·All rights reserved. by Publtsicra. Thic edition is limited to three hundred copies only out of which is this is No. 141 Ionawab V. S. 2005-1949 A. D. Revised Price Pricely Five Rupees Balabhal Printed by Jayantslal Ghelabha: Dalal, Vasant Printing Press, Gheekanta Road, Ghelabhaint Vadı, Ahmedabad, 1. Published by Sarabhai Manilal Nawab Cheepa Mayjini Pole Mandvini Dole. Ahmedabad, 1. • (India) ·.. 11 COOTENTS Section 1 The Collection of Kalaka Story from Jain Scriptures Subject Author Page i Nisithacurņi's Kathi Sri Jinadāsamahattara 1-2 2 Brhatkalpabhäsya's Kathă Sri Sanghadāsagani 3 3 Brhatkalpacurņi's Kathā 4 4 Vyavahāracurni's Katha 4 5 Avasyabasūtracurni's Katha Sri Jinadāsamıhattara 4 6 Dalācūrni's Kathā 5 Section II Prakrta Stories 1 Mūlacuddıtıla's Katha Sri Devacandrasuri 6-24 2 Puspamala's Katha Maladhārı Sri Hemacandrasūri 25-36 3 Kathavali's Katha Sri Bhadrešvarasuri 36-41 4 Kalıkācāryakathā Ajnātasūri 41-51 5 Kālakasurikatha Sri Dharmaghosasürı 52-64 6 Kālikācāryakatha Ainātasürı 65-74 7 Kālikācāryakatha 75-82 8 Sri Bhāvadevasūri 83-91 9 Sri Dharmaprabhasūrı 91-96 10 Sri Vinayacandrasürı 96-101 11 Sri Jayānandasūri 101-112 12 Srı Kalyānatılakaganj 112-121 Section III Sanskrta-Old-Gujarati Stories 13 Kālıkācāryakathā Sri Devendrasuri 122-127 14 Sri Rāmabhadra 128-136 15 Sri Vinayacandra 136-142 16 Sri Mahesvarasūri 142-148 17 Sri Prabhācadrasūrı 149-161 18 Ajnātasūni 161-171 19 Sri Jinadevasūri 172-178 20 Sri Mſānikyasuri 178-184 21 Sri Devakllolamuni 185-191 22 Ajnātasūrı 192-196 23 Sri Samayasundaragani 197-210 24 Afnātasūri 210-212 25 Maladhārı Sri Hemacandrācārya 212–215 26 Kālikacāryakathā Sri Subhasilagani 215-221 27 Sri Dharmadásganı 221-222 28 Sri Somasundaraganı 223 29 Sri Ramacandrasuri 224-230 30 Sri Gunaratnasürı 231-232 11 11 1 1) 19 19 99 1 23 2 ·आगमान्तर्गतश्रीकालिकाचार्य- कथायाः संदर्भविभागः॥ [१] श्रीजिनदासमहत्तरविरचित-निशीथचूर्ण्यन्तर्गतः कालिकाचार्यकथासंदर्भः। [ रचनासंयत् ५५ समीपषी ] पिज्जा-ओरस्सवली, सेयसलदी सहायलद्धी वा। उपाएतुं सासवि, अतिपंतं कालगज्जो पा॥२५३ ।। जो विजापलेन जुत्ती जहा-अजखडडो, उररसजेण या बाहुबलेन जुत्तो जहा-पाहुपली, सेयसलद्धीए वा सलद्धी नहा-पंमदत्तो पुन्वभवे संभूतो, सहायलदौर वा जहा-हरिएसपलो, एरिसो अधिकरणं उप्पाएउ अतिपत सासेति जहा- कालगजेण गभिल्लो सासिओ ॥२५॥ को गाभिरलो ! को वा कालगन्जो ! फम्मि वा कम्जे सासितो ! भण्गति- जग्नेणी णाम णगरी तत्म य गहभिालो णाम राया। सत्य कालगजा णाम मायरिया जोतिसणिमित्तवलिया। ताण भगिणी ख्ववती पदमे थए वदमाणी गदभिन्लेण गहिता । भंतपुरे छूटा। भज्जकालगा विण्याति संघेण य विष्णत्तो ण मुंचति । ताहे रहो भग्जकालगो पइण्ण करेति-जह गदभिल्लं रायाणं रजाभो ण उम्मलेमि तो पवयणसंजमोवग्घायगाणं तमुवेक्वाण य गति गच्छामि । ताहे कालगो फयगेण उम्मत्तलीभूतो तिग-चउक्क चघर-महाजणटाणेसु इमं पलवंतो हिंडंति-जह गभिल्लो राया तो किमतः परं ! जइ वा अंतेपुरं रामं तो किमतः परं । विसओ जर वा रम्मो तो किमतः परं ! सुणिवेढा पुरी जइ तो किमतः परं ! जइ वा जणो सुवेसो तो किमतः पर! जइ वा हिंडामि मिक्ख तो किमतः परम् ! जह सुपणे देउले बसामि तो किमतः परम् । एवं मावेउं सो फालगज्जो पारसकुलं गती। तत्थ एगो साहित्ति राया मण्णति । तं समल्लीणो णिमित्तादिएहि आउद्देति । अण्णया तरस साहाणुसाहिणा परमरायाणेण कहित्यि फारणे रटेण कहारिगा मुदेउं पेसिया 'सीस छिदाहि ' त्ति । तं आकोप्पमाणं आयातं सोय(उ) विमणो संजातो। ताहे कालगग्जेण मणितो-मा अप्पाणं मारेदि । साहिणा भणिय-परमसामिणा रुटेण एत्य मच्छिन सरह । कालगज्जेण भणियं-एहि हिंदुगदेस वचामो। रण्णा पडिस्सुयं । तत्तुलाण य भण्णेसि पि पंचाणउतीए साहिणो सभकेण कट्टारियानो मुद्देउं पेसियामो । तेण पुविल्लेण या पेसिया-मा अप्पाणं मारेह, एह वच्चामो हिंदुगदेस । ते छण्णउति पि सुरमागया | फालो य णवपाउसो वट्टइ, वरिसाकाले ण तौरति गंतुं । छण्णउई मंडलाई कयाणि विमनिटणं। (ज) कालगञो समझीणो सो हरय रायायपिया (1) राया ठवितो । ताहे सगवंसो उप्पण्णो। - ·श्रीमिनदासमहत्तरगणिविरचित-निशीथचूlन्तर्गतः यचे य परिसाफाले काटग नेण भणिभो गरभिलं रायाणं रोहेमी ताहे लाडारायाणो जे गमिस्टेण भवमाणिता ते मेले अण्णे य ततो उग्जेणी रोहिता । तस्स य गदभिल्लस्स एशा विजा गहिस्वधारिणी मस्थि । साय एगम्मि महालगे परवलाभिमुहा ठविया, ताहे परमे भाषिकप्पे गदभिल्लो राया भट्टममत्तोयवासी तं भवतारेति। ताहे सा गम्भी महंतेण सरेण णादति, तिरिमो मणुभो वा जो परवलीचो सई सुणेति स सम्बो रुहिरं वमंतो भयविहलो तहसम्णो परणि- तलं णिवडइ । कालगजो य गगिल्लं भट्टममत्तोववासिं गाउं सहवेहोण दक्खाणं असतं जोहाण णिरुवेति-जाहे रस गरभी मुहं विडसेति नाव य सदं प फरेति ताव जमगसमग सराण मुहं पुरेजह । तेहिं पुरिसेहिं तहेच कयं । ताहे सा चाणमंतरी तरस गमिछरस उपरि हग्गिड मुत्तेउं च उत्ताहिं य इंतु गता। सो वि गभिल्लो अपलो उम्मूलिया। गहिया सग्जेणी। मगिणी पुणरवि संजमे उविया । एवं अधिकरणमुप्पाए अतिपत सासेंति । एरिसे वा महारमे फारणे विधीए सुदो, भनयणापञ्चतियं पुण फरेंति पच्छित्तं ॥२५३॥ सोसो पुच्छति-इदाणिं पहं चतुत्थीए अपव्वे पाजोसविग्लति ! | मायरियो भणति कारणिया चउत्थी भग्नकाल- गायरिएण पवत्तिया। कहं ! भण्णते कारणं-कालगायरिभो विहरंतो एग्जेणिं गतो । तत्थ वासायासं द्वितो तत्थ य नगरीए चलमित्तो राया । तेसि भगिणी भाशुसिरी नाम । तस्स पुत्तो पलभाण नाम । सो य पतिभडविणीयताए साधू पाजूवा- सति । आयरिएहिं से धम्मो कहितो । पडिबुद्धो । पन्यायितो। तेहिं य पलमित्त-माणुमिचेहि स्टेहि कालगनो अपग्नोस- विते निविसको को। केपि मायरिया भणंति, जहा-बलमित्त-भाणमित्ता काठगायरियाणं भागिणेग्जा भवति । मातुलो त्ति फाउं महंतं पादरं करेंति अम्मुट्ठाणादियं । तं च पुरोहियस्स अप्पतियं भणति य एस मुद्धपासंडो वेयाविनाहिरो भो भागतो पुणो पुणो उलवंतो मायरिएण निप्पडपसिणवागरणो कतो । ताहे सो पुरोहितो आयरियस्स पदुढो रायाणं अणुलो- मेहिम्विपरिणामेति । एते रिसओ महाणुभागा जेण पहेण गर्छति तेण पहेण यदि स्नो जणो गच्छति पदाणि वा अनमति तो अश्रेयं भवति । सम्हा विसम्जेहि, ताहे विसजिता । भण्णे भणति रमा उयातेपण विसग्जिता, सम्पम्मि नगरे किस रण्णा भणेसणा कारविता, साहे ते निग्गता। एवमादियाण कारणाणं भण्णतरं भण्णतमेण निग्गता विहरंता पतिवाणं नगरतेण पट्टिता। पतिद्वाणसमणसंघस्स य भाजकालगेहिं संदिट्ठ जाव हं आगच्छामि ताव तुन्भेहिं नो पज्जोसवेयव्वं । तत्थ य सालपाहणो राया । सो य सावदो। सो य फालगजं एतं सोउं निग्गतो अभिमुहो, समणसंघो य। महता विभूतीए पविट्ठो कालगग्जो । पविठेहिं व भणिय भदययमुद्धपंचमीए पजोसयिजति । समणसंघेण य पहिवनं । ताहे रना भणितं-तदिवसं मम लोगाणुयत्ती [२] इंदी भणुमा(ग )तन्वो होहिंति, साधुचेतिते न पज्जोवासेस, तो छट्ठीए पज्जोसवणा कज्जउ । आयरिएहि भणित-म यति अकातुं । ताहे रना भणितं-तो पणागतं चउत्थीए पन्जोसविजउ | आयरिएण भणिय-एवं भवड, ताहे चउरमीय पज्जोसवियं । एवं जुगप्पहाणेहिं चउ थी कारणे पवत्तिया । स च्चेवाणुमया सव्वसाहगं । रत्ना य अंतेपुरिया भणिया-तुम्मे अवमंसाए उपवासं फाउ पडियदाए खञ्जभोजविहीहिं साह उत्तरपारणए पडि- समेत्ता पारेह पज्जोसवणाए अट्ठमं ति काउं पडिवदाए उच्चरपारणयं भवति, तं च सञ्चलोएण य कयं । ततो पमिति हि मरहट्ठविसए समणपूर्वउ ति छगो पवत्तो ॥ -निशपिचूपर्या दशमउद्देशप्तः।

·३ कालिकाचार्यकथासंदर्भः। [२] श्रीभद्रबाहुस्वामिविरचित-वृहत्कल्पसूत्र-तनियुक्तिगतः श्रीसंघदासगणिविरचित-तद्भाष्यान्तर्गतश्च कालिकाचार्यकथासंदर्भः । सागरियमप्पाइण, मुवन्न सुपसिस्स खंतलक्खेण । फहणा सिस्सागमणं, धूलीपुंजोयमाणं च ॥ २३९ ।। उग्जेणीए नयरीए अजफालगा नाम आयरिया सुत्तत्थोववेया बहुपरिवारा विहरति । तेसिं अग्जकालगाणं सौसरस सीसो मुत्तथोववेओ सागरो नाम सुवन्नभूमीए विहरइ । ताहे भज्जफालया चितेति-एए मम सीसा अणुयोगं न मुर्णति तओ किमेएसि माझे चिट्ठामि :, तत्थ जामि नत्थ अणुयोगं पवत्तेमि, मवि य एए वि सिस्सा पच्छा लज्जिया सोच्छिहिति । एवं चितिऊग सेग्जायरमापुच्छंति-फह अन्नाय जामि ! तो मे सिरसा मुणेहिंति, तुम पुण मा तेसिं कहेग्जा, जइ पुण गादतरं निबंध फरिज्जा तो खरंटे5 साहेग्जा, जहा-सुवनभूमीए सागराणं सगास गया । एवं अप्पाहित्ता रत्ति थे। पमुत्ताणं गया सुपण्णभूमि । तत्थ गंतुं संतलालेग पचिट्ठा सागराणं गर्छ । तमो सागरायरिया 'संत' ति फाउं तं नाढाइया भन्मुट्टाणाइणि । तमो अस्थपोरिसीवेलाए सागरायरिएणं भणिया-खंता । तुम्भ एय गमइ ! । मायरिया भगंति-आमं । 'तो खाई सुणेह' ति पकहिया । गव्वायंता य कर्हिति । इयरे वि सीसा पभाए सते संभते भायरिय अपासता सञ्चाय मग्गिउँ सिजायरं पुछंति । न कहेइ, भणइ य-तुम्भं चप्पणो आयरिभो न कहेड, मम कई कहेइ ! ततो भाउरीभूएहिं गानिम्बंधे फए फहियं, जहा-तुम्भचएण निषेएण सुवानभूमीए सागराणं सगासं गया। एवं कहिता ते खरटिया । तमा ते तह चेय उच्चलिया सुवन्नममि गंतु । पंथे लोगो पुच्छह-एस फयरो भायरिओ जाइ ! 1 ते फहिति-अजकालगा। तो सुक्नभूमीए सागराणं लोगेण कहियं, जहा-भज्जकालगा नाम शायरिया महुस्सुया बहुपरिवारा इहाऽऽगंतुकामा पंथे यति । ताहे सागरा सिरसाण पुरभो भणति-गग भञ्जया इंति, तेसिं सगासे पयाये पुच्छोहामि त्ति । अचिरेण ते सीसा भागया । तत्थ अग्गिल्लेहिं पुच्छिन्नति-किं इत्थ मायरिया भागया चिठ्ठति ? । नथि, नवरं अन्ने खंता आगया । केरिसा ! । पंदिय नायं 'एए आयरिया' । ताहे सो सागरो सजिमओ-बहुं मए इत्य पटवियं, खमासमणा य बंदाविया । ताहे अवरण्हवेलाए मिन्छा दुमडं करेइ 'आसाइयो ति । भणियं च ण-केरिसं खमासमणो । अहं वागरेमि ! । थायरिया भणंति-सुंदरं, मा पुण गव्वं फरिग्जासि । ताहे धुलीपुंजदिटुंतं फरेंति-धूली हत्येण घेतुं तिसु ठाणेप्ट ओयारेति-जहा एस धूली ठविग्नमाणी उक्षिप्पमाणी य सम्वत्थ परिसडइ, एवं अत्यो वि तित्थगरेहितो गणहराणं गणहरेहितो जाव अम्हं आयरियउवग्शायाणं परंपरपूर्ण आगये, फो जागइ करस केह पजाया गलिया' ता मा गन्वं काहिसि । ताहे मिच्छा दुई फरिता मादत्ता अग्नकालिया सीसपसीसाण अणुयोग कहे ।। -गृहत्कल्पसूत्रम्-विभागः १ पत्रम् ७३-७४।।

·बृहत्क-प-व्यवहार आवश्यकचूर्ण्यन्तर्गतः [३] बृहत्कल्पचूय॑न्तर्गतः कालिकाचार्यकथासंदर्भः । पुन्जेणी णगरी, तस्य अपिलमुतो जो नाम राया । तस्स पुतो गर्दमो णाम जुवराया । तरस रण्णो घूमा गाभस्स महणी अटोलिया णाम । सा य रूपवती । तरस य जुवरगो दीहपट्टो जाम सचिवो । ताहे सो जुवराया तं अडोलिय महणि पासिता अझोववष्णो दुवली भाइ । अमाचेण पुष्ठितो णिबंधे सिट्ठां । अमञ्चेण भण्णइ सागारियं भविस्सति, तो सत्तभूमीपरे लुमिउ । तत्य मुंजाहि ताए समं मोए लोगो जागिरसइ । सा कहिं पिणट्ठा एवं होड ति पतं ॥ -वृहत्कल्पपूर्णितः॥ [४] व्यवहारचूय॑न्तर्गतः कालिकाचार्यकथासंदर्भः । उम्जेणीए गाहा-यदा भाजकालएण सगा आणीता सो सगराया उग्जेणीए रायहाणीए तरसंगणिग्जगा 'अहं जातीए सरिसो' ति काउं गवेणं तं रायं ण सुठ्ठ सेवंति । राया तेसिं वित्ति न देति । भविचीया तेणं पाढत फाउं ते गाउं यहुजणेण विगविएण ते णिज्यिसता कता, ते अप्णं रायं भोलग्गणट्ठाए उवगता प्र -व्यवहारणि-दशमनदेशतः ।। किन श्रीजिनदासमहत्तरविरचित-आवश्यकसूत्रचूर्ण्यन्तर्गतः कालिकाचार्यकथासंदर्भः। [ रचनासंयत् ७३३ समपयर्ती ] सम्यग्वादा समावादो-तुरुपिणी नगरी, जितसत्तू राया । तस्स मजा घिग्जातिगिणी । पुत्तो सो य दतो नाममो अञ्जकालो ।माउलभो तस्स दतस्स । सो य पञ्चइओ। सो य दत्तो जूयपसंगी ओलग्गिउमारदो, पधानदंडो जातो। कुलपुचए पनिंदिचा राया घाडितो, सो राया जातो । अण्णा गेण बहू जट्ठा । अण्णदा तं मामयं पेच्छतितुं रुट्ठो भगति घमं सुमि त्ति । जष्णाण किं फलं ! । सो भगति-किं धर्म पुच्छसि ! । तं परिकहेति, पुणो वि पुछति, ताहे हो मणति-निरया फलं जण्णस्स । सो रुटो भणति-को पञ्चतो! जथा तुम सत्तमे दिवसे सुणगकुंमीपाके पच्चिहिसि । को पञ्चतो जघा तुम्मं सत्तमे दिवसे सण्णा मुहम्मि अतिगच्छिहिति । ताहे रुट्ठो भणति-तुझं का मञ्चू!। सो भणति- महं सुचिरं कालं पन्वज कातुं दियलोग गच्छामि । ताहे रहो भणति-मह, ते दंडा तस्स निविणा | तेहिं सोचेव ·कालिकाचार्यकथासंदर्भः । राया भावाहितो, पहि जा ते एतं पित्ता गप्पेमो । सो य पुछाणे अच्छति । तस्स दिवसा विसरिता । सो सत्तमदिवसे ते रायपहे सोपापिय मणुरसेहि य रक्खावेति । एगो य देउलिओ पुष्फरडगहत्थो पच्चूसे पविसति, सो सण्णाइमो योसिरिता पुप्फेहि मोहाति। राया वि सतमे दिवसे पए भासचडगरेण जाति । 'तं समणगं मारेमि, बोलितो जाति जाव मण्ण भासकिसोरेण सह पुप्फेहिं उविखवित्ता खुरेणं पादो भूमीए आहतो । सपणा तरस मुहं भतिगता । तेग जातं नया-सच्चं मारिग्जामि त्ति । ताहे दंडाणं अणापुच्छाए णियत्तिउमारदो। ते दंडा जाणंति, गुणं रहस्सं भिन्नं । जाव घरं न जाति ताव णं गेहामो । तेहिं गहितो, इयरो राया जातो । ताए कुंभीए सुणए छुभित्ता वारं बद्धं, हेट्ठा जग्गी जालितो, ते ताविजता खंडखंडेहि छिदति । एस संगावादो कालगन्जरस ।। -आवश्यकसूत्रपूर्वभाग-पृ०४९५-९६ तः । दशाचूय॑न्तर्गतः कालिकाचार्यकथासंदर्भः । कारणिया च उत्थी वि अन्जकालएहिं पत्तित्ता । यहं पुण ! उग्जेणीए नगरीए पलमेत्त-माणुमेत्ता रायाणो । तेसि भाइणेजो भज्जकालएण पन्चवितो । तेहिं राईहिं ( राइहिं ) पदुद्वेहिं भजकालओ निम्धिसतो कतो। सो पहाणं धागतो । तत्थ सातवाहनो राया सावगो । तेन समणपूयणच(छ)गो पत्तितो। अंतेउरं च भणितं-अट्ठमि मा पारिज्जह । मन्नया पजोसवणादियसे आसन्ने आगते अजकालपण सातवाहणो भणित्ता-भदवतो( य ! ) जोणाह( हारस ) पंचमीए पज्जोसवणा । रणा मणितो-तदिवस मम इंदो अणुजातव्यो होही ति, तो न पज्जुवासितानि चेलियानि साधुगो य भविसति ति कार्नु छट्ठीए पज्जोसपणा भवतु । भायरिएण मणित्तं न वत्तति अतिकमेतुं । रण्णा भणियं-तो चउत्थीए भवतु । आयरिएण भणितं-एवं होउ ति । चउस्थीए कतो पम्जोसवणा । एवं चउत्थी वि जा कारणिता ।।

·कालिकाचार्यकथाप्राकृतविभागः ॥ [१] श्रीदेवचन्द्रसूरिविरचित-मूलशुद्धिटीकान्तर्गता कालिकाचार्यकथा ॥ ( रचनासंवत् ११५६) तथाहि-फालिफाचार्येणे प्रपौत्रगात् सागरचन्द्राचार्यप्रतियोधनाकाले प्रतिपादितोऽयमर्थः, स च फया- नकगम्य, तञ्चेदम् - अत्थि इहेव जंबुद्दीवे दौवे भारहे वासे धरावासं णाम णगरं । तत्य वइरिवारसुंदरीवेहवैदिक्खापरू वरिसीहो णाम राया । तस्स य समलतेउरपहाणी सुरसुंदरी णाम देवी । तीसे य सयलकलाकलापारगो कालगकुमारो णाम पुत्तो । सो अण्णया फयाइ आसमाहिणियाएँ पडिणियत्तो सहयारवणोजाणे सजलजलहरारावगंभीरमहुरणिग्योह- मायपणेऊण कोउगेण तन्निरूपणत्यं पविट्ठो तत्थ, जाय पेच्छइ ससाहुजणपरिवारियं बहुजणाणं निणपण धम्ममाइ- क्खमाणं भगवतं गुणायरायरिय । वैदेउण य उवविट्ठो तप्पुरमओ। भगवया वि समाढत्ता कुमारं उरेसिय विसपी धम्मदेसणा, अवि य- . (१) यया चतुर्भिः कनक परीक्ष्यते, निघर्पण-च्छेदन-ताप-तानः तथैव धर्मो विदुषा परीक्ष्यते, श्रुतेन शीलेन तपो-दयागणैः ॥१॥ ता- (२) जीवो अणाइणिइणो, पवाहोऽणाइफम्मसंजुत्तो। पावेण सया दहिओ, मुहिओ प्रण होइ धम्मेण ॥२॥ (३) धम्मो चरित्तधम्मो, सुयधम्माओ तो य नियमेण । कस-छेप-तावसुद्धो, सो चिय कणगं व विण्णेओ ॥३॥ (४) पाणवहाईयाणं, पावट्ठाणाण जो य पडिसेहो । शाण ऽझयणाईणं, जो य विही एस धम्मकसो || (६) वज्झाणुटाणेणं, जेण ण वाहिजई वयं णियमा । संसई य पंडिमुद्धं, सो उण धम्मम्मि छेउ ति ॥५॥ •ण स्वपौत्र .CD । २. वैधव्य । ३ •णा मुदरी ABI.यापरि • CDI५'ध पिच्छ • BICसेसेण प°CDF I . भपि च CDEFT C • याहि-ABERIS 'ओ उण011. CDEFI १ तय CDEFI ११ संमवइ CDBFOP॥ परिसुद CDEFOI .

·७ कालिकाचार्यकथा (६) जीवाइमावयाओ, बंधाइपसाइगो इई वायो। एएहि सुपरिसद्धो, धम्मो धम्मत्तणमुवेइ ॥६॥ (७) एएहि नो न सुद्धो, अभयरम्मि वि न मुठ्ठ णिवदिओ। सो तारिसओ धम्मो, गियमेण फले विसंवयइ ॥७॥ (८) एसो य उत्तमो जं, पुरिसत्यो एत्य वंचिओ णियमा । बचेजइ सयले, कल्लाणेसे न संदेहो ॥८॥ (९) एत्य य अवंचओ ण हि, पंचिज्जइ तेसु जेण जेण तेणेसो । सम्म परिक्खियचो, चुहि सइ निउणदिहीए ॥९॥ (१०) इय गुरुखयणं सोड, कुमरो विगैलतकम्मपन्भारो। संजायचरणभावो, एवं भणि समाहत्तो ॥१०॥ (११) मिच्छत्तमोहिओ ई, जहवाहियधम्मरूवाहणेण । पटियोहियो महायस !, संपइ आइससु करणेज्जं ॥११॥ (१२) तो भगवं तभावं, गाउं आइसड सावरधामं । सो वि वयं पडिवजिये, गयो तओ जिवसमीवम्मि ॥१२॥ (१३) मह महया क्टेणं, मोयाविय जणय-जणणिमाईए । बहुराउत्साहिओ, जाओ समणो समियपात्रो ॥१३॥ (१४) अह गहियदुविहसिक्खो, गीयत्यो जाव भाविओ माओ । वॉ शुरुणा णियपए, उविभो गच्छाहिवत्तेण ॥१४॥ (१५) पंचमयसाहुपरिवारपरिघुडो भवियफमलवणसंडे । पडियोहितो कमसो, पत्तो उज्जेणिणगरीए ॥१५॥ (१५) नपरस्स उत्तरदिसासंठिययणसंडमझयारम्मि । आवासिओ मइप्पा, जइजोग्गे फामुपपएसे ॥१६॥ (१७) तं जाऊण लोगो, बंदणैवडिगाइ जिग्गओ शत्ति । पणमेत्तु सूरिपाए, उवविहो सुद्धमहिव ११७॥ (१८) तो कालयमरीहि, दुहतरुवणगहणदहणसारिच्छो । धम्मो जिणपण्णत्तो, कहिओ गंभीरसदेण ॥१८॥ (१९) तं सोऊणं परिसा, सन्या संवेगमागया पहियं । वण्णंती सुरिगुणे, णियणियठाणेसु संपत्ता ॥१९॥ १४ धम्मो प.H। १५ वियल • EFTHI १६ •य, जाइ तओ CDEF 1 v -CDOI ११ • य उज्जाणमा .CDEFH I १. •णपडियाएँ CDI . यपुत्त • EFOH1 14 तो ·श्रीदेवचन्द्रसूरिविरचिता एवं च भवियकमलपडिबोहणपराण जाव वोलिंति कयैचि दियहा ताय भणियन्वयाणिमओएण समागयाओ तथ: साहुणोओ । ताणं च मञ्झे सरस्सइ व्य पोत्थियावरगहत्था; न याकुलीणा, गोरि व्य महातेयनिया, न य भवाणुरत्तचित्ता, सरयकालनइ व्व सच्छाया; न य कुग्गाहसंजुया, लच्छि ब्व कमलालया; ण य समामा, चंदलेह व सयलजागीणंददाइणी; ण य वंका, किं बहुणा ! गुणेहिं रूवेण य समत्थणारीयणप्पहाणा साहुणीकिरियाकलावुजया काल्यसूरिल्हुंभइणी सरसई णाम साहुणी । वियारभूमीए णिग्गया समाणी दिट्ठा उझेणिणगरिसामिणा गदभिल्लेण राइणा भन्झोवण्णेण य- (२०) हा! मुगुरु ! हा! सहोयर !, हा! पवयणणाह! कालयमुर्णिद ।। चरणधणं हीरत, वखेह अणन्नणरवइणा ॥२०॥ इन्चाइविलवंती अणिच्छमाणी बलामोडीए छूढा भंतेउरे । तं च सूरीहिं णाऊण मणिो महा-महाराय ! (२१) प्रमाणानि प्रमाणस्यै रमणीयानि यत्नतः । विपीदन्ति प्रमाणानि, प्रमाणस्यैविसंस्थुलैः ॥२१॥ किञ्च रायरक्खियाणि तयोवणाणि हुति, यतः-- (२२) नरेश्वरभुनच्छायामाश्रित्याऽऽश्रमिणः सुखम् । निर्भया धर्मकार्याणि, कुर्वते स्वान्यनन्तरम् ।।२२।। वा विसज्जेहि एयं मा नियकुलकलंकमुप्पारहि, उक्तं च- (२३) गोतु गंभिदु मलिदु चारित्तु, मुहदत्तणु हारविदु अजसपरहु । जगि सयलि भामिदु मसिकुच्चो, दिन्नु कुलि जेण केण परदार हिंसिर्दु ॥२३॥ ता महाराय ! उचिट्ठकायपिसियं व निरुद्रमेयं, तो कामाउरत्तणो विवरीयमइत्तणो य ण किंचि पडिवणं राणा, यतः-- (२४) दृश्यं वस्तु परं न पश्यति जगत्यन्धः पुरोऽवस्थितं, रागान्धस्तु यदस्ति तव परिहरन् यन्नाम्ति तत् पश्यति । कुन्देन्दीवर-पूर्णचन्द्र-कलश-श्रीमल्लतापल्लवा- नरोप्याशुचिराशिषु प्रियतमागात्रेषु यन्मोदते ॥२४॥ (२५) ता मुंच राय! एयं, तवस्सिणं मा करेहि अण्णायं । तह अण्णायपवचे, को अन्नो नायवं होइ ? ॥२५॥ (२६) एवं भणिओ राया, पडिवज्जइ जाप किंचि णो वाहे। चविहसंवेण तओ, भणावियो कालगज्जेहिं ॥२६॥ (२७) संघो वि जाव तेणं ण भणिओ कहवि तार सूरीहि । फोक्वसमुक्गएहि, कया पइण्णा इमा घोरा ॥२७॥ १. कवि CDI, कददि वासरा ता H. १२ यानियोगेण CDHI २३ •दयारिणी CDEHI १४ पम• ABI १५ 'हुयम • CDEFHI २६ तं मह रक्त REFHI १५ एह उ• AB२८ .ह पत रकम् CDEFH I २९ 0 प्रतावधिकोऽयं पाठ-अप्पह लिहि मेलविउ, सयणई दिन्नु छ । दिवि दिवि मत्याकपउ, जिभ जोईर परदा , E प्रतादधिकोऽय पाठ- भमत्यी आसत्तमग जे इत्तिलर करिति । तइ संगामि महन्मह, करपा न यति.कोहम • ABEHI ·कालिकाचार्यकथा। (२८) ने संघपञ्चणीया, पवरणउवधायगा नरा जे य ।, संजमउवधायपरा, तदुविक्खाकारिणो जे य ||२८|| (२९) तेसि वच्चामि गई, जइ एयं गद्दभिल्लरायाण । उम्मूलेमि ण सहसा, रजाओ भट्टमज्जायं ॥२९॥ कायच्वं च एयं, जो भणियमागमे- (३०) तम्हा सइ सामत्थे, आणामम्मि नो खलु उवेहा । अणुकूलेअरएहि य, अणुसट्टी होइ दायव्वा ॥३०॥ तथा- (३१) साहूण चेइयाण य, पडिणीय तह अवणवाई च । निणपवयणस्स अहियं, सन्वत्थामेण वारेइ ॥३१॥ तओ एवं पइण्णं काऊग चिंतियं सूरिणी जहा-'एस गद्दभिल्लराया महाबलपरक्कमो गद्दभीए महावि-जाए बलियो ता उवाएण उम्मूलियन्वो 'त्ति सामन्थेउग फओ कवडेण उम्मत्तयवेसो तिय चउक-चच्चर-महापहटाणेसु य इमं पलवंतो हिंडह-यदि गर्दभिल्लो राजा ततः किमतः परम् !, यदि वा रम्यमन्तःपुरं ततः किमतः परम् !, यदि वा विषयो रम्यस्ततः किमतः परम:, यदि वा सुनिविष्य पुरी ततः किमतः परम् !, यदि वा जनः सुवेपस्ततः किमतः परम् :, यदि वा करोमि भिक्षाटनं ततः किमतः परम् !, यदि वा शून्यगृहे स्वप्नं(पन) करोमि ततः किमतः परम् । । (३२) इय एवं जपंत, सूरि दट्टण भणइ पुरलोगो। अहह ण जुत्तं रष्णा, कयं जो भर्गािणकजम्मि ॥३२॥ (३३) मोत्तूण णिययगच्छ, हिंडइ उम्मत्तो नयरिमञ्झे । सपलगुणाण णिहाणं, फट्टमहो! कालगायरिओ ॥३३॥ (३४) गोवाल-वाल-ललणाइसयललोयाओं एयमइफरुस । सोऊण निंदणं पुरवरीइ नियसामिसालस्स ॥३४॥ (३५) मंतीहि तओ मणिओ, नरणाहो देव ! मा कुणसु एवं । मुयस तवस्सिणिमेये, भवण्णवाओ जो गरुभो ॥३५॥ (३६) किंच गुणीण अणत्य, जो मोहविमोहिओ नरो कुणइ । सोऽणत्यनलसमुद्दे, अपाणं खिवइ धुवमेयं ॥३६॥ (३७) तं मंतिवयणमायणिऊण रोसेण भणइ गरणाहो । सेरे एवं सिक्वं, गंपूर्ण देह नियपिउणो ॥३७॥ (३८) तं सोउं तुण्डिका, संजाया मंतिणो इमं हियए । फाउं केण णिमिद्धो, मलही सीमं विलंघतो ॥३८॥ २०. वायं च ABH I १२ सूरीहिं ज CDEHI ३३ मंदिल H I ३४.., विषयों यदि वार' CD II, विषया यदि वा रम्यास्ततः ।। ३५ • सुनिविध पुरी यदि वा ततः CDH 13 उमभो का• CD! २७ एवम • CDEHI २८ . ठवर ABI ३. एवं CDEHI . ३ ·श्रोदेवचन्द्रसूरिविरचिता तं च कुओ वि णाऊग णिग्गओ णयरीभो सरी । अणवरयं च गच्छंतो पत्तो सगकूळ णाम कुलं । सय सामंता ते साहिणो भण्णति । जो यं सामंताहिवई सयटनरेंदवंदचूडामणी सो साहाणुसाही भण्णह । तओं का सूरी ठिी एगस्स साहिणो समोवे । आवजिओ य सो मंत-तंताईहिं । इओ य अण्णया कयाइ तस्स साहिणो । समष्णियस्स हरिसमरणिम्भरस्स गाणीविहविगोएहिं चिट्ठमाणस्स समागओ पडिहारो, पिण्णचं च तेण जही-सामि ! सा गुसाहिदूओ दुबारे चिद । साहिणा मणिय-लहुं पवेसेहि । पवेसिमो वैयगांतरमेव । गिसग्णो य दिण्णासणे। त दूऍण समप्पियं उवायणं । तं च दद्र्ण नरपाउसकालणहयलं व अंधारियं वयणं साहिणो । तमो चितियं सरिणा-हं किमेयमपुबकरणं उपखेन्नइ जो सामिपमायमागयं द्रुण जलददमणेणं पिर सिडियो हरिसभरनिभरा जीयंते सेव एसो यें सामवयगो ता पुच्छामि कारणं ति । एत्थनरम्मि साहिपुरिसदंसियविडहरे गो दूओ। तो पुछियं वरिण हंत ! सामिपसाए वि समागए कि विग्गो विय लक्खीयसि ! तेग भणियं-भगवं ! न पसाओ किंतु कोको समागः जो अम्ह पहू जस्स रूसइ तस्स णामंकियं मुद्दियं छुरियं पट्टवेइ. तओ केणइ कारणेग अम्होवरि रूसेऊण पेसिया ए छुरिया, एईए यऽप्पा अम्हेहिं घाइयो, 'उग्गदंडो' ति काऊग ण तश्वयणे वियारणा कायचा । सूरिणा मणियं-किंतु चेव रटो उयाहु अण्णरेस वि कस्सइ ' साहिणा मणिय-मम वज्जियाणमण्णेसि पि पंचाणउईरायाणं, जो दोसइ छष्ण इमो इमीए सस्थियाए अंको त्ति । सूरिणा जंपियं-जइ एवं ता मा अपाणं विगासेहि । तेण भगियं-न पहुणा रुटेण कुलाख मन्तरेण छुट्टेन्नइ, मएँ उण मए ण सेसफुलक्सओ होइ । सूरिणा मणियं-जेई एवं तहा वि वाइरसु णियद्यपेमणे पंचागउई पि रायागो जेग हिंदुंगदेसं वचामो"। तओ तेण पूच्छिओ दूओ जहा-मद ! के ते " भण्णे पचागडई राया जेसि कुविओ देयो । तेण वि सम्वे णिवेश्या । तो दूयं विसजिउग सवेसि" पेसिया पत्तेयं णियदूया जहा-समागर मम समीदे, मा नियोपियाई परिचयह, अहं सञ्चय 'मेलिस्सामि । तमो दुपरिचयीयत्तणो पागाणं सञ्चसामग्गि काऊ आगया झडि त्ति तस्स समावे । ते''य समागए दद्रुण पुच्छिया सूरिणो-भगवं ! किमम्हेहिं संपर्य कायव्वं ! सूरी भगियं-सबलवाहणा उचरेऊण सिंधु वच्चह हिंदुगदेसं । तओ समारुहिङग जागवते समागया सुरक्सिए । इत्यंतरी समागओ पाउससमयो । नओ 'दुग्गमा मग्ग' ति काउं सुरविसय छनइविभागेहिं विमज्मिऊग टिया तव । एथिंतरम्मि य महाराओ व्व रेहिरपुंडरीओ गरुयममरारंभसमओ व उल्ललंतबहुगोवो पढमपाउसो व्य दीसंतसिय बलाहओ, मुणिवइ ब्व रायहंससंविओ, पहागपासाओ व संचवेजंतमत्तवारणो समागओ सरयकालो। जत्य य मुयण चित्तवित्तीओ व सच्छाओ महानईओ, सुकविवाणोओ व निम्मलाओ दिसाओ, परम जोगिसरीरं व नीरय गयणंगणं, मणिणं च मुमगोभिरामा सत्तच्छयतरुगो, वरथवइनिम्मियदेवउलपतीओ व सुताराओ रयगीओ ति, अवि य- (३९) निष्फणसन्चसासा, जत्य मही अहियरेहिरा नाया। दिवंति दरियवसहा, पमुइयगोविंदमझगया ॥३९॥ Y CDIY •रमुरिंदचू • HI, 'यनरिंदचू °al ४२ टितो ए.HI४३ 'रिणो(णा) सम • ABI • पाविणो.ABI ४५ .हा-सहा. ABI •मो सव. CDEHI •ण अग्यओए सामताण महाराएग पेसिया(य)मुवायण ति मणिऊण एन. ४८ •रणमवलक्विज •CDI ४९ • यति से CDECI ५. • सो पुरसा •E | ५१ मि य सा • CD । ५२ किमुग्गो विय, तओ H । ५३ वरि • CDEH | ५४ तुत CDEH I ५५ 'म कस्स वि B। ५६ शनिका- छरी' भाषायाम् । ५५ •णा भजिये । ५८ 'ए पुग मएण सेनालस सेनं भवा । सू• CDEOH : ५९वि एव CDEHI • हिंदग • ABI "मो। देगा १२ ते पचा• ABI १३ 'सिंमि पे• ६४ निरनियत्या 01 ६५ मणिस्सामि 01 ६६ सव सा• CDEHA १५ • या घर ति ABIR 'मीव CDEHI ९ ते स.H1.. • गावि पु. गदेण पु.HI EH १ एप• EHI पञ्चायविग्न •HI ur •गोवद' CDOI ·- कालिकाचार्यकथा। ११ - (४०) पीऊसपूरसरिसा, ससहरकिरणावली तमिस्सा । पच्चालेइ असेस, अहियं भुवणोयर जत्य ॥४०॥ (४१) सालिवणरक्खवणोजयपामरिगिज्जंतमहुरगीएहि । पडिझंता पहिया, पंथाओ जत्य भस्संति ॥४१॥ (४२) इय बहुजियतोसयरे, पत्ते सरयम्मि नबरि विदाणो । सति रहंगो भवचित्तख्वसंसाइणत्थं व ॥४२॥ एवंविहं च सरयकालासरिमनलोइऊण णियसमीहियसिद्धिकामेण भणिया ते कालयसूरिणा जहा-भो! किमेवं णिरुज्जमा चिट्ठह तेहिं भणिय-आइसह किं पुण करेमो'। सूरिणा भणियंगोण्हह उन्जेणिं, जो तीर संबंद्धो पो मालवदेसो, तत्य पम्जत्तीए तुम्हाणं णिव्याहो भविस्सँइ । तेहिं भणियं-एवं करेमो, परं पत्थि संबलय, जम्हा एयम्मि देसे अम्हाण भोयणमेत्तं चेर जायं । तओ सूरिणा जोगचुण्णचहुंटियामेत्तपक्खेवेण सुर्वणीकाऊग सञ्चं कुंभारावाहं भणिया-एयं सर्वलयं गेहह । तमो ते "तं विभजिऊग समसामागीए पैयहा उज्जेणि पइ | अवंतरे य जे के पि लाडविसयरायाणो ते साहित्ता पत्ता उन्जेणिपिसयसंधि । तओ गदभिल्लो तं परबलमागच्छतं सोऊण महाबलसामग्गीए निग्गओ, पतो य विसय- संधि । तओ दुह पि दप्पुद्ररसेण्णाणं लग्गमाओहणं, अधि य- (४३) निवदंततिक्ससरभसरसेल्ल बावल्ल-सबलरउद्दो, विप्पंतचा पट्टिस मोग्गर-णारापवीभच्छो । असि-परसु-कृत-कुंगी-संघद्वंतसिहिफुलिंगोहो, भंडपुकाररचट्टो रयछाइयस्करकरपसरो ॥४३॥ (४४) पवंचिहसमरभरे, वटुंते गद्दभिल्लणरवइणो । सेपणं खणेपण गडं, वायाइयमेवंदं ॥४४॥ (४५) तं भगं दट्टण, बलिऊणं पुरवरीऍ णरणाहो । पविसित्तु तओ चिटइ, रोहगसज्जो णियपलेण ॥४५॥ इयो वि निस्संचरिवलयबंवेण णयरि रोहेऊण ठिया। कुणंति य पइदिणं ढोय । अनम्मि दिवते जाव बोरण उद्विया ताव पेच्छंति मुग्णय को । तओ तेहिं पुच्छिया सूरिणो-भगव । किमन्न अण्णय कोई दीसह । तमो रिहिं सुमरेऊग भणिय जहा-अज्ज अहमी", तत्थ य गभिल्लो उयवासं काउण गझिं महाविग्ज साहह ता निरूवह कत्थई अटालोपट्टियं गदभि । निवतेहिं य दिट्ठा, दसिया य सूरीण । सूरीहिं भणियं जहा-एसा गरमिलजार- समत्तीए महइमहालयं सद्द काहिसँइ, त , परबलसतिय"ज दुपयं चउप्पय वा मुणेस्सइ तं सव्व मुहेण रुहिर उगिरतं निस्संदेह भूमीए निवडेस्सइ, ता सञ्चं सजीवं दुपयं चउप्पय घेत्तण दुगाउयमित्र भूमागमोसरह महोत्तरसयं च सवेहोणं ७५ पडिवज्जता ०। ७६ ए पडियुदो CDEHI ७७ °दो बहुओ HI • स्पड 1 जम्हा HI७९ फारुण ८. उभारावाह CD I, फुमकाराचह 01 ८१ बल गिण्ड CDEHI ८२ वेण विम° CDI, विभजिकण HD ८३ पहिया CDEH | ८४ भतरा य EHI ५ ते वि सा. H। ६ तनुगी -७ भदकाररवो CDEOS ८. हविद HI चार व°CDEHI . 'मी, ग H1.. आलए उपिय CDEO I, 'त्य व मालए ठिय H । ९२ •इनिते °CDE | १३ दिद, ते CDOI १४ ॥ महरिब • EH I ९५ य पसरतिय H९६ • यमेत HI ९७ • मम CDE 1 . ve 04 •तकुगी ·। १२ श्रीदेवनन्दरिविरचिता महाजोहाणं मम सगोरे येवेह । केहि वि" तं तहेय सम्बं फर्य । ते य सायेदियो मणिया सूरी ह-जया इमा रासदी सरफरणथं मुहं गिवाएइ तया अायगराए घेर एयाए दुम्भे नागरहिं गई मेरेग्जद, कासगए उग सुम्मे विन रामेयह पहरि, ता अपमा मायभ्यरिपसरा घेट्झ । तेहिं पिते पर सच क्यं । तो य मायनायिविमुखमारा- ययणाए वीए तिरिक्सर पीडियाए न य चइयमारसिउं पटिहयनत्ति ति, तमो विजा तरसेर साहगम्मुवार का मुत्त-पुरीसं उत्तं दाऊग पति गया । तो सरणा गणिया ते सही-गेहद संपयं इचियं एयरस पलं तिवमा ते पांगारं भंजिका पविट्टा उन्जेणी" । गहियो सजीवगाहं गमियो । बंग समन्मियो रिपाया। (४६) मूरीहि तभो भणिओ, रे रे पावि ! दुटु ! निल्लज !! अरणजफजउज्जमसज ! महारजपन्भह 1॥४६॥ (४७) जमणेच्छंतीए सागुणीइ विद्धंसणं फयं तुमए । न य मणिभो य संघो, तेणऽम्हेहि इमं विदियं ॥४७॥ (४८) महमोहमोहियमई, जो सीलं साजणीइ भंजेई । जिणधम्मयोहिलाभस्स सो नरो देइ मूलग्गि ॥४८॥ (४९) निष्णहयोहिलामो, भमिटिसि नृणं तुमं पि संमारे। रेऽणंतदुपरसपउरे, किं. इ६ चेय जं नम्मे ॥४९॥ (५०) पत्तो घण-वाडण-अयमाणणमणियविविहदुपसाई। संघायमाणणातरुवरस्स घेमोग्गमो एसो ॥५०॥ (५.) नरय-तिरिक्त उमाणुस-देवगइगमणसंफडावदियो । जमणंतमवे भमिहिसि. तं पुण विरसं फलं होही ॥५१॥ (५२) जो अवमप्णइ संघ, पावो पेवं पि माणमयलितो । सो अपाणं योलइ, दुक्खमहासागरे भीमे ॥५२॥ (५३) सिरिसमणसंघासायणाइ पाति जं दुई जीवा । तं साहि समत्यो, नइ पर भगवं निणो होइ ॥३॥ (५४) जेण महंतं पायं, कयं तए णेय मणिमो संघो । संभासम्सापारिहो, अम्हाणं पर वि रे ती ॥४॥ (५५) बहुपावभरक्तं, दुइजलणकरालजालमालाहि । आलिंगियं तुम पासिऊण फरणाइ पुण मणिमो ॥५५|| (८६) निंदण-गरिहणपुग्य, आलाएऊण चुणम् पच्छित्तं । दुक्करतवचरणरओ, जेणज वि तरहि दुइनलहिं ॥५६॥ (५७) इय करुणाए मरीहि जंपियं मुणिय गद्दभिल्लो सो। अइसंकिलिट्टकम्मो, गाढयरं मिओ विचे ॥५७|| ९० ठवेह छ । ९ वि तहेव CDEH 1 १०० जहा इय रा°HI, जया इय रा°CDEI... 01१.२ तहेव B.१.३ ए पहिHI •हा-उज्जैणि गेम १.५ पायार EHI १.६ उग्नेणिE १. •ण यस CDBI106विचि इ. ABI १०९ तो वाटणघण म CD". मुमुग्ग • EHI . . . यषणुन .

·कालिकाचार्यकथा । (५८) मियचित्तं गाउँ, फालयसूरीहि सो तओ भणिओ । मुफोसि एगवारं, संपइ रे जाहि णिविसओ ॥५८॥ (५९) तं मरिचयणमायणिऊण पुईसरेहि सो तेहिं । देसाओं धाडिऊणं, मुको दुहिमओ परिम्भमइ ।।५।। (६०) भमिङ मओ समाणो, चउगइसंसारसोयरे भीमे । भमिही" अणंतकालं, तकम्मविवागदोसेणं ॥६९॥ (६१) तो सरिपज्जुवासयसाहिं रायाहिरायमह काउं । भुति रजसोक्खं, सामंतपैयडिया सेसा ॥१॥ (६२) सगकूलाओ जेणं, समागया तेण ते सगा जाया । एवं सगराईणं, एसो वंसो समुप्पण्णो ॥६२॥ (६३) जिणसासणोण्णै पराण ताण कालो सुहेण परिगलइ । सरिपथपउमगम्भे, छप्पयलीलं कुणताणं १६३।। (६४) कालंतरेण केणेई, उप्पाटेता सगाणे' वंसं । जाओ मालवराया, णामेणं विकमाइचो ॥६४॥ (६५) पुहँईए एगवीरो, विकमअकंतभूरिणरणाहो । अच्छरियचरियावरणपत्चवरकित्तिपन्भारो ॥६५॥ (६६) नियसत्ताराहियजक्खरायसंपत्तवेरतियवसेण । अविगणियसत्तु-मित्तं, जेण पयट्टावियं दाणं ॥६६॥ (६७) पयराविओ धरौएँ, रिणपरिहीणं जणं विहेऊण । गुरुरित्ववियरणाओ, णियी संवन्छरो जेण ॥६७॥ (६८) तस्स वि वंसं उत्पाडिऊण जाओ पुणो वि सगराया । उज्जेणिपुरवरीए, पयपंकयपणयसामंतो ॥६८|| (६९) पणतीसे वाससए, विकमसंवच्छेराओ चोलीणे । परिवत्तिऊण ठविमओ, जेणं संपच्छरो गियगो ॥६१|| (७०) सगकालजाणणत्थं, एयं पासंगियं समक्खायं । मूलकहासंबद्ध, पयगं वि य मण्णए इहि ॥७०॥ (७१) कालयमरीहि तो, सा मगिणी संजमे पुणो ठविया । आलोइयपडिकतो, सूरी वि सयं गणं वहइ ||७१॥ • सागरे HI७२ ममिहि अणतं का' ।। ११३ पट्टि ' CDEHI ११४ ज्णयप • ABI, 'णय, उ°AI, • उ उ.C1 ११६ ण तह वसHI ११७ पुहवीए CHI भूमिनर ° EI • तपररविभवेणं । १२. 'ए. (ऋण • AB | १२१ • ययो सं• CD | • छरस्त दो.CDal, वो • EH! १२३ नियतो HI, नियो E1, १२४ सगं CD, (समस्वकम् ), सम EHI , . . प्णइकरा HT . १२२ वत्सरस्स ५ ·श्रीदेवचन्द्र त्रिविरचिता इयो य आय भम्य णाम णगरं । तत्य य फालयरिभादेगेना बटमेत-भाशुमेत्ता भायरो राय-जुवरायाणो। लेसिं च भगिणी भाशुसिरी । तोसे पुत्तो पलमाण् णाम कुमरो । तमो तेहिं पटमित्त-माशुमिचेहि परमुलाओ समाएँ रिणो सोऊण पेसिमो मइसागरा गाम णियमहंतमो उन्जेणिं । तेण य तम गंतूण सगराइणो महागिप्वधेग विसजा- पेठग बंदिऊग य विग्यता सूरिणो, मयि य- (७२) पलमेत्त-भाणुमेत्ता, भय ! भूललियमाल-फर-जाण । भत्तिभरनिभरंगा, तुह पयकमलं पणिवयंति ॥१॥ (७३) करकमलमउलमैउँलं, मोलिम्मि ठवित्तु विष्णति जहा। तुह विरहतरणिखरकिरणणियरपसरेण सयराहं ॥२॥ (७४) संतावियाई पणियं, जो सरीराइँ अम्ह ता सामि ।। नियदसणमेहोभवदेसणणारेण निव्ववम् ॥३॥ (७५) किं पहुणा करुणारससमुद्द! अम्हाणमुवरि कारुणं । फाऊणं पावहरे, चंदावर निययपयफमलं ॥४॥ तो कालयरिणो सगरगो सरुवं साहिऊग गया भरुयछे । पवेसिया य मया विष्ठड्डेणं । बंदियो मावसारं परमेत्त-भाणुमेत-भाशुसिरि परमाणहि । समादत्ता य भगपया भवणिन्नेयजणणी धम्मदेसणा, अवि य- तुसरासि व्य अमारो संसारो, बिजुलयाओ व चंचलाओ फमलाओ, अप्पहगामुयबोलायणयसामणं तारुणं, दारुणदुहदाइरोगा भोगोवभोगा, माणससारीरियपेयनियंपणं धणं, महासोगाइरेगा इट्ठजणसंपओगा, गिरतेरपेरिसडणसीलानि पाउयदलाणि, ता एवं टिए मो भन्या । लण कुलाइजुतं माणुस निहटेययो पमाभो, काययो सन्वसंगचाओ, बंदणीयों देवाहिदेवा, कायया मुगुरुचलेणसेमा, दायत्वं मुपत्तेसु दाणं, प फायच्वं गियासु, अणुगुणेययो पंचणमोकारो, कोय-यो जिणाययणेसु पयासकारो, भावियनामो दुवालस भावणाभो, रक्खेयवाओ पवयगोहावणाओ, दायवा मुगुरुपुरमों गियदुश्चरियालोषणा, कायवा सम्वसत्तखामणा पडिवग्जेकवं पायच्छिच, न धारियञ्चमसहचित्तं, अणुट्टियवाणि जहा. सत्तीए तवचरणाणि, दमियत्र्याणि "दुरंताणि इंदियाणि, झाएयवं मुहम्याणं, बोरेग्नए ण संसारसंताणं कि बहुणा ! एतमायरंतरणं तुम्हाण भरेस्सद चिरणे निवाणं ति । (७६) इय मूरिवयणमायणिजण संगायचरणपरिणामो । सो पळमाण् कुमरो, रोमंचोधइयसव्वंगो ॥५॥ (७७) फरकोरयं विदेउ, सिरम्मि अह भणइ एरिसं वयणं । संसारवारगाओ, णित्यारहि गा ! म दुहियं ॥६॥ (७८) मवभयमीयस्स मई, उत्तमणरसेविया इमा सामि।। दिजउ निणेददिक्खा, जइ भोग्गो मा चिरावेह ॥७ भायणे .ABBI १२० .मउ HIR.. •णवितिCDOI 1. •पाप भा.CDEHI ११ • पस्लेषABI ११ •मा। एव विधायदा बारक HE१ मापत CDEH | ४ पदेयमा 'B 1, बदिपमा ३EH : • पर • CDEHT 1.ना निगम पूषा • EHI 10 दुतिकरयाणि झा• CDEHR•मनि• ABI.प नाTIEHI - . ११५ .ए योHI ११. म म EHI ·कारिकाचार्यकथा (७९) इय कुमरणिच्यं माणिकण सीहिं तवखणं चेव । थापूच्छिऊण सयणे, विहिणा अह दिक्खिनो एसो ॥८॥ (८०) रायाई परिसा वि यनमिङ सरि गपा नियं ठाणं । मुषिणो वि गिययसद्धम्मरम्पारणोज्जया जाया ॥९॥ (८१) एवं चिय पदियई, मुणिवइपयपंकयं णभंतेते। गरणाहे दर्ण, भविम्भरणिन्मरे धणियं ॥१०॥ (८२) सव्वो वि पगरलोगो, जाभो निणयम्मभाविओ अहियं । सच्चमिणं आहाण, जद राया तह पया होइ ॥१२॥ ते च तारिसं पुरखोहमवलोइऊण अच्चतर्दुमियचित्रेणं रायपुरओ सूरिसमक्खं चेव भणियं रायपुरोहिएण जहा-देव ! किमेपहिं पासडिएहिं तईबझायरणणिरहि असुइएहिं ! ति । एवं च वयंतो सो सूरीहिं अणेगोवत्तीहिं जाहे णिहत्तरो को लाहे धुत्तिमाए अणुलोमायणेहिं रोयागो विपरिणामेई । अवि य- (८३) एए महातबस्सी, नीसेसगुणालया महासत्ता । सर-असुर-मणुयमहिया, गोरवा तिहुयणस्सावि ॥१२॥ (८३) तो देव ! जेण एए, पहेण गच्छति तेण तुम्हाणं । जुत्तं न होइ गमणं, अफमणं तप्पयाण जो ॥१३॥ (८५) गुरुपयअकमणं, महई आसायणा जओ होइ । दुग्गइकारणभूया, अओ विसज्जेह पहु ! गुरुणो ॥१४॥ तो विष्परिणयचित्तेहिं भणियं राईहि-सच्चमेयं परं कहं विसिमिति ! तो पुरोहिएण भणियं-देव ! कौरउ सम्वत्य गगरे अणेसैणी, तीए य फयाए असुझते भत्तपाणे सयमेव विहरिरसति । तओ राईहिं भणियं-एवं करेहि । तओ परूवियं सन्चत्य नगरे पुरोहिएणं जहा-एवं एवं चाहाफम्माइणा पयारणे देजमाणं महाफलं भवइ । तओ लोगो सहेच काउमारदो । तंव तारिसमउपकरणं दळूण साहियं साहहिं गुरूणं । ते वि सम्मं वियाणेऊग रायाभिप्पायं अप- ग्जोसथिए चेव गया मरहटविसयालंकारभ्यं पइटाणं णाम नगरे । तत्थ य सूरहिं जाणायियं नहा न ताव पम्जोसवेयन्वं जाव वयं णागया। तत्थ उण परमसायगो सायवाहणी णाम राया। सो य सूरिणो समाग ते णाऊण जलयागमुछठियसिहि न हरिणि भैरो जाओ । फमेण य समागया तत्थ परिणो । तभो साइौहणरायो सार समागया गाऊग सपरियणो चउघिसिरिसमणसंघसमणिो णिग्गओ अभिमुह, मंदिया य भावमारं सूरिणो । अधि म- (८६) भवियकालावरोहय !, मोहमहातिमिरपसरभरसूर । । दप्पिद्धदुपरवाइफुमिनिहलचैलेंसिंह 1 ||१|| १४. यदि ABI, परिरिEH1 1 CDE I 477 of a En Tu CDI, ण्याइणो ४ • मेति, म• EHI४५ तो दे BHI ४ 'भो हवइ CDEH Im •ज्जिस्सति ABI १४. •णा, जहा- H1. महोक-CD1१५. •ग देजमाणं साहूम म° ABI,°ग साहूप दिवस °EHI 11 •पमरनिम्म H1 १५२ सायवा • E१५१ .या य*H19 दपि EH1 1५1 सीह 1 CDEHI •चत ·श्रीदेवचन्द्रसूरिविरचिता (८७) पणयणरविसरपहुँमउलिमउडमणिकिरणरंजियमुपाय !! जिणसासणोण्णईपर!, कलिकालरलंकमलसलिल ! ॥२॥ (८८) कालाणुरुषपरिवठ्ठमाणमुपजलहिपारसंपच ।। सप्पंतदप्पकंदप्पसप्पकप्परगपरपरसु ! ॥३॥ (८९) इय नीसेसगुणालय !, करेणापर ! परमचरण ! रणरहिय ! । मृगहियनाम ! नरुत्तम !, तुज्झ गमो होउ मुणिणाह ! ॥४॥ एवं च पणयस णरवइणो दिण्ण भगवया धम्मलामो, अवि य- (९०) कलिकालकलिलमलबहलपडलपक्खालणेगैसलिलोहो । सयलदुहाचलकुलदलणजलियबलस्यणत्यसमो ॥५॥ (९१) ॥६॥ (९२) सग्गा-ऽपवग्गदुग्गमनरंग ऽग्गलभंगमोग्गरसमाणो। तुह होउ धम्मलाहो, नरेंद ! जिण-गणहरोदियो १७|| एवं च महाविच्छड्डेणं पविट्ठा णगरे सूरिणो । बंदियाई समत्थचेहयाई । आवासिया य जइजणजोग्गासु महा- फासुयासु वसहीसु । ओ पइदिणं सिरिसमणसंघेण बहुमण्णेज्जमाणाणं सायवाहणणरिदेणे समाणेज्जमाणार्ण विउसवग्गेण पञ्जुवासेन्जमाणाणं णीसेसजणेण वंदेजमाणाणे मवियकमलपडियोहणपैराणं समागमओ कमसो पेजोसणासमभो । साथ य मरहट्ठयदेसे भदवयसुद्धपंचमीए इंदस्स जता भवइ । तओ विण्णत्ता सूरिणो राइणा जहा-भयवं । पजोसणादिवसे लोयाणु- वत्तीए इंदो अणुगंतव्यो होही, तेण फारणेण वाउलत्तणाओ चेईया-ण्हेवणाइयं काउं न पहुप्पामो, ता महापसाय काऊग करेह छट्ठीए पजोसवणं, तो भगवया भणिय" अम्ह गुरणो अवि य-- (९३) अवि चलइ मेरुचूला, सूरो वा उग्गमेज अवराए । न य पंचपीएँ रयणि, पज्जोसवणा अइकमइ ॥८॥ जो भणियमागमे- णं समणे भगवं महावीर चासाणं सवीसइराए मासे वइक वासावासं पज्जोसवेइ, तहा णं गणहरा वि । जहा णं गणहरा तहा णं गणहरसीमा वि । जहा गं गणहरसीसा तहा णं अम्ह गुरुणो वि। जहा णं भम्ह गुरुण तहा णं अम्हे विवासायास पक्षोसवेमो, नो" तं रयणिमइकामिना"। राइणा भणियं-जइ एवं तो चउथोएँ" हवइ । सुरीहिं मणिय-एवं होउ णाधिस्थ दोसो, जो भणियमागी- "आरेणा वि पज्जोसवेयच मिति"" ॥ 'जहा . रखदु°AI १५७ •णायर| CD १५८ पोस CDEHI १५९ जय उEH I. जिजउ CDI. साइना °CD, सारिवाHI १६१ उजमाणार्थ पीसे E १६२ •हणे कुणताण °CDEH | १६३ • जोस क्स CDjणार • CDEH ! १६४ •बोसवणा CDEHI १६५, इयाग ' CDEH I १६६ भिय-अवि च • EHI १६. न . CDI १६८ 'ए भार (भगवओ CD) सू. CDEHI .

·फारिकाचार्यकथा । १७ तमो हरिसवसृप्फुल्छलोयणेण बंपियं राहणा-भगव । महापसाओ, महंतो अम्हाणमणुग्गहो जओ मम मंतेउरियाणं पन्बोपवासपारणए साइश उत्तरपारेणय भवेस्सइ । तो गिहे गंतूण समाईहाभो अतेउरियायो-तुम्हाणममागसाए उवनासो होही, पारणए य साहणं उत्तरपारणयं भवेस्सइ, ता तत्थ अहोपात्तेहिं साहुणो पहिलोहेह, जमो भणियमागमे- (९४) पइसंत गिलोणेसु य, आगमगाहीस तह य फयकोए । उत्तरवारणगम्मी, दाणं तु पहुफ(फ)लं होइ ॥९॥ पग्जोसवणाए भट्ठमं ति काऊग पडिवए उत्तरपारणयं भवइ । तं व दळूण तम्मि दिणे लोगो वि साहूण तहेवो पूर्य फाउमादत्तो । तप्पभिई मरहट्टविसए समणप्यालगो णाम छणो परत्तो। एवं च कारणेण कालगायरिपहिं चउत्थीए पस्नोसवर्ण पवत्तियं, समत्यसंघेण य अणुमनियं । + तथा चावाचि- (९५) कारणीया य चउत्थी, चेय-जइसाइचासणनिमितं । उरिसिप साळवाइण, पयहिया कालियज्जेए+ ॥१०॥ तबसेण म पक्खियाईणि नि चउरसीए भायरियाणि अण्णहा भागमोत्ताणि पुण्णिमाए ति । (४) एवंविहगुणजुत्ताण वि कालयमूरीणं कालंतरेण विहरमाणाण कम्मोदयनसेणं नाया दुन्विणीया सीसा । तभो चोदया सूरीहिं तहा विण किंचि पहिवनंति, तओ पुणो वि भणिया जहा- (९६) भो भो महाशुभारा!, उत्तमकुळसंभया महापरिसा ! । इंदाईग वि दुलई, बहुं सामण्णमफलकं ॥१॥ (९०) एवमविणीययाए, गुरुभागाइकर्म विदेऊण । दुधरतवचरणमिणे, मा इण णिरत्ययं पच्छ ! ॥२॥ + एतादानाञ्चनान्तर्वती पार CD पुस्तकयो मस्ति । स्तिद्विकमभ्यगत पाठ: CD पुस्तकयोनारस , मन पूर्णिमायामेर पाक्षिक चावमासिकपर्वनियतधर्मकार्याणि बियानीति गरम तरामद एत प्राय हेतु सभाव्यते । तभा भस्व स्वस्तिकयुगरस्य पाठस्योपरि भाचार्यश्रीहोरसूरिपादैनिम्नोरिचित टिप्पर B प्रतिसकेन सपुस्तके निहितम्, तपदम् --" निशतीमितवर्षोपरि लिखितबहुम्वादशपु घाउम्मासियाण पउनौए भायरिमाणि इति दृश्यते तथा 'घाउम्मास पहसीए' इति सरेहविषोपयुफानुसारेणापीत्यमेव श्यते, तस्मात् समाव्यतेऽत्र केनापि पाठ परावर्तित , सत्व तु केवलिगम्यमित्ति" एतटीपनक यदपि B प्रतिळेखकेन पूर्वादशानिखितटिप्पनतयोपलब्धावेन स्वपुस्तके रिप्पणीरुपेरोष न्यायीकृत तथापि तस्य टिप्पनभूतेऽपि तस्य दिसंवाद, येन तस्योपरि तेन निम्नलिखित टिप्पनक कृतम्, तश्चेदम-'विवातीमित. इत्पादक्षराणि ताप तु केवलिगम्यमिति एतदन्तानि श्रीपत्तननगरे णगिरी संवत् १६३० वर्षे दीरविजयाघार्येण पूर्वादशेऽशान्यपि माया लिवि(पि)सा कतानि, केचित् परलोभीरभित्रिते तच्छादपृष्टेनोचायेंगापीत्यमेवोक्त यद्-भस्माभिरेव शिखितानि । इति ध्येयम् । श्री। पुनरुपयुकटिप्पष्ट्रिययुक्र ०६ तम पत्र फरगु कर्तुकामेन B पुस्तकलेसफेनैप नीचेनिदिटिप्पणीयुक्तमपर ८८(१) तम पत्र लिखितम्, सहिप्पणी यया--'श्री पुण्यसागरमहोपाध्यायादेशात् पूर्वमद पूर्वादशांगपि(हिसित पत्रम् तदा पूर्वादशे त्रिशतीमित इत्यादि रिसित हृदयोत्पादितम् अतस्तेदप्रमाणम् । " एवभूतेऽपि B प्रत्यादर्श द्वे भपि पत्र सुरक्षिते मुष्टतया परिवत्तेत । १९९५ इविस्सBI • भो अाम्हाणमणुओ तु°HI • लामेह ।। भागमगहणे य लोयकयदागे (करणे म E)। उत्तरपारणगम्मि य दराण तु बहुम(फोल भणइ CDEGHI १७१ १७५ मणम्मिथ, ·श्रीदेवचन्द्रसरिविरचिता यत उक्तमागमे- (९८) छह-ऽहम-दसम-दुवालसेडि मास-दमासखवणेहि । अकरितो गुरुवयण, अणवसंसारिओ होइ ॥३॥ (९९) गुरुप्राणाभंगाओ, रणे कटं तवं पि फाऊण । तरवि हु पत्तो नरगं, सो कुळयवालओ साहू ॥४॥ (१००) गुयभणाइक्मणे, आयातो करेइ जइ वि तवं । तहवि न पावइ मोक्वं, पुन्वभवे दोबई चेव ॥५॥ एवं पि भणिया तेण मुचंति दुन्धिणीययं, ण करेति गुरुवयणं, न विहिति पस्विचिं, पति उठवसगाई, कुणंति सेच्छाए तवं, भयरति णिययामिप्पारण सामायारिं । तओ गुरुणा चित्रयं--- (१०१) "तारिसा मम सीसाउ, जारिसा गलिगमा । गरिगामे घहत्ताणं, ददं गेण्डइ संजमं ॥६॥ तथा- (१०२) छंदेण गओ छंदेण भागओ चिट्ठए य छंदेण । छंदे य" वट्टमाणो, सीसो ईदेण मोत्तव्यो ||७|| ता परिहरामि एए दुग्विणीयसीसे तो अण्णाम्मि दिणे स्यगीए पपुवाणं साहिलो सेग्नायरस्स परमाया जहा-अम्हे नियसिस्ससिस्साणं सागरचंदमूरीणं पासे वञ्चामो, ना कहमि आउटा णिबंधेण पुम्छति तो बहु सरष्टिम्ग मेसिकण य साहेजमु त्ति भणिकग णिग्गया। पचा य मणवरयसहे पयाणेहि, सत्य पवित्रा निसौहयं फाग । 'येरो कोऽपि भग्जमोति फाकग अवग्जाए । (१०३) अपुष्यं दट्टणं, अन्वाणं तु होइ फायव्वं । साहुम्मि दिट्टपुन्चे, जहारिहं जस्स जं जोगं ॥८॥ इति सिद्धतायारमसुमरेङग न अन्मुहिमओ सागरचंदमूरिणा । दक्खाणसमत्तौए य णाणपरीसहमसहमाणेण पुलियो सागरदेण-अजजया केरिसं मए, वरखाणिय ! कालयसूरी हिं भणियं-सुदरं । तो पुरे दि मणिय सागरचंदरिष्म-- अजय ! पुच्छेहि किंपि । कालगसरोहिं भणियं-जइ एवं तो वक्खाणेह अणिञ्चयं । सागरचदेण मणिय-पणं विसमपय वाखाणामु । तेण भणियं-न विसमपय थमवगच्छामि । तमो समादत्तो वक्खाणे निर्मि" धम्मह किं न चितेह ' इच्चाइ । अत्रान्तरे मणितं कालिकाचार्यैः-नारित धर्मः प्रत्यक्षादिप्रमाणगोचरातिकान्तत्यात सर- विपाणवदिति, उक्तं च-- (१०४) प्रत्यक्षेण प्रहोऽर्थस्य, निश्चितेन प्रशस्यते । तदभावेऽनुमानेन, वचसा वयतिक्रमः ॥९॥ १७३ भररेतो BI४ दहा CHI १७५ म CDBHI १७६ 'यसिस्से CDEHTICD) नएEि CDEH I १७८ अवत्राए EH I m • चियं सा• CDEH I १८० तत्ति पम्मा दिन विउ, पतु परिया पशु अणु, पागणुनघणपदलपिन्भन साम TH) नय( HQगम, बीविय पि घळबुनुमोदमु, मननिहिनिवरियरया निध बुलार मामुपजम्मः निराणाहु निमण भवियण विश पर जिमदरसम्मु " भा. EOHD ·कालिकाचार्यकथा। ननु प्रत्यक्षादिना प्रमाणेनासो गृह्यत इत्यलं तद्विषययत्नेन । ' भन्यो पियामहाणकारी कोवेस खडेकरो' मण्णमा- गेण भणियं सागरचंदेण-तत्र यदुक्तं नास्ति धर्माता प्रतिज्ञापदयोविरोध प्रकटमेव लक्षयामो, नास्ति चेदर्भ इति कथम् ! धर्म चेद् नास्तीति कथमपरधर्मस्याम्युपगतत्यादेवमुच्यते, तर्हि गान्तं गृच्छामः परकीयोऽभ्युपगमो भवतः प्रमाणगप्रमाणं था ! यदि प्रमाण सिद्ध नः साध्यम् , अथाप्रमाणं तर्हि स एव दोषः, यन्चोकं प्रत्यक्षादिप्रमाणगोचरातिकान्तत्वात तदप्यसत्, यतः कार्यद्वारगी पि धैमा धर्मों प्रत्यक्षेग गृह्यते' इति उक्तं च- (१०५) धर्माज्जन्म कुळे शरीरपटुता सौभाग्यमायुर्धन, धर्मेणैव भवन्ति निर्मलयशो-विद्याऽर्यसम्पच्छ्यिः । कान्ताराच महाभयाच सतवं धर्मः परित्रायते, धर्मः सम्यगुपासितो भवति हि स्वर्गापवर्गप्रदः ॥१०॥ . अग्याच (१०६) नियस्वोहामियखयैरराय-मयण र केवि दीसति । मंगुलरूवा अण्णे, पुरिसा गोमाउसारिच्छा ॥११॥ (१०७) परिमणियासेससमत्यसत्यमुरमंतिविम्भमा केवि । अण्णाणतिमिरछणा, अन्ने अंध व पिपरति ।। (१०८) संपत्ततिबग्गामुहा, 'एंगे दीसंति जणमणाणंदा । परिवज्जियपुरिसत्या, चन्धियणेज्जा विसहर व्व ॥१२॥ (१०९) धरियघवलायवेत्ता, बंदियणोग्घुपयडमारप्पा । पच्चंति गयारदा, अण्णे धाति सिं" पुरओ ॥१३॥ (११०) पणइयेंणपूरियासा, निम्मलजसमरियमहियलाभोगा। अण्णे उ कलंकेल्ला, पोई पि भरंति फह कहवि ॥१४॥ (११२) अणवस्य देताण चि, बड्डइ दव्वं सुर्य व केसिंचि । अण्णेसिमंदताण वि, घेपर गरणाइ-चोरेहिं ॥१५॥ (११२) इय धम्माधम्मफलं, पचक्खं जेण दीसए साह । मोत्तणमहम्मं आयरेण धम्म चिय करेसु ॥१६॥ इमो य ते दुट्ठसीसा पभाए आयरियमपेच्छमाणा इओ तो गवेसण" कुणता गया सेग्जायरसमीवं, पुछियो य जहा-सावय ! कहिं गुरुणो ! तेग भणिय-तुम्भे चेव जाणह गियं गुरुं, किमहं पियाणामि !! तेहिं भणियं-मा एवं कहेहि, न तुज्झ अकहिऊण वञ्चति । तमो सिज्जायरेण भिउढिभासुरं वयणं काऊण भणिया-'अरे रे दुइसेहा ! ण कुणह गुरूण आणं, चोइग्जंता वि न पडिवजह सारण-वारणाईणि, सारणाइविरहियस्स आयरियस्स महंतो दोसो, जो भणियमागमे-- (११३) नह सरणमुवगयाणं, जीवाण णितिए सिरे जो । एवं सारणियाणं, आयरियों असारओ गच्छे ॥२७॥ •दिनासो गु. 0। १०२ 'ग प्रत्यक्षेणा • CDEHI 1८३ घमों गृक्षते 20 १८४ मौ' P. CDI रनामह - EH ! ११ एपे दी CDEHI १८४ साइव • ABI १८८ घाविति CD ! १८१ से 3°EHI गईम HI ११ • मर्दिता CDEHI १९२ गतेसंयंता ग°E १८१ . .

·. २० श्रीदेवचन्द्रसूरिविरचिता (११४) जीहाए वि लिहतो, न भदओ सारणा नहिं णत्यि । डंडेण वि वाडेतो, स भद्दओ सारणा जत्य ॥१८॥ (११५) सारणमाइविउ, गच्छं पि य गुणगणेण परिहीणं । परिवतणावग्गो, चइज्ज इह मुत्तविक्षणाओ ॥१९॥ 'तुम्मे य दुयिणीया, आणाए अवमाण ति काऊग परिचत्ता ता पाय ! ओसरह मम दिदीपहाभो, मण्णा भणेसह ण कहियति । तमो भीया सेज्जायरं खमावेत्ता भणति । गवि य-- (११६) दसैहि एगवारं, अम्ह गुरू जेण वं पौएउं । आणाणिदेसपरा, जावज्जीयोई वटामो ॥२०॥ (११७) किं वहुणा मूरीणं, संपइ हियइच्छियं करेस्सामो। तो कुणसु दयं सावय !, साइहि कहिं गया गुरुणो । ॥२१॥ तओ ' सम्मं उवट्ठिय ' ति नाऊणं कहिय सब्भावं पेसिया तत्थ । गच्छंनं च साहुक्दं लोगो पुच्छह-को एस व,हे ' ते भगति-कालगमूरी । सुयं च सवणपरंपराए सागरचंदेणे सूरिणा पियामहागमण । पुछिओ कालगमूरी -अनय ! किं मम पियामहो समागच्छइ । तेण भणियं-अम्माहि“ वि समायण्णिय । तओ यणम्मि दिणे तयणुमग्गलगी पत्त साहुपदं । अन्मुट्टिय सागरचंदेण । तेहिं भणिय-उवविसिह तुम्भे, साहुणो चेर एए, गुरुणो उण पुरओ समागया। आयरिएण भणिय–ण को वि इत्थाऽऽगो खडेकरमेग मोत्तण । इत्यतरम्मि समागया वियारभूमीओ कालगसूरिणो । अन्मुढिया य पाहुणेगेंसाहुर्यदेण । सागरचदेण भणियं-किमेय ।। साहहिं भणिय-भगतो कालगसूरिणो एए ति । तओ लज्जिएं उन्मट्टित्ता खामिया, बहुं च दूरियमादत्तो । गुरूहि भणिय-मा सतप्प, न तुझ भारदोसो किंतु पीये. दोसो । अष्णया य वाल्याए पच्छ्यं भरावेत्ता एगत्य पुंजाविओ, पुणो वि भराविओ पुणो वि पुंजाविओ, एवं चे मरिसोधिरेयणं कुणंतरस सेसीइओ पच्छो गुरूहिं जहा-बुझिय किंधि : तेण भणियं–ण किंचि । गुरूहि भणियं-"नहेस वालुयापछयो पडिपुण्णो तहा मुहम्मसामिस्स पडिपुष्ण सुगनाण साइसयं च, तयर्विक्साए जंबूसामिस्म किंचूर्ण मपाईसय च, तत्तो वि पभवस्स अप्पतरमप्पतराइसयं च जो छाण गया ते वि भगवतो सुव्यति । एवं च कमसो-हियमाणं नाव मह सयासाभो तुह गुरुणो अइहीणं, तस्स वि सयासाओ तुह होगतरं ति, विंच पाएण पणटाइसय अप्पं च दूसमाणभावाभो सुर्य ता मा एवंविहेण वि सुएण गव्य उबहस, भणियं च- (११८) आसवण्णुमयाओ, तर-तमनोगेण हुति मइविभवा । मा बहउ को रि गन्वं, अहमेशा पंडिभो एत्य ॥२२॥ (११९) इय अच्छेरयचरिओ, गामा-ऽऽगर नगरमंडियं वसुई । आणावडिच्छयहुसिस्सपरिघुडो विहरई भयवं ॥२३॥ (५) (१२०) अह अप्पया मरिंदो, भामरवृंदी पलंपदणमालो । हार हार-तिसरय-पालबोच्छइयवच्छयलो ||२|| १९१ • सादे ABI १९४ 'वाय चिट्ठामो CDI, ° वाए, चेटामो OHI १९५ हेह क°ABI १९६ •पर ते EHI दसू CDEHI म्हहिं समा ' ABI नगेहि साम१०. . अBिHI 01 ° यस्त, अAB | २.१ १ होति EH 1 २०१ बुदी-शरीरम् । . १९८ ·२१ कालिकाचार्यकथा। (१२१) वरकडय-डियर्थभियभुयाजुगो कुंडललिहियगंटो। वरयररयणकरकडकिरीडरेहंतसिरभागो ॥२॥ (१२२) किं पहुणा सिंगारियसपलंगो विमलवत्यपरिहाणो। • सोधम्मरसमाए, तिण्डं परिसाण मज्झम्मि ||३|| (१२३) सत्तई अणियाण, अणियाहिवईण वह य सत्तण्डं । वायत्तीसयभंगाभिरपरवसामाणिपमुराणं ॥४॥ (१२४) सोहम्मनिवासीणं, अण्णेसिं लोगपालमाईण । सर-देवीणं मज्झे, सके सीहासणवरम्मि || (१२५) उपविहो बलमाणो, वरिहतियसादिवत्तरिदीए । आलोइयलोगर्ट, विउलेणं ओहिणाणेणं ।।६।। (१२६) तो पेच्छइ सीमंधरसामिनिणं समवसरणमज्झत्यं । कुणमाणं धम्मकई, पुवविदेइम्मि परिसाए ॥७॥ (१२७) उद्वितु तओ सहसा, तत्य ठिओ चेव वंदई भगवं । मुरणायगरिदीए, तओ गओ सामिमूलम्मि ॥८॥ (१२८) वंदित्तु सए ठाणे, उवविसिओ जा मुणइ जिणवयणं । ता पत्यावेण जिणो, साहइ जीवे निगोयक्खे ॥९॥ (१२२) तं सोऊण सुरिंदो, विह्मयउप्फुल्ललोयणो एवं । सिरिकयकयंजलिउठो, जंपइ परमेण विणएणं ॥१०॥ (१३०) भगवं ! भरयासे, इय मुहुमनिगोयवण्णणं काउं । कि मुणइ कोई संपइ, निरइसये समाकाले १ ॥१॥ (१३१) वो भणइ जिणो सुरवइ !, कालगसूरी णिगोपवक्खाणं । भरदम्मि मुणइ अन्ज वि, जह धक्खायं भए तुम्ह ॥१२॥ (१३२) तं सोउ वजहरो, कोऊहल्लेण इत्य आगंतुं । काउं भणरूवं, वंदेता पुच्छई मूरिं ॥१३॥ (१३३) भगवं ! णिगोयजीवा, पण्णत्ता जे जिणेहि समयम्मि । तं वक्खाणह मज्झं, अईव कोऊहलं जम्हा ॥१४॥ (१३४) तो मणइ मुणिवरेंदो, जलहरगंभीरणिग्योसो। जइ कोउगं महंतं, मुणम् महाभाग ! उवउत्तो ॥१५॥ (१३५) गोला य असंखेजोऽसंखनिगोओ य गोलओ भणियो । एकेकम्मिणिगोए, अणंतजीवा मुणेयव्वा ॥१६॥ • राहि • C। २०५ वररयणकएक्क( EHडकिरी • ABEH | २०६ सोहम्म • EHI २.४ वि लो° CDEH | २०० ता CD 1 २.१ को वि °CDEH | २१. 'मा, असंखणिग्गोयगो CEH | गेमि 팀 ·२२ प्रौदेदचन्द्ररिविरचिता (१३६) उच्चाइवित्यरेणं, वक्खाए सूरिणा सहस्सरखो । सविसेसणाणजापणणिमित्तमह पुच्छए पुण वि ॥१७॥ (१३७) भगव ! अणासगमई, काउं इच्छामि वुड्वभावाभो । ता मह केतियमारं, साइहि जहडियं गाउं ॥१८॥ (१३८) तो मुपणाणेण गुरू, उवउत्ता जाव वार वढ्दति । दिवसा परखा मासा, वासा वासस्सया पलिया ॥१९॥ (१३९) अयरी उ दुणि वस्साऽऽउमाणमवलोइऊण वो नी । सविसेसवओगाओ, जाणड वजाउहो एसो ॥२०॥ (१४०) इंदो भवं ति म्रीहि जपिए ललियकुंटलाइरणो । जाओ णियस्वेणं, पुरंदरो तक्खणं चेव ॥२१॥ (१४१) भूलुलियभालकरयल-जाणू रोमंचकंचुइजंतो । भत्तिभरणिम्भरंगो, पणमइ क्रीण पैयक्मरं ॥२२॥ (१४२) अइसंकिलिदूसमकाले वि तए जिणागमो जेण । परिओ गुणगणभूसिय ! तुझ णमो होउ मुणिणाह! ॥२३॥ (१४३) गिरइसए वि हु काले, णाणं विष्फुरइ निम्मलं नस्स । विम्हाविपतियलोकं, तस्स णमो होउ तह सामि ! ॥२४॥ (१४४) जेणोष्णई तए पश्यणस्स संबस्स कारणे विहिया । अचभुयचरिएणं, पयपउमं तस्स तुह नमिमो ॥२५॥ (१४५) इय योजण मृरिंदो, मुमरंतो प्रिनिम्मलगुणोई । आयासेणुप्पाउं, पनो सोहम्मकप्पम्मि ॥२६॥ (१४६) मूरी वि य कालेणं, जाणेत्ता णिययआउपरिमाण । संलेहणं विहर, अणसणविहिणा दिव पत्तो ॥२७॥ इति कारिकाचार्यक्यामर समाप्तमिति ॥ ग्रन्यानम् ३६० छ। २७ अगसमह EHI..२ *रा वि दोपि CDEOH : २१ पदक CDH | १४ यो CD I

·२३
कालिकाचार्यकथा ।
मूलशुद्धिटीकाकारप्रशस्तिः
आसीचन्द्रकुलाम्बरैकशशिनि श्रीपूर्णतल्लीयके,
गच्छे दुर्धरशीलधारणसहै: संपूरिते संपतैः ।
निःसम्बन्धविहारहारिचरितश्वनचरितः शुचिः
श्रीनिर्मलवनितोजितमतिश्चाम्रिदेवामिधः ॥१॥
तच्छिप्यः श्रीदत्तो, गणिरभवत् सर्वसत्त्वसमचित्तः ।
नरनायकादिवित्ता, सतो चित्तनिर्मुक्तः ॥२॥
सरिस्ततोऽभूद् गुणरत्नसिन्धुः, श्रीमान् यशोमद्र इतीद्धसंघः ।
विद्वान् क्षितीनिंतपादपद्मा, सनैष्ठिको निर्मलशीलधारी ॥३॥
नीरोगोऽपि विधानतो निजतत्() संलिख्य सर्वादरात् ,
सर्याहारविवर्जनादनशनं कृत्वोज्जयन्ते गिरी ।
काचेऽप्यत्र कलौ त्रयोदशदिनान्याचर्यहेतुजने,
शस्य पूर्वमुनीश्वरीयवरितं संदर्शयामास यः ॥४॥
तन्डिष्यो भूरिदिर्मुनिवरनिकरैः सेवितः सर्वकालं,
सच्छास्त्रार्थभवन्धमवरवितरणालयविद्वत्सुकीविः ।
येनेदं स्थानकानां विरचितमनघं सूत्रमत्यन्तरम्यं,
श्रीमत्मद्युम्नसूरिजितमदनभटोऽभूत सतामग्रगामी ॥५॥
राद्धान्त नर्क-साहित्य-शब्दशास्त्रविशारदः ।
निरालम्पविहारी च, या अमाम् महोदधिः ॥६॥
सिद्धान्तदुर्गम महोदधिपारगामी,
कन्दर्पदर्पदलनोऽनघकीतियुक्तः ।
दान्वातिदुर्दमहपीकमहातुरः,
श्रीमांस्ततः समभवद् गुणसेगसूरिः ॥७॥
भगत्यपि कृताश्चर्य, सुराणामपि दुर्लभम् ।
निशाफरफराकार, चारित्रं यस्य राजते ।
तचरणरेणुऊल्पः रिश्रीदेवचन्द्रसंशोऽभूत् ।
वञ्छिष्यो गुरुभक्तस्तद्विधधिपणो विनिर्मक ॥९॥
श्रीमदभयदेवाभिघरेलू उघुसहोदरः स इह ।
स्थानकात्तिं चक्रे रिः श्रीदेवचन्द्राख्यः ॥१०॥
मतिथिकलेनापि भया, गुरुभक्तिमेरितेन रचितेयम् ।
उस्मादियं विशोध्या, विभिर्मयि कृपां कृत्वा ॥११॥

·२४ श्रीदेवचन्द्रसूरिविरचिता आवश्यक-सत्पुस्तफलेखन-जिनचन्दनार्चनोधुक्तः। शय्यादानादिरतः, समभूदिह वीहफः श्राद्धः ॥१२॥ तद्गुणगणानुयायी, श्रीवत्सस्तत्सुतः समुत्पन्नः । तदसतावधिवसता, रचितेयं स्तम्भतीर्थपुरे ॥१३॥ रस-युग-कदै (११४६)वीतैविक्रम संवत्सरात् समाप्तेयम् । फाल्गुनसितपञ्चम्यां, गुरुवारे प्रथमनक्षत्रे ॥१४॥ अणहिलपाटकनगरे, वृत्तिरियं योषिता मृविद्वद्भिः । श्रीशीलभद्रममुखैराचार्यः शास्त्रतत्त्वज्ञैः ॥१५॥ साहाय्यमत्र विहितं, निनशिप्याशोकचन्द्रगणिनाम्ना । मथमपतिमालिखता, विश्रामविवनितेन भृशम् ॥१६॥ प्रत्यक्षरं निरूप्यास्या ग्रन्थमान विनिश्चितम् । अनुष्टुभां सहस्राणि संपूर्णानि त्रयोदवा ॥१७॥ अइतोऽपि सहस्र १३००० ॥ 3 1) शुभं भवतु || A संज्ञकमूलशुद्धिप्रतिप्रशस्ति:-- मा[हमा दैनिकोऽयं पिककुलरसितो()गितगायी वसन्तो, हेमन्तो दन्तवीणापटुरय शिशिरो वातविध्मातवंशः। श्रीमद्वीरस्य कीर्ति ना... टुतरा(१) चन्द्रसूर्या(यों) च सभ्यौ । यावत् सहीतमास्ते भुवि विनयतां पुस्तकस्वावदेपः ॥१॥ राजहंसाविमौ यावत् कीडतः पृथुपुष्करे । सदस्तावदयं नन्यानतः . [ तीर्थकरादिमिः ]. ॥२॥ B संज्ञकप्रतिप्रान्ते पुष्पिकेयम् - संवत् १५०९ कार्तिक सुद ७ भौमे । मं० याछाकेन लिखितम् ॥ श्रीः ॥ श्रीखरतर सा० धन्ना मन्ना सा० भोजा माणगदेश्रादैलेखितेयं कथा । सासपुरवास्तव्य सा० मदा सा० माल्हादे तयोः सुत ज-वना सा० भूचराम्यां सिद्धान्तमक्या महाक्षेपेण .. विछोयपि भेयं ही कल्पपुस्तिका द्रव्यन्ययेन । संज्ञकप्रतिप्रान्ते पुरिपकेयम्- संवत् १३३० श्रावणवदि ११ रवौ लिखितपचननगरीय-वृहत्शालीयमाण्डागारस्थितताडपत्रीयपुस्तकाल्लिखितमिदं पुस्तकम् ॥

·[२] मलधारि-श्रीहेमचन्द्रसूरिविरचित-पुष्पमालान्तर्गता कालिकाचार्यकथा। [रचनासंवत् १२ तारिख ] -- ननु प्रतिपिद्धं सेवमानोऽप्यसौ कथं न दोपभागिन्याह-- पडिसिद्धं पि कुर्णतो, आणाए दव-वित्त-कालन्नू । मुज्झइ विसुद्धभावो, कालयसरि न्च नै भणियं ॥ अक्षरार्थ पश्चादपि वक्ष्यामः, भावार्थस्तु कथानकेन तावदुच्यते- नामेण धरावासं, अत्यि पुरं जत्थ सव्वभयमुक्के । समणेणं नासीकय व दीसंति धणनिवहा ॥१॥ सीहो ब्व वइरसीहो, वेरिमहाकरिघडाण दुप्पेच्छो । तं पालइ नरनाही, देवी सुरसुंदरी तस्स ॥२॥ फालो नामेण मुभो, तेसिं थालतो वि सगुणेहि । सियपक्खससहरो इव, कलाविसेसेहि वित्थरिओ ॥३॥ वयणस्स पंकयं कुवलयाइणो लोयगाइ उबमाए । जुन्निस जिए कहमवि, समुदायसिरी पुणोऽणुवमा ||४|| कि पहुणा अमरीओ वि, लंघिउं जीए रेहए ख्यं । सा नामेणा गुणेहि य, सरस्सई आसि से वेहिणी ॥५॥ पत्तो य जोवणमरं, रागहोसानलेण पजलियं । डझंतसुचरियनणं, नाऊण मवादवि कुमरों ॥६॥ तप्पसमनीरपूरं प, गिण्डए निणमयं वयं परं । पंचसयनिवसुअजुओ, गुणसुंदरसूरियासम्मि ॥७॥ पहिणी विहु पडियुद्धा, गिण्हइ दियखं करेइ उग्गतवं । इयरो वि थेवदियदेहि, चेव पढिऊण बहुसुतं ॥८॥ गीयत्यो संनाओ, अणेयविज्जाइअइसयसमग्गो । सुरिपए उवविठ्ठो, विहरंतो अह कयाइ इमो ||१|| P आदर्शे श्लोकोऽयमधिको दृश्यते-अणुसरि भागमवयर्ण, सिसिकालयरिङ्गगपहाणेहिं । पन्जोसवणचवस्थी, अह आयरिया राइ सुमेह ॥ २ दयरसिंहो । ३ वि जो सगुणो M| ४ मुजं एक M 1 ५ भगिणी CLE परमे CI. निहिं जुधो CIC वियोव.CP) ७ ·" . २६ मलधारिश्रीहेमचन्द्रसूरिविरचिता उज्जेणि संपत्तो, सरस्सई वि हु केहं पि एड़ तहिं । उज्जेणिराइणा, गभिल्लनामेण कइया वि ॥१०॥ समणीविदेण समं, वियारभूमि गया इमा दिद्वा । अह संफिलिट्ठकम्मोदएण सो चिंतए एवं ॥११॥ जइ त ! इमा वि वयं, फरेइ परिचत्तरइसहा वाला। तो विहलपुरिसयारों", किह अन्ज वि वम्महो नियइ " ॥१२॥ इच्चाइ चितयंतो, मयणानलदवगुरुविवेयदुमो । घेत्तुं हटेण अंतेउरम्मि तं साहुणिं खियइ ॥१३॥ पोकरइ ददं च इमा, नयणंमुपयाहसित्तधरणियला । विलवइ य हा सहोअर !, हा पवयणनाह ! मुणिसीह ! ॥१४|| सिरिकालगरि ! निवाइमेण एएण मज्झ हीरतं । चरणधणं परिरक्खह, न तुमं मौत्तूण मह सरणं ॥१५॥ अह कालगमूरी वि हु, नाऊणं कह वि वइयरं एयं । गंतुं नरिंदपासे", पमणइ त कोमलगिराहि ॥१६॥ तारयगणाण चंदो, इंदो जह मुरगणाण नरनाह ! । तह लोयाण पमाणं, तं चिय ता कह इमं कुणसि ॥१७॥ इयरो वि अकज्जाओ नियत्तियको पमाणपुरिसेहिं । जइ ते वि कुणंति इमं वो जायं सबमेय" पि ॥१८॥ जत्य राया सयं चोरो, भंडिओ य पुरोहिओ । वणं भयह नागरया जायं सरणओ भयं ॥१९॥ अन्नाण वि परजुबईण, राय ! संगो दुहावहो" चेव । जो लिंगिणीण संगो, सो पुण गरुयं महापावं ॥२०॥ बहुनरवरधूयासंगमे" इ, जइ निव ! गओ सि न हु तोस ! तो चाविहसाए हदेण गहियाइ दीणाए ॥२१॥ लिंगिणिमित्ताइ इमाइ, राय ! को तुज्झ होज परिओसो । नरवइणो य रिसीणं, धम्म बैंड्दति न मुसंति ॥२२॥ जेण निवरक्खियाई, मुव्वंति तबोवणाई सवाई । तो चितिऊण एमाइ, मुंच सयमेव मह पहिणि ॥२॥ इच्चाइ जुत्तिजुत्तं, मूरीहि नराहियो पमणिभो वि। संजायविवज्जासो, ना न मुयइ साहुणिं कह वि ॥२४॥ हिपि P1. भूमी CI" रोह C२ में °C1 १३ से, मणह य त CIN 4 'हो मवह CL १. मेण, ज°C1 १८ वदति M | १९ •ई पुज्ज'CI २.मुसु स्वमेव मह बहिणि CI , तिCI1५दिस म.C15 ·२७ कालिकाचार्यकथा । तो मिलिऊणं भणिओ, संघेण इमो वि जा अवण्णाए। दिट्ठो नराहिवेणं, तओ य कोवं गो सूरी ॥२५|| जे संघपञ्चणीया, पवयणउवधायगा नरा जे य । संजमउवधायपरा, तदुवेक्खाकारिणो जे य ॥२६॥ तेसि बच्चामि गई, नइ एवं गभिल्लनिवरुक्खं । उम्मूलेमि न पवणो व्य, पद्धमूलं पि पुहईए ॥२७॥ एयं कुणइ पइण्णं, ततो चिंतह महावलो एस । गदमिविजाएँ निवो, ता घेतव्यो उवाएण ॥२८॥ एवं च विमृश्य ततः तिवेन कृतोन्मत्तकवेषो नगरमध्ये इदमसंबद्ध प्रलपन् परिभ्राम्यति-यदि गर्दभिल्लो राजा ततः किमतः परम् !, यदि रम्यमन्त पुरै ततः किमतः परम् ', विषयो यदि वा रम्यस्ततः किमतः परम् :, यदि वा करोमि भिक्षाटनं ततः किमतः परम् !, यदि वा शून्यगृहे स्वप्नं करोमि ततः किमतः परम् । इस एषमाइ उम्मत्तचेटियं तस्स सरिणो दट्टुं । भणइ सदुक्ख सब्बं, सवाल-बुड्ढाउलं नयरं ॥२९॥ आसन्ननिवाओं नूण, एस राया मुणीण ययभंग । जं कुणइ इमस्स य, मुणिवइस्स गुणरयणजलनिहिणी ॥३०॥ उम्मत्तयाए हेऊ, जाओ सो चेव निग्घिणो पायो । न गणइ गुणिजणवयणं पि कह वि अइसंकिलिट्ठमणो ॥३१॥ ईये जणअवण्णवायं, उम्मत्तं जाणिऊण सूरि च । सामंत-मंतिवग्गो मणइ पयत्तेण नरनाहं ॥३२॥ देव ! विरुद्ध एयं पि, ताव जं लिंगिणीऍ परिभोगी। जं पुण सूरी अवमाणिओ तए होइ उम्मत्तो ॥३३॥ एयं तु विरुद्धपरं, तहेव अवहीरणं बहुजणस्त । तो एत्तियम्मि वि गए, मुंच इमं साहुणिं जम्हा ॥३४॥ बज्जइ अकीतिपडहो, तुह्माणं देव ! सयलनयरम्मि । दीसंति एत्य कज्जे, इह-परभवआदईओ य ॥३५॥ इय सोऊणं राया, कुविओ निभत्थए इमे सव्वे । मोहग्गहाभिभूओ, न गणेइ हियं पि उवइदं ॥३६॥ लोयाओ इमं निमुयं च, मूरिणा निच्छएण तो निवई । नाऊण दंडसझ, अब नयरीओ विणिक्वतो ॥३७॥ कमसो य तओ पत्तो, सगकूलं नाम सिंधुपरकूलं । तत्य य जे सामंता, ते सव्वे साहिणो मणिया ॥३८॥ •तचि•िM1 २२ नास्तीदं पद्य Cप्रतो २३ ता इति ।

·मलधारिश्रीहेमचन्द्ररिविरचिता साहाणुसाहिनामेण, भन्नए ताण अहिवई राया । ऐकस्स साहिणो अह, पुरम्मि गंतुं ठिओ सूरी ॥३९॥ विजाए अइसएहि, धम्मकहाए य मूरिणा एसो। आवजिभो तो अन्नया य एयरस साहिस्स ॥४०॥ अन्नस्स य पंचाणउइसाहिचग्गस्स उपरि परिकुवियो। साहाणुसाहिरायो, अह सव्वे मरणभयतसिया ॥४१॥ भणिया सूरीहिं" इई, निरत्ययं चेव मरह किं तुन्मे । सिंधु ऊचरिऊणं, हिंडह आहिंड(दुगताए ॥४२॥ ता तुलाणं सव्वं, होही' मुत्यं ति एवमाईहिं । तब्वयणेहि ते वि हु, कमेण पत्ता सुरद्वाए ॥४॥ तो छन्नउईभागे, काऊणं जणवयं ठिया वत्य । वत्ते वासारते, मणिया ते सूरिणी सब्वे ॥४४॥ गिण्हह मालवदेस, इण्डि उज्जेणिनरवई घेत्तुं । विउलम्मि तम्मि चिट्ठह, सव्वे वि मुहेण जं तुम्मे ॥४५॥ तो ते भणति अमं, दविणं नत्यि ति तेण न तरामो । तत्तियदूर गंतुं भूरी नुष्णजुत्तीहि ॥४६॥ पांडित्तु विउलकणय, समप्पए ताण ते वि तो दिसा । लाडविसंपनिववग्गं, गिण्इंता सव्वमणुक्रमसो ॥४७|| उज्जेणिविसयसंधि, पत्ता गद्दभिल्लनरवई तं च । सो आगच्छद वत्यु, चेव नियवलभरसमग्गो ||४|| असि-सत्ति-सेल्ल-वावल्ल-भल्ल कुंताइसत्यभीमाई । करि-तुरय-रहसमाख्दमिलियबहुम्हडचंडाई ॥४९॥ आभिट्टाई बलाई, दोन्नि वि अवरोप्परं सकोवाइं । अह हारियं सण ण, वत्य गभिल्लसेन्नेणे ॥५०॥ तो गद्दभिल्लराया, पलोइडं पविसिऊण उज्जेणिं । रोगसजो जाओ, परसेनाइं च सव्वत्तो ॥५१॥ आवासियाई सव्वप्पणा य ढोयं कुर्णति पइदियई। अह अन्नदिणे दिह्रो सुनो कोट्टो तो मुरिं ॥५२॥ पुच्छिति सगनरिंदा, सरिऊण कहेइ सो वि नह अज । अट्ठमिदिगो ति राया, गदमिल्ली विहियउववासो ॥५३॥ २४ एकस्मऽहिवइगो MI या, ते सन्चे मरणमयभीया C। • हि तो, नि.C •MI २५ होहिइ सु• MI •णा एव CI २९ पयडित्तु M३. पुर्य समग C३. तत्य, . ३२ .ओ.P. १३ रोहयस • MI 'प्रो कुदो त*P । ३५ 'इमदिको ति P । ३१ 'हिजो PI . . . २५ २८ . M.

