Prakrit Bharati Academy, Jaipur
Sursundaricharia
Front matter
No text on this page.
श्रीक्षान्तिसूरि-जैन-ग्रन्थमाला ] [ ग्रन्थाङ्क: ६ श्रीमन्मोहनहर्षक्षान्तिसूरीश्वर सद्गुरुभ्यो नमः। श्रीमद्धनेश्वरमुनीश्वरविरचितं सुरसुंदरीचरिअं। इदं चरितं सुगृहीतनामधेय पू० शान्तमूर्ति-स्व. आचार्यदेव-श्रीक्षान्तिसूरीश्वरशिष्यरत्न पू० पन्यास- श्रीकीर्तिमुनिगणिवरसदुपदेशतः सौराष्ट्रान्तर्गत वेरावलनगरवास्तव्य. कतिपयवेष्ठिना-द्रव्यसाहाय्येन प्रकाशितम् । प्रकाशिका-श्री जैन ज्ञानवर्धक शाला-वेरावल -B पानकोरनाका निकटवर्तिनि श्रीशारदामुद्रणालये तदधिपतिना हीरालालेन अमदावादनगरे-मुद्रितम् - वीरसंवत् २४६९ विक्रमसंवत् १९९९ M--- प्रतयः५००
किञ्चित्प्रास्ताविकम् ।
सुरसुंदरी
चरि
किञ्चित
प्रास्ताविकम्
॥१॥
(CG)
अस्मिश्चराचरे संसारकारागारे चतुरशीतिलक्षजीवयोनौ प्रवर्तमानेषु जीवेषु मानुषं भवमतीवदुर्लभतरम् । देवानामपि दुष्प्रापं मानुषं भवं
समासाद्य श्रेयसे कर्मनिर्जरार्थ च प्रमादं समुत्सृज्य सम्यग्ज्ञानेप्रवर्तितव्यम् । सम्यग्ज्ञानं विना नास्त्यन्यत्किञ्चित्जगति मोक्षप्रापणाऽसाधारणकारणमतः
पूर्वपरममहर्षिभिः शासनरसिकैः सूरिप्रकाण्डैः पुरा भव्यजनसमुपकारायानेके ग्रन्थाश्चरित्राणि च विद्वत्तापूर्णतया निरमायिषत तेष्वेतच्चरितस्य प्रणेता-
रो विद्वच्चूडामणयः श्रीमन्तो भगवन्तः श्रीधनेश्वरसूरयः श्रीजिनेश्वरसूरिपट्टालङ्काराः । पुराऽनेके धनेश्वरसूरयः संजातास्तेषु कतम इति सहजा जिज्ञासा
विदुषां प्रादुर्भवति सा तु पुरा राजधन्यपुरवासिना न्यायव्याकरणतीर्थोपाधिधारिणा पण्डितहरगोविन्ददासेन (वि. सं. १९७२) तमेवर्षे मुनिराज-
विजयप्रेरणया प्रकाशितैतच्चरित्रविस्तृतप्रस्तावनया पूरणीया । नात्र वयं पिष्टपेषणं कुर्महे । इदं चरितं सूरिभिस्सुरम्यं षड्रसात्मकं वैराग्यरसनिःस्यन्द
श्रोतृणामाल्हादकं च प्राकृतपद्यात्मकेन व्यरचि । पुराप्रकाशितमिदं चरितं पुस्तकाकारतया व्याख्याने निरुपयोगितया च पुनरपि पत्राकारेण श्रीक्षान्ति-
सूरीश्वरग्रन्थमालातः षष्ठान्थरत्नत्वेन मुद्रापितम् । पुरापिग्रन्थमालातः पञ्च ग्रन्थाः प्रकटिता आसन् ।
अस्य प्रकाशने सौराष्ट्रान्तर्गत वेरावलनगरवास्तव्यैः कतिपयश्राद्धरत्नैः संपूर्णार्थिकसहायता दत्ता, अतो तेऽपि धन्यवादास्पदाहः। अस्य
संशोधनं देवचन्द्रात्मजेन हीरालालेन कृतमतस्तेऽपि चिरस्मरणीयाः। अतीव सावधानतया संशोधितेऽप्यत्र चरितेऽक्षरयोजकदोषेण मनुष्यस्वभावसु-
लभप्रमादलेशेन, वा कुत्रावशिष्टा कापि त्रुटियदि वाचकानां दृष्टिपथमवतरेत्तदा संसूच्य नैरुपकर्तुमर्हा ।
इति प्रार्थयते श्रीक्षान्तिसूरीश्वरचरणकमलचञ्चरीकायमाणः कीर्तिमुनिः पन्यासः पं. वीरविजयस्योपाश्रयः, अमदावाद.
॥१॥
19 दखल अनुक्रमणिका पत्राङ्क: २ विषयः प्रथमः परिच्छेदः। मङ्गलाचरणम् । अभिधियनिर्देशः । सज्जन-दुर्जनयोः स्तुतिनिन्दे । धर्मप्रवृत्त्युपदेशः। ग्रन्थस्य सरलतायां, प्राकृतभाषानिबन्धे च प्रयोजनं । ग्रन्थारम्भः । तिर्यग्लोकजम्बूद्वीपकुरुदेशहस्तिनापुर अमरकेतुनृपवर्णनानि । चित्रकरस्य राजसभायां प्रवेशः । कन्याचित्रप्रदर्शनम् । तदर्शनाद्राशो मोहो- त्पत्तिः ! कन्यास्थानकुलादिवृत्तान्तपृच्छोत्तरे । विवा- हादि च। धनदेवश्रेष्ठिनः कुलजन्मादिव्यावर्णनम् । धूर्तयोगिभ्यां सकाशात् पल्लीपतिसुप्रतिष्ठबालस्य सदेवशर्माख्यबा- लपालकस्य लक्षद्रव्येण परिमोचनम् । तदौदार्यवि- पत्राङ्कः विषयः ख्यातिः। पितृद्रव्योपभोगोपालम्भश्रवणासहने। द्रव्यो- पार्जनाय सह सार्थेन विदेशे. धनदेवस्य पर्याणम् । अटवीप्रवेशश्च । द्वितीयः परिच्छेदः। अटव्यां साथै मिलधाटीपतनम् । भिल्लानां क्रूरताया वर्णनम् । सार्थस्येतस्ततः पलायनम् । धनदेवस्य मिल्लयुद्धम् । धनदेवपराजयः । भिल्लैस्तं गृहीत्वा पल्लीपतेः समर्पणम् । देवशर्मणो धनदेवपरिज्ञानम् । पल्लीपतये तन्निवेदनम् । धनदेवस्य निजपल्ल्यां नय- नम् , आतिथ्यविधानादि च । १२ धनदेवस्य भिल्लपतिचरित्रपृच्छा । भिल्लपतिना तत्प्र- तिवचनरूपं 'स्वस्य राजकुलजन्मत आरभ्य. स्वमातृ- 7 ७ DO SOKdoi
सुरसुंदरी
चरि
२२
अनुक्रम-
णिका
॥३॥
२८
मरणपित्रन्यकन्यापाणिग्रहणतदासक्तिस्वावमाननायौव-
राज्यपरित्यागादिगर्भ पल्लीपतित्ववृत्तिस्वीकारपर्यन्त
स्ववृत्तान्तनिवेदनं च ।
१७ धनदेवस्य गमनानुज्ञा । पल्लीपतिना तदा दिव्यमणेः
समर्पणम् । एतादृशदिव्यमणेर्मनुष्यलोकासंभविनः
कथं भवतां प्राप्तिरिति धनदेवस्य सुप्रतिष्ठं प्रति
प्रश्नश्च।
१७ सुप्रतिष्ठस्य मणिप्राप्तिवृत्तान्तनिवेदनोपक्रमः । तत्र
सुप्रतिष्ठस्य वने मृगयार्थ गमनम् । तत्र सर्पोपद्वा-
क्रान्तविद्याधराक्रन्दश्रवणम् । तच्चूडास्थमणिनोपद्र-
वनाशनं चेति ।
तृतीयः परिच्छेदः।
१९ विद्याधरवृत्तान्तस्य सुप्रतिष्ठकृता जिज्ञासा । तन्निवे-
दनारम्भः । तत्र-वैताढ्यवर्णनम् । रत्नसंचयनगरव-
र्णनम् । निजमातापितस्वजन्मादिव्यावर्णनम् । चित्रवेग
इति निजाभिधानम् । विद्याभ्यासादि । सिद्धायतन-
यात्रामहोत्सववर्णनम् । वसन्तर्तुवर्णनम् । यात्रायां
ततः मातुलसुतेन सह कुञ्जरावर्तपुरे गमनं च ।
मदनत्रयोदशीमहोत्सवमदनमन्दिरादिवर्णनम् । तत्र
कनकमालादर्शनम् । चित्रवेगकनकमालयोईष्टिमेलः ।
मोहोत्पत्तिः । उभयोर्दासीद्वारा वृत्तज्ञापनपत्रादिप्रेष-
णानयनप्रेमदाढयसूर्यास्तादिव्यावर्णनम् । विरहाग्निपी-
डावर्णनम् । सूर्योदयवर्णनम् । परिच्छेदसमाप्तिः ।
चतुर्थः परिच्छेदः।
कनकमालाया नभोवाहनेन सह वरणस्य महोत्सवः।
चिनवेगमूर्छा । देवोपालम्भः । 'पूर्वमेव कनकमा-
लापित्रा नभोवाहनाय निजकन्यावितरणम् । तद्वत्ता-
न्तस्य दास्या चित्रवेगाय निवेदनारम्भः । तत्र-
अमितगतेर्गङ्गावर्तपुरे गमनम् । सुरवाहनमुनिसमव-
सरणकेवलोत्पत्ति-देशनाश्रवण-कन्याभाग्यविवर-प्र-
श्नोत्तरादि।
गन्धवाहनस्य स्वसुतनभोवाहनार्थ कनकमालायात्रा,
तत्स्वीकारलग्ननिर्धारणस्वपुरागमनस्वदयितातवृत्त-
शापननभोवाहनकन्यावितरणाग्रहादिवर्णनम् ।
२९
३१
॥३॥
पत्राङ्कः विषयः ३२ कनकमालाया अभिलषितवरसिद्धिनिराशा । आत्म- हत्योद्यमः । देववाणीसमभीष्टभर्तृलाभशापनतदुपायप्र. दर्शनादिवर्णनम् । ततश्चित्रवेगस्याभीष्टसिद्धयाशा । आशाया निराशायां परिवर्तनम् । आत्मवधोद्यमः । चित्रगतिना तत्रागम- मनपाशच्छेदस्वस्थीकरणादि । परिच्छेदान्तः । पञ्चमः परिच्छेदः। चित्रगतेचित्रवेगवृत्तपृच्छा । प्रतिवचनम् । चित्रवेग- वृत्तान्तारम्भः-नगरमातापित्रादिवर्णनम् । निजमात- मातुलयोरन्योन्यं भाविस्वापत्यवीवाहकरणप्रतिज्ञा । मातुलराज्यप्राप्तिः । स्वभगिनीमातुलसुतयोश्चित्रलेखा- ज्वलनप्रभयो पाणिग्रहणम् । मातुलस्य प्रभञ्जनस्य दीक्षा । ज्वलनप्रभराज्यावाप्तिश्चतिप्रभृतिवर्णनम् । ३८ कनकप्रभस्य ज्येष्ठभ्रात्रा ज्वलनप्रमेण युद्धम् । ज्वल- नप्रभपराजयः । ज्वलनप्रभस्य श्वशुरनगरे गमनम् । चित्रवेगज्वलनप्रभयोः शालकभगिनीपत्योः पुरबहि- पत्राङ्कः विषयः र्गमनम् । प्रभजनमुनिकेवलोत्पत्तिदेशनाश्रवणराज्या- वाप्तिप्रश्नोत्तरादि । द्वयोविद्याराधनाय गमनम् । तत्र निजभगिनी कनक- प्रमेणोपयमाणां दृष्ट्या चित्रगतेस्तत्पूष्ठिधावनम् । कनकप्रभस्य निजनगरे आगत्य विद्यया चित्रवेगचि. त्तभ्रमकरणम् । ज्वलनप्रभस्य रोहिणीविद्यासिद्धिः । चित्रगतेविंद्यामुखाद वृत्तान्तश्रवणम् । तदानयनाय दमघोषप्रेषणम् । चित्रगतिस्वास्थ्यम् । द्वयोनिजनगरे प्रस्थानम् ४१ मार्गे हस्तिकृतोपद्रवात् कन्यायाः परित्राणम् । कन्या- चित्रगत्योमिथःस्नेहमुद्रार्पणस्वस्थानगमनादि । चित्र- गतेः कन्यापुरागमन-तत्पुरोद्वसताविलोकनकारण- पृच्छादि । ४३ कनकप्रभराजस्य प्रमादाजिनभवनोल्लङ्घनधरणेन्द्राक्रो- शतद्विद्याविनाशपलायन-पुरलोकान्यान्यनगरगमनादि- वृत्तान्तश्रवणम् । ततश्चित्रगतेविस्मयविरहदुःखकन्या- . I सुरसुंदरी चरि अनुक्रम- णिका ॥४॥ गवेपणान्यान्यपुरभ्रमणचित्रवेगपाशच्छेदमिथोनिजबू- त्तख्यापनकनकमालाप्राप्त्युपायप्रदर्शनवर्णनं च । षष्ठः परिच्छेदः। द्वयोस्तयोर्मदनमन्दिरे प्रच्छन्नतया गमनम् , कनक- मालायास्तत्रागमनमकरध्वजसोपालम्भस्तवनपाशबन्ध मोचनमिथोमेलनादिवर्णनम् । चित्रगतेः कनकमाला- वेषेण मदनमन्दिराभिमुखं प्रस्थानं च । वर्त्मनि वननिकुळे कचन तयोर्विश्रामकरणम्, तत्र स्वस्त्रिया चित्रगतेरापतनम् , चतुर्णामपि मेलनसंभा- षणगोष्ठ्यादिः चित्रगतिस्त्रिया. प्रियङ्गुमचर्या नगर- कुलजन्मस्थानादिवृत्तव्यावर्णनोपक्रमश्च । प्रियङ्गुमअर्या जातिस्मरणोत्पत्तिः, विस्तरेण चित्रगति- पूर्वभवसंवन्धगर्भ निजपूर्वभवयोर्मनुष्यदेवरूपयोर्मध्ये वसुमतीस्वरूपस्य मनुष्यभवस्य निरूपणम् , देवलोक- प्राप्तिश्चति । सप्तमः परिच्छेदः। ५४. देवच्यवनदेवीविलापकेवलिदेशनाश्रवणचित्रगत्युत्पत्ति- स्थानदर्शनादिविषयकपर्यनुयोग--प्रतिवचनसहितं प्रि- यङ्गुमअर्या देवभवस्य व्यावर्णनम् । ५६ प्रियङ्गुमञ्जरीप्रचलद्भवावशिष्टवृत्तोपदर्शनम्, तच्छ्र- वणात् चित्रगतेर्जातिस्मरणशानोत्पत्तिश्चत्यादि । वननिकुजात् सस्त्रीकचित्रगतेः सुरनन्दननगरे प्रस्था- नम् , कनकमालाचित्रवेगयोरपि ततः स्थानादुत्पत- नम् , वमनि गच्छतोर्दैवसाक्षात्कारसंभाषणनभोवाह- नागमननिवेदनतत्प्रेषितव्यविघातकविद्याप्रतिघातसम- र्थदिव्यमणिसमर्पणदेवतिरोधानादिपर्युपाख्यानं च । अष्टमः परिच्छेदः। नभोवाहनस्य ससुभटादिसामग्रयस्य दुराद्विलोकनम्, कनकमालाभयविह्वलताक्रन्दनादि, चित्रगतिना तत्सं- धीरतापादनम्, नभोवाहनसमापतनचित्रगतिनिर्भ- सनबाणाग्नेयवारुणादिशस्त्रवर्षणमणिप्रभावसंजनितत- निष्फलतादिवर्णनगर्भितमन्ततो नागपाशविद्याह्वानमो.. चनतत्कृतविषोमिप्रभावसंजातचित्रवेगपतनपीडन- मूर्छादि च । ६२ ५० ॥४॥ .
६५ ७१ सुप्रतिष्ठस्य तत्र गमनम् । चित्रवेगापत्तित्राणादिद्वि- तीयपरिच्छेदाधिकृतवृत्तान्तसमन्वयर्सकलितंच देवस्य पुनरागमनम् । तदागमननिजत्राणादिप्रयोजनपूर्वभव- संबन्धादिचित्रगतिपर्यनुयोगस्य देवविहितं सर्वपरि- चितपूर्वभवघटनावर्णनोपबृंहितं प्रतिवचनम्। नवमः परिच्छेदः। देवस्य धनवाहनमुन्युपसर्गनिवारणमुनिकैवल्योत्पत्ति- देशनोपसर्गविधायकसुरपूर्ववैरवृत्तान्तस्वागामिभववि- षयकदेवकृतप्रश्नकेवलिप्रतिकथनाापवर्णनम् । चित्रवेगस्य स्वभार्याया नभोवाहनकृतापहारपश्चा- द्भूतवृत्तान्तप्रश्नः । देवस्योत्तरम् । कनकमालां न- भोवाहनादपहृत्य देवेन चित्रवेगाय समर्पणम् । चित्र- वेगस्य कृतज्ञतानिवेदनम् । देवस्य वरग्रहणायाग्रहः । चित्रवेगाय विद्याधराधिपतित्वदानम्। देवान्तर्धानं चेत्यादि। द्वितीयपरिच्छेदाधिकृतसुप्रतिष्ठधनदेवयोदिव्यमणिव- त्तोपसंहरणम् । धनदेवाय मणेः समर्पणम् । धनदेव- स्याने प्रस्थानम् । कुशाग्रपुरसंप्राप्तिः। श्रीदत्तधनदे- वयोमिथोमैत्री. धनदेवस्य श्रीदत्तगृहे भोजनाय निम- न्त्रणम् , तत्र श्रीकान्तादर्शनस्नेहप्राप्तीच्छादिवृत्ता- न्तोपकथनम्। श्रीकान्तायाः कृष्णभुजङ्गदशनम् । नानोपायविधा- नम्। धनदेवेन दिव्यमणिप्रयोगेण तद्विषव्यपाकर- णम् । धनदेवस्य श्रीकान्तापरिणयननिजपुरप्रस्थान मार्गस्थसीहगुहादाहविलोकनदेवशर्ममेलनदाहवृत्तान्त- श्रवणदेवशर्मदेवलोकाप्तिखपुरागमनश्रीकान्तापुत्रप्रस- त्यादिवर्णनं चेति । दशमः परिच्छेदः। पुत्रजन्मोत्सवसराशीकनृपनिमन्त्रणनामविधानराशीपु- त्राभिवाच्छासुताभावजन्यशोकादिवर्णनम् । ८१. राशो देवाराधनम् । देवतासाक्षात्कारः। राशीस्वप्न- दर्शनगर्भाधानहस्त्यारोहणादिदोहदोत्पत्तितदपहारादि। ८५ नैमित्तिकागमनराशीविषयकप्रश्नोत्तरनृपोत्तरंदिक्प्रया- णराशीसमागमादिवर्णनम् । ७३ ८० अनुक्रम- णिका सुरसुंदरी चरिअं. - ॥५॥ राश्या गजविहितनिजापहारादारभ्य निजवृत्तान्तनिवे- दनारम्भः, तत्र हस्तिनौ गगनोत्पतनम्, राश्या गग- नात् सरोवरे पतनम् , सरोवरवर्णनम् , श्रीदत्तस- मागमः, राश्यास्तेन कुशाग्रपुराभिगमनम् , वर्त्मनि भिल्लावस्कन्दः, राश्याः सार्थाद्वियोगः, अटवीभ्रम- णम् , पुत्रप्रसूतिः, तदपहारश्चेति । एकादशः परिच्छेदः। राश्याः क्रन्दनतापसीसमागमाश्वासनस्वाश्रमनयनादि। ९० अश्वतसुरथागमनम् , तेन कुलपतये निजवृत्तकथ- नम् , राश्यास्तेन सह स्वपुराभियानम् , मार्गे सुर थस्य राशीशीलखण्डनोद्यमः, राश्याः पलायनं कुर्वत्या कूपे पतनम् , तत्र निजपतिनृपस्य समागमश्चेतिप्र- भृतिपरिवर्णनम् । उद्याने नभस्तलात् सुरसुन्दर्याः पतनम् , उद्यानपालेन राज्ञे तन्निवेदनम्, राजपुरो तस्या नयनम् , राशा त- वृत्तपृच्छायां संक्षेपेण परिचयदानम् , राड्या दासी- द्वारा विस्तरतस्तद्वृत्तान्ताधिगमनप्रयासः, सुरसु- न्दर्या दास्यै खवृत्तनिवेदनोपक्रमश्चेत्यादि । तत्र- स्वपुरमातापितकलाग्रहणयौवनप्राप्त्यादिवर्णनम् । उ- द्याने प्रियंवदादर्शनसंभाषणविस्मृतविद्यापदोपलम्भ- नचित्रदर्शननेहमृच्छसिख्यालापप्रियंवदागमनादि । द्वादशः परिच्छेदः। सखीनां मिथो हास्यालापः। परिवाजिकाया आगम- नम् । तस्या आत्मपरलोकाभावादिसाधनगर्भनास्ति- कतोपदेशः। सुरसुन्दर्या युक्तिभिस्तत्खण्डनं चेत्या- दिवर्णनम् । १०० शत्रुञ्जयनृपस्य मन्त्रिद्वारा सुरसुन्दरीयाचना, नरवा- हनेन तदनङ्गीकारः, द्वयोर्युद्धं च। १०२ रत्नद्वीपे सुरसुन्दर्यपहरणम् , अपहारकेण निजवृत्तनि- वेदनम् , विद्याजापदानाय तस्य वंशजाल्यामवस्था- नम्, सुरसुन्दर्या आत्मघाताय विषफलभक्षणम् , मूर्छा चेत्यादि। १०५ मकरकेतोवंशजालीच्छेदः, वृक्षाधः सुरसुन्दर्यवलोक- नम्, विषापहरणम्, शत्रुञ्जयनृपवधार्य युद्धे गमनम् , ९२ १०६ TOOODका DOO प्रियंवदया सह सुरसुन्दर्या तत्रावस्थानम् , वेतालेन पूर्ववैरिणासुरसुन्दरीमपहृत्याकाशात् पातनं चेत्यादि। त्रयोदशः परिच्छेद। मकरकेतुकृतशत्रुअयनृपवधः। धनदेवस्य राजसभा. यामागमनम् । नृपपृच्छोत्तरं तेन स्वीयसिंहलद्वीपया. त्रार्धभङ्गवर्णनप्रक्रमः। तत्र समुद्रे मकरकेतुसंगमः । धनदेवस्य तवृत्तजिज्ञासा । तत्कथनारम्भः । तत्र रत्नद्वीपे विद्यासाधनसुरसुन्दरीविषापहाररणप्रयाण. रिपुव्यापादनादिवर्णनम् । नभोमार्गेण रत्नद्वीपे प्रत्या- वर्तमानस्य मध्ये पूर्ववैरिदेवेन वाधौं पातनम् । बाहु. भ्यां तत्तरणप्रक्रमश्चेति। प्रवहणभङ्गः। धनदेवस्य फलकासादनम् । नीरधिः तीरे स्थितिः । देवसाक्षात्कारः। तेन देवशर्मभ- वावस्थितौ धनदेवकृतस्योपकारस्य स्मारणा, विवि- घरनवितरणम् , हस्तिनापुरे नयनं चेत्यादिवर्णनम् । चतुर्दशः परिच्छेदः। सुरसुन्दरीकमलावतीविलापः। सुप्रतिष्ठसूरिसमवस- रणम् । तदुपदेशमुखेन संसारासारतानारकादिदुःख- दौर्गत्यादिवर्णनम् , धर्मतत्त्वादिसंकीर्तनं च । ११८ राशो मकरकेत्वपहरणवृद्धिसत्त्वादिवृत्तान्तानुयोगोत्तरं केवलिकृतं तदुत्तरम् । पूर्वभवादारभ्य तत्कालपर्यन्तं तद्विनिवेदनारम्भः। पञ्चदशः परिच्छेदः। १२४ प्रकृतसमाप्तिः। धनदेवस्य पल्लीभङ्गानन्तरजातसूरि- वृत्तप्रश्नः । सूरेस्तनिवेदनम् । प्रियंवदया समुद्रान्म- करकेतोरुद्धरणम् । तेन तस्यै स्ववृत्तशंसनम् । मक- रकेतोः सुरसुन्दरीवृत्तजिज्ञासा, प्रियंवदया तद्विज्ञापन च.। धरणेन्द्रेण निजपूर्वचरित्रकथनपूर्वकं तस्मै वि. द्यावितरणं चेत्यादि। १२८ आकाशमार्गेण मकरकेतोरागमनम् । महोत्सवेन तस्य पुरप्रवेशः। सर्वेषां मिथः समांगमहर्षः । सुरसुन्दरी- मकरकेतुविवाहः। १३० सूरिवन्दनायै नृपगमनम् । कमलावत्या निजपूर्वभव-
सुरसुंदरी
चरि
अनुक्रम-
णिका
१३२
प्रश्नः। सूरिणा तज्ज्ञापनम् । चित्रवेगादीनां दीक्षा-
ग्रहणं चेति ।
षोडशः परिच्छेदः।
मकरकेतो राज्यशासनपद्धतिः। शुभकृत्यानि । सुर-
सुन्दरीस्वप्नः । राज्ञः सभार्यस्य हिमवति गमनम् ।
तत्रोद्याने दम्पत्योः प्रश्नोत्तरविनोदकृष्णसर्पदंशवि-
पापहाराः, गर्भाधानम् , पुत्रद्वयप्रसूतिः, युवराजवि-
॥६॥
कारागृहे क्षेपणम् । पर्युषणायां तन्मुक्तिः। पुनाराज-
विधातचेष्टा । तत्रापि निष्फलता चेत्यादि ।
१३८ चित्रवेगसूरिसमवसरणम्। राशा मदनवेगस्य वैरनि-
मित्तं ज्ञातुमिच्छा । सूरिणा तदुत्तरदानम् । सुरसु-
न्दरीमकरकेतुप्रव्रज्योपादानं च ।
१३९ चित्रगत्यपहारः। सूरिदेशना। मंकरकेतुमुनेर्मुक्त्य-
वाप्तिः। सरिसुरसुन्दरीप्रभृतीनां केवलज्ञानोत्पत्तिः।
सर्वेषां मोक्षप्राप्तिः। ग्रन्थकुल्लघुता। प्रशस्तिः।
ग्रन्थसमाप्तिश्चेति।
वाश्चा
१३६
मदनवेगस्य दासीरूपेण नृपवधोद्यमः। राज्ञा तस्य
॥६॥
नमोत्थु णं समणस्स भगवओ महावीरस्स। सिरीधणेसरमुणिविरइयं सुरसुन्दरीचरि। 卐 ॐ AN सुहसामनपइन्नासमयसमारद्धलोयकम्मस्स । अमरवइवयणधरिओ परिकुडिलो कुंतलकलावो ॥१॥ कन्नासन्ने सोहइ जस्स अव- स्थाणपत्थणर्थव । चित्तब्भतररुद्धप्पवेसकंदप्पदूउ ॥२॥ अहवा। सोहइ जस्स सुसंगयउभयंसलुलंतकुंतलकलावा । मुत्ती सुवन्नवन्ना सकजलग्गव्व दीवसिहा ॥३॥जस्स पणामा पावइ पलयं पउरोपि विग्यसंघाओ । तस्स रिसहस्स पढमं नमामि पयपंकयं पयओ॥४॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ अज़ियाइणो जिणिंदे वंदे जम्मंमि जेसिममरिंदा । रागाइणो वि सत्तू पंचत्तं पाविया समयं ॥५॥ जम्मणसमयाणतरसुमेरुसिहराभिसेयसमयम्मि । सकंदणकयकुविय- १ सामन्नं श्रामण्यम् । २ अमरेन्द्रपक्षे स्वीयपञ्चरूपत्वम् , जिनेश्वरजन्माभिषेकसमये चामरादिधारकतया सौवरूपपञ्चककरणस्य तेषामाचारात , रागादिपक्षे पञ्चत्वं नाशः । ३ समकं युगपत् । Go
सुरसुंदरी-
चरि।
पढमो
परिच्छेओ।
॥१॥
प्पनासणे कयपयत्तस्स ॥६॥ रागाइवइरिसेणव्व जस्स दटुं अणन्नसामत्थं । थरहरिया अचत्थं ससिलोच्चयसायरा वसुहा ॥७॥ निम्म-
लकमनहनियरो पडिबिंबियपणयतिहुअणो जस्स । उव्वहइ जायगबो केवलनाणस्स समसीसि ॥८॥ जस्स य पणाममेचा निम्मलक-
मणक्खपडियपडिबिम्बा । एकारसगुणमुवलब्भ अप्पयं हरिसिया तियसा ॥९॥ तं वंदे जिणयंदं देविंदनरिंदविंदवंदिययं । सिद्धत्थ-
नरिंदसुअं चरिमं चरिमं गई पत्तं ॥१०॥ पञ्चभिः कुलकम् ।। दुञ्जयअणंगमायंगभंगसारंगपुंगवसरिच्छे । सासयसिवसुहसहिए सिद्धे
सिरसा नमसामि ॥११॥ दुद्धंसतविद्धंसधीरसिद्धंतदेसए धीरे । पंचविहायाररए सिरसा वंदामि आयरिए ॥१२॥ विसयसुहनिष्पि-
वासे संसारच्छेयकरणतल्लिच्छे । वंदामि उवज्झाए सुत्तत्थविसारए सययं ॥१३॥ पंचमहन्वयदुव्वहपव्वयउव्वहणपंच्चले सिरसा। घर-
वासपासमुक्के साहू सव्वे नमसामि ॥१४॥ जीए कमकमलं पाविऊण पाविति पाणिणो परमं । नाणं अन्नाणा वि हु सा जयइ सर-
स्सई देवी ॥१५॥ जाण पसाएण पुण मएवि जडबुद्धिणा कहाकरणे । लीलाए पेयट्टिजइ, विसेसओ ते गुरू वंदे ॥१६॥ इय पुज-
पणइकरणप्पणासियासेसविग्घसंघाओ। वोच्छं संवेगकरिं कहं तु सुरसुंदरिं नाम ॥१७॥ अन्नं च तस्स कीरइ पढमं चिय पत्थणा
खलजणस्स । बीहेइ कविजणो जस्स मूसओ इव बिरालस्स ॥१८॥ अहवा सहावउच्चिय दोसग्गहणम्मि वाचमणस्स । अब्भत्थ-
णासएहि वि न खलस्स खलत्तणं गलइ ॥१९॥ कुडिलवणं न उज्झइ परिच्छिद्दगवेसओ य दोजीहो । पत्थिञ्जतो वि कवीहिं दुजणो
सप्पसारिच्छो ॥२०॥ अब्भत्थिओ वि वंको कलुसियहियओ सुवित्तपरिहीणो। चंदोव्व दुजणो इह 'दोसासंगे पयासेइ ॥२१॥
१ कम्पिता। २ शिलोच्चय. पर्वतः । ३ समसीसी स्पर्धा । ४ चरमगतिर्मुक्तिः। ५ सारङ्गः सिंहः । ६ ध्वान्तं-तिमिरम् । ७ तल्लिप्सान्-तत्परान् ।
प्रत्यलान् समर्थान् । ९ प्रवृत्यते। १० व्यापृतमनस । ११ परिच्छिद्रगवेषकः, सर्पपक्षे छिद्र=विलम् , दुर्जनपक्षे छिद्रदूषणम् । १२ चन्द्रपक्षे सुवृत्तं-शोभनकु-
ण्डलाकारः, दुर्जनपक्षे सदाचारः। १३ चन्द्रपक्षे दोषाया रात्रेः स्वाङ्गे, दुर्जनपक्षे दोषाणां दूषणानामासङ्गे ।
८
॥१॥
TOTOल ३ ललिए व निठुरे वा कव्वे दोसो खलेहिं घेत्तयो । उट्ठमुहाओ अहवा नीहरइ न जीरयं कहवि ॥२२॥ दुजणसहाए पडियं निम्मलकव्वं पि लहइ न पइटुं । जलबिंदुच्च सुतत्ते आयसभाणम्मि पक्खित्तो ॥२३॥ आसज दुजणं कविजणस्स अब्भत्थणा तओ विहला । न हु सक्कररससित्तोवि चयइ कडुयत्तणं निंबो॥२४॥ अहवा कहापबंधो कीरइ किं दुजणाण संकाए । ज़्याभएण परिहणविमोयणं हंदि । न हु जुत्तं ॥२५॥ दुजणअसंमयं पि हु कुणइ कवी कव्वमेत्थ किमजुत्तं । उलुयाणमभासंतोवि दिणयरो किं न उग्गमइ १ ॥२६॥ अपत्थिओवि सुयणो कईण कव्वे गुणे पयासेइ । धवलेइ जयं सयलं सभावओ चेव निसिनाहो ॥२७॥ निंदाकारिजणस्स वि दोस- ग्गाही न सञ्जणो कहवि । कुणइ सुयंधं वासिं तच्छिजंतो वि मलयरुहो ॥२८॥ अन्नं च । हवइ हु विरूवयंपि हु कव्वं सुयणाण संगमे लटुं । सिप्पिपुडम्मि पविट्ठ जलंपि मुत्ताहलं होइ ॥२९॥ अब्भत्थणा- रिहा जं सुयणा तो ते उ पत्थिमो इण्हि । एगग्गमणा होउं साहितिं निसामेह ॥३०॥ घोरे अणोरपारे संसारे जोणिलक्खपउर- म्मि । अइदुलहं लभूणं मणुयत्तं भवियलोएण ॥३१॥ देविंदचंदनागिंदविंदमणुइंदवंदियजिणेहिं । वञ्जरिए उज्जमिउं जुत्तं धम्मम्मि सुद्धम्मि ॥३२॥ 'सो अंतरारिविजए रागद्दोसी य अंतरा सत्तू । तविजए चिय सोक्खं तेहिं जियाण पुणो दुक्खं ॥३३॥ एवं च ठिए । रागदोसाणुगया जीवा पावैति विविहदुक्खाई । तम्हा तबिजए चिय विबुहेहिं होइ जइयचं ॥३४॥ एयत्थसाह- १ निस्सरति । २ भाण=भाजनम् । ३ परिहण-परिधानं वस्त्रम् । ४ जयं जगत् । ५ तया वास्या छिद्यमानः। ६ लटुं श्रेष्ठम् । ७ शुक्तिपुटे। ८ कथ्य- मानाम् । ९ अण-नास्ति उरं-आरम्भः पारश्चान्तो यस्य तस्मिन्ननाद्यनन्ते इत्यर्थः। १० मणुइंदा-मनुजेन्द्राः। ११ वाजरिए कथिते। १२ स-शुद्धधर्मः। १३ दोसो-द्वेषः ।
सुरसुंदरी- चरिणा 11 ॥२॥ णपरा सोलसपरिच्छेयसंगया ललिया। पाइयगाहाहिं कहा कीरइ सुरसुंदरीनामा ॥३५॥ अवुहजणबोहणं तह दुकहलोयाण चित्तर पढमो जणायं । जुगवं णो सकिइ कवीहिं उभयपि काऊण ॥३६॥ परिच्छेओ। जओ। सालंकारेण घणक्खरेण रंजिजए जणो विबुहो । पयडत्थललियकव्वं अबुहाणं बोहणं कुणइ ॥३७॥ दोह वि एकवए चिय सकिञ्जइ रंजणं न काऊणं । एक गेण्हताणं अवस्स किर नासए बीयं ॥३८॥ नियगुरुकमप्पसाया कावि हु सची उ जइवि मह अस्थि । उँवमासिलेसरूवगवण्णगबहुलम्मि कव्वम्मि ॥३९॥ तहवि हु तयं न कीरइ असमत्थं पत्थुअम्मि जं अत्थे । तो अचु- हबोहणत्थं पयडत्था कीरए एसा॥४०॥ किश्च । सीसिणिमेयहरियाए गुरुभगिणीए अलंघवयणाए । सिरिकल्लाणमईए पवत्तिणीए उ वयोण ॥४१॥ पारद्धाजं एसा कवित्तगव्वेण नो मए तेण। कीरइ उत्ताणत्था पाइयगाहाहिं ललियपया ॥४२॥ हु पजत्तं बहुणा पत्थुयविग्यावहेण विहलेण । विहवकुलबालियाकयकडक्खविक्खेवसरिसेणं ॥४३॥ निसुणह एगग्गमणा होउमियाणिं कहं कहिजतं । अड्डाइजसएहिं गाहाणं क-lale यपरिच्छेयं ॥४४॥ अत्थेत्थ सुवित्थिन्नो उड्डाहोलोगर्मज्झयारम्मि । नामेण तिरियलोगो विबुंहाणुगओ सुमेरुव्व ॥४५॥ दीवो उ अस्थि तत्थवि वित्थरओ जोयणाण लक्खं तु । जलहिवलयावगूढो जंबुद्दीवो त्ति विक्खाओ ॥४६॥ तस्स य दाहिणभागे भरह नामेण अत्थि वरखेचं । वेयड्डनगवरेणं दुहा विहत्तं सुवित्थिनं ॥४७॥ अह दाहिणड्डभरहे गंगासिंधूण मज्झयारम्मि। कप्पदुमोन्व १ एकपदे युगपत् । २ बीयं-द्वितीयम् । ३ उपमाश्लेषरूपकादयोऽलबारविशेषाः। ४ प्रस्तुते। ५ मयहरिया महत्तरा। ६ उत्तानार्था स्पष्टार्था । ७ अर्धत ॥२॥ तीयशतैः। ८ मज्झयारं मध्यम् । ९ विबुधाः पण्डिताः, देवाश्च ।
दुमाणं बहुदेसाणं पहाणयरो ॥४८॥ धन्नसमिद्धिलपामररासयसंसद्दपूरियदियंतो । अविकरहमहिसरासहनाणाविहगोहणाइन्नो ॥४९॥ पइदियहवहंताणेयसारणीविसररेहिरजाणो । पुरनगरगामपउरो बहुरिद्धिसमिद्धसयलजणो ॥५०॥ निचं पमुइयलोओ नाणाविहउच्छ- वेहिं अविरहिओ। भयडमररहियगामो कुरुत्ति नामेण वरदेसो ॥५१॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ अविय । अणवस्यवहंताणेयवणियसत्थोहरसिमसयलपहो । जत्थ न नजइ पहि पहिं अडविवसिठाणयविसेसो ॥५२॥ अन्नं च तम्मि देसे गुणाण भवणम्मि एयमच्छरियं । सोअरहिओवि जं सुणइ जणवओ लोयभणियाई ॥५३॥ अविय । जत्थ य गाममहल्ला कररहिया धम्मवजिया मुणिणो। देसस्स तस्स संवण्णणम्मि को उज्जम कुणइ ॥५४॥ तत्थवि य अस्थि वित्थिनजलहिवलयाणुकारिपरिहाए । परपुरिसालंघाए परिक्खित्तं भमिरमयराए ॥५५॥ पडिवक्खभयुप्पायणविसालसालेण परिगयं रम्मं । रमणीयमगरतोरणगोउरदारहिं परिकिन्न ॥५६॥ अइनीलबहलउववणविरायमाणावसाणभागेहि । मत्तालंबगवक्खयजु- एहिं वरचित्तजुत्तेहिं ॥५७॥ नाणाभूमिजुएहिं पासाएहिं तुसारधवलेहिं । तन्नयरवासिजणजसथूहेहिव्व निच्चमइरम्मं ॥५८॥ तह अव- रावरदेसागएण तन्नयरवासिणा चेव । वणियकलानिउणेणं पइदियहं वणियलोएण ॥५९॥ किर्जतवणिजेहिं विरायमाणं अणेगहडेहिं । परिपूरिएहिं अंतो बहुमुल्लकियाणगसएहिं ॥६०॥ उत्तुंगमगरतोरणपवणुधुयधवलधेयवडड्डेहिं । सुंदरदेवउलेहिं उवसोहियसुंदरपएसं १ गोधनाकीर्णः । २ रेहा=राजनं शोभा साऽस्ति येषा रेहिराणि । ३ वसिमा वासवान् । ४ आश्चर्यम् । ५ सोओ=श्रोतः श्रोत्रम् , शोकश्च । ६ महल्लो- =वृद्धो निवहश्च प्रथमेऽर्थे विरोधः, कर(हस्त)रहितानां महत्त्वबाधात् ; द्वितीयेऽर्थे परिहारः, सर्वग्रामाणां कर(राजदेयभाग)वर्जितत्वात् । ७ धर्म:=पुण्यं, धनुश्च । ८ भमिरा भ्रमवन्तो मकरा यस्यां तया । ९ मत्तालम्बः आङ्गणावरणम् । १० थूहो-प्रासादशिखरं । ११ क्रीयमाणवाणिज्यैः । १२ ध्वजपटाढयैः । CS सुरसुंदरी- चरिअं। पढमो परिच्छेओ। SOUKOOD ॥३॥ ॥६१॥ तह पंडुपउमसंडोहमंडियाणेयगुरुतरसरेहिं । सोवाणपंतिसुगमावयारवावीसहस्सेहिं ॥६२॥ वरतियचउक्कचच्चरआरामुजाणदी- हियाईहिं । देवाणमवि कुणतं पए पए चित्तसंहरणं ॥६३॥ सयलन्नपुरपहाणं नयरं सिरिहत्थिणाउरं नाम । नयरगुणेहुववेयं संकासं अमरनयरस्स ॥६४॥ दशभिः कुलकम् ॥ जत्थ य निवसइ लोओ पिर्यवओ धम्मकरणतल्लिच्छो । दक्खिन्नचायभोगेहिं संगओ तह कलाकुसलो ॥६५॥ जत्थ य पुरम्मि निचं इओ तओ बहुपओयणपरेण । भमिरजंणसमुदएणं दुस्संचाराओ रत्थाओ ॥६६॥ जत्थ य कोडिपडायापच्छाइयसयलगयणमग्गम्मि । लोओ गिम्हदिणेसुवि रविकरतावं न याणेइ ॥६७॥ जत्थ य पुरम्मि पुरिसा घरभित्ति- निहित्तमणिमऊहेहिं । निच हयंधयारे गयपि राई न याणति ॥६८॥ रम्मत्तणओ जस्स य पलोयणत्थंव आगया देवा । कोउगव- क्खित्तमणा अणमिसनयणतण पत्ता ॥६९॥ धवलहरसिहरविरइयपवणपैहल्लंतवेजयंतीओ । सैन्नति व रविणो सारहिस्स अइउच्च- गमणट्ठा ॥७०॥ जत्थ य पुरम्मि दीसइ पायपहारो उ रंगभूमीसु । दंडो उ धयवडाणं सीसच्छेओ जैयारीण ॥७१।। कुसुमाण सिरसि बंधो सागच्छेत्तेसु जीवकत्तणया। तह पंडियपरिसासु पत्ताणं हंदि ! भिंदणया ॥७२॥ अह एको चिय दोसो गुणाण भवणम्मि तम्मि नयरम्मि । निदोससाहुणो जं सयावि दीसंति [त्तिठिया ॥७३॥ अह तम्मि पुरम्मि पहू पभूयकरितुरयरयणभंडारो । जह- भणियनीइपालणआणदियसयलजणचित्तो ॥७४॥ नियबुद्धिसमुदएणं वसीकयासेससत्तुसंताणो । संपूरियस्थिसमुदयमणपत्थियअत्थ- वित्थारो ॥७५॥ दढकढिणभुयाऽपरिमियपरकमकंतसयलपडिवक्खो। पडिवक्खभामिणीवयणनलिणसंकोयणमयंको ॥७६॥ सूरोव १ रथ्या राजमार्गः। २ रात्रिम् । ३ कौतुकावक्षिप्तमनसः । ४ पहल्लंती-घूर्णयमाना विचलन्तीत्यर्थः । ५ संज्ञां कुर्वन्तीव । ६ जुयारी-धान्यविशेषः । ७ पत्तं पानं पत्रं च । ८ गुप्ति कारागृहम् , मनोवाक्कायसंयमनरूपः साधोराचारश्च । ९ प्रभुः स्वामी राजेत्यर्थः । ॥३॥ 352 पिहुपयावो सीहो इव अकयपरबलासको । उयहिव्व सुगंभीरो चंदो इव जणमणाणंदो ॥७७॥ रूवेण कामदेवो बुद्धीए सुरगुरुस्स सारिच्छो । निवसइ पमोयपत्तो राया सिरिअमरकेउत्ति ॥७॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ तस्स य तिवग्गसारं रजसिरिं सम्ममणुहवंतस्स । वञ्चति वासराई इंदस्स व देवलोगम्मि ॥७९॥ अह अन्नया कयाइवि अत्थाणगयस्स राइणो तस्स । विणयपणउत्तमंगो पडिहारो बंधुलो भणई ॥८०॥ देव ! कुसग्गपुराओ चित्तयरो चित्तकम्मपत्तहो । नामेण चित्तसेणो समागतो चिट्ठइ दुवारे ॥८१॥ सो देव- पायदंसणसुहकंखी इच्छए इह पवेसं । एवं च ठिए अम्हं देवाएसो पमाणति ।।८२॥ तत्तो रण्णा भणिय लहुं पवेसेहि ताहे सो विहिणा। अत्थाणम्मि पविट्ठो कयविणओ राइणो पुरओ ॥८३॥ उवविह्रो भूमीए रन्ना भणिओ कुओऽसि तं भद्द ! १। केण व कजेण इहं समागओ मह समीवम्मि १॥८४॥ तो भणइ चित्तसेणो कुसग्गनयराउ आगओ देव ।। चित्तगरो साइसयं जाणामि य चित्तकम्म- महं ॥८५।। चिचप्पिओ य देवो सुम्मइ वत्तासु तेण अहमेत्थ । चित्तकलं पैयडेउं समागओ देवपासम्मि ॥८६॥ तत्तो रना भणिय केरिसयं चित्तकोसलं तुज्झ ? । दंसेहि ताच मज्झं आलिहियं किंचि वररूवं ॥८७।। अह तेण कक्खदेसम्मि गोविया चित्तपट्टिया सहसा । पयडीकाउं रण्णो समप्पिया हिडवयणेण ॥८८॥ पसरंतपयडपुलओ राया पेलोएइ तत्थ आलिहियं । नाणावन्नयकलियं पमाणरेहाहिं सुविसुद्धं ॥८९।। अहिणवजोव्वणवररूवजुत्तमचंतमणहरागारं । अहिणवसिहिणारंभ कण्णाए रूवयं पवरं ॥१०॥ तं दलु नरनाहो चिंतइ एसो हु चित्तकम्मम्मि । अइकुसलो जं लिहियं अँउव्वरूवं इम रूवं ।।११।। तिलोकम्मिवि मन्ने एरिसरूवा न इत्थिया अस्थि । चित्तकलानिउणत्ता अदिहरूवा इमा लिहिया ॥९२॥ जइ पुण कत्थवि होजा एरिसरूवेण इस्थिया कन्ना । तीए १ आस्थान-सभा । २ पत्तहो बहुशिक्षितः । ३ श्रूयते । ४ प्रकटयितुम् । ५ पश्यति । ६ सिहिणो स्तनः । ७ अपूर्वरूपम् । ७UGN " सुरसुंदरी- पढमो परिच्छेओ। चरि। ॥४॥ वि संगमो जइ ता रज होज सकयत्थं ॥९३॥ एवं चिंतेंतस्स य वम्महसरगोयरम्मि पडियस्स । वीसरिओ से अप्पा चित्तेऽवक्खि- चचित्तस्स ॥१४॥ तत्वो खणंतराओ संमीलियलोयणो अमरकेऊ । सीहासणाउ पडिओ मुच्छाए परवसो सहसा ॥९५॥ हा ! हा! हत्ति भणता अत्थाणगया समुट्ठिया लोया। वीयंति वीयणेहिं सीयलसलिलेण सिंचंति ॥१६॥ वयणे खिवंति खिप्पं कप्पूरं तह मलेति अंगाई । तं दटुं चित्तसेणो पहसियवयणो दढं जाओ ॥९७॥ रे। रे! कोवि हु पावो अहिमररूवेण आगओ एसो । कम्म- णगारी जेणिह विमोहिओ अम्ह सामिति ॥९८॥ तालेह हणह बंधह एवं भणंतेहिं अंगरक्खेहिं । गहिओ सो हम्मंतो एवं भणिउं समाढतो ॥९९॥ भो ! भो! भद्दा ! नाहं दुबो ता मा मुहा कयत्थेह । तत्तो य तेहि भणिय कहं न दुट्ठो तुम पाव ! १ ॥१०॥ कम्मणकयं हि चित्त पयसिय कीस राइणो तुमए ? । तह मुच्छियम्मि देवे वियसियवयणो य किं जाओ? ॥१०१॥ ता कहसु केण रण्णो वहणत्थं पेसिओ तुमं पाक ! ? | तो भणइ चित्तसेणो अक्खिस्सं तुम्ह सव्वंपि ॥१०२॥ रनो अब्भुदयत्थं समागओ न उण दुहबुद्धीए । एमाइ भणंतोवि हु बद्धो सो रायपुरिसेहिं ॥१०३॥ एत्थंतरम्मि राया गयमुच्छो सँत्थचेयणो जाओ । अह नरवइणा भणिय मुंचह भो! चिचगरमेयं ॥१०४॥ उच्छोडियबंधो सो रना भणिओ य भद्द ! उवविससु । आइक्खसु मह सच्चं केण तुम पेसिओ एत्थ १ ॥१०५॥ तो भणइ चित्तसेणो निसुणसु नरनाह ! एत्थ परमत्थं । चित्तगरवेसधारी समागओ जेण अहमेत्थ । ॥१०६॥ अत्थेत्थ कुसग्गपुरं सुपसिद्धं चेव देवपायाणं । नयरगुणेहुववेयं धणधनसमिद्धजणकलियं ॥१०७॥ पणइजणपूरियासो १ वम्महो-मन्मथः । २ विस्मृतः । ३ अभिमरो धनादिलोभतो मरणभयरहितं साहसकर्मकारी । ४ हम्मतो हन्यमानः । ५ समाढत्तो-समारब्धः । ६ कदर्थयत । ७ प्रदर्शितम् । ८ आख्यास्यामि । ९ एवमादि । १० स्वस्थचेतनः । ११ प्रणयिजनः अर्थिसमुदयः । ॥४॥ GO राया घणवाहणोत्ति तत्थासि । पाणप्पिया से देवी वसन्तसेणत्ति नामेण ॥१०८॥ ताण य पुत्तो नरवाहणोति नामेण उक्कडपयावो। कमलावइत्तिनामा धूया अच्चतरूववई ॥१०९॥ अह अन्नया य राया दाउं नरवाहणस्स नियरजं । कमलावई य भगिणी अणुरूव- वरस्स दायव्वा ॥११०॥ इय भणिऊण पुत्तं सुगुरुसमीवम्मि जायसंवेगो। संसारुच्छेयकर सामन्नं उवगओ विहिणा ॥११२॥ नरवाहणोवि राया रज पालेइ पणयपडिवक्खं । चिट्ठइ कन्नतेउरमज्झे कमलावई वि सुहं ॥१.१२॥ एत्तो य तम्मि नयरे निवसइ वणिओ उ सागरो नाम । रन्नो बालवयंसो जिणवयणे गाढमणुरचो॥११३।। सिरिमइनामा भन्जा अइप्पिया तस्स सीलसंपन्ना । सिरिदत्तो से पुत्तो सिरिकता तहय दुहियत्ति ॥११४॥ सिरिकता अणुदियहं वच्चई कमलावईए पासम्मि-। जाया य गरुयपीई अन्नोन्न ताण दोहंपि ॥११५॥ इत्थीजणजोगाओ गहियाओ कलाओ बालभावेवि । सगलकलानिउणस्स उ पासम्मि सुमित्तसेणस्स ॥११६॥ रायदुहियाए समयं चित्ताईयाहि विविहकीलाहिं । सिरिकंता कीलेचा विगालसमयम्मि एइ गिहं ॥११७॥ सिरिकताए समय सिणेहसाराए रायधूयाए । बोलीणो बहुकालो नाणाविहकीडणरयाए ॥११८॥ कमसो वढंतीओ तियसाण वि पत्थणिजरूवाओ। पत्ताओ पढमजोव्वणमणंगसिंगारआवासं ॥११९॥ अह अन्नया य राया मइसागरसागरेहि संजुत्तो । अत्थाणमंडवम्मी आसीणो अच्छई जाव ॥१२०॥ नियसहियणसंजुत्ता ताव य कमलावई तहिं आया। भूसणपसाहिअंगी गेंदुयकीलाए कीलती ॥१२१॥ अह सा भगिणी रना पीईए निवेसिया "निउच्छंगे । ततो दटुं तीए रूवं तह जोवणमुदग्गं ॥१२२॥ भणिओ रत्ना मंती मइसागर! तइय पव्वयंतेण । ताएण अहं भणिओ भगिणी ठाणम्मि दायव्वा ॥१२३॥ इण्हि वरस्सं उचिया जाया एसति ता महं कहसु १ धूया दुहिता-पुत्री । २ बालवयस्यो बालमित्रम् । ३ अतिक्रान्तः । ४ आस्ते । ५ निउच्छंगे-निजोत्सझे । ६ तदा प्रव्रजता-दीक्षां गृह्णता । k KOL पढमो सुरसुंदरी- परिच्छेओ। चरि। ||५|| को अणुरूवो पुरिसो इमीए सुकुलप्पसूओ य ॥१२४॥ मइसागरेण भणियं देवो चिय एत्थ जाणए उचियं । तत्तो रना भणियं एवं मे फुरई चित्तम्मि ।।१२५॥ कीरइ सयंवरो इह हक्कारिजंतु सब्बरायाणो । जो चेव हिययइट्ठो तं चेव वरेई जेणेसा ॥१२६॥ मइसागरेण भणियं जं देवो आणवेइ तं किचं । नेवरि सयंवरकरणं संपइ उचियं न काउं जे ॥१२७॥ सव्वेवि निवा जैझ्या आयचा होति एगनरवइणो। तदणुमाएण तया सयंवरो होइ कायवो ॥१२८॥ एगस्स जओ वरणे सेसाणं सो निवारगो होइ। संपइ पुण रायाणो नरिंद! सव्वेवि अहमिंदा ॥१२९॥ ता ताणमेगवरणे सेसा सव्वेवि सत्तुणो होति । न य सका संगामे जिणि सव्वेवि एगेण ॥१३०॥ ता अलमिमिणा नरवर! विग्गहमूलेणणत्थबहुलेण। कमलावईसयंवरकरणेण एत्थ पत्थावे ॥१३१॥ तत्तो रण्णा भणियं कस्सेसा तेरिहि भद्द ! दायव्वा । को च इमीए इट्ठो मणस्स इह कह णु नायवं ॥१३२।। जस्स व तस्स व रन्नो दायव्वा न य मए निययभगिणी। दिन्ना होइ सुदिना जस्स, इमा तस्स दायव्वा ॥१३३॥ एवं च जाव जंपइ राया मइसागरेण सह तत्थ । ताव य दुवारपालो पणामपच्चुडिओ भणइ ॥१३४॥ अटुंगनिमित्तविऊ भूयभविस्सत्थपयडणपंडिहो। सुमईनामो इहई समागओ देव ! नेमिची ॥१३५॥ सो देवदंसणत्थं दुवारदेसभिम चिट्ठइ इयाणि । इय सोउं नरवइणा भणियं तुरियं पवेसेहिं । ॥१३६॥ तयणंतरं च सुमई निम्मलसियवसणसोहियसरीरो । गोरोयणकयतिलओ समागओ राइणो पुरओ ॥१३७॥ आसीपयाण- पुव्वं दाउं दुबक्खए नरिंदस्स । रन्ना कओवयारो उचियासणगम्मि उवविट्ठो ॥१३८॥ रना पञ्चयहेउं अतीयवत्थुम्मि पुच्छिओ १ आनन्तर्येऽव्ययम् । २ पादपूरणेऽव्ययमिदम् । ३ यदा। ४ अनर्थबहुलेन । ५ तर्हि । ६ पटिष्ठ चतुरः। ७ आशीःप्रदानपूर्वम् । ८ दुर्वाक्षतान् । ॥५॥ । Rool एसो। पञ्चक्खं पिव सर्व साहेइ सो अवितहं जाव ॥१३९॥ ताहे पहसियवयणो राया नरवाहणो इमं भणति । भो सुमइ ! मज्झ भगिणी एसा कमलावई कण्णा ॥१४०॥ एईए को भत्ता होही मणवल्लहुत्ति वजरसु । सुमई निरूविऊण निमित्तमेवं समुल्लवइ ॥१४१॥ नरवर! चित्ते लिहियं एईए रूवयं पुलोएत्ता । मुच्छिजिस्सइ जो इह होही भत्ता इमीए सो॥१४२॥ सयलोरोहपहाणा तस्स य होही इमा महादेवी । एत्थत्थे य नरेसर ! मा काहिसि अन्नहाभावं ॥१४३॥ एत्थंतरम्मि सागरसेट्ठी संलवइ सुमइनेमित्तिं । सिरि- कंताए भत्ता को होही मज्झ धूयाए ॥१४४॥ वजरइ तओ सुमई कसिणभुयंगेण डॅसियमेयं जो। उज्जीविस्सइ सो चिय भत्ता धूयाए ते होही ॥१४५॥ एवं च पुच्छिऊणं उचियं काऊण तस्स उवयारं । पैट्ठविओ नरवाणा जहागयं पडिगओ सुमई ॥१४६॥ तत्वो य भणइ मंती सोहणमहुणा नरिंद ! संजायं । ता इहि तब्भणिए कायबो उज्जमो होइ ॥१४७॥ भणियं रन्ना को इह साइसयं लिहइ चित्तकम्मति । मइसागरेण भणियं सुपसिद्धो ताव इह नयरे ॥१४८॥ एको चिय कमलावइउज्झायसुमित्तसेणनामस्स । तणी उ चित्तसेणो अइकुसलो चित्तकम्मम्मि ॥१४९॥ युग्मम् ॥ रना भणियं सिग्धं वाहरह तयंति तक्खणेण अहं। वाहरिओ संपत्तो भणिओ रना सबहुमाणं ॥१५०॥ कमलावईए रूवं सिग्धं आलिहसु चित्तफलहीए । जं आणसि भणिउं, सोहणवन्नेहि तं लिहियं ॥१५१॥ देक्खालियं च रन्नो साइसयं पेक्खिऊण सो तुहो। भणिओ य अहं रन्ना एत्थत्थे तं सिं उचिउत्ति ॥१५२॥ चित्तगरवेसधारी एवं घेत्तूण सव्वराईणं । दंसेसु जस्स मुच्छा जायइ एयं पुलोएउं ॥१५३॥ सो मह साहेअबो सिग्धं आगम्म, जेण १ अवितथम् सत्यम् । २ अवरोधः अन्तःपुरम् । ३ कसिणो=कृष्णः । ४ दष्टाम् । ५ प्रस्थापितः । ६ आज्ञापयसि । ७ दर्शित । ९ असि । १० दृष्ट्वा। ८ त्वम्।
पढमो
परिच्छेओ।
सुरसुंदरी-
चरि।
॥६॥
तस्सेव । महया उवयारेण दिजइ कमलावई एसा ॥१५४॥ युग्मम् ॥ एवं रण्णा भणिओ तत्तो पणमित्तु तस्स पयकमलं। कइवय-
परियणसहिओ कुसग्गनयराउ नीहरिओ ।।१५५।। सुग्गीवकित्तिबद्धणपमुहाणं नरवईण मे एसा। संदसिया न पुणो जाया इह
अस्थसंसिद्धी ॥१५६|| अन्ज पुणो इह नयरे समागओ देव ! तुम्ह पासम्मि । एवं नियच्छिऊणं मुच्छा जाया य तुम्हाणं ॥१५७॥
जायं मह सामिसमीहियं ति चिंतित्तु तेण नरनाह !। जाओ हरिसो मज्झ सुमरिय नेमित्तियं वयणं ॥१५८॥ एएण कारणेणं
मुच्छाए तुम्ह हरिसिओ अहयं । ता मा नरिंद ! अन्नहभावेण वियप्पसु ममंति ॥१५९॥ इइ चित्तसेणवयण सोऊणं विगयअन्नआ-
संको। वजरइ अमरकेऊ विम्हइओ चित्तरूवेण ॥१६०॥ किं तीए कनाए एरिसयं अत्थि रूवसोहग्गं ? । ता भणई चित्तसेणो
निमेसमेत्तं इमं लिहियं ॥१६१॥को सका कुसलोवि हु जैहट्ठियं तीए रायकन्नाए । निजियतियसविलासिणीरूवं रूवं समालिहिउं?
॥१६२॥ तव्वयणं सोऊणं हरिसियहियएण राइणा तस्स । अंगविलग्गमसेसं पसाइयं कडयवत्थाई ॥१६३॥ तो भणइ चित्तसेणो
आएसं देह देव ! अम्हाणं । नरवाहणस्स रण्णो जहडियं जेण साहेमो ॥१६४॥ रणण्णुन्नाओ सो कमेण पत्तो कुसग्गनयरम्मि ।
नरवाहणस्स रनो सिट्ठो सचोवि वुत्तो॥१६५॥
अह तेणवि नियभगिणी पभूयधणपरियणेण परियरिया । पट्टविया हिटेणं सयंवरा अमरकेउस्स ॥१६६॥ सिरिकताइसहिजण
आभासित्ता य सयलपरिवारं । कमलावईवि चलिया हरिसविसायाउरा हियए ॥१६७॥ इच्छियवरलाभेणं साणंदा तहय बंधुविरहेणं ।
किंचि ससोगा पत्ता कमेण सा हत्थिणपुरम्मि ॥१६८॥ महया विच्छड्डेणं सोहणलग्गम्मि गुरुपमोएणं । कमलावई उ रना परिणीया
१ निःसृतः। २ दृष्ट्वा । ३ स्मृत्वा । ४ विस्मितः। ५ यथास्थितम् । ६ कथयामः । ७ विच्छड्डो-विच्छर्दो विस्तारः विच्छडो समूहः विच्छना-ऋद्धिः ।
म
॥६॥
maram KOOD खत्तकुलविहिणा ॥१६९॥ पाणाणवि अब्भहिया पवरा अंतेउरस्स सयलस्स । इंदस्सव इंदाणी जाया अह सा महादेवी ॥१७॥ तीए सह विसयसोक्ख अणुहवमाणस्स राइणो तस्स । नीईए सयलभूमि निययं परिवालयंतस्स ॥१७१॥ वचंति वासराई सुह- समुदयमसममणुहवंतस्स । विबुहपहुस्सव तियसालयम्मि अद्दिवदुक्खस्स ॥१७२॥ तम्मि य पुरे पसिद्धो पवरो पउराण आसि धणधम्मो । सेट्ठी निवस्स इट्ठो पत्तट्ठो सव्वसत्थेसु ॥१७३॥ नीसेसअस्थिवित्थर- पत्थियअब्भहियदिनवरदाणो। अजयपैजयजणयज्जियाए लच्छीएऽलंकरिओ ॥१७४॥ जिणसमयसत्थवित्थरवियक्खणो मोक्ख- मग्गतल्लिच्छो । जिणसाहुपूयणरओ साहम्मियवच्छलो धणिय ॥१७५॥ अवहसियतियससुंदरिरूवाइसया पईवया दक्खा । भजा मणोरमनामा तस्स य पाणप्पिया धणिय ॥१७६॥ ताणं तिवग्गसारं विसयसुहं सम्ममणुहवंताणं । नियकुलमंडणभूओ जाओ अह दारओ एको ॥१७७॥ वत्ते य बारसाहे अम्मापीईहिं निययकुलविहिणा । धणदेवोत्ति य सम्मं नामं निव्वत्तियं तस्स ॥१७८॥ अह पंचधाइकयविविहलालणो दारओ स. वढेतो । पत्तो कुमारभावं माउपिऊणं कयाणदो॥१७९॥ अब्भहियअट्ठवरिसो सम्म अब्भ- सियसयलविज़स्स । उज्झायस्सुर्वणीओ विनायकलाकलावस्स ॥१८०॥ थेवेर्णं वि कालेणं अहिंगमियाओ समत्थविजाओ । सयले कलाकलावे अह जाओ सोवि पत्तट्ठो ॥१८१॥ तत्तो गहियकलावो समाणिओ नियघरम्मि धणदेवो । पिउणा से उज्झाओ स पूइओ वत्थमाईहिं ॥१८२॥ कमसो पवड्डमाणो धणदेवो जोव्वणं समणुपत्तो । निजियअणंगरूवो जाओ वरकामिणीदइओ ॥१८३॥ अह १ अज्जओ-आर्यका पितामहः । २ पज्जओ-आर्यकः प्रपितामहः । ३ धणियं गाढं । ४ वृत्तं जातं । ५ अम्बापितृभ्याम् । ६ उपनीतः समर्पितः। ७ स्तोकेन । ८ समस्तविद्याः । OGN DOG (RO सुरसुंदरी- पढमो परिच्छेओ। चरिा ॥७॥ सो समाणजोव्वणरूवाइसएहिं वरवयंसेहिं । परियरिओ आहिंडइ ईसरलील विडंबतो ॥१८४॥ अह अन्नया कयाइवि वैयंसविसरेण परिगओ एसो। नयराओ नीहरिओ पत्तो य मणोरमुजाणे ॥१८५॥ दिट्ठो य तत्थ एगो पुरिसो गुरुसोयपरिगओ तेण । वावीतडो- वविठ्ठो अंसुजलोहलियगंडयलो ॥१८६॥ धणदेवो तं दळु पुरिसं उप्पन्नगरुयकारुण्णो । आसन्ने गंतूणं महुरगिराए इमं भणति ॥१८७॥ को सि तुमं कत्तो वा किंवा ते सोयकारण भद्द ! १। एवं च तेण भणिओ सो पुरिसो एवमुल्लवइ ॥१८८॥ कह तम्मि वञ्जरिजइ दुक्खं गुरुदुक्खपीडियमणेहिं । न कुणइ जो पडियारं न य दुहिओ अहव जो होइ १ ॥१८९॥ तहवि हु कहेमि सुंदर! मा वयणं तुज्झ निष्फलं जोउ । सीहगुहानामेणं अइविसमा अत्थि पल्लित्ति ॥१९०॥ तीए य सुपइट्ठो पल्लिवई तस्स भारिया लच्छी। तीए पुत्तो जाओ जयसेणो जणमणाणंदो ॥१९१॥ तस्स य बालग्गाहो अहयं नामेण देवसम्मोत्ति । कीलामि य जयसेणं तत्थ अहं विविहकीलाहिं ॥१९२।। अह अन्नया य बाहिं विणिग्गओ गेण्हिऊण जयसेणं । पुरिसेहिं दोहि दिट्ठो तत्थ अहं जोगिरूवेहिं ॥१९३॥ संभासिऊण पुचि दिनो मह तेहिं पवरतंबोलो। तम्मि समाणियमित्ते मइसंमोहो महं जाओ ॥१९४॥ तत्तो कुमरसमेओ तेसिमणुमग्गमेव लग्गो हैं । जाणामि नेव किंचिवि विमोहिओ तेहिं पावेहिं ॥१९५।। तेहि समेतो अहयं वयामि जा कित्तियंपि भूभागं । ताव य तिसिएण मए एगम्मि उववणनिगुंजे ॥१९६॥ बहुविहतरुफलकलुसं पीयं नीरं तु तप्पभावेण । जाओ सत्थ- सरीरो विचिंतिय ताहि मे एयं ॥१९७॥ रयणीइ गहिय कुमरं नासिस्समिमाण पावपुरिसाणं । इय चिंतिय चलिओ हं अलक्खिओ १ स्वेच्छया परिभ्रमति । २ वयस्यविसरेण मित्रसमूहेन । ३ वापीतटोपविष्टः । ४ प्रतिकारम-उपायम् । ५ यातु । ६ बालपालकः । ७ क्रीडयामि खेलयामि । ८ बहिः । ९ तृषितेन । १० पञ्चम्या: स्थानेऽत्र षष्ठी । ॥७॥ न चेव सह तेहिं ॥१९८॥ पत्ताए रयणीए निसुया अन्नोनमुल्लचेमाणा । एएण बालएण सिज्झिस्सइ जक्षिणी अम्हं ॥१९९॥ तुंगी- 'यपव्वयम्मी पत्ता हुणिऊण बालय एयं । सिद्धाए जक्खिणीए पाविस्सामो निहिं तं तु ॥२०॥ इय तेसिं सोऊणं भणिय, भयवे- विरों दढं जाओ । सुत्तेसु तेसु घेत्तुं जयसेणं ताहि नट्ठो हं ॥२०१॥ कहकहवि हु नासंतो गवेसमाणेहिं तेहिं हं पत्तो । बंधित्तु तओ वसमे समारुहेत्ता इहाणीओ ॥२०२॥ अज्ज पुणो इह नयरे संपत्तो सचमाउ दिवसाउ । तन्हाछुहाभिभूओ मुक्को हं एत्थ उजाणे ॥२०३॥ ता भद्द ! इमं गुरुसोयकारणं साहियं मए तुम्ह । जइ अस्थि कावि सत्ती ता रक्खह बालयं तं तु ॥२०४॥ भणियं धण- देवेणं संपइ चिट्ठति कत्थ ते पुरिसा । सो भणइ गहियकुमरो एगो नग्गोहहे?म्मि ॥२०५॥ बीओ पुरे पविट्ठो सुराइकजेण संपयं चेव । इय भणिए धणदेवो जोगियपासे गओ तुरियं ॥२०६॥ भणिओ य तेण एसो एयं मह देसु बालयं भद्द ।। अहयं सुवन्न- लक्खं तुह देमि, न एत्थ संदेहो ॥२०७।। तो जोगिएण भणिय जाव न सो एइ दुइयओ जोगी । ताव मह देसु लक्खं जेण इमं देमि तुह बालं ॥२०॥ तत्तो धणदेवेणं समप्पियं अंगुलीययं तस्स | दीणारलक्खमुल्लं मुको य इमेण जयसेणो ॥२०९॥ घेत्तण अंगुलीयं सिग्धयरं जोगिओ तओ नट्ठो। घेत्तूण य जयसेणं धणदेवो देवसम्मस्स ॥२१०॥ पासम्मि समल्लीणो भणियो एसो य गिन्ह कुमरत्ति । तत्तो य देवसम्मो पहसियवयणो इमं भणइ ॥२११॥ तं सामी तं बंधू तं चिय मह जीयदायगो सुयणु!। किं किं न कयं तुमए जीयं कुमरस्स दिन्तेण ? ॥२१२॥ मह सामियस्स दिन, जीयं जं पाणवल्लहो पुत्तो । पाविट्ठदुट्ठजोगियकयं- १ श्रुतौ । २ एतन्नाम्नि पर्वते । ३ हुत्वा । ४ वेपनशीलः कम्प्रः । ५ तृष्णा=पिपासा, छुहा-क्षुत् ताभ्यामभिभूतः पीडितः। ६ त्वम् । ७. न्यग्रोधस्याधः, ८ द्वितीयः । ९ द्वितीयः ।
सुरसुंदरी-
पढमो
चरि।
परिच्छेओ।
॥८॥
TOM
तवयणाउ नीहरिओ ॥२१३॥ तत्तो धणदेवेणं नीओ गेहम्मि भोइओ सम्मं । सत्थस्स मेलिऊणं पट्टविओ निययठाणम्मि ॥२१॥
एसो पुण वुत्तंतो वित्थरिओ तत्थ पुरवरे सहसा । अइचाई धणदेवो देइ धणं लैक्खगनेहिं ॥२१५॥ ता जत्थ जत्थ दीसइ धण-
देवो नियवयंसपरियरिओ। अन्नोन पुरलोओ तत्थ इमं विविहमुल्लवइ ॥२१६॥ एसो सो धणदेवो चाई भोगी य तह कलाकुसलो।
अस्थिजणपत्थिओ जो परिसइ लक्खेहिं धन्नोति ।।२१७|| अन्ने पुण मच्छरिणो भणंति नियचायगविया तत्थ । किं सैलहिजइ
एसो नियपिउलच्छीए खयकालो ? ॥२१८॥ तं दाणमिह पसस्सं तं चेव य पोरुसस्स वुड्डिकरं । जं नियपरकमेण विढविय विल-
सिजइ जहिच्छं ॥२१९॥ जं पुण अजयपञ्जयजणयजियअत्थमज्झओ दाणं । परमत्थओ कलंक तयं तु पुरिसाभिमाणीणं ॥२२०॥
भणिय च वप्पविढवियं दवेणं को न विड्डिरं कुणइ । सँइविढवणविलासणयं जणयइ विरलं सुयं नारी ॥२२१॥ एयं जणप्पवायं
निसुणित्ता चिंतई उ धणदेवो । सचं भणंति एए न हु जुत्तं मज्झ एरिसयं ॥२२२।। ता परदेसं गंतुं विढवित्ता भूरिभूइप-भारं ।
विलसामि जहिच्छाए दीणाऽणाहाण अविसको ॥२२३॥ इय चिंतिय धणदेवो माउपिऊणं सगासमागम्म । विणयपणउत्तमंगो
कयंजली भणिउमाढत्तो ॥२२४॥ तुम्भेहिं अणुनाओ गंतूर्ण ताय ! अन्नदेसम्मि । विढवामि भूरिदवं इय इच्छा संपर्य मज्झ ॥२२५॥
ता अणुजाणउ ताओ पुजंतु मणोरहा इमे मज्झ । गच्छामि अन्नदेस वणिजबुद्धीए सयमेव ।।२२६।। भणियं जणणीए तओ गम-
णवयणपि दुस्सह पुत्त।। अच्छउ ता दूरे चिय पुण गमणं अन्नदेसम्मि ॥२२७॥ अन्नं च अस्थि लच्छी तुह जणएणावि
१ अतित्यागी दातृप्रवरः । २ लक्षगण्यैः लक्षसंख्याभिः । ३ श्लाघ्यते । ४ विढविय अर्जित्वा । ५ वप्पो पिता तेनार्जितद्रव्येण । ६ विहिर-आभोगम् ।
सह-स्वयं । ८ सकाश-समीपमागम्य । ९ आरब्धः । १० अनुजानातु-आज्ञपयतु । ११ पूर्यन्ताम् ।
॥८॥
अजिया पुत्त ! । जीए विलसंतोवि हु अंतं काउंन सत्तो सि ॥२२८॥ अविय । जणएण य तह पुत्तय ! अत्थुप्पत्तीए कारणं जं जं । तं सवं कारवियं किं कर्ज तुह वणिजेण? ॥२२९॥ भणियं ध- णदेवेणं जावजवि अम्मि ! बालओ पुत्तो । ताव नियजणणिसिहिणे करिसंतो लहइ सोहंपि ॥२३०॥ वोलीणबालभावो छिप्पड पावेण तं करेमाणो। तह पिउलच्छी जणणिव्य होइ सुसमत्थपुत्ताणं ॥२३१॥ सुसमत्थो वि हु जो जणयअज्जियं संपयं निसेवेइ । सो अ- म्मि ! ताव लोए ममंव उवहासयं लहइ ॥२३२।। इय भणिउं धणदेवो अंसुजलुप्फुण्णलोयणो सहसा । मुक्कलह इह भणतो पडिओ जणणीए चलणेसु ॥२३३॥ तो धणधम्मो सेट्ठी नाउं अवसाण(य)कारणं तस्स । वजरइ पुत्त! को तुज्झ वंछिए कुणइ विग्धंति ? ॥२३४॥ जणएणं से जणणी पुत्तविओगं अणिच्छमाणीवि । कहकहवि हु संठविया विनायसुयावमाणेण ॥२३५।। एवं सो धणदेवो मायावित्तेहिं अब्भणुनाओ। परदेसगमणजोगं गहिऊण चैउन्विहं भण्डं ॥२३६।। अट्ठाहियमहिमाओ कारावेत्ता जिणिंदभवणेसु । संपूइय साहुजणं संमाणिय माणणिज्जजणं ॥२३७।। सयलम्मि तम्मि नयरे कारिय आघोसणं जणे मिलिए । नेमित्तियआइढे सुह- दिवसे विहियमंगल्ले ॥२३८॥ गहिऊण पवरसंउणं अंगीकाउं कुसग्गवरनयरं । हियबंधुवणियसहिओ नीहरिओ निययनयराओं॥ ॥२३९॥ चतुर्भिः कलापकम् ।। एवं सो धणदेवो संवाहियसहयट्टजणनियरो । लहुलहुपयाणएहिं बच्चइ सह गरुयसत्थेण ॥२४०॥ तत्तोऽणुवासरं सो सत्थो बैंसिमं अइक्कमेऊण । अह कमसो संपचो एक अइभीसणं अडविं ॥२४१॥ जत्थ अदीसंताणवि घणपत्तल- १ शक्तः । २ अम्ब ! । ३ स्पृश्यते । ४ ममेवोपहास्यताम् । ५ उप्फुण्ण-आपूर्णम् । ६ मुक्कलउचितं, स्वैरं वा मा कुरुत। ७ मातापितृभ्याम् । ८ चतु- विधम् , गणिमधरिममेयपारिच्छेद्यमेदात् । ९ पयट्टो-प्रवृत्तः । १० वसिम वसतिम् ।
सुरसुंदरी- चरि। बीओ परिच्छेओ। ॥९॥ पउरपायवत्तणओ। कूइयसरसंसवणा गम्मइ विहगाण अस्थित्तं ॥२४२॥ अनं च जीए लोया नीइपहाणस्स पुहइपालस्स । नयरीए इव न कुणति कहवि उम्मग्गसंचरणं ॥२४३॥ वियडाडवीए तीए मझमज्झेण वयइ सो सत्थो । नियकोलाहलपडिरवपडिपूरियर्जु- भतरुविवरो ॥२४४॥ तुंगतरुनियरसाहप्पसाहसंछन्नअंबरत्तणओ । सव्वंपि वहइ दियह अलग्गरविकिरणसंतावो॥२४५॥ कैविकयगु- रुतरवोक्कारसवणसंहसुत्तसंतबहुवसहो । उत्तसियवसहवालणनिमित्तपमुक्कहक्कारो ॥२४६।। हक्कारसद्दपडिरवसंसवणुत्तासियाण सयराहं । आयन्नंतो दिसि दिसि घूयाणं भूरिहुंकारे ॥२४७॥ वसहकंठपलंबिरघंटिया-रणियपूरियभूरितरंबरो। विसखुरुक्खयरेणुनिरंतरो, वयइ तत्थ स वाणियसत्थओ ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए। रोगग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसो एत्थ समप्पइ अडविपवेसस्स वनणो नाम । सुरसुन्दरिनामाए कहाए पढमो परिच्छेओ ॥२५०॥ ॥ पढमो परिच्छेओ समत्तो। बीओ परिच्छेओ। अह अन्नवासरम्मी कमेण बहुवोलियाए अडवीए । गहिय जलासयमेगं अह सो आवासिओ सत्थो ॥१॥ अह तम्मि सत्थलोए उल्लंदियसयलवसहनियरम्मि। जलइंधणाइअट्ठा इओ तओ 'परियडंतम्मि ॥२॥ पमुक्केसु दिसि दिसि चरणत्थं सव्ववसहमहिसेसु । १ यस्याम् । २ जुन्नं जीर्णम् । ३ कपि- । ४ सहसोत्नसत् । ५ वारण- । ६ सयराह-शीघ्रम् । ७ आकर्णयन् । ८ वृषखुरोत्खातरेणुभिर्निरन्तरोन्याप्तः । ९ रागग्गी-रागाग्निः। १० समाप्यते। ११ वह्वतिक्रान्तायाम् । १२ उल्लदियं माराकान्तम् । १३ पर्यटति । ॥९॥ - राज पारद्धेसु य तकालमुचियकिच्चेसु लोएण ॥३॥ नाऊण पणिहिवसओ भोयणकजम्मि आउलं सत्थं । सत्थम्मि तम्मि पडिया झडित्ति भिल्लाण धाडित्ति ॥४॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ अवि य। नवमुग्गवन्नअड्डणद्वैक्कियआजाणुभीसणसरीरा । मसिरासी इव काला कुवियकयंतोव्व दुप्पिच्छा ।।५।। खरबीभच्छसरीरा पला- सपत्तेहिं विहियसेहरया। गुंजाफलरत्तच्छा उभंखरकेसपम्भारा ॥६॥ सनद्धबद्धकवया पट्टिपएसावणद्धतोणीरा । कनायड्डियधणु- हपट्ठदीसंतभल्लोडा ॥७॥ केवि असिवग्गहत्था केवि हु करगहियलउडया अवरे । गुंफणफेरणसुंकारएहिं जीयं व अवणेता ॥८॥ धिट्ठा निठुरहियया दिसो दिसि 'मारि मारि' भणमाणा। अन्नाया एव कुओवि ज्झत्ति भिल्ला समावडिया ॥९॥ पञ्चभिः कुलकम् ।। पडिएसु तओ तेसु सत्थो सव्वो वि आउलीभूओ। भिल्लाण 'पैउरभावा वक्खेवा सत्थपुरिसाण ॥१०॥ अह तम्मि सरणरहिए ल्हसिजते समत्थसत्थम्मि । दप्पपरिपूरियंगा हकिय जंपति केवि नरा ॥११।। रे। रे! पिसायरूवा ! कत्थिहि जाह दिहिपहप- डिया। पयडह सव्वं जइ अस्थि तुम्हमिह पोरिसं किंपि ॥१२॥ केवि पुण भीरुहियया वैरैया दसणउडगहियअंगुलिणो । हा! हा ! रक्खह रक्खह एवं कलुणाई जंपति ॥१३॥ केवि हु लुटिजंता इओ तओ तह पहम्ममाणा य । कीवा पलायणट्ठा तत्थ गवे- संति छिद्दाणि ॥१४॥ केवि कहकहवि पावियछिद्दा गाढं च खसफसेमाणा । सणियं सणियं ओसक्किऊण लीयंति गैहणेसु १ प्रणिधयश्चरपूरुषाः, तद्वशात् । २ घाटी। ३ ढक्कियं-आच्छादितं । ४ दुष्प्रेक्षाः। ५ रक्ताक्षाः। ६ उभं-ऊर्ध्वम्। ७ पन्भारो प्राग्भारः समूहः । । कर्णाकृष्ट-। ९ लगुडक. यष्टिः । १० चर्मादिमयं प्रहरण, 'गोफण' इति भाषायां तस्य 'फेरणं' भ्रमणं तेन जाता ये 'सुंकारया शब्दास्तैः । ११ अज्ञाता.।१२ प्रचुरभावात् । १३ खस्यमाने १४ यास्यत। १५ वराकाः । १६ प्रहन्यमानाः। १७ क्लीबाः । १८ शनैः शनैः। १९ वनेषु ।
सुरसुंदरी-
चरि।
बीओ
परिच्छेओ।
॥१०॥
॥१५॥ केवि हु वेविरदेहा सिढिलीकयकच्छबंधणा धणियं । पमुक्कपुरिसयारा अंगीकयदीणजणचेट्ठा ॥१६॥ परिचत्तसयल-
लजा कहकहमवि मोक्खणं विमग्गंता। तेसिं चिय पावाणं, कुणंति बहुचाडुकम्माणि ।।१७। केवि हु भयमिव भूपट्ठिसंठियं
अप्पयं पैयंसति । केवि हु छुहति गठिं महीए पक्खाणि जोएचा ॥१८॥ जेवि हु इओ तओ इंधणाइअट्ठा गयासि सत्थाओ।
तेवि हु कलयलसई सोउं वचंति दूरयरं ॥१९॥ रे ! लेहें हणह बंधह मारह वयणाई भरह धूलीए । सुम्मति तत्थ सत्थे दिसि दिसि
एवंविहा सदा ॥२०॥ एयावसरम्मि तओ पासित्तु इओ तओ विलुम्पंत । भिल्लेहिं सत्थलोयं कइवयनियपुरिसपरियरिओ ॥२१॥
उप्पाएंतो तेसिं आगिईए चेव चित्तसंखोहं । वसुनंदयखग्गकरो धणदेवो एवमुल्लवइ ॥२२॥ रे! रे ! पावा! जइ अस्थि तुम्ह इह
कावि दप्पक ई। ता हवह मज्झ पुरओ सहसा तं जेण अवणेमि ॥२३॥ मा भणह जं न भणियं एस कैंसवट्टओ सुपुरिसाण । न
हि नियजुवइसलहिया पुरिसा पुरिसत्तणमुवेति ॥२४॥ हा! धी! धी! एयस्स उ रे ! दुट्ठा! तुम्ह पुरिसगारस्स । नासंतलोयपट्ठी-
धावणउवलद्धपसरस्स ॥२५॥ एवं च निसामित्ता दोच्चं तच्चं समुल्लवंतस्स । धणदेवस्सुल्लावे सुहडाणवि भूरिभयजणगे ॥२६॥ रे!
