·na
।
॥अथविषयतावादप्रारम्भः।।

·M गवि श्रीगणेशायनमः॥बुद्धिर्नामकश्चिदात्मविशेषगुणातावस्थिनि घटमहंजानामान्याकारका पामरसाधारणानुभवबलादेवासाचसविषयिकाउनर्मिग्राह १. कुपनीत्याधुरादिविषयकवेनैवनरवगाहनानघटादिनिधनदिषयत्वंचनानियोगिक संबन्धविशेषासप्रतियोगित्वादिवन वरूपादननिरिक्तएवातनखरू पिणेवोपपनोत्रनिरिक्तकल्पनायाञ्चनवकाशानानचाताहशसम्बन्धस्यज्ञानसरूपनाविषयखरूपताबाखीक्रियताइन्यत्रविनिगम नादुभयस्यैवसंबन्धनाकल्पनिनाद विक्षयालाघवानसंबन्धात्वेनानिरिक्तकविषयताकत्सनमेवोचितमिनिवाच्चमाविषयतायाविषयस्वरूपाचेविषयेणसमंजस्या आधाराधेयभावानुपपजे। ज्ञानखरू पूयाएवनस्याउपगमानाबभेदप्याधाराधेयभावोपगमेघोज्ञानविषयनावानिनिवघटोघटवानिन्यादिप्रतीत्यापनानचाविषयनाचावच्छ्विनिरूपिनाधिकर जानेवघरादाबुपेयनेनपटवावच्छिन्नाऽधिकरणनेनिनानिप्रसङ्ग इनिवाचमानच्छिन्ननिरूपितलस्पनदाश्रयनिरूपितत्वविलक्षणस्यदुर्वचत्वानाअनुवाविनि गमनाविरहाभयमेवविषयचनथापिनाहशोभयस्यल्लप्तवादनिरिक्तविषयनायानत्रज्ञानादिसंबन्धनायाश्चकल्पनापेक्षयातदुभयस्यज्ञानादिसंबधत्वकल्पनेगौ रवानवकाशइनिसिहान्नानुयायिनानगातुविषयावंपदार्यानरमैवनतुखरूपसंवन्धविशेषानथाहिाज्ञानविषयनायाज्ञानात्मकावेज्ञानाधिकरणकालस्यापिज्ञानविष यनापतिकालिकनिष्ठनन्संबन्धस्यापिनासरूपाननिरिक्तवानाएवंखाभावेनसूमंनियोग्यनयोगिभावरूपज्ञानसंबन्धस्यापिस्वरूपानतिरिक्ततयाघटादिज्ञानस्यघटा दिविषयकवकन्वाभावविषयकायस्सापनि कालादोज्ञानादिसंबन्धस्यानिरिक्तत्वेचवि निगमनाविरहाहिषनिष्ठनबन्धस्यापनिरिक्तवसिद्धिनित्यूहैवश्वविषयता याज्ञानस्वरूपवघटपराविन्यादिसमूहालम्बनान्मकैकज्ञानीयपटपटादिरूपनानाविषयनिविषयनानामेकैकनयानादृशज्ञानानांघरलपरत्वाद्याच्छिनपरपरादिनिष्ठ विषयताकनयानमालापनि गनदरतिधर्मावच्छिन्ननविष्ठविषयनाशालिबुडेरेवन्नमवानानाशज्ञानानन्नरंघटनेनपटंजानामीन्याकारकानुव्यवसायापनिन। टन्नावच्छिवपटनिविषनाकज्ञानस्वतादृशानुव्यवसायविषयत्वानानचनाहशसमूहालम्बनीयघरपटादिनिष्पविषयनायाऐकोपिसाविषयनापरवावच्छिन्नर ·विषयनाननघटएवर्ननेपटवायवच्छिन्नविषयनाचेनपटएवर्जनेनोननाशधियोभमत्वापत्तिानदरनियोधर्मलदवच्छिन्नविषयताचेनतहतियाविषयतान अनियोगिनएवज्ञानस्यनमन्वानानवानाशसमूहालम्बनानन्तरमतानुयवसायप्रसङ्गापरत्वाद्यवच्छिन्नविषपनाचेनपटादितिविषयतामतियोगिनएवज्ञान स्वनहिषयत्वादितिवाचमायना पटवाद्यवच्छिन्नविषयतादेनघटादिनिहिनद्रूपावछिन्ननिरूपिनघरादिनिष्ठाधिकरणनाकावनाहीनाधिकणनापदिशुद्ध विषयनोचावच्छिन्ननिरूपिताधिकरणतातोननिरिक्तानदानाहशज्ञानीयघटादिनिष्ठविषयनायामपितादृशाधिकरणनाकत्वमानमेवा अतिरिक्ताचेनहिकिमपराड मनिरिज विषपनयेति।विषयनापाविषयस्वरूपाचेचघटत्वप्रकारकप्रमाविषयनायाः पटत्यप्रकारकत्रमनिरूपिनाया अपरनिष्ठविषयनायाऐकाप्रसङ्गेनघटत्वप्रकारक प्रमायापिवमलापति एवंघरभूतलघटभूतलसंयोगाइनिज्ञानयोरविशेषप्रसङ्गश्चाविषयाणांनदात्मकविषयतानीचाविलक्षणत्वातानचंप्रथमज्ञानेसंबन्ध विधयाभासमानस्यसंयोगस्पसंबन्धोऽप्यधिकोभासनेननसमूहोलम्बुनरूपेचरमज्ञानपानएवउभयोलमण्यमिन्सुपाध्यापम सम्पकासंयोगादिप्रतियोगिकसंव न्धमादायापिसमूहालम्बनसंभवातानचसंयोगसंसर्गकविशिष्टयुद्धोसंयोग स्वरूपनेएवभासनेनत संयोगवेनसखण्रपदार्थस्यापिसंवन्धविधयाखरूपनोभा नोपगमानाउक्तसमूहालम्बनेचसंयोगत्वेनसंगोगोभासनइनिसंयोगवरूपाधिकविषयभानाभानाभ्यामेवतयोर्विशेषनिवाच्यमाएवमपिघटवइनलसयो गश्वघरभूतलसयोगारनिज्ञानयाविशेषानिवौहानाघरवद्र्नेलमितितानसघरमकारकत्वमेवघटविशेष्यकोक्तसमूहालम्बनादिशैषनिचेनघटप्रकारक वहिघटनिष्ठप्रकार ताप्रतियोगिविघटविशेष्यत्ताकवघटनिष्ठविशेष्यताप्रतियोगिवनत्रचतानीयप्रकारताविशेष्यतेयदिप्रकारविशेष्यनेदिप्रकारवि शेष्याभ्यामननिरिक्तदोक्तविशिष्टबुडेरपिघटविशेष्यकायमुक्तसमूहालम्बनस्यापिघटप्रकारकवंदारमेवघात्मकयोस्तन्निएप्रकारताविशेष्यातयोर्भवन्मनेऽ भिन्नत्वानायदिचनेननिरिक्तनदासिनासमी हितमाप्रकारमाविशेष्यनयोर्विषयनात्मकत्वान। यत्तुभासमानवैशिषप्रतियोगित्वंप्रकारवंतादर्शवशिष्ट्यानुयोगिन् ·• 00 गवि विशे याचनविषयत्तारूपमिनितदसत उक्तसमूहालम्बनस्यापिचरप्रतियोगिक वैशिणविषयकतयाघटप्रकारकत्वापत्तासंयोगादिरूपव्यधिकरणसंबन्धेनद्र व्यवादिन्नमस्पदव्यत्वादिप्रकारकलानुपपने भूतले घटत्यादिज्ञानस्पभूजलायनयोगिक संयोगादिविषपकनयाभूतलादिविशेष्यकायापत्तागणादौसंयोगादिसे बन्धेन घरादिभमस्यगणादिविशेषकवानपपजेश्वाअथवास्तवनाशवैशिषप्रतियोगित्वानुयोगिचेनप्रकारताविशिष्याचे योनोक्तदोषाणामवसरः। श्री पिनुवैशिसशनियोगिनपानदनयोगिनयाचभासमानत्वमेवप्रकारचविशेष्यवतिचेन्नातियोगिनयेत्यादौनीयार्थस्सर्वचत्वानाभासमानत्वस्यज्ञानविषय नात्मकनपाप्रकारताविशेष्यनयोर्विषपनावसिद्देश्वायनविषवन केवलज्ञानस्वरूपनापिकेवल विषयखरूपम्।अपितज्ञानविषयोभयरूपम्।