·No text on this page.

·श्रीगणेशायनमः ॥ हरिः ॐ हृषेत्वोर्जेत्वावायवस्थोपायवस्थदेवोवः सविताप्रापयतुश्रेष्ठतमाय॒कर्मणआप्यायध्वमनियादेवभागर्जस्वतीः पर्यवतीःप्र॒जाव॑तीरनमीवाअयक्ष्मामावस्तेनईशतमाघशरसोरुद्रस्य॑हे तिःपरिवोवृणक्तुध्रुवाअस्मिन्गोपतौस्यातबह्वीर्यजमानस्यपशून्पाहि ॥ १॥ यज्ञस्यघोषदसिप्रत्युष्टरक्षःप्रत्युष्टाअ तयाप्रेयम॑गाडिषणा बर्हिरच्छमनाकृतास्वधावितष्टातआवहंतिकवयःपुरस्ताहेवेभ्योजु ष्टमिहबुर्हिरासदेदेवानीपरिषूतमसिवर्षवृद्धमसिदेवबर्हिात्वान्वङ्मा तिर्यपर्वतेराध्यासमाच्छेत्तातमारिफंदेवबर्हिःशतवल्शविरौहस॒हस्रव ल्शावियरहेमपृथिव्याःसंपृचःपाहिसुसंभृतात्यासंभेराम्यदित्यैरा स्नासींद्वाण्यैसंनहनंपूषाग्रंथिग्रंथ्नातुसतेमास्थादिंद्रस्यत्वाबाहुभ्यासुद्य च्छेबृहस्पतैमूर्धाहराम्युवैतरिक्षमन्विहिदेवंगममसि ॥२॥ शुंधध्वंदै -- हि. मं. १

·हि. मं.
संहिता.
बहूनामसदृशी ॥ इदविष्णुर्विचक्रमेत्रेधानिर्दधेपदं ॥ समूढमस्यपार
सुरइरावतीधेनुमतीहिभूतयवसिनीमनवेयशस्यै ॥ व्यस्कभ्नाद्रोद
सीविष्णुरेतेदाधारपृथिवीमभितोमयूखैः ॥ प्राचीप्रेमध्वरंकल्पयंती
ऊर्ध्वय॒ज्ञंनयतमा ह्वरतमत्ररमेथांवर्मन्पृथिव्यादिवोवाविष्णवुता
पृथिव्यामहोबाविष्णवुतांतरिक्षाद्धस्तौपृणस्वबहुभिर्वस॒व्यैराप्रयच्छ
दक्षिणादोतसव्यात् ॥ विष्णोर्नुकवीर्याणिप्रवौचंय पार्थिवानिविममेर
जासियोअस्कभायदुत्तर सधस्थैविचक्राणस्नेधोरुगायोविष्णोराट
मसिविष्णोःपृष्ठमंसिविष्णोःश्यप्रैस्थोविष्णोस्यूरसिविष्णोध्रुवमसिवै
ष्णवमसिविष्णवेत्वा ॥ ५॥ रक्षोहणोवलगृहनोवैष्णवानखेनामीदम
हतंवलगमुद्रपामियन्न समानोयमसमानोनिचखानेदमैनमधरंकरोमि
योनःसमानोयोसमानोरातीयतिगायत्रेणुछंदुसावबाढोवलगःकिमभद्रं
॥२॥

·योर :सम् तन्नौसहविराईसिसपत्नुहासंम्राईसिभ्रातृव्यहास्वराईस्यभिमातिहावि वाराईसिविश्वासान्नाष्ट्राणाहतारोहणोवलगहनःप्रोक्षामिवैष्णवान् रक्षोहणौवलगृहनोवनयामिवैष्णवान्यवौसियवयास्मद्वेषोय॒वयाराती रक्षोहणौवलगहनोवस्तृणामिवैष्णवालोहोवलगोभिजुहोमिवै ष्णवाक्षोहणौवलगहनावुर्पदधामिवैष्णवीरक्षोहणौवलगृहोपयूँहा मिवैष्णवीरक्षोहणौवलगहनौपरिस्तृणामिवैष्णवीरक्षोहणौवलगहनौवै प्णवीबृहन्नसिबृहद्रावाबृहतीमिंद्रायवाचैवद॥६॥विभूरसिप्रवाहणोव ह्निरसिहव्यवाहनःश्वात्रौसिप्रचेतास्तुथोसिविश्ववेदाशिगसिकविरंघा रिरसबंभारिरवस्युरसिदुवस्वान् ध्यूरसिमार्जालीयसम्राउंसिकृशानुः परिषद्यौसिपवमानःप्रतासिनर्भस्वानसमृष्टोसिहव्यसूदऋतामासि सुर्वज्योतिर्ब्रह्मज्योतिरसिसुवर्धामाजौस्येकपादहिरसिबुनियोरौद्रेणानी

·हि. मं.
॥४॥
संहिता
॥
दशस्थाप्सुषदोमहिनैकादशस्थतेदेवायज्ञमिमंजुषध्वं ॥ ओमासश्चर्षणी
धृतोविश्वेदेवासआर्गत ॥ दावा सौदाशुषःसुतं ॥ भूमिभूम्नाद्यौर्वरि
णांतरिक्षमहित्वा ॥ उपस्थेतेदेव्यदिग्निमन्नादमन्नाद्यायादधे ॥ आयं
गौःपृश्निरक्रमीदसनन्मातरंपुनः ॥ पितरच यन्सुः ॥ त्रिशद्धाम
विराजतवाक्पतंगायशिश्रिये ॥ प्रत्यस्यवहाभिः ॥ अस्यप्राणादपा
नत्यंतश्वरतिरोचना ॥ व्यख्यन्महिषःसुवः ॥ सुप्ततेअग्नेसमिधःसप्त
जिह्वाःसप्तर्षयःसप्तधामग्रियाणि ॥ सप्तहोत्राःसप्तधात्वायजतिसप्त
योनीराप॑णस्वाघृतेन ॥ पुनरूनिवर्तस्वपुनरग्नपायुषा ॥ पुनर्नःपा
हिविश्वतः॥ सुहय्यानिवर्तुवा पिन्वस्वधारया ॥ विश्वप्नियाविश्वत
स्परि॥चित्रावसोस्वस्तितेपारमशीय॥१०॥ममनाम॑प्रथमंजातवेदःपि
तामाताचंदधतुर्यदतत्वंविभृहिपुनरामदैतोस्तवाहनामबिभराण्यग्ने॥
॥ ४॥

·ममुनामतर्वचजातवेदोवाससीइवविवानौयेचरावः ॥ आयुषेत्वंजीव सेवयंयथायथंविपरिदधाव?पुनस्ते ॥ नमोग्नयेप्रतिविद्यायनमोना टायनमःसंम्राजे ॥ अाढोअ॒ग्निर्वृहद्रयाविश्वजित्सहैत्यश्रेष्ठगिंधर्वः ॥ वपितारोअग्नेदेवास्त्वामाहुतयस्त्वढिवाचनाः ॥ संमामायुषासंगोप त्येनसुहितेमाधाः॥अयमग्निःश्रेष्टतमोयंभगवत्तमोयरसंहस्रसातमः ॥ अस्मास्तुसुवीर्यं ॥ मनोज्योतिर्जुषतामाज्यविच्छिन्नंयज्ञसमिमंदधा तु ॥ याइष्टाउषसोनियुचेश्चताःसंदधामिहविषांवृतेन ॥ पय॑स्वतीरोप धयःपर्यस्वडीरुधांपर्यः ॥ अ॒पांपर्यसोयत्पयस्तेनमामिद्रसरसृज ॥ अग्नैत्रतपतेतंचरिष्यामितच्छेकेयतन्मेराध्यतां ॥ अग्निहोतारमह त हुवेदेवान्यज्ञियानिहयान्हवामहे ॥ आयतुदे॒वाःसुमनुस्यमानाव यंतुदेवाहविषोमेअस्य ॥ कस्त्वा॒युनक्तिसायुनक्तुयानिधर्मेकपालान्यु ॥

·हि. मं.
॥६॥
संहिता
पितॄन्सुविदवा अपीतयुमेनयेसंधमादमदति ॥ मनोन्वाहवामहेना
राशरसेनस्तोमैनपितॄणांचमन्म॑भिः ॥ आनएतुमनःपुनःकत्वेदक्षाय
जीवसे ॥ ज्योक्चसूर्यदृशे ॥ पुनःपितरोमनौददातुदैव्योजनः ॥
जीवंत्रात सचेमहि ॥ यदंतरिक्षंपृथिवीमुतद्यांयन्मातपितरैवाजिहिए
सिम ॥ अग्निर्मातस्मादेनसोगार्हपत्याप्रमुँचतुदुरितायानिचकृमकरोतु
मामनेनस ॥ १३ ॥ यथासति ॥ सुगंमेषायमेण्याअवाबरुद्रमदिम॒ह्य
देवंत्र्यंबकं ॥ यथानःश्रेयसःकद्यानोवस्य॑सःकरद्यानःपशुमतः
करद्यर्थानोव्यवसायात् ॥ व्यवकंयजामहेसुगंधिंपुष्टिवर्धनं ॥ उर्वारु
कविधनान्मृत्योर्मुक्षीय॒मामृतात् ॥ एषतरुद्रभागस्तंजुषस्वतेनावसे
नपरोमूजवतोतीह्यवततधन्वापिनाकहस्तःकृत्तिवासाः ॥ प्रणोदेवीसर
स्वतीवाजेभिर्वाजिनीवती ॥ धीनामवित्र्य॑वतु ॥ आनौदियोवृहतःपर्व
॥६॥

·तादासरस्वतीयजतागैतुय॒ज्ञं ॥ हवैदेवीर्जुजुषाणाघृताचींशग्मानोवाच मुशतीभृणोतु ॥ बृहस्पतेजुषस्वनोहव्यानिविश्वदेव्य ॥ रास्वरत्नानि दाशुषे ॥ एवापत्रेविश्वदेवायवृष्णयज्ञैविधेम॒नम॑साहुविभिः॥बृहस्पते सुप्रजावीरवतोय स्यामुपतयोरयीणां॥१४॥इतिप्रथमाष्टकःसमाप्तः॥ भवतिसाहस्रीवाएषालक्ष्मीयदुन्नतोलक्ष्मियैवपशूनवरुंधेय॒दासहस्रपशू न्प्राप्नुयादर्थवैष्णवामनमालभेतस्मिन्वैतत्सहस्रमध्यतिष्ठत्तस्मादेषा मनःसमीषितःपशुभ्यएवप्रजातेभ्यःप्रतिष्ठांदधातिकोर्हतिसहस्रपशून् प्राप्तुमित्याहुरहोरात्राण्येवसहस्र संपाद्यालभेतपशवः ॥ त्यांनुक्षत्रि या अवआदित्यान्याचिषामहे ॥ सुमृडीका अभिष्टये ॥ वायोशतर हरीणांयुवस्वपोष्याणां ॥ उतातेसहस्रिणोरथआर्यातुपाज॑सा ॥ सइ जनैनसवशासजन्मनासपुत्रैर्वा भरतेधनानृभिः ॥ देवानायःपितरमा हि. मैं. २

·हि. मं.
॥ ७॥
संहिता
विवासतिश्रुद्धामनाहविषाब्रह्मणस्पति॥ससुष्टुभासऋकतागणे वलए
रोजफलिगरवेण ॥ बृहस्पतिस्त्रियाहव्यसूदःकनिकवावंशती
रुदौजत् ॥ १॥ मारुतमसिमरुतामोजोपांधारभिंधिरमयतमरुतःश्ये
नमायिनमनौजवसंवृषण सुवृक्तिं ॥ येन॒शर्धग्रमव॑सृष्टमेतितदश्वि
नापरिधत्त खस्ति ॥ पुरोवातोवजिन्वरावृत्स्वाहावातावहर्षन्नुग्रराव
त्स्वाहास्तुनयन्वर्ष भीमरावृत्स्वाहानशन्यवस्फूर्जेदियुरपत्वेषरावृत्स्वा
हातिरानंवर्षन्पूर्तिरावृत्स्वाहावहुहायमवृषादितिश्रुतरावृत्स्वाहातपतिव
पन्विराडावृत्स्वाहावस्फूर्जदिद्युद्वर्षन्भूतरावृत्स्वाहामांदावाशाः ध्यूरजि
राः ॥ ज्योतिष्मतीस्तमस्वरीरुदतीःसुफैनाः ॥ मित्रभृतःक्षत्रभृतःसुरा
ष्ट्राइहमावत ॥ वृष्णोअश्वस्यसंदानमसिवृष्टौत्वोपनह्यामि ॥२॥ दे
विसव्याअग्नेसोमसूर्य ॥ देवाःशर्मण्यामित्रावरुणार्यमन् ॥ देवाः
॥ ७॥

·सपीतयोपानपादाशुहेमन् ॥ उद्गोदत्तोदुधिभिंतदिवःपर्जन्यौदंतरिक्षा त्पृथिव्यास्ततौनोवृष्ट्यावत ॥ दिवाचित्तमःकृण्वंतिपर्जन्यनोदवाहेन । पृथिवींययुदंति ॥ आयनरःसुदानवोददाशुदिवःकोशमचुच्यवुः ॥ विपर्जन्याःसृजतिरोदसीअनुधन्वनायंतिवृष्टयः ॥ उदीरयथामरुतःस मुद्रतोयूयंवृष्टिवर्षयथापुरीषिणः ॥ नवोदस्राउपदस्यंतिधेनवःशुभैया तामनुराअवृत्सत ॥ सृजावृष्टिंदिवआद्भिःसमुद्रंपृण ॥ अब्जाअसिप्र थमजाबलमसिसमुद्रियं । उन्नभयपृथिवींभिंधीदंदिव्यंनभः ॥ उदोदि व्यस्यनोदेहीशानोविसृजाति ॥ येदेवादिविभागायतरिक्षभागायेपृथि विभागाः ॥ तइयज्ञमवंतुतइदक्षेत्रमाविशतुतइदक्षेत्रमनुविविशंतु ॥ ३ ॥ मारुतम॑सिमरुतामोजइतिकृष्णंवासःकृष्णतूंषपरिधत्तए॒तद्वैव ष्टयरूपरसरूपए॒वभूत्वापर्जन्यैवर्षयतिसमय॑तमरुतःश्ये॒नमायिनमितिप ·हि. ॥८॥ संहिता थाहातंप्रतिमीवतिपुरोवातमेवजनयतिवर्षस्यावरुध्यैवातनामानिजुहो तिवायुवॆवृष्टयाईशेवायुमेवस्वेनभागधेयेनोपंधावतिसएवास्सैपर्जन्यैवर्ष यत्यष्टौजुहोतिचतस्त्रोवैदिशश्चतस्रोवांतरदिशादिग्भ्यएववृष्टि संप्र च्यावयतिकृष्णाजिनेसंयौतिहविरेवाकरंतर्वेदिसंयौल्यवरुध्ययतीनामय मानानाशीर्षाणिपरांपततेख़र्जूराअभवंतेषाएरसऊोपतत्तानकरी राण्यभवन्त्सौम्यानिवैकरीराणिसौम्याखलुवाआहृतिर्दिवोवृष्टिंच्यावय तयत्करीराणिभवतिसौम्ययवाहुत्यादिवोवृष्टिमवरुधेमधुषासंयौत्यूपां वाएषओषधीनाररसोयन्मध्वय वौषधीभ्योवर्पत्यथोअन्य वौषधी भ्योवृष्टिंनि यतिमांदावाशाइतिसंयौतिनामधेयैवैनाअच्छैत्यथोयाब्रू यादसावेहीत्येवमेवैनानामधेयैराच्यावयतिवृष्णोअश्वस्यसंदानमसिव ट्यत्वोपेनह्यामीत्यावृषावाअश्वोवृषापर्जन्यःकृष्ण खलुवैभूत्वावर्ष ·तिरूपेणैवैन समर्धयतिवर्षस्यावरुध्यै॥४॥देवसव्यादेवाःशर्मण्या देवाःसपीतयइत्याबध्नातिदेवताभिरेवान्वहंवृष्टिंमिच्छति॒ियदिवघुत्तावत्ये वहौतव्ययदुिनवर्षेच्छोभूतेहविर्निवपेदहोरात्रेवैमत्रावरुणावहोरात्राभ्यां खलुवैपर्जन्यौवर्षतिनक्तवाहि दिवावावर्षतिमत्रावरुणावेवस्वेनभागधे येनोपंधावतितावेवास्माअहोरात्राभ्यापर्जन्यैवर्षयतोग्नयधामच्छदैपुरो डाशमष्टाकपालंनिर्वपेन्मारुतरसप्तकपाल सौर्यमेककपालम॒ग्निर्वाइ तोवृष्टिमुदीरयतिमरुतःसृष्टांनयंतिय॒दाखलुवाअसावादित्योन्यश्मि भिःपर्यावर्ततेथवर्षतिधामच्छदिवखलुवैभूत्वावर्षत्येतावैदेवतावृष्टयाई शत्रुताएवस्वेनभागधेयेनोपंधावतिताएवास्मैपर्जन्यैवर्षयंत्युतावर्षिष्यन् वर्षयेवसृजावृष्टिंदिवआद्भिःसमुद्रंपृणेत्याहेमाश्चैवामूश्चापःसमर्धयत्य थोआभिवामूरच्छैत्यबासिप्रथमजावलमसिसमुद्रियमित्याहयथाय

·हि. मं.
॥९॥
संहिता
जुरेवैतदुन्नभयपृथिवीमितिवर्षालांजुहोत्येषावाओषधीनांवृष्टिवनस्त
यैववृष्टिमाच्यावयतियेदेवादिविभागाइतिकृष्णाजिनमधूनोतीमएवा
मैलोकाःप्रीताअभीष्टभिवंति ॥५॥ उशंतस्त्वाहवामहशंतःसमिधी
महि ॥ उशन्नुशतआवहपितॄन्हविषेअत्तवे ॥ त्वरसोमप्रचिकितोम
नीषात्वरजिष्टमनुनेषिपंथा ॥ तवप्रीतीपतरोनइंदोदेवेषुरत्नमभजं
तधीराः ॥ त्वयाहिनःपितरःसोमपूर्वेकर्माणिचक्रुःपवमानधीराः ॥ वन्व
नवांतःपरिधी एरपोर्णवीरेभिरश्वैर्मघाभवानः ॥ त्वरसौमपितृभिःसं
विदानोनुद्यावापृथिवीआतिथ ॥ तस्मैतइंदोहविषाविधेमवयस्याम
पतयोरयाणां ॥ अग्निष्वात्ताःपितरएहर्गच्छतसदासदासदतसुप्रणीत
यः ॥ अत्ताहवी क्षिप्रयतानिवर्हिष्यायि सर्ववीरंदधातन ॥ बर्हि
षदःपितरऊत्सर्वागिमावोहव्याचकृमाजुषच ॥ तआगृतावसाशंतमेना
॥९॥

·थास्मभ्यरशंयोरपोर्दधात ॥ आईपितॄन्मुविवारअविसिनपातंच विक्रमणंचविष्णोः ॥ वर्हिपदोयेस्वधर्यासुतस्यभजनपित्वस्तहामि ठाः ॥ उपहूताःपितरःसोम्यासौबर्हिप्यैपुनिधिप्रियेषु ॥ तआर्गमंतु तइहश्रृंवत्वचिंबुवंतुतेअवल्बस्मान् ॥ उदारतामवउत्परामउन्मध्यमाः पितरःसोम्यासः ॥ असुंबईयुरवृकातज्ञास्तेनौवंतुफ़्तरोहवेषु ॥ इदं पितृभ्योनौअस्त्वद्ययेपूर्वीसोयउपरासईयुः ॥ येपार्थिवेरजस्यानिपत्ता येवानून सुवृजनासुविक्षु ॥ अधायानःपितरःपरांसःप्रत्नासौअग्न तमाशुषाणाः ॥ शुचीदयंदीधितिमुक्थशासःक्षामाभिदंतौअरुणीरप बन्॥ यद॑ग्नेकव्यवाहनपितॄन्यत्यया॑वृधः॥प्रचहुव्यार्निवक्ष्यसिदेवेभ्य श्यपितृभ्यआ ॥ त्वम॑ग्नईडितोजातवेदोाढुव्यानिसुरभीर्णिकृत्वा ॥ प्रादाःपितृभ्यःस्वधातेअक्षन्नुद्धित्वंदेवप्रयाताहुवीर्ष ॥ मातलीक

·॥ १०॥
हि. मं. व्यैर्यमोअंगिरोभिवृहस्पतिव्रक्वभिर्वावृधानः ॥ याचदेवावृधुर्येच संहिता.
देवान्त्स्वाहान्येस्वधयान्येमदंति ॥ इमंयमप्रस्तरमाहिसीदागिरोभिः
पितृभिःसंविदानः ॥ आत्वामंत्राःकविशस्तावहत्वेनाराजन्हविर्घामाद
यस्व ॥ अंगिरोभिरागहियज्ञियेभिर्यमवैरूपैरिहमादयस्व ॥ विवस्वंतर
हुवेयःपितातेस्मिन्यज्ञेबर्हिष्यानिषद्य ॥ अंगिरसोनःपितरोनवग्वाअर्थ
र्वाणोभृगवःसोम्यासः ॥ तेषांवय सुमतौयज्ञियानामपिभद्रेसौमनसे
स्याम ॥६॥ इतिद्वितीयाष्टकःसमाप्तः ॥
यस्तैद्रप्सस्कंदतियस्तै शुर्बाह्यच्युतोधिषणयोरुपस्थात् ॥ अवॉर्वा
परियस्तैपवित्रात्स्वाहाकृतमिंद्रायतंजुहोमि ॥ शिवस्त्वष्टरिहागहिविभुः
पोषड़तत्मना ॥ यज्ञेयज्ञेनउदव ॥ भक्षेहिमाविशदीर्घायुत्वायशंतनुत्वा
यरायस्पोषायवर्चसेसुप्रजास्त्वायेहिवसोपुरोवसोमियोमैहृदोस्य॒श्विनो
॥१०॥

·स्त्वावाहुभ्या सध्यासंनृचक्षसंत्वादेवसोमसुचक्षाअवख्येषमंद्राभिभू तिःकेतुर्यज्ञान वाग् पाणासोम॑स्यतृप्यतुमद्रास्त्राच्यदितिराहतशी ष्णीवार्जुषाणासोमस्यतृप्यत्वेहि विश्वचर्षणेशंभूर्मयोभूस्वस्तिमाहरि वर्णप्रचक्रत्वेदायरायस्पोपायसुवीरायमामाराजवि भिषोमामे हार्दिविषावधीः ॥ वृषणेशुष्मायायुषेवर्चसे ॥ वसुमद्गणस्यसोमदेव तेमतिविदःप्रातःसवनस्य॑गायत्रछदसइंद्रपीतस्य॒नराशरसपीतस्यपितृ पीतस्यमधुमतउपहूतस्योपहूतोभक्षयामिरुद्रवद्गणस्यसोमदेवतेमतिवि दोमाध्यदिनस्य॒सव॑नस्यत्रिष्टुप्छदसइंद्रपीतस्यनराशसंपीतस्यपितृपी तस्य॒मधुमतउपहूतस्योपहूतोभक्षयाम्यादित्यवद्गणस्यसोमदेवतेमतिवि देस्तृतीय॑स्य॒सर्वनस्य॒जगतीछंदसइंद्रपीतस्य॒नराशरसंपीतस्यपितृपीत स्य॒मधुमतउपहूतस्योपहूतोभक्षयामि॥आप्यायस्वसमैतुतेविश्वतःसोम

·हि. मं.
॥ ११ ॥
॥
संहिता-
वृष्णियं ॥ भवावाजस्यसंगथे ॥ हिन्वमेगात्राहरिवोगणान्मेमाविती
Hषः ॥ शिवोमैसप्तर्षीनुपतिष्ठस्वमामेवाङ्नाभिमतिगाः ॥ अपामसो
मममृताअभूमादश्र्मज्योतिरविदामदे॒वान् ॥ किमयानकृणवदरातिःकि
मुंधूर्तिरमृतमय॑स्य ॥ यन्मआत्मनोमिदा दुग्निस्तत्पुनराहार्जातवैदावि
चर्षणिः ॥ पुनरग्निश्चक्षुरदात्पुनरिंद्रोबृहस्पतिः॥ पुनर्मेअश्विनायुवंच
क्षुराधत्तमक्ष्योः ॥ इष्टयजुषस्तेदेवसोमस्तुतस्तोमस्यशस्तोक्र्थस्य॒हरिव
तइंद्रपीतस्य॒मधुमतउपहूतस्योप॑हूतोभक्षयामि ॥ आपूर्यास्थाापूरयत
प्रजयाचधनैनचाएतत्तेततयेचत्वामन्येतत्तैपितामहप्रपितामहयेचत्वा
मन्वपितरोयथाभागंमंदध्वनौवःपितरोरसायनमौवःपितरःशुष्मा
यनमौवःपितरोजीवायनमौवःपितरःस्वधायैनौवःपितरोमन्यवेनो
वपितरोधोरायपितरोनमोवोयएतस्मिन्लोकेस्थयुष्मारस्तेनुयेस्मिन्लो
॥ ११॥

·केमांतेनुयएतस्मिन्लोकेस्थयूयंतेषांवसिष्ठाभूयास्तयस्मिन्लोकहतेषांव सिष्ठोभूयासंप्रजापनत्वदेतान्यन्योविश्वाजातानिपरितार्वभूव ॥ यत्का मास्तेजुहुमस्तन्नौअस्तुव॒याम॒पतयोरयीणां ॥ देवकृतस्यैनसोव्यज नमसिमनुष्यकृतस्यैनसोत्यज॑नमसिपितृकृतस्यैनसोव॒यज॑नमस्य॒प्सुधौ तस्यसोमदेवते॒नृभिःसुतस्य॒ष्टय॑जुषस्तुतस्तोमस्यशस्तोक्थस्य॒योभक्षो श्वसनियोगोसनिस्तस्यतेपितृभिर्भक्षंकृतस्योपहूतस्योपहूतोभक्षयामि ॥१॥ महीनांपोसिविश्वेषांदेवानांतनूर्ऋध्यासमद्यपृषतीनांग्रहंपृषतीनां ग्रहोसिविष्णोर्हृदयमस्येकमिषविष्णुस्त्वानुविचक्रमेभूतिर्दनाघृतेनैव धृतांतस्य॑मे॒ष्टस्य॑वीतस्यद्रविणमागम्याज्योतिरसिवैश्वानरंपृश्चियैदुग्धं ॥ नयेदेभ्योवृश्श्येतयद्वैश्वकर्मणानिजुहोतिसदस्या॑नेवतत्प्रीणात्यस्मेदेवासो वपुषेचिकत्सत्यमाशिरादपतीवाममश्नुतः ॥ पुमान्पुत्रोजायतेविंदतेव

·हि. मं.
॥१२॥
संहिता
स्वविश्वेअरूपाएंधतेगृहः ॥ आशीयादंपतीवाममश्नुतामरिष्टोरायः
सचतारसमौकसा ॥ यआसिंचत्संदुग्धंकुंभ्यासहेष्टेनयासन्नमतिंजहा
तुसः ॥ सर्पिीवीपीवर्यस्यजायापीवानःपुत्राअशासोअस्य ॥ सहा
निर्यःसुमखस्यमानइंद्रायाशिर सहकुंभ्यादात् ॥ आशीर्मऊर्जमुतसुप्र
जास्त्वमिदधातुद्रण सवर्चसं ॥ संजयन्क्षेत्राणिसहसाहमिंद्रकृण्वा
नोअन्याअधरानसपत्नान् ॥ २॥ भवयजमानायशंयोः ॥ अग्निस्त्री
णित्रिधातून्याक्षेतिविदाकविः ॥ सनीकादृशाह ॥ यक्षचपि
प्रयच्चनोविप्रोदूतःपरिष्कृतः ॥ नभैतामन्य॒केसमे ॥ इंद्राविष्णू हि
ताःशंबरस्य॒नवपुरौनवृतिचश्नथिष्टं ॥ शतंवर्चिनःसहसंचसाक हुथो
अप॒त्यसुरस्यवीरान् ॥ उतमातामहिषमन्ववेनदुमीत्वाजहतिपुत्रदेवाः॥
अर्थाब्रवीत्रमिंद्रोहनिष्यन्त्सखेविष्णोवितरंविक्रमस्व ॥ ३ ॥ अनैते
॥ १२॥

·जस्विन्तेजस्वीत्वदेवेषुभूयास्तेजस्वंतमामायुष्मंतवर्चस्वंतंमनुष्येषुकुरु दीक्षायैचत्वातप॑सश्चतेजसेजुहोमितेजोविर्दसितेजोमामाहौसीन्माहते जोहासिधूमामांतेजौहासीदिंद्रौजस्विन्नोजस्वीत्वंदेवेषभूयाओजस्वंतमा मायुष्मंतवर्चस्वंतंमनुष्येषुकुरुब्रमणश्चत्वाक्षुत्रस्यचौजसेजुहोम्योजीवि दस्योजौमामाहासीन्माहमोजोहासिघूमामामोजोहासीत्सूर्यभ्राजस्विन भ्राजस्वीत्वंदेवेषभूयाभ्राजस्वंतमामायुष्मंतंवर्चस्वंतंमनुष्येषुकुरुवायो चत्वापांचभ्राज॑सेजुहोमिसुर्विदसिसुवर्मामाहासीन्माहरसुवर्हासिषं मामा सुवासीन्मयिमेधांमयिप्र॒जांमय्य॒ग्निस्तेजौदधातुमयिमेधांमर्यि प्र॒जांमयींद्रइंद्रियंदधातुमयिमेधांमर्यिप्र॒जांमयसूर्योभ्राजोदधातु ॥४॥ इंद्राग्नीमेवर्चःकृणुतांवर्चःसोमोबृहस्पतिः ॥ वोमेविश्वेदेवावर्चीमेधत्त मश्विना ॥ एतंयुानपरिवोददामितेनक्रीडैतीश्चरतप्रियेण ॥ मानः हि.मं.३

·हि. मं.
॥१३॥
संहिता
शाप्तजनुषासुभागारायस्पोणसमिषामदेम ॥ नौमहिन्नउतचक्षुषेते
मरुतांपितस्तदुहंगृणामि ॥ अनुमन्यस्वसुयायजामजुष्टंदेवानामिदम
स्तुहव्यं ॥देवानामेषउपनाहआसीदुपांग ओषधीषुन्यक्तः ॥ सोमस्यद्र
प्समवृणीतपूषाबृहन्नद्रिरभवत्तदेषां ॥ प॒ताव॑त्सानापतिरनियानामो
पितामहृतांगगराणां॥ वत्सोजरायुप्रतिक्पीयूषआमिक्षामस्तुघृतम
स्यरेतः॥ त्वांगावोवृणतराज्याय॒त्वा हवंतमरुतःवर्काः॥ वमन्क्षत्रस्य
ककुर्भिशिश्रियाणस्ततौनग्रोविर्भावसूनि ॥ व्य॒र्धेनवाएषपशुनाय
जतेयस्यैताननक्रियंतएषहत्वैसमृदेनयजतेयस्यैतानिक्रियते ॥५॥
महीद्यौःपृथिवी,नड्मयज्ञमिमिक्षतां ॥ पिपृतान्नोभरीमभिः ॥ धाता
ददातुनोयिमीशांनोजगतस्पतिः ॥ सनःपूर्णेनवावनत् ॥ धातापूजा
योउतरायईशेधातेदंविश्वंभुवनंजजान ॥ धातापुत्रंयजमानाय॒दातात
॥ १३॥

