·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. खंड १२ वा. लेखांक २. 4 श्री. श्रीवरद. लेखांक १. १६९२ माघ शुद्ध १२. १७०२ वैशाख शु।। २. चिरंजीव राजमान्य राजश्री नारायणराव सेवेसी विनंति. राजश्री बाळाजी गोविंद बल्लाळ यांसी:- व गंगाधर गोविंद यासी लिहितां व कार- माधवराव बल्लाळ प्रधान आशीर्वाद. कुनाचे मुशारे देता थकलो. परंतु पत्रोत्तर उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीय लिहिणे. सहा सहा महिने न पाठवीत. मग बाकीचे विशेष, विचूमिया वगैरे कारवान हैदर रुाा वसुलीजमेचे गांव लाऊन देणे कळ: • नाईक याजकडे घोडी वगैरे बैल मिळोन तच आहे ! कदाचित् पयोत्तर आले तर अडतीस सुमारी घेऊन जात होते. त्यास, आपला वोढा लिहून उमेदवारी. लिहितात. ताा सावनूर येथे तुझांस आढळलें तें जप्त याचा विस्तार पूर्वी वरचेवर सो विनंति करून सरकारांत हुजूर रवाना केलेत. त्यास, लिहिली व उत्तरे त्यास ताकीदपत्रासहित हा छ ६ रजब ताा छ २६ रमजान- आली ते त्यांजकडे पाठविली. उत्तरे येतील पावेतों गुणा नरसो बल्लाळ कारकून तालुके ते सो पाठऊं, तूर्त सेवकास हजूर पात- धारवाड चंदी वगैरेबरोबर खर्च जाला तो शाहीची ठिमा घेऊन यावयाची त्वरा व ताा कारवान मा यांजकडे रुपये ४९५ वर्षाकाळ समीप आलियामुळे फैसान होईल. च्यारशें सवा पंच्याण्णव रुपये खर्च लेहून बहुत दिवस दर्शनलाभ न जाला, या देविले असत. तरी कारवान मजकूर याज-उत्कंठेत अत्यंत चिंताग्रस्तता. दुसरें, स्वा- पासून सदरहू ऐवज हुजूर घेतला जाईल. मीस शत्रूचें पारपत्य करावयाचे अहिणिसी तुह्मीं तालुके मापा कारवान याचे तसल. उदेगाकरितां चित्त उद्विग्न. यांत सेवकानें मातीस खर्च लिहिणे. तुह्मांस मजुरा पड- आपली अवस्था लिहिणें परम संकट माणून, तील. जाणिजे. छ २९ रमजान, सुाा ईहिदे विनंति लिहिली की, बुंदेल्याचे मातबर सबैन मया व अलफ. बहुत काय लिहिणे ? तेथे असतील त्याजपासून कर्ज रुपये दहा हे आशीर्वाद. हजार स्वामीनी घेऊन पाठवावे. तरच जी- पौो छ ११ सवाल, वनोपाय होऊन दर्शनलाभ घडेल व मंगळवार, स्वामींचा शब्द लागणार नाही व उर्जित , सु॥ ईहिदे सबैन, होईल तो सुदिन करणार स्वामी समर्थ माघ शु १२, आहेत. कृपा केली पाहिजे. हजूर येणे व दोन प्रहर दिवस, तेथे रहाणे खर्चाचे तंगीमुळे दुस्तर जालें. याकरितां दर पत्री विनंति लिा. यांचा ?

·૨ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. लेखांक ३. - अपराध क्षमा केला पाहिजे. केतकीचे आमचा जोड आहे, आपले सरकारची फुलाचा अर्क एक सिसा सो पावले. प्रात:- फौज दोन हजार सेवकापासी आसिल्यास काली पूजनोत्तर अथवा जेव्हां सरबत घेणे पातशहाचे मनास आल्हाद होईल, अतःपर मर्जीस येईल त्या समई एक तोळाभर पाणि- पुढे श्रीमंतांस लेहून आपले सरकारची फौ- यांत घालून घेतल्यास सुगंध येईल. घरी ज हुकुमांत राहीसी जलदीने हजुरांत ये. तयार ब्राह्मणाकडून करऊन सेवेसी रवाना ते करणे, ह्मणून सो लिहावयासी सांगितले केला असे. सुरक्षित पावल्याचे उत्तरी ते लिहिले असे. व आपला मातबर माणूस कृतार्थ केले पाा. दर्शनलाभ घडेल ते सेवकाचे समागमें देऊन सो रवाना करिता सुघडी. हे विनंति. हाणतात.अमलांत येईल ते मागाहून वि. नंति लिहूं. त्याची जागा या स्थली सर- श्रीवरद. कारची फौज असिल्यास यांजवर दान राहून शत्रूचे पारपत्याची तजवीज परचे- पौ छ २५ रमजान वर होईल ते सेवक करितील. प्रथम पा- १७०२ ज्येष्ठ वद्य ३. तशहापासी खर्चाची तंगी. त्यांत पुरा श्रीमंत राजश्री पंत प्रधान स्वामींचे एक उमराव त्याजला दुसरियाचे बल सेवेसी:- नाही. त्यांत मोगल लोक काबूची. यास्तव विज्ञप्ति ऐसीजे:-पनी आज्ञा कीः पात · सेवेसी विनंति लिहिली आहे. तर सलाह शहास अर्जी व नवाब नजबखान जुन- असलियासी एक दोन पथके धोंडो दत्ता- फुकार हौलेबहादूर यांस सरकारांतून पर्ने देय व पवार तली सेवकाचे तेनांती, गचे तेंवीविशई रवाना केली आहेत, पाा की, सरकारचे फौजांची आमदनी फ- हौलेबहादूर यांस राजश्री बाळाजी जना- लून, याजला नवा पांत घेऊन खर्चाची देंन यांनी विस्तारे लिहिले आहे, हा मज-तंगी दूर करावयाची उमेद दाखऊन, क कूर तुझांस समजावा सबब मसोदे पाठविले वर बांधजन, डोल दाखल करऊन, होईल आहेत, त्याजवरून कळेल त्यापों बोलून ते चाकरी कलं. इंग्रज तूर्त खर्चास रु॥ देऊ इंग्रजांची मसलत लिहिल्यामो विष्कलित हाणतांत. अही फारसी गोट फौजेचिना छोजन सरकारकाम अमलांत येईल ते सांगून, नफे भारी दाखजन, रवामीचे आ- कर्णे. सविस्तर बाळाजी जनार्दन लिहितील शेमणों आजपर इंग्रजाचा रुपया पातश- त्याजवरून कळेल. म्हणून पी आशा.हास घेऊ दिधला नाही व पचनक्षिी गुंत त्यास, स्वामींचे आशेषों पादशहारा परचे. देत नाही. पातशाद सामीस साा मागत पर उत्तेजन देऊन इंग्रजांचा यांचा भेद नाहीत, फोन आणा हाणतात. यास्तर से- संपन्न होता तो तोडिला. सेवकासी पात-सी लिहिले असे. गोरक्षमाती पर भा- शानी व नगा नगखानानी शफत देत त्यांपों एखाद दोन पथके सेवकापासी पान सांगितले की में नानानी राहिल्यास सरकार उपयोगी आहे. अत दोय. लिहिले मान आमचे चितांत आहे. जाम असेल हामार मामी समर्था- गाय को गोन पचन विधों. पनी- रामार गोमिमी पात- दो. पालीमागे विति. * ..

·खंड १२ वा. -- श्रीवरद. सरकार-उपयोगी लिा आहे. याचे उत्तरी लेखांक ४. विशेष लोभाने व पातशहास इंग्रजाचे मो- १७०२ ज्येष्ठ वद्य ३. हिमेस घेऊन निघता हाणोन सेवकाने तुमचे पॉो छ २५ रमजान. जवानी लिा त्यावरून बहुत संतोष जा- श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:- लिया, ल्याहावयासी आज्ञा करावी. कृपा पाो पुरुषोत्तम महादेव कृतानेक सा केली पाहिजे. दर्शनलाभ होय तो सुदिन. नमस्कार विनंति येथील कुशल ताा छ।। हे विनंति. १६ माहे जमादिलावर मुक्काम दिल्ली जा- णून स्वकीय लेखन करीत असिले पाहिजे. श्रीवरद. विशेष. छ २६ रविलावरची पत्रे पाठविली लेखांक ५. ते छ २३ जमादिलावली पावली. पत्री १७०२ ज्येष्ठ वद्य ३. आज्ञा की:-अलीकडे तुझांकडून पत्र ये- पौा छ २५ रमजान. ऊन वर्तमान कळत नाही. त्यास, सविस्तर विनंति की:-स्वामीचे आज्ञापत्राप्रमाणे वरचेवर लिहीत असावे. सरकारांतून पात- नजबखानासहित पातशहा यांनी इंग्रजांचे शहास अर्जी व नबाब नजबखानास पत्रे पारपत्याची तहबीर करावयाची शफत व आह्मांकडून खानमजकुरास पत्रे पाठ- घेतली. व श्रीमंत खामीनी सामील विली आहेत ती त्यांस देऊन लिहिल्याम- व्हावयासी निजाम अलीखानास त्यांचे माणे सर्व गोष्टी घडून येत ते करावे. फारसी वकिलाकडोन नजबखानानी लिहिले. त्याची पत्रांतील मजकूर तुह्मांस कळावे याकरितां पत्रे स्वामींस व श्रीमंतांस घेऊन पाठविली मसुदे पाठविले आहेत त्यावरून कळेल. आहेत. त्याजवरून पातशहाचा शुका पाऊन कितेक मा अलाहिदा पुरा-पत्रीं लिा । वृत्तांत श्रुत होईल, तात्पर्य, अंतःकर्णातून आहे त्यामागे अमलात आणणे,मणोन लिया. इंग्रजाची नड पातशाहीतून काढावी व सर- पैदरपै विनंतिपत्र सु पाठवितो, कारचे फौजेस सामील व्हावे. परंतु कदाचि- त्याची उत्तरेही सेवकास येतात. व आशे- त आपण तिकडे सलूख केला तर इकडे मो पत्रे आपली व सरकारची पातशहास इंग्रज यांसी समीप आहेत, हे त्यांचे पार- नजबखानास देऊन त्यांस इंग्रजाचे पत्य करितीलसें दिसत नाही, पंचांत येऊ, शाक करावेसे वारंवार बोध करून ठेविला यांत शंकित.तेच सेवकांनी खातरजमा केली. आहे. त्याचा त॥ सरकारांत विनंतिपत्रे फिरोन सेवेसी विनंति लि. पयासी बहुत लिा आहेत त्याजवरून ध्यानास येईल. ममतेने नजबखानास सांगित. ते श्रीमंत सेवकाचेने यथाज्ञानेकरून जे चाकरी स्वामींचे सेवेसी विनंति लिहिली आहे.. घडून येईल तीस अंतर करणार नाही. त्याजवरून श्रुत होईल. मुख्याचे मनातील परंतु लोकांचे येथील देणें वारून स्वामि-भाव, इंग्रजासी आपण सलुख न करावा, दर्शन घडे ते करणार आपण आहेत. ख-ते जेर जालियावर यांनी त्यांचे प्रांतासी चीची आबाळ विशेष. यास्तव विनंति खलष करावयाचे समई सरकारचा एक मान्य करणार स्वामी समर्थ आहेत. सवि- सरदार मातबर फौजेचा, निःकपट, पात- स्तर पुर्वणीपत्रावरून श्रुत होईल. नजब- शहापासी असल्यास नजबखान चाकरी खानानी स्वामीस पत्र बहुत स्नेहवृद्धीने करील, यांत संदेह नाही. इंग्रजाची ताने- त्यास, व - ·w मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. छ १६ विनति करून, लिहिले आहे. मसवद्यावरून कळेल त्या- असे. विला. सरकारचे आज्ञापत्र छ १७ अन्वयें बोलून, लिहिल्यापों अमलात यावे. जमादिलावठ, आलें तें सरकारकाम करून दाखवावयाचा समय रजवीं पा . बी आज्ञा की इंग्रज फार आहे. तुझी कराल, हे खातरजमा; वदमामली आहेत. प्रथम गरीबीने गोष्ट तथापि सूचना लिहिली आहे. इंग्रजाचे बोलून आपला कवजा करावा हे चाल पारपत्य होऊन, नक्षा मोठा व्हावा, ऐसा त्यांची आहे. मार्ग चिनापट्टण व चंदाचं. समय आहे. असे पुढे करूं गेलियास होणार दावर वगैरे मुलूक त्याणी इस्तगत केला. य नाही. ईश्वर ज्यांस मोठेपण दिल्हें त्याणी बंगाल पातशाही मुलूक घेऊन असफद्दौला मोठे कार्य कलियास नक्षा व कितेक दिवस यासी कोणे प्रकारे सलूख राहिला, हे सर्व कीति राहावी, ऐसेच करा , उत्तम. पातशहाचे ध्यानात असेलच. या गोष्टी या गोष्टीस गई गुजरल्यास टोपीवाले कांही सर्व मनन करून, दक्षणचे सर्व रयासतदार दिवसांत पातशहात घेतील. मग पश्चात्ताप एकविच्यारे दोऊन, जागोजागा टोपीकरांस होऊन फळ नाही. असे आहे म्हणून पत्री ताण बसविल्या. शिक्षा चांगलीच होईल. आज्ञा. त्याजवरून आज्ञेषों पातशहास व यापों तुली मिर्जा नजयखान बहादुर नवाब नजवखानास सविस्तर अक्षरशाद यासी बोलून पातशहास मा एक दोनदां समजाऊन, यथामतीने टोपीकरांचे पारपत्याचा निश्चय कराया. दूरअंदेसीचे प्रकार खचित करून, इंग्रजाचे पातशहानी खेमेदाखल व्हावे. व नजम- रुपयावर नजर न देतां त्यासी विवाड | खानानी शीख वगैरे सर्व जमाव करून करावा हे गोष्ट शपतपूर्वक ठराऊन, डेरे- इंग्रजास तंबी करावी. समय हाच आहे. वाहीर करायें हा निश्चय केला आहे. फरा- असफद्दौलाची दौलत इस्तगत जालिया सखाना प तोफखाना पैगरे स्वारीच्या नफे फार आहेत. सरकारतर्फन गादद तयारीस पातशहानी आज्ञा केली. हरे-मांती इंग्रजाचे तंबीस पंचवीस हजार फौज दाखल होतील तेसमई सेवेसी लि. कृपा आहे व आणखी मातबर सरदार फौज- केली पाहिजे. हे विज्ञप्ति. मुन्दा रवाना करायाची तरतुदीत आहे. जलदीनेच येऊन पायतील. य नगवखाना- श्रीवरद. सारिखे दूर-अंदेश एरमुखत्यार य नपान निजामअली सारिसेप आमांसारिसे कि- दवी एकनिष्ठ प्रजरचे एकायिच्यारे - १७०२ भाद्रपद वय १४. त्यास फिरंगी यांनी काय कण आहे ? रामे- पौ. छ २३ सपाल इविदे रजवाडेय निजामअहसान । भोसले यांस समानीन, मा अजरदार. फरमान पाठवाया. य उभयतां सरदार श्रीमंत राजश्री पंत स्थान सामीचे गजराथ मांती पन्नास साठ हजार फौगेल. सीय लोकताना मी जाममुहा - विनंति सेपक पुरुषोतम महादेप ताने-मांचे पारमा जाऊन, त्यांनी रसद फा नमस्कार विज्ञापना येथील रामद कमी. त्यांने लहरांत दोन मेर ता. २७ माहे रममान गुगाम विधीधार आहे. इंद्रज मोठे संकट येऊन सामी पार करून पालिका पर दिन. या दिशी सरदार निक लेखांक . - ·खंड १२ वा. ७ करतील त्या दिवसी इंग्रज जीवें वांचून आहे. हाठी इंग्रजांची मोहीम अपुरी सोडून जाणे कठिण पडेलसें आहे. व नवाब-नि- सरदार उज्जनी इंदुरास आले. यास्तव जागअळीखान-बहादूर याणी सिकाकोळ यांस संवशय वाढ होऊन पातशहाकडून राजबंदराकडे आपला पुत्र फौजसुद्धा कमर नामें खोजा व नजबरखानाने आपले- रवाना केला आहे. व रा रघोजी भोसले कडील इसमास नामें खोजा वजिरास सेनासाहेब सुभा याणी आपले बंधु रानालकी व इंग्रजास वस्त्रे, जवाहीर व पत्रे व खंडोजी भोंसले रोनासुभा यांस बंगालियांत आसफद्दौलाचे मातुश्रीस व आजीस वस्त्रे रवाना केले. व हैदरखान चेनापट्टणाकडे देऊन अयोध्येस रवाना केलें. तेसमई जाणियास डेरेदाखल जाले. फौज आम्ही पृछा केली की, हा सिष्टाच्यार पुढे रवाना केली. यापों चहूंकडून करावयाचे कारण काय ? तेव्हां बोलिले इंग्रजास ताण · बसून . पेंचांत येत, की, वजिराची आवरू वाढावी आणि या गोष्टीने बहुत नफे आहेत, म्हणून पात- इंग्रजांनी वजिरास ग्रासिलें आहे ते तूर्त शहांस व नजबखानांस समजाऊन अम- आमचे खातीर-दास्त केवळ ग्रासून लांत येतें कर्णे. म्हणून विस्तारै पत्री आज्ञा. चुकणार नाहीत तेंवर सरकारची फौज । त्यास, विस्तारवत् आज्ञेप्रों व यथामतीने या प्रांती आलियावर त्यांचे आमचे समर्पक सुचलें तें पातशहांस व नजब- विच्यारे में कर्णे ते करूं, एविशी तुम्ही खानांस श्रुत केले. बहुत संतोषी होऊन आपले चित्तांत संदेह न मानावा. या- बोलिले की, आमचे मनोदयानरूपच श्री- प्रमाणे आमची खातरजमा केली द पूर्वी मंताचाही इरादा आहे. परंतु तूर्त तथातथ पातशहानी डेरेदाखल व्हावें व अंत- करून इंग्रज सुरतेस गेले व सरदार उज-दीत उतरावे हे ठरले होते. याचे कारण नीस इंदुरास आले. व गोहदेकडील सरदार हेच की, सरदारांनी इंग्रजास सुरत प्रांती आपलाले ठिकाणी गेले. आझीं आपली सरकारचे फौजेने घेरलें होतें या प्रतापावर . फौज पाठवावी तर वर्षाकाळ, नदीनाले हे बहुत उछाहयुक्त होते. आता सरदार चहडले आहेत. या दिवसांत फौज व तोफ- फौज घरोघर गेले व एक दोन स्थली. खाना कैसा जातो ? यास्तव वर्षाकाळानंतर फौज इंग्रजांनी मोडली व या प्रांती .. श्रीमंतांचे सरकारची फौज आल्यास आली- | गोहदेकडील फौजेवर शहखून पडला. ही फौज रवाना करितो. आमचा व सर- सरदार वीस हजार फौज असतां दारांचा इमानप्रमाण करून देणे की, पुढे आपसांत फुटून गेले. अंबाजी अन्तर न पडे. व इंग्रजासी आह्मी इकडे इंगळे यांनी ग्वाल्हेरसारखा किल्ला गमाविला. बिघाड केलियावर तुम्हांकडील आश्रा इंग्रजांनी घेतला. आपले फौजेचे बळ पक्का न राहिला आम्ही ए-नाहीसे जाणून हे शशांकित होऊन बाहीर कले पडून त्यांचे काबूंत सांपड़, निवणे राहिले. वर्षाकाळानंतर सरदार मात- तें न करावे. तेव्हा आह्मीं पुरती खातर बर फौजेनें आलियावर त्यांचे आमचे मा केली व आपली कैसी खातरजमा सला हे जे उत्तम असेल ते करूं, ह्मणतात. होईल हे पुसिलें. तेव्हां बोलिले की, त्यांचा में वर्तमान आमांस कळत नाही ते बातनी आमचा कौलकरार जाहला ह्मणजे खातर- 'पुणियाहून कुवरसेन नामें कोणी आहे तो. 'जमाच आहे. याप्रमाणे बोलणे जाहलें । तेथून दिलीस नजबखानास वगैरे चहूंकडे - . तर -- ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. ramma # . . बातनी लिहितो. व उज्जनची ही बातनी म्हणाले की, आमचे स्वाधीन करता तरी कच्ची पक्की वरचेवर अनुपगीर गोसाव्याकडे किल्ला तुमचा कायम राखिला जाता. येते. तो यांस श्रुत करितो. तें वर्तमान आतां तेथें कोठी करून गोहद व झांसी आझांस नजबखानानी सांगितले. तेव्हां उज्जनपावेतों प्रांत घेतील. वैजापूरकर रज- आमचे कर्ण सिथळ जाहले. परस्परें पात-पुतांनी इंग्रजांकडून पैगाम केला आहे की, शहांस व नजबखानांस याप्रमाणे बातमी एक कंपू जैपुरास पो, आहही पुढे प्रा येते ते वेळेस हे ह्मणतात की, घेऊ. टोंक वगैरे ठाणी रजपुतांनी सरदा- आपले सरकारच्या गोष्टी रांची वेतली. आमचें नांव केले. शेवटी उजमाच्या सांगतात. परंतु तेथील लिहिणार आह्मांकडील महसुद अलीखान याणे लिहितात ह्या गोष्टी सत्य आहेत. याप्रमाणे ताकीद कसन रजपुतांकडून ठाणी सोड- इकडील जालेले वृत्त श्रवण व्हावे ह्मणून विली असतां विनंति लिहिली असे. व सेवटी आमी ठाणी सोडून गेले.जागा खाली पडल्या आहेत यांसी बोलिलों की, इंग्रजाची नड कायम ह्मणून नजबखानानी मजकूर हादी सांगि- ठेवलियास आमचे सरकारचे नुकसान नाही, तला की, हेदरनाईकाची फौज काही परंतु पातशाहीस ठीक नाही. तेव्हा बोलिले इंग्रजाचे जिल्यास गेली होती, त्याची शि. की, श्रीमंतही त्यांचे पारपत्यास सिद्ध होत कस्त जाली, यास्तव आणिक फौजेस आहेत व आम्हांस तेंच आपले मकदुरा-पाठविणार, भोंसले कटकाकडे गेले आहेत, प्रमाणे कर्णै प्राप्तच आहे. वर्षाकाळानंतर परंतु काही त्याजला जरब पहिचली नाही, श्रीकृपेनें सरकारचे फौजेसहित सरदार पुढे काय करतील व बातमी येईल ते आलियास त्यांचेच विच्यारें में कर्णे तें करूं. सेवेसी विनंति लेहूं. याप्रमाणे उत्तर विनंति याप्रमाणे यांसी पक्के केले आहे. पुढे इंग्र- लिहावयास सांगितले. श्रुत होय. कमा जांची यांची तुटातूट होऊन, त्यांचे प्रांता- केली पाहिजे. हे विज्ञप्ति. वर मोहीम करीत, ते करावयासी सरदारांस सेवकाने लिहिले व पातशहा नजबखाना- श्रीवरद. कडूनही लिहिले व वचनीं गोविलें आहे. लेखांक ९. इंग्रजास चहूंकडून ताण बसल्यास और १७०२ आश्विन वद्य ९. होतील. यास्तव एक सरदार मातबर एमांती पुा श्रीमंत राजश्री पंतपधान सागीचे पाठविणार स्वामी समर्थ आहेत. कृपा केली| सेवेसी:- पाहिजे. हे विज्ञप्ति. विज्ञापना ऐसीजे:- १९ साधानी इंग्रजाकडील पील फाजल अलीखान श्रीवरद. नामें कांही जाबसाल घेऊन आला आहे. लेखांक ८. तात्पर्य हेच की, आगचे कोठी दिवीर १७०२ भाद्रपद वद्य ३०. आगरियास जागा द्यावी खर्चास दोन पुरवणी श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान लक्ष सा दरमदा घेत जाये. पूर्वील अंगा- स्वामीचे सेवेसीः- लियाचे वर्षासनाचे बाकीचे शनिःशनि विज्ञापना ऐसीजेः-वालेरचे किल्या- दे व कोठीस जागा पानी. याने नगर स्तव नजबखान बहुत कटी जाले रापयासी पकील खानमा आला आहे.

·खंड १२ ग लेखांक १०. पुढे जो अंतस्थ ठरेल तो शोध घेऊन सो लिहिली. त्याची उत्तरें आली. पाठवितो. मुख्य गोष्ट पूर्वीपासून इंग्रज आज्ञा येण्याविसी जाली. त्याजवरून यावें. जागा कोठीस जैपूर दिली आगरे वगैरे परंतु पांच वर्षे यांचे संग्रहीं राहिलो. स्थली इछितात. आतां ग्वाल्हेर त्यांचे त्यांणी सरकारचे सनदेप्रमाणे दरमाह व हातास गेली. याकरितां इंग्रज सर्वा स्थली आपले तर्फेने विशेष करून वरात संवस्थान अमल जाहालासें जाणतात. श्रीइच्छा कोटें येथे करून दिधली. त्यास, पांच वर्षे प्रमाण ! यास्तव फौज या प्रांती जलदीने जाली. पैशास ठिकाण नाही. पदरचे सुखी आल्यास प्रिथ्वीपतीस खातरजमा होऊन आही कोणे प्रकार व काय अवस्थेनें दि- इंग्रजासी बिघाड करीत. हे स्थल सरकारचे वस काढितो. ते अवस्था स्वामीचरणापासी , व पातशाहाचे काबूत राहते, श्री स्वामीचे लोपली नाही. चार दिवस येथे काळ-हर- प्रतापें करो (न). कृपा केली पाहिजे. णार्थ आलो तो येथील नेमणूक दरमाहाचा हे विज्ञप्ती. दरमाहा द्यावीसी केली. त्यास पांच वर्षे समूळ ठिकाण नाही. तेव्हा येथे लोकांचे श्रीगणराज. देणे पोटामुळे जालें. कुटुंबसहित येथे फसा- वा जाला.निघणे संकट यास्तव कोडाईबारी- पर्यंत समागमें आलो.वरातीची ताकीद होऊन १७०२ कार्तिक शु॥ १३ कार्य होईल. नित्य विनंति केल्यास उत्तर पौ छ १९ जिल्काद. हेच की, देवितो. ज्यांचे देणे तेही लस्क- श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे रांतच. त्यांचा आग्रह वरातीस ठिकाण सेवेसी:- लाऊन आमचा निकाल पाडून जावें, तेव्हां पो देवराव माहादेव कृतानेक सा नम-निरोपाय होऊन बारी उतरणें प्राप्त जाली. स्कार विनंति येथील कुशल ताा छ १२ वरातीचे उत्तर निस्तोष होत नाही. हेही जिल्काद स्वामीचे कृपेकरून यथास्थित होईना. वर्कड कोण अनकूल होऊन, असो. विशेष. कृपा करून पत्र छ १९ ममता धरून, हटकून कार्य करून निकाल रमजानचे पाठविले ते पावोन परम संतोष पाइन घ्यावा व साहुकाराचे संबंधाने च्यार जाला. पत्री आज्ञा की, सरकारचा जाब- गोष्टी बोलून करावे, तर अनुकूल होते ते साल होणे यास्तव राजश्री पाटीलबाबा- देखील प्रतिकूल जाले. त्याचे कारण जालें चा निरोप घेऊन पुण्यास येणे, ह्मणून ते जांबगांवाहून साकल्य विनंति सेवेसी पेशजी तुम्हांस लिहिले होते. परंतु त्याचे लिहिलीच होती. निरोपाय होऊन, गुजराथ उत्तर न आले. त्यांस, तुझी कोठे आहाँ ? प्रांत पाहून,संपूर्ण मुलुखगिरी, महर्षता, शरी• . काय करतां, ? वर्तमान काय, ? तें सवि-रास समाधान नाही, हे सोसून मधे सोबत स्तर लिहून पाठवावें, ह्मणून आज्ञा. त्यास, पाहून, हरएक ही प्रकारें च्यरणापासी पुण्याहून स्वामीपासून ' आज्ञा घेऊन यावेसें योजिलें. परंतु निर्फळ होऊन जांबगांवीं आलो, तेथून राजश्री पाटील-उज्जनपर्यंत येणें प्राप्त जालें. येथे ये तो बावाची स्वारी गुजराथ प्रांतीं दीड दोन महिने शरीरास पीडा प्राप्त जावयाची . आली, ते साकल्य विनंति प्राणांतिक झाली. स्वामीचे कु-करून . .

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. उलगडलो. संवस्थान कोटें येथील कमा- होईल, हा निजध्यास अहिनिशी लागला विसदार येथे आले. नित्य ताकीदीने आहे. येथील उलगडा पाडावा, परंतु स्वा- इटाकितां, आज उद्यां करितां, आजपर्यंत मीचे कृपेनें सांपत कांहीं सोईस आला झालें. शेषट प्रतिकूळ होते ते अनुकूळ आहे. मासपक्षांत निकाल पाडून, स्वार करून घेण्यास, यांची मर्जी कायम करून होऊन, यांची स्गरी जल्दीने जाल्यास देण्याविपई जाण्यास प्रयत्न करिता, यांजसमागमच येतो. कदाचित् दिवस. सांप्रत जाबसाल सोईस येऊन कमाविस- गती खाले असल्यास विनंति लिहिल्याप्रमाणे दारास ताकीद मागील बाकी देण्याविपई येथील गुंता उरकून येतो. साकल्य च्यरण- ६ पुढे चालविण्याविपई जाली आहे. दर्शनाअंती निवेदन करीन. पनी लिहिता आतां कमाविसदाराकडून तजविजेनें विस्तार आहे, तीर्थ स्वरूप राजश्री पुरुषोत्तम- साहुकारासी गांठ घालून त्याची खातरज-पंतनानाकडील पत्रे व मुजरद कासद मा करून यावे, हे बाकी आहे, त्या उद्यो- आला, त्याची रवानगी उदैक सेवेसी करितो. गास लागली आहे. स्वामीकडील शिफारस त्याजवरून साकल्य कळेल. त्यांचे संवरक्षण आणून कार्य करून व्यावे, तर तोही व आमचे करणार स्वामी समर्थ आहेत. प्रकार येथे उपयोगी पडणार नाही. हे जा- इतःपर सत्वर येतो. येथे एक एक वटका णून सेवेसी विनंति लिहिली. आपली ह- युगवत् जाते त्याचा विस्तार काय लि।।? लोकीचे वारंवार वर्तमान लिहायें तर मी विशेष काय लिहिणे ? कृपा केली पाहिजे. दिक होईल की, वारंवार रड लिहितात. विनंति. वेदमूर्त राजश्री गोविंदभट सेयकाचे लक्ष तो च्यरणापासी, की कोणेही तात्या स्वामीस साा नमस्कार विनंति. प्रकारे उलगडून यायें. आमचे भय-बाता लिखितार्थ परिसोन कृपा करावी. येथून ईश्वरस्थानी आपण. इइ-लोकी संवसार ) उलगडून निधायें व पवा उत्तर पाठयायें, सर्य आज यीस वर्षे सेवकाचा स्वामिच्यर- यास्तव उत्तर न लिहिले. परंतु ग्रहदशा णाचे आधारावर. स्वामींनो कृपा करून बलवंत. तरी आणखी मासपक्षाचा ग. शरीर-रक्षण य आपक-संवरक्षण केले. काश पाहन उत्तर लिदिले. अरिणामी करितात. देवदशा बलवत्तर आहे ! इतःपर निजध्यास हाच आहे. ६ अगर सत्वर कोयो- मासपक्षात सर्व कुटुंब मुन्ना देशाग यांग, ही प्रकारे येतो. मग लोग की. हे चिरंजीव नवा यांचा आहे, विनति. त्यास सामीचे शागीदार म्हणून दाती भ्यायें, प्यार कामें अस्तील भीयरद मार्ग स्थानीचे मनीरा येईलौता करतील, लेखांक ११. जमल्यास श्रीइयान सामीची आशा १४०३ ज्येन शुद्ध ६. पेका एकाकी श्री हासीमाम अयमा ती- श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे रोपेगी:-- बवास करन जन्म सफल करापा, दाच पो पुरुषोतम महादेव ताने सां निजध्यास. पपिपई विनति समा केली नकार विनंति येथील ताछ५ आहे. येरे मन में मा मादिलासरा दि मान- भारत पानि कि पाकि... " आठा ·खंड १२ वा. . चलची पत्रे सरकारचे जोडीसमागमें पाठ- वसूल घेऊन, त्याचे पुत्रास वोलीस ठेवून, विली ते छ ५ माहे मजकुरी पावली. त्यास पत्रे देऊन मार्गस्थ केलें. तीन लक्ष त्यास,इकडील वर्तमान पैदरपै विनंतिपत्रे हजूर सो राहिले ते किस्तीमो. येथील कलक- पाठविली ते पावून वृत्त श्रुत जालेच असेल. त्याकडील बातमी आली की, मिस्तर हाली वर्तमान तरी: पातशाहा व नजबखान इष्टीन यांस कांही नक होवून वेडा: जाला. दिलीतच आहेत. व राजश्री महादजी शिंदे +++++++++यामों लेखन लि- शिपरीकोलारसेस आहेत. इंग्रजांची साहून वर्तमान आले की, इंग्रजांनी वजिरास पलटणे ग्वालेरीचे व शिपरीचे दरमियान सांगितले जे आमच्याने तुमचा मुलूक मुक्काम करून आहेत. इंग्रजांचे व यांचे राखवत नाही, तुझी आपली फौज ठेवून लष्करांत महागाई आहे. पाटिलबावापाशी मुलुकाचे संरक्षण करणे. त्याणी उत्तर दिल्हें इकडील रांगडी व देशची भारी फौज की, आमची फौज होती ते तुम्ही खराब आहे. पुढे होईल ते विनंति लिहूं. वरकड केली, आतां आली नवी फौज ठेवावी तरी वृत्त पुरवणीपत्रावरून श्रुत होईल. नबाव आम्हांपासी पैका नाही. यापों उत्तर नजबखान यांनी स्वामीस पत्र लिहिले आहे | देऊन, स्वार होऊन, सिकारीस गेले व व पातशाचा शुका सो।। पाठविला आहे | कारभारी यास 'आज्ञा केली की, फौज त्यावरून वृत्त कळेल. उत्तरी कृपा करून मिळेल ते ठेवणे. याप्रों वजिराकडील वृत्त लिहावयास आज्ञा करावी की, लिहिलेपमाणे आले ते श्रुत व्हावयास लिों असे. इंग्र- सत्वर अमलात आणावे. म्हणजे लिहि-जाकडील जहाज कलकत्यास इष्टीनचे ल्याचे व सेवकाकडून वारंवार फौजेचा बदलीचा सरदार येत होता तें जहाज बोझ लिहिल्याचे सार्थक होईल. विशेष आंग्रे यांणी मारिलें बुडविले, हे वृत्त कल- मर्जीस येईल ते ल्याहावे. सेवाश्रम केलि- कत्तेकराने श्रवण करून संतोषी जाले. पुढे याचे सार्थक होईल तो ईश्वरकृपेनें सुदिन. येईल ते विनंति लिहूं. दर्शनलाभ होय तो विलायती आनारे या दिवसांत तेथवर सुदिन. कृपा केली पाहिजे. हे विनति. गर्मीमुळे न पावतील, यास्तव रस काढून रुवा करून पा।। आहे. हे विनंति. श्रीवरद लेखांक १३. श्रीवरद. लेखांक १२. १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६ १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:- सेवेसी:- विनंतिपर्वी आज्ञा की: नवाब नजब- विनति ऐसीजेः पातशहा व नजबखान खान यांचे जाणे शिंद्याकडे न होय तरी दिछीत आहेत. याजकडील सरदार मिरजा कोण्ही उमदा सरदार त्याजबरोबर फौज सफीखा नामें कुंजपुन्याकडे पाठविले होते. पोत्ख सामान देऊन जरूर रवाना करावा, त्यांणी गणपतसिंग जाटाचा मामला सहा झणजे तिकडील फौज मिळेोन दुहिरी लक्षांचा करून, त्यापों तीन लक्ष को शहाने इंग्रेजी पलटणे शिकस्त होतील.

·मराट्याच्या इतिहासाची साधने. ह्मणून लिहिले. त्यास, याअन्वये लिहिल्या. स्वामीपासोन घेऊन सुरतेस गेले व तेथें प्रमाणेच बोलून, महमद वेगदानी ढवळपुरी जाऊन करणेल गाडर इकडून गेला त्याचे आहे त्यास पत्र व अनुपगीर गोसावी | विच्यारें फिरोन बेमानी केली. त्या वेळेस जैयपुरी नजबखानाकडून मामल्याचे सोडिले यास्तव व त्यांचे बेमानीस्तव आज- ऐवजास वसूल करावयास गेला आहे त्यास वर झुंज लांबले. तेच समई मारून ताराज पत्रे नजबरखानाची की, तुह्मी आपले केले असते तरी जेरबंदी होती. या दिव- फौजेनसी सरंजामसुन्दा जाऊन राजश्री | सांत नजबखान पुसत होता की, पूर्वी पाटीलवावास सामील होणे, व पाटील-श्रीमंतांचा त्यांचा कौल-करार कसला वावाचे नांवें पत्र की, तूर्त दोन्ही पथके ठरला ? त्याचे उत्तर आली दिधलें की, तुझांकडे रवाना केलीच आहेत ते येऊन त्याणी इमान सोडल्याचा तपसील काय, सामील होतील. बादजबरसादः शिखाक- त्यांचे दोधे गोरे सरदार आजपावेतों हील फौज रिकामी झाली झणजे आशीदी बोलीस आदेत, इतके श्रवणांत आले आहे. पातशहासहित बाहेर निघतो. याप्रमाणे तीन परकर तपशील श्रीमंतांस लेन पाठयायास पवे तयार केली. इतक्यांत कलकत्त्याइन आपले मर्जीपों लिहितों. इतः बोलोग हालसाहेब इंग्रेज आला होता, त्याजक- सेवकाने यांजला सांगितले की, त्याची रितां ते पो आह्मांपाशी न देतां आप- भानगड आपण करावया योग्य ते नाहीत. लेपाशीच ठेवून घेतली. आतां तो गेलि- तेव्हां बोलिले की, त्यांजला शरमिंद करा. यावर फिरोन हाटकिलें, त्यावरून पुन्हां बयारतव व बेमानी त्यांची त्यांचे अंगी पर्ने प्रावतिं ठरविले आहे. पत्रे हातास लावावयास्तव तुमांत वर्तमान मुस्लि, आलियावर पाटीलवावाबरोबर रवानातहीं लेहन उत्तर आणाय. सलाद यास मार- करितो. परंतु हे इंग्रजाल भितात. फार ण्याची आहे; फौजेचे जोरामती मारायन खुटुन बोलत नाहीत. पुढें अमलांत येईल याजपासून तो वजनी यास मारणे मात, ने मागाहून विनंति लि. कृपा केली हस्तगत करावा, तपसील सकता कार. पाहिजे. भेट होय तो सुदिन. हे विनंति.मदाराचा जाहला होता तो जरूः लोन आणणं की, असफदोला त्याने मान- प्रमाणावर सर्व गमाफी श्रीवरद आहेत त्यास फोन आपले मन में, ग लेखांक १४. पटाण रोकि सिद्धन आहेत. याम बो. १७०२ ज्येष्ट सुन्द६. लोन सेयेसी ल्यादापयास मितल, त्यामों प। श्रीमा राजश्री नानासाहेम सामी-लि सें. उारी तपसील लक्षणार मी सेमी:- समर्थ पादेत. पाली पो.. दिनति की पूर्वी सरकारी इमजांनी नाम होय तो मुदिन, हे निति. दमानमा देजन व प्रांत त्यानी देता आहे तो मोगा मान्य . होद गोरे मामार बोटीम परमार बोटीम जल सदरमा ते ·खंड १२ वा. x x x श्रीवरद. इंग्रजांकडील कवायती लोक व गोरे पांच लेखांक १५. सहासे ठार, सिवाय जखमी जाहले. सर- १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. कारचे लोकही फार कामास आले. सेवटी ॥ श्रीमंत - राजश्री नाना स्वामीचे पलटणे झाडीचा आश्रय करून बहुत मुश- सेवेसी:- किलेने गाडर याजपासी जाऊन पोहोचली. विनंतिपत्री आज्ञा की:-गाडर वसईहून त्या दोहों दिवसांत हरिपंत याणीही घाटा- मगसरीने दहा बारा पलटणे, कवाइती, ह- वरून निकड करून गाडरासी मुकाबिला जार गोरा, वीस पस्तीस तोफा, या सरंजा- केला. दुतो लढाईची निकड बहुत मानिसी घाट चढून वर आला. त्याचे मु- जाली. रसद बिलकुल पोहोंचेना. तेव्हा काबिल्यास राजश्री हरिपंत व तुकोजी होळ- बेताबा होऊन छ २३ रबिलाखर रात्रौ कर व परशरामपंत वगैरे फौज व सरंजामा- घाट उतरून x निसी होते. त्यास, इंग्रजांस मयदानांत का-xx फौजसुद्धा घाटाखाली गेले. येकी- ढून सजा करावी ही तजवीज होती. परंतु कडून हरिपंत याप्रमाणे व येकीकडून होळ- सरकारी फौजेचे लढाईचे मुकाबिल्यामुळे कर व परशरामपंत याप्रमाणे इंग्रजांसी दुत- मैदानांत यावयाची जुरत न करतां घाट- फौ वेरून, दोन तीन लढाया निकडीच्या माथां अडचणीच्या जागा पाहून राहिला. जाहाल्या. तोफा व बाणाची मारगिरी तेव्हां राजश्री परशरामपंत यांस फौजेसुद्धा जाली. लोकांनीही घोडे घालून ल. घाटाखाली इंग्रजांची रसद बंद करून महा- गट फार केली. याजमुळे इंग्रज सरा यावयाकरितां पाठविले. त्यास, परश- बहुत घाबरा जाहला. येक तोफ व रामपंत याणी इंग्रजी रसद येत होती त्यास बंदुका व दारूगोळ्याचे संदुक व छकडे, महासरा करून, सातआठ हजार बैल ग-रथ वगैरे सरंजाम बेशुकर पाडाऊ आला. ल्ल्याचें कुल लुटून आणिले व कित्येक इंग्रे- मिस्तर पारकल नामें गाडराचे बराबरीचा जी लोक यांस तंबी करून गारत केले. सरदार लढाऊ व तरतूदकार होता तो याजउपरी पनवेलीहून पांच सहा गोळीची जखम लागून जायां जाला. गोरे आठ दहा तोफा, ऐसे व कवायती लोक मिळोन सात आठसें सरंजामसुद्धां घाटरुखें गाडर याचे कुमकेस पडले. सिवाय जखमीही बहुताद आहेत. येतात, ही बातमी · सरकारची आली. सरकारचीही घोडर्डी व लोक बहुत कामास त्यावरून राजश्री हरिपंत यास बमय हुजु- आले. शेवटी गाडर ज्यान बच्याऊन रात फौज, तोफा व गारदी घाटावर गाड- पळाला. थोडका आसबाब पनवेलीदन्याने राचे मुकाबिल्यास येऊन तुकोजी होळकर आसरियास जाऊन पोहोचला. सरकारच्या यांस बमय फौज सरंजाम घाटाखाले पाठ- फौजाही पनवेलीजवळ मुक्काम करून विले. त्यास तुकोजी होळकर व परशराम- आहेत. तुह्मास कळावे ह्मणून लिहिले असे. पंत' याणी पनवेलहून पलटणे येत होती बादशहा व नबाब नजबखान यांसही त्यांस महासरा देऊन लढाई दिल्ही. होळ- | कळवावें. इंग्रजांची शिकस्त . श्रीमंताचे कर याणी शुतरनाळांची व करोलची मा- प्रतापेंकरून मोठी जाली व त्याचा नाशही रगिरी दिल्ही व लढाई चांगली जाइली. फार जाला, ह्मणोन लि. त्यास आज्ञेप्रमाणे पलटणे, ·१४ मराट्याच्या इतिहासाची साधनें. या पत्राची फारसी करून पातशहास व जखमा जाल्या व आह्मास च्यार जखमा नवाब नजबखानात सविस्तर मार समजा- जाल्या. मुंबईवर एक व हातावर एक व विला. वाचून बहुत संतोष पाऊन उत्तर | पोटावर एक व पाठीवर एक, ऐशा चार ज- केले की, ईश्वर हमेश त्याप्राच श्रीमंताची | खमा जाल्या त्यांत पोटावरील जखम भारी फत्ते करो व इंग्रजांचा कदम पादशाहीतून होती. परंतु आपले प्रतापें व पुण्येकडून निघून लयातें पावो. ह्मणून आशीर्वाद वांचलो. जखमा चन्या जाल्या. एक महिना ममतापूर्वक देऊन नजबखानास आज्ञा मानसिक स्रान जालें. आतां ब्रान करीत केली की, तुहीही काही उद्योग कराल असतो. तात्पर्य, आज आठ दहा वर्षे किंवा नाही ? नजबखान याणी अर्ज केला जाली, सरकारची फौज इकडे आली नाही की, तोफखाना वगैरे सर्व तयारी आहे, आणि नजबखान बळावला. याजकरितां व कुंजपुरीयाकडील फौज रिकामी जाली इंग्रजी पलटणे पुण्यासमीप आली त्यांचे झणजे सर्व गोष्टी मर्जीनुरूप घडण्यांत पारपत्य खातरखा न जालें व ग्यालेरीपासी येतील. याप्रमाणे बोलिले. पुढे आमलांत पलटणे आहेत त्यांचे पारपत्य अद्यापि येईल ते मागाहून विनंति लिहूं. इंग्रजांचा | खातरखा होत नाही, हा रंग रांगडे पाइन नि:पात करणियाची तदवीज नवाब वहादूर आपलाले ठिकाणी बदमस्त जाले आहेत. विशेषच सांगतात. परंतु स्वामीचे प्रत्ययास कोण्हास खातरेस आणीत नाहीत. प येऊन आमाकडून लिहविले व यांनी आमापासी जमाव तों तैनाती बाळानी सेवेसी लिहिलें तें खरे होय तो सुदिन ! गोविंदाकडील सरकारांतून देविला तो कृपा केली पाहिजे. हे विनंति. त्यांनी न दिधला. जुजबी माणसे व दक्षणी कोण कोठे आहेत, हाही मजकूर कोणाचे श्रीवरद. ध्यानांत राहिला नाही. परंतु या काळांत आपले प्रतापेंकडून पूर्वील पारटीवर भ्रम व लेखांक १६. सर्वांसी मेह आहे त्यावर जीव आवरू आहे. १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध १०. कपर्दिकेची प्राप्त याजकडून नाही इतकेही प।। श्रीगंत राजश्री नाना स्वामीचे असोन सरकारकामास्तव जडाव राखून आ. सेवेसी: पली अत्रु रमन स्वामीचे नापयशापमाणे विनंति आमचे पर्तमान तरः-ज्येष्ठ आजपायतों श्रीने रक्षिले. पुढे पोस्तसर II १० दशमीस यमुनानानास निगयो- फाम होऊन शव पारिपत्य सेपकाये हाते पास गेलो होतो. त्यास, यमुनातीरा, करविणार स्वामी समर्थ आहेत. कृपा केली तापत-अठी-खान मागून खोजा पनी- पाहिजे. दर्शनलाभ होय. तो मुदिन.पि. सकल घों पलटणानिसी पातशहारे तैनातील आहे त्यास, परसरे कजिया माणसामाणसी जाला. त्याजकडीट जमाग भारी.दोन मानो मारली गेली. जादा- मसीह एप खिसमतगार मारला गेडाम म्यादा य गसमी जाला । नीम साल - है ·खंड़.१२.वा. १५ लेखांक १७. - - श्रीवरद. श्रीवरद. लेखांक १८. १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. पुरवणी श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान स्वामीचे सेवेसी:-- सेवेशीः- विनंतिपत्री आज्ञा की, इंग्रजांचा सह- विनंति सेवक पुरुषोत्तम महादेव कृतानेक वास नजवरखानास बहुत. पादशाहीत साष्टांग नमस्कार विज्ञापना येथील कुशल त्यांचा कदम न सीरावा हे आहेच. श्रीमंत तागाईत छ ५ जमादिलावर मुक्काम दिली राव पंतप्रधान हजूरचे फिदवीयाची फते स्वामीचे कृपावलोकनेंकरून यथास्थित असावी हेच रात्रंदिवस चित्तांत आहेच; असो. विशेष. कृपा करून छ १५ रविला- यांत संवषय नाही. टोपीकराचे वकिलास यलचे पत्र पाठविलें तें छ ५ माहे जमादला- रुकसत दिल्ही, हे फार नेक सलाह केली. वली सरकारचे कासिदा-समागमें पावले. तुह्मी लिहिल्यावरून मूळीची व हजूरची इ. पत्री आज्ञा की, तुह्मीं पातशहासी व नायत याजवरून इकडील खातरजमा आहेच. नवाब नजबखानासी बोलून इंग्रजांचे तंबीचा | सरकारचे सरदार आजपों पोहचले असते. आहद-पैमान घेऊन पाठवणे, वरकड सवि-गुंता नव्हता. परंतु दरम्यान इंग्रजी पलटणे स्तर राजश्री बालाजी जनार्दन यांनी लि- आली, तो शह पडला, ह्मणून दिक्कत हिले आहे त्यावरून कळेल ह्मणून आज्ञा. पडली. याची ततूद अलाहिदा लिहिली, त्यास आज्ञेप्रमाणे याजपासून आहद-पैमान त्याप्रमाणे अमलांत यावे. ह्मणजे सर्व गो- सरकारचे नावे लिहून घेतला आहे. त्याप्र- घीत उभयपक्षी खातरजमा होवून, योजिली माणे राजश्री महादजी शिंदे यांचे नांवे मसलत सिद्ध झाली. गाडर कोकणांतून मागतो. पाटीलवावा यांनी ग्वाल्हेर प्रांती घाट चढून आला होता, त्यास सरकारचे सर- इंग्रजाची लढाई मारली झणजे याजवर दारांनी शिकस्त दिल्ही. त्याचा तपशील दाब बसून पूर्वी कौलनामा लेहून दिधला अलाहिदा लिहिला आहे त्यावरून कळेल. आहे त्याप्रमाणेच वर्तणूक करतील व सर- ह्मणून लिा. त्यास, आज्ञेप्रमाणे हा मार कारचे सरदाराचे सामीलही होतील. वरकड सविस्तर नजबखानास समजावून प्रसंग सविस्तर राजश्री बाळाजी जनार्दन यांचे पाहून, संतोषाने पावले. तेव्हां. बहुतेक मम. पत्री लिहिले आहे त्यावरून श्रुत होईल. तेने पूर्वी वचनें दिधली आहेत ती दुह- सदैव कृपा करून हस्ताक्षर-पत्रामृती सनाथ राहून बालोन त्याणी उत्तर दिले की, श्री- करणार स्वामी समर्थ आहेत, दर्शनलाभ कृपेनें बादजबरसात काय घडून येते ते होय तो सुदिन. कृपा केली पाहिजे. हे वि. प्रत्ययास येईल, इंग्रजांची वै आमची पौा छ १६ रजब सन बरोबरीची लढाई आहे, त्यास तोफखाना व पलटणे सन्मुख व तुझांकडी. समानीन बाा सरकारची जोडी. ल फौज करोलीस उपराल्यास असलिया महिन्याचे काम आठ दिवसांत . आमचा सहा ·१६ मराठ्याच्या इतिहासाची साधने. गासगडास लेखांक १९. . श्रीवरद. फडशा कसं, इंग्रज काय वस्तु आहेत ? बोलून त्यास छ १५ रजवी रुकसत करून याप्रमाणे बोलून आपल्यास व श्रीमंत कुंजपुरियाकडे मार्गस्त केले. व यापूर्वी स्वामीस खलिता पर्ने दिल्ही. त्याजवरून जावेत-खानासही छ ५ माहे मारी याच ध्यानारूढ होईल. पुढे अमलांत येईल तें कार्यानिमित्त रुकत केले. ते मागाहून विनंती लिहूं. कृपा केली पाहिजे. गेले आहेत. त्यास जावेत-खान व गज- हे विनंति. पतसिंग एकत्र होवून, शिखाशी सलूख करून, तिकडील फौज मिर्जा सफीखान श्रीवरद. सुा रिकामी करून अंतर्षदीन मेरट प्रांती छावणी करावी हा विचार ठरला आहे व १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. तोफखान्याचीही तयारी आहे. बादन ।। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे बरसात पातशक्षा ना बाहेर निघतो, रा- सेवेसी:-- गान आझांसी बोलतात; परंतु काचा रंग विनंतिपत्री आज्ञा की, इंग्रजासी वि- पाहन आहेत. अमलांत येईल ते मागान घाड करून मसलत कर्ण. तेव्हा शिखासी विनंति लि. कृपा केली पाहिजे. दर्शन-- विधांड करावयाचा नसता. जाला असो. लाभ होई तो गुदीन.हे विनंनि. हाली हरवंजेने शिखास सामील करून व्या, ही मसलत फार चांगली. जसर लिहिल्याप्रमाणे अमलांत यावे. इंग्रजांचे लेखांक २०. पारपत्य केल्याखेरीज पातशाहीत कोणास ५७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. चैन पडणार नाही, हें पुत समजावं. या पुरवणी बीमा राजश्री नाना स्वामीचे प्रमाणे बोलाये, म्हणून लिहिले. त्यास सेवेशी:- आपले आशेषमाणे यांशी भाषणे केली विनंतिपनी आझाकी राजश्रीमानी प लिखित केले. याणीदी पूर्वी गजपतमिंग गोविंद खांसीकर वाणी तुमचे गांयाविशः जार यास सर्जा-राफीखान याची फौज ऐमजाविसी जानमाल केले त्यामा नासील कुंजपरियाकडे आहे, यर्थ धरून फेद लिमिला तो सपिस्तार मागला. रोगियी, केले, याचा तपसील याच विनंतिमी मिती त्या कारनाम पाठपिला होता. त्या हाली नजमखान ताकीद ली, मोमी लिगाम, गाणी गजपतसिंगास दिली बोलाउन आ- परमात शासनि लिहिली. नमा लसाना माग फरशा करत त्यांना पाणी नाइलाजीनामा त्यास गरें य शिरपंच, बालादार पालखी नादानी लिनन , यानी और पानों पाल गन्मान हरन, प्रवास पाया त्यास ताकीद पानी येनात. त्या कारभारी यांस व भावाचंदास यथा- पात काहीही मासदारांगतासीद मायाम योर दमे देऊन बाजारात भाषिक नाही. माणि मी मामानी ही दिन पांदा जिला कार HIT आणि मी निमी: " + :

·खंड १२ वा. १७ खर्चही नाही. परंतु बाय मात्र नीट राख. तपशील पी कोठवर लिहावा ? स्वामी में प्राप्त, नेमणुकीपों खर्च ठेविला यास्तव धणी जर या समयासी आपण खार घेत कर्जदारी जाली. स्वामीनी जहागीर बुंदेल- नाही, तर माणासी गांठ पडली. येथून नि- खंडांत लावून दिधली. ते बाळाजी गोविंद घोन स्वामीपासी येणे व येथेही रहाणे क- याणी उरई परगणा कालपीसमीप दहा कोस ठिण जाले. या प्रकारची अवस्था येऊन आहे तेथें विसा हजारांची कमाल जमेची चा - लागली. तारणार स्वामीच आहेत. दुसरा लीस वर्षे जाली. जे गांव उज्याड पडले होते आश्रय परमेश्वराचा किंवा स्वामीचा आहे. ते लावून दिल्हे. त्याची, आज पांच वर्ष धास्तय निखालस फडणिसी दप्तरची वसु- जाली, लावणी -जुाणीकरितां पांच सात ली जमेचे गांव देणे मगून सनद पाा सिं. हजार काचे बनारसचे जमेवर आले ते वा गांववसुली जमेचे हातास आले तर को। दिलीचे बारा आणे होतात. या प्रकारे कर्म तन्ही मिळेल व स्वामीस लिहिणे , पमुल होत होता. त्यास, हाली कालपीत पडे. सरकारांतून ऐवज बाकीचा येणे. इंग्रजांचा अंमल जाला. त्याजमुळे आमचे. त्याची वरात हरकती जागा करून द्यावी हा गांवची बद-अमली होवून कपर्दिक की, सो हातास येऊन कर्जदारापासून यंदा पदरी पडली नाही. व झांसीकरांनी सुटका होय ते करणार स्वामी समर्थ. आ. नगदी पांच हजार दो वर्षांपासून बंद हेत. याद अलाहिदा पाा आहे. त्याजवरून करून गांव लावून दिल्हे होते तेही त्याणी श्रुत होईल. कृपा केली पाहिजे. दर्शन- जप्त केले. स्वामीनी फाजलापों उभयतां लाभ होई तो सुदिन. हे विनंति. सरदारांवर निमे वरात दिल्ही की हरएक ऐवजी रूपये देणे, त्यास, सरदारांनी जेपुरा- श्रीवरद. वर पुढे वरात दिल्ही व निमे सरकारांतून जाटावर वरात दिल्ही. दोन जागा कमपेश तीस तीस हजारांच्या वराता फाजलापों १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. व तलबामा वीस हजार रुपये जाटावर वरात दिल्ही. येकूण कमपेश ऐशी हजार पु।। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे रुपये वराता. ते दोनी स्थले नजनखाना- सेवेसी :- कडे गेली. यामो अमदानीचा प्रकार आहे. विनंतिपत्री आज्ञा की, हैदर-अछी- तेव्हा आम्ही काय करावें ! कर्ज कोठपा- खान बहादूर याजकडील मा।र पेशजी वेतो ध्यावे ? कर्जही कोणी देत नाही. लिहिण्यांत आलाच आहे. इंग्रजांस जरब बाळाजी गोविंद याजकडोन, झांसीकरां- त्यांनी फार दिली. हाली गंटूर देवाणापरण कडोन व बुदेलखंडचे जहागिरीकडोन मगोन बंदर-किनारा जागा अडचणीची व फाजलाचे वरातीपों कोठूनही रुपये आहे, तेथे जमीयतसुद्धा करनेल कोट आल्यास येथे मागील देणे लोकांचें भारी जालें आहे. हैदरखान यांनी सभोवता माहसरा त्यामों वीस हजार तूर्त देणे जरूर आहे दिल्हा आहे. बंदी केली. फरासीसही सर- ते वारून सेवेसी येऊ. पुढे नित्यानी पोटास जाम पोख्त जलद येणार, फरासिसाचे पाहिले व कर्जदाराचे तगादे सरबत याचा राम कारगा ग्यानाशी पो जाले आहे. लेखांक २१.

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. सरकारांतही फरासिसांचा शिलशिला अ- सरदारी मोडून अनुषगीर गोसावी यास ते बंसीपासून आहे. याप्रों तिकडील वर्त-प्रांती पाठविलें, यास्तव ते अजुर्दा होऊन मान आहे. तुझी हुजुरांत अर्ज करावा व मकाणास गेले. ५.७ लाख रुपये आपले नजवखान यांसही सांगावे. त्याचेही परभारे पदरीचे खर्चुन फौज जमा केली, प्रांत अखबारवरून वर्तमान येतच असेल, म्हणून हस्तगत केलेला गेला. पुढे याजपासून लिहिले. त्यास आज्ञेनों पातशहास व नाउमेद होऊन ते प्रांती आले आहेत. नजबखानास हे वृत्त श्रवण केले. ऐकून नजबरखानांनी बहुत मित्रता केली; परंतु बोलिले की, या दिवसांत हैदरअलीखान न मानिले. येथून चलते समई स्वामीस थाजपाशी फौजेचा व पैक्याचा सरंजाम विनंति लिहावयास सांगून पत्रे दिधली ते पोल आहे, त्यावरून सर्व गोष्टी अमलांत पाठविली आहेत. मर्जीस आल्यास उत्तरी येत्यात. आही पोलिलों की, सर्व गोष्टी सनाथ करावे. वजिराकडील प्रांतास याकी- मेहनतीच्या व जुरतीच्या आहेत, पूर्वी. फकार, व सिपाई, व सरदारीचा ठसा पासून जो कोही जुरत मेहनत करीत आला त्याच्याकडे कुरेप्रांती चाललाच आहे. आहे त्यास मुलुफारा व खजान्यास व फोजेस | यास्तव ममतेत घेऊन स्वामीचे कृपेचे कमी नाही. म्हणून बोलिलो. त्यांचे उत्तर उमेदवार केले. त्यासी करार केला आहे हेच केले की, सत्य आहे. याप्रों हरयेक की, गला पाहून स्वामीपासी जाण, तुमचे समई उत्तेजन देतो. आतां बाबरसात योग्यतेप्रमाणे मातबर सरदारी तुम्हांस पुढे पातशहासुद्धा बाहेर नियतों, म्हणून आ-पाठवून घेऊन जातील, य कादी फोमेची म्हासी करार करितात, व तोफखाना चमेरे सरदारी देऊन अंतपदीचे अधया एरयेक सरंजामदी तयार करितात, व कुंजपुरिया- गुजाचे कामास तुहास पुढे करितील. कटील फौजही रिकामी करायया तरतूद यामों बोलून रवाना केले. ते कदाचित केली आहे. परंतु अमलांत येऊन सरकारधे आपलेपाशी आले तर ममतापूर्वक आद- मालतीस उपयोगी पडत, याच विचारांत रसत्कार करून संगी ठेयाये. या प्रांती राजदिवस आहेत. अनुभवास येईल ते त्यांचे सलुका शव गातघर फुटन सर- मागाहन मिनति लिा. कृपा केली पाहिजे. कारचे अंकित होतील. पत्रोत्तरं पाठवामी. दर्शन हो तो मुश्नि. गिनगि. त्याचे धप ये आदेत त्यानपासी पापने करतील.गो सातरम मेगसी येतील. सुता होय. या दिवसांत या शाम वांगी पर-गती येजन प्रांतान दंगा हाते मारा पानी को १७० पादान युगांत मानले. यांना गुनधार माल. योनीनशे पाली पता महादेव यांग पा नाना::-माने पीने किया- मिति दी, मामी माने पर सोमाली समानामा पानीमाद, २ माशानी Timi irtan लेखांक २२.

·खंड १२ वा. १९ त्याची पत्रे नजबखान वगैरस आली आपले सरकारचा स्नेह व ममता पातशहासी बजिनस धरून पाठविली आहेत. तेथे व नवाब नजमखानासी धरितां आजपावेतों शहरांत असतां इंग्रजांची वरिष्ठता लिहितो. ठेविली व पुढेही नेहवृद्धीची पैबंदी करी- याकरितां पूर्वीही पत्रे धखन घेऊन सेवेशी तच आहो. ई वृत्त इंग्रजांनी लखनऊस पाठविली व हाली पाठविली आहेत. नजब- श्रवण करुन, लताफत अलीखान खोजा खानास अर्जी लिहिली आहेत त्यावरून जो पलटणानसी पातशहाचे तैनातीस पनि वृत्तव्यंग लिहिले ते श्रुत होईल. वरकडाची रामजून येथे आहे त्या सांगून पाठविले पत्रे आहेत त्यांचा विस्तार त्यांचेच पत्रां- की, फलाणे वकील दिलीत श्रीमंतांकडून वरून विदित होईल. गरीव पोटार्थी आहे. आहेत ते पातशहाची व नवाब नजबखा. यास्तव हरकोठे पांच सात को दरमा नाची मर्जी . इंग्रजांकडे ठीक राहूं देत करून तेथून दूर ठेवावे. तेथे राहिल्यास नाहीत, त्या अर्थी. इत्येक बहाणा करून स्वामीचे राज्य श्रीमहादेवाचे आहे, उत्कर्ष त्याचे पारपत्य करणे, ह्मणून खोज्यास पत्र अधिक, गुह्य गोष्टही प्रकट होते, यास्तव आले. त्यावरून माणसा माणशी ज्येष्टमासी लिहिले असे. श्रुत होय. कृपा केली पाहिजे. खटपट करून आमांवर हात घातला. है दर्शन-लाभ होय तो सुदिन, छ ११ वृत्त लखनजस आपले सरकारचे परम स्नेही साबानी वर्तमान आले की, राजश्री महा- व त्याचे मु-साहेब आदेत यांनी लिहिले दजी शिंदे यांनी इंग्रजांची फौज मारून त्यावरुन 'श्रुत व्हावयास लिहिलें असे. ताराज केली, हजार बारासें माणूस राहिले त्याचा तपसील पुरवणीपत्रावरून श्रुत होईल. ते दो ठिकाणी कोंडिलें आहे. वरकड तात्पर्य, इंग्रेज ऐसे मात्रागमनी की, जीव गोहदकर व भदावरकर वगैरे व त्यांचे घ्यावयास देखील चुकले नाहीत. परंतु लोक गछ करून गेले तें वृत्त शेवेसी पाच- आयुष्य होते व स्वामींचे प्रताच वांचलों लेच असेल. ईश्वर स्वामीचा प्रताप आधि-' व पुढेही रक्षणार स्वामीचे पुण्य संमर्थ आहे ! कोत्तर करो. दर्शन-लाभ होय तो सुदिन, कृपा केली पाहिजे... दर्शनलाभ होय तो हे विनंति. सुदिन. हे विनंति. -- श्रीवरद. श्रीवरदः लेखांक २४. लेखांक २३. १७०३ ज्येष्ठ शुद्ध ६. १७०३ श्रावण वद्य ११. पु।। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे । श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:- सेवेसी:- विनंति की: इंग्रजांकडील वकील पेश विनंतिपत्री आज्ञा की, नवाब जी आला होता व हाली इंग्रज एक खान बहादूर याचा खलिता व पातशाही आला होता व हमेशा पत्रे चकत्या त्याज- शुके नबाब निजामअलीखानबहादुर व कडील येत्यात. त्याचे परिमार्जन करून खंडोजी भोसले यांचे नांवे पाठविले नजच- - ·इतिहासाची साधने. करावा, कदाचित् इंग्रजांनी बदलून राचन त्याचे तंबीचा नक्षा सरकारांतून ठर- सलूक केला तरी पुढे सरंजाम वात आला, १ चहूकडून इंग्रजांस तान के. करून पांत घ्यावयासी चुकणार नाही, पजे बसेल, तेव्हा हे शकल सलतनतीचे. याजकरितां सलाहच आहे की इंग्रेनांस बेहबुद्दीची व पातशाहीचे दाब-वाची स- मारून त्यास नेस्तनाबूद करावे, यांतच रकारांतून अमलात आली. त्याचा संतोष सर्वांचे रूप आबरू आहे, नाही तर जळ- पातशहास व नवाब मौसूफ यांस चित्तापा. चर पृथ्वीचे धणी. जाले तर घोड्यास सून आहे. त्यापही सरकारची खातरजमा पागोट्याची आवरू रहात नाही ! याप्रमाणे होय ऐसे आहदशमान पापयास पशोपेश बोलून आपले ईश्वराचे नांव घेऊन श्रीमं करणार नाहीत. या मसलतीविसीची खातर. तास आशीर्वाद दिधला की, ईश्वर त्यस जमेची पत्रे इकड़न पेशजी पाठविलीच यश दे आणि इंग्रज नेस्तनाबूद होत, आहेत. त्या मोजी तुम्ही त्यांची खातर- पांतच सर्शचे कल्याण आहे ! याप्रमाणे जमा केलीच असेल. त्याजकडूनही पोसत. भापणे जाली. व हेही बोलिले की, माधव-गीचे आहदथैमान घेऊन सरकारत पाउका राव जाधवराई कोण आहे त्यास इंग्रजांचे ह्मणून पत्री आज्ञा, त्यास, आशेषों या 'विल्याप्रमाणे सलुकास पाा, त्यास पत्राचा मजकुर नवाब नमबखानामी गो- ठरलें ? ते आझी उत्तर दिन्हें लिलो. त्यांनी उत्तर दिले की, याद कौल- , सलु घास पाठविले नसेल, यांनी बोला- नाम्याची ठरवून दिधली आहे, ते तुम्ही विले असेल, तर त्याचा मनोदय व लांबी श्रीमंताकडे पाठवून त्यामो कौलनामा रुंदी पहावयाशी पाठविले असेल. हे वृत्त लिहून आणवणे, इगजेआम्हीही लिहून दे. आमास आले नाही, लिहून उत्तर येईल त्याजवरून अ.ही उतर केलें की, शनी ते अर्ज कसं ह्मणून बोलून सेवेसी श्रुत कौलनामा आपले मोहरेनसी लिहून दिधला हावयासी विनंति लि।। आहे. तरी कृपा आहे, तो असतां आतां दुरी याद कॉल. कलन जाबसाल फाय लागला आहे ते 'नाम्याची लिहून दिधली त्यापों का लिहावयासी आज्ञा करणार स्वामी समर्थ कौलनामा होतो, कदाचित् आणी ती याद आहेत. कृपा केली पाहिजे, दर्शनलाभ होय श्रीमंताकडे पाठविली तर श्रीमंत मातील तो मदिन.हे विनंति. की ते नवाब दुसरे होते आणि आता आणिक कोन्ही आदेश की काय, श्रीवरद. बोलणी चांदी बोर नसतात, में जाट जालें, आता आपण दुराजन पोह- तो यानयरून भीमताचे पानांत या १७०३ भावग वय ११.. काकुचीपण येईल, पामरत की पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना सानीचे पाद श्रीमतीकडे पाउपिली नाही, या सेसी ज्या पेशीचा कारनामा भाता विनंतिपनी आज्ञा की:-इंफ्रेजांचा कदम नो रिता आया ही मी पातशाही मुलुशांत मत नादुर त्यांची पाटील पायाचे नो सिम पाना, मन तंकी होगुन मरीज कराने यांतच खरीपत. यांसी पयामती सामान लेखांक २६.

·खंड १२ वा. २३ उत्तर केले की, दुसरी याद लिहून देतो. भारी, मुलुकांत गढेमंडळेकराचा दंगा, त्यामों लिहून आणवणे, तोंवर आम्ही याजकरितां पैका नाही. म्हणून उत्तर दे- आपली फौज लौकरच शिखाकडील मस- ऊन मार्गस्थ कारकून व माणसे रिकामी लत आटोपून रिकामी करितों व तुम्हांस आह्मांकडे पाठविली. त्यांस फौजेंचा खर्च कौलनामा लिहून देतो, आणि पाटील म्हणावा तर राा बाळाजीपंत श्रीनगरी बावाचे शामील फौज व आझी लौकरच तीनसें पागेचे रास्तानिी आहेत व गंगा- होतो. ह्मणून धातुपोषणाच्या गोष्टी बो- धरपंत दोनशें स्वार पागेचे व दोनशे लून आम्हांस धंदरी लाविले आहे. परंतु शिलेदार मिळूम चौशा रावतांनिसी कोच- यांचा भाव हाच आहे की, सा पाटीलबा- कनारमांती आहेत. आपले आपले ठिकाणी वा यांनी इंग्रजांचं पारपत्य करून अंतर्वे - स्वस्थ आहेत. या दिवसांत आपले ठि- दीत उतरले म्हणजे कौलनामाही लिहून काणी हे आपल्यास चवच्या राज्यारजवा- यावा आणि आपण व फौजही शामील ड्याममाणे जाणतात. सरकारची आज्ञा व्हावे, ऐसा याचा मनोदय दिसतो. जो. यांचे ध्यानात नाही. कोण्ही सरकारचे पावेतों इंग्रजांचें पारपत्य होत नाही, तो- तर्फेने जबरदस्त होवून येईल त्यासी बनेल पावेतों इंग्रजांसी सिखुली दुशमनी कराव- त्या रीतीने रजावंदी पैका देऊन करूं, यास भितात. पुढे अंमलांत येईल ते मा- ह्मणून विलग बोलणी नानाप्रकारे बोलून गाहून विनंती लिहूं. श्रुत होय. कृपा केली झांसीकर व हे एक विच्यारे आहेत. या पाहिजे. हे विनति. उभययतांपासी कौज नाही. उमेच कमावि- सदारी बहागे मात्र करून आपले ठिकाणी श्रीवरद. आहेत. राा महादजी शिंदे यांचे भेटीस देखील न गेले. पुढे जाणार आहेत. १७०३ श्रावण वद्य ११. स्वामीनी कृपा करून विसा हजारांची पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे जागीर बुंदेलखंडांत देविली, ते मारनिल्हेना सेवेसी:- कमाल निम्मेची लावून दिधली. त्याप्रों विनंतिपत्री आज्ञा की सा बाळाजी गो- आतां पांच हजार रुपये दिलीचे पदरीं विंद यांस सरकारची ताकीदपत्रे परभारी पडतान. आणि येथे परदरबारी राहणे पाठविली आहेत. त्यास, मारनिल्हे तुझांस खर्च भारी. रुपया खर्चास पुरत नाही. ऐवज साँवर क्षेप-निक्षेप देतील. म्हणून याजकरिता येथे पंधरावीस हजार कर्ज पत्री आज्ञा. त्यास, पेशजी ताकीदपत्र लोकांचे देणे जाहले आहे. नित्यानी पो- सरकारचे मारनिल्हेचे नांवें आले की, टाचे संकट येऊन पडते. कर्जदाराचे दाहजार सो जागिरीचे कमतीचे ऐवजी तगादे. या गोष्टीचा तपशील पत्री कोठवर देणे. त्यास ताकीदपत्र व दोन कारकून व लिहावा ? स्वामीचे प्रता व पुण्येकरून माणसे पाठविली. त्यास च्यार महिने पदरचे आवरु व प्राण वाचले. नाही तर, ईश्वरें खाऊन त्याजपाशी राहिले. पत्राचे उत्तर नेमिलें असेल ते घडेल. या समयांत सांभा- मिळणे दूर. संभूत जाबदेखील न देत. निळ करणार स्वामी समर्थ आहेत. पूर्वी सेवे- दानी उत्तर दिल्हे की, आहापासीं खर्च सी विनंति पैदर लिहिली की, बालाजी लेखांक २७.

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनं. गाना गोविंद को आह्मांस देत नाही, हुजूर शिंदे यांचे नाव लिहून घ्यावा. प्रथम घेऊन सेवकांस पाठवाल तर जीव आबरु कौलनामा लिहून दिल्हा आहे, त्यांत शफत राहील, स्वामीनी त्यास ताकीद केली ते न लिहून दिली आहे, तीस अंतर पडोन मानीत, यास उपाय तेवेत विनंति लिहितो. बेइमानी पदरी पडते. याजकरिता इंग्रजांसी इतके आयास येऊन लिहावयास कारण मित्रं सकत नाही. आणि आम्ही नि- अवस्था परम कठिण जाली आहे. बाह्य त्यानी तगादा करितो की, पाटीलबाबा आजपावेतों आपले कृपेने जतन केला. पुढे समीप आले होते, तुझीच चालून सामील कृपा करून संरक्षण करणार श्रीकृपेने स्वामी झावे किंवा आपली फौज त्यांचे सामील समर्थ आहेत. लाइलाजास्तव विनति लि.पा. त्यास, या गोष्टी ऐकोन टाळाराम हिली मान्य केली पाहिजे. येथून राजश्री करितात. त्याचे कारण हेच की इंगेजीसी महादजी शिंदे यांजपावताही जावयास भितात. खोळून त्यासी बियाड करूं सकत कर्जदाराचे ताडातोडीमुळे न बने. नि- नाहीत. अंतस्थ आमासी बोलणी मात्र त्याची संभूत चालणे व ठरणे. उत्तरी सनाथ बोलुन आजपावेतों बोलत गेले. व सरकारां- कराल तोवर ईश्वर काय नेमिले असेल तही लिहीत गेले. त्यामोंच माता ते होईल. श्रुत होय. स्वामी सेवेत जीव इकइन टेविले आहे. याचे रीर अर्पिलें. अबरु रक्षणार मायबाप की, इंग्रजांची पलटणे पाटील भावांनी [पण दया केली पाहिजे. दर्शनलाभ मारून अंतर्वेदीत उतरलेस व सरकाराची घडेल तो मुदिन. हे विनंति. वरकड वृत्त फौज व सरदार जबरदस्त पडलेस जाण- वेदमूर्ति राजश्री गोविंद भटनीचे पत्रावरून तील तेव्हा सामील होतील आणि पेशजी भुत होईल. कृपा केली पाहिजे. हे विनंति. कौलनामा लिहून दिला आहे त्याजवरच कायम रहातील. जोपायो ग्यालेरमाती श्रीवरद. इंग्रेज आहेत त्याचे पारपत्य जहालिया- लेखांक २८. खेरीज हे दिलीबाहेर निवत नाही दिसते. १७०३ श्रावण वद्य ११. पहिले वचन गुंतले आहे, याजकरिता इंग्र. पुरवणी श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे जांसही सामील होत नाहीत, दोहींकडे सेवेसी:- बेह ठेवितात. परंतु अंतःकर्णपूर्वक हो- विनंति ऐसीजे: पूर्वी याजपासून कौलनामा जा, पारपत्य झये, म्हणोन कायापापा. लिहून घेतला आहे त्याची नकल व दाली मर्नेकरून याचे बोलणे शफतपूर्वक आदे. याणी याद लिहून काढली आहे त्याची व पूर्वी कोलनाम्यापमाणे अंतर्गदीतील नकल, ऐशा दोनी नकला हिंदवी करून माहाल मुलुक दिखी समीप आहे तो मानो पोा आहेत, त्याजवरून ध्यानात येइल. ह्मणून आतां आशा उत्पन्न झाली आहे. तात्पर्य, पदिले याजपासुन लिहून घेतले तर्त यांची फौज शिखाकडेही अटी आहे त्या कोलनाम्याचमन अंतर्वेद सरका. आहे. यानकारिता दुसरेको साक राचे पड़ी पूर्ववत्म माणे पडती. याजक- नाहीत. अन होय. हा केली पादिर, रितां यांचा जीव इछित नाही की, या विनि, गोप नुमरा कीटनामा गनशी गादजी ·२५ . खंड १२ वा. wins श्रीवरद. माहाल व कडाकुरा कदीम पातशाही भो. लेखांक २९. जनखर्च व तोफखाना वगरेचा तनखा १७०३ श्रावण वद्य ११. आहे ते बदस्तूर आम्हांकडे असावें. पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी: १ बंगाला वगैरे मुलूक कदीम पात- विनंति ऐसीजे. येथून कासीद् पत्रे देऊन शाही आहेत. दुशमनाकडून काढून बद- रवाना करितो. त्यास तीन महिने होतात. स्तूर आम्हाकडे असावा. परंतु अजुरा मिळून पत्राचे जाव सत्वर येत १ सहारणपूर वगैरे मुलूक बदस्तूर नाहीत. याजकरितां सेवकाचे चित्त बहुत आम्हाकडे असावा. साशंकित असते. तरी कृपा करून अजुरा १ सिपारस जाटाची न करावी. सत्वर कासिदास द्यावा. व उत्तर समर्थ १ सुबे इलाहाबाद आमचा आहे तो करणार स्वामी समर्थ आहेत. कृपा केली बदस्तूर आम्हाकडे असावा. पाहिजे. हे विनंति. १ नबाब वजिरांनी मुलूक · हाली घे. तला आहे. व कदीम आहे तो नवाब श्री. वजिराकडे असावा. लेखांक ३०. १ अहमदखान बंगश याचा मुलूक १७०३ श्रावण वद्य ११. वजिरांनी घेतला आहे. बंगश माराचा - नवाब नजबखान बाहादूर याजकडून पूर्वी कौलनामा लिहून घेतला आहे. शाही बंदा आहे. वजिराची खातरदास्त पुत्र चाकरीस हजर जहालियासी पात- त्याची नकल. त्याचा प्रांत सोडावा. श्रीमंत पंतप्रधानसाहेबासी प आम्हासी १शिखांकडील मुलूख आमचा व तुम- दोस्ती व इरबात कदीम आहे, त्यांत कि- मपि अंतर नाही, ह्मणोन दुहराऊन कौल- चा फौजेचे इतफाकानें हस्तगत होईल करार दिनइमानची शपतपूर्वक लिहितों त्यांत निम्मे हिस्सा वाटून घेऊ. की, तुमचा मित्र तो आमचा मित्र, तुमचा ग्वालेरचा मुलूक इंग्रजांनी घेतला शत्रू तो आमचा शत्रू. व आजपर्यंत नो आहे. त्यास, ग्वालेर किल्ला पातशाही आहे. मुलूक आमचे व आपल्या कबज्यांत आहे, तो बदस्तूर पेषकेष हजूरची करावी. त्यांत खलश रतीभर न व्हावा १ राजे जैपूर व राजे मारवाड कदीम बंदे पातशाही आहेत. हाली हजूर चाकरीसे श्री. हजीर जाहालियासी आपले कदीम मुलका- वर सरफराज रहातील. जर बागी होतील १७०३ श्रावण वद्य ११. तर त्यांची तंबी करूं. जैयपूरचा मामला नवाब नजबखान बाहादूर हे हाली आझांकडे असावा व मारवाडचा मामला याप्रमाणे कौल लिहून देऊं ह्मणतात, आपणांकडे असावा, त्यांची नकल:-- १ इंग्रजांनी दक्षणचा मुलूक हाली घे. १ मेरट वगैरे महाल व इटावा वगैरे तला आहे व कदीम आहे त्यांत निम्मे * येथून पुढे मजकूर गहाळ जहाला आहे. वाटून घ्यावा. श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान. लेखांक ३१.

·Rak-Roman २६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. १ जो साहेबांचे खातरदास्त सुभेदारी श्रीमंत पंत. विनंति ऐसीजे. राजश्री पाडाजी गोविंद प्रधानसाहेबाची असावी. यांजकडून विस हजारांचे जागिरीचे का १ सुभे अजमेर आपणांकडे असावा. तिचे ऐवजी रुपये दश हजार देविले. यात तुमचा मित्र तो आमचा मित्र, लिहिता व कारकून पाठवितां थकलो. परंतु तुमचा शत्रू तो आमचा शत्रू, त्याची कवडी खर्च न पाठवीत. यासाय पान तंबी करावयासी अंतर कसं तर शफत असे. उलगडा पाडून स्वामी पासी येणे दुस्ता १ राजे गोहदकडील व आणिक तिक- जाले आहे. आपण रुपा करून त्यांचे डील मुलूक तरवारेचे जोराने हस्तगत वकिलास तेथेंच ताकीद होऊन तो जन होईल. जर तिकडील राजे हजर जहालि- पाटबाल तर जीवनोपाय होईल का यासी मामला आझांकडे असावा. बागी स्वामी समर्थ आहेत. ८ राजश्री राय जहालियास तंबी करून निम्मे मुलूक हरि यांजकडून सालाबाद पांचा इशाराने वांटून घेऊ.उमराव राजे तालुक्यांत शाहाचे नेमणुकीचे सो x x x x. यांनी या ऐ. बंदगीत हजर होतील, त्यांसी न बोलावे व जास गांव लावून दिल्दे होते त्या :: : अमुल हुकमी केलियास त्यांचे तंमीस वसूल होत होते. ते जन माती शामील राहूं. सरकारात विनती न केली. दाली मा. १ मुलूक कालपी व झांसी आपणाकडे लेनी गांव जप्त केले. त्यापन गरकार असावे. विनंति लिदिली. सरकारांतून मारमिलेन १ कोणी आमचा चाकर उठोन तुहां- नायें ताकीदपत्र आले ते त्या का पाठ कडे जाईल त्यास तुझी चाकर न ठेवावा विले. त्यांनी साफ उत्तर दिले की, व तुमचा चाकर आमांकडे येईल तरी तालुक्यापैकी परग) सा पाटील आमी चाकर ठेवणार नाही. गेले, आता राहिला गुलक तो 15 १ तूर्त तुझांस मोहीम रुवकर आहे. किवचाचे खसम पुरत नाही त्यास, हुजूरचे फौजा व खर्चास तुली यावे. सरकारच्या नेमणुका यादी होइन पुढे हे करार असे की, आमची फौज तुमचे पाया? याविषयी पोरांनुन पाकि कुमकेस जाईल तरी तुझी खर्चात गायें. आहेत. तेथे x नेमण करान तुमची फौज आमचे कुमकेस आली तर येईल त्याला xxx vी.. आझी खर्चात यावे. लणी बोलून माग रे सारमा छ २३ जमादिलाखर संयत् १८३८ मिदा कास्न दिधले. , , धुंदेले व मांगीकर AR सन २२ पातशाही. सजगताप, तात पनानापाई .. श्रीपरद. 'चा तमीला', लेखांक ३२. १७०३ भाषण ५५ ११. :: पुरा श्रीमंत राजश्री नाना सामी.. पद- .