अनोनप्रागत दोषाणामवसरमानथाहिघरपटावियादिसमूहालम्वनीयघटादिनिष्ठतज्ज्ञानघटायुभयात्मक घटत्वावच्छिन्नविषपनायागपटरादिनिडतज्ज्ञानपगाभया मकपटत्वाचवच्छिन्नविषपनानात्मकनयानतादशज्ञानसत्रमत्वापत्ति-नवोपदार्शन विशिष्टधीसमूहालंबनयोरविशेषप्रसङ्गानाशममूहालम्वनस्सनथा विविशिष्टबुद्धिनिरूपिततज्ज्ञानघटाघात्मकप्रकारवानिरू पकवेनविषयूनावलक्षण्यसात्वादितिनिदप्यसतघटपटानिपेताशसमूहालम्वनात्मक ज्ञा नस्पन ज्ञानपरोभयात्मकपरन्वावच्छिवपनिलविषयनाघटकत्वेनघटत्वावच्छिन्नघटनिष्ठनन्जानघटोभयात्मविषयताघटकचेनचधनिष्ठाया पटवावच्छिन नज्ज्ञानरूपाविषयनानविरूपकवनम्नमवापनेवारत्वानायथनावच्छिन्विषतावनज्ञानतजहिषययोव्यासज्य न्युपेयतोरवंचनहीवच्छिन्नविषयतात्वेन नहर्मोनधिकरणनिर्याविषपनानप्रतियोगित्वभमत्वम्। उपदर्शिनसमूहालम्बनेचपटवायवच्छिन्नविषयत्नात्वस्यनन्तानपटायुभयपर्याप्शनयानेनरूपेणतइभयात्मक विषयनानघटादिरतिपादेलपाश्रपटाघात्मकविषयवासम्बन्धित्वातखाश्रययावयक्तिसम्बन्धिनएवव्यामज्यरति धर्मपुरस्कारेणादाश्रयवत्वादिनिन नस्यभ्वमत्वापनिरिनिचेनापरवायपच्छिन्नविषयमावस्वरूपानिरिकनवा वाद्येकिमपराहन पावच्छिवानिरिकविषयनया।अन्पचनस्यव्यासज्यरतिवा ·नुपपनियतनास्वरूपस्यप्रत्येकविश्रान्तत्वातारवंतद्रूपेणघादिवृतिचं विषयता लेनघादित्तिवानिरिक्तनवा।आपेकिमपराइमतिरिक्तविषयतया।अन्पेन दूपेणपादिवत्तिवताहेशज्ञानीयस्वात्मकविषयताया अक्षानमेवाएवंजानिमान्घटइत्यादीघरवाद्येकविषयतिरेकज्ञानी यविषयमायाजानित्वाचवच्छि नवादनवच्छिन्नावाभ्यो विध्यमनुपपन्नमाज्ञानस्यविषयस्वच विध्यविरहानानथाचजानिमानियाद्याकारकैकविधघटत्वादिविषयनाशलिज्ञानाजाइश ज्ञानस्यविलक्षणविषयनाशालिवानपपत्याविलक्षणाकारकनानुपपत्तिानस्मादिषयतमतिरिक्कमेवाअथविषयतावद्विषयेनयोगिनारसनासंबन्धीज्ञानेप्रतियोगि नारख्यस्तासंबन्धश्वल्पयुक्त्यानिरिक्तएवोपगन्नसागस्वरूपाननिरिक्तत्वज्ञानविषयनिष्ठयोस्सन्संबन्धयोरविलक्षण नापत्याज्ञानस्येवाविषयस्मापिसविषयकववि षयवज्ञानस्यापितहिषयत्वमापधेनाएवंविषयनायाज्ञानघरादिनिष्ठेनसंबन्धनसमकालाभावादिनिष्ठसंबन्ध स्थापननिरिक्तावलक्षरापाजपपल्याकालाभावादीना मपिघटादिविषयकवोपनिाघरज्ञानादिविषयतापनिश्वाएवं तुल्ययुजयाताशसंवधस्सापिसंबन्धलासंबन्धादिप्यनिरिक्त स्वीकरणीपस्त्यनस्थितसंबन्धधाराकसन सङ्गास्वंविषयनासंबन्धेपिज्ञानस्यनदीयता नियामकोनिरूप्यत्वाख्यसंबन्धविशेषस्तुल्यवृत्यानिरिक्त स्वीकरणीयःस्वितासंबन्धादिरपीतितत्रापिसवन्यथा रयानवस्थापनिरितिचेताकाक्षतिनहिप्रामाणिकानवस्थायादूषणावहावम् विषयनावहिषयित्वरूपज्ञानानुयोगिकविषयसंबन्धोप्यतिरिक्तरवाना विषयमा प्रतियोगित्वमेव विषणिविषयित्वमेवानि रिक्तजन्यतियोगिचीवविष्याचमिसत्यापिवक्तंशक्यतयायोरेवानिरिक्तनासिडेरिनिाविषपनाच विषयभेदायिते। अन्यथाघरपटावियादिसम्हालम्बनीयघट्पटादिनिष्ठविषयातायाऐकोपूर्वोक्यानादशज्ञान स्यम्भमावापनि घटायेकै विषयकाजानीयकैकरनिविषय यनानस्समूहालम्बनेनानाविषयत्यतिरिक्तकविषपनाकल्पनप्रसङ्गेनगौरवाचास्मन्न्येसमूहालम्बनेल्लुप्तप्रत्येकज्ञानीयविषयतानामेवोपगमानाज्ञा नभेदेनविषयनाभेदेमानाभावानारतेनघटत्यादिविशिष्टवद्धेर्चिशेष्यविशेषणभावापन्वेषघटघटत्वादिष्वकैवविषयना निविशेष्यनिष्ठाविशेषणनिशाचविष ·गवियनाभिन्नाभिनेतिमन हेयमेवाविशेष्यनिष्याविशेष्यतात्मकविषयन यासमंविशेषणनिष्ठप्रकारतात्मकविषयना याअभेदस्पासंभवटुक्तिकत्वात्।तथासनिनाद ३ शवद्दोघटप्रकारकावघटत्वविशेष्यकत्वयोरापानचप्रकारताविशेष्यनयोर्विषयतारूपनायामेव्यमनपपतिः सेवनापिनुपदार्थानरेश्वानपोर्विषयता त्वेमानोभावारितिवाच्यम्।विषयेयनिरिताविषयत्तानोनत्रविषतावकल्पनामवेक्ष्यविषयतित्वेनाप्तानाप्रकारताविशेष्यतानीविषयनात्वकल्पनस्यै वन्याप्य त्वानायनिर्विकल्पकीयाप्रकारताविशेष्यता भिन्नत्वनोभयसिहायाविषयना विशिष्टज्ञानस्पापिसेवविषयेसंबन्धनतएवचविशिष्टबड़ेरपिसविषय कत्वनिवीहोस्तुतिप्रकारतादीनांविषयनाचीपगमेनाप्रकारतादीनांविषयतानात्मकत्वेपिनलक्षण्यस्यज्ञानलक्षण्यसम्पादकावनकश्विहिरोपन्यपिहेयं मेवाप्रकारताविशेष्यनयोर्विषमतावानपगमेव्याप्यपक्षविशेष्यकपरामर्शयोयीप्यविषयनानिरूपितपक्षविषयनाशालिन्चनानगमप्यानमितिहेतुत्वासंभ वाकारणनाबाहुल्या पत्नेगनिर्विकल्पकीयविषयतायाःपरस्परनिरूप्यनिरूपकभावविरहाइएवंसंसर्गज्ञानस्थानपनायकनामनेउपनीतभानप्रतिउपनायकज्ञा नताप्रकारकावेतद्दिष्पकचेनचहेतुनायप्रस मन्मनेनप्रकारताविशेष्यनेसंसर्गभिन्न विषयताचेनानगमप्यएकहेतुनाकल्पनसंभवानाएवं निर्विकल्पकी यविषयताया विशिष्टबडावपगमे घटत्वादिनिर्विकल्पकादिवजातिवादिनाघटत्वादिज्ञानादपिखरूपनोघटत्वादिप्रकारिकायाघटत्याद्याकारकविशिष्ठबद्धे रापत्तिानचखरूपानेस्तहिशिष्टबुद्दीनदविशेष्यकतज्ज्ञानत्वेनहेनुत्वान्नायंदोष निवाच्यम् तथासनिजानिर्घटवेत्यादिज्ञानाद्घटइत्यादिविशिष्टबुझनुपपने रिनिायजुविशिष्नुद्धिविषयताविशेष्यमात्र वृत्तिानतुविशेषणेपिसामानाभावातामचविनिगम नाविरहाघटइत्यादिज्ञानानन्तरंघरंजानामीत्यायनव्यवसा पिनघटरूपविशेष्येणसमंज्ञानस्यसंवन्धावगाहनानघरादिरूपविशेष्यज्ञानस्पविषपतात्मकसंबन्धस्पावश्योपेयवानापरत्वंजानामीयाद्यनुव्यवसायस्तुनवासिहरबतस्थप टत्ववविशिष्टवैशिष्ट्यावगाहिन्नघटत्वत्वप्रकारकयवसायानन्नरमेवतन्मभवाना