·२९ + कालिकाचार्यफथा। साइइ गमिविज्ज, फत्यइ अट्टालगम्मि तो ठवियं । जोएह रासहि तह, कए य दिट्ठा य सा तेहिं ॥५४॥ तो भणियं पूरीहि, एसा फिर जाधपरिसमत्तीए । मुंविहिई महासदं, तो य परसेन्नमज्झम्मि ॥५५॥ दुपयं चउप्पयं वा, जं किंचि वि तं सुणेइ तं इति । रुहिरं समुग्गिरंतं, मुहेण निवडेइ धरणीए ॥५६।। तला सजीवदुपयं, चउप्पयं वा दुगाउयपरेण । नेउं ठवेह सवं, मन्झ समीवम्मि अइनिउणं ॥५णा मुंबह घणुद्धराणं, अट्ठहियसयं च सद्दवेहीणं । तड चेव कए तेहिं, धणुद्धरे भणइ तो सूरी ॥५८॥ एयाए रासहीऍ, निवाइयं चेव ययणमकयसरं । नारायाण भरिन्जह, अपमत्ता हारियं इहरा ॥५९।। तह चेव कमिमेहिं, न निग्गो रासहीए तो सहो । पडिहयसत्ति नि तओ, तस्सेय य उवरि नरवइणो ॥६०॥ मुत्त-पुरीसे मोतुं, पलाइउं सा गया महाविजा । तो मणियं सूरीहिं, एदहमित्तं वलमिमस्स ॥६१॥ इय तं पि विणिग्गहियं, तो वीसत्या करेह नियफजं । अह तेहिं पुरी मग्गा, राया विहु पंधिउं गहिओ ॥६२।। तो" भणिओ सूरीहिं, रे पाव ! हदेण तीऍ समणीए । नं चुकोऽसि अलज्जिर !, इह-परभवदुक्खैनिरवेक्ख ॥६॥ तित्ययराण वि पुज्जो, अणज्ज ! आसीइओ य ज संघो । तस्सावराइतरुणी, पत्तो कुसुमुग्गमो तुमए ॥६॥ जं पुण अगंतभवसायरम्मि भमिहसि अणेयदुइभीमे । तं भुंजिहिसि फलं पिहु, ता अज्ज वि गिह मिणदिक्खं ॥६५॥ पीवाई कि पि निरसि जेण इच्चाइ जाव करुणाए । पभणइ सूरी दुम्मिज्जए, निवो ताव अहियपरं ॥६६।। वो सूरी भणइ वहि, समुवज्जियगरयदुसइभवदुक्खा। तुम्हारिसा वि को सोखभायणं सबइ विहे ? ॥६७|| जीवदयामूळो चिय, धम्मो अम्हाण तेण न होसि । इचाइ पहुं निभच्छिऊणं मोयाविओ एसो ॥६८|| ४- •णिय सू' CP | " ३७ तो चडिंउ C, तो विउ P३८ मुछिइही P1, मुचिही MI ३९ सा म 'P। • वेषखो MDI ४२ • श्री तए सघो MI ४३ पावाउ M I, पादाई P। ४४ •घि निषपदग्जाए या MI ४५ को मोक्ख •P। •मयिक -MI ८ ·मलधारिधीहेमचन्द्रमरिविरचिता सगपत्यिहिं विसयाउ वाडिओ ममइ तो इमो दीणो । संसारं च अगंतं, ममिही तस्म्मदोसेण ॥१९॥ अह जस्स साहिणो, पदममेव सूरी ठिओ पुरवरम्मि । सो उज्जेणीराया, जाओ मेसा उ सामंता ॥७०॥ आलोइयपडिपंता, मगिणी सूरीहि संजमे उबिया । सगलाओ पत्त ति ते य सगपत्थिवा जाया ॥७१॥ निणपवयणप्पभाषणपरम्मि अह सगरिदयंसम्मि । चते तो कालंतरेण सिरि चिकमाइयो ।।७२|| सगवंसं इणिऊणं, जाभो राया को जणो निरिणो । संवच्छरो य नियओ, एस पयहाविओ जेण ॥७३॥ तस्स वि वंसं उपाडिऊण जाओ पुणोवि सगराया । पणतीसे वाससए (१३५), विषमकालस्सइते ॥७॥ परिवत्तिऊण जेणं, लोए संवच्छरो निओ उविआ । फालगसूरी उण लाहविसय-भरयच्छपमुहेमु १७५॥ (२) ठाणेस विहरमाणो, पत्तो कालेणे पहाणम्मि । तत्य य राया सिरिसालवाइणो साबो परमो ॥७॥ सूरीण कुणड गरुयं, भर्ति तत्य विय भइवयमासे । मुद्धाए पंचमीए इंदमहो हवइ ती राया ॥७॥ विणएण भणइ सूरिं, पज्जोसवणं करेह छट्टीए । नं पंचमीए लोयाणवितिनिरयस्स मइ पूया ॥७॥ रायचा होइ न चेइयाण मरी वि भणइ न कयाइ । पनोसवणा पंचमिरयणिमइस्मइ नरनाह ! ॥७९॥ तो भगवया भगिन--- (१) इत्यं य पणगं पणग, कारणियं जा सवीसई मासो । सुद्धदसमीट्ठियाणं, आसाही पुन्निमोसरणं ॥८॥ (२) चाउम्मामुकोसो, सरिराइदिया जहन्नो य । थेराण निगाणं पुण, नियमा उकोसो चेर ८१६ (३) इत्य य अणमिन्गहियं, सीसइ राई सवीसई मासो । तेण परमभिग्गहियं, गिहिनायं कित्तियं जार ८२|| (४) इय मत्तरी जहन्ना, अमीनई वीमुत्तर जइ वासइ मग्गसिरे, दस राया विनि कोसा ८३॥ रातमि का MI •ग पुरपहाग, ४९.री उम.M.

·कालिकाचार्यकथा । ३१ (५) आसाढचउम्माता, पडिक्कमणाओ य पडिकमेयच्वं । पज्जूसणपडिक्कमणं, पन्नासदिणेहि नियमेण ॥८४|| (६) अवि चलइ मेरुचूला, मरो वा उग्गमेज्ज अवराए । नो पंचमीए रयणी, पजूसवणा अइकमइ ||८५|| (८६) तो कुणह चउत्थीए, इय माणए मरिणा वि पडिवनं । जं कारणेण भणियं, आरेण वि पंज्जुसवियच्वं ॥८६॥ (८७) तैपभिई संजाया, पज्जोसवणा चरस्थिदियहम्मि । पासंगियं च एयं, सग-विकमवंसकहणं च ॥८॥ (८८) आलोइयपदिधतो, मृद्धो भुर-नरवरिंदनपचलणो। पालिय चिरपरियाओ, सूरी वि गो अमरलोयं ॥८॥ (८९) संखेवेणं कहिय, कालयमरिण संविहाणमिणं । वित्थरओ पुण नेयं, निउगमईहिं निसीहाओ ||८९॥ पति कालिकाचार्यकथानकम् ॥ [P आदर्श CDM आदर्शनां पश्चसप्ततितम श्लोकरय पादद्वयमावृत्य 'आलोइय पडिकतो' (८८) इत्यतोऽन्त- पर्यन्तो पाठोऽधिकः समस्ति ]-- (१) परिवत्तिऊण जेणं, सोए संवच्छरो निओ ठविओ। भालोइयपविकतो नियगच्छधूरं वहइ सूरी ॥७५॥ (२) (२) इत्तो य अस्थि नयरं, भरुपच्छं नाम तत्य पलमित्तो । राया तस्स य भाया, जुवराओ भाशुमित्तु चि ॥७६॥ (१) एए य भायणिज्जा, कालयमूरिस्स तेसि भइणी य । भाणुसिरी तीऍ सुओ, पलभाय राइणा सचिचो ॥७॥ (४) मइसागरो अवंतीए, पेसिओ मूरिणो सयासम्मि । तेगाहूओ सूरी, भरुयच्छम्मी समायाओ ||७८॥ (4) सुयधम्मो बलभाण, पन्नइओ धम्पउज्जया जाया। रापाई असहतो, पुरोहिओ सूरिसहियनिवं ॥७९॥ (६) भगइ मुईवस्से (ज्जे?)हिं, एपहिं किं वि सूरिणा वि इमो। विहिओ निरुत्तरो मुत्तयाए(2) तो वयइ अणुलोमं १८०॥ (७) एए महातबस्सी, पहु! जेण पहेण जति नो तेणं । तुम्हे गमणे जुतं, अक्मणं तप्पयाण जो ॥८१|| Cभादशे मसलिरदिपलाइनवती पटहोरानकः पाठोऽधिकः समस्ति, ४ च DM मारीयोनारपतः । ५. पराजुदसिया ५१ मिई स AM , ·३२ मलधारिश्रीहेमचन्द्रसूरिविरचित्ता (८) विष्परिणओ निवो तो, जपइ सचं वि फह पुणो एए। वीसज्जिज्नति तओ, पुरोहिओ भणइ सव्वत्य ||२|| (९) कीरइ असणाउ, निवेण दिनो इमस्स आएसो। आहाकम्माइ जणार दावए सो बहु फलं ति ॥८३॥ (१०) पहियं साहहिं गरूण, ते वि नाऊण निवइणो चित्तं । जंति अपज्जोसविए, चेय पइटाणनयरम्मि ॥४॥ (११) जाणावियं च सूरीहि, तत्थ नो नाव आगया अम्हे । ताव न पज्जोसवियव्यमेव तत्य य पर[म]सड्ढो ॥५॥ (१२) निवसालवाहणो अस्थि, सो वि नाऊण कालगायरिए । आगच्छंते संघेण संजुओ अभिमुहो जाइ ॥८६॥ (१३) विच्छ?ण पविता, नयरे . पज्जोसवणासमो तत्य य मरहट्ठदेसम्मि ॥८॥ (१४) भद्दवयमुद्धपंचमिदिणम्मि इंदस्स जायए जत्ता । ता सूरिणो निवेणं, विनचा जह इमं भय ! ॥४८॥ (१५) पज्जोसवणादिवसे, अणुगंतव्यो जणाणुवत्तीए । इंदो तेणं अम्हे, चेइयण्हवणाइयं काउं ॥८९|| (१६) न पहुप्पामो ततो, पज्जोसवणं करेह छट्ठीए । मूरि वि आह पंचमिरयणीमेयं नइफमइ ॥९०॥ जो भणियमागमे-- जहा णं भगवं तहा णं गणहरा वि । जहा णं गणहरा तहा गं गणहरसीसा वि । जहा गं गणहरसीसा तहाणं. अम्ह गुरुणो वि । जहा णं अम्ह गुरुणो तहाणं अम्हे वि वासावासं पजोसवेमो । नो ते पंचमिरयणि भइकमिज्जा । (१७) तो भणिये नरवडणा, जइ एवं [होइ ?] तो चउत्थीए । इवउ ति आह सूरी, एवं होउ ति नो दोसो ॥९॥ जओ भणियमागमे- आरेणा वि पज्जोसवेयवमिति । (१८) तो हिट्ठो भणइ नियो, महापसाओ ममं कओ जेणं । मम देवीणं पच्चोववासपारणयदिवसम्मि ॥१२॥ (१९) होही ठणीण उत्तरपारणयं तो निको गिहे गहुँ । देवीभो भणइ जहा, तुम्हाणममावसापव्वे ॥९॥ (२०) होही उपवासो तस्स, पारणे हुज्ज साहुबग्गस्स । पारणयं तो, दाणं दिजह महफलं ति ॥१४॥ - ·१३ कालिकाचार्यकथा। (२१) तो मुद्धचउत्पीए, चेइयपूया पभावणा य कया । रना तब-देसण-मुणण-पोसहावस्सया विहिणा ॥१५॥ (२२) इस कारणेण कालयसूरीहि पवत्तियं चउत्थीए। पज्जोसवणं अशुमन्निज(य) च संवेण एवं वि ॥१६॥ " - (२३) फालंतरेण तेसि, विहरंताणं गुणनियाणं पि । फम्मोदयाउ सीसा, जाया दुन्चिणी(वीणि?)पा तेण ॥९७॥ (२४) तेहि परुविया नह, गुरुआणाइकम विहेऊणं । दुफरतवचरमिणं मा कुणह निरत्ययं वच्छा! ॥१८॥ यत उक्तमागमे- (२५) छह-ऽहम-दसम-दुवालसेहिं मासऽ दमासखमणेहिं । अफिरंदो गुरुवयणं, अणं तसंसारिओ होइ ॥१९॥ (२६) गुरुआणाभंगामो, रने कहं तवं पि काऊण । तह वि हु पत्तो नरयं, सो कूलयवालओ साहू ॥१००। (२७) गुरुआणाइकमणे, आयावितो करेइ जइ वि तवं । वह चि न पाप मुक्रवं, पुच्चभवे दोबई चेत्र ॥१०१॥ (२८) एवं भणिया वि इमे, गुरुवयणं नाव नो पवज ति | पट्टति य सिच्छाए, वो गुरुणा चितिय एवं ॥१०२॥ (२९) तारिसा मम सीसाउ, जारिसा गलिगदहा। गलिगदहे चइत्ता णं, ददं गिहामि संजमं ॥१०३॥ तथा- (३०) छंदेण गओ छंदेण आगो चिट्ठए य देणं । छंदे अ वट्टमाणो, सीसो छदेण मोत्तवो ॥१०४॥ (३१) अनदिणे मुत्ताणं, तेसि सिजायरस परमत्यो । कहिओ जह वचामो, अम्हे नियसिस्ससिस्साणं ॥१०॥ (३२) सागरचंदाणं मुणिवईण पासम्मि जई य पुच्छति । तो ते खरष्टिऊणं, साहिज्जम् इथ भणित्ता ते ॥१०॥ (३३) चचंति वत्थ निस्सीहियं फाऊण जाव परिसंति। थेरज्जउ ति फाउं न, तेण अन्मुटिया ते उ ॥१०७॥ (३४) पक्खाणसमत्तीए य पुच्छिया अज्ज ! केरिसं हि मए . चक्खाणियं इमेहिं, वुत्तं नह सुंदरं पुण वि ॥१०॥ (३५) तेणं भणित्ता सूरी, पुच्छइ कि पित्य तेहि तो भणियं । वखाणेसु अणिचिपमेसो वक्खाणि लग्गो ||१०९|| ·३४ मलधारिश्रीहेमचन्द्रमूरिविरचिता (३६) मनमणिचं धम्मो, निघो ति स आह जाय दो सूरी। जंपइ न भत्यि धम्मो, न गिज्मए जपमाणेहिं ॥११०॥ (३७) मुकुलाइकजउ चिय, तेणं धम्मो पयहिउ इत्तो । सरि अपिच्छमाणा, ते दुस्सीसा य पुन्छति ॥१११|| (३८) सिग्नायरं इमेण पि, यद्गुहा निव्पन्छिया तो तेहिं । सर्व खमावि सो, सन्मापं कहिय तेणंते ॥११२॥ (३९) पटविया वत्थ तो, गच्छंति नणो य पुच्छए एस । फो गच्छइ नि तो ते, मणंवि नह कालगायरिया ॥११३॥ (४०) सागरचंदेण सुयं, लोयमहाभो पियामहागमणं । तत्तो पुढो मेरो, पियामहो मे फिमायाइ ? ॥११४॥ (४१) तेणुत्वं इय मुन्चर, अनम्मि दिणम्मि तयणुमग्गेण । संपत्तं मुणिविंद, अन्भुइ सागरमुर्णिदो ॥११५।। (४२) तेहि भणियं तुम्भे, उपविसह मुणी इमे जो पुरो। गुरुणो समागया सूत्ररिणा वि भणियं न फो वि इहं ॥११६॥ (४३) आयाओ मोत्तणं, थेरं इत्यंवरम्मि आयाया । तं मुणियामो(?) फालयसूरी पाहुणयसाहूहि ॥११७॥ (४४) अन् दिया तो सो, सागरचंदो खमारए मूरि। झुरंतो य स गुरुणा, भणिओ नो भावदोसो चि ॥११॥ (४५) किंतु पमायस्स विबोहणट्ठमेयस्म अन्नया सूरी। दसइ वालयपत्थयदिळंतं तहय कहियमिणं ॥११९।। (४६) आस[बन्नुपयाओ, तरतमभावेण मइविहवा । मा वह]उ को वि गवं, अहमिको पंडिओ इत्य ॥१२०॥ (४७) इय अच्छेरय परिओ, गामागरनगरमिडियं वसई । आणावडिन्छबसिस्सपरिवुरो विहरई मय]वे ॥१२१॥ (४८) (४९) (५०) अह अनया मुरिंदो, वंदइ सीमंघरं जिणवरिदं । मुणिउ निगोयजीवे स वि... ॥१२२॥ निओ इमे कोइ। माणइ चक्खाणेउ फालयसूरि ति इय कहइ ॥१२३॥ .... या तेणं सको पुच्छइ मे रित्तियं आउ । उवउत्तेणं दोसागाराईमाऊणमाउयं ..... ॥१२४॥ .. चिय कालेणं जाणिवा, निययाउपरिमाणं । संलेहणं विहेडं असणवि[हिणा दिवं पत्ता] ॥१२५॥ ॥ श्लोक १६४ ॥ मंगलं ॥3॥ (५१)

·कालिकाचार्यकथा ।
३५
-
M आदर्शत उद्धृता पन्थकृत्प्रशस्ति
श्रीप्रश्नवाहनकुलाम्बुनिधिप्रसूतः,
क्षोणीतलमथितकीतिरुदीर्णशाखः ।
विश्वमसापितविकल्पितवस्तुरुचै-
श्छायाश्रितप्रचुरनिस्वभन्यजन्तुः ॥१॥
जानादिकुमुमनिचितः, फलितः श्रीमन्मुनीन्द्रफलबन्दै।।
कल्पद्रुम इच गच्छः, श्रीहर्षपुरीपनामाऽस्ति ॥२॥
एतस्मिन् गुणरत्नरोहणगिरिगाम्भीर्यपायोनिधि-
स्तुगत्वानुक्तक्ष्माधरपतिः सौम्यत्वतारापतिः ।
सम्यग्ज्ञानविशुद्धसंयमपतिः स्वाचारचर्यानिधिः,
शान्तः श्रीजयसिंहमूरिरभवन्निःसगचूडामणिः ॥३॥
रत्नाकरादिवैतस्मात् , शिष्यरत्नं बभूव तत् ।
स वागीशोऽपि नो मन्ये, यद्गुणग्रहणोत्सुकः ॥४॥
श्रीचीरदेवविधैः, सन्मन्त्राधतिशयमचरतोयैः ।
पैट्टम इव संसिक्ता, फस्तद्गुणकीर्तने वियुधः। ॥५॥
समाहि-
आमा यस्य नरेश्वरैरपि शिरस्यारोप्यते सादरं,
यं दृष्ट्वाऽपि मुदं ब्रजन्ति परमां मायोऽतिदुष्टा अपि ।
यद्वक्त्राम्युधिनियंदुज्वलबचापीयूपपानोधते-
गीचार्गरिव दुग्धसिन्धुमथने तृप्तिन केभे जनैः ॥६॥
कृत्वा येन तपः सुदुष्करतरं विश्व प्रबोध्य प्रमो-
स्तीर्थ सर्वविदः प्रभावितमिदं तैस्तैः स्वकीयैः
शुक्लीकुर्वदशेपविश्वकुहरं भव्यनिवद्धस्पृहं,
यस्थाशास्वनिवारितं मचरति श्वेताम्बुगौरं यशः ॥७॥
यमुनाप्रवाहविमलश्रीमन्मुनिचन्द्रमूरिसंपर्कात् ।
अमरसरितेव सकलं पवित्रितं येन भुवनतलम् ॥८॥
चिस्पूनत्कलिकाळदुस्तरवम संतानलास्थितिः,
सूर्यणेव विवेकभूधरशिरस्यासाथ येनोदयम् ।
सम्यगशानकरैचिरन्तनमुनिक्षुण्णः समुद्योसिवो,
मार्गः सोऽभयदेवमूरिरमवत् तस्य प्रसिद्धोमिभिः ॥९॥
निनशिष्यवयश्रीहेमचन्द्रमूरेर्मुखेन विसिरियम् ।
सूत्रयुता तैरेव हि, विहिता श्रुतदेवतावचनात् ॥१०॥

·३६
श्रीभदे धरसूरिविरचिता
मत्यतरं गणनया, सर्वग्रन्याप्रमस्य जातानि ।
प्रयोदशसहस्राण्यष्टपष्टियुवान्यष्टशतानि (१३८६८) ॥११॥
प्र० १३८६८ ॥ कल्याणमस्तु ।
प्रन्थप्रशस्तिः-
श्रीकृष्णपिंगच्छे तपापक्षे भ०श्रीपुग्यवर्धनसूरयस्तेषां पट्टे मटारकत्रीश्रीजयसिंघ(ह)सूरयस्तपढे भली-
श्रीविनयचन्द्रसूरीश्वराणां शिष्यगणिगोरापठनार्थम् ॥
[३]
श्रीभद्रेश्वरसूरिविरचिता-कथावल्यन्तर्गता
कालिकाचार्यकथा ।
[ लेखनसंवत् १४९७-रचनासंपत् १२ शतादि]
(१) धम्मं कहिउं सीलं, अस्स ति रुत्तिओ (१) य धम्मकही ।
सायसयं ति विसेसिया (य), वाओ य तवो य जस्स ति ॥२॥
(२) सो वाई य तवस्सी, विज्जावलीउ(लिओ) य नाम विज्न चि ।
पायठेवाइसिद्धो, मुकव्यकत्ता कवि(वी) नाम ॥२॥
(३) एय गुणा य पुरिसा, अपभावगा पवयणस्सा (१) |
एको वि य पुण्णप्पा, कोइ जहा कालाज्जो ति ॥३॥
कालगायरियकहा मण्णइ--
अवंतीविस(ए) उज्जेणीनयरीए दप्पणो नाम राया । तस्स य किर केणावि जोगिएण दिन्ना गदहीनाम विजा ।
सा य जत्थ साहगनिउत्ता तस्समुहा होउं विउब्धिय गभीरूवा नाहे(द)इ, जो य तिरिओ मणुमो वा रिव(ख)
संतिओ तस्सदं सुणेइ सो सम्वो रुहिरं वमतो भयविहलो नट्ठसन्नो निवडइ । सिद्धा य विहिसाणेणं दप्पणरणी
गदभीविज ति गहिल्लो नाम सो पसिद्धि गओ । पलंयतयाति जिणसासणमुजेणी (), तन्मग्झे पवयणपुरिसो मूरि-
समण्णिमो कालगायरिओ नाम, अवि य---
(४) संविग्गो मज्झत्यो, संतो मउओ रिजू मुसंतुट्टो ।
गीयत्यो कडजोगी, भावष्णू लद्धिसंपण्णो ॥१॥
(५) देसणियाओ देओ, मइमं विण्णाणिओ कवी वाई ।
नेमित्तिओ य सीओ, उवयारी घारिणी(रणा) बलिया ॥२॥

·फाटिकाचार्यकथा। (६) बहुदिहो नयनिउणो, पिभोपचउ (पियंवयो ?) अस्सरा(रो) तोनिरभो । मुसरीरो मुप्पइहो, चाई आणंदओ वोक्खो ॥३॥ (७) गंमीरो अणुवत्ती, पडिवन्नपालभो पिरो । उचिषण्य सूरीणं, छत्तीसगुणा (इमे] होति ॥४॥ अत्ये(स्थि) य तत्व कालगायरियभगिणी रूववई व निम्मलसीला सीलमई नाम तवस्सिणी । सा य कयाइ . बच्चती बाहिं तप्पएसगामिणा दिठ्ठा गदहिल्लरपणा । अज्झौववण्णेण २ भणिती वि मला नेवि(नीया) भंतेउरं । साहिया .तपरिसणे(णी)हिं कालगसूरीण पत्ता । तेहि वि गंतुं सयं भणिउ राया जहा-न जुत्तं पुहवीपालाणमेरिसं अवसिउं ता मुंचह तस्मिणि । रणावि करिरस चिंतिउत्तं निम्वत्ते (1) । सूरोहिं मेल्लित्त साहियं तं संघरस । तेणापि बहुहा भणिओ राया । न या(य) कि पि पडिवनइ तभी दरिसण- फजुजलो रहो । अइ()कालो पइष्णं करेइ जहा-जइ गदहछि (हिल्ल)रायाणं रजओ न उम्मूलेमि, तो पवयणसंजमाव- पायगाणं तदुवेरखगाण य गई गच्छामि । ताहे कालगज्जो फवटेणुम्मत्तलीहओ तिग-चउक-(च)चरमहाजणहाणेसु इमें [पल्यतो हिंडइ । जइ गहिल्लो राया तो किं ! जइ सुनिविट्ठा पुरी तो किं ! जइ जणो सुवेसो भा(तो) किं ! जह दिहामो वयं भिक्खं [तो किं !], जइ सुवनदेसे बसामि तो किं ! एवं च बहुप्पयार जणं भावेउं काल[ग]जो पारसकूलं गो। तत्थ य साहाणुसाहिणो महारायस्स सेवगो साही नाम राया । तं च समझीणो सूरी निमित्ताईहिं आवजे । अण्णया य साहिरस साहाणुसाहिण(णा) ऋम्हि हिं (वि) कारणे स्टेण कटारिंगा सुटेओ पेसिया (E) लेहेहिं तम(म्म) जहा सा(सी)समेयाए नियं छिदियव्यं ति । दळू में विमा(म)को संजाभो साही । सप !)रूवेइ कालगजस्स । तेणावि भगियो मा अप्पाणं मारेहि- (हि) । साहिणा भणिय-परमसामिणा रटेण एस्थ अधिउं न तीरइ । कालगज्जेण भणियं-रोहेमो गहिल्लायाणं । ताहे जे गहिल्लेणो(णा)वमाणिया लाडरो(रा)याणो अण्णे य ते मिलिउँ सव्वैहि पि रोहिया उजेणी । तत्तगि य गद्दहिल्लेण य सुइइणा होउं स(स)मरिया गहिविज्जा । अवयरिया य सा गदह(ही)रूवयारिणी । ठविया एगाम्म महारगोशालग) परवलाभिमुहोरहा) । विसंसारोहणारणोत्थे चेगस्थ वि गहिल्लो भट्ठमभत्तोववासी । ते च तहाराहगं नाउँ कालगज्जेणाणागयमेव निरोवियं गदहिसंमुहं दक्खाणं सहवेहि (हि)जोहाणमठुत्तरसरं, भणियं च जया(६)- एसा गदही नानि(ए)हिउकामा तया मुहं पसारेही, जाव य सदं न करेह ताव समकालमेईए मुई. सरहिं तुम्मे पुरिग्जद । तेहि वि जोहि (हे)हिं तहेव कयं । ताहे सा वाणमंतरी तय गहिल्लस्सोवरि हगिउं लत्ताहि य ह गया सहाणं । ताम्ब- रहिओ अवलि ति ओमूल्लि(लि)ओ गडहिल्लो । गहिया उज्जेगी। एवं च पुण्णपणो कालगती तं भगिणि पुणरवि संजमे ठविता विहरि[ओं] म(अन्नत्थुजयविहारेणं ॥ साहिप्पमुहराणएहि चाहिसित्तो उज्जो(जे)गौए कालगसूरिभ(भाणेजो व(ब)लमित्तो नाम राया। तकनिह- भाया य भागुमे(मि)त्तो नामाहिसित्तो जुवराया । तेसिं च भगिणी भाणुसिरी नाम | तीसे पुत्तो य(लाभाण नाम । सो य पगयमदविणी[य]याए साहू पज्ज(जु)वासइ | पत्तो पुणो विहरतो परिसयालासष्णमुन्जेणि कालगपुरी। बहु- मणिशो रायाईहिं तम्मम्झे जोगो त्ति विसेसउ(ओ) साहिउ सूरीहिं [य]भाशुणो धम्मो । तं च सोई संबुदो, पन्चाविसी - ·श्रीभद्रेश्वररिविरचिता य । न य पुष्ठिया वलमित्त-भाशुमित्त त्ति । स्ठेहिं तेहिं पस(छ)न्नमाणत्तो निश्चिसिओ काटगजो। सो वि नत्तयासंघएणं (8) निग्गहत् (त)णेण य तेसि वयणमवमन्निऊण ठियो न य पन्जोसवणं कुणइ । चलमित्तो वि भाणु- सिरीए । किं न जाणह गह(हि)लयुत्तं !, जेणावमाणेह मारलं(ल)गामिति । मणिया पन्छचाविया पुणो मामयस्स कुर्णति महंतमायरं अमुटाणे(पाइ । परत !) च सहिउमस्स(सछतो म(ग)गाहरो नाम पुरोहिओ भणइ-देव! सुद्धपासंडो एसो वेयाइनाहिरो। एवं च रण्णो पुरओ पुगो पुणो उल्ल(ल)वतो सूरिणा निष्पट्टा(ह)पसिणवागरणा(गो) फओ । ताहे खरयरमाविट्ठो पुरिहिली न दंडेणेमेसि किंचि पुणिस्स(रिस्स !) ति चिंतिय रायाणुमंडलोवोरायाणमंडलो)मएहिं विप्परिणामेइ, जहा-एएरिसे महा- गुभागा ता जेण पहेण मे(त) गच्छंति तेणेन जस्स रग्गो () जणो गच्छइ पयाणि वा भइक्मेइ तस्सासेयं महंतं हवइ । ता विसजेज्जंतु नियविसयाओ सूरिणो । सोउं चेम कम्मदोसेणाइसुगि(णि)या घटमिच-भाशुमिचा । फराविया सूरिनोसरणत्थं तेहिं सञ्चम्मि नगरे भत्तपाणाणेसणा। तं च नाउँ पढमपामो(उ)सि चिय निग्गया ओ(उ)जेणीओ कालगरियो । बहुपरिवारा य ते न नहिं नहिं न(नि)व्वहंति ति पठ्यिा पट्टाणपुरं । जाणावियं चाणागयमेव तहं ते चिय संघस्स जावाहमागच्छामि ताद तुमेहि न काय पज्जोसरणं। तत्य य सालवाहणो राया। सो य सावगो ति । कालगव(ज)मेंतं सोउं निग्ग(ओ) समुहो समगसंघो य । तउ महाविमईए पविट्टो पाहाणं कालगन्जो । भणियं चाणेण-भदवयसुद्धपंचमी[ए] फोरओ(3) पजोसवणं । पडिवन्नं च तं समणसंघेण । सालवाहणो य राया परमसावओ पज्जोसवणाइ धम्मदिवसे विसेसओ जिणवंदणाइ किच्चं कुगइ । इमो य तत्थ देसरूदीए कीरइ भद्दवयसुक्कपंचमीए पढममिंदमहारंभो । तं च जणो निम्चि (न विणा णिवं कुणइ ति, तस्स न होइ पन्जोसवणु(ण)धम्माणुहाणं । तओ सालपाङ्गण मणिओ फालगसूरी-भयवं ! चलिओ लोयवहारो ति, चालिङ न तीरइ इ(ई)दमहारंभो, न य में विणा कुणंति लोया, ताणुग्गई काउं कुणह छट्ठीए पन्जोमवणं, जेणाहमवि पहुच्चामि । सूरीहिं भणिय-महाराय ! न जुत्तमेयं । जओ आसाढपुष्णिमाए फायव्यं ताव पग्जोसपणं । अह केणावि रायविदुगराणेण ताए न फयं ता कायव्वं पुरओ कण्हदसमीए । तओ विलित सावणसुद्धपंचमीए । तो वि पुरं पुष्णि- माए, तो वि कण्ण(ग्रह)दसमाए । तओ विडालियं फायञ्चमवरसं मद्दषयसुद्धपंचमीए, न परओ ति जिणाणा। तभो रण्णा भणियं-भयवं 1 ता कीरउ चउथीए प-जोसवणं । सूरीहिं मणियं-एवं होउ । ताहे चयी प] चेव कयं पानो- सवणं । एवं च जुगप्पहाणा(णे)हिं कालगग्जेहि कारणेण जा पवत्तिया चउत्यो सा चेवाणुमया सञ्चसार्ण नाण[[:] ति। (तओ रणा मणियाओ अंतेउरियाओ, जहा-तुम्मे पक्खियपडिकमणत्यममाक्साए काऊगोदवास पा(प)डिववा(या)ए सब्बखन्जभोजविहीहिं साहयो उत्तरपारणए पडिलामेचा पारेग्नह । ताहिं पि तहेव ए पन्नोसवमाए भम्मि (भट्टम- मिति) काउं पडिवयाए जायमुत्तरपारणयं । तं च सञ्चलोगेहि कयं ति तपमिइ मरइविसए समगम्हवो(समगधो) नाम छणो पत्तो ति। पत्तियं च भणिसमाणेणं भ[व]विरहरिणो(गा) संपयसाहूणं ममतवकरणासत्ति पेष्टतेण तइयाए उत्तरपारणयं । किं च-- (१) अस्थि उजेणीए यहुसीमपरिवारो कालगो नाम सूरी । न य से सा(सी)से चोइया वि पदणमवगाइकिरियामु पवते । तमो सूरी राईए पमुत्ती(चा) चेव ते मोतुं संजायरस्सेगस्स साहियसम्मावो पयहो सुवण्णमूर्मि | जय यरि ·कालिकाचार्यकथा । ते तं (तसि) सीसस्स सीसो सागरचंदो नाम सूरी समन्थो विहरइ । पत्तो य पोत्तियाणमंतियं कमेण कालगसूरी । तेणावि तहिं वि सम्मापुन्च ति पाहुत्तीओ सो सामण्णज्जगपडिवा(क) काल[ग] मूरी भोलउविव (भोलविओ) सागरचंदो वरखाणं । सो वि नागम(प]रीसहमागो पुणो कालगं पुच्छइ-केरिस मे वक्खाणं ! । सो भणइ-सुंदरं । इओ य फालासीसेहिं सव्वस्थगोत्तिया सूरिणो । न य कहिं पि लद्धा सुद्दी । तो ते लज्जा(गा) सेज्जायरस्स। तेणापि निबंधो त्ति पडिसाहिओ सेसि समायो। तओ सब्वे वि कालगसीसा सुवनभूमि जउ चलिया । तं व धुंद चग्जतं लोगो पुग्छ । ते मणंति-फालगायरिया सुवनभूमि गमिस्संति । संपत्ता य सिग्घयरजंताऽऽयंतग्ज(ज)गपरंपरा सागरचंदस्स बत्ता, जहा-कालगायरिया आगध्ठति । तमो सागरखमणो भणइ-मजया ! किं सचं जं ग(स)मागइ पियामहो । तेण भगियं-न जाणामि मए वि सुर्य । जो(सा)गरो भणइ-भज्जया । सुछ पंडियभो सुग्मइ सो मे पियामहो । कालगो भगह-हिं मे य(एए)णं, पंडिया चेव बियाणंति पंडिय। अझ(ज्ज) मम तावाणिच्चय(य) वक्खाणेसु । सागरो भणइ-अनं किंचि विसमपयत्थं वक्खाणावेसु । कालगेण भणियं-न विसमपयस्थमवगच्छामि । सागरो भणइ-जइ एवं ता सुणेसु । तं चिय साहेमि---- (८) पम्म(म्मु) करेहु म मूढा अच्छहुं(ह), चंचल(लु) जीविउ जोवणु पेच्छह । धम्मु नि करणु फम्मुहु दत्युहु, मोक्खहूं तं पुणु गुरुयणु पुच्छहु ॥१॥ सोउं चे मणियं कालगण-नत्थे(स्थि)त्य धम्मो पमाणरहिओ ति वे(ख)रविसाणं य, पञ्चक्खो जेण न सो, तयभावेनाणुमेओ वि। तो अग्जो पियामहाणुकारी ए[स] खलु को वि डोकरो त्ति । संजायासंको सागरो भणइ-नस्थि धम्मो त्ति वोत्तुं जुज्जइ जोहाए, न उण जुत्तीए जेण पक्खकजा धम्म(म्मा)धम्मा वि पञ्चक्खा | भवि य--- (९) रूवमइ सहसमिद्धी, दाणाइ विसेसो सपुण्णाणं । विफरइ व सकारो, नियनिव्वा(?) ते वि नन्नेसिं ॥२॥ (१०) इय धम्माधम्मफलं, पचक्ख जेण दीसए साहु । सा मोनाम] हम्मं आयरेण धम्म चिय करे ॥३॥ एवं न सत्थ(स्थ)विणोएण निति ते जाव फइवयवासराणि ताव संपत्ता तथ कालगसीसा । ते य दळूण मन्मुष्टिमी सागरचंदसूरी । पुच्छिमओ य सो तेहिं-आगया सख(ख)मासमणा इह केइ न व । सो संकिओ सो भणइ-न जाणामि खमासमणा, अजओ पुण एक्कभी आगओ, तणागंतुकामो सिट्टो सूरी । एत्यंतरम्मि य चियारभूमीओ आगो कालगसूरी | भन्मुहिउँ च पाहुणयसाहूहिं बंदिलो भावसारं संजायसंके चत्थियाले सागरचंदे केग-(संजायसंकेण य पुच्छिया ते सागरचंदेण ! )-को एसो ! । तेहिं भणिय-काल[ग]सूरी । तो ससममं पायापलत्तो(गो) सागरचंदो सूरी-मिच्छामि दुष्कर्ड नं मए आसाइयं ति भणतो सम्मं पियामहे खामेइ । भणइ सविलक्खो-भगवं ! जब वि मु(मु)क्खो हं तहा वि केरिसं वक्खाणेमि । कालगसूरीहिं विलट्टे, किं तु मा गवं विवाहग्जामु त्ति वोत्तुं कराविओ सो(सा)म, ठाविऊणेगच्छ(स्थ)वालयापत्थुलज(ग), तमो वि उद्धरि पक्खेवाविओ ·श्रीभद्रेश्वरसूरिविरचिता अन्नत्य ममाविमो जत्तेणी किं वि सो । एवं च वारंवारेण ऊणयरो ऊगतमो ति सच्चवाविउं भणिओ सूरीह(हिं) पोत्त(ओ) --भ६ ! वालगापाथसरिसं सुयं गणहराणं चेव संपुण्णं, सेसाणं पुण कमकमेण परिहीयमाणं । जओ चोदसपुनपरा वि भगवंतो छट्ठाण वडिया कहिर्जति किं पुण सेसा ! । ता न जुचो काउसयाणंसुन्नमओ (काउं मुयणाणमओ !)। भणियं च-- (११) मा वहउ कोई गवं, एत्य जए पंडिओ जि(अ)ई चेव । आसव(ब)ग्णुमयाओ, तरवमजोगेण मइविभवा ॥४॥ एवं च सुयसमिद्धो विचित्तवर(चरि)एहिं मागमपसिद्धो कालगसूरी सक्केण वंदिओ, एय भणियं च--- (१२) सीमंघरभणणाओ, निगो]यकहणेण रक्खियलो व्य । फालगसूरी वि दहें, सविम्हयं वंदिओ हरिणा ॥१॥ कि च- अस्थि इहेव भारहे यासे तुरमिणीनयरीए जियसत्तू राया । तस्स य कालगरिमगिणोए भदानमणीए सुमो दत्तो नाम । उ(ओ)लग्गइ(य)तेण य सञ्चदोसनिहिणा वसीकया सव्वे वि जियसत्तुसेवगा । तो उव्वासिओ राया । समहिहिय से रग्ज महारग्जलाभाइनिमित्तं च पारद्वमणो(णा)विहा जणो। अण्णया च विहरमाणो अणेगसीसपरिवारो समोसरिओ से मामगो कालयज्जो हि । पारद्धं चाणेण वक्खाणं । धम्मसहा(द्रा) कोऊहलाईइ(हि) य संपत्ता नागरया, लोगएवं(परं)पराए भाउणो भागमणं सोऊग भणिो दत्तो भहाए- वच्छ ! तुह माउलओ पडिवनसाहुलिंगो इहगे(हाग)ओ ता तं गंतुं पणमत्तु (मु) । अवि य-- (१३) एक(क) सो तुह मामो, वीयं ठिो(विउ)सेहिं पुइओ पुण्णो । वइयं संगहियवओ, ता पुत्त(य ! ?) नयन(नम) ६ साहूं ॥१॥ जणणीउवराहो(रोहे)ण य पयही दत्तो पत्तो तमुद्देस, पुच्छिमो कालियज्जो जण्णाण फलं। भगवया वि साहियं- पंच(चि)दियवहेणं नरगगमणं । पुणो जण्णाण फलं दुयरा(वा)राए पुच्छियं च । भगवया वि साहिमो-अहिंसालवणो धम्मो । तइयावाराए पुढेण साहियं--पावकम्माण नरयाइफलं । चउत्थवारं रुटेण भणिय दवेण-किमेव(म)समंजस पलवसि । जइ किंचि वि मुणसि ता जण्णाण फळं साहेसु । भगवया भणियं-जह एवं ता नरयफला नना जणमहारंभ- याए परिग्गहियाए ऊणिमाहारेणं पंचवि(पचि)दियवहेणं जीवा नरयाउयं कम निव्वति । एयाणि य जण्णकरणे संपन्जति । सोउं चेमं संजायरोसेण भणियं दवेण-कहं वियाणसि जहा-नरगफला जना ! भगवया भणियं-नाणाइसयाभो । दत्तेण भणियं सत्तमदियहे कुंभीपागेण पच्चिहिसि तुम, तेण भणियं-एत्थ वि को पच्चयो ! साहुणा भणियं च-तम्मि चेव सत्तमदिणे पढमं अमुइणा विनलिजिहिसि | समुप्पण्णकाउवानलेण य, पुणो वि भणियं दत्तेण-कत्तो मुहमुन्व(तुह मन्चु !)। मुणिणा मणियं-निरुवसगं विहरिऊगाई कयकालो देवलोगं गमिस्सामि । सोउं चेम कुविओ दत्तो पब्वइयाहममेयं सुअमुब्वयण () सुरक्खियं करेग्जह, जेग सत्तमवारस(सर)प []य चिय कुंभीए य(प)यानि(मि.) त्ति जोजिमगाऽऽरक्खियनरे पविट्ठो घवलादयाविउ पडहो जहा-न सत्तवासराणि जाव नयरीए पुरीसो उझियञ्चो । सत्चमदिणे य निरोहासहिन्नुणा मालिएणेगेण रायमग्गे उझिम्ण पुरीसं ठइयं पुष्पकरंडएर्ण ।

·कालिकाचार्यकथा । बोलीगाणि य सत्त्वासराणि ति सम्ममयाणतो दत्तो- सत्तमे च्चिय व्वा(वा)सरे आसयडपरेण पयट्टी साहुवहाओ तुरिय- खुरखरणयअसुइया हसंतो विद्यालिमओ। तओ महो संपइओ पावसमस्साएसो त्ति मण्णमाणो सो भयभीमो पयट्ठी नियगेहाभिमुहो । तत्य य पवो दुसजो त्ति मण्णमाणा(णे)हिं विरचित्तेहिं स सभडेहि वैचिऊण पुवाणीय जियसगुणी समुवीउ दत्तो । तेणावि तेल्ला पूरियइ सुणह सणाया एकवल्ली (प)छोदूण एको दुक्खमच्चुणा य मओ समणो सो गओ नरगं ति। कालयसूरी वि विहिणा कालं काऊण गओ देवलोग ॥ कालिगायरिउ ति गयं डा} पालित्तयसूरीकहा भण्णइ- अन्यप्रान्ते- प्रन्थानम् १२६०० । संवत् १४९७ वर्षे वैशाख यदि १२ बुधे अपेह स्तम्गतीर्थे मई मालासुतसांगा- लिखितम् ॥ अज्ञातसूरिकृतं कालिकाचार्यकथानकम् ॥ नमः सर्वज्ञाय ॥ जो कुणइ ससत्तीए, संघस्स समुन्नई सयाकालं । लीलाइसगइसक्ख, फालयसरि च जसो लहइ. ॥१॥ तथाहि- ~ अत्थित्य धरावासे, नयरे [नया रेडिरे नरवरिंदो। नामेण यपरसिंहो, देवी सुरसुंदरी तस्स ॥१॥ सपळफळागमकुसलो, प्रत्तो ताणं च फाळयकुमारो । सो अन्नया तुरंगे, वाहेचं पडिनियत्तो जा ॥२॥ सध्यारवणुजाणे, ता पिच्छइ सजलजलयवाणीए । धम्मकई कहमाणं, नामेण गुणायरं सूरि ॥३॥ तं दणं गंतूण, बंदए मुणइ धम्ममइरम्म । कणगं व परिक्खेड, चहा तं जिणह(व)राभिहियं ॥४॥ संजायचरणमावो, किच्छेणं मोइऊण जणयाई । बहुरायनंदाजुभो, जाओ समणो समियपावो ||५||

·अज्ञातसूरिविरचिता
संगहियविहसिक्खो, काठेणं गुरुगुणेहि जा चडिओ ।
वा ठविओ रिपए, गुरुणा गच्छाहिवत्तेणं ॥६॥
सूर ध्व मध्यकमळे, पडियोहितो कमेण उज्जेणि ।
संपत्तो परियरिओ, साहहिं पंचहिं सरहिं ।।।
उज्जाणमझयारे, समोसढो तीइ उत्तरदिसाए ।
निवपमुहो सन्चजणोऽभिरंजिओ धम्पकहणेण ॥८॥
भवियकमलावरोह, ताण कुर्णताण जाव कइवि दिणा ।
पोलिंति वाव वत्येव, साहुणीओ [वि] पत्ताओ ॥९॥
भवियव्ययानिमोगा, ताणं मज्झे सरस्सई नाम ।
समणी संपत्तगुणा, सूरीण सहोयरी लहुई ॥१०॥
साझुणि बियारभूमीइ, निग्गया गमिल्लराएण ।
उज्जेणिनयरिपहुणा, सा दिवा जायकामेण ॥११॥
अंतेउरम्मि खित्ता, विलवंती नाव वाव सूरीहि ।
फोमलगिराइ गंतूण, सो सयं भासिओ एवं ॥१२॥
तथा च-
पमाणानि प्रमाणस्थै रक्षणीयानि यत्नतः ।
सीदन्ति हि ममाणानि, पमाणस्थैघिसंस्थूलैः ॥१३॥
अन्यञ्च-
नरेश्वरभुजच्छायामाश्रित्याश्रमिणः सृरवम् ।
निर्भया धर्मकार्याणि, कुर्वन्ति स्वान्यनन्तरम् ॥१४॥
नियकुलकलंकभूयं, ता एवं नरवरिंद । मेल्लेस ।
विफरइ अयसपसरो, अहन्नहा जेमिमं भणियं ॥१५॥
गुत्तु गंजिदु मलिदु चारित्तु, मुहइत्तणु हारविदु अयसपडहु ।
जगि सयलि भामिदु मसिकुच्चाउ, दिन्नु कुलि जेण केण (तेण जेण ?) परदार हिंसिद् ॥१६॥
ता मिल्लेमु तवस्सिणिमेयं नो मन्नए तयं जाव ।
संघवयणाओ पच्छा, भणाविमो भइणिकजम्मि ॥१७॥
संघो वि जाय तेणं, न मनियो ताव गरुषकोपयसा ।
विहिया तत्य पइन्ना, सूरोहिं तो इमा घोरा ॥१८॥
तथाच-
.
जे संघपचणीया, पवयणउवधायगा नरा जे उ ।
संजमउवधायपरा, तदुविक्खाकारिणो जे य ॥१९॥
तेसि वच्चामि गई, नइ एयं गमिल्लरायाणं ।
उम्मूलेमि न सहसा, रज्जाओ महमजायं ॥२०॥

·कालिकाचार्यकथा।
कायब्वं च एयं, जो मणियमागमे-
साहण चेहयाणं, पटणीयं तह अवनवायं च ।
जिणपययणस्स अहियं, सम्बत्यामेण धारेइ ॥२१॥
चितेइ तओ चित्ते, उम्मूलेययो कह णु एसो ।
विल(बलि)ओ य गांभीए, विज्जाए महावलाइ जभो ॥२२॥
हुं नायमुराएणं, एवं काहामि चिंति सूरी ।
कपउम्मत्तयवेमो, हिंडइ विलवंतओ एवं ॥२३॥
"यदि गर्दभिल्लो राजा ततः किमतः परम् !, यदि वा रम्यमन्तःपुरं ततः किमतः परम् !, विपयो यदि वा
रम्यस्ततः किमतः परम् ! सुनिविष्टा पुरी यदि वा ततः किमतः परम् !, यदि वा जनः सुवेपस्ततः किमतः परम् :,
यदि वा करोमि भिक्षाटनं ततः किमतः परम् :, यदि वा शून्यगृहे स्वप्नं करोमि ततः किमतः परम् ।।"
तो तारिसरूवघरं, मूरि दट्टण भणइ पुरिलोभो ।
अहह अजुत्तं रना, फयं जओ भइणिकन्जम्मि ॥२४॥
मोत्तण निययगच्छं, हिंडइ उम्मतओ नयरिमज्झे ।
सयलगुणाण निहाणं फट्टमहो । कालगायरिओ ॥२५॥
नियपहुणो अइफरुसं, निंदं सोऊण सयललोआओ।
मंतीहिं नियो भणिो, एगंतहि(ठि ?)एहि संघ( सप्प ?)णयं ॥२६॥
मुयस तवस्सिणिमेयं, अवनवामो जमित्य तुम्हाणं ।
तं सोऊण सरोस, तज्जइ ते फरुसवयणेहि ॥२७॥
रे! रे ! एरिससिक्ख, गंतूणं देह निययचप्पाण ।
मा भणिद(ह ?)ह मह पुरओ, इय नाउमसम्झ(म)यं तस्स ॥२८॥
ते वि ठिया तुहिका, एयं सव्वं कुओ वि नाऊण ।
मुत्तूण ती नयरिं, सूरी वि तओ सगकूलमणुपत्तो ॥२९॥
तत्य य जे सामंता, ते सव्वे सारिणो ति भन्नति ।
जो सामंताहिबई, सो उण साहाणुसाहि ति |॥३०॥
कालयमरी वि तओ, ठिी वहि एगसाहिणो पासे ।
मंवतंताइएदि, धणियं आवज्जिो सो उ ॥३१॥
अह अन्नदिणे साहाणुसाहिणो पाहुडं स पिच्छंतो ।
जा जाओ सासमुहो, ता भणिभो मरिणा समए ॥३२॥
पत्ते वि हु सुपसाए, पहुणो उन्वेयकारणं किमिह ।
सो मणइ महाकोवो, न पसाओ आगओ एस ॥३३॥
जओ-
रूसइ जस्सुवरि पह, पेसइ नामंकियं तओ हरियं ।
तीए तेणं अप्पा, पाएयचो न संदेहो ॥३४॥

·४४
अज्ञतमूरिपिरनिता
जइ न इणिज्जइ अप्पा, ता सयटकुलं पि नेइ खयमेसो ।
अप्पाणमेव इणिलं, तम्हा कुलरक्सणं जुत्तं ॥३५॥
हो य पह अम्ई, फायच मणं च (१) एयमम्हेहिं ।
सूरी वि भणइ तुम्हं, अन्नस्स व अहव सो स्टो १ ॥३६॥
सो
भणइ जेण दीसइ, [३]मीए छुरियाए उन्नयइ अंको ।
ता अन्नेसि वि मन्ने, पंचाणईनरिंदाण ॥३७॥
सोऊण रिणा [], भणियं मा मरह इह मिलेऊण ।
वचह हिंदुगदेसं तेणावि तह ति वं विडियं ॥३८॥
ते रायाणो द्याउ, जाणियं मिलेऊण संचलिया ।
हिंदूगदेस सम्बे, नियनियस(सिन्नेहिं संजुत्ता ॥३९॥
सिंधुं समुचरित्ना, सुरदेस समागयाण तओ ।
पत्तो पाउसकालो, इव विरहिनणाण [संनलणों ? ] ॥४०॥
दुग्गममग्गत्तणओ, सुरक्सियं तो विहंजे ।
छन्नईभाएहि, सव्वे वि ठिया वहि द्विा ॥४१॥
अह नियकजुज्जयमाणसेण विलसंतसरयकालम्मि ।
भो! किं निरुज्जम चिय, चिट्ठह इह सूरिणा भणिया ॥४२॥
सब्बे वि साहिणो ते, भणंति आइसह किं पुण फरेमो ।
जंपइ सरी गिण्हह, उज्जेणिं तस्स पडिवट्टो ॥४३॥
बहुओ मालपदेसो, निचाहे तुम्ह ते तमो विति ।
नत्यीह संबलं सूरिणा वि तो जोगचुन्नेण ॥४४॥
इक इट्टापाय, काउं नवजचकंचणमय ति ।
मणियं गिण्हह एयं, संवलयं ते वि तं हिट्ठा ॥४५॥
भागीकाउं गिम्हित्तु, पत्थिया मालवम्मि साहिता ।
अंतरदेसे कमसो, पत्ता उज्जेणिविसयम्मि ॥४६॥
सोऊण गद्दभिल्लो, पत्तो सीमाए संमुहो जुडिओ ।
संगामे हयदप्पो, वलिङ पविसित्तु नियनयरिं ॥४७॥
जाओ रोहगसज्जो, ते वि हु पुरवरि समंतेण ।
वेदित्तु वलयबंधेण, निययसिन्नेण चिहति ॥४८॥
कुव्वंति पइदिणं चिय, ढोयं अन्नम्मि वासरे मुन्न ।
पेक्खित्ता पागारं, सूरि पुच्छंति किं अज ! ? ॥४९॥
दीसइ मुन्नं कोई, तो नाउणं पयंपए सूरी ।
जह अजमट्ठमीए, साइइ सो गर्मि विज ॥५०॥

·- फालिकाचार्यकथा अहालयम्मि उवियं, कम्मि वि तुम्भे निएह ता खरियं । जोयंतेहिं दट्टण, दसिया तेहि सूरीणं ॥५१॥ भणियं सूरिहिं तओ, जाव समत्तीए तस्स पावस्स । सई काही एसा, गरुयं रिउसेनखयफरणं ॥५२॥ वा तुरियं सुरि(१)याई, तुन्भे सेन्नं दुगाउयपरेण । धारह मद्द पासे उण, अहसयं सहवेहीणं ॥५३॥ जोहाण तो तेहि वि, तह विहियं तयशु सूरिणा जाह(जोहा?) । भणिया मरिजह मुई, एईए अपसदाए ॥५४॥ [गीतिकेयम्()] अपमत्तेहि तेहिं तहविहिए जान सक्कए रसिउं । पडियसति ति तओ, तस्सेव य साहगस्सुवरि ॥५५।। मुत्तुं मुत्तपुरीसं, दाउं लत्तं सिरम्मि तो पच्छा । सा रासही पणहा, पयंपियं मूरिणा तत्तो ॥५६॥ गिण्हद्द संपइमेयं, पळमेयस्सावि इत्तियं चेव । तेहि वितं नयरिं भंजिऊण नीवंतओ गहिओ ॥५७|| बंधित तमा गाई, मुका पुरओ मुगिंदपायाणं । राया हु गभिल्लो, तोऽणुकंपाए मरीहिं ॥१८॥ भणिओ एवं रे पावचिठ्ठ ! जं गंजिया नए समणी । पलमोडीए अन्नं, न मन्निओ नं पुणो संघो ॥५९।। तस्सेव पावतरुणो, एसो कुसुमुग्गमो फलं पच्छा । पाविहसि भवमणतं, ता अज वि धम्ममणुसरम् ॥६॥ एवं सो मणिओ चि हु, न युझए जाव ताव साहीहि । सूरिवयणात मुको, भमिही मीमं भवमणेतं ॥१॥ अह मूरिपज्जुवासयसाहिं रायाहिरायमह काउं । भुजति रजसोक्खं सामंवपयडिया सेसा ॥२॥ कालयसूरीहिं तओ सा भइणी संजमे पुणो विया । आलोइयपदिकंतो सूरी वि सयं जणं वहइ ॥६३॥ (२) इओ य- घलमित्त-माणुमित्ता, भरुयच्छपुरम्मि राय-जुवराया । निवसंति भायरो मइणिनंदणा कालगजाण ॥६॥ भाणुसिरी उण तेसि, भगिणी भाशु त्ति तीए वरपुत्तो । तो से सगकूलाओ, वियाणिर्ड मरिणो पत्ते ॥६॥ निययमहंताओ तओ, रायाणं मोइऊण भरुपच्छे । निदंति ददं संतुहा, तत्तो सूरी कहइ धम्मं ॥६६॥ . + अतः परं कियानपि पाठः पतितो दृश्यते॥

·४६
अज्ञातसूरिविरचिता
तं धम्म सणिणं भाणुकुमारो भवन विग्यो ।
सयणेहि अणुनओ पन्चइओ तत्य मुपविहिणा ॥६॥
रायाइजणो मतो दणुबरोदिओ हुरीसाए ।
वाएणुवहिमो सूरिणा वि जा सो परानिचो ॥६८
तो धुत्तिमाइ सञ्च, विष्परिणामेइ निवइपमुइजणं ।
इय कोमलवयणेहि, एए हु महामुणी पुज्जा ॥६९||
तो जेण पहेणेए, गच्छंति न गम्मई पहा तेण ।
गुरुचरणकमणेणं, महई आसायणा जेण ॥७॥
आसायणाए जीवो, दुरंवदुक्खाण मायणं होइ ।
अपमि गुरुचरणे, हिडिज्जइ ता कहं नयरे ! ॥१॥
तं सोउं विप्परिणयचित्तेहि पयंपियं नरिंदेहि ।
सव्वं चिय सचमिणं, परमिकं कारणं गरुयं ॥७२॥
कहणु विसज्जिनंतिह, गुरुणो सोऊण मणइ तो विप्पो ।
फीरउ अणेसणा इह, पुरम्मि वो भत्तपाणेहिं ॥७॥
रहिया विहरिस्संतिह, सयं पि अन्नत्य तो नरिदेहि ।
सो मणिी कुणम् इमं, तेणावि तहेव तं विहितं ॥७४॥
तो-
आहाकम्माईयं दट्टुं, साहूहिं साहियं गुरुणो ।
ते विहु सम्म नालं, रायाहिप्पायमह वचो ||७५॥
(३)
अप्पज्जोसरिय चिय, संचलिया पुरवरं पइहाणं ।
मरहठे संघस्स वि, भणावियं ताविमं पढमं ॥७६॥
तुम्हेहि न कायव्या, पज्जोसवणा न जाव अम्हेत्य ।
संपत्ता तं मुणिचं, सो वि जणो तो समावन्नो ७७॥
तत्य वि राया सिरिसालवाहणो परमसावगो सोउं ।
सूरीण समागमणं, संतुट्टो वाव जा पत्ता ॥७८||
कमजोगेणं गुरणो, तं नाउं तोसनिभरो राया ॥
सिरिसमणसंघसहिओ, संपत्तो सम्मुहो सहसा ॥७९॥
परमविभूईइ पुरं, पवेसए तयणु धम्मनिरयाणं ।
फमसो पज्जोसवणा, पत्ता तत्तं कहताणं ॥८॥
तत्थ मरहट्ठदेसे, इंदमहो होइ भवइमासे ।
सियपंचमीड तत्तो, राया विन्नवइ सूरीण ॥८॥
भयवं! पज्जोसवणादिवसे लोयाणुवतणाए उ ।
इंदो अणुगंतव्यो, कहणु जिणिदपदिमाणं ॥४२॥

·४७ कालिकाचार्यकथा । न्हवणाई फाउं जे, सके सो ना करेह छठीए । पज्जोसवणा तत्तो, सोऊणं भयवया भणियं ॥८३॥ अविचलइ मेरुचूला, सुरो वा उगमेइ अवराए । न य पंचमीइ रयणी, पज्जोसवणा अइयामइ ॥४॥ जो भणियमागमे- जहा गं भयवं महावीरे यासाणं सवीसहराए मासे विइकते यासावासं पञोसवेइ, जहा णं भयवं महावीरे तहा गं गणहरा वि, जहा णं गणहरा तहा णं गणह(र]सीसा वि, जहा णं गणहरसीसा तहा णं मम्ह गुरुणो वि, जहाण मह गुरुणो वहा णं अम्हे वि [वासावास] पजोसमो, नो तं स्यणि अइकमिज्जा ॥ तं सोउं भणइ नियो, नाव चउत्थीइ किजऊ भयवं। सूरी वि भणइ एवं पि, होउ नत्थित्य दोश ति ॥८५।। जहा आरेणापि पज्जोसवेययमित्यागमवचनात् ॥ तो पभणइ पुहइवई, संभायं सोहणं इहम्हाण । अंतेरियाण जओ, तम्मि दिणं पव्वपारणयं ॥८६॥ होही साहूण पुणो, उत्तरपारणयममतवसा । एवं मणिऊण गिहे, गणंतरेउरं मणइ ॥८॥ पन्नोववासपारणदिणम्मि तुम्हाण तम्मि साहूणं । उत्तरपारणयदिणं, पजोसवणातये(वो ?) होही ॥८८॥ ता तुम्हे पहिलामह, मुगियो असणाइणा विसुदेण । तम्मि दिणे जयगुरुणा, यहेफलमेयं जो भणियं ॥८९॥ पहसंत-गिलाणेसु य आगमगाहीम तह य कयकोए । उत्तरपारणगम्मि य, दिनं तु बहुप्फलं होइ ॥१०॥ पज्जोसवणाए अट्ठमं ति काऊण पडिवयदिणम्मि । साहूणुत्तरवारणमह तम्मि दिणम्मि तो लोगो ॥९॥ साहूण देइ दाणं, वप्पिभिई चेव तम्मि मरहटे । समणपूपालउ चि य, नामेण छणो पवित्थरिओ ॥१२॥ एवं पज्जोसवणा, कया चउत्थीइ कारणवसेण । सिरिकालयमूरीहि संघेणऽणुमनिया तह य ॥९३|| एसा पज्जोसवणा, समणाण हिएसिणाण कज्जेण । पुदि पहीणदोसेहि, भासिया जिणवरिदेहि ॥१४॥ जो एयं पहिवज्जइ, आणं सो घरइ तिहुयणगुरूण । जिणआणजाणजोगेण, तरइ मवसायरं जीवो ॥९५|| समणो वा समणी वा, सइढो वा सदिय व्व समभावा । अन्वंतो खामणये, खयंकरो होइ पावाणं ॥९॥ +

·४८
अज्ञातसूरिविरनिता
नो खामइ समइ वहा, सो इह आरादगो विणिष्ट्ठिो ।
नाणाईणं सम्मं, अन्नो उ विराहगो जाण ॥९॥
वा एवं नाऊणं, सम्म सव्वाण पावफम्माण ।
अग्नदिणे खमियचं, खामेय परचेण ॥९८||
इस वयणाओ संघेण, वयणु सन्माणि पक्खियाईणि ।
आयरियाणीह चउपसीइ तवनियमकजण(नाणि) ॥९९||
आसाढपुभिमाए, अहमहा आगमाणुसारेण ।
आयरणा वि हु संवेण, होइ हु पमाएणं ॥१०॥
(४)
एवंविहाण सूरीण, अन्नया पुच्चकम्मदोसेण ।
नापा य दुषिणीया, सीसा न पुर्णवि से वयणं ॥१०॥
तो चिंतइ मूरिवरो, एए गलिगदह ग मह सीसा ।
न हु जोग्गा सिक्खाए, विणिछि नियमणे एवं ॥१०२॥
वो मुत्ते मोत्तूणं, फहियं सेज्जायरस तपरियं ।
रयणीए संचलिया, निवेइयं निययगमणं च ॥१०३॥
नियसिस्ससिस्सपासे, सिरिसागरचंदरिनामस्स ।
पत्ता य फमेण तओ, पविसंति निसीहियं फाउं ॥१०॥
अन्भुटाणमवन्नाए, नो कयं को पि अनओ थविरो।
इय फलिउं नियचित्ते, सिरिसागरचंदसूरीहिं ॥१०५॥
अप्पुव्वं दट् ठूणं, भन्मुट्ठाणं तु होइ कायन्वं ।
इचाइ समायारी, सरिया नो नाणगन्याभो ॥१०६।।
वक्खाणसमत्तीए, तो सागरचंदमूरिणा भणियं ।
वक्खाणियं मए इह, केरिसयं अमया ! भणम् ॥१०॥
फालयसूरीहिं वो सुंदरमिइ जंपियम्मि मुपगव्यं ।
वहमाणो सो जंपइ, अज्जय ! पुच्छेसु किंचि ममं ॥१०८॥
वक्खाणेमु अणिचयमिइ भणिए कह पुणो वि सो आह ।
अनं वि समयवत्युं, वक्खाणावेमु किंषि तओ ॥१०९॥
जंपइ कालयसूरी, विसमपयत्यं [ण ?] मुणेमि अह सो ।
जपेइ किन चिंतह, तत्तो धम्मस्स इच्चाइ ॥११०॥
अत्रान्तरे मणितं कालिकाचार्य:-
नास्ति धर्मः प्रत्यक्षादिप्रमाणगोचरातिकान्तत्वात् खरविषागवदिति, उक्त च---
प्रत्यक्षेण ग्रहोऽर्थस्य, निश्चितेन प्रशस्यते ।
तदभावेऽनुमानेन, वचसा तद्व्यतिक्रमः ॥१११॥

·कालिकाचार्यकथा। ४९ मनु प्रायक्षादिना प्रमाणेनासो गृह्यत इत्यलं तद्विपययत्नेन । अन्बो मज्झ पियामासरिसो कोइ खडिवो एस । मन्नतेहि भणियं, इस सागरचंदमुरीहिं ॥११२|| तत्र यदुर्फ नास्ति धर्मः' तत्र प्रतिज्ञापदयोविरोधः प्रकटमेवोपलक्षयामो, यतो धर्म इति कथम् ! धर्मश्चेनास्तीति कथम् । अथ परैधर्मस्याभ्युपगमादेवमुच्यते तर्हि भवन्तं पृच्छामः परकीयोऽभ्युपगमो भवतः प्रमाणम् , अप्रमाणं ततः सिद्ध नः साध्यम् । अम प्रमाणं ततः स एव दोपः । यच्चोक्तम्-प्रत्यक्षादिप्रमाणगोचरातिका तत्वात् तदप्यसत् । यतः कार्यद्वारेण प्रत्यक्षेणापि धर्माघमा गृह्यते इति उक्तं च- धज्जिन्म कुले शरीरपटुता सौमाग्यमायुधनं, धर्मेणैव भवन्ति निर्मलयशोविधार्थसंपच्छ्रियः । कान्वाराच महाभयाच सततं धर्मः परिनायते, धर्मः सम्यगुपासितो अवति हि स्वर्गापवर्गमदः ॥११३।। अच- एते सव्वसुहाणं, ठाणं अनेउ सव्वदुक्खाणं । इय धम्मायम्मफलं, नाउं धम्म कुणम् साह ! ॥११४॥ एवं ति पणिऊणं, भयवंचो व फालगायरिया । फम्मवसेणं केण वि अलक्खिया तेण चिहति ॥११५॥ अह से वि दुइसीसा, पभायसमए गुरुं अपेच्छंता । सम्बत्य गवसंता, पत्ता सेज्जायरसमीयं ॥११६॥ पुच्छंति फदि गुरुणो, सो भणइ मुणेह नियगुरू तुम्मै । किमहं जाणामि तओ, भति तं ते वि विणएण ५११७।। तुह अफहिऊण पतं न, गपा गुरुण वि सो पुणो भणइ । भिउडीभासुरवयणो, सिग्य मुंचेह मह पसहि ॥११८।। अन्नं च दुट्टसेहा, न कृष्णह आणं गुरुण तो तुम्भे । मुका तेण अजोग्गा, ओसरह लहुं महगिहाओ ॥११९॥ एवं बहुप्पयार, खरण्टए जाव ताव ते विति । दंसेहि. एकवार, गुरुं तओ ते पसाएड ॥१२०॥ आणानिदेसपरा, जावज्जीवाए जेण वट्टामो । ना कुणम् दयं सावय!, साहेह कहिं गया गुरुणो ॥१२१|| नाऊण सम्मभावं तेसिं, तो सो भणेइ परमत्थं । तं सोऊणं चलिया, गुरुपासे जाव गच्छति ॥१२२।। पृट्ठा लोगेण भणंति, इत्य वचंति कालगायरिया । निमय, सिरिसागरचंदपुरीहि ॥१२३|| ,

·अनातसूरिचिरचिता
पुढो कालयसूरी, अजय ! सिं महपियामहा इति ।
निमुपं अम्हेहि पि, तेण जंपिए अन्नदियहम्मि ॥१२॥
पत्तं समणसमूह , [दटुं !] सहस ति सागरमरिंदो ।
अन्भुइ जाय तो, विति मुणी अग्गओ गुरुणो ॥१२५।।
संपत्ता समण चिय, एए सोऊण जंपए सूरी ।
इत्य न पत्तो को वि हु, मुत्तूण खडियन एगं ॥१२६॥
इत्यंवरम्मि पत्ता, विपारभूमीयो फालगायरिया ।
साहूसमुहिए दछु, जपए सागरमुर्णिदो ॥१२७||
किं एवं ते जंपहि(इ), भयवंतो इंति फालगायरिया ।
तं सोउमभुठेड, सागरसूरी वि परणमणुलग्गो ॥१२८॥
वंदेड परिखामइ, झूरइ बहुयं च लज्जिओ जाय ।
ताप य सिणेहसारं, फालयमरीहिं सो भणिओ ॥१२९॥
एसो पमायदोसो, न तुज्झ लेसो वि अत्य नणु वच्छ । ।
वो मा फरेसु खेयं, मणम्मि मुणिपुंगव ! इयत्ये ॥१३०॥
अन्नदिणे पुंजावइ, वालपपत्यं भराविय(उl) भयवं ।
फक्खडभूमीइ पुणो, मराविसं कारए रितं ॥१३॥
एवं सेसीभूओ, कमेण सो पत्यओ तओ भणइ ।
कालयमूरी भो वच्छ !, युझियं किं पि इत्य तए ? ॥१३२॥
सो जपेइ न किंचि, तं सोउं भगइ फालयमुर्णिदो ।
वच्छ ! जहेसो पत्यो, सुहम्मसामिस्स तह नाणं ॥१३३॥
पडिपुन्नं सातिसर्य, जंवूसामिस्स तपणुविक्खाए ।
किंचूणमणाइसय, तत्तोप्पभवस्स अप्पतरं ॥१३४॥
एवं कमेण हीणं, तुह गुरुणो मह सयासाओ ।
वस्स सयासाओ तृई, हीणं नत्यित्य संदेहो ॥१३५॥
नाणाइसयाहीणा, दसममावेण हुँति जीवाण ।
ता एयं नाऊणं, मा मुयगन्वं समुव्यहम् ॥१३६॥
मणियं च-
मा यहउ कोइ गवं, इत्य नए पंडिओ अहं चेव ।
आसव्वन्नुमयाओ, तरतमभावेण मइविश्वा ॥१३७॥
एवं तं वोहित्ता, पुणो मुसीसेहि संजुओ भयवं ।
धर्म पयासमाणो, विहरइ गामागराईस ॥१३८॥
अह अन्नपा मुरिंदो, सीमंघरसामिणो समोसरणे।
सो निगोयजीवाण, वन्नणं विन्नपद एवं ॥१३९॥

·कालिकाचार्यफथा। ५१ ." भयवं भारहवासे, कि फो विहु इस निगोयवक्खाणं । जाणइ अज्ज वि फाओ, भणइ जिणो फालगायरिया ॥१४०॥ अज वि जाणंति जहा, परुविया निणवरेहि ते जीवा । सोउ वजहरो, मणरुवेण संपत्तो ॥१४॥ भूरिसमीयं कोऊहलेण पुच्छेण पमिउं भयवं । गझं निगोयजीवा, वक्खाणह ने जिणुट्टिा ॥१४२॥ तो..- गोला य असंखेजा, अस्संखनिगोयगोलभो भणिो। इक्किम्मि निगोए, अणंतनीया मुणेयच्या ॥१४३॥ इबाइ समक्खाए, गुरुणा इंदो विसेसनाणत्यं । पुच्छइ पुणो वि मूर्ति, भय ! मह किचियं आउं ? ||१४४॥ परिफहह जेह गिहामि, अणसणं तं सुणेवि उवओगं । सूरी मयनाणेणं, ना देइ तओ पवड्दति ॥१४५॥ दिवसा पक्खा मासा, परिसा पलिया य जाव संजाया । दो अयरा पडिपुना, तस्साउयमाणमह दडं ॥१४६॥ तो सविसेसवभोगाओ, नाणिय(ज) भणइ तं मुर्णिदो वि । इंदो तुमं वि तं सोउमह हरी हरिसिओ संतो ॥१४७॥ पररयणकिरीटधरो, होउं मणिरयणभूसियसरीरो। भूरीण पापकमलं, पणमेउं घुणइ भनीए ॥१८॥ जय मुररयणमहोयहि !, जय पश्यणगयणभूसियमियंक । । जय परमत्यपयासण!, जय कालयमूरि! गयराय! ॥१४९॥ इय दूसमाए जेणं, पभावणा पव' ॥१५॥ सिरसा नमंसामि। साहुजणपव्ययत्यं, वओ हरी वसहिदारुम ॥१५॥ .........] वं पि हु विहरंवो, फलिई कालं भवस्सख्वं च । फाऊण गणाहिवई, गच्छे तो अणसणं विहियं ॥१५२॥ खामितो सत्तगणं, मुमरंतो समयसारपरमिहि । मुत्तुमसारसरीरं, सारं मुरलोयमणुपसो ॥१५३।। इय पदयणप्पमावणफलमउलं निमुणिऊणमइरम्मं । जिणपवयणस्स समं, पभावणं कुणइ भो निधं ॥१५॥ इति कालिकाचार्यकथानकं समातम् ॥ ग्रन्थानम् २११॥ , भन्न पत्रमेकप्रदेश श्रुटितम् । ........ 4 ·श्रीधर्मघोपसूरिविरचिता कालिकसूरिकथा । [लेखनसंपत् १४७३] इयपदिणीओ फयतित्यउन्नई नया फालगायरिओ । विज्जाणं दरिसी णपदेविदो घम्ममित्तिवरो ॥१॥ मगहेस धरावासम्मि, वयरसीहो निवो पिया तस्स । सुरसंदरि ति पुत्तो [य], फालओ सरस्स(स)ई दुहिया ॥२॥ कुमरो फयाइ पत्तो, स वाहयालीइ चूअवणमझे । निसूणइ गुणंधरायरियपासओ धम्मकहमेवं ॥३॥ वरफणगं च परिक्खिय, पालटगुणं फसायचउमुद्धं । धम्म सिवमुहफरणं, गिण्इह दोगचदुहहरणं ॥४॥ तत्थ- विसघाइ-रसायण-मंगलत्य-विणिए पयाहिणायत्ते । गुरुअ-अडज्ज-अकुच्छे, सायचउमुद्ध फणयगुणा ॥५॥ इय मोहविसं घायइ, निव्वुइफरणा रसायणं धम्मो । मंगलमसिवोवसमा, विणीमो गुरु लहुअचिंताए ||६|| जियअणुकूल पयाहिण, विकोहिमृद्धो गुरु अडझो' अ । कुमयग्गिणा चिरेण वि, नियफलदाणा तह अकुच्छो ॥७॥ अविरुद्ध-मकिरियांवरमुदि-दढत्ताइसरणा धम्मे । मुअ-सील तब-दयाई, फस-छेअण-ताव-वाढणया ॥८॥ अहवा- पावट्ठाणनिसेहो, झाणाइविहीय धम्मकसवट्टो । वाहिरणुद्वाण उ, मुद्धिअबाहाइ से छेभो ॥९॥ जीवाइभाववाओ, बंधाइपसाहओ इहं तावो । धम्मदृढत्तं तह आवईम इह घम्मताडणया ॥१०]] वाला गहति धम्मं, अवियारिष साउमोअगं पिव जे । तप्पंति फणयगादि न्य, ते तओ सोउमिय कुमरो ॥११॥ •PI २ ज्दो उPI मायमिद PI . सयाइ .

·कालिकाचार्यकथा । पन्चइभो भयणिजुओ, पढिअसुओ अह स पत्त सरिपओ । पत्तो उज्जेणिं संजमुज्जओ भूरिसाहुजुओ ॥१२॥ अवि य-- संविगो मज्झत्यो, संतो मउओ रिजू मुसंतुठो । गीयत्यो कडजोगी, भावन्नू लद्धिसंपैनो ॥१३॥ देसन्न आएसो, मइभ विनाणिो कवी वाई । नेमित्ती ओयंसी, उवयारी धारणायलिओ ॥१४॥ बहुदिहो नयनिउणो, पियवओ मुस्सरो तवोनिरओ । सुसरीरो मुप्पभो, वाई आणंदओ देखो ॥१५॥ गंभीरो अणुवत्ती, पडिचन्नप्पालओ पिरों धीरो । उचियन् सूरीणं, छत्तीसगुणेहि एहिं जुभो ॥१६॥ इओ य--- हा मुगुरु ! हा सहोअर !, हा पवयणनाह ! हा मुअनिहाण ! । महचरणं हीरतं, इमिणाणज्जेण रक्ख ति ॥१७॥ विलवति नमियगुरु, इंति तहि दट्ठु सरसई समणि । गद्दहिविज्जो दप्पणनिको बला खित्रइ ओरोहे ॥१८॥ तो सूरिणा सयं सो, भणिओ महराय ! जह इमं मुंच । जं रायरक्खियाई, तवोवणाई ति भणियं च ॥१९॥ यतः- नरेश्वरमुनच्छायामाश्रित्याश्रमिणः सुखम् । निर्भयाः सर्वकार्याणि, कुर्वते स्वान्पनन्तरम् ॥२०॥ तह संघेण वि भगिओ, अनायपरे परे वि पहुरक्खो । वं जइ पह कुणइ सयं, ता नयवत्ता वि ई नहा ॥२१॥ जओ- प्रमाणानि प्रमाणस्थै रक्षणीयानि यत्नतः । विषीदन्ति प्रमाणानि, प्रमाणस्यैविसंस्थुलैः ॥२२॥ अवमनियो ति संघो" वि, नाउ सूरी पइन्नमिय कुणई । जइ उम्मूले न इमं, ता गच्छे पचणीयगई ॥२३॥ यदागमः- जो पवयणपहिणीए, सते विरियम्मि नो निवारिजा । सो पारंचियपत्तो, परिभमह अणंतसंसारं ॥२४॥ • मणि ° P। ५ संपत्तो P। ६ • सम्मिणि)आओ देओ P ! ७ • भो पाई SI 'भो नह अभयपरो परो वि, इति पाठ PS भादर्शयोः । १. इयन.P१ . ८ ·५४ श्रीधर्मधीपसरिविरचिता वम्मा सह सामत्ये, आणामम्मि नो खलु उहा । अणुलेहियरेहिय, अणुसही होइ फायया ॥२५॥ तथा- , देव-गुरु-संघकज्जे, चुम्लिज्जा घफवहिसिन पि । कुविभो मुणी महप्पा, पुळायलदीइ संपन्नो ॥२६॥ एवं च करतेणं, अनुचित्ती फयो य वित्यम्मि | जा वि सरीरावाभो, वह पि आराहओ सो ॥२७॥ समो जा निवगभिल्लो, ओरोहा चारसंचरो विसो । पपरा पुरी सुवेसो, जणो वो कि परमिओ मे ॥२८॥ इय सरिम्मि तिगाइस, गहिल व पयंपिरे जणं दर्छ । निपनिवइनिदिरं तो, मंतीहि वि इय निवो भणिो ॥२९॥ देव ! न जुत्तमिणं, जं नरो अबन्नं मुणीण कुणमाणो । पावइ दुइदंदोलिं, सह देसाईहिं जं भणियं ॥३०॥ यथा-- देवतापविमाभरे, साधूनां च विनाशने । देशभरं विनानीयाद् , दुर्मिक्षयमराशिवैः ॥३।। पविय-- अवमन्निआ उ हाणिं, दिति रीसी रोइपवयं इसिया । अफोसिया उ वह-पंधणाइ वह ताडिया मरणं ॥३२॥ सिक्खवह रे ! सपियरि ति, निवुत्ते जाइ सूरी सगलं । राया साइणुसाही, भन्नइ नहिं साहिणो सेसा ॥३३॥ अह- पेसहए य छुरीए, ससिरम्मि य आगइम्मि पहुलेहे। मंताइरंनियं साहिमेगमइभीभमार गुरू ॥३४॥ जामो हिंदुगदेसं, तेदन पणनवासाहिणो सेसे । भर! मुकयाइहेऊ, अप्पं रखिज्ज जं मणियं ॥३५॥ जीवन् भद्राण्यवाप्नोति, जीवन् पुण्यं करोति च । मृतस्य देहनाशः स्याद्, धर्माधुपरमस्तया ॥३६॥ उत्तरिय सिंधुमह ते, इत्तु सुहास पाउसम्मि ठिया । गुरुणा फणगी कयइदाणओ च(चा)लिपा सरए ॥३७॥ ति P। १३ •यरे ति P1 . भाइ ·५५ फालिकाचार्यकथा । तो सह लाडाइनिवेहि, तेहिं मालवयसंधिरणभग्गो । नासिय उज्जेणिगओ, संरुद्धो गल्लिनिको ॥३८॥ कसिणहमीइ सेणहमेण अह मुमरिआगयं विज । रासदिस्वं मुन्ने, कुटेऽट्रालयहियं दटुं ॥३९॥ ओसारियसपलपले, दुकोसमहसपसलहुवेही । भणिया गुरणा वाणेहिमोइ मरद मुहमकयसरं ॥४०॥ तुम्भे वि नत्यि अन्नह, जमिमीद सरं मुणेइ जोऽरिषले । तिरिओ नरो स तुरियं, पढइ वर्मतो मुहे रुहिरं ॥४॥ तेहि तहा पटिहया, नीइदुगं काउ दत्तलत्तनिवे । विजा गयाऽह "तेहि उ, निगहिओ गद्ददिल्लनिको ॥४२॥ जप्पासे सूरिठियो, सऽतिपहु आसि सेवगा सेसा । अन्ने भणति गुरुणो, भाणिज्जा सेविया तेहिं ॥४३॥ जे मणिो निवपुरओ, स गओ तेहिं सह मूरिणो अ सगो। सगफूल आगपत्ति प, सेंगु नि तो आसि तव्यसो ॥४४॥ पुण संनमम्मि भइणि, उविउँ पच्छित्तदाणओ सूरी । नियगच्छजुओ विहरइ, महीइ उजअविघारेण ॥४५॥ कालपरिचरितं, तित्पुन्नयकारि चिचमिइ धुत्तं । जह जाया पज्जुसवणा, चज्यीइ भणामि तह अहुणा ॥४६॥ (२) चलमिन-भाणुमित्ता, आसि अवंतीइ राय-जुवराया। विति परे भरुअच्छे, कालयसूरी वि वत्य गओ ॥४७॥ दिक्खइ भाशुसिरिमुरं, बलभाणु सो तया अपुच्छाए । सभइणिमुअ निववलमित्त-भाशुमित्ताण माणिज्जं ॥४८॥ ना कुणइ धम्मखिसिरमुत्तररहियं पुरोहिगंगधरं । गुरुभत्तिपरो कवडेण, तो निवं भणइ स पउट्ठो ॥४९॥ देव ! इमे जइपुजा, भमंति जहिं तत्य गच्छिरम्मि जणे । गुरुपयक्रमणकया, होइ अवना दुरियहेक ॥५०॥ उकंच- यत्र देवर्षिपूनादेः, क्रियतेऽतिक्रमः क्वचिद् । तभेद संसहते राजा, घोरं तन मयं भवेत् ॥५१॥ १४ वेहि व, नि •PIM सगो ति PM ·५६ श्रीधर्मयोपमूरिविरचिता अवि य- देवय-साइविणासाचन्नञ्चमाणाई जत्य कीरति । विणसइ धुवं स देसो, दुभिक्सटमरासिवाईहिं ॥५२॥ तो संरिया पुरे ", फारति अणेसणं गुरगमत्यं । वं नाउ गओ सूरी, यहुपरिवार नि पाठागे ॥५३॥ संघजुपसालिवाहणनिवकयमहिमो तहिं पिसइ इनो । पजोसवणासमए, भणियं रन्ना जहा भपचं ! ॥५४॥ इह पंचमीइ न कुणइ, इंदमहं मह विणा जणो जं तो। छठीइ पच्च फीरउ, मह निणनमणाइ होइ नभो ॥५५॥ आह गुरु निव ! न घटइ, इय जेणुतं पुराइ अलहंतो । ठाइज रुखमूले, न य तं रयणि अकमिजा ॥५६॥ किच- पज्जुसबइ वीरजिणो, गणहर तस्सीसपेरनिग्गया । अम्हायरियाई जह, सवीसमासे वहम्हे वि ॥५७॥ यदागम तेणं कालेणं तेणं समएणं समणे भगव महावीर यासाणं सीसइराए मासे वहफते यासायास पनोमवेद, तहाण गणहरा वि । जहा गं गणहरा तहा गं गणहरसीसा वि । जहा जे गहरसीसा तहाणं मम्ह गुरुणो वि । जहा गं अम्ह गुरुणो तहा गं अम्हे वि वासावास पम्जोसवेमो, तं स्यगिमहकमिजत्ति ॥ तनय स्थितमेतन्- अवि चलइ मेरुचला, सूरी वा उग्गमिग्न अवराए । न य पंचमीइ रयणि, पनोसरणा अश्यमा ॥५८॥ ठा होउ चउत्थीए, निभणिए सुरिराह घडइ इमं । जं मुत्तमंतरा वि य, कप्पइ पज्जोसवेउ ति ॥२९॥ तत्येवं-- आसादपुन्निमाए, ससक्सिसामग्गि होइ पज्जुसणा । ततो सावणपंचमिमाइस असिवाइकारणओ ॥६०॥ यदागम इत्य उ पणगं पपगं, फारणिमं जा सबीसई मासो । मुद्धदसमीठिआण च, आसाटीपुन्निमोसरणं ॥६॥ 'इथि' ति जासादपुन्निमाए, यासावासपाउग्गं चित्रं, आगमठिआणं कारणान्येवम्-- असिवे ओमोअरिए रायढे भए भ गेलन्ने । वासाखितालमे, बुद्धिअभावाइ भदाणे ॥२॥ १६ ते कीरति PI १७ वारो ति PI १८ गालवा •PI १९ •विमासवणा PI ·५७ कालिकाचार्यकथा । इत्थ पुण इमा विही- इत्य उ अभिग्गहिय, वीसइराई सवीसई मासो । तेण परममिग्गहिरं, गिहिनायं फत्तिओ जाव ॥६॥ 'इत्थ' त्ति आसाढपुन्निमासु पन्जोसविए वि, अणमिग्गहियं ति जाव वीस पैन्नास वा दिणा न गया, ताव गिहत्याणे पुच्छताण 'इत्थ ठियोमु' ति नियमो न वत्तव्यो । तो हरिसिएण स्ना, भणिया अंतेउरी पडिवयाए । दाउ मुणीणुत्तरपारणत्थमन्नाइ पारेह ॥४॥ तो समणपूअणरणो, पत्तिओ वत्य तह चउत्थीए । पज्जोसवणा संघेण, मनिया जुगपहाणकया ॥६५॥ यतो भणितमपश्चिमश्रुतकेवलिना श्रीभदबाहुस्वामिना द्वितीयाङ्गनिर्युक्तो- अविलंबिऊण कज्ज, जं किंचि समायरं ति गीयत्था । योवावराह पहुगुण, सव्वेसिं तं पमाणं ति ॥६६॥ व्यवहारोऽप्येवम्- आयरणा वि हु आणा, अविद्धा चेव होइ आण ति । ईहरा तित्थयरासायण ति तल्लक्षणं वेयं ॥६७|| असढेण समावन्ने, जे फत्यद केणई असावज । न निवारियमन्नेहि, बहुपणुपयमेवमायरिभं ॥६८॥ कइआ इ अवंतीए, वुड्ढो कालयगुरू भणइ सीसे । किरियाइसु पमापं, मा पच्छा ! कुणह भवहे ॥६९।। यदागम चउदसपुवी-आहारगाइ मणनाणि-वीपरागा य । हुँति पमायपरवसा, तयणंतरमेव चउगईआ ॥७॥ न चोरा चिलुपति, न तं अग्मी विणासए । न तं जुए वि हारिजा, जं धम्मम्मि पमत्तओ ॥७॥ इप जावणेगहा सारिया वि गलिगदह व्य ते कहचि । नो उज्जमंति सिढिला, विणपाइसु चितइ गुरू तो ॥७२।। छंदेण गो छदेण, आगो चिटइ अ छंदेण । छंदे अवट्टमाणो, सीसो छदेण मुत्तव्यो ॥७३॥ इय वितिय तह नाउं, स्वयारं तेसि पहिय तरयस्स । चौइत्ता पेसिज ति, निग्गओ सचि रत्तीए ॥७॥ २. पंचास २५ • यामो ति P1 २२ इत कियानपि पाठ के आदर्श पतित । २३ अप्यातरस्य इत्यर्थः ।

·श्रीधर्मपोपसूरिविरचिता नियसीससीससागरचंदसमीवे सुवनभूमीए । पनो तपो सूरी, दूरीफयमोहतिमिरोहो ॥७॥ 'अन्मुहिज्ज अपुव्वं दटुं' इय वयणो म थेरु ति । तेणऽणभु(माद्विय पुट्ठो, कुओ ति अज्जो ! भणइ दूरा ७६|| वक्खाणते पुढो, दिहा मह गुरु ति मणइ ददं । तह वक्खाणं मे केरिसं ति भणिए मणइ लडें ॥७७|| अतिहि ति ठविध सो, पुच्छ कि पि विसमं वि सायरेणुतो । जंपइ अणिधयं मे, साहस तो सापरो मणइ ७८॥ पच्चूससिद्धसायं, विणस्सिरनाइ विरसनिष्फरने । फा सारया सरीरे, कुण(फरे ?)ह धम्म सया सारं ॥७९॥ गुरुराह नत्यि धम्मो, पमाणऽविसओ ति खरविसाणं । पञ्चक्खाइ अगिझो, जं सो तो तग्गहेणालं ॥८॥ अइबुड्ढो को वि" नरो, पियामहसमु चि सायरो धणियं । विम्हयरसायरो गन्यसायरो सायरं भणइ ।।८।। जइ नत्यि कई धम्मो, जइ धम्मो फहव नत्यि अह धम्मो । अन्मुवगमा परेसि, नणु सज्झं अम्ह सिद्धते ॥४२॥ पञ्चक्खा तह धम्मा, धम्मा वि। मुहामुहाइफलदाणा । वा मुत्तुमहम्मं आयरेण धम्म चिय करेह ॥८३।। इय ते तत्तवियारेण, निति खणमिर दिणे मुणेह इओ । ते वि गुरुमदछु पए, वरयं पुच्छंति मुन्नमणा ||४|| स भणइ भे किं न मुभा, सुकुमालिय-कूलवालयाण गई । आयवणाइ पराण शि, अमुहा गुरुआणरहियाणं ॥४५॥ भवि य- सिआ हु सीसेण गिरि पि भिंदे, सिआ हु सीहो कुविभो न भक्खे । सिआ न मिदिन व सत्तिअगं, नयावि मुक्खो गुरुहीलणाए ॥८६॥ सनिबंधे दीणमुद्दे, भणइ ति गुरू गया पसीसंते । तो चलिया ते भणिरा, मग्गे कालयगुरू जंति ॥८॥ अजो इति गुरुगुरू, सागरपुछ ति काइ मे वि मुकं । अह ते पत्ता लहु सागरुट्टिया विवि फत्य गुरू १ ॥८॥ जा मणइ सो ससंको, न विणा अजं इहागो को वि । ताप वहि महीपत्ता, नमिआ सहरिसमिमेहिं गुरू ॥८९॥ वह सागरो वि खमह ति, जंपिदो नमइ पुण पुणो मुगुरुं । तो गुरुणा अणुसिहा, सव्वे वहति ते सम्मं ॥९॥ २५ वि इमो पि.P| ६ 'थमो ति P. २४ पेरो सिPI ·18 कालिकाचार्यकथा। भरणुद्धरणारिते, वालुअपत्यस्मि कि पि न मुणंति । मणिरो सागरचंदो, गुरुणा चुत्तो कयाइ इमं ॥११॥ वच्छ ! सुहम्माउ मुअं, झिज्जतं आगये इय ममं जा । ता तुह गुरू तमओ, तंतो जुज्जइ नेव नाणमओ ॥१२॥ भणियं च- मा वहउ कोइ गर्व, इत्य नए पंडिओ अहं ति जो । आसवानुमयाओ, तरतमजोगेण मइपिभवा ॥१३॥ भिक्खागएम साहुस, कयाइ मूरी दिएण सड्ढेण । पुढो पयडेइ फुडं, इय तिजयठिए निगोअजिए ॥१४॥ अव्ववहारी(१) इयरे(२), दुहा निगोआ तहा इमा मुहुमा । इयरे घायर-मुहुमा, गोलेसु ठिआ अणंतजिआ ॥९५॥ यदागम:- गोला य असंखिजा, अस्संखनिग्गो गोलो मणिओ । इकिकम्मि निगोए, अणंतजीवा मुणेयच्या ॥९६॥ तणु(२) तणुचर्य(२) मिख्वा(२), घर(१) पुर(२) नरसम(३) निगोअ(१) गोल(२) निमा(३) । विन्नि वि तुल्लोगाइणमुहुमा अंगुल अंसंख से ॥९७॥ इय सोउ विम्हिओ सो, पुण भणइ विसेसनाणमुणणत्यं । बुड्ढो मि होइ इ पहु!, थोवाउ गहेमि तोऽणसणं ॥९८॥ अपरदुगमाउ नावं, गुरुराहुन्नयभुवं हरि चि भवं । सहरिसमर शुणइ हरी, जयसु चिरं इह तुमं भयवं ! ॥१९॥ को सिलियोए भरदे लि, गुपद रस से, बानटेक । सीमंघर पहु[ते, तमणप्पसमो वि अप्पसमो ॥१०॥ अन्यत्राप्युक्तम्- सीमंधरभणणाओ, निगोयफहणेण रक्खियज्जो व्य। कालयमूरी वि दर्द, सविम्हियं वैदिओ हरिणा ॥१०१॥ विहह जा इंवि मुणी, अँणिो गुरुणा हरी नमिय जंतो । अन्नत्तो वसहिमुई, काउ गओ मुणि नियाणमया ॥१०२।। अह कहइ गुरू आगपमुणीण तं वसहिदारपज्जतं । वो पत्तचरितथिरत्तजइजुओ विहरइ महीए ॥१०॥ शुतो तPI २८ भणीउ °P। .