रे! लेह इमस्सवि "फेडेमो 'धीरयं किराडस्स । एवं समुल्लवंता वलिया ते झत्ति तयभिमुहं ॥२७॥ पत्ता य आहसंता धणदेवस्स-
तियं समंता ते । तिक्खासिकोततोमरभल्लीहि य पहरि लग्गा ॥२८॥ धणदेवोवि असंको तहा पयट्टेसु तेसु भिल्लेसु । ताणमुरमोडि-
१ मृतम् मृतकम् । २ आत्मानम् । ३ प्रदर्शयन्ति । ४ लात-गृहीत । ५ श्रूयन्ते । ६ आकृत्या । ७ वसुनन्दक एतदाख्यो यः खलः स करे यस्य सः ।
८ कण्डूतिः पामा । ९ अपनयामि । १० कपपट्टकः । ११ सलहिया श्लाषिताः। १२ द्विः । १३ त्रिः । १४ भ्रंशयामः । १५ धीरताम् । १६ ईषद्धसन्तः ।
१७ प्रवृत्तेषु । १८ तेपां पुरः स्वं वक्ष ओइयित्वा संस्थाप्य, संमुखीभूयेत्यर्थः ।
॥१०॥
ऊणं कुणइ नियपोरिसं पयर्ड ॥२९॥ जह जह ते भिल्लनरा देंति पहारे दढं दयाहीणा । धणदेवो उण तह तह अन्भसियकलो पर्व- चेइ ॥३०॥ अविय फेरएण केवि हु इओ तओ केवि कायकरणेणं । केवि हु दूराउच्चिय एंते खग्गाभिघाएण ॥३१॥ कहकहवि हु मिल्लेहिं गहिओ फरएहि उहहेऊण । भणियं च तेहिं रे। रे! एसो सत्थाहिवो वणिओ ॥३२॥ ता बंधिऊण एवं अक्खयदेहं तु पल्लिनाहस्स । अप्पेमो जेणेसो देइ वणिओ धणं बहुयं ॥३३॥ तत्तो य तेहिं गतुं पल्लीवइणो समप्पिओ एसो । एत्थंतरम्मि दिट्ठो धणदेवो देवसम्मेण ॥३४॥ तत्तो य तेण भणिओ सदुक्खमेवं तु पल्लिनाहस्स । हा! हा! सामिय! एसो महाणुभावो स धणदेवो ॥३५।। जेण तया तुह तणओ जोगियगहिओवि मोइओ आसि । दाउं सुवन्नलक्खं निकारणवच्छलेणं तु ॥३६॥ जयसेणकुमरजीवि- यदाया धणधम्मसेट्टिपुत्तो सो । परमुवयारी सामिय ! कहणु अहन्नेहिं विहिउत्ति ? ॥३७॥ इय देवसम्मभणियं सोउं संभंतलोयणो सहसा । अह भणइ सुप्पइट्ठो मुंचह मुंचह महाभागं ॥३८॥ पासट्ठियपुरिसेहिं तक्षणमुच्छोडिया य से बंधा । पल्लीवइणा ताहे अव- गूढो सायरं एसो ॥३९।। तत्तो विहियपणामो तकालमुचियम्मि आसणे दिन्ने । पासट्ठियपुरिसेहिं, उवविट्ठो तत्थ धणदेवो ॥४०॥ तत्तो य दीहदीहं नीससिय विसायगम्भिणं एवं । लजावणमियवयणो पल्लिवई भणिउमाढत्तो ॥४१॥ परमुबगारित्ति तुम उवेच्च किल होसि अम्ह दहबो । नवरं गिहागयस्सवि सागयमेव विहं विहियं ॥४२॥ जायइ अवगारफलो विहिओ पावाणं अहव उवयारो । सप्पस्स जहा दिन्नं दुईपि विसत्तणमुवेइ ॥४३॥ पावो अहं कयग्यो सुयजीवियदायगस्स जेणजे । गिहमागयस्स एवं अहम्मकम्म १ फलकेन । २ सार्थाधिपः । ३ अक्षतदेहम् । ४ अर्पयामः । ५ अधन्यैः 'अस्माभिः' इति शेषः । ६ संभ्रान्तलोचनः सभ्रमयुक्तनयनः । ७ गर्भितम् । ८ कृतघ्नः । ९ येनाय । १० धर्मादनपेतं धयं तद्विरुद्धमधयं तच तत् कर्म चेत्यर्थः । (ODOG
सुरसुंदरी-
चारिजा
बीओ
परिच्छेओ।
॥११॥
समायरियं ॥४४॥ भणियं धणदेवेणं कीस इमं वहह गुरुविसायंति । अन्नाणं अवरज्झइ, को दोसो एत्थ तुम्हाणं ? ॥४५॥ दद्लु
अणन्नसरिसं भिल्लवई तस्स वयणविन्नाणं । रूवं तह सुयणत्तं पुणोवि अइरंजिओ भणइ ॥४६॥ पेच्छह एगम्मि नरे केत्तियगुण-
समुदओ समं वसइ १ । बहुरयणा हु वसुमई सच्चो लोयप्पवाओऽयं ॥४७॥ धी! धी! मह पुरिसत्तं धी! धी! मह एरिसाए
वित्तीए । नियकुलकलंकभूयस्स मज्झ धी! पुरिसजम्मेण ॥४८॥ धी! मज्झ जीविएण कुकम्मनिरयस्स धम्मरहियस्स । एयारिस-
पुरिसाण लुटणकम्मम्मि निरयस्स ॥४९॥ एत्तियमेत्तेणं चिय धन्नोऽहं जं महाणुभावस्स । अक्खयदेहस्स इमस्स दसणं झत्ति संजायं
॥५०॥ जइ पुण होज विवत्ती समयं भिल्लेहिं जुज्झमाणस्स । ता कह मज्झ अउन्नस्स होज पावस्स नित्थारो॥५१॥ एमाइ
बहुविगप्पं अप्पाणं निदिऊण तो भणइ । भो ! भो ! भिल्ला ! सत्थे जं गहियं एत्थ तुम्हेहिं ॥५२॥ तं सर्वपि समप्पह इमस्स धण-
देवनामवणियस्स । तेहिं तणमजायं समप्पियं तस्स तं सत्वं ॥५३॥ युग्मम् ॥ तत्तो सबालवुड्ढे मिलिए लोगम्मि भयविमुक्कम्मि ।
वजरइ सुप्पइट्ठो धणदेवं नेहगब्भमिण ॥५४॥ एत्तो गाउयमेत्ते सीहगुहा नाम अस्थि मे पल्ली। तीए लहुँमागच्छह अजं मह
पाहुणा होह ॥५५॥ भणियं धणदेवेणं एवं होउत्ति ताहे सो सत्थो । धणदेवमग्गलग्गो सीहगुहं झत्ति संपत्तो ।।५६।। आवासियस्स
तत्तो वेसिमासम्मम्मि सत्थलोयस्स । पल्लीवइणा नीओ धणदेवो निययगेहम्मि ॥५७॥ अभंगिऊण विहिणा सुगंधतेल्लेहिं पवर-
जुबईहिं । अद्धाणपरिस्समनासगेण वरवारिणा न्हविओ ॥५८॥ घणसारसारसिरिखंडचच्चिओ ताहे पल्लिनाहेण । सहिओ पवराहारं
१ अपराध्यति । २ सुजनत्वम् । ३ वृत्तिः आजीविका । ४ विपत्ति. विनाशः। ५ निस्तारो मुक्तिः पापात्। ६ तृणमर्यादं यथा स्यात्तथा तृणपर्यन्तमित्यर्थः।
७ लघु-शीघ्रम् । ८ मग्गो पश्चात् । ९ वासस्थानसमीपे। १० अपितः।
॥११॥
5७जका . भोत्तूण समुट्टिओ कमसो ॥५९॥ कप्पूरपूरसहिए तंबोले आयरेण से दिने । वजरई धणदेवो सुहासणत्थो इमं वयणं ॥६०॥ एसा हु ताव पल्ली आवासो निग्धिणस्स लोयस्स । तुब्भेवि तस्स पहुणो अणन्नसोजन्नदयकलिया ॥६१॥ एसो न सम्मजोगो अहिवइभि- चाण मह ठियं चित्ते । जं सोयसच्चदक्खिन्नवजियाणं इमं ठाणं ॥२॥ भिल्लाणं नाहावि हु जं एरिसगुणगणेण संजुत्ता । एवं मण- म्मि भावइ महंतमच्छरयं मज्झ ॥६३॥ असरिससोजन्नजुया तुम्हे एयाए वसह पल्लीए । उत्तमनरावि होउं साहह मह केण कजेण१॥६४॥ तो भणइ सुपइट्ठो किं कहिएणं इमेण धणदेव ! । वंचणमवमाणं चिय मइजुत्तो नो पगासेजा ॥६५॥ तहवि हु भणामि मा होउ तुज्झ अब्भत्थणा इमा विहला । एगग्गमणो होउं साहिजंतं निसामेहि ॥६६॥ निचं पमुइयनरनारिपुन्नगामावलीए रमणीओ । बहुदिवसवन्नणिजो अंगो नामेण देसोऽत्थि ॥६७॥ तम्मि य पुरं पुराणं पवरं सुरनयरसरिसरिद्धिल्लं । भयडमरकरविमुक्कं सिद्धत्थपुरंति विक्खायं ॥६८॥ तम्मि य मयंधरिउकैरडिकरडनिब्भेयणम्मि पत्तहो । कर्बुन्नयसुग्गीवो सुग्गीवो नाम नरनाहो ॥६९॥ सयलोरोहपहाणा सुंदरसरदिंदुबिंबसमवयणा । बुद्धीए अणन्नसमा कमला नामेण से देवी ॥७०॥ तीए सह विसयसोक्खं अणुहव- माणस्स तह य रज्जधुरं । पुत्वभवपुनपीयवसमप्पियं पालयंतस्स ॥७१॥ वचंतेसु दिणेसुं तीए देवीए अह अहं पुत्तो । जाओ कयं च नामं विहिणा मह सुप्पइट्ठोत्ति ॥७२॥ लालिजंतो पंचहिं धाईहिं कमेण वड्डमाणोऽहं । संजाओ पंचवरिसो माउपिऊणं कयाणंदो १ निघृण. निष्कृपः। २ अनन्यत्-अद्वितीयम् । ३ सौजन्यं दया च ताभ्यां कलिताः सहिताः। ४ अधिपतिः-स्वामी। ५ शौचसत्यदाक्षिण्यवर्जितानाम् । ६ प्रतिभाति । ७ अच्छेरयं आश्चर्यम् । ८ कथयत। ९ कथ्यमानम् । १० रिद्धिल्लं ऋद्धिमत् । ११ डमर-परचक्रादिभयम् , भीत्या पलायनं च । १२ करटी करी। १३ करट. करिगण्डः । १४ कम्बुः शङ्खः । १५ पायवो पादपोवृक्ष. ।
सुरसुंदरी- चरिज। ॥१२॥ ॥७३॥ एत्थंतरम्मि गिम्हे संतावियमहियले वइकते । निव्ववियमहीवीढो रसंतसालूरसंघाओ॥७४॥ पवहंतवहलवाहिणिखलहलसं- बीओ सद्दबहिरियदिगंतो । गजंतगहिरजलहरदसणनचंतसिहिनिवहो ॥७५॥ पप्फुल्लफुल्लसोहियनीवोहविरायमाणवणनियरो। मुच-परिच्छेओ। कुंदकुडयसंदियरयगम्भिणवाइयसमीरो ॥७६॥ पुलिणपइट्ठियवालयकयवालुयदेउलेहिं रमणीओ। करिसयजणपारंभियहँलउत्तय- चचियवइल्लो ॥७७॥ हरिसवसहसिरपामर दिसि दिसि चब्भत्तभूरिकेयारो । पत्तो वासारत्तो कद्दमदुल्लंघमग्गिल्लो ॥७८॥ पञ्चभिः कुलकम् । एयारिसम्मि नवपाउसम्मि पत्तम्मि अन्नदिवसम्मि । नरनाहो सुग्गीवो विहिणा कयभोयणो संतो॥७९॥ चंदणचचियदेहो परिहियमिउसण्हनिम्मलदुगूलो । तंबोलवग्गहत्थो समागतो देविभवणम्मि ॥८॥युग्मम् । सत्ततले पासाए आरूढो उवरिमाए भूमीए। देवीए कयविणओ महरिहसेजाए आसीणो॥८१॥ खणमेगमच्छिऊण परिहासकहाहि पिययमाए सह । सियवसणच्छाइयाए कोमल- तूलीए पासुत्तो॥८२॥ तत्तो य सजलजलहरगजियसदेण नट्ठनिदो सो । उद्वित्तुं संनिविट्ठो निज्जूहगसंठियमसरे ॥८३॥ अद्धासणे निविट्ठा कमलदेवीवि ताहे नरपहुणो। वजरइ तओ राया हरिसवसुल्लसियरोमंचो ॥८॥ मह संगमगरुयसमुल्लसंतमणहरपओहरा झत्ति । पेच्छ पिए ! संजाया तुज्झ सरिच्छा कुबेरदिसा ॥८५॥ तरलत्तं नयणाणं कुडिलत्तं सुतणु! तुज्झ केसाणं । अणुकरइ पेच्छ विज्जू घणमझे "चिगिचिगायन्ती ॥८६॥ अन्नं च पिय! पेच्छसु परिब्भमंतेहिं इंदगोवेहि । नजइ पाउसलच्छी पैचुनिया महि- ॥१२॥ १ निर्वापित प्रशमितं महीपीठं येन वरात्रेणेत्युत्तरस्यां पञ्चमगाथाया संवन्धः। २ रसन् शब्दायमानः सालराणा दर्दुराणां संघातो यत्रेति । ३ नीवो=क्ष- विशेषः । ४ स्यन्दितं क्षरितम् । ५ वालुकादेवकुलैः। ६ करिसओ-कर्षकः । ७ हलउत्तयं हलयोत्रकम् । ८ लुप्तप्रथमान्तं पदम् । ९ वारानः वर्षासमयः । १० परिहितमृदुलक्ष्णनिर्मलदुक्लः । ११ सप्ततले सप्तभूमिके। १२ प्रकाशयन्ती। १३ ज्ञायते । १४ पाउसो प्राट् । १५ प्रचूर्णिता ।
Hal यले पडिया ॥८७॥ पाउसनरिंदनवसंगमम्मि जायम्मि भूमिमहिलाए । हरियंकुरच्छलेणं पेच्छसु रोमंचओ जाओ ॥४८॥ निठुर- करपसरेणं इमेण संताविआ इमा पुहई । इय रोसेणव रुद्धो धणेहिं सूरस्स करपसरो ॥८९।। मह आगमेवि पियविरहियाण महिलाण किं न फुट्टाई । हिययाई सामरिसं विज्जुञ्जोएण जोएइ ॥९०॥ नाउं मह आगमणं तहवि हु किं चल्लिया पिया मोत्तुं । गर्जतो रोसे- णव पहियाणं दलइ हिययाई ॥११॥ धवलबलायादाढो विज्जुलयाचवलदीहजीहालो । कसणशरीरो धावइ पहियाण पाउसपिसाओ ॥१२॥ पेच्छ सुरचावनिग्गयधाराबाणेहिं विरहिहिययाई । विंधतो उवहसइव पंचसरं पंचसरसहियं ॥१३॥ एत्यन्तरम्मि देवी नर- नाहं भणइ हरिसिया संती। सेसउऊणं नरवर ! अब्भहिओ पाउसो एसो॥१४॥ मोत्तूण विरहिणिजणं सुहओ जं एस कामुयजण- स्स । पामरवच्छतणोसहिपमुहाणं तहय जीवाणं ॥९५॥ अह भणइ पुहइनाहो ईसिं हसेऊण, देवि ! तं सच्चं । आहीण संजायं जं सु- म्मइ एत्थ लोगम्मि ॥९६॥ धाया पुरिसा पेच्छंति आयरा धाययं दिसावलयं । तह देवि! तुमं सुहिया सव्वं सुहियंति मन्नेसि ॥९७॥ सव्वेवि देवि ! उउणो सेउनलोयस्स होति सुहहेऊ । पुनविहूणाण पुणो पाउससमओवि दुहहेऊ ॥९८॥ ओ! पेच्छ पेच्छ सुंदरि ! बुद्धसमारम्मि जैरकुडीरम्मि । ओर्धेसरसयविराइयडिंभसमूहे रुयंतम्मि ॥१९॥ निययघरिणीए बाढं चोइज्जतो पुणो पुणो वरओ। आवरणरहियदेहो हम्मंतो वारिधाराहि ॥१०॥ १ प्रावृट् । २ विद्युदुयोतेन, द्योतयति। ३ जीहालो=जिह्वावान् । ४ सुखदः। ५ वत्साः गोऽर्भकाः, तृणानि, ओषधयश्च तत्प्रमुखाणाम् । ६ आहीणं किं वदन्ती। ७ 'धे तृप्तौ' धातास्तृप्ताः । ८ आदरात् । ९ सपुण्यलोकस्य । १० अर्धसमारचिते। ११ जरत्कुटीरे-जीर्णक्षुद्रगृहे । १२ 'ओघसराणां' अनर्थानां गृहवारि प्रवाहाणां शतानि । १३ चोद्यमानः प्रेर्यमाणः । १४ वरओ-वराकः ।
सुरसुंदरी- चरिौं। बीओ परिच्छेओ। ॥१३॥ उर्दुसियरोमकूवो सीयलअनिलेण संकुइयगतो। एसो दरिदपुरिसो कहकहवि समारइ कुडीरं ॥१०१॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ ओलंबियकन्नजुयं हम्मत गरुयवारिधाराहि । ओलँग्गभग्गदेउलकोणगयं रासभं निर्यसु ॥१०२॥ तह पेच्छ इमं सुंदरि ! सुणहं चु- ल्लीए सुन्नगेहम्मि । सीएण कुणुकुणतं खरखरखडे खणेमाणं ॥१०३॥ तह पेच्छ जरबइल्ला जलहरधारावलीहि हम्मंता । ईरियासमि- उव्य मुणी वचंति महिं पलोएंता॥१०४।। सेवालियभूमितले फिल्लुसमाणा य थामथामम्मि । हत्थगयलट्ठिखंडा भिक्खं परियडइ जररोरों ॥१०५।। एवं च जाव साहइ देवीए ताव 'कंचुई झत्ति । पायवडणुडिओ अह वसुदत्तो भणिउमाढत्तो॥१०६॥ देवेण जो उ पुर्वि पट्टविओ आसि चंपनयरीए । सिरिकित्तिवम्मरन्नो दूओ दामोदरो नाम ॥१०७॥ सो देवपायदंसणसुहकंखी आगओ दुवा. रम्मि । चिट्ठइ एवं च ठिए देवो पमाणति तं सोचा ॥१०८॥ दिट्ठीए आपुच्छिय देविं सहसत्ति उडिओ राया । अत्थाणमंडवस्स उ आसन्नो जाव संपत्तो॥१०९॥ ताव य विज्जुचमुकारणंतरं चंडचडडसंसहो । आसन्नो संजाओ मेसियनरनारिसंघाओ॥११०॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ तयणंतरं च महाहारवसंमीसं समुट्ठियं सदं । देवीगिहम्मि सोउं सहसा वलिओ महीनाहो ॥१११॥ वजरह देविधाची रुयमाणी घग्घरेण सद्देण । नरवर ! मुट्ठा मुट्ठा देवी विज्जूए दद्धत्ति ॥११२॥ दङ्ण भूमिपडियं देवीदेहं जिफ्ण परि- चत्तं । हा! हा! हत्ति भणतो राया मुच्छावसं पत्तो॥११३॥ दडूण भूमिपडियं नरनाहं मुच्छियं विगयचेहूँ। भूरितरो संजातो परियणअकंदसद्दोवि ॥११४॥ पासट्ठियपुरिसेहिं सीयलपवणाइयम्मि विहियम्मि । रायावि विगयमुच्छो विलविउमेवं समाढतो।। १ उद्धसियं-पुलकितम् । २ समारचयति । ३ ओलुग्गं छायारहितम् । ४ पश्य । ५ श्वानम् । ६ जरद्वलीवर्दान् । ७ पतन्तः । ८ स्थाने स्थाने । ९ रोरः रकः । १० कञ्चुकी-प्रतिहारः । ११ विद्युम्चमत्कारानन्तरम् । १२ मेषितः भापितः। १३ मुष्टा । १४ जीवेन परित्यक्तम् । ॥१३॥ रखना ॥११५॥ हा वल्लहि ! हा सामिणि ! हा जीवियदायगे! विसालच्छि। हा मह हिययनिवासिणि! हा! कत्थ गया ममं मोत्तुं ! ॥११६॥ हा गोरदेहि ! हा पिहुपओहरे! हा सुकोमलसरीरे।। हा कह निग्घिणविहिणा तुह उवरिं पाडिया विज्जू ? ॥११७॥ घणसारघुसिणचच्चणउचियसरीरम्मि कह णु हयविहिणा। विज्जूनिवाओ विहिओ मज्झ अउन्नेहिं पावेण १ ॥११८॥ हा देवि ! तुज्झ विरहे नरनारीसंकुलं इमं नयरं । उव्वसियनयरसरिसं अडविसमाणं च पडिहाइ ॥११९॥ किल देवि! तं भणंती तुह विरहे अच्छिउंन सक्केमि । तं कह अहं अहन्नो तुमए सहसा परिच्चत्तो? ॥१२०॥ हा! किं न किंपि जंपसि किंवा तं सुयणु ! मज्झ रुट्ठा सि । किंव मए अवरद्धं सुंदरि! तं मज्झ साहेसु ? ॥१२१॥ तं चिय मह वल्लहिया नेहो मह नत्थि अन्नइत्थीसु । तुज्झ कए परि- चत्तो सयलो ओरोहनारिजणो ॥१२२॥ तहवि तुमं किं सुंदरि! निब्भररत्तस्स देसि नालावं । ता पंसिय पसिय सामिणि ! उद्विय मह देसु पडिवयणं ॥१२३॥ एमाइ जाव विलवइ विविहं राया सकलुणसद्देण । ताव अहं संपत्तों रोवंतो तत्थ धणदेव ! ॥१२४।। उ- च्छंगे विणिवेसिय ममं तओ गाढकलुणसद्देण । तं चेव पलवमाणो सुंदीहरं रुवइ बालोव्व ॥१२५॥ एत्थंतरम्मि मंती सुमईनामो भणइ नरनाह । देव ! अलं रुनेणं मैयकिच्चं कुणह देवीए ॥१२६।। भणइ तओ नरनाहो चंदणदारूणि बाहिं नीणेहैं । देवीए जेण समयं अहंपि अग्गीए विस्सामि ॥१२७|| तो भणइ सुमइमंती कायरजणचेट्टिएण किं इमिणाः। मरणज्ज्झवसाएणं, अवलंबसु धीर! धीरत्तं ॥१२८॥ मरणेण तुज्झ नरवर ! देसो सबोवि होई जं गम्मो । पडिवक्खनरवराणं बालो तह सुपइट्ठोत्ति ॥१२९॥ देवाण १ अपुण्यैः । २ अधन्यः । ३ अपराद्धम् आगो विहितम् । ४ प्रसीद । ६ सुदीर्घम् । ७ रुदितेन । ७ मृतकृत्यम्। ८ बहिः । ९ नाययत । १० गम्य = आक्रमणीयः प्रतिपक्षनरवराणाम्-शत्रुनृपाणाम् । SONG . ७06 वीओ सुरसुंदरी- चरि। परिच्छेओ। ॥१४॥ ७३/ भणाण य लिगीणं तह पागयजणस्स । धम्मकिरियाओ सव्वा वहति देवे धेरतम्मि ॥१३०॥ महिलामेत्तस्स कए न हु जुत्तं तुम्ह उत्तमनराण । असमंजसमायरित्रं विनायजगरसभावाणं ॥१३॥ अविय । निरुवकमकायस्सवि उसभजिणिंदस्स आइदेवस्स । मरणं जायं जइया का गणणा अन्नमणुएसु॥१३२॥ निजिय- पडिवक्खस्सविं छक्खंडमहीसरस्स भरहस्स । जइया जायं मरणं का गणणा अन्नमणुएसु ॥१३३॥ गरुयपरकमनिन्जियरिउबलपा- इकचक्ककयरक्खा । "सोंडीरा नरवइणो सोमजसाऽऽइच्चजसपमुहा ॥१३४॥ जई ताव ते य निहया पावर्कयंतेण निग्षिणमणेण । अनि- वारियपसरेणं का गणणा अन्नलोयम्मि॥१३५।। युग्मम् ॥ जेसिपि य तित्तीसं आउयमुदहीण पवरदेवाणं । तेसिपि होइ चैवणं का गणणा अन्नसत्तेसु ॥१३६॥ भवणवइवाणमंतरजोइसियाणं विमाणवासीणं । जइ नाम होइ चैवर्ण का गणणा मणुयलोयम्मि ! ॥१३७॥ सो कोवि नत्थि जीवो तिलोयमज्झम्मि जो वसं न गओ । मच्चुस्स पावमइणो मोत्तुं सिद्धे सुंहसमिद्धे ॥१३८॥ इय काल- कवलियं पेच्छिऊण सयलंपि तिहुअणं देव । जायम्मि देविमरणे किं सोगं कुणह विहलं तु ? ॥१३९॥ जुजइ काउं सोगो मरणं जइ होज तीए एकाए । साहारणम्मि मरणे को सोगो 'किंव रुनेण ॥१४०॥ अइतणुतणग्गसंगयजललवतुल्लम्मि जीवियवम्मि । निद्दासंगे जे पुण उट्ठिजइ तं महच्छरियं ॥१४१॥ इय लोयस्स सरूवं कुवियकयंतस्स एरिसं दट्टुं । देविमरणम्मि नरवर । न हु जुत्तं १ लिमीनां-तपस्विनाम् । १ निर्वहन्ति । ३ धरा पालयति सति । ४ गुरुणा पराक्रमेण निर्जितं रिपूणा बलं यैस्ते च पाइकाण-पदातीनां चक्रेण समूहेन कृतरक्षाथ । ५ शौण्डीरा गर्विणः । ६ कृतान्ता यमः । ७ च्यवन-मरणम् । ८ मृत्योः । ९ सिद्धान-मुक्तजीवान् । १० सुखसमृद्धान्। ११ रुदितेन । १२ तणग्ग-तृणाप्रम् । १३ महाचर्यम् । DG" ॥१४॥ 162 SEKO DO सोगकरणंति ॥१४२॥ एवं च बहुविगप्प भणिओ सो सुमइणा नरवरिंदो। तकालुचियं सर्व मइकिच्चं कुणइ देवीए ॥१४३॥ कइव- यदिणाई परिचत्तलोयसंभावणाइवावारो। गहगहिओ इव चिट्ठइ राया देवीए सोगेण ॥१४४॥ सुमइमुहेहिं तावय नाणाविहसोय- मोयणडूहिं । बोहिजंतो गिराहिं जाओ कालेण गयसोगो॥१४५॥ नाऊण अट्ठबरिसं ममं तओ गरुयपुत्तनेहेण । संगहिय उवज्झायं गाहेइ कलाणसंदोहं ॥१४६।। गहिए कलाकलावे गामसहस्सं तया महं दिनं । मह दंसणेण राया साहारह देविविरहंपि ॥१४७॥ अह अन्नया कयाइवि अत्थाणगयस्स राइणो झत्ति । पणमिय दुवारवालो वजरइ सहवो एवं ॥१४८॥ चंपापुरीओ सामिय! महंतओ कित्तिधम्मनरवइणो । देवस्स दंसणत्थं चिट्ठइ पडिहारभूमीए ॥१४९॥ सिग्धं पवेससुत्ति य भणिए सो राइणा अणुनाओ। आगम्म विहियविणओ उवविट्ठो उचियठाणम्मि ॥१५०॥ तंबोलाइपयच्छणपुवं सो राइणा समुल्लविओ । आगमणकारणं भो! साहसु तो भणिउमाढत्तो॥१५१॥ चंपाए पुरवरीए सुपसिद्धो चेव देवपायाणं । वित्थारियविमलकित्ती राया सिरिकित्तिधम्मोत्थि ॥१५२॥ निजियसुरिंदसुंदरिरूवातिसया समत्थमहिलाण । अब्भहिया से देवी कित्तिमई लोयविक्खाया ॥१५३॥ तीय धूया सोहग्गरूववि- ण्णाणगौरवग्धविया । पायालकन्नयसमा कणयवई नाम वरकन्ना ॥१५४॥ संपत्तजोव्वणा सा आभरणविभूसिया पिउसयासे । पट्ठ- विया माऊए तदुचियवरदाणअट्ठाए ॥१५५।। आगम्म पायपडिया पिउणा सा सहरिसं निउच्छंगे। विणिवेसिय अवगूढा भणिया य इमं तु सा कन्ना ॥१५६।। पुत्ति ! नियहिययइटुं सामंतमहंतयाण मज्झम्मि । साहस जेण तुहं सो किजइ भत्ता, किमनेणं ॥१५७॥ १ मृतिकृत्यम् । २ परिचत्तो परित्यक्तः । ३ प्रहगृहीतः । ४ पडू-पटुः । ५ बोध्यमानः। ६ संदोहा समूहः । ७ दिन्नं दत्तम् । ८ पयच्छणं प्रदानम् ९ गारवं-गौरवं, तेन अग्घविया पूर्णा ।
सुन्मुंदरी- चरिणा चीओ परिच्छेओ। ॥१५॥ एवं पिउणा भणिया लजाए अहोमुही ठिया बाला । पुणरत्तं पुट्ठावि हुन किंचि पडिउत्तर देइ ॥१५८॥ तो चिंतिउं पयत्तो एया लजालुया इमा वरैई । न हु सकइ बजरि एसो मह ताय ! इट्ठोत्ति ॥१५९॥ ता चिंतेमि सयं चिय अणुरूवमिमीए पवरभत्तारं । विभाणरूपसंपयकलियं वरवंसउपपन्न ॥१६०|| खणमेगमच्छिऊणं राया चिंताउरो भणइ तत्तो। पुत्ति ! तुह रूवसरिसो भत्ता लद्धो मए इहि ॥१६१।। सिद्धत्थपुरे राया सुग्गीवो नाम मह परं मित्त । तस्स तुर्म गच्छ लहुं सर्यवरा, एत्थ किं बहुणा ॥१६२।। एवं च भणियमेचे सा कन्ना देव ! तुम्ह नामेण । निसुएणं चिय जाया हरिसवसुल्लसियरोमंचा ॥१६३॥ नाऊण तीए भावं राया संपेक्खिऊण मह वयणं । बजरइ, तं महाबल ! बच्चसु सिद्धत्थनयरम्मि ॥१६४॥ घेत्तुं सयंवरमिमं कणगई भूरिभूइसंजुत्तं । कइव- यवलसंजुत्तो सोहणतिहिकरणनक्खत्तो ॥१६५॥ युग्मम् ॥ जं आणवेसि भणिउं तत्तो हं तं गहीय संचलिओ । जाव य कमेण एत्तो जोयणमेत्तम्मि संपत्तो ॥१६६।। अन्ज रयणीविरामे कइवयतुरएहिं वेगवंतेहिं । उग्गिलिय आगओ हं तुम्हाण पियं निवेएमि ॥ ॥१६७।। देव ! महमेयमागमणकारणं पुच्छियं हि जं तुमए । एवं चैवत्थियम्मि संपइ देवो पमाणति ॥१६८|| हरिसाऊरियहियओ अह राया भणइ परियण निययं । महया विच्छड्डेणं नयरे कन्नं पवेसेह ।।१६९।। तो परियणेण सम्मं तहत्ति संपीडियम्मि वयण- म्मि । सोहणलग्गे रन्ना परिणीया तत्थ कणगवई ॥१७०॥ सा रनो कणगवई कालेण अईव वल्लहा जाया । मह माऊए ठाणे वि. हिया अह पट्टवद्धा सा ॥१७१।। अइवल्लहपि वीसरइ माणूस देसकालेअंतरियं । वल्लीसमं हि पिम्म जं आसन्नं तर्हि चडइ ॥१७२।। १ पुणरुत्त-भूयः । २ वराकी । ३ अच्छिऊण आसित्वा । ४ लघु यथा स्यात्तथा, शीघ्रमिति यावत् । ५ निसुर्य-श्रुतम् । ६ करणं-यव-वालवादि ज्योतिः- शासप्रसिद्धम् । ७ इतो नगरात् । ८ अग्रे भूत्वा । ९ चावस्थिते । १० संपादिते नियंढे । ११ अन्तरित व्यवहितम् । १२ प्रेम । ७ PAGE ॥१५॥ - se - वचंति वासराई मह पिउणो तीए गाढरत्तस्स । सिढिलीकयसेसोरोहेरमणिगमणाइचेट्ठस्स ॥१७३॥ अह अन्नया कयाइवि कणगव- ईए सुओ सुमुप्पनो । सुरहोत्ति विहियनामो पत्तो सो कुमरभावम्मि ॥१७४॥ अन्नदियहम्मि एवं एगंते भणइ कणगवई देवी । जुवरायपए किं नवि अहिसिचइ देव! मे पुत्तो ? ॥१७५॥ तो भणइ नरवरिंदो जेडे पुत्तम्मि सुप्पइट्टम्मि। विजते न हु जुत्तं जुव- रायं ठाविउं सुरहं ॥१७६॥ भणिय देवीए तओ जेडट्ठवणे निहोउ को णु ? । जइ तुज्झ अहं दइया ता सुरहं कुणसु जुयरायं ॥१७७॥ ताहे रन्ना भणियं सुट्ठ पिया तं सुलोयणे ! मज्झ । किंतु इमस्सऽणुरत्ता सामंतमहंतया सव्वे ॥१७८॥ तह एसो सुस- मत्थो एवं विहिए विहेज तं किंपि । अवमाणिओ हु जेणं ममावि रजं अवहरेजा ॥१७९॥ तो भणइ हसिय देवी एरिससचेण कह तुमं विहिणा । पिययम ! राया विहिओ नवरि किराडो कॅओ होन्तो ? ॥१८०॥ जेणेव सुप्पइटोएरिसओ उक्कडी पयावेण । तेणेव इमं सिग्धं कट्ठहरे खिवसु जैत्तेण ॥१८॥ तत्तो य मज्झ पुत्तं जुवरायं ठाविउ पयत्तेण । अच्छसु विगयासको रज च ममं च माणतो ॥१८२॥ एवं देवीवयणं सोउं पडिउत्तरं अदाऊणं । राया समुहिऊणं अत्थाणे गंतुमुवविठ्ठो ॥१८३॥ एयं च देविवयणं सहवियानामियाए चेडीएँ । पच्छन्ने सोऊणं सवं धणदेव ! मह सिहं ॥१८४॥ तं सोउं मह विगप्पो चित्ते एयारिसो समुप्पनो। किं कणगवईए वुत्तो करेज एवं पिया मज्झ ? ॥१८५॥ अहवा । न गणंति पुव्वनेहं न य नीई नेय लोयअववायं । न य भाविआवयाओ पुरिसा महिलाण औयत्ता ॥१८॥ ता जा १ अवरोधः अन्तःपुरम् । २ अभिषिच्यते । ३ विद्यमाने । ४ निवारयतु । ५. अन्यथा। ६ किरातः । ७ कृतः । ८ उत्कटः । ९ कष्टगृहे, काष्ठगृहे वा-कारागृहे इत्यर्थः । १० यत्नेन ।'११ चेटी-दासी । १२ उक्तः । १३ पिता । १४ आवया आपत् । १५ आयत्ताः आधीनाः ।
सुरसुंदरी- चरि। बीओ परिच्छेओं। - ॥१६॥ न किंपि अन्नं देवीवयणाओ मह पिया कुणइ । ताव अहिडेमि सयं रज, पियरं विणासेत्ता ॥१८७॥ अहव न एयं जुत्तं विवेयजुः तस्स मज्म काउं जे । ता बंधिऊण पियरं कट्ठहरगयं अणुचरामि ॥१८८॥ किंवा कणगवई चिय सह सुरहेणं नयामि जमवयणे किंवा कट्ठहरम्मि दोन्निवि घेत्तमि बंधेउं ? ॥१८९।। अहवा किं मह इमिणा पेक्खामो ताव जं पिया कुणइ । अदिठ्ठपाणियम्मि न हु जुत्तं पाणहुम्मुयणं ॥१९०॥ अह राया मह उवरि दिणे दिणे पिययमाए भन्नंतो। जाओ सिढिलसिणेहो कन्नविसं जं महंतविसं ॥१९१॥ सहसत्ति अन्नदियहे किंपि मिसं दाविऊण मह रन्ना। हरियं गामसहस्सं दिन्नं लहुखेडेय एकं ॥१९२॥ संजायअमरिसेणं ताहे मए चिंतियं दुरायारं। मारेऊणं एवं रजमहिढेमि, किं बहुणा १ ॥१९३॥ अहवा न पुन्वपुरिसेहिं मझं वंसे कयं इमं पावं । तमहंपि कह करोमी असाररजस्स कज्जेण १ ॥१९४॥ महिलावयणेण इमो रागंधो कुणइ, कुणउ अन्नायं । मह पुण विवेयजुत्तस्स हंदि ! न हु एरिसं जुत्तं ॥१९५।। ता किं करेमि इण्हि अवमाणं ताव दूसहं पिउणो। अप्पवहोवि न जुत्तो देसच्चाओ परं जुत्तो ॥१९६॥ गंतूणमन्नदेसं तम्हा सेवामि अन्ननरनाहं । हुं तंपि हु नहु जुत्तं अवमाणपयं हि सेवत्ति ॥१९७॥ सुग्गीवनरिंदसुओ जुयराया आसि एस रिद्विजुओ। संपइ पुण बैठोइव कह सेवं कुणइ मिचोण ? ॥१९८।। एमाइवयणविस्थरवचरणसमुजएण लोएणं। देसिजतो रिऊणं कह गेहेसुं परिभमिस्सं १॥१९९॥ तम्हा कइवयनियपुरिसपरिगओ अकयअनजणसेवो। गंतुं चिट्ठामि अहं क- ॥१६॥ १ अधितिष्ठामि । २ करोमि । ३ बद्ध्वा घातयामि । ४ अदृष्टपानीये प्रदेशे । ५ उपानहोः पादरक्षकयोरुन्मोचनम्। ६ कर्णविपम् । ७ सेटकं प्रामः । ८ अन्यायम्। ९ आत्मवधः । १. चाओ-त्यागः। ११ दासः । १२ मृत्यो दासः, अन्यराजानां स्वराज्यापेक्षया लघुत्वेन स्वाशावशवर्तितया घा दास- प्रायस्वात् । १३ दर्यमानः।
RMA .nye म्मिवि पचंतदेसम्मि ॥२०॥ जा जीवइ एस पिया एयम्मि मयम्मि पुण जहा जुत्तं । तइय चिय काहामो किं इहि तीए चिंताए? ॥२०१॥ एवं विणिच्छियमई कइवयपियपरियणेण परियरिओ। सामंतमंतिपुरनायगेहिं रन्ना य अन्नाओ॥२०२॥ नीहरिओ तत्तो हं कमेण अह पाविउं इमं पल्लिं । सीहगुहं नामेण अच्छिउमेईए पारद्धं ॥२०॥ मिलिया मज्झ अणेगे भिल्ला चोरा कुकम्मनिरया य। तेहिं परिवारिओ हं संपइ पल्लीवई जाओ॥२०४॥ तं जे तुमए पुढे तुम्हाणं कह णु एत्थ आवासो । उत्तमनराण पाविट्ठलोय. जोगाए पल्लीए १॥२०५॥ एवं संखेवेणं कहियमवत्थाणकारणं एत्थ । तं तुह धणदेव ! मए गरुयसिणेहेण सबंपि ॥२०६॥ भणियं धणदेवेणं अबो ! जणओपि एरिसं कुणइ । अवमाणं पुत्ताणं धी! धी! संसारवासस्स ॥२०७॥ सो चिय कञ्जवसेणं वल्लहओ होइ एत्थ संसारे । कारणवसेण सोवि हु रिउच्च वसो जणो होइ ॥२०८॥ परमत्थओ न कोवि हु पिओ व सत्तू व अस्थि लोगम्मि । नइ माया नेय पिया सकजवसओ जणो सहो ॥२०९॥ पुत्तोवि सन्तुसरिसो दीसइ नियकारणे अपुञ्जते । पिउणा सुविणीओवि हु धिरत्थु संसारवासस्स ॥२१०॥ तं चिय कुमर ! महप्पा तं चिय पसमस्स लद्धपरमत्थो । तं चिय विवेयजुत्तो तुमए चिय मंडिया वसुहा ।।२११॥ पिउणाऽवमाणिओवि हु अन्नं असमंजसं अकाऊणं । संतम्मि बले तहवि हु देसचाओ कओ जेण ॥२१२॥ एमाइ- वयणवित्थरअवरोप्परवड्डमाणनेहाणं । ताणं पंच व सत्त व बोलीणा वासरा जाव ॥२१३।। तावय समत्थसत्थं दवणं गमणउच्छुगी- भूयं । धणदेवो आपुच्छइ गमणत्थं सुप्पइ8 तं ॥२१४॥ तुम्ह विओगो दूसओ एसो सत्थो समुच्छुगीभूओ। तं कुमर ! अम्ह जायं १ प्रत्यन्तदेशे समीपदेशे । २ अज्ञात.। ३ आसितुमेतस्याम् । ४ धिक् । ५ द्वेष्यः । ६ अपूर्यमाणे । ७ महात्मा । ८ अतिक्रान्ताः । ९ समस्त- सार्थम् । १० उत्सुकीभूतम्-उत्कण्ठितम् । मा -
सुरसुंदरी-
पीओ
परिच्छेओ।
चरि
॥१७॥
एत्य तडी एत्य वग्घोत्ति ॥२१५॥ एएणं चिय नेच्छंति साहवो सजणेहिं संसग्गि । जम्हा विओगविहुरियहिययस्स न ओसहं
अनं ॥२१६॥ युग्मम् ॥ जइवि हु वहइ न जीहा एरिसवयणे समुल्लविजते । तहवि हु भणामि मुंचसु गच्छामो संपयं अम्हे ॥
॥२१७॥ ता किंपि चिंतिऊणं खणंतरं दीहरं च नीससिउं । वजरइ सुप्पइट्ठो सविसायं एरिसं वयणं ॥२१८॥ अम्हारिसेहिं गिहमा-
गयाण तुम्हारिसाणं सुयणाणं । को उवयारो कीरउ एरिसठाणे वसंतेहिं ? ॥२१९॥ तहवि हु भणामि किंचिवि कायबो, नेव पत्थणा-
भंगो। जेण परकजसाहणनिरया खलु सजणा होति ॥२२०॥ तत्तो फुरंतनिम्मलमऊहविच्छेरियदसदिसाऽऽभोगो । एकोवि अणेग-
गुणो पवरमणी तस्स उवणीओ ॥२२१।। दटुं दिव्वमणि तं दीसंताणेयलक्खणं विमलं । वियसियलोयणजुअलो अह धंणदेवो इमं
भणइ ॥२२२॥ एरिसपचरमणीणं मणुस्सखेत्तम्मि संभवो नत्थि । नवरं जइ सुरलोगे हवेज न हु अन्नखेत्तम्मि ॥२२३॥ एवं वि-
णिच्छिंयम्मिवि तहवि हु कोऊँहलं महं हियए । तो भणसु कह णु जाया संपत्ती तुम्ह एयस्स १ ॥२२४॥ तो भणइ सुप्पइट्टो सम्म
हि विणिच्छिय तुमे भद्द ! । माणुसखेत्तसमुत्थो न होइ एसो मणी ताव ॥२२५॥ किंतु सुरलोगजाओ एसो संपाविओ जहम्हेहिं ।
तं एगमणो होउं जइ कोउँगमस्थि तो सुणसु ॥२२६॥ पुन्वं एगम्मि दिणे पभायसमयम्मि गहियकोदंडा। चलिओं कइवयनियपु-
रिसपरिंगओ मिगवहटाए ॥२२७॥ उत्तरदिसामुहो हं गाउयमेतम्मि भूमिभागम्मि । घणपत्तलतरुवरसंकुलम्मि वियरोमि जाव वणे
॥२२८।। ताव य निसुओ सद्दो दूसहगुरुदुक्खस्यओ कैलुणो । आगासे महिलाए सघग्घरं रोयमाणीए ॥२२९॥ युग्मम् ॥ हा ! कह
१ संसक्तिम्-सातिम् । २ दीर्घम् । ३ सुजनानाम् । ४ उपचार समादरः। ५ कियताम् । ६ मयूखाः किरणाः । ७ विच्छुरितः व्य
व्याप्तः। ८ आभोगः-
प्रदेशः। ९ विनिश्चिते। १. कुतुहलम् । ११ संप्राप्तिः। १२ कौतुकम् । १३ कोदण्डं धनुः । १४ करुणः करुणोत्पादकः ।
राजा
॥१७॥
मज्झ निमित्ते पिययम ! अतिगरुयआवयं पत्तो। हा! अजउत्त! इहि तुह विरहे नत्थि मह जीयं ॥२३०॥ तदणंतरं च केणवि हकिय अइनिठुरं समुल्लवियं । कचो मह वसगाए साहारो तुज्झ एएण?॥२३१॥ तं सोऊणं मज्झं मणम्मि कोहलं समुप्पन्न । जाव य दोण्णि व तिण्णि व वच्चामि पयाई ता निसुओ॥२३२॥ एगम्मि वणनिगुंजे अदिस्समाणस्स कस्सवि नरस्स। गरुदुक्ख- सूयणपरो मंदो नित्थणणसंसद्दो ॥२३॥ युग्मम् । तत्तो महंतकोहिलेण तत्तोमुहो अहं चलिओ। पेच्छामि संबंलितलं सरलं उत्तुंग- मइगरुयं ॥२३४॥ दसणमेत्तुप्पाइयअइगरुयभएहिं रत्तनेत्तेहिं । कसिणसरीरसमुन्भूयभृरिपैहाभरियगयणेहिं ॥२३५॥ निम्मलमणि- वलयसमुच्छलतकंतीए पयडवयणेहिं। गुरुरोसवसवियंभियफारफणाघोरभुयगेहिं ॥२३६॥ दीहरललंतजीहासहस्सविप्फुरणभीइजण- गेहिं । असरिसअमरिसवसविप्पमुक्कफुकारसद्देहिं ॥२३७॥ अइगरुयपन्नगेहि समंतओ वेढिओ अणेगेहिं । एगो दिव्यागारो पुरिसो दिट्ठो अहे तस्स ॥२३८॥ चतसृभिः कलापकम् ।। अइदूसहविर्यंणावसविमुकपुणरुत्तमंदहुंकारें। आकंठवेढियं तं दटुं पुरिसं मए भणियं ॥२३९॥ धी! धी! हयविहिणो विलसियस्स अँसमिक्खियस्स एयस्स । एयारिसेवि पुरिसे एरिसदुक्खं करेंतस्स ॥२४॥ एमाइ मए पेरिदेवियम्मि भणियं इमं तओ तेणं । अलमिमिणा ते परिदेविएण सुण ताव मह बयणं ॥२४१॥ चिट्ठइ चूडाए महं मज्झे बद्धो फुरंतकिरणिल्लो । दिवो मणीण पवरो मणी भुयंगोहविर्देवणो ॥२४२॥ जस्स पभावेण इमे डसिउमणावि हुचयंति नो डसिउँ । घोरविसावि हु सप्पा सप्पंति न बद्धवयणव्व ॥२४३॥-तं घेत्तूणं वरमणि सिंचसु सलिलेण तेण तो पच्छा । अच्छोडेसु १ आपदम् । '२ जीवितम् । ३ कुतूहलम् । ४ शाल्मलीतरुम् । ५ पहा-प्रभा। ६ अधः । ७ वियणा-वेदना । ८ असमीक्षितस्य । ९ परिदेविते विल- पिते विलापे कृते सतीत्यर्थः । १० विद्रावणा=निवारकः। ११ बद्धवदनाः बद्धमुखाः। १२ आच्छोटय ।
सुरसुंदरी- चरि। वीओ 'परिच्छेओ। ॥१८॥ भुयंगे अंगविलग्गे महमणेगे ॥२४४॥ आमंति भणतेणं तन्वयणं सायरं कयं सव्वं । अच्छोडिया जलेणं झत्ति विलीणा अह भुयंगा ।। २४५॥ अविय । मणिसलिलेणं सित्ता खणेण सब्वेवि पाविया विलयं । खरजालारलिजलणोवताविया मयणपिंडव्य ॥२४६।। अह सो पणद्ववियणो सीयलतरुछाहियाए उवविठ्ठो । महपुरिसकयसुकोमलकिसलयसंछण्णसंथरए ॥२४७॥ आभट्ठो पढमं च तेण अहयं कत्तो तुम आगतो, किंवा नाम कहिं कुलम्मि विमले जाओ सि, को ते पिया? । एवं भो धणदेव ! तेण तइया पुढे मए सोहिया पुव्वुत्ता सयलावि तुज्झ कहिया जा सा पंउत्ती तहिं ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुवोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंत- भूयाए ॥२४९॥ एसो एत्थ समप्पइ विजाहरमोयणोति नामेण । सुरसुंदरिनामाए कहाए पीओ परिच्छेओ ॥२५०॥ ५००॥ . ॥ वीओ परिच्छेओ समतो।। ॥१८॥ १ सादर यथा स्यात्तथा। २ छाहिया छाया । ३ मत्पुरुषेण कृते सुकोमले किसलयैः संछन्ने संस्तारके। ४ आभाषितः। ५ कथिता । ६ प्रवृत्तिः= m वृत्तान्तः।
तइओ परिच्छेओ। IA अह सोवि मए पुट्ठो केण तुम एरिसाए घोराए । खिचो सि आवयाए केण व कजेण भद्द मुहा! ॥१॥ एवं च पुच्छिओ सो संदुक्खमइदीहरं च नीससिउं । चित्तमंतरगुरुदुक्खस्यगं मोत्तुं अंसुजल ॥२॥ अह सो भणइ सुभणिओ संसारे रागमोहियमणाणं । सुलहाओ आवयाओ जीवाण अंदीहदंसीणं ॥३॥ संसारसागरम्मी परिब्भमंताण भद्द! जीवाणं । नहु चोजमावयाहिं अनितिय- करणवग्गाणं ॥४॥ पुवकयकम्मदोसा दुक्खं सबंपि जायइ जियाण । अवराहेसु गुणेसु य निमित्तमेत्तं परो होइ ॥५॥ परमत्थओ ने केणइ सुहं व दुक्खं व कीरइ नरस्स । पुवकयमेव कम्मं सुहदुहजणणम्मि तल्लिच्छं ॥६॥ तत्तो य मए भणिय एवं एयंति नत्थि संदेहो । तहवि हु विसेसकारणवियाणणे अम्ह इच्छत्ति ॥७॥ अह भणइ भो सुंदर ! जई एवं सुटु तुम्ह निबंधो । ता एगमणो होउं पाहिज्जतं निसामेहि ॥८॥ अत्थेथ भरहखेत्ते विक्खाओ खेयरावलीगम्मो । तुंगोव्व रुप्पपुंजो दसदिसिपसरतकंतिल्लो ॥९॥ झर- झरझरंतनिज्झरहुंकाररवेहि बहिरियदियंतो। मयरंदपाणलंपडअलिवलयविरायमाणवणो॥१०॥ वहमाणवाहिणीणं दिसिदिसिसुव्वंत- खलहरासहो । ठाणे ठाणे विजाहरोरुपुरपंतिसोहिल्लो ॥११॥ विजापसाहणुजयविजाहरसंनिरुद्धएगंतो। वरसिद्धाययणेहिं परिमंडिय- १ आपदि । २ अदीर्घदर्शिनाम् अविमृश्यकारिणाम्। ३ चोद्यम् । ४ आपद्विषयो नच प्रष्टव्यः, सुगमत्वादित्यर्थः । ५ अनियन्त्रितः अवशीकृतः करणानामिन्द्रियाणां वर्गः समूहो यैस्तेषाम् । ६ जीवानाम् । ७ विज्ञाने । ८ निर्बन्धः आग्रहः । ९ कथ्यमानम्। १० वाहिनी नदी। ११ सुव्वंतो श्रूयमाणः । १२ सोहिल्लो शोभावान् । १३ उज्जया-उद्यताः । (२) १3 IAN तइओ परिच्छेओ। चरि। ॥१९॥ चूलियासिहरो ॥१२॥ सिद्धाययणपरिट्ठियजिणविवचणनिमित्तमितीहिं। विविहविबुहावलीहिं विणायमाणंवराऽऽभोगो ॥१३॥ कयलीहरट्ठिएहि पइमज्झण्हं वणे वणे बहुसो । कताविइजविजाहरेहिं किजंतसंगीओ॥१४॥ अइमहुरभारईए ठाणे ठाणम्मि चारण- मुणीहि । पारद्धदेसणेहि पडिबोहिजंतजंतुगणो ॥१५॥ पुव्वावरसागरपाविएण होऊण मज्झदेसम्मि । पिसुणेणव जेण कओ दुभावो भरहवासस्स ॥१६॥ सुविसालदक्खिणुत्तरविभत्त सेढीदुगेण सोहिल्लो। आसियसब्बिड्डीओ वेयड्डो नाम सेलोत्ति ॥१७॥ नवभिः कुलकम् । तत्थथि दक्षिणाए सेढीए खयरलोयपडिपुनं। भमिरक्षयरंगणागणनेउरझंकाररवमुहलं ॥१८॥ उत्तुंगमगरतोरणअसमाण- दुवारदेससोहेहिं । निचं विरायमाणं विजाहरभवणवंदेहिं ॥१९॥ सयलतइलोकलच्छीनियनिलयं रयणसंचयं नाम । नगरं नयरगु- ग8 पमुदियनरनारीसंघायं ॥२०॥ तिसृभिः कुलकम् । तम्मि य पुरम्मि बहुविहविजाहरसयसहस्ससंकिन्ने । परिवसइ गुणनिहाणो पवणगई नाम वरखयरो ॥२१॥ विनाणविणयजुत्ता पणो अचंतवच्छलसहावा । नियपरिमलजियवउला बउलवई नाम से भजा ॥२२॥ तीए सह विसयसोक्खं अणुहवमाणस्स तस्स कालेण । अहमेगएव पुत्तो उप्पन्नो कयमणाणदो ॥२३॥ जम्मदिणे चिय पुर- नरचित्तचमुकारकारयं मज्झ । वद्धावणयं पिउणा कारावियमसमहरिसेणं ॥२४॥ कमसो य वारसाहे वोलीणे मज्झ जणणिजणएहिं । गुरुतुट्ठीए पइट्ठियमहिहाणं चित्तवेगोत्ति ॥२५॥ वोलीणेसु य कइवयवरिसेसु अहं महंतबुद्धिस्स । अज्झावयस्स सुहतिहिरिक्खम्मि १ अर्ननग-पूजनम् । २ आयतीभिः आगच्छन्तीभिः । ३ कान्ता द्वितीया येषां तैः स्वस्त्रीसहितैर्विद्याधरैरित्यर्थः। ४. भारत्या। ५ दुर्भावः द्वयोर्भावः, इयोयो द्विर्भाव इति विग्रहेण द्वित्वं च । ६ सेठी श्रेणी । ७ आश्रिताः सर्वा ऋद्धयो यं वैताढय सः। ८ खेचरा विद्याधरास्तेयामजनानां स्त्रीणां गणस्य नपुराणां सवाररवैसहारशब्दैर्मुलरम् । ९ यन्दैः । १० पत्युः। ११ भभिधानम् । १२ भज्शावओ=अध्यापकः । १३ शुमे-तिथिोऋक्ष नक्षत्रम् । ॥१९॥ aree समप्पिओ पिउणा ॥२६॥ ततो अकालहीणं तहविहअज्झावयप्पभावेण | नियमइसामत्येण य गहियाओ कलाओ सयलाओ॥२७॥ नियकुलकमागयाओ पिउणा विजाओ मज्झ दिनाओ । नहगामिणिपमुहाओ जेहविहिणा साहियव्वाओ॥२८॥ दंसियमयणवियारं महिलाजणहिययमोहणमुदारं । अह कमसो संपचो अहयं नवजोवणारंभ ॥२९॥ अन्नम्मि दिणम्मि अहं समाणजोव्वणवयंसपरिय- रिओ । पत्तो अणेयतरुसंडमंडियं मणहरुजाण ॥३०॥ पारद्धविविहकीला चिट्ठामो जा खणंतरं तत्थ । ताव य गयणे दिट्ठा दिव्व- विमाणाण रिंछोली ॥३१॥ पसरंतपवररयणोरुदित्तिविच्छुरियनहयलाऽऽभोया । उत्तरदिसा पर्यट्टा सुरसुंदरी गेयसोहिल्ला ॥३२॥ युग्मम् ॥ तं दटु मए भणिय कत्थ इमो हंदि । देवसंदोहो । चलिओ चलंतकुंडलमुत्ताहलघवलगंडयलो ॥३॥ ईसि हसिऊण भणिय मज्झ वयंसेण बंधुदत्तेण । सुपसिद्धमेव एवं वेयड्डनगे वसंताणं ॥३४॥ जिणवंदणत्थमेत्थं सिद्धाययणेसु एइ सुरनिवहो । निचंपि वयंस ! अओ पसिद्धवत्थुम्मि का पुच्छा ? ॥३५॥ तत्तो.य मए भणिय एवं एयंति किंतु निसुणेसु । महया विच्छड्डेणं न एति निचं सुरा एत्थ ॥३६॥ अन्ज पुणो सविमाणा सन्धिड्डीए महंतहरिसेणं । दीसंति नं वैयंता तेण मए पुच्छियं मित्त । ॥३७॥ अह भणइ बंधुदत्तो खणंतरं चिंतिऊणसवितकं । हुं नायं पारद्धा सिद्धाययणेसु जवाओ ॥३८॥ पसरंतसुरहिमलयानिलधुरो जेण वट्टइ वसंतो । किसलइयसयलतरुवरविरायमाणोरुवणनियरो ॥३९॥ अविय । वायंतमलयमारुयचलंतपत्तलविसालसाहाहिं । नचंतिव तरुणो पहरिसेण महुमासआगमणे ॥४०॥ कुसुमाऽऽमोयोऽऽ- १ अंकालेन हीनं यथा स्यात् कालप्राप्त्येत्यर्थः । २ यथाविधि । ३ साधयितव्या साधयितुं योग्याः शक्याश्वेत्यर्थः । ४ अहकम्, स्वार्थे कः। ५ कीला क्रीडा । ६ प्रवृत्ता । ७ ईषत् । ८ वयस्येन-मित्रेण । ९ वजन्तः। १. किसलइयं-नवपल्लवितम् । ११ आयढिया आकृष्टाः ।
सुरसुंदरी-
पारि
तइओ
परिच्छेओ।
॥२०॥
यड्डियअलिउलझंकारगहिरसदेण । गायंतिव तरुनियरा वसन्तमासागमे तुट्ठा ॥४१॥ मयरंदपिंजराओ विसट्टसुगंधकुसुमवयणाओ।
चणराईओ हसंतिव वसंतमासागमं दटुं ॥४२॥ दणव तरुनियरं महुसमए बहलपत्तलच्छायं । अवमाणिओ पलासो कसिणमुहो
झत्ति संजाओ ॥४३॥ अच्छउ ता फलकाले फुल्लिमसमएवि कालिमा वयणे । इय कलिउंच पलासो चत्तो पत्तेहिं किविणोव्व ॥४४॥
दवण वणसमिद्धिं पलासविडवेहिं मउलियं वयणं । अन्नेवि हु अप्पत्ता पररिद्धिं नेय विसहति ॥४५॥
अविय । पापियवसंतमासो वणम्मि निस्सेसपीयलोहियओ। पियविरहियपहियाणं भयजणओ किंसुयपिसाओ॥४६॥
अन्नं च । पंचसरलो एण मैहुमासविइजएण दयरहियं । हम्मंतीओ गाढं दवणव पहियमहिलाओ॥४७॥ हसियव मज्झसंठि-
यकलयंठिकएण कूइयरवेण । पयडियमंजरिगुरुदंतपंतियं चूंयविडवेहि ॥४८॥ दवण पहियनिवहं निहयं महुमासलोईयनरेण । ओ.
गयमुहीओ कुसुमंसुएहि रोयंतिव लयाओ॥४९॥ मयपहियाण जलंतिव ठाणे ठाणे महंतचीयाओ। घणकिसुयच्छलेणं अलिरवमि-
सिमिसियसदाओ ॥५०॥ निझरतडेसु तरुणो पवणपहलंतजलनिवुड्डेहिं । साहाकरेहि देतिव जलंजलिं जत्थ पहियाणं ॥५१॥.
किंच । घणकिंसुयनवरंगयविराइया बद्धपवरमयणहला । पाडलकुसुमा सोहई वसंतलच्छी नववहुव्व ॥५२॥
१ यतः । २ कृपणः । ३ अपात्राणि-तुच्छाः, अपनाच-पनरहिताः । ४ लुब्धका व्याधः । ५ मधुमासद्वितीयेन वसन्तसहितेनेत्यर्थः । ६ प्रकटिता
मचर्य एष गे गुरवो महान्तो दन्तास्वेषां पड्कियत्र इसने तदिति । ७ चूतविटपैः-आम्रशासाभिः । ८ अननत-मुखाः । ९ कुसुमान्येवाचकाणि तः।
१. सिताः । नियुडा-निफुहिता मग्नाः ।
॥२०॥
अन्नं च । बृहसहिओवि हु सूरो कव्वासत्तो वसंतमाहप्पा । उव जिऊण मीणं संपइ मेसँस्स उक्कोत्ति ॥५३॥ ता एरिसे वसते दिसिदिसिपसरंतपरहुयासद्दे । वित्थरियचच्चरीरवमुहरियउजाणभूभागे ॥५४॥ विलसंति कामुयजणा अंदोलिजति तरुणजुवईओ। वित्थरइ पसहयरवो पियंति वरखारुणिं तरुणा ॥५५॥ सौहीणपिययमाणं तरुणीणं वल्लहम्मि महुमासे। धम्मपरायणलोएण एत्थ कीरति जत्ताओं॥५६॥ जिणबिंबाणं भत्तीए तेण एए समागया देवा। सव्वायरेण वेयड्डसिद्धकूडेसु जत्तत्थं ॥५७॥ तत्तो य मए भणियं जइ एवं तो वयंस! अम्हेवि । गंतूण सिद्धकूडे साँसयसव्वन्नुपडिमाओ॥५८॥ भत्तीए पणमिऊणं करेमु नियमाणुस- त्तर्ण सहलं । पेच्छामो जिणजेत्तं सुयखयरोहण किजंतं ॥५९॥ युग्मम् ॥ अह सव्वेहिवि भणियं एवं होउत्ति सुख ते भणियं । ए- त्थंतरम्मि पत्तो मह धाइसुओ बलो नाम ॥६०॥ आगम्म तेण भणियं पिउणा ते चित्तवेग! संलेतं । एसो हु रयणसंचयवत्थयो सयलखयरजणो॥६१॥ न्हाओ विलित्तदेहो सुहनेवत्थो महाविभूईए । चलिओ जिणजसाए आसन्ने सिद्धकूडम्मि ॥६२॥ तेण समं अम्हेवि हु चलिया ता सिग्धमेव आगच्छ । कयण्हाणाइविहाणा जेण समं चैव गच्छामो॥६।। तव्वयणं सोऊणं नियगेहे आगओ पिउसमीवे । तेवि य मज्झ वयंसा नियनियगेहेसु संपत्ता ॥६४॥ कयण्हाणाइविहाणो सह पिउणा ताहे पवणगइणा हं । तकालुचियं सव्वं गहिऊणं धूवपुप्फाई॥६५॥ नागरजणेण सहिओ उप्पइओं खग्गसामलं गयणं । गच्छंतेण कमेणं दिटुं भवणं जिणिदस्स॥६६॥ १ बुधः पण्डितो ग्रहविशेषश्च । २ कव्वो-काव्यः शक्र , कव्वंक्रव्य-मास च। ३ मीनराशि मत्स्य च । ४ मेषराशेः, ऊरणस्य च । ५ उत्क. उत्सुकः । ६ परमृता-कोकिला । ७ गीतमेदः । ८ साहीणा-स्वाधीनाः । ९ जत्ता-यात्रा । १० शाश्वतसर्वज्ञप्रतिमाः। ११ सफलम् । १२ ओघ. समूहः । १३ धात्रीसुतः। १४ संलप्तम्-उक्तम् । १५ वास्तव्यः । १६ नेपथ्यं वस्त्रम् । १७ खड्गवत् श्यामम् । ool
मुरमुंदरी-
तइओ
परिच्छेओ।
नारिका
॥२१॥
वायतमध्यमारुयमंदंदोलंतधयवडग्गेहि । सन्नव करेमाणं आगमणत्थं जणोहस्स ॥६७॥ दुंदुहिमउंदमद्दलतिलिमापमुहेण तूरसहेण ।
हकारेंनंव जण जत्तासमए जिणिंदस्स ॥६८|| तत्तो कमेण पत्ता दिसि दिसि नचंतअच्छरानियरं । मणहरगेयझुणीए आणदियभविय-
संदोहं ॥६९॥ नाणाविहवत्येहिं कयउँल्लोयं मणोहरायारं । विछित्तीए लंबियनिम्मलवरहारओचूलं ॥७०॥ विरइयघणफुल्लहरं विचि-
चलंयतनारियाइन्न । पवरपडिमंडवेणं उच्छाइयअंगणाभोयं ॥७१॥ 'नीसलतड्डियचंदायएहिं मंडियचउकियादेसं । फुल्लमयपवरतो-
रणसोहियमझ जिणिंदगिहें ॥७२॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ तस्स य दुवारदेसे निम्मलजलपूरियाए वावीए । काऊण पार्यसोयं नि-
ययययंसेहि परियरिओ ॥७३॥ जिणभवणदुवारट्ठियउच्चल्लियफुलमालियोहस्स । पुष्फाई गेण्हतो अंतो विहिणा पविट्ठो ॥७॥
॥ युग्मम् ।। पूइय जिणिदविवे काउं'चीइवंदणं जहाविहिणा । बाहिं नीहरिओ हं उवविट्ठो खयरमज्झम्मि ॥७५।। वत्ते जिणमजणए
इओ तो तत्थ संचरंतो है। अवरोप्परदंसियकोउगेहिं सहिओ वयंसेहिं ॥७६॥ कत्थइ विलासिणिजणं पेच्छंतो नचमाणयं विविहं ।
कत्थइ कविवरनिवहं जिणचरिय अहिणवेमाण ||७७|| वीणारवसंवलियं कत्थवि गीयज्झुणिं निसातो। विरइयविविहायारं कत्थवि
य बलि पेलोएंतो ॥७८|| कत्थइ तरुणनरेहि दिजंतं रासयं सुणेमाणो। सुरसुंदरीहिं कत्थइ गिर्जतं धवलसंघायं ॥७९॥ एवं च जाव
NH2M2-
hot
-
---
१ गात् (चलत् ) मृदुकमारतमन्दान्दोल्यमानध्वजपटाप्रैः । २ संज्ञाम् । ३ मुकुन्दो वाद्यविशेपः। ४ झुणी-भ्वनिः । ५ उल्लोचः चन्द्रातपः "चदरयो" इति
भाषायाम् । इविच्छित्तिःप्रान्तभागः। ७ अवचल:=ध्वजस्याधोमुन्यः कूर्चकोऽवचूलः, उच्चूलं ध्वजस्योर्ध्वस्थितः कूर्चकः उच्चूलः । ८ निस्तलं तलम् । ९ तद्विगं-
सम् विस्तृतम् । १० पादशौचम् । ११ उच्चलित: समीपागतः । १२ फुलमालिया-पुष्पविक्रेत्री। १३ चैत्यवन्दनम् । १४ बहिः । १५ निशमयन्शयन् ।
१६ अरमानः। १५ गीचमानम् ।
॥२१॥
EDIO कोऊहलेण अवरावरेसु ठाणेसु । हिंडामि तत्थ भवणे लीलाए समं वयंसेहिं ॥८०॥ ताव मह माउलसुओ सहरिसमागम्म साइयं दाउं । वजरइ भाणुवेगो पभूयकालाओ दिवो सि ॥८१॥ युग्मम् ॥ कुसलं च पवणगइणो पिउभगिणीए य बउलवइयाए । तत्तो य मए भणियं कुसलं सव्वेसि, अन्नं च ।।८२॥ एत्थेव आगयाइ इमाई चिट्ठति भद्द ! जिणभवणे । अम्मापिऊण मूलं समागओ तेणे सहिओ है।८३।। सायरमवगूढो सो तेहिं पउत्तिं च पुच्छिओ भणइ । कुसलं मह जणगाणं नागमणं कारणावेक्खं ॥८४॥ अह सो मए पभणिओ वित्तप्पाया इमा हु जिणजत्ता । संपइ पुण अम्हाणं आगच्छसु पाहुणो ताव ॥८५॥ तो भणइ भाणुवेगो एवं एयंति किंतु निसुणेसु । मह चित्तभाणुपिउणा लहुमागच्छेज इति भणियं ॥८६॥ ता चित्तवेग! संपइ तं चिय नगरम्मि एहि महतणए । उकंठिओ पैगाम जं अच्छइ तुम्ह माउलओ ॥८७॥ एवं च तेण भणिओ अम्मापीईहिं अब्भ गुन्नाओ। भाउसमेओ पत्तो नगरमहं कुंजरावत्तं ॥८८॥ तहियं च चित्तभाणू मं दट्टुं सुछ हरिसिओ भणइ । सुंदरमायरियं ते जमा- गओ अम्ह पाहुणओ ॥८९॥ निययपउत्तिं सव्वं कहिउँ कयभोयणाइवावारो। पत्ताए रयणीए पासुत्तो पवरसँयणीए ॥१०॥ तत्थ य पभायसमए लेवमाणे तंबंचूलनिउरंवे । दिवो अदिट्टपुबो एसो सुमिणो मए तइया ॥९१।। किल धवलफुल्लमालं मणोहरं दट्टु तम्ग- हटाए । चलिओ हं न य सकेमि गेहिउं तं जया कहवि ॥१२॥ केणवि मित्तण तओ समप्पिया आयरेण मे गहिया। ओलंबिस्स गलए किल नियए ताव सा झत्ति ॥९३॥ पडिया मह हत्थाओ कत्थवि य गयत्ति नेय जाणामि । ताहे महंतदुक्खं तविरहे मज्झ १ मातुलसुतेन । २ वृत्तप्राया पूर्णप्राया। ३ मदीये।, ४ प्रकामम् । ५ अभ्यनुज्ञात. आदिष्टः । ६ प्राघूर्णकः अतिथिः । ७ प्रसुप्तः । ८.शयने । ९ ल. पति-शब्दायमाने। १० ताम्रचूडनिकुरम्बे-कुक्कुंटसमूहे। ११ खप्नः । १२ अवलम्बिध्ये निवेशयिष्यामि । TA तइओ परिच्छेओ। चरिना ॥२२॥ संजायं ॥१४॥ तिसृभिः कुलकम् । सुकावि मए एसा पुणोवि अमिलाणकुसुमिया विहिया। इय भणिऊणं केणवि कंठे विणिवेसिया मज्दा ॥९५।। ताव पडुपडहझल्लरिकाहलभभामउंदसद्दालं । सोउं तूरस्स खं झत्ति पणट्ठा महं निद्दा ॥१६॥ तो हरिसविसायड्ढं दटुं सुमिणं विचिंतियं हियए । किं नाम मज्झ सूयइ अदिडपुव्वं इमं सुमिणं १ ॥९७॥ का हंदि ! इमा माला विजा वा संपया व मह होला । दिन्ना केणवि नट्ठा पुणरवि लद्धा, न याणामि ॥९८॥ एवं अणिच्छियत्थो सुविणसरूवस्स उढिओ अहयं । काउं पभाय- किचं अह सहिओ भाणुवेगेण ॥९९|| आरूढो पासाए उपरिमभूमीए चित्तसालाए । मणिरयणकोट्टिमम्मी उवविट्ठो मैत्तवारणए ॥१००॥ युग्मम् ।। अह तं पभायदि सिट्ठ सुविणं तु भाणुवेगस्स । निच्छइडं नो सक्कइ सोवि हु सुविणस्स सेव्भावं ॥१०१॥ चितित्ता सुविणफलं विगप्पसंकप्पखित्तनियचित्ता। जा चिट्ठामो अम्हे खणंतरं तत्थ ठाणम्मि ॥१०२|| ताव य वरनेवत्थो महग्ध- आभरणभूसियसरीरो । सव्वोवि नयरलोओ गंतुं कत्थवि पैयट्टोति ॥१०३|| युग्मम् ॥ तं दटुं मए भणिय सवालवुड्डो इमोजणी कस्य । कयउबसोहो पचइ साहसु भो भाणुवेगम्ह ? ॥१०४॥ भणियं च तेण निसुणसु अजं जं मयणतेरसी भद्द! । मयरंदुजा- गठियस्स तेण जताए मयणस्स ॥१०५। एसो नरनारिगणो पूयत्थं तस्स बैंचइ पैमोया। अम्हेवि हु गच्छामो पेच्छामो कुसुमसरजतं ।।१०६।। युग्मम् ।। तत्तो य मए भणिय एवं होउत्ति दोवि संचलिया। कयसिंगारा पयओ पत्ता य कमेण उजाणं ॥१०७॥ कीलंतकामिणीयण- १ अनिथितार्थः । २ मत्तवारण मत्तालम्नः। ३ शिष्टम् उफम् । ४ निश्चेतुम् । ५ सद्भाव परमार्थम् । ६ महार्घ बहुमूल्यकम् । ७ प्रत्तः। ८ उपशोभा रिभूपा। मदनप्रयोदशी । १० प्रजाति । ११ प्रमोदात् । १२ कुसुमशरःकामः। १३ पय-पदतः पादाभ्याम् । ॥२२॥ wam- रणंतनेउररवेण तरुनियरो। मयणमहसवतुट्ठो गायइ इव चचरि जत्थ ॥१०८॥ मलयानिलहल्लावियसाहाहिं विघुम्ममाणया धैणियं । कोइलकयकलकोलाहलेहिं अफुडक्खरालावा ॥१०९॥ आयंबिरनवकिसिलयआयबमुहा महीरुहा जत्थ । आसाइयमहुमासा मत्ता इव संचविञ्जति ॥११०॥ युग्मम् ॥ सुविसङ्घकुसुमसोहंतमंजरीपुंजरइयसेहरया । जोहारतिव पवणोणयाहि साहाहिं पउरजणं ॥१११॥ तम्मि य पवरुजाणे घणतरुवरमंडिए सुरमणीए । दसणमेत्तुप्पाइयमयणे मयरंदनामम्मि ॥११२|| नाणानेवत्थेण नायरलोएण परिगया जाव । पविसामो ता दिढ दूराओ मयणदेवहरं ॥११३॥ युग्मम् ॥ रइजुत्तमयणपूयणनिमित्तमित्तेण पउरलोएण । पडिपुनं सुविलासं उत्तुंगं तुंगपागारं ॥११४॥ उद्दामवैजंतअचतवरमद्दलं मत्तवरकामिणीसंघकयगुंदलं । चचरीसद्दअक्खित्तकामुयजणं पडहियासद्दनचंतबहु- वामणं ॥११५॥ पिययमासत्तनररुद्धकयलीहरं दोलियारूढपुरवालियासुंदरं । सविडवेसाजणारभूजलकीडयं सलिलसंपायकयकद्दमुप्पी- लयं ॥११६॥ तं मज्झे पविसित्ता दळूण रईए संजुयं मयणं । निग्गंतूणं दोण्णिवि उवविठ्ठा बारवेईए ॥११७॥ नाणाविहकीलाहिं कीलंत पुरजणं पुलोएंतो । जाव खणंतरमेगं कुमर ! अहं तत्थ अच्छामि ॥११८॥ तावासनम्मि दुमे अंदोलिती सहीण मज्झगया। दिवा अउव्वरूवा जुबई नवजोवणारंभा ॥११९॥ पीणुनयघणसिहिणुच्छलंतहारावलीए कयसोहा। उत्तत्तकणयवना मणिकुंडल- मंडियकवोला ॥१२०॥ अमयमइयव्व विहिणा विहिया कयलोयलोयणाणंदा। दसणमेत्तेणं चिय पल्हायंती जणमणाई ॥१२॥ १ हल्लाविया चलिता। २ विघूर्णयमानका । ३ गाढम् । ४ अस्पष्टं अव्यक्तम् । ५ आयंविरा=आताम्राः । ६ आयंब-आताम्रम् । ७ सच्चविज्जंति-दृश्यन्ते। • प्रणमन्ति । ९ वज्जत वाद्यमानम् । * गुंदलं-आनन्दध्वनिः। १० उप्पीलो सघातः। ११ द्वारवेदिकायाम् । १२ पश्यन् । १३ उत्तत्तं-उत्तप्तम् । १४ अमृ- तमया । १५ प्रह्लादयन्ती-आनन्दयन्ती। ।
ti
मुरमुंदरी-
चरित्र।
तइओ
परिच्छेओ।
॥२३॥
चतसृभिः कलापकम् ॥ तं दटुं चिंतियं मे का एसा हंदि ! मणहरसरुवा । किं नागकन्नगेसा अवइन्ना, अहव वणलच्छी १ ॥१२२॥
किंवा मुरलोगाओ पन्भट्ठा तियससुंदरी एसा । किंवा मयणविउत्ता होज रई गहियदेहत्ति ? ॥१२३॥ एवं विगप्पमाणो अणमिस-
नयणेहिं तं पुलोएंतो । तीएवि पुलोइओ हं सैसिणिद्धअवंगदिट्ठीए ॥१२४॥ पुट्ठो य भाणुवेगो का एसा कस्स बावि महिलत्ति ।
ईसीसि विहसिऊणं अह भणिय भाणुवेगेण ॥ ॥१२५॥ एईए संकहाए न हु कजं किंचि उडिमो ताव । एसा हु बंकवंक जोयइ
तह संमुहं जेण ॥१२६।। अंगेसु निवडमाणा दिट्ठी एवंविहाण महिलाण । देहं कुणइ असत्थं अवस्स हिययं अवहरेजा ॥१२७॥
तत्तो य मए भणियं परिहासपरो सि अम्हे एमेव । पुच्छामो कोउगेणं तं पुण अन्नं विअप्पेसि ॥१२८॥ तो भणइ भाणुवेगो
इमम्मि नयरम्मि अत्थि पैयडजसो । खयरो अमियगई तस्स भारिया चित्तमालत्ति ॥१२९॥ एसा एगा धुंया ताणं जाया अणो-
वमगुणड्डा । नामेण कणगमाला विनाणसमन्निया कन्ना ॥१३०॥ तत्तो य मए भणियं का एसा मयणपूयणं कुणइ ? । एसावि का
सहीए पुरओ चत्तं कहेमाणी ? ॥१३१॥ को व इमो अवलंवइ गलए वेसाए तरुणओ पुरिसो १ । एमाइ मए पुट्ठो हसिऊण तओ
इमं भणइ ॥१३२॥ एवंविहपुच्छाहिं कीस तुमं सुयणु ! म पयारेसि ? । को जुन्नमैजरिं कजिएण पवियारि तरइ १ ॥१३३॥ न
हु सुयणु ! पढमपुच्छं एरिसपुच्छाहिं छाइउं तरसि । किडेएहिं पयत्तेणवि छाइजइ कह णु पैच्चूसो १ ॥१३४॥ एवं च तेण भणिओ
लजाए अहोमहो ठिओ अहयं । तं द? भाणुवेगो ठिओ अलक्खोव्य होऊणं ॥१३५॥ लजाए तस्समए वॉलिजंतीवि अन्नओहुत्तं ।
१ आतीर्णा । १ सस्निग्धापानदृष्ट्या । ३ ईपदीपत् । ४ अस्वस्थम् । ५ विकल्पसे । ६ प्रकटयशाः । ७ दुहिता-पुत्री । ८ अनुपमगुणादगा। ९ समन्निया
नमगिता । १० वार्ताम् । ११ प्रतारयसि । १२ जीर्णमाारीम् । १३ काञ्जिकं 'कांजी' इति भाषायाम् । १४ शक्नोति । १५ करैः। १६ प्रत्यूपासूर्यः ।
१७ अलमः। १८ वार्यमाणापि ।
th-
॥२३॥
IS मड्डाए तहवि निवडइ मह दिट्ठी तीए मुहकमले ॥१३६॥ अणुरायतंतिबद्धा दिट्ठी जणसंकुलेवि मग्गम्मि । सरिऊण सणिय सणियं जत्थ पियं तत्थ अल्लियइ ॥१३७॥ सहिजणपच्छन्नेहिं पुणो पुणो तरलदिद्विपाएहिं । भद्दवयमेहविज्जूए विलसियं तीए विजियंति ॥१३८॥ तो तीए तरलपम्हलदिट्ठीबाणेहिं जजरे हियए । मज्झ पविट्ठा पंचवि कुसुमसरा मयणपविमुक्का ॥१३९॥ एत्यंतरम्मि तीए सहिनिवहो नियगिहेसु संचलिओ । सावि हु बाला चलिया पुणो पुणो मं पुलोएंती ॥१४०॥ वलियग्गीवं तीए ससिणिद्धअ- वंगदिद्विदोरेण । आयड्डिय पच्छन्नं मह हिययं झत्ति अवहरियं ॥१४१॥ नाउंवहरिजंतं मह हिययं तीए पयविलग्गाई । कूयंति नेउराई पुणो पुणो कुँढियपुरिसोव्व ॥१४२॥ मयणता सा जंती अणमिसनयणेहिं पुलइया ताव । जावुजाणतरूहि अंतरिया दिहि- मग्गाओ॥१४३॥ बोलीणदसणाए तीए मह माणसम्मि संतावो । दुव्विसहो संजाओ समयं अइदीहसासेहिं ॥१४४॥ अह भणइ भाणुवेगो गच्छामो नियगिहम्मि अम्हेवि । एवंति मए भणिए समागया दोवि गेहम्मि ॥१४५॥ तत्तो अहमारूढो उवरिमभूमीए तत्थ सयणीए । पासुत्तो उवविठ्ठो मह पासे भाणुवेगोवि ॥१४६॥ तो भणइ भाणुवेगो कीस तुमं दुम्मणोव्व संजाओ। मुंचसि विसायगम्भे सुदीहरे कीस नीसासे १ ॥१४७॥ किं कुणसि अंगभंग दीहं नीससिय मुक्कहुंकारो। भट्ठियचणगो विव सयणीए कीस तडफडसि ॥१४८॥ किंकिंपि चिंतिऊणं अणिमित्तं चेव कीस तं हससि । निययविगप्पवसेण कीस पुणो दुम्मणो होसि ॥१४९॥ नाणारससंकिन्नं नौडयकव्वं अँहिणवेमाणो। किं चिट्ठसि न य साहसि सब्भावं किंचि अम्हाणं १ ॥१५०॥ एवं च तेण बहुसो पु- १ वलात्कारेण । २ आलायते श्लिष्यति । ३ भद्दवओ-भाद्रपदः । ४ पम्हलं-पक्ष्मलम् । ५ दोरो गुणः । ६ अपह्रियमाणम् । ७ कुढो हृतानुगमनम् तद्वान् कुढिओ । ८ मदनार्ता । ९ दृष्टा । १० समय-सह । ११ भ्राष्टास्थितचणक इव । १२ तडफडसि-परितश्चलसि । १३ नाटककाव्यम् । १४ अभिनयन् । ज, गुरसुंदरी- नरि तइओ परिच्छेओ। ||२४|| च्छितेण कुमर ! मे भणियं । जाणामि नेव किं पुण मह देहं गाढमस्सत्यं ॥१५१॥ हसिऊण तेण भणियं पुव्वं चिय साहियं मए तुन्छ । एवंविहमहिलाणं न सुंदरं दसणं होई ॥१५२॥ ता तीए चक्खुदोसा एसो सव्वोवि तुज्झ संतायो । दाविजइ सा हत्य पट्ठीप जेण होइ मुहं ॥१५३॥ नीससिय मए भणियं संदेहो जीवियस्सवि य अम्हं । तं पुण सुहिओ भाओ य परिहास कीस नो कृष्णसि ? ॥१५॥ वो भणइ माणुवेगो सम्भावविवाजियस्स पुरिसस्स । अन्नायम्मि सरूवे कि काउं सकिमो अम्हे ? ॥१५५॥ ताहि मए वरियं साहिजइ तस्स जो न याणाइ । तं पुण जाणतोचि हु औलियं चिय पुच्छिसि ममंति ॥१५६॥ एमाइवयणवित्थरबजरणपरायणाण अम्हाणं । चूयलया गिहदासी आगंतूर्ण इमं भणइ ॥१५७।। अच्छइ दुवारदेसे समागया तुम्ह दंसणनिमित्तं । सोमलया नामेणं वर- धाई कणगमालाए ॥१५८॥ तो भणइ भाणुवेगो लहुं पवेसेह एव भणियम्मि । अह सच्चिय सोमलया समागया अम्ह पासम्मि ॥१५९॥ कयउँवयारा ताहे उपविट्ठा भणइ सायरं वयणं । एगंतं कुणह तओ चूयलया पेसिया तत्तो ॥१६०।। भणियं सोमलयाए सरणागयवच्छला जओ सुयणा । परितायह परितायह ममं तओ भीमवसेणाओ॥१६१।। हरिसाऊरियहियएण ताहे एवं विहं मए भणिय । कत्तो भदे ! वसण, सा भणई कुसुमबाणाओ॥१६२॥ ईसीसि विहसिऊणं बजरियं ताहि भाणुवेगेण । कडकडियसव्वसंधि गयलायनं तुह सरीरं ॥१६३।। निनदंतपंति सियकेसहसंतसीससोहिल्लं । दूरपलंरिरवलिबलयसहियसिहिणेहिं बीभच्छं ॥१६४॥ , भरगस्पार। ३ तस्मार याना प्रष्ट हस्तं दाप्यते येन सुरी भोर । ३ अफम् । ४ उपनारः सत्कारः। ५ सयम् । ६ गतवण्यार । निनादन्तपधिरम् । ॥२४॥ MunMuna-name --mmh AMA mammu +ArmeAMus maanindmmar दडूण भीयभीओ दूर दरेण वच्चइ अणंगो । तत्तो कह तुज्झ भयं जराए जजरियदेहाए ॥१६५॥ सोमलयाए भणियं मा म उवह- ससु सुणसु वुत्तंतं । जह कुसुमबाणविहियं परंपराए मह भयंति ॥१६६॥ उजाणाउ कीलिय समागया नियगिहे कणगमाला। वि- च्छायवयणसोहा विर्डप्पगहिया ससिकलव्व ॥१६७॥ तत्तो य मए पुछा कीस तुमं पुत्ति ! विमणदुम्मणिया ? । न य तीए किंचि सिद्धं सुदीहरं नवरि नीससिउं ॥१६८॥ अंसुजलपूस्यिाई नयणाई कयाई दीणवयणाए । तत्तो य मए पुट्ठा तीए सही हंसिया नाम । ॥१६९॥ तीए भणियं अंबे ! उजाणं अज पाविया अम्हे । पूइय मयणं बाहिं नीसरिया जाव ता दिट्ठो॥१७०॥ कोउगवक्खित्त- मणो उवविठ्ठो भाणुवेगपासम्मि। पञ्चक्खोव्व अणंगो एगो तरुणो महाभागो॥१७१॥ युग्मम् ॥ तं दवणं एसा जाया निप्पंदलोयणा सहसा । आसत्ता तन्वयणे आलेक्खगयन्व निचेट्ठा ॥१७२॥ संबंगिओ इमीए अणिमिसदिट्ठीए जोइओ स युवा । न य तेण इमा दिट्ठा कोउगवक्खित्तचिचेण ॥१७३॥ तो तस्स नयणगोयरमपावमाणा सलजमुहकमला । दोहॅग्गदूसियं पिव अत्ताण मन्त्रमाणव्व ॥१७४।। किंकिंपि चिंतिऊणं भणइ सहीओ! इमम्मि चूयमे । कीलामो ताव खणं बंधिय अंदोलयं अम्हे ॥१७५॥ युग्मम् ॥ एवं ताहि भणिए तहेव संपाडियम्मि एसावि । गुरुसद्देण संहीओ आसन्नाओवि बाहरइ ॥१७६॥ जइ एसो मह सई सोऊणं संमुहं पलो- एजा। होजामि ता कयत्था हैइ आसाए तडिजंती ॥१७७॥ तं पेक्खिऊण य मए परिहासवसेण जंपियं एयं । आसन्नपि सहिजणं उच्चुचं कीस वाहरसि ॥१७८॥ कोउगवक्खित्तमणो एसो.तुह देइ नेय पडिवयणं । तं वयणं सोऊणं संविलक्खा किंचि संजाया ॥१७९॥ एत्थंतरम्मि दिहा तेण जुवाणेणणंगरूवेण । संज्झसहरिसेहिं इमा ताहि अउवं रसं पत्ता ॥१८०॥ तेणालोइयमेत्ता सोह- १ क्रीडित्वा । २ राहुगृहीता। ३ सर्वाङ्गीणः । ४ दृष्टः । ५ दोहग्गं दुर्भाग्यम् । ६ सखीः । ७ इति । ८ सवैलक्ष्या। ९ साध्वसहर्षाभ्याम् । SON
मुरमुंदरी-
चरि।
तइओ
परिच्छेओ।
॥२५॥
ग्गसमन्नियं च अप्पाणं | जीवियमवि सकयत्थं मन्नंता पुलइयसरीरा ॥१८॥अंबरुंडइ सहिनिवहं उच्चं संलवइ हसइ अनिमित्तं । पायं-
गुडेण महिं विलिहइ केसे य संजमइ ।।१८२॥ एमाई सैवियारं चेटुंता कीलिऊण खणमेगं । मयणसरविहुरियंगी इहागया एरिसा जाया
॥१८३॥ एवं च हंसियाए भणियम्मि पुणोवि सा मए पुट्ठा । को सो पुरिसो हंसिणि !, कहियं सर्वपि मह तीए ॥१८४।। सोहण-
ठाणे रामो पुत्तीए, चिंतिउं गया पासे । तीऐ दिट्ठा य मए सयणीयगया कणगमाला ॥१८५॥ ऑपंडुरमुहकमला सुदीहसासेहिं सोसि-
यसरीरा । कहकहवि हु नियजीयं महया किच्छेण धारंती ॥१८६॥ पियविरहजलणजालावलीहिं संतावियाए वैरईए । हारो चंदणपंको
मुम्मुरसरिसोन्य पडिहाइ ॥१८७॥ चीयच्च मुणालाई नलिणीदलाईपि जालतुल्लाई । अंगाररासिसरिसा पंडिहासइ हंसतूलीवि ॥१८८॥
पुट्ठा न देइ वयणं आलवइ न सहिजणे सिणिद्धपि । झाणोवगया वरजोगिणिव्व जाया विगयचेट्ठा ॥१८९॥ पियविरहपिसाएणं गहि-
या गयचेयणावि हु सहीहि । आसासिजइ वरई सुंदर! तुह नाममंतेहिं ॥१९०॥ पियविरहपीडियं तं तुंडिगयनियजीवियं मुंणेऊणं ।
तदुक्खदुक्खिया हं समागया तुम्ह पासम्मि ॥१९१॥ एवं कुसुमसराओ अइगरुयं आगयं महं वसणं । जं तीए दुक्खियाए अहंपि
अइदुक्खियाचेव ॥१९२।। ता सुयणु! कणगमाला जा सा नीसाससोसियसरीरा। आसासिजउ वरई जाव न सासा सैमप्पंति ॥१९३॥
लहु कुणसु किंचुवायं जाव न नीसरइ जीवियं तीए । गयजीवियाए पच्छा किं काही लावयरसेण ? ॥१९४॥ तव्वयणं सोऊणं तइया
अह रोयउत्त! मे भणियं । एयपि न जाणामो का एसा कणगमालत्ति ॥१९५॥ ता पुच्छ भाणुवेगं पत्थुयवत्थुम्मि गहियपरमत्थं ।
१ अवरुंगर-परिरभते-आलिमति । २ संयमयति । ३ सविकारम् । ४ आपाण्डुरम् ईषत्पाण्डु । ५ वराक्याः। ६ मुर्मुरम् तुषाग्निः । ७ ज्वालातुल्यानि ।
८ प्रतिभासते। ९ त्रुटि संशयः। १० ज्ञात्वा । ११ मावास्यताम् । १२ समाप्यन्ते । १३ राजपुत्र!। * चिता इव
॥२५॥
NA अम्हे पुण पाहुणया अयाणुया एत्थ वत्थुम्मि ॥१९६॥ अह भणइ भाणुवेगो अम्हेवि हु नेव जाणिमो किंचि । तो भणइ सोमलया साँसूर्य एरिसं वयणं ॥१९७॥ हरिऊण तीए हिययं दिट्ठीवाणेहिं पहरियं अंगे। तुडिगयजीयं काउं तं संपइ अयाणुओ जाओ॥१९॥ कंठगयजीवियासा तुह विरहे मरइ नत्थि संदेहो । अयण अवलंबिय तं चिट्ठसि निद्दओ भद्द ! ॥१९९।। अन्नं च । जो जत्थ जणो निवसइ रक्खइ सो आयरेण तं गेहं । तीए मणम्मि वसंतो किं निय! तं मणं दहसि ॥२०॥ हरिऊण तीए हिययं संपइ चोरोव्व निन्हवेमाणो । न हु छुट्टसि सुयणु ! तुमं किंचि उवायं विचिंतेसु ॥२०१॥ तत्तो य मए भणियं अम्मे ! तं चेव साहसु उवायं । एवं चवत्थियम्मि जं जुत्तं अम्ह काउं जे ॥२०२॥ भणियं सोमलयाए चित्तं पत्तं व पंचयनिमित्तं । पट्टवसु जेण चित्तं संधीरेइ सा तयं दटुं॥२०३॥ तत्तो य मए लिहिया पत्ते नलिणीओतीए पउमम्मि । मोत्तूण सेसकुसुमे निली- यमाणो अली लिहिओ॥२०४॥ हिंठे य तस्स लिहिया एसा गाहा उच्छन्नयरसेण । नियभावसूयणपरा पच्छन्नत्था तया कुमर! ॥२०५॥ तह कहवि परिद्ववियं अलिणो नलिणीए परिमलं हियए। लयणुप्पयणं जह तस्स केवलं सेसकुसुमेसु ॥२०६॥ तं च बहु पत्तमज्झे काउं तो पेसिओ सतंबोलो। चूयलयाए हत्थे दोवि गया तीए पासम्मि ॥२०७॥ तत्तो खणंतराओ चूयलया आगया इमं भणइ । एत्तो विणिग्गया है पत्ता य कमेण तग्गेहे ॥२०८॥ मत्तव्य मुच्छिया इव गिलिया इव सुयणु! गुरुपिसाएण। दिट्ठा उ कणगमाला विसममवत्थंतरं पचा ॥२०९॥ तीए सहीहिं भणियं समागया चित्तवेगदूइति । अह सा तुह नामक्खरआयन्त्रणलद्ध- १ अज्ञाताः । २ असूयया सहितम् । ३ अजनत्वम्-पशुत्वम् । ४ निर्दयः । ५ निर्दवानः अपलपन् । ६ छुट्यसे-मुच्यसे । ७ अम्मा अम्बा । ८ प्रत्ययः- विश्वासः । ९ संधीर-सम्यग् धैर्यमायाति । १० हेतु अधः । ११ उबुन्नओ-उद्भटः । १२ लयनोत्पतनम् अवस्थानोत्प्लवने। १३ आयन्नण आकर्णनम् श्रवृणम् ।
सुरसुंदरी- चरि। तइओ परिच्छेओ। ॥२६॥ बुद्धीया ॥२१०॥ शत्ति निविद्या तत्तो पासिय मं लजियाव मणयंति । ताहे समपिओ से तंबोलो सहरिसं गहिओ॥२११॥ गहि- यत्थाए भणियं केणेसो पेसिओ म्ह तंबोलो १ मे भणियं तह सुंदरि! मणोहरेणं पिययमेणं ॥२१२।। तीए भणियं कन्ना अहंति कह मज्झ पिययमो भद्दे ! १। मे भणिय नणु होही अह सा अफुडक्खरं भणइ ॥२१३॥ कह मामि! अउन्नाए एत्तियमेवाणि मज्झ पुनाणि । जं सो भत्ता होही दंसणमित्तंपि अइदुलहं ॥२१४॥ एत्तियमेत्तं भणिउं अंसुजलुप्फुण्णलोयणा झत्ति । नीसास मोत्तूणं गयचेट्टा सा पुणो जाया ॥२१५॥ तत्तो सहीहि भणियं साहेजसु तस्स निग्षिणमणस्स । जहदिह हि सरूवं इमीए अइग- रुयपेम्माए ॥२१६॥ अन्नं च । जइ कहवि ताव वोर्लइ रयणी कुसलेण ता पभायम्मि । उजाणम्मि गयाए दायव्वं दसणमिमीए ॥२१७।। तदंस- णेण जीवइ न अन्नहा एस निच्छओ अम्ह । एवं बहुहा भणिया समागया तुम्ह पासम्मि ॥२१८॥ एवं चूयलयाए भणियं सोऊण तीए वुत्ततं । दुगुणतरो मे जाओ तविरहे गरुयसंतावो ॥२१९॥ जइ मैरिही सा बाला कहवि हु गुरुविरहताविया हंदि।। एएण निमित्तेणं ता मज्झवि आगयं मरणं ॥२२०॥ अहवा. सिणेहजुत्ता जइ सा ता कीस मज्झ पडिवयणं । नवि दिन्नं ता मने मंदसिणेहा उ मह उवरिं ।।२२।। जइवि हु सा निन्नेहा तहवि मणं मज्झ तीए विरहम्मि। पजलियजलणसमुजलजालालिद्धव पडिहाइ ॥२२२॥ नयणेहिं पुलझ्या सा ताई चिय दहउ एस पियविरहो। हियएण किमवरद्धं जेण तयं नियं दहइ ? ॥२२३।। अन्नण कयं अन्नो न 1 दृष्ट्या । २ मनाक् । ३ सख्या आमन्त्रणेऽव्ययम् । ४ अपुण्यायाः। ५ उप्फुण्ण पूर्णम् । ६ गच्छति । ७ मरिष्यति । ८ निःस्नेहा। ९ भालिद्ध- आलियम् । १० ठा। ॥२६॥ CR भुंजए अलियमेरिसं वयणं । सा दिवा नयणेहिं जाओ हिययस्स संतावो ॥२२४॥ रोवंतु नाम तं जणमपेच्छमाणाणि दड्डनयणाणि। तं हियय! किं विमरसि साहीणे चिंतियवम्मि १ ॥२२५॥ नयणेहिं जोइया सा हियएण कओ य गरुयपडिबंधो। सरिसेवि हु अवराहे विरहो हिययं ददं दहइ ॥२२६।। एत्थंतरम्मि सूरो भमिऊणं भुवणमंडलमसेसं । अत्थगिरिमत्थयत्थो जाओ अद्धाणखिन्नोव ॥२२७।। निठुरकरेहिं भुवर्ण इमेण संतावियंति रोसेण । नजइव अस्थगिरिणा सीसाओ ढालिओ मरो ॥२२८॥ नाऊण सूरपडणं अणुलग्गा उवरि अत्थसेलस्स । रोसेणव रत्तमुहा समागया झत्ति अह संझा ॥२२९॥ तयणंतरमंधारियदिसिवलया नवरि आगया रयणी। पयडियतारयनिवहा कोसियहुंकारभीसणया ॥२३०॥ ताव य खणंतराओ निनासियबहलतिमिरसंघाओ । माणिणिमाणुम्म- हणो वित्थरिओ ससिकरनिहाओ॥२३१॥ मयलंछणपवणेणं गाढं संधुकिओ "विओयग्गी । संताविउं पयत्तो मह हिययं ताहे सय- गुणियं ॥२३२।। अह चिंतिउं पयत्तो अमयमओ सुम्मई इमो चंदो । नवरं तबिरहे अज विज्जुपुंजोवमो जाओ ।।२३३॥ हे हियय! कीस उज्झसि उव्वेवं कीस कुणसि अँचत्थं ? । दुल्लहजणम्मि रागं पढम चिय कीस तं कुणसि ? ॥२३४॥ अन्नं च । जो किर करेइ नेहं तस्सेव य हियय ! रचिउं जुत्तं । दूरडिओवि जो दहइ माणसं तम्मि को रागो ? ॥२३५॥ सो चिय वुब्भइ हियए सो चिय अइनिठुरो दहइ देहं । कस्स कहिजइ वत्ता सरणाओ भयम्मि उन्भूए १॥२३६॥ किं मन्ने होज्ज दियह जम्मी लग्गेज मज्झ हत्थम्मि । मणनिव्वयणो तीए कमलोयरकोमलो हत्थो ॥२३७॥ अच्छउ ता दूरे चिय पाणिग्गहणाइयं १ विभज्यसे । २ सीसाओ ढालिओ=शीर्षात् पातितः । ३ कोशिको घूक । ४ मानिनीमानोन्मथनः । ५ निहाओ-समूहः। ६ प्रदीप्तः । ७ वियोगाग्निः । श्रूयते । ९ दह्यसें । १० अत्यर्थम् । ११ रक्तुं-रागं कर्तुम् । १२- उह्यते । १३ यस्मिन् । १४, मनोनिर्वापनः संतापापहारी।
TKE सुग्मुंदरी- तइओ परिच्छेओ। चरिना ॥२७॥ तु सह तीए । अम्हाण मणोदइयं दसणमवि दुल्लहं मन्ने ॥२३८॥ किं मज्झ जीविएणं किंवा मह हंदि! मणुयजम्मेण। जो विरहदु- क्खसमणं तीए वयण न पेच्छामि ? ॥२३९॥ अहवा चूयलयाए भणिएणं भविस्सई पभायम्मि। तीए सह ईसणयं अणुकूलो जइ विही होही ॥२४०।। गुरुविरहजलणजालावलीहिं संतावियस्स हिययस्स । अन्नो नत्थि उवाओ पियदसणओसहं मोत्तुं ॥२४१॥ एमा- इविगप्पेहिं पणट्टणिस्स मज्झ सा रयणी । चउजामावि हु तइया जामसहस्सोवमा जाया ॥२४२॥ असरिसदूसहसंतावतावियं कहवि माणसं मज्झ । फुडमाणपि न फुट्ट मन्ने तदसणासाए ॥२४३॥ सीयलकरनियरेणवि संताचं फेडिंउं मह असत्तो। अह लजिउव्व चंदो अत्थगिरि पाविओ तत्तो ॥२४४॥ पच्चूसगयवरुम्मूलियाए उड्डीणससिविहंगाए । रयणिलयाए गलंतिव कुसुमाई तारयनिहेणं ॥२४५॥ अह इंददिसा सहसा केसुयसुयतुंडसच्छहा जाया। आसन्नसूरमंडलवजरणथंव लोयस्स ॥२४६॥ पडिवोहियकमलवणो पसरियखरकिरणपूरियदियंतो। मेलियरहंगजुयलो तदर्णतरमुग्गओ सूरो॥२४७॥ एत्थंतरम्मि अहयपि समुट्ठिऊण किचं {भायतणयं करिउं पेयत्तो। भो सुप्पइट्ठ! तइया देइयाइ होही संदसणम्ह इइ पहिट्ठमणो पैगाम ।।२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूह- रम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पइ विरहे सूरुग्गमोत्ति सुपसिद्धो। सुरसुंदरिनामाए कहाए तइओ परिच्छेओ॥२५०॥७५०॥ । तइओ परिच्छेओ समत्तो।। १ दयितम् अभीष्टम् । २ भ्रशयितुम् । ३ अशक्तः । ४ निभः छलम् । ५ पूर्वा दिक् । ६ किंशुकशुक्रतुण्डसहशी (सच्छहा-सदृशी)। ८ पभारतण-प्रभातगंबन्धि । ९ प्रयत्तः । १. दयितायाः वलभायाः। ११ प्रकामम् । - ॥२७॥ ७ रथा-चकवाकः।
चउत्थो परिच्छेओ। अह भांओ भाणुवेगो समागओ पहसिओ ममं भणइ । गम्मउ उजाणम्मि चूयलयावयणमणुसरि ॥१॥ हरिसाऊरियहियएण ताहि एवंति जपमाणेणं । तकालुचियं जाव य कायवं काउमारद्धं ॥२॥ एत्थंतरम्मि निसुओ मंगलतूरस्स गहिरनिग्योसो। पुट्ठो य मए भौया कत्थ इमं वजए तूरं ? ॥३॥ तो भणइ भाणुवेगो सम्म जाणे न कारणं एत्थ | नवरं अमियगइगिहे भाँविजइ एस तूर- रवो॥४॥ अह चिंतियं मए किं आसन्नपियासमागमस्सावि । अब्भहिओ संतावो फुरइ य बामं तहा नयणं १ ॥५॥ ता भवियव्वं केणवि एत्थ नणु कारणेण ताहे मए । चूयलया वाहरिया समागया अह इमं भणिया ॥६॥ कत्थ इमो तूररवो केणव कजेण सम्म- मुंवलब्भ । आगंतूर्ण भद्दे ! सिग्धं चिय कहसु अम्हाणं ॥७॥ गंतूणं चूयलया खणंतराओ समागया धणियं । विच्छायवयणकमला पुट्ठा य मए इमं भणइ ॥८॥ एतो विणिग्गयाए अमियगइगिहस्स दारदेसम्मि। भूरिजणसंकुलम्मी मए न लद्धो पवेसोवि ।।९।। तत्तो य बंधुदत्तो पत्थुयवत्थुम्मि पुच्छिया भणइ । वरणम्मि एस भद्दे ! महोच्छवो कणगमालाए ॥१०॥ सिरिगंधवाहणसुओ गंगा- वत्तम्मि खयरनयरम्मि । नहवाहणोत्ति सुम्मइ तस्स विइन्ना कणयमाला ॥११॥ एवं वियाणिऊणं समागया एत्थ तुम्ह पासम्मि । कंनकडुयंपि तुम्हं साहिज्जइ मंदभागाए ॥१२॥ तीए वयणं सोउं धसत्ति गुरुमोग्गरेण पहओ ई। मुच्छानिमीलियच्छो पडिओ १ भ्राता । २ अनुस्मृत्य । ३ भाव्यते-सभाव्यते । ४ व्याहृता । ५ उपलभ्य-विज्ञाय । ६ पत्थुयवत्थुम्मि प्रस्तुतवस्तुनि । ७ वितीर्णा । ८ विज्ञाय । ९ कर्णकटुकम् ,
पुरसुंदरी-
चरि।
चउत्थो
परिच्छेओ।
॥२८॥
भूमीए गयचेट्टो ॥१३॥ घणसारसारगोसीसमीससलिलेण ताहि संसित्तो। सुकुमालतीलविंटयसीयलपवणेण गयमुच्छो॥१४॥ परि-
चितिउं पयत्तो पेच्छह दुबिहियविलासियं विहिणो। पियसंगमणोरहभंसणम्मि उज्जुत्तचित्तस्स ॥१५॥
अह्वा । अन्नह परिचिंतिजइ सहरिसकंडुजएण हियएण। परिणमइ अन्नहच्चिय कजारंभो विहिवसेण ॥१६॥ कत्थ इमा कत्थ
अहं अन्नोन्नं कत्थ गरुयअणुरागो। नवरं हयासविहिणा सव्वं चिय अन्नहा विहियं ॥१७॥ पुव्बंपि हु जइ बुद्धी एरिसया आसि
तुज्य रे दिन्च ।। ता कह मह पढमं चिय तीए सह सणं विहियं ॥१८॥ काऊण दंसणं गरुयरायसहियं हयास ! रे! दिव।।
अन्नत्थतं मयच्छि जो.तो किन लजिहिसि ॥१९॥
अविय । नयणाण पडउ वजं अहवा वजस्स बड्डिलं किंपि । अमुणियजणेवि दिढे अणुबंध जाणि कुव्वंति ॥२०॥ खणपरि-
चियदुल्लहलोयकारणे कीस हियय ! तं मिहंसि ? । मुंचसु गरुयविसायं विवरीओ हयविहीं जेण ॥२१॥ एरिसदुनिसहेवि हु संजाए
हिययं गरुयदुक्खम्मि । वञ्जपडियंव मन्ने जं नवि संयसिकरं जासि ॥२२॥ एमाइबहुविगप्पं चिंतेमाणस्स गरुयसोगस्स । तवि-
रहदूमियमाणसस्स तझ्या महं कुमर ! ॥२३॥ पुणरवि सा सोमलया समागया किंचि हरिसियाव मणे । उबविट्ठा में दटुं सुटुं
विसायाउरं तइया ॥२४॥ युग्मम् । ता भणइ कीस सुंदर ! दीसमि तं दुम्मणोव्य अच्चत्थं । सुणि वरणयवत्तं, ताव निसामेसु मह
वयणं ॥२५।। भणियं च मए अजवि किं आसा कावि अस्थि अम्हाण । वजरसि जेण एवं सोमलए, ताहि सा भणइ ।।२६।। तुह विरहे
१ तालगन्तफ-व्यजनम् । २ भ्रंशनं नाशनम् । ३ हर्षेण सहिता या कण्डू. अभिलापातिरेकस्तत्रोद्यतेन । ४ दैव! । ५ ताम् । ६ मृगाक्षीम् । ७ योजयन् ।
८ महत् । ९ अणुमिओ-अज्ञातः । १० मेघरो-स्निध्यसि । ११ शतसीकर-शतखण्डम् । १२ मिय-दावित-पीडितम् ।
॥२८॥
गयचेहूं दवणं ताव कणगमालं तु । चूयलया केल्लम्मि पट्टविया तुम्ह पासम्मि ॥२७॥ सावि हु सहीहिं कहवि तुह संगमस्यगेहिं वयणेहिं । आसासियावि वरई तुह संगमैपावमाणा उ॥२८॥ खणमेत्तं मुच्छिज्जइ उट्ठियह पुणोवि मुंयइ हुंकारे। गायइ हसइ य वेवई रोवइ य खणेण उत्तसइ ॥२९॥ गहगहिया इव वाला असमंजसचेट्ठियाइ कुणमाणा । हसियावि सहिजणेणं नवि जाणइ किंचि हयहियया ॥३०॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ तं पेक्खिऊण य मए विचिंतियं जाव मुंयइ नो पेणे । गुरुअणुरागा एसा ताव उवायं विचिंतेमि ॥३१॥ तत्तो तव्युत्तंतो कहिओ गंतूण चित्तमालाए । तज्जणणीए उ मए एगंतगयाए सबोवि ॥३२॥ विनायसरू- वत्था पासे आगम्म कणगमालाए । वजाइ चित्तमाला कीस तुमं पुत्ति ! उविग्गा ॥३३॥ अच्छसि ओसनमुही भणियावि हु कीस देसि नालावं ?। सुहसज्झं चेव इमं मा पुत्ति ! विसायमुव्वहसु ॥३४॥ अम्हाण चित्तभाणू इयत्तो तं च पुत्ति ! कन्ना सि । उचिओ य चित्तवेगो रूवेणं कलाहिं जं तुज्झ ॥३५॥ तस्स य उवरिं जाओ अणुरागो तुज्झ तेण सव्वंपि । अणुंकूलमिणं जायं मा चिंतसु अन्नहा वच्छे ! ॥३६॥ किंतु तुह पुत्ति ! जणओ गंगावत्तम्मि खयरनयरम्मि । पासम्मि गंधवाहणविजाहरराइणो हु गओ ॥३७॥ आगच्छउ सो सिग्धं कुसलेणं ताहे तुज्झ वीवाह । महया विच्छड्डेणं कारिस्सइ चित्तवेगेण ।।३८॥ एसोवि चित्तमासो वित्त- प्पाउत्ति लेब्भिही लग्गं। सिग्छ चिय पुत्ति ! तुम मा काहिसि किंचि उव्वेवं ॥३९॥ एवं नियजणणीए भणिया सा विगयविरह- संतावा । जाया मैणयं सत्था समुट्ठिया ताहे सो जणणी ॥४०॥ एत्थंतरम्मि सहसा समागओ ताओ खयरनयराओ। अमियगई से १ कल्ये यः। २ सा-संगमम् , अप्राप्नुवती। ३ मुञ्चति । ४ वेपते कम्पते। ५ प्राणान् । ६ अवसनम् सिन्नम् । ७ आयत्तः आधीनः । ८ वृत्तप्रायः गतप्रायः । ९ लप्स्यते। १० उज्वेदो-उद्वेगः । ११ मनाक् । १२ स्वस्था । ।
सुरमुंदरी-
नरिज।
चउत्थो
परिच्छेओ।
॥२९॥
जणओ कयविणओ परियणेणेसो॥४१॥ हाय विलित्तो भुत्तो उवविट्ठो उपरिमाए भूमीए । अहयपि चित्तमालासहिया तत्थेव सं-
पत्ता ॥४२॥ कुसलपउति पुच्छिय नियदइयं ताहे चित्तमालाए। नियधूयाए पउत्ती सव्वावि हु तस्स अक्खाया ॥४३॥ तं सोउं
अमियगई साममुहो तक्खणेण संजाओ। भणइ अहो ! अइगरुयं समागयं अम्ह वेसणति ॥४४॥ तो भणह चित्तमाला पिययम! किं
कारणं नु वसणस्स? । तत्तो य अमियगइणा बजरियं पिययमे ! सुणसु ॥५५॥ नरवइकजेणेत्तो गंगावत्तम्मि तम्मि नयरम्मि ।
सिरिंगंधवाहणस्स ओ पासम्मि गओ अहं तइया ॥४६॥ कयविणओ उवविट्ठो अत्थाणगयस्स राइणो पासे । संभासिएण य तओ
निवेइयं रायकों से ॥४७॥
एत्थंतरम्मि सुंदरि! पडिहारनिवेइओ अणुनाओ। अत्थाणम्मि पविट्ठो एगो विजाहरकुमारो॥४८॥ विहियपणामो रनो पारद्धो
एरिसं स वअरिउं। विजाहराण राया वेयड्डे आसि जो देव ! ॥४९॥ संसिद्धसयलविजो ससुरासुरमणुयलोयविक्खाओ। सुरवाह-
णोति नाम विजाहरचकवट्टित्ति ॥५०॥ अवमाणवज्जियं जो विजाहररायलच्छिमणुहविउं । विक्खायजसं पुत्तं निययपए ठाविऊण
तुमं ॥५१॥ संसारवासभीओ नाऊण असारय विभूईए। रजसिर अवउज्झिय पडग्गलग्गं जरतणंव ॥५२॥ सिरिउसहनाहजिणवर-
वजरिये सव्वविरहरूवं जो। चारित्तं पडिवन्नो चित्तंगयमुणिवरसमीवे ॥५३।। गहणाऽऽसेवणरूवं सिक्खं अन्भसिय गुरुसमीवम्मि।
अहियसुओ पडिवञ्जिय एगल्लविहारपडिमं सो ॥५४॥ छट्ठऽटुमदसमदुवालसाइनाणाविहे तवोकम्मे । उँज्जुत्तो विहरंतो गामागरम-
१ आख्याता रुथिता । २ व्यसनं-कटम् । ३ असारताम् । ४ अपोज्झ्य-त्यक्त्वा । ५ मरतृणमिव । ६ अधिकश्रुतः विशिएश्रुतज्ञानशाली; अधीतश्रुत.
पक्तिशाशो वा। ७ उगुफः ।
॥२९॥
डियं वसुहं ॥५५॥ संपत्तो एत्व य वेयले चित्तकूडसिहरम्मि । तुम्ह पिया सुरवाहणविजाहरमुणिवरो अन्ज ॥५६॥ पडिमापडिव- नस्सिह सुक्कज्झाणेण खवियमोहस्स। लोयालोयपयासं उत्पन्न केवलं तस्स ॥५७॥ नवभिः कुलकम् ॥ तत्तो य तस्स वयणं सोऊणं गंधवाहणो राया। हरिसवसवियसियच्छो भणइ तयं सायरं एवं ॥५८॥ भो आगच्छसु संगय! आसन्नो, अन्ज तायवत्ताए । सैहली- कर्य म्ह जीयं केवलउप्पत्तिगब्भाए ॥५९॥ ससरीरपरिहियं सो सवं आभरणवत्थमाईयं । विलइय तस्स सरीरे तत्तो भंडारियं भणइ ॥६०॥ अद्धत्तेरसकोडी पवरसुवनस्स देसु एयस्स । पीईदाण तत्तो तहत्ति संपाडियं तेण ॥६१तयणतरं च राया विजाहरनियर- परिगओ चलिओ। जणयस्स चित्तकूडे भत्तीए वंदणनिमित्तं ॥६२॥ विजाविरइयवरविमाणआरूढपरियणाणुगओ। सुहनेवत्थविराइ- यनायरजणपरिगओ सहसा ॥६३॥ युग्मम् ॥ तेण सहिओ अहंपि हु चलिओ मुणिपायवंदणनिमित्तं । अह सवे संपत्ता आसन्ने चित्तकूडस्स ॥६४॥ चउविहदेवनिकाय निवयंत दटु चित्तकूडम्मि । सविसेसहरिसियमणो वियसियमुहपंकओ राया ॥६५॥ सि- ग्यतरं गंतूर्ण बहुजणपरिवारिओ पयत्तेण । सुरकयकेवलिमहिम धुव्वंतं दिव्वनारीहिं ॥६६॥ दवण मुणिवरं तं काऊण पयाहिणं च तिक्खुत्तो । बहुमाणवससमुद्वियरोमंचर्चयंचियसरीरो ॥६७॥ भूमितललुलियमैउडं पंचंग करिय ताहे 'पणिवायं । पहरिसगलंतनयणो अह एवं थुणिउमाढत्तो ॥६॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ जय जय जीवदयावर! सुक्कज्झाणेणदट्टकम्मवण!। वोच्छिन्नभवनिबंधण! जाइजरामरणदुक्खहर! ॥६९॥ उप्पनविमलकेवलउवलद्धसमत्थणेयसब्भाव ! । सासयसिवसुहसाहण! पत्तअहक्खायचारिच! ॥७॥ १ क्षपितमोहस्य-निर्णाशितमोहनीयकर्मणः । २ सफलीकृतम् । ३ विरचय्य परिधाप्येत्यर्थः । ४ भाण्डागारिकम् । ५ प्रीतिदानम् । ६ निपतन्तम् । ७ स्तू- यमानम् । ८ त्रिः । ९ चयचियंचयाञ्चितम् । १० मउडो-मुकुटः। ११ प्रणिपातं नमस्कारम् । १२ स्तोतुम् । १३ समत्वं समस्तम् । मा चउत्थो सुरसुंदरी- चरिश परिच्छेओ ॥३०॥ भयवं अणाइनिहणे परिभमंताण भवसमुदम्मि दाउ हत्थालंय अम्ह समुत्तारणं कुणसु ॥७१॥ एवं धुणिऊण मुणिं मुणिमुहकमलनि- हियमणनयणो । उवविट्ठो धरणीए नासन्ने नाइदूरम्मि ॥७२॥ एत्थंतरम्मि मुणिणा परत्थसंपायणेकरसिएण । गंभीरभारईए पारद्धा देसणा एवं ॥७३॥ अइदुलहं मणुयत् असारसंसारसागर- गयाणं । गुगईण पउरभागा सकम्मरसगाण जीवाणं ॥७४॥ तंपि हु जराभिभूयं आवासो रोगसोगवाहीणं । सारीरमाणसाणेयदुक्ख- संपायकलियंति ॥७५।। पत्रणायधयवडचंचलाओ लच्छीओ तहय मणुयाणं । अणवद्विया य नेहा सुहिसयणपियाइजणविसया॥७६॥ विसयसुहंपि हु परिणामदारुणं नारयाइदुहहेछ । आरंभपरिग्गहसंचियस्स पावरस परिणामो॥७७॥ अइभीसणेण बंधेण गरुयपीडा- वहो खु जीवाणं । मिन्छारियप्परसओ सव्वंपि हु सोक्खमाभाइ ।।७८॥ अणवस्यसंपयट्टो मच्चू अवहरइ जीवसंघायं । एवं च ठिए भो भो भद्दा! सम्म विचिंतेह ॥७९॥ केवलिभणियं धम्मं मोतूर्ण नत्थि किंचि अन्नति । सरणं भवभीयाणं भवियाणं भवनिताणं ॥८०॥ तम्हा कुणह पेय दुलहं लघृण माणुसं जम्मं । जिणइंदभणियधम्मे सासयसिवसोक्खहेउम्मि ॥८१॥ सावजकजवजणरूवं परिगेण्हिऊण पंचज । खपिऊण कम्मसत्तुं सासयसोक्खं वयह मोक्खं ॥४२॥ इय केवलिणा भणिए विणिवेसिय करयलंजलिं सीसे। वजरई गंधवाहणराया उ तहत्ति ज भणह ॥८॥ दाउं विज्जानियरं रज्जेण समं तु निययपुत्तस्स । नहवाणस्स तत्तो करोमि गिह- वासचायति ॥८४॥ एत्यंतरम्मि सुन्दरि पत्थावं जाणिऊण पुच्छाए । विहियपणामेण मए पुट्ठो मुणिकेवली एवं।।८५|| लोयालोयविलोयणकेवलनाण १ परार्थ:- परोपवरः । २ अनपस्थिताः । ३ मुही-सुरत् । ४ निबुहोममः । ५ प्रयत्नम् । ६ प्रज्या दीक्षाम् । ७ प्रजत । ८ शीर्ष । ॥३०॥ R AAAAA कालिक h नायभावस्स । पच्चक्खं हि भयवओ एयं जमहं तु पुच्छिस्सं ॥८६॥ एकच्चिय मह धूया जाया विभाणरूवसंपुन्ना । पाणाणवि वल्लहिया नामेणं कणगमालत्ति ॥८७॥ धूयाए को भत्ता होही मण वल्लहोत्ति एयाए । चिंताए मह हिययं भयवं ! निचपि अक्खलियं ।।८८॥ ता मणनिव्वुइहेउं साहिजउ एस अम्ह वुत्तो । पाणिग्गहणं तीए को किर विजाहरो काही ॥८९॥ एवं च पुच्छिएणं केवलिणा सुयणु ! एरिसं भणिय । मा भद्द! कुण विसायं थोवं चिय एत्थ वत्थुम्मि ॥१०॥ तुह धूयाए भत्ता सो होही जो इमम्मि वेयड्डे। गुणकलियं पालिस्सइ विजाहरचकवट्टित्तं ॥९१॥ पुब्वभवनेहबद्धा तुह धूया तस्स पाणवल्लहिया । होही सयलंतेउरललामभूया महा- देवी ॥१२॥ केवलिवयणं सोउं संजाओ मज्ज्ञ गरुयआणंदो । एत्थंतरम्मि राया समुट्ठिओ वंदिऊण मुणिं ॥९३॥ तत्तो रबा सहिओ समागओ तम्मि चेव नयरम्मि । अह रना हं भणिओ बहुमाणजुयं इमं वयणं ॥९४॥ अइवल्लहावि धूया दायव्या ताव कस्सइ नरस्स । जं एसा लोगट्टिई तेणम्हे एरिसं भणिमो॥९५॥ नहवाहणस्स दिजउ सा कन्ना जेण वित्तवीवाहं । निययपए ठविऊणं सेवामो तायपयजुयलं ॥९६॥ ततो मएवि भणियं एत्थत्थे नस्थि किंचि वत्वं । धूया कित्तियमेत्तं पाणावि हु तुम्ह आयत्ता ॥१७॥ संचिय धूया धन्ना सेण्हा जा होइ देवपायाणं । केवलिगिरावि सच्चा जं किजइ एरिसे विहिए ॥९८॥ तुम्ह सुयं मोत्तूणं वेयड्डगिरिम्मि होज को अन्नो । विजाण चक्कबड्डी जस्स पिया होज मह धूया १ ॥९९॥ एवं च मए भणिए वियसियवयणेण राइणाणतो । सोमजसो जोइसिओ विवाहलग्गं निरूवेसु ॥१००॥ तत्तो जोइसिएणं सम्मं आलोचिऊण आइटुं। वइसाहसुद्धपंचमिरत्तीए सोहणं लग्गं १ ज्ञातभावस्य-विदितार्थस्य । २ अक्खलियं प्रतिफलितम् प्रतिबिम्बितम् । ३ तातपदयुगलम् । ४ सैव । ५ स्नुषा-पुत्रवधूः । ६ आणत्तो आजप्तः आदिष्टः । ७ आलोच्य सम्यगवलोक्य । ८ रत्ती-रात्रिः । २७ MO कि सुरसुंदरी- नारिया चउत्थी परिच्छेओ। ॥३१॥ ॥१०१।। तत्तो य मए भणिय आएसं देह जेण गंतूण । नियनयरे 'संजुत्ति विवाहकज्जस्स कारेमि ॥१०२॥ तेणाणुनाओ हं सिग्धं चिय आगो इहं सुयणु।। रायामचेहि समं चंदजसाऽऽइच्चनामेहिं ॥१०॥ एएवि कणगमालावरणत्थं आगया मए समयं । कल्ले पभायसमए किल होइ वरणयं तीए ॥१०४॥ एवं च ठिए । एसा एका धूया सुट्ठ पिया ताव कणगमालम्ह । एईए अणुराओ संजाओ चित्तवेगम्मि ॥१०५॥ ता जइ मणो- ऽणुकूलं संपाडिस्सं न एकधूयाए । एईयवि, ता सुंदरि ! किंच मए जीविएणंति ॥१०६॥ उवयारेणं महया विमग्गिया राइणा सुयनिमित्त । सिरिंगंधवाहणेणं मएवि दिना इमा तस्स ॥१०७॥ तं च इयाणिं अनहकाउं चाइजए न (यणु। एएण कारणेणं मे भणियं आगयं वसणं ॥१०८॥ एवं पिययमवयण सोऊणं चित्तवेग! संजाया। मह सामिणीवि विच्छायवयणिया चित्तमालत्ति ॥१०९॥ तत्तो तीए भणियं मह चित्ते फुरइ एरिसं ताच । परिचयइ कणगमाला तबिरहे जीवियमवस्सं ॥११०॥ कहकहवि मए जं सा तप्पावणमयगेहि वयणेहिं । पुर्वि संधीरविया एयं पुण अन्नहा जायं ॥१११॥ भणियं च अमियगइणा एवं हि ठिए करेमि किं सुय- णु । जइ ताव न देमि इमं तो राया सइ अवस्सं ॥११२॥ केवलिवयणा रनो अइगरुओ एत्थ आयरो जाओ। तेण इमाइ अदाणे अइगरुयं होइ मह खूर्ण ॥११३।। रुद्रेण तेण वेयड्डनगवरे जं न होइ आवासो । अइथोवं चिय एयं, अन्नपि विरुवयं होइ॥११४॥ अन च । गिहिस्सइ मैड्डाइवि राया एयं न एत्थ संदेहो । ताव वरं सयमेव य समप्पिया" नेहविद्धीए ॥११५।। जइ पुण १ संयुर्णिमामग्रीसयोग-प्रगुणतामित्यर्थः । २ अमात्यो मन्त्री । ३ समय-सम-सह । । ४ भन्यधाकर्तुम् । ५ शक्यते । ६ सुतनु ! | ७ विच्छाय-पदनिका=म्ला- नमुना । ८ प्रापणसूचकैः । ९ धैर्यमापादिता । १० रुप्येत रोपं कुर्याद । ११ क्षणम्-हानिः । १२ विरूपकम् अनिष्टम् । १३ मा-बलात्कारः। १४ स्नेहयष्ये । W m- 1.३१॥
दिआइ एसा रायसुयं मोत्तु चित्तवेगस्स । ता तस्साव अम्हाणवि पाणाणवि संसओ होइ ॥११६॥ ता सुंदरि ! न हु कर्ज अमेहि एत्थ बहुविगप्पेहिं । तह भणसु कणगमालं जह उज्झइ तम्मि अणुरायं ॥११७॥ किंच । उत्तमकुलप्पसूओ पियंवओ सयलजणमणाणंदो । सरो धीरो चाई नियपिउलच्छीअलंकरिओ ॥११८॥ रूवेण जोव्व. णेण य कलाहिं विजाहि निम्मलगुणेहिं । विक्खाओ नहवाहणकुमरो सव्वम्मि वेयड्डे ॥११९॥ तत्तो स एव भत्ता कमागओ होउ कणगमालाए । न हु कजं अनेण अवायबहुलेण पुरिसेणं ॥१२०॥ एवं च अमियगइणा भणियाए ताहि चित्तमालाए । भणिया हं सोमलए ! किं जुत्तं संपयं काउं? ॥१२१॥ तत्तोय मए भणियं तं चेव य इत्थ गहियपरमत्था । नियधूयाए सरुवस्स एत्थ किमहं भणा- मिति ॥१२२।। तो भणइ चित्तमाला तीए गंतूण भावमुवलभसु । इच्छइ व नवा अन्नं पुरिसं गुणदोसकणेण ॥१२३।। नह्वाहणं पसं- सिय अमहिय गुणेहि, निंदिऊणनं तह कुणसु जहा इच्छइ वीवाहं एयतणएण ॥१२४॥ तत्तोय मए भणिय सामिणि ! किंतं न याणसि सभावं । नियधूयाए जेणं आएसं देसि मह एवं ॥१२५॥ मनिस्सइ वीवाहं जं सा अण्णस्स, अच्छउ सुदूरं। सोउं पउत्तिमेयं मन्ने जीयं परि- चयइ ॥१२६॥ मह वयणं सोऊणं गुरुदुक्खसमाहया भणइ तत्तो । वियलंतसकजलनयणसलिलसामलियगंडयला ॥१२७॥ ज भणसि तुम भद्दे ! मज्झवि हिययम्मि फरइ तं सच्चं । नवरं हयासविहिणो बसेण अइदुक्करं जायं ॥१२८॥ युग्मम् । तत्तो अइगुरुसोगं रुयमाणि पिच्छिऊण नियदइयं । बजरियममियगइणा सुंदरि ! किं एत्थ रुन्नण ? ॥१२९॥ किं मह थोवं दुक्खं नवरं न चेएमि अन्नहाकाउं। १ प्रियंवदः । २ त्यागी । ३ अपायः कष्टम् । ४ अब्भहियं-अभ्यधिकम् । ५ निन्दित्वाऽन्यम् नभोवाहनाद् भिन्नम् ६ परित्यजेत् । ७ विचलतू सकज्ज- लाभ्यां नयनाभ्यां सकाशात् यत् सलिलं तेन श्यामलिते गण्डतले यस्याः सा । ८ रुदितेन । ९ शक्नोमि । Co0
सुरसुंदरी-
चरित्रा
चउत्थो
परिच्छेओ।
॥३२॥
सुइरपि चिंतिऊणचि लभामि नन्न उवायति ॥१३०॥ तम्हा महिलागाहं मोत्तुणं आयई निरूवेसु । रायसुयस्स अदाणे दोसे य गुणे
विचिनेसु ॥१३१।। अन्नं च, कणगमाला बहुमाणपरा हु जणणिजणगाणं । पडिकूलिस्सइ वयणं न अम्ह गुणदोसकहणेण ॥१३२॥
अन्नं च, कन्नगाए भचा किल होइ गुरुअणुनाओ । तदणुनाए य जओ सयंवराईवि कीरति ॥१३३॥
किया । नहवाहणरायसुओ जाव न दिट्ठीइ गोयरे पडइ । तावञ्चिय अणुराओ इमीए अन्नम्मि पुरिसम्मि ॥१३४॥ निज्जिय-
णंगलवे दिखे उण तम्मि होहिही रागो । ता किं सुंदरि । बहुणा विगप्पसंकप्पजालेण ॥१३५॥ गंतूण कणगमालं सुनिउणवयणेहि
भणमु तं सुयणु ! । एयम्मि वईयरम्मि जह अम्हं होइ न हु वसणं ॥१३६।। एवं च अमियगइणा भणियाए ताहि चित्तमालाए ।
भणिया हं सोमलए ! पिययमवयणं लहुं कुणसु ॥१३७॥ तत्तो तहत्ति भणिउं समुट्ठिया जाव ताहि मे पुट्ठा। चंदणनामा चेडी
कत्थच्छइ कणगमालत्ति ? ॥१३८॥ तीए भणियं एसा उवरिमभूमीओ उत्तरेऊण । गिहउज्जाणाभिमुहा गच्छइ विच्छायमुहकमला
॥१३९।। तं सोऊण विगप्पो उप्पनो मह मणम्मि एरिसओ । नूण अलक्खियाए पिउवयणं तीए निसुयंति ॥१४०॥ तेणेव इमा
मन्ने जाया विच्छायचयणिया बाला । ता जाव एत्थ गंतुं विरूवमायरइ नवि किंचि ॥१४१।। ता सिग्छ चिय गंतु निवारणे तीए
उज्जमामिति । एवं विचिंतयंती अणुमग्गेणेव चलिया है ॥१४२।। युग्मम् ।। पत्ता य घेरुज्जाणे इओ तओ तग्गेवसणनिमित्तं । जा
परियडामि अहयं घणतरुयरसंकडिल्लम्मि ॥१४३।। घणपत्तलकयलीहरमणोहरे तत्थ एगदेसम्मि । पत्तलतमालतरुतलहेनिविट्ठा मए
1 मुनिरपि । २ आयतिः उत्तरत्सलः । ३ गुरुभि: फुलवृद्धरनुज्ञातः । ४ व्यतिकरेपसरे । ५ कत्य=कुत्र, अच्छइ-आस्ते । ६ ईदृशः । ७ अलक्षि-
तगापानस्थिनया । ८ श्रुतम् । ९ उद्यच्यामि-उपमं करोमि । १० घर-गृहम् । ११ संकडिल्लं संकटं व्याप्तम् । १२ पत्तलं पत्रम् । १३ अधः।
4.
