयाम् । अपा- पमा ओहोरपि। आरपि। उ२॥ नारेगुगल. Eat I TERATE आरितान्।

·अन्त्येष्टिदीपिका। ३२२१ ३ २२ २२ ३२१ ३२१ र ३२१ ३२२१ २२ २ २ अयायम्।औरहो।यि आरयि। ऊ२ । हृदावेनान्तोअ चाक्षतत्वा । क्षतत्वो३ । होइयि । आरयि । ऊ२ । ॐ याम् । अयायम् । औ३होयि । आरयि । ऊर । हिरण पाक्षवरुणास्यदूताम् । स्यदतम् । औरहो३यि । आदि ऊ२। आरयाम् । अयायम् । औरहोश्यि। आरयि। ऊ यमस्ययोनौशकुनाम् भुरण्यम् । भुरण्यु । औ३होर्शय आरयि ऊर । आश्याम् । अयायम् । ओहो यि । आर यि । ऊर। वाहा३१उवा२३ । ए३। दिवम् । २ । ए३ । दिवा३४५म् ॥ १॥ त्वेषास्ते२३धूमऋण्वतिहाउ । दिवि- संच्छूक्रा३आताता३ः । सूरोनहीहाउ। द्युतातूबा३म् । कृपापवाहाउ । करोचा२३सा३४३यि । ऊ२३४५ई । डा। गौ ॥२॥ अग्नायिमृडार। महाआ२३४सी । अयआ- दायि । वयुजा२३४नाम् । इयेथवा२३ । हिरा३साऽपदा- ६५६म् ॥३॥ अग्नेमृडमहाअसि। ओहा३ओहा। अ- यआदेवयुञ्जनम् । ओहाइओहा । इयेथा२३२ । हिराश्सा- २ २ २र २॥ . ३ १ र ३२३ ५ ३२ २ ३ ४ ३र४२ ३४५ २ ·अन्त्येटिदीपिका। ५दा६५६० ॥ ४॥ ततो गार्हपत्ये आज्यस्थालीमधिधि- याज्यं विलाप्योहास्य पवित्राभ्यामुत्पूयावेक्षते । ततः प्रे- सोपरि पूर्वस्थापितामग्निहोत्रहवणीमग्निहोत्रखंवञ्च गृही. वा संमृज्य, सुवेणाग्निहोत्रहवण्यां सकृदाज्यं गृहीत्वा, चीनाबीती दक्षिणाभिमुखः सव्यं जान्वाच्य प्रज्वलि- ऽग्नो प्रेतमुखे समिधं प्रक्षिप्यास्मात्वमधीतिमन्त्रणा- जुहुयात । मन्त्रे ऽसावित्यस्य स्थाने प्रेतस्य प्रथमान्तं मोच्चारणीयम् । मन्त्रः-अस्मात्त्वमधिजातोऽसि त्वदयं न्यतां पुनः । असो स्वाय लोकाय स्वाहा ॥ ततोऽग्नि- वहवीं प्रागां तिरश्ची पृपदाज्ययुक्ता मुखे विन्यस्य तणनासायामग्निहोत्रनुवं पृषदाज्ययुक्तं दक्षिणायं वि- नेत्। ततो धूमे उदित उक्तसामगानम् । प्रज्वलिते तसामगानम् । ततः सप्तकाठग्रहणं सप्तप्रदक्षिणा- न निरग्निकवत्कुर्यात् । इति श्रोताग्निमतो गोभि- त्रिणो दाहविधिः॥ अथाहिताग्निविपये ऽग्निनिर्णयः । यदि यजमानप- मंध्ये यजमानः पूर्व प्रमीयेत तं सर्वेरग्निभिः संस्कु- 11 पननिर्मथ्येन । यदि पत्नी पूर्व म्रियेत्, यजमानः वाहिन्छुइनेत्पनीमनिभिः पात्रच दायित्या शोध- मुहायाग्निमादध्यात् । केनापि निमित्तेन विवाहा. वे पनी निर्मध्येन दाहपित्वा याक्वीवमग्निहोत्रं आत् । अन्यान्यपि दर्शपूर्णमासादीनि नित्यानि क- ण तनिमित्तप्रायश्चित्तानि न करपात् । यदि पनी- -

·भन्स्योटदीपिका।
मग्निभिः पात्रैश्च दायित्वा स्वयं निरनिको भवे
प्रायश्चिती स्यात् । स्पृशोऽयमर्थः कर्मप्रदीपे-"दाहयि
ऽग्निभिर्भार्या सदृशीं पूर्वसंस्थिताम् । पात्रैश्चाथाग्नि
ध्यात्कृतदारोऽविलंवितः॥ मृतायामपि भार्यायां वैदि
नीन्नहि त्यजेत् । उपाधिनाऽपि तत्कर्म यावज्जीवं सम
रेत्" ॥ गृह्याग्निमतः पत्नीदाहे अस्मात्त्वमधिजातेति
मनपाठोऽन्यत्सर्वं साग्निकवत्कुर्यात्॥२॥"श्रोताग्निम
पत्नीदाहे ऊहरहितेनास्मात्त्वमधिजात इति मन्त्रेण दाह
इति कोपाध्यायः ॥ इत्याहिताग्निविषयेऽग्निनिर्णयः
अथ त्रिरात्राशौचवतः कृत्यविधिः। प्रथमदिने ।
ण्डवयं, हितोये चतुष्टयं, तृतीये पिण्डत्रयम् । अथवा ।
थमे एका, दितीये चत्वारः, तृतीये पञ्च, पिण्डा देयाः
सद्यः शौचे एकस्मिन्दिने दशपिण्डा देयाः। पकानास
म्भव शालियवपिष्टान्यतरेण पिण्डा देयाः॥
अथ रजस्वलाया मरणे दाहविधिरुच्यते । “रजख.
लायाः प्रेतायास्संस्कारादीनि नाचरेत् । ऊर्च त्रिरात्रा-
लातां तां शवधर्मेण दाहयेत्" ॥ अतो रजस्खलायाः
मेतायास्यहमध्ये मरणानन्तरं रजोरूपं मलं प्रक्षाल्य,
नापयित्वा, काष्ठबद्दग्ध्या व्यहोर्द्धमस्थीनि विधिना दहे।
सङ्कटे तु व्यहमध्ये मरणानन्तरं प्रायश्चित्तपूर्वकं विधि-
वदहनमाह मदनरत्ने स्मृत्यन्तरे च । “उदक्या सतिका
वापि मृता स्यायदि तां तदा। अशोचे शमतिकान्त
हयेदन्तरा यदि ॥ उद्धृतेन तु तोयेन नापयित्वा तु मा.

