·मुद्रक तथा प्रकाशक-प. श्री. सातयळेकर, बी.ए.
भारत-मुद्रणालय, स्वाध्याप-मंगल, नौंध (जि. सातारा)
-

·लेडिजाऊन ज्यालय, पीशनेर। ॐ अथ वेद-विषयकः मस्ताका तस्माघशात्सर्वहुत ऋचः सामानि जशिरे । छन्दांसि जझिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत । (ऋग्वेदः १०१९०१९, वा० २०१७) यस्मारची अपातक्षन्यजुर्यस्मादपाकपन् । सामानि यस्य लोमान्यथर्वाङ्गिरसो मुखं स्कम्भं तं हि कतमः स्विदेव सः॥ (भपर्व० १०७।२०) अस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेतद् यहग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरसः ॥ (वृ० १० २०१०) सनातनस्याऽस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेवैतद्यग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽधर्ववेद इति ध्रुविस्मृतिपुराणेतिहासाना सनातन एव रादान्तो, निखिलैः शामदर्शिभिः स्वीकृतश्च । यथैतन्महद्भूतं सर्वत्र सर्वथा सर्वदा परिपूर्ण तथैव तस्मा- देवोत्पत्रोऽयं वेदराशिः सर्वत्र सर्वथा सर्वदा परिपूर्ण एव भवितुं योग्य इति सुतरां सतमेव- 'पूर्णात्पूर्णमुदचति ' (भथर्व १०८।२९) इति न्यायात् । संभवत्येव पूर्णस्य प्रकाशः पूर्णादेव, कथं नाम स्वयं परिपूर्णमपूर्णाप्रकाशितं भवेत् ? भवेत् कथं नाम तरपूर्णमित्याख्यायेत । एवं सनातनमहस्तनिःश्वासभूतोऽयं सनातनो वेदराशिानवानामार्याणां सम्मानयोग्यो धर्मग्रन्थ भारमणःकालादयावधि वर्णाश्रमधर्ममार्गावलम्दिभिः सर्वैरपि स्वतःप्रमाणत्वेन स्वीकृतश्च । मनुरप्याह- वेदोऽखिलो धर्ममूलम् । (मनु० २१६) इति । सोऽयं सनातनो वेदराशिर्वस्तुतः- एक एव पुरा वेदः प्रणवः सर्ववाहमयः । (धीमहागवते ९1१।४९) एयुक्तरवादेकः सपि विज्ञान-कर्म-समुपासना-यमसाक्षात्कारस्पचतुर्दिधप्रयोजनभेदेन ऋग्यजुःसामापर्ववेदसंहितामु चतुर्धा संविभक्तोऽपि, परापरसोपानस्थितानों धर्मनिष्टावतां मनुप्यागामधिकारभेदतोऽवस्थाभेदरच्या तबवानुष्टानयोग्य- कम्योपदेदोन सनातनमेकमेव मानवधर्म सर्वेभ्यो मानवेभ्यः समुपदिशति । मत एवोकं- H

·No text on this page.

·(७) " (३) तैत्तिरीयका नाम द्विभेदा भवन्ति = औख्याः, खाण्डिकेयाश्चेति । (२) तत्र खाण्डिकेया नाम पञ्च भेदा भवन्ति -आपस्तम्बाः, बौधायनाः, सत्यापाढाः, हरण्यकेशाः, काट्यायनाश्चेति ॥ (५) "तत्र कठाना......चतुश्चत्वारिंशदुपग्रन्थाः ॥" (४४) (चरणव्यूहे २) व्याकरणमहाभाप्ये पस्पशाहिके भगवता पतञ्जलिना कथितमस्ति यद्यजुर्वेदस्यैकशतं भेदास्तदेव कूर्मपुराणादिपु दृश्यते । परन्तु चरणम्यूहरचनासमये केवलं तेषां पडशीतिभेदा एवावशिष्टाः स्युः। अथवा कठानामुपग्रन्थनामलेखनाभावात्तेषां शाखापरिगणने गणनमपि कर्तुं न योग्यं, येन केवलं द्विचत्वारिंशदेव शाखास्तस्मिन्काल भासन्निति वक्तुं समीचीनम् । मन्य एकोनषष्टिशाखाभेदाश्चरणव्यूहरचनासमयात्पूर्वमेव प्रनष्टाः । तास्वपि द्विचत्वारिंशच्छाखासु केवलमिदानी पञ्चैव शाखासंहिताग्रन्था उपलभ्यन्तेऽन्ये सप्तत्रिंशद्ग्रन्या लुप्तप्राया एव । उपलब्धयजुःसंहितानां नामानि काठकसंहिता, मैत्रायणीसंहिता, काण्वसंहिता, वाजसनेयिसंहिता, तैत्तिरीयसंहि- तेति । तत्रेदं वाजसनेयिसंहिताया मुद्रणं कृतम् । वाजसनेयिसंहिताया मद्यावधि कतिपयानि पुस्तकानि मुद्रितानि सन्ति, तेषु कति पत्रात्मकानि, कति च पुस्तकरूपाणि, कति संपूर्णस्वरचिन्हयुतानि, कति च केवलमुदात्तादिस्वरचिन्हयुतानि सन्ति । परन्तु सर्वेष्वपि तेषु पुस्तकेषु बहूनि प्रमा- दस्खलितानि दृश्यन्ते, मतस्तेषां दोषस्थानप्रमाणन्यूनाधिकतया स्वाध्यायोपयोगित्वं न्यूनाधिकतरं भवति । अद्यावधि मुद्रितपुस्तकेषु प्रधानान्येतानि परिगणनीयानि- (क)पं० वेबरमहोदयेन शार्मण्यदेशे मुद्रितं महीधरभाष्ययुक्तं वाजसनेयिसंहितापुस्तकं मन्त्रपाठनिश्चयकरणे कृतब- हुपरिश्रमत्वात्सर्वेषु मुद्रितपुस्तकेषु प्रधानं स्थानमर्हति । [एतत्त्विदानी नोपलभ्यते । अस्माभिस्तु पञ्चान्देशी- यलवपुरीयाद् वैदिकपुस्तकालयाच्छ्रीमत्या मार्यप्रतिनिधिसभायाः कृपाप्रसादेन प्राप्तम्। तदर्थ श्रीमत्यै सभायै धन्यवादान्वितरामः।] (ख) मुम्बय्यां निर्णयसागरयन्त्रालये मुद्रितं भाष्यद्वययुतं वाजसनेयिसंहितापुस्तकं विद्वद्भिः श्रीमद्भिर्वासुदेवपणशी- करशास्तिभिः संशोधितं तदूध्वं गणनायोग्यमस्ति । (ग) मुम्बय्यामेव व्यकटेश्वरयन्त्रालये मुद्रितानि कतिपयानि वाजसनेयिसंहितापुस्तकानि पत्रात्मकानि पुस्तकरूपाणि मूलमात्राणि भापाटीकासहितानि च सन्ति । (घ) अजमेरनगरीये वैदिकयन्त्रालये मुद्रितं मूलमायं वाजसनेयिसंहितापुस्तकम् । श्रीमद्दयानन्दभाष्ययुक्तमपि तत्रैव मुदितं, पाठाय योग्यमास्ति । (6) कलिकातानगरे मुद्रितानि कतिपयानि पुस्तकान्यत अध्वं गणनीयानि सन्ति । एतेपूपरि निर्दिष्टेषु पुस्तकेषु यथामममेव पूर्वसादुत्तरस्मिन्नधिकान्यधिकानि स्खलितानि सन्ति । वार्मण्यदेशमुद्रितमेय पुस्तकं सर्वेषु न्यूनस्खलनयुक्तं वर्तते । तथाप्येतत्कण्डिकारूपेण मन्त्रान्संविभज्य मुद्रितत्यास नित्यपाठायोपयोगीति निश्चितमेव। नित्यपाठाय स्खलनादिदोपरहितमेव पुस्तकमावश्यकमिति मत्वाऽस्माभिर्यावच्छश्यं तावनिर्दोषमुद्रणायैवैप यत्नः कृतः । तथापि न कथ्यतेऽत्रैकमपि स्खलनं नास्तीति, परन्टपलब्धमुद्रितपुस्तकापेक्षयात्रातिन्यूनस्खलनानि भवेयुरिति निश्चयो- ऽस्ति । यावच्चाक्यं तावदस्माभिर्निर्दोपमुद्गणाय महान्यत्नः कृतः । प्रथमं तावयाचीनहस्तलिखितविविधपुस्तकानि समवलोक्य मन्त्रपाठनिश्चयः कृतः । एतदर्थ कासी-जनस्थान-स्यम्दकेश्वर-बालेराहमदनगरादिनानानगरेभ्यो वैदिकमाझ- णेभ्यो हस्तलिखितानि यहूनि पुस्तकान्यानीय तेषां पाटतुलनया यथायोग्यमालोदनं तुलनया मुद्रितपुरत- कानो रहूनि दोपस्पलानि स्वयमेव प्यत्तीभूतानि । प्रायशो यथा पगिनां रोगियां वापसंशोधनं वोः क्रियते, तव वैदिकर्वेदपुस्तकानां संशोधनं प्रियते । मतो येषां कुले परम्परया वेदाध्ययनं भवति, तेषां वेदपुस्तकानि पाटनिश्चयाय कृतम् । मनायव ·तु॥ पद्गुरुशिष्यः सर्वानुक्रमणीवृत्तौ कथयामास । यया च- एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान्पुरा । शाखानां तु शतेनाथ यजुर्वेदमथाकरोत् ।। सामवेदं सहस्रेण शाखानां च विभेदतः। आथर्वणमथो वेदं विभेद नवकेन (कूर्मपुराणे ४९५१-५२) नेकविधे शाखाविस्तारे सत्यपि चतसृणामेव संहितानां कचित्पाठभेदेन, कचिदानुपूर्वमिदेन क्वचिदन्यैर्वा कैश्रिदे गखासूपस्थितत्वाचतसृणामासां संहितानां वेदराशित्वमित्युच्यते वैदिकैर्न च तत्केनाप्यद्यामध्यवधीरितमवन्तदेव प्रमाणीकुर्मः। दो ब्राह्मणेनाध्येतन्यो द्विजैर्वाऽवश्यं पठितव्यश्च । भनधीयानो विप्रो द्विजवादीयत इति सातसिद्धान्तमुररीकृत स्वाध्यायसौकर्यसाधननिर्माणाय स्वाध्यायमण्डलं नाम विद्वत्परिपट्टपं पूर्व पश्चविंशतिवर्षेभ्य औन्धनगरे स्थापितम् मस्य पुनरुज्ज्वलीकरणमेव स्वाध्यायमण्डलस्य लक्ष्यम् । तसिद्धयर्थ चतुर्णामपि वेदानामशुद्धयादिदोषरहितं मुद्रा यकमिति निश्चितमेव । अद्यावधि वेदसंहितानां बहवो ग्रन्या भारते वर्षे यूरोपीयदेशे च मुदिताः सन्ति । भारत वैदिकग्रन्यापेक्षया यूरोपीयदेशमुद्रिता ग्रन्या न्यूनमुद्रणादिदोपा इत्येतद्यथा तेषां प्रशंसावदं भवति, तथैवासाव पि प्रकाशयति । यूरोपीयदेशमुद्रितानां पुस्तकानां बहुमूल्यत्वात्ते ग्रन्या भसद्देशीयानामुपकाराय न भवन्तीति कृत्व गनां मुद्रणं अत्रैव कर्तव्यमिति बहोः कालान्मनीपितमासीत् । अद्यावधि मुद्रिता ग्रन्या मुद्रणादिदोपयुकाः सन्ती पराहित्याय विशेषं विमृश्यैवैते ग्रन्या मुद्रणीया इत्यत्र न कापि विप्रतिपत्तिर्भवितुमर्हति । पूणां संहितानां समुपलब्धशाखासंहितानां च स्वाध्यायसौकर्यदृष्टयाऽशुद्धवादिदोपरहितं यावरछक्यं तावन्मुद्रणं ते स्वाध्यायमण्डलस्थैः कर्मचारिभिः पूर्वमेव निर्धारितम् । कमैतत्तु विशेषेण धनापनि वर्तत इति मत्वेतः पूर्व प्रारब्धम्। मन्नेव समये श्रीमद्भिः पण्डितप्रतिनिधिकुलभूपणैः श्रीभवानीरायभूपैरौन्धनरेशैः पञ्चसहस्ररौप्यमुद्रादानं केवट गर्थमेव स्वाध्यायमण्डलाय कृतम्, येन धनेन वाजसनेयिमाध्यन्दिनशुक्लयजुर्वेदसंहिताया मुद्रणं कृतम् । दस्य शाखाभेदविपयेऽपि किञ्चिदत्रोल्लेखनीयम् । 'यजुरेकशताध्वकं' इत्युक्तरीत्याऽस्यैकशवं शाखा भासब्रिति है। परन्तु चरणव्यूहे पढशीतिसंख्यात्वेनैव तासां परिगणनं कृतम्- यजुर्वेदस्य पडशीतिर्भदा भवन्ति । तत्र- (१) चरका नाम द्वादश भेदा भवन्ति-चरकाः, आदरकाः, कठाः, प्राच्यकठाः, कपिष्ठलकठाः, चारायणीयाः, वारायणीयाः, वार्तान्तवेयाः, श्वेताश्वतराः, औपमन्यवः, पातण्डिनीयाः, मैत्रायणीयाश्चेति ॥ (१२) "तत्र मैत्रायणीया नाम सप्त भेदा भवन्ति मानवाः, दुन्दुभाः, चैकेयाः, वाराहाः, हारिद्रवेया, श्यामाः, श्यामायनीयाश्चेति । (७) " (२) वाजसनेया नाम सप्तदश भेदा भवन्ति =जावालाः, चौघेयाः, काण्वाः, माध्यन्दिनाः, शापीयाः, तापायनीयाः, कापाला:, पौण्ड्रवत्साः, आवटिकाः, परमावटिका, पाराशरीयाः, वैधेयाः, वैनेयाः, औघेयाः, गालवाः, वैजवाः, कात्यायनीयाश्चेति ॥ (१७) . . ..

·ॐ ARRIA TUN वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल यजुर्वेद-संहिता। अथ प्रथमोऽध्यायः। ॥ओ३म्॥ इपे त्वोर्जे त्वी वायव स्थै देवो वः सविता प्रार्पयतु श्रेष्ठतमाय कर्मण आप्या- यध्व मघ्न्या इन्द्राय मागं प्र॒जाव॑तीरनमीवा अयक्ष्मा मा व स्तेन ईशत माघशयसो ध्रुवा अस्मिन् गोपतौ स्यात बह्वीर्यज॑मानस्य पशून्पाहि ॥१॥ वोः पवित्रमसि द्यौरसि पृथिव्यसि मातरिश्वनो धर्मोऽसि विश्वा असि । परमेण धाम्ना दृछहस्व मा हार्मा ते यज्ञपतिीित् ॥२॥ वसौः पवित्रमसि शतर्धार वसौः पवित्रमसि सहस्रधारम् । देवस्त्वां सविता पुनातु वसौः पवित्रेण शतधारण सुप्त कामधुः ॥३॥ सा विश्वायुः सा विश्वकर्मा सा विश्वायोः । इन्द्रस्य त्वा भाग, सोमेनानिमि विष्णो हुव्य रक्षं ॥४॥ अग्ने बतपते वृतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन्मे राध्यताम्। इदमहमनतात्सत्यमुपैमि ॥५॥ कस्त्वा युनक्ति स त्वा युनक्ति कस्मै त्वा युनक्ति तस्मै त्वा युनक्ति। कर्मणे वां वेपाय वाम्॥६॥ प्रत्युटथं रक्षः प्रत्युष्टा अरांतयो निप्तरक्षो निष्टप्ता अरातयः । उर्वन्तरिक्षमन्वमि ॥७॥ धूरसि धर्व धूर्वन्तं पूर्व तं योऽस्मान्धूवति तं धर्व यं वयं धूवीमः । देवानामसि वह्नितम सस्नितम पप्रितमं जुष्टंतमं देवहूतमम् ॥८॥ अद्भुतमसि हविर्धानं दृहस्व मा ह्वार्मा ते यज्ञपतिापीत । विष्णुस्त्वा क्रमता मुरु वातायाँ पहत रक्षों यच्छन्तां पञ्च ॥९॥ पा०प०१

·(२)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुरू
[अध्यायः १,
दे॒वस्य॑ त्वा सवितुः प्रेसवेऽश्विनौवीहुभ्यां पूष्णो हराम्याम ।
अगये जुष्टं गलाम्यं नीपोमाभ्यां जुष्टं गृह्णामि ॥ १० ॥
भूताय त्वा नारातये स्वरभिविख्य दृपहन्तां दुर्याः पृथिव्यां मुर्वन्तरिक्षमन्वैमि
पृथिव्यास्त्वा नाभौ सादयाम्यदित्या उपस्थेऽग्ने हृव्य रक्षे ॥ ११ ॥
पवित्रे स्थो वैष्णव्यौ सवितुर्वः प्रसव उत्'नाम्यच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिमिः ।
देवीरापो अग्रेगुवो अग्रेपुवोऽयं इममद्य यज्ञं नयताग्रे यज्ञपति सुधार्तुं यज्ञपति देवयुवम् ।।१२।।
युप्मा इन्द्रोऽवृणीत वृत्तूर्ये यूयमिन्द्रमवृणीध्वं वृत्रतर्ये' प्रोक्षिता स्थं । अग्नये त्वा जुष्टं
प्रोक्षाय नीपोाभ्यां त्वा जुष्टं प्रोक्षामि । देव्याय कर्मणे शुन्धध्वं देवयज्याय यद्वोऽशुद्धाः
पराजघ्नुरिदं वस्तच्छुन्धामि ॥ १३ ॥
शर्मास्य वधूत रक्षोऽवधूता अतियो' ऽदित्यास्त्वगास प्रति त्वादितिर्वेत्तु ।
अद्भिरसि वानस्प॒त्यो ग्रावाऽसि पृथुर्बुध्नः प्रति त्वाऽदित्यास्त्वग्वैत्तु ॥ १४ ॥
अग्नेस्तनूरसि वाचो विसर्जन देववीतये त्वा गृह्णामि बृहदावाऽसि वानस्प॒त्यः स इदं दे॒वेभ्यो
हविः शमीप्व सुशमि शमीप्वं । हविष्कृदेहि हविष्कृदहि ॥ १५ ॥
कुक्कुटोऽसि मधुजिह्व इपमर्जमाबंदु त्वया वय संघात संघातं जेप्मै वर्षवृद्धमास प्रति
त्वा वर्षवृद्धं वेत्तु परापूत, रक्षः परापूता अतियों ऽपहत रक्षों वायु: विविनक्तुं देवो
वः सविता हिरण्यपाणिः प्रतिगृभ्णात्वच्छिद्रेण पाणिनां ॥ १६ ॥
धृष्टिरस्य-पाऽग्ने अग्निमामाई जहि निष्क्रयाद सेधो देवयज वह ।
ध्रुवमसि पृथिवीं छह ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्युप॑दधामि भातृव्यस्य वधार्य ॥१७॥
अग्ने ब्रह्म गृभ्णी धरुणमस्य॒न्तरिक्षं दृह ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्युप॑दधामि
भ्रात॒व्यस्य वधाय। धमसि दिव यह ब्रह्मवान त्वा क्षवनि सजातबन्युपदधामि भ्रातृव्यस्य
बधाय ।
विश्वाभ्यस्त्वाशांभ्य उपदधामि चित स्थोचितो' मृगंणामङ्गिरसां तप॑सा
तप्यध्वम् ॥ १८॥
शर्मास्य वंधत रक्षोऽवधता अरांतयो-ऽदित्यास्त्वगासि प्रति त्वाऽदितिर्वेत्तु ।
धिपणाऽसि पर्वती प्रति॒ि त्वाऽदित्यास्त्ववेत्तुं दिवस्कम्भनीरसि धिपणाऽसि पार्वतेयी प्रति त्वा
पर्वती वेर्तुं ॥१९॥
धान्यमसि धिनुहि दे॒वान् प्राणायं त्वों दानाय त्वां व्यानार्य त्वा ।
दीर्घामनु प्रमितिमायुपे धां देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रतिगृभ्णात्वच्छिद्रेण पाणिनां चक्षुपे
त्वां महीनां पयोऽसि ॥२०॥

·-~-
कखिका१०-३०]
यजुर्वेद-संहिता।
(३)
देवस्य॑ त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनौ हुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । सं पामि समाप ओपधीभिः
समोपंधयो रसैन । सछ रेवतीर्जगतीभिः पृच्यन्ता सं मधुमतीमधुमतीभिः पृच्यन्ताम्.॥२१॥
जनयत्यै त्वा संयौमी दमग्ने रिदमग्नीपोमयो रिपे त्वा धर्मोऽसि विश्वायु रुरुप्रथा
उरु प्रथस्वोरु ते यज्ञपतिः प्रथा मग्निटे त्वचं मा हिंछती देवस्त्वां सविता श्रृपयतु
वर्षिठेऽधि नाके ॥ २२ ॥
मा भेर्मा संविथा अतमेरुर्यज्ञोऽतमेरुर्यज॑मानस्य प्र॒जा भूयात् बिताय॑ त्वां द्विताय
वै-कताय त्वा ॥ २३ ॥
दे॒वस्य॑ त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आईदेऽध्वरकृत देवेभ्य
इन्द्रस्य बाहुरासि दक्षिणः सहस्रभृष्टिः शततेजा वायुरसि तिग्मतेजा द्विपतो वधः ॥२४॥
पृथिवि देवयजन्योप॑ध्यास्ते मूलं मा हिसिप' व्रजं गच्छ गोष्ठान वर्पतु ते या बंधान देव
सवितः परमस्यां पृथिव्या शतेन पाशोऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तमतो मा मौक् ।। २५ ।।
अपाररु पृथिव्यै देवयजनादृध्यासं वजं गच्छ गोष्ठान वर्षतु ते द्यौ धान देव सवितः
परमस्यां पृथिव्या शतेन पाशैर्योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तमतो मा मौ। अररो दिवं
मा पप्तो दुप्सस्ते द्यां मा स्कन् ब्रजं गच्छ गोष्ठान वर्पतु ते द्यौं-वधान देव सवितः
परमस्यां पृथिव्या शतेन पाशैर्योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तमतो मा मौक् ॥ २६ ।।
गायत्रेण त्वा छन्दसा परिगृह्णामि त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा परिगृह्णामि जागतेन त्वा छन्दसा
परिगृह्णामि । सुक्ष्मा चार्सि शिवा चासि स्योना चासिं सुपदा चास्यू-जम्वती चासि
पर्यस्वती च ॥ २७ ॥
पुरा क्रूरस्य विसृपों विरप्शिन्नुदादाय॑ पृथिवीं जीवदानुम् । यामेरयश्चन्द्रमसि स्वधाभिस्तागु
धीरासो अनुदिश्य यजन्ते । प्रोक्षणीरासादयं द्विपतो वधोऽसि ॥ २८ ।।
प्रत्युष्ट रक्षः प्रत्युष्टा अरांतयो' निष्टप्त रक्षो निष्टप्ता अरातयः ।
अनिशितोऽसि सपत्नक्षिद्वाजिनं त्वा वाजेध्यायै सम्मास्मि ।
प्रत्युएछ रक्षः प्रत्युष्टा अरांतयो निष्टंप्त रक्षो निष्टप्ता अरातयः ।
अनिशिताऽसि सपत्नक्षिद्वाजिनी' त्वा वाजेध्यायै सम्मामि ॥ २९ ॥
अदित्यै रास्नोसि विष्णोर्वेप्पोऽस्यूं जे त्वां ऽन्धेन त्वा चक्षुपार्वपश्यामि ।
अग्नेर्जिह्वासि सुहूढेवेभ्यो धाम्ने धाम्ने मे भव यर्जुपे यजुर्षे ॥ ३० ॥

·(2) वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक्ल [१० ११ सवितुस्त्या प्रमुब उत्प॑नाम्यच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः । गवितुः प्रमब उत्प्नाम्यच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः । नेजोऽसि शुक्रमस्यमृतममि धाम नामासि प्रियं दे॒वानामनाधृष्टं देवयज॑नमसि ॥३१॥ [ अध्यायः २; रिका: ३१, मंत्र-संख्या १३७ ] इति प्रथमोऽध्यायः। अथ द्वितीयोऽध्यायः। ।

·कं० १९१-२१]
यजुर्वेद-संहिता।
(५)
मयीदमिन्द्रे इन्द्रियं दधात्वस्मान् रायो मघानः सचन्ताम् । अस्मार्क सन्त्वाशिपः सत्या
नः सन्त्वाशिष उपहूता पृथिवी मातोप मां पृथिवी माता हयतामग्निराग्नीध्रात्स्वाहीं ॥ १० ॥
उपहतो द्यौष्पितोप मां द्यौष्पिता हयतामग्निराग्नीध्रात्स्वाहा । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे
ऽश्विनौर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । प्रतिगृह्णाम्य नेष्ट्वास्येन प्राश्नामि ॥ ११ ॥
एतं ते देव सवितर्यज्ञं प्राहुर्वृहस्पतये ब्रह्मणे । तेनं यज्ञमैव तेनं यज्ञपति तेन मामवै ॥ १२ ॥
मनौ जूति पतामाज्यस्य बृहस्पतिर्यज्ञमिमं तनोत्वरिष्टं यज्ञ समिमं दधातु ।
विश्वे देवास इह मादयन्तामो३म्प्रतिष्ठ ॥ १३ ॥
एषा ते अग्ने समित्तया वर्धस्व चा च प्यायस्व । वर्धिीमहि च वयमा च प्यासिपीमहि ।
अग्ने वाजजिद्वाज त्वा ससृवास वाजजित सम्मामि ॥ १४ ॥
अग्नीपोमोरुजितिमनूज्जैप वाजस्य मा प्रसवेन प्रोहामि । अग्नीपोमो तमपनुदतां
योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं ट्टिष्मो वाजस्यैनं प्रसवेनापोहामि । इन्द्राग्न्योरुजितिमनूज्जे वाजस्य
मा प्रसवेन प्रोहामि । इन्द्राग्नी तमपनुदतां योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मो वार्जस्यैनं
प्रसवेनापोहामि ॥ १५॥
वसुभ्यस्त्वा रुद्रेभ्यस्त्वा ऽऽदित्येभ्यस्त्वां संजोनाथां द्यावापृथिवी मित्रावरुणौ त्वा
वृष्टयावताम् ।
व्यन्तु वयोक्तछ रिहाणा
मरुतां पृपंतीर्गच्छ वशा पृश्निभूत्वा दिव गच्छ
ततो नो वृष्टिमावह । चक्षुप्पा अग्नेऽसि चक्षुर्मे पाहि ॥ १६ ॥
यं परिधि पर्य_त्था अग्ने देव पणिभिर्गुह्यमानः ।
तं ते एतमनु जोपं भराम्येप नेत्त्वदपचेतांता
अग्नेः प्रियं पाथोऽपीतम् ॥ १७ ॥
सवागा स्थेषा बृहन्तः प्रस्तरेष्ठाः परिधेयांश्च देवाः ।
हा वाचभि विश्वे गृणन्त आसद्यास्मिन् बर्हिर्पि मादयध्व, स्वाहा वाटू ॥ १८ ॥
घृताची स्थो धु? पातसुम्ने स्थः सुम्ने मां धत्तम् ।
यज़ नमश्च त. उप च यज्ञस्य शिवे संतिष्ठस्व स्विष्टे मे संतष्ठस्व ॥ १९ ॥
अग्नेऽदब्धायोऽशीतम पाहि मां दिद्योः पाहि प्रसित्य पाहि दुरिष्टय पाहि दुरन्या अविपं नः
पितुं कृणु सुपदा योनौ स्वाहा वा डग्नये संवेशपतये स्वाहां सरस्वत्यै यशोभुगिन्यै स्वाहा ॥२०॥
वेदोऽसि येन त्वं देव वेद देवेभ्यो वेदोऽभवस्तेन मह्यं वेदो भूयाः !
देवा गातुविदो गातुं वित्त्वा गातुर्मित । मनसस्पत इमं देव यज्ञ स्वाहा वाते धाः ॥२१॥