AN
-
॥३२॥
दिट्ठा ॥१४४।। किंकिंपि चिंतयंती गलंतथूलंसुसित्तगंडयला । अणहुंतमणसमीहियगुरुदुक्खा कणगमालत्ति ॥१४५॥ तत्तो विचिं- तियं मे किं मन्ने नियगिह पमोत्तूण । एगागिणी हु एसा समागया एत्थ उजाणे ॥१४६॥ युग्मम् ॥ता एईइ अदिट्ठा पच्छन्नठिया "निएमि जं कुणति । विनायसरूवत्था एसा नियजणंयवयणस्स ॥१४७॥ एवं विचिंतिऊणं तुहिक्का कयलिथंभअंतरिया। खणमेगं जा चिट्ठामि तत्थ ता सुणसु जं जायं ॥१४०॥ दीहं नीससिऊणं एवं भणियं तु कणगमालाए । अजवि किमित्थ बहुणा विगप्पसं- कप्पजालेणं १ ॥१४९।। सुचिरं विचिंतिऊणवि तेण जणेणं न संगमो ताव । पुनरहियाए मज्झं हयविहिणो विलसियवंसेण ॥१५०॥ अच्छउ संगमसोक्खं दंसणआसावि दुल्लहा जाया। जाए तस्स विओगे फुटुंतं धारियं हिययं ॥१५१॥ ता का अञ्जवि आसा जेण तुम हियय! फुट्टसि न झत्ति । खणमित्तदिट्ठवल्लहविओयवज्जेण दलियंपि॥१५२॥ न य पिउवयणं साउं इच्छियजणविरहकारयं हियय। वञ्जघडियव मन्ने जनवि सयसिकरं जासि ॥१५३॥ अम्माए तायस्सवि वल्लहिया हं ति इय मरट्टो जो। हिययम्मि आसि मज्झं सोवि हु इहि पलीणोति ॥१५४॥ सुहसझं चिय एवं कर्ज मा पुत्ति ! कुण विसायति । एवंविहवयणेहिं पँयारिया जेण अंबाए ॥१५५।। जस्सुवंरि तुज्झ इच्छा दायव्वा तस्स तं मए पुत्ति । इयनियवयणं ताएण. संपयं अन्नहा विहियं ॥१५६।। विना- यमहसरूवो ओ अन्नहीं जइ करेइ ताओवि । मह वंछियसंपत्तीए संभवो ता कहं होउ ॥१५७॥ एवं वियाणिऊणवि हियय! तुम कीस मुंचसि न आसं । तजणसंगमविसयं जेणजवि जीवियं धरसि ? ॥१५८॥ अहवा न कोवि दोसो पंहुपरवसचिट्ठियस्स तायस्स। १ अणहुन्तं-अभवत् असंजायमानम् । २ पश्यामि । ३ विज्ञातस्वरूपार्था । ४ तूष्णीका । ५ भ्रंशमानम् । ६ मरट्टो गर्वः। ७ प्रतारिता वञ्चिता । ८ त्वम् । ९ प्रभुपरवशस्थितस्य । 6
चउत्थो
परिच्छेओ।
॥३३॥
गुम्मइ जणम्मि पयडं कहो खल भिचभावोत्ति ॥१५९॥ जइवि हु विजियाणंगो रूवेणं जइवि संपयाकलिओ। जइवि हु उत्तमवंसो
रोत्सा संमंदणो जइवि ॥१६०॥ तहवि न भौवह अन्नो पुरिसो तं हिययवल्लहं मोत्तुं । जइ एस निच्छओ हियय ! तुज्झ ता किं
विलंवेण ? ॥१६१।। युग्मम् ॥ एसो सो पत्थावो अइदुलहो पाविओत्ति कलिऊणं । उजम विचिंतियत्थे होउ अविग्घेण संपत्ती॥
॥१६२।। एवं हि कए तायस्स देइ दोसं न किंपि रायावि। दूसहविओयदुक्खस्स होइ एवं च वोच्छेओ॥१६३॥ एमाइबहुविगप्पा
भणिऊण चित्तवेग! सा वाला । कयमरणज्झवसाया आरूढा अह तमालम्मि ॥१६४॥ दद्दूण साहसं तीए नवरि देहं पकंपियं मज्ज्ञ
न वहइ वाया कहवि हुथेकाओ सव्यसंधीओ॥१६५।। तत्तो य कणगमाला आरुहिऊणं तमालसाहाए । वंधिय निउत्तरीयं बंधइ
नियकंधराभोए ॥१६६॥ अह पमणि पयत्ता अम्मे ! जंकिंचि पालभावाओ। पंभिई किलेसिया तं तं खमियवं महं सई ॥१६७॥
ताय ! तुमपि हु मह खमसु संपयं पणयपरवसाइ मए । पुन्नि किलेसिओ जं परलोयं पत्थिया अहयं ॥१६८॥ जणणीसमहियनेहे !
सोमलाए ! खम किलेसिया जं सि । सुसिणिद्धसहीसंदोह ! खमसु जं किंचि अवरद्धं ॥१६९॥ खणमिचदिह ! वल्लह ! हिययभंत-
सचिट्ठ! निसुणेसु । पत्थेमि किंचि सामिय ! पाणचायं करेमाणी॥१७०॥ तुह संगमरहियाए एसो जम्मो हु ताव पोलीणो।
अन्नमवे पुण सामिय! तं चिय मह वल्लहो हुजा ॥१७१।। अन्नं भणामि सामिय! जइवि हु अइनिट्ठरं इमं वयणं । तहरि हु तुह
आययावारणस्थमेसो म्ह निबंधो॥१७२॥ नीसर मह हिययाओ रुद्धे कंठम्मि पासएणहवा। सकेसि न नीसरि सामिय! मह
१ साक्षात् । २ समन्दनः इन्द्रः। ३ रोचते। ४ तस्याः। ५ थाहा=स्थिता । ६ निजकन्धराभोगे स्वीयग्रीवादेशे। ७ अम्मा-माता । ८ पभि-प्रमृति ।
. आपया आपत् । १० निन्धः आमदः । ११ पाशफेन-रज्ज्या।
॥३३॥
७ पाणवल्लहय! ॥१७३॥ मने न किंचि लद्धं हयविहिणा मरणकारणं अन्नं । मह तेण कारणेणं तुमए सह दंसणं विहियं ॥१७४॥ वणदेवयाओ! निसुणह तुम्ह पसायाओ अन्नजम्मेवि । सो खणदिट्ठो लोगो दइओ मह होज, नन्नोति ॥१७५॥ एवं भणिउं तीए मुको अप्पा अहोमुहो झत्ति । एत्थंतरम्मि गयणे समुट्ठिया एरिसा वाया ॥१७६॥ मा मा साहसमेयं आयर भद्दे ! समुच्छुगा होउं । सो चेव तुज्झ भत्ता होही नणु चित्तवेगोति ॥१७७॥ तत्थेव लग्गदिवसे पाणिग्गहणं भविस्सई तेणं । अह सुंदरि! एत्थत्थे मा किंचिवि कुण विसायंति॥१७८॥ युग्मम् ॥ वयणाणतरमेव हि तुट्टो से पासओ, तओ अहयं । तन्वयणगलियसज्झससत्थसरीरा गया पासे ॥१७९॥ तत्तो सलज्जवयणा भणिया य मए न पुत्ति ! तुह जुत्तं । एरिसमायरि जणणिजणगमाईणदुहजणयं ॥१८०॥ तत्तो य तीइ भणियं अम्बे ! अम्हारिसाण किं अन्नं । एवं हि गए काउं जुत्तं मरणं पमोतूणं ॥१८॥ जओ। परि मरणं मा विरहो विरहो अइदूसहोऽम्ह पडिहाइ । परि एक चिय मरणं जेण समप्पंति दुक्खाई ॥१८२॥ तत्तो य मए तीसे कहिओ सहोवि पुव्ववुत्तो । भणिया य पुत्ति ! संपइ किं तुह पडिहासए काउं?॥१८३॥ अह तीए बजरियं लज मोत्तुं भणामि एयं तु । नवि मज्झ करे लग्गइ अन्नो पुरिसो इहं जम्मे ॥१८४॥ हसिऊण मए भणियं देवयवयणाउ सिद्धमेयंति । किंतु कह तुज्ज्ञ जणओ छुट्टिस्सइ गंधवाहणओ ॥१८५॥ एत्थंतरम्मि पुणरवि गयणे वाया समुट्टियाएसा । मा! कुणह बहुविगप्पे मह वयणं ताव निसुणेह ॥१८६॥ गंतूणं सोमलया साहउ जणयस्स एरिसं वयणं । भणिया बहुप्पगारं भणइ तओ कणगमालेवं ॥१८७॥ चेवं कुणइ ताओ तं चेव मज्झ बहुमयं सबं । जइ होइ सुंदरं इह तायस्सवि कीरइ तयंति ॥१८८॥ तत्तो अविगप्पं से वरणमाई पडिच्छि- १ नान्य इति । २ समुत्सुका अत्युत्कण्ठिता। ३ पार्श्व-समीपे । ४ गते प्राप्ते । ५ समाप्यन्ते-पूर्णीभवन्ति । १ देवतावचनात् । ७ बहुमतम् ।
सुरसुंदरी- चरि। चउत्थो परिच्छेओ। ॥३४॥ यवंति । एवं हि कए कमसो होही इ8त्थसंपत्ती ॥१८९॥ इय देवयाए वयणं सोऊणं चित्तवेग ! अम्हाणं । संजातो गुरुतोसो तत्तो य मए इमं भणियं ॥१९०॥ मणवंछियवत्थुम्मी मा कीरउ पुत्ति ! कावि आसंका। कवडेणवि तेण तुमं मन्नसु नियजणयवयणति ॥१९१।। एवं च देवयाए वयणं अन्नस्स नेव कहियव्वं । मा विनायसरूवो विरूवमायरइ सो राया ॥१९२॥ एयम्मि कए पयडे लोयपैवायाउ नायपरमत्थो । रायाऽवस्सं तुह बल्लहस्स आयरइ असुहंति ॥१९३॥ तो भणइ कणगमाला एवं एयंति नत्थि संदेहो। ता अम्बे! पत्थुयत्थे उजम किं एत्थ बहुएण ?॥१९४॥ तत्तो य मए गंतु सिलु एयं तु चित्तमालाए। भणिया बहुप्पगारं तुह धूया भणइ एवं तु ॥१९५॥ जंकिंचि भणइ ताओ जंचिय इह बहुमयं तु अम्बाए । चेव य सगुणतरं मएवि तं चेव कायव्वं ॥१९६॥ जह अब्भुदओ तायस्स होइ, जह होइ नावया कयावि । तह चेव य कायव्वं मएवि, किं एत्थ अन्नण १ ॥१९७॥ तत्तो य चित्तमाला तव्वयणं कहइ निययदेइयस्स। तं सोउं अमियगई हरिसियवयणो इमं भणइ ॥१९८॥ सुंदरमणुट्टियं हंदि ! मज्झ धूयाए जणयम- ताए । दक्खिन्नवयणविन्नाणपँगरिसो दंसिओ एवं ॥१९९॥ तत्तो पभायसमए रायामच्चेहि वरणयं तीसे । महया विच्छड्डेणं विहियं कयजणयआणंदं॥२०॥ एवं च ठिए। तुह मणनिव्वुइहेउं तीए बयणेण आगया अहया कहणत्थं पत्थुयवत्थुवित्थरस्सेत्थ तुह पासे ॥२०१।। तामा सुंदर! वरणयसवणाओ दुम्मणो तुम होसु । ज देवयाए वयणं अलियं न य हवइ एयं तु ॥२०२॥ एवं च कणगमाला भाणइ न नाह! तपमोत्तूण । अन्नस्स करो लग्गइ मह हत्थे इत्थ जम्मम्मि ॥२०३॥ देवयवयण जइ होइ सच्चयं ता धरेमि नियपाणा । तदभावे पुण सरणं मरणं मह नि- १ इष्टार्थसप्राप्तिः । २ प्रवादः-परम्परागतवाक्यम् । ३ मातः । ४ उद्यच्छ-उद्यम कुरुष्व । ५ दयितः पतिः। ६ भत्ता भक्का । ७ पगरिसो-प्रकर्षः। ८ भाणयतिमद्वारा कथयति । ९ त्वाम् । 1.३४॥
DOO च्छओ एसो॥२०४॥ भो सुप्पइ ! एवं सोमलयावयणसवणओ तइया । जायं मणयं मह माणसस्स संस्थत्तणं तत्तो॥२०५॥ एवं विचिंतियं मे केवलिणा जेण एरिसं भणिय । पुष्वभवनेहबद्धा होही भजत्ति, ता एयं ॥२०६॥ संभवइ नूण अम्हं अवरोप्परदसणाओ अइगरुओ। अणुराओ जाओ जं सुम्मइ लोयप्पवाओ य ॥२०७॥ जाईसराई मन्ने इमाई नयणाई सयललोयस्स । वियसंति पिये दिढे अबो ! मेउलिंति सम्मि ॥२०८॥ ता भवियव्वं इमिणा नवरं अइंदुग्घडंम्ह पडिहाइ । जं सा रायसुएणं वरिया कह मज्ज होहित्ति? ॥२०९॥ एवं विचिंतिऊणं तंबोलपयाणपुव्वयं भणिया । किंचि एत्थ होही दीसिस्सइ त सय अंबे ! ॥२१०॥ भणिय सोमलयाए एवं एयंति नत्थि संदेहो । तत्तो विहियपणामा उढियसँट्टाणमणुपत्ता ॥२११॥ अह भणइ भाणुवेगो पुर्वि दिट्ठस्स तस्स सुमिणस्स । लेसेण कोवि अत्थोऽवधारिओ ताव तं सुणसु ॥२१२॥ एसा हु कणगमाला माला होहित्ति, तीए जो रागो। तंग्गहणं तं जाणसु वरणं पुण तीए अप्पत्ती ॥२१३॥ एत्तियमेत्तो अत्थो परिप्फुडो ताव जाणिओ हु मए । सेप्सपि हु अव्वत्त वियाणियं किंचि तं सुणसं ॥२१४॥ कोवि उवाएण इमं अप्पिस्सइ तुज्झ सा पुणो कहवि । भट्ठा तुह हत्थाओ पाविस्सई आवई गरुई ॥२१५॥ तत्तो रक्खिय कोवि हु"ढोइस्सइ तुज्झ तेण पजतो । सुविणस्स सुंदरो इय विणिच्छिओ सुविणसब्भावो ॥२१६॥ तं सोउँ" मए भणिय सम्मं हि विणिच्छियं तुमे सुयणु ! । घडइ जओ एसत्थो नवरं अइंदुग्घडो लाहो ॥२१७॥ तो भणइ भाणुवेगो वत्थु न त अस्थि एत्थ १ मनाक् । २ स्वस्थत्वम् । ३ अवरोप्पर-परस्परम् । ४ जाति पूर्वजन्म स्मरन्तीति जातिस्मराणि । ५ मुकुलयन्ति । ६ द्वेष्ये 'दृष्टे' इत्यत्रापि योज्यम् । अतिदुर्घटम् । ८ अम्ह-मम । ९ भणिता, सोमलताया विशेषणमिदम् । १० स्वस्थानमनुप्राप्ता । ११ अप्राप्तिः । १२ अव्यक्तम् अस्फुटम् । १३ गई गुर्वी । १४ ढोकिष्यते-उपस्थापयिष्यति । १५ श्रुत्वा । २०७ R/GOOK सुरसुंदरी- चरि। चउत्थो परिच्छेओ। ॥३५॥ लोगम्मि । अणुकूलस्स उ विहिणो जं मन्ने दुग्घर्ड होइ ॥२१८॥ भो सुप्पइट! एवं पइदियहं तकहाविणोएण । तप्पावणआसाए वोलीणा वासरा कइवि ॥२१९॥ आसन्नमागयं अह लग्गदिणं ताहि खयरपरियरिओ। महया विच्छड्डेणं बंधुजणसमभिओ तत्थ ॥२२०॥ वीवाहत्थं तीए नहवाहणखयररायअंगरुहो । संपत्तो अह पत्ता कमेण सा पंचमितिहीवि ॥२२१।। तत्तोऽवरण्हसमए मज्ज्ञ विगप्पो मणम्मि उप्पन्नो । अबो ! किं तं अलियं होही इह देवयावयणं? ॥२२२॥ अहव न दीसइ किंचिवि अणुरूवं तस्स तेण मन्नामि । सोमलयावञ्जरियं सव्वमलीगं हि संजायं ॥२२३॥ एमाइबहुविगप्पं चिंतेतो रणरणेण गहिओ हं । कत्थवि घिईमलहतो 'नीहरिओ ताओ नयराओ ॥२२४॥ पत्तो य तमुजाणं संचविया जत्थ सा मए पुद्धिं । अंदोलणतरुहिट गंतुमहं ताहि उपविट्ठो ॥२२५॥ अह चिंतिउं पयत्तो इण्हि किं मज्झ काउमुचिय तु । परहत्थं संपत्ता ताव पिया मह नियंतस्स ॥२२६॥ देवयवयणासाए नेव उवाओवि चिंतिओ कोवि । इहि पुण नो सकं किंपि उँवायंतरं काउं ॥२२७॥ एसोवि हु अणुरागो एवंपि गए न तुट्टए कहवि । पइसमयं च पवइ संतावो विरहसंजणिओ ॥२२८॥ अविय । दुल्लहलंभम्मि जणे जस्सिह पुरिसस्स होइ अणुरागो । छिल्लरयपाणिएणव अणुदियहं तेण सुसियव्वं ॥२२९॥ गरुय- पियसंगमासाभंससमुच्छलियरणरणाइन्न । न य जाणे कहव इमं नियहिययं संठवामिति ॥२३०॥ ता किं करेमि इहि अहवा कि १ तस्याः कनकमालायाः प्रापणस्य प्राप्तेर्या आशा तया । २ अंगहो अङ्गजन्मा पुत्रः। ३ अवरण्हं अपराहम् । ४ रणरणः उद्वेगः । ५ धिई-धृतिम् । ६ निस्मृतः ७ सच्चविया दृष्टा । ८ प्रिया । ९ पश्यतः । १० अन्य उपाय उपायान्तरम् । ११ गते संजाते । १२ छिल्लरयंपल्वलम्-लघु तटाकं तस्य पानीयेनेवानुदिवस शोष्टव्यम् , अल्पत्वात् तच्छीघ्रं शुष्यतीत्यर्थः । १३ रणरण: औत्सुक्यम् । ॥३५॥ वा एत्थ बहुविगप्पेईि । गुरुविरहदुक्खसमणो पाणचाओ परं जुत्तो ॥२३१॥ जइवि न जुआइ एसो विवेयजुत्ताण उत्तमनराण । तीए विरहे तहवि हु सकेमि न जीवियं धरि ॥२३२॥ ता एत्थेव तरुवरे तीए अंदोलणेण सुपवित्त । उब्बंधिय अप्पाणं पाणचायं करे- मित्ति ॥२३॥ एवं विचिंतिऊणं आरूढो तम्मि तरुवरे अहयं । दाउं गलए पासं अह एवं भणिउमाढतो ॥२३४॥रे दिव्वै । अन्नजन्मे दुल्लहलंभम्मि माणसे नेहं । मा मह करिज एसा हु पत्थणा तुह मए विहिया ॥२३५॥ 169 m अन्नं च । केवलिणो तं वयणं, सा वाया देवियावि, तं सुविणं । आसानिबंधणं मज्झ दिव्य ! सव्वं कयं अलिय ॥२३६॥ एवं भणिऊण मए मुक्को अप्पा अहोमुहो झत्ति । ताहे गाढीभूए पासम्मि सरीरभारेण ॥२३७।। रुद्धं गलयं आकुंचियाओ धमणीओ पसरिया वियणा । भग्ग लोयणजुयलं रुद्धो पवणस्स संचारो ॥२३८॥ उव्वेल्लियमंगेहिं जायं उदरं च पवणपैडिहत्थं । करणाई घाइयाई जाया अह वेयणा मंदा ॥२३९॥ भो सुप्पइट्ठ ! एवं वियणापरिमंदईदिएण मए । एत्थंतरम्मि निसुओ सद्दो अपणट्ठचित्रेण ॥२४०॥ मा साहस मा साहसमेयं काउरिसजणसेमाइण्णं । आयरिय देवदुल्लहनियरूवं भद्द ! नासेसु ॥२४१॥ एत्थंतरम्मि केणवि लंबतं उक्सिवितु मह देहं । लहु च्छिदिऊण पासं विहिओ मिउसीयलो पवणो ॥२४२॥ तत्तो तुसारसीयलसारणिनीरच्छडाहिं संसित्तो । उल्हासिऊण हिययं अंगं संवाहियं सव्वं ॥२४३॥ मुच्छानिमीलियच्छो सव्वं सुविर्णव ते विमनंतो। कोमलकिसलयरइए १ सुपवित्रे । २ उद्वध्य=गले पाशं बवा । ३ दैव! देव । ४ देवसंवन्धिनी देवी, स्वार्थिक के दैविका वाचा । ५ पडिहत्यं पूर्णम् । ६ करणानि= इन्द्रियाणि । ७ अप्रनष्टचित्तेन । ८ काउरिसो=कापुरुषः । ९ समाचीर्णम्-समाचरितम् । १० आचर्य । ११ उल्हासिउण-अवतंस्य । १२ संवाहित मर्दितम् ।
सुरसुंदरी-
चरि।
पश्चमो-
परिच्छेओ।
॥३६॥
संस्थरए सोविओ तेण ॥२४४॥ पुणरुत्तपवणकरणाइयाहिं नाणाविहाहि चिट्ठाहिं । गयवेयणेण तत्तो खणंतरा चेयणा लद्धा॥२४५॥
उम्मीलियलोयणजुयलएण दिछो विसिद्धसंठाणो । नवजोव्वणो जुवाणो पञ्चक्खं पंचवाणोव्व ॥२४६॥ भणियं च तेण किं भह !
वाहए, दंसिय मए गलयं । अह संवाहणविहिणा तंपि हु सत्थं कयं तेण ॥२४७॥ विगयसयलपीडो सत्थदेहो तया है, किसलयरइ-
यम्मी सस्थरे संनिविट्ठो । विरहविहुरियंगो दीहनीसासखिन्नो अहिलसियपयत्थाऽसाहणुश्विचित्तो ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइय-
सुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पइ पासगपरिमोयणोत्ति नामेण । सुर-
सुंदरिनामाए कहाए तुरिओ परिच्छेओ ॥२५०॥ १०००
॥ चउत्थो परिच्छेओ समत्तो।।
पंचमो परिच्छेओ।
अह सो दकैण ममं विद्दाणमुहं गलंतनयणिल्लं । करयलनिमियकवोलं एवं भणि समाढत्तो ॥१॥ सुंदर! तुह सरिसाणं उत्तम-
पुरिसाण जुजइ न काउं । अहमजणसमाइन्नो अपवंहो कुगइसंजणणो ॥२॥
अन्नं च । को सि तुमं कस्स कओ केण व कञ्जण एयमायरियं । कीस ससोगो सुंदर ! अविरलथूलसुऐ मुयसि । ॥३॥
१ त्रस्तर=शम्या । २ युवा । ३ बाधते । ४ 'ततः तत्प्रश्नानन्तरं' इति शेषः । ५ उम्विन्न-उद्विग्नम् । ६ निमियन्यस्तम् ७ आत्मवधा-आत्महत्या ।
८ अविरलानि बहूनि च तानि स्थूलाणि ।
॥३६॥
दीहं नीससिऊणं तत्तो य मए तया इमं भणियं । किं कहियाए इमाए विहलाए सुयणु वताए ॥४॥ कहिएण जेण लब्भइ कोवि गुणो, तमिह साहिउँ जुत्तं । अन्नह पुण तुसखंडणसरिसेणं किं नु कहिएणं ॥५॥ अविय । वोलीणपायकजे साहारो कोवि नत्थि कहिएण। गयपाणियम्मि पालीइ बंधणं कं गुणं लहउ ॥६॥ दुस्सहदुक्खसमु- च्छेयणम्मि उज्जुत्तमाणसस्स तुमे । कीस कयं मह विग्धं पाणच्चायं करेंतस्स १ ॥७॥ ता मा काहिसि इहिपि मज्झ विग्घति, ताहि सो भणइ । मा भद्द ! कुणसु एवं साहसु मह कारणं ताव ॥८॥ विनायम्मि सरूवे जेण उवाओवि लब्भए कोवि। तत्तो य मए क- हिया नीसेसा पुव्ववत्ता से ॥९॥ उल्लंबणअवसाणा तं सोउं सुप्पइट! तेणाहं । भणिओ जुवईए कए न हु जुत्वं उत्तमनराण ॥१०॥ एरिसमायरिउ भो ! विसेसओ तुम्ह नीइकुसलाण । जीवंता जेण नरा कल्लाणपरंपरमविति ॥११॥ किञ्च । धन्नो सि तुम जस्सत्थि ताव अन्नोन्नवयणसंचारो। तह देवयाए वयणं आसाए निबंधणं अत्थि ॥१२॥ तह एगनग- रखासो अवरोप्परभावजणणसंगम्भो । ता कीस कुणसि सोयं, धन्नो तं पुनवंतो य॥१३॥ मह पुण पुन्नविहूणस्स कहवि तहसणम्मि जा आसा । तीऐवि हु दालिदं तहवि हु धारेमि नियपाणे ॥१४॥ कित्तियमित्तं दुक्खं होते वयणकमम्मि तुह भद्द! १। जं मह मणदइयाए ठाणाई अयाणमाणस्स॥१५॥ तत्तो य मए भणियं साहसु मह ताव निययवुत्तंतं । ठाणपि नेय जाणसि कह णु तुम निययदइयाए ॥१६॥ कम्मि पुरे तुह वासो केणव कजेण आगओ एत्थ । तत्तो य तेण भणियं एगमणो भो ! निसामेहि ॥१७॥ १ अतिकान्तप्रायकार्ये । २ उल्लम्बनम्-उद्वन्धनम् । ३ उविति-उपयन्ति । ४ विहण=विहीनम् । ५ तस्याः प्रियादर्शनस्याशाया अपि दारिद्यम् अभाव इ- त्यर्थः। ६ भवति-विद्यमाने ।' ७ अजानतः।
TIL पञ्चमो
सुरसुंदरी-
चरि।
परिच्छेओ।
॥३७॥
एत्थेव अस्थि सेले बहुविजाहरपुरोहपरिकलिए । सुविभत्ततियचउकं नाणाउजाणरमणीयं ॥१८॥ सुविसालसालकलियं सकंदणपु-
रवरस्स सारिच्छं । उत्तरसेढीए पुरं पवरं सुरनंदणं नाम ॥१९॥ युग्मम् ॥ साहीणसयलविजो विजाहरनियरपणयपयकमलो । कमल-
दलतुल्लनयणो नयणमणाणंदणो सेरो ॥२०॥ सरोव्व निहयतेयस्सितेयनिवहो अखंडियपयावो । दप्पिटवइरिवारणनिवारणे सीहपोय-
समो॥२१॥ विजाहराण राया सुपसिद्धो चेव सव्वखयराण । पसरतविमलकित्ती आसी हरिचंदनामोत्ति ॥२२॥ तिसृभिः कुलकम् ॥
सरसिरुहसरिसवयणा नीलुप्पलदलविसालवरनयणा । कमलोयरसँइदेहा रयणवई नाम से महिला ॥२३।। सयलोरोहपहाणाए तीए
पाणप्पियाए देवीए । समयं तिवग्गसारं विसयसुहं अणुहवंतस्स ॥२४॥ देवकुमारसरिच्छो अह तीए दारओ समुष्पन्नो । उचियसमए
य तेहिं पहंजणो नाम से विहियं ॥२५॥ धूया य बंधुसुंदरिनामा असमाणरूवलावन्ना । दोनिवि ताई कमसो पत्ताई जोव्वणं पढम
॥२६॥ अह अन्नया कयाइवि अवरोप्परनेहगरुयभावाणं । एगंतम्मि ठियाणं उल्लावो तेसिं संजाओ॥२७॥ भणियं पहंजणेणं पढमं
तुह होइ किंचि जमवेचं । धूया वा तणओ वा तं मह तणयस्स दायत्वं ॥२८॥
अविय । तुज्झ महं वा जं होज किंपि इह पढमगं तु डिंभरुयं । अवरोप्परसंबंधो ताणं अम्हेहिं कायवो ॥२९॥ ता बंधुसुंदरीए
तहत्ति बहु मन्नियं तयं वयणं । गरुयसहोयरसन्भावनेहअक्खित्तचित्ताए ॥३०॥ एत्तो य अत्थिनयरं वेयड्डे उत्तराए सेढीए ।
संबोउयतरुवणसंडमंडियं चमरचंचंति ॥३१॥ तत्थ य खयरनरीसो भाणुगई नाम अतुल्लसामत्थो । निजियअणंगरूवो कामिणिजण-
माणसाणंदो॥३२॥ हरिचंदखयरपवरेण नियसुया बंधुसुंदरी तस्स । दिन्ना वरपीईए विवाहिआ सायरं तेण ॥३३॥ तीइ सुतणूइ समय
१ त्रिकम् मार्गत्रयसंयोगः । २ शूरः । ३ पोतः बालकः । ४ रुचिःकान्तिः । ५ अवच्च-अपत्यम् । ६ मतम् । ७ सव्वोउया सर्वर्तुकाः । ८ नरीसो-नरेशः।
॥३७॥
A अणुहवमाणो उ गरुयपीईए। पंचपयारे विसए भाणुगई झुंजई रजं ॥३४॥ वच्चंतेसु दिणेसु तीए देवीए दारिया जाया । उजोइय- दिसिवलया उ चित्तलेहत्ति नामेण ॥३५॥ तयणंतरं च देवी सुंदरसुविणेहिं सइयं तणयं । सूयो सुहतिहिरिक्खे चित्तगई नाम से विहियं ॥३६॥ हरिचंदोवि हु राया चारणसमणस्स सुमुहनामस्स । पयमूले सोऊणं जिणधम्मं सिद्धिसुहहेउं ॥३७॥ निययपए ठवि- ऊणं पहंजणं नियसुर्य विणिक्खतो। संसोरवासभीओ निम्विन्नो कामभोगाण ॥३८॥ युग्मम् ॥सामन्नं काऊणं पयमूले चारणस्स सुमुहस्स । निर्सेवियकम्मजालो अंतगडो केवली जाओ ॥३९॥ जाओ पहंजणोवि हु विजाहरनरवई पयाविल्लो । मुंजइ जंणयविइण्ण रजं गयसयलआसंको ॥४०॥ तस्स य सयलंतेउरपवराओ दुन्नि अंग्गमहिसीओ। कलहंसी मंजूसा उत्तमवंसप्पमयाओ॥४१॥ कल- हंसीए जाओ पुत्तो जलणप्पहोत्ति नामेण । मंजूसाए लहुओ पुत्तो कणगप्पहो नाम ॥४२॥ निययसहोयरवयणं सैंमरंती बंधुसुंदरी देवी। नाऊण चित्तलेहं नियधूयं जोव्वणं पत्तं ॥४३॥ अह तं भाउयवयणं साहइ दइयस्स भाणुगइणो सा । तत्तो य भाणुगइणा नियधूया चित्तलेहा सा ॥४४॥ दिन्ना खयरपहंजणसुयस्स जेट्ठस्स रूवजुत्तस्स । जलणपहस्स, तेणवि परिणीया परमपीईए ॥४५॥ युग्मम् ॥ सुरनंदणम्मि नयरे नीया अह तीए नेहसहियाए । सह विसए मुंजतो चिट्ठइ देवोव्व दियलोए ॥४६॥ अह अन्नया कया- इवि खयराहिवई पहंजणो दट्टुं गयणे ससंकषवलं देवउलगोरयं गेहं ॥४७॥ अह चिंतिउं पयत्तो मणोहरो हंदि ! एस आगारो। १ भुनक्ति पालयति । २ सूता-जनितवती । ३ रिक्ख ऋक्ष नक्षत्रम् । ४ विनिष्क्रान्तः प्रव्रजितः । ५ निर्विण्णः खिन्नः । ६ कामभोगेभ्यः । ७ निष्ठापित-नाशितम् । ८ अन्तकृत् । ९ पयाविल्लो-प्रतापवान् । १० जनकवितीर्णम् । ११ -सकलआशंकः । १२ अग्रमहिषी पट्टराज्ञी । १३ स्मरन्ती। १४ द्युलोके। १५ आगार-गृहम् , प्राकृतत्वाल्लिङ्गव्यत्ययेन पुस्त्वम् ।
सुरसुंदरी- चरि। पञ्चमो परिच्छेओ। ॥३८॥ एयागिईए ता. हं कारेमि जिणालयं रम्मं ॥४८॥ मणिकुट्टिमम्मि तत्तो आलिहिउँ उजओ जया राया । ताव य झत्ति विलीणो पवण- हओ जलहरो सवो ॥४९॥ दहण तं विलीणं खणेण राया विचिंतए एवं । एवं विहा नराणं लच्छीओ चवलरूवाओ ॥५०॥जह एसो अब्भलवो खणेण दिह्रो पुणो पणट्ठोत्ति । तह सव्वेवि पयत्था खणमित्ताणंदसंजणणा ॥५१॥ स्वं च जीवियं जोवणं च सव्वेवि बंधुसंबंधा । एवमणिचा अँबो ! धिरत्थु संसारवासस्स ॥५२॥ पञ्चक्खं हि अणिचं नाऊणविजं थिरंव मनंति । विसयाऽऽसत्ता सत्ता, एयं अविवेयसामत्थं ॥५३॥ नाऊणवि जिणवयण आरंभपरिग्गहेसु बटुंति । कामासत्ता जं पुण अहो! महामोहमाहप्पं ॥५४॥ ताऽलं मम रजेण संसारनिवासहेउभूएण । जाणियजिणिंदवयणस्स हंदि ! गुरुदुक्खमूलेण ॥५५॥ ता सावजं वज्जिय पवजाउजमं करेमि लहुँ। किं मह इमिणा दुग्गइनिबंधणासाररजेण १ ॥५६॥ अनं च मज्झ वंसे रज दाऊण निययपुत्ताण । बहवे कयसामन्ना रायाणो पाविया सुगई ॥५७॥ तव्वंसपसूएणं मएवि कायव्वयं इमं तम्हा । इय चिंतिऊण राया संसइ संनिहियखयराणं ॥५८॥ एत्यंतरे सुघोसो चउनाणी चारणो मुणी तत्थ । विहरंतो संपत्तो भवियाण विबोहणट्ठाए ॥५९॥ राया पहंजणो अह सुयस्स जलणप्पहस्स अह रजं । दाऊण तहा कणगप्पहस्स पन्नत्तिवरविज ॥६०॥ तचो य विणिक्खंतो सुघोससाहुस्स पायमूलम्मि । अवहाय रायलच्छि पहंजणो खयररायत्ति ॥६॥ जलणप्पहोवि भुंजइ रायसिरिं खयरनियरपरिकिनो । सयलोरोहपहाणाइ चित्तलेहाइ समयंति ॥६२॥ कणगप्पहोवि साहिय विजं पन्नत्तिनामियं विहिणा | विजापभावसंजायगरुयसामत्थवित्थारो॥६३॥ उज्झिय नियवंसकमं अणवि- १ एतदाकृत्या । २ उद्यतः । ३ खेदार्थेऽत्राव्ययमिदम् । ४ धिगस्तु । ५ सत्त्वा. प्राणिनः । ६ जाणिय-ज्ञातम् । ७ प्रव्रज्या-दीक्षा । ८ शंसति-कथ- यति । ९ अपहाय-त्यक्त्वा । १० नियरोनिकरः-समूहः । ११ साधयित्वा । १२ अनवेश्य । ॥३८॥ ७D Y क्खिय अयसपडहयं लोए । बहु मनिय अविवेयं अवियारिय दोग्गइगमण ॥६४॥ अणवेक्खिय गुरुभावं अंगीकाऊण तह अद- क्खिन्न । रायसिरिलोलुएणं विजाबलदप्पभरिएण ॥६५॥ जलणप्पहस्स जितुस्स भाउणो पिउविदिन्नरजपयं । उद्दालियं तु कणगप्प- हेण विजापभावाओ ॥६६॥ चतसृभिः कुलकम् । तत्तो अहिट्ठियं तं रज सव्वंपि उग्गतेएण । सामाइणा सव्वो वसीकओ खयर- निउरंवो ॥६७॥ नीसारिओ संभूमीओ ताहि जलणप्पहो कणिद्वेण । नयरम्मि चमरचंचे समागओ ससुरपासम्मि ॥६८॥ बहुमाण- पुव्वयं सो पवेसिओ नियपुरम्मि ससुरेण । भाणुगइराइणा अह समयं चिय चित्तलेहाए ॥६९॥ अह परमपमोएणं तहिं वसंतस्स ससुरनयरम्मि । भो चित्तवेग! तस्स उ वोलीणा वासरा कइवि ॥७०॥ अह अन्नया कयाइवि जलणपहो सालएण संजुत्तो। चित्तगइ- नामएणं नीहरिओ ताओ नयराओ ॥७१॥ पेच्छंतो बहुविहउववणाई रमणीयतरुसैणाहाई । भारंडचकमंडियपसन्नजलदीहियानिवहं ॥७२॥ पसरियसियभासाई पेच्छंतो गिरिवरस्स सिहराई । किन्नरमिहुणसुसंगयकयलीहरविहियसोहम्मि ॥७३॥ अइकलकूइयकलयंठि- लट्ठकोलाहलाभिरमणीए । परिभमिरभमरनिउरंबगरुयझंकारमहुरम्मि ॥७४॥ एगम्मि वणनिगुंजे फलभरविणमंतदुमसयाइन्ने । पत्तो सकोउगेणं समयं चिय. चित्तगइणा उ॥७५॥ चतसृभिः कुलकम् । वायंतमउयमारुयहल्लंतसुपल्लवोहसोहिल्लं । पेच्छइ रत्तासोय महु- यरिगणविहियहलंबोलं ॥७६॥ तस्स य अहे निविट्ठो कंचणपउमम्मि मुणिवरो दिट्ठो । विजाहरनरकिन्नरसुरविसरेणं नमिजंतो॥७७॥ उप्पन्नविमलकेवलनाणो अह सुरवरेहिं थुव्वंतो। आसन्ने उण जलणप्पहेण सो पञ्चभिन्नाओ॥७८॥ सो एसो मज्झ पिया पहंजणो १ अनवेक्ष्य । २ सामादिना । ३ निकुरम्बः समूहः । ४ स्वभूमीत. । ५ सनाथ-युक्तम् । ६ प्रसृताः सिताः श्वेता भासो दीप्तयो येषां तानि । ७ लट्ठ- श्रेष्ठम् । ८ परिभ्रमन्ति तच्छीलाः परिभमिरा । ९ आइन्न-आकीर्णम् व्याप्तम् । १० हलवोलो कलकलः । ११ स्तूयमानः।
सुरसुंदरी- चरि। पञ्चमो परिच्छेओ। ॥३९॥ नाम मुणिवरो एवं । सिम्मि चित्तगइणो तत्तो ते दोवि हरिसेण ॥७९॥ ति पइक्खिणिउं सम्मं हरिसवसुटुंतवहलरोमंचा। पण- मियकेवलिचलणा विणिविट्ठा धरणिवठ्ठम्मि ॥८०॥ युग्मम् ॥ निजियसनीरजीमूयघोसगंभीरभारईए तओ । तीइ परिसाइ भयवं पारद्धो देसणं काउं ॥८॥ अविय । गयकलहकन्नचवला लच्छी मणुयाणमाउर्यमणिचं । जोव्वणमवि मणुयाणं सहसति जरा अभिद्दवइ ॥८२॥ रोगसय- पीडियं तंपि जोवणं जाइ जीवलोगम्मि । इट्टवियोगाऽणिट्टप्पओगदुक्खेहि केसिंचि ॥८३॥ अइपरिमियम्मि चवले रोगजरासोग- वाहिपउरम्मि । जीवाण जोव्वणे एरिसम्मि को नाम पडिबधो ? ॥८४॥ विसया कुगइनिमित्तं उवभुत्ता तुच्छगा तहा तेवि । विरसा सइ अवसाणे तेसु तओ को व पडिंबंधो ? ॥८५॥ इय संसारे सारं जं किर पडिहासए विवजासा । तंपि हु दुहसयहेउत्ति जाणिउं कुणह जिणधम्मं ॥८६॥ जं दुलहा सामग्गी एसा तुब्भेहिं भवसमुद्दम्मि । पत्ता अपत्तपुव्वा ता मा तं निष्फलं नेह ॥८७।। एसा हु पुणो दुलहा जाईलक्खोहसंकुलभवम्मि । हिंडताणं ताणं न य अनं जिणमयं मोत्तुं ॥८८॥ तम्हा जिणेहिं भणियं दिक्ख घेत्तूण संजमं काउं । उज्झिय तो संसारं पावह सिद्धीए" पवरसुहं ॥८९॥ एवं मुणिणा धम्मम्मि सौहिए केवि तत्थ पव्वइया । जाया उवासया तह अन्ने सम्मं पवन्नत्ति ॥१०॥ ॥३९॥ १ त्रिः । २ प्रदक्षिणीकृत्य । ३ धरणिपृष्ठे । ४ आउयं-आयुष्कम् । ५ प्रकर्षण योगः प्रयोगः। ६ सइ-सदा । ७ विपर्यासात-भ्रमात् । ८ नाणं- शरणम् । ९ मतं-दर्शनम् । १० प्राप्नुत । ११ सिद्धिा मुक्तिः । १२ साहिए कथिते । १३ उपासकाः । १४ सम्यक्त्वम् । १५ प्रपन्ना इति । - Go एत्यंतरम्मि पणमिय जलणपहो विन्नवेइ नियपियरं । भयवं! पुणरवि रजं किं तं मह होज नो अहवा ॥११॥ अह केवलिणा भणियं होही, तं कैइय, पुच्छियमणेण । तो भणइ मुणिवरिंदो केवल विनायपरमत्थो ॥१२॥ भाणुगइदिन्नरोहिणिविजाए साहियाए ते भद्द!। होही पुणरवि खयराहिवत्तणं नत्थि संदेहो ॥९३॥ एवं मुणिणा भणिए पहसियवयणेहिं वंदिओ भयवं । एत्थंतरम्मि परिसा जहागयं पडिगया सव्वा ।।९४॥ तत्तो ते दोवि जणा समागया झत्ति निययनयरम्मि । चित्तगइणा य कहियं केवलिवयणं तु नियपिउणो॥९५॥ तचो य भाणुगइणा सोहणरिक्खम्मि रोहिणी विजा । जामाउयतणयाणं दोण्हवि समयं विदिन्नति ॥१६॥ भणिया य पुब्वसेवं करजावविहाणओ कुणह सम्मं । वर्सिमम्मि ठिया समयं छम्मासं जाव तो पच्छा ॥९७॥ उत्तरसेवा उग्गा कायव्वा एगगेहिं अडवीए । बीएण पुणो उत्तरसाहगरूवेण होयव्वं ॥९८॥ अन्नं च भीसणासुवि विभीसियासुं मणं न दायव्वं । पुन्ने सत्तममासे देस्सइ अह दंसणं विजा ॥९९।। एवं रन्ना भणिया दोनिवि पणमित्तु तस्स पयकमल । पारद्धा तं काउं छम्मासा जाव पुन्नत्ति ॥१००॥ अह सत्तम्मि मासे गंतुं अडवीए तँविही सव्वो । जलणप्पहेण पुब्बि पारद्धो जावहोमाई ।।१०१॥ वसुनंदयखग्ग- करो चित्तगई तस्स रक्खओ जाओ। सोवि हु अणन्नचित्तो पारद्धो तं विहिं काउं॥१०२॥ अन्नदिवसम्मि तुरियं आगच्छंती पकं- पमाणतणू। दिट्ठा उ चित्तलेहा भयभीया तम्मि ठाणम्मि ॥१०३॥ तं दटुं नियमगिणिं चित्तगई भणइ कत्थ तं भद्दे । आया सुभीसणाए एकल्ला एत्थ अडवीए । ॥१०४॥ कस्स व भएण गाढं कंपसि तं भगिणि! ताहि सा भणइ । नयराउ निग्गया हं परि- १ विज्ञपयति । १ कदा । ३ खचराधिपत्वम् विद्याधरस्वामित्वम् । ४ वसतौ । ५ विभीषिका-उपसर्यः । ६ दास्यति । ७ स चासौ विधिश्च तद्विधिः । ८ आयाता ।
सुरसुंदरी-
पञ्चमो
परिच्छेओ।
चरि।
1
॥४०॥
NA
यरिया दासचेडीहि ॥१०५।। पत्ता उजाणम्मी तत्थ मए पूइओ कुणुमबाणो। नियगिहमागच्छंती विमोहिया झत्ति केणावि॥१०६॥
मोतूण परियणं तं पलायमाणी समागया एत्थ । अडवीए ताव मए दिट्ठो कणगप्पहो सहसा ॥१०७॥ पावेण तेण भणियं इच्छ मर्म
ताहि गाढकुद्धाए । अकोसिओ स बहुहा निठुरवयणेहिं मे ताहे ॥१०८॥ उग्गीरिऊण खग्गं भणिया हं तेण इच्छसु ममंति। अह
नवि, तो ते सीसं छिंदामि इमेण खग्गेण ॥१०९॥ एवं च तेण भणिया पलायमाणी भएण कंपंती । पत्ता तुम्ह समीवे रक्ख मर्म
ताओ पावाओ॥११०॥ एवं भणमाणिं तं सहसा आगम्म गिहिउं हत्थे । उप्पइओ कणगपहो तमालदलसामलं गयणं ॥१११॥
हा! रक्ख रक्ख भाउय! हा बल्लह ! कुणसु मह परित्तत्ति । एमाइ विलवमाणिं हीरंति दठु नियमगिणिं ॥११२॥ नियकुलकलं-
ककारय ! कत्थ ममं जासि दिहिपहपडिओ ? । पुरिसो भव एस तुहं सीसच्छेयं करेमित्ति ॥११॥ एमाइ वाहरंतो चित्तगई गहि-
यनिसियकरवालो । अणुमग्गेणुप्पइओ भगिणीए विमोयणट्ठाए ॥११४॥ तिसृभिः कुलकम् ।। अह तं विमोहयंतो कणगपहो आगओ
निययनयरे । चित्तगईवि खयरो अणुमग्गं तस्स संपत्तो॥११५॥ तत्तो विमोहणीए विजाए मोहिऊण चित्तगई । सुरनंदणे पविट्ठो
कणगपहो निययनयरम्मि ॥११६॥ अह सो मोहियचित्तो चिंत्तगई तत्थ बाहिरुजाणे । वीसरियमगिणिहरणो अवयरिओ कोउहल्लेण
॥११७॥ दट्टुं जणसंदोहं उसभजिणिदस्स पवरभवणम्मि । जत्तासमए मिलियं विचित्तनेवत्थसच्छायं ॥११८॥ पविसिय जिणिंद-
भवणं वंदिय भत्तीइ पढमजिणनाहं । उवविट्ठो चित्तगई विजाहरनियरमज्झम्मि ॥११९॥ पत्तो खणंतराओ जलणप्पहपेसिओ नरो
१ आक्रोशितः । २ उद्गीर्य-उत्पाव्य । ३ उत्पतितः । ४ परित्तत्ती परित्रातिः परित्राणम् । ५ हीरंती-ह्रियमाणा'। ६ अनुमार्गेणोत्पतितः अनुगत इत्यर्थः
७ अवतीर्णः ।
मा
॥४०॥
एगो। पुच्छंतो चित्तगई दमघोसो नाम जिणभवणे ॥१२०॥ दडूण य चित्तगई पणमिय नेऊण ताहि एगते । दमघोसो भणइ तओ भगिणीए विमोयणढाए ॥१२१।। उप्पइओ ताव तुमं, जलणपहो पिच्छिउंपि तं सदं । अक्खुहियमणो सम्मं नवि चलिओ निययकि- रियाओ॥१२२॥ युग्मम् ॥ निचलचित्तं दटुंजलणपहं मंतजाववावारं । अह सा रोहिणिविजा पञ्चक्खा झत्ति संजाया ॥१२३॥ भ- णियं च तीए पुत्तय ! अणनसरिसं हि सुछ धीरत्तं । ता सिद्धा तुज्झ अहं भणसु य ज मज्झ काय ? ॥१२४॥ भणियं जलप्पहेणं अवहरिया मज्झ भारिया जा सा । कणगप्पहेणं, तं ताव सिग्घमाणेह मह पासं ॥१२५॥ भणियं विजाइ तओ सुणसु इमं ताव इयरं पुत्त !। केवलिवयणाईओ सबोवि हु वइयरो तस्स ॥१२६॥ पन्नत्तीए कहिओ तत्तो सो आगओ तुह समीवे । खोहँणहेउं सवं मायाए कयं इमं तेण ॥१२७॥ युग्मम् ।। तुह महिला नियगेहे अच्छइ निरुवदवा सुहेणं तु । चित्तगई पुण तेणं विमोहिओ मोहणिपभावा ॥१२८॥ सुरनंदणम्मि नयरे जिणिदभवणम्मि अच्छइ निविट्ठो । ता मा काहिसि किंचिवि ऍत्थत्थे पुत्त ! उव्वेवं ॥१२९।।युग्मम् ॥ एवं भणिउं विजा अदसणं झति उवगया ताहे । अयं जलणपहेणं पट्टविओ तुम्ह पासम्मि ॥१३०॥ एवं च तेण भणिओ दमघो- सेणं अमूढचित्तो सो। चित्तगई संजाओ चलिओ सह तेण नियठाणं ॥१३१॥ एत्थंतरम्मि न्हवणे वित्तप्पायम्मि जिणवरिंदस्स । पविसइ नयरे लोगो नाणाविहवाहणारूढो ॥१३२।। अविय । कोवि हु सिबियारूढो आरूढो रहवरेसु 'चित्तेसु । हयगयअस्संतरेसु डोलियजुगेसु विविहेसु ॥१३३॥ एत्थंतरम्मि १ नीत्वा। २ अक्षुब्धमनाः । ३ मन्त्रजापे व्यापारो यस्य तम् । ४ अनन्यसदृशम् अद्वितीयम् । ५ व्यतिकरः प्रसङ्गः । ६ क्षोभणहेतोः क्षोभनिमित्तम् । ७ अनार्थे । ८ स्नपने वृत्तप्राये-संपूर्णे सति । ९ शिबिका-सुखासनम् । १० चित्रा नानाविधाः । ११ अश्वतरो-वेसरः । १२ डोलिया शिविकाविशेषः ।
सुरसुंदरी- चरि। पश्चमो परिच्छेओ। ॥४१॥ हत्थी कणगप्पहसंतिओ महाकाओ । मयमत्तो उम्मिट्ठो नीहरिओ ताओ नयराओ॥१३४॥ भंजतो गिहदारे उड्डोसेतो रंडए ब- हुसो । मारितो जणनियरं उच्छोलिंतो रहे विविहे ॥१३५।। अह तं कयंतसरिसं उड्डीकयगुरुकरं सुघोरमुहं । दटुं नट्ठो लोओ दिसो- दिसिं मरणभयभीओ ॥१३६॥ सोवि हु पैवहणनिवहं भंजतो दंतपायघाएहिं । उच्छोलितो सुंडाइ हिंडए सव्वओ तत्थ ॥१३७॥ को- ऊहलेण गयणे परिडिओ पुँलोइउं पयत्तो सो। चित्तगई मत्तकरि कयंतवयणव दुप्पिच्छं ॥१३८।। एत्थंतरम्मि एगम्मि रहवरे पढम- जोन्नणारंभा । जुबई अणन्नरूवा बहुविहवरभूसणाइन्ना ॥१३९॥ उम्मॅग्गपयट्टेहिं जच्चतुरंगेहिं हत्थितंढेहिं । भग्गम्मि रहे भूमीइ निव- डिया विगयजीयव्वः ॥१४०॥ युग्मम् ॥ नवनीलुप्पलसेंच्छहविसाललोलंतलोयणा वरई। संभग्गकन्नकुंडलविलुलियवरकुंतलकलावा ॥१४१॥ विच्छिन्नकणयखिखिणि नियरपलबंतमेहलादामा । ईसीसिहारपच्छन्नथणहरा गलियसिरकुसुमा॥१४२॥ विहडियअंगय- जुयला निवडियकॅडया पणडगेविजी । तुट्टगुणहारवियलियमुत्ताहलसोहियसरीरा ॥१४॥ संभग्गनेउरर्जुया हुँसुमूरियरयणमालिया- नियरा । भूमितललुलियदेहा अह दिहा तेण सा करिणा ॥१४४॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ तत्तो उज्झियहत्थो तीइ वहट्ठाइ करिवरो 1 १ कनकप्रभसत्काकनकप्रभस्वामिकः । २ उद्ममयन् नाशयन् । ३ वरण्डको भित्तिः । ४ छिंदन् । ५ एकस्या दिशोऽन्यस्यां दिशि । ६ प्रवहण रथः । ७ द्रष्टुं । ८ कृतान्तो यमस्तस्य वदनमिव । ९ दुर्दर्शम् दुरालोकमित्यर्थः। १० उन्मार्गप्रवृत्तः विमार्गपतितैः। ११ जच्चो जात्यः । १२ तहा प्रस्ताः । १३ सच्छहो सदृशः । १४ खिंखिणी=किङ्किणी क्षुद्रघण्टिका='घुघरि' इति भाषायाम् ।' १५ मेखला कटीसूत्रम् । १६ विघटितं ध्वस्तं अगदयोः केयूरयोर्युगलं यस्याः स।। १७ फटकं करभूषणम् । १८ प्रैवेयकम् प्रीवाया आभरणम् । १९ त्रुटितो 'गुणो यस्य स चासौ यो हारस्तस्माद् विगलितैर्मुक्काफलैः शोभितशरीरा । २० जुयं-युगम्-युगलमित्यर्थः । २१ मुसुमूरिय-भक्कम् त्रुटितम् । २२ अह-असौ। * निरंकुशः । ॥४१॥ . (OD चलिओ। त द? पेरियरेण गरुओ हाहारवो. विहिओ॥१४५॥ सुसिलिट्ठअंगुवंगं अह तं पडिपुत्रचंदसमवयणं । करगिज्झमज्झ- भाग वियडनियंवत्थलिं जुवई ॥१४६॥दटुंपि समासन्नं नाग, गंतुं अचायमाणि तु । मरणभयाओ गार्ड वेवंतसरीरय खुद्धं ॥१४७॥ तायारमपिक्खंतिं सतरलतारं दिसो नियच्छति । दवणं चित्तगई गयेणत्यो चिंतए एवं ॥१४८॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ हा! हा! काम- निहाणं महिलारयणं विणस्सइ लग्ग । ओयरिऊणं गयणाउ ताहि अकॅम्मि सा गहि ॥१४९।। चित्तूण सयं सहसा ठाणे निरुवद्दवम्मि नेऊण । सीयलतरुछाहाए निवेसिया कुट्टिमुच्छंगे॥१५०॥ तत्तो य उत्तरीअमिउपवणाऽऽसासियाए सो तीए । लज्जासज्झसमउलि- यनयणेहिं पुलोइओ तत्वों ॥१५१॥ चियपरिचियंव दट्टुं तं तरुणं ग़रुयनेहसब्भावा । अमएणव संसित्ता जाया अह वियसियक- वोला ॥१५२|| चित्तगईवि य तीए दवण अणोवमं तयं रूवं। तव्वयणनिसियनिफंदलोयणो चिट्ठई जाव ॥१५३॥ ताव य तीए धाई कइवयजुबईहिं परिगयो झत्ति । आगंतुं उर्वविद्या भणइ तयं महुरवाणीए ॥१५४॥ युग्मम् ॥ परकमकरणनिरया हवंति किर सजणत्ति संचवियं । कन्नगमेयं मोयंतएण तुमए 'गंइदाओ॥१५५।। ता निकारणवच्छल ! तुज्झ पभावाओ जीविया एसा । एमाइ बहुविगप्पं अभिनंदियं सा पुणो भणइ ॥१५६॥ गच्छामि अम्ह गेहं उस्सरं वट्टए जओ इण्हि । भणियं चं चित्तगइणा एवं कुणहत्ति तत्तो य ॥१५७॥ नियनयराभिमुहाणं वाणं चलियाण तीए कन्नाए । चित्तगइकरयलओ मुद्दारयणं लहुं-गहियं ॥१५८॥ निययकर- १ परिकर. परिवारः। २ नाग. हस्ती । ३ अशक्नुवतीम् । ४ क्षुब्धाम् । ५ त्रातारम् रक्षितारम् । ६. पश्यन्तीम् । ७ गगनस्थः। ८ लग्ग=अघटमा- नम् । ९ अवतीर्य । १० अङ्कः-उत्साः । ११ अमृतेनेव। १२ सच्चवियं सत्यापित संवादितम् । १३ मोचयता । १४ गजेन्द्रात् । १५ ऊर्ध्व सूरो यत्र तदिति क्रियाविशेषणम् ।
Coo 05-ya सुरसुंदरी- पञ्चमो परिच्छेओ। चरिअ॥ ॥४२॥ संठियं पुण समप्पियं तस्स ताण पच्छन्नं । अह सा सज्झसवेविरदेहा गंतुं पयवृत्ति ॥१५९॥ वलियग्गीवं तीए अइगुरुअणुरायपिसु- णदिट्ठीए। निज्झाइओ तहा सो जह जाओ कुसुमसरविसओ ॥१६०॥ अह सा सहियणसहिया कमेण नियपुरवरं पविट्ठत्ति । चित्त- गईवि य तीए जोवणरूवेहिं हयहियओ ॥१६१॥ चिचलिहिउव्व जाओ खणंतरं विगयअन्नवाचारो । तं दटुं दमघोसो सविणयमेवं समुल्लवइ ॥१६२॥ युग्मम् ।। अत्थ गिरिसिहरमणुसरह दिणयरो एस वियलियपयावो । तागम्मउ नियठाणे कुमार ! किमिणा विलं- वेण १॥१६३॥ तव्वयणं सोऊणं काउं आगारसंवरं भणइ । एवं करेमु नवरं कारणमेयं विलंबस्स ॥१६४॥ मह हत्थाओ पडिय मुद्दा- रयणं तु एत्थ कत्थवि य । तं गेविसिउं पभाए झडचि अहमागमिस्सामि ॥१६५॥ तं पुण गच्छसु सिग्धं कहेज जलणप्पहस्स वुत्तंतं । ईसि हसिऊण तओ दमघोसो एवमुल्लवइ ॥१६६॥ पञ्चक्खम्मिवि दिद्वे कुमार! किं एत्थ वंकमणिएहिं । किं नवि दिवा कन्ना तुह हत्था त पगिण्हंती ॥१६७॥ ता कवडं मोत्तणं जहडियं चेव साहिउँ जुत्तं । कन्नाए मूलसुद्धिं उँवलभिउं आगमिस्सामि ॥१६८॥ एवं च तेण भणिओ चित्तगई विहसिऊण वजरइ । सम्मं वियाणियं ते मणोगय मज्झ दमघोस! ॥१६९॥ अह सो कयप्पणामो उप्पइओ पाविओ नियं ठाणं । चित्तगईवि पविट्ठो जुगाइजिणमंदिरे रम्मे ॥१७०॥ वंदियजिणिंदबिंबो जिणउग्गह- वजियम्मि एगते। गंतूर्ण उवविट्ठो समागया ताव रयणीवि ॥१७१॥ अह चिंतिउं पयत्तो किं मन्ने तीइ मज्झ हत्थाओ। गहिउं मुद्दारयणं किंवा मह ढोइयं निययं ॥१७२॥ कह णु मए नायव्वं तीए कुलं कहव सा वरेयव्वा। जइ सा हविज महिला हविज तोजीवियं सहलं ॥१७३॥ तारिसरूवजुयाए समयं इह विसयसेवणं जुत्तं । तदभावे विसयासा विडंबणा मज्झ पडिहाइ ॥१७४॥ १ तेभ्यः। २ पिशुनंसूचकम् । ३ निध्यातः दृष्टः। ४ आकारसंवर:-आकृतिगोपनम् । ५ गवेषयित्वा=अन्विष्य। ६ ता-मुद्रिकाम् । ७ उपलभ्य=विज्ञाय । ॥४२॥ क JO सो य कयत्थो पुरिसो लग्गिजा जस्स करयले बाला । रंभागन्भसुकोमलबाहुलया हंसगइगमणा ॥१७५॥ धन्नो हमित्तिएणं गहिया अंकम्मि सा मए सुतणू । अवगूहिया य गाढं जं न मए, वंचिओ तं तु ॥१७६॥ पुणरवि हविज. जत्ता हत्थिभए भूमिनिवडिया तह सा। वित्तूंण जेण सहसा अवयासेजा तयं गाद ॥१७७॥ एमाइ बहुविगप्पं विचिंतयंतस्स तग्गयमणस्स । निदाए सम राई खयं गया, उग्गओ सरो॥१७८॥ अह सो पहायसमए विहिणा वंदित्तु जिणवरं पढमं । चलिओ कन्ना कुलहरवियाणणत्थं पुराभिमुहो ॥१७९।। पत्तो य पुरं पिच्छइ जणरहियं सुन्नसयलधवलहरं । पुरलच्छिविप्पमुकं उर्वसिय अडविपडिरूवं ॥१८०॥ अह पिच्छिऊण तं सो विम्हियहियओ मणेण चिंतेइ । कत्तो हत.! अकंडे पुरमेयं उब्वसं जाय ॥१८१॥ किं होज इंदयालं अहवा सचं हि उव्वसं एयं । किं कुविएण सुरेणं अवहरियमिमाओ ठाणाओ॥१८२॥ अहवा भयाओ कस्सवि नट्ठो लोगो इमाओ नयराओ। एवं विचिं- तयतो चित्तगई पविसई जाव ॥१८३॥ तावय समुहर्मितो एगो पुरिसो पुलोइओ तेण । उवयारपुव्वयं सो महुरगिराए इमं भणिओ ॥१८४॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ भद्दमुह ! किंनिमित्तं उर्वसिय पुरवरं इमं सहसा । तत्तो य तेण भणिय सहित निसामेहि ॥१८५॥ ताव सुपसिद्धमेयं विजापन्नत्तिगविओ सूरो । पालइ पुरवरमेयं कणगपहो खयररायत्ति ॥१८६॥ जलणप्पहस्स जेट्ठस्स भाउणो पिउविदिन्नरजपयं । उद्दालिऊण जेणिह अहिट्टियं अप्पणा चेव ॥१८७॥ नीसारिओ य भायां जिट्ठो ससुरस्स सो गओ नयरे। एसोवि इमम्मि पुरे अच्छइ रजं अणुहवंतो॥१८८।। ससुरेण भाणुगइणा किल विजा रोहिणी उसे दिना । सो साहिउँ पयत्तो सिट्ठ १ कृतार्थ:-कृतकार्यः । २ इत्तिएणं एतावता । ३ जत्ता यात्रा । ४ अवयासेज्जाश्लिष्येत । ५ कुलगृहम् पितृगृहम् । ६ उव्वसिय-उदुषितम् . उव्वस- उद्वसम्-नरनिवासरहितम् । ७. प्रतिरूप-सदृशम् । ८ अकाण्डे अकाले । ९ संमुखमायन्-आगच्छन् । १० कथ्यमानम् । -
सुरसुंदरी-
पञ्चमो
परिच्छेओ।
चरि।
॥४३॥
च इमस्स विजाए ॥१८९॥ तत्तो तबिग्घट्ठा राया कणगप्पहो गओ तत्थ । न य खोभिओस तेणं मणेण मीओ तओएसो॥१९०॥
नियनयराभिमुहेणं आगच्छंतेण अन्नचित्तण । कहवि हु पमायवसओ जिणभवणं लंघियमणेण ॥१९१॥ पुर्व धरणिदेणं एसो समओ
कओ नहयराण । जिणभवणसाहुपडिमाण लंघणं एत्थ जो काही ॥१९२॥ तस्स खयराहमस्स ओ विजाच्छेओ भविस्सई सहसा।
एवं वेयड्डनगे अइविदियं सयलखयराण ॥१९३॥ युग्मम् । तत्तो इमस्स रन्नो जिणभवणं लंघियति रुद्वेण । धरणेण तक्खणिच्चिय
विजाच्छेओ कओ भद्द ! ॥१९४॥ जलणप्पहस्स विजा सिद्धत्ति वियाणिऊण कणगपहो । विजारहिओ इहयं ठोउमसत्तोत्ति अह
नट्ठो॥१९५॥ गंगावत्तम्मि गओ भयभीओ दक्षिणाए सेढीए । सिरिंगंधवाहणस्स ओ सरणं सह नाइवग्गेणं ॥१९६।। नाऊण वइ-
यरमिणं खुहिओ सबोवि नायरो लोगो । पहुरहिओ भयभीओ अवरोप्परमेवमुल्लवइ ॥१९७॥ अम्हाण पहू नट्ठो न य सकइ वासिउँ
पुरं एयं । तेण विणा ता अम्हं न जुत्तमिह अँच्छिउं इहि ॥१९८॥ को कुणइ अम्ह रक्ख एत्थ वसंताण नाहरहियाण । सन्वेसि
तेण उचिय पुरमेयं उल्झिउं सिग्धं ॥१९९॥ एवं विणिच्छियम्मी नयरमहंतेहि मंतकुसलेहिं । सव्योवि जणो नहो जायं अह सुनयं
नयरं ॥२००॥ आसज्ज कारणमिण उव्वसियं तेण पुरवरं एयं । चित्तगई भणइ तओ कत्थ गओ सो जणो भद्द !? ॥२०१॥ तत्तो य
तेण भणिय कोवि जणो गयणवल्लहे नयरे । कोवि गओ विजयपुरे कोवि हु इह वेजयंतम्मि ॥२०२॥ सत्तुंजयम्मि कोवि हु अरि-
जए कोवि तह गओ लोओ। अन्नो नंदणनयरे अवरो विमलम्मि नयरम्मि ॥२०३॥ रहनेउरम्मि कोवि हु आणंदपुरम्मि अरिजए
१ समया-संकेतः । २ नभश्वराणां विद्याधराणाम् । ३ खचराधमस्य-विद्याधरापशदस्य । ४ तत्क्षणे एव । ५ स्थातुमशक्त इति । ६ ज्ञातिवर्गेण स्वजन-
समूहेन । ७ परस्परम् । ८ आसितम् । ९ आसाय
॥४३॥
कोवि । सगडामुहम्मि कोवि हु पुरीए तह वेजयंतीए ॥२०४॥ कोवि हु रयणपुरम्मि सिरिनयरे रयणसंचयं कोवि । नयरम्मिजला- वत्ते कोवि गओ संखनाभम्मि ॥२०५॥ अवरावरनयरेसुं पैडिवक्खसमासएण पुरलोओ । सव्वोवि हु विक्खिरिओ सत्तुयपुंजोव्व वायहओ ॥२०६॥ एवं भणिऊण नरो विहियपणामो स गंतुमारद्धो। चित्तगईवि य ताहे सोचा तव्वयणयं सहसा ॥२०७॥ पहउव्व मोग्गरेणं गिलिओ इव रक्खसेण खुहिएण । वजेण ताडिओ इव दुक्खं अइदूसह पत्तो॥२०८॥ युग्मम् । अह चिंतिउं पयत्वो दवा कत्थ सा मए बाला । मह हिययकयाणंदा एवं विहियम्मि हयविहिणा ॥२०९॥ एत्थवि नयरे तीए कुलकोडिसमाउलम्मि विउ- लम्मि । दसणमवि अइदुलहं अवियाणियकुलहराए उ॥२१०॥ इहि पुण नाणाविहनयरेसु पर्वसियम्मि लोयम्मि। दइयाए पउत्ती- यवि वियाणणे संभवो नत्थि ॥२११॥ ता किं करेमि इण्हि हयविहिणा विहडियम्मि एयम्मि । लब्भिज कह पउत्ती कहवा मह दसणं होला ? ॥२१२॥ को पुच्छिजउ नामं को मह साहिज कुलहरं तीए । जत्थ गया मम दइया अॅक्खिजा पुरवरं को तं ? ॥२१३॥ कहव तुडिजोगओ सा दिट्ठा अम्हेहिं हयविहिनिओगा । इण्हि पुण दडव्वा को जाणइ कत्थव नवत्ति ? ॥२१४॥ तीए नामक्खराई विरहपिसायस्स मंतभूयाई । सुइगोयरं गयाई न मज्झ हा ! कत्थ वच्चामि ? ॥२१५॥ हा ! हियय ! कास झूरसि निबंध मुंच तम्मि लोयम्मि । अज्जवि का तुह आसा ठाणंपि अयाणमाणस्स ? ॥२१६॥ अविय । जइ डज्झसि ता डज्झसु कुसि हे हियय ! न हु निवारेमि । दइयाए जं पउत्तीवि दुल्लहा संपयं जाया ॥२१७॥ १ चये । २ प्रतिपक्षसमाश्रयेण शत्रुभयेन । ३ विक्खिरिओ=विकीर्णः । ४ सक्तकः भृष्टयवादिचूर्णः । ५ श्रुत्वा । ६ प्रहत इव । . क्षुधितेन । विपुले । ९ प्रोषिते । १० आख्यायात् । ११ दैववशात् । १२ स्मरसि ।
सुरसुंदरी-
पञ्चमो
परिच्छेओ।
चरि।
॥४४॥
अहवा किं इमिणा चिंतिएण अइगरुयविसायगन्मेण । अवलंबिय धीरत्तं किंचि उवायं विचिंतेमि ॥२१८॥ जेण उवायपया
पुरिसा पाविति इच्छियं अत्थं । सुम्मइ लोयम्मि जओ लब्भइ सुविण सुयंतेहिं ॥२१९॥ एसो य इह उवाओ भमामि सब्वेसु खय-
रनयरेसु । मा कहय कोवि कत्थवि तीए पउत्तिपि साहिजा ॥२२०॥ दासिज्ज अहव सक्खा परिभमंतेहि कम्मिवि पुरम्मि । चंद-
मुही सा वाला, तहा य अइसुंदरं चेव ॥२२१॥ एवं विणिच्छियत्थो सो हं भो चित्तवेग! चित्तगई। दइयाविओयगुरुदुक्खवजनि-
द्दलियमणसेलो ॥२२२॥ परिचत्तबंधुवग्गो अह गुरुअणुरायपरवसो तत्तो। एगागी वेयड्डे उत्तरसेढीए नयरेसु ॥२२३॥ सव्वेसुवि
परिभमिओ न य लद्धा तीए कत्थवि पउत्ती। तत्तो य दक्षिणाए सेणीए आगओ अहयं ॥२२४॥ तत्थवि पुरेसु केसुवि आहिंडिय
इच्छियं अपावितो । अन्ज पुणो इह पत्तो तुह नयरं कुंजरावते ॥२२५॥ एयम्मि य उजाणे मह पविस्संतस्स सोहणो संउणो ।
संजाओ तह फुरिया दाहिणवाहू तहा नयणं ॥२२६॥ तत्तो वियप्पियं मे अवस्सम व होहिई तीए । दइयाए दसण, अहव किंचि
अइसोहणं अन्नं ॥२२७॥ एवं विचिंतयंतो पत्तो हं एत्थ कयलिगेहम्मि । काऊण पोयसोय उवविट्ठो कुट्टिमुच्छंगे ॥२२८॥ ताव य
खणंतराओ समागया सुयणु! मज्झ निदत्ति । सोऊण तुज्झ सई झत्ति पबुद्धो अहं तत्तो ॥२२९॥ केण इमं उल्लवियंति चिंतिउंजा
दिसाओ पुलएमि । ताव य तुमं हि दिह्रो पलंबमाणो तरुलयाए ॥२३०॥ हा! हा ! अणंगरूवो कह णु जुवाणो विणस्सए लग्यो।
एवं विचिंतिऊणं हाहासदं करेमाणो ॥२३१।। पचो तुज्झ समीवे छिन्नो अह पासओ मए सहसा । भो चित्तवेग! सेसं पच्चक्खं चैव
तुह सव्वं ॥२३॥युग्मम् ॥ तं जं तुमए पुढे कह णु तुम भद्द ! निययदइयाए । ठाणपि नेय जाणसि तं सव्वं साहियं एयं ।।२३३॥
, स्वपद्भिः । २ तीइ । ३ शैल:=पर्वतः । ४ शकुनः । ५ पादशौचम् । ६ पश्यामि ।
MINGO
॥४४॥
तो दुलहं मंणुयत्तं दट्टणं स्वजोव्वणसमेयं । महिलामित्तस्स कए न हु मरणं होइ कायव्वं ॥२३४॥ भो चित्तवेग! जहवि हु पिय- विरहे दूसहं हवइ दुक्खं । उत्तमकुलप्पस्याण तहवि एवं न जुत्तंति ॥२३५॥ जाणामि अहंपि- इमं मणवल्लहमाणुसस्स-विरहम्मि। रए नेरेझ्यस्सव उप्पजइ दारुणं दुक्खं ॥२३६॥ तहवि हु न होइ जुत्तो अप्पवहो किंतु कोवि हु उवाओं। चिंतेयव्यो जह सा पा- विजइ हिययवल्लहिया ॥२३७॥ भो सुप्पइट! एवं वञ्जरिए तेण चित्तगइणा ओ। दीहं नीससिऊणं एवं हि मए समुल्लवियं ॥२३८।। वोलीणा तीइ कहा न हु इण्हि अस्थि कोवि उवाओ। अजेव य रयणीए जं होही ती विवाहो॥२३९॥ चित्तगई भणइ तओ एकोकि य तीए पावणोवाओ । मह फुरइ माणसम्मी जइ तुह पडिहासए सुयणु!॥२४०॥ भणियं च मए को सो तत्तों.सों भणइ भद्द ! निसुणेसु । किल एसो कुलायारो दक्खिणसेढीए खयराण ॥२४शा कन्नाविवाहसमए, एकल्ला पूयए कुसुमबाण । निय- कुलकमागय अह परिणिजइ सा तओ पच्छा ॥२४२॥ तं कममणुपाठिंती सां ऐही मयणपूयणनिमित्तं । अम्हे पुण दोवि जणा पुव्वं चिय इत्थ पविसामो ॥२४३॥ अह तीए आगयाए नेवत्थं तीए संतयं अहयंः। वित्तूण इत्थिरूवो गच्छिस्सं वरयपासम्मि ॥२४४॥ चित्तूण कणगमालं तं पुण नासिज तक्खणा चेव । अहयपि उवाएणं नासिंस लेद्धपत्थावो ॥२४५॥ एवं हि कए तीए संपत्ती अस्थि, ननहा भद्द! । तह देवयाए वयणं होजा एवं च सर्चति ॥२४६॥ 'किंच । पुरिसेण पुरिसयारो कायव्वो ताव इच्छियत्थम्मि । विहिणो निओगओ पुण हवइ हु कजस्स निष्फत्ती ॥२४७॥ १ नैरयिका-नरकजीवः । २. एष्यति। ३ सत्क-संवन्धि । ४ तत्क्षणात् । ५ लब्धप्रस्तावः प्राप्तप्रसङ्गः । ६ पुरुषकारः प्रयत्नः । निष्पत्ति-सिद्धिः ।
OD सुरसुंदरी- छट्ठो परिच्छेओ। चरि। च तेण कहिए उचिए उवाए आगामियं गरुयदुक्खमचिंतिऊणं । भो सुप्पइट ! वयणं पडिवनयं से तिव्वाणुरागपरिमोहियमाण- सेण ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि कणगमाला- पावणउवएसमयगो भणिओ। सुरसुंदरीकहाए पंचमओ वरं परिच्छेओ ॥२५०॥१२५०॥ ॥ पंचमो परिच्छेओ समत्तो। छट्ठो परिच्छेओ। ॥४५॥ इत्थंतरम्मि सूरो भमिऊणं गयणमंडलमसेसं । अवरसमुई पत्तो पहखिन्नो मजणथंव ॥१॥ भणियं च चित्तगइणा अन्नाया एव एत्य पविसामो। मयणस्स गिहे संपइ पत्थुअअत्थस्स हेउम्मि ॥२॥ तत्तो य मए भणियं एवं होउत्ति उट्ठिया दोवि । चिणिय कइवयाई पुप्फाई तत्थ उजाणे ॥३॥ पविसिय मयणस्स गिहे पूइय मयणं च एवमुल्लवियं । भयवं! तुह प्पसाया संपजओ इच्छियं अम्ह ॥४॥ युग्मम् ॥ एवं भणिऊण तओ दोवि निर्लक्का अणंगपट्ठीए। रयणीए जाममिचे बोलीणे, किंचिअहियम्मि ॥५॥ बहुपरि- यणपरियरिया गिजंता पवरमंगलसएहिं । बजतेण य विविहं नाणाविहतूरनिवहेण ॥६॥ नियसहियणेण सहिया आरूढा उत्तिमाए सिवियाए । कयमंगलोवयारा सियभूसणभूसियसरीरा ॥७॥ सियवसणपाउयंगी आबद्धसुगंधकुसुमआमेला । पत्ता ओ कणगमाला १ प्रतिपन्नकम् अङ्गीकृतम्। २ मज्जनार्थमिव-स्नानार्थमिव । ३ उच्चीत्य-प्रचायीकृत्य । ४ निलुक्का-निलीनौ । ५ गीयमाना। ६ पाउयंगी-प्रावृताङ्गी। भामेलो-आपीड:-अवतंसः। ॥४५॥ COM दारे अह कामगेहस्स ॥८॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ उत्तिन्ना सिवियाओ पूयणउवगरणयं गहेऊणं । धरिऊण दारदेसे सयलं नियप- रियणं ताहे ॥९॥ एगागिणी पविट्ठा मयरद्धयबिंचपूयणनिमित्तं । पविसित्तु भवणदार अग्गलियं ताए चालाए॥१०॥ युग्मम् ॥ संपू- इऊण काम अह सा निवडेवि तस्स चलणेसु । दीहं नीससिऊणं गलतथूलसुनयणिल्ला ॥११॥ लहुसद्देणं एवं सोपालंभ संगग्गरं भ- णइ । निजियसुरमणुओवि हु पहरसि इत्थीण किं भयवं!?॥१२॥ युग्मम् ॥ जइ मज्झ तम्मि लोए भयवं! गरुओ को हु अणु- राओ। ता कीस तं पमोत्तुं घडसि ममं अन्नलोएणं? ॥१३॥ अन्नं च । सुम्मंति इत्थ लोए पंचेव सिलीमुहा ओ किल तुज्झ । नवरं ममं पडुच्चा सहस्सबाणोव्व तं जाओ॥१४॥ जइ जाव मझ पहरसि पहरसु को तं निवारइ भयवं! । नवरं तह मह पहरसु कयंतभवणे जह वयामि ॥१५॥ तुमए पुण तह पहया जह न मैया नेय जीविया अहयं । ता किं भणामि इहि सरणम्मि समागया तुज्झ १ ॥१६॥ दड्डस्स हुँयवहेणं सोचेव जहोसहं तु लोयस्स। तुमए पीडियदेहा तह सरणं तुज्झ अँल्लीणा ॥१७॥ जइ मज्झ तुम तुट्ठो देहि वरं पत्थिओ मए एयं । मा मह हविज एरिसविडं- बणा अन्नजम्मेवि ॥१८॥ ताव इमो मह जम्मो पियजणआसाए 'वोलिओ अहलो। तं चिय दइयं दिजसु भयवं ! मह अनजम्मेवि ॥१९॥ भो सुप्पइट्ट! एवं भणिऊण ताहि कणगमालाए। विअलंतथूलअंसुयपवाहसंसित्तसिहिणाए।॥२०॥ नाणाविहरयणविणिम्मियम्मि पसरतविमलकिरणम्मि । गम्भहरदारनिहिए रम्मे अह तोरणे तीए ।।२१॥ बद्धो निउत्तरीएण पासओ ताहि सा पुणो भणइ । एसा १ अर्गलितम् । २ निपत्य । ३ सोपालम्भ-साक्षेपवाक्यम् । ४ सगद्गदम् । ५ शिलीमुखाः बाणाः। ६ पडुच्चा-प्रतीत्य । ७ मृता। ८ हुतवहः अग्मिः। ९ स एव=अमिरेव । १० आलीना। ११ वोलिओ गतः । १२ गर्भगृहम् गृहाभ्यन्तरप्रदेशः। १३ निजोत्तरीयेण=स्वीयोत्तरवस्त्रेण ।
सुरसुंदरी-
चरि।
छट्ठो
परिच्छेओ।
॥४६॥
मरामि संपइ कुसुमाउह! तुज्झ पुरओ हं ॥२२॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ मा मह भणिज कोवि हु विहियमजुतंति कणगमालाए । ए-
त्तियमित्तं कालं विमालियं जेण आसाए ॥२३॥ इहि पुण न हु सक्का काउं मंगं तु नियइन्नाए । तं मोतुं हिययदइयं न लग्गए
मह करे अन्नो ॥२४॥ अन्नं च देवयाओ! अलियं पति नेय कइयादि । तपि हु अन्नह जायं मज्झ अउन्नेहिं पावाए ॥२५॥ अहव
कवडेण केणवि पिसायरूवेण वंचिया तइया। नहवाहणभत्तेण अहवा खयरेण केणावि ॥२६॥ ता संपयंमि मा होज्ज मज्झ अभि-
वंछियत्थवाघाओ। भयवं ! तुह प्पसाया सिझउ मरणं अविग्घेण ॥२७॥ पियविरहगरुयमोग्गरजञ्जरियमणाए मज्झ पावाए ।मरणं
होज्ज न होज्ज व अज्जवि आसंकए हिययं ? ॥२८॥ पियविरहदुक्खसमणं लब्भइ मरणंपि गरुयपुग्नेहिं । तं जइ हविज्ज इपि
सुकयस्था होज्ज ता अहयं ॥२९॥ एवं भणियं तीए मुको अप्पा अहोमुहो झत्ति । तेरियं गंतूण मए छिन्नो अह पासओ तीए ॥३०॥
गहिऊण तयं अंके ताहे सणिय मए इमं भणिया। निज्जियसुरासुरिंदो तुट्ठो तुंह सुयणु ! रइनाहो ॥३१॥ असरिससाहसावज्जि-
एण मयरद्धएण तुह सुयणु। एयम्मि चेव जम्मे उवणीओ सो जणोएसो॥३२॥ किज्जउ कंठग्गहणं गाढं उकंठिओ जणो तुज्झ ।
एवं भणिया बाला लज्जाए अहोमुही जाया॥३३॥चित्तगईवि य ताहे समागओ तम्मि चेव ठाणम्मि । तत्तो य मए भणिय वरमित्तो
एस मह सुयणु !॥३४॥ तुज्म विओए सुंदरि ! अप्पवहे उज्जओ अहमिमेण । विणिवारिओ अकारणवच्छल्लजुएण धीरेण ॥३५॥
तुह पावणे उवाओ एसो मह साहिओ इमेणेव । एएण सहाएणं सिझिस्सइ.इच्छियं अम्ह ॥३६|| कन्नासहावसुलहं उज्झित्ता सेज्झसं
सुयणु! तम्हा । नियनेवत्थं सव्वं झत्ति समुप्पेसु एयस्स ॥३७॥ काऊण तुज्झ रूवं जेण इमो सुयणु ! वच्चए बाहि । परियणवि-
१ विगालितं विलम्बितमित्यर्थः । २ पइन्ना-प्रतिज्ञा । ३ अपुण्यैः । ४ वाघाओ=व्याघातः । ५ त्वरितम् । ६ शनैः। ७ आयर्जितः प्रसन्नः। ८ सेत्स्य-
ति-सिद्धं भविष्यति । ९ साध्वसं=भयम्। १० बहिः।
॥४६॥
मा मोहणट्ठा परकज्जसमुज्जओ धीरो ॥३८॥ एवं च मए भणिया सहरिसहियया करेइ तं सव्वं । अह दोवि निलुकाई पुण- रवि मयणस्स पट्ठीए ॥३९॥ चित्तगईवि य तीए नीसेसं निविसिऊण नेवत्थं । उग्घाडिउं वारं आरूढो झत्ति सिवियाए॥४०॥ अह तम्मि गए लोए नीसई जाणिऊण तं भवणं । भणिया य मए एसा सुंदरि ! किं इण्हि कायव्यं ॥४१॥ ओणयंमुहीए तीए सज्झसवसकंपमाणगैताए । कहकहवि हु उल्लविओ खलंतअव्वत्तवाणीए ॥४२॥ गुरुविरहपीडियाए पिययम! तं पाविओ 'तुडिव- सेण । कुणसु सयं जं जुत्तं सरणम्मि समागया तुज्झ ॥४३॥ युग्मम् ।। एवं तीए भणिए गंधव्वविहींए सा मए बाला । परिणीया तं मयणं देवं काऊण सक्खिणयं ॥४४॥ अवणित्तु कमेण तओ सज्झसमेईइ विविहवयणेहिं । खणमेगं रमिऊणं सुत्तो आलिंगिऊण तयं ॥४५॥ निदाविगमे य मए वञ्जरियं सुयणु वचिमो इण्हि । एरिसमायरिऊणं न हु जुत्तं अच्छिउँ एत्थ ॥४६॥ दीहं नींससिएणं अह भणिय तीई हिययदइयाए । हा अजउत्त! जुत्तं कमपतं आसि मह मरणं ॥४७॥ मज्झ निमित्ते पाविसि सामिय! जं गरुयआवई इण्हि । नहवाहणो पंयडो विजाबलदेप्पिओ तहय ॥४८॥ नासंताणवि अम्हं न नाह ! सरणं तु विज्जए किंचि । ता तुह वइरिणिरूवा जाया परमत्थओ अहयं ॥४९॥ तुहविरहतावियाए न आसि मह सामि ! तारिंसं दुक्खं । जं तुह नाह ! विव िसंभाविय इण्हि संजायं ॥५०॥ लद्धोवि नाह ! कहवि हु मज्ज्ञ अउन्नाए होसि न हु इण्हि । पुनरहियाण अहवा पत्तंपि हु विहँडए सहसा ॥५१॥ भो सुप्पइट! एवं भणिउं अवलम्बिऊण मह कंठे । गुरुदुक्खनिब्भराए रुनं अह तीए बालाए ॥५२॥ तत्तो य.मए भणियं सुंदर! १ निवेश्य । २ द्वारम् । ३ अवनतमुखया तया । ४ गत्तं गात्रं-शरीरम् । ५ साक्षिकम् । ६ अपनीय दूरीकृत्य । ७ आर्यपुत्र !। ८ प्रचण्डः । ९ दप्पिओ-दृप्तः । १० विपत्तिः। ११ विघटते-नश्यति ।
boor सुरसुंदरी- चरिअ॥ छट्टो परिच्छेओ। ॥४७॥ ए" किं सोयमसरिसं वहसि । लद्धं जं लहिअव्वं इण्हि ज होउ तं होउ ॥५३॥ तुह संगमरहियाणं मरणं जइ होज, होज ता दुक्खं । इम्हि पुणम्ह सुंदरि! मरणेवि हु नत्थि दुक्खंति ॥५४॥ किश्च । एसो अचिंतिओवि हु जह जाओ संगमो सह तुमाए । तह चेव मा कयावि हु अन्नपि हु सोहणं होजा ॥५५॥ कीरउ ताव उवाओ अहलो जइ होइ होउ, को दोसो ?। मंचयवडियाण पुणो तहट्ठिया चेव भूमित्ति ॥५६॥ नहवाहणखयरं तं द टूण मए इमं कयं सुयणु। भवियव्वयाए दिटुं होजा जं किंचिमह उचियं ॥५७॥ अब्भुवगयं हि मरणं नासिज्जड तहवि ताओ खय- राओ। जलचव्वणुज्जयाणं मा कहवि हु एइ[लओवि ॥५८॥ ता सुयणु ! मुंच सोयं वच्चामो रयणसंचए ताव । कालोचियं च पच्छा दिलै दिद्वं करिस्सामो ॥५९॥ ततो य तीए समयं नीहरिओ पणमिऊण रइनाहं । अह तीए कंठलग्गो उप्पइओ गयणमग्गम्मि ॥ रागंधयारमोहियनराण दटुंब तारिसं चरियं । दूरं नासियतिमिरो अह सहसा उग्गओ सूरो ॥६१॥ तत्तो य तीए भणियं सामिय! गाढं पिवारािया अहयं । सूसइ गलयं अजवि केदूरे अम्ह तं नयरं १ ॥६२॥ दूरे अजवि नयरं सुंदरि! इत्थ वणनिगुंजम्मि । ओय- रिमो जे होही इत्थ जलं एँव मे भणिए ॥६३॥ ततो दोवि जणाई अवइन्नाई वणम्मि रम्मम्मि । सीयलजलपडिपुग्नं अह दिई तत्थ निज्झरणं ॥६४॥ पाऊण जलं अह सा पत्तलतरुछाहियाए उवविट्ठा । काउं सरीरचिंतं अहमवि तत्थेव आयाओ॥६५॥ भो सुप्प- इट्ट ! एवं खणंतरं वीसमामि जा तत्थ । ताव य निसुओ सदो आसन्ने केलिगेहम्मि ॥६६॥ जाया सत्थसरीरा सुंदरि । वचामु इण्हि १ त्वया । २ अभ्युपगतम् अङ्गीकृतम् । ३ जलचर्वणोद्यतानाम् । ४ गुडकः । ५ पिपासिता तृषिता । ६ कियद्रम् । ७ एवमे=एवं मया । ८ अवतीर्णी । ९ KAR ॥४७॥ श्रतः ।
नियठाणं । एयं सदं सोउं एस विगप्पो महुप्पन्नो ॥६७॥ नूणं चित्तगइस्स य एसो सद्दो न होइ अन्नस्स । एयम्मि वणनिगुंजे अहवा को संभवो तस्स ? ॥६८॥ एवं विचिंतियम्मी कयलीगेहाओ ताओ गुविलाओ। तरुणमहिलासमेओ चित्तगई झत्ति नीहरिओ ॥६९॥ तत्तो गंतूण मए सहरिसमालिंगिओ स नेहेणं । अहमवि तेणं, तत्तो उवविट्ठा दोवि तत्थेव ॥७०॥ ततो य मए भणिओ नीहरिएणं तु मयणगेहाओ। किं मित्त ! तुमे विहिय विमोहिओ पैरियणो कहवा ॥७१॥ कहब तुम निच्छुट्टो का वा एसा मणो- हरागारा । महिला, कत्थ व पत्ता, साहसु मह सव्वमेयंति ? ॥७२॥ चित्तगई भणइ तओ निमुणसु भो चित्तवेग! एगमणो । काऊण कणगमालारूवमहं ताव नीहरिओ ॥७३॥ आरूढो सिबियाए पत्तो य कमेण वरसमीवम्मि । विजाहरिगणगिजतविविहवरमंगलुप्पीलो ॥७४॥ लग्गे समागयम्मी गहिओ मह करयलो सहरिसेण । नहवाहणेण, तत्तो कमेण वत्तो य वीवाहो ॥७५।। नहवाहणस्स पुरओ नटुं विविहंगहारसोहिल्लं । पारद्धं वारविलासिणीहि वरगेयसंवलियं ॥७६॥ एत्थंतरम्मि एगा जुवई आगम्म करयलं निययं । मुद्दा- रयणसमेयं दंसइ मह सज्झसुप्फुण्णा ॥७७॥ तं दटुं चिंतियं मे एसा सा मज्झ संतिया मुद्दा । हत्थिमयमोइयाए जा गहिया तीए कन्नाए ॥७८॥ अइगुरुयं अंगुट्टि मणयं ओसारि मए तत्तो । अवलोइया य एसा सहसा अह पञ्चभिन्नाया ॥७९॥ एसा सा मह दइया हत्थिभए जा विमोइया तइया । विहिणो निओगओ कह जाया हग्गावणापच्छ ॥८०॥ पेच्छ अइदुग्घडपि हु सहसा कह मज्झ दंसणं जायं । अणुकूलो अहव विही किंवा तं जं नवि करेइ ? ॥८१॥ एवं विचिंतिऊण निदंसिओ नियकरो मए तीए । पुव्वं समप्पियाए १ गुपिलं गहनम् । २ परिजनः स्वजनः । ३ निर्मुक्तः । ४ उप्पीलो समूहः । ५ नाटयम् । ६ उप्फुण्णा=पूर्णा । ७ अगुलीयकम् । ८ अपसार्य । ९ अवलोकिता।
सुरसुंदरी- चरि। पञ्चमो परिच्छेओ। ॥४८॥ in तीए मुद्दाए संजुसो ॥८२॥ कने होउं तीए आसन्नसहीय साहियं एयं । अवनिद्दएण दुक्खइ सीसं किर कणगमालाए ॥८३॥ ता एसा खणमेगं असोगवणियाइ सुवइ लग्गत्ति । तुम्हे एत्थ ठियाओ जहासुहं चेव अच्छाह ॥८४॥ वत्ते पुण पेक्खणए जाणाविज्जाउ अम्ह सिग्धंति । एवं भणिउं तीए उट्ठविओ चित्तवेग! अहं ॥८५॥ ततो तीए समयं पवरघरुज्जाणतिलयभूयाए । वियसंतसुरहि- मंजरिमयरंदामोयसुहयाए ॥८६॥ पत्तो रमणीयाए असोगवणियाए सहरिसं तीए । दिन्नम्मी आसणम्मी उवविट्ठो, सावि मह पुरओ ॥८७|| अह सा सज्झसभरिया जाहे न चएइ किंचि वज्जरिउं । ताहे निययपउत्ती सव्वावि हु चित्तवेग! मए ॥८८॥ पुव्वं जा तुह कहिया तीएवि हु सा मए समासेण । कहिया य जाव इत्थं इत्थीरूवेण आयाओ ॥८९॥ सुंदरि! तुज्ज्ञ विओगे गुरुदुक्खं माणसं मए पत्तं । भमिओ तुज्झ निमिचे सव्वेसुवि खयरनयरेसु ॥९०॥ ता लज्जं मोत्तूणं साहसु किं तुज्झ नामधेयंति । कम्मि कुले तुह जम्मो किंवा नामं तु वे पिउणो?॥११॥ कहवि पुरे इह पत्ता पभूयलोयस्स मैज्झयारम्मी । इत्थीरूवोवि अहं विनाओ सुयणु ! कह तुमए १॥९२||एवं च मए भणिया कहवि हु उज्झित्तु सज्झसं बाला । मणयं खलंतवयणा अह एवं भणिउमाढता ।।९३ आयन्नसु मणवल्लह ! कहेमि सवपि जं तुमे पुढं । तुम्ह सुपसिद्धमेव हि नयरं सुरनंदणं ताव ॥१४॥ तत्थासि सुविक्खाओ पहंजणो नाम खयररायत्ति तस्स य पवरो मंती अइकुसलो नीइसत्थेसु ॥१५॥ पहुणो य दढं भत्तो बुद्धीए चउनिहाए संपन्नो। रनो विस्सा- सपयं आसि पुरा मेहनाउत्ति ॥१६॥ युग्मम् ॥ तस्स य घरिणी पवरा पइव्वया स्वसंवयाकलिया। उत्तमकुलप्पसूया इंदुमई नाम १ कणें । २ अपनिद्रकेण-निद्राया अभावेन । ३ दुःख करोति-दुःखयति । ४ स्वपिति । ५ ज्ञाप्यताम् । ६ सुहया सुभगा सुखदा वा । ७ मध्ये । ८ आकर्णय । ॥४८॥ 4 आसित्ति ॥९७॥ तीए सह पिसयसोक्खं निसेवमाणस्स मेहनायस्स । जाओ सुओ सुरूवो नामेण असणिवेगोति ॥९८॥ अन्भसि- यकलानियरो साहियविजो गुणाण आवासो। जणयाण कयाणंदो कमसो सो जोव्वर्ण पत्तो ॥९९॥ एत्तो य दक्खिणाए इमीए सेढीए कुंजरावसे । एयम्मि व नयरे चंदगई आसि वरखयरो॥१०॥ तस्स य मणवल्लहिया महिला नामेण मयणरेहत्ति । कालेण ताण पुत्तो अमियगई नाम संजाओ ॥१०१॥ धूया चपयगोरा चंपयमालत्ति तदणुसंजाया। पत्ता य जोव्वणं सा विजाहरकुमरम- णहरणं ॥१०२।। अह सा चंपगमाला वरिया सुरनंदणम्मि नयरम्मि । मंतिसुयअसणिवेगस्स, सायरं तेण परिणीया ॥१०३॥ नीया नियए नयरे सह तीए सो विसालनयणाए। परपीईए जुत्तो भुंजइ माणुस्सए भोगे॥१०४।। अह अन्नया कयाइवि. मंतिपयं देवि असणिवेगस्स । निययतणयस्स तत्तो विरत्तचित्तो महासत्तो॥१०५॥रना पहंजणेणं सहिओ संजायगरुयसंवेगो। सुगुरुण पाय- मूले पव्वइओ मेहनाओ सो॥१०६॥ खयरो वि असणिवेगो चंपगमालाए हिययदइयाए । समय गिहवासफलं अणुहवई विसय- सोक्खंति ॥१०७॥ अह चंपगमालाए कमेण पुत्ता ओ पंच उप्पना । ताणं पिययम ! निसुणसु कमेण. एयाई नामाई ॥१०॥ वञ्जगई वाउगई चंदो तह चंदणो सुसीहो य । पंचण्इं पुत्ताणं उवरिं धूया अहं जाया ॥१०९।। जम्मदिणे मह पिउणा सुयजम्मम- हूसवाओ अब्भहिओ । काराविओ सहरिसं महोच्छवो गरुयनेहेण ॥११०॥ वत्ते य बारसाहे नामं तु पियंगुमंजरी मज्झ । विहियं कमेण अयं देहोर्वंचएण बटुंता ॥१११।। जणयाण कयाणदा लालिजंता य धाइपेणगेण । पत्ता कुमारिभावं कयपरियणलोयणाणंदा ॥११२॥ युग्मम् ॥ जुवईजणजोग्गाओ नट्टाईया कलाओ सयलाओ। गहियाओ कमेण तओ पत्ता हं जोवणं पढमं ॥११३॥ सुसिणिद्धस- १ परा-उत्कृष्टा । २ दत्त्वा । ३ य । ४ उपचयावृद्धिः। ५ पग-पञ्चकम् । . GOOD ( OD" .06 सुरसुंदरी- छट्ठो परिच्छेओ। चरि॥ ॥४९॥ हीसहिया स्मामि विविहासु तत्थ कीलासु । वरचित्तपचछिजयनचणगंधव्ववीणासु ॥११४॥ तत्थ य पिययम ! अहयं सहावओ पुरिसवेसिणी जाया । वरया य मज्झ बहवे इंति तहिं खयरपवराण ॥११५।। पररूवकलारिद्धीओ तेसि, जणओवि मज्झ साहेइ । न य कत्थवि मह ईच्छा जायइ तो ते निवारेइ ॥११६॥ जो जो आवइ वरओ तं तं नेच्छामि जावय अहं तु। ताहे य असणिवेगो मज्झ पिया सोयमावन्नो ॥११७॥ दहण तं ससोगं चंपगमाला उ भणइ नियदइयं । कीस ससोगो सामिय ! दीससि चिंताउरो धणियं ॥११८॥ तत्तो य तेण भणियं मह धूया ताव जोव्वणं पता। न य इच्छइ किंपि वरं सुंदर गई इमा चिंता ॥११९॥ धूया जोव्वणपत्ता पररहिया कुलहरम्मि बसमाणा। तं किंपि कुणइ कर्ज लहइ कुलं मेइलणं जेण ॥१२०॥ को होज वरो धूयाए हदि । मणइच्छिउत्ति चिंताए । सुंदरिन एइ निद्दा रयणीएवि मह पसुत्तस्स ॥१२१॥ एयं निसम्म वयण चंपगमालावि ताहि मे जणणी । मज्झ निमित्ते सुंदर! जाया सोगाउरा धणियं ॥१२२॥ अन्नदिणम्मि पियसही पभायसमयम्मि धारिणीनामा । सुजापहस्स धूया समागया मज्झ पासम्मि ॥१२३।। भणइ य किमज पियसहि ! हिंयव्व विकियव्व वुनव्व । दीससि अन्नमणा विव विदाण- मुहा ससोगिल्ला ॥१२४॥ चिरआगयावि पियसहि! कीस न संभासिया अहं तुमए ? । ता भणसु सोगकारणमेयं जं तुज्झ संजायं? ॥१२५॥ एवं च पियसहीए भणियाए मए तया समुल्लवियं । सम्ममुवलक्खियं ते धारिणि ! निसुणेसु वुत्तत्तं ॥१२६॥ तुज्झेहि समं पियसहि ! कीलित्ता ता वियालसमयम्मि। नाणाविहकीलाहिं समागया निययगेहम्मि ॥१२७॥ उवरिमभूमीइ तओ नाणाम- १ छिज्जय-छेद्यकम् । २ वेसिणी दूषिणी। ३ आयाति । ४ कीस कस्मात् । ५ मलिनताम् । ६ हृतेव । ७ विकृतेव। . चुन्नाभीता उद्विग्ना च । ९ विकालसमये-सायम् । ॥४९॥ ( SODE 1050 Seo णिरयणहेममइयम्मि । पल्लंके पासुत्ता पवराए हंसतूलीए ॥१२८॥ अह अड्डरत्तसमए दुंदुहिसई सुणित्तु पडिबुद्धा । पिच्छामि गय- णमग्गं दिवविमाणेहिं संकिन ॥१२९॥ दवण देवनिवहं उज्जोइयगयणमंडलं तत्थ । सुरसुंदरिगणसहियं चिंता मे एरिसा जाया ॥१३०॥ कत्थेरिसाई मन्ने दिवविमाणाई दिट्ठपुव्वाई। एवंविहा य देवा देवीओ कत्थ दिवाओ॥१३१॥ एवं विचिंतयंती पिय- सहि । मुच्छावसं अहं पत्ता । मुच्छाविरमे तत्तो जाईसरणं समुप्पन्नं ॥१३२॥ संभरिया पुत्वभवा दोनि मए मणुयदेवसंबद्धा । जंह तं निसुणसु धारिणि । सर्वपि हु वैजरिजंतं ॥१३३॥ जंबुद्दीवे दीवे सुरगिरिणो उत्तरम्मि पासम्मि । एरवयं वरखितं इहत्थि तेलोकविक्खायं ॥१३४॥ तम्मि य मज्झिमखंडे आरिय- खित्तम्मि आसि वरनयरं । अमरपुरसरिसरूवं पडिवक्खनरिंददुग्गम्मं ॥१३५॥ तिहुअणलच्छीनिलयं इभसहस्सोवसेवियं विउलं । आकालसुप्पइ8 नामेणवि सुप्पइट्ठति ॥१३६॥ युग्मम् ॥ उवहसियधणयविहवो उवयाररओ य सयललोयस्स । देवगुरुपूयणरओ वच्छ- लयरो य बंधूण ॥१३७॥ दक्खिन्नदयाकलिओ अंग्गाणी सयलवणियसत्थस्स । हरिदत्तो नामेण इब्मो परिवसइ अह तत्थ ॥१३८॥ युग्मम् ॥ निन्जियरइसोहेग्गा सीलबई महुरभासिणी दक्खा । पाणपिया विणयवई विणयवई भारिया तस्स ॥१३९॥ पंचपयारे विसए तीए समं तस्स अणुहवंतस्स । जाओ पहाणपुत्तो वसुदत्तो नाम सुपसिद्धो॥१४०॥ तत्तो विणयवईए कमेण धूयाओ तिन्नि जायाओ। निजियसुरिंदसुंदरिरूवाइसएण कलियाओ॥१४१॥ जेट्टा सुलोयणत्ति य बीया कन्ना अणंगवईनामा । वसुवइनामा तइया तिलोय- अर्धरानसमये। २ जातिस्मरण-पूर्वभवज्ञानम् । ३ संस्मृताः । ४ कथ्यमानम् । ५ त्रैलोक्यविख्यातम् । ६ इभ्यः श्रेष्ठी । ७ वात्सल्यकरः। ८ अप्रणी: ९ सोहरगं सौभाग्यम् । १० दक्षा-चतुरा । , .. 26TOR सुरसुंदरी- चरि। SOONGramm छट्टो परिच्छेओ। ॥५०॥ अच्छेरयम्भूया ॥१४२॥ कमसो वढेतीओ तरुणजणुम्मायकारयं रम्मं । अह वाओ पचाओ तिन्निवि नवजोवणारंभ॥१४३॥ कन्ना सुलोयणा सा परिणीया मेहलावइपुरीए । सागरदत्तसुएणं सुबंधुनामेण वणिएण ॥१४४॥ विजयवईनयरीए सुएण धणभूइसत्थवाहस्स। धणवाहणनामेणं विवाहियाऽणंगवइकन्ना ॥१४५।। सावि हु वसुमइकन्ना नयरीए मेहलावईए ओ। धणवइणा परिणीया तणएण समु- इदत्तस्स ॥१४६॥ अह सो धणवइवणिओ कलासु कुसलो अणंगपडिरूवो। समयं तु वसुमईए झुंजइ माणुस्सए भोए ॥१४७॥ वडतसिणेहाणं ताणं अन्नोन्नरत्तचिचाणं । नवजोव्वणाण सरसं विसयसुहं सेवमाणाणं ॥१४८॥ गुरुजणविणयरयाणं अवरोप्परविरह- दुक्खरहियाणं । वचंति वासराई आणदियबंधुवग्गाणं ॥१४९॥ युग्मम् ॥ अह अन्नया कयाइवि पवरे हेम्मियतलम्मि पासुनो। धण- वइवणिओ तीए वसुमइदइयाए संजुत्तो॥१५०॥ निम्मलससिकरउज्जोइयाए रयणीए पच्छिमे जामे । निदाखए विबुद्धा मुद्धा सा, यसुमई वरई ॥१५१॥ नियसैयणीयपसुत्तं परपुरिसं पिक्खिऊण भयभीया । सा पवणहया तणुतरुलयव, अह कंपिया. सहसा॥१५२॥ चिंतइ सा मियनयणा कत्थ गओ मज्झ निययनाहो सो। दुक्खपवेसम्मि गिहे एसो पुरिसो कह पविट्ठो ? ॥१५३॥ किंवा सो मणदइओ हविज निहओ इमेण पावेण । सोचिय दइओ अन्नो पडिहासइ किं, विवजासा १ ॥१५४॥ अहवा न होह एसो मह दइओ ताव निच्छओ एस । एस अउदो कोवि हु दीसइ दिव्वाणुकारित्ति ॥१५५॥ तह सुवइ सुवीसत्थो पविसित्ता परगिहम्मि जे एसो । तं नृणं भवियत्वं केणावि हु कारणेणिस्थ ॥१५६॥ जइ पूस अन्नपुरिसो दइओवा तहवि इण्हि मह जुत्तं । नियसासुयाए सिग्धं जह- द्वियं चेव साहेउं ॥१५७॥ जइ पुण एयं न कहेमि कहवि नियसासुयाए वुत्तंतं । आजम्मपि कलंकं सुदूसहं होइ ता मज्झ ॥१५८॥ १ सरिसं। २ हय॑म् गृहम् । ३ शयनीयम्-शथ्या। ४ दुःखेन प्रवेशः शक्यो यत्र तद् दुःखप्रवेशम् । ५ विपर्यासातू–भ्रमात् । ६ अपूर्वः। ७ सुवि- श्वस्तः। · सामुया-श्वशः। ९ साहे-कथयितुम् । - ॥५०॥ Sy ./ एवं विचिंतिऊणं उत्तरिया हम्मियाओ सा बाला । पत्ताय सासुयाए सुदंसणाए समीवम्मि ॥१५९॥ सा सणियं उट्टविया भणइ किमागमणकारणं सुण्हे तत्तो य वसुमईए जहडियं साहियं सव्वं ॥१६०॥ मणिय सुदंसणाए न संभवो अस्थि इत्थ अन्नस्य । निद्दावसओ होजा तुह जाओं विन्भमो एसो॥१६१॥ भणियं च वसुमईए अंबि ! सयं चेव ता निरुवेसु । एवं तीए. भणिया सुदं- सणा लहुं गया तत्थ ॥१६२॥ सम्म निरूविओ सो निदाए पसुत्तओ तहिं पुरिसो। नायं सुदंसंणाए जह एंस न होइ मह पुत्तों ॥ ॥१६३।। तचो सुदंसणाए पोकरियं दीहरेण सद्देण । धावह धावह लोया! एस अउव्यो नरो कोवि ॥१६४।। अम्ह घरम्मि पविठो जारो चोरोन्च ।ण होऊण। एवं सुदंसणाए विहियं सोऊण हलबोलें ॥१६५॥ रे । लेह लेह धावह कत्थ गओ कत्थ अंच्छइ निलुक्को। एमाइ वाहरंतो समुडिओ परियणो सव्वो ॥१६६॥ मिलिओ य भूरिलोगो किं किं एयंति एव जपतो । सिड्डी समुद्ददत्तो भणइ पिए! केण मुसिया सि ? ॥१६७॥ सोवि हु सयणीयाओ समुट्टिओ कलयलं निसामित्तं । वजरइ केण अंबे ! मुसिया, जं एवमुल्लवर्सि १॥ ॥१६८॥ न हु इत्थ कोवि दीसइ दुट्ठमई कीस अवि! उब्बिग्गा । एवं तु तेण भणिया सुदसणा एवमुख्छवइ ॥१६९।। को सि तुर्म कस्स सुओ कीस गिर्ह मज्झ आगओ पाव ! १। हा! घिट्ट ! किंनिमित्त अबित्ति ममं समुल्लयसि १ ॥१७०॥ कीस मंह पुत्तसेजाए इत्थ सुत्तोसि नट्ठमञ्जाय ।। कत्थ कओ मे पुत्तो घणवइनामो-हयास ! तुमे ॥१७१॥ एवं च तीइ निठुरवयणाणि निसम्म विम्हि- ओ चित्ते । सो पुरिसो नियदेहं पुणो पुणो अह पुलोएइ ॥१७२॥ आलोइऊण सुइरं नियदेहं जाव सामलमुहो सो । उप्पईयमंणों ताहे १ उत्थापिता। २ स्नुषा-पुत्रवधूः । ३ निरूपय=अवलोकय । ४ पूत्कृतम् । ५ एस-नूनम् । ६ कलफलम् । ७ लात-गृहीतेत्यर्थः । ८ धृष्ट ! ९ पश्यति। OOD लक B
सुरसुंदरी-
चरि।
छट्ठो
परिच्छेओ।
॥५१॥
आलोयइ नहयलं सहसा ॥१७३॥ बुड बुड इय अब्बत्तं जावं दितोव्व पवरविजाए। उल्ललइ य पुणरुत्वं ददुर इव भूमिपट्ठम्मि ॥
॥१७४॥ जाओ खणेण दीणो खयरकुमारोब्व नट्ट वरविजो। गाढं वेविरदेहो मूढोव्व हिउठेव संजाओ॥१७५।। अह तं तारिसरूवं
पुरिसं दळू सुदसणा भणइ । पाविट्ठ! किं न साहसि कत्थ कओ मह सुओ तुमए ॥१७६॥ सोवि अहोमुहवयणो होऊण ठिओ न
जंपई जाव । ताहे सो जणनिवहो विविहे उल्लविउमाढत्तो॥१७७॥ एसो इन्भघरम्मी समागओ चोरियाए धणलुद्धो । अन्ने भणंति
चोरो जइ ता सेजाए किं सुत्तो ? ॥१७८॥ ता एस वसुमईए कएण परदारियाए आयाओ। अन्ने भणति जारो जइ ता अवित्ति किं
भणइ १ ॥१७९॥ ता एस धणवइचिय विहिओ केणावि अन्नलवेण । देवेण दाणवेण व केलीए पिएण मन्नामो॥१८०॥ अन्ने भणंति
भूओ एस पिसाउन्य आगओ एत्थ । अम्हाण छलणहेउं एरिसरूवेण दुट्टप्पा ॥१८१॥ भो भो न एवमेयं भणंति अने उ किंतु
निसुणेह । वसुमइयाए सील परिक्खिउं आगओ तियसो॥१८२॥ एमाइ बहुविगप्पं परोप्परं जा जणो समुल्लवइ । ताव य पियसहि !
