Sringeri Sharada Peetham

Dinakari Ramrudrica Ac No 35

Mahadeva A · 2005/09/14

PDF Proofread

Front matter

श्रीगणेशशारदागुरुत्यानमःनिर्विघ्नमस्तुश्रीगुरुदक्षिणामूर्तयेनमः श्रीशारदाजयति सत्यंभू प्रीश्रुपमस्तु उपजीयोपजीवक भावति अतिदेश वाक्यनंव्यशाब्दबोधस्येवोपमानत्त्व मिति प्राचीनमतेउपमान प्रमाणश्यातिदेशा वाक्यरूपशब्दप्रमाणजन्यलेनशब्दस्यार्थज्ञानजंन्यलमितिमतेवि शिष्टवाक्यार्थज्ञानरूपप्रयोगमूलभूतज्ञानान्यत्वेनशब्दस्यैवतन्मनेत्रमाणलेनवरूपतउपजीयोपजीवक भाव-शक्ति तानात्मकीपमितिजन्यलेन शान्दवीधस्यफलयोरापनीयोपजीवक मादा साहश्यज्ञामनेवोपमानमिति नवीनमतेफलनिष्ठयोरे उपतीयोफ्जीक्क मावयोः स्वाश्रयकरणा त्मकपरंपरासंबंधेनप्रमाणनिष्ठयोरेवउपजीयोपजीक भावयोः संगतिलेबाध्यमितिदेचिदादुरातनश्रधेय(सादृश्यज्ञानात्मकोपमानजन्यलस्यसा हात्संबंधे वापमितौसलादुपमितैरपिपदज्ञानरूपबेनशब्दप्रमाणरूपला स्वरूपतरवसंगतिलसंपवातायद्यपिशाब्दबोधस्यउपमानलनयठपना नत्वपिशन्दोफजीवकल मस्तीनिशब्दनिरूपणानंतरमेवोपमानंकुतीननिरूपितमितिवतुं शक्यतेतथापिसंगतेरनंतराप्तिधानाथायलेननदोषः।प्रपंचि तमनुमानखंदरवाएपकारार्थकरयतिाराक्काराअयस्येतिमध्यमपदसमासंलपिनएक्कारार्थबोधकस्येत्यर्थः हस्तरेष्ठादेरितिातथाचमौनिस्थळे १ दिरा श० बितातीव्यहस्तचेष्टारथनेचशब्दोचारणमदिन ज्ञायमानपदासावा-छाब्दबोधोनस्यातापदज्ञानस्यकारणलमितिनवीनमततुलियाहसचेथ्याचसंकेति शब्द तपदज्ञानाद्भवति शान्दवोधइतिसादा पदार्थज्ञानमात्रस्यति। यद्यपिप्रत्यक्षादिनाघटादिज्ञानपदज्ञानन्यलानविनपदज्ञानयापारलमसंकलिकमे व-तथापितशापिघटपदवाध्यायंघटदत्यस्यायुपनयसंन्निविषयापद ज्ञानतंन्यलेन यापारलसंपवावीध्याअयंधतिशाब्दबोधस्यनुपदज्ञान नन्यलंसुलभवतिमान घटकलामतिपदन्यपदार्थापरिथनिघटकपदजन्यलंदनिरूपसंबंधसहकारेणगुलाबोथतिमावाननुतिरूपसंबंध ज्ञानस्यसहकारित्वकुतइतिचेदिखोएकसंबंधिज्ञानमपरसंबंधिस्मारकापदनानार्थीपस्थितिरीत्यापदपदार्थयोईत्ति रूपसंबंधज्ञानसत्येवपदज्ञा नात्यदास्पारणंजायतेननुपर्दज्ञानमात्रेहस्तिहासिक्कयोःसंबंधानाने हास्तिवकदर्शनेपिहस्तिनोऽस्मरणादितिसंबंधतानस्यसंबंधिज्ञा नसहकारितमवसेयत्वमितिदयंचपदर्जयेत्यादिमूलेपदज्ञानवंन्येत्यादिरेवाथइति बोध्यम्।एकसंबंधिज्ञानस्यैवापरसंबंधिस्मारक लादि तिातीरीपस्थितेरणावादितिगंगापदशक्यप्रवाहसंबंधस्यतरेसहीतलादेवगंगापदेनत्रवाहोपस्थितीतीरोपस्थिति संवेन तारगंगापदरक्तिरकल्पनादितिभावः अन्यतरसंबंधदत्यत्रषष्ठीतत्पुरुषसमासामंनिराकुरुते अन्यतरात्माइति-पदन्यपदार्थीपस्थितविवेति शक्ति ज्ञानाप्नविपिशक्यसंबंधरुपलक्षाणाग्रहस्याथसविनपदपदार्थयासंबंधज्ञानासारात्पदाननशाब्दबोधप्रयोतकीभूतमरणोत्यादनासंग्सवात थाचतदमित्रायणेवकारिकायांशक्तिधिया पदज्ञानसहकारिलमुक्त मितिमा:अग्निप्रसंगति-घटपदवाथ्यलप्रकारके छायाःघटपदशतिवेतस्थाई, श्वरमात्रवृतिलनपंढघटपदशकिन्नरयादितिविशष्यतासंबंछनेवतादृशेच्छारुपेचानथानेश्वरस्थानक छाव.ल्यनगौर वाढिपदाद्धठोबोधयापटपदात्य टोलोनयतिसम्हालंबनरूपैके लायत र नलांगीकरणीयतयातस्याश्चविशेष्यतासंबंधेनपटेपिसलेनतत्रयापदशक्यलप्रसंगइति भावनारपि सलादिति नागदिलायारतन्मात्रविषयकलेनगंगापदाल्लक्षणतयानीरवावस्यापिलायमानलनतद्विषयकलस्यापि श्वर-छायानावश्यकलादितिमा वनातिप्रसंगानवालदाणाच्छदप्रसंगति-तत्यदर्जन्यवायविषयतालावछिन्न प्रकारतानिरूपित विशेष्यतासंबंधेनईश्वर-छावत्वस्यतत्पदाक्यला युपगमनदरेलानिरूपितघठपदर्तव्यविषयतालावछिन्न प्रकारतानिरूपितविशष्यतायाः घटादावसलनपदि लाश विशेष्यतासंबंधनईयरेका वामति नपादःवटपदशक्यसमितिमा अन्यथानदमाववतिनताकारकत्वेनश्वरेच्छायाःविसंवादिलापतेः नीरादीगंगापवायलयनहाराता 2. रा रा. कोचर लायां गंगापदन्यवा धनियतीरमित्याकारकता नखीक्रियते अपितु विषयतायागंगापहलंन्यबोधो पबतुतीर विषयतावद्भवलित्येवंरीर रख त्यानिशक.लितलगुपदेशेन विषयतालेनैवगंगापदन्यवाविषयतायातरितगवदिन्छयानगाहना नतीरादोगंगापदजन्यनाविषयतालावद्धिं जरकारमा र फिनिशायनासंबंधेनवर लावलमितितीरादो गंगापहरालयशावादीरादि विषयक शाबदाधनिया हायलक्षणांगीकारायावश्य नसावः तनविरोषणेद्विशेषणंतरेयवत्रकारनावलेदकलनगंगापदन्यवोधती रविखयतीरंपत्तितिदश्वरेच्छानिरूपिततीरनिविशेष दायां गंगापदन्यताविषयतालावचिनाकारतानिरूपितलं नागयुपगतकित शुविषयतालावचिन्नप्रकारनानिरूपिनलीवतिग्रंथकाराति नसंगकारांतिकपोनिदासपोनिर काश: आधुनिक संकेतितवन राकिरितिमूलग्रंथविरुवंआधुनिके नाम्निशविरस्यवतिमूलमित्याशक्यआ धुनिक लाग्जील्यग्यनामविशेषलापरतामाझ्याधुनिते. त्यादि मूलेर कादरी हनिपितानामतुर्यादित्यनंतरश्रुत्यतिपूरणीय इश्वरकायारालादित्य यसन निजतत्पदनंन्यवोधविषयलप्रकारतानदयविषयक गरगर्वाद काया सलादित्यथ नन्न साधुशन्दानागपि चित्सकैनदर्शनेपिनेसांततपे गागर्वाद कानगाह रपमाणिकः अनेनप्रकारताविप्रेष्यताककल्यनंगारवाञ्चत्यमित्रायणाह-एकादशाहः कालीनति तथाचएकादशाह को M २ , लीनपिस्चरितशब्दजन्यबोधविषयः पित्रादिसके तितविशष्योपवित्याकारिकरणगवदिच्छाकल्यनमितिभावः नन्नवमयाधुनिक संकेतितेल्या दिगुलमसंगतमेवएकादशेहनिपित्रादिसंकेजनाग्निशक्ति-खीकारादतोमात्रपदंपूरयति आधुनिकमात्रेतिमात्रयनेश्वर.यावति पूर्वोक्तनामस सामान्यरूपेणेश्वरसंकेतसलातेपुशकिसलेपिनयितिरितिभाव अखरसमिति वक्ष्यमाणमित्यर्थः असरसंप्रकटयतितश्चासतीतिशक्किाम लक्षणाग्रहंचविनेत्यादिश्तेनशतित्वमादिनाशाब्दबोधसंपविपिनक्षति दमुपलक्षणं ईश्वरानगीकणांप्रामाकरादीनामीश्वरेच्छारूपशक्तिय हासविनशाब्दवाथानुपपतिरपिद्रण्यम् मूलधातुप्रतीति थातुःप्रातिपदिकेत्यर्थः प्रत्यय विवक्तितधिवारयातस्तय:आदिनासमासस्यापि याकरणाकिमहानवापिसतायामितिधातोःशक्ग्रिाहकलंएवंपाचकादिप्रातिपदिकस्थापिद्याकरणाच्छतिग्रहःपचधातो याकार्थक स्यनदुत्तरवत्प्रत्ययस्थकर्दलार्थ कस्यतत्रप्रतिपादनानगवादिप्रधानप्रातिपदिकानांकोशादेवशक्तिग्रहद्दतिमंतयम्। वस्तुतःधातुःप्रतीत्य व्यथावरूपप्रकृतिरित्यर्थ यातोपततिलप्रदर्शनंचत्रत्ययतीवेल क्षण्यद्योतनत्यैवातएवआदिषदेनसमासादिवतीनासंग्रहापिसंगच्छते तेषामेवप्रातिपदिकलादितिसारंक्तिमानलदित्यादि तुप्रत्ययेशनिग्राहकमितिबविवेक तिलजातरितिकिंचिदविशेषितस्यएकस्या दिश श० कृतिलस्यशक्यतावच्छदकलेलाधव-कृतिलविशिष्ठानामनंत कृतीनांतूथलि गौरवं लातेरे व स्वरुपती भानाफ्युपगमेनखरूपहते शक्यतावच्छे खड दकलासंपवादितियायः नवीनैय्याकरणे-तुआश्रयमात्रएवर्तकमारयातयो शक्तिःखीक्रियतेहत्यादियापारफलयोर्धातुनवलासादाश्र रित्यादि यित्वं चारवंडोपाधिरिति तन्मतेगौरव परंव लकर्तुम्लपतरात्रविरोधएवनचकतरीत्यस्याप्रयत्येवार्थदतिवाच्यमनथासतिखतंत्र कर्ने तिसूत्र हत्परिमापायांवयीपतेःखशास्त्रयत्र कतपदयोगायत्रायमर्थइति ज्ञापयितुमेवपरिभाषादरात्वचातंत्र्यंबकारकांतरयापारानधीनयापारवत्वंत जातिगुरुमूतमेवदरपंच श्लो।