·(३) वासजनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [4012 संवर्हिरेताछ हविषा वृतेन समादित्यैर्वसुभिः सम्मुरुद्भिः । समिन्द्रो विश्वदेवेभिरक्तां दिव्यं नौ गच्छतु यत् स्वाहा ॥ २२ ॥ कस्त्वा विमुश्चति स त्वा विमुश्चति कस्मै त्वा विमुञ्चति तस्मै त्वा विमुञ्चति । पोपाय रक्षसां भागोऽसि ॥२३॥ सं वर्चसा पय॑सा सं तनूभिरगन्महि मनसा स शिवेन । त्वष्टा सुत्रो विर्दधातु रायोऽनुमाटुं तन्वो यद्विलिष्टम् ॥ २४ ॥ दिवि विष्णुर्यक्रस्त जागतेन छन्दसा ततो निर्भक्तो योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विप्मो' ऽन्तरि विष्णुर्यक्रस्त त्रैष्टुभेन छन्दसा ततो निर्भक्तो योऽस्मान्द्वेष्टि यं च व्यं द्विष्मः पृथिव्य विष्णुर्यकछस्त गायत्रेण छन्दसा ततो निर्भक्तो योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मो ऽस्मा दन्ना दुम्य प्रतिष्ठायो अर्गन्म स्वः सं ज्योतिपाभूमं ॥२५॥ स्वयंभूमि श्रेष्ठौ राश्मिवर्चीदा असि वर्षों मे देहि । सूर्यस्यावृतमन्वावर्ते ॥ २६ ॥ आने गहपन मुगृहपतिस्त्वयाऽग्नऽहं गृहपतिना भूयास सुगृहपतिस्त्वं मयाऽग्ने गृहपतिना भूयाः । अथरि णी गार्हपत्यानि सन्तु शत हिमाः सूर्यस्यावृतमन्वावते ॥२७॥ आने वनपने वतर्मचारिप तदशकं तन्मेऽराधी'-दमहं य एवास्मि सोऽस्मि ॥ २८ ॥ अग्नये कव्यवाहनाय स्वाही सोमाय पितृमते स्वाहा । अपहता अमंग रक्षासि वेदिपदः ॥ २९॥ य कपाणि प्रनिमञ्चमाना अमृगः सन्तः स्वधया चरन्ति । पगागं निपुग ये भग्न्यग्निष्टॉल्लोकात्प्रदात्यम्मात ॥ ३० ॥ अग्निग मादयध्वं यथाभागमापायध्वम । अमदल पितरो यथामागमापायिषनं ॥ ३१ ॥ नमो वः पिलंग ग्मायं नमो वः पितरः झापाय नमो वः पितरो जीवाय नो का निर; म्वधा नमो वः पितग धागये नमो वः पिनगे मन्यये नमो वः पितरः पितरी नो को दिन्न: निगे दन मुद्रा ः पिनंग दाम-दः पितग बाम आधत्तं ॥ ३२॥ अट स्निग गर्भ कमा कंग्सनम । यह पुरुघाऽमत ॥ ३३ ॥ दहन वृतं पर्व: कालालं परिगृतम् । स्वधा म्यं नर्पयत मे पितृन ॥ ३४ ॥ [२,३४, मं०१५) दि हिदीयाध्यायः।

·.
Ma
H
APHARMA
कं० २२-३४,१-१७]
यजुर्वेद-संहिता।
(७)
अथ तृतीयोऽध्यायः।
समिधाऽग्नि दुवस्यत घृतैर्योधयतातिथिम् । आस्मिन् हव्या जुहोतने ॥ १॥
सुसमिद्धाय शोचि घृतं तीवं जुहोतन । अग्नये जातवेदसे ॥ २ ॥
तं त्वा समिद्भिरङ्गिरो धृतेनं वर्धयामसि । बृहच्छौचा यविष्ठ्यं ॥३॥
उप त्वाऽग्ने हविष्म॑तीर्घताचीर्यन्तु हर्यत । जुपस्व समिधो मम ।। ४ ॥
मुंवैः सौरिव भूम्ना पृथिवीव वरिम्णा ।
तस्यास्ते पृथिवि देवयजनि पृष्ठेऽग्निमन्नादमन्नाद्यायाधे ॥ ५॥
आयं गौः पृश्निरक्रमीदसंदन मातरै पुरा । पितरं च प्रयन्त्स्वः ॥ ६॥
अन्तश्चरति रोचनास्य प्राणादपानती । व्यस्यन् महिषो दिवम् ॥ ७ ॥
त्रिशद्धाम विराजति वाक् पतङ्गाय धीयते । प्रति वस्तोरह युभिः ॥ ८॥
अग्निोतियोंतिग्निः स्वाहाँ सूर्यो ज्योतिज्योतिः सूर्यः स्वाहा ।
अग्निर्व! ज्योतिर्वर्चः स्वाहाँ सूर्यो वर्ची ज्योतिर्वः स्वाहाँ ।
ज्योतिः सूर्यः सूर्यो ज्योतिः स्वाहीं ॥ ९ ॥
सर्देवेनं सवित्रा सजू राव्येन्द्रवत्या । जुपाणो अग्निवेतु स्वाहा ।
सवेन सवित्रा सजूरुपसेन्द्रवत्या । जुपाणः सूर्यो बेतु स्वाहाँ ॥१०॥
उपप्रयन्तो अध्वरं मन्त्रं वोचेमाग्नये । आरे अस्मे च शृण्वते ॥ ११ ॥
अग्निर्मूर्धा दिवः ककुत्पतिः पृथिव्या अयम् । अपाछ रेतासि जिन्वति ॥ १२ ॥
उभा वामिन्द्राग्नी आहुवध्या उभा रार्धसः सह माययं ।
उभा दातार विपाछ रयीणामुभा वाजस्य सातये हुवे वाम ।। १३ ॥
अयं ते योनि:त्वियो यतो जातो अरोचथाः ।
तं जाननंग्न आरोहाथों नो वर्धया रयिम् ॥ १४ ॥
अपमिह प्रथमो धायि धातृभिहोता यजिठो अध्वरेबीटयः ।
यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनैपु चित्रं विश्व विशेवि ॥ १५॥
अस्य प्रत्नामनु शुत शुक्रं दुटे अईयः । पर्यः सहसमामि ॥ १६ ॥
अग्नेऽसि तन्वं मे पात्यायुर्दा अग्नेऽस्याई दहि दचोदा अग्नेऽभि व में देहि।
अग्ने पन्म तन्दा अनं तन्म आपूर्ण ॥१७॥

·(८) वाजपनेयि-माध्यन्दिन-शुक्क [१०७ इन्धानास्त्वा शत हिमा घुमन्त समिधीमहि । वर्यस्वन्तो वयस्कृत सहस्वन्तः सहस्कृतम् । अग्ने सपत्नदम्भनमधासो अभ्यिम् । चित्रावसो स्वस्ति ते पारमशीयं ॥ १८ ॥ सं त्वमग्ने सूर्यस्य वर्चसागथाः समृीणास्तुतेन । प्रियेण धाम्ना समूहमायुषा सं वर्चसा सं प्रजया स रायस्पोर्पण ग्मिपीय ॥ १९ ॥ अन्ध स्थान्धों वो भक्षीय मह स्थ महो वो भक्षीयोज स्थोज वो मक्षीय रायस्पो स्थ रायस्पोप वो भक्षीयं ॥ २० ॥ रेवती रमध्वमस्मिन्योनावस्मिन् गोष्टेऽस्मॅिल्लोकेऽस्मिन् क्षये । इहैव स्त मापंगात ॥ २१ ॥ संहितार्सि विश्वरूप्यूर्जा माविश गौपत्येनं । उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोपविस्ता या वयम् । नमो भरन्त एमसि ॥ २२ ॥ राजन्तमध्वराणां गोपामृतस्य दीदिविम् । वर्धमान, स्बे दमै ॥ २३ ॥ स नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव । सर्चस्वा नः स्वस्तये ॥ २४ ॥ अग्ने त्वं नो अन्तम त त्राता शिवो मैवा वरुथ्यः। वसुरग्निर्वसुश्रवा अच्छा नक्षि द्युमत्तम रयिं दाः ॥ २५ ॥ तं त्वां शोचिष्ठ दीदिवः सुम्नाय नूनर्मीमहे सखिभ्यः । स नो बोधि श्रुधी हवमुरुप्या ो अघायुतः समस्मात् ॥ २६ ॥ इड एह्यादित एहि काम्या एतं । मर्यि वः कामुधरणं भूयात् ।। २७ ।। मोमान स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते । कुक्षीवन्तं य आशिजः ॥ २८॥ यो रेवान्यो अमीबहा वसुवित्पुष्टिबईनः । स न सिपक्तु यस्तुरंः ॥ २९ ॥ मा नः शमो अररुपो धृतिः प्रणङ् मय॑स्य । रक्षा णो ब्रह्मणस्पते ॥ ३०॥ महि त्रीणामोऽस्तु अ॒क्षं मित्रस्यार्यम्णः । दुग़धप वरुणस्य ॥ ३१ ।। नहि तेपाममा चन नार्वमु बारणे' । ईशे रिपरपर्शसः ॥ ३२ ॥ ते हि पुत्रामो अर्दितः प्र जीवमे माय । ज्योतिर्यच्छन्त्यम्रम ॥ ३३ ।। कदा चन स्नरीमि नेन्द्र सश्चसि दागुये। उपोपेन्नु मघवन् मय इन्नु ते दान देवस्य पृच्यते ॥ ३४ ॥ तन्मदिनुवरेण्यं मी देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयानं ॥ ३५॥ परि ते दृमो ग्धोऽम्माँर अश्नोनु विश्वतः। येन रौसि दाशुषः ।। ३६ ॥

·.... ansar क. १८-५४] यजुर्वेद-संहिता। । (९) भूर्भुवः स्वः सुप्र॒जाः प्रजाभिः स्यासुवीरौ वारैः सुपोपः पोपैः । नर्य प्रजा में पाहि शस्य पशून्में पाय॑ थर्य पितुं में पाहिँ ॥३७॥ आ गन्म विश्ववेदसमस्मभ्यं वसुवित्तमम् । अग्ने सम्राडभि द्युम्नमभि सह आ यच्छस् ॥२८॥ अ॒यम॒ग्निर्गृहपतिर्हपत्यः प्र॒जायां वसुवित्तमः । अग्नै गृहपतेऽभि द्युम्नमुभि सह आ यच्छस्वं ॥३९॥ अयमग्निः पुरीष्यो रयिमान् पुष्टिवर्धनः । अग्ने पुरीष्याभि द्युम्नममि सह आ यच्छस् ॥४०॥ गृहा मा बिभीत मा वैपध्वमऊं विभ्रत एमसि । ऊर्ज़ निभ्रवः सुमनाः सुमेधा गृहानैमि मनसा मोदमानः ॥४१॥ येामध्येति प्रवसन्ये' सौमनसो बहुः । गृहानुपह्वयामहे ते नौ जानन्तु जानतः ॥४२॥ उपहूता इह गाव उपहूता अजावयः । अथो अन्नस्य कीलाल उर्पहतो गृहेषु न ! क्षेमाय वः शान्त्यै प्रपद्ये शिव शग्म, शंयोः शयोः ॥४३॥ प्रयासिनो हवामहे मरुतश्च रिशादसः । करम्भेण सजोपसः ॥४४॥ यद्गामे यदरण्ये यत्सभायां यदिन्द्रिये । यदेनश्चकृमा वयमिदं तदर्वयजामहे स्वाद ॥४५॥ मो पूर्ण इन्द्रान पृत्सु देवैरस्ति हि मा ते शुष्मिन्नवयाः । महश्चिद्यस्य मीटुपो यन्या हविष्मतो मरुतो वन्दते गी': ॥४६॥ अन् कर्म कर्मकृतः सह वाचा मयोभुवा । देवेभ्यः कर्म कृत्वास्तं प्रेत सचामुर्वः ॥४७॥ अवमृथ निचुम्पुण निचेरुरसि निचुम्पुणः । अव वैदेवकृतमेनोऽयासिपमव मर्मत्य॑कृतं पुरुराणो देव रिपस्पाहि ॥४८॥ पूर्णा दर्वि परा पत सुपूर्णा पुनरा पंत ! वस्नेव विक्रीणावहा इपसूज शतकत! ॥४॥ देहि मे ददामि ते नि मै धेहि नि ते दधे । निहारं च हरीसि मे निहारं नि हैराणि ते स्वाह" ॥५०॥ अखन्नामदन्त पर्व प्रिया अधूपत्त । अस्तोपत स्वभानवो विप्रा नविष्ठया मती योजा विन्द्र ते हरी ॥५१॥ सुसन्दृशं त्वा वयं मघवन्वन्दिपीमहि । प्र नूनं पूर्णवन्धुर स्तुतो यासि वशार अनु योजा विन्द्र ते हरी ॥५२॥ मनो न्वाहामहे नाराश सेन स्तोमैन । पितृणां च मन्मर्भिः ॥५३|| एतु मनः पुनः क्रत्वे दक्षाय जीवसे । ज्योक् च सूर्य दृशै ॥५४॥ आ न घा०प०२

·(१०)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[म. ३-88
पुनर्नः पितरो मनो ददातु दैव्यो जनः । जीवं बात सचेमहि ॥५५॥
वय सोम ते तव मनस्तनूपु बिभ्रतः। प्र॒जाव॑न्तः सचेमहि ॥५६॥
एप ते रुद्र भागः सह स्वस्राम्बिकया तं जुषस्व स्वाहै प ते रुद्र भाग आनुस्ते पशु: ॥५७||
अब रुद्रमंदीमधव देवं त्र्यम्बकम् ।
यथा नो वस्य॑सस्कद्या नः श्रेयसस्करद्यथा नो व्यवसायात् ॥५८॥
मेपजमंसि भेषजं गवेऽश्वाय पुरुषाय भेषजम् । सुखं मेपार्य मेष्ये ॥५९॥
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ।
चम्बकं यजामहे सुगन्धि पतिवेदनम् । उर्वारुकमिव बन्धनादितो मुक्षीय मामुतः ॥६०॥
एतत्तै रुद्रावसं तेन परो मूवतोऽतीहि ।
अवततधन्वा पिनाकावसः कृत्तिवासा अहिछसन्नः शिवोऽतीहि ॥६१॥
व्यायुपं जमर्दोः कश्यपस्य व्यायुपम् । यद्देवेषु व्यायुपं तन्नो अस्तु व्यायुपम् ॥१२॥
शिवो नामासि स्वधितिस्ते पिता नमस्ते अस्तु मा मा हिंसीः ।
नि वर्तयाम्यायुपेऽन्नाधाय प्रजननाय रायस्पोपाय सुप्रजास्त्वार्य सुवीर्याय ॥३॥
[भ० ३, कं०६३, मं० सं०७९]
इति तृतीयोऽध्यायः।
अथ चतुर्थोऽध्यायः।
एदमंगन्म देवयजनं पृथिव्या यत्र देवासो अर्जुपन्त विश्वै ।
ऋक्सामाभ्यां, सन्तरन्तो यजुर्मी रायस्पोपण समिषा मदेम ।
इमा आपः शर्मु मे सन्तु देवी रोपधे वायस्व स्वधिते मैन हिथ्सीः ॥१॥
आपो अस्मान्मातरः शुन्धयन्तु घृतेनं नो घृतप्वः पुनन्तु ।
विश्व हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदाभ्यः शुचिरा पूत एमि ।
दीक्षातपसौस्तनरसि तां त्वा शिवा शग्मा परि दधे भद्रं वणं पुप्यन् ॥२॥
महीनां पयोऽसि वक़दा असि वों मे देहि ।
नस्यासि कनीनंकश्चक्षुर्दा असि चमि देहिं ॥३॥
निपतिर्मा पुनातुं वाक्पतिर्मा पुनातुं देवो मा सविता पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः।
ती ते पवित्रपते पवित्रपूतस्य॒ यत्कामः पुने तच्छकेयम् ॥ ४ ॥

·क० ५५-६३:१-१७]] यजुर्वेद-संहिता। (११) आ वो देवास ईमहे वामं प्रयत्यध्वरे । आ वो देवास आशिपो यज्ञियासो हवामहे ॥५॥ स्वाहा यज्ञं मनसः स्वाहोरोन रिक्षात्स्वाहाँ द्यावापृथिवीभ्या स्वाहाँ वातादारभे स्वाहा ॥६॥ आकूत्यै प्रयुजेऽग्नये स्वाहाँ" मेधायै मनसेऽग्नये स्वाहा' दीक्षायै तपसेऽग्नये स्वाहा सरस्व- त्यै पूष्णेऽग्नये स्वाहा । आपो देवीर्वृहतीविश्वशम्भुवो द्यावापृथिवी उरो अन्तरिक्ष । बृहस्पतये हविषा विधेम स्वाहा ॥७॥ विश्वों देवस्य नेतुर्मतों बुरीत सख्यम् । विश्वो राय ईपुध्यति झुम्नं वृणीत पुष्यसे स्वाहा” ॥८॥ ऋक्सामयोः शिल्पे स्थस्ते वामारभे ते मा पातमास्य यज्ञस्योहच:। शर्मासि शर्म मे यच्छ नमस्ते अस्तु मा मा हिछसी': ॥९॥ ऊर्गस्याङ्गिरस्यूर्णम्मदा अर्जु मर्यि धेहि । सोमस्य नीविरसि' विष्णोः शर्मासि शर्म यज- मानस्येन्द्रस्य योनिरस सुसस्याः कृषीस्कृधि। उच्छ्यस्व वनस्पत ऊर्बो मा पाह्यधहरू आस्य यज्ञस्योहर्चः ॥१०॥ व्रतं कृणुतामिब्रह्मानिर्यज्ञो वनस्पतिर्यज्ञियः। दैवीं धियं मनामहे सुमृडीकामभिष्टये वधिों यज्ञाहस सुतीर्था नौ असदशै । ये देवा मनौजाता मनोयुजो दक्षक्रतव॒स्ते नोऽवन्तु ते नः पान्तु तेभ्यः स्वाहा ॥११॥ श्वात्राः पीता भवत यूयमापो अस्माकमन्तरुदरै सुशेवाः । ता अस्मभ्यमय॒क्ष्मा अनमीवा अागसः स्वदन्तु देवीरमृता ऋतावृधः ॥१२॥ इयं ते यज्ञिया तर्ने पो मुंश्चामि न प्रजाम् । अश्होमुचः स्वाहाकृताः पृथिवीमा विशते पृथिव्या सम्भवै ॥१३॥ अग्ने॒ त्वछ सु जागृहि वय सु मन्दिधीमहि । रक्षा णो अप्रयुच्छन् प्रबुधे नः पुनस्कृधि ॥१४॥ पुनर्मनः पुनरायुम आऽगन पुनः प्राणः पुनरात्मा म आऽगन् पुनश्चक्षुः पुनः श्रोत्रं म आऽगन् । वैश्वानरो अर्दधस्तनूपा अग्मिनः पातु दुरितार्दवद्यात् ॥१५॥ त्वमग्ने व्रतपा असि देव आ मत्येप्वा । त्वं यज्ञेष्वीड्य": । रास्वेयत्सोमा भूयो भर देवो नः सविता वसौता वस्वदात् ॥१६॥ एपा ते शुक्र तनूरतवर्चस्तया सम्भव भ्राज गर्छ । जूरसि धृता मनसा जुष्टा विष्णवे ॥१७॥ " ...

·(१०)
वाजसनेगि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[.. ३-33;
पुनर्नः पितरो मनो ददातु देव्यो जनः । जीवं बात सचेमहि ॥५५॥
वय, सौम व्रते तव मनस्तनूपु विभ्रतः । प्र॒जाव॑न्तः सचेमहि ॥५६॥
एप ते रुद्र भागः सह स्वस्राम्बिकया तं जुषस्व स्वाईप ते रुद्र माग आखुस्तै पशुः ॥५७||
अर्व रुद्रमंदीमद्य देवं त्र्यम्बकम् ।
यथा नो वस्य॑स॒स्करद्या नः श्रेयसस्कद्या नो व्यवसाययति ॥५॥
भेषजमसि भेषजं गवेऽश्वाय पुरुपाय मेप॒जम् । सुखं मेपार्य मेष्ये ॥५९॥
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ।
ज्यम्बकं यजामहे सुगन्धि पतिवेदनम् । उर्वारुकमिव बन्धनाद्वितो मुक्षीय मामुत: ॥६०॥
एतत्तै रुद्रावसं तेन परो मूवतोऽतीहि ।
अवततधन्वा पिनाकावसः कृत्तिवासा अहिछसन्नः शिवोऽतीहि ॥११॥
व्यायुपं जमदनेः कश्यप॑स्य व्यायुपम् । यदे॒वेषु व्यायुपं तन्नो अस्तु व्यायुपमं ॥३२॥
शिवो नामांसि स्वधितिस्ते पिता नमस्ते अस्तु मा मा हिंसी': ।
नि वर्तयाम्यापेऽन्नाधाय प्रजननाय रायस्पोपाय सुप्रजास्त्वार्य सुवीयर्याय ॥६३॥
[ भ० ३, कं० ६३, मं० सं० ७९]
इति तृतीयोऽध्यायः।
अथ चतुर्थोऽध्यायः।
एदर्मगन्म देवयजनं पृथिव्या यत्र देवासो अर्जुपन्त विश्वै ।
ऋक्सामाभ्यछि सन्तरन्तो यजुर्मी रायस्पोर्पण समिषा मदेम ।
इमा आपः शर्मु मे सन्तु देवी रोपधे त्रायस्व स्वधित मैनछ हिंसीः ॥१॥
आपो अस्मान्मातरः शुन्धयन्तु घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तु ।
विश्व हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदाभ्यः शुचिरा पूत एमि ।
दीक्षातपसौस्तनुरसि तां त्वा शिवा शग्मा परि दधे भद्रं वर्ण पुष्यन् ॥२॥
महीनां पयोऽसि वक़दा असि वर्षों मे देहि ।
त्रस्यासि कनीनकश्चक्षुर्दा असि चक्षुर्मे देहि ॥ ३॥ .
चित्पतिर्मा पुनातुं, वाक्पतिर्मा पुनातु देवो मा सविता पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः
तस्य॑ ते पवित्रपते पवित्रपूतस्य यत्कामः पुने तच्छकेयम् ॥ ४ ॥

·कं. ५५-६३,१-१७] यजुर्वेद-संहिता। (११) आ वो देवास ईमहे वामं प्रयत्यध्वरे । आ वो देवास आशिपो यज्ञियासो हवामहे ॥५॥ स्वाहा यज्ञं मनसः स्वाहोरोनारिक्षात्स्वाही द्यावापृथिवीभ्या स्वाहाँ वातादारभे स्वाहा ॥६॥ आकूत्यै प्रयुजेऽग्नये स्वाहा' मेधायै मनसेऽग्नये स्वाहाँ दीक्षाये तसेऽग्नये स्वाहाँ सरस्व- त्यै पूष्णेऽनये स्वाहा । आपो देवीर्वृहतीविश्वशम्भवो द्यावापृथिवी उरो अन्तरिक्ष । बृहस्पतये हविषा विधेम स्वाहा ॥७॥ विश्वो देवस्य नेतुर्मर्तो दुरीत सख्यम् । विश्वो राय ईपुध्यति द्युम्नं वृणीत पुष्यसे स्वाहा” ॥८॥ ऋक्सामयोः शिल्पे स्थस्ते वामारंभे ते मा पातमास्य यज्ञस्योहचः । शर्मासि शर्म मे यच्छ नमस्ते अस्तु मा मा हिछसी: ॥९॥ ऊर्गस्याङ्गिरस्यूर्णम्म्रदा ऊर्जु मर्यि धेहि। सोमस्य नीविरसि' विष्णोः शर्मासि शर्म यज- मानस्येन्द्रस्य योनिरसिं सुसस्याः कृपीस्कृधि। उच्छ्यस्व वनस्पत ऊर्बो मां पाह्य हस आस्य यज्ञस्योहचः ॥१०॥ वृतं कृणुतामिब्रह्मानिर्यज्ञो वनस्पतिर्यज्ञियः। दैवीं धियं मनामहे सुमृद्धीकाममिष्टये वर्चाधा यज्ञवाहसछ सुतीर्था नौ असदशैं। ये देवा मौजाता मनोयुजो दक्षकतवस्ते नोऽवन्तु ते न पान्तु तेभ्यः स्वाहा ॥११॥ श्वात्राः पीता भवत यूयर्मापो अस्माकमन्तरुदर्रे सुशेवाः । ता अस्मभ्यमयक्ष्मा अनमीवा अनागसः स्वदन्तु देवीरमृता ऋतावृधः ॥१२॥ इयं ते यज्ञिया तर्ने पो मुंश्चामि न प्रजाम् । अहोमुचः स्वाहाकृताः पृथिवीमा विशते पृथिव्या सम्भवे ॥१३॥ अग्ने त्व, सु जागृहि वयछ सुमंन्दिपीमहि । रक्षा णो अप्रयुच्छन् प्रबुधै नः पुनस्कृधि ॥१४॥ पुनर्मनः पुनरायुमै आऽगन् पुनः प्राणः पुनरात्मा म आऽगन् पुनश्चक्षुः पुनः श्रोत्रं म आऽन् । वैश्वानरो अधस्तनूपा अग्निनः पातु दुरितार्दवद्यात् ॥१५॥ त्वम॑ग्ने व्रतपा असि देव आ मत्येप्वा । त्वं यज्ञेप्वीट्य': । रास्वेयत्सोमा भूयो भर देवो नः सविता वसौता वस्वंदात् ॥१६॥ एपा ते शुक्र तनूरतवर्चस्तया सम्भव भ्राज गर्छ । जूरसि धृता मनसा जुष्टा विष्णवे ॥१७॥ । ।।

·वासजनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
भ०४-५
तस्थास्ते सत्यसवस: प्रसवे तन्वो यन्त्रमशीय स्वाहा ।
शंकमसि चन्द्रमस्य॒मृतमसि वैश्वदेवमसि ॥१८॥
चिदशि मनासि धीरसि दक्षिणासि क्षत्रियासि यज्ञियास्यदितिरस्युभयतःशीणी।
सा ना सत्रांची प्रतीच्यधि मित्रस्त्वा पुदि बंधीतां पूपाऽध्वनस्पाविन्द्रायाध्यक्षाय ॥१९॥
अर्नु त्वा माता मन्यतामर्नु पिताऽनु भ्राता सगर्योऽनु सखा सबूथ्यः ।
सा देवि देवमन्छेहीन्द्राय सोम रुद्रस्त्वा वर्तयतु स्वस्ति सोमसखा पुनरेहि ॥२०॥
वयस्यादितिरस्यादित्यासि रुद्रासि चन्द्रासि ।
बृहस्पतिष्ट्वा सुम्ने रेम्णातु रुद्रो वसुभिरा चके ॥२१॥
अदित्यारत्वा महिनाजिमि देवयजने पृथिव्या इडायास्पदमास घृतवत् स्वाहा ।
अस्मे
रमस्वा मे ते बन्धु, स्त्वे रायों मे रायो माय रायस्पोपेण वियोम तोतो रायः ॥२२
समख्ये देव्या धिया सं दक्षिणयोरुचक्षसा ।
सा म आयः प्रभोपीों अहं तवं वीरं विदेय तव देवि सन्दर्शि ॥२३॥
एप ते गायनो माग इति मे सोमाय बतादेप ते त्रैष्टुंभो भाग इति मे सोमाय बतादेप ते जागतो
भाग इति मे सोसाय बताच्छन्दोनामाना साम्राज्यं गच्छेति मे सोमाय बतादास्माकोऽसि
शुक्रस्ते ब्रह्मो विचितस्त्वा वि चिन्वन्तु ॥२४॥
अभि त्यं देव, सवितारमोण्योः कवितुमर्चामि सत्यसंव, रत्नधामभि प्रियं मतिं कविम् ।
अर्धा यल्यामतिर्भा अदिद्युतत्सवीमनि हिर॑ण्यपाणिरमिमीत सुक्रतुः कृपा स्वः' ।
प्रजाभ्यस्त्वा' पुजारत्वा ऽनुप्राणन्तु प्र॒जास्त्वमनुप्राणिहिं ॥२५॥
शुशनं न शुक्रर्ण कीणामि चन्द्रं चन्द्रेणामृतममृतेन ।
सग्मे ते मोरस्मे ते चन्द्राणि तपसस्तनूरसि प्र॒जाप॑र्वणः परमेणं क्रीयसे
सहत्वपोएं (पेयम् ॥२६॥
मित्रो न एहि मुभित्र इन्द्रस्योरुमा विश दक्षिणं मुशन्नुशन्त स्योनः स्योनम् ।
स्वान भ्राजाहर वहमारे हस्त सुहेस्तु कृशानवेते वः सोमक्रयणास्ताक्षध्वं मा वो दभने ॥२७॥
परि मान्ने दुश्वरितावाधस्वा मा सुचरिते मर्ज ।
उमाश स्वायुषोदस्थाममृताँ२ अर्नु ॥२८॥
प्रति पन्थामपङ्गहि स्वस्तिगामनेहसम् । येन विश्वाः परि द्विषो वृणक्तिं विन्दते वर्मु ॥२९॥

·कं० १८-३७,१-२]
यजुर्वेद-संहिता।
(१३)
अदित्यास्त्वगस्य दित्यै सद् आसीद ।
अस्तभ्नाद्दयां पभो अन्तरिक्षममिमीत वरिमाणं पृथिव्याः ।
आऽसीदद्विश्वा भुवनानि सम्राविश्वेत्ताति वरुणस्य व्रतानि ॥३०॥
वनैपु व्यन्तरिक्षं ततान वाजमवत्सु पय स्त्रियांलु ।
हृत्सु क्रतुं वरुणो विश्वमिं दिवि सूर्यमदधात सोममद्रौ ॥ ३१ ॥
सूर्यस्य चक्षुरारोहानेरक्ष्णः कनीनकम् । यत्रैशेभिरीयसे भ्राज॑मानो विपश्चिता ॥३२॥
उस्रावेत धूर्पाही युज्येथामनश्रू अवीरहणौ ब्रह्मचोदनौ ।
स्वस्ति यज॑मानस्य गृहान् गच्छतम् ॥३३॥
भद्रो मेऽसि प्रय॑वस्य भुवस्पते विश्वान्यभि धामानि ।
मा त्वा परिपरिणों विदुन् मा त्वा परिपन्थिनो विदुन् मा त्वा वृका अधायवो विदन् ।
श्येनो
भूत्वा
परा
पत
यजमानस्य
गृहान्
गच्छ तन्नौ संस्कृतम् ॥३४॥
नमो मित्रस्य वरुणस्य॒ चक्षसे महो देवाय तद्वत संपर्यत ।
दूरदृशे देवजाताय केतवे दिवस्पुत्राय सूर्याय शसतं ॥३५॥
वरुणस्योत्तम्भनमसि वरुणस्य स्कम्भसर्जनी स्थो' वरुणस्य ऋतसदन्यास
वरुणस्य ऋतसदनमसि वरुणस्य ऋतसदनमा सीदें ॥३६॥
या ते धामानि हविषा यजन्ति ता ते विश्वा परिभूरस्तु यज्ञम् ।
गयस्फानः प्र॒तर॑णः सुवीरोऽवीरा प्र चरा सोम दुर्यान् ॥३७॥
[भ० ४, कं० ३७, मं० सं० ८२]
इति चतुर्थोऽध्यायः।
अथ पञ्चमोऽध्यायः।
अग्नेस्तनूरसि विष्णवे त्वा' सोमस्य तनरसि विष्णवे त्वो ऽतिथेरातिथ्यमसि विष्णवे त्वाँ
श्येनार्य त्वा सोमभते विष्णवे त्वाऽग्नये त्वां रायस्पोपदे विष्णवे त्वा ॥१॥
अग्नेर्जनि–मसि वृषणौ स्थं वश्य॑स्या युरसिं पुरूरवा असिं। गायत्रेण त्वा छन्दसा
मन्थामि त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा मन्थामि जागतेन त्वा छन्दसा मन्थामि ॥२॥