·स्माउहव्यंघृतवद्विधेम ॥ धाताददातुनोयिंप्राचीजीवातुमक्षितां ॥ वयंदेवस्यधीमहिसुमति सत्यराधसः ॥ धाताददातुदाशुषेवसूनिपूजा कामायमीढुषेदुरोणे ॥ तस्मैदेवाअमृताःसंव्ययंतांविश्वेदेवासोअदितिः सजोषाः॥अनुमन्यतामनुमन्यमानाप्र॒जाव॑तरयिमीयमाणं ॥ तस्यै वय हेडसमार्पिभूमसानौदेवीसुहवाशर्मयच्छतु ॥ यस्यामिदंप्रदिशि यहिरोचतेनुमतिप्रतिभूषत्यायवः ॥ यस्याउपस्थडवैतरिक्ष सानौदेवी सुहवाशर्मयच्छतु ॥ राकामहसुहवा सुष्टुतीहुवेशृणोतुनःसुभगाबो धतुत्मा ॥सीव्यत्वपःसूच्याच्छियमानयाददातुवीर शतदायमुक्थै॥ यास्तैराकेसुमतयःसुपेशसोयाभिर्ददासिदाशुषेवसूनि ॥ ताभितॊअद्यसु माउपाहिसहस्रपोषरसुभगेरराणा ॥हूमहसुभगाविद्मनापसम स्मिन्यज्ञेसुहवांजोहवीमि ॥ सानौददातुश्रवणंपितॄणांतस्यास्तेदेविहवि ॥

·हि. मं.
PAIN
॥१४॥
संहिता.
षोविधेम।कुहूर्देवानाम॒मृतस्य॒पत्नीहव्यालोअस्यहविर्षश्चिकेतु ॥ संदाशु
किरतुभूरिवाम रायस्पोषचिकितुषेदधातु॥६॥तंतैतन्वनरजसोभानु
मन्विहिज्योतिष्मतःपथोरक्षधियाकृतान् ॥अनुल्बर्णवयतजोगुवामपोम
नुर्भवजनयादैव्यंजन ॥ चित्तंचित्तिश्चाकूतंचाकूतिश्चविज्ञातंचविज्ञा
नंचमनश्चशक्करीश्चदर्शश्चपूर्णमासश्चबृहचरथंतरंचप्र॒जाप॑तियानि
द्रायवृष्णेप्राय॑च्छदुग्रःपृतनाज्येतस्मविशःसमनमंतसर्वाःसउग्रःसहिह
व्यौबभूव ॥ अग्निभूतानामधिपतिःसात्विंद्रोज्येष्ठानाय॒मःपृथिव्या
वायुरंतरिक्षस्य॒सूर्योदिवश्चंद्रमानक्षत्राणांबृहस्पतिर्ब्रह्मणोमित्रःसत्यानां
वरुणोपासमुद्रःस्रोत्यानामन्न साम्राज्यानामधिपतितन्मावतुसोमओ
पंधीना सविताप्रेसवाना रुद्रः पशूनांत्वष्टारूपाणांविष्णुःपर्वतानांमुरु
तोगणानामधिपतय॒स्तेमावंतुपितरःपितामहाःपरेवरेतस्तितामहाइह
॥१४॥

·मावत ॥ अस्मिन्ब्रह्मन्नुस्मिनक्षत्रैस्यामाशिष्य॒स्यांपुरोधायामस्मिन्कम नस्यादेवहूत्यां॥वास्तोष्पतॄप्रतिजानी स्मान्ावेशोअनमीवोभवानः॥ यत्त्वेमहेप्रतितन्नौजुषस्वशन्नएधिढिपदेशचतुष्पदे ॥ वास्तोष्पतेशग्म यासरसदातेसक्षीमहिरण्वांगातुमत्या ॥ आवःक्षेमतयोगेवरेनोयूयं पातस्वस्तिभिःसदानः ॥ यत्तेअग्ने॒तेजस्तेनाहंतेजस्वी यासंयत्तैअग्नेव र्चस्तेनाहवर्चस्वी यासंयत्तैअग्नेहरस्तेनाह हरस्वीभूयासं ॥ अभिवा देवसवितुरीशानवार्याणां ॥ सोवन्भागमीमहे ॥ त्वामनेपुष्करादध्य थर्वानिरमंथत ॥ मूतॊविश्वस्यवाघतः ॥ अयमग्निःसहस्रिणोवाजस्यश तिनस्पतिः ॥ मूर्धाकवीरयीणां ॥७॥ इतितृतीयाष्टकःसमाप्तः॥ युंजानःप्रथममनस्तत्त्वार्यसविताधियः ॥ अग्निंज्योतिर्निचायपृथिव्या अध्याभरत् ॥ युक्त्वाय॒मनसादेवान्त्सुवर्यंतोधियादिवै ॥ बृहज्योतिःक ॥

·हि. मं.
॥१५॥
संहिता.
रिष्यतःसविताप्रसुवातितान् ॥युक्तेन मनसायंदेवस्य॑सवितुःसवे ॥ सु
वर्गायशक्त्यै॥युंजतेमन तयुंजतेधियोविप्राविप्रेस्यबृहतोविपश्चितः।।
विहोत्रादधेवयुनाविदेकइन्महीदेवस्य॑सवितुःपरिष्टुतिः ॥ युजेवांब्रीपू
य॑नमोभिर्विश्लोकायंतिपथ्येवसूराः ॥ शृण्वंतिविश्वेअमृतस्यपुत्राआयें
धार्मानिदिव्यानितस्थुः ॥ यस्य॑प॒याणमन्यन्यइद्ययुर्देवादेवस्य॑महिमान
मर्चतः॥ यापार्थिवानिविममेसएतशोरजा सिदेवःसवितामहित्वना ।
देवसवितःप्रसुवय॒ज्ञंप्रसुवयज्ञप॑तिभगायदिव्योगधर्वः ॥ केतपू:केन्निः
पुनातुवाचस्पतिर्वाचमद्यस्वदातिनः ॥ इमन्नौदेवसवितर्यज्ञप्रसुवदेवा
युवरसखिविद सत्राजितधनजित सुवर्जित ॥ ऋचास्तोमसमर्धय
गायत्रेणरथंतरं ॥ बृहद्गायत्रवर्तनि ॥ देवस्य॑त्वासवितुःप्रसवैश्विनोर्बा
हुभ्यांपूष्णोहस्ताभ्यांगाय॒त्रेणछंदुसाददेगिरस्वदभ्रिरसनारिरसिपृथि
॥१५॥

·व्याःसधस्थादग्निपुरीष्यमंगिरस्वदाभरत्रैष्टुभेनत्वाछंदुसादेंगिरस्वत्व निरसनारिरसत्वाव्य सधस्थआग्निशमखनितुंपुरीष्यैजागतेन वाछंदुसाददेगिरस्वतस्तैआधार्यसविताविभ्रदभ्रि हिरण्ययी ॥ तया ज्योतिरजस्रमिदग्निंखात्वीनुआ रानुष्टुभेनत्वाछंदुसाददेगिरस्वत् ॥१॥ योगेयोगेतवस्तरवाजेवाजेहवामहे ॥साय॒इंद्रमूतये ॥ ओप॑धयःप्रति मोदध्वमेनंपुष्पावतीःसुपिप्पलाः ॥ अयंवोगर्भऋत्वियःप्रत्न सधस्थ मासदत् ॥ हिरण्यगर्भःसमवर्तताग्रेभूतस्य॑जातःपतिरेकआसीत् ॥ सदा धारपृथिवींद्यामुतेमांकस्मैदेवायहविषाविधेम॥यःप्राणतोनिमिषतोमहि त्वैकइद्राजाजगतोबभूव ॥ यईशेअ॒स्यढिपदश्चतुष्पदःकस्मैदेवायहविषा विधेम ॥ यआत्मदाबलदायस्यविश्वउपासतेप्रशिषंयस्यदेवाः ॥ यस्य छायामृतंयस्य॑मृत्युःकस्मैदे॒वाय॑हुविषाविधेम ॥ यस्येमेहिमवंतोमहित्वा

·हि. मं.
॥१६॥
संहिता.
यस्य॑समुद्ररसयासहाहुः ॥ यस्येमाःदिशोयस्याहूकस्मैदे॒वाय॑हविषा
विधेम ॥ यंदसीअवसातस्तभानेअभ्यक्षतामनसारेजमाने ॥ यत्रा
धसूरउदितौव्येतिकस्मदेवायहविषाविधेम ॥ येनद्यौरुग्रापृथिवीचढे
येनसुवस्तभितंयेननाकः ॥ योअंतरिक्षेरजसोविमानःकस्मैदेवायहविषा
विधेम ॥ आपोहयन्महुतीविश्वमायंदशंदधानाजनयंतीग्निं ॥ ततोदेवा
नांनिरवर्ततासुरेकःकस्मैदे॒वाय॑हविषाविधेम ॥ यश्चिदापोमहिनापर्यप
यद्दक्षंदानाजनयंतीग्निं ॥ योदेवेष्वधिदेवएकआसीत्कस्मैदेवायह
विषाविधेम ॥ पावीरवीकन्याचित्रायुःसरस्वतीवीरपत्नीधियधात् ॥
माभिरच्छिद्र शरण सजोषांदुराधर्षगृणतेशर्मयरसत् ॥ २॥ अग्ने
भ्यावर्तिन्नभिनआवर्तुस्वायुषावर्चसासन्यामेधया॑प्र॒जयाधनेन ॥ अग्ने
अंगिरःशर्ततेसंत्वावृतःसहस्रतउपावृतः ॥ तासांपोषस्य॒पोर्पणपुनर्नो
॥१६॥

·नष्टमाकृधिपुर्ननोरयिमाकृधि ॥ पुनस्त्वादित्यारुद्रावसवःसमिधतांपुर्न ब्रह्माणोवसुनीथयज्ञैः ॥ घृतेन॒त्वंतनुवौवर्धयस्वसत्याःसैतुयज॑मानस्य कामाः ॥ अपैतवीतविर्चसप्तातोयेत्रस्थ'राणायेचनूतनाः ॥ अदा दिदंयमौवसानपृथिव्याअन्निमंपितरोलोकॉस्मै ॥ इमिग्ने पुरुदर ससनिंगोःशश्वत्तम हव॑मानायसाध ॥ स्यानःसूनुस्तनयोविजावाने सातैसुम॒तिर्भूत्व॒स्मे ॥ यंतेयोनित्वियोयोजातोअरोचथाः ॥ तंजा नन्नमआरोहाथानोवर्धयारयिं ॥ असुन्वंतमयजमानमिच्छस्तेनस्येत्यांत स्करस्यान्वैषि ॥ अन्यमुस्सदिच्छसातइत्यानमौदेविनिर्ऋतेतुभ्यमस्तु॥ देवीमहंनिऋतिवंदमानःपितेवपुत्रंदसोवचौभिः॥ विश्व॑स्य॒याजायमान स्य॒वेदशिरःशिरःप्रतिसूरीविचष्टे ॥ संतृपयासिस यंतुवाजाःसंवृष्णि यान्यभिमातिषाहः ॥ आप्यायमानोअमृतायसोमदिविश्रवारस्युत्तमा

·संहिता.
॥ १७॥
हि. मं. १ निधिष्व ॥ ब्रह्मजज्ञानंथमंपुरस्ताद्विसीमतःसुरुचौनआवः ॥ सबु
नियाउपमाअस्यविष्ठाःसतश्चयोनिमसंतश्चविर्वः ॥ द्रुप्सचस्कंदपूर्थि
वीमनुद्यामिमंचयोनिमनुयश्चपूर्वः ॥ तृतीयंयोनिम संचरतंद्रप्संजुहो
म्य सप्तहोत्राः ॥ मरुतोयस्य॒हिक्षयपाथादिवोर्विमहसः ॥ ससुगोपात
मोजनः ॥३॥ इयमेवसायाप्रथमाव्यौच्छेदंतरस्यांचरतिप्रविष्टा ॥
वधूर्जजाननवगजनित्रीत्रयएनांमहिमानःसचंते ॥ छंदखतीउपसापेर्पि
शानेसमा योनिम संचरैती ॥ सूर्यपत्नीविचरतःप्रजानतीकेतुंकृण्वाने
अजरेभूरिरेतसा ॥ ऋतस्यपंथाम तिस्रआगुस्त्रयोघर्मासोअनुज्योति
षागुः ॥ प्र॒जामेकारक्षत्यूर्जमेकावृतमेकारक्षतिदेवयूनां ॥ अग्निमीडे
पुरोहितंयज्ञस्यदेवमृत्विज ॥ होताररत्नधातमं ॥ अबोध्य॒ग्निःसमिधा
जनानांप्रतिधेनुमिवाय॒तीमुषास ॥ यह्वाईवप्रव्यामुजिहानाःप्रभानवः
॥ १७॥

·सिस्रतेनाकमच्छे ॥४॥ प्रजापतिर्मनसांधोच्छेतोधातादीक्षायास वताभृत्यांपूषासौम॒क्रयण्यांवरुणउपनदोसुरःक्रीयमाणोमित्रःक्रीतःशि पिविष्टआसोदितो रंधिषःप्रोह्यमाणोधिपतिरागतःप्रजापतिःप्रणीय मानोग्निराग्नीधेबृहस्पतिराग्नीध्रात्प्रणीयमानइंद्रोहवर्धानेदितिरासादि तोविष्णुरुपावद्भियमाणोथोपोत्तोयमौभिपुतोपूतपाआंधूयमानोवायुः पूयमानोमित्रःक्षीरश्रीHथीसंक्तुश्रीवैश्वदेवउन्नीतोद्रआहुतोवायुरावृत्तो नृचक्षाःप्रतिख्यातोभक्षआर्गतःपितृणांनाराशुश्सोसुरात्तःसिंधुरवभृथ मवप्र॒यसमुद्रोवंगतःसलिलाप्रप्लुतःसुवदृचगृतः॥९॥बृहत्सामक्षत्र भृद्धवृष्णियंत्रिष्टुभौजःशुभितमुग्रवीरं ॥ इंद्रस्तोमेनपंचदशेनमध्यम दवातैनसर्गरेणरक्ष॥ अश्मन्नूर्जपर्वतेशिश्रियाणांवातेपर्जन्येवरुणस्य॒शु मै ॥ अन्यओषधीभ्योवनस्पतिभ्योधिसंभृतांतानइषमूर्जंधत्तमरुतःस -

·हि. मं.
॥१८॥
॥
राणाः॥ अश्मस्तेक्षुद्भुतेशुग़च्छतुयंहिष्मः ॥ समुद्रस्यत्वावाक है संहिता.
याग्नेपरिव्ययामसि॥ पावकोअ॒स्मभ्य शिवोभव ॥ हिमस्यत्वाजरायणा
परिव्ययामसि ॥ पावको स्मभ्य शिवोभव॥ उप॒ज्मन्नुपवेतसेवेत्तरं
नदीष्वा ॥ अग्नेपित्तमपामसि ॥ मंकिताभरागहिसेमन्नौयज्ञ ॥ पाव
कवर्ण शिवंकृधि ॥ पावकआचितयेत्याकृपा ॥ क्षामनारुचऊषसोन
भानुना ॥ तूर्वन्नयामुन्नेतशस्यनूरणआयोघृणे ॥ नतृषाणोअजरः ॥
अग्नैपावकरोचिषामंद्रयादेवजिह्वया ॥ आदेवान्वक्षियक्षिच ॥ सनः
पावकदीदिवोग्नेदेवाइहावह ॥ उपयज्ञरहविश्वनः ॥ अ॒पामिदंन्यय
न समुद्रस्य॑निवेशनं ॥ अन्यतेअ॒स्मत्तपंतुहेतयःपावकोअस्म शिवोभ
व ॥ नमस्तेहरसेशोचिनमस्तेअस्त्वर्षेि ॥ अन्यतेअस्मत्तपतुहेतयः
पावको स्मभ्य शिवोभव ॥ नृषदेवर्डप्सुषदेवनसदेववर्हिषदेवट
॥ १८॥

·सुवर्विदेवट् ॥ येदेवादेवानीय॒ज्ञियायज्ञियांना संवत्सरीणमुपभागमास ते। अहुतादोहविर्षायज्ञेअ॒स्मिन्त्स्वयंर्जुहुध्वंमधुनोघृतस्य ॥येदे॒वादेवेष्व धिदेवत्वमायन्येब्रह्मणःपुरएतारौ स्य॥येभ्योनतेपर्वतेधामकिंचननते दिवोनपृथिव्याअधिस्नुषु ॥ प्राणदाअपानदाव्यानुदाश्चक्षुर्दावोंदाव रिवोदाः ॥ अन्यतेअ॒स्मत्तपंतुहेतयः पावकोअस्मभ्य शिवोभव ॥ अग्नि स्तिग्मेनशोचिषायसद्विश्वंन्यत्रिणं ॥ अग्नि!वरसतेरयिं ॥ सैना नीकेनसुविदौअस्मेयष्टौदेवा आयजिष्ठस्वस्ति ॥ अदब्धोगोपाऊतनः परस्पाअग्नेयुमदुतरेवदिदीहि ॥६॥ मनोयुज़वाजैअद्याहुवेम ॥ सनो नेर्दिष्टाहवनानिजोषतेविश्वशैभूरवसेसाधुकर्मा ॥ विश्वकर्मन्हविर्भावा वृधानःस्वयंय॑जस्वतनुवैजुषाणः ॥ मुह्यत्वन्येअभितःसपनाइहास्माकै मघासूरिरस्तु ॥ विश्वकर्मनहविषावर्धनेनत्रातारमिंद्रमकृणोरवध्यं ॥ हि.मं.४

·हि. मं.
--
॥ १९॥
तस्मविशःसमनमंतपूर्वीयमुग्रोविंहव्योयथासत् ॥ समुद्रायवयुनायसि । संहिता.
धूनांपतयेनमः ॥ नदीनारसर्वीसांपित्रे हुताविश्वकर्मणेविश्वाहाम
य॑रहविः ॥ इंद्रविश्वाअवीवृधन्समुद्रव्यचसंगिरः ॥ रथीतमरथी
नावाजाना सत्प॑तिंपति ॥ आजुह्वानःसुप्रतीकःपुरस्ताद स्वायोनि
मासीदसाध्या ॥ अस्मिन्सधस्थेअध्युत्तरस्मिविश्वेदेवायजमानश्चसी
दत ॥ आमावाजस्यप्रसवोजगम्यादाद्यावापृथिवीविश्वशैभू ॥ आमा
गंतांपतरामातराचामासोमोअमृतत्वार्यगम्यात् ॥ स्वादुष सदापित
रोवयोधाःकृच्छ्रेश्रितःशक्तीवंतोगभीराः ॥ चित्रसेनाइपुबलाअम॒धाःस
तोवीराउरवोत्रातसाहाः॥ ब्राह्मणासःपितरःसोम्यासःशिवनोद्यावापृ
थिवीअनुहा ॥ पूषानःपातुदुरिताईतावृधोरक्षामार्कि!अघशएसई
शत ॥ अहिरिवभौगैःपर्यंतिबाहुंज्यााहेतिपरिवाधमानः ॥ हस्तघ्नो
॥१९॥

·विश्वाव॒युनानिविद्वान्पुमान्पुमा संपरिपातुविश्वतः ॥ उपश्वासयप थिवीमुतद्यांपुरुवातैमनुतांविष्ठितजगत् ॥ सर्दुदुभेसरिंद्रेणदेवैदूरा दवीयोअपसेधशत्रून् ॥ आमूरजप्रत्यावर्तयेमाःकैतुमहुँदुभिवावदीति ॥ समवपर्णाश्चरैतिनौनरोस्माकमिंद्रथिनोजयंतु ॥ यददःप्रथमंजाय मानद्यन्त्समुद्रादुतवापुरीषात् ॥ श्येनस्यपक्षाहरिणस्यबाहूउपस्तुत्यं महिज़ाततैअर्वन् ॥ यत्तेगात्राग्निनापच्यमानाभिशूलंनिहतस्यावधा वति ॥ मातम्यामाश्रिषन्मातॄणेषुदे॒वेभ्यस्तदुशोरातमस्तु ॥वाजे वाजेवतवाजिनोनोधनेषुविप्राअमृताऋतज्ञाः ॥ अस्यमध्वःपिबतमाद यध्वंतृप्तायातपथिभिर्देवयानैः ॥ पर्यपृथिव्यांपय॒ओषधीषुपयोदिव्य तरिक्षेपयोध। पयस्वतीःप्रदिशःसंतुमा॥७॥ इतिचतुर्थाष्टकसमाप्तः॥ अवरुंधेमुंजानवदधात्यूइँमुंजाऊर्जमेवास्माअपिदधात्य॒ग्निर्देवेभ्योनि ·॥ २०॥ संहिता हि. मं. १ लायतसामुकंप्राविंशत्क्रुमुकमव॑दधातियदेवास्यतत्रन्यक्तंतदेवावरुंध आज्यनसंयौत्येतहाअग्नेःप्रियंधामयदाज्यप्रियेणैवैधाम्नासमर्धयत्यथो तेजसावैकैकतीमादधातभाएवावरुंधेशमीमयीमादधातिशात्यैसीदुत्वं मातुरस्याऊपस्थइतितिसृभिर्जातमुप॑तिष्ठतेत्रयइमेलोकाएष्वैवलोकेष्वा विदैगच्छत्यौपाणानेवात्मन्धत्ते॥॥प्रजापतेरक्ष्यश्वयत्तत्परांपतत्तद श्वोभवद्यदश्वयत्तदश्वस्याश्चत्वंतहेवाअश्वमेधेनैवप्रत्यदधुरेषवैप्रजापति सर्वंकरोतियोश्वमेधेनुयजतेसर्वएवभवतिसर्वस्य॒वाएषाप्रायश्चित्तःस वस्यभेषज सर्ववाएते पाप्मानंदेवाअंतरन्नपिवाएतेनब्रह्महत्याम॑तर न्त्सर्वैपाप्मानंतरतितरतिब्रह्महत्यायोश्वमेधेन॒यजतेयउंचैनमे॒वंवेदोत्तर वैतत्प्रजापतरक्ष्यश्वयत्तस्मादश्वस्योत्तरतोयंतिदक्षिणतोन्येषांपशूनांव तसःकटौभवत्य॒प्सुयोनिर्वाअश्वौप्सुजोवैतसःस्वएवैयोनौप्रतिष्ठापय ( ॥ २०० ·तिचतुष्टोमस्तोमोभवतिसरढुवाअवस्य॒सक्थ्यावृहत्तद्देवाचतुष्टोमेनैव प्रत्यदधुर्यचतुष्टोमस्तोमोभवत्यश्वस्यसर्वत्वाय ॥२॥ वसोर्धारांजुहोति वसोमेधारासदितिवाएषाहूयतेघृतस्य॒वाएनमेषाधारामुष्मिन्लोकेपिन्व मानोपतिष्ठतआज्यनजुहोतितेजोवाआज्यंतेजोवसोर्धारातेजसेवामैते जोवरूंधेोकामावैवसोर्धाराकाानेवावलंधेयंकामयैताणानस्यान्नाद्यं विच्छिद्यामितिविग्राहंतस्यजुहुयात्प्राणानेवास्यान्नायुविच्छिनत्तियकाम यैतप्राणानस्यान्नारसंतनुयामितिसंततांतस्य॑जुहुयात्प्राणानेवास्यान्ना द्यरसंतनोतिहादशद्वादशानिजुहोतिद्वादशमासाःसंवत्सरःसंवत्सरेणै वास्माअन्नमवाँधेन्नैचमेक्षुच्चमइत्यातहाअन्नस्यरूपररूपेणैवान्नमवलं धेग्निश्चमआपश्चमइत्यषावाअन्नस्य॒योनिःसयोन्येवान्नमवलंधेद्राणि जुहोतिदेवाए॒वावरं यत्सर्वेषाममिंःप्रततस्मादिंद्रौदेवतानांभूयि

·हि. मं.
॥ २२॥
संहिता
चमे ॥ सर्वा अग्नीप्सुषदोहुवेोमय॒वक़बलमोजोनिधत्त॥ यदः
संप्रयुतीरहावर्नदताहुते ॥ तस्मादानद्यौनामस्थतावोनामानिसिंधवः ॥
यत्प्रेषितावरुणेन॒ताःशीभगसमवल्गत ॥ तदाप्नोदिंद्रोवोयतीस्तस्मा
दापोअनुस्थन ॥ अपकामरस्यंदमानाअवीवरतोहिकै ॥ इंद्रौवःशक्ति
भिर्देवीस्तस्माद्रार्णामवोहितं ॥एकोदेवोअप्यतिष्ठत्स्यंदमानायथावशं॥
उदानिषुः पुर्महीरिततस्मादुदुकमुच्यते ॥ आपोभद्राघृतमिदाप॑आसुरनी
षोमौबिभ्रत्यापइत्ताः ॥ तीबोरसौमधुपृचामरंगमआमाप्राणे सहवर्च
सागन् ॥ आदित्पश्याम्युतांशृणोम्यामाघोषौगच्छतिवाङ्नआसां ॥
मन्येभेजानोअमृतस्य॒तर्हिहिर॑ण्यवर्णाअतृपय॒दावः ॥ आपोहिष्ठामयो
भुवस्तानऊर्जेदधातन ॥ महेरायचक्षसे ॥ योवःशिवतमोरसस्तस्य
भाजयतेहनः ॥ उशतीरिवमातरः ॥ तस्माअरंगमामवोयस्य॒क्षाय
॥२२॥

·जिन्वथ ॥ आपोजनयंथाचनः ॥ दिविश्रयस्वांतरिक्षेयतस्वपृथिव्या संभवब्रह्मवर्चसमसिब्रह्मवर्चसाय॑त्वा ॥ मय॑िगृह्णाम्यग्रैअग्निरायस्पो यसुप्रजास्त्वार्यसुवीर्याय ॥ मय॑िप्र॒जांमय॒वदधाम्यरिष्टास्यामतनु वासुवीराः॥योनोअग्निःपितरोहृत्स्वंतरमोमा आविवेश ॥ तमा त्मन्परिगृह्णीमहेवयंमासो स्मारवहायपरागात् ॥५॥ इतिपंचमा ष्टकसमाप्तः॥ नेष्टःपत्नीमुदानयेत्या॑हानीदेवनेष्टररेतोदातिनेष्टापत्नियामुदात्रासं ख्यापयतिप्र॒जापतिर्वाएषयदुद्राताप्र॒जानाप्र॒जननायापउपप्रवर्तयतिरे तए॒वतसिँचत्यूरुणोपप्रवर्तयत्यूरुणाहिरेतःसच्यतैनलंकृत्योरुमुपप्रव र्तयतिय॒दाहिन॒ग्नऊरुभवत्वर्थमिथुनीभवतोथरेतःसिच्यतेथप्र॒जाःप्रजा

·हि.
४१३
सहिता.
यंते ॥ यन्मेमनःपरागतयहा अपरागतं ॥ राज्ञासोमेनतद्वयमस्मासु
धारयामसि ॥१॥ इतिषष्ठाष्टकःसमाप्तः॥
आGिघ्रकलशमधुरुधारापर्यस्वत्यात्वाविशत्विदेवःसमुद्रमिवसिंधवः
सामासहस्रआभजप्रजयांपशुभिःसहपुनर्माविशतायिः ॥ लोकःसर
स्वत्यायांत्येषवैदेवयानःपंथास्तमेवान्वारोहंत्याक्रोशतोयांत्यवर्तिमेवान्य
स्मिन्प्रतिषज्यप्रतिष्ठांगच्छंतियदादशशतंकुर्वत्यथैकमुत्थान'शतायुःपु
रुषःशतेंद्रियआयुष्येवेंद्रियेप्रतितिष्ठतियदाशत सहस्रकुर्वत्यथैकमुत्था
नसहस्रसंमितोवा सौलोकोमुमेवलोकमभिजयंतियदेषांप्रमीयतय
दावाजीयरन्नथैकमुत्थातदितीर्थं ॥१॥ मयोभूर्वातोअभिवातूस्रा
ऊर्जस्वतीरोषधीरारिशंतां ॥ पीवस्वती वर्धन्याःपिबत्ववसायपढ़ते
रुद्रमृड ॥ याःसरूपाविरूपाएकरूपायासामुग्निरिट्यानामानिवेद
॥ २३॥

·- - याअंगिरसस्तपसेहचकुस्ताभ्यः पर्जन्यमहिशर्मयच्छ ॥ यादेवेपुतनुवमै रयंत्यासासोमोविश्वारूपाणिवेद ॥ ताअ॒स्मभ्य॒पय॑सापिन्व॑मानाः जाव॑तीरिंद्रगोष्ठेरिरीहि ॥ प्रजापतिर्मह्यमेतारराणोविश्चैवैःपितृभिः संविदानः ॥ शिवाःसृतीरुपनोगोष्ठमाकस्तासौवयंप्र॒जयाससंदेम ॥ इहधृतिःस्वाहेहविधृतिःवाहेहरंतिःस्वाहेहरम॑तिःस्वाहामहीमूषुसुत्रामा णं ॥२॥ किरविदासीत्पूर्वचित्तिःकिरविदासीत्बृहद्वर्यः ॥ किए विदासीपिशंगिलाकिरविदासीपिलिप्पिला ॥ द्यौरासीत्पूर्वचि त्तिरवआसीत्बृहद्वयः॥रात्रिरासीपिशंगिलाविरासीपिलिप्पिला॥ कःस्तिदेकाकीचरतिकउंस्विज्जायतेपुनः ॥ किरविद्धिमस्यभेषजंकिए विदावपनंमुहत् ॥ सूर्यएकाकीचरतिचंद्रमाजायतेपुनः ॥ अग्निर्हिम स्यभेषजंभूमिरावफ्नमहत् ॥ पृच्छामित्वापरमंतपृथिव्याःपृच्छामित्वा ६ -

·-
हि. मं.
॥ २४॥
-
भुवनस्यनाभिं ॥ पृच्छामित्वावृष्णोअश्वस्यरेतःपृच्छार्मिवाचःपरमंत्र्यो र संहिता.
म ॥ वेदिमाहुःपरमतपृथिव्यायज्ञमाहुर्भुवनस्यनामि ॥ सोममाहु…
ष्णोअश्व॑स्य॒रेतोब्रह्मैववाचःपरमंव्योम ॥३॥ आब्रह्मन्ब्राह्मणोब्रह्म
वर्चसीजायतामास्मिनाष्ट्रराजन्यइषव्यःशूरोमहारोजायतांदोग्धीधे
नुर्वोढनडानाशुःसप्तिःपुरंधिोपोजिष्णूरथेष्ठाःसभेयोयुवास्ययजमान
वीरोजायतांनिकामेनिकामेनःपर्जन्यौवर्षतुफलिन्योनओषधयःपच्यतां
योगक्षेमोनःकल्पतां ॥ नमोग्नयेपृथिविक्षितैलोकस्पृतैलोकमसेयजमा
नायदेहिनमोवायवैतरिक्षक्षितैलोकस्पृतैलोकमस्मैयजमानायदेहिनमः
सूर्यायदिविक्षितैलोकस्पृतैलोकम॒स्मैयजमानायदेहि ॥ ४॥ इतिमंत्र
संहितासप्तमाष्टकःसमाप्तः ॥
नमःककुभायनिपुंगिणेस्तेनानांपतयेनमः॥नमोनिपुंगिणइषुधिमते
॥ २४॥

·तस्कराणांपतयेनमः ॥ नमोनिपुंगिणेचेपुधिमतेच ॥ येतीर्थानि च रैतिसुकावतोनिगिणः ॥ तेषासहस्रयोजनेवधानितन्मसि ॥ सइपुहस्तैःसनिषंगिभिर्वशीसरस्रष्टासयुधइंद्रोगणेन ॥ ससृष्टजि त्सौमपाबाहुशध्यूव॑र्धन्वाप्रतिहिताभिरस्ता ॥ १॥ सर्मिदस्य॒श्रयमा णःपुरस्ताद्ब्रह्मवन्वानो जर सुवीरं॥ आरेअसदमतिबार्धमानउच्छृय स्वमतेसौभगाय ॥ वनस्पतेशतवल्शोविरोहसहस्रवल्शावियरक हेम ॥ यंत्वायरस्वधितिस्तेतिजानःप्रणिनायमहुतेसौभगाय ॥ संदि व्येनदीदिहिरोचनेनविश्वाआाहिदिशःपृथिव्याः ॥ संचेध्यस्वाग्ने प्रचंबोधयैनमुच्चतिष्ठमहुतेसौभंगाय ॥ बृहस्पतेसवितर्बोधन सर शितंचित्संतरासशिंशाधि ॥ वर्धयैनंमतेसौभगाय ॥ चतुःशि खंडायुवतिःसुपेशाघृतप्रतीकाभुवनस्यमध्ये ॥ मर्मुज्यमानामहुतेसौभ