·- भन्यरिदीपिका । तः। आपोहिप्टेतितिसृभिहिरण्यवर्णाश्चतसृभिः ॥ पर मानानुवाकेन यदन्तीति च सप्तभिः ॥ ततो यज्ञपवित्रण गोमत्रणाथ वा हिजाः। नापयित्वाऽन्यवसनेनाच्छाय दशवधर्मतः । दाहादिकं ततः कुर्यात्प्रजापतिवचो यथा ॥ रह्यकारिकायाम् । “अन्तरिक्षमृता ये च वन्हावप्सुप्रमा. 'तः। उदश्या सूतिका नारी नरेच्चान्द्रायणत्रयम्"। ताक्षरायां तु,-"पञ्चभिः नापयित्वा तु गव्यः प्रेतां र. जस्वलाम् । वखान्तराहनां कृत्वा दाहयेद्दिधिपूर्वकम्" ॥ देशकालो सङ्गीयांमुकगोत्रायाः प्रेताया रजस्वलाया म. रणदोपपरिहारार्धमोहिककर्मयोग्यतासियधं नान्द्रा- पणप्रपप्रतिनिधिमायश्नित्तपूर्वकमुद्धृतोरफेनाष्टोत्तरशत- संख्याकमानानि कारयिष्ये इति सङ्कल्प्य, चान्द्रायणत्र. पप्रतिनिधिगोदानानि कृत्वा, तामुद्धृतोदकेन पञ्चगव्येन मुलोरकन नाष्टोत्तरशतवा नापपित्ता, मन्सैः मापये. व। एन्दोगानां तु उपास्मै गायतानर इत्यादिभिः पाव- लानीभिः पवित्यादिभन्दपेनापोहिप्ठेत्यादिभिस्तिस. भर फपाननिय इत्यादिभिस्तिसृभिश्न सापयित्वा, ए. तपाई परित्याध्यान्यासमा परिच्छाय, विधिना वाममा एथा। इति रजस्लामरण राहविभिः॥ अप सतिसमरणे दाइविधिः । रजस्वरापासति. सारा अपि मरणानन्तरं मलं प्रक्षाल्प, काश स्पानि रिपिता। अन्ये शिसपना नया पना- "रातिकागदों मरताना" ·अन्त्येष्टिदीपिका। मिताक्षरायां तु-"सूतिकायाम्मृतायां तु कथं कुर्वन्ति याज्ञिकाः। कुम्भे सलिलमादाय पञ्चगव्यं क्षिपेत्ततः ॥ पुण्याभिरभिमन्व्यापः वाचा शुद्धिं लभेत्ततः । तेनैव स्ना- पयित्वा तु दाहं कुर्यायथाविधि ॥ अब्लिङ्गाभिर्मत्रि. ताभिर्वामदेव्याभिरेव च । अन्यैश्च वारुणमन्त्रैः संलाप्य विधिपूर्वकम्" ॥ अथ प्रयोगः। देशकालौ सङ्कीर्त्य, गो. वाया अमुकप्रेतायाः सूतिकाया मरणसञ्जातदोपनिरास- द्वारोर्ध्वदेहिकसंस्कारकरणयोग्यतासिद्ध्यर्थंचान्द्रायणनय- प्रतिनिधिप्रायश्चित्तपूर्वकमुद्धृतोदकेनाष्टोत्तरशतनानादि- के कारयिष्ये इति सङ्कल्प्य, पूर्ववत्प्रायश्चित्तादिक कृत्वा, कुम्भे सलिलमादाय, तत्र पञ्चगव्यं निक्षिप्यापो. हेष्ठेत्यादिभिस्तिसृभिः, कयानश्चित्रइत्यादिभिस्तिमृभिः रतोन्विन्द्रमित्यादिभिस्तिस्मृभिः, प्रमित्राय प्रार्यम्णे यदा- कदा च मीदुपे घृतवती भुवनानामित्यादिभिर्वारुणीभि- मग्भिरभिमन्त्र्य,ताभिः नापयित्वाऽन्यवाससापरिच्छाद्य विधिवदहेत्।मन्त्रायथा।इति सूतिकामरणे दाह विधिः॥ अथ गर्भिणीमरणे दाहविधिः। तत्र प्रायश्चित्ता- देकं पूर्ववत् । विशेषस्तूच्यते। गृह्मकारिकायाम्-"यदा गर्भवती नारी सशल्यं संस्थिता भवेत्। कुक्षि भित्त्वा तदशत्यं निहरेयदि जीवति ।। प्रमीतं निखनतं तु प्राय- श्चत्तं ततः परम् । सा नयत्रिंशता कृच्छ्रशुद्धयते शल्य- ॥ सगर्भदहने तस्या वर्णजं वधपातकम् । प्राय. रिव तु शुन्यन्ति पापकारिणः" । उपर पि- ·अन्यदीपिका। , गर्भस्थ शिशु बहिनिप्काम्य, पूर्ववत्प्रायश्चित्तादि- विधिवदहेत।शल्यदोपनिवृत्यर्थं त्रयस्त्रिंशत्कृच्छ्राणि नायेन करिष्ये इति सङ्कल्पः । शिशौ जीवति सति ममानयेत् । मृतश्चेन्निखनेत् । इति गर्भिणीमरणे विधिः ॥ अधधनिष्टादिनक्षत्रपञ्चके मृतस्य दाहविधिरुच्यते। मदनरने गारुडे-"आदौ कृत्वा धनिष्ठामेतन्नक्षत्र- कम् । रेवत्यन्तं सदा दप्यमशुभं दाहकर्मणि ॥ शवस्य मोपे तु क्षेप्तव्याः पुत्तलास्तदा । दर्भमय्यस्तु चत्वार मन्वाभिमन्त्रिताः ॥ ततो दाहः प्रकर्त्तव्यस्तैश्च पुत्त- सह । सूतकान्ते ततः पुत्रैः कार्य शान्तिकपौष्टि- '॥ ग्रन्थान्तरे तु,-"अथवा तद्दिने कार्यों दाहस्तु पर्वकः । निष्ठापञ्चके जीवो मृतोर्याद कथश्च न॥ फरे याम्यभे वा कुलजान्मारयेडुवम् ॥ तत्रारिष्टनि- * विधानं समुदीर्यते। दर्माणां प्रतिमाः कार्याः पासूनवेष्टिताः ॥ यवपिष्टेनानुलिप्तास्ताभिः सह हेत् । प्रेतबाहः प्रेतसखः प्रेतपः प्रेतभूमिपः ।प्रे. पञ्चमस्तु नामान्येतानि न क्रमात" ॥ प्रतिमानां विशेषेषु स्थापन, तासु तत्तन्नामभिराज्याहुति हुत्वा, प्रत्येके वक्ष्यमाणमाभ्यामाज्यं हुनेत्। एतत्सर्व निष्ठापञ्चकमृते पश्चर- हुनेहहरपामिति ॥ wini: स्मृतः। इनरं नि तासु ·७० अन्त्येष्टिदीपिका। नेदेव जले वा प्रतिपादयेत्” ॥ तत्रैव ॥ "कनक हीर नीलं पद्मरागञ्च मौक्तिकम् । पञ्चरत्नमिदं प्रोक्तमृपि पूर्वदर्शिभिः ॥ रत्नानाचाप्यभावे तु स्वर्ण कर्पार्चमेव व सुवर्णस्याप्यभावे तु आज्यं ज्ञेयं विचक्षणः" ॥ अ प्रयोगः ॥ कर्ताऽऽचम्य, प्राणानायम्य, देशकालो सङ्क्ष य॑, प्राचीनावीती, गोत्रस्यामकप्रेतस्य धनिष्ठादिनक्षत्रा चकमध्ये मरणसंसूचितास्मशारिष्टपरिहारार्थं पञ्चकमन गविधिं करिष्ये इति सङ्कल्प्य, दर्भमय्यः पञ्च प्रतिम कुरवा, ऊसूत्रेण वेष्टयित्वा, यवपिष्टेनानुलेपनं कृत्व शवसमीपे दक्षिणापवर्ग संस्थाप्य, क्रमेण नामानि निधि त् । प्रेतवाहः, प्रेतसखः, प्रेतपः, प्रेतभूमिपा, प्रेतहत्त वेति । ततो नक्षत्रमन्त्रैरभिमन्वयेत् । छन्दोगानां नक्षत्र मन्त्राः । इदं वसो सुतमन्धस इति वसूनाम् । यदा कद मीढुप इति वरुणस्य । ईशान इमा भुवनानि ईयर इत्यजैकपदः । अभित्वा शूरनोनुम इत्यहिर्बुध्न्यस्य । शुक्र ते अदिति पूष्णः। ततो गन्धपुष्पादिभिः प्रतिमा नम्पूज्य दाहसमये प्रथमां शिरसि, द्वितीयां नेत्रयोः, तृती. । वामकुक्षी, चतुर्थी नाभी, पञ्चमी पादयोर्विन्यसेत् । तस्तूष्णीमाज्य संस्कृत्य प्रतिमा निर्देशक्रमेण पूर्वोक्त- ममन्त्रैराज्याहुतीजुहुयात् । तत्र मत्राः। प्रेतवाहाय वाहा । प्रेतसखाय स्वाहा। प्रेतपाय स्वाहा । प्रेतभूमि- य स्वाहा । प्रेतह स्वाहा ॥ तत उदकपात्रेण परितो लधारां दत्वा, प्रेतमुखे पूर्वोक्तानि पञ्चरत्नानि निक्षि- ·मन्यरिदीपिका। य, नासुपर्णमिति त्र्यम्बकमिति मन्त्राभ्यां प्रत्येक पतिमास्वाज्याहुतोर्जुहुयात्। ततस्तदग्नाधाज्याहुतीत्रयं कुर्यात् । वह वां जातवेद इति प्रथमा । इदं जातवेदसे न मम । जातवेदो वपया गच्छ देवानिति द्वितीया । इदं जातवेदसे न मम । यत्कृसोदमप्रदत्तमितिवतीया । इदं अग्नये न मम । ततो यथाविधि प्रतिमायुक्तं प्रेतं ददत् । इति धनिष्टादिनक्षत्रपश्चफमरणे दाहविधिः॥ अप धनिष्टापञ्चकशान्तिः। धनिष्ठापशकमृतस्य दाहविधिमुस्त्या तच्छान्तिमाह स्मृत्यन्तरे । “सूतकान्ते ततः पुत्रः कुर्याच्छान्तिकोष्टिक । कांस्यपानस्थितं तेलं क्ष्य रखाइदिजन्मने । ब्रह्मविष्णमद्देशेन्द्रवरुणप्रीतये ततः । माप मुद्द-पर-धीहिप्रियंग्वादीन्प्रयच्छति ॥ स्वर्ण- शान रुखमा लक्षहीमो द्विजाननम् । गोभदानं पई गंन फुर्यादापोपशान्तये" ॥ मदनगो "एकादशपलं पोस्य ता तदर्डयाम् । नवपशिपलं वाऽपि रया। दिशाप re" || तपाऽन्यत्र । "बराहोत.विधानेन पासानं ततः। अन्यापानं निपगं देवतानां तयार इतिः ॥ यमाय धर्मराजाप सत्यवं बान्तकाय च । देवत. सारासतक्षपारन । ओडम्बराय भार भी. Arif काराशिवारचित्रगलाय वेशमान॥ विपि पा एमालs remini PART Ratiमिनार ।। सहसा तारमी में 81- .. ५... Kri RlER:. ६ ·अन्याष्टदापिका। धृत्वाऽऽचम्य, प्राङ्मुख उपविश्य,प्राणानायम्य, देशकालो सङ्कीर्त्य, प्राचीनावीती, गोत्रस्यामुकप्रेतस्य धनिष्टादिन- क्षत्रपञ्चकमरणसंसूचितवंशारिष्टनिवृत्त्यर्थं धनिष्ठापञ्चक- शान्तिकर्म करिष्ये इतिसङ्कल्प्य, उपवीती, आचार्य ब्रह्माणं पञ्चविजश्च वृत्वा, तान् यथाविधि वस्त्रालङ्कारद- क्षिणादानादिभिः सम्पूजयेत् । तत आचार्यः शुद्धे सुसमे प्रदेशे स्थण्डिले यथाविधि परिसमूहनादि कृत्वा, वरदः नामानमग्नि प्रतिष्ठापयेत् । अत्र चरुतन्तम् । अस्मिन्कर्म- णि भूजपपरिसमूहनप्रपदवरूपाक्षजपा नियताः, काम्य- वात् । प्रकृतिवत्पात्राण्यासाथ होमार्थं तिल-यव-व्रीहि- समिदादीनासादयेत् । निर्वापकाले, वसुभ्यस्त्वा जुष्टं निर्वपामि। वरुणाय त्वा०। अजैकपदे त्वा० । अहये बुभ्याय त्वा० । पूष्णे त्वा० । तण्डुलानोप्य अग्नौ चरु. स्थाली स्थापयेत् । स्थण्डिलस्यैशा दग्भागे स्थण्डिला- स्तरे नूतनवस्त्रमास्तीर्य, अक्षतैश्चतुरस्रं करवोत्तरापवर्ग- या धनिष्ठादीनि पञ्चनक्षत्राणि स्थापयेत् । तद्यथा। ध. निष्ठां स्थापयामि० शतभिपजं० । पूर्वाभाद्रपदं० । उत्त- भाद्रपदं०। रेवती स्थापयामि ॥ तत उत्तरापवर्गतया स्थाविधि पञ्चकलशान् संस्थाप्य,तेषु प्रत्येकमेकैकां प्रति- नामग्न्युत्तारणपूर्वकं संस्थाप्य, तासुधनिष्ठादिदेवता आ- हियेत् । यथा । ॐ इदं वसो सुतमन्धः पिवासुपूर्णमु. हरं । अनाभयित्ररिमाते ॥ १॥ वसूनावाहयामि। बसव ३ ३ - २ ·अन्त्येटिदीपिका। - २ : १ इहागच्छत इह तिष्ठत । ततो द्वितीयकलशे, य- चमीदुपस्तोताजरेतमर्त्यः । आदिद्वंद्वत वरुणं वि धर्तारं विनतानाम् ॥ २॥ वरुणमावाहयामीत्यादि यफलो, ईशान इमा भुवनानि ईयसे युजान इंद सुपण्यः। तास्त क्षरंतु मधुमतं पयस्तव में तिष्ठंतु रुष्टयः ॥३॥ अजैकपादमावाहयामीत्या र्धकलमो, अमित्या शूर नोनुमो दुग्धा इव धेनक नमस्य जगतः स्वदेशमीशानमिन्द्र तस्थुपः ॥