·६०
श्रीधर्मधोपसूरिविरचिता
इय सम्वत्य अमोहा, सीमंघरसामिवनियगुणोहा ।
कालयगुरू तमोहा, दिवं गया इणियमणमोहा ॥१०४॥
कप्प-निसीह-कहाबलिपभियणुसारेण इस महाइसया ।
कालयसरिपयंधा, पदा वि सयं सुगंतु मुणी ॥१०५॥
इति श्रीधर्मपोपसूरिकता श्रीकालिकरिकथा समामा ॥
गुभं भातु ठेसकपाठफयोः ।
Sआदर्श प्रन्थप्रशस्तिः-
पदत्रयी यस्य विभोरशेपतो, विष्णोरिख व्याप जगत्लयीमिमाम् ।
सद्भूतवस्तुस्थितिदेशकः सतां, श्रीपर्दमानः शिववाविरस्तु ॥१॥
गुणमणिलसदन्धिलंधिलक्ष्मीनिधान,
गणघरगणमुख्यः शिष्यलक्षमपानम् ।
शम-दमकृतरङ्गो गौतमः श्रीगणेशः,
फिसश(फिश)लयत शिवश्रीसंगम शाचतं वः ॥२॥
विद्वन्मनःकमलफोमलचक्रवाठे,
या खेलति प्रतिफलं फिल हंसिकेव ।
तां शारदां सफलशास्त्रसमुद्रसान्द्र-
पारमदां प्रणमतां वरदां च वन्दे ॥३॥
भूभू(ब)मुन्धमतिप्ठे भिवगजनहतोऽनन्तपापापहारे,
भेडच्छाखाविशेषे विपुलपरिलसत्सर्वपर्वाभिरामे ।
ऊकेशाहानवंशे समननि मुकती व्यक्तमुक्तायमानः,
श्रीमान धीनाऽभिधानः मुगुणगणनिधिर्नायकः श्राद्धधुर्यः ॥४॥
वस्याङ्गजोऽननि जगत्त्रयनातकीति-
भौनाऽभिधः मुकृवसंततिमूर्ततिः ।
तस्यापि याचककदम्बकदत्तवित्त-
लक्षच लस इति पुत्र उदारचित्तः ॥५॥
तस्याङ्गजपोपटनामधेयः, समस्तलोकाद्भुवभागयेयः ।
पल्योऽभवन् खीमसिरिश्च मुख्या, तारुश्व पाल्हूरिति चास्य विसः ॥६॥
तासां क्रमेण गुणगौरवशालिनोऽमी.
पुत्रास्त्रयः समभवन् गुरुकीर्तिमानः ।
गाहाऽऽहयोऽय प्रथमः मथितो द्वितीयः
श्रीकामदेव इति चाय च वामदेवः ॥७॥
गाऽऽख्यस्य जननी जज्ञे, गुणश्रीरिति नामतः ।
कराईरिति ख्याचा, कामदेवस्य वल्लभा ॥८॥

·कालिकाचार्यकथा ।
गाङ्गाऽऽख्यस्य बभूव भूरिविभवः संवेशराजाऽऽहया,
: पुत्रवरः मसिद्धमहिमा नायूस्तथा चापरः ।
राजा संघपतिर्वसन् सुरगिरी भूपालमान्यो व्यधा-
भानापुण्यपरम्परा गुरुतराः श्रीसंघभत्यादिकाः ॥९॥
भीशत्रुञ्जय-रैवतक्षितिघर-श्रीभर्युद-श्रीपुर-
श्रीजिराउलि-कुल्यपाकभमुखश्रीतीर्थयात्रा मुदा ।
कालेऽत्रापि कली करालललिते चक्रे स संधाधिपो,
पर्पन्नथिजने धनायन इव द्रव्याणि पानीयवद् ॥१०॥
एवं विषैस्वैवि(विविधोत्सववनैः
श्रीशासनं जैनमिदं स संघपः ।
उद्योतयामास तथा यया स्फुर-
करमसारैगनाङ्गणं रविः ॥११॥
ऊकेशाऽऽहे विवादजननेऽजायत श्राद्धधुर्यों,
धन्यो मान्यो निखिलविदुर्गा जैत्रसिंहो धनीशः ।
भेयः श्रीमांस्तदनु च जया सिंहनामा प्रभावा-
दासीद् दासीकत खलकलस्तस्य पुत्रः पवित्रः ॥१२॥
वस्यापि पुत्रो श्रितजैनधर्मों, लक्ष्मीधराऽऽरव्योऽभवदद्भुतश्रीः ।
अमुप्य पत्नी च समस्ति नाम्ना, रूपी मनोहारिगुणाम्युक्पी ॥१३॥
हरराज-देवराजौ, खीमराजस्तथाऽपरः ।
इति अयस्तयोः पुत्राः, पवित्राः पुण्यतोऽभवन् ॥१४॥
हररामस्य जायाऽस्ति, नाम्ना हांसलदेरिति ।
चन्द्रोज्ज्वलकलाशीला, धर्मकर्मम् कर्मठा ॥१५॥
नाम्ना नरपतिः पूर्वः, पुण्यपालो द्वितीयरुः ।
तृतीयो वीरपालाऽऽरव्यस्तुर्यः सहस्रराजकः ॥१६॥
पञ्चमो दशराजध, पञ्चेति वनयास्तयोः ।
आसते भूरिभाम्याऽदया, देमाईदुहिता तया ॥१७॥ युग्मम् ।।
राजाऽभिधस्याजनि संघपस्य,
समिणी धर्मपरायणेयम् ।
यपैच लक्ष्मीः पुरुषोत्तमस्प,
हरेः शचीवाथ हरस्य गौरी ॥१८॥

·श्रीधर्मघोपरिविरचिता
सारशः प्रथमोऽथिनां सुरवरुपख्यो द्विवीयस्तया-
वार्योदार्परमानिरस्वधनदः श्रीरलसिंहाऽभिधः ।
वार्थीपीक-तुरीपको प सहदे-श्रीतूकदेवाऽऽदयौ,
चत्वारपतुरा जयन्ति तनया एते तयोविश्रवाः ॥१९॥
सील्हाईः पन्हाई-रयणाईनामका च लीलाई ।
सन्त्येताय चतस्रः, पुञ्यः पात्रं गुणश्रेणे ॥२०॥
संघेशो नूनराजो जगति विनपते कामदेवस्य पुत्रा,
सर्वत्रामात्रसर्पन्निनविमलयशःपूर्ण विश्वप्रयीकः ।
पुत्री पात्रं गुणानां नयति च झपः शम्मुशीर्षस्थगा,
रङ्गजुगचरणस्नपितफरीग्ज्वल्यनुल्पस्वशीला ॥२१॥
नूनाऽऽहसंघाधिपतेः समस्ति, मिया जयथोरिवि धर्मनिष्णा ।
आस्ते महादेव इति प्रसिदः, मुवस्तयोभूरि रमासमृदः ॥२२॥
पुत्रीद्वयं च कन्हाईः, सोनाईरिति चापरा ।
महादेवाइनः साधुर पधीरः मुधीवरः ॥२३|| युग्मम् ॥
एतावता निनकुटुम्बयुतेन तेन, नूनाऽऽहसंघपविना वसताऽमरादौ ।
श्रीअन्तरितमुखतीर्थविचित्रयात्रा, मुरल्या[] कृता विविधपुण्यपरम्परास्ताः ॥२४॥
इतथ-
श्रीमदक्षिणदेशसंघसहितो नूनाऽऽहयः संघपः,
धीशत्रुञ्जय-रैवता-दगिरिधीतीर्थयाचिकीः ।
भाचालीन्महता महेन मतिमान् श्रीगुर्नरात्र प्रति,
श्रीमच्छासनकाननं मतिपदं दानाम्युभिः सिञ्चयन् ॥२५॥
यात्रायां यस्य नात्योत्तरलवरचलद्वानिरानिमभूत-
प्रोत्सर्पपृष्ठयामप्रकररथमरोद्धृवधूलीकलापे ।
व्याप्ताऽऽकाशाऽवकाशे स्थगितरुचिरवौं रात्रिकल्पा दिवासीद् ,
रात्रिश्वासीद् दिवेव प्रसरति परितो दीपिकानां प्रकाशे ॥२६॥
दिमातगास्तुरङ्गप्लवनपरिचछद् भूभरोद्भग्नशीपः,
शेषे क्षमापीठमारं सकलमपि ददुः सोऽपि कूर्माधिराजे ।
वद्धाराद् भगुराङ्गः स च पुनरभवद् (व) कुन्जितस्वाङ्ग इत्यं,
यत्र श्रीतीर्थयात्रां मति चलति समेऽमी विमुक्ताऽधिकाराः ॥२७॥
यात्राक्षणे यस्य रजोभिरुधुतैर्लेभेऽन्ययो निर्जरसिन्धुपङ्कजैः ।
श्रीतीर्थिकस्नात्रजळमवाहैः, समुच्छळद्भिः स्थलवारिय ॥२८॥

·कालिकाचार्यकथा। स्फूर्जद्गुर्जरमण्डलापिसरत्राणेन सन्मानितः, श्रीयात्राफरमाणदानविधिना चीरमदानस्तदा । भव्याधैव तदीयशाखिभिरपि श्रीतीर्थयात्रा असौं जीरापल्लिमुखा व्यधाप्यत पुरो भूत्वा महामीतिवः ॥२९॥ दुप्ठेऽस्मिपि दुप्यमासमये श्रीतीर्थयात्रा इति, द्रव्योत्सर्जनविस्तेरण महताऽनेनाऽऽदरात् कुर्वता । मापालाऽऽम्र-कुमारपालनृपति-श्रीवस्तुपालादयः, सर्वेऽपि स्मृतिगोचरं विरचितावित्रैश्चरित्रैः स्वकैः ॥३०॥ विधाय यात्राः सकला अथाऽयं, श्रीपत्तनाऽऽद्वानपुरे समागात् । श्रीशासनं जैनमिदं प्रभावयत्, प्रभूतलक्ष्मीव्ययतोऽथिनां बजे ॥३१॥ तनाथ चन्द्रगणपुष्करसुरकल्पाः, श्रीसोममुन्दरगुरुमवरा गणेशाः । संवेश्वरेण विनता विहिता च गुर्वी, मोद्दीपना जिनमतस्य महोत्सवौधः ॥३२॥ श्रीस्तम्भतीर्थ-पुरपत्तनतीर्थसार्थ- कर्णावतीपमुखभरिपुरेष्यनेन | संघः समश्च सकलं मुनिमण्डलं च, स्फूर्जदुकूलवसनैः परिधाप्यते स्म ॥३३॥ इतथ- संघाधीशो राजमल्लस्य पत्नी, देमाईः सा तीर्थयात्रामुखानि । कुर्वाणा श्रीपुण्यकृत्यानि नाना, तेने हयोद्यापनादीनि तत्र ॥३४॥ श्रीदानशीलप्रमुखानसख्यान्, गुणोत्करांश्चन्द्रकलोज्ज्वलांस्तान् । का कोविदः श्लापयितुं समर्थस्तस्याथ संयाधिपराजपल्याः ॥३५॥ तथाहि- निरीक्ष्य शीलं विमलं यदीयं, म्वतः शशाङ्कः किल खिद्यमानः । एकैकपाऽयं कळया प्रहीयते, दिने दिने तामपकर्तुमक्षमः ॥३६॥ श्रीसंघभक्ति-गुरु-पुस्तफलेसनाऽऽदि- थीतीर्थसार्थकरणममुखानि हो । पुष्पानि या प्रतिदिनं कुरुते स्वकीय- द्रव्यच्पयाद् बहुविधान्यपि याऽपराणि ॥३७॥ श्रीपीपधाऽवश्यकमुख्यधर्म्यकर्माणि कर्माष्टकमैदनानि । धर्मामृतोद्भावितसप्तधा तु, तुर्यान्तनीति भवरममोदात् ॥३८॥ - ·६४ श्रीधर्मघोषसूरिविरचिता क्षेत्रेषु सप्तस्वपि भन्यभावाद् (व), स्वद्न्यबीनं विपुलं युदेति । या पापयामास परत्रलोके, संख्याऽविगश्रीभरष्टदिहेतोः ॥३९॥ तत्रैवाऽयो पत्तने श्रीगुरूणां, तेो भव्यभार्थितस्वस्तरुणाम् । देमाई। सा थाविफवर्गमुख्याऽश्रीपी(द) हद् देशनावाणिमित्यम् ॥४०॥ तथाहि- न ते नरा दुर्गविमाप्नुवन्ति, न मूकतां नैव जडस्यमावम् । न चान्धतां पुद्धिविहीनतां च, ये छेखयन्तीह निनस्य वाक्यम् ॥४१॥ खेखयन्ति नरा धन्या ये जिनाऽऽगमपुस्तकम् । ते सर्वचाङ्मयं प्रात्वा, सिद्धि यान्ति न संशयः ॥४२॥ पठति पाठयते पठतामसौ, वसन-भोजन-पुस्तफ-वस्तुभिः । मतिदिनं कुरुते य उपग्रह, स इह सर्व विदेव भवेन्नरः ॥४३॥ विशेपता श्रीनिनवीरभापित, श्रीफल्पसिद्धान्तममें समुद्यताः । ये ठेखयन्तीह भवन्ति ते वर्ष, महोदयाऽऽनन्दरमानिरन्तरम् ॥४॥ निशम्य तेषामिति देशनागिरं, चिरं किरन्तीमुदयं महैनसाम् । विशेषतः पुस्तकलेखनादिके, श्रीधर्मकृत्येऽजनि सा परायणा ॥४५॥ थीस्तम्भतीर्थनगरे प्रवरे ततय, श्रीकण्ठनेत्र-मुनि-विधमिते च वर्षे (१४७३) । श्रेयःथिये बहुवरद्रविणव्ययेन, श्रीकल्पपुस्तकमिमं समलीलिखत् सा ॥४६॥ यावद् विभर्ति धरणी शिरसा फणीन्द्रो, यावच चन्द्रतरणी उदितोऽत्र विश्वे । तावद् विशारदवरैरतिवाच्यमानः, श्रीकल्पपुस्तकवरो नयतादिहैपः ॥४७॥ लिखितः सोमसिंहेन, देईयाकेन चित्रितः । आफल्पं नन्दतादेष श्रीकल्पः सप्रशस्तिकः ॥१८॥ इति श्रीकल्पप्रशस्तिः समाप्ता ।।

·[६]
अज्ञातसूरिविरचितं
कालिकाचार्यकथानकम् ॥
[लेखनसंपत् १४९०]
अस्थि [इह] जंबुद्दीवे, भारहवासम्मि मगहविसयम्मि ।
नामेण धरावास, नयर अमरावईसरिसं ॥१॥
सीहु व्व वयरसीहो, वेरिमहाकरिघडाण दुप्पेच्छो ।
तं पालइ नरनाहो, देवी मुरसुंदरी तस्स ||२||
विसयसहमणुहवंताण, ताण एगो सुओ समुप्पनो ।
जह अमियसिद्धिनोओ, धुहाऽणुराहाण संबंधो ॥३॥
कालो नामेण मुआ, तेसिं चालत्तओ वि सगुणेहिं ।
सियपक्खससहरो इच, कळाविसेसेहिं वित्थरिओ ॥४॥
क्यणस्स पंकयं कुवलयाइणो लोयणाणं उवमाए ।
सुजीस जीए कहमवि, समुदायसिरी पुणोऽणुधमा ॥५॥
कि बहुणा अमरीए(ओ), विलंघिउं जीइ रेहए रुवं ।
सा नामेण गुणेहि य, सरस्सई आसि से पहिणी ॥६॥
अह अन्नया कयाई, कुमार सामंत-मंतिपरियरिओ ।
नयरसमीवुजाणे, संपत्तो रायवाडीए ॥७॥
तत्य नवमेहगजियगंभीरो देसणाझुणी निमुमओ ।
उठिओ सिहंडि व्व, तक्षणं सोउमाढत्तो ॥८॥
एगेण मंतिपुत्तेण, पणिो देव ! समणसंघवई ।
विनइ सूरी तस्सेस, मुहयरो देसणासदो ॥९॥
जुज्जइ तुम्हाण पि, एयपायमूलम्मि धम्मसव्वस्त ।
आयनिउं कुमारो वि, तक्रखणं सत्य संपत्तो ॥१०॥
'वंदामि मत्थाएणं', पभणित्ता नाइदमासन्ने ।
उपविट्ठो धम्मकई, मुणेइ पावग्गिजलयुढि ॥११॥
वरफणगं व परिक्खिय, बहुलवगुणं फसाइचउमुद्धं ।
धम्मं सिवमुहफरणं, गिण्हह दोगचदुइदलणं ॥१२॥
.
विसघाइ-रसायण-मंगलस्य-विणिए पयाहिणावत्ते ।
गुरुभ-अहज्झ-अकुच्छे, फसाइचउमुद्धरणयगुणा ॥१३॥

·३६
मनातरिमिरविता
इस मोहसिं घायइ, निफरणा रसायणं धम्मो ।
गंगलमसियोपसमा, विणीय गुरु सहुचिंताए ॥१४॥
जियअणुएल पयापिण, तिकोडिमुदो गुरु अझो उ ।
कुमयग्गिणा चिरेण पि, नियफलदाणा वह अच्छे ॥१५॥]
अविरुद्ध-सुरिरिप-उतरमुद्धि-दिवाइसरणा धम्मे ।
गुप-सील-तव-दयाई, फस-छेयण-नाव ताटणया ॥१६॥
माहवा-
पावट्ठाणनिसेहो, झाणाइविहीय पम्मरसाहो ।
वाहिरणुद्वाणेण उ, मुदिभपाहार से छेओ ॥१७||
जीवाइभाववाओ, घाइपसाहभो इहं वायो ।
धम्मदहत्तं दुहआवईम इह धम्मतारणया ॥१८॥
पाला गईति धम्मं, अविपारिय साउ मोभगं पिव जे ।
तप्पंति फणगगाहि ब्व, ने तओ सोउमिय कुमरो ॥१९॥
पेरागभावियमणो, पहियुद्धो तस्स रिणो पासे ।
पडिबन्नो जइधम्म, वज्निय सव्वं पि सावनं ॥२०॥
सो गडियदुविहसिक्सो, धारेउं दुद्धरं पि ययभारं ।
समयम्मि पट्टमाणं, अहिग्जिो आगमं सयलं ॥२१॥
संघस्सागुन्नाए, गुरुणा सो विभो गणहरत्ते ।
मपियारविंदभात, जहाविहि विहरइ महीए ॥२२॥
देविंदनमियचलणो, जुगप्पहाणो कमेण संयुत्तो ।
पंचसएणं साहूण, परिवुढो सयलसंघरई ॥२३॥
तस्सेस लहुयभइणी, सरस्सई फन्नगा वि जइधम्म ।
पडिबन्ना संगाया, पत्तिणी तस्स गच्छम्मि ॥२४॥
सो कुमयकरडिसीहो, पुरीमती फयाइ संपचो ।
तम्भइणी वि सरस्सइ, [सत्येव ?] मुसाहुगुणीसहिया ॥२५॥
तनयरसामिणा गद्दभिल्लरन्ना अहन्नया दिहा ।
अह संकिलिवचित्तोहएण सो चिंतए एवं ॥२६॥
जइ हंत ! इमा वि वयं, करेइ परिचिचरइसहा याला ।
वो विहलपुरियारो, कह अज्न वि चम्महो जियइ ? ॥२७॥
इचाइ चिंतयंतो, मणयानलदइदगुरविवेयदुमो ।
घेत्तुं हटेण अंतेउरम्मि तं साहुणि खिवइ ॥२८॥
पोकरइ ददं च इमा, नयणंमुपवाइसिचधरणिपका ।
विलवह य हा सहोयर, हा पक्ष्यणनाह ! अणिसीह ! ॥२९॥

·६७
कालिकाचार्यकथा।
सिरिकालगरि ! निवाहमेण एएण मज्झ हीरवं ।
परणधणं परिरक्खइ, न तुम मुत्तूण मह सरणं ॥३०॥
अह कालगसूरी वि हु, नाऊणं कह वि वइयरं एवं ।
गंतुं नरिंदपासे, पभणइ त कोमलगिराहिं ॥३१॥
वारयगणाणं चंदो, इंदो नह मुरगणाण नरनाह ! ।
वह लोयाण पमाण, तं चिय ता कह इमं कुणसि ! ॥३२॥
इयरो य अकज्जविओ, नियचियब्यो पमाणपुरिसेहिं ।
जह वि कुणंति इमं, वा जायं सचमेयं पि ॥३३॥
जत्य राया सयं चोरो, भंडिओ य पुरोहिओ ।
वणं भजह नायरया !, जायं सरणओ भयं ॥३४॥
अनाण पि परजुबईण, राय ! संगो दुहावहो चैत्र ।
जो लिंगिणीण संगो, सो पुण गरुयं महापावं ॥३५॥
बहुनरवरधूयासंगमे वि जइ निव ! गओ न परिओसं ।
नरवइणो. य रिसीण, धम्म चड्दति न मुसंवि ॥३६॥
यतः-
नरेश्वरभुजच्छायामाश्रित्याश्रमिणः सुखम् ।
निर्भया स्वानि कार्याणि, कुर्वन्त्येते निरन्तरम् ॥३७॥
जेण निवरक्खिापाई, मुञ्चति तपोषणाई सव्वाई ।
वा चितिऊणं एमाइ, मुंच सयमेव मह वहिणि ॥३८॥
इवाइ जुतिजुत्तं, सूरीहिं नराहियो पभणिो वि ।
संनायविवजासो, जा न मुयइ साहुर्णि कह पि ॥३९॥
तो मेलिऊण भणिओ. संघेण इमो वि जा अपनाए ।
दिवो नराहिवेणं, तओ य कोवं गओ मूरी ॥४०॥
यत.-
जे संघपधणीया, पवयणउवधायगा नरा जे य ।
संजमउययायपरा, बदुविक्साकारिणो जे य ॥४॥
तेसि वच्चामि गई, जइ एय गहभिल्लनिवरुक्खं ।
उम्मूलेमि न पचणो व्व, बद्धमूलं पि पुहवीए ॥४२॥
जो पवयणपडिणीए, संते विरियम्मि नो निवारिज्जा ।
सो पारंचियपत्तो, परिभमइ अणवसंसारं ॥४३||
तम्हा सइ सामत्ये, आणामम्मि नो खलु स्वेहा ।
अणुक्लेशियरेहि य, अणुसट्ठी होइ फायचा ॥४४॥

·अज्ञातमूरिविरचिता
देव-गुरु-संघकज्जे, चुनिन्जा चकाटिसिन पि ।
कुपिओ मुणी महप्पा, पुलायलद्धी य संपन्नो ॥४५॥
एवं च करितेणं, अचुच्छित्ती फयाइ वित्यम्मि ।
नइ वि सरीरावाओ, तह वि हु आराहओ सो वि ॥४६॥
इय काऊण पइन, तत्तो चिंतइ महावलो एस ।
गभिविनाइ निवो, वा घेतल्यो उवाएण ॥४७॥
एवं च विमृश्य ततः कैतवेन कृतोन्मत्तकवेपो नगरमध्ये इदमसंवदं प्रलपन् परिभ्राम्यति-यदि गई मिल्लो राजा ततः
किमतः परम् :, यदि वा रम्यमन्तःपुरं ततः किमतः परम् !, यदि या विषयो रम्यस्ततः किमतः परम् :, यदि वा
मुनिविष्टा पुरी ततः किमतः परम् :, यदि वा जनः सुवेषस्ततः किमतः परम् !, यदि वा करोमि भिक्षाटनं यतः किमतः
परम् , यदि वा शून्यगृहे स्वप्नं करोमि ततः किमतः परम् ।
इय एवमाइ उम्मत्तचेटियं तस्स मुरिणो हुँ ।
भणइ सदुक्खं सव्वं, सवालवुड्ढाउलं नयरं ॥४८॥
आसन्ननिवाओ नूण, एस राया मुणीण वयभंग ।
जं कुणइ इमस्स य, मुणिवयस्स रयणजलनिहिणो ॥४९॥
उम्मत्तयाए हेऊ, जाओ सो चेव निम्धिणो पायो ।
न गणइ मुणिवयणं पि, कह वि अइसंकिलिहमणो ॥५०॥
इस जणअवन्नवाय, उम्मत्तं जाणिऊण सरि च ।
सामंत-मंतिवग्गो, भणइ पइत्तेण नरनाई ॥५१॥
देव ! विरुद्ध एवं पि, ताव जं लिंगिणीए परिभोगो ।
जं पुण सूरी अवमाणिओ तए होइ उम्मत्तो ॥५२॥
किं इचियं पिन सुर्य, नरो अवन्तं मुणोण कुणमाणो।
पावइ दुइदंदोलिं, सह देसाई जं मणियं ॥५३॥
यतः
देवतापतिमाभद्रे, साधूनां च विनाशने ।
देवमङ्गं विजानीयाद्, दुर्भिक्षडमराशिवैः ॥५४॥
अवमन्निया उ हाणि, दिति रिसी रोइयन्नयं हसिया ।
अकोसिया उ वह-वंधणाई तह वाडिया मरणं ॥५५॥
एयं तु विरुद्धयरं, तहेव अवधीरणं बहुजणस्स ।
ता एत्तियम्मि वि गए, मुंच इमं साहुणि जम्हा ॥५६॥
वनइ अकित्तिपडहो तुम्हाणं देव ! सयलनयरम्मि ।
दीसंति एत्य कज्जे, इह-परभवआवईओ य ॥५७॥
इय सोऊण राया, कुविओ निभत्यए इमे सन्चे ॥
मोहम्गहाभिभूओ, न गिणेइ हियं पि उवइ8 ॥५८॥

·कालिकाचार्यकथा । ता पहु कालयसूरी, मोतूण गणं अवत्तवेसघरो । सगकूलं संपत्तो, तनिग्गहविहियमुपयत्तो ॥५९॥ तत्य रायाहिराया, भन्नइ साहासाहिसदेण । जे मंडलिया ते उण, भन्नती साहिणो सम्वे ॥६॥ अह सो कालयमूरी, ठिओ य एगस्स साहिणो पासे । विज्जाइसइगुणेणं, गुरु ति तेणावि पडिवन्नो ॥६१॥ साहाणुसाहिकोवाइरेगचिण्हे अहन्नया पत्ते ।' छन्नवईअंकसोहियअसिवेणुजुए अलंकारे ॥६२॥ ते मरणभीरुणो सयलसाहिणो सूरिवयणओ तत्तो । उत्तरिउं सिंधुनई, हिंदुयदेसम्मि संपत्ता ॥३॥ यतः-- जीवन् भद्राण्यवाप्नोति, जीवन् पुण्यं करोति च । मृतस्य देहनाशः स्याद्, धर्माद् व्युपरमस्तथा ॥६॥ तओ मुरद्वाविसए, ठिया या निजिणितु तस्सम्मिास्सिन) । सरिपयकमलसेवापरायणा विगयभयसंका ॥६५॥ चुष्णप्पयोगसंजणियकणगसबलीकया य ते गुरुणा । सरयसपए महीसा, मालवदेसोपरि चलिया ॥६६॥ निजिणिय लाहविसयं, कमेण पगा अवविदेसम्मि । तुरयखुरवखयरयपूरपूरिया सेसनहमग्गा ॥६७॥ परचक्केण स देस, भज्जतं सुणिय गभिल्लो वि । चउरंगबलसमेओ, जुद्धकए निग्गहोऽभिमुहं ।।६८॥ परखरियतिक्खतुक्खारगुडियमयमत्तगयघडाई ते । संनद्धरहभडाई, [मिट्टाई !] दोनि वि वलाई ॥६९।। निसियारवालनारायतिखसिरधोरणिहिं पहरंति । अन्नोन्नं नियपहुविजयकंखिणो मुहडसंदोहा १७०॥ निहणियहय-गय सइई, मुचुणियरहवरं खणेणं च । अह गद्दभिल्लसेन्नं, तत्य कयं साहिसेन्नेणं ॥२१॥ तो गद्दभिल्डराया, नासिना विसइ जाव नियनयरं । साहिसेन्नेहिं विहिओ, समंतओ तस्स ता रोहो ७२|| अह अट्ठमीए दिवसे, मुन्नं सालं नीएवि सूरीहि । नाय नहेस मुमरइ, अज्न महागदमि विज्नं ७३|| सेनजुए सयलनिवे, कोसदुगंते ठवेवि गइ सयं । पप्पंते सूरी सइवेहिमहोत्तरसरण ||७४॥

·७. अज्ञातसूरिविरचिता अट्टालयहियाए, एयाए रासभीइ जो सई । मणिही मरिही स फुडं, इस पहुणा पभणिया ते उ+ ॥७५।। विज्जासत्तीए पडिइयाए साहीहि भनिङ सालं । पंधिचा सूरिपूरो, खित्तो सो गद्दभिनिवो ॥७६॥ मुत्त-पुरीसे मोतुं, पलाईडं सा गया महाविग्ना । वो भणियं सूरीहि, एहमित्तं यलमिमस्स ||७७॥ इय ते पि विणिग्गहिय(ज), तो वीसत्या फरेह नियरज्नं । अह तेहि पुरी भग्गा, राया वि हु पंधिलं गहिओ ॥७॥ तो भणिओ सूरीहि, रे पाव ! हदेण तीए समणीए । जं चुकोऽसि अलग्जिर !, इह-परमवदुक्खनिरविक्खो ॥७९॥ तित्थयराण वि पुज्जो, अणज्ज ! आसाइओ य ज संघो । तस्सावराहतरुणो, पत्तो कुसुमोग्गमो तुमए ॥८॥ मं पुण अणतभवसायरम्मि भमिहिसि अणेयदुइमीमे । तं भंजिहिसि फलं पि हु, ता अज्न वि गिण्इ जिणदिक्खं ॥८१॥ पावई कि पि नित्यरसि, जेण इचाइ जाव करुणाए । पभणइ सूरी दमिज्जए निवो वाव अहिययरं ॥२॥ तो सूरी पभणइ वर्ग, समुवज्जियगरुयदुसहमवदुक्खा । तुम्हारिसा वि को मोक्खभाषणं साह विहे ? १८३॥ जीवदयामूलो चिय, धम्मो अम्हाण तेण न हओ सि । इच्चाइ बहुं निम्भत्थिऊण मोताविओ एसो ॥४॥ सगपत्थिवेहि सियाओ ताडिओ ममइ तो इमं दीणो । संसारं च अणंतं, भसिही तकम्मदोसेण ॥८५॥ अह जस्स साहिणो पढममेव सूरी ठिओ पुरवरम्मि । सो उज्जेणीराया, जाओ सेसा उ सामंता ॥८६॥ आलोइय पडिकता, भगिनी मूरिहिं संजमे उविया । आलोयणया सुद्धा, कणयसिलाय च अगीओ ॥८॥ सूरी वि हु निययगणं, पुणो वि समलंकरेइ मुद्धप्पा । उज्जेणिपुरीए ठिओ, अचिजतो नरिंदेहि ॥८८॥ इय पयडियनियसत्ती, भइणीकजम्मि अच्छरियचरियो । तित्यपभावगरेई, संपत्तो कालयमुणिदो ॥८९॥ (२) अह अन्नया य पत्ता, मरुपच्छे मूरिणो ठिया तत्य । चलमित्त-भाणुमित्ता, रायाणो जत्य मइणिमुया ॥१०॥ +मता पर कियानपि पाठः पतितः॥

·कालिकाचार्यकथा।
असहंतो गुरुमहिम, हीलइ उवरोहिओ तहिं धम्म ।
हरिणा विहिविडिओ, निरुत्तरो हेज्जुत्तीहिं ॥११॥
वो सो मच्छरियमणो, कवटेण गुरूण कुणइ बहुभति ।
रायाणं पड़ जंपद, धम्ममिसेणं धुचं पाएं ।।१२।।
जेण इमे जम्मि पहे, भगति नपरे महामुणी तम्मि ।
मच्छंताणं पुरुषपभइकमो होइ
फहमिन्दि गुरुसमुई, भनइ जं जाह इस निवेणुत्ते ।
भणइ इमो तह फाई, जहा गमिति सयमेव ॥९॥
निम्मविया सयलपुरे, अणेसणा तेण भरपाणस्स ।
सो संकिलेसठाणं, नाउं नाणेण तं गुरुणा ॥९५||
निचं १९३॥
सिरिवीरनाहचरियं, वितिता परिसयालमज्ञ वि ।
पुहइजणम्मि पुरे, संपत्ता नियगणसमेया ॥९६||
तत्य सिरिसालवाहणरना कोरंतपूयसकारा ।
भवियजणकुमुरचंदा, चिढ़ती फालयमुणिंदा ॥९॥
पज्जोसमणासमए, विनता रायणा गुरू एवं ।
मध्वइजुण्हपंचमिदिणम्मि जायइ इहिंदमहो ॥१८॥
अम्हेहि तहिं मयवं (इंदो ?), [अणु] गंतवंतो न होइ जिणपूया ।
छवीइ पज्जुसवणं, करेह ता करिय सुपसायं ॥१९॥
भणइ गुरू जइ उग्गइ, मुरो अबराइ चलइ अमरगिरी ।
तह वि न पंचमिरयणि, पजोसवणा अइकमइ ॥१०॥
ता कुणइ चउत्थीए, निववृत्तं मनियं इमं गुरुणा ।
जेणागमे वि भणियं, आरेण वि पज्जुसपियव्वं ॥१०॥
तो कुपार चउत्थीए, राया सद्धिं गुरुहि संघेण ।
चेझ्यपरिवाडी-धम्मसवण-आवस्सयाईण(णि) ॥१०२॥
एवं सिरिसालादणवरोहाओ कयं चउत्योए ।
पज्जूसवणं फालयमुणीसरेहि [ बहुगुणेहिं ?] ॥१०३।।
संवेण मनियं तं, तेज वि कीरए तहा चेव ।
चउमासगाणि तचो, किजति चउदसिविहीए ॥१०॥
फड्या वि उस्स पहुणो, सीसा दुनिणयवापरा जाया ।
गुरुपडिपीया सच्छंदचारिणो मंदमग्गा ते ॥१०॥

·अज्ञातसूरिविरचिता जह जह घोएइ गुरू, पमाइणो मूल-उत्तरगुणेनु । वह तह किरियाभट्ठा, धारति अप्पवियं मणसा ॥१०६॥ सामेण भणइ एवं, भो देवाणुप्पिया! चयह तुम्मे । संसारवल्लिकंद, पमायमेयं जो भणियं ॥१०७|| चउदसपुवी-मणनाणिणो [य] उपसंत-खीणमोहा य । हुँति पमायपरवसा, तयणंतरमेव चउगइया ॥१०८॥ पडियोहिया वि एवं, गुरूण आणं करिति न कयावि । नाणोवोगओ तो, जुत्ती योइस्स विनाया ॥१०९॥ सिजायरस्स सिहस्स, मूरिणा तं समत्यमक्खायं । निभच्छियासि [य ?] तुम, एए एवं ममम्मि गए ॥११०॥ सागरचंदायरिओ, स[सीस ? ]सीसो जहिं वहिं अयं । गच्छामि एवमायक्खिऊण रयणीइ सेसम्मि ॥११॥ एगागि चिय सूरी, निगवूणं जहट्ठियं ठाणं । संपत्तो वाव तर्हि, सो सूरी देसणं कुणइ ॥११२॥ आवत्तदुबालसगेण, चंदिओ उद्दरेण सदेणं । उपविट्ठो निमुणइ धम्मदेसणं नियसीसस्स ||११|| अह उद्वियाय सावयसहाइ मुरीहिं मुणिवरो पुट्ठो । कत्तो सि आगो [भो ?], तेणुत्वं दूरदेसाओ ||११४॥ मिक्खापोरसिसमए, साहहिं निमंतिओ गणी एसो । सूरिहिं समं वत्ता, परुप्परं फाउमाढतो ॥११॥ पुढो सगव्वमेव, कहापर्वधंतरे ससूरीहिं । गणिवर ! महगुरुगुरणो, कया वि तइ देसणा निमुया ? ॥११॥ आम वि तेण युत्ते, अहं पि किं चारसी फरेमि ना ?। तो मणइ इमो तुम्भे, फुडवियर्ड देसणं कुणह ॥११७|| एवं दो तिन्नि दिणा, सिद्धतरहस्ससारजुत्तीभो । अनोनं आपुच्छंताणं, खणमिव अइकंता ॥११८॥ इत्तो य उग्गए भाणुमंडले वि गयनिहवागरा । वसहीए ते मुणिणो, कालयमूर्ति न पेच्छति ॥११९।। खगमित्तं चिंतेड, परोप्परं ते मुहं नियच्छति । मुन्नमणा तेणुता, सिझायरसावएणेवं ॥१२०॥ भो ! भो! तुम्हाण गुरू, फहि गोः तं वयं न याणामो । पभणंति कहसु तं चेव, जत्य पत्तो गुरू अम्हं ॥१२॥ - ·कालिकाचार्यकथा । एवं पमाइणो मे, गुरुं पि कत्थ वि गयं न याणेह । किमहं जाणामि गिही, चिट्ठामि सए गिहे सययं ॥१२२॥ पुणरवि खिन्नमणा ते, भणंति मा कुप्प वोहिया तुमए । इच्छामो अणुकहि, एवं न पमाइणो होस्सं ॥१२३॥ अक्खस सुरुवुत्तंते, जइ एवं एतियं वियाणामि । सागरचंदायरिओ, जत्थत्य गया गुरू तत्य ॥१२४॥ अह ते तहिं पि पत्ता, पुच्छंति किमित्य कालगमुर्णिदा । संपत्ता सागरचंदमूरिणो विति जो इण्डिं ॥१२५} एको घुड्ढतबस्सी, समागओ किं तु कायचिंताए । संपतो अहुण चिय, ते विति स एव अम्ह गुरू ॥१२॥ आगच्छंत दह्र, सम्मुहममुडिया मुणी सन्वे । सागरचंदो वि वहा, लज्जो णयनयणमुहकमलो ॥१२७॥ सागरचंदेण जुया, खामिति गुरू पुणो पुणो साहू । अक्खाओ युतंतो, सागरचंदस्स मुरीहि ॥१२८॥ सो तत्य नागगव्यं, कुणमाओ वालुयाए नाएणं । वच्छ ! सुयनाणहाणी, एवं'. ॥१२९॥ ...................... .............. .पडिवोहिमाणीओ ॥१३०॥ एत्तो निगोयजीये, मारहवासम्मि को वि किं मुणइ ? | ता भणइ जिणो अज वि, वक्खाणइ कालगायरिओ ॥१३१॥ अह विप्पवेसघारी, सको भिक्खागयाण साहणं । दियभार सुच्छ, फिल्पे ह पहु। निगोए ॥२१ गोला य असंखिज्जा, असंखनिग्गोय गोलो भणिो । इकेकम्मि निगोए, अणंतजीवा मुणेयव्या ॥१३३।। अपि अणंचा जीवा, जेहिं न पत्तो उसतपरिणामो । उप्पज्नति चयंति य, पुणो वि तत्येव तत्येव ॥१३४॥ यतः- समगं उससंति, समगं नीससंति, समग उप्पाजंति, समर्ग आहारंति, समग मीहारंति, किं बहुणा ! विषवेदनामुदितपुरुष इव तिष्ठन्ति, न यति अप्पाणं, न मुक्ति परं, न मुगति सई, न याति फर्य, नावगति !]कयं, न चलंति, न फंदति । १ भतः पर वियानपि पाठ पतितः ।।

·अशातसूरिविरचिता जह सीमंघरपगुणा, फहिया तह मूरिणा वि किं पहुणा । वा नाणपरिक्खत्य, पुच्छइ सको नियं आई ॥१३५॥ फित्तयमित्तं अन चि, उपउत्तो जा पलोयए सूरी । दो सागरोवमे ता, फिंचूणे आउसेसं ति ॥१३६॥ तस्सी(तो सी?)समुन्नमि(मे १ ), दाहिणत्येण नंपियं गुरुणा । पज्जहरो होसी तुमं, तो पचक्खो हरी होइ ॥१३७॥ विनवइ जोडियफरो, सीमंधरसामिणा विजयपहुणा । तुम्ह पसंसा विहिया, तेणाई आगओ नाइ ! ॥१३८॥ मह पणिवाभो सामिय ! पुणो पुणो होउ तुज्झ पायाणं । विफरइ जस्स नाणं, एवंविहसमाए वि ॥१३९॥ निरयसए विहु काले, निणसासणउन्नइकया जेण । पपडेउं नियसत्ति, तस्स नमो तुज्न मुणिनाह! ॥१४०॥ एवं श्रुणिऊण पहुं, पुरंदरो सो गओ नियं ठाणं । गुरुणो वि नरवई हिं, महिज्जमाणा महीवीढे ॥१४॥ मिच्छत्ततमदिणेसा, चिरं वियोहिंतु भन्बकमलवणं । फालयसूरिमुर्णिदा, अगसणविहिणा दिवं पचा ॥१४२।। इय कालिगरिमुणीसराण संखेरो इमं चरियं । वित्थरो विन्नेयं, गुरुयकहाणं पुणो एयं ॥१४३॥ इन्हि कालगमूरिगवियदिणे फाऊण सक्खामणं, अन्नुन्नं गुरु-सीस-दंपय-पिया माया-वजाइणा । बंधूहि भयणीहि मित्त-सयण-स्सस्स-बहूर्हि समं, वा संवच्छरसवपावखमणं कायन्वमावस्सय ॥१४॥ इति श्रीयुगप्रधानकालिकाचार्यकथानकं समाप्तम् ॥ सं० १४९० वर्षे वैशाख शुदि २ ॥

·[७]]
अज्ञातसूरिविरचिता
कालिकाचार्यकथा।
॥ ॐ नमः कालिकाचार्यपादेभ्यः ॥
उत्तुगभदसालं, सोमणसपवितभूमिवरभाग ।
अत्यि इह भरदखित्ते, मेरुच्च पुरं धरावासं ॥१॥
अत्थित्य वइरसीहो, नाम निवो वइरिविसरकरिसीहो ।
मरसुंदरिसमस्या, मज्जा सुरसुंदरी तस्स ||२||
ताणं कालयकुमरो, नाम सुओ भुवणविस्मुओ आसि ।
सो पाहवाहिमालीइ, निग्गओ अन्नया कइया ॥३॥
तत्तो अ पडिनियत्तो, चूअवणे समलजलहरारावं ।
सोउ किमिणं ति कोउगवसओ अह वत्य स पविट्ठो ॥४॥
ता निअइ गुणायरिश, मुणिगणपरिवारिओं ससहरं व्य ।
नमिडवविहो गुरुणा, तो धम्मकहेयमारदा ॥५॥
यथा
यया चतुर्भिः कनकं परीक्ष्यते, निधर्पण-च्छेदन-ताप-ताउनैः ।
तथैव धर्मो विदुपा परीक्ष्यते, श्रुतेन शीलेन तपोदयागुणैः ॥६॥
किच-
मो भन्याः । काकतालमपतनतुलया रत्नदृष्टान्ततो वा,
मानुप्य क्षेत्रनातिप्रभृति कथमपिं प्रापि दुप्पापमेतम् ।
धर्मः कर्मप्रमाथी श्रुतचतुरयरुक्षेप लेमे भवद्भिः,
तत् किं नाधापि सद्यस्तजत कुगतिकृन्नि[वि ! दिं प्रमादम् ॥७॥
इअ मुणिलं संवेग, पत्तो कुमरो भणेइ इय गुरुणो ।
पुच्छिम अम्मापियरो, तुज्झ समीवे पबज्जिस्सं ॥८॥
तो फहमवि मोआविभ, जणणीनणयाइभं सयणवगं ।
बहुरायपुत्तसहियो, पवनइ सज्ज पन्चज ॥९॥
अह गहियदुविहसिक्खो, गीयत्यसिरोमणी अजा जाओ।
ता गुरुणा निययपए, ठविओ गच्छादिवत्तेण ॥१०॥

·७६
अज्ञातसूरिविरचिता
पंचसयसाहुसहिओ, भविए योदेतो फमेणेसो ।
पचो उज्जेणिपुर, तत्य ठिओ याहिरज्जाणे ॥११॥
अहमहमिगाइ तत्तो, गुरुणो नमिङ समागओ लोओ।
अमयफिराए गिराए, इअ जिणधम्मं कहइ सूरी ॥१२॥
जह जीवा वझंती, मुचंती जह य संकिलिस्सति ।
जह दुक्खाणं अंतं, करेंति केई अपडिवद्धा ॥१३॥
इय मुणिअ जणो इरिसाउ, गुरगुणे समदिरं पसंसंतो ।
पत्तो नियनियठाणं, इअ एवं जंति दिवसाई ॥१४॥
अह तत्य साहुणीओ, पत्ता भवियच्चयानिओगेण ।
तासि मज्झे एगा, कालगमरीण लहुभगिणी ॥१५॥
निअरूबरेदभजिअजयनारीरुवपत्तिअभिमाणो ।
उपसमसिरि न्य मुची, साहुणिकिरिआरुलावजुआ ॥१६॥
मुर्तित ?)नरपरिवन न्य, सरसई सरसइ ति नामेण ।
अन्नदिणम्मि विआरावणीइ यहि निग्गया संवी ॥१७॥
उज्जेणिसामिणा गद्दभिल्लरापण सा तर्हि दिट्टा ।
दुव्वारमारसरपसरविहुरिअंगेण तेण तओ ॥१८||
हा मुगुरु ! हा सहोअर !, हा पक्ष्यणनाह ! कालयमुर्णिद ! ।
चरणधणं हीरतं, मह रक्ख अणजनरवइणो(णा) ॥१९॥
इचाइ विलवमाणि, अणिच्छमाणि बलायमोडीए ।
तं अंतेउरउवरि, उप्पाडावइ निमनरेहिं ॥२०॥
तं नाउं सूरीहि, भणिो मा कुणम् इ[य] महाराय ! ।
जं रायरक्खिाई, तवोचवणाणीह इंवि सया ॥२१॥
उक्तं च-
नरेश्वरभुनच्छायामाश्रित्याश्रमिणः मुखम् ।
निर्भया धर्मकर्माणि, कुर्वते स्वान्यनन्तरम् ॥२२॥
किश्च-
ममाणानि ममाणस्यै रक्षणीयानि यत्नतः ।
विपीदन्ति प्रमाणानि, प्रमाणस्यैविश(स)स्थुलैः ॥२३॥
वा मुश्च राय ! एयं, तबस्सिणि मा करेसु अन्नायं ।
तइ अन्नायपवचे, को अन्नो नायवं होही ? ॥२४॥
इय भणिओ वि नरिंदो, पहिवनइ नाव किंचि नो ताहे ।
चउविहसिरि संघेणं, भगापियो कालिगग्जेहिं ॥२५॥

·७७ , . कालिकाचार्यकथा। संघो वि नाव तेणं, न मनिओं कवि ताव सुरीहि ।। कोववसमुवगएपि, कया परन्ना इमा घोरा ||२६|| जे संघपचणीया, पवयणउभामगा नरा जे अ । संजमुवग्धापकरा, उदुचिक्खाकारिणो जे अ}|२७|| ताण गई जामि इमं, नइ उम्मूलेमि गदमिल्लनिव(भिल्लं नो १) । रज्जाउ भटमेरं, भणियं एवं जो समए ॥२८॥ तम्हा सइ सामत्ये, आणाभट्ठम्मि नो खलु उवेहा । अणुकूलेहिअरेहि अ, अणुसट्टी होइ दायया ॥२९॥ साहूण चेइआण य, पडिणीअं तह अवन्मवाय च । जिणपवय[ण]स्स अहिअं, सम्वत्थामेण वारेइ ॥३०॥ एवं करिअ पन्न, चितइ पूरी जहेस भूवालो । घलिओ उ गद्दभीए विज्जाए ता उवाएण ॥३१॥ उम्मूळे अन्वो ति अ, चिंतिम कयकाड[ गहिल १ नेवत्यो । तिअ-चउक-चच्चराइसु, पलवंतो हिंडए एवं ॥३२॥ यदि गर्दभिलो राजा तत किमतः परम् , यदि या, रम्यम-तःपुरं ततः फिमतः परम् , विषयो यदि या रम्यस्ततः किमतः परम् ।, यदि या सुनिविष्टा पुरी तत किमतः परम् !, यदि वा जन सुवेष ततः किमतः परम् , यदि वा शून्यगृहे स्वनं करोमि तत किमत. परम् ॥ इअ विलवंतं मूरि टु जणो भणइ इक्कपुकारं । अहह ! न जुत्तं विहि, रना जं भगिणिकजम्मि ॥३३॥ मुत्तूण निअयगच्छं, हिंडइ उम्मत्तओ नयरिमज्झे । सयलगुणरयणजलही, अहह अहो ! कालगापरिओ ||३|| असमंजसमिय मुणि, भणिओ मंचीहि हो इमं चेव । मुभमु तवस्सिणिमेअं, अवनवाओ जो गरुओ ॥३५॥ किंच मुणीण भणत्यं, जो मोहविमोहिओ नरो कुणइ । सोऽणत्यनळसमुद्दे, अप्पाणं खिवइ धुवमेधे ॥३६॥ तं सोउ मंतिवयणं, रोसारुणवयणलोयणो राया । पभणइ रे ! रे ! एवं, गंतुं सिखवह नियपिउणो ॥३७॥ तं सोड सण्डिका, जाया मंती इमं हिए काउं । इंत निसिझइ केणं, जलही सीमं विलंघतो ॥३८॥ वं कत्तो वि हु सूरी, नाउ नपरीट निग्गओ कमसो । गच्छतो संपत्तो, सगलं नाम वरकूलं ॥३९॥ २०

·७८
अज्ञातसूरिविरचिता
तत्येग साहिपासे, ठिओं सामंताइएहि अखिचो ।
तस्सन्नया र साहाणुसाहिणो आगओ ओ ॥४०॥
दछ तदप्पिअहं, सो जाओ तक्खणेण कसिण हो ।
गुरु भणइ पहुपसाए वि, जागए किह तमुचिग्गो ? ॥४॥
स भणइ भयवं न पसाओं, किंतु कोवो जोजि?] अम्ह पट्ट
रूसेह जासु तम निअनामंकिम छरिभ पटवइ ॥४२॥
तो एईए अप्पा, इंतव्यो इअ अहं पहुन्विग्गो ।
गुरु मणइ कि तुह चिय, रुट्ठो अन्नस्स कस्सावि ! ॥४३॥
सो जंपइ में मोर्चे, अन्नाण वि पंचनउइराईणं ।
जं दीसइ इह अंको, छन्नइमो(बई?) तो गुरु भणइ ॥४४॥
जइ इअ वा म विणस्सह, ते तेडस किंतु सयलबलजुत्तो ।
सव्ये वि जेण खेमेण, वधिमा हिंदुगं देसं ॥४५॥
अह सो साहि जुअंजुश्रद्ए पेसेइ ताण ते तुरिमं ।
सव्वे वि जीविअट्ठी, सूरिपयं सरणमल्लीणा ॥४६॥
तो तेहिं जुओ सिंधु, उत्तरिम गुरू सुरद्वदेसं च ।
छन्नउइ भाग काऊण, पाउसंते खिवंति(?) लहुँ ॥४७॥
अह गुरु पिच्छिम सरयं, ते भणइ निरुज्जमा किमज विभो! ॥
ते विनविति सामिभ!, किं कुणिमो संबलविहीणा ॥४८॥
वो जोगचुन्नर, मित्तं पिक्खेवि इट्टगापा ।
फणगीका अप्पइ, ते सम्म तं बिभजिचा ॥४९॥
सव्ववलवाहणेणं, उज्जेणि(ण)वरिअलाडरायाणो ।
साहित्ता संपत्ता, अवंतिविसयस्स सीमंते ॥५०॥
इस मुणिम गद्दभिल्लो, निअदेसंते गो रणे मग्गो ।
पलिङ नगरि पविसित्तु, तो ठिो रोहगमुसज्जो ॥५१॥
साही वि वेदिअ रिं, निच दो करेंति अन्नदिणे ।
सुग्नं दह्र कुटुं, गुरुषहणं तो भणइ मूरी ॥५२||
साइइ गदमिविज्नं, अज्ज इमो तं फहिचि निअह तुमे ।
तं दटुं अट्टाले, एगम्मि कर्हिति ते गुरुणो ॥५३॥
गुरु मणइ रासहि इमा, मंतंते काहिई महासदं ।
सं सोउ परवलिच, जीवं रुहिरं मुहे बमिरं ॥५४॥
सव्वं भुवि निवहिस्सइ, दुगाउदूरं मुरह वो झचि ।
तह सेरवेदिमुहटा, अढसयं गह मह पासे ॥५५॥

·कालिकाचार्यकथा ।
७९
.
तहविहिए भणइ गुरू, जया इशं सहेउ मुहकुहरं ।
विदलइ(लेह) जमगसमग, तया उ तं सरिहि पुरिज्जा ॥५६॥
तेहिं वि तहेच विहिए, पडिहयसत्त ति सा निवस्सुवरि ।
काउ मुत्नपुरीसे, लत्तं दाउं च झत्ति गया ॥५७॥
गुरु भणइ लेह संपई, जं एअस्सित्ति पलं ता ते ।
भंजिब कुई पंधिय, निवं च सूरीण अप्पिति ॥५८॥
अह सो भणिओ गुरुणा, रे रे पाविट्ठ ! दुट्ठ ! निल्लज्ज ! ।
अणइज्जफज्जसज्जय !, सज्जमहारज्जपभट्ट ! ॥५९॥
जमणिच्छंतीए साहुणीए विद्धंसणं कयं तुमए ।
न य मनिओ अ संघो, तेणम्हेहि इमं विहिथं ॥६॥
जो मोहमोहिअमई, भैजेइ साहुणीविमलसीलं ।
सो नवोहिलाभो, अणंतकालं भवे भमए(ई) ॥१॥
किं च इई चिय जम्मे, जं पत्तो वंधताडणाइदुहं ।
संपारमाणणापायवस्स कुसुमुग्गमो एसा ॥२॥
नरय-तिरिक्ख कुमाणुस-कुदेवगइगमणसंकडायडिओ।
जणणंतभवे भमिहिसि, तं पुण विरसं फलं होही ॥६३॥
तह वि कुण निंदणाई पुष्विं आलोइऊण पच्छित्तं ।
दुहमलहि तरसि जेणं, ते सुणिअ स मिओ राया ॥६॥
तो देसताडिओ सो, दुहेण मरि भिसं भवे भमिही ।
गुरुपज्जुवासि साही, राया सेसा उ सामंता ॥६५॥
कालयसरीहिं तओ, सा भगिणी संजमे पुणो उविगि ।
आलोइअपडिकंतो, सूरी वि सयं गणं वहइ ॥६६॥
(२)
इओ य-
भरुन्छि मुरिमाणिज्जगा उ चलमित्त-भामित्त ति ।
ताण ससा भाणुसिरी, तीसे पुत्तो अ बलभाणू ॥६॥
तेहि मुदा आहूआ, सग पूच्छिा आगया तहिं गुरुणो।
घलभाणुमाइपत्ता, नमि गुरु तो कहइ धम्मं ॥६८॥
पवणपहल्लिरकुवलयदलग्गजललवमुचंचलं जीअं ।
तरणवरतरणिकिरणारुणं व तरलं तरुणभावं ॥६९।।
करिफलइकन्नचवलं व, संपर्य संपयं मुणेऊण ।
भो मचा! जिणघम्मे, मा मणयं पिदु पमाएह ॥७०॥

·८० अज्ञातमूरिविरचिता तं मुणि बलभाण, बुद्धो सयणे अ कहवि मोएउं । पन्चइओ तो सन्यो जणो हुओ जइणधम्मरओ ॥७१॥ तं दट्ठ मच्छरामओ, पुरोहिओ गुरुसमक्खनिवपुरो । मणइ तईवज्ञहिं, किए ?]हितो [1] सुरिणा विहिओ ॥७२॥ नाणाविहजुत्तीहि, निरुत्तरो धुत्तिमाइ सो ताहे । अणुलोमिअवयणेईि, चिप्परिणामइ नियं एवं ॥७३॥ देव ! इमे गुणनिलया, महामुणी मुर-नरिंदगणमहिआ । सो जम्मि जति एए, गमणं जुज्जइ न तम्मि . पहे ॥७४॥ तेणुवइअणेसणवायओ सरिणो अपज्जुसिए । निवअकहंता मरहट्ठदेस चलिआ पहाणं ॥७५।। संघस्स भाणिभं ता, न पज्जुसविभब्यु जा न पत्त वयं । तत्यत्यि परमसड्ढो, राया सालाहणो नाम ७६।। सो इंतो मुणिय गुरू, पचोणिगओ उ संघ[सं]जुत्तो । दटुंच गुरुअहरिसो, एवं थुणिउं समाढत्तो ।।७७|| जय जय मुणिवर ! नार) वरमत्ययमणिकिरणरंनियमपाय ! । फलिफालकलिलमलबहलपडलपक्खालसलिलसम ! ॥७८॥ जय जय जिणदरपवयणपभावणाभवण ! भुवण विक्खाय ! । दप्पिदुट्टपरवाइदमण ! मुणिराय ! जय मचिरं ॥७९॥ ततो गुरू वि सग्गापवग्गदुग्गममुमग्गसरणिसमं । देइ परपम्मलाभ, आसीवार्य नरवरस्स ॥८॥ इय सुमहेण पविट्ठा, पुरं गुरू तो ठिआ मुवसही । पज्जोसवणासमये, पत्ते गुरुणो नियो भणइ ||८१॥ भयवं! पन्जोसदिणे, इंदो गम्मो जणाणुवत्तीए । तो बग्गतो चेइअपूपाइमु नो पहुप्पेमो ८२॥ तो फाउमह पसायं, पन्नोसवणं करेह छहीए । मूरी वि सजलजलहरगहिराए [गिरा] वो भणइ ८३॥ अवि चलइ मेरुचूला, मरो वा उम्गमेइ अबराए । न उ पंचमीइ रणि, पजोमवणा अरश्मा ॥८॥ जो भगिअमागमे-- जदा भयवं महावीर वासाणं सरीसइराए मास यदफत वामागासं पाजोसवेइ । वहा गं गगहरा वि | सहा गं ·कालिकाचार्यकथा। गणहरा तहा णं गणहर सीसा वि । जहा गं गणहरसीसा तहा गं अम्हगुरुणो वि । जहा णं अम्ह गुरुणो तहाण मन्हे वि वासावास पजोसवेमो, नो तं रयणि अइक्कमिज्जा । भणइ निवो जइ एवं, ता पउथीए करेह गुरु कहह । इअ होउ नत्यि इत्यं, दोसो जं भणिअमिय सुत्ते ॥८५॥ आरेणावि पज्जोसवियवं ति । निवु मणइ मह पसाभो, अंतेउरिआण मझ जं नाह ! । पारणदिणे मुगीणं, उत्तरपारणमिमं जायं ॥८६॥ तासि पि एस अत्थो, रन्ना भणिओ तो इमा दाणं । दिति मुणीण पमोया, एवं लोओ वि सविसेसं ॥८७॥ सप्पमिई मरहटे, समणप्पूआलो छणो जाओ । पज्जुवसणवसा नाया, चउमासी अवि चउदसीए ||८८॥ (४) एवं गुणकलिआण वि, गुरूण कालाणुभावओ जाया । सिस्सा दुयिणीया तो, अणेगसो चोइआ गुरुणा ॥८९॥ अमन(?)ते तेसि, सख्यु सिज्झायरस कहिल गया । कणगमहीइ पसिस्सगसागरचंदस्स पासम्मि ॥९॥ अभुटि न तेण वि, को वि हु खडिकु ति इअ अपनाए । अपुव्वं दस॒णं' इचाइ वि, नेव संभरिभं ॥११॥ नियवक्खाणपसंसण, इभो अ अविणीअसीसजागरणं । गुरुभईसण सिन्जयरकहणं बहु खरंटेड १९२॥ तहिं पट्टवणं फड्डगगमणं वाणं ?] च कालगापरिओ । एइ जणवाओ सागरचंदो भण खंत ! किं एवं १ ॥१३॥ अम्हेहि वि मुअमेअं, गुरुकहणं अह कमेण संपत्तं । फहगमेग मुणीण, तमभुट्टइ सागरापरिओ १९४॥ ते भणहि वयं समणा, आयरिया पुन्वमेव संपत्ता । सो भणइ सडिकमेग, विणा न पत्तो इहं को वि ॥१५॥ अह पत्कालगगुरू, चियारभूमीभो तेहि अन्भुठिा । भणइ पसिस्सो किमिदं, भणंति ते कालगज इमे १९६॥ तत्तो सागरचंदो, लग्नंतो उव्वहंतु खेमरं । खामेइ गुरुं पहुसो, एवं ते मूरिसिस्सा वि ॥९७|| - २ उद्वहन् । भह कालपत्त. प्रत्तो । २१ ·अज्ञातसारावराचता गुरु भणइ भावदोसो, न तुज्झ किंवू पमायदोसोऽयं । तो अन्नदिणे वालुअपत्यगदिढ्तओ भणिओ ॥९८|| मा वहस वच्छ ! गव्वं, अहयं पंडिओ इहं भुवणे । आसवन्नुमयाओ, तरतमजोगेण भइविभवा ॥१९॥ इअ अच्छेश्यचरिओ, कालगनरी महीइ विहरेइ । सीमंघरजिणपासे, इओ निगोए हरी सुणिउं ॥१०॥ पुच्छइ भयवं भरहे वि, को वि एए जिए विआरेइ ? । पहु भणइ कालगज्जो, जहारिहं तं विआरेइ ॥१०१॥ तो हरि मणरूवं, काउमिहागम्म पुच्छइ निगोए । 'गोला य असंखिज्जा, इचाइ गुरु वि साहेइ ॥१०२॥ च्छिमोऽणसणं । भण मह किचित्र आऊं तो ॥१०३॥ .नि अयरे किं चूणे, तस्स आड गुरु भणइ । चं ॥१०४॥ निरइसए वि हु काले नाणं विप्फुरद होउ तुह नाह ॥१०॥ जेमुन्नई तए पत्रयणस्स, संघस्स कारणे विहिआ । ॥१०६॥ इस थोऊण मुरिंदो, सुमरितो मुरि-निम्मलगुणोई । आकासे ॥१०७॥ तो कालगसूरी वि हु, जाणिवा निअयाउ-परिमाणं । संलेहणं बिहे [अणसणविहिणा दिवं पत्ता] ॥१०॥ [फालिकाचार्यकथा समाप्ता ॥ टितमिह पत्रमर्दम् ।

·[८] श्रीभावदेवसूरिविरचिता कालिकाचार्यकथा । [ रचना संषत् १३१२] अत्थित्य मारहे वासे, कमलाकेलिमंदिरं । तिलयं भूपुरंधीए, धारावासं महापुरं ॥१॥ वहिं देवदेवोणे, गिहेहिं धणएहि य । देवाणं गुज्झगाणं च, नयरं जेण निउिनयं ॥२॥ कुलीणा सुमणोरम्मा, सच्छाया दियसंकुला । जत्य मज्झे जणा निश्चं, वाहिं उज्जाणपायवा ॥३॥ वत्थाऽसि वेरिपत्तेभक्कुंभनिहलेणे हरी । वहंतो सत्ययं नाम, घेरिसिंहो नरेसरो ॥४॥ नसेण य पयावेणे, पुरियासेण सवओ। सया वित्यारिणा जेण, रायईसा विणिज्जिया ॥५॥ सुपक्खा रायहंसि न्य, चंदळे ब्व निम्मला । देवी तस्स गुणत्याम, नामेण सुरसुंदरी ॥६॥ तीसे कुच्छीए मुत्लोए, मोत्तियं च महागुणो । संजाओ कालगो नाम, कुमारो कुलमंडणं ॥७॥ अम्मा-पिउमणाणंदो, संपचो जोचणं नवं । जाओ दक्खो दुहा सत्ये, दुहावयणनिम्मलो ८ मुगुणावजिया जम्मि, भी लच्छी य देवपा। मुत्तूण परमं रं, अल्लीणा नेह निम्मरं ॥९॥ अन्नया पाहिज्जाणे, कोलाए कुमरो गयो । गंभीरं मडुरं सदं, सोच्चा पविसई तहिं ॥१०॥ गुणपरगुरुं सोम, मुणितारयसोहियं । पासई देसणाजोहानिनासियतमें तओ ॥११॥ •माणे BDID31 २ . गेहे 'BC ३ गुनगा •BI •लगो १.DII ५ देणे •DI •टेहिब AD2 D31 Cाद अश्मशोधानन्तरमधिराज्य लोक-सूरिस्तस्यैव पादान्ते, पनाग पशुभिः पतः । स्पनर परस्वत्या, युज. सोऽपामहीर मदम् ॥ • घरं गु• BD21 तमोमर D11 ४ ८ ·दाण- ८४ श्रीमावदेवरिविरचिता वंदिऊणासणासीणो, मुणेइ गुरुमासियं । -सील-तवो-भावभेयं धम्म चउन्विहं ॥१२॥ नाण-दसण-चारित्तख्वं च स्यणत्तयं । धम्मरंगो पडे सच्छे, चोलरंगो व्व निश्चलो ॥१३॥ निविटो माणसे तस्स, विनविता तओ गुरुं । आपुच्छिऊण पियरे, कुमारो गिण्हए वयं ॥१॥ जलम्मि तेलविंदु ब्व, तम्मि नाणं विजंमियं । जोगो ति सपए सिग्छ, गुरूहि ठविओ मुणी ॥१५॥ गामाणुगामं मोण, कुणंतो पडियोहणं । बहुसीसपरीवारो, पचो उज्जयणि पुरि ॥१६॥ तत्य कालगनुरीण, भइणी साहुणीसमं । पत्ता सरस्सई नाम, चारुचारितभूसणा ॥१७॥ अनया सा गया वाहि, दिवा उज्जेणिसामिणा । राइणा गर्द मिल्लेण, स्वक्खिचेण तेण सा ॥१८॥" हा सरण्या ! महामाय!, धम्मरक्खण ! रक्त में। विलवती इम तत्तो, खित्ता अंतेउरे चला ॥१९॥ एवं तत्यागओ सूरी, रायपासम्मि तक्खणा । सामेण भणिओ राया, रायरक्खा वयोवणा ॥२०॥ सूरा जइ तमो हुज्जा, अग्गी या चंदमडला । सायरा सीमविद्धंसो, तो लोयस का गइ ? ॥२१॥ राय ! अन्नायलेसो वि, विसबिंदु च दारुणो । विसेसेण तवस्सीम, इमं ता मुंच साहुणिं ||२२|| सब तन्वयणं तम्मि, मेहबुद्धि व उसरे । कयग्धे पक्यारो ब, सनायं विहलं जओ ॥२३॥ कामवाणप्पहारेहि, हियए जज्जरीकए । जलं घ गलई सचमुवाट बुहाण वि ॥२४॥ मूरिणो ययणा न च, संवेण भणिओ नियो । त पि वम्मि विसं जायं, सनिवाय च सकरा ॥२५॥" १२८ भादशे 'यथा चतुभि कनक । इति पाटोऽधिको ना • C D3. मार्ण कुDII १५ पुर BI १६ पहिले • B D3 1 आदर्श टोतरमधिकोऽय लोक - इथाइ चिंतयतो, मयणानलददगुरुविवेयदुमो । भित्तु हटण भतेउम्मि त पाहुणि सिवइ । १.Cभाद, पपविशतितमाटोकानन्तरमधिकोऽयं लोक पठित-जत्य राया सय चोरो, मैटिभो उ वरोहिभो । मण य नारयावा, जामो सरणी भय ॥ मेय प.D21 ११ निम्मलो D31 वर्तते ।( १४ १७ ·कालिकाचार्यकथा। तो रुट्ठो दहं सूरी, पइणं कुबई इमं । अइनिम्महणा अग्गी, चंदणाओ वि उट्ठई ॥२६॥" संघस्स पचणीया जे, दंस[प्पायकारया । गुरुवधायगा य, सदुविक्खाकरा नरा ||२७|| गई तेसि पवचामि, गद्दभिल्लं नि जई । उम्मूलेमि न मूलाओ, चंडो व्य पवणो दुमं ॥२८॥ एवं कपपइण्णो सो, निवं विज्ञावल्लुमडं । जाणित्तु कयउम्मनवेसो भमइ सयओ ॥२९॥ जइ राया गद्दभिल्लो, रम्ममंतेउरं जइ । जइ भिक्खामि मुन्नोऽहं, तत किं एषामाइयं ? ||३०|| जपेइ तं नही दडं, मंति-सामंत-नागरा । बहुं वोहंति रायाणं, ते वि तेणीवमनिया ॥३१॥ वो सिंधुपरकुलम्मि, सगकूल गभो मुणी । तत्य जे हुंति सामंता, ते भणिज्जति साहिणो ॥३२।। राया साहाणुसाही उ, अह एगस्स साहिणो । ठिओ पुरम्भि ते (तो) विनाईहि आवज्जिो ॥३३॥ अन्नया साहिसाहिस्स, दो तत्यागओ तयं । छुरियं च सनामकं, दटुं दट्ठो ध्व भोइणा ॥३४॥ संजाओ झत्ति विच्छाओ, साही पुट्ठो यसरिणा । कइ सामिणा अम्ह, खुदाएसो इमो मम ॥३५॥ पेसिभो तह अन्भेसि, पंचाणवइसाहिणं । सूरी भणइ मा तप्प, सव्य मुत्यं भविस्सई ॥३६॥ यं पेसित्तु एमत्य, मेलिना सनसाहिणो । चच्च हिंदुगदेसम्मि, तेण सव्वं तदाकयं ॥३७॥ जापुत्तरितु सिंधु, पत्ता सोरट्ठमंडलं । तार वासागमो जाओ, ठिया तत्व छाइयं ॥३८॥ रायहंसकयाणंदे, मुणिउल्लासकारए । बहुसस्से समे सुद्धोदए सप्पुरिसे इव ॥३९।। पत्ते सरपकालम्मि, मुणिणा मालवं पइ । पेरिया संबलाभावं, केति अर पाई ॥४०॥ "आदर्श लोकोऽयमधिकः पविततितम लोकानन्तरम्-देव-गुरु-संघकरने, छिदिन्दा पहिसिन् कि । इवित्री मुणी महप्पा, पुलाइलदीद सपनो । २० * सणघाय °C1 २१ ने उ त • D1 ! २१ हा दुई B1 २१ रोहिति C D1 1१४ बमाणिया C! २५ कहिति CD1 1 २२ ·श्रीमावदेवसूरिविरचिता स हेग चुनजुत्तीए, तं विमागेण गिण्डिर । साहिणो चलिया तचो, कमा पत्ता य मालवं ॥४॥ ताणागमणधूमेण, भुयंग व्वाँऽऽकुलीको । पुरीमज्झा विलाउ न्य, गद्दभिल्लो विणिन्गओ ॥४२॥ पत्तो विसयसंघिम्मि, जत्य चिट्ठति साहिणो । फओ उभयपक्वम्मि, रणतूरमहारवो ॥४३|| तओ दोडंपि सिन्नाणं, दपुद्धरभडन्भहो । जाओ समरसंमद्दो, रउदो असुराण वि ॥४४॥ सूरस्स सगसिन्नस्स, करपसरपिल्लिओ पविट्ठो स पुरि राया, जहा गिरिगुई तमो ॥४५॥ नपरि वेढि तत्तो, ठिया सव्वे वि साहिणो । होयं कुणंति जा मुन्न, गढं पासंति अन्नया ॥४६॥ तो पुच्छंति मुणिं सो वि, कहेइ जह अट्ठमी । राया अग्ज महाविज्ज, गद्दहि नाम कस्य वि ॥४७॥ साहेइ वा निरुवेह, तेहि अट्टालए तो । निख्वंतेहि सा विना, दिट्ठा सिट्ठा य मूरिणो ॥४८॥ तेणुत्तं गद्दही सदं, तं काही फयसाइणा । जं सोचा सबसिन पि, होही निचिट्ठयणं ॥४९॥ तो गाउयदुगं तुन्में", सरितूण चिठ्ठह । सम्वे सव्वं पि गिण्डित्ता, दुपयं च चउप्पयं ॥५०॥ सद्दवेहीण जोहाण, अछुत्तरसयं पुणो । ठवेह मम पासम्मि, तेहि सव्वं तहा कार्य ॥५१॥ अद्द नाव तिरिक्सीए, दूरमुग्याडिझं मुहं । तीए अझयसदाए, चेव जोहेहिं ताव तं ॥५२॥ भूरिसिमखाइ तूणं च, इत्ति पाणेहिं पूरियं । इयसत्त चि सा नट्ठा, विट्ठं फाउं निवोपरि ॥५॥ एपम्स इत्तिय चेत्र, पलं वि मुणिअरिखए । तेहिं मग्गा पुरी घेतो, गमिल्लो य चंपि ॥५॥ रिणो अप्पियो तेण, संवत्तो पाव ! जो तए ! साहुपीसीलविदमरक्खो "रोवितु संचिो ॥५५॥ २१ ताबाय'D31 २. •मो दुल्हे C1 २९ •दि .C . मेध' BCDI II महोत • BD2 । २२ मत ति BDI | ३ •पिमो B1 रोपितु .C1 ५ ' .ध्वाउली.DII २८ fihDI ·कालिकाचार्यकथा । संघाचनाए नीरेण, तस्सेसकुमुमुमामो । फलंतु दीहसंसारदुखैलक्खाणि पाविही ।।१६।। संघावन्नाइ जं पावं, नत्यि तस्सोक्मा जए । सायरस्स नहस्सेव, जाणेइ अहवा जिणो ॥५७|| थोषकालं पि जा सय, पावतावप्पणासपी । सुहाबिंदु व ते दिक्ख, गिण्ड अज्ज वि वा तुमं ॥५८॥ एवं हियं पि सो वुत्तो, अभयो निओ दहं । जहा मिट्ठोदए खित्तो, खारनीरस्स पूअरो ॥५९॥ तो निदाडिओ देसा, दुक्खिओ भमिट्टी भवं । छिनई किं न मूलाभो, रागा पन्यूलपाययो ॥६०॥ सूरीहिं संजमे अज्जा, अप्पा अलोइउं समे । विओ जाइ सीयत्तं, जलं उण्डीकयं पि जं ॥६१॥ भूरिसाही निवो तत्य, जाओ सेसा य राणया । आगया सगकूलाओ, विक्रवाया तेण ते सगा ॥६॥ जाओ छिदित्तु तन्वंसं, एगच्छत्तकरो नियो । फालेण विकमाइच्चो, मही जेणूरणीकया ॥६॥ पणतीसाहिए वाससए (१३५) जामो पुणो सगो । घच्छरो अंफिओ जेण, वुत्तं पासंगियं इमं ॥४॥ (२) अह घोहितु उन्जेणि, नणं फालगधरिणो । भरुअच्छं गया तत्य, सूरीण भइणीसुया ॥६५॥ चलमित्त-भाणुमित्ता, ते राय-जुवराइणो । गुरुं वदति भत्तीए, निच्च धम्म मुणति य ॥६६॥ ताणं च भइणी भाणुसिरी तीसे य नंदणो । यम्भाश् भवावत्ता, विरत्तो गिण्डए वयं ॥६॥ रायपहाणपुरिसो, अहेगो वत्य दुज्जणो । मेागमे जवासो ब, सिग्नंतो साहुदंसणे ॥६८|| सरिनिग्गमणोवाए, करेइ विविहे तो। संकिलेसकरं ठाणं, उन्झियव्वं ति चिंति ॥६९।। १६ पखस्य सागि वावि *C1. टिई BDI | ३० अप्पा भग्ना भा*DI | १९ DIYण्जेणिज°CDIT ॥ भवोदिगो वि.DIT ४१ • होई परिवथए D2 | ·८८ श्रीभावदेवसूरिविरचिता . . मरहट्ठाभिहे देसे, पुहइहाणपट्टणे । संपत्ता सूरिणो तत्थ, राया परसुवासगो ॥७॥ महन्भुयगुणावासो, नामेणं सालिवाहणो । भुवर्ण घटेणावि, जसेणं जस्स रंजियं ॥७॥ आगओ संमुहो ताण, सिग्य सवलवाहणो । पत्ते घणागमे तम्मि, तस्स रायरस वक्षणा ॥७२॥ चित्तं वससियं गतं, मणं मोरु व्व निच्चियं । आणंदजलपूरेण, पुण्णा दिट्ठी तली इव ॥७३॥ थोऊण वंदिऊणं च, गुरू तेण पवेसिया । विउहण पुरं ने वि, वंदिता सम्वचेइए ७४|| ठिया फायठाणम्मि, अह तत्य समागमओ । पज्जोसवणपव्वस्स, आसन्नो समओ तओ [१७५।। विन्नवेइ गुरुं राया, इन्य इदमहसवो । होइ भदवए मुद्धपचमीए तया मए ॥७६॥ लोयाणुवित्तो कायव्या, तो पज्जोसवणामह । करेह पहु ! छहीए, तो फुड भणइ गुरू ॥७॥ मेरु वि चलए सुरो, पच्छिमाए चि उग्गई । पज्जोसवर्णपंच तु, नाइछमइ पचमि ॥७८।। जो भणियमागमे- जहा णं भगवं महावारे यासाणं सीसहराए मासे बकते वासावास पन्जोसवेइ, तहा णं गणहरा वि । जहा ण गणहरा तहा ण गणहरमीसा नि । जहा ण गणहरसीमा तहा गं भम्ह गुरुणो वि । जहा ण अम्ह गुम्णो तहा ण अम्हे वि वासावास पजोसवेमो, नो तं स्यणिमइकमिना ।। निवेणुत्तं चउत्पीए, होउ तो भगा गुरु । एवं होउ न दोसोऽत्य, जो भणियमागमे ॥७९॥ "जं आरेणावि पज्जोसवियध्वं" निवई तो। तुह्रो भैणइ गल्यो, को मद्द अणुग्गहो ॥८॥ मम अंतेउरी परखोवासपारणए नभो । साहूण फामुयं भत्त, होही उचरवारणा ॥८॥ एवं चेव चउत्पीए, कयं कालगसूरिणा । पज्जोसपणपन्ध तो, सबसवेण मन्निय ॥८॥" •gण BDIT •रममावगो BCDI | ४५ सिप्प पू°DI # •ला गया BI, 'माईया C DZ! 'गप्प तु DI | ४८ भगेई B DI ४९ • रपे CDI D2 | ५. एव चउदीए कय, एवं का. C. ५. श्रादी द्वपशीतितम लोकानन्तरमधिोध्य रोक –तमसेग मुगिंदेहि, माणिय घउम्मासिय । भायरणा पासीए मनमा पुण पुण्णमा ॥ ४७ ·४ ९ कालिकाचार्यकथा। साहुपूयारओ लोभो, जाओ तप्पभिई तो । साहुपूया तओ नाम, पयट्टो तत्थ ऊसवो ॥८३॥ अह कालेण सव्वे वि, सीसा विणयपजिआ । जाया पुत्ता वि जुत्तीहि, पयति न सुंदरं ॥८॥ परमेगोऽम्हि मा कम्मवंधो होउ चि चिंति । वोत्तुं सेज्जायरं सीसे, सूत्ते मुत्तूण सूरिणा ॥८५॥ गया सीसाण सीसस्स, पासे सागरमरिणो । तेण नो लक्खिया विजागविणा भणिया इमं १८६॥ थेर ! पुच्छिम् में किं पि, गुरुहिं पुच्छिी तओ। धम्मरसरुवमक्खाइ, सागरो चि सउन्भडं १८७|| अह ते दुइसीसा वि, दीणा सिज्जायरंतिए । केच्डेण लद्धयुत्तता, तत्य सव्ये व आगया |८|| पुच्छंति सागरं मूरि, जाव तावागओ गुरू । पाहिरा झत्ति पंदित्ता. ते खामिति पुणो पुणो ॥८॥ लजिओ सागरो सूरी, पहुं कालगमरिणा । वालुयापत्यदिवंता, बोहिओ खामए गुरुं ॥१०॥ विदेहे अन्नया सक्को, सीमंधरनिणेसरं । चंदणत्यागओ जीववक्खाणं सुणई तो ॥११॥ पुन्छइ भयवं! को वि, भरहे अत्यि एरिसो । पियारगो ? जिणिदेण, कहिओ कालगायरिओ ॥१२॥ तओ तुहमणो सको, थेररूवेण आगओ । सूरी निगोयवक्खाणं, पुच्छिओ काई इमं ॥१३॥ गोला असंखा अस्संखनिगोओ होइ गोलओ । भीका अणंता पनत्ता, एक्वम्मि निगोयए ॥१४॥ इचाइ तो पुणो पुढो, सदेण नियमाज्यं । सम्मं जाणित्तु जंपेइ, जहा सि पुरंदरो ॥९५।। तओ दिवं नियं स्वं, परित्तु फयंजली । पेइ फुरई सामि ! कलिकालस्सोवले ॥१६॥ अतुल्ला जस्स कहाणरेहा तस्स-त्यु ते नमो । एवं शुणित्तु चंदित्ता, सझे ठाणं नियं गओ ॥९॥ ५२ किरोग DI | ५३ इय धु°B ॥

·९० - श्रीमावदेवसूरिविरचिता इय विक्खायमाहप्पो, घयं पालितु निम्मलं । पत्तो कालगमूरी वि, विहियाणसणो दिवं ॥९८॥ ताण कालगमीण, मुप्पनेण निम्मिया । सरिणा भावदेवेण, एसा संखेवो कहा ॥१९॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथा । शुभं भवतु ॥ठ॥ Cआदर्श प्रान्तोल्लिखितपुप्पिकेयम्- इति भावदेवसूरिनिर्मिता(तं) श्रीकालिकाचार्यकथानकम् ॥ शुभं भवतु ॥ भरिमन्नेवादशेऽन्याक्षरैलिखितमिदम्- श्रीश्रीफल्पपुस्वकं लछेख्या(लिलेख १) ॥ संवत् १४८१ वर्षे कार्तिकमासे शुरूपक्षे ५ तिथौ गुरुवासरे श्रीश्रीहारिजगच्छे श्रीश्रीसिंघदत्वरिपष्टे श्रीश्रीशीलभद्रसूरिस्तत्पट्टे श्रीश्रीमहेस्व(च)रसूरिपट्टे श्रीश्रीमहेन्द्रसूरिः ॥ श्रीपुस्तकं चिरि(२) नन्दतु । श्रीश्रीश्री । DIआदर्श प्रान्तोल्लेखः- इति श्रीकालिकार्यकथा समाप्ता ॥ नक्षत्राक्षवपूरितं मरकतस्यालं विशालं नमः, पीयूपद्युतिनालिकेरकलितं चन्द्रममाचन्दनम् । यावन्मेरुकरे गभस्तिकटके पत्ते धरित्रीवधू- स्तावनन्दतु धर्मकर्मनिरतः श्रीसंघभट्टारकः ॥१॥ D2आदर्शप्रान्ते पुष्पिका- इति श्रीमावदेवसूरिविरचितं श्रीकालिकाचार्यकथानकं समाप्तम् ॥ यादृशं पुस्तके दृष्ट, तादृशं लिखितं मया । यदि शुद्धशुद्धं वा, मम दोपो न दीयते ॥ संवत १४६७ वर्षे माघ शुदि १५ पूर्णिमायां गुरुवारे पुस्तिका लिखिता श्रीराजशेखरसूरीणाम् । D3आदर्शान्ते प्रन्थप्रशस्ति इति श्रीमावदेवाचार्यविरचितं श्रीकालिकाचार्यकथानकं संपूर्णम् ॥ श्रीमदश्रीमालवंशः भवरगुणयुतः भेष्ठिसारिहराजः, श्रीअईद्धर्ममारौ(रो)घरे(दर)णधवलमौधौरेयधीरः । तत्पुत्रो वंशमुक्तामणिरमलमना मण्डन(नो) पूरि कान्तः तत्पुत्रा हेमयुक्ता विनयनपषियो मेगल-सामल(ला)य ॥१॥ तेषां स्वसा रामतिनामोया, मुश्राविका सा मुलसासमाना । श्रीकल्पसूत्रं समलेखयद् या, हर्षेण पंप्टौ विधिपूर्वकायदे (१५६०) ॥२॥ ..

·कालिकाचार्यकथा । त्रिपक्षभुद्धा सुकतेन लक्ष्मी, चक्रे स्वकीयां सफलां कृताम् । क्षेत्रेषु या सप्तसु काल उप्ता, भवेत् परोऽनन्तफला सदैव ॥३॥ भावेन भक्ता मुनिरत्नसू रिपट्टोदयाद्री दिवसेश्वराय । आनन्दरत्नाभिधसूरये ते, श्रीपुस्तकं स्वस्तिकरं ददौ च ॥४॥ न ते नरा दुर्गतिमाप्नुवन्ति, न मूकतां नैव जहस्वभावम् । न चान्धतां पुद्धिविहीनतां च, ये वाचपन्तीह जिनस्य वाक्यम् ॥५॥ ये लेखयन्ति जिनशासनपुस्तकानि, व्याख्यानयन्ति च तथैव च वाचयन्ति । शृण्वन्ति रक्षणविधि च समाधानाः ते मत्यदेवसि(शिवसौख्यफलं लभन्ते ॥६॥ व्याजेषु द्विगुणं मोक्तं, व्यवसाये चतुर्गुणम् । रुपी अतगुणं मोक्तं, पात्रेऽनन्तगुणं भवेत् ॥७॥ इति प्रशस्तिः ॥ संवत् १५६० वर्षे सन्म(न्मु)हत स्वगुरु(र)व पुस्तकं ददौ । शुभं भवतु ॥ कल्याणं भवतु । श्रीः ।। - [९] श्रीधर्मप्रभसूरिविरचितं कालिकाचार्यकथानकम् ॥ [ रचनासंबत् १३९८ 1 1 अहम् ॥ नयरम्मि धरावासे, आसी सिरिवहरसिंहरायस्स । पुत्तो काळयकुमरो, देवीसुरसुंदरीनाओ ॥१॥ सो पत्तो कीलाए, रज्जाणे अन्नया य धम्मकहं । मणिय गुणागरगुरुणो, पासे पडिवजई दिक्खं ॥२॥ उवियो य सो गुरूहिं, भरिपए णेगसीसपरियरियो । विहरंवो उज्जेणि, पत्तो अह तस्स लहुभइणी ॥२॥ सद साहुणीहिं तत्य य महासई सरसइ ति संपता । बहि वियरंती दिहा, निवेण सा गहमिल्लेण ॥४॥ , विहरती DIA ·९२ . श्रीधर्मप्रभसूरिविरचिता अह हंद महामुणी ! इहा, अह हा कालयमूरिपुंगव ! । मम सीलमहामणि इहा, हीरत ननु रक्ख रक्ख हा ! ॥५॥ इय विलवंती मयणाउरेण पावेण तेण गहिणं । वालेण बला वाला, खेत्ता अंतेउरे अब्बो ॥६॥ अह तं नाउं मूरी, तत्थ गओ भणइ नेस नियधम्मो । चंदा अग्गी सूरा, तमो य जड़ वा हओ लोगो || ता राय ! मुंच एयं, संधेण वि सो तहेव विनत्तो। तब्बयणं तम्मि विसं, जायं दुदं व सप्पमुहे ॥८॥ तो अवगणियवयंणो, मूरी करए इमं पइन्नं तु । जइ नोमूलेमि अहं, तोऽहं चिय संवपडिकूलो ॥९॥ एवं कयप्पदन्नो. निरं च विजावलाई मुणिउं । भमइ उम्मचवेसो, परिच्छमिमो ति चत्रमाणो ॥१०॥ यदि गुरुबलः सोऽयं राजा ततः किमतः परं, यदि च नगरी सेयं रम्यो ततः किमतः परम् ? । स्वपिमि यदि वा शून्ये गेहे ततः किमतः परं, पविगृहमयो याचे मिक्षां ततः किमतः परम् ? ॥११॥ वं दढे तहभूयं, निवं तु पोर्हिति मंति-सामंता । सो वि भणइ उवएस, गंनूणं देह नियपिउणो ॥१२॥ पुतंतं तं नाउं, सगलं सो गओ मुणी तत्य । साहणुसाहि ति निवो, सामना साहिणो' खाया ॥१३॥ साहिस्सेगस्स पुरे, ठिओ मुणी तं च मंत तंतेहि । आवजइ अणुदियई, अइन्नया साहिणो तस्स ॥१४॥ साहाणुसाहिपहिओ, दो तत्यागओं छुरियहत्यो । तं पक्खिय विच्छायं, ठियं निवं पुन्छए सूरी ॥१५॥ सो सीसइ मह एसो, खुदाएसो य सामिणा पहिओ । तह अन्नेसि अंका, पंचाणईण साहीणं ॥१६॥ भणडू गुरू मा तप्पस, मेलिय एसत्य साहिणो सब्जे ॥ वचहि हिंदुगदेसे, तेण वि सव्वं तहेव कयं ॥१७॥ जावुत्तरितु सिंधु, पत्ता सोरहमंडलं ताव । वासागमो पयट्टो, ठिया हु तत्व ते छइ ॥१८॥ यत्र च वर्षागमे- पिरिसि?) रंमुमूरो सूरो, सोसरा सरसी(सा?) रसाः । मासारासास सारासा, सरिम सारसा सरं ॥१९r २ 'यो, सू°L21 ° द ईयर DI, D2, L2 1 ५ वचह हिं°DI, D21 हमो LI, L2, DI, D2 1 ७ चाया-शिशिरांशशरः सूरः, सोपरा मरसा रसा । सासारासामु पधारा प्रवाई परसासरः ।। . " ४ •णो राया L21 ·कालिकाचार्यकया। पत्ते सरए मालवविसयं पर पेरिया उ ते मुणिणा । साहिति संपलस्साभावं तो युद्धिमं सूरी ॥२०॥ चुनजोगेण कणयं, पाडइ तं ते गिण्डिर्ड चलिया । पत्ता मालवदेसं, तं जाणिय गदमिल्लनियो ॥२१॥ नीहरि नयरीओ, स विसयसंधिम्मि गंतु तेहि समं । मुज्झइ अह भग्गवको, पुरि पविट्ठो सियाल व्व ॥२२॥ तं नरिं वेढे, ठिया तो साहिणोऽनया सुन्न । गदमालोइय सूरि पुच्छिति य सो वि बज्जरइ ॥२३॥ अजहमीइ कत्यवि, साहर राया हु गद्दहि विजं । तं च नियच्छह तुम्भे, तेहि य अट्टालए दिट्टा ॥२४॥ सिट्टा गुरुणो तेण वि, वुत्तं कयसाहणाए एयाए । सुच्चा सई सब्वं, नियसिन्नमचेयणं होही ॥२५॥ ओसरह गाउयदुर्ग, तुम्भे ता सहवेहिजोहाणं । अहसयं मह पासे, ठवे तेहिं य तहा विहियं ॥२६॥ अह नाव गहीए, दूरं उपाडियं मुई ताय । तीए अविहियसदाए, चेव जोहेहि बाणेहि ॥२७॥ तूणं व पूरि यं तं, सा इयसरि ति गहमिल्लुवरि । फाउं विटं नट्ठा, साहीहिं पुरी य सा भग्गा ॥२८॥ बंधित्तु गदभिल्लो, पणामिओ मुरिणो ५ तेणा वि । गाद तजिप दिक्खं, अणभिलसंतो अभच्यो सो ॥२९॥ निद्धाडिभो सदेसा, अह सूरीहिं तु संनमे अप्पा । उपियो सा वि हु भइणी, पायच्छित्तेण मुज्झविया ॥३०॥ अइ ते सग ति खाया, तव्वंस छदिऊण पुण काले । जाओ विकमराओ, पुहवी जेगरणी विहिया ॥३१॥ तत्तो पुण पणतीसे, याससए (१३५) नरवई सगो आसी। जेणे फओ य संवच्छरो ति पासैगियं इणमो ॥३२॥ (२) सिरिकालगरी अह, भरुयच्छपुरं गर्या विहरमाणा । चलमित्त-भाणुमित्ता, सूरीणं तत्थ भइणिसूया ॥३३॥ वंदति गुरू धम्मं, मुणंति ताणं च मइणि भाणुसिरी। तीए मुओ बलमाण, गिण्डइ दिक्खं भवविरतो ॥३४॥ यसेन्नL2 DID21. वहजो LII ११ वेहि °D21 एभीए DI D2L21 १३ हे वाDI ! १४ •सत्त ति L2 DI D21 १५ किमोLI ८ °णिओ गDI D21 . १२ २४ ·९४ श्रीधर्मप्रभमूरिविरचिता अह तत्य दुद्दचित्तो, पुरोहिओ भूरिनिग्गमोवाए । कारइ अणेसणाई, मी वि हु तं मुणेऊणं ॥३५॥ . मरहविसयमंटणपुइवाणम्मि पट्टणे पचा । तत्यत्यि सालवाहणनिवई मुस्सावओ परमो ॥३६॥ महया विच्छष्टेणं, पवेसिया तेण ते पुरं निययं । थोऊण वंदिऊणं, संविया फामुए गणे ॥३७॥ अह पत्तो पज्जुसणासमओ तो विनवइ निवो सूरि । भदवयसुद्धपंचमिदिणम्मि इंदोऽणुगंतव्यो ॥३८॥ होही न धम्मकिचं, जणाणुवत्तीइ चावडस्स महं । वा छडिदिणे कुन्धर, पज्जुसणं वो गुरु भणइ ॥३९॥ अवि य चलइ मेरू सोपलो होइ अग्गी, मुयइ निययमेरे सायरो वा फया वि । अवि य दिवसनाहो उग्गए पच्छिमाए, न परिवसणपत्वं पंचमि अक्मेइ ॥४०॥ तो भणइ निवो तम्हा, चउत्यि दिवसम्मि कुणह पव्वं तु । सं गुरुणा वणुनार्य, जं भणियं आगमे पयड ॥४॥ आरेणा वि हु पन्जोसवियच्वं' तो भणइ निवो हो । भयवं! अणुगहिओऽई, जं मह अंतेउरीणं तु ॥४२॥ पक्खोयवासपारणदिवसम्मि य भत्तमेसणासुद्धं । साहूयुत्तरवारणदिवसम्मि भविस्सए बहुयं ॥४३॥ पज्जोसवणापन्वं, कालगरीहिं इय चउत्थीए । विहियं कारणवसमो, संवेणऽणुमन्नियं तइया ॥४॥ जं आसि साहुप्यापरो जणो वत्य किर तया विसए । तप्पमिद साहुपूयानाम महो अन्ज वि पसिद्धो ॥४५॥ अह फालेणं सन्वे, नियसीसे विणयवजिए नाउं । मुत्ते मोत्तुं सिजायरं च जाणाविउं सूरी ॥४६॥ नियसीससीससागरसूरीपासे गओ न सो तेणं । उवलक्खिओ य वुत्तो, किं वक्खाणं मए थेर ! ॥४७॥ रुइरं कयं न व ति य, भणियं गुरुगा वि अइवरं विहियं । आह ते वि दृढ़सीसा, पुच्छिय सिजायरं किच्छा ॥४८॥ १५ न्नवे LI, न्नदति नि• इत्यपि पाठः । 'विय सूरी DI, दिनो सूरी L21 रेन सो D2I ·९५ कालिकाचार्यकथा तत्यागया उ सागरसूरि पुच्छति जाव ता दिट्ठा । गुरुणो वंदिय खामंति, पायलंग्गा पुण पुणो वि ॥४९॥ अह लजिओ य सागरसूरी रयपुंजवियगदिढतं । बुतो गुरुहिं बहुहा, खामेइ पुणो पुणो पणओ ॥५०॥ सक्कोऽन्नया विदेहे, सीमंधरजिणवरा सुयनिगोओ । पुच्छइ भरहे भयवं ! कोवत्यि वियारगो एसिं? ॥५१॥ मणियं जिणेण कालगमूरी अस्थि ति तो तर्हि गंतुं । माहणरुचहरिणा, निगोयभेर गुरू पुढो ॥५२॥ 'गोला य असंखिजा, इचइ कहे तो निययमा । पुढो जाणिय सूरी, जपेइ पुरंदरो तं सि ॥५३॥ तो पपडिप निपरूवं, अइसपनाणेण तेण तुखमणो । सको धुणेइ कालगरि नाणाविहयुईहिं ॥५४॥ धनगजितमिव यस्य वचा, श्रुत्वा भविकसमाजः । नरिनर्तीह शिखीव मुदा, धन्यस्त्वं मुनिराज ! ॥१५॥ इय थुणिय सठाणं पाविओ देवराया, अद्द मुणिय नियाउं चत्तभत्तो मुर्णिदो । अइसयसयजुत्तो सो वि पत्तो मुरतं, तिजगपयदकिची देउ संघस्स भद ॥५६॥ Dआदर्श पुप्पिकेयं लिखिता प्राप्यते, यया कथाकर्ते रचनासमयो निश्चीयते इति श्रीकालिकाचार्यफया संक्षेपतः कृता । अष्टकयक्षवर्षऽसौ(१३९८), श्रीधर्मप्रभसरिभिः ॥५७|| स्वस्तिश्रीः ॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथानकं समाप्तम् ॥ शुभं भवतु, कल्याणमस्तु श्रीभ्रमणसधस्य 18|| श्री." DIआदर्श प्रान्तोल्लेख संवत् १५६६ वर्षे श्रीश्रीवंशे सा गुगराजभार्या माई-पुत्र सा०पहिराज मा०रूपीपुत्र सा०सिंहिदत्त- सुश्रावकेण भार्यासुहागदे पुत्रसारत्नपाल-सा० अमीपाल-सा जयवत-सा०श्रीयंत-सा पांचा-पुत्रीश्रा अनाई- भगिनी श्रा० हर्याई, तथा सा० रत्नपालभार्या जीजीपुत्रमा० अलवेसर-सा० अमरदत्त, तथा सा० अमीपालमा दीवडीपुत्रसा० सहजपा-[ ], तथा सा. जयवतमार्याजसमादेप्रमुखसमस्तकुट(दायसहितेन स्वश्रेयोऽथ श्रीअन्चल-- गच्छेशश्रीभावसागरसूरीणामुपदेशेन श्रीकल्पपुस्तकं लिखितं साधुभि प्राच्यमानं चिरं नन्दतात् ॥ वा० नयमुन्दर- वाध्यमानं चिरं जीयात् ।। १९ पुञ्चिति DI D2 LI । २० -- 'ग्गा ये पुण धुण विLI L21 ·९६ श्रीविनयचन्द्रसूरिविरचिता L2आदर्श प्रान्तोल्लेखः- इति श्रीकालिकाचार्यकथा संक्षेप[तः] कृता । संवत् १५ आषाढादि ७७ वर्षे लिखितम् । नक्षत्राक्षत्र(त)पूरितं मरकतस्थालं विशालं नमः, पीयूषधुतिनालिकेरकलितं चन्द्रमभाचन्दनम् । यावन्मेरुकरे गभस्तिकटके धते धरित्रीवधन, वावन्नन्दतु धर्मकर्मनिरतः श्रीसंघभट्टारकः ॥१॥ संवत] १५७७ वर्षे कार्तिक सुदि १५ शुक्रे ओसवालज्ञातीय साहडूंगरभार्यादेल्हणदेपुत्र साहयीजपालसाह संघपतेन(तिना:) पञ्चमी उधाड(घाट)नार्थ श्रीकल्पपुस्तिका लिखाय उपाध्यायश्रीउदयराजेन प्रदत्त(ता) वीडउद्रप्रामे ।। श्रीरस्तु॥ [१०] श्रीविनयचन्द्रसूरिविरचिता कालिकाचार्यकथा। देविंदविंदनमियं, सिवनिहिसंपत्तिपरमसासणयं । निज्जियपरमयसमयं नंदउ सिरिवद्धमाणसासणयं ॥१॥ रिसहाइजिणवराणं, [य?] पंचकल्लाणगाई पत्तेयं । थोऊण अहं वंदे, गोयमपमुहे सुगणहारी ॥२॥ अस्थि धरावासपुरे, नरनाहो वयारासिंहनामो त्ति । सुरसुंदरी पिया से, पुत्तो कालयकुमारो य ॥३॥ वाहाणं वाहणियाइ, पडिनियत्तेण तेण आरामे । दिट्ठो गुणायरगुरू, नमिओ सो साहए एवं ॥४॥ असा(स्सा)रो संसारो, गयवरकन्नु व चंचलं जीयं । संझाणुरायतुलं, तारनं विभमा य तहा ॥५॥ इय मुणिऊणं गिण्डइ, स पंचसएहिं भटेहिं सो दिक्खं । गीयत्यो संजाओ, मुत्तत्यविऊ मुणी जायो ॥६॥ सूरीहि पए उपियो, पंचसएहि मुणीहि संजुत्तो। विहरंतो संपचो, कमेण उज्जेणिज्जाणे १७॥ " ·२७ कालिकाचार्यकथा। भपिणी सरस्सई से, समागया तत्य वंदणणिमित्तं । सामन्नलच्छिनिलया, रेहा नारीसरूवेणं ॥८॥ मवियन्वयावसेणं, दिवा सा गद्दमिल्लनरवइणा । अंतेउरम्मि छूढा, तेणं मयणाभिभूएणं ॥९॥ मिलिऊण सयलसंघो, भणइ महाराय ! साहुणं (णि) मुंच । फह नियकुलस्स विमलस्स, देसि मसिकुच्चयं भुवणे ॥१०॥ संघो वि जाव तेणं, न मनिओ (पुण वि] ताव मूरीहि । कोवयसमुवगएहिं, कया पइना इमा घोरा ॥१२॥ [जओ]- जे संघपचणीया, पक्यणउवधायगा य जे हि नरा । संजमज्वधायपरा, तदुविक्खाकारिणो जे या ॥१२|| तेसिं बचामि गई, जइ एवं गद्दभिल्लरायाणं । उम्मूलेमि न सहसा, रजाओ भट्टमज्जाय ॥१३॥ नो मुंचद त्ति नाऊण, निच्छय मिल्हिऊण नियगच्छे । उम्मत्तो संजाओ, फवडे'. ॥१४॥ .............रिओ ॥२१॥ सो भणइ अम्ह रुठेण सामिणा छुरियअंकिओ लेहो । पंचाणवइनियाणं, सीसच्छेयणकए अन्ज ॥२२॥ नइ लेहदसणाओ, सीसाई पठ्ठयामि(मो ?) दूर ण । जंतेहिं व तिलाणं, अम्ह कुलाणं खयं होही ॥२३॥ अह भणइ गुरू ताहे, तिं ?] मा चित्ते धरह(रेहि) उन्वेयं । हकारह(8) ते सव्वे, समागया ते वि लेहाओ ॥२४॥ ते सव्वे मिलिऊणं, सिंधु तरिऊण हिंदुगं देस । तो पत्ता सोरट्ट, एचो पाऊसरिऊ पत्तो ॥२५॥ तुहाई संबलाई, आवाहो निम्मिओ [य?] फणयमओ । सूरीहिं जोगचुनयवहुदिया(वविया ?) खेवणाउ तो ॥२६॥ सेसि आएसेणं, गहिऊणं कंचणं निवा चलिया । बहुभूयसंपलवला, तो पत्ता मालवे देसे ॥२७॥ तमो- उज्जेणीनरनाहो, अभिम्मुहो होइ जुन्झणनिमित्तं । तेहिं निहणियसेन्नो, पुणो वि तत्या(पन्छा ?) गओ मीभो ॥२८॥ तत्यागया नरिंदा, कुटारोहं कुर्णति जुझंति । अह दट्टूर्ण वप्पं, मुनं साईति ते गुरुणो ||२९|| १ रतः कियानपि पार पतितः । २ अन्न मुनादणे एप्रमेक विनयम् ।। २५ ·श्रीविनयचन्द्रसूरिविरचिता सो भणइ अन्ज अछमिदिणम्मि साहिस्सए मिन्छा(महा ?)विन्ज । गहिनाम सेग्झइ, मुणिओ सद्दो तमरण (2) ॥३०॥ तो दोगाउयमित्तं, भूमि अणु(ओ)सरणु(उ) सबसिन्नं पि । तम्मि फए अटुत्तरजोहसरहिं ठिो उत्य ॥३१|| गुरुभट्टालयसंठियरासहिविजा [3] जाय मुद्दकुहरं । पसरइ वाव य समगं, नाराएहिं च तं भरियं ॥३२॥ शुत्त-पुरीसं कालं, सीसे तस्सेव पचलिया पिज्जा । तेहिं गहिया नपरी, पदो सो गाभिल्लनिवो ॥३३॥ चोरु व पंघिऊणं, मुको तेहि गुरुण पयमूले । पावु चि फयवरसमो, गुरुहि निद्धाडिओ सो वि ॥३४॥ जयो- ऐयण-भैयण-ताडण-निद्धाडणजणियविविदुक्खाई । संघावमाणणातरुवरस्स कुममुग्गमो एसो ॥३५॥ नारय-तिरिय-नरामरगईस भमिऊण गभिल्लनियो । दासो पेसो रोरो, इविस्सए दुक्खाणं ति ॥३६॥ सगकूलाओ जेणं, समागया ते सगा भणिज्नति । एवं सगरायागं, सो जाओ अवंतीए ॥३७॥ कालंतरेण केण वि, उपाहिता सगाण वो वंतं ! जाओ मालवराया, नामेणं विक्माइचो ॥३८॥ अरिणतणेण तेणं, विहिओ संवच्छरो भुवणमझे । तस्स य वंसं उत्पादिऊण जाओ पुणो वि सगो ॥३९॥ पणतीसे वाससए (१३५), विक्मसंवच्छ[२]स्स बोलीणे । परिवचि[] नियओ, जेणं संवच्छरो विहिओ ॥१०॥ सगवंसनाणणत्यं, एयं पासंगियं समक्खायं । मूलकहासंबंध, पई चिय भन्नए इन्हि ॥४॥ सूरी सरस्सई चिय, गच्छं अणुसरह विहियपच्छिचो । पडियोहितो लोय, पत्तो भरुयच्छनयरम्मि ॥४२॥ पलमित्त-भाशुमिचा, भाणिज्जा जत्य राय जुवराया । भाशुसिरि तेसि भइणी तीए पुत्तो य बलभाणू ॥४३॥ वंदणवडिया प....एण, तेसिं कुमारयलमाण् । लहुकम्मा पडिपुद्धो, गिण्हइ दिक्खं गुरुसमीये ॥४॥ प्रकृतम् ॥

·कालिकाचार्यकथा। " पुरओ पुरोहिओ अह, पभणइ दट्टण जिणमयं रायं । आराहिएहि एहिं, पासंडेहिं च किं धम्मो(?) ॥४५॥ पडिकूलेहिं क्यणेहिं, कह वि उत्तरइ नेव निवचित्तं । अणुकूलेहिं वयणेहि, सह ..............(?) ॥४६॥ एए साहू जत्य य, चलंति चरणेहिं तं च [तहि] तित्यं । कह तुम्हाणं चरणेहि, जुज्जए फुसिउं नाह! ॥४७॥ इय मुणिऊणं राया, तह ति पडिबजर तओ नयरे । सोऽणेसणं मुणीणं, कारावइ पइगिहं निचं ॥४८॥ ते चि अपज्जोसपिया, इय नाऊणं मुणीसरा चलिया । भरहदेसमंडणपइटाणपुरस्स याभिमुहं ॥४९॥ जाणाविओ च पढम, पज्जोसवणं न वाय फायच्वं । जाच य अम्हाणं विय, आगमो होइ नरनाहो ॥५०॥ महया पिच्छडेणं, पवेसिया सालिवाहणनिवेणं । परमारिहेण तेणं, पइट्ठाणपुरम्मि निप[मि] ॥५१॥ चंदणवडियाए आगएण भणियं च तेण भूवइणा । पज्जोसवणं आहण, छट्ठीदिवसम्मि भुवणपहू ! ॥५२॥ जओ-- भवयसुद्धपंचमिदिणम्मि इंदस्स इवइ जचमहो । तं सवं(तम्मव्यं?) मह नयरे, कुसुमफलाणं असंपत्ती ॥५३॥ सो सूरी सुत्तहरो, भणइ तो एरिसं अजुत्तं ति । चउदसपुचघरेडिं, मणियं एयं................. ॥५४॥ अवि चलइ मेरुचूला, सूरो का उग्गमिज्ज अवराए । नो पंचमीए रयणी, पज्जोसवणा अइक्कमइ ॥५५॥ [जो मणियमागमे ] - जहा गं भगवं महावीरं वासाणं सवीसइराए मासे वझते चासासासं पजोसवेह, तहाणं गणहरा वि । जहा णं गणहरा तहा णं गणहरसीसा वि। जहा गं गणहरसीसा तहा णं भम्ह गुरुणो वि । जहा गं अम्ह. गुरणो तहा णं अम्हे वि वासावासं पञ्जोसवेमो, नो तं स्यणिमइक्कमिजत्ति । परं तुम्ह अमायणयाए-स धम्मस्स अम्मत्थणयाए चउत्थीए मागच्छइ त्ति । ताहे भणियाओ राइणा अंतेउरियाओ जहा-तुम्हे पक्खियपडिकमणत्यं अमारसाए उपवास काऊण उचर- पारणयाए साहयो पडिलामिता पारेह । तहेव फर्य ! जायं पडिवयाए उत्तरपारणयं । तं च सञ्चलोएहि कयं ।। १ मत्र प्रपाठः प्रतो।। ........