·हि. मं.
॥२५॥
संहिता
गाय ॥ नर्यप्र॒जामगोपाय ॥ अमृतत्वार्यजीवसे ॥ जातांजनिष्यमा
णांच ॥ अमृतेसत्येप्रतिष्ठितां ॥ अथब्राह्मणप्रारंभः ॥ ॐउद्धन्यमा
नमस्याअमेध्यं ॥ अपपाप्मानयजमानस्यहंतु ॥ शिवानःसंतुप्रदिशः
श्वतस्रः ॥ शन्नोमातापृथिवीतोकसाता ॥ वैश्वानरस्यरूपं ॥ पृथिव्यां
परिससा ॥ स्टोनमाविशंतुनः ॥ अ॒ग्नेरेतश्चंद्र हिरण्यं ॥ अन्यःसंभू
तम॒मृत॑प्र॒जासु॥ तत्संभरन्नुत्तरतोनिधाय ॥ अतिप्रयच्छंदुरितितरेयं ।
नयजामगोपाय ॥ अमृतत्वायजीवसे ॥ जातांजलिष्यमाणांच ॥
अमृतेसत्येप्रतिष्ठितां ॥ अथर्वपितुंमैगोपाय ॥ रसुमन्नामिहायुषे॥ अद
ब्धायोशीततनो ॥ अविषन्नःपितुंकृणु ॥ शस्यपशून्मगोपाय ॥
पादोयेचतुष्पदः ॥ अष्टाशंफाश्चयइहाग्ने ॥ येचैकशफाआशुगाः ॥
सप्रथसभामगोपाय ॥ येचसभ्याःसभासदः ॥ तानिद्रियावतःकुरु ॥
॥
॥ २५॥

·सर्वमायुरुपासतां ॥ अहेबुनियमंत्रमेगोपाय ॥ यमृषयस्त्रयिविदा विदुः ॥ ऋचःसामानयजूपि ॥ साहिःश्रीरमृतास्तां ॥ चतुःशिखं डायुवतिःसुपेशाः ॥ घृतप्रेतीकाभुवनस्यमध्ये ॥ मर्मज्यमा॑नामहुतेसौ भगाय ॥ महाँधुक्ष्वयजमानायकामा ॥ इहैवसंतसतोोअग्नयः ॥ प्राणे वाचामनसाबिभर्मि ॥ तिरोमासंतमायुर्माप्रहासीत् ॥ ज्योतिषा वोवैश्वानरेणोपतिष्ठे ॥पंचधाग्नीव्यंक्रामत् ॥ विराट्रसृष्टाप्रजापतेः॥ ऊर्ध्वारोहद्रोहिणी ॥ योनिने प्रतिष्ठितिः॥१॥ संततिर्वाएतेग्रहाः॥ यत्परःसामानः ॥ विषूवांदिवाकीयै॥ यथाशालायैपक्षसी॥ एवरसव त्सरस्यपक्षसी॥ यदेतेनगृह्येरन् ॥ विधूचीसंवत्सरस्यपक्षसीव्यवस्वरसे यातां ॥आर्तिमा युः॥ यदेतेगृह्यते । यथाशालायैपक्षसीमध्यमवश मभिसमायच्छति॥ एव संवत्सरस्यपक्षसीदिवाकीर्ल्समभिसंतेन्वति ॥

·हि.
मं.
॥२६॥
॥
संहिता
नार्तिमार्छति ॥ एकविरशमहर्भवति ॥ शुक्रायाग्रहांगृह्यते॥ प्रत्युत्त
ध्यसयत्वाय ॥ सौर्यएतदहःपशुरालभ्यते ॥ सौर्योतिग्राह्योगृह्यते ॥
अहरेवरूपेणसमर्धयति॥अथोअहएवैषबलिहियते॥ सप्तैतदहरतिया
ह्यागृह्यते॥सप्तवैशीर्षण्याःप्राणाः॥असावादित्यःशिरःजानौ ॥ शीर्ष
नेवप्रजानामाणान्दधाति॥ तस्मात्सप्तशीर्षन्प्राणाः॥ इंद्रोवृत्रहत्वा ।
असुरान्पराभाव्य॥ सइमान्लोकान॒भ्य॑जयत् ॥ तस्यासौलोको भिजित
आसीत्॥विश्वकर्माभूत्वाभ्य॑जयत्॥ यद्वैश्वकर्मणोगृह्यते ॥ सुवर्गस्य
लोकस्याभिजियै ॥ प्रवातेमालोकाश्यवंते ॥ येवैश्वकर्मणंगृह्णते ॥
आदित्यश्वोगृह्यते॥ इयंवाअदितिः ॥ अस्यामेवप्रतितिष्ठति ॥ अन्यौ
न्योगृह्यते ॥ विश्वान्येवान्येनकर्माणिकुर्वाणायति ॥ अस्यामन्येनप्रति
तिष्ठंति ॥ तावापरार्धात्संवत्सरस्यान्योन्योगृह्यते ॥ तावुभौसहमहाव्र
॥२६॥

·तेह्येते ॥ यज्ञस्यैवांर्तगत्वा ॥ उभयौर्लोकयोःप्रतितिष्ठति ॥ अक्यम् क्थंभवति ॥ अन्नाद्यस्यावरुध्यै ॥ २॥ इंद्रोवृत्रहत्वा ॥ असुरान्प राभाव्य ॥ सोमावास्यौप्रत्यागच्छत् ॥ तेपितरःपूर्वेधुरागच्छन् ॥ पितृ न्यज्ञोगच्छत् ॥ तदेवाःपुनरयाचंत ॥ तमेभ्योनपुर्नरददुः ॥ तेब्रुवन्द रवृणामहै ॥ अर्थवःपुनर्दास्यामः ॥ अस्मभ्यमेवपूर्वेद्युःक्रियाताइति ॥ तमभ्यःपुनरददुः ॥ तस्मारिपतृभ्यःपूर्वेयुःक्रियते ॥ यत्पितृभ्यःपूर्वेयुः करोति ॥ पितृभ्यएक्तनिष्क्रीययजमानःप्रतनुते ॥ सोमायपि तृपीतायस्वधानमइत्याह ॥ पितुरेवाधिसोमपीथमवरंधे ॥ नहिपिता प्रमीयमाणआहेषसोमपीथइति ॥ इंद्वियंवैसोमपीथः ॥ इंद्रियमेवसौम पीथमवरुंधे ॥ तेनेंद्रियेद्वितीयोजायामभ्यश्नुते ॥ एतडैब्राह्मणपुरा वाजश्रवसावदासान् ॥ तस्मात्तेहेहेजायेअभ्याक्षत ॥ यएवंवेदं ॥ ॥ RA

·गोव्यावृतउपस्तेि
हि, मं.
॥२७॥
॥
संहिता.
॥
अभिहितीयौजायामश्नुते ॥ अग्नयेकव्यवाहनायस्वधानमइत्याह ॥
यएवर्पितॄणाम॒ग्निः ॥ तंत्रीणाति ॥ तिखआहुतीर्जुहोति ॥ त्रिनिद
धाति ॥ षट्संपद्यते ॥ षड्वाऋतवः ॥ ऋतूनेवीणाति ॥ तूष्णीमेक्ष
गुमादधाति ॥ अस्तिवाहिषष्ठऋतुर्नवा ॥ देवान्वैपितृन्मीतान् ॥ मनु
प्याःपितरोनुप्रपिबते ॥ तत्रआहुतीर्जुहोति ॥ त्रिनिदधाति ॥ षट
संपद्यते ॥ षड्याऋतवः ॥ ऋतवःखलुवैदेवाःपितरः ॥ ऋतूनेवदेवान्पि
तृन्त्रीणाति ॥ तान्प्रीतान् ॥ मनुष्याःपितरोनुअर्पियते ॥ सकृदाच्छिन्नं
बर्हि भवति ॥ सकृर्दिवहिपतरः ॥ त्रिनिदधाति ॥ तृतीयेवाइतोलोके
पितरः ॥ तानेवीणाति ॥ पराङावर्तते ॥ ह्रीकाहिपितरः ॥ ओष्म
प्राश्या३न्नप्राश्या३मिति ॥ यत्प्राश्नीयात्॥ जन्यमन्नमद्यात् ॥ प्रमायु
॥
॥२७॥

·कःस्यात् ॥ यन्नप्राश्नीयात् ॥ अहविःस्यात् ॥ पितृभ्यआवृश्च्येत ॥ अव प्रेयमेव॥तन्नेवप्राशितनेवाप्रोशितं॥वीरंवावैपितरःयंतोहरैति॥वीरं वाददति॥दुशांछिनत्ति॥हरणभागाहिपितरः॥ पितॄनेवनिरवदयते॥ उत्तरआयुपिलोमछिंदीत ॥ पितृणा ह्येतर्हिनेदीयः ॥ नमस्करोति ॥ नमस्कारोहिर्पितॄणां ॥ नौवःपितरोरसाय ॥ नमोवःपितरःशुष्माय ॥ नमोवःपितरोजीवाय ॥ नमोवःपितरःस्वधाय॥ नमोवःपितरोमन्यवै ॥ नमौवःपितरोघोराय ॥ पितरोनमोवः ॥ यएतलिन्लोकेस्थ ॥युष्माए स्तेर्नु ॥ यस्मिन्लोके ॥ मातेन ॥ यएतस्मिन्लोकेस्थ ॥ यूयंतेषांवर्सि ष्ठाभूयास्त ॥ यस्मिन्लोके ॥ अहंतेषांवसिष्ठोभूयासमित्याह । वसिष्ठः समानानाभवति॥यएवंविद्वान्पितृभ्यःकरोति ॥एषवैमनुष्याणांयज्ञः॥ देवानांवाइतरेयज्ञाः॥तेनवाएतपितृलोकेचरति॥यत्पितृभ्यःकरोति॥

·हि.मं.
॥२८॥
संहिता
॥
-
॥
सईश्वरःप्रमेतोः ॥ प्राजापत्यय_पुनरैति ॥ यज्ञोवैजापतिः ॥ यज्ञे
नैवसहपुनरैतिं ॥ नमायुकोभवति ॥ पितृलोकेवाएतद्यजमानश्च
रति ॥ यत्पितृभ्यः करोति ॥ सईश्वरआतिभाताः ॥ प्रजापतिस्त्वावैन
ततउन्नैतुमर्हतीत्याहुः ॥ यत्प्राजापत्यय_पुनरीति ॥ प्रजापतिरेवैन
ततउन्नयति ॥ नातिमाईति॒ियज॑मानः ॥ ३॥ यत्पुण्यनक्षत्रं ॥ तटु
कुर्वीतोपव्युषं ॥ यदावैसूर्यउदेति ॥ अथनक्षत्रैनैति ॥ यातितसूर्यो
गच्छेत् ॥ यत्रजघन्यपश्यत् ॥ तावतिकुर्वीतयत्कारीस्यात् ॥ पुण्याह
ए॒वकुरुते ॥ तानिवाएतानियमनक्षत्राणि यान्येवदेवनक्षत्राणि ॥
तेषुकुर्वीतयत्कारीस्यात् ॥ पुण्याहएवकुरुते ॥ त्रीणित्रीणिवैदेवानाम
द्धानि ॥ त्रीणिछंदासि ॥ त्रीणिसव॑नानि ॥ त्रयइमेलोकाः ॥ ऋध्या
मेवतडीयएषुलोकेषुप्रतितिष्ठति ॥ ४॥ अनुमत्यैपुरोडाशमुष्टाकपालं
॥२८॥

·॥ निर्वपति ॥ येप्रत्यंचःशम्यायाअवशीयते ॥ तनैर्ऋतमेककपालं॥इयं वाअनुमतिः ॥ इयंनितिः ॥ नैर्ऋतेनुपूर्वणप्रचरति ॥ पाप्मानमेव निऋतिपूर्वान्निरर्वदयते ॥ एककपालोभवति ॥ एकधैवनिीतिनिरव दयते ॥ यद त्यागार्हपत्यईयुः ॥ रुद्रोभूत्वाग्निरेनूथ्यायं ॥ अध्वर्युच यज॑मानंचहन्यात् ॥ वीहिस्वाहाहुतिंजुषाणइत्याह ॥ आहुत्यैवैन श मयति ॥ नातिमार्छत्यध्वर्युर्नयज॑मानः ॥ एकोल्मुकेनयंति ॥ तद्धि नित्यैभागधेय ॥ इमांदिशेयति ॥ एषावैनित्यैदिक् ॥ स्वायोमेव दिशिनिऋतिनिरवदयते ॥ स्वकृतइरिणेजुहोतिप्रदरेवा ॥ एतद्वैनि त्याआयतनं ॥ वएवायत नितिनिरवदयते ॥ एषतैनिभाग इत्याह॥ निर्दिशत्येवैनौ ॥ भूतेहविष्मत्यतीत्यौह ॥ भूतमेवोपावर्तते ॥ मुंचेममरहसइत्याह ॥ अहसएवैनझुंचति ॥ अंगुष्ठाभ्यांजुहोति ॥

·॥१९॥
--
संहिता
P-
-
अंततएवनितिनिरवदयते ॥ कृष्णवासःकृष्णतूंषंदक्षिणा ॥ एतहै
नित्यैरूपं ॥ रूपेणैवनिीतिनिरवदयते ॥ अग्रतीक्षमायति ॥ नित्र
त्याअंतहित्यै ॥ स्वाहानमोयइदंचकारेतिपुनरेत्यगार्हपत्येजुहोति ॥
आहुत्यैवनमस्यंतोगार्हपत्यमुपावर्तते ॥ आनुमतेनुप्रचरति ॥ इयंवा
अनुमतिः ॥ इयमे॒वास्मैराज्यमनुमन्यते ॥ धेनुर्दक्षिणा ॥ इमामेवधेनुं
कुरुते ॥ आदित्यंचुरुंनिर्वपति ॥ उभीष्वेव जास्वभिषिच्यते ॥ दैवी
पुचमानुषीषुच ॥ वरोदक्षिणा ॥ वरोहिराज्य समृध्यै ॥ अग्नावैष्ण
वमेकादशकपालुंनिर्वपति ॥ अग्निःसर्वीदेवताः॥ विष्णुर्यज्ञः ॥ देवता
श्चैवय॒ज्ञंचावरुंधे ॥ वामनोवहीदक्षिणा ॥ यही ॥ तेनाग्नेयः॥ यहाँ
मनः ॥ तेनवैष्णवःसमृध्यै ॥ अग्नीषोमीयमेकादशकपालंनिर्वपति ॥
अग्नीषोमाभ्यांवाइंद्रोवृत्रमहुन्निति ॥ यदग्नीषोमीय॒मेकादशकपालंनर्व
॥ २९॥

·पति ॥ वाघ्नमेवविजित्यै ॥ हिरण्यंदक्षिणासमृध्यै॥ इंद्रौवृत्र हुत्वा ॥ देवाभिश्चेद्रियेणयार्थ्यत॥ सएतमॆाग्नमेकादशकपालमपश्यत् ॥ तंनिर्रवपत् ॥ तेनुवैसदेवताश्चेद्रियंचावारुंध ॥ यदैद्राग्नमेकादशक पालंनिर्वपति ॥ देवाश्चैवतेनेंद्रियंचयजमानोवरुंधे ॥ ऋषभोवहीद क्षिणा ॥ यही ॥ तेनाग्नेयः ॥ यदृषभः ॥ ते.द्रःसमृध्यै ॥ आग्नेय मष्टाकपालंनिर्वपति ॥ ऐंद्रंदधि॥ यदग्नेियोभवति ॥ अग्निवैयज्ञमुखं ॥ यज्ञमुखमेवर्धिपुरस्तादत्ते ॥ यद्वंदधि ॥ इंद्रियमे॒वावरुंधे ॥ ऋषभो वहीदक्षिणा ॥ यहही ॥ तेनाग्नेयः ॥ यदृषभः ॥ तेजेंद्रःसमृध्यै ॥ यावती(प्रजाओषधीनामहेतानामाश्नन् ॥ ताःपराभवन् ॥ आग्रयणं भवतिहुताद्याय ॥ यज॑मानस्यापराभावाय ॥ देवावाओषधीष्वाजि मयुः॥ताईंद्राग्नीउदैजयतां ॥ तावेतमैंद्राग्नंद्वादशकपालंनिर्रवृणातां ॥ =-

·हि.
२०॥
संहिता.
यदेंद्रानोभवत्युजित्यैहादशकपालोभवति॥ द्वादशमासाःसंवत्सरः॥
संवत्सरेणैवास्साअन्नमवलंधे ॥ वैश्वदेवश्रुभवति ॥ वैश्वदेवंवाअन्न ॥
अन्नमेवास्मैस्वदयति ॥ प्रथमजोवत्सोदक्षिणासमृध्यै ॥ सौम्या
माकंचरुंनिर्वपति ॥ सोमोवाअकृष्टपच्यस्य॒राजा ॥ अकृष्टपच्यमेवारी
स्वदयति ॥ वासोदक्षिणा ॥ सौम्यहिदेवतावासःसमृध्यै ॥ सरस्व
सैचुरुंनिर्वपति ॥ सरस्वतेच ॥ मिथुनमेवावलंधे ॥ मिथुनौगावौद
क्षिणासमृध्यै ॥ एतिवाएषयज्ञमुखाध्याः ॥ यग्निदेवतायाएति ॥
अष्टावेतानिहुवीरर्षिभवंति ॥ अष्टाक्षरागायत्री ॥ गायनौग्निः ॥ तेनै
वयज्ञमुखादृाग्नेर्दैवायनैति ॥ ५॥ कशिऍकशिपाय ॥ उप
बहणमुपबर्हण्याय ॥ आंजनमांजन्याय ॥ अभ्यंजनमभ्यंजन्याय ॥
यथाभागमे॒वान्प्रीणाति ॥ त्र्यंबकंयजामहइत्याह ॥ मृत्योर्मुक्षीयमा
॥३०॥

·मृतादितिवावैताह ॥ उत्किरंति ॥ भर्गस्यलीप्संते ॥ मूतकृत्वास जंति ॥ यथाजनंयतेवसंकरोति ॥ तागेवतत् ॥ एषतैरुद्रभागइत्याह निरवत्यै ॥ अप्रतीक्षमायति ॥ अ॒पःपरिषिंचति ॥ रुद्रस्यांतर्हित्यै ॥ प्रवाएतेस्माल्लोकाच्यवंते ॥ येत्र्यंबकैश्चरति ॥ आदित्यंचुरुंपुनरेत्यनि वैपति ॥ इयंवाअदितिः॥ अस्यामेवप्रतितिष्टंति ॥ ६॥ इतिप्रथमा टकसमाप्तः ॥ प्रजापतिःसोमराजानमसृजत ॥ तंत्रयोवेदाअन्व॑सृज्यंत ॥तान्ह स्तैकुरुत ॥ अथहसीतासावित्री ॥ सोमराजानंचकमे ॥ श्रृद्धामुस चकमे ॥ साहपितरपूजापतिमुपंससार ॥ त होवाच ॥ नमस्तेअस्तु भगवः ॥ उपत्वायानि ॥ प्रत्वापद्ये ॥ सोमवैराजानंकामये ॥ श्रद्धा मुसकामयतइति ॥ तस्याहस्थागरमलंकारंकल्पयित्वा ॥ दशहोतारं

·॥३१॥
॥
संहिता.
हि. मं. पुरस्ताब्याख्याय ॥ चतुर्होतारंदक्षिणतः ॥ पंचहोतारंपश्चात् ॥ षड्ढो
तारमुत्तरतः॥सप्तहौतारमुपरिष्टात् ॥ संभारेशृपत्निभिश्चमुखैलंकृत्यं॥
आस्यार्धवबाज॥ताहोदीक्ष्यौवाच॥उपमावर्तस्वेति॥त होवाच ॥
भोगंतुमआर्चक्ष्व ॥ एतन्मआचक्ष्व ॥ यत्तेपाणाविति ॥ तस्याउहत्रीन
वेदान्प्रददौ ॥ तस्मादुहस्त्रियोभोगमैवहारयंते ॥ सयःकामयैतप्रियःस्या
मिति ॥ याकामयैतप्रियःस्यादिति ॥ तस्माएतरस्थागरमलंकारंकल्प
य॒त्वा ॥ दशहोतारंपुरस्ताब्याख्याय ॥ चतुर्होतारंदक्षिणतः ॥ पंच
होतारंपश्चात् ॥ षढ्ढौतारमुत्तरतः॥ सप्तहौतारमुपरष्टात् ॥ संभारैश्च
पत्निभिश्चमुखैलंकृत्यं ॥ आस्यार्धव्रजेत् ॥ प्रयोहैवभवति ॥ १॥ ब्रह्मा
मन्वद॑सृजत ॥ तदकामयत ॥ समात्मनापद्येयेति ॥ आत्मन्नात्मन्नि
त्यामंत्रयत ॥ तस्मैदशमहूतःप्रत्य॑ शृणोत् ॥ सदशहूतोभवत् ॥ दर्श
॥३१॥

·हूतोवैनामैपः॥ तंवाएतंदशहूतरसंत॥दशहोतेल्याचक्षतेपरोक्षण॥ परोक्षप्रियाइवहिदेवाः ॥ आत्मन्नात्मन्नियामंत्रयत ॥ तस्मैसप्तमहूतः प्रत्यशृणोत् ॥ सस॒प्तहूतोभवत् ॥ सप्तहूतोहुवैनामैपः॥ तंबाएत सप्त तसंत ॥ सप्तहोतेत्याचक्षतेपरोक्षेण ॥ परोक्षप्रियाइवहिदेवाः ॥ आत्मन्नात्म॒न्नित्यामंत्रयत ॥ तस्मैपृष्ठ हूतःप्रय॑शृणोत् ॥ सपळूतोभ वत् ॥ पद्भूतोहुवैनामैपः ॥ तंवाएतपढूंतरसंत ॥ पढ़ोतेत्याचक्षतेप रोक्षेण ॥ परोक्षप्रियाइवहिदेवाः ॥ आत्मन्नात्मन्नित्यामंत्रयत ॥ तस्मै पंचमहूतःप्रत्य॑ शृणोत् ॥ सपंचहूतोभवत् ॥ पंचंहूतोवैनामेषः ॥ तंवाएतपंचहूतरसंत ॥ पंचहोतेत्याचक्षतेपरोक्षण ॥ परोक्षप्रियाइव हिदेवाः॥आत्म॒न्नात्म॒न्नित्यामंत्रयत ॥ तस्मैचतुर्थ हूतःप्रत्य॑शृणोत् ॥ सचतुर्हतोभवत् ॥ चतुहूं तो वैनामैषः ॥ तवाएतंचतुहूतरसंत ॥ ॥

·हि. मं.
॥ ३२॥
संहिता.
॥
चतुर्थीतेत्याचक्षतेपरोक्षण ॥ परोक्षप्रियाइवहिदेवाः ॥ तमब्रवीत् ॥
त्ववैमेनेर्दिष्टरहूतःप्रत्य॑श्रौषीः ॥ त्वयैनानाख्याताइति ॥ तस्मान्नुहै
नारश्चतुर्होतारइत्याचक्षते ॥ तस्माच्छुश्रूषुःपुत्राणापहृद्यतमः॥नेदि
टोहृद्यतमः ॥ नेर्दिष्टोब्रह्मणोभवति ॥ यएवंवेद ॥२॥ अग्नेरक्षाणो
अहसः ॥ प्रतिष्मदेवरीषतः ॥ तपिष्टैरजरौदह ॥ त्वम॑ग्नेयास्यया
सन्मनसाहितः ॥ अयासन्हव्यमूहिषेयानोधेहिभेषजं ॥ वय सौम
तेतवमनस्तनूषुबिभ्रतः॥प्र॒जाव॑तोअशीमहि ॥ इहैवैधिमाव्यथिष्ठाः॥
पर्वतइवाविचाचलिः ॥ इंद्रइवेहध्रुवस्तिष्ठ ॥ इहराष्ट्रमुधारय ॥ विच
क्रमेपृथिवीमेषएतांक्षेत्रायविष्णुर्मनुषेदशस्यन् ॥ ध्रुवासौअस्यकीरयो
जासउरुक्षितिसुजनिमाचकार ॥ त्रिदेवःपृथिवीमेषएतांविचक्रमे
शतर्चसंमहित्वा ॥ प्रविष्णुरस्तुतवसस्तवीयान्त्वेषह्यस्य॒स्थविरस्य
॥३२॥

·॥ नाम ॥ त्व सौम॒क्रतुभिःसुक्रतुर्भूः ॥ त्वंदक्षैःसुदक्षौविश्ववेदाः ॥ त्वं वृषावृषत्वेभिर्महित्वा ॥ द्युम्नेभिर्युम्यभवोनृचक्षाः ॥ समानीवआ कूतिःसमानाहृदयानिवः ॥ समानमस्तुवोमनोयर्थावःसुसहासति आनौअग्नेसुकेतुना ॥ रयिंविश्वायुपोषसं ॥ मार्डीकंधेहिजीवसे॥त्वर सौममहेभग ॥ त्वंयूनऋतायते ॥ ददधासिजीवसे ॥ तदस्यमियम भिपार्थोअश्यांनरोयत्रदेवयवोमदति। उरुक्रमस्यसहिबंधुरित्थाविष्णोः पदेपरमेमध्वउत्सः ॥ गोरीमिमायसलिलानितक्षत्येकपदीहिपदीसा चतुष्पदी ॥ अष्टापदीनवपदीबभूवुषीसहस्राक्षरापरमेव्योमन् ॥३॥ आकूत्यैत्वाकायित्वासमृधैत्वा ॥ पुरोद॑धेअमृतत्वायजीवसे ॥ आकू तिमस्यावसे ॥ काममस्य॒समृद्ध्यै ॥ इंद्रस्ययुंजतुधियः ॥ आकूतिदेवीं मनसःपुरोद॑धे ॥ यज्ञस्यमातासुहामेअस्तु ॥ यदिच्छाममनसास

·-
हि. मं.
॥३३॥
संहिता.
कामः ॥ विदेयमेन॒दृदयेनिविष्टं ॥ क्षेत्रियत्वानित्यत्वा ॥ द्रुहोमुचा
मवरुणस्य॒पाशात् ॥ अनागसंब्रह्मणेत्वाकरोमि ॥ शिवतेद्यावापृथिवी
उभेड़मे ॥ शंतेअ॒ग्निःसहाद्भिरस्तु ॥ शंद्यावापृथिवीसहौषधीभिः ॥
शमंतरिक्ष सहवातैनते ॥ शंतेचतस्रःप्रदिशोभवंतु ॥ यादेवीश्चतस्रः
प्रदिशः ॥ वातपत्नीभिसूर्योविचष्टे ॥ तासांत्वाजरसआदधामि ॥
प्रयक्ष्मएतुनिऋतिंपराचैः ॥ सूर्यमृतंतमसोग्राह्यायत् ॥ देवाअमुँचन्न
सृजन्व्य॑नसः ॥ एवमहमिमंत्रियाजामिश सात् ॥ द्रुहोमुंचामवर
णस्य॒पाशात् ॥ नाकैसुपर्णमुपयत्पतत हृदावेनंतोअभ्यचक्षतत्वा ॥
हिरण्यपक्षवरुणस्यदूतंय॒मस्य॒योनौशकुनंभुरण्युं ॥ अ॒प्सुमेसोमौअब्रवी
दंतर्विश्वानिभेषजा ॥ अग्निंचविश्वशंभुवमार्पश्चविश्वभैषजीः ॥ यदप्सु
तैसरस्वतिगोष्वश्वेषयन्मधु॥ तेनमेवाजिनीवतिमुर्खमधिसरस्वति ॥
॥ ३३॥

·॥ यातैअग्नेय॒ज्ञिया॑त॒नूस्तयेह्यारोहात्मात्मानं ॥ अच्छावनिकृण्वन्नुस्मे नयाँपुरूणि ॥ यज्ञोभूत्वाय॒ज्ञमासीदस्खायोनि ॥ जातवेदोभुवआजार्य मानःसक्षयरहि ॥ उपावरोहजातवेदःपुनस्त्वं ॥ देवेभ्योहुव्यंवहनः प्रजानन् ॥ आयुःप्रजायिमस्मासुधेहि ॥ अज॑स्रोदीदिहिनोदुरोणे ॥४॥ येसमानाःसम॑नसः॥ पितरोयमराज्ये ॥ तेपालोकःस्वधानमः॥ यज्ञोदेवे[कल्पतां ॥ येसजाताःसमनसः ॥ जीवाजीवे[मामकाः ॥ तेषा श्रीमयिकल्पतां ॥ अस्मिन्लोकेशतरसाः॥ देवस्य॑त्वासवितुः प्रेसवे ॥ अश्विनौर्वाहुभ्यो ॥ पूष्णोहस्ताभ्यां ॥ अश्विनोभैषज्येन ॥ तेजसेब्रह्मवर्चसायाभिषिचासि ॥ देवस्यत्वासवितुःप्रेसवे ॥ अश्विनो र्बाहुभ्यां ॥ पूष्णोहस्ताभ्यां ॥ सरस्वत्यै भैषज्येन ॥ वीर्यायान्नाायाभि पिंचामि ॥ देवस्य॑त्वासवितुःप्रेसवे ॥ अश्विनौर्बाहुभ्यां ॥ पूष्णोहस्ता

·हि. मं.
॥ ३४॥
संहिता.
॥
भ्यां ॥ इंद्रस्येंद्रियेण ॥ श्रियैयशसेवायाभिषिचामि ॥५॥ उशंत
स्त्वाहवामहुआनोअग्नेसुकेतुना ॥ त्वरसोममहेभगत्व सौमप्रचिकि
तोमनीषा ॥ त्वयाहिनःपितरःसोमपूर्वेत्वरसौमपितृभिःसंविदानः ॥
बर्हिषदःपितरआईपितॄन् ॥ उपहूताःपितरोग्निष्वात्ताःपितरः॥ अग्नि
प्वात्तानृतुमतोहवामहे ॥ नराशरसेसोमपीथयआशुः ॥ तेनोअवैतः
सुहाभवंतु ॥ शंनोभवंतुढिपदेशचतुष्पदे ॥ येअग्निष्वात्तायेनग्निष्वा
त्ताः ॥ अहोमुचःपितरःसोम्यासः ॥ परेवरेमृतासोभवतः ॥ अधि
त्रुवंतुतेअवंत्वस्मान् ॥ वान्यायैदुग्धेजुषमाणाःकरंभं ॥ उदीराणाअवरे
परेच ॥ अग्निष्वात्ताऋतुभिःसंविदानाः ॥ इंद्रवंतोहविरिदंजुषंतां ॥
यद॑ग्नेकव्यवाहनत्वमग्नईडितोजातवेदः ॥ मातलीकव्यैः ॥ येातृपु
र्देवत्राजेहमानाः ॥ होत्रावृधस्तोम॑तष्टासोअझैः ॥ आग्नेयाहिसुविदत्रे
॥ ३४ ॥

·भिर्वाङ् ॥ सत्यैःकव्य पितृभिर्घर्मसद्भिः ॥ हुव्यवाहमुजरपुरुप्रियं ॥ अग्निंघृतेनहविषासपर्यन् ॥ उपासदंकव्यवाहपितॄणां ॥ सनःप्रजांवीर वती समृण्वतु ॥ ६॥ अषाढंयुत्सुपृतनासुपर्तीि ॥ सुवर्षामप्स्वांवृज नस्यगोपां ॥ भरेषुजासुक्षितिसुश्रवसं॥जयतत्वामर्नुमदेमसोम ॥ तिष्ठाहरीरथआयुज्यमानायाहि ॥ वायुर्ननियुतौनोअच्छे ॥ पिवास्यंधो अभिसृष्टोअ॒स्मे ॥ इंस्वाहारिमातेमदाय ॥ कस्य॒वृषासुतेसा ॥ नियुत्वा॑न्वृषभोरणत् ॥ वृत्रहासोमपीतये ॥ इंद्रवयंमहाधने ॥ इंद्रुम भैहवामहे ॥ युजवृत्रेषुवज्रिण ॥ हितायोवृत्रहंतमः ॥ विदइंद्रशत ऋतुः ॥ उपनोहरिभिःसुतं ॥ ससूरआजनयज्योतिरिंद्र ॥ अयाधि यातरणिरबिर्हाः ॥ ऋते शुष्मीनव॑मानोअः ॥ व्युनिधो स्रोअ द्रिबिभेद ॥ उतत्यदाश्वश्वियं ॥ यदिट्टनाहुषीष्वा अप्रैविक्षुप्रतीद ॥