·खंड १२ घा, ર૭ . धाचे नाथ आपण आहेत. कृपा करून समजावून उत्तेजन बहुत प्रकारे दिल की, आरी पालन करावयास सामी समर्थ तुही श्रीमंतास पत्रे लिहीत गेला य आ- आहेत. दर्शन-लाभ होय तो मुदिन. हे शाकान लिपीत गेला, आता तुमचे विनंति. लिलियों सा पाटीलबापा आले आहेत; त्यांचे शामील आपटी फोग पाटयाची. श्रीवरद. यांनी तर पेले की, उगेच आलास कशा- लेखांक ३३. स लाजविता, आपसी फोग आहे ती १७०३ भाषण पप ११. शिवाय हे अटकली आहे तिकहन रिकामी पु।। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीपे जालियावर श्रीमंताचे मनोदयानरूप अम- सेपेसी:- लांत येईल. म्हणून बोलतात. अनुभवास पिनतिपत्री आज्ञा की: सरकारांतुन : येईल ते मागाहून विनंति लिई. इंग्रजाफ- उमदा सरदार बमय फौज पातशहाचे सील तो घेऊन त्यास शामील न जाले ते हुजूरांत येऊन पातशहांनी सरकारचे 'एक पातशाचे भयान व स्वागीय सेवेत फौजेने मिळून अंतर्षद, बंगाला वगेरे मोहीम पचनी गुंतले आहेत, त्या शरमेने आजयर मातबर करापी, ऐसे होते. परंतु प्रस्तुत बर- राखिले आहेत. पुढे पकाचा पाय येथे भात दोन चार महिने राहिली आणि ठरणे कठिण जालें व याजला त्याचे आ. इंग्रजी पलटण जमा होयून शिकरीवर आली, 'वान वरचेवर येतच आहे. ते बातनी ठेवून त्याची तंबी करण प्राप्त आहे, याहरितां पारंवार याशी अर्ज करितों की पागोटि- राजश्री महादजी शिंदे व शिवाजी विटल : याची आवरू सोइन टोपी घालाल तर मातबर फौजेनसी इंग्रजी पलटणाचे पारप- पुर्ती टोपी बसेल. तुमचे नसीबाने मुंज ला- त्यास गेले आहेत. या समयत पातशहाची गले, नाही तर आजपायतों दिलीत अमल हुजूर फौज दहा बारा हजार वमय सरंजाम करते, आतां आपला नक्षा राखणे तर जंगी व एक सरदार बायकुफ याजषों सा राजश्री महादजी शिंदे यांस शामील होणे, महादजी शिंदे यांजकडे येऊन मारनिले नाही तर आता कळीच दाखवून पुढे ग्रास यांनी व त्यांनी मिळून शिकरीवर पलटण करतील तेव्हां पस्ताव कराल व आमचे आली आहेत त्यांचे पारपत्य करावे. वर- बोलणे स्मराल, तें न करणे. असें प्रातःकाळ सातीस चार महिने अवकाश आहे, याज- सायंकाल नित्यानित्य तन्तन्देची ममता दृढ संबंधे या पलटणाचें पारपत्व करून गारत करून उत्तेजन देत आहो. पुढे अमलांत करावे, हे नेकसलाह. याजकरितां तुह्मी येईल ते विनंति लिई. ईश्वर सत्वर शबूचा पातशहास व नजबखानास मसलतीचे मार्ग नाश करो व स्वामीचा प्रताप अधिकोत्तर होई बोलोन, फौज इंग्रजाचे पारपत्यास लवकर ते सुबडी. कृपा केली पाहिजे. हे विनंति. ये, ऐसे करावे. वरसात जालियावर मातबर श्री. खत करावी. तूर्त बरसातीस थोडे दिवस लेखांक ३४. रोहिलिया हे काम करावे. येणेकरून फार १७०६ वैशाख वद्य ११. चांगले आहे. म्हणून पत्री आज्ञा. त्यास श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान स्वामीचे आज्ञेपों पातशहास व नवाब नजबखानास सेवेसी:- - ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. ज्येष्ठ मास. . विनंति सेवक गोविंदराव पुरुषोत्तम कृ-शाहाजाद्यास समागमें घेऊन गेले. याचे तानेक साष्टांग नमस्कार विज्ञापना. येथील कारण की, पातशहा सडून दूर गेल्यावर कुशल ताा छ० २४ माहे जासर मुक्काम पातशहाने दक्षण्यांसी किंवा इंग्रजाती श्रीमथुरा जाणोन स्वानंदें लेखनाज्ञा केली किंवा शिखाली जायसाल लाये नये. कोणा. पाहिजे. विशेष. पूर्वी छ० १७ जमादिला- कडून आमचें पारपत्य वरील मकान वली इकडील सविस्तर वृत्त विज्ञापना लि. त्यांचे मनांत शंशय येऊन, पातशाहाजादा हिली होती. त्यावरून श्रुत जालेच असेल. आपले दाती असावा व गमवेग हमदानी व हाली इकडील वर्तमान सविस्तर राजश्री राब राजा प्रतापसिंग जैपरकर की किरकोही नानाचे पत्री विनंति लि|| आहे त्यावरून राजेरजवाडे कोणी मानितात नाहीत, याम- ध्यानास होईल. बहुत काय लिहिणे कृपा करितां तारा समागमें आलियास गई केली पाहिजे हे विज्ञप्ती. आदन करून ताबेदार करतील, हे जागोन पै॥ छ २८ रजब सन खमस समानीन पातशाहाजागास समागमें भेजन गेले आहेत. त्यास आगियारस गेलियावर मदमद-गाने ताबेदारी केली तरी उत्तम, नाही तरी श्री. त्याचे पारपात्य करावे, हा एकपार, लेखांक ३५, व तो ताबेदारी लेवन यांचे आशेन १७०६ आषाढ वद्य ११. असल्यास, राजन पाटील याची फोन पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना हलकी असलियास, सर यानी गा. स्वामीचे सेवेसी:- साल लागला आहे. त्यास पास विनंति ऐसीजे:- पातशहास मिरज्या सामील सेवन पाटिलाती विकार , 'फीखान यांणी विनंति केली की, आपण हा एक विचार. जर पाटीको : स स्वारी अगरियाकडे चालावे. त्यात भारी अगली पन तोले, हो पातशहांनी उत्तर केले की, तुम्ही एकांत पाटील बाये गण्यातील परनामा एक नाहीत, या तुमचे भरवशावर निघोन यांचा सलोख का देउर - येवादी मसलत करून फजीत हाये की लेशचा किसा काय ? त्याजवरून रदबदली होता सिले- आहे, मासको पातशाजापासमागमें पायें, ओरिसीटी ठरले. तेव्हा पातशा प्रण लागले की, आमन, मसी तुमी अंतर करू नये. त्यांस गई- बाल करा. हा एक सफीदान व अफरा-सादासान ६ अबदुल विधाटन रिक्षा अमदखान व अनुर-अलीखान व मेदी विकताना ? -कुलीखान कुराधार मोग करन दि. ::: धल्या की, आदी जातीशी अंतर कापाय, दादी नार नाही. त्याचे हरामार पानानकमार 1. मोदर केली की, रीना राग, नाही. यामों परसार सात मा लेन देन नामा . M भ . r ·खंड १२.वा. । लेखांक ३६. गेले आहेत. त्यास, अग्रियास गेलियावर सेवसी विनंति शेवक शंकराजी सखदेव कोणती गोष्टींतून दरपेश येईल व काय कृतानेक सांग नमस्कार मिज्ञापना. लिहिले मसलत करतील ते प्रत्ययास आल्यावर परिसान कृपा करणार स्वामी समर्थ आहेत. विनंती लिहूं. श्रीमंतसाहेबास व आपल्या- हे विज्ञप्ती. स खलिते पत्रे सेश्वृद्धीचे नवाब अफरा- शाबखान यांणी लिो आदेत. याची उत्तरे श्री. आपणही कृपा करून नेह-वृद्धीची पाठ- लेखांक ३७. वावी. बहुत काय लिो ? कृपा केली पो. १७०६ आषाढ वद्य ११. हे विनंति. पु।। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:- श्री. विनंति ऐसीजे:- राजश्री पाटीलवा- वानी आपलेकडून खिलत वसे रवाना १७०६ आपाढ वद्य ११. केली बितपशील:- पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी १ मंजूर- अलीखान नाजर यासी दि- विनंति ऐसिजेः- वाट-साहेब इंग्रजाने लीस पाठविली साता पारच्यांची ': हैदरनाइकाचे पुत्राकडील मामला तीन खिलत, वस्त्रे, मोत्याची कंठी, व कोडीवर फैसल करून मदराजचे किल्याची जगा शिरपेंच, व हत्ती, व घोडा, व लढाई महकुब करविली. व मुलूक हैदर- तरवार येणेप्रमाणे. नायकाचे पुराने घेतला आहे तो याजकडे १ सीतलदास मारनिलेचा पेपकार. बदस्तूर वाहाल असावा याप्रमाणे फैसला त्यासी पाचा पारच्यांची खिलत व करून, मदराज किल्यांतून कलकत्त्यास जगा व शिरपेंच येणेप्रमाणे - मेवफाससाहेब यास फोडून १ हसन-रजाखान वजिराचा कारभारी. वर्तमान सांगितले. त्यांणी उत्तर दिल्हें यासी पाचा पारचांची खिलत, की, जे सर्वांचे मनास कपसलियांचे मनास वस्त्रे, व जगा, व शिरपेंच, येणें- . आली ते गोष्ट आह्मांस मान्य आहे. हैदर- नाइकाचे पुत्रासी सलूक कर्णेच योग्य १ हैदर-बेगखान वजिराचा मुखियार. आहे, ह्मणोन बोलण्यांत आले आहे. व यासी साता पारच्यांची खिलत व महमद अलीखान, आरकाटचा सुभा, याचे जगा, शिरपेंच, येणेप्रमाणे. पत्र कलकत्त्यास मेघफाससाहेबास आले १ राजश्री सदाशिवपंत बक्षी पाटील- की, फौजेची व खर्चाची खबर घेता तरी बावाकडील वकील. यासी पाचा हा सलूक रहातो, नाही तर, हैदरनाइकाचे पारच्यांची खिलत, वस्त्रे, व जगा पुत्र आल्यावर गालबा आहे, या दिवसांत शिरपेंच, येणेप्रमाणे. भखबर घेणे योग्य आहे. ह्मणोन लि॥ आहे. याप्रमाणे वर्तमान लेख लिहून आले एकूण पाच खिलत रवाना केले आहेत... त्याजवरून विनंति लि। आहे. बहुत काय व या दिवसांत हापडसाहेब इंग्रेज़, पारमर- लियो कृपा केली पाहिजे. हे विनंति, साहेबाचा बदली, होवून मेघफासन-सा- आला. प्रमाणे. ५ ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. - में याजकडून कलकत्त्याहून लखनजस झणोन आले आहेत. याचा बंदोबस्त आला आहे म्हणून वर्तमान आहे. पुढे विष्टिनापों नाही. वस्त नेकशी पूर्ववत्यो। विशेष वर्तमान ऐकिल्यास विनंति लिहूं. नाही. परंतु पहिली फरपट चालत आली बहुत काय लिहिणे ? कृपा केली पाहिजे. आहे त्याजमों कारभार चालतो. व पात. हे विनंति. शहाचा प्रकार म्हणावा तरी, येक लाखती हजार तो दरमहाचा चाकर आहे. तितका श्री. पैका अक्षत मरीट मिळाला हाण त्यास लेखांक ३८. एका गांवासी व विघाभर जमिनीसी गरज १७०६ आषाढ वद्य ११. नाही. यामों हिंदुस्थानची अवस्था आहे. पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामी सेवेसी:- त्यास, अवधे हिंदुस्थानचे बंदोगाताग विनंति ऐसीजे:-महाराव निंबाळकर याची बोझ येकल्या राजश्री पाटीलबानापर स्त्री आनंदीबाई राजश्री पाटीलवावाची आहे. जितका बंदोबस्त यांचे शिकान बहीण याजसमागमें नवाब निजाम-अली- नीतीने कर्ण तो केला आहे व कराया खान यांजला खिलत, वसं सात, पारचे, तो करितात. परंतु यांचे पदरी सोपी व हत्ती-वोडा, व मोत्याची माळ व शि- मनुष्य नाही की, यांचे सरदारीचा सरदा- रपेंच व झगा बमय परगीरी व तरवार वरांतून मुलकी बंदोबस्त करून, पका ढाल येणेप्रमाणे पातशाकडून राजश्री पा- उत्पन्न करुन, दौलत सांभाळी ऐसा मनुष्य टीलबावांनी रवाना केले आहे. स्वामीस श्रुत नाही. गजकरितां सामीरा गुचनार्थ बहुत काय लिहिणे ? कृपा केली विनंति लिा आहे. जो प्रकार हे विनंति. पाहिला आणि प्रतियात आला, तो जाणोन विनंति लिदिली आहे. पुढे दाम श्री. जाणतील ते करणार सागी सार्थ आहेत. लेखांक ३९. बहुत काय लिला ? पा फेली पो. १७०६ आपाद वद्य ११. विनंति. पुरा श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:- श्री. विनंति ऐसीजे:-येथील प्रकार तरी: लेखांक ४०. हिंदुस्थान निःक्षत्री जालें. शीख आदेत १७०६ मारा, ११. त्यांत फूट आहे. कोणी कोणाचे स्वाधीन ॥ श्रीमंत राजभी नाही. दवाव पडल्यास जमीदारी करापया- मी:- सही लागतील. जेर-जबरदस्तीने पे|| तरी विनंति ऐनी:-श्री लुटीत फिरत आहेत. हैं शिखाचें वर्तमान सिंह यांचे गुमाकरे या आहे. वजिराचा प्रकार म्हणावा तर इंग- दोसा. तो याममा जांवर त्याची दोलत आहे. त्यात सामयी TET का " इंग्रजांचा प्रकार एलका दिसतो. विधिना करो न . विलाइतीस गेला. त्याचे बदली बडे सादेन मारमोमिन सी, .. . .

·खंड १२ वा. -MA4%. . पेंच, गांव, बलें, येणेंपों देऊन सन्मान विनंति ऐसीजेः मोहरसिंग शीख यांस करून, बिदा केले आहे. परंतु कागदापत्राचा रावराजा प्रतापसिंग यमुजवर तनखा करून बंदोबस्त होणे ह्मणून राहिले आहेत. आठा प दिधलीं आहेत की, पावणे तीन लक्ष पंधरा रोजांनी जाणार. बुंदी, कोटे, उदेपूर, रुपयांचे प्रगणे जपूरपैकी लावून देणे. ऐशा तीही संस्थानच्या मामलती व चव- म्हणून पत्रे लिहून देऊन करारमदार जाला थाईचे अमलाच। मामला मारनिलेकडेस की, पातशाही खालशाचा मुलूक आहे करार जाली. मागील हिशेबाचे काही त्यांत धामधूम करू नये..प राखी घेऊन फडशे जाले. काही शेप बाकी फडशा ठेवलेंपों वर्तणूक करून जैपूरचे महाली होणें आहे तो करून जाणार. व रामगडा- रावराजाकडील देईल तो ऐक्न घेऊन कडे रायाजी पा फौजसुद्धा गेले आहेत, स्वस्थ असावें. सरकारचा अंमल सरहिंदे- त्यांनी कोळेचे शहरांत ठाण माविले. तेथे कडे जाईल त्या समई पांचा हजारा स्वा- दोन पलटणे, चाळीस तोफा होत्या त्या- रानसी समागमें असावे. तिकडील मुलूक पों एक पलटणवाला फुटून याजकडे सुटेल त्यामों दहा लक्षांची जागा आणिक जाबसाल लाविला. त्याची खातरजमा लावून देऊ. म्हणून फरारमदार होवून, रायाजी पाा याणी केली. त्याने कोळेचे त्यास वस्त्रे देऊन, विदा केले. त्यास मोहोर- दोन दरवाजे उघडून दिल्हे. त्या मार्गे | सिंग व कुज्यासिंग हे दोघेजण लष्करास याजकडील फौज व पलटणे आंत शिरून, असता, यापों बोलणे बोलत असतां, व एका पलटणासी लढाई होवून, याजकडील सरंजाम लावू देणे व दिल्हा ऐसें असोन, जखमी व जाया च्यारसे माणूस जालें. यांचे निसबर्ताचे शीख अंतर्वेदीत मेरटेकडे पलटण पळून गेले. चाळीस तोफा वगैरे जाऊन दर रुपयास दोन आणे येणेंपों सरंजाम सरकारांत आला. मौजे कोळे तमाम अंतर्वेदीत तहशील केली व करि- येथील ठाण्याचा बंदोबस्त करून, रामग-तात. यामों वर्तमान आहे. मुलूक मोठा. डास येरा घालून, रायाजी प॥ आहेत. कारभार मोठा. परंतु अद्यापि खातरखा काही काही दिवसा रामगडही खाली बंदोबस्त नाही. प्रत्ययास आलियावर होईल. आंत जमादार व पाटणवाले विनंति लिहूं. बहुत काय लिहिणें ? पक्ष्पा आहेत, त्यांत फूट आहे. त्याजकडीलही केली पाहिजे. हे विनंति. बोलणी लागली आहेत. प्रत्ययास येऊन गड खाली जालियावर विनंति लिहूं. श्री. बहुत काय लिहिणे ? कृपा केली पाहिजे. हे विनंति. १७०६ आषाढ वद्य ११. पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामींचे श्री. सेवसी:- विनंति ऐसीजे: बाबाराव नामें गृहस्थ निजाम अलीखान यांजकडून १७०६ आषाढ वद्य ११, पु॥ श्रीमंर राजश्री नाना स्वामीचे राजश्री पाटीलबावाकडे वकिलातीस आले सेवेसी:- आहेत. याचे कारण की, हैदराब लेखांक ४२. - लेखांक ४१. नवाब ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने, - लेखांक ४३. पलीकडे सरहदेस काही नवाबाचे प्रगणे ते समई पन्नास हजार रूपये सावकाराचे आहेत ते इंग्रनांनी पूर्वी इजारा करून वासन, पंचवीस हजार रुपये मागी साम । घेतले होते. त्याचा पैका प्रथम दिल्हा, देऊन विदा केली. ते ग्यालेरीसमीप जाजन आतां देत नाहीत. हिसेव करितां येक मृत्य पावली.तिच्या नाती दोषी मुली समाग. करोड सत्रा लक्ष हो. इंग्रजांकडून नवाबा- में होत्या व सरंजाम सुखरूप देशी कल्याणा चे मिवतात. त्यास, इंग्रजाचा सलुक, कवडे याजपाशी जाऊन पोहचाया लग भीमंतासी राजश्री पाटील यांचे विद्यमाने येथून कारकून विदा केला आहे. तो पारता जाहला आहे, यांचा इंग्रजाचा स्नेह आहे. करील. बहुत काय लिहिणे ? कसा केली ह्मणून याजकडे आपला गृहस्थ जाबसा- पाहिजे, हे विनंति. लास पाठविला आहे की, याचे हातून काही सामदामाने इंग्रजाकडून ऐवज पदरी पडला तर उगवून व्यावा. म्इणून १७२६ मार्गशीपाद ११. याजकडेस पाठविला आहे. त्यास, राजश्री श्रीमंत राजश्री नाना स्वागी मेसी:- पाटीलबावानी इंद्रसेनासी बोलून आपली विनंति सेवक शंकराजी सखदेव हमा- पत्रे व इंद्रसेनाची पत्रे कलकत्यास पाठ-नेक साष्टांग नमस्कार विज्ञापना धील विली आहेत. तेथून अद्यापि जायसाल कुशल त॥छ ९ माई मोहरम मापन स्वानंद आला नाही. म्हणून बाबाराव राह पाटील-लेखन-आज्ञा केली पाहिजे. विशेष सामानी बावापासींच आहेत. त्यास, यासी व नवात्र कृपा करून छ २६ जिलकादमें पर निजाम अलीखान यासी नेहवृद्धि झावी पाठविले ते पावले. शिसा गंदन समार एक जालो. इकडील वृत्त पेशमी ११ 7 मोत्याची माल व झगा, सिरपंच, किन, २१ जिलेजची विनंति पादविला- ।' साहा व शालजोड्या ६ यतरदाग हेत ते पावून सविस्तर शुत जाच वंगाली थान ६ फुलचरी बदामी थान पाली वर्तमान बारीक गोठ आमने यजमाना. ६ व तीन हजार को नस्ल दिल्हे की, दीविनति लिहिली आहे त्यामानाना- पन्हाणपुरीहून शेला पागोटी कपच्या रंगाची रुद्ध होईल. येथील क्षेत्र राजश्री पुमो माया बन्हाणपुरी घेऊन जावी. म्हणून कारकुना नाना यांचे दात, याचा प्रकार आज्ञा. नवाबाकडील मुखत्यार कारभारी च्यार ये निति लिहिली दी. यास वाडा येक व किनखाप ४ ५ शाल- जश्री देवराप-तात्यास समधी मोनिक जोड्या ४ व तरदाम ४ व फुलचरी ४ यराबानी लिहिलंच आहे. या मोत्याची कंठी व झगा, शिरपेंच येणमा जिन्ना आपणा दासमिती सरंजाम आपला कारकून समागमें देऊन नेति करितील, याजमा at: रवाना केला. व याची बहीण आनंदीबाई का करणार यामी मा और ते महाराव निंबाळकर यांस दिल्ली होती, काय लिक्ष्णि ? कानी पदि. याचे भेटीस आली होती. तीस या प्रांती विज्ञापना. पन्नास हजार को कर्ज जाले. त्यात ते याची आज्ञा जन माघारा जाऊ लागली. म्हणून . इत्ती एक व घोडा ...

·खंड १२ वा. ३३ । श्री. दारी करार केली आहे. त्याचे नांव लेखांक ४४. हुसेनुद्दोला बाहादूर. महमद-हुसेनखान गाल- बज्यंग ह्मणून किताब देऊन वने मातम पुर- १७०६ मार्गशीर्ष शुद्ध ११. सीची व पैका आणावयास अलिगडास श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:-माणसें पा आहेत. व तो मूल पो गोविंदराव पुरुषोत्तम कृतानेक स तीन वर्षांचा आहे, त्यासही लस्करांत बो- नमस्कार विनंति येथील कुशल ताा छ ९ लाविले आहे. व मोगली वगैरे सरदार यास माहे मोहरम जाणोन स्वानंद-लेखनाज्ञा हिंमतबहादर आणि नारायणदास याणी केली पो. विशेष.आपण छ २६ जिलकाद- जाबसाल लाविला आहे की, तुझी बहुता दि- चें आज्ञापत्र पाठविलें तें छ ३० जिल्हेजी वसांपासून सरंजाम खाता, आता काही पै- पावोन सनाथ जहालों. पत्री आज्ञा की, क्याची तुझीही कुमक करावी, म्हणून पातशहा अग्रियास दाखल जहालेच आ- महमदवेगसुद्धा जितके सरदार मोगली हेत, तेथून पुढे गेले किंवा तेथेच आहेत वगैरे आहेत त्यांस तगादा आहे. त्यांचे ते ल्याहावें, व राजश्री महादजी शिंदे लष्करचे असल्यास राा पाटीलवावांची पल- यांच्या व पातशहाच्या भेटी कधी होणार, टणे व फौजेचा चौका आहे, तेही पासी शिंद्यास येथून वरचेवर लिहीत जात अस- आहेत. हिंदुस्थानचे यवनाच्यासिवाय पात- तात, तुहीही होईल ते मजकूर मारनिल्हेस शाहात शांत जहाली ! कांही त्यांत जीव वरचेवर सुचवीत जावें, ह्मणून पत्री आज्ञा. राहिला नाही ! पातशहाची मर्जी सर्व त्यास, आशेगों विशेष वृत्त आढळल्यास पाा- प्रकारे राजश्री पाटीलबावाकडे मुतवले आहे. बावास लिहितों व श्रुत करीत असतो. इक- छ ४ तारखेस पातशहासी व राजश्री पाटी- डील बारीक-मोठे वृत्त छ १९ व छ २१ लबावासी खलबत जालें. पातशहानी आज्ञा माहे जिल्हेजी पै पै विनंतिपत्रे पाा ती केली की, तुझी आमचे घरची मुख्त्यारी क- पावली असतील. त्यावरून श्रुत जालेंच बूल करा. याणी उत्तर दिल्हे की, तार्जियाचे असेल.'हाली वर्तमान तर महमद बेग हामदानी दिवस आहेत, गेलियावर विनंति करीन. यास आणून कैद केले आहे. त्याचा अस- म्हणून बोलून आपले डेरियास आले. पुढे बाब तोफा पंचावन्न व हत्ती बारा १२ अंमलांत येईल ते विनंति लिई. बहुत वगैरे सरंजाम होता त्यामों काही राजश्री काय लिहिणे ? कृपा केली पाहिजे. पााबावानी आपले सरकारांत घेतला. काही विनंति. हिंमतबहादुर याजकडील तोफा महमद- बेगाने पेशजी लुटून नेल्या होत्या त्या श्री. त्यास दिधल्या. राहिला सरंजाम : अफरा- लेखांक ४५. शाहाबखान याचा घरचा आहे. त्याजपा- १७०६ मार्गशीर्ष शुद्ध ११. सून काही पैका घेणे. त्याणी राजश्री पाा पु। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे. बावाशी करारमदार केला आहे की, सेवेसीः- आमची सरदारी आझाकडे असावी. त्याव विनंति ऐसीजे:- नबाब अफराशाहाब- रून करारमदार करून त्याचे पुत्रास सर- खान मारला गेला त्याचा आरोप जैनूज ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने, . r . महदीखान याजकडे आला. त्यावरून कोसांवर येऊन मुलाम केला. उ २९ रोजी त्यास कैद करून, गाटयावर बसवून, तोंड मिरजा अकबरझापा यास पातशहानी नबाम काळे करून, लस्कराचे आसपास फिरवून, बहीरमखानास समागमें देऊन सामोरा पा भीक मागवून, कैद करून, ग्यालेरीस पाठ- राजश्री पाटीलबाबानी आपले लस्कराचार वितील. दुसरे सुखशालराम वकील राजे जैन- डेरा उभा केला होता तेथे अकबर शाम गरकर याचा लष्करांत होता तो पेशजी बसविलें. एक हत्ती, एक घोडा, सात रावराजा प्रतापसिंग याचे दुबाल्याची दि- किरमिजी पोशाक यतें, व एक खिरमी पाणगिरी मुखत्यारी करून होता. अलीकडे | जवाहीर व एकशे एक मोहोरा नजर नजबखानासी मिळून मागे रावराज्यास हामराठी सरदार राजश्री कृष्णाजी पयार लुटविले होते म्हणून त्याची व याची आ.वैगेरे याणी माफक मरातब नजरा देऊन, कस होती. त्यास एका xx याने मारून त्याजसमागमें पातशहापाशी येऊन, पात- टाकिलें तो xxxx व राजा प्रतापसिंग शदाची मुलाजमत जाली. पायावर डोई याचे दुमेवर आला त्याजवरून त्याचे ठेवून एकशे एक मोहोर गजर केली. पात- लस्करायर दोन हजार फौजेची चौकी शाजापास पांच मदिरा नजर केल्या. राजश्री पाटीमावानी पाठविली आहे. पुढे याजसमागमील सरदार कृष्णाजी पवार जे ठरेल ते विनंति लिहूं. तात्पर्य पैका आदिकरून किरकोटी होते, त्याणी माफ मेळाव्याचे दिवस आहेत. श्रीमंत राजश्री गरातन अवघ्यांनी नगरा केल्या. सभी पंतप्रधानाहेब देवयान आहेत की, पाटीलवावा यांचे पाठीयर पातशक्षानी त्यांचे प्रतापें यश सेवक लोकांरा यत्न न बहुत ममता-पुरस्कार हात ठेवून आमा करता येते. ईश्वर त्यांस सलामत बेसलामत केली की, तुदी उरुबरा बसा.त्यागार खो आणि दिवसेंदिवस अधिक मताप राजश्री पाटीलगाया गले. पातशाली छोयोत. बहुत काय लिहणे ? कृपा केली पारच्या खिलत, जगा यमय, परमशि पाहिजे. हे विनंति. शिरच य मोत्यांची कंठी य ६नी, भोला, तरवार, दाल,येगमों सन्मान केला. हाराही भी. फुटयाजी पवार योरे सादार होते त्या खिलत पांच पांच पारमाने, गण,नि य जगे सुध्धा गुमार लिन ५० जE F १७०६ मार्गशीर्ष शुद्ध ११. दुशाले नुमारे दी व मोशारदीयों ॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे रोयेसी:- येणेशों सारी को मार विनंति ऐसीने छ २६ मा निगी देऊन, सम्मान , शेन का मान. पातशामा आमियान फुध करून शिडकाती मा हामी किरती दर-गावात फसन, गोगे आपले रेरिगात मान, पाामा फोपरसमीप टस्कर अफराशादाबहान माग शहादाना यार होते तेथे दाखल जाले. राजभी झोपतालों पर पाटीलयाचा भरतपुरानजीक होते, न लियाम पाटीयाना मकरन पतिशाचे टस्करााणीप जाउ नदी, ने लेखांक ४६. भरती ·खंड १२ घा. ३५ ---- लकरचे लोक अफराशहाबखानाचे श्री. लस्करांत कोणी जाऊ पावत नाही. यामों लेखांक ४८. बंदोबस्त करून पैका करारापों आणव- १७०६ मार्गशीर्ष शुद्ध ११. ण्याचा तगादा आहे. पुढे पातशहाचे वि पु॥ श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे से- च्यारे राजश्री पाटीलबावा मसलत ठरवि वेसी: तील ते विनंति लिहूं. बहुत काय विनति ऐसीज:-इप्टिन साहेब इंग्रेज पा- लिहिणे ? कृपा केली पो हे विनंति. तशाहाजाद्यास घेऊन श्रीकाशीस गेले, वर्तमान विलायतेस कंपनीने ऐकून इष्टिनास पत्र लिहिले की, तुही हिंदुस्थानचे पात. श्री. शाहाजादा समागमें घेऊन येतां, त्यास तु- लेखांक ४७. मचा काय इरादा आहे ते लिहून पाठविणे, १७०६ मार्गशीर्ष शुद्ध ११. एकतर दक्षणी सरदारांचा आमचा सलुक जाला आहे आणि त्यांचे मर्जीशिवाय पु।। श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:- त्यांसी बदसलूकी करून पातशहाजायास विनंति ऐसीजे: छ ३ मिनहूस पात- विना त्यांची मर्जी घेऊन आला है ठीक शहा, अफराशाबखान याचे लस्करांतून नाही, तर देखत-पत्र पातशहाजाद्यास मा. कूच करून अंबाजी इंगळे याचे व पाटील-धारा राा पाटील मावापासीं बिदा करणे, बावांचे लस्कराचेमधे जाऊन मुकाम केला. ते पातशहास विनंति करून पातशाहाजा- डेरियास दाखल जाले त्यासमयी राजश्री द्याची तफसीर माफ करून त्याचे स्वाधीन पाटीलबावांनी एकवीस मोहरा नजर केल्या. | करितील, तुही. या बखेड्यांत न पडणे. पाटीलबावांचे लस्करांत पातशहा दाखल म्हणून लिहिले होते. त्याजवरून इप्टिन ई- जाले. हिंदुस्थानी लस्कर दोबस्त एकी- ग्रेज याने पातशाहाजाद्यास समागमें दोन कड़े आहे. पाटीलवावा, पातशहा, अंबाजी पलटणे देऊन, रा सदासिवपंत बक्षी रारा इंगळे ऐसे एकीकडे आहेत. या नक्षाने मुकाम पाटील बावाकडील याजसमागमें बिदा करून आहेत. च्यारशे तोफा व दहा केलें. ते लखनऊस आले आहेत. पुढे लस्क- हजार स्वार व तीस पलटणे एकूण चाळीस रात दाखल जालियावर विनंति लिहूं. ब. हजार स्वार प्यादा, विना तलवार पादाक्रांत हुत काय लिहिणे ? कृपा केली पाहिजे. होवून जैसी पाण्यांत माती पडून विरून हे विनंति. जाती त्यापों यवनाचे फौजेची अवस्था जाली आहे. कोणी कोणांत मिळत नाहीत, श्री. याप्रमाणे जाले. पुढे अमलांत येईल ते विनंती लिहूं. बहुत काय लिहिणे ? कृपा १७०७ अधिक चैत्र वद्य ५. केली पाहिजे. हे विनंति. पै।। छ २० जमादिलाखर सन खमस समासीन. श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान स्वामीचे सेवसी:- . लेखांक ४९.

·- मराठ्यांच्या इतिहासाची साधन. www विनंति सेवक गोविंदराव पुरुषोत्तम चारी आणि पुढे आमचे भायचंदीचा बंदो- कृतानेक साष्टांग नमस्कार विज्ञापना. येथी-वस्त करून द्यावा ह्मणोन बोलोन, परस्पर ल कुशल तागाइत छ १९ जमादिलावल वचन प्रमाण होवून, छ १५ मेनहस बा. स्वामीचे कृपावलोकने करून येथास्थितः प्रियाचे किल्यांत राजश्री पाटीलबापामाइन असे. विशेष, पेशजी छ १७ रबिलाखरी राा धलपतराव प्रामें गृहस्थ दाखल जाला. विनंतिपत्रे पाठविली आहेत. ते पावून सुन्यादीनखान याजकडील आपला लोक सविस्तर वृत्त श्रुत जालेच असेल. हाली | सर्व किल्याबाहेर निघोन जुमामहनदीपासी अग्रियाचे किल्यांत सरकारचा अंमल जाला येऊन डेरा केला आहे. किल्यांत राजभी वगैरे इकडील वर्तमान विस्तारें राजश्री पाटीलवावाकडील बंदोबस्त जाला. ६ नानांचे पत्रीं लिहिले आहे, त्यावरून सुज्यादीनखानाच्याही भेटीचा ठराव राणे- ध्यानास येईल. कृपा करणार धणी समर्थ खानभाई व रायाजी पाा यांचे विस ठरले आहेत. बहुत काय लिहिण ? कृपा केली आहे की, मारनिल्देसही भयदाय लावून पाहिजे. हे विज्ञप्ति. देऊन त्याचेही चालवाये, हमणोन ठरले आहे. पुढे एक विचार आहे की, श्रीयमुना उतरून मातःकाळी समीप राम- श्री. गड, अलीकडे नजबखानाने अलिगड हा- लेखांक ५०० जोन नाव ठेविलें आहे, तेथे गाजन, १७०७ अधिक चैत्र वद्य ५. तोही किला खाली करून, आपला अमर करून, पातशादासुद्धा दिलीत जा. हा श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे सेवेसी:-येक विच्यार आहे. परंतु पातशा dिults पो गोविंदराव पुरुषोत्तम तानेक सजावयाची जलदी मात करतात. मान- नमस्कार विनंति येथील कुशल ताा छ करितां दुसरा विचार आहे की, अलिग- १९ रावल जाणून स्वानंदलेखन-आशा डाकडे येक सरदार मातमर य फौग पसरण करीत गेले पो. विशेष. इकडील वर्तमान समागमें देऊन त्यास तिमले साना हरा पेशजी छ १७ साखरी विनंतिपने पाठ-च पातशाहसदित आपण दिली की, विली ती पाऊन विस्तारवृत्त कळलेच अ- असे दोन विपार उरले आहे. प्रामा सेल. ाली वर्तमान तरी, एकमास जाला, येईट तो विचार सि. मरकामारी- राजश्री पाटील बायांनी रायाजी पा यास मोठे वर्तमान समारणा यामागाई आमियाचा किला व्यापा, मणन डिगेचे पातशाहाचा दरवारमा राजभी पारी मुकामीहून रवाना केलें होते. त्यास, हे मायाच्या य पमिरा दरवारमा ४. अग्रियास जाऊन, अंगल करून, फिल्यास, त्यातील पर्तमानमा हाती माचे लाविले होते. त्यास, छ ११ मिना-मन को मार लिया पावेतो किला मुंजला. निदान भवानसिंग ली पादिगे. विनती. यमेरे पलटणपाले २ गोलंदाज किया होते ते फोइन ८ १२ मिनास येऊन रायाजी पाटील यात भेट्न मागील तलम - ·खंड १२ वा. श्री. श्री. लेखांक ५१. लेखांक ५३. १७०७ आषाद वद्य ९. १७०७ आषाढ वद्य ९. पुाा श्रीमंत राजश्री नाना स्वामीचे श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान स्वामीचे सेवेसी:- सेवेसी:- विनंतिपत्री आज्ञा की:-तयमूरशाहा अब. विनंति सेवक गोविंदराव पुरुषोत्तम दालीकडील राजकारण मोठे आहे. याजकरि- तां तुह्मी सिलसीला लावून ठेवणे. उपयोगी कृतानेक साष्टांग नमस्कार विज्ञापना येथील कुशल तागाईत छ २३ माहे रमजान पडेल. ह्मणून आज्ञा. त्यास, श्रीमंत स्वा- मांचे अर्जी आली ते स्वामीनी आपलें पत्र केली पाहिजे. विशेष. इकडील वर्तमान मीचे अर्जी आली ते स्वामीनी आपलें पत्र मुकाम श्रीमथुरा जाणून स्वानंदलेखनाज्ञा व सरकारचे पत्र खलिते गुलाम महमदखान पेशजी छ २३ माहे साबानीं विनंतिपत्रे यास जाब पाठविले होते ते त्यांस दिल्हे. पाठविली होती ते पावून सविस्तर वृत्त श्रुत व आह्मीही आपली अर्जी त्याकडून पहिले जालंच असेल.हाली इकडील बारीकमोठे वर्त- तीथरूपाचे नांवें पत्रे आली होती दोन, -- त्यांचे जाव लिहून देऊन रवाना केली मान राजश्री नानांचे पत्री विनंति लिहिली आहेत. उत्तरें आलियावर सेवेसी पाठवून करणार धनी समर्थ. बहुत काय लिहिणे ? आहे त्यावरून ध्यानारूढ होईल. कृपां. देऊ. या दिवसांत तयमूरशाहाकडील कृपा केली पाहिजे. हे विज्ञप्ति. वकील पातशहापासी स्नेह शिष्टाचार करा- पौ छ २जिल्हेज सन सीत आश्विन मास, वयास व येथील यांचे दौलतीचा रंग पहा- वयास तेथून रवाना केला आहे. तो. अद्या- पि दिल्लीस आला नाही. पुढल्यासाली त्यां- श्री. चे मानस दिल्लीकडे स्वारी करावयाचे आहे, ह्मणून श्रवणांत आले. ते वितंति लिहिली १७०७ आषाढ वद्य ११ आहे. बहुत काय लिहिणे ! कृपा केली विज्ञापना ऐसीजे. राजश्री पाटीलबावा पाहिजे. हे विनंति. यांचे मोठे मोहरेची अलकाब, वकील मुत- लखुमददूल-उमराव व मुतगरुल-मुमालिक श्री. फरजंद अलीज्याहा महाराज्याधिराज माध- लेखांक ५२. वराव सिंदे श्रीनाथ बाहादूर मनसुर जमा १७०७ आषाढ वद्य ९. | फीदवीशहा-अलम पातशाहा गाजी, विज्ञापना. कुवरसेनाची पत्रे येथे नजब येणेप्रमाणे मोठी मोहर आहे. दस्ती मोहर खानाकडे बातमीची पाठविली होती ते | लाहान, वकील मुतालख आलिज्यादा बजिनस सेवेसी पाठविली आहेत. पाहून श्रीनाथ मह ाज माधवराव सिंदे बाहा- मर्जीस येईल त्यापाणि बंदोबस्त करावा. दूर, येणेप्रमाणे आहे. विज्ञापना. लेखांक ५४. .

·३८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखांक ५७. लेखांक ५५. करावा तर तुझासी बोलत गेली व श्रीमंता- . { दिवसांत आसफद्दौला वजीर यांस इंग्र-स लिहीत गेलों या गोष्टीत अप्रामाणिकता जानी उत्तर दिधलें की, आमच्याने तुमचा येते, या अर्थी राहिली साहिली हुजूरची मुलूक राखवत नाही, तुही आपली खबर- फोज तेही सिखावर पाठवून सरहदपर्यत दारी करून घेणे. त्यावरून वजिरांचे येथे मुलूख हस्तगत करून तिकडील खावजमा फौजेची निगादास्त हिंदुस्थानी लोकांची जाली झणजे पातशाहासहीत अंतरवेदीत कमपेश आहे. श्रीकृपेने राजश्री माहादजी उतरतो. ह्मणून धातुपोषणामा गोली सिंदे यांनी ग्वालेर. इंग्रेजाचे पारपत्य मात्र बोलून आमचे समाधान करितात. करून इटान्याकडे किंवा कालपीकडे अंतर- परंतु अंमलांत येईल तेश खेर,परकर मार वेदीत उतरले तर तमाम अंतरवेद सगळी पुरवणीपवावरून श्रुत होईल. रुपाकोटी आहे. नजबखानाचे काबूत पातशाहा. व पाहिजे. हे विनंति, नजबखान आजपवितों शपथपूर्वक मणतो की सीखाचे मुंजाचा फैसला जाला झणजे आमी राजश्री माहादजी सिंदे यांचे सामील होतो. इंग्रजासी जुज.स नमूद होत नाहीत. की राहिले ते की तुम्हास पाये, आata सरकारची जरब भारी जालियावर तावेदारी दुसरे गांय याययासी य पेयजली देणे मगर करितील. इंग्रजांस अतिशय भितात. व नाही. आपले गांय सरकारांतुन करार करत पूर्वी स्वामीस पत्रे लिहिली व सेवकाकडून घेणे यादी सेवेसी लिहविले तैसीच बोलणी आहेत. अं-दिल्दै तेशे आमचे परातीश का विकास ४. येत नाही. पुढे होईल ते लिहं. कृपा नाही. याजकरिता गुगर मिली लिा आहे, फली पाहिजे. हे विनंती. की पाटीलयावाचे सनत मांगना रन दुजरची सनद आमचे नान पाठनून पाती. लेखांक ५६. गांवानी जमा खान याजसमागमे गेले आहेत. तिक-३१५० तालुके वायल जमा मांदशेन, इन सीखही भारी जमावानीसी मुकावल्यास २००० मीने आइटममा. आले आहेत. नित्यानी गोळा-गोटीचे १५० गोगे निगोटी. जंज होते. परंतु सीखाचा गलया भारी जाणोन, याजपाली दिल्लीत फोज य गल. टणे व तोफखाना आहे त्यांतन आणि २५० पो गाय दोन ममा सरंजाम त्याको सार य पलटण साकरिता २०० मीने मामीनमा गुमा त. आदी नित्यानी इंग्रजाचे बाहेर निष- प्याविस तगादा करितो. त्यास उत्तर ५० गीजे सोग देतात की, सीखाणी मुंग लागलं, आता त्यासी दवून सलूक करावा तर सलतनतेची गायत रहात नाही, जर त्यासी सलकन .

·खंड १२.वा. त्यावरून 3 लेखांक ५८. प्रांत मावळ, यांसी इनामपत्र दिल्हें ऐसें जे:- श्रीगणराज. स्वामी परराष्ट्रांतून स्वराज्यांत आले त्या सेवेसी विनंति. चिरंजीव गोविंदराव प्रसंगी तुझी राजश्री परसोजी भोसले याची पुरुषोत्तम याचे लग्नाचे निश्चयांत आणिले. जमी-निसी करून असतां त्याचे तर्फेने प्रसंग महर्गता व वोढीचा प्रकार, याची स्वामीचे दर्शनास येऊन लांबकानीचे मुका- सीमाच जाली. आजपर्यंत सर्व आवरु मी दर्शन घेतले. स्वामीचे आज्ञेवरून स्वामीकृपेनें राहिली. पुढेही स्वामीचा वरद- राजश्री परसोजी भोसले यांस फौजेनिसी हस्त मस्तकी आहे.तेणेंकडून सर्व पार पाड- स्वामीचे दर्शनास आणिले. ते प्रसंगी तुह्मीं णार स्वामी समर्थ, दो चौ रोजां आज्ञा सेवा बहुत एकनिष्ठेने केली व पुढेही घेऊन जावें. सोबत व पहिले देणे येथे निष्ठेने वर्तणूक करता. तुमचे अजित करून थोडेबहुत त्यांनी या दिवसांत उचल बहु- वंशपरंपरें चालवणे, हे स्वामीस अवश्यक. तच आरंभिली आहे. त्यास काही ताकीद याजकरितां तुम्ही विनंति केली की, आपण होवून आहेत. साह्यता बडावी व मर्जीस स्वामीच्या राज्यांतील वतनदार सेवक आल्यास सरकारांतून लग्नासंबंधी काही आहों, में अर्जित कर्णे ते वतनसमंधावरी केलियाने परंपरागत चालेल. कुमक बक्षीस अथवा फाजील पैकी जा- ल्यास सर्वांत भूषण व समई योग आहे. स्वामी तुम्हावरी कृपाळू होऊन नूतन इनाम मर्जीइन प्रसंग असल्यास स्वामी कृपा कर-देहे तो मुठेखोरे पौ। २ तील, ही खातरजमा आहे. सेवकास अन्य उपार्जना नाही. स्वामी कृपेने सर्व प्रकारें ऐसी, दोनी गांवें इनाम कुलबाब, कुलकान, संरक्षण जालें व आवरु राहिली. यत्किंचित खेरीज हक्कदार व इनामदार करून, चतुः- आयुष्य तेही पार पाडणार स्वामीच सीमा भूमि पूर्व-मर्यादेप्रमाणे देखील आहेत. श्रुत होय, हे विनंति. उत्तरी आज्ञा जल,तरु, पाषाण,झाड-झाडोरा, निधि-नि- व्हावी, हे विनंति. क्षेपसहित, इनाम आजरामरामत करून दि. ल्हा असे. तरी सदरहू दोही गांवचा इनाम- श्री. उपभोग तुली व तुमचे वापभाऊ जनाजी- लेखांक ५९. राम देशकुलकर्णी. खोत पुत्रपौत्रादि-वंशप- रंपरेनें अनभऊन सुखरूप असणे, स्वामी व मुख्य मुद्रा. स्वामीचे वंशपरंपरेने तुह्मांस दोनी गांव चालवितील. जाणिजे निदेश समक्ष. १६३० आषाढ वद्य ५. स्वस्तिश्री राज्याभिषेक-शके ३५ सर्व- धारी संवत्सरे आषाढ बहुल पंचमी, रवि- बार. सुरुसूद बार. वासरे क्षत्रिय कुलावतंस श्रीराजा शाहू छत्रप- ति स्वामी याणी सा बापूजी सोनाजी परभू उपनाम दिघे ( शिक्का पेशवे ) देश अस्सलपत्र जोडबंदु आहेत मोर्तब सुमार२ कुलकर्णी व गांवकुलकर्णी ताो मुठेखोरे, सुभा तेरीख छ १९ रविलाखर,सु॥--तिसा म मौजे भवळी १ मौजे टेमघर १ मोर्तब.

·४० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखांक ६०. श्री. कमाविसदार व जकाती माशय. तु॥ इहिदे सितेन मया व अलफ. राजश्री गणेश १६४१ आपाढ शुद्ध ५. हरि कारकून नि जवाहिरखाना या स्वस्तिश्री राज्याभिषेक-शके ४६ वि- तांदूळ खंडी ७ सात खो फिरगाण कारी संवत्सरे आषाढ शुद्ध ५ पंचमी कोकणांतून आणितील, त्यास आणू देणे. गुरुयासर. क्षत्रियकुलावतंस श्रीराजा शाहू जकातीचा तगादा न लागणे. जाणिजे. छत्रपति स्वामी याणी तपोनिधी वलभगीर छ १२ जमादिलावल. आज्ञा प्रमाण, गोसावी यांसि:- दिल्हें इनामपत्र ऐसी जे श्रीलेखन. शिका सीमा. बार. शिक्का लेखांक ६२. खेरीज इ. तुह्मी हरिभक्तपरायण श्री. तपोनिधि तुमचे मठी अतीतअभ्यागत येत असतात. त्यास अन्नपाणी पावल्याने स्वामीस व स्वामीच्या राज्यास कल्याण, १६८२ पार गम १३: ऐसें जाणोन, स्वामी तुझावर कृपाळू होऊन मौजे आंबवली तो मुठेखोरे प्रा मावळ, बापूजी उपनाम रामडोरकर गात्र विश्वामि- राजश्री कृष्णराय बापूजी व भिंपरा हा गांव पेशजीच्या मोकासियाकडून दूर सूत्र आश्वलायन कुळकर्णी फस करून, हाली कुलवाव कुलकानू मजकर गोसावी यांति:- नामदार व इक्कदार, चतुःसीमापूर्वक करून दिल्हा असे. तरी मौजे मार आपले दुमाला सेवक बाळाजी पामीराज करून घेऊन तुझी व तुमचे शिष्यपरंपरेने नमस्कार. मुकुर सन ददिदे सितन गया इनाम अनभऊन सुखरूप रहाणे. जाणिजे. अलफ. तुझी हर का पुणे पीए लेखनालंकार. केली की, भारता मोगलाईतन अलमगीरसानी वारसूद. पारसुरुसुद. घार सुमंत. बार मंत्री. यांगी कसभे रामदा, पाा मांसापुर, श्री. सरकार दौलताबाद, गुझे गुमनीपार, हा गांव दरोगात इनाम दरार करत १६८२ मार्गशीर्ष शुद्ध १४. ऊन पादशादी पामीन काल दि. Ami- माणे आपको मोगाटा बा. प सरकारतर सखेशानुसी - Print मापनको 12:3. स्मानीया राज्यांतील सन नि पास्ता जामीनी पानीमा करपा मगाईजार ! दस्तक सरकार राजश्री पंतप्रधान तयाकरिता मामी मोर्तग. मुकामी विनंती लेखांक ६१. राजा शाहु नरपति इनिधान बाळाजी बाजीराय प्रधान. 14 ·खंड १२ वा. ४१ तो आपणाजवळ आहे तो पाहून मोगलाई हुजूर कसबे पुणे येथील मुक्कामी विनंती अंमल व सरदेशमुखी व बावती पेशजी केली की, आपणांस मोगलाईतून बादशाहा आपणाकडे चालत आहेत त्यापों दरोबस्त अलमगीर सानी यांणी कसबे मजकूर हा इनाम करार करून देऊन भोगवटियासी गांव दरोबस्त इनाम करार करून देऊन सनद करून दिल्ही पाहिजे, हाणून, त्याज- फर्मान करून दिल्हा. त्याप्रमाणे आपणाकडे वरून मनास आणितां, तुह्मी राज्यांतील भोगवटा चालत आला. व सरकारतर्फेने पुरातन एकनिष्ठ सेवक, तुमचे चालवणे सरदेशमुखी व बाबती ही पेशजी इनाम अवश्य जाणून, तुह्मावर कृपाळू होऊन, दिल्याप्रमाणे चालतात. त्यास, आपण तुझी बादशाही फर्मान आणून दाखविला | स्वामीच्या राज्यांतील पुरातन एकनिष्ठ से- पाहून, को मजकूर हा गांव, हक्कदार व वक, यास्तव स्वामींनी कृपाळू होऊन कसबे इनामदार व मुकासाखेरीजकरून, वाकी | मजकूरचा मोगलाई अंमल सरकारांत आला, मोगलाई अंमल व सरदेशमुखी व बाबती याजकरितां बादशाही फर्मान आपणाज- पेशजी चालत आहेत त्याप्रमाणे, देखील वळ आहे तो पाहून मोगलाई अंमल व जल, तरु, पाषाण, निधिनिक्षेपादि, देरा- | सरदेशमुखी व बावती पेशजी आपणाकडे बस्त इनाम करून देऊन हे सनद करून चालत आहे त्याप्रमाणे दोबस्त इनाम क- दिल्ही असे. तरी सदरहू रून देऊन भोगवटियास सनद करून प्रमाणे कसबेमजकूरचा दरोबस्त अंमल | दिल्ही पाहिजे. म्हणून, त्याजवरून मनास तुहीं आपले दुमाला करून घेऊन आणितां हे राज्यांतील पुरातन एकनिष्ठ तुह्मीं व तुमचे पुत्रपौत्रादि वंशपरंपरेनें इ- सेवक, यांचे चालवणे अवश्यक, यांजवर नाम अनभऊन सुखरूप राहाणे. जाणिजे. कृपाळू होऊन कसबेमजकूर हा गांव हा छ २५ जमादिलाखर. आज्ञाप्रमाण. त्यांस, हक्कदार व इनामदार व मोकासा मोर्तब. खेरीजकरून, बाकी मोगलाई अंमल व सरदेशमुखी व बाबती पेशजी चालत आहे श्री.. त्याप्रमाणे, देखील जल, तरु, पाषाण, निधि- निक्षेपादि, दरोबस्त इनामकरार करून देऊन लेखांक ६३. हे पत्र सादर केले असे. तरी सदरहूप्रमाणे १६८२ पौष वद्य १३. लेच्या दुमाला करून यांस व यांचे पुत्र- कसबेमजकूरचा दोबस्त अंमल मशारनिः राजश्री देशाधिकारी व लेखक वर्तमान पौत्रादि वंशपरंपरेनें इनाम चालवणे. प्रति. भावी पाा गांडापूर गोसावी यांसि: वर्षी नवीन पत्राचा आक्षेप न करणे. या अखंडित लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य से- पत्राची प्रत लेहून घेऊन अस्सल पत्र मार- वक बाळाजी बाजीराव प्रधान नमस्कार व निलजवळ भोगवटियास परतोन देणे. जा- आशिर्वाद. सुगा इहिदे सितैन मया अलफ. गिजे. छ २५ जमादिलाखर. कृष्णराव बापूजी व भिवराव बापूजी, उ. आज्ञाप्रमाण, मोर्तव..असे. पनाम रामडोहकर, गोत्र विश्वामित्र, सूत्र आश्वलायन कुळकर्णी कसबे मजकूर, याणी ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. लेखांक ७०. . - आहे, त्यावरून कळेल. सर्वदां पत्री संतो- श्रीगजानन. पास पावावे कृपा केली पाहिजे. कोणे- विशी आमचे विस्मरण पडों न द्यावे.उभय- ताहि वृद्धावस्था आहे. स्नेहाची वृद्धीच १६८७ आपाट युद्ध २. असावी. लोभ असो दीजे हे विनंति. श्री. चिरंजीव राजश्री विस्वासराव यांच्या सा- रमाकांत चरणी हित्यांस अंतर होणार नाही. या प्रांती स्वारी गेलियावर रजवाडियांची पारपत्ये होतील. तत्पर नारोशंकर राजेबहादर. चिंता न करावी. राजश्री महादाजी सिंदे मैत्र व राजश्री अवचितराव गणेश झासी ॥ सनधि करि दई श्री महाराजा श्री- प्रांती आले होते त्यांनी उत्तम प्रकारे बंदो- राजा नारो संकर वहादुरजीकी सरकार ने वस्त केला, हे चिरंजिवांनी सविस्तर लिग इजुर राजश्री पंडितराय विस्वासरायजीके पते असेल, त्याजवरून कळों येईल. लोभाची सिधि श्रीठाकुर माइकम-सिंधको आपर मौके वृद्धि करावी, हे विनंति. लगधामौ १ तुलारी जागीरमै तीर्थरूप लक- मन संकर कैलासवासी नै दयौ हती न करे तुमसे वाचा करि भै हाजिर हो गई. विती करित व भैहरवानगी करि बाट श्री. सनधि करी दई सु पारे जैदी सरकारकी लेखांक ६९. सेवा सुभाचिंतकी कर रहनौ अस्वन मुदि १६८७ वैशाख वय ५. सात संपत १८१८ मुकाम करदरा. राजश्री चिंतो विठल गोसावी यांति: सदरहमा मौजे मजकूर जागीर करार सेवक माधवराव बलाळ प्रधान नमस्कार करून दिल्ली अओ. घेऊन सरकारचाहती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीय लि. रुजू राहणे. जाणिजे. उ ४ रविलापल न हिणे. विशेष. पुरंधरचे जुने लोकांनी आमचें सलास. मातम मुद. नाय करून दग्याने किला घेतला मणोन ( मातच गुद.) परस्पर वर्तमान विदित जालें. त्यास, हे सनदेप्रमाणे करार गोट आमांस किमपि ठाऊक नसतां, गधी सरकार सो महमद ल्वाडी करून कर्म केले त्याचे पारपत्या- मीरखान टोके ना विसी तीर्थस्वरूपास लिहिले आहे. तुही बनायेतसानी र पा. हि विनंति फरून लबाडी केली त्यांचे पार-राय मंगेश १ मो. पत्य करवर्ग. पडिलाच्या वित्तांत संशय नये दोरम संमत १८२१ ते करण जाणिजे. ७ १८मिल्काद. महत मोतम मुद. (लेखनीमा.) (माद मुद.) . काय लिहिणे?

·: खंड १२ घा. असेल. त्यास, २५अगर शंभरा नाचे दृढतर १०० सोने. यावी ह्मणून. ७६ पाचमणी. ३ थोर दर, श्री. पर्तमान कळत नाही. त्यास, सविस्तर अर्थ लेखांक ७१. लिहित जावे. श्रीमंत राजश्री रावसाहेब १६८७ आषाढ शुद्ध ११. देशास आले. त्यांची आपली भेट झाली सविस्तर वर्तमान लिहून यादी सु॥ सीत सीतैन छ १० मोहरम. पाठवावे. येथील वर्तमान तपसीलवार कार- सौ। पार्वतीबाई योज- राजश्री दादासा- भारा, वगैरे राजश्री बाळाजीपंत यांनी कडील फरमास साहेब यांकडील नथा ४ आपणास लिहिले आहे, त्याजवरून कळेल.. माहादजी तात्या खि- करविल्या त्यास मोत्ये सारांश जातेसमई आपण आमांस सांगितले जमतगार पुसोन आ- ४ माणीक मणी दर की, वरीस भरेपर्यंत स्वहित किंवा अनहित ज्ञा करितील. तेणें- प्रा॥४दर रु॥ मनास न आणावें; त्याजमों आपले वच- प्रमाणे करावे. नाचे दृढतर धरून त्याअन्वये आहों. १२५ मोत्ये पाटल्यां- अलीकडे रु. दुसरा मार मातुश्रीबाईकडून पत्रे आली. स खरीदी करून त्यांत मजकूर की, घरी पंच्यवीस हजार त्याजपैकींच. को खर्च काढून भक्षिले, त्यास कर्जदार ६ पानड्या बिंदीच्या ऐवजाची निकड करितात, याची तरतूद २ बाळ्यांस करून पाठवणे ह्मणोन. त्यास, आझांपासी मों। यासी ऐवज आहे किंवा नाही, आणि येथें तरतूद पेट्या गळ्यां- ३ चुणी. होती अथवा नाही, हा अर्थ सर्व आपणास तील यांसी. ३ पाचाकिडे ठावकाच आहे. याजकरितां हे पत्र आपणांस १० माळेस पांच लिहिले आहे. तरी आपण पंच्यवीस हजार राधाबाई यांसि को कर्ज मातुश्रीस देवावे. आम्ही व्याजा- नथ थोर मोत्यांची सुद्धा ऐवज जेथे सांगाल तेथे पावते करूं. गळ्यांतील. करून द्यावी ह्मणून मुख्य आपणांस लिहिल्यावरून ऐवज पावेल ७६ लहान परवानगी घेऊन क-हा भरवसा जाणून लिहिले आहे. तरी २०१ रून द्या ह्मणतात. लिहिल्यामों। कार्य करून उत्तर पाठवावें. वरकड सर्व गोष्टी आपण बोलले आहांत त्याजवरी कायम आहे. कळावे. रा छ श्री. ११ सफर. लेखांक ७२० मातुश्रीस रहावयास जागा पेडगांव यावे ह्मणून करार होता. परंतु अद्यापिवर १६८७ श्रावण शुद्ध १३. ते काम जाले की न जाले हे लि। नाहीत. राजश्री चिंतोपंत तात्या गोसावी यांसि कार्य करून यावे. हे विनंति. अखंडित लक्ष्मीअलंकृत राजमान्य स्ने।। महादजी शिंदे दंडवत विनंति उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीय कुशल लिहित जाणे. विशेष. अलीकड़े आपणाकडून पत्र येऊन मणी. ६४ चिंचपेट्या १ -- ·४६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. श्री. लेखांक ७३. 4 चार, १ - कलन रसद हुजूर व्यावी लागती. यानर- रितां तुमचे प्रयोजन असे. तरी पत्र-दर्शनी १६८७ भाद्रपद वद्य ११ प्रथम. हुजूर येणे. दिरंग न लावणे. या कामास राजश्री चिंतो विहल गोसावी यांति:- स्वार, दिम्मत गणोजी कदम यांस पाठविले उपरी : तुम्ही पूर्वी पत्र राजश्री भि- असेत. तर आदा करणे. जाणिजेच ५ जमा- आहेत, मसाला रुपये एक हजार देविले काजी नाइकाव।। पाठविले ते पावले. त्या- दिलोवल. आज्ञाप्रमाण. वरून सविस्तर वृत्त कळले. त्या पत्राचे उत्तर पूर्वीच रवाना जहाले त्यावरून (लेखनावधिः) सर्व तुम्हांस इकडील भाव कळलेच. अ- स्तील. प्रस्तुत वलरामाने पत्र लिहिले होते. (सांच.) त्यांत आशय होता की, विठ्ठलरायात्रा पकंजलीनस्य मुद्रयमपरा- निराळी पने तीर्थस्वरूपांस येतात हे काय ? जिता बाजीरायतनूजस्य रघु- नाथस्य राजते. म्हणून तुमचा आशय बलरामाने लिहिला: त्यास, पत्र काही निराळे राजकारण रा- खावे, आशय कळावा, याअर्थे पत्र येथून गेले नाही. येथील इतबार सई तुम्हांवरच श्री. आहे. पत्र द्यावयाचे कारण ऐच की, लेखांक ७५. पहिले लहानमोठा निरोप सांगून पाठविणे १६८७ कार्तिक ६ ५. तरी याजबाा पाठविण्यात येत असे, त्या- अखंडित लभभीअलंकृत राजमान्य राजभी वरून त्याणेच होऊन पर येथून नेलें दरबाजीराम दि सिंद भोलि:- आहे. आणिक काही प्रकार नाही. दुसरे, तेथे तरी येथील खातरजमेचा मनुष्य मीत सितन मया व अलफ ॥ सामान सेवक रघुनाथ बाजीराव नागरकार ।। कोण आहे त्यास पत्र लिहाय ? सारांश व पडदेव उमरगर मेरे महान जी गोष्ट हेच की, संदेश वारंवार न घेणे. सिंद्याकडून तुको माग भी. जाणि, छ २३ रचिलोबल, बात काय त्याची जती सरकार कर रही लिहिणे? लागती. यामहरितो तुम योगन र असे. तरी देखा यामा श्री. विरंग न लायन लेखांक ७. मगोजी कदम पाठविले आहेत. मसाला पे १७०० देशमा १६८७ कार्तिक शुद ५. मिर्जा आदलग खुशपरत पाशद:- असत. तर आया ह... ' ममादिकाल (I) तहर व जलालत दस्त-मादा ना सीत सितन मया य आलफ. पाा मंदोहर प उज्जनयाले य मुखेड हे महाल तुझकरे सिंघाकडून माहेत. त्याची जाती सरकारात - ·४७ खंड १२.वा. श्री. ॥श्रीराम ॥ आदा कीया नहीं. और समत् १८१६ के लेखांक ७६. सालकी बाकी पंडत राघो लछमनके मार- १६८७ माघ शुद्ध १४. फत की रही है. सोवा सालकी कबजा मुकासदारांकी और सतराके सालका रुपया. श्री ले सीताब हजूर आवना. ढील न करणां. माळसाकांतचरणी मीती माह शुध १४ समत् १८२२ तत्पर खंडोजीसुत (मोर्तब सुद+) मल्हारराव होळकर. ॥ सिध श्रीसुबेदार मलारराव होलकर बचनात्. . बषतावरसींग तालुका गोपाल- पुर दिसे सुप्रसाद मालुम होय. आगे समत् लेखांक ७८. १८१६ वा सं० १८१७ दोवो साल बाबुराव कोनेरके अमलमे पंडत राघो १६८७ माघ शुद्ध १४. लछमनके मारफात बाकी रुपया रहा है. माळसाकांतचरणीं सो हीसाब कबजमोजब सरकारमे रुजु- तत्पर खंडोजीसुत वात कर बाकीका फैसला कीया चाहिये. मल्हारजी होळकर. तो तुम कुल हीसाब दोना सालका ॥ सिध श्रीसुबेदार मलारराव होल- और कबजे मुकासदारोकी होय सो ले कर बचनात्. चतुरसींग वा भीमसींग दिसे सीताब हजूर: आवना ढील न करणा. सुप्रसाद मालुम होय. आगे तुमर्को सरकारके मीती माह सुध १४ समत् १८२२. रैषाहजान तालुका इंदुर षीका समय (मोर्तब सुद+) १८१७ के. सालकी जमा.. हजुरसुं करार करदई सो करार: मोजीब रुपया आदाकी- या. नही और पंडत राघो लछमन इनकी ॥ श्रीराम ।। चीज़बस्त तुमने लइये बात अछी न करी. लेखांक ७७. हाल देष ते परवाना पंडत मसारनीलेका १६८७ माघ शुद्ध १४. राजीनामा और सतराके सालके कबुली- श्री यत माफक रुपया ले सीताब हजूर आव- नां. ढील न करणां. मिती माह शुध.१४ माळसाकांत- चरणी तत्पर ख- समत् १८२२. ( मोर्तब सुद:+) डोजीसुत मल्हा- रजी होळकर. । सिध श्रीसुबेदार मलारराव होलकर लेखांक ७९. "बचनात्. बिसालसींग तालुका लाहर दिसेसु. १६८७. प्रसाद मालुम होय. आगे अमृतसिंग हजुर राजश्री नारोपंत नाना गोसावी यांसिः आय समत् १८१७ के सालकी कबुलीयत अखंडित' लक्ष्मीअलंकृत राजमान सरकारमे लीपदइ है. सो रुपया सरकारमे स्नेहांकित महादजी सिंदे दंडवत श्री:

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनं. उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीय कांहींच बंदोबस्त आपण करीत नाहीत, कुशल लिहीत गेले पाहिजे. विशेष. पूर्वी यावरून अपूर्व आहे. याउमरी तरी दोन च्यार पत्रे आपणास पाठविली त्यांचे श्रीमंतांची मर्जी काय है गनास आतून उत्तर आले की, दरबारचा बंदोबस्त करितो. ल्याहावे. त्याप्रोच वर्तणूक केली जाईट. आणि देशीहून वर्तमान आले की, लोकांचे आज पंचवीस हजार फौज आमापाशी घरी चौकिया बसऊन उपद्रव केला आहे व मसोन, माघील बखेड्यामुळे मोठ्या मन. महालींहि जप्ती केली. एशियास, पूर्वी कच्चे सव्यास उपयोगी पडत नाही. याकरिता वर्तमान इकडील में जालें तें लिहिलेच लि॥ असे. ॥ छ. २२ राफर. यात आहे. तरी आपण व राजश्री विष्णु महा- काय लिो ? लोभ असो दीजे. हे विनंति, देव एकत्र होऊन दरवारचा बंदोबस्त ( गोर्हग सुद.) करावा. आपण उभयतां करितील ते आमांस श्री जोतिःस्वरूप मान्य आहे.. प्रस्तुत इकडील वर्तमान चरणि तत्पर जया- कोटेयाजवळ मुक्काम आहे. कोट्याची जीसुत जनकोनि खंडणी जाहली व मारवाडचीहि खंडणी सिंदे निरंतर छोऊन विल्हेस लाविलें. अतःपर राजश्री मल्हारजी होळकर यांजकडे जात आहो. श्री. त्यांचा मुक्काम प्रस्तुत दतियानजीक आहे. लेखांक ८०. ते आह्मीं एकत्र होऊन कितेक सरकारी १६८८ वैशाख पप ३. फामें मातबर करावी, हाच अर्थ चित्तांत राजश्री चितो पिछल गोसावी याति:- धरिला आहे, दुसरा प्रकार नाही. लोकांचे उपरी मोरो नरहरी यांस जामीनावणी घरी चौक्या बसल्या आहेत, याजमुळे लोक तगादा जादाला आहे. त्यास, मारमिले। दिलगीर आहेत. परंतु कांदी आमाश मुंता नाही. तरी तीर्थयामिनी रन सोडून जातात, ऐसा अर्थ नाही. तशाही- मोइन देवणे. म्हणून तुम्शंस ती शिक्षिक मध्ये लोक दिलगीर जाइलियाने साहेम- होते; परंतु त्यास अपावि गौर नाही, काम निखालस होत नाही. याजकरितां उभ- जामीनाविकाच अटकार लामा यता आपण चित्तायर धरून, जेणेकरून तुम्ही दरम्यान होऊन या कारण मानि चोकिया जप्ती उठोन सरदारीचा बंदो- यांजकडे गुदाप हार मान मात्र वस्त होय, तो अर्थ कराया. आमची धणि-पाम्न जापाड करून सामाई, हे याचे पायर्यापाशी एकनिष्टता आहे. दुसरा मटर फोन को नागार मी अर्थ काही नाही. ऐसे असोन, देशी तीर्थालापा कागद नारिया उपद्रप कराया यति पणियाची किफापत लाऊन देणे. . आहे की काय, येषिती श्रीमंतासही पोलिदिल्यामों का मानना लिदिली आहेत. प्रपिट करून, उत्तरे पाठ-गानि १७ भादा यापी. सर्व प्रकारें भरपसा मापला. ओलिल? असता लोकाचे घरी उपाय होतो , मादलपी जती ली तपास अगापि - ·खंड १२ वा. श्री. लेखांक ८१. ( मोर्तब सुद.) श्री. लेखांक ८३. श्री. येणेंपो च्यार कलमें करार केले असे. तरी इमानेइतबारें मामलत करून, कचा १६८८ ज्येष्ठ वद्य १. हिशेब समजावीत जाणे. जाणिजे. छ राजश्री रामाजीपंत यांप्रतिः सफर. बहुत काय लिहिणे ? हे विनंति. बापूभट आशीर्वाद उपरी. लेह्यास कारण की, श्रीमंत चिंतो विठल तात्या यांनी बार. चादशीचायी राम आझांस दिल्हा. त्याचा चकनामा व नारो शंकर यांचे पत्र वेद- मूर्तीस देणे, ह्मणून अलाहिदा 'तुझांस आला- १६८९ आषाढ शुद्ध १०. त्यावरून तुझी दोन पत्रे आह्मांस पाठ, राजश्री अखंडित लक्ष्मी अलंकृत राज. विली. कळावे ज्येष्ठ वद्य प्रतिपदा चंद्रवार, बहुत काय लिहिणें ? हे आशीर्वाद. मान्य स्ने।। केदारजी सिंदे ० दंडवत. सु।। समान सितैन मया व अलफ. प॥ सिंदखेड येथील अंमल तुम्हांकडून दूर करून साल- लेखांक ८२. मजकुरापासून राजश्री यांजकडे सांगितला असे. तरी तुह्मीं दख- १६८९ आषाढ शुद्ध १०. लगिरी न करणे. मारनिले अंमल करतील. राजश्री कमाविसदार पा सिंदखेड यांसि:- प|मजकूरची ठाणी असतील ती यांचे अखंडितलक्ष्मीअलंकृत राजमान्य स्नो स्वाधीन करून कबज घेणे. जाणिजे क. केदारजी सिंदे दंडवत. सुाा समान सितैन | सफर बहुत काय लिहिण ? हे विनंति. मया व अलफ. पामजकूर येथील अंमल पेश- (मोर्तब सुद.) जीचे कमावीसदाराकडून दूर करून साल- [श्रीजोतिस्वरूपचरणिं मजकुरापासून तुह्मांकडे मामलत सांगोन रस- तत्पर तुकोजीसुत के- दकरार २२००० बावीस हजार करार केले दारजी शिंदे निरंतर.] असेत. तरी माहाली अंमल बसलियावरी भरणा करून कबज घेणे. यासो मामलतसमंधे कलमें. लेखांक ८४. (श्रीजोतिस्वरुपचरणिं १६८९ कार्तिक वद्य ११. तत्पर तुकोजीसुत केदा- चिरंजीव राजश्री राव यांसिः- रजी शिंदे निरंतर) रघुनाथ बाजीराव आशीर्वाद उपरी ये- रसदेचा ऐवज फि- व्याज एकोबा शिर-थील कुशल जाणोन स्वकीय कुशल रेतोपर्यंत मामलत स्तेपो मजुरा प- लिहीत जावे. विशेष. मौजे साकोरे, पो कांटू नये कलम. १ डेल. १ माणिकपुंज, हा गांव राजश्री त्रिंबक आल्फ फितूर मुलूक सिबंदी माहालमार सूर्याजी यांजकडे आहे. तो त्याकडे चाल- पेशजीपों मजुरा वावा, येविसीचा करार सालमजकुरी पडेल. कलम १ समान सितैनांत श्री. शिरस्तेपों मजुरा देऊं कलम. १ * - ·५० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. लेखांक ८६. . - पलेंजवळ मानिलेचे गांवाविसी कोण्ही श्री.. वालमेल करील, तर त्याचे न ऐकावे. मा- रनिलेकडेच सुदामत चालत आल्यामों सुरळित चाले ते करावें. राजश्री चिंतामण १६९०. हरि मौजेमजकुरास उपद्रव करितात. त्यास आमचे मारफतीचें. सु॥ तिसा सितैन मया यादी राजश्री दादासाहेबांकडे कर्ज ताकीद करावी. राा छ २४ जमादिलाखर व अलफ. बहुत काय लिहिणे ? हे आशीर्वाद. १००००० रुद्राजी गिरमाजी. श्री. ३०००० किता रुद्राजी गिरमाजी. लेखांक ८५. ३०००० सदाशिव अंबादास. १६८९ कार्तिक वद्य १२. ९००० दहीवेलीची मामलत अज-' अखंडितलक्ष्मीअलंकृत राजमान्य राजश्री मासे. चिंतो विठल गोसावी यांसि:- १५००० किता नांवाचे स्मरण नाही सेवक माधवराव बल्लाळ प्रधान नम- १८४००० स्कार उपरी येथील कुशल जाणोन स्व- २५००० शिदाप्पाशेट वीरकर, कीय लिहीत जाणे. विशेष. शिंदे येतात २०९००० येतात ह्मणून तुह्मी बोलत गेला व त्याची ही पत्रे च्यार महिने येतों येतो ह्मणोन श्री. येतात; परंतु हा कालपर्यंत त्यांचे येणे होत नाही. कारभार तो जाला पाहिजे. लेखांक ८७. हिंदुस्थानांत फौजा जाऊन बंदोबस्त व्हावा १६९२ मार्गशीर्ष वद्य ५. लागतो. त्याणी विलंब लाविला तर कोठ- नकल. वरी वाट पहावी ? जरी आठा रोजांत राजमान्य राजश्री भास्कर बल्लाळ गो. सत्वर येत असिले तर उत्तम. यावे. नाही सावी यांसिः-- तरी करणे तसे करावे लागेल. जाणिजे. छ सेवक माधवराव बल्लाळ प्रधान नम- २९ जमादिलाखर, सुाा समान सितैन मया स्कार. सुा इहिदे सबैन मया व अलफ. व अलफ. बहुत काय लिहिणे ? विसा तीर्थस्वरूप राजश्री दादासाहेब यांजकडील दिवसांत त्यांनी निघोन चालते व्हा. ते तर जाहाले नाही. अद्याप निघावयाचे वत- अनुष्टाने आनंदवलीस नेहमी चालतात. तर जाहाले नाही. अद्याप निघावयाचें वर्त- त्यांपैकीं येक अनुष्टानाची वर्णी वो रा- मान कळत नाही. यास्तव लवकर काय जश्री नारायणभट पैसास, वास्तव्य श्री- कळावें. दोहींकडून काम बुडवावें हें ठीक क्षेत्र व्यंबकेश्वर, यांजकडे नेहमी सांगणे. नाही. उत्तर रवाना सत्वर करणे. जाणिजे. जाणिजे. छ १९ साबान, आज्ञापमाण. छ मजकूर, बहुत काय लिहिणे ?. (लेखनसीमा.) -- ·खंड १२ वा. ५१ 4.4.2 Mr. श्रीमातंडभैरव. श्रीमार्तडभैरप. लेखांक ८८. लेखांक ९०. १६९४ आपाड यथ ७. १६९५ पौष वद्य १३. श्रीमत् राजश्री पंतप्रधान स्वामीचे से राजश्रियाविराजित राजमान्य राजश्री देसी:- भावान नाईक राक्षे स्वामीचे सेवेसीः- विनंति सेवक भगवंतराज शंकर कृता- पो भगवंतराप शंकर सा नमस्कार नेक सा नमस्कार विज्ञापना. भवानी ना- विनंति उपरी. राजश्री बाबूराव रामचंद्र ईक राक्षे श्रीगोंदकर व गोपाळ नाईक राक्षे योसि को ५२०० पांच एजार दोनशे या उभयतांच्या भाऊपणाच्ण यांदियाचा तुझांकडून देविले आहेत. हे वैशाखअखेर कजिया आहे. त्यास, भवानी नाईक यांस देणे. मित्ती सके १६९५ विजईनाम आम्ही जामीन जालो. मुदतीस न आला संवत्सरे, पौष वय १३, मुाा तुंगभद्रातीर. समय त्याचे कर्ज मातुश्री सकुबाई सिंदे ज्येष्ठ शुध प्रतिपदेपासून सो पुढे राहिले तर याजकडे आहे. रुपये ४०... चाळीस दर सद्दे को 110 मा व्याज देऊ. हे खत इजार आहे. तो ऐवज उभयतांचा कजिया लिई सही. विल्हेस लागतो नाईकमजकूर यांस ऐवज हस्ताक्षर कृष्णाजी सखदेव, दिशामार, देणार नाही. स्वामींची आशा येईल तेव्हा देऊ. ज्यास ऐवज देवाल त्यास देऊ. श्री. मित्ती सके . १६९४ नंदननाम संवत्सरे, लेखांक ९१. आषाढ वद्य ७ सप्तमी. सेवेसी श्रुत होय. १६९५. हे विज्ञापना. यादी मोगलाई अमलाच माहाल सु॥ अर्वा सन- श्रीशंकर. किता-- किता--. ० पाा पडदूर १ को पानगांव १६९५ भाद्रपद शुद्ध ६. १ को रमणपूर राजश्रियाविराजित राजमान्य राजश्री १ पावासीम १ को खलविरें रामाजी जनार्दन स्वामीचे सेवेसी: १ पा जिंतूर १ को शाहागड पे॥ लक्ष्मण अप्पाजी सा नमस्कार! १ पाा बर्दापूर १ को भोगाव विनंति उपरी. सैद अवजल्याची जमीन १ पा साराले १ कोटाकळी राजश्री तात्याजवळ गहाण ठेवावयाचा लालाईची करार केला. त्यास, हाली तूर्त ऐवज पांचशे १ पाा पोहनेर १ अंदूरे वगैरे गांव त्यास दिल्हे आणि पुण्यास पत्र पाा आहे. धारूरपैकी कदाचित त्याही जमीन न ठेविली तर १ पाा वळूर १ अष्टी सैद सदरहू पांचसे को एकोन्याचे मित्तीने देऊ. जुनदीची मित्ती शके १६९५ विजयनाम संवत्सरे, भा- १ पा शेलगांव १ पा टाकळीपों द्रपद शुद्ध६. बहुत काय लिहिणे? हे विनंति, फुटगांव राजे वि- नायकदास याजबा -- लेखांक ८२. १ पा नरसी - ·પર मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. १ पा लोणार ३ लेखांक ९२. 4 ४ पा अंबाडपों छ २५ जमादिलावल सुा खमस सबैन. फुटगांव मोकळीक सनंदा असत. १ पा बाह्मणी १ बाल्हेगांव १ नारो कृष्ण तरवे सर-सुभेदार १ पाा पाचळेगांव १ चंदनपुरी पा खानदेश. १.पा कोसडी १ कडेठाण १ जमीदार. १.पा वेस १ दरेगांव १ मोकादम, १३ ४ १ मौजे कसनेर १४ श्री. लेखांक ९३. माहोल व गांव २७ १६९६ भाद्रपद वद्य १. राजश्री चिंतो विठल स्वामी 'गोसावी श्री. यांसि:- विनंति उपरी, हैदर नाईक याजकडे साल १६९६ आषाढ वद्य १२. गुदस्त तीर्थस्वरूप राजश्री दादासाहेबी ऐवज यादी त्रिंबक सूर्याजी विज्ञापना ऐसीजे. करार केला. त्यापैकी राजश्री कृष्णाजी नाईक दातार यांस दोन लक्ष रुपये द्यावयाचा सुरा खमस. सेवकाचे गांव ज- तासी माहाल ता ठराव तुमचे विद्यमाने आपाजी-राम यांज- फ्त आहे ते मोकळे अवचितगड येथील |वळ जहाला. त्याविसी मागे तुमचे व करावयाच्या सनदा हवाला पुरातन गणेश नाइकाचे पत्र घेऊन आपाजी-राम याजकडे पाठविले होते. त्याचे जाब आले खानदेश व पाल ह- सूर्याजीचे नांवें चा- बेली मामलेदार व लत आला. हाली ते पाहून, नाइकांस दाखऊन, राजश्री जमीदारास सनदा. राा बाजी गोविंद नारो आपाजी याजकडे पाठविले आहेत.ते १ कसबे साकोर पाा याणी आपले भावा- तुह्मासी बोलतील. त्याविसी फिरोन कागदपत्र माणिकपुंज. च्या नावे करून घे- काय लागतील ते तयार करऊन, नाईक १ मौजे नरें, ताा पा- तला आहे. तो पे. सांगतील त्याप्रमाणे ऐवज आणावयाची ल्हवे. शजीपों चालवणार ततूद करून, ऐवज सरकारांत सत्वर येई ते करणे. जाणिजे. छ १३ रजब, सुरा धणी समर्थ आहेत. खमस सबैन मया व अलफ. हे विनंति. दोन गांव दौल- सालिना मोइना. तींचा बंदोबस्त जा- १५० मोईन तूप. श्री. ल्यानंतर तुझांकडे लेखांक ९४. चांकरीत दिल्हे जा. १६९७ चैत्र वद्य २. तील. तेल वजन पक्के । चैत्र व॥ २ हवशास पत्र की आ. तूर्त साकोरे याची दरमहा ४४३॥ साहेबानी शेकअली जमातदार याचे जबा- "मोकळीक चिटी देणे. नी मजकूर ऐकोन मेहरबानी करून खत २ २४ पोरगा. ३६ दिवट्या करार.