·(१४)
वाजसनेथि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[अ०५
..
भवंतं नः समनसौ सचेतसावरपसौ ।
मा यज्ञ हिसिष्टं मा यज्ञप॑तिं जातवेदसौ शिवौ भवतमद्य न: ॥३॥
अनावृग्निश्चरति प्रविष्ट ऋषीणां पुत्रो अमिशस्तिपावा ।
स नः स्योनः सुयजा यह देवेभ्यो हुन्यछ सवमर्मयुच्छन्त्स्वाहाँ ॥४॥
आप॑तये त्वा परिपतये गृह्णामि तनूनप्त्रे शाकराय शक्कन ओर्जिष्ठाय। अनाधृष्टमस्यनाधृष्यं
देवानामोजोऽनभिशस्त्यभिशस्तिपा अनभिशस्त॒न्यमनसा सत्यमुपंगेपछ स्विते मा धाः ॥५॥
अग्ने व्रतपास्त्वे व्रतपा या तव तनरियछ सा मयि यो मम तरेषा सा त्वयि ।
सह नौ बतपते व्रतान्यनु मे दीक्षा दीक्षापतिर्मन्यतामनु तपस्तप॑स्पतिः ॥६॥
अश्शुरधशुष्टे देव सोमाप्यायामिन्द्रयिकधनविदे।
आ तुभ्यमिन्द्रः प्यायतामा त्वमिन्द्राय प्यायस्व ।
आप्याययास्मान्त्ससीन्त्सुन्या मेधा स्वस्ति ते देव सोम सुत्यामशीयं ।
एटा राय: प्रेपे मगाय ऋतमृतवादिभ्यो नमो यावापृथिवीम्याम ॥७॥
या ते अग्नेयःशया तनूर्वपिष्ठा गहरेष्ठा । उग्रं वचो अर्पावधीत्त्वेषं वचो अावधीत्स्वाहा।
या ते अग्ने रजःशया तनूर्वपिष्ठा गह्वरेष्ठा । उग्रं वचो अपविधीत्त्वेषं वचो अर्पावधीत्स्वाहाँ।
या ते अग्ने हरिशया तनूर्वपिष्ठा गहरेष्ठा । उग्रं वचो अपविधीत्त्येपं वचो अावधीत्स्वाहा ॥८॥
तप्तायनी मेऽसि' वित्तायनी मेऽस्य तान्मा नाथिता व॑तान्मा व्यथितात् । विदेदृमिनमो
नामों ऽने अङ्गिर आयुना नाम्नेहि योऽस्यां पृथिव्यामसि यत्तेऽनाधृष्टं नाम यज्ञियं तेन त्वा
देधे विदेवग्निर्नमो नार्मा ऽग्नै अङ्गिर आयुना नाम्नेहि यो द्वितीयस्यां पृथिव्यामसि
यत्तेऽनाधृष्टं नाम यज्ञियं तेन त्वा वधे" विदेदृग्निर्नमो नामो ऽग्ने अङ्गिर आयुना नाम्नेहि"
यस्तृतीयस्यां पृथिव्यामसि यत्तेऽनाधृष्टं नाम यज्ञियं तेन त्वा दधे"। अनु त्वा देववीतये ॥९॥
सियासि सपत्नसाही देवेभ्यः कल्पस्व सिध्यसि सपत्नसाही देवेभ्यः शुन्धस्वं
सिध्यसि सपत्नसाही देवेभ्यः शुम्मस्वं ॥१०॥
उन्धोपस्त्वा बमुमिः पुरस्तात्पात प्रचेतास्त्वा रुद्रः पश्चात्पातुं मनोजवास्त्वा पितृभिर्दक्षिणतः
पातु विश्वकर्मा त्वाऽऽद्वित्यैरुत्तरतः पार्विदमहं तप्तं वार्बहिर्धा यज्ञान्निः सृजामि ॥११॥
सियासि स्वाहाँ सिहास्यादित्यवनिः स्वाहा सिसि ब्रह्मवानिः क्षवनिः स्वाहा
सि: हासि मुप्रजावनीं गयस्पोपुवनिः स्वाहाँ सि ह्यस्या वह देवान् यजमानाय स्वाहीं
मृतेभ्यस्त्वा ॥१२॥

·कं०३-२४]] यजुर्वेद-संहिता। (१५) ध्रुवोऽसि पृथिवीं छह ध्रुवक्षिदस्य॒न्तरिक्षं दृछहाँ च्युतक्षिदसि दिवै छहाँ-ने: पुरीपमसि ॥१३॥ युञ्जते मन त युञ्जते धियो विमा विर्भस्य बृहतो विपश्चितः । वि होत्रो दधे वयूनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिटुतिः स्वाहाँ ॥१४॥ इदं विष्णुर्वि चक्रमे वेधा नि दधे पदम् । समूढमस्य पासुरे स्वाहा ॥१५॥ इरावती धेनुमती हि भूत संयवसिनी मनवे दशस्या । व्यस्कन्ना रोदसी विष्णवेते दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः स्वाहा ॥१६॥ देवश्रुतौ देवेप्या घोपत प्राची प्रेमिध्वरं कल्पयन्ती ऊर्ध्वं यज्ञं नयतं मा जिह्वरतम् । स्वं गोठमा वदतं देवी दुर्ये आयुर्मा निर्वादिष्टं प्र॒जां मा निर्वादिष्टं मत्र रमेथां वर्मन् पृथिव्याः ॥१७॥ विष्णोर्नुक वीर्याणि प्र वौचं यः पार्थिवानि विममे रजाथेसि । यो अस्कभायदुत्तर सुधस्थ विचक्रमाणस्नेधोरेगायो विष्णवे त्वां ॥ १८॥ दिवो वा विष्ण उत वा पृथिव्या महो वा विष्ण उरोरन्तरिक्षात् । उभा हि हस्ता वसुना पृणस्वा प्रयच्छ दक्षिणादोत सन्या द्विष्णवे त्वां ॥ १९ ॥ प्र तद्विष्णु स्तवते वीर्येण मृगो न भीमः कुचरो गिरिठाः । यस्योरुपु त्रिपु विक्रमणेप्वधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा ॥ २० ॥ विष्णो रराटमर्सि विष्णोः श्नपत्रे स्थो विष्णोः स्यूरसिं विष्णोधुवोऽसि । वैष्णवमसि विष्णवे त्वा ।। २१ ।। देवस्य॑ त्वा सवितुः प्रेसवेऽश्विनौर्वाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ डे' नार्यसी दमहर्छ रक्षसां ग्रीवा अपि कृन्तामि । बृहन्नसि बृहदवा बृहतीमिन्द्राय वाचं दर्द ॥२२॥ रक्षोहणं वलगहनं वैष्णवी मिदमहं तं दलगमुकिरामि यं से निटयो यममार्यो निखानेदमहं तं बलगमुकिरामि यं में समानो यमसमानो निचलानेदमहं तं दैलगमुकिरामि यं मे सबन्धु- र्यमसंबन्धुर्निचखानेदमहं तं दैलगमुत्किरामि यं में सजातो यमसजातो निखानोत्कृत्यां किरामि ॥२३॥ स्वराडसि सपत्नहीं संवरात्यभिमातिहाँ जनादसि रक्षोही सवराटस्यमिनीं ॥२४॥ 4 ·(१६) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्क धर्मणौ। रक्षोहणों वो वलगहनः प्रोक्षामि वैष्णवान् रक्षोहणों वो बलगृहनोऽवनयामि वैष्णवानं रक्षोहणो वो वलगृहनोऽवस्तृणामि वैष्णवान रक्षोहणी वां वलगृहना उप दधामि वैष्णवी रक्षोहणौ वां वलगृहनौ पyहामि वैष्णवी वैष्णवमर्सि वैष्णवा स्थं ॥२५॥ देवस्य॑ त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनौवाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आदडे' नार्यसी दमहछ रक्षसां ग्रीवा अपि कृन्तामि। योऽसि युवास्मद्वेषो यवयारांती- ईिवे त्वाऽन्तरिक्षाय त्या पृथिव्यै त्वॉ शुन्धन्ताँल्लोकाः पितृपदनाः पितृपदनमसि ॥२६॥ उद्दिवछ स्तमानान्तरिक्षं पूर्ण दृछहस्व पृथिव्यां' झुंतानस्त्वा मारुतो मिनोतु मित्रावरुणी ध्रुवेश ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवान रायस्पोपवनि पहामि । ब्रह्म दृछह क्षत्रं दृधहायुह प्रजां इंछह ॥२७॥ ध्रुवार्स ध्रुवोऽयं यजमानोऽस्मिन्नायतने प्रजया पशुभिर्भूयात् । घृतेन द्यावापृथिवी पूर्वथां-मिन्द्रस्य छदिरसि विश्वज़नस्य छायाँ ॥२८|| परि त्वा गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतः । वृद्धायुमनु वृद्धयो जुटा भवन्तु जुष्टयः ॥२९॥ इन्द्रस्य म्यूरी'-न्द्रस्य धुवोऽसि । ऐन्द्रमसिं वैश्वदेवमसि ॥३०॥ विभरसि प्रवाहणो' वह्निरसि हव्यवाहनः । श्वात्रोऽसि प्रचेता स्तश्रोऽसि विश्ववेदः॥३१॥ शिगसि कृषि शारिरसि बम्भारि वस्यरसि दुर्वस्या हुन्ध्यरसि मार्जालीयः मम्राईसि कृशानुः परिपद्योऽसि पर्वमानों नौऽसि प्रतक्या' मष्टोऽसि हव्यसूदन ऋतर्धामाऽसि स्वातिः ॥३२॥ गमोऽसि विश्वव्यंचा अजोऽस्येकपा-दहिरसि बुध्न्यो यागस्यन्द्रमसि सतोऽर्प तस्य द्वारा मा मा सन्ताप्त मध्वनामध्यपते प्र मा तिर स्वस्ति मेऽस्मिन्पथि देवयाने मूयातं ॥३३ मित्रस्य मा चहूंपेक्षध्वं मग्नयः सगग़ः सर्गरा स्थ सर्गरेण नाम्ना रोट्टेणानीकन पात माऽग्नयः पिपुन माऽग्नयो गोपायत मा नौ बोऽस्तु मा मा हिसिष्टे ॥३४॥ ज्योनिसि विश्वा विश्वयां देवानां सुमित । त्व सौम तनुकृयो द्वेपोम्योऽन्यकृतेभ्य अरु गुन्तामि बन्य स्वाहाँ पाणो अप्तुग़ज्यंग्य बेतु स्वाहा ॥३५॥ अनय मुपयों गये अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । योध्यामहुगुणमेनो मूयिंटों ते नर्म उक्तिं विधर्म ॥३६॥ ४ ·कं० २५-४३:१-२] यजुर्वेद-संहिता। अयं नौ अग्निर्वरिवस्कृणोत्वयं मृर्धः पुर एंतु प्रभिन्दन् । अयं वाजाञ्जयतु वाजसातावयछ शत्रूश्चयतु जह॒पाणः स्वाहा ॥३७॥ उरु विष्णो वि क्रमस्वोरु क्षयाय नस्कृधि । घृतं घृतयोने पित्र प्रर्प यज्ञपति तिर स्वाहाँ ॥३८ देवं सवितरेप ते सोमस्त रक्षस्व मा त्वां दभने । एतत्त्वं देव सोम देवो दे॒वाँ२ उपांगा इदमहं मनुष्यान्सह रायस्पोपेण स्वाहा निवरुणस्य पाशान्मुच्ये ॥३९॥ अग्ने व्रतपास्त्वे व्रता या तव तनूर्मय्यभूदेपा सा त्वयि यो मर्म तनूस्त्वय्यभूदिय/ सा मर्यि । यथायथं नौ व्रतपते व्रतान्यर्नु मे दीक्षा दीक्षापतिरमस्तानु तपस्तपस्पतिः ॥४०॥ उरु विष्णो वि क्रमस्वोरु क्षयाय नस्कृधि । घृतं घृतयोने पिब प्र यज्ञपति तिर स्वाहा ॥४१ अत्यन्याँर अगां नान्याँर उपांगामुक त्वा परेभ्योऽविदं परोऽवरेभ्यः । तं त्वां जुपामहे देव वनस्पते देवयज्याय देवास्त्वा देवय॒ज्यायै जुपन्तो विष्णवे त्वां । ओपधे नार्यस्व स्वधित मैनछ हिसी : ॥४२॥ यां मा लेखीरन्तरिक्षं मा हिंसीः पृथिव्या सम्भव । अयछ हि त्वा स्वर्धितिस्तेर्तिजानः प्रणिनार्य महते सौभगायं । अतस्त्वं देव वनस्पते शतवैल्गो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयछ रेहम ॥४३॥ [म. ५,०४३. मं० मं० १५०] इति पञ्चमोऽध्यायः। अथ पष्टोऽध्यायः । देवस्यं त्वा सवितुः प्रेसवेऽश्विनौयाहुभ्यां प्राणो हस्ताभ्याम। आ ई नामी-दमह पक्षमा ग्रीवा अर्पि वृन्तामि । योऽसि यवयास्मद् द्वेषो यत्यारांती दिवे त्वाऽन्तरिक्षाय त्या पृथिव्य वो शुन्धन्ताँलोकाः पितृपदनाः पितृपईनमसि ॥१॥ अग्रेणीरसि स्वावेश उप्रेतृणामे॒तस्य वित्तादधिं त्वा स्थान्दति' दंदम्बा मदिता मध्यानपर्नु सुपिप्पलान्यस्त्वापंधीयः। धामणान्पृक्ष आन्तन्धि मध्यनामाः पृथिवीमुरगाछी ॥२ ६

·(२८)
नानागि-निधन-17
[.
या ते धामान्युश्मसि गमध्ये यत्र गायो मूरिशृङ्गा अयासः ।
अत्राह तदुरुगायस्य विष्णोः परमं पदगर्व भारि भूरि। ब्राह्मवानि त्वा क्षत्रवान
रायस्पोपवनि पहामि । ब्रह्म यह क्षत्रं हायर प्रजा यह ॥३॥
विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥४॥
तद्विष्णोः परमं पदर्थ सर्दा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुराततमे ॥५
परिवीरसि परि त्वा देवीविंशो व्ययन्तां पगमं यजमान ५ गयो मनुष्याणाम ।
दिवः सूनुस्येप ते पृथिव्याँल्लोक आरण्यन्ते पशुः ॥६॥
उपावीरस्युपं देवान्दैवीविशः प्रागुरुशिजो वह्नितमान ।
देव त्वष्टवसु रम हव्या ते स्वदन्ताम ||७||
रेवती रमध्वं बृहस्पते धारया वसूनि ।
ऋतस्य॑ त्वा देवहविः पाशेन प्रति मुञ्चामि धर्पा मार्नुपः ॥८॥
दे॒वस्य॑ त्वा सवितुः प्रेसवेऽश्विना हुभ्यां पूष्णो हस्ताम्याम् ।
अग्नीपोमाभ्यां जुष्टं नि युनज्मि। अद्भयस्त्वीपंधीभ्योऽनु त्वा माता मन्यतामनु पिताऽनु भ्राता
सगर्योऽनु सखा सयूथ्यः । अग्नीपोमाभ्यां त्वा जुष्टं प्रोक्षामि ॥९॥
अपां पेरुरस्या-पो देवीः स्वदन्तु स्वात्तं चित्सद्देवहविः ।
सं ने प्राणो वातेन गच्छता समङ्गानि यजत्रैः सं यज्ञपतिराशियां ॥१०॥
घृतेनाक्तौ पशुंस्त्रायेा रेवति यजमाने प्रियं धा आ विशे ।
उरोरन्तरिक्षात्सजूदेवेन वार्तेनास्य हविपस्त्मना यज समस्य तन्वा भवे ।
वो वीयसि यज्ञे यज्ञपतिं धीः स्वाहा देवेभ्यो देवेभ्यः स्वाहा ॥११॥
माहिमा पृदाङ मस्त आतानानुर्वा प्रेहिं । घृतस्य कुल्या उप॑ ऋतस्य पथ्या अर्नु ॥१२॥
देवरिपः शुद्धा बौद्र्वर सुपरिविष्टा देवेषु सुपरिविष्टा वयं परिवेष्टारों भूयास्मं ॥१३॥
वाचं ते शुन्धामि' प्राणं ते शुन्धामि चक्षुस्ते शुन्धामि श्रोत्रं ते शुन्धामि
नाभिं ते शुन्धामि मे ते शुन्धामि पायुं ते शुन्धामि चरित्रास्ते शुन्धामि ॥१४॥
मनस्तु आ प्यायतो' वाक्त आ प्या॑यतां' प्राणस्त आ प्यायतां चक्षुस्त आ प्यायर्तार
श्रोत्रं तु आ प्यायताम् । यत्त क्रूरं यदास्थितं तत्त आ प्यायतां निष्टयायतां तत्तै शुध्यतु
शमहोभ्यः। ओपधे त्रायस्व स्वर्धिते मैन हिंसी ॥१५॥

·कं०३-३५]
यजुर्वेद-संहिता।
(१९)
१२
:
रक्षसां भागोऽसि निरस्त५ रक्षं इदमहछ रक्षोऽभि तिष्ठामीदमह रक्षोऽयं बाध इदमह
रक्षोऽधुमं तमो नयामि । घृतेर्न द्यावापृथिवी प्रोगुँवार्थी वायो वे स्तोकानामग्निराज्यस्य
वेतु स्वाहाँ स्वाहाकृते ऊर्ध्वनभसं मारुतं गच्छतम ॥१६॥
इदाप: प्र वहतावद्यं च मल च यत् । यच्चाभिदुद्रोहानृतं यच्च शेपे अभीरुणम् ।
आपो मा तस्मादेनसः पर्वमानश्च मुञ्चतु ॥१७॥
सं ते मनो मनसा सं प्राणः प्राणेन गच्छता । रेडस्य॒ग्निष्ट्वा श्रीणात्वाप॑स्त्वा
समरितन्वातस्य त्वा धाज्य पूष्णो रछा ऊष्मणों व्यथितं प्रयुतं द्वेषः ॥१८॥
घृतं घृतपावानः पिबत वसा वसापावानः पिवतान्तरिक्षस्य हविरसि स्वाहाँ ।
दिशः प्रदिर्श आदिशों विदिश दिशौ दिग्भ्यः स्वाहां ॥१९॥
ऐन्द्रः प्राणो अङ्गे अङ्गे नि दीध्यदैन्द्र उदानो अङ्ग अङ्गे निधीतः ।
देवं त्वष्टभूरि ते स. संमेतु सलक्ष्मा यद्विपुरूपं भवाति ।
देवत्रा यन्तमर्वसे सखायोऽर्नु त्वा माता पितरो मदन्तुं ॥२०॥
समुद्रं गच्छ स्वाहाँ ऽन्तरिक्षं गच्छ स्वाहा देवछ सवितारं गच्छ स्वाहाँ मित्रावरुणौ
गच्छ स्वाहाँ होरात्रे गच्छ स्वाहाँ छन्दथिसि गच्छु स्वाहाँ द्यावापृथिवी गच्छ स्वाहा'
यज्ञं गच्छ स्वाहीं सोमं गच्छ स्वाहा' दिव्यं नौ गच्छ स्वाही ऽग्निं वैश्वानरं गच्छ
स्वाही मनो मे हार्दि यच्छे दिवं ते धूमो गच्छतु स्वज्योतिः पृथिवीं भस्मनाऽऽर्पण स्वाहा ॥२१
माऽपो मोपंधीहि सी-धर्धाम्नों धाम्नो राजॅस्ततो वरुण नो मुञ्च ।
यहाहुरघ्न्या इति वरुणेति शमिहे तो वरुण नो मुञ्च ।
सुमिविया न आप ओपंधयः सन्तु दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः।।२२
हविष्मतीरिमा आपो हविप्मार आ विवासति ।
हविष्मान् देवो अध्वरो हुविष्मा२ अस्तु सूर्यः ॥२३॥
अग्नेर्वोऽपन्नगृहस्य सदसि सादयामी'न्द्राग्न्योभीगधेयी स्थं मित्रावरुणयोभागधेश स्थ
विश्वपां देवानां भागधेयी स्थं । अमूर्या उप सूर्य याभिर्वा सूर्यः सह ।
ता नो हिन्वन्त्वध्वरम् ॥२४॥
हृदे त्वा मनसे त्वा दिवे त्वा सूर्याय त्वा । ऊर्ध्वमिममध्वरं दिवि देवेषु होबा यच्छे ॥२५॥

·(२०) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [.६4 । सोमं राजन् विश्वास्त्वं प्रजा जपावरोह विश्वास्त्वां पूजा जपावरोहन्तु । शृणोत्वग्निः समिधा हवं मे शृण्वन्त्वापो धिपणाश्च देवीः । श्रोता ग्रावाणो विटुपो न यज्ञछ शृणोतु देवः सविता हवं मे स्वाहाँ ॥२६॥ देवीरापो अपां नपाद्यो व ऊमिहविष्य इन्द्रियावान मदिन्तमः । तं देवेभ्यो देवत्रा दत्त शुक्रपेभ्यो येपां भाग स्थं स्वाहीं ॥२७॥ कार्पिरसि समुद्रस्य त्वा क्षित्या उन्नयामि। समापो अन्दिरेग्मत समोपंधीमिरोपंधी ।।२८॥ यमग्ने पृत्सु मर्त्यमवा वाजेपु यं जुनाः । स यन्ता शर्यतीरिपः स्वाहा ॥२९॥ देवस्य॑ त्वा सबितुः प्रेमवेऽश्विनौर्वाहुभ्यां पूष्णो हप्ताभ्याम । आ ट्रे' गाऽसि गभारमिममध्वरं कृधीन्द्रीय सुपूर्तमम । उनमन पविनोम्बन्तं मधुमन्तं पर्यम्बन्तं निग्राभ्या स्थ देवश्रुतस्तर्पयंत मां ॥३०॥ मनों में तर्पयन बाचं में नर्पयत प्राणं में तर्पयत चक्षुम तर्पयत श्रोत्रं मे तर्पयतात्मानं मे तर्पयत प्रजा में नयन पन्म तर्पयत गणान्म तर्पयत गणा मे मा वि तृपने ॥३॥ इन्द्राय न्या बर्मुमने मयत इन्द्राय यो ऽऽदित्यवत इन्द्राय त्या ऽमिमातिन्न । ग्रेनार्य त्या माममृत ऽग्नय त्या गयम्पापदे ॥३२॥ पने माम द्वियि ज्योतिर्य पंथियां यदगवन्तरिक्ष ननाम्म यजमानायोम गय कृध्यधि दात्रे यांचः ॥३३॥ यात्रा ग्यं वृत्तुंग गोगर्ता अमृतम्य पत्नीः । ना देवीदेवत्रमं यजं नयतापहनाः मार्मस्य पिवनं ॥३४|| म मा में विस्था ऊज धम्ब घिर्षण वाटवी गती वीडियथामन दयायाम । पमा हतो न माम: ॥ प्रामागुदगधगमनग्न्वा दिश आ धावन्तु । अम्ब निष्कर ममगबिदाम ॥३६॥ न्वाद प्राथमिकी दवः विष्ट मन्य॑म् । न ददन्या मेवबन्नमिन माटतन्द्र बर्वामिन बचः ॥३॥ [१.६, ६.१, मं 402201 पनि पाध्यायः .

·कं० २६-३७१-१२]
यजुर्वेद-संहिता।
(२१)
अथ सप्तमोऽध्यायः।
वाचस्पतये पवस्व वृष्णो अशुभ्यां गर्भस्तिपूतः' ।
देवो देवेभ्यः पवस्व येपी भागोऽसि ॥१॥
मधुमतीने इपंस्कृधि यत्ते सोमादाभ्यं नाम जागृवि तस्मै ते सोम सोमाय स्वाहा
स्वाहोर्वन्तरिक्षमन्वेमि ॥२॥
स्वाकृतोऽसि विश्वभ्य इन्द्रियेभ्यो दिव्येभ्यः पार्थिवेभ्यो मनस्त्वाष्टु स्वाहा
त्वा सुभव सूर्याय देवेभ्यस्त्वा मरीचिपेभ्यो देवांशो यस्मै त्वेडे तत्सत्यमुपरिपता
भने हतोऽसौं फट् प्राणार्य त्वा व्यानाय त्वा ॥३॥
उपयामगृहीतोऽस्य॒न्तर्यच्छ मघवन् पाहि सोमम् । उरुप्य राय एपो यजस्व ॥४॥
अन्तस्ते द्यावापृथिवी दधाम्यन्तर्दधाम्युर्वन्तरिक्षम् ।
सर्देवेभिरवरैः परैश्चान्तर्यामे मघवन् मादयस्व ॥५॥
स्वाङ्कृतोऽसि विश्वेभ्य इन्द्रियेभ्यो दिव्येभ्यः पार्थिवेभ्यो मर्नस्त्वाष्टु स्वाहाँ
त्वा सुभव सूर्याय देवेभ्यस्त्वा मरीचिपेभ्य उदानाय त्वा ॥६॥
आ वायो भूप शुचिपा उप नः सहस्रं ते नियुतो विश्ववार ।
उपौ ते अन्धो मद्यमयामि यस्य देव दधिषे पूर्वपेयं वायर्वे त्वां ॥७॥
इन्द्रवायू इमे सुता उप प्रयोभिरागतम् । इन्दवो वामुशन्ति हि ।
उपयामगृहीतोऽसि वायवं इन्द्रवायुभ्यां वैप ते योनिः सजोपोभ्यां त्वां ॥८॥
अयं वा मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेदिह श्रृंतर हवम् ।
उपयामगृहीतोऽसि मित्रावरुणाभ्यां त्वां ॥९॥
राया वयसंसवा सौ मदेम हव्येन देवा यर्वसेन गावः । तां धेनुं मित्रावरुणा
युवं नौ विश्वाहा॑ धत्तम पस्फुरन्ती-मेप ते योनिम्तायुभ्यां त्वां ॥१०॥
या वां कशा मधुमत्यश्विना सूनृतवती । तयो यज्ञं मिमिक्षतम् ।
उपयामगृहीतोऽस्यश्विभ्यां त्वैप ते योनिर्माध्वीभ्यां त्वां ॥११॥
ते प्रत्ना पूर्वथा विश्वथेमा ज्येष्ठतांति बर्हिपर्दछ स्वर्विदम् ।
प्रतीचीनं वृजनं दोहसे धुनिमाशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे ।
उपयामगृहीतोऽसि शण्डाय त्वैप ते योनिवरितां पाह्य पमुष्टः शण्डों
देवास्त्वां शुक्रपाः प्रणयन्त्वं नाधृष्टा र्सि ॥१२॥