धारिणि! निसुणसु जं तत्थ संजायं ॥१८॥
केऊरहारअंगयविरायमाणो मणोहरसरीरो । सहसा पयडीभूओ भासुरदित्ती तहिं तियसो ॥१८४॥ देवेण तेण भणिय निसुणह
एयस्स वइयरं भद्दा!। अवियाणियपरमत्था करेह किं बहुविहविगप्पे ! ॥१८५॥ एसो हु पावकारी सुमंगलो नाम नहयरो आसि ।
साहियवहुविहविजो विजाहरनयरसुपसिद्धो॥१८६॥ अह अन्नया कयाइवि भममाणो इच्छिएसु नयरेसु । एसो इत्थ पुरीए समा-
१ जापम् । १ उल्ललति-उन्नमति । ३ हृत इव । ४ अधोमुखं अधस्ताद् वदनं यस्य सः । ५ चोरिका-चौर्यम् । ६ कृतेन तदर्थ-वसुमत्यर्थमिति
यावत् । ७ पारदारिकतया ।
Koide
॥५१॥
SOURCE ७७ PAR6 गओ जोवणुम्मचो ॥१८७॥ हम्मियतलमारूढा हाणुतिन्ना हु वसुमई एसा । गयणट्ठिएण दिवा इमेण सुरं च निज्जाया ॥१८८॥ दट्टुं इमीए रूवं खुहियं अह माणसं तु एयस्स । काउं धणवहरूवं अवयरिओ इत्थ गेहम्मि ॥१८९॥ अवियाणियपरमत्था भुत्ता अह वसुमई इमेणावि । सुरयम्मि रंजियमणो चिंतइ एवं महापावो ॥१९०॥ धणवइरूवेण ठिओ अन्नाओ एत्थ सयललोएण । एईए चरतणूए समयं सेवामि सुरयसुहं ॥१९१॥ विजाहरीहिं किंवा मह कजं किंव अन्नजुवईहिं । सोहग्गनिहाणाए पत्ताए इमाए महि- लाए १ ॥१९२॥ एवं विचिंतिऊणं अवहरिओ धणवई इमेणं तु । नेऊण भरहखित्ते मुक्को उ विणीयनयरीए ॥१९३॥ पच्छाइय निय- रूवं धणवहरूवं विहित्तु विजाए । वसुमइसुरयासचो एसो सो चिठई एत्थ ॥१९४॥ सोवि हु-घणवइवणिओ विणीयनयरीए पाविओ बरओ। दटुं अउध्वनयरिं विम्हियहियओ विचिंतेइ ॥१९५॥ का एसा वरनयरी कत्थ व सा मेहलावई नयरी । किं केण व अव- हरिओ पेच्छामि व सुमिणयं एवं ॥१९६॥ एवं विचिंतयंतो बाहिं नयरीए जाव परिभमइ । तावय पवरुजाणे समोसढो केवली दिवो ॥१९७॥ सिरिउसहनाहजिणवरवंसपसओ तिलोयविक्खाओ। नामेण दंडविरओ रायरिसी मुणिगणसमेओ ॥१९८॥ तं दटुं- जायतोसो काऊण पैंयाहिणं तु तिक्खुत्तो । पणमिय केवलिचलणे उवविडो उचियदेसम्मि ॥१९९॥ नाऊण य पत्थावं विहियपणा- मेण तेण संलत्तं । केण अहं अवहरिओ भयवं ! किंवा इमं खितं ? ॥२००॥ का वा एसा नयरी एवं पुढेण भगवया तस्स । धण- बइणो पुब्वुत्तं सव्वंपि हु साहियं तइया ॥२०१॥ विनायसरूवो सो भजापिइमाइबंधुपरिहीणो । गुरुसोगसमावन्नो केवलिणा एरिसं १ स्नानोत्तीर्णा । २ निध्याता दृष्धा । ३ अवतीर्णः । ४ अज्ञातः । ५ अपहृतः । ६ विनीता अयोध्या । ७ वरओ-वराकः । ८ समवसतः= आगतः । ९ राजर्षिः । १० प्रदक्षिणाम् । ११ निः-त्रिवारम् १२ संलप्तम्-उक्तम्-पृष्टमिति यावत् । ।।
पुरसुंदरी- छट्ठो परिच्छेओ। चरि ॥५२॥ भणिओ ॥२०२॥ मा भद्द! कुणसु सोयं एरिसओ चेव एस संसारो । इट्टविओगाणिट्ठप्पओगदुक्खेहिं संकिन्नो ॥२०३॥ एयम्मि वसंसाणं जीवाणं विसयमोहियमणाणं । संजोगविप्पओगा अणंतसो मद्द ! जायेति ॥२०४॥ परमस्थओ य दुक्ख जायइ नियदुट्टक- म्मुणा अणिय । हवइ हु निमित्तमित्त सेसं पुण पंज्झअत्थम्मि ॥२०५॥ ता तेण नहयरेणं न मज्झपरमत्थओ कयं दुक्खं । किंतु नियकम्मजणिय एवं भावेसु नियचित्त ॥२०६॥ अविय । “पत्थरेणाहओ कीवो पत्थरं डेक्कुमिच्छई । मिगारिओ सरं पप्प सँरुप्पत्ति विमग्गई ॥२०७॥" ता भद्द ! जिणा- पाए कम्मसमुच्छेयणम्मि उज्जमसु । तसो विलीणकम्मो पाविहिसि न एरिसं दुक्खं ॥२०८॥ इय केवलिणा भणिओ पडिबुद्धो धणवई इमं भणइ । इच्छामो अणुसढि पध्वज देह मे भयवं ॥२०९।। केवलिणा से दिना पवजा सव्वपावमलहरणी । अह जाओ ॐ सो समणो सामन्त्रगुणेहि उववेओ ॥२१०॥ पुव्वसयसहस्साई तीसं काऊण उग्गतवचरणं । तेमासिंयं च काऊण अणसणं चसदेहो सो ॥२११॥ उववण्णो ईसाणे अच्छरगणसंकुले विमाणम्मि । चंदज्जुणाभिहाणे देवो चंदज्जुणो नाम ॥२१२॥ युग्मम् ।। ओहिन्ना- पण तओ नाऊण सयलनिययवुत्तते । सो हं भो भो भद्दा ! समागओ एत्थ नयरीए.॥२१३॥ वसुमइकंठविलग्गो सयणीयगओ पसुत्तओ दिहो । पच्छाइयनियरूवो धणवहरूवेण एस ठिओ ॥२१४॥ जाओ य मज्झ कोवो तव्वसओ चिंतियं मए एयं । मारेमि इमं पावं मह दइवाए सह पसुत्तं ॥२१५॥ जणणिजणयाण अहवा जाणावित्ता य सयललोयस्स । एयस्स दुट्ठचरियं काहामि १ कम्मुणा-कर्मणा । २ वज्जो वायः । ३ पत्यरो अस्तरः पाषाणः । ४ क्लीवः, प्रस्तावादत्र. श्वा । ५ डवकुं-दंष्टुम् । ६ पप्प प्राप्य । ७ स्वरस्य शब्दस्योत्पत्तिम् । ८ अनुशास्तिम्-आज्ञाम् । ९ श्रामण्यगुणः । १० त्रिंशत्पूर्वलक्षमितानि 'वर्षाणि' इत्ति शेषः। ११ ज्ञापयित्वा । ONARY 60 com . ॥५२॥ 9pm - COAROO विणिग्गहं पच्छा ।।२१६।। एवं विचिंतिऊणं अवहरियाओ इमस्स पावस्स । सव्वाओ विजाओ जाओ य इमो सावत्यो ॥२१७॥ तत्तो य वसुमईए सहसा निदा मए खयं नीया। एईए विबुद्धाए नायं जह एस परपुरिसो॥२१८॥ गंतूण सासुयाए सिट्ठा वत्ता इमीइ सब्यावि । तत्तो सुदंसणाए दवण इमं कओ रोली ॥२१९॥ पडिबुद्धण इमेणवि तेणिह अंबा सुदसणा भणिया। सोउं निठु- रवयणं पलोइयं निययदेहं तु ॥२२०॥ दहण पुव्वरूवं नियदेहं विम्हिओ इमो चित्ते। मह विजाए पभावो अवहरिओकेण अजत्ति? ॥२२१।। एवं विचिंतिऊणं उप्पइउमणेण ताहि एएण । नियविजा संभरिया पवरो नहगामिणी नाम ॥२२२॥ तहवि हु उप्पइऊणं जाहे न चएइ ताहि विनायं । कुविएण मज्झ केणवि विजाच्छेओ कओऽवस्सं ॥२२३॥ तेणेव सभावत्थो जाओ न चएमि गयण- मुप्पइउं । एवं विगप्पयंतो एसो दीणतणं पत्तो ॥२२४॥ एवं पियसहि ! धारिणि ! सोउं तियसस्स भासियं तस्स । सेट्ठी समुद्ददत्तो सुदसणा सावि से भजा ॥२२५॥ आलिंगिय तं देवं अइगुरुसुयदुक्खदलियहिययाई । दीहरसरेण दोण्णिवि करुणं रोत्तु पवत्ताई ॥ ॥२२६॥ तह तेहिं तत्थ रुन्नं करुणपलावेहिं नेहभरिएहिं । जह सो समागयजणो सहोवि हु रोविउ लग्गो ॥२२७।। सोऊण रुन- सई सेहिस्स गिहम्मि नैयरवत्थयो । सव्वोबि हु संमिलिओ सबालवुड्डो जणो तत्थ ॥२२८॥ नाऊण य वुत्तं सव्वं अन्नुभवज- रिजंतं । अक्कोसंति बहुविहं सुमंगलं नयरनारीओ॥२२९॥ एयस्स पडउ विज्जू सुचो मा एस बुज्झउ पावो। निद्दोसोवि धणवई अवहरिओ जेण पावेण ॥२३०॥हा! पाव! किं न आसी खयरीओ तुह सरूवजुत्ताओ। मुद्धाए वसुमईए जेण तुमे खंडियं सील? ॥२३॥ १ स्वभावस् मूलरूपः । ३ रौलो=कोलाहलः । ३ उत्पतितुमनसा-उड्डयितुकामेन । ४ रोदितुम् । ५ नगरवास्तव्यः । ६ अन्नुन्ने अन्योन्यम् । ७ वुध्यताम् उत्थीयताम् ; सुप्त एव म्रियतामित्यर्थः । 11 MA सुरसुंदरी- चरि। सत्तमो परिच्छेओ। ॥५३॥ ता पाच ! इण्हि पावसु अणजकजंम्मि निरय ! निल्लज! नियदुच्चेट्ठियसरिसं इहपरलोए फलं कडुयं ॥२३२॥ एयं न होइ जोग्गं नामं एयस्स दुचरियस्स! | पावो अमंगलो एस जेण एवं कयं पावं ।।२३३॥ कन्नकडुएहिं एवं असम्भवयणेहिं तेण लोएणं । अक्कोसिओ स बहुहा सुदीणवयणो तहिं वरओ ।।२३४॥ तेणेव देवेण तहिं मायावित्ताई रोवमाणाई । अणुसासियाई सम्मं तुहिक्काई तु जायाई ॥२३५॥ तत्तो सुरेण भणिया मुंचती थूलअंसुयपवाहं । भद्दे ! वसुमइ ! इहि को तुह हिययस्स उच्छाहो ॥२३६॥ अह तीए वञ्जरियं लजाए समोणमंतवयणाए । जं किंचि तुमं सामिय ! आइससि तहिं समुच्छाहो ॥२३७॥ भणियं सुरेण सुंदरि ! जइ एवं ता करेसु पच्चज्ज । जिणवरभणियं धम्म कम्ममहाकंदकोद्दालं ॥२३८॥ जइवि हु सुंदरि ! तुमए अयाणमाणाए एयमायरियं । तहवि हु इमस्स पावस्स ओसहं होउ पव्वज्जा ॥२३९॥ तत्तो य वसुमईए तहत्ति बहु मन्नियं तयं वयणं । महईए विभूईए निय- बंधवअणुमया ताहे ॥२४०॥ तत्थेव य नयरीए सुहम्मनामस्स पवरसूरिस्स । मयहरियाए बहुविहसाहुणिगणसेवियकमाए ॥२४१॥ चंदजसानामाए समप्पिया सुरवरेण सयमेव । तीएवि य आगमविहिणा दिना दिक्खा वसुमईए ॥२४२॥ तिसृभिः कुलकम् । सोवि सुमंगलखयरो गुरुरोसेणावि तेण देवेण । दडूण दीणवयणो न मारिओ कहवि हु दयाए ॥२४३।। नेऊण माणुसुत्तरगिरिस्स परओ स उज्झिओ वरओ। अह सो तियसो पत्तो निययविमाणम्मि वेगेण ॥२४४॥ सावि हु वसुमइज्जा समिईगुत्तीसु सम्ममुवउत्ता। सज्झायज्झाणजुत्ता उज्जुत्ता विणयकरणम्मि ॥२४५॥ पुव्वसयसहस्साई बहूणि काऊण पवरसामन्नं । संलेहणाए सम्मं झोसित्ता १ अणज्ज-अनार्यम् । २ माता-पितरौ। ३ उत्साहः । ४ आदिशसि-आज्ञां करोपि । ५ अजानत्या । ६ आर्या-साध्वी । ७ सज्झाओ स्वाध्यायः । ८ सोसित्ता-पित्याक्षीणं कृत्वा । 1॥५३॥ .
Cao su निययदेहं तु ॥२४६।। अणुरायवसा तं चिय झायंती सुरवरं निए हियए। कयअणसणा वसुमई कालं काऊण उववन्ना ॥२४७॥ ईसाणनामम्मि बिइजकप्पे चंदज्जुणे दिव्वविमाणयम्मि । देवस्स चंदज्जुणनामगस्स चंदप्पहा नाम पहाणदेवी ॥२४८॥ साहुध- णेसरविरइयसुवोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पइ वसुमइसुरलोयपावणो नाम । सुरसुंदरिनामाए कहाए छट्ठो परिच्छेओ॥२५०॥१५००॥ ॥छट्ठो परिच्छेओ समतो॥ सत्तमो परिच्छेओ। SOKRSSPAROD SODCOM अह पुव्वसंगएणं समयं चंदज्जुणेण देवेण । गाढाणुरायरत्ता भुंजइ दियलोगसोक्खाई ॥१॥ चंदप्पहदेवीए सुरलोए सुरवरेण तेण समं । बोलीणो बहुकालो दिव्वसुहं अणुहवंतीए ॥२॥ अह अन्नया कयाइवि विच्छायं पिच्छिऊण नियदइयं । भयभीया सा देवी तं देवं एवमुल्लवइ ॥३॥ सामिय कीस ससको अरइपरद्धोच्च दीससि तुमति । तह कंत! रुइविवजियदेहो दीणोव किं इहि ॥४॥ सुक्का कीस अकम्हा कुसुमसमूहो सिरम्मि संजमिओ । बसणाणि तुज्झ सामिय! सामलवन्नाणि किं अहुणा ॥५॥ थरहरइ कीस दिट्ठी कामम्मि य सिढिलआयरो इण्हि । मोडसि य कीस अंग पुणो पुणो, देव ! वज्जरसु १ ॥६॥ अह चंदज्जुणदेवो एवं पुट्ठो परद्धो-पीडितः । २ संयमिता निबद्धः। ३ वसनानि वस्त्राणि । ४ थरहरइ-कम्पते । ५ मोटसि, -मोटयसि वा “मरडेछे" इति भाषायाम् ।
सुरसुंदरी- चरिअं। 1 सत्तमो परिच्छेओ। ॥५४॥ पियाए वज्जरइ । किं न याणसि सुंदर ! जेण ममं पुच्छसि इमं तु ? ॥७॥ देवस्स चवणसमए इमाणि जायंति सुयणु ! लिंगाणि! ता मज्झवि चुइसमओ आसन्नो वट्टइ इयाणि ॥८॥ एवं निसम्म वयणं देवी अइवल्लहस्स देवस्स। उप्पन्नगरुयसोया दुक्ख नैरओ- वमं पचा ॥९॥ अह अन्नयों कयाइवि सो देवो तीइ पिच्छमाणीएं । खरतरपवणसमुंद्धयदीवोच्च अदंसणीभूओं॥१०॥ दवण चुयं देवं देवी चंदप्पहा सुदुक्खत्ता । मुच्छाविरमे करुण विलविउमेवं समारद्धा ॥१२॥ हा! नाह ! पाणवल्लह ! मोर्चेण ममं गओ कहिं देव ।। तुमए रहिया सामिय! कं सरणमहं पवज्जामि ॥१२॥ खणलवमेपि तुमं विणा मए नेव नाह! अच्छंतो। मोत्तूण मर्म इण्हि कत्थ गओ लोयणाणंद ! ॥१३॥ तं चैव मज्झ सरणं तं नाहो जीवियं तुम देव ।। तुमएं मुक्का सामिय! भण इहि कत्थ बच्चामि ॥१४॥ हा! कत्थ गओ वल्लह ! एत्थ अणाई ममं पमोत्तूणं । को मह सरणं इहि सामिय! तुमए पमुक्काए । ॥१५॥ सो चेव देवलोगो देवसहस्सोवसोहिओ रम्मो। तुह विरहियाएं इहि भावइ नरओवमो मज्झ ॥१६॥ तं चिय इमं विमाणं रम्म मणिकणगरयणविच्छुरियं । तुमए मुकं भावइ घेडियालयसँच्छहं नाह ! ॥१७॥ किंकरवग्गोपि इमो चाडुकरो विणयकरणतल्लिच्छो। परमाहम्मियसरिसो भासइ तुह नाह ! विरहम्मि ॥१८॥ पुंनागनागचंपयनमेरुमंदाररेहिरं रम्मं । उज्जाणं तुह विरहे असिपत्तवर्णव पडिहाइ ॥१९॥ चरमज्जणवावीओ निम्मलजलपूरियाओ रम्माओ। भासंति तुज्झ विरहे वेयरणिनईए तुल्लाओ॥२०॥ धनाओ नारीओ जाओ मैयं अणुसरंति भत्तारं । एयम्मि देवभावे कत्तो एयारिसं मज्झ ? ॥२२॥ एमाइ पलवमाणा सा देवी हणइ नियय- 11५४॥ १ च्युतिः-मरणम् । २ नरकोपमम् । ३ भासते । ४ विच्छुरितं व्याप्तम् । ५ घटिकालयं घटिकावादनगृहम् । । सच्छहं-सदृशम् । ७ मृतम् ।
इत्थेहिं । अंगाई सुदुक्खचा कंदंती करुणसद्देण ॥२२॥ मुच्छिजइ पुणरुत्वं नीसाहारा य पडइ भूमीए । संपत्तचेयणा सा पुणरवि एवं समुल्लवइ ।।२३।। हां! नाह ! किन पेच्छसि विलवंतिं जं व देसि उल्लावं। किं वा रुट्टो वल्लह ! किं अवरद्धं मए तुज्झ१ ॥२४॥ पणयकुवियाए सामिय! चाडसहस्साणि मज्झ कुव्वतो । इण्हि कीस अकंडे विलवंति सुंचसि ममं तु ॥२५॥ हा? नाह ! किन याणसि अइगुरुअणुरायमोहिया एसा । मह विरहे कह,होही जेण अकंडे तुमे मुक्का ॥२६॥ एवं बहुप्पगारं पिययमविरहम्मि कंदमाणा-सा । जाया उम्मूलियकमलिणिव्व विच्छायमुहकमला ॥२७॥ दवण गरुयसोयं गुरुदुक्खसमोहयं तयं देविं,। तीए निद्धवयंसा सयंप्रभा एवमुल्लवइ ॥२८॥ जाणियजिणवयणावि हु संसारसरूवयं सुणेऊण । इयरम- हिलव्य,पियसहि ! विलवसि.किं एरिसं बहुहा ? ॥२९॥ पियसहि ! न हु साहारो बहुणावि हु. विलविएण जं.अस्थि । ता कि छालि- यगलथणसमेण-विहलेण रुनेण.१ ॥३०॥ जइ विलवसि सयहुत्तं पिट्टसि देहं करेसि गुरुसोय । तहवि हु न.एइ दइओ कालक्रयतेण जो नीओ ॥३१॥.तो.एवं नाऊणं नेहं सिढिलेसु मुंच गुरुसोगं । उजम ज़िर्णिदधम्मे एवंविहंदुक्खसमणमिम ॥३२॥ सो तवसंजम- रूवों देवभवे नत्थि वट्टमाणाए । सम्मत्तसुद्धिहेउं सुंदरि ! ता उजम कुणसु ॥३३॥ गंतूण विदेहेसु वंदसु तिलोकबंधवजिणिंदे । केव- लिणो तह साहू संजमकरणुजए धीरे ॥३४॥ सासयजिणभवणट्ठियजिणिदविवाणि परमभत्तीए । कुलसेलदीवपव्वयठियाणि गंतूण पणमेसु ॥३५॥ एवं विसुद्धसम्मत्तसंजुया पाविऊण मणुयत्वं । लर्बु जिपावरदिक्खं हयकम्मा वयसि सिद्धीए ॥३६॥ एवंविहदुक्खाई १ प्रणयकुपिताया मम । २ पवाय । ३ समोहय-समवहताम् । ४. स्निग्धवयस्या=प्रियसखी । ५.छालिका-छागिका अजा । ६ ताडयसि । : शिथि- लय-शिथिलं कुरु । ८ साजिनेन्द्रधर्मः । ९ व्रजसि गच्छसि । * निराधारा d निराधारा।
सुरसुंदरी- चरि। सत्तमो परिच्छेओ। ॥५५॥ तत्थ गया नेव पाविसि अवस्सं । जरमरणरोगसोगेहिं वजिया होसि आकालं ॥३७॥ एवं सयंपभाए भणिया चंदप्पहा तहिं देवी। मोत्तुण दइयसोगं समागया एत्थ लोयम्मि ॥३८॥ सहिया सयंपभाए वंदित्ता जिणवरिंदबिंबाई। नंदीसरम्मि ताहे समागया एत्थ भरहम्मि ॥३९॥ तत्थ य पेच्छइ नयरे रायगिहे पवरबाहिरुजाणे । समणगणसेवियकर्म ससुरासुरमणुयपरियरियं ॥४०॥ धम्म वाग- रमाण सुहकर नाम केवलिं ताहे । गयणाओ ओयरिया सा देवी पियसहिसमेया॥४१॥ युग्मम् ।। वंदिय सुहंकरं तं सुहं करतं तु भवियसत्ताणं । सेसंपि समणसंघ उवविट्ठा उचियदेसम्मि ॥४२॥ अह सो भयवं तीए सदेवमणुयासुराइपरिसाए। गंभीरभारईए एवं भणिउं समाढत्तो ॥४३॥ अइदुलहो मणुयभवो सुकुलुप्पत्ती जिणिंदधम्मो य । पत्तम्मि तम्मि उजमह सव्वहा मा पमाऐंह ॥४४॥ करगहियसलिलसरिसं खणे खणे झिंजए इमं आउं । तम्हा जिणवरधम्मे मा हु पमायं कुणह तुम्हे ॥४५॥ कुससइअग्गसंगयजलल- वतुल्लम्मि जीवियन्वम्मि । उज्जमह भावसारं अइविसमा जेण कम्मगई ॥४६॥ जम्हा पमायमूलं दुक्ख सव्वंपि एत्थ संसारे । चउ- सुवि गईसु नियमा तेण इमो होइ मोत्तव्यो॥४७॥ एसो जम्मनिमित्तं रोगजरामरणदुक्खसयहेऊ । एयवसगा य सत्ता भमंति भव- सागरे घोरे ॥४८॥ मोत्तुण ता पमायं करेह वरउज्जम जिणिंदस्स । धम्मम्मि तग्गयमणा संसारसमुद्दबोहित्थे ॥४९॥ परमत्थबंधु- भूए इमम्मि धम्मम्मि उजम कुणह । निधूयसव्वपावा पावह तो मोक्खसोक्खाई ॥५०॥ नाउं कहंतरं सा देवी चंदप्पहा इमं भणइ । भयवं! कत्थुववन्नो दइओ चंदज्जुणो मज्झ ॥५१॥ मह कित्तियं च आउं इओ , तत्र=सिद्धौ । २ बाहिरै वाह्यम् । ३ व्याकुर्वन्तम्-उपदिशन्तम् । ४ प्रमाद्यत-प्रमादं कुरुत । ५ क्षीयते । ६ बोहित्थो-यानपात्रम् । उपदेशस्यान्तरं विचालरूपं कथान्तरं प्रस्तावमिति भावः । ॥५५॥ ७ कथाया चुयाए य कत्थ मह जम्मो ?। दइएण तेण समयं होज नवा दंसणं मज्झ १ ॥५२॥ एवं च पुच्छिओ सो बहुमाणजुयाए तीए देवीए । भयवं सुहकरो अह एवं भणिउं समाढतो ॥५३॥ भद्दे ! सो तुह दइओ इह चेव य भारहम्मि वासम्मि । वेयड्डपव्वयवरे उत्तरसेढीए रम्माए ॥५४॥ नयरम्मि चमरचंचे भाणुगईनामयस्स खयरस्स । पियजायाकुच्छीए उप्पन्नो पुत्तभावेण ।।५५|| युग्मम् ॥ पलिओवमाणि अट्ठ ओ तुह आउ आसि समुदियं भद्दे ।। इण्हिं तु वासलक्खं अवसेसं चिट्ठए आउं ॥५६॥ पुनम्मि वासलक्खे चइऊण तुमंपि तीइ सेढीए । सुरनंदणम्मि नयरे खयरस्स ओ असणिवेगस्स ॥५७॥ धूया होहिसि भद्दे ! पवरा उ पियंगुमंजरी- नामा । पुव्वदइएण समयं तत्थ य तुह दसणं होही ॥५८॥ युग्मम् ॥ तत्तो य भणइ देवी नायव्वो सो मए कहं भयवं! कहवा पाणिग्गहण होही मह तेण समयपि ॥५९॥ अह केवलिणा भणियं निसुणसु जताए जिणवरिंदस्स । उम्मिट्ठकरिवराओ मोइस्सई जो तुम भद्दे ! ॥६०॥ सो चेव य नायवो एसो सो पुच्चवल्लहो मज्झ । पुणरवि विसेसदसणमेवं तुह होहिही तेण ॥६१।। युग्मम् ॥ तुह माउलधूयाए पाणिग्गहणम्मि कणगमालाए । काउ तीए रूवं एही सो मित्तकजेण ॥६२॥ जो तत्थ कणगमालारूवो होही स पुव्वदइउत्ति । नायबो नीसंकं भद्दे ! चंदप्पभे! तुमए ॥६३॥ तयणंतरं च होही पाणिग्गहणपि तेण सह तुज्झ । जाईसंरणेण तुम सुमैरिस्ससि मह इमं वयणं ॥६॥ एवं पियसहि ! धारिणि ! केवलिवयणं निसम्म सा देवी । जाया हरिसियहियया 'केवलिणो नमिय पयकमलं ॥६५॥ तत्तो उप्पइया सा. सासयजिणचेइयाई सव्वाई । वंदित्ता तित्थयरे महाविदेहेसु सव्वेवि ॥६६॥ सट्ठाणं संपत्ता तं चिय देवं मणेण चिंतेती । अह अन्नया कयाइवि सावि चुया आउयखयम्मि ॥६७॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ १ समुदित जन्मतः प्रभृति सर्वम् । २ स्मरिष्यसि । २o७५
सुरसुंदरी-
चरि।
सत्तमो
परिच्छेओ।
॥५६॥
एवं च ठिए । जा.सा वसुमई अजा देवी चंदप्पहा य सुरलोए । सा हं पियंगुमंजरिनामा इह सुयणु ! संजाया ॥६८॥ दट्टण
देवनिवहं जाईसरणम्मि-अन्ज उप्पन्ने । संभरिओ सो देवो पाणप्पिओ आसि जो सग्गे ॥६९॥ चिरपरिचियस्स पियसहि गाढं
उकंठिया अहं इहि । तस्संगमइच्छाए समुच्छुगं इण्हि मह, चित्त ॥७०॥ तं कइय दिणं होही जम्मि ससिणेहनिद्धदिट्ठीए । पुन्व-
भवनेहबद्धं पेच्छिस्सं वल्लहं, तमहं ? ॥७१॥ कह सो मे दडव्वो सिग्धं कह तेण संगमो होही । एवंविहचिंताए जायो' सोगाउरा
अहयं ॥७२॥ तं चिय चितंतीएऽवक्खित्तमणाइ आगयावि तुम । पियसहि ! नो सचविया तेण न संभासिया भद्दे ! ॥७३॥ तंज
तुमए पुढे जायं. किं सोगकारणं तुज्झ । पियसहि ! धारिणि ! तं तुह नीसेसं साहियं एयं ॥७४॥ अह धारिणीए भणिय केवलि-
वयणं न अन्नहा भद्दे ! । ता कीस कुणसि सोयं एवं एएण होयव्वं १ ॥७५॥ हसिऊण मए भणियं एवं एयंति नत्थि. संदेहो । नवरं
अइउकंठा तुवरइ मह माणसं सुयणु! ॥७६॥ एत्थंतरम्मि पिययम ! चंपगमाला समागया जणणी। भणइ लहु पुत्ति! मंजसु झुंजसु
कुण, पवरसिंगारं ॥७७॥ भणिय च मए कि अम्मि ! कारणं.ज अइप्पगे चेव । जाया भोयणवेला, अम्माए- तओ इमं भणिय ॥७८
उजाणे जिणभवणे होही ण्हवण जुगादिदेवस्स । महया विच्छड्डेणं अस्थमणं जाव सरस्स ॥७९॥ तत्थ य पुरवत्थब्बो वचइ प्रहव-
णस्स पेक्खओ लोगो । अम्हेवि गमिस्सामो परियणसहियाई तत्थेव ॥८॥ तेणेव कारणेणं पभायसमयम्मि भोयणं सिद्धं । ता
होसु लहुं पउणा ज़िणभवणे जेण वच्चामो ॥८१॥ एवं नियजणणीए वयणं सोऊण उडिया झत्ति । कयभोयणाइचेट्ठा आरूढा संद
संदणे
पवरे ॥८२॥ नियपरियणपरियरिया गया य उजाणभूसणे तत्थ । जिणमंदिरम्मि सम्म पूइत्ता वंदिओ भयवं ॥४३॥ दिट्ट जिणिद-
१ कइय-कदा । २ त्वरते । ३ भतिप्रगे अतिप्रभाते । ४ प्रेक्षकूः । ५ भव । ६ प्रगुणा-सज्जा । ७ स्यन्दनः-रथः ।
॥५६॥
ण्हवण कीरतं भतिजुत्तखयरेहिं । वित्तप्पाये न्हवणे नियपरियणसंजुया अहयं ॥८४॥ आरूढा रहपवरे वलिया नयरस्स अभिमुहा जाव ! उम्मिट्ठो नयराओ नीहरिओ करिवरो ताव ।।८५॥ तं दट्टुं संमुहमितं तुरया मह रहवरस्स उत्तट्ठा । उम्मग्गेण पयट्टा भग्गों सो संदणो ताहे ॥८६॥ भूमीए अहं पडिया मुच्छाए विगयचेयणा जाया। तेण परं जं जायं पिययम! - तमहं न जाणामि ॥८७॥ नवरं दिट्ठो सि तुमं वीयंतो निययउत्तरीएण। दवण तुमं जाओ गरुओ हिययम्मि आणंदो॥८८॥ तत्तो मज्झ विगप्पो पिययम! एसो मणम्मि संजाओ। एवं तं संजाय केवलिणा जं तैयाइहूँ ।।८९॥ पुवभवसंगओ सो ता नूणं एस वल्लहो मज्झ । रमइ य इमम्मि दिट्ठी मणं च आणंदमुवहइ ॥१०॥ अमएणव संसित्तं दिम्मि इमम्मि मह सरीरंपि। वियसियनयणो एसोवि दीसए साणुरागोव्व ॥९१॥ ता मह पाणपिओ सो अवस्समेसोति जाव चिंतेमि। ताव य परियणसहिया समागया तत्थ मह धाई ॥९२॥ अभिनंदि- ऊण तीए आपुट्ठो ताहिं पिययम! तुमति । वच्चामो नियनयरे उस्मरं वट्टए जेण ॥९३।। एवं भणिउं चलिया तत्तो य मए विचिं- तियं एयं । पुन्नेहिं पिओ दिट्टो इहि न चएमि छैड्डेउं ॥१४॥ एयस्स वयणपंकयपलोयणं मोत्तु मह इमा दिट्ठी। पंकनिबुड्डा दुव्व- लगाईंव्य न सकए गंतुं ॥९५|| अविय । एवंविहे मुहुत्ते नयणजुयं मिलइ कस्सवि जणस्स । हत्थिव्व पंकखुत्तो दुक्खुत्तारं दढं होइ।।९६॥ एसा वि मज्झ धाई चलिया एवं पमोत्तु मणदइयं । लज्जाए वञ्जरि अहंपि सक्केमि नो किंपि ॥९७॥ ता मज्झ इमं जुत्तं गिहामि इमस्स किंचि १ उत्त्रस्ता=भयभीताः । २ व्यजनं कुर्वन् । ३ तदा आदिष्टम् । ४ छड्डेउं मोक्तुम् । ५ निवुड्डा मग्ना। ६ गाई-गौः। ७ खुत्तो=निमग्नः । ७ खुत्तो=निमग्नः । ८ दुखेन उत्तरण-उत्तारो यस्य तत् 'मिलितं नयनयुग' इति विशेष्यम् । स्थ
DOTOS
सुरसुंदरी-
चरि।
सत्तमो
परिच्छेओ।
॥५७॥
आभरणं । तं चिय पलोइऊणं जेण मणं निव्वुई कुणइ ॥९८॥ मणवल्लहेण एएण विरहिया नियगिहम्मि संपत्ता। तं चेव पुलइऊणं
संघीरिस्सामि नियहिययं ॥१९॥
अन्नं च । किल एस इथिरूवो पाणिग्गहणम्मि कणगमालाए। एही, तत्थ य होही पुणोवि किल दसणं इमिणा ॥१०॥
इय तइया केवलिणा आइ8 मज्झ तेण एयस्स । तं चेव य आमरण साभिन्नाणं तहिं होही ॥१०१२॥ एवं विचिंतिऊणं मुद्दारयणं तु
तुम्ह हत्थाओ। गहियं वल्लह ! तइया नियया य समप्पिया मुद्दा॥१०२॥ पियकरफासपवित्तं परिहित्तातंपि गुरुपमोएण। चलिया
वलंतगीवा सपरियणा नयरसंमुहिया ॥१०३॥ अह धारिणिनामाए कने होऊण मज्झ उल्लवियं । एयं केवलिवयणं निवडियं ताव
इक्कं तु ॥१०४॥ ता एस देवजीवो पुचि जो आसि तुज्झ वल्लहओ। एवं तीए भणिए सरोसमेवं मए भणियं ॥१०५॥ हुं हुं दिट्ठा सि
तुमं धारिणि ! अवसरसु दिहिमग्गाओ। एवं विहमणिबद्धं जा जंपसि अम्ह पुरउत्ति ॥१०६॥ इहि ने वल्लहो किं पुवं जं आसि
मज्झ बल्लहओ। ईसि हसिऊण तओ कयंजली धारिणी भणइ ॥१०७॥ पियसहि ! खम अबराहं सबमसचं इमं मए भणियं ।
जह पुत्वं तह अहुणावि वल्लहो चेव तुह एसो॥१०८॥ किं पुण भणामि सच्चं जइ दइओ कीस उज्झिउं चलिया। ता मा पिय-
सहि ! रूससु घडइ चिय मह इमं वयणं ॥१०९॥ एमाइ बहुविगप्पं सहासवयणाइ तीइ संजुत्ता। पत्ता गिहम्मि कमसो अत्थ-
मिओ ताव सूरोवि ॥११०॥ अह तीए धारिणीए जाइसरणाइसयलवुत्तंतो। कहिओ मह माऊए तं सोऊं हरिसिया एसा ॥१११॥
१ प्रलोक्य । २ निवृत्तिः। ३ दृष्ट्वा । ४ स्वाभिज्ञानम्-उपलक्षकं चिह्नम् । ५ फासो स्पर्शः । ६ परिधाम । ७ निर्वृत्तम्-सिद्धम् । ८ अपसर-दूरीभव ।
९ अनिवद्धं असंबद्धम्। १० अस्तम् इतो-गतः ।
2
(GOKOM
॥५७॥
MOO.Seeg तीएवि सव्वं कहियं मह पिउणो असणिवेगनामस्स । तत्तो य हरिसिएण बजरियं तेण एवं तु ॥११२॥ आसि मह गरुयचिंता धूया जं पुरिसवेसिणी जाया । न य इच्छइ किंचि वरं कहमेयमहं करिस्सामि ॥११॥ सुंदरमेयं जायं जाईसरणं इमीए जं जायं। अम्हं चिय अन्भुदओ उभिने पाणियं पडियं ॥११॥ अन्नं च। पुरिसेहिं मज्झ सिहं हत्थिभए जेण मोइया एसा। सो भाणुमइपुत्तो चिसगई नाम वरकुमरो॥११५॥ तस्सेव देमि एयं जइ इच्छा अस्थि तम्मि एआए । तत्तो चंपगमाला हरिसियचित्ता इमं भणइ ॥११६॥ जोगो चिय सो कुमरो इमाइ पवराइ मज्झ धूयाए। एईएवि संजाओ अइगुरुओ तम्मि अणुराओ॥११७॥ किंतु निसुणेसु सामिय! रनो कणगप्पहस्स एयस्स । भाणुगइणो य रण्णो परोप्परं गरुयवेति ॥११८॥ जलणप्पहकज्जेणं, सुप्पसिद्धं चेव तुम्ह एयंति । ता कह एही इहई चित्तगई पाणिगहणत्थं ॥११९॥ धूया सयंवरा जइ पेसिजइ तम्मि चेव नयरम्मि। एवं न होइ पिययम ! आणंदो मज्झ हिययस्स ॥१२०॥ जओ। एसा एक्का धूया वल्लहिया ता इमीए वीवाहं । जइ नवि पेच्छामि अहं ता किं मह जीविएणति ॥१२१॥ एवं चंपगमाला मह जणणी जाव तत्थ उल्लवइ । ताव य चंदणनामो मह भाया आगओ भणइ ॥१२२॥ किं अच्छह वीसत्था तुम्हे इह ताय ! निव्वैिचिंतत्ति । एवं नयरं ताव य सव्वंपि हु आउलीभूयं ॥१२३॥ तत्तो भणियं पिउणा केण व कज्जेण पुत्त ! जाणासि । अह चंदणेण भणियं इय वत्ता ताव नयरम्मि ॥१२४॥ किल कणगप्पहरन्नो जिणभवणे लंघियम्मि कुद्धेण । विजाणं १ उद्भिन्ने अड्कुरितमात्रे पानीय जलवृष्टियथा गुणोवहा तथेत्यर्थः । २ निर्विचिन्ताः निश्चिन्ताः।
K सुरसुंदरी- चरि। सत्तमो परिच्छेओ ॥५८॥ की Comeo अवहारो विहिओ धरणिंदनामेण ॥१२५॥ जलणप्पहस्स सिद्धा रोहिणिनामा किलऽज विज्ञत्ति । तस्स य भयाउ नछोराया कण- गप्पहो ताव ॥१२६॥ सिरिगंधवाहणस्स उ खयरप्पहाणस्स सो गओ सरणं। तस्विरहे पुरमेयं सयलंपि हु आउलीभूयं ॥१२७॥ जलणप्पहभयभीया सव्वेवि हु नायरा पलायति । मोत्तूण इमं नयरं वयंति अवरावरपुरेसु ॥१२८॥ एवं च ठिए। अम्हंपि ताय ! इण्हि विसेसओ होइ नास्त्रियव्वंति । कणगप्पहस्स रनो पवरो मंती जओ ताओ॥१२९॥ एवं च पुत्तवणणं सोऊणं ताहि असणिवेगेंण। आणत्ता नियपुरिसा संजत्तिं कुणह गमणत्थं ॥१३०॥ विज्जाए वरविमाणं विउँव्वियं ताहि मज्झ जणएण। आरोवियं च सव्वं घरसारं तत्थ पुरिसेहिं ॥१३१॥ एवं च मज्झ पिययम! धारिणीनामाए || साहियं सव्यं । अहमवि तम्मि विमाणे आरूढा परियणेण समं ॥१३२॥ तत्तो य तं विमाणं उप्पइयं खग्गसामलं गयणं । वेगेण य संपत्तं गंगावत्तम्मि नयरम्मि ॥१३३॥ कणगप्पहस्स रन्नो आवासे तत्थ तं समोइन्नं । अह गंधवाहणेणवि उचियपवित्ती कया तस्स ॥१३४॥ एवं गंगावत्ते कइवयदिवसाणि जाव अच्छामि । हियएण चिंतयंती पिययम! तुह दंस- णोचायं ॥१३५॥ अविय । पेच्छिस्सं कइय अहं कइया मह तेण संगमो होही। कइया वीवाहदिणं होहीतं कणगमालाए ॥१३६॥ एमाइ बहुविगप्प चिंतेमाणी अहोनिसं तत्थारयणीएवि नो निदं लहामि तुह नाह! विरहम्मिा॥१३७॥ अन्नदिवसम्मि भाया चंपगमालाए मज्झ जणणीए। अमियगई तत्थ पुरे समागओरायकजेण ॥१३८॥ दद्दूण असणिवेगं अह सो संजायपहरिसो भणइ । सिरिगंधवाहणेणं रना बहुमाणपुव्वं १ नागरा: नगरजनाः । २ तातः। ३ सामग्रीम् । ४ विकुर्वितम्-विकृतम् । ५ समवतीर्णम् । 11५८॥ 17 का तु ॥१३९॥ नहवाहणस्स कजे विमग्गिया अज कणगमालत्ति । सहरिसक्यणेगा मएवि तस्स दिना इमा भद्द! ॥१४०॥ युग्मम् ॥ एईए पंचमीए विवाहलग्गं निरूवियं तीए । नियबंधवजुत्तेणं आगंतव्वं तहिं तुमए ॥१४१॥ अह भणइ असणिवेगो सयमेव य तत्थ गंतुसुचियम्ह । तुम्ह वयणाओ.संपइ विसेसओ होइ गंतवं ॥१४२।। किंतु निसुणेसु कारणमम्हं गमण न होइ.जह उचियं । कणगप्प- हस्स रण्णों वट्टइ विसमा दसा जेण ॥१४३॥ एकं विजाछेओ रंजब्भंसो य नियपुरिचाओ। ता तम्मि ससोगम्मि कह गमण होइ मह उचियं ॥१४४॥ जे दैहियम्मि न दुहिया आवयपत्ते बिइजया नेव । पहुणो न ते उ भिच्चा धुत्ता परमत्थओ नेया ॥१४५॥ एत्थत्थे ता संपइ निब्बंधो ते न होइ कायवो । तुह भगिणी पुण एही लग्गदिणे आउला ,जइवि ॥१४६॥ अमियगई भणइ तओ पेसेहि पियं- गुमंजरि-ताव । एईए कणगमाला अच्छइ उकंठिया जेण ॥१४७॥ तत्तो जणएण अहं पट्टविया माउलेण सह एत्थ । पत्ता य.कमेण इहं मिलिया तो कणगमालाए ॥१४८॥ एवं. पिययम ! अहयं माउलयगिहम्मि एत्थ आयाया। चिंतेमि कइय, होही लग्गदिण मज्झ पुण्णेहिं १ ॥१४९॥ जत्थ मए दट्ठवो सो हु जणो जीवियाओ अब्भहिओ । एवं चिंतेतीए समागया पंचमी एसा ॥१५०॥ जाव य कमेण वत्ते पाणिग्गहणम्मि ताहे पिक्खणए । नहवाहणस्स पुरओ पारद्धे चिंतियं हि मए ॥१५१॥ एसा हु कणगमाला सहिजण- मज्झम्मि दीसइ निविट्ठा । सो मह मणवल्लहओ न कोवि इह दीसए ता किं १ ॥१५२॥ केवलिणोतं वयणं होजा अलिय तु मह अउन्नेहिं । नहि नहि, अवरदीसाए अवि उग्गमइ रखी कहवि ॥१५३॥ पयलिज व मेरुगिरी पलयं गच्छेज उदहिणो सव्वे । न ये केवलिणा भणिया भावा इह अन्नहा-होति ॥१५४॥ ता किं नु कणगमाला अहवा सो हिययवल्लहो मज्झ । दसिय मुद्दारयणं करेमि १ राज्यभ्रंशः । २ दुःखिते । ३ प्रेषय । ४ आयाता । ५. प्रेक्षणकम् नाट्यादिदृश्यम् । ६ प्रचलेत् । OUो सुरसुंदरी- सत्तमो परिच्छेओ। चरि। ॥५९॥ नीसंकिय एयं ॥१५५।। एवं विचिंतिऊण समागया ताहि तुज्झ पासम्मि । मुद्दारयणसमेओ निययकरो देसिओ ताहे ॥१५६॥ तत्तो पिययम! तुमए मुद्दासहियम्मि दंसिए हत्थे । एसो सो मह दइउत्ति पञ्चओ झत्ति उप्पनो ॥१५७॥ पेच्छ कह एस एवं काऊणवि विगयसयलआसंको। चिठ्ठइ, कि नवि बीहइ नहवाहणरायउत्तस्स ? ॥१५८॥ किंचि उवायं ताहिं करेमि एयस्स मोयणढाए । एवं विचिंतिऊणं वंचिय तं सहियण सवं ॥१५९॥ कवडेण मए सामिय ! समाणिओ इह असोगवणियाए। तं जं तुमए पुढे तं सव्वं साहिय एयं ॥१६०॥ युग्मम् ॥ अविय । जइवि हु कन्ना पिययम ! सज्झसभरिया न सक्कए कहवि । मणवल्लहस्स पुरओ एकंपि हु वयणमुल्लविउं ॥१६१॥ तहवि मए सविसेसं णियचरियं साहियं इमं जम्हा । जाईसरणगुणेणं परिचिय इव भाससि तुमंति ॥१६२॥ युग्मम् ॥ भो चित्तवेग! एवं तीए वयणं निसम्म सहसत्ति । मुच्छाविरमे मज्झवि जाईसरणं समुप्पन्नं ॥१६३॥ संभरियं सव्वंपि हु मएवि पुवोइयं नियं चरियं । अह तीए संलत्तं पिययम! किं इण्हि कायव्वं ॥१६४॥ तत्तो य मए भणिय वियाणियं कुलहरं तु ते सुयणु।। ता वञ्च तुमं गेहं अहमवि इत्तो पलाइस्सं ॥१६५॥ पडिया हु कणगमाला मड्डाए मज्झ एत्थ वावीए । कलयलपुव्वं एवं साहिजसु सयल- लोयस्स ॥१६६॥ एवं कए न कस्सवि आसंका होइ चित्तवेगम्मि । नहवाहणाओ एवं विमोइओ होइ वरमित्तो॥१६७॥ अन्नं च । निसुयं च मए सुंदरि! सुरनंदणपुरवरम्मि आगम्म । जलणप्पहेण पुणरवि अहिडियं निययरजंति ॥१६८॥ वंडियं च पुरवरं तं रन्ना संमाणिओ य पुरलोओ । ता तत्थ अहं गंतुं आणाविस्सामि तुह जणगं ॥१६९॥ जलणप्पहोवि राया पेक्खिस्सइ १ प्रत्ययो विश्वासः । २ पूर्वोदितम् । ३ इतः । ४ बलात् । ५ श्रुतम् । ६ गृहीतम् । ७ आनाययिष्यामि । OC ॥५९॥ D (R/ A60 पुव्वगउरवेणेव । तत्थ तुमं परिणिस्सं अम्मापीईणणुमाया (माओ) ॥१७०॥ एवं च कए वल्लहि ! सैलाहणिजे तु होइ सव्वंपि । अन्नह पुण विहियम्मि उभयकुलं मैइलिय होइ ॥१७१॥ ततो य तीए भणिय जमिह तुम किंचि आणवेसि मए । तं सव्वं कायव्वं नवरं पिय! सुणसु वित्तिं ॥१७२॥ जीवियसंदेहेणं कहवि मए अन्ज नाह ! संपत्तो । मोत्तूण तुम इण्हि कत्थवि सकेमि नो गंतुं ॥१७३।। तावच्चिय मह जीयं जाव तुमं नयणगोयरे वससि । तुह दंसणरहिया पुण झत्ति य पाणेहिं मुंचामि ॥१७४|| जंपि निमि- संति नयणा एत्तियमेपि दूसहं मन्ने । किं पुण जं बहुदिवसे तुह विरहे नाह ! अच्छिस्सं १ ॥१७५॥ ता नाह ! जत्थ वचसि अणु- गंतव्वं मएवि तत्थेव । एवं च ठिए कजे जंकायव्वं तयं भणसु ॥१७६॥ अन्नं च। सहाणे पत्ताए पाणिग्गहण भविस्सई मज्झ । एवंविहआसाए सगिह वच्चामि जइ नाह ! ॥१७७॥ एत्तो यमझ जणओ भणिओवि हु जइ न वच्चई कहपि । जलणप्पहेण रना, कणगपहं मोत्तु नियनयरे ॥१७८॥ ता मह का होज गई तुमए सह ईसणंपि न हु होला । अच्छउ पाणिग्गहणं दूरे चिय मह मणाणंदं ॥१७९॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ ता किं बहुणा वल्लह ! मेल्लामि तुमं न ताव हत्थाओ । अन्नं जं कायव्वं तं चिय मह आणवेसुत्ति ॥१८०॥ भो चित्तवेग! एवं तीए भणिए मएवि संलत्तं । जइ एवं ता सुंदरि! सिग्ध पउँणा भवेसुत्ति ॥१८१॥ वियलइ जाव न रयणी पेक्खणगक्खित्तमाणसो जाव । नहवाहणपमुहो इह लोगो, ता पश्चिमो सुयणु!॥१८२॥ भणियं च तीए एसा पउणा चिट्ठामि नाह ! तुह पुरओ। तत्तो उप्पइओ हं सहसा गयणम्मि सह तीए ॥१८३।। १ पूर्वगौरवेण-पूर्वादरेण । २ श्लाघनीयम् । ३ मलिनम् । ४ विज्ञप्तिम् । ५ जीवितम् । ६ एतावन्मानमपि । ७ मुच्चामि । ८ संलपितम्-उकम् । ARE TE सुरसुंदरी- चरि। १७esoNNAS सत्तमो परिच्छेओ। h ॥६०॥ GOOD का जाव य कित्तियमेत खेत्तं वच्चामि वल्लहाइ सह । ताव य तीए भणिय उदरे पीडा ममं जाया॥१८४॥ थकं सव्वसरीरं हियए सूलं सुदूसहं एइ । ता सामि । कुण परित्तं सकेमि न गंतुमहमिहि ॥१९५॥ तत्तो य मए भणिय सुंदरि! सुकुमालदेहिया तं सि। रत्तीए नेव सुत्ता वायइ अइसीयलो वाओ ॥१८६॥ तेण तुह उदरपीडा जाया ता मा करेहिसि विसायं । पउणीकरोमि सिग्धं ओयरिउं इह निउंजम्मि ॥१८७॥ एवं भणमाणो हं ओयरिओ एत्थ वणनिउंजम्मि । एत्थ निवाए दइया पवेसिया कयलिगेहम्मि ॥१८८॥ घसिऊण अरणिकट्ठ अग्गी पन्जालिओ मए पच्छा । संसेवियं सरीरं बहुहा तत्चो मए भणियं ॥१८९॥ जाया सत्थसरीरा सुंदरि ! वचामु इण्हि नियठाणं । तत्तो य तीए भणिय पिययम! एवं करेमोत्ति ॥१९०॥ एवं दोवि जणाई नीहरियाई तु कयलि- गेहाओ । भो चित्तवेग! तत्तो दिवो सहसा तुमं एत्थ ॥१९१॥ एसा हु कणगमालाभगिणी उ पियंगुमंजरीनामा । तुह उवयार- कलाओ संपत्ता मित्त ! एवंति ॥१९२॥ तं जं तुमए पुढे तं सव्वं साहियं मए एयं । भो सुप्पट ! एवं बजरियं चित्तगइणा ओ ॥१९॥ तत्तो य मएँ भणियं निग्विणहियओ न अस्थि मह सरिसो। जेण सकजरएणं पवेसिओ मित्त ! विसमम्मि ॥१९४॥तुह पुण महाणुभावत्तणेण परकजकरणनिरयस्स । अभिवछियत्थसिद्धी नियपुनपभावओ जाया॥१९५॥ता मित्त? तुह सरिच्छो निका- रणवच्छलो जए नेनो । अइदुल्लहोवि जेणं दइयाए समागओ विहिओ ॥१९६॥ तह जीवियपि दिन्नं तुमए मह एरिसं करितेण। ता मित्त ! तुम मोत्तुं उवगारी नत्थि अन्नोति ॥१९७॥ तचो य चित्तगइणा भणिय किं उवकयं मए तुज्झ । तं चेव कयं सुकयं १ कियन्मात्रम् । २ परिश्रान्तम् । ३ प्रगुणीफरोमि-स्वस्थीकरोमि । ४ अवतीर्य । ५ निवातः-आश्रयः । ६ फला । ७ मया-चित्रवेगेण ८ विषमे कटे । ९ नन्नो नान्यः । (602 ॥६॥ हा ACT परिणामे सुंदरं जमिह ॥१९८॥ मुहरसियं परिणामे य दारुणं सजणा न संसति । उवगारं विसमीसियभोयणदाणंव खुहियस्स ॥ ॥१९९।। एयस्सवि मह सुंदर! पडिहासह न सुंदरो परिणामो। नहवाहणो हि जेणं विजाबलदप्पिओ चंडो॥२००॥ दारावहारवेरं अइगरुयं हंदि ! एत्थ लोयम्मि । ता भद्द ! तुम चिंतसु नित्थारो कह शु रायाओ? ॥२०१॥ तत्तो य मए भणियं विचिंतिएणं तु एत्थ किं बहुणा । तं चैव किंचि होही जं दिट्ठ मज्झ पुन्नेहिं ॥२०॥ अइदुल्लहावि हु मए संपत्ता विहिवसेण जह एसा । अपि सुंदरं तह ! होही भवियव्वयादिढे ॥२०३॥ भणइ तओ चित्तगई एवं एयं तु निच्छयमएण । तहवि हुन होइ जुत्ता एसा पाय- प्पसारणिया ॥२०४॥ तत्तो य मए भणियं एवं तु वैवस्थियम्मि कञ्जम्मि । जे कायवं संपइ तं चेव य इत्थ साहेसु ॥२०५।। भणइ तओ चित्तगई पलायण चेव संपयं उचियं । नियनयरम्मिवि गमणं संपइ उचियं न होइत्ति ॥२०६॥ महई वेला वट्टइ अच्छंताणं इमम्मि ठाणम्मि । ता मा करेसु इण्हि कालक्खेवं महाभाग ! ॥२०७॥ तह कहवि हु कायवं सरीरहाणी न होइ जह मित्त ।। सुर- नंदणम्मि नयरे अहंपि एत्तो गमिस्सामि ॥२०८॥ जलणप्पहेण समयं च संगैय कट्टुं असणिवेगस्स । तेण विइन्नं एवं परिणेस्सं पुन्वभवदइयं ॥२०९॥ भो सुप्पइट्ठ! एवं भणिऊण पियंगुमंजरीइ समं। चित्तगई उप्पइओ पत्तो य कमेण सट्ठाण ॥२१०॥ तत्तो तमालदलसामलम्मि गयणे अहंपि उप्पइओ। भो सुप्पइट! सहिओ दइयाए कणगमालाए ॥२११॥ नववियसियअरविंदविंदसंछन- सच्छसलिलाई । पुलएंतो विउलसरोवराई चरहंसकलियाई ॥२१२॥ फलभरविणमियसाहासहस्ससोहंतसाहिसहियाई । पिच्छ्तो गिरि- १ प्रशंसन्तीत्यर्थः । २ निस्तारम् विमुक्तिः । ३ व्यवस्थिते। ४ आसीनानाम् । ५ संगतं मैत्रीम् । ६ कृत्वा ।
M सुरसुंदरी- चरि। सत्तमो परिच्छेओ। ॥६॥ , 6 FORE वरनिज्झराई कयकोइलरवाई ॥२१३॥ किंनरसुरमिहुणऽद्धासियाई सियकंतकंतिकलियाई। लंघतो रम्माई गिरिवरगुरुसाणुसिहराई ॥२१॥ बहुविहवावारपरायणेण सहियाइ खयरलोएण । पेच्छतो गामाइयं पमुइयनरनारिपुन्नाई ॥२१५॥ दक्षिणदिसामुहो है बच्चामि कमेण जाव गैहणम्मि । दूराओ ताव दिंडं तडिल्लयासच्छह किंचि ॥२१६॥ तं ददछु मए भणियं किं मन्ने एरिसं इमं दइए। दीसइ अइतेल्लं एतं अम्हाण संमुहयं ॥२१७॥ भणियं च तीए पिययम ! विज्जू उक्का व ताव नवि होई । थिरभावाओ, नवरं होञ्ज सुरो सुरविमाणं वा ॥२१८॥ भो सुप्पइट! एवं उल्लवमाणाण अम्ह सहसति । भासुरसरीरधारी समागओ सुरवरो एको ॥२१९॥ नमिओ य भणइ एसो अवि कुसलं तुम्ह चित्तवेगत्ति । परियाणसि भद्द ! ममं नवत्ति, तत्तो मए भणियं ॥२२०॥ जाणामि कंपि देवं सामनेणं, विसे- सओ न पुणो । भणियं सुरेण तत्वो चिरपरिचियमवि न याणेसि ॥२२१॥ विणयपणएण भणियं इह जम्मे परिचओ न तावत्थि । जइ नवरं अन्नभवे तुमए सह मह महाभाग ! ॥२२२।। नवरं तुमम्मि दिढे दिट्ठी आणंदिया मणं मुइँयं । जाणामि तेण कोषि हु पुत्वभवे आसि संबंधो ॥२२३॥ एवं च मए भणिए पँयडीकाउं फुरंततेइल्लं । वजरइ सुरवरो सो मित्त ! मणि गेण्ह एयंति ॥२२४॥ मणिणो संमप्पणत्थं समागओ सुयणु ! तुह समीवम्मि । तम्हा विसहरमहणं ''गेण्हसु पवरं मणि एयं ॥२२५॥ तत्तो य मए भणियं सुरवर ! वजरसु साव मह एयं । निकारणा पवित्ती न होइ जं उत्तमा विति ॥२२६॥ता केण कारणेणं मज्झ समप्पेसि १ अध्यासितानि अधिष्ठितानि । २ गहने निर्जलस्थाने। ३ तेइल्लं तेजस्वि। ४ आयत-आगच्छत् । ५ विद्युत् । ६ उल्का । ७ मुदितं-हर्पितम्। ८ प्रकटीकृत्य । ९ समर्पणार्थम् । १. गिण्ह । ॥६॥ PAR6 OKES एक एकर SAREER दिव्वमणिमेयं । पुव्वभवे संबंधो तुमए सह आसि को मज्ज्ञ १॥२२७॥ तत्तो सुरेण भणियं पत्थावो वित्थरस्स नहु एसो। सयलाऽऽवयाविणासं गेण्हसु एयं मणि ताव ॥२२८॥ भणियं च मए किंचिह मज्झ कसोवि आवया होही । तविगमत्थं सुरवर ! जेण समप्पेसि मणिमेयं ॥२२९॥ भणियं सुरेण सुंदर! तुह चरियं सव्वमेव विजाए । पन्नत्तीए सिटुं नहवाहणरायतणयस्स ॥२३०॥ दइयावहारकुविआ अमरिसवसफुरफुरंतअहरुल्लो । बहुनहयरपरियरिओ तुज्झ वहट्टाए संचलिओ ॥२३१॥ तुज्झ अणुमग्ग- लग्गो आसन्नो चेव वट्टइ इयाणि । तत्ता जीवंतयरी होही तुह आवया गरुई ॥२३२॥ एयस्स पभावाओ नित्थरिहिसि आवइ सुभी- मंपि । ता गिण्ह इमं सुंदर! दिव्वमणि पाणरक्खट्टा ॥२३३॥ बंधसु नि त्तिमंगे गुत्तं कुंतलकलावमज्झम्मि। नहवाहणविजाणं पडिघायसमत्थमेच्चत्थं ॥२३४॥ जइ पुण कहवि हु उवसमइ नेय तबिहियवेयणानिवहो । ता मणिजलेण देहं सिंचेयवं पयत्वेण ॥२३५॥ एवं विहिए होहिसि पणढवियणो पुणण्णवसरीरो। ता एस मणी सययं संनिहिओ भद्द! कायन्वो ॥२३६॥ सयमेव अहंपि तुम सुंदर! रक्खेमि ताओ खयराओ । नवरं समुच्छुगो हं अइगरुयपोयणबसेण ॥२३७॥ ता तं पओयणमहं झडित्ति संपाडिऊण एहामि । काहामि सयलसुत्थं मा काहिसि अन्नहाभावं ॥२३८॥ अन्नंच तेण समयं विजावलप्पिएण खयरेण । मा काहिसि संगाम गरुओ विजाहि तुह जं सो॥२३९॥ अइदुक्करं हि जइवि हु एयं पुरुसाहिमाणजुत्ताणं । कारणवसेण तहवि हु जुद्धारंभो न कायव्यो ॥२४०॥ तेण समं जुज्झे अवस्स तुह होइ पाणचाउत्ति । ता मह वयणाउ तुमे चारहडी नेव कायव्वा ॥२४॥ १ प्रस्तावः असम अवसर इति यावत् । २ जीवान्तकरी जीवितव्यविनाशकारिणी । ३ निस्तरीप्यसि-उरलविष्यसे । ४ निजोत्तमान-निजमस्तकम् । ५ अच्चत्यं-अव्यर्थम् । ६ एष्यामि । ७ सुस्थं समीचीनम् । ८ त्वत् । ९ युद्धम् ।
सुरसुंदरी-
चरित्रा
अट्ठमो
परिच्छेओ।
॥६२॥
किंच । संकुइय केसरीज उप्पइउमणो गयस्स वहणट्ठा । सोंडीरत्त किं तत्तिएण उवहासयं लहइ ? ॥२४२॥ लद्धावसरो पच्छा
साहियविजो करिज जं रुइयं । झोडपलियंचणेणवि तुरियगई सिंग्घओ चेव ॥२४३॥
किं चहुणा । एसो चिय दिव्वमणी मंदपभावाओ तस्स विजाओ। काही, किं तुह कजं ससरीरायासकरणेण १ ॥२४४॥ एवं
सुरेण भणिए काऊण अंजलिं पयत्तेण । विहियपणामेण मए भणियं जं आणवेसित्चि ॥२४५॥ बहुमाणपुव्वयं अह दिव्वमणी सुर-
बरेण मह सीसे । बद्धो नियहत्थेण सरीररक्खा य विहियत्ति ॥२४६॥ बद्धे मणिम्मि सहसा गरुयपमोओ मणम्मि संजाओ। भो
सुप्पइट्ठ! नटुं भयं असेसं सरीराओ॥२४७॥ संभोसेउ हयगुरुभयं नेहसारं ममं सो। कंताजुत्तं विविहवयणालावसंभासणाए। तत्तो
दित्तीभरियगयणो निजियाणगरूवो । देवो पत्तो तुरियगमणो झत्ति अईसणंति ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुवोहगाहासमूहरम्माए।
रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पइ दिव्यमणिसमप्पणोत्ति नामेण । सुरसुंदरीकहाए सत्तमओ
चरपरिच्छेओ ॥२५०॥ १७५०॥
॥ सत्तमो परिच्छेओ समत्तो॥
अट्ठमो परिच्छेओ।
अहयपि तओ दक्षिणदिसामुहो सह पियाए संचलिओ।चिंतेमिय किं काही खयरो नहवाहणो इहि ॥१॥ कयसुररक्खस्स
महं बहुविजादप्पिओवि सो खयरो। न हु सक्किस्सइ काउं अवयारं गरुयरोसोवि ॥२॥ अहवा किं मह इमिणा विचिंतिएणेह
, तावता । २ रुचितम्-अभीष्टम् । ३ झाडं-लतागहनम् तत्र प्रत्यञ्चनेनापि परिभ्रमणेनापि । ४ शीघ्रगामी। ५ संभाष्य । ६ अपकारम् ।
॥६२॥
5 फग्गुंभूएण । होही किंचि ममं चिय जं दिलु पुच्वकम्मेहिं ॥३॥ दिव्यमणिणो पभावा संनिझेणं च तहय देवस्स । पुग्नाणुभाव- सरिसं होही भवियच्चयादिद्वं ॥४॥ एमाइबहुविगप्पे चिंतेमाणो वयामि जा तत्थ । ताव य मह दइयाए भणिय भयवेविरतणूए ॥५॥ हा नाह ! कोवि एसो दीसह एंतोऽणुमग्गमम्हाणं । विजाहरपरियरिओ मन्ने नहवाहणो होही ॥६।। ता पिय! किंपि उवायं चिंतसु पीडा न होई जह तुम्ह । अहयपि विरहगुरुदुक्खभाइणी जह न होमित्ति ॥७॥ वलियग्गीवं तत्तो पुलोइऊणं मएवि संलत्तं । एमेव कीस सुंदरि! गरुयविसायं समुव्वहसि ॥८॥ जइ ता अतकिओवि हु एज इमोखयरविंदपरियरिओ। ता होज भयं गरुयं, विनाए किं भयं सुयणु ! १ ॥९॥ देवेण चेव कहियं आगमणमिमस्स तुज्झ पञ्चक्खं । ता किं एयं दद्रु भयाउरा सुयणु! संजाया ?॥१०॥ देवस्स दिव्वमणिणो पभावओ सुयणु ! सुंदरं होही । मा मा कुणसु विसायं एतं दवण एयंति ॥११॥ अन्नो न कोवि इहि काउं सक्किजए उवाउत्ति । एसो जं सिग्धगई आसन्नो वट्टइ इयाणि ॥१२॥ दूरेवि न सकिजइ उक्कडविजस्स नासिउमिमस्स । किं पुण लोयणविसए पत्तेहिं सुयणु! अम्हेहिं ॥१३॥ ता होउं पिए ! किंचिवि जं दिढ मज्झ पुव्वकम्मेहिं । नवि किंचि सोइएणं इह लब्भइ जीवलोगम्मि ॥१४॥ एवं च मए भणिए मुंचती थूलअंसुयपवाहं । गरुयभयसोयतविया सा बाला इय पुणो भणइ ॥१५॥ हा ! नाह ! पाणवल्लह ! हयविहिणा पावकारिणी अहयं । वैसस्सव फलसमओ तुह विणासाय विहियत्ति ॥१६॥ जइ तइया मणव- लह ! पाणचाओ मए कओ होतो । ता किं एरिसगरुआवईए तं नाह ! निवडतो ?॥१७॥ जइ गम्भाओ पडता बालत्ते वावि जइ १ फल्गुभूतेन व्यर्थरूपेण । २ सांनिध्येन साहाय्येन । ३ अतर्कितः अलक्षितः । ४ एयात आगच्छेत् । ५ नासिउं इमस्स नष्टुमस्मात् । ६ शोचितेन% विचिन्तनेन । ७ वंशवृक्षस्य हि विनाशसमयसामीप्ये एव फलोद्गमो भवति । ८ अभविष्यतः । ९ न्यपतिष्यः ।
१.
सुरसुंदरी-
चरि।
अट्ठमो
परिच्छेओ।
Hot
॥६३॥
मया होता । ता कि मज्झ निमित्ते होज इमा आवया तुज्झ१ ॥१८॥ एसो मुहमहुरोवि हु परोप्परं अम्ह गरुयअणुराओ। गम्भोव्य
वेसराए जाओ गरुआवयाहेऊ ॥१९॥ इण्हि च तुमं सामिय! कम्मं अवलंबिऊण बैंको सि । आवयनिवारणत्थं न चिंतसे किंचिवि
उवायं ॥२०॥ तत्तो य मए भणियं मा सुंदरि ! कुणसु किंचिवि विसायं । अॅवियारिय कयकर्ज एरिसर्य होइ नणु सुयणु ! ॥२१॥
अप्पवलं च परवलं अणवेक्खिय आवेइ जो कजं । अवमाणपाणनासं अवस्स सो पावए पुरिसो ॥२२॥ नीईए वट्टमाणा मणुया
न लहंति आवयानिवहं । सुयणु ! मए का नीई तुम हरतेण विहियत्ति ? ॥२३॥ विहियं रायविरुद्धं अणुरायपरव्वसेहिं अम्हेहिं ।
ता इण्हि आवयाए सुयणु ! विसाओ न कायव्वो ॥२४॥
किंच । एवं ठिएवि सुंदरि ! अणुकूलो कहवि जइ विही होइ । ता आवयावि अम्हं परिणमिही संपयत्तेण ॥२५॥ पलिओ हु
इमो सत्तू ताव य सज्झो न पुरिसगारस्स । पुन्वभवनिम्मिएहि वारिजइ नबरि पुनहिं ॥२६॥जइ ताव अस्थि पुत्रं किं कर्ज सुयणु!
पुरिसगारेण ? । अह नवि किंचि पुन्नं विहलो ता पुरिसगारोवि ॥२७॥ एकत्तो मह पुनं अन्नत्तो दप्पिओ इमो सत्तू । पेच्छामो
ता सुंदरि ! कस्स जओ होज ऐयाण ? ॥२८॥ एमाइबहुविगप्पं उल्लवमाणो पियाए सह जाव । भो सुप्पइट्ठ! पत्तो तुरियगई इह
पएसम्मि ॥२९॥ ताप य तुरिययरगई पत्तो नहवाहणो मह समीवं । रोसायासासंजियसोयजलोहलियगंडयलो ॥३०॥ भणियं च
१ मृता । २ आपत् ।
प्राणनाशश्व तयोः समाहारः ।
दर्पयोर्मध्य इत्यर्थः ।
३ वेसरी-अश्वतरी । ४ स्थितः। ५ अविचार्य । ६ अनवेक्ष्य अपर्यालोच्य । ७ आढवेइ-आरभते । ८ अपमानं च
९ अवश्यम्। १० परिणेस्यति । ११ संपत्त्वेन-संपत्तिभावेन-आपत्तिरपि संपत्तिरूपा भविष्यतीति भावः । १२ मत्पुण्यशत्रु-
॥६॥
ORNER तेण रे ! रे खयराहम ! कत्थ वञ्चसे इन्हि ? । इहपरलोयविरुद्ध एरिसं कम्मं समायरि ॥३१॥ युग्मम् ॥ काउं रायविरुद्ध नासंतो कत्थ छुट्टसे पाव ! १ । स्यारसालवडिओ ससउव्व विणस्ससे इहि ॥३२॥ रे ! रे ! केण बलेणं एरिसकम्मं तुमे समायरियं ? । हरिऊण मह महेलं नासतो कत्थ छुट्टिहिसि ? ॥३३॥ रे मूढ ! केण दिन्ना तुह बुद्धी एरिसा अहम्मेण ? । अहवा कुविओ दइयो पुरिसं किं हणइ लेउडेण ? ॥३४॥ रे मूढ ! पुन्नाजिय ! उम्मग्गपयट्ट ! नहमजाय! । कुविओ तुज्झ कयंतो तेण तुमे एरिसं विहिंय ॥३५॥ जेण बलेणं एवं रायविरुद्धं तुमे समायरियं । तं कुणसु इण्हि पयर्ड मा भणिहिसि जं न भणियंति ॥३६॥ एसो तुह तिक्खेण सीसं छिंदामि अद्धचंदेण । जइ अत्थि पोरिसं किंचि होसु ता जुज्झसजोत्ति ॥३७॥ भो सुप्पइट! एवं भणिऊणं तेण | गरुयरोसेण । आयड्डिऊण धणुहं मुक्को मह संमुहो वाणो ॥३८॥ अह सो धणुहविमुक्को वेगेणागम्म मज्झ आसन्ने । आवडिउव्व सिलाए वैलिओ पच्छामुहो झत्ति ॥३९॥ तं दडं सो खयरो विम्हियहियओ ससंकिओ किंचि । खणमेगमच्छिऊणं इय बजरिउं समाढत्तो ॥४०॥जइ कहवि खुद्दविजापभावओ मह सरो पडिक्खलिओ। तहनि न छुट्टसि इम्हि अंग्गेयाईण सत्थाण ॥४१॥ एवं च भणतेणं तेणं आवाहियाई सत्थाई । अहिमतिय मंतेहिं मुंचइ इकिकय कमसो ॥४२॥ अविय । उढितफुलिंगालं फुरंतजालासहस्ससवलियं । अग्गेयं अइभीमं मज्झ वहट्ठाए पट्टवियं ॥४३॥ तंपि हु मह आसन्ने १ सूपकारशालापतितः । १ महिला-भार्या । ३ मुच्यसे । ४ अधर्मेण पापेन । ५ लगुडो लोहमयी यष्टिः ६ कृतान्तो यमः । ७ अर्धचन्द्रो बाणवि- शेषः ८ आकृष्य । ९ वलितः प्रतिगतः । १० आग्नेयादीनां शस्त्राणाम् । ११ आवाहियं आरचितम् १२ अभिमन्त्र्य । १३ उत्तिष्ठन्त ऊर्व गच्छन्तो ये स्फुलिझा अग्निकणास्ते सन्त्यस्य तत्तथा । १४ संवलित व्याप्तम् । १५ वधार्थम् । १७ प्रस्थापितम्-प्रेषितम् । VIDEO (0
अट्ठमो
सुरसुंदरी-
चरि।
परिच्छेओ।
॥६४॥
मणिप्पभावाओ होउमसमत्थं । पासे संभमिऊणं विज्झायं शत्ति तत्तो य ॥४४॥ वारुणवायव्वाई पट्टवियाई कमेण सत्थाई। ताणिवि
मणिप्पभावा दूरिचिय मह विलीणाई ॥४५॥ अह ताणि अमोहाणिवि पैडिहयसत्तीणि दट्ठ सत्थाणि । जाओ विच्छायमुहो राय-
सुओ विहयक्खित्तो ॥४६॥ खणमेगमच्छिऊणं पुणोवि सो एरिसं समुल्लवइ । रे खयराहम ! दप्पं मा हु करिजासि नियचित्ते
॥४७॥ मह मंतस्स पभावा विजाए वावि ओसहीए वा । एमाई सत्थाई निहयपयावाई जायाई ॥४८॥
जओ । मंतेण व तंतेण व ईतुं सकति नेव एयाई । किंतु निसुणेसि कारणमेतेहिं जं न निहओ तं ॥४९॥ एसो हु पावकारी
सुहमच्चूए न चेव जोग्गोत्ति । ता दुहमारेण इमो मारेयव्वो तुमे कुमर ! ॥५०॥ इय मज्झ सिक्खणत्थं हओ तुम नेव दिव्यसत्थेहि ।
न उणो तुह विजाहिं हम्मइ सत्तीओ एएसिं ॥५१॥ युग्मम् ॥ ता इण्हि मह न छुट्टसि पायालं जइवि पविससे मूढ ! । मोरोविं
अहव घिष्पइ हंत ! तईजम्मि उड्डाणे ॥५२॥ रे खयराहम ! इण्हि कत्तो मह जासि दिहिपहपडिओ । दुहमच्चूए एसो मारेमि
तुमं न संदेहो ॥५३॥ भो सुप्पइट्ठ! एवं भणिऊणं गरुयअभिनिवेसेणं । नहवाहणेण नागिणिविज्जा आवाहिया तत्तो ॥५४॥ भीस-
णभुयगेहिं खणेण वेढियं उग्गविसवियारेहिं । सव्वंगेसु बद्धो सरागजीवोव्व कम्मेहिं ॥५५॥ तत्तो महंतवियणा पाउब्भूया ममं तओ
देहं । गयणाओ निवडिओ हं भुयंगभारेण भूमीए ॥५६॥ वियणाए विभलंगो संवैलितरुणो इमस्स हिट्ठम्मि । गयचेयणोव्य
जाओ भुजंगसंघायउबद्धो ॥५७॥ सावि मह पाणदइया गरुयं दहूण आवयं ममं । अइदुक्खिया वराई रोयता घुग्घरसरेण ॥५०॥
१ विध्यातं विनष्टम् । २ अमोघानि अव्यर्थानि । ३ प्रतिहता विनष्टा शक्तिर्येषां तानि । ४ विस्मयाऽऽक्षिप्तः । ५ सुखमृत्योः । ६ दुःखमारेण दुःस-
यहुलमरणेन । ७ मत् । ८ मयूरोऽपि । ९ तृतीयस्मिन् । १० उहाण उड्यनम् । ११ प्रादुर्भूता । १२ विहलं-व्याकुलम् अहं यस्य स तथा । १३ शाल्म-
कीतरोः । १४ गद्गदस्वरेण ।
॥६४॥
KED हा अज्जउस ! वल्लह ! एय अणत्थस्स कारिणी अहयं । हा पाविट्ठा तइया किंन मया मयणपचक्खं ॥५९॥ हा कह मज्झनिमित्त पिययम ! अइगरुय आवयं पत्तो। हा अजउत्त इण्हि तुह विरहे नस्थि मह जीयं ॥६०॥ भो भो धणदेव! इमं सोउं खयरस्स भासियं तस्स । एत्थंतरम्मि य महं एस विगप्पो समुप्पन्नो॥शामहिलापलावसद्दो पुष्विं जो आसि इह मए निसुओ। एयदइयाए नूणं सो होही कणगमालाए ॥६२।। तत्तो य पुरिससदो तयणंतरमेव जो मंए निसुओ। नहवाहणस्स होही सो सदो एयसत्तस्स ॥६३|| अहवा किं मए इमिणा विचिंतिएणं तु ताव निसुणेमि । जं किंचि कहइ.एसो.नियचरियं चिंत्तवेगोति ॥६॥ एवं विचिंतिऊणं तत्तो धणदेव ! सुणिउमाढत्तो। तव्वयणमहं सवं अह सो.एवं समुल्लवइ ॥६५॥ भो सुप्पट्ट एवं विलवंता बहुविहं सुंदुक्खत्ता । नहवा- हणेण नीया मज्झ पिया कणगमालत्ति ॥६६॥ अहर्यपि तओ दूसहविसहरकयवेयणाए वेवंतो। दइया विओयगुरुदुक्खताविओं जाव चिट्ठामि ॥६७॥ भो सुप्पइट्ट ताव य तुमंपि इह आगओ पएसम्मि । तुमए मणिनीरेणं एसो मेल्लाविओ अयं ॥६॥ युग्मम् ।। ता भो तुमए दिन्नं मह जीयं एत्थ नत्थि संदेहो। मणिणो'य पभावाओं न य डेको दुट्ठसप्पेहि ॥६९॥ अन्नह कह मह जीयं हविजगुरुवेयणाः परद्धस्स । कोणासवयणसच्छहभीसणभुयगेहिं गहियस्स ॥७०॥ तं जं तुमए पुढं केण तुम एरिसाए महईए । खित्तो सि आवयाए तं सर्व साहियं एयं ॥७॥ इय भो धणदेव ! तया सोउँ खयरस्स भासियं तस्स । तत्तो य मए एयं विचिंतियं निययचिंचम्मि ।।७२॥ पेच्छ नरा विबु: हावि हु अणुरायपरवसा विसयगिद्धा । पाविंति आवयाओ विविहाओ एत्थ संसारे॥७३॥ अच्छउ ता परलोगे इहेव पार्विति गरु- १ एतस्य दयिता एतद्दयिता तस्याः। २ आरब्धा-आरम्भं कृतवान् । ३ वेपमान. कम्पमानः । ४ मेल्लाविओ-मोचितः। ५ दष्टः । ६ कीनाशः यमः। .
अट्ठमो
सुरसुंदरी-
चरि।
परिच्छेओ।
॥६५॥
SODOD92
कार
यदुक्खाई। रागविमोहियचित्ता कज्जाकज्ज अयाणता ॥७४॥ सारीरमाणसाणं दूसहदुक्खाण कारणं पढमं । इह परलोए घोरो
रागो चिय सयलजीवाणं ॥७५॥ रागंधा इह जीवा दुल्लहलोयम्मि गाढमणुरत्ता। जं वेइंति असायं कत्तोतं हंदि ! नरएवि ?
॥७६॥ वल्लहविओयतैविया असमंजसचिट्ठियाई कुणमाणा। नरए नेरइया इव निच्च चिय दुक्खिया होति ॥७७॥ वहबंधमारणाई
लहंति रागेण मोहिया जीवा । वच्चंति दुग्गईए सहति विविहाई दुक्खाई ॥७८॥ रागो हि दुक्खरूवो रागो चिय सयलआवया-
हेऊ। रागपैरद्धा जीवा भमंति भवसागरे घोरे॥७९॥ ताव चिय परमसुहं जाव न रागो मणम्मि उच्छरइ । हंदि ! सरागम्मि मणे
दुक्खसहस्साइं पविसंति ॥८॥
एमाइ चिंतिऊणं धणदेव ! मए इमं तु बजरियं । भो चित्तवेग! इहि मा कीरउ कोवि सोगोत्ति ॥८॥ एसो संसारो
एरिसदुक्खाण निययआवासो । पत्ताए आवयाए तेण विसाओ न कायबो ॥८२॥ जरमरणरोगवल्लहविओगबहुलम्मि एत्थ संसारे।
जम्हा सकम्मजणियं जायइ जीवाण दुक्खति ॥८॥ तो भणइ चित्तवेगो भद्द ! विसाओ न कोवि मह अन्नो । एकच्चिय मह चिंता
कुणइ मणे दूसहं दुक्खं ॥८४॥ सा कह वरई होही नीया नहवाहणेण रुयमाणी । जीवइ व नवा इण्हि दटुं मह तारिसमवत्थं ?