·खंड १२ वा. १ पाठविलें तें पावोन खुषवक्ती हासील जाली. शाहामतपन्हा यांजसी जवाबसाल होऊन कितेक मजकुराचा मारनिलेचे जबानी कलमी केला जाईल. पेशजी इज्जतमहा हवाला देऊन लिहिला तो कलम जमात- दादो मल्हार मोहिबानजीक रवाना केले दार याणी येथे येऊन आपले दिलांतील ते जाऊन पोहोंचोन मजमून मालूम केलाच अर्थ जाहीर केला. तो दर्याप्त करून बयान- असेल. तरी ज्या बातेंत दुतर्फा. दोस्ती वार हकीकत हजूर श्रीमंतसाहेबाकडे अर्ज- इज्यानेबाचे दरम्यानगिरीने चालेल तेच दास्त लेहून पाठविला असे. हुजुरून हुकूम बात दिलांत आणावी यांतच नफा असे. आल्यावर साहेबांस जाहिर करूं. कितेक ज्या बाता त्या मकानी असतां रुबरू बो- मजकूर जमातदार मारनिले याचे जबानी- लण्यात आल्या होत्या, त्याप्रमाणे गुदस्तां वरून कळतील. दरपेष अंमलांत आल्या. याची हायेस दि- लांत आलीच असेल. हेच जाणून दोस्तीचे हू. जागा कलमी केले आहे. ते दिलांत यावें. लेखांक ९५. परस्परें दोस्ती यांची व मोहिबाची असावी, १६९७ चैत्र वद्य ७. यांत नफाच दुतर्फा आहे. व दीगरबात अजम वुइलिम हारनबी इस्कोयर प्रजी- परस्पर असिल्यानी नफा नाही, हेच इजाने- देत गोवर्णदोर जनराल बंदर मुंबई | बाच्या बातांत व दोस्तीचे जागां मालूम दाममहबतहः- व्हावें, सबब कलमी केले आहे. तरी हे शाहामत अवली मर्तबत हशमत व बात दिलांत आणून जवाब पाठवावा. २॥ मजीलत मवलात दस्तगाहाय अतिजाद छ २१ सफर, ज्यादा काय लिहिणे ? हे दोस्तां अजि ज्यानीब [चतीं विठ्ठल सलाम किताबत. अजाम आंके येथील खैरखुशी जाणून आपली खैरखुशी हमेषा कलमी करीत गेले श्री. पाहिजे. दीगर. बहुत रोज मोहिबाकडून खत येऊन खबर मालूम होत नाही. या- १६९७ श्रावण. जवरोन ताजन दिलांत आले आहे. तरी श्रीमंतास जाबसाल ल्याहावे. इष्टोला- हे बात दोस्तीचे जागां लाजीम नसे. खत- विसींचा मजकूर येण्या राहण्याचा तेथे खतूत हमेषा पाठऊन दिलखुषी बैयैत दोघे ममतेचे आहेत. शाहामतअवलीपन्हा महादजी १ मेस्तर होम. १ मेस्तर इटली, सिंदे फौजसुद्धा शाहामतपन्हा तुकोजी गाईकवाडापों. दाहा किटीणीकडे होळकर फौजसुद्धां गुजराथप्रति दरकुच आले. पाो “साडेसाहा सरकारांत आले. येऊन नर्मदापार मुकाम केला आहे. इजा- बाकी ऐवज अमानत ठेवावा. दरमहा नेबाही याचे सोबत आहेत. त्यास, याची घेतला पाहिजे, ह्मणून किटीण : ह्मणतो. व मोहिबाची दोस्ती एकरंग चालावी हे त्यास, दरमाहांत - माहाल .लाऊन दिल्हे इजानेवाचे दिलांत येऊन हे खत कलमी आहेत. मसलत सेवटास : गेली पाहिजे. केले आहे. तरी आपले दिलांतील खुला त्यास, जनरालास पुसोन दोहोंचे : जमेची • ; शाचा मजकूर कलमी करावा. त्याबमोजी घेऊन पाठवणे ह्मणून पत्री आज्ञा. त्यास, . लेखांक ९६. करावे.

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. दरमहाचे ऐवजांत गाइकवाडाचा ऐवज उचित. आपला काल प्रतिकूल आहे. या घेणे; हे सेंवकास अगोदरच समजले आहे. समयांत एकादी गोष्ट बोलता बोलतां व सेवेसीही लिहिले आहे. हाली यास पुसावें त्याणी वाईट मानिल्यास जर सनद त्या- तरी हे ऐवज देवीत नाही आणि उगेंच जवळ नसिली तरी पुढे ऐवज सरकारांत इलके व्हावेसें होते. महालाचा तपसील मागतील. यास्तव समज द्यावी. याशिवाय तरी उज्याड मुलुक आहे. आमोद तरी ने- कांहीं दिक्कत असिल्यास आज्ञा व्हावी. १ हमी दिल्ही. हसोटचा कजीया ऐसा. हे सुरतकर मोगलाकडील बाकीचा फडशा तपसिलाखालीच जे समजोन काही निमेवर जाला. त्यास सान्या ऐवजाचे क- बोलिलो नाही. बंगाल्याचा हुकूम आलि. बज सुरतकर मागतो. येविसी जनरालास यावर सर्व नीट होईल. बोलोन साराच ऐवज सुरतेस येई, ऐसी कारनेलीची वाईट गोष्ट जनरालाजवळ पत्रे पाठवावी, भडोजेस निम्मे, सुरतेस नि. आजपर्यंत बोलिलो नाही. व मागील म्मे, ऐवज द्यावा, ऐसा करार. तेव्हा करा- गोष्टीचे प्रयोजनही नाही. सेवकाचा दोष राप्रमाणे त्याजवळ दस्तऐवजी असली निवारण व्हावा ह्मणून दुभाषास दाखवाव- पाहिजे. याकरितां सेवकाचे पत्रावर मोहर करून 'पाठविली, ह्मणोन पर्वी आज्ञा. त्यास, श्री. मोहरे, पत्रच आले नाही. तेन्हां शोध लेखांक ९७. करावा. १६९७ भाद्रपद शुद्ध ४. ओझ्यास उंटें पन्नास व सासे बैल दि राजेश्री लक्ष्मण आबाजी गोसावी यांसि:- ल्हे असतां, हजार गाडे आणावयास डब सु। सीत सबैन मया व अलफ. राजश्री ईस माणसें किटणीने पाठविली आहेत.येविसी विश्वासराव यशवंत याची पत्रे सुरत अठा- बोलून हुकुमापों चालत ते करणे, ह्मणून विशीतून आली. त्यांत मजकूर लिहिला पत्री आज्ञा. त्यास, खंबाइताहून निघते की, सरकारची फौज माहालचे रखवाली- समयीं आमचें वो दोन तक्षिमा न चाले करितां सोनगडाकडे गेली. हेबातमी फितुरि-. म्हणून राहिले. एक तक्षम मात्र आले. यांचे फौजेस कळोन, सोनगड डावा त्यास, तंबूखेरीज इंग्रजाची हैराणगत टाकून, फितुरियांची फौज सरकारचे जाली, म्हणोन मेस्ता वारलीस बोलत कजिस आडवी आली, असें वर्तमान आले. होता. त्यास, वोझ्याविसींची. गोष्ट त्यास त्यास, सरकारचे फौजेची मदत लौकर रुचणार नाही. यास्तव तूर्त बोलणे ठीक झाली पाहिजे, याजकरितां हैं वर्तमान नव्हे. बंगाल्याची अवधी होऊन जाजती करणेल किटिणीस कळवून, तिकडील दिवस जात आहेत. तात्पर्य उगेंच रहावे हे रवानगीचा निश्चय करून, उत्तर लौकर ठीक दिसते. पाठवणे. याखेरीज कलमें उगवावी:- अवधी राहिली नाही. प्रसंगास्तव बो- दरमहाचे पांच ल. १ निम्मे मुलूख अ- लितो. आज्ञेपूर्वीच सारे अर्थ सेवकाचे शांत गुजरात वगैरे थवा रुपायास दर- ध्यानांत आहेत. परंतु हा समय नाही. रसद व फत्तेसिंगाक. माहाचे उशीर लाग- याचा संतोष राहून जे होईल ते करणे डील धरूं नये, ल्यास त्या वेळेस कुच . .

·खंड १२ वा. ~~~~ लेखांक ९८. १. १ त्याणी रोख पाठ- करून हमराहा पार- पाठविलें की श्रीमंतांनी फत्तेसिंग याजपासुन वावे. पत्त्यास चलावे. रुपये व्यावयाचा करार केला, यांत आमची मजकूर गुजलन ठीक करणे. जाणिजे. खुषी आहे ह्मणोन पत्र पाठविले असतां ( लेखनावधिः) आतां कां श्रमी होतात ? त्यास, मीही समयिक उत्तर केले. त्यास, याप्रमाणे सेना- श्री. खासखेल याणी पत्र पाठविले की काय, याचा शोध उगाच असावा.' १६९७ भाद्रपद शुद्ध १३. मेस्तर शहाकडे काही अपराध असल्यास श्रीमंताकडे पत्रे रवाना, भाद्रपद शुद्ध महिन्या पंधरा दिवसांत छाण करतां कले, १३ गुरुवार मुकाम भडोजः- ल. अंगी असल्यास त्यास बरतर्फ करणार, मेस्तर माष्टीन व भेस्तर फ्लेचर यांचे त्याजकडे दोप फार आहेत, ह्मणोन इष्टोल ह्मणणेः लडाई बंद जाइलियाची तकसीर सांगत होता. जनरालाकडे अथवा कोपल याजकडे नाही. नर्मदेत पूर मातबर आला. यामुळे बंगाल्यांतून हे गोष्ट जाली आहे. इतके उभयतां मेस्तरांनी आमांस राहऊन घेतले. र दिवस सरजनराल नव्हता. आह्मी श्रीमं. पाणी उतरले झणजे जावे. पलीकडे कीम ताची कुमक केलियावर विलायतेहून आला. नदी आहे तीस पूर आला आहे. नर्मदेचा त्याजकडे मेस्तर टेलर पाठविला आहे. पूर. उतरेल तेव्हां तेथें उतार सांपडेल. तेथे पंधरा दिवस, निदान वीस दिवसांत नावा नाहीत.उतार अवघड.ह्मणोन राहऊन बंगालियास पोहोचेल. तो सरजनरलास वेतले. समजाऊन सांगोन खामखा गेल्या दिवसा मेस्तर शहाने मुंबईचे कोसलदारांची व पासून दीड महिन्यांत परवानगी घेऊन जनरालाचे मर्जीची माहितगिरी सांगितली. पत्र पाठवून देईल. तोपरियंत श्रीमंतांनी प्रस्तुतची गोष्ट बंगालियांतूनच जाली आहे. स्वस्थ असावे. इंग्रेजी लष्कर श्रीमंतासमागमें मुंबईवाल्यांस अभिमान पडला आहे. ते राहील. जनरालाने श्रीमंताचा हात धरिला श्रीमंताचा हात धरिला तो सोडणार नाही आहे तो कदापि सोडणार नाही. श्रीमंताची व दिलगीरही आहे. कारण दुसरा जनराल बाज़ी सिध्धी जाईल.फिकीर करूं नये.बंगा- विलायतेहून केला तो लेवाले मुमईकराची मोष्ट ऐकतील, ऐसे महिन्या पंधरा दिवसांत मुंबईस पोहचेल. दृष्टीस येते. याप्रमाणे बोलले. तेव्हां श्रीमंताकडून जो लाभ होणें तो नव्या करनेल यांनी निशापत्र जातीने लेहून जमरालास होईल, आपल्यास काही नाही दिल्हें. हे मिस्तर माष्टीनास व मेस्तर फ्ले- ह्मणोन दिलगीर आहे. सारांश, आपले चर यांस ठाऊक नाही. हे वर्तमान थोडेसे काम विलायतेशिवाय होणार नाही.खषकी- कळल्यावर त्याणी आश्चर्य केले. या उभ- चे वाटेनें कोणी शहाणा माणूस' .पाठवि- यतांस ठाऊक नाही, तेव्हां जनरालासही ल्यास आठ दहा महिन्यांत बंशेबस्त पक्का ठाऊक नसेलसें आहे. ते मुंबईस गेल्यास होऊन येईल. याप्रमाणे सांगितले. त्यांचे सर्व · कळेल. उभयतां ह्मणत होते की, मान जावयाचे दिसते. स्पष्ट बोलोन दाख- गोविंदराव गाइकवाड यांनी जनरालास पत्र वीत नाहीत. परंतु यास रवाना २ .

·५६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. -- १ पत्र लेखांक ९९. सला : ठीक नसे. याविसी बापू सारस्वतासी त्यावरून मित्ती लिहिली असे व पत्र दिल्हें तें बोलिलो आहे. हा निवेदन करील. १ पाठविले आहे. सेवसी पावेल. पुसेवेसी. विज्ञापना. मेस्तर माष्टीन येणेप्रमाणे येथील वृत्त कच्चे सेवेसी व मेस्तर फ्लेचर उभयतां आमचे बिराडास कळावे ह्मणोन लिहिले आहे.सुरतेस जाऊन, बुधवारी सायंकाळी येऊन सांगितले की, गंभीरास बोलून, जलदीने मुंबईस जातो. श्रीमंतास लिहिणे की, कोणेविसी फिकीर | उभयतां मेस्तर ज्या गलबतावर बसोन न करावी. मेस्तर माष्टीन गंगाबाई प्रसूतसमई मुमईहून आले, तें ग़लबत चांगलें. पुण्यांत होते. त्यास पुत्राचा संषय पुसिला. त्याजवर बसोन जाणे, म्हणोन उभयतांनी त्याणी सांगितले की,मसूत जाली तें अर्भक | सांगितले. त्याप्रमाणे जातो. जनरालास निवर्तलें,उपरांत दुसरे घेतले असेल, निवर्त- स्वामीचे कामाचा अभिमान बहुत पडला ल्याची खबर आमी ऐकिली, पांचजणी आहे की, केली गोष्ट सिद्धीस न्यावी, बायका गरोदर जवळ होत्या. याप्रमाणे याप्रमाणे बहुतजण इंग्रेज सांगतात. सांगितले. १ सेवेसी श्रुत होय. हे विज्ञापना. श्रीमंतांस आह्मी पाठविले आहे की, कामकाज लागल्याची आज्ञा श्री. करावी ह्मणोन मेस्तर माष्टानाने सांगितले. उपरांत बापू. सारस्वताची गांठ घालून दिल्ली १६९७ आश्विन शुद्ध १५. जे,सरकारचे कामकाज आज्ञेवरून हे तुझांस शेवेसी लक्ष्मण अपाजी कृतानेक सा सांगतील, त्याप्रमाणे करून देत जावे. नमस्कार विज्ञापना ऐसीजे. येथील वर्तमान त्याणी कबूल केलें. अनुष्टानाच्या ब्राझ- ताा आश्विन शुध्ध पौर्णिमा रविवारपर्यंत णाचा मजकूर सांगितला. त्याचे हरएक | महाराजाचे कृपेंकरून यथास्थित असे. साहित्याविसी कबूल केले. त्यास , महारा- विशेष. मुंबईस पोहचल्यावर जनरालाची जांनी या उभयतांस पत्रे व किरकोळी भेट होऊन बोलणें जालें. त्या मजकुराची आज्ञा करणे ते करीत जावी. आज्ञेप्रमाणे पर्चे दोन सेवेसी पूर्वी पाठविली आहेत. करितील. पावोन वृत्त कळलेच असेल. जनरालास आज्ञेचे अन्वये निकडीने मुंबईस पोहा-अभिमान मोठा पडिला आहे. मेस्तर टेलर चावें, .ह्मणोन कस्त करीत आहे. परंतु खामखा काम करून येतो, हा भरंवसा पर्जन्य भारी व कीम नदीस उतरावयास यांस आहे, त्याचे पत्र यावयास पन्नास उपाय नाही. यास्तव एक दिवस अधिक दिवसांची मुदत जनरालानी सांगितली १ होती. त्यास, तेरा दिवस जाले.' बाकी लागला. मेस्तर: होमाने सरकारांत पत्र इष्टोलाचे सवा महिन्याची प्रतीक्षा आहे. आज्ञेपों लखोट्यांत घालून पाठविलें. रूबरू नेऊन खर्चाविसीचे मार बोलिलों, परंतु ते गोष्ट गुदरणे, ह्मणोन त्याजला लिहिले. मेस्तर घडत नाही. तपसीलवार पूर्वी लिहिलेचो टेलर बंगालियास श्रीमंताचे कामाकरितां असे. हाली नवीन मजकूर बातमी:- गेला, भाद्रपद शुद्ध ३ मंगळवार, आज बारभाईची काही जमीयत चार हजार- गांव दहा दिवस जाले, .ह्मणोन सांगितले. पर्यंत. साष्टीचे रोखावर तळोजे म्हणून १ ..

·खंड १२ वा. ५७ कलम १ आहे, तेथें खाडीपलीकडे आली. तेव्हा करनेल अपटण बंगाल्याहून पुरंधरास जनरालानी आपली जमीयत साष्टीचे रवाना जाला होता तो निजाम अलीखान कुमकेकरितां हजार माणूस मदरासी पाठ- याचे मलकांतून बारभाईचे अमलाचे वून ठाण्याचा बंदोबस्त केला व पुरं धरास सदरेस येऊन पोचला. इंदोरी म्हणून पर्ने पाठविली की, लढाई बंद बंगाल्यांदन गांव आहे. त्या सुमारास कोणी दगा करून जाली असतां साष्टीवर तुमची जमीयत मारून टाकिला. बहुतशी जमीयत समागमें आली हे काय, तसंच तुमच्या मनात नइती. होते त्या सान्यांस मारिलें. बारभा- असिलें तरी सांगणे. या अन्वयें पाठपिलों ईचे अगलांत मारिल. याम येथे खबर असेत. हे गोष्टीस बारा दिवस जाले.अयापी आली आहे. लिहिलं आले नाही. खबर बारभाईची जमीयत तळोज्यासच असे.बार- मान आहे. पकी असली तरी दुणावेल. भाईकडून अंतर पडा म्हणजे बंगालवाल्यास लिहिली येतील. शोध करून मागाहून जाबसाल करावयास येईल. याशों कलह सेवेसी लिहितो. कलम १ निर्माण जाला आहे. परंतु विस्तार होता गेनापहणाहून कासीदपने येऊन मुंबई- दिसत नाही. वाल्याकडे येत होते. ते पर्ने कल्याणास जलदीने खुपकीने पत्रे स्वामीकडे पाट- यांनी धरून पुण्यास पाठविली. कासीद वावी तरी, सांपत बारभाईनी बंदोबस्त फार कैदेत होते, त्यांतून येकजण पळोन आला. केला आहे. कासीद निभणार नाही. त्यावरून बारभाईचे कारकून येथे आहेत, यास्तव जलमार्ग रवाना करितो. ही पो- त्यांस पत्रे आणून देणे म्हणून ताकीद चावयास च्यार दिवस अधिक लागत केली. तथापि अद्यापि पत्रे इंग्रजाचे हातास असतील, परंतु खुपकीने उपाय नाही. आली नाहीत. याप्रो किरकाली गोष्टी जहाजांतून रवानगी परतंत्र म्हणून विलंब होऊन, इंग्रेजास विषाद येत असतो. कलम १ लागतो. कलम १ जनरालास बंगाल वाले आपले ऐकतील- पुाा. मर्जी प्रसन्नसी दृष्टीस पडिल्या - सा भरवसा बहुत आहे. यास्तव हे म्हणा- पासून काही काही युक्तीचे वाटेने बोलोन, तील तैसें तूर्त ऐकावें, मलाइ उचित आहे. येथे तीन कोशलदार १ स्तर द्रेपर १ स्वामीनी कोणेविसी जलदी करूं नये. मेस्तर रामसी १ मेस्तर आसीलेबारहन थे- | यांणी अभिमान सोडिल्यास खोटी थोडी कूण तीन आहेत, यांची भेट घेतली. महिन्यांची राहिली आहे. इंग्रजाचे सोबती- वस्त्रे दिल्ही. यांत द्रेपर मात्र सरकारचे चा गुण व्यर्थ होणार नाही. काही येक लक्षांत विशेषसा नाही. उभयतांत तरी प्रकारे चांगलेच होईल. जनरालास पत्र पेंच आहेत. त्याचेही म्हणण्यांत की, तुमचे लिहिल्यावरून व लक्ष्मण अपाज़ी खासा बंगाल्यास मेस्तर टेलराने सारा बोलिला तो मजकूर त्याणी हजूर लिहिला मजकूर समजाविल्यानंतर लढाईच ठरत्ये. आहे त्याजवरून तुमचे भरंवशावर मुदती- चिंता न करणे. असें वारंवार समाधान ची प्रतीक्षा करीत आहे. याअन्वयें करितात. येथें पुणियाहूनही पत्रे कांही. मर्जीस आल्यास पत्रे पाठवावयाची आज्ञा काही येत असतात. त्याचा अर्थ मनास केली पाहिजे. वरकड मार हसोट आंक- आणून मागाहून सेवेसी लिहितो. लेश्वर व तेती लक्षामध्ये व वसई साष्टीने ·५८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखाक १०१. वतनासमधे बोलावयाचे आहेत. परंतु समय परंतु बंगाली खबरा ऐकोन कांही दबली; नाही. पुढे लढाई सुरू जाल्यावर ठकि कांही आहेतच. तुझास कळावें. इकडील पडेल. यास्तव जलदी करीत नाही. याचा मजकूर सविस्तर राजश्री रामचंद्र विठ्ठल यास आज्ञा केली आहे, त्याचे लिहिल्या- श्री. वरून कळेल. ते समजोन त्या। बंदोबस्त करणे. जाणिजे. छ १५ शाबान बहुत लेखांक १००० काय लिहिणे? १६९७ आश्विन वद्य ३. (लेखनावधिः) राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी यासि:- सु॥ सीत सवैन मया व अलफ येथील श्री. सारी माहितगारी तुझांस आहेच. सारांश फतेसिंगास आश्रय जबरदस्ताचा सांपडला, सबब ऐवज हातास येत नाही व शेवाहि १६९७ आश्विन वद्य ३. नाही. गोविंदराव तरी जातीने वोढक व कोणाचे आश्रयानेहि छंद करितो ऐसे पुा राजश्री लक्ष्मण आप्पाजी गोसावी दिसोन येते याचे तपसील पत्री कशास यांसि:- त्याहावें? तुही माहितच आहा. असो! सुा सीत सबैन मया व अलफ. पाा बहुत लेहून फल काय? खुलासा मजकूर:- हासोट हा माहाल कोपनीकडे दमाहाचे येथील इंग्रेज आमचे हुकुमांत असिल्यास ऐवजांत दिला होता. त्यास फतेसिंगाकडील उभयतां गायकवाड आज्ञेत वर्ततील व ऐवज व राजश्री गोविंदरायाची वाटणी व ऐवजहि मिळेल. पुढील मसलतेस उपयोगी फतेसिंग चाकरीस स्वारी-बराबर वगैरे जाव- पडेल. थोरले मसलतीस इंग्रेजी सामान | सालाचा फडशा करोन देतो. माहाल बक्षीस तूर्त बंद आहे. परंतु गुजरातचे बंदोबस्तास द्यावा, ह्मणून कारनेलानी आड घातली. तरी उपयोगी असावे. उफराटा फतेसिंगास तेव्हां ऐवज सध्या उपयोगास यावा वगैरे आश्रय त्याचा. मग फतेसिंगाने कां न जावसाल बोलून यावे या अर्थे पा मारची ओढावे? गोविंदराव आपला. त्यास मात्र सनद मध्यस्ताजवळ दिल्ही. ती सनद दाबल्याने लोक हंसतील. उत्तम पक्ष, घेऊन ठेविली. जावसाल तैसेच राहिले. फतेसिंगासच दाबावे. निदानी दोघांसहि ऐसी याची रीत आहे. व पाा अंकेलश्वर दाबून सरकारकाम करावे. सांप्रत कांहींच येथील पाऊण लाख रुपये मात्र सरकारचे होत नाही. सबब आम्ही पातीरास आलो. कमाविसदाराकडून देवावे. त्यास, तेथें मे- पुढे काय मसलत करावी ते लिहिणे. जसें स्तर शाहानी ठाणे वातलें तें उठवावें. तरी जनराल कोशल सांगतील तसे केले जाईल. जनराल विरुद्ध मानितील. याजकरितां तूर्त च्यार दिवस रेवातीरी पाणी पिऊन तुझांस त्याचे जावसालाकरितां सांगितले स्वस्थ आहो. परंतु फौजेस व पाईदळास होते. त्यास, येविसींचा जावसाल करोन पोटाचे संकट पडले आहे. देशची राजका-पाठवणे. पााचे ठाणे सरकारचे सरकारांत रणे बहुत लागली होती व सांप्रतही आहेत. 'ध्यावयाविसी तेथून पत्र पाठऊन देणे. जा- ·खंड १२ वा. (५९ लेखांक १०२. त्यास "णिजे. छ १५ शाबान. बहुत काय लिहिणे? घेतले. त्यास पहिले हफतियाचे रुपये न तुह्मी प्रसंग पाहून करावे. येथून वरचेवर आले. ऐवजाचे लोभास्तव केले होते ते न लिहितों हें सूचना मात्र समजणे. छ मजकूर. जालें.बडोदें घेऊन यायें, तेंहि किफायतच. (लेखनायधिः) त्यास, बडोदे घेऊन देईनात. त्याचा पक्ष करूं लागले. राजश्री गोविंदराव याही करार केला होता की, पहिल्या हफत्याचे न आले श्री. हागजे बडोदें घेऊन देऊ. त्यासही भरंव- ताच होता की, फत्तेसिंगास का मिळत नाहीत, दिवस काढितो, वाइद्यास जिंकोन पो छ २६ सावान बडोदें ध्यायें, याप्रमाणे होता. १६९७ आश्विन व ५. दोन्ही गोष्टी कराराप्रमाणे राजश्रियाविराजित राजमान्य राजश्री न जाल्या. दुसरा हप्ता होऊन गेला; पहि- लक्ष्मणपंत अण्णा स्वामीचे सेवेती:- ल्यास ठिकाण नाही ! तुहीही माहीत या पाो रामचंद्र विठल कृतानेक दंडवत गोष्टीस आहां. आजपर्यंत साडेसहा लक्ष प्रणाम विनंति उपरि येथील कुशल जाणून मात्र अजमासें सरकारांत आले. वरकड स्वकीय कुशल लिहित गेले पाहिजे. विशेष. ठिकाण नाही. तेव्हां इकडून निकड होत आपण गेल्यादारभ्य पत्र येऊन वर्तमान गेली. रुपया न मिले. तेव्हां गोविंदरायास कळत नाही. तरी ऐसे नसावें. सदैव हिस्सा दौलतेचा तिसरा देतो, तिसन्या हि- आपलेकडील वृत्त लिहित जायें. इकडील शाचे रुपये त्याजकडे सोळा लक्ष सासष्ट वर्तमान तरी श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान इजार सासे ऐशी देऊ. याप्रमाणे मध्यस्ताचे यांची स्वारी बडोदियाहून नियोन छ ११ तर्फेने त्रिंबकजी भालेराव बोलून गेले. पण शाबानी रणगडास रेवातीरी येऊन दाखल वगैरे ठाणी, मुलूकसुद्धां, सरकारांत जाली. श्रीमंत राव व सखाराम हरि गाय- द्यावी, गोविंदरायाची समजावीस करावी, कवाडाचे कारभाराकरिता. मागेच आहेत. बोलिले. त्यास, गोविंदराव मान्य नाही. सर- आजपर्यंत खासा स्वारी या प्रांत रहावयाचे कारांतूनही दोन तीन लाखांची कबूल कारण, सुरत अठाविशीत चिखल भारी, केली असता, त्याणीं वोढ्न, कूच करोन तोफा चालावयाचे संकट. दुसरा प्रकारः महीपार गेले. फत्तेसिंगाकडून ठाणी सरका- गुजराथ निर्वेध करावी, बडोदें--अहमदाबाद रात यावी, मग थोडेबहुत सरकारांतून व्यावी, मसलती पुढे जाण्यास पृष्ठीं बल,या देऊन गोविंदायास दाबून दबावून समजा- अर्थे राहिलो. त्यास फत्तेसिंग गायकवाड वीस करावी, तरी ठाणीही फत्तेसिंगाकडून याचा कारभार कारनेल किटीण यांचे वि- येत नाहीत, हाली गोविंदायाचेच हवाली द्यमाने जाला. पंचवीस लाख ठरले. एक करार, ऐसी दिक्कत करितात. सरकारचे 7 महिन्यानी पंधरा द्यावे. दुसरे महिनियांत रुपये दोहिशाचे ह्मणावे तरी, गोविंदरायानी दहा द्यावे. जर पहिल्या हप्त्याचे पंधरा न वसूल वेतला ह्मणून पर्याय लावितात, ऐव- आले तरी बडोदे 'घेऊन द्यावे. याप्रमाणे जास ठिकाण नाहीं पाा हासोट हा महाल दूर- करार होऊन कारनेलीचें जातखत लेहून महाचे ऐवजी इंग्रजाकडे दिल्हा आहे. -- ·प मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. - घडत काय तो बक्षीस कोपिनीचे सरकारांत व्यावा त्याचे विचारास कसे येते ते पुसणे. कारनेल झणजे फत्तेसिंगाकडील ऐवज व तिजाई सरकारचे उपयोगाचें तें करितो, म्हणतात. वांटणी व चाकरी वगैरे जाबसाला, 'फडशे परंतु ऐसे प्रकार आहेत,समजत नाही. आज- करोन देतो, ह्मणून कीटणीने दरम्यान आड पर्यंत सोशिले. हाली लोक उठोन जावयाचे घातली. तेव्हां परगणेमेजकूरची सनदहि विचारावरी आले. पैक्यास दर्शन नाही. करोन, मध्यस्त बोलणार त्यांजवळ दिल्ही भाषणाचेच प्रकार. बोलण्याचा धरच नाही. असतां रुपये देत नाहीत व गोविंदरायाचा ऐसें आहे. रवाना. छ १७ शाबान. बहुत विभाग देऊन त्याची समजावीस होत काय लिहिणें ? लोभ असो दीजे. हे विनंति. नाही. ऐवजाचे लोभास्तव व मसलतीचा कोणताही कारभार विल्हेस लागेना. बडोद्या- उपयोग पाहून कारभार केला. त्याची जवळ खराब होत बसावे, याजकरिता गंत ही केली ! हाली आणखी अडीच श्रीमंतांनी कुच करोन रेवातीरास यावयाचे लक्ष एक महिन्यानी देऊ, ह्मणतात. केलें. चार दिवस श्रीमंत रायास मागें ठेवि- गोविंदराव गेलेच आहेत. त्यांणी मुलकांत लें. काही सोय पडली तरी पहावी, म्हणून उपद्रव केला ह्मणने तोहि ऐवज ठेविले. परंतु कोणतेही त्यांचे वसुलांत गेला, म्हणतील. नाही. याजकरितां जनरालासं सला एवंच ऐवज नाही. पदरचे गोविंदराव फौज पुसोन ल्या. बहुत सुद्धा गेले. फत्तेसिंगाचे चाकरीचा उपयोग लिहिण ? हे विनंति. जरी इंग्रेज श्रीमंताचे नाही. कीटणीचा आश्रय करून बसले. च- हुकुमांत असता, तरी फत्तेसिंगाचे कारभारा- हूंकडून मसलतीस पेंच पडला. खर्चाची चा बखेडा न होता. गोविंदरायांसहि दाबून वोढ, लोकांचा गवगवा, तो लिहितां पुरवत | सांगावयास येते. येथील गृहस्थाचे वोढण्या- नाही. अहमदाबाद घ्यावी; त्यास इंग्रजाचे मुळे मसलतीची घाण झाली. तुम्हांस कळावे. नेट कमी पडले. गोविंदाव उठोन गेला, बहुत काय लिहिण ? हे विनंति. तो शहरांत गेला म्हणजे भारी पडेल, या- जकरितां आपाजी गणेश यांनी आपलेकडे- श्री. च मामलत ठेवावी ह्मणून संदर्भ लाविला. ते कबूल करणे प्राप्त झाले. चार पांच लक्ष रुपये त्यांनी यावेसे केले आहे. परंतु ठाणि- १६९७ आश्विन वद्य ७. यांत सरकारचे माणूस नाही. तेव्हा त्याचा पुरवणी राजश्री लक्ष्मण अपाजी अर्थ कळतच आहे. ऐसें चहूंकडून गायक- गोसावी यांसिः-- वाडाचे कारभाराचे वोढण्यामुळे मसलत फ सु।। सति सबैन मया व अलफ. सली. उपाय याजपुढे नाही. याजकरिता कारनेल कीटिण याजकडे पहिली सर- हे मजकूर जनरालासी बोलोन काय करावें कारची उंटे दोनसें होती. त्याजवरी मनस्वी तेसला पुसणे. ऐवज येत नाही त्यापक्षी फ- वोझें लादून खराब केली. ती मेली. हाली तेसिंगाचे करून बडोदियाहूनं कुच करोन यावयाकरिता ४ रु. घ्यावयास येतील. फौजेचे) पन्नास उंटें व साहासे बैल दिल्हे.ऐसे असोन, पोटाची सोय पडेल. याजकरितां हाली शंभर गाडे पा। डबाई येथील आणा- लेखांक १०३. महाल जप्त ·३१ खंड १२ वा. वयाकरितां दोनसें माणसे पाठविली आहेत. ने वेडे यांकडे ओ. पत्रावरून कळतील. अगोदर तेथे राहून परगणा खराब केला. ढवणार नाही. इतके कारनेलीसी ओ- प्रस्थुत यापों। करितात. काही रीतीचा दिवस ओढिले, तेव्हा दूं नये, ह्मणोन लि- प्रकार राहिला नाही. कीया करावा तरी कोणी दुसरा मुदई दिले. त्यास, आम्ही दूर पहावे लागते. याजकरितां तेथून यास नव्हता. आतां चिंता गैरयाजबी तरी ओ. पत्र येऊन सरकारचे हुकुमासिवाय वर्तणूक नाही. परंतु, मिस्तर ढीतच नाही. वाजवी न करीत ते करणे. सर्वविषयीं वोढकता. होम त्याचे हि बरेंच हि कांही बोलतो. तुझांस वाकफगारी आहे. दिवसें दिवस च्याहातो व सरकार- कांहीं किरकोळ बो- अधिक ओढितात. इलाज नाही ! येविसी चे कामावर हि नजर लतच नाही. साल- जनरालास पुसावें. मसलत काय सांगील आहे. यास्तव कार- ढालीखाली घालितों. त्यायों करावें. तूर्त मसलत तोंडी येऊन नेलीसी वाद करूं बैद जाहाली. फौज व सिपाई दळ आहे, नये. आपल्यास का- त्यास दरमहा पांच लक्ष सो पाहिजेत. येथे मासी गरज. तरी लक्षाची प्राप्त नाही. मोठे संकट पडले एकूण पांच कलमें लिहिली आहेत. आहे. कोठें इलाज चालत नाही. सिबंदीची जाणिजे. छ २१ साबान. नित्य कटकट पडली आहे. कसे करावें, तो ( लेखनावधिः). विचार लिहिणे. जाणिजे. छ. १९ शाबान, ( लेखनावधिः ) श्री १६९७ कार्तिक शु. १ श्रीसांवः सपुत्रो, ( श्रीमत् रघुनाथराव ) पु॥ राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी यांसिः- लेखांक १०४ सु॥ सित सबैन मया व अलफ. १६९७ आश्विन वद्य ९. अलाहिदा लिहिले आहे ते जनरालाचे रा। लक्ष्मण अपाजी यासिः- दुभाशास दाखऊन, त्याणे इंग्रेजी लिहिले त्यास दाखविल्यास तुमचे सांगितल्याचे दोष उडतील. लटीकवाद येणार नाही. व मिस्तर होम आला. खरी हि गोष्ट | सरकारची मातबरी पोख्ती राहती. कारने- हा दोहींकडे समजाऊ- असाक्ष असिल्यास | लीबराबर वाद केल्यास मातबरी राहात न डाक बसवीलसें दि- बोलू नये. तिची पं- नाही; यास्तव पत्राची इंग्रेजी नकल करून सोन येते. यास्तव चाईत पडल्यास ल- त्याचे नजरेस पडे तें करणे. सुचक विचार कारनेलीची वाईट गो- टीक-वाद येईल. लिहिला आहे, परंतु तुमचे युक्तीस येईल Tष्ट पत्त्याशिवाय बोलूं पत्तेवार मात्र बो- तसे करणे. तुमचे पत्रावर मोहर करून नये. सांप्रत कारने- लावी. पाठविली दुभासियास प्रमा +++ सबब केली लावर वज्रहोम आला कितेक तपसील असे. जाणिजे, छ २९ शाबान. आहे. आतां याच्या- रामचंद्र चिटणिसाचे (लेखनावंधिः) बहुत काय लिहिणे. लेखांक १०५. सु। सीत.

·लेखांक १०६. पाडावा. ६२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. mir श्री. पडला झणजे पाठवितो. जनराल यांची खातरजमा उत्तम प्रकारे करितील. मुंबई सफा बारभाईचे हाती लागेल, १६९७ कार्तिक वद्य ३. ह्मणोन बहुत दिवस वार्ता आहे. सत्य- शेवेसी लक्ष्मण आपाजी कृतानेक साष्टांग | निथ्या न कळे. माहाराजांजवळ बातमी, नमस्कार विज्ञापना येथील वर्तमान ता असेल ते खरी, श्रीं करोत की, हे गोष्ट खरी कार्तिक वाा २ शुक्रवारपर्यंत मुाा मुंबई न होत. १ स्वामीचे कृपेंकरून यथास्थित असे. विशेष बंगाल्यांतून काम होऊन येते हा मोठा बंगाल्याचा जाब अद्यापि आला नाही. भरवसा यांस. हे सेवकाची खातरजमाही जनराल कोसलदार रात्रंदिवस प्रतीक्षा करीत करितात. व सेवकासही याचे हाटल्यावरून आहेत. मुदतीची अवधि तरी जाली. भरंवसा वाटतो. परंतु हुकूम बंगालेवाले परंतु पत्र येऊन पोहोचले नाही. प्रस्तुतचे याचे हाती आहे. यास महाराजांनी दिवस मुदतीपेक्षां अधिक जात आहेत. फौजेचा जम पडेल तितका सान्यांचे लक्ष पत्राकडे लागले आहे, आठ- राजकारणाने येतील ते लौकर येतले करावें. रोजांत पत्रही येईलं. इकडील विशेष गोविंदराव गायकवाड यांस कसेही वर्तमान पूर्वी सेवेसी लिहिले आहे, अधि- करून समजून आणावयाची आज्ञा कोत्तर ल्याहावेसे नाही. व्हावी. सरकारचे सरदार व फौज आहे महाराजांची स्वारी नर्मदा-दक्षण-तीरास ते न फाटल्याने आणखी राजकारणाने आली हे वर्तमान राा बज्याबा,चितो विठल, बहुत येतील. जुने रुसोन गेल्याने येणार व बाळाराव निगा सिंदे,यांसि सेवकाने व त्या-मागेपुढे पाहातील. यास्तव गोविंदरावसुद्धा कडील आपाजी साबाजी येथे आहेत,त्यांणी सारे फौजेची एकवता राहसी आज्ञा लेहून पाठविलें आहे की, तुमचे संकेता- व्हावी. १ प्रों श्रीमंत नर्मदातीरास आले, सोनगडास बज्याबा सिंदे वगैरे यांची राजकारणे. १ पोचल्या दाखलच. अतःपर तुह्मी विलंब मेस्तर मास्तिनाने वस्त्रे घेतली नाही; न करतां सत्वर जाऊन सामील व्हावे, इंग्रजाचा भरंवसा आहे. बहुत आग्रह केला. तथापि पादशाची व ऐसी दोन पत्रे पाठविली आहेत. महारा कंपनीची आज्ञा नाही, ह्मणोन घेऊन मग सेवकाचे बिराडास पाठविली. बारभाईकडे जानींही तिकडून याचअन्वये पाठवा. वयाची आज्ञा करोन, ते लवकर येऊन लक्ष यामुळे न घेतली, ऐसा अर्थ नाही. सामील होत ते केले पाहिजे. बाबूजी ना. सरकारचेही ममतेत आहेत. १ ईक चौघेजन गावल्याने दहा हजार फौज येथे कोसलदार:- येईल, गुंता नाही. आपाजी साबाजीस श १ मेस्तर देपर १ मेस्तर मास्टम रिरी समाधान नाही, याजमुळे राहिले. १ मेस्तर प्लेचर १ आशवर्नर १ मेस्तर नाहीं तरी, यांसच पाठविले असते. अद्यापि- रामसी १ गारडीन बसन्याहन आला ही दोन चार दिवसांत किंचितसा उतार | त्यासही कोसलांत घेतात. पक्का ·- लेखांक १०७. खंड १२ वा. niman यास पत्रे सरकारांतून बहुमानाची यावी. ठाऊक. हे मात्र जनरालासी बोलिलों, वर- पत्रे आल्याने यांस संतोष होतो व जनरालास कड दरकुचांत अडवून मागितले अथवा ही फार गोड ममतापुरस्कर वारंवार लढाईत कमी केली, हे किमपी आपण येत असावी. जनरालापासी बोलिलो नाही. कारनेलीची इप्टोल यांस हजार माणसाची सरदारी नालिश मात्र तिळमात्र केली नाही. जन- जनरालानी सांगितली. ते माणूस तयार राल व कारनेल व मी तिघेजण स्वस्तिक्षेम होत आहे. पुर्ते तयार करावयासाठी त्यास आहो. जनरालास पुसावें. त्यांणी नालिशी येथे बलाऊन घेतले. अद्यापि येऊन पोहच- केली असे म्हटल्यास कारनेलीचे म्हणणे ला नाही. पोहचेल, तेथें जनरालाचे ममतेचे | खरे आहे. कारनेलीनी नाहक आमचा आणखी दोघेजण आहेत. संशय धरून वाईट मानावें ऐसें नाही. १ मेस्तर होम १ मेस्तर हाटली हे सखाराम हरीकडील जासुंदासमागमें पत्रे दोन आहेत. यांजपासी अधिकउणे आज्ञा रवाना केली असत. करणे असेल ते करीत जावी. उभयतां आपले प्रीतीचे ह्मणून जनराल सांगत होते. श्री. त्यांत मेस्तर हटली शाहाणा, खबरदार, मातबर आहे. हजार माणसाचा सरदार आहे. गोवेवाले फिरंगी याजवळ सरंजाम १६९७ कार्तिक वद्य ४. तयार आहे, ह्मणून ऐकिलें.त्यास, त्याजकडे राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसावी युक्तीने गुप्त पत्र पाठवून त्याचा शोध | याति:-सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. करितां त्यांजला सरकारचे एक पत्र पाठ- नबाब निजामअलीखान यांचे सुत्र हुजूर वावयाची आज्ञा की, कितेक आज्ञा लक्ष्मण आहे. परंतु फितुरी-यांकडे त्यांचे लक्ष. आपाजी यांस केली आहे, हे तुझांस कळ- त्यास जनरालाचे पत्र नबाबास जावें की, वितील, उत्तर लौकर पाठवून द्यावे. व या- आम्ही श्रीमंतांचा प्रतिपक्ष करितो, तेव्हां अन्वये पत्र पाठवावयाची आज्ञा. पत्रांत तुम्ही श्रीमंतांचे नोकरांसी मिळोन जुंजास स्नेहभाव बहुत असावे. १ येणे हे गोष्ट उचित नाही, याजकरितां राजश्री बापू व रामचंद्रजी आशिर्वाद आपण फुतरि यांचा पक्ष सोडून श्रीमंतांचा उपरी. दर कुचास व दर लढाईस कारनेलींनीं | उपयोग ते करावे, यांत उत्तम आहे, असे अडवून मागावे तेव्हां कुच करावें. लढा- असोन आपण त्यासी मिळोन जुंजास येतील ईस कमी केली ऐसे, ऐसी नाना प्रकारें ना- | तर आम्हांस जुंजणेच प्राप्त आहे.चिंता नाही, लिश जनरालास कोणी समजाविलें ह्मणोन उचित तें ध्यानांत आणावे. यामों पत्र मेस्तर होमाचे गुजारतीने किटणीने श्रीमंतास गेलियानी काही उपयोग पडला तरी पडेल. विनंती केली, ह्मणोन विस्तारपूर्वक लिहि- फितुरि यांचा पक्ष सोडतील, ऐसे दिसते. त्यास, कारनेल किटीण यांणी बावा- याजकरितां याप्रमों ल्याह्याचे जनरालाचे पिराचे पुढे मात्र माइकवाडाचे कारभारसमंधे सलेस येत असलियास युक्तीने पुसणे. त्यांचे जातखत लेहून दिल्हें असतां, करारामों सलेस येत नसलियास, अगत्य नाही,जाणिजे. निकाल न केला हे गोष्ट लहान-मोठ्यास छ. छ १७ रमजान. लेखनावधिः T ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. श्री. ऊन देत ते करणे. फार न ओढितां मर्जीने होईल ते करणे. लेखांक १०८. खासा स्वारी रणगडास रेवातीरी आली. १६९७ कार्तिक वद्य १२ वृद्धिः वेचेठायीं भक्ती व कलकत्त्याची परवानगी- राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी यांसि. ही येणे याजकरितां तेथेंच च्यार दिवस मुा सीत. सबैन मया व अलफ. रहावयाचे चित्तांत होते. परंतु कारनेलीने पुढे चालावयाविसी आग्रह केला. ते सम- तुह्मी विनंतिपत्र व हैदर अलीखान याच त्यांस सांगितले की, येथून कुच करणे, यांचा खलिता पाठविला तो पावला. लाख तेव्हां घाट चढून गेलियाखेरीज सोय नाही. साचे होन पाठविले आहेत ह्मणून मार- फौजेस पोटास मिळाले पाहिजे, खानदे. निलेनी लिहिले आहे. जनरालांनी तुह्मांस शचे सुमारे गेलियावरी च्यार रुपये पोटास सांगितलेच असेल. तरी ते वीस हजार मिळतील.यामों सांगितले,तेव्हां मान्य केलें. पाचसे एकोणतीस दोन लाख रुपयाचे हाली तापपिार जालियावरी पुढे जावयास आले आहेत ते जनरालापासून घेऊन हुज़र आंदेशा करितात. सामान यावयाचे आहे, पाठवून देणे. इकडील मजकूर कलमें:- मणतात. परंतु परवानगीची वाट पाहतातसें इंग्रेजी सामान स्वारी बरोबर होते ते दिसते. याचे बोलण्याचे प्रमाण नाही. पुढे तुझांस दखलच आहे. त्यापों जखमी तुमची सलाह येईल तसे करूँ. येथे पोटाचा व आजारी होऊन गेलें व दारुगोळा भडो- मोठा पेच. शत्रू जवळ आहेत. चेस राहिला. खानदेर्शात जावयाचे यो- गाइकवाडाचा कारभार त्यांणी बिघडला. जिलें आहे. धाट चढोन गेलिया उपरी उभयतांचाही उपयोग चाकरीचा नाही व फितुरी मुकाबिलियास येतील. सामान पैकाही नाही. ऐसें असोन याचीच रुष्टता पोख्त असले पाहिजे, याजकरितां जनरा- हरएक विषयीं वाढून खटे व्हावें यात्रों लासी बोलोन आणखी सामान रवाना याची रीत आहे. उपाय नाही ! करीत ते करणे. सामान पोहोंचेतों परवा- ऐकूण कलमें पांच तुह्मांस कळावी याज- नगाही येईलच. करितां लिहिली असेत. समजोन, समय येथील कुच-मुकामचा प्रकार याचे पाहून, बोलावयाचें तेंच बोलणे. सरकारचा चित्तास येईल तेव्हा करावा, हे उप- उपयोग नाही, बोलून नाश, ऐसें असलि- योगी नाही. येथील मर्जीने व्हावे, हे उत्तम यास न बोलणे.समंध यासीच पडला आहे. असें. काही मर्जीने चालतात, काही जाणिजे. छ २६ रमजान. हैदर अलीखान ओदितात, केवळ ओढीत नाही. प्रसंग याचे पत्राची नक्कल तुह्मांस पाहावयाकरिता पाहून बोलणे नाही तरी चालते हेही पाठविली असे. छ. मजकूर लेखनावधिः तूर्त बरेंच आहे. मेस्तर इटोर सरकारचे ममतेचा आहे. येथे असलियाने उपयोग. याजकरितां त्यास व वारलीस यास जनराल हुजूर पाठ- 4 ·खंड १२ वा. ६५ and - श्री. शाक्षणे आहां व येथूनही गायकवाडाचे लेखांक १०९. मजकुरांत काईल केले, याजमुळे तिसरा हिस्सा प्रमाणिक-पण राहील. पुढे तुमी १६९७ कार्तिक शुद्ध १३. आलियास हे संतापी, यास्तव यावे ह्मणोन पुरवणी राजश्री लक्ष्मण गापाजी गो अलादिदा पनी लिहिले आहे परंतु जन- यांसि:- रालाची मर्जी तुम्हांवर बहुत संतोषी असि- सुा सीत सबैन मया व अलफ. कार-ल्यास तेथेच रहावे. यांत गुण फार आहेत. नेल किटीण तुह्मावर बहुत श्रमी जाहाला | यास भय मोठे आहे. रुष्ट तरी जाहालेच. व आह्मावर तसाच जाहाला. सारांश आ- परंतु भयही आहे. ज्यापक्षी राहणे त्या- पलें कामही नाही. व याचा दोष मात्र पक्षी जनरालाचे पत्र आम्हांस यावे की, जाहाला. कित्तेक गोष्टी मेस्तर होमाचे रु-यास जावसालाबद्दल आमी ठेऊन घेतले बरु केल्या. तेव्हा त्यासारिखंच बोलला. हणजे तेच पत्र कारनेलास दाखऊ. तेव्हा त्यांत कुचास मागत होते. तेव्हां कुच दोष पडणार नाही. जनरालाची मर्जी करीत होते हे तर गोष्ट त्याणी केलीच बहुत तुहांवर प्रसन असलियास ऐसे घडेल नव्हती. मग आमी कशी केली ह्मणावी ? तुमचे विचारे जसे वर दिसेल तसे करणे मजला निरोप देणार, दुसरा इंग्रेज कामावर तुमची नजरही बरीच चालते. येथील का आणणार, हेही पुसिले. तेही नाकबूल चा मजकूर मात्र लिहिला असे. बडोद्यातून गेलो. ऐसे किरकोळ मजकूर व काढावया- जलदीने रणगडास रेवातीरी आलो. तेथे चा मजकूर कबूल जहाला. तेव्हा तुम्हा- इंग्रेज व चिरंजीव राजश्री बाळ वगैरे सारे कडे लटीक वाद येईल, होम त्यास स्पष्ट आठा दिवशी आले. पुढे दक्षणेस चलावे, लिहील, तेव्हा तुमचे बोलणे तेथे प्रमाण हा मजकूर बोलण्यांत ठरला. त्यांत गाय- पडणार नाही. हा मोठा दोष आला. परंतु कवाडाचा कारभार ठीक न जाहाला. दो- गायकवाडाचे कारभाराविसीं भीड . धरली ही बराबर नाहीत व ऐवजही नाही. नाही. तेथे मात्र त्यास अर्धा ठास बसला. ऐसे जाहाले. यास्तव तो कारभार सुधराव- त्याविसी त्याणी बहुत पर्याय लाविले. ज-यास आह्मी कारनेल यत्न करितो. होईल नरालाचा हुकूमच होता, ऐसेही सांगि- ते खरे. तपसील किती ल्याहावा ? काही तलें. सारांश, जबरदस्तीमुळे आपले वाज- राजश्री रामचंद्र विठल चिटणीस लिहितील. बीही बोलणे शेवटास जात नाही. डबईचे, अमीनखानाची नजर सुधी नाही. सा उपद्रवाचे वगैरे किरकोळ मजकूर कांहीं । सदाशिव महादेव पाठविलें, त्यासही उपद्रव नाकबूल गेलों; कांहीं कबूल गेलो. किर- जाहाला. प्रसंगावर नजर देऊन, आपाजी कोळ मजकुराचा वाद सांगितल्यास आ- गणेशाची मामलत करार केली. च्यार पल्याकडेच लघुत्व येते. त्याचे उपकार रुपियांची नीशा ठरली. त्यांत अमीन-' बहुत. तेव्हां किरकोळ बोलतांच येत नाही. खानानी सिबंदीचे निमित्य ठेवून कारभार सारांश, तुमचे बोलणें जनरालास केवळ बिघडला. शेवटीं अमीनखानापासून च्यार प्रमाण पडणार नाही. होम खरे करावयास रुपये घेऊन मामलत करार केली. सावकारी आले. त्याची माया त्याजकडेच दिसते. नीशा काही दिल्ही. तेही रुपये वसूल पडत जातीस जा प्रमाण पड़ ·आप- मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. ing यसलतीस पेंच पडेल. यास्तव खानदेश- त्यास, आपण लिहिले की खर्चाचा अज- चे सरदेस भोडगांवपावेतों जावें, ऐसे मास पाठवून द्यावा. त्यास, खर्चास अज- ठहराविलें. कारनेल चलावे तर ह्मणतात. मासें साहा साडेसाहा हजार रुपये खर्च हुकूम आणवितों हणतात. क्षेपनिक्षेप दरमाहा लागतात. तरी फारकरून लोक तरी बोलत नाही. रेवातीरीही राहूं देत दूर केले तरी इतका खर्च लागतो. नाहीत. असें अर्धेदकी आलो आहो. जन- णांस कळावें ह्मणोन लिइलें असे. चिरंजीव राल अस्ति त्यास काय लिहितात, तेही यांस बरे वाटत नाही, ह्मणोन आपण लि- पूर्ते समजत नाही. परंतु जनराल वगैरे हिलें. आतां बरे नाही. वर निघाला कोशलदार आमचे हितावर आहेत, है ह्मणोन लिहिले. त्यास सर्वश्व आपण जाणोन कुच तरी करितों. आठा दाहा तेथे आहेत. तरी समाचार त्याचा आपण दिवशी भोडगांवाजवळ जाणार, ऐसे घेत जावा. राजश्री बिताजीपंत आपणापासी योजिले आहे. पुढे ईश्वरसत्ता प्रमाण. ये-आहे तरी. त्यांचा समाच्यार घेत जावा. कही निश्चय करवत नाही. तुही तेथील खर्चाची हलाखी फार, झणोन चिरंजीवानी इरन्द्र मनात आणून लिहिणे. जसे ल्याहाल लिहिले आहे. तरी आपण श्रीमंतास विनंति तसा डौल धरावा लागेल. येकही बोलणे करून चालिस पन्नास रुपये यावे. यजमा- इंग्रेजाचे शास्वत दिसत नाही. काय करावे नानी न दिल्हे तरी आपण यावे. आह्रीं ते लिहिण, जाणिजे. छ ११ रमजान. ल्याहावें ऐसें नाही. परंतु सूचना मात्र ( लेखनावधिः) लिहिली असे. आम्ही येथें चाकरी केली ती रुबरु गांठ तुमची व श्रीमंत सौमातुश्री शी. बाईसाहेबांची पडेल तेव्हां समक्ष सांगतील तेव्हा आपणांस कळेल. इतके असोन चिरं- १६९७ मार्गशीर्ष शुद्ध २ जीव तेथे आहेत. उपरणे पांघरुणावांतून राजश्रियाविराजित राजमान्य राजश्री आबाळ. कारकुनाचा व त्यांचा वर्तमान लक्षुमणपंत माण्णा स्वामीचे सेवेसी:- आइकितो. तरी फार ल्याहावेसे नाही.. पोष्य बाजी त्रिंबक कृतानेक साष्टांग सर्व भरंवसा आपला आहे. बहुत काय नमस्कार विनति येथील कुशल ताा मार्ग- लिहिणे ? लोभ असो दिजे. हे विनंति. सीर शुद्ध द्वितीयापर्यंत मुा उxx x श्री. येथे समस्त सुखरूप असो विशेष. तुह्मां. कडून इतके दिवस वर्तमान लेखांक ६ १. नव्हते. त्यास, छ २० रमजानीची पत्रे १६९७ मार्गशीर्ष शुद्ध ६. आली त्याजवरून परम समाधान जाहले. राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी यांस:- ऐसेंच निरंतर पत्र तु।। सीत सवैन मया व अलफ.आली; वर्तमान लिहून पाठवीत जावे. विशेष, ते. कडे तुझांकडून विनंतिपत्र येजग वर्तमान • थचा मजकूर लिहिला. त्यास बोड फार. कळत नाही. भेस्तर टेलर याजकडून मागे दोन तीन महिने हजारप्रमाणे देत होते. आजपर्यंत पर्व या ते काहीच दिसत हाली पांचप्रमाणे दरमाहा खचात देतात. : नाही. स्वाहा गरी इंग्रेजी सामानसुद्धा लेखांक ११०. कळत पाठवून साकले ·खंड १२ वा. ६७ लेखांक ११२. तापीवर सोनगडानजीक दाखल जाली. कमी पडतो व चिखलीत राहिल्यानी मा- तमाम देशीहून राजकारण आली आहेत. हालही खराब होतो. ऐवजाची वोट, येक कोंडाईचारी चढतांच किक गुददी व जागा राहिल्याने फौजेच्या पोटाची सोय सरदार येऊन सामील होणार, त्यास, नाही. हे सर्व अर्थ समजाऊन पुढे बोललो. करनेल किटण णतात की चिखली परग-ब जाण्याविसी सत्यर यास परवानगी पा- णियांत जाऊन रहावे. त्यात स्वारीचा ठवून देणे व तेथील वर्तमान अधिकोत्तर रोख माघारा फिरलियाने मसलतीचा अनु असेल ते लिहिणे,जाणिजे छ ४ सवाल. पयोग, राजकारणे उठतात व परमाणयांत ( लेखनावधि.) राहिल्याने शौरत येक प्रकारची जाती. सरकारचे व इंग्रजाचे एखलासांत दरज श्री. पडली, ऐशा कल्पना करोन फितुरी उमे- दवार होतील. कितक हुजुर येणार ते १६९७ मार्गशीर्ष शुद्ध ७. नाउमेद होवून केलेली पैरवी सोडतील. सर्व मसलतीचा जिम्मा आपला आहे, इत्यादिक नकसानी. याजकरिता येथून ते कमकसर आपणच ध्यानांत आणावें. मापारे कुच होत नाही, म्हणून करनेलीस मसलतीचा मोहरा मावार फिरविल्याने लो- साफ. सांगितले आणि जनसलास ये बा- किकांत शौरत को छोईल ? व येणार वेविसी तपशीलवार लेहन पाठायेलें ओ. नाउमेद क्षेतील, ते फिरोन पलयावरी या- यादा नकर तुझास मजकर कळावा . दयास बहुत भारी पडेल. समत्र आजी येतदनिमित्य पा आहे. तरी सायत सम-जलदी जबाव पाठवावा. येथपर्यंत आ. जोन, जनसलासी वोटोन, बारी चढोन ल्यानी शयर बहुत दाब पडोन इतवार्य गुजराथ व खानदेश याचे दरम्यान भोड- जाहले आहेत. भोडगांवपर्यंत गेल्यानी गांवावरी जापयाविसी यास परवानगी घेऊन लढाई खरीजच मालत सुधरत आहे. आ- पाठवावी. लढाईखेरीज दाबानेच हतार्थ मचा भार सर्व आपणावर; तेव्हा ज्यांत होवून मसलतीचा उपयोग पडतो. ते काय या मसलतीचा उपयोग पडे, तेच करावें; निमित्य न कराने ? बारीचे आसपास आणि येथील सरदारांत एकंदर परवानगी राहिल्यास चिंताही नाही. देशांत दहशत प- किरकोळ कामें दबावानी होतील ती करीत डोन फितुरी जमणार नाही ही तर मोठी सोय जावी हाणून व खानदेशांत जाण्याची परवा- आहे.सहजांत न लढतां काम होते, ते काय नगी पाठवावी. गुजराथेचे तेंडी भोडगांव ह्मणून न करावें! जनरालाचे कुमकेने मोठा आहे, तेथपर्यंत जाण्याची परवानगी जरूर आब वाढला. ऐसेच न लढतां इंग्रेजी सा- पाठवावी. इज्यानेन फौज सुद्धा य आपला मानसुद्धा पुढे गेलो तरी कोण्ही सन्मुख | सरंजाम तयार असलियाने फितुरी नाउमेद येत नाही. विरान ऐसा- होऊन जमगार नाहीत, शरणच येतील. असतां करनेल परवानगी- आगि एक जागा आपले माहालांत मुक्काम उजूर करितात. माधे फिराव- करोन राहिलो तरी आपले आमचे थेक . याविसी दुराग्रह करितात. यांत सारी मस-लासांत दरज पडली, ऐसे समजाऊन उमे. लत बिघडती. मिळविल्या यशाचा दाब दवार होतील. याजकरितां पुढे . जातात. प्रकार चा ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. तरवार याने सोय आहे. बहुतेक कामें जालियांत सर्व ध्यानास येईल. तूर्त आपली मसलत आहेत. इंग्रेजी सामान न लगताहि स्वारी- साधे ते गोष्ट करावी. तुझांकडे निजध्यास बराबर देशी असले झणजे फितुरी सहजांत लागला आहे. मेस्त्र इष्टोर इंग्रज कितेक दाबानेच फुटोन जातील. मुकाबल्यास आमासी उमेदीच्या गोष्टी सांगून . गेले यावयाचे होणार नाही. आह्मास सुचलें तें आहेत. रामसिंग त्याजपासी आहे. त्याजला लिहिले आहे. जसे तुमचे विचारे ठरेल बलावीत जावे आणि यादीगो। वस्तावनी तसेच अमलांत येईल. कोणेविसी दुराग्रह जिन्नस देईल तो मागावा आणि इष्टोला- नाही. परंतु चिखलीकडे गेल्यास मनसुब्या- पासी तरवार येथे होती. आह्मी मागत स वांकडे पडते. सबब तपसीलवार लिहिले होता.त्यास चुकोन समागमें गेली.सईफ आहे आहे. उत्तर पाठवावें. कारनेलीस हुकूम ते तरवार जरूर रामसिंगास सांगून मागावी. पाठवावा. छ ३ सवाल. आरबी एक घोडा चांगला आमाकरिता त्यास सांगावा. परंतु तरवार रामसिंगास श्रीशंकर, ठावकी आहे. येथे आह्मी मागितली. तेव्हा लेखांक ११३, मेस्त्र होमास दिली, म्हणून सांगितले. परंतु १६९७ मार्गशीर्ष शुद्ध १४. येथे कोणाही इंग्रजाजवळ राजश्री आण्णा स्वामींचे सेवेसी:- राहिली नाही. सर्वांचे सांगणे की मेन इष्टो- विनंति. आपणास कळावे ह्मणून विस्तारें लानींच माघारी नेली आहे. त्याजवरून हे दोन बंद लिहिले आहेत. आपण देशांतील- पत्र लिहिले आहे. तरी ते तरवार ठि- हि साधने केली.अपाजी साबाजीची खातर-काणी लाऊन आणऊन पाठवणे. एक घ- जमा करून रवाना केलें. फार उत्तम जालें ! ड्याळ जबाबी चांगलें, जबाबी म्हणजे तास आण्णा ! हरत-हेने तूर्त मसलत सेवटास वाजतात तें जरूर त्याजला सांगून मागवावे न्यावी, हेच लक्ष लागले आहे. आपणही आणि जिनस येईसें करावें, आपण तेथे त्या प्रेत्नांत आहेत. सारांश, हरत-हेने आहेत. कुटुंब आणविले, म्हणून ऐकले. पलटवर आणावें. कोपशदार फार उत्तम जालें. परंतु इकडील काळजी व जनराल कोपनि त्यांचीही पातशहा मात्र राखावी, आमी येथे सारी आणली आदिकरून सर्वांची इच्छा तृप्त करावी. ती मागती सुरतेस पाठवितों. तुमची पर- परंतु आपली मसलत सेवटास न्यावी. हे | वानगी पुढे चालावयाची आली, ह्मणजे लक्ष जाते समई कितेका प्रकारे तुझांसी लाऊन देतो. वरकड. वारंवार श्रीमंताची बोलिलो आहो. सारांश, अण्णा ! हरत-हेनें पत्रे आपणास जातात. आह्मी लिहितों न लडाई सुरुची परवानगी येई ते गोष्ट करावी. लिहितों सर्व तुझांस माहीत आहे. तेव्हा रात्रंदिवस ध्यास तुझांकडे आहे. वारंवार काय ल्याहावे ? आवा सरदारा- गायकवाडाची कुलकट व कोणाचे कोण हे कडे गेले होते. त्यांची वचनेंपों घेतली पहावयाचे तरी गोविंदरावानी xxxxxxx आहेत. सर्वांची नजर इंग्रजाचे अनकुलतेवर x xxले. ते गंभीराजवळ कारकूनच आहे. आबा गेलियानी इतकें मात्र जालें राहिल्यामुळे xx ले, त्याची नक्कल आ- जे सरदार दोघे सिंदे होळकर तिकडे जात झांजवळ होती ते पाठविली आहे. त्यावरून नाहीत. तूर्त राहून, इंग्रजसह श्रीमंत आले जनरालास ·खंड १२ वा. ९ नारा- तरी खानदेशांत येऊन मिळतात. ऐसेंच लाख रुपये मात्र काादाराकडून देवविले वचन घेऊन आबा येणार. गोविंदरायाक. जातील. याचा जाबसाल करोन घेणे. या डील घडेलस फार केले. परंतु घडले नाही. माहालचा रुपया सालमजकुरी झाडून घेत- त्याचे मूळ व फळ तरी खामखा येईल. ला. हा याचे दरमहाचे खर्चात पडेल. मग नारोपंत येथे आहेत. मर्जीचे वगैरे सर्व रदबदली करितील.तेव्हा ऐकावयाचे नाही. ध्यान आहे तेच आहे. देशांत तुह्मो केले कलम १ पा त्याचे व इकडील साधन में पडेल ते पा हासोटचा मा तुझांस पेशजी लिा डावे. येथेही खटपट करीत आहो. खर्चा- होता. त्यास, विश्वनाथ ची मोठी ओढ आहे. कर्जवाम तरी यण व नारो गेपाळ साक्ष देत ऐसे दोन चार लाख मिळेसे करावें. हैदराकडील पङे असावे, ह्मणोन लिहिलेत. यास,हे दोघे ऐवज मुंबईस आला आहे तोही सत्वर पा- मध्यस्थ. याणी सरकारचे जाबसाल उगवून ठवावा. दारू, सिसें व बंदुका एकंदर जरूर घेऊ,मग सनद देऊ, यामों करार करोन धे- पाठवाव्या. लडाई सुरू जाली झणजे ऊन गेले.आणि सनद अटकाविली आहे. इप्टोलास जरूर पाठवावें. परवानगी घ्यावी. साक्ष देतील. व मेस्तर होम यासहि सांगि- आपण तेथे आहेत. प्रसंग पाहून करणे ते तले आहे. जावसालांत तफावत नाही. मे- h फरावें. केवळ येथील अर्थ तुह्मांस सर्व स्तर इटलीसही सांगावें, ह्मणोन लिहिले. माहीत आहेत. वारंवार ल्याहावें, ऐसे नाही. तरी ते दरबारास येत नाही त्याची गांठच गोविंदरावबावाकडील देवळाचे संमंधाचा पडत नाहीं तथापि बनले तरी सांगोन पा- ऐवज हजार रुपये घेऊन पाठविता. त्यांचे ठवू. कलम १ कार्य बनविल्या मनोदयानुरूप अण्णा! गायकवाडाकडील ऐवज दहा लक्ष किंवा सर्व घडेल. चिंता नसावी. बनेल तैसें करावें. चवदा लक्ष कारनेलीकडे आहे छ १२ सवाल. बहुत काय लिहिणे ? | ऐसें ऐकतो. साडेसाहा सरकारांत या- हे विनंति. णी दिल्हे. वरकड याजकडे आहेत. तो ऐवज व्यावयाविसी जनरालानी कार, भान्यांस लि॥ आहे, म्हणून तुम्ही दर्शविले. त्यास यास विचारिले. हे नाही म्हणतात. १६९७ मार्गशीर्ष शुद्ध १४. याजकरितां जनरालाचे पत्र घेऊन हुजूर पुरवणी. राजश्री लक्ष्मण अप्पाजी गो-पाठवाल तरी ऐवज देतील. सावी यांसि:- सुा सीत सबैन मया व पा भुतसर व बोहारी हे दोन्ही माहाल अलफ. जनरालासी बोलोन जाबसाल उग- नेहमी अगर दमाचे ऐवजी सरकारांतून ऊन व्यावयाची कलमें, ता:- पाा | दिल्हे नसतां तेथें जबरदस्तीने मेस्तर राब- अंकलेश्वर येथील दरसाल पाऊण गंभीर याणी ठाणी घातली आहेत. उठ लाख रुपये कोपिनीकडे द्यावे, याप्रमाणे वावीं तरी ठाणी घालणार येकीकडे राहाती करार असतां, तेथें मेस्तर शहानी ठाणे ल. जनरालाचे चित्तांत विक्षेप येईल. या- बसविलें. दोबस्त वसूल घेतात. त्यास जकरितां उपेक्षा केली. त्यास, हे बोलोन पा मारी सरकारचे काादार असावे. पाऊण दाहा महाल सोडून घ्यावयाविसी लेखांक ११४. । । दे ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. श्री. लेखांक ११५. मया व अलफ.पा सुा। सीत सबैन श्री. बाकीद व्हावी. पैकी बोहारीचा अंमल चंदररायाकडे चालला आहे. भुतसर मात्र बोलणे. बोहारीचा शोध करून लिहून १६९७ मार्गशीर्ष वद्य १, पाठवू. चिखली, वांसदें, बलसाड येथील पुा राजश्री लक्ष्मण अप्याजी गोसावी जकाती गंभीराने उठविल्या. यांसिः- भाटे पा चौयासी हा गांव गायकवाडा- कडील, तेथें तूर्त ठाणे तूर्त ठाणे . घातले व हासोटचा मजकूर मेस्तर होम यासी बो. त्याचे जकातीसहि विक्षेप करितात. हे गोष्ट लावा, व मेस्तर हाटली यासीहि बोलावा, नसावी. सरकाराकडून उपेक्षा मुर्वतीने म्हणोन तुह्मी लिा. ऐशास, मेस्तर होम होती. गायकवाड कलह करितील तेव्हां दरबारास येणें तें कारनेलीवाा येतात. आमास शब्द जनराल ठेवितील. यास्तव येकट्याची गांठ पडत नाही. परंतु त्याचे हरयेक गोष्ट करारमदाराखेरीज होऊ नये. दुभाशास सांगोन त्याजकडून त्यास सांग- यविसी बोलणे. विले आहे. व मेस्तरं हाटली तो दरबारास येतच नाहीत, बोलवावें तरी ठीक नाही. हैदरअलीखान याजकडील लाख सो तथापि त्यास हा मजकूर कळावयाचा येन होन आले ते तुझी जनरालापासून घेतलेच करितो. जाणिजे. छ १४ सवाल. असतील. त्यांत शिसे व बंदुकाचे खरेदीस ( लेखनावधिः) दहा हजारांचे ठेवून वरकड हुजूर पाठवणे. पेशजी सनद पाठविलीच आहे. फत्तेसिंगास जितके रुजू करूं तितके लेख क ११६. रुपये देणे म्हणोन ताकीद पाठवणे तरी १६९७ मार्गशीर्ष वद्य ३. महिना पंधरा दिवस चालेल. सदरहू कलमें राजश्री लक्ष्मण आपाजी गो यांति:- खतसीर बोलोन, सु॥ सीत सबैन मया व जाबसाल करोन घेणे. वाजवीचे रीतीस सुरतकर मोगल याजकडून सरकारची चिंता नाही. तुम्हींहि युक्तायुक्त पाहून चौथायी येणे. त्यास, तो सुधामत देत करीत असतो. जाणिजे. छ १२ सवाल. नाही. येविशींचा मजकूर पेशजी लि. बहुत काय लिहिणे ? नरम तरी बोलावें | हिला आहे. त्याप्रमाणे जनरालास समजावून मोगलास परंतु स्पष्ट बोलत जावे. परिणामी गोड वा- जनरालाचे पत्र गंभीरास पाठऊन, टेल. खोटें येकंदर कसं नये, बोलूं नये हेंच, ताकीद होय ते करणे. हुजूरोनही गंभीरास आमची मर्जी समजणे. तुम्हीं तेथें प्रसंग सांगू. परंतु जनरालाचे पत्र जरवेने आ- पाइन बोलणे व सत्यच बोलणे. जाणिजे. ल्यास गुंता पडणार नाही. जाणिजे. छ १६ छ मजकूर. सवाल. बहुत काय लिहिणे ? येथे ऐवजाची ओढ आहे ते पत्री किती लिहावी। तुम्हास वाकीफच आहे व जनरालही अर्धे वाकीफ जाहाले असतील, सांप्रतच्या प्रसंगी चारभाईचे फितुरांतून सास ओढा- अलफ. समजोन, व ·खंड १२ वा. ७१ आमचे पक्षावर लेखांक ११८. वयास फावलें. इलाज चालत नाही. बार- ताकीदपत्रे पाठवावीं की, वाजबी चौथा- भाईशी विरोध करावा की, हे किरकोळ | ईचा ऐवज देत जावा, दिक्कत न करावी. लवाड्या करितात. त्यांशी विरोध करावा, यामों पत्रे सत्वर घेऊन पाठवणे. जाणिजे. तेव्हां कही सेवटास जात नाही. सारें छ १९ सवाल. विलग पडले आहे. येक जनराल मात्र ( लेखनावधिः) पवळ. याजमुळे आमची स्थित आवत आहे. वरकड सारे लबाड्या श्री. करावयास तयार. यास्तव जनरालाची पत्रे कारनेलीस क्षेप-निक्षेप यावी. फत्तेसिंगाक- डील वसूल पडला. ऐवज देणे. तेरा लक्ष १६९७ मार्गशीर्ष वद्य ९. वसूल फत्तेसिंगाकडीलच कारकून सांग- राजमान्य राजश्री भवानजी विसाजी तात. दहा वसूल, करनेल म्हणतात. सा. यासिः- डेसहा अलीकडे. सरकारांत तफावत रघुनाथ बाजीराव प्रधान. आशीर्वाद. किती? यास्तव कारनेलीस पत्र जरूर सुाा सीत सवैन मया व अलफ, तुमचे जरूर पाठवावे. व गंभीरास व सुरतचे निष्ठेचे अर्ज राजश्री लक्ष्मण अप्पाजी मोगलास अशी ताकीदपत्रे पाठवणे. याणी हुजूर लिहिले ते कळले. उत्तम आहे. हुजूरही पाठवावी. व निराल्याही ताकिदा तुहीं खातरजमेने सरकारसेवा करीत जाव्या. जाणिजे, छ १६ सवाल. जाणे. तुह्मास सर्फराज केले जाईल. जाणिजे. छ २२ सवाल. आज्ञा प्रमाण. श्री. (लेखनावधिः) लेखांक ११७. लेखांक ११९, श्री. १६९७ मार्गशीर्ष वद्य ६. पुा राजश्री लक्ष्मण आप्पाजी गोसावी थांसि:- १६९७ मार्गशीर्ष वय १४. सुाा सीत सबैन मया व अलफ. शहर पुरवणी राजश्री लक्ष्मण . अप्पाजी सुरत येथील चौथाईचा अंमल सरकारचा गोसावी यासि:- येणें तो सुरतकर मोगल सुरळित देत सुरा सीत सबैन मया व अलफ. हैदर- नाहीत. दिक्कत करितात. वाजबी चौथाईचे अलीखान याणी बसालतजंगाची फौज आकारपैकी चौथाई ऐवज देऊन भरकबज लुटली. त्यास, बजिन्नस पडे हैदर नाई. सरकारचे कमाविसदारापासी मागतात. काची व राजश्री बाजीराव गोविंद व ऐशास, सरकारांत बोदीचा प्रसंग ! हरकसें-विठ्ठल विश्राम यांची सरकारांत आली. हि च्यार रुपये येऊन चालावे. त्यास, त्यांच्या नकला करून तुह्माकडे पाठविल्या ग वाजबीचेच अमलास दिक्कत पडते. ये- आहेत, त्यावरून कळेल. जाणिजे. छ २७ विसी जनरालास अलाहिदा पत्र लिहिले सवाल. बहुत काय लिहिणे ? आहे. तरी हे सविस्तर अर्थ तुमी त्यासी (लेखनावधिः), बोलोन मोगलास व गंभीरास जनरालाची ·७२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. ran लेखांक १२०. या श्री. पांचजण मुंबइस राहिले. परंतु तिघेही फार शहाणे, समंजस व आपले मसल- १६९७ मार्गशीर्ष. तीची चिंता करणार असे आहेत. व आपली फौज न फुटों देतां आहां तैसेंच उभयतांनी फार खातरजमा केली आहे मुंबईहून जाब येईतोपर्यंत स्वस्त राहावे की, त्यांस म्इटले की, बंगालेवाले तुमचें न श्रीकृपेंकरून तुमचे मनोदय खामखा सि- ऐकत, तेव्हां मग काय कराल, तुमच्या द्धीस जातील. संशय न धरावा. बंगाल-वचनावर आम्ही फसावे की काय ? असे वाले आमचे ह्मणणे ऐकतील. आम्ही केले थोडेसेंही बोलला, परंतु त्यांचे म्हणणे कर्म सिद्धी नेऊ. चिंता न करावी, हे गोष्ट एकच, खामखा बंगालेवाले आमचे म्हणणे गुप्त मनांत ठेवावी. गाईकवाड याचाही ऐकतील; फिकीर न करणे. यापों बोलणे कारभार आहे तसाच असो द्यावा. मुंबई- जाहाले. मी जे त्यांसी कोडून युक्तीचे वा- इन लिहिले येईल तेव्हां सर्व समजेल. टेनें काईल करून बोलिलों ते पत्री ल्याहा श्रीमंतांस कोणी काही समजावील, हर तरी विस्तार होतो. यास्तव त्याचे बोलणे एकाधी सला देईल, तरी कोणाचेही ऐकों लिहिले आहे. मुंबईस गेल्यावर सविस्तर नये. याप्रमाणे ल्याहायासी सांगितले. बार- सेवेसी लेहून पाठवितो. सेवेसी श्रुत होय. हे भाईची फौज व फतेसिंगाचे लोक एकत्र विज्ञापना. होऊन विश्वासराऊ यसवंताची लडाई टेलराची रवानगी करून मग हे मंबईइन जाहाली. दोनीशे माणूस विश्वासरायाने का- निघाले. मुंबईकराचे हृद्गत या पून कादिले. हे वर्तमान जासूद महाराजा- (पुढे मजकूर गहाळ.) कडे विश्वासरायाकडून पत्रे घेऊन येत होता त्याचे जबानी ऐकोन उभयतां इंग्र. श्री. जापासी सांगितले की, लडाई बंद जाहाली असतां बारभाईंनी व गायकवाडानी मिळून सरकारचा अंमल कसा उठविला व जुजले राजश्री लक्ष्मणपंत अण्णा स्वामीचे सेवेसी:- कसे? हे ऐकोन आश्चर्य मानिले व महमद विनंति उपरी. इकडील वर्तमान इसफावर बसराईची फौज याउपरी जाणार | श्रीमंतांचे पत्रावरून अवगत होईल. अमी- नाही हे त्याणी सांगितले. त्यास, हे इंग्रज नखान याची रवानगी अमदाबादेस तुझी अगोदर अन्याय कोणाचा होतो हा लक्षात येथे असतांच झाली होती. त्याउपरी धरितात. यास्तव अमीनखान अमदाबा- जनरालाचे पत्र लडाई मौकूफ करावयावि- देस गेले आहेत त्यांस, अमदाबादेचं काम- सी आले. मशारनिलेस पाठविले ते फि- काज होणार नाही व इंग्रजाचा शब्द | रोन आणावयाचा पेंच युक्तीने करणे ते लागेलं ऐसी वर्तणूक होऊ नये येविसी अ- जाले पाहिजे. याजकरितां आपाजी गणेश मीनखांनास सूचना लिहिणे तैसी ल्याहावी. यांजकडून राजकारण हुजूर गेले होतेच. सबाह्य अभ्यंतर इंग्रजाचे लक्ष महाराजांकडे तेव्हां पांच लाख रुपये त्याजपासून घेऊन दिसते. हे उभयतां कोषलदार गुप्त खल- त्याजकडे अंमल सांगावा. याप्रमाणे करोन बत्ये आहेत. टेलर बंगाल्यास गेला. बाकी अमीनखानास समजोन सांगावे व आपाजी लेखांक १२१. १६९७ मार्गशीर्ष.