·हि. मं.
॥३५॥
संहिता.
यत् ॥ भरेष्विंद्र सुहवरहवामहे ॥ अहोमुच'सुकृतंदैव्यंजन ॥
अग्निमित्रवरुण सातयेभग ॥ द्यावापृथिवीमरुतःस्वस्तये ॥ महिक्षेत्र
पुरुश्चंद्रविद्वान् ॥ आदित्सर्खिभ्यश्वरथ समैरत् ॥ इंट्रोनृभिरजन
दीद्यानःसाकं ॥ सूर्यमुषसंगातुमग्निं ॥ उरुनौलोकमनुनेषिविद्वान् ॥
सुवर्वज्योति॒रभयरस्वस्ति ॥ ऋष्वातइंद्रस्थाविरस्यबाहू ॥ उपस्थेयाम
शरणाबृहंता ॥ आनोविश्वाभिरूतिभिःसजोषाः ॥ ब्रह्मंजुषाणोहर्यश्व
याहि ॥ वरीवृजत्स्थविरेभिःसुशिप्र ॥ अ॒स्मेदधदृषण शुष्ममिंद्र ॥
इंद्रायगावआशिरै ॥ दुदुहृवज्रिणेमधु ॥ यत्सीमुप रेविदत् ॥ तास्ते
वज्रिन्धेनवौजोजयुनः॥ गर्भस्तयोनियुतौविश्वाराः॥ अहरहर्भूयइजो
गुवानाः ॥ पूर्णाईंद्रक्षुमतोभोजनस्य ॥ इमांतेधियंप्रभरेमहोमहीं ॥
अस्यस्तोत्रेधिषणायतआनजे ॥ तमुत्सवेचप्रसवेचसासहिं ॥ इंद्रदेवा
॥ ३५॥

·सःशव॑सामदुन्ननु ॥७॥ येनावपत्सविताक्षुरेणसोम॑स्य॒राज्ञोवरुणस्य विद्वान् ॥ तेनब्रह्माणोवपढ़ेदमस्योर्जेमयावर्चमाससृजाथ ॥ आनौनियुद्भिःशतिनीभिरध्वर सहस्रिणीभिरुपयाहियज्ञं ॥ वार्यो स्मिन्हुविपिमादयस्वयूयंपातस्वस्तिभिःसानः ॥ रयीणांपतियजतंबू हंत ॥ अस्मिन्भरेनृतमवाजसातौ ॥ प्र॒जाप॑तिंप्रथमजामृतस्य॑ ॥ यर्जा मदेवमधिनोत्रवीतु ॥ प्रजापते॒त्यंनिधिपाःपुराणः ॥ देवानापिताजनि ताप्र॒जानौ ॥ पतिर्विश्वस्य॒जर्गतःपरस्पाः ॥ हविनीदेवविहवेर्जुषस्व ॥ तवेमेलोकाःदिशोदिशश्च ॥ परावोनिवर्तद्वतश्च ॥ प्रजापतेविश्व सृज्जीवधन्यइदनौदेव ॥ प्रतिहर्यहव्यं ॥ प्रजापतिप्रथमंयज्ञियांनां ॥ देवानामग्रेयजतंयजध्वं ॥ सौददातुद्रविणसुवीर्यं ॥ रायस्पोप॑विष्य तुनामस्मे ॥ योरायईशैशतदायक्थः ॥ यःपशूनारक्षिताविष्टिं ॥ ॥

·हि. मं.
॥ ३६॥
संहिता.
तानां ॥ प्रजापतिःप्रथमजाऋतस्य सहस्रधामाजुषता हविनः
प्रवःशुक्रायभानवैभरध्वं ॥ हव्यंमृतिंचाग्नयेसुपूतं ॥ योदैव्यानिमार्नु
पाजनषि ॥ अंतर्विश्वानिविद्मनाजिगाति ॥ अच्छागिरोम॒तयोदेव
यंतीः ॥ अग्नियतिद्रविणंभिक्षमाणाः ॥ सुसंदृश सुप्रतीक रस्खंचे ॥
हव्यवाहमरतिमानुषाणां ॥ अग्नेत्वमस्मद्युयोध्यमीवाः ॥ अनग्नित्राअ
भ्यमंतकुष्टीः॥ पुनरस्मभ्यसुवितायंदेव ॥क्षांविश्वेभिरजरेभिर्यजत्र ॥
प्रकारवोमननाव॒च्यमानाः ॥ देवद्री नयथदेवयंतः ॥ दक्षिणावाड्वा
जिनीप्राच्यति॥हविर्भरैत्य॒ग्नयेताची ॥ बृहस्पतिःप्रथमंजायमानः ॥
महोज्योतिषःपरमेव्योमन् ॥ सप्तास्य॑स्तुविजातोरवेण ॥ विसप्तरश्मिर
धमत्तमा सि ॥ बृहस्पतिःसमजयद्वसूनि ॥ महोजान्गोमतोदेव
ए॒षः ॥ अ॒पःसिषासन्त्सुवरप्रतीत्तः ॥ बृहस्पतिर्हत्यमित्रमः ॥ ८॥
॥३६॥

·सोमोधेनुश्सोमोअवैतमाशुं ॥ सोमौवीरंकर्मण्यददातु ॥ सादन्यै विथ्यसभेय ॥ पितुःश्रवणयोददाशदस्मै ॥ त्वममाओषधीःसोम विश्वाः ॥ त्वमपोअजनयस्त्वंगाः ॥ त्वमाततंथोवैतरिक्षं ॥ त्वंज्योति पावितमौववर्थ ॥ यातेधामानिदिवियापृथिव्यां ॥ यापर्वतेष्वोपंधी प्वप्सु ॥ तेभिर्नोविश्वैःसुमनाअहैडन् ॥राजेन्त्सोमप्रतिहव्यागृभाय॥ परोमाञयातनुवावृधानुनतेमहित्वमन्वश्नुवंति ॥ उभेतैविमरज॑सीपृथि व्याविष्णोदेवत्वंपरमस्य वित्से॥शुचीवोहव्यामरुतःशुचीनां ॥ शुचि हिनोम्यध्वर शुचिभ्यः ॥ ऋते सत्यमृतसार्पआयन् ॥ शुचिजन्मानः शुचयःपायकाः ॥ आनोविश्वेअस्कोगमंतुदेवाः ॥ मत्रोअद्यमावरुणः सजोषाः ॥ भुवन्यानोविश्चैवृधासः ॥ करेन्त्सुषाहाविथुरन्नशेवः ॥ शन्नौदेवाविश्वदेवाभवंतु ॥ शसरस्वतीसहधीभिरैस्तु ॥ तेसौभगं

·हि. मं.
॥३७॥
संहिता.
॥
वीरवद्गोमुदप्नः॥ दधातन्द्रावणचित्रमस्ले ॥ अग्नेयाहिदूत्यवारिषेण्यः॥
देवा अच्छाब्रह्मकृतागणेन ॥ सरस्वतींमरुतोअश्विनापः ॥ यक्षिदेवा
!त्नधेयायविश्वान् ॥ द्यौःपितःपृथिविमातरध्रुक् ॥ अग्नेभ्रातर्वसवो
मृडतानः ॥ विश्वआदित्याअदितेस॒जोषाः ॥ अस्मभ्यशर्मबहुलंवि
यंत ॥ युवंवस्त्राणिपीवसाव॑साथे ॥ युवोरच्छिद्रामंतवोहसर्गाः ॥ अा
तिरतमनृतानविश्वा ॥ ऋतेनमित्रावरुणासचेथे ॥ अयंमत्रोनमस्यः
सुशेवः ॥ राजासुक्षत्रोअजनिष्टवेधाः ॥ तस्य॑व॒यश्सुमतौय॒ज्ञियस्य ॥
अर्पिभद्रेसौमनसेस्याम ॥ अनमीवासइयामदैतः ॥ मितज्मोवरिम
नापृथिव्याः ॥ आदित्यस्यव्रतमुपक्ष्यंतः ॥ व्यंमत्रस्य॑सुमतौस्याम ॥
मनई शिम्यागोपुंगव्यवत् ॥ स्वाधियोविदथैअ॒प्स्वीजनन्
अरैजयतारोदसीपाज॑सागिरा ॥ पतिप्रियंयजतंजनुषामवः॥महाए
॥ ३७॥

·॥ आदित्योनमसोपसद्यः ॥ यातयजनोगृणतेसुशेवः ॥ तस्माएतत्पन्य तमाय॒जुष्टं॥ अ॒ग्नौमित्रायहविराजुहोत॥९॥इतिद्वितीयाप्टकःसमाप्तः॥ अपःप्रणयति ॥ श्रृद्धावाआपः ॥ श्रृद्धामेवारभ्य॑प॒णीयप्रचरति ॥ अ॒पःप्रणयति ॥ यज्ञोवाआपः ॥ यज्ञमेवारभ्य॑प॒णीयप्रचरति ॥ अ॒पः प्रणयति॥वोवाआपः॥ वज्रमेवभ्रातृव्येभ्यःप्रहृत्यप्रणीयप्रचरति ॥ अपःप्रणयति ॥ आपोवरक्षोनीः ॥ रक्षसामपहयै ॥ अ॒पःप्रणयति॥ आपोवैदे॒वानांप्रियंधाम ॥ देवानामेवप्रियंधामप्र॒णीयप्रचरति ॥ अ॒पः प्रणयति॥आपोवैसीदेवताः ॥ देवताएवारभ्य॑प॒णीयप्रचरति ॥ आपो वैशांताःशांताभिरेवास्यशुचशमयति ॥ अमृतवाआपस्तस्मादृद्भिव तांतमभिषिचंति ॥ आशिषमेवैतामांशास्तेपूर्णपात्रे ॥ अंततौनुष्टुभा ॥ चतुष्पहाएतच्छंदःप्रतिष्ठितपत्नियैपूर्णपात्रेभवति ॥ अस्मिन्लोकेप्रति ॥

·हि. मं.
॥३८॥
संहिता
तिष्ठानीति ॥ अस्मिन्नेवलोकेप्रतितिष्ठति ॥ अोवाग्वाअनुष्टुक् ॥
वामिथुनं ॥ आपोरेतःप्रजननं ॥ एतस्माद्वैमिथुनाविद्योतमानस्तनय
न्वर्षति ॥ रेतःसिंचन ॥ प्रजाःप्रजनयन् ॥ यद्वैय॒ज्ञस्यब्रह्मणायुज्यते ॥
ब्रह्मणावैतस्यविमोकः॥ अद्भिःशांतिः॥ विमुक्तंवाएतर्हियोकंब्रह्मणा ॥
आदायैनुत्पत्नीसहापउपगृह्णीतेशांत्यै ॥ अंजलौपूर्णपात्रमानयति ॥
रेतएवास्यांप्र॒जांदधाति ॥ प्रजाहिमनुष्यःपूर्णः ॥ मुखंविसृष्टे॥ अव
भृथस्यैवरूपंकृत्वोत्तिष्ठति ॥ १॥ अग्निदूतंवृणीमहेहोतारंविश्ववेदसं ॥
अस्यय॒ज्ञस्य॑सुक्रतु ॥ अंतत्वामध्वरेदेवयंतः ॥ वनस्पते॒मधुनादै
व्येन ॥ यदूर्ध्वस्तिष्टाविणेहधत्तात् ॥ यहाक्षयोमातुरस्या पस्थै ॥
युासुवासाःपरिवीतआगात्सश्रेयान्भवतिजायमानः ॥ तंधीरांसःक
वयउन्नयंतिस्वाधियोमनसादेवयंतः ॥ यवेत्यवनस्पतेदे॒वानांगुह्या
॥३८॥

·॥ नामानि ॥ तत्रहुव्यानिगामय ॥ याःपुरस्तात् स्रवत्युपरिष्टात्सर्वत श्याः ॥ ताभीरश्मिपवित्राभिःश्रद्धांय॒ज्ञमारंभे ॥ आकूत्यैत्वाकामाय त्वासमृधेत्वा ॥ पुरोदधेअमृतत्वार्यजीवसै ॥ आकूतिमस्यावसे ॥काम मस्य॒समृद्ध्यै ॥ इंद्रस्ययुंजतेधियः ॥ आफूर्तिदेवीमनसःपुरोदधे ॥ यज्ञस्य॑मातासुहामेअस्तु ॥ यदिच्छाम॒मन॑सासकामः ॥ विदेयमेन हृदयेनिविष्टं ॥ २॥ अग्नैबतपतेतंचरिष्यामि ॥ तच्छकेयतन्म राध्यतां ॥ वायौव्रतपतेव्रतंचरिष्यामि ॥ तच्छकेयंतन्मैराध्यतां ॥ आदित्यव्रतपतेतंचरिष्यामि ॥ तच्छेकेयंतन्मेराध्यतां ॥व्रतानांव्रत पतेतंचरिष्यामि ॥ तच्छकेयंतन्मेराध्यतां ॥ अग्नेव्रतपतेव्रतमंचा रिषं ॥ तदेशकंतन्मराधि॥ वार्याव्रतपतेतमचारिषं ॥ तदशकंतन्मे राधि ॥ आदित्यव्रतपतेव्रतमंचारिषं ॥ तदशकंतन्मराधि ॥ व्रतानी

·हि. मं.
॥३९॥
व्रतपतेव॒तम॑चारिषं ॥ तदशक्तन्मैराधि ॥ सकृदाच्छिन्नंबर्हिरूणीं हूँ संहिता.
मृदु ॥ स्योनंतृभ्यस्त्वाभराम्यहं ॥ अस्मिन्त्सीदतुमेप॒तरःसोम्याः ॥
पितामहाःप्रपितामहाश्चानुगैःसह ॥ एकमिषेविष्णुस्त्वान्वैतु ॥ उऊर्जे
विष्णुस्त्वान्वैतु ॥ त्रीणितायविष्णुस्त्वान्वेतु ॥ चत्वारिमायोभवाय
विष्णुस्त्वान्वेतु ॥ पंचपशुभ्योविष्णुस्त्वान्वैतु ॥ षड्रायस्पो|यविष्णु
स्त्वान्वैतु॥ सप्तसप्तभ्योहोत्राभ्योविष्णुस्त्वान्वेतु ॥ सखायःसप्तपदाअ
भूमसख्यंतैगमेयरसख्यात्तेमायोष सख्यान्मेमायोष्ठाः ॥ ३॥ यद्वौ
देवाअतिपादयानि ॥ वाचाचित्प्रयतंदेवहेडनं ॥ अरायो स्मारअभि
९च्छुनायते ॥ अन्यत्रास्मन्मरुतस्तन्निधैतन ॥ ततंमआपस्तदुतायते
पुनः॥स्वादिष्ठाधीतिरुचायशस्यते ॥ अयरसमुद्रतविश्वभैषजः॥
स्वाहाकृतस्य॒समुतृप्णुतर्भुवः ॥ यतइंद्रुभामहेतोनोअभयंकृधि ॥
॥३९॥

·मघवन्छन्धितवतन्नऊतयेविद्विपोविमृधोजहि ॥ स्वस्तिदाविशस्पति हाविमृधौवशी ॥ वृपेंद्रःपुरएंतुनःस्वस्तिदाअभयंकरः ॥ अनाज्ञात यदाज्ञातंय॒ज्ञस्यक्रियतेमिथु ॥ अग्नेतदस्यकल्पयत्वहिवेत्थयथातथं ॥ पुरुषसंमितोय॒ज्ञोय॒ज्ञःपुरुपसंमितः ॥ अग्नेतदस्यकल्पयत्वहिवेत्थ यथातथं ॥ यत्पात्राम सादीनदक्षानयज्ञस्य॑म॒न्वते॒मासः ॥ अग्नि ष्टरोताकतुविहिजानन्यजिष्ठोदेवाऋतुशोय॑जाति ॥ ४॥ यद्देवादे वहेडनं ॥ देवासश्चकृमाव॒यं ॥ आदित्यास्तस्मान्मामुंचत ॥ ऋतस्य॒र्ते नमामुत ॥ देवाजीवनकाम्यायत् ॥ वाचानृतमूदिम ॥ अग्निर्मातमा देनसः ॥ गार्हपत्यःप्रमुँचतु॥दुरितायानिचकृम॥ करोतुमामनेनस ॥ ऋतेनद्यावापृथिवी॥ऋतेनत्व सरस्वति ॥ ऋतान्मामुंचतारहसः॥ यदुन्यकृतमारिम॥ सजातशरसाढताजामिश सात् ॥ज्याय॑सःशर ॥ ॥

·हि. मं.
संहिता
सादुतवाकनीयसः ॥ अनाज्ञातंदेवकृतंयदेनः ॥ तस्मात्त्वमस्माजात
वेदोमुमुग्धि ॥ यद्वाचायन्मनसा ॥ बाहुभ्या॑मूरुभ्यामष्टीवया ॥ शिश्नै
र्यदनृतंचकृमाव॒यं ॥ अग्निर्मातस्मादेनसः ॥ यदस्ताभ्यांचकरकिल्बि
पाणि ॥ अक्षाणावग्नुमुपजिनमानः ॥ दूरेपश्याचराष्ट्रभृच्च ॥ तान्य
प्सरसावदत्तामृणानि ॥ अदीव्यन्नृणंयदुहंचकार ॥ यहादास्यन्त्संज़
गाराजनेभ्यः ॥ अग्निर्मातस्मादेनसः ॥ यन्मर्यिमातागभैसति ॥ एन
कारयत्पिता ॥ अग्निर्मातस्मादेनसः ॥ यापिपेमातरैपितरं॥पुत्रः
प्रमुदितोधयन् ॥अहि सितौपितरौमयातत् ॥ तद॑ग्नेअनुणोभवामि ॥
यदंतरिक्षंपृथिवीमुतद्यां ॥ यन्मातरैपितरवाजिहि सिम ॥ अग्निर्मात
स्मादेनसः ॥ यदाशानिशसायत्प॑राशा ॥ यदेनश्चकृमानूतयत्यु
राणं ॥ अग्निर्मातस्मादेनसः ॥ अतिकामामिदुरितंयदेनः ॥ जहामि
॥
॥४०॥

·रिप्रपरमेस॒धस्थै ॥ ययंतिसुकृतोनापिदुष्कृतः ॥ तमारोहामिसुकृतां नुलोकं ॥ तेदेवाअमृजतॆतदेनः ॥ त्रितपृतन्मनुष्यैषुमामृजे॥ ततो मायदिकिंचिदानशे ॥ अग्निर्मातस्मादेन॑सः ॥ गार्हपत्याप्रमुंचतु ॥ दुरितायानिचकृम ॥ करोतुमामनेनस ॥ दिविजाताअप्सुजाताः ॥ याजाताओषधीभ्यः ॥ अोयाअग्निजाआपः ॥ तानःशुंधतुशुधनीः ॥ यदापोनक्तदुरितंचराम ॥ यहादिवानूतनयत्पुराणं ॥ हिरण्यवर्णास्तत उत्पुनीतनः ॥ इममैवरुणतत्त्वायामि ॥ त्वन्नौअनेसत्वन्नौअग्ने ॥ त्वम नेअयार्सि॥५॥ इदमनुश्रेयोवसानमार्गन्मयोजिजिर्दश्वजिद्यत्॥ पूर्णवनस्पतैरिवामिनःशीयतायिःसचतानःशचीपतिः ॥ सांग्रहण्ये ष्ट्यायजते ॥ इमांजनता संगृह्णानीति ॥ द्वादशारत्नीरशनाभवति ॥ द्वादशमासाःसंवत्सरः ॥ संवत्सरमेवावलंधे ॥ मौंजीभवति ॥ ऊर ॥ AL

·हि. मं.
॥४१॥
संहिता.
॥
मुंजाः ॥ ऊर्जमेवावरुंधे ॥ चित्रानक्षत्रभवति॥ चित्रवाएतत्कर्म । यद
श्वमेधःसमृद्ध्यै ॥ पुण्यनामदेवयज॑नमध्यवस्यति ॥ पुण्यामेवतेनकीर्ति
मभिजयति ॥ अपदातीनृत्विजःसमावहंत्यासुब्रह्मण्यायोः ॥ सुवर्गस्य
लोकस्यसमष्टयै ॥ केशश्मश्रुवपते ॥ नखाननिकेतते ॥ दुतोर्धावते ॥
स्नाति ॥ अहवासःपरिधत्ते ॥ पाप्मनोपहत्यै ॥ वाचयत्वोप॑वसति॥
सुवर्गस्यलोकस्यगुप्त्यै ॥ रात्रिजागरयतआसते ॥ सुवर्गस्यलोकस्यस
मध्यै ॥ ६॥ पूर्णाहुतिमुत्तमांजुहोति ॥ सर्ववैपूर्णाहुतिः ॥ सर्वमेवा
नौति ॥ अोइयंवैपूर्णाहुतिः ॥ अस्यामेवप्रतितिष्ठति ॥ पूर्णाहुतिमु
त्तमांजुहोति ॥ प्रत्युत्तब्ध्यैसयत्वाय ॥ आब्रह्मन्ब्राह्मणोब्रह्मवर्चसी
जायतामित्याह ॥ ब्राह्मणएवब्रह्मवर्चसंदधाति ॥ तस्मात्पुराबामणो
ब्रह्मवर्चस्य॑जायत ॥ आस्मिनराष्ट्रराजन्यइषव्यःशूरोमहारोजायतामि
॥४१॥

·त्यहि ॥ राजन्यएवशौर्यमहिमानंदधाति ॥ तस्मात्पुरारजन्यइपुर्व्यः शूरॊमहार्होजायत ॥ दोग्नीधेनुरित्याह ॥ धेन्वामेवपयौदधाति ॥ तस्मात्पुरादोग्ध्रीधेनुर्रजायत ॥ बोढानड्यानित्याह ॥ अनडुह्येववीयद धाति ॥ तस्मात्पुरावोढानडा जायत ॥ आशुःसप्तरित्यहि ॥ अश्व एवजवंदधाति ॥ तस्मात्पुराशुरौजायत ॥ पुरैधिर्योपेाह ॥ योपि येवरूपंदधाति ॥ तस्मात्स्त्रीयुवतिःमियाभावुका ॥ जिष्णूरथेष्ठाइ त्यहि ॥ आहुवैतजिप्णूरथेष्टाजायते ॥ यत्रैते य॒ज्ञेनुयते ॥ सभे योयुवेत्याह ॥ योवैपूर्ववयसी॥ससभेयोयुवा ॥ तस्माद्युवापुमाप्रियो भावुकः ॥ आस्ययज॑मानस्यवीरोजायतामित्याह ॥ आहुवैतयजमा नस्यवीरोजायते ॥ यत्रैतेनयज्ञेनयते ॥ निकामेनिकामेनःपूर्जन्यो वर्षत्वित्यहि ॥ निकामेनिकामेहुवैत–पर्जन्यौवर्षति ॥ यत्रैते यज्ञेनुय ॥ ॥

·हि.मं.
॥४२॥
संहिता.
॥
जते ॥ फलिन्योनओषधयःपच्यामित्याह ॥ फलिन्यौवैतत्रौषधयः
पच्यते ॥ यत्रैतेन॑य॒ज्ञेनयजते ॥ योगक्षेमोनःकल्पतामित्याह ॥ कल्प
तेह्वैतत्रजाभ्योयोगक्षेमः ॥ यत्रैते यज्ञेनुयते ॥ ७ ॥ सर्वेषुवा
एषुलोकेषुमृत्य-न्वायत्ताः ॥ तेभ्योयदा तीनजुहुयात् ॥ लोकेलौक
एनंमृत्युविदेत् ॥ मृत्यवेस्खा|मृत्यवेस्वाहेत्यभिपूर्वमा तीर्जुहोति ॥
लोकाल्लोकादेवमृत्युमर्वयजते ॥ नै लोकेलोकेमृत्युर्विदति ॥ यदमुष्मै
स्वाहामुष्मैस्वाहेतिजुह्वत्संचक्षीत ॥ बहुंमृत्युममित्रकुर्वीत ॥ मृत्यवे
स्वाहेत्येकस्माएवैकांजुहुयात् ॥ एकोवाअमुमिन्लोकेमृत्युः ॥ अशन
यामृत्युरेव ॥ तमेवामुष्मिन्लोकेवयजते ॥ भ्रूणहत्यायैस्वाहेत्यवभृथ
आहुतिंजुहोति ॥ भ्रूणहत्यामे॒वाव॑यजते ॥ तदाहुः ॥ यद्रूणहत्यापा
त्र्याथ ॥कस्माद्यज्ञपिक्रियतइति॥अमृत्युर्वाअन्योभ्रूणहत्यायाइत्याहुः॥
॥४२॥

·7 ॥ भ्रूणहत्यावावमृत्युरिति ॥ यद्रूणहत्यायैखाहेय॑वभृथआहुतिंजुहोति ॥ मृत्युमे॒वा त्यातर्पयित्वापरिपार्णकृत्वा ॥ भ्रूणनेभेपजंकरोति ॥ एताए हुवैमुंडिभऔदन्यवः ॥ भ्रूणहत्यायैप्रायश्चित्तिंविदांचकार ॥ योहास्या पिप्र॒जायात्राह्मण हंति ॥ सर्वस्मैतस्मैभेषजंकरोति ॥ शुंबकायस्वाहे त्यवभृथउत्तमामा तिंजुहोति ॥ वरुणोवैर्जुवकः ॥ अंततएववरुणमवं यजते ॥ खलतेविक्लिधस्यशुक्लस्य॑पिंगाक्षस्यमूर्धर्जुहोति ॥ एतद्वैवरुण स्यरूपं ॥ रूपेणैववरुणमयजते ॥ ८॥ जातवेदायर्दिवापाकोसि ॥ वैश्वानरोयर्दिवावैद्युतोसि ॥ शंप्र॒जाभ्योयजमानायलोकं ॥ ऊर्जपुष्टिं दर्दभ्याव॑वृत्स्व ॥ अपमृत्युमपक्षुधै ॥ अपेतःशपथजहि ॥ अधानो अग्नआवह ॥ रायस्पोषसहस्रिण ॥ अग्निमवाचिश्रितः ॥ वाग्घृ दये ॥ हृदयमार्य ॥ अहममृते ॥ अमृतंब्रह्मणि ॥ वायुमैप्राणेश्रितः॥ ॥ ॥

·हि. मं. ॥४३॥ TII ॥ संहिता. प्राणोहृदये ॥ हृदयमयि ॥ अहममृते ॥ अमृतब्रह्मणि ॥ सूर्योमे चक्षुषिश्रितः॥चक्षुहृदये ॥ हृदयमर्यि ॥ अहममृते ॥ अमृतंब्रह्मणि ॥ चंद्रमामेमनसिथितः ॥ मनोहृदये ॥ हृदयंमयि ॥ अहममृते ॥ अमृतंब्रह्मणि ॥ दिशोमेश्रोश्रिताः ॥ श्रोपहृदये ॥ हृदयमर्यि ॥ अहममृते॥ अमृतब्रह्मणि ॥आपोमेरेतसिथिताः॥रेतोहृदये॥ हृदयं मयिं ॥ अहममृते ॥ अमृतब्रह्मणि ॥ पृथिवीमेशरीरेश्रिता ॥ शरीर हृदये॥ हृदयंमर्यि ॥ अहममृते ॥ अमृतब्रह्मणि ॥ ओषधिवनस्पतयोमे लोमसुश्रिताः ॥ लोमानहृदये ॥ हृदयंमयिं ॥ अहममृते ॥ अमृतंब मणि॥इंद्रोमेबलैश्रितः॥बलपहृदये॥ हृदयंमर्थि॥अहममृते॥अमृतं ब्रह्मणि ॥पर्जन्योमेमूनिश्रितः॥मूर्धाहृदये॥ हृदयमय॑ि॥अहममृते॥ अमृतंब्रह्मणि ॥ ईशानोमेमन्यौश्रुितः ॥ मन्युर्हृदये ॥ हृदयमयिं ॥ ॥४३॥ ॥

·अहममृते॥ अमृतब्रह्मणि ॥ आत्मामआत्मनिश्रितः॥ आत्माहृदये॥ हृदयंमयि ॥ अहममृते॥अमृतंब्रह्मणि ॥ पुनर्मआत्मापुनरायुरागात् ॥ पुनःप्राणःपुनराकूतमागात् ॥ वैश्वानरोश्मिभिर्वावधानः ॥ अंतस्ति छत्वमृतस्यगोपाः॥९॥ त्वमन्नेरुद्रोअसुरोमहोदिवः ॥ त्वएशोमा रुतंपृक्षईशिषे ॥ त्वंवातैररुणैर्यासिशंगयः ॥ त्वंपूपाविधतःोसिनु त्मनो ॥ देवदेवेपुश्रयध्वं ॥ प्रथमाहितीयेपुश्रयध्वं ॥ द्वितीयास्तृती येपुश्रयध्वं ॥ तृतीयाश्चतुर्थेमुश्रयध्वं ॥ चतुर्थाःपैचमेपुश्रयध्वं ॥ पंच माःषष्ठेषुश्रयध्वं ॥षष्ठाःसप्तमेपुश्रयध्वं ॥ सप्तमाअष्टमेश्रयध्वं ॥ अष्ट मानवमेधूश्रयध्वं ॥ नवमादशमपुश्रयध्वं ॥ दुशमाएकादशेपुश्रयध्वं ॥ एकादशाहादशेधुश्रयध्वं ॥ हादशास्त्रयोदशेपुश्रयध्वं ॥ त्रयोदशाश्चतु देशेषुश्रयध्वं ॥ चतुर्दशाःपंचदशेपुश्रयध्वं ॥ पंचदशाःषोडशेपुश्रयध्वं । ॥

·हि. मं.
*
॥४४॥
INI
संहिता.
षोडशाःसप्तदशेधूश्रयध्वं ॥ सप्तदशाअष्टादृशेषुश्रयध्वं ॥ अष्टादशा
एकान्नविशेषुश्रयध्वं ॥ एकान्नविश्शाविश्शेषश्रयध्वं ॥ विर
शाएकविश्शेषुश्रयध्वं ॥ एकविशाहाविशेषुश्रयध्वं ॥ द्वाविर
शास्त्रयोविरशेपुश्रयध्वं॥त्रयोविश्शाचतुर्विशेषश्रयध्वं ॥चतुर्विर
शाःपंचविशेषुश्रयध्वं ॥ पंचविशाःषड्डिएशेपुंश्रयध्वं ॥ षड्विाए
शाःसप्तविशेषुश्रयध्वं ॥ सप्तविशाअष्टाविशेषूश्रयध्वं ॥ अष्टा
विश्शाएकान्नत्रिशेपुंश्रयध्वं ॥ एकान्नत्रिशास्त्रि शेषश्रयध्वं ॥
त्रिशाएकत्रिएशेषश्रयध्वं ॥ एकत्रिशाद्वात्रिश्शेर्दाश्रयध्वं ॥द्वात्रिए
स्त्रयस्विशेषुश्रयध्वं ॥ देवास्त्रिरेकादशास्त्रित्रयस्त्रिशाः ॥ उत्तरे
भवत ॥ उत्तरवानउत्तरसत्वानः ॥ यत्कामइदंजुहोमि ॥ तन्मेस
मृध्यतां ॥ वयश्स्याम॒पतयोरयीणां ॥ भूर्भुवःस्वःस्वाहा ॥ १० ॥
॥४४॥