घटत्यादिव्यवसायसवखरूपनस्वघटत्वादिप्रकारकत्नयाघटवावाघमकोंकवानाज्ञा ·नाशेस्वरूपनोपरत्वादिविशेषणकोनुव्यवसायोपिननत्रसंभवनिाससंबन्धिकपदार्थप्रत्यक्षस्यकिंचिद्दिशिष्टसंबन्धिवैशिपावगाहिचनियमानानचायंघटल्या दिव्यवसायाननरं घटत्वनेमंजानामान्यायाकारकानुव्यवसायेनघटत्वादिरूपविशेषणेनापिसमज्ञानस्यसंबन्धावगाहनात्तत्रापिविशिषधीविषयताभ्युपगमयाब श्यकरनिवाअमायतस्तत्रज्ञानान्वयिवैशिषनरतीयार्थः। अपिनदिनीयार्थविषपनान्वाय घटत्वादिप्रकारकत्वमानचविषयतानिएंघटनादिप्रकारकत्वं घटत्वादिनिष्ठंप्रकारनानिरूपकत्वतदभ्युपगमएव चविशेषणीभूतपरत्वादेविशिष्ट धीविषयनासिद्धिनिष्प्रन्यूवाप्रकारतायाविषयनाविशेषात्मकत्वादिनिवासस यनोविषयतानिखंघटस्वादिप्रकारकावनघटवादिनिष्ठप्रकारतात्यविषयनानिरूपकचमाञपिनुघटत्वाद्यवछिन्नलमाधवछिन्नत्वंचप्रतियोगित्वकारणताधिकरणलादावि वरिषयतादावपिघटवादे-संवन्धविशेषणमेवासचानिरिक्तोऽननिरिक्तोवेमन्पदेनतास्यास्तुविशेष प्रतियोगिवादावन्यूनान निश्सतावमवच्छेद्यावच्छेदकभावजन्त्र मानानुविषयनास्थलेव्यधिकरणधर्मस्थापिविषयतावच्छेदकात्वाविशेषणनिरूपितत्वमेववाविषयत्तानिष्ठतप्रकारकतमा अनुनाविशेषणेविषयनानिरूपितःप्रकार नयधर्मविशेषःतथापितस्यविषयमावेज्ञानप्रतियोगिवेचमानाभावरतितिरिक्तविषयतावादिनामचीनकदेशिनीमत नदप्यनुपादेयमेवाविशेषणस्सविशि एज्ञानाविषयत्वेनहर्मविशिष्टज्ञानानन्नरंजर्मविशिष्टज्ञानानुपपने विशिष्टबहोविशेषणविषयक ज्ञानस्यहे तत्वानाभवन्मनेनहिशिष्टतानस्यनहिषयकज्ञान वाभावेननरहेनन्चाताएवंविशिष्टज्ञानाहिशेषणविषयकोपनीतमानस्याप्पनुपनि-गनपनीनभानेनहिषयकज्ञानस्वहेतुत्वाना एनारशयनयाविशेषणस्पविशिषधीविष यनापा आवश्यकतेचउक्तलाघवाननन्त्रिाप्रकारतापारविषयतास्वसिद्धिरित्यवधेयम्।अथनहिशिएवंडोनपनीतभानेचस्वरतिसप्रकारकालान्यतरसंब धनजहिशिशयाविष यानानालिज्ञानावेनैवहेलनावामाइन्युचविशेषणसविशिरज्ञानाविषपावेपितहिशिष्टतानातहिशिरज्ञानान्नरस्पनापनीतभानपचनानप्प बितानचौपदर्शिनकारणतावच्छेदककोटीअन्यतरसंबन्धेनत शिपस्सविषयनायांनिवेशेत्रन्पतरत्नघटकभेद्योमिथोविशेषणविशेषणभावेविनिगमनाविरहे ·ग-वि गकारणानावाहत्यमितिवाअमायतनादशान्यतरस्यान्यारत्वेननसंवन्धनापिनुस्वरूपनएवानचैवमप्यननगमाकारणताधिकांव्यभिचारनिवासमासंब ४ धाननुगमेपिनावनिष्ठसंबन्धनायाऐक्योपगमेननहोषानवकाशाताअनस्वसबधाननगमोनदोषायेतिप्राचांवादोपिानचैवमपिस्वप्रकारकत्वखरे जिला न्यानरसंवन्धेननडिशिविषपातामुपेक्ष्य रतियसंवन्धैननहिशिष्टविषयातायालाघवेनतहिशिष्टवद्यादिजनक नावच्छेदकत्वसिडेनिष्प्रत्यूहनया विशेषणसापिनि शिषधीविषयावंदारमिनिवासमापकारनायांविषयनालोपगमेपटवादिरूपेणघादिविषयकस्मरणादौनथाविधज्ञानसघटत्वादिप्रकारतानिरूपितघरादि निष्टविषयानाशालिज्ञानानघटादिनिष्ठविशेष्यतानिरूपित घटत्वादिपुकारताशालिज्ञानवेनवाहेनुगोरवाना अस्मन्मनेचनैनाशविनिगमनाविरहावकाशः विशेष्यनानिरूपिनकारनायाज्ञान प्रतियोगिकवाभावनपरंपरासंबन्धेनैवतस्याःजनकतावच्छेदकत्वस्योपगन्तव्यनयानदपेक्षयाप्रकारतानिरूपितविशेष्यतायाः प्रतियोगिता संबन्धनजनकनावच्छेदकलाधव स्यैवविनिगमकत्वानामैवमा उक्तविशेषणजानादिकारणनावच्छेदकलाघवेनप्रकारमायांविषयमावस्यज्ञान नियोगिवस्पचसिहावेवदर्शिनस्मरणादिहेतुनायोविनिगमनाविरहावतारेगौरवावतारातादृशगौरवस्थफलमुखत्वनादोषत्वान्। प्रसिदिमपजीयगौरवाचारस्तन्सि होतस्पविरोधिवासम्भवानाघवनलमित्यादिविशिएबुद्यनन्नरंभूतलंजानामीत्यनव्यवसायवधरंजानामीत्पाद्याकारकस्मज्ञानघरादिसंबवावगाहिनोऽनव्यवसायमा पिसानभवसिड्नयाविशेषणेपिविषयतात्मकज्ञानसंबन्धआवश्पकानवनवतप्रकारकविषयताकावरूपपरम्परासंबन्धसवज्ञाने घटस्यान व्यवसायेनगृह्यतरतिवाय माविशेषणीभूनपरादिरेवताहशाविशिष्ट डिविषयाननुभूतलादिरूपविशेष्यमाभूतलेजानामीन्यायनयवसायेननुखविशेष्यकाविषयनापतियोगित्वरूपभूतलादिनिरूपित परेपरासंबन्धएवज्ञानादोगानन्यस्यापिसुवचन पाविनिगमनाविरहेणविशेषणविशे ध्ययोरुभयोरेवविशिषधीविषयत्नासिडेनिग वाचनादित्याडाविशेष्यानाप्रकारनाकन संसर्गवस्यापिविषयनाविशेषान्मकत्वासंसर्गस्पापिविशिष्टधीविषयत्वमाअत्रोच्चाला संसर्गस्सविशिष्ठधीविषयनेमानाभावापरल्यादिनानानन्तरंसमवायजाना । GENE ·मात्याद्याकारकानुव्यवसायस्यासिहत्वानानादृशानयवसापस्यसमवायत्वविशिष्टवैशिष्ट्यावगाहितगासमवायचप्रकारकज्ञानानन्तरमेवनासंभ वान। अनि शिश्बु संसर्गानवगाहित्वाधडिप्रतिवन्धकतायाःसंसर्गविशेषनियन्त्रितवासंभवाकपालधार्मिकसंयोगादिसंवन्धावच्छिन्नप्रतियोगिताकपाधभाववजा निश्मरसमानधर्मितावच्छेदककिंचिदेवघटादिप्रकारकंज्ञानं प्रतिवध्यननसर्वमिन्यनुभवव्याकोपानचवाधप्रतिवन्धकलायाःसंवन्धविशेषनियन्त्रित वान रोधेननत्यनिवामधर्मितावच्छेदकबुझे संवन्धावगाहित्यसिद्धावपिनिर्मिनाक्छेदकवडेलथावं निर्यक्तिकमितिवाच्यमा निर्धर्मितावच्छेदकवि शिष्वरपिग्राह्यधर्मिकारजित्वज्ञान प्रतिवध्यतयानत्तिावतानप्रतिवन्धकनायो:सम्वन्धविशेषनियन्त्रित त्वानुरोधेननत्रापिसंबन्धावगाहित्वस्यावश्य कत्वातारवंप्रमावनमाचयो