·.. खंड १२ वा. ७३ गणेश याजकडून ऐवज घ्यावा यास्तव रा- जनरालानी यास लिहिले आहे, ह्मणून जश्री सदाशिवपंतांस श्रीमंतानी अमदाबा- आपण श्रीमंतांचे पत्री लिहिले, परंतु देस पाठविलें. आपाजीपंतांकडून करारा- कारनेलीने मजकूर येथे बोलिले नाहीत. प्रमाणे ऐवज न आला व अमीनखानाची वाटणीही देत नाही. ऐवज येत नाही. हा सिबंदी फार चढली ती वारल्याखेरीज उठ- पेंच ! याजकरितां सोनगड-भोडगांवपावेतों में होत नाही, ऐसें दिसोन आले. व अमी- जावयाचा विचार केला आहे, च्यार नखानाकडून लडाई मौकूफ करविली अस- रुपये तिकड़े तरी मेळवून फौजेस द्यावे तां, एक दिवशी शहरांतून त्यांनी याचे लागतील. इंग्रेनास चिखलीपर्यंत जाणे- मोरच्यावर घालविलें. त्यास, इत्यादिक च होते. सोनगडापर्यंत जावयाची परवा- पेच पाहून, अमीनखानाकडे मामलत नगीही याणी आणिली आहे. भोडगां- सांगितली. ऐशास आपाजी गणे- वापर्यंत गेलियाने सरकारची सोय, ह्मणून शाकडून कारकून सदाशिवपंताकडे | यासी बोलतो. हेही युक्तीने परवानगी- बोलावयास आले होते, त्यांस अमीनखा- पाणी लागते यापों लेहून आणितो म- नानें कैद केले. बदराहाची गोष्ट बोलावया- णतात. परंतु हे अंतर्यामचे बोलणे. याचे स आले त्यांस धरणे युक्त नव्हे. त्याणी तो जनरालास कळू न देतां पर्यायेंकरून पा- त्यांच्या लबाड्या समजोन केले असेल. याचे निमित्य सांगून त्याची परवानगी परंतु सरकारचे आज्ञेशिवाय केलें तें का- भोडगावापासीं रहावयाची आलियास उत्तम र्याचे नव्हे. परंतु उपाय काय ? दक्षणेकडे आहे. घाटतोडींच भाडगांव. गेलियाने निघावयाचें केलें. याजकरितां उपेक्षा | फितुरी चढोन येतील. तेव्हा हे झुंजतील. करणें प्राप्त जाली. इंग्रेजाकडून दोन तोफा अंगावर आलियास झुंजावें, ऐसी यास खांबाइताहून खान मशानिलेकडे देवि- | परवानगी आहेच. कजिया लागला ह्मणजे ल्या होत्या त्या माघान्या देविल्याच जनरालास मागून साहित्य पुरविणेच लागेल. आहेत; परंतु अमीनखान देतीलसें वाटत परवानगीही इतकियांत येतच आहे. त्याच- नाही. याजकरितां येविसींची सूचना जन- ही. मानस तुह्मी लिहिले होते की त्याजक- रालास करावी. श्रीमंतानी सविस्तर मजकूर | डून कजिया लागलियास मग हे लड़तील, तुम्हांस कळावे, याजकरितां लिहिले आहेत निमित्य पाहतात. यापों आहे. त्यास तु. ते समजोन, युक्तायुक्त ध्यानांत आणून, मचे सलेस येईल ते करावे. हे दिवस लदाई तेथील मर्जी पाहून, व श्रीमंत सोनगडेचे सुरू व्हावयाचे आहेत. या दिवसांत पंचाईत सुमारे जातात, लडाई सुरूच होईल हैं | न पडतां होईल ते करावें. कारनेलीची सर. समजोन, जे बोलावयास युक्त ते बोलावें. कारची पंचाइती पडली, झणजे कामाचे केवळ पंचाइतीवर येऊन पडे ते. करावें. वख्त विरुद्ध पडेल. सारे धारवट पहावे, याजखेरीज आझांस आश्रय नाही. घास- लिहिणे ते तुझांस सर्व समजावें, या अर्थे ल्यानीं परिणाम काय हे आपणांस श्रीमंत लिहितात. परंतु तुह्मी तेथील भाव. कळतच आहे. तेथे विस्तार काय ल्याहावा ? मर्जी पाहन कराल हे निशा आहे. कळावें. राजश्री गोविंदराव गायकवाड सेना- मजलाही श्रीमंतांची आज्ञा होती त्यावरून खासखेल याजकडे सिनार द्यावे ह्मणून लिहितों. कळावे. रा॥ राघोपंत सुखरूप आ. १० ·७४. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखांक १२२. हेत.चिंता न करोवी बहुत काय लिहिणे ? ऐसियासी, आमची बहुत ओढ हे जाणून लोभ असावा हे विनंति. मागितल्यास काही कापड वगैरे देतीलसे दिसून येते. परंतु, त्याचा मजकूर काही बोलण्यांत नाही. ऐवज आलाच नाही, १६९७ मार्गशीर्ष. ऐसे बोलतात. यास्तव त्यास निक्षूण ताकीद स ठाऊक. त्या कोषलांतील मग गुंता यावी की, जो जिन्नस फचेसिंगाकडील काय ? त्यांचे बोलण्यावरून माझी खातर- आला असेल तो बाजार-निरखाचे भावे जमा पटत्ये की, बंगालियाहूनच कामें हो- देणे. त्यापों फत्तेसिंगाचे ऐवजांत मजुरा ऊन येत. दोनी महिने पुर्ते लागत नाहीत. पडतील. सोने, रुपें, कापड, जवाहीर में त्यांत दहा दिवस टेलरास जाऊन जहाले. असेल तें देणे, ह्मणून हुकूम यावा तेव्हां निमे वाट बंगालियाचा गेला. फौजेची खा. आह्मास प्राप्त होईल. दोन तीन लक्षांचा तरजमा करून जैसें गांठोडे आहे तैसें महा- जिन्नस व नक्त मिळोन आल्यास महिनाभर राजानी जतन करोन राखावें. श्री कृपा स्वस्थ चालेल. नाही तर काहीं अबरू र- करील. चिंता नाही. मी लौकर मुंबईस जातो. हातां दिसत नाही. नित्य दहा बारा मजला चैन पडत नाही. सारा वेळ ह्याच हजार रुपये तलब चढते. पैशास ठिकाण उद्योगांत आहे. हे विज्ञापना. नाही. बंगाल्याचे हुकुमाची वाट किती दिवस पहावी ? कारनेलीचा अथवा जनरा- लाचा दोष नाही. आपले दैवाचा दोष श्री. आहे ! याचा तपसील किती लिहावा? जा- णिजे. छ २ जिलकाद. बहुत काय लिहिणे? १६९७ पौष शुद्ध ३. (लेखनावधिः) राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसावी यांसि:- श्री. सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. फत्ते- लेखांक १२४. सिंग गायकवाड याजकडील तेरा लक्ष १६९७ पौष शुद्ध १२. रुपयेपर्यंत आले, असें फत्तेसिंगाकडील पुरवणी राजश्री लक्ष्मण आप्पाजी गो- कारभारी सांगतात. इंग्रेज दहापावेतों सावी यांसिः- वसूल सांगतात. सरकारांत साडेसहापा सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. कार- वेतों वसूल झाला आहे. कारनेल व होम नेल आप्टण कलकत्त्याहून रवाना जहाले दरबारास आले, तेव्हां तुह्माविसी जनरा- होते. ते पुणियास येऊन पोहचले तेव्हा लानी लिहिले आहे, हा मजकूर सांगितला | मसलती लांबलसे दिसते. त्यास, अपटणाची व फत्तेसिंगाच्या ऐवजाविसी लिहिले आहे. काही दुराशा असली अगर सर जनराल परंतु हुकूम आला नाही. कापड वगैरे जि- कलकत्त्येकरास दहा पांच लाख कवूल के- नस आपले काय उपयोगी, ऐसा मजकूर लियाने लडाई सुरू होऊन फितुरियाचे लिहिला आहे. याजवरून अर्धा परवानगी पुरतें पारपत्य होत असलियास जनरालाचे तरी आहे. परंतु हुकूम नाहीं, ऐसें बोलले. विचारें कबूल करोन मसलत शेवटास न्या- लेखांक १२३. - - ·खंड १२ वा. ७५ naram सात वयाचे करणे. सध्या आपटण आला आहे, श्री. त्यास याची दुराशा काही आढळलियास, लेखांक १२६. कबूल करावें. व कलकत्तेकराची दुराशा १६९७ पौष वद्य ११, जनरालाकडून कळली तरी प्रसंगोपात्त दहा पु॥ राजश्री लक्ष्मण आप्पाजी गोसावी पांच पडती तरी कबूल करोन मोगलसुद्धां यांसिः- फितुरी नेस्तनाबूद करावें, याप्रमाणे होत सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. पौष असलियास करणे. जाणिजे. छ १० जिल- वद्य तृतीयेची विनंतिपत्रे तुझी पाठविली काद. बहुत काय लिहिणे ? ती छ २३ जिलकादी पावली, विस्तारें हरयेक देण्याघेण्याची गोष्टी प्रयोजन प- मजकूर लिहिले, ते कळले. कलमें. त।। डल्यास करावी.उगीच कशास करावी? येथे हैदर नाईक व राजश्री भगवंतराव पति- कारनेल ह्मणतात की आझी पहिल्या करारा- निधी याजकडील बातमीचें व अपटणाकडी- सिवाय काही मागत नाही.इंग्रेजाचा स्वभावहिल वगैरे बातमीचें वर्तमान पांच आहे की हरयेक कारभार पक्काच करावा. कलमें विस्तारै लिहिली ती सविस्तर कळ- शंभरदा मागों नये, लटके बोलों नये, ऐसे ली. याउपरीहि अधिकोत्तर आढळेल तें तरी आहे. तथापि बनेल प्रसंग तसा लिहीत जाणे. कलम १ करावा. तुझांस आमची मर्जी विदितच सुरतेचे चौथाईविसी जनरालास पत्र आहे. इंग्रजाची कारभाराची रीतहि वाकी- तुमचे लिहिल्यापों पाठविले असे.. तरी फ जहाली आहे. तेव्हां बनेल प्रसंग तसे वाजवी चौथाईचा अम्मल घ्यावयाविसी करावें. सारांश, आपले काम मनोदयानुरूप मोगलास व गंभीरास ऐसी पत्रे पाठवणे. होय तसे करावें. ज्या रीतीने आपले मत- लन साधतील व ओझें जड न पडे तसे पेशजीचे करारापों रुपये देणे अथवा जकातीची वगैरे हस्तबूद अंमल देणे ऐसे (लेखनावधिः) ल्याहावें. दोहीसहि आम्ही राजी. इस्तबूद अंमल दिल्यास तोटा जाला तरी आमांस श्री. प॥ चिखली, वासंदे, बलसाड येथील १६९७ पौष वद्य ४. जकातीचे अमलाविसी व भुतसर, बोहारी राजश्री लक्ष्मण आपाजी गो। यांसि:-- व भाटे यांची जप्ति गंभीरानी केली सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. त्याविसी जनरालाशी बोलिलो. त्याणी सां- तुझीं विनंतिपत्र पाठविले ते पावलें. राा गितले की, गंभीर माहीत आहे, तो श्री- गोपाल धोंडदेव याचे पत्र पाठविले ते मंतापासीं गेला असे. तेथेंच जाबसाल पावलें. ऐशास, मारनिलेचे पत्राचे उत्तर व होईल. ह्मणून बोलिले. त्याचा विस्तार लिहि- ताकीदपत्रे पाठविली आहेत ती त्याजकडे | ला तो विदित जाला. ऐशास गंभीरानी आ- पावती करणे. राजकारणे घडेल ते करवणे. लिया उपरीस सदरहुविसी फार वोदिले.तेव्हां जाणिजे. छ १७ जिलकाद, बहुत काय पाा भुतसर हा महाल दरमहाचे ऐवजी लिहिणे? (लेखनावधिः) दयावयाचें केलें. वरकड़ जकात वगैरे कलम १ बोलणे. छ मजकूर. कबूल असे. लेखांक १२५. . M ·७६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. वयाचा करार मशारनिलेनी केला. हा मज- बल्की, कलकत्तेवाले व कुंपनी यांचीही कूर तुझी जनरालास सांगणे, याउपरी आणखी आशा दाखवावी. परंतु सर्व प्रकारे दिक्कत पडणार नाही, पडली तरी लिहिले मसलत शेवटास न्यावी, हेच घडवावें. सर्व जाईल. कलम १ मदार तुह्मांवर आहे. मसलतीचा मोहरा अमलांत येईल तेव्हा खरे. सर्व, अण्णा ! तुमचे माथां आहे, यशच येकूण कलमें तीन. जाणिजे. छ २५ घेऊन, आह्मां सर्वात वरिष्ठता करून दाख- जिलकाद. बहुत काय लिहिणें ? वावी. तुझी प्रसंगानरूप समय पाहून ( लेखनावधिः) बोलाल, कबूल कराल, ते श्रीमत् निभा. वितील. येविसी सविस्तर कोठवरी ल्याहावें? श्रीशंकर. वरकड इकडील सर्व अर्थ, श्रीमंताचे लेखांक १२७. आज्ञेची पत्रे आहेत, त्यावरून कळतील. १६९७ पौष वद्य १४. वरकड सर्व राजकारणे वगैरे जी साधने राजश्री लक्ष्मणपंत आण्णा स्वामीस:- त्यांची लक्ष्य सर्वांची इंग्रजाकडे पोण्य सखाराम हरि साष्टांग दंडवत प्राा आहेत. याचे अनुकूलतेवर सर्व अनकूल- विनंति येथील वर्तमान ताा पौश वद्य ता आहे. याणी नेट मात्र धरावे. लडाई चतुर्दशीपर्यंत सुखरूप जाणून स्वकीय कु- न पडतां महिन्या दोन महिन्यांत मसलत शल लिहित जावें. विशेष. आपण पत्रे वि- सिद्धीस जाऊन, सर्व लोभ इंग्रजांचे प्रविष्ट स्तरें मजकुराची श्रीमंतास वद्य तृतीयेची होतील. गुंता नाही. कळेल तैसी खर्चाची पाठविली ती एकादसी पावली. आझांस खातरजमा करावी. वरकड घराऊ मज- संकलित हवाला देऊन चिठीमागें तरवारेचा कूर तरी:-तूर्त कारनेलीची बेमर्जी आ. मांवर आज च्यार पांच दिवस फारच २ लेहून पाठविली, त्यावरून व सर- जाली आहे. कारण की, गोविंदरायांचे का चे पत्र पाहून सर्व कळलें. सारांश, तूर्त बोलणें आह्मी बोलतों. यामुळे त्याचे सर्व मसलत, अपटण आले, त्याजवर आहे. मनांत विक्षेप वाढत आला. बारीक मोठे येविनाचे साधन जनरालापासून वगैरे जसें जाबसाल सरकारतर्फेचे करणे पडतात. पडेल तिकडोन पाडून, अण्णा ! मसलत यामुळे, वकिलीस बोलणार त्याणी त्यांस सिद्धीस जाई, तुमचे आमचे मनोदये व मन मानेसें चिडविले आणि तुफान श्रीमंताची इच्छा पूर्ण होये,ते गोष्ट इरमेने, उठविले की, हरीचे अर्थे, प्राणे, खर्च तुमचा आमचा जाला राऊत जाऊन कही मारितात. फितुरिया- तरी करून, लढाईचीच ठरून, फितु- कडील बेदड वगैरे येऊन फौजा घाट उत- रिभाची पारपत्ये घडेल ते गोष्ट, रल्या. नवापुरावर पांच सात हजार फौज अण्णा ! करावी. मुंबईवाले जनराल यांचे हा- आली. तेव्हापासून नित्य कहीवर घालपि- तून अपटण व मुंबईतील कोशलदार व तेथील तात. एथे दोन तीन महिने गुजरले. चारा बंगालियांतून आले कोशलदार ऐसे लोभा- जवळ नाहींसा जाला. लांब जावे लागते. विष्ट. पेशजीचे दारमदाराखेरीज आण- एकीकडे कहीस रखवालीस जावे तो भल- खीही उमेदवार करून पल्यावर आणावे. तेकडे दगा होतो. फत्तेसिंगाकडीलहि पें- , सखाराम ·रखंड १२ वा. ७७ ढारी, लेखांक १२८. राजपिंपळेवाले वगैरे यांचेहि केवळ निदानास गोष्ट आली. श्रीमंतही राऊत फिरतात; परंतु सांपत फितुरियां- खरे लाचार जाले. तेव्हा पुढे प्रसंग जाला कडीलच लोक येऊन, मारामार करून, तो पुरवणीवरून कळेल. हे विनंति. कहीचे घोडे लष्करचे आजपर्यंत पांच सासें नेले. हाली इंग्रेजाचे गाडे एकादशीस सुर श्रीसांब. सपुत्रों विजयते. तेहून येत होते ते लुटले. माणसें तोडली. फितुरियाचे पेंढार यांनीच कृत्य केले. त्या १६९७ माघ शुद्ध २. समयीं लष्करची कहीहि पाडली. त्यांत प। राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी माणसें दहावीस धरून नेली. ती नवपुरास यांस:- नेऊन सोडली, ऐसे असतां, आह्मांवरच सु॥ सीत सचैन मया व अलफं. तुफान घेतले. सुरतअठाविशीचा अंमल थोरल्या मनसुब्याची शुभसूचनें लि- गोविंदायाकडे होता, तो फत्तेसिंगाकडे हिली ती कळली. बहुत आनंद जहाला. द्यावा, हे मोठी रदबदली कारनलीची. ऐसेंच दिवसेंदिवस शुभवार्तेचीच इच्छा इंग्रेजाजवळ गमाजी पाटील वगैरे कारकून. आहे. कलम १ त्यांचे बोलणियावर फार. तेव्हां उत्तर हेच भूतसरचे पहिले लिहिल्यामों कलम की, फतेसिंगाकडील ऐवज झाइन पंचवीस पुसावें. उगेच दाबले आहेत. कलम १ लाख. पैकी गोविंदरायास तिजाई मुलुक होता इसोटचा मजकूर कारनेलीनी उपक्रम तो हिसा तरी सारा ऐवजाचा वजा करून, केला. तेव्हा जवळ स्तर होमहि होते. सोळा लक्ष सासष्ट हजारांचा भरणा करावा. त्यास काईल केले. नारो गोपाळ व ह्मणजे अंमल सोडितों, निदानी तूर्त पांच विश्वनाथ व त्रिंबकजी भालेराव जवळच लक्ष तरी द्यावे. पेशजी साडेसापर्यंत होते. त्यांस काईल केलें. विश्वनाथ ख पावले आहेत. त्याजकडील दहाचा भरणा नारो गोपाळ व त्रिंबकजी भालेरावहि पष्ट जाला तो ऐवज अमानत तुह्मांजवळ आहे बोलले. तेव्हां, पाहिजे तरी इसोटची. सनद तो द्यावा. ते देईनात, ह्मणोन अंमल अमानत आहे, माधारी आणऊन देऊ, ऐसें . सोडिला नाही. गोविंदरायाचा अंमल क- बोलले. परंतु आमीच आणविली नाही.. माविसदार राखून सरकारांत वसूल आण- | खटे मात्र होतात. जाबसालांत काईल मात्र विला. तूर्त वोढीस लाख पन्नास हजार होतात.मिस्तर होमाचा दुभाषा लक्ष्मण आहे, रुपये घेतले. यामुळे इंग्रज आह्मांवर फारच तोहि जवळ होता. काईल केले. पुढे सनद रुष्ट, आम्हीच बडों देत नाही ह्मणोन, आणऊं. जलदी केली नाही. कलम जाले. आणि हेनिमित्त मुद्दा पत्ता नसतां जनराल व कोशल सारे मायेंत गोड नाहक ठेऊन मारूं, हल्ला करूं, श्रीमंतानी बोलून, दिवसेंदिवस अधिक अधिक मेल- आम्हांस निरोप द्यावा किंवा सखाराम हरी वावे. त्यांची मर्जी किरकोळ मजकुरासाठी घालवावे, पारपत्य करावे, नाही तरी खटी करावयाची नाही. युक्तीचे वाटेने आम्ही करितों, ऐसे अटीस आले. विलाज गोडीने कायल करून होईल तितके जाब- नाही ! श्रीमंतही लाचार जाले ! निरु- साल उगवावे. पाय झाला! मोठे संकट सर्वांस प्राप्त झाले. मिस्तर हाटली दरबारास येत ना . - 'कलम:

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने . कलम १ आह्मीं बलावावें तरी कारनेल वाईट मानि गोव्याकडील फिरंग्याकडील राजकार- तील. त्याणी यावें तरी तोच प्रसंग. या- णाचा मजकूर जनरालाचे कानावर घालून स्तव त्यास जनरलाचे लिहिले आल्यास त्याच्या विचारें जाहाल्यास करावे. आठा पंधरा दिवसी दरबारास येत जातील. माझी पूर्ती ओळखच नाही. सखाराम ह सो गोविंदराव गाइकवाड याचे जाब- रीची मात्र गांठ कधी कधी पडते. कलम १ सालास तुझी माहित नाही, सबब त्याचे हैदराकडील कागद लक्षाचे होन पाठ-तर्फेन कारकून पाठवावा, ह्मणोन नारो विले ह्मणोन आला. होन तरी न आले गणेश इजूर आहेत त्यास ताकीद केली. येविसी हैदर व बाजीरायास आह्मी पर- ते पाठवितील. तुम्हाजवळ येतील. त्यांची भारे लिहितों व जनरालानीहि ल्याहावें रुजुवात करून देणे. वरकड जाबसाल की, तुह्मीं लटीक श्रीमंतास लिहून लटीक वाजबीचे रुईने होईल तो करीत जाणे. वाद आह्मांकडे कसा आणिलांत. म्हणजे गैरवाजबी पक्ष धरून गोष्ट कोणाचीहि ऐवज फजीत होऊन पाठवीलच. आम्हास न बोलणे. पत खरे बोलावयाची बहुत जनराल लटके बोलणार नाही, हे खातर - संरक्षण करणे. मोठे काम यांतच आहे. जमाच आहे. परंतु जनरालानी त्यास फजीत कलम १ करून ल्याहावे, हे बरे दिसते. कलम १ खर्चाचा ताण मोठा बसला. काहींच आंकलेश्वराचे महालपों पाउण लक्ष इलाज चालत नाही. किटिंग, फतेसिंगा- द्यावे, ऐसें करारांत आहे. यांतच भाव कडील ऐवजाविसी जनरालास लिहिले आहे की, सरकारचे कमावीसदार असावे. आहे, जाब आला नाही, म्हणोन सांगतो. निके रुपये मात्र यांस द्यावे. दुसरे उगऊन दोन तीनदा लिहिले म्हणोन सांगितले. कलम लिहिले नसेल. परंतु यांतच स्पष्ठ | याविसी त्यास जरूर जरूर सांगावे. फौज भाव आहे. महाल पावणेदोन लक्षांचा आहे. पोटावांचन काय खाईल ? कलम १ त्याचा कमावीसदार राहिला तरी लक्ष को सुरतेस बंदुखा वगैरे विकत घेऊ येविसी त्याणे आह्मांस द्यावे लागतील. तेहि त्यास एकंदर परवानगी गंभीरास यावी. कलम १ नडच पडेल. तेव्हां सिबंदी वाढवून मनास आपटणाची खबर नाही. येईल तसा खर्च वाढवितील. आणि ऐवज ।।छ २१. सवाल. शुक्रवार (लेखनावधिः) देणार नाही, हे कसे योग्य दिसेल? यास्तव कलमें तेरा लिहिली आहेत. पैकी बेदरीचा कमावीसदार आमचा राहील. तो ऐवज चंदूररायाकडे अंमल आला. पो छ ३० पाउण यास पावते करील. येणेमों कलम १/जिल्काद. दरमहाचे ऐवजांत बलसाड आहे. तेथे कमावीसदार आमचे असावे सबब की, श्रीशंकर. कमाल बेरिजेस तोटा नफा आमचा. दरमहा लेखांक १२२. ऐवज मात्र त्यांस निक्का यावा. त्यांचा कमा. १६९७ माघ शुद्ध २. वीसदार 'असिल्यास आम्ही परगण्याची राजश्रि लक्ष्मणपंत अण्णा कमाल बेरीज दरमहांत धरूं तेव्हा त्यासच सेवेसी:- संकट पडेल. हे पेच समजवावे. कलम १ पोष्य सखाराम हरी साटांग दंड- कलम १ स्वामाच ·खंड १२ वा. ७९ वत प्रणाम विनंति येथील वर्तमान ताा माव द्यावे. निदान जे मागतील तें इंग्रजांस शुद्ध द्वितीयापर्यंत यथास्थित असे. विशेष. देऊ. राहील तीच दौलत करूं. परंतु नबा- पूर्वी आठा दिवसांत वर्तमान जालें बसुद्धा फितुरियांचें पारपत्य घडे अलाहिदा लिहिलेच आहे. कारनेलीची तेच गोष्ट करावी. यांत श्री- बेमर्जी आह्मांवर त्यासी कारणे तुम्हांस मंतही कबूल आहेत. तूर्त लांबणीवर दिसतच आहेत. निमित्य, गाडे पडले. येथे तापीतीरी दोन महिने जाले. सुरतेचे वाटेवर येतां लुटलें तें तुमचे राव- वैरण बारा पंधरा कोस, तेही मिळेना. तांनी, हे ठेविले. त्याचा मुद्दापत्ता कांही महागाई, पोटास नाही. ऐसा पेंच जाला लागेना. फितुरियाकडील पेंढारी येऊन कही आहे. बारा पंधरा कोस कही जाती, तेव्हा मारितात, हेच गोष्ट पक्की दाखल्यांनी पुरली. फितुरियांकडील पेंढारी, बेदड व धाड्या यामुळे विचारावर कारनेल आले आहेत. परंतु राऊत निवडक येऊन कहीवर घालवितात. वारेवीराचे दुःख पेडवली याचे आहे. मसलत | रखवालीस पथकें पाठवावी ती एकीकडे सर्व त्याजवर. याजमुळे मात्र सर्व सोसावें जाऊन दगा भलतीकडे होतो. त्यांतही लागते. विलाज नाही ! आमाही वोढिले नित्य फौजेने जावे, हेलपटे, पोटास नाही. नाही. लाचारीस मात्र कूच करून चाललो. आम्ही, मानाजीवावा आणखी एकदोन परंतु श्रीमंत येऊन माघारें. आणिले. आह्मी टोळिया, ऐसें बारीने जावे. त्यांत घरकड मानाजी शिंदे, वगैरे फौज मिळोन तफाव- गेले तरी दगाच होतो. मानाजीवावा, तीने डावे बाजूस उतरलो आहोत. रात्रंदिवस आम्ही जावें, तरी नित्य पंधरा कोस जाणे ध्यास तुम्हांकडील लागला आहे. इरतरेने येणे पडते. फौज खराब होत चालली. अपटणास माह जनरालाजवळोन पाडवावा | सबब, हरतरेनें तजवीज करून येथोन आणि मसलतच सर्व सिद्धीस न्यावी. मूल दहा पंधरा कोस कुच चारापाणी पाहून खरें, याजवर भांडण भांडतील. तरी मुला- | सोनगडापुढे पूर्वेस घडे ते गोष्ट करून पर- विसी इंग्रजांनी खातरजमा करून श्रीमंताचे वानगी पाठवावी. येथे बसलियानींच परि- वोटीत घालावे त्यास दगा पेंच नाही. परंतु णाम लागून फौज जगत नाही. येविसींचे फितुरियांचें पारपत्य झाले पाहिजे. त्याणी | साधन करून जरूर परवानगी पाठवावी. मूल नसतां विनाकारण फितूर केला व बारी चढोन गेलियांत सर्व मसलत सिद्ध दौलत गारद करून मोगलास दिली. पुढेही आहे. मोठे हंगामाचे दिवस जातात. फितु- लबाडी करतात. वचनें, प्रमाणे देऊन | रियांकडील फौज गलबलली आहे. सर्वांची श्रीमंतांसी बेमानी केली. पुढेही इतबार राजकारणे सिद्ध; परंतु बारी चढावी हे व नाही. त्यांचा अभिभान गैरवाजबी याणी इंग्रज काय करितात. इतकी वाट पाहतात. नच धरावा. ऐशी गोष्ट ज्या तरेने होईल. पुढे लढाई अगर फार दिवस मेहनत इंग्रे- ते खटपट साधन आण्णा ! करावें. तुझी जांस पडत नाही. सहजांत हे. रुख मात्र कराल ते येथे निभेल. परंतु सर्व मसलतीचा होऊन खानदेशांत गेले झणजे मसलती गुना तुह्मावर आला आहे. याचे विस्तारें सिद्धीस जातील आणि सर्व गोष्टी त्याच्या कोठवर ल्याहावें ? इतके दिवस श्रममे- व श्रीमंताचे मनोदयानरूप घडतात." हनत केलियाचे सार्थक निरार्थक होऊ - न विसी तुझांस तिकडेही '- च... ।

·। थोडें. खर्चास नाही, याजवरून समरे, | अदृष्ट समजावे ! अतःपर काय वा सुहुर सन सीत सबैन मया. ग्रहणाचे | ल्याहावे ? आतां हिंमत सोडीन म्हटला शवस बहुत आव आला. धवशा नव्हता | चरणाचा आहे. दारू शिसही सामान तीस हजारपर्यंत जहालें. आमचे सामान येक फडशा होईल. आतां हां. थो.. त्यांत भक्षावयास नाही. सबब बेदिल नाहीसे दिसते. जाणिजे. छ १ जिन्ह हलकी दिसते. लज्या रक्षील-दुसरा उपाय कडे पाठवितील. ते तुह्मांत देती । मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. येथून ल्याहावेसें नाही. सूचनाअर्थ लिहितो. नाही. अंगरेजाची व आमची बैदी करून, वाचावयाचा कंटाळा न करावा. तूर्त कार- सेवट बरा दिसत नाही. आतां मुंबईहून नेलानी फितुरियांवर रोष धरावा, त्याचे कुमक यावयास दिवसगत पाहिजे, ललाई अपराध त्यास शासन योजावें; ते सोडून तरी दोन च्यार पांचा दिवसां अलीने आमचेच गळां पडले. लाचार होऊन सो- पलीकडे होईल. धवशा आला नवता ते शीत आहॉ. श्रीमंतांचे मर्जीचाही दुसरा आलीच लढतों, ऐसी बराबरी होती अर्थ नाही. कृपाच करीत आहेत. परिणा- | सांपत ते भारी दिसतात. इंग्रेज थोडे, में मावरि सर्व नीट आहे. गायकवाडाचे होईल ते पहावे. उपाय काही सुचत नाई । आहे तसेच आहे. काही एक नवें घ- जनराल व सारे अंगरेज शहाणे म्हणोन डले अथवा घडणार नाही. मस- वाटत होते; परंतु या वेळेस आमची लत ज्यारी जाली झणजे श्रीमंतांचे जिती जाहल्यास त्यांचीही जहाली. चाकरीस फौजसुद्धा फौजसुद्धा गोविंदराव यांस रूसी व प्राणासी गांठ आहे. अद्यापि अ आणितो. येथील गुंता नाही. दुसरे तरी च्यार दिवस लागले तरी तुमची दु इंग्रजच होऊन राहिले आहेत. मेस्त्र इष्टो- आल्यास व कांही लक्ष दोन तरी खर्च लाजवळोन आमची फर्मास व येक आरबी आल्यास शत्रूची पारपत्ये होतील. नाईस घोडा वळो करावयाला एक मागावा. राम- तरी मगची गोष्ट पत्री कशास त्याही ! सिंगास सांगत जावे. त्याचे वर्तमानही समजतच आहे. ते पििछन गांठ पति- लिहीत जावें. बहुत काय लिहिणे ? कृपा- तात. आमचे व अंगरेजी सामान ब लोभ कीजे. हे विनंती. अंगरेज जनरालास लिहीत असतां का श्री. दुसरे कारण दिसत नाही. मसलत १६९७ माघ शुद्ध ३. असतां सर्वही गमावले. तेव्हां .... राजश्री लक्षुमण आप्पाजी यासिः- आधले दिवशी धवशा व हरी फडके भेटले. परिणाम दिसत नाही. सर्व भरवसा तेव्हां मध्यम होते, हाली जबरदस्तीने विल्यास कांही पाठवणे, घाटाखाली येऊन गांठ घालावी, हा त्यां- त्याणी दम खादला व चा विचार जाहला. सामान बहुत जहालें. आल्यास मोठेच काम होईल. दोह जहालें. कारनेल आठाची गोष्ट सांगतात बृहस्पतिवार. व. करितीलही. यशअपेश मनुष्याचे अधी. न नाही. लोकदृष्टीने आमची बाजू कारनेलीकडे दिल्हें आहे. ते ते लेखांक १३०. तद न केली, हे बारभाईचं पुण्य समजा मार . आठच्यार मुंबईचें .. (लेखना खांस दस्तुरी पत्र याच मम P ·खंड १२ वा. ८१ आहे. संशय येईल की, लखोटा कूरचे द्यावे. पुढे कराराप्रमाणे अंमलात ये- ला, तरी पत्र मोकळे दिल्लं आहे. ईल. व शहर सुरत येथील चौथाईची ल यांणी वाचले तरी चिंता नाही. बाकी सनयातची मोगलाकडे राहिली होती. आहे. हाणोन मोकळेच पन कारने- त्यास, मेस्तर गंभीराचे मुर्वतीमुळे निम्में सिम्में दिल्हें. ते आगोदर पाँचले असेल. सोड देऊन ऐपज पेशजी घेतला. हाली दुसरे पाठविले आहे. जाणिजे. सालमजकूरचा ऐवज वाजवी यावा त्यास कूर. ( लेखनावधिः ) सुरतकर मोगल निम्मे ऐवज देतो आणि चौथाईचा दरोबस्त ऐवज पावला ह्मणून श्री. कमज यावे हाणतो. गंभीरानी ताकीद करावी लेखांक १३१. ते करीत नाही. याजकरितां हाही मजकूर १६९७ माघ वय ६. जनरालास .मजावून एविसी मोगलांस व जथि लक्ष्मण आपाजी गोसावी गंभीरास पत्र पाठवा की, वाजबी चौथाई- चा ऐवज कराराप्रमाणे देणे. येणेप्रमाण पत्रे मा सीत सबैन नया द अलफ. पाठवून ऐवज पार करणे.चहूकडून नाना- कलेश्वर येथील पाऊण लाख रुपये प्रकारचे लडेलट/माप्त होतात. वारील 3 इंग्रजास यावे याप्रमाणे तहना- मोगलाचा अंमल बंद करावा तरी गंभीर वाईट करार असतां, मेस्तर राबट गंभीर मानितील. काय लिहितील नकळे. येथे तो परगणे मजकुरी ठाणे घालून झाडून मसलतीचे लावणीमुळे वोढ पडली ते लि- बंद केला आहे. त्याविसी वारंवार हितां पुरवत नाही. ज्याचा भरवसा त्याज- लिहिलें व गंभीरासही सांगितले. कडूनच विक्षेप' होतो. उपाय नाही ! हें सर्व जनरालांनी चित्तांत मल सुटत नाही. जनरालाची पर- আহন आहे. सर्व पाहिजे ह्मणतात. तहनाम्याखेरीज सुधरावें हैं उचित : करावयाविसी जनरालानी यास भरंवसा त्यांचा आहे, ऐसे बोलणे. असें नाही.पावणेदोन लक्षांचा महाल तुमची पत्रे माव शुद्ध शष्ठीची पावली. । वसले आहेत. त्यास, तुहीं जनरा- त्यांची उत्तरें मागाहून समजोन लेहून बोलोन माहाल सरकारचा सरकारांत पाठवितो. जाणिजे. छ १९ जिल्हेज. बहुत विसी पत्र जनराला, गंभीरास काय/लिहिणे ? गे. अगर सध्यां माहाल द्यावयाचा (लेखनावधिः) लाख रु तन्ही परगणे मजकूरचे सरकारीत श्रीशंकर, येथे खर्चाची वोढ. कोठून ऐवज लेखांक १३२. जागा नाही. फौज पोटा- १६१७ माघ वद्य ८. हैराण आहे. दोन्ही प्रकारांतून को. राजश्री लक्ष्मणपंत अण्णा स्वामीचे । करून घेणे. माहाल सरकारांत सेवेसी:- पाऊण लाख रुपये घेत जावे; अथ पोष्य सखाराम हरी कृतानेक मों व रुपये सरकारांत सध्यां सालमन-विनंती येथील वर्तमान ता. माघ वद्य अ- असला, तरी पास -- ११ ·८२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. - धमीपर्यंत सुखरूप असो. विशेष. आपणाक- गोविंदराव-बावाचे वगैरे मजकूर लिहिले डील माघ शुध द्वितीयेची व सप्तमी-नव- सवीवर आहेत. येक श्रीमंताचे कल्याणा- मीची पत्रे आली ती विस्तारें अक्षरशा खेरीज बाकीचे नीट आहे. हे गोष्ट प्रमा- सरकारची पाहिली व आह्मांस एक बंद णच आहे. त्यांतही साधन रदबदली पाटीपोटीं व पुरवणीचा वर्ख ऐसे लिहि- करणे तितक्या करून ठेवाव्या. वावाची लियाने सर्व मजकूर समजला. अण्णा मर्जी करणे सर्व तुझाखेरीज नाही. आपला आपण विस्तरे येथील मसलतीचे अर्थ ऐवज देवलाबाबत बेदरचे तलावरील गुत- ध्यानात आणून कालजी करितां. येविसींची ऊन ठेविला आहे. सांगाल ल्याहाल तेथे साधनेंही करितात,याचे प्रकार मजला विदि- पावता करूं. वरकड दरबारी मसलतसमई- त. आपणासारखे आपणच आहेत.परंतु यास चे काही सुचत नाही. प्राणरक्षण कसे तरी संशय नाही. मसलत पेंचांत पडली होईल हेच सलाइ पडलेले आहे. अनुपत्य- आहे. येथे उपाय नाही. गोष्ट बोलली कालांत सर्व गोटी प्रतिकूल मसलतीस पड- आहे. सर्व श्रीमंतांनी वरचेवर लिहिलेच ल्या आहेत. विलाज नाही. राजश्री आवा आहे. याउपरी काही न सुचत नाही. व आले. ते आली येक जागाच आहे.. त्यामुळे लिहवत नाही. सारे विलग अर्थ जाले नारिंगाची मसलतैक्य होऊन इंग्रज आहेत. त्यातही आपले आपल्यांत आह्मावर चिडविले. त्यास सदाशिवबावा विरुद्ध वाढली आहेत. इंग्रज अनुकूल पडले आहेत. श्रीमंतास विनंती आझावर कारनेल किटण रुष्ट जाले आहेत. करून नारोपंताचे जाणे इंग्रजाकडे मना त्यास संबोधनास आप थोरले ग्रहस्त करविले. त्यास त्या कामांतून काढिलें, सरकारबावा अनुकूल रो गोपाल गोदा- हे समजोन कर्नेलीजवळोन रदबदली सख्त दर्शनी हे एकत्र होउदिवस खलबतें श्रीमंतासी करविली की, त्याखेरीज दुसरा करितात. श्रीमंताची मज सवत-मत्सरें कामांत नसावा. ऐसें केले आहे. तेव्हा वाढवावे. हे सर्व येथूनच यामुळे कर्नेलीचे मर्जीस्तव नारोपंत फिरोन कामांत अधींच विलग. त्यांत हे अर्थ प्राप्त ! घालणें प्राप्त. श्रीमंतांनी अप्पाजीपंत निहाय तेव्हां बुडत्याचे पाय खोली, ऐसें जालें आहे. नेमिले होते, परंतु आता पुढे चालत नाही आह्मी येथे मुलें माणसें सुधा आहे. त्यास, इंग्रज दाब थरूं लागले आहेत. मसल कोणी आलिया संकटी पडलों आहऐशास विलग. त्यांत हे प्रकार बनले आहेत. ऐ इंग्रजी स्थले सुरत भडोच, याशिवाय कोठे बारीक मोठे प्रकार किती ल्याहावे ? नाना जागा नाही. सबब जनरालासी पक्के बोलोन प्रकारचे पेच व कटकटी! कोणांत कोणी त्याचे आश्वासन घ्यावे. दोहीस्ते लाऊन नाही ! ऐसी गोष्ट जाली आहे. इतर हरयेक जागा ठेऊ. नंतरी खातरेस येईल सोसून आमचा निश्चय जो आहे तोच तिकडे जातील. त्यास मनाई न करावी. खंबीर प्राण जाईतों सुटणार नाही. प्राणा परवानगीने ठेविली तैसी परवानगीने जावी, चा संकल्प घालोन श्रीमंताची सेवा आई ऐसें न करावें, बारीक मोठे पेंच सर्व ध्या- भिली आहे. त्याचा शेवट करावा. एक वेळ नांत तुमचे आहेत. ल्याहावसे नाही. इतके फितुरियां, पारपत्य व्हावे. श्रीमंत दौल. अर्थासं संभालोन जें कर्तव्य ते करावें तीवर बसले ह्मणजे कृतकृत्य जालो. पुढे आणि अपटणास लेहून पाठवावे. वरकड इच्छा दुसरी नाही, यांत संशय नाही.

·रखंड १२ वा. मात्र कसेंही गुजरलें तरी श्रीमंताचे चरणाचे लक्ष व कांदी दृष्टोत्पत्तीस येत नाही. प्रथम दिवस मसलेतीचे शेवटास जाणियाचें ध्यान दुसरे दिसतो. तापीतीरास तीन महिने एक कदापि होणार नाही, हे खातरजमा तुमची जागा मुक्काम जाले. वैरणफांटें मिळाव- आहे व माझा निश्चय हाच यांत गुंता याचे संकट. फौजेस रोजमरा नाही. पोटा- नाही. परंतु आढळले अर्थ लिहिले आहेत. चा गवगवा. लोकांनी काय करावे ? श्रीमंताचे मजीत दुसरा प्रकार नाही, पोटास तो पाहिजे ? त्याचे श्रम कोठपर्यंत हे माझी माझी खातरजमा. परंतु ज्या- पहावे ? तुमचे लिहिल्याचे तकव्यावरी णी जे समजवावें तें ऐकावें, हा पंधरा दिवप्त लोकांस उमेद होती. खर्चास प्रकार प्रारंभापासून आहे तो मात्र आहे. असते तरी, चार दिवस अधिक उणे ला- त्यास विलाज नाही. अस्तु ! श्रीकृपेनें गते तरी निभावले जाते.याजकरितां हे प्रकार मसलत मात्र सिद्धीस जावी, हेच काळजीत युक्तीने जनरालासी वोलून, सत्वर येथून आहे. परंतु ऐशा बखेडियांनी दुष्मन शेर | कुच होय ते करणे. खानदेशांत गेलिया- होतात व कितेक येणारांसहि संशय पडतो. नंतर, चार दिवस मुकाम तेथे पडले तन्ही गोविंदराव गाईकवाडामुळे लोक दोष ठेवि- कामास पडतील. घोड्या माणसांत पाकी तील. आझासी इंग्रज असें चालल्यानी राहिली नाही. घोडी खराब जाहालियाउपरी श्रीमंताचा व इंग्रजांचा इतबार लोक कसा लढाईच्या उपयोगी तन्ही काय पडतील ? धरितील, हे मसलतीस विरुद्ध हे समजोन इत्यादि प्रकार सुचऊन जलदी होय तें श्रीमंतांनी आज्ञा निक्षून करावी, करणे. हैदर-नाईकाचे ऐवजी जनरालानी घडत नाही. अस्तु! दैवच मसलतीचे विलग, रुपये देविले आहेत, म्हणून कारनेल यांनी त्यास यत्न काय ? तत्रापि जेथवर होईल विनंति केली. सुरतेस राउत पाठवावे, म्ह- तेथवर प्रेत्न सेवक लोकांनी करावा, यांतच णून सांगितले. त्यावरून तेथे राउत पाठ- श्रेयस्कर जाणून श्रम साहास करीत आहे. विले. अशी हजार रूपये गंमीरांनी यावे. परिणाम लावणार श्री व श्रीमंत आहेत. त्यास, रुपये नाहीत, पंधरा रोजी पन्नास बहुतं काय लिहिणे ? कृपा लोभ कीजे. हजार देऊ, याप्रमाणे म्हणतात. येथे तो हे विनंती, मोठे संकट, आजीचा दिवस गेला, प्रात:- काली काय करावें, ऐसें प्राप्त आहे. गंभीर सरकारचे कामास नानाप्रकारें चोदितो. श्री. अलाहिदा पुरवणी-पत्रीं लिहिले आहे, लेखांक १३३. त्याजवरून कळेल. जाणिजे. छ ६ मोह- १६९७ फाल्गुन शुद्ध ८. रम. बहुत काय लिहिणे ? राजश्री लक्ष्मण अप्पाजी गो यांसि:- (लेखनावधिः) सु।। सीत सबैन मया व अलफ. एक दोन पत्रे. तुमची आली, त्यांत जनरालाचे श्री. • बोलण्याची खातरजमा लिहिली. आठ पं लेखांक १३३. (२) धरा दिवसांत लढाई सुरू व्हावयाचे होईल, १६९७ फाल्गुन शुद्ध ८. ह्मणून विनंति लिहिली होती. त्यास, येथे पा राजश्री लक्ष्मण पत्रे पाऊन पंधरा रोज जाले, अद्यापि यांसी:- ·. लेखांक १३५. - मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. inimin मासीत सबैन मया व अलफ.जाबीत- मुरवतीबद्दल पत्र देणे लागले. हा प्रकार- जंग हरि बल्लाळ यास सामील जाले. परंतु तेथे श्रुत करणे. दोही प्रकारांस आह्मी रा- नगर व अशेरी दोन किल्ले द्यावयास फुतरि- जीच आहो. दुसरां येईल तोही ओढक' यांनी कबूल केले आहेत ते द्यावे, ऐसे मिळाला तरी हाच बरा. यास्तव कोणी जाबीतजंग ह्मणतात. हरि बल्लाळ ह्मणतात अमीनादाखल आम्हांजवळ नेहमी असावा की, एक लढाई मात, त्यानंतर किल्ले देऊ. म्हणजे आमचे मसलतीस सोय पडेल. हे पत्र यामों दोघांची अट पडोन जावीतजंग बहुतच गुप्त लिहिले असे. कोणास को दोन कोस सोन मागे फिरले, असे वर्तमान नये. कळल्यास हे वाईट मानितील. आले आहे. दुसरेः जावीतजंगाचे बोलणे यास्तव सावधपणे कानावर घालणे,जाणिजे. सारे फौजेनें माझें आराव्याचे आंत रहावे. छ १० मोहरम. (लेखनावधिः)... फितुरी ते ऐकत नाही. ही बातमी आली. जनरालास सांगावी असलियास सांगणे. श्री. जाणिजे. छ ६ मोहरम, बहुत काय लि- हिणे ? बारभाईकडील बातमी लिहिली आहे. परंतु बाजार आवाई आहे. जाणिजे. १६९७ फाल्गुन शुद्ध ११ वृद्धि, छ मजकूर. राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसावी यांसि:- (लेखनावधिः) सुाा सीत सबैन मया व अलफ. कितेक इंग्रेजाकडील पेंच व घरचेही कितेक श्रीसांबः सपुत्रो विजयते. आहेत ते वारंवार कोठवरी ल्याहावे ? बाहे- रील मनसबे तोडलोडी कराव्या त्या रा- लेखांक १३४. हिल्या. घरांतीलच पेंच उलगडणें प्राप्त १६९७ फाल्गुन शुद्ध ११ वृद्धि होते. एक प्रकार असतां तरी ल्याहावयास राजश्री लक्ष्मण अपा गोसावी यासि: येते. नित्य नवेच प्रकार इंग्रेजाचे व किर- सुाा सीत. आज करनेल किटिंग यांणी कोळ. याजकरितां जनरालाकडील इतबारी साहित्यपत्र आपला कारभार स्थीर रहावा आमचे बोलणे समजावयास येथे अस. मणोन मागितले. त्यांत भाव स्पष्ट दिसोन लियानी समजोन त्यास सांगेल. इकडेही आला की, दुसरा कोणी करनेल याचे समजावील. याजकरितां जनरालांसी बो. जागा पाठवून यास तेथे नेणार. ऐसियासी लोन हर कोण्ही पाठवावा, म्हणून पेशजी याणे साहित्यपत्र मागितले, तेव्हा आमास तुम्हांस लिहिले होते ते अद्याप जालें देणेच पडले. दुसरा प्रकार ह्मणावा तरी, नाही. तरी याउपरी जनरालासी बोलोन हे आम्हासी खेचाखेची बहुत करीत होते. त्याचा इतनारी शाहाणा दुभाश्या ऐसा परंतु आमचे काम व्हावे, या पथ्यावरहि पाठवून देणे. मसलतीस लांमण पडली. बहुत. यास्तव आम्हांस यास काढावेच खर्चाची बोट, लोकांचे गवगवे त्यांत काढाव, हा आग्रह नाही. काढिले तरी नाना प्रकारचे. हे कोठवरी सोसायें ? अथ:- हेच पाहिजेत, हाहि आग्रह नाही. पर मसलतीची गोष्ट सिध्धीस जात असली- जनरालाचा मी दरकार आहे, कोणेहि यास उत्तम. नाही तर मुमईस उठोन या प्रकारे काम सेवयास जावें. परंतु यांचे लागेल. सविस्तर मजकुराची आज्ञा करोन ·लेखांक १३७. खंड १२ वा. "८५ www.irma बाबू कोलटकर यास पाठविले आहे. याचे च्यार रोज गेले, तो धौशा येऊन मिळाला. जवानीवरोन कळेल. संकलितार्थ, अलाहिदा ते सबळ जाले. याजकरितां तोहि मकार पुरवणीपत्री लिहिले आहे, त्याजवरून राहिला. झाली मसलत काही सुचत नाही. कळेल. जाणिजे. छ १० मोहरम. जन- तेवितांचे प्रकार अलाहिदापनी विस्तारें रालासही मोघमपत्र सविस्तर तुम्हांस लिहि- लिहिले आहेत. कळतील. ऐशी हजार ज- लें आहे म्हणून पाठविलें असे. पावतें करणे. नरालानी हैदरनाईकाचे ऐवजी देविले. किरकोळ मजकूर वारंवार जनरालासी वो- त्यापों पन्नास आले. तीसहि आल्यादाखल. लावें, हे उचित नाही. परंतु येथे पाप्त | परंतु वोढ भारी. रोजमरादेखील जाहला होतात ते तुम्हांस कळावे याजकरितां लिा नाही. कोठपर्यंत ल्याहावे ? जाणिजे. छ १७ आहे. युक्त समजावया योग्य ते सांगणे. मोहरम, ( लेखनावधिः) मुख्यत्वे त्याचा ईतबारी दुभाशा प्रमाणिक येथे डेन्याजवळ राहून वाजवी त्यांस सांगे श्री, ऐसा आला म्हणजे लडे पडणार नाहीत. छ मजकूर. सरकारची जोडी कलकत्त्यास मेस्स टेलर याजकडे पाठविली होती. त्या १६९७ फाल्गुन वद्य ६ जोडीवाा जनरालास तेथून पत्र आले तें राजश्री लक्ष्मण अप्याजी गोसावी पाठविलें असे. पावतें करणे. पुरवणीपत्र | यांसि:- पाठविलें नाही. सविस्तर जबानीवरून मु।। सीत सबैन मया व अलफ. अप- कळेल छ. मा. (लेखनावधिः ) टणाचे पत्र आले. त्यांत भाव, गंगातीरी यावें, ऐसा आहे. त्यास, जनरालाचे विचा- रास आली तरी नाजूक मसलत आहे.त्यास, श्री. पक्केपणे जनरालांची व मुंबईकर नारे इंग्र- लेखांक १३६. जाची अनुकूलता मात्र अाली पाहिजे. १६९७ फाल्गुन वद्य ३. त्याचा कटकणा ऐसा करावा जे, वारमदा- पु॥ राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसावी राचे बोलणे हे के के पक्ष मनोन यांति:- होत नाही.. तेव्हां असन यानी त्यांचे सु।। सीत सबैन मया व अलफ. मसलत वर्तमान ऐकिलें, नैक जन आम लांबणीस पडली. खर्चास तोड नाही. याज- ऐकावे. त्या:, . डांक, याजमुक- करितां इंग्रेजी सरंजाम सोडून, फितुरियां. वसगत बागड़ी, सी तो वरी चालून जाऊन, लडाई करावी, श्रीने की, आई रे मुद्धां माह दौलत दिल्ही आहे तरी त्यास मारून कनन नन्त श्रीमान घेऊन, नाही तर होणार तें होईल, ऐसें यो- ३ मनी निवे जिलें होते. परंतु, तातड न करावी, दोन म क माडे, कसे लाख रुपये कर्ज देतो, म्हणून कारनेल दोन बोलिले. त्याउपरी गाहाणवट द्यावें, याने जान्न दलका दिक्कत घातली. सरकारांत गहाण ठेवामा उत्रिय अई काही नाही. हे जाबसाल करतं अन अपने गांजल . 7 . होईल ।

·श्रीसाब सपुत्रो ४. लेखांक १३८. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. nama राजकारणे आहेत त्यांची साधने करून मे- ळऊन घेऊ. फौजहि जमा होईल. मुलूक मारून पोटासहि मिळेल. आमची मज- बुदी जाली, झणजे फितुरी सइजांतच १६९७ फाल्गुन वद्य ६. पेचांत येतील. इंग्रजांसहि मेहनत पडणार ना पु॥ ॥ लक्ष्मण आपा:- झी. मसलत सिद्धीस जाईल. परंतु या गोष्टीस सु।। सीत. आपटण व बारभाईकडून इंग्रजाची अनुकूलता पक्की पाहिजे. कितेक सलूखाचा पैगाम आला तो अलाहिदापत्रीं राजकारणे येतील, त्यांत मातबरांची खात- लिहिला आहे. त्यावरून कळेल. केवळच रजमाहि आंतून करावी लागेल. ही येक एक-कली आहे. कैदेचा मजकूर आहे, हा मसलत आहे. आमचा अभिमान धरून आपटण समजला असेल किंवा नसेल. हजार मसलत सेवटास नेणे व काही अपटणांचें- राऊत व शागीद पेशा दोन-से माणूस ते हि मान्य करणे. त्यासहि साधन आहे. ठेऊन देणार. खर्च ते चालविणार. म्हणून हा प्रकारहि बोलोन पाहाणे. फितुरी उपकार. दाहा लक्षांतच सारे. परंतु त्याची लबाड, कृत्रिमी, .. आह्मांस कैदेदाखल माणसें ह्मणजे कैद, हे ते समजलेच नसतील. ठेवावयाची योजना करून अपटणांस अनेका जनरालास सांगितल्याने समजतील, त्यांचे प्रकारे समजावले आहे. त्यांचा आंतील मते इंगरेजी काइद्यापों ती माणसे आमचे भाव बारीक अर्थ अपटणाचे ध्यानास आले हुकुमांत राहातील. तरी तसे नाही. कैदेचा नाहीत. सबब तुम्ही जनरालापासून त्यास प्रकार स्पष्ट दिसतो. दरमहा पंचवीस हजार सुचवावे आणि या प्रकारची मसलतहि ते धर्मादायामों देतील तेव्हां देतील. ऐसा जनरालास कळवावी. हे अपटणास समजों न सलूख करून आम्हांस काय कर्तव्य आहे ? ६ आणि मसलत मारावी. हाहि कटक- दौलत करावी ह्मणोन अंगरेजाचा आश्रय आहे. तूर्त अपटणानी लिहिले, हे तरी धरिला. त्यास, कैद ! तेव्हां दैव ह्मणावें ! प्रत्यक्ष डौल कैद करावयाचा आहे. तेव्हां तेव्हा हा प्रकार आही कबूल करीतच इंग्रजाचे घरीं आझी आलो असता त्याचे नाही. जनरालही करणार नाहीतच, श्वाधीन आह्मांस करून कैद करवितात हे त्याची चर्चाच नाही. परंतु तहच करणे, गोष्ट त्यांचे अभिमानास उचित की तेव्हां भीमा, दुसरा गोदावरी, तिसरा गुज- काय ? फितुरियांनी कृत्रिम करून बाह्या- रात व तापी-उत्तर-तीर, देखील माळवा, कारें दाहा लक्षांचा खर्च चालवितों, ऐसें ऐसे उत्तम, मध्यम, कनिष्ट प्रकारचा तह समजाविलें. इंग्रज आम्हांपासून गेले झणजे होईल तरी करावा. चवथा प्रकार तीन- ते आपले खेळास चुकणार नाहीत. हे सर्व ही होईनात, आहाांजवळ तरी मसलत अर्थ तुम्हांस माहीत आहेत. येविसी विस्तर करावयास खजाना नाही, जनराला जवळ- कोठवरी ल्याहावा ? सर्व मदार जनरालावर हि खजाना नाही, हैदर तरी पाठवीत नाही. आहे. प्रसंगास तुही तेथे आहां. कळतील चौ महिन्यांनी लक्ष आले तरी काय होणार तैशा तोडजोडी बोलाव्या. इकडेहि वरचे- तेव्हां एकटी गुजरात तरी निवळ आम्हां- पर कळवीत जाणे. जाणिजे. छ २० कडे असावी. परंतु हा तह पक्षा नाही. गुज- मोहरम. (लेखनावधिः) रातेत गुजराण करून वर्ष दोन वर्षे राहूं. सारें दवलतीचा दावा आहे. तेव्हा याचा काट 11 - ·खंड १२ वा. ८७ कमतीचा. सलूख लेखांक १३९. पारसी पत्र. जनरालाचे हातून विलायतेस पक्का करावा. लाचार आहों, स पातशाहा व कंपनी राजी करून, त्यांचा करावा लागतो. नाही तरी हे गोष्टच हुकूम हिंदुस्तानचे सारे जनरालास आणून बोलणे उचित नाही. जाणिजे. छ २० मग आपले मनोरथ सिद्धीस न्यावे. गुजरात. मोहरम. ( लेखनावधिः) तरी फौजेचें व आमचे पोट भरावयास काल गुदराणीस पाहिजे. वरकड त्याणी श्री. लिहिला प्रकार हा तर होणेच नाही. या- बद्दल मरण कबूल ! परंतु कैद पुरवत नाही ! निदानी दहा लक्ष अंगरेज जनरा- १६९७ फाल्गुन वद्य ७. लांनी घेऊन आह्मांस रेवातीरीं भडोचेजवळ ठेवावे. रणगड बहुत मर्जीची जागा, तेथे कारनेल अपटण यांस पत्र लिहिले आहे राहून दाहाच घेऊ. परंतु त्यांचे कैदेत त्याची नकल:- राहाणे नाही. भडोचेजवळ रणगडास राहूं, तुझी पत्र पाठविले त्यांत तहाचा मज- तेथें वर्ष दोन वरीस नानसंध्या करून काल कूर लिहिला तो सर्व कळला. ऐशास, आम- नेऊ. राजकारणे विलायतेतील व हिंदी चा व इंग्रजाचा तह जनराल व कोसल ज्यारी असतील, त्यांस अंगरेजांनीं मना मुंबईकर यांचे मारुफातीने कुंपनीचे मोहरे- करूं नये. अंगरेजाचे आश्रयाने राहाणे, नसी करारमदार जाहाला तोच सर्वा इंग्रे- झणोन त्यांचे संमत पाहिजे.रणगड भडोचेहून जांनी सेवटास न्यावा. आम्ही कुंपनीचे सर- संतरा कोस आहे. तेथेंच नेहमीं राहूं. कारांत करारमदार करून दिल्यामों भडोचेहून साहित्य यावें. आमीही आमलांतही आणून दिल्हें. त्याजकडील मजबुतीने राहूं. दरमहा लक्ष सो म्हणजे आमचे कार्य राहिले तेंही तहनामियामों बारांत खर्च चालवू. गुदराण करून राहूं. सेवटास नेतील हाच भरंवसा आहे. डबाई वगैरे माहाल आहेत तो ऐवज कदाचित् तफावत दिसोन आलिया बारांतच. हे केवळ कनिष्टाहून कनिष्ट | विलायतेस जाणे प्राप्त आहे. पेशजी प्रकार. परंतु तुटोंच लागले तरी जडावें, परस्परें तह ठरला आहे, त्याखेरीज दुसरा म्हणोन तुम्हांस लिहिले आहेत. हे प्रकार मजकूर कसा घडेल ? तुझीं बंगाल्याहून जनराल त्यांसी पहिल्याने बोलतील तरी आलेत, परस्परें फितुरियाकडे जाऊन. कांहींच होणार नाही. ते खचतील. त्यांचे सांगितल्यामों मनमानेसे लिहिलें. यास्तव निदानींचा विचार होईल तरीच तेव्हां कबूल कसे करावे ? आमांजवळ बोलावा. नाही तरी तोंडाची वाफ गमाऊं येऊन, आमचेही वर्तमान मनास आणून, मग नये. याखेरीज सिबंदीचे कम-तरीन पन्नास जाबसाल करितां, तरी तुमची दूरदेशी व साठ लक्ष देणे आहे. याची वाट जाहाली वाजवी ची चाल नजरेस येती. येक-पक्षींच पाहिजे. याचा विचार जाहला पाहिजे. ऐकोन, आझांकडील कांहींच मनास न म्हणोन सविस्तर लिहिले आणितां लिहिले. यावरून अपूर्व दिसान आहे. हा प्रकार कोणासींच बोललो नाही. आले ! त्यांणी तहाचे मजकूर तुम्हांस तुम्हांस मात्र च्यार पांच पर्याय सलुखाचे सांगितले, त्यांतील दगाबाजीचे कुन्हे, लिहिले आहेत. तेही खजाना नाही, आहेत ते तुम्हांस समजले नसतील. सबब कळावें ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. - - असे आह्मांस लिहिले ते गोष्ट मंजुर पडणार थाई देऊ. आमचे सरंजामी हरामखोर नाही. छ २१ मोहरम. आहेत. त्यांचे पारिपत्यास अनकूळ असावे. तेथें दहला देऊ, एकूण इंग्रेजाचे बहुतच श्रीसांबः सपुत्रो विजयते. नफे. आमचे तरी आहेतच, कदाचित लेखांक १४०. तूर्त ( पुढे गहाळ ). १६९७ फाल्गुन अखेर. श्रीसांबः सपुत्रो ४. राजश्री लक्ष्मण आपाजी यांसि:- सुहूर-सन सीत सबैन मया व अलफ. लेखांक. १४१. अपटणानें तह केला, हा शेवटास जा- १६९८ चैत्र शुद्ध १. णारं नाही. श्रीमंतांचा तह पडल्यासिवाय राजश्री लक्ष्मण अपा:- साया दौलतीस चैन नाही. बारभाई थकले. सु॥ सीत. लौकर वाचन जनरालासी व फौजेस द्यावयास लो नाही. बहुत हैराण आणिक मायेचे कोशलदारासी व इटोरासी जाहाले. यास्तव काही तह पाडावा, ऐसें, बोलावे याविहीं मनन करून बोलणे. हरि फडके व आपा बळवंत' वगैरे फौजे. इंगरेजी सरंजाम लढाईचा बंद. याज- समीप आहेत, या सरदारांचे मनांत आले मुळे मनसुबा रुतणीस पडला. यास्तव न- आहे. बातमी खरी आहे.अमदाबाद द्यावी, वाब निजामअली व धवशाचे राजकारण निदानी सारी गुजराथ द्यावी, आणि तह आह्मी तयार केले. त्याचीही अर्जी आहे. पाडावा, ऐसे आंत वाटतात. येविसी परंतु त्यास संवशय इंगरेजाचा आहे की, त्यांणी पुणियाकडेही लिहिले असेल. आमी श्रीमंताकडे जालों आणि वारभा- अपटणाचे संमत धेऊन आह्मासी बोलतील, ईकडे अपटणाचे हुकुमावरून मुंबईकर ऐसें तह-कीक बातमीत वर्तमान आले. इंगरेज जाहाले तरी मनसुबा सेवटास जा- पा.१७ - हे आगाव पत्र तुझांस लिहिले णार नाही. यास्तव जनरालांनी खातरजमा गुजरातेवर तह करावा किंवा न करावी की, आमीं रघुनाथरावाचा पक्ष करावा ? गुजरातेपैकी दोघे गायकवाडांचा करूं, निदानी बहुत संकट पडले तरी कारभार पुणियास ठेवितील. सरंजाम्यांचे उगेच राहूं, परंतु बारभाईचा पक्ष धरणार महाल आहेत. त्याविसही सलोखा करतील. नाही. असें लेहन द्यावे, म्हणजे काम होते. तेव्हां थोडकेंच राहील. बहुतकरून इंग्रे- विलायतच्या हुकुगाचा पेच नाही. तो जांनी निवडक परगणे घेतलेच आहेत. यावयास वर्ष पाहिजे. तापावेतों बारभा- तेव्हा दहा पांच सात कोठे निव्वळ रहातील ईची पारपत्ये होऊन दौलत कायम होईल. हे कळत नाही. आमचा भाव की, इंग्रजास सविस्तर बोलून पक्कं करून ठेवणे. येविसी हुकूम बंगालियाचा अर्धा तरी आलाच सुरतकर मोगलाकडून धवशाची खातरजमा आहे, बाकीहि श्रीकृपेने येईल. विलाय- करावी लागेल व देऊ, करूं ते देतील. तेचाहि येईल. याणी सारीच दौलत येविसीही खातरजमा करावी. पुढे त्याज- आमची कायम करून द्यावी, ह्मणजे कडून तफावत होईलच, तेव्हा मावार या- भामचे नफे व इंग्रजाचेही नफे आहेत. वयास येईल. येविसी सविस्तर बोलणे. पुढे मोगलाचे पारपत्य करावे. त्यांत चव- । कलम १ ·खंड १२ वा. खर्चास नाही, ह्मणोन वारंवार तुझांस लि. हालीहि अलाहिदा पनी लि. आहे. कळेल, हिलें. फतेसिंगाकडील ऐवजाविसी लेि- तार्य, मोगलाचे राजकारण अंगरेजाचे हिले. त्यावरून जनरालासी ताकीद करणे मध्यस्तीखेरीज बनत नाही. याविसी मागे आली की पावती पाठवून देणे, त्यावरून कच्ची खातरजमा अंगरेजाकडून जरूर गळी लागले आहेत. सा लक्ष भरणा कम-जाली पाा. याचा प्रकार जनरालासी फार पेश जाहाला, आणि दाहाची पावती माग- समजोन बोलणे. जनरालाकडून कार्य तात.इतके दिवस मनास येईल तसा रुपया आमचे सेवटास जाईना. आपटणाने गुंता उखळला. सारे इंगरेज एकमत होऊन एक पाडिला झणून मोगल अनुकूल करून घेणे साक्ष देतील. आम्ही तरी परिछिन पावती प्राप्त जालें. व मोगल मागेल ते देणे प्राप्त. देत नाही. मनसुबा तरी, उरावर शत्रु, याचा संशय कदाचित् जनरालाचे मनांत तशांत यासी वाद सांगणें पाप्त. पावती | येईल की, आपले मध्यस्तीने मोगल अन- यावी तरी च्यार लक्ष रुपये बुडवावे. येविसी कूल करून देविल्याने श्रीमंत व मोगल तोडजोड बोलून त्याचा कोणी इतवारी येकत्र होऊन फितुरिया, पारिपत्य करि- आल्यास आह्मांस चैन पडेल व च्यार रुपये तील, आपण अभिमान धरिला असतां मिळतील नाहीतरी नित्य कटकट कोठप आपल्याच्याने कांही जालें नाही, तेव्हा रियंत करावी? त्यास तरी लोभामुळे सुचत आपल्यास श्रीमंतांनी जे देऊ केलें आहे ते नाही. दुसरा कोशलदारांतील अथवा गा- प्राप्त होणार नाही, कंपनीचे सरकारचा रडीन कोणी येता तरी आमास पेच न नफा आपटणांनी फितुरियापासोन ठराऊन पडता. तूर्त दुहीरी पेचांत आहो. येविसी घेतला असेल तोही बुडेल, तेव्हां मोगल वारंवार किती ल्याहावे? कलम १. अनकूल श्रीमंतांस करून देणे वाईट. असे सर्व भरंवसा जनरालावर आहे. परंतु | चितांत आणून, मोगलाचे खातरजमेविसी त्याच्या बंदीमुळे दुसरी राजकारणे करावी जनराल आमचे अनुकूल होणार नाहीत, लागतात. येविसी हस्ते परहस्ते आमचे अशी उगीच आशंका चित्तांत आली. काम करूं, ऐसे पूर्वी जनराल तुझांसी म्हणून हा मार तुह्मास कळाययाकरिता बोललेच असतील. त्याच्या दस्तऐवजावर लिा असे. तरी असी आशंका तरी धरून बोलणे. जाणिजे. छ २९ मोहरम. जनरालाचे चितांत न ये आणि मोगलाचे ( लेखनावधिः ) राजकारणाचे खातरजमेस जनराल अनुकूल होत, तसे तहेने बोलोन धौशाची व श्री. निजामअलीची खातरजमा अलाहिदा लिा- लेखांक १४२. प्रमाणे करीत ते करणे: तुझी शाहाणे व १६९८ चैत्र शुद्ध २. आमचे यख्तीयारी आहो. न तुटतां तोड- जोड होईल ते करणे. जाणिजे.. छ ३० राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी मोहरम. ब्रहस्पतीवार. यासिः- सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. (लेखनावधिः) धौशाकडील राजकारण आले आहे. हा मजकूर पहिलाही तुझांस लिाच आहे. व ..

·.. १६९८ चैत्र शुद्धः ६.। मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. श्रीसविः सपुत्रो ४. बोलोन ते लाख रुपये मागोन घेऊन हुजरे लेखाक १४३. पाठवणे. अगर, येथे किटिणीकडून देवावे म्हणून परवानगी जनरलाची पाठवून देगें. असो. अंकलेश्वर काही अंग्रेजास दिन्हें अखंडितलक्ष्मी अलंकृत राजमान्य रा नाही. पाऊण लाख रुपये मात्र दरसाल जश्री लक्ष्मणः आपाजी गोसावी यांसि: द्यावे, असा करार आहे. तोगनफा सरका- रचा. हेच आम्हांस पुरवले. त्याचा आग्रह सेवक रघुनाथ बाजीराऊ प्रधान नम- स्कार: सु। सीत सबैन मया व अलफ. च असल्यास एक लक्ष रुपये सरकारांत मागावे. कलम १ फतेसिंग: गायकवाड़. याजकडील- ऐवज सरकारांत: द्यावयाविसींचा मजकूर. जन- सारांष खुलासा मजकूर. हरपकारें पांच- सलाजवळ बोलिलो. त्यांणी ऐवज द्यावया- काही कुमक तोफा माणूस देऊन इष्टूर पा- चार, तीन, तरी लक्ष रुपये पाठवावे. विस किटिणीस: लिहितो. म्हणून कबूल दवावा व लढावयाची परवानगी यावी- केले. लिहिले असेल:: त्यास, फतेसिंगाबाबणजे सत्वर कार्यसिद्धि होईल. सरकारची ताचा ऐवज जिन्नसः कः नरूत जै: असेल ते कामे व जनरालाची. दुहेरी नफे होतील. किटिणीजवळ मागोन घ्यावे. न. द्यावयाविः- आमची सर्व मदार जनरालावर आहे. सवि- सजनसालाचा आग्रह नाही, ह्यान लि... हिलेत त्यास, येथे किटिणीकडून. गाईक. परंतु, खर्चाशिवाय फौज रहात नाही. ना- स्तर बोलणे जसे पुढे सांगतील तसे करूं. वाडाबाबत. नख्त तो एक-पैसा देत नाही कर्ते पण येते. कामड़ व जवाहीर मिळोन चाळीस. पन्नासः हज़ारो, आले आहे... त्यास;, जवाहिसस: कळावे हे विनंति. विकूतः फौजेस..पोटास- द्या, तरी. जवाहीर सुरतकर मोगलाकडून चवथाईचा ऐ.. कोणी: साहाकार घेत नाही. चाळीस-प-- वज- येत नाही याविसी जनरालासी बोलणे F हजाराचे.. जवाहीर क.. कापड याणे त्यावरून जनरालाजवळः बोलिलो. त्यास:- फौजेस दुरोजा. पुरणार नाही. जवाहीर जनरालः बोलिले की मोगलाचा मुलूका गाईकवालाबाबत गाहाण ठेवून-कोणी ऐक.नं. लष्करामुळे चोळटला, त्यास भक्षावयाचे देईल. तरी पाई.. एकंदर ऐवज देत नाही. मानसीक; यापमाणे बोलिले, म्हणून लिहिलें फार पुसिलें. तरी दिक्का होऊनः परवानगी-त्यास येये खर्चाची बोट, फौजेस पोटास आणवितो, अथवा खर्च: जाहला, ह्मणतो नाहीं, सबब दिलगीर... गाईकवाडाकडील शुद्ध बोलतच नाही. + + येथे सरकारचा ऐवज हि इंग्रजाकडून येईना. सुरतकराचा ++सरदार असाता. इंग्रजा++++पा- हा तपशील. फिंतुरियांची फौज बारी उत. ऊण लाख++ घ्यावे. नाहीतरी: ++ पाऊ-रली. हरिपंतांस ज्यावीतजंग धोशा मि. ण लाख रुपये घेऊन सर ++ लाख रुपये ळाला. तेव्हा ते जमले. त्यांची फोज द्यावें. + + सरकारचा कमावीसदार ठेपिला वारी उतरली, सवय, सुतअठात्रीशी- नाही. महाल.. पावणेदोन लाखांचा. यास तील अंमल. झाडून उठला: इंग्रजांनी लाख रुपये सरकारांत यावे. ठिकाण नाही. पोटाचा विचार कांदी साल-मजबूरचे येणे. हा. मजकूर जनरालासी सुचत नाही.. सुरतअठावीशीतील सरकारचे ... -- - .. ...

·खट १२ वा. व परगणे व गायकवाडाकडील परगणे येथे दैवी असेल तसेंच खाऊन राहूं. सर्वस्वं ऐवज नेहमी नेमणूक आहे त्याप्रमाणे बुडालो आतां इतकीच इच्छा राहिली. लौ- परगणियांतून पावला. ज्याजती च यंदा कर बोलून पक्के करणे. त्याची हिंमत कांसीच घेतला. १ नसली तरी भेट घेऊन लागलेच खर्चाची काही दोन लाख रुपये येथे इंग्रजांनी कर्ज बेजमी करून, होनावराकडे हैदराकडे पावते देतो ऐसे इंग्रजांनों-किटीग होम | करावे. बोलून ठेवणे. रुबरूही योवेसी बोलणे दोघांनी हि-कबूल केलें आहे,म्हणून तुह्मास होईलच. जाणिजे. छ.४ सफर. लिहिले. परंतु बोलिले मात्र, पैसा एक (लेखनावधिः दिल्हा नाही. पुढेहि मिळत नाहीसे दिसोन आले. कलम १. श्रीसांबः सपुत्री ४. सुरतेतील मोगलानें सालमजकूरी जा- लेखांक १४५. जती च ऐवज दर परगण्यांत घेतला. कोठे १६९८ चैत्र शुद्ध ६. नेमणुकेप्रमाणे :घेतला. कमी तरी कोठेही राजश्री लक्ष्मण आपा:- घेतला नसेल. परगणे चोळ- टले तरी त्यांस काही तोटा नाही. सर- स।। सीत. आजपर्यंत पत्र लिहीत गेलो. कारची व गायकवाडीची मात्र नुकसानी. तुम्हास पावलींच, उत्तरेही आली. सवटी नि. त्याचा ऐवज गुंतला आहे तो वेऊन दानी हे फळ दृष्टीस आले. आतां कांहीं तोड़ जाजती च घेतला. याप्रमाणे रुजू करून दिसत नाही. आपटणान आमची व जनरा- देऊ. जनरालांनी इतवारी पाठविल्यास लाची व कोशलदारांची आबरुच घेतली. होईल. गंभीर मात्र त्याजविसी लिहीत आह्मी तरी सर्वस्वे बुडालो.गुनरात अमदावा- असतील. त्याचा अर्थ तर्काने समजावा. देखेरीज सोडविली होती तेहि हातची गेली. ऐवजाचा नफाच त्यास जाहाला.सरकारचा व परम दुःख ! काय ल्याहावें ? अप्लो सांपत गाईकवाडाकडील चौथाईचा अाल सुरळीत येकदोन पर्याय लिहिले आहेत. त्यांची होत नाही.पन्नास रुपये देऊन शंभराचे कचज उत्तरे जलद यावी. याम तन्ही निदानों मागतो. यास्तव आह्मी ऐवज त जनराल कोशलांनी करावें. पत्री काय लि- नाही. अगदीं वसूल च पडला नाही. हावे ? तथापि लिहिले असे. तूर्त जनरालाचे भेटीसच येतो. जनसलाची देखांक १४४. पुर्ती ममता व पुढे जनरालास भोडेस पाइन आपले काम करून घ्यावे. त्यास, त्यांचे १६९८ चैत्र शुद्ध ६. हाती काही दिसत नाही. जसा आपटणाने निदानीचे पक्ष लिहिले आहेत. वाचून ठराव केला तसेच त्याणी लिहिले. तोडमोड प्रसंगानरूप बोलणे. आझांस तर भय प्राप्त देखील नाही. पुढे आली तेथे राहिलों जाहले की, याच्याने किमपि हुकूम अप - तेव्हा दुसरा हुक्म आला की यास चौकी- टणाचा मोडवत नाही. पुढे हे तरी परस्त्रा- ची माणसे देऊन पुण्यास पाठवणे. तेव्हा धीन. काय करतील न कळे. तेव्हां आबरूवर याणी त्यास साफ त्याहावे की, आमचे आले, त्यापेक्षा प्राण जातील तरी बरे. वरीं जो येईल त्यास दुसन्याचे .. हाती आबरू शबूचे हाती न जावी. वरकड जें देणेच नाही. हा ·९२ मराक्यांच्या इतिहासाची साधनें, तरी आमचा बच्याव होऊन. भडोचेसच सवासहा लक्षाचे . जवाहीर गाहाण, चार साहा महिने विलायतेचा हुकूम येई पूर्वी ठेविलें तें मापारे आमचें आह्मांस तापर्यंत पोटाची बेगमी करून ठेवावी. द्यावे. यास खर्चासही द्यावयाचें न होय, तरी शागीदपेशा व हात्ती घोडे मिलोन दरमहा | साहा लक्ष गाहाण घेऊन, पांच चार लक्ष तीस हजार तन्ही पाहिजेत. यांत त्यांची खर्चास देऊन, हैदरखानाकडे पोहचते मर्जी. खर्चाविसी काय ओढावे ? परंतु शबू- करावे. काम न जाहले तेव्हां जवाहीर चे हाती परिछिन्न देऊच नये, निदानी आमचे माघारें देतील. बेइमान नाहीत हे यांचा उपायचे नाही. लक्ष दोन लक्ष. तर खातरजमाच आहे, कलम १. निदानी कर्जवाम तरी देऊन हैदराकडे निदानींचे पक्ष लिहिले आहेत. वाचन तन्ही पोहचते करावें. हरयेक बहाना करावा. प्रसंगानुरूप बोलणे. आम्हांस परम भय सां. मागे वळ राहील त्यासही पोहाचाऊन द्यावे. प्रत जाहाले की, याच्याने किमपी हुकूम पुढे कपाली असेल ते होईल. कलम १. आपटणाचा मोडवत नाही. पुढे हे तरी आंगरेजापों थोर बलकट नाही ह्मणोन परस्वाधीन. काय करितील न कले. तेव्हा त्यांचा पक्ष केला. सेवटी आमचे कपाळाने आबरुवर आले, त्यापेक्षां प्राण जातील घालविले ! येविसी जनरलास काय शब्द तरी बरें. आबरु शत्रूचे हाती न जावी. ठेवावा ? दैव आपलें ! वारंवार जनरालास वरकड जें दैवी असेल तसेंच समजून राहूं. छळू नये. दैव असेल तसे होईल. कलम सर्वस्वे बुडालौ ! आतां इतकीच इच्छा कित्ता. राहिली. जाणिजे. छ ४ सफर, चैत्र शुद्ध सोमवार. दहा लक्ष सिबंदीसुद्धा बारभाई दे. (लेखनावधिः) तात. इतक्यांचेच परगणे डबाई वगैरे रेवा- तिरी द्यावे. तेव्हा त्यांतच गुजराण करूं. श्री. दुसरा काय इलाज ? निदानी काशी- लेखांक १४६. प्रयागाकडे लाऊन द्यावे. प्रयागी अथवा श्रीजवळ चित्तास येईल तेथे १६९८ चैत्र शुद्ध १०. राहूं. दाहापांचाचे जे देणे ते तेथेच राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसावी यांसि:- परगणेच लाऊन द्यावे. यामों आपटणास सुरा सन सीत सबैन मया व अलफ. फि- लेहून करवावें. कपाली नसल्यास मग लटके तुरी व धवशाजवळ कारनेल किटिण कूच हव्यास कशास करावे ? पण शत्रूचे कवजात करून जातात. धवशाकडील राजकारण राहणे यापेक्षा जीव जाईल तर बहुत लागले आहे. त्याची वाट आठ दाहा उत्तम । कलम १. दिवस पाहावी लागते. तिकडील राजकारण आज मारवाडांत निघोन गेल्यास वाट होते न होते. याजमुळे फौजेचा जथ रा. फुटेल.. पांचशे दोनसें खिला पाहिजे. इंग्रज तरी कूच करून चाकरीस तन्ही येतीलच. परंतु जातात. मुंबईचा हुकूम यांस एका महि- तुमचे लिहिल्यावरून यांकडेच आलो. न्याचा. त्यास, महिन्याचा दिवस तीन चार यांणी स्वस्थता करून ठेवावें. निदानी बाकी आहेत. दोन चार दिवस आह्मी यां. हैदराकडे खर्चास देऊन पोहचवावें. कलम १, जवळ रजबदल करून मागितले. येकूण सात शष्टी, हजार ·खंड १२ वा. .......... आठ दहा दिवस आह्माजवळ राहावे, असा | बनल्यास राहूं. सर्व भरंवसा त्याचा आहे. करार करून घेतला असतां, मध्येच कच काय करितील ते करोत. सर्व हकीकत त्यांस करून जाऊ लागतात. कारण की, फतेसिं जाहीर करावी. त्यासी प्रतारणा करावयाची गाकडील ऐवज यांजडे दाहालक्ष पैकी सर- नाही. जर धवशाकडील राजकारण सिद्ध कारांत सबासाहा लक्ष पावला असतां दा- जाहाले तरी श्रीकृपेने जाहालेसें समजतो. हाची पावती मागतात. न यावी तरी दवा- व्हावेसे दिसते. परंतु होईल तेव्हा खरे.आता वून कूच करून जातात. पेंचामुळे उपाय | सर्व आशा सोडून तीर्थवास तरी करावा. नाही. दहा दिवस राहावे ऐसा करार करून जितके खर्चास मिळले तितक्यांत संवसार घेतला असतां, पावतीची अडणुक करावा. व्याप करून फळ नाही, तेव्हा दाखवून मध्येच करून कशारा करावा ? फिरंगी गोवेकर यांज- जातात. सबब पायती देणे प्राप्त जाहालें. कडीगदि राजकारण आहे. बनलें तरी अहजन पावती घेतली. जनरालास व करितो.हाही मजकूर त्यांचे कानावर घालणे. तेथील कोशलदार तुमपे मायेचे असतील | परंतु सर्वांमध्ये श्रेष्ट अंगरेज. त्यांस सामील त्यांस समजाऊन ठेवावे. अद्यापि पावती करून शत्रूची पारपत्येहि निमे जाइली दिल्ही नाही. परंतु आज उद्यां निकडच असतां, फिरोन हिसका बसला. तेव्हा वैराग्य पडली तरी द्यावी लागेल. जोपर्यंत चुकेल ही प्राप्त जाहालें. तुझी ल्याहाल तसे केले तोपर्यंत देतच नाही. इलाज नाही नाईल. शत्रूचे हाती न जावे इतकेंच पुरे. तेव्हा द्यावी लागेल. काहीं तपसील लाऊन तीर्थवास, उत्तम स्थल, इतकें मात्र पुरे. जा- देऊ.यास तरी फतेसिंगाकडून तेराची भरती णिजे. छ ८ सफर. ह्मणोन फतेसिंगाकडील कारभारी दोन तीनदां बोलले होते. हे दाहाच पविले ह्मणत होते. श्री. तीन वरते घेतले असतील. दाहांत साडे- लेखांक १४७. साहा आझांस पावले. साडेतिहीची तफावत. लाख पन्नास हजारही नव्हेत. किती रुपये १६९८ चैत्र शुद्ध १३. आह्मी द्यावे. आमचे लस्कर उपाशी मेलें. राजश्री लक्ष्मण अपाजी गोसावी यास:- आह्मांस व आमचे जनावरांस देखील चंदी सु॥ सीत सबैन मया व अलफ. मिळतां संकट. सांपत पाव चंदी देतो.ऐश्या कारनेल किटीण याचे वाकडेपणाचे समयांत हेही रुपये हाती येत अर्थ सरकारांतून तुझांस लिहित गेलों नाही. रुपयाविसी दैवयोगच नाही, असो ! त्यापों जनरालासी बोललां असाल. त्यास, येविसी तोड कशी करावी ते तुझींच वि. हाली कारनेल सरकारांत वाकडेपणा दाख- चार करून लिहिणे. तेथे प्रयत्न होईल तो वीत नाही. तरी कोण्हेविसी जनरालासी करणे. हजुर आल्यापेक्षा तुमचे तेथे रहाणे याचे वर्तणुकीचे भाव न बोलणे. कळल्यास बहुत उपयोगी आहे.सांपत आह्मांस जनराला- रुष्ट होतील. याजकरितां बोलला असाल चें येथे येणे. जें देतील तेच समजून राहाणे. ते बोलला. पुढे एकंदर न बोलणे. सरकारचे नर्मदातीर भडोच आहे. तेथे राहाण्याचे जवाहीर साहा लक्षाचे गाहाण ठेविले आहे. मानस आहे. शहरापासून पावकोस अर्ध- त्यास, सरकारचे फौजेस पोटास . द्यावयास कोस राहावेसें मानस आहे. अथवा पेठेत ऐवज नाही. नाही. याजकरिता vt.:!.