·चरणपवित्रंविर्ततंपुराणं ॥ ये पूतस्तरतिदुष्कृतानि ॥ ते पवित्रैण शुद्धेनपूताः॥ अतिपाप्मानमरांतितरेम ॥ लोकस्यद्वारमर्चिमत्पवित्र । ज्योतिष्मद्राजमानमहस्वत् ॥ अमृतस्यधाराबहुधादोहेमानं ॥ चरणं नोलोकेसुधितांदधातु ॥ अग्निर्मूर्धाभुवः ॥ अनुनोद्यानुमतिरन्विर्दनु मतेत्वं ॥ हुव्यवाहु विष्टं ॥ ११ ॥ ऋचांप्राचीमहुतीदिगुच्यते ॥ दक्षिणामाहुर्यजुषामपारां ॥ अथर्वणामगिरसांप्रतीची ॥ साम्नामुदी चीमहुतीदिगुच्यते ॥ ऋग्भिःपूर्वाह्नेदिविदेवईयते ॥ यजुर्वेदेतिष्ठति मध्येअह्नः ॥ सामवेदेनास्तमयेमहीयते ॥ वेदैरशून्यस्त्रिभिरैतिसूर्यः॥ ऋग्भ्योज़ातारसर्वशोमूर्तिमाहुः ॥ सर्वागतिर्याजुषीहैवशश्वत् ॥ सर्वतेजःसामरूप्य हशश्वत् ॥ सर्व हेदंब्रह्मणाहैवसृष्टं ॥ ऋग्भ्यो जातवैश्यवर्णमाहुः ॥ यजुर्वेदक्षत्रियस्याहुर्योनि ॥ सामवेदोब्राह्मणानां

·हि. मं.
॥४५॥
प्रसूतिः॥ पूर्वेपूर्वेभ्योवएतदूचुः ॥ आदर्शम॒ग्निंचिन्वानाः ॥ पूर्व संहिता.
विश्वसृजोमृताः॥ शतंवर्षसहस्राणि ॥ दीक्षिताःसत्रासत॥तपआसी
गृहपतिः ॥ ब्रीब्रह्माभवत्स्वयं ॥ सत्य होतैामासीत् ॥ यदिश्व
सृजआसत ॥ अमृतमेभ्य॒उदंगायत् ॥ सहस्रपरिवत्सरान् ॥ भूतरह
प्रस्तोतेषामासीत् ॥ भविष्यत्प्रतिचाहरत् ॥ प्राणोअध्वर्युरभवत् ॥
इदएसर्वसिांसतां ॥ अपानोविद्वानावृतः ॥ प्रतिप्रातिष्ठदध्वरे ॥
आर्तृवाउँपगातारः ॥ सदस्याऋतवोभवन् ॥ अर्धमासाश्चमासाश्च ॥
चमसाध्वयंवोभवन् ॥ अश'सद्ब्रह्मणस्तेजः॥ अच्छावाकोभवद्यशः॥
ऋतमेषांप्रशास्तासीत् ॥ यईिश्वसृजआसत ॥ ऊर्गाजानमुदैवहत् ॥
ध्रुवगोपःसहौभवत् ॥ ओजोभ्यष्टौद्रावृणः ॥ यहिश्वसृजआसत ॥
अपचितिःपोत्रीयामयजत् ॥ नेष्ट्रीमियजत्त्विर्षिः ॥ आग्नीध्राहिदुषी
॥४५॥

·॥ सत्यं ॥ श्रृद्धाहैवार्यजत्स्वयं ॥ इरापत्नीविश्वसृजो ॥ आकूतिरपिन विः ॥ इध्महक्षुधैभ्यङग्रे ॥ तृष्णाचावहतामुभे ॥ वागैषारसुत्र मण्यासीत् ॥ छंदोयोगान्विजानती ॥ कल्पतंत्राणितन्वानाहः॥ सर स्थाश्चसर्वशः ॥ अहोरात्रेपशुपाल्यौ ॥ मुहूर्ताःप्रेष्याअभवन् ॥ मृत्यु स्तदभवद्धाता॥ शमितोग्रोविशांपतिः॥ विश्वसृजःप्रथमाःसत्रमासत॥ सहस्रसमप्रसुतेनयंतः ॥ ततोहजज्ञेभुवनस्यगोपाः॥ हिरण्मयःशकु निर्ब्रह्मनाम ॥ येन॒सूर्यस्तपतितेजसेद्धः ॥ पितापुत्रेणपितृमान्योन योनौ ॥ नावेदविन्मनुतेतंबृहत ॥ सर्वानुभुमात्मानसंपराये ॥ एष नित्योमहिमाब्राह्मणस्य ॥ नकर्मणावर्धतेनोकनीयान् ॥ तस्यैवात्मा दुवित्तंविदित्वा ॥ नकर्मणालिप्यतेपापैकेन ॥ पंचपंचाशतस्लिवृतःसं वत्सराः ॥ पंचपंचाशतःपंचदशाः ॥ पंचपंचाशतःसप्तदशाः ॥ पंच ॥

·हि.मं.
॥ ४६॥
॥
॥
॥
संहिता
॥
पंचाशतएकविशाः ॥ विश्वसृजासहस्रसंवत्सरं ॥ एतेनवैविश्वसृ
जइदंविश्वमसृजंत ॥ यद्विश्वमसृजंत ॥ तस्माद्विश्वसृजः॥ विश्वमेनान
नुप्रायते ॥ब्रह्मणःसायुज्यश्सलोकतांयंति ॥ एतासामेवदेवानार
सायुज्यं ॥ साष्टितासमानलोकतायंति ॥ यएतदुपयंति ॥ येचैन
त्पाहुः ॥ येभ्यश्चैनत्प्राहुः ॥ ११॥ इतिब्राह्मणतृतीयाष्टकसमाप्तः ॥
अथअरण(उपनिषत्)प्रारंभः॥पवित्रवंतःपरिवाजमासते॥पितैषी
प्रत्नोअभिरैक्षतिव्रतं ॥ महःसमुद्रवरुणस्तिरोदधे ॥ धीरोइच्छेकुर्धरु
णेष्वारमै ॥ पवित्रतेवितिब्रह्मणस्पते ॥ प्रभुर्गात्राणिपर्येषिविश्वतः॥
अतप्ततनूनतदामोअश्नुते ॥ शृतासइद्वहंतःस्तत्समाशत ॥ अथवा
योरेकादशपुरुषस्यैकादशस्त्रीकस्य ॥ प्रभ्राजमानानाएरुद्राणास्थाने
स्वतेजसाभानि ॥ व्यवदातानारुद्राणास्थानेखतेजसाभानि ॥
॥४६॥

·वासुकिवैद्युताना रुद्राणास्थानेस्वतेजसाभानि ॥ रजताना रुद्राणा रस्थानेखतेजसाभानि ॥ परुपाणाएरुद्राणास्थानेस्वतेजसाभानि ॥ श्यामानाररुद्राणास्थानेस्वतेजसाभानि ॥ कपिलानाएरुद्राणा स्थानेस्वतेजसाभानि ॥ अतिलोहितानारुद्राणास्थानेखतेजसा- भानि ॥ ऊर्ध्वानारुद्राणास्थानेस्वतेजसाभानि ॥ अवपतंताना रुद्राणास्थानेस्वतेजसाभानि ॥ वैद्युताना(रुद्राणास्थानेस्वतेजसा भानि ॥ प्रभ्राजमानीनारुद्राणीनारस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ व्यव दातीनाएरुद्राणीनारस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ वासुकिवैद्युतीनाररुद्रा णीना स्थानेस्वतेजसाभानि ॥ रजताना रुद्राणीनारस्थानेस्वतेज साभानि ॥ परुपाणारुद्राणीनारस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ श्यामाना रुद्राणीनारस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ कपिलानारुद्राणीनारस्थाने ॥

·हि. मं.
:४७॥
संहिता.
खतेजसाभानि॥अतिलोहितीनाएरुद्राणीनारस्थानेस्वतेजसाभानि॥
ऊर्ध्वानाएरुद्राणीनारस्थानेखतेजसाभानि ॥ अवपतंतीनाएरुद्राणी
नारस्थानेखतेजसाभानि ॥ वैद्युतीना(रुद्राणीनारस्थानेस्वतेजसा
भानि ॥ ॐभूर्भुवःस्वः ॥ रूपाणिवोमिथुनमानोमिथुन रीढं ॥१॥
अथाग्नेरष्टपुरुषस्य ॥ अग्नेःपूर्वदिश्यस्यस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ जातवे
दसउपदिश्यस्यस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ सहोजसोदक्षिणदिश्यस्यस्था
नेस्वतेजसाभानि ॥ अजिराप्रभवउपदिश्यस्यस्थानेखतेजसाभानि ॥
वैश्वानरस्यापरदिश्यस्यस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ नर्यापसउपदिश्यस्य
स्थानेस्वतेजसाभानि॥ पंक्तिराधसउदग्दिश्यस्यस्थानेस्वतेजसाभानि ॥
विसर्पिणउपदिश्यस्यस्थानेस्वतेजसाभानि ॥ ॐभूर्भुवःस्वः ॥ दि
शोवोमिथुनमानोमिथुन रीट्वं ॥ योवैतौब्रह्मणोवेद ॥ अमृतैनाव
॥४७॥

·तापुरी ॥ तस्मैब्रह्मचब्रह्माच ॥ आयुःकीर्तिपूजांददुः ॥ उतिष्ठब्रह्म णस्पते ॥ देवयंतस्त्वेमहे ॥ उपप्रयतुमरुतःसुदानवः ॥ इंद्रप्राशुभ वासा ॥ २॥ सहुवेदेवानांचासुराणांच यज्ञोप्रततावास्तांत्य स्वर्ग लोकमैष्यामोव॒यमैप्यामइतितेसुराःसंनयसहसैवाचरन्ब्रह्मचर्यणतपसै वदेवास्तेसुराअमुह्यश्स्तेनप्राजानरस्तेपराभव॑तेनस्वर्गलोकमायन्प्रस ते वैयज्ञेनदेवाःवर्गलोकायंन्नप्रस॒तेनासुरान्प भावयन्प्रस॒तो वैयज्ञो पवीतिनौय॒ज्ञोप्रसृतोर्नुपवीतिनोयत्किंचब्राह्मणोयज्ञोपवीत्यधीतेयजत ए॒वतत्तस्माद्यज्ञोपवीत्यैवाधीयीतयाजयेद्यजैतवाय॒ज्ञस्यप्रस॒त्याअजिनं वासोवादक्षिणतउपवीयदक्षिणबाहुमुतेर्वधत्तेस॒व्यमिर्तियज्ञोपवीत मृतदेवविपरीतंप्राचीनावीत संवीतैमानुपं ॥ ३॥ यद्देवादेवहेळनंदेवा सश्चकृमावयं ॥ आदित्यास्तस्मान्मामुंचतर्तस्य॒तेन॒मामित ॥ देवाजी

·हि. मं.
॥४८॥
संहिता.
वनकाम्यायहाचानृतमूदिम ॥ तस्मान्नइहमुंचतविश्वेदेवाःसजोषसः॥
ऋतेनद्यावापृथिवीऋतेनत्व सरस्वति ॥ कृतान्नःपाह्येनसोयत्चिाने
तमूदिम॥ इंद्राग्नीमन्त्रावरुणौसोमोधाताबृहस्पतिः ॥ तेनौमुंचत्वेनसो
यदन्यकृतमारिम ॥ सजातश सादुतामिश साज्यायसःशरसादुत
वाकनीयसः॥अनाधृष्टदेवकृतंयदेनस्तस्मात्त्वम॒स्मान्जातवेदोमुमुग्धि॥
यहाचायन्मनसाबाहुभ्यामूरुभ्या॑मष्टीवद्या शिश्नैर्यदनृतंचकुमाव॒यं ॥
अग्निर्मातस्मादेनसःप्रमुंचतुचकमयानिंदुष्कृता ॥ ये त्रितोअर्णवान्निर्ब
भूवयेनुसूर्यंतमसोनिर्मुमोच॥येनेंद्रोविश्वाअहादरातीस्तेनाहंज्योतिषा
ज्योतिरानशानआंक्षि ॥ यत्कुसीदमप्रतीत्तमयेहये य॒मस्य॑नधिनाचरा
मि॥ तत्तदनेअनृणोभवामजीवन्नेवप्रतितत्तैदधामि॥यन्मयिमाताय
दापिपेषयदंतरिक्षयदाशसातकामामिव॒तेदे॒वादिविजातायदापइममैव
॥४८॥

·रुणतत्त्वायामित्वनौअग्नेसत्वंनोअनेत्वम॑ग्ने यासि ॥ ४॥ यदीव्यंनु णमहंबभूवादित्सन्वासंजगरजनेभ्यः ॥ अ॒ग्निर्मातस्मादिंद्रश्चसंविदानी प्रमुंचतां ॥ यदस्ताभ्यांचककिल्बिषाण्यक्षाणांव॒ग्मुमुपजिघ्नमानः ॥ उग्रंपश्याचराष्ट्रभृच्चतान्यप्सरसाव दत्तामृणानि ॥ उग्रेपश्ये॒राष्ट्रभृत्कि ल्बिषाणियदक्षवृत्तम दत्तमेतत् ॥ नेन्नऋणानृणवइत्समानोयमस्यलो केअधिरज्जुराय ॥ अवतेहेळउर्दुत्तममममैवरुणतत्त्वायामित्वनौअग्नेस त्खनौअग्ने ॥ संकुसुकोविकुसुकोनिक्र्थोयश्चनिस्वनः ॥ तेयेस्मद्यक्ष्म मनांगसोदूराहूरमचीचतं ॥ नियममचीचतकृत्यांनितिंच ॥ तेन योरस्मत्समृच्छाद्वैतमस्मैप्रसुवामसि ॥ दुःश सानुश साभ्याघणेना नुघणेनेच ॥ तेनान्योपस्मत्समच्छातैतमस्मैप्रसुवामसि ॥ संवर्चसा पर्यसासंतनूभिरगन्महिम सास शिवेन ॥ त्वष्टानोअविर्दधातुरायो ॥ ॥

·हि. मं.
॥४९॥
Q
संहिता.
नुमाटुंत॒न्वोत्यद्विलिष्टं ॥५॥ आयुष्टेविश्वतोदधयम॒ग्निवरेण्यः ॥
पुनस्तेमाणआयातिपरायक्ष्मसु मिते ॥ आयुर्दाअग्नेहविषोजुषाणो
घृतप्रतीकोघृतयोनिरेधि ॥ घृतंपीत्वामधुचारुगव्यपितेवपुत्रमभिरक्ष
तादिमं ॥ इमम आयुषेवर्चसेकृधितिग्ममोजोवरुणसरशिंशाधि ॥
मातेास्माअदितेशर्मयच्छविश्वेदेवाजरदष्टिर्यथासंत् ॥ अग्नआयूषि
पवसआसुवोर्जमिषचनः ॥ आरेबाधस्वदुच्छनौ ॥ अग्नेपर्वस्वस्व
स्मेवचःसुवीर्यं ॥ दर्धयिमयपोष ॥ अग्निर्ऋषिःपव॑मानःपांचजन्यः
पुरोहितः ॥ तमीमहेमहागयं ॥ अग्नैजातान्प्रणुदानःसपत्नान्प्रत्या
तान्जातवेदोनुदस्व ॥ अस्सेदीदिहिसुमनाअहेळन्छमतेस्यामविरूथड़
द्रौ॥सहसाजातान्प्रणुदानःसपनान्प्रत्यजातान्जातवेदोनुदस्व ॥अधि
नोब्रूहिसुमनस्यमांनोव्यपस्यामप्रणुदानःसपत्नान् ॥ अग्नेयोनीभितोज
॥४९॥

·नोवृकोवारोजिघासति ॥ तारस्त्वंवृत्रहन्जहिवस्य॒स्मभ्यमाभर ॥ अग्ने योनौभिदासतिसमानोयनिष्प्यः ॥ तंवय समिधंकृत्वातुभ्यमग्नेपिद मसि ॥ योनःशपादर्शपतोयश्चनःशप॑तःशात् ॥ उपाश्चतस्मैनिम्र चुसवैपाप समूहतां ॥ योनःसपनोयोरणोमाभिदासतिदेवाः ॥ इध्मस्यैवप्रक्षायतोमातस्योच्छेपिकिंचन ॥ योमांटेटिजातवेदोयंचाहंढे मियश्चमां ॥ सर्वारस्ताननेसंदहया वाहंटेप्मियेचमां ॥ यो स्म भ्य॑मरातीयाद्यवनोद्वेप्तेजनः ॥ निंदाद्योअस्मान्दिप्साचसर्वा५स्तान्म प्मपाकुरु ॥ सर्शितंमेब्रह्मसर्शितंवीर्याइबल ॥ स शितंक्षुत्रंमेज़ि प्णुयस्याहमस्मिपुरोहितः ॥ उदेपावाहूतिरसुद्व!अोवल ॥ क्षणो मिब्रह्मणामित्रानुन्नयामिखांअहं ॥ पुनर्मनःपुनरायुर्मआगात्पुनश्च क्षुःपुनःश्रोत्रैमआगात्पुनःप्राणःपुनराकृतंमआगात्पुनश्चित्तंपुनराधीतं

·हि. मं.
॥ ५०॥
संहिता.
मआगात् ॥ वैश्वानरोमेद॑ब्धस्तनूपाअव॑बाधतांदुरितानिविश्वा ॥६॥
वैश्वानरायप्रतिवेदयामोयदीनृणसंगरोदेवासु ॥ सप॒तान्पाशान्पू
मुचन्प्रवैदसौमुंचातुदुरितादवद्यात् ॥ वैश्वानरःपर्वयान्नःपवित्रैर्यत्संग
रमुभिधावाम्याशां ॥ अनाजान॒न्मनसायाचमानोयनैनोअव॒तत्सुवा
मि ॥ अमीयेसुभगेदिविविचूतौनामतारके ॥ प्रेहामृतस्ययच्छतामेतद्वं
कमोचनं ॥ विजिहीर्वलोकान्कृधिबंधान्मुंचासबद्धकं ॥ योनेरि
वप्रच्युतोगर्भःसर्वान्पथोअनुष्व ॥ सप्रजानन्प्रतिगृभ्णीतविद्वान्प्र॒जा
पतिःप्रथमजाऋतस्य॑ ॥ अस्माभिर्वृत्तंजरसःपुरस्तादच्छिन्नतंतुमनुसंच
रेम ॥ ततंतंतुमन्वेकेअनुसंचरंतियेषौदत्तपित्र्यमायनवत् ॥ अबंध्ये
केदर्दतःप्रयच्छादातुंचेच्छन्नवारसःस्वर्गएषां ॥ आरंभेथामनुसरंभे
थाएसमानपंथामवथोघृतेन यद्वीपूर्तपरिविष्टयनौतस्मगोत्रायेह
॥ ५० ॥

·॥ ॥ ' जायापतीस भेयां ॥ यदंतरिक्षंपृथिवीमुतद्यांयन्मातरपितरवाजिहि सिम ॥ अग्निर्मातस्मादेनसोगार्हपत्यउन्नोनेपहुरितायानिचकुम ॥ भूमिर्मातादितिनोंजनिभ्रातांतरिक्षम॒भिशस्तएनः ॥ द्यौनःपितापित याच्छंभवासिज़ामिमत्वामावि वित्सिलोकात् ॥ यत्रसुहार्द सुकृतोमर्द तेविहायरोगतन्वा२५स्वायां ॥ अश्लोणां रद्दुताःस्वर्गेतत्रपश्येमपि तरचपुत्रं ॥ यदन्नमयनृतेनदेवादास्यन्नदास्यन्नुताकरिष्यन् ॥ यद्देवा नांचक्षुप्यागोअस्तियदेवकिंचप्रतिजग्राहम॒ग्निर्मातस्मादनृणंकृणोतु ॥ यदन्नमभिबहुधाविरूपंवासोहिर॑ण्यमुतगामजामति ॥ यदे॒वानांचक्षु प्यागोअस्तियदेवकिंचप्रतिजग्राहम॒ग्निर्मातस्मादनृणंकृणोतु ॥ यन्मया मनसावाचाकृतमेनःकदाचन ॥ सर्वस्मात्तस्मान्मळितोमोग्धित्वरहि वेत्ययथातथं ॥ ७॥ कूष्मांडैजुहुयाद्योपॅतइवमन्यतयास्तेनोयाभू

·हि. मं.
॥५१॥
AN
संहिता.
हैवमेषभवतियोयोनौरेतःसिंचति॒ियदुर्वाचीनमेनोभ्रूणहत्यायास्तस्मा
न्मुच्यतेयावदेनौदीक्षामुपैतिदीक्षितएतैःसंततिजुहोतिसंवत्सरंदीक्षि
तोभवतिसंवत्सरादेवात्मानपुनीतेमासंदीक्षितोभवतियोमासःससंवत्स
रःसंवत्सरादेवात्मानपुनीतेचतुर्विशतिरात्रौंदर्दीक्षितोभवतिचतुर्वि
शतिरर्धमासाःसंवत्सरःसंवत्स॒रादेवात्मानंपुनीतेद्वादशरात्रौदीक्षितो
भवतिद्वादशमासाःसंवत्सरःसंवत्सरादेवात्मानपुनीतेषड्राीर्दीक्षितोभ
वतिषड्वाऋतवःसंवत्सरःसंवत्सरादेवात्मानपुनीतेतिस्रोरात्रीर्दीक्षितोभ
त्रिपागायत्रीगायत्र्याएवात्मानपुनीतेनमारसमश्नीयान्नस्त्रियम
पेयान्नोप-सीतजुगुप्सेतानृतात्पयोबाह्मणस्यव्रतंयवागूराजन्यस्यामि
क्षावैश्य॒स्याथोसौम्येप्यध्वरएततंबूयाद्यदिमन्येतोपदस्यामीत्यौदुनंधा
नाःसक्तून्घृतमित्य व्रतयेदात्मनोनुपदासाय ॥ ८॥ यावतीदेवता
॥ १२ ॥

·॥ स्ताःसर्वावेदविदिब्राह्मणेवसंततस्माद्राह्मणेभ्योवेदविद्योदिवेदिवेनम स्कुन्निालीलंकीर्तयेदेताएवदेवताःप्रीणाति ॥ चित्तिःस्रुक् ॥ चित्त माज्य ॥ वाग्वेदिः ॥ आधीतंवर्हिः ॥ केतौअग्निः ॥ विज्ञातमग्निः ॥ वाक्पति)ता ॥ मनेउपवक्ता ॥ प्राणोहविः ॥ सामाध्वर्युः ॥ वाच स्पतेविधेनामन् ॥ विधेमतेनाम ॥ विधेस्त्वम॒स्माकंनाम ॥ वाचस्प तिःसोमंपिवतु ॥ आस्मासुनृम्णंधात्स्वाहा ॥ ९॥ पृथिवीहोर्ता ॥ द्यौरध्वर्युः ॥ रुद्रोग्नीत् ॥ बृहस्पर्तिरुपवक्ता ॥ वाचस्पतेवाचोवीर्येण ॥ संभृततमेनायक्ष्यसे ॥ यजमानायवार्य ॥ आसुवस्करस्मै ॥ वाचस्प तिःसोमंपिवति ॥ जज दिंद्रमिंद्रियायस्वाहा ॥ १० ॥ अ॒ग्निर्होता ॥ अश्विनाध्वयूं ॥ त्वष्टाग्नीत् ॥ मत्रउपवक्ता ॥ सोमःसोमस्यपुरोगाः॥ शुक्रःशुक्रस्य॑पुरोगाः ॥ श्रातास्तइंद्रुसोमाः ॥ वातर्हिवनश्रुतःस्वाहा ॥

·हि.मं.
॥५२॥
संहिता.
6
॥
॥
॥ ११ ॥ सूर्यतेचक्षुः ॥ वाताणः ॥ द्यांपृष्ठं ॥ अंतरिक्षमात्मा ॥
अंगैय॒ज्ञं ॥ पृथिवी शरीरैः॥ वाचस्पतेच्छिद्रयावाचा ॥ अच्छिद्रया
जुह्वा ॥ दिविदेवावृधरहोत्रामेश्यस्य॒स्वाहा ॥१२॥ महाहविर्होता ॥
सत्यहविरध्वर्युः ॥ अच्युतपाजाअ॒ग्नीत् ॥ अच्युतमनाउपवक्ता ॥
अनाधृष्यश्वाप्रतिधृष्यश्चय॒ज्ञस्याभिगरौ ॥ अ॒यास्यउदाता ॥ वाच
स्पतेहृद्विधेनामन् ॥ विधेमतेनाम ॥ विधेस्त्वमस्माकंनाम ॥ वाचस्प
तिःसोममपात् ॥ मादैव्यस्तंतुश्छेदिमामनुष्यः ॥ नमोदिवे ॥ नमः
पृथिव्यैस्वाहा ॥१३॥ वाग्योता ॥ दीक्षापत्नी ॥ वातोध्व॒र्युः ॥ आपो
भिगरः॥ मनोहविः ॥ तपसिजुहोमि ॥ भूर्भुवःसुवः॥ ब्रह्मस्वयंभु ॥
ब्रह्मणेस्वयंभुवेस्वाहा ॥ १४ ॥ ब्राह्मणएकहोता ॥ सय॒ज्ञः ॥ समैद
दातुप्र॒जांपशून्पुष्ट्रियशः ॥ यज्ञश्चमेभूयात् ॥अग्निदिहोता॥सभर्ता ॥
॥
॥५२॥

·समैददातुप्र॒जांपशून्पुष्टिंयशः ॥ भर्ताचमेभूयात् ॥ पृथिवीविहौता ॥ सर्प्रतिष्ठा ॥ समैददातु० ॥ प्रतिष्टाचमेभूयात् ॥ अंतरिक्षंचतुर्होता सविष्ठाः ॥ समैददातु० ॥ विष्ठाश्चमेभूयात् ॥ वायुःपंचहोता ॥ सप्राणः ॥ समैददातु० ॥ प्राणश्चमेभूयात् ॥ चंद्रमाःषड्ढौता ॥ सत्रु तून्कल्पयाति ॥ समैददातु० ॥ ऋतर्वश्चमेकल्पंतां ॥ अन्नसुप्तहो ता ॥ सप्राणस्यप्राणः ॥ समैददातु० ॥ प्राणस्य॑चमेप्राणोभूयात् ॥ द्यौरष्टहोता ॥ सौनाधृष्यः ॥ समैददातु० ॥ अनाधृष्यश्चभूयासं ॥ आदित्योनवहोता ॥ सतेजस्वी ॥ समैददातु० ॥ तेजस्वीच भूयासं प्रजापतिर्दशहोता ॥ सइदएसवै ॥ समैददातु० ॥ सवैचमेभूयात् ॥ १५॥ अग्निर्यजुभिः ॥ सवितास्तोमैः ॥ इंद्रउस्थामदैः॥मित्रावरु णावाशिर्षा ॥ अंगिरसोधिष्णियैरग्निभिः॥मरुतःसदोहविर्धानाभ्यो॥ ॥

·हि. मं. ॥५३॥ संहिता पृथिव्यग्नेः आपाप्रोक्षणीभिः ॥ ओषधयोबुर्हिषां ॥ अदितिर्वेद्यो ॥ सोमोदी क्षया ॥ त्वष्टेध्मेन ॥ विष्णुर्यज्ञेन ॥ वसवआज्येन ॥ आदित्यादक्षि णाभिः ॥ विश्वेदेवाऊर्जा ॥ पूषास्वंगाकारेण ॥ बृहस्पतिःपुरोधा ॥ प्रजापतिरुद्गीथेन ॥ अंतरिक्षपवित्रेण ॥ वायुःपात्रः ॥ अहधया ॥ १६ ॥ सेनेंद्रस्य ॥ धेनाबृहस्पतेः ॥ पृथ्ापूष्णः ॥ वाग्वायोः ॥ दीक्षासोमस्य ॥ ॥ वसूनांगायत्री ॥ रुद्राणांत्रिष्टुप्॥ आदि त्यानांजगती॥ विष्णोरनुष्टुप्॥ वरुणस्यविराट् ॥यज्ञस्यपंक्तिः॥ प्रजाप तेरनुमतिः॥मित्रस्य॑श्रद्धा॥सवितुःप्रसूतिः॥सूर्यस्य॒मरीचिः॥ चंद्रमसो रोहिणी॥ऋषीणामरुंधती॥ पर्जन्यस्यविद्युत्॥ चतस्रोदिशः॥ चतस्रो वांतरदिशाः॥ अर्हश्चरात्रिश्च ॥ कृषिश्चवृष्टिंश्च ॥ विषिश्चापंचितिश्च॥ आपश्चौषधयश्च ॥ ऊर्चसूनृताचदेवानांपत्नयः ॥ १७॥ देवस्य॑त्वा । ॥ ५३ ·सवितुःप्रेसवैश्विनौ हुभ्यांपूष्णोहस्ताभ्यांप्रतिगृह्णामिराजावावरुणो नयतुदेविदक्षिणेग्नयेहिर॑ण्यतेनामृतत्वमश्यांवोदात्रेमयोमह्यमस्तुप्र तिग्रहीत्रेकइदंकस्माअात्कामःकामांयकामौदाताकामःप्रतिग्रहीताका मसमुद्रमाविंशकामनत्याप्रतिगृह्णामिकामैतत्तएपातकामदक्षिणोत्ता नस्त्वांगीरसःप्रतिगृह्णातु ॥ १८ ॥सुवर्णधर्मपरिवेदवेनं ॥ इंद्रस्यात्मा नंदशधाचरतं ॥अंतःसमुद्रेमनसाचरतं ॥ ब्रह्मान्य विंदुद्दशहोतारमणे॥ अंतःप्रविष्टःशास्ताजनानां ॥ एकःसन्हुधार्विचारः ॥ शुत शुक्रा णियत्रैभवति ॥ सर्वेवेदायत्रैकंभवति ॥ सर्वेहोतारोयत्रैकंभवति ॥ समानसीनआत्माजनानां ॥ अंतःप्रविष्टःशास्ताजनानारसर्वात्मा ॥ सर्वाःप्रजायत्रैकंभवति ॥ चतुर्होतारोयनसंपदंगच्छतिदेवैः ॥ समा नसीनआत्माजनानां ॥ ब्रह्मेद्रमग्निंजगतःप्रतिष्ठां ॥ दिवआत्मानस ·हि. मं. ॥ ५४॥ ॥ वतारंबृहस्पति ॥ चतुर्होतारंदिशोनुकृप्तं ॥ वाचोवीर्यंत सान्चविं? संहिता. दत् ॥ अंतःप्रविष्टंकर्तारमे॒तं ॥ त्वष्टाररूपाणिविकुर्वतैविपश्चि ॥ अ मृतस्यप्राणंय॒ज्ञमेतं ॥ चतुर्होतॄणामात्मानंकवयोनिचिक्युः ॥ अंतःप्र विष्टंकर्तारमेतं ॥ देवानांबंधुनिहितंगुहाँसु ॥अमृतैनक्लुप्तंयज्ञमेतं ॥ चतु होतृणामात्मानकवयोनिचिक्युः॥ शतंनियुतःपरिवेदविश्वाविश्ववारः॥ विश्वमिदंवृणाति ॥ इंद्रस्यात्मानिहितःपंचहोता ॥ अमृतदेवानामायुः प्रजानां ॥इंद्रुराजानरसवितारमेतं ॥ वायोरात्मानकवयोनिचिक्युः॥ रश्मिरश्मीनांमध्येतपतं ॥ ऋतस्यपदेकवयोनिपाति ॥ यऑडकोशे भुवनंबिभर्ति ॥ अनिर्भिण्णःसन्नथलोकान्विचष्टे ॥ यस्यौडकोशशु प्ममाहुःप्राणमुल्यै ॥ तेनक्लृप्तौमृतैनाहमस्मि ॥ सुवर्णकोशरजसाप रीवृतं ॥ देवानांवसुधानीविराज ॥ १९ ॥ अमृतस्यपूर्णातामुकलोविच ॥ ५४ ·क्षते ॥ पादपलौतुर्नकिलाविवित्से ॥ येन॒तवःपंचधोतकुप्ताः ॥ ऊत वौषट्धामनसोतकृप्ताः ॥ तश्पवौतारमृतुभिःकल्पमानं ॥ ऋतस्य॑पदे कवयोनिपाति ॥ अंतःप्रविष्टंकर्तारमेतं ॥ अंतश्चंद्रमसिमनसाचरतं ॥ सहैवसंतनविनंतिदेवाः ॥ इंद्रस्यात्मान शतधाचरतं ॥ इंद्रोराजा जगतोयईशे ॥ सप्तहौतासप्तधाविकप्तः ॥ परैणतंतुपरिपच्यमानं अंतरादित्येमनसाचरतं ॥ देवाना हृदयंब्रह्मान्व॑विंदत् ॥ ब्रह्मैतत्ब्रह्म णउजभार ॥ अर्कश्श्योततरसरिरस्यमध्ये ॥ आयस्मिन्त्सप्तपेरवः ॥ मेहँतिबहुलाश्रियं ॥ वह्वश्वामिद्रगोमतीं ॥ अच्युतांबहुलाश्रिय ॥ सहरिर्वसुवित्तमः ॥ पेरुरिंद्रायपिन्वते ॥ वह्वश्वामिद्रगोमतीं ॥ अच्यु तांबहुलाश्रिये ॥मामिंद्रोनियच्छतु॥शत शताअस्ययुक्ताहरीणां॥ अ॒र्वाङायातुवसुंभीरश्मिरिंद्रः॥प्रमरहमाणोबहुलाश्रिय॥ रश्मिरिंद्रः ॥

·हि. मं. ॥ ५५॥ संहिता. सवितामेनियच्छतु॥घृतंतेजोमधुमदिंद्वियं॥मय्ययमग्निर्दधातु॥हरिः पतंगःपटरीसुपर्णः॥ दिविक्षयोनभसायएति॥ सनइंद्रःकामवरंददातु॥ पंचारचक्रपरिवर्ततेपृथु ॥ हिरण्यज्योतिःसरिरस्यमध्ये॥ अजस्रंज्योति न सासर्पदेति ॥ सनइंद्रःकामवरंददातु ॥ सप्तयुजंतरथमेकचक्र ॥२०॥एकोअश्वौवहतिसप्तनामा॥ढनाभिचक्रमजरमन ॥ येनेमा विश्वाभुवनानितस्थुः ॥ भद्रंपश्यतउपसेदुरz॥ तपौदीक्षामृषयःसुवर्वि दः॥ततःक्षुत्रंबलमोजश्चजातं ॥ तस्मैदेवाअभिसंनमंतु॥श्वेतश्रमि बोभुज्यमानं ॥ अ॒पांनेतारंभुवनस्यगोपां॥इंद्रनिचिक्युःपरमेव्योमन् ॥ रोहिणीःपिंगलाएकरूपाः॥ क्षरतीःपिंगलाएकरूपाः ॥ शतसहस्रा णि युतानिनाव्यानां ॥ अयंयःश्वेतोरश्मिः ॥ परिसर्वमिदंजगत् ॥ प्र॒जांपशून्धनानि ॥ अस्माकैददातु ॥ श्वेतोरश्मिःपरिसबैबभूव ॥ सुव

·No text on this page.