·१०० प्रोविनयचन्द्रसूरिविरचिता तमो- अन्न वि सो मरहट्ठेसु, साहुपूयालो छणो होइ । पडिवयदिणम्मि उत्तरपारणगे तवविहाणस्स ॥५६॥ संघस्स रायअम्भत्यणाए तेहिं चउत्यिदिवसम्मि | पज्जोसवणं विहियं पि अणुमयं सेसमूरीहिं ॥५७॥ जओ-- अविलम्बिऊण फज्ज, जं किंचि वि आयरंति गीयत्या । योवावरार पहुगुण, सम्वेसि तं पमाणं तु ॥५८|| (३) अह अन्नया कयाई, सीसा दुविणयतप्परा जाया । अन्न भणति अन्नं, करिति सुगुरूहि मणियं पि ॥५९॥ नियसीसाणं सिक्खावणाइ सिग्जायरस्स कहिऊण । एगागी सुत्ताणं, विणिग्गयो नयरीएहितो ॥६॥ सीसाणं सीसाणं, सागरचंदाण दूरबियाणं । पासे पत्तो सूरी, कगेण नोऽभुहिमओ तेहिं ॥६१॥ अपुव्वं दणं, अब्भुटठाणं तु होइ कायम्वं । साहुम्मि दिवपुग्वे, जहाऽरिहं जस्स जं जोग्गं ॥२॥ चक्खाणं तं निगोयरखे ॥६॥ (४) टूर्ण अह पभणइ, जिणवर ! इत्यत्य ताव भरहम्मि । सूरी निगोयजीवाण, विवरणं मुणइ अह नेव ! ॥६४|| तो मणइ जिणो सुरवइ, कालिगसूरी समर्मात्य भरहम्मि । तत्यागओ य तुरियं, जत्थ य ते संति मुणिनाहा ॥६५॥ भणरूवं काउं, पणमिऊणं च पुच्छए जीवे । वक्खाणइ सो सूरी, निगोयनामे य नह मणिए ॥६६॥ गोला य असंखेज्जाऽसंखनिगोओ य गोलओ भणिओ। एकेकम्मि निगोंए, अणंतजीवा मुणेयव्या ॥६७॥ अम्हाणं थविरा! णं, अज्जा ! किं अत्यि आउयं ताव । तो देइ उपभोगं, कालिगसूरी मुरिंद तो ॥६८|| दिवसो पक्खो मासो, वासो वासस्सया पलियवग्गा । नाणेणं नाऊणं, मणइ तो होसि इंद तुमं ॥६९।।

·...... ....... कालिकाचार्यकथा । पचक्खीहोऊणं, पणमेऊणं च रिपयकमलं । थोऊण य भत्तीए, गओ सुरिंदो नियं ठाणं ॥७॥ सूरी विय कालेणं, जाणिचा निययाउपरिमाण । संलेणं विहेज, अणसणविहिणा दिवं पत्तो ॥७॥ सिरिकालगमरीहिं, पभावणा जिण+.. ..सव्यत्यामेण, त........... ॥७२॥ पज्जो........ .सुद्दाओ ॥७३॥ समाप्तोऽयं लघुपर्युषणाकल्पः || कथाया दिगमात्रम् ||13|| मङ्गलं महाश्रीः ॥ 'पत्तनस्थप्राच्यजेनभाण्डागारीयप्रन्थसूची' इति पुस्तकस्य २६१ पृष्ठे अस्या एव कथाया प्रत्यन्तरं संदर्शितम्, तेनास्य प्रान्ते निर्दिष्ट-लोकेन निश्चीयतेऽस्याः कथाया कर्तुर्नाम- सिरिरविमहसूरीणं, सीसेणं विणयचंदनामेण । पज्जोवस(सत्र)णाकप्पो, एसो संखेवभो विहिओ १७४॥ ...... [११]] श्रीजयानन्दसूरिविरचिता कालिकाचार्यकथा। ॥ अहं । हयपडिणीयपयावो, तित्थुन्नइकारओ कलानिलओ । जयउ जयाणंदयरो, जुगपवरो कालगायरिओ ॥१॥ मगहेसु घरापासे, पुरे पुराऽऽसी निवो चयरसीहो । सुरसुंदरि ति मजा, गुणजुत्तो कालो पुत्तो ॥२॥ धूआ सरस्सई से, कलाकलावेण सरसईतुल्ला । कुमरो सुरसमख्वो, फीलइ विविहाहि फीलाहिं ॥३॥ अह अनदिणे कुमरो, विणिग्गओ वाहवाहणनिमि । चूअवम्मि गुणधरगुख्यएसं मुणइ एवं !!! + पत्रमन्तिममर्दमत्र श्रुटित प्रतौ ॥ १ जणाणं.PI P2 । २ ° रसिंहो DI| ३ मितो P21 ·धीजयानन्दसूरिविरचिता यथा चतुर्मिः फन परीक्ष्यते, निधर्पण-प्टेदन-ताप-ताडनः । धर्मस्तथाऽयं विदुपा विचार्यते, श्रुतेन शीलेन तपो-दयागुणः ॥५॥ इन्चाइ सोड अमरो, पन्चइओ सरसईई संजुत्तो। लहुफमाणं जेणं, थेवेण वि होइ वरगं ॥६॥ अह सो गुणनिवहजुओ, पढिअमुओ पत्तपवरमरिपभो । गाम-पुर-पट्टणे, विहरहैं इअ भासिरो धम्मं ॥७॥ दयासमो न हु धम्मो, मुक्खं संवोससरिसयं नत्यि । सचसरिसं न सोधे, न भूसणं सीलपरितुल्लं ॥८॥ अह उज्जेणि पत्तो, मरिवरो गुरुभगच्छपरिभरिओ । वाहि उज्जाणठिओ, ठावइ धम्मम्मि बहुलोमं ॥९॥ अन्नविणे नमिम सरि, सरस्सई जाव जाइ निभाणं । वा गहिविजेणं, दुप्पणभूवेण अवहरिया ॥१०॥ सेणेणं जह चडिआ, हीरिजंती अ सा सई वेणं । विलवइ करुणं एवं, हारावपरेमु लोएस ॥११॥ हा भाय ! मुगुरु ! मुअधर !, हा पवयपनाह! हा गुणनिहाण ! । इमिणा में हीरति, पावणं वीर ! रक्खति ॥१२॥ अह सो कुग्गहगहिओ, अंतेउरसंगयं कुणइ समणि । वं नत्यि धुवमकिन, जं कामंधा न हु कुणंति ॥१३॥ यतः- न पश्यति हि जात्यन्धः, कामान्धो नैव पश्यति । न पश्यति मदोन्मत्तो, दोपमी न पश्यति ॥१४॥ गंतुणं गुरुणा सो, वुत्तो महराय ! मुंच समणिमिणं । जेणं तवोवणाई, कयनिवरक्खाई भणिआई ॥१५॥ तं चित्र करेसि एवं. पलीवणं पाणिआउ धुवमेयं । धाडी अ वाहराए, अहवा सरणीउ देव ! भयं ॥१६॥ तह संवेण वि भणिो, जुत्तं तुम्हारिसाण निव ! नेयं । विउले वि हु जलपूरे, जलही लंघइ न सीमं जं ॥१७॥ ४ तथैव धमों विदुषा परोक्ष्यते ध्रु•LI DI । ५ °इ घम्न पयासतो P2 LI D41 P2 LI-आदर्शयोः प्रप्तमगायाऽनन्तरमधिकोऽय श्लोक पठित -नास्त्यहिंसासमो धर्मो, न सतोपसम मुखम् । न सत्यसदृश शौच, शीलतुच्य न मण्डनम् ॥ अपरं च DI D+-आदर्शयोः 'दयासमो' इत्यरमगाथास्थानेऽयमेव संस्कृत लोको दरीरश्यते । ७ D2 भाद दशमगायास्थाने गाथाद्वयमेतत् पठितम् -अन्नदिणे नमिऊग, गुरुभतीए गुरुण पयकमल । नियटाणाभिमुई, ना सरसह साहुणी आइ ॥ पनिवेण हविनाए गाहिरनामेण । ता दा दुठेण, अवहरिया कालस्वेण ॥ सेणेणं । दिणि LI L2 D2 D3 D4. टाणे LI D2 D3 D41 १० •णा सहरति D21" D21 ८ °3 ! भय ·कालिकाचार्यकथा। तह तह नीअत्तेणं, उपहासं सो करेइ संघस्स ) जं दुद्धपाइभोचि हु, विसमविसं सुचई मुभगो ॥१८॥ दुधोओ वि काओ, जह कण्हत्तं न मुंचई कह वि । तह नीओ नीअत्तं, न मुअइ उच्चत्तपत्तो वि ॥१९॥ यत:- दूपई सोंचिउ लींवडउ, घाणउं कि गुलेण । तोइ न छंडइ कहूयपण, जोतिहिं तणइं गुणेण ॥२०॥ अवमैनिय नियसंघ, नाउ पइन्नं इमं कुणइ सूरी । उम्मूले" जइ न इमं, पडिणीयगई तओ जामि ॥२२॥ . यत:-- . जो पक्षणपहिणीए, संते विरियम्मि नो निवारिजा । सो पारंचियपत्तो, परिभमइ अणंतसंसारं ॥२२॥ देव-गुरु-संघकज्जे, चुनिज्जा चकवष्टिसि पि । कृषिओ मुणी महप्पा, पुलाइलद्धीइ संपनो ॥२३॥ जइ कहवि इमो बुज्झइ, तोऽहमुवाय रएमि निरवायं । इअ चितिअ फरुणाए, सत्तो वि गुरू करइ एवं ॥२४॥ जइ निघइ गद्दहिल्लो, कहं च रोरो तो ये कि लोआ ? । इचाइ जपिरो" परिभमेइ गहिलु न हा सूरी ॥२५॥ अइ मंतीहि चि भणिओ, निव पंचमलोगपाल ! सुण सम्म । पगईइ रंजणेणं, राया सेसो अ नामेणं ॥२६॥ पालिज्जइ साहुजणो, दसैणिवग्गो विसेसओ जेण । सो इर्मिओ अ नरवर!, दुरदाई क्षारण दे ॥२७॥ यतः- देवताप्रतिमामरे, साधूनां च विनाशने । देशभई विजानीयाद्, दुर्भिक्षडमरी शिवैः ॥२८॥ मैंयलिज्जइ विमलकुलं, लजिजइ जेण लोअमज्झम्मि । कंटगयजीविएहि वि, तं न कुलीणेहि कायब्वं ॥२९॥ इअ सोउ निवो रुटो, मणइ अरे! जाइ मंदिरं निपर्य । सिक्खवह निअपनाए, इस भणिउं से वि" वारे ॥३०॥ ° नियम्मिय संघ D2 | १३ मिन मूलामो प°LI । १४ य नामेण P1 । १५ °से पुरि PI P2 D4 LI .P2LI L2DID4 । १७ • रादिकम् P2 LI DI D4 1 १८ मइलि. LI DI D2 D41 १९ फुसीलिहिं 121 २० विचारेद D2 DILI | - १२ . सणव ·श्रीजयानन्दसूरिविरचिता या चतुर्भिः कनकं परीक्ष्यते, निघर्षण-च्छेदन-ताप-ताडनैः । धर्मस्तथाऽयं विदुपा विचार्यते, श्रुतेन शीलेन तपो-दयागुणैः ॥५॥ इच्चाइ सोउ कुमरो, पन्चइओ सरसईइ संजुचो । लहुकम्गाणं जेणं, थेवेण वि होइ वेरगं ॥६॥ अइ सो गुणनिवहजुओ, पदिअमुओ पत्तपवरमरिपो। गाम-पुर-पट्टणेमुं, विहर इअ भासिरो धम्मं ७|| दयासमो न हु धम्मो, मुक्खं संतोससरिसयं नत्यि । सचसरिसं न सोअं, न भूसणं सीलपरितुल्लं ॥८॥ अह उज्जेणि पत्तो, सरिवरो गुरुअगच्छपरिअरिओ । वाहि उजाणठिओ, ठावइ धम्मम्मि बहुलोअं ॥९॥ अन्नदिणे नमिअ मूरि, सरस्सई नाव जाइ निअठाणं । वा गहिविजेणं, दप्पणभूवेण अवहरिया ॥१०॥ सेणेणं जह चडिआ, हीरिज्जंती अ सा सई तेणं । विलवइ करुणं एवं, हारावपरेमु लोएम ॥११॥ हा भाय ! मुगुरु ! मुअघर !, हा पवयणनाह ! हा गुणनिहाण! । इमिणी मं हीरंति, पायेणं वीर ! रक्खत्ति ॥१२॥ अह सो युग्गहगहिओ, अंतेउरसंगयं कुणइ समणि । तं नत्थि धुवमफिनं, जं कामंधा न हु कुणंति ॥१३॥ यतः- न पश्यति हि जात्यन्धः, कामान्धो नैव पश्यति । न पश्यति मदोन्मत्तो, दोपमर्थी न पश्यति ॥१४॥ गंतुणं गुरुणा सो, युत्तो महराय ! मुंच समणिमिणं । जेणं सवोवणाई, कयनिवरक्खाई भणिआई ॥१५॥ तं चिअ करेसि एवं. पलीवणं पाणिआउ धुवमेअं । धाडी अ चाहराए, अहवा सरणाउ देव ! भयं ॥१६॥ तह संवेण वि भणिओ, जुनं तुम्हारिसाण निव ! नेयं । विउले वि हु जलपूरे, जलही लघइ न सीमं जं ॥१७॥ ४ तथैव धमों विदुषा परोक्ष्यते ध्रु.LI DI ५ ३ घम्म पयासतो P2 LI D4 1 ६P2 LI-आदर्शयोः तमगायाऽनन्तरमधिकोऽय लोक पठित -नास्त्यहिंसासमो धमों, न सतोपसम मुखम् । न सत्यसदृश शौच, शीलतुल्य न इनम् ॥ अपरं च DI D+-आदर्शयो. 'दयासमो' इत्यष्टमगायास्यानेऽयमेव सस्कृतम्लोको दरीरश्यते । ७D2 आदर्श समगायास्याने गायाद्वयमेतत् पठतम्-अन्नदिने नमिण, गुरुभत्तीए गुण पयकमल । नियमणाभिमुह, जा सरसइ साहुणी ॥ दप्पणनिवेण गाहविग्नाए गहिरामेणं । ता दछु दुइटेण, भवहरिया कालरूवेण || सेगेण ° •LI L2 D2 D3 D41 ९ °टाणे LI D2 D3 D41 •णा सहरति D211 है। D21 , , ८ •दिणि १० भव ·कालिकाचार्यकथा । तह तह नीमत्तेणं, उपहासं सो करेइ संघस्स । जं दुद्धपाइओवि हु, विसमविसं मुंचई भुअगो ॥१८] दुद्धधोओ वि काओ, नह कण्हत्तं न मुंचई फह वि । तह नीमओ नीअनं, न मुअइ उचत्तपत्तो वि ॥१९॥ यतः- दूधई सीचिउ लींवडउ, घाणउं किउं गुलेण । तोइ न छंडइ कहूयपण, जातिहिं तणई गुणेण ॥२०॥ अमैनिय नियसंघ, नाउ पइन्नं इमं कुणइ सूरी । उम्मूले" जइन इम, पडिणीयगई तो जामि ॥२१॥ यत:- जो पवयणपडिणीए, संते विरियम्मि नो निवारिज्जा । सो पारंचियपत्तो, परिभमइ अणंतसंसारं ॥२२॥ देव-गुरु-संघकज्जे, चुनिज्जा चकवहिसिन्नं पि । कुविओ मुणी महप्पा, पुलाइलद्धीइ संपनी ॥२३॥ जइ कह वि इमो बुज्झइ, तोऽहवायं रएमि निरवायं । इअ चिंतिम फरुणाए, सत्तो वि गुरू करइ एवं ॥२४॥ जइ निवइ गहिल्लो, कहं च रोरो तो ये किं लोआ ? । इचाइ जपिरों" परिभमेइ गहिलु च हा सूरी ॥२५॥ अह मंतीहिं वि भणिभो, निव पंचमलोगपाल ! सुण सम्म । पगईइ रंजणेणं, राया सेसो अ नामेणं ॥२६॥ पालिज्जइ साहुजणो, दसैणिवग्गो विसेसओ जेण । सो दूमिओ अ नरवर !, दुइदाई दारणं देइ ॥२७॥ यत देवतामतिमाभते, साधूनां च विनाशने । देशभई विजानीयाद, दुर्भिक्षडमरीशिवैः ॥२८॥ मेंयलिजइ विमलकुलं, लजिजइ जेण लोभमज्झम्मि । कंठगयजीविएहि वि, तं न दुलीणेहिं कायव ॥२९॥ इअ सोउ निको सहो, भणइ अरे! जाह मंदिरं निययं । सिक्खवह निययवाए, इअ भणि ते वि" पारेइ ॥३०॥ १२ नियम्मिय सघ D21 १३ लेमि न मूलाओ प°LI | १४ य नामेण P१५ °से पुरि Pl P2 D4 LII सणव P2LLL2DI D4 1 १५ 'रादिकम् P2 LI DI D41 १८ मलि- LI १९ फुसीलिहिं L21 १. विचारे D2 DILI | DI D2 D41 ·कालिकाचार्यकथा। १०५ इत्य न संघि में विग्गहो, कोवि उवाओ वि" विज्जए ने । कर्ज केण विन सरइ, चिणु सिरदाणं मरइ सव्वं ॥४६॥ अह सरिवरो जपइ, मरणा]मई न देमु तुह अम्हे । अबलावि देव ! सुहडा, अप्पति न मग्गिए सत्ये ॥४७|| तो सुण ! कहसु कोई, सिरं पि किमु मगि पि अप्पेइ । मुहडकुलेसु होई, उवहासो अप्पणी हाणी ॥४८॥ चिंतमु तं निवसिरुरुकडं तु रज्ज पुणऽस्थि उद्धारे । चउरीइ दसणपेसो, का पीई ताण मिहुँगाणं ॥४९॥ मगंति नेहरहिआ, सीसं पि हु अज्ज जे अ निल्लज्जा । दाहिइ कह ते रज्ज, नज्जइ नीचाइपासाओ ॥५०॥ चल्ली न सोहणेसा, अज्ज तुई जं मुआण त कल्ले । तम्हा रक्खमु जी, जीवंतो जेण मुहभागी ॥५१॥ जामो मालवदेस, तेडह पणनवइसाहिणो सेसे । अह गुरुगिराइ तेणं, हकारिअ मेलिआ सव्वे ॥५२॥ अह तेस चलंतेसु, गिरिणो धुज्जति थरहरइ धरणी । सेसो य कंपिओ बहु, धूलीहि झंपिओ मूरो ॥५३॥ सीसत्यमागया जे, तत्य मडा उभडा निवा एसा । ते तह तओ पलाणा, जह दिट्ठा व दिट्ठीए ॥५४॥ उत्तरि सिंधुनई, कमेण सोरट्ठमैले पत्ता । ते ढकैगिरिसमीवे, ठिा दिले कइ वि मंतवसा ॥५५॥ अह पाउसम्मि पत्ते, गज्जतो जलहरो गयणमग्गे । सोहइ विज्जुलयाए, छुरीइ किर सरसईए सो ॥५६॥ पप्पीहा पिअपिअसरि भणंति, नचंति मोर संघाया । कुरलति सारसगणा, रडंति तह दुधुरा बादं ॥५७॥ ससिमूरपारिआ सो (2) आरोहंति अ तरूम भुअगा वि । सन्चत्य जलपत्राहा, वहति पराउला पुंहवी ॥५८॥ अह अत्यखए राया, विनतो परिअरेण सव्येण । तेण वि सूरी जह सामि !, संकडं संगयं विअर्ड ॥५९॥ ३.न दिहो को Pl, न विहो को•P21 ३१ वि विज°LI DI 1 ३२ • मत न देमु D2 D3 1 मुयषु क°LI DI D2 | ३४ 'गिम्मि अPI, ग्गिा प •D2 D4 1 ३५ होहिह उ•P21 1.पहाणी - PILI DI D4 1 ३७ मिथुणाण PII ३० • डल पLI DID : ३९ १. पुढवी PI रियणेण PL LIDI D4 1 . ० . PP.DALI DIDZD4 ·१०४ श्रीजयानन्दरिविरचिता अह पालिज्जहे' सम्म, संजममि सिक्खिऊण निअसीसा । फयनवमूरिसमेआ, विहारिआ तेण अन्नत्य ॥३१॥ अह चिंता परिवरो, जाणेई जामि तायपासम्मि । महई लज्जा हियएँ, सा गंतुं फहवि नो देइ ॥३२॥ जे पुण पिमुणा ते, चचिन व महकचई करिस्सति । तह[?] गहिअवओ जो मुत्तु सरस्सई आगओ सुभहो ॥३३॥ तो पिउपासि न जामि ति निच्छिऊणं पुणो वि चिंतेइ । विजावलं तु जेसिं, पराभवो होइ न हु तेसिं ॥३४॥ विजाइ हुंति मिना, जिप्पंति अ सत्तुणो वि विजाए । विजालको वि जाणं, नमंति सव्वे वि नर वाणं ॥३५॥ चोरेहिं जान पिप्पर, अग्घइ गुणवंतयाण गेहेन । सा विजा मह विउला, तेणें विदेसो वि नियदेसो ॥३६॥ अह सूरी सगफूले, वचइ इगसाक्षिणो समीवम्मि । भण्णइ साहणुसाही, राया नहिं साहिणो सेसा ॥३७॥ सूरी सहाइ वैचइ, बुल्लइ जं मुहाइ सबस्स । एवं वयणरसेणं, रंजइ रायप्पमुहलोभं ॥३८॥ भणइ निवो धन्नोऽहं, जं पत्तो सुपुरिसो तुम इत्य । सोहइ तइम्ह रज्जं, मग्गम् । जेण तुह कज्नं ॥३९॥ अह जंपइ मूरिवरो, तुज्झ ममत्तेण सबमवि लद्धं । मग्गिस्समवसरेऽहं, छुहाइ अन्नं पि पीइकरं ॥४०॥ अह- पेसइ एम छुरीए, ससिरम्मि अ आगयम्मि पहुलेहे । विच्छायमुहो साही, पुढो गुरुणा कहइ सव्वं ॥४१॥ अह भणइ गुरू नरवर !, किज्जद मंतो वि को वि अप्पणए । कणगाइदाणो तह, किज्जइ जह देव ! जीविज्नइ(ज्जा) ॥४२॥ स भणइ निसुणसु सुपुरिस ! जाणासि तुमं न अम्ह निवचरियं । विसमो स भूमिपालो, रुटो पुण जेसि तर्हि कालो ॥४३॥ गिन्हेइ जं गहं तं, कह दिन मिल्हेइ गुरु जगबंधो । सामत्येणं सीमालए अ गंजेइ अगंजे ॥४॥ अम्हसमनिवइलक्खा, मंति एअस्स विहिअनिरक्खा । मादरों न मिडइ रणम्मि कोई भंजद नामेण भडकोडी ॥४५॥ --सरसद साहुणी उजद सम्मं D2I २२ दहई P2 1 २३ °ए सो ग°LI DIN २४ ° सुहडो। दिणि २५ •ण विनियमो वि नियवेसो D21 .६ पुच्च °LI DI D4 1 • गाहि तु .p21 उ २८ न संति LI D2 D41 २९ निवरस्सा P1T . ८ ·कालिकाचार्यकथा। १०५ दाहिइ . इल्य न संघि नै विग्गहो, कोवि उवाओ वि" विज्जए ने । फज्ज केण वि न सरइ, विषु सिरदाणं मरइ सव्वं ॥४६॥ अह मूरिवरो जंपइ, मरणा]मई न देमु तुह अम्हे । अबलाचि देव ! मुहडा, अप्पति न पग्गिए सत्ये 11४७|| तो सुण ! कहम कोई, सिरं पि किमु मग्गिों पि अप्पेइ । मुहडकुठेखें "होई, उपहासो अपणो हाणी ॥४८॥ चिंतनु तं निवसिरुरुकडं तु रज्जं पुणऽत्थि उद्धारे । चउरीइ दसणपेसो, का पीई ताण मिkणाणं ॥४९॥ मगति नेहरहिआ, सीसं पि हु अज्ज जे अनिल्लज्जा । ते रज्ज, नज्जइ नीचाइपासाओ ॥५०॥ चल्ली न सोहणेसा, अज्ज तुहं जं सुआण तं कल्ले । तम्हा रक्खसु जी, जीवंतो जेण सुहभागी ॥५१॥ जामो मालवदेसं, तेडह पणनवइसाहिणो सेसे । अह गुरुगिराइ तेणं, इकारिअ मेलिआ सव्वे ॥५२॥ अह तेमु चलंतेमुं, गिरिणो धुज्जति थरहरइ धरणी । सेसो य कपिओ बहु, धूलीहिं झंपिओ सूरो ॥५३॥ सीसत्यमागया जे, तत्य मडा उभडा निवा एसा । ते तह तो पलाणा, जह दिहा नेव दिट्ठीए ॥५४॥ उत्तरिउ सिंधुनई, कमेण सोरटुमैडैले पत्ता । ते ढकगिरिसमीवे, ठिा दिले फइ वि मंतवसा ।।५५।। अह पाउसम्मि पत्ते, गज्जतो जलहरो गयणमग्गे । सोहइ विजुलपाए, छुरीइ फिर सरसईए सो ॥५६॥ बप्पीहा पिअपिअसरि भणंति, नचंति मोर संघाया । कुरलंति सारसगणा, रदंति तह दुहुरा बादं ॥५॥ मसिम्रपारिआ सो (१) आरोहति अ तरूम भुअगा वि । सबत्य जलपवाहा, वहंति पंफाउला पुंहवी ॥५८॥ अह अत्यखए राया, विनत्तो परिअरेण सव्वेण । तेण वि सूरी नह सामि !, संकडं संग विभई ॥५९।। २. न दिवो को Pl, न दिडो को • P2 । ३१ विकिज LI DI! ३२ मत न देमु D2 D31. मुयशु क°LI DI D21 ३४ • गिअम्मि भP1. ग्गिभं च अD2 D4 1 ३५ होहिदP21 पहाणी य PILI DI D4 1 ३७ मिथुगाण P11 ३८ डलं °LI DIDA | ३९ पुडवी PI। • Frector PILI DI D4 I . पुरस. P2 DALI DIDIDA ·- श्रीजयानन्दरिविरचिता जेसि वलेण चलिआ, अम्हे परमंडलक्मणमुरा । ते सव्वे पडिकूला, पंचाणवई निवा जाया ॥६०॥ जं साहिज्जावसरे, गास मग्गंति अम्ह सो नत्यि गमिहिवि तेण एए, ठाहिद इकं तु अम्ह वलं" ॥६॥ चितइ मूरी पुरिसो, मूरो वीरो अ वाव धीमंतो । जाव समिद्धिसमिद्धो, तणतुल्लो रिद्धिपरिहीणो ॥२॥ अह मूरि रयणिमझे, गयणे नारि निएं नवरुवं । सा भणइ गुरुं मुणिवर ! दुक्खं मा घरमु निअहिअए ॥६३॥ सासणदेवी अहय, साहिग्जत्यं समागया तुज्झ । सीआ-सुलसासरिसं, सीटेण सरस्सई जाण ॥६॥ सरसइसीलाउ इमे, तुह पिट्ठीए निवाइणो लग्गा । तस्सीलपभावेण वि, जयपत्तं चेव तुइ होही ॥६५॥ हस्स पारणे सा, आयामं पइदिणं करेमाणी । देवं तु वीयरायं, तुमं गुरुं ने मिल्हेइ ॥६६॥ चुनं समप्पिऊणं, करकमले सा अदसणं पता । विज्जुजोष व खणं, देवाणं दसणं जेण ॥६॥ तच्चुन्नवसमुवन्नीकयइसमूहदाणओ गुरुणा । सरयम्मि चालिया ते, मालवसधि गया कमसो ॥६८|| दूकमह पेसइ गुरु, अज्ज वि नरनाह ! सरसई मुंच । अइताणि हि तृट्टइ, फुटइ ज देव ! अइमरिमं ॥१९॥ अन्नायपचनाणं, अन्भुदओ निच्छएण न हु होइ । विसमविसमक्खयाणं, जीयं कि कहवि निव! दिदं ? ||७०॥ जइ रावणो वि पत्तो, पंचतं परफलतवंछाए । ता समणिसमीहाए, कह न होहिई जुझ ? ॥७१।। अह दप्पंधो राया, जंपइ भो दा! किं बहुं मणसि पोरिममिमस्म हुज्जा, जइ तो भिक्वाइ न भमिज्जा ॥७२॥ मग्गिजंतो सीसे, जे नहा संपयं इहं पचा । काऊण मुंडमेलं, ताण भए को पीहेइ ? ॥७३॥ मरम्स निमिरनिवहा, गरुडस्स व सप्पमंचया विसमा । काउं मिपि न सका, जइ तह मह दुआ ! मुणिमुहहा ॥७४३ अह ओ रोतेणं, भगइ अ सारं पुणेमु मह वयणं । जह होसि तरू स गमो, गो तुमं जड स सिंहो अ॥७५|| १२D2 मादी एकतमगाथाऽनन्तरं गायेयमधिना वर्तते- मगुरु अत्यन्य, चिंता चित्ते वि ने कायया । सामम्मि खतियाण को करन्माण कमय 11 ४३ ह नियम् LI DI D4 | ४४ • मेरदेश D4 | ४५ इचाइ पिऊर्ण गुपयन्दा सा D2I४६ मा धुपवर • D2 1. •ई हो • D3 1४८ • उडते की • P2 DI D2 D3 D4 LL L2 ! . . , ·कालिकाचार्यकथा । १०७ भइ तं हरी से सरभो, तं जइ स होइ गुरुमेहो । किं बहुभणिएण जओ, तुइ अंतकरो अ सो सूरी ॥७६|| इअ भणिों गए दूऎ, चलिओ मालवनीवो अ तयमिमुंह रणभग्गो उज्जेणि, पत्तो रुदो मिसं तेहिं ॥७७॥ तेणहमेण कसिणहमीइ मुमरिमें समागयं विज्ज । दटुं कुट्टे सुन्ने, रासहिरवं भणइ सूरी ॥७८|| जो रिउसिन्ने सई, इमीइ तिरिभो नरो व निणेइ । रुहिरं मुहे यमंतो, पढेइ पुइविं स तुरि पि ॥७९॥ तो ऊसारिय स चलं, दुकोसमट्ठसयसद्दवेहिमडा । अयसरमिमीइ मुह, भरंतु बाणेहिं कुसलकर ॥८॥ तेहिं तदा पडिया, निवमि कार्ड सलत्तनीइदुर्ग । विज्जागयाइ तेहि अ, निग्गहिओ गहिल्लनिवो ॥८१॥ सूरी जप्पासि ठिओ, आसी सोऽवंतिसामिओ सेसा । तस्सेवगा य जाया, तो पउत्तो अ सगसो ॥८२|| पुणे संजमठिअसरसइसमणिसमेओ गुरू सगरउजुओ । वोहइ बहुविहलोअं, विहरइ उज्जुअविहारेण १८३|| कालगसूरिचरितं, वित्युनइकारगं इमं भगिरं । चउत्थीए पज्जुसणा, जह नाया तह भणिस्सामि ॥८४॥" (२) चलमित्त-भाणुमित्ता, आसि अवंतीइ रापजुवराया । निअभाणिज्ज ति तया, तत्य गओ कालगायरिओ ॥४५॥ तेसि सो भाणिज्ज, पलभाणु भाणुसिरिमुभं तइआ । दिक्खइ विणा वि पुच्छ, विमणा ते तेण संजाया ॥८६॥ तह घम्मखिसिरं सो, निज्जिणइ पुरोहि तु गंगधरं । स दिओ गुरुगमण, कवडेणं भाइ इ निवई ।।८७॥ देव ! इमे नहिं गुरुणो, भमंति ममिरम्मि तत्य पुरलोए । गुरुचलणकमणेणं, होइ अवमा असहहेऊ ||८el संकाइ तेहि तो पुरि, अणेसणा कारिया गुरुगमत्यं । तं नाउँ पठाणे, गुरू गो ठाइ चउमासं १८९॥ ४५ सजइ सरहो स D2। ५० •णिआगए D31 ५१ •ए विउलमा D4 1 ५२ मुहो DID4 LI रिय स. P21 ५४ 'मुणइ D2 L21 ५५ D2 श्रादी न्यधीतितमगापारयाने एतवायापाठ- पस्टिन दाऊण, उदिओ चरणम्मि एसइ विहिणा । गुरू गच्छनुभो घमुह विहाइ उज्यविहारेण ॥ ५१ पत्र DIDALI भादरोंषु ' इति प्रभावकालिकाचार्य ' " इत्यको पाठ , P2 आदर्श इति स.' इति पाठ । ५७ अनि D2 D3 D41, इय नि• P2 ५८ जहY.DI ! . .

·१०८ श्रीजयानन्दमूरिविरचिता पज्जोसवणासमए सूरी, नियमालयादणेणुत्तो । 1 इह में विY न कुणइ इंदमहं पंचमीइ जणो ॥९॥ छट्ठीइ तओ कीरउ, पन्वं मह होइ जद निणचाई । भणइ गुरू निव न घडइ, जिणागमे जेण इस बुचं ॥११॥ तेणं कालेणं तेणं समएणं समणे भयवं महापौर यासाणं सवीसइराए मासे विदकते वासावासं प. [पज्जोसवेह, तहा गं गणहरसीसा वि। जहा गं गगहरसीसा तहा पं अम्ह गुरुणो रि । जहा णं अम्ह गुरुणो तहाणं अम्हे वि यासापास पज्जोसवेमो नो तं स्यणिमइकमिन्ना 1] अपि चलइ मेरुचूला, सरो या उग्गमिज्ज अवराए । य पंचमीइ रयणि, पज्जोसवणा अइकमइ ॥१२॥ तो हवर चउत्थीए, निवाहिए गुरु मणइ घडइ एवं । नं वुत्तमंतरा वि य, कप्पइ साहण पज्जुसणा ॥१३॥ तो संघाणुमएणं, मुआणुसीरा चत्यिपज्जुसणा । गविया कालगगुरणा, रन्ना वि मैदुच्छयो विहिओ ॥१४॥ उक्तं च सूत्र- अविलम्बिऊण फज्ज, जं किचि समायरंति गीअत्या। थोवावराह पहुगुण, सम्बेसि तं पमाणं ति ॥१५॥" (१) उज्जेणीए फइया, निअसीसे चोभए गुरू एवं । पच्छा पमायसत्तुं, मा सेवह दुक्खलखकरं ॥१६॥ चउदसपुब्बी आहारगा य मणाणिवीअरागा य । हुँति पमायपरवसा, तयणंतरमेव चउगइआ ॥९॥ इस चोइआ वि आ ते, तरंति गलिगदह में नो फहवि । तो सो गुरू वि चितइ, चचव्या धुवमीमे सीसा ॥९८॥ छदेण गओ छंदेण, आगो चिट्टइ अ छंदेण । छदेण वट्टमाणो, सीसो छंदेण मुत्तव्यो ॥९९।। तो सूरी रयणीए, पेसिज्जा चोइऊण सीस ति। सिज्जायरस फैहिउं, सुबन्नभूमि गो कमसो ॥१०॥ निमसीससीससागरदत्तसमीचे स ठाइ अ६ तेण । पुट्ठो अज्जो तुमए, किं दिवा कालगायरिया ? ॥१०॥ ५९ दिण न PL D3 । ६० • सारेण च° D2I ६१ महसबो DI D2 LI ६२ P2 भादरों पचनदतितम- गाथाऽनन्तर गाधाद्विकमेतत्पठितम्-आयरणा वि हु आणा, अविरुता चैव होई आण त्ति । इहरा तित्थयरासायण ति [कु] लक्षणं पेव ॥ भसदेण समादध, ज कय य केणई म सावग्ज । न निदारियमन्नेहि बहुअणुमयमेवमायरिय ।। ६३ DI D4 LI. ६४ जा मुज्जमंति D2 1 ६५ गलगहिब P21 ६६ व ते क°D21 ६७ • हिय सु०P2D21 •णिणो म पुन्वत ·कालिकाचार्यकथा। स भणई वादं पुण सो, पुच्छइ मह केरिसं तु वक्खाणं । साह वरं अह जंपइ, पुच्छर में किंपि विसमं ति ॥१२॥ स कहई अणिचयं मह,पुरो पुरूवेषु अह भणई सो उ। सबमणिचं भुवणे, इकं धम्मं विमुत्तणं ॥१०॥ गुरु भणड नत्यि धम्मो, पञ्चक्खपमाणअविसयत्तेण । सोउमिचाइतकं, स विम्हिओ इअ दिणे जति ॥१०४॥ अह ते गोसे सीसा, मरिमदट् ठूण आउला जाया । गुरुमुद्धि पुच्छंता, वरएणं चोइआ एवं ॥१०५।। सिआ हु सीसेण गिरि पि भिंदे, सिआ हु सीहो कुविभो न भरखे । सिंआ न भिदिज्ज व सत्तिअग्ग, न यावि मुक्खो गुरुहीलणाए ॥१०६।। अह एडायरलपरी, तेषां ते ऐसिभा गुरुमगासे । जणपुट्ठा बिति पहे, एए कालयगुरू जति ॥१०॥ आगच्छंत सूरिं, सोउं तो सागरो गओऽमिमुंहो । पुच्छइ सीसे मिलिए, भदा ! मह कहह कत्य गुरू ? ॥१०॥ ते विति इत्य गुरूणो, पुचि पि समागया न कि मुणसि । स भणइ इकं यविरं, मुत्तुं इह को वि नो पत्तो ॥१०९॥ हसिऊण तेहिं भणिों, सागर ! संघाडिओ सि अम्हाणं । अम्हेहि अवन्नाया, तए न माया वि निअगुरूणो ॥११०॥ अह लजिआ गुरुं ते, पदित्ता सुविणारण खामति । घेलुयपत्ययओ ते, बोहिम सूरी भणइ एवं ॥१११॥ मा बहन कोइ गवं, इत्य जए पंडिओ" अहं चेव । आसचन्नुमयाओ, तरतमजोगेण मइविदवा ॥११२।। भिक्खागएम साहुस, अन्नदिणे दिअवरेण घुड्ढेण । पुढो कालयमूरी, निगोयजीवे इअ कहेइ ॥११३॥ गोला य असखिज्जा, असंखनिग्गोपओ हवइ गोलो । इपिकम्मि निगोप, अणंतजीवा मुणेयया ॥११४॥ • समेत P2 DI D2 D3 D4 LI ! ९ सो D3 D4 LI | ७.सिया विसं हागहल न मारे, म.DI D4 LI | ७१ रा तयणतरमेव चउगड्या पिसिया LIT ७२ •मुई D21 .३ अम्हेण .DIDI LI खामिति P21 ७५ यालय°D21 ७६ °धी इहे P21 ७७ • Ta ar DI D4 LI I UDI D4 LI-आदर्शपु चतुर्दशाधिकशततमगायान तर गायेयमधिरा वर्तते-जह अयगोलो घेतो, भाभो ततताणिग्नमेगसो । पन्यो भाणि- परिणओ, निगोयजीवे इय रहे ।

·११०
श्रीजयानन्दसरिविरचिता
तेण पुणोऽणसणत्यं, नियमाउं पुच्छिओ भणइ सरी ।
अपरदुगाऊ सोऽसि तं दिया मं पवंचेसि ॥११५॥
इय सोउं होउ हरी, पचक्सो धुणिम मणइ मई अन ।
सीमंघरपहुः पुटो, को वि निगोए मुणइ भरहे ॥११६।।
तत्य तुम अप्पसमो, वुचो पहुणा वहित्य तित्यदुगं ।
भणियं तु जंगमं तं, विमलगिरी थावरं चेव ॥११७॥
इस भणिऊण मुरिंदो, जतो बुतो गुरूहि ता चिट्ट ।
जा इंति मुणी स भणइ, गच्छिस्सं मुणिनिआणभया ॥१२८॥
अनत्तो वसहिमुह, काउं सक्को गमओ सठाणम्मि ।
तं वुत्तं मुणिलं, मुणिणो वि सुसजमा जाया ॥११९॥
इअ योहिम बहुमनरा, दिवं गया गुरूगणा जुगप्पवरा ।
सिरि कालगमूरिवरा, हवंतु भवाण भद्दकरा ॥१२०॥
इति काटिकाचार्यकथा समाता ॥ ॥
PI आदर्श प्रान्तोल्लेखः-
सं० १५०३ वर्षे ज्येष्ठवदि ९ बुधे ॥ठ॥
P2 आदर्श प्रान्तो लेखः--
नक्षत्राक्षतपूरितं मरकतस्यालं विशालं नमः,
पीयूषधुदिनालिकेरकलितं चन्द्रप्रभाचन्दनम् ।
यावन्मेरुकरे गभस्तिकटके पत्ते धरित्री वधू
या(ता)वनन्दतु धर्मकर्मनिरु(र)तः श्रीसंघमट्टारकः ॥
इति वर्दापनकम् ॥
यादृशं पुस्तके दृष्ट्वा(एं), तादृशं लिखितं मया ।
यद(दि) शुद्धमभुद्धं वा, मम दोषो न दीयते ॥
शुभं भवतु । कन्याणमस्तु ।
D3 आदर्श प्रान्तोलेस्व:-
सं० १५४४ वर्षे कार्तिकशुदि ५ दिने लिखिता श्रीपत्तननगरे ।
LI आदर्श प्रान्सप्रशस्तिः-
इति श्रीभट्टा प्रमुश्रीजयानन्दस्पिम(पाद)पौ[.] विरचिता कालिकाचार्यकथा समाप्तः(ता) |
समस्तदेशोचमसद्विवेकश्री[गर्जरमाललन(मा)ललाम ।
स्थरम्पटाबाट इति प्रसिद्ध. परं थिया स्वर्ग(स्वोर्नगरानकास्म ॥१॥

·. कालिकाचार्यकथा । १११ तन्त्र व्यवहारिवरे(रो), वास्तव्यः परमनैष्ठिकबाद ।। कोकाको रूपाई दयिता, [श्रीधे]योल्लसद्विभवः ॥२॥ संघा-उंदाभिधा(धौं) पुत्री, तदीयो(यौ) परमाईतौ । आघस्य ललना मातू भवतिस्तनयस्तयोः॥३॥ ऊंदाकस्प बभूव स्त्री, लोकम्पृणगुणोध्या(णा)णीः । टांकूकाक्षिसमुद्भूतः, बच्छराजस्तदानः ॥४॥ वाळीति नाम्ना दयिता तदीया, सदान दाक्षिण्य-विवेकशीलो(ला)। देव(वे) गुरौ धर्मविधी च दक्षा गृहस्थधर्माश्रमकल्पबल्ली ॥५॥ रला-फतादितनयैस्तनयाभिः सार्द्धमात्मपरिवारैः । श्रीवछराजसकती, तनोति सुकृतोधमं सततम् ॥६॥ श्री[विक्रमार्कभूमीवात् , ख नन्द-तिथि(१५९०)संवत्सरे । श्रीइन्द्रनन्दिसूरीशपट्टमासनभास्वता !७! कुतुवरपक्षगणपतिश्रीमत्सौभाग्यनन्दिसूरीणाम् । पपदेशरसिकचेतास्तनोति धम(म) (शुभे] चित्ते ॥८॥ युग्मम् ॥ सप्तक्षेत्रेषु यो वित्त, नियोजयति सातद(सादोरम् । सिद्धान्तश्रवणोद्भूतः, शाखले ख]नवासनः ॥९॥ खयित्वा परान् फल्पान् , लेखक रूपसयुतान् । गत्वा च सर्वशालास स्वावलं(?) यो प्रसारयेत्] ॥१०॥ श्रीसंपलब्धसम्मानो, दचा पूग-फलादिकम् । कल्पानां पुरतो रात्रेश्वकार स्फुरज्जागरम् ॥११॥ बहुताम्बूलदानेन, गीतगान पुरस्सरम् । नानावादिनिर्पोपपूर्वक दिवसोदये ॥१२॥ मीसनं सर्वदायानां, पदानं च पदे पदे । कपाहिद्ध(द)विणादीना(नां), याचकानां स्वहर्पतः ॥१३॥ खण्डापुटकपूगादिपभावन(ना)पुरस्सरम् । वाचयामास य[]] फल्पान् फल(१६)मङ्गसमन्वितान् ॥१४॥ पावदेतौ पुष्पदन्ती, यावत् भूमिः ससागरा । पाच्यमानः प्रवर्तते(तत), वावत् क्सो महीतले ॥१५॥ इति श्रीक्ल्पप्रशस्ति । श्रीबाजुर १, पाटिउं २, पाटलं ३, कप(प)डउ ४, चलोटउ ५, मुहपती ६, ठवणी ५, शरमन ·११२ श्रीकन्याणतिलकगणिविरचिता दीटांगणुं ९, कल्प १०, पुंठां ११, कांबी १२, कुंप(पोल १३, नुकरवाली १४, कांटु १५, दोरं १६, इति श्रीनंगसंख्या ।। इति श्रीकल्पसूत्र-ग्रीकालिकाचार्यकथा संपूर्णा । संवत् १६६४ वर्षे जेष्टवदि स्तन्मतीर्थे आर्या राजवाई वाचनार्यः ॥ शुभं भवतु ॥ सन्याक्षरः लिखितमिदम्- सा । गोवालमार्या नानीनी प्रति भंडार मुंकी छे. [१२] श्रीकल्याणतिलकगणिविरचिता घालाववोधसहिता कालिकाचार्यकथा । नमः श्रीवर्द्धमानाय, श्रीमते च मुधर्मणे । सर्वानुयोगद्धेभ्यो, वाण्यै सर्वविदस्तया ॥१॥ धज्ञानतिमिरान्धानां, ज्ञानाञ्जनशलाकया । नेत्रमुन्मीलितं येन, तं गुरुं प्रणमाम्यहम् ॥२॥ सरिमुद्योतनं वन्दे वर्धमान जिनेश्वरम् । जिनचन्द्रं पy भत्त्याऽभयदेवमहं स्तुवे ॥३॥ श्रीजिनवल्लम-जिनदत्तमूरि-जिनपतियत(ती)न्द्राः[१] । लक्ष्मी-जिनप्रबोप-जिनचन्द्रगुरवः] स्थःि] ॥४॥ सूरिजिनादिकुस(श)लो जिनपमसूरिः] मरिर्वभूव जिनलम्धिरपीतमरि[:] । तेजोमपोऽपि जनलोचनपूर्णचन्द- श्चन्द्रो म(ऽपि? )यो न गुण एप जिनाच्यचन्द्राः ॥५॥ मूरिनिनोदयसूरिरीिन्द्र[1]-निनराजयतीवराध तत्प? । निनभदमूरि-जिनचन्द्र-निनसमुद्राय निनइंसाः ॥६॥ वत्पपहोदयौछे, श्रीजिनमाषिक्पसूरिसचिवार[६] । वत्प? विजपान्ते], श्रीमजिनचन्द्रमरिचराः || ·कालिकाचार्यकथा। अब्धिलब्धिकदम्बकस्य तिलको नि:शेपसूर्यावले- रापीउमतिबोधनपुणवतामग्रेस(स)रो बाम्मिनाम् । दृष्टान्तो गुरुभक्तिसा(शा)लिमनसां मौलिस्तपाश्रीजुपां, सर्वाश्चर्यमयो महि(ही)समयः श्रीगौतमः स्तान्मुदे ||८rt अर्हत भगवंत श्रीमहावीरदेव सासनाधीश्वर, तेहनइ सासन लौकिक लोकोत्तर पर्वमाहि श्रीपर्युषणापर्व राजाधिराजा तेहनइ समागमनि श्रीकलि(प) स(सिद्धांतनी वाचना भगा(णी)इ । तिहां त्रिण्हि अधिकार जाणिवा । जिनकप थिवरकम्प सामाचारीकल्प ए निहुँमाहि जिनकल्पनी वाचना छए वाचनाए परिपूर्ण हुई । तउ थिवरनइ अधिकारि मोटा प्रभावक श्रीकालिकाचारिय पणि हुथा । जेह भगवते भगवंतना वाचनानइ अनुसारइ पांचमि हुंतीए पर्वराजाधिराज चउधि- नई दिवसि आणु । श्रीसातवाहन राजाना आग्रह लगी। तेह भणइ कालिकाचार्य थिवरनु चरित्र वखाणि । तउ हुँ पणि अमुक उपाध्याय आचारिय वाणारीसना आदेस लगी श्रीसंघ भागलि वखाणिसु । ते चरित्र कवीधर कुणए फरी ते लिखइ ।। नमिऊण वीरनाई, हयदुइदाहं च अइसयसणाह । मणिमो कालिगसूरीण, सुयाणुसारेण सचरियं ॥१॥ व्याख्या-श्रीमहावीर देव नम्य(म)स्करी श्रीकालिकाचार्य नउ] प्रधान चरित्र हुँ भणिसु-वखाणिसु । श्रुतानुसार- जिम सिद्धात प्रकरणमाहि कहा छइ, तिम कहा छइ । श्रीमहावीर देव हत भणीइ हाणां (हण्या) छइ, जेह दुख्य समरंत मनस्ताप-संताप आधि-व्याधि-रोग-सोग चउनीस अतिसय पात्रीस वचनातिसयसंयुक्त । एहवा श्रीमहावीर वर्द्धमानस्वामी- नइ प्रणाम करी ए चरित्र वखाणीसइ ॥१॥ पंचमीओ चउथी(त्यो)ए, जेण पजु(ज्जु)सणा कया । तेसिं पभावगाणं, परियं भणिमो सरिर)सकलिय ॥२॥ -जेहे भगवते पांचम हुती पर्युपणापर्व चउथिनइ दिवस कीघा कारण विशेषि, ते प्रभावि]क शिरोमणिना चरित्र । छए रसे संकलित कहीयह छह । ते भगवत कुण देस हुया ते कवि कहइ छ। ॥२॥ अत्थित्य भरहवासे, धारावास(सा)भिहं पुरं । रेहइ परिकारक)मी तत्प, वइरसं(सिं)घो नराहियो |॥३॥ --ए भरतक्षेत्र पाचसइ छयोस छ कला प्रमाण । तेहमाहि धारावास इसइ नाम नगर। तिहां चलिष्ठ पराक्रमी सिंह राजा राज प्रतिपालइ ॥३॥ सीलाइगुणसयाधारा, स्वेण मुरसुंदरी । सुरसुंदरिप्पिया तस(स्स), तप्पुत्तो कालिगाभिहो ॥४॥ -ते वनसिंह राजानइ सुरसुंदरी नामे परानी प्रवइ । केहवी ते ! सुसीला-सुचिनय मुविचार सुरूप सुवचन साकार मर्यादा प्रमुख खोना गुण शत तेहनो आधार--स्थानक । रूपि हसित देवाहना] समूह, एहवी मुरसुंदरी । कुक्षिशुक्तिमुक्ताफल समान श्रीकालिककुमर इणि नाम पुत्र प्रवर्तइ ॥४॥ भग(गि)णी सरस(स)ई सो य, वड्माणो दिणे दिणे । कमेण जुव(चोणं पत्तो, कलासागरपारगो ||५|| -- श्रीकाल्फिकुमरनह बहिन सरस्वती इणइ नाम जाणवी । ते संयुक्त दिनि दिनि पचविध पावमात्रजने छारमान पान्यमानह तउ कुमर स्मरकोडाभनन नायौवन पाम्यउ | अनेक शासकला रूप जे समुद्र तेहनउ पारगामी ॥५॥ + प्रक्षिप्तमेतकामामाति ।

·११४ श्रीकल्याणतिलकगणिविरचिता - ॥ अह उजाणगओ तय(त्य), पासई गुणंघरं गुरुं । विणएण प(ब)दई पाए, मुणई गुरुदेसणं ॥६ -अथानन्तर श्रीकालिककुमर यहुविध रमलिक्रीडा करतूउ अन्यदा प्रस्तावि शालिहोत्र शास्त्रोक्तलक्षणोपेत मांस- रहितमुखमंडल मध्यप्रदेशि परिमित बेहु कणं अतितुच्छ मनोहरपुच्छ रोमावलि अतिस्निग्ध विस्तीर्ण पूठि, वायुनी परि चंचल चपल अतिरोसाल एहवा अच भेटणइ आल्या हुंता | तेहे अश्वे आरूढ हुंतउ अनेकमुभटसंयुक्त वनमाहि पहुउ । रामति क्रीडा करी जेतलइ बलइ तेतलइ श्रीगुणंघराचार्य भव्य जीवनइ उपदेस देता सांभली कुमर तिहां पहुता । विनय- पूर्वक गुरुना पदकमल वांदइ । जेह भणी विनयस्थानक नीतिशास्त्रमाहि पुत्रनी शिक्षानइ अधिकारि ए शिक्षा कही- "विनयं राजपुत्रेभ्यः, पण्डिवेभ्यः सुभापितम् । अनृतं दूतकारेभ्यः, स्त्रीभ्यः शिक्षेत कैतवम् " ॥ --वत्स ! विनय करवानी बाछा हुइ तउ राजाना पुत्र समीपि वइस्यइ । सुभाषितनी वांछा हुइ तउ पंडित गोठ करे । कूडा बोलबानी यांछाइ जूयारीसु संग करे । कपटनी यांछाइ खोनी गोठि करे । तेह भणी महांत स्वभावइ विनीत हुवइ । कुमरइ जे गुरुनी देसना सांभली । ते सांमली देसना कहइ छइ ।। " असारो एस संसारो, जीवियं तह चंचळं । संज्झारागसमाणं च, जुव्वणाइ तहा मुण" -भो कुमर ! ए संसार असार, जीवितव्य असार, राज्यलक्ष्मी अस्थिर, संध्याराग समान जीवितव्य न मत्र (2) पौत्र पुत्र क्लत्रनां संबंध इम जाणी । सुविवेकी मनुष्य तम्हा सतसा मणी संसार सागरमाहि बूडइ ॥६॥ इय देसणसलिलेणं, पखा(क्खा)लियकलिमल(लो) मुणि(गि) भणइ । देह मह मुद्धचरणं, नित्यरणं भवसमुदस्स || -इम देसनारूपपाणी तणइ प्रवाहिइ करी घौतसर्वपापमल हुंतउ कुमर वे करकमल जोडी गुरु प्रतह कहा। भगवन् ! मुझनइ सर्वविरत चारित्र भापउ । जे चारित्र संसारसमुद्र हुंतीउ तारइ ॥७॥ पंचहि पुरुससएहिं, पु(प)व्वईओ सो य सगुरुपासम्मि । जुगो(गो)चि [य] नाउन(ऊणं), गुरुहि सो नियपयए ठविओ ॥८॥ -माता पिता प्ठी प्रतिबंध म करउ । ए मध्यवसाय घगी कर्मनी राशि क्षय गई हुइ तउ उपनद । ते वात सामली माता पितानइ भली परि पृच्छयी । पांचसइ सुभटसहित श्रीगुणंधराचार्य समीपि दीक्षा लीयो । यतः- दो चिय हुँति गईओ, साहसवंताण धीरपुरिसाणं । वेल्लहलकमलहत्या, रायसिरी अहव पन्चज्जा ---साहसीक धीर पुरुपनी चि गति छइ । विकसती कमला छइ निहां एहवी राजलखमी भोगवइ अथवा प्रनग्या दीक्षा आदरइ । दीक्षा लेई प्रहण सीख्या, आसेवना सिख्या, इसु सिख्यतउ हुंतउ ऋमि क्रम श्रीगुणंघरा गुरे जोग्य जाणी आपणइ पाट थाप्या । श्रीकालिकाचार्य महात(न) जुगप्रधान हूया ॥८॥ विहरंतो(वा) संपत्तो, उजे(ज्जे)णिए [य?] कालिगायरिओ । पन्वइया विहरंती, तत्येव समागया भग(गिणी ॥९॥ ।

·कालिकाचार्यकथा। . - ते कालिफाचार्य विहारकम करता भविक जीवि प्रतिशेधत्ता उजेणी नाम नगरीइ पहुप्ता । हवइ सरसत्ती बहिनि 'पणि भाईनइ पूठि दीक्षा लेई प्रवर्तनी पदइ वर्तमान विहरती ते पणि तत्र पहुती ॥९॥ अह तत्य नरवर(रिंदो, गद्दभिविद्यासुसाइणसुर(रि)दो । नामेण गद्दभिल्लो, इत्थीलोलो सय(या) वसइ ॥१०॥ -अभानंतर उजेणीनयरीनायक गर्दभी विद्यानी भली साधना करी सुरेन्द्र भणीए इन्द्र महाराज समान बलिष्ट पराक्रमी गर्दभिल्ल नाम राजा स्त्रोलोलुप सदा प्रचइ ॥१०॥ काममयपरवसेणं, रइरूपसमा सरस(स)ई तेण । दिद्वा नि(द)ठेण तओ, हीरंती विलवए पाला ॥११॥ -ते गर्दभिल राजा भन्यदा प्रस्तावि क्रीडा निमित्त नगर बाहरि वनमाहि जेतलइ पहुंचा, तेतलइ ते महासती सरस्वती प्रवर्तिनी रूपइ ते रंमा तिलोत्तमा समा नगरमाहि आवती देखी। राजा श्रीगर्दभिल कंदर्परूप जे मदातिणइ फरी परवस हुउ हुँतउ चीतवह; " स्युं जगमाहि कंदर्पदेव नथी ? जेह भणी एहवी सुरूप स्त्री सुसील?" इम सीतवी, तिणइ अति पापिष्टइ ते महासत्ती हरी । ते महासती तिवारइ इम विलाप करवा लागी ॥११॥ सा ते विलाप- हा सुयधर! हा कालयसूरी 1, मह रक्ख रक्ख एयाउ । जिणसासणम्मि जम्हा, उहाहनिवारणं साहु ॥१२॥ ---हे भात ! अहो श्रुतधर ! अहो शासननायक ! तुम्हा हुंता मुझनइ ए पापिष्ट लेइ नाइ छइ, एह हुँती मुझनइ राखर, जेह भणी जिणसासण- उहह निवारितुं चारु भलं । सासनना विद्वेषीनइ बोधिनास । अणंत संसारीपर्यु बोलु । यतः- उड्डाहकारगाणं, पोहीनासो अणंतसंसारो"। जिनशासनना उड्डाहकारक मनुष्यनइ बोधि कहतां सम्यक्तबरो नास अनंता संसारोपणो मोलउ ॥१२॥ अंतेउरम्भिणीया, तेण नरे(रिंदाइमेण अह सूरी । संणुओ(लग्गो) पडिबोहणवयणं तस्सेवमक्खायं ॥१३॥ ---तिणइ नरिदाधमइ इम विलाप करती महासती अंतेउरमाहि माणं न्याय मजादा मूकोनइ । यतः-- किमु फुवलयनेत्राः सन्ति नाकं न नार्यः ?, त्रिदशपविरहल्यां तापसी यस्तपेधि । हृदयणकुटीरे दीप्यमाने स्मराग्ना- बुचितमनुचितं वा वेति किं पण्डितोऽपि ?" ॥ -किसउ कमलसारीखा नेत्र छइ एहवी इन्द्राणी थकइ त्रिदसपति कहता इंद्र अहिला जे तापसी जे सेवी । हृदय कहितां हिया रूपीया तृणकुटीर छापरउ तिहां कंदर्परुपि अग्नि लागइ हुतइ उचित अनुचित भली पाड्डई बात न जाणइ । पंडित कोई- "विकलयति कलाकुशलं, हसति शुचिं?] पण्डितं विडम्बयति । अधरयति धीरपुरुष, क्षणेण मकरध्वजो देवः" + मूलाद” एवागशुद्रो पाठः- किम कुवलयनेत्रा संत निनाम्नाकना निदशपतिरहिला तापसो यस्तिदेवि । हृदयतूणकुटीरे दीप्यमानास्मराग्नानुचितिमनचित वा वेत क पण्डितोऽपि ॥ " ॥

·११६ श्रीकल्याणतिलकगणिविरचिता -विकल करइ कलावंतनइ, पवित्रनइ हसइ, पंडतनइ विडंबइ, धीरवंत पुरुषनइ अधीर करइ, क्षण एकमाहि मकरध्वज कंदर्प देवता॥ इम कामातुर ते गर्दभिल्ल जाणी कालिकाचार्य श्रीसंघ संयुक्ता तहं पासि जई तेहनइ प्रतिमोघवा निमिचि अनेक वचन कहा ॥१३॥ सा ते वचन- अत्यि तुइ सयसहसं(सं), नरिंददुहियाण रूववंतीणं । ताहि चेव [न] तिचो, वा एयाए कई वित्ती ? ॥१४॥ -राजन् ! ताहरइ अंतेउरं हंसगतिगामणी जनमनमोहनी रूपई देवांगना नाम दउ रती एहवी राजानी पुत्रीना सत सहस्र हुंतइ जउ तुझनइ तृप्ति नथी। तउ ए मस्तकमुंड श्वेतवस्त्रधारणी कुरूपलि गनीनइ ग्रहणइ किम वृप्ति हुसइ ! किन्तु पापनी वृद्धि हुसइ लोकमाहि कुजस, परलोकमाहि नरकफलि । तेह भगी सुख वांछइ तउ ए महासती सुसील मेन्हि ॥१४॥ सो कामग(ग)हगहिओ, वयणामयसंचिओ [वि] न हु भिन्नो तेल्टकुडे जलबिंदु ब्य, तओवायं कुणइ सूरी ॥१५|| --ते राजा कामरूपी अजगर तणइ करी विकल हुओ। आचार्यना वचनामृत जलद सोचिओ पणि मेदगड नही । सीपरि चोपडइ घडइ पाणोना बिंदुनी परि तिवार पछइ आचार्य उपाय कीघउ | स्यउ ते उपाय : ॥१५॥ काउ(ऊ)ण गहिलरूपं, तो विरुवं विभासय(ए) वयणं । एसो राया तो कि, नत्यि हु एयस(स्म) रजु(ज्जु)सिरी ॥१६॥ -पछ्इ आचार्य गहिलानु रुप करी अनेक विरूप वोलवा लागउ । स्या ते विरूप वचन ए रान्य तउ स्यु: ए राजा समूल उन्मूलीसि । हुँ भिक्षाचर तउ सू ! एहनइ सर्वथा राजलक्ष्मी नथो ॥१६॥ एवं पयंपिऊणं, तह सगळे तओ गओ सूरी तत्थ य पे सामंता, मुसाहिणो देसमासाए ॥१७॥ -इम अनेकविध वचन कही तिहां हुंती आचार्य सगकूलनइ विषय गया । तिहां जे सामंत प्रवत्तंइ ते देशमाषाह साखी राजाइ कहाई ॥१७॥ निवो साहणुसाही [य] वि(त)त्य एगं मुसाहिणं । विज्जाविनाणमंतेहाहि), आवज्निऊण ठिया वहि ॥१८॥ -जे सामंत राजानउ जे नृप ते साखानुसासी कहाई । तिहां एक साखी राजा विवाविन्ना(ज्ञा)न मंत्र तंत्रे करी आवर्जी मुनि शाखीवर तेहनइ पास रहिया ॥१८॥ दि(द)ण य फण्डमुई, पुच्छइ तं सूरिणो तो सव्वं । साहइ रुवाएसं, सो नरवणो जहावुत्तं ॥१५॥ -अन्यदा प्रस्तावि ते कृष्णमुख देखी रि पूछइ, “राजन् ! ए सो वात! तिवारइ ते राजा आपणा राजान. घोर रौद्र आदेस जिम आपउ छइ । ते सर्व कहइ ॥१९॥ छुरियकचोलियसहिओ, लेहोऽन्ज समागमो य सो (क) ठो । मगइ सोसं मह वह, छन्नवनिवाणमन्नेसि ॥२०||

·कालिकाचार्यकथा।
--ए छुरी अनइ कचोलउ सहित लेख आज आव्या छइ । काइ कारण लगी ते राजा रूठउ माहरउ मस्तक मागइ,
तथा आ देसना बोजा छन्नवइ मश समान राजाना पणि । एहबुं रुद्र आदेस तेह माहि लखू छइ ॥२०॥
को नरउ परवसत्त, न उणो दुक्खं च जीवहरणाओ ।
आणाभंगो मरणं, मह किण्डमुहं अउ(ओ) जायं ॥२१॥
-भगवन् ! नरक कुण परचसपणुं । जीवहरण उपरांत दुख नहीं। नरेंद्रनी आज्ञाखंडन तेह मरण । एक
पासइ राजानी आज्ञा मारवानी, हुं जीवया यांछु । तेह भणी माहरू मुख कालउ ॥२१॥
ठाणलोहेण मरणं, फि पावह कुपुरिसु ब मुहावरा ! ।
सुपुरिस सिंहगय च [2], ठाणे य ठाणे य सम्माणं ॥२२॥
-~-अवसर जाणी सुगुरु तेह प्रति कहइ, स्युं ? महो सुभटो कापुरिपनी परि स्थानरुनइ लोभइ मरण सीध पामर
छह : सत्पुरुष सिंह हस्तीनी परि स्थानक स्थानक सन्मान लहइ । यतः--
त्रयः स्थानं न मुञ्चन्ति, काकाः कापुरुपा मृगाः ।
स्थानभ्रष्टा न शोभन्ते, सिंहाः सत्पुरुषा गना
-तम्हा भला सुभट सुरवीर अकालमरण सोध पामउ ! मझ पूठि आवउ । इस्यउ कहइ हुँतउ ॥२२॥
तो सम्वे पच्छन्नोसरणं कारण सुरिणो वीरा ।
उनरिऊण य सिंधु, सुरद्वदेसम्मि संपत्ता ॥२३॥
-~तउ ते वीर सूर सर्व सामंत प्रछन छाना । सूरि भणीइ आचार्य तेहर्नु सरिण करी । सिंधुनदी ऊतरी ।
अविनपयाणे सोरहदेसमाहि आव्या ॥२३॥
वासारत्ते पत्ते, गहविर्घाकारे तओ मणइ भयवं ।
चिट्ठह नियनियठाणे, संमिलिया जाव वासन्तं ॥२४॥
-~~-तेतल्इ वर्षाकाल आव्यउ । चाली हालो कोइ न सकह । फर्दमाकुल प्रथ्वी हुई। मेह वरसवा लागा। तगइ
सवसर भगवंत तेह प्रति कहइ । अहो सुभटो ! संमित हुता आपणइ आपणइ थानक रहउ । जासीम वर्षाकालनर
प्रांत । तहत्ति करी ते सर्व तहां म्हाया ॥२४॥
वासंते संदिट्ठा, सन्वे ते बजरंति भो भयवं! ।
अम्हे संबलि(लोरहिया, बलवंतो पहि कह जामो ? ॥२५॥
-पछद वर्षाकालनइ प्रांति वे बोलाव्या ईता इस्युं कहइ । महो भगवन् ! भग्हे संबलि विणु मालवा सीम किम
जाऊ । संबलि खूटा ॥२५॥
स्रीहिं वो सासणदेवीवरदिनचू(चुमिनोगेण ।
निप्पायंत(यमई) महंतं, फणयमयं इट्टियापायं ॥२६॥
-ते कात सांभली सुहगुरे सासणदेवी दत्त चूर्णनइ जोग तत्काल सुवर्णमय इटवाह कीघउ ॥२६॥
गहिउ(कोण संबलपलं, मुमालवं पप्प मालवं पत्ता ।
से सम्बे नरनाहा, माहप्पो एस सुगुरुणं ॥२७॥
--यथाजोगि संबल छेद मुमालय भगीइ लक्ष्मीलय पामी ते नानाय मालदइ पहुता । सर्व महाम्य मुगुरुर्नु
जाणिवों ॥२७॥

·श्रीकल्याणतिलकगणिविरचिता उज्जेणीनरनाहो, समागओ सम्मुई महाजुदं । काउ(ऊ)ण जिओ नहो, उजेणीए पविटो सो ॥२८॥ -ते आवी सांभली गई मिल्ल राजा संमुख आवी रथस्युं रथ घोडासं घोडा, पायकसुं पायक, हाथीसुं हाथी, राजा राजा, धनुर्धरसुं धनुर्धर-इम न्यायइ महायुद्ध करी सगराजाइ जीतउ हुँतर गर्दभिल्ल नासी नगरोमाहि पइठउ ॥२८॥ अह सूरी सगसहिओ, रोई काऊण संठिओ सत्य । समरंगणं च जायइ, दिणे दिणे उभयपक्खम्मि ॥२९॥ -अथानंतर सूरि सगसहित गढरोहो करी तिहां रहउ । दिने दिने विहुं दळे संग्रामा(समरा)गण हुइ ॥२९॥ अह अन्नया समेया, सगुरुं(सगा) पुच्छंति कालिगायरियं । दुग्गं मुन्नं दीसइ, जुझं न हवइ अन्ज ! कई ? ॥३०॥ -अन्य दिने सग आवी कालिकाचार्यनइ कहइ स्वामी आज युद्ध न हुइ । गढ सूना दीसह ते काई । सूरि भणइ ॥३०॥ किण्हटमीदिणो सो, आराहइ गद्दर्भि महाविजं । तब्बयणसवणयाए[1], परवलं जाइ पंचतं ॥३१॥ -~~-आज कृष्णाष्टमी दिन ते राजा गईभी विद्या साधइ छइ । तेहना वचन सांमली करी परवल पंचत्व भणीए मरण ते पामइ । रौद्र गईमी विद्या वर्तइ । कोउ उपाय करिवउ ॥३१॥ कोसदुगं गंतूणं, सवरं संठविय तत्य जुज्झमुहो। सूरी अठ्ठत्तरसयं, गहिऊणं सद्दवेहीणं ॥३२॥ -कालिकाचार्य वि गाउ पाछा जाइ । सबर सैन्य तिहां राखी। जुद्धाभिमुख महोत्तर सय सब्दवेधी सुमट लेई तिहां भणी चाला ॥३२॥ तत्यागओ मुसुहडो, फलायरो कालिगायरिओ सूरी। जाय पसारेइ मुह, सरेहि भरियं मुई ताए ॥३३॥ --जेतलइ सुभट कलासागर कालिकाचार्य तिहां आव्यउ तेतलइ मंगनह योगि गईभीइ मुख पसारं । सन्दवेधी मुभट सहित आचार्य समकाल तेहनूं मुख भाषा सम तूणीर समान कीघउ । सरे भरं ॥३३॥ मुत्तपुरीसनिसग्गं, फाउ(ऊ)णं तम्मुहे तो नट्ठा । गहियं पुरं स गहिओ, गहम इव गमिल्लनिको ॥३४॥ --पठइ ते गर्दभी मल मूत्र तेहनइ मुख करि तिहा हुंती नाठी । ते नगर लोघउ । ते गर्दभिल्ल राजा गर्दभनी परि झालः । सगे आचार्य समोपि आणउ ॥३४॥ भणिो सो धीह(हिं), रे दुरायार ! [?] पावतरुपुफ । एयं भवंतरे पुण, पाविहिसि अओ य नरयफलं ॥३५॥ -आचार्य ते बोलान्यउ । इसु फहउं, "दुराचार ! पापतवीयं पापतरुनुं फ(फोल, ए राजभंसपj | भवांतरे ए साप्वीना सीलखंडन लगो नरकादिकना दुक्खा फल पामीसि ॥३५॥ , ।

·.
कालिकाचार्यकया।
भो कुणह धम्मसरणं, अहुणा चिय मुच्चए जओ सिग्धं ।
नो पडिवजइ तो सो, निवासिओ तेहि विसयाओ ॥३६॥
—चली आचार्य कहइ; "राजन् ! अजी गउ नथी, ताहरं काह, जउ द्विविध धर्ममाहे एक धर्मर्नु अंगीकार करह
तउ राज्य आपोइ । एह हुंती सोघ्रपणइ मुंकाई । इम कहुं पणि पडिबजइ नही । तिवारइ ते सगराजाइ गर्दमिलना
मालवा हुंती निकासउ । दूरि कीघउ ॥३६॥
मुरिहिं ते राजे(रज्जे)म, गविया संजमे तहा भगिणी ।
चलमित्त-भाणुभित्ता, जामिया तत्व संपत्ता ॥३७॥
----स गुरे ते राज्य थाप्या । सविहुंनइ विहची मालपार्नु राज्य आपुं । तथा भगिनी सरस्वती संयमइ थापर ।
आपणपड़ गच्छमाहे आवी इरियावही पडिकमी मिच्छामि दुकड देइ । विहार करता जिहां वलमित्र-भानुमित्र बहिनना
बेटा छ। तिहां भाव्या ॥३७॥
भल्यच्छदेसपहुणो, पहपवेमुत्स(च्छ)वं च फाऊणं ।
सोऊण निवइप(पु)त्तीभानुस(सि)रीनंदणो धम्मं ॥३८॥
ते भरुमच्छ देसना ठाकुर तेह प्रभु श्रीकालिकाचार्य- प्रवेशोत्सव सविस्तर कराव्या । पछइ प्रभुनी देसना
सामली चलमित्र राजानी पुत्री तेहनउ नंदन कुण एक विसेष करइ ॥३८॥
मुहगुरुकहियं गिण्हइ, पलभान(पू)नामओ य पविज(वज) ।
जिणभत्तं नाउ(ऊ)णं, निव(इ]पुरोहा कुणइ चायं ॥३९॥
- राजा श्रीबलमित्र तेहनी पुत्री भानुश्री, तेहनउ नंदन बलभानु नामा कुमार सुहगुरुर्नु कथित धर्म सांभली
दीक्षा लीधी। इम राजा राजलोक जिनशासन भक्त जाणी राजानउ पुरोधा सुयसा नाम गुरु साथि वाद करइ
समामाहे ॥३९॥
सो निजि(लि)ओ गुरुहरहि), वयणेहि वंचिऊण निक्लोओ(ए)।
ठाणे ठाणे भतं, अणेसणीयं च सो कासी ॥४०॥
-~-पछइ ते गुरे जीत3) लोकमाहि पुरोधानी मानग्लानि हुई । तिवार पछइ तिगइ ब्राह्मणइ इस्ये वचने कर राजा
नगर लोक वंचिउ । सा ते वचन; "अहो राजन् ! एक सोनउ नइ सुरभि । मुहगुरु अनइ सगा । एवडउ काइ
फरउ । ए सुहगुरुना पायकमल पूजीइ, भाराधीइ, तेह भणी ए जिहां बहस्यइ पगलां न्यसह, ते भूमिका आपणे पगे
किम स्पीइ : मासातना हुवइ । गुरुनइ सरस आहार दीजइ" । इम मुग्ध लोकनइ कपटवचने विप्र तारी । थानर्कि
थानकि भक्त अनेषणीय करावी गुरु चलाया ॥४०||
ता स गुरू कारणओ, समागए वि य घणे पया(हाण ।
पत्तो पुरप्पस, कुणइ निवो परमभत्तीए ॥४१॥
तदनंतर गुरु कारण आणी वर्षाकाले विहार करी पझ्ठागपुरि भान्या । परममक्तइ तिहां सातवाहन राजाई
नगरप्रवेस कराव्यउ। तिहां मुखइ रहह ॥४१॥

·-
१२०
श्रीकल्याणतिलकगणिविरचिता
सिरिसाय(ल)वाप(हाणेणं, संपेण य कालिगारिया भणि[या] ।
छट्ठीए कायन्ना, पजूसणा न उण पंचमी(मि)ए ॥४२॥
-अन्य दिन राजा श्रीसालवाहन मनइ संधि कालिकाचार्य पूठ्या । इम फ्यु; भगान् । पर्युपगा इठि दिनि
करउ न पुन पांचमइ ते स्यइ ॥१२॥
पंचमीए इंदमहो, च्छव्यवहँ [] ग(ग)तब(ब)मेव सवेण ।
वेण न निणाण पूया, भवस(विस्स)इ तत्य तो कुणइ ॥४३॥
-भगवन् ! पाचमइ इन महोच्छव छइ । सर्वलोक तहां जासइ । तेइ भगी जिन श्रीवीतरागनी पूजा स्नानादिक
नही हुइ । तेणि फारण लगी उहिई फ्रउ मया करीनइ ॥४३॥
मरी पभणइ तचो, चलइ फया वि य मुमेरुगिरिचूला ।
न हु पंचमीदिणाओ, पजो(जो)सवणा न(य ?) अइकमे(मइ) ॥४॥
-तिवारइ आचार्य पहइ, राजन् कदाचित् मेरनी चूलिका कपांत वाय हतो चालइ पगि ए पर्युपगा भादवा
मुदि पांचम यकी न चालइ । पांचमि अतिक्रमइ राघड नही ॥४४॥
भवउ चउत्थीए तो, तित्युन्नय(इ)कारणं च मूरीहि
नाउ(ऊ)ण पारायं, फयं चउत्पीदिणे परमं ॥४५॥
-तउ स्वामी पर्वराज चउथइ हुवइ । प. वात सामली तोधिनतर जाणी मुगुरे ए पर्व चउत्थीनइ दिनि
कीधा ॥१५॥
(1)
भणियं च अओ मुत्ते, आरेणावि कप्पइ ण परओ [१] ।
अह अन्नया स सीसा, सच्छंदा
कालभावाओ ॥४६॥
-जेह भणी सूत्रमाहे पहुं अर्वाग् मणी एउ रहउ कपइ पणि परहुं न कपइ । अन्यदा आचार्य प्रस्तावि
स्वशिष्य स्वच्छदवर्ति चालता देखी कालना दोप लगी स्युं कीपर । ते कहइ ॥१६॥
सिज्जायरगिहवइणो, कहिल(ऊ)णं मुरिणो गया तरियं ।
सीसाणुसीसबहुमयसागरचंदस्स य समीवे ॥४॥
-पछइ सिजातर श्रावकनइ कही आपणपइ शिष्यानुशिष्य सागरचंद्राचार्य सनीपि आव्या । ते सूता सूता
मूक्या ॥४७॥
बहु मनिउ(ऊण तेणं, विजा(ना)मयगचिएण भो हद) ! ।
पुच्छइ(सु) विसमपयं जं, तुम्हाणं वट्टए किंचि ॥४८||
-----पणि तिणइ विद्यामदगर्वित हुतइ मान-सन्मान न दीघउ । न उलिझ्या । न जाण्या आवीनइ कहइ मो वृद्ध !
काइ विषम पद तम्हारइ हृदय हुबइ ते पूछउ । हुं सविहुंना संदेह मांजउ । पछद्द गुरे आचार्य सगर्व जागी पूछह ॥४८॥
तओ विवामो जामो, अत्यी नत्यि त्ति धम्मविसओ य ।
तावागया य सीसा, णाओ सो कालगायरिभो ॥४९॥

·कालिकाचार्यकथा। १२१ -नास्ति धर्म ए विषयईउ संदेह पूछ । विवाद हुउ । तिहां वाद करिवउ तेतला ते शिष्य माव्या । सविहुं जणे आचार्य जाणा ॥१९॥ अगाडिऊणं तो, सागरचंदो वि लजि(ज्जि)मो पाए । पडिभो खमावइ गुरू, विणओ धम्मस्स मूल नि ॥५०॥ -~-तदनंतर ते कालिकाचार्य जाणी सागरचंदाचार्य लाजउ हुंतउ आसग थको उठि विनयसहित पगे लागउ । गुरुनइ समावइ जेह भणी विनय धनु(म) मूल ॥५०॥ अह सोहम्मसुरिंदो, सीमंधर जिणवरिंदवपा(क्खा)णं । निगो(गो)यवियारमयं, मुणिऊणं पुच्छए भयवं ॥५१॥ --अयानंतर सौधर्मेन्द्र सीमंधरस्वामी पखाण, निगीदना चखाण तन्मय तत्स्वरूप सांभली भगवंतनइ पूछद ॥५॥ भरहे को वि पियारो, एसो सयलो वि जाणई मज्झं । संदिसह भणइ भयवं, तो सुगुरू कालिगायरिओ ॥५२॥ -भो भगवन् । ए समस्त विचार भरथक्षेत्रमाहे कीइ जाणइ छइ, किंवा नहीं ? ए बात मुझनइ कहउ । तिवार पछद भगवन् । श्रीसीमंघरस्वामि श्रीमुखइ श्रीकालिकाचार्य कहइ जाणइ एह बात सही ॥५२॥ गंतूण तत्थ पुच्छइ, दिययेसेणं नियाउयं इंदो। समययलेणं गाउ(ओ), एसो इंदो न उण मशुओ ॥५३॥ पद ग्राह्मणनइ वेसि इंद तिहां आवी आपणुं आयु पूछइ । सिद्धांतबलइ आचार्य जाणइ । ऐं इंद्र मनुष्य न हुइ ॥५३॥ पयडीभूय तो त, थुणिउ(ज)णं सरसमहुर वि(वाहि । फाउ(क)ण गणदारं, विवरीयं तो गो इदो ॥५४॥ --श्री इद्र जाण्या परइ प्रगट हुई। ते आचार्य श्रीकालिकसूरिनइ सरस मधुर वचन स्तवी । उपाश्रयदार विपरीत करी आपणइ ठाम पहुता इंद्र ॥५४॥ सासणकयप्पहावो, समए संलेहिउ(अ) अप्पाणं । संपतो(तो) सुरलोयं, गुणनिलओ कालगायरिओ ॥५५|| -इम जिणसासणमाहि प्रभावक सिरोमणि समस्त सूरिना गुणनउ निधान समय प्रस्तावि आपणउ भात्मा संलेखणा करी सूरलोक पहुता श्रीकालिकाचार्य ॥५५॥ अप्परुइसीसहेर्ड, फयं कहाणयमिण हु] समासेणे । सिरिजिणसमुद्दसुद्दगुरुसुसीसफल्लाणतिलएण ॥५६॥ --ए बालावबोध समास भणीइ संक्षेपई । अल्परुचि महात्मा महासतीनइ हेतु कीधउ । श्रीजिनचंद्रसूरि पट्टपूर्वा- चलसहस्रकरावतार श्रीजिनसमुद्रसूरि सुहगुरु तेहनइ शिष्य वाणारीस कल्लाणतिलकगणिइ । एतलइ ए कथा परिपूर्ण वखाणी । थियरनइ अधिकार | तिहां विवेकीआ श्रावक दान सील तप भावनाइ करो आपणी लक्ष्मी सफल करइ । सविहूं माहि भावना हुती प्रभावना गुरुई तउ आज अमको श्रायको श्रावक प्रभाश्ना करी आपणा जन्म जीवितन्य सफल करइ । एवंविध पुण्यप्रमाण चडइ ते देवगुरुना प्रसाद । तेह भणी तेहना प्रसाद लगी श्रीसंघ आचान्द्रार्क जयवंत हुउ ॥ ५६ ॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथा बालावयोधः कृत वा० कल्लाणतिलकगणिभिः ॥ पं. कुसलालिपीकृतम् ; श्रीमरोहकोटमध्ये ॥ संवत् १६२५ वर्षे श्रावणवदि ११ दिने लिपीकृतम् । मानकुसलवाच्यमानं चिरं जीयात् ।। शुभं भवतु । श्री।

·कालिकाचार्यकथा-संस्कृत-गूर्जरविभागः।
[१३]]
श्रीदेवेन्द्रसूरिविरचिता
कालिकाचार्यकथा।
(रचनासंषत् १५ शताब्दि)
श्रीवर्धमानमानम्प, फालकः कयां हुये ।
पञ्चमीतचतुर्थी च, यश्चक्रे पर्युपणामहम् ॥१॥
इहैव जम्बूद्वीपश्रीनेत्रे क्षेत्रेऽस्ति भारते ।
धारावासं पुरं यत्र, जनः सर्वोऽपि पार्मिकः॥२॥
तत्रारिकरिसिंहोऽभूदु, षैरिसिंहो नृपोऽस्य तु ।
राशी रूपजिताऽमयसृन्दरी सुरसुन्दरी ॥३॥
तयोः सर्वगुणाधारः, कुमारः कालकाइयः ।
सरस्वत्यनुजा चास्य, मज्ञापास्तसरस्वती ॥४॥
क्रीडार्थमन्यदोधानं, मित्रपञ्चशतीतः ।
हयारुडः कुमारोऽगाजयन्त इव नन्दनम् ॥५॥
तत्र दिवकुमुदानन्दमदमिन्दुमिवारको ।
गुणाकरगुरुं दृष्ट्वा, वन्दे निपसाद च ॥६॥
ततः संसारवैराग्यकारिणी धर्मदेशनाम् ।
श्रुत्वा कुमारचारित्रसाम्राज्योत्कण्ठितोऽमवत् ॥७॥
अयो कयश्चित् पितरौ, मुत्कलाप्य नृपागभूः ।
स्वस्वमित्रयुतः सूरै()व्रतं रत्नमिवाददे ॥८॥
क्रमेणाधीतसिद्धान्तः, कालकर्पिः निजे पदे ।
गुरुणा स्थापितो यस्माद्, गुणगौरवफारणम् ॥९॥
अथ श्रीकालिकाचार्यः, सूर्यवत् सपरिच्छदः ।
भव्याजबोधं विदधय्य, ययाधुज्जयिनी पुरीम् ॥१०॥
तत्र लोकचकोरौपान्, देशनामृतदानतः ।
तमो निरस्य सूरीन्दुमुदिनानुदपादयन ॥११॥

·१२३
कालिकाचार्यकथा ।
साध्वीयुताऽन्यदा प्रिनिनसायै सरस्वती ।
पथि वजन्ती भूपेन, गई भिल्लेन चीक्षिता ॥१२॥
तद्रूपाक्षिप्तचित्तः स दसा(शा)स्य इच जानकीम् ।
भ्रात ! मां रक्ष रक्षेति, जल्पन्ती तामपाहरन् ॥१३॥
तच्छुत्वा चिन्तया चान्तः, सरिपसभां ययौ ।
मोचे च नृपते ! न्यायपथस्थाः पृथिवीभुनः ॥१४॥
तदेनां लिगिनी मुञ्च, सन्ति तेऽत्यद्भुताः खियः ।
इत्युक्तोऽपि धराजानिरजनिष्ट स मौनमार ॥१५॥
संघस्यापि ववस्तेन, नामन्यत ततो मुनिः ।
ये संघमत्पनीकाद्याश्यास्ते विषक्षवत् ॥१६॥
ध्यात्वेति संघां विदधे, मोः ! भोः । शृणुत पार्पद ! ।
नृपो मयाऽयमुन्मूल्य, पवनेनेव भूरुहः ॥१७॥
ततो निर्गत्य गच्छस्य, शिक्षा दवा स्वयं गुरुः ।
विधाय प्रथिलवे, बालकैः परितो हतः ||१८||
यदि गईभिल्लो राजा, श्रीमाज्यं राज्यमस्य वा ।
सतः किमित्यादि जल्पन, भ्रमति स्म पदे पदे ॥१९॥ युग्मम् ।।
तत् ताशी सूर्यवस्था, मेक्ष्यामात्यादिभिपः ।
विज्ञप्तोऽपि न तद्वाक्य, मेने प्रत्युत रोषमार ॥२०॥
तच्छुत्वा रासभीविद्याबलवान् नापरैर्नृपः ।
जीयतेऽयमिति ध्यात्वा, शक्कूलमगान्मुनिः ॥२१॥
तत्र मन्त्रादिकलयाऽऽवजितो गुरुपुङ्गवैः ।
शाखिरेकोऽभवच्छुद्धशादचद् भक्तितत्परः ॥२२॥
अथ शासिमभोः कश्चित् , दूतः शाखिपुरीऽमुचत् ।
यमजिहामिव माणिमाणितान्तकरी सुरीम् ॥२३॥
तद् वीक्षतोऽतिविच्छाये, तस्मिन् सरिजंगो मुहत् ! ।
किं खिन्नः स जगावस्माव, स्वामी रुटो ममोपरि ॥२४॥
सोऽन्येषामपि किं रुष्ट इत्युक्ते सुरिणा शकः ।
आचख्यौ क्षुरिकायां पण्णवत्पको विलोक्यते ॥२५॥
तदन्यपश्चनवतिशाखिन्दे रुरोप सा ।
सरिः श्रुत्वेति दध्यौ मे, वाञ्छितद्रुफलंगमी ॥२६॥
नीचे(च)रूचे च मित्रामुं, पृच्छ के ते ततः शकः ।
दूताव तदाख्या ज्ञात्वा, तं व्यसृज[] दानपूर्वरम् ॥२७॥