संवन्धविशेषनियन्त्रितवानिरोधेनापिसकलविशिष्टबुद्दीनांसंवन्धावगाहित्वमावश्यकमातयोस्तथात्वानुपगमेकपालविशेष्य कघरादिप्रकारकंकिंचिदेवज्ञानंप्रमानयावि,चकिंचिदेवज्ञानंचमनिप्रतीतिर्नस्यात्। अपितुकपालादेःसमवायुनघटादिमलयात्तथाविधंसकलमेव ज्ञा नेप्रमास्योत्सयोगादिसंवन्धावच्छिन्न प्रतियोगिताकघरादाभाववत्जयोचनथाविधंसकलमेवज्ञानभनमास्यादितिचेन्नविशिष्ट संबन्धविषयकत्वाने भ्यु पगमेपितटस्थेनसंसर्गणसमंप्रकारतायाअवच्छेयावच्छेदकभावोपगमा हाधू पूनिवध्यतावच्छेदकस्पप्रमावनमन्वयोश्नसंवन्धवि शेषावच्छिन्नप्रकारताघटितत्वादुक्तानुपपनिवारणसंभवातानचप्रकारतानिरूपिनसांसर्गिकविषयताश्यत्वमेनूसंसर्गस्सप्रकारतावच्छेदकतमन्यस्य दुर्वचत्वादितिसंसर्गस्य विशिष्टधीविषयवसिहिनिष्यत्यू हैवेनिवाच्यमाप्रतियोगित्वादिनिरूपितापाइर्वप्रकारतानिरूपिनायात्रपिसंसर्गनिष्ठावच्छेदक नायास्वरूपसवन्धरूपाचापदार्थान्तररूपत्वाहिषयताविशेषात्मकत्वेपिनद्रपातायातल्यावानतस्याविषयत्तालसानियेक्तिकवातानाशावच्छरकताविशेषर वचसंसर्गनापदार्थानविषयनाविशेषः। अथसंसर्गस्य विशिष्ठयविषयवैतसंसर्गकज्ञाना नहिशिष्टसहिनदपनीनभानानस्यप्रसङ्गानचाजस्लमोरुमा ·ग-वि: रस्पानुभविकत्वाभावादिशपतिनथासनिस्वरूपनोमनस्वादिविशिष्टवाचकमनःपदायधीनशाब्दवोधानुपपत्तेः।तथाहिमनःपदासरूपतोमनावप्रकारि ५ काशाब्दधीविष्यनिनवचेस्वरूपातलन्त्रकारकशक्तिज्ञानपदापिस्थियादिःकारणम् जातिवादिनानन्तकारकशक्तिनानादिनोजानिचादिनवनामको रंकशाब्दवोधोदयानाअन्यथाकदाचिजानिचादिनानामकारक कदाचिरवरूपातलकारकशाब्दबोधउत्पधानन्यचनियामकाभावप्रसङ्गानास्वरूपातल प्रकारकशक्तिनानपदार्थापस्थित्यादिकंचवरूपतसहिषयकज्ञानविनानसंभवति स्वरूपातस्तहिशिष्टदोस्वरूपातसहिषयकज्ञानस्यहेजुवातास्वरूपतामना रत्वादिविषयकंचनिर्विकल्पकज्ञानंनसंभवनिातीन्द्रियस्यनिर्विकल्सकावेद्यलाना निर्विकल्पकस्पलौकिकवनियमानास्वरूपातस्तन्त्रकारकनानस्सापेक्षणेचनत्रा पिताशज्ञानस्यापेक्षाणीयनयानवस्याप्रमः अस्मन्मनेचस्वरूपनासंसर्गविधूयाकिंचिनज्ञानेमनस्वादिभानस्वीकृत्यनन्मूलकास्वरूपातलमकारशक्त्यादिज्ञा नानथाविधशादधियउपपतिमानवखापतोनिखिलजातिसंसर्गज्ञानावरूपानोनिखिलजातिप्रकारकतानसम्भवेनसार्वज्ञापनिरिनिवोच्चमाफलवलानक स्यचिदेवपदार्थस्यकदाचिसंसर्गविधयाभानीपगमेनस्वरूपात संसर्गतयानिखिलजानिभानस्यकदाप्यनुपगमादिनिचेन्नानसंसर्गकज्ञान स्नेहिशिष्टवुड्या यजनकलेपिखरूपनोमनरवप्रकारकस्मरणमूलकनथाविधशजतादिज्ञानाजथारिधशाब्दवोधनिवी होनानचस्वरूपन लायकारकस्मरणेस्वरूपातरलप्रकारको नुभवस्यापेक्षिननयानदसम्भवेननदसंभवरनिवासमाभवान्नरप्रभवानभवाहितसंस्कागदेवतथाविधस्मरणोपपतानचजन्माचरीमानथानभवेपिपर्यनयोगना नादवस्थ्यमानातयातनजन्मजातनयाविधानभवाहितसंस्कारमूलकस्मरणसंगतिवाताजन्मप्रवाहस्यानादितयातादृशानवल्यायोकिंचित्कारवाना अथवा जातिवारिनोमनस्लपकारकैतड्नीयानुभवप्रभवसंस्कारादेवस्वरूपाननन्त्रकारकस्मरणामुत्पदानोसामान्यनस्लमकारकरारणेजनाकारकावेनैवज्ञान संस्कारयो का रणवानास्वरूपातस्नायकारकस्मतीस्वरूपजस्लमकारकत्वेननयोर्हेनुनायाप्रामाणिकवानानवजातिवादिनामनत्यादिप्रकारकानुभवसखरूपनोअनस्वादिषका ॥

·कस्मनिहेतुलेमनरुवादिप्रकारकस्मरणमात्र स्वस्वरूपतनप्रकारकत्वापत्तिरिति केवलंजातिमानियाकारकस्पस्मरणस्पविलोपप्रसङ्गतिवामावरूपातनाय कारकरभरणे उद्योधकविशेषस्यैवनियामकवानामनरत्याद्याकारकंस्मरणपत्रानभवसिंहनवनाहशोबाधकस्यफलबलेनकल्सनीयताना न्यथाजाति नस्वरूपनोमनस्ताप्रकारकक्रमिकानुभवड्याहितसंस्कारवत:सोभवन्मनेपिस्वरूपनोमनालप्रकारकजानिमानियाकारकमनरुवप्रकारकस्मरणविलोपापतिःन जानिन्वेनमनप्रकारकसंस्कारास्वरूपनोमनरलप्रकारकस्मरणनसंभवनितमनस्वी शेजानित्वभानेवाधकाभावादिनिवाचमानदंशेजातिवभानपिजानिमन मनश्वयाकारकस्यनशेहि विविषयनाशालिनरस्मरणस्यसंभवानावरून नवाजा निवांशेमोषदायांतथाविधसंस्कारान्मनइत्पाकारकस्मरणनिस्वाधमेव नदी शेमोषश्चनदासकोहोधकासमवधानमानचकिञ्चिद्रूपेणनायकारकसंस्कारादपिस्वरूपूतनायकारकस्मरणस्पमोषवशात्पनौजानिलादिसामान्य प्रत्यासचिजन्य नामकारकनिखिलजातिविषयकानभवाहितसंस्कारान्नानि तायशेमोषदशायास्वरूपत्तोनिखिलजानिप्रकारकस्मरणसभवानसार्वज्ञापनि रिनिवाच्यमा बोधकस्यफलवलकसनीयतयाजानिनाद्ये शेमोषशायोनिखिलजातिभासकोदोधकस्या कल्पनेनापतिविरहादित्यलपत्रवेनानन्यचविशिष्टसविदरसव मानवलम्बिनानकथयिपिकंचिदनिवाहमावहतोतिक्तितन्त्राननन्त्रसिहान्न विराधा प्रतिरुणहिकेचिनुनिशिष्टसंसर्गकवहौविशिष्टसंसर्गपरक विशे षणीयसंसर्गनायाप्रकारतावनथाविधविशेष्यायसंसर्गनायो विशेष्यतावसावश्यकम् अन्यथाकम्बग्रीवादिमावाद्यचच्छिन्नावरूपेणप्रतियोगितासंसर्गक कम्बग्रीवादिमाम्नास्लीयाद्याकारकडेनमत्वानपपत्तेनयाहिताहशज्ञानभावांशप्रतियोगिनासंबन्धेननघरस्पत्रमागतेनसवन्धनाभावस्यघरवत्वानानापिक म्बुलीवादिमावावच्छिन्न प्रतियोगिनासवन्धेननदेशेतस्सनमागविशिष्टबन्धापू सिडेनापिस्वावच्छिन्न प्रतियोगिताकत्वसंवन्धेननदेशेकम्बुनीवारिमावस्यान मानदंशेनसाप्रकारतानातयामनिनादृशधर्मविशिष्टलेनाभागोलेरखापत्तेमानस्वनियोगिनावच्छेदकलसंवर्धननादृशधर्मशिग्भावस्यामजन्यपिननड्मशिभावस्या - ।