॥८५॥ एवं च जाव साहइ सो खयरो मज्झ भद्द ! धणदेव! । एत्थंतरम्मि निसुणसु जो वुत्ततो तहिं जाओ ॥८६॥
एको कमलदलऽच्छो पिहुवच्छो सुरवरो तहिं सहसा । ओइन्नो गयणाओ उज्जोइंतो दिसावलयं ॥८७॥ दटुं समागयं तं विय-
१ वेदयन्तिअनुभवन्ति । २ असातं-दुःखम् । ३ तविया तप्ताः । ४ चेष्टितानि-व्यापाराः । ५ परद्धा-पीडिताः ६ प्रादुर्भवति । ७ पृथुवक्षाः ।
उद्योतयन् ।
S
॥६५॥
SOOM Ool BR6A . सियवयणो य चित्तवेगो सो। अन्भुट्ठिऊण पणमइ तं देवं परमविणएण ॥८८॥ अह सो मुहासणत्थो तियसो संलवइ भद्द ! तुह कुसलं । मणिणो य पभावाओ नित्थिना आवया विउला! ॥८९॥ तो भणइ चित्तवेगो तुम्ह पभावाओ संपेयं कुसलं । ता संपइ मह साहसु महतकोऊहलं इत्थ ॥९०॥ पुवभवे संबंधो तुमए सह आसि को ममं देव ! १ । केण व कजेण तुमं आसि गओ उच्छुगो तइया ? ॥९॥ तत्तो य भणइ तियसो इमेण कजेण आगओ सुयणु। सा एगमणो होउं साहिजंतं निसामेहि ॥१२॥ जंबुद्दीवे इहई एरवए अस्थि आरिए देसे । विजयवई नामेणं नयरी सुरनयरिसकासा ॥९३॥ तीएवि सुविक्खाओ धणभूई नाम आसि सत्थाहो । दक्खिन्नदयाजुत्तो उज्जुत्तो जइणधम्मम्मि ॥९४॥ चंदोव्व कलानिलओ गयव्व निच पयट्टवरदाणो । अणुयर्तिय मित्तो वासरोव्व बुहलोयमणइट्ठो ॥१५॥ तस्स य पसंतरूवा पइव्वया सच्चसीलदयजुत्ता । भजा सुंदरदेहा सुंदरिनामा सुविक्खाया ॥९६॥ विमलं सावगधम्म सम्म अह ताण पालयंताणं । वच्चति वासराई सुसाहुजणभत्तिजुत्ताणं ॥९७॥ अह अन्नया कयाइवि पहाण सुविणेहिं सइयं तणयं । सा सुंदरी पसूया पभूयसुहलक्खणाइन्नं ।।९८॥ निजियअणंगरूवं तेएण य दिणयरस्स सारिच्छं । सोमं ससिबिंब पिर्व जिणिंदधम्मंव सुहजणयं ॥९९।। अह तस्स बारसाहे वोलीणे निययजणणिजणएहिं । गरुयपमोएण कयं विहिणा नाम सुधम्मोत्ति ॥१००॥ धणवाहणाभिहाणो बीओ कालेण से सुओ जाओ । सोवि हु सुधम्मनामो जाओ अह अट्ठवारिसओ ॥१०१॥ तीए य पुरवरीए विहरतो अन्नया समोयरिओ । समणसयसेवियकमो सुदंसणो नाम आयरिओ ॥१०२।। अप्पडिबद्धविहारी चउदस- १ अभ्युत्थाय । २ साप्रतं संप्रति । ३ अत्र । ४ आर्ये । ५ संकाशा-तुल्या । ५ संकाशा-तुल्या । ६ सत्थाहो सार्थवाहः । ७ दान त्यागः, मदश्च । ८ वासरपक्षे मित्रः सूर्यः भनभूतिपक्षे मित्राणि सुहृदः । ९ पिव-इवार्थेऽव्ययमिदम् । १० भष्टवार्षिकः । ONDO KOOD ८ सत्कृतमित्रः, ed
सुरसुंदरी-
अट्ठमो
परिच्छेओ।
चरि।
॥६६॥
पुवी गुणाण आवासो । पुव्युत्तरदिसिभाए अवडिओ नंदणुजाणे ॥१०३।। सबोवि नयरलोओ विणिग्गओ सूविंदणनिमित्तं । धण-
भूईवि हु चलिओ भत्तीए तणयसंजुत्तो ॥१०४॥ उम्मुतवाहणो अह दूराओ विहियउत्तरासंगो । ति पयक्खिणिऊण गुरुं वंदइ पर-
माए भत्तीए ॥१०५॥ भीमभवोयहिनिवडतजंतुसंतरणवरतरंडम्मि । दिन्नम्मि धम्मलामे गुरुणा, सेसे मुणी नमिउं ॥१०६।। उवन
विट्ठो सत्थाहो मैहिवढे पुरजणेण संजुत्तो । सूरीवि मोक्खमग्गं जिणधम्म कहिउमाढतो ॥१०७॥ युग्मम् ।।
अविय । सम्मइंसणमूलो पंचमहब्बयमहल्लदढखंधो। समिईगुत्तीतवसंजमाइसाहापसाहिल्लो ॥१०८॥ विविहाभिग्गहगोच्छो
मणहरसीलंगपत्तसोहिल्लो । वरलद्धिकुसुमकलिओ सग्गऽपवग्गाइसुहफलओ ॥१०९॥ चारित्तकप्पलैक्खो वित्थरओ साहिओ जिणा-
णाए । दुहतावताबियाणं जियाण सरणं अणन्नसमं ॥११०।। तिसृभिः कुलकम् । चवलाई इंदियाई दुक्खनिमित्तं च विसयसंगोवि ।
कोहाइणो कसाया निबंधणं दोग्गईए उ ॥१११॥ एक्कसि कओ पमाओ जीवं पाडेइ भवसमुद्दम्मि । भीमो य भवो बहुसो पया
सिओ तीए परिसाए ॥११२॥ सूरिस्स तस्स वयणं परमामयसच्छहं निसामित्ता।'संविग्गा सा परिसा जहागयं पडिगया सन्या ।।
॥११३॥ सोऊण सुधम्मनामो धम्ममई गुरुगिरं निसामित्ता । संसारभउन्विग्गो पणमिय सूरिं इमं भणइ ।।११४।। इच्छामि तुम्ह
मूले निवजं गिहिउं सुपव्यजं । जणगेहिं अणुन्नाओ भीओ जरजम्ममरणाणं ।।११५।। भणियं गुरुणा य तओ होउ अविग्धं तुहेत्थ
वत्थुम्मि । अम्मापिऊहिं मुक्को अह सो पश्वाविओ गुरुणा ॥११६।। अब्भसियदुविहसिक्खो संजमतवविणयकरणउज्जुत्तो। विहिणा
१ तरण्ड-प्रवहणम् । २ महीपृष्ठे । ३ महल्लो-महान् । ४ समितिगुप्तितपःसंयमादय एव शाखाप्रशाखा यस्य स तथा । ५ गुच्छः स्तवकः । ६ सक्खो3
वृक्षः । ७ सकृत् । ८ धर्मे मतिर्यस्य स धर्ममतिः । ९ भउविग्गो भयोद्विमः । १० निरवयां निर्दोषाम् । ११ प्रवाजितः दीक्षितः । १२ प्रहणासेवनरूपा
द्विविधा शिक्षा ।
॥६६॥
गुरुपामूले अहिजिउं सो समाढत्तो ॥११७॥ सिग्धं महामई सो जाओ सुत्तत्थतदुभयविहिन्नू । चुद्दसपुव्वी गुरुसाहुसम्मओ गुण- गणावांसो ॥११८॥ नाऊण जोगय से सुहरिक्खे सरिणा नियपयम्मि । अहिसित्तोसरीविय संलिहियतणू गओ मोक्खं ॥११९॥ सम-- णगणसंपरिखंडो सुहम्मसूरीवि विविहदेसेसु । बोहितो भवियजण विहरइ पुरगामनगरेसु ॥१२०॥धणवाहणोवि कमसो वढेतो पंच- घाइपरियरिओ। पत्तो कुमारभाव अहिजिओ तह कलानिवहं ॥१२१॥ पत्तो य जोव्वणं सो कामिणिजणहिययचोरणसमत्थं । पिउणा य तनिमित्त वरिया वररूवसंपन्ना ॥१२२॥ सिरिसुप्पइट्ठनयरे धूया हरिदत्तपवरइब्भस्स । विणयवईसंभूयाऽणंगवई नाम चरकन्नी ॥१२३।। महया विच्छड्डेणं परिणीया सोहणम्मि सा लग्गे । धणवाहणेण तत्तो आणीया निययनयरीए ॥१२४॥ अह सो तीएं रत्तो जोव्वणवररूवसोउँमल्लेसु । गाढं विसयासत्तो गयवि कालं न याणाइ ॥१२५॥ अह अन्नया सुधम्मो विहरंतो मुणिवरो तहिं पत्तो। विज- यवईनंयरीए वासारत्तस्स पारंभे ।।१२६।। साहूहिं तत्थ बसही विमग्गिया ताहि सत्यवाहेण । धणभूईणा विदिन्ना सुविसुद्धा जाणसालासु ॥१२७॥ नियपरियणेण सहिओ सत्थाहो एइ गुरुसमीवम्मि । सामाइयाइजुत्तो संविग्गो सुणइ जिणधम्म ॥१२८।। धणवाहणो उदइ- यासुरयसुहासत्तमाणसो धणिय । पिउणा भणिओवि दढं न ए (हो?)इ गुरुवंदओ कहवि ॥१२९॥ अंह तं विसयासत्तं गुरुराग धम्मकरण- निरवेक्खं । परिचत्तसेसकज ददलु लहुभायरं गुरुणो ॥१३०॥ जाया एसा चिंता भाया में रागमोहिओं वरओ। जिणवैयणंबाहिरमई इंदियविसएसु आसत्तो ।।१३१॥ दुल्लहमवि मणुयत्तं पावित्ता धम्मविरहिओ एसो । गंच्छिस्सइ नरयम्मि घोरासु य तिरियजो गीसु ॥१३२॥ तिसृभिः कुलकम् ।। केणावि उवाएणं बोहेमी रागमोहियं एयं । एवं विचितिऊण गुरुणा सद्दाविओ भाया ॥१३३।। १ पामूलं पादमूलम् । २ अध्येतुम् । ३ विहिन्नू-विधिज्ञः । ४ योग्यताम् । ५ संपरिवृतः परिकरितः । ६ वर्या श्रेष्ठा । ७ सोउमल्ल-सौकुमार्यम्। ८ जाण- यानम् । ९ वन्दत इति वन्दकः । १० शब्दायित: आहूतः । में la सुरसुंदरी- चरि। अट्ठमो परिच्छेओ। ફી 11 महया उवरोहेणं समागओ वंदिऊण तो सूरिं। उपविट्ठो से पुरओ अह सूरी भणिउमाढत्तो॥१३४॥ पोग्गलपरियट्रेहिं बहूहि संपाविऊण मणुयत्तं । हारेसु मा मुहाए विसयामिसैमोहिओ भद्द ! ॥१३५॥ विसएसु दढं सत्ता सेत्ता बंधति असुहकम्माई। तव्व- सओ संसारे भमंति अहमासु जोणीसु ॥१३६॥ वहबंधमारणाई नाणाविहवेयणाओ नरएसु । पाविति विसयगिद्धा दूसहाओ दीहरं कालं ॥१३७॥ अच्छउ ता परलोए इहेव पाविति गरुयदुक्खाई। विसयपसत्ता दुइंतइंदिया देहिणो बहवे ॥१३८॥ मोत्तूण नियय- जूहं करेणुसुहसुरयफासपडिबद्धो । बद्धो वारीबंधे फासेण गओ गओ निहणं ॥१३९॥ रसणिदियम्मि लुद्धो विद्धो गलएण मच्छओ निहओ। पाणिदियम्मि सत्तो पत्तो उरगोवि मरणदुहं ॥१४०॥ उञ्जोइयसयलदिसं दीवसिहं पेच्छिउँ पर्यगोवि । तग्गहणरओ मरण पत्तो नणु चक्खुदोसेण ॥१४१॥ गोरीसद्दासत्तो निच्चलतड्डवियकन्नजुयलिल्लो । सवणिंदियदोसेणं मिओ मओ वाहवाणेण ॥१४२॥ एक्किकिंदियवसगा एए सव्वेवि पाविया निहणं । पंचिंदियवसगाणं नराण पुण का गई होज्जा ?॥१४३॥ ता पंचिंदियवसगो विस- यसुहं सेविऊण मा भद्द । धम्मोवजणरहिओ वच्चसु घोरम्मि नरयम्मि ॥१४४॥ किजउ धम्मम्मि मई विसयसुई उज्झिऊण ता इहि । सहलीकरेसु सुंदर! अइदुलहं मणुयजम्मेति ॥१४५॥ एवं गुरुणो वयणं निसम्म धणवाहणो इमं भणइ । इच्छामि तुम्ह वयणं किं पुण निसुणेह मह भणियं ॥१४६॥ अइनेहपरा वरई खणमवि विरहं न सकए सोढं। दइयाऽणंगवई मह तेण न सकेमि १ पुद्गलपरिवतः अनन्तकालविशेषैः। २ मुधा । ३ आमिषं मांसम् । ४ सका अवबद्धाः । ५ सत्त्वाः-जीवाः । ६ जूहो-यूथ. हस्तिसमुदायः! ७ गजः । ८ गतः। ९ निधनम-मरणम् । १० मत्स्यकः । ११ तड्डविय-ततं । १२ मिओ-मृगः । १३ वाहो-व्याधः । १४ धर्मोपार्जनरहितः धर्मकरणवर्जितः । १५ सफलीकुरुष्व । (PD92 ॥६७॥ aତ୍ତା 5GOOTU तं मोत्तुं ॥१४७॥ तुम्भंपि वंदणत्थं आगमणं तेण होइ नो मज्झ । मह विरहे सा वरई इण्हिर्षि हु अच्छए किच्छं ॥१४८॥ तत्तो गुरुणा भणियं चंचलचित्ताण महिलिआण कए । को व सैकनो पुरिसो हारिजा अप्पयं भद्द! ॥१४९॥ पवणुद्धयधयचंचलचित्तासु महिलिआसु आसत्तो। जो धम्मम्मि पमायइ, सो काउरिसो न सप्पुरिसो॥१५०॥ अविय । अंतोविसभरियाओ मणहररूवाओ बज्झवित्तीए। गुंजाफलसरिसाओ होति सभावेण महिलाओ॥१५१॥ सच्चदयसो- यरहिया अकजनिरयाओ साहसधणाओ। भयजणणीओ, तासु को व सैकन्नो रई कुजा ॥१५२॥ रत्ताओ हरंति धणं पाणेवि हरंति तह विरत्ताओ । रागेवि विरागेवि य भयंकरा दुट्ठजुवईओ॥१५३॥ अन्नं चिंतेंति मणे नियंति अन्नं घडेंति अमेण । चलचि- ताणं ताणं को नाम हविज वल्लहओ? ॥१५॥ मारेंति पई जारस्स कारणे तंपि हंदि ! अन्नट्ठा । वीसासंति य अन्न सम्भावं नेय पर्यडेंति ॥१५५॥ किं बहुणा भणिएणं जाओ य हणंति निययपुत्तपि । को नाम पिओ तासिं हविज चवलाण महिलाण ॥१५६॥ ता भद्द! एरिसाणं तडिच्छडाडोवचवलहिययाणं। महिलाण कए को इह हविज्ज सिढिलायरो धम्मे ॥१५७॥ इय गुरुभणियं सोउं विहसिय धणवाहणेण संलत्तं । अन्नाओ जुवइओ एवंविहदुट्ठचरियाओ॥१५८॥ मह महिला पुण सरला पइन्वया सच्चसीलद- यजुत्ता । अणुरत्ता सुविणीया थिरनेहा गुरुजणे भत्ता ॥१५९॥ सरिसा सा कह होज्जा असुद्धचरियाण अन्नमहिलाण ?। लोहतुरं- गाईणं दीसइ गुरु अंतरं लोए॥१६०॥ तत्तो गुरुणा भणियं मणोहरा तुज्झ जइवि सा महिला । तहवि हु उवभुजंता सरणी सा १ कृच्छ्रे यथा स्यात्तथा, कष्टेनेत्यर्थः। १ सकर्णः मतिमान् । ३ कापुरुषः कातरः। ४ साहसम्=अविचार्यकारित्व धनं यासां ताः, साहसिक्य इत्यर्थः । ५ रतिम आसक्तिम् । ६ पश्यन्ति। ७ घटन्ते-संबध्यन्ते। ८ अन्यार्थम् । ९ विश्वसन्ति। • प्रकटयन्ति। ११ तडिच्छटाऽऽटोपचपलहृदयानाम् । १२ सरणिः मार्गः IA अट्ठमो परिच्छेओ। सुरसुंदरी- नरयनयरस्स ॥१६॥ जह किंपागफलाई भुत्लाई दुहावहाई इह होति । तह इत्थीसुरयसुहं मणहरमवि दोग्गई नेइ ॥१६२॥ जह चरि। विसमीसं सरसंपि भोयण जीवियं हरइ भुत्त्रं । तंह सुंदरावि रमणी रमिया नंणु दोग्गई देइ ॥१६३॥ ता उज्ासु अणुरायं कुगइनि- मिचाए निययदइयाए । पंचमहव्वंयजुत्तो होसु तुम चरणनिरउत्ति ॥१६४॥ एवं दिवसे दिवसे संवेगकरेहिं महुरवयणेहिं । बोहि- Il૮ની जंतो मणयं जाओ अह पैयणुरांगो सो॥१६५॥ अन्नदिणे एंगते गुरुपुरओ अंजलिं करेऊणं । धणवाहणो स एवं वजरई परमसं- विग्गो॥१६६॥ तुम्हाणममयभूए वयणे निसुएवि मज्झ हिययाओ। किं नो सैकइ रागो विसंव दुडुस्स सप्पस्स?॥१६७॥ भयो ताव न तुट्टई दइयांए उवैरि सव्वहा रांगो। नवरं करेमि एक जइ जुत्तं तुम्हें पडिहाइ ॥१६८॥ सुरयसुहनिप्पिवासो दिक्खं गि- हामि तुम्ह पामूले । दईयाएं समं अहयं दसणमित्तेणं संतुट्टी॥१६९॥ एवं बवत्थियम्मि जइ जोग्गं देह मज्झ तो दिक्खं । तीए अदसणेणं सक्केमि न जीवियं धरि ॥१७०॥ तव्वयण सोऊण य सुधम्मसूरी विचिंतए एवं । पेच्छह अइदुरंतो रागो कह विलसए लोए ? ॥१७१।। एवंपि ता दिजउ पवजा ताहि गहियसुत्तत्थो । सयमेव विवेगजुओ उज्झिस्सइ रागसंबंध ॥१७२।। एवं विचिंति- ऊणं अणंगवईयाए संजुओ ताहे । धणवाहणो सँभाया गुरुणा पव्वाविओ विहिणा ॥१७३॥ चंदजसानामाए मयहरियाए समप्पिया सावि । साहुणिंगणमज्झगया सिक्खइ वरसाहुणीकिरियं ॥१७४॥ एवं च ताण दोण्हवि परोप्परं जाव तुइ न रागो। बहुणावि हु कालेणं सुत्तत्थ विसारयाणपि॥१७५॥ ताव य गुरुणा भणियं एगते भारईए महुराए । एयं न जुत्तमहुणा उत्तमसत्ताण तुम्हाण ॥१७६।। ॥ युग्मम् ॥ अविरइजुवइजणेवि हु सवियारपलोयणम्मि साहुस्स । पायच्छित्तं गरुयं भणिय सुत्ते जिर्णिदस्स ॥१७७॥ ज पुण साहुणि- १ दुर्गतिम् । २ प्रतनुः अल्पः । ३ वष्कते-अपगच्छति । ४ स्वभ्राता। ॥६८॥ P- -rore विसए सवियारपलोयणं तु साहुस्स । तं भद्द ! गुरुअणत्थस्स कारण वनिय समए ॥१७८॥ इयरमहिलाजणेवि हु दिट्ठीपाओन होइजु- चोति । किं पुण समणीविसए अबोहिबीयस्स मूलम्मि ॥१७९॥ ता उन्झिय अविवेयं रागं अवहत्थिऊण भावेण । परिहरसु सव्वह- चिय दिद्विकुसीलत्तणं एयं ॥१८०॥ एवं गुरुणा भणिओ संविग्गो सोविं चिंतए एवं । अइरागपरवसस्स ओ धी!धी ! मह निविवेय- स्स ॥१८१॥जो हं पणट्ठलजो गैयरायपयम्मि वट्टमाणोवि । साहुजणनिंदणिज्जं रागं न चएमि छड्डेउं ॥१८२॥ लघृणवि निरवजं पव्वजं दुहरागपडिबद्धो । होहामि पुनरहिओदीहरसंसारआभागी ॥१८३॥ हा जीव ! पाव ! भमिहिसि नारयतिरिएसु दीहरं कालं । अविसयपयट्टरागो लघृणवि. धम्ममणवजं ॥१८४॥ एवं भावेतस्सवि धणवाहणसाहुणो न उत्तरइ । अणुरागो तविसए तीएवि-य तस्स उवरिम्मि ॥१८५॥ एवं बच्चइ कालो संजमतवविणयकरणनिरयाणं । गुरुआणासंपाडणपराण अह ताण' दोहंपि ॥१८॥ अह अन्नया कयाइवि भगिणीए वसुमईए संजुत्ता। चलियाऽणंगवई सा वियारभूमीए बहियाओ॥१८७॥ दिट्ठो य ताहि एगो महिलासहिओ नरो उ उम्मत्तो। धूलिरयधूसरंगो जरचीवरचीरियाइनो॥१८८॥ उग्गायंतो बहुहा नचंतो डिभैसत्थपरि- किन्नो । तं दठ्ठमणंगवई सुइरं पुलएइ तं जुयलं ॥१८९॥ ततो तीए भणियं भगिणीए सुलोयणाए अणुहरइ । अज्जो! एसा जुबई गहगहियनरस्स पासत्था ॥१९०॥ भणियं च वसुमईए सुइरं निज्झाइऊण सविसायं । सच्चिय एसा अम्हं भगिणी ओ सुलो- १ समयः सिद्धान्तः । २ दृष्टिपातः' । ३. अपहस्त्य-अपनीय । ४ संविज्ञः सवेगमापन्नः । ५ गतरागपदे साधुपदे । ५ गतरागपदे-साधुपदे । ६ “छडेमोक्तुम् । ७ विनश्यति । ८ चीवर-वत्रं, चीरिफा कीटविशेषास्तैराकीर्णो व्याप्तः । ९ उद्गायन् । १. डिम्भाः बालकाः । ११ अनुहरते अनुकरोति । १२ आर्ये ।। १३ पार्श्वस्था । ७७ GD सुरसुंदरी- चरिअं। अट्ठमो परिच्छेओ। ॥६९॥ (OER (Osce यणा नाम ॥१९१॥ परिणीया आसि पुरा सुबंधुणा मेहलावइपुरीए । दिट्ठा कणगरहेणं कयाइ अह रायउत्तेणं ॥१९२॥ अंतेउरम्मि छुढा अइगुरुअणुरायहरियहियएण । सयलोरोहपहाणा जाया अह तस्स बल्लहिया ॥१९३॥ एयं मह पच्चक्खं सव्वंपि हु सासुरे वसंतीए । वित्तं, तुमएवि सुयं अजे! लोयप्पवायाओ॥१९४॥ एसो गहगहियनरो दीसह सरिसो उ रायउत्तस्स । ता एसो कण- गरहो एसावि सुलोयणा नूणं ॥१९५॥ भणियमणंगवईए संभासेमो इमं तु नियमगिणिं । किं अम्हे परियाणइ, अहवाविअ भमला एसा ॥१९६॥ तत्तो गंतुं दोहिवि महुरं आभासियावि सा जाहे । नवि जाणइ किंचि फुड बोल्लइ य बहुअसंबद्धं ॥१९७॥ ताहे दोवि जणाई सुधम्मसरिस्स पायमूलम्मि । करुणापराहिं अजाहिं ताहि नीयाई सविसायं ॥१९८॥ युग्मम् । भणिओ अजाहिं गुरू एसा अम्हाण जिदुभगिणी ओ । किं होइ नवा भयचं ! जाया उम्मत्तिया कहवा ? ॥१९९।। भणियं गुरुणा तत्तो नाणेण वियाणिऊण परमत्थं । सच्चिय सुलोयणा सा कणगरहो एस जुवराया ॥२००॥ जोगो मइमोहकरो सीसे खित्तो इमाण सुत्ताण । एक्काए सव- तीए ईसावसगाढकुद्धाए ॥२०१॥ तस्स बसेणं दोण्हवि मइसंमोहो इमाण संजाओ । रना य तओ विजा वहवे सद्दाविआ तत्थ ॥२०२॥ न य केणवि पउणाई कयाइ कालेण रक्खगनराणे । कहवि पमायपराणं नीहरियाई इमाई तु ॥२०३॥ भणियं च वसुमईए भयवं ! एयाण मूढचित्ताणं । जइ पेच्छह उवयारं, पंडिजोगं देह चिंतेउं ॥२०४॥ तत्तो गुरुणा तेसिं दिन्नो उम्मायनासणप- डिट्ठो। पडिजोगो, जायाई दोण्णिवि अह सत्थचित्ताई ॥२०५॥ दडूण भगिणिजुयलं सुलोयणा विम्हिया इमं भणइ । किं नाम १ क्षिप्ता । २ श्वशुरगृहे । ३ भंभला मूर्खा ४ फुडं स्पष्टम् । ५ योग. औषधचूर्णयोगः । ६ सुप्तयोः । ७ सपत्न्या । ८ वैयाः । ९ सप्तम्याः स्थाने षष्ठी । १० पूर्वस्माद् मतिमोहकराद् योगात् प्रतिकूलो योगः । ११ पटिष्ठः । ॥६९॥ ( ORG र ७ . 980 CG A इमं सुमिणं किंवा मइविन्भमो एस १ ॥२०६॥ सा कत्थ अन्ह नयरी सा य विभूई य ते अलंकारा । कह धूलिधूसराई इह म्हि (म्हो ?) संपावियाईति ? ॥२०७॥ दोनिवि गहियवैयाओ कत्थ व भगिणीओ मज्झ इहई तु ? । ता नूण इंदयालं एयं अहवावि सुमिणति ॥२०८॥ तत्तो य वसुमईए कहियं उम्मायकारणं सर्व । जाव य गुरुमाहप्पा नट्ठो तुम्हाण उम्माओ॥२०९॥ जइया ये तुमं भद्दे ! छूढा अंतेउरम्मि जुवरना । तइयच्चिय खयरेणं मायाइ सुमंगलेण अहं ॥२१०॥ भुत्ता पभूयकालं धणवइदेवेण बोहिया तत्तो । जाया चंदजसाए पयमूले सुयणु ! पव्वइया ॥२११॥ एसावि अणंगवई धम्मं सोऊण भवभयुधिग्गा। नियभत्तुणा समेया पव्वइया एत्थ गच्छम्मि ॥२१२॥ ता सुयणु ! न सुविणमिणं सचं चिय जं तुमे इमं दिटुं । एसो सो अम्ह गुरू सुधम्मनामो महासत्तो ॥२१३।। ततो दोवि जणाई सुधम्मसरिस्स परमविणएणं । वदंति हरिसियाई पयकमलं सयलदोसहरं ॥२१४॥ तत्तो संवेयकरिं गुरुणो सोऊण देसणं पवरं । पडिबुद्धाई दोनिवि कमेण पव्वाइयाईति ॥२१५॥ मयहरियाए पासे भगिणीजुअलेण संजुया तत्तो । संजमगुरुविणयरया सुलोयणा कुणइ विविहतवं ॥२१६॥ एवं चंदजसाए पयमूले ताण अच्छमाणाणं । तिण्हंपि हु भगिणीणं वोलीणा वासरा वहवे ॥२१७॥ मुणिणो कणगरहस्स उ धणवाहणसाहुणो य संजाओ । भो चित्तवेग ! तइया अन्नोनं गरुयनेहोत्ति ॥२१८॥ पंचमहन्वयजुत्ता समिईगुत्तीसु सम्ममुवउत्ता। नाणाविहतवनिरया गिण्हति य सुत्तअत्थाई ।।२१९॥ गुरु- आणाए निरया दोनिवि पालेति चरणकरणाई । एवं पभूयकालो वोलीणो ताव दोहंपि ॥२२०॥ युग्मम् ॥ १ स्वप्नः । २ वय-व्रतम् । ३ माहप्प-माहात्म्यम् । COM
सुरसुंदरी-
चरिअं।
अट्ठमो
परिच्छेओ।
॥७॥
अह अन्नया कयाइवि थोवं नियआउयं मुणेऊणं । सरी संलिहियतणू अणसणविहिणा मेओ सम्म ॥२२१॥ बीयम्मि देव-
लोगे पवरे चंदज्जुणे विमाणम्मि। जाओ विमाणसामी देवो उ ससिप्पभो नाम ॥२२२॥ धणवाहणोवि साहू अंतुट्टरागो चरित्तु
सामन्न । कालं काउं विहिणा उप्पन्नो बीयकप्पम्मि ॥२२३॥ सामाणियठाणम्मि देवस्स ससिप्पहस्स सो जाओ। भासुरसरीरधारी
देवो विज्जुप्पहो नाम ॥२२४॥ सावि हु अणंगवइया अविगयरागा चरित्तु सामन्नं । विज्जुप्पहस्स जाया देवी अह चंदरेहति ॥
॥२२५॥ संभरिय पुव्ववेरं बहूवसग्गे करित्तु अइभीमे । अग्गिकुमारसुरेणं सुबंधुजीवेण पावेण ॥२२६॥ कणगरहो सो साहू सुलोय-
णाए समं तु अजाए। निहओ तं उवसग्गं विसहतो सम्मभावेण ॥२२७॥ काल काउं दोनिवि उववन्नाई तु बीयकप्पम्मि। चंद-
ज्जुणे विमाणे सामाणियदेवभावेण ॥२२८॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ कणगरहो ओ विहुप्पहनामो ईयरा सयंपमा नाम । सावि तइजा
भगिणी वसुमइया आउयखयम्मि ॥२२९॥ पुन्वदइयस्स जाया चंदज्जुणनामगस्स देवस्स । तत्थेव किल विमाणे देवी चंदप्पभा
नाम ॥२३०॥ एवं एगविमाणे दिव्वसुहं ताण अणुहवंताणं । सम्वेसि अन्नोन्नं अइगरुया आसि पीईओ ॥२३॥ पलिओवमाणि
अट्ठ उ दिव्वसुहं तत्थ अणुहवेऊणं । देवो विज्जुप्पहो सो चइऊण इमम्मि वेयड्ढे ॥२३२॥ दक्खिणसेढीइ पुरे रमणीए रयणसंचए
पवरे। पवणगइखयरपुत्तो उप्पन्नो बउलवइयाए ॥२३३॥
एवं च ठिए । जो धणवाहणजीवो देवो विज्जुप्पहो य दियलोए । सो य तुमं इह सुंदर! उप्पन्नो चित्तवेगोत्ति ॥२३४॥ दे-
१ मृतः। २ अत्रुटितरागः अत्यकरागः। ३ चरित्वाप्रपाल्य । ५ श्रामण्यं साधुत्वम् । ५ संस्मृत्य । ६ उपपन्नौ-उत्पन्नौ । ७ इतरा-कनकरथस्य स्त्री
सुलोचनाख्या ।
॥७॥
As? वीवि चंदरेहा तत्तो आउक्खए चुया संती । उप्पना वेयड्ढे नपरे सिरिकुंजरावते ॥२३५॥ खयरस्स अमियगइणो पियाए भजाए चित्तमालाए । कुच्छीए संभूया पियधूया कणगमालत्ति ॥२३६॥ युग्मम् ॥ भो चित्तवेग! विं तुम जो ऑसिं रागसंबंधो । साम- नमुवगयाणवि तस्स फलं एरिसं जायं ॥२३७॥ रूवं बलं च दित्ती रिद्धीवि य आसि थेविया तुम्ह । देवभवे तुह आउं विमज्झिमं थेवयं आसि ॥२३८॥ एत्थवि माणुस्सभवे अवरोप्परदसणाओ आरम्भ । दुसहं विओयदुक्खं संजाय तुम्ह दोहंपि ॥२३९॥ तुम- एच्चिय अणुभूयं विओयदुक्खं सुदूसह जमिह । भो चित्तवेग ! किंवा कहिएणं तेण तुह पुरओ ? ॥२४०॥ काऊणवि सामनं सरा- गभावो तुमे न ज चत्तो । तस्स फलेणं एसा दूसहा तुह आवया जाया ॥२४१॥ देवभवे तुह मित्तो चंदज्जुणनामगो य जो आसि। चइऊण सोवि तसो चित्तगई एत्थ संजाओ॥२४२॥ वसुमइनामा अन्जा देवी चंदप्पहा य दियलोए । सावि य पियंगुमंजरिनामा इह भद्द! उप्पन्ना ॥२४३॥ जं पुव्वसंगओ सो चित्तगई तेण तुम्ह संजाओ। अन्नोन्नं गुरुनेहो सुंदर ! सइदंसणेणंपि ॥२४४॥ तेणं उवायपुवं घडिया सा तुज्झ कणगमालाओ। इण्हि सकम्मवसओ जाओ तुह तीइ सह विरहो ॥२४५॥ भो चित्तवेग ! बहुणा किंवा भणिएण एत्थ अन्नेण । जं चेव आसि पुढे तं चिय तुहताव साहेमि ॥२४६॥ कणगरहो. सो साहू अइप्पिओ आसि तुज्झ अन्न- भवे । तत्तो,यं देवलोए विहुप्पहो नाम जो देवो ॥२४७॥ सो य अहं तुह वल्लहमित्तो अञ्जवि तत्थ वसामि दिवम्मि। कारणमि- थमिमं तु पैडुच्च मे अइसंगयओ सि तुमति ॥२४८॥ साधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए। रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमं- तभूयाएं ।।२४९।। एसो एत्थ समप्पइ चिरपरिचियवन्नणोत्ति नामेण । सुरसुंदरिकहाए अट्ठमओ वरपरिच्छेओ ॥२५॥ ॥ अट्ठमो परिच्छेओ समत्तो॥२०००। १ स्तोकिका-अल्पा । २ चत्तो-त्यक्तः । ३ सह-सकृत् । ४ घटिता-संयोजिता। ५ प्रतीत्य । ६ संगतक-मैत्री। ।
नवमो परिच्छेओ। सुरसुंदरी- चरि॥ नवमो परिच्छेओ ॥७॥ अह भणइ चित्तवेगो सुरवर ! मह कहसु केण कन्जेण । तइया मणि समप्पिय कत्थ गओ आसि तुरियगई ॥१॥ तो भणइ सुरो सुंदर ! निसुणसु एयपि बजरिजंत । अज अहं आणचो ससिप्पहेणं तु देवेण ॥२॥ गच्छ बिहुप्पह ! खिप्पं जंबुद्दीवम्मि भरह- खेतम्मि । नयंरे कुसग्गनामे धणवाहणमुणिवरसमीवे ॥३॥ सो पुव्ववेरिएणं दिवो झाणम्मि संठिओ तत्थ । तं दैलु कुविओ सो काही अइगरुयउवसग्गं ॥४॥ ता तस्स रक्खणट्ठा सिग्धं वच्चाहि तम्मि नयरम्मि । अहमवि इंदाणत्तिं समाणिउ आगमिस्सामि ॥५॥ तत्तो तहत्ति भेणिउ. वेगेण समागओ अहं इहई । ताव य दइयासहिओ पलायमाणो तुमं दिह्रो ।।६।। ओहिन्नाणेण मए नायं-जह एस सो हि विज्जुपहो । मह मित्तो नहवाहणभयाउरो वच्चए तुरियं ॥७॥ नहवाहणोवि एसो पेट्ठिविलग्गो इमस्स एइत्ति । ताहे करेमि किंचिवि उवगारं पुन्वमित्तस्स ॥८॥ एवं विचिंतिऊणं तुम्ह समीवम्मि आगओ अहयं । तइया य मणी दिवो समप्पिओ जीवरक्खट्टा ॥९॥ तत्तो य गओ तुरियं धणवाहणमुणिवरस्स पांसम्मि । दिवो य.मए देवो उवसग्गं तस्स कुणमाणो ॥१०॥ भणियं च मए रे। रे! तियसाहम ! कत्थ वच्चसे इहि । देविंदवंदियाणं मुंणीण एवं करेमाणो ॥११।। उप्पायंतो पीडं मुणीण समस- तुमित्तवग्गाणं । पाविट्ठ! कत्थ वच्चसि दिट्ठीमग्गम्मि मह पडिओ ? ॥१२॥ एवं च मए भणिए भवणवई सो सुरो ससंभंतो। नहो ॥७१॥ १ आज्ञप्तः आदिष्टः । २ दृष्ट्वा । ३ इन्द्राज्ञप्तिम्-इन्द्रादेशम् । ४ दिह्रो सि तुमं पुरो इंतो। ५ पृष्ठिः पीठम् । ६ ससंभ्रान्ता भयभीतः । Cl हOKGD) सहसा ताव य सुक्कज्झाणे पविट्ठस्स ॥१३॥ मुणिणो मोहावगमा उप्पन्नं केवलं वरं नाणं । केवलिमहिमा विहिया तओ मए परम- विणएणं ॥१४॥ युग्मम् ॥ सोउं दुंदुहिसदं देवा मणुया य आगया वहवे । कहिओ तेर्सि धम्मो केवलिणा मोक्खसुहहेऊ ॥१५॥ पत्थावं लहिऊणं पुट्ठो सो केवली मए एवं । भयवं ! किं अवरद्धं इमस्स देवस्स तुम्हेहिं ॥१६॥ जेणेसो पावमई जीवियववरोवणम्मि उज्जुत्तो ? । तो भणइ मुणी निसुणसु जह वेरं आसि अन्न भवे ॥१७॥ धायइसंडविदेहे चंपानामेण आसि वरनयरी । तीए पैउमो राया जुवराया समरकेउत्ति ॥१८॥ जिणवयणभावियप्पा सहो- यरा दोवि नेहसंजुत्ता । पालेंति देसविरई रजधुरं तह, य नीईए ॥१९।। अत्थाणमुवगयाणं नाहियवाई समागओ कविलो। वजरई नस्थि जीवो न य सव्वन्नू न नेवाणं ॥२०॥ जिणमयसत्थत्थवियाणएण जुवराइणा जिओ वाए। दिईतहेउकारणनाणाविहजुत्ति- निवहेण ॥२१॥ जुवरन्नो पडिवयणं जाहे न चएइ किंपि सो दाउं । ताहे मंतिमहत्तमसामंताईहिं उवहसिओ ॥२२॥ जाओ य विलक्खो-सो दढं पंउट्ठो य समरकेउस्स । कह णु महायणमज्झे एएणं धरिसिओ अहयं । ॥२३॥ एवं विचिंतयंतो अइगुरुरोसेण धम- धर्मतो सो। अत्थाणमंडवाओ नीहरिओ चिंतए एवं ॥२४॥ न य केणइ पुन्वमहं पराइओ वाइणा इहं लोए। पावेण इमेण पुणो सभाए मज्झम्मि कह विजिओ? ॥२५।। ता रयणीए भवणे इमस्स गंतूण गहियकरवालो। छिंदामि उत्तिमंग जेण मणं निव्वुई-लहइ ॥२६॥ रोदज्झाणोवगओ एवं सो चिंतिऊण रयणीए। गहियाउहो पविट्ठो वासहरे समरकेउस्स ॥२७॥ वैचोहरभित्तीए पच्छन्नो १ व्यपरोपणम् नाशः । २ पद्मः, तन्नामा राजेत्यर्थः। ३ नाहियवाई-नास्तिकवादी। ४ निर्वाणं मोक्षः। ५ शास्त्रार्थविज्ञायकेन । ६ चएइ शक्नोति । ७ प्रदुष्टः, प्रद्विष्टो वा रुष्ट इत्यर्थः । ८ निर्वृतिः सुखम् । ९ गृहीतायुधः आत्तशस्त्रः। १० वर्ची विष्ठा तदुत्सर्गाय गृहं वहॊगृहम् ।
सुरसुंदरी-
चरि।
नवमो
परिच्छेओ।
॥७२॥
अच्छए पलीणो सो। काऊण गोसकिच्चं समागओ तत्थ जुवराया ॥२८॥ दीवयवग्गकरेहिं नरेहिं उज्जोइएण मग्गेणं । वच्चोहरगमणि-
च्छाअह जाया रायउत्तस्स ॥२९॥ पुरिसेहिं तत्थ दिट्ठो वच्चोहरसंठिओ स दुट्ठमई । आय४तो खग्गं गहिओ बद्धो य सहसत्ति ॥३०॥
जुवरन्ना नाओ सो नाहियवाई स एस कविलोत्ति । भूणं वायम्मि जिओ मज्झ वहट्टा इह पविट्ठो ॥३१॥ दहूण दीणवयणं वेवंतसरी-
रयं तयं कविलं । परिचत्तजीवियासं नाया करुणा कुमारस्स ॥३२॥भणियं कुमरेण तओ नीवंतो ताव इण्हि मुक्को सि । मोत्तूण मज्झ
देसं ठाएयव्वं तुमे पाव! ॥३३॥ इय भणिओ सो नहो गंतूणं ताहि दूरदेसम्मि। मिल्लजणाइन्नाए अवडिओभिल्लपल्लीए ॥३४॥ अह
अन्नया य पउमो पुत्तं अहिसिंचिऊण रजम्मि । जुवराइणा समेओ पव्वइओ गुरुसमीवम्मि ॥३५॥ दोनिवि गुरुणा सहिया विहरंता
बहुविहेसु देसेसु । सत्थेण समं चलिया रयणपुरं नाम वरनयरं ॥३६॥ सत्थाओ कहवि भट्ठा दोनिवि अडवीए मोहिया मुणिणो।
संपत्ता पल्लीए पाणयअट्ठा पविट्ठा ते॥३७॥ दिवा य परियडंता कविलेणं कहवि पञ्चभिन्नाया। कुद्धो य दढं एसो दवण मुंणिं समर-
केउं ॥३८॥ चिंतेइ ताहे कपिलो इमेण वाएवि निजिओ अहयं । निविसओ आणतो तइया य इमेण पावेण ॥३९॥ ता कवडेणं केणवि
वइरस्संतं करेमि इण्हिपि । इय चिंतिऊण वंदइ"ते मुणिणो परमविणएण ॥४०॥ नीया य निजे गेहे विसमीसं भत्तपाणयं दिनं ।
भणिया'य विणयपुवं भयवं! एत्थेव मुंजेह ॥४१॥ अद्धाणगमणखिन्ना निर्वियणे एत्थ एगदेसम्मि। भुंजिय वीसमिउं तो पभाय-
काले वएजाह ।।४२।। एवं भणिया तेणं सुहभावा वीसमित्तु खणमेगं । सज्झायं काऊणं पारद्धा भोयणं काऊं ॥४३॥ संनिहियदेव-
१ रानपुत्रस्य । २. आकर्पन् । ३ भिल्लजनैराकीर्णाया व्याप्तायाम् । ४ प्रत्यभिज्ञातौ='तावेवेमौ' इत्युपलक्षितौ । ५ तौ कर्मतापन्नौ । ६ निर्विजनेस
एकान्ते।
6MP ROW
७ion
KDO
,
॥७२॥
CeRo) याए मुणिअणुकंपाए तयं विसं हरियं । मोत्तूण तओ दोनिवि सज्झार्य काउमारद्धा॥४४॥ चिंतेइ तओ कविलो हंते विसेणं न कि मयों एए। नूणं मंतबलेणं अवहरिया होज विससत्ती ॥४५॥ तो रयणीए अवस्सं मारेयव्वो मए इमो मुंडो। जीवंतम्मि इमम्मि नत्थि ममं जेण संतोसो ॥४६॥ पत्ताए रयणीए सज्झायं कटु साहुणो सुत्ता। कविलोवि अद्धरत्ते समागओ साहुवहणट्ठा ॥४७॥ आयड्डिऊण खग्गं जाव पहारं करेइ साहुस्स । रुहाए देवयाए पहओ सो तेण खग्गेण ॥४८॥ रोदज्झाणोक्गओ मरिऊणगओ विइजेपुढवीए। मुणिणोवि निरइयारं सामनं काउं बहुकालं ॥४९॥ कालं काउं विहिणा दोनिवि सोहम्मनामकप्पम्मि । उप्पन्ना सुहप्पुना अच्छरगणसंकुलविमाणे ॥५०॥ युग्मम् ॥ तत्तो य पउमजीवो सागरमेगं तु आउयं तत्थ । अणुहविऊणिह दीवे एरवए विजयनयरीए ॥५१॥ धणभूइनामगस्स ओ जाओ तणओ सुधम्मनामोत्ति । काऊण य सामन्नं उप्पन्नो बीयकप्पम्मि ।। ॥५२॥ युग्मम् ॥ चंदज्जुणे विमाणे ससिप्पहो नाम सो सुरो जाओ। दो चेव सागराई संपुन आउयं तस्स ॥५३॥ भद्द! बिहु- प्पह ! संपइ विमाणसामी उ सो सुरो तुम्ह। जस्साएसेण तुमं समागओ मह समीवम्मि ॥५४॥ सो समरकेउजीवो सागरमेगं तु अट्ठपलिएहिं । अब्भहियं अणुभविउं देवभवे अह चुओ तत्तो ॥५५॥ एत्थेव भरहखेत्ते कुसग्गनयरम्मि भद्दकित्तिस्स । रनो पिय- महिलाए सुर्वधुदत्ताए कुच्छीए ॥५६॥ उप्पन्नो सो देवो जाओ य कमेण दारओ तत्तो । घणवाहणोत्ति नामं विहियं से उचियसम- यम्मि ॥५७॥ बढतो य कमेणं पत्तो अह जोवणं जणाणदं । अहिसिंचिय तं रजे जाओ समणो पिया तस्स ॥५८॥ युग्मम् ।। १ विमर्शेऽत्राव्ययमिदम् । २ मृतौ । ३ कृत्वा । ४ आकृष्य । ५ द्वितीयपृथिव्या द्वितीयनरके। ६ शुभपुण्यात , सुखपूण्णा वा । ७ अष्टभिः पल्यैः- पल्योपमैरभ्यधिकमेकं सागरं सागरोपमं, 'आयुः' इति शेषः, अनुभूयेत्यर्थः । ८ च्युतः । r
सुरसुंदरी
चरि।
नवमो
परिच्छेओ
॥७३॥
सोवि बहुपुब्बलक्खे रजं परिवालिऊण संबुद्धो । नरवाहणं तु पुत्तं रज्जे ठविऊण पव्वइओ ॥५९॥ भद्द ! विहुप्पह ! सो हं विहरतो
अज इह पुरे पत्तो । अह एगराइयाए ठिओ य पडिमाए अह एत्थ ॥६०॥ सोवि हु कविलो नरए अणुहवि दारुणं महं दुक्खं ।
सागरमेगं अहियं आउं भोत्तूण उच्चट्टो ॥६१॥
जाओ मगहाविसए आभीरो साभडोति नामेण । काऊण य बालतवं भवणवई सो सुरो जाओ॥६२॥ परमाहम्मियदेवो
उवरुद्दो नाम सो तर्हि जाओ। दवण ममं इहई समागओ आसुरुत्तोत्ति ॥६३।। सुमरंतो तं वरं समागओ तेण मह वहट्ठाए । एयं
वइरनिमित्तं समासओ तुह मए सिट्ठ ॥६४॥ भो चित्तवेग ! तत्तो पुणरवि सो केवली मए पुट्ठो। भयवं ! केत्तियमाउं कत्थ व मह
होज उप्पत्ती ॥६५॥ को व पिया मह होही योहिस्सइ को जिणिंदधम्मम्मि १ । एवं च मए भणिओ भयवं! सो भणिउमाढेत्तो
॥६६॥ चिट्ठइ आउगसेसं एगवीसं वासकोडिकोडीओ। तत्तो चइऊण तुमं आउक्खए हत्थिणपुरम्मि ॥६७॥ सिरिअमरकेउरनो
देवीकमलावईए कुच्छिम्मि । बहुउवयाइयलद्धो उववजिसि पुत्तभावेण ॥६८॥ युग्मम् ॥ जणणीइ समं तत्थ य अवहरिओ पुन्बवे-
रियसुरेण । भो चित्तवेग! खयराहिवस्स गेहम्मि पड्डिहिसि ॥६९।। एतेण मह समीवे दिव्वमणी जस्स ढोइओ तुमए । सो चिय
परमत्थपिया भविस्सइ तम्मि जम्मम्मि ॥७०॥ पासम्मि सुप्पइट्ठस्स सरिणो पाविऊण गिहिधम्म । अह लद्धं समण काहिसि
संसारवोच्छेयं ॥७१॥ इय केवलिणा भणिए तहत्ति बहु मन्निऊण तब्बयणं । ति पैयक्खिणिऊण पुणोऽभिवंदिओ सो मए भयवं
॥७२॥ तत्तों उप्पइऊणं समागओ एत्थ तुह समीवम्मि । जं तं तुमए पुटुं तं सर्व साहियं एयं ॥७३॥ भो चित्तवेग! संपइ का-
१ उवृत्तः-नरकान्निष्कान्तः। २ आढत्तो-आरब्धः। ३ ढौकित:-उपदीकृतः । ४ व्यवच्छेदम् । ५ त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य । ६ उत्पत्य ।
॥७३॥
यवं जं मए तमाइससु। तो भणइ चित्तवेगो सुरवर ! निसुणेसु मह वयणं ॥७४॥ नहवाहणेण नीया जा सा मह भारिया सुदु- क्खत्वा । तयवत्थं मं दटुं विलवंती कलुणसद्देण ॥७५॥ भुयगोहवेढियस्सवि न तारिसं आसि मज्झ मणदुक्खं । जह तीए कलुण- रोवणविलावसई सुणंतस्स ॥७६॥ सा कह चिट्ठइ संपइ जीवइ व नवत्ति मज्झ साहेसु ? । ओहिन्नाणेण तुम जाणसि पच्चक्खमिव सर्व ॥७७॥ ईसिं हसिऊण तओ देवो बञ्जरइ भद्द ! निमुणेसु । सा तुह भन्जा नीया गंगावत्तम्मि रुयमाणी ॥७८॥ नहवाहणेण तत्तो छूढा अंतेउरम्मि निययम्मि । गुरुसोयपीडियाए किल एवं चिंतयंतीए ॥७९॥ सो मह दइओ तावय भीसणभुयगेहिं गहिय- सवंगो। गुरुवियणाए मन्ने होही पाणेण परिचत्तो ॥८०॥ अह कहमवि जइ जीवइ तहवि हु मह तेण नत्थिसंजोगो। विजाबलअ- हिएण पावेण इमेण हरियाए ॥८१॥ ता संपइ मह जुत्तं मरिउं गुरुसोयदुक्खतेवियाए । सुइणेवि नेव अन्नो पुरिसो मह लग्गए अंगे ॥८२॥ इय मंतिऊण तीए अइउग्गविसं तु भक्खियं सहसा। भंजिय लोयणजुयलं महीयले निवडिया तचो ॥८३॥ तदवत्थं तं दट्टुं हाहासदो समुडिओ तत्थ । तं सोउं नहवाहणखयरोवि समागओ तत्थ ॥४॥नाऊण विसर्वियारं मंते तंते पउंजई विविहे। विसनिम्महणे मणिणो आबंधई तीए अंगम्मि॥८५॥ न य तीए कोवि गुणो जाओ विसधारियाए बालाए । आहूया अह बहवे विसमतवियोणया खयरा ॥८६॥ सवायरलग्गेहिवि तेहिवि पंउणा न सकिया काउं । ताहे मयत्ति काउं मयकिचं तीए काऊण ॥८७॥ नीया पेयवणम्मी नहवाहणपरियणेण सा बाला । चीयाए पक्खिविउं तत्तो उद्दीविओ जलणो ॥८८॥ युग्मम् ॥ एत्तियमेत्तं १ सुदुःखार्ता । २ सरंतस्स स्मरतः। ३ ईषत् । ४ छूढा=क्षिप्ता। ५ तप्तया । ६ स्वप्नेऽपि । ७ विकारम् । ८ मन्त्रान्-देवादिसाधनानि । ९ तन्त्राणि- ओपधीन् । १० प्रयुक्ते । ११ धारियाए-प्राकारितया व्याप्तयेत्यर्थः । १२ विज्ञायकाः वेत्तारः। १३ विसहरउवयारेहिवि । १४ प्रगुणा।
सुरसुंदरी चरि। नवमो परिच्छेओ ॥७४॥ साहइ सो देवो जाव चित्तवेगस्स । धणदेव ! ताव निसुणसु जं संवित्तं तहिं तइया ।।८९॥ सोउं दइयामरणं दूसहगुरुदुक्खदलिय- सवंगो । वजासणिभिन्नो इव उग्गभुयंगेण गसिउव्व ॥१०॥ गहिउच्च रक्खसेणं पहओ इव मोग्गरेण गरुएण । नीससिय दीहदीहं गुरु- सोयाऊरिओ खयरो॥११॥ मुच्छानिमीलियच्छो धसत्ति धरणीयलम्मि सो पडिओ। निन्नट्ठसयलचेट्ठो संजाओ विगयजीउव्व ॥९२॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ दद्दण चित्तवेगं तदवत्थं ताहे तेण देवेण । सीयलजलमाणेत्ता सित्तो सो सवअंगेसु ॥९३॥ विहिओ य मए पवणो सुकोमलो निययउत्तरीएण । तत्तो खणंतराओ लभ्रूणवि चेयणं कहवि ॥९४॥ पुणरुत्तं मुच्छिजइ अइगुरुअणुरायमो- हिओ खयरो। अइवल्लहमहिलाए मरणं सरिऊण दुक्खत्तो ॥१५॥ कहकहवि समासत्थो विहिओ गुरुसोयपीडिओ तहवि । थूल- सुए मुयंतो अहोमुहो चिट्ठई जाव ॥९६॥ ताव य सुरेण भणिओ महिलामेत्तस्स कारणे कीस । आयासिजइ अप्पा एवंविह- सोयकरणेणं ? ॥९७॥ युग्मम् ॥ विबुहजणनिंदणिजं असमंजसचेट्ठियं पमोत्तूण । वत्थुसरूवं सुंदर ! भावेयव्वं पयत्तेणः॥९८॥ संसारम्मि अणते परिब्भमंताण होति जीवाण । संयोगविप्पओगा इट्टाणिडेहिं सेयहुत्तं ॥१९॥ नहु हरिसो संजोगे नेवं विसा. ओवि इट्ठविरहम्मि । कायव्वो बुद्धिमया संसारसरूवयं नाउं ॥१०॥ किंच । पुवभवे जो तुमए अणुरागो नेव उज्झिओ तइया । सैमणतणेवि पत्ते तस्स पभावाउ सग्गेवि ॥१.१॥ रिद्विवलंतेय- हीणो आसि तुमं तह य एत्थ जम्मम्मि । एवं विओयदुक्खं पचं तकम्मदोसेण ॥१०२॥ युग्मम् । तहवि हु अञ्जवि राग तीए उवरिं न मुंचसे कीस ? । एवंविहदुक्खाणं एसो चिय कारणं परमं ॥१०॥ अह भणइ चित्तवेगो सुरवर! मह फुरइ दाहिणं नयणं । पह- १ स्मृत्वा । २ दुःखातः । ३ समास्वस्थः । ४ स्थूलाश्रुकाणि । ५ शतकृत्वः । ६ श्रमणत्वेऽपि प्राप्ते । ७ रागः। ||७४॥
सियमुहो य दीससि तुमंति ता कहसु परमत्थं ॥१०४॥ किं जीवइ सा बाला सच्चं चिय अहव सा मया वरई ? । जइ ताव तुमं मित्तो आसि महं अन्नजम्मम्मि ॥१०५॥ दंसिजउ सा सिग्छ अह नैवि ता मज्झ जीवियं नस्थि । लज्जामि पंहु भणंतो एसो चिय निच्छओ मज्झ ॥१०६।। ईसि हसिऊण तओ देवो वजरइ भद्द! जइ एवं । ता पिढओ निरूवसु जेण तयं पेच्छसे दइयं ॥१०७॥ एवं सुरेण भणिओ वलियग्गीवं निरूवई जाव । ताव य विहूसियंगी पेच्छइ नियभारियं सहसा ॥१०॥ तं दछु .चित्तवेगो ससं- किओ नियमणम्मि वजरइ । सुरवर ! साहसु सचं हासं मोत्तूण मह इहि ॥१०९॥ किंवा सच्चिय एसा नहवाहणअवहिया महं दइया । मह आसासणहेउं सुरमाया अह तुमे विहिया ?॥११०॥ जइ ताव विसं भक्खिय मह विरहे सा. मया सुदुक्खत्ता । ता कह इह जीवंती संपत्ता अक्खयसरीरी १॥१११॥ तत्तो य भणइ देवो सच्चिय एसा, न होइ सुरमाया । अवहरिय सा मए जह इहाणिया तहय निसुणेसु ॥११२॥ केवलिमहिम काउं आगच्छंतेण तुह समीवम्मि । ओहिनाणेण मए दिवा तुह भारिया एसा ॥११३।। कय- मरणज्झवसाणा तत्तो य मए विचिंतियं एयं । गहिऊण इमं पच्छा गच्छिस्सं मित्तपासम्मि ॥११४॥ इय चिंतिय पत्तो हं गंगावत्त- म्मि तम्मि नयरम्मि । विसवेयविहुरियंगी दिवा य मए इमा तत्थ ॥११५।। हंतूण मंतसत्तिं सवेसिं थंभियं मए उ विसं । तत्तोमयत्ति कलिउं मयकिच तीए काऊणं ॥११६॥ नीया पेर्यवणम्मी नहवाहणपरियणेण सा बाला । चीयाए पक्खिविउं जाहे उजालिओ जलणो ॥११७॥ ताहे अवहरिय विसं घेत्तूण इमं समागओ इहई। तुज्झ समीवे ताव य एस विगप्पो महं जाओ॥११॥ तिसृभिः कुलकम् । सोउं इमीइ मरणं किं मन्ने एस कुणइ मह मित्तो। किं दढरागो अजवि अहवावि हु पैयणुरागोत्ति ॥११९॥ इय चिंतिऊण १ वराकी । २ वैपरीत्येऽव्ययम् । ३ पृष्ठतः । ४ अपहृता । ५ विधुरिताङ्गी-विप्लुताही । ६ प्रेतवनं श्मशानम् । ७ प्रतनुरल्पो रागो यस्य सः । श . नवमो परिच्छेओ सुरसुंदरी चरि। ॥७५॥ एसा अहिस्सा सुयणु ! तुह मए विहिया । नाऊण निच्छयं ते इण्हि पुण पयडिया भद्द ! ॥१२०॥ ता मा कुण आसंकं सच्चिय एसा उ कणगमालत्ति । इय भणिए सो खयरो पहसियवयणो दढं जाओ ।।१२१॥ अह पणमिय तं देवं कयंजली भणइ चित्तवेगो सो। अइनेहो दक्खिन्नं अहो णु ते मित्तवच्छल्लं ॥१२२॥ परउवयाररया इह महाणुभावा भवंति पयईए। अणुवकयावि परेणं वटुंति सयावि उवयारे ॥१२३॥ तुमए दिन्नं जीयं मणसंतावो तुमे य निवविओ। अणहसरीरा एसा जं तुमए मज्झ उवणीया ॥१२४॥ आउलमणस्स पुष्विं तुमए जं किंचि मज्झ उवइ8 । सव्वं भरियघडस्सव तं मह पासेण पोलीणं ॥१२५।। तुज्क्ष पभावा सुरवर! जाओ हं सत्थमाणसो इण्हि । कायव्वं जं किंचिवि संपइ आइससु तं सव्वं ॥१२६॥ भणिय देवेण तओ हवइ हु देवाण दंसणममोहं तो भणसु भद्द ! किंचिंवि जेण तयं तुह पयच्छामि ॥१२७॥ तो भणइ चित्तवेगो जइ एवं देसु मज्झ तं किंचि । नहवाहणखयरो जह न सक्कए में पराभविउं ॥१२८॥ भणियं देवेण तओ महिलासहियस्स पेहरिओ जं सो। विजाहरकयमेरं विलंघिउ दैप्पवामूढो ॥१२९॥ तेणेव कारणेणं विजाच्छेओ इमस्स संजाओ। ता संपइ असमत्थो भद्द ! तुमं सो पराभविउं ॥१३०॥ अन्नं च । किल पुव्ववेरिएणं अवहरिओ जायगरुयरोसेण । तो चित्तवेग! खयराहिवस्स गेहम्मि पड्डिहिसि ॥१३१॥ इय तइया केवलिणा भाविभवं मज्झ साहयंतेण । आइ8 ता तुमए होयव्वं खयरनाहेण ॥१३२॥ युग्मम् । वेयड्डदक्षिणाए सेढीए सयलखयरना- हाणं । सामि करेमि संपइ तुमंति,किं एत्थ अन्नण १॥१३३॥ मज्ज्ञ पभावाओ तुह सबाओ चेव खयरविजाओ। होहिंति पढियसिद्धा १ मित्रवात्सल्यम् । २ निर्वापितः शमित. । ३ अनह-अक्षतम् । ४ अमोघ-सफलम् । ५ प्रहर्तुमारब्धः प्रहृत इति कर्तरि कः । ६ मेरा-मर्यादा । दर्पण व्यामूढः सन् । ॥७५॥ OK (९ eKOOK) अहियाओ अन्नखयरेहिं ॥१३४॥ परविजाणं छेयं मंताण ओसहीण अहलत्तं । काहिसि इच्छाए तुमं खयराणं वयणमत्तेणं ॥१३५॥ अइदप्पियावि खयरा आणानिदेसकारिणो सब्वे । होहिंति विणयपणया मज्झ पभावाओ तुह भद्द ! ॥१३६।। ता इहि गंतूणं वेयड्डे सिद्धकूडसिहरम्मि । सासयजिणपडिमाणं महिमं अट्ठाहिंअं काउं॥१३७॥ अब्भत्थिय धरणिंद सव्वाओ तुज्झ खयरविजाओ। दाऊण जहाविहिणा गच्छिस्सं ताहि सट्ठाणं ॥१३८।। युग्मम् । एवं सुरेण भणिओ पयजुयलं पणमिऊण से 'खयरो। सुरवर! महापसाओ एवं होउत्ति वजरइ ॥१३९॥ बहुमाणजुयं तत्तो आभासित्ता ममं तु सो खयरो। धणदेव ! मह समप्पिय मणिमेयं गुरुपमोएण ॥१४०॥ देवेण तेण सहिओ सह महिलाए नहम्मि उप्पइओ। अहयंपि तओ तत्तो समागओ निययठाणम्मि ॥१४१॥ युग्मम् । ता भो धणदेव! मए एएण कमेण पाविओ एस । बहुपुनपावणिजो मणी मणाणंदसंजणणो ॥१४२॥ दियलोयसमुप्पन्नो पवरो एसो मणी महभाग! । निस्सेसदोससमणो विसेसओ विससमूहस्स ॥१४३।। ता धणदेव ! महायस! गेहँसु एयं तुमं मणि दिव्वं । सयलगुणेगनिहाणं मह अणुरोहेण,किं बहुणा । ॥१४४॥ एवं निसम्म वयणं कुसलो भणिईसु भणइ धणदेवो । भो रायसुय ! जमेयं तुमए सह ईसणं मल्झ ॥१४५॥ जं च इमं अचंतं वयणं सब्भावगन्भिणं भद्द ! । तं चेव मज्झ मणिसयसहस्सलक्खाण अब्भहिंयं ॥१४६।। अह भणइ सुप्पइट्ठो निसम्म धणदेवभासियं वयणं । अत्थि य एवं धणदेव ! किंतु अहयपि एयम्मि ॥१४७॥ गहिए दिव्व- मणिम्मी तुमए मन्ने कयत्थमप्पाणं । ता भो मह धिइंहेउं किजउ मणिगहणमवियप्पं ॥१४८॥ युग्मम् ॥ नाउं अइनिबंध गहिओ १ अधिकाः । २ अन्यखचरेम्यः सकाशात् । ३ अफलत्वम् । ४ स्वस्थानम् । ५ तस्य सुरस्य । ६ ततः तदनन्तरम् । गिण्ह । ९ भणितिषु-वचनेषु । १० घिई-धृति । ततः तत्स्थानात् । ८ सुरसुंदरी चरि। नवमो परिच्छेओ ॥७६॥ विणिएण सो मणी पवरो । अह भणइ सुप्पइट्टो पुणरवि धणदेवमासज्ज ॥१४९॥ गंतूण कुसग्गपुरे नियत्तमाणेण नियपुराभिमुहं । आगंतवं इहई अम्हाण अणुग्गहट्ठाए ॥१५०॥ भणिय धणदेवेणं होउ अविग्घेण ताव समओ सो। जं एसो चिय मग्गो नियत्तमा- णाणमम्हाण ॥१५१॥ एवं कयसभासो रयणि गमिऊण तस्स गेहम्मि । पत्ते पभायसमए संबूढे सयलसत्थम्मि ॥१५२॥ तव्वेल- समुचिय सो कायव्वं काउं निग्गओ तत्तो । नियपरियणसहिएणं पल्लीवइणाणुगम्मतो ॥१५३॥ युग्मम् ।। कहकहवि नियत्तउं ससोयवयणं तु पल्लीनाहं तं । सत्येण समं चलिओ धणदेवो वेसरारूढो॥१५४|| कालेण य संपत्तो कुसग्गनयरम्मि वणियसंजुत्तो। घेत्तुं महग्धमुलं दैरिसणयं नरवइसमीवे ॥१५५॥ संपत्तो नरवाहणरना बहु मनिओ. तओ तेण । सुकर्वइ सयलभंडं पंचउलं सक्खिणं काउं ॥१५६॥ युग्मम् ॥ सागरसेविस तओ भवणेसु भाडएण गहिएसु । उत्तारियं तु भंडं सव्बंपि निउत्तपुरिसेहिं ।। ॥१५७।। उत्तरइ य पइदियह भंडं तह घेप्पए य पडिभडं । एवं च कइवि मासा वोलीणा तत्थ नयरम्मि ॥१५८॥ सागरसेट्टिसुएणं सिरिदत्तेण समं तु एयरस । संजाया गुरुपीई संववहारं करेंतस्स ॥१५९॥ अह अन्नया य नीओ. निययगिहे भोयणस्स कजेण । महया उवरोहेण सिरिदत्तेणं तु धणदेवो ॥१६०॥ तत्थ य गएण दिट्ठा सिरिकता पवररूवसंपन्ना। भगिणी सिरिदचस्स उ कन्ना नवजोव्वणारंभा ॥१६१॥ सा तालियंटहत्था वीएंती भोयणं करेंतेण । सच्चविया पच्चंगं अब्भुववन्नो तओ एसो ॥१६२॥ तीएवि ससिणेहं अवंगदिट्ठीए पुलइओ एसो। अंह चिंतइ धणदेवो तीए रूवेण अक्खित्तो ॥१६३॥ जइ ताव इमा कन्ना, ॥७६॥ १ गन्तुं प्रगुणीभूते । २ प्रामृतम् । ३ मानितः । ४ शुल्कं गृह्णाति शुल्कयति । ५ तालियंट-तालवृन्तम्-व्यजनमिति यावत् । ६ दृष्टा । pa Du देंति य जइ मे विमग्गिया एए । ता होज मह कयत्थो दइयाए इमाए मणुयभवो॥१६४॥ कह होज मज्झ एसा मग्गामि सयंपि अहव अन्नेण । जइ दाहिति न मज्झं विमग्गिया, होज लहुयत्तं ॥१६५।। अहवा समाणजाई धणवंतो वसणवजिओ तह य । एसावि जोव्वणत्था तम्हा दाहिति मह एए॥१६६॥ एवं विचिंतयंतो काऊणं भोयणं तु धणदेवो । सिरिदत्तेण विइन्ने' तंबोलविलेवणा- इम्मि ॥१६७॥ गेहाओ नीहरिओ गंतूणं निययवासठाणम्मि । सिरिताहयहियओ पासुत्तो पवरसयणीए ॥१६८।। युग्मम् ।। एत्तो य मयणवसगा सिरिकता रैणरणेण अभिभूया। गंतूण गिहुजाणे पासुत्ता कयलिगेहम्मि ॥१६९॥ तत्थयवक्खित्तमणा कसिणभुयंगेण बाहुमूलम्मि । दैट्ठा दण अहिं अईवभयवेविरसरीरा ॥१७०॥ आगम्म माउमूले रुयमाणी भणइ वेयणपरट्ठा। अम्मो ! «द्धा खद्धा अयं गुरुकसिणसप्पेण ॥१७शा युग्मम् ॥ पेलवसत्तत्तणओ उक्कडयाए य विसवियारस्स । वेयणाए पर्भूयत्ता संभयत्ता इत्थिभावस्स ॥ ॥१७२।। मीलियलोयणजुयलं नीसाहारा धसत्ति धरणीए । विहलंघला निवडिया जणणीए पेच्छमाणीए॥१७३॥ तं दटुं सिरि- मइणा सागरसेट्ठी तहेव सिरिदत्तो। तह सयलपरियणो सो सहसत्ति समाउलीभूओ॥१७४॥ ताहे बहुगारुडिया हक्कारिजंति मंत- तंतविऊ । कीरति मंतजावा तह वट्टिजंती मूलीओ॥१७॥ धारेंति धारणाओ केवि हु कन्नम्मि दिति से जावं । कलुणं विलवइ जणणी संधीरइ से पिया एवं ॥१७६॥ सुंदरि ! मा कुण सोयं एवं नेमित्तिय तयं वयणं । संपइ पयडीहोही दइए! जामाउओ तुज्झ ॥१७७॥ अविसंवाई जं सो सुमई नेमित्तिओ तहा सुयणु!। कमलावईए सवं निव्वडियं तेण आइटुं ॥१७८॥ एवं च वट्टमाणे १ वितीर्णे दत्ते। १ उत्कण्ठया। ३ दष्टा । ४ वेविरं वेपनशीलम् । ५ आश्चर्यार्थेऽव्ययम् । ६ खादिता। ७ उत्कटतया। ८ प्रभूतत्वात् । ९ समय- त्वात् । १० तस्याः पिता। नित्तम्-सिद्धम् । ॐ व्याकुल शरीरा ।
सुरसुंदरी चरि। नवमो परिच्छेओ ভিত जाहे न चइंति तत्थ गारुडिया । सव्वायरलग्गावि हु विसैवियणं से नियत्तेउं ॥१७९|| तत्तो तीए विसनो सबोवि हु परियणो पिया भाया । चिंतेति य किं होही अलियं नेमित्तियाइ8 १ ॥१८०।। पुणरवि य तम्मि नयरे डिंडिमसद्देण सव्वगारुडिया । वाहरिया न य केणवि उट्ठविया सप्पदट्ठा सा ॥१८१॥ एत्थंतरम्मि केणवि पओयणेण समागओ तत्थ । धणदेवो अह पेच्छइ समाउलं परियणं सव्वं ॥१८२।। अह दटुं सिरिदत्तं पुच्छइ कि मित्त! आउला तुमे । दीसह विदाणमुहा, अह सिरिदत्तो इमं भणइ ॥१८३॥ सिरिकता मह भगिणी कन्ना सप्पेण अज दट्ठत्ति । न उ जीवावइ कोवि हु तेणम्हे आउला मित्त ! ॥१८४॥ अन्नं च । नेमिचिएण पुर्व आइ8 आसि सप्पडसिय जो। उज्जीविस्सइ एयं होही एयाए सो भत्ता ॥१८५।। एयं च तस्स वयणं अलियप्पायं तु संपई जायं । जं सा अहिणा डेक्का न य कोवि हु तं समुट्ठवइ ॥१८६॥ धणदेव! तओ अम्हं संपइ तुटा ओ जीवियवासा। अइवल्लहभगिणीए तेणम्ह सोगाउला धेणियं ॥१८७।। इय सोउं-धणदेवो सहरिसचित्तो समुल्लवइ एवं । मा कुण सोयं सुंदर! न होइ अलियं तयं वयणं ॥१८८॥"दे! पिच्छामो ताव य तुह भगिणिं, तेण एवमुल्लविए । नीओ तीए समीवे धणदेवो भणइ नियपुरिसं ॥१८९।। तं सुप्पइट्टदिन्नं आणेसु मणिति ताहे सो पुरिसो। चित्तुं लहु दिव्वमणि समागओ तस्स पास- म्मि॥१९०॥ विमलसलिलेण सित्तो दिव्वमणी ताहे तेण नीरेण । अब्भोक्खिया सलीलं समुट्ठिआ सुहपसुत्तब ॥१९१॥ अविय । तीए तं देहगयं सप्पविसं मणिजलेण संसित्तं । सुक्कज्झाणाभिहयं नटुं कम्मंव मोहणियं ॥१९२॥ तं दऔं सिरिदत्तो १ शक्नुवन्ति । २-वेय तीइ अवणेउं । ३ उत्थापिता-सुस्थतामापादिता । ४ विद्राणमुखाम्लानाननाः । ५ अलीकम् असत्यम् । ६ दष्टा । ७ त्रुटिता। ८ जीवितव्यस्य-जीवनस्य आशा । ९ अतिशयेन । १० 'दे' इति संमुखीकरणादावर्थेऽव्ययम् । ११ तेण तयणु सलिलेण। १२ स्नपिता=सिक्ता । ॐ D9 ७) GU ७७॥
सागरसिट्ठी य हरिसिया दोवि । पिसुणंति तुज्झ एसा दिन्ना धणदेव ! सिरिकता॥१९३॥ तत्तो सोहणलग्गे परिणीया उच्छवेण महया उ । तीए सो अणुरत्तो विसयसुहं भुंजए तत्थ ॥१९४|| जा तत्थ कइवि मासे चिट्ठइ सो तीए जोव्वणासत्तो । ताव य सव्वं भंडं विकीयं तस्स पुरिसेहिं ॥१९५।। पडिभंडं पिहु गहियं संवूढा सयलसत्थिया ताहे । धणदेवो आपुच्छइ गमणत्थं ससुरवग्गं तं ॥१९६॥ अह भूरिदविणजुत्ता दासीदासाइपरियणसमग्गा । सिरिकंता नियपिउणा पट्टविया भत्तुणा समयं ॥१९७॥ पुवुद्दिढकमेणं धणदेवो गरुयसत्थपरियरिओ। चलिओ नियनयरम्म कुसग्गनयराउ सुहदिवसे ॥१९८॥ अह कमसो संपत्तो सीहगुहासन्नभूपए- सम्मि । आवासियम्मि सत्थे धणदेवो चिंतए एवं ॥१९९॥ तइया पल्लीवइणा भणिओ उ अहं अवस्समेंतेण । आगंतव्वं तुमए मह धिइहेउंति ता इहि ॥२००। आसन्ना सा वट्टइ पल्ली ता सिग्घमेव गच्छामि । दद्दूण सुप्पइ8 पुणरवि इहमागमिस्सामि ॥२०१॥ इय चिंतिऊण कइवयपुरिसजुओं वेसरीए आरूढो । संपत्तो अह पेच्छइ सीहगुहं सव्वओ दंड ॥२०२।। अविय । जालालंखियनिवडियगोमहिसकरककलियपेरंतं । परंतसत्थविणिहयहयरुहिरपवाहदुग्गंधं ॥२०३॥ दुग्गंधधरणिनि- वडियभडमंसवसापसत्तबहुसुणहं। सुणहभयमुकमाणुसकरंकसिवमुक्कफेकारं ॥२०४॥ फेकारसवणसंत?भीरुउड्डीणगिद्धसिसुनिवहं सिसुनिवहहत्थसंदड्डभिल्लजुवईहिं दुप्पिच्छं ॥२०५॥ दुप्पिच्छजलणजालापैलुडभिल्लोहभवणवीभच्छं। बीभच्छजलणकवलियमयमा. णुससयसैमाइन्न ।।२०६॥ तं दटुं धणदेवो एवं वञ्जरइ हा! किमेयंति । अइविसमावि हु पल्ली केण इमा हंदि ! दड्डत्ति १ ॥२०७॥ १ कथयन्तिपभणति । २ विक्रीतम् । ३ पृथु । ४ एतेण आयता=आगच्छतेत्यर्थः । ५ दग्धाम् । ६ आलुखियं-दग्धम् । ७ करकोऽस्थिराशिः । ८ पेरंतो- पर्यन्तः । ९ सुणहो शुनकः श्वा । १० संतट्ठो-सत्रस्तः। ११ दुष्प्रेक्ष्यं । १२ पलुलु-प्लुष्टं दग्धम् । १३ समाकीर्णम् । * सज्जिताः। (DOD92.0 69COM था The सुरसुंदरी चरि। नवमो परिच्छेओ एत्थंतरम्मि केणवि करंकमज्झट्ठिएण वञ्जरियं । धणदेव ! एहि एत्तो अहयं सो देवसम्मोत्ति ॥२०८॥ पेलिच्छिन्नचलणजुयलो गुरुपहरणघायजञ्जरियदेहो । गाढं तिसाभिभूओ अजवि चिट्ठामि जीवंतो ॥२०९॥ तं सोउं धणदेवो पुरिसं पट्टविय पाणियनि- मित्त । अइगुरुविसायजुत्तो पत्तो अह तस्स पासम्मि ॥२१०॥ भणियं धणदेवेणं साहसु भो ! केण विलसिय एयं । सो कत्थ सुप्प- इट्ठो अह सो सणियं समुल्लवइ ॥२११॥ ॥७८॥ एत्तो तइयम्मि दिणे सिद्धपुराओ समागओ पुरिसो। एगंतम्मि य सिहूं तेण इमं पल्लिनाहस्स ॥२१२॥ कुमर ! अहं पढविओ तुहपिउवरमंतिसुमइनामेण । भणियं च तेण, एयं साहेजसु सुप्पइट्ठस्स ॥२१३॥ सुग्गीवस्सिह रन्नो अतिसुरयपसंगदोसओ जाओ। खयवाही तेण इमो चे?इ खणजीवियद्योति ॥२१४॥ एसोवि सुरहकुमरो संतावइ सयलपयइवग्गं तु । दुस्सीलो उल्लुठो असब्भ- भासी अकजरओ॥२१५॥ तह एयस्स विरत्ता सामंतमहंतमाइया सव्वे । रजसिरीए अजोगो, "तं चेव य कुमर ! जोगो सि॥ ॥२१६॥ तुज्झ पुण वहट्ठाए कणगवईए पभूयविक्खेवो । पट्ठविओ ता तुमए रक्खेयव्वं नियसरीरं ॥२१७॥ एवं च जाव साहइ सो पुरिसो भद्द ! पल्लिनाहस्स । ताव य सो विक्खेवो पभूयरहतुरयपाइको ॥२१८॥ सहसच्चिय संपत्तो समंतओ वेढिया इमा पल्ली । अह भिल्लनिवहसहिओ नीहरिओ सुप्पइट्ठोवि ॥२१९|| युग्मम् । बहुजणसंहारकरं लग्गं आओहणं महाघोरं । १ पलिच्छिन्न प्रतिच्छिन्नम् । २ तृषाऽभिभूतः । ३ पाणिय-पानीयं-जलम् । ४ अनैः । ५ क्षयव्याधिः । ६ चेइ-तिष्ठति । ७ त्वमेव । ८ पाइको पदातिः। ९ आयोधन-संग्रामः । ||७८॥
--- निहया वहयो भिल्ला विजिया अम्हे परवलेणं ॥२२०॥ गहिऊण तओ सारं सवं डहिऊण सीहगुहमेयं । काउं हयविष्पहयं विणिग्गयं परवलं तत्तो ॥२२१॥ अहयपि हु जुझंतो एयमवत्थंतरं इहं पत्तो । धणदेव ! नेव जाणे किं जायं सुप्पइट्ठस्स ॥२२२॥ पंचनमो- कारो अह दिन्नो सम्मत्तवयसमेओ से । तेणवि य भावसारं पणरुतं भणिउमाढत्तो ॥२२३॥ एत्थंतरम्मि पुरिसो सलिल चित्तूण आगओ तत्थ । धणदेवो भणइ तओ पियसु जलं देवसम्म ! इमं ॥२२४॥ अह सो जलं पिबंतो अइतहासुसियतालुयत्तणओ। गुरु- यणापरिगओ सहसा पाणेहिं परिचत्तो ॥२२५॥ धणदेवोवि हु अइगुरुसोगो डहिऊण तस्स तं देहं । सर्वपि समरभूमि जोयावइ निययपुरिसेहिं ।।२२६।। न य कथइ उवलद्धं करकमेचपि पल्लिनाहस्स। तत्तो चिंतइ एसो हा ! धी। विहिणो विलसियस्स ।। २२७|| वारिसगुणजुत्तस्सवि सरलसहावस्स सुप्पइट्ठस्स । निग्षिणकणगवईए हा! हा! कह दारुणं विहियं ।।२२८।। माइंदजालसरिसं सव्वं एयम्मि हंदि ! संसारे । खणदिट्ठनहरूवं धणपरियणजीवियव्वाइं ॥२२९॥ न य नजइ किं जायं महाणुभावस्स सुप्पइट्ठस्स । किं जीवइ अहव मओ संगामे एत्थ जुझंतो? ॥२३०॥ एमाइ चिंतयंतो धणदेवो आगओ निजे सत्थे । अह कमसो संपत्तो सत्थजुओ हथिणपुरम्मि ॥२३१॥ तुट्ठाओ जणणिजणया सव्वे आणंदिया वयंसा से । सोहणदिवसे बहुया पवेसिया नियय- गेहम्मि ॥२३२॥ अह पुन्वसिणेहेण सिरिकंता सासुयाइणुन्नाया। नियडिजुया पत्ता कमलावइदेविगेहम्मि ॥२३३॥ दलु पुर्ववैयंसिं वियसियमुहपंकया महादेवी। अइगरुयसिणेहेणं उट्ठिय आलिंगए एयं ॥२३४॥ भणइ य वयंसि ! उकंठियाए १ भावसार श्रद्धापूर्वकम् । २ भूयः । ३ आढत्तो-आरब्धः । ४ अतितृष्णाशुष्कतालुकत्वतः । ५ परित्यक्तः । ६ दग्ध्वा । ७ देवशर्मणः । ८ करङ्क- मात्रम् अस्थिमानम् । ९ मायेन्द्रजालसदृशम् । १० वयस्याः मित्राणि । ११ सासुमाइणुन्नाया श्वश्र्वाऽनुज्ञाता । १२ चेटी-दासी । १३ वयस्यां सखीम् । 26 लाव
सुरसुंदरी
चरि।
नवमो
परिच्छेओ
॥७९॥
दिट्ठा पभूयकालाओ। अइसोहणं हि जाय जं सासुरयपि तुहवि एत्थ ॥२३५॥ जं तुमए दिवाए दिटुं मन्नामि पिईहरं सर्व । इय
भणिउं देवीए उचियपवित्ती कया तीए ॥२३६॥ उवविट्ठाओ दोनिवि कुसलपवित्ची य साहिया सव्वा । खणमेगं संभासं काऊण
भणइ सिरिकंता ॥२३७॥ गच्छामि इण्हि गेहे तचो कमलावई इमं भणइ । पइदियह अइ ! तुमए आगंतव्वं मह समीवे ॥२३८॥
भणिय सिरिकताए एवं काहामि एवं भणिऊणं । देवीए अणुनाया समागया निययगेहम्मि ॥२३९।। एवं सिरिकताए ससुरकुले
तत्थ अच्छमाणीए । कमलावईदेवीए समयं गुरुपीइजुत्ताए ॥२४०।। धणदेवेणं समयं विसयसुहं सम्ममणुहवंतीए । बहुयाओ अइ-
कंता वासाणं कोडिकोडीओ ॥२४१॥ युग्मम् ॥ अह अन्नया कयाइवि रिउण्हाया भत्तुणा समं सुत्ता । रयणीचरिमजामे सुमिणं पासित्तु
पंडिबुद्धा ॥२४२।। अह भणइ मए पिययम! सुमिणे चंदो मुहेण पविसंतो। दिट्ठो, तं दवणं सहसा बुद्धा तओ अहयं ।।२४३॥ भणिय
धणदेवेणं सुंदरि ! पुत्तो भविस्सए तुज्झ । सयलवणिवग्गपवरो इय एवं सूयए सुमिणं ॥२४४॥ भणियं सिरिकताए एवं पिय ! होउ
वयणयं सर्च । सासणदेवीपभावा बद्धो एसो मए गठी ॥२४५॥ तीए चिय रयणीए तीए कुच्छिंसि गम्भसंभूई । जाता कमेण जाव
य बोलीणा दोन्नि मासा से ॥२४६॥ तइयम्मि पुणो मासे दोहेलओ तीए अभयदाणम्मि । जाओ धणदेवेणवि "सिढे सो पूरिओ
तीए ॥२४७|| अह उवचियगन्भा पूरिए दोहलम्मी पसवणसमयम्मी आगयम्मी सुहेण । सुहगहनिवहम्मी उच्चठाणट्ठियम्मी सुह-
करणमुहुत्ते दारयं सा पसूया ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९
१ श्वशुरगृहम् । २ पितृगृहम् । ३ कथिता । ४ समकं सह । ५ ऋतुस्नाता । ६ स्वप्नम् । ७ प्रतिबुद्धा जागरिता । ८ सूचयति । ९ दोहदकः ।
१० देव्या शिष्ट कयिते सति ।
॥७९॥
एसोवि परिसमप्पइ सिरिकंतातणयपसवणो नाम । सुरसुंदरिनामाए कहाए नवमो परिच्छेओ ॥२५०॥ ॥ नवमो परिच्छेओ समत्तो।। दसमो परिच्छेओ। तकम्मकुसलविलयासमूहविहियम्मि सूइकम्मम्मि । हेल्लुत्तावलिगिहदासिविहियतकालकरणिजे ॥१॥ सहरिसपरियणवजरिय- वैजसुयजम्महरिसियमणेण । घणधम्मसेटिणा अह वद्धावणयं समाढत्तं ॥२॥ युग्मम् ॥ अविय । गहियक्खवत्तपविसंतनयरनारीजणोहरमणीयं । रमणीयणमुहमंडणवावडनियबंधुवरदारं ॥३॥ वरदारग्गनिवेसियवंदण- मालासणाहसियकलसं । सियकलसहत्थपविसंतव॑थकिजंतकलसई ॥४॥ कलंसद्दपउरपाउलमंगलसंगीयपवरपेक्खणय । पेक्खणयपि- क्खक्खित्तलोयदिशेततंबोलं ।।५।। तिसृभिः कुलकम् ॥ अविय । घोसियजीवाऽघाओ मोयावियविउलबंदिनिउरंबो । दिजंतविविहदाणो दीणाणाहाइसुहजणओ ॥६॥ पइजिणमंदिरकि- १ विलया वनिता । २ हर्षाकुला । ३ वयं श्रेष्ठम् । ४ वावडं व्यापृतम् । ५ दारग्ग-द्वाराप्रम् । ६ सनाथ युक्तम् । ७ वट्टो मार्गः ८ कलशब्दप्रचु- राणि यानि पापकुलानि तेषां यन्मङ्गलार्थ संगीत तेन प्रवर श्रेष्ठं प्रेक्षणकं यत्र वर्धापनके । ९ प्रेक्षणकं दृश्यं तस्य प्रेक्षणे आक्षिप्ता ये लोकास्तेभ्यो दीयमानं तचोलं यत्र तत् । १० निकुरम्बः-समूहः ।
सुरसुंदरी
चरि।
दशमो
परिच्छेओ
॥८॥
जंतवजवरमजणाइवावारो। वरवत्थमाइएहिं संमाणियसाहुसंदोहो ॥७॥ भोजियसयणसमूहो संमाणियवणियनायरमहल्लो । जणज-
णियचमकारो सुयजम्ममहूसवो विहिओ ॥८॥ एवं कयकायदो संपत्ते वारसम्मि दियहम्मि । गहिऊण देरिसणीयं संपत्तो राइणो
मूलं ॥९॥ कयविणओ धणदेवो भणइ महाराय ! सेटिवयणेण । देवीसहिएण तुमे भोचव्वं अम्ह गेहम्मि ॥१०॥ हसिऊं रन्ना
भणियं न होइ कि सेट्ठिणो इमं गेहं ? । पिउसरिसो जं सेट्ठी विचिंतगो सयलरजस्स ? ॥११॥ तहवि हु सेट्ठी जं भणइ किंचि ते
चेव अम्ह कायव्वं । इय भणिए धणदेवो महापसाउत्ति भणिऊण ॥१२॥ नियगेहे गंतूणं तकालुचियं समत्थकरणीयं । नियपरिय-
णेण कारइ आणदियमाणसो जाव ॥१३॥ देवीसहिओ राया करेणुयाविसरपरिगओ ताव । संपत्तो सेट्ठिगिहे बंदिजणुग्घुट्ठजयसद्दो
॥१४॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ कयमंगलोवयारो उत्तरिय करेणुयाइ देविजुओ । वरमुत्ताहलविरइयचउकसीहासणे पवरे ॥१५॥ उव-
विट्ठो देविजुओ तत्तो य विलासिणीहिं पवराहिं । औरत्तियावयारणपमुहम्मि विहिम्मि विहियम्मि ॥१६|| भुत्तो दिव्याहारं नियप-
रियणसंजुओ जहाविहिणा । गोसीसविलत्तंगो परिहावियदिव्ववरवत्थो ॥१७॥ तिसृभिः कुलकम् ।। विणयनेएणं तत्तो धणदेवेणं इम
तु विनतो । देवीए पियभगिणी बजरइ इमं महाराय ! ॥१८॥ पसवंति पिंउहरम्मी पढमं किल सयलवणियजायाओ । कारणव-
सेण केणवि संजाय नेव तं मज्झ ॥१९॥ ता देविदसणेणं इहेव किल पिउहरंति मन्नामि । ता जइ इत्तियभूमि आगच्छइ होइ ता
लढें ॥२०॥ एवं च तेण भणिए अह देवी राइणा अणुण्णाया । सिरिकताए समीवे संपत्ता कंचुईसमेया ॥२१॥ तत्थ य मणोरमाए
१ वज=वर्य=श्रेष्ठम् । २ उपढौकनम् । ३ देव्या युतो युक्तः । ४ आरात्रिकावतारणप्रमुखे । ५ कर्तरि ते भुक्तवान् । ६ नएणं-नतेन । ७ विज्ञप्तः ।
८ पितृगृहे । ९ कन्चुकिा प्रतिहारः ।
॥८॥
मका विलेवणाहरणवत्थमाईहिं । पूइय भणिया देवी सुयस्स नामं करेसुत्ति ॥२२॥ भणियं देवीए तओ सिट्ठिणि ! तुह चेव होइ उचिय- मिणं । तहवि तुमए भणियं कायव्वमवस्समम्हाणं ॥२३॥ गहिऊण निउच्छंगे तं चालं कमलकोमलकरहिं । कमलावईए भणिय सुगंधगंधे खिवंतीए ॥२४॥ सिरिकताए जणिओ धणदेवेणं तु बालओ एसो। माउपिउअद्धनामो सिरिदेवो नाममेयस्स ॥२५॥ अइसोहणं हि नाम विहियं देवीइ इय भणंतेण । अविहवनारिगणेणं मंगलसद्दो समुग्घुट्ठो॥२६॥ अह तं मणहरदेहं मुट्ठीकयकरजुयं विसालच्छं । सुकुमालपाणिपायं दद्दूण विचिंतए देवी ॥२७॥ धन्ना मज्झ वयंसी जीएँ सुओ एरिसो समुप्पन्नो । जणमणनयणाणंदो मह पुण एयंपि न हु जायं ॥२८॥ किं मज्झ जीविएणं किंवा मह विहलगव्वरजेण । जा नियतणयस्स मुहं पिच्छामि न मंदभ- ग्गत्ति ॥२९॥ एमाइ चिंतयंती आभासित्ता वयंसियं निययं । रन्ना सहिया देवी संपत्ता निययगेहम्मि ॥३०॥ तत्थ य तं चिंतती सुयजम्मुकंठिया संसोइल्ला । परिचत्तदेहचिट्ठा उबिग्गा सयलकञ्जसु ॥३१॥ मत्ता व मुच्छिया इव सुत्तव्य मयव्य विगर्यसत्तव्य । झाणगयजोगिणि इव उवरयनीसेसवावारा ॥३२॥ परिहायंतसरीरा गुरुसोयायासैसाममुहकमला। रन्ना कयाइ दिट्ठा पुट्ठा कमलावई ताहे ॥३३॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ देवि! तुमं किं विमणा दुब्बलदेहा य दीससे इहि । किं बंछियं न पुजंइ साहीणे किंकरम्मि मैए ॥३४॥ भणियं देवीए तओ अंसुजलासारसित्तसिहिणाए। पिययम ! तुह पसाया संपजइ वंछियं सच्वं ॥३५॥ तं नत्थि किंपि सोक्खं तुह प्पसायाउ जं न मे पत्वं । नवरं पुत्तपलोयणसोक्खं सुइणेवि नो दटुं ॥३६॥ धन्नाउ ताउ नारीओ इत्थ जाओ अहो- १ आभरणम्-विभूषणम् । ३ अविधवा-सभर्तृका। ३ जीइ यस्याः । ४ सशोका । ५ चेष्टा व्यापारः। ६ उद्विग्ना=खिन्ना । ७ विगतमत्त्वा । ८ परिहा- यंत परिहीयमानं कृशीभवदित्यर्थः । ९ आयासो यत्नः। १० पूर्यते। ११ स्वाधीने। १२ मयि । १३ स्वप्ने । १४ याः। PO2 सुरसुंदरी दसमो परिच्छेओ चरि। Souse ॥८॥ निसि नाह !| नियय थण धेयंत थैणधयं हंदि ! पिच्छति ॥३७॥ पच्छा परिणीयाइवि सिरिकताए सुओ समुप्पन्नो । तुमए मन्नी- याए न पुणो मह मंदभागाए ॥३८॥ ता देव ! देसु पुत्तं अह नवि ता नत्थि जीवियं मज्झ । तुइ थणोवि अह एइ खीरमन्ना गई नत्थि ॥३९॥ तत्तो रन्ना भणियं एत्थत्थे कुणसु देवि ! मा सोगं । आराहित्ता तियसं पूरेमि मणोरहेऽवस्सं ॥४०॥ इय भणिऊणं राया काउं पूर्व जिणिदपडिमाणं । सियवसणधरो उम्मुक्कसयलमणिकंचणाहरणो॥४१॥ पोसहसालं गंतुं अट्ठमभत्तं पगिहिउं वि- हिणा । कुससत्थरे निसन्नो एवं भणिउं समाढत्तो॥४२।। देवो व दाणवो वा जिणसासणभत्तिसंजुओ कोवि । जह संनिहिओ सिग्धं आगच्छउ वंछिय देउ ॥४३॥ एवं च चिंतयंतो एगते संनिरुद्धजणपसरो। निचलदेहो चिट्ठइ राया जा तिन्नि दियहाई ॥४४॥ ता रयणिचरिमजामे विद्धसियसयलतिमिरसंघायं । भासुरदेहं पुरिसं दवण विचिंतए राया ॥४५॥ युग्मम् ।। निमिसंति लोयणाई ता किं एसो न होइ देवोत्ति । न य मणुयाण सरीरे जायइ एवंविहा दित्ती ॥४६॥ ता होज इमो को पुण चरणावि महिं फुसंति नेयस्स । एवं विगप्पयंतो राया आभासिओ तेण ॥४७॥ भो अमरकेउनरवर ! उग्गतवेणं किलोमिओ सि न किं । एवं भणमाणो सो अन् द्विय राइणा भणिओ ॥४८॥ को सि तुम कत्तो वा समागओ कहसु मह महाभाग! । भणियं सुरेण नरवर ! कहेमि कोहलं जइ ते ॥४९॥ KAGE ॥८॥ ईसाणकप्पवासी विहुप्पहो नाम सुरवरो अहयं । आसन्नचवणसमओ परलोयहियं समायरिउं ॥५०॥ तित्थयरवंदणत्थं विदेह- १ स्तनम्। २ धयंत='धे पाने पिवन्तमित्यर्थः। ३ स्तनन्धयं-सुतम् । ४ मान्यायाः । ५ कुशसंस्तारके। ६ निषण्ण स्थितः। ७ दिवसानि । दीप्तिः। ९ स्पृशतः। १० क्लान्तः। ११ अभ्युत्थाय । १२ कौतूहलम् । १३ च्यवन-मरणम् ।
. वासम्मि आगओ आसि । तत्थ मए सो भयवं आपुट्ठो निययवुत्तंतं ॥५१॥ युग्मम् ॥ उप्पत्ती कत्थ महं चुयस्स एत्तो भविस्सए भयवं! ? । तत्तो जिणेण भणिय भरहम्मि य हत्थिणपुरम्मि ॥५२॥ जो अच्छइ पुत्तत्थी पोसहसालाइ पोसहम्मि ठिओ। सिरिअमर- केउराया तस्स तुम होसि पुत्तोत्ति ॥५३॥ युग्मम् ॥ तव्वयणं सोऊणंसमागओ राय ! तुह समीवम्मि । ता मा कुणसु 'किलेसं अहयं होहामि तुह पुत्तो ॥५४॥ गेण्हसु कुंडलजुयलं नरिंद ! एयं तओ उ देवीए । जीए इच्छसि पुत्रं दायचं तीइ आभरणं ॥५५॥ इय भणिउं कैन्नाणं उत्तारिय कुंडलाई दिव्वाई। रनो समप्पिऊणं देवो अईसणीभूओ ॥५६॥ रत्नावि रयणिविरमे गंतु देवीए वियसियमुहेण सुरदसणाइ सबो वुत्तंतो साहिओ तत्तो ॥५७॥ कुंडलजुयलं अप्पिय पभायकिञ्च करित्तु नीसेसं । पंडिलाहिय साहुजणं सयं पभुत्तो वराहारं ॥५८।। अह अन्नया य देवी रिउण्हाया रयणिचरिमजामम्मि । दळु सुमिणं सहसा पडिबुद्धा वेविरसरीरा ॥५९॥ भणिया रना सुंदरि! कीस अंकम्हाओ कंपिया तं सि । तीए भणियं पिययम! संपइ सुमिणं मए दिटुं॥६०॥ किल कणगमओ कलसो मज्झ मुहे 'पविसि विणिक्खंतो। केणावि भंजणत्थं नीओ दूरं स कुद्धेण ॥६१॥ पुणरवि बहुकालाओ कहवि हु लद्धो स खीरप- डिपुनो। सियकुसुममालियाए मएवि संपूइओ तत्तो ॥६२॥ एवं सुमिणं दट्टुं मुंहकडुयं परिणईइ सुंदरयं । जाओ भएण कंपो मह देहे तेण नरनाह ! ॥६३॥ तं सोऊण नरिंदो जाओ सोगाउरो दर्द हियए। वजरइ देवि ! सुविणं लाभ सूएइ तणयस्स ॥६॥ १ ओ । २ क्लेशम् । ३ कर्णाभ्याम् , पञ्चम्याः स्थाने षष्ठी । ४ प्रतिलाभ्य आहारदानेन सत्कृत्य । ५ प्रभुक्ता भुक्तवान् । ६ ऋतुस्नाता। ७ स्वप्नम् । ८ वेविर-वेपनशीलम् । ९ अकस्मात् । १० प्रविश्य विनिष्कान्तः। ११ मुखकटुकम् आरम्मे दुःखदम् । १२ स्वप्न. ।
सुरसुंदरी चरिअं। दसमो परिच्छेओ ॥८२॥ सेसं च सुविणजाणगपुच्छगविहिणा बियाणिउं तुज्झ । साहिस्सं मा काहिसि उव्वेग किंचि हिययम्मि ॥६५॥ तत्तो पभायसमए गंतुं अत्थाणमंडवे राया। आणवइ सुमिणसत्थत्थजाणए झत्ति वाहरह ॥६६॥ तत्थ निउत्तनरेहिं तहेव संपाडियाए आणाए। सामंतमंतिपुरनायगेहिं पुन्नम्मि अत्थाणे ॥६७॥ कयविणया सुविणन्नू उवविट्ठा अह नरिंदआसन्ने । धणदेवोवि हु रन्नो आसन्नो चेव उवविट्ठो ॥६८॥ युग्मम् । तत्तो रना तेर्सि सिट्ठो सुरदसणाइवुत्तंतो। पुव्वुत्तो सबोवि हु सुविणगउवलंभअवसाणो ॥६९॥ सम्म 'विणिच्छिऊणं सुविणसरूवं कहेह भो! तत्तं । इय भणिया ते रन्ना अन्नोन जाव चिंतिति ॥७०॥ ताव य धणदेवेणं भणियं नरनाह ! देसु अवहाणं । सुविणपरमत्थजाणणहेउं निसुणेसु वुत्तुतं ॥७१॥ युग्मम् ।। तओ | अह अडवीए दिह्रो भिल्लवई, तेण जह य सप्पेहिं । बद्धो उ चित्तवेगो विमोइओ मणिपभावाओ॥७२॥ जह तेण निययचरिए सिट्ठ देवस्स आगमो आसि । देवेण केवली अह दिह्रो य कुसग्गनयरम्मि ॥७३॥ जह भाविभवं पुट्ठो केवलिणा जह य तस्स आइलैं । सिरिअमरकेउरन्नो होहिसि पुत्तो तुम भद्द ! ॥७४॥ जणणीइ समं तत्थ य अवहरिओ पुव्ववेरियसुरेण । ता चित्तवेग! खयराहिवस्स गेहम्मि वड्डिहिसि ॥७५।। एमाइ पुचउत्तं सवित्थर साहियं नरवइस्स । धणदेवेणं जाव य संपत्तो हत्थिणपुरम्मि ॥७६॥ ता देव देविउदरे विहुप्पहो सो सुरो समुप्पनो। होही, जओ न केवलिवयणं इह अनहा होइ ||७७|| पुन्वविरुद्धसुरेणं हरिओ खयरस्स वडिओ गेहे। साहियवहुचिहविजो मिलिही सो निययजणणीए ॥७८॥ इच्छियकन्नादाणं मालाए पूयणपि मन्ना सि । एसो नरिंद! १ विज्ञाय । २ आस्थान-सभा। ३ संपादिताया-परिपालितायाम् । ४ स्वप्नज्ञाः । ५ पूर्वोक्तः । ६ विनिश्चित्य-निर्णीय । ७ भिल्लपतिना। ८ विमोचितः । ९ कथितम् । ॥८२॥ । 21.
हु सुविणयपरमत्थो फुरइ मह हियए ॥७९॥ एवं धणदेवस्स ओ वयणं सोऊण सुविणयन्नहिं । भणिय अहो ! अंउच्वं एयस्स उ बुद्धि- कोसलं ॥८०॥ सययं तल्लिच्छेहिवि बहुसत्थवियक्खणेहिं अम्हेहिं । तबिहबुद्धिविउत्तेहिं सक्कियं नो विणिच्छेउं ॥८१॥ सुसिलिट्ठो नणु अत्थो निरूविओ राय ! वर्णियउत्तेण । सव्वेसिं अम्हाणवि सुसंमओ चैव एसोत्ति ।।८२।। इय भणिए ते रना तंबोलपयाण- पुव्वयं सब्वे । पट्टविया तह सव्वे सामंतमहंतमाईया ||८शा तत्तो रना भणिय इहि धणदेव ! किमिह कायई । देवीइ सम अम्हें उपट्टिए दुसहविरहम्मि ॥८४॥ किं एत्थ अत्थि कोवि पडिधायविही सुदुदृसुविणस्स । भणिय धणदेवेणं न अनहा केवलिगिरा ओ॥८५॥ तहवि हु एस ठेवाओ कीरइ मा होज तेण पडिघाओ। मंचयपडियाण पुणो तहट्ठिया चैव भूमित्ति ॥८६।। पल्लीवइणा तइया दिव्वमणी जो समप्पिओ मज्ज्ञ । सो एस अंगुलीयगंनिवेसिओ चिट्ठउ करम्मि ॥८७॥ एसो अचिंतसत्ती अपणेयंठाणेसु दिट्ठ- माहप्पो । ता एवं देवीए करट्ठिय देव ! कारेह ।।८८॥ युग्मम् ॥ पुब्वविरुद्धोवि सुरो हरणे देवीइ होज असमत्यो। एयस्स पभा- चाओ, अह कहवि करिज अवहरणं ।।८९।। तहवि हु अवगारस्मी सकिस्सइ नेव वट्टिउं बहरी । नाउं इमं नरेसर ! मा सोगं किंचिवि करेह ॥९॥ अन्नं च । सुविणपडिघायणत्थं कारेसु जिणालएसु-महिमाओ। पूएमु समणसंघ. तदुचियवस्थांसणाईहिं ॥९१॥ दावेसु अभयं- दाणं विविहाभिग्गहतवेसु उजमसु । एवं कयम्मि नरवर ! सबंपि हु सुंदरं होही ॥१२॥ इय भणि धणदेवो समप्पिउँ अंगुलीययं १ स्वप्नज्ञैः । २ अपूर्वम् । ३ सुश्लिष्टः सुसगतः [४ वणिक्पुत्रेण । ५ उपायः । ६ माहप्पं-माहात्म्यम् । ७ ज्ञात्वा । ८ श्रमणः-साधुः।९ उद्यच्छ= ॥ 2 उद्यम कुरुप्व..
सुरसुंदरी परिज। दसमो परिच्छेओ ॥८॥ निययं । पणमित्ता रायाणं विणिग्गओ रायभवणाओ॥९३॥ रत्नावि हु गंतूणं देवीभवणम्मि सयलवुत्ततो । सिट्ठो समप्पिय तह देवीए अंगुलीयं तं ॥९४॥ भणिया य देवि ! एवं खणंपि हत्थाओ नेव मोत्तव्यं । एयस्स पभावाओ पभवंति न खुद्दसत्ताई ॥१५॥ जिणमंदिरजेत्ताई कारवियं ताहि राइणा सव्वं । कमलावईवि तत्तो जाया औवनसत्तत्ति ॥१६॥ सुहँसंपडंतहियइवत्थुसुविणीयपरि- यणजुयाए । अह सत्तम्मि मासे जाओ देवीए दोहलओ ॥९७॥ लजाए तं कस्सवि जाहे न कहेइ ताव कइयावि । परिहायतसरीरा दिवा रना इमं भणिया ।।९८॥ देवि! तुह किं न पेजइ दीससि अइदुब्बला जओ इण्हि । देवीए तो भणियं दोहलओ एस मे नाह! ॥९९॥ वरवारणमारूढा दाणं "दिती य अत्थिलोयस्स । तुहउच्छंगनिविट्ठा तुमए छत्तं धरतेण ॥१००॥ हिंडामि राय! नयरे परि- यरिया सयलभिचवग्गेण । रन्ना भणियं सुंदरि ! कीरइ अहुणा दुयं एयं ॥१०१॥ युग्मम्॥ अह पवरपट्टहत्थी सिंगारिय आणिओ निउत्तेहिं । तत्थारूढो राया देवी उण तस्स उच्छंगे ॥१०२॥ उपरि धवलायवत्तं मुत्ता- हलरेहिरं संयं रना । धरियं तत्तो विविहं पढ़तथुइपाढनिवहेण ॥१०३।। तूरेसु रसंतेसुवर्जतेसु य असंखसंखेसु । कलपाणएहिं विहिए वियभमाणे य संगीए ॥१०४॥ अत्थिजणपूरियासं दाणं देंता समत्थनयरम्मि । आणंदनिब्भराहिं थुव्वंता नयरनारीहिं ॥१०५॥ Gyका १ क्षुद्रसत्त्वादयः । २ जत्ता यात्रा । ३ आपन्नसत्त्वा संजातगर्भा । ४ सुखेन संपद्यमानैः हितेष्टवस्तुभिः सुविनीतपरिजनेन च युक्ताया देव्याः । ५ पूर्यते । ६ वारणः इस्ती । ७ देंतीददती । ८ भृत्या दासः । ९द्रुत-शीघ्रम् । १० मानीतः । ११ धवलातपत्रं-श्वेतच्छत्रम् । १२ स्वयम् । १३ पठ्य- मानस्तुतिपाठनिवहेन । १४ विजृम्भमाणे संपद्यमाने । १५ स्तूयमाना । 11८३॥
TI आहिंडिऊण विविहं चउक्कतियचच्चरेसु इच्छाए । अह पुरवराउ वाहिं नीहरिओ कुंजरो कमसो ॥१०६॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ सह- सच्चिय उम्मिट्ठो विच्छोलिंतो समत्थजणनियरं । अइवेगेण पयट्टो ईसाणदिसामुहो ताए ॥१०७॥ रे! लेह लेह धावंह एस गओ एस जाइ पुरओत्ति । एमाइ वाहरंतो भिचजणो धाइ पट्ठीए ॥१०८॥ रायावि हु जाहि कहवि हु धरित्रं न चएइ करिवरं तं तु । ताहे भणिया देवी एस गैओ ताव उम्मिट्ठो ॥१०९॥ अइवेगओ पयट्टो चाइजइ कहवि नो नियत्तेउं । ता उत्तरिमो कहवि हु इय- रह अडवीए पाडेही ॥११०॥ कमलावईए भणियं ओयरियव्वं कहं नु नरनाह ! । रना भणियं निसुणसु पिच्छसि वडपायवं पुरओ ॥१११॥ एयस्स य हेटेणं जाही हत्थी तओ तुमे देवि ! । साहाए लग्गिअव्वं सहसा हत्थि पमोत्तूण ॥११२॥ एवं च जाव राया देवि उल्लवइ ताव सो हत्थी । अइवेगेणं पत्तो वडवायवहिट्ठभूभागे ॥११३॥ दक्खत्तणओ राया झत्ति विलग्यो य तस्स साहाए । लग्गसु लग्गसु देवि ! झत्ति एवं भणेमाणो ॥११४॥ अइवेगओ करिस्सा (स्स?) अदक्खयाए य इत्थिभावस्स । गम्भस्स य गरु- यचा भयवेविरओ सरीरस्स ॥११५॥ कयअज्झवसायावि हुन सकिया जाहि तत्थ लग्गेउं । ताहे य करिवरो सो झडत्ति तत्तो अवकतो ॥११६।। युग्मम् ॥ अह गुरुसोगो राया तहडिओ जा तओ पलोएइ । ता पिच्छइ गयणेणं जंतं वेगेण तं करिणं ॥११७॥ अह विम्हिओ मणेणं चिंतइ राया अहो ! महच्छरियं । मोत्तुं भूमिपयारं वचइ हत्थी नहयलेण ॥११८॥ अहवा । पुव्वविरुद्धसुरो सो विलसइ नूर्ण इमेण रूवेण । न हु केवलिणा भणिया भावा इह अन्नहा होंति ॥११९॥ एवं विचिं- तयंतस्स तस्स, हत्थी अदसणीभूओ । ताव अणुमग्गलग्गं रनो सिनं समणुपत्त ॥१२०॥ अह करिवरमग्गेणं समरप्पियपमुहसुहड- १ उन्मत्तः । २ विच्छोलिंतो कम्पयन् । ३ गजः । ४ दक्षत्वम् चातुर्यम् । ५ यान्तम् । ६ सैन्यम् ।
1. सुरसुंदरी दसमो परिच्छेओ चरि। ॥८४॥ IAS सयकलियं । देवीगवेसणत्थं पट्ठविउं साहणं राया ॥१२१॥ कहकहवि गरुयसोओ सामंतमहंतगाण वयणेण । पत्तो नियनयरम्मी सुन्नो दुनो निराणंदो ॥१२२॥ युग्मम् ॥ परिचत्तरचित्तो चिट्ठइ जा कइवि तत्थ दिवसाणि । कमलावइसंपावणआसाए धरियनिय- जीओ॥१२३।। ता अन्नदिणे सिन्नं समरप्पियपमुहमागयं सहसा । दीणं विमणं खिन्न लजाविणमंतमुहकमलं ॥१२४।। युग्मम् । अह रन्ना आपुट्ठो समरप्पिओ कहसु भद्द ! वुत्ततं । किं दिट्ठो दुट्ठकरी देवीवि विमोइया तत्तो ? ॥१२५।। दीहं नीससिऊणं भणियं सम- रप्पिएण सुण देव ।। करिवरदिसापयट्टा पत्ता अडवीइ ता अम्हे ॥१२६॥ तत्थ य बहुप्पयारं गवेसमाणेहिं देव! अम्हेहिं । दिट्ठो न सो करिबरो नेव य देवी न य पउत्ती ॥१२७॥ अवरावरसैवरगणं पुच्छंताणं सुदूरपत्ताणं । अह अन्नदिणे कहियं कॅप्पडियनरेण एकेण ॥१२८॥ ततो सत्तमदिवसे पउमोयरनामए सरवरम्मि । गयणाउ निवडमाणो महिलासहिओ करी दिहो॥१२९॥ तत्तो भयभीएणं दूरट्ठियगुविलतरुपविटेण । नारीरहिओ पुणरवि पलोइओ तत्थ हस्थित्ति ॥१३०॥ वियरंतो सरतीरे, इय तस्स ओ वय- णयं सुणेऊण । भणियं दंससु भद्दय ! तं सिग्धं सरवरं अम्ह ॥१३१॥ युग्मम् ॥ अह तेण दंसियं तं पलोइयं सरवरं समं तेण । न य उवलद्धा देवी निउणंपि गवेसमाणेहिं ॥१३२॥ सरवरजोयणमित्ते विउत्तपुरिसेहिं पाविओ हत्थी । तं वित्तुं निराणंदा इहागया देव- मूलम्मि ॥१३३॥ ता किं तत्थेव सरे गभीरनीरम्मि उवरया देवी । अह तत्तो उत्तरि पत्ता उ कहिपि वसिमम्मि १ ॥१३॥ अहवा सावयपउरे वणम्मि केणवि विणसिया होज । न य जाणामो किंचिवि नरिंद ! देवीए बुत्ततं ॥१३५।। एवं च जाव जंपइ समरप्पिओ पस्थिवस्स से पुरओ। ताव य दारनिउत्तो कयविणओ एवमुल्लवइ ॥१३६॥ दारम्मि सुमइनामो १ फटकम् । २ वुन्नो उद्विग्नः । ३ शवरा-भिलाः । ४ कार्पटिका परिहितजीर्णवनो यात्रिकः । ५ उपरता-शान्ता मृतेति यावत् । ६ वसिम वसितम् ॥८४॥ न R6Aau नेमित्ती चिट्ठइत्ति सुणिऊण । भणिय रन्ना किं सो एसो सुमइनेमित्ती ? ॥१३७।। जस्साएसाउ तया दिन्ना नरवाहणेण मह देवी । पासट्ठिएहिं सिहूं, नरिंद! एवंति, अह रना ॥१३८।। भणियं पविसउ सिग्धं पुच्छामो जेण देविवुत्र्ततं । वयणाणतरमेंसों पवेसिओ दारवालेण ॥१३९॥ कयउवयारो रन्ना उवविट्ठो विणयपुव्वयं सुमई । आपुट्ठो, किं देवी जीवइ क नवत्ति वजरसु ॥१४०॥ उव- ओगं दाऊणं भणियं अह सुमइणा जियइत्ति । अक्खयदेहा संप मिलिया इव बंधुवग्गस्स ।।१४।। कइया समागमो मह तीए, किं वा हवेज से गन्भे १ । इय पुट्ठो नरवइणा कयउवओगो पुणो भणइ ॥१४२॥ जइया नरिंद! सुविणे गिण्हसि विसमट्टियं कुसुम- मालं । ततो य मासमित्ते समागमो तुम्ह देवीए ॥१४३॥ होही तणओ तीए विजुजिही किंतु जाय तो सो। नियमाऊंए, नरवर! एवं किल कहइ हु निमित्तं ॥१४४॥ पुट्ठो पुणरवि रन्ना जणणिविउत्तो स जीविही किं नो १ । कत्थवि वुड्डि जाही, कइया व समान गमो तेण ॥१४५॥ अह सुमई भणइ पुणो बहुकालं जीविही स ते पुत्तो। कत्थ य बुढेि जाही एयं पुण नेव जाणामो ॥१४६।। कुसुमायरउजाणे जइया गयणाओ कॅनगा पंडिही। तत्तो य सिग्धमेव हि समागमो तुम्ह तणएण ॥१४७॥ तव्वयणं सोऊणं गय- सोगो पहसिओ भणइ राया। भो ! भो ! सुवन्नलक्खं सिग्धं सुमइस्स देहत्ति ॥१४८॥ एयवयणाओं अम्हं देवीविरहम्मि गरुयसो- गग्गी । पसरंतो ओलेहविओ समागमासाजलोहेण ॥१४९।। अह निययाभरणेण सुवन्नलक्खेण पूइओ सुमई । नीहरिओ रायावि हु मणयं जाओ विगयसोगो॥१५०।। अह अन्नया य राया सुत्तो रयणीइ पेच्छए सुमिणं । उत्तरदिसामुहेणं वयमाणेण मैए कूवे ॥ ॥१५१॥ पडिया अद्धमिलाणा धवला कुसुमाण मालिया दिट्ठा । गहिया सहसा जाया पञ्चग्गा सुरहिगंधड्डा ॥१५२॥ युग्मम् ।। १ कदा । २ वियोक्ष्यते। ३ कन्यका । ४ पतिष्यति । ५ विध्यापितः । ६ मनाक् । ७ मया । ८ अर्धम्लाना ।
मुरमुंदरी चरि। दसमो परिच्छेओ ॥८५॥ दवणमिणं सुमिण पडिबुद्धो चिंतए इमं राया। एयं हि सुमइभणियं दिढं सुमिणं मए अज ॥१५३॥ ता होही लहु इम्हि मज्झ चयंतस्स उत्तरदिसाए । विसमदसापत्ताए देवीए संगमोऽवस्सं ॥१५४॥ इय चिंतिऊण राया नियदेसपलोयणच्छलेणं तु । गुरुसे- णापरियरिओ नीहरिओ हत्थिणपुराओ॥१५५।। कइवयपयाणगाई गंतुं उत्तंगगिरिसमाइन्ने । अइगुविलतरुसणाहे अडविपएसम्मि एगम्मि ॥१५६॥ आवासिओ ससेन्नो अह कूवे दीहतणसमोच्छइए। कहवि हु पमायवसओ पडिया रन्नो चमरहारी ॥१५७॥ युग्मम् ॥ अह रना आणत्तो पुरिसो रज्जुप्पओगओ तत्थ । ओइन्नो संतमसे इओ तओ जाव गविसेइ ॥१५८॥ ता एगत्थनिलुक पिच्छइ जुवई तडीइ अगडस्स । भयकंपतसरीरं संतमसे तत्थ अचंतं ॥१५९॥ कासि तुम इह सुंदरि! इइ पुट्ठा जा न देइ पडिव- यण । ताव य जलमज्झगया विलासिणी कंठगयपाणा ।।१६०॥ संपत्ता तेण तओ चित्तूण तयं कमेण नीहरिओ। वजरइ राय! एत्थं अन्नावि हु अच्छए जुवई ॥१६१॥ युग्मम् ॥ आभट्ठावि न भासइ भएण कंपंततणुलया वरई। एयं निसम्म रन्नो फुरियं अह दाहिणं नयणं ॥१६२॥ अह विम्हिएण रन्नो विचिंतिय किं हविज सा देवी । अहवा इह अडवीए देवीए संभवो कत्थ १ ॥१६३॥ अहवा कम्मवसाणं सत्ताणं नवरि एत्थ संसारे। भवियन्वयावसेणं नत्थि तयं जं न संभवइ ॥१६४॥ जइ सा हविज देवी ता सुंदरमेव, कावि अह अन्ना । तहवि हु उत्तारिजउ करुणामूलो जओ धम्मो ॥१६५॥ इय चिंतिऊण रन्ना भणिओ पुरिसो तयंपि कड्डेहि । अह सो रज्जूइ पुणो पुरिसो कूवम्मि ओइन्नो॥१६६॥ भणिया य सुयणु ! अहयं रनो सिरिअमरकेउनामस्स । वयणेणं तुहुत्तारणकजेणं पुणरवि पविट्ठो ॥१६७॥ ता आरुह मंचीए नरगागाराओ अंधकूवाओ। जेणुतारेमि लहुं एयं च निसम्म सा वयणं ॥१६८। आ- १ लघु-शीघ्रम् । २ गुपिलंगहनम् । ३ दीर्घतृणसमवच्छन्ने । ४ चामरधारिणी । ५ सतमसे=अन्धकूपे । ६ आभाषितापि । ७ अवतीर्णः । ॥८५॥ - * निलीना। --- PATI का 6OARDC 6TO रूढा मंचीए कमेण उत्तारिया तओ देवी । दुब्बलदेहा रन्ना कहकहवि हु पंचभिन्नाया ॥१६९॥ युग्मम् ॥ सावि य ददर्छ राय रोवंती घग्घरेण सद्देण । चरणविलग्गा रना असुजलप्फुन्ननयणेण ॥१७०॥ नीया निययावासे देविं दद्दूण परियणो सबो । अइगुरुसोगो रोवई विविहपलावेहिं दीणमुहो॥१७१॥ युग्मम् ॥ अह कयसरीरचिट्ठा पुट्ठा कमलावई नरिंदेण । तइया करिणा नीयाए किं तुमे देवि ! अणुभूयं १ ॥१७२। कइया व कहव पडिया भीसणकूवम्मि एत्थ अडवीए । कमलावईइ भणियं सुणसु महाराय ! साहेमि ॥१७३।। वडपायवम्मि लग्गे देवे तं विलग्गिउं असता है । वेगपहावियकरिणा हरिया एगागिणी ताव ॥१७४॥ अह सो गिरिस- रियाए विसमतडिं पाविऊण सहसत्ति। अइवेगभंगभीउव्व नहयलं झत्ति उप्पइओ ॥१७५॥ तत्तो भयभीयाऐ विचिंतियं हंत! करिवरपविट्ठो। अवहरइ कोवि देवो न जेण करिणो वयंति नहे ॥१७६॥ इय विम्हियहियया हं पुणो पुणो जा महिं पलोएमि । पिच्छामि ताव गिरितरुपमुहं सैमर्गव वचंतं ॥१७७|| अविय। एगागिणी अरण्णे महिला बीहिज अडवीमज्झम्मि । इय कलिउंव सहाया तरुणो वेगेण धावति ॥१७८॥ किडिय- नयरसमाई चलंतमणुयाई गामनयराई । जलभरियसरवराईवि (पि ?) महिनिवडियछत्तसरिसाई॥१७९॥ दीहरवणराईओ सप्पसरि- च्छाओ संचविख्रति । पालिसरिच्छा गिरिणो सारणिसरिसाओ सरियाओ॥१८०॥ अह दूरमइगयाए संभरिओ अंगुलीयगमणी सो। अवहत्थिय ताहि भयं पहओ सो तेण कुंभयडे ॥१८॥ । प्रत्यभिज्ञाता-उपलक्षिता । २ रुदती । ३ अप्फुन्नपूर्णम् । ४ अशक्ता । ५ सरित-नदी। ६ नभसि । ७ समकं-युगपत् । ८ दृश्यन्ते। ९ संस्मृतः। १० अपहस्तयित्वा अवगणय्य । ORDE का SROO सुरसुंदरी दसमो परिच्छेओ चरि। ॥८६॥ अविय । मणिसंजुयकरपहओ वजेणिव ताडिओ गइंदो सो। मोत्तुं गुरुचीहाडि अहोमुहो झत्ति गयणाओ॥१८२॥ जा निव- डइ वेगेण तात्र य हिट्ठामुहं नियंतीएँ । दिटुं महंतमेगं सरोवरं भंगुरतरंग ॥१८३॥ युग्मम् ॥ परिहत्थमच्छपुच्छच्छडाहि उच्छलि- यसलिलउँप्पीलं । महुमत्तमहुयरीविसररुद्धवियसंततोमरसं ॥१८४।। अविय । फुरंतमणिजालयं तरंतटिट्टिभालयं । रहंगपंतिमंडियं विहंगसत्थबडयं ॥१८५॥ भमंतभूरिगोहियं सरोरुहालिसोहियं । अणेगावयाउलं झसोहलुद्धसाउलं ॥१८६।। चलंतभीमगोहयं रैतदद्रोहयं । मरालपंतिसोहियं तमालतालरेहिये ॥१८७॥रणत- छप्पयालियं बलायपंतिमालियं । फुरंतसिप्पिसंपुर्ड भमंतभीमदीवडें ॥१८८॥ अह तम्मि नीरपुन्ने अणोरपारम्मि सरवरे हत्थी। गयणाओ नीसहंगो पडिओ बुद्धो य जलमज्झे ।।१८९|| अह नीसहे गईदे बुड़े गंभीरनीरमज्झम्मि । मणिणो माहप्पेणं जलउपरि चेव थका हं॥१९०॥ आसाइयफलगावि य उत्चरिउ सरवरस्स तीरम्मि । उपविट्ठा भयभीया गुरुसोगा इय विचितंता ॥१९१॥ तारिसरिद्धिजुयावि हु खणेण एगागिणी कहं जाया। देसियजुवईव अहो ! अइगुविलो कम्मपरिणामो ॥१९२॥ सो कत्थ भिच्च- वग्गो सा य सिरी सो विणीयपरिवारो। होहामि कहं इण्हि विहिया एगागिणी विहिणा? ॥१९३॥ एमाइ चिंतयंती उवरिमवस्थेण छाइउं वयणं । सरणविहुणा सोएणं तत्थ अहं रोविउं लग्गा ॥१९४॥ १ गजेन्द्रः । २ चौहाडी दुःसोद्भुता गर्जना 'चीस' इति भापायाम् । ३ पश्यन्त्या । ४ उप्पील संघातः, स्थपुटश्च । ५ तामरसं-कमलम् । ६ टिटिभो जन्तुविशेषः। ७ वश्यं महत् वड्डिय=व्याप्तम् । ८ गोधा जीवविशेषः । ९ आलि. समूहः । १० श्वापदा. दुष्टजन्तवः । ११ झपाणां मत्स्यानामोघे समृहे लुब्धैः- धीवरैः संकुलं व्याप्तम् । १२ गाहा जलजन्तुविशेषः । १३ रटन्तः शब्द कुर्वन्तः । १४ रेहियं राजितं । १५ दीव टो-जन्तुविशेषः। १६ बुझ्नो मग्नः। १७ यामा-स्थिता। १८ देशिका=देशे प्रोपिता-प्रवासिनीत्यर्थ. । * अशकारः । ॥८६॥ Asan (क W एत्थंतरम्मि केंणवि भणिया कि सुयणु ! रोयसे करुणं । तत्तो ससंभमाए पलोइयं मे तओहुत्तं ॥१९५॥ कइवयपुरिससहाओ तरुणनरों वेसरीइ आरूढो । कैयमुहसंधी पुरओ दिट्ठो उद्धृलियगिल्लो॥१९६।। अह सो दंण ममं विम्हियहियउव्व वेसराहिंतो। उत्तरिय मज्झ चलणेसु निवडिओ भणइ एवं तु ॥१९७॥ परिजाणसि भगिणि ! ममं सिरिदत्तो हं कुसग्गर्नयराओ । आसि गओ परविसए वणिजबुद्धीए सर्थजुओ ॥१९८।। बारसमवच्छराओ पुणरवि चलिओ पुरम्मि निययम्मि । सत्येण समं इहि संपत्तो इह पएसम्मि ॥१९९।। ता भगिणि! केण विहिणा जाया एगागिणी तुम एत्थ । इय भणिया तेण अहं विगंयभया झत्ति संजाया ॥२००॥ तत्तो य मए सिट्ठो गयावहाराइनिययवृत्तंतो । अह दिनवयणसोया भणिया वणिएण तेणाहं ॥२०१॥ दूरम्मि हत्थिण- पुरं सावयचोरेहिं दुग्गमो मग्गो । आसन्न खुकुसग्गं किं कायचं तुमे भगिणि ! १ ॥२०२।। तत्तो य मए भणिय कुसग्गनयरम्मि वचिमो ताव । पेच्छामि बंधुवग्गं पभूयकालाओ सिरिदत्त ! ॥२०३।। अह तेण सहरिसेणं नीया सत्थम्मि निययआवासे । विणओव- यारपुव्वं च कारिया सयलदेहठिई ।।२०४॥ तं देवदिन्नकुंडलपमुहं सव्वंपिं निययआभरणं । मोत्तूंण अंगुलीयं समप्पियं तस्स वणि- यस्स ॥२०५॥ ततो सत्येण समं चलिया सिरिदत्तपरियणसमेया । किर्जतविविहविणया वणिएणं, डोलियारूढा ॥२०६। सोवि हु सत्थो जाव य लहुयपयाणेहिं वयइ अणुदियहं । कइवयपयाणंगाई ता एगदिणम्मि अडवीए ॥२०७॥ अवसउणेणं थक्को दियहे दियहे न जायए सउणं । जाव य दिवड्डमासे वोलीणे सव्वसंत्थिल्ला ॥२०८॥ संवलरहिया तहई ठाउमसत्ता तओ समुच्चलिया। १ तदभिमुखम् । २ कृतो मुखस्य सन्धिः सवन्धो येन सः, संजातदर्शन इत्यर्थः । ३ विषयः देश. । . ४ दत्तवदनशौचा=कृतमुखशुद्धिकेत्यर्थः । ५ डोलिका-शिविका । ६ अपशकुनेन । ७ दिवड-द्वितीयार्धम् , साधैकामित्यर्थः । ८ सरिथल्ला सार्थसंबन्धिनो जनाः । 6 खाकर का सुरमुंदरी चरि। दसमो परिच्छेओ करन75 ॥८७॥ SHORise अवगन्निय अवसउणं नियपुरगमणस्स तुरमाणा ॥२०९॥ युग्मम् ॥ तत्तो बीयपयाणे पभायसमयम्मि तम्मि सत्थम्मि । सहसा अन्ना- उचिय दिनो भिल्लेहिं ओक्खंदो।।२१०॥ अह कलयलं निसामिय सत्थजणे तत्थ आउलीभूए । भिल्लेहिं हम्ममाणे ल्हसिजते य सयराहं ।।२१।। सज्झसभरिया अहमवि पडिया अडवीइ जाव इकल्ला । घेत्तूणं एगदिसं नहा अइगुविलतरंगहणे ॥२१२॥ खण- मेगं तत्थच्छिय वयामि किल तम्मि सत्थठाणम्मि । पुणरवि मिलामि जेणं सत्थस्स अहंति चिंतती ॥२१३॥ जाव पयट्टा गंतु ताव न जाणामि कत्थ गंतवं । कत्तो समागया हं काए व दिसाए सो सत्थो ॥२१४॥ युग्मम् ॥ भयकंपतसरीरा ताहे एयं दिसं गहेऊण । संजायदिसामोहा चलिया तरुगहणमज्झेण ॥२१५॥ दूरं गंतूण पुणो बलिया वच्चामि पिट्ठओहुत्तं । सिरिदत्तजणगवेसणपरायणा तत्थ वणगहणे ।।२१६।। अह भयतरलच्छीए इओ तओ तत्थ परिभमंतीए । उम्मग्गगमणभजतकंटयाइन्नचरणाए ॥२१७॥ पह- समसुढियाइ ददं पए पए नीसह कणंतीए । वसिमन्नेसणहेउं चंडिऊण थलम्मि एगम्मि ॥२१८॥ जा पुलइयं समंता ताव न दीसइ कहपि सिमंति । वियरंत चौलनिवहा समंतओ भीसणा अडवी ॥२१९॥ तिसृभिः कुलकम् ।। अविय । कत्थ य करालकेसरिगुंजियसवणुत्तसंतसारंगा । कत्थइ महंतजुझंतमत्तवणमहिसयाइन्ना ॥२२०॥ कत्थइ गरुयपैव- गमविमुकबोकारवहिरियदियंता । कत्थ य वणदवडैज्झंतजंतुकयभीसणारावा ॥२२१॥ कत्थइ पयंडगंडयखंडियरुंरुविसररुहिरवीभ- 1 अवगणथ्य । २ अपस्कन्दः धादिः । ३ सस्यमाने । ४ शीघ्रम् । ५ पृष्टतोमुखम् ; प्रत्यावृत्तेति समुदितार्थः । ६ सुढिया श्रान्ता । ७ 'कण शब्दे' क्वणन्त्या । ८ वसतियुक्तस्थानगवेषणहेतो. । ९ आरुष । १० वालोव्यालः । ११ सारश:-हरिणः । १२ प्लवामा वानरः । १३ उज्संतो-दयमानः । १४ रुरु: हरिणविशेषः । * हन्यमाने । 11८७॥
च्छा । कत्थइ सरहपलोयणपलायमाणोरुकरिविसरा ॥२२२॥ अविय । वियरंतमहाधणुहत्थलोद्धया सुकमयसिरसणाहा । जेडेकमूलकलिया गुरुचित्तारोहिणीसमेया ॥२२३।। भद्दवयसमण- सहिया उटुंतविसाहपयडमंदारा । वियरंतभूरिरिक्खा रेहइ अडवी नहसिरिश्च ।।२२४॥ अह ते अडविं सुइरं पलोययंतीइ गाढ- तिसियाए । एकम्मि दिसाभाए दिढ जलभरियसरमेगं ॥२२५॥ तत्तो तेंत्तोहुत्तं चलिया भयलोललोयणा अहयं । कहकहवि हु संपत्ता तम्मि पएसम्मि किच्छेण ॥२२६।। पीयं च तत्थ सलिलं उवविट्ठा तरुवरस्स हिट्ठम्मि । एत्थंतरम्मि तरणी अंतरिओ पस- रिया रयणी ॥२२७॥ तओ । फेक्कारंति सिवाओ जह जह गुंजंति सावया विविहं । तह तह भएण हिययं कंपइ मह तत्थ रनम्मि ॥२२८॥ अह अड्ड रत्तसमए जाया उदरम्मि दूसहा वियणा । तव्वसओ य कणंती लुलामि भूमीए जाव अहं ॥२२९॥ ताव य मिगीव रन्ने अइगुरु- १ सरहो-सिंहः । २ विचरन्त इतस्ततः पर्यटन्तो महाधनुर्हस्ताः बृहत्कोदण्डवाणा लुब्धकाः व्याधा यस्यामटव्याम् , नभःश्रीपक्षे विचरन्ति विलसन्ति मघा नक्षत्रम् , धनुः राशिः, हस्तो नक्षत्रम् , रलयोरेक्यात् प्राकृतत्वेन रस्य लादेशाद् वा रौद्री-आर्द्रानक्षत्र च यस्यां सा । ३ शुष्क गाणां शिरोभिः सनाथा युक्ता, पक्षे शुक्र मृगशीर्पसहिता । ४ जेठार्का: अतिवृद्धार्कवृक्षास्तेषां मूलैः कलिता-सहिता, पक्षे ज्येष्ठा नक्षत्रविशेषः, अर्कः-सूर्यः, मूलम् नक्षत्रं तैः कलिता। ५ गु:भिश्चित्ररोहीणीभिरोषधिविशेषै. समेता, पक्षे गुरुः बृहस्पति', चित्रा रोहिणी च नक्षत्रविशेषौ । ६ भद्रवतः शोभननियमैः, श्रमणैस्तापसादिभिः सहिता, पक्षे भद्रपदा-श्रवणाभि. नक्षत्रविशेषैः । ७ शाखारहितप्रकटमन्दारवृक्षा, पक्षे विशाखा नक्षत्रम् , प्रकटौ च मन्दा-शनिः, आरः मङ्गलश्च । ८ ऋक्षाणि- नक्षत्राणि, पक्षे ऋक्षा. भल्लूकाख्याः श्वापदजन्तुविशेषाः । ९ तृषितया । १० तदभिमुखम् । ११ रन्न-अरण्यम् । SRO रिका PKdarls 11 सुरसुंदरी चरिौं। दसमो परिच्छेओ 11८८॥ वियणाहि पीडियसरीरा । सयमेव पेसविया हं महाकिलेसेण नरनाह ! ॥२३०॥ युग्मम् ॥ मुच्छाविरमे य तओ लुलमाण महिय- लम्मि तं वाल । पित्तूण निजुच्छंगे गरुयसिणेहेण तत्तो य ॥२३१।। गंतूण जलासन्ने हावित्ता ताहि निययवत्थाई । पक्खालिय एगते उबविट्ठा तरुलयागहणे ॥२३२॥ युग्मम् ॥ तं दिव्यमणिसणाहं उत्तारिय अंगुलीययं हत्था । कंठम्मि मए बद्धं सुयस्स एवं भणंतीए ॥२३३।। एयस्स पभावाओ मा मह तणयस्स केवि अंगम्मि । पहरंतु भूयसावयपिसायदुदृग्गहाईया ॥२३४॥ वणवासि- णीयो ! निसुणह भो भो वणदेवयाओ! मह वयणं । तणयसमेया संपइ सरणं भवईणमल्लीणा ॥२३५|| केसरिवग्घाइणं मंसाहाराण कूरसत्ताणं । मीसणअडवीपडिया रक्खेयव्या पयत्तेण ॥२३६॥ जइ पुत्त !'इमा रयणी होता मह तम्मि हत्थिणपुरम्मि । ता एत्ति- यवेलाए राया वद्वाविओ होतो ॥३३७।। सयलस्स परियणस्स य पुरस्स सामंतमंतिवग्गस्स । कस्स व न होज तोसो पुत्तय ! तुह जम्मसमयम्मि ॥२३८॥ दुविहियविहिविहाणा पडियाए भीसणे य रनम्मि । जाओ सि मज्झ पुत्तय ! करेमि किं मंदभग्गा ? ॥२३९।। जायम्मि तुमे पुत्तय ! रन्नपि हु संपयं इमं वसिमं । नटुं भयं असेसं उच्छंगगए तुमे वच्छ । ॥२४०॥ तुह मुहपलोय- पोणं संपन्नमणोरहा भविस्सामि । रविकरपहयंधयारे जायम्मि दिणम्मि सकयत्था ॥२४१।। एमाइ भणंतीए पहसमखिन्नाए नीसह- गाए । वियणाविगमाओ तहिं समागया मे तहिं निदा ॥२४२॥ तत्तो खणंतराओ पडिबुद्धा झत्ति मंदर्भग्गा है। केणापि हु उल्लवियं एवं सई सुणेऊणं ॥२४३॥ निउँणं जोयंतेणवि पभूयकालाओ पाव. दिट्ठोसि । काहामि वइरअंतं अणुहब दुबिहियफलमिहि ॥२४॥ ૮૮ાા १ प्रसूता । २ लुठन्तम् । ३ भवतीनाम् युप्माकम् । ४ अल्लीणा आलीना । ५ अभविष्यत् । ६ भाग-भाग्यम् ।७ पधिश्रमणिप्रया । निपुणं गधा स्यात्तथा ।
Y एवं सदं सोचा भीया, को एस एवमुल्लवइ १ । इय चिंतिय जाव अहं नियउच्छंग पलोएमि ॥२४५॥ ता नत्थि तत्थ पुत्तो विचि- तियं ताहि हा ! किमेयंति । किं कहवि होज पडिओ अहवा केणावि अवहरिओ ॥२४६॥ किंवा सुमिणं एयं किंवा मइविब्भमो महं एसो। एमाइ चिंतयंती गवेसिउं ताहि पारद्धा ॥२४७॥ तिसृभिः कुलकम् ॥ इओ तओ तत्थ गवेसयंती सुर्य महाराय ! अपाउणती । सिरम्मि वजेणव ताडिया हं धसत्ति मुच्छाइ वसं गयत्ति ।।२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९।। एसोवि परिसमप्पइ कमलावइपुत्तहरणनामोत्ति । सुरसुंदरिनामाए कहाइ दसमो परिच्छेओ ॥२५॥ ॥ दशमो परिच्छेओ समत्तो।। एगारहमो परिच्छेओ। ** अह लद्धचेयणा है मुच्छाविरहम्मि गैरुयसोगिल्ला । नियहिययं कुर्द्धिती पलविउमेवं समाढत्ता ॥१॥ हा ! निदएण केणवि अडवीपडियाए दुक्खतवियाए । तक्खणमेत्तुप्पन्नो पुत्तो हरिओ अहन्नाए ॥२॥ किल पुत्वयस्स वयणं पिच्छिस्समहं पभायसमय- म्मि । नवरं हयासविहिणा एवं मह अन्नहा विहियं ॥३॥ अडविपवेसाईयं दुक्खं दाऊण दूसह देव ।। किं अञ्जवि न हु,तुट्ठों अब- हरिओ जेण मह पुत्तो ? ॥४॥ वणदेवयाओ! तुम्हं सरणम्मि समागयाए मह पुत्तो। हरिओ, ता किं जुञ्जइ एत्थवि वेही करेउ १ स्वप्न. । २ अपश्यन्ती । ३ गुरुशोका; स्वार्थेऽत्र कः, इल्लश्च । ४ वेधाः-विधाता ।
सुरमुंदरी एगारहमो परिच्छेओ चरित्रा ॥८९॥ जे ॥५॥ हा पुत्त ! कहमरण्णे मुक्का हं सरणवजिया तुमए । हा ! कहमुच्छंगगओ सहसा असणीभूओ ? ॥६॥ नूर्ण निठुररूवं सई सोऊण जस्स पडिबुद्धा । तेणं चिय अवहरिओ पिसायरूवेण केणावि ॥७॥ जस्स पभावाओ तया सहसा गयणाओ गयवरो पडिओ । सोवि मणी अकयत्थो जाओ मह मंदभागाए ॥८॥ज कंठनिबद्धेवि हु तम्मी अंकहिओवि हा पुत्त!। हरिओ निकरुणेण केणावि अदिस्सरूवेण ॥९॥ एमाइ बहुविगप्पं पलवंतीए तहिं सुदीणाए । मदुक्खदुक्खिया इव खीणा रयणीवि सहसत्ति ॥१०॥ अइकरुण कंदंति दटुंब ममं ससोयवयणिल्ला । निवडंतथूलतारयअंसहिब रुयइ नहलच्छी ॥११॥ एत्यंतरम्मि सूरो सैंयावहारयनि- हालणत्थंव । नासियघणंधयारो आरुढो उदयगिरिसिहरं ॥१२॥ अह अद्धपहरमेत्ते दियहे अइदुक्खिया अहं तत्थ । अइकरुणं कदंती इओ तओ जाब वियरामि ।।१३।। ताव कमंडलुहत्था मिउवकलवसणधारिणी तत्थ । परिणयवया पसन्ना समागया तावसी एगा। ॥१४॥ युग्मम् ।। दळु ममं रुयति विविहपलावेहिं तत्थ वणगहणे । संजायगरुयकरुणा समागया मज्झ पासम्मि ॥१५।। महुरवय- गेण तीए आपुट्ठा सुयणु कीस तं रुयसि । कत्तो समागया इह भीसणर्रन्नम्मि इकल्ला ? ॥१६॥ काउं तीइ पणामं तत्तो वियलंत- अंसुयाए मए । कुंजरहरणाईओ सिट्ठो सहोवि वुत्तंतो ॥१७|| अह तावसीए भणिय इमस्स जोगा न होसि तं सुयणु। तहवि हु किमित्थ कीरइ सकम्मवसगम्मि जियलोए ॥१८॥ सुंदरि ! कम्मवसाणं सत्ताणं इह भवे वसंताणं । एवंविहदुक्खाई हवंति जं एत्य न हु चोर्जे ॥१९॥ जं किंचि असुहकम्म अन्नभवे संचियं तुमे आसि । तस्स विवागाओ इमं समागयं सुयणु गुरुवसणं ॥२०॥ १ मन्मभागागा हतभाग्यायाः, । २ नभोलक्ष्मीः । ३ सुतापहारकनिभालनार्थम् ; निभालनम् दर्शनम् । ४ मृदुवल्कलवसनधारिणी कोमलपक्षलग्यणा । ५ परिणतपणा. मा । ६ रन्न अरण्यम् । ७ अस्य दु.खस्य । ८ चोज्नं आश्चर्यम् । । ॥८९॥ Jam को की की कथ ता अनभवविढते दुक्खम्मि समागयम्मि को सोगो । किं वावि विलविएणं (स)सरीरायासभूएणं १ ॥२१॥ एत्तो उ समासने अच्छइ अम्हाण आसमो रम्मो । आगच्छ सुयणु ! अणुचियमेयं ठाणं जओ तुज्झ ॥२२॥ वायइ सीयलपवणो एत्थ ओ तं अभि- णवपस्या सि । सुकुमालसरीराए मा होज विरूवयं किंचि ॥२३॥ इय भणिय तावसीए नीया है आसमम्मि रम्मम्मि । पडिज- ग्गिया य सम्मं निकारणवच्छलतेण ॥२४॥ अह कइवयदिवसेहिं संजाया सत्थदेहिया मणयं । अन्नम्मि दिणे नीया तीए हं कुल- वइसमीवे ॥२५॥ तीएवि पुन्वभणिओ वुत्ततो साहिओ कुलवइस्स । करुणापरेण तेणवि अणुसट्टा महुरवयणेहिं ॥२६।। वच्छे ! इह संसारे सुलहाई एरिसाई दुक्खाई। अकयम्मि सुहनिमित्ते धम्मे परलोयबंधुम्मि ॥२७॥ जायंति दूसहाई जेणं चिय एत्थ दुसह- दुक्खाई । तेणेव चत्तरजा वणवासमुवागया धीरा ॥२८॥ एवं भणमाणस्स उ कुलवइणो तीइ तावसीइ अहं । कने होउं भणिया भयवं वरनाणजुत्तोऽयं ॥२९॥ तो पुच्छ इच्छियत्थं भणियाए ताहि विणयपणयाए । पुट्ठो मए महायस ! केण हिओ नंदणी मज्झ १ ॥३०॥ किं जीवइ अहव मओ पिक्खिस्समहं कयाइवि नवत्ति । अह भणिय कुलवइणा सम्मं दाऊण उवओगं ॥३१॥ चच्छे !, उच्छंगत्थो तुह तणओ अवहिओ उ देवेण । पाणविओयणहेउं पुन्वविरुद्धेण कुद्धेण ॥३२॥ वेयवगिरिनिउंजे नेऊण सिला- यलम्मि विउलंम्मि । मुक्को छुहाभिभूओ किल किच्छेणेस मरउत्ति ॥३३॥ अह कहवि विहिवसेणं समागओ तत्थ नहयरो एको। नियभारियासमेओ तेण य पुत्तोत्ति सो गहिओ ॥३४॥ खयरस्स तस्स गेहे वुडिं जाही सुहेण, तत्तो य । संपत्तजोव्वणो सो मिलिही तुह हत्थिणपुरम्मि ॥३५॥ एवं च तेण भणिए पणट्ठसोगा नरिंद ! जाया है । फलमूलकयाहारा विणयपरा तावसिजणस्स ॥३६॥ १ विद्वत्त अर्जितम् । २ चत्तरज्जो-त्यकराज्यः । ३ हिओ-हृतः । ४ मओ-मृतः । ५ विओयण-वियोजनम् । ६ निकुशा वनम् । ७ विपुलं विशालम् । ८ कृच्छेणा-कप्टेर्नैप वालको नियतामिति 'विचार्य' इति शेषः । hola ।
SOC
एगारहमो
परिच्छेओ
सुरसुंदरी
चरि।
-
.