·(२२) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [अ०७; सुवीरों वीरान् प्रजनयन परीह्यभि रायस्पोपेण यज॑मानम् । सञ्जग्मानो दिवा पृथिव्या शुक्रः शुक्रशोचिषा निरस्तः शण्डः शुक्रस्याधिष्ठानमर्सि ॥१३ अच्छिन्नस्य ते देव सोम सुवीर्यस्य रायस्पोर्पस्य ददिताः स्याम । सा प्रथमा सँस्कृतिविश्ववारा स प्रथमो वरुणो मित्रो अग्निः ॥१४॥ स प्रथमो बृहस्पतिश्चिकित्वाँस्तस्मा इन्द्राय सुतमा जुहोत स्वाहा । तृम्पन्तु होत्रा मध्वो याः स्विष्टा याः सुप्रीताः सुहृता यत्स्वाहाँ ऽडिग्नीत ॥१५॥ अयं वेनश्चौदयत्पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । इममपा, सङ्गमे सूर्यस्य॒ शिशुं न विप्रो मतिभी रिहन्ति । उपयामगृहीतोऽसि मर्काय त्वां ॥१६॥ मनो न येपु हव॑नेषु तिग्मं विपः शच्या वनुथो द्रवन्ता । आ यः शाभिस्तुविनम्णो अस्याश्रीणीतादिशं गर्भस्ती वेप ते योनिः पूजाः पाह्यपमृष्टो मर्को देवास्त्वा मन्धिपाः प्रणयन्त्यै नाधृष्टार्सि ॥१७॥ सुप्र॒जाः प्र॒जाः प्रजनयन परीभि रायस्पोपेण यज॑मानम् । सञ्जरमानो दिवा पृथिव्या मन्थी मन्थिशोचिो निरस्तो मी मन्थिनोऽधिष्ठानमसि ॥१८॥ ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्मुक्षितो महिनकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुपध्वम् ॥११॥ उपयामगृहीतोऽम्याग्रयणोऽसि म्यग्रयणः । पाहि यज्ञं पाहि यज्ञप॑तिं विष्णुस्त्वामिन्द्रियेणं पातु विष्णु त्वं पाह्यभि सर्वनानि पाहि ॥२०॥ सोमः पवते मोमः पवतेऽस्मै ब्रह्मणेऽस्म क्षत्रायास्मै सुन्वते यजमानाय पवत इप ऊर्जे पंचतेऽद्भय ओषधीभ्यः पवते द्यावापृथिवीभ्यां पवते सुभृतार्य पवते' विश्वभ्यस्त्या दवेभ्य" प ते योनिविश्वभ्यस्त्वा देवेभ्यः ॥२१॥ उपयामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा बृहत वर्यम्बत उक्थाव्यं गृह्णामि । यत्त इन्द्र बृहद्वयस्तस्मै त्वा विष्णवे वैप ते योनिक्थभ्यस्त्वां देवेभ्य॑स्त्वा देवाव्यं यज्ञस्यायुपे गृह्णामि ॥२२ मित्रावरुणाभ्यां त्वा देवाव्यं यज्ञस्यायुप गृहामी'-न्द्राय त्या देवाव्यं यज्ञस्यायुपे गृहामी हा ग्निम्या त्या देवाव्यं यजम्याप गृहामी-न्हावरुणाभ्यां त्वा देवाव्यं यज्ञम्यायुपे गृह्णामी-न्द्रा बृहस्पतिभ्यां त्वा देवाव्यं यजम्याग गृहामी न्हाविष्णभ्यां त्वा देवाव्यं यज्ञस्यायुपे गृह्णामि ।२३ .., ·क० १३-३४] यजुर्वेद-संहिता। लेठिया जैन संगणक (२३) पीकानेर। मूर्धानं दिवो अतिं पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातमनिम् । कवि सम्राजमतिथिं जनानामासन्ना पात्र जनयन्त देवाः ॥२४॥ उपयामगृहीतोऽसि धोऽसि ध्रुवक्षितिधुवाणी ध्रुवतमोऽच्युतानामच्युतक्षितम एष ते योनिर्वैश्वानराय त्यो। ध्रुवं ध्रुवेण मनसा वाचा सोमम नयामि । अर्था न इन्द्र इद्विशोऽसपत्नाः समनसस्करत् ॥२५॥ यस्तै नुप्स स्कन्दति यस्तै अशुावच्युतो धिषणयोरुपरात् । अध्वर्योर्वा परि वा यः पवित्रात्तं ते जुहोमि मनसा वपद्कृतः स्वाही देवानामुत्क्रमणमसि ॥२६॥ प्राणायं मे वक़दा वर्चसे पवस्व व्यानार्य मे वर्चीदा वर्चसे पवस्वो दानाय मे वर्चीदा वर्चसे पवस्व वाचे में वर्चीदा वर्चसे पवस्वं क्रतूदक्षाभ्यां मे वर्चीदा वर्चसे पवस्व श्रोत्राय मे वक़दा वर्चसे पवरच चक्षुभ्यां मे वर्षोंदसौ वर्चसे पवेथाम ॥२७॥ आत्मने मे वक़दा वर्चसे पवस्वौजसे मे वक़दा वर्चसे पवस्वा-युषे मे वक़दा वर्चसे पवस्व विश्वाभ्यो मे प्रजाभ्यो वर्चादसौ वर्चसे पवेथाम् ॥२८॥ कोऽसि कतमोऽसि कस्यासि को नामासि । यस्य॑ ते नामामन्महि यं त्वा सोमेनातीतृपाम । भूभुर्वः स्वः सुप्रजाः प्रजाभिः स्या, सुवीरो वीरैः सुपोपः पोपः ॥२९॥ उपयामगृहीतोऽसि मर्धवे त्वोपामगृहीतोऽस्ति माधवाय त्वो-पामगृहीतोऽसि शुकार्य त्यो- पामगृहीतोऽसि शुचये त्वों पयामगृहीतोऽसि नर्भसे त्वों पयामगृहीतोऽसि नभस्याय त्वों -पामगृहीतोऽसीपे त्व-पयामगृहीतोऽस्यूर्जे त्वों-पयामगृहीतोऽसि सहसे त्वों पयामगृहीतो ऽसि सहस्याय त्वो-पयामगृहीतोऽसि तपसे त्वो"-पामगृहीतोऽसि तपस्याय त्वों-पयाम- गृहीतोऽस्यछहसस्पतये त्वौ ॥३०॥ इन्द्राग्नी आ गतछ, सुतं गीर्भिर्नभो वरेण्यम् । अस्य पतिं धियेपिता । उपयामहीतोऽसीन्द्राग्निभ्यां त्वैप ते योनिरिन्द्राग्निभ्यां त्वा ॥३१॥ आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बहिरानुपक् । येामिन्द्रो युवा सखा । उपयामगृहीतोऽस्यग्नीन्द्राभ्यां त्वैप ते योनिरनीन्द्राभ्यां त्वां ॥३२॥ ओमासश्चर्पणीधृतो विश्वे देवास आ गत । दाश्वासो दाशुपः सुतम । उपयामगृहीतोऽसि विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्य' एप ते योनिविश्वभ्यस्त्वा देवेभ्यः ।।३३॥ विश्वे देवास आ गत शृणुता में हम हर्वम् । एवं बर्हिनिपीदतं । उपयामगृहीतोऽसि विश्वभ्यस्त्वा देवेभ्य॑ एप ते योनिर्विश्वभ्यस्त्वा देवेभ्य: ॥३४॥ - ..

·(२१) वासजनेयि-माध्यन्दिन-शुक [अ०७-4 इन्द्र मरुत्व इह पाहि सोमं यर्था शार्याते अपिबः सुतस्य॑ । तव प्रीती तव शूर शर्मन्ना विवासन्ति कवयः सुयज्ञाः । उपयामगृहीतोऽसीन्य त्वा मरुत्वते एष ते योनिरिन्द्रीय त्वा मरुत्वते ॥३५॥ ममत्वन्तं वप वावृधानमकवारिं दिव्य शासमिन्द्रम् । विश्वासाहमसे नर्तनायोग्र सहोदामिह त हुवेम । उपयामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा मुरुत्वत एप ते योनिरिन्द्राय त्या मुरुत्वते । उपयामगृहीतोऽसि ममतां त्वौजसें ॥३६|| मजोपा इन्द्र सगंणो मुमद्धिः सोमं पिब वहा शूर विद्वान् । जति शरप मुधी नुदस्वाथाभयं कृणुहि विश्वतो नः । उपयामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा मरुत्वंतं एप ते योनिरिन्द्राय त्या मुरुत्वते ॥३७॥ समचौर इन्द्र वृषभा रणाय पिना सोममनुष्वधं मदाय । आनिशम्य जठरे मध्य ऊमि त्वयं राजाऽसि प्रतिपत्सुतानाम । उपशामगृहीताऽगीन्द्राय त्या ममत्वत एप ते योनिरिन्द्रीय त्वा मुरुत्वते ॥३८॥ इन्द्रो नवदा चर्पणिप्रा उत द्विाही अमिनः सहोभिः । आगदप्रग्यावृधे वीर्यायोमः पृथुः मुकृतः कर्तृभिर्भूतं । श्यामटाताऽमि महन्द्राय वं-पते योनिमहन्द्राय त्यो ॥३०॥ २ इन्द्रा य आर्जमा पर्जन्या वृष्टिमार ईव । स्तोमवत्सस्य॑ वावृधे । रामटीलागि महन्द्राय यपत योनिमहन्द्राय त्वां ॥४०॥ रह जायदा देयं बहन्नि कतवः । दृग विश्वाय मर्य: स्वाही ॥४१॥ रिवानाद गादनीक, नमित्रम्य वगम्यागः । वि अन्य मूर्य आत्मा नर्गनम्तम्थपंच ग्वाही ॥४२॥ न माया गय अम्माविश्वानि देव वयुनानि विद्वान । मेनो भविटां तु नम उनि विधम ग्वाही ॥४३॥ ने अभिवविकृणोदयं मृधः पर ऐतु प्रभिन्दन । कटवायात्रा मान्य नहपापा: म्बाही ।।१४।। कान दा विश्ववदा दि मंजतु । उ दि स्वः पटय व्यन्तरिक्ष यम्व गदयः ।।४।। मटा दिन टिमले नुमन्यभूषिमाया मचा दक्षिण में । मार दंना दानामा दिदा ४६!!

·कं. ३५-४८,१-८] गजुर्वेद-संहिता (२५) अग्नये त्वा मां वरुणो ददातु सोऽमृतत्त्वमशीयायुर्दात्र एधि मयो मह्यं प्रतिग्रहीने' रुद्राय त्वा मह्यं वरुणो ददातु सोऽमृतत्त्वमशीय प्राणो दात्र एधि वयो मा प्रतिग्रहीत्रे बृहस्पतये त्या मह्यं वरुणो ददातु सोऽमृतृत्त्वमशीय त्वग्दात्र एधि मयो मा प्रतिग्रही यमाय त्वा मह्यं वरुणो ददातु सोऽमृतत्त्वमशीय हो दात्र एधि वयो मह्यं प्रतिग्रही। ॥४७॥ कोऽद्वात्कस्मा अदात्कामोऽडात्कामायादात् । कामों दाता कामः प्रतिग्रहीता काम॑तः ॥४८॥ [अ०७, ०४८, मं० सं० १४०] इति सप्तमोऽध्यायः। अथाष्टमोऽध्यायः। उपयामगृहीतोऽस्या दित्येभ्यस्त्वा । विष्णं उरुगायैप ते सोमस्त रक्षस्व मा त्यो दमनं ॥१॥ कुदा चन स्तरीरसि नेन्द्र सश्चसि दाशुपे । उपोपेन्नु मघवन् भूय इन्नु ते दान देवस्य पृच्यतं आदित्येभ्यस्त्वा ॥२॥ कदा चन प्रयुच्छस्युभे नि पासि जन्मनी । तुरीयादित्य सर्वनं त इन्द्रियमातस्थावमृतं दिव्या दित्येभ्यस्त्वा ॥३॥ यज्ञो देवानां प्रत्येति सुम्नमादित्यासो भवता मृडयन्तः । आ वोऽर्वाची सुमतिर्ववृत्यादु होश्चिद्या वरिवोवित्तरासदादित्येभ्यस्त्वा ॥ ४ ॥ विवस्वन्नादित्यैप ते सोमपीथस्तस्मिन् मत्स्व । अदस्मै नरो वर्चसे दधातन यदाशीर्दा दम्पती वाममश्नुतः । पुर्मान् पुत्रो जायते विन्दते वस्वर्धा विश्वारिप एधते गृहे ॥५॥ वाममद्य संवितर्वाममु श्चो दिवे दिवे वाममस्मभ्यं सावीः । वामस्य हि क्षय॑स्य देव भूरैया धिया वामभाजः स्याम ॥ ६ ॥ उपयामगृहीतोऽसि सावित्रोऽसि चनोधाचनोधा असि चनो मयि धेहि । जिन्वं यज्ञं जिन्वं यज्ञपति भगाय देवाय त्वा सवित्रे ॥७॥ उपयामगृहीतोऽसि सुशीऽसि सुप्रतिष्ठानो बृहटुंक्षाय नमः । विश्वभ्यस्त्वा देवेभ्य' एप ते योनिविश्वभ्यस्त्वा देवेभ्यः ॥ ८॥ वा. प.४ ·(२६) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-गुरु [. उपयामगृहीतोऽसि बृहस्पतिसुतस्य देव सोम त इन्दौरिन्द्रियावतः पत्नीवतो ग्रहरि अध्यासमें । अहं परस्तांदुहमवस्ताद्यदन्तरिक्षं तदु मे पिताऽभूत् । अह सूर्यमुभयतो ददर्शाहं देवानां परमं गुहा यत् ॥९॥ अना३३ पत्नीवन्सवेन त्वष्टा सोमं पिच स्वाहा । प्रजापतिर्वृपाऽसि रेतोधा रेतो मार्य धेहि प्रजापतेस्ते वृष्णो रेतोधो रेतोधामशीर्य ॥१०॥ उपयामगृहीतोऽसि हरिरसि हारियोजनो हरिभ्यां त्वा' । हर्योधीना स्थं सहसोमा इन्द्राय ॥११॥ यस्तै अश्वसनि क्षो यो गोसनिस्तस्य॑ त इष्टर्यजुप स्तुतस्तोमस्य शस्तोक्यस्योपहूतस्योपरतो भक्षयामि ॥१२॥ देवकृतस्यैनसोऽव॒यज॑नमर्सि मनुष्यकृतस्यैनसोऽव॒यजनमसि पितृकृतस्यैनसोऽवयनमस्या त्मकृतस्यैनसोऽवयनमस्य-नस एनसोऽव॒यजनमसि । यच्चाहमेनौ विद्वाँश्चकार यच्चाविद्वाँस्तस्य सर्वस्यैनसोऽवयजनमसि ॥१३॥ सं वर्चसा पय॑सा सं तनूभिरगन्महि मनसा स शिवेन । वटा सुत्रो वि दधातु रायोऽनुमाष्टुं तन्वो यद्विलिष्टम् ॥१४॥ ममिन्द्र णो मनसा नेपि गोभिः स सूरिभिर्मघवन्स स्वस्त्या । सं ब्राह्मणा देवकृतं यदस्ति सं देवाना सुमतौ यज्ञियाना, स्वाहा ॥१५॥ मं वर्चमा पर्यमा सं तनूभिरगन्महि मनसा स शिवेन । त्वष्टा मुदयो वि दधातु रायोऽनुमाष्टुं तन्वो यद्विलिष्टम् ॥१६॥ धाना गतिः संवितेदं जुंपन्तां प्र॒जाप॑तिनिधिपा देवो अग्निः । वटा विष्णुः प्रजया संघरगणा यजमानाय द्रविणं दधात स्वाहा ॥१७॥ मगा यो देवाः मदना अकर्म य आजम्मेद, सर्वनं जुपाणाः । भग्माणा बनाना हवीप्यम्मे धत्त बसबो वसूनि स्वाहाँ ॥१८॥ बॉर आऽबह उशतो देव देवाँस्तान प्रेरय स्बे अग्ने सधस्थे । विदामः पारिबासश्च विश्वेऽ धर्म स्वरातिप्ठतानु स्वाहा ॥१९॥ इदिन्दा प्रति यज्ञ अग्मिन्न होतारमवृणीमहीह । जया कलामिटाः प्रजानन यजमुपं याहि विद्वान्त्स्वाहा ॥२०॥ देवविदो गात विवा गामिन । मनसम्पत इमं देव यज, पाहा वाते धाः ॥२१॥ ......

·*.९-३५] यजुर्वेद-संहिता। (२७) यज्ञ यज्ञं गच्छ यज्ञप॑तिं गच्छ स्वां योनि गच्छ स्वाहा । एष ते यज्ञो यज्ञपते सहसूक्तवाकः सर्ववीरस्तं जुषस्व स्वाहा ॥२२॥ माहिमा पृदाकुः । उरु हि राजा वरुणश्चकार सूर्याय पन्थामन्वैतवा उ । अपढ़े पादा प्रतिधातवेऽकरुतापवक्ता हृदयाविधश्चित् । नमो वरुणायाभिष्ठितो वरुणस्य पार्शः ॥२३॥ अग्नेरनीकमप आ विवेशापां नपात् प्रतिरक्षन्नसुर्यम् । दमैदमे समिधं यक्ष्यग्ने प्रति ते जिह्वा घृतमुच्चरण्यत् स्वाहाँ ॥२४॥ समुद्रे ते हृदयमप्स्वन्तः सं त्वां विशन्त्वोषधीरुतापः । यज्ञस्य॑ त्वा यज्ञपते सूक्तोक्तौ नमोवाके विधेम यत् स्वाहा ॥२५॥ देवीराप एष वो गर्भस्तथं सुप्रीत, सुभृतं बिभृत' । देव सोमेष ते लोकस्तस्मिञ्छं च वक्ष्व परि च वक्ष्व ॥२६॥ अमृथ निचुम्पुण निचेरुरसि निचुम्पुणः । अव वैवकृतमेोऽयासिषमव मत्यैर्मर्त्यकृतं पुरुराव्णो देव रिपस्पाहि । देवाना समिदसि ॥२७॥ एजेतु दशमास्यो गर्भो जरायुणा सह । यथाऽयं वायुरेजति या समुद्र एजति । एवायं दशमास्यो अस्रज्जराऍणा सह ॥२८॥ यस्यै ते यज्ञियो गर्भो यस्यै योनिहिरण्ययी । अङ्गान्यहृता यस्य तं मात्रा समंजीगमछ स्वाहा २९ पुरुतस्मो विपुरूप इन्दुरन्तमहिमानमानञ्ज धीरः। एकपदी द्विपदी त्रिपदी चतुष्पदीमष्टापटी भुवनानु प्रथन्ता, स्वाहाँ ॥ ३० ॥ मरुतो यस्य॒ हि क्षये पाथा दिवो विमहसः । स सुंगोपातमो जनः' ॥ ३१ ॥ मही द्यौः पृथिवी च न इमं यज्ञं मिमिक्षताम् । पिपृतां नो भरीमभिः ॥ ३२ ।। आ तिष्ठ वृत्रहन्रथ युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीन सु ते मनो ग्राा कृणोतु वग्नुना । उपयामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा पोडशिन एप ते योनिरिन्द्रीय त्वा पोडशिने ॥ ३३ ॥ युत्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा । अर्था न इन्द्र सोमपा गिरामुप॑श्रुति चर' । उपयामगृहीतोऽसीन्द्राय त्वा पोडशिन' एप ते योनिरिन्द्रीय त्वा पोडशिने ॥३४॥ इन्द्रमिरी वहतोऽप्रतिधृष्टशवसम् । ऋषीणां च स्तुतीरुपं यज्ञं च मानुपाणाम् । उपयामगृहीतोऽसीन्द्राय त्वा पोडशिन एप ते योनिरिन्द्रीय त्वा पोडशिने ॥३५॥ 1

·(२८)
वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक्ल
म.७
यस्मान्न जातः परॊ अन्यो अस्ति य आविवेश भुवनानि विश्वा ।
प्रजापतिः प्रजया संघराणस्त्रीणि ज्योतीपि सचते स पौडशी ॥३६॥
इन्द्रश्च सम्राडू वरुणश्च राजा तौ ते भक्षं चक्रतुरय एतम् ।
तयोरहम भक्षं भक्षयामि वाग्देवी जुपाणा सोमस्य तृप्यतु सह प्राणेन स्वाहाँ ॥३७॥
अग्ने पर्वस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् । दधद्वयिं मयि पोपम् ।
उपयामगृहीतोऽस्य॒ग्नये त्वा वर्चस एष ते योनिग्नये त्वा वर्चसे ।
अग्ने वर्चस्विन्वर्चस्वास्त्वं देवप्वसि वर्चस्वानहं मनुष्येषु भूयासम् ॥ ३८ ॥
उत्तिष्ठन्नोजसा सह पीत्वी शिप्रै अवेपयः । सोममिन्द्र चमू सुतम् ।
उपयामगृहीतोऽसीन्द्राय त्वौजसे एप ते योनिरिन्द्राय त्वौजसे ।
इन्द्रजिष्ठाजितस्त्वं देवेवस्योजिठोऽहं मनुष्येषु भूयासम् ।। ३९ ।।
अश्रमस्य केतवो वि रश्मयो जना२ अर्नु । भ्रान्तो अग्नयों यथा ।
उपयामगृहीतोऽसि सूर्याय त्वा भ्राजाय-प ते योनिः सूर्याय त्वा भ्राजार्य।
मृयं भ्राजिष्ट भ्राजिठम्त्वं देवेप्वसि भ्राजिठोऽहं मनुष्येषु भूयासम् ॥ ४० ॥
उद त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाय सूर्यम् ।
उपयामगृहीतोऽसि सूर्याय त्वा भ्राजाय प ते योनिः सूर्याय त्वा भ्राजाय ॥ ४१ ॥
आ निंद्य कला मह्या त्या विशन्त्विन्दवः ।
पूनगी नि बर्तम्ब मा नः सहस्रं धुश्वोमाग पर्यस्वती पुनर्मा विशतायिः ॥ ४२ ॥
इंटे गतं हव्ये काम्ये चट्टे ज्योतेऽदिते सरस्वति महि विश्रुति ।
एना ने अन्य नामानि वेभ्यो मा सुकृतं बतात' ॥ ४३ ॥
दिन इन्द्र मृधौ जहि नीचा यच्छ पृतन्यतः । यो अम्मार अभिदासत्यधरं गमया तमः' ।
उपयामगृहीतोऽमीन्द्राय त्वा विमृध प त यानिग्न्ािय त्या विमृधे ॥४४ ॥
बादम्पनि विश्वकर्माणमुनय मनोजवं बाजे अद्या हुयेम ।
मनो विश्वानि हृदनानि जोपदिश्वम्भरवसे माधकमी ।
अपसामगहीदोऽमीन्द्राय त्वा विश्वकर्मण प त योनिरिन्द्राय त्या विश्वकर्मण' ॥४५||
विनि हृविता बनेन बानामिन्द्रमकृष्णाम्बुध्यम ।
नई दिशा: मनमन्न पर्दाग्यमग्रो बिहव्या यथाऽमत ।
पानगृहीतोर्मन्द्राय वा विश्वकर्मण पन योनिग्विाय त्या विश्वकर्मण ॥४६॥

·कं. ३६-५८] यजुर्वेद-संहिता। (२९) उपयामगृहीतोऽस्य॒ग्नये त्वा गायत्रछन्दसं गृह्णामी-न्द्रीय त्वा त्रिष्टुप्छन्दसं गृह्णामि' विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यो जर्गच्छन्दसं गृह्णाम्य नुप्तेऽभिगरः ॥४७॥ वेशीनां त्वा पत्मन्ना धूनोमि कुकूननानां त्वा पत्मन्ना धूंनोमि मन्दानां त्वा परमन्ना धूनोमि महिन्तमानां त्वा पत्मन्ना धूंनोमि मधुन्तैमानां त्वा पत्म॒न्ना धूंनोमि शुक्र व शुक्र आ धुंनोम्यह्नौ रूपे सूर्यस्य रश्मिर्षु ॥४८॥ ककुभ, रूपं वृषभस्यं रोचते बृहच्छुकः शुक्रस्य पुरोगाः सोमः सोमस्य पुरोगाः । यत्तै सोमादाम्यं नामु जागृवि तस्मै त्वा गृह्णामि तस्मै ते सोम सोमाय स्वाहा ॥४९॥ उशिक त्वं देव सोमाग्नेः प्रियं पाथोऽपीहि वशी त्वं देव सोमेन्द्रस्य प्रियं पाथोऽपाह्य स्मसंखा त्वं देव सोम विश्वेषां देवानां प्रियं पायोऽपाहिं ॥५०॥ इह रतिरिह मध्वमिह धृतिरिह स्वधृतिः स्वाहाँ । उपसृजन धरुणं मात्रे धरुणौ मातरं धय॑न् । रायस्पोपमस्मासु दीधरत स्वाहाँ ॥५१॥ सत्रस्य दिरस्यगन्म ज्योतिरमृता अभूम । दिवं पृथिचा अध्याऽरहामाविदाम देवान्त्वज्योतिः' ।। ५२ ॥ युवं तमिन्द्रापर्वता पुरोयुधा यो नः पृतन्यादप ते-तुमित वज्रेण तं-तमिद्धतम् । दरे चत्ताय छन्त्सदहनं यदिनक्षत् । अस्माकु, शत्रून्पर्रि शूर विश्वतों दुर्मा दंपष्टि विश्वतः । भूर्भुवः स्वः सुप्र॒जाः प्रजाभिः स्याम सुवीरा वीरैः सुपोपाः पोपैः ॥५३॥ परमेश्युभिधीतः प्रजापतिर्वाचि व्याहृताया-मन्धो अच्छेतः । सबिता सन्या विश्वकर्मा वीक्षायौँ पृपा मारण्याम् ॥५४|| इन्द्रश्च मुरुतश्च करायोपोत्थितो ऽसुरः पुण्यमानों मित्रः क्रीतो विष्णुः शिपिविष्ट उरावासों विनरन्धिपः ॥५५॥ प्रोह्यमाणः सोम आगतो वरुण आसन्धामासन्नों ऽग्निगी, इन्द्रो हविधीने ऽधझेपावहियर्माणः ॥५६॥ विश्वे देवा अर्धशुषु न्युप्तो विष्णुराप्रीतपा आप्याय्यमानों यमः सयानों विष्ण: सम्झियमाणों वायुः पृयमानः शुक्रः पृतः शुक्रः क्षारी मन्धी संस्तुत्रीः ॥७॥ विश्वे देवाश्चमसेपून्नीतो ऽसोमायोधतो रुद्रो हयमानों बातोऽभ्यावृत्तो' नृचक्षाः प्रतियातों भक्षो भक्ष्यमाणः पित, नागमधमाः ॥५॥ 3 २ ६ .'