·गनि प्रकारचानानापिनियोगित्वाशेकम्नुग्रीवादिमवावच्छिन्नत्वस्यप्रतियोगिनाच्छेद्यत्वाशेकम्बुग्रीवादिमावस्यवाबमानस्यसंसर्गपकनयायकारकत्वादितिनस्मा संसर्गनाविशेषेप्रकारनात्वविशेष्यतावलीकृत्युपश्चान्ननिसिम्पसरवापेक्षणीयदेनिसंसर्गस्यापिविशिषधीविषयनासिहि-त्रकारनाचादेविषयतात्वव्याप्युत्वा दियादानदपिनशोभनमयाप्रतिभानि।उक्तवहौतियोगिविशेषगणनापन्नस्यकम्बुग्रीवादिमत्वादेरभावाशेप्रकारतोपगमेसनिविरहेणतरंशेनइम्भमत्वस्व सम्भवानास्वोतन्गाप्रकारतास्थलएविशेषणवावेन विशेष्योलखाना तस्वदण्डीचैत्र-कुण्डलीत्यादिविशिष्शनयोगिक वैशिष्टाव्होसमानकालीनवसं वन्धनविशेष्यनावच्छेदक दण्डादेर्विधेयकण्ड्लाटोशेप्रकारचे पिनदेशरवाकण्डलोपाद्याकारकनाानप्रकारतायापारतंत्र्यर्निवचमिनिवासमाउतस्थ लेप्रतियोगिनिष्ठविशेष्येनानिरुपितप्रकारतावच्छेदेनेवाभाशिकम्युग्रीवादिमत्वादे:प्रकारोपगमाजहिशेष्यतानिरूपिनकारनावच्छिन्नतस्यैवतन्योरजन्य पदार्थवातायनुनत्रप्रतियोगिविशेष्यतया भावविशेष्यनपाचनिरूपिनासकै चप्रकारजास्तीक्रियत्नखानन्येण कारनास्थलनविशेष्यभेदेनप्रकारलाभेद नारशक्षका रजाया एकैकज्ञानसाधारणावान् । एवञ्चूनदीयविशेष्यतानिरूपिनप्रकारजा भिन्नत्वमैवनसारजन्यमानचैवंस नितारशज्ञानस्याभावशिवप्रतियोग्यशेखा वच्छिन्न प्रतियोगिताकत्वसंबन्धेनकम्बुनीचादिमत्वषकारकत्वापत्तिःप्रभावविशेष्यता निरूपितसंवन्धावच्छिन्न प्रकारतायास्वभवन्मते प्रतियोगिविशे प्यतानिरूपिनमकारनात्मकत्वान्नथाचतारशनानंप्रतियोग्यंशेपितस्पन्नमस्स्यादितिवाझमाताशज्ञानस्साहिप्रतियोगिनिएविशेष्यता निरूपिननसंवन्धान छिन्त्रकम्वग्रीवादिमावप्रकारताशालिवेपिप्रतियोगिनिष्ठविशेष्यतानिरूपितायानाशसंसर्गनिष्ठसंसर्गनाननिरूपकनर्मप्रकारकचनास्तिताहशसंसर्गनिष्ठ समर्गनायाभावविशेष्यनयेवसमंनिरूप्यनिरूपकभावोपगमानारत्यंचतनिष्ठविशेष्यनानिरूपिननसंसर्गनिष्ठसंसर्गनानिरूपकनर्मप्रकारकत्वमेवनदंशे नत्संवन्धेनतर्मप्रकारकत्वमनोनदर्शिनाऽनिप्रसङ्गरनितदसन नथासतिप्रतियोग्यंशेताहशज्ञानीयकम्बुप्रीवादिमावकारनायाअपित्रभावपारतमा पत्तेः ।

·नहिशिएबोधकशब्देनप्रतियोग्यनुल्लेखापजेनिथप्रतियोगि विशेषणीभूतधर्मस्याभावांशेनिरुजाप्रकारताकल्पनापेक्षयासंसर्गनायांप्रकारनावादि कल्पनमेवोचिनंर्मिकल्पनातीधर्मकल्सनायालघुत्वातानचभवन्मपिनविच्छिन्नावाशेप्रतियोगिसंसर्गीभूतप्रतियोगित्वविशेषणतयासंसर्गनाया कल्पनीयतयाधर्मिकत्सनमावश्यकमिनिवासमाभवन्मनेष्यवच्छिन्न प्रतियोगिताकत्वाशनहर्मनिष्प्रकारनानिरूपिनसंसर्गनाया कसनीयतयासस गताकल्सनसल्पाचादितिचेन्नानभावांशेप्रतियोगिविशेषणधर्मस्वकारतामने प्रतियोगिप्रकारतानिरूपिनायाप्रतियोगित्वनिष्ठसंसर्गनासैवप्रतियोगि विशेषणनिष्ठप्रकारता निरूपितायावच्छिन्नावनिष्ठसंसर्गताननिरूपिता पिएतावतैवतादृशधर्मस्पखावनिप्रतियोगिताक्वरूपसंसर्गभाननिर्वाहा नास्वच्चतमीवच्छिन्नविशेषितप्रतियोगितानिरूपकावप्रतियोगिसंसूर्गतावादिनस्लवममचावच्छिन्नवप्रतियोगित्वनिरूपत्वे कैकसमर्गनाकलाने स्पतुल्यनयानवनादशावच्छिन्नवनिष्ठसंसर्गना निरूपिताजमिनिएसंसर्गनाकानेनचममतादृशावच्छिन्न त्वनिष्ठसंसर्गनानिरूपिजतनमानधनकारताक मनसतल्यानयाभवतासंसर्गनायाप्रकारतावादिकल्पनस्याधिशातानचभूवन्मनेपित्ताशप्रकारतापा: पारनन्यनिर्वाहायनप्रतियोगिनिष्ठविशेष्यनानिरू पिनप्रकारनावच्छिन्नाचकसनमधिकमिनिवासमाभवन्मने पिनतर्मनिष्ठप्रकारताविशेषात्मकसंसर्गनायाअवच्छिन्नचानुयोगिकसबन्धविशेषावच्छिचे चस्माधिकस्यकल्पनीयतयामाम्यानाअथवाकिमेनावनामदनगवेषणायासेनास्तुसंसर्गसाविशेषाणाप्रकारमादिविशेषरूपतानतावनापिसंसर्गस्यविशिष्धी विषयनासिडिझटितिविघटितनियुक्तिसिडानानिरोधनिरससलानाविशेषाचस्पत्रकारताचादियापकत्ताभङ्ग भीरुज्यादुरभिभवलादितिबदनिास सर्गनयाचसमंत्रकारमायाविशेष्यतायाश्वनिरूप्यनिरूपकभावास्यस्संबन्धविशेषोऽभ्युपगन्तव्याससंबले कार्यत्वकारणत्वाधेयाचाधारवप्रतियोगित्वानुयो गिवारीनामिथस्वादशसम्बन्धइक्लरूपविशेषापदार्थान्तरमेवचा अन्यथानकोनसम्बन्धेनतन्यकारकमित्येतदर्थस्पर्वचचातानचतासंसर्गकवेसनिनविष्ठ ·गति विशेष्यनानिरूपितनकारनाकत्वमेवनेनसंबन्धेनताप्रकारकावमितिवाच्यमाथासनिभूतलादौसंयोगेनपादिकंसमवायेनचरूपादिकमवगाहमाना ७|| याधियोभूनलीशेसंयोगेनरूपादिप्रकारकत्वस्यसमवायेनचघटादिप्रकारकावस्यापत्तेः एवसमापनकपालाशेसयोगेनचभूतलाशे घटेमवगाहमानाया जुड़े स्तमवापेनभूतलाशेसंयोगेनचकपालाशेघटप्रकारकत्वापान स्वीकारेचतान्निष्ठविशेष्यतानिरूपिननीयसंसर्गचा निरूपिनायातीयप्रकारतातन्त्र नियोगित्वमेवनदशेनेनसबन्धनतरकारकावमायस्ययस्संवन्वायत्रभासनेनदीयविशेष्यतानदीपप्रकारताभ्यामेवनदीयसंसर्गतायानिरूप्पनिरूपकभावान्त्री कातिप्रसङ्गानचप्रकारमायाःसंसर्गविशेषावच्छिन्न नयाना संसर्गावच्छिन्ननदीयप्रकारतानिरूपिततदीयविशेष्यताकारमेवनेनसंबन्धनतशेनप्रकारकत्व मुस्तकिमतनिरूप्पनिरूपकभाचौपगमैनेतिवायमासंसर्गनिष्ठावच्छेदकामानिरूपकावरूपसंसर्गावच्छिन्नत्वस्यप्रकारनायाखोकनावेवसेसर्गनाप्रकारत