फलयापारयोर्धाराश्रयेनुतिडास्मताइतिकारिकापिसूत्रविरुधैवकिचपदस्यलक्षणेवाश्रयार्थकलंवाच्यम्- तिमतरावतस्यमुत्यार्थत्वातथाचवरंतदपेक्षयाहतविवलक्षणाकल्यनंआश्रयत्वस्याखंडोपाधित्वेमानामावादाधारतारूपस्यतस्यखरू पसंबंधरुपलनाननुगतलादितिमंतव्य अनपिहितेतिअनमिहिताधिकारीयेणतिस्त्रानंतरपछि तिनकळकर्मणोस्तृतीयेतिसूत्रेणेत्यर्थः निप्रातकमित्याशंक्ये तिचेचलंडुलंपचतीत्यादीचेवगतसंरेयेवास्यतिनातिधीयतेनतुतंडुलादिगतित्यवनियामकामावेचैत्रेणपन्यते दद्दल इत्यादावपिचैत्रगतसंग्याभिधानसंपदेनरतीयानरयादियाशंकायांपर्यवसितीर्थ :प्रथमांतपदोषस्थायपदस्यतुमूलएवायत्र तंडुलंपचनीतिप्रयोगेद्वितीयायाःकर्मलेनैवतात्पर्यंतवतंडुलेसंस्यान्चयवारणप्रयोजनदर्शइष्यतीतितदुपेक्षितं नचम वायविवसायातीयैव नसाधुः कर्मणिद्वितीयतितद्विधानादितिवाद्यम् असाधुलपियोजनप्रदर्शनबाधकामावाद साधुप्रयोगएवदर्शनीयमितिनियमामावादयाघ्रशाद पिरमब्द बोधोत्पत्यानवशाब्दबोधोपपादनासंभवादितियेयंम्नवत्यादि कर्म लायनवरुधल्यदिद्वितीयादिकारकविसत्याविशेष श्रयणवंतदाचेत्रवेत्यादोचैत्रस्येवॉदिसादृश्यएव विशेषणत्वपिकारकरित्यर्थकमलादावविशेषणलेनारयातार्थ संरयायामैत्रदो अन्वयः स्यादतःकर्मलाधनस्थल निर्वतीतिभाव एवंकमलाद्यनवरचलंयदिकमवायनन्वितलंगदापक्षमतमूज्यतइत्यादीपाकक ते मत्वे नानिअनेआरयानाथसंख्याया अन्वयानस्यादनापिनर्निवचनमावश्यक मितिभावःइथंचेतरा विततेनतात्याविषयमित्यस्य परित्यागा चिनइति ध्येयम्।नन्वितरार्थक मित्यादिपदंग्रथाविशेषणलेननात्याविषयतार्थककर्मलानवरुधवपरोपादानेनैवसाम जरयादित्यस्वरसालमवायनवरुवत्वमितिसमुदायस्येवविशेषणलेनतात्पर्याविषयत्व परतामाहा वस्तुतस्वितिनविनराविशेषणल मितिपरित्या व्यततरविरोषणविनतांत्ययाविषयत्वपर्यंतानुधावनमालमित्याशंकानिररयेस्सत्प्रयोजनंदर्शयन्नाहअविशेषणवमिति दि रा रा. एवकारार्थ ज्यस्मिन्निलिाएक्कारार्थस्त्रिविधः अन्यूयोगयवले दः अत्यंतायोगयर-छे दश्चति अत्रविशेष्यसंगतरावकारस्थान्ययागयचे दार्थ : यथाचेत्रऐवपती यादोत्रायुन्यरिमन्पाककटल्योगोयवाच्छयतेतवान्यस्मिन्योंगयवच्छेदेचथगेवएवकारस्यशक्तिमान्यरूपार्थ जुन नांशेविरोष्यविधयामासतेसंबंधरुपयोगएवारयाताहते प्रतियोगित्वेनान्वयः तादृशयोगस्यामावरूपयवच्छेदे प्रतियोगिविधा यान्वयः असावश्चान्यस्मिन्प्रकारविधयानासतातथाचचत्र:पाकानुकूलहतिमानचेत्र:पाकानकूल हतिसंबंधाभाववानियाकारका विशान्दवोधामवति उतरयकरावसंबंधरयंकवलावयिलेनसंबंधामावाप्रसिध्याराकिमहएक्नसंभवतीत्यपिप्रत्युक्रमविशेषणसंगदेव कारण्यायोगय लेदोर्थ यथाशंव पांदुरएवेत्यादीशर्रवपांडुरायोगोयवच्छियता क्रियासंगेतेवकारस्यात्यतायागयवच्छेदार्थ यथा नीलसरोनसवत्यवे त्यादीसरोजनीललवनस्यनीलवरयात्यतायोगोयवच्छियंत विसतिनीलत्वासंबंधस्यापिसलादितिध्येयम्।यय व्यांग अत्यंतत्वंसरोजलयापकत्वमेववाच्यमनदंन्यस्यदुक्चत्वातथाचा सरोजनिवप्रतियोगितानवछदकनीललसंबंधामावश्यात्र सिध्यातवदन्लेदोदुर्घटतथाथयोगत्वस्यसरोजनिष्ठमेदप्रतियोगितानवछंदकत्वरूपस्ययवछदएवात्यंतायोगयवच्छेदयदार्थतिनो A , कानुपपति ननुएवकारादतिरिक्तविरोषणलनतात्ययाविषयलमेवकर्मलायनवरुधलवाच्यम् चैत्रस्यएवार्थान्यस्मिन्विशेषणलेपिनतत्रसंरयान यानुएपतिरतएवेनरपदभनर्थक मित्यारोकायामाहत्रदत्यादि अत्रदिनीयार्थ कमलएवचैत्रस्यविशेषणलेनतात्ययविषयलाचैत्रेसंख्यालयोन स्यादितियाक विरोपणलमात्रणेविरबविशेषणलेनतात्याविषयलसतिविशेषणलेनतात्पर्य विषयलंतदसंग्गवःसंरयान्वयेनियामक इतिमा वननुनानार्थक सेंधवादिपदालक्षणस्यवबोधतिनियमाताहशरथचएक्तात्पर्यज्ञानहेतुलमावश्यक नसक्ना एकपदाथरथके नयेवत्वकल्पनेवी नामावोदवंचंचैत्रवत्यादीचेवादेरिवार्थयदानविशेषणलतात्ययंतदाचेत्रादीसंख्यान्वयः स्यादित्याशंकतेदिचेत्यादिना नानातिरिक्त स्थल इतिहदमुपलक्षणं तात्ययासतपिवित्रमात्मकतात्ययज्ञानसंवेनशाब्दबोधमत्रितात्पर्यज्ञानस्यहेतुलेपित्रे संख्यान्वयापतिद्रष्टयातिदेत्यादि विशेषणत्वमात्रप्रयोजक यचैत्रवेत्यादीप्रथमांतचैत्रपदंतदनुपस्थायलमवाविशेषणत्वदनावविवक्षितानथाचचेवईवेत्यप्रथमोतचैत्रपदरयर वार्थविशेषणलमात्रप्रयोजकतयातदुपरथायलेननतवसंख्यान्वय चैत्रएवपचतीत्यादौ चैत्रसंग्याचयापपनयेमात्रपदंमुग्यविशेषणलाप्रयोज कलेसलिविशेषणत्वप्रयोजकत्वविशेषणत्वमात्रप्रयोजकवायद्यपिचैत्रहत्यादावपिचैत्रपदर्जन्यपदार्थस्मरणेचैत्रोमस्यविशेषणतयैवभासत ५ दि राशरतितस्यापिविशेषणलमात्रप्रयोजकलंतथापिशाब्दबोधनिरूपितविशेषणलमात्रप्रयोजकलमिहविवक्षितमितिनकोपिदोषानचाचप्रथमात तित्यतिवाच्यम् चैत्रः चेत्रपश्यतीत्यद्वितीयांतचत्रपदस्यविशेषणत्वमात्र प्रयोजकतयातदुपरथाथत्वस्यनेत्रसत्वनतसंख्यान्वयापपर्तयत वादानावश्यकत्वातूनचवमपिचेत्रापतित्रदमेकर्सदरहतिवाक्यद्वयनन्यसमूहालंबनशाब्दबोधातत्रचत्रसंग्यान्वयोनस्यानातचतथाविधत यमांनपदीपस्थायलण्यवतदानींसलादि तिराच्यम्।