2 'बाहयामीत्यादि । पचमकलशे, शुकंते अ- पुरुपे अहनी योरिवासि। विश्वा हिम पूपनिह गतिरस्तु ॥ मोत्यारि। उन्दोगानामेते मन्साः माय । ततः प्राणप्रतिष्टामन्सप्र न्सारीन्सपनारैः सम्पूष्प सतं तरद पा विशतिवारंट न्तिं परतिग्टरा नभदा ते ·अन्त्येष्टिदीपिका धृत्वाऽऽचम्य, प्रामुख उपविश्य, प्राणानायम्य, देश सङ्कीर्त्य, प्राचीनायीती, गोत्रस्यामुकप्रेतस्य धनिष्ठा क्षत्रपञ्चकमरणसंसूचितवंशारिष्टनिवृत्त्यर्थं धनिष्ठापश्च शान्तिकर्म करिष्ये इतिसङ्कल्प्य, उपवीती, आचा ब्रह्माणं पञ्चविंजश्च वृत्वा, तान् यथाविधि वस्त्रालङ्कार क्षिणादानादिभिः सम्पूजयेत् । तत आचार्यः शुद्ध सुसम प्रदेशे स्थण्डिले यथाविधि परिसमूहनादि कृत्वा, वरद- नामानमग्निं प्रतिष्ठापयेत् । अत्र चरुतन्त्रम् । अस्मिन्कर्म- णि भूजपपरिसमूहनप्रपदवरूपाक्षजपा नियताः, काम्य- वात् । प्रकृतिवत्पात्राण्यासाय होमार्थं तिल-यव-त्रीहि- समिदादीनासादयेत् । निर्वापकाले, वसुभ्यस्त्वा जुड़ निर्वपामि। वरुणाय वा०। अजैकपदे त्वा० । अहरे बुध्याय त्वा० । पूष्णे त्वा० । तण्डुलानोप्य अग्नौ चरु- स्थाली स्थापयेत् । स्थण्डिलस्यैशानदिग्भागे स्थण्डिला- न्तरे नुतनवस्त्रमास्तीयं, अक्षतैश्चतुरस्रं कृत्वोत्तरापवर्ग- तया धनिष्ठादीनि पञ्चनक्षत्राणि स्थापयेत् । तयथा। ध. निष्ठां स्थापयामि। शतभिषजं० । पूर्वाभाद्रपदं० । उत्त- राभाद्रपदं०। रेवती स्थापयामि ॥ तत उत्तरापवर्गतया यथाविधि पञ्चकलशान् संस्थाप्य,तेषु प्रत्येकमेकैकां प्रति- मग्न्युत्तारणपूर्वकं संस्थाप्य, तासुधनिष्ठादिदेवता आ- हयेत् । यथा । ॐ इदं वसो सुतमन्धः पिवासुपूर्णमु. । अनाभयित्ररिमाते ॥ १॥ वसूनावाहयामि। वसव ·अन्त्येष्टिदीपिका । २ इहागच्छत इह तिष्ठत । ततो द्वितीयकलंशे, यदाकदा- चमीदुपेस्तोताजरेतमर्त्यः । आदिद्वंदेत वरुणं विपागिरा धर्तारं विव्रतानाम् ॥ २ ॥ वरुणमावाहयामीत्यादि। तृती- यकलशे, ईशान इमा भुवनानि ईयसे युजान इंदोहरितः सुपर्यः। तास्त क्षरंतु मधुममृतं पयस्तव व्रते सोम तिष्ठंतु कृष्टयः ॥ ३॥ अजैकपादमावाहयामीत्यादि।चतु- र्थकलशे, अभित्वा शूर नोनुमो दुग्धा इव धेनवः । इशा- नमस्य जगतः स्वदृशमीशानमिन्द्र तस्थुपः ॥ ४॥ अहि- बुभ्यमावाहयामीत्यादि । पञ्चमकलशे, शुक्रेते अन्ययजत अन्यद्विषुरुपे अहनी द्यौरिवासि। विश्वा हि माया अव. सि स्वधावन् भद्रा ते पून्निह गतिरस्तु ॥ ५॥ पूपा- णमावाहयामीत्यादि । छन्दोगानामेते मन्त्राः । अन्येषां खशाखोक्ता ग्राह्या । ततः प्राणप्रतिष्ठामन्त्रैः प्राणप्रतिष्ठा कृत्वा, तत्तन्मन्वैर्ववादीन्सर्वोपनारैः सम्पूज्य, तत्तन्म- न्यानष्टोत्तरशतं तदई वा ऽऽष्टाविंशतिवारं वा जपेत् । शृताभिघारणायाज्यभागान्तं प्रकृतिवटवा ऽवदानध- मेंण चतुरवत्तं पञ्चावत्तं वा चरुमवदाय, वसुभ्यः खाहा। ।

·७४ अन्त्येष्टिदीपिका। इदं वसुभ्यः न मम । वरुणाय स्वाहा । इदं व० न मम अजैकपदे स्वाहा। इदं अ० न मम । अहये बुध्याय स्वाहा इदं अ० न मम । पूष्णे वाहा । इदं पू० न मम॥ इतिचा हुतिं कृत्वा वस्त्रादिमन्बरेकैकस्याष्टावष्टावाज्याहुतीर्जुहुया त् । ततो दधिमध्धाज्यलिताः समिध एकैकस्याष्टोत्तरसह स्त्रमष्टोत्तरशतमष्टाविंशतिवारं वा वस्खादिमन्वैर्यथाशक्ति होतव्याः । ततः शान्त्यर्थं यमादिनाममन्तस्तिलादिभि- होमः। यमाय स्वाहा।धर्मराजाय स्वाहा । मृत्यवे स्वाहा । अन्तकाय स्वाहा। वैवस्वताय स्वाहा । कालाय स्वाहा । सर्वभूतक्षयाय स्वाहा। औदुम्बराय स्वाहा। दनाय स्वाहा। नीलाय स्वाहा । परमेटिने स्वाहा । वृकोदराय स्वाहा । चित्राय स्वाहा। चित्रगुप्ताय स्वाहा। सर्वत्र तत्तनाना त्यागो यमायेति वा। एतैर्नामभिर्यथाशक्त्या होमः। ततः स्विष्टकृत हुत्वा कलशोदकेनाभिषेकः । तत उक्तप्रमाणं कास्यपात्रं तैलेन पूरयित्वा, तत्रमुखं वीक्ष्य, हिरण्यताम्बू. लादिसहितमिदं कांस्यपात्रं सूर्यदेवताकं प्राचीनाबीती गो. त्रस्यामुकतस्य धनिष्ठापञ्चकमृतिसंसूचितवंशारिएनिर- सनार्थं तुभ्यमहं सम्प्रददे न मम इति दद्यात्। ततो माप- मुद्ग-यवत्रीहि-प्रियंग्वादिधान्यानिप्रजापतिदेवतानि गोत्र- स्यामुकप्रेतस्य धनिष्ठापञ्चकमृत्यायुक्त्वा ब्रह्मविष्णुमहेशे. न्द्रवरुणप्रीतये नानागोत्रेभ्यो नानानामभ्यो ब्राह्मणेभ्यः सम्प्रददे न मम । ततस्तिलदान-वर्णदान-गोदान-भूदा- नादिकं स्वकीयवित्तपष्ठांशेन कुर्यात् । ततः कलशाना ·- मन्त्येएिदीपिका। दानम् । इमं