योनिरूपनिरूपकभावसिडेनसंसर्गनायास्संसर्गनिशावच्छेदकनारूपत्वात् नचैवमपिप्रकारतयैवसमतस्यानिरूप्यनिरूपकभावोलानतुविशेष्यनयापि सममुक्तबहिनिरूपिनायासमवायनिष्ठसंसर्गजानिरूपिनघटप्रकारतायाभूतलविशेष्यतानिरूपितत्वविरहातासंयोगनिष्ठसंसर्गनानिरूपितताकार नायाश्चकपालेविशेष्यतानिरूपितविरहाइकानिप्रसङ्गवारणादिनिवाच्यमाविनिगमनाविरहेणैवविशेष्यतयोपिसमन्तस्यानिरूप्पनिरूपकभावसिडेनिन न्यूहत्त्वानाएवञ्चविशेष्यताप्रकारतयोस्साझान्निरूप्यनिरूपकभावोऽपामा णिकाकिंतप्रकारजागांविशेष्यतानिरूपित्तसंसर्गनानिरूपिनत्वमेव विशेष्यतानि रूपितवं विशेष्यतापांप्रकारतानिरूपिनसंसर्गनानिरूपित्तत्वमेवचप्रकारतानिरूपिनत्वं कार्यकारणभावावच्छेदककोटोपत्रकारविशेष्यत्यो निवेश लत्रसंसर्गस्पोप्यवश्यनिवेशान्तयार्निरूप्पनिरूपकभावानभ्युपगमे पिगौरवानवकाशादिनिध्येयमाप्रकारताच हिविधा निरवच्छिन्नाविशेषणान्नरावच्छि नाचनत्र निरवच्छिन्नापटइत्याद्याकारकतानीयघटत्वादि प्रकारतानत्रखरूपतस्वपवाद नानाविशेषणान्तरावच्छिन्नाचघेटत्ववदिनिझाननिवषा ·उत्तवरूपधर्मान्तरस्यापिविशेषणाचान जाहीचप्रकारताजापखण्डोपाधिभिन्नखीकियतेसावच्छिन्नाचघटवदित्यादिज्ञानीयघटादिप्रकारतानत्रपट वादेवच्छेदकावातानचनारशप्रकारतायाघरवादिनासममवच्छेद्यावच्छेदकभावोनियुक्तिकाद्रव्यवदित्यादिज्ञानानाशज्ञानस्सघटाशेपिभिन्न || कारकनयलसण्योपपरिनिवासमातोशज्ञानीयघटादिनकारनायो घटावायवेच्छिन्नत्वानुपगमेद्रयवदनलेघटनेत्याद्याकारकसमूहालम्बनात्मकज्ञाना दूघरवानभूजलन्यवेनिसमूहालम्बन सवलक्षण्यानुपफ्लेग उभपोरेवघराशेदव्यवघटत्वोभय प्रकारकावास्नलाशेघरप्रकारकत्वासानन्मतेपुनरावेद्य वावच्छिन्नाघटीयोपकारता अनेचघटनावच्छिन्नोसेनिप्रकारतावलक्षण्यातयोवलक्षणयमावलतलपटाचादिनिषप्रकारतानिरूपितवमेवघटादिप्रकारनायो घटत्वायरच्छिन्नत्वमानवप्रकारताविशेष्यनपोरेवनिरूप्पनिरूपकभावोननुप्रकारतयोरपीनिवाजमानत्रघटादिनिष्ठाया भूजलादिनिष्ठविशेष्य नानिरूपिन्प्रकारतायाएवघटवादिप्रकारतानिरूपितविशेष्यनात्मकवाना नाशप्रकारतयोर्निरूप्यनिरूपकूभावोपपति केचिघटत्वप्रकारतानिरूपितवि शेष्यतावच्छेदेनभूजलाशेघरस्पप्रकारताघर चदित्येताद्देशजानेवीक्रियतेम्जएवोतज्ञानयोर्भदइत्याहु नचिन्यमापरेतुघरदिन्यायकारकविशिष्टविशे षणकज्ञानदिविधविशिष्टवैशिष्यवोधात्मककेवलं विशेष्येविशेषणंतत्राविशेषणानरमिनिरीज़याघटवायचगाहिानवप्रथमेघटत्वादे प्रकारतावच्छेदकत्वम्। हि जीयेतुकारतात्मकविशेष्यनानिरूपितंप्रकारचेनतुप्रकारतावच्छेदकलमपीत्यागनखविशिष्टवैशिष्टयविचारेरुटीभविष्यांना विशेष्यताचकचिविरवच्छिवाका चिचविशेषणानरावच्छिन्नात्तत्रनिर्मिनावच्छेदकैघरम्याद्याकारकतानेचरवादिप्रकारतानिरूपितविशेष्यनानिरवच्छिन्ना अयंघटडयाद्याकारकस धर्मितावच्छे एकघटत्वादिविशिष्टबुद्दोचघटवादिप्रकारतानिरूपिनविशेष्यनाइदन्वाद्यवच्छिन्नााअनएवरदंचादिकंतप्रधर्मिनाक्च्छेदकमिन्यच्या विशेष्यतावच्छेदक नायास्वधर्मितावच्छेदकनापदार्थवाना विशेष्यनानिरूपिनमवच्छेदकन्चनननिरूपिनप्रकारकत्वमानथासनिघटइत्यादिक्षाने यंघटत्यादितानेचघरत्वस्पधर्मिता ·ग- विवच्छेदकवापनःनिर्धर्मिनावच्छेरकविशिष्बुद्धिविलोपप्रसाच्चाकिन्नुपनियोगित्वादिनिरूपितावच्छेदकत्ववास्वरूपविशेषापदार्थान्तरमेवा अथवामन ताविशेषण्वनन् अन्यथासर्मिनावच्छेदकज्ञानस्पेमिनाक्च्छदकप्रकारकत्वोपपत्नयेतन्निशमन्नानीयप्रकारतान्नरकल्पनेगौरवानानचज्ञानान्तरलततर्मनि प्रकारतवोपप निरिक्तप्रकारताकल्पन मिनिवासमाएवमपिनर्मिनावच्छेदकसमानविषयताकानन्नज्ञानेनाशाप्रकारताप्रतियोगित्वकल्पनापेक्षयानासा धारणेकर्मिनावच्छेदकनायोपकारनान्दकल्पनेलापवानानचैवमयंघटत्यादिज्ञानेश्दन्वादेस्तस्यापिधर्मितावच्छेदकालापनिरिनितनोग्यमयमित्याद्याकारकरमर प्रस-निवाच्यमायतनदीयप्रकारनानिरूपितायाधर्मिनावच्छेदकनायाआश्रयस्वनदीयधर्मिनाक्छेदकाउजस्थूलेचेरन्वनिराधर्मिनाक्च्छेदकनायास्स्वात्मकप्रकारको यांनिरूपनिरूपकभावविरहान्नानिप्रसङ्गानचैवमपीदवादिकंघटत्वादेरपिर्मिनावच्छेदकनस्यानाननिष्ठधर्मिनाक्च्छेदकनयाघटाचादिप्रकारताया अपिनिरूपनि रूसकभावेमानाभावानापरम्परयानिरूप्यनिरूपकभावस्पचप्ररुतेपिसत्वादितिवाच्यमाएतदनरोधेनैवधर्मितावच्छेदकाविशेषणीयप्रकारवयोरपिनिरूप्पनिरूपक भावोपगमात्ायप्रकारतानिरूपितलावच्छेदनविशेष्यतायायवच्छेद्यन्वंसएवनर्मिनावच्छेदका उक्तस्थलेचस्वकारतानिरूपिनत्वावच्छेदेननविशेष्यताया स्खाबच्छेद्यनमनोनखाशेस्वस्थधर्मितावच्छेदकतापत्तिरित्या विशेष्यताचसमूहालम्बनप्रकारभेदाद्रियतासमूहालम्बनस्सप्रत्येकाकारकज्ञानसामग्री समाजनियतनपाप्रत्येकप्रकारकज्ञानीयनानाविशेष्यताप्रतियोगित्वसवतन्त्रमावातात्रयंघटोदण्डीकण्डलीत्याद्याकारकैकधर्मिनाक्च्छेदककापरधर्मप्रकारक ज्ञानेमिनारच्छेदकताया प्रकारताविशेष्यत्वमने उभयपकारता निरूपिनाएकैवविशेष्यनाधर्मिनाक्छेदके ज्ञानानरसाधारणप्रकारतास्वीकारेकल्लेनप्रकार भेट्न विशेष्यनाभेसायदिचसमूहालम्बनविलक्षणोविशेषणविशेष्यतावच्छेदकभावानापनखुडकण्डलायुभयविशिरविषयका