यत्रथमौतयदाण्यातपदाच्यामन्वयम्योज्यपरस्यनिरूयनिरूपकभावापन्नविषयताशालिशाब्दवायो नन्यविशेषणनामानप्रयोजकत्रथमांतपदोपरयायलामावस्याख्यानाथसंस्थान्वयप्रयोजकलोपगमादित्यकरथलेपचतीयारयातपदेचैत्रपदायींना न दृशशाब्दबाधाजन्यतइतिनसंरयान्वयानुपपत्निरतसत्पदमपिग्रंथस्थसाधुसंगच्छतइति ययम्ाननुतदुलंपचतीत्यत्रतंडुलस्यकर्मलाशेविरोषणलविवक्षा माद्वितीयवनापपतकर्मत्वाशेप्रकल्यर्थस्यविशेषणलविवक्षायामेवकर्मणिद्वितीयत्यनेनतदुतरंद्वितीयाविधानादियंचविशेषणलेमात्ययमि निम् लमसंगरागत याविशेषणलमित्यादिविशेषणत्वमुख्यविशेष्यत्वाप्यामित्यारितंडुलकर्मपाकाजुल यापारचौस्तंडुलइतिशाब्दबोधनात्पर्यतत्र ५ गदुपिरारयान्वयवारणायप्रथमानेत्यादिमावः ननुतंडुलंपचतीत्यत्रयदोकदोधतात्पर्यंतदातदुलेयस्यातार्थसंरयान्वयदष्टापत्तिरतियदिद्र्यातदा इति स्तुप्रथमातेत्यांदा प्रयोजनं दर्शयतिाइदमिति तथाचचैत्रवेत्यादौत्रेसरयान्वयवारणायकमलादीतिचैत्रेणसुप्यतइत्यत्रस्वपितदन्वयारणायप्रथम वित्यादीतिप्रयातनमपिसाधुप्रयोगएवसंपवादितिमाकः द्वितीयदळस्यतितंडुलंपत्तीत्यत्रआरयावार्थस्यतंडले विशेषणलेन्वयतात्पर्यायविनायि न्यवसस्यान्व्यतिनियमातत्रसंग्यान्वयोयावश्यक एवंसंस्थाणिहितले प्रथमायावश्यकी दीवानुमयान्यपरंकारकमितिनियमाहितीयोपेक्षया अपिहितेकत प्रथमायाबलबलानाचेत्रश्चैत्रपश्यतीतिवदंडुलंपचतील्यादिप्रयोगःसाधुः। वस्तुतस्तुकर्मकृतीनुकर्मवदितिकर्माणिन्नकर्मकर्मलादि देशालत लडात्मनेपदयारावश्यकत्लेनपततंडुलःस्यमवत्यक्प्रयाग-साधुगसाधुप्रयोगएव प्रयाननंदर्शनीयमित्यभिप्रायणरताकंफ्यतीत्यादौकि याविशेषणसंस्यान्वयवारणंप्रथमांतेत्यांदप्रयोजनं तमित्यर्थः पावनालंकर्व त्वमवेतलान्यतरला अपादानसंपदानंततोधिकरणकर्मकर्मेतिकारण करणंक्रमामतइत्यवधेयं द्वितीयांतक्रियाविशवणानांकमलेन्सकलिंगतांतिदार्तिकनकर्मलानशासनालियाविशेषणानाद्वितीयलादितियाव विमा वनीयमिति धावतिरिक्तविशेषणुलमात्रणतात्पर्याविषयलमवकर्मवाद्यनवस्थत्यमेतकल्पपिविवरणीयमितिमावःसंरयामविषयीहत्येतिदा राःसंतीत्यादौ नित्यबढुवचनातदाराराब्दाधिारयातार्थबदुल संख्यायानाधितत्वादितिमावः कर्तरीत्यादि करपदावधाननिदेशकलाकत्वमेवा देशा० : कर्दलंचक्रियानुकूलकलिमलमुरग्रेगोणंचक्रियानुकूलयापारवलंआश्रयलवानश्यतील्यांदोप्रतियोगिलमिनिवाध्यम् (एक्चानामिहितेइत्यधिका रीयकरणयास्वतीयादापिकटलकरणलयोरित्यर्थ नयगतंकरीलंकरणत्वंचापिहितंतवप्रथमेवनहितीयाद्वितीयतिवहिवायकरस्त्राणाम नपिहिताधिकारवायातिपदिकार्यस्यमुस्यविशेष्यत्वविवष्वायांसंवोधनफलकारलादमिहितकर्तृलाद्यायप्रथमायाएवविधानदितनारयतिन नदतसंख्यानमिधानस्यैवतद्वाधकपदोतरतीयाप्रयोजकलेदारा:संतीत्यादौरिखबहुत्वस्यबाधितखनाबोधनाद्दोरेरितिस्तीयापनिरित्यपि प्रत्यको इतिविनावनीयंग न्यलादितितलंन्यलेसतितलंन्यजनकस्यैवयापारपदार्थलादितियातनावपीतिरथस्यांचतनत्वनयत्नामावे पीत्यर्थः तदाश्रयत्वंमवरयागच्छतीत्यादौरशतीर्थतनुतादृशक्रियानुकलाश्वादिसंयुक्तरवादिसंयोगवलमितिभावःनिरूढलक्षणेति अनादिता त्पयविषयलक्षणेल्यथाआदिनेति तथाच ज्ञानातीत्यत्र शाब्दलावच्छिन्नप्रतिपदन्यत द्विषयावस्थितत्वनहेतुलात्कारक विशष्यमर्यादयाशाब्द बोधेपदादनुपरथापितस्यमानासंमवात्संसर्गमानार्थनशाब्दवाश्रेषदद्वय समित्याहारस्पविशेषाकांक्षा नियंग्यमवतिनतत्रापिपदन्यत्वनि नन्यल शब्दासंसर्गशक्ति कल्यनमितिन्यायविरोधादपिसंसर्गनशतिरूपयतासंसर्गस्याकांक्षालायलादितिभावःयवपदस्यति देहकीदीवेतिदि हलीरयायादीपः सवनांतस्थवदिश्ववस्तुप्रकाशकलेनसंवक्षातितथोक्तपानंततिाव तत्रहीत्यादिनूलग्रंथेन्वयत्रकारमाहतवहीतियवमयश्चर- भिवतीत्यत्रहीत्यर्थःशकिनिर्णयौवाक्यशेषापेक्षयासंदेह संमवतीत्यनियायेणतादृशेत्यादिसत्यंतंपूरयति तादृशेतिशिकिवावकपदासावादित्य र्थ काराविनायकी विघ्नरातत्यादौसप्तम्यावाचक लार्थ कनयायाचकनायाश्वशक्तिनिरूपकतारूपतयातहानरुपदमस्यदनिभाता अमरानित रादेवाइत्यादावेवकारशब्दार्थकताइत्यु ध्याहाराच्छकिग्राहकमितिबोध्यम्पसिधार्थकपदस्येतिपसिधार्थकसमियाहारोथनुमानविषयाशस्यिा हकस्त थायुक्त नाक्यादिनादहामरक्षेमधुररवकलापिकपदवाच्यइतिवाधः पिकपदस्यपूर्वशतिग्रहामायाकोकिलदर्शनानंतरंकोकिलापिक पदनाय सहकारतरोमधुरालापक लादित्यनुमानादेवशनि ग्रहदतियेयमप्रसंगादिति प्रसंगसंगतेरित्ययः नागृहीतेति अगृहीतविशेषणाधि विशिएनोवतायतविशिष्टविषयिणीनगावतीत्यर्थः साम्यादिविषयकलावालाधवादिति घटलविशिष्टनानाघंठखुशक्तिकल्पनामपक्ष्यराधघठ शक्तिकल्यनलाधवादित्यर्थः विशेष्यमित्यादि अमिधाशक्ति विशेष्यनगच्छेतनप्रायोपिाकुन हत्याकांक्षायामाहक्षीणशक्तिविशेषणइत्यनंतरे, अनुगतशतीतिपूरणीयंन्यताविशेषणंत्राथपदशक्ति क्षीणसामाणवतिअतःविशेषणं नासिदागच्छेतूविक्ष्यमाणरीत्याविशेषणशक्तात्पदा देव विशिष्टविषयक शाब्दवोधोपपत्तो विशिष्यांशशक्तिकल्पनेबीलामावादितिपयवसिनार्थः व्यको शक्तिस्वीकारे व्यभिचारादानंत्याचतिदूषणद ७ दि रा० यंमूलेऽपिहितंतयाः संगमनायविकल्यदूषयति।यस्यामिति व्याप इति तद्विषयक शाब्दबोधप्रतिनधर्मिक शक्तिज्ञानमेवहे तुवाच्य अन्यथाघाखड. ठादिपदात्यठादिशाब्दवीधापति नथाचीन घटयविवपद शक्तिस्वीकारघठांतरविषयकशाब्दवोधान्यथानुपपत्यानाशकार्यकारणभावयपिचार, इति भावः द्वितीयकल्यदूषणमाहअनत्यनितित्सकलघटयक्तिखुशकिस्वीकार यतिनामानंत्यनशक्तीनामानंत्यमितिद्वितीयदूषणसंगसिरितिभाव मृलयकोशक्यमावेशाब्वेधेिशतिमानासेमवहत्यारोकायांव्यक्ति विनाजातिभानासंमवावति मानमित्युसूतिनसंगच्छतागोलमुख्यविशयक सारणंतत्र व्यक्ति विनाफिजातिभानदिवंयक्तिमासक सामग्रीमंतरेणशाब्दयतिभानासंपतवाचत्यतस्तद्रंथयार्चष्ट जानातीतिातथाचजातिविशष्यवश तिज्ञानशाब्द बोधान्जातिभासकर्तदेव यकिपासकमपीतिमाका पदजन्यतितद्विषयक शाब्दबोधप्रतितद्विषयकपदर्जन्यौपस्थितहतुतयाब्रातिपदयोरे. वसंतुंधमहेपद पैक संबंधिज्ञाना नातिरूपसंबंधेतरस्यवस्मरणंगवतिनतुयक्तेरितिपदन्ययक्तिस्मरणाशविनयति शाददाधानिर्वाहाय्यक्तीशक्ति शवश्यकीतिमावः ननुयौपदजन्यलक्षणास्वीकारोपिशव्यापदन्यस्मरणाविनकथयक्तिविषयक शाब्दवीधहत्यारांकायामाहतावतेवेतिनिवाहा ७ दिति शकिलक्षणाईयोरपिहिलादितिमावापूक्तितिाशक्त्यानंत्यप्रसंगरूपमित्यर्थ अननुगमतयेत्यथइति अनुगतानतित्रसक धर्मावच्छितयेत्यथः अवच्छेदक लासंभवइति व्यक्ति तथाविधकधर्मसलतवच्छिन्नविषयक शाब्दप्रतीतिस्तदवळिलविशेष्यकशहितानलेनहेतुतासमवाच्छतिज्ञाननिष्ठका