·हि. मं.
। ५६॥
रस्तु ॥
संहिता.
॥
वौविश्वरूपाः ॥ विरूपाःसंतोबहुधैकरूपाः ॥ तेषासप्तानामहरंति
रायस्पोायसुप्रजास्त्वायसुवीयर्याय ॥ २१ ॥ अयःसंभूतः
पृथिव्यैरसांच्च ॥ विश्वकर्मणःसमवर्तताधि ॥ तस्य॒त्वष्टाविद्रूपमै
ति ॥ तत्पुरुषस्य॒विश्वमाजानमग्रे ॥ वेदाहमेतंपुरुषमहांत ॥ आदित्य
वर्णतमसःपरस्तात् ॥ तमेवंविद्वान॒मृतहभवति ॥ नान्यःपंथाविद्यते
य॑नाय ॥ प्रजापतिश्चरतिगर्भअंतः ॥ अजाय॑मानोबहुधावियते ॥
तस्य॒धीराःपरिजानंतियोनि ॥ मरीचीनांपदमिच्छंतिवेधसः ॥ योदेवे
भ्यआतंपति ॥ योदे॒वानांपुरोहितः ॥ पूर्वोयोदेवेभ्योजातः ॥ नमोरु
चायब्राह्मये ॥ रुचंब्राह्मजनयतः ॥ देवाअग्रेतर्दब्रुवन् ॥ यस्त्वैवंब्राह्म
णोविद्यात् ॥ तस्यदेवाअसन्वशे ॥ ह्रीवतेलक्ष्मीश्चपत्न्यौ ॥ अहोराने
पार्थे ॥ नक्षत्राणिरूपं ॥ अश्विनौव्यात्तं ॥ इष्टमनिषाण ॥ अमुंमंनि
॥ ५६॥

·पाण ॥ सर्वमनिपाण ॥ २२॥ अर्हन्विभर्पिसायंकानिधन्वाहन्निष्कंय जतंविश्वरूपं ॥ अर्हन्निदंदयसेविश्वमभ्भुवनवाओजीयोरुत्वदस्ति यस्तेस्तनःशशयोयोमयोभूर्येनविश्वापुप्यसिवायर्याणि ॥ योरनधासुवि यःसुदवःसरखतितमिहधातवेकः ॥ पृथिवीसमित्॥ ताम॒ग्निःसमिधे॥ सानिश्समिधे ॥ तामह समिधे ॥ सामासर्मिदा ॥ आयुपातेजसा ।। वर्चसाश्रिया ॥ यशसाब्रह्मवर्चसेन ॥ अन्नाद्यैनसमिताश्स्वाहा ॥ अंतरिक्ष समित् ॥ तांवायुःसमिंधे ॥ सावायुश्समिधे ॥ तामह समिधे ॥ सामासर्मिदा ॥ आयुपातेजसा ॥ वर्चसाश्रिया ॥ यशसा ब्रह्मवर्चसेन ॥ अन्नाद्येनसमितारस्वाहा ॥ द्यौःसमित् ॥ तामादि त्यःसमिधे ॥ सादित्यरसमिधे ॥ तामहरसमिधे ॥ सामासमिद्धा ॥ आयुषातेजसा ॥ वर्चसाथिया ॥ यशसाब्रह्मवर्चसेन ॥ अन्नाद्येनुस ·संहिता. हि. मं. | ५७॥ मितारस्वाहा ॥ प्राजापत्यामैस॒मिदसिसपत्नक्षयणी ॥ भ्रातृव्य॒हामे सिस्वाहा ॥ २३ ॥ इदंतएकैपरऊतएकैतृतीयेनज्योतिषासंविशस्व ॥ संवेशनस्तनुवैचारुरेधिप्रियोदेवानीपरमेसधस्थै ॥ धातार्पुनातुसव तापुनातु ॥ अग्नेस्ते सासूर्यस्यवर्चसा यंतेअग्निममैथामवृषभाये वपक्तवे ॥ इमंतश्शमयामसिक्षीरेणचोदकेनच ॥ यंत्वम॑ग्नेसमदह स्त्वमुनिर्वापयापुनः ॥ क्यांवूरजायतांपाकदूर्वाव्यल्कशा ॥ शीत केशीतिकावतिलादुकेलादुकावति ॥ मंडूक्यासुसंगमयेमरस्वग्निश मयं ॥ शतधन्वन्याआपःशर्मुतेसंत्वनूक्याः ॥ शतेसमुद्रियाआपःश मुतेसंतुवाः ॥ शतेस्रवतीस्तनुवेशमुतेसंतुकूप्याः ॥ शतैनीहारो वर्षतुशमुपृष्वावशीयतां ॥ अवसृजपुनरग्नेपितृभ्योयस्तआहेतश्चरति स्वधाभिः ॥ आयुर्वसानउपयातुशेषसंगच्छतांतनुजातवेदः ॥

·No text on this page.

·हि. मं. ॥ ५८॥ संहिता. %D ॥ सुफलाससि ॥ इमंजीवेभ्यःपरिधिद्घाममानो गादपरोअर्धमेतं ॥ शतंजीवंतुशरदःपुरूचीस्तिरोमृत्युंदाहेपर्वतेन ॥ इमानारीरविधवाःसु पत्नीरांजनेनसर्पिषासंमृशंतां ॥ अनुश्रवोअनमीवाःसुशेवाआरोहंतुज नयोयोनिमनै ॥ २५॥ अपनःशोशुचघमग्नेशुशुध्यारयिं ॥ अपनः शोशुचधं ॥ सुक्षेत्रियागुंगातुयाव सूयाचयजामहे ॥ अपनःशोशुच धं ॥ प्रयद्भदिष्ठएषांप्रास्माकासश्चसूरयः ॥ अपनःशोशुचधं ॥ प्रयदुग्नेःसहस्वतोविश्वतोयंतिसूरयः ॥ अपनःशोशुचधं ॥ प्रयत्तेअ मेसूरयोजायैमहिप्रतेवयं ॥ अपनः शोशुचदुधं ॥ त्वहिविश्वतोमुख विश्वतःपरभूरसि ॥ अपनःशोशुचर्घ ॥ द्विषोनोविश्वतोमुखातिना वेवपारय ॥ अपनःशोशुचघं॥सनःसिंधुमिवनावयातिपर्षास्व॒स्तये॥ अपनःशो चर्घ ॥ आपःप्रवणादिवय॒तीरपास्मत्स्यदतामधं ॥ अप ( ॥५८ ·नःशोशुंचधं ॥ उद्वनादुदुकानीवापास्मत्स्यैदतामधं ॥ अपनःशोशु चघं॥ आनंदायप्रमोदायपुनरागारस्वान्गृहान्॥अपनःशोशुचघं॥ नवैतप्रमीयतेगौरश्वःपुरुषःपशुः ॥ यदंब्रह्मक्रियतैपरिधि वनाय कमपनःशोशुंचदुर्घ ॥ गौर्धेनु व्या ॥ मातारुद्राणांदुहितावसूनारस सादित्यानाममृतस्य॒नाभिः॥प्रणुवोचैचिकितुपेजायमागामागामदि तिवधिष्ट ॥ पितूदकंतृणान्यत्तु ॥ ओमुत्सृजत ॥ कुर्वाणाचीरमा त्मनः ॥ वासा सिममगावश्च ॥ अन्नपानेचसर्वदा ॥ ततोमेश्रियमा वह ॥ मातृदेवोभव ॥ पितृदेवोभव ॥आचार्यदेवोभव ॥ अतिथिदेवो भव ॥ २६ ॥ भीषास्साहातःपवते ॥ भीपोदेतिसूर्यः ॥ भीषास्मादग्नि थेंद्रश्च ॥ मृत्युर्धावतिपंचमइति ॥ सैपानंदस्यमीमा साभवति ॥ यु वास्यात्साधुयुवाध्यायकः ॥ आशिष्ठोदृढिष्ठौबलिष्ठः ॥ तस्येयंपृथिवी ·॥ ५९॥ संहिता. ॥ हि. मं. हे सर्वावित्तस्यपूर्णास्यात् ॥ सएकोमानुषआनंदः ॥ तेयेशतंमानुष आ नंदाः ॥ सएकोमनुष्यगंधर्वाणामानंदः ॥ श्रोत्रियस्यचाकामहतस्य ॥ तेयेशतंमनुष्यगंधर्वाणामानंदाः॥सएकोदेवगंधर्वाणामानंदः॥श्रोत्रि यस्यचाकामहतस्य ॥ तेयेशतंदेवगंधर्वाणामानंदाः ॥ सएकःपितृणां चिरलोकलोकानामानंदः ॥ श्रोत्रियस्यचाकामहतस्य ॥ तेयेशतंपितृ णांचिरलोकलोकानामानंदाः ॥ सएकआजानजानांदेवानामानंदः ॥ श्रोत्रियस्यचाकामहतस्य ॥ तेयेशतमाजानजानांदेवानामानंदाः ॥ स एकःकर्मदेवानांदेवानामानंदः ॥ येकर्मणादेवानपियंति ॥ श्रोत्रिय स्यचाकामहतस्य ॥ तेयेशतंकर्मदेवानांदेवानामानंदाः ॥ सएकोदेवा नामानंदः ॥ श्रोत्रियस्थचाकामहतस्य ॥ तेयेशतंदेवानामानंदाः ॥ सएकइंद्रस्यानंदः॥ श्रोत्रियस्यचाकामहतस्य ॥तेयेशतमिंद्रस्यानंदाः॥

·है सएकोबृहस्पतैरानंदः ॥ श्रोत्रियस्यचाकामहतस्य ॥ तेयेशतंबृहस्पते रानंदाः ॥ सएकःप्रजापतैरानंदः ॥ श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ॥ तेये शतंप्रजापतैरानंदाः ॥ सएकोब्रह्मणआनंदः ॥ श्रोत्रियस्यचाकामह तस्य ॥ सयायंपुरुपे ॥ यश्चासावादित्ये ॥ सएकः ॥ सर्यएवंवित् ॥ अस्माल्लोकात्प्रेत्य ॥ एतमन्नमयमात्मानमुप॑संक्रामति ॥ एतंप्राणमय मात्मानमुपसंकामति ॥ एतंमनोमयमात्मानमुपसंक्रामति ॥ एतंवि ज्ञानमयमात्मानमुपसंकामति ॥ एतमानंदमयमात्मानमुपसंकामति ॥ तदप्येषश्लोकोभवति ॥ यतोवाचोनिवर्तते ॥ अप्राप्यमनसासह ॥ आनंदंब्रह्मणोविद्वान् ॥ नविभेतिकुतश्चनेति ॥ एतरहवावनतपति॥ किमहरसाधुनाकरवं ॥ किमहंपापमकरवमिति ॥ सयएवंविद्वानेते आत्मनिस्पृणुते ॥ उभेडेवैषएतेआत्मनिस्पृणुते ॥ यएवंवेद ॥

·हि. मं.
10
६०॥
॥
इत्युपनिषत् ॥ २७॥ एषहिदेवदिशोनुसर्वाःपूर्वोहिजातःसगर्भ , संहिता.
अंतः॥सवजाय॑मानःसजनिष्यमाणःप्रत्यङ्मुखास्तिष्ठतिविश्वतोमुखः॥
विश्वतश्चक्षुरुतविश्वतोमुखोवश्वतोहस्तउतविश्वतस्पात् ॥ संबाहुभ्यां
नमतसंपर्यावापृथिवीजनयन्देवएकः ॥ सदसस्पतिमद्भुतंप्रियमिंद्र
स्यकाम्य ॥ सनिमेधामयासिषं ॥ उद्दीप्यस्वजातवेदोपन्नंनिऋतिमम ॥
पशूश्चम मावहजीवनंचदिशौदिश ॥ पुरुषस्यविद्मसहस्राक्षस्यमा
हादेवस्य॑धीमहि ॥ तन्नौरुद्रःप्रचोदयात् ॥ तत्पुरुषायविद्महैमहादेवार्य
धीमहि ॥ तन्नौरुद्रःप्रचोदयात् ॥ तत्पुरुषायविद्महेवक्रतुंडायधीमहि ॥
तन्नोदंतिःप्रचोदयात् ॥ तत्पुरुषायविद्महेचक्रतुंडायधीमहि ॥ तन्नौ
नंदिःप्रचोदयात् ॥ तत्पुरुषायविद्महैमहासेनायधीमहि ॥ तन्नःष
ण्मुखःप्रचोदयात् ॥ तत्पुरुषायविद्महेसुवर्णपक्षायधीमहि ॥ तन्नोग
॥६॥

·रुडःप्रचोदयात् ॥ वेदात्मनायविद्महे हिरण्यगर्भायधीमहि ॥ तन्नौब्रह्म प्रचोदयात् ॥ नारायणायवद्महैवासुदेवाय धीमहि ॥ तन्नौविष्णुःप्रचो दयात् ॥ वज्रनखायझहैतीक्ष्णदुष्ट्रायधीमहि ॥ तन्नौनारसिपहः प्रचोदयात् ॥ भास्करायविद्महैमहद्युतिकराय॑धीमहि ॥ तन्नौआदित्यः प्रचोदयात् ॥ वैश्वानराय विद्महेलालीलायधीमहि ॥ तन्नौअग्निःप्रचो दयात् ॥ कात्यायनायविद्महेकन्यकुमारिधीमहि ॥ तन्नौदुर्गिःप्रचोदयात् ॥ २८॥ सहसपरमादेवीशतमूलाशतांकुरा ॥ सर्व हरतुमेपापंदूर्वादुः स्वप्ननाशिनी ॥ कांडात्कांडात्प्ररोहतीपरुपःपरुपःपरि ॥ एवानौदूर्वेप्र तेनुसहस्रेणशतेनेच ॥ याशतेनप्रतुनोपिसहस्रेणविरोहसि ॥ तस्यास्ते देवीष्टकेविधेमहविषाव॒यं ॥ अश्चक्रांतेरथक्रांतेविष्णुक्रांतेवसुंधरा ॥ शिरसाधारयिष्यामिरक्षस्वमापदेपदे ॥ भूमिर्धेनुर्धरणीलोकधारिणी ॥ हि.मं. ११ ·हि. मं. ॥६१॥ उद्धृतासिवराहेणकृष्णेनशतबाहुना ॥ मृत्तिकैहर्नमेपापंयन्मयार्दुष्कृतं हूँ संहिता. कृतं ॥ मृत्तिकैब्रह्मदत्तासिकाश्यपैनाभिमंत्रिता ॥ मृत्तिकैदेहिमेपुष्टित्व यिसर्वप्रतिष्ठितं ॥ मृत्तिकैप्रतिष्ठितेसर्वतन्मेनिर्णमृत्तिके ॥ तयाहुते नपापेनगच्छामिपरमागतिं ॥ यतइंद्रभामहेततोनोअभयंकृधि ॥ मघ बन्छन्धितवतन्नऊतयेविद्विषोविमृधोजहि ॥ स्वस्तिदाविशस्पतिवृत्रहा विमृधौवशी॥ वृषेद्रःपुरएतुनःस्वस्तिदाअभयंकरः ॥ स्वस्तिनइंद्रोवृद्ध श्रवाःखस्तिनःपूषाविश्ववेदाः ॥ स्वस्तिनस्तायोअरिष्टनेमिःखस्तिनो बृहस्पतिर्दधातु ॥ आपातमन्युस्तृपलंप्रभर्माधुनिःशिनीवांछरुमा ऋ जीषी ॥ सोमोविश्वान्यतसावनानिनागिंद्रप्रतिमानानिदेभुः ॥ ब्रह्म जज्ञानंथमंपुरस्ताद्विसीमतःसुरुचौवेनवः ॥ सबुनियाउपमा स्पविष्टाःसृतश्चयोनिमसतविवः ॥ स्योनापृथिवभवानृक्षरानिवेश

·No text on this page.

·हि. मं. ॥६२॥ संहिता यदशांतंतदर्पगच्छतात् ॥ अत्याशनादतीपानाद्यच्चउग्रात्प्रति॒िग्रहात् ॥ तन्नोवरुणोराजापाणिनाशवमर्शतु ॥ सौहमपापोवरजोनिर्मुक्तोमुक्तक ल्बिषः ॥ नाकस्यपृष्ठमारुह्यगच्छेद्ब्रह्मसलोकतां ॥ यश्चाप्सुवरुणःसपु नात्वघमर्षणः ॥ इममैगंगेयमुनेसरस्वतितुस्तिोम सचतापष्णि या ॥ असिक्कियामरुदृधेवितस्तया कीयेशृणुह्यासुषोर्मया ॥ ऋतंचस त्यंचाभीद्वात्तपसोध्यजायत ॥ ततोरात्रिरजायतततःसमुद्रोअर्णवः ॥ समुद्रादर्णवादधिसंवत्सरोअजायत ॥ अहोरात्राणिमिदधद्विश्वस्यमिष तोवशी ॥ सूर्याचंद्रमसौधातायथापूर्वमंकल्पयत् ॥ दिवचपृथिवींचांत रिक्षमोसुर्वः॥३०॥यत्पृथिव्यारजस्वमांतरिक्षेविरोद॑सी॥ इमारस्त दापोवरुणःपुनात्वंघमर्षणः॥ पुरंतुवसवःपुनातुवरुणःपुनात्वघमर्पणः॥ एषभूतस्यमध्येभुव॑नस्यगोप्ता ॥ एषपुण्यकृतांलोकानेषमृत्योर्हिरण्मयै ॥ am ·द्यावापृथिव्योहिरण्मयश्सरश्रित सुवः॥सनःसुवास शिंशाधि॥आ ज्वलंतिज्योतिरहमस्मि॥ज्योति लतिब्रह्माहर्मस्मिायोहमस्मिब्रह्मा हमस्मि ॥ अहमस्मिब्रह्माहमस्मि ॥ अहमेवाहंमांजुहोमिस्वाहा ॥ अका र्यकार्यवकीर्णास्तेनोभ्रूणहागुरुतल्पगः॥वरुणोपामंघमर्पणस्तस्मात्पापा त्प्रमुच्यते॥रजोभूमिस्त्वमा रोदयस्वप्रवदंतिधीराः ॥आक्रान्त्समुद्रः प्रथमेविधर्मजनयन्जाभुवनस्यराजा ॥ वृपापवित्रेअधिसानोअव्यवह त्सोमौवावृधेसुवानइंदुः॥३१॥जातवेदसेसुनवामसोममरातीयतोनिद हातिवेदः॥ सनःपर्षदतिदुर्गाणविश्वानावेवसिंधुदुरितात्य॒ग्निः ॥ ताम निवांतप॑साज्वलंतीवैरोचनीकर्मफलेषुजुष्टौ ॥ दुर्गादेवीशरणमहंत पंद्येसुतरसितरसेनमः ॥ अग्ने॒त्वंपारयानव्योअ॒स्मान्त्स्वस्तिभिरतिदुर्गा शिविश्वा ॥ पूचपृथ्वीबहुलानऊर्वीभातोकायतनयायशंयोः ॥ विश्वा

·हि. मं.
॥६३॥
संहिता
निनोदुर्गहाजातवेदःसिंधुंनावादुरितातिपर्षि ॥ अग्नेअत्रिवन्मनसाय
णानोमाकबोध्यवितातनूनी पूतनाजितसहमानमुअमग्नि हुवेमप
रमात्स॒धस्थात् ॥सनःपर्षदतिदुर्गाणिविश्वाक्षामहेवोअर्तिदुरितात्य॒ग्निः॥
प्रत्नोषिकमीड्यौअध्वरेघुसनाञ्चहोतानव्यश्वससि ॥ खांचमितनुवैपि
प्रयतास्मभ्यचसौभगमायजख ॥ गोभिर्जुष्टमयुजोनिषितंतवैद्रवि
ष्णोरनुसंचरेम ॥ नाकस्यपृष्ठलभिसंवसानोवैष्णवीलोकइहादयंतां
॥ ३२ ॥ भूरमयेचपृथिव्यैचमहतेचस्वाहाभुवौवायवैचांतरिक्षायचमह
तेचस्वाहासुर्वरादित्यायचदिवेचमहतेचस्वाहाभूर्भुवःसुवश्चंद्रमसेचनक्ष
त्रेभ्यश्चदिग्भ्यश्चमहुतेचस्वाहानौदेवेभ्यःस्वधापतृभ्योभूर्भुवःसुवर्महु
रोम् ॥ पाहिनोअग्नएनसेस्वाहा ॥ पाहिनोविश्ववेदसेस्वाहा ॥ यज्ञं
पाहिविभावसोस्वाहा ॥ सर्वपाहिशतक्रतोस्वाहा ॥ पाहिनौअमए
EMAIL
॥६३ ॥

·कया ॥ पायुंतद्वितीयया ॥ पाहाङतृतीयया ॥ पाहिगीर्भिश्चतम भिर्वसोस्वाहा ॥ घृतमिमिक्षिरेघृतमस्ययोनिघृतेश्रितोतर्मुवस्यधा म ॥ अनुप्वधमावहमादयस्वस्वाहाकृतंवृपभवक्षिहव्यं ॥ समुद्राभि मधुमा उदारदुपारशुनासममृतत्वमानट् ॥ घृतस्यनामगुह्ययदस्ति ज़िलादेवानामृतस्य॒नाभिः ॥ वयंनामप्रवामाघृतेनास्मिन्यज्ञेधार यामानमोभिः ॥ उपब्रह्माणवच्छस्यमानंचतुःशृंगोवमीगौरपतत् ॥ ३३ ॥ सहस्रशीपदेवंविश्वाभविश्वशंभुवं ॥ विश्वनारायणदेवनक्षरे परमपदं ॥ विश्वतःपरमांनित्यविश्वनारायणहरि ॥ विश्वमेवेदंपुर पुस्तद्विश्वमुपजीवति ॥ पति विश्वस्यात्मेश्वर शाश्वत शिवनच्युतं ॥ नारायणंमहाज्ञेयविश्वात्मानंपरायणं ॥ नारायणपरोज्योतिरात्मानारा यणःपरः ॥ नारायणपरब्रह्मतत्त्वनारायणःपरः ॥ नारायणपरोध्या ॥

·हि. मं.
॥ ६४॥
संहिता.
ताध्यानंनारायणःपरः ॥ यचकिंचिजगत्सर्वदृश्यतेश्रूयतेर्पिवा ॥ अंत
बहिश्चतत्सर्वव्याप्यनारायणःस्थितः ॥ अनतमव्ययंकविरसमुद्रेतवि
श्वशंभुवं ॥ पद्मकोशप्रतीकाश हृदयचाप्यधोमुखं ॥ अधौनिष्ट्यावि
तस्त्यांतेनाभ्यामुपरितिष्ठति ॥ ज्वालमालाकुलंभातीविश्वस्यायतनम
हत् ॥ संतत शिलाभिस्तुलंबत्याकोशसंनिभं ॥ तस्यांतसुपरसूक्ष्म
तस्मिन्त्सर्वप्रतिष्टितं ॥ तस्यमध्येम॒हाननिर्विश्वाचिर्विश्वतोमुखः ॥ सो
ग्रंभुग्विजन्तिष्ठन्नाहारमजरःकविः॥ तिर्यगूर्ध्वम॑धःशायीरश्मयःस्तस्य
संतता ॥ संतापयतिस्वंदेहमापादतलमस्तकः ॥ तस्य॒मध्येवह्निशिखा
अणीयोझ्व्यवस्थितः ॥ नीलतोयदमध्यस्थाढिद्युल्लेखेवभास्वरा ॥
नीवारशूकंवत्तन्वीपीता स्वत्य॒णूपमा ॥ तस्याःशिखायामध्येपरमात्मा
व्यवस्थितः ॥ सब्रह्मसशिवःसहरिःसेंद्रःसोक्षरःपरमःस्वराट् ॥ ३४ ॥
॥६४ ॥

·विश्वभूतंभुवनचित्रंबहुधाजातंजायमानंचयत् ॥ सर्वोयेपरुद्रस्तस्मैरुद्रा यनमौअस्तु ॥ कद्रुद्रायप्रचैतसेमीढुष्टमाय॒तय॑से ॥ बोचेमुशंतमय हृदे ॥ सर्वोझेपरुद्रस्तस्मैरुद्रायनमौअस्तु ॥ आपःपुनंतुपृथिवींपृथि वीपूतार्पुनातुमां॥ पुनंतुब्रह्मणस्पतिर्ब्रह्मपूतार्पुनातुमां ॥ यदुछिष्टमी ज्ययहादुश्चरितमम ॥सर्वपुनंतुमामापोसतांचप्रतिग्रह स्वाहा॥मेधाम इंद्रोददातुमेधांदेवीसरस्वती ॥ मेधांमअश्विनावुभावाधत्तांपुष्करखजा।। अप्सरासुचयामेधागंधर्वेपुंचयन्मनः ॥ दैवीमेधासरस्वतीसामामेधासु रभिर्जुषतारस्वाहा ॥ आमामेधासुरभिर्विश्वरूपाहिरण्यवर्णाजगतीज गम्या॥ ऊर्जस्वतीपर्यसापिन्व॑मानासामामेधासुप्रतीकाजुषंतां॥३५॥ अपैतुमृत्युरमृतैनआर्गन्वैवस्वतोनोअभयंकृणोतु ॥ पर्णवनस्पतैरिवा भिनःशीयतायिःसर्चतानःशचीपतिः ॥ परमृत्योअनुपरहिपंथांयस्ते HA

·हि.मं.
संहिता
स्वइतरोदेवयानात् ॥ चक्षुष्मतेशृण्वतेतैब्रवीमिमानःपूजारीरिषोमो
तवीरान् ॥ वातप्राणमनसान्वारभामहेप्र॒जाप॑तियोभुवनस्यगोपाः ॥
सनौमृत्योस्त्रायतांपात्वरहसोज्योग्जीवाजरामशीमहि ॥ अमुत्रभूयादध
यद्यमस्यबृहस्पतेअभिशस्तेरसुचः॥ प्रत्यौहतामश्विनामृत्यमस्माद्देवाना
मन्नेभिषजाशचीभिः ॥ हरिएहस्तमनुयंतिदेवाविश्वस्येशानंवृषभंमती
नां ॥ ब्रह्मसरूपमनुमेदमागादयनमाविवधीविक्रमस्व ॥ शल्कैग्निमि
धानभौलोकौसनेमहं॥उभयौर्लोकोद्र्ध्वातिमृत्युंतराम्यहं ॥ माछि
दोमृत्योमावधीर्मामेवलंविवृहोमाप्रमोपीः ॥ प्र॒जांमामेरीरिपआयुरुग्रनु
चक्षसंत्वाहविषाविधेम ॥ मानौमहांत रीरिषः ॥ मानस्तोके विधेम
ते ॥ प्रजापतेनत्व० रयीणां ॥ स्वस्तिदावश० अभयंकरः॥ त्र्यवर्क
यजामहेमामृतात् ॥ येतेसहस्रमयुतंपाशामृत्योमल्यहंतवे॥ तान्य
॥६५॥

·No text on this page.