खगीकण्ड्लीचैत्रस्त्याद्याकार कबोधोनुभवसिइ सदानन्त्राप्युभयप्रकारलानिरूपिनेकविशेष्यताअन्यथासमूहालम्बनान लक्षण्यानुपपत्ते एवंमिथोविशेषणविशेष्यतावच्छेद ·शादिप्रकारतानिरूपिनविशेष्यत्तायावच्छेदकत्वेपियथाननस्यखधर्मिनोवच्छेदकत्वनथोपादिजागेव नत्रोक्तविशेष्यतेभित्रसकिन्तकविशेबना परविशे कभावानापूव्सनकुण्डलोभपादिक्यत्रशीर्थ्यादिधर्मितावच्छेदकनुपाना सत्तेखगोकरलोचैमरस्त्याद्याकारकेजादशबोधेचखनऊण्डलोभयाट्रिय कारनानिरूपिनकानशेष्यनानाविशेष्यनाचनादृशोभयावच्छिनशोर्यादिप्रकारतानिरूपिनविशेष्यत्तानोभिन्नाभिन्नावेनिनवनिवदूरनीयमाएवरल ड्रायेकनरधर्मितावच्छेदकनापन्नस्यैवापरस्तकण्डलादेविधेयधर्मितावच्छेदकावंयत्रतत्रादिप्रकारतानिरूपिनकपडलायवच्छिन्नविशेष्यनोविध युपकारनानिरूपितोभयधर्मावच्छिन्नविशेष्यत्तयोरभेद अन्यथामिथोविशेषणविशेष्य तावच्छेदकभावानापन्नखड्कण्डलोभयधर्मावच्छिन्नविशेष्यक शौर्यादिविधेयकबोधस्वयत्रस्वानन्ग्रेणकण्डलस्यखगधर्मितावच्छेदकत्याभानगाहशसमूहोलम्बनातस्यूवलक्षणानुपपनाएंववासनिरवहादेवख व्यतावच्छेदकभानापन्नेतिसमूहालम्बनाहिशेषन्त्यप्याराग्यप्रकारतादिवधेियावमपिविषयत्तान्तरंननूतप्रकारचमेक्नर्मितावच्छेदकस्यापिनथावा पत्ते अविशेष्यतावच्छेदकनाभिन्न मुख्यविशेष्यनानिरूपितरकारनैवविधेयतापर्वनोदन्हिमानियादीचपर्वतवादिरूपमितावच्छेदकनिष्ठप्रकारताधार्म वच्छेदकनामिकैवधर्मिनावच्छेदकनाया प्रकारतावसव्यवस्थापितत्वाना अतोननत्रपर्वतत्वादेर्विधेयनापतिःलाशनाने वन्यादेविवन्हिलादेन्द्रिमान्य र्वतवान्देशयादीचन्हर्विधेयनाचारणाय मुत्मविशेष्यतानिरूपिनाविशेषणमा मुख्यत्वब्दविशेष्यनायां प्रकारता नवच्छिन्नावंप्रकारनाभित्रनेवा। नविशेष्यतावच्छेदकनाभिन्नत्वायुपस्थिनिविनापिपर्वतोचन्हिमानित्यायनमियननरंपर्वतेवन्हिमनमिनोमीयाद्याकारकस्यवन्ह्यादिविधेयकत्वावगाहिनोनयनमा यस्योत्पत्यानिरुक्तप्रकारताया विधेपनात्मकत्वनोपपद्यतरनिवासमावन्हिप्रकारकानुमिनिवस्वताहशानयवसायविषयबोपगमानानवेचन्हि मान्पर्वतो घटना नित्यनुमिन्यनन्नर मपिताहेशानव्यवसायापजिरिनिवासमानिरुकननिष्ठप्रकारजाकतस्पतामकारकानमितिवव्यञ्चकनयानाशापत्यसम्भवानाभवन्मनेपित ·गनि विधेयकानुमितोयथाकथञ्छिदपस्थितनविधेयकावग्रहवारणापत्ननधेियकाचहेतनायाआवश्यकताना नवनाशनुव्यवसायेतन्निविलक्षणविषयमारू ९ पविधेयतापा प्रतियोगितासंवन्धन हेतुत्वकल्पनापेक्षया निरुततनिष्क्षप्रकारतागागरुशरीरापालासवन्धेनहेतनाकलने गौरवाहिलक्षणविषयतासि हिरिनिवा अमाकार्यकारणभावलापवानरोधेनजान्यनिरिक्तपहामिहस्सिहानविरुडवाना अन्यथाधूमादिपरामर्शजन्यतावच्छेदकनयायालोकाहितिर कानुमिति व्याजविलक्षणविषपनासिडिप्रमातानवनिरुतप्रकारतानोतिरिक्तवविधैयतात्मविषयताअन्यथाधर्मिनावच्छेदकनाभिवत्वायनुपस्थितिदशायांबन्दि मान्यर्वनोपरवानियाद्यनमित्पननरपर्वतघटमनुमिनोमिनन्दिमित्याद्याकारकस्सवन्हिविधेयकवाभावावगादिनोग्नव्यवसायसापलापत्रसङ्गानावन्यारिष कारकाम्नुमितिविषपकस्सवन्प्रिकारकावसामान्याभावावलम्बनवासम्भवादिनिवासमाधर्मितावच्छेदकनाभिन्नत्वाचनपस्थितिदायानाशप्रतीनेत्रा माणिकत्वनिरुक्तप्रकारजापामेवेविधेयतात्वाख्यधर्मविशेषस्वीकृत्यतेनरूपेणनिरुक्तप्रकारतापासप्रतियोगितासंबन्धावच्छिन्नामा बसैवनाशप्रतीनिवि षपनायाःस्वीकरणीयवानाभवन्मनेपिसंवन्धादिभरभित्रविषयनाना मनगमापनारशातिरिक्तधर्मस्तीकारस्यावश्पकवाना अन्यथाविधेपनानामननिमस तसामान्यधर्मावच्छिन्नाभावासम्भवनातनद्यतित्वावच्छिन्नाभावकरस्वताप्रतीतिविषयतापास्तीकरणीयनया भावकूटस्यविशिष्ययुगसहस्त्रेणापि ग्रहीतुमशक्यनयानाशप्रतीनेरेवान पप्नेगविधेपनापतियोगिकाभावत्वेनतावदभावानांतहिषयाचोपगमेताहशप्रतीने प्रतियोगितावच्छेरकतोनवगा हिनयावन्हिमनमिनोमीत्यादिप्रतीनेर्विवोधियानुपपरिनिचेन्ननिरुक्ताकारतायाएवविधेयतावरथिव्यांजलादिभेदो हरेधूमाभावशपायाकारकसा विशेष्यकानमितीनांतहिषेपकवानपपातथाविधानमितिविशेष्यतायोविधेयत्नात्वोपगमात्रयमनपपत्तिरिनिचना नर्हिनादृशानमितिविशेष्यता यास्तसमानप्रकारकसमानविशेष्यकरथिव्यारिसायकानमिनावपिसत्वेननस्यापिरजरभेदादिविधेयकवापने अथरथिव्यारिपक्षकताहान ·मितिनासाध्यकतादृशान मित्यार्भिवभिन्नैवनाशीविशेष्यताएवञ्चमाध्यविशेष्यकाउन मितिविशेष्यत्तापामेवविधेयनाभ्युपेयानरनिनोक्तानिप्रसर इति चेन्नासायविशेष्यकामिनावतिरिक्तविधेयनामकविशेष्यनोपगमेहतरभेद रथिव्यामिवाद्याकारकरथिवीसायकान मिनी विधेयतानात्मकवि विशेष्यतान्नरंतथाविधप्रत्यवान्यहिशेष्यावमिनिनिसणाविशेष्यतानांकल्पनापेक्षयाप्रत्यक्षान मिनिसाधारणपाएकविशेष्यतापास्माध्यविशेष्यक माध्यविशेषणकान मिनिसाधारणपाएकस्याविधेयनायाश्चकल्पनस्पैवोचितवानानचास्मन्मते नमिता याविधेयतानामिकाविशेष्यतासैवप्रत्यक्षेपानिन विशेष्यतात्रयूकल्सन मिनिवासमापत्यविधेयनामिकानदनामिकावा विशेष्यताकल्पतरत्पत्र विनिगमनाविरहातापजसाध्यविशेषणकानुमिनील प्रनिरुतप्रकारनेवविधेयता अतिरिक्तविधेयतानुसाध्यविशेष्यकानामिनावेवअनन्नमाध्यविशेषणकान