वसुकलशं सजलं सवस्त्रं सहिरण्यं सफलम- मुकगोत्रस्यामुकप्रेतस्य धनिष्टापञ्चकमरणसंसूचितवंशा- रिटनिरसनाधं प्राचीनाबीती गोत्राय शर्मणे ब्राह्मणाय- सम्प्रददे न मम । अनेन कलशदानेन वसवः प्रीयन्ताम् । भीषन्तां वसव इति प्रतिग्रहीता वदेत् । एवं वरुणादि- कलशनतुष्टयं दद्यात्। वरुणः प्रीयताम् । अजैकपात् । प्री० । अहिबुभ्यः प्री० । पूपा प्रीयताम्। ततो व्याहृति- होमादिवामदेव्यगानान्तं प्रकृतिवत्कुर्यात् । ततो गोत्र- स्यामुकप्रेतस्य धनिष्ठादिनक्षत्रपश्चकमरणसंसूचितवंशा. रिटनिरसनार्थमनुष्टितस्य शान्तिकर्मणो न्यूनातिरिक्तवि- घिसंपूर्णतासिद्धिद्वारा यथोक्तफलावाप्त्यर्थं भूरिदक्षिणा- ब्राह्मणभोजनादिकं करिप्ये इतिसङ्कल्प्य तथा कुर्यात् । ततः कर्म ब्रह्मार्पणं कुर्यात् । इति धनिष्ठापश्चकमरणशा- न्तिप्रयोगः ॥ अथ नारायणलिप्रयोगः । तत्र योधायनः "नारा- पणयलिं व्याख्यास्यामः अभिशस्तसुरापा आरमत्यागिनां ब्राह्मणहतानाश हादरावांणि त्रीणि वा वारिमरणं यत्र गस्य तत्रतत्र फुर्शत" शौनकः । "शोनको प्रवक्ष्या- म नारायण वलिं परम् । नाण्डालादुरफारसाहाद्मपाटे. तादपि ॥ दंष्ट्रिभ्यः पशुभ्यक्ष रजुशनविपाश्मभिः। पान्तरमृतानाथ मृतानां नेव साधनः । जीरवाद्ध- तानाश फनिशानां तथैव न ॥ पतीनां योगिनां पुंसामन्ये. पा मोक्षकाक्षिणाम् । पुण्यायापक्षयार्थाय हारमोऽहनि ·७४ अत्येष्टिदीपिका इदं वसुभ्यः न मम । वरुणाय स्वाहा । इदं व० न मम। अजैकपदे स्वाहा। इदं अन मम। अहये बुध्याय स्वाहा। इदं अन ममा पूष्णे वाहा । इदं पू० न मम ॥ इतिचा- हुतिं कृत्वा वस्खादिमन्त्रैरेकैकस्याष्टावष्टावाज्याहुतीर्जुहुया- त् । तती दधिमध्वाज्यलिताः समिध एकैकस्याप्टोत्तरसह- स्त्रमष्टोत्तरशतमष्टाविंशतिवारं वा वस्वादिमन्त्रयथाशक्ति होतव्याः। ततः शान्त्यर्थं यमादिनाममन्तस्तिलादिभि- होमः। यमाय स्वाहा।धर्मराजाय स्वाहा । मृत्यवे स्वाहा। अन्तकाय स्वाहा । वैवस्वताय स्वाहा । कालाय स्वाहा। सर्वभूतक्षयाय स्वाहा । औदुम्बराय स्वाहा। दनाय स्वाहा नीलाय स्वाहा । परमेष्ठिने स्वाहा । वृकोदराय स्वाहा । चिनाय स्वाहा। चित्रगुप्ताय स्वाहा। सर्वत्र तत्तनाना त्यागो यमायेति वा। एतैनामभिर्यथाशक्त्या होमः। ततः स्विष्टकृतं हुत्वा कलशोदकेनाभिषेकः । तत उक्तप्रमाणं कांस्यपात्रं तैलेन पूरयित्वा, तत्रमुखं वीक्ष्य, हिरण्यताम्बू- लादिसहितमिदं कांस्यपात्रं सूर्यदेवताकं प्राचीनावोती गो. त्रस्यामुकप्रेतस्य धनिष्ठापञ्चकमृतिसंसूचितवंशारिष्टनिर- सनार्थं तुभ्यमह सम्प्रददे न मम इति दद्यात् । ततो माप- मुद्ग-यव-त्रीहि-प्रियंग्वादिधान्यानिप्रजापतिदेवतानिगोत्र- स्यामुकतस्य धनिष्ठापञ्चकमृत्यायुक्त्वा ब्रह्मविष्णुमहेश- न्द्रवरुणप्रीतये नानागोत्रेभ्यो नानानामभ्यो ब्राह्मणेभ्यः सम्प्रददे न मम । ततस्तिलदान स्वर्णान-गोदान-भूदा. नादिकं स्वकीयवित्तपठाशन कुर्यात् । ततः कलशानां ·मन्येदिीपिका। दानम् । इमं वसुकलशं सजलं सवस्त्रं सहिरण्यं सफलम- मुकगोत्रस्यामुकप्रेतस्य धनिष्टापञ्चकमरणसंसूचितवंशा- रिष्टनिरसनार्थं प्राचीनावीती गोत्राय शर्मणे ब्राह्मणाय- सम्प्रददे न मम । अनेन कलशदानेन वसवः प्रीयन्ताम् । प्रीयन्तां वसव इति प्रतिगृहीता वदेत् । एवं वरुणादि- कलशचतुष्टयं दद्यात्। वरुणः प्रीयताम् । अजैकपात् प्री० । अहिन्यः प्री० । पूपा प्रीयताम्। ततो व्याहृति- होमादिवामदेव्यगानान्तं प्रकृतिवत्कुर्यात् । ततो गोत्र- स्यामुकप्रेतस्य धनिष्ठादिनक्षत्रपञ्चकमरणसंसूचितवंशा. रिटनिरसनार्थमनुष्ठितस्य शान्तिकर्मणो न्यूनातिरिक्तवि- घिसंपूर्णतासिद्धिद्वारा यथोक्तालावाप्त्यर्थं भूरिदक्षिणा- बाह्मणभोजनादिकं करिष्ये इतिसङ्कल्प्य तथा कुर्यात् । ततः कर्म ब्रह्मार्पणं कुर्यात् । इति धनिष्ठापञ्चकमरणशा- न्तिप्रयोगः ॥ अथ नारायणलिप्रयोगः । तत्र वोधायनः "नारा. यणवलिं व्याख्यास्यामः अभिशस्तसुरापा आरमत्यागिनां बाह्मणहतानाञ्च दादशवाणि त्रीणि वा वारिमरणं यत्र यस्य तत्रतत्र कुर्बात" शौनकः । “शौनकोऽहं प्रवक्ष्या- मि नारायणवलिं परम् । चाण्डालादुदकारसद्रिामणाहै। युतादपि ॥ दंष्ट्रिभ्यश्च पशुभ्यश्च रज्जुशस्त्रविपाश्मभिः । देशान्तरमृतानाञ्च मृतानां चैव साधनः। जीवश्राद्धमृ. तानाच कनिष्पानां तथैव च ॥ यतीनां योगिनां पुंसामन्ये. षां मोक्षकांक्षिणाम् । पुण्यायाधक्षयार्थाय द्वादशेऽहनि

·No text on this page.