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखांक १४८. हरत-हेने बोलोन, जवाहीर हातास येईल आम्हास खशी आहे. त्यांचे हाते आपलें. ते करणे, म्हणजे हरकोठे गाहाण ठेऊन काम करून घ्यावे. पुरंदरकरांची कुमक फौजेस रोजमुर। - द्यावयात येईल. जाणिजे. आमी कोणेही औंशी करणार नाही, असे छ ११ सफर. बहुत काय लिहिण ? कार-पत्र साफ यावें. आणि गंभीरास येक पत्र नेलीचा रंग पाहून, मागाहून लिहिले येई- जनरालाचे यावे की, धौशे व निजामअली लत्यामों बोलणे. छ मजकूर. यांकडील कोणी तुम्हांकडे भला माणूस (लेखनावधिः ) आला तरी तुम्ही खातरजमा करणे की, पुरंदरकरांची कुमक जनराल व आमीं कर- श्री. णार नाही, फुरसत्त पडली तरी श्रीमंतां- चीच कुमक करूं असे पत्र सुरतकरांस यावे. झणजे या कार्याचे साधन पक्के जालें. १६९८ चैत्र वद्य ५. घौशाचे पत्र साफ आले आहे. त्याची . राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसावी नकल करून पाठविली असे. तीच जन- यांति:- सलांस वाचून दाखवावी. मजकूर गुप्त सुसीत सबैन मया व अलफ. धौशाचे ठेवावा. मुख्य पक्ष धौशास जनरालाचे खा- विद्यमाने नबाब निजामअलीखांचे राजका- तरजमेक्सिी बिनकिलाफ यावें व गंभीरासा रण आले आहे. परंतु, जनरालाकडून खातर- हि लिमों यावें. जर धौशास पत्र नच जमा मा, त्याविसी जनरालासी तुह्मीं बो- देत, तरी आमचे तही नांवें पत्र लिा- लिलेंत,त्यांनी उत्तर केले ते सविस्तर लिहिलेत अन्वयें यावे. हे जलद करून पाठवावें. ते समजले. त्यास ये गोष्टीचा अर्जु धौशाची धौशाचे मजकुराविसी सरकारचे पत्र पावले फार आहे की, जनरालाकडून पक्की खातर- ह्मणून जनराल झणत होते, असे तुमचे जमा असावी की पक्ष करणे तरी श्रीमंताचाच लिहिल्यांत. त्याजवरून तुमचे लि[पों करूं, हे न घडे तरी फितुरीयांकडे कदापी जनरालांस पत्र पाठचिलें असे. हे त्यांस दे- होणार नाही. असे लिहिण्यांत यावे व ऊन, धौशाचे खातरजमेचे पत्र लिहिल्या- कोणी आमचा विश्वासूक सुरतेस थेईल प्रमाणे जे येईल ते घेऊन सत्वर पाठवणे. त्याची तेथेच खातरजमा व्हावी. असे भाव जनरालास पत्र लिहिले आहे. त्याचा म- आहेत. त्यासी येविसी जनरालांनी घौशाचे सोदा तुम्हांकडे पाा असे. मजकूर कळेल नर्वि पत्र पाठवावें की, श्रीमंतांचे त्याअन्वयें बोलणे. जाणिजे. छ १९ सफर. वडिलांचे बोलणे ठरेल त्यापों तुमी त्यांचे (लेखनावधिः) उपयोगी पडाने, इकडील संशय कोणेविषयी श्री. न धरावा, आझी पुरंदरकर यांचा पक्ष लेखांक १४९. चैत्र वद्य ५. १६९८ करणार नाही, कोणेहि औंशी त्यांची कुमक करणार नाही, खातरजमा असों देणे. राजश्री लक्ष्मण आपाजी गोसाथी म्हणून पत्र आह्माकडे पाठवावे. हा उत्तम याति:- पक्ष. हे न घडे तरी याच अन्वये आमचे तन्ही सीत सवैन मया व अलफ, अप- नर्वि पत्र पाठवावे की, धौशे व नवाब टणाची पत्रे सरकारांत करनेल कीटिंग यास नजामअली यांनी तुमची कुमक केलिया | हाली आली. त्यांचा भाव पहिल्या लिहि- ·una लेखांक १५१. खंड १२ वा sokraner स्यावर सक्तता असे. हाली नरम भाव लि. मार्गे रवाना केला असे व येकः हाली हिले आहेत जे, आपण तह केला याचा तुझांकडे पाठविला आहे. तरी तुह्मीं जन- प्रकार कलकत्येवाले यांच्या हुकमाप्रमाणे राल यांचे विद्यमाने मशारनिलेकडे रवाना केले असे. त्यास, आपणास तूर्त तुमची करणे. अपटणास पत्र लिहिले आहे त्याची कुमक करू नये व बारभाईची कुमक करू नक्कल पाठविली आहे ही पाहून जानरालासः नये. त्यास, तूर्त तुम्ही हरयेक कोणी मोगल सविस्तर अर्थ समजावणे: जाणिजे: छ २० अगर भोसले आपले कुमकेस आल्यास | सफर. बहुत काय लिहिणे ? आणावे. यांत आमचा आग्रह नाही. आ. ( लेखनावधिः) मास विलायतेचा हुकूम आला म्हणजे आम्ही आपली कुमक करूं, विलायतेचा श्रीसांबः सपुत्रों ४.. हुकूम, आपणच कुमक करावी, ह्मणून येईल, बारभाईची कुमक करावी, असा १६९८ चैत्र वद्य ६. येणारच नाही. आझी बारभाईची कुमक पु॥ राजश्री लक्ष्मण आपाजी गो।। करणार नाही. तूर्तचा प्रकार जाहाला. यांसि:- त्यांत तूर्त इंग्रजी कुमक आहे, तो स- रंजाम माघारा नेववावा, हे मात्र ठरविलें सु॥ सीत सबैन मया वः. अलफ... सरका- आहे.. यांत आम्हांवर रोष नसावा. कल- रात खर्चाची वाढ आहे, ही तुह्मांस समजून कत्याच्या हुकमावरून करावे लागले. या- च आहे, याविसी जनरालासी बोलोन काही प्रा हाली नरम-पणाचे लिहिणेयांत भाव तोड काढावी, म्हणून तुह्मांसः वारंवार लि- आहेत. म्हणून करनेल यांनी निवेदन केलें हिलेच आहे व तुम्हीहि बोलतच असाल: व सरकारांत पत्रही आले. त्यास, करनेल अपटणानें तह केला, त्यांत तीन लक्ष तेथेच जात आहे. याचा भाव तेथें तुम्हीं | सालिना खर्चासः देऊन कोपरगांवीं राहावें ऐसे मनास आणावा: तेथील कोशलदार वगैरे ठराविले. त्यास, कोपरगांवीं रहाणे कसे घडते? इंग्रजांस समजला असेल. त्यास, तेथील हा मजकूर विस्तारें पेशजी ऐकः दोन पंवीं शोध करून लिहून पाठविणे. छ १९ लिहिला. कोपिनीच्या स्थलांतः राहूं.. येथे सफर. मंगळवार पंचमी, प्रातःकालच्या | सदरहु ऐवनः जनरालांनी अपटणास लिहून ६ घटिका दिवस: फितुरि-याजकडून आपणः घेऊनः आमचा ( लेखनावधिः) खर्च चालवावा. ह्मणून एक दोन पत्रीलि. हिले होते. त्याजवरूनः जनरालाजवळ बो. श्री. लला. त्यांणी. आपटणास लिहिले. त्याचा जान जनरालास आला की, कोपीनीच्या स्थलांत राहून खर्चास घावयास अनंकूल २.६९८ चैत्र वद्य ६. पडणार नाही. यापों त्याचा जाब: राजश्री लक्षुमण आपाजी गोसावी यासि:- आला, मणून जनरालानी सांगितले, सुर सीत सबैन मया व अलफ. कार- ह्मणून लिहिलेत.. त्यास, . याविसी पेशजी नेल आपटणः याणी सरकारांत पत्र लिहिलें तुह्मासः लिहिले असेल, त्यावरून तुहीं आहे. त्याचा दर जवाब एक खशकीच्या जनरालासी बोलला. परंतु, - •- .. . लेखांक १५०. .

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. अपटणास फितुरि याजकडून खर्चास घेऊन राहावे, हे त्यास जनारलाकडून पावता करावा. त्याच्या योग्य नाही. खर्च चालला पाहिजे, हे संकट | मसुद्याची नकल पाठविली आहे. तात्पर्य, जनरालास. परंतु पदरचा खर्च करून चाल. बहुत नरम लिहिले आहे. याचे कारण वों हि हिंमत न होय. तरी आमचेच ऐवज आमची कुमक इंग्रजांनी सोडिली व दोन तीन आहेत ते दाखवावे. एक, सा त्यांजवळून मोगल तहवरजंग गेला तो लक्षाचे जवाहीर गाहाण आहे ते आपटणाने आमच्याच सूबाने गेला. पुढे दो ती महि- फितुरियांस द्यावे, ह्मणोन ठराविले आहे. न्यांनी आम्हांल उपयोगी पडेल. हाली अपटण आमचे जवार कोण देणार ? उभयतां आंगजोरच आहो. त्यांत फितु- जनरालानी साफ ल्याहा, रयाची फौज फार सडली. महागाई. वैरण ज्याणे आझापाशी जवाहीर दिले त्याचे मिळत नाही. घोडी माणसे उपासी मरतात, त्याजवल आहीं देऊ, दुसन्यास देणार नाही, लोकांस रोजमरा सा सात महिने नाही. तुझी काय समजोन फितुरियास द्यावें स-सबब फौज उटोन जात आहे. तीजमध्ये णून ठरावितां, आम्हांस दुसरेयास देतां कुवत नाही. यापमाणे तिकडील हैराणगत नये, ज्याचे त्यास देऊ म्हणून आपटणास तूर्त आहे. पुढे जमनील. हाली त्यांची जनरालानी ल्याहावें आणि आमचे ज- आपली बरोबरी आहे. सबब लडावयाचा वि. वाहीर आम्हांस द्यावे. झणजे सा लक्षाचे चार ठराविला आहे. सरकारचे फौजेचा' जवाहीर हरयेक जागा ठेवून, निदानी लडावयाचा दम भारी आहे. व येथे सुरतेस तीन लक्ष रुपये मिलतील. हा येक ऐवज. सरंजाम पाहिजे तो मिळतो. दारूगोळा, दुसराः कारनेल किटिंग यांणी फतेसिंगा- सिसे व सिबंदी गाडद मिळते. लोकांतही बाबत दहा लक्ष रुपये वसूल करून घेतले. दम मोठा. यास्तव लडाईची ततूद करीत त्यापै।। सरकारांत सा सवा सा लक्ष अज-आहों. या दिवसांत गाठल्यास मनसबा ठीक मासें दिल्हे आणि पावती दहाची घेतली. पडतो. पुढे ते भारी होतील. सबब आही- त्यापों बक्षीस लक्ष सवा लक्ष जाऊन हि बलकटीच आंतून करितो. त्यांस न बाकी वाजवी दोन अडीच लक्ष पा- समजावें, समजल्यास सावध होतील. यास्त. वेतो निघतात. याचा तपसील तुम्हांस व नरम जाव आपटण यास लिहिला आहे. लिहिलाच आहे. हा ऐवज जनरालांनी लडाई आठ पंधरा दिवसांत व्हावी, ऐसे वाजवी आझांस देववावा. व मोगल सुरत- आहे. गोविंदराव वगैरे बोलाविले आहेत. कर याजकडे चौथाईचा ऐवज येणे. त्यास तेहि इतक्यांत येतील. लडावयाचा के. सालमजकुरी पैसा आला नाही. मोगलाकडे वल निश्चय नाही. बनल्यासारिखें होईल. चाळीस पन्नास हजार रुपये येणे. तो सुक्ष- तुझी सुरत, मुंबई, भडोच या तीनही स्थला. मत देत नाही. त्यास गंभीरास जनरालांनी तून हरयेक मर्जीस पडेल तेथेच राई. तेथे ताकीद कसन, सदरहु ऐवज देवावा. हे खर्च चालला पाहिजे. तो जनराल देतील. तीन ऐवज आमचे आह्मांस देवावे, पदरचे परंतु जनरालावरही संकट न पडता आहे. देणे यांत लागत नाही. यापों जनराला- पला ऐवज त्याणी उगऊन दिल्यास त्याचे जवळ बोलोन, जवाहीर वगैरे लिहिल्यामों हाती आहे. येणेकरून त्यास संक्ट नाही, मागोन ध्यावे. आपटणाचे पत्र सरकारांत व आमचे काम समजोन पसंगानुरूप बोलणे. बालें,त्याचा जाब त्यास लिहिला आहे. तो जाणिजे.. २० सफर. (लेखनावधिः) ·खंड १२.वा. १९७ ताबत. लेखाक १५२. त्याची काळजी त्यांसच असावी. आज- १६९८ चैत्र वद्य ७. पर्यंत ज्याचा हात इंग्रजांनी धरिला तो सोडला नाही. ऐसा यांचा लौकिक ऐकत अजम मेस्तर बाढम ईस्कोयेर कोशल- आलों ऐसे असतां, सांप्रत आह्मांस पटकी दार बंदर सुरत दाम महबतहू: बसविली. केवळ विश्वासघात, विश्वासघात, मोठे दगा- छ मलाज मुख लिसान दस्तगाहाय अति- बाजहि बेइमानी होत गेले, त्यांच्या हि को- जाद दोस्ताआन. आजीज्यानीब चिंतो | णाचा जाला नसेल ऐसा, जाला आहे.त्यांचे विठल सलाम आंके. यथील खैरखुशी जाणून विस्तर कोठवर ल्याहावें ! असो! एथें दम खा- आपली खैरअफीयत कलमी करीत जावी. ऊन शिबंदीचा गवगवा वारावा,लोकांचे हातून दिगर. अजम उइलिम हारनबी जनराल मुक्त व्हावें, तोडजोड पडेल तैसी पाडावी, यांस खत अदमीयासोबत पाठविले आहे. दुसरे कोठे गेलियास परिणाम नाही, ऐसें त्यास, ज्याहाजावरून आदीयाची जाणून लाचारीस आजपर्यंत मुक्काम करून रवानगी करून मुंबईस पोहचत ऐसें करावें. राहिलो. मुंबईस यावे अथवा भडोच सुरत व तिकडून जबाब घेऊन येईल त्यास येथे राहावे, तरी शिबंदीने प्राणाशी गांठ ईजानेवानजीक पहिचाऊन द्यावे. रो छ | घातली आहे. यांचे हातून उलगडा जाला २१ सफर. दराज काय लिहिणे ? हे कि- म्हणजे मग जो विचार करणे तो करावा. ऐसे असतां, काल छ २७ सफरी मेन गंभीर व कारनेल किटीण यांनी श्रीशंकर. येऊन साफच सांगितले की, इतके लेखांक १५३. दिवस तुझी येथे राहिला, त्यास शहरा- आसपास तसदी फौजेची लागती, फडके १६९८ चैत्र वद्य १४. वगैरे फौजा तुह्मांवर येणार, आमांस कुमक राजश्री लक्ष्मण अप्पाजी गोसावी यां- होणार नाही, व फौजसुद्धा तुझांस ठेऊन सि:- घेतले, याची बदलामीहि आह्मांवर येईल, सु।। सीत सबैन मया व अलफ. खासा यास्तव कूच करून जावें, हरकोठे दम स्वारी सुरतेस येऊन राहिली. लोकांचे खाऊन फौज जगवावी, बचाव जे रीतीने शिबंदीचा गवगवा. मसलत सर्व प्रकारे बि- होईल तैसा करावा, आमचे भरवासियांवर घडली. सर्व संकटमाप्त्या एक इंग्रजांचे प्रति- राहूं नये. शहरांत येत असाल तरी दोनशे कूलतेमुळे जाली.परंतु याचे घरी असरियास माणसांनी यावें, महमुदीबागांत शहरांत येऊन राहिल्यानीं दुसरियाचा उपद्रव जागा करून देऊ,जाजती लोक आंत घेणार लागों देणार नाही व राहूं तोपर्यंत नाही. ऐसें तुटकेच बोलिले. इतके दिवस जा झणणार नाही, ऐसी खातरजमा | मसलतीची उमेदच दाखवीत गेले. पक्की होती. यामुळे वीस बेवीस टेलरचे पत्र आले, यांत कांही बरे असेल रोज येथे गुजरले. वरचेवर तुह्मांस व असे ह्मणत होते. त्याचा जाबसाल परस्पर जनरालांस पत्रे लिहीत गेले. अपटणांस-त्यांस आला व तुह्मीही हि दोन पर्ने लिहिली. काही तरी सोय त्याचे बोलणियाचे भाव सुचवून लिहिले. निघेल. जनरालांनी अंगेज केला आहे. बंगालवाले जनरालांचे पत्र तरी आमांस जनरालाचा ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने, minn पावले नाही. परंतु अर्थ ध्यानात आला. आपटणाचे तापों हेहि माहाल आ- त्याजवरून केवळ संकटाचे दिवस प्राप्त हाकडे येतील, कदाचित् भीड पडलीच जाले. तेव्हां फिरंगियाचे राजकारण, सुर-तर थोडीबहुत रदबदली आमांस ऐकावी तेत त्याची कोठी आहे, त्याचे हातून लागेल. परंतु आमची मर्जी नर्मदातीरी ब- दवणकरांसी लागू केले. त्याणी, येऊन हुत. यास्तव हसोट अंकलेश्वर हे तरी घेणे राहावे, आमचे पेट्यांत आलियास बाहेरील प्राप्त आहे. जंबूसर मातबर, सबब बावे ला- पेंच पड़ों देणार नाही, फौजसुद्धां बचाव गेल. कदाचित आमोद मात्र आपले रजावं- करूं, पुढे गोव्याकडील जाबसाल आणून दीने त्याजकडे ठेऊ. उर्पाड तीही लक्षांचे, मसलत करणे तैसी होईल. इतका आमोद लक्षाचे बेरजेचे अजमासें लिा त्याचा आसरा धरून तूर्त प्राण आहे. येविसीची तोडजोड कसे बोलावें, रक्षावयाकरिता तेथे गेलो. परंतु सर्व भार त्याचा विचार आपले जागाच दोन दिवस इंग्रजांवर आहे. ज्या तरेने आमची कुमक करून, गणदोष ,मनन करून बोलणे. हा होय' ते गोष्ट त्याणी करावी. त्यांचे घरींहून कागद अद्यापि येथे कोणासही जाहीर नाही दुसरे जागा गेलों, ऐसे न समजावे. काल- तेथेही जाहीर नच व्हावा. मेस्तर शाहा हरण मात्र केले आहे. हे अर्थ जनरालासी पुर्ता ममतेत असल्यास, त्यास विचार पुसा- बोलावे. जाणिजे. छ २७ सफर. तूर्त सुर- वा. बापू सारस्वत योग्य असीलियास तेस आहो. कलकत्तेकराचे पत्र पाठविले बोलणे. नाही तरी जनरालासीच एकांती आहे, त्यांचा जाबसाल तुझांकडून आला बोलणे. परंतु त्यासहि लोभ असेलच. तेव्हा झणजे करणे तैसें केले जाईल. छ मजकूर. बोलणे सख्तच पडेल. लोभापुढे वाजवी गैरवाजवी समजत नाही.त्यांजपासूनच आ- लेखांक १५४. मास काम घेणे: तरी त्याचाच लोभ तो- जावा हे त्यास कसे गोड वाटेल ? यास्तव १.६९८ वैशाख शुद्ध ६. प्रसंग पाहोन बोलावें. परंतु केवळ पोकळ वर्ष सहा महिने गुजरातेवरच तह प- सोडूं नये, आपटणानेच त्याचा लोभ तोडला डला तरी कबूल करावा लागेल. तेव्हां, आहे. जर ते आह्मांस दौलतीवर बसवितील इंग्रेजीकडील पा माघारे द्यावे ऐसा तह तर आह्मी लिहून दिल्हें आहे, त्यापैकी एक आपटणाने ठराविला आहे. त्यामों सारे गांव मावारा घेत नाही. व आणिकही पॉi आमचे हवाली करावे. परगणेयाची | मीस आल्यास थोडे बहुत देऊ. परंतु स्मरणाने नांवंनिसी:- त्याचे करारापों त्याच्याने सेवटास न नेहमी दिल्हे होते. जाई, तेव्हा आमचा करार कोठे राहिला? जवाहीर व पाा माघारे देणे त्यास वाजवीचे १ अंसर लईनें प्राप्त आहे. वाजवी विचारतील. १ आमोद मागाहून मेस्तर शाहाने क. रून घेतले. तरी देतीलच. परंतु या कालांत वाजवी १ आंकलेश्वराचे दरसाल उकते पाडण हणजे जुलूम हाणतात. तपशीलवार लिहिले आहे. उत्तर तपशीलवार लिहिणे आणि १ उपांड लक्ष द्यावे. बापू सारस्वत एजूर पाठवणे.

·१३८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. wwwi लेखांक २१९. नातू यासिः- तुमच्या चित्तांत जावयाचेच असल्यास आज्ञा केली आहे. त्याजबरोबर त्या लो- अगाधरे विनंतिः लिहिणे. म्हणजे येथून कांसहि ।। करणे जाणिजे.छ ११ रबिलावल. कारकून-पाठविला जाईल. त्याच्या हवाली (लेखनावधिः) तेथील बंदोबस्त करून, मग तुम्हास जाव पोो छ २५ रबिलावल. याचे असल्यास जाणे.. जाणिजे. छ ११ सन तिसा. सबलावल. हे वर्तमान ऐकले. परंतु खरें की खोटें, हे समजत नाही. तथापि, तुह्मा- श्री. विसीं हुजूरची खातरजमाच आहे की, हूंजूरचा निरोप घेतल्या शिवाय जाणार नाही. परस्परे ऐकलें, सबब लिहिले असे. छ १७०१ चैत्र वद्य १३. राजमान्य राजश्री सदासिव धोंसदेन मजकूरः आज्ञा प्रमाण. रघुनाथ बाजीराव नमस्कार. ( लेखनावधिः) सन तिसा सबैन मया व अलफ. बद्दल पो. छ २८ रविलावल, सन तिसा देणे खर्चास रुपये. सबैमः १०० सैद आबदुला मुंबईत आहे त्यास. १०० सेख महमद. श्री. २०० १७०१ चैत्र वद्य ८. एकूण दोनशे रुपये तुम्हांकडील तसल- मातीचे ऐवजी देविले असेत. पावते करून राजमान्य राजश्री सदासिव धोंडदेव कवज घेणे. जाणिजे. छ २६ रबिलोवल. यांसि:- आज्ञा प्रमाण. (लेखनावधिः) रघुनाथ बाजीराव नमस्कार. सु।। तिसा सबैन पो. छ २२ रबिलावर. मया व अलफ. कल्याणच्या ठाण्यांत घोडी सन तिसा सवैन. पाडाव केली, त्यांपैकी तीन घोडी सुभान- राव मोरे याजवळ साष्टीस आहेत. त्यास फत्तेसिंग यांजवळ कवायती लोक आहेत. ते खर्चाकरितां गवगवा करितात, हाणोन श्री. त्याने हुजूर अर्ज सांगोन पाटविला. त्या- लेखांक २२०. वरून हे पत्र तुझांस सादर केले असे. तरी ५४८१ वैशास पर. मोरे यांजवळ सरकारची तीन घोडी आहेत राजमान्य राजश्री सदाशिव शंडदेव ती ठाण्यांत अवथे मिळेान पाडाव केली यांगि:- असल्यास, वाजबी मनास आणोन, मोरे रघुनाथ बाजीराव. मु। तिमा सीन याजवळून घेऊन, तुम्ही व फत्तेसिंग गि- मया व अलफ. तुम्ही चिरंगीनांकरे या दोन फरोख्त करोन, याचा ऐवज होईल जाणार हाणान ऐकलें.मया ने काममा तो लोकांस वाटणीप्रमाणे देणे, फत्तेसिं- न बाळाजी विश्वनाशकार रन पाठगि मार- गास सुरतेच्या मार्गे इजर येणं म्हणान हेत.ती तुमचे जमलमातीमोल" लेखांक २१८. - वार. -

·No text on this page.

·C मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. खरेदीस ऐवज लागेल, तो सरकारचे ऐव- असल्यास आपलेजवळ ठेवणे. दाहा जापैकीं खर्च करणे. छ मजकूर. हजारावर असतील ते हजूर पाठवून देणे. आज्ञाप्रमाण. कलम १. ( लेखनावधिः) एकूण कलमें दोन लिहिली असेत. त्या- पो छ १८ साबान, सन समानीन, श्रावण प्रो करणे. जाणिजे. छ ६ सावान. आज्ञा- ( लेखनावधिः) पाौ छ १८ साबान, सन समानीन श्रा- श्री. प्रमाण. वय सप्तमी. वणव|| ४. लेखांक २२३. - रघुनाथ बाजीराव श्री. १७०१ श्रावण शुद्ध ८. लेखांक २२४. ( श्रीमत् रघुनाथराव.) राजमान्य राजश्री सदाशिव धोंडदेव १७०१ श्रावण शुद्ध १४. राजमान्य राजश्री सदाशिव धोंडदेव यांसीः- यांसि:- रघुनाथ बाजीराव नमस्कार, सु।। समा- नमस्कार. सु॥ नीन मया व अलफ. समानीन मया व अलफ. त्रिंबक पांडुरंग चिमणाजी गोपाल याजकडे पणवेली- यांस पंचवीस रुपये दरमहाची नेमणूक पैकी साडेचारशे रुपये सिल्लक आहे, ते करून सनद सादर जाहली आहे. त्यास, पेशजी लक्ष्मण रणसोड याजकडे देण्या- हाली हे पत्र नदर केले आहे. तरी चिंबर विषयी पत्रे त्यास सादर जाहालींच आहेत. पांडुरंग यास रुपये न देणे. . दरमहा यद त्याजवरून मशारनिलेनी लक्ष्मण रणसोड करणे. तुह्मांकडे खर्चाची नेमणुकीची याद याच्या हवाली ऐवज केला असल्यास उत्तम. पहिली सादर केली आहे त्याची नकल नाहीं तरी तुझी त्याजकडून ऐवज मागोन हजूर पाठवून देणे. जाणिजे. छ १३ रमजान घेणे. दिक्कत करूं लागल्यास जनराल यास आजतागाईत तुहांकडे जमा काय व सर्न पत्र दिल्हें आहे. हे त्यांस देऊन त्यांज- काय जाहाला आहे व बाकी सिलक काय कडून निक्षुण ताकीद करवून ऐवज आपले | राहिली ते तपशीलवार लेहुन पाठविणे. पदरी घेणे. ऐवज दिक्कत न करतां छ मजकूर. ( लेखनायधिः) दिल्यास जनराल यास पत्र द्यावयाचें पाो छ ४ सवाल, आश्विन शु।। ६. प्रयोजन नाही. कलम १. श्री. तुझांकडे बेलापूर बगैर माहालचा ऐवज जमा करविला होता. त्यास, कोणे महालचा लेखांक २२५. काय ऐवज तुम्हांकडे जमा काय जाहला १७०१ श्रामण प. आहे व त्यांतून खर्च काय जाहला आहे, राजमान्य राजश्री सदाशिर भरोष त्याचा झाडा तपसीलवार हजूर लिहून पाठ- यांसि:-रघुनाथ बाजीराय नमस्कार, मु।। वणे. दाही हजारपर्यंत तुलाजवळ शिल्लक ! समानीन मया व अलफ. भामे र बारे ·खंड १२ वा. 4. तांच्याचे व दुबारी गोळे बोतावयाचा फर्मा आठा रोजाचा निरोप घेऊन आपले घरी पंचरसी विश्वनाथ नारायण याचे येथे मुंबईस आला आहे व यांजवरावर सरका- आहे तो सरंजाम तोफा वोतावयाचा जो रातून बाळू शेट्या खिजमतगार दिल्हा असेल जहाजावर घालून हुजूर रा॥ आहे. त्यास हा आठ रोज घरी राहील. करणे. जाणिजे. छ १८ साबान. आज्ञाप- उपरांत हुजूर येऊ लागल ते समयीं तोफा माण. या कामाकरितां बाळू कुमकर पाठ- बोतावयाची हातेरें वाकें व भाते व दुबारी विला आहे, याजबरावर ॥ करणे. छ गोळे बोतावयाचा पंचरसी फर्मा वगैरे सरं- मजकूर. जाम या दोघांबरोबर देऊन हुजूर राा ( लेखनावधिः ) करणे. जर केशवजी आठा दिवसांनंतर पो छ ३ रमजान, निघावयास हैंगई करूं लागल्यास, भवानजी सन समानीन, भाद्रपद शुद्ध ५. विसाजी यांस पत्र दिल्हे आहे ते त्यांस देऊन जनरल यांजकडून ताकीद करून श्री. केशवजीस पाठवून देणे. जाणिजे. छ २३ साबान आज्ञापमाण. लेखांक २२६. ( लेखनावधिः) १७०१ श्रावण वद्य ५. पो। छ ५ रमजान सन समानीन. पु॥ राजश्री सदाशिव धोंडदेव यासि:- सु।। समानीन मया व अलफ. दोन शेर श्री. बार्क नवा चांगला औषधास पाठऊन देणे ह्मणोन पेशजी तुह्मांस लिहिले होते. त्यास १७०१ श्रावण वद्य १२. आणखीही त्याशिवाय येक शेर मध्यम पु।। रावजी सदाशिव धोंडदेव यांसि:- ऐकूण तीन शेर पाठवून देणे. कदाचित् । सु।। समानीन मया व अलफ. कवायती दोन शेर चांगला न मिळाल्यास तीन शेरही लोक व बंदुका येथे आहेत, त्यांस हुजूर र- मध्यम प्रतीचा पाठवून देणे. जाणिजे. छ वाना करावयाची जसी आज्ञा होईल त्या १९ सानान. आज्ञाप्रमाण. प्रमाणे वर्तणूक करीन, म्हणोन लिहिले ते (लेखनावधिः) कळले. त्यांस, बंदुका व कवायती माणूस पो। छ ३ रमजान, आहे ते हजूर पाठऊन देणे. लोकांस दर सन समानीन, भाद्रपद शु।। ५ असामीस दोन तीन रुपये खर्चास देणे. जाणिजे. छ २५ साबान. आज्ञाप्रमाण. लोकांस जामीन ठाव ठिकाण मिळाले तरी लेखांक २२७. उपयोगी. बंदुरवा बेऊन पटऊन गेले तरी बंदुखा व रुपये नाहक बुडतील ऐसे १७०१ श्रावण वद्य १०. राजमान्य राजश्री सदाशिव धोंडदेव व ( लेखनावधिः) विश्वनाथ नारायण यांसि:- पे।। छ १४ रमजान, सन समानीन, रघुनाथ बाजीराव. सु।। समानीन मया भाद्रपद वद्य २. व अलफ. केशवजी कासार वोतारी हुजुरून लेखांक २२८. श्री. न करणे.

·१४२. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखांक २२९. हजूर पाटविणे. - श्री. आली. सबब फरोक्त करीत नाही ह्मणोन लिा. त्यास कल्याणपकी आरसे आहेत त्यांपैकी ज्यांची कलई उडाली असेल व १७०१ श्रावण वद्य १२. पालखीस लागू होत असे असतील ते पाल- राजमान्य राजश्री सदासिव धोंडदेव खीकरितां यासिः- रघुनाथ बाजीराव नमस्कार. सु॥ समा- करणे. बाकी ज्या आरशास कलई असेल ते झणजे दुसरे पाहिजेत तितकेच खरिद्री नीन मया व अलफ तुम्ही विनंति पत्रे दोन विकणे व दुसराहि कल्याणपैकी जिनस पाठविली ती प्रविष्ट जाहाली, असेल तो फरोख्त करणे. ज्यांत किफायत बाळाजी विश्वनाथ यांची मोजदाद नजरेस येईल तेच तुह्मी करणे. तुमची जिनसाची दिली होती, ते माघारे नजरही बरी आहे. घेतली. त्यांणी नेमणुकेशिवाय पाउणशें मिर्जा तेथे आहेत. त्यास तुह्मीं त्याज- रुपये खर्च केला आहे. त्याचा ते फडशा कडे सहजांत जाऊन त्यास पुसणे की, हजूर करणार ह्मणोन लिहिले ते कळले. श्रीमंत सुर्तस आले आहेत त्यास तुमचे त्यास, तुझींहि तगादा न करणे. बाळाजी चित्तांत जावयाचे आहे किंवा नाही. हा विश्वनाथ हजूर आल्यावर समजोन फडशा त्याचा भाव काढून हजूर लेहून पाठवणे. करोन घेतला जाईल. कलम १. सरकारतर्फेने हा त्यासी जावसाल न बोलणे. व्यंकटराव पिलाजीचा व रतनजी पारसी तुह्मी होऊन आपले तर्फनै सहजांत त्यासी याचा मजकूर लिहिला तो कळला. पुढे त्या- बोलोन, त्याचा शोध घेऊन लिहिणं. जकडे पत्र पाठवावयाची असेत. परंतु त्यासी आपले तफैनंच बोलणं. कलम १ कोणी ममतेचा जाऊं लागेल त्याजबरावर येकूण कलमें साहा लिा आहेत. त्या पाठऊ. सवत्र जहाजाच्या शोधांत हमेषा में। करणे. जाणिजे. छ राहावे. येकादो माणसांस नेहमी तेच काम आज्ञापमाण. पाहिजे. बारभाईंनी वकील कलकत्यास र- (लेखनावधिः) 11) केल्याचा वगैरे बातमीचा मजकूर लि- प।। छ १४ रमजान, सन हिला. तो कळला. समानीन, भाद्रपद ।।। २. पकी बातमी लिहिली येईल तितकीच लिहित जाणे. बाजारी बातमी न लिहिणं. श्री. त्यांतहि जहर असल्यास लिहिणे. परंतु हैं। लेखांक २३०. बाजारी बातमी, असे लिहीत जाणे. कलम १.. तावदानाचा मजकूर लिहिलांत, की १७०१ भादाद द.., पहिल्या बेताची मिळत नाही. त्यास, राजमान्य राजश्री सदाशिय मादेन र डीसी जाजती असली तरी कार्यास येईल. विश्वनाथ नारायण त्याच मेजाची कमी मिळतील ? जानतीच मेजाची देऊन पाठयणं. चुनाथ बाजीगत. मु| समानीन माया कल्याणांपैकी काही जिनस विकावया- य पाटफ. कयाइती लोक यांग ओगया. चा होता तो आतां खासा स्वारी मुस । बदल आठौ आंगर न पटक बाण मार -- ·खंड १२ वा. १४३ . लेखांक २३३. खारीत चवकसीने खरेदी करून, आपाजी श्री. आइतोले पाठविले आहेत, याजपाशी देणे. जाणिजे. छ ९. रमजान. आज्ञाप्रमाण. १७०१ भाद्रपद वद्य १२. (लेखनावधिः) राजमान्य राजश्री सदासिव धोंडदेव पे।। छ १५ रमजान, यासि:- सन समानीन, भाद्रपद वद्य २ रघुनाथ बाजीराव नमस्कार. सु।। समानीन बार. मया व अलफ. वार्क पाठविला तो पावला. त्यांत सदासिव वैद्याबाबद आहे तो किमतीस श्री. बरा पडला आहे. दास्तर टेणट याजकडील लेखांक २३१. पाठविला, त्यांस रुपये अडीचपट आधिक पडून फार उंचहि नाही. तरी हाली गो- १७०१ भाद्रपद शुद्ध २. विंदा जांबूळकर खिजमतमार पाठविला राजश्री सदाशिव धोंडदेव यांसि:- आहे. याजबराबर दहा शेर बार्क जितका सु॥ समानीन मया व अलफ. नरल- उंच मिळेल तितका सदासिव वैद्य याचे पैकी कवायती गारदी याचे आंगरखे वा- लाजी सदाशिव याणी तुमच्या हवाली केले गुजारतीने खरीदी करून हुजूर पाठविणे. जाणिजे. छ २५ रमजान. आज्ञाप्रमाण. आहेत ते व आणखी तुह्मांजवळ जे आले असतील ते झाडून हुजूर पाठवणे. जाणिजे. पो ४ सवाल आश्विन शु॥ ६. ( लेखनावधिः) छ ९ रमजान, आज्ञाप्रमाण. ( लेखनावधिः) श्री. पो छ १४ रमजान, समानीन भाद्रपद. वय. २. १७०१ आश्विन वद्य ७. राजमान्य राजश्री सदाशिव धोंडदेव श्री. यासिः- रघुनाथ बाजीराव नमस्कार सु।। लेखांक २३२. समानीन मया व अलफ. सरकारांत दारू १७०२ भाद्रपद वद्य ४. करणार कारीगर यांचा दरकार आहे, त्यांस राजश्री भगवंतराव कदम यासि: तुझी जनराल यांस हटकून दोन कारीगर अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राज-त्याजवळ मागणे. शेवटी त्याणी येक- मान्य राजश्री स्नेहांकित रघुनाथ बाजीराव च दिल्यास त्यास हजूर पाठविणे. जर आशिर्वाद. सु।। इहिदे समानीन मया वजनरल यांणी द्यावयास आनमान केल्यास. अलफ. तुझी विनंतिपत्र पाठविलें तें प्रविष्ट तेथे कारीगर असतील त्यांचा शोध करून, जालें. लिहिला मजकूर सविस्तर निवेदन त्यास फोडून तेथे त्याचा दरमहा असेल जाहाला. ऐसियास तुमची निष्ठा आहे तसी त्याहून जाजती च्यार पांच रुपये सरकारा- कृपाहि हुजूरची आहे. त्यास, तुमचा कार-तून केले जातील हा लोभ दाखवून, आणि कून हजूर आल्यानंतरी आज्ञा करणे ती तेथे घरी जातो म्हणोन निरोप घ्यावा केली जाईल. जाणिजे. छ १७ रमजान. अथवा सुरतेस जातो असा निरोप घेऊन हुजूर तुम्ही त्यास पाठवून देणे. पेशजी सन लेखांक २३४. M ·मराम्यांच्या इतिहासाची साधने, लेखांक २३६. समानीन. - तुम्हास पालखीच्या तावदानाविसी पांच च्यार श्री. वेळां लिहिलेच आहे. त्यामों तावदानें पालखीच्या मेजाची हुजूर पाठवणे. जाणिजे. छ २० सवाल आज्ञाप्रमाण. १७०१ कार्तिक शुद्ध ८ (लेखनावधिः) पौ छ १ जिलकाद, सन राजमान्य राजश्री सदाशिव धोंडदेव यांसिः- रघुनाथ बाजीराव नमस्कार. सु।। समा- श्री. नीन मया व अलफ. तुह्मीं विनंतिपत्र लेखांक २३५. पाठविलें तें प्रविष्ट जाहलें. ॥ व्यंकटराव १७०१ आश्विन वद्य १०. पिलाजी यांजकडे पत्रे पाठवावयाची अस- राजमान्य राजश्री सदासिव धोंडदेव ल्यास अगोधर पाठवाधी, ह्मणोन वगैरे म- यांसिः- जकूर लि॥ ते कळले. त्यास हरजीवनराव रघुनाथ बाजीराव नमस्कार. सु।। समा- व हणमंतराव या उभयतां कारकुनांस पत्रे नीन मया व अलफ. वेहराम पारसी याची लेहून पाठविली आहेत. जिदा बंदर ये- मुलेमाणसे यांचे खर्चाची नेमणूक दरमहा थील हकमांसहि खलिता पाठविला आहे. रुपये ५ पांच करार करून पेशजी सनद त्यास, ज्याहाज जाऊ लागले ह्मणजे ही सादर जाहली आहे. त्यास, तुझांकडून पत्रे रवाना करणे. आजपर्यंत कारकून बंदर येक रोजमरा मात्र पावला, बाकी पावलें जिदा येथेच होते. त्यास ज्याहाजे सोईचे नाही. सबब, हुजूर ई।। छ १ जिलकाद पाहून जर तें बंदर-मजकुरी असल्यास सन तिसा ताा सवाल अखेर सन मजकूर विलायतेस गेल्यास तेथे त्यांस जाऊन पोह- तेथें त्यांस पावतें करावें: नाही तरी, पुढे पावेतों हिसेब रुपये ५५. पैकी आदा हुजूर रुपये ३० तीस व तुह्मांकडून रुपये चत अशा सोईच्या जहाजांवर रवाना कर- ५ ऐकूण पस्तीस रुपये आदा होऊन, णे. जिदा बंदर येथील हकमांस खलिता चाकी रुपये २० वीस तुझांकडून देविले आहे तो त्यांस पावता करावयाविसी असेत तर पेशजी सनद दिल्ही आहे ती जहाजवाल्यांस सांगोन रवाना करणे. तुमने पाहून सनदेत ज्या महिन्यापासून रोज- तीर्थरूपांस आरोग्य जाहले असल्यास तुम्ही मरा देत जाणे ह्मणोन लिहिले असेल में हजूर येणे. जाणिजे. छ ७ जिलकाद. हस्तकबिल धरून. हिशेत्र होईल त्यांत जनरल गाडर्ड येथून मुंबईस गेले आहेत. पस्तीस रुपये वजा देऊन, बाकी वीस त्यास खलिता पाठविला आहे. हा पोलंगना रुपये देविले आहेत. यांत जे निवतील ते करून उत्तर येऊन पाठवणे. उ मगर, देणे. पुढे सदरहप्रमाणे पांच रुपये दरमहा देत जाणे. जाणिजे. छ २३ (लेखनापतिः आज्ञाप्रमाण. पोट १९ जिलकाद ( लेखनायधिः) पो ३ जिलकाद सन समानीन. आशाममाण. .. सुन समानीन. NAAM- बार.

·खंड ९२ वा. १४५ ६९८४ श्रीमातंडभैरव. १५||- नाणे बटा. लेखांक २३७. १० दरबारखचं १६९५ पौष वद्य १३. २५|| राजश्रीराव विराजित राजमान्य राजश्री २४१॥ भावान नाईक राक्षे स्वामीचे सेवेसी. बाकी से॥ पो। भगवंतराव शंकर सां। नमस्कार विनंति उपरी राजश्री बाबूराव रामचंद्र से॥ यांसि रु॥ ५२०० पांच हजार दोनशें "तुम्हांकडून दोविले आहेत हे वैशाखअखेर बाकी से॥ देणे मिती शके १६९५ विजईनाम संवत्छरे ४८२॥ पौष वद्य १३ मु० तुंगाभद्रातीर जेष्ठ शुध्ध पैकी वजा दर असामीस ।। प्रतीपदेपावून रु॥ पुढे राहिले तर दरसई १० सरदारी खर्च रु!! ...व्याज देऊ हे खत लिहिले ५ कारकुनी सही हस्ता अक्षर रुष्णाजी सखादेव दि॥ मार, हे| १५ नकल. - श्री. बाकी के॥ लेखांक २३८. ४०७|| १६९५/१६९६. हिसेब रंगो सखाजी सिलेदार सु।। अर्थ सवैन त। सन खमस सबैन सालिना ते. श्री. नात बोली बारमाही नकी लो. लेखांक २३९. ३०० खासा ॥१ १००० स्वार ॥ ४ दर २५० प्रों। १६९६ आषाढ वय ५. अखंडित लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य रे।। बाळाजी कृष्ण गोसावी यांसिः- मुदत कबज इ॥ छ ० ५ जिलकाद त।। सेवक माधवराव नारायण प्रधान नम- छ० १३ रमजान ये। माहे १० रोज ८ स्कार सु॥ खमस सबैन मया व अलफ. ये॥ १११० राजबाग राजश्री चिंतो विठ्ठल यांस ईनाम वजा सूट माहे १ रोज २५ य॥ ॥ आहे. त्यास बागेच्या बेगमीस व बैल चरावयास मौजे कोथरूड येथील कुरण बाकी पेशजीपासून बागाकडे आहे. ते हाली वजा दर से।। । तुम्ही जफ्त केले आहे. ऐश्यास बागाचे १९ ·१४६ ४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. बैल सालाबाद चरतात, तेथे चढू देणे. व श्री. बागेचे बैलाचे बेगमर्मास तीस पसतीस हजार लेखांक २४१. गवत निघतें तें काढीत असतात यात्रों छ. १५ सोवल कुरण आहे ते बागाकडे पेशजीपों करार १६९६ वैशाख शुद्ध ४. केलें असे तरी राजबागाकडे चालवणे. विज्ञापना येथील वर्तमान ता छ.२ जाणिजे. छ. १. जमादिलावल. आज्ञा सावल मु।। अवंतिकापुर येथास्थीत असे. प्रमाण. सिका. मोर्तव. विशेष. येथील मजकुराची कलमें येणें- बार. प्रमाणे, चिमाजी नारायण याच्या वाड्यात श्रीम्हाळसाकांत. रहावयास जागा दिल्ही आहे. कुशावा हि पहिल्यापासून याच वाड्यांत रहात होते त्या लेखांक २४०. ॥ दुसरी जागा निकालस येथे मिळणार १६९६ आषाढ वय १४. नाही. क्षिप्रेचे उदक समीप व देव हि समीप राजश्री बाळाजी विश्वनाथ ॥ मोह गो- यास्तव सर्वाच्या विच्यारे येथे रहावे असे सावी यांसि. ठरलें त्याजवरून येथे राहिलो. घोड्याची ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य सोय वाड्यांतच जाली आहे. पालखीस व उंटास मात्र जागा येथे नाही. त्याजला स्ते॥ गोविंदराव गायकवाड सेना सासखेल दुसरे ठिकाणी जागा करून दिल्ही आहे. समशेरवहादर दंडवत. सु।। खमस सवैन जाण्याची बेगमी जाली आहे. चिंता मया व अलफ. बदल देणे बाबूराव कासी नाही. रोजमुरा व अर्जबाबचे येवजी प्राों मजकूर राजश्री बजाजीपंत नि॥ पाटीलगना येथील सालमजकूरचे रसदेचे येवजी लो यांजकडून हजार रुपये येणे त्याजों। १००० येक हजार देऊन पावलियाची वन्हाणपुरचे मुकामी तिनसे रुपये घेतले । ; कवज घेणे. येथे तीनसे येकण मा शे रुपये घेतले. श्री राजाराम हिसेवी मजु-वाची च्यार से गहिले. ते हि का दो छत्रपती अखिल प्रौ रा असे. प्रा- रोजांनी देतों मणीन मानिलेनी मार दें प्रताप धुरंधर गोविं वण अखेर केले आहे. यामिवाय सर्चास लागल्याम दराव गायकवाड से निमे भाभी देईन. तुमी कोहेविसी निता ने नाखासखेल सम खेर निने दे. मेर बहादर करावी माणोन आमची सासरानी आहे. परिसानी वरनेवर समानार घ्यावें. जाणिजे. छ. २७ जमादिलावल. असतो त्याणे मिांगितले आहे की च्यार हजार हा तमाम लामा राजची वाहासार यांनी थे बाजी दार. कारकन याजया चीडी दोन जा . पाची दिल्लीत्वास नागनलेसनकादित मोर्तन सुद. .' .

·खंड १२ वा. १४७ . कलमः १. त्यांणी आम्हासी उत्तर केले की दोन हजार ऐवज वटा न पडतां चालत असल्याप्रो. रुपये देविले परंतु नेमून दिल्हा नाही ऐवज देणें दिक्कत न करणे याप्रों घेऊन तथापि तुमची खर्चाची अडचण तरी से पाठवावे म्हणजे ऐवज त्याजपासून घेतो. दोन (से) रुपये देतो तेव्हां आम्ही त्या- हाली चीठी दिल्ही आहे तो तर ऐवज जला खचीची वोढ फार सांगितली मग घेतों. पांच से रुपयाची चीठी सावकारावर घेतली येथे कोट व हाली सिका चालतो. आहे परंतु येथील चालीच्या सिक्यास व येथून तट्टे पांच व उंटें दोन सामानासुद्धा भूपाळ व कुरराचे चालीचा ऐवज त्याणे पाठविली आहेत. पावतील. आपाजी देवीला. त्यास दर सेकडा पांच सा रुपये साबाजी याची पालखी पो आहे. त्याच्या बटा पडतो त्याजमुळे गोपाळपंत याजकडे | भोयांस आलेले हिसेव खर्चास आणखी दोन तीन वेळ गेलों यावरोन ऐवज दुसरा हि जेथवर प्रेत्न होऊन गवत व लांकडे नाही म्हणतात त्यास मी देईन. तुम्ही दुस- | येतील ती घेतच आहों. वाकी गवत. व रिया जवळ न मागावे. जे समई तुम्हांस लांकडे विकत घेणे लागतील. त्यास. कुशा- पाहिजेत ते समई सांगावे. याप्रों सांगितले वांनी येथे उजनप्रगगियापैकी दोन' गांव आहे सारांप उभयताचे लक्ष आपले ठि• कमाविसदारापासून केले आहेत. येथून काणी लागले आहे मार्गी येतांना हि वारंवार पांच सात कोस तेथे गवताची व लांक- परामर्ष करीतच आले वोझेंपाझें व बोडी डाची सोय पाहून खरीदी घेतो. गवताचा पागेपैकी जे समई मागितली ते समईं भाव त्या खेड्यांत रुपयाचे हजारा बारासे देऊन सांभाळून आगिलें. येथे हि कोठे मिळते. पेंढी नासिकच्या आपल्या कुर- देवधर्मास जाणे तरी घोडी रथ पाहिजे तरी | णच्या पेंढीप्रों आहे. येथे शहरांत गवत सांगत. जावें. पाठवून देऊ. याप्रों त्यांचे रुपयाचे पांच से अधिक मिळत नाहीं निरोप हि येत असतात. आम्हांस कोठे तेव्हां खेड्याहून आणवावे हे उत्तम दोन जाणे परंतु त्याजकड़न अनमान कांहीं उंट येथे आहेत व दोन तट्टे आहेत घेऊन नाही. गवताचे व लांकडे जळाऊ याचे येत जातील. पेंढी लहान. फार आहे. विचारिलें आहे. थोडीबहुत बेगमी क. कडबा रुपयाचा तिन से च्यार से मिळतो. रितों म्हणोन बजाजीपंत यांणी मान्य परंतु च्यार से. कडबा मिळून आपल्या- केले आहे त्याजकों दोन गाडे लां- कडील ऐसी. शंभर पेंढी होईल. याप्रमाणे क. जळाऊ आज पाठविली मागती लहान पेंढी आहे, कुशाबाच्या गावापैकी येक, वेळ त्याजकड़े जाऊन काहीं. च, काही रुपये २५ पंचवीस दिल्हे. आहेत: बट्टा कमी जाला तरी उत्तम नाही तरी व तटे उंटे याजला खर्चास मागी. हणवंता- निदान पक्ष येवज बट्टा. देऊन घेतो. बाकी जवळ झो २५ पंचवीस दिल्हे. आहेत. दीड हजार रुपयविसी. बाळारावजीस त्याचा हिसेब तेथें. समजून घ्यावा. लक्ष्म- याणी: लि॥ आहे. त्याचे उत्तर येईल णराव पाग्या याजब।। पाठविली आहेत. तेव्हां देणार ऐसा: भाव बोलण्यांत दिसतो. लक्ष्मणराव याची. व. हणवंताची. रुबरु त्यास येक पत्र, बाळारावजीचे गोपाळपंत. करून दिल्ही आहे. मार्गी-सांभाळून घेऊन याजला घेऊन ज़रूर पाठवावें की उजनीतः जाईन. तेथे पाचऊन पत्र पो। यानी ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. www.ramm कलम 1. ३ ३ ३ ३ करार केला आहे. जामदारखानियामागे दाखविली. आम्ही उत्तर केले की आम्हांस-, राहावयास मिसल नेमून घेतली आहे. वरातेसी समंध काय आहे येथे खास चौकी पाहरा करवून नेऊन पांचवितों लागेल ते तुम्हांपासून घेत जावें या।। म्हणोन मान्य केले आहे. कलम १. आज्ञा आहे त्याचा जावसाल केला की येथून पागेचा सरंजाम वगैरे पाठविला येथे दुसरा ऐवज कोठून यावा सारांप आहे त्याची याद अलाहिदा असे.कलम १. आम्ही तगादा करावयास आळस करीत कुशाबाकडून कांहीं येवज हस्तगत करणे नाही. परंतु प्राप्त होणे कठीण आहे. एक यविसींचा तगादा मारनिलेस लाविला पत्र हि आपण कुशावास ल्याहावं की हर आहे. त्याणे उत्तर केले की अठावीस तजवीज करून च्यार पांच हजार रु॥ हजार रुपये वसूल जाले ते सोय पडली बाबूराव याजकडे देणे मग जे वसूल हो- तरी तेथे घेऊ. सोईचा असल्यास नाहीं तील ते घेऊ परंतु पत्र पाठवावें. कलम १. तर गवतच घेऊ. येथे तीन घोड्या सरकारच्या व दोन तटे येथून मोत्तादार वगैरे पाठविले आहेत राहिली आहेत व येक घोडी आमची त्यास आदा येणेप्रों येकूण साहा त्याजला माणसें तीन मात्र रोजमर। आषाव मोतादार ठेविले आहेत. अधिक नाही व हणवंता खो। दोन गाडीचे बैलाविसी कुशाबास सांगि- येसू तले आहे. हे देऊन दुसरे तरणे घेतो. गुणाजी बैल आणून देतो. म्हणोन मान्य केलें भवानी आहे. वाळाजीपंताकडून दोन माणसे सारवान चौकी पाहरियास घ्यावयाची सोय नाही. आणिक नवा त्याजला विचारिलें त्यांणी उत्तर केले की तुमच्या वाडियासमोर काादार राहतात त्या- रु॥ ४ छ० मजकुरापासून ची माणसे तुमच्या दरवाजियासमोर आहेत तेरीख पडले काम करावे तूर्त त्यास आम्ही सांगितले आहे तुम्ही चौकी पाहरियाची काळजी न करावी. रुबरु ति १५ कादार याची करून दिल्ही आहे. कादार रोजमरा छ० १६ सफरचा सर्वाबद्दल याच्या दरवाजियास व आपल्या दरवाजि. दिल्हा आहे. आघाव मात्र दिल्हे आहे. यास मधी गली मात्र आहे. असौ प्रहा तेहि लिहिले आहेत. कलम १./माणसे क॥दार याची आपले दरवानिया. बन्हाणपूरच्या मुकामीऊन एक पत्र व पुढे असतात. कादार यास हि आम्ही सा- उजनीच्या मुकामी पावल्यावर दोन पत्रे गितले आहे चिंता नाही. कलम १. अजूरदार याजब।। पाठविली आहेत. चिरंजीव राजश्री मुकंद आपा गाजवरा पावली असतील. कलम 1.जार रुपयाची उंट गवत बास्नगाव गदि- येजमानाकडे पाठविले वाकी ऐकूण याहून आणवावे लागेल यास्तव ठविले आ. तीस हजार च्यार से वमूल जाले नाहीत हेत.से।।दापीबाई याजकडे ये कमिसमागार त्याची वरात पाटीलबावाची घेतली ती च नया ठेवून दिला आहे. मातुनी कामीको ३ . ३ २ ठोविला दरमहा १० ·खंड १२ वा. १४१ .... AN अटवा आ: च. त्र्यंबका कोठीचे कामावर ठेऊन उपयोग काय आहे. मेवेसीं श्रुत व जामदारखाना याचे पोलीत आहे. गोली होय हे विज्ञापना. आपलेकडील वर्तमान मजबद आहे. संदख मेळवितो.त्यांत लिहि. वरचेवर लेखन पाठवीत जावें. हे विज्ञापना. ज्यान नवित जाऊ. पिराजी सदार व लक्ष्मण व समाधान व तुळाजो साम बार- श्री. दार येरुण चीये आहेत. रात्री चौघांनी लेखांक २४२. च्या मार जागत जावे. देवधर्मास जाणं तरी येथील परचा बंदोबस्त गन्यून बरोबर १६९६ श्रावण शुद्ध १३. जातात. चिंता नाही. जामदारखानियाचे पो। छः २७ जायर श्रावण खाली जवट नामी समाधान पुर्या अटी. शेवेसी रुग्णाजी सिवदेव सा नमस्कार महर वसवीत असतो. त्याजला दुसरे काम विज्ञापना. ताा श्रावण शुद्ध १३ मुकाम नाही. कलम 1. अवंतिकापुरी येथे स्वामी रुपंकरुन वर्त- चिठी बहागपुरी दिली होती त्याम मान यथास्थित असे. विशेष. आपली मानिले आग्ले भेटीम आले याजमुळे रवीची वरात रतलामेवरी खंडेगव त्रिंबक + आमनी व त्याची भेट जाली नाही. हरि । याजवरी होती. चैत्रअरचा वायदा चंद्रपंत तथे होते त्याजला ऐवजाविमी होता. त्यास वैशाखमासी ऐवजाची नि. विचारले त्याच्याने कार्य जाले नाही. दोन कड मारिनिलेस केली तेव्हां सरकारांतून माणसें तेथून हि आणली होती उजनीस च्यार दिवस एवज न देणे म्हणोन कादा- पावल्यावर त्याजला निरोप दिल्हा. बम रास ताकीद केली. त्याजउपरों इंदुरास जामूद व गोविंदा म्हणोन प्यादा येकूण दोन श्रीमंत आले तेव्हा आम्ही यासमागमें असामी होत्या. कंळावे. कलम १. गेलो. तेथे गजश्री आबाजी माहादेव याचे गवताची व लांकहाची बेगमी पुर्ती व पाटीलवावाचे रहश करून दिल्हें आ- बाळाजीपंत याजकड़न होतां दिसत नाही. मचे ऐवजाची निकड लाविली तेव्हां जे होईल ती करून बाकी खरीदी करावी ताकीदपत्र कादारास दिले. तो तें च ल. लागेल. कलम १. स्करास आले मागती त्यांनी दोन महि- येणेप्रमाणे कलमवार लिहिले आहे त्या-न्याचा वायदा करून घेतला की रसदेचा जवरून विदित होईल. स्वारी इकडे येणार ऐवज तुर्त सरकारांत द्यावा लागतो. या- त्यापूर्वी च सुचना अगोधर आली म्हणजे स्तव दोन महिन्यांनी ऐवज पडे ऐसे सर- दाणादुणा खरीदी करणे तरी ठीक पडेल. कारांतून करार करून त्यांणी घेतला तो नाहीं तरी माहागाई होईल ऐसें आहे. दोन महिने जाहाले रसदेचा हि ऐवज यास्तव अगोधर मुचना असावी. तिकडून त्यास मिळेना. आणि लोकांचे हि त्यास कोण्ही नासिकास जाईल तरी बाबाजी देणे फार. माहालचा ऐवज वसूल घेतला गणेश याजला नासिकच्या बंदोबस्ताविसी तो मागील कर्जदारास दिल्हा. पुढे आणखी लेहून पाठवावें.तेथें दाणादुणा कांहीं आहे. कर्जदारांनी त्यास फार चं अडविलें. रस- हरभारा तो व बधारियाच्या बागांतील भात | देचा ऐवज मिळेना. तो आमचे ऐवजास वगैरे होईल ते प्रोख्त करवावे. आतां ठिकाण च नाही. दुसरेयास मामलत ·१५० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. सांगावी. ऐसें जाहालें. आम्ही आपले ऐव- निशा पत्री घेऊन दसरियाचे सुमारे भेटीस जाविसी सरकारांत निकड लाविली तेव्हां येतो. पुढे आणखी ऐवज सिंदे याजकडे त्यांणी सांगितले की तुम्होस ऐवजाचे येणे त्यास आपली त्याची समक्ष होईल अगत्य असले तरी सालमजकूरचा रसद तेव्हां त्याची तोड निघेल, याजकरिता देऊन जमा मामलत करणे म्हणजे लवकर च येतो. शेवेसी. श्रुत होय हे त्याची बाकी रांगड्याकडे असेल ती विज्ञापना तुमचे हातास नाहीतरी येणार नाही. खंडेराव यास निकड ला- वावी तरी त्याची अवस्ता फारच कठीण. श्री. विंबक मल्हार याजवरी चिठी देणे म्हणोन लेखांक २४३. निकड लाविली परंतु त्याचे चित्त शुध नाही. त्यांणी त्यास बाहेर घातले. चीठी १६९६ श्रावण शुद्ध १३. काही कबूल करणार नाही. याचे स्वाधीन राजश्रियाविराजीत राजमान्य राजश्री त्यांणों शें दोनशें घोडे मात्र केले. ऐवज बाळाजीपंत आपा स्वामीचे शेवेसीः- झाडून देशास घेऊन आले. त्याजमुळे पो। रुष्णाजी सिवदेव सा नमस्कार त्यास कर्ज भारी जाहालें. दुसरेयांणी विनंति. उपरी. येथील कुशल ताा श्रावण मामलत. केली तरी बाकी आपले हातास शुध १३ मुकाम. अवंतिकापुरी येथे स्वामीचे येणार नाही. ऐसें जाणोन मामलत आप- ककन वर्तमान यथास्थित असो. वि. लेकडे करून घेतली. नर्मदेपर्यंत लष्करा- शेष, बहुत दिवस स्वामीकडून पत्र येत समागमें गेलो होतो. कळावे. आषाढमासी नाही तर ऐसें न करावे. सदैव पत्री परा- नर्मदेचे मुकामोंहून मामलत आपलेकडे मर्प करीत असावे. आम्ही येथे रवीचे करून घेऊन येथे आलो. चवथ व नज- बरातेकरितां पेचांत पडलों. निदान को राणा मिळोन पंचावन हजार से। तूर्त यावे ठिकाण लागेना तेव्हां मामलत करणें प्राप्त गले यांची तरतूद हा कालपर्यंत करितो. जाहाली. बाकीची रुजुवात करून निघेल 5। उजनीत मिळत नाहीत. सावकाराची ते वसूल करून पाठवितो. आणि मी हि झोडून दिवाळी निवाली फारकरून ऐव. लौकर च स्वामीचे भेटीस येतो. कार्तिक जाची तोड पडली. एका दो दिवसांत रत-मासी कांहीं ऐवजाची तोड पाडन लौकर लामेस जाऊन आपले बाकीची रुजुवात च येतो. इतके दिवस श्रम केले त्यासा- करितो. रांगडे पंधरा वीस हजारपर्यंत बाकी रखे ऐवज वमुल करून पाठविला में कबूल आहेत त्यास रुजवातमुळे जाजतो सार्थक. नाही तरी व्यर्थ रिकामे येऊन निघेल. त्यानं॥ वसूल करून लौकरी च काय सांगावे ? यास्तव याचा निकाल करन पाठवितो. कार्तीक मार्गश्वर मासी वमूल घेतल्यावरी येतो. करावे. बहुत काम चालीस लागेल. पेशजी आठावीस हजार लिहिणे ? लोभ करावा हे विनात. राजश्री विष्णुपंत बावाकडे भरले. हाली आज्ञा कराल तेथे जमा करितो आम्ही येथील वाकीची रुजुवात करितो त्याची ·खंड १२ वा. १५१ - मुरा व अर्ज- - श्रीम्हाळसाकांत. छ अखंडित लक्ष्मी अलंरुत राज- लेखांक २४४. मान्य स्ने॥ गोविंदराव गायकवाड सेना खासखेल समशेर बहादर. रामराम सुहुर- १६९६ श्रावण वय १३ वृद्धि. सन खमस सबैन मया व अलफ. बदल राजश्री आनंद शंकर वैय जकात देणें सिलेदार बाबूराव कासी यासि रोज- गोसावी यांसिः- ७ अखंडित लक्ष्मी अलंरुत राजमान्य श्रीराजाराम वावचे ऐवजी स्ने।। गोविंदराव गायकवाड सेना खास- छत्रपती अखिल प्रौ ।। मजकूर ढ प्रताप धुरंधर गोविं खेल समशेर वहादर दंडवत. ॥ खमस येथील साल- दराव गायकवाड से मजकूरचे रस- सवैन मया अलफ बद्दल देणे शिलेदार ना खासखेल सम बेचे ऐवजी सेर बहादर बाबूराव काशी याची रोजमरा व अर्ज सो ४००० बाबांचे ऐवजी रु. ६८ च्यार हजार देऊन पावलियाची कवज घेणे. सालमजकुर-हिमेवी मजुरा असे. जाणिजे. छ० २७ श्री राजाराम चे रसदेचे ऐ- जमादिलाखर आवणअखेर निमे. भा। छत्रपती अखिल गों वजी देऊन ढ प्रताप पुरंदर गोविं पावलियाचा अखेर निमे यावे. छ० मार. दराव गायकवाड से कवज घेणे. ना खामखेल सम मोर्तव हिशवी रोज- मरा असे. सुद श्रावण अखेर निम्मे भा। अखेर निम्मे देऊन कवज व्या. श्रीम्हाळसाकांत. जाणिजे. छ० २७ जमादिलाखर. लेखांक २४६. १६९६ श्रावण वद्य १३. मोर्तब राजश्री जिवाजी रघुनाथ प्रो। कामरेंज सुद गोसावी यांसिः- ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य बार. गोविंदराव गायकवाड सेना खासखेल सम- शेर बहादर दंडवत. सु॥ खमस सबैन मया श्रीम्हाळसाकांत. अलफ बद्दल देणे शिलेदार बाबूराव काशी लेखांक २४५. याचा रोजमरा व अर्जबावचे ऐवजी रुपये २००० दोन हजार प्रो। मार येथील साल- १६९६ श्रावण वयं १३ वृद्धि. मजकुरचे रसदेचे ऐवजी देऊन पावलि- राजश्री रतनभाई पारसी प्रो। बाणदेवी याची कबज घेणे. हिशेबी मुजरा असे. गोसावी यांसिः- श्रावणअखेर निमे भा। अखेर निमे देऊन सेर बाहदर pune ·१५२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. लेखांक २४८. सेर बाहदर. कबज घ्यावें. जाणिजे. छ० २७ जमा- श्री. दिलाखर.. श्री राजाराम मोर्तव १६९६ भाद्रपद वय. छत्रपती अखिल प्रौ सुद राजश्री चिंतो विल स्वामी गोसावी ढ प्रताप पुरंदर गोविं यांसि विनंती उपरी हैदर नाईक याजकडे दराव गायकवाड से ना खासखेल सम सालगु॥ तीर्थस्वरूप राजश्री दादासाहेबी ऐवज करार केला त्यापैकी राजश्री रु. ष्णाजी नाईक दातार यांस दोन लक्ष रुपये बार. यावयाचा ठराव तुमचे विद्यमान अप्पाजी- राम याजवळ जाहाला त्याविमी मागे श्रीम्हाळसाकांत. तुमचे व नाईकांचे पत्र येऊन अप्पाजी- राम यांजकडे पाठविले होते. त्याचे जात्र लेखांक २४७. आले ते पाहून नाईकांस दाखवन राजश्री १६९६ श्रावण वद्य १३ वृद्धि. नारो अप्पाजी याजकडे पाठविले आहेत , राजश्री भिकाजी यादव प्रे॥ चिखली ते तुम्हांसी बोलतील. त्यास येविसी गोसावी यांसिः- फिरोन कागदपत्र काय लागतील ते तयार ७. अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य करवून नाईक सांगतील त्याप्रमाणे ऐवज गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम-आणावयाची ततूद करून ऐवज सरका. शेर बाहदर. दंडवत. सु॥ खमस सबैन मया रात सत्वर येई ते करणे + जाणिजे छ० १३ अलफ बदल देणे. शिलेदार बाबूराव काशी रजब सु॥ समस सवैन मया व अलफ याची रोजमरा व अर्जबाबेचे ऐवजी विनति. रु. २००० दोन हजार प्रे|| मार येथील सालमजकूरचे रसदेचे ऐवजी देऊन पाव- श्री. लियाचा कबज घेणे. हिशेबी मुजरा असे. श्रावण अखेर निम्मे भा।। अखेर निम्मे लेखांक २४९. देऊन कबज घ्यावे. जाणिजे. छ. २७ १६८९ कार्तिक शुद्ध ७. जमादिलाखर. राजश्री श्री राजाराम मोतंब ७. अखंडित लक्ष्मी अलंसत राजमान्य छत्रपती आखल प्रो ढ प्रताप पुरंदर गोविं स्ने।। तुकोजी होन्ट कर दंडवत. मु॥ समान दराव गायकवाड से सिन मया व अलफ राजश्री महादाजी नाखासखेल सम गोविंद यांची बोली सरकारात मागन + सा फुलीपुढील अक्षर नानाणिया व * हा कुलीतील चार मारें . धापूर्वी. . सेर बाहदर बार.

·खंड १२ वा. १५३ ००० *कुरी करून त्यांच्या पथकाच्या सरंजामांत पैकी वजा सूट माहे २ दरमहा से।। ३००० प॥ मजकूर ऐवजी जागा रुपये १४२४०॥ ॥ चौदाहजार दोनशें साडे अठेतालिस रुप- बाकी २९९५० यात्री करार करून हे पत्र सादर केले असे. पैकी दरबारी खर्च दरसदेवें॥ १० ॥ तर तुम्हीं पा। मजकूर पै।। सदरहू चौदा- रु. २९९५ हजार दोनशें साडे अद्वेचाळिस रुपयाचे बाकी २६९५५ तनखियाचे गांव मशारनिलेस नेमून देऊन वसूल वाटे सुधा गु।। से।। २८१४ चालविणे. जाणिजे छः ५ जमादिलाखर. बाकी से। २४१४॥ बहुत काय लिहिणे? पैकी वजा नाणे वटा दरसदे से।। १५|| ३७७२ श्री २०३६९ म्हाळसाका सुद पालखीची तैनात रु।। ९०० त चरणी तत्प ये १००० चाकरी माहे १३ र मल्हारजिस त तुकोजी हो आकार १०८० वजा सूट ळकर. माहे २ दरमहा से।। ९० प्रे॥ १८० बाकी बार. अफ्तागीर बटल रु॥ प्रे मोर्तब बाकी नतत्त रुपये रु . १६९६ कार्तिक. श्रीशंकर. २१३४४ लेखांक २५०. से॥ ६४८॥ पोतापैकी सालमजकूर परभारे वराता महालानिहाय हिसेव बाबूराव कासी सिलेदार सु॥ १००० प्र॥ बालेश्वर २०० पैकी खमस सबैन हे॥ छ १४ सावान गुदस्त त॥ २००० प्र॥ कामरज छ १५ रमजान सालमजकूर येणें माहे १३ ३४॥ की॥कटोदरेंदर ६८१॥पैकी तैनात बारमाही नकी है।। २००० प्र॥ धनदेवी ४०० पैकी ३३२०० बारमाही तैनात १००० प्र॥ मोई ३००० खासा २००० प्र॥ चिखली ४३१७|| लालजी प।। प्र॥ पेटलाद ५००० असामदार ५ ५०० प्र॥ ढवलके १२०० कारकून ३ गु॥ पैकी २४००० स्वार आ॥ ८० दर ३०० ८७७ पादरे सोनगड पेशजी १००० गेर ३३२०० 1 २७५० जाजती माहे १ दरमहा ।। १४०३९॥ १ १ . ८७ ३५९५० १४६८७॥ .

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. बाकी किता मोघम वि।। मोरो दामोदर २३२७॥ वमूल १८९ बाकी लग्नाबद्दल देवीले ६६५६॥ सिलेदार बाबूराव कासी यासि रुसकतीचे... २१३८॥ ऐवजी से।। ११५० साडे अकरासे प्रा। मारीचे ऐवजी देऊन कवज घेणे. जाणिजे १००० छ० २५ माहे रमजान. मोर्तब सुद ९७९५ श्री राजाराम छत्रपती अखिल प्रौ ढप्रताप धुरंधर गोविं दराव गायकवाड से नाखासखेल सम यासी ऐवज से॥ १००० सोनगड वरात १२०० नरस्त देविले सेर बाहदर . -- २२०० वाकी ६९९५ जाजती दिल्हे श्रीम्हाळसाकांत. ७००० लेखांक २५२. यासी येवज माहाला निहाये से। १६९६ कार्तिक वय १२. ११५० प्र॥ व्यारें ११५० प्रा। राणी आई अंतापूर राजश्री रतनजी पारख* पो। घनदेवी गोसावी यांसिः- ११५० प्र॥ चिखली ११५० प्र।। माहे ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल १२५० प्र। वडवड १२५० प्र॥ खडकीधा मोडी समशेर बाहंदर रामराम मु॥ खमस सबैन मया अलफ बदल देणे शिलेदार बाबूराव काशी याची दणं रुपये २००० दोनहजार पो। मागिचे ऐवजी देऊन कवज घणं. जाणिजे. छ० २५ माहे रमजान. श्रीम्हाळसाकांत. मोर्तयः श्री राजाराम लेखांक २५१. छत्रपती अखिल नौ १६६६ कार्तिक वद्य १२. द प्रताप पुरंदर गावि राजश्री भगवंतराव गायकवाड पो। दराव गायकवाड में नापासखेल सम व्यारे गोसावी यासः- शर वाहदर ७. अखंडित लक्ष्मी आळंरुत राजमान्य म्न।। गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल * रतनजी पाणी हा पारम होता. समशेरवहादर दंडवत रामराम. मु।। खमस सवैन मया व अलफ बदल देणं ·खंड १२. वा. mima - श्रीम्हाळसाकांत. बोभाट येऊ न देणे. जाणिजे. छ ०२५ माहे रमजान. लेखांक २५३. १६९६ कार्तिक वद्य १२. श्री राजाराम मोर्तव राजश्री आनंद शंकर वैद्य जकात छत्रपती अखिल नौ मुद किल्ला कटोदरें गोसावी यांसिः- ढप्रताप पुरंदर गोविं दराव गायकवाड से २. अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य नाखासखेलसम गोविंदराव गायकवाड सेनाखास सेवाहदर खेल समशेर वाहंदर दंडवत. सु॥ खमस सवैन मया अलफ राजश्री बाबुराव काशी याची वरात पेशजी सादर आहे. त्यास वराते प्रों ऐवज पत्रदर्शनी देऊन कवज श्रीम्हाळसाकांत. घेणे. फिरोन बोभाट येऊ न देणे. जाणिजे लेखांक २५५. छ० २५ माहे रमजान. १६९६ कार्तिक वद्य १२. राजश्री जिवजी रघुनाय पे।। कामरेज श्री राजाराम मोर्तव: गोसावी यांतिः- छत्रपती आखिल पो सुद ७. अवंडित लक्ष्मी अलंत राजमान्य ढप्रताप पुरंदर गोविं गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- दराव गायकवाड से नाखासखेल सम शेर बाहदर दंडवत. सु।। खमस सबैन मया अलफ ॥ बाबूराव काशी याची वरात पेशजी तुम्हावरी सादर आहे. त्यास बरा- तेचा ऐवज अद्यापि दिल्हा नाही तरी हाली पत्रदर्शनी देऊन कवज घेणे. फिरोन बो- श्रीम्हाळसाकांत. भाट येऊ न देणे. जाणिजे. छ २५ माहे लेखांक २५४. रमजान. १६९६ कार्तिक वद्य १२, श्री राजाराम मोर्तव राजश्री बाळाजी विश्वनाथ पे।। मोह छत्रपती अखिल प्रौ सुद गोसावी यासी ढ प्रताप पुरंदर गोविं छ: अखंडित लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य दराव गायकवाड से ग्रोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम. ना खासखेल सम सेर बाहदर शेर बाहदर. दंडवत सु।। खमस सवैन मया अलफ राजभी बाबूराव काशी याची वरात दर्शनी तुम्हावरी सादर आहे. त्यास बराते प्रे॥ ऐवज पत्रदर्शनी देऊन कवज घेणे. सेर बाहदर - .-1 ·१५६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. श्रीम्हाळसाकांत. अकरासे पाो मजकूरीचे ऐवजी देऊन कवज.. लेखांक २५६. घेणे. जाणिजे छ० २५ माहे रमजान. १६६६ कार्तिक वद्य १२, श्रीराजाराम मोर्तब छत्रपतीअखिल प्रौढ श्री राजाराम सुद प्रताप पुरंदर गोविंदराव छत्रपती अखिल प्रौ गायकवाड से ढ प्रताप पुरंदर गोविं ना खासखेल सम दराव गायकवाड से नाखासखेल सम बार.. सेर बहादर. सेर बाहदर - चिरंजीव राजश्री व्यंबकराव गायकवाड प्र॥ खडक धामोडी याप्रति गोविंदराव श्रीम्हाळसाकांत. गायकवाड सेनाखासखेल समशेर बाहदर आशिवीद सु॥ खमस सबैन मया अलफ लेखांक २५८. बदल देणे शिलेदार बाबूराव काशी यासी १६९६ कार्तिक वय १२. रुकसतीचे ऐवजी रुपये १५०० दीडहजार प॥ मा रीचे ऐवजी देऊन कवज घेणे गोसावी यांसिः- राजश्री जिवाजी रघुनाथ पे।। कामरेज जाणिजे छ २५ माहे रमजान. छ, अखंडितलक्ष्मी अलंकृत राजमान्य मोर्तब गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सुद समशेर वाहदर दंडवत. सु॥ खमस सबैन मया अलफ बदल देणे शिलेदार बाबराव काशी यांसि देणे रुपये २००० दोन हजार पे॥ मारीचे ऐवजी देऊन कवण श्रीम्हाळसाकांत. घेणे. जाणिजे. छ. २५ माहे रमजान. लेखांक २५७. १६९६ कार्तिक वद्य १२. श्रीराजाराम स्वपती अखिल नौट गुद. राजश्री सिदो तुकदेव पो. चिखली प्रताप पुरंदर गोविं गोसावी यांसिः दराव गायकवाड से ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य नाखासखेल सम गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- सेर वारदर. शेर बाहदर दंडवत. मु|| पमस सन मया अलफ बदल देणे सिलेदार बाबूराव कासी यासी रुसकतीचे ऐवजी रुपये ११५० साडे मोर .

·खंड १२ वा. १५७ * सेर वाहदर. श्रीम्हाळसाकांत. रुपये ११५० साडे अकरासे पे॥ मारीचे लेखांक २५९. ऐवजी देऊन कवज घेणे. जाणिजे. छ. २५. माहे रमजान १६९६ कार्तिक वय १२. श्री राजाराम मोर्तव श्री राजाराम छत्रपती असिल प्रौ सुद छत्रपती अखिल प्रो ढ प्रताप पुरंदर गोविं ढ प्रताप पुरंदर गोविं दगव गायकवाड से दराव गायकवाड से ना खासखेल सम नाखासखेल सम सेर वाहदर बार. चिरंजीव राजश्री विकराव गायकवाड पो वलवडे या प्रती गोविंदराव गायक श्रीम्हाळसाकांत. वाड सेना खासखेल समशेर बाहदर लेखांक २६१. * आशिर्वाद. सु॥ खमस सबैन मया अलफ १६९६ कार्तिक वद्य १४. बदल देणे शिलेदार बाबूराव काशी याची रुकसतीचे ऐवजी रुपये १५०० दीड हजार गंगाभागीरथी मातुश्री भवानीवाई पे।। मारीचे ऐवजी देउन कवज घेणे. गायकवाड वडिलांचे सेवेसी:- जाणिजे. छ० २५ माहे रमजान. अपत्य गोविंदराव गायकवाड शेना खासखेल समशेर बहादर दंडवत विनंती. मोर्तब उपरी बदल देणे राजश्री बाबूराव कासी सुद नि।। चितो विद्यल यांस सोनगड जिल्हेचे सुकडीचे ऐवजी रु। १००० एक हजार बार. देऊन पावलियाची कवज घेणे. हिसेवी मजुरा असे जाणिजे. छ. २७ माहे रमजान. श्रीम्हाळसाकांत. लेखांक २६०. मोर्तव १६९६ कार्तिक वय १२. सुद राजश्री भगवंतराव गायकवाड पे।। आतापूर. श्रीम्हाळसाकांत. छ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य गोविंदराव गायकवाड सेनाखास- लेखांक २६२ खेल समशेर बाइंदर रामराम. सु॥ खमस १६९६ कार्तिक वद्य ३०. सबैन मया अलफ बदल देणें सिलेदार चिरंजीव राजश्री त्र्यंबकराव गायकवाड बाबूरांव काशी यासी हासतीचे ऐवजी प्रे॥ खडक धामोडी यांसि गो.'

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. rammar लेखांक २६४. कवाड आशिर्वाद सुहुर सन खमस सबैन श्रीम्हाळसाकांत. मया अलफ बाबूराव काशी नि।। राजश्री चिंतो विहल याची वरात तुम्हावर सादर आहे. त्यास मारनिले रुस्कत होऊन १६६६ कार्तिक वद्य ३.. देशी जातात. त्यास बराते हैं। ऐवज तूर्त गंगा भागीरथी मातुश्री भवानी वाई देऊन पावलियाचा कबज घेणे. फिरोन गायकवाड वडिलांचे शे।।. वोभाट येऊ न देणे. जाणिजे छ० २८ माहे रमजान. अपत्य गोविंदराव गायकवाड सेनाला- सखेल समशेर बाहंदर. दंडवत विनंती श्री राजाराम मोर्तब उपरी राजश्री बाबूराव काशी याची वरात छत्रपति अखिल प्रौ सुद || तुम्हावर सादर आहे. त्यास मारनिले ढ प्रताप पुरंदर गोविं दराव गायकवाड़ से रुस्कत होऊन देशी जातात. यांस वराते नाखासखेल सम ।। ऐवज तूर्त देणे आणि पावलियाचा सेर बाहदर कवज घेणे. फिरोन बोभाट येऊ न देणे. ।। छ० २८ माहे रमजान. श्रीम्हाळसाकांत. लेखांक २६३. मोर्तब १६९६ कार्तिक वद्य ३०. सुद राजश्री सिदो तुकदेव पे॥ चिखली गोसावी यांसिः - छ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य श्रीम्हाळसाकांत. गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम. शेर बाहंदर. दंडवत मु।। खमम सवैन मया लेखांक २६५. भलफ राजश्री बाबूराव काशी याची १६९६ कार्तिक वद्य ३.. वरात पेशजी सादर आहे. त्यास वराते पे।। ऐवज पत्रदर्शनी देऊन कबज घेणे राजश्री भगवंतराव गायकवाड ।। आ. बोभाट येऊ न देणे. जाणिजे छ०२५ माहे तापुर गोसावी यांसि. रमजान. २. अखंडित लक्ष्मी अलंदत राजमान्य श्रीराजाराम मोर्तब गोविंदराव गायकवाड सेना गामबल सम- छत्रपती अखिल प्रौ सुद शेर बाहंदर रामराम मुहर मन खमस मन द प्रताप पुरंदर गोविं मया अलफ बाबगव काशी मि|| राजभी दराव गायकवाड से नाखासखेल सम निता विहल याची वरात तुम्हावर सादर सेर पारदर आहे. त्यास मशारनिले रकानदशी जातात. त्यास बरात में पूर्व गवन. - ·खंड १२ वा. १५९ arreran.ki.nnn. सेर बादर -- किरोन बोभाट येऊ न देणे. छ० २८ माहे सेर बादर रामगम. मुहर सन समस रमजान. सबैन मया अलफ राजश्री बाबूराव काशी नि। पिता विठ्ठल याची वरात तुम्हावर श्रीराजाराम मोर्तब सादर आहे. त्यासि मशारनिले रुस्कत छत्रपती खिल पो गुद होऊन देशी जातात त्यासि वरांत ! दप्रताप पुरंदर गोविं दराव गायकवाड से तूर्त ऐवज देगे. फिरान बोभाट येऊ न नाखासखेल सम दण राउ२८ मांह रमजान. सेर वाहदर श्री राजाराम मोर्तब छत्रपति अखिल सुद श्रीमाळसाकांत. द प्रताप पुरंदर गोविं लेखांक २६६. दराव गायकवाड से १६९६ कार्तिक वय ३०. नाखासखेल सम राजश्री रतनजी पारसी परगणे पणदेवी गोसावी यांसिः- छ, अवंडित लक्ष्मी अलंस्त राजमान्य श्रीम्हाळसाकांत. गोविंदराव गायकवाड सेना सासखेल सम- लेखांक २६८. सेर वाइंदर रामराम. मुहर सन खमस १६६६ कार्तिक वय ३०. संबैन मया अलफ बाबराव काशी नि। चिरंजीव राजश्री व्यंबकराव गायकवाड राजश्री चिंतो विहल याची वरात तुम्हांवर सादर आहे. त्यास मारनिले रुस्कत होऊन ॥ बलवाह यांतिः- देशी जातात. यांस वगते ॥ ऐवज तुर्त गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल देऊन पावलियाचा कबज धणे. फिरोन समशेर बाहदर आशिर्वाद. मुहुर सन बोभाट येऊ न देणे. छ. २८ माहे रमजान. खमस सबैन मया अलफ बाबूराव काशी नि। राजश्री चिंतो विहल यांची वरात श्री राजाराम मोर्तब तुम्हांवर मादर आहे. त्यास मारनिले छत्रपती अखिल प्रो सुद रुस्कत होऊन देशी जातात यास वराते ढप्रतापपुरंदर गोविं । ऐवज तूर्त देऊन पावलियाचा कवज दराव गायकवाड से घेणे. फिरीन बोभाट येऊ न देणे.. ॥ . नाखासखेल सम छ० २८ माहे रमजान. बहुत काय लि- हिण ? हा आशिर्वाद. श्री राजाराम मोर्तब श्रीम्हाळसाकांत छत्रपती अखिल प्रौ सुद लेखांक २६७. ढ प्रताप पुरंदर गोविं १६९६ कार्तिक वय 50. दराव गायकवाड से ना खासखेल सम राजश्री भगवंतराव गायकवाड. छ अखंडित लक्ष्मी अलंरुत राजमान्य गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- सेर बादर सेर बाहदर ·६० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनं. ३ ३ श्री. लेखांक २६९. १६९६ पौप वय २. तेरीज शिलेदार सु॥ खमस सबैन छ० १५ जिल्काद पर्यंत रुपये वसुल बाकी निराजी व्यंबक ७६८ ५१८.1 २४९61 व्यंकाजी गिरमाजी ८१४ ४५६॥1॥ ३५७॥ येसाजी वागदरे ९७२ ४६४॥ यमाजी कोकोट १०९४ ६०२।।1-10 ४९१6-1 राणोजी गाडे ११ १६८५ ७७९||-11 ९०५/-1 कान्होजी कदम ५०९ २०९॥1॥ २९९/-॥ भवानजी सुरवे ३१४ १६५०५॥ १४८-11 खंडोजी कादरे २ ३५७ २४४||1- ११२४ रंगराव ७३० २१५॥ ५१४|| फिगोजी शिंदे ४ ५१९ ३०१४-11 २१७:11-11 थोरात ४८९ ४२७॥ ५१८॥ घाटगा १७० १७०१॥ विगवर १८५ १०५ रापोवा १४० १३९।- बहिरजी १८७ २१४ १६५|| ४५८ २९५४- १५८11-111 केशवराव १ ૧૨. ११७॥ ५५४ रुष्णपुरी २ २८२ २८२ मनाजी जाधव १११11-11 21-11 संताजी राऊ सिंदे १ १०/--11 साकरोजी महाडीक २ ४६ 2011 भीकाजीपंत २ ६ ६ ३ १ १ १ ܩ मोरो रघुनाथ ३ ५२५ -- - ५८- ·खंड १२ वा. - शेर बाहदर श्रीम्हाळसाकांत. सातशे प्र॥ मजकूरचे ऐवजी देऊन कबज घेणे. जाणिजे. लेखांक २७०. छ० २९ माहे रमजान. १६९६ मार्गशीर्ष शुद्ध १. राजश्री भगवंतराव गायकवाड पे।। श्रीराजाराम मोर्तबः ओतापूर. छत्रपती अखिल प्रौ ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य ढ प्रताप पुरंदर गोविं दराव गायकवाड से गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- नाखासखेल सम शेर बाहदर रामराम सु॥ खमस सबैन मया अलफ बदल देणे शिलेदार बाबूराव काशी यासी रुकसतीचे ऐवजी रु १००० येक- हजार पे।। मजकूरचे ऐवजी देऊन कबज श्रीम्हाळसाकांत. घेणे जाणिजे छ० २९ माहे रमजान. लेखांक २७२. श्रीराजाराम मोर्तब १६९६ मार्गशीर्ष शुद्ध १. छत्रपती अखिल प्रौ राजश्री भगवंतराव गायकवाड पे॥ ढ प्रताप पुरंदर गोविं अनावल गोसावी यांसिः दराव गायकवाड से नाखासखेल सम छ अखंडित लक्ष्मी अलंरुत राजमान्य शेर बाहदर गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- शेर बाहंदर रामराम. सु॥ खमस सबैन मया अलफ बद्दल देणे शिलेदार बाबूराव काशी याची रुकसतीचे ऐवजी रुपये १५० श्रीम्हाळसाकांत. दीडसे प॥ मारचे ऐवजी देऊन कबज घेणे. जाणिजे. छ० २९ माहे रमजान. लेखांक २७१. १६९६ मार्गशीर्ष शुद्ध १. श्री राजाराम मोर्तब राजश्री भगवंतराव गायकवाड पे।। छत्रपती अखिल प्रौ गोसावी यासिः- ढ प्रताप पुरंदर गोविं ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य दराव गायकवाड से नाखासखेल सम गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- शेर बाहदर रामराम सु।। खमस सबैन मया अलफ बदल देणे शिलेदार बाबूराव काशी यासी रुकसतीचे ऐवजी रु ७००। सेर बाहदर .