॥९०॥
पिय ! कइवयदिवसाई अच्छामि तहिं तु आसमे जाव । ता अन्नदिणे कुलवह मूले धम्म सुणितीए ॥३७॥ बहुतावसिसहियाए
सहसा आसेण वेगजुत्तेण । अवहरिओ संपत्तो रायसुओ तत्थ एगागी ॥३८॥ युग्मम् ।। अह अतिहिवच्छलेहिं तावसकुमरेहिं विहि-
यसंमाणो । आगम्म विहियविणओ उवविट्ठो कुलवइ समीवे ॥३९॥ कुलवइणा सो पुट्ठो को सि तुमं आगओ कुओ भद्द ! १। तत्तो
य तेण भणियं कहेमि निसुणेह भयवं ! ति ॥४०॥
सिद्धत्थपुरे राया सुग्गीवो नाम आसि विक्खाओ। कणगवई से देवी तीए सुओ सुरहनामो हं॥४१॥ अइवल्लहोति पिउणा
जुवरायपयम्मि बालभावेवि । अहिसित्तो अवमन्निय पुतं जिट्ठ तु सुप्पइई ॥४२॥ अह अन्नया कयाइवि खयवाहीए मयम्मि जण-
यम्मि । तस्स पए हं राया अहिसिलो मंतिवग्गेण ॥४३॥ जिहस्स अन्नजणणीतणयस्स उ तस्स सुप्पइट्ठस्स । विजाहरेण केणवि कय
उवयारेण दिनाओ॥४४॥ नहगामिणिपमुहाओ विजाओतप्पभावओ तेण । काऊण य संगार्म अहिड्डियं अप्पणा रज ॥४५॥ युग्मम्॥
तस्स भएण अहंपि हु समागओ पुरवरीए चपाएं । जणणिसमेओ पासे मायामहकिचिधम्मस्स ॥४६॥ तेणवि.नियदेसंते दिन्नं
गामाण सहस्सयं एग । तत्थ य जणणीसहिओ भयवं ! अच्छामि अहयंति ॥४७॥ कइवयदिणेहिं इंतो इमाइ अडवीइ वाणियगसत्थो।
मह पुरिसेहि विलुत्तो पत्तं वित्तं तर्हि पउरं ॥४८॥ अन्नं च तत्थ पत्ता तुक्खारतुरंगमा बहुविहीया । ताणावाहणहेउं अजेव पभायसम-
यम्मि ॥४९॥ बाहिं नीहरिओ हं कमेण तुरगे ओ जाव वाहेमि.। ताविकण सहसा हरिओ विवरीयसिक्खेण ॥५०॥ युग्मम् ॥
अविय । जह जह ओक्खंचिजइ तह तह वेगं पगिण्हमाणेण । भयवं ! तुरंगमेणं इहाणिओं आसमे तुम्ह ॥५१॥ एवं च जाव
साहइ सो सुरहो कुलवइस्स वुत्तंतं। तुरयमणुमग्गलग्ग ताव य सिन्नपि से पत्तं ॥५२॥ अह भणिय सुरहेणं भयवं! वच्चामि निययठाणम्मि।
१ आसो अश्वः । २ अवमत्य-अवगणय्य । ३ इतो यन् गच्छन् । ४ विलुप्ता-लुण्ठितः । ५ आकृष्यते ।
-
॥९॥
जं किंचि मए इहि कायचं तं च ओइससु॥५३॥ अह कुलवइणा भणियं गुरुजणपूयाइधम्मकरणम्मि। जहसत्तीइ पयसु सरणा- गयवच्छलत्ते य ॥५४॥ अनं च भद्द ! निसुणसु एसा.रभो य अमरके उस्स । देवी गयअवहरिया अच्छई कमलावई नाम ।।५५।। दूरे हत्थिणनयरं सावयपउरा य दुग्गमा अडवी। हलकिट्टमहीए तहा वियरंति न तावसकुंमारा ॥५६॥ तेण न एसा सकइ पैरा- णि नियपुरम्मि अम्हेहिं । न य कोवि तहारूवो अनो इह आगओ सत्थो ॥५७॥ एसा सुकुमालतणू अच्छइ किच्छेण इत्थं वर्ण- वासे । ता जइ तुम पराणसि सट्टाणं होइ ता लट्ठ ॥५८॥ अह सुरहेणं भणियं भयवं! जं भणह तं करैमित्ति। गंतुं सयमेव अहं अप्पिस्सं अमरकेउस्स ॥५९॥ भणिया हं कुलवइणा वच्छे । सुरहस्स भासिय निसुर्य ।। ता वचसु संह इमिणा अनो पुंण दुल्लहो सत्थो॥६०॥ अह चिंतिय मए कि इमेण सह होइ गमणमम्हाणं । जुग्गं, अहंवा जाणइ भयवं चिय एत्थ जं उचियं ॥६शा इय चिंतिऊण भणियं भय ! ज भणसि तं करेमित्ति एवं ता वच्छै ! पयट्ट, इइ तेणं भणिया हं ॥६२॥ बहु मेनिय तव्वयणं चलिया नरिंद! तेण सम । तकालुचियं काउं तावसिसभासणाईयं ॥६३॥ जाव य कमेण पत्ता एत्थं पएसम्मि ताव सुरहो सो। किंपि मिसं काउणं थको एत्थेव रणम्मि ॥६४|| आवासिऊण सिन्नं दिणे दिणे एइ मह समीवम्मि । दंसेइ य बहुमाणं, अह अन्नदिणम्मि एगते ॥६५॥ पित्तुं आहरणाई मह पासे आगओ भणइ एवं। एयाई गिह सुंदरि ! न सोहसे तं निराभरणा ॥६६॥ युग्मम् ॥ तं देवदिन्नकुंडलपमुहं सबंपि निययआभरणं । पैरियाणिऊण विम्हियहियाए मए इमं भणिओ॥६॥ एयाई कुओ तुमए १ आदिश=अनुजानीहि । २ श्वापदाः प्रचुरा यस्यां सा। ३ कृष्टमया वनस्पतिजीवबहुलत्वेन तद्वधपापोत्पत्तरित्यर्थः । ४ पैराणेतु आपयितुम् । को VIA ५ परिज्ञाय ।
एगारहमो
परिच्छेओ
सुरसुंदरी
चरि।
॥९१॥
पत्ताई सुरह ! मज्झ साहेसु । सो भणइ सुणसु सुंदरि ! पुर्व मह मिल्लपुरिसेहिं ॥६८॥ इह अडवीइ समिद्धो कुसग्गपुरपेथिओ वणि-
यसत्थो । गहिओ तहिं च पत्तं एवं तुह जोग्गमाभरणं ॥६९॥ युग्मम् ॥ तत्तो य मए भणियं मह संतियमेवमाभरणमेयं । सिरि-
दत्तनामगस्स ओ वणियस्स समप्पियं आसि ।।७०॥ हरिसियमुहेण भणियं जइ एवं तरिहि सुंदरतरंति । ता गेण्ह इमं सुंदर!
इमस्स जोग्गा तुमं नन्ना ॥७१॥ अह तस्स दुट्ठभावं अन्नाऊणं तयं मए गहियं । तत्तो य पइदिणं सो उवयरइ ममं असुहभावो
॥७२॥ आगच्छइ एगंते परिहासकहाओ कहइ मह पुरओ। सवियारं च पलोयइ दंसइ अणुरत्तमप्पाणं ॥७३॥ अह अन्नदिणे
पिययम ! पावेणं तेण मयणमूढेण । अगणिय कुलमञ्जायं उज्झिय लज सुदूरेण ॥७४॥ बहु मन्निय अविवेयं भणिया एगतसंठिया
एवं । वम्महपीडियदेहो सरणं तुह सुयणु ! अल्लीणो ॥७५॥ नियअंगसंगमेणं सहलं मम कुणसु जीवियं अज । तुह आयत्ता पाणा
सव्वस्सवि सामिणी तं सि ॥७६॥ तुह सुयणु! किंकरो हं आणाकारी य परियणो सबो। गाढाणुरागरतं किं बहुणा इच्छसु
ममंति ॥७७॥ तव्वयणं सोऊणं सहसा वजेण ताडियाव अहं । उप्पन्नगरुयदुक्खा पिययम ! चिंताउरा जाया ॥७८॥ युग्मम् ॥
हा! पाविट्ठो एसो बलावि सीलखंडणं काही । सरणविहूणाइ ममं, ता इहि किं करेमित्ति ? ॥७९॥ निभत्थामि गिराहि संपइ अइ-
निठुराहिं जइ एयं । ता एस अमजाओ इण्हिपि विरूवयं कुजा ।।८०॥ ता संपइ मूयत्तं जुत्तं अवलंबिउं तओ पच्छा। पत्थावं
लहिणं नासिस्समिमाओ पावाओ ॥८१॥ इय चिंतिय तुहिक्का अहोमुहं काउं तत्थ थका है। सोवि य दडूण ममं निरुत्तरं
१ पत्थिओ-प्रस्थितः। २ मम सत्क-मम सवन्धि । ३ नन्ना-नान्या। ४ अज्ञात्वा। ५ उपचरति-समानयति । ६ आलीनः आगतः । ७ निर्भर्स-
यामि । ८ मूकत्वम् ।
IA
॥९१॥
1 उडिओ तत्तो ।।८२॥ पत्ताए रयणीए निन्भरसुत्ते य सयलसिन्नम्मि । गहिऊण तमाभरणं पासाई पलोयणमाणा ||८३॥ निहुयगईए चलिया भएण कंपंततणुलया गाढं । वंचिय पहिरिए हं नीहरिया ताओ सिन्नाओ||८४॥ चित्तूण य एगदिसं चलिया घणतरुवणस्स मज्झेणं । निसुणती बहुसावयभीसणसद्दे बहुविही(ह)ए ॥८॥ युग्मम् ॥ पवणाकंपियपायवचलंतपत्ताण सणसणारावं । सीहोरालि- समाणं मन्नती वेविरसरीरा ॥८६॥ वेगेण य गच्छंती घणंधयाराए तीए रयणीए। दीहरघणतणओच्छाइयाए विसमाए भूमीए।८७॥ अवियाणियपरमत्था झडत्ति पडिया य एत्थ कूवम्मि । पिययम ! कयबहुपावा जीवा इव घोरनरयम्मि ॥८८॥ युग्मम् ॥ भविय- व्ययावसेणं न मया गंभीरजलनिवुड्डावि । अगंडस्स तडि पाविय तत्थ निलुका अहं राय! |८९॥ मरणे उवट्ठिएवि हु सील संरक्खियंति तुट्ठमणा । अप्पाणं सकयत्थं मन्नता सुरहभयमुक्का ।।९०॥ गाढं छुहाभिभूया चत्तारि दिणाणि एत्थ कूवम्मि । परिच- तजीवियासा ठिया अहं सरणपरिहीणा ॥९११॥ अन्ज पुण कलयलेणं सिविरं आवासियंति नाऊण । सुरहासंकाए पुणो समाउला नाह ! संजाया ॥९२॥ तत्तो कूवपविठं तुम्ह नरं पासिऊण सुट्ट्यरं। भीयाइ पुच्छियाइवि न उत्तरं किंचि मे दिन्नं ॥१३॥ पुणरवि य तुम्ह नाम सोऊणं विगयअन्नआसंका । हरिसभरनिन्भरंगी उत्तरिया देव ! कूवाओ ।।९।। एयं मएऽणुभूयं सरणविहु- जाए तुम्ह विरहम्मि । निसुएण जेण जाणइ दुक्खं पासट्ठियाणपि ॥१५॥ इय कमलावइभणियं आयन्निय अमरकेउनरनाहो । बाहजलाविलनयणो गुरुसोगो भणिउमाढत्तो ॥१६॥ किं देव! इत्थ कीरइ निहुय=निःशब्द । २ प्राहरिकान यामिकान् । ३ ओराली दीर्घमधुरध्वनिः। ४ दीर्घघनतृणावच्छादितायाम् । ५ निबुडा-निममा। ६ अगडो अयडो स्वकृतार्थम् । ८ आयन्निय आकर्ण्य-श्रुत्वा । (ORODE कृपः। ७ CORE 2 सुरसुंदरी एगारहमो परिच्छेओ चरिअं। ॥९२॥ सकम्मवसयाण नवरि जीवाण । जायंति दूसहाई दुक्खाई एन्थ संसारे ॥९७॥ सकयं सुहमसुहं वा इको अणुहवइ विविहजोणीसु । माया पिया य भत्ता बंधुजणो वावि न हु सरणं ॥९८॥ रागद्दोसवसाए असुहफलं आसि जं कयं कर्म । तस्स वसाओ सुंदरि! संपत्ता वसणरिछोली ।।१९।। एवं गएवि जं देवि ! एत्थ कूवम्मि निवडिया एवं । संपत्ता तं मन्ने अनन्नपुण्णोदओ कोवि ॥१०॥ पेंडिकूडकारिणावि हु विहिणा विहियं तु एचियं लटुं। जं अक्खयदेहाए तुमएं सह संगमो विहिओं॥१०१॥ एमाइबहुविगप्पं देवि आसासिऊण सो राया। नियसिन्नेण समेओ समागओ गयपुरं कमसो॥१०२॥ कारियगरुयपमोओ धुव्वंतो नयरनारिनिव- हेण । कमलावईसमेओ दाणं देंतो अमरकेऊ ॥१०३॥ कयमंगलोवयारो नायरजणजणियहिययआणंदो। नियमंदिरे पविट्ठों पैकल- पाइकपरियरिओ ॥१०४॥ युग्मम् ॥ एवं च तस्स रनो अदिट्ठदुक्खस्स देविसहियस्स। बोलीणाई कवि हु परिसाणं सयंस- हस्साई ॥१०५॥ अह अन्नया कयाइवि अत्थाणगयस्स राइणो तस्स । पंडिहाराणुनाओ समंतभद्दोत्ति नामेण ॥१०६॥ उजाणम्मि निउत्तो पत्तो पणमित्तु रायपयकमलं । सीसनिवेसियकरकमलसंपुडों हरिसिओ भणइ ॥१०७॥ युग्मम् ।। पुर्व देवेण अहं नेमित्तियसुमइवय- णयं सोचा। कुसुमायरउजाणस्स पोलगत्ते निउत्तो म्हि॥१०८॥ तं च तिसंझं निच्चं पलोयाणस्स एत्तिओ कालो । बोलीणों नय दिहूँ किंचित्रि नेमित्तियाइई ॥१०९।। अज पुण अप्पभाए गयणे उजाणमज्झयारम्मिं । कुसुमियसाहिसमूह ईओ तओ पिच्छमाणेण १ व्यसनम् कष्टम् । २ रिंछोली पङ्क्तिः । ३ अनन्यपुण्योदयः असाधारणसुकृतविपाकः । ४ पडिकूड-प्रतिकूलम् । ५ स्तूयमानः । ६ नागरा=नगरनि- पको समर्थः, दृप्तश्च स्वार्थे ले पक्कलो। ८ नियुक्तः। ९ पालकत्वे । १० अप्रभाते रात्रिप्रान्तभागे इत्यर्थः । ॥९२॥ वासिनः। ७ SAरेका एगम्मि दिसाभाए वल्लरवेल्लीसणाहदुमगहणे । उजासियहंसउलो उहाविओ संउणसंदोहो॥१११॥ निसुओ विम्हयजणओ बहिरिय- आसन्नसत्तसुइविवरो। मुहरियदिसाविभागो गरुयखडकारसंसद्दो॥११२॥ तिसृभिः विशेषकम् । सोऊण-य तं सई विम्हियउप्फुल्ल- लोयणेण मए । पुलइय तत्तोहुत्तं चिंतियमवो! किमेयंति ॥११३॥ कस्स पुण एस सद्दो समुट्ठिओ एत्थ वणनिगुंजम्मि । इय चिं- तंतो कोऊहलेण तत्तोमुहो चलिओ॥११४॥ ताव य दिट्ठा भूपट्ठिसंठिया बउलपायवसमीवे । मुच्छानिमीलियच्छी अधरियसुरसुंदरी- रूवा ॥११५॥ अहिणवजोव्वणउन्भेयसुंदग सयलमणहरावयवा । पँउमचुया इव लच्छी नरवर ! वरबालिया एका ॥११६॥युग्मम् ॥ नूर्ण नहत्थलाओ निवडंतीए इमीए भूमीए । जुवईए पडिसद्दो समुट्ठिओ एस सहसत्ति ॥११७|| कह मन्ने एरिसस्सवि जुबईरयणस्स एरिसाऽवत्था । विवुहजणसोयणिज्जा धी! विहिणो विलसिय चित्तं ॥११८॥ इय चिंतंतेण मए सीयलजलसीयरेहिं संसित्ता । मिउ- पवणकरणविहिणा अह विहिया सा समासत्था-॥११९॥ हरिणिव्व जूहभट्ठा सतरलतारं दिसाओ पुलयंती । भणिया मए सुमहुरं कीस तुमं सुयणु! बीहेसि ॥१२०॥ मा भद्दे ! कुणसु भयं थेवंपि, हु जणयनिविसेसो हं । का सि तुर्म कत्तो वा इह पडिया मज्झ साहेसु ॥१२॥ अविय । सग्गाओ निवडिया किं सावप्पहया सुरंगणा तं सि । किं वावि भट्टविजा विजाहरवालिया सुयणु ! १ ॥१२२।। तुह- स्वदंसणुप्पन्नहरणवुद्धिस्स नहपयट्टस्स । विजाहरस्स कस्सवि किंवा हत्थाओ पन्भट्ठा॥१२३॥ साहेसु सुयणु! एयं महंतकोऊहलं इमं मज्झ । नीसाहारा कह नहयलाओ पडिया इहुजाणे १ ॥१२४॥ इय सा भणिया भूनाह ! मज्झ पडिउत्तरं अदाऊण। गुरुदु- १ शकुनाः पक्षिणः । २ वधिरितासनसत्त्वश्रुतिविवरः । ३ पउमं पद्मम् । ४ शोचनीया खेदकारिका । ५ पश्यन्ती । ६ थेवं-स्तोकम् । ७ शापप्रहृता । Mal सुरसुंदरी चरि एगारहमो परिच्छेओ ॥९३॥ क्खसूयणपरं अंसुजलं मोत्तुमारद्धाः॥१२५॥ अह तं तहाविहं पासिऊण परिचिंतियं मए एयं । तं एवं संजायं जं पुर्व सुमइणा भ- णियं ॥१२६॥ कुसुमायरउजाणे जइया गयणाओ कनगा पडिही । तत्तो य सिग्धमेव हि पुत्तेण समागमो होही ॥१२७॥ ता किं इह पुट्ठाए इमाए वरईए, ताव साहेमि । गंतुं वइयरमेयं जहट्ठियं चेव नरवइणो॥१२८॥ इय चिंतिऊण तत्तो आसासित्ता सुमहुर- वयणेहिं । आणीया नियगेहे समप्पिया सा सभजाए ॥१२९॥ नियपरियणं च सवं सरीरसंवाहणाइवावारे । तीए निउइऊणं समा- गओ देवपासम्मि ॥१३०॥ एवं समंतभद्देण साहियं वैइयरं निसामित्ता। विम्हियहियओ राया अह एवं भणिउमाढत्तो ॥१३॥ अबो! हु अवितहं तं पिच्छह नेमित्तियस्स सुमइस्स । ता पुत्तेण सँमाणं आसनं दंसणं इहि ॥१३२॥ ता भो समंतभद्दय! सिग्धं आणेह बालिय तमिह । जीए पभावेण मए पिक्खेयबो सपुत्तोत्ति ॥१३३॥ वयणाणतरमेव हि समंतभद्देण गंतुमाणीया । सा बालि- या विणिजियसुरजुवईरूवसोहग्गा ॥१३४॥ तीए सरीरसोहं पिच्छिय रन्ना विचिंतियं अबो! । आगारो चिय सूयइ इमीए सुकुलम्मि संभूई ॥१३५॥ उचियासणोवविट्ठा सा कन्ना अमरकेउनरवडणा। भणिया हिययम्भतरगुरुसोगुव्वायपंडमुहा ॥१३६॥ वच्छे ! उ- ज्झसु सोयं च॑यसु भयं जणयनिविसेसस्स । साहिजउ मह एयं कम्मि पुरे तं समुप्पन्ना ? ॥१३७।। कस्स व धूया कह वा इहागया कह व मज्झ उजाणे । पडिया सि नहयलाओ साहेसु सवित्थरं एयं ॥१३८॥ अह सा एवं भणिया गुरुसोया सज्झसेण अभिभूया। उम्मुकदीहसासा न किंचि पडिउत्तरं देइ ।।१३९॥ अह पुणरुत्तं रन्ना पुट्ठाए तीए कहवि संलत्तं । ताय ! चंएमि न वोत्तुं बहुदुक्खं १ व्यतिकर वृत्तान्तम् । २ नियोज्य । ३ आढत्तो आरब्धः। ४ समाग-सम-सहेत्यर्थः। ५ प्रेक्षितव्यः । ६ संभूति: उत्पत्तिः। ७ उन्वाय-उद्वातं-शु- प्कम् । ८ त्यज । ९ साहिज्जउ-कथ्यताम् । १० चएमि-शक्नोमि । ॥९३॥ aloli निययवुत्तंतं ॥१४॥ तहवि हु अलंघणीया आणा तायस्स तेण साहेमि । जंबुद्दीवे भरहे कुसग्गनयरम्मि नामेण ॥१४१२॥ अस्थि पुरं सुपसिद्धं तत्थ य नरवाहणो पुहइनाहो । रयणवई से देवी तीए धूया अहं ताय ! ॥१४२॥ युग्मम् ।। सुरसुंदरित्तिनामा पुचि दुविहियकम्मपरिणामा। वेरियसमेण केणइ पिसायरूवेण अवहरिया ॥१४३॥ एत्तियमित्त भणिउं सोयसमुन्भुयगरुयमन्नुवसा । थूलंसुए मुयंती निहुयं रोउं पवत्ता सा ॥१४४॥ एत्थंतरम्मि रन्नो अद्धासणसंगयाए देवीए । कमलावईए गहिया रोवंती सा निजुच्छंगे॥१४५॥ भणिया वच्छे ! मा रुय न होइ दीवंतरं इमं सुयणु !। हत्थिणपुरं हि एवं एसो राया अमरकेऊ ॥१४६॥ कमलावई अहंपि हु, सहोयरो होइ तुह पिया मज्झ । वच्छे! तुमंपि अग्हं सुयपुवा नाममेत्तेण ॥१४७॥ बहुविहपओयणेणं कुसग्गनयराओ जो जणो एंतो । सो सबो सुरसुंदर! तुह गुणनिवहं मह कहिंतो ॥१४८॥ एवं सुरूवकलिया एवं पिउणो य वच्छला बाढं । एवं कलासु कुसला एवं दक्खिन्नदयजुत्ता ।।१४९॥ ता मा कुणसु विसायं एयपि य पिउहरं निजं तुज्झ । अच्छसु वीसत्थमणा कीडंती विविहकीडाहिं ॥१५०॥ एवंविहवयणेहिं आसासित्ता निजुत्तरीएण । अंसुयधोयकवोलं तीए मुहं संपमजित्ता ॥१५१॥ मुहसोयं दाऊणं नीया देवीए मंदिरे नियए । तत्थवि उद्विग्गमणा अच्छइ गुरुसोयसंतत्ता ॥१५२॥ युग्मम् ॥ नीससइ दीहदीहं खणेण थूलंसुयाई मिल्लेई । मुच्छिाई खणेणं खणेण संवरइ अप्पाणं ॥१५३।। विलवइ खणेण विहसइ रोवइ खणेण रॉयल्लिया होइ । गुरुचिंताभरविहुरियहि- यया परिहाइ अणुदियह ॥१५४॥ अह तं विगयाणदं पिच्छिय कमलावई विचिंतेइ । आणाकारी सघोवि परियणो ताव एईए १ मन्यु =संतापः । २ विश्वस्तमनाः। ३ मिल्लेइ-मुञ्चति । ४ मूयल्लिया-मूका । ५ परिहाइ-कृशीभवति । ६ अनुदिवसम् । 1
सुरसुंदरी
चरि
एगारहमो
परिच्छेओ
॥९४॥
॥१५५।। तह य समाणवयाओ सिणेहसाराओ रायकन्नाओ। नाणाविहचेट्ठाहिं अणुदियहमिमं विणोएंति ॥१५६॥ तहवि हु रई न
पावइ एसा चिंताए सुसइ अणुदियहं । ता मन्ने का चिंता जीए एसा उ परिहाइ ॥१५७|| जइ ता माउपिऊणं सुमरइ ता किं कहेइ
न हु मज्झ । मयणवियारसरिच्छा नेय वियारा तहिं हुंति ॥१५८॥ एगंतं जह सेवइ विडियचक्काई जह य मेल्लेई । पियसंगम-
साराओ कहाओ जह सुणइ तच्चित्ता॥१५९॥ तह मन्ने पेम्मगहो पिलसइ एवंविहाहिं चिट्ठाहिं । ता जइ एसा मज्झं तहट्ठिय साहइ
सरूवं ॥१६०॥ ता तस्स पावणम्मिवि कोवि उवाओवि लब्भए नणं । न य एसा वञ्जरिही पुट्ठावि जहट्ठियं मज्झ ॥१६१॥युगमम्॥
वामसहावो मयणो अक्खिञ्जतो न पायडो होइ । नजइ आगारेहिं गोविञ्जतोवि छैऍहिं ॥१६२॥ तहवि हु लहामि केणवि हंदि !
उवाएण भावमेईए । इय चिंतिय आणत्ता नियचेडी हंसिया नाम ॥१६३।। सुरसुंदरीइ उव्वेवकारणं लहसु हंसिए ! कहवि । तुज्झ
समाणवयाए साहिस्सइ हिययसब्भाव ॥१६४॥ जं आणवेसि सामिणि ! इय भणिउं हंसिया गया झत्ति । एगतद्वियसुरसुंदरीए
पासम्मि अल्लीणा ॥१६५॥ सब्भावनेहसूयगवीसभकहाहिं विविहभैणिईहिं । उप्पाइय वीसंभ भणिया सुरसुंदरी तीए ॥१६६।। सुर-
सुंदरि ! तुह चरियस्स निसुणणे अत्थि कोउगं मज्झ । कह केण किं निमित्तं अवहरिया किंच अणुभूयं ॥१६७॥ सुरसुंदरीए भ-
णिय ताएणवि आसि पुच्छिया एवं । किं पुण लजाए मए न सक्कियं तत्थ वञ्जरि ॥१६॥
किंच। मह चरियं सुम्मत जणेई पासट्टियाणवि दुक्खं । तेण न वोत्तुं जुत्तं मज्झवि गुरुदुक्खसंजणगं ॥१६९॥ तहवि हु तुमए
१ अनुदिवसम् । २ विनोदयन्ति विनोद कारयन्ति । ३ परिहाइ-कृशीभवति । ४ विघटित=वियुक्तम् । ५ मिल्लेइ-मुञ्चति । ६ आख्यायमानः-उच्यमानः ।
७ पायडो प्रकटः । ८ आकारः इङ्गितः। ९ गोप्यमानः । १० छेका चतुरः । ११ आज्ञप्ता आदिष्टा । १२ विश्रम्भः विश्वासः । १३ भणितिः वचनम् ।
06
॥१४॥
-- कारवाला seRodale6) पुट्ठा वयंसि ! कोऊहलेण, गरुएण । साहेमि तेण निसुणसु एगमणा बजरिखतं ॥१७॥ अस्थि पुहईपयासं निरग्गलोदग्गवग्गिरतुरंगं । वग्गिरंतुरंगखरखुरुक्खयखेहाइनरिक्खपहं ॥१७१॥ रिक्खपहपवणकपिरधयव- डरेहतभूरिसाणूरं । साणूरगहिरवजिरतूरखुप्फुण्णेदिसिचकं ॥१७२॥ दिसिच्चक्कगेयसस्थाहसथकिजंतर्वजवाणिज । वाणिज्जकलापत्तढ- लट्ठवाणियगरमणीयं ॥१७३॥ रमणीयणवरवजिरनेउरझंकाररुद्धसुइविवरं,। विवरीयरयवियक्खणविलासिणीलोयपडिपुन ॥१७॥ पुन्नुक्कडजणवासं इंब्भसहस्सोवसोहियं विउलं । विउलरसायलपरिगयपरिहापायारसोहिल्लं ॥१७५।। सोहिल्लतियचउकं उक्कडदपिट्ट- जोहसयकलियं । नामेण कुसग्गपुरं नयरं दियलोयसारिच्छे ।।१७६।। षभिः, कुलकम् । अर्कतगुरुपरकमअचतुकडपयावपडिवक्खो। तत्थरिथ सुविक्खाओ राया नरवाहणो नाम ॥१७७॥ तस्स य रनो,मित्तो कुमारभावम्मि कहवि संजाओ। वेयड्डकुंजरावत्तचित्तभा गुस्स अंगरुहो ॥१७८॥ नामेण भाणुवेगो. तेण य पीईथिरत्तणनिमित्तं । दिना नियया भगिणी रयणवई नाम एयस्स ॥१७९॥ सयलंतेउरपवरा जाया.सा तस्स, हिययवल्लहिया । तीइ सह विसयसोक्खं अणुहवमाणस्स कालेणं ।।१८०॥ युग्मम् ॥ एकच्चिय धूया हं जाया जम्मम्मि मज्झ तारण । सुयज़म्मणअन्महिओ नयरस्मि महोच्छवो विहिओ॥१८१॥ सुरसुंदरिसमरूवा एसा,इह. चिंतिऊण ताएण । सुरसुंदरित्ति नाम पइट्ठियं उचियसमयम्मि॥१८२॥ कमसो ,पवडमाणा कुमारभावम्मि जुवइजोग्गाओ। गोहाविया कलाओ जाया य कमेण तक्कुसला ॥१८३॥ १वग्गिरो वेगवान् । २ उक्खय-उत्खातम् । ३ ऋक्षपथ. आकाशम् । ४ साणूर-देवगृहम् । ५ उप्फुण्णं पूर्णम् । ६ सत्याहो सार्थवाहः ७ सत्थो- सार्थ:-समूहः । ८ वर्यम् श्रेष्ठम् । ९ पुण्यमुत्कटं प्रवल येषा तेषा जनानां वासो यत्र तत् । १० इभ्य =श्रेष्ठी । ११ गाहाविया प्राहिता । . - रवा N
4
सुरसुंदरी
चरि
एगारहमो
परिच्छेओ
॥९॥
अविय । वित्त नट्टे गीए पत्तच्छेजे य हत्थकंडेसु । वीणासरलक्खणवंजणेसु वायरणतकेसु ॥१८४॥ जाया पियक्खणा
हं बुद्धीए सुरगुरुस्स सारिच्छा । एकम्मि पए लद्धे सेसं ऊहेमि लद्धीए ॥१८५॥ अंबाए तायस्स य सयलस्स य परियणस्स आणदं ।
कुणमाणा संपत्ता कमसो हं जोवणं पढमं ॥१८६॥ दद्दूण जोव्वणं मह ताओ चिंताउरो दढं जाओ। को अणुरूवो होही भत्ता इह
मज्झ धूयाए ? ॥१८७॥ अह अन्नया य सुमई नेमित्ती आगओ तहिं रना । पुट्ठो मह धूयाए को होही भद्द ! भत्तारो १ ॥१८८॥
भणियं च तेण नरवर ! विजाहरचक्कवट्टिणो एसा । होही सयलंतेउरपवरा अइवल्लहा देवी ॥१८९॥ तव्वयणं सोऊण मणम्मि
आणंदएण तारण । दाऊण भूरिदव्वं पट्ठविओ सुमइनेमित्ती ॥१९०॥
अह अन्नया य अहयं परियरिया बहुविहाहिं चेडीहिं । नियसहियणसंजुत्ता पत्ता पुरबाहिरुजाणे ॥१९१।। तत्थ य विविह-
पगारं कीडंतीए तदेगदेसम्मि । दिट्ठा पढमवयत्था विजाहरबालिया एक्का ॥१९२॥ परिजविय किंचि मंतं उप्पइउमणा पैसारइ भु-
याओ। उल्लेलइ नहयलम्मि निवडइ धरणीइ पुणरुत्तं ॥१९३॥ तं दट्टुं विम्हिया हं संपत्ता तीइ अंतियं तुरियं । भणिया य मए
सुंदरि ! का सि तुमं किंच कुणसि इमं ॥१९४॥ तीए भणियं भद्दे ! आयन्नसु, गिरिवरम्मि वेयड्ढे । दक्खिणसेढीए रयणसंचयं
अस्थि वरनयरं ॥१९५॥ विजाहरवरचक्की राया तत्थत्थि चित्तवेगोत्ति । राया य भाणुवेगो अत्थि पुरे कुंजरावत्ते ॥१९६।। तस्स
य दो भगिणीओ सहोयराओ य अईव इट्ठाओ। पढमा ओ बंधुदत्ता रयणवई नाम बीया उ॥१९७॥ सा सुयणु बंधुदत्ता परिणीया
चित्तवेगनरवइणा । तीए धूया अहयं नामं च पियंवया मज्झ ॥१९८॥ अन्नावि महादेवी तायस्स उ अस्थि कणगमालत्ति । तीए
१ ऊहेमि-वितर्कयामि । २ वाहिरवाद्यम् । ३ उत्पतितुमनाः । ४ प्रसारयति । ५ उल्ललइ-उन्नमति । ६ अन्तिक-समीपम् । ७ आकर्णय ।
16DEO
॥९५॥
K560 य अस्थि पुत्तो नामेणं मयरकेउत्ति ॥१९९॥ सो मह अईव इट्ठो विरहं न सहामि तस्स निमिसंपि । संपइ पुण ताएणं दिनाओ तस्स विजाओ ॥२००॥ विजाण साहणत्थं पंसत्तखित्तम्मि सो गओ विजणे। जहमणियविहाणेणं साहइ सो तत्थ विजाओ॥२०॥ वट्टइ वीओ मासो विजाओ तस्स साहयंतस्स । अहमवि तस्स विओगे तैरामि नो जाव अच्छेउं ॥२०२॥ ता पुच्छिऊण जणगं चलिया हं तस्स दरिसणनिमित्त । आगमणपरिस्संता ओइन्ना इत्थ उजाणे ॥२०३॥ अहिणवपढियत्तणओ विज्जाए कहवि मज्झ पयमेगं । पम्हुट्टमहन्नाए तेण य न चएमि उप्पइउं ॥२०॥ तं जं तुमए पुढे तं एवं साहियं सुयणु ! तुज्झ । विजावयस्स भंसे सट्ठाणं कहणु पाविस्सं ? ॥२०५॥ पुणरुत्तंपि हु पढिए संभरइ न मज्झ तं पयं कहवि । उत्तट्ठमयसिलिंबच्छि ! तेणमहमाउला जाया ।।२०६|| तत्तो य मए भणिय पियंवए ! अस्थि तीइ विजाए। एसो कप्पो जं किल साहिजइ हंदि ! अन्नस्स! ॥२०७॥ भणियं पियवयाए साहिआइ नत्थि कोवि दोसोत्ति । जइ एवं ता साहसु मा(मे) कहवि पयं उवलभिजा ॥२०८॥ एवं च मए भणिए समाणसिद्धित्ति तीइ भणिऊण । ठाऊण कन्नमूले पढिया सणियं तु सा विजा ॥२०९।। तत्तो चितंतीए लहुमेव मए तयं पयं लद्धं । लहिऊण तीए सिटुं भवइ इमं किं नु एवंति ? ॥२१०॥ वियसियमुहकमलाए तीए भणियं तु सुट्ठ उवलद्धं । चलणेसु निवेडिऊणं भणियं मह होसि तं गुरुगी॥२११॥ जीए विजा दिना, ता मह साहेसु तुज्झ किं नाम ? । एत्थ पुरम्मी कस्स व १ निमेपमपि-क्षणमपि । २ प्रशस्तक्षेत्रे । ३ विधान=विधिः । ४ तरामि-शक्नोमि । ५ परिश्रान्ता । ६ अभिनवपठितत्वतः नूतनाभ्यासवशतः । पम्हुटुं-विस्मृतम् । ८ अहन्ना=अधन्या-हतभाग्येति यावत् । ९ भ्रशः नाशः । १० उत्रस्तमृगशावाक्षि ? सिलिंबोशिशुः । ११ उपलभ्यताम् । १२ निपत्य ।
सुरसुंदरी
चरि
एगारहमो
रिच्छेओ
॥१६॥
धूया तं सुकयपुनस्स? ॥२१२॥ मज्झ सहीए भणियं भद्दे ! नरवाहणस्स नरवइणो। रयणवइदेवीए धूया सुरसुंदरी एसा ॥२१३॥
अच्चम्भुयगुणनियरा किं न सुया सयललोयविक्खाया। विजाहरधूयाए धूया सुरसुंदरी भद्दे ! १ ॥२१४॥ एवं तीए वयणं सोऊणं
हरिसंवाहपुण्णच्छी । गहिऊण ममं कंठे पियवया भणिउमाढत्ता ॥२१५॥ अंबाए मज्ज्ञ पुत्विं वञ्जरियं आसि, मज्झ लहुभगिणी ।
भूमिचरमित्तस्स उ रन्नो मह भाउणा दिन्ना ॥२१६॥ ता माऊसियाधूया भगिणी तं होसि मज्झ.चंदमुहि ।। इय जंपिऊण दिन्नं
तीए मह साइयं गरुयं ॥२१७॥ तत्तो य.मए भणियं आगच्छसु भगिणि ! मज्झ गेहम्मि । बंधुजणवच्छलाए अंबाए दंसणं कुणसु
॥२१८॥ भणियं पियवयाए पिक्खिस्सं माउसिं पडिनियत्ता,। कारणवसेणा संपइ गच्छिस्सं भाउयसमीवं ॥२१९॥ इत्थत्थे
निव्बंध मा काहिसि उच्छुगा अहं इहि । तत्तो य मए भणिय एवंति य किंतु पुच्छामि ॥२२०॥ किंचिवि, तं मह, साहसु,
तीए भणियं तु पुच्छ, साहेमि । भणियं च मए भद्दे ! कक्खाए गोविए एत्थ ? ॥२२१।। चित्तपडे किं. अच्छइ लिहियं, चित्त-
म्मि कोउगं मज्झ । ता इंसिजउ एयं जइ जोग्गं दंसिंउ भगिणि ! ॥२२२॥ युग्मम् ॥ वियसियमुहाइ तीए पसारि दंसिओ पड़ो
अम्ह । भणियं च तीइ एसो मए सहत्येण लिहिउत्ति ॥२२३।। तत्थ य पडम्मि लिहियं दवणमणंगसंनिभं तरुण । अमएणव सित्ता.
हं जाओ हिययस्स आणंदो ॥२२४॥ चिरपरिचियव्य दिवो दिट्ठी आणंदबाहपडिहत्था । जाया सव्वसरीरे समुडिओ बहलरोमंचो
॥२२५॥ फुरफुरियं अहरेणं उल्लसिय भुयलयाहिं सहसत्ति । ऊससियं च थणेणं थरहरियं ऊरुजुयलेणं.॥२२६।। सुत्ताव मुच्छिया
१ अत्यद्भुतगुणानां निकरः-समूहो यस्या सा । २ श्रुता । ३ हर्षवाष्पपूर्णाक्षी । ४ मातृप्वमृदुहिता । ५ साइयं सत्कारः । ६ माउसी-मातृष्वसाः। ७
कक्खा कक्षा । ८ पदिहत्यो पूर्णः ।
॥९६॥
K इव मत्ता इव विगयचेयणा जाया । सोहग्गमंदिरं तं दणं चित्तलिहियपि ॥२२७॥ नाऊण मज्झ भावं वसंतियाए सहीइ संलत्तं । को एस तेए लिहिओ पियंवए ! लोयणाणंदो ॥२२८॥ भणियमह कुमुइणीए वसतिए ! किं तुहित्थ पुच्छाए । कामिणिहिययाणंदो लिहिओ रइविरहिओ मयणो ॥२२९॥ ईसि हसिऊण तओ सिरिमइयाए सहीए संलत्तं । एत्तियकालं रइविरहिओ इमो आसि पंच- सरो॥२३०॥ संपइ रईए सहिओ एसो मयणोति किं न पुलएसि । पयडा रईवि एसा आसन्ना चेव एयस्स ॥२३१॥ तं सोउं सव्याहिं सहत्थतालं तु पहसिउँ भणियं । एवं एयं सिरिमइ ! सम्म हि विणिच्छियं तुमए ॥२३२।। अह लद्धचेयणाए विन्नाया हंति जायलजाए । आगारं विणिगूहिय सकोवमेवं मए भणियं ॥२३३॥ हंभो ! अलियपलाविणि ! दसणमित्तपि नत्थि एएण। कत्तो आसन्नत्तं जेण कया है रई तुमए ॥२३४॥ तीए भणियं मा सहि ! रुससु, दिवम्मि जेण एयम्मि। चित्तम्मि रैई जाया तेण रेई तं मए भणिया ॥२३५॥ भणियं च मए किंवा असमंजसभासिणीहिं एयाहिं । ताव य, पियवए ! कहसु एस को वा तए लिहिओ? ॥२३६॥ भणियं पियंवयाए भाया मह एस मयरकेउत्ति । रूवेण जो अणंगो सूरो चाई कलाकुसलो ॥२३७॥ कइयावि चित्तफ- लए कइयावि पडम्मि तस्स पँडिरूवं । लिहिऊण मए अप्पा विणोइओ एत्तियं कालं ॥२३८॥ संपइ पुण असमत्था सहिउँ विरह इमस्स चलिया है। ता भगिणि ! मुंच वच्चामि जेण पासम्मि तस्सेव ।।२३९॥ भणियं च सिरिमईए एवं जो . गरुयगुणगणा- वासो। सो तुह भायाऽवस्सं दडव्वो होइ अम्हंपि ॥२४०॥ चित्तगएणवि ताव य आणंदो सहिजणस्स संजणिओ । इण्हि पच्चक्खंपि १ तए त्वया । २ तुह+इत्थ-तवान । ३ रुष्य रोषं कुरु। ४ रतिः-सुखम् । ५ रतिः कामपत्नी । ६ मया । ७ प्रतिरूपम् प्रतिविम्वम् । ८ विनो- दितः आमोदितः । lone सुरसुंदरी चरिअं एगारहमो परिच्छेओ ॥९७॥ हु दंसिञ्जओ अमयभूओ सो ॥२४१॥ विहसिय पियंचयाए भणिय मा सहि ! समुच्छुगा होसु । विजाओ ताव साहउ पच्छा सव्वं करिस्सामो ॥२४२॥ अविय । जइ ताव कावि हु अहं ताऽवस्सं तस्स संगमेण सुहं । कायव्वं भगिणीए अणुकूलो जइ विही होही ॥२४३॥ भणियं च मए ताव य एयाओ हवंतु अलियभणिरीओ। पियसहि ! तुमपि संपइ असमंजसभासिणी जाया ॥२४४॥ अइनिउणं किल चित्त अम्हे कोऊहलेण पुलएमो । तुम्हे सैढहिययाओ अन्नह सव्वं वियप्पेह ॥२४५।। अह कुसुइणीए भणियं एवं एयंति नत्थि संदेहो। ता सहि ! तुमंपि एवं चित्तं लिहिउं समन्मससु ॥२४६॥ अप्पेसु पडं एवं पियंवए ! जेण चित्तमब्भसइ । तुह भगिणी, अह तीए समप्पिओ कुमुइणीइ पडो ॥२४७॥ संभासिङ ताहिं पियंवया सा तओ ममं उप्पइया नहग्गे । सहीहि जुत्ता बहुकेलियाहिं अहंपि पत्ता नियमंदिरम्मि ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोचि परिसमप्पइ पियंवयादसणोत्ति नामेण । सुरसुंदरीकहाए एकारसमो परिच्छेओ ॥२५०॥ ॥ एगारहमो परिच्छेओ समत्तो।। ॥९७॥ १ अमृतभूतः। २ अलीकभणिया=मिथ्याभाषिण्यः । ३ सढो-राठः सद-विषमम् । ४ समभ्यस्य अभ्यासं कुरु । ५ फेलिक्रीडा ।
बारहमो परिच्छेओ। अह तत्थ सुवित्थिन्ने पैसत्थवत्थोहविहियउल्लोचे। गंतुं नियवासगिहे पासुत्ता पवरसयणीए ॥१॥ भणियाओ य सहीओ वच्चह सव्वाओ नियंयगेहेसु । मह कुणकुणाइ सीसं सीयंति य सव्वअंगाई ॥२॥ जरगहियव सरीरं ता सोविस्सं खणंतरं एग। तत्तो य कुमुइणीए भणियं एवं करेसुत्ति ॥३॥ ईसिं हसिऊण तओ वञ्जरियं सिरिमईए किं भगिणि ! । सहसा जायमैसत्थं तुह देहं, कारण भणसु ?॥४॥ भणिय वसतियाए सिरिमइ ! तं चेव वेजय मुणसि । ता चिंतेसु सयं चिय रोगस्स निदाणमेयस्स ॥५।। अह सिरिमईइ मज्झं संधाणाई निएंवि सासूयं । भणिय न किंपि ताव य लक्खिलइ बैज्झवित्तीए ॥६॥ अविय । दुविहा संखेवेणं सारीराऽऽगंतुया य रोगत्ति । अह वायपित्तसिंगुब्भवा य, इह आदिमा नेया ॥७॥ ताणं मैखणलंघ- णनिवायसेवाइया चिगिच्छाओ। वेजयसत्थुद्दिट्टा पुरिसं कालं च नाऊण ॥८॥ भूयगहचक्खुसागिणिदोसा आगंतुया मुणेयव्वा । बलिहोममतताइया हु विविहा चिगिच्छा सिं ॥९॥ सारीरियरोगाणं न लक्खणं किंचि दीसइ इमीए । ता नूणं आगंतुयदोसो तकिजई नन्नो ॥१०॥ उत्तारिजउ लोणं हकारिजंतु विविहगारुडिया । रारिसवधाओ दिजउ बैंशउ तह रखेंपोडलिया ॥११॥ अह ललियाए भणियं ता किं सिग्धं न कीरए एयं । वाही 'उविक्खिओ जं न होइ इह सुंदरो भद्दे ! ॥१२॥ तो सिरिमइए भणिय , प्रशस्तवनौषविहितविताने; उल्लोचो=वितानम् । २ पीप्यते । ३ अरवस्थम् । ४ वैयकम् । ५ गुणराि-जानामि । ६ संभागादि-गंधिप्रगति, जादिना नाज्यादिकम् । ७ दृष्ट्वा । ८ वायवृत्त्या । ९ वातपित्तश्लेष्मोजनाः । १० मक्षणम् अभ्याः, लतनं, निपाणी स्पेदः । ११ चिकित्साः । १२ एपागू। १३ लोण- लवणम् । १४ आकार्यन्ताम्। १५ सर्षपघातः । १६ बध्यताम् । १७ पोल वननिबन्ध द्रव्यम् । १८ उपेक्षितः । A A
सुरसुंदरी
बारहमो
परिच्छेओ
चरि
॥९८॥
लक्खेमो अम्हि केवलं वाहिं । न उणो पउणीकाउं सत्ता अह माहवी भणइ ॥१३॥ लक्खइ जो किर वाहिं पउणंपि हु सो करि-
स्सए पत्तं । जेणिह दिट्ठा चोरा पैहरयमवि देइ सो नूणं ॥१४॥ निहुयं हसिऊण तओ सव्वाहिवि सहरिसं समुल्लवियं । सिरिमइ !
इण्हि न छुट्टसि अम्ह सहि जणसु पैउणति ॥१५।। अन्नं, स तुज्झ जणओ सुपसिद्धो मंतजाणओ सुयणु। ता वाहिऊण मंतं पउणं
सुरसुंदरिं कुणसु ॥१६॥ अह सिरिमईइ भणियं जइ मह जणओ वियाणई मंते । ता किं मह, जइ मिट्ठ खीरं ता किं नु छाणस्स?
॥१७॥ किंपुण भणामि इकं जइ मह एसा न रूसए सहिया । एस अउचो वाही न फिट्टए मंतमेत्तेण ॥१८॥ अह कुमुइणीए भणियं
किं पुण कोवस्स कारणं एत्थ ? । सासु निविसंका विगमो वाहीए जइ होइ ॥१९॥ तो सिरिमईए भणियं जो सो चित्तम्मि वि-
लिहिओ दिहो। सो जइ नवरं वैजो वाहि अवणिज एइए ॥२०॥ अह चित्तपडं सहसा पसारियं पूइऊण तो भणइ । कुमुइणिया!
जइ एवं, ता एयं हंदि ! विन्नेवह ॥२१॥ ईसिं हसिऊण तओ सब्वाहिवि सहरिसं समुल्लवियं । एवंति, पंजलिउडा भणिउँ एयं स-
माढत्ता ॥२२॥ दक्खिन्ननिहि ! महायस ! चित्तट्ठिय ! सुणसु अम्ह विणत्तिं । तुह दंसणाओ एसा अम्ह सही आउरा जाया ॥२३॥
ता तह करेसु सुंदर! जह एसा होइ विगयवाहीया। गुरु मयणामयसंपीडियाण महिलाण तं विजो॥२४॥ हुंकारं मोत्तूणं ताहिं
सको मए इमं भणियं । माए! गहगहिया इव किमसंबद्धं समुल्लवह ? ॥२५।। किं वावि अचित्तेण विनविएणं गुणो इमेणं तु।
चित्तगओ नहि कत्थवि कोवि हु उपायए वाहिं ॥२६।। अह सिरिमईए भणियं तुह चिचगओ इमो हु जेणेव । तेणेव य अञ्चित्ता
१ एवस्स । २ प्रहारम् । ३ प्रगुणम्-नीरोगमिति यावत् । ४ छाणं गोमयादि । ५ अपूर्वः। ६ फिट्टए-भ्रश्यते। ७ विज्जो, वैद्यः। ८ अपनयेत् ।
विशपयत । १० विज्ञप्तिम् । ११ आतुरा रोगिणी । १२ आमयः रोगः। १३ ग्रहगृहीता=भूताद्यावेशपीडिता । १४ अचित्तः अचेतनः। १५ विज्ञप्तेन ।
॥९८॥
विहिया सुरसुंदरि ! तुमंति ॥२७॥ दीहं नीससिऊण ताहे सणियं मए समुल्लवियं । जइ एयंपि वियाणसि ता किंन संपाडसि झत्ति? ॥२८॥ इय भणिऊण अहोमुहवयणा विलिहामि जान महिवढं । ताव य सहत्थतालं हसिउं तीए समुल्लविउं ॥२९॥ सम्भावसाहगेणं इमेण वयणेण रंजिया सुयणु।। ता तह करेमि संपइ जह सव्वं सोहणं होई ॥३०॥ इय भणिउं चित्तपडं गहिउं पासम्मि सा गया झत्ति । मह जणणीए तत्तो सिट्ठो सबोवि वुत्तंतो॥३१॥ चित्तपडविलिहिओ सो अणंगरूवो पयंसिओ तरुणो । तीएवि गंतुं रनो सिहो सबोवि वुत्तंतो ॥३२॥ अह ताओ तं चित्तं पलोइउं हरिसिओ इम भणइ । सोहणठाणे रागो संजाओ मज्झ धूयाए ॥३३॥ अहवा न रायहंसं मोत्तुं अन्नत्थ रमइ वरहंसी। तस्सेव वैरिस्सामो साहियविजस्स नियधूयं ॥३४॥ तह भाणुवेगखयरो अम्ह समीवम्मि एइ अणवरयं । तेणेव वरिस्सामो नियधूयं अमरकेउस्स ॥३५।। इय नरवइणा भणिए पहसियवयणाए मज्झ जणणीए । भणिया सिरिमई गंतुं साहि- अउ मज्झ धूयाए ॥३६॥ मा सुरसुंदरि! इण्हि उव्वेवं कुणसु निययचित्तम्मि । सिद्धं सैमीहियं तुह इय भणिया सिरिमई ताहे ॥३७॥ मज्झ समीवे पत्ता सिट्ठो सबोविं पुत्ववुत्तंतो । अहयपि हरिसियमणा मणयं जाया समासत्था ॥३८॥ चिंतेमि कइय होही तं दियह जत्थ सो मए सक्खा । दद्ववो नयणुच्छवभूओ मणवल्लहो लोओ १ ॥३९॥ तस्संगमआसाए साहारंतीए माणसं निययं । तं चैव चित्तकम्मं आलिहमाणा य अणुदियह ॥४०॥ सुसिणिद्धसहिजणेणं तप्पावणसूयगेहिं वयणेहिं । जाव य कइवि दिणाई ठिया अहं संठविजंता ॥४॥ १.अन्तर्भूतणिलर्थत्वाद् वारयिष्यामः परिणाययिष्यामः । २ अनवरतम्-निरन्तरम् । ३ समीहितम् इष्टम् । ४ मनाक ।
सुरसुंदरी चरि बारहमो परिच्छेओ ॥९९॥ तावनम्मि दिणम्मी परिहियवरणाओ चमरियाहत्था । कयगोरोयणतिलया नाहियसत्थेसु निम्माया ॥४२॥ परिवाइया उ एगा आसीवायं करेत्तु अम्हाण । पुरओ उवविसिऊणं एवं भणिउं समाढत्ता ॥४३॥ युग्मम् ॥ जहरुइयं उवभुजइ इ8 रामिजए इमं सारं। जम्हा न किंचि विजइ अन्नं इहलोगवेइरित्तं ॥४४॥ सिरतुंडमुंडणाई परलोगत्थं कुणंतु जे केवि । ते वरया वरधुत्तेहि वंचिया विस- यसोक्खाणं ॥४५|| जम्हा जीवयत्थो विजइ अन्नो न देहवइरित्तो । पञ्चक्खपमाणेणं अग्गहणा खरविसाणंव ॥४६॥ पञ्चक्खं मोत्तूणं न य अन्नं अस्थि इह पमाणं तु । संतेवि पमाणत्ते न सिज्झइ तेण जीवोत्ति ॥४७॥ पञ्चक्खपुव्वगं जं अणुमाणं इह, न तेण तग्ग- हणं । न य विजइ तग्गहणे लिंगपि अणिदियणओ ॥४८लोयपवंचणहेउं धुत्तेहिं कयाणि विविहसत्थाणि । न पमाण विबुहाण कह तेहिं भविज तस्सिद्धी ? ॥४९॥ ता पंचभूयसमुदयरूवो जीवो न तेसिं विगमम्मि । तस्साभावम्मि कुओ परलोगो जेण य तद- त्थं ॥५०॥ कीरइ अइदुद्धरयं बंभब्वयसीलपालणाइयं । मूढेहिं सयं नटेहिं तह परं नासयंतेहिं ।।५१।। युग्मम् ॥ गम्मागम्मविभाग मोत्तुं विसयाण सेवणं कुणह । भक्खह सरसं मंसं पियह सुरं विगयआसंका ॥५२।। इय तीए बुद्धिलाए वयणं सोऊण कुगइसंजणगं। भणियं मए अहम्मे ! मा मा एवं समुल्लवसु ॥५३॥ विबुहजणनिंदणिनं अवियारियसुदरं अजुत्तीयं । को व सकन्नो एयं तुह भणियं सदहेज्जावि ? ॥५४॥ ज भणसि नत्थि जीओ अन्नो देहाओ, अणुवलंभाओ। तमसंगयमच्चत्थं, जम्हा जीवस्स अग्गहणं ॥५५॥ किं ॥९९॥ १ नास्तिकशास्त्रेषु। २ निष्णाता। ३ परिव्राजिका तापसी । ४ आशीर्वादम् । ५ व्यतिरिक्तम्-भिन्नम् अधिकमिति यावत् । ६ पदार्थः वस्तु । ७ अग्रह- णात अनुपलम्मात् । ८ विपाणं मम् । ९ सत्यपि प्रमाणत्वे । १० अनिन्द्रियत्वतः इन्द्रियाप्रत्यक्षत्वादित्यर्थः । ११ सुराम् । १२ हे अधर्मे ! । १३ अवि- चारितं यावत् , तावदेव सुन्दरमिति तात्पर्यम् । १४ अयुक्तिकम् । १५ श्रदधीत । HI ( 22 तुह पञ्चक्खेणं उयाहु नीसेसपुरिसविसरणं ? । न य ताव पढमपक्खो विस्साभावप्पसंगाओ ॥५६॥ जं जं तुमं न पिच्छसि तं तं जइ नत्थि ता फुडं मुद्धे ।। देसंतरकालंतरभावाणमभावया पत्ता ॥५७॥ अह सयलदेसकालुब्भवा नरा नेय ते पलोइंति । ऎय च कह णु नजइ दुरहिगया अन्नचित्ता जं॥५८॥ किञ्च । जो चिय इमं विगप्पइ तुह देहे हंदि ! नत्थि जीवोत्ति । सोवि य जीवो परलोगगामिओ नाणलिंगोत्ति ॥५९॥ पच्च- क्खमेव एगं जं च पमाण, न जुत्तमेयंपि । पच्चक्खपरोक्खाई दुन्नेव जओ पमाणाई ॥६०॥ लोयपयारणहेउं इच्चाई जमुत्तमहलमे- यपि । रागद्दोसविमुका सव्वन्नू सव्वलोगहिया ॥६॥ तेहि पैणीयं सत्थं तेसिं आणाइ जं च अन्नेहिं । कह तं धुत्तपणीयत्तणेण होजा पमाणति ? ॥६२॥ तैम्मि य भणिओ जीवो अन्नभवो तस्स होइ परलोगो । ता पंचभूयसमुदयरूवो जीवो कहं मुद्धे ! १ ॥६॥ सिद्धम्मि य परलोगे बंभव्ययपालणाई सव्वंपि । तब्भणिय ता जुत्तं काउं सव्वं हियत्थीणं ॥६४॥ गम्मागम्मविभागं इच्चाई जमुत्त- महलमेयंपि । जिणवयणनिसिद्धत्ता परलोए दुक्खहेउत्ता ॥६५॥ एमाइविविहजुत्तीहिं सा कया तक्खणं निरुत्तरिया । जाया विलक्ख- वयणा असमत्था उत्तरं दाउं ॥६६॥ अह पासवत्तिणीहि अवहसिया सहीहिं सोलुंठं । टक्करटुंबयमुहमकडाहिं वाढं अभिद्दविया ॥६७|| अम्ह सहीए सद्धिं अजवि वायं करेसि दुस्सीले ! । ता वच्चसु सट्ठाणं दिट्ठ पंडिच्चयं तुज्झ ॥६८॥ इय हसिया सा रुट्टा फुरंतअहरा विणिग्गया तत्तो । अहमवि सहिजणजुत्ता सुहेण जा तत्थ अच्छमि ॥६९॥ युग्मम् ॥ ता अन्नदिणे राया समागओ मज्झ माउगे. १ उताहो अथवा । २ विश्वम् सर्वम् । ३ तम् आत्मानम् । ४ एतत् अन्यपुरुषप्रत्यक्षाभावः । ५ अन्यचित्तानि, प्राकृतत्वात् पुस्त्वम् । ६ अहलं-अफ- लम् । ७ प्रणीत रचितम् । ८ तस्मिन् सर्वज्ञप्रणीतशास्त्रे । ९ अभिद्रुता-संपीडिता । १० सद्धि-सार्धम् । ११ पडिच्चय=पाण्डित्यम् । 9VM
सुरसुंदरी
चरिज
चारहमो
परिच्छेओ
॥१०॥
हम्मि । भणिओ अंबाए किं दीसह चिंताउरा तुम्मे ॥७०॥ तारण तओ भणिय सम्म हि वियाणिय तुमे देवि ! । निसुणेसु कहि-
जंतं गुरुचिंताकारणं जमिह ॥७१।। सुरसुंदरीए बुद्धिलनामा परिवाझ्या जिया वाए । जा पुर्व किल तीए पउट्ठचित्ताए आलिहियं
॥७२॥ सुरसुंदरीइ रूवं चित्तपडे ताहि तं गहेऊणं । उन्जेणीए पत्ता सत्तुंजयनरवइसमीवे ॥७३।। युग्मम् ।। तं दंसिय नरवइणो बजरिय
तीए दुइ हिययाए । नरवर ! अम्हे पुहई हिंडामो तुम्ह कजेण ॥७४॥ रयणं पुहईए पिच्छामो तं च तुम्ह साहेमो । कन्नारयणं
एयं कुसग्गनयरे मए दि8 ।।७५॥ नरवाहणस्स रन्ना धूया सुरसुंदरी इमा कन्ना। को तीए निरवसेसं लिहिउँ सकिज तणुरूवं ॥७६॥
अविय । सचं चिय सो थेरो जेणेसा निम्मिया पयावइणा । कहमन्नहा न विहिया सुहखाणी अत्तणो भन्जा ? ॥७७॥ एवं
विणिम्मिउं लैंडहरूवतारुण्णचारुसोहग्गं । नूणं अइवहुमाणो विरिचिणो आसि अत्ताणे ॥७८॥ धणुहायड्डणखिन्नं मयणं नाऊण
हिययभेयकरा । मन्ने विहिणा विहिया एसा नणु, हत्थभल्लिव्व ॥७९॥ अन्नं च जो इमीए पाणिग्गहणं करिस्सई पुरिसो। सो भर-
हद्धनरीसो होही पुरिसो न संदेहो ॥८॥ इय अइसयनाणीहिं आइटुं तीइ जम्मसमयस्मि । ता नरवर ! तुह जोग्गा सा कन्ना न
उण अन्नस्स ॥८१॥ अह बहुदविणं दाउं पहढवयणेण तेण सा रना । भणिया भयवइ ! सिट्टा जं कन्ना सोहणं विहियं ।।८२॥ एयं
च मज्झ सुंदरि ! सिटुं सर्वपि चारपुरिसेहिं । अह तेण मज्झ पासे पट्टविओ रयणचूडोत्ति ॥८३॥ नामेण निययमंती तेण य
आगम्म मग्गिी अहयं । सत्तुंजयनरवइणो दिजउ सुरसुंदरी कन्ना ॥८४॥ युग्मम् ॥ भणिओ य मए एसो नेमित्तियसुमइवयणओ
भद्द ! । होही खयरस्स पिया तस्सेव य तेण दायव्वा ॥८५॥ अन्नं, सो तुह सामी थेरो ता किंथ तस्स कन्नाए ? । तत्तो य तेण
१ प्रजापतिः विधाता । २ लडह-रम्यम् । ३ विरिञ्चि =विधाता । ४ आत्मनि । ५ भगवति ।।६ स्थविरम्वृद्धः।
॥१००॥
IA का भणियं मा एवं भणसु नरनाह ! ॥८६॥ गुरुआयरेण अहयं पट्टविओ तेण देसु नियधूयं । एईए अदाणेणं पिच्छामिन सुंदरं तुम्ह ॥८७॥ तत्तो य मए गाढं कुद्धेणं एरिसं समुल्लवियं । ताव य न देमि धूयं जं रुचइ तं कुणेजासु ॥८८॥ ता गच्छसु नियपहुणो साहिल जहट्ठियं इमं वयणं । गिहमागयस्स को पुण तुह दंडो कीरउ इहि ? ॥८९।। अह तेण तत्थ गंतुं कहिए सो नियवलेण गारविओ। उन्जेणीओ चलिओ अम्हाणं उवरि जत्ताए ॥१०॥ अविय । बहुभडनरिंदसंदणपक्कलपाइक्कचक्कपरियरिओ। खरखुरखयखोणीयलअसंखतोक्खारलक्खजुओ॥९१॥ दप्पियपयंड- परहत्थिसत्थवित्तासणिक्करसिएहिं । गुरुगिरिगरुयागारेहिं संगओ बहुगईदेहिं ॥९२॥ सो सत्तुंजयराया गुरुरोसो भूरिसिन्नसंजुत्तो। चारपुरिसेहिं सिट्ठ संपत्तो अम्ह देसेति ॥९शा तिसृभिः विशेषकम् ॥ता देवि ! निमित्तेणं इमेण चिंताउरो अहं जाओ। अंबाए तओ भणियं पिययम! किं एत्थ चिंताए ॥९॥ सुरसुंदरित्ति भणिउं धूया कणगावलीए मयलेहा। दिजउ कयसंमाणो सट्ठाणं जेण सो जाइ ॥९५॥ इहरा पभूयसेनो अप्पबलाणं स अम्ह देसस्स । काही गरुयमुवद्दवमिय भणिए राइणा भणियं ॥९६॥ मंतीहिवि देवि! इमं विमंतियं आसि नवरि मंतिस्स । मइसागरस्स एसोन सुंदरो भाविओ मंतो॥९७॥ जं तेण इमं भणियं आगच्छउ ताव सो कुसग्गम्मि । इह आगयस्स जम्हा मरणं से सुमइणा सिंह ॥९८॥ अन्नं च तस्स रनो निग्गमणे आसि मंगुला सउणा। अज- यावहा य सव्वे सणिच्छराई गहा धणियं ॥९९॥ इह आगयम्मि तम्मी विजओ अम्हं पराजओ तस्स । ता देव ! निविसंका अ- १ गौरवितः । २ यात्रायै रणयात्रायै इत्यर्थः। ३ खोणी क्षोणी-पृथिवी। ४ तोक्खारो=वाजी ।'५ मंगुलो अनिष्टः । * समर्थपदातिः ।
सुरसुंदरी चरिज बारहमो परिच्छेओ ॥१०१॥ च्छह किं अन्नमंतेण १ ॥१००॥ रोहंगसंजुत्ती उण कीरउ गामावि तस्स जे मग्गे। ते उवसंतु खिप्पं तिणघासाई य डझंतु ॥ ॥१०१॥ लैंकिजउ कूवाई कुजलाई सरोवराई कीरंतु । पसरनिवारणहे साहणं तत्थ वयउत्ति ॥१०२॥ इय देवि ! मंतिवयणं का- रिय सव्वंपि आगओ एत्थ। पबलत्तणओ सत्तुस्स तहवि चिंताउरो जाओ॥१०३।। अह हंसिणि ! जा कइवि हु सुहेण वचंति तत्थ दिवसाई । ता अन्नदिणे नयरं पवेढियं सत्तुसिनाए॥१०४॥ तओ। पिहिआई गोउराई जलेण परिपूरियाओ परिहाओ । संनद्धबद्धकवया पेइकविसीसं ठिया जोहाँ ॥१०५॥ संवा(चा)रिम- जंताई पउणीकीरंति, विविहसत्थाई । तिक्खालिजति तहा कीरइ सुहडाण सम्माणो॥१०६॥ पइदियई दिजंति य उक्काला सत्तुसिन्नमइगम्म । निवडंति सुहडकरितुरयनरचरा उभयपक्खेवि ॥१०७॥ संसइया सामंता नायरया आउला दढं जाया। किंकायव्यविमूढा जाया तह मंतिणो अम्ह ॥१०८॥ भीया कायरपुरिसा संगरकरणम्मि उद्धुरा सुहडा। साहसधणो य ताओ संधीरइ सुमइवयणेण ॥१०९॥ एवं हंसिणि! जाए समंतओ आउलम्मि नयरम्मि । अह अन्नदिणे अहयं पा- सुत्ता हम्मैियतलम्मि॥११०॥ रयणीए केणावि हु "हीरंत अप्पयं पुलोइत्ता । पडिबुद्धा भयभीया विलविउमेवं समाढत्ता ॥१११॥ हा अम्मि! ताय ! कोवि हु देवो वा नहयरो व मं हरइ । धावह धावह सुहडा! इमाओ मेल्लाह ममंति॥११२॥ एमाई विलव- १ रोधकसंयुक्ति प्रतिरोधसामग्री। २ उद्वसन्तु-निर्वासान् फुर्वन्तु । ३ छाद्यताम् । ४ ससाधन=सकटकम् । ५ प्रतिकपिशीर्पम् । ६ जोहान्योधाः । ७ ती- क्षणीक्रियन्ते । ८ सुभट =योधः। ९ संशयितः शक्कापन्नः । १० संगरं-युद्धम् । ११ उद्धरः उद्भटः । १२ हर्म्यतले प्रासादतले । १३ हियमाणाम् । मेल्लावह मोचयत। ॥१०॥ १४ ७.कार A माणा भणिया हं तेण सुयणु! मा भाहि । नो तुज्झ किंचि विरूवं करेमि पाणप्पिया तं सि॥११३॥ तुह रूवदंसणुप्पन्नगरुयअणु- रायपरवसेण मए। हरिया सि कीस सुंदरि ! भयभीया एवमुल्लवसि ॥११४॥ वेयड्डनगनिवासी खयरो हं सुयणु ! मयरकेउत्ति । भुंजिहिसि मए सद्धिं भोएं किं रुयसि उबिग्गा १ ॥११५॥ एयं च तस्स वयणं सोऊणं हरिसिया अहं चित्ते । किं नाम मज्झ दइओ एसो सो मयरकेउत्ति १ ॥११६॥ भाया पियंवयाए जस्स तया चित्तविलेहियं रूवं । दह्रण मयणवसगा जाया उम्मत्तिया अहवा ॥११७॥ सो अजवि विजाओ साहइ ता आगमो कह णु तस्स । कह मह इत्तियपुन्ना जं सो दीसिज पञ्चक्ख ॥११॥ एमाई चिंतयंती नीया हं तेण कत्थवि पएसे । ओइन्ना भूमीए मुक्का हं कयलिगहणम्मि ॥११९॥ एत्थंतरम्मि रयणी खयं गया साहिउंव परमत्थं । सम्मं नियच्छ वच्छे ! न होइ सो वल्लहो एस ॥१२०॥ जाए पभायसमए दिह्रो सो सामलेण देहेण। तत्तो गुरुसोगाए विचिंतियं हा! न सो एसो ॥१२१॥ सोततकंचणनिभो रूवेण अणंगरूवसारिच्छो । चित्तगएण इमस्स ओ सारिच्छं नत्थि थेपि ॥१२२॥ ता किं करेमि इण्हि सरणविहूणा परव्वसा अहयं । इय चिततीए तया भएण कंपो समुप्पन्नो ॥१२३॥ अह सो दलूण ममं अंसुजलासारसित्तगंडयलं । भयभीयं कंपतिं एवं भणिउं समाढतो ॥१२४॥ किं सुयणु ! तुमं बीहसि भूयपिसाउत्ति- संकिरी मज्झ । निसुणसु जो हं जेण व हरिया कजेण य मयच्छि । ॥१२५॥ वेयड्ढे वरनयरं गंगावतंति अस्थि सुपसिद्धं । तत्थ य राया सिरिंगंधवाहणो आसि विक्खाओ ॥१२६॥ मयणावलीदेवीए तणओ नहवाहणोत्ति से आसि । बीओ य मयरकेऊ तइओ पुण मेहनाउत्ति ॥१२७।। नहवाहणोवि साहियविजो अह जोव्वणं तु १ विमेहि । २ भोए-भोगान् । ३ पश्य। ४ तत्तं तप्तम् । ५ सादृश्यम् । ६ भूत: पिशाचो वेति शकित्रीत्यर्थः । 202050
सुरसुंदरी
चरि
बारहमो
परिच्छेओ
॥१०२॥
संपत्तो । बरिया य तन्निमित्तं वरकन्ना कणगमालत्ति ॥१२८।। सा उण विवाहसमए विजाहरचित्तवेगनामेण । अवहरिउ परिणीया
रुट्ठो एसो तओ तस्स ॥१२९॥ अणुमग्गं गंतूणं बद्धो सो नागिणीए विजाए । गहिऊण कणगमालं समागओ निययनयरम्मि ॥
॥१३०॥ तत्तो विजाच्छेओ जाओ नहवाहणस्स जेणेसो । महिलासमेयविजाहरस्स जाओऽवगारित्ति ॥१३॥ चिरपरिचियदेवेणं
दिनाओ चित्तवेगखयरस्स । विजाओ तेण जाओ विजाहरचकवट्टी से ॥१३२|| सयमेव नहयरिंदा सब्वेवि हु पेणइमुवगया तस्स।
इय मुणिउ मह जणओ संविग्गो भणिउमाढत्तो ।।१३३।। पिच्छह भो ! मणुयाण मणोरहा अन्नहा विसड्डेति । विहिणो वसेण नवरं
अन्नह कजाण परिणामो ॥१३४॥ किर नियतणयं काउं विजाहरचकवाट्टिणं, करिही । कयकिच्चो पव्वज केवलिजणयस्स पासम्मि
॥१३५॥ तं पुण अन्नह जायं ता किं कजं इमेण रज्जेणं । नरयाइनिमित्तेणं, सेवामो तायपयजुयलं ॥१३६।।
जओ। संसारो हु असारो घोरा अइदारुणा य नरयम्मि । दुसहाओ वियणाओ चित्तो कम्माण परिणामो ॥१३७॥ चवलो
इंदियगामो रागद्दोसा य दुजया लोए । अणवट्ठियं च चित्तं किंपागफलोवमा विसया॥१३८॥ अइदुसहो पियविरहो वम्महललिय
विवायकडयंति । नरयपुरवत्तिणीओ सेजिंताओ जुवईओ ॥१३९॥ कुससइविसमसंठियपवणाहयसलिलचंचलं जीयं । सामनं सवेसि
मरणं सत्ताण संसारे ॥१४०॥ चणपरा य जीवा दुकसाएहिं ताविओ लोओ। असुहफलो घरवासो मणुयत्तं तह य नो सुलहं
॥१४१॥ दुलहा धम्मम्मि मई बहुविग्यसमाउलं अहोरतं । पयईए चला लच्छी पेम्मं सुविणोवमं लोए ॥१४२॥ आरियखेत्ताईया
१ अपकारी। २ प्रणतिमुपगता:-प्रणताः । ३ ज्ञात्वा । ४ कृतकृत्या कृतार्थः । ५ ग्रामा-समुदायः । ६ विपाका परिणामः । ७ वर्तिनी-मार्गः। ८ सेव्य-
मानाः । ९ आरियषेत-आर्यक्षेत्रम् ।
॥१०२॥
न 17 अइदुलहा संपया य जियलोए । अइदारुणमन्नाणं जीवा मिच्छत्तवामूढा ॥१४३॥ पेरिहायंता भावा पम्मे अइनिंदिओ पमाउत्ति। खिजइ तणुसामत्थं आउयमवि थोवयं होइ॥१४४॥ किं बहुणा । नारयतिरियनराऽमरगईसु गुरुदुसहदुक्खतवियाण । मोत्तूर्ण जिणधम्म जियाण सरणं जओ नवं॥१४॥ तम्हा तायसमीवं गंतुं सहलीकरेमि मणुयत्तं । नहवाहणेण भणियं अहमवि तोयमणुगमिस्सं ॥१४६॥ जओ। सामित्तं काऊणं आणानिसकारगस्सावि । कह सेवं काहामो संपइ भिच्चस्स निययस्स ॥१४७॥ भणियं ताएण तो कायव्वमिमं विवेयजुत्ताणं । तत्तो नियसुयसहिओ तकालुचियं करेऊण ॥१५८।। सुरवाहणकेवंलिणो मूले काऊण निम्मलच- रित्तं । निढवियअट्टकम्मो अंतगडी केवली जाओ॥१४९॥ युग्मम् ॥ अह चित्तवेगखयराहिवेण तत्थेव निययनयरम्मि । दाउं स- देसखंड अहिसित्तो खयरराया हं ॥१५०॥ एवं च ठिए कारणवसेण केणइ पभायसमयम्मि । नियनयरा एगागी चलिओ हं रयण- दीवम्मि ॥१५१॥ नहपैट्ठिएण दिट्ठा सुंदरि। हम्मियतलम्मि पासुत्ता। तं सि तओ अवहरिया मेत्तलसरसल्लिएण. मए ॥१५२॥ ता मा रोवसु सुंदरि ! पाणाणवि सामिणी तुम मज्झ । भुंजिहिसि मए सर्द्धि भोए वेयड्ढसेलम्मि ॥१५३॥ तक्यणं सोउणं वज्जे- णव ताडिया सुदुक्खता। इय चिंतिउं पयत्ता हाहा! मह पावपसरस्स ॥१५४॥ मज्झ कएणं ताओ पारद्धो गरुयसत्तुणा ताव । अहमवि इमेण हरिया अन्नत्थ निबद्धरागावि ॥१५५॥ धी! धी! मह 'जीएणं न तायआसासणं न पियलाभो। सत्तुंजयदिनाए १ परिहीयमानाः । २ अनुगमिष्यामि अनुकरिष्यामि । ३ निष्ठापित=निर्णाशितम् । ४ अन्तकृत् । ५ पटिओप्रस्थितः । ६ मेत्तलसरसल्लिएण=कामदेवशर- शल्यितेन । ७ धिगस्तु । ८ मम कृतं मदर्थम् । ९ पारद्धो पीडितः । १० जीयं जीवितम् । 15 (RADE . oGG plier सुरसुंदरी चरि बारहमो परिच्छेओ ॥१०३॥ होज सुही ताव ताओवि ॥१५६॥ मणवल्लहस्स तस्स उ लामेण हविज अहव सुहिया है। मह पावपरिणईए एत्तो एकपि नो जायं ॥१५७॥ एवं विचिंतयंती भणिया हं तेण ताव एत्थेव । चिट्ठउ तुम जाव अहं आसन्ने वंसिगहणम्मि ॥१५८॥ गंतूणं विजाए पन्नत्तीए लहुं पयच्छामि । जावसहस्समेत्तं पारंभियपुव्वसेवाए ॥१५९।। युग्मम् ।। इय भणिऊण गओ सो अहमपि गुरुसोयताविया तत्थ । किंकायन्वयमूढा सरणविहूणा भयुप्पिस्था॥१६०॥ हरिणिव जूहभट्ठा सतरलतारं दिसाओ पुलयंती । अंसुजलपुननयणा रुयमाणी जाव चिट्ठामि ॥१६१॥ ताव य तत्थासन्नं पिच्छामि विसालसालसो- हिल्लं । पवणाकंपियफलभरविणमियगुंजोहसकिन्नं ॥१६२॥ मणहारिफलं पसरतपरिमलं बहलपत्तलच्छायं । तप्फलभक्खणनिवडत- जंतुसंताणकयसई ॥१६३॥ निर्वडंतससंततडप्फडंतमयविहगकलियभूवीढं । तरुयरमुच्चं मच्चुंव जंतुसंताणनासयरं ॥१६४॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ तं दटुं विसरुक्खं विचिंतियं गरुयदुक्खतवियाए । पियसहि । हंसिणि ! तइया मरणम्मि निबद्धचित्ताए ॥१६५॥ किं काहामि अहन्ना रहिया पियवंधुजणणिजणएहिं । विहिणा विडंबिया हं जीवंती इय विचिंतेंती॥१६६॥ गंतुं तस्स समीवे गहिऊण फलं मुहम्मि पक्खित्तं । मा मह हविज एरिसविडंबणा अनजम्मेवि ॥१६७॥ इय भणिऊण ससोयं खणंतरं जाव तत्थ अच्छामि । ताव य गुरुविसवियणाए विमला महियले पडिया॥१६८॥ तिसृभिः विशेषकम् ।। तओ। भमियंच वणतरूहि उव्यत्तिययंव सयलवसुहाए। संधीहि विहडियं पिच विसीइयं सव्वअंगेहि ॥१६९॥ तत्तो य १ उप्पित्याचस्ता, विधुरा वा। ३ संतान:-समूहः। ४ निपततश्वसत्परिचलतमृतविहगकलितभूपीठम् , तडफडत परिचलत् । भधन्या। ६ विलला+व्याकुला । ७ विघटितं-वियुक्तम् । भ ॥१०३॥ २ पत्तल-पनम् ।
DDN A अकहणीयं पावियवत्थंतरं तया भद्दे ! । जाणामि नेव किंचिवि तदुत्तरं जं महं जायं ॥१७०॥ केवलमुच्छंगगयं कस्सवि तरुणस्स अमयभूयस्स । विसनिव्ववणसमत्थं मणिसलिलं पाययंतस्स ॥१७१।। खणमेतं तेणं चिय मज्म सरीरं पसिंचमाणस्स । सयमंगाई कोमलकरहिं परिमद्दयंतस्स ॥१७२॥ जलसित्ततालवेंटयहत्थाए विहियसिसिरवायाए । चिरदिलु पियसहीए पियंवयाए कहिजतं ।। ॥१७३॥ सयलं मह वुत्तं चित्तपडालोयेणाइपञ्जतं । हरिसभरपुलइयंगं खणंतरं निKणमाणस्स ॥१७४॥ अप्पाणं पासिता पण?- विसवेयणा समासत्था । सुमिणंव मन्त्रमाणा पडिबुद्धा हंसिए! तइया॥१७५॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ उम्मीलियनयणर्जुया ताव य पेच्छामि मयणपडिरूवं । महहिययनिग्गय पिव तरुणनरं चित्तेसंवाई ॥१७६॥ तं दट्ठ चिंतियं मे किं मन्ने इंदजालमेयंति ? । किं वावि अन्नजम्मो उयाहु किं सुविणयं एयं ॥१७७॥ किंवा मइसंमोहो किंवावि हु सच्चमेव एयंति । अहवा नहि नहि एयं कत्तो मह एत्तिया पुना १ ॥१७८|| जं सो मणवल्लहओ दीसिज जणो इमेहिं नयणेहिं । जं से उच्छंगगया इँमस्स पुण संभवो कत्थ ! ॥१७९॥ एवं विचिंतयंती पियंवयाए इमं समुल्लविया। सुरसुंदरि । किं अञ्जवि उव्वुण्णमुहिव्व पुलएसि ॥१८०॥ एसो हु स्य- णदीवो भगिणी य पियंवया अहं तुज्झ । साहियविजो एसो मह भाया मयरकेउत्ति ॥१८१॥ एवं च तीए भणिए एसोचिय सोत्ति हरिसिया चित्ते। सज्झसवेविरदेहा संकिन्नरसंतरं पत्ता ॥१८२॥ उद्देत्तु तेदकाओ पियंवयाए समीवमल्लीणा। अद्धच्छिपेच्छिएहिं पेच्छित्तातं अपेच्छंतं ॥१८३॥ एत्थंतरम्मि एगो खयरो आगम्म भणइ कयविणओ। जिणपूयाए वेला संमइच्छइ कुमर ! उद्वेह ॥१८४॥ १ अवस्थान्तरम् । २ आलोयण-आलोकनम् । ३ शृण्वतः । ४ जुय युगम् । ५ चित्रसंवादिनम् । ६ पुण्यानि, प्राकृतत्वेन पुस्त्वम् । ७ अस्यार्थस्येत्यर्थः । ८ उव्वुण्ण उद्विमम् । ९ तदात् तस्य मकरकेतोरुत्सझात् । १० समइच्छइ-पगच्छते ।
गर सुरसुंदरी चरि बारहमो परिच्छेओ ॥१०४॥ . 461 तब्बयणं सोऊणं पियंवयं ठाविऊण मह पासे । कइवयपुरिससमेओ जिणभवणं पाविओ एसो ॥१८५॥ ताव य पियंचयाए पुट्ठा कह सुयणु ! एन्थ तं पत्ता । भूमीचरमणुयाणं सुदुग्गमे रयणदीवम्मि ? ॥१८६॥ कीस व विसमुव जिय अप्पा वसणम्मि पाडिओ भीमे। तत्तो य मए तीए पुन्वुत्तं साहियं सत्वं ॥१८७॥ अह साचि मए पुट्ठा चित्तपडं अप्पिऊणमम्हाणं । तइया कत्थ गया तं किंवा अणुचिट्ठियं तुमए १॥१८८॥ कह वा उवभुत्तविसा भीमअरन्नम्मि पाविया अहयं । कह वा दुटुंपि विसं खणेण देहाओ अवणीयं १ ॥१८९॥ भणियं पियवयाए चित्तपडं अप्पिऊण तुम्हाण । वेगेण अहं पत्ता इमम्मि वरस्यणदीवम्मि ॥१९०॥ दिवो य मयरकेऊ कइ- वयनियपरियणेण संजुत्तो। भाउसिणेहेण ठिया कइवयदिवसाणि अहमेत्थ ॥१९१॥ एत्थागयताएणं भणिया है पुत्ति ! चिट्ठसु इहेव । होसु पडिचारिगा इह ताव तुम मयरकेउस्स ॥१९२॥ जं आणवेइ ताउत्ति जंपियं ताहे एत्थ दीवम्मि । विजापसाहशुजय- भाउसमीवे ठिया सुयणु । ॥१९३॥ नाउं विजासिद्धिं बहुविहखयरेहिं संजुओ ताओ। अढाहियानिमित्तं समागओ एत्थ दीवम्मि ॥१९४॥ महया विच्छड्डेणं जिणिंदमहिमं करेत्तु विजाओ। संपूइय जहविहिणा संमाणिय माणणिजजणं ॥१९५।। पूइत्तु पूयणीए दाणं दाऊण खयरलोयस्स । वरनवगीयवाइयकलियं अट्टाहियं काउं ॥१९६।। अजेव निसाविरमे संपत्तो रयणसंचयं ताओ। काय- व्वसेसकिन्चो ठिओ इह मयरकेऊवि ।।१९७॥ तिसृभिः विशेषकम् ।। काउं पभायकिचं सरीरचिंताए निग्गओ अन्ज । वंसिकुडंगासन्ने दिलं च पहाणकेरवालं ॥१९८|| गहिऊण कोउगेणं जमजीहासच्छहं तयं खग्ग। तरुणतमालदलामें फुरंतधारासुदुपिच्छं ॥१९९॥ , अणुचिट्ठियं अनुष्ठितम् । २ परिचारिका । ३ तात इति । ४ कुडावनम् । ५ करवाला खड्गः । ६. सच्छह-सदृशम् । - ॥१०४॥ ROG pon ORDEO आसबकुडंगीए छेयपरिच्छाकरण सहसत्ति । दाउं एगपहारं छिन्ना सा वंसजालित्ति ॥२००॥ युग्मम् ॥ अह थूलमुत्तियावलिपरि- यत्तणखणियवामहत्थस्स । विजापरिजवणनिरुद्धनासियानिमियनयणस्स-॥२०१॥ तम्मसदेसपरिसंठियस्स-विजापसाहणरयस्स। विजाहरस्स कस्सवि मणिकुंडलभूसियकवोलं ॥२०२।। सहसत्ति उत्तिमंग निवडतं पिच्छिऊण महिवड्डे। संजायसझसेणं निरूवियं हा। किमेयंति ? ॥२०३।। तिसृभिः विशेषकम् ।। पुलयंतेण य नायं एसोसो मयरकेउनामोत्ति । सामी गंगावत्तस्स गंधवाहणनरिंद- सुओ॥२०४॥ अहो । पमायवसओ कह वैरओ मारिओ निरवराहो । धी! धी! अन्नाणस्स उ निरत्ययं पावमायरियं ।।२०५।। एमाइ- चिंतयंतो पुणो पुणो अप्पयं च निंदतो । जा वयइ थोवभूमि ता फुरियं दाहिण नयणं ॥२०६।। किं मन्ने मह सूयह सुनि- मित्तमिमति चिंतइ जावः। ताव विसरुक्खमूले दिवा तं निवडिया सुयणु ॥२०७।। मणहरसयलावयवं मिर्यकलेहव्व जणमणाणदं। दहण तुमं सुंदरि ! सित्तो. अमएणव कुमारो ॥२०८॥ अहो! कह- णु मावि हु आणंदं देइ मज्झ हिययस्स। पियर्पणयिणिव्व एसा जुबई नवजोव्वणारंभा॥२०९।। ता किं इमा मयचिय किंवा सैजियत्ति जाव पुलएइ । ताव य तुहमुहसंठियविसफलखंडेण विनायं ॥२१०॥ अइतिव्वविसवियारा जाया ओं अचेयणा इमा बाला । तो नेऊण सट्टाणं करेमि एईइ. 'तेगिच्छं ॥२११॥ इय चितिय सुरसुंदरि ! गहिऊण तुमं समागओ एस्थ । सिट्ठो पुबुद्दिट्टो वुत्तंतो तेण मह सबो ॥२१२॥ भणिया य अहमिमेण ढोएसे तमंगुलीययं सिग्धं । विजापयाणसमए तारण समप्पियं जं तु ॥२१३॥ तं-दिव्वमणिसणाहं निवारणं सयलदोसपसरस्स । उवलद्धपञ्चर्य १ परिच्छा परीक्षा । २ स्थूलमौक्तिकावली (जापमाला) परिवर्तनव्यामृतवामहस्तस्य । ३ निमियं-न्यस्तम् । ४ महिपृष्ठे । ५ वरओ-चराकः । ६ निरर्थकम् । ७ मृगाकरेसा । ८ मृता। ९ प्रणयिनी भार्या । १० सजीवेति । ११ तेगिच्छं-चिकित्साम् । १ ढोकय-आनय । १३ सनाथ सहितम् । KOODS
सुरसुंदरी
बारहमो
परिच्छेओ
चरि
॥१०५||
पुण विसेसओ विससमूहम्मि ॥२१४॥ युग्मम् ।। भणिया खयरकुमारा पूयासामग्गिय लहुं कुणह । एवं पउणीकाउंजिणपूर्य ताहि
काऊण ॥२१५|| काहामि संतिकम्मं विग्घजयट्ठा य मंतजावं च । विजाहरवीवायणपावविसुद्धिं समिच्छंतो ॥२१६॥ युरमम् ॥ एत्थं-
तरम्मि यमए समप्पियं अंगुलीययं तस्स | तस्सलिलपाणविहिणा कया पसत्था तुम सुयणु ॥२१७॥ जाव य इमस्स पुरओ चित्त-
पडालोयणाइवुतं । साहेमि ताव सुंदरि ! उवलद्धा चेयणा तुमए ॥२१८॥ तं जं तुमए पुढं तं सव्वं साहियं मए एयं । ता सुर-
सुंदरि! सिद्धं समीहियं तुज्झ सबंपि ॥२१९।।
अहवा। दीवंतरठियपि हु जलनिहिमज्झाओ दूरदेसाओ। आणित्तु घडेइ विही अणुकूलो इठ्ठलोयंति ॥२२०॥ तत्तो य मए
भणियं एवं एयंति किंतु निसुणेसु । मज्झ कएणं ताओ अच्छइ गुरुसत्तुपारद्धो ॥२२१॥ पियदसणेवि जाए अञ्जवि सोगाउरं दर्द
हिययं । पियसहि ! मह संतावो तेणजवि चौहए देहं ॥२२२।। सत्तुंजयपारद्धो बढइ पाणाण संसए ताओ। ता कह अणुकूलत्तं वि-
हिणो मह मंदभागाए ? ॥२२३॥ इय भणिऊणं हंसिणि ! सोगावेगाओरोउँमारद्धा । ताव य कयकायबो समागओ तीए सो भाया
॥२२४॥ भणिया य तेण किमियं पियंवए ! रुयइ तुज्झ पियभगिणी । तीएवि सव्वं सोयरस कारणं तस्स अक्खायं ॥२२५॥ तत्तो
य तेण भणियं सुंदरिमा सेय अवस्समजेव । गंतुं कयंतवयणं नयामि तुह जणयपडिवक्खं ।।२२६।। जीवंते मइ सुंदरि ! को तुह
जणयं पराभवेजति ?। ता गच्छिस्सं संपइ बाहुँसहाओ अहं तत्थ ॥२२७॥ एत्थेव पढमजिणवरभवणम्मि पियंवयासमेयाए। अ-
च्छेयव्वं तुमए जहासुहं सोयरहियाए ॥२२८॥ जावागच्छामि अहं हंतुं सत्तुंजयं दुरायारं । इय भणिऊणुप्पइओ गयणं वसुनंदख-
१ शान्तिकर्म । २ व्यापादनं घातः। ३ वाधते-पीडितं भवति । ४ रो-रोदितुम् । ५ रुदिहि । ६ वाहुसहायः, एकाकीत्यर्थः ।
5
45
॥१०५॥
को ७७ की ग्गकरो॥२२९॥ सहिया पियंवयाए तत्थेव ठिया अहंपि तदिवसं । चिंतेती तस्सेव य समागमंगरुयअणुराया ॥२३०॥ किं अजवि मणदइओ सहसा हंतूण तं दुरायारं । विजापयावकलिओवि आगओ नेय सो झत्ति ॥२३१॥ वोलीणम्मि य दिवसे रयणि सव्वंपि भगिणिसहिया है। किं पुण न आगओ सोत्ति जाव चिट्ठामि उविग्गा ॥२३२|| ताव य खरफरुसगिरं तेजितो भीसणो सरूवेण । निमसिहिसिहावलिपिंगलधम्मिल्लविकरालो ॥२३॥ जियदसणच्छयदसणो करग्गनरसिरपणचणिकरओ । मरुकूवविवरसरिसाऽऽ- पिंगललोयणसुदुप्पिच्छो ॥२३४॥ गलतलविलइयखलखलखलितनरमुंडमालियाकलिओ। तडिपुंजुजलचंचलेनिल्लालियदीहजीहालों ॥२३५।। भीमट्टहासपडिरवउत्तासियसयलसत्तसंघाओ । कसिणो विगरालमुहो वेयालो आगओ तत्थ ॥२३६॥ पञ्चभिः कुलकम् ।। आ पावे ! जं तइया परपुरिसासत्तमाणसाए तुमे । परजुवइलोलुएणं तेण य पाविट्टपुरिसेण ॥२३७॥ मह विहियं गुरुदुक्खं तस्स फलं तेण पावियं ताव । इहि तुर्मपि पावसु नियचिट्ठियसच्छह फलंति ॥२३८॥ एवं भणमाणो सो हंसिणि ! पित्तुं ममं भयुप्पित्थं । उप्पइओ गयणेणं निठुरवयणेहिं तजेतो ॥२३९॥ तिसृभिः विशेषकम् ॥ मह अणुमग्गविलग्गं अकोसिंति पियवयं सहसा। काउं गयजीवियं पिव भीसणहुंकारकरणेणं ॥२४०॥ नेऊण दूरदेस मुका गयणाओ तेण पावेण । संचुनियंगुवंगा नूणं मरउत्ति बुद्धीए ॥२४१॥ युग्मम् ।। दइववसेण य पडिया लयावियाणम्मि तम्मि उजाणे । दिट्ठा समंतभद्देण ताहि पुट्ठा य वुत्ततं ॥२४२॥ किं इंद- यालमेयं किंवा सुमिणति कत्थ वा पत्ता। कत्थ गओ वेयालो पियंवयाए य किं जायं ॥२४३॥ मणवल्लहस्स इमिणा हवेज विहियं असोहणं किंचि। मने तेणेव लहुं न आगओ तम्मि सो दीवे ॥२४४॥ किंवा मज्झ निमित्तं समागएणं हविज विहियं तु १ परुपं निष्ठुरम् । २ तर्जयन्-तिरस्कुर्वन् । ३ विलइय=विरचितम् । ४ निःसारिता- । ५ संचूर्णिताझोपाझा ।
सुरसुंदरी
परिज
तेरहमो
रिच्छेओ
॥१०६॥
सत्तुंजयनरवइणा थोक्वलस्सेह तायस्स? ॥२४५॥ एमाइ चिंतयंतीइ ताहि गुरुसोयतावियाए मए । पुच्छंतस्सवि सिटुं समंतभदस्स
नो किंचि ॥२४६॥ तत्तो य आणिया हं भूवइपुरो समंतभद्देण । सज्झससोएहि तहिपि तारिसं किंचि नो कहियं ॥२४७॥ इस
पयडिय. गुज्झं नेहसाराइ तुझं नियचरियमेवं हंसिए! सव्वमेयं ।. अइगरुयसिणेहा साहियं वित्थरेणं पणयपरवसाए पुच्छियं जं
तइत्ति ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पइ
सुरसुंदरिहरणवत्रणो नाम । सुरसुंदरीकहाए बारसमो वरपरिच्छेओ ।।२५०॥
॥ बारहमो परिच्छेओ समत्तो॥
तेरहमो परिच्छेओ।
अह हंसियाए भणियं अबो ! अइदूसहं समणुभूयं । जं किल निसुणताणवि उप्पजई गरुयउव्वेवों ॥१॥ एवंविहदुक्खाणं न
य उचिया होसि पियसहि ! तुमंति । किं पुण कीरइ विहिणो विचित्तचरियस्स लोयम्मि १ ॥२॥ निचं सुहोचियपि हु बहुविहदु-
खाण कुणइ आवासं । अदिइट्ठविरहपि विरहियं कुणइ दइएण ॥३॥ इय सुरसुंदरि ! विहिणो विचित्तयं जाणिऊण उव्वेवं । थेवंपि
हु मा काहिसि, को णु गुणो तस्स करणेवि ॥४॥ अन्नं च जारिसाई तुह देहे लक्खणाई दीसंति । तह होयव्वं तुमए विजाहररा-
१ पक्षम्यन्तम् । २ तरखया। ३ उद्वेगः ।
॥१०६॥
. २ यपत्तीए ॥५।। अन्नं च मएवि सुयं कुसग्गनयराओ आगयनरेण । कमलावइदेवीए पुरओ एवं कहिजतं ।।६।। सत्तुजयनरवहणा रुद्धे नयरम्मि आउले लोए। नहवाहणनरनाहे संसइभूए ससामंते ॥ी पासिंधणहाणीए-किच्छणच्छंतयम्मि पुरलोए। जैतविमुक्कमहो- वलनिहायनिवडतपायारे॥८॥ पटउडिविवरसंठियकोद्दालिगखयपडतखंडीसुधिणुसु(मुहविणिग्गयाणेयपत्तिपच्छाइयनहग्गे॥९॥ इय नयरम्मि कुसग्गे निवडंतभडोहरुहिरर्चिक्खल्ले । सहसा. फुरंतखग्गो समागओ खेयरों एगो॥१०॥ तेण य गइंदपरिसंठियस्स सत्तुं- जयस्स खग्गेण । सहसा सीसं छिन्नं फुरंतरोसारुणच्छेण ॥११॥ हतूण य तं सत्तुं रन्नो नरवाहणस्स पासम्मि। आगम्म तेण भणिय निहओ सत्तू तुह नरिंद! ॥१२॥ विजाहरहरियाए रयणद्दीचे ठियाए धूयाए । तुज्झ सुरसुंदरीए वयणाओ आगओ अहयं ॥१शा सिरिचित्तवेगतणओ खयरो हैं मयरकेउनामोति । पासे पियंवयाए तुह धूया अच्छइ सुहेण ॥१४॥ इय भणिऊण गओ सो रमा उण हरिसिएण निग्गंतुं । सबलेण सत्तुसिन्ने पलायमाणम्मि पँहुरहिए ॥१५॥ गयरहतुरंगमाई गहियं सर्वपि दव्वसारं से । ता सुर- सुंदरि ! पियसहि ! तत्थत्थे कुणसु मा चिंतं ॥१६॥ युग्मम् ।। जम्हा सो तुह जणओ तुज्झ पिएणेव निभओ विहिओ.। अहिणव- साहियविजस्स तस्स किं काहिइ पिसाओ १ ॥१७॥ जायं हविज अह कारणंतरं किंपि तुज्झ दइयस्स । तव्वसओ सो पियसहि ! न आगओ झत्ति ते दीवं ॥१८॥ एमाइनिउणवयणेहिं तीए आसासिया नरिंदसुया। जाया विमुक्कगुरुसोगवेगियाऽऽणंदपंडिहत्था ॥ ॥१९।। अह हंसियाए सव्वं गंतुं कमलावईए. देवीए । सिद्ध तीएवि रनो जहट्ठियं साहियं सव्वं ॥२०॥ १ पत्ती-पत्नी। २ संशयितभूते-विजये शङ्कितमनसीत्यर्थः । ३ घास-तृणम् । ४ कृच्छ्रेणासीने । ५ यन्त्रविमुक्तमहोपलसमूहनिपतत्प्राकारे । ६ चिक्खल्लो- कर्दमः । ७ प्रभुरहिते। ८ निर्भयः। ९ त द्वीप-रत्नद्वीपम् । १० पडिहत्था पूर्णा । य
सुरसुंदरी
चरि
तेरहमो
परिच्छेओ
॥१०७||
सुरसुंदरीए एवं पिउभगिणिनिकेयेणे वसंतीए । अंतेउरविलयाणं अलमाणदं जणंतीए ॥२१॥ वञ्चति वासराई सुहेण जा कइवि,
ताव अन्नदिणे । अभितरपरिसाए कइवयनियपुरिससहियस्स ॥२२॥ सुरसुंदरिसहियाए देवीए संगयस्स नरवइणो। पडिहारअणु-
नाओ रनो अइवल्लहो वणिओ ॥२३॥ भासुररयणसुपूरियथालकरो आगओ कयपणामो । धणदेवो नामेणं उवविट्ठो राइणो पुरओ
॥२४॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ उवणीयदरिसैणीयो ससंभमेणेव राइणा भणिओ। भो भो धणदेव ! तुमं आसि गओ सिंहलद्दीवं
॥२५॥ ता कह णु लहु नियत्तो कुसलं पोयरस किंचि नो जाय । जायं विग्यं जेणिह समागओ मासमेत्तेण ॥२६॥ बहुदिवसपा-
चणिज्जे तम्मि गओ सिंहलम्मि दीवम्मि । सिग्छ ज सि नियत्तो महंतमच्छेरयं एयं ॥२७॥ भणियं धणदेवेणं आयन्नसु नरवरिंद !