रणतायांविषयविधयाशक्तरवावच्छेदकलसंगवदतिनताहराधमाशावत्ययःनवादियराकशाब्बाधप्रतिनविषयक शकिज्ञानेहेतुरस्थितिवायम् तथासतिरा तिज्ञानविषयकस्यपूर्वाननुगतगवादेशाव्दवोधासलाफ्तेरितिणावः यकीनामनगमायनेसथाशहिताननिचकारणतायामवच्छेदकखसंभवतयोपपाद यतितथाचतिगाशाब्दवाधिगोलावच्छिन्नविषयकशाब्वायइत्यर्थः सर्वत्रेतिातद्विषयकशादबाधसामान्धत विषयक पदजन्योपस्थितिलेनहेतुलेमानामावदय थेउकलादिति तथाचघटत्वेधटपदशक्ज्ञिानरहितरयघटविषयकशाब्दबाधापतिनसंपावतीतिमावानचेवमपितादृशशकिज्ञानवत पठीपस्थित शाब्दा दपिनादृशशादवाधापतिरिशिवायसातादृशशतिज्ञानसहकारणपदतव्यापरियंतरपितादृशशाब्दवादवलापगमादितिमावाशक्ति ज्ञानवनसाक्षाच्छा दवाधहत्त्वपिनव्यक्तीशक्तिसिधिः उक्तज्ञानस्यपत्रमलांगीकारावा नहित्रमावस्तुसिधिरितिन्यायादतआहागोरित्यादिशाब्दवीधानुपपतिरितिीगो लिंगापदयोरेवशक्तिरूपसंबंधज्ञानाद्वोत्वस्येवरमरणलमुपपद्यतनित्यकिरपीत्याशयानरमरणपरित्यागःयदेशदतिवात्मकयधर्माशाश्रयइत्यर्थः नाहशत्यत्रापितधर्माश्रयांशइत्येवार्थ ततएवद्यएकधर्मपरंतथाचखाअयगोत्लादिप्रकारकज्ञानंखाश्रयगीत्वादिप्रकारकशाब्दप्रयवशक्यगीलप्रकारकशक्ति दिरा- 6 ज्ञानाध्यतोगीलप्रकारकशाब्दबोधानुपपनिाराकालायलादित्यर्थःजातिप्रकारकेरितवयोशत्तरेक्यनिरवछिन्नलासंवनलाघवसंगमवादिति खड भानुःअतरावतेरपिंगीपदयरोमलांग्लादिविशिष्टद्यकावेवशतिरुपयतेनवलांगूलादिमात्रमपिआनंत्यावरूपनोमानासंसवाचनिध्ययन विपरीतज्ञा नविरोधिनदतिःसमानधर्मितावच्छेदककयाबीविशिनुथ्योरेवप्रतिबथप्रतिबंधक सावानिर्मितावकैदक्कविरािष्ट्रद्धाधवृथप्रतिवध्यतयागोल नंगापदशक्यविधिदशायामथूकशकिज्ञानादापदाहोत्वप्रकारकशान्दबाधापति: निर्मितावच्छदक शकिज्ञानस्यडलायुपगमदति भावः अनुभवविरुषचंदा ननगाववनगालावगाहिनागालनगोपदशक्यमितिताधधिकालगोषदाहालविषयकशाददोध-सीक्रियतइतिनानखीक्रियतइत्याशयातायद्यपिखरूपतोगी लपकारक स्ययगोरित्याकारकवाधरयनयंगैरितिवाधबुधिप्रतिवध्यत्वावत्यंरोस्वरूपतागोत्वप्रकारक.मपिगोपदमिर्मदंगालमितिबाधबुधितिवध्यमेवेतिगोत्वलेन गोत्वस्यप्रकारकलंपयवस्यतितथाविधवाधेनवद्रातः खरूपतःप्रकारलमध्यपगम्यतानान्यसंबंधनतिनियम अन्यथाज्ञानगुणहतिवद्धानघटदत्यादियवहारापत्तेः ज्ञानवियतयाघटत्वसलाच्छ त्यंशवगात्वस्थाधयतासंबंधनेवपकारतावाच्यानथाचालत्वेनैवगोत्वमानमकागीय मिल्यवेवतात्पर्यमिदंचा विपरीतज्ञानविरोधि यस्यतिव्युत्पत्याविपरीतज्ञानात्प्रतिबध्ययतिविपरीत ज्ञानाविरोधिनदयस्यायःप्रथमज्ञानस्याप्रतिवध्यत्वेगिधर्मितावच्छेदककलंहेलुशेहेतुःहितीयस्यतयालेन सिध्या प्रसिभिरबहेतुरिनिवा मावनीयम् शक्यतावच्छेदकलासिधिरितिनचप्रतीति शक्यतायागात्वलमासानाधिकरंयमवविषया नवनदवार्लिनलमपीनिवा शंम्प्रतीतीनांविशिष्टताशयावगाहिलस्य ओत्सर्गिकलनात्यरित्यागस्यानोवित्याद्विशिष्टवैशिष्ट्रबोधेचविशेषणतावच्छेदक विशष्यतावच्छेदक योस्वधर्मि पारायणविशेषयोरवछिंगत्वादिसंबंधिनमानीपगमादिनियावानचेरितटरथानामियमाशंकानप्रसाकराणांतपत्रमानंगीका रादित्यवधमान लो बर्बाधकै काबायोनियमएवाहतेचानंतद्यक्तीलांशक्यतावच्छेदक कोटिप्रवेशगौरवमेवविशियावगाहितायांचास्त्येवा वस्तुनो विशिष्टवैशिष्ट्वोधसंसर्गाशवविशेषणतावच्छेदकविशेष्यतावच्छेदकावच्छिमप्रतियोगिताकलानुयोगिताकलयोर्वाधमुपयननतरीत्याप्रकार कलपनीतविनाकारकत्यापन रित्यस्वरसादाहामास्तुवति गाविषयतायाइति गोवलस्यगोधरितमूर्तिकलादितिमावःमूले जायातिविशिष्टयक्ती शक्तिप्रतिपादना जात्याकृत्यायोरेक शक्यतावच्छेदकलमित्यापतितंतनसंगलने लाधवाजातिमावस्येवशक्यतार्वछेदकौचित्यातूनचत्रिष्षष्येकैव शितिरितिवक्ष्यमाणनया गोलरयशक्यनान्गुन तितयाकथंतवछेदकत्वासंभवदतिवाचंयक्तिशकिलविशिष्ठ शक्यतायापक शुधशक्तिलावछिन्नान लिप्रसक्तलेनचविशिएशक्यतायामबछेदकत्वसंम्भवात् अन्यथातया शक्यतावछेदकले पितद्दीषतावस्थ्यादेयंत्रयाणामेक शक्तिले पिकस्यचिदिरोषणतया , ९ दि. रा. कस्यचिदिशेष्यतयापानमपिमतद्वयाफ्युित्यत्तिवैचियणैवोषपादनीयमितिभावः अवयवसंस्थानमवयवसंयोगः सामानाधिकरण्यतिशिक्ोगक्सिा रा रख ०३. मानाधिकरंण्यसंबंधेनैवावयवसयोगसत्वादिनिभावः पदमुपलदाणाशुधम् गीत्व जातर क्यवसयोगापेक्षया शरीरलाधव नानासंयोगव्यक्तीनाम वनंदकताक ल्यनमपक्ष्यएक स्यानानेमकल्यनेपिलाघवमयनुसंधेयम् एकैवेति नानाशक्तिनानाथहर्यादिपददिकैकस्याथर्थस्यशाब्दबोधादि तिग्मावः एकवचन मितीतिएकवचनार्थकत्वस्यपदार्थत्वंपदशक्तिरलयएवातात्पर्यादितिसाव जातिविशिश्यक्तावेवेत्यनंतरएकतिपूरणीयाअंन्यथा आतापवेपृथक् शक्तिस्वीकारादेवकारासंगतिरितिध्येयमानन्वकपदार्थयो- पपरस्परं नान्चयबोधःअन्यपदार्थयारंन्याश्रितयोरपिपदार्थयो पर स्परमन्वयाप्रसंगात्तथासत्यादतरपियक्त्यनाश्रिततया वयानुपपत्त तस्मान्नानाश्रयोरिवश्व स्थापितार्ययोरवादान्वयोनिराकक्षित्वस्योपगंतयादि त्यताह युत्यनीति तथचकपदार्थयोः परस्परमन्वये अनाकांक्षाविरंडपिएवकारायानामिवाहतिव्यर्तयारयन्येआकांट्याकल्यनेअनुभवान रोधादिनिभावः नन्वेवमपि सूत्रएकवचनानानुपपत्ति शकेरेक्यामावादित्यताहरवदति आकुरित्यश्वरसौदावनंतःतुपदार्थतावच्छेदके " .. शक्यलेएक त्वस्यसांघातितलेनैकवचनार्थान्चयानुपपतेरेवेतिध्येयम्। प्रसंगा तदादिशब्दानांशक्यताक्छेदक तामाहातछदस्येति। वक्ता तछब्दीधारक ज्ञानविषयताक्छेदकंघठवादितदवछिन्नेतदुचरिततत्यदस्यशकिरित्यर्थ यद्यपिलाधवादुधिरथरत्येववत मुचित तथापिसास्ती त्यादीअनुचरसिधस्पर्घटेनघठबोधस्योपपत्नयेगौरवमयंगीकृतमिनिध्येयम् शकिपदापतिरिति शनिदेनदादीनामपिना नार्थवापतिरितिभावः सचेष्टापति तथासतिसहदुचरितदति-उ अन्यथावित्याहावेकदाधटपटयोबीधानुपपत्ते नानार्थप्रकरणे नदादीनां कोरीहनुले श्चतिमावःतदानापतेरिति पश्वादिषदर संन्य शाब्द बोधेलीमलांग्लादतथाविधन स्यमानदर्शनादिति भावःप्रहतेच सोतीत्यादीघटातीत्येव बोधोऽनुभवसिधाननुबुधिविषयताक्छेदकावछिन्नोतीत्याकारकइतिनेदृशापतिरितिमतयम् संपवतिमत यम् उपलक्षणायेति तत्तत्यदर्जन्यशाब्दबोधविषयलनगवदिछायामविषयलेसतितत्यदशक्यतानुछेदालानुगमकलमुपलक्षणतयात त्वदशक्यताक्छेदकलं वस्तुतस्तु