·अन्त्यष्टिदीपिका। २ २ २ इदं विष्णुर्विनक्रमे धा निदधे पदम् । समूढमस्य पासुले ॥१॥ त्रीणि पदा विचक्रमे विष्णुगोपा अदा- भ्यः । अतो धर्माणि धारयन् ॥ २॥ विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे। इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥३॥ तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षु. राततम् ॥४॥ तहिनासो विपन्यवो जाग्रवाश्सः धते। विष्णोर्यत्परमं पदम् ॥ ५॥ अतो देवा अवन्तु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे । पृथिव्या अधिसानवि ॥ ६ ॥ सहस्रशीपाः पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपान् । स भूमि सर्वतो वृत्वात्यतिष्ठदशाश्गुलम् ॥७॥ त्रिपादूर्ध्व उ त्पुरुषः पादोस्येहा भवत्पुनः। तथा विश्वश्व्यकामद नानशने अभि ॥ ८॥ पुरुप एवेदश्सर्वं यद्भूतं ए भाव्यं । पादोस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृत दिवि। तावानस्य महिमा ततो ज्याया५व पूरुपः । उताम स्येशानो यदन्ननातिरोहति ॥ १०॥ ततो विराज ३ २३२उ २ तण जुष्टं अपर- . ७ मर11 ·७८ ३ २र३ । २२३१२ २उ २ मन्त्येटिदीपिका। पुरः ॥ ११ ॥ सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः । जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्र- स्य जनितीत विष्णोः ॥ १२ ॥ किमित्त विष्णोपरिवक्षि नाम प्रयाहवले शिपिविष्टो अस्मि । मावों अस्मदपग्रह एतद्यदन्यरूपः समिधे वभूथ ॥ १३ ॥ प्रतत्ते अद्य शि- पिविष्ट हव्यमर्यः शश्सामि वयुनानि विद्वान् । तं खा गृणामि तवसमतव्यान्क्षयंतमस्य रजसः पराके ॥ १ ॥ वपट्ते विष्णवास आकृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । बईतु त्या सुष्टुतयो गिरो मे यूयंपात स्वस्ति- भिसदा नः॥१५॥ प्रथश्च यस्य सप्रथश्च नामानुष्टुभः स्य हविपो हविर्यत । धातुडुंता नात्सवितुश्च विष्णो र- तरमाजभारावशिष्ठः ॥ १६ ॥ एतासामन्ते स्वाहाका. रोच्चारणपूर्वकं होनाः कर्त्तव्याः । सर्वत्र इदं नारायणाय न मम। तत इदं विष्णुरितिमन्त्रणाष्टोत्तरसहसं शतं वा तिलादिद्रव्येण होमः । ततस्विष्टतादितशेष प्र. ३ २२ १२ ३ २२ ११२३ र ४ ३१र१२ विराजो आपपुरुषाा सजातोअत्यरिच्यत पश्चाद्भमिमथो ·भन्त्येथिदीपिका तवत्समापयेत् । ततो देवसमीपे पुरोभागे मधुघृतति- मश्रितेन पृथक्पकोदनेन प्रानीनावीती दक्षिणायान् शानास्तीर्य, तूष्णी दशसु स्थानेष्ववनेजनं कृत्वा, मेणामुकगोत्रामुकमेत विष्णुरूप एप ते पिण्ड उपति- टतामिति पिटतीन दश पिण्डान्दावा 'आयाम आयाम' इतिसाम्ना यन्मे यम वैवस्वतमिति' पिण्डानभिमन्त्र्य, शङ्खोदकेन पुरुषततेन च कुशैः पिण्डोपरि धारां दत्वा, गन्धादिकं प्रक्षिप्य, पुरुपसूक्त मन्तः प्रत्यूनममुकगोत्रं प्रेतनारायणरूपं तर्पयामीति तर्पयेत् । ततः कलशसमीपे पुरुषाहारपरिमितमन्नमादायोपवीती ब्रह्मनेप ते वलिः । विष्णो एप ते बलिः । रुद्र एप ते बलिः । सपरिवार एम एप ते वलिः । इति पलिं दत्वा दभेण बलोन्स्पृष्टा, ब्रह्माविष्णुमहादेवा यमश्नव सकिङ्करः। पलिं गृहीत्वा कुर्वन्तु प्रेतस्य न शुभां गतिम् ॥ इति सम्प्रार्य, प्रतिदै- पतं प्रिविधं फलं समर्पा, शरामधुगुडगृतानि निवेय, पिण्डानप्सु प्रक्षिपेत् । ततस्तम्मिदिन रातारयुग्मान्त्राझ- णान् पथ सप्त नव वा निमप्रयत्। यथा-वः करिप्पमा- नारायणपलिरमणि विहिनधाद्धपचके ब्रह्मायें भवतः क्षणः फर्तव्यः । एवं विष्णुरुदयमेभ्यः प्रत्ये माझगा देवपण निमन्य पितृपमेणक गुणरन्तं ब्राह्मण नेता निमणयेत् । ततः फत्तां राधावुपोप्प, जागरणं फुल ततश्चोभूते मध्याहं पलमास्थान ब्रह्मादीना, : गपपलो मोतिय मिहिनं पाइपयको ·८. अन्त्येटिदीपिका। विधिना करिष्ये इतिसङ्कल्प्य तथा सर्वं कुर्यात् । विशेष- स्तूच्यते । ब्रह्मनेप ते पिण्डः । एवं विष्णुरुद्रसपरिवार- यमेभ्यः पिण्डान् दत्वा ऽमुकगोत्रामुकप्रेत विष्णुरूप एप ते पिण्डः। इति पञ्चमं पिण्डं दद्यात् । आचान्तान्ब्राह्म- णान्दक्षिणादिभिः परितोप्य, प्रेतार्थे ऽभ्यर्चितं गुणव- न्तं ब्राह्मणं प्रेतबुझ्या स्मरन् गोभूहिरण्यदानादिभिः परि- तोपयेत् । ततोऽक्षय्यस्थाने तुलसीकुशयुतशङ्खधारां ब्राह्म- गानां हस्तेषु दद्यात्। ततः पवित्रपाणयो ब्राह्मणा गोत्राय प्रेताय विष्णुरूपायेदं तिलोदकमुपतिष्टतामिति प्रत्येक दधुः। ततस्सुतासोमधुमत्तम इति कलशस्थान्देवानुद्वा- स्य, ब्राह्मणेभ्यो दत्वा, तान्विस्मृज्य, स्नात्वा, स्वजनैः साकं स्वयम्भुजीत । इति नारायणबलिप्रयोगाः॥ अथ कृच्छ्रादिप्रत्याम्नायाः । "प्राजापत्ये तु गामेका दद्यात्सान्तपने इयम् । पराके तप्तकृच्छ्रातिकृच्छ्रे तिस्र- स्तु गास्तथा"-इति चतुर्विंशतिमते मिताक्षरायाम् ॥ पुनस्तत्रैव । “अष्टौ चान्द्रायणे देया" इति । प्राजापत्या- दिप्रत्याम्नायाः स्मृत्यन्तरेऽपि द्रष्टव्याः ॥ अथ विच्छिन्नश्रोताग्नेम॒तस्य दहनार्थं प्रेताधानप्र- योगः। त्रिकाण्डमण्डने। "प्रेतं स्वाट्यालये क्षिप्त्वा-गा- हपत्यानले ऽरणी। सन्निधाप्यारणी मन्धेद्यस्येतियजुषा ततः ॥प्रणीय पावकं तूष्णों द्वादशोपात्तसर्पिपा । तूष्णी हुत्वा ततः कुर्यात्प्रेतेऽमात्या इति क्रियाम् ॥ अथ प्रयो- भौताग्निविच्छेददिनगणनपूर्वकमुक्तप्रायश्चित्तंकुय्या- ·मन्त्येएिदीपिका। । अथ वक्ष्यमाणं कर्म प्राचीनावीती दक्षिणाभिमुखः त् । यजमानायतने प्रेतं संस्थाप्य, गार्हपत्यादीन्याय- पनि सकृत्सकृत्संस्कृत्य, गार्हपत्यायतनस्य पश्चादरणी याप्य, यस्याग्नयो जुहतो मांसकामास्सङ्गलप्पन्ते यज- नं मांसं जानते हविपे सादिताय स्वर्गलोकं परेतमिमं इन्तु । इतियजुपा मथित्वाऽमिंतष्णों गार्हपत्ये निधाय प्णीमाहवनीयं प्रणयति । तत आज्यस्थाल्यामाज्यं रूप्य, गार्हपत्यस्य दक्षिणाद्धेऽपिश्रित्य, दक्षिणत उद्वा-' ,पवित्राभ्यामुत्यूयावक्ष्य, सहलुक्लुवौ संमृज्य, सुचि दशकस आज्यं गृहीत्वा ऽऽहवनीये तूष्णीं जुहुयात् । कताधानं कृत्वा, दाहादिकं कुर्यात् एवं पत्नीमरणेऽपि॥ ति प्रेताधानप्रयोगः॥ अधारण्योस्समारोपितेऽनो मृतस्याग्नेरुत्पत्तिवि- पत्रिकाण्डमण्डने-"अनावरण्योरारुढे प्रमीयेत पति- रि। प्रेतं स्पृष्ट्वा मधित्वाऽग्निं जप्त्वा चोपावरोहणम् ॥ स्तश्च हादशोपात्तं तूष्णी हुत्वा शकिया" ॥ अथ प्र. योगः । प्रेतस्य दक्षिणहस्तेनारपयोस्पर्श कारयित्वा उपावरोह जातवेद इमं प्रेतं स्वर्गाय लोकाय नय आयुः प्रजार रयिमस्मासु धेहि प्रेताहुतिश्चास्य जुपख स्वाहा ॥ इतिमन्त्रं पठन्नग्निम्मधिला उपावरोह्याग्नि गार्हपत्ये निधाय, तूष्णोमाहवनीयं प्रणीय, पूर्ववत्संस्कृतेनाज्येन द्वादशहीतेन तूष्णीमाहबनी हुत्या, पुनः प्रणीय, दाहा. दिकं कुर्यात् ॥

·८२१ अन्त्येष्टिदीपिका। । नन्देश्वग्निष्वरण्यो शे मृतस्याग्नेरुत्पत्तिविधिः। त्रिकाण्डमण्डनः । “नष्टेष्वग्निष्वथारण्योनांशे स्वामी 'म्रियेत चेत् । आहरेदरणीद्वन्द्वं मनोज्योतिर्मचा ततः"॥ अन्ये तावदरणी आनीय तदुपरि प्रेतहस्तं निधाय अय. न्ते योनिरितिमन्त्रं पठित्वा, पूर्ववत्ताधानं कुर्यात् । सर्वेषां सान्तपनाग्नीनां नाशे गार्हपत्याग्नि मथित्वाऽऽह- वनीयदक्षिणाग्नी प्रणीयानादिष्टप्रायश्चित्तमपसव्येन कृ- त्वोखाधिश्रयणादिकं कुर्यात् । गाईपत्यमात्रस्य नाशे तं मथित्वाऽनाज्ञातप्रायश्चित्तं कुर्यात् । न सान्तपनाम्निमु- त्पारयेत् । आहवतीयदक्षिणाश्योरेकस्य द्वयोर्वा विनाशे. ताजातप्रायश्चित्तार्थमग्निमुद्धृत्य, प्रायश्चित्तं कृत्वा, रह- नार्थं पुनरुद्धरेत् ॥ अथ केनापि निमित्तेन चिताग्निनाशे यज्ञपार्श्वग्रन्थे, "यजमाने चितारूढे पात्रन्यासे कृते सति । वर्षांद्यभिहते वन्हीं कथं कुर्वन्ति याज्ञिकाः ॥ तदर्द्धदग्धकाष्ठेन मन्थन तत्र कारयेत् । तच्छेपालामतोऽन्येन दग्धशेषेण वा पुनः। हुत्वाऽयं लौकिके वड़ो दग्धशेषं दहेनु वा ॥ वर्षादिना निताग्निनाशे ईदग्धे ऽरणी गृहीत्वा, अग्नि मथित्या, तेनाग्निना दग्धशेपं दहेत् । तदलाभे लौकिकाग्नो सर्व- उपाहती ला तेनाग्निनाददेव । “दग्धशेषस्याप्सु प्रक्षेप" इति केचित् ॥ अप पिच्छिन्नस्मात्तग्नेिम॒तस्यायाधान विधिः। वि. गणनया तदुक्तप्रायश्चित्तं कृत्या, अग्यायतनं

·८
भन्त्येटिदीपिका।
संस्कृत्य, प्रेतं वायतने संस्थाप्य, तद्धस्तमरण्योनिधाय
स्थितियजुपा मधित्वाऽऽयतनेनिधायाज्यं संकृत्य, तूप
पूर्णाहुतिं जुहुयात् । आहरणपक्षे अन्यतोऽग्निमानीर
तं संस्पृश्य, यस्याग्नय इतिपर्वोक्तमन्त्रेणाग्नि जपित्व
तमायतने निधाय, पूर्ववत्पूर्णाहुतिं जुहुयात् । समारो
णपक्षे मन्धनोपावरोहणादिकं पूर्ववत्कुर्यात् । अरण्योति
नाश पूर्ववत् । नात्राहवनीयप्रणयनमसम्भवात् । इ