वुत्तंतं । जह तत्थ गओ सिग्धं समागओ एत्थ नयरम्मि॥२८॥ सिंघलदीवागयवाणिएहिं पोच्छाहिओ इओ ताव । चलिओ तदु-
चियभंडं वित्तण बहुप्पगारमहं ॥२९॥ तुम्हाण पायजुयलं पणमिय बहुसयडसत्थसंजुत्तो । गंभीरनामयं तं पत्तो वेलाउलं विउलं
॥३०॥ युग्मम् ॥
अविय । नावियजणपडिपुन्नं पैउणीकीरंतजाणवत्तो हं । पूगफलनालिएराइरासिरेहंतरायपहं ॥३१॥ गयदंतपालिकलियं गयवइव-
यणव कत्थइ विभाइ । कत्थइ कप्पूरागुरुचंदणसहियं सुरगिरिव्व ॥३२॥ मुत्ताहारविराइयमहीवीढं पुंडरीयसिहरंव । कत्थइ जाइफ
लेलाकलियं तं कामुयमुहंच ॥३३॥ नाणादेससमागयभूरिकरनिरुद्धसयलदिसिपक्खं । पविसंतभूरिभेडं नरवइभवर्णव तं दिडं ॥३४॥
1 निकेतनं गृहम् । २ विलया वनिता । ३ अलम् अत्यर्थम् । ४ दर्शनीयम्-उपहारः । ५ निवृत्त:-प्रत्यागतः। ६ पोतः प्रवहणम् । ७ प्रोत्साहित ।
शकटम् अनः। ९ प्रगुणीक्रियमाणयानपानः-सज्यमानप्रवहणः ।
को
॥१०७॥
दाउं तदुचियसुकं भंडं नीयं समुद्दतीरम्मि । नेइनाहगमणदच्छं बोहित्थं भाडियं वियर्ड ॥३५॥ कमसो य सयलभंडं चंडावियं जाहि तत्थ बोहित्थे। ताहे सुहतिहिरिक्खे नइनाहे पूइए विहिणा ॥३६॥ काउं जिणिंदपूर्य दाणं दाऊण समणसंघस्स । आपुच्छिय सेहि- निवहं संभासिय सयलपरिवारं ॥३७॥ कीरंतमंगलरवे समुच्छलंते य तूरनिग्घोसे । पडुमागहसंदोहे जयजयस पउंजते ॥३८॥ पि- हुपत्तासयमयलं गुणनियरनिबद्धफलहसंघायं । संजमियसयलजोगं चोहित्थं मुणिवरसरिच्छं ॥३९॥ आरूढो हं तत्तो वेलाए समा- गयाए गहिराए । पवणपडिपुन्नसियवडवसेणं गंतुं पयर्ट्स तं ॥४०॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ परिहत्थमच्छपुंछच्छडअच्छोडणपोच्छलंत- सलिलोहं । सलिलोहसमुच्छाइयफुरंतगिरिगडयभीसणयं ॥४१॥ भीसणमगरोव ग्गियभुयगगसिजंतगोहियानिवहं । निवहपरिसंठि- युट्ठियतिर्मिगिलाढतआवत्तं ॥४२॥ आवत्तसमुव्वत्तियसत्तसमाढत्तभीसणारावं । आराववसविसंठुलजलयरपरिसरणधोरजलं ॥३॥ घोरजलघणघणारवमुहरियदिसिचकमुक्कडतरंगं । रंगंतविदुमासियसप्पसमुप्पित्थमीणउलं ॥४४॥ अविय । बहुसत्तकयाहारं निवडतमहंतआवयानिवहं । अप्पत्तपयावासं दुग्गयपुरिसंव नइनाहं ॥४५॥ चलमाणमीणमयरं फुरं- 9 १ शुल्कम् । २ नदीनाथः समुद्रः। ३ विततं-विस्तीर्णम् । ४ आरोपितम् । ५ सुहृन्निवह मित्रसमूहः । ६ पृथक्-मिथोविरलाना पत्राणां अश्वादीनामा- श्रयः, मुनिपक्षे पृथक् प्राप्त आशयश्चित्त येन । ७ मुनिपक्षे शयनयोग्यफलकम् । ८ बोहित्यं यानपात्रम् । ९ परिहत्थ (जन्तुविशेष) मत्स्यपुच्छच्छटाच्छोटनप्रो- च्छलत्सलिलौघम् । १० गडओ गर्तकः । ११ उद्वर्गितम्-उच्छलितम् । १२ आढत्तो आरब्धः । १३ समुप्पित्थ-संत्रस्तम् । १४ वहुसत्त्वानां कृत आधारो येन, दुर्गतपक्षे बहुसत्त्वेभ्यः कृत आहारो येन । १५ आपत, आपगा-नदी च । १६ अपात्राणा पात्ररहितानां पयसामावासः, पक्षे अप्राप्तः प्रजासु वासो येन। १५ निशाकाशपक्षे मीनमकरौ राशिविशेषौ । 25जक सुरसुंदरी चरिअं तेरहमो रिच्छेओ ॥१०८॥ तघणतिमिररुद्धपेरंत' । कसिणनिसागासं पिव अपत्तपेरंतसीमाणं ॥४६॥ एवंविहं समुदं मझमज्झेण जाणवत्तं तं । जा बचइ कइवि हु जोयणाणि वेगेण नरनाह ! ॥४७॥ ताव य अन्नम्मि दिणे कूवयखंभग्गसंनिविद्वेण । निजामएण भणियं पिच्छह अच्छेरयं पु- रिसा! ॥४८॥ युग्मम् ॥ कोवि हु महाणुभावो अदीणवयणो सुरिंदसमरूवो। चौहाहि कह समुदं अणोरपारं इमं तरई ? ॥४९॥ तव्ययणं सोऊणं पडिवेडयसंगया मए राया। तप्पासे पट्टविया पत्तहा कोलियकुमारा ॥५०॥ गंतूण तेहिं भणिओ सो पुरिसो भद्द! इत्थ आरुहसु । धणदेवेणं पणिएणं तुज्झ पासम्मि पट्टविया ॥५१॥ इय भणिओ आरूढो समागओ ताहि अम्ह वोहित्थे। दिट्ठो य मए नरवर ! तरुणनरो सो महाभागो ॥५२॥ निजियअणंगरूवो पुनिममयलंछणोव्च अइसोमो । वरकणयनिहंसगोरो अहिणव- उद्वितमुहरोमो ॥५३॥ किं बहुणा भणिएणं अणुहरए नरवरिंद! सो तुम्ह । दिट्ठम्मि तम्मि दिट्ठी अम्हं सित्तव्य अमएण ॥५४॥ अबो ! महाणुभावो एसो अणुहरइ मयरकेउस्स । ता होज किं नु एसो जो तइया अडविपडियाए ॥५५॥ कमलावइदेवीए अंकाओ जायमित्तओ हरिओ। पुन्वविरुद्धसुरेणं केणवि अद्दिहरूवेण ? ॥५६॥ युग्मम् ॥अहवा किं मह इमिणा विचिंतएणेह ताव पुच्छामि। को कत्थ कह व एसो पडिओ.य समुहमज्झम्मि ? ॥५७॥ इय चिंतिऊण य मए अभंगुन्चट्टणाइयं तस्स । परमायरेण कारिय मुंजाविय परमविणएण ॥५८॥ युग्मम् ॥ पुट्ठो सुहासणगओ कह णु तुमं धीर! एत्थ भीमम्मि । रयणायरम्मि पडिओ कत्थ व तुम्हाण आवासो १॥५९॥ तत्तो य तेण भणियं निसुणसु धणदेव ! बजरिजंत । एगग्गमणो होउं एत्थत्थे कोउग जइ ते॥६०॥ १ पना-मेघः, सान्द च । २ पेरतो-पर्यन्तः । ३ रांभग्ग-स्तम्भारम् । ४ निर्यामका नाविकः । ५ बाहाबाहुः । ६ वेडओ नौका । ७ निहमो-निकपः । ८ अनुदररोअनुकरोति। ॥१०८॥ PAN दक्खिणसेढीयपुरे वेयड्ढे रयणसंचए अस्थि । पवणगइखयरपुत्तो बउलवई कुच्छिसंभूओ ॥६१॥ खयरिदंचकवट्टी विक्खाओ चित्तवेगनामोत्ति । अमियगइखयरधूया भजा से कणगमालत्ति ॥६२॥ युग्मम् ॥ तीए य अहं पुत्तो मणदइओ मयरकेउनामोत्ति । कमसो य वड्डमाणो पत्तो हं जोव्वणं पढमं ॥६३।। एत्तो य अत्थि नयरं वेयड्डे उत्तराए सेढीए । सव्वोउयतरुवणसंडमंडियं चमर- चंचंति ॥६४॥ भाणुगइखयरपुत्तो चित्तगई तत्थ खयरवरराया । सो मह पिउणो मित्तं अहंपि अइवल्लहो तस्स ॥६५॥ अह अनया. कयाइवि पत्तस्स पुरम्मि चमरचंचम्मि | पीईइ चित्तगइणा दिन्ना मह रोहिणी विजा ॥६६॥ सा सत्तहिं मासेहिं तत्थेव ठिएण साहिया विजा । जहभणियविहाणेणं विहीसियाणं अभीएणं ॥६७॥ तत्तो साहियविजो संपत्तो नियपुरे अहं पिउणा । परमाणंदिय- हियएण संसिओ खयरमज्झम्मि ॥६८॥ पिच्छह कह बालेणवि रउद्दरूवावि रोहिणी विजा । अक्खुहियमाणसेणं साहिया मज्झ तणएणं १ ॥६९।। अञ्जवि विजाओ किल साहिउमसमत्थओ इमो बालो। इय चिंताए न दिन्ना विजाओ इमस्स अद्देहिं ॥७०॥ ता जइ इमेण पढम रउद्दरूवावि साहिया एसा । का गणणा अन्नासिपि साहणे होज एयस्स ? ॥७१॥ अह सोहणम्मि दियहे काउ- महाहियं महामहिम । सिद्धाययणठियाण जिणपडिमाणं पमोएण ॥७२॥ भणिउं समाणसिद्धिं दिनाओ मज्झ मयलविजाओ। सोहणविहीवि सबो उबइडो ताण तारण ॥७३॥ युग्मम् ॥ गंतूण रयणदीवे 'फुरंतकिरणोहरयणविच्छरिए । विजाहरवरनिम्मियजु' गाइजिणमंदिरे रम्मे ॥७४॥ तत्थ य पसत्थखित्ते वियंणे विप्फुरियकिरणजालेसु । विज्ञापसाहणुजयखयरोचियविविहभवणेसु ॥७५॥ १ सव्वोउया सर्वर्तुकाः । २ विभीपिकाभ्यः । ३ शसित: वक्ष्यमाणविधिना ग्लाषितः । ५ तासा विद्यानाम् । निर्जनम् । ४ अब्द-सवत्सरः । ६ विजन- .
सुरसुंदरी चरि ॥१०९॥ साहसु विजानियरं परिमियपियपरियणेण परियरिओ। कयजिणवंदणपूओ परिहरियासेसवावारो॥७६॥ जोयणमेत्ते खित्ते हिंसा तेरहमो पंचिंदियाण सत्ताण । अप्पंपरजोगजणिया जत्तेण य वजणीयत्ति ॥७७॥ जम्हा पमायओवि हु जायाइ इमाइ जायए विग्धं । इय परिच्छेओ भणिऊणं पिउणा समप्पियं मज्झ अंगुलियं ॥७८॥ एयपि बंधसु करे निवारणं सयलदोसपसरस्स । पुत्तय ! इय भणिऊणं पट्ट- विओ परियणसमेओ ॥७९॥ पभिः कुलकम् ।। गंतूण रयणदीवे पारद्धो साहिउँ जहाविहिणा । बहुरूविणिपमुहाओ नाणारूवाओ विजाओ ॥८॥ अविय । बहुरूवा पन्नत्ती गोरीगंधारिमोहणुप्पयणी। आगरिसणि उम्मोयणि उच्चाडणि तह वसीयरणी ॥८१॥ एमाइबहु- विहाओ साहेमाणस्स मज्झ विजाओ। छम्मासा वोलीणा ऊणा दिवसेहिं थोवेहिं ।।८२॥ एत्थंतरम्मि रयणीइ चरिमजामम्मि जाव- पजते । भैरहरियं धरणीए धणियंव दिसागईदेहि ॥८३॥ पञ्जलियं गयणेण हसियंव पभूयभूयनिवहेण । ढेणियंव पव्वएहिं परिसि- यमिव उवलवारिसेणं ॥८४॥ तयणंतरं समीरो सुगंधगंधो य पाइओ मउओ। पविरलफुसियं गंधोदगं च पडियं तहिं दिव्वं ॥८५/dl दिव्या य कुसुमधुट्ठी देसद्धवन्ना समंतओ पडिया। पयडीभूयाओ तओ विविहालंकारकलियाओ॥८६॥ नियनियनामकेहिं कलि- याओ विचित्तचिंधंनिवहेहिं । चित्तवरवाहणाओ नाणानेवत्थकलियाओ ॥८७॥ अन्नोनवन्नभासुरसरूवरूवाओ विविहविलयाओ। भणियं च ताहिं अम्हे विजाओ तुज्य सिद्धाओ॥८८॥ तिसृभिः विशेपकम् ॥ तव्वयणं सोऊणं हरिसियचित्तेण पूयणं विहियं । ॥१०९॥ १ आरमपरयोगजनिता स्वपरकता । २ कम्पितम् । ३ ध्वनितं शन्दितम् । ५ दशार्धवर्णा-पञ्चवर्णा । ६ समन्ततः परितः । ७ निंध-निनम् । H ------ ४ मृदुकः ।
अग्घाईयं तासिं पत्तेयं जीइ जं उचियं ॥८९॥ विजासिद्धिं नाउं महया भंडचडयरेण संजुत्तो। आंउजगीयवायणनट्टविहिं बहुविहं घेत्तुं ॥९०॥ अट्ठाहिआनिमित्तं पूयाउँवगरणयं गहेऊणं । वेयड्ढाओ ताव य ताओवि समागओ तत्थ ॥९१॥ युग्मम् ॥ काऊण महा- महिमं जुगाइजिणमंदिरम्मि भत्तीए । संपूजिय जहविहिणा विजानियरं पयत्तेण ॥९२॥ निम्मलपवित्ततित्थोदएहि पडिमाओ जिण- वरिंदाणं । न्हविऊण महादाणं दाउं विजाहरोहस्स ॥९३॥ पूएत्तु पूयणिज्जे संमाणिय माणणिजजणनियरं । वरगीयनट्टवाइयसंजु- यमट्ठाहियं काउं ॥१४॥ पडुपडहरिभभादुंदुहिसदोहपूरियदियंत । सुंदरनहयरसुंदरिपेक्खणयक्खित्तखयरोहं ॥९५॥ निम्मलजिण- गुणकित्तणपडिट्ठपडुमागहोहसकिन्न । वज्जतवंसवीणाकलसद्दाणंदियजणोहं ॥९६॥ पेच्छागयसुरकिन्नरचित्तचमुक्कारकारयं रम्म । काउंजिणिंदभवणे जागर९रुपावविद्दवणं ॥९७॥ सयलपरिवारसहिओ पत्तो वेयड्डपव्वयं ताओ। कायव्वसेसकिच्चो तत्थेव अवडिओ अहयं ॥९८॥ सप्तभिः कुलकम् ॥ काउं जिणस्स पूयं विहिणा जिणचंदणं च काऊण । उइए रविम्मि अहयं सरीरचिंताए नीह- रिओ॥१९॥ काउं सरीरचिंतं केयसोओ दीहियाइ लीलाए । वच्चामि जाव थोवं भूभाग ताव पिच्छामि ॥१००॥ युग्मम् ॥ वंसि- कुडंगासन्ने खग्गं भूपसिंठियं पवरं । धितूण चवलयाए झडत्ति छिन्ना कुडंगी सा॥१०१॥ तत्थ य पुन्वपविट्ठो आसी खयरो उ मयरकेउत्ति । सामी गंगावत्तस्स गंधवाहणनरिंदसुओ ॥१०२॥ छिन्नाए कुडंगीए छिन्नं महिवट्ठसंठिय दिटुं। सहसा सीसं तस्स ओ झरंतयं रुहिरप-भारं ॥१०३॥ तं दट्टण ससंभमचलंतपिहुलोललोयणजुएण । हा हा! अहो! अकजं कयंति परिदेवियं बहुहा ॥१०४॥ अहो! पमायवसओ विहिया हिंसा मए इमा जाओ। तत्तो य किंपि होही विग्ध मह मंदभग्गस्स ॥१०५॥ अहवा १ आडम्बरेण । २ आउज्ज=आतोद्यम् । ३ उपकरणक-सामग्री। ४ उरु वरिष्ठम् । ५ कृतशौचः। ६ पन्भारो-समूहः ।
सुरसुंदरी
चरिज
तेरहमो
परिच्छेओ
॥११०॥
संसिद्धाओ विज्जाओ विग्घसंभवो नस्थि । तहवि हु विग्धजया जुत्तं मह जावपूयाई ॥१०६॥ इय चितिय चलिओ हं अह फुरियं
दाहिणेण नयणेण । किं मन्ने मह सूयइ सुनिमित्तमिमंति चिंतितो॥१०७॥ कवि हु पयाणि जाव य वयामि धणदेव ! तत्थ वण-
गहणे । पिच्छामि ताव किंपागसाहिणो हिट्ठभूभागे ॥१०८॥ सुत्तंब मुच्छियं पिव सरीरसोहाए सइयं तिव्वं । नियकुललच्छिमडेव्वं
अमएणव निम्मियं जुनई ॥१०९॥ युग्मम् ॥
अविय । दीहरकसिणसुकोमलकुंतलभारेण सहइ अकंतं । आयड्डिय भमरउलं तीए कमलंब चरसीसं ॥११०।। कनंतपत्तलोयण-
नासावंसोबसोहिओ रेइरो । उपहसइव मुहचंदो तीइ ससंकं असंपुन्नं ॥१११॥ कंचुन्नयसुकुमाला गीवा जडसंगवजिया तीए। खर-
कंटयकलियाई उवहसइ मुणालनालाई ॥११२॥ घणवकलपीणुन्नयथणजुयलं सयललोयमणहारि। कह उवैमिजउ तीऐ सुरिंदगय-
कुंभजुयलेण? ॥११३॥ ताव य विवेयरहियं थणजुयलं कामुए दढं दहउ । पत्र्सवणाण तुम्हं नयणाण न होइ जुत्तमिणं ॥११४॥
इय भणमाण मन्ने झीणं ममं तु तीइ वालाए। अहवा अविणीयजणे उवएसो लहुययं कुणइ ॥११५॥ गरुओ सिहिणीण भरो
वोढयो कह मइति चिंताए । झीणं तीए मज्झं दालिदियधूयजणउब्ब॥११६।। मणहारिसुगंभीरा पयाहिणाबत्तनाभिया तीए। मय-
रद्धयमज्जणकूवियव्य विहिणा विणिम्मविया ॥११७॥ मसेलसूमालेणं वियडनियंवच्छलेण सा कुणइ । आलोइयमित्तेणवि समित्तलं
तरुणजणहिययं ॥११८। रंभागम्भसुकोमलमुरुजुयं तीइ रेहए रम्मं । मयणघरदारदेसे उज्झियमिन तोरणं विहिणा ॥११९॥
१ सूनिकम् । २ अपूर्णम् । ३ अमृतेनेव। ४ सहस्-राजते । ५ सचिरः श्रेष्ठः। ६ शशाम् । ७ उपमीयताम् । ८ श्रवणः-मुनिः, वर्णाय । ९ शीण-
क्षीणम् । १० सानयोः । ११ मांसलमुकुमारेण । १२ सकामम् ।
॥११०॥
कुंम्मुन्नयचलणजुयलं संहयमिउमंसलंगुलिसणाहं । अणुराइल्लं तीए भणं कस्स न चोरए चित्तं ? ॥१२०॥ इय तं सहसा दट्टुं दिट्ठी आणंदिया दढं मज्झ । चियपरिचियंव दटुं जाओ हिययस्स आणंदो ॥१२१॥ पियपणइणिव्व ताहे निरूविया सा मए विगय- चिट्ठा। मुहनीहरंतफेणा सनीलदेहच्छवी वाला॥१२२॥ नियअंगुलिं खिवित्ता तीए वयणं निरूवियं जाव । किपागफलं ताव य उवलद्धं अद्धचैव्विययं ।।१२।। एयफलवियाराओ जाया ओ अचेयणा इमा नूणं । ता नेउं सट्ठाणं करेमि एईई परिकम्मं ॥१२४॥ विजाहरस्स कस्सवि धूया एसा हविज इह पत्ता । निव्वेऎणं केणवि विसफलमसियति मन्नामि ॥१२५।। भूमिचरमणुयाणं सुदु- ग्गमो एस रयणदीवो जं। तेणेव भूमीगोयर-धूया एसा कहं होजा ॥१२६॥ एरिसनेवत्थाओ कन्ना एसत्ति निच्छओ एस । जं पुण अच्छिप्फुरणं मह होही भारिया तेण ॥१२७॥ दणं विविहाओ विजाहरवालियाओ अणुराओ । न य आसि मज्झ पुत्विं दद्दूण इमं जहा जाओ ॥१२८॥ ता नूणं भवियव्वं इमाए सुतणूए मज्झ दइयाए । एमाई विचिंतेंतो गहिउँ नियवाहुउच्छंगे ॥१२९॥ तीए सुकोमलमणहरतणुफाससुहेऽतिनिव्वुयसरीरो। नियठाणं संपत्तो जुगाइजिणमंदिरासन्ने ॥१३०॥ युग्मम् ॥ अह आसि तत्थ भगिणी पियंवया अण्णजणणी धूया मे। पुबुद्दिटुं कहियं वुत्तंतं ताहि से भणिया॥१३१॥ निम्मलजलेण सहियं अप्पेसु तमंगुलीयगं सिग्छ । विजापयाणसमए तारण समप्पिय जं तु ॥१३२॥ तं दिव्यमणिसणाहं निवारणं सयलदोसपसरस्स । उवलद्धपच्चयं पुण विसे- सओ विससमूहम्मि ॥१३३॥ तस्सलिलं पाईतो तीए अंगाई तहय सिंचंतो। भणिओ पियवयाए एसा मह होइ भगिणित्ति ॥१३४॥ भणियं मए कहं पुण कत्थवि दिवा इमा तए पुवि । भणियं पियवयाए माऊए मज्झ लहुभगिणी ॥१३५॥ रयणवई उ कुसग्गे १ कुम्मो कूर्मः । २ चर्वितक-भक्षितम् । ३ निर्वेदा खेद.। ४ अशित-भक्षितम् । ५ पाइतो-पाययन् । ६ तए-त्वया। एकता प्रक सुरसुंदरी चरिश तेरहमो परिच्छेओ ॥१११॥ car दइया नरवाहणस्स नरवइणो । तीए एसा धूया कन्ना सुरसुंदरी नाम ।।१३६॥ युग्मम् ।। वेयड्डाओ पुर्वि आगच्छंती इमम्मि दीवम्मि। खिन्ना अवइन्ना हं कुसग्गपुरवाहिरुजाणे ॥१३७॥ तत्थ य दिठ्ठा एसा विजाए पयं तहिं च वीसरियं । पड्डपन्नाए इमीए साहियमे- चाए उबलद्धं ॥१३८॥ तह चित्तपडे लिहियं रूवं दहण तुम्ह एयाए । आहूओ अणुराओ गरुओ उम्मायवडणओ॥१३९॥ अविय। अहसुंदरोत्ति मुदियं दइओ होजत्ति खिज्जियं बहुहा । जइ ताव दंसणंपि हु होल कैयत्यत्ति नीससिय ॥१४०॥ जइ ताव कावि हु अहं ताऽवस्सं तस्स संगमेण सुहं । कायव्वं भगिणीए इय भणिया अहं इहं पत्ता ॥१४१॥ एमाइ जाव साहइ पियंवया तीइ पुववृत्तंतो। ताव विसवेगविगमाओ चेयणा तीइ उवलद्धा ॥१४२।। उवलद्धचेयणमहं सत्यसरीरं पियंवयापासे । मोत्तण गतो रिसहस्स पूंयओ विग्धजयहेउं ॥१४३॥ काउं जिणिंदपुयं विहिणा जिणवंदणं करेऊण। तह संतिदेवयाए मंतं जविऊण उवउत्तो ॥१४४॥ तीए युइं पढित्ता उस्सग्गं करिय तह सउस्सासं । विजाहरवावायणविग्घस्स विधायणट्ठाए ॥१४५॥ जाव य स- मागओ हं पुणरचि य पियंवयाइ पासम्मि । ताव य सोयवसागयवाहजलोहलियगंडयला ॥१४६॥ रूयमाणी सा दिट्ठा पुट्ठा य पियं- चया मया ताहे । कीस इमा कमलच्छी रोयइ गुरुसोगतत्तव्य १ ॥१४७॥ चतसृभिः कलापकम् । तीए भणियं एईइ कारणे गरुयस- तुसंरुद्धो। अच्छइ इमीइ जणओ तेण इमा रुयइ सोगेण ॥१४८|| तत्तो य मए भणिया साहीणे किंकरम्मि एयम्मि । को तुह पियरं सुंदरि! सकेइ पराभवेउं जे?॥१४९॥ युग्मम् ॥ वसुनंदयखग्गकरो एगागी चेव तं दुरायारं। गंतुं हणामि सत्तुंजयारिमहमेव किं बहुणा ? ॥१५०॥ एत्थेव पढमजिणवरभवणम्मि पियंवयासमेयाए । अच्छेयच्वं तुमए जहासुहं सोयरहियाए ॥१५१॥ जावा- १ पटुप्रशया। २ शाति । ३ पूजः । ४ उत्सर्गायोत्सर्गम् । ५ शतोच्छ्वासम् । ६ तत्तव्य-तप्ता इव । ॥१११॥ Part- ----- गच्छामि अहं हंतुं सत्तुंजयं दुरायारं । इय भणिऊणुप्पइओ तमालदलसामलं गयणं ॥१५२॥ पत्तो य कुसग्गपुरं उब्भडभडरुद्धवियड- पायारं। अंतोवहतबहुजंतवत्तपासाणभीसणयं ॥१५३॥ अट्टालयरइयधयं सैयग्घिसंघायरुद्धकविसीसं। वटुंतवहलकलयलगजंतुन्भड- भडाडोवं ॥१५४॥ अह कोऊहलवसओ गयणथो पेच्छिउँ पयत्तो है । ताव पुरभंजणत्थं समुट्ठियं मालवाणीयं ॥१५५॥ अविय । अप्पेह मज्झ कसियं कवयं मह देह सुंदरं वफरं । इय सत्तुंजयसिन्ने सुम्मति भडाण उल्लावा ॥१५६॥ ढुकंतु वडइ- लाओ जंताई वहंतु सरउ पेट्टउडी । अह खुप्पउ नीसेणी पायारे घडउ सूयरिया ॥१५७॥ दहह तमंगावरणं छुहेह परिहासु पत्थरे पेउरे । अट्टालयविकसियाहिं खणह सत्तुंजई भणइ ॥१५८॥ मुँसुमूरिऊण गुरुपत्थरेहिं छुडुलीहिं सतणनिवहाहि । डझंति तैमंगंतर- ठिएहिं जोहेहिं सूयरिया ॥१५९॥ पायारनिमियनिसेणिसंठियापुरनरिंदजोहेहिं । कुंतग्गलच्छिज्जंता पडंति परिहासु अरिपुरिसा ॥१६०॥ अट्टालयजंतागयपत्थरनियरेण वडइलानियरो। उमैच्छिजइ कत्तलविहुरियभडहत्थधरिओवि ।।१६१॥ पक्खहतमंगसंठिय- धाणुक्कविमुक्कवाणनिन्भिन्ना। कलयलचडुलनियचा कसियाइत्ता विक्जंति ॥१६२॥ पायालमूलपरिसकिराण झुंरुदुक्खियाण जोहेहि। सीसाई दलसयाई कीरति सयग्धियरेहिं ॥१६३॥ पायारमपत्ताओ पट्टउडीओवि तिल्लसित्तेहिं । डझति ससंकलजलियरूवगुरुक- १ वृत्तः मण्डलाकारः । २ शतघ्नीसघातरुद्धकपिशीर्पम् । ३ मालवानीकम्-शत्रुक्षयराजसैन्यमित्यर्थः । ४ कषितम् । ५ पटकुटी। ६ मज्जतु, अन्तर्भूतणि- जर्यत्वेन मना करोत्वित्यर्थः । ७ सूयरिया=यन्त्रपीडनम्। ८ क्षिपत । ९ पउरे-प्रचुरान् । १० मुसुमूरिऊण भकृत्वा । ११ चुडुली उल्का । १२ तमः मत्तवारणम् । १३ निमियंन्यस्तम् । १४ उमच्छिज्जइ वञ्च्यते-विप्रतार्यते । १५ धानुष्क =धनुः प्रहरणं यस्य स.। १६ विपद्यन्ते म्रियन्ते । १७ खुरडल्लि- याण, खुरु-प्रहरण विशेषः । १८ प्रकरः समूहः । १९ शृङ्खलजडितरूपगुरुकाष्ठनिवहसहितैः।
सुरसुंदरी चरि बारहमो परिच्छेओ ॥११२॥ दुनिवहेहिं ॥१६४॥ कविसीसंतरसंठियपक्कलधाणुकबाणसंछन्नं । जायं सिरिधरियारणनिप्पंदमराईणो सिन्नं ॥१६५॥ ताव य रोसव- सुट्ठियअणेयसामंतसुहडनिवहेण। आसासिय नियसिन्नं दुकिजइ सालसंमुहयं ॥१६६॥ उब्भडपैसंडिमंडियपयंडकोदंडकंडनि- भिन्नो। पायारो कयपुररक्खणोव्य रोमंचमुव्वहइ ॥१६७॥ तो पूरिऊण परिहाओ सत्तुजोहेहिं दीहवंसेहिं । पजालिय पेरंतं पली- वियं सयलमावरणं ॥१६८॥ लग्गंतजंतपत्थरपडतपायारसिहरपरितुहूं। रहसवसुट्ठियहेलबोलमुहुरियं होइ सत्तुवलं ॥१६९॥ अह पडिया कोट्टालयांवि गुरुपिहुलपत्थरमुबद्धा । जंतेहिं सुरंगाहि य कसियाहि य विद्दविज्जंता ॥१७०॥ इय परिबलेण सहसा पैरा- इए पिच्छिऊण पुरसुहडे । रोसवसदद्वउद्यो उग्गीरिय मंडलग्गो हं॥१७१॥ पत्तो गइंदपरिसंठियस्स सत्तुंजयस्स आसन्ने। भणिओ य इमो रे । रे! दिवो तं अज कालेण ॥१७२।। जो मह दइयाजणयस्स परिभवं कुणसि अकयवेरस्स । अहवा विणाससमए होइ फलं वंसविडवस्स ॥१७३॥ युग्मम् ॥ पुरिसो भवसु इयाणिं जइ सच्चं सुहडवायमुव्वहसि । वित्तूण तयं केसेसु झत्ति अह मत्थयं छिन्नं ।।१७४।। अह लुयसीसं दट्टण सामियं परिबलं ससंभंतं । वलिऊण वाणनियरेण घाइउं में समाढत्तं ॥१७५॥ अह तं सुतिक्खसरनियरधोरणि वंचिउं पयत्तेण । पत्तो ससोयनरवाहणस्स अत्थाणभूमीए ॥१७६॥ सत्तुंजयस्स सीसं पुरओ मोत्तण कयंपणामेण । धणदेव ! पुचवुत्तो वुत्ततो साहिओ तस्स ॥१७७॥ ता अच्छ निरुविग्गो अहयं पुण जामि रयणदीवाओ। आणेत्तु तुम्ह धूयं जेण समप्पेमि सिग्छति ॥१७८॥ इय भणिऊणुप्पइओ दइयामुहदसणुस्सुओ जाव । पत्तो इमं पएसं ताव य १ अरातिः शत्रुः। २ पसडि कनकम् । ३ कंडं-काण्डम् । ४ प्रदीपितम्-ज्वालितम् । ५ कलकलः । ६ पराजितान् । ७ दउट्ठो-दष्टौष्ठः । लाग्रम-खडगः । ९ लनशीपम् । १० तिक्ख तीक्ष्णम् । ११ धोरंणिः-समूहः । १२ आस्थानम्-संभा। १३ वुत्तो-उक्तः । ॥११२॥ ८ मण्ड- ( सहसा मए दिहो॥१७९॥ तालतरूदीहर्जयो मसिमूसामहिसकालगसरीरो। असिलिट्ठलंववाहू निग्गयदसणो पलंबोडो॥१८०॥ खोयदित्तचक्खू निल्लालियजमलजुयलजीहालो। अइवीणचिविढनासो वेयालो तावसंजणओ॥१८१॥ अफोडतो बहुसो अभि- गजंतो तहट्टहासेहिं । पेलयपणनीसणेहिं कुणमाणो नहयलं मुहलं ॥१८२॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ रे! रे! तइया जं दिनमासि दइयावहारओ दुक्खं । वइरस्स तस्स अंतं करेमि, दिट्ठो कहिं जासि ॥१८३॥ रे वइरिय ! बालत्ते जीवंतो ताव कहव छुट्टो सि?। इण्हि नो पुण छुट्टसि छूढो भीमम्मि जलहिम्मि ॥१८४॥ इय भणिऊणं सहसा पत्तो अइंसणं स वेयालो। अहमवि गयणाहितो धसत्ति पडिओ जलनिहिम्मि ॥१८५॥ पुणरुत्तजविजंती जाव न सा वहइ नहगमा विजा। ताहे नायं नूणं हरियाओ मज्ज्ञ वि. जाओ॥१८६।। कोवि हु एस पयंडो वइरी असुरोत्ति चिंतयतेण । धणदेव ! ताव बाहाहिं जलनिहिं तरिउमारद्धो ।।१८७॥ एवं नरिंद! साहइ जाव य सो मज्झ निययवृत्तं । निज्जामएण ताव य सभयं एवं समुल्लवियं ॥१८८॥ भो भो नावियपुरिसा! सक- नधारा समुज्जया होह । दीसइ कयंतवयणव भीममुप्पाइयं जेण ॥१८९॥ सुप्पप्पमाणमुन्भूयमन्भवद्दलयमुह नहमग्गे। खलसंग- यंव जे कुणइ संखयं झत्ति पढेंतं ॥१९०॥ एरिसठाणे जायं एवं उप्पाइयं महाघोरं। अंडरा सभडनावियनावाइविणासणं कुणइ ॥१९१।। एवं निसम्म वयणं कूवयखंभग्गसंठियनरस्स । पवहणपुरिससमूहो संखंडो विगयजीयासो ॥१९२॥ तओ । मुच्चइ नंगरनिवहो कूवयखंभो तिरिच्छओ विहिओ। नावावि सियवडेणं घणेण पच्छाइया सव्वा ॥१९३॥ एत्यंतरम्मि १ असिलिट्ठो-आश्लिष्टः । ५.खद्योतदीप्तचक्षुः । ३ अतिपीनचिपिटनासः। ४ आस्फोटयन् । ५ प्रलयघननिस्वनैः। ६ क्षिप्तः । ७ औत्पातिकम् । ८ उअह- पश्यत । ९ अचिरात् । १० संक्षुब्धः । ११ जीयासाब्जीविताशा । १२ तिरिच्छओ-तिर्यइ ।
1 सुरसुंदरी चरि तेरहमो परिच्छेओ ॥११३॥ पच्छाइयं नहं कसिणमेहनिवहेण । संखोहियसलिलनिही पवाइओ मारुओ चंडो॥१९॥ जमजीहब्व चमकइ तडिच्छडासंततं समं- तेण । धाराहरावि गजंति भीसणं मच्चुसुहडव्य ॥१९५।। खरपवणुद्धयसायरतरंगवेगेहिं हीरए नावा । गुरुकल्लोलवसुट्टियनंगरंनि- यरेण धरियावि ॥१९६॥ अणवरयतरंगेहिं उप्पयनिवयं कुणंतिया वहइ । तंदूसयस्स लील कोट्टिमकरहम्ममाणस्स ॥१९७॥ ताव य खणंतराओ खरमारुयखंचणेण जज्जरिया। करकरकरस्स तुटूंति नंगरा वीइवेगेहिं ।।१९८॥ पवरतुरंगमतरुणिव्व ताहि उम्मुकबंधणा नाया। वीईनोलिज्जता पेहाविया गरुयवेगेण ॥१९९॥ कत्था सुसिद्धविजा खयरिब नहंगणेण उप्पयइ । विज्जाविगमे कत्थइ निवडइ खयरिव्ध गयणाओ ॥२००। डंडाहया भुयंगिव्व जाइ कत्थइ तरंगरंगता । महजणसदुत्तत्थव्व धावए कत्थइ अईव ।। २०१।। कत्थइ झाणोवगया झायइ सा जोगिणिव्व निकंपा। कत्थइ कंतारगया थेरी इव मंदयं वयइ ॥२०२॥ कत्थइ गुरुजण- दिहा वराहकुलबालियव्व लज्जाए। घुम्मइ वेविरदेहा सा नावा जलहिमज्झम्मि ॥२०३॥ कल्लोलजलपलावियफलयगलंतोरुबिंदु- अंसहिं । रुयइन्च समँस्सियजणोहपरिरक्खणाऽसत्ता ॥२०४॥ विहडियबंधणफलहोहमुक्कगुरुसद्दविप्पलावेहिं । आसन्नभंगभीयव्व विलवई सरणपरिहीणा ॥२०५॥ उम्मत्तियव्य तत्तो इओ तओ सायरम्मि भममाणा। अणवरयं दिलंता जलगयमामयसरावुव्व ॥२०६॥ उन्बुन्नकन्नधारा आउलविलवंतकोलियकुलोहा । उत्तत्थवणियसत्था उद्धयकंदंतकैम्मयरा ॥२०७।। कच्छोट्टतरगोवियसुवन्न- खंडम्मि जणसमूहम्मि । नियतणुसंदामियफलयखंडदक्खम्मि वणिनियरे ॥२०८॥ नियकुलदेवयनियरं ओवीयते समत्थलोयम्मि। १ धाराधर मेघः । २ उत्पातनिपातम् । ३ कुर्वती । ४ नोलिज्जता=नोद्यमाना=प्रेर्यमाणा । ५ प्रधाविता । ६ स्थविरा-वृद्धा। ७ पलावियं प्लावितम् । ८ समस्सिओ=समाश्रितः। ९ विदलंता त्रुट्यन्ती । १० आम अपक्वम् । ११ कर्मकरः दासः । १२ उपयाचमाने । ॥११३॥ CE नावियजणे य भंडं पविक्खिरते समुद्दम्मि ॥२०९॥ जलच्छाइयपेरंतं एकं आसाइऊण गिरिगडयं । विदलंतफलयनियरा फुट्टा सहसत्ति सा नावा ।।२१०॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ अहमवि तत्तो नरवर ! आसाइयफलहयम्मि संलग्गो। अंतेण्णिवेल्लिनोलिज्जमाण- लहुमच्छविच्छुरिओ॥२११॥ कत्थइ असंखसंखोहखोहिओ जलनिहिम्मि बुडतो। कत्थइ गाहगसिज्जंतगोहियामुहविणिम्मुको ॥२१२॥ कन्थइ नक्कुक्कत्तियसिप्पिपुड्डुप्फिडियमोतियाइन्नो। कत्थइ तरंगवेविरविहुमगहणेण रुज्झंतो ॥२१॥ अवरावरगुरुल- हरीतरंगवेगेहिं हीरमाणो हैं। दिणपंचगेण नरनाह ! पाविओ नीरपेरंतं ॥२१४॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ रविकरसंपायपणट्ठपउर- जड्डो तओ समुत्तरि । काउं सुपक्ककयलीफलाइणा पाणवित्तिमहं ॥२१५॥ परिसुसियनालिएरुग्गएण तिल्लेण काउमभंग । हाऊण सरोतीरे चंदणतरुपल्लवरसेण ॥२१६॥ कप्पूरमीसिएणं काऊण विलेवणं पयत्तेण । जाइफलेलासहियं समाणिय पवरतंबोलें ॥२१७॥ वररयणसिलावटे उवविठ्ठो चिंतिउं पयत्तो हं। अबो! कह णु अकंडे जाओ धणपरियणविणासो १ ॥२१८॥ चतसृभिः कलापकम् ।। कह सो महाणुभावो होही भग्गम्मि जाणवत्तम्मि। आसाइयफलओ जइ समुत्तरेज्जा भंवे लैंटुं ॥२१९।। एमाइ चिंतयंतो कइवि हु दिवसाणि जाव अच्छामि। ता अन्नदिणे केणवि उल्लवियं वयणमेयंति ॥२२०॥ भो धणदेव महायस! उविग्गो कीस अच्छसे एवं ।। तत्तो तत्तोहुत्तं जाव पलोएमि संभंतो॥२२१॥ ताव य दिट्ठो भासुरसरीरधारी पहट्ठमुह- कमलो। परिहियसखिक्षिणीपंचवन्नवरवत्थसोहिल्लो ॥२२२॥ उत्तंसट्ठियभासुरसप्पफणागारचिंधचिंचइओ । अइपिच्छणिजरूवो कोवि १ आसाद्य प्राप्य । २ प्राहाः जलचारिजन्तुविशेषाः। ३ नकाः जलचरदीवविशेषाः, तदुत्कर्तितशुक्तिपुटोद्मष्टमौक्तिकाकीर्ण. । ४ जड्डा-शीतम् । ५ प्राण- त्तिम्। ६ भवेत् । ७ सुन्दरम् । ८ खिसिणी-किङ्किणी-घण्टिका । ९ चिंचइओ-मण्डितः । 16 सुरसुंदरी चरिअ तेरहमो परिच्छेओ . ॥११४॥ हु देवो महाभागो ॥२२३।। तिसृभिः विशेषकम् ॥ अह कयअभुट्ठाणो अवगूढो तेण सायरं अहयं । भणिओ य ममं परिजाणसीह किंवा न तं भद्द ! ॥२२४|| तत्तो य मए भणियं अज्जवि सम्मं न याणिमो देव!। ता साहिजउ अम्हं को सि तुमं कत्थ दिट्ठो वा ? ॥२२५॥ भणियं देवेण तओ आसि तए हत्थिणाउरे नयरे । दिवो मणोरमुजाणसंठिओ देवसम्मोत्ति ॥२२६॥ लक्खं दाऊण तया जोगियहत्थाओ सुपइट्टसुओ । जयसेणो नामेणं विमोइओ जस्स वयणेण ॥२२७।। जोय तया अडवीए सत्थविलोवम्मि सुप्प- इट्ठस्स पल्लीवइणो पासे यालग्गाहो तए दिहो॥२२८॥ तह य कुसग्गपुराओ नियत्तमाणेण दडपल्लीए। सीहगुहाए चाहिं करंकम- ज्झडिओ दिट्ठो ॥२२९॥ पलिच्छिन्नचलणजुयलो गुरुपहरणधायजज्जरियदेहो । गाढं तिसाभिभूओ जो तइया कंठगयपाणो॥२३०॥ परहियरएण तुमए अरहं देवो सुसाहुणो गुरुणो । इय अचंतं दाउं सम्मत्तं नियमसंजुत्तं ॥२३१॥ ततो य नमोकारो दिनो संसा- रसागरुत्तारो । जस्सासि तए तइया सो है भो ! देवसम्मजिओ॥२३२।। सप्तभिः कुलकम् ॥ नवकारपभावाओ वेलंधरनागराय- मज्झम्मि । जाओ सिवओ नाम सामाणियपणयपयकमलो ॥२३३॥ तत्तो य मए भणियं एवं एयंति किंतु पुच्छामि। ठाणम्मि कम्मि अच्छह तुम्हे साहेह मह एयं ॥२३४।। अह सुरवरेण भणियं निसुणसु मेरुस्स दक्खिणदिसाए। बायोलीससहस्साहिं जोयणाण अणूणाई ॥२३५।। लवणसमुदं ओगाहिऊण अस्थित्थ पवओ रम्मो । सत्तरससय एगवीसे उ8 उच्चत्तणं जस्स ॥२३६॥ अट्ठजोयणाई समंतओ निययकंतिपसरेण । लवणोहिस्स सलिलं पयासई अंकरैयणमओ ॥२३७॥ नामेण दउभासो तस्स य सिह- रम्मि अस्थि वरभवणं । बावहिजोयणुच रम्मं वररयणचिंचइयं ॥२३८।। तत्थ य वसामि अहयं सामाणियदससहस्स परियरिओ। १ तृढभिभूतापिपासाकान्तः । २ जिओ-जीवः । ३ बायालीसा-द्विचत्वारिंशत् । ४ अनूनानि । ५ अङ्कस्थितरत्नमय इत्यर्थः । ६ बावट्ठीद्वापष्टिः । २(REGथ ॥११४॥ 1716 SORED M पलिओवमट्टिईओ सिवओ वेलंधराहिवई ॥२३९।। पश्चभिः कुलकम् ॥ लवणसमुद्दे अन्नावि अत्थि सिवया ओ रायहाणी मे । जोयणसहस्सबारसवित्थिण्णा सा समंतेण ॥२४०॥ सिवयाइ.तीइ बहुसो अच्छामि अहं अणेयदेवीहिं । परियरिओ दिव्वसुहं झुंजतो तह दउभासे ॥२४॥ ता भद्द ! तुह पसायाओ एरिसी पाविया मए रिद्धी । कल्लम्मि दउभासम्मि आगओ पव्वए अहयं ॥२४२॥ ओहिन्नाणेण तुमं पत्तं दहण रयणदीवम्मि । आयाओ तुहदंसणकंखी, भण जं मए किच ॥२४३॥ अहो ! जिणिंदधम्मस्स एरिसं एत्तियस्सवि फलंति । ता कीस न गेण्हामो जिणदिक्खं इय विचितेंतो ॥२४४॥ भणिओ पुणोवि देवेण होइ देवाण दसणममोहं । तो भव पंउणो जेणाहमज बहुरयणसंजुत्तं ॥२४५॥ दिव्वविमाणारूढं नेमि तुमं हत्थिणाउरे नयरे । तत्थ य गयस्स हियइच्छियंपि होही महाभाग ! ॥२४६॥ तिसृभिः विशेषकम् ॥एवंति मए भणिए दिव्वविमाणं विउव्वियं सहसा । भूरिरयणोहसहिओ चडाविओ तम्मि तेणाहं ॥२४७॥रयणनिवहं तद्दीवत्थं अणेयपयारयं नरवर ! वरं घेत्तुं मज्झं समप्पिय सायरं । सिवगपहुणा सम्म दिन्वे. विमाणवरे ठिओ गैयपुरपुरं तेणाणीओ खणेण तओ अहं ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहर- पसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पड़ गयपुरपच्चागमोत्ति नामेण । सुरसुंदरीकहाए तेरसमो इह परिच्छेओ॥२५०॥ ।। तेरहमो परिच्छेओ समत्तो॥ . १.प्रगुणः सज्जितः । १ विउन्विय-विकुर्वितम् । ३ गज़पुरपुर-हस्तिनापुरनगरम् ।
सुरसुंदरी चरि चउद्दहमो परिच्छेओ। चउद्दहमो परिच्छेओ ॥११५॥ एवं च जाव साहइ धणदेवो नरवइस्स वुत्तंतं । एत्थंतरम्मि सुरसुंदरीवि गुरुसोयसंतत्ता ॥१॥ हा! मह इमस्स दुक्खागरस्स हि- ययस्स वञ्जघडियस्स । अस्सोयचं सोचावि फुट्टए जं न सइखंडं ॥२॥ किं धरिएहिं इहि इमेहिं पाणेहिं दुक्खनिलएहिं १ । मणवल्ल- हस्स जायम्मि मंगुले जाणभंगम्मि ॥३॥ सइ दसणेवि नेहस्स पगरिसो दंसिओतए नाह! । सत्तुंजएण रुद्धो विमोइओ जेण ताओत्ति ॥४॥ अवहरिया जेणाहं सुरेण तेणेव छिन्नवरविजो । कह होहिसि नाह ! तुम जाणविवत्तीए जलहिम्मि १ ॥५॥ हा! कह ससंक- करनिम्मलं मुहं नाह ! तुह पलोइस्सं । एवंविहम्मि विहिए विहिणा हयभागधेया है ? ॥६॥ चलनेहाओ महिलाओ होंति सच्चो जणप्पवाओऽयं । जं एरिसेवि निसुए अञ्जवि जीवामि पावा है ॥७॥ एमाइ विचिंतेती सोगावेगाओ विगयचेयन्ना। पासट्ठियदेवीए पडिया मुच्छाए उच्छंगे ॥८॥ कमलावईवि देवी संभावियसुयविओगसोगत्ता । बाहजलाविलनयणा विलविउमेवं समाढत्ता ॥९॥ हा ! पुत्तय ! अडवीए तइया मह जायमित्तओ हरिओ। इण्हिपि अकयदसण ! कत्थ गओ मह अउन्नाए ? ॥१०॥ धन्ना एसा जीए ताव य तह पुत्त ! पुलइयं वयणं । हा ! हा! अहं अहन्ना जाए जाओवि न हु दिहो॥११॥ जं तइया कुलवइणा आइडं, होज किं नु तं अलियं । संपत्तजोव्वणो सो मिलिही किल हस्थिणपुरम्मि? ॥१२॥ रायावि अमरकेऊ करयलपल्हत्थवयणविच्छाओ। १ शतखण्डम् । २ निलय स्थानम् । ३ मंगुलं-अनिधम् । ४ अपुन्यायाः । ५ अधन्या । ६ पल्हत्थो-पर्यस्तः । ha ॥११५॥ कका SON सुयसोयविहुरियंगो बाहजलं मोत्तुमारद्धो॥१३॥ धणदेवेणं एत्थंतरम्मि सुरसुदरं पवीयंती। पुट्ठा विलासिणी हंसिया उ संजायसं- केण ॥१४॥ मुच्छानिमीलियच्छी का एसा कन्नगा अउव्वत्ति । उजाणनिवडणाई तीइवि से साहियं सव्वं ॥१५॥ संभरियसुमइ- वयणो धणदेवो ताहि एवमुल्लवइ । कीस विसन्नो नरवर ! विलवसि किंवा तुमं देवि ! ॥१६॥ किं तं विमुमरियं भे' नेमित्तियसुम- इणा जमाइटुं । कुसुमायरउज्जाणे जइया किर कनगा पडिही ॥१७॥ तत्तो सिग्धं होही समागमो तुम्ह निययपुत्तेण । ता मा ह्रह संपइ मिलिही सो नत्थि संदेहो ॥१८॥ युग्मम् ॥ज सो जहत्थवाई सुमई उवलद्धपञ्चओ बहुसो। ता मा कुणह विसायं जाएवि हु जाणभंगम्मि ॥१९॥ एवं च समासासइ धणदेवो जाव निउणवयणेहिं । एत्थंतरम्मि सहसा दुंदुहिसदो समुच्छलिओ॥२०॥ गयणाओ ओयरंता देवा दीसंति नयरवाहिम्मि । सुम्मइ जयजयसद्दो सुरकामिणिगीयसंवलिओ ॥२१॥ किं किं इमंति जपंति जाव अत्थाणसंठिया लोया। ताव य समंतभद्दो समागतो हरिसपडिहत्थो ॥२२॥ भणइ य कयप्पणामो पुरस्स पुव्वुत्तरे दिसाभाए । कुसुमायरउजाणे जइजणजोग्गम्मि भूमीए ॥२३।। समणगणसंपरिवुडो समत्थसत्थत्थवित्थरविहिन्न । परवाइवारवारणनिवारणे केसरिसरिच्छो ॥२४॥ विविहतवोविहिनिरओ विसुद्धचारित्तसंजमुज्जुत्तो। परहियकरणेकरओ सूरी सुपइट्टनामोत्ति ॥२५॥ अज्जेव समोसरिओ तस्स य निद्दड्डघाइकम्मरस । संपइ अप्पडिवाई उप्पन्नं केवलं नाणं ॥२६॥ चतसृभिः कलापकम् ।। केवलिमहिमाकरणस्थमित्थ तियसा समागया देव ।। तं सोऊण नरिंदो साणंदो वंदिउँ चलिओ ॥२७॥ देवि ! तुमंपि हु पउणा सहिया सुरसुंदरीए होहित्ति । वंदित्ता १ मे भवताम् । २ तूरह-त्वरध्वम् । ३ वारः-समूहः । म
सुरसुंदरी
चरिअं
चउद्दहमो
परिच्छेओ
26
॥११६॥
you
भगवंतं पुच्छ तुम पुत्तवुत्ततं ॥२८॥ हायविलित्तो राया महया भडचडयरेण संजुत्तो। पवरगइंदारूढो पत्तो कुसुमायरुज्जाणं ॥२९
सयलपरिवारसहिओ काउंतिपयक्खिणं मुणिवरस्स । पयजुयलं पणमित्ता उवविहो उचियदेसम्मि ॥३०॥ अह कयकेवलिमहिमो
सदेवमणुयासुराइपरिसाए । गंभीरभारईए सूरी वज्जरिउमारद्धो॥३१॥
नारयतिरियनरामरगईसु सत्तेहिं दुक्खतविएहिं । कहकहवि माणुसतं पाविज्जइ एत्थ संसारे ॥३२॥ लघृणवि तं दुलह मिच्छ-
ताईहिं मोहिया वहवे । न कुणंति पैरत्थ हिंयं विसयामिसलोलुया जीवा ॥३३॥ जिणवयणसुइविहीणां कज्जाकज्जाइ नेव जाणति ।
भक्खेयाभक्खेयं पेयापेयं न लक्खेति ॥३४॥ गम्मागम्मविभागं गिद्धा न गणंति विगयमज्जाया । धम्मियहियलोएणं वारिज्जंता
इय भणंति ॥३५॥ मूढा तुम्हे धुत्तेहिं वंचिया नत्थि कोवि जं जीवो । जो परलोयं गच्छइ सुहदुहभोत्ता अमुत्तो वा ॥३६॥ तस्सा-
भावे पावं हिंसाइकयं हविज्ज कस्सेह ? । ता पंचभूयसमुदयमित्तं ननं जए किंचि ॥३७॥ एवंविहपरिणामा निग्घिणहियया कुणति
जियघायं । अलियं वयंति, गिऐतदत्तय, जति परदारं ॥३८॥ भूरिपरिग्गहनिरया रागद्दोसेहिं मोहियमईया । निसिभोयणमंसासी
गिद्धा महुमज्जपाणम्मि ॥३९॥ कोहमयमायलोभेहिं विहुया संकिलिट्ठपरिणामा । अविरयमिच्छट्ठिी किलिट्ठकम्मं समज्जति ॥
॥४०॥ तव्वसगा पुण कालं काउं निवडंति घोरनरएसु । निच घणंधयारेसु तिव्वसीउण्हकलिएसु ॥४१॥ तत्थ य ते उववन्ना पर-
माहम्मियसुरेहिं विरसंता । छिज्जति निर्सिंयकरवत्तदित्तपरसहि सयहुँत्तं ॥४२॥ गुरुतिक्खकंटयाइनसिवलीनिविडसाहमज्झम्मि ।
१ स्नातविलिप्तः । २ परत्र-परलोकविषय हितम् । ३ भक्ष्याभक्ष्यम् । ४ अमूर्तः । ५ गृह्णन्ति+अदत्तम् । ६ यान्ति-सेवन्ते, परदारं अन्यकलत्रम् ।
७ करुण क्रन्दन्तः । ८ निशित तीक्ष्णम् । ९ शतकत्वः । १० सिंबली-शाल्मलीवृक्षः ।
॥११६॥
आरोविऊण बहुसो आकड्डिजति रज्जूहि ॥४३॥ कढकढकढेंतकुंभीसुतेहिं पञ्चंति नियमणेहिं । पौईजंति जलंतं तंवं तिसियत्ति जपंता ॥४४|| ससरीरसमुक्कत्तियमंसं छुहियाण अग्गिसंकासं । काउं छुब्भइ वयणे नेरइयाणं अनाहाणं ॥४५॥ पूइवसरुहिरपुनं वेय- रणिं निम्मयं विउवित्ता । चोलिजति रसंता हा ! हा! मायत्ति जपंता॥४६॥ छायत्थी संपत्ता असिपत्तवणम्मि निसियपत्तेहिं । छिजंति विलवमाणा असितोमरकुंतरूवेहि ॥४७॥ तत्थ-कयत्थिजंता. रक्खह सरणागयत्ति जपता । सुमरावियपुवभवा गाढयरं तेहिं हम्मति ॥४८॥ किं बहुणा । अच्छिनिमीलियमित्तं नत्थि सुहं दुक्खमेव संतेत्तं । नरए नेरईयाण अहोनिसिं पच्चमाणाणं ॥४९॥ एवं पभूयकालं अणुहविउं दारुणाई दुक्खाई ।.कहवि हु उव्वट्टित्ता जायति तिरिक्खजोणीसु ॥५०॥ तत्थवि छुहापिवासुण्हसीयवहबंधरोयवियणाहि । भारारोवणनत्थणदमणंकुसतोत्तयाईहिं ॥५१॥ अवरोप्परभक्खणताडणाइदुक्खाई विविहरूवाई । पचणुभवंति बहुसो पुणो पुणो विविह- जोणीसु ॥५२॥ तत्तो लहंति जइ कहवि दुल्लहं माणुसत्तणं जीवा । तत्थवि जायइ दुक्खं सारीरं माणसं विविहं ।।५३॥ दारिद्दगरुय- मोग्गरनिवायदुहिया करेंति अन्नेसिं । नीयाणवि आणत्तिं कदन्नलवपावणिच्छाए ॥५४॥न गणिति रोइदियहं वचंति. सुदूरविसम- देसपि । पविसंति विसमविवरं लंघति य जलनिहिं दीणा ॥५५॥ धणपावणवंछाए दुक्खं न गणिति लोहगहगहिया.। दिप्पंतकुंतपउरे पविसंति य भीमसंगामे ॥५६॥ इट्टजणवियोगाओ अणिठसंपावणे य जं दुक्खं । विविहावयाहि य तहा को पुण तं वनिउं तरइ १ तैः परमाधार्मिकैः । २ पाप्यन्ते । ३ ताम्रम् । ४ क्षुधितानाम् । ५ निम्नगा नदी । ६ विकु-विकृत्य । ७ गम्यन्ते । ८ सुमरावियं स्मारितम् । ९ संतत्त-सततम् निरन्तरम् । १० अवरोप्पर-परस्परम् । ११ नीचानाम् । १२ रात्रिदिवसम् ।
सुरसुंदरी
चरि
चउद्दहमो
परिच्छेओ
॥११७॥
७
॥५७॥ बहुविहरोगायंकेहिं पीडिया निव्वुई न पाविति । धिप्पंति जराइ तओ मरेंति तत्तो सुनिदिन्ना ॥५८॥ जइ कइवि हु देवत्त
पाविति तहिपि जायए दुक्खं । ईसाविसायभयसोयलोहसंतत्तचित्ताण ॥५९॥ पररिद्धिं पेच्छंता भिचा विव सामिएण आणत्ता ।
जायंति चवणसमए देवावि हु दुक्खिया धणियं ॥६०॥ चुलसीइजोणिलक्खेकसंकुले इह भवे भमंतेहिं । तं नत्थि किंपि ठाणं अणं-
तखुत्तो न जं एतं ॥६१॥ सव्वत्थवि दुक्खत्ता जायंति जिणिंदधम्मपरिहीणा । ता भो देवाणुपिया करेह जिणदेसियं धम्मं ॥६२॥
सो र्दुविगप्पो भणिओ जइधम्मो तह गिहत्थधम्मो य । दुविहस्सपि विनेयं सम्मत्तं गुणगणावासं ॥६३॥ तत्तत्थसद्दहाणं सुहाय-
परिणामरूवयं तं तु । जीवाइणो पयत्था तत्तं पुण होइ विनयं ॥६४॥ जीवाज्जीवापुन पावासवसंवरा य निजरणा । बंधो मुक्खो य
तहा तत्ताणि इमाणि नव होति ॥६५।। सुहुमा बायर बेइंदिया य तेइंदिया य चउरिंदी। सन्नी अस्सन्नी खलु चोदस पजत्तऽप-
अत्ता ॥६६।। धम्माऽधम्माऽऽगासा तियतियभेया य तहेव कालो य । खंधा देसपएसा परमाणू अजीव चोइसहा ॥६७॥ सायं
उच्चागोयं सत्तेतीसं च नामपगईओ। तिण्णि य आउणि तहा बीयालं पुनपगडीओ ॥१८॥ नाणंतरायदसगं दसैण नव मोहपंगइ-
छबीसं । नामस्स चउत्तीसं तिण्ह य एकिक पावाउ ॥६९।। इंदिय कसाय अव्वय किरिया पण चउर पण य पणवीसा । जोगा
तिनव भवे वायालं आसवो भणिओ ॥७०॥ समिई गुत्ती धम्मो अणुप्पेहपरीसहा चरित्तं च । सत्तावन्नं भेया पणतियभेयाइ संवरणे
१ संतत्त-सतप्तम् । २ च्यवन-मरणम् । ३ चुलसीईचतुरशीतिः । ४ अणंतखुत्तो-अनन्तवारम् । ५ दुःखार्ता । ६ द्विविकल्पा-द्विभेदः । ७ तत्त्वार्थ-
श्रद्धानम् । ८ उच्चैर्गोत्रम् । ९ सप्तत्रिंशत् । १० नामकर्मप्रकृतय इत्यर्थः । ११ द्विचत्वारिंशत् । १२ पगडी-प्रकृतिः । १३ ज्ञानावरणाऽन्तरायदशकमित्यर्थः ।
१४ दर्शनावरणमित्यर्थः । १५ अनुप्रेक्षा भावना । १६ सप्तपञ्चाशत् ।
॥११७॥
॥७॥ अणसणभेयाइ तवो बारसहा तेण निजरा भणिया । कणगावलिमेयाओ अहव तवोऽणेगहा होइ ॥७२॥ पयइठिईअणुभाग- पएसभेया चउविहो बंधो । अढविहकम्मविगमो मोक्खो पुण सासओ भणिओ॥७३॥ एएसिं सद्दहाणे अरिहं देवो सुसाहुणो गुरुणो । इय पडिवत्तिनिमित्तं सम्मत् होइ विन्नेयं ॥७॥ सावजजोगपरिवजणं तु मणवयणकायजोगेहिं । एसो जईण धम्मो दुरै- णुचरो मंदसत्ताणं ॥७५॥ कायव्वा जेण दया छण्हवि पुढवाइयाण जीवाण । सबोवाहिविसुद्धं भणियध्वं सञ्चयं वयणं ॥७६॥ तिण- मिपि अदिन्नं न य पित्तव्यं असुद्धचित्तेण । धारेयव्वं च सया नव गुत्तिसणाहबंभवयं ॥७७॥ धम्मोवगरणवजो थेवोवि परिग्गहो न कायव्यो । आहारचउकंपि हु रयणीए नेव भोत्तव्वं ॥७८॥ समिईउ पंच गुत्तीउ तिनि निच्च च सेवियच्याओ। जेयव्वा तह उँइया बावीसपरीसहा सम्मं ॥७९॥ कायव्वं सत्तीए वेयावचं च सरिपमुहाण । नरतिरिदेवोहकया उवसग्गा तह य सहियव्या ॥८॥ सद्दाइसु विसएसं रागद्दोसा न चेव कायव्वा । वायालदोससुद्धो भोत्तव्यो कारणे पिंडो॥८१॥ वेयणवेयावच्चे ईरियट्ठाए य संजमट्ठाए। तह पाणवत्तियाए छटुं पुण धम्मचिंताए ॥८२॥ कायन्वो सज्झाओ परिहरियव्याओ सव्व विकहाओ । उज्जमियव्वं सययं सम्भितर- बाहिरतवम्मि ॥८३॥ मोत्तूण अट्टरुद्दे झाएयव्वाणि धम्मसुकाणि । भावेयव्यो य अणिच्चयाइवरभावणानिवहो ॥८४॥ अन्भसियवो विणओ पावा सँच्छंदया न कायव्वा । निचपि अणुठेओ दसप्पयारोवि जइधम्मो ॥८५॥ खती मद्दव अजव मुत्ती तवसंजमे य बोद्धव्वे । सचं सोयं आकिंचणं च 'भं जइधम्मो ॥८६॥ वसियव्वं मुणिमज्झे नो कायव्या कुसीलसंसग्गी । पंचविहोवि पमाओ १ पडिवत्तीप्रतिपत्तिा विज्ञानम् । २ दुरनुचर =दुरनुष्ठानः । ३ ब्रह्मवतम् ब्रह्मचर्यम् । ४ उदिताः सन्त इत्यर्थः । ५ ईर्याकस्यापि जन्तोर्वाधा न स्यात् तथा भूमि विलोक्य पादन्यासः । ६ स्वाच्छन्दिकानि । ७ मुक्ति-लोभाभावः । ८ आकिश्चन्यम् अकिचनस्य द्रविणरहितस्य भावः कर्म वेति विगृह्य । ९ वभब्रह्म । 98कदा का सुरसुंदरी चउद्दहमो परिच्छेओ चरिअ ॥११८॥ परिहरियव्यो पयत्तेण ।।८७|| मज विसयकसाया निदा विगही य पंचमी भणिया । इय पंचविहपमाओ जीवं पाडेइ संसारे ॥८॥ किं बहुणा धीदुव्बलमणतावकरो उ जावजीवाए । वोढव्यो अट्ठारससीलंगसहस्सपब्भारो ॥८९॥ कीरंतो जइधम्मो खिप्पं मोक्ख- म्मि नेइ नरनाह ! । दीहरकालेणं पुण सावगधम्मोवि तं सव्वं ॥९०॥ पंच य अणुन्वयाई गुणव्वयाई च होंति तिन्नेव । सिक्खा- वयाई चउरो सावगधम्मो र्दुवालसहा ॥९॥ एमाइवित्थरेणं दुविहेवि हु साहियम्मि धम्मम्मि । पत्थावं नाऊणं रन्ना सूरी इमं पुट्ठो ॥१२॥ कमलावईई पुत्तो अडवीए जायमेतओ केण । अवहरिओ, पुवकयं किंवा वेरं सरंतेण ॥९३॥ वुड्डिंगओस कत्थ व भयवं ! कइया व अम्ह सो मिलिही। एवं सवित्थरेणं साहेह अणुग्गहं काउं ॥९॥ नाऊण य उवगारं कहिजमाणे पभूयलोयस्स । अह केवलिणा भणिय कहिमो आयनसु नरिंद! ॥९५॥ धायइसंडे दीवे पुरच्छिमद्धम्मि भरहखिचम्मि । अस्थि पुरी पोराणा नामेण अवरकंकत्ति ॥९६|| तीए अंबडवणिणो महिला नामेण अत्थि अच्छुत्ता । तीए कमेण जाया वररूवा तिनि पुत्ताओ ॥९७॥ मंडणमल्हणचंदणनामा, तेसिं च तिनि महिलाओ। लच्छिसरस्सइसंपयनामाओ पवररूवाओ ॥९८॥ पयईइ तणुकसाया अनोन पवरपीइसंजुत्ता । दाणरया संतुट्ठा सुहेण अच्छंति ते वणिणो ॥९९॥ अह अनयां कयाइवि लच्छी चंठेण निन्ननामेण । दिट्ठा, अन्भुववन्नो सो तीए रूबलावन्ने १००॥ ॥११८॥ थका १ विकथा । २ द्वादशधा । ३ पुरच्छिमद्ध-पश्चिमार्धम् । ४ वंठो दासः । ५ अभ्युपपन्नः ।
पत्थेइ य तं बहुसो सा पुण तं नेच्छई मणेणावि । अह अन्नया तैलाए तोयेनिमित्तं गया लच्छी ॥१०१॥ तुरयारूढोअह निनओवि पत्तोऽणुमग्गओ तीए । वियणे गहिया मैड्डाइ रोवियों तुरयपट्ठीए ॥१०२॥ विलवंती वेगपहाविएण तुरएण पाडिया अडविं। भिल्लेहि समं जुज्झम्मि मारिओ निनओ रेने ॥१०३।। गहियाभरणा लच्छी मुक्का भिल्लेहिं तत्थ अडवीए । हिंडंती तत्थ मूढ- दिसा असिया सीहेण छुहिएण ॥१०४॥ अह सा मल्हणपत्ती सरस्सती मोहिलेण वणिएण। पत्थिजंती पइणो साहेइ जहट्ठियं सर्च ॥१०५।। अह मल्हणेण रन्नो गंतुं सिम्मि तम्मि वुत्तंते । उद्दालियदविणो मोहिलोवि निवासिओ रत्ना ॥१०६॥ पुव्वसयसह- स्साई बहूणि परिवालिऊण नियमाउं । तिनिवि कालं काउं निबद्धमणुयाउया तत्तो ॥१०७|| जंबुद्दीवे एत्थं अत्थि पुरी मेहलावती नाम । एरवए वरखेत्ते आरियदेसम्मि वित्थिना ॥१०८॥ भीमरहो तत्थासी राया कुसुमावली उ से देवी । तीए पुत्तताए उववन्नो मंडणो ताच ॥१०९॥ जाओ य उचियसमए देवकुमारोवमो विसालच्छो । कणगरहो से नाम विहियं उचियम्मि समयम्मि ॥११०॥ कमसो जोव्वणपत्तो विसुद्धवंसाण रायकन्नाण । रायसिरीपमुहाणं पवराणं गाहिओ पाणिं ॥१११॥ जुबरायपए ठविओ मुंजइ माणु- स्सए पवरभोए । अंतेउरमज्झगओ देवो विव देवलोगम्मि ॥११२॥ तीइ नयरीइ इन्भा सहोयरा दोन्नि आसि संस्थाहा। सागर- दत्तो य तहा समुद्ददत्तो य सुपसिद्धा ॥११३॥ अह सो निन्नयवंठो निहओ भिल्लेहिं तत्थ अडवीए । कइवयभवगहणाई हिंडित्ता तिरियजाईसु ॥११४॥ उच्चट्टिऊण पुत्तो सागरदत्तस्स सत्थवाहस्स। धन्नाए भारियाए सुबंधुनामो समुप्पन्नो ॥११५॥ युग्मम् ॥ १ तडागे। २ तोयं जलम् । ३ बलात् । ४ रोपिता। ५ अरण्ये। ६ प्रार्यमाना । ७ निजमायुः। ८ पुत्रतया। ९ इन्भो-वणिक, इभ्यः श्रेष्ठी वा। '१. सार्थवाही। ११ उवृत्त्य-निष्क्रम्य । ADS FOT
सुरसुंदरी
चरिज
चउद्दहमो
परिच्छेओ
॥११९॥
सोवि हु मल्हणजीवो कालं काऊण आउपजते । जाओ सुदंसणाए भजाए समुद्ददत्तस्स ॥११६॥ पुत्तो धणवइनामो सुरूवजुत्तो
कलासु पत्तहो । एत्तो य अस्थि नयरी विजया तत्थेव एरवए ॥११७॥ युग्मम् । तीए समिद्धिजुत्तो धणभूई नाम आसि सत्थाहो।
महिला सुंदरिनामा पुत्तो य सुधम्मनामोत्ति ॥११८॥ अह चंदणोवि वणिओ मरिऊण तओ सुधम्मनामस्स। एगोयरो कणिट्ठो
जाओ घणवाहणो नाम ॥११९॥ तत्थेव य एरवए सुपइट्टपुरम्मि आसि हरिदत्तो । इन्भो तस्स य महिला विणयवई विणयसं-
जुत्ता ॥१२०॥ पुत्तो उण वसुदत्तो अह सा लच्छी तया ओ अडवीए। सीहहया मरिऊणं भमिऊण तिरिक्खजोणीसु ॥१२१॥
विणयबईए धूया जाया ओ सुलोयणत्ति नामेण । वसुदत्तस्स कणिट्ठा सुरूवरूवा सुरवहुव्व ॥१२२॥ युग्मम् ॥ सावि हु चंदणभजा
कालं काऊण संपया तचो। जाया सुलोयणाए कणिहभगिणी अणंगवई ॥१२३।। एत्थंतरम्मि मल्हणभजावि सरस्सई मया
संती। ताणं दोण्हवि लहुई वसुमइनामा समुप्पना ॥१२४॥ एवं च ताओ तिनिवि वसेण भवियच्चयाइ एगत्थ । जायाओ
भगिणीओ अवरोप्परनेहकलियाओ ॥१२५॥ जोव्वणमणुपत्ताओ समाणजाईण रूवजुत्ताण । अणुरूवाण वराणं मायावितेहिं
वरियाओ ॥१२६॥
अविय । जेट्टा सुलोयणा सा परिणीया निन्नवंठजीवेण । सागरदत्तसुएणं सुबंधुनामेण वणिएण ॥१२७॥ बीया अणंगवइया
धणभूइसुएण विजयनयरीए। घणवाहणनामेणं परिणीया पुच्चदइएण ॥१२८॥ तइया वसुमइनामा मल्हणजीवेण पुव्वदइएण ।
धणवइणा परिणीया तणएण समुद्ददत्तस्स ॥१२९॥ जिहं सुलोयणं वजिऊण भवियव्वयानिओएण । पुत्वभववल्लहेहिं जुत्ताओ नेह-
१ बहुशिक्षितः । २ एकोदरः सहोदरः। ३ तिर्यग्योनिषु । ४ मृता सती । ५ मातापितृभ्याम् ।
॥११९॥
कलिएहिं ॥१३०॥ पुष्वभवव्भासाओ सुलोयणा वल्लहा सुबंधुस्स। तीए उण सो न तही, एवं वञ्चति दिवसाई ॥१३१।। अह अन्नया कयाइवि कणयरहो तुरयवाहणनिमित्तं । भैडचडयरेण सहिओ निग्गच्छइ रायमग्गेण ॥१३२॥ ताव य नायरियाओ नियनियह- म्मियतलेसु चडिऊण । कुमरं निग्गच्छंतं पुलइउमेवं पयत्ताओ॥१३३॥ एका विलासपउरं कुमरं दट्टुं अणंगपडिरूवं । केयउन्ना सा जीएं एसो दइओत्ति चिंतेइ ॥१३४॥ अन्ना कुमरपलोयणतग्गयचित्ता विमुकवावारा। निष्फंदलोयणजुया सुरवहुलीलं समुन्य- हइ ॥१३५॥ अन्ना उण करसंठियमुत्ताहलतारहारिया सहइ । फैलिहक्खमालवावडझाणट्ठियजोगिणिसरिच्छा ।।१३६॥ कोउंगरहस- पयट्टा गुरुजणसंकाइ तह नियत्तती। रेहइ दोलारूढव्य कावि कुमरस्स निग्गमणे ॥१३७॥ लीलाचलंतलोयणकुमरपलोयणविमुक्क- नीसासा। मयणसरसल्लियंगिव्य नजए चउरसहियाहि ॥१३८॥ कावि हु चुंबइ वालं अन्ना सहियाइ लग्गए गलए। अन्ना करेइ गीय कावि हु उच्चं समुल्लवइ ॥१३९॥ लीलाचलंतगीवो जत्तो जत्तो नियच्छइ कुमारो। सोहग्गमहो वड्डइ तहिं तहिं नयर- नारीणं ॥१४०॥ एवं च समयणाहिं पुलइजतो स नयरनारीहिं । पत्तो कमेण सागरदचगिहासन्नभूभागे ॥१४१॥ दिट्ठो सुलोयणाए अवलोयणसंठियाइ तेणावि । दिट्ठा इमा सकजलसिणिद्धपिहुनयणसोहिल्ला ॥१४२॥ पुत्वभवब्भासाओ अवरोप्परदसणाओ संजाओ। अइगरुओ अणुराओ तक्वणमेत्तेण दोण्हपि ॥१४३॥ अह निग्गओ तुरंतो तुरंगमारूढविग्गहो कुमरो। देहेण न चित्तेणं सुलो- यणारूवहयहियओ॥१४४॥ पुट्ठो अणेण सुमई बालवयंसो वयंस ! कस्सेसा। दप्पणवावडहत्था अवलोयणसंठिया जुवई ? ॥१४॥ १ स-सुवन्धुः । २ तथा वल्लभः। ३ भटपटलेन । ४ नागरिक्यः । ५ कृतपुण्या । ६ यस्याः। ७ राजते । ८ स्फटिकाक्षमालाव्यापृतध्यानस्थितयोगि- नीसदृशी । ९ कौतुकरभसप्रवृत्ता । १० निवर्तमाना। ११ चतुरसखीभिः । १२ पश्यति । १३ महाउत्सवः । १४ दृश्यमानः । PARI
5.
सुरसुंदरी
चरि
चउद्दहमो
परिच्छेओ
Fol
॥१२०॥
एमा कुमर ! सुलोयणनामा दइया सुबंधुवणियस्स । सागरदत्तसुयस्स ओ इय भणिए सुमइणा कमसो॥१४६॥ आवाहिऊण तुरए
समागओ नियगिहम्मि कणगरहो। मयणसरविहुरियंगो चिंतह तप्पावणोवायं ॥१४७॥ किंमज्झ विभूईए किंवा अंतेउरेण रजेण? ।
जो तीए महुकमले छप्पयलीलं न पावेमि ॥१४८॥ जइवि हु लोयविरुद्धं सुकुलुप्पन्नाण एरिसं कर्ज। तहवि हु तीए विउत्तो सत्तो
धरित्रं न जीयपि ॥१४९|| नाऊण तीए भावं दूईसंपेसणेण चित्तगयं । जई ताव सावि इच्छइ खिवामि अंतेउरे नियए ॥१५०॥
इय चिंतिऊण तेणं पड्डया पव्वाइया समाणत्ता। तह कुणसु तुम भयवइ ! जह सा मए पैणइणी होइ ॥१५१॥ तीएवि गंतु वियणे
तह सा आभासिया सुनिउणाए । जह पयडियसभावा हिययगयं झत्ति उल्लवइ ॥१५२॥ उबिग्गा विव दीससि कीस तुमं पुत्ति !
केण भे कज्ज । आणेमि जेण अइदुल्लहंपि नियमंतसत्तीए ॥१५३॥ तीए भणियं भयवइ ! मह हिययं दुल्लहं जणं महइ । निन्भ-
ग्गरोरपुरिसोव्य भोयणं चकवट्टिस्स ॥१५४॥ जह कावि सारमेई इच्छइ सीहेण संगममलजा। तह चेव अहं भयवइ ! संगं इच्छामि
कुमरेण ॥१५५।। तीए भणियं इंदपि पुत्ति ! आणेमि मंतसत्तीए । कित्तियमेत्तं एयं मह मंतो जत्थ विप्फुरइ ॥१५६॥ मा पुति!