·(३०)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-मुक्त
[.
सन्नः सिन्धुरवमृथायोद्यतः समुद्रोऽभ्यवडियर्माणः सलिलः प्रप्ट्रतो
ययोरोजसा स्कमिता रजोधसि वीर्यमिरितमा शविष्ठा ।
या पत्येते अप्रतीता सहोमिविष्णूं अगन्वरुणा पूर्वहूती ॥५९॥
देवान्दिवमगन्यज्ञस्ततो मा द्रविणमष्टु मनुष्यानन्तरिक्षमगन्यज्ञस्तो मा द्रविणमष्टु
पितॄन्पृथिवीमंगन्यज्ञस्ततो मा दर्विणमष्ट्र यं कं च लोकमर्गन्यज्ञस्तों मे मममूत' ॥६०॥
चतुस्त्रिशत्तन्तवो ये वितत्तिरे य इमं यज्ञ स्वधया दर्दन्ते ।
तेषां छिन्न सम्वेतद्दधामि स्वाहां धर्मों अप्यतु देवान् ॥६॥
यज्ञस्य दोहो विर्ततः पुरुत्रा सो अष्टधा दिवमन्वातंतान ।
स यज्ञ धुक्ष्व महि मे प्रजायर्या रायस्पोएं विश्वमायुरशीय स्वाहाँ ॥६२॥
आ प॑वस्व हिरण्यवदश्ववत्सोम वीरवत् । वाजं गोमन्तमा मर स्वाहा ॥६३॥
[म.८,०६३, मं.० ३५०
इत्यष्टमोऽध्यायः।
अथ नवमोऽध्यायः।
देव सवितः प्रसुव यज्ञं प्रसुव यज्ञपति भगाय ।
दिव्यो गन्धर्वः केतुपूः केत नः पुनातु बाचस्पतिर्वाज नः स्वदतु स्वाहा ॥१॥
ध्रुवसदं त्वा नुपदं मनःसई'-मुपामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा जुष्टं गृङ्गाम्येप ते योनिरिन्द्राय त्या
जुष्टतमम् । अप्सुपदं त्वा घृतसदं व्योमुसर्दै-मुपामगृहीतोऽसीन्द्राय त्वा जुष्टं गृह्णाम्येच ते
योनिरिन्द्रीय त्वा जुष्टतमम् । पृथिविसदं त्वाऽन्तरिक्षसद दिविसद देवसद नाकसई-
"मुपयामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा जुष्टं गृह्णाम्ये -प ते योनिरिन्द्रीय त्वा जुटतमम् ॥२॥
अपाथ् रसमुदयस, सूर्ये सन्तछ समाहितम् । अपा, रसस्य यो रसस्तं वो गृह्णाम्युत्तम-
मुंपामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा जुष्टं गृह्णाम्ये-प ते योनिरिन्द्रीय त्वा जुष्टतमम ॥३||
ग्रहां ऊर्जाहुतयो व्यन्तो विप्राय मतिम् । तेषां विशिप्रियाणां वोऽहमिघुमूर्ज, समग्रम'-
मुपामगृहीतोऽसीन्द्रीय त्वा जुष्टं गृहाम्ये-प ते योनिरिन्द्राय त्वा जुटतमम् ।
समृचौ स्थः सं मा भद्रेणं पृक्तं विचौ स्थो वि मा पाप्मना पृङ्क्तम् ॥४॥

·कं. ५९-६३१-१५]
यजुर्वेद-संहिता।
(१५)
द
इन्द्रस्य वोऽसि वाजसास्त्वयायं वा सेत् ।
वार्जस्य नु प्रसवे मातरं महीमदिति नाम वर्चसा करामहे ।
यस्यामिदं विश्वं भुव॑नमाविवेश तस्यां नो देवः सविता धर्म साविषत् ॥५॥
अप्स्वन्तरमृतमप्सु मैपजम॒पामुत प्रशस्तिष्वश्वा भवत वाजिनः' ।
देवीरापो यो व ऊर्मिः प्रतूर्तिः कुकुन्मान् वाजसास्तेनायं वा सेत् ॥६॥
वातो वा मनो वा गन्धर्वाः सप्तविंशतिः । ते अग्रेऽश्वमयुञ्जस्ते अस्मिञ्जवमा दधुः ॥७॥
वातरछहा भव वाजिन्युज्यमान इन्द्रस्येव दक्षिणः श्रियैधि ।
युञ्जन्तु त्वा मरुतो विश्ववेदस आ ते त्वष्टा पत्सु जवं दधातु ॥८॥
जवो यस्तै वाजिन्निहितो गुहा यः श्येने परीत्तो अचरच्च वाते ।
तेनं नो वाजिन् बलवान् बलेन वाजजिच्च भव समने च पारयिष्णुः ।
वाजिनो वाजजितो वाज सरिष्यन्तो बृहस्पतेर्भागमजिघ्रते ॥९॥
देवस्याह, सवितुः सवे सत्यसवसो बृहस्पतेरुत्तमं नाकछ रुहेयम्' ।
देवस्याह सवितुः सवे सत्यसवस इन्द्रस्योत्तमं नाकछ रुहेयम् ।
देवस्याह सवितुः सवे सत्यप्रसवसो बृहस्पतेरुत्तमं नार्कमरुहम् ।
देवस्याह, सवितुः सवे सत्यप्रसवस इन्द्रस्योत्तमं नार्कमरुहम् ॥१०॥
बृहस्पते वाजं जय बृहस्पतये वाचं वदत बृहस्पतिं वाज जापयते ।
इन्द्र वाजं जयेन्द्राय वाचं वतेन्द्रं वार्ज जापयतं ॥११॥
एषा वः सा सत्या संवागंभूद्यया बृहस्पति वाज़मीजपता जपत बृहस्पति वाजं वनस्पतयो
विमुच्यध्वम् । एषा वः सा सत्या संवागंभूद्ययेन्द्रं वाजमजीजपताजीजपतेन्द्रं वाजं वनस्पतयो
विमुच्यध्वम् ॥१२॥
देवस्याह, सवितुः सवे सत्यप्रसवसो बृहस्पतेर्वाजजितो वाजं जेपम् ।
वाजिनो वाजजितोऽध्वन स्कन्नुवन्तो योजना मिानाः काष्ठी गच्छतं ॥१३॥
एष स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायां वृद्धो अपिकक्ष आसन ।
कत दधिका अनु सकसनप्यदत्पृथामङ्कास्यन्वापनीफत् स्वाहा ॥१४||
उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पूर्ण न वेरनुवाति प्रगधिनः ।
श्ये॒नस्यैव धजतो अङ्कसं पर दधिक्राव्णः सहोर्जा तरनतः स्वाहा ॥१५॥

·(३९)
घासजनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[१०
९.
शं नो भवन्तु वाजिनो हवेषु देवताता मितवः स्वर्काः ।
जम्भयन्तोऽहिं वृकुछ रक्षार्थसि सर्नेम्य॒स्मद्युयबन्नीवाः ॥१६॥
ते नो अर्वन्तो हवनश्रुतो हवं विश्व शृण्वन्तु वाजिनो मितद्रवः ।
सहस्रसा मेधसाता सनिष्यवो महो ये धन समिथेघु जभिरै ॥१७॥
वाजे-बाजेऽवत वाजिनो नो धनेषु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः ।
अस्य मध्वः पिबत मादयध्वं तृप्ता यांत पथिभिर्देवयानैः ॥१८॥
आ मा वाजस्य प्रसवो जंगम्यादेमे द्यावापृथिवी विश्वरूपे ।
आ मा गन्तां पितरां मातरा चा मा सोमो अमृतत्त्वेन गम्यात् ।
वाजिनो वाजजितो वाजेछ सहवासो बृहस्पतेर्भागमवजिघ्रत निमजानाः ॥१९॥
आपये स्वाहाँ स्वापये स्वाहार ऽपिजाय स्वाहाँ तवे स्वाही वसवे स्वाहा' ऽहर्पत
स्वाहाँ पुढे मुग्धाय स्वाहाँ मुग्धाय वैन शिनाय स्वाहाँ विनधेशिन आन्त्यायना
स्वाहां ऽन्त्याय मौवनाय स्वाहाँ भुवनस्य पतये स्वाही ऽधिपतये स्वाहा" ॥२०॥
आयुर्यज्ञेन कल्पता' प्राणो यज्ञेन कल्पता चक्षुर्यज्ञेन कल्पताछ श्रोत्रं यज्ञेन कल्पता
पृष्ठं यज्ञेन कल्पता" यज्ञो यज्ञेन कल्पताम् । प्रजापतेः प्र॒जा अमूम स्वर्देवा अगमा मृत
अभूमं ॥२१॥
अम्मे वो अस्त्विन्द्रियमस्मे नृम्णमुत क्रतुरस्मे वासि सन्तु वः' ।
नौ माने पृथिव्यै नमो मात्रे पृथिव्या इयं ते राहू
यन्ताऽसि यमनो ध्रुवोऽसि धरुणः । कृप्य त्वा क्षेाय त्वा रय्ये त्वा पोगाय त्वा ॥२२॥
वास्येमं प्रसवः सुपुवेऽग्रे सोम राजानमोपंधीप्वप्सु ।
ता अम्मभ्यं मधुमतीर्मवन्तु वय राष्ट्रे जागृयाम पुरोहिताः स्वाहा ॥२३॥
वाम्येमा प्रसवः शिश्रिये दिवमिमा च विश्वा भुवनानि सम्राट् ।
अदित्सन्तं दापयति प्रजानन्त्स नौ रयिछ सर्ववीरं नि यच्छतु स्वाहा ॥२४||
वाम्य नु प्रसव आ बभूवेमा च विश्वा भुवनानि सर्वतः ।
सनैमि राजा परि याति विद्वान् प्र॒जां पुप्टिं वर्धय॑मानो अस्मे स्वाहा ॥२५॥
सामधं राजानमझेऽग्निमन्बारंभामहे । आदित्यान्विष्णुछ सूर्य ब्रह्माणं च बृहस्पति स्याही ॥२६.
अर्यमगं बृहस्पतिमिन्द्रं दानाय चोदय ।
वान विष्णु, सरस्वती, सबितारं च बाजिन स्वाहाँ ॥२७॥

·कं० १६-३९] पजुर्वेद-संहिता। (३३) २ अग्ने अच्छो वदेह नः प्रति नः सुमना भव । प्र नौ यच्छ सहस्रजित्त्वछ हि धनदा असि स्वाही ॥२८॥ प्र नौ यच्छत्वर्यमा प्र पूषा प्र बृहस्पतिः । प्र वाग्देवी ददातु नः स्वाहाँ ॥२९॥ देवस्य त्वा सवितुः प्रेसवेऽश्विनौ हुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । सरस्वत्यै वाचो यन्तुर्यन्त्रिये दधामि बृहस्पतेष्ट्वा साम्राज्येनाभि पिञ्चाम्यसौ ॥३०॥ अग्निरेकाक्षरेण प्राणमुदजयत्तमुज्जैप-मुश्विनी यक्षरेण द्विपदों गनुष्यानुदजयतां तानुज्जे विष्णुस्त्यक्षरेण त्रील्लोकानुजयत्तानुजेपछ सोमश्चतुरक्षरेण चतुष्पदः पशूनुदेजयत्तानुजेपम् ।।३१ पुषा पञ्चाक्षरेण पञ्च दिश उदजयत्ता उज्जैछ सविता पडक्षरेण षड्तूनुदजयत्तानुज्जेपं मरुतः सप्ताक्षरेण सप्त ग्राम्यान् पशूनुदजस्तानुज्जे बृहस्पतिरष्टाक्षरेण गायत्रीमुदजयत्तामुपम॥३२ मित्रो नक्षिरेण निवृत, स्तोममुदजयत्तमुज्जे वरुणो दशाक्षरेण विराजमुदजयत्तामुज्जे- मिन्द्र एकादशाक्षरेण त्रिष्टुभमुदजयत्तामुजे विश्वे देवा द्वादशाक्षरेण जगतीमुदजयस्ता- मुज्जैपम् ॥ ३३॥ वसंवस्त्रयोदशाक्षरेण त्रयोदश स्तोममुदजयस्तमुपंछ रुद्राश्चतुर्दशाक्षरेण चतुर्दश स्तोममुदजयस्तमुज्जैप-मादित्याः पञ्चदशाक्षरेण पञ्चदृशछ स्तोममुजयस्तमुज्जे-मदितिः पोशाक्षरेण पोडश स्तोममुदजयत्तमुज्जे प्रजापतिः सप्तदशाक्षरेण सप्तदृश स्तोम- मुदजयत्तमुज्जैपम ॥३४॥ एष ते निर्वते भागरतं जुपस्व स्वाहाँ ऽग्मिनेत्रेभ्यो देवेभ्यः पुरःसद्धयः ग्याही यमनेत्रेभ्यो देवेभ्यो दक्षिणासन्यः स्वाहा' विश्वदेवनेत्रेभ्यो देवेन्यः पश्चात्मन्दा ग्याही मित्रावरणनेत्रेभ्यो वा मरुन्नेवेभ्यो वा देवेभ्य उत्तराग-द्भयः ग्वाही सोमनत्रेभ्यो देवेभ्य उपरिसक्यो दुवम्बद्धयः म्या: ॥ ३५ ॥ ये देवा अभिनेत्राः पुरःसरतेभ्यः स्वाती चे देवा यमनवा दक्षिणामदग्नयः या यया विश्वदेवनेत्राः पशात्सदुस्तेभ्यः स्वाहां ये देया मिनादरणनेचा पात्रा योनगमदग्नगः ग्बाहाँ ये दुवाः सोमनेत्रा उपरिसदो दुबैरवन्तम्तयः स्वाहा ॥३६॥ ओ सस्त्र पूतना अभिर्मातीरपास्य । दुष्टान्तरसरातीची भा पाहामि ॥ 5 ॥ देवस्य त्या सवितः प्रेमवेऽश्विनोदम्या पृष्णो इन्नोगदान। विटामि हट गया Pani रक्षसा साधार्या धिम रक्षोऽपिपासुमनी हतः ॥ १८ ॥ सविता या सपाना सुपता मुनिहतानसिं मोमो दम्पनी तरपतिधि बन्दो चटयां रदः पादों मिला ? r

·[म. ९-१८
वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक्ल
(३४)
इमं देवा असपत्न सुवध्वं महते क्षत्राय महते ज्यैष्ठ्याय महते जानराज्यायेन्द्रस्येन्द्रियाय ।
इमममुष्य पुत्रममुष्य पुत्रमस्यै विश एप वोऽमी राजा सोमोऽस्माकं ब्राह्मणाना राजा ॥ ४० ॥
[अ० ९, कं० ४०, मं० सं० ११५
इति नवमोऽध्यायः।
अथ दशमोऽध्यायः।
अपो देवा मधुमतीरगृभ्णन्नूर्जस्वती राजस्वश्चितानाः ।
याभिर्मित्रावरुणावभ्यर्पिश्चन्याभिरिन्द्रमनयन्नत्यरातीः ॥१॥
वृष्णं ऊर्मिरसि राष्ट्रदा राष्ट्र में देहि स्वाहा वृष्णं मिरसि राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै देहि
वृषसेनोऽसि राष्ट्रदा राष्ट्र में देहि स्वाहाँ वृषसेनोऽसि राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै देहि- ॥२॥
अर्थेत स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाहाँ ऽर्थेत स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दुत्तौजस्वती स्थ र
राष्ट्र में दत्त स्वाहौ-जैस्वती स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दृत्तौ पः परिवाहिणी स्थ राष्ट्रदा
दत्त स्वाहाँ · ऽपा परिवाहिणी स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दर्ता-पां पतिरसि राष्ट्रदा राष्ट्र
स्वाहाँ • ऽपां पतिरसि राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै देा-पां गर्भोऽसि राष्ट्रदा राष्ट्र में देहि स्वाहा
गर्भोऽसि राष्ट्रदा राष्ट्रममुप्मै देहि ॥ ३॥
सूर्यत्वचस स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाहाँ सूर्यत्वचस स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दत्तं सूर्य
स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाहाँ सूर्यवर्चस स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दत्तं मान्दा स्थ राष्ट्रदा
दत्त स्वाहाँ मान्दा स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दत्त बजक्षित स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वा
बजक्षित स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दत्तं वाशा स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाहा वाशा स्थ
राप्तममुर्म दत्त
शविष्ठा स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाही शविष्ठा स्थ राष्ट्रदा राप्त
दत्त शक्वरी स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाही शक्वरी स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दत्त
स्थ राष्ट्रदा राष्ट्र में दत्त स्वाहाँ जनभृत स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दत्त विश्वभृत स्थ
राष्ट्र में दत्त स्वाहा' विश्वभृतं स्थ राष्ट्रदा राष्ट्रममुष्मै दुत्ता पा स्वराज स्थ राष्ट्रदा
ममुष्मै दत्त । मधुमतीमधुमतीभिः पृच्यन्तां महिं क्षत्रं क्षुत्रियाय वन्यानी अनाधृष्टाः
सहीजसो महि क्षत्रं क्षत्रियाय दर्धतीः" ॥४॥

·६०४०६-१८]
यजुर्वद-संदिता।
क्षत्रस्य योनिरसि
सोमस्य विपिरसि तवैव मे त्विर्षियात् । अग्नये स्वाहां सोमाय स्वाहा सवित्रे स्वाहाँ
सरस्वत्यै स्वाहा" पूष्णे स्वाहीं वृहस्पतये स्वाहेन्द्राय स्वाहाँ घोपाय स्वाहां लोकाय
स्वाहाँ शाय स्वाही भगाय स्वाहार अर्यम्णे स्वाहा ॥५॥
पवित्रे स्थो वैष्णव्यो' सवितुर्वः प्रसव उत्पुनाम्यच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः ।
अनिभृष्टमसि वाचों बन्धुस्तपोजाः सोमस्य दावमसि स्वाहाँ राजस्वः ॥६॥
सधमादौ थुम्निनीराप एता अनाधृष्टा अपस्यो वसांनाः ।
पुस्त्यासु चक्रे वरुणः सधस्थमुपा शिशुर्मातृतमास्वन्तः ॥ ७ ॥
क्षत्रस्योल्बमसि क्षत्रस्य जराबसि
क्षत्रस्य नाभिरसी
-न्द्रस्य वान्नमसि मित्रस्याति वरुणस्यासि त्वयाऽयं वृत्रं वधेत हवाऽसि
रुजाऽसि क्षमाऽसिं'। पतिनं प्राञ्च पाते. प्रत्यञ्च
पतिनं प्रत्यञ्च पातैनं तिर्यश्च दिग्भ्यः पात ॥८॥
आविर्मा आवित्तो अ॒ग्निर्गृहपति रावत इन्द्रो वृद्धश्रवा आवित्तौ मित्रावरुणौ धृतव्रता-
-वार्वित्तः पूपा विश्ववेदी आवित्ते द्यावापृथिवी विश्वशम्भु चावित्तादितिरुरुशर्मा ॥ ९ ॥
अवैष्टा दन्दुशूकाः प्राचीमा रोह गायत्री त्वोऽवतु रथन्तर सामं त्रिवृत्स्तोमो वसन्त
ऋतुर्ब्रह्म द्रविणम् ॥ १०॥
दक्षिणामा रौह त्रिष्टुप् त्वाऽवतु बृहत्साम पञ्चदृश स्तोमो ग्रीष्म ऋतुः क्षत्रं द्रविणम् ॥ ११ ॥
प्रतीचीमा रोह जगती त्वाऽवतु वैरूप साम सप्तदश स्तोमो वर्षा ऋतुर्विड् द्रविण ॥ १२ ॥
उदीचीमा रोहानुष्टुप् त्वाऽवतु वैराज, सामैकविधेश स्तोमः शरहतुः फलं द्रविणम् ॥ १३ ॥
ऊर्ध्वामा रौह पक्तिस्त्वाऽवतु शाक्चररैवते सामनी त्रिणवत्रयस्त्रिछशौ स्तोमौ हेमन्तशिशिरावृतू
वों द्रविण प्रत्यस्तै नमुंचेः शिरः ॥ १४ ॥
सोमस्य विपिरसि तवेव मे विपिर्भूयात् । मृत्योः पाह्यो-जोऽसि सहोऽस्यमृतमसि ॥१५॥
हिरण्यरूपा उपसौ विरोक भाविन्द्रा उर्दिथः सूर्यश्च ।
आ रोहतं वरुण मित्र गत्तं ततश्चक्षाथामदिति दिति च मित्रोऽसि वरुणोऽसि ॥१६॥
सोमस्य त्वा द्युम्नेनाभि पिश्चाम्य नेजसा सूर्यस्य वर्चसे न्द्रस्येन्द्रियेणं ।
क्षत्राणां क्षत्रपतिरेध्याति दिघून् पाहि ।। १७ ।।
इमं देवा असपत्नई सुबध्वं महते अवार्य महते ज्यैष्ठ्याय महते जानराज्यायेन्द्रस्येन्द्रियाय।
हमममुष्य पुत्रसमुप्यै पुनमस्यै विश एप वोऽमी राजा सोमोऽस्माकै बाह्मणाना राजा ॥१८॥

·(३६)
धाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुख
[भ०१०-1
-
प्र पर्वतस्य वृषभस्य पृष्टान्नावश्चरन्ति स्वसिर्च इयानाः ।
ता आऽव॑वृत्रन्नधरागुदक्ता आहिँ बुध्न्यमनु रीयमाणाः' ।
विष्णोविक्रमणमास विष्णोर्विक्रान्तमसि विष्णोः कान्तमसि ।।१९।।
प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा रूपाणि परि ता बमूव ।
यत्कोमास्ते जुहुमस्तन्नों अस्त्वयममुष्य पितासावस्य पिता वयछ स्याम पतयो रयीणा, स्वाहा।
रुद्र यत्ते क्रिवि परं नाम तस्मिन्हुतम॑स्यमेष्टमसि स्वाहा ॥ २० ॥
इन्द्रस्य वज्रोऽसि
मित्रावरुणयोस्त्वा प्रशास्त्रोः प्रशिपा युनज्मि ।
अव्यथायै त्वा स्वधायै त्वाऽरिटो अर्जुनो' मुरुतां प्रसवेन जयाँ पाम मनसों समिन्द्रियेण २१
मा त इन्द्र ते वयं तुरापाडयुक्तासो अबृह्मता विदसाम ।
तिष्ठा रथमधि यं वज्रहस्ता रश्मीन् देव यमसे स्वश्वान् ॥ २२ ॥
अग्नये गृहपतये स्वाहाँ सोमाय वनस्पतये स्वाहाँ मुस्तामोजैसे स्वाहेन्द्रस्येन्द्रियाय स्वाहां।
पृथिवि मातर्मा मा हि सीमो अहं त्वाम् ॥ २३ ॥
हसः शुचिपदसुरन्तरिक्षसहोता वेदिपदतिथिर्दुरोणसत् ।
नुपसतसयौमसङ्घज्ञा गोजा ऋतुजा अट्टिजा ऋतं बृहत् ॥ २४ ॥
इयदृस्यायुरस्यायुमयि धेहि युईसि वोऽसि वक़ मयि घेणू-मुस्यूज मयि धेहि ॥
इन्द्रस्य वां वीर्यकृतौ वाहू अभ्युपावहरामि ॥२५॥
म्योनाऽसि सुपाऽसि अत्रम्य योनिरसि ।
म्योनामा सीद सुपामा सीद शुत्रस्य योनिमा सीद ॥२६॥
नि पंसाद धृतवतो वरुणः पस्त्यास्वा । साम्राज्याय सुक्रतुः ॥ २७ ॥
अमिमूरम्येताम्ते पञ्च दिशः कल्पन्तां ब्रह्म-स्त्वं ब्रह्माऽसि सविताऽसि सत्यप्रेसवा
वरुणोऽमि सत्योर्जा इन्द्रोऽमि विशीजों छुट्टोऽसि सुशेवः ।
बहुंकार श्रेयस्कर मूर्यस्करेन्द्रस्य वोऽमि तेन में रयं ॥२८॥
अग्निः पृथुर्धर्मणस्पतिर्जुषाणो अग्निः पृथुर्धमणस्पतिराज्य॑स्य बेतु स्वाहा
म्वाहाकृताः मूर्यम्ब हिमभिर्यतध्वधं सजातानां मध्यमेट्यायं ॥२९॥
मवित्रा प्रेमवित्रा सरस्वत्या वाचा त्वष्टा पैः पृष्णा पशुमिरिन्द्रेणाम्मे बृहस्पतिना ब्रह्मणा वणे.
नौजमाऽमिना तेजमा सोमैन गजा विष्णुंना दशम्या देवतया प्रभृतः प्र संपामि ॥३०॥

·क. १९-३४,१-८]
यजुर्वेद-संहिता।
(३७)
अश्विभ्यां पच्यस्व सरस्वत्यै पच्यस्वेन्द्रीय सुत्राणे पच्यस्व ॥
वायुः पूतः पवित्रेण प्रत्यक्सोमो अतिस्रुतः । इन्द्रस्य युज्यः सखाँ ॥ ३१ ॥
कुविदङ्ग यवमन्तो यवं चिद्यथा दान्त्यनुपूर्व वियूर्य ।
इहेहैपां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिपो नम उक्तिं यन्ति ।
उपयामगृहीतोऽस्यश्विभ्यां त्वां सरस्वत्यै त्वेन्द्रीय त्वा सुत्राणें ॥ ३२ ॥
युवछ सुराममश्विना नर्मुचावासुरे सर्चा । विपिपाना शुभस्पती इन्द्रं कर्मस्वावतम् ॥ ३३॥
पुत्रवि पितरावृश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यैर्दछसनाभिः ।
यत्सुरामं व्यपिबः शचीभिः सरस्वती त्वा मघवन्नभिष्णकू ॥ ३४ ॥
[अ०१०, कं० ३४, मं० सं० १३९)
इति दशमोऽध्यायः।
अथैकादशोऽध्यायः ।
युनानः प्रथमं मनस्तत्त्वार्य सविता धियः । अग्नेयोतिर्निचायं पृथिव्या अध्याऽभरत् ॥१॥
युक्तेन मनसा वयं देवस्य सवितुः सवे । स्वाय शक्त्या ॥२॥
युक्त्वार्य सविता देवान्त्स्वर्यतो धिया दिवम् । बृहज्ज्योतिः करिष्यतः सविता प्र सुवाति तान् ॥३॥
युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः ।
वि होत्रा दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥४॥
युजे वां ब्रह्म पूयं नमोभिर्वि श्लोक एतु पथ्येव सूरेः ।
शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥५॥
यस्य प्रयाणमन्वन्य इद्ययुर्देवा देवस्य महिमानमोजसा ।
यः पार्थिवानि विममे स एतशो रजासि देवः सविता महित्वना ॥६॥
देव सवितः प्र सुव यज्ञं प्र सुव यज्ञपति भगाय ।
दिव्यो गन्धर्वः केतपू: केत नः पुनातु वाचस्पतिर्वाचं नः स्वदतु ॥ ७ ॥
इमं नो देव सवितर्युझं प्रणय देवाव्यछ, सखिविर्दछ सत्राजित धनजित स्वर्जितम् ।
ऋचा स्तोम, समर्धय गायत्रेण रथन्तरं बृहदायत्रवर्तनि स्वाहा ॥८॥