·१२४
.
श्रीदेवेन्द्र रिविरचिता
मरिराइ मुहपथ, मा प्राणत्यागमातनु ।
तानेकत्र मेलयित्वा, चल मालवकं प्रति ॥२८॥
तथाकते मरिणा च, वैश्च तन्त्रयुतैः सह ।
शाखिः सिन्धुनदी तीर्ला, सुराष्ट्राराट्मासदत् ॥२९॥
तदा तत्र जलोत्फाले, वर्षाकाले समागते ।
सैन्यवासान् वितीर्यासी, मुख्यशाखिरवास्थितः ॥३०॥
तल्लक्ष्मीमसहमान इवायाते फलाकुले ।
शरत्कालेऽवदत् सुरिर्भो ! भोचलत वेगतः ॥३१॥
द्रव्यामावाद कयमग्रे, गम्यते तैरितीरिते ।
चूर्णयुक्त्येष्टिकापाकं, रैमयं चक्रवान् गुरुः ॥३२॥
वतो हटाः शकमठाः, पण्णवत्या विभागकैः ।
स्वर्णमादाय चलिता गतायोज्जयिनी पुरीम् ॥३३॥
ससैन्यो गर्दभिल्लोऽपि, नगर्या निर्ययौ ततः ।
शाखि-भूघवयोयुद्ध, जातं राम-दशास्यवत् ॥३४॥
राज्ञा शाखिभिया भेजे, फेरुणेव पुरन्दरी ।
ततस्ते शाखयोऽयुध्यन् , गढस्थैः मुभटैः सह ॥३५॥
रणो नाघेति तैरुक्तः, मूरिः श्यामाष्टमी जगौ ।
तत् पश्यत कापि खरी, साधयन्तं नृपाघमम् ॥३६॥
पश्यन्तस्ते तयारूपं, भूपं प्रेक्ष्याक्दद् गुरोः ।
सोऽप्याह रासभी शन्द, विधात्याराधिता सती ॥३७॥
शब्दश्रवाद् विचैतन्यं, सैन्यं सर्व भविष्यति ।
तद् द्विगन्यूतिपरतो, नयत द्विपदादिकम् ॥३८॥
मत्पार्थेऽष्टाधिकशत, योधानां शब्दवेधिनाम् ।
सजीकुरुत वैरप्येवं कृतं मूरिमापितम् ॥३९॥
यावद् रावकृते खर्या, दूरमुत्पादितं मुखम् ।
विशिखः परितं तावच्छाखिमिः सूरिशिक्षया ॥४०॥
गतशक्तिस्ततो रुष्टा, रासभी भूपमूर्द्धनि ।
कृत्वा मूत्रं पुरीपं च, हादिनीव विरोदधे ॥४॥
इयदेवास्य सामर्थ्यमित्युक्ताः हरिणा शकाः ।
मन्तवा पुरीं गईभिल्लं, बवा निन्युः गुरोः पुरः ॥४२॥
सूरयोऽप्यलपन् पाप I, भवता इतस्तदा ।
यः समारोपितः साध्वीशीलभगमहीरुहः ॥४३॥
संघवागन्ययाकारिनीरपुरेण चोक्षितः ।
तस्यैप तेऽधुना राज्यापभ्रंशः कुमुमोद्गमः ॥४४॥

·१२५
"
कालिकाचार्यकथा ।
फलं तु बभ्रदुःखादि, भविता स्वीकरोपि चेत् ।
व्रतं तसापतो मुक्तिर्भवभ्रमणमन्यया ॥४५॥ कुलकम् ॥
इत्युक्तो मुनीन्द्रेग, न प्रबुद्धो नृपाधमः ।
शकेभ्यो मोचितश्चार्य, देशान्तरमशिश्रियत् ॥४६॥
आलोचितमतिकान्ता गुरवो गच्छमाश्रयन् ।
तथा सरस्वत साध्वी, उत्तमग्राइपत् पुनः ॥४७॥
मुख्यशाखिरभूद् राजा, सामन्ता अपरे पुनः ।
शककूलादमी ऐयुरिति ख्याविमगुः शकाः ॥४८॥
(२)
अय सूर्यवदानं तच्छ्रुत्वा सुदितमानसः ।
भृगुकच्छपुराधीशो, ज्येष्ठनामितनूद्भवः ॥४९॥
चलमित्रनृपो भ्रातृभानुमित्रयुतो गुरुन् ।
मन्त्रिणाऽय विदधे, तत्मवेशमहामहम् ॥५०॥ युग्मम् ॥
गुरूणां कुर्वतां व्याख्या, तत्रान्येद्युपस्वनः ।
भानुश्रियोगभूर्दीक्षा, पलभानुरुपाददे ॥५१॥
जैनमतं नृपं ज्ञात्वा, पुरोधाऽवि(वी)वदन्मुधा ।
मरिणा विजितः कण्ठीरवेणेव मतगजः ॥५२॥
वन्धपादपदाक्रान्तिदीपायेति पुरोधसा ।
उक्तोऽन्यदा नृपः स्माह, विसृज्यन्ते कथं ह्यमी ? ॥५३॥
पास्पन्त्येतेऽनेपणयेत्युक्तो विप्रेण भूपतिः ।
ऋजुत्वात् तां व्यथाद् यस्माद्, दुर्जनः को न वञ्च्यते ॥५४॥
घनागमेऽपि भुधनागमो ज्ञात्वेति मूरिराट्
महाराष्ट्र प्रतिष्ठानामिधं पुरवरं ययौ ॥५५॥
.
तत्र सूरीश्वरं सातवाहनोऽधनिवल्लमः ।
संधेन सहितः मावेशयदुत्सवपूर्वकम् ॥५६॥
व्याख्यानानन्तरं सूरिं, ससंघ: सातवाहनः ।
विशो विज्ञपयामास, श्रीमत्पर्युपणाकृते ॥५७।।
जनानुवृत्या भयका, कार्य: स्यात् पञ्चमीदिने ।
इन्द्रोत्सवस्तत् मसथ, पष्ठयां पर्युपणां कुरु ॥५८॥
मूरिः प्रोवाच पन्नाशकादेनिनवरादयः ।
पुरा पर्युपितास्तद्वद्, पुरवो नस्तथा वयम् ॥१९॥

·१२६ श्रीदेवेन्द्रसूरिविरचिता अतः पर्युपणापर्व, नाविकामति पञ्चमीम् । वेलामुवमिवाम्भोधिजलकल्लोलमालिफा ॥६०॥ चतुमिस्त्विवि मोक्ते, भूभुजा मूरयोऽभ्यधुः । अस्तु मोक्तं हि सिद्धान्ते, परिवस्तव्यमारतः ॥६॥ तदाधभृत् पर्युपणा, चतुर्यो पश्चमीतिपः । मन्दिः स्वीकृवं कृत्यं, मर्वोऽपि अनुमोदते ॥२॥ (४) शिष्येप्वयाविनीतेषु, गुरुः शय्यातराग्रतः शिक्षामुपागमच्छिप्यशिप्यसागरसनिघौ ॥६३|| स तु विद्यामदानोपलक्षितः सागरेन्दुना । ऊचे च विपमं फश्चिद, मूत्रार्थ पृच्छ मां जरन् ! ॥६ दृद्धोऽभ्यधानमस्कार, मुक्त्वा नान्यद् वेदम्यहम् । तथापि पृच्छेत्याचार्योंदितः स्थविर अनिवान् ॥६५॥ वृद्धावस्योचितं धर्म, व्याचक्ष्वाय स सागरः । अनित्यतामावनादिधर्ममत्युजितं जगौ ॥६६॥ वृद्धोऽप्याहाध्यक्षमुख्यप्रमाणागोचरत्वतः । नैर संभाव्यते धर्मः, शड्ड कर्णविपाणवत् ॥६॥ तन्मधा क्रियते श्लेशो, मूर्खस्तद्विपये ततः । अतः शुब्धोऽपि धृष्टत्वमाहत्येत्याइ सागरः ॥६८॥ हे वृद्धवर्य ! तत्कार्यसौख्यादेरुपलचितः । समस्त्येव तरां धर्मः, श्रीतीर्थङ्करभापितः ॥६९॥ युत्यवं स्थापिते धर्मे, सागरेण ततो गुरु । स्थितवान् मौनमाधाय, माऽसौ जानानु मामिति ॥७०॥ अहो ! साक्षादसौ वृद्धो, मत्पितामहसन्निभः । इत्युक्त्वा सागराचार्यों, निजमासनमासदव ॥७॥ अथान्तेवासिनो दुष्टा', प्रातः शरयातरं गुरुम् । पृच्छन्ति स्म ततः कृन्छाजातोदन्तास्तमन्वगुः ॥७२॥ सागरेणापि ते दृष्टाः, पृष्टा यावद् विवक्षवः । अभूवंस्तानदाजग्मुः, श्रीसूरान्द्रा यहि वः ॥७॥ ततः ससागरैः साधुटन्दैर्मन्दान्दे)शिवाननैः । वन्दिताः शामिताः पूज्या अपुनःकरणेन च ७४॥ उत्याप्य वालुकाप्रस्थदृष्टान्तेन यतीश्वरैः । योधितः सागरी विद्यामदमौज्सत् ततः परम् ॥७५|| ·कालिकार्यकथा। १२७ . विदेहेऽन्येधुरासाद्य, स्वास्वामी सोमन्धरं जिनम् । नन्तुं गतो निगोदाना, व्याख्यानमशृगोइ पा ॥७६|| अपृच्छच प्रभो! वर्षे, भारते सांगतं हि फः ? । एवं विचारकनाथ ! कालकाचार्यमूचिवान् ॥७७|| रद्धवाह्मणरूपेण, शक्रेणागत्य मूरिराट् । पृष्टो निगोदव्याख्यानं, जिनेन्द्रवदचीकथत् ॥८॥ पुना शको जगायायुः, कियद् यद मम ममी! । सरिरुचे ध्रुवज्ञानाब्वेरिन्द्रस्तरमप्रभुः ॥७९॥ तन्निशम्पात्मनो रूपं, प्रकटीकृत्य मामुरम् । कृताजलियंतिमष्ठं, इएस्तुष्टाव पासवः ।।८०॥ जय प्रवचनाधार !, जय ज्ञानवदग्रणीः । जय सीमन्धरमिनस्तुत ! श्रीमन् ! नमोऽस्तु ते ॥८॥ इति स्तुत्वाऽन्यतो द्वारं, शय्याया विरचय्य सः । देवानामधिपः स्वीयं, देवलोम्पशिनियत् ॥४२॥ श्रीसूरयोऽपि मविवोधितावनी- जनाः प्रक्लप्ताऽनशनाः समाधिना । आयुः मपाल्य त्रिदशाधिपादिका- मरमबोधार्थमिवाश्रय दिवम् ॥८॥ इति श्रीकालिकाधार्यकथा समाप्ता । पत्तमस्थहेमचन्द्राचार्यज्ञानमन्दिरमाण्डागारस्य डा. नं. १३१ प्र. नं. ३९९८ आदर्श श्लोकोऽयमधिको दृश्यते-- यावजिनमतं यावच, मुमेरुधरणीधरः । तावद कालकसूरीन्द्रकथेयं भुवि नन्दतात् ||४|| मस्याः प्रतैरेवान्ते पुष्पिकासहितं लिखितमिदम् -- इति श्रीकालिकाचार्यकथा समामा ॥ इयं कथा श्रीकालिकाचार्यस्य देवेन्द्रसूरिणा विरचिता ॥ नक्षत्राक्षतपूरित० ॥१॥ सैवत् १५२५ वर्षे शाके १३९० ज्येष्ठमासे कृष्णपक्षे षष्ठीदिने शुक्रवासरे श्रवणनक्षत्रे ऐन्द्रनामयोगे मान्यपुरवरे सुरवाणमहमूदराग्यप्रवर्त्तमाने श्री................ [ भतः परं हरितालप्रयोगेण प्रभ्रष्टान्यक्षराणि ]

·[१४]
श्रीरामभद्रविरचिता
कालिकाचार्यकथा ।
,
[ रचनासंषत् १३ शताब्दि)
जगद्वन्धो महानन्दकन्दकन्दलनाम्बुदः ।
दद्यादमन्दमानन्द, देवः श्रीज्ञावनन्दनः ॥१॥
श्रीजयप्रमरिभ्योऽनूचानेभ्यो ययाश्रुतम् ।
यथाऽऽगमेभ्यश्च तथा, वक्ष्ये पर्युपणास्थितिम् ॥२॥
रमामिरिच रामाभिः, मुरैरिव नरैर्युतम् ।
अस्त्पत्र भारते वर्षे, घरावासाभिधं पुरम् ॥३॥
विक्रान्तवैरिदुरसमराध्वरदीक्षितः ।
वैरिसिंह इति ख्यातस्तत्राऽऽसीत् पृथिवीपतिः ॥४॥
तस्यातिवर्यसौदर्यनिर्जिताऽमरसुन्दरी ।
अभूत् पट्टमहादेवी, विश्रुता सुरसुन्दरी ॥५॥
दानशौण्डः साहसिकः, सांयुगीनः प्रसन्नधीः ।
तदुद्वहोऽभूद् विख्यातः, कुमारः कालकामिधः ॥६॥
सोऽन्यदा वाहकेलीतः, मत्यारत्तो वनस्थितम् ।
गुणाकरामिधं सरिमपश्यत् मणनाम च ||७||
धर्म तेभ्यः समाफर्ण्य, जातचारिधीस्ततः ।
गत्वा गेहं स्वबन्धूथ, मोचपित्वा महाग्रहात् ॥८॥
रेस्तस्यैव पादान्ते, क्षत्राणां पञ्चभिः पतैः ।
स्वस्वस्रा च सरस्वत्या, युक्तः सोयाऽग्रहीद् व्रतम् ॥९॥
गीतार्योऽधीतसिद्धान्तः, शमी संपन्नसद्गुणः ।
स स्वगच्छाधिपश्चक्रे, श्रीगुणाकरमूरिभिः ॥१०॥
अथाऽसौ कालिकाचार्य:, कुअरः फलभैरिव ।
अनगारः परीत: स्वैविनहार वसुन्धराम् ॥११॥
शासनस्योन्नति कुर्वन्, उर्वी च प्रतियोषयन् ।
उज्जयिन्यामगाद् वा(वा)योद्याने च समवासरत् ॥१२॥
आगत्याऽऽगत्य पौराथ, सूरीणामन्तिकेऽन्यहम् ।
पृण्वन्ति देशनां सम्पर, भववैराग्यदर्शिनीम् ॥१०॥

·कालिकाचार्यकया।
सस्यां पुरि श्रीरम्यायामल्पसचो जडात्मकः ।
आसीद् गर्दमिलो राजा, राजीविन्यामिव प्लवः ॥१४॥
राजपाटयां गतोऽन्येषुः, सतीं साधा सरस्वतीम् ।
अपश्यन् नृपवर्मस्थां, च्युतः स नृपवर्मतः ॥१५॥
वियोगेन स्मरस्येयं, किं रतिव्रतमग्रहीत् ।
घतच्छन्नमहो रूपं, विपाऽतमिवाऽमृतम् ॥१६॥
स्मराऽऽतुरेण तेनति, क्षिप्ता सऽन्तःपुरे निजे ।
हा भ्रातः कालकाचार्य !, रक्षेलत्याधाल(त्याल ?)पन्(वी ?) मुहुः ॥१७॥
नानोक्तिभिः सूरिभिश्व, भणितस्तां स नामुचन् ।
आसनव्यसनच्छन्नमतीनां क शुभं मनः ॥१८॥
चतुर्विधेन संघेन, राजपुम्भिश्च नीतिभिः ।
भणितोऽपि मुहुर्यावत् , प्रपेदे न स किञ्चन ॥१९॥
ऋद्धोऽय कालिकाचार्यः, क्रीडकल्पान्तमीपणः ।
तावत् समक्षं संघस्य, प्रतिज्ञामफरोदिमाम् ॥२०॥
संघस्य मत्यनीका ये, गुरूणां घातकाश्च ये ।
तेषां गतिमहं यामि, यम(न) नृपपांशनम् ॥२१॥
उन्मूलयामि नो राज्यान्मूलाद् दृक्षमिवोत्थितम्
प्रतच्छन्नमपि क्षातं, तेजो हि स्फ(स्फुरति स्फुटम् ॥२२॥
आचार्यश्चिन्तयत्येप, स्वभावात् मौढपौरुषः ।
किं पुनः कृतसाहाय्यो, गर्दभ्या विद्ययाऽनिशम् ॥२३॥
उपायैरु(रेवोत्पाट्योऽसावित्युन्मत्त इवाभवत् ।
मलपंचाऽभ्रमत् पौरः, परीतः परितः पुरि ॥२४॥
यदि गर्दमिलो राजा, ततो मे किमतः परम् ।
मनिविष्टा यदि पुरी, ततो मे किमतः पु(पारम् ॥२५।।
यदि शून्यगृहे स्वापस्ततो मे किमतः परम् ।
भोजनं यदिवा भैलं, ततो मे किमतः परम् ॥२६॥
इत्यादि मलपन्तं तं, वीक्ष्याऽऽहुः कृपया प्रजाः ।
थिए भूपं गणभृद् येन, लड्डितो दुर्दशामिति ॥२७॥
श्रुत्वेति विक्रिया राजा, विज्ञप्तः सचिवैः पुनः ।
कुरु प्रसाद भूपेन्द्र !, विमुश्चैतां तपस्विनीम् ॥२८॥
निन्दतीह जनोऽतीव दुर्यशश्वान्यराजसु ।
अमुत्र नरकं घोरं, तिनीववभङ्गतः ॥२९॥

·श्रीराममद्रविरचिता
सन्स्पन्याः किं न ते देव !, मन्दिरे मदिरेक्षणाः १ ।
यदेवं भावहीनायां, तिन्यां भ्रमनिर्भरः ॥३०॥
रत्यात्मकं भवेत् सौख्यं !, सा च भावात्मका स्फुटम् ।
मुभूपु भावहीनाम्, ततः स्यात् कीदृशी रतिः ? ॥३२॥
इत्यादिमिः सामवाक्यस्तैरुक्तः सचिवैः क्रुधा ।
प्रत्युत माज्वलद् भूपः, सप्पिः सिक्ता(क्त) कृशानुवत् ॥३२॥
ज्ञात्वा चिकित्स्यन्तं सूरिः, सामर्प निरगात् पुरात् ।
कौयाँ शककूलाख्यं, पापकूलं च स क्रमात् ॥३३॥
सामन्तास्तत्र ये केचित् , ते शाखिन इति श्रुताः ।
या सामन्तपतिः शाखाऽनुशाखी स तु भण्यते ॥३४॥
शाखिनस्तत्र चैकस्य, पार्धे तस्थुर्गणाधिपाः ।
आवजितश्च तैरेप, मन्त्र-तन्त्रादिमिः परम् ॥३५॥
शाखानुशाखिनो दूत एत्याऽस्मै शाखिनेऽन्यदा ।
समय माभृवं स्थित्वा, क्षणं चागानिजं पुरम् ॥३६॥
दौकनालोकनाकृष्णवक्त्रं तं मूरिरालपत् ।
स्वामिमसादे ते राजन् !, किमेवं कृष्णता मुखे ॥३७॥
तेनोचे न प्रसादोऽयं, फोपो यस्मै स कुप्यति ।
तस्मै संपेपपत्येवमिमां नामादितां छुरीम् ॥३८॥
दुर्लळ्यशासनः स्वामी, क्रुद्धः केनापि हेतुना ।
अतः स्वाऽऽत्मा मया वध्योऽवश्यं शत्रिकयाऽनया ॥३९॥
सूरिणोचे तवैवाय, रुष्टोऽन्यस्यापि वा विभुः ? ।
सोऽत्रवीद पञ्चनवते रष्टोऽन्येषां च शाखिनाम् ॥४०॥
दृश्यतेऽत्र यतः पण्णवत्यः क्षुरिकान्तरे ।
आचार्य प्राह यद्येवं, तकारय तान् नृपान् ॥४१॥
यानपात्रैः समुत्तीर्य. सिन्धुस्रोतस्विनी तवः ।
गत्वा सुराष्ट्राविषये, तस्थुः सर्वे ययाययम् ॥४२॥
कृते तेनेवि ते सर्वेऽप्याजग्मुस्तत्र शाखिनः ।
सूरीणामुपदेशेन, चेलुछ सपरिच्छदाः ॥४शा
ततोऽतीवासु वासु, पाप्ते शरदि मूरिभिः ।
स्वसमीहितसिद्धयर्य, मोक्तास्ते शाखिनोऽन्यदा ॥४॥
यथाऽपास्तोद्यमाः किं भोः ।, यूयं वित्त सांपतम् ।
तेऽप्यूचुर्यद् वयं कुर्मः, कृत्यं तन्नः समादिन ॥४५॥
मूरिणाभाणि गद्दीध्वं, पुरी पुष्पफरन्डिनीम् ।
निर्वाइस्तत्र वो भावी, भूयान् मालवनीतिः ॥४६॥

·२३१
कालिकाचार्यकथा।
एतत् कुर्मो वयं किन्तु, पाथेयं निष्टितं प्रभो! ।
अत्र भोजनमात्रं तु, नातं तेऽप्यनुवन्निति ॥४७॥
कृत्वेष्टिकानामावाई, हेमं चूर्णेन सूरिभिः ।
मोचेऽदः संपलं भूपा गृहणीध्वं भो ! निजेच्छया ॥४८॥
तदा दायविभागेन, चेलुस्ते हटमानसाः ।
चक्रिणोऽपि वशीकारे, द्रव्यानान्यं हि कार्मणम् ॥४९॥
वतो लाटादिकान् देशान् , साधयन्तः क्रमेण ते ।
मापुआलवसीमान्तं, तुगङ्गतुरङ्गमाः ॥५०॥
चरेभ्यस्तच विज्ञाय, मालवेन्द्रोऽप्यमर्षणः ।
सर्वोयमसारेणोचैर्भूपास्तानभ्यपेणयन् ॥५॥
अन्योऽन्यं दर्शने जाते, द्वयोरप्यथ सैन्ययोः ।
नासीरं चैरिभूसीर, युयुधे क्रोधदुर्द्धरम् ॥५२॥
अग्रसैन्ये क्षणाद् भग्ने, मालवेन्द्राग्रसेनया ।
ततः सर्वाभिसारेण, डुढौके शाखिना चमूः ॥५३॥
रणतयाधमान नद्भिर्युग्मकुम्बुभिः ।
अतिथीकवकीनाशं, महायुद्धमभूत् ततः ॥५४॥
महामात्रा महामात्रैः, सादिभिः सह सादिनः ।
वणिनस्तुणिभिः साद, रयिका रयिकैः समम् ॥५५॥
अनुलोम-विलोपोत्मत्स्यैरिव विसारिभिः ।
शूत्कारभैरवैविप्वकच्यापि व्योमसरः शरैः ॥५६॥
जगर्जुननृतुर्ने मुर्ववत्गुः शूरमानिनः ।
नेशः पेतुः प्रचक्रं दुर्विलेपुश्वातिकातराः ॥१७॥
अन्योऽन्यपट्टनोत्पनरुच्छलन्द्रिः स्फुलिङ्गकैः ।
निराजनमिवाकार्पः, शूराणां सितहेतयः ॥५८
गुडाभिर्धशमानाभिनंश्यन्तः करिणो धभुः ।
अर्द्धच्छना नमत्पक्षाः, प्रचलत्पर्वता इव ॥५९॥
चहलोदितकुट्याभिईद्धिः कृत्तमस्तकैः ।
नृत्यमानः फबन्धैश्व, भीषणं तदहो ! रणम् ॥६०॥
इत्यं युद्धे शकानीकावन्तीपथिवीपतेः ।
अभानि सैन्यं सहसा, मृगारेमंगयुथवत् ॥६॥
कान्दिशीकः स राजाऽपि, नष्ट्वा सन्जितयन्त्रके ।
प्रविश्योजयिनीदुर्गे, वस्यो रन्ध्र इघोरगः ॥६२॥

·श्रीरामभद्रविचिता
आदेशात तैश्च मुरीणां, गाखिभिजितकाशिभिः ।
चतुर्दिक्षु स्वः सैन्यैर्गत्वाऽय रुरुषे पुरीम् ॥६३।।
यन्त्रशस्खादिभिस्तत्र, क्रियमाणे रणेऽनिशम् ।
विश्रामो नाभवत् कथिदुभयोरपि सैन्ययोः ॥६॥
अन्यदा शून्पमालोक्य, वर्म सर्वत्र शाखिभिः ।
किमेतदिति विज्ञप्ता आदिशनिति सूरयः ॥६५॥
अष्टमीतिपिरयाऽस्यामवन्तीश उपोषितः ।
सर्वदा गर्दभी विद्या, साधयत्येप निश्चितम् ॥६६॥
तद् विलोकयत कापि, खरीमहालके स्थिताम् ।
विलोकयद्भिर्दष्टा सा, सूरीणामय दर्शिता ॥६७॥
सूरिमिर्मणितं भद्रा, एपा मालवभूभुना ।
समर्थिते मन्त्रजापे, महाशब्दं करिष्यति ॥६॥
तं श्रीप्यत्यरिसैन्ये, यद् द्विपद वा चतुष्पदम् ।
तत्
सर्व
रक्तमुदम्य, पतिप्यत्यवनीतले ॥६९।।
सजीचं सर्वमादाय, द्विपदादि निशामुखे ।
द्विगन्यूविप्रमाणं तद्, यूयं बजत सत्वरम् ॥७॥
साष्टशतं मे योधानां, ददध्वं शब्दवेधिनाम् ।
तैस्तविकृतं दृष्टपत्यये को विसंवदेत् ? ॥७१।।
तयोक्ताः सूरिभिर्योधाः, शब्दार्थ गर्दभी निनम् ।
यदा विकासयत्यास्यं, सर्वैरप्पेकहेलया ॥७२॥
तदैवाकृतशब्दापा युप्माभिः शीघ्रवेषिभिः ।
नाराचनिचौरस्याः, पूरणीय मुखं क्षणाम् ॥७३॥
कृवस्वरायायामुष्या भवन्तोऽपि न किञ्चन ।
अमचाः स्य वद् यूयं, सजीकृतशरासनाः ॥७४||
ततय भुकरणार्थ, व्यानं बदनमेवया ।
समं मुक्तैः पृपक्तैस्ते, तूणपूरमपूरयन् ।।७५॥
हवशक्तिः खरीविद्या, साधकस्यैव मस्तके ।
कृत्वा मूत्रं पुरीपं च, दत्वा पादं ययौ कचित् ।।७।।
सूरिमिः शाखिनः मोक्ता गृही(ही)वं सांप्रत पुरीम् ।
एतावदेव सामर्थ्यममुष्याऽऽसीद् गतं च वद ॥७॥
माफार खण्डशः कृत्वा, शाखिनः माविशन् पुरीम् ।
यध्वा गर्दभिल्लं चामी, सूरेः पादानतोऽतिपन् ॥७८||
सूरयोऽप्यनुवन् पाप !, यद्वविन्या[:] कृतस्त्वया ।
व्रतस्य भरः शुद्धाया यद् वयं च तिरस्कृताः ॥७९॥

·कालिकाचार्यकथा । यत् संघोत्र मवान् भूम्ना, तथा नीतः परामवम् । वस्य पुप्पमिदं विद्धि, फलं स्वन्यद् भविष्यति ॥८॥ वतः श्रीकासिकाचार्यपाक्याजोवनसौ कुधीः । दीनवात्रः क्षितीशैस्तैर्देशानिर्वासितः स्खकात् ।।८१॥ तत्र प्राक्जातसंबन्धो, यः शाखी मूरिभिः सह । राज्यस्पाधिपतिः सोऽभूदपरे मण्डलेश्वराः ॥८२|| पाककलात् समायातास्ते शका इत्यतः श्रुताः । इत्यं शकक्षितीशानां, वंशोऽभूदन मालवे ॥८३॥ सरखत्यपि साध्वी सा, शुदिमाधाय सूरितः । चारित्रस्यानुसन्धान, शुद्धबुद्धिः पुनधान ॥४॥ कृत्वा ससन्यां स्वां सन्धामित्वं कालकसूरयः । आलोचितमतिक्रान्ताः, स्वं गच्छं पर्यपालयन् ॥८५|| . इतव भृगुकच्छाऽऽख्यं, ख्यातमस्तीह पत्तनम् । थामेयो कालिकाचार्या(कार्या)णां, घुभुनाते तत्र राश्रियम् ॥८६॥ चलमित्रो नृपस्तत्र, प्रतापाऽक्रान्तभूतलः । युवराट् भाणुमित्रश्च, मन्त्री च मतिसागरः १८७॥ परकूलाऽऽगतं श्रुता, निजं कालकं मातुलम् । ताभ्यां स सचिवोऽपि, तदाहाननहेतवे ॥८॥ गत्वाऽवन्त्यामवन्तीशमनुज्ञाप्यातिपक्तितः । मन्त्रिणा निन्विरे तेन, सूरयो भृगुपत्तनम् ।।८।। मबन्धेन पुरे राजा, महताऽथ प्रवेशिताः । बोधयन्तो नृपादीथ, तस्थुवर्षा इहैव ते ॥९॥ अथ देशनया बुद्धो, यामेयो जगतीपतेः । कालकाचार्यपादान्ते, पळभानुरभूद् यतिः ॥९१६ दृष्ट्वा धर्मरतं भूपं, पुरोधा दूनमानसः । साधून निन्दन् नृपस्याग्रे, सूरिभिस्तैरपाकृतः ॥१२॥ अन्धभविष्णुपेन, कूटकोटिपटुटुः । स विमतारयामास, रहसीत्यथ भूपतिम् ॥१३॥ यथैते देव ! वः पूज्या निश्चितं मुनयस्ततः । यत्र भ्रमन्ति तिष्ठन्ति, तदपि स्थानकं तया ॥९॥ तदेते येन मार्गेण, यान्ति परतेन गच्छताम् । तत्पादातिकमोऽवश्यं, महत्यासा(शा)तना भवेत् ॥१५॥ ३४

·१३४
श्रीराममविरचिता
सा च दुर्गविहेतुः स्याद्, विसृज्यन्ताममी अतः ।
रानाऽऽद सत्यमेवैतद्, विसज्यन्ते कथं पुनः १ ॥१६॥
सौवस्तिकोऽवदद् देव !, कार्यतां परितः पुरे ।
अनेपणां ततश्चैते, यास्यन्ति स्वयमेव हि ॥९॥
भूपस्यानुमतेस्तेन, पौराणां कथितं यया ।
इत्यमित्यं दीयमानं, मुनीना(नां) सत्फलमदम् ॥९८॥
पच्चा पत्वा तदर्थ ते, मुनीनां ददते जनाः ।
तत् ताक प्रेक्ष्य मूरीणां, मुनयः प्रत्यपादयन् ॥९९||
उपयोगेन विज्ञाप, नृपाभिप्रायमीदृशम् ।
अयापर्युषिते चैव, निर्ययुः सूरयः पुरान् ॥१०॥
दक्षिणां दिशमाश्रित्य, प्रतिष्ठानपुरं प्रति ।
प्रचेापितं तत्र, न यावद् वयमागताः ॥१०१।।
न हि पर्युपणा कार्या, वावद संवेन धीमता ।
परमश्रावकस्तत्र, शाव[वाहन] भूपतिः ॥१०२॥
वदागमनवृत्तान्ताद्, वहीं मेघाऽगमादिव ।
शाववाहनभूपोऽभूत्, प्रमोदामोदमेदुरः ॥१०३।।
,
अथ श्रीकालिकाचार्याः, प्र[विष्ठा]नपुरै ययुः
संघेन सह राजाऽपि, ततः सम्मुखमभ्यगात् ॥१०४॥
रोदस्यां पूर्यमाणायामातोयध्वनिना नृपः ।
सूरीन् प्रवे[याश्च] क्रे, पुरे ध्वजकुलाकुले ॥१०५॥
ववन्दिरे च चैत्येपु, मठिमास्तत्र त्रिभिः ।
अष्टालिकास्ततः श्राद्वैस्तेषु प्रारेभिरे क्रमादि] ॥१०॥
भच्या संसेव्यमानानां, संपेन क्ष्माभृताऽपि च ।
वत्रस्यानां मुनीन्द्राणामगाद पर्युषणक्षणः १०७॥
तत्र देशे नभस्यस्य, शुद्धायां पञ्चमीतियौ ।
यात्रा भवति शक्रस्य, राज्ञोक्ताः सूरयस्ततः ॥१०८॥
अत्र पर्युपणे लोका नुसत्या वृत्तहा मम ।
भविष्यत्यनुगन्तव्यो, महवा विस्तरेण तत् ॥१०९॥
चैत्यपूनाद्यनुष्ठान, कर्नु न प्रभवाम्यहम् ।
कृत्वा प्रसा[दं च पोप्ट्या, कुरु पर्युपणं प्रभो ! ॥११॥
अयाऽऽहुः कालकाचार्या अपि मेरुदलत्यहो ! ।
न लिदं पर्व पञ्चम्या अतिकामति यामिनीम् ] ॥११॥

·फालिंकाचार्यकथा ।
१३५
भूपेनोक्तं चतुयो च, स्वामिस्तहि भवत्विदम् ।
आगमस्यानुमानेन, मेनिरे सूरयस्ततः ॥११॥
हृष्टः माह नृपोऽप्येवं, मयि स्व] नुग्रहः प्रभोः ।
नन्दी परोपवासस्प, पारणान्तःपुरस्य यत् ॥११३॥
प्रतिपत्तिस्तदेतेषां, मुनीनां तु भविष्यति ।
उत्तरपारणं तन्मे, दानं दास्यन्ति वल्लभाः ॥१४॥
प्रतिवर्ष च तत्राहि, पूज्यमाना नृपादिभिः ।
ददर्श जनोऽप्येचं, साधु साधूनपूजयत् ॥११५॥
तत्र देशे प्रतिष्ठानपुरेऽपि च ततो दिनात् ।
साधुपूनालयो नाम, प्रवृत्ती नव्य उत्सवः ॥११६॥
इत्यं चतुर्थ्यांमानिन्ये, पञ्चम्याः पर्व शाश्वतम् ।
कारणात् कालकाचार्यः, संवेनापि तथाकृतम् ॥११७॥
यया शिष्यानपी त्यक्तवा, दुविनीता[] ययुनिशि ।
पार्षे स्वशिष्यशिष्यस्य, यथा ते चामिलन् मुहुः ॥११८॥
(५)
सीमन्धरजिनेन्द्रण, निगोदाः कथिता यया ।
शक्रस्याने तथाऽमीभिः, मूरिभिः कथिता यया ॥११९॥
ययाऽऽयुर्वत्रिणः मोक्तं, दृद्धग्राह्मणरूपिणः ।
इत्याधशेपमाख्यातं, तथा शेयं कयान्तरात् ॥१२०॥
इह पर्युपणस्यैव, वृत्तान्तोऽभिधे मया ।
श्रीमत्कालकमरीणां, माहात्म्यस्यैकसेवधिः ॥१२१॥
ऐदंयुगीनोऽपीत्यं यः, शासनस्य प्रभावकः ।
आचार्यस्तचरित्राणि, पुनन्तु कविकुञ्जरान् ॥१२२॥
वादिश्रीदेवसूरीणां, गच्छव्योमैकभास्करः ।
सैद्धान्तिकशिरोरत्नं, श्रीजयमभमूरयः ॥१२३||
स्वल्पयोरपि तच्छिष्यः, सिद्धसारस्वतः स्वतः ।
रामभद्रः कयामेतां, रचयामास साद्भूताम् ॥१२४॥
स्वभू(भूीभुवःस्व(वस्त्र)यं यावत् , पुनाति भगवद्वचः ।
व्याख्यायमाना विबुधैर्जीयात् तावदियं कथा ॥१२५॥
इति श्रीकालिकाचार्यकथा समाता ॥
[प्रान्ते अन्याक्षरः प्रशस्तिरियम् ]---
माग्वाटवंशे कुमरः, श्रेष्ठी श्रेष्ठक्रियापरः ।
पत्नी शीरिति ख्याता, तस्य सौशील्यशालिनी ॥१॥

·१३६ श्रीविनयचन्द्रविरचिता तस्याभूत् देशलः पुत्रः, पत्नी योल्दणदेव्यसौ । तत्पुत्री नायकिर्जज्ञे, तेजःपालश्च तत्सुतः ॥२॥ मोहिनीति मिया चास्य, धनपालाभिधः सुतः । स्वमातुः श्रेयसे तेन, तेजःपालेन धीमता ॥३॥ गृहीवा पर्युषणाख्यफल्पस्यासौ तु पुस्तिका ॥ संवत् ७००२ (१) ना वर्षे मासो सुदि २ दिने रुपै २१ लपामणी हवी ।। [१५] श्रीविनयचन्द्रविरचिता कालिकसूरि-कथानकम्। [ रचनासंयत् १४ शताब्दि] ॥ नम. सर्वज्ञाय ॥ उत्पत्ति-विगम-ध्रौव्यत्रिपदीव्याप्तविष्टपम् | महेम श्रीमहावीरं, निरस्तजिनं जिनम् ॥१॥ अवधेनापि यः कुर्याज्जैनमवचनोन्नतिम् । स शुदयति प्रतिक्रान्तः, सुधीः कालिकरिवत् ॥२॥ तथाहि- क्षेत्रेऽत्रैवास्ति भरते, घरावासाभिधं पुरम् । वैरिसिंहो नृपस्तत्र, मियाऽस्य सुरसुन्दरी ॥२॥ वयोः सर्वगुणाऽऽधारः, कुमारः कालकाभिधः । निर्जितत्रिदशील्पा, स्वसो वाऽस्य सरस्वती ॥४॥ स यौवने वाहकेल्या, व्याटत्तोऽय वनस्थितम् । नत्वा गुणाकरं मुस्मिश्रीपीद् धर्मदेशनाम् ॥५॥ प्रतियुद्धोऽय पितरावाच्य व्रतमग्रहीत् । क्षत्रियाणां पञ्चशत्या, सरस्वत्या च संयुतः ॥६॥ गीवार्यों गुरुभिः सोऽय, स्वगच्छाधिपतिः कृतः । तैरेव मुनिमिः सार्दै, विनहार यमुन्धराम् ॥७॥ •सा पास्य PI . १ ·कालिकाचार्यकथा। विहरन् कालकाचार्यः, समवासरदन्यदा । गर्दमिल्लाधिष्ठिताया उज्जयिन्याः पुरो पहिः ॥८॥ राजपाट्यां गतोऽन्येचू राजाऽपश्यत् सरस्वतीम् । साध्वीं साध्वीकृतां रूपवतीं बाह्यभुवं गताम् ॥९॥ कामाः सोऽथ तां दृष्ट्वा, साध्वीं स्वान्तःपुरेऽक्षिपत् । हो भ्रातः ! कालकाचार्य !, रक्ष मामिति वादिनीम् ॥१०॥ सूरिभिः बहु मङ्गीभिस्तथा संघेन मन्त्रिभिः । मघाणितोऽप्येप, यावत् तां अमुचे नहि ॥११॥ तदा संघसमक्ष स, भतिज्ञां सरिरग्रहीत् । नोन्मूलयामि चेन्मूलाद्, राज्यादेनं नृपोऽधमम् ॥१२॥ संघादिमत्यनीकानां, गतिं माप्नोम्यई तदा । गच्छे नियोज्य गीतार्थ, मरिरेवमचिन्तयत् ॥१३॥ नृपः स्वभावात् मौढोऽसौ गर्दभीविद्यया यलम् । उच्छेद्यस्तदुपायेनेत्युन्मत्त इव सोऽभ्रमत् ॥१४॥ यदि गर्दभिल्लो राजा, ततोऽपि किमतः परम् । यद्वाऽस्यान्तःपुरं रम्यं, ततोऽपि किमतः परम् ॥१५॥ यद्वाऽस्य विपयो रम्यस्ततोऽपि किमतः परम् । मुनिविष्टा पुरी यद्वा, ततोऽपि किमतः परम् ॥१६॥ यदि वाजिनः सुवेपस्ततोऽपि किमतः परम् । यद्वा भ्रमाम्यहं भैस, ततोऽपि किमतः परम् ॥१७॥ यद्वा सू(सोन्यगृहे स्वप्नं, ततोऽपि] किमतः परम् । इत्याधलीकं जल्पन्तं, मूरिं दृष्ट्वा जनोऽब्रवीत् ॥१८॥ घिर भूपं पापितः मूरिरीदृशी येन दुर्दशाम् । श्रुत्वा च धिग्र(क) क्रियां राज्ञो, व्यज्ञापि सचिवैः पुनः ॥१९॥ प्रसीद देव ! मुश्चैतां, तिनी स्नेहवर्जिताम् । साध्वीविध्वंसतयात्र, दुर्यशोऽमुत्र दुर्गतिः ॥२०॥ नृपः बुद्धोऽथ तान्चे, सि(शिक्षयध्वं पितॄन् निजान् । तेऽथ तूष्णीं स्थितास्तच, श्रुत्वाऽऽचार्योऽपि निर्ययौ ॥२१॥ यान् प्रतीच्यां शाकूलं, कूलं पाप क्रमात् प्रभुः । आवजयच्च मन्त्राधैस्तत्रैकं शाखिनं नृपम् ॥२२॥ शाखानुशाखी तत्स्वामी, ततोऽन्येधुराययौ । समर्प्य माभृतं चाऽऽगात् , सूरिस्तु नृपमब्रवीत् ॥२३॥ २ नास्शीद नवमपर्य P प्रतौ । ३ रक्ष मामिति अत्पन्तों, हा भ्रातः । बालकप्रभो P! ४ तश्चा(स्ता)वरुद्ध । - - ·१३८ श्रीदिनयचन्द्रविरचिता स्वामिमसादे कृष्णाऽऽस्यः, किं लं राजाऽप्युवाच तम् । न प्रसादः किन्तु कोपो, यतो यस्मै स कुप्यति ॥२४॥ नामा प्रेषयत्यस्तै, धुरी दुर्लशासनः । मर्तव्यं तन्मयाऽवश्यं, कुदः स्वामी कुतोऽप्यसौ ॥२५॥ रष्टस्तवैवाचार्योक्ते, माइ रानाऽन्यशाखिनाम् । स्टः पञ्चनवत्या यत्, पणवत्पङ्किता क्षुरी ॥२६॥ तानप्याहय मूर्युक्ते, तानाहास्त नृपान् नृपः । तेऽयाऽऽचार्याऽऽक्षया चेटुः, सुराष्ट्रराष्ट्रामाययुः ॥२७॥ तत्रातिकान्तवास्ते, मोक्ताः कालक्मूरिभिः । किमपास्तोद्यमा यूयं, तेऽप्यूचुः कृत्यमादिश ॥२८॥ सरिः प्रोवाच गृहीवं, मालवोजयिनी यतः । निर्वाहस्तर यो भावी, तेऽवोपन्नास्ति शम्बलम् ॥२९॥ चूर्णेन हेमावाई, कृत्वा मूरिभिरपितम् । ययेच्छं म्वर्णमादाय, चेलुस्ते मालवान् प्रति ॥३०॥ लादिदेशानादाय, जग्मुर्मालवसीमनि । तच ज्ञाला गर्दमिल्टोऽभ्यमित्रीणोऽभवद् बलैः ॥३१॥ घोरे महत्ते सदामे, द्वयोरप्यय सैन्ययोः । अमानि शाखिमैन्योधैर्गर्दभिल्लवमः क्षणात् ॥३२॥ गत्तोपरोघसनोऽस्यान्मालबेन्द्रः पुरी निनाम् । वेष्टपित्वा शाखिनोऽपि, तस्थुर्गुबाशयाऽय ताम् ॥३३॥ युद्धेऽनिदां जायमाने, शून्ये प्राकार एकदा । नृपः पृष्टा शून्यहेतुमादिशन्निति मूरयः ॥३॥ अघाटम्यां तियावेप, विद्यां जपति गर्दभीम् । चां पश्पद्भिस्तदादेशाव, दृष्ट्वाऽऽख्यायि सूरये ॥३५॥ हिः माहाऽस्य जापान्ते, गर्दमी भुं फरिप्यति । तरहुत्वाऽरिद्विपादादि, वान्तरक्तं पतेद् भुवि ॥३६॥ विनोशीमयावं वत्, समादाय वाहिनीम् । योपानां च सर्व साष्टं, दत्य मे सन्दवेधिनाम् ॥३७॥ तयैव सर्व तैयक्रे, योपान्चुश्च सूरपः । यदैपा स्फारयत्यास्य, में फर्जु भवद्भिस्तदा ॥३८॥ अश्वाऽऽरायमेवार, पूरणीयं शराब करैः । ततो व्या तया वक्त्रं, परैः पूर्ण दैव तैः ॥३९॥ गुम्मम् ॥ मापक DIL दिनीपदो यात्वा ब.P1 योधपु.P1 ततस्तन्याप्तस्तत्प्रत सस्ता पूर्व मुख• PI ५ ·कालिकाचार्यकथा। सा नृपमूर्ध्नि दवाऽहिं, कृखा विमूत्रमुद्ययौ । भवा गुर्वाज्ञया वभ, शाखिनोऽभ्यविशन् पुरीम् ॥४०॥ पुरो बर्द्ध गर्दभिल्लं, तैस्ततः सूरयोऽनुवन् । प्रतिनीप्रवविध्वंसः, पाप ! रे! यत् त्वया कृतः ॥४१॥ यचापमानितः संघो, वयं यच तिरस्कृताः । तत्पा[प]द्रोः पुप्पमेतद्, भावी नरकः फलम् ॥४२।। प्रायश्चित्तं गृहाण स्वमद्याप्पादाय तद् मतम् । इत्युक्तोऽपि विमनस्को, देशानिष्कासितः स तैः ॥४३॥ प्रागाश्रितोऽध यः शाखी, सम्राट् चक्रे स सूरिभिः । शफलाद् यदायातास्तेऽभूदिति शकान्वयः ॥४४॥ इति मविज्ञां निर्वाय, यामि चारोप्य संयमे । आलोचितमतिक्रान्तः, स्यं गच्छं मूरिराश्रयत् ॥४५॥ (२) इतश्च भृगुकच्छे स्तः, कालकार्यस्वसुः मुतौ । चलमित्र-भानुमित्री, राड्-युवराशिया श्रितौ ॥४६॥ ताबाहानाय सूरीणां, अपतुर्गन्त्रिणं निजम् । सरि गुपुर निन्ये, तेनाथापृच्छय शाखिनम् ॥४७॥ चलमित्रेण विच्छर्दशितास्तत्र सूरयः । संयुद्धं नृपयामेयं, यलमानुमदीक्षयत् ॥४८॥ राज्ञा भक्त्याऽत्रैच वर्षास्थापितैस्तैः पुरोहितः । जिग्ये नृपपुरः साधून, निन्दनैकोपपरिमिः ॥४॥ उपाद् भूपं रहोऽति, स विप्रो व्यमवारयत् । पथाऽप्येते येन पूज्या यान्ति सोऽपि तथैव च ॥५०॥ तत्पदाचिक्रमादेपा, महत्याशातनो भवेत् । राजाऽप्यूचे सत्यमेतद्, विसृज्यन्ते कथं पुनः ॥५१॥ द्विजोऽवदद् देव! पुर्यामाधाकधिनेपणाम् । प्रवर्त्तय ततो नैते, स्थास्यन्ति स्वयमेव हि ॥५२॥ नृपानुमत्पा तेनोक्ताः, पौराथनुस्तथैव ताम् । मुरयोऽप्यथ तद् ज्ञात्वा, प्रतिष्ठानपुरं ययौ ॥५३॥ .. . - प्रतिष्ठानपुरे शालिवाहनः श्रावको नृपः । शापितस्तैः पर्युपणा, यत् कार्याऽस्माभिरागतैः ॥५४॥ नाऽभवत् A1 ·१४० श्रीविनयचन्द्रविरचिता ज्ञात्वाऽऽगवानथो सूरीन्, ससंघः पार्थिवोऽभ्यागत् । वेशिता विस्तराद् राज्ञा, ते चैत्यानि ववन्दिरे ॥१५॥ शातवाहनराजाऽऽधैः, सेव्यमानेषु तेप्वथ । क्रमात् पर्युपणा प्राप्ता, राज्ञोक्ताः सूरयस्ततः ।।५६।। नभस्यशृद्धपञ्चम्या, शक्रयाना भवत्यतः । शक्रोऽनुगम्यो लोकानुवृत्या भावी मयाऽपि तम् ॥१७॥ विस्तराचैत्यपूजादि, कर्तुं नात्र अपार्यते । पर्युपणास्तु वह पाठयामित्युक्ते सूरयोऽब्रुवन् ॥१८॥ सूर्योऽप्यूदेत्यपरस्यां, मेरुचूला चलत्यपि । न तु पर्युषणा राजन् ! लइवे पञ्चमीनिशाम् ॥५९॥ चतुर्थ्यामस्तु राज्ञोचे, श्रीसंघानुशया ततः । पर्युपणां चतुर्थी ते, चक्रुः कालासूरयः ॥६०॥ पूर्णिमास्याचतुर्दश्या, चतुर्मासान्ययाययुः । पातिकाणि चतुर्दश्यां, पुराऽप्यासन् यदूचिरे ॥६॥ तं पक्खियचुन्नीए, महानिसीहे दसामुयक्खन्थे । मणियं चउद्दसीए, समराइचे फुड चेव ॥६२|| राजानुग्रहोऽयं मे, नन्दीश्वरतपःकृताम् । राज्ञीनां पारणे मावि, यद साधूचरपारणम् ।।६२।। तत्राहि चानुवर्प यत्, पूज्यन्ते साघवो जनैः । वत्र देशे महत्तस्तव, साधुपूनालयोत्सरः ॥६॥ अथ कर्मक्शाजातान्, शिप्यानुल्लण्ठचेटिवान् । मात्वा तेषु च मुप्तेपु, गज्जे(य्ये) सूरयोऽध्रुवन् ॥६५॥ पौत्रसागरचन्द्राऽऽख्यमूरिपार्वं व्रजाम्यहम् । निर्वन्याः शिष्यपृच्छायां, लं तान् निर्भर्त्य साधये ॥६६॥ इत्युच्या ते ययुस्तन, वृद्धः कोऽपीत्यवज्ञया । अनभ्युत्याय व्याख्यान्ते, प्रशिष्येणेति जल्पिताः ॥७॥ कीर ममाऽऽर्य ! व्याख्यानं, भव्यं चेत्याह मूरिराट् । किञ्चित् पृच्छति वेनोक्ते, मपच्छाऽनित्यतां विभुः ॥६६॥ सागरः माह नो धर्म, विना किश्चिदिह स्थिरम् । धीमतां वत् स एवाऽई इत्युक्ते गुरवोऽनुवन् ॥६९॥ नास्ति धर्मोऽध्यक्ष] मानावीवलाच्छशशुगवन् । तदभावे नानुमानाद, वदलम्भव चिकीर्पया ||७०॥

·१४१ कालिकाचार्यकथा । सागरः माह प्रत्यक्षी, धर्माधर्मो स्त एव यत् । सन्त्येकेऽत्रैव सम्राजस्तभृत्याचापरे नराः ॥७१॥ इतश्च पश्चाद् दुःशिष्यैः, पृथः शय्यातरोऽयदद । गुर्वाशां भो! स्वयं लुप्त्वा, दुष्टाः ! पृच्छत मां तु किम् ? ॥७२॥ त्यक्तास्तद्गुरुभियं, यात दृष्टिपयान्मम । तऽपि भीता क्षमयित्वा, शय्येवं जगदुः पुनः ॥७३|| दयां कृत्वैकवार नः, शाधि याताः क सूरयः । श्राद्धोऽपि तत्र तान् मैपीद, ज्ञात्वा सम्यगुपस्थितान् ७४|| आगच्छतश्च तान् श्रुत्वा, किमुपैति पितामहः । इति हटः प्रशिष्योक्तः, सूरिः स्माहापि में श्रुतम् ।।७।। दृष्ट्वा तानायतः साधूनभ्युत्तस्थौ च सागरः । तैरूचे साधुसंघोऽयं, गुरवस्तु पुरागताः ।।७६॥ कालिकार्य बहिर्भूम्यागतमभ्युत्थितान् मुनीन् । ऊचे पशिष्यः किमिदं, तेऽप्यूचुर्गुरवो थमी ७७॥ क्षमयित्वाऽनुतप्यन्त, सागरं स्माह मूरिराट् । मान्यताप्सीन ते मावदोपः किन्तु प्रमचता ॥७८॥ वालुकामस्यदृष्टान्तादुत्तायर्यास्य श्रुतस्मयम् । विनीतशिष्यसंवीता विजहुः सूरयोऽन्यतः ॥७९॥ अथान्यदा विदेहेषु, श्रीसीमन्धरसग्निधौ । निगोदजीवव्याख्यान, श्रुत्वा शक्रोऽभ्यधादिति ॥८॥ एवं स्वामिन् ! निगोदानां, व्याख्यां कि कोऽपि भारते । वेत्तीदानी जिनोऽयाऽख्यत्, फालकायर्या विदन्ति ताम् ॥८॥ आगत्य कौतुकाच्छकः, कृत्वा रद्धद्विजाकृतिम् । नत्वाऽमाक्षीनिगोदाऽऽख्या, मभुवाऽह ययातेथम् ॥८२।। संख्यातीताः सन्ति गोला गोलेऽसंख्या निगोदकाः । एकैकस्मिन् निगोदेऽथ, सिद्धेभ्योऽनन्तजन्तवः ॥८३॥ इत्यादि सूरिणाऽऽख्याते, पुनः पमच्छ वासवः । मार्थयेऽहं तदाख्याहि, कियदायुर्मम प्रभो ! ॥८॥ सूरिज्ञानोपयुक्तोऽभूद्, यावद् द्वे सागरोपमे । इन्द्रस्त्वमिति सूर्युक्ते, शक्रः स्त्वं रूपमाश्रयत् १८५|| १. •थागमम् P।

·१४२ श्रीमहेश्वरमूरिविरचिता नला स्तुत्वा च सूरीन्द्रमिन्द्रः स्वं स्थानमभ्यगात् । मूरिः स्वायुःपरिमाणं, ज्ञात्वा संलेखनां व्ययात् ॥८६॥ इति श्रीकाप्टकाचार्याः, कृत्वा प्रवचनोन्नतिम् । ययाऽऽयुः पालयित्वा तेऽनशनेन दिवं ययुः ।।८७॥ श्रीरलसिंहसरीणामन्तेवासी कयामिमाम् । चक्रे विनपचन्द्राऽऽख्य[:], संक्षिप्तरुविहेतये ॥८८|| यो गई मिल्लं जगदेकमालं, समूलमुन्मूलयति स्म राज्यात् । आनीतवान् पर्युख(प)णाऽऽख्यपर्व, दिने चतु- स गुरु[:] प्रिये वः ॥९॥ इति श्रीकालिकमूरिकथानकम् ॥ D आदर्श प्रान्तोल्लेखः-सं. १६१२ वर्षे ॥ श्रीरस्तु । P भादरों प्रान्तोळेख:- सं० १३४४[१] वर्षे वैशाखशुदो अक्षततृतीयायां सोमे पर्युपगाकल्पपुस्तिका लिखिता । तस्मिन्नेवादशेऽन्याक्षरलिखितमिदम्-- श्रीवर्धमानो जु.... सितमूलः पार्थादिसद्वृत्तपृधुम.... । .....शारखोजतगरछगुच्छः श्रेयःफलं यच्छतु फल्पक्षः ॥ शिवमस्तु श्रीः ॥ [१६] पलिवालगच्छीयश्रीमहेश्वरसूरिविरचिता कालिकाचार्यकथा। [ लेखनसं० १३६५ ] ॐ नमः सर्वज्ञाय ॥ पञ्चम्यां विदितं पर्व, चतुर्थी येन निर्मितम् । श्रीमतः कालिकाचार्यगुरोस्तस्य कयोच्यते ॥१॥ + P आदर्श नास्वेतदन्तिमं पद्यद्वयम् । •प्रमीवि °P, धमीसस्थित HI • श्रीमत्संघप्रसादेन, तत्कथा सुध्यते मया P, सावत्सरीयं तस्योः क्या सप्रति फष्यते CI १ ·, , शालिफाचार्यकथा। धरावासपुरेशस्य, धैरिसिंहस्य नन्दनः । अभूता सुरसुन्दयी, कालरुथ सरस्वती ॥२॥ कालकोऽन्येशुरुधाने, गतो मिरैः पुरस्कृतः । गुणाकरेगुरोर्बुद, मानाजीदनुजायुतः ॥३॥ तसंव्या नरा नार्यस्तावनु मानजन्नथ । कालक स्वपदे न्यासीद, गुरुभिर्गुरुभिर्गुणैः ॥४॥ प्रवर्तिनी च तज्जामिरवन्त्यामन्यदाऽगमत् । श्रीमन्तः कालकाचार्याः, साधु साधीसमन्विताः ॥५॥ गर्दभिल्लोऽन्यदर्दा वीक्ष्य(क्ष्या)वन्त्या चैत्ये सरस्वतीम् । पलादन्तःपुरे न्यस्थात्, को विवेको हि' कामिनाम् ॥६॥ तस्मिन् बोधवचः सूरेः, सघस्य च वृथाऽभवत् । अमात्याना गिरा मिथ्या, क्षीणायुपमहौपधी ॥१॥ अयोन्मत्तकवेषेण, भ्रमनिति ललाप सः । गर्दमिष्ठो यदि नृपस्ततः स्यात् किमतः परम् ? ॥८॥ भिक्षेऽह यदि शून्ये वा, वसामि भितः परम् ? । मत्वेति चोधितोऽमात्यैर्नायुध्यत नृपाधमः ॥९॥ श्रुत्वेति कुपितः मूरिः, सस्मारागमभापितम् । सपादिकार्ये यद्यक्रिसैन्यमप्यन्तपेन्मुनिः ॥१०॥ ध्यात्वेति शफकूलेऽगात, सामन्तास्तत्र शाखयः । नृपः शाखा शाखिस्तु, कीर्त्यते देशभाषया ॥१॥ शाखमेकं च मन्त्रायैस्तस्थुरावM मूरयः । क्षुरिकामाभृतस्तत्रान्यदी दूतः समागमत् ॥१२॥ शाखिः श्यामाननः पृष्टः, मूरिभिः मोह नः प्रभुः । क्रुद्धः मेपयते शस्त्री, तया छेद्य निजं शिरः ॥१३॥ कृपाणिफायामेतस्या, पणवत्यकवीक्षणात् । मन्ये पण्णरतेः सामन्ताना ऋद्धो धराधिपः ॥१४॥ सर्वेऽपि गुप्तमाहाथ्य, प्रिभिस्तेऽथ मेलिताः । तरीभिः सिन्धुमुत्तीर्य, सौराष्ट्राया समाययुः ॥१५॥ धर्पाकाले तदायाते, गतिप्रत्यूहकारिणि । विधाय पण्णवत्यशै , सुराष्ट्रा तेऽवतस्थिरे ॥१६॥ स्य भूमृत CI ४ °ने वाहकेलिगतो गुणी (* तो गुरु H} P। ° फराभिधाद बुद्ध नी त्वेत° PHI • दाऽवतीपतिवींव(क्ष्य)स ° PH | हि मानिनाम् PHD 'शाखीत्युत्की P। दा सूरि(रे.) स. CI १२ ह तात् ] प्र°C स्या कष्टायाम CI १४ साम तानां पण्णवते[ ] युद्धोऽ येषा नराधिप CI १५ ने मर्ने मि°HI . ५ PHI दे भ्यस्त PI ७ ८ ११ १६ वर्षागोH, ·१४४ श्रीमद्देश्वररियिरचिता गुर्वादिष्टैश्च शरदि, तैस्चे नास्ति सम्बलम् ।। गुरुवर्णेन सौवर्णमिटिकापाकमादये ॥१७॥ संवलाद् बलवन्तस्ते, मालवं लातुमिच्छवः । ते जग्मुः मालवे देशे, सूरिमिः प्रेरिताश्चिरात् ॥१८॥ गर्दभिल्लः ससैन्योऽपि", समेतस्तैर्महावलैः । शकर्भग्नमविष्टान्तःपुर्या रुद्धा च तैः पुरी ॥१९॥ अथाष्टमीदिने दुर्ग, शून्ये पृष्टः शकैर्गुरुः । आचख्यौ गर्दभी विद्या, प्रचण्डां साधयिप्यति ॥२०॥ तद्वचाश्रवणात् सर्व, सैन्यं स्यान्मूञ्छितं क्षणात् । गव्यूतेः परतः सर्वे, शिविरं तनिवेश्यताम् ॥२१॥ अष्टोत्तरशतं शब्दवेधिनः सन्तु मेऽन्तिके । तथाकृतेऽथ तैः सूरिनोदितैः शब्दवेधिभिः ॥२२॥ तस्याः प्रसारितं वक्त्रं, तूणीचक्रे क्षणादपि । हतप्रमावा नष्टाऽय, विद्याऽवद्यात्मनस्ततः ॥२३॥ [वाज्ञया ततः पुर्या, मविश्यानायितः शरः । बद्ध्वा गर्दभवद् गर्दभिल्लो गुरूंपैदान्तिके ॥२४॥ स तरूचे तवान्यायतरोः पुष्पमिदं तनु । फलं त्वन्यभवे भावि, घोरा नरकवेदना ॥२५॥ तद् धर्म प्रतिपद्यस्वाधुनाऽपि निनभापितम् । इत्युक्तेऽवाङ्मुखो द्वेषा, चक्रे निर्विषयः स तैः ॥२६॥ मित्रं शाखि नरेन्दत्वे, सामन्तत्वेऽपरानपि । सूरयः स्थापयामासूनि जामि च संयमे ॥२७॥ अथो भृगुपुरे राजा, युवराजश्व विष्ठतः । चलमित्र-भानुमित्राभिधौ जामिमुतौ गुरोः ॥२८॥ प्रधान प्य तो मुरिमानाय्य शप्य(स्योमानसौ । प्रवेश्य चक्रतुवैत्योत्सवं जितशतक्रतू ॥२९॥ मुतो नृपस्वमुर्भानुश्रियो धम्म गुरोर्मुखाद । पलभानुः समाकर्ण्य, दक्षो दीक्षामुपाददे ॥३०॥ •बन्तोऽपि मा PH I १८ •पि सप्रामेश म•CI १९ अथान्यदा दिनेऽभ्या दुर्गे अन्ये शक । पृष्ठोऽसौ ग.C. त् शत्रुस • PHI व्यूतान् प.c। • तच्छिबिर नि P| २१ रिवेष्टितः (रेदितः ।) भन्दवेधिनः(मि.) CI २४ सूर्याज्ञ • PHI २५ गुवा(व)न्तिके C । २६ •वि नानान °C1 २५ •प्य प्राग्यमानतः PHI • कालकसूरिभि (गः) CL १९ • पस्य मा.C २२ २८ ·कालिकाचार्यकथा । मक्तं वीक्षाध्य) नृपंः मुद्धा, पुरोधाऽवि(वी)बद् स्यात् । निरुचरीकृतो भू, कैतवादित्यभापत ॥३१॥ बन्धपादपदाकान्तिर्महादोपपपोपिणी । नृपोऽय तद्विरा मूदोऽनेपणं नगरे व्यधात् ॥३२॥ एवं निरीक्ष्य वर्षायामपि मुरिः भृगो: पुरात् । महाराष्टकिरीटाभ, प्रतिष्ठानपुर गतः ॥३३॥ (३) साळवाइनभूपेन, महादर्घा स मवेशितः । विज्ञप्तश्च ससंघेन पष्ठयां पर्युपणा(ण) कुरु ॥३४॥ पवो लोकानुवृत्याऽनेन्द्रोत्सवं पञ्चमीदिने । स्रयः “मोचिरे पर्युषणा नात्यति पञ्चमी[म्] ॥३५॥ जिना गणेशास्तन्छिप्याः, पश्चाशत्के दिने यया । पुरा पर्युपितास्तद्वद्, गुरवो मे त्या वयम् ॥३६॥ चतुमिस्तिति मोक्ते, नृपेण गुरवो जगुः । अस्तु मोक्तं हि सिद्धान्ते, परिवास्तव्यमारतः ॥३७॥ खन्छन्दानन्यदा सिप्यान् , भोजय शय्यातराग्रतः । आख्याय सागरचन्द, प्रशिष्यं सूरयो ययुः ॥३८॥ तेन नाभ्युत्थिता व्याख्याक्षणे तेऽज्ञातरचयः । तस्थुस्तत्पृष्ठतः व्याख्याचारतामयनोधताः ॥३९॥ अय शय्यातराशावा, मुनयोऽपि समाययुः । भूरि ते) समयन्तस्ते, प्रतिष्ठावसती ततः ॥४०॥ झारया सागरचन्द्रोऽपि, हीमरानतकन्धरः । नाम्भसा गुरोः पादौ, मीत्या पक्षालयनिय ॥४१॥ उत्याप्य पालकामस्थाईस्य दृष्टान्तदर्शनात् । वैन संबोध्य यते । माने, त्वं गर्व मा कृथा वृथा ॥४२॥ यया रिक्तो भवेत् प्रस्था, स्थानान्तरविरेचनात् । स्थाने स्थाने विगमनाद् , यथा स्यान्मृदल्पिका ॥४३॥ तया गणेशाः पूर्वेभ्यो, वत्स ! हीनोऽस्म्यहं क्रमाद । मत्तोऽपि हीनो मवि शिष्य), तस्मै(स्मा दीनो भवानपि Hell ३० • ६ मया PHP 1 भूयं के HI ११ 'क्ष्य चान्येयुरागतेऽपि धनागमे P. °क्य च धनागमेऽपि नागमः ।। ३५ • पुरेऽगमत् ३ प्रोः रेप P१५ शमेशास्तच्छिमा ५ • PI ३६ पचाशत्तमे दिन S२० गुस्न क्षमप्यतो(ता.) या भागात पाद प्रयतः प्रभोः प्रासयन्भिव PHER सं संबन्धमपदशा - Pास्थान अस्त पुरुषस्तस्मात् त्वं च हीनतास्तथा P, - भस्मातस्ते शस्तस्मात खं हीनतरस्तया HI ·१ १६ श्रीमहेश्वरसरिविरचिता प्रज्ञापरीपहः सोऽयं, वत्स! सबस्ततस्त्वयात इत्युक्तः स गुरोर्वाचं, तथेति प्रवि(त्योपचत ॥४५॥ (५) शक्रोऽन्यदा निगोदानां, व्याख्यां सीमन्धरममोः । श्रुत्वा पमच्छ भ(मा)रते, व्याख्यात्येवंविधं हि का ॥४६॥ विज्ञाय कालिकाचार्य, विभवेपः समागमत् । तद्वयाख्यानश्रुतेईष्टो, निगोदानां विचारणात् ॥४७॥ गोलाउ असंखिज्जा, असंखनिगोयगोळो भणिभो । इक्किं पि निगोए, अणंवनीवा मुणेयव्वा ॥४८॥ विणायुपि पृष्टो(), शक्रोऽसीति गुरुजंगौ । हष्टः सोऽय निजं रूपं, प्रकाश्यैवं वमस्ववीत् ॥४९॥ जय मवचनाधार !, जय संसारतारक! । जय सीमन्धरस्वामिस्तुतः, श्रीमन् ! नमोऽस्तु ते ॥५०॥ स्तुत्वेतीन्द्रोऽन्यतो द्वारं, विधाय वदुपाश्रये । गतो दिवं मूरिरपि, प्रपाल्यायुर्ययौ दिवम् ॥५१॥ सांवत्सरीयं मत्पर्य, चनुथ्यों येन निर्मितम् । युगप्रधानः सूरीन्द्रो, जीयानि ] नित्यं स कालकः ॥५२॥ इति श्रीपल्लिवालगच्छे महेश्वरसूरिमि- विरचिता कालिका र्यकथा समाप्ता । Cसंज्ञकप्रतिप्रान्ते प्रशस्तिरियम्- श्रीमालवंशोऽस्ति विशालकीचिः, श्रीशान्तिरिः(रिपतियोषितडीडकाख्य[:] । श्रीविक्रमाद् वेद-नपिंवत्सरे श्रीआदिचैत्यकारापितनवहरे च (2) ॥१॥ तस्य शाखासमुद्भूतदेवसिंहो गुणाधिकः । तत्सतः कर्मसिंहस्याभूत(द) पुत्रो मलसिंहकाः] ॥२॥ नस्तु(च) दृष्ट पप्रच्छायुनिज या PH | ४३ नास्तीय गाया PH पुस्तकयोः । ४४ सूरिः भुटेन विज्ञाय, शकोऽसीति जगाद तम् ह°PHI ४५ °त! स्वामिन् I PI ४६ कल्पोत्सवस्तु पक्षम्या (म्या), धनु| येन कारितम् । सभेनानुमि(मोत. श्रीमान् जीयात् सूरिः स कालकः ॥५२॥ य धीपर्युषा महागुगगणा धके चतुधिदिने, पचम्या इह मालिवाहन- महीपालस्य विप्तितः । नानासन्धियुजे जिनप्रवचनप्रोत्सर्पिणा कारिणा, तस्मै कालपसूरये युगवरामये नमो भजितः ॥५३॥ इति श्रीकालिनचार्यकथानकम् समाप्तम् PI, षट्स्यानपतितान्मएवा, श्रुतदेवलिनोऽपि हि । न गर्दः सर्वपाचार्यः सूरसागरचन्द्रवत् ॥५२॥ अनुपीपर्युषणापपस्थापकस्य श्रीकालिकाचार्यस्य संशतबन्पमयी मानिन्छ लिखता Hn .

·"
कालिकाचार्यकथा ।
१४७
महीरोलनगोये च, मण्डनो धान्धकामिधः ।
तत्मुता[:] अय[:] संजाता ऊदल-देदाकनामतः ॥३॥
गोत्रमण्डनहालाकभग्नी यस्य चतुष्टयी ।
सी(शी)लालङ्कारधारी च, आभू मनी च मइणला (2) ॥४॥
पदर्शन[स]भक्ता च, श्रीरिवा(व) हरिमण्डनी ।
अलक्ष्मी[:] साद, मलसिंहस्य पुण्यभुम् ॥५॥
पञ्च पुत्राः) पवित्राव, पश्चपुत्री(त्र्यः) सतीवताः ।
फल्पक्षसमानेऽपि, संघशासनसेवकान(फा) ||६||
धारा-राम-लाखाको, जइतसिंह-भीमफौ ।
ऊदी पूनी च चांद च, रुक्मिणी सोनणी तथा ॥७॥
धाराकपत्नी च मुत्रता, जयश्री [च] तदनानाः ।
वेदमिवा(दा इच) चहष्टय(पी),सयम्मणो पांपरखांखोण-मदनकौ च ॥
रत्नस्य रत्नाकरतुल्यरूप[]
धनसिंहवीरः) स्वजनमियध ? ॥८॥
रामापुत्रस्तु खेताक[:], पमो लाखाकनन्दनः ।
जइतसिंहसतो हाला:], भीमापुत्री स(स)लक्षणी ॥९॥
स्वश्रेयसे कारितफल्पपुस्तिका,
स(सा)कपुण्योदयरत्नभूमिः ।
श्रीपल्लिगच्छे स्वगुणो(गो)कधाम्ना,
वाचिता श्री(साऽपि) महेश्वरसूरिभिः(रेण) ॥१०॥
सुपविक्रमकालातीत सं० १३६५ वर्षे भाद्रपदरवी नवम्यां तिथी श्रीमेदपाटमण्डले वऊगामामे पुस्तिका लिखिता।
उदकानलचौरेभ्यः, मुख(प)केभ्यस्तथैव च ।
रक्षणीयात् प्रयत्नेन, यक्षष्टे न मियेते (1) ॥१॥
मङ्गलं महाश्री । शुभं भवतु ॥
अस्यामेव प्रतिप्रान्ते पुष्पिकेयम्-
संवत् १३७८ वर्षे भाद्रपदशुदि ४ श्रावक मोल्हासुतेन मार्याउदयसिरिसमन्वितेन पुत्रसोमा लापा-पेत्ता-
सहितेन श्रावकऊदाकेन श्रीकरुपपुस्तिकां गृहीत्वा श्रीअभयदेवसरीणां समर्पिता वाचिता च ॥
संज्ञकप्रतिप्रान्ते लिखितमिदमधिकम्--
जं रयणि काळगओ, अरिहा तित्यंकरा महावीरो ।
तं रयणि अवंतिवई, अहिसित्तो पालो राया ॥१॥

·१४८ श्रीमहेश्वरसूरिविरचिता पालयरनं सही(६०), पणपन्नसयं(१५५) नवण्इनंदाणं । मोरीणं अट्ठसय(१०८), तीस(३०) वरिसाण पूसमित्तस्स ॥२॥ बलमित्त-भाणुमित्ता, सही(६०) नरवाहणस्स चालिसा(४०) । ततो गर्दमिल्लः ॥ पालकराग्यम् ६४(६०)। नवनन्दराग्यम् १५५ । मौर्यराज्यम् १०८ । पुष्यमित्रराज्यम् ३० । श्री- काठिकसूरिभ्रातृ(भागिनेय)घलमित्र-भानुमित्रौ राज-युवराजौ। तद्भगिनी भानुश्रीस्तसूनुलभानुमित्र[राज्यम् ]६० ॥ श्रीवीरात् १५३ गर्दभिल्लोच्छेदकः कालिकाचार्यः । उक्तं च प्रथमानुयोगसारोद्धारे युगप्रधानदण्डिकायां प्रथमोदये- तह गद्दभिल्लरजस्स, छेअगो कालका[य]रिमो होही ॥ निव्वाणनिसाए गोयमपाळियनिवो अवंतीए । होही पाडलियपह, सो मुरियउ उदाय(यि)निवमरणे ॥ वीरात् ९९३ चतुर्थी पर्युषणाकारकोऽन्यः कालिकाचार्यः ॥ प्रथमानुयोगसारोद्धारे युगप्रधानदण्डिकायां द्वितीयोदये- नवसए तेणउप(९९३) खल, समइकतेहिं वीरवदमाणाओ । पज्जोसवणाचउत्थी, कालिकसूरीहिंतो ठविया ।। पूरिया लख-विगदीणा रयणासयं समस्स तियं । जो सालवाहणमिवं, सही फासीइ य पइटाणे ॥ श्रीवीरात् ३३५ निगोव्याख्याता प्रथमकालिकाचार्य । अस्या एवं प्रतिप्रान्ते पुष्पिकेयम्- संवत् १६६६ वर्षे मार्गशीर्षमासे शुरूपक्षे एकादस्यां तियो अमृतवासरे श्रीस्तम्मतीय पिष्फलगच्छे पण्डितश्री- कान्हजील(लि)पीकृतं वा परोपकाराय॥ थरादामहा मा चंद्रतणी परि निर्मला निःफलका स्वभाजीविकाकृत्या स्वदाचनाय ·, [१७]] श्रीप्रभाचन्द्राचार्यविरचितं मभावाचरितान्तर्गत कालकचरितम् ॥ [ रचनासंवत् १३३४ ] श्रीसीमन्धरतीर्थेषविदितोऽनणुतो गुणात् । कुतश्चिदपि सोऽव्याद् वः, कालकसूरिकुञ्जरः ॥१॥ पाच्यैपहुश्रुतैर्वृत्तं, यस्य पर्युपणाश्रयम् । आहतं कीर्त्यते किं न, शकटी शकटानुगा ॥२॥ श्रीधरावासमित्यस्ति, नगरं न गरो जयी । द्विजिज्ञास्यसमुद्गीणों, यत्र साधुवचोऽमृतैः ॥३॥ आशाकम्बावलम्बाब्या, महाबलभरोच्छिता । कीर्तिपताकिका यस्याक्रान्तव्योमा गुणाश्रया ||४} युग्मम् श्रीवैरिसिंह इत्यस्ति, राजा विक्रमराजितः । यत्मतापो रिपुस्त्रीणां, पत्रवल्लीरशोपयत् ॥५॥ तस्य श्रीशेषकान्तेव, फान्ताऽस्ति सुरसुन्दरी । उत्पत्तिभूमिर्भद्रस्य, महाभोगविराजिनः ॥६॥ जयन्त इव शक्रस्य, शशाङ्क इस वारिधः। कालको कालकोदण्डखण्डितारिपुतोऽभवत् ॥७॥ मुता सरस्वती नाम्ना, ब्रह्मभूर्विश्वपावना । यदागमात् समुद्रोऽपि, गुरुः सर्वाश्रयोऽभवत् ॥८॥ कालकोऽधकलाकेलिकलनायान्यदा चहिः । पुरस्य भुवमायासीदनायासी हथश्रमे ॥९॥ तत्र धौरितकात् प्लुत्या, पलिगतेनापि बाहयन् । उत्तेजिताल्लसद्गत्या, हयानुत्तेरितादपि ॥१०॥ श्रान्तस्तिमितगन्धर्वो, गन्धर्व इव रूपतः । अशृणोन्ममृणोदार, स्वरमाराममध्यतः ॥११॥ अयाह मन्त्रिणं राजपुत्रः कीदृक् स्वरो ह्यसौ । मेघनिदगम्मीरः, फस्य वा सायतां वतः ॥१२॥ N ·२५० , श्रीप्रभारन्द्राचार्यविरचिता व्यजिज्ञपत् स विज्ञाय, नाय! चरिर्पणाकरः । प्रशान्तपावनी मूर्ति, विभ्रद् धर्म दिनत्यसौ ॥१३॥ विश्राम्यद्भिर्नृपारामे, श्रूयतेऽस्य बचोऽमृतम् । अस्त्वेवमिति सर्वानुज्ञातं तत्राभ्यगादसौ ॥१४॥ गुरुं नलोपविष्टे च, विशेषादुपचक्रमे । धर्मास्यां योग्यतां ज्ञात्वा, तस्य ज्ञानोपयोगवः ॥१५॥ धर्माईद्गुरुतत्त्वानि, सम्यग् विज्ञाय संश्रय । ज्ञान-दर्शन चारित्ररत्नत्रयविचारकः ॥१६॥ धर्मो जीवदयामूळः, सर्वविद् देवता जिनः । ब्रह्मचारी गुरुः सङ्गभगभू रागभगमिव ॥१७॥ व्रतपञ्चकसंवीतो, यतीनां संयमाश्रितः । दशमकारसंस्कारो, धर्मः कर्मच्छिदाकरः ॥१८॥ य एकदिनमप्येकचित्त आराधयेदमुम् । मोक्षं वैमानिकत्वं वा, स माप्नोति न संशयः ॥१९॥ अयो गृहस्थधर्मश्च, व्रतद्वादशकान्वितः । दान-शील-तपो भावभगीभिरमितः शुमः ॥२०॥ म सम्यक् पाल्यमानश्य, शनैर्मोक्षमदो नृणाम् । जैनोपदेश एकोऽपि, संसाराम्भोनिधेस्तरी ॥२१॥ श्रुत्वेत्याह कुमारोऽपि, महिनीमहिनी दिश । दीक्षां मोक्षं यथा ज्ञानवेलाकुलं लभे लघु ॥२२॥ पितरौ स्वावनुशाप्यागच्छ तत् तेऽस्तु चिन्तितम् । अत्यादरेण तत् कृत्वाऽगाजाम्या सहिवस्तवः ॥२३॥ प्रवज्याऽदायि तैस्तस्य, तया युक्तस्य च स्वयम् । अधीती सर्वशास्त्राणि. स प्रनाऽतिशयादभूत् ॥२॥ स्वपट्टे कालकं योग्यं, प्रतिष्ठाप्य गुरुस्ततः । श्रीमान् गुणाकारः मूरित, मेत्यकार्याग्यसापयत् ॥२५॥ अथ श्रीगालकाचार्यो, विहरमन्पदा पपौ। पुरीमुज्जयिनी याचारामेऽस्याः समवासरत् ॥२६॥ मोहान्यतमसे वत्र, मन्नानां भन्यजन्मिनाम् । सम्यगर्थपराशेऽभूत, मभूष्णुर्मणिदीपवत् ॥२७॥ न श्रीगर्दमिष्ठाख्यः, पुर्या राजा महापळ । कदाचिद् पुरवायोयी, दुर्वाणो रामपाटिकाम् ॥२८॥ धर्मसंयोगतस्तत्र, वजन्तीमैक्षव स्वयम् । नामि कालकरीणा, काको दघियटीमिव ॥२९॥ युम्मम् ॥

·कालिकाचार्यकथा ।
हा! रक्ष रक्ष सोदर्य !, क्रन्दन्ती वरुणस्वरम् ।
अपाजीहरदत्युग्रकर्मभिः पुरुषैः स ताम् ॥३०॥
साध्वीभ्यस्तत् परिज्ञाय, कालकमभुरप्पथ ।
स्वय राजसमज्याया, गत्वाऽवादीत तदग्रतः ॥३॥
वृत्तिविधीयते कच्छे, रसायै फलसपदः ।
फलानि भक्षयेत् सैवाख्येयं स्याग्रतस्तदा ॥३२॥
राजन् । समग्रवर्णाना, दर्शनना च रक्षकः ।
त्वमेव तन्न ते युक्त, दर्शनिवतलोपनम् ॥३३॥
उन्मत्तफभ्रमोन्मत्तवदुन्मचो नृपाधमः ।
न मानयति गामस्य, म्लेच्छवद् ध्वसते तथा ॥३४॥
सपेन मन्त्रिभिः पौरैरपि विज्ञापितो दृढम् ।
अवाजीगणदारुढो, मिथ्यामोहे गलन्मतिः ॥३५॥
माक्षानतेज आचार्य उन्निद्रमभनत् ततः ।
भतिज्ञा विदधे घोरा, तदा कातरतापनीम् ॥३६||
जैनापभ्राजिना ब्रह्मवालममुखघातिनाम् ।
अग्रिम्पविहन्तृणा, लिप्येऽहं पाप्मना स्फुटम् ॥३७॥
न चेदुच्छेदये शीघं, सपुत्र-पशु-वान्धवम् ।
अन्यायकर्दमक्रोड, ब्रुिवन्त नृपछुवम् ॥३८॥ युग्मम् ।।
असभाध्यमिद तन, सामान्यजनदुष्करम् ।
उत्तवा निष्क्रम्य दम्मेनोन्मत्तवेप चकार सः ॥३९॥
एकाकी भ्रमति स्माय, चतुष्के चत्वरे त्रिके ।
असम्बद्धं वदन् द्वित्रिश्चेतनाशून्यवत् तदा ॥४०॥
गर्दभिल्लो नरेन्द्रश्वेद , ततस्तु फिमत्तः परम् ।
पदि देशः सद्धोऽस्ति, ततस्तु फिमतः परम् १ १४१॥
वदन्तमिति व श्रुत्वा, जना माहुः रुपाभरात् ।
स्वमविरहित. सूरिस्तादृय ग्रहिळता गतः ॥४२॥ युग्मम् ।।
दिनैः कतिपयैस्तस्मानिर्ययावेक एव सः ।
पश्चिमा दिशमाश्रित्य, सिन्धुतीरमगाच्छनैः ।।४३||
शाखिदेशव तत्रास्ति, राजानस्तत्र शाखयः ।
शकापराभिधाः सन्ति, नवतिः पभिरर्गला ॥४॥
तेषामेकोऽधिराजोऽस्ति, सप्तलक्षातरङ्गमः ।
तुरमायुतमानावापरेऽपि स्युरेश्वराः ॥४५॥
एको माप्डलिकस्तेपा, प्रैक्षि कालामरिणा ।
अनेकौतुकमेक्षाहतचित्तः कृतोऽय सः ॥४६॥

·१५२
श्रीप्रभाचन्द्राचार्यविरचिता
असौ विधासतस्तस्य, वयस्यति तथा नृपः ।
तं विना न रतिस्तस्य, तं बहुक्तैर्यथा क्षणम् ।।४७||
सभायामुपविष्टस्य, मण्डलेशस्य सुरिणा ।
मुखेन विष्ठतो गोष्ठयां, राजदूतः समाययौ ॥४८॥
प्रवेशितश्च विज्ञप्ते, प्रतीहारेण सोऽवदत् ।
माचीनरूदितो मच्या, गृह्यतां राजशासनम् ॥४९॥
असिवेनुं च भूपोऽय, तद् गृहीत्वाऽऽशु मस्तके ।
ऊर्वीभूयाय संयोज्य, वाचयामास च स्वयम् ॥५०॥
इति कृत्वा विवर्णास्यो, वक्तुमप्यक्षमो नृपः ।
विलीनचित्तः श्यामाङ्गो, निःशब्दापाटमेघवत् ॥५१॥
पृष्टश्चित्रान्मुनीन्द्रेण, प्रसादे स्वामिनः 'स्फुटे ।
आयाते प्राभृते हर्पस्थाने किं विपरीतता ? ॥५२॥
तेनोचे मित्र! कोपोऽयं, न प्रसादः प्रमोर्ननु ।
मेष्यं मया शिरश्छित्वा, स्वीयं शस्विकयाऽनया ॥२३॥
एवं कृते च वंशे मः, मभुत्वमवतिष्ठते ।
नो चेद् राज्यस्य राष्ट्रस्य, विनाशः समुपस्थितः ॥५४
शखिकायामयैतस्यां, षण्णवत्यदर्शनात् ।
मन्ये पण्णवतेः सामन्तानां क्रुद्धो धराधिपः ॥५५॥
सर्वेऽपि गुप्तमाहाय्य, सूरिभिस्तत्र मेलिताः ।
तरीभिः सिन्धुमुत्तीर्य, सुराष्ट्रां ते समाययुः ॥५६॥
धनागमे समायाते, तेषां गविविलम्बके ।
विभज्य पण्णवत्यशैस्तं देशं तेऽवतस्थिरे ॥१७॥
राजानस्ते तया सूरा वाहिनीव्यूहसद्धिना ।
राजहंसगुहा भूयस्तरवारितरङ्गिणा ॥५८||
बलमिद्धनुरुल्लासवता चागभीभृता ।
समारुध्यन्त मेघेन बलिष्ठेनेव शत्रुणा ॥५९||
निर्गमय्यासनादुनमुपसर्गमुपस्थितम् ।
मापुर्घनात्ययं मित्रमिवान्जास्य विकाशनम् ॥६०॥
परिपक्त्रिमवाकशालिः, प्रसीदवसर्वतोमुखः ।
अभूच्छरहतुस्तेपामानन्दाय सुधीरिव ॥६२।।
सुरिणाऽय मुहद्राजा, प्रयाणेऽजलप्यत स्फुटम् ।
स माह शम्बलं नास्ति, येन नो भावि शं बलम् ॥२॥
श्रुत्वेति कुम्भकारस्य, गृह एकत्र जग्मिचान् ।
वहिना पच्यमानं बेष्टकापाकं ददर्श च ॥६॥

·कालिकाचार्यकथा। कनिष्ठिकानखं पूर्ण, चूर्णयोगस्य कस्यचित् । आक्षेपाच तत्र विक्षेपाक्षेप्यशक्तिस्तदा गुरुः ॥६॥ विध्यातेऽत्र ययावग्रे, राज्ञः प्रोवाच यत् सखे।। विमष्य हेम गृहीत, यात्रासंवाहहेतवे ॥६५॥ तथेत्यादेशमाधाय, तेऽफुर्वन् पर्व सर्वतः । मास्थानिकं गजाश्वादिसैन्यपूजनपूर्वकम् ॥६६॥ पश्चाल-लाटराष्ट्रेशभूपान् जित्वाऽथ सर्वतः । शका मालवसन्धि ते, माधुराकान्तविद्विपः ॥६७॥ श्रुत्वाऽपि बलमागच्छद्, विद्यासामर्थ्यगर्वितः । गर्दभिल्लनरेन्द्रो न, पुरीदुर्गमसजयत् ॥६८।। अथाप शाखिसैन्यं च, विशालातलमेदिनीम् । पतसैन्यवत् सर्वमाणिवर्गभयङ्करम् ॥६९।। मध्यस्थो भूपतिः सोऽय, गर्दभीविद्यया बले । नादर्युन्मादरीतिस्था, सैन्यं सन्जयति स्म न Rso कपिशीर्षेषु नो दिम्बा, कोटकोणेषु न ध्रसाः । विद्याधरीषु नो काण्डपूरणं चूरणं द्विषाम् ।७१॥ न पा भटफपाटानि, पृष्भतोलीप्वसज्जपत् । इति चारैः परिज्ञाय, मुहद्भपं जगी गुरुः ॥७२|| अनावं समीक्ष्येदं, दुर्ग मा भूरजुधमः । यदष्टमी चतुर्दश्योरर्चयत्येप गर्दभीम् ॥७३॥ अष्टोत्तरसहस्रं च, जपत्येकाप्रमानसः । शब्दं करोति जापान्ते, विधा सा रासमीनिभम् ॥७॥ तं यूत्कारस्वरं घोरं, द्विपदो वा चतुप्पदः । यः शृणोति स वक्त्रण, फेनं मुश्चन् विपद्यते ॥७५॥ अहितीयगव्यूतमध्ये स्पेयं न केनचित् । आवासान् विरलान् ! दत्वा स्थातव्यं सवलै पैः ॥७॥ इत्याकर्ण्य कृते तत्र, देशे कालफसद्गुरुः । सुभटानां शतं साट, मार्थयच्छब्दवेधिनाम् ॥७॥ स्थापिताः स्वसमीपे ते, लब्धलक्षाः मुशिक्षिताः । स्वरकाले मुख तस्या पर्यानिपगवत् ।।७८|| सा मूर्ध्नि गर्दभिलस्य, कृत्या विमत्रमीय॑या । हत्वा च पादधातेन, रोपेणान्तर्दधे खरी १७९॥ अवलोऽयमिति ख्यापयित्वा तेषां पुरो गुरुः । समग्रसैन्यमानीय, मानी सं दुर्गमाविशद १८०॥

·२५४
.
श्रीप्रमाचन्द्राचार्यविरचिता
पातयित्वा धृतो बवा, प्रपात्य च गुरोः पुरः ।
गर्दभिल्लो मटैर्मुक्तः. माह तं कालकमभुः ।।८।।
साध्वी साध्वी त्वया पाप!, श्येनेन चटकेव यत् ।
नीता गुरुविनीताऽपि, तत्कर्मकुमुमं ह्यदः ॥२॥
फलं तु नरकः मेत्य, तद् विबुध्याधुनाऽपि हि ।
उपशान्तः समादत्स्व, पायश्चित्तं शुभावहम् ॥८३॥
आराधकः परं लोकं, भविता रुचितं निनम् ।
विधेहीति श्रुतेनस्त्यक्तोऽरण्ये ततोऽभ्रमत् ॥४॥
व्याघेण मक्षितो भ्राम्यन् , दुर्गतो दुर्गतिं गतः ।
तादृक् साधुहामीहर, गतिरत्यल्पकं फलम् ॥८॥
रेरादेशतो मित्रं, भूपः स्वामी ततोऽभवत् ।
विभज्य देशमन्येऽपि, तस्युः शाखिनराधिपाः ॥८६||
आरोपिता व्रते साध्वी, गुरुणाय सरस्वती ।
आलोचितमतिक्रान्ता, गुणश्रेणिमवाप च ॥८७||
विद्यादेव्यो यतः सर्वा अनिच्छुस्त्रीवतच्छिदः ।
कुप्यन्ति रावणोऽपीहरू, सीतायां न दधौ हठम् ॥८॥
एतादृक्शासनोन्नत्या, जैनतीर्य प्रभावयन् ।
बोधयन् शाखिराजाश्व, कालकः मरिराड् वभौ ॥८९॥
शकानां वंशमुच्छेद्य, कालेन कियताऽपि हि ।
राजा श्रीविक्रमादित्यः, सार्वभौमोपमोऽभवत् ॥१०॥
स चोन्नतमहासिद्धिः, सौवर्णपुरुपोदयात् ।
मेदिनीमनृणां कृत्वाऽचीकरद् वत्सरं निजम् ॥११॥
ततो वर्षशते पञ्चत्रिंशता साधिके पुनः ।
तस्य राशोऽन्वयं हत्वा, वत्सरः स्थापितः शकैः ॥१२॥
इति प्रसङ्गतोऽजल्पि, प्रस्तुतं प्रोच्यते बदः ।
श्रीकालकमर्देशे, विजह राजपूनिवः ॥१३॥
(२)
इतवास्ति पुरं लाटललाटतिलकममम् ।
भृगुकच्छनृपस्तत्र, यलमित्रोऽभिधानतः ॥९॥
भानुमित्राग्रनन्माऽसीत् , स्वस्रीयः कालकमभोः ।
स्वसा तयोश्च भानुश्रीः, पलभानुव तत्सतः ॥९५॥ युग्मम् ।।
अन्यदा कालकाचार्यहत्तं तैलॊकतः श्रुतम् ।
तोपादाहुतये मन्त्री, तैनिनः श्रेष्यत प्रमोः ॥९॥

·फालिकाचार्यकया। ૨૫ विहरन्तस्ततस्ते चामतिवद्धं विबुद्धये । आययुनगरे तर, पहिच समवासरन् ॥९॥ राजा श्रीवलमित्रोऽपि, ज्ञात्वाऽभिमुखमभ्यगात् । उत्सवाविशयात् भूरिमवेशं विदधे मुदा ॥९८॥ उपदेशामृतैस्तन, सिञ्चन् भव्यानसौ प्रभुः । पुष्करावर्चवत् तेषां, विश्व तापमनीनशत् ॥१९॥ श्रीमच्छकुनिकातीर्थस्थितं श्रीमुनिसुव्रतम् । मणम्य तचरित्राख्यादिभिर्नुपमबोधयत् ॥१०॥ अन्येास्तपुरोधाश्च, मिथ्यात्वग्रहसद्ग्रहः । कुविकल्पवितण्डामिर्वदन् वादे जितः स तैः ॥१०॥ सतोऽनुकूळटत्याऽय, ते रिमुपसर्गयन् । उवाच दम्भमच्या स, राजानमृजुचेतसम् ॥१०२॥ नायामी गुरवो देवा इव पूज्या जगत्यपि । एतेपी पादुका पुण्या, जनैर्धार्या स्वर्धनि ॥१०३॥ किश्चिद् विज्ञप्यते लोकभूपालानां हित मया । अवधारय तचित्ते, भक्तिश्वेन्मातुले गुरौ ॥१०॥ चितां नगरान्तर्पश्चरणा पिम्बिताः पथि । उल्लमचन्ते जनैरन्यैः, सामान्यैस्तदधं बहु ॥१०॥ धर्मार्जनं तनीयोआपरं कुरु महामते ! । प्रतीत आर्जवाद् राजा, माहास्ते सङ्कटं महद ॥१०६॥ विद्वांसो मालास्तीर्थरूपाः सर्वाचिंता इमे । वया वर्षा अवस्थाप्य, पार्यन्ते मेपितुं किमु ॥१०॥ द्विजः माह महीनाय !, मन्त्रये ते हित मुखम् । तब धर्मों मतस्ते च, प्रपास्पन्ति स्वयं मुखात् ॥१०॥ नगरे डिण्डिमो वाघः, सर्वत्र स्वामिपूजिताः । मतिलाभ्या वराहारैर्गुरवो राजशासनात् ।।१०९।। आहारमाधाकर्मादि, दृष्ट्वाऽनेपणयाऽन्वितम् । स्वयं ते निर्गमिप्यन्ति, काऽप्यश्लाघा न ते पुनः ॥११०॥ अस्त्वेवमिति राज्ञोक्ते, स तपेति व्यधाव पुरे । अनेपणां च ते दृष्ट्वा, यतयो गुस्मभ्यधुः ।।१११॥ मभो ! सर्वत्र मिष्टान्नाहारः संप्राप्यतेतराम् । गुरुराहोपसर्गोऽयं प्रत्यनीकादुपस्थितः ॥११२।।

·श्रीप्रमाचन्द्राचार्यविरचिता
गन्तन्यं च प्रतिष्ठानपुरे संयमयात्रया ।
श्रीसातवाहनो राजा, तत्र जैनो दृढवतः ॥११॥
,
ततो यतिद्वयं तत्र, पैपि सङ्काय सूरिभिः ।
माप्तेष्वस्मासु कन्यं, पर्वपर्युपणं ध्रुवम् ॥११४॥
तो तत्र सङ्गती संघमानिवौ वाचिकं गुरोः ।
सत्रामययतां मेने, तेनैतत् परया मुदा ॥११५||
श्रीकालकमभुः माप, शनैस्वन्नगरं ततः ।
श्रीसातवाहनस्तस्प, प्रवेशोत्सवमावनोत् ॥११६।।
उपपर्युपणं तत्र, राजा व्यज्ञपयद् गुरुम् ।
अत्र देशे मभो ! मावी, शबनमहोत्सवः ॥११७॥
नमस्यशुक्लपञ्चम्यां, ततः पष्ठयां विधीयताम् ।
स्वं पर्व नैकचिचत्वं, धर्मे नो लोकपर्वणि ॥११८॥
प्रभुराह प्रजापाल !, पुराईद्गणभृद्गणः ।
पञ्चमी नात्पमादेवन, पर्वास्मद्गुरुगीरिति ॥११९।।
फम्पते मेरुचूलाऽपि, रविर्वा पश्चिमोदयः ।
नाविकामति पर्वेद, पञ्चमीरजनी ध्रुवम् ॥१२०॥
राजाऽवदच्चतृषा तक्, पर्व पर्युपणं तत्तः ।
इत्यमस्तु गुरुः माह, पूर्वैरप्यात हादः ॥१२॥
अर्वागपि यतः पर्युपणं कार्यमिति श्रुतिः ।
महीनायस्ततः माह, हदेिवन् मियं मियम् ॥१२२॥
यतः कुहूदिने पर्वोपवासे पोपपस्थिताः ।
अन्तःपुरपुरन्ध्यो मे, पहादी पारणाकृतः ॥१२॥
तत्राष्टमं विघातॄणां, निर्ग्रन्यानां महात्मनाम् ।
भवतु माशुकाहारैः, श्रेष्ठमुचरपारणम् ॥१२४॥
उवाच ममुरप्येतन्महादानानि पञ्च यत् ।
निस्वारयन्ति दत्तानि, जीवं दुष्कर्मसागरात् ।।१२५।।
पयश्रान्ते तपा म्लाने, कृठलोचे बहुश्रुते ।
दानं महाफलं दचं, तया चोचरपारणे ॥१२६।।
वतःमभृति पञ्चम्याश्चतुर्थ्यामागतं बदः ।
फपायोपरमे हेतुः, पर्व सांवत्सरं महद् ॥१२७॥
श्रीमत्कालक्मूरीणामेवं क्लपि वासराः ।
जग्मुः परमपा तृष्टया, कुर्वतां सासनोन्नतिम् ॥१२८॥