कुण विसायं जावं मंतस्स तह पैयच्छिस्सं । अञ्जवि य कुमारेणं जह संगो जायए तुज्झ ॥१५७॥ तह कायवं भयवइ ! न होइ जह
मज्झ लाघवं लोए । इय भणिऊणं तीए दिन्ना मुत्तावली नियया ॥१५८॥ पव्वाइयाए तत्तो गंतुं कुमरस्स साहियं सव्वं । हरिसि-
यमणेण तेणवि आणाविय निययपुरिसेहिं ॥१५९॥ अंतेउरम्मि खित्ता सुलोयणा रागमोहियमणेण । अगणिय जेणाववायं उल्लंघिय
१ पटुका-पट्वी-चतुरा । २ प्रवाजिका तापमी । ३ प्रणयिनी वल्लभा । ४ महइ-काक्षति वाञ्छति । ५ निर्भाग्यरोर(रक)पुरुष इव । ६ सारमेयी-
शुनी। ७ प्रदास्यामि करिष्यामीत्यर्थः । ८ मानाय्य । ९ जनापवादम् ।
॥१२०॥
निययमझायं ॥१६०॥ युग्मम् ॥ विनायवइयरेहिं च साहियं नायरेहिं नरवइणो । तेणवि बहुप्पगारं सिक्खविओ महुरवयणेहिं ॥१६१।। न य इच्छइ तं मोत्तुं ताहे नाऊण तस्स निबंध । रन्ना पउरा भणिया असमत्था अम्हे कुमरस्स ॥१६२॥ सामेण ता न मुंचा दंडो कुमरम्मि तीरइ न काउं । ता खमह एकमेयं अवराहं अम्ह कुमरस्स ॥१६३॥ एयं नरवइवयणं सोऊणं नायरावि दीण- मुहा । विच्छायनिराणदा जहागय पडिगया सब्वे ॥१६४॥ कणगरहोवि हु तीए सुरयसुहासत्तमाणसो निश्चं । कमसो सेसंतेउरपरि- भोगपरम्मुहो जाओ ॥१६५॥ चिंतेइ न रजठिईन नीई बाहिं न देइ अत्थाणं । सहिओ सुलोयणाए अच्छइ विविहाहिं कीलाहिं ॥१६६॥ एवं पभूयकालो वोलीणो तस्स रायतणयस्स । तीए अहिणवजोव्वणसुहफासपसत्तचित्तस्स ॥१६७॥ अह अन्नया कया- इवि परिभूया हंति जायकोवाए । पुर्वि तस्सिट्टाए देवीए रायसिरियाए ॥१६८॥ परिचरियपरिवाइयविदिन्नउम्मायकारओ चुनो। एगंतपसुत्ताण दोण्हवि सिरम्मि पक्खित्तो ॥१६९।। युग्मम् ।। तस्स य वसेण दोनिवि सहसा उम्मत्तयाणि जायाणि । गायति हसंति समुल्लचंति असमंजसं वहुहा ॥१७०॥ भीमरहेणवि तत्तो वाहरिया मंततंतिया बहवे। तेवि हु. करिति किरियं भूयविगारोत्ति मनंता ॥१७॥ अविय । काउं सरीररक्खं गाढं गहिऊण केवि मुद्दासु । पहणति गुरुचवेडाघाएहिं कसप्पहारेहिं ॥१७२।। आलिहिय मंडलेसुं कवि हु विणिवेसिऊण उवउत्ता । अहिमतिय सिद्धत्थयघाएहि हणति पुणरुतं ॥१७३। केवि हु विरलतन्नयपुरीसमीसेहिं गुग्गुला- १ तीरइ-शक्यते। २ परम्मुहो=पराङ्मुखः । ३ नीइ गच्छति । ४ अहमिति । ५ चूर्णः । ६ असमञ्जसम् असंवद्धम् । ७ व्याहृता:-आकारिताः । भूतविकारः। ९ अभिमन्त्र्य । १० विडालतर्णकपुरीपमित्रै मूषकारिवालकविष्ठासहितैः । (स
सुरसुंदरी
चरिज
चउद्दहमो
परिच्छेओ
॥१२१॥
ईहिं । उन्वरियम्मी खिवित्ता उद्ध्वणियं पयच्छति ॥१७४॥ वायस्स विगारासंकिरहिं वेजेहिं विविहकिरियाओ। पारद्धाओ न
उणो कोवि गुणो ताण संजाओ॥१७५।। उम्मत्तयरूंवेणं पणडचित्ताण वच्चए कालो। अह अन्नया पसुत्ते पाहरियजणम्मि रयणीए
॥१७६॥ भंजित्ता नियलाई निहुयं चिय निग्गयाई नयरीओ। दोनिवि भमंति सीउण्हवायबहुदुक्खतवियाई ॥१७७॥ युग्मम् ।।
इय नरवर! संसारे सुहिओ होऊण जायए दुहिओ। रायावि भमइ भिक्खं सुवइ महीए निरावरणी॥१७८॥ पवराहारविलेवणआह-
रणविभूसियाई होऊण । हिंडंति ताई भिक्खं गिहे गिहे दुक्खतवियाई ॥१७९।। धूलीधूसरियाई बालोहहसेजमाणचेट्ठाई। हिंडंति
सुदीणाई निवसियजरदंडिखंडाई ॥१८०॥ बालोहपेच्छणिजं बुहजणसंसोयणिजमच्चत्थं । पिच्छसु नरवर ! जायं-तं मिहुणं कम्मदो-
सेणं ॥१८१॥ एयं च ताव एवं, एत्तो उ पुरीए विजयनामाए । रत्तोऽणंगवईए मुंजइ घणवाहणो भोए ॥१८२॥ पडिबोहिओ सुह-
म्मेण मरिणा जिट्ठभाउणा एसो। सहिओऽणंगवईए पन्चइओ सरिपासम्मि ॥१८३॥ एत्तो य धणवईवि हु वसुमइयाए सिणेहजु-
ताए। सहिओ पंचपयारे भुंजइ माणुस्सए भोए ॥१८४॥ जह सो मोहिलवणिओ रना निवासिओ सदेसाओ। काऊण तहारूवं
सुहफलयं किंपणुट्ठाणं ॥१८५॥ उववन्नो वेयड्ढे उत्तरसेढीए वेजयंतपुरे । चित्तंगयस्स पुत्तो पुहवीइ सुमंगलो नाम ॥१८६॥ साहि-
णवहुविहविजो अह सो गयणंगणेण हिंडतो। कइयावि मेहलावइपुरीए लीलाए संपत्तो॥१८७॥ हम्मियतलमारूढा हायंती तेण
वसुमई दिट्ठा । पुन्वभवब्भासाओ रत्तो सो तीइ रूवम्मि ॥१८८॥ काउं धणवइरूवं उवभुत्ता तेण वसुमई मुद्धा । तीए-सुरयपसत्तो
१ अपवरिकायाम् । २ उधूपनिकाम् । ३ विकाराऽऽशङ्कितृभिः। ४ वैद्यैः । ५ निगडानि । ६ निहुर्य-तूष्णीकम्-प्रच्छन्नमित्यर्थः । ७ निरावरण. नमः।
८ संसोयणिज्जे-संशोचनीयम्-शोकविषयम् । ९ किमप्यनुष्ठानम् ।
y
॥१२॥
ANS धणवहरूवी ठिओ तत्थ ॥१८९॥ सो पुण धणवइवंणिओ पुन्वभवोवत्तकम्मदोसेण । अवहरिय तेण मुक्को इहेव भरहे विणीयाए ॥१९०। सो तत्थ रिसहजिणवरवंसपसूयस्स दंडवीरियस्स । केवलिणो पयमूले पन्वइओ जायनिव्वेओ॥१९१॥ पुव्वसयसहस्साई तीसं काऊण उग्गतवचरणं । उववण्णो ईसाणे देवो चंदज्जुणो नाम ॥१९२॥ परदारपसत्तो सो सुमंगलो तेण छिन्नवरविजो। मुक्को परओ माणूसनगस्स देवेण कुद्धेण ॥१९३॥ पडिबोहिया उ देवेण वसुमई जायतिव्वसंवेगा। सरिसुहम्मपवत्तिणिपयमूले अजिया जाया ॥१९४॥ एवं च अणंगवई वसुमइअजाइ संजुया तत्थ । मैयहरिचंदजसाए पयमूले कुणइ उग्गतवं ॥१९५॥ अह अनया कयाइवि वियारभूमि गयाहिं एयाहिं । दिटुं तं उम्मत्तं मिहुणं बहुडिंभरियरियं ॥१९६॥ उग्गायतं बहुहा नचंतं धूलिधूसरसरीरं। तं ददठुमणंगवई सविसाया एवमुल्लवइ ॥१९७॥ अञ्ज ! वसुमइ ! एसा भगिणीइ सुलोयणाइ अणुहरइ । जरदंडिखंडवेसणा गहगहि- यनरस्स पासत्था ॥१९८॥ भणियं च वसुमईए सुइरं निझाइऊण सविसायं । एसो सो कणगरहो एसावि सुलोयणा नूणं ॥१९९॥ तत्तो गंतुं दोहिवि महुरं आभासियं तयं जुयलं । उग्गायइ हसइ नच्चइ बोल्लई असमंजसं बहुयं ॥२००॥ ताहे दोविजणाई सुहम्म- मरिस्स पायमूलम्मि । करुणापराहिं अजाहिं ताहिं नीयाई सविसायं ॥२०१॥ अइसयनाणी य गुरू पुट्ठो उम्मायकारणं ताहिं। गुरु- णावि ताण सिट्ठो पुव्वुत्तो सयलवुत्तो॥२०२।। भणिओ अजाहिं गुरू भयवं! जइ अत्थि कोवि पडिजोगी। ता एयाण पउंजह जइ पिच्छह किंचि उवगारं ॥२०३।। तत्तो गुरुणा तेसिं दिन्नो उम्मायनासणपडिट्ठो । पडिजोगो जायाई दोनिवि अह सत्थचि- साई ॥२०४॥ अह ताण वसुमईए सिट्ठो सबोवि पुत्ववुत्तंतो। एयस्स गुरुपभावा नट्ठो तुम्हाण उम्माओ॥२०५॥ इय सोऊणं १ उवत्तं-उपात्तं गृहीतम् । २ आर्यिका साध्वी । ३ मयहरी महत्तरी । ४ परिकरित-व्याप्तम् । ५ वसन-वस्त्रम् । ६ निध्याय दृष्ट्वा । ७ बोल्लइ-कथयति।
सुरसुंदरी चरि चउद्दहमो परिच्छेओ ॥१२२॥ दोनिवि सुहम्मसूरिस्स परमविणएण । वंदंति चरणजुयलं अह सूरी भणिउमाढत्तो॥२०६॥ भोगसुहलालसाणं परदाररयप्पियाण पुरिसाण। बहुविहविडंबणाओ इह परलोए य जायति ॥२०७॥ पावंति विसयतिसिया वहबंधणमारणाइदुक्खाई। नाऊण कुमर ! एवं भोगपिवासं परिचयसु ॥२०८।। परदारपसत्तेणं जं पावं चिक्कणं तैए बद्धं । पुष्फसरिसो विवागो रजन्भंसाइओ तस्स ॥२०९॥ एत्तोचि अणंतगुणं कड्डयविवागं फलं तु परलोए । पाविजइ दुबिसहं नारयतिरियाइसंसरणे ॥२१०॥ एमाइदेसणाए आविन्भूयम्मि चरणपरिणामे । पेन्यावियाई गुरुणा दोनिवि निविन्नचित्ताई ॥२११॥ मयहरियाए पासे भगिणीजुयलेण संजुया तत्तो। सम्मं गुरु- विणयरया सुलोयणा कुणइ विविहतवं ॥२१२॥ एवं चंदजसाए पयमूले ताण अच्छमाणीणं । तिण्हंपि हु भगिणीणं गयाणि बहुपु- व्वलक्खाणि ॥२१३॥ मुणिणो कणगरहस्सवि घणवाहणसाहुणा समेयस्स । वोलीणाओ बहुया वरिसाणं कोडिकोडीओ ॥२१४॥ अह अणसणेण सूरी कालं काऊण चीयकप्पम्मि । जाओ ससिप्पहसुरो विमाणचंदज्जुणाहिवई ॥२१५॥ घणवाहणोवि मरि जाओ सामाणिओ सुरो तस्स । विज्जुप्पहोत्ति इयरा देवी से चंदरेहत्ति ॥२१६॥ वसुमइअजावि तहा पुव्वुवन्नस्स तत्थ देवस्स । चंदज्जु- णस्स जाया देवी चंदप्पहा नाम ॥२१७॥ एत्तो य सो सुबंधू दइयाइ गुरुविरहसोयसंसत्तो। हट्टयरकाणणाईसु कत्थवि य घिई अपावितो ॥२१८॥ कणगरहस्स पउट्ठो चिंतेतो विविहमारणोवायं । रोद्दज्झाणोवगओ विलवंतो दीणवयणिल्लो ॥२१९॥ रयरमिय- हसियजपियसहरिसअवगृहणाई दइयाए । पुणरुत्तं सैंमरंतो जाओ सो गहगहिउव्व ॥२२०॥ तिसृभिः विशेषकम् ।। 11 on ॥१२२॥ १ परित्यज । २ त्वया । ३ राज्यभ्रंशादिकः । ४ आविर्भूते-प्रकटीभूते । ५ प्रवाजितौ । ६ अवगृहन आलिझनम् । ७ स्मरन् ।
BE 25ym तओ। निययघरम्मि न चिट्ठइ हिंडइ उजाणकाणणाईसु । कत्थ गया केण हिया कीस निलुका सि जपतो ॥२२१॥ कह रुट्ठा मह सुंदर ! जेण न दंसेसि अप्पयं सिग्छ । हुं हुं दिवा दिट्ठा, पसीय मह देसु पड़िवयणं ॥२२२॥ जं जं पिच्छइ लोयं तं तं पुच्छइ, तैए पिया दिट्ठा। एमाई विलवमाणो नीहरिओ ताओ नयरीओ ॥२२३।। उम्मत्तयरूवेणं हिंडतो विविहगामनयरेसु । दुहिओ दीणो वियणो छुहापिवासाहिं संतत्तो ॥२२४॥ कइयावि हु संपत्तो अणेयतावसजणाउरे रम्मे । नाणादुमसयगहणम्मि आसमे विवि- हफलपउरे ॥२२५॥ तत्थ य से कुलवइणा मणयं संजायसत्थचित्तस्स । नियधम्मो परिकहिओ तस्सवि सो परिणओ ताहे ॥२२६॥ गिव्हिय तावसदिक्खं दइयागुरुविरहजायवेरग्गो । कयकंदफलाहारो घोरतवं चरिउमारद्धो ।।२२७॥ दोमासियतेमासियचउम्मासाइयं तवं विविहं । काउं पभूयकालं अतुट्टवेराणुबंधो सो॥२२८|) मरिऊण य उववन्नो परमाहम्मियसुरेसु अबरिसी । उववन्नमत्तओ सो पुश्वभवालोयणं कुणइ ॥२२९॥ युग्मम् ॥ नाऊण पुव्ववइरं विहंगनाणेण आसुरुत्तो सो। चिंतेइ कत्थ वहरी सा वा मह दुट्ठमहि- लत्ति ? ॥२३०॥ दुस्सीला सा पावा अणुरत्तं तह ममं परिचय । आसत्ता कणगरहे सच्चिय ता वइरिणी पढमं ॥२३१॥ तारिसदुक्खं दिनं तइया मह जेहिं दुट्ठसीलेहिं । इण्हि गंतुं दोनिवि हंतव्वाई मए ताई ॥२३२॥ इय चिंतिऊण वेगेण आगओ रोसफरफरतों सो । सलेहणसुसियंगो जत्थच्छइ कणगरहसाहू ॥२३३॥ धम्मज्झाणोवगयस्स तस्स पडिमागयस्स रयणीए । पिउँवणठियस्स मुणिणो घोरुवसग्गे कुणइ पावो ॥२३४॥ काउं पिसायरूवं उकत्तइ निसियकत्तियाहत्थो । मंसाई सरुहिराई संभारियपुवकयवइरो ॥२३५॥ 1 निलुका-निलीना । २ त्वया । ३ सतत्तो-संतप्तः । ४ मनाक् सजातस्वस्थचित्तस्य । ५ वेरग्ग-वैराग्यम् । ६ अतुटुं=अत्रुटितम् अनष्टम् । ७ अम्बा- दिपु पञ्चदशप्रकारेषु पारमाधामिकदेवेष्वेकतमोऽम्वरीपनामा सः । ८ परित्यज्य । ९ सुसिय=शुष्कम् । १० पितृवनम् श्मशानम् । ११ उत्कृन्तति । १२ संभा- रिय-सस्मारितम् । I
चार
चउद्दहमो
परिच्छेओ
॥१२३॥
भीमट्टहासपुवं उड्डे उक्खिविय खिवइ खोणीए । दुविसहगुरुकसाघायताडणं कुणइ पुणरुत्तं ॥२३६॥ मुंचा धूलीवरिसं खगेण उवलोह-
पूरियं कुणई । जलणवरिसेण वरिसइ छिंदइ खणेण अंगाई ॥२३७॥ काऊण हत्थिरूवं सुतिक्खदंतेहिं देई वेहाई । नियकाइयाए सिंचा
लोलइ चलणेहिं भूमीए ।।२३८।। किं बहुणा भणिएणं निग्घिणहियएण तेण असुरेण । मुणिदेहे दुविसहा विहिया नैरओवमा वियणा
॥२३९॥ तीइ वियणाइ साहू अचलियचित्तो पँसत्थसुहलेसो । धम्मज्झाणोवगओ निंदतो निययदुचरियं ॥२४०॥ कयअणसणो
महप्पा कालं काऊण वीयकप्पम्मि । चंदज्जुणम्मि जाओ विहुप्पहो नाम देवोत्ति ।।२४१।। अंबरिसी मुणिदेहं पाणविमुकंपि गरुय-
रोसेणं । छिंदिय सँयहा पत्तो सुलोयणजासमीवम्मि ॥२४२।। सावि हु पभायसमए काउस्सग्गे ठिया सुहज्झाणे । साहुणिमझोव-
गया सुमरावियपुन्वदुच्चरिया ॥२४॥ लोहमयपुरिसपडिमं फुलिंगजालाउलं विउव्विय । पावे ! परपुरिसपिए ! अवगृहसु वल्लहं एवं
॥२४४|| इय भणिय तेण समयं गाढं बंधित्तु जलियदंडेहिं । हणिऊण तक्खणेणं सावि तओ मारिया तेण ॥२४५॥ तिसृभिः विशे-
पकम् । अविचलियसुद्धभावा कालं काउं विहुप्पहसुरस्स । उप्पन्ना पियदेवी सयंपभा नाम तत्थेव ॥२४६॥ इय भो नरवर ! दटुं
रागद्दोसाण दारुणविवागं । दूरेण चयसु संग रागद्दोसेहिं पावेहिं ।।२४७॥ वहं विहायाऽऽसु पहिठमाणसो मुणीण सो अंबरिसी सुरा-
हमो। कयत्थेमप्पाण मणे गणतो जहागयं ताहि गओ सठाणयं ॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोस-
विसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि परिसमप्पइ सुलोयणाकणगरहवहो नाम । सुरसुंदरीकहाए चोइसमो इह परिच्छेओ।
॥ चउद्दहमो परिच्छेओ समत्तो।
१ क्षोणी-पृथ्वी । २ वेवान् । ३ नरकोपमा । ४ प्रशस्तशुभलेश्यः । ५ दुच्चरिय-दुश्चरितम् । ६ शतधा । ७ साहुणी-साध्वी । ८ सुमरावियं-स्मारि-
तम् । ९ आत्मानम् , छन्दआनुलोम्यादनुस्वारलोपः ।
॥१२३॥
पण्णरहमो परिच्छेओ। अह सो कयसमणवहो अंबरिसी मुइयमाणसो तत्थ । निच नेरझ्याण कयत्थणाजायगुरुतोसो ॥१॥ बंधित्तु पावकम्मं तओ चुओ विहवपंसुलीगब्मे । उववन्नो सो तीए बहुविहकड्डखारपाणेहिं ॥२॥ साडियदेहो रोदं झाणं आऊरिऊण नरयम्मि । मरिऊण सत्तपलिओ उपवनो पढमपुढवीए ॥३॥ तिसृभिः विशेषकम् ।। अणुहविय तिव्वदुक्ख नियआउक्खए तओवि उव्वट्टो । इह भरहे विप्पसुओ उववन्नो दुग्गओ नाम ॥४॥ दारिददुक्खतविओ दिक्ख परिवाययाण चित्तूण । काउं अन्नाणतवं उक्कडरोसो मओ तत्तो ॥६॥ धरणिदस्स उ जाओ साहियपलियाउओ महाराओ । नामेण कालबाणो दिव्वमहारिद्धिसंपन्नो ॥६॥ तत्थवि सुमरियवइरो उवओगं देइ ताण दोहंपि । ठाणवियाणणहेउं विभंगनाणेण सकसाओ॥७॥ तत्तियनाणाभावाउ बीयकप्पठियाणि एयाणि । दिवाणि न तेण तहिं पुणरुत्तकओवओगेवि ॥८॥ एवं बच्चइ कालो नरिंद ! सेसाउयस्स अह तस्स । भुंजित्तु दिव्वभोए थोवूणयअट्टपलियाई ॥९॥ ईसाणकप्पवासी विहुप्पहो सो सुरो तओ चविउं । तुह पुत्तो उववन्नो कमलावइदेविकुच्छीए ॥१०॥ युग्मम् ।। दोहलपूरणहेडं परिव्भमंती पुरम्मि हत्थिगया। सत्तममासे नरवर ! देवी कमलावई एसा ॥११॥ एत्थंतरम्मि दिट्ठा कओवओगेण कालवाणेण । १ कयस्थणा-कदर्थना । २ विधवपाशुलागर्भे; पाशुला=पुंश्चली । ३ शाटितदेहः-नष्टशरीरः । ४ परिव्राजकः-तापसः । ५ मृतः । ६ साधिकपल्यायुष्कः । ७ महाराओ-सामानिकसुरः ।
सुरसुंदरी चरि काय ॥१२४॥ गवट्ठियनियवहरियदंसणसंजायरोसेण ॥१२॥ आगम्म तओ तुरियं अहिडिओ तेण कुंजरो सहसा । विच्छोलितो लोयं वेगेण पहा- चउद्दहमो विओ तेण ॥१३॥ वडपायवसाहालग्गणेण नरवर ! तुमम्मि उत्तरिए । गयणेण समुप्पइओ तेणेव अहिडिओ हत्थी ॥१४॥ मणि- परिच्छेओ संजुयदेविकरपहारपरिविहुरिओ गयं मोत्तुं । जैणणीसमयं मरिही गयणाओ निवडिओ वहरी ॥१५।। इय चिंततो नरवर ! कय- किचो सो सुरो गओ ठाणं । देवीवि कुंजरगया पडिया गयणाओ सरतीरे ॥१६॥ युग्मम् ।। उत्तरिऊण य तत्तो मिलिया सिरिद- सत्यवाहस्स । चलिया सत्थेण समं कुसग्गनयरम्मि नरनाह ! ॥१७॥ सत्थविलोचे जाए अडचीपडियाए तत्थ देवीए । जाओ पुत्तो दिट्ठो कओवओगेण देवेण ॥१८॥ अह पुणरवि सो देवो वइरं सरिऊण निग्विणसहावो । संपत्तो वेगेण देवीपासम्मि गुरुरोसो ॥१९॥ निउणं जोयतेणवि पभूयकालाओ पाच ! दिट्ठो सि । काहामि वइरअंत अणुहव दुबिहियफलमिहि ॥२०॥ एवं भणमाणेणं पसुत्तकमलावईए अंकाओ । नरवर ! सो तुह पुत्तो हरिओ सुरकालवाणेण ॥२१॥ गहिऊण य तं वालं चिंतेइ सुरो किलिट्ठपरि- णामो । मारेमि इमं सत्तुं इण्हि मलिँऊण हत्थेहिं ॥२२॥ खंडाणि अहं काउं करेमि किंवा दिसावलिं अहवा । अच्छोडेमि सिलाए तिल तिलं किं नु छिंदामि ? ॥२३॥ एवं हि कए अहवा न होज वियणा पभूयकालीया । मरणाउ तक्खणेणं इमस्स अव्वत्तचि-al तस्स ॥२४॥ ता गंतूणं कत्थवि मुंचामि अमाणूसम्मि ठाणम्मि । तण्हाछुहाभिभूओ मरिही सयमेव दुक्खेण ॥२५॥ इय चिंतिऊण मुको वेयड्डसिलायलम्मि वियणम्मि । सो तुह पुत्तो नरवर ! सुरोवि पत्तो नियं ठाणं ॥२६॥ नरवर ! अच्छउ एयं कहेमि अनं केहतरं ताव । ईसाणाओ चविओ विज्जुप्पहो एत्थ वेयड्डे ॥२७॥ ॥१२४॥ १ विक्षोभयन् । २ उत्तीर्णे । ३ जनन्या सममित्यर्थः । ४ मर्दयित्वा । ५ आस्फोटयामि । ६ प्रभूतकालिकी । ७ कथान्तरम् अन्यां कथाम् । a दक्खिणसेढीइ पुरे रमणीए रयणसंचए पवरे। पवणगइखयरपुत्तो उपवनो बउलवइयाए ॥२८॥ नामेण चित्तवेगो एत्तो देवीवि चंदरेहा सा। चविऊण य उप्पन्ना नयरे सिरिकुंजरावत्ते ॥२९॥ खयरस्स अमियगइणो पियाइ भजाइ चित्तमालाए । अइवल्लहा उ धूया नामेणं कणगमालत्ति ॥३०॥ चतसृभिः कलापकम् ।। एत्तो य पुव्वभणिओ सुलोयणाइण आसि जो भाया। वसुदत्तो नामेणं सोवि हु भमिऊण संसारे ॥३१॥ उप्पनो वेयले गंगावत्तम्मि खयररायस्स । सिरिंगंधवाहणस्स उ पुत्तो मयणावलीए ओ ॥३२॥ नहवाहणोत्ति नामं वरिया अह तस्स कणगमाला सा । हरिऊण य परिणीया छलेण सा चित्तवेगेण ॥३३॥ तिसृभिः विशेषकम् ॥ नह- वाहणेण बद्धो सो खयरो नागिणीइ विजाए । आणीया नियनयरे विलवंती कणगमालावि ॥३४॥ परियायंतरपत्तं अणिच्छमाणिपि इच्छए रमिउं । भगिणिपि पिच्छ नरवर! एसो अन्नाणदोसेण ॥३५॥ इय नरवर ! संसारे अन्नाणंधेहिं एत्थ जीवेहिं । भगिणीवि अहिलसिजइ धूया सुण्हा व जणणी वा ॥३६॥ भगिणीवि होइ भन्जा, पियावि पुत्तो, सुयावि जणणित्ति । मजावि जत्थ माया धिरत्यु संसारवासस्स ॥३७॥ एयं च तुज्झ नरवर ! धणदेवेणेव साहियं पुत्वं । सहसा सुरेणं पुणरवि उवणीया चित्तवेगस्स ॥३८॥ पहुविहविजाहिं समं जाओ खयराहिवो तओ एसो। झुंजइ दइयाए समं वेयड्डे तत्थ विसयसुहं ॥३९॥ चंदज्जुणोवि देवो चइऊणं उत्तराए सेढीए । नयरम्मि चमरचंचे चित्तगई नाम उववन्नो ॥४०॥ चंदप्पहावि देवी जाया य पियंगुमंजरी तस्स । भजा सो तीइ समं भुंजइ माणुस्सए भोए ॥४१॥ तस्स य उत्तरसेढी समयं विजाहिं चित्तवेगेण । दिन्ना सिणेहसारं इय ते अच्छंति वेयड्डे॥४२॥ पुन्वभवन्भासाओ सिणेहसाराण ताण दोहंपि । वोलीणो बहुकालो विसयसुहं अणुहवंताणं ॥४३॥ अह अन्नया कयाई सहिओ १ पर्यायान्तरप्राप्ताम् । २ स्नुषा-पुत्रवधूः । चल
सुरसुंदरी
चरि
पण्णरहमो
परिच्छेओ
॥१२५॥
दइयाए कणगमालाए। खयरो स चित्तवेगो अट्ठावयवंदओ चलिओ॥४४॥ भरहनरेसरकारियजिणिदपडिमाओ तत्थ भत्तीए ।
वंदित्तु पडिनियत्तो पिच्छइ तं वालयं तत्थ ॥४५॥ वेयड्डवणनिउंज उजोयंत सदेहदित्तीए । गलबद्धअंगुलीयगविहूसिय लोयणाणंदं
॥४६॥ दद्दूण अंगुलीयगनिवेसियं तं मणिं स विम्हइओ। भणइ य पिऐ। स एसो दिव्वमणी सुरवरदिन्नो ॥४७॥ जस्स पभा-
वाउ तया भुयंगपरिवेढिओवि न मओ हं । ता केण एस बद्धो इमस्म बालस्स गलयम्मि ? ॥४८॥ अहवा रक्खाहेउं नूणं जणणीए
जायमित्तस्स । बद्धो हवेज तत्तो केणवि हरिऊण इह मुको ॥४९॥ ता गेण्ह पिए! एयं होउ अपुत्ताए एस तुह पुत्तो। सोचिय
नूर्ण होही सुरजीवो एस उप्पन्नो ॥५०॥ गहिऊण तयं नरनाह ! दोवि पत्ताई निययनयरम्मि । काउं वैद्धावणिय पयासियं सय-
ललोयस्स ॥५१॥ जाओ उ कणगमालाइ गुत्तगम्भाइ संपयं पुत्तो। उचियसमयम्मि विहियं नाम से मयरकेउत्ति ॥५२॥ विजा-
हरिंदभवणे एवं वड्डइ नरिंद! तुह पुत्तो। एत्तो य तस्स देवी सयंपमा देवलोगाओ॥५३॥ चइऊण समुप्पन्ना एसा सुरसुंदरी
महाराय ! | अह कमसो पटुंती एसावि हु जोवणं पत्ता ॥५४॥ ॥ युग्मम् ॥ हरिऊण जेण नीया तइया खयरेण रयणदीवंमि ।
सो य सुलोयणजम्मे हरिदत्तो आसि से जणओ ॥५५॥ इय पिच्छ विरूवत्तं भवस्स दुक्खागरस्स नरनाह !। इच्छइ भोए भोत्तुं
जणओ धूयाए सह जत्थ ॥५६॥ काउं पिसायरूवं तेणेव सुरेण कालबाणेण । अवहरि विजाओ छूढो जलहिम्मि तुह पुत्तो ॥७॥
सुरसुंदरिपि तत्तो जोयपओसो स जाव गयणेण । अवहरइ ताव नरवर ! संजाओ चवणसमओ से ॥५८ ॥ तस्स य चुर्यस्स एसा
पडिया गयणाओ एत्थ उजाणे । धणदेवजाणवचं पत्तं पुण तुज्झ तणएण ॥५९॥ जायम्मि जाणभंगे पावियफलहो समुहमज्झ-
1 उद्योतयन्तम् । २ स्वदेदीप्त्या निजशरीरकान्त्या। ३ विस्मितः। ४ वर्धापनिकाम् । ५ जातप्रतोषः। ६ च्युतस्य-मृतस्य ।
॥१२५॥
म्मि। दिट्ठो पियंवयाए अह नीओ तेण सहाणं ॥६०॥ तं जं तुमए पुढे तं एवं साहियं नरवरिंद! | मिलिही पुण अजेव य वियालसमयम्मि सो तुज्झ ॥६१॥ सोऊण सरिवयणं राया सुरसुंदरी य देवी य । पत्ता य गुरुपमोयं परिसा सव्वावि संविग्गा ॥६२|| तत्तो रन्ना भणियं जाव य पुत्तेण संगमो ताव । काहामि तओ सहलं मणुयत्तं तुह पासम्मि ॥६३॥ एत्थंतरम्मि पणमिय धणदेवो भणइ सुप्पइट्टगुरुं । तइया पल्लीभंगे जाए घोरम्मि संगामे ॥६४॥ कणगवईइ बलेणं हएसु नटेसु भिल्लसुहडेसु । किं जायं तुम्हाणं कहवा समणत्तणं पत्तं? ॥६५॥ भणियं गुरुणा निसुणसु तइया समरंगणम्मि जुझंतो। सरनिय- खरिसविहुरियदेहो पडिओ धरावढे ॥६६॥ दिहो य तं पएसं समागएणं सुचित्तवेगेणं । खयरेण तेण नीओं सिणेहसारेण वेयड्डे ॥६७॥ विहिओ य तक्खणं चिय ओसहिसामत्थओ अहं सत्थो। दिन्ना य पवरविजा पुन्बुवगारं सरतेण ॥६८॥ पन्नत्तीनामेणं विहिणा सा साहिया मए तत्थ। तत्तो समागओ हं सिद्धत्यपुरम्मि खयर ओ॥६९॥ कणगवईइ समेयं सुरहं निद्धाडिऊण देसाओ। सिद्धत्थपुरे जाओ राया हं ताहि धणदेव ! ॥७०॥ परिवालिऊण रज कइवि हु परिसाण कोडिकोडीओ । अहिसिंचिऊण रजे जय- सेणं निययपुत्तमहं ॥७१॥घणवाहणकेवलिणो पयमूले जायतिव्वसंवेगो। पच्वइओ सह पंचहिं सएहिं वररायउत्ताणं ॥७२॥ युग्मम् ॥ अन्भसियसाहुकिरिओ जाओ कमसो य बारसंगविऊ । घणवाहणकेवलिणा अहिसित्तो ताहि सूरिपए ॥७३॥ काऊण य सेलेसि खविउं चत्तारि सेसकम्माई। सो अम्ह गुरू पत्तो निव्वाण भद्द ! धणदेव ! ॥७४॥ इय सुपइट्ठसूरी जाव य परिकहइ निययवुत्तंतं । तावय गयणाहिंतो एगो खयरो समोइन्नो ॥७५॥ कयसरिपणामेणं भणियं अह तेण विणयपणएण । वेयड्डाओ बद्धावओ अहं आगओ १ धरापृष्ठे । २ जुओ=युतः सहितः । ३ निस्साये । ४ द्वादशावित् । ५ समोइन्नो-समवतीर्णः । ६ वर्धापक. वर्धापनकर्ता ।
सुरमुंदरी चरि पण्णरहमो परिच्छेओ . ॥१२६॥ तुम्ह १७६॥ संसिद्धसयलविजो पन्चइउमणेण चित्तवेगेण । अहिसित्तो निययपए तुम्ह सुओ मयरकेउत्ति ॥७७॥ सो खयरविंदस- हिओ तुम्हाणं पायवंदओ एही। इह नयरे अज्जेव य इय तुम्ह पियं निवेऐमि ॥७८॥ तव्चयण सोऊणं हरिसवसूससियरोमकूवेण । दिनं अंगविलग्गं पभूयदव्वं च से रना ॥७९॥ आणदिया य देवी ओयारयणं करेइ खयरस्स । अंगम्मि अमायंत हरिसं सुरसुंदरी पत्ता ||८०॥ पणमिय सरि राया पुरं पविठ्ठो सपरियणो ताहे । आणवेइ कुट्टेवाले सिग्य नयरं विसोहेह ॥८१।। अवणीय कयवराओ सिग्यं सारवह सयलसरणीओ। मयणाहिकुंकुमुम्मीसिएणं नीरेण सिंह ॥८२॥ विरएह सरसतामरसमीसकुसुमोवयारमणवजं । पच्छाइयगयणाओ करेह वरहट्टसोहाओ ।।८३॥ पइमंदिरं च बंधह वंदणमालाओ विविहरूवाओ। धवलहरमालियाओ विचित्तवन्नेहि भूसेह ॥८४॥ निम्मलजलपडिपुने कंचणकलसे ठवेई दारेसु । उभेह वेजयंतीओ भवणदारेसु विविहाओ ॥८५॥ वरफुल्लतोरणाई मंचाई करेह एयमग्गम्मि। गोरोयणसिद्धत्थयदुव्वाजुयसोत्थियालिहणं ॥८६॥ अन्नं च एवमाई करेह कारेह पउरलोएण | इय ते रना भणिया सविसेसं करिउमाढत्ता ॥८७॥ हल्लुत्तावलपउरे इओ तओ संचरंतभिचयणे । अतेउरम्मि रनो पियंचया झत्ति संपत्ता 11८८॥ सुरसुंदरीइ दिट्ठा उचंगूढा हरिसनिन्भरंगीए । दिन्नासणोपविट्ठा अह पुडा पुन्ववुत्तंतं ॥८९॥ भणियं पियंवयाए अत्थि तुम ताव तेण उक्खित्ता । वेयालेण अहं पुय पडिया मुच्छाइ भूमीए ॥१०॥ - ramarrowenlod ॥१२६॥ १ पादपन्दकः । ३ निवेदयामि । ३ कोट्टनगरम् कोट्टवालो नगराऽऽरक्षकः । ४ कयवरो-तृणाद्युत्करः। ५ समारचयत । ६ मृगनाभिः कस्तूरिका । ५ स्थापयत । ८ ऊ कुन्त । ९ गोरोचनसिद्धार्थकपूर्वायुतस्वस्तिकालेखनम् । १० आलिझिता । ११ वेतालेन । * त्वरा ।
तत्तो खणंतराओ मुच्छाविरमम्मि सोगसंतत्ता। हा! कत्थ गया भगिणी कीस न सो आगओ भाया ? ॥९१॥ नूण तेण पिसाएण होज विहियं असोहणं किंपि । एमाइ चिंतयंती गवेसिउ ताहि लग्गा हं ।।१२।। अह तत्थ रयणदीवे समंतओ हिंडिऊण गयणस्था । भमिया लवणसमुद्दे पलोययंती तुमं पहुहा ॥९॥ फलयविलग्गो दिह्रो समुद्दमज्झम्मि 'वीइनिवहेण । तोलिजमाणदेहो अह भाया मयरकेउत्ति ॥१४॥ उक्खिविऊण तत्तो नीओ जिणमंदिरम्मि अह तम्मि । पुट्ठो य कह णु पडिओ समुहमज्झम्मि, अह तेण ।।९५॥ वेयालदसणाई विजाच्छेयाइसयलवुत्तो। कहिओ अह मह तेणवि भणियं सुरसुंदरी कत्थ ॥९६॥ भणियं मएवि भाउय पिसायरूवेण सावि अवहरिया । इय सोउं गुरुमोग्गरहउच्च सो मुच्छिओ सहसा ।।९७॥ पासट्ठियखयरेहिं सीयलपवणाइकर- णओ बहुहा । सत्थीकओवि कुमरो मुच्छिज्जइ जाहि पुणरुत्तं ९८॥:ताहे गंतु तायस्स साहिओ नहयरेहिं वुत्ततो । तं सोउं गुरुसोगो ताओवि समागओ तत्थ ॥९९॥ कहकहवि हु संठविउं नीओ वेयड्डपव्वए कुमरो। वहवे खयरकुमारा आणत्ता ताहि ताएण ॥१०॥ युग्मम् ॥ छक्खंडभरहमज्झे गामागरपट्टणेसु भमिऊणं । सुरसुंदरिवुत्तंत आणेह जहट्टियं सिग्धं ॥१०१॥ इय भणिउं पट्टविया बहवे विजाहरा ओ ताएण । कुमरोवि विणोइजइ तायादेसाउ मित्तहिं ॥१०२॥ पियचिरहसोयसंपीडियस्स कुमरस्स कइवि दिवसाणि । वच्चंति जाव ताव य अन्नम्मि दिणम्मि तत्थ पुरे॥१०३॥ संपत्तो चउनाणी चारणसमणो दुवालसंगविऊ । दमघोसो नामेणं सहसंबवणे समोसरिओ॥१०४॥ युग्मम् ।। तस्स य वंदणहेउं विणिग्गओ कुमरसंजुओ ताओ। बंदिचा उवविट्ठो महिवढे परियणसमेओ॥१०५॥ संसाररुर्दसायरउत्तारणजाणवत्तसंकासो । मुणिणावि तेसिं १ वीचिः-तरहः । २ स्वस्थीकृतः । ३ विनोद्यते-विनोद कार्यते । ४ रुंदो-विपुलः । T
सुरसुंदरी
पण्ण रहमो
परिच्छेओ
परि
m
॥१२७॥
D
SOK600
धम्मो अणवजो कहिउमाढत्तो॥१०६॥ सारीरमाणसाणं दुक्खाणं खयं समिच्छमाणेहिं । जीवाण अभयदाणं मणवईकाएहिं कायई
॥१०७॥ जरमरणदुक्खपउरं संसारं ते तरंति लीलाए । सच्चमणवजवयणं सयावि भासंति जे जीवा ॥१०८॥ दोगच्चवाहिजरमरण-
सोयपियविप्पओगवसणाई । जायंति न जीवाणं जे ओ अदिन न गिण्हंति ॥१०९॥ वजंति जे अबंभ जीवा मणवयणकायजोगेहिं।
नियसयलकम्मा वयंति ते सासयं ठाणं ॥११०॥ धम्मोवगरणवजं परिग्गहं जे कयाइ न धरैति । ते भवजलहिं तरिऊणं जंति
अयरामरं ठाणं ॥११॥ एमाइसमणधम्मे कहिए समणेण जिणवरुद्दिढे । पत्थावं नाऊणं कुमरेण मुणी इमं पुट्ठो॥११२॥ भयवं!
विजाच्छेओ कीस कओ मज्झ तेण देवेण? । मुणिणावि वइरकारणमक्खायं तस्स नीसेसं ॥११॥ तं मुणिवयणं सोउं उप्पन्नं मय-
रकेउकुमरस्स । जाईसरणं सहसा ईहापोहं करितस्स ॥११४॥ सरिऊण य पुन्वभवं भणियं कुमरेण एवंमेयंति । हरिऊण कत्थ मुका
भयवं ! सुरसुंदरी तेण ? ॥११५॥ तत्तो मुणिणा भणियं चुयस्स देवस्स तस्स हत्थाओ। गयणाओ निवडिया सा पडिया कुसुमा-
यरुजाणे ॥११६॥ हथिणपुरम्मि अच्छइ संपइ सा तुज्झ कुमर ! जणणीए । कमलावईइ पासे तत्तो कुमरेण वञ्जरियं ॥११७॥ किं
मह न होइ जणओ एसो जणणीव कणगमालत्ति। ततो मुणिणा सिट्ठो सुरावहाराइवुत्ततो ॥११८॥ अह चित्तवेगरना भणियं मुणि-
वयणभावियमणेण । किं कुमर ! तं न सुमरिसि जं तइया देवभावम्मि ॥११९॥ तुमए चिय मह सिटुं अवहरिओ पुव्ववेरियसुरेण ।
तो चित्तवेगखयराहिवस्स गेहम्मि पड्डिहिसि ॥१२०॥ एयं तं संजायं ता पुणरवि पुत्त! ताओ विजाओ। साहेसु, चयसु सोगं
निययपए जेण ठावेमि ॥१२१॥ मोत्तूण विसयसंग भवभमणुब्भंतमाणसा अम्हे । इच्छामो पव्वजं निरवजं संपयं काउं ॥१२२॥
१ अनवद्यःनिर्दोषः । २ वई-वाक् । ३ अक्खायं-आख्यातन्-उकम् । ४ उभंतं-उझान्तम्-खिन्नम् ।
OG
॥१२७॥
इय सुरसुंदरि ! जाव य ताओ वज्जरइ ताव सहसत्ति । दमघोसवंदणत्थं धरणिदो आगओ तत्थ ॥१२३॥ दवण मयरकेउं सुइरं निज्झाइऊण वजरइ । जाणसि कुमार ! सो हं पुन्वभवे आसि तुह जणओ ॥१२४॥ भीमरहो नामेण मज्झ य अइवल्लहो तुमं आसि । कुसुमावलिसंभूओ कणगरहो नाम पुत्तोति ॥१२५।। संजाए उम्माए समारियाए तुमम्मि नीसेरिए । निउणं गवेसिओवि हु जाहे संपाविओ न तुमं ॥१२६।। ताहे तुह लहुभायं वजरहं ठाविऊणं रजम्मि । वेरग्गभावियमणो पव्वइओ गुरुसमीवम्मि ॥१२७॥ युग्मम् ।। काऊण पन्यजं सोहम्मे सुरवरो अहं जाओ । सत्तपलिओवमाऊ तत्तो चइऊण इह भरहे ॥१२८॥ चंपाए पुरवरीए रनो दहिवाणस्स भजाए । कुसुमसिरीए गन्भे उववन्नो दारगत्ताए ॥१२९॥ युग्मम् ॥ जाओ य उचियसमए नामं च कयं पहंकरो मज्झ । एत्थंतरमि निहओ मञ्जपसत्तो पिया मज्झ ॥१३०॥ रजाहिलासिविमलेण मंतिणाऽहिट्टियं सय रजं । नट्ठा भएण जणणी तिमास- जायं ममं पित्तुं ॥१३१॥ युग्मम् ॥ पत्ता विजयपुरम्मी रन्नो संखस्स भाउणो पासे । जोव्वणपत्तो य अहं संखेण समं गओ तत्थ ॥१३२॥ काऊण य संगामं विमलं हणिऊण समरमज्झम्मि | चंपाए नियरले जाओ राया अहं ताहे ॥१३३॥ विमलतणयावि नट्ठा गतुं नयरम्मि हत्थिसीसम्मि । ओलग्गिउं पयत्ता जियसत्तुं नाम नरनाहं ॥१३४॥ बलगविओ य अहयं समयं हत्थीहिं तत्थ खेल्लामि । तेण य मज्झ पसिद्धी जाया सन्वेसु देसेसु ॥१३५॥ नस्थि पहंकरतुल्लो महाबलो एत्थ भरहखित्तम्मि । रुटुं मत्तगइंदं घरेइ जो एगबाहाए ॥१३६॥ रज पभूयकालं अहंपि चंपाइ तत्थ काऊणं । सुगुरुसमीवे बुद्धो रजे ठविऊण नियपुत्तं ॥१३७॥ जाओ समणो तत्तो अभिग्गहो एरिसो मए गहिओ । गुरुमूले जाजीवं मासं मासाउ भोत्तव्वं ॥१३८॥ युग्मम् ॥ अह अनया कया- १ निस्सृते । २ घ्युत्वा-मृत्वा । ३ दारकतया-पुत्रत्वेन । ४ यावज्जीवम् । ५ मासाद् मासम्-मासान्तरेणेत्यर्थः । (का
सुरसुंदरी
चरि
पण्ण रहमो
रिच्छेओ
॥१२८॥
इवि विहरतो हस्थिसीसए पत्तो। पारणदिणे पविट्ठो भिक्खडा तत्थ नयरम्मि ॥१३९॥ अह दित्तसंडपडिपेल्लिओ अहं निवडिओ
धरावडे । हसिओ विमलस्स सुएहिं पावकम्मेहिं पुणरुत्तं ॥१४०॥ तं कत्थ बलं संपइ गइंदपडिपेल्लिणेकरसियं ते । इया भणमाणा
ताहे हंतुं उद्धाइया सव्वे ॥१४१॥ पिइवेरं सुमरंता समागया लउडपत्थरविहत्था । दळूण य ते कुविओ अहंपिअन्नाणदोसेण॥१४२॥
घेत्तूण खंभमेगं तत्तो उद्धाइओ इय भणंतो । रे ! रे! सीहस्स बलं खंडिजइ किं सियालेहिं १ ॥१४३|| जइवि अहं किसदेहो तहवि
हु गम्मो न तुम्ह ता होह । खणमेगं संमुहया पिउमग्गं जेण पेसेमि ॥१४४॥ हैयमहिए ते काउं पच्छायावाओ अणसणं काउं।
लजाए दुचरियं न य तं सिट्ठ गुरुजणस्स ॥१४५॥ तत्तो अप्पडिक्कतो खंडियचरणो मओ तओ कुमर ।। उववन्नो धरणिंदो संपइ
सोहं इहायाओ ॥१४६॥ ता मा कुणसु विसायं मए विदिनाओतुज्झ सिझंतु । पन्नत्तिमाइयाओ असाहियाओवि विजाओ॥१४७॥
इय तब्बयणं सोउं महापसाउत्ति जंपिउँ कुमरो । करकमलमउलसोहो पडिओ धरणिंदपाएसु ॥१४८।। नहयरसंदोहसमभिएण
ताएण कयमहामहिमो। धरणिंदो संपत्तो सट्ठाण परियणसमेओ ॥१४९॥ विजाहरसहिएणं महाविभूईइ चित्तवेगेण । अहिसित्तो निय-
यपए कुमरो तह चित्तगइणावि ।।१५०॥ अह खयरचकवट्टी जाओ वेयड्डपव्वए एसो। सयलखयरेहिं तचो दिन्नाओ निययधूयाओ
॥१५१॥ तो भणइ मयरकेऊ न ताव परिणेमि अन्नकन्नाओ । जाव न सा परिणीया धूया नरवाहणनिवस्स ॥१५२॥ तो भणइ भाणु-
वेगो इम्हि गंतु कुसग्गनयरम्मि । नरवाहणं विमग्गिय वरेमि सुरसुंदरी तुम्ह ॥१५३॥ तो भणइ मयरकेऊ एवं सिग्छ करेसु,
अम्हेवि । तोयाणुनं घेत्तुं गच्छामो हत्थिणपुरम्मि ॥१५४॥ वंदामो पयजुयलं अदिट्ठपुव्वाण जणणिजणयाणं । इय भणिए उप्पइओ
१ दृप्तषण्ढपरिपीडितः । २ उद्धाविताः । ३ हृतमथितान् । ४ पश्चात्तापात् । ५.तातानुज्ञाम् ।
॥१२॥
- ७७ ल गयणेणं भाणुवेगो सो ॥१५५।। अह मयरकेउराया भणिओ तारण पुत्त ! अजेव । किजउ विगालसमए सोहणवेलामुहुत्तम्मि ॥ ॥१५६।। जणणिजणयाण दंसणमिय भणिए सयलखयरनियरेण । अह काउं पारद्धा तक्खणमागमणसामग्गी ॥१५७॥ युग्मम् ॥ 6) एत्थंतरम्मि अहमवि तायं आपुच्छिऊण वेगेण । सुरसुंदरि! तुह पासे पउत्तिकहणथमायाया ॥१५॥ एवं पियवयाए वयणं सोऊण दासचेडीहिं । गंतुं रन्नो सिट्ठ अह राया हरिसपडिहत्थो ॥१५९।। वरगीयविहियवाइयरवेण वर- विलयनदृजुत्तेणं । कयविविहकोउपहिं य जणयंतो पउरसंखोह ॥१६०॥ नीहरिओ नयराओ चउरंगवलेण गयवरारूढो । सव्वाए विभूईए अंतोगइयाए तणयस्स ॥१६१॥ तिसृभिः विशेषकम् ॥ विजाहरसेनपि हु उम्मिट्ट ताव गयणमग्गम्मि । धयछत्तचिंधपउरं नाणाविहवाहणारूढं ॥१६२।। तम्मज्झे य विमाणं पुरओ धावंतखयरसंघायं । मणिमयखंभसणाहं विचित्तवररूवयाइनं ॥१६॥ खयरेसमयरकेऊ पुरओ दहण नरवई सहसा । अवयरि गयणाओ पडिओ पाएसु जणयस्स ॥१६४॥ अह अमरकेउराया तणयं आलिंगिऊण ससिणेहं । आणंदवाहसलिलं मुंचंतो चुंबइ सिरम्मि ॥१६५॥ संभासिऊण सई जहारिहं पूइऊण खयरवरे । अह नय- रम्मि पविट्ठो थुव्वतो मागहसएहिं ॥१६६॥ कयमंगलोवयारो पवेसिओ निययमंदिरे रन्ना । सेसखयराण दिन्ना जहोचियं पवर- आवासा ॥१६७॥ कइवयखयरसमेओ नीओ अंतेउरम्मि नरवइणा । सुयदंसणूसुयाए 'पडिओ जणणीइ चलणेसु॥१६८॥ कोमल- करेहिं घेत्तुं निवेसिओ तीइ निययउच्छंगे । आलिंगिओ य बहुसो य चुंबिओ उत्तिमंगम्मि ॥१६९।। आणंदवाहसलिलं मुंचती भणइ बजघडियं ते । जणणीइ पुत्त! हिययं जीवइ जा तुज्झ विरहम्मि ॥१७०|| तो भणइ मयरकेऊ किं कीरइ अंब! विविहललियस्स । १ वरवनितानाट्ययुक्तेन । २ संमुखगमनार्थमित्यर्थः । ३ अवतीर्य । ४ असुया उत्सुका ।
पण्ण रहनों
परिच्छेओ:
सुरसुंदरी
चरि
HalM
॥१२९॥
विहिणो परव्वसाणे जायइ जं एरिसं दुक्खं ॥१७१॥ परिथूलमुत्तियावलिविहियचउक्कम्मि ताहि ठविऊण । सिंहासणमणवजं मणि-
रयणपहाहिं विच्छुरियं ॥१७२॥ तत्थूवविट्ठस्स तओ मंगल्लाई कयाई तणयस्स । देवीए सुयसंगमहरिसवसुभिन्नपुलयाए ॥१७॥
तं किंपि आसि तइया तेर्सि तणयस्स संगमे सोक्खं । कहिउंपि जं न तीरइ संकासं मुत्तिसोक्खेण ॥१७४।। इतो य कुसग्गपुरे गंतूर्ण
भाणुवेगखयरेण । नरवाहणस्स रनो सिट्ठो सबोवि वुत्ततो ॥१७५॥ नरवाहणेण भणियं एयनिमित्तं सुरक्खिया एसा । मग्गंताणवि
पुत्विं न य दिन्ना अन्नराईण ॥१७६।। तीए जम्मदिणेच्चिय आइई, आसि दिव्वनाणीहिं । एसा कन्ना होही विजाहरचकिणो भन्जा
॥१७७॥ सत्तुंजयरुद्धस्सिह मह दिन्नं जेण जीवियं तइया । सुरसुंदरीवि दिन्ना तस्स मए किमिह पुच्छाए ॥१७८॥ वाहरिओ
जोइसिओ भणिओ नीसेसदोसपरिसुद्धं । वीवाहलग्गदिवसं साहेसु निरूविऊणम्ह ॥१७९॥ तेणवि भणिय नरवर ! इओ दिणाओ
तइञ्जदिवसम्मि । अइसोहणं तु लग्गं रयणीए चरिमजामम्मि ॥१८०॥ एरिसगुणसंजुत्तं अन्नं लग्गं न लब्भए सिग्धं । रत्नावि तओ
भणिय आसन्नमिणं तु कहमेत्थ ॥१८१॥ सकिजइ नीसेसा काउं वीवाहकरणसामग्गी । तो भाणुवेग! साहसु को कीरइ इह उवा-
उत्ति १ ॥१८२॥ युग्मम् ।। अह तेणवि पडिभणिय गम्मउ नरनाह ! हत्थिणपुरम्मि । तत्थ य संपत्ताणं सर्वपि हु सुंदरं होही॥
॥१८३।। अह भाणुवेगविहिए दिव्वविमाणम्मि परियणसमेओ । तकालुचियं धित्तुं सयलं वीवाहउवगरणं ॥१८४|| हत्थिणपुरम्मि
पत्तो एत्तो चिचगइचित्तवेगावि । विजाहरोहसहिया पत्ता विनायवुत्तंता ॥१८५॥ युग्मम् ॥ अह अमरकेऊ राया तेसिं काऊण सय-
लपडिवत्तिं । बहुखजपिजजुत्तं कारइ वीवाहसामरिंग ॥१८६॥ नियकुलकमागएणं विहिणा पत्तम्मि लग्गदियहम्मि । आणदियपउर-
१ संकाशं-तुल्यम् । २ वहुखाद्यपेययुक्तम् ।
॥१२९॥
जणं नचंतविलासिणिसणाहं ॥१८७॥ वजंतवजआउज्जगहिरसंसद्दपूरियदियंतं । वत्तं पाणिग्गहणं महाविभूईए अह तेर्सि ॥१८॥ युग्मम् ॥ समुचियपडिवत्तीए खयरा संमाणिया नरिंदेण । दिन्नं च महादाण पउराई भोजिओ लोओ ॥१८९।। जिणमंदिरेसु विहिया महिमा परमायरेण सव्वेसु । जिणपडिमाणं वन्थाइएहिं विहिया महापूया ॥१९०॥ वरवत्थपत्तकंवलअसणाईएहिं समणसंघोवि । सबोवाहिविसुद्धेहिं पूहओ परमभत्तीए ॥१९१।। गयतुरयपवरसंदणगामागरनगरपट्टणाईयं । दिन्नं सामंताणं जहोचियं तत्थ नरवइणा ॥१९२॥ अह अन्नदिणे राया महाविभूईइ परियणसमेओ । सरिस्स बंदणत्थं नीहरिओ खयरसंजुत्तो ॥१९३।। अभिवंदिऊण मूर्ति अवसेसतवस्सिणे य सव्वेचि । उपविट्ठा, अह गुरुणा कहिओ जिणदेसिओ धम्मो ॥१९४॥ अह वंदिऊण सूरि देवी कमलावई इमं भणइ । भयवं ! अन्नम्मि भवे आसि कयं किं मए पावं? ॥१९५॥ सुयविरहजणियदुक्खं जस्स वसाओ सुदुस्सहं पत्तं । अह केवलिणा भणियं देवाणुपिए ! निसामेसु ॥१९६।। जो सोऽवरकंकाए अम्मडवणिओत्ति आसि मे कहिओ। मंडणपभिईण पिया अच्छुत्तमारियासहिओ ॥१९७॥ सो भमिऊण भवोहं मरुदेसे हरिसऊयगामम्मि । मेहेरो अज्जुणनामो इहेब भरहम्मि उववन्नो ॥१९८॥ अच्छुत्तावि हु तत्तो भमिऊण वेसु विवि. हरूवेसु ! महिला अज्जुणगस्स उ बंधुसिरी नाम उववन्ना ॥१९९॥ अवरोप्परपिईए किसिकम्मरयाण वच्चए कालो । दोण्हवि दया- पराणं पयईए तणुकसायाणं ॥२००। पत्ते पाउसकाले पडिए अह पाणियम्मि पउरम्मि । नियपलिहईइ दोहिवि किसिकम्मं काउ- माढत्तं ॥२०१॥ तत्थ य एगो कमलो सगन्भहरिणीए संगओ वसइ । पलिहइपरिपेरंते चरइ तणं तीइ संजुत्तो॥२०२॥ अह अनया १ पिता । २ मेहरोग्रामप्रवरः । ३ कृषिकर्मरतयोः । ४ पानीय-जलम् । ५ कमलो हरिणः ।
सुरसुंदरी
चरि
पण्ण रहमो
परिच्छेओ
॥१३०॥
७.(G
पविट्ठ खित्ते दडूण हरिणजुयलं तं । अज्जुणओ हेकंतो चलिओ नीसारणहाए ।।२०३॥ अज्जुणभएण हरिणी गुरुहारा वेगधाविया
सहसा । संजायपसवसमया वियणाविहलंघला पडिया ॥२०४॥ नट्ठो सारंगोवि हु पुणो-पुणो अज्जुणं निरूवितो । दइयाविओगवि-
हुरियहियओ गुरुसोयसंतत्तो ॥२०॥ करुणापरेण नीया हरिणीवि हु अज्जुणेण नियठाणं । सीयलजलेण सित्ता मुच्छाविरमे पस्या
य॥२०६॥ जायं कोड्डाणयं हरिणसिलिंब तु मुद्धडसहावं। हरिणीइ बट्टियं तं दिनो य थणो तओ तस्स ॥२०७।। दहण
सुरूवं विलाससुसिणिद्ध नयणसोहिल्लं । बंधुसिरिए भणिय मह होइ खिल्लणं एयं ॥२०८॥ तत्तो य वामपाए बद्धं तं कोमलाइ रज्जूए ।
हरिणीवि विगयवियणा भएण नट्ठा तयं मोत्तुं ॥२०९॥ मिलिया कमलस्स तओ पुणो पुणो एइ तम्मि ठाणम्मि । सिसुनेहाओ न
पुणो अल्लियइ भएण सा तत्थ ॥२१०॥ उबिग्गमणा वरई सिलिंबनेहेण विमणदुम्मणिया। न चरइ तणं न य पियइ पाणिय
भमइ खिज्जंती ॥२११॥ बीयदिणेवि हु हरिणिं दुरुङल्लंति तहेव दणं । जायकरुणाए मुक्को स सिलिंबो बंधुसिरियाए ॥२१२॥
अह सो बंधणमुक्को गंतुं माऊण सभयनेहाए । मिलिओ दट्टण तयं सारंगी निव्वुया जाया ॥२१३॥ मज्झिमगुणसंजुत्तो
दयापभावाओ अज्जुणो तत्तो । मरिऊण समुप्पनो एसो राया अमरकेऊ ॥२१४॥ बंधुसिरीवि हु तत्तो निबद्धमणुयाउया मया
पच्छा । इह उप्पन्ना भद्दे । देवी कमलावई तं सि ॥२१५॥ जाया य तुम्ह दोण्हवि पुन्वभवब्भासओ गरुयपीई । जीवदयाकर-
णाओ विउला भोगा समणुपत्ता ॥२१६॥ कमलो हरिणीए समं विओइओजं च तत्थ खणमेगं। तकम्मुदया रन्नो जाओ तुम्हं सह
विओगो ॥२१७॥ जं च कओ एणीएँ विरहो लीवेणे अट्ठपाहरिओ । तत्थ य तए निबद्धं कम्मं सुयविरहदुक्खफलं ॥२१८॥
१ निषेधन् । २ गुरुभारा । ३ वेदनाविह्वला । ४ कोद्रववर्णकम् । ५ सिलिंबो शिशुः । ६ खेलनम् । ७ भ्रमन्तीम् । ८ निवृता-सुखिता । ९ वियो-
जितः । १० एणी-हरिणी । ११ लीवो बालः । १२ अष्टप्राहरिकः अष्टप्रहरमानः । * विहलाङ्गा ।
॥१३०॥
Sou उदयाओ तस्स जाओ विरहो तणएण जायमेत्तेण। खीणं च तयं संपइ अहहि लक्खेहि वरिसाणं ॥२१९॥ खणमित्तसंचि- यपि हु देइ विवागं सुदीहकालीयं । सुहमसुई वा कम्मं भावविसेसेण जीवाण ॥२२०॥ इय नाऊण विवागं पमायनिवत्तियस्स कम्मरस । दूरेण कम्मबंधस्स कारण मुयह जत्तेण ॥२२१॥ इय गुरुवयणं सोउं परिसा सव्वावि तत्थ संविग्गा। दिक्खाभिमुही जाया भीया संसारदुक्खाण ॥२२२॥ नरवइदेवीण पुणो विसुद्धलेसाहिं वट्टमाणाणं। जायं जाईसरणं ईहापोहं करताण ॥२२३॥ सुमरियपुव्वभवाणं आगयसंवेगभावियमणाण | चरणावरणखयाओ संजाओ चरणपरिणामो ॥२२४॥ तत्तो य अमरकेऊ पुत्तं अहि- सिंचिऊण रजम्मि । तकालुचियं काउं करणिजं तिव्वसंवेगो॥२२५॥ अणुसासिऊण पुत्तं आपुच्छित्ता य परियणं सयलं । कमला- वईए सहिओ पव्वइओ गुरुसमीवम्मि ॥२२६॥ युग्मम् ॥ सिरिदेवं नियपुत्तं कुटुंबचिंताए संठवेऊण । रना सह पव्वइओ धणदेवो भारियासहिओ ॥२२७॥ खयरोवि चित्तवेगो चित्तगइप्पमुहखयरसंजुत्तो। निचिन्नकामभोगो पव्वइओ सरिपासम्मि ॥२२८॥ खयरीवि कणगमाला पव्वइया सूरिवयणपडिबुद्धा । सहिया पियंगुमंजरिमाईहिं पभूयखयरीहिं ॥२२९॥ नरवाहणोवि राया रज्जं दाऊण मयरकेउस्स । पव्वइओ पयमूले केवलिणो सुप्पइदुस्स ।।२३०॥रना सह पव्वइया खयरनरिंदाण दस सहस्साओ। कमला- वइपमुहाणं वीससहस्साई महिलाण ॥२३१॥ इय तीससहस्साई समयं पव्वावियाई केवलिणा। संनिहियदेवयाए उवणीयं तेंसिं मुणिलिंगं ।।२३२॥ ता भणइ मयरकेऊ चरणं पडिवज्जिलं असत्तो म्हि । गिहिपाउग्गं धम्मं ता भयवं! अम्ह साहेसु ॥२३३॥ भणियं गुरुणा १ निर्वर्तित निर्मितम् । २ गृहिप्रायोग्य-गृहस्थोचितम् ।
Hol सुरसुंदरी चरि पण्णरहमो परिच्छेओ ॥१३१॥ निसुणसु थूलगजीवाण निरवराहाण । निसिरंति जे न दंडं तेवि हु पाविंति निव्वाणं ॥२३४॥ थूलमसचं भासं मणवइकाएहिं जे न कैप्पेंति । सुरमणुएसरसोक्खं भोत्तूण वयंति ते मोक्खं ॥२३५॥ थूलमदत्तं वजति जे सया तिविहकरणजोगेहिं । सव्वत्थक्खय- वित्ता होऊण वयंति ते सिद्धिं ॥२३६॥ संतोसो सकलत्ते अहवा परदारवजणमुदारं। काउं सुरंगणाओ भोत्तूण वयंति निव्वाणं ॥२३७। इच्छापरिमाण सेविऊण लभ्रूण विउलरिद्धीओ। देवनरेसरमावे कमेण गच्छंति निव्वाणं ॥२३८॥ एमाइवित्थरेणं गिहि- धम्मे साहियम्मि केवलिणा। तो भणइ मयरकेऊ होमि समत्थो इमं काउं ॥२३९॥ तत्तो य गुरुसमीवे सुरसुंदरिमयरकेउपमुहेहिं । सम्मत्तरयणमूलो सावगधम्मो पैचन्नोति ॥२४०॥ अह चित्तवेगपमुहा मुणिणो सरिस्स पायमूलम्मि । गहणासेवणरूवं सिक्खं अब्भसिउमाढत्ता ॥२४१॥ कमलावइपमुहाओ अज्जाओ सुव्वयाइगणिणीए । पासम्मि साहुकिरियं सिक्खंति पदंति अंगाई ॥२४२॥ छट्टट्ठमदसमदुवालसाई विविहं तवं पकुवंति । विणयं गुरूण सम्मं वेयावच्चं च सव्वेवि ॥२४३॥ अह चित्तवेगमुणिणा चोदसपुव्वाई तत्थ पढियाई । भिन्नक्खरपुव्वधरो जाओ अचिरेण कालेण ॥२४४॥ अह सुप्पइट्ठसूरी सरि ठविऊण चित्तवेगमुणिं । कयअणसणो महप्पा निव्वाणमणुत्तरं पत्तो॥२४५॥ अह चित्तवेगसूरी गामागरनगरमंडियं वसुहं । विहरइ सुप्पडिबद्धो बोहिंतो भवियजणनियरं ॥२४६॥ अजावि कणगमाला सुव्वयगणिणीए सग्गपत्ताए । अहिसित्ता मयहरिया साहुणिगणबहुमया तत्थ ।।२४७॥बोहितो भव्वलोयं तवसूसियतणू चत्तनीसेसरागो, सज्झाणड्डो १ कुर्वन्ति । २ कल्पयन्ति-रचयन्ति । ३ प्रपन्नः अङ्गीकृतः । ४ द्वादशाङ्गानीत्यर्थः । ५ भिन्नाक्षर-किञ्चिन्न्यूनम् । ६ महत्तरा । ॥१३१॥ - ७ चत्तो त्यक्तः। ८ सद्ध्यानारूढः । 91 मुणीणं ससमयविहिणा सारणाई करितो। सूरीसो चित्तवेगो समणपरिवुडो देसयंतो जणाणं, धम्मं तित्थेसरुत्तं विहरइ वसुहं संजमुज्जोयजुत्तो॥२४८॥ साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए । रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२४९॥ एसोवि हु खयराहिवचारित्तासेवणो परिसमत्तो। सुरसुंदरीकहाए पन्नरसो इह परिच्छेओ॥२५०॥ ॥ पण्णरहमो परिच्छेओ समत्तो।। सोलहमो परिच्छेओ। राया वि मयरकेऊ परिणित्ता खयरदिन्नकन्नाओ। दाऊण नहयराण जहोचियं गामनगराई ॥१॥ आणानिदेसकरे काउमसेस- द्धभरहरायाणो । नीसेसदेसविसरं विहाय गयडमरचोरभयं ॥२॥ उत्तुंगधवलमणहरचेइयभवणेहिं मंडियं काउं । आरियदेससमुभव- गामागरनगरसंदोहं ॥३॥ करभरसुंकविमुकं सावयविसरं करितु नीसेसं । उच्छाइत्ता सव्वे जिणसासणसंघपडिणीएं ॥४॥ अक्ख- लियं च विहारं वियरित्ता मुणिजणस्स देसेसु । साहम्मियवच्छल्ले नियसामंते निओइत्ता ॥५॥ काउं सत्तागाराई विवहरूवाई ठाण- ठाणेसु । दिज्जतजंतुपस्थियसमत्थवरवत्थुसत्थाई ॥६॥ पालेइ रज्जमणवज्जकज्जपेयपालणिकवावारं। कयदुट्ठधैट्ठउल्लुंठवठकय- १ स्मारणादीन् । २ परिवुडो-परिवृतः । ३ परिसमाप्तः। ४ विसरः-समूहः । ५ उच्छाद्य-उन्मूल्य । ६ पडिणीओ-प्रत्यनीक.-शत्रुः । ७ अस्खलितम् । ८ साधर्मिकवात्सल्ये । ९ नियोज्य । १० सत्रागारम्दानगृहम् । ११ पयपालणं प्रजापालनम् । १२ धट्ठो धृष्टः । १३ वठो-मृत्यः ।
सुरसुंदरी चरि सोलहमो परिच्छेओ ॥१३२॥ उग्गनिग्गहणं ॥७॥ पणयजणजणियतोसं वसीकयासेससत्तुसंताणं । आणदियर्जियसत्थं कयसुत्थसमत्थदुग्गपहं ॥८॥ अष्टभिः कुलकम् । इय मयरकेउरन्नो सुरसुंदरिपमुहदेविजुत्तस्स । धम्मत्थकामसारं विसयसुहं अणुहर्वतस्स ।।९।। कइयावि हु जिणभवणे निम्मलपसरंतदसदिसिमैऊहे । विमलसिलायलपडिए भत्तीए कारयंतस्स ॥१०॥ अन्नोनवनकलिए निम्मलमणिरयणहेमनिम्मविए। संसारजलहिमजतजंतुसंतरणबोहित्थे ॥११।। वरविनाणियनिवहेण दिन्नबहुदव्वजायहरिसेणं । कइयावि हु जिणविंबे वररूवे कारयं- तस्स ॥१२॥ आगमविहिणा कयसत्तरक्खणं विहियसंघवरपूयं । जिणविवाण पेइ8 कइयावि हु आइसंतस्स ॥१३॥ घणसारसारगो- सीसमीसहरियंदणाई दव्वेहि । कुणमाणस्स कयाइवि जिणिंदपडिमासमालभणं ॥१४॥ निसिरंतवहलपरिमलदसद्धवन्नेण कुसुमनिय- रेण । कइयावि बहुवियप्पं जिणपूयं विरयमाणस्स ॥१५॥ पवरवरपट्टणुग्गयअणग्यसुमहग्यवसणसोहिल्लं । उल्लोचं जिणभवणे कइ- यावि हु कारयंतस्स ॥१६।। मोइय चारागारं जिणिंदवरमंदिरेसु साणदं । कइयावि हु रहज जत्तेणं पेच्छमाणस्स ॥१७॥ जत्तासमय- समागयकिविणाणाहाइदीणलोयस्स । वरवरियवियरणाओ मणोरहे पूरयंतस्स ॥१८॥ रहजत्तागयसाहम्मियाण कइयावि गुरुपमोएण। भोयणवत्थाभरणाइदाणओ तप्पेमाणस्स ॥१९॥ अंतेउरमज्झगयस्स विविहलीलाविलासकलियाहिं । भज्जाहिं सह कयाइवि सुरह- सुहं सेवमाणस्स ॥२०॥ पत्तट्ठवरविलासिणिविहियविविहंगहारसोहिल्लं । कइयावि हु वरगेयं पेक्खणयं पेक्खमाणस्स ॥२१॥ अन्नपि ॥१३२॥ १ जियसत्यो-जीवसार्थः । २ मऊहा-मयूखाः किरणानि । ३ वोहित्य यानपात्रम् । ४ विन्नाणिओ वैज्ञानिकः । ५ प्रतिष्ठाम् । ६ आदिशतः । ७ हरि- चन्दनम् रक्तचन्दनम् । ८ समालभण=विलेपनम् । ९ दशार्धम् पञ्च । १० बहुविकल्पां-बहुमेदाम् । ११ अनर्घ्यम्-अमुल्यम् । १२ उल्लोच-वितानम् । १३ किविणो कृपणः । १४ वितरणं-दानम् । १५ तर्पयत: तृप्तिं कुर्वतः ।
एवमाई विसिट्ठलोपस्स संमय जं जं । पुन्वपुरिसाणुचिन्नं अविरुद्धं निययवंसस्स ॥२२॥ निययअवत्थासरिसं सैलाहणिजं च सज- णजणस्स । लोयागमाविरुद्ध अणुचिन्न पुवराईहिं ।।२३।। नियनिय काले सव्वं तं तं कमसो पकुवमाणस्स । सुहसागरावगाढस्स राइणो दुक्खरहियस्स ॥२४॥ सुरसुंदरीए समयं सिणेहसारस्स पुव्वलक्खाई। वोलीणाई कइवि हु जिणसासणभत्तिजुत्तस्स ॥२५॥ सप्तदशभिः कुलकम् ॥ अह अनया कयाइवि रयणीए राइणा सह पसुत्ता । पाहाउयवेलाए पिच्छइ सुरसुंदरी सुविण ॥२६॥ किल कोवि कसिणसप्पो डसिऊण ममं नरिंदसंजुत्तं । मह उदरम्मि पविट्ठो एवं दवण पडिबुद्धा ॥२७|| भीया जाव विचिंतइ न सुंदरं हंदि ! सुमिणमयति । ता किं अमंगलेणं इमिणा सिट्ठण नरवइणो ॥२८॥ ताव पड्डपडहपडिरवपयडियगीयज्झुणीहिं संवलियं । तका- लनिउत्तेहिं पैहयं पाहाउयं तूरं ॥२९॥ तस्सवणा पडिबुद्धो चितिय चित्तम्मि पंचनवकारं । काउं सरीरसोयं तकालुचियं मयरकेऊ ॥३०॥ मणिरयणपणठ्ठतम जुगाइजिणपडिममंडियं वियडं । चेइयभवणं गंतु विहिणा पूइत्तु जिणविंबं ॥३१॥ चीवंदणं करित्ता पच्च- क्खाणं च तदुचिय काउं । वारविलासिणिपउरे अत्थाणे ताहि संपत्तो ॥३२।। तकालमंगलीए वरवारविलासिणीहिं विहियम्मि । खण- मेग अत्थाणं दाऊण समुडिओ राया ॥३३॥ विजाविहियविमाणो सुरसुंदरिपमुहभारियासहिओ। हिमगिरिसिहरे खयरोहसंगओ सो गओ झत्ति ॥३४॥ कीडानिमित्तमह सो अणेगगोसीससाहिसंकिन्ने । ओइन्नो उजाणे नंदणवणसरिससोहिल्ले ॥३५।। मणिमयसिला- यलेसु कयलीवणपरिगएसु रम्मेसु । उकिट्ठगीयवाइयपेक्खणयक्खित्तचित्तस्स ॥३६॥ सिरिमयरकेउखयराहिवस्स अंतेउराइसहियस्स । १ अनुचीर्णम् आचरितम् । १ श्लाघनीयम् । ३ पूर्वराजैः । ४ पाहाउय-प्राभातिकम् । ५ झुणी ध्वनिः । ६ प्रहत-वादितम् । ७ चैत्यवन्दनम् । ८ मालिकान् । ९ शाखी क्षः । १० उकिटं-उत्कृष्ठम् 424rSNA .
.
H
s
सुरसुंदरी
चरिअं
सोलहमो
परिच्छेओ
॥१३३॥
हिमवंतपव्वए अह पत्तो मज्झण्हसमउत्ति ॥३७॥ युग्मम् ।। भोयणवेला वट्टइ विन्नत्तो तत्थ सूवयारेण । पूइयजिणिंदविंबो विहिणा
चीवंदणं काउं ॥३८॥ नहयरनियरपरिंगओ भोत्तूणमणग्धपवरमाहारं । सुरसुंदरीए सहिओ केयलीहरयं अह पविट्ठो ॥३९॥ सयणी-
यम्मि पसुत्तो सुरयसुहं सेविऊण खणमेगं । पडिबुद्धाए सुरसुंदरीइ अह नरवई भणिओ॥४०॥ पिययम! ताव खणंतरमच्छामो
विबुहजणविणोएण । ता वढसु किंचि पण्होत्तरंति, अह नरवई भणइ ॥४१॥
को जाइ नहे, अहिलसइ किं जणो, कत्थ वच्चइ सेसंको? । पइदियह सइ कम्मि व सुरसुंदरि ! सैलहिज्जए पीई १ ॥४२॥
सुरसुंदरीइ भणियं तंतावलियं कहेसु मणदइय !। भणइ निवोऽतीतं ते, लद्धं देवीह 'वी-सं-भे ॥४३॥ भणियं रना तुरियं लद्धं पण्हो-
तरं इमं देवि ! । ता भणसु तुमं संपइ देवीए ताहि संलत्तं ॥४४॥ को तीसाए पढमो कमि व राया विणस्सइ विणट्ठो । किं सकेय
वोलीणं कस्स व दइओ तुहं नाह ! १ ॥४५॥ आमंतिजउ लच्छी का वा गेयम्मि सूसरों होइ । तुमए विदिन्नपण्होत्तरस्स तंतावली का
वा ? ॥४६॥ भणियं रन्ना अबो! देवी पण्होत्तरेसु अइकुसला । तंतावलियावि हु विहिया पण्होत्तरं झत्ति ? ॥४७॥ वत्थं
दुहा-
णुलोमेण तह य पडिलोमओ भवे वत्थं । अणुलोमेण समैत्थं चउह कयं देवि ती-तं-ते ॥४८॥
१ कदलीगृहम् । २ प्रश्नोत्तरमिति । ३ प्रश्नचतुष्टयस्याप्यस्योत्तरगाथास्थ'ची स-भ' पदघटकैर्व्यस्तैः पक्षि-सुख-नक्षत्रवाचिभिरक्षरैः, विश्वासवाचिभिश्च समस्तैस्तै.
रानुलोम्येन यथाक्रममुत्तर विज्ञेयम् । ४ नभसि । ५ शशाङ्क चन्द्रः । ६ इलाध्यते । ७ तीसाशब्दे प्रथमः वर्णः क इत्यर्थः । ८ कस्मिन् सतीति भावः ।
९ सकृत् । १० सुस्वरा । ११ व्यस्तम् । १२ समस्तम् । १३ पूर्वप्रश्नानां सर्वेषामपि 'ती-त-ते' इत्यक्षरैर्द्विरानुपूर्व्या व्यस्तैः, सकृत् पश्चानुपूर्व्या व्यस्तैः,
सकृदानुलोम्येन समस्तैश्च 'ती ("ती' इत्यक्षरम्) तते (तन्त्र राष्ट्रे), तीत (अतीतम्) ते (तव), ते (हे ते ! हे लक्ष्मि ! तंती (तन्त्री वीणा), ती-त-ते" इत्येव-
मुत्तराणीति फलितार्थः ।
॥१३३॥
पुणो रन्ना भणिय-किं सबजणो इच्छइ सकंदणपहरणं च बोहेसु । पहिएहिं किं व घेप्पइ साहिजउ देवि ! एयपि १ ॥४९॥ सुरसुंदरीइ भणियं पचड्डमाणक्खरं इमं देव! । सं-च-ल मुत्तरमेत्थं रना भणिय पिए ! भणसु ॥५०॥ आमंतिजउ लच्छी कत्थ वसं- ताण नासए बुद्धी । कत्थ न नासइ सुहडो पिययम! साहेसु एयं मे १ ॥५१॥ भणिय रन्ना सुंदरि ! पडिलोमं वड्डमाणवन्नमिण । 'सं-गा-में' इति, तत्तो, रना भणिय पिए ! भणसु ॥५२॥ किं घरइ पुन्नचंदो, किंवा इच्छंति पामरा खित्ते । आमंतसु अंतगुरुं किंवा सोक्ख पुणो सोक्ख ॥५३॥ दवण किं विसट्टेइ कुसुमवणं जणियजणमणाणदं । कह णु रमिजइ पढमं परमहिला जारपुरिसेहिं ? ॥५४॥ सुरसुंदरीह चिंतिय भणियं एयपि जाणियं देव ! । दुवत्थं दुसमत्थं उत्तरमत्थं 'स-सं-के ते ॥५५॥ इय पण्होत्तरभिंदणकरणिकरसाणवग्गहिययाण । देवीनिवाण तहिय समागओ कसिणगुरुसप्पो ॥५६॥ अह पुव्ववेरिएणवि सप्पेण तेण दोण्णिवि जणाई । दुद्वेण पट्टिदेसे दहाई गरुयरोसेण ॥५७॥ सप्पो सप्पोति पेयपिरीइ देवीइ कलयलं सोचा । अह खग्गवग्गहत्था समागया अंगरक्खा से ॥५८॥ भुयगोवि हु भयसंभमवेविरदेहो कयावराहोत्ति । नासंतो हणिऊणं खंडोखंडीकओ तेहिं ॥५९॥ तयणतरमुच्छलिओ महंतकोलाहलो परियणस्स । समयं चिय निवदेवीदेहट्ठियविसवियारेण ॥६॥ तओ। वाहिप्पंति पहाणा गारुडिया गारुडेसु पत्तट्ठा । कीरंति मंतजावा आणाविनंति मूलीओ ॥६१॥ अभिमंतियतोएणं दिजत- १ श-सुखम् , शाम्ब-वज्रम् , शम्बल-पाथेयम् ; इत्येव वर्धमानैकैकाक्षरैरुत्तराणीति । २ मे हे लक्ष्मि ! ग्रामे, सग्रामे, इत्यर्थः । ३ पामरो=कुटुम्बी । ४ अन्ते गुरुयस्य तम् , सगणमित्यर्थः । ५ विसट्टइ-विकसति । ६ द्विय॑स्तम् । ७ द्विः समस्तम् । ८ सस (शशम्-हरिणम्) कं (जलम्), स! (सगण! इत्यर्थः) सं (श-सुसम्) क (क-सुसं), ससंकं (शशाकम् ) ; ससकं (सशकम् ) । ९ प्रजल्पित्र्याः । १० खण्डखण्डीकृतः । ११ वाहिप्पंति-न्याहियन्ते आहुयन्ते इत्यर्थः । १२ आनाय्यन्ते । १३ दिज्जति+अच्छि दिज्जतच्छि । M स सुरसुंदरी चरि सोलहमो 'परिच्छेओ ॥१३४॥ च्छिन्नसलिलधाराओ। बज्झति कंडयाई पउणीकीरति अगैयाई ॥६२॥ इय गारुडियसणाहे नहयरनिवहम्मि आउलीभूए । घसि- तेव्व हुँयासे पवलीभूए विसवियारे ।।६।। नरनाहो अव्वत्तं दिव्वमणिं आणहत्ति भणमाणो । पिक्खंताणं खयराण तत्थ जाओ विगयचिठो ॥६४॥ युग्मम् ॥ एत्थंतरम्मि विनायवइयरा राइणो पिया भगिणी । पभणइ पियवया बच्च वच्च लहु बाहुवेग ! तुम ॥६५।। गंतूण भाणुवेगस्स नंदणं चंदवेगखयरेसं । मह वयणेण मग्गसु नयरे सिरिकुंजरावत्ते ॥६६॥ भणसु य जो सो विजापसाहणु- अएण रक्खट्ठा । तुमए नीओ पुविं दिव्यमणी मह समीवाओ॥६७॥ सो ढोइजउ सिग्यं इय भणिओ सो गओ तुरियवेगो। गंतु खणंतराओ समागओ चंदवेगेण ॥६८॥ खयरेण समं ताहे मणिसलिलपयाणपुव्वयं विहियं । नीसेसविसविगारेण वजिय जुवलयं जुगवं ॥६९|| युग्मम् ॥ तुह्रो नहयरवग्गो पियवया तह य परियणसमग्गा | रायावि भवसरूवं चिंतेतो आगओ नगरं ॥७०॥ अविय । एत्तो तत्तो विविहावयाहिं घिप्पंतजीवसाराणं । सरण नत्थि जियाणं जिणिंदधम्म पमोत्तुण ॥७९॥ मूलअहिविसविसूइयपाणियसत्थग्गि- संभमेहिं च । देहतररांकमणं करेइ जीवो मुहुत्तेण ॥७२॥ ता एरिसम्मि चवलम्मि जीविए विसयमोहिया जीवा । मोहमहागहषेत्था तहवि हु धम्मे पमायति ।।७३।। अह नहयरनिवहेणं वोलीणा आवयत्ति तुढेणं । गयपुरमागतूर्ण बद्धावणयं कयं रनो॥७४॥ सुरसुंदरीवि देवी दियहं तं चेव पढमयं काउं । गम्भवई संजायानिनेहा निययदइयम्मि ।।७५॥ अविय । जह जह वड्डइ गभी तह तह देवीवि गन्भमाहप्पा । निठूरहियया चिंतइ मारेमि निंब सहत्थेण ॥७६।। तओ । आभासियावि रूसइ निठुरमुल्लवइ नेच्छए भोग । दट्ठोभिउडिभीमा दिवम्मि परम्मुहा ठाई ॥७७॥ तं विवरीयस रूबं दण पियंवया भणइ भद्दे ।। कीस तुम निनहा बहुमनसि नेव रायाणं १ ॥७८॥ सुरसुंदरीइ भणिय दोसेण इमस्स १ कण्टकानि औषधिविशेषरुपाणि । २ अगदानि औषधानि । ३ हुताशः अमिः । ४ ढोक्यताम्-उपस्थाप्यताम् । ५ घत्थोप्रस्तः । ६ प्रमायन्ति । COM/Acto ॥१३४॥ Theo पावगम्भस्स । मह मंडाइ पओसो उप्पजइ पावकम्माए ॥७९॥ तागंतुं नरवइणो साहिजसु जेण अन्नहाभावं । न करेइ मज्झ उपरि वियैलियनेहं ममं दट्टुं ॥८०॥ अन्नं च भणसु दइयं दट्ठव्या नेव पावकम्मा हं। जाव न जाइ पसवो पावयगम्भस्स गब्भस्स ।।८१॥ गंतुं पियंवयाए सिटुं सर्वपि मयरकेउस्स । तं सोउं रायावि हु विम्हियचित्तो इमं भणइ ॥८२॥ अवो! जा मह विरहं देवी निमि- संपि सोढुमसमत्था। सा गम्भस्स पभावा अईसणं निठुरा महइ ॥८३॥ ता किं न होज सो चिय पुयविरुद्धो सुबंधुजीवोऽयं । भवियव्ययावसेणं उववन्नो देवीकुच्छीए ॥८४॥ एमाइ चिंतयंतो देवीए अदिन्नदसणो राया। नियवइरियसंकाए जावच्छइ देमिओ चित्ते ॥८५।। ताव य देविं दटुं असुहज्झवसायदारुणं रनो। मन्ने पियमित्ता इव साममुहा से थणा जाया ॥८६॥ नरवरवरसुहसं- गमसुहृविरहुकंठियव देवीए । उज्झिय सामच्छायं गंडयलं पंडरं जायं ॥८७॥ सव्वेहिवि गरुयत्तं पत्तं न मएत्ति लद्धपत्थावं । वित्थ- रियं से उदरं नरवइणो वेरिउग्गमणे ।।८८॥ दह्रणव उदरस्सवि गरुयत्तं जायतिव्वअभिमाणं । वड्डइ नियंववियं मा जिणिजत्ति चिंताए ।।८९॥ कमसो पसवणसमए संपत्ते सँसहरम्मि मूलत्थे। पावग्गहावलोइयलग्गे लग्गाइ विट्ठीऐं ॥९०॥ सुरसुंदरी पस्या महया किच्छेण दारयं ताहे। हित्थहियएण रन्ना वाहरिओ पवरजोइसिओ॥९१।। पुट्ठो य कहसु तणयस्स गुणगणं एयस्स समय- जायस्स । धूणियसिरेण तेणवि भणियं नरनाह ! निमुणेसु ॥१२॥ एरिससमए जाओ जणयस्स न सुंदरो हवइ बालो। वडतो पिउ- गेहे हणइ कुलं रायलच्छि च ॥१३॥ देव ! न रूसेयत्वं जाव तुमं नेव पेच्छसे एयं । तावच्चिय तुह कुसलं पाणाणवि संसओ दिढे ॥ १ बलात् | २ प्रदोप.प्रद्वेषः । ३ विगलित-विघटितम् । ४ पापगभस्य पापसहितस्य । ५ मिओ-दूनः । ६ सुहो-शुभः । ७ सुह-सुखम् । ८ विस्तृतम् । ९ जिप्पिज्ज जाप्ये-मा जित भूवमहमित्यर्थः । १० शशधरे । ११ विष्टि. भद्रा । १२ हित्यो वस्तः ।
सुरसुंदरी चरि सोलहमो परिच्छेओ ॥१३५॥ ॥९४॥ रना भणियं भद्दय ! को कोवो एत्थ वत्थुपरमत्थे । सत्थसमस्थियमज्झत्थतत्तबुद्धीहिं कहियम्मि ? ॥९५॥ कयउँवयारम्मि गए सट्ठाण अह निवेण वौहित्ता । भणिया सुहासणत्था पियंवया सोयतविएण ॥१६॥ पढमसुयजम्मदियहे हरिसो किर होइ जण- णिजणयाणं । तं पुण दिव्ववसेणं अम्हं अन्नारिसं जायं ॥९७॥ ता भद्दे ! तं गच्छसु बालं चित्तण धोविसंजुत्तं । नियसासुरए सिग्धं बुद्धिं तत्थेव नेयवो ॥१८॥ तीए तहत्ति भणिउं नीओ सुरनंदणम्मि नयरम्भि। सिट्ठो तव्युत्तो खयराहिवनिययदइयस्स ॥१९॥ जलणप्पहखयराहिवपियभजाचित्तलेहतणयस्स । जलकंतस्स उ सबो तेणवि बहु मन्निया एसा ॥१००॥ युग्मम् । ताहे जलकतेणवि जम्मणमहिमाइसयलकायई । काऊण कयं नामं सुहदियहे मयणवेगोत्ति ॥१०१।। कमसो पवड्डमाणो पत्तो सो जोव्वणं मयणवेगो। अविणीओ दुस्सीलो अंकच्चनिरओ कयग्यो य ॥१०२॥ जलकंतखयरपुत्तो कंचणदेवीइ गम्भसंभूओ। जलवेगो से मित्तो जाओ सहपढियरमिउत्ति ॥१०॥ सुरसुंदरीइ कझ्यावि सीहसुमिणेण सइओ तणओ। उप्पन्नो वीओवि य सुहतिहिनक्खत्तजोगम्मि ॥१०४॥ रूपेण अणंगसमो सूरो चाई पियंवओ दक्खो। नामेणऽणंगकेऊ सुविणीओ जणणिजणयाण ॥१०५॥ कमसो जोवणपत्तो जुवरायपयम्मि ठाविओ एसो। साहियविजो वियरइ इच्छाए खयरनयरेसु ॥१०६॥ महुमासे संपत्ते राया अंतेउरेण संजुत्तो । अट्ठाहियमहिमट्ठा पत्तो वेयड्ड- कूडम्मि ॥१०७॥ महया विच्छड्डेणं पत्ता वेयड्डवासिणो खयरा । गंधव्वनट्टपउरा वदृइ अट्ठाहिया जाच ॥१०८।। ताव य गंगावत्ताउ आगया खयरनियरपरियरिया। वररूववई कन्ना अणंगवेगति नामेण ॥१०९॥ दिवा सा जुवरना तीएवि सिणिद्धदिट्टिपाएण। १ 'देवा' इति शेषः। २ व्याहत्य-आहूय । ३ अन्यादृशम् । ४ धावी-धात्री । ५ सासुरयश्वशुरगृहम् । ६ अकृत्यनिरतः। ७ कृतघ्नः । ।।१३५॥
विद्धो अणंगवाणेहिं झत्ति ऑयल्लयं पत्तो॥११०॥ पुच्छइ अणंगकेऊ वसंतनाम वेयंसियं भद्द ।। कस्सेसा वरविलया कस्स व धूया ओ किनामा ? ॥१११॥ भणियं वसंतएणं गंगावत्तम्मि आसि वरराया। सिरिंगंधवाहणोति य महिला मयणावली तस्स ॥११२॥ तीए य तिण्णि तणया पढमो नहवाहणो मयरकेऊ । तइओ य मेहनाओ विजावलगविया सूरा ॥११३॥ पिउणा सह पन्चइए जाए नहवाहणे मयरकेऊ । जाओ राया सोवि य वियणे विज्ज पसाहितो।।११४॥ पिउणा तुज्झ पमाएण मारिओ छिन्नवंसजालीए। गुरुकरुणाणुगएण तुह पिउणा ठाविओ रज्जे ॥११५॥ एसो उ मेहनाओ दिन्नाणि पभूयगामनयराणि । चित्तगइखयरधूया दिना पउमोयरा पवरा ॥११६॥ तिसृभिः विशेषकम् ॥ तीए एसा धूया कन्ना नामेण मयणवेगत्ति । एयं च कुमर ! मग्गइ पियंयमाए पिययमस्स ॥११७।। जलकंतस्स उ पुत्तो कंचणदेवीइ कुच्छिसंभूओ । जलवेगो किं दिन्ना नवत्ति सम्मं न याणामि ॥११८॥ इय सोऊण कुमारो वजरइ वसंत ! सुणसु मह वयणं । एयं कन्नारयणं विणा उ मह नत्थि जीयासा ॥११९॥ जइ जीविएण कर्ज अहयं वा वल्लहो जइ य तुज्झ। ता गंतूणं तायं तह भणसु जहा लहुं लहइ ॥१२०।। अह सो बालवयंसो नाऊणं निच्छयं कुमारस्स गंतूण य तं रन्नो जहहियं साहए सवं ॥१२१॥ रन्नावि मेहनाओ वाहरिऊणं विमग्गिओ कन्नं । तेणवि य तस्स दिना वियसियव- यणारविंदेण ॥१२२॥ गंगावत्ते वत्तं पाणिग्गहणं महाविभूईए । नीया य मयणवेया कुमरेणं निययनयरम्मि ॥१२॥ सोऊण पाणिग्गहणं जलवेगो दूमिओ य चित्तेण । कन्नाविओयदुहिओ दुक्खं नरओवमं पत्तो॥१२४॥ रुट्ठो अफगकेउस्स चिंतए विविहमारणोवाए । लद्धोवाओ गंतूण साहए मयणवेगस्स ॥१२५॥ मित्त ! तुमं न वियाणसि जेसुओ तं हि मयरकेउस्स। १ आयत्ततां वश्यताम् । २ वयस्य-मित्रम् ।
सुरसुंदरी चरि सोलहमो परिच्छेओ ॥१३६॥ सुरसुंदरीइ पुत्तो इहाणिओ जम्मदिवसम्मि ॥१२६।। अवमनिओ सि मित्तय ! जणएण तुमं सुनिठुरमणेण । तुज्झ कणिट्ठो भाया ®वरज्जे जेण अहिसित्तो॥१२७|| मायावित्ताणि य तुज्झ दसणं कहवि नेय इच्छंति । वेरियसरिसं धारेंति जेण दूरट्ठियं निचं ॥१२८॥ न य लहसि तुमं गंतु तीइ दिसाएवि जत्थ तुह जणओ। ता पिउपरिभूएणं वयंस ! किं तुज्झ जीऍण १ ॥१२९॥ एमाइवयणमहु- सप्पिहोमिओ तस्स गुरुपओसग्गी। जलिओ जम्मपरंपरनिबद्धसंबंधजोगेण ॥१३०॥. अह सो रोसैवसट्टो पभणइ दंसेहि वेरियं पियरं । दंसेमि अवन्नाए जेण फलं तस्स पावस्स ॥१३१।। भणइ तओ जलकतो सो तुज्झ पिया अणेगखयरेहिं । रक्खिजइ तिक्खा- लियखग्गगयावग्गहत्थेहिं ॥१३२॥ रूवपरिवत्तिणि मित्त ! गेण्ह एवं कुलागयं विज । जेण जहिच्छियअत्थस्स साहगो होसि अइ- रेण ॥१३३॥ दिन्ना य तेण विजा रॅनं गंतूण साहिया कमसो। गयपुरमागम्म ठिओ चेडीरूवेण देविगिहे ॥१३४॥ सुरसुंदरीइ चेडी ललियं हरिऊण दूरदेसम्मि । मोत्तूण तीइ रूवेण सो ठिओ निववहट्ठाए ॥१३५॥ कसिणाहिडसणदिवसाउ नरवई दिव्वअंगु- लीएण । करसंठिएण चिट्ठइ सुरयाइयं पमोत्तूणं ॥१३६॥ अह अन्नया नरिंदो भोत्तूर्ण खयरकंचुइसमग्गो। देवीघरं पविठ्ठो दिठो चेडीइ पावाए ॥१३७॥ मोत्तूण अंगरक्खे बाहिं देवीए विहियमंगिल्लो । वासहरम्मि पविट्ठो रयणविचित्तम्मि देविजुओ ॥१३८॥ परिहासाईहिं खणं अच्छित्ता सुरयसेवणारंभे । मिल्लेइ अंगुलीयं देवी आभरणठाणम्मि ॥१३९॥ पारद्धम्मि य सुरए सहसा आयड्डि- ऊण करवालं । चेडीवेसेण ठिओ तणयकयंतो तहिं पत्तो॥१४०॥ जणणीसुरयासत्तं जणयं घाएउमुजओ तणओ। हा! हा! Gu ।।१३६॥ १ अवमतः अवज्ञातः । २ यौवराज्ये । ३ जीवितेन । ४ सर्पिः धृतम् । ५ रोपवशातः । ६ अवज्ञा अपमानः । ७ अरण्यम् । ८ तनयरूप. कृतान्त इत्यर्थः ।
कर्ज घिरत्थु संसारवासस्स ॥१४१॥ जाणतो नियपुत्तो पियरं घाएइ जणणिसंजुत्तं । दोसपरद्धो जम्हा अहो दुरंतो इमो दोसो ॥१४२॥ रागाओ होइ दोसो दोसाओ होइ वेरसंबंधो । वेराओ पाणिधाओ तत्तो गुरुकम्मबंधोत्ति॥१४३॥ कैम्मगुरू पाणिगणो निवडइ तिरिनरयदुक्खगहणम्मि । दुक्खपरद्धो पावं कुणमाणो भमइ पुणरुतं ॥१४४।। नरयाओ तिरियत्ते-तिरियताओ पुणोवि- नरयम्मि। दुक्खसयसंपउत्तं भवपरियट्ट कुणइ जीवो ॥१४६।। एवं नाऊण जणा रागद्दोसाण वञ्जणं कुणह। भवसयकिलेसबहुलं संसारं जेण उत्तरह ॥१४६॥ उग्गिन्नखग्गमवलं अवलोइय नरवईवि विम्हइओ। चिंतेइ अहो ! धट्ठा मज्झ वहट्टा इह पविट्ठा। ॥१४७|| लल्लकमुक्कडंकारपुव्वयं थंभणीए विजाए । थंभियदेहा जाया निचिट्ठा चित्तमुत्तिव्य ।।१४८॥ देवीवि विम्हियमणा भणइ य ललिए ! किमेवमारद्धं । पावे ! केण पउत्ता दुद्वेणं घाइया स्नो १ ॥१४९॥ रना भणियं इत्थीए साहसं एरिसं न संभवइ । ता देवि! कोवि दुट्ठो दिट्ठो कालेण पुरिसोऽयं ॥१५०॥ परविजाच्छेयकरिं विजं आवाहिऊण नरवइणा । चिरकालसाहियाओ छिन्नाओ तस्स विजाओ ॥१५१॥ तच्छेयाओ जाओ पेयइत्थो सो पकंपमाणतणू । भणियं निवेण अणुहरइ देवि ! एसो कुमारस्स ॥१५२।। ता नूणं सो एसो पढमो तुह पुत्तओ न अन्नोति । तं सुणिय इमा जाया भयलज्जासोयसंभंता ॥१५३॥ तम्मि य दिणम्मि सुरनं- दणाओ जलकंतसंतिओ दूओ। फुडवयणो नामेणं समागओ रायकजेण ।।१५४॥ सो वाहरिओ रन्ना पुट्ठो कि भद्द.! होइ सो एसो। सो जो पियंवयाए पासे संपेसिओ आसि ॥१५५॥ जम्मदिणे नेमित्तियवयणाओ जायमेत्तओ पुत्तो । भणियं च तेण एवं एसो १ परखो-पीडितः। २ कमभिर्गुरुः, कर्मबहुल इत्यर्थः । ३ भूयः। ४ परिवर्तः भ्रमणम् । ५ लल्लक-भीमम् । ६ चित्रमूतिरिव । ७ घातिका । आहूय । ९ प्रकृतिस्थः । १० अनुहरते अनुकरोति । रीता सुरसुंदरी चरिज सोलहमो परिच्छेओ ॥१३७॥ सो मयणवेगोत्ति ॥१५६।। युग्मम् ।। सोऊण तस्स वयणं राया सोयाउरो विचिंतेई । अञ्जवि पुन्वविरुद्धो वहरी पटुिं न छड्डेइ ।। ॥१५७॥ धी! संसारसहावो पुत्तोवि हु दारुणो हवइ वहरी । पिच्छ अकारणकुविओ वैवसइ एयारिसं पावं ॥१५८॥ मंतीहिं समं मंतं गुत्तं काऊण ताण वयणेणं । कट्ठहरे सो छूढो नरवइहियपुरिसफयरक्खो॥१५९।। तत्थवि कलुसियहियओ पियवहपरिणामनि- च्छयमईओ । कोहेण धमधमतो किच्छेणं गमइ दियहाई ॥१६०॥ अह अन्नया कयाइवि पोसवणादिणम्मि संपत्ते । चारागारनर- गणे विसुज्झमाणे निवाणाए ॥१६१॥ सुमरइ तणयं जेडं कठ्ठहरे संठियं नरवरिंदो। चिंतइ हा! हा! कटुं न हु जुत्तं मज्झ एरि- सयं ।।१६२।। जइवि हु कयावराहो दुस्सीलो हंदि ! नंदणो मज्झ । तहवि हु तम्मि निरुद्धे रजसुहं नो पसंसामि ॥१६३॥ पञ्जोस- वणावि हु मह न य सुज्झइ तम्मि बंधणठियम्मि । इय चिंतिऊण मुक्को पेसैलवयणेहिं आलविओ ॥१६४।। मुंचसु पुत्त । विसायं कुणसु पसायं कुमारभुत्तीए । दिक्खाइ गहणसमए निययपए तं ठविस्सामि ॥१६५॥ देसंते गामसयं दाउं पंच्चइयनिययनरसहिओ। पट्टविओ सोवि गओ अमुकवेरो नियमणम्मि ॥१६६॥ चिंतेइ सो कयग्यो विविहोवाएहिं मारणं पिउणो । रत्तीए लहइ निदं न य सो कूडाई चिंततो ॥१६७।। तत्थ य पव्वयगहणे पल्लीपासम्मि संवसंतस्स । मूलीए गवेसंतो धूममुहो आगओ जोगी ॥१६८॥ उँवयरिओ सो तेणं सयणासणपाणभोयणाईहिं । तुडेण तेण दिन्न अदिस अंजणं तस्स ॥१६९॥ अंजियलोयणजुयलो अद्दिस्सो सो मणेण चिंतेइ । मारेमि वेरियं तं जेण मण निब्बुई १ छड्डेइ-मुश्चति । २ व्यवस्यति-करोति । ३ पर्युपणादिने। ५ पेशलं-सुन्दरम् । ६ प्रत्ययितः विश्वस्तः । ७ उपचरितः पूजितः । ४ नृपाज्ञया। ८ अदृश्यम् । ॥१३७॥ SHAR लहइ ॥१७०॥ एस मह रञ्जलंभो हतबो जं पिया सहत्थेण । वेरियजणेण दिन्नं रजं नरयं विसेसेइ ॥१७१॥ अह सो अदिस्सतणू वंचिय सयलंपि रक्खणनरोहं । आगम्म गयपुरम्मी रनो छिदं पलोएइ ॥१७२।। बच्चोहरडिओ सो सरीरचिंतत्थमागय पियरं । मणिरहियं पट्टीए पावो घाएइ छुरियाए ॥१७३।। दुई अपिच्छमाणो य नरवई तक्खणेण निक्खंतो। पभणइ रुंभह दारं अद्दिस्सो अच्छए कोवि ॥१७४॥ हण हण भणमाणेहि कुंतग्गाहेहिं रुद्धदारम्मि । मरणभयाओ पडिओ वेट्टेयकूवे मयणवेगो॥१७५।। पावं चिंतेइ नरो वेरियलोयस्स कूरपरिणामो। नवरं निवडइ तस्सेव दुक्खयं इयरपुनेहिं ॥१७६॥ रायावि अंगरक्खेहिं तक्खणं वेदिओ परूढवणो। जाओ मणिसलिलेणं सिंचंतो वेयणारहिओ ॥१७७।। देसंताओ पत्ता भणति परिरक्खगा नरा देव!। अदिस्सो होऊणं नट्ठो सो मयणवेगो म्ह ॥१७८|| अह राया संविग्गो चिंतइ तणयस्स विलसियं एयं । जाणतो किं अञ्जवि निरुज्जमो धम्मकरण- म्मि ? ॥१७९॥ भोगासत्तो जिणधम्मवजिओ कहवि जइ मओ होतो । अट्टज्झाणोवगओ का मज्झ गई तओ होता? ॥१८०॥ अह अन्नया कयाइवि विनत्तो सो निउत्तखयरेण । कुसुमायरम्मि सूरी समागओ चित्तवेगोत्ति ॥१८१॥ पहसियवयणो राया दाऊणं पारिओसियं तस्स । अंतेउरेण सहिओ संपत्तो सूरिपासम्मि ॥१८२॥ ति पयक्खिणिऊण मुणिं वंदइ विणओणमंतसिरकमलो। तह अमरकेउमाई बंदिय भत्तीइ उवविट्ठो ॥१८३।। संसारुग्वेयकरी रागद्दोसाइसत्तु निम्महणी । संवेगकरी विहिया वित्थरओ देसणा गुरुणा ॥१८४॥ तं सोउं संविग्गो पुच्छइ राया कहेहि मे भयवं! । किं वहइ वेरभावं मह पुत्तोमयणवेगोत्ति १ ॥१८५॥ कत्थ व चिट्ठइ संपइ, पभणइ सूरी सुणेहि नरनाह!। जो सो सुबंधुजीवो आसि सुरो कालवाणो ते ॥१८६॥ काउं विजाच्छेयं सुरसुंदरिह- १ विष्ठापे । २ कुसुमाकरे एतन्नाम्नि उद्याने । ३ पारितोषिकम् । PINGA
सुरसुंदरी
चरिअं
सोलहमो
परिच्छेओ
॥१३८॥
NI
रणसमयखीणाऊ । उप्पन्नो वणमहिसो दवेण दड्डो मओ रन्ने ॥१८७।। युग्मम् ॥ खयकिमिकुलाउलाए गम्भे छुहियाए सारमेईएँ।
जाओ सुणओ ताव य पंचमदिवसे मया जणणी ॥१८८॥ डिंभकयत्थणदुहिओ भुक्खाइ मओ तओवि विप्पगिहे । जाओ गलि-
गोरहओ तोत्तयघाएहि विद्दविओ॥१८९॥
गलियत्तणखिन्नेणं दिनो विप्पेण घंचियवरस्स । तिलजंतम्मि वहतो अहोनिसिं दुब्बलो जाओ॥१९०॥ किमिकायखइयदेहो पाए
घसिऊण दीहरं कालं । गोसीसतरुगणड्ढे हिमवंते पन्नगो जाओ ॥१९१॥ डसिओ तेण नरवर ! पण्होत्तरवावडो सह पियाए। तुह
अंगरक्खनिहओ उप्पन्नो मयणवेगो सो॥१९२॥ पुवकयवेरवसओ पुत्तोवि बहुजओ इमो तेण | अदिस्सो हणइ तुम सो चिय
बच्चोहरे तइया ॥१९३॥ कोंतकतो भयसंभमेण पडिओ स वैचकूवम्मि । वच्चाहारो तहियंव सो ठिओ "दीहरं कालं ॥१९४॥ असु-
द्धविसोहयपुरिसेहिं दारपिहणे कयाइ अवणीए । रत्तीए निग्गओ सो नट्ठो य भएण तुह राय ! ॥१९५॥ पावोदएण अणुचियआ-
हारनिसेवणेण से कोढं । जायं वेयणपउरं संपइ सो भमइ दुक्खत्तो ॥१९६।। सोऊण सूरिवयणं संविग्गो जायविरइपरिणामो । सुर-
सुंदरिवीयसुयं अणंगकेउं ठविय रज ॥१९७। जिणचेइयाण पूर्व काउं दाऊण विविहदाणाई । वत्थासणाइएहिं सम्माणेऊण मुणिसंघ
॥१९८॥ बहुविजाहरसहिओ पन्चइओ जायतिव्वसंवेगो । सुहलग्गे संपत्ते पयमूले चित्तवेगस्स ॥१९९॥ तिसृभिः विशेषकम् ॥ सुर.
सुंदरीवि सोउं वेरनिमित्तं सुदारुणं दुक्खं । पव्वइया गणिणीए पयमूले कणगमालाए ॥२००॥ इय तिनिवि मिलियाओ वयपडि-
वत्तीए पुन्वभगिणीओ। ताणं च पुव्वदईया मित्ता ते तिन्निवि मिलिया ॥२०१।। चित्तगइवायगस्स ओ पासे पदिऊण अंगसुत्ताई ।
१ सारमेयीशुनी। २ शुनमः श्वा । ३ घचिओ तैलिकः । ४ तिलयन्त्रम् , द्वितीयायाः स्थाने सप्तमी । ५ वावडोव्यामृतः । ६ वयोद्यतः। ७ कुन्ता-
फ्रान्तः । ८ वर्च:कूपे । ९ तत्रैव। १. दीहरं-दीर्घम् । ११ पिहणं-पिधानम् । १२ कुष्ठः । १३ दयिता भर्तारः। १४ वायगोवाचका-उपाध्यायः ।
स
॥१३८॥
पतालकाय अन्थं सुणेइ मूले गुरुणो सिरिचित्तवेगस्स ॥२०२॥ कालेण मयरकेऊ सुत्तत्थविसारओ महासत्तो । पंचविहपि य तुलणं करेइ ए. गागिपडिमट्ठा ॥२०३।। तवभावणाए भाविय अत्ताणं सत्तभावणम्भासं । कुणमाणो पेयवणे रत्तीए ठाइ उस्सग्गं ॥२०४॥ एत्थंतरम्मि सूरी विहरतो पाविओ पुरिं च । पडिमाए मयरकेऊ पइदियहं ठाइ पेयवणे ॥२०५।। चित्तगइवायगोवि य वायणसमयम्मि साहुमज्झगओ। विगहपमायासत्तो हरिओ केणावि देवेण ॥२०६।। अह मुणिणो विम्हइया'गुरूण साहिति हरण- वुत्तंतं। उवउत्तो पुव्वगए नाउं तं बैंइयरं सूरी।।२०७॥ आमंतिऊण समणे पंवत्तिणि सयलसाहुणिसमेयं । वजरइ गुरू. अजा! वजह वेरं सुदूरेण ॥२०८॥ युग्मम् ॥ जो सो मोहिलजीवो सुमंगलो परभवम्मि रुद्वेण । धणनइजीवसुरेण हयविजो माणुसनगस्स ॥२०९।। परओ मुक्को तइया हिंडतो मणुयविरहिए रन्ने । डसिओ कुक्कुडसप्पेण सो मओ भमइ संसारे ॥२१०॥ युग्मम् ।। नारयः तिरियनरेसुं दारुणदुक्खाई तत्थ अणुहविउं । सिद्धत्थपुरे जाओ सुरहो सो कणगवइपुत्तो॥२११॥ खयवाहीए मयम्मी सुग्गीवे नर- वई इमो जाओ। तकम्मुदया र अहिहियं सुप्पइटेणं ॥२१२॥ रजब्भट्ठो चंपाए आगओ कित्तिधम्मनरवडणा। देसंते गामसयं दिन्नं से धूय तणयस्स ॥२१३|| दुन्नयकारी भीमेण राइणा किंत्तिधम्मतणएण । निवासिओ अडतो निविभो तावसो जाओ॥२१४॥ काऊण य बालतवं जोइसवासी सणिच्छरो जाओ। सरिऊण पुच्चवरं इहागओ चित्तगइपासे ॥२१५॥ छिदं गवेसयंतो विगहपमत्तो य वायगो अञ्ज । अवहरि पक्खित्तो सुरेण सो लवणजलहिम्मि ॥२१६।। सुहपरिणामो भयवं सुकज्झाणेण दड्डकम्मंसो। संपइ भवभयमुको अंतगडो केवली जाओ॥२१७॥ सोलण सुरिवयणं समणा समणी य परमसंविग्गा | ताक्य पेयवणाओ समागओ अमरकेउमुणी ॥२१८॥ भणइ य गुरुआणाए १ प्रेतवन-मशानम् । २ ज्ञात्वा । ३ व्यतिकरम् । ४ क्षयव्याधिना। ५ दुहितृतनयस्य । ६ स्मृत्वा । -- ५ सोलहमो सुरसुंदरी चरि परिच्छेओ ॥१३९॥ धणदेवजुओ अहं तु पेयवणे । भयवं ! गओ पहाए पासे झुणिमयरकेउस्स ॥२१९॥ तहियं च न सो दिवो दिट्ठा य चिया फुरत- इंगाला । गंधोदगकुसुमवासं च निवडियं दीसए तत्थ ॥२२०॥ दुगुणाणियसंवेगो पभणइ सूरीवि नायपरमत्थो। दुक्खत्तो हिंडतो इहागओ मयणवेगो सो ॥२२१॥ पेयवणे पडिमत्थं पियरं दद्दूण चिंतए पायो । इण्हि करेमि सहलं नियजम्म वेरियं हतुं ॥२२२॥ दारुयभरियं सगडं भग्गं मोत्तूण तत्थ सागडिओ। उस्मरंति पैइट्ठो वसभे चित्तूण नयरीए ॥२२३॥ जाए तमंधयारे तहि ओ क- टेहिं तेण पावेण । पच्छाइऊण दड्डो चीयाजलणेण सो साहू ॥२२४॥ देहं स दहइ सिंही सुकज्झाणेण सोवि कम्माई। अविचल- चित्तो भयवं अंतगडो केवली जाओ ॥२२५॥ एवं समुल्लवंतस्स सूरिणो उल्लसंतविरियस्स । खविए कम्मचउके उप्पन्नं केवलं नाणं ॥२२६॥ तह अमरकेउमुणिणो धणदेव- जइस्स कणगमालाए । कमलावइसुरसुंदरिपियंगुवरमंजरीए य॥२२७।। सुहभावाणमिमाण उप्पणं केवलं वरं नाणं । देवेहिं कया महिमा मोक्खं पत्ताणि कालेण ॥२२८॥ युग्मम् ॥ पावेण मयणवेगो भमिही संसारसायरमणतं । ता भो भव्वा! उज्झह रागदोसे महासत्तू ॥२२९॥ इत्थ य कहा समप्पइ सुरसुंदरिनामिया पुरा भणिया। रागद्दोसविमुकं पणमह भत्तीइ जिणइंदं ॥२३०॥ निचपलोयणनिरया तग्गयचित्ता विमुक्तवावारा । अत्थप्पयाणरहिया जासिं वयणपि न लहंति।।२३।। नियत्थपयाणेवि हु रसर- हियाओ न दिति सब्भावं । परमत्थविरहियाणं अन्नत्थनिबद्धचित्ताओ ॥२३२।। तासु चरवेर्सियासुव सुवन्नरयणुच्छलतसोहासु । बहल- १ स्फुरदनारा चिता। २ शाकटिकः शकटस्वामी । ३ प्रविष्टः । ४ तमाया रात्र्या अन्धकारे । ५ शिखी अग्निः । ६ धनदेवयतेः। ७ अर्थ:=पदार्थः, धनं च । ८ वेसिया वेश्या। ९ सुवर्णाशोभनाक्षराणि, सुवर्ण-हेम च; रयणा=रचना, रत्नानि च । ॥१३९॥ + निरंतरचन्नयसंजायसरीरसोहासु ॥२३३॥ आसत्तं सुर्वियड्डाण माणसं जइवि अणुदिणं नणं। तहवि हु मह विनतिं सुणंतु इह सजणा सरला ||२३४॥ चतसृभिः कलापकम् ॥ निरलंकाराच्छंदाणुवत्तिणी ललियकोमलसरीरा । दालिद्दियवरकुलबालियच एसा कहा तुम्ह ॥२३५।। उवणीया सुयणाणं अन्नासत्तावि वारयं दाउं । अवियड्ढावि वियड्डा जह होइ तहा जैइजाह ।।२३६॥ युग्मम् ।। आसि जिणो जयवंधू तित्थयरोवद्धमाणनामोत्ति । संसारजलहिमजंतजंतुजणजाणवत्तसमो ॥२३७॥ सीसो तस्स सुहम्मो तत्तो जंबू तओ य पभवोत्ति । एवं सूरीण परंपराए ता जाव वइरोत्ति ॥२३८॥ साहाए तस्स सूरी जिणेसरो नाम आसि विक्खाओ। तत्तो य निम्मलगुणो उज्झाओ अल्लओ नाम ॥२३९।। सीसो य तस्स सूरी सूरोव्व सयावि जणियदोसंतो। आसि सिरिवद्धमाणो पवड्डमाणो गुणसिरीए ।।२४०॥ रागो य जस्स धम्मे आसि पओसो य जस्स पावम्मि । तुल्लो य मित्तसत्तुसु तस्स य जाया दुवे सीसा ॥२४१॥ दुव्वारवाइवारणमरनिट्ठवणनिठुरमइंदो । जिणभणियसुद्धसिद्धंतदेसणाकरणतल्लिच्छो ॥२४२॥ जस्स य अईवसुल- लियपयसंचारा पसन्नवाणीया। अइकोमला 'सिलेसे विविहालंकारसोहिल्ला ॥२४३॥ लीलावइत्तिनामा सुवन्नरयणोहहारिसयलंगा। वेसव्व कहा वियरइ जयम्मि कयजणमणाणंदा ॥२४४॥ युग्मम् ।। एगो ताणे जिणेसरसरी सूरोव्व उक्कडपयावो । तस्स सिरिवुद्धि- सागरमरी य सहोयरो बीओ।।२४५|| पुन्नसरदिंदुसुंदरनियजसपन्भारभरियभुवणयलो । जिणभणियसत्थपरमत्थवित्थरासत्तसुहचित्तो की १ सुविदग्धानाम्। २ मविदग्धापि । ३ यतध्वम् । ४ जगद्वन्धु.। ५ दोसो द्वेषः दोषा रात्रिश्च । ६ प्रद्वेषः। ७ दुरिवादिवारण(गज)गर्वनिष्ठापन (विनाशन) निष्ठुरमृगेन्द्रः । ८ तल्लिच्छो-तत्परः। ९ श्लेषे शब्दालङ्कारविशेषे, आलिङ्गने च । १० सुवन्नरयणा शोभनवर्णरचना, स्वर्णरत्नानि च। ११ वेश्येव । १२ तयोः शिष्योर्मध्ये। HD सुरसुंदरी चरि सोलहमो परिच्छेओ ॥२४६॥ जस्स य मुह कुहराओ विणिग्गया अत्थवारिसोहिल्ला । बुहचकवायकलिया रंगंतसुफक्कियतरंगा ॥२४७॥ तडरुहअवसद्दम- हीरुहोहउम्मूलणम्मि सुसमत्था । अज्झायपवरतित्था पंचगंथी नई पवरा ॥२४८॥ तेसिं सीसवरो धणेसरमुणी एवं कहं पायर्ड चड्डावल्लिपुरीठिओ सगुरुणो आणाए पाढंतरा । कासी विकमवच्छरम्मि य गए बाणकसुन्नोडुपे मासे भद्दवए गुरुम्मि कसिणे बीयाध- णिट्ठादिणे ।।२४९।। साहुधणेसरविरइयसुबोहगाहासमूहरम्माए। रागग्गिदोसविसहरपसमणजलमंतभूयाए ॥२५०।। एसोवि पुव्व- सूइयनिव्याणविहाणवन्नणो नाम । सुरसुंदरीकहाए सोलहमो इह परिच्छेओ॥२५१॥ ॥ सोलहमो परिच्छेओ समत्तो।। १ फकिका-प्रन्थविपमस्थानम् । २ एतन्नामा ग्रन्थविशेषः। ३ अकापीत् । ४ वामगत्या । ॥१४॥ RAUCTI GEAAROGRAIGGREGOGRIDGEANGRNINGREAAPorationGainRiRIGITTER स ॥ सुरसुंदरी चरिअं समत्तं ॥ URO2 neverseas CSCORDCOR 9CCIRL SORDERDCRSVermocoms ॥१४॥ 1010100030 PAHILIALIIIIIIIIIIIIIIIIII शुद्धिपत्रम् २ पत्र पृष्ठ पंक्ति अशुद्धिः १७१ ६ जणओपि १९२ १ विणायमाण २३ १ १२ विघूर्णयमानका ४ अंसुजलपूस्यिाई ४ रामो २६२ ४ नीसास ९ उज्झसि २ १३ भ्रशयितुम् २८ १ २ जपमाणेणं २९२. ३ भणह ३२१ १ तस्साव २ ११ तग्गवसण शुद्धिः जणओवि विरायमाणं विधूर्णयमानिका अंसुजलपूरियाई रागो नीसासं डज्झसि भ्रंशयितुम् जंपमाणेणं भणा तस्सवि तग्गवेसण पत्र पृष्ठ पंक्ति अशुद्धिः ४ अन्नजन्मे ४०१ १ कुणुमवाणो १ तदट्टुं ४ गहि ४४ १ १० कास झूरसि ७ भणियं १४ आयर्जितः ४७२ १४ श्रतः ५० २ १० होह ५१ १ १२ उप्पडयमणो ५२२ ५३१ ८ रोतु शुद्धिः अन्नजम्मे कुसुमवाणो तंदटुं गहिया कीस झूरसि भणि आवर्जितः थुतः होह उत्पाउमणो भद्द रोतुं २. मद्द HAIN
DGaum CRD GAND CNTD GISITOCHTD GAND CRITICNITDHRTAIN
SHOR
॥ सुरसुंदरी
चरिअं समत्तं
MOGHAR
GAGRONEIGRIOTIGENINGrainRNITROGRITICISRORMATOGRIDGIRIKRRIERGRICT
.
No text on this page.