·(३८) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुष्ट [4.18 देवस्य त्या सवितुः प्रसवेऽश्विनो_हुभ्यां पूष्णो हस्ताम्याम् । आ देदे गायत्रेण छन्दसाऽङ्गिरस्वत्पृथिव्याः सधादृग्नि पुरीष्यमङ्गिरस्वदा भर त्रैष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वतं ॥ ९ ॥ अभिरसि नायसि त्वया वयमग्नि, शकेम खनितु, सधस्थ आ। जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वत १० हस्त आधार्य सविता विभ्रदछि हिरण्ययीम् । अग्नेज्योतिर्निचार्य पृथिव्या अध्याऽभरदानुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वत् ।। ११ ॥ प्रतूत वाजिन्ना देव वरिठामर्नु संवतम् । दिवि ते जन्म परममन्तरिक्षे तव नाभिः पृथिव्यामधि योनिरित ॥ १२ ॥ युञ्जाथा रासभं युवमस्मिन् यामै वृपण्वसू । अग्निं भर॑न्तमस्मयुम ॥ १३ ॥ योगे-योगे तवस्तर वाजे-बाजे हवामहे । साय इन्द्रमूतये ॥ १४ ॥ प्रतूर्वन्नेह्यवक्रामन्नशस्ती रुद्रस्य गाणपत्यं मयोभूरेहि । उर्वन्तरिक्षं वीहि स्वस्तिगव्यूतिरभयानि कृण्वन् पूष्णा सयुजा सह ॥ १५॥ पृथिव्याः सधंस्थादमिं पुरीप्यमङ्गिरस्वदा भरा मिं पुरीप्यमगिरस्वदच्छेमो ऽग्निं पुरीप्यमङ्गिरस्वद्भरिप्यामः ॥१६॥ अन्वग्निरुषसामग्रमख्यदन्बहानि प्रथमो जातवेदाः । अनु सूर्यस्य पुरुत्रा च रश्मीननु द्यावापृथिवी आ तैतन्थे ॥ १७ ॥ आगत्यं वाज्यध्वान सर्वा मृधो वि धूनुते । अग्नि सधस्थे महति चक्षुपा नि चिकीपते ॥१८॥ आक्रयं वाजिन् पृथिवीम॒ग्निमिच्छ रुचा त्वम् । भूम्या वृत्वार्य नो ब्रूहि यतः खनेम तं वयम् ॥१९॥ द्यौस्ते पृष्ठं पृथिवी सधस्थमात्माऽन्तरिक्ष, समुद्रो योनिः । विख्याय चक्षुपा त्वमभि तिष्ठ पृतन्यतः ॥२०॥ उत्क्राम महते सौमंगायास्मादास्थानाद् द्रविणोदा वोजिन् । वयं स्याम मुमतौ पृथिव्या अनि खनन्त उपस्थे अस्याः ॥२१॥ उदकमीद द्रविणोदा बाज्य कः सुलोक सुकृतं पृथिव्याम् । ततः वनेम सुप्रतीकमनिछ स्वो राणा अधि नाकमुत्तमम ॥ २२ ॥ आ त्वा जिधर्म मनसा घृतेन प्रतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा । पृथं तिरश्चा बय॑सा बृहन्तं व्यचिंटमन्न रमसं दृशानम् ॥ २३ ॥ ६ ·कं० ९-३९] यजुर्वेद-मंहिता। आ विश्वतः प्रत्य जिघरक्षसा मनसा तज्जुपेत । मर्यश्री स्पृहयो अग्मि भिसृशे तुन्वा जर्भुराणः' ।। २४ ॥ परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् । दधद्रनानि दाशुपै ॥२५॥ परि त्वाऽने पुरै वयं विप्र सहस्य धीमहि । धृपणं दिवे-दिवे हन्तारै भङ्गुरावताम् ॥ २६ ॥ त्वमग्ने युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमद्भयस्त्वममनस्परि । त्वं वर्नेभ्यस्त्वमोपंधीभ्यस्त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः' ।। २७ ।। देवस्य॑ त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनौ हुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । पृथिव्याः सधस्थादुनिं पुरीप्यमङ्गिरस्वत्सनामि । ज्योतिष्मन्तं त्वाऽने सुप्रतीकमजस्ट्रेण भानुना दीय॑तम् । शिवं प्रजाभ्योऽहिलन्तं पृथिव्याः सुधामिं पुरीप्यमगिरस्वत्वनामः ॥२८॥ अपां पृष्ठमंसि योनिरोः समुद्रमभितः पिन्व॑मानम् । वर्धमानो महाँ२ आ च पुष्करे' दिवो मात्रया रिम्णा प्रथस्व ॥ २९ ॥ शर्म च स्थो वर्म च स्थोऽछिद्रे बहुले उभे । व्यर्चस्वती सं साथां भृतमग्निं पुरीष्यम् ॥ ३० ॥ सं साथा, स्वर्विदा समीची उरसा त्मना । अग्निमन्तभरिप्यन्ती ज्योतिष्मन्तम स्रमितं ॥३१॥ पुरीप्योऽसि विश्वभरा अर्थी त्या प्रथमो निरमन्थन्ने । त्वामने पुष्कराद्ध्यर्थवी निरीमन्यत । मृतॊ विश्वस्य वाधतः ।। ३२ ॥ तर्मु त्वा दुध्यर्पिः पुत्र ईंधे अथर्वणः । वृत्रहण पुरन्दरम ।। ३३ ॥ तर्मु त्वा पाथ्यो वृपा सीधे दस्युहन्तमम् । धनञ्जयछ रणे-रणे ॥३४ ।। सीद होतः स्व लोके चिकित्वान्त्सादया यज्ञ सुकृतस्य योनी । देवावीदेवान्तविपां यजास्यग्ने बृहद्यर्जमाने क्यों धाः ॥ ३५ ।। नि होता होतृपदने विदानस्त्वेपो दीदिवाँर अंसदत्सुदक्षः । अधवतप्रमतिर्वर्सिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिंजिहो अशिः' ।। ६६ ।। संघसीदस्व महाँ२ अमि शोर्चस्व देववीतमः । वि धूममने अरुपं मियेध्य मृज प्रशस्त दर्शतमं ३७ अपो देवीरुप सृज मधुमतीरयक्ष्मा प्रजाभ्यः । तासामास्थानान्जितामोपंधयः मुपिप्पलाः' ३८ सं ते वायुमीतारिश्वा धातृत्तानाया हदयं यदिकन्तम । यो देवानां चरसि प्राणर्थेन कम्म देव पटस्तु तुभ्यं ।। ३६ ॥ १८ , ·(१०) वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक्ल [M०११६ मुजानो ज्योतिया सह शर्म वरूथमाऽसदृत्स्वः' । वासौं अग्ने विश्वरूप सं व्ययस्व विभावसो'४० उर्दु तिष्ठ स्वध्वरावा नो देव्या धिया । दृशे च भासा बृहता सुशुश्बनिराग्ने याहि सुशस्तिभिः ॥४१॥ ऊर्ध्व ऊ पुणे ऊतये तिष्ठा देवो न संविता । ऊर्बो वार्जस्य सनिता यदृचिभिर्वावद्भिविह्वयामहे ॥ ४२ ॥ स जातो गर्भो असि रोदस्योरग्ने चारुविर्भूत ओपंधीषु । चित्रः शिशुः परि तमधिस्यक्तून्प्र मातृभ्यो अधि कनिकद्गाः ॥ ४३ ॥ स्थिरो भव बीवङ्ग आशुभव वाज्यर्वन् । पृथुर्भव सुपदुस्त्वमुग्नेः पुरीपवाहणः ॥ ४४ ॥ शिवो भव प्रजाभ्यो मानुषीभ्यस्त्वमगिरः । मा द्यावापृथिवी अभि शोचीमाऽन्तरिक्षं मा वनस्पतीन् ॥४५॥ में पानी कनिकदृन्नानवृद्धासभः पत्यो । भरन्नग्निं पुरीप्यं मा पाद्यायुपः पुरा । प्रमाणित गुण भरन्नपो गर्भ समुद्रियम् । अ आ याहि वीतये ॥४६॥ इन गया गन्यमग्निं पुरीप्यमनिलम्बद्धरामः' । या प्रनि मादध्यमग्निमेत शिवमायन्तमभ्यत्र युष्माः । पान विश्वा अमिंग अीवा निपीदनो अप दुर्मति जहि ।। ४७ ।। या प्रति गृणीत पुरवती: सुपिप्पलाः । अयं वो गर्भ ऋत्वियः प्रत्न, सधस्थमाऽसदत ४. विमा थना झीगानो बाधेय द्विपा क्षमी अमीवाः । मानः प्रामणि म्यामग्रह, मुद्दवस्य प्रणीती ॥४॥ भाप दिसा मामबग्दा ने ऊ दधातन । मह रणाय चक्षस ॥ ५० ॥ को दिम मस्तस्य मानयतह नः । उठातीरिव मातरः ॥ ११ ॥ Finबा यष्य क्षयर्याय जिन्थ । आपो जनयथा च नः' ।। ५२ ।। निममय थियो मूर्मि न ज्योदिया मुह । मुजावेदममवरमाद न्वा मछ, मुदामि प्रजाभ्यः ॥ १३ ॥ दी हानिः मीनिंग । नेपी मानुग्न इच्छा देव गचने' || १४ ॥ मनः कपयां मुन्न। हराभ्यां मुद्री कृत्रा मिनीयाली ऋणानु नाम :- निहाकर काग दा। माध्यमदिन महांग्या देशातु हम्नयाः ॥ १६ ॥ अनकन्टाय बदमादेटिविदा । 'वन गर्भ और मुनस्य विम |||| + ·कं.४०-६८] यजुर्वेद-संहिता। (४१) २ वसंवस्त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण छन्दसाऽझिरवद्धवाऽसि पृथिव्यासि धारया मर्यि प्रजा रायस्पोपं गौपत्य सुवीर्य सजातान्यज॑मानाय रुद्रास्त्वा कृण्वन्तु त्रैर्युभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वध्रुवाऽस्यन्त- रिक्षमसि धारया मर्यि प्रजाई रायस्पोप गौपत्य, सुवीर्य सजातान्यज॑मानायर्या दित्यारत्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाऽगिरवधुवाऽसि चौरसि धारया मर्यि प्रजा रायस्पोपं गौपत्य सुवीर्य सजातान्यजमानाय विश्व त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्वानुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद्- ध्रुवाऽसि दिशोऽसि धारया मार्य प्रजा रायस्पोर्थ गौपत्य सुवीर्य सजातान्यज॑मानायें ॥ ५८ ।। अदित्यै रास्नास्य-दितिष्टे विलं गृभ्णातुं । कृत्वाय सा महीमुखां मृन्मयीं योनिमग्नये । पुत्रेभ्यः प्रायच्छददितिः श्रपयानिति ॥ ५९॥ वसंवस्त्वा धूपयन्तु गायत्रेण छन्दसाऽङ्गिरस्व हुद्रास्त्वां धूपयन्तु त्रैटुंभेन छन्दसाऽशिरस्व- दादित्यास्त्वां धूपयन्तु जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वैश्वेि त्वा देवा वैश्वानरा धूपयन्न्वानुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्व दिन्द्रस्त्वा धूपयतुं वरुणस्त्वा धूपयर्तुं विष्णुस्त्वा धूपयतुं ॥ ६० ।। अदितिष्ट्वा देवी विश्वव्यावती पृथिव्याः सधस्थै अङ्गिरस्वत् सनत्ववर्ट देवानां त्वा पत्नीदेवीविश्वव्यावतीः पृथिव्याः सुधस्थे अङ्गिरस्वधतूरखें धिपणास्त्वा देवीर्विश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अगिरस्वभीन्धतामुखें वरूंत्रीष्ट्वा देवीविश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वच्छृपयन्तूखें ग्नास्त्वा देवीविश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत्यचन्तू? जनयस्त्वार्छिन्नपत्रा देवीविश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थै अङ्गिरस्वत्पंचन्तूर्ख ॥ ११ ॥ मित्रस्य चर्पणीधृतोऽवो देवस्य सानसि । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥ ६२ ।। देवस्त्वां सवितोमुपतु सुपाणिः स्वगुरिः सुंबराहुरुत शक्त्या । अव्यथमाना पृथिव्यामाशा दिश आ पूर्ण ॥ ६३ ॥ उत्थाय बृहती भवोर्दु तिष्ठ ध्रुवा त्वम। मित्रैतां खां परि ददायभित्या दुपा मा भेदि ॥६॥ वसंवस्त्वाऽऽन्दन्तु गायत्रेण छन्दसाऽनिरस्व बुद्रास्त्वाऽऽन्दन्तु बटुंभेन छन्दगाऽनिलम्ब- दादित्यास्त्वाऽऽन्दन्तु जागतेन छन्दसाऽगिरव-द्विय त्वा देवा श्वाना आईन्दुन्न्यान- भेन छन्दसाऽशिरस्वत ॥६५॥ आकूतिमनिं प्रयुज, स्वाहाँ मनों मेधामुनिं प्रयुज स्वाहाँ चित्तं विज्ञातानं प्रयुज न्याहा' वाचो विधृतिमग्निं प्रयुज स्वाहाँ प्रजापतये मनवे स्वाहो ऽनय वैश्वानराय स्वाहा ॥६ विश्वों देवस्य नेतुर्मत? चुरीत सख्यम् । विश्वो राय ईपुध्यत्ति द्युम्नं वृणीत पुष्यन्न स्बाही ॥६॥ मा सु भित्धा मा नु रिमोऽम् धृष्णु वीरयस्य स । अग्निश्रेदं करिष्यर्थः ।। ६८ ॥ - १४ ६ ·(20) वाजसने गि-माध्यन्दिन-शुक [- .. . 1 मानो ज्योतिया मह शर्म वत्थमाऽसदुत्स्वः' । वासो अग्ने विश्वरूप, सं व्ययस्व विभावसे अनिल स्वश्वरावा नो देव्या धिया । दृशे च भासा बृहता सुशुक्वनिराग्ने याहि सुशस्तिभिः पुर्ण ऊतये तिठा देवो न संविता । अत्र बान्य सनिता यदुनिभिर्वावद्भिर्विवर्यामहे ॥ ४२ ॥ दी गई अपि रोम्योग्ने चारुर्विभूत ओपंधीषु । निकाशित पनि तमास्यक्तून्म मातृभ्यो आधि कनिक्रदद्गाः ॥ ४३ ॥ (ो नीद या आशुभव याज्यर्यन् । पृथुभव सुपस्त्वमुनेः पुरीषवाहणः ॥ ४४ ॥ मी मागीभ्यम्त्यमगिरः । मिशनीमाऽन्तरिक्ष मा वनस्पतीन् ॥४५॥ सामागंभः पला । भरनसिं गुरप्यं मा पाधायुपः पुरी । Twinta) गमुनियम । असा आ याहि वीतये ॥४६॥ 27 min म गिगारियड़ेगमः'। : :: म तिवमायमभ्यत्र युष्मा: । .:::." : या निपीना अति जहि ॥ ४७ ।। ..::. :: एनी: विपदाः । अयं वा गर्भ स्वियः पुन सुधम्माऽa " ....... मार दिया बागा अविाः । का सामानय प्रणीता' ।। ४'.॥ ५४. देवादन । म; गाय नक्षग ।। १० । 1:44: । मानव माता:{"? ।। • ६:..:... धिआप जायथा च नः ||२|| .:...: यानि म । अजामि प्रजाभ्यः ।। १३ ॥ निमय देवी मार नहका या गवत' ॥ . मी त्या गिनीयाली गानु नारी माया देशानु या 12 : A ..

·६० ४०-६८] गजुर्वेद-संहिता। वसवस्त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण छन्दसाऽगिरस्वद्धवाऽसि पृथिव्यसि धारया मयि प्रजा गौपत्य सुवीर्य सजातान्यजमानार्य रुद्रास्त्वा कृण्वन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाऽशिरस्वद्धः रिक्षमसि धारया मर्यि प्रजायं रायस्पोएं गौपत्य सुवीर्य सजातान्यजमानायो । कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाऽगिरबद्धवाऽसि द्यौरसि धारया मर्यि प्र॒जा रायस्पो सुवीर्य सजातान्पजमानाय विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्वानुष्टुभेन छन्दसा ध्रुवाऽसि दिशोऽसि धारया मयि प्रजा रायस्पोपं गौपत्य सुवीर्य सजातान्यजमानार्य अदित्यै रास्नास्य दितिष्टे विलं गृभ्णात् । कृत्वाय सा मुहीमुखां मृन्मयीं योनिमग्नये पुत्रेभ्यः प्रायच्छदितिः श्रृपयानिति ॥ ५९ ॥ वसंवस्त्वा धूपयन्तु गायत्रेण छन्दसाऽगिरस्व झुद्रास्त्वां धूपयन्तु श्रेष्टुभेन छन्दसाऽङ्गि दादित्यास्त्वां धूपयन्तु जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वैद्विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा धूपयन्त्वा छन्दसाऽगिरव दिन्द्रस्त्वा धूपयतुं वरुणस्त्वा धूपयतु विष्णुस्त्वा धूपयतुं ।। ६० । अदितिष्ट्वा देवी विश्वव्यावती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत खनत्ववर्ट देवानां त्वा पत्नीवीविश्वदेच्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वधतूखे धिपणास्त्वा देवीर्विश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अगिरस्वभीन्धतामुने वरूंत्रीष्ट्वा देवीर्विश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वच्छृपयन्तूखे ग्नास्त्वा देवी विश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत्पचन्तूखे जनयस्त्वार्छिन्नपत्रा देवीविश्वव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत्प॑चन्तूखें ॥६१ मित्रस्य चर्पणीधृतोऽवो देवस्य सानास । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥ ६२ ।। देवस्त्वां सवितोपतु सुपाणिः स्वगुरिः सुबाहुरुत शक्त्या । अव्यथमाना पृथिव्यामाशा दिश आ पूर्ण ।। ६३ ।। उत्थाय बृहती भवोटु तिष्ठ ध्रुवा त्वम्। मित्रतां त उखा पर्रि ददाम्यभित्या एपा मा भे वसंवस्त्वाऽऽन्दन्तु गायत्रेण छन्दसाऽगिरस्व बुद्रास्त्वाऽऽन्दन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसा दादित्यास्त्वाऽऽन्दन्तु जागतेन छन्दसाऽगिरस्व द्विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा आ टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वत ।। ६५॥ आकूतिममिं प्रयुज स्वाहा मनों मेधामग्निं प्रयुज स्वाहा' चित्तं विज्ञातानं प्रयुज वाचो विवृतिमग्निं प्रयुजछ, स्वाहा प्रजापतये मनवे स्वाहा ऽग्नये वैश्वानराय स्वाह विश्वो देवस्य नेतुर्मर्ती बुरीत सत्यम् । विश्वो राय ईपुध्यति द्युम्नं वृणीत पुप्यसे स्वाह मा सु मित्था मा सु रिपोऽम्ब धृष्णु चीरय॑स्व सु । अग्निश्चेदं करिष्यर्थः ।। ६८ ।। ५ पा० य०६

·(१२)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[.. ११-१२
दृहस्व देवि पृथिवि स्वस्तय आसुरी माया स्वधयां कृताऽसि ।
जुष्टं देवेभ्य इदमस्तु हव्यमरिष्टा त्वमुर्दिहि यज्ञे अस्मिन् ॥ ६९ ।।
द्वन्नः सर्पिरांसुतिः प्र॒त्नो होता वरेण्यः । सहसस्पुत्रो अद्भुतः ॥ ७० ॥
परस्या अधि संवतोऽवराँ२ अभ्या तर । यत्राहमस्मि ताँर अवै ॥७१ ।।
परमस्याः परावतो रोहिर्दश्च इहा गहि । पुरीष्यः पुरुमियोऽग्ने त्वं तरा मृधः ॥ ७२ ।।
यदल्ने कानि कानि चिदा ते दारूणि दुधमर्सि । सर्वं तदस्तु ते घृतं तर्जुषस्व यविष्ठ्यं ॥ ७३ ॥
यदत्त्युपजिद्धिका यद्बम्रो अतिसपैति । सर्वं तदस्तु ते घृतं तर्जुपस्व यविष्ठयं ॥ ७४ ।।
अहरहरप्रयावं भरन्तोऽश्वायेव तिठते घासमंस्मै ।
रायस्पोण समिषा मदन्तोऽग्ने मा ते प्रतिवेशा रिपाम ॥ ७५॥
नाभा पृथिव्याः समिधाने अग्नौ रायस्पोपाय बृहते हवामहे ।
इसम्मदं बृहदुक्थं यज जेतारमानं पृतनासु सासहिम् ॥७६ ।।
याः सेना अभीत्वरीराव्याधिनीरुगणा उत ।
ये स्तेना ये च तस्करास्ताँस्तै अग्नेऽपि दधाम्यास्ये' ॥ ७७॥
दछष्ट्राभ्यां मलिम्लूक्षम्भ्यस्तस्कराँ२ उत ।
हनुभ्याई स्तेनान् भगवस्ताँस्त्वं खाद सुखादितान् ॥७८ ॥
ये जनेषु मलिम्लव स्तेनास॒स्तस्करा वने । ये कक्षेबघायवस्ताँस्ते दधामि जम्भयो।' ॥ ७९ ॥
यो अस्मभ्यमरातीयाद्यच नो द्वेपते जनः। निन्दाद्यो अस्मान्धिप्सांच्च सर्व तं मस्मसा कुरु ॥८०॥
सर्शितं मे ब्रह्म सर्शितं वीर्य बलम् । स शितं क्षत्रं जिष्णु यस्याहमस्मि पुरोहितः ।। ८१ ॥
उपां बाहू अंतिमुद्दों अथो बलम् । क्षिणोमि ब्रह्मणाऽमित्रानुन्नयामि स्वाँर अहम् ॥ ८२॥
अन्नपतेऽन्नस्य नो देह्यनमीवस्य शुष्मिणः ।
प्र-प्रे दातारं तारिप ऊज नो धेहि द्विपढे चतुष्पदे ॥ ८३ ॥
[अ० ११, कं० ८३, मं० सं० १२२]
इत्येकादशोऽध्यायः।
अथ द्वादशोऽध्यायः।
दृशानो रुक्म उर्ध्या व्यद्यौद् दुर्घमायुः श्रिये रुचानः ।
अग्निरमृतौ अमबुट्टयौभिर्यदेनं द्यौरञ्जनयत्सुरेताः ॥ १॥

·*०६९-८३:१-१५ ]
यजुर्वेद संहिता ।
नक्तोपासा समनसा विरूपे धापर्यते शिशुमेकछ समीची ।
द्यावाक्षामा रुक्मो अन्तर्वि भांति देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदः ॥२॥
विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद्रं द्विपदे चतुप्पदे ।
वि नामख्यत्सविता वरेण्योऽर्नु प्रयाणमुषसो वि राजति ॥ ३ ॥
सुपर्णोऽसि गरुत्मास्त्रिवृत्ते शिरौ गायत्रं चक्षुर्वृहद्रथन्तरे पक्षौ । स्तोम आत्मा छन्दा
यजूंअघि नार्म । साम ते तनूर्वीमदेव्यं यज्ञायज्ञियं पुच्छे धिष्ण्योः शफाः ।
सुपर्णोऽसि गुरुत्मान्दिवं गच्छ स्वः पते ॥४॥
विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नुहा गायत्रं छन्दु आ रौह पृथिवीमनु वि क्रमस्व
विष्णोः क्रमोऽस्यभिमातिहा त्रैष्टुभं छन्दु आ रोहान्तरिक्षमनु वि क्रमस्व
विष्णोः क्रमोऽस्यरातीयतो हुन्ता जागतं छन्द आ रोह दिवमनु वि क्रमस्व
विष्णोः कोऽसि शत्रूयतो हुन्ताऽऽनुष्टुभं छन्दु आ रोहूँ दिशोऽनु वि क्रमस्वं ॥५॥
अन्ददृग्नि स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहट्टीरुधः समअन् ।
सद्यो जंजानो वि हीमिद्धो अस्यदा रोदसी भानुना भात्यन्तः ॥ ६ ॥
अग्नेऽभ्यावर्तिन्नुभि मा नि वर्तस्वायुषा वर्चसा प्र॒जया धनेन । सन्या मेधया रय्या पोर्पण
अग्ने अङ्गिरः शतं ते सन्त्वावृतः सहस्रं त उपावृतः ।
अधा पोप॑स्य पोर्पण पुनर्नो नष्टमा कृधि पुनर्नो रयिमा कृधि ॥ ८॥
पुनर्जा नि वर्तस्व पुनरम इपाऽऽयुपा । पुनर्नः पाह्य हसः ॥९॥
सह रय्या नि वर्तस्वाने पिवस्व धारया । विश्वप्स्न्यो विश्वतस्परि ॥१०॥
आ त्वाऽहार्पमन्तरंभूर्भुवस्तिष्ठार्विचाचलिः । विशस्त्वा सवी वाञ्छन्तु मा त्वदाष्ट्रमधिंभ्रशा
उर्दुत्तमं वरुण पार्शमस्मदांधमं वि मध्यम श्रथाय ।
अर्था वयमादित्य व्रते तवानांगसो अदितये स्याम ॥१२॥
अग्रे वृहन्नुपसामू? अस्थान्निर्जगन्वान् तमसो ज्योतिपा ss sगात् ।
अग्निर्भानुना रुशता स्वङ्ग आ जातो विश्वा सान्यप्राः ॥ १३ ॥
हछसः शुचिप(सुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिपदतिथिर्दुरोणसत् ।
नृपसतसद् व्योमसदना गोजा ऋतुजा अद्विजा ऋतं वृहत् ॥ १४ ॥
सीद त्वं मातुरस्या उपस्थे विश्वान्यग्ने वयुनानि विद्वान् ।
मैनां तपसा माऽचिपाऽभि शोचीरन्तरस्याछ शुक्रज्योतिर्वि भाहि ॥ १५॥

·(१४) गाजमान-मान्दिन-शुभम [. अन्तरंग मचा त्वमुखायाः सर्दने स्वे । तम्याग्वा हया तपञातवेदः शिवो भवे ॥१६॥ शिवो भुत्वा महामने अधों सीद शिवरत्वम् । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः म्बं यानिमिहामदेः ॥१७॥ दिवस्परि प्रथमं जज्ञे अग्निम्म्मद द्वितीयं परि जातवेदाः । तृतीयमप्सु नृमणा अज॑नमिन्धान एनं जरते ग्वाधीः ॥१८॥ विद्मा ते अग्ने त्रेधा याणि विझा ते धाम विभूता पुत्रा। विद्मा ते नाम परमं गुहा यद्विद्मा तमुत्सं यत आजगन्ध ॥ १० ॥ समुद्रे त्वां नृमणां अप्स्वन्तचक्षा ईधे दिवो अंग्न ऊधन । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवाधसमपामुपस्थे महिषा अवर्धनं ॥ २० ॥ अन्दाग्नि स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्दीमधः समनन् । सद्यो जंज्ञानो वि हीमिद्धो अग्न्यदा रोदसी भानुना भात्यन्तः ॥ २१ ॥ श्रीणामुदारो वरुणो रयीणां मनीपाणां प्रार्पणः सोमंगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्य उपसमिधानः ॥२२॥ विश्वस्य केतुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ आ रोदेसी अपृणाज्जायमानः । वीडुं चिदमिभिनत् परायचना यदृग्निमर्यजन्त पञ्च ।। २३ ।। उशिक्पावको अतिः सुमेधा मतेप्वग्निरमृतो नि धायि । इयति धूममरुपं भरिभ्रदुच्छुक्रेण शोचिपा यामिनक्षन् ॥ २४ ॥ दृशानो रुक्म उर्ध्या व्यंद्यौदुर्घमायुः श्रिये रुंचानः । अग्निरमृतो अभवद्वयोभिर्यदेनं द्यौरजनयत्सुरेताः ॥ २५॥ ते अद्य कृणवद्रशोचेऽपृपं देव वृतवन्तमग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ट ॥ २६ ॥ आ तं भेज साँश्रवसेप्वग्न उक्थ उंक्य आ भज शस्यमाने । :: सूर्य प्रियो अग्ना मवायुज्जातेन भिनद्दुज्जनित्वैः' ॥ २७ ॥ ': यजमाना अनु द्यून विश्वा वसु दधिरे वार्याणि । सह द्रविणमिच्छमाना जं गोम॑न्तमुशिजो वि वः ॥ २८ ॥ मिर ७ सुशेवो वैश्वानर ऋपिमिः सोमंगोपाः । द्यावापृथिवी हुवेम देवा धृत्त रयिमुम्मे सुवीरम ॥२१॥ समिधाऽग्नि दुवयत घृतबोधयतातिथिम् । आऽस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ ३० ॥ , --

·के०१६-४७].
यजुर्वेद-संहिता ।
(४५)
.
उर्दु त्वा विश्वे देवा अग्ने भरन्तु चितिभिः । स नो भव शिवस्त्व, सुप्रतीको विभावसुः ॥३१॥
प्रेर्दने ज्योतिष्मान् याहि शिवेभिर्चिभिष्वम् ।
बृहद्भिर्भानुभि सन्मा हिंसीस्तुन्वा प्रजाः ।। ३२॥
अक्रन्दग्नि स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्वीरुधः समुश्चन् ।
सद्यो जानो वि हीसिद्धो अख्यदा रोद॑सी भानुना भात्यन्तः ॥ ३३ ॥
प्र-प्रायमग्निर्भरतस्य॑ शृण्वे वि यत्सूर्यो न रोचते बृहद्भाः ।
अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो नः ॥ ३४ ॥
आपो देवीः प्रति गृभ्णीत भस्मैतत्स्योने कृणुध्वछ सुरभा उ लोके ।
तस्मै नमन्तां जनयः सुपत्नीर्माते पुत्रं विभृताप्रबेनत् ।। ३५॥
अपस्वग्ने सधिष्टव सौपंधीर रुध्यसे । गर्भ सायसे पुनः' ॥३६॥
गर्भो अस्योपंधीनां गर्भो वनस्पतीनाम् । गर्भो विश्वस्य भूतस्याने गर्भो अपामसि ।। ३७ ।।
प्रसय भस्म॑ना योनिमपर्श्व पृथिवीमग्ने । सुछ सृज्य मातृभिष्ट्वं ज्योतिष्मान् पुनरा ऽसदः ॥३८॥
पुनरासद्य सदनमपश्च पृथिवीमग्ने । शेपै मातुर्यथोपस्थेऽन्तरस्या, शिवतमः ॥ ३९ ॥
पुनरूर्जा नि वर्तस्व पुनरन इपाऽऽयुपा । पुर्ननः पाह्य हसः ॥ ४० ॥
सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया । विश्वप्न्या विश्वतस्परि' ॥४१॥
बोर्धा में अस्य वर्चसो यविष्ठ महिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः ।
पीयति त्यो अर्नु त्वो गृणाति वन्दारुष्टे तन्वं वन्दे अग्ने' ॥ ४२ ।।
स बोधि सूरिमघवा वसंपते वसुंदावन् । युयोध्यस्मद् द्वेपछिर्सि विश्वकर्मणे स्वाहा ॥ ४३ ।।
पुर्नस्त्वाऽऽदित्या रुद्रा बसवः समिन्धतां पुनर्बन्लाणों वसुनीथ यज्ञैः ।
घृतेन त्वं तन्वं वर्धयस्व सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः । ४४ ॥
अपेत वीत वि च सप्तातो येऽत्र स्थ पुराणा ये च नूतनाः ।
अाद्यमोऽवसानं पृथिव्या अक्रन्निमं पितरो लोकसंस्म ॥४५॥
संज्ञानगसि कामधरण मर्यि ते कामधरणं भूयात ।
अग्नेर्भस्मास्यग्नेः पुरीपमसि' चित स्थ परिचितं अर्ध्वचितः श्रयध्वम ॥ ४६॥
अय, सो अग्नियम्मिन्त्सोममिन्द्रः सुतं दृधे जुटरे वावशानः ।
सहनियं वाजमत्यं न सप्ति समयान्त्सन्स्तृयसे जानवेदः ॥ १७ ॥

·(४६) भोजमगि- साधन-1 - अग्ने यत्ते दिवि वर्चः पृथिव्यां यदोपधीष्वपम्वा यजत्र । येनान्तरिक्षमुर्वाततन्य त्वेपः स भानुर्णवो नचक्षाः ॥ १८ ॥ अग्ने दियो अर्णमच्छजिगास्यच्छा देवा२ ऊनि धिगया ये। या रोचने परस्तात सूर्यम्य याश्रावस्तादपतिन्ति आप:' ॥४॥ पुरीप्यासो अग्नयः प्रावणेभिः सजोप॑सः । जुपन्ती यज्ञमनोऽनमीवा इपो महीः' ॥ ५० ॥ इडामग्ने पुरुदछस सनि गोः शश्वत्तम, हवमानाय साध । स्थानः सूनुस्तनयो विजावाने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मै ॥ ५१ ।। अयं ते योनित्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जाननं आ रोहाथी नो वर्धया रयिम ।।५२॥ चिसि तयाँ देवतयाऽद्विरस्वद् धुवा सीद परिचिमि तया देवतयाऽगिरवद ध्रुवा सीदे ॥५३॥ लोकं पृण छिद्रं पृणाथों सीद ध्रुवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्या बृहस्पतिस्मिन योनावसीपदन् ॥ ५४॥ ता अस्य सूददोहसः सोम, श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन्देवानां विशन्त्रिप्या रौचने डिवः ॥ ५५॥ इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्समुद्रव्य॑चसं गिरः । स्थीतम रथीनां वाजांना सत्प॑तिं पतिम ।। ५६॥ समितछ सं कल्पेथार्थ संघियौ रोचिप्णू सुमनस्यमानी । इपमूर्जमभि संवसांनी ॥ ५७ ॥ सं वां मनाथसि सं व्रता समु चित्तान्याकरम् । अग्ने पुरीप्याधिपा भव त्वं न इपमूर्जे यजमानाय धेहिं ॥५८॥ अग्ने त्वं पुरीप्यो रयिमान् पुष्टिमार असि । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिमिहाऽसदः ॥१९॥ भवतं नः समनसौ सचेतसावरेपसौ । मा यज्ञ, हिसिष्टं मा यज्ञप॑तिं जातवेदसौ शिवी भवतमद्य नः ॥६॥ मातेच पुत्रं पृथिवी पुरीष्यमग्नि, स्वे योनावमारुखा । तां विश्ववैतुर्भिः संविदानः प्रजापतिर्विश्वकर्मा वि मुञ्चतु ॥६१॥ असुन्वन्तमयजमानमिच्छ स्तेनस्येत्यामन्विहि तस्करस्य । अन्यमस्मदिच्छ सा ते इत्या नमो देवि निर्जते तुभ्यमस्तु ॥६२॥ नमः सु ते निते तिग्मतेजोऽयस्मयं वि घृता बन्धमेतम् । यमेन त्वं यम्या संविदानोत्तमे नाके अधि रोहयैनम् ॥६३ ॥ यस्यास्ते घोर आस होम्येषां बन्धानामवसर्जनाय । यां त्वा जनो भूमिरिति प्रमन्दते नितिं त्वाऽहं परिवेद विश्वतः ॥ ६४ ॥ A