शाब्दबीयविषयताक्छेदकायोधर्मस्तितदवहिनतत्पदन्यवाधविषयोमवलित्याकारक भगवदिछायां दोधविषयतावच्छेदकलस्यतत्पदन्यबोधविषयलेनापिविषयत्वस्योपलक्षणविधयाशक्यतावछेदकतावछेदकलयद्यपिबीधाराविषयतारूप go - । दि. रा. विषयमदनभिन्नमवेतितथापिबाधविषयताबछेदक तालरूपानुगतेकधर्मावळिंगलादेकलयदिशः एकमेवाविषयस्थानविषयलंनिवेश्यविशेषणवि श. धयाशक्यतावदक तावदकलंनिर्वाच्यमातचलामलांगल लादेरेवमिति विभावनीयमा प्रत्यक्षबुधिविषयहतिातादृशबुधिविषयताक्छेदक ताव छिनइत्यर्थः लुप्लेरेवअयमित्यादिपदाहाटादिबोधनिवीह अयंघटहत्यादौएतद्देशतत्कालतित्लादिकमतत्प्रत्यक्षविषयताक्छेदकमनोमदान्य। यानुपपति। अतएवेतियतः पत्ययविषयेइदमेतदाः परोझबुधिविधये अदस शक्ति रखतएवेत्यर्थः तेषाएतद्दसमिनार्थकलमिति इदमेतदोरे कार्थः तदन्यतअदसार्या योथीस्तदंन्यस्तइदमदोतेर्षि भार्थकमित्यर्थः एवमितिान्निार्थकलमित्यर्थः एतदोरपीति। यतः प्रत्यक्षविषयनार्थक खंतदात्मान्यता बुधिविषयतार्थकत्वमितिमावा केषांचिन्मतमाह(इदमइति प्रत्यक्षगतंप्रत्यक्षविषयीगतमित्यर्थःशक्यमिति शेषःएवमुत्तरत्रण पि.समीपतरवृतिचेति चर्कारण प्रत्यक्षस्यरूपमित्यस्पखरू पमित्यर्थापरोक्षतिासप्तम्यावाचकत्वमर्थातथवादस परीक्षवाचक लाचविनाअ दसतीयादित्यर्थःपर्यवसित जिज्ञासाविषयत्व विशिष्ट इति। ज्ञातुमिछाविषयः किं शब्दार्थदत्यर्थः कि रथितुरेवकिशब्देन प्रतीयते। तथाचकीघट त्यादोघटोमदीयतिज्ञासाविषयति शाब्दबीधतिभावः यापकत्वइति उद्देश्यताक्छेदक इति निरुपितेविधेयतावच्छेदकनि १० छतिशेष सर्वघाइत्यादीघनिष्ठामावतियोगितानवछदारूपत्वलमवरूपघटलयापकलमितिबाध्यतालंपदस्यत्येवपाठः अंन्यथावायेदी त्यादोशक्यकथनापत्तः सत्यमित्यस्यख मतेपदलाचेतिध्येयासंबायचैत्र लादिकं संबोध्यत्वसमानाधिकरणक्षेत्रलादिकमित्यर्थ कर्मधार योत्तर भावप्रत्ययस्यएकपदाथसमानाधिकरणापरपदार्थताबछेदकबाधक चानत्कालीनसबाध्यलांजनलालोचरितसंबोधनबुद्धिमानचैवादिप हाव्यवहितातरवाक्यजन्यशाब्दबोधाश्रयलेनवतुरिछाविषयलेचैत्रत्ववोधजतामित्यादौत्रादिपदात्प्रथमयाचैत्रादिविशेषणलेनएताहरमिवसं बोध्यत्वप्रतिपायस तत्समानाधिकरणलालक्षितवेत्रवाहिकमेवशक्यतावलेदकतितिसावधाएवमस्मत्यदस्येति(प्रामुक्तेनशक्यताक्छेदकमित्य निनावति स्वतंत्रतिवतंत्रोच्चारणकर्तत्वसमानाधिकरणचेत्रवादिकमित्यर्थःचारणैस्तादृशार्थवाचकूलेनानिमतस्यअमछब्दस्यैवेति ध्येयम् -उधारणस्वतंत्रत्वंच अन्योचारणानुवाचकलमितियावत नकवीधदतिपयस्थाअस्मछब्दस्यउच्चारणकरत्वेपिकवचिनीयोचारणावाचकलात? चरिताराचन्दालकवेवायइति भावःएवंयुष्मछब्दशक्य नावछेदकयटकतनलालोचरितेत्यत्रापिउच्चारणमपिखंत्रमेवग्राह्यंतिनगत्यादीसंबो धनप्रधानानुपदोतममायात्यहंतेतत्रैवेतिवाक्यशेन्यबोधाश्रयत्वे छाविषयवपिसुखस्यनमेधसोलयुष्मत्यदातुशाब्दबोधतिमयम् ।

दि. रा. पदंविमलततिा यद्यपिशकंपदमितिनपदविभागरूपंपहलक्षणमवतथाचविसालतिशक्तमित्यनुपपलमेवतथापिशब्दश्याचथकतयापदवि शः भाग रयापदसामान्यलक्षणाशिथानांतरत्वनियमेनचनानुपपत्तिरितिध्येयंदानन्दवरपिकेवलयोगिकंपाचकादिवदनेवालचनकिंचिधर्मशक्तं ११ तस्यवाक्यत्वादिति यौगिकश्यसामान्यलक्षणानाक्रांततयातदिमागोरनुपपलरवेतिवायापचधातूतरकप्रत्ययस्यैवपाचकपदरूपतयातस्य व रावश्यकतयापदलेनतद्विभाषेबाधकामावादिति भावःएकत्येवपदस्य एकस्मिन्नर्थयौगिकलमन्यस्मिन्नर्थरूढलनसंपवतिउच्चारणदे मतदादितिसहदुचरितन्यायाची त्याशयेनवविदित्यस्यकिंचिदित्यर्थकतामादायक्वविदितीति।ननुम्लेमंटपादिशब्दानारूळमध्यपरिगणन मनुपपन्नमदं पिवतिरक्षतिइतिवामंडपतिव्युत्पत्यातेषामंडपानकरीत्वार्थस्यसंपविनयौगिकरूटमध्यरावस्यादित्याहामंडपाहीत्यत्रेत्यवतारयति। तथाचपाचकमंडपपदमवनतुमंडपपदतचनक्वार्थयौगिकमितिनतस्यरूढमध्यपरिगणनानुपपतिरितिभावइतियाचा तत्र तस्यचनितरों योगिकरूढस्यापियोगिकलरूरलयोयर्थविशेषसंवेनमंडपपदस्यग्रहविशेषरूठतयारूळमध्येपरिगणनसंपवादातएवमलेयवाक्यवार्थए वनुयतेनयोगिकमित्येवलक्षणमुक्तंन्तवावयवनिरपेक्षयासमुदायशक्त्यारयते ततद्रूपमित्येवरूदलक्षणमुक्लातत्रयौगिकलक्षणेयागरूटयो ११ - गिकलवारणायएक्कार: नचैवमपियोगिकरूतस्याद्रिदादिपदरयाद्धेदनकाद्यर्थयोगिकलंस्यादितिवायम् ष्टाफ्तारूढलक्षणनियोगरूरतावा रणायैवानपेक्षणलानंतरेयोगिकरूलस्यउद्विच्छब्दस्यापियागविशेषरूपार्थसऊलमिष्टमेवाग्राह्यतइत्यस्याथे बुध्यतइत्यथ एवंचमंडपपदस्थर हरूपाथरूळलसंवेननरूढमध्येतरत्यरिगणनानुषपतिरितिमंतयंगायत्रत्यस्ययादृशानुपूर्यनवच्छिंन्नत्यथकतयागयोगिकरूयएकानु पूर्यवछिलस्येवस्थलविशेषअवयवार्थमात्रस्यचित्समुदायार्थमात्रस्यबोधकत्लेननतत्ररूळलानुपपत्तिरितिवाच्यम्॥प्रयासगौरवालयौगिक रूठस्ययोगिकरूढलेचइष्टापत्ती क्षतिविरहायोगिकरू ढापिन्नयोरपिके वलयोगिक केवलरुयोरपिसलनविषागद्यारयानामावात्। कविल्याचकादिपदस्य संकेतित्वसंमवातेषामपियोगिक लानुपपनिरूतलक्षणअवयवशक्तिरहितस्येद्युपेक्ष्यअवयवशक्तिनिरपेक्ष्पयेत्या तावत्यर्यतानुसरणय्यर्थापानाचेतिध्येयम्। वस्तुतादाक्षणात्यामरकोशादीमंडपातुजलरहाइतिपाठदर्शनाता गौडास्तुजायाशब्दस्थानमं टपस्थानमंडपेत्येवयुज्यतदृतिगौडग्रंथपरतयामुक्तावळ्यांसहप्रस के मंडपशब्दमुपलक्ष्यग्रंथहतातदपिहितमितिबोध्यम् (मूले वय वशक्तिविषयइतिाअवयवशक्ति ज्ञानन्यशाब्दबोधविषयदत्यर्थः समुदायशक्तिरयस्तीत्यस्यसमुदायशक्ति स्मारितार्थविषयकत्वमव्यस्ती T १२. दे रा त्यर्थः यथाश्रुतेपाचकादिपदस्थापियोगरूढलापते पाककर्तरियुक्तस्यएकादशेहनिपिटसंकेतपाचकपदस्यावयवशक्ति सत्वात अस्माकं शतुः पंक नादिपदादितएवपालावच्छिंनपंकजनिकीय मेविनोदनान्चयबोधेअनादितात्ययेपिगमातापाककाद्यसिलोपाचक दृतिशाब्दबो घस्यानुदयेनतस्ययोगरूढलापतिविरहादितिथ्येयमामूलस्यादिति(कुमुदेति अवयवार्थमावस्यवाधितलेनतदर्थविषयकबोधेमयातना पिपंकजपदप्रयोगसंमवादितिमावलेशस्यसमुदायशक्तिस्मारितार्थविषयक त्यर्थ यौगिकार्थनाने अवयवार्थज्ञानत्यर्थनचेत्यायापाहततए वमाशंकामूलोकंम्केवलपदानुपादाने एतस्यानुदाइतिसुधी मिविप्रावनीयम्। प्रतिबंधकत्वमिति(प्रतिबंधकलमित्यस्यविरोथविषयक ज्ञान स्यत्यादितिनानुमतीपरामशीविरोधिनापिबाधनिश्चयस्यानुमितिप्रतिबंधकलपिननियमानुपपतिरितिध्येयम्सान्निध्यादितिाननुमूलेपन्नता वछिनस्यसंनिहितीपस्थितिविषयखलतत्रपंक वनिकलरवयवार्थस्यान्वयएवमवतिनवतप्रतिवध्यप्रतिबंधकामाप्रामाणिकदृत्युक्तम्तनसंग छतेकु.