·દ્ર मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. सेर वाहदर श्रीम्हाळसाकांत. पत्रदर्शनी देऊन कवज वेणे. जाणिजे: लेखांक २७३. छ. ३० माहे रमजान. १६९६ मार्गशीर्ष शुद्ध १. श्री राजाराम मोर्तव राजश्री भगवंतराव गायकवाड पं। कोट छत्रपती अखिल प्रौ सुद गोसावी यांति:- ढ प्रताप पुरंदर गोविं छ अखंडित लक्ष्मी आलंकत राज दराव गायकवाड से मान्य गोविंदराव गायकवाड सेनाखास- नाखासखेल सम खेल समशेर बाहंदर रामराम. मु।। खमस सबैन मया अलफ बदल देणे सिलेदार राजश्री बाबूराव काशी यासी रुकसतीचे ऐवजी रु. १५० दीडशे पे।। मरी ऐवजी श्रीम्हाळसाकांत. देऊन कवज घेणे. लेखांक २७५. जाणिजे. छ० २९ माहे रमजान. 5६९६ मार्गशीर्ष शुद्ध २. राजश्री भगवंतराव गायकवाड पे।। काँट श्री राजाराम मोर्तब गोसावी यांसी-: छत्रपती आखिल पौ सुद ढ प्रताप पुरंदर गोविं ७ अखंडित लक्ष्मी अलंरुत राज. दराव गायकवाड से मान्य गोविंदराव गायकवाड सेनासासखेल ना खासखेल सम समशेर बाहदर. रामराम सु।।. समस सकेन सेर वाहदर मया अलफ. २॥ वागव काशी याची वरात तुम्हांवरी सादर आहे. त्यास बरा. बार. तेचा ऐवज पत्रदर्शनी देणे. मुंशारनिलेची रुकसती जाली आहे तरी ढील न करणे. देऊन कबन घेणे. जाणिजे. छ. ३. श्रीम्हाळसाकांत. माहे रमजान. लेखांक २७४. १६१६ मार्गशीर्ष शुद्ध २. श्री राजाराम मात छत्रपती अमिलती राजश्री भगवंतराव गायकवाड आतापुर द प्रताप पुरंदर गोचिं छ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राज- दराव गायकवाड से मान्य गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल नागासलेल सम समशेर वाहदर रामराम. मु।। खमस सवैन मया अलफ राजश्री बावराव काशी याची वरात तुम्हारी सादर आहे. त्यास मुशारनिले ची रुकसती जाहली आहे. तर -PHH- और बाहदर ·- । ~~ , खंड १२ वा. mmiin श्रीम्हाळसाकांत. । लेखांक २७६. ७८३८४० सरकारपैकी जमा ३६८३।। पोत्यापैकी गु॥ लखापा १६९६ मार्गशीर्ष शुद्ध २. नाईक खटावकर राजश्री भगवंतराव गायकवाड पे।। गोसावी यांसिः- २८१४ किता १८९ किता ७ अखंडित लक्ष्मी अलंकत राजमान्य ६४८॥ किता गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम- ३२ जखमी ब॥ शेर बाहदर रामराम. सु॥ खमस सबैन मया अलफ रा. बाबूराव काशी याची ३६८३॥ वरात तुम्हावरी सादर आहे. त्यास याची ४१५४॥ परभारे वराता व नत्रस्त रुसकती जाली आहे तरी पत्रदर्शनी ऐवज १००० प्र॥ बालेश्वर वरात देऊन कवज घेणे. जाणिजे. छ. 30 * ५०० प्रा। ढवळके वरात माहे रमजान. ९२७ ठाणे पादरे ८७७ गु॥ धोंडजी भिसे श्रीराजाराम मोर्तब ५० गुलखापा छत्रपती अखिल प्रौ सुद ढप्रताप पुरंदर गोविं ९२७ दराव गायकवाड से नाखासखेल सम ३ गु॥ महीपतराव २५ गु।। भोबन भाई २५ गु। मोरो येशवंत २९३ गु।। अंताजी नागेश ४३ नत्रस्त श्रीशंकर. २५० उसनवार" लेखांक २७७. २९३ १६९६ माघ. १०० वरातेवर स्वार गेले त्यास अहाजबानी स्वार ताळेबंद राजश्री बाबूराव काशी सिले- दार पतक दि॥ राजश्री गोविंदराव गायक- ८१॥ गु|| लखापा ने।। वाड सेना-खासखेल समशेर-बाहदर इ।। १२० रुसकती समई गु॥ लखापा छ.. १५ रजब अश्विनमास सु॥ अर्बा सबैन ता।। छ० ३० जिल्काद पौशमास सु॥ खमस सबैन मया अलफ जमारुपये. ४१५४|| सेर बाहदर १ * मोडकांच्या जंत्रीत रमजान ३० नाही. ७८३८४ ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. १६४ त। ७२६३॥ रुजुवात नरसीपंत त॥ अपा फडणीस ३५८० परभारे वराता १००० बालेश्वर २५ देणे रंगराव १२ देणे रजपूत कापडाव।। २०० नत्ख लस्करातून अलिमाव गु॥ भिमाजीपंत ५०० ढवळके ८७७ पादरे १२०० किता रुवक ३ किता ३५८० 4 ३६८३॥ पोत्यापैकी २८१४ किता ६४८॥ किता १८९ किता 10 ३२ जखमी ४० वि।। गवाजीपंत बाबा ४१९४ किरकोळी नी।। वार १६२ गु।। अवाजी नाईक कापडाव।। ५०० गु।। दौलत बाबूराव ३०० वाजी विश्वनाथ उरोंडेकर ५ सोनवणीव।। वि॥ सद रु. २०० वि।। वाबूराव रामचंद्र व वापू: भट याचे कर्ज येमाजी को- काटे याजकडे रु।। १०५ होते. तें वसूल करून घेतले परभारे. तैनातीत येमाजी मार याचे रु. २०० गु॥ रामाजीपंत नासीककर घोडीव।। रु. ३५० गु। बाबूराव रामचंद्र वोडा रास १ व॥ रु. ९ गु।। रंगराव हावला फिरगोजी सिंदा ७ गु। बापूजी शंकर दि॥ दौलत बाबूराव. ७२६॥ ५१४॥ रुजुवातेसिवाय .. रु . श्री. लेखांक २७८. १६९७ चैत्र शुद्ध '. ७८३८6 २५ थोवनभाई २५ मोरो येसवंत ५० पादरेल ख॥ १०० वरात स्वार २९: अंताजी नागेश ८॥ लखापा १३८|-। कमावीस तुटीपैकी व कसर ८४६॥-1 उचापत हाकावणी व जमा- ली गैर ३२॥ घोडी काढणावळ ८४|| कर्ज अमदनपैकी जमा ३५३८॥ ॥ कर्ज हासना जमा ७०२ वि॥ चितो विठल २५५ उंटावदल घेतले ४० चांदणीबदल २०० गु।। धोंडावा नाईक श्री मन्मल्लारिनर णी तत्पर खंडोजी मुत मालराव होलकर. - दस्तक सरकार राजश्री मोनी ·- सफर. - मोर्तब जामीनका लिहून दिधला ऐसाजे. सुदा मानत वो। मानको शामराज र मल्हार कुळकर्णी मौजे सागांम खंड १२ वा. (त। कमाविसदारान व • राहादारान व श्री. ठाणेदारान व जमीदारान व जकाते बाजे लेखांक २८०. लोक महालानिहाय सु। खमस सबैन १६९७ कार्तिक शुद्ध १. मया व अलफ. रा| गणेश सिवराम नि।। राजश्री चितो विठ्ठल हे कसवें महेश्वरींहून रोखा शके १६९७ मन्मथनाम संवत्छरे देशी जात आहेत. समागमें घोडी रास कार्तिक शु॥ १ ते दिवसी खत लिखिते पांच व माणसें सात असेत यांसीवाय धनकोनाम राजश्री चिंतोपंततात्या यासी बटीक एक अशी जात असेत त्यांजला रिणकोनाम मल्हार खंडेराव कस्तुरे कोणेविशीं मुजाहीम न होतां आपलाली आन्मकार्य-परत-संमंधे तुम्हापासोन घेतले हद्दपार करून देत जाणे. जाणिजे छ ० ४ कर्ज म॥ भिवजी ना येवलेकर मु।। रुपये १२०९१ अक्षरी बारा हजार येक्या- प्रणव यासी व्याज दरमहा दर सद्दे रुपये। मोर्तब येकोचा प्रमाणे देऊ हे खत लिहिले सही सुद वि॥ ३० दिनसुट देऊ. साक्ष. १ पत्रा-प्रमाणे साक्ष पत्रा-प्रमाणे साक्ष केसो महादेव सिवारे राघोपंत जनार्दन श्री. क।। पुणतांबे दाउदखानी क।। पु. लेखांक २७९. णतांबे सरकार संगमनेर १६९७ चैत्र शुद्ध ६. १ साक्ष शुक्लंभट गणेश तुळजी दि॥ चित्राव राजश्री त्रिंबक बाबूराव कमाविसदार पत्र-।। बाबा वैष्वव मारनिले सरकार बिज्यागड गोसावी यांसिः मांडवगणे त्र्यंब (क) कर स्ने। अहिल्याबाई होळकर दंडवत सु।। खमस सबैन मया व अलफ. ॥ गणेश शिवराम निसबत राजश्री चितो विठ्ठल श्री. यांजकडील देशास जात आहेत. त्यास खरगोणास आल्यावर याजबराबर माणसे देऊन आपली हद्दपार करून देणे. असे- १६९७ कार्तिक शुद्ध १. रीस पावते करून देणे. जाणिजे छ० ७ पार माहास्थल मौजे पाथरडी "फर. बहुत काय लिहिणे ? दर्या बे॥ मोकदम मौजे हवळ सैदान प्र॥ सेवगाव सु॥ सन ११८५ यांस आपण हजीर लेखांक २८१.

·१६६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. लेखांक २८३. की याचा व मौजे मारचे मोकदम व श्री. समस्त दाहीजन या उभयतांचा गाव नि॥ हिसेवाचा लढा आहे, यानिमित्य तुमचे १६९७ कार्तिक शुद्ध 1. थळास आले. त्यास तुम्ही आपले माय. श्रीमंत राजश्री चितोपंत तात्यासाहेब. थळ करून मौजे टेंभुरणीचा पार दिल्हा. तेथे जाऊन मारनिले जाऊन हिशेबाचा साकेगांव प्र॥ सेवगाव ॥ सन ११८५ दया ।। लछीराम परदेशी मु॥ मौजे फडच्या करितील. न करता हजीर न जाले कारणे जामीनकदवा लेहून दिधला ऐसाजे. तर हजीर करूं. न करूं सको तर मारनि- बीजमानत रो। रामजी गांगे मौजे मार लेचे निसबतीचा जाब करूं. हा जामीन- यांसि आपण हजीर जामीन असो. आजी करार लिहिला. सही. ब।। भवानी येशवंत निशाणी नांगर सबब की सरकारबाकी त्याजकडे आहे. कुळकर्णी मौजे मार त्याचा फडच्या करील. फडच्या न करिता त।। छ० २९ माहे सावान गैरहजीर जाहाला तर हजीर करूं. हजीर न करूं तर याचे नि| जाव करूं. हे श्री. जामीनकदवा लेहून दिधला सही. लेखांक २८२. गाही नि।। नांगर.' साबाजी माळी माहा. वि॥ चितो नागेश १६९७ कार्तिक शुद्ध १. वळ मौजे मार. जोसी कुळकर्णी श्रीमंत राजश्री तात्यासाहेब. दर्या बे।। देवजी प।। मे॥ मोजे काळेगांव धोंडी माहार. प्र॥ सेवगांव सु॥ सन ११८५ कारणे. मौजे मार. जामीनकदबा लेहून दिधला ऐसाजे. बीजमानत घो। नागोजी येकसिंग मौजे श्री. साकेगांव प्र॥ मार यांस आपण हजीर लेखांक २८४. जामीन असो. आजी सवव की मारनि. लेकडे सरकारची बाकी आहे. सवव १६९७ कार्तिक शुद्ध १३. मारनिले हजीर राहून फडच्या करितील. राजमान्य राजश्री राजो लक्षुमण यासी फडच्या न करितां गैरहजार जाहाले तर माधवराव नारायण प्रधान नमस्कार मु॥ हजीर करूं. न करूं तर मनिलेच्या सीत सबैन मया व अलफ गजश्री बाबराव नि॥ जाब कलं. हे जामीनकदवा लेहून कासी याणी हुजूर विदित केलें की आप. दिल्हा. सही. ल्यास जामिन देऊन राजो लक्षमण याणी गाही नि। नांगर कर्ज घेतले त्याजवर आपण गुजराय-पानी मकाजी प|| आंववे वि॥ चितो नागेश गाइकवाडाकडे चाकरीस गेलों को मौजे चितळी. जोसी कुळकर्णी मशार-निलो आपल्याचगवर बोच कर गोमा महार बादल मोजेमार. गीस आलेल्या वर्षी श्रीमंत लामवाली रावसाहेब भोगलेगावर स्वागस गेले हो समयीं गाइकवाडांनी फौज नगरमा श्रीम मौजे मजकूर. मौजे मार.

·खंड १२ वा. १६७ awarmireon.. मौजे मार. लेखांक २८६ 'ताकडे पाठविली त्या बरावर आपण कार- गैरहजीर जाले. याजनिमित्तें साहेवाच्या कून करून दिल्हा होता त्याणी राजश्री स्वारांनी जामीनतलब केली. त्याजवरून गोपाळन।। तांबवकर याजपासून तलबेचा | मारिनिलेस आपण हजीरजमन असूं. गैर- निकाल करून घेऊन न पुसता घरास गेला हजीर जाले तर हजीर करूं. हजीर न त्याजवर राजो लक्षुमण वगैरे आपणाजवळ करूं तर म॥रनिलेचे नि॥ जाव करूं. एक तलबेचा पैका मागों ला ले त्यास त्या दिवस गैरहजीर जाले तर कार्यास येणार कारकुनास घेऊन येणे त्याजपासून निकाल नाही. हा जामीनकदवा लि॥ सही. करून देवितों असें सांगितले त्याजवर त्या नि॥ नांगर. कारकुनाकडे कोण कोणी गेले ते ते काये वें। माहादाजी माणकेश्वर कुलकर्णी समजले हे कळले नाही त्या उपरांत तो कारकून वारला त्यास आपण कर्जाचा छ. १७ माहे रमजान. तगादा करितो त्यामुळे त्या तलवेचा लढा सांगून कर्जाचा निकाल करीत नाही त्यास श्री. ताकीद जाली पाहिजे म्हणून त्याजवरून हे पत्र. तुम्हास सादर केले असें तरी तुम्ही १६९७ कार्तिक वय ४. चाकरी केली त्याचा फडशा त्या कारकुना- श्रीमंत राजश्री तात्यासाहेब. पासून करून घ्यावा तो न घेतला त्याचा दर्या बे॥ मकाजी पा॥ आहरे मौजे कझ्या बाबूराव कासी याजकडे काय या चोतळी प्राणे सेवगांव. सु॥ सन ११८५ उपरी याचे गुजरातीचे कर्ज तुम्ही घेतलें कारणे जामीनकदवा लेहून दिल्हा-ऐमाजे. आहे तें दस्ताप्रमाणे व्याजसुद्धां निकाल बिजमानत बे॥ भिमाजी डांगे चौगुले मौजे करून देणे येविषयी फिरोन बोभाट येऊ न साकेगांव प्रामार यांस आपण हजीर- देणे जाणिजे छ० ११ रमजान जामीन आहों. तर मरनिले हजीर राहून आज्ञा प्रमाण. (लेखनसिमा) फडच्या करितील. फडच्या न करितां गैर- हजीर जाहाले तर हजीर करूं. हजीर न करूं तर मारनिलेचा जाव करूं. हे जामी- श्री. नकदवा लेहून दिधला. सही. लेखांक २८५. गाही नि। नांगर देवजी प॥ मौजे १६९७ कार्तिक वद्य ४. काळेगांव श्रीमंत ।। तात्यासाहेब ब॥ चिंतो नागेश जोसी मौजे चीतळी दर्याब॥ मोकदम मौजे जिवडगे प॥ गोमा माहार बादल मौजे मार. सेवगांव सु।। सन ११८५ कारणे साहेबाचे सेवेस जामीन-कदवा लेहून दिधला ऐसाजे. श्री. बीजमानत बे॥ बाबाजी मल्हार व माण- लेखांक २८७. कोजी शामराज कुळकर्णी मौजे साकेगांव यास आपण जमान असूं. आजि सबब रा. चिंतो वि की साहेबाच्या स्वारापासून मारमिले करितां माणसे ·१६८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. . एक माणूस त्यांनी आपलेजवळ ठेवून तो ठरेल. निदान गुजराथ खेरीज किल्ले घेतला ते सासवडानजीक आणि देऊ याप्रमाणे ठरोन मुंबईस इंग्रज पाठविले एक माणसासमागमें निरोप सांगोन पाठ- आहेत. आपटणाचे म्हणणे मुंबईवाले विले की माचीवाल्यांनी बंगालेवाल्याम चकले असले तरी चाकरीवरून दूर कर समजाविलें की हा मूल जो आहे हा याप्रमाणे येथील मजकूर आहे. आपटणा. वडील घरचा टिक्याचा खावंद आहे श्रीमं- च्या भेटी व माचीवाल्याच्या दोन वेळा तास पेशवाईचा संबंध नाही. त्यावरून जाहल्या. आपटणाकडे निरोगी माधवराव येथें आपठण आलियावर आपटणाने म्हटले जाधवराई केले आहेत ते निरोप सांगतात की मूल तरी लहान दौलत चालवावयास त्याचे ऐकोन येतात याप्रमाणे जाहले योग्य श्रीमंत दादासाहेव ते आहेत. थोर आहे. श्रीमंताचे मते आम्ही या कूटांत कृतकौ ...हजर आहेत ते दौलत करितील. आहों परंतु आम्हांस येथे कोणी पुसत बारभाईनी उत्तर केले की त्यांनी नारायण- नाही ज्या काली अनीनसि अनीन लागेल रायास चांगले न पाहिले ते या मुलास व त्या काली जितके आमच्याने घेवून ठेव. आम्हांस चांगले काय पहातील याची वितील तितके घेऊन ठेवू. आतांच नियोन पाठ आम्ही घेतली याणी मुलूक देऊन यावे तरी श्रीमंताचा पक्ष इंग्रज सोडीत असावें गज्याची गोष्ट तो घडणार नाही- नाहीं ऐसा तरी निश्चय कोठे आहे : त्यांसी गुजराथेचा मुलूख देतों तेथे त्यांनी तथापि यावे तरी तूर्तच मुलालेकरांस असावें. किल्ला देणार नाही. किल्ला दिल्याने प्रतिबंध होणार येथे राजश्री सखाराम खूळ करितील. थोरले श्रीमंताचा व इंग्र- बापूचे मनांत श्रीमंत नसावे ऐसे नाही जाचा पूर्वीपासोन स्नेह तो एकीकडे ठेवून परंतु पुण्यात कामाचे नाहीत येथे अस. इंग्रजांनी साटी वगैरे किल्ले घेतले हे नीत त्याने आपणांस दगा कारतील. बाहेर की काय ? तेव्हां आपटणाने उनर केले मुलूख घेऊन असावे परंतु हरएक प्रको की साष्टी वगैरे घेतली ही गोष्ट आम्ही सलख करून बखेडा तोडावा में माना चुकलों तुमची माघारी तुम्हांस देतो. त्या- आहे. भगवंतराव प्रतिनिधीची उभारणी संबंधे जो खर्च लागला असेल तो तुम्हीं बापूंनीच केली. नाना फडणीसाचे लक्ष यावा. बारभाईनी कबूल केले की साष्टीचा खर्च माघारा देतों साष्टी यावी व चंदाव- फौज पाठवावयास नानांनी योजिली होती भवानरायाकडे सर्वात्मने. त्याचे गुगल रचे राज्य आमचे भोसल्याचे आहे ते सोडावे तेथील राजा कैदेस घातला आहे परंतु वापून मना केली. या उभयता अंतर्याम शुद्ध नाही. वाघांग पर आहे. तो सोडावा. श्रीमंताचा पक्ष करू नये. ते व माचीवाल्याचे म्हणणे की याममाण मग आम्ही समजोन घेऊ हा उत्तम पक्ष. मस- लतसंबंध जो खर्च मागतां तोह होत असला तर उत्तम नाही तरी आ वखारीस जागा पुण्यांत मागतां ती यशाम सिद्ध आती. मालतीला गर्भग याप्रमाणे कबूल जाहले. त्याविषयींचा साधीचा खर्च दे :: व माग मजकर बोलावयाकरितां दोन मज मुंब. जागा वगैरे आमनी का gir ईस पाठविले आहेत तेथेच निश्रय ठरण देणार त्यास सवल आई. inx ही ·खंड १२ वा. im 'श्रीमंतास हाती या म्हणाल तरी आम्ही श्री. देणार नाही. गुजराथचे पार करून देऊ मग लेखांक २८९. तुम्ही व ते समजोन घेणे. श्रीमंतांनी गुज- राथेवर ऐकले तरी उत्तम जाहलें. न ऐकलें राजश्री जीवनाजी कोठवळे मुं॥ सेहर तरी याप्रमाणे तुम्ही आम्हांस देणे बहाणपूर यासि प्रति केशो गंगादास व म्हणजे आम्ही मुंबईवाल्यांस सांगोन जैराजबाई मु॥ मार रामराम विनंती श्रीमंतास गुजराथेवर समजावितो. मुंबई. उपरी. रे।। मोतीलाल देसावल याकडे सर- वाल्याचे बोढून धरिलें तरी मुंबईवाल्यास कारची ताकीदपत्रे श्रीमंताची हंजीर, चाकरीवरून दूर करूं. मुंबईवाल्यांनी त्यास मोतीलालाकडील रुपया जो येईल ऐकिलें आणि श्रीमंतांनी न ऐकिलें तरी त्याची चवथाई पुण्याची श्रीमंताची व गुजराथ पार करून देऊ वडील घरचा मूल सेहर ब-हाणपूर सुभेदाराची चवथाई से। म्हणतां तरी तीन पिढ्या नाना माधवराव येकूण रु॥ निमे सिवाय हजारी तुम्हांस व हा मूल तीन पिढ्या दौलत केली खाजगत रु १०० संभर देऊ. याप्रमाणे देऊ. हे बाजीराव याचे पुत्र असतां मुलास सही. बि। मकूदराज धनी दोघे हजूर यासी अनउत्तर न करूं, हे लिहून दिल्हें दौलत यावी हे ठीक नाही दादासाहेब च लिहिले सही. योग्य आहेत. श्री. श्री. लेखांक २८८. लेखांक २९०. १६९७. १६९८९९. श्रीमंत राजश्री तात्या साहेब यादि हिशेब गैरमजरा मौजे साकेगांव दर्या ब॥ भिकाजी डांगे चौगुले मौजे सांकेगांव प्र॥ सेवगांव सु॥ सन १९८५ साल ताण अखेर जमा. प्रे॥ सेवगांव सु॥ सन ११७७ ३।। आवलं- हैं. कारणे जामीनकतबा लेहून दिधला ऐसा जे बिजमानत ब॥ १०६४ बाबती सरदेशमुखीपैकी.. नावजी डागे मौजे मार यांस आपण हजीर २०० मुरडपट्टी श्रीमंत ।। सखारामपंत. जामीन असो. आजी संबंब की मारिनि बापू यांचे गावाबांबद. लेकडे सरकारची बाकी आहे. गैरहजीर ४९॥ कारकुनी बाबती सरदेशमुखी राहून फडश्या करतील. फंडच्या न करिता तिसाला तीस-गांवकरपैकी. गैरहजीर जाहले तर हजीर करून-हजीर ने १३॥ बेलदार चावंडी गांवामधे. जाले तर मारनिलेच्या नि| जांब करून २५ रामराय मैराल जप्तीवाले करम- नि॥ नांगर लंकर. मकाजी प।। आहवे ३२ बईल तोफखाना श्रीमंत रे॥ पंत मौजे चितळी. ह। चिंतो नागेश प्रधान. देवाजी प॥ मौजे जोशी कुळकर्णी ३०॥ राघोपंत व भः काळगांव. मौजे मजकूर. ०२ ·१७० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. ११६॥ बांकी कचे जमेपैकी. श्री. ९ बाजार बाबा. लेखांक २९२. १४० मोकासी सन ११७५ साल बा. १६९९ ज्येष्ठ शुद्ध १०. ९६।।। गांवखर्च उचापत वगैरे. राजश्री बाबूराव रामचंद्र कादार मौजे साकारे पे॥ माणिकपुंज गो।। यासी १७७६|| मुं। समान सबैन मया व अलफ. ५० कारकुनी घेतली रोखा रामचंद्र तुम्हाकडे रसदेचा ऐवज येणं तो वा देणे कासी पुणियांत. दिमत चिंतो विठ्ठल याजकड़न सिलेदारास आठवड्या पै॥ रुपये १८२६॥ १५०० साल मजकूरचे येणें ते १५०० पेस्तर सालचे रसदेचे रुपये वार. श्रीपांडुरंग. लेखांक २९१. एकूण तीन हजार रुपये देविले आहेत चैत्र शुद्ध ७ शके १६९९. तरी पावते करून कवज घेणे. जाणिजे राजश्री माहादजीवावा सिंदे गोसाव छ ८ जमादिलावल. यांसि ७ सकल-गुणा-लंकरण-अखंडित- लक्ष्मी-अलंरुत-राजमान्य श्री. । व्यंव- लेखांक २९३. कराव महादेव आशिर्वाद विनंती येथील कुशल जाणोन स्वकिय लिहित जावें विशेप १६९९ ज्येष्ठ शुद्ध १५. आपणाकडे आमचा कर्जाचा ऐवज येणे त्या राजेश्री सिवराम रघुनाथ स्वामी गो. पे॥ आपणा कडून देविले विनंती उपरी. रत्ना फरास दिमत फरा- ३१००० रदकर्ज देणे चिंतो विठ्ठल सखान याची जागा पेठ बुधवार शहर पुर्ण ३०००० देणे सदाशिव केशव वा येथे रुंद हात १५ पंधरा व लांब हात ३० तीस या॥ होती. ती सरकागंत पंकन ६१००० माहादाजी बल्लाळ कारकन मिलेदार यास एकसष्ट हजार के पावते करुन कवज दिल्ही. याचे मुबदला छद फगस गानी घ्यावें तेणें-में।। कर्जाचे ऐवजी मजुरा पड- जागा लांब हात तीस व संद हात तील छ ५ रविलावल बहुत काय लिहिणे २४ चोवीस इमल्यानुधा गणेश पेटा सा- चैत्र शुध्ध ७ हेमलंबी सवंत्छरे रुपा लोभ कारांत जनाम आ व नगान गादी किजे हे विनंति. याची जागा पली मंद छन् फरास याचे जागेचे माजी फरासमार गास देविली असं. गो. रुपये सावी यांसिः- ·खंड १२ वा. १७१ minn जाणिजे छ १३ जमादिलावल सु॥ समान श्री. सबैन मया अलफ, बहुत काय लिहिणे ? लेखांक २९५. हे विनंती. १६९९. श्री. यांदि चिंतो विठ्ठल यास सालमजकुरा- लेखांक २९४. पासून जातीस तैनात देखील पालखी व १६९९ आश्विन शुद्ध ७. शागीर्द पेशा वगैरे कुल पडलें पान सुध्धां राजश्रियाविराजित-राजमान्य-राजश्री सालिना सु॥ समान सबैन मया व अलफ विसाजी केशव स्वामी गोसावीयांसी रुपये पे॥ माधवराव नारायण प्रधान नमस्कार ३०००० विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीय लिहिणें विशेष सरसुभा प्रां। कोकण यासी ऐवज मरनिलेकडे गांव व येथील फडणिसी ॥ गोविंद विठ्ठल यांज- जमीन व वतन व असाभ्या चालतात कडे होती ते दूर करून र॥ बलवंतराव त्याचे से॥ व हाली लाऊन द्यावयाचे माहादेव कोलटकर यांजकडे सांगितली मिळोन. से।। होती ते हाली दूर करून पेशजी प्रमाणे ११८७८ चालत आहे त्याची बेरीज गोविंद विठल यास सांगोन वेतन पेशजी से।। प्रमाणे २३९८। गांवचा आकार व जमीन सालीना. रुपये से। ५०० खुद १६२३। सरकारांतून ईनामगांव १००० पालखी से॥ १६५ पागे अ॥ ३ एकून २२॥ तेल दिवटीस दरमहा ४४७|| १३१०॥ मौजे अहीरेत॥ क- र्यातमावळ दरोबस्त प्रमाणे. सालीना वजनपके 6। दर ३१२।। मौजे रिहे त॥ पोन- 6०४ प्रमाणे. मावळ येथील मुकासा. । १६८७॥ येकूण सोळासे साडेसत्यासी रुपये सा- लीना मोईन करार केली असे तरी मशार -निल्हे यांजपासुन फडणीसीचे काम काज वेऊन वेतन सालीना सरकारांतून सोळाशे साडेसत्यासी रुपये पावित जाणे जाणिजे छ ५ रमजान सु॥ समान सवैन मया व अलफ बहुत काय लिहिणे हे विनंती. १६२३॥ ६०० मौजे आंबेसल त।। जु- लवणी पे।। मकडाई हा गांव भरतसिंग राजे यांनी आपले तर्फेनें दिल्हा आहे त्याचा आकार सर- ल हिसेवी ·१७२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. १७५ जमीनीचा आकार से। ८५ मौजे हिंगणी त॥ कर्या- तमावळ बागेस जमीन विधे अजमासे ४१५ ६० मौजे चांदसी पे।। दि. डोरी पे॥ इनामजमीन चावर 11. आकार सा- लाबाद हिसेवी खर्च पडतो त्याप्रमाणे ४. मौजे सुंदरवाडी प॥ अशेर पे।। जमीनी ब॥ जाहाला त्या बेरजेंत धरिले आहेत त्यास मार. निलेचे वडिलास सची: वांनी गांव दिल्हा तो हाली तैनातेसिवाय चालवावा ऐसें केले सबव वजा ३३०11- वाकी २३९८ ७८०० कानगोईचे वतन माहा. लानिहाय प्रांत खान- देश मारनिलेचे तक्षी- मेचा आकार अजमासे ॥ ११००० पे।। वजा सिबंदी व कारकून सो ३२०० सो १६८० असाम्याची वेतने को ४०० शहर बन्हाणपूर येथील असामी केसो विडल याचें नांव. २५० त॥ कर्यातमावल येथील फडणिमीजना- दन गोविंद या नावे ३०० पे|| सिनर येथील फड. णिसी अंताजी यशवंत याचं नांव. २५० पावणं-दिंडोरी येथील फहणिमी आबाजी अनंत नि॥ मागनिले याजद. ३०० शहर वापर गीत बाग मामालने वार- सीलदारीनी मामी. १७५ ३३०॥ मौजे कासार आंबोली त। मुठे खोरें येथील जिल्हे बाबा वगैरे पंत- सचीव यांचे तर्फेने आहे त्याचा आकार मारानि- लेचे वडिलास पंत म||- रनिले यांनी आश्रितपणा संमंधे धर्मादाव वर्षासन गांवगन्ना व जमीन त्याचा ऐवज यथास्थित न पावे याजकरितां त्या ऐवजी मौजे मजकूरचा सदरहू अंमल सचीवांनी दिल्हा आहे म्हणतात. बाकी २७४८॥ पे॥ वजा कासार आ- बोली येथील जिल्हे बावा वगैरे आकार सन अर्वा सवैनांत मारनि- लेस सालिना दाहा. जार पावावे असा फगर ·खंड-१२ वा. १८० रामचंद्र आईतोळे १८. रामचंद्र येतोळे याचे पा- याचे पागेची फडणिसी गेची फडणिशी. भिकाजी मोरेश्वर नि। मारानले याचें नांवें १८६७॥ रोजमरा दुमाही सो ३० तीसप्रमाणे साहा ३५४७॥ रोजमन्याचा आकार. ५९४५॥ १६२५४। सालम॥री लाऊन द्यावयाचा करार ११८७८॥ ६००० हतलाख ऐवज़ अखेर साला १८१२१॥ नेमून यावयाची बेरीज. आंत पावावा ...- रुपये १०२५४। गांव लाऊन यावयाचे १६८० श्री. १६२५४॥ लेखांक २९६. २२२०० १७०० फाल्गुन वद्य १०. यादा चिंतो विठ्ठल सु॥ समान सबैन येकूण बावीस हजार दोनसे तैनात मया व अलफ. तैनात सालिना रु. ३०००० सालिना सदहूप्रमाणे असाम्या सात लिहि- पे॥ नाडगौडेपणाचे वतनाचे ऐवजी वजा ल्या आहेत. त्या पै॥ पेशजीपासून चालत रु. ७८०० बाकी तैनात सालिना करार होत्या त्या प्रे॥ चालवाव्या. न चालतत्याचा ऐवज वेतनांत बाकीस उतरून हुजख्न २२२०० रुपये. पावेल येणे ॥ यास ऐवज मारनिलेकडे इनाम गांव व सन अर्वा पासून छ २३ सफर सन जमिनी व असाम्या चालतात. व साल- राहिले वेतन यावे व तिस्सा सबैन फाल. म॥रापासून लाऊन द्यावया". मिळोन, व्या पै॥ दोन साले गुन मास. रुपये वजा करून बाकी ५९४५।। चालत आहे. वेतन घ्यावे रुपये २३९८। गांव इनाम वगैरे व जमिनी १ एक साल सर- मिळोन आकार दप्तर रुजू कारांतून घ्यावें. बेरीज ३५४७॥ असाम्या ऐवज मुच्छदगिरीने १६८० कि।। त।। अलाहिदा याद. मेळवून घ्यावा. १८६७॥ कि॥ सालमारापासून १६८७॥ सरसुभा कोंकण येथील २ फडनिशी. होत नाही. रु. १ एक साल पै॥

·१७.१ मार्गशीप १७४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. nanananana असल यादी दप्तरी आहे त्याची नकल गोईची जती उठवणे म्हणोन छ ४ रबिला.. हे असे. बल-तिसा-सबैनची सनद सुभास सादर झाला त्यावरुन हे पत्र तुम्हांस सादर केलें असें तरी सरकार-मजकूर येथील कान- श्री.. गोईचे वतनाचा भोगवटा चालत आल्या लेखांक २९७. मा मशार-निले-कडे चालवणे जानिने १७०) ज्येष्ठ शुद्ध ११. छ २६ जमादिलावल मोर्तब सुद अखांडत लक्ष्मी अलंकत राजमान्य राजश्री धोंडो महादेव गोसावी यांसिः- श्री सार. मोर्तब सेवक माधवराव नारायण प्रधान नम: स्कार सु॥ तिस्सा सवैन मया व अलफ. आबाजी माहादेव याची मुलें मनुष्य किंव- कास आहेत त्यांस उंटें व घोडी व तहें श्री. माणसें देऊन पुणियास राजभी चितो विठल यांजकडे पोहचावून देणे. जाणिजे लेखांक २९९. छ १२ जमादिलोवल आज्ञा प्रमाण. हिशेव भगवंतराव अनंत जवारफर लेखन सिमा ५० मुदल शक १६९७ २५ भाद्रपद शुद्ध ५ २५ आश्विन वष १३ श्री. लेखांक २९८. सामी मिती आश्विन शुद्ध । १७०१ ज्येष्ट वय ३. ६ व्याज ता। भाद्रपद वय३. लेख ॥ श्री दशमुस ६ देश माहे १२. फने ६.० फहाडे वर पांडे चरणी तत्पर वियागड यासी नाराकष्ण सुभे निरंतर दार प्रांत सान ६॥ व्याज तो शक ६६ मादर वप३: गो१६ नीन मया व अलफ सरकार-मज पेशील कानगो वतन राजभी पितो लिये आहे. सजश त्याची जती सरकागतन पाजी पाली होती ती पाली भोकली कान में पत्र तुम्हास सादर केले तरी तमीलान नारो रुग .

·- लेखांक ३०१. . - खंड १२ वा. १७५ naman ... ९॥ व्याज त।। शके १७०१ कार्तिक श्री. वय ५ माहे १३॥ १७०५ ज्येष्ठ वद्य. चिरंजीव राजश्री त्रिंबकराव यासिः- श्री. पार्वतीबाईचा आसीर्वाद उपरी. तुम्हा- लेखांक ३००. कडून पत्र येऊन वर्तमान कळत नाही तर असें नसावे येणाराबरोबर पत्र पाठवीत नकल जावें. सखाबाईस यावयावसी लिहिले त्यास १७०२ आश्विन वद्य ५. चिरंजीव राजश्री त्रिंबकराव यांसि तेथे आल्यावर पारसनिसाचे वाड्यांत जावें चिंतो विठ्ठल आशिर्वाद उपरी आम्ही लागते त्यास तेथें जावयाची सोय नाहीं खुशरजावंदीने खरिदी केली त्यापैकी त्यास पुढे सोय पाहून यावयास येईल तु- म्हांस वतने वगैरे दिल्हीं वितपसील. यास्तव यावयाची अडचण पडती. तुमच्या १ कानगोचें वतन प्राां खानदेश सर- कामाकाजाविसी देवास विचारिलें त्याविसी कार पैकी निमे खंडो गंभीरराव निमे आम्ही गोप्रदान देवयाचे करार जालें त्यास हो। तो आम्ही आपले निमे तुम्हांस दिल्हें पाठवून देणे म्हणजे गाय घेऊन पाठवून इनामे वगैरे सुध्धा देऊ, आम्ही येथून पाठवित होतो परंतु ती आमची गाय घेत नाही तर आणीखी २ मौजे रेहें व मौजे लालवावली येथील भवास विचारून काय लागेल ते हो। पाठ- भट कुळकर्ण पोनमावळची वून देणे जमना इनें डवे करावयास दिल्हेत २ पुण्यातील वाडे वोंकारेश्वराजवळचे आरध्या जाहला असेल प।। देणे, त्याची मेहनत काय होईल ती लेहून पाठवणे म्हणजे पाठवून देऊ कळावे हे आशीर्वाद. एकूण पांच पैकी एक कानगोचें वतन व दोन कुळकर्णे ज्योतिषवृत्ती दोन गावची श्री. व दोन वाडे तुम्हांस दिल्हे आहेत सुखरूप लेखांक ३०२, अनभवणे यास कोण्हासी संमध नाहीं कोण्ही भाऊबंद दिक्कत कदाचित् काल १७०५ ज्येष्ट वय १४. देश जाणून करतील त्यास आमची शफत विद्यार्थी सदाशिव भगवंत सा दंडवत असे तुम्हीं सरकार-लक्षाने वर्तणूक करून विनंति त।। जेष्ठ व॥ १४ रविवार पावेतों सुखरूप वंशपरंपरेने अनभवणे मिती आ- मु।। सातारा येथे असों विशेष येथील वर्त- श्विन वद्य ५ शके ७०२ शार्वरी संवत्छरे मान पेशजी लिहिलेच होते त्याचे उत्तर हे आशिर्वाद सरहूं वतनास व घरास कोण्हा आले नाही तेथून ग्रहस्त आले त्याणी मात्र भावबंदास समंध नाहीं कोण्हाचा लढा पत्रांतील भाव खुणेचे सांगितल्यावरून यांत नाही हे आशिर्वाद. कळले येथील वर्तमान तरी काल होतां च दुसरे. व बाग གན ..

·१७६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. जाल्या त्याजवर राजश्री त्रिंबकराव आलि. वस्त्रास अडथळा पडे ते करावें आम्हीं तूत यावर विचार होऊन मातुश्री सखाबाई | कारागृहातच आहों पुढें विंचकरायास वा- यांस पुण्यास न्यावी हा आग्रह पडोन सखा- ह्यात्कारें करावें पत्र मागील व हे वाचून बाईनी एक उपोषण केले ते वेळे धोंडो फाडून टाकावे सविस्तर राजश्री गणपतराव गणेश व नारो भगवंत याणी फडनिसाचे वैद्य सांगतां कळेल त्यांस विचारावं हे कानावर घालोन इत्यर्थ ठराविला की, विनंति. श्रीमंत तात्या याणी हळोंचं हाती धरून खोलीत घालावी ही ही बातमी कळलिया. वर तो विचार राहिला फडनिसांचा आग्रह श्री. वस्त्रे देण्याचा आहेच परंतु बाबूराव याणी तें लेखांक ३०३. काम परवानगीचा उजूर करूने उभयतानी १७०५ आश्विन शुद्ध १५, हि पत्रे पाठविली आहेत ते परवानगी आठ दिवसांत आणून देणार राजश्री परशराम- श्रीमंत राजश्री जेयरामपंत दादा पंतभाऊ यांस लिहिले आहे लोणीस यांचे स्वामीचे सेवेसीः- व्याही चितोपंत लिमये आहेत त्यांस पत्रे आज्ञांकित येसाजी सिताराम मु॥ नार पाठविली आहेत ते भाऊंजवळ रदबदली सीक साष्टांग नमस्कार विज्ञापना. ता! करंन पत्र घेणार याजकरितां आपण त्वरा छ २० जिलकादपर्यंत वर्तमान येयास्मीत करून त्यांचे कानावर वालावें की वाटणी असे. यानंतरी चिंतोपंताचे वाडियांतील होऊन फारीखत जाली असतां बलेच वस्तवाणी मोजदाद करोन व गावांत मठ- घरात शिरोन त्यांचे स्त्रीस अटक केली कर व केसो ठाकर व माई ब्राह्मणीन याचे आहे याजंकरिता दहाहजार रुपयं नजर घरी ठेविलें त्यापे।। भिकाजी मोरेश्वर यांना घेऊन सरकारांतून दत्तपुत्र व्यावयाची पर- नेले काय बाकी राहिले त्याची चवकशी वानगी देऊन पदाची वस्त्रे यावी ह्याजप्रमाणे करून लेहून पे॥. उत्तर येईल त्या वर्त. बोलोन वस्त्रास अडथळा पडे तें केलें णूक कणे म्हणून आज्ञा त्यावरीन पाहिजे आम्ही घरास जाण्यास निरोप चितोपंताचे वाडियांतील मोजदाद फेनी मागत होतो त्यास फडनिसाकडून अडथळा त्याची याद तपसीलवार व बस्ता करून राहविले आतां पळोन यावे या वेगळा च होता. त्यात पांपूर्ण लुगडे । विचारांत आहों यावयास च्यारदिवस अधि- पोशाक वस्तवाणी सोन्याचे दागिने । करणे लागतील याकरिता पत्र पावतांच प्याचे व मोत्ये कंटा येक रुगु यादिदं: वस्त्रास अडथळा पड़े ते करावें चिदरावर पाठविल्या वस्तवाणी भाही वगरे गाडि जमिनीची चिठी आपणास दिल्ही याज- चिंतोपताचे च वाडियांत कोठली हान मुळे फडनिसास फारच विषाद आला आज्ञेतो त्याचे व जिमेस लाविले, असे आहे भेटीनंतर सविस्तर कन्टेल तात्यांक येईल त्याग पतंक कर, पत्र आपल्यास शिवाजीरावर आहे ते दस्ताऐवजींच आहे जिजीबाई एत असता धादाजी नगों से मार्ग पनि येऊ दिल्ही नाहीत ऐसे आहे ते दाखऊन पंताची वस्तवाणी यतनी यापद पर ·खंड १२ वा. १७७ पन्नास आहेत. रेघे मजकूर याचे घरींहून तसी च असो यावी किंवा उठवावी ? कागदपत्र वस्तवाणीची चवकशी करून आज्ञा येईल प्रो। वर्तणूक करूं. मुचलका घेऊन च्यार तट्टे भाडियाने करोन कलम. पांच गार्दी व नाइकास पुण्यास रवाना गंगाधर मोरेश्वर यास तगादा करोन करावे म्हणोन आज्ञा त्यास रेघे मजकूर वरातेप्रे।। ऐवज घेऊन फडच्यास पुण्यास यास आपले पत्राचे पूर्वी पुण्याहून मुजरत पे॥ म्हणोन आज्ञा त्यास मारनिले धोंडो- जासूद च आला होता. आम्हास हि पूर्वी पंत क|दार याजकडे चाकर आहेत. आम्ही स्वामींनी पत्र लिो होते की धोंडाजी नो. आपले आशेवरोन तगादा केला सुभेदारांनी रेघे याजकडे चिंतोपंताचे मुदे पुसावयाचे आठा दिवसाचा करार केला की आम्ही आहेत तर नाईक मार यास प॥ देणे. | पत्रे पुण्यास स्वामीस लिाो. हे रुपये व येस आम्ही नित्य नाईकास तगादा करीत च ठाकर याजबदल रुपये लखाकडे आहेत. होतो. नाईकाचा करार की विजयादशमी तेथें लखानें तोड पाडिली तरी उत्तम. नाहीं. जाल्यानंतरी जावें पुण्याहून जासूद येथें तरी आमचे पत्राचे उत्तर आले म्हणजे तिसरे दिवशी आला हे वर्तमान नाईकास गंगाधरपंतानें रुपये द्यावे असें जाल्यास कळल्य तरी आमचा निरोप घेऊन च्यार तोड पाडूं. तरी स्वामींनी सुभेदाराचे पत्राचे पांच दिवस गावांत च लपोन राहिले उत्तर पाठवून द्यावे. त्याप्रे॥ कर्तव्य करूं. तेव्हां स्वामीची पत्रे येथे आली हे वर्तमान कलम १. कळतां च नाईक पुण्यास आले मागें चिरं येस ठाकराकडे वरातीबद्दल फडशा जीवास पळविले मुलें माणसें झाडोन करोन व्याजाचे फडशास पे।। म्हणोन आज्ञा वाडियातोन गेली. घरास कुल लाविली. त्यास लखा जेव्हा आम्ही पुण्यास पाठ- आम्ही घरी चवकी बसविली नाईकाचा विला ते येस ठाकर त्याने आपले जिमेस भाऊ त्या च वाड्यांत विभक्त आहे. त्यास करोन घेतला तो अद्याप घरास आला नाही. तगादा केला आहे. धोंडाबा नाइकाकडे आपले पत्रावरोन येस ठाकर याचे चिरं- वस्तवाणी व कागदपत्र खरे आहेत. बाबू जिवास तगादा आठ रोज रात्रं दिवस गणेश याचे रुमालांत यादी निघाल्या त्या आणोन बसविला परंतु येक पेस्याचे दर्शन सेवेसी पाठविल्या आहेत. वतनी कागद न जाले. पराकाष्टाजे करावयाची ती केली आहेत त्यापाो भिकाजी मोरेश्वर यांनी तेव्हां त्या मुलाजवळ जामीन घेऊन त्या धोंडाबा नाईकास पत्र लेहून मखमला- मुलाने लखाकडे आपला चुलता शामजी बादचे इनामाबद्दल महजर व सरकारचे ठाकर लखाकडे प|| आहे की तेथें लखाने पत्रे व महजर मिळोन ११ आकरा नाई- रुपयाची तोड पाडिली तरी उत्तम नाहीं. कांनी बाबू गणेश या जला देऊन पावती तरी स्वामींनी पत्र आपले धोंडोपंतास यावे घेतली. वरकड वस्तवाणी कागदपत्र बस्त- ठाकराकडोन सरकारचा ऐवज यावयाचा वाणीचे बस्त्यांत रेघेमजकूर याने ठेविले आहे त्यास ठाकराची कुळे वाजबी अस. त्यास तीन बार जाले थोडके दिवसाचा तील ती कारकून वसूल करील त्यास कारभार आहे. स्वामींनी बाबू कोटवाले दिमत न करावी. येथें कुळे हिमायती फार. यास समक्ष पुसावें. रेघे याचे घरीं चवकी ठाकरापासी कुळासिवाय एक कपदिक हि २३ का ·१७८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. १ निघ्यावयाचा नाहीं घरे मात्र आहेत. नित्य आणिली बाकी काही राहिली असेल माध्यानीचें संकट जाणोन स्वामीस विनती त्याची चवकशी करोन लेहून पे॥ म्हणोन लि. मान्य करणार स्वामी समर्थ. आज्ञा त्यास ब्राह्मणीनीचे घरी बाळबद कलम 1. पाथ्या गाठोडे दोन होती ती बाबू गणेश केसो ठाकर याजकडे वजनी जिन्नस यांनी नेली पावती घेतली आणिखी चीज- होता किती व भिकाजी मोरेश्वर यांनी वस्त कांहीं माईचे घरी नाही. कदवा लेहून नेला किती. बाकी जिनस वगैरे राहिले घेतला की चिंतोपंताचा याखेरीज मुतली- तो (त )पसील लिो। म्हणोन आज्ञा चा तोडा आंगी लागल्यास हजार ।। त्याप्रे॥ चवकसी करोन केसो ठाकर वाणी गुन्हेगारी देऊ म्हणोन लेहून घेतले. याचे घरीं जिनस बाकी राहिला. व भि. कलम १. काजी मोरेश्वर यांनी नेला त्याची याद खंडोपंत देशपांडे यास व्याजाचे फड. येकंदर पाठविली. जिनम त्याचे घरीं तसा च्यास पो। म्हणोन आज्ञा त्यास धापेचा च राहूं यावा किंवा चिंतोपंताचे वाडियांत उपद्रव वृध जाला. चिरंजीव येक होता नेऊन ठेवावा किंवा पुण्यास रवाना करावा ? तो मृत्य पावला देशपांडे यास घोड्यावर नाहीतरी वाणी याचे च जिमेस करोन बसावयास शक्त नाही श्रीमंत हरीपंत ता- येवज निरखाप्रे॥ घ्यावा याची आज्ञा त्यांनी आज्ञा केली होती की खंडोपंताम येईल त्याप्रे॥ वर्तणूक करूं. कलम १. व्याजाचा तगादा न करावा. त्याचे आने- वरोन दोन महिने त्यास आम्ही तगादा बापूभट मठकर याजकडे भांडी होती ते भिकाजी मोरे- केला नाही आपली आज्ञा प्र। परंतु त्यास श्वर यांनी नेली त्याची याद मारनिलेचे आराम जाल्यावर पाठवून देतो. खताची घरी आहे यादीची नकल घेऊन पाठवावी. मित्ती पाहोन हिसेव लेहून पाठविला तरी भटजीस पुरसीस करावी त्यास भटजी तर येथे फडच्या करोन घेऊ. तेथे च पाठवावे मृत्य पावले त्याचे बंधु आहेत ते सप्तश्रृं. असी आज्ञा जाल्यास डोली भाडयाने गास अनुष्टानास गेले. घरीं वायेका व बाबू करोन आराम झाल्यावर पाठवून देतो. भटजीचा चिरंजीव लहाण आहे तो कांहीं राजश्री धोंडोपंत सुभेदार यांनी आम्हास माहीत नाही. त्या मुलापासी जामीन सांगितले आणनी येक वेळ स्वामीस पत्र घेऊन बापू भटाचा बंधु आणविला. तो लिहून हिमेवाची याद आणिल्याम इनम. आला म्हणजे आज्ञेप्रे॥ पुरसीस करितो. नाहीतरी जाईन. स्वामीस विनंती लिणि भटजीचे घरीं भांडी ठेवली त्याची याद हे च की देशपांडे वृध फार तरी माताची बाबू गणेश कोटवाले यास विचारले मितीपे॥ याद लेहून पं. खत || मण त्यांनी उत्तर केलें. भांडी आणिली परंतु फडच्या करोन घेतो. याद नाही. येकंदर याद मात्र वायचे राणाजी देशमुन्य पिळजार गाजर रुमालांत होती ती सेवेसी पाठविली असे. येके चाळीस व गतीमा गवगा कलम 1.राणाजी पळीन गेला. माने वागहोंने माई बाह्मणीन इंचे घरीं पाच्या वस्त- रुपये दिली. या माची निहाल वाणी भिकाजी मारे घर यांनी ठेविली ते मग स्वामींनी गेगा व पानामा . .

·No text on this page.

·१८० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. ४ श्री. रुंद पुर्व पश्चिम गज सुमार २॥ अडीच लेखांक ३०५. पलीकडे बाळा वल्लद जयराम कुंभार याचे घर कवलार. नकल. १ पश्चिमेस मधीं गल्ली दक्षिण-उत्तर सिका. जात असे. रुंद पुर्व पश्चिम गज ४॥ ज्येष्ठ शु० ८ शके १७०८. साडेच्यार. पलीकडे रुग्णाजी वहि- कबालेपत्र कोतवाली शहर पुणे विय रव थत्ते यांचे घर कवलार. मान घाशिराम सावलदास त॥ ताराचंद १ दक्षिणेस सुकलाल परदेसी रजपूत व॥ धरमचंद जोहोरी व हरीकचंद व॥ याचे घर कवलार. हिराचंद वखारी व पाणाचंद व॥ भुकण व १ उत्तरेस इछी गुजराथीण व दामोदर मूळचंद व॥ रायचंद जोहोरी व आसाराम कोठारी व केशवजी व वनेश्वर ब्रा. व। भुदरजी शेट व॥ कसबे शहर-मजकूर ह्मण गुजराथी याचें घर कवलारी. सु॥ सीत समानीन मया व अलफ सन हजार ११९५ शके १७०८ पराभव नाम संवछरे दिल्हे कवालेपत्र ऐसे जे माणिक- रुंदी दक्षिण उत्तर गज सुमार विजे जती गुरु हरकविजे गछविजे अन ६०॥ ऐन गर्मी गज सूर' वा पेठ वेताल याची जागा पेंठ-मज- 13।।। चांदई दक्षिणेकडील ऐन रुंद कूरी घर कवलार एक मजला खण सुमार गज ॥३॥ पैकी निम्मे मुक- ३ होते. ती देवालय पारसनाथाचे बांधा- लाल परदेसी रजपूत याची वयास आगवड्या पिछवड्या सुध्धा इमल्या. गज मुमार ·३॥ बाकी तुमचे समेत तुम्हांस विकत दिल्ही. त्याची घरा-खाली किमत रुपये १५० दिडसे तुम्हांपासून चांदई उत्तरेकडील खुद तुमचे घेऊन जागा स्वसंतोपें देऊन खरेदी पत्र जागा खाली गज करून दिल्हें. ते तुम्ही चैत्रा आणून दाख- १. त्याजवरून चैत्रांहून गणेश रंगनाथ ६॥३॥ कारकून व रुष्णाजी विन मुभानजी घरास शेतखाना जागा नाहीं स॥ दमल गवड्या चाकर नि।। सरकार यास पाठबन बाद जाग्याची मोजणी वगैरे चौकसी करुन घराचे पाणी मोग वाधीन सिरस्ते-त्री कलमें करार करून दिल्हीं वि।। वि॥ रस्त्याचे मोरीस मेळावा. कलम. लांवी पुर्व पश्चिम आगवड्यास पश्चिमेस पिछवड्यास पुर्वेस पराचे भिंतीस गल्लीचे हाद्देस भिंतीचे आसार मुध्धां पिछ• दर्वाजा गलींतन वागावयास पूर्वमा गा. वड्यास पुर्वेस गलीचे हाहेस घराचे भीतीचे आसार सुधा गज १९|| मुगार. यानी चतु: पराचा आगवडा पश्रिमामि भो. सीमाः सेजार 1 पुर्वेस मधी गली, उरे कडील सेजारी दामोदर कोठारी वगैरे याचे पकण लांबी मारे पीगगनच घरापासून दक्षिणेस रस्त्याकडे जात असे. पावणेसात गज सवातिन सय करों ·बार - खंड १२ वा. vom amin सौत. येणेप्रमाणे जागा तुम्हाकडे करार शाहाजानी पंचमेळ तमाम वजन पुरे करून देऊन किंमतीच्या रुपयांवर सरकार आपण आपले पदरी घेऊन घर व जागा सिरस्ता दरसद्दे रुपये १० प्रमाणे रुपये १५ तुम्हांस दिल्ही असे. त्याचे हमशाई पूर्वेस पंधरा तुम्हांपासून घेऊन कबालेपत्र तुह्मांस बाळं ठाकूर जटाळ, व पश्चमेस रस्ता, भोगवटियास करून दिल्हे असे. तर सदई दक्षणेस गल्ली. श्रीरामचंद्रजीम जावयाची, जाग्यांत देवाल-याची इमारत बांधोन उत्तरेस रस्ता. जाग्याची मोजणी ता. तीची स्थापना करून तुम्ही व तुमचे पुत्र- दक्षण उत्तर लांबी रुंदी पूर्व पश्चीम गज त्रादी वंशपरंपरेनें पारसनाथाचा उत्छाव गज इमारती सिवाय इमारतीसिवाय दि- रीत जाणे. जाणिजे. छ ७ साबान. पाये दिवाल गज वाला गज सुमार तब सुद. मोर्तब. सुमार रुजू गज येकंदर मोजणी इमारतसुर्धा येणेप्रो। असे. घराचे दरवाजे आगवाडि- श्रीशंकर. याचा उत्तराभिमुख. पिछवाड्याचा दक्षणा- भिमुख. त्याणे वागत जावें. घराचे पाणी लेखांक ३०६. आगवाड्याचे उत्तरेचे रस्त्यांत जातें तैसें ५७०८ कार्तिक वद्य १०. जात जाईल. व पिछवाड्याचे पाणी दक्षणे- खरीदीखत शके १७०८ पराभव नाम कडे जातें तैसें जात जाईल. सदरहूपों। संवत्सरे माहे कार्तीक व॥ १० दशमी ते तुम्हांस हदमहदूद मिरास करून दिल्ही दिवसी राजश्री विठ्ठल मोरेश्वर ॥ गोपाळ असे. सुखें तुमचे मनास येईल त्या॥ नाईक उपनाम गोळे महाजन साकीन वेलं- इमारत बांधोन वंशपरंपरा नांदत जावें. यासी कोणी आमचे वंशींचा अथवा पर दूर त।। गुहागर प्र॥ आंजणवेल सरकार सुभे दाभुळ हाली व॥ क॥ पुणे यासी कोणी मुजाईम होईल त्यास आम्ही वार त्रिंबकराव चिंतामण जोसी राईरीकर सा- तुम्हासी समंध नाही. हे खरीदखत तुम्हांस कीन उरवडे त॥ मुठेखोरें हाली व॥ क॥ लि॥ दिल्हें. सही पुणे सु॥ समानीन मया व अलफ. सन ११९६ कारणे आपण आपले स्वसंतोपें श्री. खरीदीखत लिहून दिल्हें ऐसेंजे. क॥ नासीक येथे श्रीक्षेत्र पंचवटींत घर आमचें लेखांक ३०७. श्रीरामचंद्रजीचे पश्चमेस आहे दक्षणेचे आंगे पीछावड्याचे दरवाज्यावर दुघई १७१० ज्येष्ठ शुद्ध १०. साना दुमजला खपरेल तख्तपोसीसुधां व राजश्री दुलभशेट गोविंदजी मु॥ के॥ पुढे उत्तरेस खुली जागा च्यार दिवाळी पुणे गोसावी यांसी:- घालून पुढील दरवाजा उत्तरसंस्थ लाविला छटु फुरास याची बायको खानम आहे, त्यासुधां तुम्हांस फरोख्त दिल्हा तुम्हास हे बेदावेपत्र । नसे. त्याची किंमत हो। नकल. -- ऐसें जेः- - ·गया अलम: १८२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. .' -- आमचा भरि छटू फरास श्रीमंत शेख महमद व फते-आली वल्लद मिरज नारायणराव साहेब यांच्या दंग्यांत सर- मोमीन बेग वि|| चाकर तोफखाना योग कारचे गुनेगारीत आला; सवव मजला येऊन तुम्हांकडे आलें का सदरह 5 चाकणचे किल्यांत मुलाबालासुधा कैदेत तुम्हांकडे आहेत ते तुम्हास वेदावा- ठविलें. भर्तार श्रीमंत दादासाहेबांबरावर खत लेहून देते आणि मजला साहा च्यार होता, तिकडे मयत झाला. साडे तीन वर्षे महिने अन्न पोटास यावं. त्यास तुम्ही मी कैदेत होते. त्यास सन समान सबैनांत उतर केले की, तुजला सोडविली, पदरचा तुम्ही सरकारांत विनंती करून माझा खंड पैका दिल्हा, त्यास दाहा वर्षे गुजानी ठराविला रुपये ३०० तीनशे; आणि आ- पैशास ठिकाण नाही, घर वाहादरखान दितवार पेठेत आमचे कामाठी महल्यांत यांणी घेतले होते ते आम्ही जबरदस्तीन खपरेल अकरा खण सरकारांत जफ्ती होते, सोडविलें, त्यास व्याजसुधां पैका देऊन त्यापैकी साहा खण सरकारांतून मजला सोडवावें, निदान में तुझ्या खातरेस येईल बक्षीस राहावयास दिल्हे. त्याची सरका- ते व्याज व मुद्दल देऊन आपला जाना रची चीटी घेतली. त्याजवर सरकार खर्च घर चित्ताम येईल त्यास विकणं, अश्वा वगैरे खर्च पडला; तो मजपासी गहाण ठेवणं, आणि पैका देणे, आपले द्यावयास नाही. तेव्हां सदरहू सहा खण मोईचे घर नाही. म्हणोन बहुत प्रका तुम्हांकडे गाहाण ठेविले त्याचे गहाणपत्र मांगितले. परंत त्या घरास कोणी खरीद ठ मारचे चावडीवर आमचा जातवाला दार होत नाही, आणि माझ्याने गाग दाऊदभाई याचे साक्षीने लेहून देऊन ठेविल्यास कोणी ठेवीत नाही. मी आले तुम्हांकडून सरकारचे से। दोवले.व खर्चाचे खुश-रजाबंदीनं तुम्हांस बेटावा रोख घेऊन दिल्हे. त्याजवर घरांत भाडेकरी दिल्हा आहे. तर आगवाडा पिया घातला, आणि भाड्याचे दहावीस रुपये पर्वकडील रिकामा जागा व बांगने आले, ते तुम्हांस दिल्हे. पुढे तुमचे रुपये साहाखण इमलासुधा व्याजसुधा देऊन खण सोडवावे; त्यास, आपली नादाग, अन्न भक्षावयाम नाहीं, गाहाण होते ते तुम्हांस खंडन तुमच्या आणि भाडेकरी कोणी राहीना. अशांत वनांत दिलं. मागेपुढे कोणी गामा, बाहादरखान गाडदी सरकार आज्ञा घेऊन विशई वाद सांगावयाचा संबंध गारिक जबरदस्तीने येऊन घरांत राहिला भाडे नाही. व तुमचे रुपये व्याज लि. पैसा येईना. त्याजवर माझी पारबाले मेली. तुम्हास बोलावयाचा समंध महिला ना अन्नासाठी खेडेगांवी जाऊन राहिलं. त्या- मिती शके १७१० कालकनाम मा जवर तुम्ही गहाणवटाची एकीकत व पत्र जट वा ७ बार वधवारमा सरकागंत दाग्बऊन परवानगी जनमाच्या सम्ताने बासादरम्यानाम परातन काइनमा साहा आपलं करत विन्यास माना छ माय दीद वरीस जाहालें. बाला केवळ नादार, अन्नवल नाही, माणीन फत-माम बाद खानम राम याने सामान तुम्मा सदरा, निशानी पानी की ·खंड १२ वा. साक्ष त्यालागतीं चांभाराची जागा च्यार छपरें १ फते महमद वलद शेख महमद दि॥ आहेत त्यास तेथून काढून चांभाराची तोफखाना असामी जालंदाज खानमचा जागा ठाकुरद्दाराकडे द्यावी त्यास सरकार- जांवई यांनी रुबरु साक्ष ल्याहावयास सांगि- ची आज्ञा की चांभारास राजी करून का- तली की सदरहू घराचा बेदावा आपण ढावे. त्या चांभाराचे छपराचे दक्षणेस छटू मध्यस्ती करून केला असे. हस्ताक्षर फरासाची जागा सरकारांत जफ्तीस आहे लक्ष्मण फटकाळे वर लिहिलेप्रमाणे खानम ता तान्हाजी येवला खिसमतगार याचे यास पुसोन लिहिले असे. तसलमातीस दिल्ही आहे त्या जाग्यांत निशाणी शेख-अदम खानमचा पालक चांभार रहावयास राजी आहेत म्हणोन लेक याची पारसी असे. त्याजवरून छटू फरासाची जागा आहे तिचे साक्ष भत्य आलोवेग वलद मीरजा मोबदला जागा सेटजीकडून दुसरेकडे मोमीनबेग दि।। तोफखाना. आपण मध्यस्ती येऊन छटुची जागा पहावयाची आज्ञा. करून वेदावा करून दिल्हा असे हस्ताक्षर सु। तिसैन मया व अलफ. सदाशिव वाईच नि।। घोले मंगलवाडेकर. छटू फरास याची जागा रविवार पेठे- निशाणी नांगर. तील सरकारांत जफ्तीस आहे. १ पत्रानों। साक्ष सखाराम धोंडाजी. ३० लांबी पूर्व पीम हात उभयता धणी रुजू. २६ रुंदी दक्षण उत्तर हात १ पत्रामों। मनोहर अनंत किरकसे. उभयतां धणी रुबरु. या जाग्यांत इमला कौलार १ पत्राओं। साक्ष नंदापा वाळेकर दोघे २५ लांबी खण ७ येक हात ९ रुंदी हात. धनी रुबरु. १ शादतराम मोतीचंद शाखधणी बोई हजूर. हाली किंमत मो. साक्ष जोत्या नष्टे. दोघे. फरास मार याचे जाग्याचे मोबदला दुलभशेट याची जागा इमला कौलार दीढ मजला पेठ रविवार २३ लांबी हात श्री. १४ रुंदी हात लेखांक ३०८. नकल. इमल्याची किंमत अजमासे सो। २५० १७११ आषाढ शुद्ध ६. दुलभशेट गोविंदजी यांणी रविवार पेठेत ठाकुरद्वार केलें आहे तेथे शेजारी चांभा: यादि दुलभशेट गोविंदजी यांणी सर- राची छपरे आहे कारांत विनंति केली की रविवार पेठेत तर त्यास जा : श्रीगोपालकृष्णाचें ठाकुरद्वार केले आहे. दक्षिणेस । धणी उरुबुरु. म ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. . सनद लिहीणे. सरकारांत जफ्तीस आहे ती मजला देवावी लांबी हात २३ व रुंदी हात ११ त्योट मी त्यास देईन. आणि त्याचे मोबदला इमला अजमासे अडीचशे रुपयांचा आहे. माझी जागा पेठ मारी आहे ती सरका- ती सरकारांत येऊन मोबादला ए फरा- रांत व्यावी म्हणोन विनंती केली त्याज- साची जागा चांभाराचे लगती दक्षणे वरून शेटजीची जागा पेठ मारी लांबी सरकारांत जप्तीस आहे ते लांबी हात हात तेवीस रुंदी हात चौदा त्यांत इमला व रुंदी हात २६ त्यांत इमला अजमा अजमासे अडीच शें रुपयाचा आहे ती सो शंभराचा आहे ती जागा सेटी मार सरकारांत घेऊन त्याचे मोबदला छटू फ- यांस देणे छ ' सफर बार कीस आहे. रास याची जागा चांभाराचे लगतीस दक्ष- णेस आहे ती सरकारांत जफ्तीस आहे श्रीसर्वेश्वर. ती लांबी हात तीस व रुंदी हात सवीस लेखांक ३१०. त्यांत इमला अजमासे शंभर रुपयांचा आहे ती जागा दुलभशेट गोविंदजी यास १७१४ जेट शुद्ध देणे म्हणोन सदरहू अन्वये राघो विश्वनाथ पौ॥ जेष्ट शु॥ १३ त्रयोदशी शके 153? याचें नांवे पत्र देवावें देणे. परिधावी संवत्सरे राजश्रिया विराजित राजमान्य गज त्र्यंबक रावजी स्वामीचे शेवेसीः- छ ४ सवाल सन तिसैन आशाट मास, सेवक मोरो व्यंबक गोडबोले सार नमस्कार विनंति विशेष. तिर्थरूप बार श्री. वैशाख वद्य एकादशीस देवाजा जाली. लेखांक ३०९. हैं वर्तमान मजला ब्राह्मणवाड येथे मन नकल. जलें. उपरांत घरी आलो. करावें.मा. १७११ कार्तिक शुद्ध ७. सत्ता प्रमाण. त्यांचे सर्व प्रकार कागत. राजश्री राघो विश्वनाथ गोसावी यांसिः आपलें छत्र गेले. असो. तुम्ही जागा मुमा तिसैन मया व अलफ. इल्लभशेट) कडील सर्व वर्तमान लिहीत जावं. गजश्री गोविंदजी यांनी पेठ रविवार शहर पुणे येथे व्यंबकराव परचुरे यांस सात नमः श्री गोपालरूप्णाचा ठाकुरद्वारा केला आहे. सांगावे. ॥ मिती जेर शुद्ध १० गुण तेथे शेजारी चांभारांची छपरे आहेत. त्यास बढ़त काय लिहिण : लोन की. दुमरेकडे ठेवावे तरी त्यास जागा पाहिजे विनंति. याजकरिता त्यांचे दक्षणेस शेजारी बद्ध सेवेसी रामाजी केशव पाना फरासाची जागा सरकारांत जतीस नकार विनंति लिहिली पारमान ती मजला देवावी. मी त्यांस देऊन त्यांची पत्री मंतोपवीत असावे. मा. जागा ठाकुरद्वागकडे घेईन. सरकारचे ना-जाला बाम अंतर नाय. ग्याचे मोबादला मामी जागा पठमागिपालोम आहे ती सरकारांत ध्यानी गान विनति ममा बिना मगदनिका केली त्याजवरून शेतीची जागा मानक मा निशि मिति MT ·खंड १२ वा. १८५ inimiminin अंतर नसावें. भेट होईल तो सुदिन. सुज्ञ सुक्ष्म दृष्टीने अवलोकितात. मारनि. विनंति. ल्हेस नेमणूक त्या समयानरूप खर्चाची चालती करून आपले पदरी ठेविले असता श्री. याचा हि पायगुण आपल्यास अनभवलाच आहे. लेखांक ३११. १७१४ श्रावण. श्रीसर्वेश्वर. विनंती विशेष. राजश्री मोरोपंत भाऊ लेखांक ३१२. आम्ही मेजवानीस बोलाविले होते. आ- १७१४ श्रावण वद्य ३. पली गोष्ट श्रीमंताजवळ निघाली ते सह पैवस्ती श्रावण व|| १३ शके १७१४ जात येथे काहाडली होती. तदनंतर असें परिधावी. हि बोलले की राजश्री बालाजीपंत सावर राजश्री व्यंबकरावजी स्वामीचे शेवेसी:- कर याजवर हि कृपा बहुत करितात. विनंति. राजश्री व्यंबकरावजीस पत्र , आम्ही जनस्थानी गेलो ते समई बालाजी- आपले लिहिल्यावरून पाठविले आहे. ते पंत यास उद्योगाकरितां राहून घेतलें. रूपा करीतच आहेत. राजश्री बळवंतराव राजश्री खंडेरावजी याचे बरे व्हावे म्हणोन सावरकर यांस पत्रे आमचे लाखोट्यांत उद्योग केला. त्याचे फल आतां असावें होती ती पावती केली. त्यांनी उत्तरे दिली त्यावरून मी बोललों की ते ममता करि- आहेत. पावतील. आमचे येण्याचा योग तात यांत बाळाजीपंताचें उर्जित करण्यास कंधी म्हणोन लिहिले त्यास चातुर्मास अगाध नाही.ते थोर.त्यांणी सहज यांजकडे जालियावर विचार करावयाचा आहे. बरें दृष्टीने अवलोकन केल्यास कूर्मबाल- तुम्ही फार सावधपणे वर्तणे. व मर्जी संपा- कापरी यांचे कल्याण होईल. जे आपले दन युक्तीने करून घ्यावे. दर्शनास जात च म्हणविले त्याचे चालवावें हे थोराचे लक्षण. असाल. सारांश प्रमाणीकतेची आवड .यास्तव बाळाजीपंत कुलीण. थोर शहाण- यजमानास फार आहे. आपण हि तसेच पणाची जात. अनुभवजन्य आहे. आपली आहां. कसें वर्तावं हे ल्याहावें म्हणोन लि. दौलत थोर, संग्रह मनुष्यांचा असावा. त्यावरून लि॥ आहे. विशेष ल्याहावें नलगे. श्रीमंत नानासाहेवीं जो मनुष्य गुणी आढ- निरंतर वरचेवर होईल ते कळवाल तेणे ळला, स्वराज्य परराज्यांतील, तो संग्रहोन करून संतोष असे. बहुत काय लिहिणे ? ठोविला. बाळाजीपंत बुध्धीमान आहेत. तीर्थस्वरूप राजश्री बाजीपंत दादा काकि- याचा संग्रह आपल्याजवळ ऐसें भाऊचे डास स।। नमस्कार आपण जाऊन सां- हि मानस. त्यांत जे समई म॥रनिल्हेस गावे त्याकडे आठा चोहों रोजी जात जावें. हाती धरून सांगितले की आमचे कल्या- समागम योग्य आहे. लोभ करावा. हे णाविसी आम्हांजवळ असावे. त्यास थो- विनंति. रांनी ज्यास हाती धरले त्याचे अभिमान सेवेसी रामाजी केशव पळनीटकर कता- पुरस्कर चालवितील च ते च आपण कोणे नेक स॥ नमस्कार. विनंति. येथील क्षेम समई कोणी येक वस्तु संग्रहीं काय गुण. हे श्रावण वय ३ पर्यंत जाणोन स्वकीय कु.

·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. - - शललेखन करीत असावें. विशेष. आपण त्याजप्रमाणे पैरवी करून भरणा करावा, दोन पत्रे रुपेनी पाठविली ती पावोन कुश- वचनांत करारांत अंतर पडले तर पुढे वि. लार्थ कळला. आपले पत्राचे अर्थ राजश्री शेप रुपा संपादून व्यावयाची त्यांस वांकडे भाऊसी बोलोन उत्तरे पाठविली आहेत, पडेल याजकरितां रावजी करारसमयीं वि- त्याजवरून सर्व अर्थ ध्यानात येईल. सर्वचार करून जो नेम केला त्याजप्रमाणे पार दा पत्र पाठवून सांभाळीत असावें. बहुत पाडावें घर मोकळे करून व्यावयाचें तें में काय लिहिणे ? हे विनंति. चित्तांत होतें तें च मुटलें तेणे करून बहुत संतोप जाला. यजमानास पत्र यावे म्हणोन श्रीसर्वेश्वर. लिहिले त्यास करार आहे त्यांत कोठे लेखांक ३१३. गुंतले-यास कानावर पडले म्हणजे ते क्षणी च उलगडा पडतो.ऐसे रुपेचा प्रकार १७१४ श्रावण वद्य ३. आपण लिहिला त्या पक्षी उगेंच पर ल्या- पैवस्ती श्रावण व।। १३ शके १७१४ हावें ऐसी रीत नव्हे, म्हणोन लिहिलं नाही. परिधावी संवत्सरे. कळावें. बहुत काय लिहिण ? रूपा लोभ राजश्रियाविराजितराजमान्यराजश्री त्र्यं. करावा. हे विनंति. बकरावजी स्वामींचे सेवेसीः- सेवक मोरो त्र्यंबक गोडबोले रुतानेक श्री. स। नमस्कार विनंति. येथील कुशल त॥ श्रावण वद्य ३ त्रितिया पर्यंत जाणोन स्व- लेखांक ३१४ः कीय कुशल लेखन करीत असिले पाहिजे. १७११ आश्विन शुद्ध १. विशेप. आपण एकदोन पत्रे विस्तार लि. राजश्रियाविराजितराजमान्यराजश्री बि. हिली ती पावोन सविस्तर कुशलार्थ कळले. वकरावजी स्वामीचे शेवेसी:-- चिठी यजमानाकडे यावयाची ती बराबर पो। वाळाजी रामचंद्र सावरकर माता- गेली असेल कामास अडथळा पडला या- नेक स॥ नमस्कार विज्ञापना. येथील जमुळे दुसरी दिली म्हणोन लि॥ त्यास कुशल त| आश्विन शु| 1 मु॥ जनम्मान चिठी आम्हांवरावर आली नाही. यजमा- जाणून स्वकीयार्थ लिहीत असले पाहिजे. नाजवळ प्रविष्ट जाली आहे. खासगीकडे रुपाकरन पर पाठविलें तें गुममयी प्रथिः शोध करावा. यांग न च लागला तर दुमरी होऊन परमानंद जाला. परंतु स्वयमा चिठी आपण दिली असेल तिजमध्ये प.तीचा मजकर काही लिहिला नना में हिली चिठीचा आशय आणिला असेलच. राजश्री खंडेराव दादाजीस मदागनी को त्यापक्षी चिंता नाही सरकारचे ऐवजाच्या जाली गणोन या दाट गवर मुदती-भरत आल्या म्हणोन बोगत आ त्याचे हि काही लि। नी. मंगन ऐसें विस्तारे लिहिले त्यास जे वेळेस करार राजश्री भिकाजी मोरे पर यानी सीम जाला ते समयीं गावचा वगैरे एकदम फ- की माली मोन या पानी का इशा करावा ऐसा विचार करन च आपण घातली आहे. कीनामा कबूल केलें ऐसी गोष्ट जाली च आहे येत नाही त्यामरामा मामा ·खंड १२ वा. ? mine सर्व म॥र लेखनी कळविला पाहिजे.यानंतर दर्शनापेक्षा होते. भेट होय तो सुदिन आहे. राजश्री लक्ष्मणपंत लेले यांचा मार लि॥ रा। भांऊजी ॥ दादाजीस व आपल्यास यास मारनिलेस मी निघालियाचे पाठी- पत्र लि॥ आहे. याचे त्याजकडील मी हि मागें ज्वर जाला त्याजमुळे त्यास कोणाची त्यांस पत्र लिआहे. त्या सुंद्धां उत्तरे घेऊन फुकट घोड्याची सोबत लागतांच आपला पा. त्यांचे उत्तर आणवावें म्हणोन रा। निरोप देखील न घेतां गंगापुरास आले. भाऊंनी आपलियास लिहावयास सांगितले येथें आलियावर हि मला समजले नाही. आहे. शेवेसी श्रुत होय. दयावृद्धि करीत च आतां समजले. येथे येऊन हि बरे वाटत आहेत. तसी निरंतर करावी. हे विज्ञप्ति. नाही. असो. परंतु आपला तर निरोप घ्या- र, विनायकपंतास नमस्कार प्रकरावे. वयाचा होता ? अशाच्याने कामें जर होती तर नोकर पृथ्वीवर कोणीच न राहाते. श्री. राजश्री धोंडोबा नाईक रेघे यांस साडेचौशा- लेखांक ३१५. विशी तगादा केला. ते समयीं बोलले की, देतो. त्यास वायदा केला. त्याजवर फिरोन १७१४ मार्गशीर्ष. पैवस्ती मार्गशीर्ष वय ११ शके १७१४ बदलले की, रावजीचे पत्र कोठे आलें ? परिधावी संवत्सरें. त्याजवरून शिपाई बसविले. इतकियांत आपले पत्र आले की, सव्याज रुपये घ्यावे. श्रीमंत राजश्री रावजी स्वामीचे शेवेसीः- हे त्यांस दाखविले. तेव्हां प्रयत्नाने वाटेवर सेवक आबाजी भास्कर ठकार कता- येऊन आजचा च वायदा केला आहे. हे नेक सा० नमस्कार विज्ञापना. ल्याहावेया सो आज्ञे प्रों। सव्याज घेतो. परंतु पुढील जे आपले थोरले कामाविशीं माहदजी रा. रुपयाविशी तंटा पडेलसें दिसते. तगादा नवडे याचे कानावर घातले आहे की पाटिल सरस्त करीतच आहों. हे रुपये वसूल साडे- बावाकडून करून घेणे त्यास त्यांनी मान्य च्यारशें जालियावर दिंडोरकर देशमुखास केले आहेतेम्हणतात की त्यांची आमची भेट तगादा करितो; कळावें. धोत्रजोडे बेता जाली म्हणजे बंदोबस्त करून देऊं त्यास प्रों तयार करविले आहेत. पीतांबराचा आपण पंचमीस मुळखेडास यावे म्हणजे ते माग्या गांवास आमचे वोळखीचा गेला तिकडे येणार बेत केला आहे तर आपण आहे. एका दोहों दिवशीं आलियावर तो अगत्य यावें कार्य करावया जोगे आहेत हि उद्योग होईल. मध कोणी प्रमाणीकसा मी श्री कोल्हापुराहून आल्यापासून शरी- जासुद येऊ लागला म्हणजे जरूर रास समाधान नव्हते बायकोस व आम्हांस पाठवितों. राा मोरोपंत भाऊ दस- उभयतांस समाधान नव्हते. आताशी समा- रियास यावेसे केले होते, परंतु येथे धान वाटत आहे. चिरंजीव बाळास त्याचे ~-ऐकिले की, राा दादाजीस वस्त्रे सरदारीची मागें लाविले आहे. त्यांनी मान्य केलें आहे जाली. त्याजवरून दीपवाळी करून निघावें पंचमीचा करार केला आहे. आपण याव- ऐसें केले आहे. मी हि शेवेसीं समागमें याची चिटीत्यांचे नांवें यावी.मोघम द्यावीक येतो. आतां पुणियांत येण्यास भरंवसा एक आम्ही येतो. कळावें बहुत कई आपले पायाचा वाटतो. तेणेंकरून वारंवार ! रुपालोभ अ ·१८८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. hon आवंदा आडचण फार आहे. रुपयाची खाण्यांत करून सर्व मुव्ही मंडळी व मान- मात्र तजवीज़ करितो. मात्र अखेरपर्यंत कर वगैरे यांसी बोलाऊन राजश्री भवानी रु॥ १०० शंभर देतो. कळावें. हे विनंति. माळो व त्याची मंडळी बळवंतराव भवानी सुध्धां श्रीधर लक्ष्मण रामचंद्र माधव कृष्ण राव माधव अनंदराव वैद्य व नेमतराव काय. लेखांक ३१६. त शिंयाक डील व केशवराव व्येक देश होळकारा-कडील वकील व नाशिंगराव १७१७ चैत्र वद्य १२. अनंत नबावा-कडील बुन्हानशाचे चिरंजीव रणमस्तखान व दावेदार-खान टोके खुश-असामी दोन गुजर मंडळी व्याही जावई वरस्त बाशद. व भासे वगैरे मिळोन पाऊणश इसम यांसी ७ तहवर व जलादत दस्तगाहा सु॥ वस्त्रे शेला पागुटी योग्यायोग्य पाहन बगपा. खमस तीसैन मया व अलफ. राजश्री पूर ज्याहनाबाद येणेप्रे| दोन सनगं सर्वात त्रिंबकराव चिंतामण यांचे कर्ज तुम्हाकडे देऊन राजश्री परसोजी भोसले यासी शला येणे त्याचा फडशा वाजबीचे रीतीने करून पागुटें पैठणी अवासी दिल्हे व मुधोनी देत नाही म्हणोन हुजूर विदित जालें. भोसले यांसी कुंचडेंटोपडें झगा दिलाबाद त्याजवरून हे पत्र सादर केले असे तरी लीपोशास दिल्हा राजश्री सेनासाहेब में मारनिलेचे कर्जाचा फडशा वाजवी खता यांसी बसंती व: कच्या रंगाचे मेला. । करून देणे. पागुः दिल्हें नंतर अत्तरदान पानदान जाणिजे छ २५ रमजान. जादा काय गुलाब होऊन सेनासाहेब गुभे यांनी आप. लिहिणें ? ल्या कडून वर्सी कच्या रंगाचा पोशाल दिल्हा सर्वांस निरोप दिकहा मायावे सेवेसी श्रुत होय हे विज्ञापना. श्री राजा शाहु नर पति हर्ष निधान लेखन श्री. लेखांक . माधव राउ नारा- सीमा लखांक ३१८. यण प्रधान. १७१६मारमा प॥छ रमजान गार गनमा तिसेन मया व अलका पुणे. श्री. श्रीमंत महाराज गजनी गमा लेखांक ३१७. साहिवाले सेवा १७१६ फाल्गुन वद्य ६ विनंती सेवक आहामार छ ७ सवाल च माम महर-सन नमानी काम काग्मान दहा समान तिसैन मया व अलफ. भखाने मानि साहेबाचे रोवेसी पुरवणी ताछ ९ ता. २८ मा भामा रोजी सेना-धुरंधुर यांनी समारंभ दिवाण लगानीमामाली ·खंड १२ वा. १८९ - नवाब बंदगानअलीचें वर्तमान त॥छ २३ रविवारी नवाब साहा घटकास जागले माहे शाबान रोज सेनवारी तिसरे प्रहरास मसरनमुळक जागले. मग नवाब दोन प्रा- डाक रवाणा केली ते सेवेसी प्रविस्ट जाहली हरास पच-माहलांत बरामद जाहले. कलण असेल. छमजकुरी मिस्तर छोटे कीरीक- हज्याम व सेख उमरखां व मीरदेतारअली- पात्रीक फिरंगी वकील याचे येथे वर्तमान खां व मामुली इसम याचा सलाम जाहला. आले की बंदराकडे इंगरेज फिरंगी व फरासीस | गोस्टमात अवघेयासी जाहली. मग नवा- फिरंगी याची लडाई जाहली. इंगरेज फिरंगी | बाने हज्यामत घेतली. दोन प्राहर तिसरी. यांनी फरासीस फिरंगियाचे सात झाज पडव मधे बरखास जाहले. मग इकडे मसरन. करून आणले म्हणून वर्तमान आले. सबब मुळूक येक पाहर साहा घटकास बंगलेमधे त्यांनी खुसी केली. त्याजवरून नवाबांनी बरामद जाहले. मीर अमजरांदवला सम. इकरामत-दवला भाऊसिंगचा उपरि यास सेरजंग रघोत्तमराव रेणुराव व मामुली इसम हुकूम केला की नवे तोफा तकतावर च्यार याचा सलाम जाहला. मग मसरनमुळूक चडविल्या आहेत त्या तोफाचे अकरा बार रघोत्तमराव रेणराव रोसेनराय यासी गोस्ट- फिरंगियाचे खुसीचे करवणे. आणखी नवे मात जाहली. यांनी कागदपत्र दाखविले ते *तोफाचा पला पाहणे, म्हणून हुकूम केला. पाईले. मग मीर अगजरांदवला समसेरजंग मग भाऊसिंगचा उपरी व इकरामतदवला यासी गोस्टमात जाहली. मग मसरनमु- यांनी जाऊन नव तोफाचे अकरा बार ळूक अडीचा प्राहरास पालकीमधे स्वार खुसीचे केले. नवे तोफाचा ग्ला पाईला, ते होऊन चवकांतील आपली हवेलीमधे अर्ज जाहली. खिलबत्तीतील लहान च्यार | गेले तेथे बसले. मसरनमुळूक रघोत्तमराव तोफा तेरा जजाला तयार करावयास जी- रेणराव रोसेनराय यासी एकांत गोस्टमात नसीमधे पाठविले. ते तयार करून बाडन जाहली. कागदपत्र दाखविले ते पाईले पेठेस पाठवणे म्हणून हुकूम जाहला. सं- मग तीस इसम अरब याची मिसल पाईली. ध्याकाळी मसरनमुळूक बरामद जाहले. मग तेथून तीन प्राहरास निघाले ते आ- भाऊसिंगचा उपरी व इकरामतदवला मामु- पले हावेलीस दाखल जाहले. ते अर्ज ली इसम याचा सलाम जाहला. गोस्टमात जाहली. रे।। नरसिंगराव अमील मसेमुद. अवधे-यासि जाहली. इकरामतदवला याने टास गेला त्याची अर्ज जाहली. मग नवे तोफाचा पला पाहून आले ते सांगि- | नागपुरास भोसले यांजकडे नवाबाकडील तलें. येक प्राहरास बारखास जाहले. इकडे येक सुर्तुस्वार व रे॥ माधवराव वकील नवाब च्यार घटका रात्रीस पच-माहलांत भोसले याचा याजकडील येक सुर्तस्वार बरामदं जाहले. सैद उमरखां व मीरदेतार- चैसे दोष मुर्तुस्वार नवाबाकडील कागद- अलीखां व मामुली इसम याचा सलाम | पत्र व माधवराव वकील याजकडील पत्र जाहला. गोस्टमात अवघेयासी जाहली. घेऊन नागपुरास गेले त्याची अर्ज जाहली. रेजेपुरजेवाले व दोव आदळे याचं गायण येलजपुराहून इसमालखा याजकड़ील पत्र होतें तें ऐकत बसले. ते येक प्रहर पांच वेऊन जासूदजोडी आली ते अर्ज जाहली, घटकास बारखास जाहले. रात्रीस खैर आणखी नागपुराहून सला, ता. छ २४ माहे शाबान रोज घेऊन रे।। म .