·६०४८-८४]
यजुर्वेद-संहिता।
(४७)
यं ते देवी नितिराबबन्ध पार्श ग्रीवास्ववित्यम् ।
तं ते वि ष्याम्यायुपो न मध्यादथैतं पितुमद्धि प्रसूतः । नमो भूत्यै येदं चकार ॥६५॥
निवेशनः सङ्गमनो वसूनां विश्वा रूपाऽभि चष्टे शचीभिः ।
देव ईव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे पथीनाम् ॥ ६६ ॥
सीरी युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवे' सुम्नयाँ ॥६७ ॥
युनक्त सीरा वि युगा तनुध्वं कृते योनौ वपतेह बीजम् ।
गिरा च श्रुष्टिः सर्भरा असंन्नो नेदीय इत्सृण्यः पक्वमेयात् ॥ ६८ ॥
शुन, सु फाला वि कृपन्तु भूमिछ शुनं कीनाशा अभि यन्तु वाहः ।
शुनासीरा हविषा तोशमाना सुपिप्पला ओषधीः कर्तनास्मै ॥६९ ॥
घृतेन सीता मधुना समज्यतां विश्वैरनुमता मरुद्भिः।
ऊर्जस्वती पयंसा पिन्वमानास्मान्त्सीते पय॑साऽभ्या वृत्स्वं ॥ ७० ॥
लाङ्गलं पीरवत्सुशेवं सोमपित्सरु । तदुपति गामा प्रफुयं च पीवरी प्रस्थावंद्रथवाहणम् ७१
काम कामदुधे धुश्व मित्राय वरुणाय च । इन्द्रयाश्विभ्यां पूष्णे प्र॒जाभ्य ओपधीभ्यः ॥ ७२ ।।
वि मुंच्यध्वमध्न्या देवयाना अगन्म तमसस्पारमस्य । ज्योतिरापार्म ॥ ७३ ॥
सजूरन्दो अयवोभिः' सजूरुपा अरुणीभिः ।
सजोषसावश्विना दधसोभिः सजूः सूर एतशेर्न सबैश्वानर इडया घृतेन स्वाहा ॥७४ ॥
या ओपंधीः पूर्वी जाता देवेभ्यस्त्रियुगं पुरा । मनै नु वभ्रूणामह, शतं धामानि सप्त च ॥७५ ॥
शतं वो अम्ब धामानि सहस्रमुत वो रुहः । अर्धा शतक्रत्वो यूयमिमं में अगदं कृतं ॥७६ ॥
ओषधीः प्रति मोदध्वं पुष्पवतीः प्रसूवरीः । अश्वां इव सजित्वरीवरुिधः पारयिष्ण्वा' ।। ७७ ॥
ओषधीरिति मातरस्तद्वौ देवीरुप बुवे । सनेयमश्वं गां वास आत्मानं तव पूरुपं ।। ७८ ॥
अश्वत्थे वो निपदेनं पुणे वो वसतिष्कृता । गोमाज इकिलासथ यत्सुनवथ पूरुपम् ॥ ७९ ॥
यत्रौपंधीः समर्मत राजानः समिताविव । विप्रः स उच्यते भिपक्षोहामीवचातनः ।। ८० ॥
अश्वावती, सौमावृतीमूर्जयन्तीमुदोजसम् । आऽविसि सर्वा ओपंधीरस्मा अरिष्टतातये ||
उच्छृप्मा ओषधीनां गावो गोष्ठादिवेरते । धर्न सनिप्यन्तीनामात्मानं तव पूरुपं ॥ ८२॥
इप्कृति मं वो माताऽथौ यूय स्थ निष्कृतीः । सीराः पतत्रिी स्थन यदामयति निष्कृय ।।८३॥
अति विश्वाः परिठा स्तेन ईव वजमक्रमुः । ओपंधी: प्राचुच्यदुर्यत्किं च तन्वो रपः ॥८४ ॥

·(४८)
माजमनेगि-म-भर
[१०
यदिमा वाजयन्नहमोगंधीहरत आदुधे । आत्मा ययाय नश्यनि पुग जीवनी यी ॥ ८ ॥
यस्यौषधीः प्रसर्पथागढ़ पप्पमः । ततो या वि चौधव उग्रो मध्यमशीरिय ।। ८६ ॥
साकं यक्ष्म प्र चार्पण किकिदीविना । मा बातम्य धाया माकं नश्य निहाकया ॥ ८७
अन्या वो अन्यामवत्वन्यान्यस्या उपावत । ताः सर्वाः संबिद्वाना उदं में प्रार्थता वर्चः ॥ ८ ॥
याः फलिनीर्या अफला अपुष्पा या पुष्पिणीः। बृहस्पनिप्रसूताना नी मुश्चन्वहसः ||८.५
मुञ्चन्तु मा शपथ्यादौ वरुण्यात । अर्थो यमस्य पवी शासम्माद्देवकिल्वियाने ॥ ९० ॥
अवपतन्तीरवदन्दुिव ओपंधयस्परि । यं जीवमनामहे न स रियाति प्रापः ॥ ११ ॥
या ओपंधीः सोमराजीबहीः शतविचक्षणाः । तासामामि त्वमुत्तमा कामाय शर्थ हुदै ॥ ९२ ॥
या ओपंधीः सोमराजीविष्ठिताः पृथिवीमर्नु । बृहस्पतिप्रसूता अस्य संदत्त वीर्यमें ।। ९३ ।।
याश्चेदर्मुपशृण्वन्ति याचे दूरं परांगताः । सर्वीः संगत्यं वीरुधोऽस्य संदत्त बीर्यमै ।। ९४ ॥
मा यो रिपत्त खनिता यस्मै चाहं खनामि वः । द्विषाच्चतुपादुम्मा सर्वमस्त्वनातुरम ।। ९५
ओप॑धयः समवदन्त सोमेन सह राज्ञा । यस्मै कणोति बाह्मणस्त राजन पारयामसि ॥ ९६ ॥
नाशयित्री उलासुस्यार्शस उपचितामसि । अर्थो शतस्य यक्षाणां पाकारोमि नाशनी ॥९७||
त्वां गन्धर्वा अखनस्त्वामिन्द्रस्त्वां बृहस्पतिः । त्वामोपधे सोमो राजा विद्वान् यक्ष्मादमुच्यते ॥९८॥
सहस्व मे अरांतीः सहस्व पृतनायतः । सहस्व सर्व पाप्मान सहमानास्योपधे ॥ ९९ ॥
दीर्घायुस्त ओषधे खनिता यस्मै च त्वा खाम्यहम् ।
अथो त्वं दीर्घायुभूत्वा शतवल्शा विरोहतातं ॥ १०० ॥
त्वमुत्तुमास्योपधे तवं वृक्षा उप॑स्तयः । उपस्तिरस्तु सोऽस्माकं यो अ॒स्माँर अभिदासति ॥१०॥
मा मा हि सीजनिता यः पृथिव्या यो वा दिवछ सत्यधर्मा व्यानंद ।
यश्चापश्चन्द्राः प्रथमो जजान कस्मै देवार्य हविषा विधेर्म ॥१०२॥
अभ्या वर्तस्व पृथिवि यज्ञेन पय॑सा सह । बृपां ते अग्निरिपितो अंरोहत् ॥ १०३ ॥
अग्रे यत्ते शुक्रं यच्चन्द्रं यत्पूतं यच्च यज्ञिय॑म् । तद्देवेभ्यो भरामसि ॥ १०४ ॥
इपमूर्जमहमित आदमुतस्य योनि महिपस्य धाराम् ।
आ मा गोपुं विशत्वा तनूपु जहामि सेदिमनिरामीवाम ॥ १०५॥
अग्ने तब श्रवो वयो महि भ्राजन्ते अर्चयो विभावसो ।
बृहद्धानो शव॑सा वार्जमुक्थ्यं दर्धासि दाशुपै कर्वे ॥१०६॥

·2.८५-११७:१-२
राजद-संहिता
(४९)
पावकवर्चाः शुक्रव! अनूनवर्चा उदयर्षि भानुना ।
पुत्रो मातरा विचरनुपावसि पुणक्षि रोद॑सी उभे ॥१०७॥
ऊर्जी नपाज्जातवेदः सुशस्तिभिर्मन्देस्व धीतिभिर्हितः ।
त्वे इषः सन्दधुभूरिवर्पसश्चित्रीतयो वामजातीः ॥१०८॥
इरज्यन्नने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मे रायो अमर्त्य ।
स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि सानार्स ऋतु ॥ १०९ ॥
इष्कर्तारमध्वरस्य प्रचैतसं क्षय॑न्तु राधसो महः ।
राति वामस्य सुभगां महीमिषं दधासि सानसिछ रयिम् ॥११०॥
ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतमग्नि, सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः।
श्रुत्कर्ण सपथस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मानुपा युगा ॥११२।।
आ प्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम वृष्ण्यम् । भवा वाजस्य सङ्गाथे ॥११२॥
सं ते पयासि समु यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्यभिमातिपाहः ।
आप्यायमानो अमृताय सोम दिवि अवधिस्युत्तमानि धिष्वं ॥११३॥
आ प्यायस्व मदिन्तम सोम विश्वेभिरधशुभिः । भवा नः सप्रथस्तमः सखो वृधे ॥११४॥
आ ते वत्सो मनौ यमत्परमाञ्चित्सधात् । अग्ने त्वाकामया गिरी ॥११५॥
तुभ्यं ता अगिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥११६॥
अग्निः प्रियेषु धार्मसु कामों भूतस्य भव्य॑स्य । सम्राडेको वि रोजति ॥११७॥
[अ०१२, कं० ११७, मं० सं० १२९]
इति द्वादशोऽध्यायः।
अथ त्रयोदशोऽध्यायः।
.
मर्यि गृह्णाम्यये अग्निछ रायस्पोपीय सुप्रजास्त्वार्य सुवीर्याय । मामु देवताः सचन्ताम् ॥ १ ॥
अपां पृष्ठमसि योनिनेः समुद्रमभितः पिन्व॑मानम् ।
वर्धमानो महाँ२ आ च पुष्करे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्वं ॥२॥

·(५०) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुष्ट [... ब्रह्म जजानं प्रथम पुरस्तादि सौमतः सुरुचौ वेन आंवः । स बुध्न्या उपमा अस्य विठाः सतश्च योनिमसंतश्च वि वः' ॥३॥ हिरण्यगर्भः समवर्तताय॒ भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दांधार पृथिवीं चामुतेमां कस्मै देवार्य हविषा विधेम ॥ ४ ॥ द्रुप्सचस्कन्द पृथिवीमनु द्यामिमं च योनिमनु यश्च पूर्वः। समानं योनिमर्नु सञ्चरन्तं द्रुप्स जुहोम्य सप्त होत्राः ॥५॥ नमोऽस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीमर्नु । ये अन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥६॥ या इपंबो यातुधानानां ये वा वनस्पती १र्नु । ये वावटेषु शेरते तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥७॥ ये वामी रौचने दिवो ये वा सूर्यस्य रश्मिपुं । येामप्सु सदस्कृतं तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ ८॥ कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वी याहि राजेवामवॉ२ इभेन । तृप्वीमनु प्रसिति द्रूणानोऽस्ताऽसि विध्य रक्षसस्तपिठेः' ॥ ९॥ तब भ्रमास आशुया पतन्त्यनुस्पृश धृपता शोशुचानः । नप्यग्ने जुह्वा पतङ्गानसन्दितो बि सृज विष्वगुल्कोः ॥१०॥ प्रति स्पशी वि सृज तर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्या अदब्धः । यो नो दृरे अपराधसो यो अन्त्यग्ने मा किटे व्यथिरा दधति ॥११॥ उन निट प्रत्या तनुष्व न्युमित्रौर ओपतात्तिग्महेते । यो नो अगतिछ समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कर्म ॥१२॥ वों मै पनि विध्याध्यममदाविष्कृणुष्व देव्यान्यग्ने । अब स्थिग तंनृहि यातुजनों जामिमामि प्र मृणीहि शत्रून् । अमेवा नेसा सादयामि ॥१३॥ अमिमी दिवः ककृपतिः पृथिव्या अयम् । अपार्थ रेतधिसि जिन्वति' । इन्द्रम्य वार्डमा सादयामि ॥१४|| मुझे यजम्य रज॑सश्च नेता यो नियुद्धिः सर्चमे शिवाभिः। विवि ननं दधिषे म्यां जिद्दामने चकृपे हव्यवाही ॥१५॥ ध्रुवमानता विश्वकर्मणा । मन्द मन्द्र उन्मा पोऽन्यथमाना पृथिवी छहे ॥१६॥ त्रा मदन्दा घटे मंदम्यमन । व्यदग्दी प्रथम्वती प्रर्थम्ब पृश्रियसि ||१७|| ·.३-३१] पजुर्वेद-संहिवा। (५१) - भूरसि भूमिरस्यदितिरसि विश्वया विश्वस्य भुवनस्य धीं । पृथिवीं यच्छ पृथिवीं हूँछह पृथिवीं मा हिंसीः' ॥१८॥ विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायौदानार्य प्रतिष्ठायै चरित्राय । अग्निट्वाऽभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिपा शन्तमेन तयाँ देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवा सौदै ॥१९॥ काण्डात्काण्डात्मरोहन्ती परुषः-परुघुस्परि । एवा नौ दूर्व प्र तनु सहस्रेण शतेन च ॥२०॥ या शतेन प्रतुनोषि सहस्रेण विरोहसि । तस्यास्ते देवीटके विधेम हविर्षा वयम् ॥२१॥ यास्तै अग्रे सूर्ये रुचो दिवमातन्वन्ति रश्मिभिः । ताभिर्नो अद्य सर्वाभी रुचे जोय नस्कृधि ॥२२॥ या वो देवाः सूर्ये रुचो गोप्वश्वेषु या रुचः। इन्द्रौशनी ताभिः सर्वाभी रुचं नो धत्त बृहस्पते ॥२३॥ विराज्योतिरधारयत्स्वराज्योतिरधारयत् । प्रजापतिष्ट्वा सादयतु पृष्ठे पृथिव्या ज्योतिष्मतीमें । विश्वस्मै प्राणायौपानार्य ध्यानाय विश्वं ज्योतिर्यच्छ । अग्निष्टेऽधिपतिस्तयां देवतयाऽगिरस्वद् ध्रुवा सौदै ॥२४॥ मधुश्च माधवश्च वासन्तिकावृतू अग्नेरन्ताश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्तामाप ओषधयः कल्पन्तामग्नयः पृथङ्मम ज्यैष्ठ्याय सर्वताः । ये अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी इमे । वासन्तिकावृतू अभिकल्प॑माना इन्द्रमिव देवा अभिसंविशन्तु तया देवतयाऽगिरस्वद् ध्रुवे सीदतम २५ अपोढाऽसि सहमाना सहस्वारांतीः सहस्व पृतनायतः । महस्रवीर्याऽसि सा मा जिन्य ॥२६|| मधु वातां ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः । मावीनः सन्त्वोपंधीः ॥२७॥ मधु नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवछ रजः । मधु द्यौरस्तु नः पिता ॥२८॥ मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमा२ अस्तु सूर्यः । माध्वीवो भवन्तु नः ॥२९॥ अपो गम्भन्सीद मा त्या सूर्योऽभि ताप्सीन्माऽग्नि वानरः । अच्छिन्नपत्राः मजा अनुवीक्षस्वानु त्या दिव्या वृष्टिः सचतार्म ॥३०॥ जीन्समुद्रान्समसृपत स्वर्गानुपां पतिवृषभ इष्टकानाम् । पुरीष घसानः सुकृतस्य लोके त ग य पूर्व परेताः ॥३६॥ मी धीः पृथिवी वन ट्रमं यज्ञं मिमिक्षताम् । पिपता नो भगमभिः ||३|| विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो तानि पस्पशे । इन्द्रस्य पुस्यः सा ।।

·(५२)
वाजसनेय-माध्यन्दिन-प्रक
[.. १३
ऋचे वा
रुचे त्वा
.
ध्रुवाऽसि धरुणेतो जज्ञे प्रथुममेभ्यो योनिभ्यो अधि जातवेदाः ।
स गायत्र्या त्रिष्टुभाऽनुष्टुभा च देवेभ्यो हुन्यं वहतु प्रजानन् ॥३४||
इपे गये रमस्व सहसे झुम्न ऊर्जे अपत्याय । सम्राउंसि स्वराडसि सारस्वती त्योत्सी प्रावताम ॥३५॥
अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्ति मन्य' ॥३६॥
युवा हि देवहूतमाँ२ अश्वार अग्ने स्थीरिव । नि होता पूर्व्यः सदः ॥३७॥
सम्यक् संवन्ति सरितो न धेना अन्तर्हृदा मनसा पूयमानाः ।
घृतस्य धारा अभि चौकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्ये अग्नेः' ॥३८॥
भासे त्वा ज्योतिषे त्वा ।
अभूदिदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनमग्नेर्वैश्वानरस्य चे ॥३९॥
अग्निज्योतिषा ज्योतिष्मान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् । सहस्रदा असि सहस्राय त्वा ॥४०॥
आदित्यं गभं पयसा समधि सहस्रस्य प्रतिमा विश्वरूपम् ।
परि वृधि हरसा माऽभि मछस्थाः शतायुपं कृणुहि चीयमानः ॥४१॥
वातस्य जूतिं वरुणस्य नाभिमश्वं जजान सरिरस्य मध्ये ।
शिशुं नदीना, हरिमद्रिबुधनमग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥४२॥
अजस्रमिन्दुमरुपं भुरण्युम॒ग्निमीडे पूर्वचित्तिं नमोभिः ।
स पर्वभिर्कतुशः कल्पमानो गां मा हिंसीरदिति विराजम ॥४३॥
वरुत्री त्वष्टुवरुणस्य नाभिम िजजाना, रज॑सः परस्मात् ।
मही साहस्रीमसुरस्य मायामग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥४४॥
यो अगिरनेरध्यायत शोकात्पृथिव्या उत वा दिवस्परि ।
येन प्रजा विश्वकर्मा जजान तमगे हेडः परि ते वृणक्तुं ॥४५॥
चित्रं देवानामुदंगादनीकं चक्षुमित्रस्य वरुणस्याग्नेः।
आऽपा द्यावापृथिवी अन्तरिक्ष सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुपश्च ॥४६॥
इमं मा हिंसीर्द्विपाद पशु, सहस्राक्षो मेधाय चीयमानः ।
मयं पशु मेधमग्ने जुपस्व तेनं चिन्वानस्तन्यो नि पीद ।
मयु ते शुगृच्छतु यं द्विप्मस्तं ते शुगृच्छतु ॥४७॥

·कं. ३४-५४] पशुवैद-संहिता । (५३) इमं मा हिंसीरेक शर्फ पशुं कनिक्रदं वाजिनं वार्जिनेषु । गौरमारण्यम ते दिशामि तेन चिन्वानस्तन्वो नि पीद। गौरं ते शुऍच्छतु यं द्विष्मस्तं ते शुगृच्छतु ॥४८॥ इम, साहस्रथे शतधारमुत्सं व्यच्यमान सरिरस्य मध्ये । घृतं दुहानामदिति जनाया। मा हिंसीः परमे व्योमन् । गवयमारण्यम ते दिशामि तेन चिन्वानस्तन्वो नि पीद । गवयं ते शुगृच्छतु यं द्विष्मस्तं ते शुगृच्छतुं ॥४९॥ इममूंर्णायु वरुणस्य नाभिं त्वचं पशूनां द्विपदां चतुष्पदाम् । त्वष्टुः प्रजानां प्रथमं जनिमग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् । उष्ट्रमारण्यम ते दिशामि तेन चिन्वानस्तवो नि पीद । उष्ट्र ते शुगृच्छतु यं द्विष्मस्तं ते शुगुच्छतु ॥५०॥ अजो झुग्नेरनिष्ट शोकात्सो अपश्यज्जनितारमये। तेन देवा देवतामग्रमायस्तेन रोहमायन्नुप मेध्यासः । शरभारण्यम ते दिशामि तेनं चिन्वानस्तन्वो नि पीद । शरभं ते शुगृच्छतु यं द्विष्मस्तं ते शुगृच्छतु ॥५१॥ त्वं यविष्ठ दाशुषो नः पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमत त्मना ॥५२|| अपां त्वेमन्त्सादयाम्य पां त्वोभेन्त्सादयाम्य पां त्वा भस्म॑न्त्सादयाम्य- पां त्वा ज्योतिपि सादया-पां त्वाऽयने सादयाम्ये-नवे त्वा सदने सादयामि समुद्रे त्वा सर्दने सादयामि सरिरे त्वा सदने सादयाय-पां त्वा क्षय सादयाम्यं- पां त्वा सर्धिपि सादयाम्य पां त्वा सर्दने सादयाम्य-पां त्वां सधस्थे सादयाम्य- पां त्वा योनौ सादयाम्य पां त्वा पुरीपे सादयाम्य पां त्वा पार्थसि सादयामि गायत्रेण त्वा छन्दसा सादयामि त्रैष्टुंभेन त्वा छन्दसा सादयामि जागतेन त्वा छन्दसा सादयाम्याँ-नुष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि पाहेन त्वा छन्दसा सादयामि ॥५३॥ अयं पुरो भुवं स्तस्य प्राणो भीवायनों वसन्तः प्राणायनों गायत्री वासन्ती' गायव्य गायत्रं गायत्राटुपाछशु पाछशोस्सिवृत त्रिवृतौ रथन्तर वसिष्ठ ऋपिः प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाम्यः ॥५४॥ । 8 SE ९ .

·(५४)
माजसनेगि-मागदिन-प्र
[.१३-१४
अयं दक्षिणा विश्वकर्मा' तस्य मनौ वैश्वकर्मणं ग्रीष्मो मानस-ब्रिग्रेमी"
बिष्टुभः स्वारछ' स्वारादन्तामो ऽन्तर्यामापंचदशः पत्रदृशाद बृहद
भरद्वाज ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया मनों गृह्णामि प्रजाम्यः ॥५५॥
अयं पश्चाद्विश्वव्यंचा स्तस्य चक्षुर्वश्वव्यचसं' वर्षाणाक्षप्यो जगती वार्षी'
जगत्या ऋसम-मृसमाच्छुकः शुक्रात्सप्तदशः संतशामपं जमदग्निक्रषिः
प्र॒जाप॑तिगृहीतया त्वया चक्षुर्गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥५६॥
इदमुत्तरात स्वस्तस्य श्रोत्रसौवर्छ' शरच्छ्रोव्ये नहप शारनुटुभ ऐडें-
मैडान्मन्धी मन्थिन एकविधशे एकधिशागज विश्वामित्र ऋषिः'
प्र॒जाप॑तिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥५७॥
इयमुपरि मति-स्तस्यै वाङ्मात्यो हेमन्तो वाच्यः' पतिहमन्ती
पडक्त्यै निधनवे निधनवत आग्रयर्ण आग्रयणात त्रिंणवत्रयस्त्रिधशी'
त्रिणवत्रयस्त्रिशाभ्यछि शाक्वररैवते विश्वकर्म कपिः
प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यो लोकं ता इन्द्रमं ॥५८॥
[अ० १३, कं० ५८, मं० सं० १३२
इति प्रयोदशोऽध्यायः ।
अथ चतुर्दशोऽध्यायः।
ध्रुवक्षितिर्धवयोनिर्बुवाऽसिं ध्रुवं योनिमा सींद साधुया ।
उस्यस्य केतुं प्रथमं जुपाणाऽश्विनाऽध्व! सादयतामिह त्वा ॥१॥
कुलायिनी घृतवती पुरुन्धिः स्योने सौद सदने पृथिव्याः ।
अभि त्वा रुद्रा वसवो गृणन्त्विमा ब्रह्म पीपिहि सौभगायाश्विनाऽध्व' सादयतामिह त्वां ॥२॥
स्वैर्दथैर्दक्षपितॄह सीद देवाना, सुम्ने बृहते राय ।
पितेवैधि सूनव आ सुशेवा स्वावेशा तन्वा सं विशस्वाश्विनाऽध्व! सादयतामिह त्वां ॥ ३ ॥
पृथिव्याः पुरीपमस्यप्सो नाम तां त्वा विश्वे अभि गृणन्तु देवाः ।
स्तोम॑पृष्ठा घृतवतीह सीद प्र॒जाव॑दुस्मे द्रविणा ऽऽ यजस्वाश्विनाऽध्वर्यु सादयतामिह त्वा ॥४॥

·० ५५-५८१-१३] यजुर्वेद-संहिसा। (५५). 13 अदित्यास्त्वा पृष्ठे सादयाम्यन्तरिक्षस्य धत्री विष्टम्भनी दिशामधिपत्नी भुवनानाम् । फर्मिप्सो अपामसि विश्वकर्मा तु ऋपिरश्विनाऽध्व' सादयतामिह त्वा ।। ५॥ शुक्रश्च शुचिश्च गृष्मावतू अग्नेरन्तःश्लेपोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्तामाप ओषधयः कल्पेन्तामुग्नयः पृथङ्मम ज्यैष्ठ्याय सर्वताः । ये अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी इमे । प्रैष्मावृतू अभिकल्प॑माना इन्द्रमिव देवा अभिसंविशन्तु तया देवतयाऽगिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ।।६।। सर्ऋतुभिः सर्विधाभिः सर्दुवैः सर्दुवैर्वयोनाधै ये त्वा वैश्वानरायाश्विनाऽध्व! सादयतामिह त्वा' सर्चतुर्भिः सर्विधाभिः सजूर्वसुभिः सवैवयोनाधै ये त्वा वैश्वानरायाश्विनाऽध्व! सादयतामिह त्वा सतुभिः सजूर्विधाभिः सजू रुद्रैः सर्दुवैर्वयोनाधै ये त्वा वैश्वा- नरायाश्विनाऽध्वर्दू सादयतामिह त्वा सर्चतुर्भिः सर्विधार्भिः सजूरादित्यैः सर्दुवैवयोना- धै ये त्वा वैश्वानरायाश्विनाsध्व' सादयतामिह त्वा सन्तुभिः सजूर्विधाभिः सर्विश्वैर्दुवैः सर्दुवैवयोनाधै ये त्वा वैश्वानरायाश्विनाऽध्व! सादयतामिह त्वा ॥७॥ प्राणं में पाह्य पानं में पाहि व्यानं में पाहि चक्षुर्म उा वि भाहि श्रोत्रं मे श्लोकये । अपः पिन्वौं पंधीर्जिन्व द्विपादेवं चतुष्पात् पाहि' दिवो वृष्टिमेश्य ॥ ८॥ मूर्धा वयः प्रजापतिश्छन्दः' क्षत्रं वयो मर्यन्दं छन्दौ विष्टम्भो वयोऽधिपतिश्छन्दों विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दो बस्तो वयो विवलं छन्दों वृष्णिर्वयो विशालं छन्दै पुरुपो वर्यस्तुन्द्रं छन्दों व्याघ्रो वयोऽनाधृष्टं छन्दः सिधहो वयस्छदिश्छन्दः पष्ठवाड्वयो बृहती छन्द उक्षा वयः ककुप् छन्द ऋषभो वयः सतोवृहती छन्दः ॥९॥ अनड्वान्वयः पतिश्छन्दो धेनुर्वयो जगती छन्द स्यविर्वयस्त्रिष्टुप् छन्दो दित्यवाड्वयों विराट्र छन्दुः पञ्चविर्वयो गायत्री छन्द-स्त्रिवत्सो वयं उष्णिक् छन्दै- स्तुर्यवाइवयोऽनुष्टुप् छन्दों लोकं तो इन्द्रम ॥१०॥ इन्द्राग्नी अव्यथमानामिष्टका दृछहतं युवम् । पृष्ठेन द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं च वि बांधसे' ॥ ११ ॥ विश्वकर्मा त्वा सादयत्वन्तरिक्षस्य पृष्ठे व्यर्चस्वतीं प्रथस्वतीमन्तरिक्षं यच्चान्तरिक्षं वहान्तरिक्ष मा हिंसीः। विश्वस्मै प्राणायौपानाय व्यानायोदानार्य प्रतिष्ठायै चरित्राय । वायुट्वाऽभि पातु मह्या स्वस्त्या छुर्दिपा शन्तमेन तयाँ देवर्तयाऽगिरस्वद् ध्रुवा सौद ॥ १२ ॥ राश्यसि प्राची दिग्विराडसि दक्षिणा दिकू सम्राईसि प्रतीची दिक स्वराडस्युर्दीची दि गर्धिपत्न्यसि बृहती दिक् ॥ १३॥ 3 173 - -

·No text on this page.