·कालिकाचार्यकथा । - अन्येषुः कर्मदोषेण, सुरीणां सादृशामपि । आसन्नविनयाः शिष्या दुर्गती दोहदमदाः ॥१२९॥ अथ शय्यातरं पाहुः, सूरयोऽवितथं वचः । फर्मवन्धनिषेधाय, यास्यामो वयमन्यतः ॥१३०॥ त्वया कथ्यममीपां च, पियकर्कशवाग्भरैः । शिक्षयित्वा विशालायां, पशिष्यान्ते ययौ गुरुः ॥१३१॥ इत्युक्त्वाऽगात्. मभुस्तत्र, तद्विनेयाः प्रगे ततः । अपश्यन्वो गुरुनूचुः, परस्परमवाङ्मुखाः ॥१३२॥ एष शय्यातरः पूज्यभृद्धिं जानाति निश्चितम् । एप दुनियोऽस्माकं, शाखाभिविस्तृतोऽधुना ॥१३३॥ पृष्टस्तैः स यथोचित्यमुक्त्वोवाच मभुस्थितिम् । ततस्ते संचरन्ति स्मोजयिनी पति वेगवः ॥१३॥ गच्छन्तोऽध्वनि लोकैथानुयुक्ता अवदन् मृपा । पथादग्रस्थिता अग्ने, पश्चात्स्था प्रभवो ननु ॥१३५॥ यान्तस्तन्नामशृङ्गारात्, पथि लोकेन पूजिताः । नारी-सेवक-शिष्याणामवज्ञा स्वामिनं विना ॥१३६॥ इतः श्रीकालक: सरिर्वत्रवेष्टितरत्नवत् । यत्याश्रये विशालायां, प्राविशच्छन्नदीधितिः ॥१३७॥ मशिष्यः सागरः सूरिस्तत्र व्याख्याति चागमम् । तेन नो विनयः सरेरभ्युत्यानादिको दधे ॥१३८॥ वत ईयाँ प्रविक्रम्य, कोणे कुत्रापि निर्जने । परमेष्ठिपरावर्त, कुर्वन् वस्यावसङ्गधीः ॥१३९॥ देशनाऽनन्तरं भ्राम्यस्तत्रत्यः सरिराह च । किश्चिद् तपोनिचे ! जीर्ण !, पृच्छ सन्देइमादृतः ११४० अफिश्चिन्द्वो जरवेन, नावगच्छामि ते वचः । वयाऽप्यापच्छच येनाई, संशयापगमक्षमः ॥१४॥ अष्टपुप्पीमयो पृष्टो, दुर्गमां मुगमामिव । गर्वाद् यकिचन व्याख्यादनादरपरायणः ॥१४२॥ दिनैः कैश्चित् ततो गच्छ आगच्छत् तदुपाश्रयम् । सरिणाऽभ्युत्थितोऽयादी, गुरवोऽग्रे समाययुः ॥१४३।। वास्तव्या अवदन् सुद्धं, चिनैफ कोऽपि नाययौ । तेवागच्छत्म गच्छोऽभ्युदस्यात् मरिय सत्रपः ॥१४॥ - ·२५८ श्रीप्रभाचन्द्राचार्यविरचिता गुरुनसमयद् गच्छा, पल्लग्नः महिरप्यमन् । तं च । चानुशिष्यते, मूरिमित्यमयोधयन् ॥१४५|| सिकतासंभृतः मस्या, स्पाने स्थाने विरचितः । रिक्ते तत्रावदद् वन्स !, दृष्टान्तं विदधमूदृशम् ॥१४६}} श्रीसुधर्मा ततो जम्बूः, श्रुतकेवलिनस्ततः । पस्याने पातितास्ते च, श्रुते न्यूनत्वमाययुः ॥१४७॥ ततोऽप्यनु भत्तेपु, न्यूनं न्यूनवरं श्रुतम् । अस्मद्गुरुपु यादृक्ष, ताहर न मयि निष्पमे ॥१४८|| यार मे त्वद्गुरोस्तन, यादृक् तस्य न तेऽस्ति तत् । सर्वया मा कथा वत्स !, गर्व सर्वकषं ततः ॥१४९॥ अष्टपुप्पी च तत्पृष्टः, मभुाख्यानयत् तदा । अहिंसा-नृता-ऽस्तेय-ब्रह्मा-किश्चनता क्या ॥१५०।। राग-द्वेपपरीहारो, धर्मध्यानं च सप्तमम् । शुक्रध्यानमष्टमं च, पुप्पैरात्मार्चनाच्छिदम् ॥१५॥ एवं च शिक्षायित्वा तं, मार्दवातिशये स्थितम् । आपृच्छय व्यचरन् सगहीनोऽन्यत्र पवित्रधीः ॥१५२|| (५) श्रीसीमन्धरतीयेशनिगोदाख्यानपूर्वतः । इन्द्रमश्नादिकं ज्ञेयमार्यरक्षितकक्षया ॥१५३॥ श्रीजैनशासनक्षोणीसमुदारादिकच्छपः । श्रीकालकमभुः भायात् , मायाद् देवभुवं शमी ॥१५॥ श्रीमत्कालकमरिसंयमनिवेत्तं प्रवृचं श्रुता , श्रुत्वाऽत्मीयगुरोर्मुखादविवयख्यावममानोदयम् । संहन्धं मयका तमस्तविहरं श्रेयाश्रिये जायतां, श्रीसंघस्य पठन्तु तच विवुधा नन्याच कोटीः समाः ॥१५५।। श्रीचन्द्रमभमूरिपट्टसरसीहंसममः ममा- चन्द्रः मरिरनेन चेतसि कृते श्रीराम-लक्ष्मीभुवा । श्रीपूर्वपिचरित्ररोहणगिरी श्रीकालकाख्यान श्रीप्रधुम्नमुनीन्दुना विशदतः मृगश्चतुर्पोऽभवत् ॥१५६॥ इति श्रीकालिकाचार्यप्रबन्धः ॥ प्रन्याप्र० १५७ १ म. २३ ॥

·कालिकाचार्यकथा।
१५९
प्रभावकचरितप्रन्थकृत्प्रशस्तिः-
भास्वत्पात्र कवि-मुनि-बुधभ्राजितो राजसेव्यः,
सर्वेष्टार्थमदगुरुळसत्कल्पटलावदातः ।
श्रीजैनाहिथयशुचिशिराः सिद्धिमद्रशालो,
गच्छश्चान्द्रः सुरगिरितुलामश्नुवानः समस्ति ॥१॥
प्रद्युम्नचरिरिति तत्र पुरा वभूत्र,
मन्दारपादपतुलः कलितोरुशाखः ।
यत्सगमामृतरसर्वहवः सुधर्मा-
घीशा भवन्ति सुधियः सुमनोभिरामाः ॥२॥
अल्लसमायों विजिते दिगम्बरे, तदीयपक्षः किल कोशरक्षकः ।
दातुं प्रभोरेकपटं समानयत्, तमेकपर्ट जटहे सुधीपु यः ॥३॥
शिप्योऽस्याभयदेवमूरिरभवज्जाड्यान्धकार हरन् ,
गोभिर्भास्करवत् परां विरचयन् मव्याप्तवर्गे मुदम् ।
ग्रन्थो चादमहार्णवोऽस्य विदितः मौढममेयोमिभृदु,
दत्तेऽर्थ जिनशासनप्रवहणे सांयात्रिकाणां ध्रुवम् ॥४॥
त्रिभुवनगिरिस्वामी श्रीमान् स कर्दमभूपति-
स्तदुप समभूतु शिष्यः श्रीमद्धनेश्वरसंज्ञया ।
अजनि मुगुरुस्तत्पट्टे स्मात् प्रभृत्यचनिस्तुतः
तदनु विहितो विश्वे गच्छः स राजपदोत्तरः ।।५।।
मुगुरुरजितसिंहस्तत्पदाम्भोजभानुः
समजनि जनितश्रीभव्यपढेरुहाणाम् ।
वचनकरवितानं यस्य देदीप्यमानं,
जडगतमपि सोहुँ दुर्दशोर्न क्षमन्ते ॥६॥
श्रीयमानमुगुरुः, फर्कोनवधामसगवस्तदनु ।
मतसहचारिशरणः, समजनि जनलग्नदोपहरः ॥७॥
तत्पभूमिरुहपोपतपात्ययश्रीः, श्रीशीलभद्र इति हरिपदं प्रपेदे ।
धर्मोपदेशजलवाइजलैयदीयः, मापोनति जगति कीतिलतावितानः ॥८॥
तदहिसरसीइंसः, सुरिः श्रीचन्द्र इत्यभून् ।
विवेचफः शुचिः सद्गीस्तवाचानुपजीवनात् ॥९॥
अर्थप्रकाशिका शास्त्रचक्षुपाममृताञ्जनम् ।
घनसाररसादचा यन्मतिः पुन्नागरगमृत् ॥१०॥

·" + १६२ श्रीअज्ञातरिविरचिवा • ते वज्रसिंह रायनई सुरसुंदरी राणी छइ । पुण ते राणी किसी छइ ! लावण्यरूपाउं पीयूष अमृत तेणिई फरी जेह राणीनु गात्र देह पवित्र छइ । सत प्रधान [प] मनूं पात्र स्थानक छइ । मनइ वली राणी केहवी छइ ! अतिहे (हि) विशिष्ट रंभा तिलोत्तमा इंदनी इंदाणी तेपाहिं अतिहिं विशिष्ट रूप छह ॥३॥ उत्कुक्षिभूः कालकनामधेयः, कामानुरूपोऽजनि भूपसूनुः । सरस्वती रूपवती मुशीलवती वसा तस्य नरेन्द्रमनोः ॥४॥ ते सुरि]सुंदरी राणीनी कूष(ख)ई ऊपनु कालिक इसिई नमिई, नामिई रूपवंति सुसीतावती लावण्यवती भगिनी बहिनी हुँतो वर्त्त ॥४॥ अथान्यदोघानवने कुमारो, गतो युतः पञ्चशतेय पुम्भिः । दृष्ट्वा मुनीन्द्रं गुणन्दराख्यं, नत्वोपविष्टो गुरुसंनिधाने ॥५॥ अथ एतलानु अनन्तर ते कालिक कुमर पांचसई पायक परवरित उद्यानवनमाहि गिउ । तुरंगम खेलाविवा भणीनइ । तेसिइ ते वनमाहि श्रीगुणसुंदरसूरि पुहता । वृक्ष आंवानु ते हेटलि बइठा दीठा । कालिक कुमरिहं गुरु दीठा । ठिई तुरंगमनी रामति मूकीनइ गुरु यांचा । आगलि जई बइठु परिवारसहित ॥५॥ विधुलतानेकपकर्णताललीलायितं वीक्ष्य नरेन्द्रलक्ष्याः । युष्मादृशाः किं मपतन्ति कूपे, भवस्वरूपे मुविवेकिनोऽपि ॥६॥ हे नरेंद्र ! अहो राजन् ! तम्हश्रीपा पुण्यवंत भाग्यवंत संसाररूपीया कुयामाहि किस्या कारण पडई छई। संसार केहवु छइ ! जिसिउ योजनु झात्कार चपल हुइ । जिस्या गजेंद्र हस्तीना कर्ण कान चपल हुई। जिसिउँ संध्यातणु राग क्षण एकमाहि विचार थइ । जिसिउ अश्व घोडातणु पुच्छ चपल हुइ । जिस्या समुद्नी कलोल चपल हुई। एहवी राज्यनो लक्ष्मी चपल छद। तम्हश्रीपानई एहवा संसार चपलमाहि राज्यलक्ष्मी अनेरीइ लक्ष्मी सर्वमंडाण चपल वर्चहै । तम्हो सुविवेकी पुण्यवंत । एहवइ संसारि वासि तम्हनइ वसवा वुकु नहीं ॥६॥ एवं परिज्ञाय कुमार ! शुद्धबुद्धिं कुरुष्वाशु सुधर्ममाग । आकर्ण्य कर्णामृतवृष्टिकल्पं, गुरोर्वचः शीघ्रमिति मयुद्धः ॥७॥ एहवु गुरुनु उपदेसां सांभलीनइ कालिक कुमरनइ धर्मकरणी करवानी बुद्धि ऊपनी । गुरुनां वचन अमृत समान सांमलीनइ संसारनइ विषइ विराग ऊपनु । मनि वैराग्य ऊपर्नु । संमार अणगतु(म) थिउ । चारित्र उपरि भाव ऊपनु ॥७॥ आदात् तदा पञ्चशतीपदातियुक्तो व्रतं सरिपदं स लेभे । सरस्वती तद्भगिनी च पश्चाजग्राह दीक्षां निजवन्धुवोधात् ॥८॥ तदा तेणिइ समइ तेणिई प्रस्तावि कालिक कुमरिइं पैराग्यनइ योगिई माता पिता मोकलावी प्रौश्वीनइ श्रीगुण- सुंदरसूरि कन्हलि दीक्षा लोधी। पांचसई पायके कालिककुमर साथई दीक्षा लीधी। अनइ केतइ कालि ते कालिक रिपिनइ आचार्य पद हवं गच्छनायक कहवा । अनइ सरस्वती बहिनिई ति वार पूठिइ केतलई कालि गिई हुंतइ आपणा भाइ कालिककुमर कन्हलि दीक्षा लोधी ॥८॥ श्रीकालिकाचार्यवरा धरायां, कुर्वन्ति भन्यावनिधर्मष्टिम् । अयान्यदाऽवन्तिपुरीमगुस्ते, सरस्वती चापि जगाम तत्र ॥९॥ कालिक •P। २ कालानुरूपो S1 • तो यतः ।।

·. कालिकाचार्यकथा। १६३ ते श्रीकालिकसूरि पृथ्वीमंडलि भव्यजीव रूपिणी पृथ्वीई धर्मष्टि करता विहारक्रम काइ छ। । एकवार विहार करता अवंती कहता ऊजे गोइ पुहता । सरस्वती महासती साथिई विहारक्रम करती ऊजेणीई पुहतो ॥९॥ साध्वीसमेताऽपि गताऽथ वाह्यभूमौ नरेन्द्रेण निरीक्षिता सा । ईकमुरूपा यदियं सुशीला, नूनं वराको मृत एव कामः ॥२०॥ अथ एतलानु अनंतर ते सरस्वती महासती एक वार बाहिरि भूमि पुहती हती। तेसिइ गर्वभिल्ल राजा रवाडी गिउ हतु । ते महासती दृष्टिइ दीठी तिसिइ मनमाहि चौतवा लागु । नूनं निश्चई काम कंदर्प जीवतु नथी मूइ वर्तइ । जु एहवी रूपर्वति सो भनइ सुशील वर्तइ । ए बात आयुक्ती जाणीइ । माहरइ एवी वी घरि हुइ तु माहरउं भाग्य ॥१०॥ श्रीकालिकाचार्यसहोदरत्वं, पूत्कुर्वती ही जिनशासनेश ।। यद्गर्दभिल्लेन नृपाधमेन, मां नीयमानां निजवेवम रस ॥११॥ तिसिह गर्दभिल्लराई सयज्ञा(संज्ञा) करी सरस्वती महासती अपहरावी । महासती तिसिइ पोकारि गाविई करया लागी । अहो श्रीकालिकाचार्य ! अहो श्रीजिनशासनेश ! राजान सघलामाहि अधमाधम गर्दभिल्ल महापापी राजा मानई अपहरी जाइ छइ । आपणइ घरि लेइ जाइ छइ राषु(खु) राघु(खु) ॥११॥ इति ब्रुवाणा कुनृपेण पुम्भिनीता निजं धाम महासती सा। ज्ञात्वा च वृत्तान्तमर्थनमुचैथुकोप सरिर्गुणलब्धिभूमिः ॥१२॥ तदा तेणिइ समइ ते सरस्वती महासती ते पापिष्ट गर्दभिल्लरायने सेवके रायना गृहांगणमाहि लोधी । ति बारइ श्रीकालिकसूरि आचार्ये ते वात सांभली । ति वारई अत्यंत अतिहि कोप चडिउ। प्रयाहिई ते कालिकाचार्य समग्र गुणतणी भूमिका छई। पुण जिनशासनि उड्डाहनु कारणहार ते ऊपरि कोप थाइ एतलई युक्तं छइ ॥१२॥ श्रीकालिकाचार्य गुरुपान्ते, जगाम फार्म नयवाक्यपूर्वम् । नृपं जगादेति नरेन्द्र ! मुश्च, स्वसारमेतां मम यद्वतस्थाम् ॥१३॥ श्रीकालिकसूरि आचार्य रायनइ समापि गिआ । अनेक ज्ञा(न्या)यनां वचन बोल्यो ते राजाज्ञाय धर्मनु पालक माहरी बहिनि व्रत पालइ छइ । ते मेल्हि जिम आपणुं नत रूड़ी परिई पालइ ते व्रतनु विभाग तुझनइ भावइ ॥१३॥ अन्पोऽपि यो दुष्टपतिः पुशीलो, भवेव त्वया स प्रतिपेध्य एव । अन्यायमार्ग स्वयमेव गच्छन्, न लज्जसे सत्यमिदं हि जातम् ॥१४॥ अहो राजन् ! अनेरइ जे कोइ दुष्टमति हुइ, कुशील हुइ कुमाचारि ही(हु)इ, तेहनइ राजा सीपा(खा)मण दिइ । तेहनइ अन्याय करतां वारइ । तूं एवद्ध पृथ्वीपति राजा स्वयमेव करतउ हुँतउ लाजतउ नथी । एतलई ए बात साची हवी । किसी ते वार्ता ॥१४॥ +यनास्ति राजा स्वयमेव चौरो, भाण्डीवहो या पुरोहितव । धनं भजध्वं ननु नागरा भो!, यतः भयमन जातम् ॥१५॥ जिम छोकं माहिल ऊपा(खा)ण फहवाइ ते हयडा खरउ ऊपा(खा)गु दीसइ छइ । जेणिई नगरि राजा स्वयमेव + अन्यमुरामाराध्य।

·श्रीप्रभाचन्द्राचार्यविरचिता
सरिः श्रीभरतेश्वरस्तदनु च मामाणिकग्रामणी-
यनामस्मृतितोऽप्यघं हरति च श्रीधर्मघोषमभुः ।
कल्याणावलिकन्दलालिजलदः, श्रीसर्वदेवो गुरु-
यत्वारः किल शीलभद्रमुगुरोः शिष्या नरेन्द्रार्चिताः ॥१२॥
श्रीपात्रं स जिनेश्वरमभुरभूत् संघाम्बुधौ चन्द्रमाः,
सूरिः श्रीजिनदत्त इत्यदिवधीरुनिद्रविद्याद्युतिः ।
चारित्रामलदौलनन्दनवनं श्रीपप्रदेवमभुः,
श्रीश्रीचन्द्रमुनीवरस्य जयिनः शिप्या अभूवन्नमी ॥१२॥
श्रीसद्धरोहणधराधरचाररत्नं, श्रीपूर्णमद्रगुरुभ्युदितः पदेऽस्य ।
यत्सन्निधिस्थितिभृतो भुवि भन्यसार्या वस्तूनि विश्वविपयानि विलोकयन्ति ॥१३॥
तत्पट्टोदयपर्वतामृतरुचिः मीणचकोरबज,
श्रीचन्द्रप्रभसूरिरभुवमविज्योत्स्नानिधानं चभौं ।
आथर्य न कलङ्कघाम तमसाऽनुल्लयमूर्ति भवं,
पायोधि क्षणुते विनम्रकमलोल्लासी न दोपाकरः ॥१४॥
आचार्यः श्रीप्रभाचन्द्रस्तपादाम्भोजपट्पदः ।
चित्रं यः सुमनःस्योऽपि, सदानवगुरुक्रमः ॥१५॥
श्रीहेमचन्द्रसूरीणामनुध्यानप्रवृत्तितः ।
पर्वणः परिशिष्टस्य, दृप्टे; सम्पुटवासनः ॥२६॥
श्रीवजानुमवृत्तमकटमुनिपतिप्रष्ठटचानि तत्तद्-
ग्रन्थेभ्यः कानिचिच्च श्रुतघरमुखतः कानिचित् संकलय्य ।
दुष्पापत्वादमीषां विशफलिततर्यकत्र चित्रावदातं,
जिज्ञासैकाग्रहाणामगिवविधयेऽभ्युच्चयं स प्रतेने ॥१॥ निमिविशेषकम् ॥
अत्र शूणं हि यत् किश्चित् , संपदायविभेदतः ।
मपि मसादमाधाय, वच्छोधयत कोविदाः ॥१८॥
यतः-
आराधितं मया शून्यं, यथा तुष्टं स्ववामदात् ।
निनोक्तौ स्थापितं वत् मार, कयाकन्यीकतास्ततः ॥१९॥
रोदोरन्ध्रगसिद्धकिन्नरगणानुल्लङ्घ्यशृगस्थिति-
स्तुगत्तोदितत्तशेवधिरतिमोढार्यसंपत्तिकन् ।
पूरलमभया तिरस्कृतपरज्योतिःभकाशोदयः,
श्रीपूर्वपिंचरित्ररोहणगिरी स्यादारवीन्दुब्रुवः ॥२०॥

·कालिकाचार्यकथा । थीमयुम्नगरोहिमांशुविनदो बोधः शुचेः सङ्कतो, मिश्रो रक्तरुवा मम प्रतिपदास्फुर्जद्यशःपूरुषः । शानश्रीपुरवः पदार्थघटनापिम्बद्वयोवनाद्, जातो ग्रन्थमिषेण साक्षरशुचिम्मश्चिरं नन्दतु ॥२१॥ वेदानल शिखि-शशधर(१३३४)वर्षे चैत्रस्य धवलसप्तम्याम् । शुक्रे पुनर्वसृदिने, संपूर्ण पूर्वऋपिचरितम् ॥२२॥ शिक्षामसादवशतः स्वगुरोमयैनमायासमत्र दधता यदवापि पुण्यम् । व्याख्यानसक्तमनसः श्रयणादराय, श्रेयस्सुसङ्गममनुत्तरमाप्नुवन्तु ॥२३॥ ग्रन्थस्य मानमस्य, मत्यक्षरगणनया मुनिर्णीतम् । पञ्चसहसाः सप्त च, शतानि चतुरधिकसप्तवियुतानि ॥२४॥ प्रशस्तिश्लोफ४० ॥ शिवमस्तु ।। . [१८] अज्ञातसूरिविरविता कालिकाचार्यकथा। " श्रीवीरवाक्यानुमतं सुपर्व, कृतं यथा पर्युपणाऽऽख्यमेतत् । श्रीकालिकाचार्यवरेण सझे, तथा चढा शृणु पञ्चमीतः ॥१॥ श्रीय(मान्महावीर चयीसमु तीर्थकर नमस्करोनई श्रीकालिकसरि आचार्यई श्रीपंचमी थकुं पजूसणन पर्व चउथिई आणिउं । श्रीमहावीरनई वचनिई । तेह बात ऊपरि आजनइ दिवसि श्रीकल्पना आठ व्याख्यात(न)नी वाचना हवी नउसी(मी) वाचना श्रीकालिफसूरिनी कथा कहीइ छड् ॥१॥ समादेशागतवस्तुसार, पुरं धरावासभिहास्ति तारम् । तत्रारिभूपालकरीन्द्रसिंहो, भूवल्लभोऽभूद् भुवि वज्रसिंहः ॥२॥ धारावास इसिई नामिई पुर नगर मालव देशमाहि छइ । पुण ते नगर किसिउं जाणिवू | 'समप्रदेशागात]- वस्तुसारम्' समप्र सघला देस थकी आगत आवो वस्तु तेणिई करी सार मनीज्ञ छ । भ(आ) नगर संघलांमाहि सार छह । तेणिई नगरि वनसिंह इसिई नामिई राज्य पालइ छइ । राजा कितिउ छइ अरि वइरी रुपीया करीन्द्र तेहनां कुंभरथलं विदारिवानई सिंह प्राय सिंघश्रीपु वर्तइ ॥२॥ लावण्यपीयूषपवित्रगात्रा, सदर्मपात्रानुगतिः सदैव । तस्याजनिष्टातिविशिष्टरूपा, राज्ञी च नाना सुरमन्दरीति ॥३॥ .

·१६४ श्रीअज्ञातसूरिविरचिता चोर हुइ डीलिई चोरी करइ अन[६] पुरोहित डोलि भाढीतु पाइणहार कलाली हुइ तेणिई नगरि महो नागरिक लोको वनवास लिउ तउ छूटउ । वीजी परिई तिहां रहिया वणसोजीइ । किस्या मणी ! जिहां थकुं शरण जोईई तिहां जि थकु भय उपजइ तउ किसिउं कोजइ ! ॥१५॥ नरेन्द्रकन्याः किल रूपवत्यस्तवापरोये ननु सन्ति यझ्यः । तपःकशां जल्लभराविजीर्णवखां विमुचाशु मम स्वसारम् ॥१६॥ अहो राजन् । ताहरी आज्ञाना पालणहार अनेक राजान अनेक व्यवहारीया प्रमुख लोक तेहनी कन्या घणीह तम्हारी आज्ञामाहि उई । तेहनूं पाणिग्रहण करि । पुण ए महासती तपिई करी दूबली श्लेष्मां करी भरी अतिजीर्णवसनी पहिरिणहारि माहरी पहिनि मूंकि ॥१६॥ निशम्य सूरीश्वरवाक्यमेतन्न भापते किश्चिदिह क्षितीशः । श्रीकालिकाचार्यवरोऽय संघस्याने स्ववृत्तान्तमवेदयत् तत् ॥१७|| श्रीकालिकसूरिनुं वचनं सांभलीनई राजा गर्दभिल्ल वलकु(तु) ऊतर न आपइ न बोलइ । श्रीकालिकसूरि पछह पोसालइ आवी समप्र सपल संघ तेडावीनइ तेह आगलि सघल वृत्तांत्त कहिउ ॥१७॥ संघोऽपि भूपस्य सभासमक्ष, दक्षं वचोभापत यन्नरेन्द्र! । न युज्यते ते यदिदं कुकर्म, कर्तु प्रमो ! पासि पितेव लोकम् ॥१८॥ ति वार पूठिई श्रीसंघ सघल मिली रायनी समां गिउ । राय यौनविउ, अहो नरेंद्र । तुं प्रजालोकनई पितातणी परिपालनं । तुझ रहि ए कुकु(क)म करवा युक्तं नही । तुझ रहिं ए अन्याय करवा युक्तु नही ॥१८॥ इति ब्रुवाणेऽपि ययार्थगुच्चैः, संघे न चामुश्चदसौ महीशः । महासती तामिति वनिशम्य, 'कोपेन सन्यां कुरुते मुनीशः ॥१९॥ श्रीसंघिई रायनई बीनती कीघी । यथार्थ वात कही । पुण राजाई सर्वथा न मूंकी। राजा वस्तु ऊतरह न दिए । पछह श्री[स]घिई तिहां थकइ भावी गुरु वीनन्या । पछइ गुरे श्रीसंघ आगलि प्रतिज्ञा कीघी ॥१९॥ ये मत्यनीका जिनशासनस्य, संघस्य ये चाशुभवर्णवाचः । उपेसकोडाहकरा धरायां, तेपामहं यामि गति सदैव ॥२०॥ जे मनुष्य जिनशासन ऊपर वैरभार वहई महाप्रत्यनीक हुइ । अनइ ने वली जिनशास[न]नां भवर्णव बोलइ बै जिनशासनि उहाह करई तेहवा मनुष्यनइं सीपा(खा)मण देउं । तेहनी गतिई सदाइ जाउं तेहर्नु निवारि, फरउं ॥२०॥ यनमुर्वीपतिगर्दभिल्लं, कोशेन पुत्रैः प्रबलं च राज्यात् । नोन्मूलयामीति कृतप्रतिशो, विधाय वेपं महिलानुरूपम् ॥२१॥ माहरा जाण्यानुं प्रमाण जु ए गर्दभिल्ल राजा वेटासहित भंडारसहित अंतेउरसहित राज्य पाल्तु उन्मूलो करीन लांखू तु कहिग्यो । इसी प्रतिज्ञा श्रीसंघ भागलि कोपी । प्रतिज्ञा कीधा ठिई श्रीकालिकमरे गहिलानु वेस फीधु ॥२१॥ भमत्यदः कर्दमलिप्तगात्रः, सर्वत्र जल्पन् नगरी विशालाम् । श्रीगर्दभिल्लो नृपतिस्ततः किं, भो ! रम्यमन्तःपुरमस्य किं वा ॥२२॥-निभिर्विशेषकम् ॥ * सीताद यया चन्दनातिवृष्यत् ॥ लम्पटापरापे गर्दभिन्नं भूत्वा नोसाटयेऽहं तदनु प कालिकाचार्य एषः इति भावार्यः ।। , ४ युग्यम् PI ·कालिकाचार्यकथा । अथ एतला अनंतर श्रीकालिकसूरि आपणुं शरीर कादचि खरडी त्रिक चतुष्क चाचरि भ्रमण करतु हीडई । मुखिई इसिउं बोलइ । विशाल(ला) नगरीमाहि श्रीगर्दभिल्ल राजा राज्य पालइ छइ तु किसिउं ? अथवा ए रायनई अंत पुर रूटुं छइ तु किसिउं ? इसिउ पनि नगरी भमतु बोलइ । प्रथिलपणाई करी बाह्य प्रकारिई अंतरंग साजापर्यु छइ ॥२२॥ इत्यादि जल्पन्तमसत्मलाई, मुनीश्वरं वीक्ष्य व्यनिइपस्तम् । नृपं कुलामात्यवरा वरेण्यं, जातं न राजनिति मुञ्च साध्वीम् ॥२३॥ श्रीकालिकसूरि प्रथिलपणई बोलतु सांभली रायना घरना कुलामात्य रायनई वीना लागा । अहो राजन् । अहो ताहरा राज्यना कुलामात्य वीनवु छउं । वीनती अवघारि । ए साध्वी महासती मूंकि परही । तुं ज्ञा(न्या)यवंत राजा तुझ रहई ए साध्वी रापि(खि)वा युक्तु नही, परही मूकि ॥२३॥ शिक्षा दध्वं निजपित-धन्धु-पुत्रेषु गच्छन्तु ममाग्रदृष्टेः । श्रुत्वेति सूरिंगत एव सिन्धोर्नद्यास्तटं पश्चिमपार्थकूलम् ॥२४॥ राय आ(अ)मात्य प्रतिई कहवा लागु, अहो अमात्यो ! तम्हो आपणइ घरि जई बेटा बेटी प्रमुख कुटुंबनई शीपा(खा)मण दिउ । माहरी दृष्टि आगलि थका परहा जाउ। रहिसिउ तु नही भला । आ(अ)मात्ये पाठा आवी आचार्यनई जीगाविउं । ति वार पूटिइं श्रीकालिकसूरि भले शकुने चाल्या । पश्चिम दिसिह सिंधु नही(दी)नई पश्चिम दिशिनई ताटे पेलइ कांठइ जई रहा ॥२४॥ ये तेषु देशेषु भवन्ति भूपास्ते साक्ष्यः भौढतमस्य तेषु । एकस्य साहेः स गृहेऽवसच्च, सेंदा सुदैवज्ञनिमित्तविज्ञः ॥२५॥ जे तेणिइ देसि राजान हुई ते राय सविहुनई साहि इसिउं नाम कहीइ । तिहा छ, राय मोटा छई ते माहि मोटेर एक साहि छइ तेनह (तेह)नी उलग फरवा लागा। श्रीकालिकसूरि ज्योतिष्क समन जाणई । निमित्त सर्व जाणई ॥ २५॥ अनागतातीतनिमित्तभावैर्वशीकृतः सूरवरैः स साहिः । भक्तिं विधत्ते विविधां गुरूणां, सर्वत्र पूज्यो लभते हि पूजाम् ॥२६॥ श्रीकालिकसूरि आचार्य अनागत ज्ञान भतीत ज्ञान वर्तमान ज्ञाननई कहवई । ते वडु साहि राजा आपणइ वशि कीयउ। ते साहि गुरुनी भक्ति धणी करइ । एतलई युकु छ । जे माहि गुण हुई । रूडे गुणे करी घश्य सर्वत्र सबला पूजा लहद ॥२६॥ तमन्यदा कृष्णमुखं विलोक्य, पमच्छ साहिं मुनिपः किमेतत् ? । सेनावचक्षे मम योऽस्ति राजा, साहनिसाहिः स च भण्यतेऽत्र ॥२७॥ एकवार आचार्य साहि राजा काल मखु दी । जीवतव्यनी आशा गई । इसिउ दीठउ । तिवारइ गुरे पूछि । आज कालमुखा फिरया कारण ! तेगिई साहिई कहिउँ । भम्ह छन्नू रायन स्वामी मूलगु साहानुसाहि बटु ठाकुर छइ ते साहानुसाहिनइं अम्ह छन्नूं श्रीपा रायना सहस छई ॥ २७ ॥ तेनात्र लेखः महितो ममेति, स्वमस्तकं शीघ्रतरं महेयम् । पञ्चाधिकाया नवते पाणा, ममानुरूपच्छल एप भर्तुः ॥२८॥ ५ पदेव द.PI •हानुसा। ४२ ·१६६ श्रीभजातत्रिविरचिता ते साहानुसाहिनई कुणिहिं अम्हारयं वयरीई चाडी कीधी । तेणिई फरीय तु फोप हउ । मझनइं लेख मोकलिउ छइ । आपणुं मस्तक मोकळे जिम ताहरउ बेटउ राम्य पालइ । नहीतरि समर्थ थई रहिजे । एहवु आदेश भाविउ छह । जु मस्तक मोफलीइ तु फुटंब परिवारनूं सूत्र रहइ नहीतरि कुल क्षय हुइ । एहवु भादेश मझ पूठिइ पंचाएं रायनई एहवु जि आदेश आविउ छइ । तेणिई करी जीवतव्य जातइ कालमुख थिया उईई ॥२८॥ एकत्र सर्वे सवलं मिलिता, हिन्दूकदेशं चलताश यूयम् ।. गुरोनिदेशादिति तैः मह? भूपैः प्रयाणं झटिति पदत्तम् ॥२९॥ गुरे स(सा)हि राजारों वचन सांमली वलतुं कहोउं । तम्हो छन्नूं राय एकठा मिलीनई हिंदूना देस मोटा छ तेह भणी नई तम्हो चाल । तिहां तम्यो(म्हो) ते देस लेई समाधिई राग्या पाल । ते वचन सांभली गुरुना वचननी प्रतीति चत्ति आणी । सघलाइ एकठा फटक सहित मिलीनई पीयाणुं दी॥२९॥ उत्तीर्य सिन्धुं फटकं सुराष्ट्रादेशे समागत्य मुखेन वस्पी । सर्वऽपि भूपाः सुगुरोश्च सेवां, कुर्वन्ति बद्धाञ्जलयो विनीताः ॥३०॥ तेह साहिना कटक सिंधुनदी ऊतरीनई सुराष्ट्रदेश सोरठमाहि आवो रहिया। तिसिइ वर्षा लागु । सगलाइ छ- राय श्रीकालिकसूरिने सेवा फरई । विन्हई हाया जा(जो)डीनई नित्य सेवा करई विनयवंत हुंता ॥३०॥ वर्षावसाने गुरुणा धमापे, अवन्तिदेशं चलवैति यूयम् । नृपं निगृहीत च गर्दभिल्लं, गृहीत राज्यं भविभज्य शीघ्रम् ॥३१॥ वरसातनइ प्रांति छेहडइ श्रीकालिकसूरे साहनई कहिउँ अवंतीदेस मणी चालउ । तिहां गर्दभिल्ल राजा छइ तेहनु निग्रह करउ राग्य थकु उच्छेद । पउइ देस वहिचीनई आपणां आपणां राज्य पाल ॥ ३१॥ अभापि ः शम्पलमस्ति ‘नो नः, किं कुर्महे कालिकमरिरेवम् । ज्ञात्वा च तेभ्यः शुभचूर्णयोगैः, कृत्वेष्टिकाः स्वर्णमयीर्ददौ सः ॥३२॥ तेह छन्नूं राए फालिकसूरि वीनव्या । अम्हारइ संबल खूटा किसिउ कीजइ । ति वारई कालिकसूरिई इटवाह मोटु बलतु देखीनई माह माहि चूर्णसू किउं । ते घूर्णनइ योगिई सघलीइ ईट सूनानी थई । छ, रायनई यहिचीनइ पापी ॥३२ दकानिनादेन कृतमयाणा, सपा प्रवेलरुलाटदेशम् । तद्देशनाथी चलमित्र-भानुमित्री गृहीत्वाऽगुरवन्तिसीमाम् ॥३३॥ छD राय ढका इसिई नामि वाजिवनइ निनादिई पोयाणां कोय । श्रीकालिकसरि लाडदेसमाहि थका मलमित्र-- भानुमित्र गुरुना भाणेज तेहनई मिली ते साथिई लीघा कटकसहित ते हू कटक अनइ साहिनां कटकसहित अवंतीनगरीनी सीमई पुहता ॥ ३३ ॥ श्रुत्वाऽऽगताँस्तानभितः स्वदेशसीमां समागच्छदवन्तिनाथः । परस्परं कुन्तधनुलताभिर्युद्धं द्वयोः सैनिकयोभूव ॥३४॥ ते कटक आपणी सीमई आत्र्यां सांभली गर्दमिल्ल राजा सवळ गज तुरंगम रथ पायक सहित साहमु भाविउ । परस्परई भाले खांडे तोमर तीर शन्य वेल शत्रिका मुद्गरने प्रहारे करी अत्यंत मतिर्हि झूझ हवां ॥३॥ - ७ श्रमाणि ते PIनो न कि PM ·कारिकाचार्यकथा। १६७ स्वसैन्यमालोक्य हतप्रतापं, नष्ट्वा गतो भूपतिगर्दमिल्लः । पुरी विशालां स यदा प्रविष्टस्तदैव साऽवेष्टि चलै रिपूणाम् ॥३५॥ गर्दभिल्ल राजा आपणु सैन्य हतप्रताप भागुं देखीनइ नाटु । अवतीनगरी माहि जइ पछु । तिवारइ तत्काल वयरीने सैन्य अवती नगरी आपणे सैन्य करी वोटो ॥ ३५॥ अथान्यदा साहिभटैरपृच्छि, युद्ध प्रभो ! नैव भवेत् किमद्य ? । अद्याप्टमी सूरिभिरुक्तमेव, स गर्दभी साधयतीह विद्याम् ॥३६॥ अथ एतलानु अनतर साहि राजाने सुभटे गुरु कहलि पुछिउं भगवन् एणिई गदि चड्या नित्यमेव सुमट हुमई। भाज काइ न झूझइ । गुरे कहिउ आज आठमिनी तिथि सही । गर्दभिल्ल राजा गईभी विद्या साधइ छह ॥३६॥ विलोकयद्भिः मुभटैरजस्रमट्टालये कापि गता खरी सा । दृष्टा तदा सा फथिता गुरुणा, तैरेवमुक्तं ध्वनिनाऽपि तस्याः ॥३७॥ ति वार पूठिइ सुभट गढनै कोसीसे सघलइ सोधवा लागा। एकइ अटालइ कोसीसा विचिइ गर्दमीनू मुख दीडें । पछइ गुरुनई कहिउ । पछह गुरे कहिउ एह खरीनइ स्वरिइ अनर्थ ऊपजिसिइ ॥३७॥ सैन्यं समग्र लभते विनाश, धनुर्धराणां शतमष्टयुक्तम् । लात्वा गतः सुरिवरो निपङ्गी, खर्याः समीप लघुशीघ्रवेधी ॥३८॥ युग्मम् ॥ गुरे कहिउ सघल सैन्य खरीनु स्वर साभलिसिइ तु सपल सैय विनाश पामिसिइ । विमासोनई सैन्य सपलं गाऊ एक माठेर पाछु मोकलिउ । आपणपिई श्रीकालिकसूरि धनुधरे धनुपना धरणहार महाशब्दवेधी महोत्तरसउ सहित सावधान -सज थह रहिया ॥३८॥ येदेयमास्य विकृतं करोति, तदैव शस्त्रैः परिपूरणीयम् । श्रीमरिणाऽऽदिष्टममीभिरेव, कृते खरी मूर्द्धनि मूत्र विष्टे ॥३९॥ महो सुभटो । जि वारइ गर्दभी आपणुं मुख विक्रस्वर करइ, ति चारइ तत्कालमेव आपणा बाण मुकवा जिम माथु तोरे करी मरोइ ति मुख भरिषु । ते वात जाणीनइ तेहे सुभटे तिम ज कीधु । तिसिई गर्दभी विवाह गर्दभिन्छनइ मस्तकि मूत्र अनइ विष्ठा कीधा । विचाभ्रष्ट थिउ ॥३९॥ सा गर्दभिल्लस्य विधाय नष्टा, भ्रष्टानुभावः स च साहिभूपैः । चया गृहीतः मुगुरोः पदान्ते, निरीक्षते भूमितल स मूढः ॥४०॥ युग्मम् ॥ ते गर्दभी विद्या गर्दभिल्लनइ भ्रष्ट थई जाणी सैन्य वहिल आवी नगरी लीधी । ति वारई साहि राजाए गईमिल्छ राजा जीवतु बाधीनइ गुरुना पाग आगलि आणिउ मूढ मूर्ख भूमिका साहमु जोइ बोलइ नही ॥४०॥ रे दुष्ट पापिष्ट निकृष्टयुद्धे, किं ते कुकर्माचरित दुरात्मन् । । महासतीशीलचरिनभङ्गपापटुमस्येदमिहास्ति पुष्पम् ॥४१॥ गुरु कहवा लागा अरे दुष्ट ! पापिष्ट ! निकृष्ट ! अरे कुबुद्धिना करणहार ! ताहरउ कुकर्म जोइ । भरे दुरामन् ! तह जे मनिइ करी महासतीन शीलभंग करिदु वाछिउ तेह रूपीया पापमइ वृक्षना पसूल(न) वह ॥४१॥ यदेवमा ।

·१६८ श्रीअज्ञातसूरिविरचिता विमुद्रसंसारसमुद्रपात:, फलं भविष्यत्यपरं सदा ते । अद्यापि चेन्मोक्षेकरं मुधर्ममार्ग श्रयेया न विनष्टमत्र ॥४॥" हिवं संसाररूपीया समुद्रमाहि पटेसि [स]मारमाहि फिरेसि नरगि नाएसि ते फल मोगवेसि पापवृक्षनां । हवडाई जु जिनधर्म वीतरागर्नु पढिवजं अनु काई नथी विगढुं(ट) ॥४२॥ न रोचते तस्य मुनीन्द्रयाक्य, विमोचितो यन्यनतो गतोऽय । सरस्वती शीलपदैकपात्रं, चारित्रमत्युञ्चलमाषभार ॥४३॥ श्रीकालिकमूरिनूं वचन तेहनई न गमइ । पम्इ गुरे बंधन यकु छोडाविउ विदेसि गिउ । अनइ सरस्वती महासती शुद्ध शोलमइ हुंती मापणुं चारित मत्युरल पाल्या लागी ॥४३॥ यस्यावसद् वेश्मनि कालिकार्यो, राजाधिराजः स बभूव साहिः । देशस्य खण्डेपु च वस्थिवांसः, शेपाः नरेन्द्रीः शक्रवंश एपः ॥४४॥ जेह साहिनइ परि पहिलं कालिकाचार्य रहिया ते सघलामाहि मूलगु राजा थिउ । वीजा सघलाइ देस विहंचीनई रहिया । तही लगइ शाके संवच्छर प्रवतिउ । शाके वंश कट्वाइ ॥४४३ श्रीकालिकार्यो निजगच्छमध्ये, गत्वा प्रतिक्रम्य समग्रमेतद् । श्रीसं चित्ते वितरत्ममोदं, गणस्य भारं स वमार सरिः ॥४५॥ श्रीकालिकसूरि निज आपणा गच्छमाहि आवी श्रीसंघ मुख्य पडिकमी आलोईनइ वली आपणा गच्छनु मार वह्वा लागा ॥४५॥ (२) भृगोः पुरे यो चलमित्र-भानुमित्रौ गुरुणामय मागिनेयौ । विज्ञापनां पेक्ष्य तयोः प्रगल्मां, गताश्चतुर्मासकहेतवे ते ।।१६।। इसिह समह दलमित्र अनइ भानुमित गुरुना भाणेज तेहनई आग्रहई श्रीकालिकमूरि मरूमछि चउमासानइ अधि पुहता ॥४६॥ श्रुत्वा गुरूणां मुविशुद्धधैर्मानुविद्धवाक्यानि नृपः समायाम् । अहो ! मुघर्मों जिननायकस्य, शिरो विधुन्वन्निति तान् धमाषे ॥४७॥ गुरुनु उपदेश सांभली भाणेज वलमित्र भानुमित्र सभामाहि गुरुनी प्रसंसा करई । पुरोहिति चीतविउ ए आचार्य चउमा रहसिइं तु राजा श्रावक थासिई । पुण तिम कर जिम गुरु आहां रहई नहीं । मनि इम विमासी राय भागलि गुरुनी प्रसंसा करवा लागु ॥४७॥ निशम्य भूपस्य मुधर्मवाक्यं, पुरोधसो मस्तकालमेति । नीवादिवादे गुरुभिः कृतोऽसौ, निरुत्तरस्तेषु वहत्यमूयाम् ॥४८॥ १२ नास्त्ययं लोक: L पाद” । १३ द्राः + संघाईयाग कण्जे दग्जिा पकवहिसन्नं पि 1 जइ त न करेद मुणी भगतससारीओ होई ॥१॥ साहूण चेझ्याणं PM • विशुद्ध SI १६ कृतेऽपि नि •L तोऽपि S। १० पदव ११ अक्षरं SI समव SPI १४ घमध्ये वि • SP1 ·फालिकाचार्मकथा । पुरोहितिइं राजा प्रसंसा करतु देखीनई मस्तकि सूल उपजवा लागतइ गुरु कन्हलि जई जीवाजीवादिकनु बाद मांडिउ । गुरे वाद करता निराकरिउ हराविउ । पञ्इ मनि असूया इUमाव अतिहिं करइ ॥४८॥ फौटिल्यमावेन यतीन् प्रशंसन, नरेन्द्रचित्तं विपरीतसत्तम् । चके पुरोधा गुरुभिः स्वरूपं, शातं यतिभ्यो यदनेपणीयम् ॥१९|| पछइ ते पुरोहित कुटिलपणानई भाविइं हीयइ फूड छतइ महात्मानई प्रशंसइ । लोकनइ कहइ महामानइ भात पाणी असूझतां करावइ । इम करतां गुरे जाणिउं भातपाणी असूशतां हवा लागां ॥४९॥ . ते दक्षिणस्यां मरहट्ठदेशे, पृथ्वीप्रतिष्ठानपुरेऽय जग्मुः। यत्रास्ति राजा किल सातयानः, प्रौढप्रतापी परमाईवश्व ॥५०॥ श्रीकालिकसूरे भातपाणी असूझ हुतां जाणी विहार फीधु । मरहठदेसमाहि पइयाणपुर पाटणि जिहां सालिवाइन राज्य परम जैन श्रावक राज्य करइ छइ तिहां पुहवा ॥५०॥ राज्ञाऽन्यदाऽपृच्छि सभासमक्षं, मभो ! कदा पर्युपणा विधेया ? । या पश्चमी भाद्रपदस्य गुले, पक्षे च तस्यां मविता सुपर्व ॥५१॥ एक वार सालिवाहन राजाई पूछि भगवन् ! पजूसण फहीइ कीजसिइ ! गुरे कहिउँ भादवइमासि अजूआलइ पखवाडइ पांचमिइ पजूसण पडिकमवू कहिउँ छइ ॥५१॥ नृपोऽवदत् तत्र महेन्द्रपूनामहो । भवत्यत्र मुनीन्द्र ! घने । मयाऽनुगम्पः स च लोकनीत्या, स्नात्रादिपूजा हि कथं भवित्री ? ॥५२॥ राजा सालिवाहन कहवा लागु, मगरन् । आपणइ आणिई देसि महेन्द्रपूजा पांचमिई हुइ । लोक सघल ते पर्व करइ । अनई मई ते लोक व्यवहारिई ते महोत्सव करिखु । पजूसणनइ पवि(वि) स्नात्र पूज मालादिक आरात्रिक करवा झं विघन हुसिइ ॥५२॥ तत् पश्चमीतः प्रभुणा विधेयं, पठयां यथा मे जिननायपूना । मभावना-पौषधपालनादि, पुण्यं भवेनाथ ! तव प्रसादात् ॥५३॥ भगवन् ! पसाउ करी पजूसणनूं पांचमि थकुं छट्टिई करउ । जिम स्नात्रपूजा प्रभावना पौषध प्रमुख पुण्य फरीय कराई ॥५३॥ राजन्निदं नैव भवेत् *क्दाचित् , यत् पञ्चमीरात्रिविपर्ययेण । ततचतुथ्यो क्रियतां नृपेण, विज्ञप्तमेवं गुरुणाञ्जुमेने ॥५४॥ गुरु कहवा लागा, महो राजन् ! पंचमीनी रात्रि अतिक्रमी गई तु पछइ पजूसण सर्वथा न हुइ । पछई राई कहि तु पछइ चउथिई पनूसण करउ । पद गुरे ते वात मानी । सिद्धाति] माहिली वात सांभरी तेह भणी मानिउं ॥५४॥ स्मृत्वेति चित्ते जिनवीरवाश्य, यद् सातयानो नृपतिश्च भावी । श्रीकालिकार्यों मुनिपश्च तेन नृपाग्रहेणापि कृतं सुपर्व ॥५५॥ १७ सपने P1 * अविचलइ भेषचूला • इति शोक P आदर्शटिप्पण्याम् । " ·१७० श्रीमज्ञातसूरिविरचिता चितमाहि सिद्धांतनूं वचन किसिउं सामरिउ ! जं सांभलि [सातवाहण राजा श्रीकालिकरिनई मामहई पांचमि यकुं चउथई पजूसण आणिq ॥५५|| यथा चनु• जिनवीरवाक्यात् , संवेन मन्तव्यमहो ! तदेव । प्रवर्तित+ पर्युषणाख्यपर्व, ययेयमाशा महती सदैव ॥५६॥ जिम जिन श्रीमहावीरि इम फहिउँ छइ सिद्धातमाहि । श्रीसंघनी अनुमतिई कालिकसरिइं पचिमि यकुं पजूसग चउपि(यि)ई करई तिम साघु सदाइ सविहुं बुणिहिं मानिदुं । जिन, वचन एहवं छह, तेह मणी भाज लगइ चउत्थिई पजूसण हुइ छइ ॥५६॥ (2) अयान्यदा फालपशेन सर्वान् , प्रमादिनः सरिवराच साधून् । त्यच्या गताः स्वर्णमहीपुरस्थानेकाकिनः सागरचन्द्रसूरीन् ॥१७॥ अथ एतलानु अनंतर कालनई विशेषिइं श्रीकालिकमरिना परिवारना साधु महात्मा प्रमादीया थिमा । गुरु महामानई सूता मेन्ही स्वर्णपुर नगरि सागरचंद्रसूरि छइ तिहा पुहता । तिहां भाव्या एकला सागरचंद्रसूरिई न ओलख्या । रूप व(प)रावर्तपणइ करी । पोसालमाहि डोनु तपोधन एकई पासई आदी रहिउ ॥५७|| तेपां समीपे मुनिपः स तस्यौ, झातो न केनापि तपोधनेन । शय्यातराद् ज्ञातययार्थचाः, प्रमादिनस्ते मुनयस्तमीयुः ॥५८॥ तिसिइ पइठाण पुर पाटणि शय्यातर श्रावके महामा हाकी करी कादया । स्वर्णपुर मणी आन्या । सागरचंद्रसूरे पूछिउँ गुरु किहा छइ । पहि[ला] आव्या तेहे कहिउ । गुरु पाउलि आवइ छई । सागरचंद्रसूरि साहमा गिआ। पारिला महात्मा पठ्या, ते कहई, " गुरु भागलि पुहता"। सपले कुडउ बोलउ । पठह सागरचंद्रसूरे पोसालइ मारी ते वृद्धगुरु मणी मानी पगि लागी समावीनई समस्त महात्माए खमावी करो गुरु मनाया ॥५८॥ . निने घरः पूर्व विदेश्वर्ती, सीमन्धरो बन्धुरवागविलासः । निगोदजीवानतिमूक्ष्मकायान् , समासमक्षं स समादिदेव ॥१९॥ श्रीकालिकसरि आपणा परिवार सहित पठाण पुरि पाटणि समाधिई रह्या उई । इसिइ समइ सौधर्मेन्द्र महाविदेहि क्षेत्रि श्रीसीमंघरस्वामि कहलि बइठा हता । श्रीसीमंघरस्वामि उपदेश देता धर्मनइ अधिकारि आविइ । विचार करता, निगोद जीवनु विचार आविउ । तिसिइ इंदिई पूछिड, निगोदनु विचार रूडई प्रीम्बउ । पछइ परमेश्वरि निगोदनु विचार परिपूर्ण कहिउ ॥५९ +Pाद टिप्पण्यामेते लोग्न उडिताः-श्रीवीरनियते वसु वर्षदेषु मशीया विनवत्या वाऽपिकेषु इय वाचना माता, यदा याच चतुयी पर्युषणा प्रते, यत- देपूर य नवसएहि समझतेहि बदमाणाओ। परजुसक्या घर थी, कारगारीहि तो टविया ॥ वीसहि दिरोहि कप्पो, पचगहाणीद कप्पटवणाय । नवष्यवेगउएहिं वोच्छिम्जा सपानाए ॥२॥ सालाहो रना, सघाएसेल कारिओ भया । प(ज्ज)सणा चउत्पी, चाउम्मासी पउदसीए ॥ व ..मासपदिकमम, पक्सियदिदसम्म पउविहो सगो। यसपढाउएहि, मायरए तं पमार्ग Trn इति दीयोपराधि माना ।

·कालिकाचार्यकथा । १७१ सौधर्मनान सविस्मयेन, पृष्टं जगन्नाथ ! निगोदजीवान् । कोऽप्यस्ति वर्षेऽपि च भारतेऽस्मिन्, यो वेति व्याख्यातुमलं य एवम् ॥६०॥ पछइ इंदिई परमेश्वर कन्हलि छिउँ, "भगवा(च)न् ! पसाउ करी हवडानइ कालि भरतक्षेत्र माहि तेहबु कोइ भाचार्य छड, जे निगोदनु विचार तम्हारी परिई कहीनइ पीछरइ !" Hot समादिदेश मभुरस्ति शक्र, श्रीकालिकार्यः श्रुतरलराशिः । श्रुत्वेति शक्रः प्रविधाय रूपं, वृद्धस्य विमस्य समाययौ सः ॥६१|| श्रीसीमंधरस्वामिई कहिउँ, "अहो इन्द्र ! भरतक्षेत्रमाहि श्रीकालिकसूरि श्रुत सिद्धांतनु समू(म)[६], तेणिई भरिक 'पूरिउ छइ ते निगोदनु विचार अम्हारी परिई कहइ । पर्छइ] इंद्र श्रीसीमंधरस्वामि वा(वा)दीनइ पृद्ध बडउ सामने रूप की घूजतु कांपतु हाथि लाकडी एहवं रूप करी कालिकसूरि कन्हलि आविउ ॥६१॥ विमोऽय पमच्छ निगोदजीवात् , सूरीश्वरोऽभापत वाननन्तान् । असंख्यगोलाच भवन्ति तेषु, निगोदसंख्या गतसंख्यरूपाः ||२|| मालणिई श्रीकालिकसरि कन्हणि(लि) निगोदना जीनानु विचार पूछिउ । श्रीकालिकसूरे कहिउं; " रोमनइ भणी असंख्याता गोला इसी संज्ञा कहीइ । तेणिइ एकेकइ गोलइ असंख्याता निगोद फहवाई । एकेकइ निगोदि अनंता जीन पहवाई"। इसी परिई विचार कहिउ ॥२॥ श्रुत्वेति विभो निजमायुरेवं, पमच्छ मे शंस कियत्ममाणम् । अस्तीति सिद्धान्तविलोकनेन, शक्रो भवान् कालिकसूरिराह ॥६३॥ ते निगोदनु विचार सांभल्या पूठिई ब्राह्मणिइं गुरु कन्हलि पूछिउ; " भगवन् । ९ वड्ड थिउ सकउ नहीं। बेटा वेटी कलन परिवार भक्ति न करई । गाढउ दुखीउ छउ ऊखुनु पतीइ नही । करउं किसिउ ! । एकवार कहउ हजी मझनई केतलं आऊखु थाकइ ! । एकवार कृपा करी कहउ"। श्रीकालिकसूरि जोवा लागा । जोतो जोतां नव रस केतले संख्या लामह । जोता जोता पल्योपमे न रहइ । विहुँ सागरोपमि जई रमा। पछइ कहिउ तउ ब्राह्मण तु न हुइ। तुं सौधर्मेन्द्र ए वातनु निश्वउ जाणिज्यो ।६३॥ कृत्वा स्वरूपं प्रणिपत्य मूरि, निवेद्य सीमन्धरसत्मशंसाम् । उपाश्रयद्वारविपर्ययं च, शक्रो निनं घाम जगाम हृष्टः ॥६४॥ पछद् इन्द्रिई व्यापणुं रूप प्राट. कीर्छ । महात्मा विहरवा रिश हुंदर, पिण्ड् समद इंद्र साविर किम भएपरेन । तेह भणी इन्द्रिई पोसाल, पारणं फेरवीनई इन्द्र गिउ इन्द्र महात्मा आवता लगइ न रहिउ । एतला कारण महात्मा इन्द्रनं. ररूप देखी तपवडई निमआणुं पांघइ । एह कारणई पोसाल पारणं फेरीनई गिउ ५६४॥ श्रीमत्कालिकसूरयश्चिरतरं चारित्रमत्युज्ज्वलं, संपाल्प प्रतिपच चान्त्यसमये भक्तपतिज्ञ मुदा । शुध्यानविधानलीनमनसा स्वर्गालयं ये गता- स्ते कल्याणपरम्परां श्रुतधरा यच्छन्तु संघऽनघे ॥६५॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथा समाता । श्रीतपागच्छवृद्धशालायां लिखिता ॥ श्रीकालिक चिरकाल आपणुं चारित्र निरतीचार पाली छेहडइ मणसण लेईनइ, शुद्धनिर्मल भ्यान पंच परमेष्टिन स्मरण करता जीर्णदेह मकीनई स्वर्गि पुहता । ते श्रीकालिकसरि समस्त श्रीसंपनई भनेक कल्याण मांगलिकमाला विस्तारठ ॥६५॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथा समाप्त (प्ता) || पं० श्रीहीररनगणि ॥

·[१९] श्रीजिनदेवसूरिविरचिता कालिकसूरिकथा। [ रचनासंषत् १४ शताब्दि! मोहान्धकारमारभारापहाररविमण्डलम् । अमानवहुमानेन, पर्दमानं नमाम्यहम् ॥१॥ पञ्चमीतमा चैत्रके पर्युपणामहः । तेपां कालकसूरीणां, चरितं किश्चिदुश्पते ॥२॥ धारावासमिति ख्यातं, पुरं सुरपुरोपमम् । तत्राऽभूद् भूपतिर्वैरिसिंहः सिंहपराक्रमः ॥३॥ देन्यस्य सुन्दरी, रूपसंपदा सुरसुन्दरी । तयोः कालफनामाऽभूत , सूनुरन्यूनविक्रमः ॥४॥ सोऽन्यदा यहिरुधाने, हयान् रमयितुं ययौ । सूरि गुणाकरं तत्र, धर्ममाख्यान्तमैक्षत ॥५॥ वस्यान्तिकमयो गत्वा, धर्म शुश्राव शुद्धधीः । सद्यः संसारवासाच, परं वैराग्यमासदत् ॥६॥ पितरौ समनुज्ञाप्य, भटपञ्चशतीयुतः । सरस्वत्याऽख्यया स्वस्रा, सार्दै प्रवमशिश्रियत् ॥७॥ शिक्षा द्विधाऽभ्यस्तवन्तं, श्रुवापारपारगम् । निवेश्य च निजे पष्टे स्वर्गातिथिरभूद् गुरुः ॥ क्रमेण कालकाचार्यः, साधुपश्चशतान्वितः । क्षमा पुनानः पदन्यासैः, पुरीमुजयिनी ययौ ॥९॥ आरामे समवासापीद्, भगवान् सपरिच्छदः । तचरित्रः पविश्व, चित्रीयन्ते स्म नागराः ॥१०॥ गर्दमिल्लो नृपोऽद्रासीद, समायान्ती पहियः । अन्यदायी कृताचर्यरूपां सूरेः सहोदरीम् ॥११॥ कामग्रहग्रहीतस्तां, इटादानाय्य पूरः । न्यवादधन्यः भूदान्ते, मरिविज्ञादयांश्च तत् ॥१२॥ आस्यानं स्वयमागत्य, गुरु' शान्तमनास्ततः । तं दुष्टपमाचष्ट, सुधामधुरया गिरा ॥१३॥ .

·. कालिकाचार्यकया। १७३ त्वय्यन्यायरते राजन् !, सर्व स्यादसमञ्जसम् । मुश्चैतां प्रतिनी तस्मात् , परत्रेह च शर्मणे ॥१४॥ कोमलैर्वचनैरेव, गुरुणा भणितोऽपि सः । मयानैर्वार्यमाणोऽपि, मुमोच न तपोधनाम् ॥१५॥ तेजः क्षात्रमिवारुटो, भकुटीविस्टाननः । सभायां फालकाचार्यः, मविज्ञामकरोदिमाम् ॥१६॥ श्रीसंघमत्यनीकानां, महापावकिनामपि । माधवत्यतिथीनां च, नूनं लेप्येय पाप्मभिः ॥१७॥ यथेनमेनसां धामोन्मूलयामि न मूलतः । इत्युच्या वचनं गत्वा, गच्छेऽनालोच्य किञ्चन ॥१॥ उन्मत्वेपो नगरी, हिण्डमानो जजल्प सः । राज्यं भुङ्क्ते गर्दमिल्लश्वेत् ततः किमतः परम् ? ॥१९॥ [ त्रिभिर्विशेषकम् ] ॥ एतस्य फान्तः शुद्धान्तश्चेत् ततः किमतः परम् । इति दृष्ट्वा जना सर्वो, हाहारवमुखोऽब्रवीत् ॥२०॥ घिगेनं नृपति यस्य, चेष्टितैः फष्टिताशयः । रटन् पिशाचफीवेत्थमाचार्यः पर्यटत्ययम् ॥२१॥ भूयः संभूय सचिवममुखैोधितोऽपि सः । विरराम न कामाों, प्रतिनीसंग्रहाग्रहात् ॥२२॥ गर्दभीविद्ययाजय्यं, त ज्ञात्वा मेदिनीपतिम् । उपायेनोन्मूलयिप्यन् , शफ्कूलं ययौ गुरुः ॥२३॥ ये स्युस्तत्र च सामन्तास्ते साखय इति स्मृताः । तेषां तु नृपतिः साखानुसाखिरिति विश्रुतः ॥२४॥ आचार्यस्तस्थिवांस्तत्र, साखेरेकस्य संनिधौ । मन्त्रयन्त्रमयोगायैस्तं चात्यन्तमरञ्जयत् ॥२५॥ अथान्यदा सुखासीने, साखौ तर स्वपर्पदि । दूतः साखानुसाखीयः, समागत्यार्पयच्छुरीम् ॥२६॥ छुरिकां वा समालोक्य, साखिः श्याममुखोऽजनि । सूरिणा भणितधाय, केयं भो! विपरीतता ॥२७॥ अनुग्रहे विभोर्यस्मादायाते हृप्यतेतराम् । तवेक्ष्यते तु लक्ष्य, ततः साखिरदोऽवदत् ॥२८॥ नानुग्रहोऽय भगवन् ! निग्रहः पुनरेष मे। यस्मै लुध्यति ना स्वामी, तस्मै मेषयति छुरीम् ॥२९॥ -- ४४ ·१७४ , श्रीजिनदेवसरिविरचिता वां लिप्त्वा सुरिकां कलो, मर्तव्यं तेन निश्चितम् । सोऽन्यथा सफलस्यापि, कुटुम्बस्य क्षयं सृजेत् ॥३०॥ स्वर्थाभिमुख्यमालोक्य, मरिरुच्छ्चसिताशयः । साखिमाचष्ट तं रुष्टः, किं तवैवोपरि प्रभुः? ॥३२॥ कुपितोऽयमुतान्पस्मायपि कस्मैचिदुच्यताम् । स पुनः पणवत्यत, दृष्ट्वा छुर्यामुवाच गाम् ॥३२॥ मद्विधानां पण्णवतेरुपरि क्रुद्धवानयम् । ततस्तैरपि मर्चव्यं, मदरछरणवजितः ॥३३॥ जगी सगौरवं सरिन मर्तव्यं मुधैव भो।। नीत्वा हिन्दुकदेशं वः, माज्यराज्यं ददाम्यहम् ॥३४॥ दूतानामानि विज्ञाय, वान् सर्वानपि सत्वरम् । समाकारय युप्माकं, सिन्धुतीरेऽस्तु सङ्गमः ॥३५॥ ममाणमादेश इति, व्याहृत्य शपुङ्गवः । व्यधत्त तव तयैवाश, जीविताशा हि दुस्त्यजा ॥३६॥ विज्ञातपरमार्यास्ते, सर्वे सबलवाहनाः । संभूय साखयः सद्यः, सिन्धुतीरे समागमन् ॥३७॥ आचार्यदर्शिवपयः, साखी यः सोऽपि सत्वरम् । मयाणैरनवच्छिन्नरुपसिन्धु समासदव ॥३८॥ तेऽय सिन्धुं समुचीर्य, साधयन्तोऽखिलान् नृपान् । सुराष्ट्राविषयं मापुस्तन माडुपेयुपी ॥३९|| विभज्य नवधा राष्ट्र, सूराष्ट्रां तेऽवतस्पिरे । वाराने व्यतिक्रान्ते, सूरिणा भणिवास्ततः ॥४०॥ हंहो! निरुधमा यूयं, किमु विष्ठय संप्रति । अवन्तिदेशं गृहीध्वं, पर्याप्तं तत्र मावि पः ॥४१॥ तेऽचोचन् द्रव्यरहिता वयं व महे प्रभो! । निद्रव्याणां हि जायन्ते, न काचिन कार्यसिद्धयः -1॥४२|| हेमीकृत्येष्टकापाळं, युक्तया तेभ्यो ददौ गुरुः । - तेऽपि संभृत्य सामग्री, प्रलुालवान् प्रति.॥४|| तान् निशम्यापतो दृर्पा, गर्दभिल्होऽपि संमुखम् ।। आइौकेऽय सम्फेटोऽभद् द्वयोरपि सैन्पयोः ॥४॥ शस्त्राथखि चिरं युवा, शकसैन्येन निर्मितम् :: अनीकं गर्दभिल्लस्य, पतो पर्यस्ततो जयः ॥४५ii अवन्तीशः मणम्पाश, पात्य स्वपुरीमगार । ला मेघमला ता.तस्थिवानन्तरेव सः ॥१९॥ . .

·कालिकाचार्यकथा । अथाशया मुनीन्द्रस्य, शकयोधावर्दिशम् । नगरी वेष्टयामामुश्चन्द्रलेखां घना इव ॥४७॥' अटारकेषु पुदानि, समभूषन् निरन्तरम् । तेऽन्यदाऽऽलोक्य शून्यांस्तान् गुरवेऽकथयनय ॥४८॥ वस्याहालकाः शून्याः, कुतोऽद्य भगवन्निति । पृष्टस्तैः स्पष्टमाचष्ट, गुरुर्विज्ञातकारणः ॥१९॥ अयं भो! गईभीविधां, पापात्मा युक्तिपूर्वकम् । कृष्णाष्टमी-चतुर्दश्योराराधयति सर्वदा ॥५०॥ सिद्धविद्यथ मववामनग्योऽयं भविष्यति । उद् गपयत कापि, वभस्योपरि गईभीम् ॥५१॥ ते समालोक्य तां मोचुः, गुरवे सोऽऽप्यचीफयत् । द्विक्रोश्याः परतः सर्वे, सैन्यमेवद् विधीयवाम् ॥५२॥ इयं दि रासभी शब्द, कुरते देण्यधिष्ठिता । तमाकर्ण्य द्विपत्सैन्यं, वान्तामृग् म्रियते ध्रुवम् ॥५३। अष्टोत्तर शतं शब्दवेधिनामिह तिष्ठतु । तैः पूरणीयमिषुभिस्तस्या दिध्यनिपोर्मुखम् ॥५४॥ शकाः मरिसमादिष्टमेतत् सर्व वितेनिरे । वयैव शब्दावसरे, तस्या आस्यमपूरयन् ॥५५॥ सा तु विद्या समाविष्टा, दुधियस्तस्य भूपतेः ।। भूनि विण्मूत्रमावाय, पलायामास रासभी ॥५६॥ सूरेरादेशवो वर्म, भन्या मध्ये मविश्य च । जीवनाई गृहीत्वा तमुपनिन्धुसुरोः पुरः ॥१७॥ गुरुणा बोध्यमानोऽपि, यदा न प्रत्ययोधि सः । मदाप्य कर्परं इस्ते, देशानिष्कासितस्ततः ॥५॥ व्रतान्यारोपयत् सूरिरार्यायाः शुदये पुनः । मापश्चित्तं चरित्वा च, स्वं गणं प्रत्यपालयत् ॥५९॥ मौलिक्यशाखिनृपतिरपरे तस्य सेवकाः । इति व्यवस्थयां तत्र, राज्यमन्वशिपन् शकाः ॥६०॥ ते श्रीमत्कालकाचार्यपर्युपासनतत्पराः।। चिरं राज्यानि धुभुजुजिनधर्मप्रभावकाः ॥६॥ वयाभूद् भृगुकन्छे, जामेयः कालमर्म बिलमित्रनृपो भावमित्रस्तस्यानजः पून:॥६ ·१७६ श्रीजिनदेवत्रिविरचिता चौ च महित्य स्वामात्पमत्युत्कण्ठावचदौ । शकराजाननुज्ञाप्य, नयतां वपुरे गुरुन् ॥६॥ वलभानुं सजामेयं, भानुश्रीकृतिसंभवम् । पत्राज्य प्रापं मरिं, तत्रैवास्यापयन्नृपः ॥६४॥ मभावनां विभाव्योः, पुरोधाः कृतमत्सरः । पुराऽपि निनितो वादे, रहो राजानमब्रवीत् ॥६५॥ अमी तपोधना यत्र, संचरन्ति महाशयाः । तत्र देव ! पदन्यासो, युप्माकं नैव युज्यते ॥६६॥ अभक्तिर्जायते शेवं, सा च श्रेयममायिनी । मेष्यन्तेऽमी तदन्यत्र, विधाप्यानेपणां पुरे ॥६॥ एवमस्त्विति राज्ञोक्ते, कारिताऽनेपणा पुरे । विलोक्य वां समन्ताच, गुरुभ्यः साघवोऽवदन् ॥६८ पुरोहितस्य वत् सर्वे, ते विमृश्य विजृम्भिवम् । अपर्युप्यापि चलिताः, प्रतिष्ठानपुरं प्रति ॥६९॥ (३) शाववाहनराजेन, कृवामिगमनोत्सवाः । तस्थुः मुखं पर्युपणापर्व तत्रान्यदाऽऽगमन् ॥७०॥ वान् राजोवाच पञ्चम्यां, देशेऽनेन्द्रमहो मवेत् । जनानुवृत्त्या गन्तव्यमस्माभिरपि तत्र च | एवं च चैत्यपूजादेया॑पातः संभवेद् विवेः । पष्ठयां पर्युषणापर्व, तदिदं क्रियतां प्रभो ! ॥७२|| स्वाम्पा राजन् ! पर्वेद, पञ्चमी नातिवर्चते । कारणापेक्षया त्वांगपि स्यादिति हि श्रुवम् ॥७३|| चनुांमस्तु तद्देवदित्युक्के भूभुना प्रभुः । मेने तयेति भूपस्तु, मुदितो गृहमागमद् ७४॥ सदायभूद् भाददचनुयो किळ पर्व, तन् । चतुर्दशीदिने चातुर्मासिकानि च जहिरे ७५॥ अन्यदा कर्मदीपेण, शिष्याः कालकममोः । दुविनीता अनायन्त, शिक्षाया अप्पंगोचराः ॥७॥ रात्री अय्यावरस्पोच्या, परमार्य विमुन्य वान् । , न्दिागवान् मपरिठाः, स्वयं कनन्दलं मति ७||

·१७७
कालिकाचार्यकथा ।
स्वशिप्यरत्नाकराख्यरिशिष्यस्य संनिधौ ।
सूरेः सागरचन्द्रस्य, मतियोधितभूपतेः ॥७८[युग्मम् ] ॥
क्रमेण तत्र संपाप्ता न केनाप्युपलक्षिताः ।
उपाश्रयस्यैककोण, समाश्रित्यावतस्थिरे ॥१९॥
मतिक्रम्यैर्यापथिकीमुपविश्य क्षणं स्थिताः ।
अत्रान्तरे सागरेन्दुरनुयुज्य पारितः ८०॥
असहिष्णु नगर्चे, सूरि प्रति घमाण सः ।
आर्य ! कोट्टा व्याचचक्षे, मया साध्विति तेऽवदन् ।।८१॥
ततः पुनर्मदाध्मातः, सागरेन्दुभाण तम् ।
आर्य ! किञ्चिद् विपमार्थ, परिपृच्छ वदामि ते ॥८२॥
न किश्चिद् विपमं जाने, धर्म तद्वाईकोचितम् ।
व्याचक्ष्व मत्पुर इति, मोचुः पौत्रं मुनीश्वराः ॥८॥
अनित्यवाभावनायं, धर्ममत्यूजितं ततः ।
व्याचक्षाणे सागरेन्दौ, साक्षेपं प्रभुरब्रवीत् ||४||
प्रत्यक्षायगोचरत्वान्नास्ति धर्मः खपुष्पवत् ।
मुघा तद्विपयं क्लेशं, मूढा अनुभवन्त्यमी ||८५||
अन्तःशुन्धोऽप्यवष्टम्भमालम्ब्योवाच सागरः ।
अस्त्येव धर्मस्तत्कार्यमुखादेरुपलम्भतः ॥८६॥
युक्तिभिः साधिते धर्मे, मौनं कृत्वा स्थिता विभुः ।
तया शिष्या दुर्विनीवाः, मुप्ता मातरजागरुः ॥८॥
गुरूनप्रेक्ष्य तेऽपृच्छन् , शय्यातरमसौ पुनः ।
निर्भय॑ वचनैस्तीक्ष्णैः, माहिणोत् सूरिसंनिधौ ॥८॥
क्रमात ते तत्र समाप्ता वाती विज्ञाय तन्मुखात् ।
सागरः क्षमयामास, गुरूस्तैर्मुनिमिः सह ॥८९॥
चालुकापूरितमस्थभृविरेचनपूर्वकम् ।
पौत्रं तेऽयोधयन् , ज्ञानतारतम्यमरूपणात् ॥१०॥
अथ व्याख्यां निगोदानां, श्रुत्वा सीमन्धरमभोः ।
शक्रोऽपृच्छद् भरतेऽपि, किमेवं वेत्ति फोऽप्यमन् ॥९१।।
व्याचष्टे भारते मद्वन्निगोदानार्यकालकः ।
इति भाषितवान् पत्रधरं सीमन्धरमभुः ॥९२॥
तं द्विजरूपेण, गतः शक्रः परीक्षितुम् ।
पृष्ट्वा निगोदानायुश्च, मुदितः स्तुतवानिति ॥१३॥

·२७८
श्रीमाणिक्यसूरिविरचिता
दुष्पमारात्रिदीपाय, प्रतीपाय कुतीयिनाम् ।
अनयगुणरत्नौधरोहणाय नमोऽस्तु ते ॥९॥
श्रीकालकाय मणिपत्य शक्रः,
स्वस्यागमं ज्ञापयितुं मुनीनाम् ।
कृत्वाऽपपाद्वारमुपाश्रयस्य,
संपूर्णकामत्रिदिवं जगाम ॥१५॥
मत्वाऽऽयुरन्त भगवानपि स्वं,
श्रीकालकार्योऽनशनं विधाय ।
विहाय कायं विधिवद् विधिज्ञ-
सिविष्टपस्याभरणं बभूव ॥९६||
श्रीजिनमभसूरीन्द्रः, स्वाङ्कपर्यइलालितः ।
जग्रन्यैतां कयां श्रीमजिनदेवमुनीश्वरः ॥९७||
इति श्रीकालिंकसूरिकथानकं समाप्तम् ।
[२०]
श्रीमाणिक्यसूरिविरचिता
कालकाचार्यकथा ॥
वन्दारुहरिमन्दारुममरीपिञ्जरक्रमम् ।
श्रीवर्द्धमानमानम्य, वक्ष्ये पर्युपणास्थितिम् ॥१॥
येन पर्युपणापर्व, चतुर्थीवासरे कृतम् ।
श्रीकालिकगुरोस्तस्य, कथ्यते प्रयिता कया ॥२॥
जम्बूद्वीप इह द्वीपे, क्षेत्रे चात्रैव भारते ।
पुरमस्ति घरावासं, घरामण्डलमण्डनम् ॥३॥
आरामिकमिवाऽऽराम, पितेव निजसंतविम् ।
वैरिसिंहमहीपालस्वत्र पालयति मनाः ॥४॥
रोहिणीव शशाइस्य, व्योमगनेव वारिधः ।।
शुचिशीलमियाऽलापा, मियाऽऽस्या(स्य) सुरसुन्दरी ॥५॥
कुमारः मुकुमाराङ्गः, कुमार इव विक्रमी ।
कालक्रमेण धम्मंजः, कालकाऽऽस्पस्तयोरभूव ॥६॥

·. कालिकाचार्यकथा । नीरधेरपि गम्भीरो, पीरो मो(मे)गिरेरपि । सोमादपि महासौम्या, भतापी तपनादपि ॥७॥ सदारस्फारशृगारा, परनारीसदोदरः । सत्यवाक् शरणाऽऽयातवजपमरसंनिभः ॥८॥ त्रिमिविशेपकम् ॥ कुमारोऽन्येधुरुधाने, गतः क्रीडामसङ्गतः । गुणारुराचार्यगिरं, शुश्राव श्रवणामृतम् ॥९॥ अपारे भवकान्वारे, माणिनां भ्रमतां सताम् । फर्मलायवतोऽना, जायते मानुपी गतिः ॥१०॥ इन्द्रनालोपमे जीवितव्ये द्रव्ये विनश्वरे । मनिर्भवति चारित्रे, केपाश्चिदपि धीमताम् ॥११॥ एवमादि गुरोवा(वा)णी, तूर्णमाकर्ण्य स प्रतम् । सरस्वत्या महासत्या, भगिन्या सममग्रहीत् ॥१२॥ गीतार्यो गुणसंयुक्तः, श्रीगुणाकरमरिमिः । क्रमाद सूरिपद(देड)स्थापि पापिनामपि योधकृत् ॥१३॥ तपो निष्कपटं कुर्वन् , भव्याली स वियोधयन् । विहरन् वसुधापीठे, जगामोजयिनी पुरीम् ॥१४॥ तस्योपवनसंस्थस्य, समायान्ति पुरीजनाः । धर्मवाणी रसेनाऽऽद्री, गीति श्रोतुं मृगा इव ॥१५॥ इतश्च दैवयोगेन, तदा साध्वीसमागमः । बभूव तत्र जायेत, नान्यया भवितव्यता ॥१६॥ अन्यदा पहिरुद्याने, साक्षादिव सरस्वतीम् । सरस्वती सती प्रेक्ष्य, फार्म कामलिताऽऽशयः ॥१७॥ ममान्तःपुरयोग्येयमित्युक्त्वा मालवेश्वरः । गर्दभिल्लनृपो मिल्लसमानोऽशुभकर्मभिः ||१८|| दीनां चिल्लीभिच श्वेनो, जानकीमिच रावणः । तामपाहरदन्यायपथपान्यः स पापी[:] ॥१९॥ विक्षला विललापे(१)वं, सती तेन हता सती । हा वीतरागसर्वज्ञ!, हा देव ! कि भविष्यति ॥२०॥ हा श्रीगुणाकराचार्य !, हा कालकसहोदर! । हा तात वैरिसिंहाऽऽख्य !, हा मातः मुरमुन्दरि ! ॥२१॥ मदीयं चरणद्रव्यं, हरन्तं पश्यतोहरम् । निवारयति सर्वेऽपि, गर्दभिल्लं कुभूपतिम् ||२२|| .

·१८०
श्रीमाणिक्यसूरिविरचिता
हाहारवं तमाकर्ण्य, ज्ञातोदन्तो मुनीश्वरः ।
नरेश्वरमुपागम्य, सम्यग वाक्यमदोऽवदत् ॥२३॥
आकाशं स्फुटितं चेत् स्यानरेन्द्र ! विमु सीन्यते ।
शैत्यं कुतो यदि भवेच्चन्द्रादहमारवर्पणम् ॥२४॥
मलो वा यदि माणिक्ये निर्मलत्वं तदा कुतः ।
रक्षा कुतोऽस्ति फौमाण्डिफलानि वृत्तिरेव चेत् ॥२५॥
तपोवनानि राजेन्द्ररक्षितानि भवन्ति यत् ।
वत् त्वमेव कयं देव !, कुरुषे वर्मगहितम् ॥२६॥
एवमुक्तस्तु नाऽमुश्चद्, यावचञ्चललोचनाम् ।
गर्दभिल्लोऽपि वल्लुब्धो, ल(लुब्धको हरिणीमिव ॥२७॥
सरिभिः प्रहितः संघस्तावत् तद्वोघहेतवे ।
तेन कामैकदासेन, न सोऽपि गणिवस्ततः ॥२८॥
श्रीमत्संघं जिनैर्मान्यं, परिज्ञायावमानितम् ।
निर्ममे निर्ममोऽप्येप, प्रतिज्ञामिति दुस्तराम् ॥२९॥
गर्दभिल्लं कुराजेन्द्रगजेन्द्र इव गर्दभम् ।
राज्यानोन्मूलयाम्येनं, चेन्नाई कालकस्तदा ॥३०॥
भूयन्तां लोकपाला दिगधिपतियुता ग्रामयक्षादयश्व,
सामन्ता मन्त्रिणोऽमी घटमुभटभटाः श्रेष्ठिनः सार्थवाहाः ।
लागुलेनेव वेण्या कपिमिव कुनृपं राज्यतो गर्दभिल्लं,
धृत्वा नोत्पाटयेऽहं स्फुटमिह न तदा कालफाचार्य एषः ॥३१॥
गच्छं विहाय स्वच्छन्द, भ्रमन्तं विकलाकृतिम् ।
तं वीक्ष्य सचिवा राज्ञः, पुरः प्रोचुरिदं वचः ॥३२॥
निजां खञ्जय मा कीर्ति, स्वकुलं मा कलङ्कय ।
मा सेवस्वासतां मार्ग, मुञ्च मुश्च तपश्चि(स्वि)नीम् ॥३॥
नृपो मेने न तद्वाक्यं, इस्तीवावशमुन्मु(न्म)दः ।
मर्यादां लड्डयन्नधिरथा केन वार्यते ? ॥३४॥
कुतोऽपि ज्ञातवृत्तान्तो, नगरीतो विनिर्गतः ।
क्रमालक्ष्मीलतामूलं, शकलं मुनिर्गतः ॥३५॥
तत्र सामान्यराजानः, शाखिनः शवशाखिनः ।
तेषां शाखानुशाखीव, चक्रवर्ती प्रमीयते ॥३६॥
एकस्य सविवेकस्य, समीपे शाखिनः स्थिताः ।
गुरवः सोऽपि तैर्मन्नतन्त्रैरामनितो नृपः ॥३७॥
शाखानुशाखिनो दूतस्तस्यान्येधुर्महीनः ।
पुरिफां दौफयामास, यमनिहामिवापराम् ॥३८॥

·कालिकाचार्यकथा । . शाखी विषादमापनस्तां पश्यन् श्यामलाऽऽननः । कपोलन्यस्तहस्तोऽस्थाद्, विहस्तो ध्वस्तसंमदाः] ॥३९॥ राजाऽऽदिष्टैनरैदि(दिष्टे, स्थाने दूते स्थिते सति । सूरिः पमच्छ ते हर्पस्थाने शोक[:] कथं नृप ! ॥४०॥ राजोचे मुनिराजेन्द्र !, मम हर्पपदं कुतः ? । यतोऽस्मान(क) पुरस्वामी, रुष्टो दुष्टोऽन्तकादपि ॥४१॥ महेयमात्मनश्छित्वा, शिरः क्षुरिकयाऽनया । अन्यथा कुलसंहारो, हा व्याघ्रो हन्त दुस्तटी ॥४२॥ तवैवैकाकिनः किं भो !, फोपाऽऽटोपः प्रभोरभूत् । इति पृष्टो मुनीन्द्रेण, जगाद जगतीपतिः ॥४॥ झुरिका पन्न(ण)वत्यङ्केनाङ्कितेयं विलोक्यते । पन्ये पन्न(ण)वते राज्ञां, चुकोपोपरि भूपतिः ॥४४॥ गुरुर्जगों न भेवन्यं, जानीहि नृपतीन् नृप! । तोंश्च राजाऽपृच्छत् कुत्र, गन्तव्यं सोऽपि चै(प्यची) कयत् ॥४५॥ भूपो गुरुपदेशेन, तानाहूप स्वदेशतः । चलितः सिन्धुसुत्ती, मुराष्ट्रां विपर्य ययौ ॥४६॥ विभज्य भूभुजो देश, ते तस्थुर्जलदानने(ऽऽगमे) । शरघ(द)पि समायाति, न चेलुः संपलं विना ॥४७॥ कळावान् कालिकाचार्यः, पयि पाथेयहेतवे । सौवर्णमिष्टिकापार्क, चक्रे चूर्णमयोगतः ॥४८॥ दातैव देवतालोके, तत्सदादेशकारिणः । अखण्डितमयाणैस्ते, ययुर्मालवमण्डलम् ॥४९॥ विज्ञाय गर्दभिल्लोऽपि, परचक्रमुपागतम् । माचालीदय युद्धार्थ, संक्रुद्धो गर्वपर्वतः ॥५०॥ शाखिभिः समराऽऽरम्भे, वले भग्ने महाबलैः । विवेश माळवेशः स्वं, नगरं कीटिकाऽऽलीयत् ॥५१॥ वेष्टयित्वा जवादुग्रं, वीरवर्गों निरर्गलः । शराशरि व्यवाद् युद्धं, मति मातः परस्परम् ॥५२।। शाखिसेनाचरा दुर्ग, तं दृष्ट्वा शून्यमन्यदा । विस्मयस्मेरवदना गुरवे च न्यवेदयन् ॥५३॥ मभुः माहाष्टमी वाऽद्य, मन्ये साधयतीह तत् । मवलां गर्दभीविधामयमुजयिनीपतिः ॥५४|| रासभीरुपमाधाय, तृष्टा प्रादुर्भविष्यति । यः शृणोति स्वरं तस्यास्तस्य मृत्युरसंशयम् ॥५५॥ ४६

·१८०
श्रीमाणिक्यसूरिविरचिता
हाहारवं तमाकर्ण्य, ज्ञानोदन्तो मुनीश्वरः ।
नरेश्वरमुपागम्य, सम्यग् वाक्यमदोऽवदत् ॥२३॥
आकाशं स्फुटितं चेत् स्यानरेन्द्र ! मि सीन्यते ।
शैत्यं कृतो यदि भवेचन्द्रादहारवर्पणम् ॥२४॥
मलो वा यदि माणिक्ये निर्मलत्वं तदा कुतः ।
रक्षा कुतोऽस्ति फौमाण्डिफलानि वृत्तिरेव चेत् ॥२५॥
तपोवनानि राजेन्द्ररक्षितानि भवन्ति यत् ।
वत् त्वमेव कयं देव !, कुरुषे वर्मगहितम् ॥२६॥
एवमुक्तस्तु नामुश्चद्, यावचश्चललोचनाम् ।
गर्दभिल्लोऽपि तल्लुब्यो, ल(लोब्धको हरिणीमिव ॥२७॥
सूरिभिः पहिवः संघस्तावत् तद्वोघहेतवे ।
तेन कामैकदासेन, न सोऽपि गणितस्ततः ॥२८॥
श्रीमत्संघ जिनर्मान्य, परिझायावमानितम् ।
निर्ममे निर्ममोऽप्येप, प्रतिज्ञामिति दुस्तराम् ॥२९॥
गर्दमिल्लं कुराजेन्द्रगजेन्द्र इव गर्दभम् ।
राज्यानोन्मूलयाम्येनं, चेन्नाई कालकस्तदा ॥३०॥
श्रूयन्तां लोकपाला दिगधिपतियुता ग्रामपक्षादपथ,
सामन्वा मन्त्रिणोऽमी घटनुभटभटाः श्रेष्ठिनः सार्थवाहाः ।
ला लेनेव वेण्या कपिमिव कुनृपं राज्यतो गर्दभिल्लं,
धृत्वा नोत्पाटयेऽहं स्फुटमिह न वदा कालकाचार्य एषः ॥३१॥
गच्छं विहाय स्वच्छन्द, भ्रमन्वं विक्लाकृतिम् ।
तं वील्प सचिवा राज्ञः, पुरः प्रोचुरिदं वचः ॥३२॥
निजां खञ्जय मा कीर्ति, स्वकुलं मा कलङ्कय ।
मा सेवस्वासको मार्ग, मुश्च मुश्च तपश्चि(स्विनीम् ॥३।।
नृपो मेने न तद्वाक्यं, हस्तीवाडशमुन्मु(न्मोदः ।
मर्यादां लड्डयनन्धिरयवा केन वार्यते ? ॥३॥
कुतोऽपि झाववृत्तान्तो, नगरीतो विनिर्गतः ।
क्रमाल्लक्ष्मीलवामूलं, शरमूलं मुनिर्गतः ॥३५॥
वन सामान्पराजानः, शाखिनः शतशाखिनः ।
तेषां शाखानुशाखीव, चक्रवर्ती प्रकीर्त्यते ॥३६॥
एकस्य सवियेफस्य, समीपे शाखिनः स्थिता ।
गुरवः सोऽपि तैर्मन्नतन्त्रैरावनितो नृपः ॥३७॥
शाखानुशाखिनो दूतस्तस्यान्येधुर्महीमुजः ।
पुरिफां दौसयामास, यमनिहामिवापराम् ॥३०॥

·कालिकाचार्यकथा ।
.
शाखी विषादमापनस्तां पश्यन् श्यामलाऽऽननः ।
कपोलन्यस्तहस्तोऽस्याद्, विहस्तो ध्वस्तसंमदा: ॥३९॥
राजाऽऽदिनदि(दि, स्याने ते स्थिते सति ।
सूरिः पमच्छ ते हर्पस्थाने शोक[:] कथं नृप ! ॥४०॥
राजीचे सुनिराजेन्द्र !, मम हर्षपदं कुतः ? ।
यतोऽस्मान(क) पुरस्वामी, रुष्टो दुष्टोऽन्तकादपि ॥४१॥
महेयमात्मनश्छित्वा, शिरः क्षुरिकयाऽनया ।
अन्यथा कुलसंहारो, हा व्याघो इन्त दुस्तटी ॥४२॥
तवैवैकाफिनः किं भो!, कोपाऽऽटोपः प्रभोरभूत् ।
इति पृष्टो मुनीन्द्रेण, जगाद जगतीपतिः ॥४३॥
शुरिफा पन्न(प्ण)वत्पद्वेनाद्वितेयं विलोक्यते ।
मन्ये पन्न(ण)वते राज्ञां, चुकोपोपरि भूपतिः ॥४४॥
गुरुर्जगौ न भेतव्यं, जानीहि नृपतीन् नृप! ।
ताँच राजाऽपृच्छत् कुत्र, गन्तव्यं सोऽपि चै(प्यची) कयत् ॥४५॥
भूपो गुरुपदेशेन, तानाहूय स्वदेशवः ।
पलित: सिन्धुसुचीर्य, भुराष्ट्रां विषयं ययौ ॥४६॥
विभज्य भूमुनो देश, ते तस्थुर्जलदानने(ऽऽगमे) ।
शरप(द)पि समायाति, न चेलुः संपलं विना ॥४७॥
फ्लावान् कालिकाचार्यः, पयि पायेयहेतवे ।
सौवर्णमिष्टिकापाक, चक्रे चूर्णमयोगवः ॥४८॥
दातैव देवतालोके, तत्सदादेशकारिणः ।
अखण्डितपयाणैस्ते, ययुर्मालवमण्डलम् ॥४९॥
विज्ञाय गर्दभिल्लोऽपि, परचक्रमुपागतम् ।
भाचालीदय युद्धार्थ, संक्रुद्धो गर्वपर्वतः ॥५०॥
शाखिभिः समराऽऽरम्भे, बले मग्ने महाबलः ।
विवेश मालवेशः स्वं, नगरं कीटिकाऽऽलीवत् ॥५१॥
वेष्टयित्वा जवादु, वीरवर्गों निरर्गलः ।
शराशरि व्यधाद् युद्ध, मति मातः परस्परम् ॥५२||
शाखिसेनाचरा दुर्ग, तं दृष्ट्वा शून्यमन्यदा ।
विस्मयस्मेरवदना गुरवे च न्यवेदयन् ॥५३॥
मभुः माहाष्टमी वाऽध, मन्ये साधयतीह तत् ।
पघलां गर्दभीविद्यामयमुज्जयिनीपतिः ॥५४॥
रासभोरुपमाधाय, तुष्टा प्रादुर्भविष्यति ।
यः शृणोति स्वरं तस्यास्तस्य मृत्युरसंशयम् ॥५५॥

·१८२ श्रीमाणिक्यमूरिविरचिता सैन्यमावास्यतां पयाद, ततो व्याधुव्य वेगतः अष्टोत्तरशतं योघा मत्पार्षे ते तु साऽऽयुपाः ॥५६॥ है राजभिस्तया चक्रे, नूनं वक्रेतराऽऽशयैः । सस्तमेशयमवर साक्षादगर्दमिल्लस्य गर्दसी १९७५ यदा विकाशयामास, मुखं शब्दाप सा तदा । * शब्दवेपिभिर्वाणैस्तूणीर इव पूरितम् ॥५८।। विधा विधाय विमुत्रे, व्योममण्डलसुचयो । जीवग्राइं गृहीत्वा से, योषाः सरेस्तमार्पयन् ॥५९॥ सोऽमाणि मूरिणा, साध्वीशीलरलमलिम्ळुच ! । संघावमानदानाऽऽख्यतस्पैप सुमोद्गमः ॥६०॥ कुलाहार ! दुराचार !, निर्विचार ! विकारवान् । भ्रमन्नपारसंसारे, परत्र फलमाप्स्यसि ॥११॥ पापीयानित्यवध्योऽयं, मुनिस्तं निरवासयत् । स्थितिशः स्थापयामास, मूलस्थानेऽथ शाखिनम् ॥२॥ शेखशाखिक्षितीशेभ्यो, भूमिखण्डान्यखण्डरुछ । आलोचनां सरस्वत्या ददावानन्दमेदुरः ॥६३॥ शकदाद् यदायातर, शकास्ते परिवास्ततः । निला तान् विक्रमार्कोऽत्राभूत् पुनः शकम्पतिः ॥६॥ प्रसङ्गादिदमाख्यातं, वत्सरज्ञानदेतवे । फथ्यते मूलसंवन्यः, सत्यसंघमहात्मनः ॥६५॥ खड्धारोपमं धीरो, दान्तः शान्तस्तपोनिधिः । चित्रं चरवि चारित्रं, वृत्तं वा वेत्ति फः सताम् ॥६६॥ (२) इतक्ष भृगुकच्छेस्तो(शौ), भागिनेयौ महामुनेः । पलमित्र-भानुमित्रा(ौ), पृथ्वीनायो सहोदरी ॥६७ वयोमैग्नी च भानुश्रीर्यभानुस्तदनमः । अन्यदा तद्गुरोत्तं, भृगुकच्छाधिपोऽशृणोत् ॥६॥ अकुण्ठोत्कण्ठितस्वान्तपमित्रनृपान्पयापी ययौ) । उज्जयिन्यां पयातेन, मतिसागरमन्त्रिणा ॥६९॥ शाखिनं समनुसम्य, रमादरपूर्वनर । भृगुकच्छमगाव सादै, सूरि (मारिगुणाऽऽलय: ७०॥ [ पुम्भम् ] पलभानु:] गरोः पार्थे, सामहो व्रतमाहीव । वदा जनः समस्तोऽपि, निनधर्मरतोऽजनि ॥ ,

·कालिकाचार्यकथा ।
निकत्तरीकृतो वादमिच्छस्तुच्छमविः क्षणात् ।
गुरुभिर्गुरुरोपोऽपि, स्वं भक्तमिव दर्शयन् ॥७२॥
पुरोधाः माह भूपाळ, पूज्यसाधुपदातिते ।
मार्गे न युज्यते गन्तुं, भवेदाशावना यतः ॥७३॥ युग्मम् ॥
ये ध्रुवं ध्रुवपदं गमिनोऽमी, ये जिनाच वश(शि)नां परमेशाः ।
आत्मकर्मफळभोगभुनस्ते, मादृशाः कथय के परवन्तः १७४॥
ईदृक् तद्वाक्यविभ्रान्तः), राजाज्ञामधिगत्य सः ।
अकारयत् पुरे साधुयोग्यां रसवतीं नवाम् ॥७॥
आधाकर्म परिझाय, वतो पर्युपितेऽपि हि ।
सूरपोऽगुर्महाराष्ट्र, प्रतिष्ठानपुरं चरम् ॥७६।।
जिनपादाब्जरोलम्बसातवाहनभूभुजाः(जा)।
मदत्ते साघवस्तस्युः, साधुयोग्य उपाश्रये ॥७७॥
अथ पर्युपणापर्वसमये समुपस्थिते ।
गुरून विज्ञापयामास, सोल्लासं भूमिवासवः ॥७८॥
अस्मिन् देशे च पञ्चम्यामिन्द्रयात्रामहोत्सवः ।
कुया पयुपणापर्व, पष्ठयां तु भवदाज्ञया ॥७९॥
यभापे भभुरेवं चेन्मेरोवलति चूलिका ।
नातिक्रामति पञ्चम्या रात्रि पर्युपणा पुनः ॥८॥
रानाऽयोचचतुर्थी तत्, करोमि फरुणाऽऽकर(!) ।
अवकि(श्य) पर्युषितव्यं, गुरुणोक्तं भवविति ॥८॥
सर्वसंधानुमत्याऽभूश्चतुर्थीवासरे तदा ।
पर्युषणापर्व सर्वोत्तम श्रीजिनशासने ॥८॥
कालान्तरण दु:शिप्यदुविनीत्वदुःखतः ।
एकाकी कालकाचार्यों, निःससार महानिशि ॥३॥
स्वशिष्याचार्यपट्टान्जमरालस्य शनैः शनैः ।
वजन् सागरचन्द्राऽऽख्यमूरेः स्थानमियाय सा ॥४॥
स्थविरः कोऽप्यसावेवयवहां नाटयनयम् ।
अभ्यागतधरोयक्रे, नाभ्युत्थानादिसत्क्रियाम् ॥८५||
श्रीकालकगुरोर्मे वा, व्याख्यानं रुचिरं मुनेः(ने!) ।
इवि सागरचन्द्रेण, पृष्टः मभुरभापत ॥८६॥