·१९० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. in- याजकडे आला त्याची अर्ज जाहली. मुक्क व रोसेनराय व मामुली रात्रीस येक घटकास मसरनमुलूक बंगले. इसम याचा सलाम जाहला. गोस्टमात मधे बरामद जाहले. मीर अलम व मुस्त रोशेनराय व मुनीरनमुळूक यासी जाहली. कीमजंग व रवोत्तमराव व मामुली इसम यांनी पत्र दाखविलें तें पाहिलें. येक प्राहाल याचा सलाम जाहला. मग एकलतदवला बरखास जाहले. रात्रीस नवाबाचे दरवार- धाकले खममहंन एक त्याची मुलाजमात ची खेरसला. ता छ २६ माहे शाबान रोज जाहली. नजर गुजरली. मग मसरनमुळूक मंगळवारी. नवाब माहा बटकास जागले. मीर-आलम व मुस्तकीमजंग रवोत्तमराव मग मसरनमुलक जागले. मग मसरनमुलक व एकलतदवला यासी एकांत गोष्टमात सात घटकास जाऊन नानकराम याचे जाहली. मग एकलतदवला याने खममेचे हवेलीमधे बसले. तेथे रघोनमराव व मुनीर. पत्र दाखविले ते पाहिले. व मग मीर अलम नमुन्नूक व मामुली इसम यास बोलाऊन याने चिनापटणचे कागदपत्र दाखविले ते घेतले. याचा सलाम जाहला. गोस्टमात पाहिले. मग रघोत्तमराव याने पुणेचे डा. अवधेयासि जाहली. मग नवाव जनाने- केचे पत्र आले होते ते दाखविले ते याचे बंदोबस्तीने मसरनमुळूक याने चय. पाहिले. मग धारूराकडील डाक आली ते कांतील हवेलीमधे आले तेथे बसले. नान गुजरली ते पाहिले. येक प्राहरास बरखास कंचन्याचा होता. गुलाल पाहिला. मग जाहले. रात्रीस नवाबाचे दरबारची खैर-तेथन नवाब दोन प्राहरास निघाले ते सला. ता छ २५ माहे शाबान रोज सोम. जनानेयाचे बंदोबस्तीने आपले हवेली वारी नवाब साहा घटकास जागले. मग दाखल जाहले. मग मसरनमुन्द्रक व तमाम मसरनमुलक जागले. व मग मसरनमळक अमीर उमराव दिवानपानमधे येऊन वाले. येक प्राहरास बंगलेमधे बरामद जाहले. तेथें मसरनमुन्दुक बोनमराव व मी. मीर आलम व मुस्तकीमजंग रवोत्तमराव जतदवला यासी गोस्टमात जाहली. गुलाल रेणराव व मामुली ईसम याचा सलाम पाहिला. मग मसरनमुटूक दोन प्राइम जाहला. मग मसरनमुन्टक मीर आलम घटिकास निघाले ते आपले वेलीग: मुस्तकीमजंग बोत्तमराव यासी येकांत खल जाटले ते अर्ज जाहली. रमन गोस्टमात जाहली. यांनी कागदपत्र दाख. संध्याकाळी मसरनगुठक बंगलग काम बिले ते पाहिले. मग येलजपुराइन इसमा-मद जाहले. सोनमराव गसेन राय यमा लखां याचे पत्र आले होते ते गुजरले ली रसम याचा मला जाला .. पाहिले. मग चवथे-यामी गोस्टमात जा. नगलक बोनमराव गसजाय माती हली. तीन माहास बरखा जाहले. ते मान जाली. यांनी कागदपत्र दान अर्ज जाहली. नवाबाचे दरबारची देर त पालिका गम बागम आ. सला. चिनालटणाहन मिर समीन ग नयादगार... साहेब फिरंगी व आणली येक फीगी बरामद जाल. मा. सी दो फिरंगी आहे. त्याची आज अलीना मापली कामयाम जाहली. गंध्याकाळी मसरनमुन्दर बंगले. जागा आम मधे बरामद जालें. मनीरन कराल. मागमा ·खंड १२ वो. लेखांक २. रात्रीस खैरसला. ता छ २७ माहे शावान टेविले. स्वोत्तमराव काटकर वगैरे तीन रोज बुधवारी नवाब साहा घटकास जागले. इसम यास दीडसेहे स्वारानिसी चाकर मग मसरनमुन्द्धक जागले. मग नवाब येक ठेविले. आरव पन्नास पुण्याकडून आले पाहर तिसरीमधे खावागामधे बरामद जाहले. त्यास चाकर ठेविले. आणखी आले ते मसरनमुलूक मीर एकजतदवला व मामुली लोक ठेवितात. कळावें. धारुराकडे काही इसम यास बोलावून घेतले. याचा सलाम जीयेत पाठविणार म्हणून बोलतात. जाहला. मग नवाबासी मसरनमुलक यासी कळावे. जाहलें वर्तमान सेवेसी लिहिले गोस्टमात जाहली. येक प्राहर साहा घटकास आहे. आणखी में होई ते सेवेसी लिहीण. बरखास जाहले. नासरमुळूक याचा नातू कळावें. सेवेसी सर्त होय हे विज्ञापना. लहान मूल निवरतल्याची अर्ज जाहली. मग मसरनमुन्टक बंगलेमधे बसले. रयोत्तम- राव रेणूराव रोसेनराय यास बोलावून श्रीपांडुरंग. घेतले. याचा सलाम जाहला. गोस्टमात लेखांक ३१९. यासी जाहली. यांनी कागदपत्र दाखविले १७२० फाल्गुन शुद्ध १. ते पाहिले. तीन प्राहरास बरखास जाहले. गोदड-आवडाबादेहून येक तोफ आली ते प|| छ २५ शाबान सहर सन तिसा जीनसीमधे दाखल जाहली ते अर्ज जाहली. तिसैन मया व अलफ संध्याकाळी मसरनमुटक बरामद जाहले. श्रीमंत राजश्री रावसाहेव साहेबाचे मुनीरनमुळूक व अज्यावणमुटूक व मामुली- सेवेसी. याचा सलाम जाहला. गोस्टमात अवघेयासि आज्ञाधारक तुकाजी लकोबा व बाला जाहली. दिल्लीचे पत्र अकवारीचें आलें सावत रूतानेक दंडवत विज्ञापना त। छ होते ते पाहिले. मग मुसारईमु फिरंगियास माहे रमजानपावेतों साहेबाचे रुपाव- खमम तालुका दिल्हे. साहा घटकास वर-लोकनेकरून मु।। नागपूर येथे सेवकाचा खास जाहले. मग नवाव च्यार घटकास वर्तमान येथास्थीत असो. यानंतर राजश्री पच-माहलांत वरामद जाहले. शाहगरित- सईना साहेब सुभा याजकडील वर्तमान पेशा याचा सलाम जाहला. शैध अदळे छ ? रोजी पावेतो साहेबाचे सेवेसी लि- । याचें गायेण ऐकत बसले. ते येक प्राहर हिला च आहे. यानंतर छ ५ रोजी नाग. तिसरीमधेबरखास जाहले. रात्रीस खैरसला. पूरापासून चवा कोसावर कापसी म्हणून ता छ २८ माहे शाबान रोज गुरुवारी गांव आहे तेथे भान देवपूजा करून भोजेन नवाब साहा घटकास जागले. मग मसरन- करून बाडालगत च विचोवा होता तेथें मुटूक जागले. नवावाचे दरबारची खैर- आपण व कृष्णराव माधर श्रीधर लक्षुमन सला. मसरनमुळूक याचे दरवारास जाव ऐसें बोलले प्रहर दिवस होता आपल्या- जाहला. दरवारची खैरसला. महमदहुसेन कडील अप्पाजी रघुनाथ आले-यावर ४. अलीखां भोपाळवाला आला होता. जमा- त्यासी दोन घटका बोलून त्यास रवान- दार यास पन्नास स्वारानिसी चाकर ठविले. कीचे विडे दिले व बरोबर स्वार देववा. येक मोगल यास पंचवीस स्वारानिसी चाकर विसी नेमणूक जाली. नंतर च्यार घटका ·१९२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. vaanind मोर दिवस राहता सईनासाहेबसुभा व पर- रात्रीस कारभारी आले-पावर आपण व सोजी भोसले याचे कुटुंब नागपूरास रवान कारभारी बमुन येक प्रहर बोलने जालें. केले. यावर आपण व कारभारी वमून नंतर भवानी कादो याच्या जावयास वेमार साहा घटका बोलणे जाले. नंतर च्यार च वारखा होता म्हणून निरोप घेऊन पावने घटका रात्रीस दरबार बरकास जाला. कार- दो पाहारा रात्रीस कुच करून नागपुरास भारी डेयास गेले. छ ६ रोजी कुच जाले गेले. आपण व कारभारी यमन दोन आपण स्नान देवपूजा करून भोजन करून घटका सलवत जालें. दो पाहारा रात्री दीड प्रहर दिवस येतां कुच जालें. आठा ( खजिन्याचे उंट च्यार ) दरबार बरकार कोसावर माथनी मोहोन म्हणून गांव आहे. जाला. छ ८ रोजी मुकाम व होता. प्रथ. प्रगाना नजरधन, प्रांत रामटेक. साहेंकाळी काली मान देवपूजा करण मार दिवस मुकामास आले. गांव गुज्यावा गुजर याज- येता कलकत्त्याचा फिरंगी करमाराहिम कडे आहे. पुन्याकडून डाकची पत्रे आली साहेब याजकडोन मुजरद जाडी पत्र पंग होती. मग च्यार घटका रात्रीस कारभारी आले-यावर आपण व कारभारी दमन ती बोलावून आपण व उभयेता कारभारी पत्रे वाचून पाहिली. नंतर नयार घटना बसून डाकची पत्रे वाचून पाहिली. नंतर खलबत जालें. दीड महर दिवस येता दर- साहा घटका खलवत जालें. सवा पाहार बार वरकास जाला दो पाहाग रात्रीस नागपुराहून भवानी कालू मागे करून थारी तयार करून, आपण : राहिले होते ते आले. नंतर दोन घटका सईना-धुरंधर व परसोजी भोसले को बोलून सवा दो पाहारा रात्रीस दरबार वर. मानकरी व उभयता कारभारी से जाउन कास जाला. छ ७ रोजी मु॥ जाला. सवदागाचे उंट गुमारी १२७ आले हो गुज्यावा गुजर यांनी मेजमानी केली. सेना- ते खरेदी केले. त्याने नजर दाता साहेब व सईना-धुरंधर व परसोजी भो- केल्या. नंतर सेना-पुरंधर माजवाद सले वगैरे दोनसे लोक जेवले. व उंट व नाच्या क्षेच्या दरामारी | LE घोड्यास दाना दिला. च्यार घटका त्या वानाची परीक्षा पाहिली. दारावर दिवस येतां भान देवपूजा करून, प्रहार सोडले. दोन वान व यशा कामावर दिवस येतां आपण व भवानी काटो व नंतर दोन घटका बोलग सामा! उभयता कारभारी बसुन विल बालान्ट दिवम गाता चारी याग आली. या सुभेदार व रघुनाथ गोय-बाटगे यांस पर निका केली. दोन पदमागम लेहन सांडणीस्वार रवाना केले. दो पाग उठले. नंतर पोरे वानमा दरवार बरकास जाला. नंतर भोजेन करसन रोयागलं. निद्रा केली. सकाली निजून उठलं. मारमा-यास आपण नंतर कचेरीच्या देण्यात वचन मेग मुभाष भामारीमानंदम या सिलेदार याचा घोडा हा बार वहन मायामानात व नागला होता तो आणून सरकारात पागम वमन लाविला. च्यार पटका राम भवानी मावर होतो पुमा ! फाळोवा येऊन बोलत बसले. सागपात यास मानलीनी में MAN . MAN ·खंड १२ वा. १९३ .. J . व महमुदी येक व किनखाबाचे ठान अर्ध तलो. सवा दो पाहारा घोड्यावर स्वार येन साडेतीन सनगें दिल्हियावर च्यार होऊन साहकाली मुकामास आले. नंतर घटका बोलून, पावणे दो पाहारा रात्रीस श्नान करून भिकाजी गोपाळ व उभयेता दरबार वारकास जाला. छ ९ रोजी श्नान कारभारियास फराळास पाठविले. नंतर देवपूजा करूण, प्रहर दिवस येतां भोजेण आपण फराळ करून निद्रा केली. छ ११ करून, दीड प्रहर दिवस येतां कुच केले. रोजी कुच करून सात कोसावर चांदगढी पुढे येका कोसावर येऊन जगननाथाचे तेथे मुकाम नेमला होता. व भिकाजी यत्रेस लोक जातात, त्याचे घरचे कोण्ही गोपाळ याची रवानकी वराडांत होत होती. घालवावयास आले होते, त्यास निरोप विडे देण्हार होते. परंतु वय-धुरुत होता. दिल्हा. मग आपण व सेना-धुरंधर यैसे भोजण करूण कुच केलें. तो साहा घटका येका अंबारीत वमून चालले तो पुन्या-दिवस राहता मुकामास आले. वाडास कडुन डाकची पत्रे आली. नंतर ती पत्रं येतां च मातक्यान स्वारी तयार करूण वाचीत मुकामापावेतो आले. दाहा कोस आपण व सईनाधुरंधर व तातोश्री यैसे कसबा भंडारे होते. मुकाम जाला. तेथे एका कोसावर शिवनगांवचा तलाव चांगला 'गटी आहे. कमावीसदाराने मेजमानी केली. मोठा आहे तो पाहावयास गेले नंतर च्यार घटका रात्रीस कारभारी बोलावून पाहून साकाली वारी वाडास आली. ती पत्रे वाचली. तों गांववाले येऊन वो च्यार घटका रात्रपरियंत दरबार जाला. भाट सांगितला की, आम्हास वाघाने पाचा घटका रात्रीस कारभारी आले-यावर बहुत उपद्रव केला आहे, मानसे मारितो. भिकाजी गोपाळ यास बोलावून येक प्रहर- यांनी हि बातमीवर जासूद पाठविले. मग परयंत वराडप्रांतीचा हिशेव पाहिला. नंतर आपण व कारभारी बसून येथुन आठा तेथून साहा कोसावर कवडु पाटील याचा कोसावर मोजलाखी म्हणून गांव आहे. वाद आहे तेथे मुकाम नेमला. दो पाहारा प्रांत चांदगढीचा मुकाम नेमिला मग प्रहर रावीस दरबार बारकास जाला. छ १२ रात्रीस दरबार जाला.छ १० रोजी प्रेथकाली रोजी स्नान देवपूजा करूण श्वारी तयार च आपण व उभयता कारभारी व वाला- करुन मातक्यान सिवनगांवचा तलाव जीपंत काळेकर यैसे वसून च्यार घटका पाहून साहा घटका दिवस येता स्वारी दिवस येईतोंपरियंत बोलने जालें, यावर वाडास आली. नंतर पावणे दोन पाहारा श्नान देवपूजा करूण बेसले. लशेकरचे स्नान करूण, भोजन करूण, बैसले, तों कुच जालें. आन आपण व सईना-धुरंधर पुन्याकडील डाकची पत्रे व विठ्ठल बल्लाळ व उभयता कारभारी यैसे वैसले. वाघाच्या सुभेदार याजकडील पत्र आली ती वाचली बातमीवर बड़े राजे व सिवा वाला हाजारी नाहीत तसीं च ठविली. मग मातोश्रीकडे मेले होते. ते दो पाहारा बातमी आली जाऊन, येक घटका बोलून, भिकाजी गो- की वाघ कोठे नजरेस येत नाही. मग पाळ यास व दारकोजी गायकवाड यास पाहारा आपण व कारभारी मिळोन विडे सईना-धुरंधर यांनी दिले. दो पाहारा किल्ला. पाहावयास गेले. जागजागी पडक कुच केलें. भिकाजी गोपाळबराबर च आहे. त्याची डागडुची करावयास सांगि- होता. पाच घटका। दो ·१९४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. दाखल जालें. प्रांत प्रतावगड. साहेकाली हैं च बोलने दीड प्रहर दिवस येई तोपर- कारभारी बोलावन, आपण व कारभारी यंत होत होते. मग भान देवपूजा करुण. यैसे बसून, दो पाहारां पुन्याकडोन डाकची भोजेन करूण, निद्रा केली. साकाली पत्रे आली होती ती वाचून पाहिली नंतर निजून उठले. नंतर आपण व सईनाधुरंधर भिकाजी गोपाळ यास बोलावून वराड- येमे बसून भवानी दाद यास बोलाऊन प्रांतीचा हिशेव पाच घटका पाहून, छ १३ सांगितले, तुम्ही आपली जोडी जगननाथाम रोजी विडे देववावयाचे ठरले. मग आपण रवाना करावी, कारण की पुढे जाऊन मा. कारभारी व सईनाधुरंधर यैसे बसून दोन जाम करावा. याजप्रमाणे बोलून, कृष्णगड घटका बोलने जालें. नंतर तेथून साहा माधव यास बोलाऊन, पत्रे लेहन मारनिले. कोसावर देरगांव आहे, प्रांत प्रत्तावगड, याची जोडी रवाणा केली व पुन्याकडे तेथे मुकाम नेमला. च्यार घटका रात्रीस | दारकोजी कोरका रवाना केला आहे. पत्रे दरवार वरकास जाला. छ १३ रोजी प्रथ-व जासूदजोडी रवाणा केली. नंतर सा काली कारभारी बोलावून, आपण व कार- घटका रात्रीस दरवार बरकास जाला. भारी वसून, भिकाजी गोपाळ यास विडे छ १५ रोजी च्यार घटका राव राहतां म. दिल्हें व दारकोजी गायकवाड यांस विडे ईना-साहब-सुभा यास ज्वर आला. दर. देऊन खंडोपंत आणंदराव वैद्य याचा वार जाला नाही. छ १६ रोजी ज्वर होता. कारण याजबराबर पुन्याकडे रवाना केला. दो पाहाग पुन्याकटोन डाकची पत्रे आरी. नंतर दो पाहारा भान देवपूजा करून भो- कारभारी बोलाऊन बाडांत च पत्रे वाचा जेन करून कृच जालें. साहा षटका दिवस पाहिली. सईनाधुरंधर यांनी आपल्या राहता मुकामास आले-यावर वाडांत च होते. तोफा साहा व येत्रा पुढे चींचगहास ला. दोन घटका रात्रीस कारभारी बोलाऊन, विली. मग दरवार जाला नाही. प्रार भवानी दादू हि होता, मारनिले याचें च गवीस सईनासाहेब यांनी फसल पला. बोलणे दीड प्रहरपरियंत होत होते. पावणे छ १७ रोजी च्यार घटका दिवम गाता दो पाहारा रात्रीस दरबार बरकास जाला. बालापुराष्ट्रन सलाबतखान याजकडान का छ १४ रोजी प्राथकाली च पुन्याकडोन उनीस्वार पत्रे घेऊन आला. मग मी डाकची पत्रे आली. नंतर कारभारी बोला- वोलाऊन पडे दाचून पाहिली. पत्री - ऊन, आपण व सईना धुरंधर व उभयता माण की पेंटारियांनी बात अपदय मेला कारभारी बोलाऊन, पत्र वाचून दाखविली. आहे. मग दोन घटका बोलन जारभारी नंतर बाहेर आलेयावर आपण व बाळाजी- आपले डेन्यास आले. प्रा. गनीम माना पंत कालेकर व व्यंकोजी भोसले नि॥ साहेब यांनी आंगावर++++ पालखाना येसे बसून, प्रतापगडचा कमाची-छ १८ गजी दोन घटका दिवस सदार यास बोलायन रागे भरले की, रानांत कारभारी बोलाऊन, आपण उमर झाही फार आहे, तुट्याने लावनी प्रगा- कारभाग वमन, 'न्याची होत नाही त्यास बालाजीपंत काले-कलोग जातीप फर यास सांगितले की मारनिले गाया पत्राची उगो लगन मदान माडा पाहन कमावीम दुसन्यास यावी. बालाजी मोम या air ·खंड १२ वा. १९५ पत्रे लेहून, दोघ हुजरे व जासूद जोडी छ २० रोजी दीड प्रहर दिवस येतां कूच वाणा केली. दीडप्रहर दिवस येतां दर- जालें. बराबर बाबा उपाध्ये व श्रीमन बार बरकास जाला. भोजेण करूण निद्रा शास्त्री व नारायन बावा चवफुले वगैरे केली. च्यार घटका दिवस राहतां कार- शावकारमंडली येकोबां नाईक पिदडी व भारी बोलाऊन, आपण व सईनाधुरंधर व मुन्हार नाईक गडकरी व गंगाजी नाईक उभयेता कारभारी व पांडुरंग गनएश व गडकरी व दरगदार बलवंतराव भवानी व येकोजी भोसले येसे बसून भवानी दादू चिटणिसाकडील शामराव चीटणीस व याचे कटकचे काग(द ) वगैरे ताकीदी फडनिसाकडील कारकूण व खासगीकडील च्यार घटका दिवसापासोन प्रहर रात्रपर- सितारामपंत व मुनसीकडील कारकूण यंत कागद लेहून दिल्हें. नंतर दरबार याजप्रमाणे बंदोबस्त करूण दिल्हा. व बरकास जाला. छ १९ रोजी च्यार घटका बराबर पतक रघुनाथराव मुढे व पाटोळे दोघे दिवस आल्यानंतर श्नान करून कारभारी मिलोन स्वार पाचसे व चवकी पाहायास हि होते. ब्राह्मणास दक्षना रु. वीस व येक कुंपणी गारद्याची दिल्ही वगैरे सईनाधु- येक गाई दिल्ही. व आनखी दोष ब्राह्मण रंधर याच्याघरपागा वगैरे लोक मिळोन दोन होते त्यास पांच पांच रुपये दक्षना दिल्ही. हजार व हाती पंधरा व बानाच्या कैच्याचे नंतर दीड प्रहर दिवस आल्यानंतर आपण उट पंधरा व येत्राबराबर पाच हजार आहे. व उभयता कारभारी व पांडुरंग गनएस दीड प्रहर दिवस आल्यावर कुच जालें. यैसे बसून न्यापालचा राजा देरसिंग कासी- सईनासाहेब गोटाबाहेर घालवून डेन्यास पलीकडे च्यारसे कोस आहे त्यास पत्रे आले. यावर भवानी दादू यास बोलावून लेहून टेकचंद मिरधा याची जोडी रवाना वस्त्र शेला पागुडे पेठणी व मलमलीचा केली. व हैद्राबादेस नबाबास पत्रे लेहून झगा व पायजमा येकूण साडेतीन सनगे थईली करून साडनीस्वाराची जोडी रवाणा दिल्ही व घोडी येक दिल्ही. नंतर सदासिव केली. नंतर कलकत्याच्या फिरंगियास पत्रे राजाराम यास सेला पागुटें पेठणी दिल्हें, व लेहून जासूदजोडी रवाणा केली. यावर घोडी येक दिल्ही, व हाती येक कटकांत सवा दो पाहारा भोजेन करूण निद्रा केली. देवविला, आन त्याचे काम त्यास सांगि- तो दोन घटका दिवस राहतां श्वारी तयार तलें, नंतर विडे देऊन विद्यागिरी केली. करूण, कारभारीसुधां गावाबाहेर कल- यावर यात्रेत त्याना घालून देरगावर आले. कीची झाडी फार आहे तेथे जाऊन, साल- च्यार घटका दिवस होता. तेथे नदी आहे. करता बास तोडविले. नंतर नदीत दोन आपण व कारभारी बसून तेथून माघारी. घटका बसून घटका रात्रीस स्वारी डेयास च्यार कोस कवडू पाटील याचा बाद आहे आली. यावर कारभारी बोलाऊन बाडांत तेथील मुकाम नेमून दरबार बरकास जाला. च मातोश्री व आपण व सईनाधुरंधर व छ २१ रोजी प्राथकाली भान देवपूजा उभयता कारभारी यैसे बसून मातोश्री व करूण भोजेन जाले. सवा प्रहर दिवस सईनाधुरंधर याचा मुकाम, नवा कोसावर येतां नागपूराकडोन डाकची पत्रे आली. चापगडचा मुकाम, नेमला. नंतर च्यार यावर कारभारी बोलाऊन पत्रे वाचून पा घटका रात्रीस दरबार बरकास जाला. हिली. दीड प्रह ·मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने, प्रहर दिवस राहतां मुकाममजकरी दाखल दिवस येतां कुच जालें. आन आपण जाले. यावर दोन घटका डेन्यास वसून, चांदगढीचा किला पहावयास गेले. कारभारी बोलावून, आपण व परसोजी किलेदारांनी हि बैठक केली होती. तेथे भोसले व उभयता कारभारी वगैरे मान- दोन घटका बसून विडे घेऊन कुच केले. करी येसे तबवावर जाऊन, तोफा दोन च्यार घटका दिवस राहतां मुकाम मजकुरी बोलाऊन, तळ्यांत गोळे दाहा टाकले. दाखल जाले. नंतर तेथे नदीत आपण व नंतर सोहेंकाली श्वारी डेन्यास आली. कारभारी बसून च्यार घटका दिवसापासोन यावर आपण व उभयता कारभारी व पर- च्यार घटका रात्रपरयंत गवई याचें गायेन सोजी भोसले यैसे बसून, दोन घटका जालें. नंतर आपण व कारभारी बसून बोलून, मुकामाचा गाव पांच कोस चांद- तेथून आठा कोसावर क॥ देवनीचा मुकाम गढी नेमून, दरबार बरकास जाला. छ २२ नेमून डेन्यास आले. दरवार बरकास च्यार घटका दिवस आल्यानंतर श्नान देव-जाला. छ २४ रोजी गावची रयेत फिर- पूजा करूण, भोजेन करूण, पावने दो याद आली होती. त्याजवन्होन मर्जी दिक पाहारा कुच जालें. तो साहा घटका दि- होती. प्रहर दिवस आल्यानंतर श्नान देव- वस राहतां मुकाममजकूरी दाखल जाले. पूजा करूण, भोजेन करून, दीड प्रहर दिवस नंतर दोन घटका डेन्यास बसून, श्वारी येतां कुच जालें,तो तीन घटका दिवस राहता तयार करूण, आपण व उभयेता कारभारी मु॥ मजकुरी दाखल जाले. बालाजीपंत वगैरे मानकरी यैसे तेथून येका कोसावर काळेकर याजकडे कमावीस आहे त्याने सिवनगांवचा तलाव आहे तेथे गेले. नंतर डेरे किल्यांत दिल्हे. मग मारनिले याजवर तेथे जाऊन दोन घटका तलाव पाहून रागे भरले की, आवघे लशेकर व घोडी दोन घटका रात्रीस श्वारी डेन्यास आली. बाहेर राहिली आन आम्ही किल्यांत यावर आपण व उभयता कारभारी व राहिलो. म्हणोन च्यार घटका रागे भरोन, पांडुरंग गनएश व बापू हाळया व बाळाजी- कारभारी बोलावून, आपण व उभयेता पंत काळेकर यांच्या मारफतीने कमा- कारभारी बसून, येक प्रहर बोलने जाले. वीसदार आहेत त्यांस प्रगादार कोण्ही भेटा- नंतर दरबार वरकास जाला. छ २५ रोजी वयास आले नाहीत, याजकरीतां मनिले प्रथकाली कारभारी बोलाऊन मातोश्रीस याजवर बहुत रागे भरले होते. मग आपण व व सईनाधुरंधर यांस पत्रे लेहून डाक रवाणा कारभारी बसून तेथून साहा कोसावर केली. नंतर दीड प्रहर दिवस येता नान कसबा पालुदरे याजपलीकडे दो कोसावर देवपूजा करून सिवा बाला हाजारी यारस तई म्हणून गांव आहे तेथे मुकाम नेमून सांगितले की, तुम्हीं शेहराबाहेर जाऊन दरवार वरकास जाला. छ २३ रोजी जागा पाहन यावें, बाहरे च जाऊन राहूं. प्रथकाली आपण व परसोजी भोसले यैसे मग भोजन करूण कचेरीस बसले वसन, कारभारी बोलावून, वकरदसिंग मारनिले जागा पाहून आले. यावर त्यास सिकाकूर राजदरबारी यास पढे लेंहून सांगितले की डेरे बाहेर थावेत, मग कार. साडनीस्वार रवाणा केला. नंतर श्रान भारी बोलाऊन, आपण व उभयेता कार- देवपूजा करूण, भोजन करुन, दीह प्रहर भारी व पांडुरंग गनएश यैसे नदीत जाऊन, ·खंड १२ वा. १९७ 1 डोगयावर वसुन प्रहर दिवसापासून दोन भोसले वगैरे माणकरी दाहा वीस येकी- घटका रात्रपरयंत खेलत होते मग श्वारी कडे व लिज्यावा गुजर व रुग्णानी मोहीता गोटास आली. छ २६ रोजी च्यार घटका वगैरे लोक येशीकटे होऊन, दारूचे तोटे दिवस येतां पुन्याकटोन डाकःची पत्रे आली. वाटून घेऊन, साहा चटका खेळत होते. नंतर कारभारी बोलाऊन, आरण व उभ मग प्रहर रात्रीस वारी डे-यास आली. येता कारभारी बसून, पत्रं वाचून पाहिली. छ २८ रोजी प्रथकाली कारभारी बोलावून, नंतर च्यार घटका खलबत जालें. साहा विठ्ठल बल्लाळ सुभेदार याजकडोन डाकची घटका दिवस आल्यानंतर भान देवपूजा पत्रे आली होती ती वाचून पाहिली. पत्रीं करूण, सिवरात्र होती, दो पाहाग श्वारी ' वर्तमाण की, राा वगाजीपंत भातवेटीचे तयार करूण, आवघ्या देवाची दरशेन चवण्या- गडावर होते ते सुटुन खाली येसावा घेऊन, साहेकाली वारी डेन्यास आली. पानतठाणे याजपासीं आला आहे, व तेथील नंतर भान करूण, फराल करूण, निद्रा कमावीमदार आहे त्याच्या याच्या भेटी केली. छ २७ रोजी प्रथकाली वालापूग- जाल्या. म्हणोन पर्ने आली. साहेवास हून सलाबतखान याची पत्रे आली. मग कटावे. प्रहर दिवस येतां गमराव गुजर कारभारी बोलावून पत्रे वाचून पाहिली. याजकडे भिवपुर आहे तेथे ते गेले आहेत. व तेथे नदीया गांव आहे, नदीत मांडव : त्यांनी परसोजी भोसले--यास मेजमानी घातला आहे, तेथे च सईपाक करविला केली म्हणोन मारनिले लोक सुमारी से होता. प्रहर दिवस येता नदीत जाऊन, दीडसें घऊन भोजन करावयास गेले. तेथे भान देवपूजा करुण, ज्वर येत होता त्याचे जाऊन भोजेन करुण यास वख परसोजी दान केले. तांबडा बैल येक ब्राह्मणाम भोसले व गुज्यावा गुजर व कुष्णाजी दिल्हा. त्यास पांच सो दक्षना दिल्ही. मोहिता यास सेला पागोटी दिल्ही. प्रहर व येका ब्राह्मणास तावा व य-दिवस येतां नदीत जाऊन भान भोजन कास पवल व येकास खारवा व मसुरु करूण निद्रा केली. साहा घटका दिवस दिल्हा. पांच ब्राह्मणास पांच सो दक्षना | राहता नदीत तोफा बोलाऊन, कार- । दिल्ही. नंतर पावने दो पाहारा म्हमद भारी व आपण बसून, पुढें पासोडीचे नि- आली व म्हमद मोहोशेम वराडचा क- शान लाऊन, साहेंकाल परंयंत गोळ्या मावीसदार या दोघास रवाणा केले. कारण | मारीत होते व कांहीं वराडपाड्या व पांसर- की कलकत्याच्या फिरंगी याजकडील व. पाड्या बोलाऊन मालोमामलतीचा कार- कील रतनपूरास येऊन दाखल जाला. याज- भार हि जाला. नंतर साहेकाली श्वारी करितां या दोघांस पुढे रवाणा केले. मग डेन्यास आली व परसोजी भोसले भिव- सवा दो पाहारा भोजेन करूण निद्रा केली. पुरास गेले होते ते हि आले. मग आपण व साहा घटका दिवस राहता कारभारी बो- कारभारी बसून च्यार घटकारावपरयंत . लाऊन, आपण व कारभारी वगैरे माण- बोलने जालें. नंतर दरबार बरकास जाला. करी यैसे नदीत डोगयावर बसून, दारूचे छ २९ रोजी. तोटे खेळत होते. मग दो घटका रात्रीस बाहेर येऊन नदीत बैसले. नंतर परसोजी .

·१९८. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. मयाव अलफ. श्री. सांगून पाठविलें की वाघोलीच्या रानात लेखांक ३२०. वाघीण आहे तेथून निघाले उभयता श्री १७१९ फाल्गुन वद्य १२. व ठकूबाई व त्यांची सून व कन्या बन्या- पो छ ७ सवाल सु॥ समान तिसैन बाई व आपण वाघरा लाविल्या होत्या तेथे येऊन आत हत्ती व सांडणी घालून साहेबाचे सेवेसी आज्ञाधारक मल्हारजी वाघीण भडकाविली वाघरांत जाऊन वरदे कृतानेक विज्ञापना ऐसीजे येथील पडली पडतांच वरते वासे टाकून बळकट क्षेम ताा छ २५ माहे रमजान प्रों मु॥ पच्ची केली जीत धरून गोटास आणिली लष्कर जागा शिंदी प्रगणे पळसगाव साहे. उभयता कारभारी व भवानी माळो व आ- बाचे रुपावलोकने करून आज्ञा-धारकाचे नंदराव वैद्य होते यांसी दाखविली नंतर .... वर्तमान यथास्थित असे यानंतर ताा छ पुण्याची डाक आली ते वाचून पाहिली १९ रमजानी साहेबाचे सेवेसी विज्ञापना ता। छ २४ रोजी हैदरावादे-कडून नबाबा- लिहिलीच आहे त्यानंतर ताा छ २० कडील सांडनी-स्वार यांची जोडी पर्ने रोजी सप्तमीस चंद्रपुराहून कुच करून घेऊन आली ती उभयतां कारभारी व मजल दर मजलीने वद्य. १३ बुधवारी आपण बसून वाचिली यांनी आपली पत्रे नागपुरास जावे त्यास राजश्री सेनाधुरंधर व रामचंद्र दादो यांच्या पुत्राची पत्रे यांनी प्राां चंद्रपूर येथील बंदोवस्त करून आपल्या सांडनीस्वार याजसमागमें मशार- वय १० सोमवारी हिंगणघाटास मागा- निलेकडे रवाना केली आळसपुरास पाठ हून येऊन दाखल व्हावे येणें न जालें विलीं राजश्री गुंडो शंकर नागपुराहून एऊन म्हणोन मु!!-मारी मुकाम केला आहे वर-भेटला एक मोहर नजर केली दुसरे दि- कड कारखाने आले आहेत मागाहून सडे वशीं वाथ एक मारला साहेबाचे सेवेसी एणार त्यांची मार्गप्रतिक्षा करीत आहेत श्रुत होय हे विज्ञापना. नेमल्या मुकामा प्रों जाणे झाले नाही उपरांतीक ठरेल त्या प्रों सेवेसी विज्ञापना श्रीपांडुरंग. लिहितों ताा छ २२ रोजी राजश्री दवलत- लेखांक ३२१. राव शिंदे याजकडून पत्रे आली ती त्यांचा १७२० आषाढ वद्य १२. वकील नेमतराव कायत याने आणून गुज प। छ २४ शवाल रली ती उभयता कारभारी व आपण सहर सन तिसा तिसैन मया व अलफ. बसून वाचली नंतर हिंगणघाटच्या मुका. श्रीमंत राजश्री रावसाहेव सहिबाचे मास आले तेव्हां वाघाची बातनी आली सेवेसी. शिवसिंग हजारी भगवंतराव सालतकर आज्ञाधारक तुकोजी लकोबा व बाळ रुष्णाजी मुगुटराव व चुरानशाचे चिरंजीव सावत सतानेक दंडवत विज्ञापना तो छ २९ ऐसे पुढे पाठविले की तुम्ही जाऊन वा- मोहरम पावेतो साहेबाचे रुपावलोकन के घाची बातनी मनास आणून वाघरा-रून मु।। नागपूर येथे शेवकाचा वर्तमाण लाऊन आम्हांस सांगून पाठवावें त्या- यथास्थीत असे. यानंतर राजश्री सेनासाहेब नंतर त्यांनी जाऊन बंदोबस्त करून सुभा याजकडील वतमान छ राजा ·खंड १२ वा. १९९ पावेतों साहेबाचे सेवेमी लिहीले च आहे. पत्रे आली होती. मग कारभारी बोलाऊन यानंतर छ ५ गेजी नागपुरापासोन चवः पत्र वाचून च्यार घटका खलवत जालें. कोसावर कापसी म्हणून गांव आहे तेथे देोप्रहरी स्वारी तयार करून आपण व मु॥ होता तिसरे प्रहरी-आपण व रुष्णराव | सईनाधुरंधर व पसाजी भोसले व उभयेता व माधव व श्रीधर लक्षुमण ऐसे वोलत कारभारी ऐसे जाऊन सवदागर्गच उंट बमले होते. साहा घटका दिवस राहाता सुमारी १७२ आले होते ते जाऊन खरीद आपल्याकडील वकील गढे मडभ्याकडे केले. पु सो २५००० याचे जाववयाकरितां राजश्री आपाजी रघुनाथ वीस हजार त्यांत बटा कापला दर सेकडा यास रवानकीचे विडे दिले. व बरावर स्वार सो पंधरा. याप्रमाणे वटा वजा करून सवदा- पंचवीस देववायाची नेमणूक जाली. नंतर गरास वीस सो खर्चास दविले. आन सायंकाळी सईनासाहेब व परसोजी भोसलं रुपयाचा वार्डदा आठा महिन्याचा केला. याचे कुटुंब नागपुरास रवाना केले. साहे- साहेवास कळावे, चंवन्यागडावर राजश्री वास कळावें. मग आपण व कारभारी वगाजीपंत भातवने व राघोपंत चीटणीस बसून तेथून आठा कोसावर माथनी मोहान होते. त्यास राघोपंतास किलेदाराने सोडून प्रगाना नजरइन प्रांत रामटेकचा मुकाम दिले. याचें व याचें बोलने लागले. येसोवा नेमला. साहेबास कळावें. छ ६ रोजी याजपासी आहे. साहेबास कळावें. कुच करोन मुकाममजकुरी दाखल जाले. पांचा घटका रात्रीस कारभारी आले. यावर सायंकाळी पुण्याकडोन डाकची पत्रे आली कचेरीच्या डेन्यांत आपण व कारभारी नंतर कारभारी बोलाऊन पत्रे वाचून साहा आनंदराव वैद्य यांचे कारकून पुण्याकडोन घटका खलबत जालें. साहेबास कळावें. खंडोपंत आला होता, त्यास निरोपाची छ ७ रोजी मु॥ जाला. गुज्यावा गुजर वस्त्रे मेला पागुटें पैठणी व मंदीली येक व याजकडे गांव आहे, त्यांनी मेजमानी किनखाबाचे ठाण अर्थ येकूण साडे तीन केली. तिसरे प्रहरी विठल बल्लाळ सुभेदार सनगें दिल्ही नंतर आपण व कारभारी वरघुनाथराव घाटग यांस पत्रे लेहून सांडणी- वसून तेथून दाहा कोसावर काभडार स्वार रवाना केले. साहेबास कळावे. म्हणून गांव आहे तेथील मु॥ नेमून दर- साहेकाळी येसुभाई सिलेदार याचा घोडा | बार बकास जाला. छ ९ रोजी प्रहर बोर बहुत चांगला होता तो आणून सर- दिवस येतां कुच जालें. पुढे एका कोसा- कारांत लाविला. साहा घटका रात्रीस | वर आले तो पुन्याकडोन डाकची पत्रे कारभारी आले. यावर आपण व भवानी आली. यावर आपण व सईनाधुरंधर ऐसे कृष्ण व उभयता कारभारी ऐसे बसून एका अंबारीत वसून पत्रे वाचीत मुकामा. च्यार घटका बोलने जाले. यावर भवानी | पावेतों आले. गढी आहे. कमावीसदाराने हष्ण याचा जावयास फार सखा आहे मेजमानी दाणा वगैरे सरंजाम दिल्हा. म्हणून ते निरोप घेऊन घरास आले. च्यार घटका रात्रीस कारभारी बोलाऊन साहेबांस कळावें. छ ८ रोजी मु॥ च होता आपण व कारभारी बसून तेथून साता च्यार घटका दिवस येता कटकाहून फिर- कोसावर मौजे कहनी गां चांटम य गियाची पत्रे व किष्णमराज याजकडील नेमून दरवार ·२०० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. प्रहरी आपण व उभयता बंधु व परसोजी विडे देववयाचे ठरले. मग आपण व कार- भोसले व उभयेता कारभाग ऐमे स्वारी भारी बखून तेथून पांचा कोसावर देरगांव तयार करून किला पाहावघा गेले तों आहे. प्रांत प्रातावगडचा मु।। नेमून दरवार जागजागी पडला आहे. किला पाहून कमा- वरकास जाला. छ १३ रोजी प्राथकाळी वरीसदारास डागडुजी करावयास सांगितली. कारभारी बोलाऊन आपण व कारभारी यावर स्वार जाले- तो दोन घटका दिवस | बवून दोन घटका बोलून भिकाजी गो- राहाता मु।। मजकुरी दाखल जाले. यावर पाळ यास विडे देऊन वराडप्रांतीत रवाणा च्यार घटका रात्रीस कारभारी बोलाऊन केला. साहेबास कळावें. व दारकोजी सि. आपण व सईनाधुरंधर व. उभयेता कार- समतगार यास विडे देऊन आनंदराव वैद्य , भारी ऐसे बसून तेथून साता कोसावर चांद: याजवडील कारकून खंडोपंत पुण्याकडोन गढीचा मु।। नेमून दरबार बरकास जाला. कामाकाजाकरितां आला होता. त्याजवरा- साहेबास कळावे. छ ११ रोजी भिकाजी बर रवाणा केला. दो पाहारा कुच जाले. गोपाळ यास विडे देऊन वराड प्रांतांत | साहा घटका दिवस राहाता मु।। आले. रवाणा करीत होते. परंतु दीड प्रहर दिवस यावर च्यार घटका रात्रीस कारभारी वो. आलियावर कुच जाले. तो साहा घटका लाऊन वाड्यामधे बोलाऊन मोहुर्त पाहात दिवस राह ता मु।। मजकुरी दाखल जालि- होते. मग दरबार वरकास जाला. छ १४ यावर पांच घटका रात्रीस कारभारी रुप्ण- रोजी प्राथकाळी च पुण्याकडोन. डाकची राव यादव व श्रीधर लक्ष्मण आले यावर पत्रे आलियावर कारभारी बोलाऊन पत्रं आपण व उभयता कारभारी व बाळाजी- वाचून पाहिली. यावर प्रांत वगडचा क. पंत कालेकर ऐसे बसून भिकाजी गोपाळ मावीसदार यास बोलाऊन रागे भरले की यास बोलाऊन एक प्रहरपरयंत वगडापा- रानांत झाडी फार आहे. प्रगान्याची ला.. तीचा हिसेव पाहिला. नंतर तेथून चवा वणी जाली नाही. हे काय ? मग बाळा- कोसावर कवडु पाा याचा बाद होता. जीपंत यांस सांगितले की मारनिले याचा तेथील मु।। नेमून दरबार वरकास जाला. झाडा पाहून कमावीस दुसन्यास. यावी, छ १२ रोजी दो पाहारा पुण्याकडोन व वि ऐसें ठरले. साहेबास कळावं. साहा घटका ठल वलाळ सुभेदार याजकडून डाकची दिवस राहतां भवानी दादु यास बोलाऊन पत्रे आली ती वाचली नाहीत. तसी च सांगितले की, तुम्ही आपली जोडी ठेविली. नंतर मातोश्रीकडे जाऊन दोन जगनाथावर रवाणा करावी. कारण की घटका बोलून कुच जालें. च्यार घटका दि-सरंजाम करवाया. गग रुष्णराव माध वस राहता मुकामास आले. यावर साहे- यस चलाऊन पत्रं लेहन मारनिल यानी काळी कारभाग बोलाऊन आपण व सईना-जोडी रवाणा केली नंतर छ १३ रोजी धुरंधर व उभयेता कारभारी ऐसे बसून दारकोजी गायकवाड रवाना फेला पत्र दो पाहारां डाकची पत्रे आली होती ती कागदपत्र राहिले होते ते लेहुन जामु वाचून पाहिली. यावर भिकाजी गोशल जोडी रवाना केली. साईबास पटावे. । यास बोलाऊन पांच घटका गवपरयंत १६ रोजी च्यार घटकारात्र राहाता सईना. वराहप्रांतीचा हिशेन पाहून , १३ रोजी साहेब यांस ज्वर आला मग हरपार जाल ·, खंड १२ वा. २०१ - नाही. छ १६ रोजी ज्वर होता. दो पाहारा व उभयता कारभारी ऐसे बसून मातोश्री पुण्याकडोन डाकची पत्रे आली. मग कार- चिमावाई व सई यांनी कुच करून नव भारी बोलाऊन बाडांत च पर्ने वाचून कोसावर चिंचगड आहे तेथील मुकाम ने- पाहिली. नंतर सईनाधुरंधर यांनी आपल्या मला. व सईनासाहेब यांनी तोफा साहा व येवा पुढे चिंचवडास ला ऐका कोसावर माघारी जाऊन राहावें विलें. साहेवास कळावें. छ १७ रोजी ऐसा ठराव होऊन च्यार घटका रात्रीस च्यार घटका दिवस राहतां वालापुराहून दरबार वरकास जाला. साहेबास कळावे. सलाबतखान याची पत्रे आली मग कार- छ २० रोजी दीड प्रहर दिवस आल्यानंतर भारी बोलाऊन पत्रे वाचली. पत्री वर्तमान मातोश्री व सईनाधुरंधर याचे कुच जालें. की, पेंढारियांनी बहुत उपद्रव केला आहे. बरावर बाबा उपाध्ये श्रीमनशास्त्री व नारा- मग कारभारी आपले डे-यास गेले. प्रहर- । यन बावा चवफुले व येवा पांच हजार वगैरे रात्रीस सईनासाहेव यांनी अंगावर चोर सावकार मंडळी येकोवा नाईक पीदडी व मु. पानी घेतले. छ १८ रोजी दोन घटका हार नाइक गडकरी व गंगाजी नाईक गडकरी दिवस येता कारभारी बोलाऊन बाडांत व दरग दार बळवंतराव भवानीव चिटणि- च आपण व उभयता कारभारी ऐसे बमून साकडील शामराव व फडनिसाकडील कार- छ ८ रोजी मायनी माहौज्याच्या मुकामी कुन व खासगीकडी. सितारामपंत व मुनसी कृष्णराज याची पत्रे आली होती त्याची कडील कारकून वगैरे लोक रघुनाथराव मुटे उत्तरें लेहून व यंकाजी सखदेव यांस पत्रे पाटोळे ऐसे दोबा मिळोन लोक पांचसे लेहून व बालाजीपंत कोण्हेरे यांस पर्ने ले- व चवकी पाहा-यास कुंपणी गारयाची एक हून दोघे हुजरे व जासूद जोडी रवाणा व सईनाधुरंधर याच्या घरपागा व सिलेदार केली. छ १९ रोजी स्नान केले. कारभारी दोन हजार व हाती अंवारीचे व मुले हि होते. ब्राह्मणास येक गाई व वीस तो मिळोन पंधरा व बानाच्या कैच्याचे उंट दिल्ही व आणखी हि दोघे ब्राह्मण होते मुमारी १६ याजप्रमाणे सरंजाम देऊन त्यांस पांच पांच सो दक्षणा दिल्ही मग बंदोबस्त केला. साहेवास कळावें. दीड दीड प्रहर दिवस आल्यानंतर आपण व प्रहर दिवस येतां कुच जालें. सईनासाहेब उभयता कारभारी व पांडुरंग ऐसे बसून गोटाबाहेर जाऊन मातोश्री व सईनाधुरंधर ज्यापाळचा राजा दरेसिंग कासीपलीकडे यांस घालऊन माघारी डेन्यास आले. नंतर दोनसें कोस आहे त्यास पत्रे लेहून एक भवानी दादु कटकचा सावकार यांस बो- चंदमिरधायाची जोडी रवाना केली. व लाऊन सांगितले की काही श्वारी खचीस हेशनदेसन बावास पत्र लेहून भयली मदत करावी. मग त्याजला कबूल केले करून सांडणीस्वार याची जोडी रवाणा नंतर त्यास वस्त्र सेला पागुटें पैठणी व केली. नंतर कलकत्याच्या फिरंगियास पत्रे मलमलीचा झगा एक व पायजामा एकूण लेहून जासूदजोडी रवाना केली. नंतर अ-साडेतीन सनगे दिल्ही. व घोडी सरंजाम- डचा प्राहारा दरबार बरकास जाला. साहे. सुधां एक दिल्ही. नंतर सदाशिव राजाराम बास कळावें. साहेकाळी दो घटका रात्रीस यांस शेला पागुटें पैठणी व घोडी एक व कारभारी बोलाऊन आपण व सईनाधुरंधर कटका तयाचे हाती आहेत त्याजपैकी हातो * ·२०२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. एक देविला.आन त्याचे काम त्यास सांगि- व कारभारी बसून तेथून आठा कोसावर तले.नंतर विडे देऊन त्याची रवाणकी केली. का पवानीचा मु॥ नेमून दरवार बरकास साहेबास कळावें. मग सीनासाहेब यांनी जाला. छ २४ रोजी दीड प्रहर दिवस कुच करून मुकामास आले. दोन घटका आलियावर कूच जालें तो च्यार घटका रात्रीस कारभारी बोलाऊन माघारी पांच दिवस राहता मुकाम मजकुरी दाखल कोस कवडु पाा याचा बाद होता तेथील मु॥ जाले. राजश्री विठल चलाळ सुभेदार व नेमून दरबार बरकास जाला. साहेवास बेनीसिंग व सखाराम आवधुत या विव- कळावें. छ २१ रोजी सवा प्रहर दिवस र्गाचा एक विचार होऊन राजश्री रघुनाथ येतां नागपुराकडोन डाकची पर्ने आली. राव बुंधेले यांनी आपल्याकडील कोण्ही नंतर कारभारी बोलाऊन पत्रे वाचून कुच वकील याच्या लस्करांत पाठवून याचे व जालें. तो साहा घटका दिवस राहाता मु॥ त्याचे बोलने होऊन बोनीसिंगास तिकडे मजकुरी दाखल जाले. यावर तलाव पाहून घेऊन गेले. मारनिले याच्या व त्याच्या डेन्यास आले. यावर दोन घटका रात्रीस भेटी वगैरे बोलणे होऊन बोनीसिंग कट- आपण व कारभारी बसून तेथून पांच गीच्या मुकामी आला. मग बोनीसिंग व कोस चादगढीचा मु।। नेमून दरबार बर- सखाराम अवधूत ऐसे विठल xx सुभेदार' कास जाला. साहेबास कळावें. छ २२ याजपासीं येऊन सईनासाहेब यास पत्रे रोजी दो पाहारा कुच जालें. साहा घटका लेहून पाठविली. साहेबास कळावे, चांद दिवस राहतां मु॥स आले. नंतर दोन गटीचा मु॥ बाईसाहेब यारी पत्रे आली घटका रात्रीस आपण व उभयता कार- जे. छ २० रोजी श्वार होऊन गेले ता भारी व पांडुरंग व बापू हाळया ऐसे बसून मजल दरमजल बाजारीच्या मुकामी दाख. बाळाजीपंत काळेकर याच्या मारफतीने ल जाले. एका दो दिवसा रतनपुरास जा. कमावीसदार आहेत. कमावीसदार कोण्ही तील. साहेबास कळावे. बाळाजीपंत भेटावयास आला नाही.याजकरितां मार-कालेकर याने डेरे किल्यांत दिल्हे होते. निले याजवर बहुत रागें भरले होते. मग आणि अवघे लशेकर बाहेर होते. याज- आपण व कारभारी बसून तेथून साहा करितां मारनिले याजवर दोन घटका रागे कोसावर का पालुदरपलीकडे दो कोसावर भरले होते की अवर्षे लशेकर बाहेर तई म्हणून गांव आहे तेथील मु।। नेमून राहिले आन आम्ही किल्यांत राहिली दरबार बरकास जाला. साहेबास कळावे. काय म्हणून बोलत होते. छ २५ रोजी छ २३ रोजी प्रथमकाळी आपण व पर-प्रथकाळी कारभारी वोलाऊन मातोश्रीस सोजी भासले ऐसे बसून कारभारी बोला- पत्र लेहून डाक वाणा केली. दीड पार ऊन आपण व कारभारी बसून बाकरदः दिवस येता सिवा बाळा हाजारी यार सिंग सिकाकुर राजबदरी यास पढे लेहून बोलाऊन सांगितले की बाहेर जाऊन सांडणीस्वार रवाना केला. दीड प्रहर दि. देववायास जागा पाहून यावं. तिसरे प्रहरी वस येता गढी पाहून कूच जालें. तो च्यार डेरे बाहेर दिल. साहवास कळावे. छ घटका दिवस राहाता मुकाममजकुरी दाखल रोजी च्यार घटका दिवस येता पुण्याफ । जालें. नंतर च्यार घटका रात्रीस आपण डाकची पर्षे आली. नंतर कारभारी बोला.

·खंड १२ वा.. २०३ २०४-10 व्याज त॥ शके १७११ वैशाख व॥ १३ मु॥ ८॥ माहे २॥ येकूण कचे २२०० दर सदेप्रे॥ रूप २२ वजा बारोत्रा ११॥1-1 बाकी से। . ८२०४-111 कित्ता मुदल रकम शके १७११ वैशाख व॥ १३. किन पत्रे वाचून पाहिली नंतर च्यार घटका खलबत जालें. सिवरात्र होती. देवदर्श- नास गेले. साहेबास कळावें. छ २७ रोजी बाळापुराहून सलाबतखान याची पत्रे आली नंतर पत्रे वाचून कारभारी बोला- ऊन आपण व उभयता कारभारी बसून पर्ने वाचून पाहिली. नंतर म्हमद आली व महम मोहोशेम वैरागडचा किलेदार या दोघांस विडे देऊन रवाना केले. कारण की कलकत्याच्या फिरंगियाचा वकील नागपूरास येत आहे. तो रतनपुरास येऊन दाखल जाले. म्हणोन या दोघांस पुढे रवाना केले. साहेबास कळावें. व मग त्याचें तांबडे दान दिल्हें, छ २८ रोजी विठल बलाळ सुभेदार याजकडोन पत्र आली ती वाचून पाहिली. पत्रीं वर्तमान की बगाजीपंत भातवाल्याचे गडावर होता तो त्यांनी सोडून दिल्हा. येसोबा पानत. वाने याच्या व किलेदाराच्या भेटी जाल्या साहेबास कळावे. तेथून सईनासाहेब सुभा यांनी रामटेकच्या पानाचे बैल दर १५ रवाना केले आहेत. साहेबास कळावें. सेवेसी श्रुत होय हे विज्ञापना. जोडी रवाना छ २९ माहे रमजान. ९२०6-10 ९२०- व्याज नउसे वीस है। पावणे तीन आण्याचे त॥ शके १७१२ वैशाख व॥ १३ मु।। माहे १२. १००४२४ दर सदे से॥ १ ॥ १०० वजा बारोत्रा सूट ८ बाकी. - १०१२० २५०॥ मोहतर्फा खर्च पट्टी वगैरे से। १०३७/-11 श्री. लेखांक ३२२. पैकी वसूल शके १७११ चे सालचे भाडे १७२१ वैशाख वद्य १३ घराब। वसूल 1. यादि हिशेब जोहार जेठा वाणी याज- ११६/-॥ ॥ कडे कय्यांचे येणे. से बाकी शके १७१२ वैशाख व॥ १३ से।। मुदल रकम शके १७१० फाल्गुन |॥ ५. ८०० ·२०४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. वैशाख व॥ १३ व्याज त। शके १७१३ वैशाख व।। १३ बाकी मु॥ माहे बारा कचे ११०४८११- दर सद्दे १ १०७०11-1 21 ११ वजा बारोत्रा १३। मोहता सर्च ९61 बाकी से। १०८४61 पैकी वसूल भाड्या य॥ १९५॥ से। १०२१॥ वाकी शके १७१५ वैशास व॥१३ १३॥ खर्च पटी ४८८॥ से व्याज त॥ शके १७१६ ९७0-11 १.३५॥1॥ पै।। वसूल घराचे भाडयाब॥ ९३४॥ से। मुदत माहे १२ ये॥ कच्चे पाकी शके १७१३ वैशास व॥ १३ से। १०६६४॥- दर सद्दे १ ॥ १०६॥-वजाबारोना ८-1 ९४२/- बाकी ॥ व्याज त॥ शके१७१४ ॥ १०३।।। ९८६ व॥ १३मुदत माहे १२ये।। खर्चपट्टी वगैरे १३॥ कचे ११३०८॥ दर सरें। ११३४-1 से॥ वजा सूट १००० बारोगा | पैकी वसूल घराचे भाड्याबद्दल से॥ २०९ बाकी वाकी शके १७१६ शाल व॥१: ३.७९१ ५॥ शके १७१६ व्याजत॥शके १७१७ १०४६०॥ २११ संचपटी मु॥ माहे १२ ये॥ को ९४९२४.. दर सद्दे ॥ १ ॥ ९४॥--॥ चना १.६७ १०२॥॥ ॥ भारोत्रा सूट 11 से। बाकी शके १७१४ वैशास व॥ १३ रु. बाकी से। ९६४॥ पाज त॥ शके १७१५ १.६४-1 वैशाख ३॥ १३ मु॥ माहे १२ ॥को ११५७६४०. दर सो । ११५ वजा बारोत्रा - ॥ वैशाख व।। १३ पे॥ वसूल --1... पैनल ·खंड १२ वा. २०५ - ...चाकी शक १७५.७ पेशाग्य व॥१३॥ दर सहे से।। ।। ५४॥॥से।। ६८२४ वजा बारोगा मूट शा॥ रु ध्याज शके १७१० वैशाख व १३ बाकी रुपये १९॥ । म॥ माहे, वारा ये। कशे ८१८६॥ दर सद्दे ।। रे ||1-1।। वजा ५०३॥॥॥ खर्च पटी. १२। वारोबा :- पिकी वमूल पैकी वमुल २०९ से।। ५.६० बाकी रुपये १९२॥1-11 ७१७. बाकी वैशाख व॥ १३ शके १७२० खर्च पटी. १॥॥॥ ३२३॥ व्याज त। शके १७२१ वैशाख ३५॥-।। ७६९।-व॥१३ मु।। माहे १२ याो कच्चे से।। ३८७६ वाकी शके १७१८ बैशाख व।। १३ दर सद्दे से।। १ ॥ ३८||- से। वजा बारोवा मूट ३० से रु॥ ५६०ml बाकी से। ६॥ व्याजता शके १७१९ वैशाख व।।१३ ३५।। ।। से॥ मु॥ माहे वारा ये।। कच्चे ६७३॥ ३५८ilam तेहा सद्देचे ।। प्रे||, ६७ खर्च पट्टी वगैरे १०॥ वजा वारोचा मृट ५||-111 गकी । ३६९ ।। . पैकी वमूल से॥ १९९ बाकी शके १७२१ वैशाख ६ .॥ व॥ १३ ॥ खर्च पटी. १२॥ - १७०11 'पैकी वसूल ६३५||1.1 श्री. १८१. से॥ लेखांक ३२३. वाकीशके १७१९वैशाखव।। १३ १७२१. -हि ४५४४॥ श्रीमंत दादासाहेव यांची सेवा चिंता व्याज त। शके १७२० वैशाख ४९||| विद्यल यांणी एकाग्र फडणिसी-न व॥१३ दिवाणगिरी करून मु॥ माहे १२ ये। कच्चे ५४४८॥ लढाया मारिल्या.

·२०६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. maa लेखांक ३२५. पस्ती (स) वर्ष बेरोजगार किल्लेकोट १ थालनेर, वेड्या बंदरखाने विष घेऊन बायकामुलें १ सोनगीर. निवर्तली घरेंदारे सर्वस्वी लुटली गेली. १ नरें. कसाला थोर गुदरला. लोकांचे कर्ज देणे बहुत आहे. सबब मारनिलेचे शेवेवर श्रीमंत महाराज राजश्री बाबासाहेव मेहर- श्री. वान होऊन अक्षई बक्षीस चिंतो विठ्ठल यांचे पुत्र राो त्रिंबकराव चिंतामण यास १७२१ कार्तिक शुद्ध २. मौजे बोज व मौजे जिन्हाले व बेलगाव व पे॥छ ८ जमादिलाखर मया तैन व पिपळोद व गोवे कृष्णातीर पांच गांव अलफ. इनाम दिल्हे असेत त्याच्या सनदा व पत्रे. भूपलक्ष्म्याशोभित मित्रजनकार्य-करणे निरंतर-सुप्रसन्न-चित्त राजमान्य राजश्री श्रा. रावजी स्वामीचे शेवेसीः- १७२१. मित्रवर्गातरगत प्रियतम मित्र बलवंत- लेखांक ३२४. राव सोनदेव देवस्थळी रुतानेक सां।' गांव वगैरेः- १ मौजे साकेगांव पाो सेवगांव.. नमस्कार विनंती येथील क्षेम त।। कार्तीक १ मौजे चापडगांव पो सेवगांव. श्रु॥ २ द्वितीयेपावेतों मुक्काम जानवले येथे सुखरूप असो. विशेष. चिरंजीव राजश्री १ मौजे विसापूर पो खटाव. राघोपंत दादा तेथे गेलेपासून त्याची पत्रे १ मौजे नहपतगांव पाो कोसगांव. १ मौजे अंबेसल व लोचनगांव. दोन च्यार आली परंतु आपलें पत्र न आले. तेणेकरून चित्त साकांक्षित आहे. १ शहर ब-हाणपुरी. तरी असें न करावें. निरंतर येणाराबरोबर १ अमिनी स्वकीय स्वामिगौरवादि आनंदलेखनेकरून १ तहवेलदारी आनंदवीत असावे. हे परंपरागत स्नेहास व आपले चातुर्यादि गुणास उचित असे १ माज भादें पाा सुलतानपुर. यानंतर चिरंजीव तेथे आहेत त्याजवर १ मौजे चोपाळे पो नंदुरवार. कृपा तीर्थस्वरूप कैलासवासी तात्या १ मुकासा मौजे कलमाड बु।। आमचे पितृव्यावर कनिष्ट बंधूप्रमाणे ताा तामसवाडी पो बाहाळ करीत होते तदनुरूप असावी. आपण तो १ मौजें दारणासांगवी पो नासीक येथे करीतच असतील. जो गुण ज्याजमध्ये मुकासाविशी. असतो तो गुण सहजामध्ये उपदेशावाचून गोविंदराव विष्णुकडे घडतो. याविषयी लोक. संत्यज्य दो गुण, एव दृष्टीविधेयतामित्य-फलं वचो मा। १ नंदुरबार. विहाय नीरं सकलोपि सः पयः प्राणा १ मुलतानपूर. १ नवापूर. त्युपदेशतः किं सारांश, आपली एमा चिरंजीवावर असावी आणि आपलंग २ १ भामरें.

·खंड १२ वा. २०७ सिजविाचे गनोदयासारखी उभयताची तिनं फंद केला आहे की फकीराची जागा कार्य श्रीमंत यजमान स्वामीपासुन रहावी घ्यावी. नाडेवाले फकीरबाबा यांची पूर्वी. हात आहे. गजामती विशेष काय लि. पासून कवरी व मसीदा जागा आहे त्यांत हावें ? माघमामी भेटीस येतो. कलावं. ईणे फकीराचे जागेवर धमार्थ वावणे वहत काय लिहिणे ? रुपा लोभाची बही टेविली होती ती उलटून फकीराची जागा निरंतर करावी. विनंती. नारद शाहाळीव व्यावयास उभी राहिली आहे. म्हणते की पाप पाठविली आत घेऊन पावलि. माझे नवन्याची दोशस्तीन होती ती माझीच याने उना रवाना करा. विनंति. जागा यावर महाराजास अजं आहे की, इंचे नवन्याने दाहा मिळीनी केल्या त्या श्री. मिलन लटक कुफराणं करन फकीरबावा- ची जागा व्यावयाग उभ्या राहिल्या तर लेखांक ३२६. देवे की काय ! महाराजास इचे अर्ज १७२९ कार्तिक व. आपण धनी आहोत यांतले अर्थ ध्यानास अर्जदास्त श्रीमंत महाराज साहेबास आणावे मग ज्या मार्ग लावले त्या मार्ग विनंती. चालं. या गोष्टीचा साक्ष पुरऊन देऊ. न सेक आमद हाडीर श्रीमंत नि। ताफ- देऊं तर सरकारचा गुनेगार. खाना. साहेवी अर्ज लिहीली की पूर्वी नाड. वाले जुमाशा फकीर महाराज नाना भाऊ श्री. साहेबाचे आमलापासून होते. फकीर- लेखांक ३२७. बावाने कुवरनकोटी तिची कन्या हाजीफा तिजला बाई बाई म्हणून छदु फरास यांनी १७२१ कार्तिक व॥ १४. बसावयाचा ठिकाणा केला. पुढे येक दिवसी जवानी खेमचंद व॥ नारायणदास त्या बाईची आवरु घेतली. बदकर्म केले. दाळवाले परदेशी पेठ गणेश शहर पुणे याची चर्चा जाली तेव्हां दहावीस लोक सु।। मया तैन व अलफ. लेहन दिल्ही मिळाले. फकीरवावास म्हणू लागले की जबानी ऐसाजे पेठ मजकुरी आम्ही जागा तुम्ही फकीर थोराचे पेढे असतांनी हे तुमचे खरेदी केली. त्यांत आम्ही नांदत आहों. जवळ कर्म वर्तलें हैं काय ? तेव्हां फकीर- हाली ती जागा छदुभाई फरास याची वावा बोलले की ऐसे कर्म तुम्ही करूं नये. बायको आपली ऐसें बोलोन सरकारांत तेव्हां छटुराम याने उत्तर केले की तुम्हांस विनंती करून आम्हास सरकारातून ढला. या गोष्टीचे काही बोलावयाचे काम नाही. ईताकडून घराबाहेर काढून दिल्हें. त्यास ही तेव्हां गरीव फकीर उर्गे राहिले, तेव्हां या जागा रत्नोजी फरास नी॥ सरकार याची गंडची व छटुरामची दोस्ती दाहावरशें त्याजपासून खुशरजावंदीने आम्ही घेतली 'चालली.श्रीमंत महाराज नारायणराव साहे-ते समयीं जाग्याविशी रत्नोजी फरास याचे वाचे गरदीचे वेळेस पळून गेले. छदूवर नावे सरकारचे पत्र आहे. ते पाहोन अडी- हि गरदी जाली. आतां श्रीमंतानी तिची चशे रुपये देऊन खरीदपत्र करून घेतले ते तिजला जागा काईम ठेविली आहे. पुढे पेठकरी यास दाखवून चावडी पेठ मजकू- ·२०८ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. . रीची येथे नेऊन पत्र चावडीचे पत्र करून श्री. घेतले ते समयी चौकशी पेठ चावडी लखांक ३२९. येथून करून आमचे पत्र करून दिल्हें व १७२२. कोतवालचावडीस खरेदीपत्र व चावडीचे विनंति उपरि. अमितास चिट्ठी लिहिली पत्र दाखविलें त्याजवरून त्यांनीही चौकशी आहे ते पाहून दाखवून मजला काय आना करून मोजणी करून पत्र करून सीरस्ता- करितात ते नंतर कळविणे. खासगत श्रीम- । कबज पत्राचे रुपये व कारकुनी घेऊन ताचे माहाल आहेत तेथें गैरवाजवी लो- भोगवटी यास पत्र करून दिल्हे आहेत ती कांची खेडी व असाम्या जात आहेत त्या बजिन्नस स्वामीनी पाहोन माझी जागा घर सोडल्यास किती संकट पडते आणि अन्न नांदते माझे देवावें येविशी आज्ञा जाहली खावयास नाही येथे चित्तास येईल ते पाहिजे रत्नोजी जवळ जागा खरेदी करून म्हणावें तेव्हां बाकी कोणती काय बोलावें ? घेतली तो ही येथे आहे चौकशी येविशीं बोलावें तरी अवरू गमवावी यास्तव जाहली पाहिजे सरकारांतून रत्नोजीस अगोदर मजला निरोप होय असे करणे खोटा असे करून द्यावे म्हणजे स्वामी हे विनंति. आज्ञा करतील त्यास मान्य आहे सदरहू लि|| खरे करून देईन हे लिहून दिल्हे. श्री. सई मी।। कार्तिक शु।। १४ बी।। जनार्दन धोंडदेव कारकून दिम्मत मल्हार बाजी लेखांक ३३०. हुजूर गार्दी सरकार. मौजे ढोकरी परगणे अकोले हा गांव चिंतो विठल यांसि इनाम दरोबस्त कवी. श्री. जंग यांणी पेशजी दिल्हा आहे. त्या गांवीं लेखांक ३२८. अंबराई लाऊन वगैरे कारकीर्द केली आहे. सिका असल व॥ नकल. तेथील अमल चितो विठल यांचे पुत्र । आज्ञा पत्र राजश्री पंतप्रधान ता। मोक- विंबकराव चिंतामण याजकडे गुदामत दम मौजे वागन त।। करेपठार प्रा. पुणे देत जाणे म्हणोन पेशजी मुकदम व जी. सु।।इहीदे मयातैन व अलफ. मौजे मजकूर दार यांस ताकीद केली असता अमल येथील मोकासा चिंतो विठल याजकडे यथास्थित चालत नाही म्हणोन हज़र सर लस्कर याजकडून इनाम चालत होता विदित जालें. त्याजवरून हे आज्ञापत्र त्याची जफ्ती पेशजी सरकारांतून जाहली सादर केले असे तरी मौजे मारचे मुकदम आहे. ते हाली मोकली करून चिंतो विठल व जमीदार व कवीजंग वगैरे कोणी दिका मृत्यु पावले त्याचे पुत्र राजश्री त्रिंबकराय करील त्यास निक्षुन ताकीद कान अमल चिंतामण याजवर मौजे मजकूरचा मो- बसऊन देणे मौजे मारची बाटो कासा ईनाम मशारनिलेकडे पेशजीप्रमाणे विवकराव चिंतामण याजकडे मुरळी: चालवावयाची आज्ञा. चाले ते करणे पुनहा बोभाट येऊ न म्हणोन पर किल्ले नगर येशील मामा ·खंड १२था. ૨૦૧ १ पत्र १ नि। सिंदे याचे नावें येक. मौजे हुकेरी पे॥ व जमीदार यांस तुम्हीं आपली पत्रे देऊन अकोले हा गांव चितो विठल यासी इनाम, निषण ताकीद करून मौजे मार दरोबस्त दरोवस्त पेशजी कवीजंग यांणी दिल्हा मारनिलेकडे सुरळीत चालवणे. बोभाट आहे त्या गांधी अंवराई लाऊन वगैरे फिरोन येऊ न देणे कारकीर्द केली आहे तेथील अमल चिंतो मौजे मार चिंतो विठल यासी ईनाम विठल यांचे पुत्र रे॥ त्रिंबकराव चिंतामण दरोवस्त पेशजी कवीजंग योणी दिल्हा याजकडे देत जाणे म्हणोन पेशजी आज्ञा आहे तेथे आंबराई वगैरे कीर्द केली आहे. केली असतां मारिनिलेकडे अमल सुर- तेथील अमल चितो विठल याचे पुत्र राो ळीत चालत नाही म्हणोन विदित जालें | निंबकराव चिंतामण याजकडे चालवावया. त्याजवरोन हे आज्ञापत्र सादर केले असे विसी आज्ञा मुकदम वगैरे यास करून हे तरी मोजे मजकूरचा अमल सुदामत- पत्र तुम्हास लिों असे. तरी किलेनगर ॥ मुरळीत रे॥ त्रिंबकराव चिंतामण येथील तुम्ही आपले कमावीसदारास नि- याजकहे देणे. पुन्हां बोभाट येऊ न देणे शूण ताकीद करून मौजे मारचा अंमल ह्मणोन पत्र किलेनगर येथील मामलेदार दरोवस्त इनाम त्रिंबकराव चिंतामण याज- नि॥ सिंदे यांचे नावें १ मौजे ढोकरी पोकडे सुरळीत चालवणे. फिरोन बोभाट अकोले हा गांव चितो विठल यासी येऊ न देणे. म्हणोन अलीज्या बाहादर ईनाम । दरोबस्त पेशजी कवीजंग याणी मिंदे यांस दिल्हा आहे त्या गांवी आंबराई लाऊन वगैरे कीर्द केली आहे तेथील अंमल श्री. चितो विठल याचे पुत्र सो बिकराव लेखांक ३३१. चिंतामण याजकडे देत जाणे म्हणोन पेशजी आज्ञा केली असतां मारनिलेकडे अमल सुरळित चालत नाही म्हणोन वि- राजश्री रावजी खासगिवाले गोसावी दीत जाले त्याजवरून हे आज्ञापत्र सादर यांसि केले असे. तरी मौजे मारचा अल्म सु- ७ अखंडित-लक्ष्मी-अलंकत राज- दामतप्रो सुरळीत बिंबकराव चिंतामण मान्य नो माधवराव न।। देशमुख पा। नेवासे याजकडे देणे. पुन्हा बोभाट येऊ न देणे | दंडवत विनति उपरी येथील कुशल त।। म्हणोन मुलायास पत्र सदरहू अन्वये जमी- छ २१ रजब पावेतों मुक्काम पुणे येथे यथा- दार मौजे मारचे यास पत्र १ कवी- स्थित असो विशेष राजश्री त्रिंबकराव जंग सवाने मोगल खालावीजंग बाहादर चिंतामण यांनी सरकारची पत्रे तुमचे याचें नांवे १मौजे मार तुमचे तिर्थरूपांनी नांवे आणली आहेत त्याप्रमाणे मशार- चितो विठल यास दरोवस्त गाव ईनाम निल्हेचे कामा-काजाचा बंदोबस्त करून दिल्हा आहे तेथील अंमल चिंतो विठल घ्यावा पुन्हा बोभाट न यावा बहुत काय याचे पुत्र यो त्रिंबकराव चिंतामण याज- लिहिणे लोभ करावा हे विनंति. कडे चालवणे येविसी कादार व मोकदम १७२२. २७ ·२१० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. . श्री. श्रीगजानन. लेखांक ३३२. लेखांक ३३३. १७२२. १७२२, साहेबाचे शेवेसी. कुसाजी पानसोडे पेठ यादी शुक्रवार पुणे अर्ज विज्ञापना का सखाराम गणेश आंबडेकर निा लछीराम बखतनाल नाशिक पैकी वांडे वगैरे १ पंचवटीचा वाडा याणे पेठ बुधवारचे दुकान घर दोबस्त भिवभट शार्दूल याज पाशी गाहाण ठेऊन १ पा दिंडोरी येथील. ऐवज घेतला. त्यास भिवभटजीस ऐवजाची १ परगणे हरष येथील. वेलगांवचे गरज लागली सबब भटजी व सखाराम कुळकर्ण गणेश आम्हापाशी येऊन पेशजीचे भटजी- १ आंबराई उन्हाळ्याची पाशील गाहाणखत व भटजीचे नांवें दुसरा १ आंबराई उन्हाळ्याची १ पाटिलकी चहेडीची कागद करून दोन्ही कागद आम्हांपाशी देऊन माझा ऐवज नेला त्यास हाली ध- १ मोकासा मौज दुर्गाव १ आंबडीचे इनाम. दाई करून माझा ऐवज मजला देत नाहीत ना घर गाहाण ठेविल्याप्रों माझे स्वाधीन करीत नाही. घराच्या भाड्याचा ऐवज पुण्या पैकी,वाडे वगैरे १.पागेचा वाडा व गाडीखाना येतो तो देखील दुसरीकडे नेतात. मी १ पुला वरील वाडा. गरीब माणूस. म्या लोकाचा ऐवज घेऊन याजला दिल्हा. त्याचे व्याज देतां मी बु- बालो. झा शके १७१८ चे चैत्र शा १ रामाजी जनार्दन कारकून त्याजपासून ताा शके १७२१ श्रावणमास त्यास मज- हिशोब वगैरे पुसावयाचे सबब त्याची पर वर स्वाम रूपाळू होऊन सखाराम गणेश वगैरे आहेत त्यास मारनिले गैरहजर आंवडेकर यास धटाई करितो आणि शिंदे जाले त्यास त्यांची घरे वगैरे आहेत तेथे होळकर याची हिमायेत दाखवितो. अंमल आमचा असावा. त्यास शिंदे यांचे लष्करांत ये विपयीं फड पडला तेथे माकुल होऊन आतां आंग- श्री. पाकंचे माझ्या ऐवजाचा निकाल करून लेखांक ३३४. देत नाही ना गाहाण हि स्वाधीन करीत नाही. त्यास देवेषणर धनी समर्थ आहेत यादि खा! राजश्री त्रिवकराव निंता. रेविज्ञापना. यण साइहीदे मया तेन व अलफ. इनाम. गांव व वतनाची मोकलीक करून घेतली मा २ १७२२. बदल खर्च.