मुदतात्ययेणापियोगयुत्पत्यापंक तपदप्रयोगरयष्टवनतत्रापिपंक लनिकभिन्न पम्नमितिबीधापते, नच पग्नलावछिन्नत्योपस्थितिरि तिविग्रहदिवनियमापनि रितिवायापकलेयस्यपीरमारक शक्तिसलावततःपद्मस्मरणस्थावस्यकत्वादियाशंकानिराबाधासांनिध्यादित्यनेन १२ नत्रपंकजपदस्यपद्मपथिताययसत्लादित्यवतिलाह यतिवचनानामितिघटपदादियक्तिवाचकानामित्यर्थः जातिपरशब्दयात्त्यर्थविशेयोपादा नसंनिहितपरत्वम्। अयवहितोपस्थितशाब्दबोध व्यक्तितात्पर्यकसमित्यर्थः अतएवघटमानयत्युक्तिसंन्निधानेघरसंचनदरदेशस्थघटान यनेलोकनप्रक्ततदृतिप्मावःतथाचीपस्थितपन्नलावछिन्नपरत्वेपंकातपदस्यतात्यर्यविषयीमतस्यपंकजनिकर्तुः पग्नेयमेदान्वयवोधयो ग्यतासलात्तत्रामवतितादृशान्वयबोधायन्तुकुमुदतात्पर्यणैवपंकतमस्तीतिप्रयुज्यतेनत्रपतिलस्यबाधितवनकुमुदवूतात्ययनिश्च याभावात्पर्यविषयस्यपंकजनिक कुमुदस्यपग्लेसदसलाधोग्यताविरहेणतत्रनतादृशाब्वयबोधतियाव-सर्वतद्देशरूढ्यथस्यपमस्यूबा धनिश्चयेपिषमकुमुदातिरिक्तपंकजनिक पदार्थ तात्पर्यणपंकजनिकटलमात्रतात्पर्यणयाकुमुदश्येवबोधतात्पर्यंतत्र लक्षणयाकुमुदवी धाभावातद्वंथासंगतिरित्यतःपूरयतिकुमुदलेनेति लेनेति बाधःप्रतिसंधीयतइत्यस्य सामग्रीविरहोपलक्षणलेनेत्यर्थ सामग्र्यतरति प्रा मादिकीयंपा कारणांतरविरहइत्येववक मुचितलात्सामग्रीपदंसामग्रीघटक कारणपरमात्रंद्रष्टयम्।नचकारणरूयथस्मरणादिकमेबेति ध्येयमा ननुयोगरूढरयंठेपंक तनिकपिलपममितिबोधयुपगमेवीचरितं सहदुचरिततिन्यायविरोधादनएक्योगिकरूढस्थळे एकार्थ । Smeans 8.............antonion १२, दि. रा. बोधतिचेन्न(एकपदीपस्याययोगरूळ्यथयमिदेनान्वयबोध आकांक्षावैचित्र्यस्येवयोगरूढस्यले तादृशयुत्यतिसंकोचस्यावश्यकालादिगिमावः राड मूलयत्रलितियादृशेकानुपूर्यवछिलइत्यर्थःतिनोच्चारणदेनरहित्यदस्यदेपिनपति - उचरितदृतिशेषःपूरणीयः खातंत्र्येणेति अर्थीनरमवि पयीहत्येत्यर्थना हदंचयागरूद्ध द्यावृत्यर्थमुक्तंमामूलयाविशेषोपीतिाद्विदायलेतपशुकाम इत्यादावित्यथा तेनोच्चारणदिनउद्भिदरसरुगुल्मा घाइत्यादौतरुगुल्मायाऊदनकरिइतिबोधस्ततइति भारबहत्वार्थति जहत्वयार्थ ययतियुत्पत्याशदायीविषयकशाब्दबोधननिका गंगापदादस्तीरादौलक्षणा अत्रस्वपदंलक्ष्यकत्वनअपिममतपर अर्थपरमवमपिबोध्यमूवमेवनजहत्स्वार्थययेतियुत्पत्या जहल्लाथी छयादि पदस्यछत्रिधरितस्यराक समुदायलेनचत्रितदन्यवाधलनिका छत्रिधरितेकर समुदायलावच्छिं लेलक्षणेत्यर्थः आयामिति जिहत्वाामित्यर्थः विस्यमा णास्वरसादिति अन्वयानुपपत्तलक्षणाबीतत्व यश प्रवेशयत्याहीयष्टियदस्ययष्टिधरलक्षणानुपपतिरूपाखरसादित्यर्थः।समुदायत्वंतहिषयकबुधि विषयरूपातहाहित्येनतईलनत्यर्थः तृतीयाथीवळिनलंतर्थचलक्षणापदार्थलक्षणतायामन्वयाबोध्य-मूलयमवत्तिोकाकपदस्पदयुपधानुककृत्रिय १२, दस्यकत्रिवरितसमुदायलक्षणेच्चेत्यर्थ कचिम्लेएकसाथवाहिवलक्षणतिपाठीदृश्यते तदमित्रायेणयाचं एकसाथवाहिलविशिष्टेतिान्नछत्रीत्य स्यमूलीतलक्षणानसंगछत छत्रमस्यास्तीत्यर्थ लत्रिपदातरं तधितन हतोलधप्रत्ययेनेवछत्रीत्यस्यनिष्यनतयाप्रकृतिप्रत्ययसमुदायस्पलेनत स्यवाक्यलाद्वाक्यचशक्तिविरहणलक्षणायाअयसंपावादित्यतआहाछचीत्यादि वाक्यलक्षणावादिमततिवेयाकरणैः राजपुरुषदत्यादिसमासप दस्य राजखत्ववत्पुरुषेपाचक न्यादिपदस्यपाककतरसंबंध्यादौ शक्ते रंगीकारादिति भावः मनुनेदंमतंविचारसहसमासेराजपदस्य राजसंबंधिनिलक्षणयाराजपदस्थ पुरुषेशक्तोचराजसंबंध्यपिन पुरुषइति बोधीपस्तोसमसिस्वतंत्रकुल्यनेशन्यांदोवछत्रार्थकछ त्रयदस्यसंबंध्ययुश्रत्ययात्यामेवछत्रसंबंधीतिबोधीपपत्तीछत्रीत्यस्यछत्रसंबंधिनिशकिकल्यनेदबीजाशावात् सन्यथानिरर्थक नानाश तिकल्पनागौरवप्रसंगांनचसमासादोशलिखीकारमावश्यक अन्यथार्थस्यराजमात गइत्यादिप्रयोगायते तत्रराजमातंगपदार्थताक्छे दकराजस्य महेनरचपदस्यान्च्यानसंभवतिपदार्थः पदार्थनान्वतिरन्तुपदार्थ ताक्छेदकेनतिनियमादराजपदस्थेवरालार्थकलेतुतत्रद्यर्थ पदस्यदेलान्चयन किंचिद्वाधकमितितादृशप्रयोगोदुरिइतिवायमराजपदस्थराजसंबंधिनिलक्षणकतयाराजः पदार्थताबछेदकत्वसंमाया छक्यतावछेदकस्येवल ध्यतावछेदकस्यापिपदार्थताक्छेदकलावावीत्यादीचपदार्थातरस्थान्वयचोधानावरसुयुक्तस्यसविशेषणयुक्तस्य दि. रा. १४ निवृत्तिरिति समासनधितादि रूपरत्येक देशार्थ पदार्थातरेणान्वयरूपात्यत्यानादेवत्यखरसादाहानेयायिकमतलिति वस्तुतः सत्यकंदशा श०० श्रयुदासशासनादौत्रस्यकरणकलादिरूपपदार्थातरस्योदसंबंधनचत्रस्थदासमार्य त्यादौशरैःशादितिपुत्रहत्यादीअन्स्यभेददर्शनादमद संबंधनतपदार्थांतरान्वयाऽयुत्पन्नइत्यवश्यमेगीकरणीयमातथाचदान्वयप्रयोजकसमानवियक्तिकपयोपस्थायलामादिभेदान्वयदा धवारणसंपवेटत्यस्यत्यादिव्युत्यत्यंगीकारोपिनक्षति नवतस्यपितत्यादीपिरपदार्थताक्छेहकपटक जनकलविनिरूपिनत्वस्यषार्थ स्यान्वयदर्शनात्पदार्थताक्छेदकेपिंदनेवपदार्थातरस्यान्वयोयुत्यन्नदत्यवश्यमंगीकरणीयन् तथाविधान्वयबोधस्यचसमान विपतिका दीपस्याप्यत्वासावादेववारणसंगतवपदार्थः पदार्थनांन्वतीत्यादिव्युत्पनिकल्यनमपिनावश्यकर्मितिवायम् तथासतिगविपशुगोरित्यादितः गोवृत्ति लोमलांगूलवानगीरित्यादौवीधापत्ति चैत्रस्यपितत्यादीनुससंबंधिकपदशक्यताक्छेदके पियदार्थातरान्वयस्यव्युत्पन्नतयानान्च यताधान्वयानुपपत्ति ससंबंधिकंचपदसंबंध्याकांक्षीथापकमबंधया एकसार्थवाहिलतिएक समुदायावत्यर्थ नेराको ध्यणति उद्देश्यताव १४ छेदकविधेययोरेकयतदान्वयस्यायुत्पलतयागमनकरीत्वविशिटेगमनस्याब्यतयाऽन्वयबधि आकांक्षाविरहादितिभावःछत्रीछत्रपदस्यछत्र .. त्रियटिनसमुदायलक्ष्यत जन्यशाब्दबोधेछत्ररुपमुरयार्थस्यमुरयविशष्यतयामानामावादिनिध्येयम्। वाक्यलक्षणेतिाएतचापाततएव समाधानमवस्तुतः रक्तंन्यवोधेशक्यार्थस्यविशेषणतयापानपिनालहत्स्वार्थतामंगू यादशलसणतया शक्यार्थस्यकथेचिदपिनबी धनस्याएक्तहत्स्वाथलादतएवगंगापदृश्ययत्रगंगातीरखेनलक्षणासाऽजहत्स्वाथायनीरलेनलक्षणातत्रैवजहत्स्वार्थान्याय मतेपिछत्रील्यादाक्तहत्यार्थलक्षणापपादनमितिध्ययम्। तीरलेन तिाइदमपिपूर्वाहविरुधमेवाकत्रिधारतसमुदायलक्षणात्रिपद स्पविशेषणत्याछत्रबोधकत्लनतस्यामय महत्वार्थलसंपवादितिध्ययम्।