मितिव्यक्तिषअतिरिक्तविधयत्तासंबन्धकल्पनापेक्षयाननि रूपितखल्तानरनिरुतप्रकारलासविधेयजावकल्पनेलापयादिति नपिनचारु नारशप्रकारजायाविधेयनात्योपगमेपर्वतोवन्हिमानपर्वगोनिमस्स्सादिन्याकारसमूहा लम्बनापत्त्यात्मकज्ञानस्पचन्ह्यादिविधेयकवापनानचेशपनि नथासनिनादृशापत्यानन्तरं पर्वनेधूमाभावमापादयामिननचन्हिमित्याकारकवन्हिविधेयकाला भावप्रनीतरनपपनगरनेनसाध्यविशेष्यकामिनिरेवापामाणिकी असिहसाध्यकस्थलेविशेष्येविशेषणमिनिवासाध्यविशेषणकानु मिनिरेवोत्पयनेविशिष्ट बुडिसामान्येविशेषणज्ञानहेंजतायानिकिकवान तथाचनिरुक्तप्रकारनैवविधेयनाभावसायकस्थलेतुमाध्यविशेष्यकानुमिनेरन्यन्नाप्रामाणिकनयानत्रसूतरा मेवेन्यपिनिरस्तमायतनामिनावापनौचनद्याप्पवजाज्ञानजन्यन्वमेवताहिधेयकावमिनिसदसन यत्तोतिरिक्तविधेयतानभ्युपगमेतद्याप्यवत्ताज्ञानसखाननरोग बनाप्रकारकान मिनिचादिकमेवजन्यनारच्छेदकंवायमानननननदिधेयनानिवेशसंभवःआमाश्रयप्रसङ्गानानथाचसिध्यभानायायव्यतिरेक निश्चय रूपकारणासमवहिनवहिव्याप्पकनाज्ञानानन्नरोपनयोवेन्हिमपर्वमवा वच्छिन्नपसकघरादिविधेयकानमित्यापापोरपितादृशज्ञानजन्यनयाचन्हिविधेयकावास ·ग.वि.इनिपजाविशेषादिजन्यावस्पविधेयनाशरीरघटकचेपक्षनाशुपस्थितिविरहकालेपिसर्वानुभवसिरावाचन्निानुमिनोमीयाद्याकारकातीरपलापप्रसङ्गा १० ता नचपनाविशेषादिजन्यत्वविशिष्टवयाप्यवत्ताजानजन्याचसंबन्धेनवन्ह्यादिमदन्यत्वमेवत्ताशप्रतीनिविष्योस्तुनत्रचनपसतायुपस्थितेरपेसासंवन्धना नस्यविशिष्उद्धावहेनत्वादिनिवाच्यम्। अनन्नपदार्थस्यपटिजनाशधर्मस्वसंबन्धात्वमानाभावाना एक्मेजन्मतेशाब्दबोधस्यसविधेयकलानपपतिलस्यव्याप्प वाज्ञानाजन्यवातानचनत्र निरुक्तंप्रकारलेवविधेयनेनिवासमापर्ववन्हिरियादिनाकाजन्यशाब्दबोधेवन्द्यादेविधेयवानुपपत्तेःगनचन्त्रवाशेपर्वताधेयन तुपर्वनी शेवन्हिरिनिवाच्यम्।शान्दबोधेवरमनिर्दियंपदार्थस्यैवविधेयावाना अतएवन्यकारोद्ययमेवमेयदरपत्यादौविधेयत्वेन नासूर्यविषयसन्यवाए। पानिर्टिश्पोषस्थाप्यनयानदिधेयकान्वयवोधासंभवादालारिकाविधेयाविमर्षदीयमुदाहरन्नि अनश्वगणानांगणावमित्यादौगुणावस्यैवोद्देश्यनावच्छेदकने याविधेयनयाचान्वयवोधानपपनि राशद्धिजावईमानोपाध्यायैः। विशेष्यस्यविधेयावेतनगुणावस्यनरनुपपत्यानाशाशनासङ्गने नवपदार्थानुमानगुणवरूपलस नावच्छेदकधर्मावच्छिन्नेइतरभेदसाधनायकादितव्यापकीभूनामावतियोगिगुणववानयमित्यनाशोपनयावयवारवयवोधानपजिरेचनैराशद्धिजिवाच्यम् तत्र यान्त्रक्तदण्डवानियाहाविवविधेयांशेव्यानिभानाधिकोनगणवसंबन्धिनएवाभेदसंबन्धनविधेयनयाचान्वयवोधानपजिविरहातानचनामार्थयोस्मासारचय स्थाव्यपवनयापर्ववन्हिरित्यारोपर्वनाशेकविधेयनयान्व्यतिवाच्यमामाक्षाहिशेषणविशेष्यभावेनान्वयसेवनामार्थयोरनभ्युपगमात्। अत्रपरमस्यैवविशेष्य विशेषणभावोपगमानाथशाब्दचोधेचरमनिर्दिष्टपदार्थस्सविधेयवेवाविरूपाक्षमिन्यादा अक्षणोवरूप्यस्सविधयवानपपनि वैरूप्पविशिष्टस्याक्ष्णएवनत्रवपरंशेविध यवेत्रलक्ष्यजन्मनेपत्रापिलश्यजन्मनायाएवविधयतयानापर्यविषयवभिन्यस्यवक्तुंशकानया अलक्ष्यनायाअविधेयत्वेनाविमष्टविधेयांशोदाहरणनायात्रनपपजे यदिवनशेसजन्मनोविवक्षितमहादेवापकर्षासपारकास्पानविधेयत्वेनविवक्षितावमा अपितुजन्मनोडलमनापारवेनिमन्यनेनरातल्यंप्रकोपीनिचेन समासानिरिला ·ग-विलचरमनि शस्यविधेयनानियामकवानाएवं निरुक्तपकारतापाविधेयनाचेहिनीयमोवीमिवेत्यादीविधेयन्वेनविक्षिनस्पसमासपरकपूर्वपदेनप्रतिपादनेविधेयापि २९ महामोवाहितीयामिवेत्यसमलपदेनप्रतिपादनेदोषोहारन्यालङ्कारिकतवादेविरोधश्चेनिाविधेयतावनिरूपितोद्देश्यतापिप्रकारमादिभिन्नविषयनाविशेषस्वनाचे विशेष्यनैचोरेश्यनापर्ववन्हिरियादिवाक्पजन्यशाब्द बोधेसाध्यविशेष्यकानमिनेऽप्रामाणिकलेननत्रच पर्वतस्पोद्देश्यानान्पपजेशनचविधेयनानिरूपकत्वमुद्दे सवतचपदंशेविधेयरसविधेयनस्यविशेष्यत्वेषकारनेचाशतमेवेतिकिमद्देश्यानाख्यातिरिक्तविषयत्वोपगमेनिवाच्यमाउने सत्वमेवानिरिक्तननिरूपकन्नमवे विधेयवमिन्यस्यापिनक्शापाविनिगमनाविरहणोभयस्यैवानिरिक्तनासिहेगाइदबवूधेयम्॥अस्तुविधेयत्वमुद्देशनमनिरिक्तनयोर्विषयतात्वमानाभावः पर्व तोचन्हिमानित्यनुमि नौ पर्वत बन्यादितथाविधप्रत्यक्षमाधारणविशेष्यताप्रकारेतास्वीकारस्पाचश्यकतयानतरवाशनानस्सनहिषयाकाचोपपजेकारनादीनों तत्रानुपगमेनारशानमित्यादीनावाधाद्यप्रतिवध्यत्वप्रसङ्गाविरोधिज्ञानाप्रतिववकावप्रसद्वाप्रकारतादीनामेवनाशप्रतिवध्यप्रनिवन्धकमावावच्छेदकवादि निदिकातिगदाधरभट्टाचालतोविषयनावादस्समानः॥वाराणसीप्रसादसूनियोगेनप्रयाननगाका शीसंस्कृतमद्रायामंकित्तोपशिलासा॥श्रीकाशीजीमे महल्लेहोदकटोराधीयत्नवाचूवाराणसीप्रसादजीकेमकानमेंकारी संस्कनमहापत्रमेछपी जिनकोलेनाहोपउनकोउक्तस्थानमेश्रीवानाराणसीप्रसारजीकपास पाकचौडगलीमेभाईप्रतापसिंहजीकेडकालपरमिलेगी।सम्बन१९४३॥

·PAWAIMADINGps
॥रतिविषयनावादःसमासः॥
tomulgatpad
Tropapaware
Jhantalia
SherREMANSKHERDammamacharana
mommmuseurona
JaveahemamRANCumaree
ormanaspummaNDIANRemommona
HODNA
Aammemorepmommamerandieo
BARD
amom
magna
RatorNaaraPatro