·१८४ , श्रीमाणिक्यसरिविरचिता मुधेव स्वादु सदर्मरचनं वचन(न) क ते । क कालकगुरोर्वाचो, गताकृति-वयःस्मृतेः ॥८७॥ इतः शय्यातरथादाद् , गुरुद्धिमवाप्यते । वत्र जग्मुस्त्वराः शिष्याः, खे द्रुमो दुर(द्रुत?)मानसाः (१) ८८ परिवारं तमायान्त, वीक्ष्य सागरसूरयः । उत्यातुकामास्तन्मुख्यैर्निपिद्धाः साधुसाधुभिः ॥८९॥ मुरिं नत्वा यथास्थानमासीनेषु महात्मम् । बहिर्भूमेः क्षणात् तावद, कालकाचार्य आययौ ॥१०॥ अभ्युत्यानक्रियापूर्व, जन्मापूर्वमिवाऽऽदराद । गुरु गुरुमुदो नेमुर्मुनयो बहुमानतः ॥११॥ ज्ञात्वा सागरचन्द्रोऽपि, मुनीन्द्र कालकामिघम् । क्षमयामास सद्भक्तिवीडाऽवनवकन्धरः ॥१२॥ वालुकाकणदृष्टान्ताद्, गुणहानि प्रदर्शयन् । प्रबोध्य सागरचन्द्राऽऽख्यं, विजहारान्यतो गुरुः ॥१३॥ सौधर्मेन्द्रोऽन्यदाऽपृच्छत् सीमन्धरजिनेश्वरम् । निगोदजीवव्याख्यानं, जिनेनापि निवेदितम् ॥१४॥ पमच्छवं पुनः शक्रो, भगवन् ! कोऽपि भारते । एवंविधं निगोदानां, व्याख्यानं वेचि किं न वा ? ॥९॥ जिनेन्द्रः स्माऽऽह, देवेन्द्र ! सांप्रतं कालकामियः । जानावि जिनधम्मकधीरो गणधरस्त्विदम् ॥१६॥ जराजरितं विपरूपं कृत्वा पुरन्दरः । तत्परीक्षार्थमायासीन, कालकाचार्यसंनिधौ ॥९॥ तत्पश्नतो निगोदानां, व्याख्यानमकरोद् गुरुः । विस्मयादय विमोऽयममातीदायुरात्मनः ॥९८॥ श्रुतशानोपयोगेन, परिमाय अशाग्रीः । भवान् भास्वान् सूरेन्दैव(प), जगादेवि जि(यतीश्वरः ॥१९॥ तुप्टाव ते स्फुटीभूय, देवरानोऽतिरञ्जितः । फलिकालस्तु(छे ४) सर्व:) कालकाचार्य ! ते नमः ॥१०॥ वं नत्वाऽऽनम्य सौधर्म, सौधर्माधिपतिर्ययो । अन्तेऽनशनमापन्न[:], माप रित्रिविष्टपम् ॥१०॥ यो गईभिल्लं जगदेकमलं, समलमुन्मूलयति स्म राज्यात् । आनीतवान् पर्युपणाऽऽख्यपर्व, दिने चतुर्थ्याः स गुरुः श्रिये वः ॥१०२|| इति श्रीमाणिक्यसूरिविरचिता कालकाचार्यकया । --

·[२१]
श्रीदेवकल्लोलमुनिविरचिता
कालिकाचार्यकथा।
[रथनासंयत् १५५६]
.
स्वकीयं गुरुमानम्य, पुनः श्रीश्रुतदेवताम् ।
तयोः मसादमासाघ, कालिकाचार्य(कार्य)कयां युवे ॥१॥
अस्तीह भारते वर्षे, धारावासं पुरं महत् ।
यापी-कूप-प्रपाऽऽराम-सरोवरविराजितम् ॥२॥
श्रीमहेभ्य-महाराज-समाजसमलङ्कृतः ।
पेरिसिघो(हो) नृपस्तत्र, वैरिवारनिवारणः ॥३॥
तस्य पत्नी सती रम्भासुन्दरी सुरसुन्दरी ।
सपरित्रस्तयो पुत्रः, संजातः कालिकाभिधः ॥४॥
विचाराऽऽचारचतुरः, सुभगो विनयी नयी ।
मियंवदो नाऽभिमानी, मनापालोऽतिसाहसी ॥५॥
सोऽन्यदा निर्गवो पायोधाने क्रीडितुमादराव ।
निर्विनो(ष्णो)ऽभूदसौ बाह्यतुरगाँस्त्वरगान् नृपः ॥६॥
सहकारतरोमले, निविष्टो राजसूः स्वयम् ।
पश्यनितस्ततः स्वैर, सोऽथू(श्री)पीन्मधुरध्वनिम् ॥७॥
सेवकं प्रेक्ष(प्य) विज्ञाय, गत्वा तत्र समुत्मुकः ।
मुनिभिः भविकः साई, ददर्श स गुरुं वदा ||८||
स तं मदक्षिणीकृत्योपविश्योचितभूतलम् ।
श्रीमद्गुणन्धराऽऽचापदेशनामशृणोदिति ॥९॥
असारः सर्वसंसारः, कोऽपि कस्य न वल्लमः ।
पिता माता स्वसा भ्राताऽऽसन् ते ते स्वार्थवल्लभाः ॥१०॥
इत्येतस्य गुरोर्षाचं, श्रुत्वा वैराग्यमाप्तवान् ।
पितॄनापृच्छय वत्कालं, कुमारो व्रतमाहीत् ॥११॥
कालेन कियता विद्वान् , संजातः कालिको यतिः ।
आयः गुणन्धराचार्यैः, स्वपदे स्थापितो मुदा ॥१२॥
ततः श्रीकालिकाचार्याः, साधु-साध्वी समन्विताः ।
विनई (हु) प्रवियोधा (य)मुज्जेणी नगरी प्रति ॥१३॥

·१८६
श्रीदेवकलोलमुनिविरचिता
गर्दभिल्लो नृपस्तत्र, परस्त्रीरूपलालसः ।
मपालयति साम्राज्य, दुःमधर्षः परंदमः ॥१४॥
अन्यदा कालिकाचार्यः, स्वसारं श्रीसरस्वतीम् ।
राजमार्गेऽमिगच्छन्ती, गुरुवन्दनहतचे ॥१५॥
एनामन्तःपुरे शीघ्रं, भो ! भो ! नयति(तु) निर्भयो ।
इत्युक्ते तेन भूपेन, सेवकैस्तैस्तयाकृतम् ॥१६॥
हा भ्रात ! फालिकाचार्य !, रस मां करुणानिये ! ।
न्वां विनाऽई फयं तिप्ठे, पाहं विलपवीत्यसौ ॥१७॥
मध्येपुरं जनरेतत् , श्रुत्वा हाहारवः कृतः ।
सरिणाऽपीति विज्ञाय, संघवाऽऽकारितस्ततः ॥१८॥
स्वच्चान्तोऽस्य तैः मोक्तः, प्रत्युक्तं श्रावकैरिति ।
तौकशो वयं यामो, राजवेश्मनि सद्गुरो। ॥१९॥
उपभूपं गतेः श्रादैविज्ञप्तस्तैराघवः ।
भूपनि(नि)टिता वाढं, मूरिपाचे समेऽन्वगुः ॥२०॥
स [त]तः मरिरुत्याय, संशिप्यो नृपसमनि ।
गत्वा भूपालमाचक्षे, मुधामधुकिरा गिरा ॥२१॥
यदि चन्द्रमसो पतिः, भानुतश्वेत् तमो मवेत् ।
सीमालोपः समुद्रात् स्यात्, मनापास्तर्हि का गतिः ? २२||
तपोवनानि रक्षन्ति, रागानो ज्ञान्या)यमार्ग(नि)गः ।
यया कृषीव(व)ला इत्, स्त्रक्षेत्राणि प्रयत्नतः ॥२३॥
अतस्त्वं लोकपालोऽसि, देहि साध्वी कृपां कुरु ।
इत्युक्ते भूपसंकेता, घुमिनिया()सितो मुनिः ॥२४॥
कोपेन पौपधागारमायातः संघमाइयत् ।
मतिज्ञां सोऽकरोदेना, गर्दमिल्टं नृपं यदि ॥२५॥
नोत्खनामि समूलं तं, जगतां पस्पि(श्य)तां सताम् ।
तदा पापात्मनां यामि, गतिं दुस्सहदु:खदाम् ॥२६॥ [ युग्मम् ] ॥
उदित्वे(व)वं ततः मरि[], स्वसामोल्वणं वचः ।
परिवारं च वेयं च, संघहस्ते समर्पयत् ॥२७॥
वेपान्तरं विधापाध्य, तदानी गृय(प्रयि)चोऽभवत् ।
एवं वदन् स वभ्राम, महापथचतुष्पये ॥२८॥
चेद् गर्दमिल्लो भूपालः, समयः सर्वदिग्पतिः ।
अहं भिक्षारोऽस्म(स्मी)ति, तदा किं जातमेव हि ॥२९॥
किश्चिद् विचिन्त्य चित्ते स्वे, नगरानिगरा(रंगा)द् बहिः ।
किपद्भिर्दिवसर, शकलं ययौ पविः ॥३०॥

·९८५
कालिकाचार्यकथा ।
क्रीटतां वहिल्याने, कुमारा:(राणां-चालाना १) शफभूपतेः ।
पपात फन्दुकः कृपे, ततस्ते यज्यु(जनु)राकुलाः ॥३१॥
शातोदन्तेन तेनैभ्यो, धनुः कृत्वा करे निजे ।
शरं शरेण संयोज्य कर्पितः फन्दुकोऽघटात् ॥३२॥
इत्यंकृत्य तमानीय, कुमारेभ्यो ददौ मुनिः ।
तेनेत्यं यत् कृतं स्वत्रद), गत्वा भूपे निवेदितम् ॥३३॥
समाहूयाऽवधूतं तं, सत्कृत्प स्वाभक्तितः ।
स नगौ हर्पपूरेण, किमर्थं त्वमिहागतः १ ॥३४॥
तेनोक्तं मिलनार्थ ते, नापरं कार्यमस्ति मे ।
स मुनिस्तेन भूपेन, स्थापितो निजसंनिधौ ॥३५॥
विद्याकलाकलापेन, मस्तावाऽऽपनयार्नया ।
तं तथा रञ्जयन् सोऽपि, न तिष्ठेत् तं विना यया ॥३६॥
नृपं चिन्ताकुलं वीक्ष्यान्यदा मरिरुवाच तम् ।
स्वत्समीपे सनामाङ्का, क्षुरिका पुटिका कथम् ? ॥३७॥
ततस्तमूचे मत्स्वामी, मागित्यं ज्ञापयत्यसौ ।
प्रियस्त्र क्षुरिकां लावा, पीत्वा च पुटिकाविपम् ॥३८॥
चतुर्नवतिभूपानामन्येपामपि मादृशाम ।
इत्पादेशं प्रदत्तेऽसौ, तेन चिन्ताऽऽतुरोऽस्म्पदम् ॥३९॥
सरिजंगाद हे राजन् !, मा चिन्तां कुरु सर्वथा ।
यूयं मिलत सर्वत्र, यथाऽहं वच्मि किञ्चन ॥४०॥
तद्वाक्या[व] त्वरितं तेन, मिलिताः सकलाः शकाः ।
भो ! सर्वया न मेवव्यमित्युत्त्वे(क्त)ऽवर मुनिस्ततः ॥४१॥
सात्वा परिकरं सर्वमिहाऽऽपान्तु समुत्सुकाः ।
सर्वैः संभूय भूयो यद्, गम्यते मालवं मति ॥४२॥
इत्यं कृते शफाः सर्वे, समाजग्मुः ससैन्यकाः ।
पुरस्कृत्यावधूतं तं, चेलुस्ते मयविहलाः ॥४३॥
अव(विच्छिन्नमयाणस्ते, गताः सौराष्ट्रमण्डलम् ।
तदाऽऽजगाम वर्पतः, भवासगमनापहः ॥४४॥
,
मेया गर्जन्ति गादं दस(श)दिशि चपलोद्योतते विधुदेपा,
दृश्येते चन्द्र-सूर्यावहनि न निशि नो भूतलं पूर्णमद्भिः ।
आवासे से(शे)रते ते सुधनिन इतरे बानभूमौ भ्रमन्ते,
वप्तारोऽनानि सर्वाग्यपि घरणितलं कप्य(?) हर्षाद् वपन्ते ॥४५॥

·१८५ श्रीदेवकल्लोलमुनिविरचिता स (क)समानसानन्दी, साधूल्लासी ससस्यन् । पन्यानः सुगमा ईदृक्, सरतकालः समागमत् ॥४६॥ परं तेनाऽग्रवो यान्ति, ततः श्रीमरिणाऽन्यदा । दासी पृष्टा सती ब्रूते, तमेवं कालिकं प्रति ॥४७॥ कयमग्रेऽभिगच्छन्ति, यदेषां नास्ति शम्बलम् । तदा तेन शकाः पृष्टाः, शंवलाभावमनुवन् ॥४॥ मा कुरुध्वं मनाक् चिन्तामित्युक्त्वा सूरयोऽवदन् । ज्ञाप्यतामिष्टिकावाहः, प्रज्वलनत्र कुत्रचित् ॥४९॥ तेनेष्टिवाहकस्वर्ण, सिवा स्वर्णमयः कृतः । विभज्य दत्वा तत् तेपा, [मग ? वास्ते ततोऽग्रतः ॥५०॥ चतुर्णवतिभूपानामदैन्यं सैन्यमग्रतः । गत्वा प्रयाणैस्तैश्च, दागवन्तीसंनिधौ स्थितम् ॥५१॥ निर्गच्छति पिलानागो, यया धूमसमाकुलः । दुर्गवो निर्गतस्तद्वद्, गर्दभिल्लो नरेश्वरः ॥५२॥ रणः भवत्र(तीते घोरः, शक हिन्दुकसैन्ययोः । रणवूर्यादिवायोधैः, मुरासुरभयङ्करः ॥५३॥ गोपेनैकेन नीयन्ते, धेनवो वाटके यथा । गर्दमिल्लोऽरिसैन्येन, दुर्गे सिप्तस्तथा तदा ॥५४॥ दुर्गमात्य तेऽप्यस्पुरुभयोर्दलयोरपि । रण[:] संजायते नित्यमन्योऽयमतिदारुणः ॥१५॥ अष्टमीदिवसे दुर्गमध्ये बूते न को यदादा) । सूरिः] पृष्टोऽय यवनैः, किमेतत् सांपतं वद ॥५६॥ साधयेद् गर्दभीवियां, गर्दभिल्लोऽद्य कुत्रचित् । सा गर्दभी यदा शुन्दं, करिष्यति खरस्वरम् ॥५७॥ ये श्रोष्यन्त्यय तत् शब्द, ते भविप्यन्त्यचेतना[:] । भयभ्रान्ता अमी जाता[:], वन् श्रुला सकळाः शकाः ॥१८॥ भो ! गम्यूतिद्विकं पवाद्, गत्वा तत्राभितिष्ठत । चतमष्टोचरं मन्दवेधफा मम संनिधौ ॥५९॥ व्याकृते वैरित्येवन , ()राः मरिमुम्बाः क्रमाद । उच्चस्याने स्थिताः सर्वे, घनुप्यारोप्य मार्गणान् ॥६॥ एकदेशे गर्दभिलं, गर्दभीसहितं च तम् । पश्यन्ति तावता साऽपि, सन्दितुं मुखमाणोन ॥६॥ ताव सश)कास्तदास्यं तेऽपूरयन् भनव शरैः । ततो नृपमुखे कृत्वा, विम्त्रे सा ययौ दिवि ॥६२|| ·१८९ कालिकाचार्यकथा। अस्याऽभूदियती शक्तिर्दलमानाऽध भो भटाः ।। नृपं लात तया कृत्या, ते दुगै चक्रुरात्मसा[व] ||६|| भूपं वद्ध्वा प्रणस्य(श्य)न्तं, सूरेः पादतलेऽक्षिपन् । सूरिणाऽऽलापितः सोऽय, पाप ! जन्म घ्या तव ॥६४॥ शीलभद्स्त्वया साध्व्या[:], कृतो वृक्षोऽधिरोपितः । संघापमानपयसा, श(स)क्तः पुप्फो(प्पो)द्रमो ह्ययम् ॥६५॥ फलं तु दीर्घसंसार, लप्स्यसि त्वं न शं(संशयः । अद्यापि न गतं किञ्चित् , वायकीनं विचिन्तय ॥६६॥ सर्वपापहरीदीक्षां, भन त्वं स्वहितं कुरु । स तेन पयसा दूनो, के मिष्टे सारजन्तुवत् ॥६७॥ ततो निष्कासितो देशात्, गर्दभिल्लो नराधमः । स्वीकृत्यान्यपुर-सामान्, मुख्योऽवन्त्यामभूच्छकः ॥१८॥ शककूलात् समाजग्मुः, कथ्यन्ते तेन ते शकाः । गर्दभिल्लान्वये जातो, विक्रमार्को महीपतिः ॥६९।। शकानुच्छ(च्छि)। तरसा, मही येनाऽनृणी कृता । पश्चत्रिंशत् शते वर्षे, गते जातः पुनः शकः 11७०॥ सोऽपि दाताऽभवद् भूपो, जगतीतलवत्सलः । अङ्कितो वत्सरस्तेन, भासङ्गिकमिदं वचः ॥७॥ (२) वेएं चाऽऽलोचनां लात्वा, साध्वी संस्थाप्य संयमे । चेलुस्ते साधुमिः सार्द्ध, भृगुकच्छपूरं पति ॥७२॥ तत्र राज्यं प्रकुर्वाते, भागिनेयौ नयाधिको । चलमित्र-भानुमित्री, भूपत्पपरभूपती ॥७३॥ तौ मन्मुखं समागत्य, प्रवेश्य स्वपुरान्तरा । मधुरां तद्गुरोर्वाचं, सभामापूर्य शृण्वतः ॥७४॥ एतयोर्भगिनीपुत्रो, बलभानुर्विरागवान् । संसारासारतां मत्वा, गुरुपार्धेऽग्रहीद् व्रतम् ॥७५।। राजधानपुरुषः, तं दृष्ट्वा दुर्जनायते । स(स)लेशो पत्र जाए(ये)त, तत् स्थानं दतस्त्यजेत् ॥७६॥ + अवस्युः गुरवस्तस्म(स्मा) , प्रतिष्ठानपुरं मति । कुर्याद् राज्यं नृपस्तत्र, श्रावका शालिवाहनः ॥७॥ ४८ ·१९० , श्रीदेवकलोलमुनिविरचिता कृत्वा प्रवेशं गुरवः, स्थापिता] पोपघालये । पत्पई ससमो भूपः, श्रृणोति गुरुभाषितम् ॥७८|| सोऽन्यदाऽवददस्माकं, पञ्चम्यां कौमुदीमहः । तस्माद् विघीयतामेत(त)व, पर्व पष्ठीदिने प्रभो ! ॥७९॥ पश्चिमायामुदेत्यर्कः, शीतो चहि[:] मन् स्पिरः । पदाचिदेतद् भवति, न क्ल्पः पञ्चमी विना ॥८॥ उकं यदागमेऽपीति- वर्षाकालीनपश्चाशदि(दि)नर्यातर्दयोदयैः । तदा पर्युषणापर्व, कुरुते ज्ञातनन्दनः ||८|| तस्य गच्छाधिपस्तद्वत, स्थविराः साघवस्वया । अर्वाह पर्युपितं युक्तं, सिद्धान्तविधिनाघुना ॥२॥ तचतुर्थ्यां पञ्चमीवः, कृतं पर्व जिनोदितम् । तदाकर्ण्य हृदा तुष्टो, नृपनिः शालिवाहनः ।।८३॥ तचत्रः कालिकाचार्याः, सर्वसंवेन मानितम् । साघुपूजाऽपरं नाम, पर्वणोऽस्प तदाऽभवत् ॥८४|| (४) गते काले कियत्यस्य, शिप्या जाताः प्रमादिनः । पर्मबन्धभयात् शिष्यान्, मुक्वा शय्यातरं गताः ॥८५॥ तदने शिष्यवृत्तान्त, सर्व मोच्या व्या वयम् । यास्यामः सागरं मूरिं, शिष्यशिप्यं विचक्षणम् ॥८६॥ जग्मुः सागरसूरीणां, पार्थेऽगुस्तदुपाश्रये । तद्वयाख्या शृणुयादेष, साधुसामान्यवेपमाक् ॥ देशनां स्वां समापय्य, ममेत्य गुस्संनिधौ जानन ! गुना से , संदेहं पृच्छट्पलम् १५८८४ धर्ममर्म स तैः पृष्टो, दातमुचरमक्षमः । पाह्ये गत्वा समायामि, दास्ये पश्चात् ववोत्तरम् ॥८९॥ अयं वृहत्तरः मूरिः], विद्यते स्मुि वा मुनिः । एवं विचिन्तय(य)चित्ते, सूरियर्यावद् वहिर्गतः ॥१०॥ श्रीकालिकविनेया हि, तावन् ते साधवोऽमिळन् । तैरुक्तं स्पष्टमस्माकमपरावेन मिता[:] ॥११॥ युप्मार्क संनिधी प्राप्ता[:], सांपतं सूरयो न वा। इति श्रुलाऽभवत् मरिर्लजितश्च स्ववेतसि ॥१२॥ युग्मम् ।। कि फर्जुमय युक्तं नो, विमृष्टमिति तत्र तैः । ततः संभूप भूयोऽपि, पेनुस्ते गुरुपादयोः ॥१३॥ . .

·कालिकाचार्यकथा। समवं कृतमस्माभिरपराधं महत्तमम् । वालुकामस्थदृष्टान्तं, जगुस्तेषां पुरोऽय ते ॥१४॥ गुरूणां वचनं श्रुत्वा, सुधामधुसहोदरम् । संयताः मूरिभक्ताच, संजातास्ते विशेषतः ॥१५॥ इतश्च श्रीजिनं ब्रूते, विदेहे मघवाऽन्यदा । निगोददेशनां श्रुत्वा, सीमन्धरनिनोदिताम् ।।९।। विधते भरते कोऽपीडर निगोदविचारवान् । सन्तीति कालिकाचार्या), दायें मुदं दधौ ॥९७॥ स इन्द्रो विमरूपेणाचार्यपार्थमुपाययौ । पूज्या निगोदजीवानां, विचारः कथ्यतां मम ||९८|| जिनोक्तमिव तद्वाक्यं, श्रुत्वा हर्पितमानसः । प्रादुःकृत्य स्वक रूपमपतत् पादयोः गुरोः ॥१९॥ नत्वा गुरुं दिच गच्छन् , मरिणा पारितः स च ज्ञास्यन्ति फयमापान्तं, मशिष्यास्त्वां पुरन्दरम् ॥१०॥ अन्यदा तं फरिप्यन्ति, मुनयोऽधिकम्मिणः । शालाद्वार परावृत्य, गुरुन् नत्या तिरोदधे ॥१०॥ संपूर्णः स्वायुपः मान्ते, गृहीत्वाऽनशनरतम् । जग्मुः श्रीकालिकाचार्या, देवलोक समाधिना ॥१०२॥ श्रीमद्केशगच्छीयाः, कर्मसागरपाठकाः । तच्छिप्यो देवकल्लोलोऽकादि हर्षात् कथामिमाम् ॥१०३|| श्रीविक्रमनृपात् पट्पटपञ्चैकमिति(१५६६) बच्छ(स)रे । जाता फुगू मुनिभिर्वाचिता वन्दिता शि(चिरम् ॥१०॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथा संपूर्णा ।। शुभ भवतु ॥ कल्याणमस्तु ॥ श(शि)वमस्तु चतुविधसंघस्य ।। A आदर्श प्रातोल्लेख सं. १५७६ वर्षे श्रीबृहद्गच्छे वा० श्रीदेवसागरछात्रवीजा-मेरा-रतनादिसहितेन लिखिता श्रीकालिकाचार्यकथा हमोकमामे ॥श्री॥ - ·[૨૨] अज्ञातसूरिविरचिता कालिकाचार्यकथा॥ . . ॥ॐ नमः । श्रीजीरापल्लिपार्थनाथाय नमः। श्रीवर्धमानपदपद्ममरालदेवं, श्रीवर्द्धमानममिनम्य 'निनेन्द्रदेवम् । किञ्चित् कयामुभयथा समयार्थभाजा, वक्ष्याम्यहं मुगुरुकालिपरिरानाम् ॥२॥ अत्रैव भाति नगरं भरतेऽलकामं, धारादिवासमिति पुण्यजनाप्तशोभम् । श्रीवैरिसिंह इति वत्र नृपः मुरीतिः, सत्याभिधाऽस्य दयिता सुरसुन्दरीति ॥२॥ तनन्दनोऽजनि सुकालिफनामधेयः, सन्नन्दनोज्ज्वलकलापटलैरमेयः । स क्रीडयन्नुपचनेऽन्यदिने, तुरग, द्वेधा गुणाकरमवाप गुरुं सरङ्गम् ॥३॥ तद्देशनामृतरसं स रसानिपीय, संपृच्छय सीवपितरौं' भवतो निरीय । संसेवितो नृपतनूद्भवपञ्चशत्या, रहादुपायत चरित्ररमां विरत्या ॥४॥ पुण्योल्लसन्नवसुवर्णकपाम्मपट्टे, संस्थापितः मुगुरुणा गुरुणाऽऽत्मपट्टे । कुर्वन् क्रमेण विविवेव विहारमालां, मूरिः समागमदिमां नगरी विशालाम् ॥५॥ तत्रैव सूरेनुना सरस्वती, समाययौ फर्मगतेमहासती । पान्ती पहिः स्थण्डिलमण्डलेऽन्यदा, साउलोकि मालन्यमहीभुना मदात् ॥६॥ हा शासनापीधर ! सहोदर !, श्रीकालिकार्येति बहुमलापिनी । श्यनैरिवोडीननवीनमल्लिका, सान्तःपुरेऽक्षेपि पेण पूरुपैः ॥७॥ श्रुत्वेति सौवाश्रयसैलगहराद, समेत्य सूरीश्वरकेशरी जवात् । त मचभावगमिवोल्लसन्मद, नृपाघम माह नयद्रुमच्छिदम् ॥८॥ शशी यदि स्याद् विपष्टिमादधिर्मेरा विमुश्चेव स चेदपांनिधिः । अन्यायभानो यदि भूमुनां मनास्तिष्ठन्ति जीवन्ति तदा कयं मनाः ? ॥१॥ महासती मुन फळपादपं, मा सिश्च भूपानयवारि निक्षिपन् । महेशलकेशनरेभरादिवन्मा मा भव लं भवयुग्मनाशकर ॥१०॥ इतीरित मरिवचो नियन्याऽगलन्नृपे छिद्रकरेऽम्युगत्या । अभाणि संघस्प तदा मुखेन, सघोऽपि नामानि दुराशयेन ॥११॥ अमानित संघववो निशम्प, सर्वादरम्यः कृतिमिः मपम्यः । सिद्धान्तसारं मनसाऽधिगम्य, चिचे गणी चिन्तयति स्म सम्यक ॥१२॥ ये मत्पनीका अनवेऽपि सके, उडान?]कोपेक्षकदूपाश्च । तेपो गति यामि कुगर्दमिल्लं, राज्यच्युतं चेन करोमि मिल्लम् ॥१३॥ स्वीय पितरो।

·कालिकाचार्यकथा । इति प्रतिज्ञाय गुरुः मदाय, गच्छं च गीतार्थमुनिवजाय । विधाय वेपं ग्रहिलानुकारमिति वाणा पुरि संचचार ॥१४॥ स गर्दभिल्लक्षितिपस्वतः किं, चेद् रम्पमन्तःपुरमस्य तत् किम् ? । जनः सुवेपो यदि वाऽस्य वर किं, भिक्षामटाटथे विजने ततः किम् ? ११५॥ इत्यादि जल्पन्तमनल्पमालमालं तदा सूरिवरं विलोक्य । पौरा नृपावर्णपरा बभूवुरूचुस्तदेत्यं सचिवाच भूपम् ॥१६॥ मुरुपरम्यान नृपाङ्गजाम, माणमियासु धुतिभासुराम । साध्वीमिमां कामयसे नु कामं, इणीयसे किं न घरेश ! नाम ॥१७॥ तदा कृशानुई विपेव सिक्तः, कोपारुणो भूमिपतिययुक्त । रयातयात स्वगृहे मदत्त, शिक्षा स्वपित्रोः पुरतोऽभिधत्त ॥१८॥ मत्वा मुनीन्द्रो नृपरायमाना (2), श्रव्यानशेपानिति मन्त्रिणोऽपि । चचाल कूले सफनाममूले, जगाम तत्रैककसाहिधाम ॥१९॥ फलाभिरावर्जि सर्जिताभिः, सुरेः सतस्तत्र मुखासिकामिः । निवेदितो द्वारभुनाऽय दूतः, साहानुसाहेरपरेचुरागात् ॥२०॥ तेनाग्रतस्तां क्षुरिकां चिमुक्तां, कचोलकेनाफलितां विलोक्य । स सासहिः सर्वभरस्य चापि, साहिर्मुखे म्लानिमुवाह वेगात् ॥२१॥ पमच्छ सूरिः किमतुच्छदुःखखानिर्विलक्षाशय ! लक्ष्यसे त्वम् ? । स चक्रवनाथ ! रविमसादोदये श्रिवाः प्रीतिपरा भवन्ति ॥२२॥ साहिबमापे न विभो ! प्रसादः, किन्तु प्रभोः कोपकदुचनादः । नामाङ्ककञ्चोळकयुक्तशस्त्री, तस्यागता सेवकशीपहन्त्री ॥२३॥ तवैकरष्टोऽन्यतरस्य कस्यापि वा स राजा गुरुणेति पृष्टः । स आह मत्पश्चफयुम्नवत्या, मितेषु भूपेषु स रोपदुष्टः ॥२४॥ श्रीकालिकाचार्यगुरूपदेशाद्, देशान्निजाने निखिलक्षमेशाः । उत्तीर्य सिन्धु लघु नामसिन्धु, मापुः सुराष्ट्र मुक्तकबन्धुम् ॥२५॥ संवीक्ष्य वर्षा मटमकर्षास्ते तर वासं विदधुः सहः । घनात्यये तान् निजगाद मरिस, कि वोऽभियोगा उदयीति भूरिः ॥२६॥ मोचेऽथ तैनाथ ! न नोऽस्ति शम्बलं, येनापनीपत्ति जनो भृशं बलम् । [वतः सुवर्णीकृतभास्वादिष्टिकास्तेभ्योऽदिता नो गुरुराहितेष्टिकाः ॥२७॥ वतः सुराष्ट्राविषयादशेपाश्वमूर्महीयोमहिमाविशेषाः । मवेलियांसो गुरुणा सरेखास्ते लाटदेशान्त उदारवेपाः ॥२८॥ श्रुत्वा यतस्तानय मालवेशः, स्ववेशसीमाकृतसनिवेशः । तस्थौ स्थिरः सर्ववलैरुपेतः, कृत्वा सकोप रिपुषु स्वचेतः ॥२९॥ ४९

·१९४
श्रीअज्ञात सूरिविरचिता
कुन्तासियाणममुखस्य युद्ध, सैन्यद्वयस्याप्यानि [न ? ] पसिद्धम् ।
निनं बलं हीनवलं विमृश्य, विवेश वर्ष नृपतिः फुदृश्यः ॥३०॥
शाले रिपूणां निकरण रुद्धे, मवर्तमानेऽय सदैव युद्धे ।
सूरेः पुरः साहजनो जजल्प, प्रमोदकोट्टो ननु शुन्यकल्पः ॥३१॥
आचार्यवः स्वविदाऽवधार्य, प्रोचुस्तदा कार्यमिदं विचार्य ।
अद्याष्टमीमाप्य स गर्दभिल्लो, विद्यां ध्रुवं साधयति स्वमल्लः ॥३२॥
दृष्ट्वा खरी सहचरौं नृपतेः मुवोधैः, सुरेरभाणि सहसा सह साहियोधैः ।
अष्टोचरं मटशतं लघुशब्दवेधि, संस्थाप्य मूरिवचनादितरन्यपेधि ॥३३॥
संपूरिते सुचिट्टते शरघोरणीभिः, खर्या मुखे रिपुभटैरसुचोरणीभिः ।
विद्धास्य मूर्द्धनि च मूत्रमलं दधाना, दृष्टा न केन कुपिता मपलायमाना ॥३४॥
स गर्दभिल्लोऽय हतप्रमावः, साहिमवीरैरशुभस्वभावः ।
नियध्य निन्ये सुगुरोः सकाशे, मलिम्लुचौपम्यधरश्वकाशे ॥३५॥
रे धृष्ट ! दुष्टाधम ! पापनिष्ठ !, निकृष्ट ! संवेन मयाऽवशिष्टः ।
तदा न कि चेतिववानसि त्वं, रेऽद्यापि तत्त्वं शृणु भावतत्त्वम् ॥३६॥
महासतीशीलविघातसाऽपमानदानद्रुमपुप्पमेतत् ।
अनन्तसंसारपथप्रचारफलमकारस्तव भाव्यपारः ॥३७॥
आयरिति प्रभणितोऽपि कृपाई चिनैनः पुरातनकृतैरभैनिमित्तैः ।
पापः स एव निरवास्यत देशमध्यात् , साध्वी च सारचरणा विदधे विशुद्धया ॥३८॥
आलोच्य सर्वमपि दुष्कृतकमकार, मरिर्वभार निजकं गुरुगच्छभारम् ।
ते साइयोऽपि गुरुपादपयोजहंसाः, कुर्वन्ति राज्यमनघं प्रथितमशंसाः ॥३९॥
समूलमुन्मूलितशाकवंशः, क्रमादभूद् विक्रमभूपतंसः ।
येनात्र यक्षाप्तवरत्रयेण, चक्रेऽनृणत्वं जगतोऽचिरेण ॥४०॥
संवत्सरोऽयं वद्यते यदीयः, शाकक्षितीशामपि(शस्य च) स द्वितीयः ।
तदेतदेवं प्रकृतं स्वरूप, प्रसङ्गतोऽमण्यत भाविरूपम् ॥४१॥
,
आमन्त्रितः श्रीपलमित्र-भानुमित्राधिपाभ्यां भगिनीमुवाभ्याम् ।
ययौ पुरं श्रीभृगुकच्छनाम, सूरीश्वरोऽयोज्ज्वलकीर्तिघाम ॥४२॥
श्रीकालिकाचार्यमुखारविन्दादापीय पुण्योक्तिमहामरन्दान् ।
दीक्षां प्रपेदे गुरुमागिनेयीभानुश्रियः श्रीयळमानुयनुः ॥४३॥
नृपादिलोकं जिनधर्मलीनं, दृष्ट्वा गुस्पास्तिरसेन पीनम् ।
क्रोधं पुरोधा बहुधा दधानः, सभासमक्ष गिरमातवान ४४||
धेताम्परा दर्शनवायतत्त्वा वेदत्रयाचारनिवारकत्वात् ।
म्लेच्छादिवचैव सुमुक्षुपक्ष, श्रुत्वा नगो सरिरितोश्रपक्षम् ॥४५॥

·कालिकाचार्यकथा । . - प्रत्यक्षतस्तेऽत्र विरुद्ध एप, पक्षस्तया हेतुरसिद्ध एव । वेदोक्तहिंसाफरणेन नूनं, दृष्टान्तकं भावदसाधनोनम् ॥४६॥ गर्व प्रकारैः स कृवो निरुत्तरः, पुरोहितः भूरिषु घायसादरः । वहन्ना नगरेऽप्यनेपणामचीकरन तामवबुध्य तत्क्षणात् ॥४७॥ , आर्या महाराष्ट्रमहीविभूषणे, ययुः प्रतिष्ठानपुरेऽस्वपणे । वास्ति भूमीपतिसाल वाहना, सदाईवो विक्रममेघवाहनः ॥४८|| समागते पर्युपणामिधाने, पर्वण्ययासन्नतरे प्रधाने । श्रीकालिकाचार्यपुरो विशेष, विश्वापतिविज्ञपयत्यशेपम् ॥४९॥ नभस्यमासोज्ज्वलपञ्चमीदिने, शक्रोत्सवोत्र ग्रथितोऽखिले भने । पष्ठयां ततः पर्युपणा विधीयतां, ममैप मानः सुगुरो। मदीयताम् ॥५०॥ विक्षाय विज्ञप्तिमिमां नरेशितुः, स्मृत्वाऽऽह सरिस समय जिनेशिनुः । न लक्ष्यते पर्युपणाख्ययासरस्तां पञ्चमी वेचलतीह मन्दरः ॥५१॥ कुर्यात् तदागिति गा सुराजा, श्रुत्वा चतुर्थ्यापथ पर्वराजः । गणाधिपैस्तस्य महोपरोधादाधायि सिद्धान्तविधिमबोधाव ॥५२॥ ४ अथान्यदा दुर्विनयं विनेयत्रज विलोक्य प्रभुरेवमूचे । तपो निरर्थ किल कूलवाल-पाश्चालिकाजीवमहासतीवत् ॥५३॥ इत्यादिदृष्टान्तपरम्पराभिः, शिष्यानयुद्धानवबुद्धय ताभिः । एकः मनुस्तं निजशिष्यशिप्पं, मूरि ययौ सागरचन्द्रकाख्यम् ॥५४॥ धर्मोपदेशं दिशवोऽस्य वाद, श्रीकालिकार्योंऽभिदधाति गाढम् । नास्तीह धर्मों भुवि भूरिसत्तः, पञ्चममाणाविषयात्मकलात् ५५|| स्वपुण्यवन्ध्यातनयादिदृष्टदृष्टान्तभाव रसमाव इष्टः । अजातपुत्रस्प यथा न नाम, नासिद्धधर्मस्य तथाऽस्ति धाम ॥५६॥ श्रुत्वेति वा कर्कशतवाचं, विस्तारयन्त मुनिटद्धमेतम् । अहो! अयं कालिकसरितुल्यो, विचिन्तयन् सागरचन्द्र ऊचे ॥५७॥ नेत्याश्रिवोऽस्तीति पदमयोगः, पदद्वयस्यास्य विरोधयोगः । इत्युत्तरैः स्थापितधर्मक्षा, स सागरः माह फलैः समक्षम् ॥१८॥ श्रीसागराधो विहितस्वरूपः, सुवर्णभुष्यस्ति स मूरिभूपः । शय्यातरज्ञापितसर्वभावाः, शिष्याः समागुः पुनरत्र भावात् ॥५९॥ गच्छस्य संगादवगम्य सूरिमसौं गुरुं क्षामयति स्म भूरि । स वालुकामस्यनिदर्शनेन, श्रीमरिणाऽयोधि च सागरेन्द्रः ६०॥

·१९६
श्रीअजातरिविरचिता
अयान्यदाऽऽनन्य मुदा जिनेन्द्र, सीमन्धरं तीर्थकरं मुरेन्द्रम् ।
पमच्छ सौधर्मपतिनिगोदविचारणाकर्णनसप्रमोदः ॥६॥
विभोऽधुनाऽऽस्ते भरतेऽपि कश्चिनिगोदतत्त्वार्थविदे विपश्चित् ।
जिनश्वरोऽप्याह स कालिकार्यो, विद्यते सर्वविचारवर्यः ॥६२||
विमस्य रूपेण समेत्य शक्रो, वेदं पदनात्मनि दम्भवक्रः ।
संप्रश्नयामास निगोदजीवविचारमेवं गुरुरुञ्चचार ॥६॥
एकैकशोऽसंख्यनिगोदभाजा, गोला असंख्या अखिलेऽपि लोके ।
जानीहि चैकैकनिगोदमध्ये, जीवाननन्तानिति सूरिराह ॥६४||
विज्ञाय पृष्टायुस्थामरेन्द्रः , संभापितः स्वीकृतस्वीयरूपः ।
सूरिं नमस्कृत्य तदालयस्य, द्वारं परावर्त्य जगाम घाम ॥६५||
गीतार्थशिप्यं स्वपदं मदाय, समाधिना योऽनशनं विधाय ।
घामाप संघाय चतुर्विधायं, सः कालिकः सूरिवरः शिवाय ॥६६॥
इत्यं कालिकमरिराजचरितं सम्यकथाया मया,
वृद्धाया(देभ्यो?) अवगम्य रम्यमहिमं संक्षेपतो भापितम् ।
ये फल्पागमवाचने सविनया व्याख्यान्ति वर्षे प्रति,
श्रीमन्तो विचुधवजे विलकता लम्या शिवं यान्ति ते ॥६७||
(शार्दूलविक्रीडितवृत्तम् )
॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथानकं समाप्तम्, ॥ मंगलमस्तु श्रीसंघस्य छ|| श्री ॥१॥

·[२३]] उपाध्यायश्रीसमयसुन्दरगणिविरचिता कालिकाचार्यकथा ॥ [ रचनासंपत् १६६६ ] , मणम्य श्रीगुरुं गद्य-पद्यवार्ताभिरद्भुतम् । कालिकाचार्यसंवन्ध, वक्ष्येऽहं शिष्यहेतवे ॥१॥ अत्र पूर्व स्थविरावली व्याख्याता, तत्र श्रीकालिकाचार्योऽपि महाप्रभावक' स्थविरो वभूय, तेन तस्यापि संबन्धः कय्यते- तत्र कालिकाचार्याः त्रयः स्थविरा जाता । तन्मध्ये एक श्रीकालिकाचार्य, श्रीमहावीरदेवनिर्वाणात् सं० ३७६ वर्षे श्रीश्यामाचार्यनामा श्रीप्रज्ञापनासूत्रकर्ता पूर्वविदां वंशे श्रीसौधर्मस्वामित आरभ्य त्रयोविंशतितमः पुरुषो नातः । येन ब्राह्मणीभूतसौधर्मेन्द्रामे निगोदविचारः कथितः । अत्र केचिद् वदन्ति-- सिरिवीरनिणंदाओ, विनिसए परिसवीसवोलीणे । कालयमूरी जाओ, सको पडियोहिओ जेण ॥२॥ इति गाथादर्शनात् । ३२० वर्षे निगोदविचारकथकः श्रीकालिकाचार्यों जातः । केचिद् वदन्ति- तिसय-पणवीस इंदो, चउसय-तिपन्न सरस्सई गहिया । नवसय-विनवइ वीरा, चउत्थिए जो कालगायरिया ॥३॥ इति निर्मूलप्रायगाथादर्शनात् ३२५ वर्षे जातः ।। कैचिद् वदन्ति--चतुर्थी पर्युपणापर्वप्रवर्तक एव निगोदविचारव्याख्याता, यथाश्रुतं बहुश्रुता विदन्तीति (१)। द्विती- यस्तु कालिकाचार्यः श्रीवीरनिर्वाणात् सं० ४५३ वर्षे सरस्वतीभ्राता गर्दभिल्लोच्छेदको चलमित्र-भानुमित्रनुपयोश्व मातुलो जात । कुत्रापि तुर्यश्चतुष्यों पर्युषणापर्वप्रवर्तक कालिकाचार्यः स तयोर्मातुल प्रोकोऽस्ति, यद् अस्ति तत् प्रमाणम् (२) । तृतीयस्तु श्रीकालिकाचार्य श्रीवीरनिर्वाणात् सं०९९३ वर्षे श्रीविक्रमसंवत्सराच सं० ५२३ वर्षे जातः । येन श्रीवीखाक्यात् पर्युषणापर्व भाद्रपदसुदिपच्चीतः चतुर्थ्यामानीतम् (३)। एवं श्रीकालिकाचार्या त्रयः पृथक् पृथग जाता , परं नामसादृश्याद द्वयोरने तयोः कालिकाचार्ययो एकीभूतैव संलग्ना कथा कथ्यते । अतो अत्र पूर्व गर्दभिल्लोच्छेदकत्रीकालिकाचार्यसंबन्धः कथ्यते-- अस्मिन् जम्बुद्वीपे भरतक्षेत्रे घारावासं नाम नगरमभूत् । पर तनगर कीदृशमस्ति ! । यस्मिन् नगरे अादेश -बदेश-तिलङ्गदेश-कलिङ्गदेश-वराङ्गदेश-प्रयागदेश-सुयागदेश-मुरुण्डदेश-पुलिन्ददेश-सुरेन्द्रदेश-समुद्रदेश -चित्रकूटदेश-लाटदेश-धाटदेश-नाट्यदेश-विराटदेश-केलिवाटदेश-भाटदेश-वाटदेश-कुण्टदेश-बुटदेश- घोडादेश-घाटदेश-मेदपाटदेश-मगधदेश-सोरठदेश-कश्छदेश-गूर्जरदेश-मालयदेश-कारगीरदेश-काबलिदेश- भुटतदेश-बदकसानदेश-बंगालदेश-कोकणदेश-पञ्चमर्तदेश-श्रीराग्यदेश-परतकालदेश-हवसीदेश-फिरनीदेश- ·२०० श्रीसमममुन्दरगगिविरनिता तस्मिन् प्रस्तापे तत्र वने अनेकप्ताधुपरिवारहताः श्रीगुणारसूरयो यथार्थनामानः समवसृताः सन्ति । परं ते कोशः सन्ति !-पडिरूरो तेयस्सिगो जुगपहानागमो मारयको गंभीरो घोइमंतो उबएसपी अपरिस्सादिगो सोमपइगयो, संगहसीलो अभिग्गहमइणो अविक यमो अचालो पसंतहियया संतिजुया मावजुया अजवजुया मुचिजुया उपस्सिगो, संजमपामा सधजुया सोयजुया अकिंचणा बमचेरवासिणो अगिाददुवालसमाग्शामावगा' एवं ३६ पशिरिपुनः शोभमाना । पुनः कीदशारते ! 'जियकोहा जियमाणा नियमाया जियलोहा नियपरीसहा जियमया जियनिदा जियविगहा संसारपारगामिगो परमसंविग्गा संसारमाउञ्चिगा मुयसायरा करुणानिहिणो सम्बजीपमुदेसिगो दोहदंसिगो युक्तिसंपला संपुष्णमुयवला निम्ममा निम्ममा निरहंकारा निश्चिकारा मिछत्ततिमिरनासगा निरयम्जवासगा समचरयगदायगा गटनायगा' किंबहुना सर्वसाधुगुणसंपूर्णा । तेषां मेघगर्जितगम्भीरत्र्यास्यानध्वनि शुग कुमारः केकीव हर्षितः सातविस्मयः- अहो ! फ ईगमधुरम्वनिना धर्ममात्याति !, तर गचा धूयते तदा चार । वतो जातविवेकाविरेकः समुथाय तत्र गवा सूरिगुरुं विनयेन नत्वा उचितस्थाने समुपविष्टः । राजपुत्रा दिनयं कुर्वन्येव, यत टधम्- विनयं राजपुत्रेभ्यः, पण्डितेभ्यः सुभापितम् । अनृतं धुवकारेभ्या, स्त्रीभ्यः शिक्षेत पैतवम् ॥१०॥ अथ च समृद्धः पुमान् विनयं कुर्वन् मृ(मि)टो लगति, यदुकम्- पाई पढइ पढाई वसागइ रूपवतनई गाई जाणइ । रिद्धिवंतनइ विनय पउइ सारिसत्ये घेवर लुइइ ॥१९॥ ततः श्रीप्रिमिः धर्मोपदेशः प्रारयो यया-अहो कुमार । इयं राज्यलक्ष्मी. चञ्चटा श्यते, यदि न त्यग्यते तदा भारम्भपापपकमग्नत्वेन दुर्गती गम्यते, यदुक्तम्- गयफनचंचलाए, अपरिचचाई रायलच्छीए । जीवा ससम्मकलिमलभरियभरा तो पति अहे ॥१२॥ पुनरपि बुद्धिमतो मनुष्यस्य बुद्धेः तदेव फलं यत् पुप्यपापादौ तत्त्वविचारणा क्रियते, यत माह- युद्धः फलं तत्वविचारणं च, देहस्य सारं व्रतयारणं च । अर्थस्य सारं फिल पात्रदानं, वाचः फळं प्रीतिकरं नराणाम् ॥१३॥ पुनरपि शरीरादि सर्वमनित्यं ज्ञात्वा विवकिना दीर्घदर्शिना मनुष्येण धर्मस्यैव संग्रहः कर्त्तव्यः, यत उकम्- अनित्यानि शरीराणि, विभवो नैव भावतः । नित्यं संनिहितो मृत्युः, कर्तव्यो धर्मसंग्रहः ॥१४॥ तथा धर्मत्यापि पण्डितेन मुवर्णस्येव परीक्षा कार्या । यदवादि- यया चतुर्भिः कनकं परीक्ष्यते, निवर्पण-च्छेदन-ताप-ताडनैः । त्यैव धर्मो विदुषा परीक्ष्यते, श्रुतेन शीलेन तपो-दयागुणैः ॥१५॥ तत्रापि विंशतिविशोपकदयामयो जरामरणादिच्छेदक चक्रवतितोऽप्यधिकमुखस्वरूपः संसारसमुद्रतारकः अजरामर- शाश्वतमुखदायकः पञ्चमहात्रतरूपो यतिधर्म एव सर्वधर्मोत्तम । एवं श्रीगुरुवचनश्रवणात् संसारस्यासारतां ज्ञाचा संजात- वैराग्यो भाग्यवान् श्रीकालिककुमारः प्रतिबुदः सन् करवयं संयोग्य विज्ञपयति रम; हे भगवन् ! हे परोपकारवन् ! भवद्वचनेन अहं प्रतिबुद्धोऽस्मि, अथ यावन्निनगृहे गत्वा माता-पित्रोरनुमति लाचा युष्मसमीपे नायामि, तावत् श्रीगुरु- . .

·कालिकाचार्यकथा । भिरत्रैव क्ने स्थातव्यम् , इति प्रतिज्ञाय स्वगृहे गत्वा माता-पित्रोः उवाच-मया गुरुदेशनया संसारोऽसारो ज्ञातः, अहं दीक्षा लास्यामि, ममादेश दत्त । ततो माता-पितरौ तदुःखेन मोहेन च मूर्छामापतुः । पुनः व्यजनादिवातोपचारैः उन्धचेतनौ एवमूचतुः-- पुत्र! त्वं बालोऽसि, यौवनावस्योऽसि, मुकुमारोऽसि, कामभोगाहोऽसि, अतो राज्यधुरामाराङ्गी- करणेन प्रय माता-पित्रोमनोरथान् । पुनः परिणतवयस्को दोशी गृहणीयाः, परं सांप्रतं दीक्षाग्रहणे नेय, पुनः संयम- मार्गोऽतिदुःखकरोऽस्ति, तत्र यावजीवं अस्नानता १, भूभिशयनं २, लोचकरणं ३, देहत्याप्रतिकर्मता ४, गुरुकुलवासेन गुरुशिक्षायां स्थातव्यं ५, क्षुधादिद्वाविंशत्परीपहाः सोढव्याः ६, देवायुपसर्गे चाक्षोभ्यता ७, लब्धालब्धे समभावना ८, महार(अष्टादश)सहस्रशीलारयधारिता ९, बाहुभ्यां समुद्रतरणं १०, तीक्ष्णखड्गधारोपरि चलन ११, ज्वलदग्निज्वाला पादाभ्यां विधापयितव्या १२, निःस्वादवालकायाः कवलभरणं १३, गद्गाप्रतिलोतसा गन्तव्यं १४, तुलायां मेहः तोलयि- तव्यः १५, एकाकिना कर्मारिमहायलं जेतव्यं १६, राधावेधेन चक्रस्थितपूतलिका वेधयितव्या १७, निमुक्नजयपताका गृहीतत्र्याः १८ इत्यादि । एवं दुष्करतायां दर्शितायमपि कुमारः प्रवर्द्धमानवैराग्यः प्राह-है माता-पितरौ ! एषा या दीक्षायां दुष्करता सा सत्या। तथैव परं कातराणां फापुरुषाणां ज्ञेया, न शूरवीराणां सापुरुषाणाम् , ततोऽहमवश्यं दीक्षा महीयामि, ममादेशं दत्त । या वातकिरणेऽपि क्षणवेला याति सा ममायुर्मध्ये त्रुटति, अकृतार्था च याति । ततो गात- पितृभ्यां 'याता नियमाणश्च न केनापि रोढुं शक्यते' इति विचार्यानुमतिर्दत्ता । ततः श्रीकालिककुमारेण कृतपितृमहा- महोत्सेवेन महताऽऽडग्यरेण निजसेवापश्चशतीसहितेन सहस्रपुरुषवाहिनीं शिविकामारुह्य गीतगानतानमानदानसन्मानवाप- निर्धापपूर्वमपूर्वरी या वने गाया गुरोः समीपे दीक्षां जगृहे। सरस्वत्यपि तद्भगिनी भ्रातृस्नेहातिरेकात् पृष्ठे दीक्षां जयाह । माता-पितरो अपि, हे पुत्र | एपा तव भगिन्यस्ति, अस्या रशा बढ्द्वी कार्या, इति शिक्षा दत्त्वा विमनस्कौ सन्तो स्वगृहे गतौ। भय कालिककुमारमुनिः स्तोककालेन सुबुद्धित्वाद् गुरुसेवाप्रसादाद व्याकरण १- तर्क २- छन्दो ३-ऽलङ्कार ४- काव्य ५- नाटक ६- शाटक - ज्योतिष् ८-- वैधक ९- नैमित्तिक १०- मन्त्र ११- तन्त्र १२- यन्न १३- भग १४-- उपाग १५- छेदप्रन्थ-१० पयना-४ मूलमूत्र-नन्दो १- अनुयोगदार २- एवं ४५ पश्चचत्वारिंशदागमाः तथा सूत्र-नियुकि-भाष्य-चूर्णि-वृत्ति-प्रकरणादि स्वसमय-परसमयशास्त्रपारगामी जातः । ततो गुरुभिः योग्यतां ज्ञात्वाऽs चार्यपदे स्थापितश्च । अथ श्रीकालिकाचार्या अनेकसाधुपरिवृता प्रामानुमाम विहरन्तो भन्यजीवान् प्रतिबोधयन्तो मालवकदेशे श्रीउज्जयिन्यां पुर्ण बहिरयानयने समवसृताः । सर्वेऽपि लोका वन्दनार्थ तन मान्ति । धर्म च सदा शुण्यन्ति । सरस्वती साध्वी भपि अनेक साध्वीपरिवारपरिवृत्ता उज्जयिन्यां श्राविकापाचे उपाश्रयं मार्गयित्या स्थिताऽस्ति । अथान्यदा सरस्वती साध्यपि निजनातरं कालिकाचार्य वन्दित्वा यावन्निजोपानयमागच्छति वार्मनि तावदुजयिनी- नगरीस्वामिना गर्दभिलेन सा दृष्टा, चिन्तितं च तेन-एपा का ! एतादृशी सरूपा देवी वा कि विद्याधरी वा ! अथवा किन्नरी या: । इति संदेहेन निजपावर्तिसेवकाः पृष्टाः । तैरतम्-है महाराज ! एपा चनसिंहराज्ञः पुत्री सरस्वतीनाम्नी कुमारिका सती निजभ्रातृस्नेहातिरेकात् साध्वी जाता । ततो गर्दभिल्लेन विचारितम्-अहो ! मनया तपसा कायः रोपितः, तथापि सुरूपत्वं न याति, यतः-- फाली वरही करतूरी, थोडी तरही तेजनतूरी | सूकी तउही वैउल सिरी, तूटी तरही मोती सिरी ! भागउ तउही वराह, तुटउ तउही साह । निबलर तउही गह, निर्गुण तउही नाह । धूल तउही साकर, निबलउ सही ठाकुर । ५१ ·- १९८ श्रीसमयमुन्दरगणिविरचिता पठाणदेश-जलमानसदेश-मरुस्थलदेश-पचारदेश-सिन्धुदेश-दक्षिणदेश-पूर्वदेश-पश्चिमदेश-उत्तरदेश(५२)-प्रमुर नानादेशवास्तव्यव्यवहारिणो विविधवस्तुकयाणकानि लात्या भागत्य च व्यापार युर्वन्ति । पुनरिदं नगरं अष्टाविसद(२ वारैः शोमितं वर्चते । ते चामी--- वापी-चम-विहार-वर्ण-वनिता वाग्मी वनं वाटिका, वैद्य-ब्राह्मण-वेश्य-चादि-विवुध-वेश्या वणिय वाहिनी । विद्या चीर-विवेक-वित्त-बिनयो पायमो पल्लिका, वस्रं चारण-वानि-वेसर-वरं (२८) चैभिः पुरं शोभितम् ॥४॥ पुनः यस्मिन् नगरे एवंविधा स्थितिः- यस्पां देवगृहेषु दण्डघटना (१) स्नेहमयो दीपके- प्वन्तर्नालिकालयं द्विरसना खड्गेषु मुष्टिर्यया (२-३) । वादस्त विचारणाम (४) विपणिश्रेणीषु मानस्थितिः (५), चन्धः कुन्तळवल्लरीपु (६) सतवं लोकेषु नो दृश्यते ॥५॥ इत्यादिवद्धिसमृद्धिसहित सुरन्टोफसदशं (नगरं] वेयम् । अथ तस्मिन् घारावासनामनगरे वसिंहनामा राजा राग्यं प्रतिपालयति । परं स राजा कीदृशोऽस्ति: । शूरवीर- विक्रान्तप्रतापीक-साहसिक-अनेकदेशनायक-न्यायस यात्याय-अमोपसायक-पुरोधासमानपायक-सौभ्यर्वि-देदीप्यमान- स्कृर्ति-अखण्डप्रताप-अमृतसममघुरालाप- साक्षात्कन्दकन्दर्पावतार-यावकजनाधार-दुष्टनिग्राहक-शिष्टजनप्रतिपालक-न्याय- नीतिप्रधान-सर्वगुणनिधान-सेवकजनयसल- हारविराजमानवक्षःस्थल-परनारीसहोदर-रूपपुरन्दर-परदुःखभञ्जन-वाचका- छनिष्कलङ्क-निराकृतातद्-गौरवर्ण-उम्पकर्ण-प्रलम्पमुजादण्ड-प्रौदाज्ञाचण्ड-उपराठीरोमराय-मुवर्णकाय-'पातालओ कडि- नउ लांक, नही फोइ यांक, हृदये श्रीवत्स अत्यन्त स्वच्छ पायपम सौभाग्य सभ, हस्ते चक्र साभात् शक' एवंवियो राजा वासिंहः । अथ तस्य रानः सुरसुन्दरीति नाम्नी पाराजी वर्तते । परं सा कीशो अस्ति । 'सर्व अंतेउरमांहि प्रधान, सर्वगुणनिधान, मारनी भक, धर्मनइ विपइ रक, राजानइ प्रेमपान, सुंदर गात्र, शीलगुणविभूषित, सर्वथा अदूपित, कमलनेत्र पुण्यक्षेत्र, जेहनी मीठी वाणी सगली जाणी, रूपवंतमाहे वखाणी, घणु रसु इंद्राणी पिणि जे मागइ आणइ पाणी, वली जेहनइ अंग ओलगू दासीनउ परिवार वर्तइ छइ, कुण कुण कस्तूरी १, कपूरी २, जवाधि ३, मलयागिरी ४, लीलावती ६, पद्मावती ६, चन्द्रावती ७, चंद्राउलि ८, चांपू ९, सांप १०, सरस्वति ११, गोमति १२, गंगाधरी १३, दीवाधरी १४, रामगिरी १५, हंसली १६, बगुली १७, हरिवोली १८ प्रमुखाः । अथ तस्याः सुरमुन्दर्याः शुभस्वप्नसूचितः कालककुमारः पुत्रो जातः, सरस्वतीनाम्नी एका पुत्री च । परं स कुमारः कीदृशोऽस्ति । महारूपवान् सर्वपुरुषलक्षणशोभितः सर्वजनवल्लभो विशेषतो माता-पित्रोः जीवाणो महासौमा- ग्यवान् मातृ-पितृभिः पाल्यमानश्चन्द्रकलेव वर्धमानोऽष्टवार्षिको जातः । तस्मिन् समये मातृ-पितृम्यां विचारितम्--- माता वैरी पिता शत्रुः, पालो येन न पाठितः । न शोभते सभामध्ये, हंसमध्ये षको यया ॥६॥ . . - ·कालिकाचार्यकथा। पुनरपि-- पुत्रोऽतिमूखों विधवा च कन्या, शठं च मित्र चपल कलत्रम् । विलासकाले च दरिद्रता च, विनाऽग्निना पञ्च दहन्ति देहम् ॥७॥ पुनरपि ज्ञानेन विना मानव पशुरेव, यत. आहार-निद्रा भय-मैपुनानि, सामान्यमेवर पशुभिर्नराणाम् । ज्ञाने विशेषः खलु मानवाना, ज्ञानेन हीनाः पशवो मनुष्याः ॥८॥ तत फलाचार्यसमीपे कलामहणार्थ मुक्त । कुमारोऽपि स्तोककालेन द्वासप्ततिकला(७२) जमाह । तत्रापि विशेषतोऽचपरीक्षाया बाणकलाया च निपुणो जात । मथ कालिककुमार सर्वविद्यावान् गापितृभक्तोऽत्यन्तस्नेहवत्या निजभगिया सरस्व या युक्त सन् सुखेन कुमारपदवी मुन्नन् भारते । मथायदा श्रीवत्रसिंहराज छत्रं घारयन् चामरै वीव्यमान सभामण्डपमागय सिंहासने उपविष्ट । तन कीदृशी सभा निविष्टाऽस्ति । यथा-' भनेकगणनायक दण्डनायक मण्डलीक महामण्डलीक साम त महासामात चउरासीमा मुहता मुग(कु)टवर्धकसधिपाल दूतपाल सहगरणा वइगरणा देवगरणा यमगरणा सधिविग्रही परविमही सेठ रोनापति सार्थवाह व्यवहारिया मगरक्षक पुरोहित वृतिनायक भारवाहक थईयायत पडुपडियायत टाकटमाली इद्रजाली फूलमाली मन्त्रवादी तन्त्रवादी यत्रवादी धर्मवादी ज्योतिर्वादी धनुर्गदी दण्डधर खड्गधर धनुर्धर छत्रधर चामरधर दीवाधर पुस्तकघर प्रतीहार खबरदार गजपाल अश्वपाल अङ्गमर्दक आरक्षक साचाबोला कथाबोला गुणयोला समस्यायोला साहित्यवधक लक्षणषयक छ दबंधक अलकारबधक नाटकबधक गोतयधक' इयादि वर्णकविराजिता । तदवसरे राश खुरसाणदेशादनेके अश्वा प्रामृते कृते आगता । पर कौशा सति । वर्णत केऽपि नीलडा पीलडा कयोजडा रातडा सबजिया अवजिया किरलीया धवलिया मिहाडा किरडिया हरणिया मेघवरणिया कालया धुसरा हासला ' लक्षणतोऽपि एवविधा निर्मास मुखमण्डले परिमित मध्ये बधु कर्णयोः, स्कन्धे पन्धुरमममाणमुरसि स्निग्ध च रोमोगमे । पीन पश्चिमपार्धपोः पृथुतर पृष्ठे प्रधानं जवे, राजा वाजिनमारुरोइ सकलैयुक्त प्रशस्वैर्गुणैः ॥९॥ इयादि । ततो राज्ञा कालिककुमारस्य कथितम्-अहो कुमार ! बहिर्गवा एतेषा तुरङ्गमाणा परीक्षा क्रियताम् । सन्त कुमार तयेति प्रतिपद्य दृष्ट सन् सदशवयस्कसेवकपञ्चशतीयुत तरलतरं तुरङ्गममेकमारुह्य क्रीडाथने जगाम । पर तद् बन कीदृशमस्ति । 'अब निम्ब केलि ककेल्लि वल्लि कणवीर करीर कुरबक यामलक केतको केरडा कोविदार कचनारि कल्हार कउठ कदूरी कर्मदा किंशुक क्रकच काकोदुम्बरि कर्कन्धू करन कपिकच्छु कमल कैरव कुवलय फोकनद कुरुविन्द करणा धरणा अशोक आचिली अखोड अगर तगर अरर्सउ अर्जुन अखरोट एरड उबर अरणी साग नाग पुनाग नारिंग पाडल पारिजात जावू निंबू जभीरी नालेरी फोग खेजडा वणखडा ताल तमाल सदाफल नागरवेलि वालउ वेडलि जाइ जूही दमणउ मख्यउ मोगरउ मचकुद चापड प्रमुखानाक्षावलीविराजितम् । तस्मिन् वने बहुवेला अश्ववाहनिका कवा श्रमातुर सन् कुमार सपरिवार सहकारतरो छायाया तुरक्षमादुत्तीर्य विशश्राम । - ·२०२ श्रीसमयमुन्दरगणिविरचिता तपाम्यो तउही फांचण, पत्यउ तउही चंदण । टहुडउ तउही सीह, धुंधलउ तउद्दी दीह | नान्ही तउही नागिणी, निरसी तरही सोहागणी'। ततो यदि एतामितोऽपहत्य ममान्तःपुरे मुशामि, स्नान-मननादि सम्यगुपचरामि, मनोज्ञाहारादिना पोपयामि, तदा मम स्त्रीरत्नं भविष्यति । एतां विना च मम राग्यश्रीरपि निष्पला, मम जीवितं च पृथा शेयम्-इत्येवं तां काममहमरतेन गर्दभिल्लेन श्येनेन चटकेर निजसेवकार्वाद नानाविधं विलपन्तीमुपाटयित्या निजान्तःपुरे क्षिप्ता । विलापरत्वेरम्-हे बान्धव ! हे सुगुरो। हे अनेकगुणप्रधान ! हे चतुरखुद्धिनिधान ! हे जिनशासननायक ! हे भन्यजीवमुखदायक ! हे जिनशासनगृङ्गार ! हे गम्छाधार! हे मागमस्याफर ! हे करुणासागर ! हे भ्रातः ! हे कालिकाचार्य । गर्दभिन्लेन राज्ञा पापिष्ठेन शीलखण्डनेच्यनिष्ठेन मम सर्वथाऽप्यनिष्टेन मामनायामियापहरन्ती रक्ष रक्ष इति । तदा अन्या अपि साळ्यः पूत्कारं चक्रुः । लोफा अपि हाहाकारं वितेनिरे । ततो महाफोलाइलो जातः । ततः शीघ्रं साध्वीभिः सर्वोऽपि वृत्तान्तः श्रीकालिकाचार्यस्य निवेदितः-मवदोयमगिनी सरस्वती साप्यो गर्दभिन्लेनापहत्य निजान्तःपुरे क्षिप्ताऽस्ति । न ज्ञायतेऽध क भविष्यति । ततः श्रीकालिकाचार्याः कोपाकान्ताः फतिपयशियः सहिता राजपाचे जग्मुः । सौम्यशीतलन्यायरचनैः प्रोकाम्- हे राजन् ! एषा साध्वी मम भगिनी, तनापि शीलवतो, तत्रापि पञ्चमहानतधारिणी, एतस्या वैमनस्यफरणे महाऊर्मनन्यो भविष्यति । अपि चान्योऽपि नगरमध्ये दुष्टमतिः दुःशीलच भविष्यति स तव निवार्यों भविष्यति, परं यदि त्वमेवान्यायं करिष्यसि तदा तव निवारकः को मविता ! अपि च यत्र नगरे राजैव चौरोऽन्यायो च तत्र लोका नगरं मुक्या बनमेव भजन्ति । यदुक्तम्- यत्रास्ति राजा स्वयमेव चौरो, भाण्डीवहो पन पुरोहितश्च । वनं भजध्वं ननु नागरा भो !, यतः शरण्याद् भयमत्र जातम् ॥१६॥ इति । पुनः कालिकाचार्यः प्रोक्तम्-हे राजन् ! अन्तःपुरे यहन्यो रूपवत्यश्चातुर्यकलावयो युवत्यो रमणीयाः सन्ति, तासामुपरि संतोपं कुरु, परं माऽनयाऽस्थिमात्रया मलमलिनगात्र्याऽतिजीर्णवनया साज्या समं किं सुखमनुभविष्यसि ! । ततो मुश्चनां यथा धर्मशालायां गया एपा संयम पालयिष्यति । एतादृशानि श्रीकालिकाचार्यरचनानि श्रुत्वा गर्दभिल्लो मौनमाधाय श्रुतमप्यश्रुतं कृत्वा स्थितः, समुत्थाय चान्तःपुरे गतः । ततः श्रीकालिकाचायश्चिन्तितम्-अथ फोऽपि नवीन उपायः क्रियते । ततः श्रीकानिकाचार्या उपाश्रयमागत्य सहाने सर्वस्वरूपं प्रोक्तवन्तः । ततः सन चिन्तितम्-आचार्य. वचनं न मानितम्, परमस्मद्वचनं मानयिष्यति । ततः प्रभूतं प्रामृतं लाया सघोऽपि भूपाये गतः । राज्ञा पृष्टम्-कथं भो। महाजनैः समागतम् !, कि कार्यम् ।। संघेनोकम्-वं मालयकदेशस्वामी तवेदृशं कुकर्म फत्तुं न युक्तम् । यतो राजा पितेव प्रजाः प्रतिपालयति, विशेषतो दर्शनिनां तपस्विनां वर्गम्, ततो मुञ्चेमा साध्वीम्, इत्यादि बहुतरं प्रोक्कम्, परं स कुकर्मा कामी राजा न मुञ्चति । ततः संधेन यथागतेन तथाऽआतेन श्रीसूरीणां प्रोक्तम् । ततः श्रीकालिकाचायण कोपाकान्तेन संघाने प्रोक्तम्-अहं समर्थः सन् जिनशासनप्रत्यनीकानां यदि शिक्षा न दमि तदा जिनाशाविरोधकत्वेन दुर्गतिकः स्याम् । यदुक्तम्--- ये प्रत्यनीका जिनशासनस्य, संघस्य ये चाशुभवर्णवाचः । उपेक्षकोडाहकरा धरायां, तेपामहं यामि गति सदैव ॥१७॥ ततः प्रतिज्ञा चक्रे यदाऽहं गर्दभिल्लं सराज्यं नोन्मूलयामि तदाऽहं न कालिकाचार्यः । ततः स्वगछभार गोळ' स्थापयिचा स्वयमाथिलोऽपि प्रथिलीमय कर्दमादिना गात्रमनुलिम्पन्, नगरमध्ये भ्रमन् , वक्ति-यदि गर्दभिल्लो ·२०३ कालिकाचार्यकथा । राजा ततः किम् !, यदि तस्य नगरं महत् तर्हि किम् !, यदि गर्दभिल्लस्य अन्तःपुरस्सियो पहव्यः ततः किम् !, यदि राज्ञो भाण्डागार-कोष्ठागार-हस्ति-तुरङ्गम-रथ-पदातयो बहवः ततः किम् ?, यदि राजा प्राज्यं साम्राज्यं भुनक्ति तदा मम किम् ! । इत्येवं प्रलपन्तं प्रतिमार्ग प्रतिगृहं भ्रमन्तं कालिकाचार्य दृष्ट्वा नगरवासिनो लोकाः सामन्त-श्रेष्ठि-सेनापति- मन्त्रिप्रमुखा एकीभूय राज्ञः समीपे गत्वा एवं प्रोतवन्त:-हे राजेन्द्र ! अयं महापुरुष आचार्यों निजभगिनीस्नेहाद् प्रथिली जातः ततः कृपां कृत्वा साध्वी मुश्च यथाऽयं सजो भवति । इत्यादिवचनानि श्रुत्वा कुपितो राजा वक्तुं प्रवृत्तः-रे लोकाः ! यात यात मम प्टितः, एवंविधां शिक्षा निजगृहे निजमातृ-पितृ-भ्रातृ-कलत्रादीनां दत्त । ततः सामन्तादयो लोका विलक्षीभूय स्वगृहं जग्मुः। श्रीआचार्यैरपि श्रुतं यत् ' सामन्तादिवचनमपि न मानितम् ', अथ यदि तेनाधमेनातितानितं तर्हि त्रुटत्येव, यतः-- अतिताप्यु त्रुटइ, अतिभर्यु फुटइ । अतिखाधु खूटइ, अतिढीली गांठि छूटइ ॥१८॥ तस्मात् किश्चिद् वैरूप्यं कर्तव्यम् । अत्रापि न स्थातव्यं च, कुत्रापि देशे गत्वा कमप्युपायं करोगि, इति निश्चित श्रीकालिकाचार्या: सिन्धुनवीतटे पश्चिमदिशि एकः पार्थकूलो देशोऽस्ति, तत्र गताः, तत्र देशे ये राजानस्ते सर्वेऽपि 'साली' इति कथ्यन्ते । तत्रैकस्य साखीमूपस्य नगरसमीपे महामवेपेण गताः । तस्मिन् प्रस्तावे तत्रैका कूपिका वर्तते । तत्पार्धतो. बहवः कुमारा भ्रमन्तो दृष्टाः, पृष्ठं च-भो ! कि विलोक्यते ! । ते प्राहु:-भो परदेशिन् । अस्माकं रममाणानां मणिमयकन्दुकः कूपिकायां पतितः, प्रवेष्टुं न शक्यते, बहि:स्थितानां च न निस्सरति । ततो वयं विलक्षीमूताः सन्त इतस्ततो भ्रमामः । आचार्या प्राहुः- मो कुमाराः ! गृहाद् धनुर्वाणानानयत यथा कन्दुकं निष्कास्य ददामि । ततस्तैस्तथा कृतम् । तत आचार्यः आईछगण-वेष्टन-ज्वलत्तृणक्षेपणपूर्व धनुराकृप्यैकेन वाणेन कन्दुको विद्धः, द्वितीयेन वाणेन प्रथमो बाणो विद्धः, एवं तृतीयेन द्वितीयः, इत्येवं परम्परया विद्धबाणप्रयोगेन कूपकण्ठस्थितैरेव कन्दुको निष्कास्य कुमाराणां दत्तः । सर्वेऽपि कुमारा हर्षिताः सन्तो विस्मयमादधानाः स्वस्वगृहं गत्वा एवं प्रोचुः-हे तात ! अबैकः कोऽपि परदेशी परदेशात् कठावान् समेतोऽस्ति, तेनास्माकं कूपे पतितः कन्दुको निष्कास्य दत्तः । सर्वोऽपि वृत्तान्तः कभितः । सतः तत्रत्यसाखीभूपैः निजपुत्रान् मुक्त्वा सादरं स्वगृहे श्रीकालिकाचार्याः सामनीताः । ततः सूरिभिराशीर्वादो - 4 , राशे दत्तो यथा- चिरं जीव चिरं नन्द, चिरं पालय मेदिनीम् । चिरमाश्रित्यलोकानां, पपूरय मनोरयान् ॥१९॥ पुनरपि- पोपमासे निराहारा बवाहाराध कार्तिके । चैत्रमासे गुदाहारा भवन्तु तत्र शत्रवः ॥२०॥ ततः साखीराजेनापि विद्याकलाचातुर्यचमत्कृतेनातिबहुमानसन्मानादि दत्वा निजपाचे रक्षिताः । विद्यावन्तो हि यदुक्तम्---- विद्वत्वं च नृपत्वं च, नैव तुल्यं कदाचन । स्वदेशे पूज्यते राजा, विद्वान् सर्वत्र पूज्यते ॥२१॥ पूज्यन्ते, ·२०४ श्रीसमयमुन्दरगणिविरचिता पुनरपि-- विधा नाम नरस्य रूपमधिकं मच्छन्नगुप्तं धनं, विधा भोगकरी यशामुखकरी विद्या गुरूणां गुरुः । विद्या पन्धुजनो विदेशगमने विद्या परं देवतं, विद्या राजम पूज्यते न हि धनं विद्याविहीनः परः ॥२२॥ अपि च विचावतां परदेशोऽपि स्वदेशः, यदाह- फोऽतिभारः समर्यानां, कि ट्रे व्यवसायिनाम् । को विदेशः मुविद्यानां, कः परः पियवादिनाम् ॥२३॥ अथ कालिकाचार्यास्तत्र तिष्ठन्ति । प्रम्ह साखीराजस्य समीपे यान्ति, नानाविधचेतश्चमकारकारिज्योतिर्निमितादि- विधया राजश्चित्तं रमयति । राजापि अत्यन्तरतुष्टमनस्को गुरूणामतिबहुमानं दचे । एवं च सति गतानि कियन्ति दिनानि । तदवसरे एकदा एको दूत एक कचोलकं छुरिकासहितं लेख चाप्रे मुक्त्या राज्ञः प्रणम्य सन्मुखं स्थितः । ततः साखीराजो लेखं वचायिवा तद विलोक्य च श्याममुखो बभूव । ततः श्रीकालिकाचार्यरुतम्-भवतां स्वामिप्रामृतं समागतम् , तत्र हों विलोक्येत, ततो हर्षस्थाने विपादः कथम् । राजा, प्राह-अहो महापुरुष ! अयास्माकं मरणरूपं महाभयं जातम् । मरणादप्यधिकं भयं किमपि नास्ति, यतः- पंयसमा नत्यि जरा, दारिदसमो परामवो नत्यि । मरणसम नत्यि भयं, खुहासमा वेयणा नत्यि ॥२४॥ ततः सूरिभिः पृष्टम्-किं तद् भयम् ! । राजा प्राह-हे भगवन् ! योऽस्माकं कुदः स्वामी स साहानुसाही वर्चते, तेन कुपितेन लिखितं वर्चते, 'यदुतानया छुरिकया निजमस्तकं छित्वाऽस्मिन् कच्चोलके क्षिवा शीघ्र मोच्यम्, नोचेत् तव सकुटुम्बस्य क्षयो मावी'। यथा मम तथाऽन्येपामपि मम तुन्यानां ९५पञ्चनवतिसाखीराजानां दूतो मुकोऽस्ति । अतो महाभयम् । किं क्रियते !, कुत्र गम्यते !, कथं छुट्यते । । ततः श्रीकालिकाचा विचारितम्-अयमवसरः, मम च कार्यम् । ततः साखीराजाय प्रोतम्-हे राजन् ! मा नियस्व, मा चिन्तां कुरु, जीवन् नरो भद्रशतानि पस्यति । यथा दृष्टान्त:- भानुश्च मन्त्री दयिता सरस्वती, मृति गता सा नृपफैतवेन । गगातटस्यां पुनरेव लेमे, जीवन् नरो भद्रशतानि पश्येत् ॥२५॥ मत्र समये सति दृष्टान्तो चाच्यः । ततः पञ्चनवतिसाखीराजानः भवान् च सर्वेऽपि एकीभूय मया साधै चलन्तु । यथा हिन्दुकदेशे गत्वा गर्दमिलनुपमुच्छेद्योजयिनीराज्य विमभ्य भवतां समय॑ते । ततः सूखिचने प्रतीति कृत्वा लेख- प्रेषणपूर्व सर्वान् ९५ राज्ञ आहूयैकत्र मिलित्वा प्रयागढका दापयिवा सर्वेऽपि ९६साखीराजानः श्रीकालिकाचार्यसहिता- चलिताः, अग्रे गच्छन्तः सिन्धुनदीमुत्तीर्य, सौराष्ट्रदेशमध्ये मुखेन समागताः । तदवसरे वर्षाकाल: प्रादुर्वभूव । स कीदृशः !- "मायो वर्षाकाल चिहुं दिसि घटा उमटी ततकाल | गडदार मेह गाजइ, जाणे नालिगोला वाजइ । कालइ आमइ वीजलि झवकइ, विरहणीना हीया द्रवकइ, पपीहा बोलइ वाणिया धान वेचवा वखार खालइ, बोलइ मोर, दादुर करह सोर. अंधार घोर पइसइ चोर। कंदर्प कार जोर. मानिसीपीमारनड करर निहोर, चंदमरिज वाटले जाया. शिलन ·कालिकाचार्यकथा। २०५ आप आपणा परनइ धाया । राजहंस मानसरोवर भणी चाल्या, लोके वस्तुवाना वखारमइ घाल्या । बगपंगति सोहइ, इंद्रधनुष चित्त मोहइ । आम थयो रातउ, मेह थयो मातउ | मोटी छांट आवइ, लोकानइ मन भावइ । झडो लागी फरसणारी भाग्यदसा जागी । मूसलधारइ मेह वरसइ, पृथिवी ऊर्णपूर्ण फरिवानइ तरसइ । वहइ प्रणाल, खलखलई खाल, धूयइ ओरा, भोजह वस्तुवाना चोरा । टयकइ परसाल, चिंचूयइ बाल । नदी आवी पूर कडपिरा रुख भांजी करइ चकचूर वह वाहला, लोक थया काहला । जूना ढूंदा पडइ, लोक ऊंचा चडह । हालीए क्षेत्र खड्या, वाडिसू सेढा जड्या । मारग भागा, जे जिहां ते तिहां रहिवा लागा । प्रगट्या राता ममोला, धान धया सुंहगा मोला, नीली हरी डहडही, पणा या दूधनइ दही । नीपना घणा धान, सांभर्या धर्म नइ ध्यान | गयउ रोर, लोक करइ चकोर, गयउ दुकाल, आयउ दंदू मुकाल D -- । ईदृशे वर्षाकाले न कोऽपि गन्तुं शक्नोति । ततः श्रीकालिकाचार्यवचसा सर्वेऽपि साखीराजानः ९६ निजनिज- पट्युली विस्तार्य स्थित्वा(ताः) । एवं मासचतुष्टयस्थित्या काले श्रीकालिकाचार्यः प्रोक्तम्-गो राजानः ! मार्गाः समीचीना जाताः, अथाने चलन्तु यथा भवतां स्वेप्सितं सिद्धयति । तदा ते प्रोचुः-हे श्रीगुरो ! कथं प्रस्थितिः भवति । बहुकालबिलम्बनेनारमाफ द्रव्यं सर्वं निष्टितम् ; शम्बलं च क्षीणम् , क्षुधातुराणामस्मार्क सर्वं विस्मृतम् । तांबोजा नइ खाण, नां जिमइ जासफ धान, वां भट्टारक भगवान, जां जीमइ जासक धान, वां गोत नइ गान, जां जोमइ जासक घान, तां तान नइ मान, जां नीमइ जासक थान, तां वीवाह नइ जान, जां जीमइ जासक पान, तां फोफल नइ पान, नां जोमइ जासक धान, तां धर्म नइ ध्यान, जां नीमइ नासक धान, तां तप नइ उपधान, जां जीमइ जासक धान, तां आदर नइ मान, नां जीमइ जासक धान, तां लग सखा कान, जां जीमइ जासक धान, तां लग मुइडइ वान, जां नीमइ जासफ धान, जां पेट न पडइ रोटीयां, तां सव्वेहि गल्ला खोटीयां" ॥२६॥ तत. श्रीआचार्यः विचारितम्-सत्यमेते यदन्ति । कोऽपि द्रव्योपाय. कार्यः यथा संबलं भवति । सैन्यं चलति, कार्यसिद्धिर्भवति, परं किं कर्तव्यमिति चिन्तया निशि निद्रा न (ना)याति । तावत् शासनदेवता प्रगटीभूय प्रोवाच-है भगवन् ! चिन्ता मा क्रियताम्, एषा चूर्णकुम्पिका गृह्यतां यदुपरि वासः करिष्यते तत् सर्वं स्वर्ण भावि, इत्युक्त्वा गता। प्रभाते जाते श्रीसूरिभिः सर्वेऽपि राजान पाहता, पोकं च-भो ! कुत्रापि एक इष्टवाहको विलोक्यताम् । तैरासनस्थाने विलोकगिः दृष्टः, गुरूणां दर्शितश्च । गुरुभिः विद्यावलेन देवेनादत्तचूर्णनासक्षेपप्रक्षेपणेन च सर्वोऽपीटवाहः स्वीकृतः, पवाद विभज्य सर्वेषां साखीराज्ञां प्रत्येक स्वर्णेटिका दत्ता । ततो हर्षिताः संजातसंवलबलाः ते प्रयाणढकां दत्वा मालवक- देशं प्रति प्रचेलुः । अग्रे गच्छद्भिः लाटदेशस्वामिनी श्रीआचार्यभागिनेयो घलमित्र-भानुराजौ अपि साथै गृहीतो । ततो यापता श्रीकालिकाचार्यसैन्यं मालयकसोम्नि मागतं तावता गर्दभिल्लोऽपि राजा स्वसैन्यं मेलयित्वा प्रयाणढको दापयित्वा सम्मुखमागत्य पतितः । अथ आदित्यवारे द्वयोरपि सैन्यं प्रयाणढक्कावादनपूर्व च सम्मुखं चलितम् । तत्र केन प्रकारेण युद्ध . जातं तत् श्रूयताम- 'भाम्हा साम्हा कटक आव्या चडी, फोजइ फोज बडी । बगतर नइ जीन साल, सुभटे पहिया तत्काल | माथइ पर्या टोप, सुभट चच्या सवल कोप, पांचे हथियार बांध्या, तीरे तीर सांध्या, अमल पाणि कीधा, माजणरा सुंस लीघा । घोडे घाली पाखर, जाणे आडा पाया भाखर, आगइ कीया गज उपरि फरहरइ धन, हमामे दोघी घाई, सूरवीर आया धाई, रणतूर थागइ, ते पिणि सिंधू [मह] डारा गइ । ठाकुर वपु कारइ, वडवडा बापांरा बिरुद संभारइ । छुटइ नालि निपट ·२०६ श्रीसमयसुन्दरगणिविरचिता थोडी विचाली, दहइ गोला लोक ल्यद ओला, छूटइ कुहक पांण, कायरांरा पडइ प्राण, काविली मीर नांखई तौर, मारइ मालारां पिच्चाविधि लागइ, बगतर मेदीनइ विच्चाविच्चि लागइ, सडगांरी खडाखडि वागी, भडामडी गर्दमिलरी फोन भागी, सपल लीक लागी । हूंतर जे सेनानी ते तउ धुरथी थयो कानी, जे इंतउ कोटवाल ते तड नासउ ततकाल, जे हूंतउ फोजदार तिणरइ माये पडी मार, जे इंता वागिया ते पिग माजी(गी) गया अभागिया, जे ईता मुहता ते नासी परे पहुता, जे इंता चउरासीया तीए दांते प्री(7)गां लीया, जे हूंता खवास तोए मूकी जोवारी आस, जे हंता फायर, तिगनइ सांभरइ आपणी वायर । जे चडता वाहर ते हथियार छोडी थया काहर, जे ढोलरइ दमकइ मिटता ते गया पासइ टलता, जे पांघता मोटी पापडी ते ऊमा न रह्या एका घडी, जे हूंता एकएकडा तिणरे नाम दिया वेकडा, जे माथइ घरता भांकडा ते मुड्डा कीया वांकडा, जे वणा(जा)वठा सारंगी वांकी, तीए तउ रणभूमिका पण जे वांधता विहूं पासे फटारी, तीयांनइ नासतां भूमि भारी, जे पहिरता लांबा साडा तीए नासिते फोडि कीया पवाडा । गर्दमिल नाठउ, चोल घणउ माठउ, गढमहि जई पइठउ, चिंता करइ नैठठ, पोलि वाला जड्या, कालिकाचार्यना कटक चहुं दीसी विटी पडया ॥ अथ उज्जयिनीनगरीमध्ये गर्दभिल्लो, वहिस्यात् श्रीकालिकाचार्यसैन्यम्-एवं कतिचिद् दिनेषु गतेषु साखीराजस्य सुमटा दुर्गस्य चतुर्दिक्षु भ्रमन्तो विलोकयन्ति परं दुर्गशीपोंपरि तदीयं मुमटमात्रं न पश्यन्ति । ततस्तैरागय श्रीकालिका- चार्याणां विज्ञप्तम्-हे भगवन् । अब दुर्गोपरि न कोऽपि मुभटो दृस्यते न कोऽपि युद्धयति च, तत् कथम् ! । तेन ततः कालिकाचाय: सूपयोगं दत्वा, ज्ञावा च तेषां प्रोकम्-मो: अघ कृष्णाष्टमी वर्तते, तेन गर्दमिल्लो गर्दी विद्या साधयत्नस्ति । यूयं पश्यत, यदि कुत्रापि दुगोपरि वहिर्मुखा गर्दभी स्थिता भवति, तदा सत्यम् । तैः पिलोकयतिः सा तथैर दृष्टा । तत आगय प्रोक्तं च-हे मगवन् ! भवतां वचनं सत्यं जातम्, अस्माभिः सा तपैर दृष्टा । ततो गुरुमिः प्रोकम्-शृण्वन्तु एतपरमार्थम्, एपा दिया संपूर्णा सिद्धा भविष्यति तदा सा गर्दभी शब्दं करिष्यति, तष्ठन्दं ये शत्रवः श्रीयन्ते, ते मुखार रुधिरं वमन्तो मूमौ पतिप्यन्ति मरिष्यन्ति वा । एतां वाती ध्रुवा साखीराप्रमुखा भयभ्रान्ता विनश्यन्ति स्म-हे भगान् ! कोऽप्युपायः कर्तव्यः येन तद्विद्या न प्रमवति । ततः श्रीकालिकाचार्यैः प्रोकम्-सर्वमपि निजसैन्य कोशपञ्चकं दूरे स्थापयन्तु, मम च पाचे शब्दवेधिसुभटानामष्टोत्तरशतं सावधानीमय तिष्ठतु । यदा चैपा रासमी शब्दकरणाय मुखं प्रसारयति तदा समकाल- मष्टोत्तरशतवाणैस्तूणीरवत् तस्या मुखं पूरणीयम्, यया सा शब्दं कर्तुं न शक्नोति, विद्या च न प्रभवति । ततो गुरुवचः प्रमाणयद्भिस्तैस्तथैव चक्रे । उच्चस्थाने स्थित्वाऽऽकर्णान्तबागानाकृष्य शब्दकरणसमये तस्या मुखं परितम् । ततः सा रुष्टा सती गर्दभिल्लमस्तके विष्ठां कला लत्तां दत्वाऽऽकाशे उपत्य गता । ततो सुमटाश्च प्रतोली मझ्या मध्ये गचा गर्दभिन्छ वामयाहुभ्यां वद्वा श्रीकालिकाचार्या मुकवन्तः सोऽप्यघमो नोचैर्मुमौ वीक्षते स्म । ततो गुरुभिः प्रोचे-रे दुष्ट | पापिष्ठ ! निकृष्टयुद्धे । किं ते कुकर्माचरितम् ! । दुरात्मन् ! महासतीशीलचरित्रमङ्गपापद्रुमस्येदमिहास्ति पुप्पम् , परं फलं तु परत्र नरकादिदुःख प्राप्स्यसि | ओ वराक ! अद्यापि किमपि विनष्टं नास्ति, सर्वपापक्षयकरं. चारित्रं गृहाण, यथा सुस्ती भविष्यसि, इत्यादि बहब उपदेशाः सूरिभिर्दताः, परं पापात्मा न प्रतिबुद्वयते, यतः- उवएससहस्सेहि वि, बोहिजतो न बुज्झइ कोई । जह भदत्तराया, उदायिनिव मारउ चेव ॥२७॥ अथवा काको पोतो दुग्धेनापि धवलतां न प्राप्नोति, अथवा मुद्गलः पुष्करावर्चमेघनावितोऽपि नादीभवति, अथवोपरक्षेत्रे उप्तान्यपि योजानि नोद्गच्छन्ति, अथवा कर्मकायः प्रहारशतैरपि न मेतुं शक्यते, अथवा बघिरस्य मन्थकोटि- शवणे.पि नाक्योघो जायते, अथवा विषममृतमिश्रितमपि न मृष्टं भवति, अथवा लशुनं करवासितमपि न सुगन्धं स्यात, ·कालिकाचार्यकया । २०७ कभ्याया वा यहूपचारैपि न संतानप्राप्तिः, सलो वा सक्रियमाणोऽपि न मैत्रीभावं भजते । एवं गर्दैमिल्छी गुरुकर्मस्वाद बहु प्रतिबोध्यमानोऽपि न धर्म धत्ते स्म । ततो स्पैः मार्यमाणोऽपि गुरुभिः कृपया देशत्यागं कारितः । ततः कालिकाचार्या यस्य गृहे उषिता आसन् तस्योजयिनीराज्यं दत्तम् । अन्येषां च ९५ पञ्चनतिमूपानां मालयकदेशो विभज्य यथाहै दत्तः । ततः सरस्वतीसाध्यो अपि आलोचनां दावा तपः कारयित्वा गच्छमध्ये आनीता। स्वयमपि कालिकाचार्याः स्वारग्मपापमालोच्य निरति चाराः सन्तः स्वगच्छमार विभरोश्चकुः । न च वाच्यमेतादृशमहारग्म- फरणेन तेषां विराधकत्वम् । यत उक्त सिद्धान्ते- संघाइयाण फजे, चुणिज्जा चकट्टिसिन्नं पि । कुविओ मुणी महप्पा, पुलाइलद्धीइ संपन्नो ॥२८॥ अथवा विष्णुकुमारेणापि साधुप्रत्यनीको नमुचिः हतः(१) । अपि चाचार्यरक्षां कुर्वद्भिः रात्रिप्रतिजागरिकचतुर्मिी साधुभिः यामचतुष्टये चत्वारः सिंहा व्यापादिताः (२) । अथवा साधुभिः परस्परं क्रियमाणमत्स्योत्पत्याम्नायवाता श्रुत्वा प्रभूतमत्स्योत्पादकं मासिकं वैक्रियसिंहेन हतवन्तः साघवः (३) । पुनरपि आगामिमवे सुमङ्गलसाधुः साघुसत्यनीक विमलवाहनं सवाहनं भरमसात् करिष्यति मोक्षं च यास्यति (४)-इत्यादयो बहवो दृष्टान्ता वाच्याः, इति जिनशासन- प्रत्यनीकोच्छेदनेन महाप्रभावकाः श्रीकालिकाचार्याः संजाताः ।। (२) भय तस्मिन्नवसरे भृगुकञ्छनगरे श्रीकालिकाचार्यभागिनेयो घलमित्र-भानुमित्रराजौ स्त: । ताभ्यां निजसेवकान् मुक्वा श्रीगुरूयामेवं विज्ञप्तम्-हे भगवन् ! श्रीमद्भिः कृपां कृत्वाऽत्र समागम्यताम्, बहुजीवप्रतिबोधेन महान् लाभी भविष्यति । ततः श्रीपूज्या विज्ञप्तिमवार्य लाभं च विभाव्य, प्रामानुग्राम विहरन्तो भृगुकच्छनगराम्यणे समाजग्मुः । बलमित्र--भानुमित्राभ्यामपि सम्मुखमागत्य महताऽऽडम्बरेण प्रवेशोत्सवं कृत्वा धर्मशालायामुत्तारिताः । अथ राजा प्रत्यहं जैनधर्ममर्माणि शृणोति, दृष्टः सन् मध्येसभायां जिनधर्म प्रशंसति, वक्ति च-अहो ! अद्य काले बहवो धर्मा सन्ति, परं हिंसादिदोपदुरवात पाखण्डरूपाः, परं जिनधर्मसमानो न कोऽपि दयामयो धर्मः-इत्यादि जिनधर्मप्रशंसां श्रुत्वा पुरोहित- मस्तके शूलमुत्थितम् , विचारितं चानेन-अहो ! राजा मा जैनधर्मी भवतु, तथा च सति मम वृत्तिभङ्गो भविष्यति । ततो चादं कृत्वा [एन] मानभ्रष्टं करोमि-इति सभासमक्षं वादे कृते गुरुभिः जीवादितत्त्वप्रश्नोत्तरैः निरुत्तरीकृतः । परमन्तर्दुष्टो जानाति-कथमप्ययमाचार्य इतो विद्वत्यान्यत्र याति तदुपायं करोमि-इति विचार्य राज्ञोऽये प्रोवाच-हे राजन् ! एते आत्मीया महन्तो गुरवः एतेषामरसविरसाचाहारो न देयः, यतः पापं लगति । ततः श्रावकानाहूय प्रच्छन्नं वाच्यम्, यदुत गुरुणां क्षीर-खाण्ड-धृत-मोदक-पृत-पूर-कुण्डलाकृतिप्रभृतिमिष्टानपानाहारो देयः। यद् विलोक्यते (युज्यते) तद् मम भाण्डागाराद गाह्यम् । ततो राज्ञाऽपि परमभक्केन तथैव कारितम् ।' अथान्यदा यतयो गोचरी गच्छन्ति तदा प्रतिगृहं श्रावका मृष्टानपानैः प्रतिलाभयन्ति । एकदा गोचरोगतान साधून प्रति पालकाः प्रोचुः-भो यतयः ।' यूयं वरमिहागताः, चिरं च स्थातव्यम्, भयदर्थ क्रियमाणमृष्टानपानेनास्माकमपि मुखं मृष्टं जायते । अथ श्रीगुरुभिरपि उपयोगी दत्तः, सांप्रतं कथं श्रावका विशेषपर्व विनाऽपि मृष्टानपानादि प्रयच्छन्ति ! । ततो ज्ञातं जैनद्वेषिणा पुरोहितेनैपाऽनेषणा व्यघायि । ततः " संकिसकरं आणं दूरओ परिवज्जए" इति विचार्य भृगुकच्छपुराद् विद्वत्यान्यत्र देशेषु संयम प्रतिपालयन्ति स्म । अत्रकस्यां संस्कृतकथायां " मगहेसु" [ अस्मन्नेव संग्रहे ५२ पृष्ठे श्रीधर्मपोपसूरिकृतायां पञ्चमी ]कथायां च बलमित्र-भानुमित्रयोः सम्बन्ध एवम्-उज्जयिन्यां यक्षमित्र- ·२०८ श्रीसमयसुन्दरगणिविरचिता भानुमित्रराजानौ यमूवतुः । तदापहात् श्रीकालिकाचार्याश्चतुर्मास्यां तर तस्थुः । तत्र च स्वागन्याः पुत्र्याः पुत्रं ततो भागिनेयं च पलमानुनामानं सयोरनुमति विनाऽपि प्रवाजयामामुः। ततो घरमित्र-मानुमित्रादयो विमनस्का जाताः । असे सम्बन्धः सदृश एव, परं तत्त्वं तत्वविदो विदन्तीति-इत्युक्ता एके श्रीकालिकाचार्याः ॥ - अथ ये श्रीकालिकाचार्याः श्रीवीरनिर्वाणात् ९९३ वर्षे जातास्ते विहरन्तो दक्षिणदेशे प्रतिष्ठानपुरे जग्मुः । तत्र शालिवाहननामा राजा जैनः परमश्रावको यतिभको राज्यं फरोति । गुर्वागमनं श्रत्वा हरः सन् गुरोः समीपे गत्वा वन्दित्वाऽत्याग्रहं कृत्वा गुरवश्चतुर्मास्यां स्थापिताः । अथ राजा सदा धर्मोपदेशं शृणोति, गुरुभक्ति च फरोति, देवगृहेषु स्नानमहोत्वाः क्रियन्ते । एवं च सति श्रीपयुंपणापर्वात्यासन्नं समागतम्, तदा राज्ञा पृष्टम्-हे भगवन् । श्रीपर्युपणापर्व कदा भायि ? । तदा गुरुभिः प्रोचे भादपदसुदिपञ्चम्यां भविष्यति । तदा राजा प्राह-हे स्वामिन् ! पञ्चम्यामस्माई फुलक्रमागतः इन्द्रमहोत्सवः, स त्ववयं कर्तव्य एव । एकस्मिन् दिने तु पर्वयं कर्तुं न शक्यते, परस्परं भिन्नाचारस्यात् । ततः प्रसादं कृत्वा श्रीपर्युषणापर्व पठ्यां क्रियते । तथा पूजास्नात्र-पौपधादीनि धर्मकृत्यादीनि प्रभूतानि भवन्ति । ततो गुरुभिः प्रोचे-हे राजेन्द्र ! पञ्चमीरात्रिमुल्लड्ध्य न कदापि पर्युषणा भवति । यदुक्तम्- अयि चलइ मेरुचूला, सूरो वा उग्गमेइ अवराए । न य पंचमीइ रयणि, पन्जोसपणा अदक्मइ ॥२९॥ कल्पसूत्रेऽपि- "नो से कप्पइ तं रयणि उवाइणावित्तए" ततो राजा प्रोक्तम्-हे पूज्य ! तर्हि चतुयी क्रियताम् । तत श्रीकालिकाचायें अंतरा वि य से कप्पइ"- इति श्रीकल्पसूत्राक्षरदर्शनेन सातवाहन राजामहाच पश्चमीतश्चतुर्या पर्युपणापर्व प्रवर्तितम् । तद्वशेन च चतुर्मासिकं चतुर्दस्यां जातम्, अन्यथाऽऽगमोकं पञ्चदश्यामासीत् । तदानीं तेन समस्तसंघेनापि प्रमाणीकृतम् । यदुक्तं तीर्थोद्गालिप्रकीर्णके- तेणउ य नवसएहिं, समइक्वतेहिं वद्धमाणाओ । पज्जोसवणचउत्थी, कालिगसूरीहिं तो ठविया ॥३०॥ वीसहि दिणेहिं फप्पो, पंचगहाणी य कप्पठवणा य । नवसयतेणउएहि, बुच्छिन्ना संघआणाए ||३|| सालाहणेण रन्ना, संघाएसेण कारिओ भयवं । पज्जोसवणचउत्थी, चाउम्मासं चउद्दसिए ॥३२॥ चउमासपडिक्मणं, पक्खियादिवसम्मि चविहो संघो । नवसयतेणउएहि, आयरणं तं पमाणंति ॥३३॥ पुनरपि स्थानाङ्गवृत्तौ-" एवं घ कारणेणं अन्नकालगायरिएहि चउत्थीए पन्नोसवणं पचत्तियं समच- संघेण य अणुमनियं, तब्बसेण य पक्खियाई वि घउद्दसीए आयरियाणि, अन्नहा आगममुत्ताणि पुण्णिमाए ति"1न न तस्मिन्नेव वर्षे सातवाहनजीवनावधि वा तत् पर्युपणापर्व चतुर्या कृतम्, पश्चात पुनरपि पञ्चम्यामेवाभवदिति वाच्यम् । "इयाणि फहं च अपन्चे चउत्थी पन्नोसविजइ " इति शियपृच्छागं गुरुवचनापसरे “ एवं च जुगप्प- हाणेहि चउत्पी कारणे पत्तिया सा चेव अणुमया सव्यसाहूणं " इति श्रीकालिकाचार्यानन्तरं पश्चात्कालभावि ·कालिकाचार्यकथा । निशोधर्णिकारोदशमोदेशकचूर्णियननाद भाद्रपदसुदिचतुष्यमिय पधादपि श्रीपर्युषणापर्वाभूत् । सत्परम्परया च सांप्रतमपि चतुर्या क्रियमाणमरित-इति सम्यक् समाधानम् ॥ (४) भय श्रीकालिकाचार्या सुखेन संयम पाटयन्तस्तत्र तिष्ठन्ति, पर कालरशेन शिष्याः प्रमादिनो जाता । गुरुमि. बहुप्रेरिता अपि गलितगाव इच न क्रियानुष्टानादिकं कुर्वन्ति । तत श्रीकालिकाचार्या शध्यातरश्रावकरय सर्वा वाती कथयित्वा शिष्यान् मुप्तानेय मुक्त्वा स्वयमेकाकिन एव स्वर्गपुरे नगरे सागरचन्द्राचार्यस्य निजपौत्रस्य प्रशिष्यस्योपाश्रये गवैकदेश मार्गयिचा तस्थु । परं न केनापि उपलक्षिता । प्रभाते सागरचन्द्रेण सभाग्रतो विशेषतो नानारागालापेन मधुरम्वनिना महताऽऽडम्बरेण व्याख्यानं कृत्वा पृष्टम्-अहो वृद्ध ! फथय मया कीदृशं समारननं(क) व्याख्यानं कृतम् । तत कालिकाचार्यः प्रोक्तम्-भव्य कृतम् । तत सागरचन्द्रेण साहकारेण प्रोक्तम्-अहो वृद्ध ! तन फोऽपि सिद्धान्ते यदि संदेहो भवेत् तदा पृच्छ । तदा कालिकाचार्य प्रोक्तम्-धर्म श्रधानैरपि तद्गोत्तारणार्थम्-धर्मोऽस्ति किं वा नास्ति - [इति पृष्टम्] । तेनोक्तम्-धर्मोऽस्ति । कालिकाचार्थे प्रोक्तम्-धर्मो नास्ति । अत्र द्वयोरपि महान् तपादो जात । धर्मस्थानपनोव्यापनयोरनेफशो युक्तय सन्ति, ता. तार्किकै स्वयं वाया । मया प्रथगौरतभिया न लिखिता. । [ अत्र स्याने बृहत्खरतरगच्छायसाधुभि परस्पर तर्कपादो विघीयते, कृते श्रुते च तस्मिन् वर्ष यावत् परमश्रेयो भवति, इति प्रपर्तमानपरम्परा दृश्यते ] | तथाकृते वादे श्रीकालिकाचार्यः सागरचन्द्रो जितः । ततस्तेन ज्ञातम्-नायं वृद्धः सामान्यः, किन्तु कोऽपि सातिशयी वर्तते । इतश्च पृष्ठत प्रमादिनः शिष्या दिनोदये सुप्तोत्थिता स्वगुरुमपश्यन्तो विलक्षणा सन्त परस्पर पृच्छन्ति । तदवसरे शय्यातरश्रावकेणोक्तम्-रे कुशिष्या यूयं गुरशुद्धिगपि न जानीथ ! तदात्याग्रहेण पृष्टेन शय्यातरश्रावकेण प्रोकम्-गुरुव सागरचन्द्रपावें स्वर्णपुर्या गता । तत सर्वेऽपि शिष्या संघाटकत्रयं कृत्वा स्वर्णपुरं प्रतिचलिता , पथि लोकाः पृच्छन्ति-। क श्रीकालिकाचार्य | पृष्ठगा वदन्ति-अग्रे, अप्रगा वदन्ति-पृष्ठे समागच्छन्ति । एव ते तत्र प्राप्ता । सागरचन्द्रोऽपि गुर्वागमं श्रुत्वा सम्मुखं चलित , पृष्टं च-क गुरव । तैरुक्तम्-ते तु तव पार्वे पूर्वमागता सन्ति । ततो ज्ञातम्-हुं ते एव । ततः सर्वशिष्य सागरचन्द्रेण तत्रागत्य वन्दिता क्षामिताश्च । अत्र सर्वेऽपि मुख्नेन सयमं पालय तस्तिष्ठन्ति ।। अथ तदवसरे श्रीसीमधरस्वामिपावें गत्वा निगोदविचारान् श्रुवा प्रोवाच-हे स्वामिन् ! एतादृशं निगोदविचार कोऽपि भरतक्षेत्रे जानाति । भगवता प्रोक्तम्-भरतक्षेत्रे प्रतिमानुपुरे कालिकाचार्य । तत इन्दो ब्राह्मणरूप कृत्वाऽगल्य पृष्ठति स्म-हे भगवन् । निगोदविचार वदत । गुरुमि प्रोक्तम्-- गोला य असंखिज्जा, असंखनिग्गोयओ हवइ गोलो । इक्विक्कम्मि निगोए, अणंतजीवा मुणेयव्या ॥३४॥ इत्यादिसूक्ष्मविचारगहनं श्रुत्वे द्रो हौं प्राप्य हस्त दर्शितवान-हे भगवन् ! ममायु क्यिदस्ति ? । स्तोक स्यात् तदा मरणं साधयामि । ततो गुरुभि विलोकितम्-वर्षशतात् सहस्रालक्षात् कोटितोऽप्यधिकम् । ततो सागरोपमस्वरूपं दृष्ट्वा उक्तम्-हे इन्द्र ! धर्मलामोऽस्तु । तत इन्द्रः प्रकटीभ्य दशदिश उद्योतयन् वन्दित्वाऽस्तवीत् । हे पूज्य ! सीमन्धर- स्वामिना त्व निगोदविचारपारग कथित,, स प्रत्यक्ष दृष्ट , इयुक्त्वा गच्छन् गुरुणोन -गोचरीगता शिष्या आगच्छन्ति तावत् तिष्ठ, तेऽपि त्वा सहर्षे पश्यन्ति । इद्रेणोक्तम्-मद्रूपमोहिता मा निदान करिष्यन्ति । उपाश्रयदार परावृत्य देवलोक