·खंड:१२ वा. २११ २०० ४००० कारकून मिळोन. ४००० वे|संपन राजश्री अपासधि अपत्य गोपाल धोंडाजी शिरसा नमस्कार अमीहोत्री. विनंति विज्ञापना. येथील कुशल ताा वै- ४००० ऐन यावयाचे ते दिल्हे. शाख शुा ५ पाो वडिलांचे आशिर्वादे • शिवाय वर्षासन मौजे सुखरूप असो. विशेष. वडिलांकडून बहुत अहिरे येथे करार करून दिवस जाहले पत्र येऊन वर्तमान कळत देण्याचा करार ठरला नाही. असो. सा वेंकाजी जयराम याजकडे आहे. दरसाल रुपये. गजीच्या संताचे वगैरे काम सांगितले त्यास फार उत्तम केलें हालीं श्री- मंताचे स्वारी बरोबर रा० भिकाजीपंत आप्पा व माधोराव आले यांणी आक्षेप २००० वे॥ राजश्री बाळशास्त्री बावा केला आहे त्यास राा माधवराव भय्या यास. राजे बाहाद्दर यांचे पत्र आन्या धुमाळ १५०० राजश्री चितो वामन. याचे नांवें आल्यास बंदोबस्त होईल. दुसरें ७०० राजश्री भाऊ सरंजामी दाखले आपण आम्हांस लिहिले की आमचे हा- पाहावयासंबंधीवगैरे खासा वगैरे तची बाकी सर कानगोई संबंधी बागलाण प्रांतीची वसूल करून घ्यावी म्हणून लिपी १५०० नि॥ चिटणीस. त्यांस पदच्युत जाहल्यास कोणी उभे राहूं १००० खासा. देत नाही. आपण वडील आहांत सर्व ५०० तरेखसमंधी व लिहीण्या- आपल्या ध्यानात आहे परंतु बंदोबस्त समंधी. राखावा. भिकाजी मोरेश्वर याची बोलणीं बहुत जाहली. भेटीनंतर सविस्तर निवेदन १५०० होईल. पत्रीं विस्तारें कोठवर लिहूं ? समक्ष १३०० नि।। मजमदार खासा व कारकून. भेटीस लवकरच येतो. कळावे बहुत काय २०००नि।। फडणीस खासा व कारकून. लिहिणे ? लोभ करावा हे विज्ञापना. ३००० अंतस्त वि॥ अमीहोत्री. १५० नि॥ दप्तरदार. पत्रे वार करावया- श्रीम्हाळसाकांत. समंधी. लेखांक.३३६. ५०० शागीर्द पेशाान श्रीमंत स्वामी. १७२२ ज्येष्टः शुद्धः २. श्री. राजश्री त्रिंबकराव चिंतामण गोसावी. यांसी लेखांक.३३५. छ अखंडित-लक्ष्मी-अलंरत-राजमान्य १७२२ वैशाख शुद्ध ५. श्नो यशवंतराव होळकर. दंडवत विनंती ती। राजश्री रावजी स्वामी वडिलांचे उपरी येथिल कुशल जाणोन स्वकिय लि- सेवेसी:- हित जावें विशेष. ? . - wome .

·२१२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. कर. श्री आले त्यांनी तुम्हा कडील स्नेह घरोब्याचे प्रों अन्वये खत लिहून घेतले यावर मुदती-.-. रितीस जमण्यांचे प्रकार सांगितले. त्या- वर व्याजसुधा रुपयाचा फडच्या करून वरून बहुत संतोष जाहाला चिरंजीव यावा आन आपलें घर सोडवून घ्यावें तों राजश्री खंडेराव तेथे आहेत त्यांजवर श्री- आह्मी तिर्थरूपसुधां श्रीमंतसाहेवाचे स्वारी- मंतांनी लोभ करून सर्व प्रकारे संरक्षण समागमें पुणियांतून गेलों पाठीमागें गर्दी केले पुढेही बंदोबस्त करुन देऊन सरकार- जाली. वस्तभाव लुटली गेली. मुल लेकर चाकरी घडे ते करणार तेच आहेत तुम्हीं गरीबतारीत येऊन परागदा जाहलो. ते प्रसंगी आहा विनंती करून दरबारांत अवांतर जागी जाऊन राहिली. श्रीमंत दौलतीचा बंदोबस्त बाईसाहेबाची स्वारी धारेकडून सुरतेस ॥ श्री॥ सत्वर होऊन सरकार- आली. आवया तवया भोगिला तो अ. म्हाळसाकां चाकरी घडे ते करावें कस्मात तिर्थरूप सिवापा निवर्तले उप- त चरणी तत्पर सविस्तर मानिले बो- रातीक कालेकरून साहेब पुणियास आले. मल्हारजीसुत लतील रा॥ छ १५ ते समयीं सेवक हि चाकरीस धणियाच्या खंडेरावहोळ- मोहरम सु॥ इहिद्दे मया तैन व अलफ पायापासी आला. दिवेकर याजपासी जा. ऊन त्यास मतले की ईपासून घराचे भाडे :- बहुत काय लिहिणे हे विनंति. काय वसूल जाहलें तें आझांस समजावणे मोर्तब ऐसे बोलणे दोन तीन महिने केलें परंतु सुद ते काही आम्हांस समजाविना. मग रु. ष्णाजी परड हुजरे नि॥ सरकार याचे वि।। साहेबास अर्ज केला तो धणियांनी मनास आणून दिवेकर यास हुजूर बोलाऊन सां. लेखांक ३३७. गितल की याचा हिसोब ईपासून घराने भाडे काय वसूल जालें हें सरकारांत सम- १७२२ आषाढ वद्य ३. जावणे त्याजवरून दिवेकर यांणी आपला मयराळजी बीन सिवापा वाणी होण- हिसोव आणून सरकारांत समजाविला. राव कोठवळे नि॥ श्रीमंत मातुश्री आनंदी- त्याची चवकसी करता घराचे भाड्याचे वाई साहेब याचे तीर्थस्वरूप सिवापाकडे रुपये ४१०८ च्यार हजार एकसे आठ शके कर्ज लक्ष्मण भट दिवेकर याचे येणें रुपये १७२० चे सालापावेतों वल जाहले. बाराशें, त्याचे खत भास्कर माहादेव काणी- त्याजपैकी घराकडे खर्च सो ३२५॥- ति. टकर याचें नांवाचे शके १६९४ चे साली नसे पंचवीस नऊ आणे जाहले बाकी करून घेतले. त्यास ऐवज याचे घर कसवे | ३७८२।% तीन हजार सातमे बयासी हो पुणे पेठ रविवारांत पुरातन नांदतें कवलारी. सात आणे निकालस पायती घरांपैकी त्याची हमशाई. उत्तरेस दामोदरदास को- दिवेकरास जाहली. येसे साहेबाचें ध्यानास ठारी. व दक्षनेस भिवजी कोठवळे. पश्चि-येतांच होणराव याचे घरातील भाकरी मेस रस्ता. व पूर्वेस +++ + मुदत येका महंमद हुशेन ताजभाई व विभाग इसमा- वर्शाची व्याज दरमहा दर शेकडा एकोत्रा.' यल पहुरियास सरकारांत बोलाऊण आ. श्री. inten ·खंड १२ वा. २१३ णून ताकीद केली की दिवेकर यास भाडे तुमची भाडेचिठी या घराबद्दल आम्हा- न देणे. तवा बहुरी याने अर्ज केला की जवळ आहे ती आम्ही तुम्हांस देऊ. आ- दिवेकर यांणी आम्हापासून भाडेचिठी येसें सरकारांत साहेबाचे हुजूर दिवेकर सिवराम नारायण आठवले या घराची व आठवले यांणी प्रमाण करून गेले की यास लिहून देविली आहे. साहेबांनी त्यास मयराळ होणराव याच्या तिर्थरूपाचें नांवचें सांगावें त्याजवरून आठवले यास होते त्याचे त्यास देतों व बहुरियाची हुजूर बोलाऊन सांगितले की बहुरियास भाडेचिठी बहुरियास देतो. येणेप्रमाणे मय- या घराचे भाड्याबद्दल तगादा तुम्ही आ- राळ वीन सिवापा वाणी होणराव याचा व मचा परवाणीविगर न करणें-आयसें सौ. गून दिवेकर आठवले यांस सांगितले की दिवेकर याचा फडच्या करून घेऊन याचें घर तुम्ही सरकारांत येऊन चवघे सावकार याचे हवाला केलें. पुढे काही दावा या घरावर मिळून याची पंचाईत करणे त्यास पाच दिवेकर याचे कर्जाचा व सरकारचे नजरे- सहा महिने पंचावीत सरकारांत होत चा राहिला नाही. मयराळ बीन सिवापा होती. आयसें असतां साहेवाणी आपले-यांणी आपले घर स्वसंतोसें अनभवावें. समक्ष चवघे सावकार व दिवेकर व आठ- भोडेचिठी गयेविले पडली. सबब आठ- वले यास विचारले की मुदल रुपये वारासें वले यांणी बहुरियास फारखती लिहून सावकाराचें कुलाकडे येणे-कुलाकडून पावती तीन हजार सातस व्यायेसी को दिली. मिती आशाड व॥ ३ शके १७२२ सात आणे वसूल सावकारास पावला रुद्रनाम संवत्सरे हस्ताक्षेर भिकाजी सिव- असता सावकार कुळाचें घर सोडीत नाहीं राम आठवले. त्यास तुम्ही पंचावीत मते सांगावें. तव चवघांनी सहिवास समजाविलें की कुला- श्री. कडे सावकाराचा काही दावा राहिला नाही. लेखांक ३३८. कुळाचें घर व खत व बहुरियाची भाडेचिटी आयेसी सावकारांणी यावी. आयेसें चव- पाणी साहेबास समजाविलें तें समई दिवे. अखंडितलक्ष्मीअलंकृतराजमान्य राजश्री कर व आठवले यांस सांगितले की चव- त्रिंबकराव चिंतामण गोसावी यांसिः घांचे मते आयसें ठरले. तुम्ही या घराचें सेवक अमृतराव रघुनाथ नमस्कार खत व भाडेचिठी बहुरियाची बहुरियास मु॥ इहिदे मया तैन व अलफ. तुम्ही. पत्र देणें तें समई बहूरी याजकडे घराचे भाडे पाठविलें तें प्रविष्ट जाहालें. निष्टेचा मज- आटकाविलें होतें तें बहुरियास आठवले आणी सांगितले की तुम्ही मयराळ बीन कर लिहिला तो विदित जाहाला. ऐशास सिवापा होणराव यास घराचे भाडे सरका- तुम्ही पहिल्यापासून पदरचेच आहां. तेथे रांतून तुम्हांस ताकीद देऊन आटकाविलें चिरंजीव राजश्री बाबासाहेब याजवळ त्या दिवसापासून मारनिलेस देणे तुम्हा- लागू होऊन राहाणे. राजश्री विठ्ठल बल्लाळ कडे आमचा कांहीं ताबा राहिला नाही. यांसहि एका दोहों रोजी तेथे पाठविलें १७२२ श्रावण वय २. - ·२२४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. जाईल. जाणिजे. छ १४ रबिलावल. बहुत | इनाम व मानपान कानूकायेदसुध्धा चिंतो.. काय लिहिणे ? विठ्ठल याजकडे पेशजी सुदामत चालत आल्या-प्रों त्रिंबकराव चिंतामण यांज- श्री कडे चालवणें वं कानगोईचे वतनाचा लेखन शिरस्ता कागद पत्राचा पूर्वी मोंगलाई अम. लांतील असेल त्याप्रमाणे कागदपत्र मारनिल्हेचे दफ्तरी पेशजी सनदेप्रमाणे श्री. देवीत जाणे जाणिजे छ ६ रजव सु॥ इहिदे लेखांक ३३९. मया तैन व अलफ बहुत काय लिहिणे १७२२ मार्गशीर्ष शुद्ध ८. हे आशिर्वाद. राजश्री कासीराव होळकर गोसावी यांसि श्री. छ सकलगुणालंकरणअखंडितलक्ष्मीअ. लेखांक ३४०. लंरुत राजमान्य स्ने।। बाजीराव रघुनाथ १७२२ मार्गशीर्ष वय ४. प्रधान आशिर्वाद उपरी येथील कुशल जाणून स्वाकय कुशल लिहित जाणे वि राजश्री वखत-रामभाई आगरवाले गो. शेष प्रांत खानदेश येथील कानगोईचे वतन सावी यांसि खंडो गंभीरराव व चितो विठल यांचे त्याची छअखंडित-लक्ष्मी-अलंकृत-राजमान्य जंफ्ती पेशजी सरकारांत जाहाली आहे ॥ गोपाळराव त्र्यंबक राजेवहादर आशि. त्यास चिंतो विट्टल आपले तीर्थरूप मृत्यु वीद उपरि येथील कुशल जाणोन स्वकिय पावले ऐशास सदरहू वतनाची जफ्ती कुशल लिहित गेले पाहिजे विशेष बहुत मोकळी करून वतन आपल्याकडे चाल-दिवस जाले उम्हा कडुन पत्र येउन वर्त. विले पाहिजे ह्मणोन चिंतो विठल यांचे मान कळत नाही त्यास असें न करावे तर पुत्र राजश्री त्रिंबकराव चिंतामण यांणी हमेशा पत्र पाठऊन स्व-कुशल-वर्तमान हुजूर विनंती केली त्याजवरून प्रांतमज-कळवित जावें तुमची बडती ऐकोन बहुत कुराचे कानगोईचे वतन पाों चिंतो विहल संतोप आहे ऐशास राजश्री विकराय यांचे हिशाची जफ्ती हाली मोकळी करून चिंतामण सर-कानगोडचे वतन प्रांतमज चिंतो विठ्ठल मृत्यु पावले त्यांचे पुत्र त्रिंबक-कुरी आहे त्यास राजश्री मुभेदार योज- राव चिंतामण याजवर रुपाळू होऊन कडून सुभा आपलेकडे आहे हे जाणोन प्रांत मा॥ येथील कानगोईचे वतन यांचे सर-कानगो याचे वतना बंदोवस्त माहाला. यांजकड चालवण्याची आज्ञा करून हे निहाय वितपसिल पत्र तुह्मास लिहिले असे तरी तुम्हांकडे प्रांत-मजकुर-पैकी माहाल आहेत तेथील एा महाल. कमावीसदारांस व जमिनदारांस ताकीद करून लिहिल्याअन्वयें वतन व हरुम १ पो आडावद. १ सरकार विजागडचे खरगोण यतीस पा कलमें ·खंड १२ का. २१५ .. कलमें. १ पाो सुलतानपुर. उपरि तुम्ही हरीपंतांचे नांवें चिठी पाठ- १ नंदुरबार. विली की अकरा गोण्या गोविंदा बराट १ पो उत्राण. याच्या हवाला करणे. न केल्यास कामास १ पाोगाळणे. पडणार नाही म्हणून लिहिले त्यास गो- १ पाो थालनेर. ण्यास आज तीन रोज जाले तेव्हाच १.पाो आंबेपोतडे अशी निक्षून चिठी पाठविली असती तर १ दुमालेगांव फुट जागिर तुमचे गोण्या माघारा दिल्हे असत्या. तुम्हां खेरीज यजमानाचे सरकारांत आहेत. दुसरा विच्यार नाही. परंतु काल सगळा वीळ ते.. वाट पाहिली. कोणीच न आले तेव्हां ॥ श्री॥ एकूण सात महाल लोकांच्या गवगव्यामुळे गोण्या फोडून वाटून उमाकां सरकार बिज्यागड दिल्हे. तुम्हांस कळावे. आतां जैसे तुम्हांस खरगोण बत्तीशी म- कळेल तैसी रावसाहेबांस विनंति करून त चरणी तत्पर गोपाळराव ब हाल तेहतीस व फुट सांगावें. पूर्वी आम्हांस असेंच कळलें अस- जागिरीचें गांव सि- ते तर गोण्या न फोडतो. दुसरे मुलास देवी क राजेबाहदर णीरंतर. वाय सदरहू येथील निघाल्या आहेत. तर कनाता दोन जरूर हकरुसूम दर सद्दे पाठवणे. बहुत काय लिहिणे *हे विनंति. रु।। १ व गाव-गन्ना सालिना दर गावी रुपया १ जकात भुसार व किराणा व कापड सुध्धा व मोहत व शेव-संबजी श्री. वगैरे व परगणे सुलतान-पूर येथील हवाल- लेखांक ३४२. दारी-बाब येणें-प्रों आहे ये विशई यांज. १७२२ पौष वद्य ४. कडून तुम्हा-क कारकून येतील ते तुम्हांस वर्तमान वतनाचे निवेदन करतील त्याप्रों अज् स्वारी राजश्री बळवंतराव नाग- बंदोबस्त करुन देवावायाचे वत्नाचे काम- नाथ सुभेदार ता। पट्टा ताा मोकदम मौजे काज सुरळीत चालऊन हक्कसूम पावित निहाळे ताा देपूर पो संगमनेर सुमा नावे रा॥ छ १७ रजब बहुत काय ईहिदे मया तेन व अलफ. मौजे मजकूर लेहिणे हा आशिर्वाद. येथील कुलकर्ण चितो विठ्ठल याचे आहे मोर्तब त्याची जप्ती पेशजी सरकारांतून होऊन सुद. तालुके मजकुराकडे सांगितली आहे. हार्ल मोकळी करून चिंतो विठ्ठल मृत्यु पावले त्याचे पुत्र राजश्री त्रिंबकराव चिंतामण श्री. याजकडे मौजे मजकूरचे कुळकर्ण पेशजी प्राो मारनिलेकडे चालवावयाची हुजुरून लेखांक ३४१. छ २६ जमादिलावरची सनद सादर जा. राजश्री व्यंबक रावजी गोसावी यामि हाली त्याजवरून हे चिठी सादर केली स्ना विठलराव होळकर दंडवत. विनति. * येथन अक्षर विठोजी होळकर यांचे खुद १७२२ पौष.

·२१६ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. लेखांक ३४४. असे तरी मौजे मजकूरचे कुळकर्ण मार- श्रीम्हाळसाकांत. निले अनुभवितील. कुळकर्णाचे गुमस्त- गिरीचे कामावर बापूजी शामराज यांस १७२२ पौष ।। ८. मारनिलेनी पाठविले आहेत. कुळकर्णाचे मशरुल अनाम देशमुख व देशपांडे, पो कामकाज करितील. जाणिजे. छ १८ उत्राण यांसी साबान. मोर्तब सुद कासीराव होळकर सु॥ इहिंई मोतव मया तैन व अलफ राजश्री विवकराव चिंतामण यानी श्रीमंताचे पत्र छ ६ रज- बचें आणिलें की प्रांत खानेदश येथील श्री. कानगोईचे वतन खंडोगंभीरराव व चितो लेखांक ३४३. विठल यांचे त्याची जफ्ती पेशजी सरका. १५२२ पौष वय ५.रांत केली होती त्यास चिंतो विद्यल निधन राजश्री अंताजी हरी ठाणे निन्हाळे पावले त्यांचे पुत्र त्रिंबकराव चिंतामण स्वामी गोसावी यांसिः- याजवर रुपाळू होऊन यांचे हिश्शाचे वत सेवक बळवंतराव नागनाथ नमस्कार कडील मामलेदार व जमिनदार यांस ता नाची मोकळीक केली आहे तरी तुहा- सुमा ईहिदे मया तेन व अलफ. मौजे नि- कीद करून पुर्वी चिंतो विठ्ठल यांजकडे न्हाळे ता. देपूर पाो संगमनेर येथील कु. वतन चालत होते त्याप्रों यांजकडे चाल- ळकर्ण चिंतो विठ्ठल याचे आहे त्याची वणे म्हणोन त्यावरून हे पत्र सादर के जप्ती पेशजी सरकारांतून होऊन तालुके आहे तरी तुम्ही सरकारसनदेशों परगने पट्याकडे सांगितली आहे. हाली मोकळी मजकूर येथील कानगोईचे वतनाचा हक करून चितो विठल मृत्यु पावले त्यांचे पुत्र रुसम् व इनाम व घरे व मानपान का राजश्री त्रिंबकराव चिंतामण याजकडे मौजे कायदे सुध्धां पेशजी चिंतो विहल योजना मजकूरचे कुळकर्ण पेशजीपों माारनिलेकडे कडे चालवणे व कागदपत्राचा मिता सुदामत चालत आल्याप्रमाणे मशारनि चालवावयाची हुजरून सनद छ २६ पुर्वी मोगलाई अमलांतील असेल जमादिलावरची सादर जाहाली त्याजवरून अन्वयें यांचे दफ्तरी देत जाणे जाणिजे ! तुम्हांस लिहिले असे तरी मौजे मजकूरचे छ २२ सावान मोर्तब सूद कुळकर्ण मारनिले अनुभवितील तुम्ही मोर्तब दखलगिरी न करणे. मारनिले यांनी सुद बापूजी शामराज यांस कुळकर्णाचे गुमस्तगिरीचे काम सांगोन पाठविले । श्री॥ आहेत याचे हातें कुळकर्णाचे काम- म्हाळसाका काज घेणे. रवाना छ. १८ सावान. बहुत त चरणी तत्प काय लिहिणे ? श्री र तुकोजीसुत मोर्त कासीराव हो व मुदा टकर.

·खंड १२ वा. श्रीमाळसाकांत. इहि मया तैन व अलफ बहुत काय लिहिणे हे विनंती लेखांक ३४५. मोर्तव सुद १७२२ पौष वय ८. राजश्री आपाजीराव निंबाळकर कादार श्री म्हाळसाकां ।। रावेर गोसावी यांसि तचरणीं तत्प र तुकोजीमुत छ. अखंडितलक्ष्मीअलंकत राजमान्य कासीराव हो स्ने।। कासीराव होळकर राम-राम विनंती ळकर उपरी राजश्री त्रिवकराव चिंतामणयानी श्रीमंताचें पत्र र ६ रजबचें आणिलें की श्रीमाळसाकांत. प्रांतखानदेश येथील कानगोईचे वतन लेखांक ३४६. खंडोंगंभीरराव व चितो विट्ठल यांचे १७२२ पौष वद्य ८. त्याची जफ्ती पेशजीसरकारांत केली होती राजश्री केसो कृष्ण गो व देशपांडे पा त्यास चितो विठ्ठल निधन पावले. त्यांचे गाळणा गोसावी यांसि पुत्र त्रिंबकराव चिंतामणयांजवर रूपाळू झासीराव होळकर देशमुख पो। मा दंड- ५.अखंडितलक्ष्मीअलंकतराजमान्य स्ने। होऊन यांचे वतनाची मोकळीक केली वत सु॥ इहीदे मया तैन व अलफ. आहे तरी तुझाकडील माहाला निहायचे राजश्री त्रिंबकराव चिंतामण यांनी श्रीमं- मामलेदार व जमीनदार यांस ताकीद ताचे पत्र छ ६ रजवचे आणिलें की प्रांत करून पुर्वी चितो विठ्ठल याजकडे वतन | खानदेश येथील कानुगोईचे वतन खंडो- गंभीरराव व चिंतो विठ्ठल यांचे त्याची चालत होते त्या णों यांजकडे चालवणे जपती पेशजी सरकारांत केली होती म्हणोन त्यावरून हे पत्र लिहिले असे त्यास चितो विठ्ठल निधन पावले त्यांचे तरी तुम्हीं सरकारसनदेप्रमाणे पे॥ मार पुत्र त्रिंबकराव चिंतामण यांजवर रुपाळू होऊन त्यांचे हिश्शाचे वतनाची मोकळीक येथील कानगोईचे वतनाचा हक्कासूम व केली असे तरी तुह्मांकडील महालानिहा- इनाम व घरे व मानपान कानु कायदे यचे मामलेदार व जमीनदार यांस ताकीद सुध्धां पेशजी चितो विठ्ठल यांजकडे सुदा- करून पुर्वी चितो वि- श्री हुल यांजकडे वतन मत चालत आल्याप्रमाणे मशारनिल्हेकडे माळसाकां चालत होते त्यामों तचरणीतत्प यांजकडे चालवणे म. चालवणे व कागद पत्राचा सिरस्ता पुर्वी रतुकोजीसुत । णोन त्यावरून हे पत्र मोगलाई अमलांतील असेल त्या अन्वयें कासीरावहो सादर केले असें तरी यांचे दफ्तरी देत जाण रा। छ २२ सावान तुह्मीं सरकार-सनदे- ळकर - ·२१. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. minsan प्रों मा येथील कानगोईचे वतनाचा हक- केले असे तरी तुम्हीं सरकारसनदे-प्रों रुसुम व इनाम व धेरै व मान-पान कानू पा-मजकूर येथील कानगोईचे वतनाचा कायदे सुध्धा पेशजी चिंतो विठ्ठल यांज- हक रुखूम व इनाम वगैरे व पानपान कडे सुदामत चालत आल्याप्रों मशार- कानू-कायदेसुध्धा पेशजी चिंतो विश्ल निलेकडे चालवणे व कागद-पत्राचा सि-याजकडे सुदामत चालत आल्या वा रस्ता पुर्वी मोगलाई-अमलांतील असेल मशार-निलेकडे चालवणे व कागद- त्या अन्वये यांचे दप्तरी देत जाणे पत्राचा शिरस्ता पुर्वी मोंगलाई अमलांतील जाणिजे छ २२ साबान बहुत काय असेल त्या अन्वये यांचे दफ्तरी देत लिहिणे जाणे जाणिजे छ २२ सावान मोर्तब सुद मोर्तब मोतंव सुद बार बार - श्री. लेखांक ३४८. यादी श्रीमंत यांस मेजमानीस पोपास श्रीमंत खासे. १ तिवट. १ टुपट्टा. २ महमुया. •ll. किनखाप. २५. ४॥ श्रीमंत अप्पासाहेब. श्रीमाळसाकांत. लेखांक ३४७. १७२२ पौष वद्य ८. मशस्ल अनाम देश- ॥ श्री॥ मुख व देशपांडे पो माळसाकां | रावेर यांसि कासीराव तचरणीतत्प होळकर सुा इहिद्दे मया रतुकोजीमत तैन व अलफ राजश्री कासीरावहो त्रिंबकराव चिंतामण ळकर यानी श्रीमंतांचे पत्र छ ६ रजवचे आणिलें की प्रांत खानदेश येथील कानगोईचे वतन खंडोगंभीरराव व चितो विठ्ठल यांने त्याची जपती पेशजी सरकारांत केली होती त्यास चितो विहल निधन पावले त्यांचे पुत्र त्रिंबकराव चिंतामण यांजवर रुपालू होऊन यांचे हिश्शांचे वतनाची मोकळीक आसे तरी तुम्हाकडील महाला- निहायचे मामलेदार व जमिनदार यांस ताकीद करून पुर्वी चितो विठ्ठल यांजकडे वतन चालत होते त्याप्रमाणे यांजकडे चालवणे म्हणोन त्यावरून हे पत्र सादर १ तिवट. १ दुपट्टा. २ महमुद्या. • किनखाप. ४॥ १५० ३० मालि. - ·खंड १२ वा. २१९ AAAA २० १ น २० १०० १ शिवाजी बल्लाळ. १५ भोजनखर्च १०० उठोन लस्करांत गेले. वरकड बंदोबस्त देहनगीखर्च. १०० रास्ते करीत आहेत. खर्चाम आम्हांस नाही. याची आज्ञा असावी. सेवेसी श्रुत होय ११७२ विज्ञाप्ती. श्रीमंताबरोबर गृहस्थ मंडळी. साहित्यपत्र. मेजमानीस येणार. १ बाळशास्त्री. श्री. १ गोपिनाथभटवावा. लेखांक ३५०. वैजनाथ भट भागवत. १७२३ पोप वद्य ९. १ बाळाजीपंत पटवर्धन. राजश्री सखाराम घाटगे सर्जेराव गो. १ आप्पाजीपंत सहस्रबुद्धे. सावी यांसिः १ आवा काळे. आसीवाद उपरी. उदाजी जाधव कु. १ मोरोबा दादा फडणीस. रग्या को खेड नि॥ तोफखाना याचा व २ रामचंद्र गोसावी. १ सदाशिव माणकेश्वर. तुलसाजी साडभर या उभयताचा का ४० १ गोपाळराव मुनशी. मजकुरी संताचा व घराचा xxx क- २५ जीया होता त्याची पंचाईत सरकारातून १ वाळोजी कुंजर. नेमून देऊन पंचाईत मते फडशा होऊन xx जामीन घेऊन फारखत्या हरदु ज. १ गोविंदपंत. णाच्या ४ ल्या त्याजला सात आठ वर्ष १ नारोवा आवटी. १२ जाहाली असे असतां हाली तुम्हाकडील ५ पोशास दर १० ॥ बहिरजी सिंदे याजला साडभन्याने गैर- १० पागोटी १० दर ५ प्रे॥ वाका समजाऊन जाधवापाशीं सरकारचे गवत कापणावळीचा ऐवज होता त्यापैकी मसाला वगैरे दोनशे रुपये घेऊन कुरण्यास खेडाहून पुण्यास आणिल्यावर साडभराचे श्री. सांगितल्यावस्टन तुम्हाकडील कारखान्याचे लेखांक ३४९. बैल कुरणांत जाऊन गवताची तसनस १७२३ श्रावण वद्य ११. केली ह्मणोन विदित जाहालें तरी तुम्ही राजश्री दौलतराव सिंदे अलीजा बहादूर विज्ञापना- यास सांगोन बहिरजी सिंदे यास ताकीद सेवेसी विज्ञापना. तागाईत छ २३ रबि. करऊन मसाला वगैरे दोनशे रुपये घेतले लाखर रोज गुरुवार सायंकालपर्यंत वर्त- आहेत ते माघारा देवऊन तुळसाजी साड- । मान तर राजश्रीकडील दरगदार यांणों भर यास हुजुर पाठवून देणे. जाणिजे छ १२ किल्याचा झाडा वगैरे कागदपत्र झाडे रमजान. बहुत काय लिहीणे ? आणून दाखविले. या माधवराव रास्ते O याणी .पाहून ठेविले कंपूचे धरणे आज ५० -- ·૨૨૦ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. श्री. हासे रुपये त्यांत महाल मजकूर खर्च जा- लेखांक ३५१. ऊन बाकी दीड दोनशे रुपये राहातात ते जप्तीवाला नेतो यास्तव इतके ऐवजाची १७२४ भावण शुद्ध १. सोय येथे होणार नाही सोड-चिठी आलि. श्रीमंत राजश्री रावसाहेब स्वामांचे यावर कोणाचे माथा काम मारिलें तरी सेवेसी. हजार बाराशे रुपये देईल त्यासी स्वामी विनंति सेवक रुग्णाजी बाबूराव अभय पत्र लागेल आमचा विश्वास तरी रुतानेक साष्टांग नमस्कार विनंति विज्ञा- कोणास नाहीं पुर्वी राजश्री अमृतरावजीनी पना येथील कुशल ताा श्रावण श्राा ९ कारभार केला त्याचे फडशा अपाप जाले नवमी रोज रविवार पावेतों मुकाम शहर नाहीत याजकरीतों सावकारमंडळी अन. ब-हाणपूर येथे वर्तमान यथास्थित असे मान करितात हाली कामावर हर-कोणी विशेष स्वामीनी रुपा करून आषाढ वय रुपये स्वामीचे खातरेवर देईल चिंता नाही ५ चे पत्र पाठविलें तें श्रावण शु।। ५ अस्त- गुमास्ते मंडळीचा भ्रममात्र आहे घरांत मानी पावले लिहिला मजकूर कळला पाहावे तर नकार-घंटाच आहे बाहिर पाहावे पत्री आज्ञा जे राजश्री गणेश शिवराम तरी श्रीमंतांचे पदरचे कारकन यास्तव यज- वकील राजेबहादार यांचे पत्र लष्करांतन मानाचे नांवा सारीखें रहावे लागतें गुमास्ते- आलें जे वतन-ममंधी ताकीद-पत्रे व मंडळींत तरी चांगला माणूस कोणी सोड-चिठीची सरकाराची आज्ञा जाली राहिला नाहीं की तोडजोड करील हाली आहे राजश्री बापू चिटणीस यांजकडे | सरकारची आज्ञा त्यासी तेही आपले परवानगी जाली आहे तर मागाहून लवक-आज्ञेखेरीज नाहीत त्यांचे शक्ती-प्रमा रच ताकीद-पत्रे व सोड-चिठी पाठवून आज्ञा जालियास हाजर आहेत परंतु वर देतो. ठराव जाला आहे त्याचे ऐवजाची कड माहालयाकार्यास सामल जाले पाहि. तजवीज करणे ऐसें पत्र आपाट वय त्रि-जेत त्याची तजविज स्वामीची स्वारी तीयेस आले पुर्वी हजार रुपयांचा करार इकडे आली म्हणजे सहजात होऊन गेई: जाला होता हाली चार रुपये कमजास्ती भुसकुटे यांसी विचारले त्यांनी उनर पडतील तरी मोतीराम वगैरे यांसी ताकीद की तुर्त आम्ही आपले घोरांत असो अा. करून ठेवणे पर्चे दाखल जाहाली म्हणजे म्हांकडे ऐवज मिळणार नाही हाली त्यान ऐवज देणे लागेल सोडचिठी येऊन कडील मालती निघाल्या आहेत साप काम सुरळीत चालं जालें म्हणजे खाया कडील काम कबूल करीत नाहीत माने स्वारीसमंधी रुजार दीड हजार रुपये भाज्ञवरून मशार-निलोस दाहा पाचवा खर्च पडेल तरी याची तरतुद करणे व विचारले त्यांचे मनीम येत नाही कुमार पालखीचा सरंजाम करावयाचा आहे ते यांस बोला तरी ऐवजाभिवाय मादा लिहून पाठवू त्याप्रमाणे करणे अडीच तीन नाहीं याताय शानदेश-मध्य विजानी हजार रुपये लागतील याची तजवीज क-विजय स्वामीची स्वारीया माती रणें ऐसी पत्री आज्ञा साली त्याप्ती एक लिया गुंता पडणार नाही पालाई न पहाणपुरचा आकार सालाबाद पांच सा- सरंजाम करावयासी आजा सामान by ·खंड १२ वा. २२१ man- याद येईल त्याप्रमाणे केला जाईल व लष्क- नमस्कार विज्ञापना. तागाईत छ १५ जखिर- रांत काय खर्च पडेल त्याची व पालखीचे पावतों शेवकाचे वर्तमान यथास्तीत असे. सरंजामाची येथे सरबराईकडील सिंयाक-विशेष. आपण पत्र पाठविलें तें पावले. डील माहालावर होईल चिंता नाहीं वरकड लिहिला मजकर सविस्तर कळला. दंगि- स्वारीचा खर्च खानदेश-प्रांती महालानि. यामुळे आपण मुलामाणसांमुब्धां इकडे हाय गुमास्ते-मंडलोस पत्र दाखविले न्यामी येणार. समागमें श्रीमंताकडील येक दोन सेवेसी विनंति-पत्र लिहिले आहे त्यावरून शास्त्रयांची कुटवे येतील त्याची बरदास्त कळो येईल श्रावण शु।। १ प्रतिपदेची वि- व्हावी म्हणोन आज्ञा. त्यास गवजी ! नंति-पत्र डांस नागमें पाठविली आहे आक्षेप्रमाणे बरखास्त थोडी बहुत होईल. ते पावले असेल लप्करांत मशारानि - चिंता नाही. परंतु पुणियांतील पलणकरी कडे पत्र रवाना करून सावर बंदोबस्त आले आहेत. त्यांणी दाटी फार च केली होय ते जाले पाहिजे येथे खंडेराव मोरेश्वर- ती आपलेकड़न बापोजीपंत दाजी आले कडील कारकून जनीवर आहे यामही त्यांणी पाहिली च आहे. तशांत आपले व परभार वर्तमान कळलें त्याम मशारनि शास्त्रीयावाचे येणे जाल्यास जाग्याची सोय हेचे बोलणे जे खंडेराव मोरेश्वर याची थोडी बहुत होईल. काठावें, बहुत काय सोड-चिठी आल्याशिवाय काम सोडणार लिहिणं ? रूपालोभ असो दीजे. हे नाही. तरी मोरो हरीचे पत्र खंडेराव यास विज्ञाप्ती. आणवावे याउपर जमीवाल्याकडील वतल नजाय तें जालें पाहिजे सिंयाकडील माहा- श्री. ल यांची याद पाठविली आहे ते पावेल लष्करांत पत्र परभार रवाना करावी आणि लेखांक ३५३. इकडेही लष्करांत पाठवावयास दीक्षितांचे नांवें व गणपतरावजीचे नांव ऐसी दोन १७२४ फाल्गुन वद्य ७. पत्रे पाठविली पाहिजेत म्हणजे येथून लष्करांत पाठऊ उत्तर आणवून सेवेसी राजमान्य राजश्री गोपाळ हरी पत सचीव पाठवून देऊं बहुत काय लिहिणे लोभ गोसावी यांसिः-- करावा हे विज्ञापना. सेवक अमृतराव रघुनाथ नमस्कार. सु।। सलास मया तेन व अलफ. मौजे कळंबो- लो त। पौन मावळ हा गांव राजश्री श्री. त्रिंबकराव चिंतामण यांजकडे सरकारांतून लेखांक ३५२. इनाम आहे तेथे तुमचा संबंध नसतां एक १७२४ आश्विन वद्य २. साल ऐवज घ्यावा म्हणोन पाटलास व पो छ १६ जमादिलाखर सु॥ सलास याचे प्यायास व गांवचे बायकास मार- हाण करून धरून किल्ले तिकोणा येथे नेलें शेवेसी विनंती शेवक गोपाल हरी पट आहे. म्हणून हुजूर विदित जालें त्याज- वर्धन चरणावरी मस्तक ठेऊन शिर-साष्टांग वरून हे पत्र सादर केले असे. तरी मौजे नकल. मयातन व अलफ.

·२२२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. मारचे पाटील व बायका व मारनिले- रुपये ५०० एकूण जातीस पाचशे रुपये कडील प्यादा धरून नेला आहे ते सोडुन तैनात सरकारांतून सरदारीची व आलि. देऊन या उपर मारानलेचे गावांस कोणे-यावर येणंपों करार विशी उपद्रव न करणे. जाणिजे. छ २० शिवाय कलमें येणेप्रो जिलकाद. आज्ञा प्रमाण मोर्तब. घोड़ें व तटू सरकार विजयादशमीस वर्षे पैकी निसबतीस पोशाख सनगे २ येणेप्रों करार किमत रुपये ५. श्री. येणमो करार लेखांक ३५४. १७२५ वैशाख शुद्ध १५. श्री. राजमान्य राजश्री राघो नारायण दि॥ लेखांक ३५६. पंतसचीव गोसावी यासिः- नकल. सेवक बाजीराव रघुनाथ प्रधान नमस्कार. १६३० आषाढ शुद्ध ५. सु॥सलास मयातैन व अलफ मौजे अंबवली मुख्यमुद्रा. त। मुठेखोरे हा गांव रो त्रिंबकराव चिंता. स्वस्तिश्री राज्याभिशेक-शके ३५ सर्व- मण याजकडे इनाम आहे तेथे फौजेचे धारी संवत्छरे आषाढ बहुल पंचमी रवि. दंग्याने लूट होऊन गाव बेचोराख रयत वासरे क्षत्रियकुळावंतसी-राजाशाहूछत्र- उठून गेली. त्यास हाली मारानलेनी कौल पती स्वामी याणी म॥ व तमाई देऊन गावांत रयत आणून वस्ती शिका पेशवे बापूजी सोनाजी परभू करवून लावणो संचणी करितात ऐसे उपनाम दिघे देश-कुलकर्णी व गांव- असता तुम्ही राजगड तोरणा व किले कुलकर्णी त॥ मुठेखोरे सुभा प्रांत तिकोना येथून व भाराहून मन माने तैसे मावळ यांसी इनामपत्र ऐसेजे स्वामी रोखे करून वस्ती होऊ देत नाही. तुमचा पराराष्ट्रांतून स्वराज्यांत आले त्यामसंगों संमंध कांहीं च नसतां उपद्रव करितां तुम्ही राजश्री परसोजी भोसले यांची जमि- म्हणून हुजूर विदित जहालें त्याजवरून नीशी करून असता त्यांचे तर्कने स्वामी हे पत्र सादर केले असे. तरी तुम्ही कोण्हे- दर्शनास येऊन लांबकानीचे मुकाी दर्शन विमी मौजे मजकुरास उपद्रव येकंदर न घेतलें स्वामीचे आज्ञेवरून राजश्री पर करणे. रोख केले असतील ते मना करणे. सोजी भोसले यांस फौजेनिशी स्वामी फिरून बोभाट येऊ न देणे. जाणिजे. दर्शनास आणिलें त प्रसंगी तुझी सेवा छ १४ मोहरम. आज्ञाप्रमाण. लेखनसोमा. बहत एक-निष्ठेने केला व पुढे हि निटने वर्तक कारिता तुम उर्जित करून यंग श्री. परंपरेने चालवणं है बामीम अवक लेखांक ३५५. याजकरितां तुभहीं विनति केली की आर १७२८ ज्येष्ट. स्वामी रामातील वतनदार संबक का यादी माधवराव महार यांसो तैनात जे उजित करणे त बतन मंधावर्ग काले- सदर--सन सवा मया तेन व अलफ यानें परंपरागत चालल त्यावरून मानी +4 ·खंड १२ वी. २२३ wintilainnnarinn मोजे टेमघर, तुम्हावरी रूपाळू होऊन नूतन इनाम देह निमे वतन खरेदी करून महजर करून ता मुठेखोरे पो २ घेतला नंतर मशारानिलेचा काळ जाला मौजे भवली १ हाली त्यांचे पुत्र राजश्री त्र्यंबकराव चिंता. ऐशी दोन गावें इनाम कुल बाबकुलकान मण यांनी शेटेपणाचे निमे वतनाचे वद्धि- खेरीज हकदार व इनामदार करून चतुः- वारीस मौजे मजक रास कारकून पाठविला सीमा भुमी पूर्व मर्यादप्रमाणे देखील त्यास तेथील शेटे यांनी दिक्कत केली आहे. जलतरु-पापाण-झाडझाडोरा निधिनिक्षेप म्हणांन विदित जालें त्यांजवरून ही ताकीद सहित इनाम आजरामरामत करून दिल्हा सादर केली असे तरी तुम्ही शेट्यास • असे तरी सदरहू दोहीगांवचा इनाम उप निक्षून ताकीद करून त्यांनी चितो विठ्ठल भोग तुम्ही व तुमचे वाप भाऊ जनाजी- यांसी महजर करून दिल्हा असेल त्याप्र- राम देश-कुलकर्णी पुत्र-पौत्रादि-वंशपरंपरेने माणे त्रिंबकराव चिंतामण यांजकडील हाली अनभऊन सुखरूप असणे स्वामी व स्वा- कारकुन मौजे मजकूरास निमे शेटेपणाचे मीचे वंशपरंपरेने तुम्हांस इनाम दोनीगांव वतनाचे वहिवाटीस आला आहे त्यांज - चालवितील जाणिजे निदेश समक्ष मोर्तब कडे वतनाची वहिवाट सुरळीत चाले असे आहे. करवणे जाणिजे छ २९ रजब मोर्तब सुद. अस्सल पत्र जाडेबंद आहेत.मोर्तव सुद मोर्तब बार सुरु सुद बार. तारीख छ १९ रविलावर सु॥ तिसा मया. -- श्रीनाथ साह्य. श्रीनाथसाह्य. लेखांक ३५८. लेखांक ३५७. नकल १७३१ भाद्रपद शुद्ध . १७३१ भाद्रपद शुद्ध. राजश्री जनार्दन बल्लाळ ठाणे जामगांव श्री गोसावी यांसि:- जोतिस्वरूपच रणी तत्पर माहाद छ अखंडित लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य जी सुत दवलतरा स्नो दौलतराव सिंदे दंडवत. व शिंदे निरंत अशर मया तैन व अलफ मौजें बीड. कीनगांव प्रो पैठण येथील पेठेचे शेटे अनसुभा राजश्री दौलतराव शिंदे ता यांनी आपले निमें वतन शेटेपणाचे चितो मोकदम मौजे बिडकीन-गांव · पो पैठण विठ्ठल याजपासून ऐवज घेऊन त्यास सु॥ अशर मया तैन व अलफ चिंतो विठ्ठल खरीदो पत्रे करून पेशजी दिल्हें. नंतर याणीं मौजे मजकूरचे पेठेचे शेटे यांसी त्यांचा काळ जाला. हाली मारनिलेचे ऐवज देऊन त्यांचे शेटेपणाचे वतना-पैकी चिरंजीव त्र्यंबकराव चिंतामण यांनी शेटे- र ·२२४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. त्यास पणाचे वतनाचे वहिवाटीस मौजे मागस वगैरे उपद्रव बहुत जाला. व आयापि हि कारकून पाठविला असता त्यास तेथील होत आहे त्याकरिता आम्ही यावे, सेट्यांनी दिकत केली आहे म्हणोन विदित पेशजी तेथे नेहमी असतां सिंदे याज. जालें. त्याजवरून हे पत्र तुम्हांस लिहिले कडील घाटगे याजकडून वगैरे दररोज तांबे. आहे. तरी तुम्हीं मौजे मारचे शेटे कर याचे देण्याचे धणी वगैरे फिर्याद शिका यांसी निल (न ) ताकीद करून जाऊन मनस्वी उपद्रव परिणामी तेथे काही पेशजी चिंतो विठ्ठल यांसी उत्पन्न व्हावे असी घाकी राहिली नाही दि: खरीदी पत्र करून दिल्हें असेल त्याप्रों नचयींसुधां कठीण ऐसी खातरजमा होऊन त्र्यंबकराव चिंतामण यांजकडील कारकून बहुत श्रमाअंती परिहार व्हावा व श्रीमंत मौजे मारीं आला असेल त्याजकडे तेथी- राजश्री रावसाहेब यांणी समक्ष समजोन में ल निमे शेटेपणाचे वतनाची वहिवाट सुर- ळीत चाले ऐसें करवणे. जाणिजे. आले तत्राप नेहमी उपद्रव कोठवर व चिरं. ऊन रुपा करून युक्तीचे वाटें परिहार करीत छ २९ रजब. बहुत काय लिहिणे ! हे जिवाचा वृतबंध हि करणे जरूर जाणोन विनंति. क्षेत्री घरास आलों तो येथे हि घाटग याज. मो कडील आंमल आजपावेतों पुरविला होता. निवळपणे कामकाज सरकारांतून वगैरे श्रीपांडुरंग. समजोन व्हावे, असे स्वस्ततेचे दिवस लेखांक ३५९. आयाप तेथें नाहींत, ना शरीरप्ररुत हि ठीक नाही जाणून राहिलों इतक्रियावर १०३१ फाल्गुन वद्य ८. मार्गाची व तेथील सुपथेचे उत्तर आपले राजश्रियाविराजित राजमान्य राजश्री आलियावर येतो त्यास तांबवकर याजकडे त्रिवकरावजी स्वामीचे शेवेसी. तगादा वसोन फल नाही व तगादा कराव- पो श्रीधर रुष्ण सा नमस्कार विनंती. याजोगा जावसाल हि नाहीं येविसी पत्रों येथील कुशल त छ २२ सफरपावेतों तपसील कोठवरी लिहावा ? समजणारांनी श्रीरुपेकरून वर्तमान येथास्थीत जाणोन आपल्यास समजाविलें त्यांतील कारण व स्वकीये कुशल लिहीत असिले पाहिजे. आकस आम्ही प्रसंगी नाही जाणून उग- विशेष. आम्ही पुणियाहून क्षेत्र पंढरीस वावा ते किमर्थ हे समक्षतेशेती कागद आल्याताा पत्र येऊन वर्तमान कळत पवसुधा पक्की खातरजमा होईल येविसी नाही. तर सविस्तर लिहीत असिलें संवशय पडणार नाही. तृतं अनुमान पाहिजे. यानंतर राजश्री विठोबा नाईक ध्यानी आणावं. जमा प्रतदिननगुधा तांववेकर याजकडे श्रीमंत नाना फडणीम विच्यार कठीण, परंतु कलासवासी सहा याचे दरवारखर्चापाों बाकी येणे म्हणोन सिव नाईक तांबवकर याचे वेळेस माझा कोणी आकसांमुळे गैरवाका समजाविल्या नजरा बंगरे पटीन खराबी कर दुकान वरून हुजरे वगैरे आपल्या विद्यमाने बंद जालें तत्राप यांतुन काही काट या वसोन आम्हाकडील कारकून रुष्णाजी होता ऐसे असान नानाचे सानीया रघुनाथ तेथे आहे त्यास व घरी यायकास वज देणार घेणार समक्ष मा मालपो.

·खंड १२ वा. N २२५ ........... जोगा असोन आज दाहा बारां व बाकी श्रीनाथ म॥ राहील न राहेल हे ध्यानी आणावे. पूर्वी च लेखांक ३६०. आपण या कामांत इतकें नांव मात्र ऐकिलें परंतु वलखपूर्वक समजले नव्हते. हाली १७३२ चैत्र शुद्ध १५. लिहिल्यांत येऊन कळलेंत्यास आपले वडि- श्री लांचा व तांववेकर याचा घरोवा व देववेव जोतिस्वरूपच व बाकासाकी आयाप फाय हैं आम्ही रणी तत्पर माहाट लिहावे तर आम्हांपेक्षा आपले ध्यानी जी सुत दवलतरा सर्व आहे. परिणामी तांबवकर याचें उणे व शिंदे निरंत तें तुमचें. आपला आमचा त्याचा दुसरा र विचार नाही जाणून लि॥ आहे तर आपण प्रसंगी असतां इतके दिवस लांबले हे च अजमुभा राजश्री दौलतराव सिंदे त॥ अधीक तर इतःपर तगादा उठऊन कारकन हरीवलद पुंजाजी व नारायण वलद लो- आमचा आहे तो च आपला ऐसें जाणून वजी ब्राह्मण-जाई सेटे कसबे बीडकीनगाव त्याजवर तांबवेकर याचे बायकामुलावर सु।। अशर मया तैन व अलफ. तुम्ही वडिलार्जित ममता तें ध्यानी येऊन हर. आपले सेटेपणाचे निमे वतन आपले येक विसी दिनचर्या चालावी येविसी हिशाचे तो त्र्यंबकराव चितामण यांचे वगैरे साहित्य जाहालियाचं उत्तर येऊन तिर्थरूपास प्रोरस्त करून देऊन खरीदखत संतोप होय ऐसे करणे आपल्याकडे आहे लेहून दिल्हे. त्याचे वहिवाटीवर मारनिले इतकियावर हरत-हेनें गैरवाका आणखी यांणी आपले तर्फेनें कारकून पाठविला समजावितील त्यांतून समक्षतेअंती येक असतां दंडेली करून वहिवाट चालू देत हि जावसालास ठरणार नाहीत व त्याज- नाही म्हणोन विदित जालें त्याजवरून हे ता- कडे मुते त्यामुळे आकस धन समजा- कीद सादर केली असे तरी तुम्ही खरीदखत वणेचे कारण काय ते ममक्ष प्रत्ययामी दिल्याप्रों भुसावर शेकडा बैलावर सिरस्ता येईल तर पुढे त्याचे ध्यानी न घतां मागे दोन रुपये व किराणा दर सद्दे बैलास च्यार समजाऊन खरावी केली ते मात्र गेरवाका रुपये व मीठ तांदुळ वगैरे व नकाशांत आकसामुळे असे ठरले असतां भरून हकविकरी दरबैलास पक्का पैसा व बाटीक यावी येविसी खातरजमा तिराइतांची घोड्या व गाड्यास दर रुपयेस पक्का पैशा. मागावी. यथाज्ञाने विस्तारपूर्वक लेखन प्रों व साळ्याचे मागास सालिना येक केलें. इतकियावर वडिलार्जित स्नेह व सेला व सणगराकडून सालिना येक याचे देहप्रारब्धानरूप मर्जीस येईल तैसें चवाळे येक व कडबा वगैरे विकरीस व्हावे. बहुत काय लिहीणें ? रुपा लोभ गाड्यागमें पैसे पक्के दोन व जमीन मळे असो दीजे हे विनंती. विधे बारा त्यांत विहीरी सुमार च्यार सुध्धां व खंडेरायाची माळ जमीन विधे पाऊणशे व निमे घर येणेप्रों तुम्ही लिहून त्याभों - ·રર मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. चालू देणे. वहिवाटीस तुम्ही व तुमचे दाखला न देतां दंडेली करितात म्हणोन भाऊबंद तक्षीमदारांनी हरकत केलियास विदित जाले त्याजवरून हे पत्र तुम्हांस कार्यास येणार नाही जाणिजे छ १४ - लिहिले असे तरी हरी व नारायण शेटे व वल मोर्तव सुद, यांचे भाऊबंदास निकृत ताकीद करून मोर्तव खरीदखतापों। निमे वतनाची वहिवाट हक- सुद दक्क व जमीनविहिरी व घरा सुद्धां व्यंबक- राव चिंतामण यांचे कारकुनास सोंपून देऊन निम्मे वतनाची वहिवाट घेत जाणे. श्री नाथ स॥ यविशींचा फिरोन बोभाट येऊ न देणे. रा। लेखांक ३६१. छ १४ गावल मु॥ अशर मया तेन व १७३२ चैत्र शुद्ध १५. अलफ. बहुत काय लिहिणे ? हे विनंति. राजश्री बाळाजी सखदेव गोसावी यांसिः- मोर्तब ७ अखंडितलक्ष्मीअलंकत राजमान्य सुद स्नो। दौलतराव शिंदे दंडवत. विनंति. उपरि व्यंबकराव चितामण यांचे तीर्थ- रूपास हरी वल्लद पुंजाजी व नारायण वल्लट श्रीनाथस॥ लोवजी बाह्मण जा-ई से-टे कसवें विड लेखांक ३६२. कीणगांव यांनी आपले शेटेपणाचें निम्में वतन प्रोक्त करून दिल्हें त्याचा हक भुसा- नकल. वर द-र-स-दे बैलास रुपये दोन व किराणा १७३२ चैत्रशुद्ध १५. दर शेकडा बैलास च्यार रुपये व मीठ व तो बाळाजी मखदेव गोसावी यांसिः... तांदूळ वगैरे व नकाशांत हक विकरी दर छ अखंडित-लक्ष्मी-अलंकृत-राजमान्य बैलास पैसा पक्का व बटीक व बोडी व श्री दौलतराव सिंदे. दंडवत विनंति उपरी 15. . दर रुपये ७ पका पैशान। व बिंबकराव चिंतामण यांचे तीर्थरूपास हरी मानस येक सेला व चवाळें एक व कटवा बल्लद पुंजाजी व नारायण वल्लद लोवजी वगैरे विकसि गाड्यामागें पैसे पक्के दोन ब्राह्मणजाई शेटे कसबे बिडकीणगांव यांनी व जमीन मळे विये बारा त्यांत विहिरी आपले शेटे-पणाचे निमें वतन फुरोन मुमार चार मुद्धां व खंडेरायाचा माल जमीन करून दिल्हे त्याचा का भुसांवर दर शेक विवे पारणशे व निम्में घर येणें प्रों डा बैलास चार रुपये व मिट व तांदन्त दिल्हें. त्याचे वहि-वगैरे नकाशांत कविकरी दर बैलास श्री वाटीस कारकून न्यब- पसा पसा वहिवाटीला ब घोडी व गा जोति स्वरुप च चितामण रणी ततर माहाद यांनी पाठविला ड्यास दर पायास पता पशा प्रमाणे जी सुत दबलत ग असतशिटेमार यांनी मागास येक शेला व चयनें यक व कडया व शिंदे निरंत आपले खरीदग्यता-बंगरे विकर्गम गाइघा-मांगे पैसे पर दोन ना निम्मे वतनाचा व जमीन मले. बिये बाग गांव बिहारी कराव र ·खंड १२ वा. ૨૭ ............ (सिका) सुमार च्यार सुध्धां व खंडे- पण चिमणाजी सदाशिव व आत्माराम रायाचा माळ जमिन बिघे पाउणशे व सदाशिव कुलकर्णी यानी आपल्याले वतन निमे घर येणे प्रमाणे दिल्हें त्याचे वहि- गाहणखत साके-गांवकरां-प्रमाणे करार वाटीस कारकून त्रिंबकराव चिंतामण लिहून दिल्हें त्याजवरून मुदती भरून यानी पाठविला असतां शेटे-मजकूर यांनी गेल्या योजकरीतां त्र्यंबकराव चिंतामण आपले खरीदरवताप्रमाणे निमे वतनाचा दाखला न देतां दंडेली करितात म्हणोन श्री यांणी आपले तर्फे- विदित जालें त्याजवरून हे पत्र तुम्हांस जोतिस्वरूपच ने वतनाचे वहि- लिहिले असे तर हरी व नारायण शेटे रणीतप्तरमाहद वाटीचर कारकून यांचे भाऊबंदास निक्षून ताकीद करून- जी मुत दवलतरा पाठविले असता व शिंदे निरंत खरीद-खता-प्रमाणे निम्में वतनाची वहि- वतनाचे हकदस्तुर र व वतन-बाब वाट हक्कटक्क व जमिन विहीरी व घरा मानपान त्यांस सुध्धां त्रिंबकराव चिंतामण यांचे कार- सोपून न देतां दंडेली करितात पत्र म्हणोन कुनास सोपून देवऊन निमें वतनाची वहि- विदित जालें त्यांजवरून हे पत्र तुम्हांस वाट घेत जाणे येविषयींचा फीरोन बो- लिहिले असे तरी तुम्ही हरदो गांवकरी भाट येऊ न देणे राा छ १४ रबिलावल यांसी बोलाऊन आणून त्र्यंबकराव चिंता- मु।। अशर मया तैन व अलफ बहुत मण यांजपासी खतें पत्रे आहेत ती आणबून काय लिहिणे हे विनंति मोर्तव. पांच मेळवून उभयतांचे लेखाची चौकसी करून वाजबी पत्र व करारा-अन्वयें वर- श्रीनाथसा. नाची वहिवाट दोनी गांवची त्र्यंबकराव लेखांक ३६३. चिंतामण यांजकडे सुरळीत चालेतें करणें लेखपत्र असतां पडली करीत असल्यास १७३२ चैत्रशुद्ध १५. निक्षून ताकीद करून वहिवाटीस दिकत राजश्री जनार्दन बल्लाळ गोसावी यांसि न पडेतें करणे जाणिजे छ १४ रबिलावल छ अखंडित-लक्ष्मी-अलंकत-राजमान्य बहुत काय लिहिणे हे विनंती. नो दौलतराव शिंदे दंडवत सु॥ अशर मया तेन व अलफ राा त्र्यंबकराव चिंता- मोर्तब मण यांचे तीर्थरुपापासून रुपये घेऊन सुद केसो शामराज व बाबूजी मल्हार व नारे केशव जोशी कुळकर्णी मौजे साकेगांव प॥ शेवगांव यांनी आपल्याले हिश्शाचे वतन श्रीनाथसा। ग्राहण ठेऊन गाहणखत लिहून दिल्हें त्यांत लेखांक ३६४. करार की ऐवज मुदतीस न दिल्यास वतन डुलेल तुम्हीं अनभव करावा याप्रमाणे १७३२ चैत्रशुद्ध आपले कुलदैवतांचे शफतपूर्वक व कसबे राजश्री ना गोलागे तिसगांव पाा मजकूर येथील कुलकर्ण- यांसिः- -- ·૨૨૮ सराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. लेखांक ३६५. ७ अखंडित लक्ष्मी-अलंकृत-राज- श्रीनाथस॥ मान्य श्नो। दौलतराव सिंदे दंडवत मु।। अशर मया तैन व अलफ राजश्री त्रिवक- राव चिंतामण यांचे तिर्थरुपापासून रूपये घेऊन केसो शामराज व बाबूजी मल्हार व १७३२ चैत्र शुद्ध १५. नारो केशव जोशी कुलकर्णी मौजे साके राजश्री केसो शामराज व बाबूजी गांव पो। सेवगांव यांनी आपल्याले हिशाचे मल्हार व नारो केशव जोसी कुलकर्णी वतन गाहाण ठेऊन गाहण खत लिहून दिल्हे मौजे साकेगांव पो। सेवगांव. त्यांत करार की ऐवज मुदतीस न दिल्ह्यांस वतन डुलेल अनभव करावा या प्रमाणे छ भो। दौलतराव सिंदे दंडवत तु॥ आपले कुलदैवताचे शफथपूर्वक व कसबे अशर मया तैन व अलफ तुम्ही आपले तिसगांव पा। मजकूर येथील कुलकर्णपण जोसी कुलकर्णपणाचे वतन साहा गांवचे चिमणाजी सदाशिव व आत्माराम सदाशिव आपल्याले हिशाचे गाहण ठेऊन राजश्री कुळकर्णी यांनी आपल्याले वतन गाहणखत व्यंबकराव चिंतामण यांचे तिर्थरूपापासून साकेगांवकराप्रमाणे करार लिहून दिल्हे त्याजवरून मुदती भरून गेल्या यांजकरीता ऐवज घेतला त्याचे खत लेहून दिल्ड त्र्यंबकराव चिंतामण यांनी आपले तर्फेने त्यांत करार लिहून दिल्हा की मुदतीस ऐव- वतनाचे वहिवाटीवर कारकून पाठविले. जाचा फडशा करून देऊं न करूं तर असतां वतनाचे हकदस्तूर व वतन-वात्र आमचें वतन तुम्हांस डुलेल विलकुल वत. भान-पान त्यास सोपून न देतां दंडेली करी-नाची वहिवाट तुम्ही करावी यांस तफावत तात म्हणोन विदित जालें त्याजवरून हे अगर नवदीगर करूं तर आपले कुलस्वा. पत्र तुम्हांस लिहिलें असें तरी तुम्ही हरदो मीची शफत असें असतां मशारनिलेनी गांवकरी यांसि बोलावून आणून त्र्यंबकराव वहिवाटीवर कारकून पाठविले त्यांस दहि- चिंतामण यांजपासी खतें पत्रे आहेत ती आणवून पांच मेलवन उभयतांचे लेखाची वाट चाली न देता दियत करिता म्हणोन चौकसी करून वाजवी पत्र व करार अन्वयें हुजूर विदित जालें त्याजवरून हे ताकीद वतनाची (सिका) वहिवाट दो दोन श्री गांवची व्यंबकराव चिंतामण यांजकडे तरी तुम्हीं गाहण जोतिस्वरूपच सुरळीत चोलतें करणें लेखपत्र असतां लेहन खत लिएन रणी तप्तर माहद दिले. त्यांत करार दंडेली करीत असल्यास निसून ताकीद जी मुतदवलर असतां दंडेली करणे करून वहिवाटीस दिषात न पढेत करणे व शिंदे निरंत कामाची नाही तर जाणिजे छ १४ रबिलावल बहुत काय देखत पत्र तुमचे लिहिणे हे विनंती मोर्तव. लेखा-प्रमाणे वतनाची वहिवाट गंवकराय चिंतामण यांचे कारकुनाकडं गुटीत गालों देणे या उपरी बोभाट आलियांस कार्यात सादर केली असे र ·खंड १२ वा. २२९ येणार नाही जाणिजे छ १४ रबिलावल श्री. बहुत काय लिहिणे. लेखांक ३६७. नकल. मोर्तब सुट १७३२ भाद्रपद व।।११. राजश्री बनाजी बाबाजी गोसावी यासि छ अखंडितलक्ष्मीअलंरुत राजमान्य स्नो मनोहरगीर सुभेदार तो त्रिंबक वगैरे श्री. नारायण सु॥ इसने अशर मयातैन व लेखांक ३६६. अलफ. राजश्री त्रिंबकराव चिंतामण यांणी १७३२ आषाढ शुद्ध १०. पुण्याचे मुकामी समजाविलें की संवस्थान पैवस्ती श्रावण व॥ १ शके १७३२ पेठ व पो। हरसुल येथील कानगोईचे वतन आमचे तीर्थरूप चिंतो विठ्ठल यांणी सु॥ इ॥ अशर. खंडो गंभीरराव याजपासून खरीद घेतले 1. राजाश्रियाविराजितराजमान्यराजश्री त्रिं- त्याची जप्ती पेशजी सरकारांतून जाहाली बक रावजी स्वामीचे शेवेसीः- होती त्याची मोकळीक होऊन आम्हांकडे पोष्य गणेश उमाजी कृतानेक स।। नम- चालवावयासी सरकारची सनद गोविंदराव स्कार विनंति येथील कुशल त॥ आषाढ सदाशीव सुभे प्रांत बागलाण वगैरे यांचे शुद्ध १० मुक्काम लष्कर नजीक सोपार नांवे छ ४ रजब सन इहीदेमयातैनांत येथ सुखरूप असो विशेष, श्रीमंत राजेबहा- सादर जाली परंतु हालीमाजी वगैरे दंग्या- दर याचे प्रकर्णीत आपण वागतां. आम्ही मुळे वहीवाटीस माहाली आम्हाकडुन लष्करांत आहोत उभयपक्षी स्नेह असावा कारकून गेला नाही. त्यास सरकार सनदे- म्हणोन राजश्री कुशाबा जवळ बोलण्यांत अन्वयें संवस्थान व पो मजकूर येथील त्रिवर्गानी आणिलें त्याजवरून मारनि- कानगोईचे वतन आमचे आम्हाकडे चाल- लेनी आम्हांस लिहिले त्यास आपण व विले पाहिजे म्हणून त्याजवरून अला- आम्ही दोन नाहींत. एक मानोन उभय- हिदा सरकारच्या सनदा सनसीतसीतैन पक्षी स्नेहाची वृद्धिंगत चालवावी. परस्परे व स इहाँदे मयातैनचे साली जाहल्या कामकाजाची पैरवी राजेबाहादरप्रकणी आहेत त्या पाहून सदरहू वतन मारनिले. वगैरे राखीत जावी. वरकड मार कुशा- कडे चालते करून हे सनद तुम्हास सादर बाचे पत्रीं लिहिला आहे. त्याजवरून केली असे तरी संवस्थान पेठ व पो हरसूल कळेल. बहुत काय लिहिणे ? हे विनंति. येथील कानगोई वतनाचा हकरुसुम व ++ ++ पंधराचा आहे. लोभ कीजे इनाम व पानमान कानूकायदेसुध्धां चिंतो हे विनंति. विठ्ठल याजकडे पेशजी सुदामत चालत आल्याप्रों त्यांचे पुत्र त्रिंबकराव चिंतामण याजकडे सुरळीत देवऊन कानगोईचा सिरस्ता कागदपत्र मोगलाई -- ·२३० मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. अमलातील असेल त्याप्रो मारनिलेकडे श्री. चालवणे, रारा छ २४ शाबान बहुत काय लेखांक ३६९. लिहीणे ? मोर्तब. राजश्री बाबासाहे पेंडसे स्वा. सा. नमस्कार विनंति विशेष रानगाचे श्रीसिद्धेश्वर. सो ४०० चारशें जरूर आतांच पाहिजेत लेखांक ३६८. सवद विस पााला आहे व त्याजपाशी १७३६ अधिकभाद्रपद वद्य ३. द्यावे. कळावें. बहुत काय लिहिणे ? हे विनंति. अजस्वरी राजश्री बाळशास्त्री दीक्षित केशव खंडराव. तो मोकदम मौजे जिन्हाळे पाो संगमनेर २७॥ भार सु॥ खमस अशर मयातैन व अलफ. पौ वजा दर रुपयास ७॥ प्रो मासे १३|| मौजे मजकूरचे कुळकर्ण कैलासवासी तोले १८३|| बाकी तोळे २६|3|| वजा- त्रिंबकराव चिंतामण यांचें तें आपले तर्फेचे जती एक गुंजेची कमर •• मासे ३ गुमास्ता ठेवून वहिवाट करीत असतां, एकंदर वजन तोळे २६॥३॥ याजदर साल गुदस्तांपाचून तालुके पट्टा येथील ता. शिरस्तेो रु. ३८० पा आहेत. मामलेदार गुमास्त्याचे हातून वहि- वाट घेत नाहीत. तरी गुमास्त्याचे हातून श्री. वहिवाट घेण्याविसी मामलेदार व मोक लेखांक ३७०. दम यांस ताकीद जाली पाहिजे; म्हणोन १७४. ज्येष्ट वय ५. माधवराव विवक यांनी समजाविलें. त्याज- राजश्री भिकाजी मोरेश्वर पा मोकदम वरून हे पन तुम्हांस सादर केले असे. मौजे अनंदवल्ली पो नासिक तरी मौजेमजकूर येथील कुळकणांची कबुलात वेशमी काशी हंगडा मौजम. वहिबाट विकराव याचे कारकीर्दीत खमुलाबाद पो दिंडोरी सन १२२८ कारणे गुमास्ता करीत असेल, त्यानमाणे हाली कबुलात लिहून दिल्ली ऐसी जे.तुमचा इनाम माधवराव त्रिंबक आपला गुमास्ता गांवी मजरे गंधारवाडो मौजे मजकर याला.. ठेवितील, त्याचे हातून कुळकणांचं काम. त्याममाण सेताची लावणी आम्ही केली काज घेण. विकत न करणे. येविसीचा त्याचा सारा दर विधा हा एक प्रो दे. खेरीज पाा कुलकर्णी यांचे पदार्ग फिरोन बोभाट येऊ न देणे. जाणिजे. दाणे देत जाऊ. मि॥ शके १७१. बह- छ १७ रमजान. मोर्तब मुद. मोतंब धान्य नाम संवत्सरे मा जेव॥" निनांगर सद रामचंद्र गोविंद पनगा ·खंड १२ वा. २३१ M भागाये ६०० ६०० लेखांक ३७१. यासी ताळा पाहावयासी ६०० मुदल रुपये. १२ व्याज रुपये. - भाग बेरीज ५८८४॥ व्याज बारा रुपये द्यावें ध्याचे णेये प्रमाणे करावें कलम १ हिशेव तैनात. चाकर दरमहा रुपये ५ प्रो चाकरी रोज, सूर्याजी गायकवाड तैनात ५ चाकरी रोज ८॥ गुणाकार ४० किता. २॥ कित्ता. ४२॥ सदरहूस तिसापों भागावें 36. सदरहू सरासरी येक रुपया पावणेदोन आणे ध्यावे ऐकूम कलम १ हिशेब ब रून मोजणी. व्यास आंतील ur उंची गज ५ भीत - परीघ ३० ·२३२ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें. समूळ व्यास सुमार व देखील भिंत रुंदी व-रावर्दमुळे आंतील क्षेत्र बंदीस्त इमारत १० व्यास ३० ३ त्रिगण तिपट तिपट समूळ क्षेत्र २४. बंदीस्त इमारत चिरेबंदी. १८ - ४८ XXXX याई १३५ पोकळ इमारत २४ चवथाई निमे ४ा ६ गुणिले फिरोन २ रुंदी भिंत २ व्यास. यांणी गुणिलें ३१५ १० साडेसातांनी गुणिलें. A- २७ ४८ ५ उंची गज ३७५ १३५ २४० सदरहु येणेप्रमाण करावें. करून बंदिस्त इमारती चिरयाची आले तीस मग दर गजी पैका करार खंडून जो पैका हिसेवी होईल तो यावा. व याजखेरीज पोकन इमारतीची पोकळ भरणीची असेल तिचा पैका निराळा खंडन दरगजी वसऊन ज. होईल तो द्यावा. कलम ३. हिसेन गुणाकार कपटसिंधु. २ १ ३ ४ 9 १ 1114 - १ १ बेरीज रुपये.

·रखंड १२ घा. हिशेब गुणाकार साधा ताना पाहावयासी धीवरा. मोत्याचे दोण सर. १२३४१ दरमोत्यास रुपये. १२३४१ १२३११ १२३११ बेरीज. १३६९८५१. हिशेब आंता हुंडणावळ करार बोली रुपये १०००० दाहा हजार यासी दर स. दे. हुंडणावळ बोली रुपये ५ प्रमाणे सो ५०० पाचशें जाहाले. साडे दहाहजार रुपये यावे तेव्हा दाहाहजार रुपये हंडणावत देऊन बाकी रुपये याची चीठी यावी. रुपये गुणिले पंच्याणवसें पावण चोवीस एक आणा हुडणावळ इतक्या रुपयाची चिठी यावी. सावकारास रुपये. १०००० १०००० ८ १०००.०००० यासी कारण मुदल मुदल गुणावें घेरीज वर हुंडणावळ. व मुदल मिळऊन ९५२३|||- भाग यावा. जो भाग येतील तितके ४७६० रुपयाची चिठीस व मुदलास जि- वेरीज. तकी वाकी राहील म्हणजे मुदलाचे भरीस जे रुपये हूंडमध्ये मावतील तितके हुंडणावळ रुपया यावे. एकूण कलम १ हिशेब दामाशाही खरेदीचांटणी येणेप्रमाणे. रुपये. तोळे रुपये ६० २५६ पैकी वजा घेतले तोळे घेतले तोळ्यासी गुणले रुपये. १०००० कसर वजन. ३० ३ येकूण गुणाकारें बेरीज. करार द्यावें रुपये १२८ अमा तोळे. जमा सो ·२३४ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. । नकल. रागुराज आपण तेथील फडशा करितील त्या अन्वये लेखांक ३७२. निभावणी होईल. आता आपण संशय गुलाम मोहिदीनखान दाम-महबत-हूं न धरावा येथील लक्ष आपल्या पायांसी. छ शाहामत व अवालीमर्तवत रफाअत अथपर दुसरे नाही. आपण उपेक्षा के. व मा-अलमं-जिलत बा-आदज पौक ल्यास परिणाम नाही. सर्व भरवसा आ- आंकी भिकाजी मोरेश्वर यांणी जाहीर पला आहे. बहुत काय लिहिणे ? लोभ केलें की मौजे मखमलाबाद पो दिंडोरी करावा हे विनंती. माहालचे प्रगणियाचे येथें सरकारांतून आम्हास इनाम जमीन वर्तमान राो राजाराम सांगतील xxxx. आहे त्यास येशवंतराव सिवाजी व पठाण (पुढील बंद गहाळ ) यांणी दंगा करून खंडणी घेतली त्याची पटी जाहागीरीचे कमावीसदार यांणी करून श्री. इनामाची जफ्ती केली आहे येविसी आज्ञा लेखांक ३७४. जाली पाहिजे म्हणोन त्याज तुम्हास कलमी असे भिकाजी मोरेश्वर सरकारचे पदरचे याची ईनाम जमीन तुम्हाकडील राजाश्रयाविराजीत राजमान्य राजश्री कमावीसदार यांणी जफ्त केली आहे त्यास परशराम भाऊ स्वामीचे शेवेसी:- ताकीद करून ऐवज न घेतां जमीनीची पोप्य हरी बल्लाळ साष्टांग नमस्कार जफ्ती मोकळी करवणे. जमीन मोकळी विनंती उपरी येथील कुशल त॥ छ १६ होऊन यांची याजकडे सुदामत चालत सफर जाणोन स्वकीय कुशल लिहीत आली आहे. त्याप्रमों चाले तें करावें. असिले पाहिजे. विशेप.यो आबाजी नाईक कावरस याजकडे मौजे कारजगे हा गांव श्री. करवीरकराकडून आपाजी शामराज याचे लेखांक ३७३. विद्यमानें इनाम आहे. त्याप्रो सरकारांतून तीर्थस्वरूप राजश्री तात्या स्वामीचे करार आहे. त्याचा ववल आपणाकडे सेवेसी गुदस्तापासून चिकोडीचे जफ्तीमुळे आला अपत्य रघुपतराव याचे कृतानेक सां असेल तो ऐवज देवऊन पुढे नाईकाकडे नमस्कार विनंती उपरी. येथील कुशल गांव सुरळीत चालता केला पाहिजे. सर- जाणोन स्वकीय कुशल लिहीत असावें. कारांतून गांव चालवावयाचा करार जाला विशेष. यो वाबूराव अनंत आले. सर्व वर्त- आहे, त्यात नाईकाचे आगत्य धरन मान निवेदन केले. इकडील वर्तमान चालवावा. याचा ऐवज घेतला असेल तो पत्रावरून ध्यानास येईल. सारांप येथील याचा. | छ १७ सफर. बात काय बंदोबस्ताविशई श्रीमंत बापूस विनंती करून लिहिण ? रुपा लोभ आगो दनि । आपण येथील बंदोबस्त करावा. येथील विनंती. वर्तणूक आपले आजेविरहीत नाही. दर- बारसंमंधी ठराव करून बंदोबस्त करावा. --- ·खंड १२ वा. २३५ -ue श्री. साभवानीशंकर. लेखांक ३९५ लेखांक ३७६. राजश्रियाविराजितगजमान्यराजश्री भा- श्री फरपंत स्वामी गोसावी यांगि:- मोर्तव गोप्य दादो नहर नमस्कार विनंती सुद उपरी बील पशल जाणून स्वकीय स्वानंदीभव नितीमा अमिले पाहिजे. साहेब गेहेरवान अन्याबा साहेब व विशेष. आपण सारणपर्वक समापत्र पाठ- व बाबा साहेब मेहरबान सलामत हूं. बिले ते प्रविष्ट होऊन लेखनार्थ अवगत साहेब मुफक मेहेरवान अजी काम- जाला. मन निरंतर पी संतोपवित तरीन महमद जाफर व रजेवदान व मह- असावं. यानंतर राजश्री संताजी अंबाल्या- मद इमान दसमुख पाा पोटवटे या सलाम ; बाल बाकीचा मजार लिहिला त्यास महवद मकमूद आ की येथील खैर राला अवघे गांवग मिलोन पट्टी फस्न दिधली. 1 जाणोन साहेवी आपली खेर अफीयत त्याजमणं संताजीवर दोनशे रुपये लिहिले. हमेशा कलमी करीत जाणे दिगर आम्ही त्याजवरोन संताजी हाणी लागला की साहेबाची वाट पाहतो परंतु आपले येणं आपल्याकडे चौथा भावाबरोबर जमीन होत नाही तर आता आपण यावें तुम्हीं नाही. आपण इतका रुपया कोट्टन यावा. आलियावांचून येथील बंदोबस्त होत नाही. जमीन मोहन यावी चौघाभावाप्रमाणे कितेक वर्तमान जवानी खंडाजी वायकर जमीन असलिया पट्टीचा रुपया लिहिल्या- सांगता मालूम होईल. विस्तार काय ल्या- प्रों देऊं मग करार ठरला की जमीनीची हावा ? ॥ मल्हारजी नाईक यांनी पत्र वाट जालिया अधिक उणे पाहून घेऊ. लि॥ आहे त्याजवरून सर्व विदित होईल मग पट्टीपैकी रुपये १५० दीडशे वसूल आपण त्याजला पत्र एक लेहून पाठवावें, दिधला. वाकी रुपये ५० पन्नास त्याजकडे म्हणजे सर्व कामाचा बंदोबस्त होईल. तशीच राहिली पुढे जमिनीची सम- ज्यादा काय लिहिणे हे कितावत. जावास व्हावी. तो तितक्यामधे आपल्या- गणराज गौरीसुत । कडून कामकाज निघाले. आता तुम्हांकडे लाल आंग में वभुत । कामाचा अधिकार आहे, वाजवी गैर- जिसके मुख पंच्यामृत । वाजबी ध्यानांस आणून जैसे विलों जमे दुत भागत ॥ १ ॥ लावायाचे असेल तैसें लावावे. तुमची हि नामा दरजी जुलाम । शुक्रगुजरी नेकी गांवकरी यांणी फार सा- विठूराजका गुलाम । गितली. आणि परस्परें ही ऐकिल्यांत हुवा दुनियामे बदनाम । आली. त्यास राहतां हेंच राहते. घरका उने नाम डुवाया ॥ २ ॥ कामकाज बरें वाईट होतच आहे. ११/- नामा माने नहीं । श्रीमार्गश्वर वद्य ७. प्रती विशेप काय लिहिणे १. पाली असो दीजे ·२३६ ३ मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने. श्री. श्री. लेखांक ३७७. लेखांक ३७८. अजम राजश्री सेख हसन शेख इस आशिर्वाद विनंति उपरि. आपण म. माईल सुभेदार मुा बाणकोट यांसिः- जला येण्याविशी च्यार पत्रे पाठविली छ मोईवान मुखलिशान-दस्तगा अज त्यास मी पत्राची वाट न पाहावी. निरोपा. दिल एकलास-रामभट आगाशे खोत बरोबर आपली भेट घ्यावी. परंतु घरात कुलकर्णी मौजे राहाटगर हाली वस्ती पुणे दोषी मुलींस समाधान फार नाही आ ती दुवा आं की येथील खुशी जाणून आपले अवस्था राणुजी मातरे यांस पुसावी. ईश्वर कडील हकीकत लिहीत जावी. दिगर काही आरोग्य पडले म्हणजे सेवेशी येतो. तुम्ही पत्र पाठविले पावले व हयात खान कांहीं दुखण्याचे श्वेत रुष्ण जालें म्हणजे जमातदार यांनी सांगितले वरून सर्व मजला काही गुंता नाही. रागें न भरावे. अर्थ कळला. व आपण पत्र पाठविलें तेच मी आपला काय नाश केला असेल तो वजिन्नस श्रीमंत राजश्री नानास दाख- पैशाची केली नाही. चोरी ऐसी माझे समक्ष विनंति करीन. मी काही चोरी एक विलेंवरून श्रीमंत संतोप जाहाले, इकडील आंगी लागली, तरी मनास येईल तैसे मजकूर तुम्हांस कळावा या अर्थ हयात- खान जमातदार यांस पाठविले आहेत. हे पारपत्य योजावे आणि चोरी च केली ऐमें खुद जबानी सांगतील त्याजवरून कळों असते तर मजला अन्नावसाची तारांबळ येईल. राजहंसाचा मेळा पाहून आम्ही कशास व्होतो ? जितका गांवचा हिशेब मुरंबीपणा केला ते पक्षी मोत्याचा च चारा मजला ठाऊक आहे तितका दाखवीन. खात आहेत. जमेदारीचे रीतीने काही खि- रागें न भरावे. फार काय लिहिणें ? लोभ कळावें. पत्रे आपली फार आली म्हणोन जमत ध्यावयाची असलिया-लिहीत जाणे करावा हे विनंति. राा माघ शु॥ ३. म्हणून लिा. त्यास इकडील जमीदारीचे आम्हांकडे आहे च. आपले तर्फेची इनाम जाहाल्यास आपल्याकडील ही जमीदारी श्री. होईल. दोस्तीचे जागा ज्यादा काय लि- लेखांक ३७९. हिणे? लोभ करावा. बारीक मोठ्या विनंति उपरि. आपण मुलामाणसास गोष्टी कित्तेक तुमच्या मनात असतील पाठवावयाचा निश्चय केला होता त्यात त्याच आमच्या मनांत आहेत. त्या काही विपर्यास ऐकतो. त्यास चिनात अन्वयें सूचना मात्र आम्हांस करावी. विपर्यास काडीमात्र न आणिता गुमाल श्रीमंतांच्या कानावर घालून बंदोबस्त केला मागस्थ करावी. येथे आल्यावर दुसरा अ जाईल. आपण इनाम आम्हास करून देवि- किंवा किंत चिनांत न आणावा. वारंवार णार. म्हणून हयातखान यांनी सांगितले काय ल्याहा । दुमरा अर्थ पहावयाचा त्यास कुटुंबाचा योगक्षेम चाले असे नाही. बहुत काय लिहिण ? लोभ की। करून देविल्या फार उत्तम आहे. विनंति.

·खंड १२ वा. २३७ - नाही ठराव श्रीरामचंद्र. त्यास सालगुदस्ताचे किल्ले-मजकुरचे देणेच लेखांक ३८०. राहिले आहे या अन्ययें हेही राहिलें साल- मारचा अर्थ तरी हा कालपर्यत किल्ले- गजश्रिया-विराजित-राजमान्य-राजश्री मारचा तहवंद जाला चितोपंत स्वामी गोसावी यांसि होऊन तह-वंद जाला म्हणजे निमेसिमें पो सदाशिव चिमणाजी सचिव नम- ऐवज पावावयाचा तो पावल *शा छ २२ स्कार विनंती उपरी येथील कुशल जाणून रविलासर बहुत काय लिहिण हे विनंती. स्वकीय कुशल लिहित जावें विशेष पत्र पाठविलें तें प्रविष्ट जालें. किल्ले राजगड येथून हस्ताक्षर साशांचें. येथील असामींच्या वेतना-विशी लिहिले *