विच्छिन्नमाग्नेम॒तस्य कृत्यविधिः ।।
अधाहिताग्नौ प्रोपितमृते दाहविधिः । “आहिर
नो विदेशस्थ मृते सति कलेवरम् । निधेयं नाग्निभिर
वत्तदीयैरपि दह्यते इति याझोके ॥ सतिसम्भवे म
शारीरं तैलद्रोण्यां निक्षिप्याग्निहोत्रप्समीपे नेयम् । अ
भये उन्दोगपरिशिष्ट-"विदेशमरणे ऽस्थीनि आह
भ्पज्य सर्पिपा । राहयेहिपाऽऽच्छाध पात्रन्यासादि ।
पत् ।। अस्थामलाभे पर्णानि पलाशान्युक्त याता।
पेरस्थि संख्यानि ततः प्रभृति सकम्" ॥ मृतस्य
रीरस्य रिनान्तरे रहने परयुपितमायधित्तं स्मृतिरद
स्याम् । " राम्युपितशेधीन हस्तान्कृत्या दहेसन
अधिगः,-"उसोचियाधरोप्टेि पन्तरिक्षमृत
समय प्रगत आशोनमरणेऽपि न" ॥ राघर
कापार "सदायां मरणे चर प्रोमोरच्यान्यरूप
सप्तायस्ट संरको मुनरो देशलपवन ॥ नतो
राता gfenा मनामिभिः। सारे तर
m

·८४ अन्त्येष्टिदीपिका । तु चितिः स्पृष्टाऽन्त्यजातिभिः । तत्स्पर्शनं दषणञ्च त्रिभिः कृच्छ्रेविशुद्ध्यति" इति ॥ अथ प्रयोगः । दरदेशप्रवसत आहिताग्नेर्मरणश्रवणे तच्छरीरस्यास्थां वाऽग्निहोत्रग्रह ग्रामपर्यन्तं यावता कालेनानयन सम्भवति तावत्पर्य- न्तं गृहे सायम्प्रातरग्निहोत्रं पुत्रादिभिः कर्त्तव्यम् । अतो मृताग्निहोत्रप्रयोग उच्यते। प्राचीनावीती दक्षिणाभिमु- खः सङ्कल्प्याहवनीयमानं प्रणीयाहवनीयं दक्षिणसंस्थम- प्रादक्षिण्येन दक्षिणायैर्दभै परिस्तृणुयात् । दक्षिणत उ- तरतः प्रागगरेवाहवनीयं तूष्णीमप्रादक्षिण्येन परिपिच्य, न प्रेषस्तूष्णीं गां दोहयित्वा, गार्हपत्यदक्षिणाढे उपणभ- स्मन्यधिश्रयेत् । नाभिद्योत इति, न पर्यग्निकरोति । न संक्षालनं, न निनयनम्, दक्षिणत उहासनम्, न त्रि, तूष्णीं सुनुवावादाय, तूष्णीं प्रताप्य, हस्तेन सम्मृज्य, सदुन्नयेत् । ॐ नेष्यामीति न प्रेपः । अधोमुखेन सुवे. ण स्रुचि हविपः प्रक्षेपः। न मध्ये कूर्च आसादनम् । त्रुग्दण्डस्याधोभागे समिधं धारयन्, गार्हपत्यस्य दक्षिण- तो गत्वा ऽऽहवनीयस्योत्तरतो दक्षिणाभिमुख उपविश्या- हवनीये तूपी दक्षिणायां समिधमाधाय तूपणी पित. तीर्थेन निशेपं सकृदेव हविजुहुयात् । नातः परमग्निहो- त्रम्। इति प्रेताग्निहोत्रविधिः । ततो मृतशरीरस्यास्थां वाऽग्निहोत्रदेशसीमायामानयने कृते तत्समीपे ऽग्नीन् पा- त्राणि च नीत्वा, विदेशमरणप्रायश्चित्तं पराकव्यमों मिछान्या कृत्या, शरीरे सति शवपर्यपितत्वदीपप्राय- ·मन्येटिदीपिका। श्चित्ता कृच्छ्त्रयञ्च कृत्वा, विधिवदहेत् ॥ अस्थिदाहे तु,-"आहृतान्यस्थीनि कृष्णाजिनोपरि पुरुपाकारण कृ. त्वाऽऽज्येनाभ्यज्य, वहिपाऽऽच्छाय, देशान्तरमरणमाय- श्चित्तपूर्वकं विधिवद हेतु" ॥ इत्याहित्तानो प्रोपितमृते राहविधिः॥ अथास्थामलाभे पर्णदाह विधिः । पूर्ववहिदेशमरण- प्रायश्चित्तं कृत्वा, देशकालो सङ्कीर्त्य, विदेशमृतस्य वि. धिवदहनार्थ पालाशेर्द भैर्वा पुरुषाकृति करिष्ये इति सङ्ग- रूप्य, शुद्धभूमो कृष्णाजिनमास्तीयं, तदुपय्यक शरं र. क्षिणोत्तरायतं निधाय, पलाशवृन्तानि पुरुषाकारेण स्थापयेत् । तद्यथा। शिरसि चत्वारिंशत् १० ग्रीवायां दश १० दक्षिणवाही पञ्चाशत् ५० वामवाही पञ्चाशत ५० हस्ताङ्गुलीषु दश १० वक्षसि विंशतिः २० उदरे त्रिं. शत् ३० मेंद्रे सवारि ४ पणयोः पट् ६ दक्षिणोरों प. चाशत् ५० तथैव वामे ५० जहादिपादतलान्तं प्रत्येक पञ्चदश १५ पथदश १५। पारागुलीषु दश १० एवं प. प्ठ्युत्तरत्रिशतसंख्याकैः पालाशेर्दा प्रेताकृति हत्ती- पासूत्रेण दर्भध यध्वा जलमिश्रितयवपिप्टेनानुलिप्य शुद्धमृदा चानुलिप्प विधियबहेत ॥ इति पर्णदाहविधिः। इति धीमद्राजाधिराजधोतस्मातानुष्ठानतत्परोदय- प्रतापापारतवरमसोमयाजिनो निदेशेन सुब्रह्मण्पत्रि- दुपा पिरनितेपमन्त्येष्टिदीपिका समाप्ता ॥ शुभम् ॥

·No text on this page.

·अन्त्येष्टिदीपिकाशुद्धिपत्रम्। अशुद्धम् गुद्धम् वदन्ति पदन्ति तानि प्रपपते तानि प्रपये अशुद्धम् पृष्ठ पं. ३२ १७ १, भी हो दा३४२सी दा२३४सी पन्ना प्राता जगयः जगतः ३३ १ . निपति निपति ऊरमध्ये जितो ५। मासन ० १२ अपोशना त्वमनु २० ४ स्पृष्टो शमति २४ १३ | वसुभ्यः मावों २६ ११ वापन: मासनं आपोशना वामनु स्पष्टो समति घसुभ्यो मावों वापुनः २ जिती ० २२ ७४ १ भारपा भारया। ७८ ५ ८२१६ इति शुदिपत्रम् ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.