·हि. मं.
॥६६॥
ऋविधानाय॒स्वाहा ॥षोत्कायस्वाहा ॥क्षुत्पिपासामलांज्येष्ठामलक्ष्मी संहिता.
नौशयाम्यहं ॥ अभूतिमसमृद्धिंचसर्वानिर्गुदमेपाप्मान स्वाहा ॥ अ
नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयमानंदमयमात्मामेशुध्यतांज्योतिरह
विराविपाप्माभूयासरस्वाहा ॥३७॥ श्रृद्धायोप्राणेनिविष्टोमृतजुहो
मि ॥ श्रृद्धायामपानेनिविष्टोमृतंजुहोमि ॥ श्रृद्धायौव्यानेनिविष्टोमृत
जुहोमि॥श्रृद्धाामुदानेनिविष्टोमृतजुहोमि॥श्रद्धायासमानेनिविष्टो
मृतंजुहोमि ॥ ब्रह्मणिमआत्मा तत्वार्य ॥ अमृतोपस्तरणमसि ॥श्रद्धा
याँमाणेनिविष्टोमृतंजुहोमि॥शिवोमाविशाप्रदाहाय॥ प्राणाय॒स्वाहा।
श्रद्धायामपानेनिविष्टोमृतजुहोमि ॥ शिवोमाविशाप्रदाहाय॥ अपाना
यस्वाहा ॥ श्रृद्धायौव्यानेनिविष्टोमृतंजुहोमि ॥ शिवोमाविशाप्रदाहा
य ॥ व्यानाय॒स्वाहा ॥ श्रृद्धायांमुदानेनिविष्टोमृतैजुहोमि ॥ शिवो
॥६६॥

·। मोविशाप्रदाहाय ॥ उदानाय॒स्वाहा ॥ श्रद्धाया समानेनिविष्टोमृतंजु होमि॥ शिवोमाविशार्पदाहाय ॥ समानाय॒स्वाहा ॥ब्रह्मणिमआत्मा तत्वाय॥ औतद्ब्रह्म॥औतद्वायुः॥औतदात्मा ॥औतत्सत्यं ॥ औतत्स वै ॥औतत्पुरोर्नमः॥अंतश्वरतिभूतेपुगुहायांविश्वमूर्तिपु ॥ त्वंयज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमिंद्रस्त्वररुद्रस्त्वंविष्णुस्त्वंब्रह्मत्वंप्रजापतिः ॥ त्वंतदाप आपोज्योतीरसोमृतब्रह्मभूर्भुवःसुवरोम् ॥ अमृतापिधानमंसि॥श्रद्धायो प्राणेनिविश्यामृत हुतं ॥ प्राणमन्नैनाप्यायस्व ॥ श्रृद्धायामपानेनि विश्यामृत हुतं ॥ अपानमन्नैनाप्यायस्व ॥ श्रद्धायांव्यानेनिविश्याम तहुतं ॥ व्यानमन्नैनाप्यायस्व ॥ श्रृद्धाामुदानेनिविश्यामृत हुतं ॥ उदानमन्नैनाप्यायस्व ॥ श्रृद्धायासमानेनिविश्यामृत हुतं ॥ समान मन्नैनाप्यायस्व ॥ अंगुष्ठमात्रःपुरुषोंगुष्टंचसमाश्रितः ॥ ईशःसर्वस्य हि. मं. १२ ·4- हि. मं. ॥६७॥ ॥ संहिता. शांतिः जगतःप्रभुप्रीणातिविश्वभुक् ॥ वाङ्मआसन् ॥ नसोःप्राणः ॥ अक्ष्यो श्चक्षुः ॥ कर्णयोःश्रोत्रं ॥ बाहुवोर्बल ॥ ऊरुवोरोजः ॥ अरिष्टाविश्वा न्यंगानितनूः ॥ तनुवामेसहनमस्तेअस्तुमामाहिएसीः ॥ ३८॥ इति अरणउपनिषत्समाप्ता॥ अथदशशांतिप्रारंभः ॥ ॐ भद्रंकर्णेभिःशृणुयामदेवाः ॥ भद्रंप श्येमाक्षभिर्यजत्राः ॥ स्थैिरैरंगैस्तुष्टुवारसस्तनूभिः ॥ व्यशेमदेवहितं यदायुः ॥ स्वस्तिनइंद्रौवृद्धश्रवाः । स्वस्तिनःपूषाविश्ववेदाः ॥ स्वस्ति नस्तार्योअरिष्टनेमिः ॥ स्वस्तिनोबृहस्पतिर्दधातु ॥ ॐशांतिःशांतिः ॐनमोब्रह्मणेनम मोअस्त्वग्नयेनम:पृथिव्यैनमओषधीभ्यः नौवाचनमौवाचस्पतयेनमोविष्णवेबृहतेकरोमि ॥ ॐशांतिःशांतिः शांतिः ॥ ॐतच्छुयोरावृणीमहे ॥ गातुंयज्ञाय ॥ गातुंयज्ञप॑तये ॥६७॥ ॥

·: ॥ ॥ देवीस्वस्तिरस्तुनः ॥ स्वस्तिर्मानुपेभ्यः ॥ ऊध्वंजिंगातुभेषजं ॥ शंने अस्तुद्विपदे ॥ शंचतुप्पदे ॥ ॐशांतिःशांतिःशांतिः नमौवाचेया चौदितायाचानुदितातस्यैवाचनमोनोवाचेनावाचस्पतयेनमत्रापि भ्योमंत्र्कृयोमंत्रपतिभ्योमामामृर्पयोमंकृतोमंत्रपतयःपरादुर्माहसपी न्मंत्रुकृतौमंत्रपतीन्परांदांवैश्वदेवींवाचमुद्यासशिवामदस्तांजुष्टोदेवे भ्यःशर्ममेद्यौःशर्मपृथिवीशर्मविश्वमिदंजगत् ॥ शर्मचंद्रश्चसूर्यश्वशर्म ब्रह्मप्रजापती ॥ भूतंवदिष्येभुवनंवदिप्येतेजोवदिप्येयशोवदिप्येतपो वदिप्येब्रह्मवदिप्येसत्यवदिष्येतस्मा हमिदमुपस्तरणमुप॑स्तृणउपुस्त रणमेप्रजायैपशूनांभूयादुपस्तरणमहंप्रजायैपशूनां यासंप्राणापानौम त्योमीपातप्राणापानौमामाहासिष्टंमधुमनिप्येमधुजनिष्येमधूवक्ष्यामि मधुवदिष्यामिमधुमतीदेवेभ्योवाचमुद्यास शुश्रूषेण्यामनुप्येभ्यस्तंमा

·॥६॥
॥
संहिता
.
हि. मं. देवाअवंतुशोभायैपितरोनुमदंतु ॥ ॐशांतिःशांतिःशांतिः ॥ ॐशंनो
वातःपवतांमातरिश्वाशनस्तपतुसूर्यः ॥ अहानिशंभवंतुनःशररात्रिः
प्रतिधीयतां ॥ शमुषानोव्युच्छतुशमादित्यउदैतुनः ॥ शिवानःशंतमा
भवसुमृडीकासरस्वति ॥ मातेन्यौमसंदृशि ॥ इडायैवास्त्वसिवास्तुम
वास्तुमंतोभूयास्समावास्तौश्छित्स्मावास्तुःसर्भूयाद्यौस्मान्द्वेष्टियंचवयं
द्विष्मः ॥ प्रतिष्ठासिंप्रतिष्ठावंतोभूयास्ममाप्रतिष्ठायांश्चित्मह्यप्रतिष्ठः
सर्भूयाद्यौस्मान्द्वेष्टियंचव्यंद्विष्मः ॥ आवातवाहिभेषजंविातवाहिय
द्रपः ॥ त्वहिविश्वभैषजोदे॒वानादूतईय॑से ॥ हाविमौवातौवातआसिं
धोरापरावतः ॥ दर्तमेअन्यआवातुपरान्योातुयद्रपः ॥ यदोांतते
गुहेमृतस्यनिधिर्हितः ॥ ततौनोदेहिजीवसेतोनोधेहिभेषजं ॥ ततो
नौमहुआवहुवातआतुभेषज शंभूर्मयोभूहिदे ॥ प्रणआयूषिता
॥ ६८॥

·रिषत् ॥ इंद्रस्यगृहौसितंत्ाप्रपद्येसगुःसाचः ॥ सहयन्मेअस्तितेन भूःप्रपद्येभुवःप्रपद्येसुवःप्रपद्येभूर्भुवःसुवःप्रपद्येवायुप्रपद्येनातादेवतांप्र पद्येश्मानमाखणप्रपद्येप्रजापतेर्ब्रह्मकोशंत्रमप्रपद्यओंप्रपद्ये ॥ अंतरि क्षमवैतरवृहदग्नय:पर्वताश्ययावातवरत्यास्वस्तिमातास्वस्त्यावं स्तिमानसानि ॥ प्राणापानौमृत्योर्मापातंप्राणापानौमामाहासिष्टमर्यि मेधांमर्यिप्र॒जांमय्य॒ग्निस्तेजोदधातुमयिमेधांमय॑िप्र॒जांमयींद्रइंद्रियंदधा तुमयिमेधांमर्यिप्र॒जांमयिसूर्योभ्राजौदधातु ॥ युभिरक्तुभिःपरिपातम स्मानरिटेभिरश्विनासौभगेभिः ॥ तन्नौमित्रोवरुणोमामहंतामर्दितिःसिं धुःपृथिवी तद्यौः ॥ कानश्चित्रआभुवदूतीसदावृधःसखा ॥ कयाश चिष्ठयावृता ॥ कस्त्वासत्योमदानांमहिष्ठोमत्सदंधसः ॥ दृढार्चिदारु जेवसु ॥ अभीपुणःसखीनामताजरितॄणां ॥ शुतंर्भवास्यूतिभिः ॥ ॥

·हि. मं.
॥६९॥
वयःसुपर्णाउप॑सेदुरिंद्रप्रियमेधाऋषयोनाधमानाः ॥ अपध्वांतमूर्गुहि
अपध्वांतमूणुहि संहिता
पूर्धिचक्षुर्मुमुग्ध्यस्मान्निधयैवबद्धान् ॥ शंनोदेवीरभिष्टयुआपोभवंतुपी
तये ॥ शंयोरभिस्रवंतुनः ॥ ईशानावार्याणांक्षयतीश्चर्षणीनां ॥ अपो
यांचामिभेषजं ॥ सुमित्रानुआपओषधयःसंतुदुर्मित्रास्तस्मभूयासुस्मिा
न्टेष्टियंचव्यंद्विष्मः ॥ आपोहिष्ठामयोभुवस्तानऊर्जेर्दधातन ॥ महेर
णायचक्षसे ॥ योवःशिवतमोरसस्तस्यभाजयतेहनः ॥ उशतीरिवमा
तरः ॥ तस्माअरंगमामोयस्य॒क्षयायजिन्वथ ॥ आपोजनयथाचनः ॥
पृथवीशांतासाग्निनाशांतासामैशांताशुच शमयतु ॥ अंतरिक्ष शांतं
तद्वायुनाशांतंतन्मशांत शुच शमयतु ॥ द्यौःशांतासादित्येनशांतासा
मैशांताशुच शमयतु ॥पृथिवीशांतिरंतरिक्ष शांतियोःशांतिर्दिशःशां
तिरवांतरदिशाःशांतिग्निःशांतिर्वायुःशांतिरादित्यःशांतिश्चंद्रमाःशांति
॥६९॥

·No text on this page.

·हि. मं.
॥ ७०॥
-
संहिता.
॥
नातु ॥ ब्रह्मणश्चोतन्यसिब्रह्मणआणीस्थोब्रह्मणआवफ्नमसिधारितेयं
पृथिवीब्रह्मणामहीधर्धारितमैनेनमहदंतरिक्षंदिवेदाधारपृथिवी रसदेवाय
दुहवेतदुहंधारयाणिमामवेदोधिविस्रसत् ॥ मेधामनीषेमाविशतास
मीचीभूतस्य॒भव्य॒स्यावरुध्यैसर्वमायुरयाणिसर्वमायुरयाणि ॥ आभिर्गी
भिर्यदतौनऊनमाप्याययहरिवोवर्धमानः॥यदास्तोतृभ्योमहिंगोत्रारुजा
सिभूयिष्ठभाजोअर्धतेस्याम॥ब्रह्मप्रार्वादिष्मतन्नोमाहासीत्॥ॐशांतिः
शांतिःशांतिः ॥ ॐसंवासिंचामयजुषाप्र॒जामायुर्धनच ॥ ॐशांतिः
शांतिःशांतिः ॥ ॐशंनौमित्रःशंवरुणः ॥ शंनोभवत्वर्यमा ॥ शंनइंद्रो
बृहस्पतिः ॥ शंनोविष्णुरुरुक्रमः ॥ नमोब्रह्मणे ॥ नमस्तेवायो॥ त्वमे
वप्रत्यक्षंब्रह्मासि ॥ त्वमेवप्रत्यक्षंब्रह्मवदिष्यामि ॥ ऋतंवदिष्यामि ॥
सत्यंवदिष्यामि ॥ तन्मामवतु ॥ तद्वक्तारमवतु ॥ अतुमां ॥ अतु
॥
॥ ७० ॥

·वक्तारै ॥ आंशांतिःशांतिःशांतिः ॥ सहनाववतु ॥ इतित्रिःॐशांतिः शांतिःशांतिः ॥ इतिदशशांतयःसमाप्ताः ॥ अथहिरण्यकेशीसूत्रमंत्रप्रारंभः॥ ॐ अयंतइध्मआत्माजातवेदस्ते नेध्यस्ववर्धस्वचेधिवर्धयचास्मान्प्रजयापशुभिर्ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येनसमे धय ।। युक्तोवहजातवेदःपुरस्तादग्नेविन्दिकर्मक्रियमाणंयथेदं ॥ त्वंभि पक्भेषजस्यासिकर्तात्वयागाश्वान्पुरुपान्सनेम ॥ यातिरश्चीनिपद्यसेहं विधरणीइति ॥ तांत्वाघृतस्यधारयाग्नौसराधनीयजे॥ यदस्यकर्मणो त्यरीरिचयद्वान्यूनमिहाकरं ॥ अग्निष्टस्विष्टकृद्विद्वान्त्सर्वस्विष्ट सुहु तंकरोतुमे॥अग्नस्विष्टकृतेसुहुतहुतेसर्वहुतआहुतीनांकामाना समर्ध यित्रेस्वाहा ॥ समुद्भवःप्रहिणोम्यक्षितावांयोनिमपिगच्छत ॥ अच्छिद्रः प्रजयाभूयासंमापरासेचिमत्पयः॥येचेहपितरोयेचनेहया एश्वविद्मया

·हि. मं.
॥ ७१॥
संहिता.
उचनप्रविन ॥ अग्नेतान्वेत्थयदितेजातवेदस्तयाप्रत्तरस्वधयामदंतुख
धानमः॥ अयाश्चाग्नेस्यनभिंशस्तीश्चसत्यमित्वमयाअसि ॥ अयसामन
साधृतोयसाहव्यमूहिषयानोधेहिभेषजश्स्वाहा ॥१॥ योब्रह्माब्रह्मणउ
जभारप्राणेश्वरःकृत्तिवासाःपिनाकी ॥ ईशानोदेवःसनआयुर्दधातुतस्मै
जुहोमिहविषाघृतेनस्वाहा ॥ विभ्राजमानःसरिरस्यमध्याद्रोचमानाधर्म
रुचिर्यआगात् ॥ समृत्युपाशानपनुद्यघोरामिहायुषेनोघृतमत्तुदेवास्ता
हा ब्रह्मज्योतिर्ब्रह्मपत्नी गर्भयमोदधात्पुरुरूपंजयंत॥ सुवर्णरंभंगृहम
कमर्चन्नमायुषेवर्धयामोघृतेनस्वाहा ॥श्रियंलक्ष्मीमंबिकामोपलांगांषष्ठी
चयामिंद्रसेनेत्युदाहुः ॥ तांविद्यांब्रह्मयोनिरसरूपामिहायुषेतर्पयामोघृ
तेनस्वाहा॥दाक्षायण्यःसर्वयोन्यासयोन्यःसहस्रशोविश्वरूपाविरूपाः॥
ससूनवःसपतयःसयूथ्याआयुषेनोघृतमिदंजुषताश्स्वाहा ॥ दिव्याग
ore
॥७१॥

·No text on this page.

·हि.म.
al 3७२॥
संहिता.
॥
भर्तुसजायतांवीरतमःस्वानां ॥आतेगर्भोयोनिमेतुपुमान्बाणइवेषुधिं ॥
आवीरोअवजायतांपुत्रस्तेदशमास्यः॥ करोमितेप्राजापत्यमाग योनि
मेतुते ॥ अनूनःपूर्णोजायतामनंधोश्लोणोपिशाचधीरः॥ यानिप्रभूणि
वीर्याण्यृषभाजनयंतुनः॥ तैस्त्वंगर्भिणीभवसजायतांवीरतमःस्वानां ॥
योवशायांग यश्चवेहतींद्रस्तंनिदधेवनस्पतौ ॥ तेनत्वंगर्भिणीभवसा
प्रसूर्धेनुगाभव॥सन्नाम्नःसरहृदयानिसन्नाभिःसंत्वचः॥ संत्वाकामस्य
योक्त्रेणयुंजान्यविमोचनाय ॥ मामनुव्रताभवसहचर्यामयाभव ॥ यातेप
तिघ्त्रीतनारघ्नीत्वेतांकरोमिशिवात्वंमह्यमेधिक्षुरपविर्जारेभ्यः॥ अथा
स्यमुखेनमुखमीप्सतेमधुहेमध्विदंमधुजिह्वामेमधुवादिनी॥ मुखेमेसार
घंमधुदत्सुसंवननंकृतं॥चक्रवाकरसंवननंयन्नदीभ्यउदाहृतं॥यद्युक्तो
देवगंधर्वस्तेनसंवनिनौस्वकः ॥ भूःप्रजापतिनात्यृषभेणस्कंदयामिवीरं
॥७२॥

·धस्व ॥ भुवःप्रजापतिनात्यूपमेणस्कंदयामिवीरंधस्व ॥ सुवःप्रजाप तिनात्य॒र्पभेणस्कंदयामिवीरंधस्व ॥ ३ ॥ विश्वाउतत्वयावयंधाराउद न्याइव ॥ अतिगाहेमहि द्विपः ॥ अश्माभवपरशुर्भवहिरण्यमस्तृतंभ व ॥ वेदोवैपुत्रनामासिसजीवशरदःशतं ॥ अंगादंगात्संभवसिहृदया दधिजायसे ॥ आत्मावैपुत्रनामासिसजीवशरदःशतं ॥ शंडोमर्कउप वीरःशांडिकेरउलूखलः ॥ च्यवनोनश्यतादितःस्वाहा ॥ आलिखन्वि लिखन्ननिमिपन्किंवदंतउपश्रुतिःस्वाहा ॥ अर्यम्णःकुंभीशत्रुःपात्रपाणि निपुणिःस्वाहा ॥ आंत्रीमुखःसर्पपारुणोनश्यतादितःस्वाहा ॥ केशिनी श्वलोमिनीवजाबोजोपकाशिनी ॥ अपेतनश्यतादितःस्वाहा ॥ कौवेर काविश्ववासोरक्षोराजेनप्रेषिताः ॥ नामान्त्सजातयोयंतीप्संतःपरिजा कृतान्त्स्वाहा ॥ एतान्हतैतान्वन्नीतेत्ययंब्रह्मणोदूतस्तानग्निःपर्यसरत् ॥ हि.मं. १३

·हि. मं.
॥७३॥
संहिता.
तानिंद्रस्तान्बृहस्पतिस्तानहंवेदब्राह्मणःप्रमशतःकूटदंतान्विकेशान्लंब
स्तनान्स्वाहा ॥ नक्तंचारिणउरस्पेशान् लहस्तान्कपालपान्त्स्वाहा ॥
माताजघन्यागच्छंतीग्रामविखुरमिच्छंतीस्वाहा ॥ नक्तंचारिणीवसासं
धिनाप्रेक्ष्यतेकुलं । यास्वपत्सुजागर्तियस्यैविजातायांमनःस्वाहा ॥ ता
सांत्वंकृष्णवर्त्मनेल्लोमान हृदयंयकृत् ॥ अग्नेक्षिणीनिर्दहस्वाहा ॥
यत्तेसुशीमेहृदयंदिविचंद्रमसिश्रितं ॥ तस्यामृतत्वस्यनोधेहिमाहपौत्र
मघररुदं ॥ वेदतेभूमिहृदयंदिविचंद्रमसिश्रितं ॥ तथामृतत्वस्येशा
नोमापौत्रमघररुदं॥४॥मातेपुत्ररक्षोहि सीन्माधेनुरतिसारिणी॥
प्रियाधनस्यभूयाएधमानास्वेवशे ॥ अयंकुमारोजरांधयतुसर्वमायुरेतु
तस्मैस्तनंप्रप्यायस्वायुःकीर्तिर्व!यशोवलं ॥ नामयतिनरुदतियत्रव
यंवदामोयत्रवाभिमृशामसि ॥ आपोगृहेषुजाग्रतयथादेवेषुजाग्रथ ॥
॥७३॥

·॥ एवमस्यैसुपुत्रायैजाग्रत ॥ येनपूपावृहस्पतेरग्नेरिंद्रस्यचायुपेवपत् ॥ तेनतेहंबपामि ॥ यथाज्योक्सुमनाअसत् ॥ ज्योक्चसूर्यदृशे ॥ यत्रपू पाबृहस्पतिःसवितासोमोअग्निः ॥ तेभ्योनिधानंबहुधाव्यैच्छन्नंतराद्या वापृथिवीअपःसुवः ॥ येतेशतंवरुणयेसहस्रयज्ञियाःपाशावितताःपुरु वा ॥ तेभ्योनइंद्रःसवितोतविष्णुर्विश्वेदेवामुंचंतुमरुतःस्वस्त्यास्वाहा ॥ आयुर्दादेवजरसंगृणानोघृतप्रतीकोघृतपृष्ठोअग्ने॥घृतंपिवन्नमृतंचारुग व्यंपितेवपुत्रंजरसेनयेमस्वाहा ॥ आतिप्टेममश्मानमश्मेवत्वस्थिरो भव॥प्रमृणीहिदुरस्यून्त्सहस्वपृतनायतः ॥ याअळूतन्नवयन्याअतन्व तयाश्चदेवीरंतानभितोददंत॥ तास्त्वादेवीर्जरसासंव्ययन्त्वायुष्मानिदं परिधत्स्ववासः॥परिधत्तधत्तवाससैनशतायुषंकृणुतदीर्घमायुः॥वृह स्पतिःप्रायच्छवासएतत्सोमायराज्ञेपरिदातवाउ ॥जरांगच्छासिपरिध

·हि. मं.
॥ ७४॥
संहिता.
त्ववासोभवाकृष्टीनामभिशस्तिपावा ॥ शतंचजीवशरदःसुवर्चारायश्च
पोषमुपसंव्ययस्वापरीदवासोधिधास्वस्तयेभूरापीणामभिशस्तिपावा ॥
शतंचजीवशरदःपुरूचीर्वसूनिचाय्योविभजासजीवन् ॥ ५॥ यादुरि
तापरिवाधमानाशर्मवरूथेपुनतीनआगात् ॥ प्राणापानाभ्यांबलमाव
हतीस्वसादेवानारसुभगामेखलेयं ॥ मित्रस्यचक्षुर्धरणंधरीयस्तेजोयश
स्विस्थविर समिद्धं ॥ अनाहनस्यंवसनंजरिष्णुपरीदंवाज्यजिनंधत्स्व ॥
अदितिस्तेकक्षाबध्नातु ॥ वेदस्यानुवक्तवैमेधायैश्रद्धायाअनूक्तस्यानिरा
करणायब्रह्मणेब्रह्मवर्चसाय ॥ परीममिंद्रब्रह्मणेमहेश्रोत्रायदध्मस्यथै
नंजरिमाणयेज्योक्श्रोत्रेधिजागरत् ॥ आगंतासमगन्महिप्रसमृत्युंयुयो
तन ॥ अरिष्टाःसंचरेमहिस्वस्तिचरतादिहस्वस्त्यागृहेभ्यः ॥ ब्रह्मचर्य
मागामुपमानयस्वब्रह्मचारीभवानिदेवेनसवित्राप्रसूतः ॥ स्वस्तिदेवस
॥ ७४॥

·वितरहमनेनामुनोदृचमशीय ॥ अग्नौपृथिव्यांप्रतितिष्टवायावंतरिक्ष सूर्येदिवियारस्वस्तिमग्निर्वायुरादित्यश्चंद्रमापोनुसंचरंतितारस्व स्तिमनुसंचर ॥ अग्नयेसमिधमाहापबृहतेजातवेदसे ॥ यथात्वमग्नेस मिधासमिध्यसएवंमांमेधयाप्रज्ञयाप्रजयापशुभिर्ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येनस मेधयस्वाहा॥ अग्निष्टआयुःप्रतरांकृणोत्यग्निष्टेपुष्टिंप्रतरांदधात्विद्रोमरु द्भिरिहतेदधात्वादित्यस्तेवसुभिरादधातु॥ यस्यतेप्रथमवास्य हरामस्तं त्वाविश्वेअवंतुदेवाः ॥ तंत्वाभ्रातरःसुहृदोवर्धमानमनुजायतांबहवःसु जातं॥ एषातेअग्नेसमित्तयावर्धस्वचाचप्यायस्व ॥वर्धिषीमहिचवयमा चप्यासिषीमहिस्वाहा ॥६॥ इमएस्तोममर्हतेजातवेदसेरथमिवसंमहे मामनीषया|भद्राहिनःप्रमतिरस्यस सद्यग्नेसख्येमारिषामावयंतवस्वा हा॥क्षुरोनामासिस्वधितिस्तेपितानमस्तेअस्तुमामाहिएसीआयत्क्षुरेण ·हि. मं. ॥७५॥ संहिता मर्चयथासुपेशसावप्तर्वपसिकेशश्मश्रुवर्चयामुखमानआयुःप्रमोषीः।इद महममुष्यामुष्यायणस्यपाप्मानमवगृहामि ॥ अन्नाद्यायव्यूहध्वंदीर्घायु त्वायव्यूहध्वंब्रह्मवर्चसायव्यूहध्वंदीर्घायुरहमन्नादोब्रह्मवर्चसीभूयासं॥ नमोग्रहायचाभिग्रहायचनमःशाकजंजभाभ्यांनमस्ताभ्योदेवताभ्योया अभिग्राहणीः॥अप्सरासुचयोगंधोगंधर्वेषुचयद्यशः।दैव्योयोमानुषोगं धःसमामाविशतादिह ॥ सोमस्यतनूरसितनुवंमेपाहिस्वामातनूराविश शिवामातनूराविश ॥ आयुष्यंवर्चस्यपरायस्पोषमौद्भिदं ॥ इद हिरण्य मायुषेवर्चसेजैत्रायाविशतांमारस्वाहा ॥उच्चैर्वाजिपृतनासाहसभासा हंधनंजयं ॥ सर्वाःसमग्राऋडयोहिरण्येस्मिन्समाभृताःस्वाहा ॥ शुनम ह हिरण्यस्यपितुरिवनामाग्रभीषं।तंमाहिरण्यवर्चसंकरोतुपुरुषुप्रियंत्र ह्मवर्चसिनमाकरोतुस्वाहा ॥ प्रियंमाकुरुदेवेषुप्रियंमाब्रह्मणिकुरु ॥ प्रियं ·विश्येपुशूद्रेपुप्रियंमाकुरुराजसुस्वाहा ॥ इयमोपधेत्रायमाणासहमानास रस्वती॥सामाहिरण्यवर्चसंकरोतुपुरुषुप्रियंब्रह्मवर्चसिनमाकरोतुस्वाहा ॥७॥ विराजंचस्वराजंचाभिष्टिर्याचनोगृहे ॥ लक्ष्मीराष्ट्रस्ययामुखेनयामा ससृजामसि ॥ ऋतुभिष्ट्वार्तवैरायुपेवर्चसेसंवत्सरस्यधायसातेनसन्ननु गृह्णासि ॥इयमोपधेत्रायमाणासहमानासरस्वती ॥ सामाहिरण्यवर्चसं करोतुपुरुषुप्रियंब्रह्मवर्चसिनमाकरोत्वपाशोसि ॥ शुभिकेशोभमारोह शोभयंतीमुखमम॥ मुखंचममशोभयभूयारसंचभगंकुरु ॥ यामाहरज मदग्निःश्रद्धायैकामायास्यै ॥ इमांतांप्रतिमुंचेहंभगेनसहवर्चमयिपर्वत पूरुषं ॥ यदांजनत्रैककुदंजात हिमवतउपरि ॥ तेनवामांजेहंभगेन सहवर्चसामयिपर्वतपूरुषं ॥ वेगवेजयास्मद्विषतस्करान्त्सरीसृपान् वापदानरक्षासिपिशाचा-पौरुषेयाद्भयान्नोदंडरक्षविश्वस्माद्भयाद्रक्ष ·हि. मं. ॥ ७६॥ थ संहिता ॥ सर्वतोजहितस्कराननमःसर्ववृक्षेषुजायसेत्वरसपत्नहा ॥ जहिशत्रुग णान्त्सर्वान्त्संमतंमघवानिव ॥ योमेदंडःपरापतहिहायसोधिभूम्यां ॥ इमंतंपुनराददेयमायुषेचबलायच ॥ विराजोदोहोसिमयिदोहःपद्यायै विराज ॥ आत्मानमभिमृशति ॥ मयितेजइंद्रियंवीर्यमायुःकीर्तिर्व! यशोबलं ॥ आमागन्यशसासरसृजतेजसावर्चसापयसाच ॥ तंमाकु रुप्रियंप्रजानामधिपतिपशूनां ॥ यन्मधुनोमधव्यपरममन्नाद्यरूपं ॥ तेनाहंमधुनोमधव्येनपरमेणरूपेणपरमोमधव्योन्नादोभूयासं ॥ तेज सेत्वाश्रियैयशसेबलायान्नाद्यायप्राश्नामि ॥ ८॥ सुमंगलीरियंवधूरि मारसमेतपश्यत ॥ सौभाग्यमस्यैदत्वायाथास्तविपरेतन ॥ अग्निरैतु प्रथमोदेवताना सोस्यैप्रजांमुंचतुमृत्यपाशात् ॥ तदयराजावरुणो नुमन्यतांयथेय स्त्रीपौत्रमघंनरोदात्स्वाहा ॥ इमामग्निस्त्रायतांगार्हप - ·त्यःप्रजामस्यैनयतुदीर्घमायुः ॥ अशून्योपस्थाजीवतामस्तुमातापौत्र मानंदमभिप्रबुध्यतामियश्स्वाहा ॥ मातेगृहेनिशिघोपउत्थादन्यत्र त्वद्रुदत्यःसंविशंतु ॥ मात्वंविकेश्युरआवधिष्ठाजीवपत्नीपतिलोकेविरा जप्रजांपश्यंतीसुमनस्यमानास्वाहा ॥ द्यौस्तेपृष्ठरक्षतुवायुरूरूअ श्विनौचस्तनंधयतस्तेपुत्रान्त्सविताभिरक्षतु ॥ आवाससःपरिधानाबृह स्पतिर्विश्वेदेवाअभिरक्षतुपश्यात्स्वाहा ॥ अप्रजस्तांपौत्रमृत्युंपाप्मानमु तवाचं ॥ शीर्णःस्रजमिवोन्मुच्यविषयःप्रतिमुंचामिपापरस्वाहा ॥ देवकृतंब्राह्मणंकल्पमानंतेनहन्मियोनिषदःपिशाचान् ॥ क्रव्यादोम त्यूनधरान्पादयामिदीर्घमायुस्तवजीवंतुपुत्राःस्वाहा ॥ ९॥ सरस्वति प्रेदमिवसुभगेवाजिनीवति ॥ तांत्वाविश्वस्यभूतस्यप्रजायामस्यग्रतः ॥ गृह्णामितेसुप्रजास्त्वायहस्तंमयापत्याजरदष्टिर्यथासत् ॥ भगोअर्थमा

·हि. मं.
॥ ७७ ॥
संहिता.
सवितापुरंधिर्मांत्वादुर्गार्हपत्यायदेवाः ॥ अघोरचक्षुरपतिभ्येधिशि
वापशुभ्यःसुमनाःसुवर्चाः ॥ जीवसूर्वीरसूःस्योनाशंनएधिद्विपदेशंच
तुष्पदे ॥ तान्नःपूछिवतमामेरयस्वयस्यांबीजंमनुष्यावपंति ॥ यान
उरूउशतीविस्रयातेयस्यामुशंतःप्रहरेमशेपं ॥ सोमःप्रथमोविविदेगं
धोविविदउत्तरः ॥ तृतीयोअग्निष्टेपतिस्तुरीयोहंमनुष्यजाः ॥ सोमो
ददद्गंधर्वायगंधर्वोग्नयेददात्॥पशूश्चमापुत्राश्चाग्निर्ददात्यथोत्वां।
अमुहमस्मिसात्वंद्यौरहपृथिवीत्वसामाहमृक्त्वंतावेहिसंभवावसहरे
तोदधावहैपुरसेपुत्रायवेत्तवैरायस्पोषायसुप्रजास्त्वायसुवीर्याया।इमांत्व
मिंद्रमीढ़ःसुपुत्रासुभगांकुरु॥दशास्यांपुत्रानाधेहिपतिमेकादशंकुरु॥
इमांलाजानावपामिसमृद्धिकरणान्मम ॥ तुभ्यंचसंवननंतदग्निरनुमन्य
तामय॥इयनार्युपतेमौलाजानावपंतीदीर्घायुरस्तुमेपतिरेधंतांज्ञातयो
॥ ७७॥