नवकेवल समुदायलेनयत्रछत्रपदस्यलक्षणातत्रैवल स्वार्थत्वविरोधोनचल्यादिनापूर्वमाशंकितइतिनयुक्तिपथविरोधइतिवायनाएवमपिछत्रिवरितसमुदायलेनछत्रपदस्यलक्षणातंत्रवडा हत्स्वार्थलीपपारतिसमाधानस्येवकार्यत्वाद्वाक्यलक्षणावादिमनाणियायण जहत्यार्थलोपपादनानौचित्यादत एवानुपदमवग्रंथकवयत्र नीरत्ननगंगापदस्यलक्षाणातत्रैवगंगापदस्यजहत्वार्थलक्षणायाः सवसंमतलादितिवक्ष्यत तत्रहिसर्वपदमहिम्नागंगातीरत्वेनलक्षणाया मपिबहत्वार्थत्वस्यनकेषांचिदनुमतलेलण्यततस्यशक्यार्थस्यपदार्थांतरणसीयवान्वयबोधतंत्रवजह स्वार्थलमितितदपिर्यायव दि. रा. घटितइतिमंतयमा(अतिप्रसंगस्थति हत्पदन्योपाधिविषयस्यापिशाब्दबातानोपरामघटादिपदाठविषयक शाब्दवीधइतिनियमोष राड गमेनैवघटावछिन्नविशष्यक शक्यसंबंधग्रहानधर्मावछिन्नविषयकमेवपदार्थरमरणशाबोधतिनियमापगमेनेवघटादि विषयानपठादिवि १५ पयकशाबबाधापतिरितिरिणावाप्रवाहसंयोगस्यति॥तथाचशक्यसंबंधरूपल सणायालक्ष्यताबछेर्दकतीरत्वभावादित्यपिलक्ष्यतावच्छेदकेन लक्षणतियावायद्यपितीरत्वपिसंयुक्त समवायरूपसंबंधारयवतथापियुगपद्दतिद्वयविरीधेनशक्दियनेवल क्षणाईयनापिएकपदार्थईयशाब्दबो धरयानुपगमेनकपदातीररुपदयाधिानुपपतिरितिग्रंथकतातात्पर्यम्।गंगायांघोषमध्यास्तइत्यादिप्रयोगस्यप्रामाण्यापर्णमवसतीत्यवत्तियनेव युगपंन्नानाविषयकशाब्दबोधइत्युपयमतीउतस्थळेगंगापदिवतीरप्रवाहयोबधेिपिन तिरितिमंतयनामूलपरवित्यादि अदमवधेयम्।। शक्यताक्छदकशक्ति रवीकार पृथिवीपदादराद्रव्यातिरिक्तद्रयलेकदाविधवखनकदाचित्यथिवीलनच शाब्दवाधापत्ति । पृथिवीपदशकेयनिवदष्टद्रय निरिकद्रयगंधवत्वात्यथिवीपदशक्यमिल्याकारकस्यरातिज्ञानस्यसप्तवालीरतीरंगंगातीरंवाप्रवाहसंयोगवदितिलक्षणाग्रहणेशतिग्रहस्यतुल्ययोग १५ क्षेमक्त्वातथाचलप्सणायायलिंचिदेवधर्मावछिनविषयकएवशाब्दबोधतियथानियमस्तथा शक्यबोधीपिनियमानस्या छक्यतावछेदके शक्तिस्वीकारेतुपृथिवीपदात्पृथिवी लेनेवशाब्दबोधदतिनियमउपपद्यतेपृथिवीपदस्थरथिवीलथियोख शक्कतयाशक्याश्रेयवशाब्दबोधेभानमितिनियमेनचनदुपपदनसंपवाल्लक्षणयाचान्यस्यापिशाब्दबोधमानीपगमेनलक्षणयाकदाचिनीरचेनकदाचि दंगातीरत्नशाब्दबोधोमवत्येवाइदंपुनरत्रतलेधर्मिताक्छेदके शक्यतावच्छेदक लावगाहिशहिज्ञानत्वमेवशाब्दबोधहेतुरुपयते शक्यताक्छेदकंचस वत्रलक्ष्यभून्यानतिरिक्तवृतिधर्म-संपवतिालधी-शाब्दस्वरूपसंबंधरूपाक्छेदकलमानामावातीरंप्रवाहसंबंधवदितिवद्गातीरंप्रवाहसंयोगीतिक तिरेवासानुमवसिधवापृथिवीपृथिवीपदशक्यति बोधस्येवदुष्टयतिरिक्तदयंतथेत्यादिशक्ति ज्ञानस्यसर्वसंमतत्वेनशक्तिकृतीनांस्वरूपसंबंधरूपा वछेदक लावगाहिलसिथाशक्तस्तथाविधावच्छेदकलंप्राप्ताणिकर्मवघटानास्तीत्यादिपतीत्याघठलस्यवप्रतियोगिताक्छेदकलाइयवशक्यतावछे दके शक्तिविरहेपितृथिवीपदशक्ति प्रमायापृथिवीत्वप्रकारकरवशाब्दबोधः शक्ति भ्रमेनुगंधवत्वाहिनापिशाब्दबोधल्यएव(कांतस्यगंधवत्वाव छेदपिशक्तिज्ञानसंपवादितिपरैरपरिशीलितापंथाःकल्यतइति उपस्थायइत्यर्थः अवयवशक्त्यादिरेफपदात्सायासंबंधस्पनिरूट दि. रा. लक्षणासहहतत्यानमरबोधनिवाहे शक्यस्यपरंपरासंबंधरूपलचितलक्षणास्त्री कारोऽनुचितइटिकावानलेवहिरेफपदेलक्षितलास राड- पितिससिप्रवाहस्यकागतिरित्यत आहालसितनैतिादिरेषपदलसितेनफामरपदेनल क्ष्क्षणेशाब्दबोधरूपनाने(आकारांतप्रयोगस्तु १६ वासनैवक्रियता श्रवणांतरत्यादितिमाव: प्रत्ययानानिति यस्मात्प्रत्ययारिधीयतेसाप्रतिसादयनपत्यूततजन्यापारियतिविषयायात नितस्वार्थवाधढ़ लादित्यर्थः। नत्ययाश्चविगतिवधितार्थख्यात तथाचरिफपंदनात्रमरपहमेवानतुतदर्थइतिकणंतत्रवितात्यर्थक मलाचयः इत्युपपतिः स्यादतः शक्यस्यरेफद्यस्यारतपदवायलरूपपरंपरासंबंधादेकयालसिनलप्पणयाविरफपदादमरायस्थिर रस्त्यर्थताहरा स्वीकारावश्यकल्यादितिमावामूलनानुभावुकमितिशा व्दानुगतवजनकेन यथातथाचलाहरणिक पदरमारिकाशतिर ववानुमाणूिकतिणाव ननुत हिलाटाणवार्थस्यकथशाब्दबोधेमानमित्याकांक्षायालामाणिकपदसमनियाटतशक्तपदातरमेवलाप्सणिकार्यान्वितस्वार्थशाब्दबोधप्रतिका रणमितिशक्तिपदांतरएक्शाब्दबाघेला सणिकपद्धतिं नायकत्लसकल रातपढ़ानामपिलाक्षणिकशाब्दबोध जानकलंप्रतीयते । तच्चायुक्तांगंगायाँ १६ मापदत्यत्रधोपस्येवतीरशाददाधनकतायाः सर्वानुमवसिधवादतोयाचंष्टपदार्थातरमिति समापाच्यातितिालाप्टरणिकपदसममियातत्यायन Taman Sama तथाचलायणिकपदसमणियाट्तशक्तिपदस्मारितलक्ष्यार्थविषयक शाब्दबोधजनकमितिसावा इतरपदार्थदति इतरपदन्यस्मति विषयार्थइत्यर्थः तत्रपरपदेहतीयार्थस्यस्वविषयक ज्ञानसहितवेशिष्ट्यपदस्यवान्वयः।कुमतिरितिकुत्सितामतिर्यस्थसःकुमतिरिति बोध उत्तरपदस्यकुत्सितज्ञानवल्लाक्षणिकतयापूर्वपदस्यतात्पर्यग्राहकतयानिरर्थकतयाकुमतीपथूलबाधितलनपश्युपदरयापिपाषु पंदलाक्षणिकतयाकुमति पप्युरित्यत्रकरयापिशक्तपदस्थामावानवशाब्दबोधीपत्तयेलासणिकपदयानुमाविकी शकिरवश्यमंगीकर णीयतिभावः गुरुकुलमित्यादि कुलमितिसंपातायात चैत्रस्यगुरु रित्यत्रापिगुरुत्ववचैत्रनिरूपितलस्यायातानचगुरावेवचेसंबंध-तत्रा न्वयामितिवाच्यम्। तथासतिीपुत्रादापितथाप्रयोगप्रसंगांच्चैत्रपुत्रस्यकस्यचिद्गुरुत्वाच्चैत्रसंधूंधित्वाचेतिबाध्यकाननुगादिपदस्यससे बंधिकत्वेनतदर्थेकदरीपदाांतराब्वयसंभवेपिनदीपदस्यॉर्क यात्वाकर्थनदेकदे शगंभीरपदार्थातरान्वयइत्यत आहापदपेदेनेतियु त्यतिमेदावाआकांक्षाग्नदाता प्रकृतइति एतहाक्यस्यनदीपदइत्यर्थः उत्तरपदएवेति यद्यपिगंतीरायांनयांधीषइत्यस्यैवपूर्वमुदानल नत्तत्रगंगीरपदोत्तरमपिसप्तमीयतेायनयेनमनुपपतिस्तथापिविशेषणविभक्त सवनिरर्थकत्लनतस्याःसाथकत्वीयगमस्यानुपयुक्तलात , ७ • रा० चौरपदनगमीरामित्यस्यानासनलाछाब्दबोधालुपपत्तेश्चगंभीरायांघोषइत्यायासर्वधानुपपत्तश्चनतयोपगमसंपवतिभावः गंगापदलं शंड. न्यबाधेपिगंगापदशक्यार्थसारणरूपेत्यर्थः वाकाबंन्यबोधस्तुशाब्दबोधरूपेतिपाव (गंगायामित्यस्यापिगंगायाधीषदत्यत्रगंगापदावलक्ष णासर्वानुमताननुगंगायामितिवाक्यपदलक्ष्यणायामनुपपतर भावातागंगायामितिवाक्यजन्यस्यापिगंगातीरतिशाब्दबोधस्यगंगाविषयकलाला बंधस्थतौरेसलातादशवाक्यस्यापितीलाक्षणिकत्वादितिमावाइदंचगंगातीरत्वेनशक्यसंबंधप्रवाहमपिनत्यानंतीरत्तेतुलथालिनप्रवाहेंसनवाक्य स्य ४ जन्यवाधविषयलमित्यवधेयनातवनतिायादृशानुपूर्यवछिलजनकनानिरूपितजंन्यताशालिबीधविषयसंबंधएवताहशानुपूर्ववळिंललक्षणा वायेतिफावनारावंगंगायामित्यानुपूर्वीनशाब्बीधजनकताव छेदिके तिनवाक्यलक्षणापत्तिायद्यपिगंगातीरतिरित्याकारक शाब्दबीधेप्रत्याकांक्षा ज्ञान विधयागंगापदीतरसप्तमीरूपसममियाहारज्ञानस्यकारणत्वनावश्यकम्।