·२१०
श्रीअज्ञातसरिविरचिता
गतः । शिष्या मागता द्वारमपत्यन्तः शन्दं कुर्वन्तो नत्र्यद्वारेण गुरुणा प्रवेशिताः । शिष्यैः विज्ञप्तम्-कथमेतत् ! । गुरुमिः
सर्वमिन्द्रस्वरूपं निवेदितम् ।
ततः श्रीकालिकाचार्याश्चिरं निर्मलं चारित्रं प्रतिपाल्य प्रान्तेऽनशनं विधाय समाधिना देवलोकं प्राप्ताः । ततः
श्रीकालिकाचार्या महाप्रभावकाः स्थविरा बभूवुः । तेषां सम्बन्ध उक्तः ।
अथ प्रमाते साधुसामाचारी वक्ष्यते -सा वर्तमानयोगेनैवम्-एके दानं ददति, एके शीलं पालयन्ति, एक तपस्वपन्ति,
एके भावनां भावयन्ति, स विधिचैन्याल्यपू-यमानश्रीशान्तिनाथशासनाधीश्वरश्रीवर्धमानतत्पद्यानुक्रमेण श्रीसुधर्मस्वामो तावद्
यावद् युगप्रधानश्रीजिनचन्द्रसूरि-श्रीजिनसिंहसूरीणां प्रसादः, तेषामाज्ञया च श्रीसंघ. प्रवर्चताम् ।
श्रीमद्विक्रमसंवति, रस तु-शृगारसंख्यके सदसि (१६६६) ।
श्रीवीरमपुरनगरे, राउलनृपतेजसीराज्ये ॥३५॥
थीबृहत् खरतरगच्छे, युगमधानसूरयः ।
जिनचन्द्रा निनसिंहाच, विजयन्ते गणाधिपाः ॥३६||
तच्छिप्यः सकलचन्द्रा, शिष्यः समयमुन्दरः ।
कयां कालकरीणां, चक्रे बालावबोधिकाम् ॥३७॥
इति श्रीकालिकाचार्यकथा समाप्ता || प्रन्याप्रम्-१४१ ॥
[२४]
अज्ञातसूरिविरचिता
कालिकाचार्यसंक्षिप्तकथा॥
जीयात् स कालकाचार्यः, प्रभावकशिरोमणिः ।
पञ्चमीतवतुर्यो यश्चक्रे पर्युपणामिमाम् ॥१॥
पुरा पुरे धरावासे, विस(शु)दासव(शय)वदशी ।
वैरिसिंहो नृपोऽस्य स्त्री, शचीव सुरसुन्दरी ॥२॥
फलानिधिः शशीवासीद, तत्पुत्रः कालकाध्यः ।
सरस्वतीय (च) तत्पुत्री, प्रत्यक्षेव सरस्वती ॥३॥
निवृत्तो वाहकेलीवो, योधपश्चशतीयुतः ।
बने गुणाफर सुरि, सत्याख्यं स निरसव ॥en
चपाविशद् गुरु वयौवनस्नेहसंपदः ।
कुशाग्रजलवल्लोछा, ज्ञात्वा स्वोचिवमाचर ॥५॥
तद्देशनासुधापानशान्ताज्ञानगरव्यया ।
सरस्वती-भटान्वितः, कालफोऽकलयद् व्रतम् ॥६॥

·३११ . कालिकाचार्यकथा । श्रुतान्धिपारश्वत्व, वस्यामृश्य गुरोरिख । चकाराचार्यकं सरिः, सत्पात्रं को हि नाईति ? ||७|| विहरन् स क्रमान माप, गुरुरुजपिनी पुरीम् । घनागमाद् वहिणवत् , संघः प्रीतस्तदागमा(मार ॥८॥ गुरुं नत्वा स वसति, संश्रयन्ती सरस्वतीम् । दृष्ट्वा फामान्धलो गर्दभिल्लो भिल्ल इवाहरन् ॥९॥ तद्रूपमूढः सोऽध्यासीत् , कामो नूनं न जीवति । कुतोऽन्यथाऽसौ प्रावाजीद्, रूपाद् रतिरिवापरा ॥१०॥ तपस्विनीममुञ्चन्तं, संघोक्याऽपि नृपं विदन् । तदुन्मूलनमाध्याय, शकदेशाश्रितः प्रभुः ॥११॥ तस्मात् तत्सैन्यमानीय, सरिः कनातोपितम् । दूवेनाजूहवद् गर्दभिल्लं मलं जगत्यपि ॥१२॥ पाणापाणि खड्गाखगि, कुन्ताकुन्ति गदागदि । यष्टायष्टि मुष्टामुष्टि, योषा युयुधिरे झुधा ॥१३॥ सबैः शिपूर्णपेपं, पिवन्ता(ता) द्विपतां मियः । रणाः मासरन् रक्तसरितः कुलमुहाः ॥१४॥ (२) गुरु गुपुरं प्राप्तः, स्वभाग्नेयनृपाग्रहात् । मात्राजयद् थलभानुकुमारं मारसन्निभम् ॥१५॥ वतः प्रतिष्ठानपुरे, शाववाहनवाक्यतः । पञ्चमीतश्चतुर्थ्यहि, प्रभु पर्युषणां व्यधात् ॥१६॥ अन्वमन्यत संघोऽपि, गीताचीर्णमित्यदः । " शिष्यापमाननात् सूरि, सागरेन्दं गुरुगतः ॥१७॥ अखर्वग में सरि, विद्याराजादिपूजनात् । मनुः पयोधयामास, सिकतामस्यदर्शनात् ॥१८॥ प्रतिष्ठानपुरं पाप्तो, निगोदानां स्थिति श्रुतात् । उक्त्वा शक्राय गतवान् , स्वर्ग कालकसरिरा, ॥१९॥ इति श्रीकालिकाचार्यकथानकं समाप्तम् ||छ १-धारावासनगरे वैरसिंहो राजा । एतस्य सुरमुन्दरीभार्या । कालककुमारः सरस्वती पुत्री ।

·२१२
प्रीहेमचन्दाचार्यविरचिता
२-एकदा उपानवने श्रीगुगाकररिसमीपे कुमारेण मतं जपहे सरस्वतीस्वस्सा सह ।
३-उज्जयिन्या गर्दमिडराजा।
४-पाककूलदेणे साहाणुसाहिम यशखिनः ९६ सुराष्ट्रायां प्रामाः । तत्र सुवर्णसिद्धियोगाद माल्वकं प्राय
गमिल्लो जितः ।
५-भृगुकप्छे सूरिभागिनेयौ नौ घउमित्रभानुमित्रो नृप-युपराजजातौ । भानुश्रीनाम्नी राजमगिनी, वपुत्रो
वलमानुः स च सूरिणा दीक्षिता(त.) ॥ पोरस्तु
६-तृपमन्त्री-मतिसागरः स च मिप्यायो । प्रतिष्ठानपुरे सातराहनो राजा त सांनिध्यतः पर्युपणापर्वामवत् चतुभ्याम् ।
७-कनकदेशे रलायररिशिष्यसागरचन्द्ररिः ।
८-प्रतिष्ठानपुरे श्रीकाटकाचार्यसगीप इन्द्रसमागमः ।
९-इहलोक-परलोके नित्यानियलक्षप्रमाणद्वयशुद्धं जिनमतं मन्यमानो द्वितीयामावनां कृतगन् ।
१०-टमयकुलविशुद्धः पुमान् श्राद्धवर्ग. सम्यग् भवति ।
११-"उप्पनए वा विगमे वा धुवे या" इति सिद्धान्तप्ररूपगात् ज्ञानदर्शनचारित्ररत्नमेव सारं वप्राप्यर्थ तृतीयां
प्रभावना रचयामास सादरः श्रावफः ।
१२-धर्मार्थकाममोक्षसाधकाः दानशीलतपोभावनापरायगाः मोधमानमायालोमममनकामाः सन्तचतुर्यप्रमावना कारयन्ति
श्रावकाः ॥ श्रीः॥
१३-क्षायिक-क्षयोपशमिक-औपशमिक-मौदयिकलक्षण-सम्यस्यपञ्चक पञ्चरा(स)मिति-पश्चमहावतपाल-तपोधना-
नाराधयितुं नरा. पञ्चमों प्रभावनां कुर्वन्ति । श्रीरस्तु ॥
[२५]
मलधारिहेमचन्द्राचार्यविरचितापुष्पमालान्तर्गत
कालिकाचार्यकथानकम्॥
इह सत्यवादिनो द्विधा लोकोत्तरो लौकिकश्च । तत्राऽऽयसमर्थनार्थ तावदुदाहरणमाह-
मरणे वि समावहिए, जंपति न अन्नहा महासत्ता ।
जन्नफलं निवपुट्टा, जह कालगरिणो भयवं ॥१॥
अक्षरार्थः प्रकट एव ।
के पुनरमी भगवन्तः कालकाचार्याः, कथं च ते यज्ञफलं नृपेण पृष्टा इति कथानकेनोच्यते-
कण्हतणु व मुसिरिया, बहुनरसंतोसया मविलया य ।
नयरी नामेणं तुरुमिणि त्ति भरहम्मि मुपसिदा ॥१॥

·कालिकाचार्यकथा ।
जियसत्तू सत्य निवो, जलहि व्व न दीणभावमणुपत्तो ।
भदाए माइणीए, सुओ य दत्तो तहि वसइ ॥२॥
विप्पो वि पिपइ मजं, रमइ य वेसासु फीलए जूयं ।
खुदो रुद्दो भीमो, केवलदोसालओ सो य ॥३॥
ओलग्गिउं पयहो, कहमवि सो अन्नया महीनाई ।
उज्जुअयाए तेण वि, दिठ्ठो अइगुरुपसाएण ॥४॥
अइमेहेण वसिचो, एसो विसपायवो व वित्यरिओ ।
रुंटतो पगईओ, नाओ य कमेण सामंतो ॥५॥
तो भेयं दाऊणं, संगहिया तेण सयलसामंता ।
रजं पि तओ गहियं, अवहत्येऊण जियसत्तुं ॥६॥
अथवा-
उवयरमाणाण वि सज्जमाणाण विहडइ खलो खणदेण ।
दुद्धाइदाणओ पोसिओ वि इसइ चिय भुयंगो ॥७॥
अवयरइ निधियारे वि, सजणे दुजणो हयसहायो ।
अमयमओ वि मयंको, गसिज्जए जं विडप्पेण ॥८॥
पीणेइ सप्पणी जो य, हुयवहो दहइ तं पि हु अणज्जो ।
अहवा को दुजणविलसियाण जाणिज सीमंत ॥९॥
निस्सारिऊण मुक्को, अह जियसत्तू वि वयइ अन्नत्य ।
एसो य कुणइ रजं, जण्णे य नयाधए बहुए ॥१०॥
तस्स य माउलओ, विहरमाणो पहवि तत्य संपत्तो ।
कालगसूरी नाम, आयरिओ बहुगुणग्यविओ ॥११॥
नियधम्मेण तहो, राया गतूण ताण पासम्मि ।
पुच्छइ मामग! साहस, जण्णाणं किं फलं होइ ? ॥१२॥
तो तेहिं चिंतियं ताव, जिणमयं अन्नदा न कहियन्वं ।
अवितहकहणे उण, कम्मबंधमेसो बहु कुणइ ॥१३॥
तावरखेवो जुत्तो, एत्थं ति विचितिऊण तो भणियं ।
धम्मस्स फलं नरवइ 1, सग्गापवग्ग ति सुपसिद्धं ॥१४॥
पुच्छामि न धम्मफलं, जण्णफलं कहस तेण इति भणिए ।
पुणरवि भणइ सूरी पयो निरयाण वि अहम्मो ॥१५॥
को तुममेयं पुच्छइ, जण्णफलं कह आह तह वि गुरू ।
अमुहाण वि कम्माणं, उदओ निरयाइ दुइजणओ ॥१६॥
एवं भणिओ वि पुणो वि पुन्छए सो निको पयपंतो ।
साहिक्खेवं वयण, वत्तो सूरी वि चिंतेइ ॥१७॥

·.
२१४
श्रीहेमचन्द्रसूरिविरचिता
रपखंति फम्मपंध, परस्स सर्फ पुहा विना सके ।
एसो य नियो भवियच्चया: आलिगिओ नूर्ण ॥१८॥
ता साहेमि नहत्यं वि, चितिउं भणइ नरवर मुणेषु ।
पमुपायफारणेणं, जणाण फलं महानरया ॥१९॥
यतः प्रोकं व्यासेन--
"बानपालिपरिक्षिप्ते, ब्रह्मचर्यदयाम्भसि ।
स्नालाऽतिविमले तीये, पापपकापहारिणि ॥२०॥
ध्यानाग्नौ जीवकुण्ठस्पे, दममारतदीपिते ।
असत्कर्मसमित्क्षेपैरग्निहोत्रं कुरुत्तमम् ॥२१॥
फपायपशुभिर्दुष्टर्मकामार्थनाशनः ।
श्रममन्त्रहुतैर्यशं, विधेहि विहिवं पुषैः ॥२२॥
छिन्धि तृष्णाळतागुल्मं, भिन्दि संसारपारम् ।
सदानन्दमुख नित्यं, ततो मन परं पदम् ॥२३॥
माणिघातात् तु यो धर्ममीहते मूढमानसः ।
स चाउति सुधाष्ट्रि, कृष्णादिमुखकोटरा" ॥२४॥
इत्यादि ।
अह कुविओ सो राया, मणइ नरयम्मि मझ गंतव्वे ।
को पच्चओ ति साइम, भो पन्धइयग विचिंते ॥२५॥
तो भणियं सूरीहि, तुममेत्यि वि तत्तउिल्लकुंभीए ।
नरवर सत्तमदियहे, सुणएहि समं खिविजहसि ॥२६॥
को पचओ इहं पि हु, तो मणियं हरिणा तुइ मुइम्मि ।
पदम चिप तत्य दिणे, अमईकचो चिए विसिहिई ॥२७॥
वो भणइ निवो कुविभो, मरिहसि तं दुट्ट! फस्स इत्येण ।
आह मुणी न कस्सर, मुइरं तु क्यं परिस्सामि ॥२८॥
रुंधाविऊण सरि, सव्वत्तो नियनरेहिं वो राया ।
अइकोचमुबहतो, गिहं गओ तेण वि समग्गा २९||
सामंता नियदुहृत्तणेण, उव्वेइया अईवददं ।
मंतेऊणं तं चिय, छनं आणति जियस ॥३०॥
एत्तो य दचराया, कोवचरिउ चि सत्तमदिणम्मि ।
अट्ठमयं मन्नतो, नीहरइ गिहाउ तुरयगओ ॥३१॥
सम्वेहिं वि सामंतेहि, परिगओ जाव घेवम्मि ।
बच्चइ मुणिवहणत्यं, कुविओ ता घोडयखुरेण ॥३२॥
अमुई उक्खिता निवमुहम्मि पडिया पहम्मि सहस चि ।
नणं दिणाण मुल्लो, संभंतो चिंतिउं निवई ॥३॥

·कालिकाचार्यकया। जा वालइ नियतुरयं, भीया ते ताव सपलसामंता । फत्तो वि मंतभेओ, नणं जाओ चि मन्नंता ॥३४॥ पंधेऊणं घल्लंति तं निवं वचतेल्लकुंभीए । गए प तस्स मुगए, खिवंति तह पंधिलं पहवे ॥३५॥ हेहा य हुयवई जालयंति ते उज्झमाणया मुणया । खंदाखहि निवई, कुणंति सपयं चडपाडता ॥३६॥ अह मरि सो दत्तो, निरयं पत्तो अईवदुक्खत्तो । सूरी पुण विहरे, मुदरं पच्छा गओ ति दिवं ॥३७॥ इत्यवितजिनमतप्ररूपा-कालिकाचार्यकथानकं समाप्तम् ॥छ। [२६] श्रीशुभशीलगणिविरचिता भरतेश्वर-बाहुबलीवृत्त्यन्तर्गता कालिकाचार्यकथा। [ रचनासंवत् १५०९ ] दत्तेन भूभुना यागफलं पृष्टोऽन्यदा हठात् । कालिकाचार्य आवट, नरकस्य गतिं स्फुटम् ॥१॥ तथाहि-तुरमिण्यां पुरि कालिको भूदेवो यगव । तस्य भदाहा सहोदरी जाता । तस्य स्वनीयो दत्त इति नामाऽभूत् । कालिकः क्रमात गुरूपान्ते धर्मोपदेशमाकये वैराग्यात् संयमश्रियं जमाह । तं शास्तरं विना दत्तोऽत्यन्तनिर्गलो- ऽभूत् । फमात् सप्तव्यसनासक्तो बभूव । क्रमाद् दुर्दैवयोगाजितशत्रुभूपस्य दत्त सेवकोऽभूत् । अज्ञेन भूपेन जित- शत्रुणा स दचः प्रधानपदयौँ प्रापितः । क्रमात् सर्वान् सेवकान् वशीकृत्य तं भूपं निर्वास्य दत्त स्वयं राजाऽभूत् । दुर्वृत्तप्ळवगव्याल-व्याघ्रमारिवहिवत् । नोपकारैः परिग्राह्यः, स भूपो विबुधैरपि ॥२॥ ततस्तस्य राज्ञो बुधाः प्रजाच विश्वास न कुर्वते विश्वस्तघातकवात् । यत --- ये कुलाचारतो भ्रष्टाः, परलोकादभीरवः । तेषां कुर्वीत विधासं, न फयश्चन मानवाः ||३|| आचराग्यं दत्तं पापिन प्रकृतिर्न विश्वसिति स्म । जितरावुल्यत्र प्रच्छन स्थित ।

·--
२१६.
श्रीशुमशीलगणिविरचिता
राजचक्रं समाफम्य, दग(दुई)दोऽविमूढधीः ।
अविनीतः प्रत्याभूत, दो द्वेपस्य भाजनम् ॥४॥
स दचो राजा यागं कारयन् भूरिजीगन् निन्तरं हन्ति । यथा यथा यागे हन्यमानानां पशूनां रुधिरप्रवाहः
प्रससार तथा तथा स दत्तो राजा जहर्ष । अन्यदा श्रीमूरिपदप्रातः कालिकाचार्यत्तत्रागात् । तमागतं तत्र सरि श्रुत्ला
दत्तस्तत्राययौ । तेन राज्ञाऽन्यदा यज्ञफलं पृष्टो गुरुरुवाच-धर्मात् त्रिविष्टपप्राप्तिरधर्मानस्कप्रातिर्भुवम् । ततो भूयोऽपि तेन
राज्ञा यज्ञफलं पृष्टो गुरुर्नरफमादिदेश । तव भभ्रगतिर्भविष्यति । यतः-
अस्थि वसति रुद्रश्य, मांसे वसति जनार्दनः ।
शूक्रे वसति ब्रह्मा च, तस्मान्मासं न मक्षयेत् ॥५॥
तिलकसर्पपमानं तु, मांसं यो मायेन्नरः ।
स निर्वते नरकं, यावचन्द्रदिवाकरी ॥६॥
भो राजन् ! सप्तदिनमध्ये यदि तपानने विष्टालेशः पत्तिभ्यति तदा त्वया ज्ञातव्यं नरकगतिः स्वस्य । तदा रुष्टो
राजाऽवग-भो मातुल! तब का गतिर्भविष्यति ।। गुरुराचंट-अहं व्रतं प्रपाल्य स्वर्ग यास्यागि । तदानी दत्तेन स्वसेवक-
पादिसिना हन्यमानोऽपि श्रीकालिकाचार्यों जगौ-यागो. नरकाय भरति । उक्तं च-
दत्तेण पुच्छिओ जो, जन्नफलं कालो तुरमिणीए ।
समयाहियाहिएणं, सम्मं चुइयं मयतेणं ॥७॥
दवेन ध्यातं यद्यहं सप्तदिनेभ्यः पुरतो जीविष्यामि तदा कालिकाचार्यममुं हनिष्यामि । ततस्तस्य सूरेरन्तिके
स्वसेवकान मुक्त्वा स दुष्टमतिर्दत्तः सौधमध्ये सपदिनानि स्थातुं स्थितः । इतो जितशत्रुम्पमक्तर्जितशत्रुभुपो राज्यदानार्थ
प्रकटीचक्रे प्रच्छन्नम् । इतो रक्ष्यमाणेषु राजमार्गेपु यशुचिषु यस्तुषु अपसार्यमाणेपु सप्तमे दिने दत्तो राजा दृष्टतुरगा-
रूढोऽष्टमदिनभ्रान्त्या प्रियमाणातपत्रो राजमार्ग निस्ससार । इतो मालिकः पुष्पपूर्णफरण्डयुतो राजमार्गे समागात् ।
मेर्यादिनिनादैः श्रुतमात्रैरकस्मात् तस्यात्यन्तं मलोसर्गचिन्ताऽभून्मालिकस्य । लोकबाहुल्यादन्यत्र गन्तुमशक्नुवन् लन्धलक्षतया
त्वरित मलोत्सगै तत्रैव कृत्वा तस्योपरि पुष्पपुग्नं मुक्या मालिकोऽप्रतो गतः । तदा राज्ञो दत्तस्य तरिमन् मागें गच्छतस्तुर-
गमखुरोत्खातो विळेशो वदनेऽविशन् । स राजा दत्तस्तेन प्रत्ययेन पश्चाद यावद् गृहाभिमुर्ख समायाति, तावन्मन्निनियुक्कैः
सेवकैदत्तो हतः । स दतो मृत्वा सप्तम नरकं गतः । स जितशत्रुभूपः स्वराज्ये उपविष्टः । ततस्तं कालकाचार्य भूपो
निपेवते स्म, जिनधर्म चाङ्गीचकार ॥
(२)
श्रीपुरे प्रजापालभूपस्य राजी पुत्रं प्रासूत । तस्याभिधानं कालिककुमार इत्यभूत् । पुत्री तु भानुश्रीरासीत् ।
कालिककुमारः श्रीगुरुपाचे धर्म श्रुत्वा दीक्षा ललो । स च बहुश्रुतोऽमूत्, गुरुभिः सूरिपदं दत्तम् । इतो राजा भानुश्री-
भृगुकच्छे जितारिमूपस्य दत्ता । तस्याः मुतौ वलमित्र-भानुमित्रौ । तयोगिनेयो घडभानुरभूत् । एकदा तत्र गुरवः
कालिकसूरय आगताः । तत्र धर्मोपदेशं श्रुत्या यलमानुर्दीक्षा जग्राह । तदा गुरुसत्कैः क्षुद्धकैगङ्गाधरः पुरोहितो वादे
जितः । एकदा गुरवो विहारं कृत्वा तत्रागताः, बलमित्र-भानुमित्रयोरामहाद् गुरवस्तत्र चातुर्मासी स्थिताः । ततो गङ्गाधर-
पुरोहितस्तान् गुरून् कर्षितुमिच्छन् पूर्ववैराद् भूपाने छन्न जगौ-
पेव ! इमे जइपुजा, भमंति जहिं तत्य गच्छिरम्मि जणे ।
गुरुपयअक्रमणकया, होइ अवन्ना दुरिअहेऊ ॥८॥

·कालिकाचार्यकथा ।
२१७
उक्तंच-
पत्र देव पिंपूनादेः, क्रियतेऽतिक्रमः कचित् ।
तचेत् संसहते राजा, घोरं तत्र भयं भवेत् ॥९॥
राजाऽवक्-कि क्रियते ! गुरवः सुस्थिताः, तेषां चलनविषये वक्तुं न युक्तम् । पुरोहितोऽवक्-गृहे गृहे नवीना पर्या
रसवतो कार्यते । यदा साधको विहर्तुमायान्ति तदोध्यते--श्रीपूज्यपादकृते रसवती कृताऽस्ति । ततोऽनेषणां ज्ञात्वा गुरखो
स्वयमन्यत्र गमिष्यन्ति ।
(३)
भूपेन तथा कारिते गुरवः प्रतिष्ठानपुरे चातुर्मासकमध्ये गताः । प्रवेशमहोत्सवोऽभूत् । तत्र शालियाहनो भूपः पृथ्वी
पालयति स्म । पर्युषणापर्व समीपं समायातम् । तत्र भूपोऽवक्-भगवन् ! पर्युषणापर्व कस्मिन् दिने करिष्यते ! । गुरखो
जगुः भाद्रसुदिपश्चम्याम् । तदा गपोऽवक्-पश्वम्यामनेन्द्रमहोत्सवो भवति, तेन पर्युपणापर्व एकस्मिन् दिने कथं करिष्यते ।
भारसुदिपश्चन्या अर्वा पश्चाद् वा भाति तदाऽहं पर्युषणापर्वणि तपोनियमजिनालयोत्सादि करोमि । तदा गुरयो जगु'-
मादमुदिपश्चम्याः पुरतः प्रहरेऽपि न क्रियतेऽवकि तु भवति । उक्तं च--
" तेणं काणेणं तेणं समएणं समण भगवं महागीर यासाणं सवीसइमास वइते वासावासं पज्जोसति" उक्तं च--
आसादपुनिमाए, संवच्छरियसामग्गि होइ पजोसवणा ।
तत्तो सावणपंचमिमाइस असिवाइकारणो ॥१०॥
इत्यादि।
इत्य य पणगं पणगं, करणीयं जाव वीसई मासो ।
सददसमिइ ठिआण य, आसाढीपुन्निमोसरणं ॥१२॥
इत्यादि । यदि चतुष्यों क्रियते तदा घटते । ततो राजा प्रतिपदिने उत्तरपारणकं चकार । श्राद्रा अपि तथा चकुः ।
ततः सर्वाचार्यसंमतं पर्युषणापर्व श्रीकालिकसूरिभिः कृतम् । ततः सर्वैः सूरिभिस्तथा पर्युपणापर्व चक्रे । यतः-
अविलंविऊण फज, जं किंवि वि आयरंति गीयत्या ।
पोवावराहबहुगुणं, सर्वसिं ते पमाणंति ॥१२॥
आयरणा वि हु आणा, अविरुवा होइ चेच आण ति ।
एयरा तित्ययरासायण ति तल्लक्षणे घेवं ॥१३॥
असदेण समाइन्न, जं कत्यइ केणई असावग्नं ।
न निवारियमन्नेहिं, बहुमणुमयमेवमायरिशं ॥१४॥
कदाचिदवन्न्यां कालिकसूरयः स्थिताः, तत्र प्रमादपरान् साधन दृष्ट्वा जगुः-
भो साघवो मनाए नैव, ममादः क्रियते प्रते ।
प्रमादः पातयत्येव, यति संसारसागरे ॥१५॥

·२१८ धीशुमशोटगणिविरपिता उप- यदसपुग्नी आरगा य, मणनाणिवीपरागा । दुति पमापपरसा, सपणंतरमेव पटगाभा ॥१६॥ न पोरा चिलुपंति, न तं मागी पिणागए । न तं जुएम हरिजा, जं पम्मम्मि पमतमो ॥१७॥ एवं नोदिता गुरुमिः साधो न प्रमादं तमनुः । ततो गुग्यो दाः-रमी साधः प्रमादिनस्याम्या पर । यत:- देण गो एंदेप आगमो चिट्ठए प देश । इंदे य पड्माणो, सीसो देण मोचलो ॥१८॥ एवं प्यारत्या साप्न् प्रमादं प्याजयि सध्यातरस्य पादस्य शिशां दम्पा गुग्यो रात्रौ एनं निर्गय सुवर्णममौ स्वशिश्य- सागरचन्द्रसमीप यपुः । तदा पदं साधुमागाउन्तं याऽम्युयाय सागरचन्द्रगरिः पाह-मस्मिन् पिजने मतिः स्थीयताम् । ततो गुरुवरना स्थिताः । सागरचन्द्रेग नोपश्यन्ते । न्यायानं ग्राम सागरचन्द्रसहिः प्रष्ट-मयाऽय ध्याल्यानं कीट पृतम् ! । गुरको जगुः-विशिष्यम् । ततः सागरपन्द्रः स्वन्याश्यानाच्या य: | ततो दाभ्यां सरिम्यां धर्मस्थापनोथापनाम्यां विवादः पूनः । सागरः प्राद-- नेगस्ति धर्मः परलोपनमन्, न वावदास्ते परलोक एव सः । सातादमायाव परलोफिनस्ततः, पुण्यस्य पापस्प सुननु फः फलम् ? ॥१९॥ काठिकसूरिराह- अहं सुखी दुस्पभूयमित्युदित्वरः, संपत्ययः पस्यपनापि नाचिन् । नायं समुन्मीलति भूतसंचयाधिकं पिनाऽऽत्मानमपापयान्वितम् ॥२०॥ आत्माऽस्य संवेदनतः प्रतीयते, स्वारे परान् मत्यनुमानतोऽमुवः । तया च सर्वन हि पुदिपूर्वकोत्यायाः कृपाया उपलम्भतः खलु ॥२१॥ इतो यतयः पधारावातियता यावर गुरुन् शन्दयन्ति, तावत् फोऽयुतरं न वदति । ततः शून्यविचाः शप्यावरं श्रावकं पृष्ठन्ति स्म । गुरसः पुत्र सन्ति । स माह-रहे कि जाने, यूयमेयारमनी गुग्णां स्थिति न आनीय ! । ततस्ताडिताः शय्यातोति साधरः । गुरवो युमाननुम्या गताः, गुरूणां स्थितिरका | सनस्ते साधयः प्रमाद त्यक्त्वा गुरुतविधिना चारित्रं पालयन्ति स्म । गुरुभियोकाभिर्भरणिकं या पुना रितीय पुनर्सत्याऽभरगि चालकानां दर्शयिवा प्रोसम्-गौतमत्वामिपार्थात् पतन्ती रिया वर्चते मालफान्यूनदर्शनाव । एक्दा फालकसूरिः प्रतिष्ठानपुरे चतुर्मसी स्थिताः सन्ति । तदा प्रथमवर्गस्वामीन्द्रो महानिदेहक्षेत्रे श्रीसीमन्धर नन्तुं गतः । तत्र श्रीसीमन्धरोऽकथयत्-भरतक्षेत्रे शनयतीर्थ सर्वतीर्थेम्य उष्टं समस्ति । कालिकसूरियर्यारं निगोद- स्वरूपं कथयति तादृशोऽन्यः कोऽपि तत्र नास्ति । तत इन्द्रो वृद्धविप्ररूपं कृत्वा सार्दै प्रहरसमये गुरुपाचे समागात् । गुरु प्रणम्य विप्रको जगौ-अहं पृद्धोऽम्बम् , ममायुः क्रियदस्ति ! । महमनशनं जिघृक्षुरस्मि । ततो गुरुमिर्विलोक्य ज्ञानेनोळम्- तव सागरयमितमायुररित । तत इन्द्रेण स्वरूपं प्रकटीकृतम् । निगोदविचारो यादृशः श्रीसीमन्धरस्वामिना मोठा वादृशो गुरुणाऽप्युक्तः । तत इन्द्रोऽवक्-त्वं शत्रुञ्जयतीय भरते प्रोकं श्रीसीमन्धरस्वामिना [ततस्तुम्य] नमः । तत इन्द्रोऽवा-यावत् साधव आयान्ति तावत् स्यास्याम्यहम् । गुरयो जगुः-तव रूप दृष्ट्या साघवो निदानं करिष्यन्ति बाधारघई ·कालिकाचार्यकथा । २१९ विकन्यन्ते । तत इन्द्रः [पापाणी] शाला[याः] चतुरशीतिस्तम्भाया द्वारं परावृत्य गतः । साघवो विद्वत्यागता द्वारमन्यत्र दृष्ट्वा जगुः-भगवन् । द्वारमैवं कथमभूत् । ततो गुरुभिरिन्द्रागमनादिस्वरूपं प्रोक्तम् । साधवो जगुः यदीन्द्रोऽस्थास्यत् तदा वयं तं दृष्ट्वा पुण्यं विशेषनोऽकार्म ॥ (६) प्रभावनां वितन्वानो, जिनेन्द्रशासने सदा । लभतेऽत्र परप्रापि, मुखं कालिरमूरिवत् ॥२२॥ तथाहि-मगप्रदेशे धारापासपुरे वसिहभूपस्य सुरसुन्दरी प्रियाऽभूत् । पुत्रः कालिककुमारोऽभूत् । पुत्री सरस्वती च। एकदा कालिककुमारो राजपुरुपयुतः क्रीडायै वने गतः । तत्र गुगन्धरसूरि वन्दते स्म । तत्रोपदेशः श्रुतः- माणुस्सखित्तनाई, कुलरूवारुग्गमाउअं युद्धी । सवणग्गहणं सद्धा, संजमो लोगम्मि दुलहाई ॥२३॥ इत्यादि धर्म श्रुत्या प्रबुद्धो मातापितरौ पर्यवसाप्य सरस्वत्या भगिन्या युतो गुरुपायें कुमारो व्रतं ललौ । गुरुपाचे कालिककुमारः पठन् साहित्य-तर्क-लक्षण-छन्दोऽलङ्कार-नाटकायागमशास्त्रकुशलोऽभूत् । श्रीगुणन्धरसूरिभिर्योग्य मत्या कालिकसाधोः सूरिपदं ददे । विहारं भूमण्डले कुर्वन् प्रयोधयति स्म । अन्यदा कालिकसरिरुनयिन्यां बहित्याने समवासापीत् । तदा सरस्वती साध्वी प्राप्तप्रवर्तिनीपदा पुरमध्ये यियासुर्गुरून् प्रणम्य पुरद्वारे समागात् । तदा तत्रत्यो गर्दभिल्लो गजा पुराद बहिर्निस्सरन् सरस्वती सार्वी वि(प्र)लपन्तो रूपशालिनी वीदय रागातुरः स्वान्तःपुरे बलात् क्षेपयामास । गुरणा गर्दभिल्लभूपस्य कृतं ज्ञातम् । ततो गुरुणा श्रीसंघः प्रेषितः । साध्वीवालनार्थ राजपाचे गत्या पाह-महासतीय मुच्यताम् । तपोधना. तपस्विन्यो राज्ञो यस्य भूमौ तप. कुर्वन्ति, तस्य पुण्यविभागो राज्ञ समेति । तेन स्वागिनियं मुच्यताम् । त्वं प्रजापालोऽसि । तपस्विनां तु भूप एवाधारोऽस्ति । यतः- नरेश्वरमुनच्छायामाश्रित्याश्रयिणः सुखम् । निर्भयाः सर्वकार्याणि, धर्मादीनि वितन्वते ॥२४॥ एवं श्रीसंघेनोक्तो भूपः प्राह-नाहमिमां मुश्चे, उपदेश. स्वगृहे दीयते, भूपस्याप्रे न दीयते एवंविधः । तत गुरुभि- भूपपाचे गत्योक्तम्-इयं तपस्विनी मम भगिन्यस्ति तेन मुच्यताम् , वं प्रजापालोऽसि वमाधारस्तपस्विनाम् । ततो गुरुक्ते यदा राजा न मुञ्चति सरस्वती तदा गुरवः स्वस्थानेऽभ्येत्य श्रीसंघमाकार्य प्राह-अयं दुष्टो राजा सरस्वती जहार, अस्य शिक्षा दीयते । यदि सति सामर्थ्य जिनमतप्रतिकूलं यो न हन्ति तस्य पाराञ्चितं पापं लगति । यत - देव-गुरु-संघफज्जे, चुनिज्जा चक्कवहिसिन्नं पि । कुविभो मुणी महप्पा, पुलायलद्धीइ संपन्नो ॥२५॥ इत्यायुक्त्वा स्ववेपं साधूनां समर्प्य श्रीसंघ मुकलाप्य शकले गतः । तत्र स्वकलां दर्शयित्वा राज्ञो मिलितः । सुमापितैः भूपं रञ्जयामास । कालिकसूरिणा रञ्जितो राजा जगो-भवतो यत् कार्य वियते तन्निगयताम् । गुरुः प्राह- अवसरे कथयिष्यते । एकदा शकभूपतेः सभायामुपविष्टस्य साधनसिंहभूपेन कचोलकं क्षुरीयुतं प्रेषितं समागतम्, तदा राजा कृष्णमुखो- ·२२० श्रीशुभशीलगणिविरचिता ऽभूत् । तत्कचोटकं मस्तके कृत्या साधनसिंहरय सेवफरय सम्मान पृवोता ददौ । ततो रहसि कालिकाचार्यः शक पप्रच्छ कचोलफागमनस्तान्तम् । ततो राजोसम्-अरमाकं पगवतिभूपानामे को मुल्यम्पः सापनसिंहोऽस्ति पड़ी। स च यदास्माकं राज्ययोग्यागो भवति, तदा स भूपः कयौठक भुरीपुतं प्रेपयति, तदा शीर्ष क्षु रित्या प्रभ्यते । ततः सूरिराह-एवं को मूखों निजं शिरो दचे ! । जीपद्भिः सुखं लन्यते । तनो राजारक-कि क्रियतेऽग्माभिः । ततः सूरिराह- यदि मम कथितं क्रियते, तदा यो जीवितं भवति चिरम् । तनो भूपोऽनक-कथयारमा जोपनोपायम्, त्वं तु रिनोऽसि । ततः सूरिराह-उन्नयिनी पुरी वस्ति, तत्र पण्णातिप्रामाः सन्ति, तेन तत्र यूयं सर्वे भूपाः मया सार्द्धमागच्छन्तु | मरता- मुजयिन्या राम्यं दास्यते मया । आकारयतु भान् भूपान् सर्वान् । ततो विनारं कृत्या पाणपतिर्भूपाः स्वतुरमनपत्ति- कुटुम्वयुताधेलः । यर्मनि तेपो वर्षाकालः समायात् । ततो दकपर्वतपाय सुराष्ट्रामन्यस्ये ते भूपारतरथुः । सम्पलशीगा भूपा जगुः-गो फालिफापघूत ! शम्पलं विना फयगुजयिन्यां गम्यो, तरयं राज्यं च प्रदीयते ! । सरिः प्राह-स्थिर स्थीयताम्, सर्व धर्य भविष्यति । तदा सरस्थया आचाग्लतपरकरणरयरूपं शासनदेच्या प्रोकम् । ततः [गुरुणा] पूर्णे- नेष्टिकानिगाह स्वीय सर्वेषां भूपानां विमस्य ददौ सूरिः । ततः स भूपा मुस्थिता बभूवुः । ततः सूरिणा शिविरं चालितम् गुर्जरारमध्ये योग्जयिनीपायें ययौ । तदा गर्दभिल्लो भूपः संमुखमाग य युदं कुर्वागं रिवलं महद् दृष्ट्वा गर्दभिलो वियां साधयितुमुपविष्टः । तदा सूरिभिर्गर्दभिटी(भा) वियां साधयन्तं गर्दभिछ भूपं शाल्या प्रोक्तम्-असो भूपोऽमेतन्यामटम्यां गर्दभिल्ली(गी) विद्या साधयिष्यनि । सा च यदा यप्रोपरि चटिप्या शब्दं करोति, तदा यः शब्दं श्रोष्यति स मरिष्यति । अतः कारणादष्टोत्तरशतं शन्वेधिनो मया सह तिष्ठन्तु, शिविरं गव्यूतद्वये स्याप्यते तदा यदाऽहं वाणं मुञ्चामि तदा १०७ वागवेधिगिर्वाणा मोननीया । गर्दभीविद्याया शब्दं कुर्वाणाया मुखं यागैर्भरिम्पते । ततो रुपा राजानं पदाभ्यां हत्वा मुखे नीतिं कृत्वा गमिप्यति । राजा मरिष्यति, राग्यं प्रहीष्यते । एवं स सरिः शन्दवेप्यादि- नरान् मोलयित्या गर्दभिन्लं जिगाय । शकसाहाय्यादुम्जयिन्या राग्यं वृद्धशकाय सूरिददौ सर्वम् । तत मूरिः सरस्वती मुशीलामन्तःपुरादानिनाय । सर्वेषां भूपानां पृथक् पृथग् देशान् विभग्य ददौ सरिः । यस्य राज्ञः पार्श्वे स्थितस्तस्योग्जयिनी- राज्यं ददौ सूरिरथवा स्वभागिनेयस्य ददौ । ततो गुरुपार्चे गवा श्रीकालिकाचार्यः प्रायश्चित्तं गृहोवा पुनर्वेपं गृहीत्या चिरं भन्यजीवान् प्रयोज्य स्वर्गसुखं प्राप। सरस्वत्यपि चारित्रं प्रपान्य स्वगै गता. ॥ इति कालिकसरिकथा समाप्ता । - प्रन्थकारप्रशस्तिः- थीचन्द्रगच्छाम्बरभूपकोऽभूत् , तपागणो मानुरिवोद्धदीप्तिः । मबोधयन् मन्यजनाम्युनाली, स्वगोविलासैरिव साधुवर्गः ॥१॥ नाभवन् वरगुणगणमणिरोहणमहीपरमविमाः । परमगुरुसोममुन्दरगुरवः संयमरमापतयः ॥२॥ तच्छिप्या मुनिमुन्दरगुरवो जयचन्द्रसूरयोऽभूवन् । पारगतागमजलनिधिपारगता रुचिरगुणनिलया: ॥३॥ वच्छिप्या विजयन्ते, धतः श्रीमरिमन्त्रमहिमभरम् ।

·२२१ कालिकाचार्यकया। लक्ष्मीसागरसूरीशा, सोमदेवाहमुरया । विद्यन्ते लसद्विद्यावाधिमन्यनमन्दराः ॥५॥ श्रीमन्मुनीशमुनिगुन्दरमरिराज- शिष्यः श्रीमन्मुनीशशुमशील इति प्रमुख्यः । पत्ता फर्मा चिचनुते स नवाम्परेषु- चन्द्रममाणसमये (१५०९) किल विक्रमार्फात् ॥६॥ भरदेस(तेश्योर-याहुबलीउचिः शुभशीलविबुधरचितेयम् । शोध्यामुयुद्धिमद्भिर्वियुधैः फूटापसरणतः ॥७॥ अनाभोगादिना किश्चिद, यत्रोत्सूत्ररोपणम् । चक्रे नदस्तु मे मध्यातमोऽईदादिसाक्षिकम् ।।८॥ [२०] श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमालाटीकान्तर्गता कालिकाचार्यकथा ॥ जीअं फाऊण पणं, तुरमणिदत्तस्स कालिअज्जेण । अवि य सरीरं चत्तं, न य भणिअमहम्मसंजुत्तं ॥१०५॥ नीयं इति-स्वकीय जीवितं पणं कृत्या, तुरमणि त्ति तुरमणिनाम्नि नगरे, दत्तस्स त्ति दत्तनाम्नो राज्ञः, कालिकज्जेण कालिकाचार्येश, च पुनः स्वशरीरमपि त्यक्तम् , मनसा रवदेहोऽपि त्यक्तः । पर अधर्मसंयुक्त असयं वचनं न भणितं न भाषितम् ॥ १०५॥ अंधात्र कालिकाचार्यसंपन्धो यथा- तुरमणिनामनि नगरे जिशनुनामा नृपः । तत्रैक कालफनामा विप्रस्तस्य भदानाम्ना भगिनी । तस्या दत्तनामा पुत्रः । एकदा कालिकमाह्मणेन स्वयं बुद्धेन चारित्रं गृहीतम् । क्रमेण आचार्यपदं प्राप्तम् । तदागिनेयो दत्तनामा निरङ्कुशो द्युतादिव्यसनाभिभूतो नृपसेवां क्रोति । कर्मयोगेन राज्ञा तस्य मन्त्रिपदं दत्तम् । लब्धाधिकारेण तेन राजानं बहिः निष्कास्य स्वयं राज्यं गृहीतम् । राजापि तद्भयानष्टः प्रच्छन्नं स्थितवान् । अथ सो दत्तनृपो महाकूरकर्मा मिथ्यात्वमोहितोऽनेकान् यागान् कारयति । तदवसरे कालिकानार्या, समयसृताः । तदा भद्रामातुरुपरोधेन दतमन्त्रीश्वरोऽपि वन्दनार्थमागतः । गुरुभिर्देशना दत्ता । यत - धर्माद् धनं धनत एवं समस्तकामाः, कामेभ्य एव सकलेन्द्रियजं मुखं च । - ·, . २२२ श्रीधर्मदासगणिविरचिता कार्यापिना हि खलु फारणमेपणीयं, धर्मों विधेय इति तत्वविदो बदन्ति ॥१॥ इति शुमा दत्तेन यागफलं पृष्टम् । गुरुणोक्तम्-यर हिंसा तत्र धर्माभावः । यदुफम्- दमो देव गुरूपास्तिनमध्यपनं तपः । सर्वमप्येवदफलं, हिंसां घेन परित्यजेत् ॥२॥ पुनरपि द्वितीयवारं यागफलं पृष्टम् । गुरुणोक्तम् , हिंसा दुर्गतिकारणं वर्चते । यदुधम्- पशु-पष्टि-कृणित्वादि, दृष्ट्वा हिंसाफलं मुधीः । निरागस्त्रसजन्तूनां, हिंसां संकल्पवस्त्यजेत् ॥३॥ तदा पुनः दचेनोक्तम्-फयमि यमुत्तरं दत्य ! याशं भवति तारां सत्यमेव यदत । तदा कालिकाचासँग चिन्तितम् , यथप्ययं राजा यागरकोऽस्ति तथापि यत् भाग्यं तद भवतु । परं मिथ्या न जन्पामि। प्राणान्तेऽपि मिप्याभासणं नयः । यदुक्तम्- निन्दन्तु नीतिनिपुणा यदि वा स्तुवन्तु, लक्ष्मीः समाविशतु गच्छतु या यथेच्छम् । अद्यैव वा मरणमस्तु युगान्तरे वा, न्यायात् पयः भविचलन्ति पदं न धीराः ॥४॥ इति विचार्य कथितम् , भो दत्त । निधयेन नरकगतिरेय यागफलम् । यदुक्तम्- यूपं छित्वा पशून् हला, कृत्वा रुधिरकर्दमम् । ययेवं गम्यते लोके(स्वर्गे), नरके केन गम्यते ? ॥५॥ दतेनोक्तम् , कथमेतम्ज्ञायते ! । गुरुणोक्तम्, इतः सप्तमे दिवसे घोटमसुरोच्छलिता विष्ठा तर मुखे पतिष्यति । पघालोहकुण्डिकायां पतिष्यसि । एतदनुगानेन तवारस्य नरकगति पिनीति ज्ञेयम् । दतेनोक्तम्-भवतां का गति भविष्यति ! । वयं धर्मप्रभावेन स्वर्गे गमिष्याम इति श्रुत्वा समुपनकोधेन दवेन चिन्तितं यदि सप्तदिवसमध्ये एतद्वाक्य । मिलिष्यति तदेनमवस्य मारयिप्यामीति स्वसेवकांस्तत्समीपे मुक्त्या नगरमागत्य नगरवीथिकामशुचिनिष्कासनपूर्वक शोधयामास । सर्वत्रापि पुष्पाणि विकीर्णानि । स्वयमन्तःपुरे स्थितः । पट्दिनानि गतानि । अष्टमदिनधात्या सप्तमदि क्रोधमाधायाश्वमारुह्य गुरुन् हन्तुं यावद् गच्छति, तदवसरे कश्चिद् वृद्धो मालाफारो वृद्धनीतिबाधया पीडितो स्प्यायां विष्ठां कृत्वा पुष्पैरा छाघ गतोऽस्ति । तदुपरि दत्तनृपाश्वचरणयोः निपतितः समुच्छलन्वस्करांशी तृपमुखे पतितः । समुत्पन्नो विश्वासः । पश्चाद् वलितो दत्तनृपः । एकान्तं ज्ञात्वा राजपुरुषैचिन्तितम्, जीवनयं दुःखदायी भविष्यतीति ज्ञात्वा लोहकोष्टिकायां क्षिप्तो पनि दिनानि महत्कष्टमनुभवन् , विलपन, पूत्कारं कुर्वन् , मृत्वा सप्तमनरकावनि प्राप । श्रीकालिका चार्यास्तु चारित्राराधनेन स्वर्ग गताः । एवं साधुभिः प्राणान्तेऽपि मिथ्यामापणं न विधेयमित्युपदेशः ।। इति त्रिंशत्तमः संबन्धः ।।

·[२८] श्रीसोमसुन्दरसूरिविरचिता-उपदेशमालान्तर्गता कालिकाचार्यकथा । [ रचनासंपत् १४५७-१४९५ ] । तुरमिणी नगरीई दत प्रामाणिई मुहुंतई राज्य आपणइ यसि करी मागिल जितशत्रु राजा काढी आपणपई राज्य अधिष्ठिउं । धर्मनी बुद्धि घणा याग यया । एक बार दत्तना माउला श्रीकालिकाचार्य गुरु भाणेज राजा मणी तीणई नगरि आविया । मामु भणी दत्त गुरु कन्हई गयु । यागर्नु फल पूछिवा लागु । गुरे कहिउँ-जीवदया लगे धर्म हुइ । दत्त कहई-यागर्नु फल कहु । गुरे कहिउँ-हिंसा दुर्गतिर्नु हेतु हुइ । पेलं कहइ-आवडउं का कहु, यागनूं फल कहु । गुरे मरण आंगमीनई कहिउँ–यागनूं फल दुर्गति पहीई। दत्त फहई-हूउं नरगि जाएप्ति ! | गुरे फहिउं-कुण संदेह ! । सातमई दिहाई कुंमीमाहिं पचीतओ नरगि जाएसि । किसिउ अहिनाण ! । सातमई दिहाडई ताहरई मुखि विष्टा पडिस्यि-ए हिनाण | दत्ति कहिलं-[तउं] मरी किहां जाएसि! । गुरे कहिउ-देवलोकि जाइसु । तर दत्तई रीसाविई गुरु पापती जण मुक्या । पीतयइ छह-सातमई दिहाडई गुरु ज मरस्यि । इसिउं चौतवी घरमार्टि पईसी रहिओ । राजाई मार्ग चोखलाविया । तिहां पुष्प प्रकर कराविया । कई मालीइ गाढई काजि जानइ विछा [मार्ग ]मांहि करी ऊपरि फूल, डा; लापिउ । ते दत्त आठमा दिहाडानी भ्रातिं सातमई ज दिनि गुरु मारिवा नौसरिउ । घोडानु पग पिष्टा परि पडिओ । विष्टा उठली तेहनई मुहुइइ पड़ी । चोहनु, पाओ वलिओ । सामंत मंडलीके तेह ऊपरि विरक्त इंते वांधि कुंमीमाहिं पचीतु नरकिं गिभो । सामते वली आगिल जितशत्रु राजा थापिउ । तीगई श्रीकालिकाचार्य पूया। चारित्र आराधी देवलोकि पुहता । जिम कालिकाचार्ये साचउं बोलिउ तिम अनेरई ऊं धर्म साचउंज कहिवें ॥ इति कालिकाचार्यकथा संपूर्णा ॥

·[२९] श्रीरामचन्द्रसूरिविरचिता कालिकाचार्यकथा। नमः श्रीसर्वज्ञाय । उत्पत्ति-विगम-ध्रौव्यप्रिपदी च्याप्पविष्टपम् । महेमः श्रीमहावीरं, निरस्ताननं जिनम् ॥१॥ श्रीमहावीर चरम तीर्थकर, सर्वपाप क्षर्यकर, तेह तणा चरणकमल नमस्करी श्रीकालिकाचार्य गुरुवणउं कथानक कहिउँ । जे श्रीमहावीर, उपति विगम धौम्य इसो छह जे त्रिपदी, तेइनइ प्रमागि व्याप्त व्यापिउं विध सघाउंड छ । अनह- देव गुरु-संघकज्जे, चुनिना चायटिसन्नं पि । कुविभो मुणी महप्पा, पुलाइलद्धीर संपन्नो ॥२॥ मनई किवारई एकं जे पापफर्मद जिनशासन प्रतिई पाडूई करइ ते पालीनइ जिनशासन रहई, उन्नति फरह, मुहुत चहाई, ते आलोचना प्रतिक्रमण कोपई इंतई श्रीकालिकाचार्य गुरुतशी परिई शुद्धमान हुइ । हिवई तेह गुरुतगओ दृष्टांत कहीइ उइ । ईणइ जि भरतक्षेत्रि धारापास इसिं नामि नगर छइ । तिहां बैरसिंह इसिं नामि राजा राग्य प्रतिपालइ । तेह तणइ सोलालंकारधारिणी मनोहारिणी प्रिया फला सुरसुन्दरी इसिं नामि प्रवई । तेइ बिहुं भरतार भार्या संभूत कालिक इसि नामि कुमार छछ । सर्वगुगाधार छइ । तेह कुमार तगइ निनितदेवांगनारूप सरस्वती इसि नार्मि बहिन उइ । एक बार यौवनवयि घोडा पेलाविया बाहिर बाडिं वनमाहि गिई हूतई श्रीगुणाकरसूरीत्यर दीठा । पंचांग भूमीताल ऊतरी, प्रणमी, नमस्करी पांचसई राजपुन सुभट, मित्रस्यु बइठओ ! गुरे धर्मदेशना भारंभी । किसी ते- विद्युल्लवानेकपकर्णवाललीलायितं वीक्ष्य नरेन्द्रलक्ष्मीः । युप्मादृशाः किं च पदन्ति कृपे, भवस्वरूपे मुविवेकिनोऽपि ॥३॥ वोजना इबकारा सरीपउं, हाथीयाना फर्ण सरीपउं, राज्यलक्ष्मी तणउं स्वरूप जाणी, तह्म सरीपा भव्य जीव छई जे ते भवि कूपि किम पडई। सुविवेकीया ते जे संमार तृणपत् छांडो संयम राग्य भादरई । इस्युं सांभली प्रतिबुद्ध हुओ । माता पिता मोक्लावी व्रत ग्रहण कीयउं । पाचसइ क्षत्रीयस्युं सरस्वती बहिनस्यु दीक्षा लोधी । गीतार्थ हुओ । गुरे आपणा गच्छतणो भार तेहमांहि आरोपिओ। तेह जि पांचसई मुनित्यं पृथ्वीई व्याहार कम करई । प्रामि एक राईयं, नगरे पंच राईयं । प्रामि एक रात्रि नगरि पंच रात्रि । इम विहार करता हूतां श्रीकालिकाचार्य गुरु मालपफदेशमाहि उन्नयनी नगरीई पुहुता । तिहां गईभिन्छ राजा राज्य प्रतिपालइ । एक वार रवाडी जातई हुंतई पहिमि जातां सरस्वती इसिं नामि साध्वी तपोधना परिवारपरिवृत तां राजा गर्दभिहई दीठी । तिहां चित्त परावर्त हो । कामार्च ठेवा मनि धरी । यतः- ·कालिकाचार्यकमा । २२५ न पश्यति दिवोलूका, फाफो नक्तं न पश्यति । कामान्यः कोऽपि पापीयान् , दिवा नक्तं न पश्यति ॥४॥ धूयह दीहिं न देपई । काग रात्रि न देपई। पुणि कामांध पापी दीहिं अनई रा िन देपई । एह कारणतो भंघ हतई अंतेउरमांहि ते सती सरस्वती भगवती रापी । हा बांधन । हा कालिकाचार्य ! हा तात वेरसिंह !, हा माता मुरसुंदरि , हा गुरु गुणाफारा सूरि ! माहरउं चारित्ररत्न गर्दभिछि नृपाधमि लीजतउं रापओ रापओ । सूरीश्वरे तथा श्रीसंघिई, मंत्रीश्चरे, प्रधान पुरुपे कई, तूई न मेल्हइ । इसिउं कहिउँ छइ- यत्रास्ति राजा स्वयमेव चौरो, भाण्डिवहो यत्र पुरोहितश्व वनं मनध्वं ननु नागरा भो !, यतः शरण्याद् भयमत्र जातम् ॥५॥ जिहां राजा स्वयमेव-आपहणीइ चोरी करइ | जिहां पुरोहित भंड विद्या करइ, अहो लोको ! तो वन सेविभो । जेह तउं रपोपउं जोईइ, तेह इंतो भय हुइ । इमइ सांभलिई हूतउं पुणि न मेलई । संघ समु(म)क्ष्य गुरि श्रीकालिका- चार्यई इसी प्रतिज्ञा कीधी जे, गर्दभिलिई श्रीसंपर्नु कहुं नथी कोधउं अनइ महासतोनई अरज्ञाभाव कीघो छई। जिनशासनमाहि काई नथी लेपब, तो मुंह कालकाचार्य- काई नयो मान, तमो पणि तो प्रमाण जु एह गर्दभिल्ल रहई गन्य थकु उन्मूली नई नपिउं, चोटी साही मांथा पापती फेरी राज्य थकु काढउं तु जाणिग्यो । जु ए बलवत्तर तु किमुं, एहनइ घग सेनि तु किसउ !, एहनइ गर्दभी विधार्नु पराण तु किसउ :, इसा वचन बोलतो उन्मत्तनी परि भ्रमइ । एहनइ गढ, पराण, द्रव्य पराण तु किसउँ ! असउं प्रिथलप" करतु बोलतु हीडइ । साहित्यस्यां वचन बोलतु जाणी लोके राजा गर्दभिल्ल चित्तमाहि निंदिओ। ए राजानइ धिग पडओ, जीगई पापी राजाए गुरु इसी दुर्दि(द)शां पाडिओ । एतलई वली महंते राय चीनविओ, पसामओ करि ए साध्वी व्रतस्था महासती मेल्हि । राजा रीसाविइ हुंतइं तेह मुहता रहई कहिउं तुझे आपणा मा-बाप रह जई सीपामण दिओ। इसिउ रायन वचन सांभली ते प्रधान पुरुप मौनि थई रह्या । इसउँ स्वरूप सांभली श्रीकालिकाचार्य नगरतओ बाहिरि नीसर्या । गच्छ गीतार्थं महातमानई मालवी, अवधूतनु वेस करी, ओपो मुहपती गोपवीनई पश्चिम दिशि सिंधु नदीनइ पारि शककूल इसिं नामि स्थानकि ग्या । तिहां नगरनइ परिसरि शाकी कुमर गेडी दडे रमता देपी उभा रह्या । तेह रहई रमता दडओ अवह कूपमाहि पडिभो । सह सचित थई रहिउ । गुरे तेहजिनां वाण धनुष लेई दृष्टि बेधी दिपाडते हूते ते दडभो एक एकनो पूपई वाण संघान करी ईणी रोतिई दड्डु काढिउ । सवे शाकी कुमार रलीयायत हुआ। इसिउ फहिउँ छई- मानमुल्लसति यत्पदे पदे, संपदे भवति वाक्यहम्बरः । धीमतामभिमतार्थसिद्धये, यदि देशगमनः स उत्सवः ॥६॥ जे बुधिवंत छई, जे विद्वांस हुइ, ते जु विदेश जाई तो हइ संपदा । जि हुइ बोलतां भायां काज सीमई, मननउँ वांछउँ कार्य सीझइ । एतलई स्युं आश्चर्य सिउ संदेह काई । विद्वत्वं च नृपत्वं च, नैव तुल्यं कदाचन । स्वदेशे पूज्यते राजा, विद्वान् सर्वत्र पूज्यते ॥७॥ विद्वांसपणं अनइं राज्य पदवी सिरीपां न कहांइ कांई। विद्वांस जिहां जाई तिहां कला विद्यानइ चमत्कारि करी मानई । इम तीणे कुमारे मानिओ, पूजिओ, सत्कारिओ । साथिई लेई आपणा पिता रहहं जगावउं । चारु याणी ५७ ·२२६ श्रीरामचन्द्रमूरिविरचिता दृष्टि वेधी मणा । गुरु अवधूतयेपि तिहां राह)ई । ते राजा शाझी मान सम्मान दिइ । महाय प्रतिष्टाई ते शाकी योलउँ, ऊवर्षइ नही । पेतले दिवसे शासानुशापरी पातसाहिई उन्नं गयरहई अंकबद लेस मोकालो । जिहां गुरु उई तेह रायनइ एक छरी नामांकित अनई कचोल एताई भागलि मेहटउं इतिई। ते देपी राजा कालमुदु हो। ति वारई गुरे पूजिओ तुई जि रहई फोप छइ के अनेराइ कुणहई रहई फोप छ । राजाह कहिउँ भम्ह सरीपा छन्नइ राइ रहई एवमओ जि फोप छह- जलयेरपि पल्लोलायापलानि फपेरपि । शाक्यन्ते यत्नतो रोटुं, न पुनः मनुचेतसः ॥८॥ किवार एफई समुदना पल्लोल रुपी सकीइं। किवारई एकई वानरन नपलप रूपी सकीई । पुणि ठाकुर, चित्त संधी न सकीई । सम्हे छन्नू राय एक थानो। म साथिई भारो । जिम तुम्ह रहई निशि रूडइ स्थानकि ठेई जाउं । तेहे सविहु राए गुरनूं वचन मानिउं । मूलगा शासोनई कहिउँ, छन्न राय एकठा गिलओ । सपला मिली। गुरु यचन लगइ चान्या। सिंधुदेशमाहि सिंघनदी उतरी सुराष्ट्रदेशमाहिं पान्या । तिहं वर्षा हुउ । जीगइ वर्षाकालि गाऊ जोमण थाइ । नदी वाहला ऊतरी न सकीई । मास ४ सुरटई रमा । वर्षा ऊनरिइ गुरे ते बोलान्या । फहुं चाल । तेहे फहुं किहां भगी चलावो उओ। तिवारइ गुरे फहिउँ | मालवुफदेश भणी, उज्जयनी नगरी तिहां समार निर्वाह हसिह । सचिहुं राजाने फदिउँ, बझारइ संवन नयो । गुरे शासनाधिष्ठायिका देवता माराधी । तेहना सानिध्य तु पूर्णकोटि वेधी रस करी, ईटवाह पाचवी साव सुवर्णमय ईट करी, विहची भापी1 परइ मालपा भणी चान्या । लाडदेशमाहि थई मालवानी सीमई जानइ दमुरण तिहां रक्षां जण मोकली कहाव्यउं । बजो काई नयी वणठउँ । गर्दभिल्लि कहिडं तु प्रमाण जु जीवता साहउँ । मुडि मेलावओ करी माव्या छई । गर्दभिल मंत्र बालोच करी, फटक सज करी, सामहु आवियो । बिहइ दल एका मित्यां। मुभट सज थया प्रधान भाट सांचर्या । संधि न हुई । विग्रह जि मेलि आयु। तलि वजई सरणाईयां, पापरीई केकाण । मुरां घरि धामणां, काइर पडइ पराण ॥९॥ पत्तिः पदाति रयिनं रथेशस्तुरसादी तुरगाधिरूटम् । गजाधिरूढो हि गज हिनस्ति, घोरो रणः सैनिकयोः प्रवृत्तः ॥१०॥ बिहुँ दले मिले हूंते, पायक पायकस्यु झूझई । रथी रथीसुं, असवार असवारसं, घोडा घोडामुं, हाथी हाथीखें । एहवइ घोर रोद्र संपामि हूंतइ जेवश्री लहि यही मुभट सूरनां अंग ओल्हस्यां । कायर कांपवा लागा। पापतणइ प्रमाणि गर्दमिल रायन सैन्य मचकोडिओ। ऊजेणीना गढमाहि जई रोध सज्ज हो। शाकीए नगरी वीटो रह्या । सदा युध हुइ, ढोआ हुई । एकवार नगरी शून्य सी देपी तेहे शाखी राये गुरु पूछ्या, आज ए सुं कारण नगरी नओ को छतु न जाणोई । युद्ध को न करई । ति वारई गुरे कहिलं, आज आठमि छह । ए नृपापम गर्दभी विद्या साधिसिइ । जाप तगइ अंति ए गर्दभी विद्या भूकार करती जे सांभलई, वयरी भाजइ । मुहि लोही लांखीनई भुई पडई । एह कारण कटक जोमण पाछउ ऊतारु । अनई सैन्यमाहि हुता सत्तोत्तरसो शब्दवेधी मुभट मुझ कहलि रापभो । तेहे तिम की५ । गुरे तेहं सुभट रहई कहिउँ, जि बारई पेली गर्दभी विद्या भंगारइ, ति वारई माहरी परि समकाल एह विपार्ने मुख भाथानी परि भरिव । इसी सोपामग देई एक चित्त थई रह्या । ते विद्या प्रस्तावि शब्द करिता आवी । महोत्तरसओ वाण करी तेहनं मुह तत्काल भरि । गर्दभी विद्या निःप्रताप हुई। राजा प्रतिइं कुपी मुहि पाटू मारियो । मस्तकि मल ·कालिफाचार्यकथा । २१७ मूत्र करी भाकासि मंडलि गई । तेहे शापीए पण्य प्रमाणनु ज्ञाय लगइ, ते उज्जयनी मेली माहि पइठा । राजा गर्दभिल्ल जीवतओ साहिओ। गुरु आगलि आणिओ । गुरे बोलाविभो, अरे पापिष्ट ! जे तई महासती सरस्वतीनु नतभंग कीपओ, जे श्रीसंघ आपमानिओ, जे हुं भवगणनो ते पाप वृक्ष्नु ए मजी फूल मात्र हूउं छई, फल ते नरकांत हुसिर । अजी काई विणठउं नथी । प्रायश्चित्तनो आलोभण लइ, दी या लइ । असई सांभलई इंतई ऊडण चीतो देपी देशथिओ काढिओ। एतलई जे शाखीराय क-हाल पहिलं गुरु रह्या हूंता, ते सम्राट मूलगु राओ कीधओ । बीजां रहई देश विहंधी भापिओ। आज लगइ ते शाकान्वय कहीई । असी प्रसिग पूरी आपणी बहिन महासती संयमि आरोपीनई आलोयण करी पडिकम्या इता आपणा गच्छमाहि आग्या । (२) एतलइ अवसरि भलअछि नगरि गुरुना भाणेज चलमित्र अनई भागमित्र । इसि नामि एक राजा एक युवराजा राम्य पालई । तेहे शीघ्र आपशु मुहंतो मोकली गुरु तेडाव्या । मुहतई गुरे शाफी राजा मोकलावी भरूमछि पुहता। थलमिन राजा, भाणुमित्र युवराजो सहित महामहोसरि फरी पइसारु कीवभो । गुरे भाणेज बलभानु इसिइं नामि प्रतिरोधी करी दीया दीघो। राजा भक्ति करी गुरु चओमासि राष्या। तेहे गुरे राय आगलि पुरोहित एक बार वादि करी जीतओ। ते पुरोहित राय आगलि उपाय करी गुरु ऊपरि बहर यहि । निंदा करइ । सानकूल अ(उ)पसर्ग करह । ते राजान मन विप्रतारइ । जीगइ मार्गि गुरु चालई तोपाइ मार्गि तुझ भक्त रहई चालिप न घटइ, गुरुनां पग मांजई । ए मोटी आसातना हुइ । राजा मुग्धस्वभावि कहिलं, किम कीजइ ! तु ईणी वाटई कहीनई हीडवा न दीजई । लोक तीणी वाटई न हीडई। वली प्रामाणि उपाय पहिओ-राजान् ! आपणां गुरुनई लोक साहि तिसउं विहिरावई । तम्हे कहु तु रूडउँ । भोजन विहिरावई । सानफूलपणई नगरमाहि सगळे आधाकर्म कराविओ। गुरु आपहिणी नाई। अनेपणा प्रवर्तावमओ । गुरे रहिया अयोग्य जाणी ते नगर छांडी पइठाणपुरि नगरि ग्या । १ तिहां राजा श्रीशालिवाहन राज्य प्रतिपालइ | श्रावकोत्तम छह । तीणई राजां गुरु माव्या जाणी गुरु साह म्पओ । महामहोत्सव करी नगर माहि प्रवेश कीघो। गुरे राजनई जणावउं-अम्हे पर्युषणा पर्व ईहां करिवा हीडां छ । नगरमाहि देव वांधा । राजा श्रीशालिवाहन प्रमुख गुरुनी पर्युपासना भक्ति करई । क्रमिहिं पर्युषणापर्व भाविउं । राजा सूरीस्वर बोलाव्या, अमारह भादवा सुदि पांचमि तणइ दिवसि इंदमहोत्सव शक्रयात्रा हुइ। लोकनई रूढि ते महोत्सव कीधयो जोईय नि | अनई श्रीपर्युषणा महोत्सव देववंदना देवपूजा किम हुइ । एह कारण पर्युषणा पर्व छठिई करओ । ति वारई गुरे कहिउं--- अवि चलइ मेरुचूला, मूरो वा उग्गमेइ पच्छिमे भाए । तउ पंचमीइ रयणी, पजूसवणा न अइकमइ ॥११॥ मेरु पर्वतनी चूलिका चलइ किवारइं समुद्र मर्यादा मेल्हइ । किवारई सूर्य पश्चिमई ऊगइ । तहऊए पर्युषणा पर्व पांचमिनी रात्रि न ओल्लंघीइ । तो चोथिई कीजइ | ए वचन मानिओ। श्रीमहावीरना वचन तो श्रीसंघनी अनुज्ञा तु जु इसिउं कहिउं छइ । नवसयं त्राणउए ९९३ वर्षे जे कालिका ते बोजु०॥ जीयं कोऊणं तुरिमणि दत्त० त्रीजु । ते श्यामाचार्य कालिकाचार्य जे निगोद ।

·. २२८ श्रीरामचन्द्रसरिविरचिता नवसई रोणऊपहि, समयर्फतेहि बदमाणाओ। पज्जोसवणयउत्थी, फालगपूरीहितो विया ॥१२॥ श्रीमहावीरना निर्वाण तु नवसई श्याण वरिसे ग्ये हउँते पर्युषणा पर्व श्रीकालिकाचार्य गुरु पंचमी हूंतूं चतुर्थाई आणिसिहं । इयुं रायनु अनुमह दीधभो । अनइ नंदीधरनु तप करती राजी तेहर्नु पारणं । अनइ साधु महामा हाँ श्रीकल्प प्रायास्यान- ओतरवारणउं हुइ । एह कारण चतुर्थी पर्युपगा पर्व कोजह । ताहि चातुव(4)प यत्, पूज्यन्ते साधो जनैः । तत्र देशे मटचस्तु, साधुपूनालयोत्सवः ॥१३॥ अजी माज लगइ तिहां पयागपुरि देशमाहि भाद्रया मुदि पहिषे नंइ(नई) दिनि साधुजालयोसव हुइ । (१) पतलई कालना वशेष तु शिष्य प्रमादी जागी कहिउँ न कररं । मनमाहि श्रीकालिकाचार्य चौतवई । तेहं शिष्य रहई सीपामणा देया शिन्नातर श्रावक तेडी तेह आगलि सपडीइ यात कही। जु शिम्य प्रमादी, रात्रि दीह सूता रहई । शालाभ्यास न करई, झियाकलाप सामाचारी तेहनइ विपइ प्रमाद पर हुआ । तमो एह रहई किसी शिष्या(भा) दीगइ । अहो शिष्यनु शिष्य सुवर्णपुरि श्रीसागरचंद्रसरि इसिं नामिई छइ, तिहाँ जईई एड | जि पाई तुम्ह फन्हाल भपार पशु भागरहु करी पूउई, गाढा हाकली चोयग करीतु । अम्ह रहई श्रीसागरचंद्रसरि पन्हइ ग्या कहिग्यो। शय्यातर रहई जणावीनई रात्रि पाहिली शिष्य सूता जि मुंको गुर श्रीकाटिदाचार्य एकला जि चान्या । सुवर्णपुरि नगरि पुहुता । तेहे गुरे अणओलपया मणी सामा दि न बोटाल्या । वृद्ध को तपोधन एकटा भाब्यु छइ । व्याख्यानह नमउ कउं । साहमी प्रतिपति न कोधी । तगइ प्रति श(शि)भ्य श्रीसागरचंद्रि पूराउं । हे वडा तपोधन 1 माहह व्याख्यान किरयु !-कहिनई तई भागई असउं व्याख्यान कहो कन्हि सामलिलं हूतउं कि ना! । गुरु तु कहीनई वपोडई नही पणि मनि चीतवई-शापलगद आहंकार ऊपजइ । जु भव्य मोत्तम डाहोआर सज्जनई भणि हूंतर अहंकार फेडह । तेह जि शास्त्र दुर्जन पापी मूर्ष अज्ञान रहई साहV महंफार प्रमाद नीपजावइ । जिम श्रीसूर्य देषी चूक घूषा रहई । साहमू अंधार थाइ । जे सूर्य ऊगिई देवनां द्वार ऊघडई । गाइना गाग एटई, स्वैरिणी स्वेच्छाचार टलई, सह कार्यक(क)म काई । जगचक्षु श्रीसूर्य अंधारां जाई । धूपा रहई सामहं अंधारु थाइ । शास्त्र श्रीसर्व समान छ । जे अहंकार करईले पूक समान जाणिवा । पी गई कालिकामाई मणिपउंजि भन्नों) वषाण कर छउ । ति वारइं सागरचंदि कहिउं मुह कन्हइ काइ पूछो । गुरि श्रीकालिकाचार्यि पूछिउँ-कहु संसारमाहि बडउं सू छइ । सागरचंद्रि सूरि कहिउँ । धर्म टाली अन्य(नि)त्य जि देपोइ । सहह काई धर्म उत्तम छ । पिता(ता) माता(ता) कला मित्र स्वामी राजा भाइए पुत्र देवताए मंने जो ऊपधे जे काज न सीझडं ते धमिदं हेलामात्रि सीझइ । दु.ख फेडइ । मृत्यु मरणि सार्थि आवद । य(बु)द्विवंते धर्म जि करिवउ । गुरे कहां धर्म किम हुइ । अहंकारि हुइ । विरघ(वृद्ध)वाकि सांभरी रीसागमो सागरचंद । वृद्धत्त सुं जागह। संपूर्ण शास सिद्धांत न जाणइ, इम वाद करतां ।। पाउलि प्रमादी शिपे(ये) शिग्जातर श्रावक पूछिओ तेतलई श्रावक पोलिओ, तम्हे गुरु श्रीप्यतणी आण लोपी अनइ नसंप(क) हुआ। मझ कन्हह सिउं पूछो ! तम्हे गुरे छाड्या। माहरी दृष्टि मागलथा परहा जामो । असउं आकरं वचन शम्जातरि कहउँ । ति वारई तेहे शिपे क्षमावी, अपार पश्चाता(ता)प धरी शिज्जातर प्रति वली "छउं । एक वार दया करी अहं कहु-गुरु किहां पुहता । शिग्जातरि ते क्षमा वली जाणी ओरत्या जागी कहिउँ । गुरु ·कालिकाचार्यकथा। २१९ सुवर्णपुरि शिष्यानुशिष्य श्रीसागरचंद्रसरिनइ स्थानिक पुहता छइ । इस्युं सांभली ते सवे भव्य श(शि)प्य रुलीयाय थ्या । नेह नगरभणी चाल्यो । केतले दोहे नगरि पुहता । ते सागरचंद्रसूरीश्व(चोरे सांभलिउँ जु गुरना गुरु श्रीपूज्य शुरु पाधारहं छई । ते श(शि)प्य प्रष्ट हतां वृद्ध भागलि फहिवा लागा । ति बारई वृद्धि कहिलं अम्हे पणि सांभलिई । पणि ते महात्मा तणमो जि संघात छइ गुरु श्रीकालिकाचार्य भागई आन्या । साहमा जाता पाछा पाव्या । भो(उ)पाश्रिय गुर(ब)हि भूमि तु भाव्या देषी ते परिवार शिष्य वर्ग सह साहम ऊठिउं । ति वारई सागरचंद्रसूरि पूछउं । ए पुण तेहे शिन्ये कहिउँ । एह जि श्रीपूज्य गुरु जाणिवा । सागरचंद्रसूरि पगे लागी गुरु खमान्या । मई मोटलो अविनय कीघमो । भजाणिवह करी ह अज्ञात मूर्ख) जे मई श्रीपूज्य प्रसाद गुरु ग बोलल्या । इसी असमाघि लाज फरिवा लागु । गुरे कहर संताप म धरि । दुक्ख म आणि । ए ताहरं कारण काई नहीं, ए कलिकालतणू । महात्म इण परी त्रेतायुग कलिकाल तु लोक प्रसिद्ध छह । अनई दूसम समय भागम प्रसिद्ध छ। इसिउं कहिउं छह । न देवे देवत्वं कपटपटवस्तापसजना जनो मिथ्याभापी विरळवरदृष्टिश्च जलदः । मसङ्गो नीचानामवि(व)निपतयो दुष्टमवयो, जना[:] शि[] नष्टा अहह ! कलिकालव्यतिकरु:(र) ॥१४॥ महह इसिई खेदिई फालिफाल व्यतिकर रौद्र हुमओ । देवमाहि देवायतन कोई नहीं । तापस जन भणी शा(ड)पि तेहइ ते कपटु नइ विषइ पडवहा इभा । जन लोक मिथ्यामापी जूठाबोला प्या | मेहइ ते काहिं वरसई किमि न वरसई । नीचजन दुष्टतणी सिं(स)गति हुई। राजान दुष्टमतिक हुआ। विशिष्ट उत्तम जन ते नाठा । ईणी परिई दुसम समय दुष्ट देषी(खी)इ । ईशाइ मावि करी, अहो आचार्य तुझारूं दूषण नहीं, ए प्रमाद दूषण । जीन सवे कालनई महारिम फरी प्रमादि पड्या रहई । वालफ प्रस्थ दृष्टांत तत्र कहओ । शिष्यानुशिष्य ते प्रतियोघी गुरु श्रीकालिकाचार्म प्रतिई विनीत शिष्य इा । तेहइ शिष्यं परिवर्या भन्यत्र विहारकम फीधयो॥ (५) एकवार महाविदेह क्षेत्रि विहरमान जिन श्रीसीमंधरस्वामि कन्हह सौधर्मेन्द्रि इसी पृच्छा कीधी। भगवन(न) जिनेंद्र हवडा निरया तन्हे निगोद जीप बसाप्पा तिसी सिरोद जीवलपी गएख्यातपणा उरए भरतक्षेनि को खद। इसि इंद्रि पूछिए इंतइ स्वामी सीमंधरस्वामि केवलज्ञान भास्कर इते सौधर्मेन्द्र भागलि कहि । श्रीकालिकाचार्य नव पूर्वना जाण छई । ते असी निगोद व्याख्या जाणई। ए भरतक्षेत्र तणा लोक धन्य । अद्यापि कलिकालि निरतीर्थ तीर्थकर रहित केवलज्ञान(नी) रहित संपूर्ण अवि(व)धि ज्ञानइ रहित मन पर्यवज्ञान पढाईद्वीपतणा संज्ञीया पर्चेद्रिय जीवतण मनोगत भाव जाणई । इस्यूं मन पर्यवज्ञान श्रुतज्ञानइ नहीं । एहबइ फालि दूसमि श्रीवीतरागतणा वचन मानई । जे धर्म प्रवर्तावई, जे सिद्धाततणा विचार फहई ते धन्य । इसी स्तुति श्रीसीमंधरस्यामि करइ । इंद्र महाराज साभलीनई भरति क्षेत्रि भाविओ। वृद्ध माह्मण जरा जीर्णनू रूप करी आप्यु । अनह गुरु श्रीकालिकाचार्य कन्हलि पछिओ स्वामिन् ! निगोद नीव केहवा छइ । केतला एक छह । ति वारई गुरु श्रीकालिकाचार्ये भागम श्रुत निगोद व्याख्या कीधी। संख्यातीताः सन्ति गोलाः, गोटे एकैकस्मिन् निगोदे च, सिद्धेश्य ।

·- २३० श्रीरामचन्द्रमरिविरचिता गोला य असंखिजा, असंखगोला हवा निगोमो । इविमि निगोए, अणंतजीवा मुणेयच्या ॥१६॥ गोला असंग्ल्याता छई। गोलई गोलई जसप्याता ग(नि)गोद ई । इकेछइ निगोदि सिदह पर अनंता जीव छई । तया रयरूप निगोद म्याच्या परी रहिह इतइ गुरं फनदि वीगई पृद्ध सामाणि आपणू प्रायु पण्डिया- (प्रयोगार्थी छ । माहरं मायु देत एफ छह ! गुरे उपयोग देइ इंद्र महाराज जागी कहि हो बामण ! त. तां इंद्र सौधर्म देवलोकनु पिहुं सागरोपमतणं आयु छइ । इनाउं सांगनी रूप प्रकट कीचूं । गुरु नमस्का | उपाश्रय द्वार फेरपी फरी 'अमोघं देवदर्शनम् ' पद भगी एक बिंब सोम कातिनुं पायउं । ते भावडानह गरि सह । जिम परिवार संघमाहि महिमा जाणीइ । गुरुनी स्तुति कीर्ति करी क्षमावी परी स्वर्गि गियो । दिय सूरम(ब)रि आपण प्रमाण जागी रंय संराना फरी आराधना नीपजावीनइ ईगी परि प्रापन सिद्धांत रहइं उन्नति नापजायो करी भनेकि प्रभावना नीपजायो । अनशनी हता आराधी स्वर्गि पहुता । एहवा युगप्रधान श्रीकालिकाचार्य गणधरतणं चरित्र पवित्र ईणइ पर्युपणापविं निरंतर कहीइ । एह श्रीयुगप्रधान तणई नामि फरी ऋद्धि वृद्धि तुटि पुष्टि शिव शाति मांगलिक नोपजद । हिव श्रीसंघ रहरं सरयां उत्तमः पुण्य करणीय फरतां श्रीग्येशपर्व आराधतां निर्विा हेतु एक वर्धापनक अंतरंग शासन कहोइ छ । नक्षनाशि(सागपूरितं मरफ्वस्थालं विद्यालं नमः, पीयूपधुविनालिकेरफळिवं चन्द्रममाचन्दनम् । यायन्मेरफरे गभस्विकटके पते परिध्याना, वायनन्दतु धर्मकर्मनिरतः श्रीसंघमटारकः ॥१७॥ पृथ्यो रूपिणी नाय(यि), मेर(रु) पर्वत रूपीइ हस्ति चंद सूर्य वलय फरी शोभायमान, मरकत मणि रत्नमय स्थालि फरी, घट जू लइं पहरई संझ्या राग रूपीयइ तारायण महावीस, नक्षन अव्यासी, मह तारा तणी कोडा नि कोहि । तेह रूपीया मपं(ख)ड आपे(खे) चोखा जाणिता । पीयूपधुति भणीह, चंद्रमा रूपीउ नालिकेर चंद्र ज्योश्ना(स्ना) चंदन जाणिवउं । श्रीसंघनई कारणि यघामणउं करइ । एतावता अंतरंग अर्थ असिउ जाणिवओ। जां लगइ पृथ्वी, जो लगk मेर, जो लगइ आकाश, जां चंद्र सूर्य तपर्य, जो तारायण उदयवंत तां ए श्रीसंघ नांदयो याघमो विरतरु । श्रीयुगादिनाम प्रमप(मुख) श्रीवर्द्धमान पर्यंत चर्षिशक्तिजितेंद्र तह प्रतादि अगरीक प्रम)ल अनई भोगौतमत्वानि पयर जे गणधर हुआ तेहई सरगुरुं प्रसाद अनई जपि(क्ष) गोमप(मुख) [प्रमु] प(ख) तीर्थ कर] सेवक भधिष्ठायक, जपि(क्षिणी चक्रेस्व(ब)री प्रम(मु)ख शासनादेवति प्रसादात् श्रीसंपनई उत्तरोत्तर ऋद्धि वृद्धि जो अभि(भ्योदयछ कल्याण मागलिकमाला विस्तर ॥ संवत् १५१७ वर्षे मार्गसिर मुदि ९ शुके श्रीमडाडगछे श्रीकमलप्रभसूरिश(श)प्य-मुनिआसचन्द्र श्रेय स्यात्, पठनाथ लिखितं आपहिणी ।

·[३०]
श्रीगुणरत्नसूरिविरचिता
कालिकसूरिकथा ।
[रपनासंषत् १६ शताब्दि ]
.
अंपिका पाय मणमेसो, फालिक कवित करेसो ।
धारावासनयर निरूपम, तीह पुर कुण दीजइ अपम ॥१॥
तीणइ पुरि चैरह सिंघ यलवंत, राज करइ जयवंत ।
सुरसुंदरि बस परिणी राणी, रति मीतिरूप समाणी ॥२॥
तेह विहु अछइ कुमार, कालिक इति सविचार ।
एकवार खेलि रवाडी, कुमर गयु बनवाढी ॥३॥
विहां जोतां मुनिवर दीठा, गुणाकररि बईठा ।
अमर आवी गुर पासि, चांदी मनह उल्हासि ||
देसणा गरि तय दीधी, तस काया निरमल फीधी ।
देव-गुर-धरम विहां जाणी, दीक्षा ऊपरि भाव इति आणी ॥५॥
माय याप सनन मनावी, फालिक सरसति आवी ।
गुरु सापि दीक्षा छेई, संयम पालइ ए बेई ॥६॥
गुणाकरि विद्या सये आपी, कालिक निज पाटि थापी ।
कीघा इ(अ)तिसय प्रमाण, मयण मनावई ए आण ॥७॥
पणि गुण दृढ वसइ देह, पिसुण सूयण सम नेह ।
लबधितण निघांन, गणधर युगह प्रधान ॥८॥
छेदइ फरम अपार, श्रीगुर इति सविचार ।
............गुण नवि छामई ए पार ॥९॥
नवकारमंत्र आराधइ, रुपिराज निज फाज साधर ।
तपनिधि साहसधीर, नमइ निरंतर वीर ॥१०॥
मरिचर जगि जयवंत, आवइ क्रम जीपी पलवंत ।
कीधुं सफल संसार, महीयलि करइ विहार ॥१॥
गणधर ऊजेणी पहूता, तिहां राउ गर्दभिल हूंता ।
सूवउ साप जगावइ, रिपु थइ सती य सावइ ॥१२॥
गणइ नहीं पाप जि कांइ, छलि पलि लीइ न लीई ।
आवी संघ सामंति, राठ मति असिउं फहंति ॥१३॥

·२३२ श्रीगुणरत्नसरिविरचिता तुम्ह कुलि इम न फीजइ, सरसति संती य न कीजा । सीवह फारणि रावण, - गयु निरवाणि ए निरगुण ॥१४॥ रामन फहिजे अकीनंइ,, सीपी माणि फणा नवि लीजइ भूप राज म चूफि, सरसति सतीय तूं कि । निम जिम श्रीय संघ पारइ, फोपिई विम राय घएं हारई ॥१५॥ दाहि म यणी य न कीनर, अम्ह सीप अंसी य न दीगइ ।। राय रीसइ मुमट वेडावइ, गेल इय धरीय नइ पारद ॥१॥ थीसंघ गुरु भणी आवड, सयल सम(संबंध जणांवर । सरसति न मेहइ ए नरवर, फहु किम कीजइ गणधर ॥१॥ सरि मणइ मुणु संघ वात, सही हिवें करीए पात । नीगम् एह वधू राज, सीझनु , मम त फान ||१८॥ इम कहीं अवधूत चेसि, गुरु पहुवा शाफ तणइ देसि । र(री)जवी राय निवाणं, दल ठेई फरह पीयाणं ॥१९॥ आवी स(सो)रठहं देसि, ढांफा रहिया फटफ चुमासि । सेनापति गुरुपासि आची, निरपनपणं य नणावी ॥२०॥ शासनादेवि मसादिई, गणधरमनह आणदिई । ईटवा कनकपइ फीधु, वहिची सवे ते य लोधु ॥२१॥ 'सेनापति फटक चलायइ, ततक्षिणि ऊजेणि आवइ । . गर्दभिल मंत्र तव साधइ, गर्दभी विद्या आराघइ ॥२२॥ गुरु पेगिई सुभट तेडावी, गर्दभिल फूड जणांवी । शपदवो(वे)धी गुरे लीघा, तेय सवे आगलि कीघा .॥२३॥: तेह मुखि 'माधु भरीव, जीपी गर्दभिल : धरीउ। एह नृप राज अदाली, सरसति सती य मेल्हावी ॥२४॥ रंगिई गुरु पासि आवी, सयल वृत्तांत जणावी । गुणाफरसूर पाए लागी, गणधर आलोयण मागी ॥२५॥ कालिक छांडी सवे माया, फीधी स निरमल. कापा, गणधर जगि जयवंता, तप करी मुगतिः पटुता ॥२६॥ पीपलगच्छि गुर सोहइ, भवीयण जण मन मोदइ । श्रीगुणरयणमूरिद, हईयडइ घरीय आणंद ॥२७॥ फीधउ एह चरित्र रसाल, मुणु यहू बालगोपाल । तेह घरि सयल समृद्धि, पामइ अविहट रसिदि ॥२८॥ : इति श्रीकालिकसूरिनी कथा भास संवत् १७४० वर्षे द्वितीय श्रावण शुदि १२ वी दिने लषितः॥४॥ ई सुंदरबाई वाह वाहालबाई (लि)खावी (पित श्रीराजनगरे मध्ये लपितः । श्रीकल्याणमस्तु । , समाप्तः ॥