·ममस्वाहा ॥ विश्वाउतत्वयावयंधाराउदन्याइव ॥ अतिगाहेमहिद्विपः ॥१०॥सप्तर्षयःप्रथमांकृत्तिकानामरुंधतीं॥ येध्रुवतारहनिन्युः॥प त्तिकामुख्ययोगंवहंतीयमस्माकंभ्राजत्वष्टमिति ॥ ध्रुवक्षितिर्बुवयोनिध्रु वमसिध्रुवतस्थितं ॥ त्वंनक्षत्राणांमेथ्यसिसमापाहिपृतन्यतः॥ नमोब्रह्म णेध्रुवायाच्युतायास्तुनमोब्रह्मणःपुत्रायप्रजापतयेनमोब्रह्मणःपुत्रेभ्योदे वेभ्यस्त्रयस्त्रि शेभ्योनमोब्रह्मणःपुत्रपौत्रेभ्योंगिरोभ्योयस्त्वांध्रुवमच्युत एसपुत्रश्सपौत्रंब्रह्मवेदध्रुवाअस्मिन्पुत्राःपौत्राभवंतिप्रेप्यांतेवासिनोव सनंकंवलानिकसहिरण्यरस्त्रियोराजानोन्नमभयमायुःकीर्तिर्व)य शोवलंब्रह्मवर्चसमन्नाद्यमित्येतानिमयिसर्वाणिध्रुवाण्यच्युतानिसंतु ॥ ध्रुवत्वाब्रह्मवेदध्रुवोहमस्मिन्लोकेस्मिश्चजनपदेभूयासमच्युतत्वाब्रह्म वेदमाहमस्माल्लोकादस्माचजनपदाचोषिद्विषन्मेभ्रातृव्योस्माल्लोकाद

·हि. मं.
॥ ७८ ॥
संहिता.
स्माच्चजनपदाच्यवतामचेष्टत्वाब्रह्मवेदमाहमस्माल्लोकादस्माच्चजनपदा
चेष्टिषिद्वषन्मभ्रातृव्योस्माल्लोकादस्माञ्चजनपदाचेष्टतामव्यथमानंत्वा
ब्रह्मवेदमाहमस्माल्लोकादस्माच्चजनपदाव्यथिषिद्विषन्मेभ्रातृव्योमाल्लो
कादस्माच्चजनपदाहयथतां ॥ नभ्यत्वासर्वस्यवेदनभ्यमहमस्यजनप
दस्यभूयासंमध्यत्वासर्वस्यवेदमध्यमहमस्यजनपदस्यभूयासंतंतित्वासर्व
स्यवेदतंतिरहमस्यजनपदस्यभूयासंमेथीत्वासर्वस्यवेदमेथ्यमहमस्यज
नपदस्यभूयासंनाभित्वासर्वस्यवेदनाभिरहमस्यजनपदस्यभूयासंयथा
नाभिःप्राणानांविषूवानेवमहंविधूवानेकशतंतंपाप्मानमृच्छतुयोस्मान्वे
ष्टियंचवयंद्विष्मोभूयारसिमामेकशतात्पुण्यान्यागच्छंतु ॥ ११॥ अग्ने
प्रायश्चित्तेत्वंप्रायश्चित्तिरसिब्राह्मणस्त्वानाथकामउपधावामियास्यैघोरा
तनूस्तामितोनाशयस्वाहा ॥ वायोप्रायश्चित्तेत्वंप्रायश्चित्तिरसिब्राह्मण
॥ ७८ ॥

·स्त्वानाथकामउपधावामियास्यैनिंदितातनूस्तामितोनाशयस्वाहा ॥ आ दित्यप्रायश्चित्तेत्वंप्रायश्चित्तिरसित्राह्मणस्त्वानाथकामउपधावामिया स्यैपतिघ्नीतनूस्तामितोनाशयस्वाहा ॥ अभित्वापंचशाखेनशिवेनाभि द्विपावता ॥ सहस्रेणयशस्विनाहस्तेनाभिमृशामसिसुप्रजास्त्वायेति ॥ यस्मैत्वाकामकामायवयसम्राड्यजामहे ॥ तमस्मभ्यंकामंदत्वाथेदंत्वं घृतंपिवस्वाहा ॥इहैवध्रुवांनिमिनोमिशालांक्षेमेतिष्ठतिघृतमुक्षमाणा ॥ तांत्वाशालेसुवीराःसर्ववीराअरिष्टवीराअनुसंचरेम ॥ इहैवध्रुवाप्रति तिष्ठशालेअश्वावतीगोमतीसूनृतावती ॥ ऊर्जस्वतीपयसापिन्वमानो च्छ्रयस्वमहतेसौभगाय ॥ आत्वाकुमारस्तरुणआवत्सोजगतासह ॥ आत्वाहिरण्मयःकुंभआदनःकलशेरयन्निव ॥ ऋतेनस्थूणावधिरोहवर शोोविराजन्नपसेधशत्रून् ॥ अथास्लभ्यरसहवीरारयिंदाः ॥मानः हि.मं.१४

·हि. मं.
॥ ७९॥
संहिता
सपत्नःशरणःस्योनादेवोदेवेभिर्विमतास्यग्रे ॥ तृणंवसानाःसुमनाअसि
त्वशंनएधिद्विपदेशचतुष्पदे ॥ १२॥ गृहामाबिभीतमावेपिट्दमूर्ज
विभ्रतएमसि ॥ ऊर्जबिअहसुवनिःसुमेधागृहानेमिमनसामोदमानः ॥
येषामभ्येतिप्रवसन्नेतिसौमनसोबभुः ॥ गृहानुपह्वयामहेतेनोजानंतु
जानतः ॥ उपहूताइवगावउपहूताअजावयः ॥ अथोअन्नस्यकीलाल
उपहूतोगृहेषुनः ॥ उपहूताभूरिसखाःसखायःस्वादुसंमुदः ॥ अरिष्टाः
सर्वपूरुषागृहानःसंतुसर्वदा ॥ ऊर्जस्वंतःपयस्वंतइरावंतोहसासुदः ॥
अनश्याअतृष्यागृहामासद्विभीतन ॥क्षेमायवःशांत्यैप्रपद्येशिवशग्म
शंयोःशंयोः ॥ गृहानह सुमनसःप्रपद्येवीरनोवीरतमःसुशेवान् ॥ इ
रावहंतःसुमनस्यमानास्तेष्वह सुमनाःसंशामि ॥ १३ ॥ इतिहिरण्य
केशीयसूत्रभागःसमाप्तः ॥
॥७९॥

·अथयजुर्वेदमंत्रप्रारंभः ॥ सशिराजातवेदाः ॥ अक्षरब्रह्मसमितं ॥ वेदाना शिरंउत्तमं ॥ जातवेदसेशिरसामाता ॥ स्वयंब्रह्मभूर्भुवःसुवरो म्॥ यजाग्रतोदूरमुदैतुदैवंतर्दुसुप्तस्य॒तथैवेति ॥दूरंगसंज्योतिपांज्योतिरे कंतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥येनकर्माण्यपसौमनीषिणोयज्ञकृण्यतिवि दथेषुधीराः ॥ यदपूर्वयममंतःप्रजानांतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥ य प्रज्ञानमुतचेतोधृतिश्चयज्योतितरमृतप्र॒जासु ॥ यमाचऋतेकिंचनक मक्रियतेतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥ येनेदंभूतंभुवनंभविष्यत्परिगृही तममृतेन॒सर्वे ॥ येन॑य॒ज्ञस्वायतैस॒प्तहोतातन्मे मनःशिवसंकल्पमस्तु । यस्म॒िनृचःसामयजूंषियस्मिन्प्रतिष्ठितारथुनाभाविवाराः ॥ यस्मिश्चि तसर्वमोतप्रजानांतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥ सुवारथिरश्वानिवयं ॥

·हि. मं. ॥८॥ संहिता मनुष्यान्नेनीयतभीशुभिर्वाजिनइव ॥ हृत्प्रतिष्ठंयदजिरंयविष्टतन्मेमनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ इतियजुर्वेदमंत्राःसमाप्ताः॥ अथऋग्वेदमंत्रप्रारंभः॥येभ्योमातामधुमत्पिन्वतेपर्यापीयूषंद्यौरदि तिरविर्हाः ॥ उक्थशुष्मान्वृषभरान्स्व सस्ताँआदित्याँअनुमदास्वस्त ये ॥ नमोम॒हयोनमौअर्भकेभ्योनमोयुव॑भ्योनमआशिनेभ्यः ॥ यजाम देवान्यदिशनाममाज्यायसःशंसमावृक्षिदेवाः ॥ असुनीतेपुनरमासु चक्षुःपुनःप्राणमिहनौधेहिभोग ॥ ज्योपश्येमसूर्यमुच्चरैतमनुमतेमुळ यानःस्वस्ति ॥ अ॒स्मेरुद्रामेहनापर्वतासोवृत्रहत्येभरहूतौस॒जोषाः॥ यः शंसतेस्तुव॒तेधाय॑िप॒ज्रइंद्रज्येष्ठा स्माँअवंतुदेवाः ॥ तमीशानंजगतस्त स्थुषस्पतिधियंजिन्वमव॑सेहूमहेवयं ॥ पूषानोयथावेदसामसदृधेरैक्षि तापायुरदब्धःस्वस्तये ॥ शरासःकुशरासोदुर्भासःसैर्याऊत ॥ मौजा द Meen ·ष्टविरिणाःसर्वैसाकंन्यलिप्सत ॥ इहैवस्तुमावियौष्टविश्वमायुर्व्यश्रुतं ॥ क्रीळतोपुत्रैर्नप्तभिर्मोदमानौखगृहे ॥ वसिष्ठासःपितृवद्वाचमकतदेवाँई कांनाऋषिवत्स्वस्तये ॥ प्रीताईवज्ञातयःकाममेयास्पदेवासोधूनुताव सु ॥ देवान्वसिष्ठोअमृतान्ववंदेयेविश्वाभुवनाभिप्रेतस्थुः॥ तेनौरासंता मुरुगायमद्ययूयंपातस्व॒स्तिभिःसदानः ॥ इदंपितृभ्योनमोअस्त्वद्येतिन मस्कारवतीमततःशंसर्ततस्मादंततःपितृभ्योननस्क्रियतैतदाहुाहा वंपित्र्याःशंसे३त्॥अव्याहावाँ३इति॥व्याहावमेवशंसेदसंस्थितंवैपितृ यज्ञस्यसाध्वसंस्थिताएषपितृयज्ञसंस्थापयतियोव्याहावंशंसतितस्ला न्याहावमेवशंस्तव्यं ॥१॥ उपह्वयेसुदुघांधेनुमेतांसुहस्तौगोधुगुतदो हदेनां ॥ श्रेष्ठसवंसवितासाविषन्नोभीदोधर्मस्तदुषुप्रयोचं ॥ हिंकृण्वती वसुपत्नीवसूनांवत्समिच्छंतीम साभ्यागात् ॥ दुहामश्विभ्यांपयोअन्ये ॥

·हि. मं.
॥८१॥
संहिता.
यंसावधतांमहुतेसौभगाय ॥ इंद्रदृायामकोशाअभूवन्यज्ञायशिक्षण
तेसखिभ्यः ॥ दुर्मायबौदुरेवामासोनिगिणोरिपोहत्वासः॥ वाशी
मंतऋष्टिमंतोमनीषिणःसुधन्वानुइघुमंतोनिगिणः ॥ स्वास्थसुरथाः
पृश्निमातरःस्वायुधामरुतोयाथनाशुभं ॥ चतुष्कपर्दायुवतिःसुपेशाघृत
प्रतीकाव॒युनानिवस्ते ॥ तस्यांसुपर्णावृषणानिषेदतुर्यत्रदेवादधिरेभागधे
ये॥ एकःसुपर्णःससमुद्रमाविवेशसइदंविश्वंभुवनविचष्टे ॥ तंपाकैनमन
सापश्यमंतितस्तंमातारैळ्हुिसउरेळिहमातरै ।सुपर्णविप्राःकवयोवचौभि
रेकंसंतैबहुधाकल्पयंति ॥ छंदौसिचदर्धतोअध्वरेषुग्रहान्त्सोम॑स्यमिम
तेद्वादश ॥ पितुंनुस्तौषमहोधर्माणंतविषीं ॥ यस्यत्रितोव्योज॑सावृत्रवि
पर्वमर्दयत् ॥ स्वादोपितोमधौपितोव॒यंत्वाववृमहे ॥ अस्माकमविताभ
व ॥ उपनःपितवाचरशिवःशिवाभिरूतिभिः ॥ मयोभुरद्विषेण्यःसखा
॥८१॥

·सुशेवोअईयाः ॥ तवत्येपितोरसारजांस्यनुविष्टिताः॥ दिविवाताइवधि ताः ॥ तत्त्येपितोदर्दतस्तर्वस्वादिष्टतेपितो ॥ प्रस्वामानोरसानांतुचि ग्रीवाइवेरते ॥ त्वेपितोमहानादेवानांमोहितं ॥ अकारचाकेतुनात वाहिमवंसावधीत् ॥ यददोपितोअर्जगन्विवस्वपर्वतानां ॥ अनाचिन्नो मधोपितोरंभक्षायगम्याः॥ यदृपामोषधीनांपरिशारिशामहे ॥ वाताप पीइद्भव॥ यत्तेसोमगाशिरोयवांशिरोभजामहे ॥ वातापपीवइद्भव॥ करंभऔषधेभवपीवोवृकउदारथिः॥ वातापीवइद्भव ॥ तंत्वाव॒यंपितो वचौभिर्गावोनहव्यासुपूदिम ॥ देवेभ्य॑स्त्वासधमादमसभ्यत्वासधमा दै॥ कानचित्रआर्भुवदूतीसदाधःसो ॥ कयाशचिष्ठयावृता ॥ कस्त्यासत्योमदानांमंहिष्ठोमत्सदंर्धसः॥ हळहाचिदारुजेवढं ॥ अभीषु णःसखीनामवताजरितॄणां ॥ शतंर्भवास्यूतिरि' ॥ २ ॥ विशोदाद्र

·हि.मं.
॥८२॥
विणसस्तुरस्यद्रविणोदाःसनरस्यप्रयसत् ॥ द्रविणोदावीरवतीमिषन्नोद संहिता.
विणोदारासतेदीर्घमायुः ॥ सवितापश्चात्सवितापुरस्तात्सवितोत्तरा
तात्सविताधरात्तात् ॥ सवितानःसुवतुसर्वातिसवितानौरासतांदीर्घमा
युः ॥ उच्चादिविदक्षिणावंतोअस्थुर्येअश्वदाःसहतेसूर्येण ॥ हिरण्यदाअं
मृतत्वंभजंतेवासोदाःसोमप्रतिरतआयुः ॥ उद्गातेवंशकुनेसा गायसि
ब्रह्मपुत्रविसर्वनेषुशंससि ॥ वृषवाजीशिशुमतीपीत्यासर्वतोनःशकु
नेभद्रमावदविश्वतौनःशकुनेपुण्य॒मावद ॥ याज्ययायजतिप्रत्तिवैयाज्या
पुण्यैवलक्ष्मीःपुण्यामेवतल्लक्ष्मीसंभावयतिपुण्यालक्ष्मीसंस्कुरुते ॥ स्त्र
स्तयवायुमुपबवामहेसोमवस्तिभुवनस्य॒यस्पतिः॥ बृहस्पतिसर्वगणंस्त्र
स्तयैस्वस्तयआदित्यासौभवंतुनः ॥ आदित्यउदयनीयःपथ्ययैवेतःस्व
स्त्याप्रयंतिपथ्यांस्वस्तिमभ्युयंतिस्वस्त्येवेतःप्रयंतिस्वस्त्युयंतिस्वस्त्यु
॥४२॥

·यंति ॥ ऋष्यामस्तोमंसनुयामवा । कंमधुगोप्वंतराभूतांशोअश्विनो काममप्राः ॥ सर्वामृदिमृनुयामितितं वैतेजसैवपुरस्तात्पर्यभवच्छंदोभिर्मध्यतोक्षरैरुपरिष्टोद्गायत्र्यासर्वतोहा दशाहंपरिभूयसमृद्धिमा सर्वामृदिमृनोतियएवंवेद ॥३॥ श्रिये जातःश्रियआनिरियायश्रियंवयोजरितृभ्योदधाति ॥ श्रियंवसानाअम्म तत्वाय॒न्भवतिसयासमिथामितद्रौ ॥ श्रियएवैनंतच्छ्यिामादधातिसं ततमृचावषट्कृत्यैसंतत्यैसंधीयतेप्रजयापशुभिर्यएवंवेद ॥ शुक्रेभिरंग रजआततन्वान्क्रतुपुनानःविभिःपवित्रैः॥शोचिर्वसानःपर्यायुरपांत्रि योमिमीतेबृहतीरनाः ॥ वास्तोष्पतॄप्रतिजानीयस्मान्त्स्वावेशोअनमी वोभवानः॥यत्त्वेमहेप्रतितन्नौजुपस्वशंलोभवहिपदेशंचर्तुष्पदे ॥वास्तो प्पते तरणोनएधिगयस्फानोगोभिरश्वेभिरिंदो ॥ अजरांसस्तेस॒ख्येस्या

·~
हि. मं.
1.८३॥
संहिता.
मपितेवपुत्रान्प्रतिनोजुषस्व ॥ वास्तोष्पतेशग्मयांसंसदतिसक्षीमहिर
ण्वयोगातुमत्या ॥ पाहिलेमतयोगेवरेनोयूयंपातस्वस्तिभिःसदानः ॥
अमीवहावास्तोष्पतेविश्वारूपाण्याविशन् ॥ सखांसुशेवएधिनः॥४॥
समुद्रज्येष्ठाःसलिलस्यमध्यात्पुनानायंत्यनिविशमानाः ॥ इंद्रोयावज्री
पभोरादताआपौवीरहमामवंतु ॥ याआपोदिव्या तवास्तवैतिखनि
त्रिमा तवायाःस्वयंजाः॥ समुद्रार्थायाःशुचयःपाव॒कास्ताआपोदेवीरह
मामवंतु ॥ यासाराजावरुणोयातिमध्यसत्यानृतेवपश्यंजनानां ॥
श्रुतःशुचयोयाःपाकास्ताआदेिवीरहमामवंतु ॥ यासुराजावरुणोया
सुसोमोविश्वेदेवायासूर्जमदति ॥ वैश्वानरोयास्वग्निःप्रविष्टस्ताआपोदे
वीरिहमामवंतु ॥ त्रायतामहदेवास्त्रायतांम॒रुतांगणः॥ त्रायतांविश्वांभू
तानियथायमरपाअसत् ॥ आपइहाउभेषजीरापौअमीवचातनीः ॥ आ
धु
॥८३॥

·- पःसर्वस्यभेपुजीस्तास्तै कृण्वंतुभेजं ॥ हस्ताभ्यांदशंशावाभ्यांजिलावा चःपुरोगवी ॥ अनामयिनभ्योत्लाताभ्यांलोपस्पृशामसि ॥ इमाओपः शिवर्तमाइमाःसर्वस्यभेजीः ॥ इमागष्ट्रम्यवर्धनीरिपाराष्ट्र तोमृताः ॥ याभिरिंद्रमभ्यपिच प्रजापतिःसोमराजानवरुणंयममर्नु ॥ ताभिरद्धिर भिपिचामित्वामहराजांत्वमधिराजौभवेह ॥ महांतत्वामुहीनीसंम्राजंच र्षणीनां ॥ देवीजनित्र्यजीजनद्राजनित्र्यजीजनत् ॥ ५॥ उपस्सेि गायतानरःपर्वमानादवे ॥ अभिदेवाँइयक्षते ॥ अभिमधुनापयोथ र्वाणोअशिश्रयुः ॥ देवंदेवार्यदेवयु ॥ सनःपवस्वशंगवेशंजनागशमर्व ते ॥ शंराजन्नोषधीभ्यः ॥ बुधबेनुस्वतंबसेखणाय दिविस्पृशे ॥ सोमा यगाथमर्चत ॥ हस्तच्युतेभिरदिभिःसुतंसोमपुनीतन ॥ मधावाधा वतामधु ॥ प्रमंदिनैपितुमदर्चतावोयःकृष्णगर्भानिरहन्नृजिवना ॥ ॥

·हि. मं. ॥४४॥ संहिता. अवस्योवृषणंवदक्षिणंम॒रुत्वैतंसख्यायहवामहे ॥ सूयवसाद्भगवती हिभूयाअोवयंभगवंतःस्याम ॥ अद्धितृणमध्ये विश्वदानीपिबंशुधर्स दुकमाचरती ॥ ६ ॥ कनिक्रदजनुषप्रबुवाणइयर्तिवाचमरितेवनावै ॥ सुमंगलेश्वशकुनेभवासमात्वाकाचिदभिभाविश्व्यांविदत् ॥ मावा श्यनउधीन्मासुपर्णोमात्वाविदुदिघुमान्वीरोअस्ता ॥ पित्र्यामनुप्रदिशं कनिक्रदत्सुमंगलौभद्रवादीवदेह ॥अवकंददक्षिणतोगृहाणांसुमंगलोभ द्रवादीशकुंते ॥ मानस्तेनईशतमाघशंसोबृहदेमविदथेसुवीराः ॥ दक्षिणिभिगृणंतिकारोवयोवदैतऋतुथाशकुंतयः ॥ उभेवाचौवदति सामगाईवगायत्रंचत्रैष्टुंभंचा राजति ॥ उद्गातेवशकुनेसामंगायसिब्रह्म पुत्रविसर्वनेषुशंससि ॥ वृषवाजीशिशुमतीपीत्यासर्वतोनःशकुनेभ द्रमावदविश्वतोनःशकुनेपुण्यमावद ॥ आवढंस्त्वंशकुनेभद्रमावदतूष्णी . ॥८४ ·मासीनःसुमृतिचिकिदिनः॥ यदुत्पतन्वदसिकरियथावृहदेमविदर्थे सुवीराः॥ ७॥ शतमिन्नुशरदोअंतिदेवायत्रोनश्चक्राजरसंतनूनी ॥ पुत्रा सोयञपितरोभवतिमानौमध्यारीरिफ़्तायुर्गतोः ॥ अस्मिन्राष्ट्रेश्रियमावे शाम्यतोदेवीःप्रतिपश्याम्यापः ॥ दक्षिणंपादमयनेनिजैस्मिन्राष्ट्रइंद्रि यंदधामि ॥ सव्यंपादमवनेनिजैस्मिन्राष्ट्रइंद्रियंवर्धयामि ॥ पूर्वमन्यम परमन्यैपादाववनेनिजे ॥ देवाराष्ट्रस्यगुप्त्याअभयस्यावरुध्यै ॥ आपःपा दावनेजनीढिपंतंनिर्दहंतुमे ॥ अनृक्षराजवःसंतुपंथायेभिःसायोयं तिनोवरेयं ॥ समयमासंभगोनोनिनीयात्संजास्पत्यसुयम॑मस्तुदेवाः ॥ आनःप्र॒जांजनयतुप्र॒जाप॑तिराजरसायसम॑नक्त्वर्यमा ॥ अमंगलीःप तिलोकमाविंशशंनोभवहिपदेशचतुप्पदे ॥ अघोरचक्षुरपतियेधिशि वापशुभ्यःसुमनाःसुवीः ॥ वीरसूर्दैवामास्योनाशनोभवद्विपढेशंचतु ॥

·हि. मं.
॥ ८५॥
संहिता.
प्पदे ॥ इमांत्वमिंद्रमीढ्वःसुपुत्रांसुभगांकृणु ॥ दास्यांपुत्रानाधेहिपति
मेकादशंकृधि ॥ सम्राज्ञीश्वशुरेभवसम्राज्ञीश्वश्र्वांभव ॥ ननांदरिसम्रा
ज्ञीभवसम्राज्ञीअधिदेवृषु ॥ समंजंतुविश्वेदेवाःसमापोहृदयानिनौ ॥ सं
मातरिश्वासंधातासमुदेष्ट्रिदधातुनौ ॥ ८॥ परित्वागिर्वणोगिरइमाभ
वंतुविश्वतः ॥ वृद्धायुमनुवृद्धयोजुष्टभिवंतुजुष्टयः ॥ तान्चौमहोमरुत
एवयानोविष्णोरेषस्यप्रभृथेहवामहे ॥ हिरण्यवर्णान्ककुहान्यतःस्रुचोत्र
मण्यंतःशंस्यराधईमहे ॥ दशावनिभ्योदशकक्षेभ्योदर्शयोक्रेभ्योदशयो
जनेभ्यः॥ दशाभीशुभ्योअर्चताजरेभ्योदशधुरोदशयुक्तावहङ्ग्यः॥तेअ
योदशयंत्रासआशवस्तेषामाधापयतिहर्यतं ॥ तऊसुतस्य॑सोम्यस्यांध
सोंशोःपीयूषप्रथमस्यभेजिरे ॥ तेसोमादोहरीइंद्रस्यनिसाशंदुहंतोअ
ध्यासतेगर्विं ॥ तेभिर्दुग्धंपपिवान्त्सोम्यंमध्विंद्रोवर्धतेप्रर्थतेवृषायते ॥
॥८५ ॥

·वृषावोअंशुर्नकिलोरिषायनेळावंतःसदुमित्स्थनार्शिताः ॥ रैवत्येवमह साचारवस्थनयस्य॑ग्रावाणोअर्जुषध्वमध्वरं ॥ विश्वेत्तातेसर्वनेषुप्रवाच्या याचकथैमघवन्निंद्रसुन्वते ॥ पारावतंयत्पुरुसंभृतंवस्वपावृणोःशरभाय ऋषिबंधवे ॥ नीललोहितंभवतिकृत्यासक्तिय॑ज्यते ॥ एधतेअस्याज्ञा तयःपतिबंधेषुबध्यते ॥ प्रेतिचेतिचेत्येतद्वैसर्वस्वस्त्ययनंयत्प्रेतिचेतिचे तितद्योस्यप्रियःस्यात्तमेतेनानुमंत्रयेतप्रेतिचेतिचेतिस्वस्त्येवगच्छतिस्व स्तिपुनरागच्छति ॥ संगोभिरांगिरसोनक्षमाणोभगइवेदर्यमणनिना य॥जनैमित्रोनदंपतीअनक्तिबृहस्पतेाजयारिवाजौ ॥ ९ ॥ अक्षी भ्योतेनासिकाभ्यांकर्णीभ्यांळुकादधि ॥ यक्ष्मंशीर्षण्यमस्तिष्काजिह्वा याविवृहामिते ॥ ग्रीवाभ्यस्तष्णिाभ्यःकीकसाभ्योअनूक्यात् ॥ य क्ष्मंदोषण्यं तमंसाभ्यांबाहुभ्यांविवहामिते ॥ आंत्रेभ्यस्तैगुदाभ्योवनि

·हि. मं.
संहिता.
॥८६॥
ष्ठोह्रदयादधि ॥ यक्ष्ममतस्त्राभ्यांयकालाशिभ्योविहामिते ॥ ऊरुभ्यां
तेअष्टीवयांपाणिभ्यांप्रदाभ्यां ॥ यक्ष्मश्रोणियांभासदाद्धंससोवि
हामिते ॥ मेहनाहनकरणाल्लोमभ्यस्तेनखेभ्यः ॥ यक्ष्मसर्वस्मादात्मन
स्तमिदंविहामिते॥अंगादंगाल्लोनौलोनोजातंपर्वणिपर्वणि ॥ यक्ष्मंस
वैस्सादात्मनस्तमिदंविवृहामिते ॥ भद्राअग्नेर्वध्यश्वस्यसंदृशौवामीप्रणी
तिःसुरणाउपतयः॥ यदीसुमित्राविशोअग्रइंधतेघृतेनाहुतोजरतेदविद्यु
तत् ॥ वर्भानोर यदिंद्रमाया वोदिवोवर्तमानाअवान् ॥ गूळ्हंसूर्यंत
मसापत्रतेनतुरीयेणब्रह्मणाविन्दुदत्रिः ॥ धामतेविश्वंभुवनमधिश्रुितम
तःसमुद्रेहृद्यंतरायुषि ॥ अपामनीकेसमिथेयआभृतस्तमश्याममधुमं
तंतमि ॥ १०॥ भद्रोभद्रयासर्चमानुआगात्स्वसारंजारोअभ्येतिपश्चा
त् ॥ सुप्रकेतैर्युभिरग्निर्वितिष्ठत्रुद्भिवणैरभिरामम॑स्थात् ॥ जज्ञानंस
॥८६॥

·SIC प्तमातरौवेधार्मशासतश्रिये ॥ अयंध्रुवोर्रयीणांचिकेतयत् ॥ योजागार तमृर्चःकामयंतेयोजागारतमुसामानियंति ॥ योजागारतमयंसोमआहु तवाहमस्मिस॒ख्येन्यौकाः ॥ अग्निर्जागारतमृचःकामयतेग्निजीगारतमु सामानियंति ॥ अग्निजागारतमयंसोमआहुतवाहमस्मिसख्येन्योकाः ॥ जागर्पित्वंभुवनेजातवेदोजागर्पियत्यजतेहविष्मान् ॥ इदंहुविःश्रदर्धा नोजुहोमते पासगुह्यंनामगोनां ॥ अधस्यायोपणामहीप्रतीचीवशम श्यं ॥ अधिरुपमाविनीयसे ॥ सत्यासत्येभिर्महुतीमहद्भिदेवीदेवेभिर्य जतायजत्रैः॥ जहळहानिददुनियाणांप्रतिगावपसवावशंत ॥प्रक्षो देसाधाय॑सासत्रापासरस्वतीधरुणमायसीपूः॥प्रवावधानारथ्येवयाति विश्वाअपोमहिनासिंधुरन्याः ॥ आतूनइंद्रक्षुमंतचित्रंग्राभंसंग्रभाय ।। महाहुस्तीदक्षिणेन ॥ वास्तौप्पतेध्रुवास्थूणांसत्रंसोम्यानां ॥ द्रुप्सोभे ·तिःपरि ॥ अदितिर्झजनिष्टदायादुहितात ॥ तांदेवाअन्वजायंत हि. मं. ॥८७॥ सोला. तापुरांशश्व॑तीनामिंद्रोमुनीनांसखा ॥ ११ ॥ देवानांनुव॒यंजानाप्रवो चामविपन्यया ॥ उक्थेषुशस्यमानेषुयःपश्यादुत्तरेयुगे ॥ ब्रह्मणस्प तिरेतासंकार इवाधमत् ॥ देवानांपूर्व्ययुगेसतःसर्दजायत ॥ देवानां युगेप्रथमेसतःसदजायत ॥ तदाशाअन्वजायंततदुत्तानपदस्परि ॥ भूर्जज्ञउत्तानपदोभुवआशाअजायंत ॥ अदितेर्दक्षौअजायतदक्षाहदि द्राअमृतबंधवः ॥ यद्देवाअदःसलिलेसुसंरब्धाअतिष्ठत ॥ अनावोनृत्य तामिवतीबोरेणुरायत ॥ यद्देवायतयोयथाभुवनान्यपिन्वत ॥ अत्रा समुद्रआगूळहमासूर्यमजभर्तन ॥ अष्टौपुत्रासोअदितेर्येज़ातास्तन्वीस्प रिं ॥ देवाँउपौत्सप्तभिःपरीमाण्डमास्यत् ॥ सप्तभिःपुत्रैरदितिरुपप्रै त्पूर्व्ययुगं ॥ प्र॒जायैमृत्यवेत्वृत्पुनर्मात्डमार्भरत् ॥ त्वंनौअग्नआयुषुत्वं ॥ ८७ ·देवे[पूर्व्यवस्खएकइरज्यसि ॥ त्यामापःपरिसृतःपरियति॒िस्वर्सेतोनभै तामन्य॒केसमे ॥ मोपुणःपरापरानिति र्हणावधीत् ॥ पदीष्टतृप्णया सह ॥ यज्ञाय॑ज्ञावःसमनातुर्वणर्धियधियंवोदेवयाउंदधिवे॥ आवो र्वाचःसुवितायरोदस्योर्महेववृत्यामवसेसुवृक्तिभिः॥ इतिऋग्वेदमंत्राःस माप्ताः ॥ ॥ इतिहिरण्यकेशीयामंत्रसंहितासमाप्ता ॥ इदं पुस्तकं गोसलेइत्युपनामकेन लक्ष्मणात्मजमहादेवभट्टेनसंपाद्यदत्तं तदिद मुंबग्यां श्री. पांडुरंग जावजी श्रेष्ठिभिः स्वीये "निर्णयसागरा"ख्यमुद्रणालये मुद्रयित्वा प्रकाशितम्. शाकः १८५६. सन १९३४. Pless, at the "Nirnaya-sngal Printer -Ramchandra Yesu Shedge,] 26-28, Kolbliat Lane, Bombay.

·Val.83
इति हिरण्यकेशीयामंत्रसंहिता।
याज्ञिकोपयोगीमंत्रसंग्रहः।