अन्यथासम्युत्तरगंगापदनितादृशशाब्दबीधापति तथापिनाशा नुर्व्यवच्छिन्नविषयकज्ञानमेवशाब्दबोधनकोनतुतादृशानुपूर्ववछिन्नमवेतिनदानीवाक्यलाक्षणिकलापत्तिरितिभावानेचैवपदज्ञानमेवशाब्दबोध १७ कारणंनतुपदमितिपदानुपूवछिन्नजनकतानिरूपितजन्यताशालिबाधाप्रसिध्यापदश्यापिलाक्षणिको कानुपपतिरितिवाच्यम्।ज्ञायमानपदस्य 4 مه निठलंनिवेश्यामतोनदोषःपूर्वक त्यपरित्यागेवीजमाहेतेनेति नदोषद्दतिसामान्यादोहेतुनावच्छेदकसंबंधैनवृत्तरत्रसिधावूपिनत्संबंधावच्छिंना यादयलाधिकरणनायाश्येप्रसिधायाअमावस्यसाध्यानधिकरणलयापकलादित्यर्थ साध्यवैयधिकरंण्यतस्यनिरु कार्यकलपोनरुत्यमन लम्चाचष्टसाध्यवैयधिकरंण्यमिनिननुमूलेनदुभयमपिसाध्यानधिकरणानधिकरणलमित्यननोकलक्षणदयाहवादी संगतः असामा नाधिकरण्यवैयधिकरंण्ययोरधिकरणतायधरितलेनतादृशलक्षयोरधिकरणनात्रयचटिनलादनुवादे नाधिकरणतादयमात्रस्यनिवेशादित्य तस्तादशमूलंसंगमयतिचरमाधिकरणत्वांशश्यतिअननित्रयोजनकलयेतिअनधिकरणलरथाधिकरणलामावरूपतयानहटकाधिकरणलारांप रित्यज्यसाध्या सामानाधिकरंण्यासावसाथवैयधिकरण्यासावनिवेशेनैवीपपने रितिभावःअसामानाधिकरण्याधिकरणलाभावस्यारवं डण्यासामानाधिकरंण्यायभावाधरिततया नयWमिल्यनतिप्रयोजनक तयेत्युक्तं तदपहायचरमाधिकरणत्वांशंपरित्यज्ययंसाध्यसा मानाधिकरंण्यासावसाध्यवैयधिकरंण्यासावरूपनिरलक्षणार्थदयंसाध्यानधिकरणानधिकरणत्वमित्यनेनसत्तावान्द्रद्यलादित्यादा वयाप्तिवारणायविवक्षितस्यप्रथमलक्षण कष्टार्थस्यकथंचिदपिप्रतिपादनासंपवाव तदनुवादनतानुपपनिरितियथाश्रुतार्थीनुवाद DRAMA " A ज्ञानाश्रयएवोक्तः यासर्वज्ञः सर्ववद्याद्यनुरोधातू(आनंदमित्यस्यायानंदवदित्यर्थः अशआदिलान्मलीयोऽ प्रत्यः अन्यथापुद्धिंगलापते (आनंदोपिदुःखामावरपर्यते। पाराद्यपगमे सुरतीसंतोहमितिवतू। अस्तुवातमिलानंदो नवसादानंद असुखमितिश्रुने विद्यते सुखंयस्यतिकुतोनार्थ इतिचेलविष्ठकल्पनापत्तप्रकरणविरोधादा नंदमित्रत्ये मला याचप्रत्ययविरोधाचतिासंक्षेप एतेन प्रकृतिः कली पुरुषस्तु पुरुषसरपासवनिलेप किंतु वेतः .. Autube श्रीगणेराशारदागुरुपयोनमा श्रीशारदाजयतिसत्यंमाशुनमस्तु उपजीव्योपजीविकानावेने पतिदेरावाक्पजन्यशाब्दबोधग्रेजो पपनात्वमितिप्राचीनमतापमानप्रमाणस्यातिदेशवाक्यरूपशब्दप्रमाणजन्यत्वनशब्स्यार्थज्ञानजंन्यत्वनितिमतेविशिष्टाभवाक्यार्थज्ञानरूपप्रयोग मूलभूतज्ञानजंन्यलेनशब्दस्यैवतन्मतेप्रमाणलेनवरूपतउपडीयोपजीवकमावाशक्तिज्ञानात्मकोपमितिजन्यत्वेनशाब्दबोधस्या फूलयोरयुपजीयोफ्जीवक मावासादृश्यज्ञानमेवोपमानमितिनवीनमतेफलनिष्ठयोरेउपजीयोपडीवकमावयोःखाश्रयकरणात्म कपरंपरासंबंधेनप्रमाणनिष्ठयोरेवापतीयोपजीवकमायो संगतिलंबीथमितिकेविदाहुप्तंलश्रधेयासारश्यज्ञानात्मकोउपमा नबंन्यलस्यसाक्षात्संबंधेनैवोपमितौसलालुपमितेरपिपदज्ञानरूपलेनशब्दप्रमाणरूपलासरूपतएवसंगतिलसंपवावा यद्यपिशा ब्दबोधस्यउपमानलनयेउपमानवेपिशब्दोपजीवकलमस्तीतिशब्दनिरूपणानंतर एवोपमानकुतीननिरूपितमितिवर्ड शक्यतेतथापि संगतेरनंतरासिधानायाथवेनदोषाप्रपंचितमनुमानखंडएकाएवकारार्थकस्यति (एक्कारार्थीयस्ये दिरा तिमध्यमपदसमासलोपैनएक्कारार्थबोधकस्येत्यर्थः। हलचेष्ठादेरिति तथाचमोनियके विजातीयहरूचेष्ठास्थंकेचशब्दो शब्द शब्दोच्चारणभावेन ज्ञायमानपदासावाच्छाबोधीनस्यातापदज्ञानस्यकारणलमिति नवीनमनितुलियाहस्त,एयाचसं केतित पद ज्ञानाद्भवति शाब्दबोधदतिमाव: पदार्थज्ञानमात्रश्यति। यद्यपिप्रत्यक्षादिनाधादिज्ञानेपदज्ञानतन्यला भविनपदज्ञानयापारलमसंभवदुक्तिकमेवतथापिघटपदबोध्यायं घदत्यस्यायुपनय संनिकर्षविषयापदानवे न्य न यापारत्वसंमोबाध्यअयघट इतिशाब्दबोधस्यतुपदशानन्यवंमुठसमेवेतिफावः।। घटकलमिति पदन्यपदा ोपस्थिति घटक पदजन्यावृत्तिरूपसंबंधसहकारेणमूलाथै बोध्यइतिभाव (नवृतिरू पूसंबंधज्ञानस्य सहकार रिलंकु तस्वेिदित्यं एकसंबंधिज्ञालमपरसंबंधिस्मारक पदज्ञानापिस्थितिरीत्या पदपदार्थयोईत्तिरूपसंबंधिज्ञाने सत्येवपदज्ञानात्पदार्थस्मरणजायतानतुपदज्ञानमात्रे हस्तिहासिपकयोः संबंधाज्ञानेहालिपकदर्शनेपि हस्तिनोऽस्मर णादितिसंबंधज्ञानस्यसंबंधिज्ञानसह कारिलमदसेयमिति। इत्यंचपदन्येत्यादिमूले पहज्ञानचंन्येत्यादिरेवार्थदति दोध्याएक संबंधिज्ञानौतापरसंबंधिस्मारक लादितिातीरोपरिणतेरणावादिति।गंगापद शक्यप्रवाहसंबंश्यतीरेठहीत लादेवगंगापदेन प्रवाहोपस्थितीतीरोपस्थितिसंपवेनतीरेगंगा पदशक्त रक ल्पनादितिमावः। अन्यतरसंबंधइत्य षष्ठीतत्पुरुषसमासात्रमनिराकुरुते अन्यतरात्मक इतिपदन्यपदार्थापस्थितादेति शक्ति ज्ञानामावपिश क्यसंबंधरूपलक्षणाग्रहस्यायसंशवेन पदपदार्थयोः संबंधज्ञानासादात्यदज्ञानेनशाब्दबोधप्रयोजकी तस्म रणोत्पादनासंपवातथाचैतदक्षिणायणेक्कारिकायांशक्तिधियः पद ज्ञानसहकारिलमुक्तमितियावाअतिष

Dinakari Ramrudrica Ac No 35

Author
Mahadeva A
Title
Dinakari Ramrudrica Ac No 35
File name
Dinakari Ramrudrica Ac No 35
Text
OCR done
Published
2005/09/14
Publisher
Sringeri Mutt
Language
Sanskrit
Pages
39
Library
Sringeri Sharada Peetham
Classification
Religions Of The Indian Subcontinent
DLI number
382947
Barcode
1990030041728.00
Scanning centre
Sringeri Sharada Peetham
Digital publisher
Sringeri Sharada Peetham
Rights
Not Available
VMLT id
rHwyIaTtmvN
Download PDF

Dinakari Ramrudrica Ac No 35