·०१४-९९) गद-हना। X २ 38 १ 13 आशुस्लिवद्धान्तः पंचदशो ट्यामा सप्तदृशो धरुण एकविशः प्रततिरष्टादृशे- स्तपो नवदशो ऽभीवतः संविधशों वर्ची' द्वाविशः सम्भर॑णस्त्रयोविछशों योनिश्चतुर्विधशो" गर्भाः पञ्चविछश ओजस्त्रिणवः क्रतुरेकत्रिशः प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिछशो" अध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिशो" नाकः पत्रिशो विवत्तॊऽष्टाचत्वारिधशो" धुधं तुष्टोमः ।। २३ ।। अग्नेर्भागोऽसि दीक्षाया आधिपत्यं ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत्स्तोमें इन्द्रस्य भागोऽसि विष्णोरार्धिपत्यं क्षत्र स्पृतं पञ्चश स्तोमों नृचक्षसां भागोऽसि धातुराधिपत्यं जनित्र, स्कृत सप्तदश स्तोमो' मित्रस्य भागोऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर्वात स्पृत एकविधश स्तोमः ॥ २४ ॥ वसूनां भागोऽसि रुद्राणामाधिपत्यं चतुप्पात स्पृतं चतुर्विधेश स्तोम' आदित्यानां भागोऽसि मरुतामाधिपत्यं गी स्पृताः पंचविश स्तोमो ऽदित्यै भागोऽसि पूष्ण आधिपत्यमोज स्पृतं त्रिणव स्तोमो वेवस्य सवितुर्भागोऽसि बृहस्पतेराधिपत्य समीचीर्दिश स्पृताश्चतुष्टोम स्तोम ॥२५॥ यानां भागोऽस्ययवानामाधिपत्यं प्र॒जा स्प॒ताश्चतुश्चत्वारिश स्तोम' ऋभूणां भागोऽसि विश्वेषां देवानामार्धिपत्यं भूत स्पृतं त्रयस्त्रिया स्तोमः ।। २६ ।। सहश्च सहस्यश्च हैमन्तिकावृतू अनेरन्तःश्लेपोऽसि कल्पेतां यावापृथिवी कल्पन्तामाप ओषधयः कल्पन्तामुग्नयः पृथङ्मम ज्येष्ठयाय सव॑ताः । ये अग्नयः समनसोऽन्तुरा द्यावापृथिवी इमे । हैमन्तिकावृतू अभिकल्पमाना इन्द्रमिव देवा अभिसंविशन्तु तयाँ देवतयाऽगिनस्वद् ध्रुबे सौदतम् ॥२७॥ एकयाऽस्तुवत प्रजा अंधीयन्त प्रजापतिरधिपतिरासीत तिभिरस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस्पतिरधिपतिरासीत पञ्चभिरस्तुवत भुतान्यसृज्यन्त भूतानां पतिरधिपतिरासीत. सप्तभिरस्तुवत सप्त ऋपयोऽसृज्यन्त धाताऽधिपतिरासीत् ॥ २८ ॥ नवनिरस्तुवत पितरोऽसृज्यन्तादितिरधिपत्न्यासी'- देकादशभिरस्तुवत ऋतवोऽसृज्यन्तावा अधिपतय आस- स्त्रयोदशभिरस्तुवत मासा असूज्यन्त संवत्सरोऽधिपतिरासीले पञ्चदशभिरस्तुवत शुवर्मसृज्यतेन्द्रोऽधिपतिरासीत. सप्तदशभिरस्तुवत ग्राम्याः पशवोऽसृज्यन्त बृहस्पतिरधिपतिरासीत ॥ २९ ॥ वा. य.८ , ·(५८) वाजसनेयि-माध्यस्विन-शुल [१०१३-१५ नवदशभिरस्तुवत शहार्यावसृज्येतामहोराने अधिपत्नी आस्ता- मेकविछशत्यास्तुवतेकशफाः पशवोऽसृज्यन्त वरुणोऽधिपतिरासीत त्रयोविशत्यास्तुवत क्षुद्राः पशवोऽसृज्यन्त पुषाऽधिपतिरासीत पञ्चविधशत्यास्तुवतारण्याः पशवोऽसृज्यन्त वायुरधिपतिरासीत सप्तविंशत्याऽस्तुवत द्यावापृथिवी व्यैतां वसवो रुद्रा आदित्या अनुयायस्त एवाधिपतय आसन।३०॥ नवविवशत्याऽस्तुवत बनस्पतयोऽसृज्यन्त सोमोऽधिपतिरासी'- देवत्रिशताऽस्तुवत प्रजा असृज्यन्त यवाश्चायवाश्चाधिपतय आस सूर्यनिधशताऽस्तुवत भूतान्यशाम्यन प्रजापतिः परमेष्ठ्यधिपतिरासी - लोकं तो इन्द्रम् ॥३१॥ [अ०१४, कं३१, मं० सं०१३) . इति चतुर्दशोऽध्यायः। अथ पञ्चदशोऽध्यायः। अंग जानान प्रदा नः मपन्नान प्रत्यजातान नुद जातवेदः । अधि नी अहि ममना अहम्तव स्याम शर्म निबमथ उन्दी ॥१॥ गईमा जातान प्रणुदा नः सपत्नान प्रत्यजाताजातवेदा नुदस्य । अधि नो बृहि गुमनम्यमांना वय याम प्रणुदा नः सपत्नाने ॥२॥ पाडगी स्नाम ओजा द्रविणं' चतुश्चन्यानिश स्तोमो वर्चा द्रविण । अमः पुगंधमयमा नाम नां न्वा विश्व अमि गृणन्तु देवाः । ग्जामटा वृतबनीद मीद प्रजादुम्म विणा यजम्ब ॥३॥ पाइन्दा दछिन्दः' शम्भुन्छन्दः परिमन्छन्द आच्छच्छन्नी मनग्छना छन्दः' मिन्युग्छन्दः समुद्रग्छन्दः मरिं छन्दः" कुप्छन्द निस्कृष्यन्दः" काव्यं चन्दा अकुपं छन्दा पट्विटछन्दः पदमिन्दी" विटाछिन्दः' मंग भ्रम्छन्दः ॥ ४ ॥ - - ·कं. ३०-३१११-१२] यजुर्वेद-संहिता। ल - आच्छच्छन्दः' प्रच्छच्छन्दः संयच्छन्दो वियच्छन्दों बृहच्छन्दों" स्थन्तरच्छन्दो" निकायश्छन्दो' विवधश्छन्दों गिश्छन्दो' भ्रजश्छन्दः सधस्तुप्छन्दो" ऽनुष्टुप्छन्द्र एवश्छन्दो” परिवश्छन्दो" वयश्छन्दो वयस्कृच्छन्दो" विष्पर्धाश्छन्दो विशालं छन्द-दिश्छन्दों" दूरोहणं छन्द -स्तुन्द्रं छन्दों" अङ्कावं छन्दः" ॥५॥ रश्मिना सत्यार्य सुत्यं जिन्व प्रेतिना धर्मणा धर्म जिन्वा वित्या दिवा दिवं जिन्दै सन्धिनाऽन्तरिक्षणान्तरिक्षं जिन्वं प्रतिधिना पृथिव्या पृथिवीं जिन्वे विष्टम्भेन बृष्ट्या वृष्टिं जिन्वं प्रवयाऽहाऽहर्जिन्वा नुया राज्या रात्री जिन्वों- शिजा वसुम्यो वसूझिन्वं प्रतेनादित्येभ्य आदित्याग्निन् ॥ ६॥ तन्तुना रायस्पोर्पण रायस्पोपं जिन्दै संघसणे श्रुताय श्रुतं जिन्-डेनौपंधीभिरोपंधीर्जिन्यो - त्तमेने तनूभिस्तनर्जिन्व वयोधसाधीतेनाधीतं जिन्या-भिजिता तेजसा तेजो जिर्व ॥ ७ ।। प्रतिपदसि प्रतिपदे त्वां ऽनुपर्दस्यनुपर्दे त्वां सम्पदसि सम्पदे त्वां तेजोऽसि तेजसे त्वा ॥८॥ त्रिवृसि त्रिवृते त्वां प्रदसि प्रवत त्वां विवृदसि विवृते त्वा सदसि सवते त्वा ऽऽक्रमोऽस्याक्रमाय त्वी संक्रमोऽसि संक्रमार्य त्वों नमोऽस्युत्क्रमाय त्वों कान्तिरस्युत्क्रान्त्य त्वा ऽधिपतिनोजोज जिन्वं ॥१॥ राश्यसि प्राची दिग्वसवस्ते देवा अधिपतयोऽग्निहतीनां प्रतिवर्ता विवृत त्वा स्तोमः पृथिव्या श्रेयत्वाज्यमुक्थमयथायै स्तभ्नातु रथन्तर, साम प्रतिष्टित्या अन्तरिक्ष ऋयरत्या प्रथमजा देवेषु दिवो माया परिम्णा प्रथन्तु विधर्ता चायमधिपतिश्च ते त्या सर्व संविदाना नास्य पधे स्वर्ग लोके यजमानं च सादयन्तु ॥ १० ॥ विगमि दक्षिणा दिगुदागते देवा अधिपतय इन्द्री हेतीनां प्रतिधना पश्चान्या म्तीमः पविया 4यतु प्र रंगमुक्थमयथाय म्तन्नातु बृहसराम प्रतिष्टित्या अन्तरिर प्रयया दिवो माया परिम्णा प्रथन्तु विधा चायमाधिपतिश्च ते त्वा मवै मंविधाना नाग्य न ग्य लोके यजमानं च सादयन्तु ।। १६ ॥ सम्राटेसि प्रतीची दिगादित्यास्त दुवा अधिपतयो परणी लीनां प्रतिधती महान्या ग्ला पृधियाऽ श्रेयतु भरस्वतीयमवधमधाय स्तनात बाप मान प्रविधिमा अन्तरिक प्रथमजा दे दियो माया मिणा प्रयन्त विधर्ता चाममधिनिधन त्दा मई मंपिहानामा पढे म्बर्गे लोके, चमान व मादयन्ते ।। १२ ।।

·(६०) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [भ०१५ म्बगडस्युदींची दिङ्मरुतस्ते देवा आधिपतयः सोमो हेतीनां प्रतिधविशस्त्वा स्तोमः पृथिव्या श्रेयतु निकैवल्यमुक्थमव्यथायै स्तभ्नातु वैराज साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्ष ऋपयस्त्वा प्रथमजा दुवे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथन्तु विधर्ता चायमधिपतिश्च ते त्वा सर्वे' संविदाना नार्कस्य पृष्ठे स्वर्ग लोके यजमानं च सादयन्तु ।। १३ ॥ अधिपत्न्यसि बृहती दिग्विवे ते देवा अधिपतयो बृहस्पर्तिकृतीनां प्रतिधर्ता त्रिणवत्रयस्त्रिधशी त्वा तामों पृथिव्या श्रेयतां वैश्वदेवाग्निमारुते उक्थे अव्यथायै स्तभ्नीता शास्वररेवते सामनी प्रतिटिन्या अन्तरिक्ष ऋपयस्त्वा प्रथमजा देवे' दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथन्तु विधर्ता चायमधि- पनि ते त्या सर्व संविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यज॑मानं च सादयन्तुं ॥ १४ ॥ अग पुगे हकिशः सूर्यरश्मिस्तस्य रथगृत्सश्च रीजाश्च सेनानीग्रामण्यो । प्रशिकला च क्रतुम्थला चाप्सरसी दृश्णवः पशवो हेतिः पीरुपेयो वधः प्रहेतिस्तेभ्यो नमो अम्त त नोऽवन्त ते नो मृडयन्तु ते यं द्विप्मो यश्च नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मः ॥१५॥ अयं दक्षिणा विश्वमा तम्यं रथम्बनश्च रथेचित्रश्च सेनानीग्रामण्यो । TET मानन्या चाप्पग्मी यातुधाना हेनी रक्षार्थसि प्रहेतिम्तेभ्यो नमो अस्तु मेयान ने नौ मृत्यन्तु ते यं द्विष्मी यश्च नो द्वेष्टि तमपी जम्भे दध्मः ॥ १६ ॥ प्र शासियाम्प ग्थातश्चामिग्यश्च सेनानीग्रामण्या । माननी चानटोनन्ती नाममा व्यावा हतिः मपीः प्रहतिम्तेभ्यो नमो अस्तु प्रकार ने नो यन्त ने यं द्विामा यर्थ ना दृष्टि तमपां नमी दशाः ॥ १७ ॥ प्रदान गराई सतय तायवारिष्टनेमिच मनानीग्रामण्यो । वीच वानी चामगावात हतिर्वातः प्रहतिम्तभ्यो नमो अस्तु नरन्तु न नो मटयन्न त यं द्विमा यों ना देटि नमपां ना नमः ॥१८॥ नग्य मननिय मणिश्च मनानीग्रामण्यो । उदयनश्याम विदर्जन हनिर्षियत्नहनिम्नभ्यो नम अस्तु में रन ने मृटयन्द्र द यं द्विष्मी यश्च ना दृष्टि नयां जम्भे दध्मः ॥१०॥ की दिदः कृत्रिः पविया अयम् । अपाछ ग्नागि निन्यति ॥ २० ॥ शिवच मादि नरपति: । मया कवी यीणाम ॥ २१ ॥ न्दरदान किया। मनी विश्व बावत:' ।। २२ ।। मटा का नियुद्धिः गर्न शिवाभिः । बिलिटा दहा ! २३|| :

·क. १३.४२) गजुद-दिना। (६) अबौध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुपासंग । यता इव म चयागुजिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकगच्छ ॥ २४ ॥ अर्वाचाम फवये मेध्याय बचो चन्दा वृषभाय वृष्ण । गविष्ठिरो नम॑सा स्तोगमुगी दिवीव रुक्मगुरुयशंगोतं ॥ २५ ॥ अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेग्वीड्यः । यममबानो भृगयो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विश्व विशे-विशे' ।। २६ ॥ जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविराग्निः सुदक्षः सुविताय नव्य॑से । घृतप्रेतीको बृहता दिविस्पृशा झुमद्वि भाति भरतेभ्यः शुचिः' ॥ २७ ॥ स्वामने अद्भिरसो गुहां हितमन्वविन्दछिश्रियाणं वन-बने । स जायसे मथ्यमानः सहो महत्त्वामाहुः सहसस्पुत्रमनिरः ॥२८॥ सखायः सं वः सम्यञ्चमिष, स्तोम चानये । वर्षिष्ठाय क्षितीनामूर्जी नप्त्रे सहस्वते ।। २१ ।। संघसमिद्युवसे वृपन्नने विश्वान्यर्य आ । इडस्पदे समिध्यसे स नो बसून्या भैरै ।। ३० ॥ त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिकेशं पुरुप्रियाने हव्याय बोर्डवे' ।। ३१ ॥ एना वो अग्निं नमसोों नपातमा हुवे । प्रियं चेतिष्ठमरतिछ स्वध्वरं विश्वस्य दूतममृतमे ॥३२॥ विश्वस्य दूतममृतं विश्वस्य दूतममृतम् । स योजते अरुपा विश्व भौजसा स दुदवत्स्वाहुतेः ॥३३॥ स दुदवत्स्वाहुतः स दुद्रवत्स्वाहुतः । सुब्रह्मा यज्ञः सुशमी वसूनां देवछ राधो जनानाम ॥३४॥ अग्ने वार्जस्य गोमंत ईशानः सहसो यहो । अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥ ३५॥ स ईधानो बसुप्कविरग्निरी डेन्यो गिरा । रेवदुस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि ॥३६॥ क्षपो राजन्नुत त्मनाऽग्ने वस्तोसतोपसः । स तिग्मजम्भ रक्षसों दह प्रति ॥ ३७॥ भद्रो नौ अग्निराहुतो भद्दा रातिः सुभग भद्रो अध्वरः । भद्रा त प्रशस्तयः ॥ ३८ ॥ भद्रा उत प्रशस्तयो भद्रं मनः कृणुष्व वृत्तूर्ये'। येना समत्सु सासहः ॥ ३९ ॥ येना समत्सु सासहोऽव स्थिरा तनुहि भूरि शर्धनाम् । वने ते अभिष्टिभिः ॥ ४० ॥ अगिं तं मन्ये यो वसुरस्तं यं यन्ति धेनवः । अस्तमर्वन्त आशवोऽस्तं नित्यांसो वाजिन इपंछ स्तोतृभ्य आ भर ॥ ४१ ॥ सो अग्निों वसुंगुणे सं यमायन्ति धेनवः । सगर्वन्तो रघुवः स सुजातासः सरय इफ्छ स्तोतृभ्य आ भर ॥ ४२ ॥ *-

·(६२)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[4०१५-१६
उभे सुश्चन्द्र सर्पिणो दी श्रीणीप आसनि ।
उतो न उत्पुंपूर्या उक्थेषु शवसस्पत इक्छ स्तोतृभ्य आ भर ॥ ४३ ।।
अग्ने तमद्यावं न स्तोमः क्रतुं न भद्र, हृदिस्पृशम् । ऋध्यामा त ओहः ॥ ४४ ॥
अधा ह्यग्ने क्रतो द्रस्य दक्षस्य साधोः । रथीतस्य बृहतो बभूर्थ ॥४५॥
एभिनों अर्भवा नो अर्वाङ्ग स्वर्ण ज्योतिः । अग्ने विश्वेभिः
सुमना
अनीकैः
॥४६॥
अग्नि, होतारं मन्ये दास्वन्तं वसुंछ सूनु, सहसो जातवेदसं विप्रं न जातवेदसम् ।
य ऊर्ध्वयो स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा |
घृतस्य विभ्राष्टिमनु वष्टि शोचिषाऽऽजुह्वानस्य सर्पिपः ॥ ४७ ॥
अग्ने त्वं नो अन्तम उत त्राता शिवो भवा वरूथ्यः ।
वसुरग्निर्वसुश्रवा अच्छा नक्षि द्युमत्तम रयिं दाः ।
तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः सुम्नाय नूनमीमहे सखिभ्यः ॥४८॥
येन ऋपयस्तपसा सत्रमायन्निन्धाना अग्नि, स्वराभरन्तः ।
तस्मिन्नहं नि दधे नाके अग्निं यमाहुर्मनव स्तीर्णबर्हिपम् ॥ ४९ ॥
तं पत्नीभिरनु गच्छेम देवाः पुत्रैभ्रातृभिरुत वा हिरण्यैः ।
नाकै गृभ्णानाः सुकृतस्य लोके तृतीय पृष्ठे अधि रोचने दिवः ॥ ५० ॥
आ वाचो मध्यमरुहद्धरण्युयमग्निः सत्पतिश्चेकितानः ।
पृष्ठे पृथिव्या निहितो दविद्युतदधस्पदं कृणुतां ये पृतन्यवः ॥५१॥
अयमग्निवरितमो वयोधाः सहस्रियो द्योततामप्रयुच्छन् ।
विभ्राजमानः सरिरस्य मध्य उप प्र याहि दिव्यानि धाम' ॥५२॥
सम्प्रच्यवध्वमुप॑ सम्प्रयाताग्ने पृथो देवयानान् कृणुध्वम् ।
पुनः कृण्वाना पितरा युवानाऽन्वाता सीत् त्वयि तन्तुमेतम ॥ ५३ ।।
उदबुध्यस्वाग्ने प्रति जागृहि त्वमिष्टापूर्ते स सृजेथामयं च ।
अस्मिन्सधस्थे अध्युत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश्च सीदते ॥ ५४॥
येन वहसि सहस्रं येनाने सर्ववेदसम । तेनेमं यज्ञं नौ नय स्वर्देवेषु गन्तवे' ॥५५॥
अगं ते योनिस्वियो यतो जातो अगेचथा । तं जानन्नन आ रोहा नो वर्धया रयिमं ॥५६॥

·कं. ४३-६५:१-३]
गजन-सहिगा।
(६३)
तपश्च तपस्यन शैशिरावृतू अग्नेरन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्तामाप
ओषधयः कल्प॑न्तामग्नयः पृथङ्मम ज्येष्ठ्याय सर्वताः ।
ये अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी इमे ।
कौशिरावतू अभिकल्पमाना इन्द्रमिव देवा अभिसंविशन्तु तया देवतयाऽगिरवधुवे सीदतम ।।५७॥
परमेष्ठी त्वा सादयतु दिवस्पृष्ठे ज्योतिष्मतीम् ।
विश्वस्मै प्राणायापानार्य व्यानाय विश्वं ज्योतिर्यच्छ ।
सूर्यस्तेऽधिपतिस्तयां देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवा सौदै ॥ ५८ ।।
लोकं पृण छिद्रं पृणाथों सीद ध्रुवा त्वम् । इन्द्वानी त्वा बृहस्पतिरस्मिन्योनावसीपदने ॥ ५९ ॥
ता अस्य सूददोहसः सोम श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन्देवानां विशस्त्रिष्वा रोचने दिवः' ॥ ६ ॥
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त्समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतम रथीनां वाजाना सत्पति पतिम् ॥ ६१ ॥
प्रोथदश्वो न यवसेऽविष्यन्यदा महः संवरणाद्वयस्थात् ।
आदस्य वातो अनुवाति शोचिर स्म ते वजनं कृष्णमस्ति ॥ ६२ ।।
आयोष्ट्वा सर्दने सादयाम्यवतश्छायाठि समुद्रस्य हृदये ।
रश्मीवती भास्वतीमा या द्यां भास्यापृथिवीमोर्वन्तरिक्षम् ॥ ६३ ॥
परमेष्ठी त्वा सादयतु दिवस्पृष्ठे व्यर्चस्वतीं प्रथस्वतीं दिवं यच्छ दिवं दृछह दिवं मा हिंसीः ।
विश्वस्मै प्राणायापानार्य व्यानायौदानार्य प्रतिष्ठायै चरित्राय ।
सूर्यस्त्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शन्तमेन तयाँ देवतयाऽगिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ ६४ ॥
सहस्रस्य प्रमाऽसि सहस्रस्य प्रतिमाऽसि सहस्रस्योन्माऽसि साहस्रोऽसि सहाय त्वॉ।६५।
[अ०१५, कं० ६५, मं० सं० १३६ ]
इति पञ्चदशोऽध्यायः।
अथ षोडशोऽध्यायः।
नमस्ते रुद्र मन्यव उतो त इपवे नमः । बाहुभ्यामुत ते नमः' ॥१॥
या ते रुद्र शिवा तनूरघोराऽपापकाशिनी । तया नस्तन्वा शन्तमया गिरिशन्ताभि चाकशीहि ॥२॥
यामिपुं गिरिशन्त हस्ते विभZस्तवे । शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिंसीः पुरुष जगत ॥३॥

·(३४) माजमने- मान-शुक्ल शिवन वर्चसा त्वा गिरिशाच्छों वदामसि । यर्था नः सर्वमिज्जगदयक्ष्म, मुमना असतं ॥ ४ ॥ अध्र्यवोचदधिवक्ता प्रथमो देव्यो भिषक् । अथ सञ्जिम्भयन्त्सर्वाश्च यातुधान्योऽधराची: परी मुवै ॥ ५ ॥ असौ यस्ताम्रो अरुण उत बभ्रुः सुमङ्गलः । ये चैन रुद्रा अभितो दिक्षु श्रिताः सहस्रशोऽवाछ हेई ईमहे ॥६॥ असी योऽवसर्पति नीलग्रीवो बिलोहितः। इतनं गोपा अश्रन्न श्रन्नुहायुः स दृष्टो मडयाति नै51 नमोऽस्तु नीलग्रीवाय सहस्राक्षाय मीदुर्ग । अथो ये अस्य सत्वानोऽहं तेभ्योऽकर नमः' ॥ ८ ॥ प्रमुंश्च धन्वनस्त्यमुभयोरा|ाम् । यार्थ ते हस्त इवः पग़ ता भगवो वपं ॥ ९ ॥ विज्यं धनुः कपर्दिनो विशल्यो वार्णवाँर त । अनेशन्नस्य या इपंव आभुरस्य निपाधिः ॥१०॥ या ते हेतिमांदुष्टम हस्ते बभूव ते धनुः । तयाऽस्मान्विश्वतस्त्वमयश्मया पर्रि भुजे ॥ ११ ॥ परि ते धन्वनो हेतिरस्मान्वृणक्तु विश्वतः । अश्रो य इषुधिस्तबारे अस्मन्नि धेहि तम् ॥ १२ ॥ अवतत्य धनुष्ट्वछ सहस्राक्ष शतेषुधे । निशीर्य शल्यानां मुखां शिवो नः सुमना भयं ॥ १३ ॥ नमस्तु आयुधायानांतताय धृष्णवे । उभाभ्यामुत ते नमो बाहुभ्यां तव धन्वने ॥ १४ ।। मा नौ महान्तमुत मा नौ अर्भकं मा न उक्षन्तमुत मा नै उक्षितम् । मा नौ वधीः पितरं मोत मातरं मा नः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिपः ॥१५॥ मा नस्तोके तनये मा न आयुघि मा नो गोषु मा नो अश्वेघु रीरिषः । मा नो वीरान् रुद्र भामिनों बधीर्हविष्म॑न्तः सदामित त्या हवामहे ॥ १६ ॥ नमो हिरण्यवाहवे सेनान्य दिशां च पतये नमो नौ वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः पशूनां पतये नमो नमः शप्पिाराय विपीमते पथीनां पतये नमो नमो हरिकेशायोपवीतिर्ने पुष्टानां पतये नमः ॥ १७ ॥ नमो बम्लुशार्य व्याधिने' ऽन्नानां पतये नमो नमो भवस्य हत्य' जगतां पतये नमो नो मुद्रायांततायिने क्षेत्राणां पतये नमो नमः सृतायाहन्त्ये' बनानां पतये नमः ॥१८॥ नमो रोहिताय स्थपतये' वृक्षाणां पतये नमो नमो भुवन्तये बारिवस्कृतायी पंधीनां पतये नमो नमो मन्त्रिणे बाणिजाय काणां पतये नमो नम उच्च|पायानन्दयते' पत्तीनां पतये नमः ॥१९॥ E 3 ·कं, ४-३१) पजुमंद-महिला। (६५) 13 नमः शयानेभ्य नमः कृत्स्नायतया धावते' सत्वनां पतये नमो नमः सहमानाय निव्याधिन आव्याधिनीनां पतये नमो नमो निपङ्गिणे ककुभाय स्तेनानां पतये नमो नमो निचेर। परिचरायाँ रण्यानां पतये नमः ॥२०॥ नमो वञ्चते परिवञ्चते' स्तायूनां पतये नमो नमो निपङ्गिण इपुधिमते तस्कराणां पतये नमो नमः सृकायिभ्यो जिघांसद्ध्यो मुष्णतां पतये नमो नोऽसिमद्भयो नक्तञ्चरङ्गयो विकृन्तानां पतये नमः ॥२१॥ नम उष्णीपिणे गिरिचराय कुलुश्चानां पतये नमो नम इपुमद्भयो' धन्यायिभ्यश्च वो नमो नर्म आतन्वानेभ्यः प्रतिदानेभ्यश्च वो नमो नम आयच्छयों ऽस्यद्धयश्च वो नमः ॥२२॥ नो विसृजद्भयो विध्यद्भयश्च वो नमो नमः स्वपनियों जाग्रद्धयश्च वो नमो आसीनेभ्यश्च वो नमो नमस्तिष्ठयों धावग्यश्च वो नमः ॥२३॥ नमः सभाभ्यः' सभापतिभ्यश्च वो नमो नमोऽश्वेभ्यो ऽश्चपतिभ्यश्च वो नमो नम आव्याधिनीभ्यो विविध्यन्तीभ्यश्च वो नमो नमउगंणाभ्य'-स्तृछहतीभ्यश्च वो नम ॥२४॥ नमो गणेभ्यो गणपतिभ्यश्च वो नमो नमो बातेभ्यो प्रातपतिभ्यश्च वो नमो नमो गृत्सेभ्यो' गृत्संपतिभ्यश्च वो नमो नमो विरूपेभ्यो' विश्वरूंपेभ्यश्च वो नमः ॥२५॥ नमः सेनाभ्यः सेनानिभ्यश्च वो नमो नमा रथिभ्या अग्थेभ्यश्च वो नमा नमः क्षतृभ्यः' संग्रहीतृभ्यश्च वो नमो नमो महद्धयों' अर्भकेभ्यश्च वो नमः ॥ २६ ॥ नमस्तक्षेभ्यो' रथकारेभ्यश्च वो नमो' नमः कुलालेभ्यः कारेभ्यश्च वो नमा नमो निादेभ्यः पुनिष्ठेभ्यश्च वो नमो नमः श्वनिभ्यो' मृगयुन्यत्र यो नमः ॥ २७ ॥ नमः श्वभ्यः श्वपतिभ्यश्च वो नमो नमो भवार्य , गवार्य च नमः शुर्याय पशुपतये च नमो नीलग्रीशय चं शितिकण्ठाय च ॥ २८ ॥ नमः कपर्दिन चे ध्युप्तकेशाय च नमः सहस्राक्षायं च शतधन्वने न नौ गिरिशयार्य , शिपिविष्टाय च नमो मीटुटेमाय च-पुमंत नं ॥ २१ ॥ नमो हुस्वायं च वामनाय च नमो वृद्धते चं वयस च नमो बुद्धाय सवृधे च नमोऽग्न्याय * प्रथमार्य च ।। ३० ॥ नर्म आशव चर्चा जिराय च नमः शीन्याय न मीन्याय न नम अन्याय चां- बस्वन्याय नमो नादयाय च दीप्याय च ॥३१॥ ३ E २ ·(६६) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्क [M० १६० च नो ज्येष्ठाय च कनिष्ठाय च नमः पूर्वजार्य चौ-परजायं च नमो मध्यमार्य चां- पगल्भाय च नमो जघन्याय बुध्न्याय च ॥३२॥ नमः सोभ्याय च प्रतिसर्याय च नमो याम्याय च क्षेम्याय च नमः श्लोक्याय चौ- वसान्याय च नम उर्वर्याय च खल्याय च ॥ ३३ ॥ नमो बन्याय च कक्ष्याय च नमः अवार्य च प्रतिश्रृवाय च नम आशुषेणाय चो शुरैथाय च नमः शूरांय चाँ-वभेदिनै च ॥ ३४ ॥ नमो बिल्मिने च कवचिने च नमो वर्मिणे वरूथिने च नमः श्रुताय चे श्रुतसेनाय च नमो दुन्दुभ्याय चाँ हनन्याय च ॥ ३५॥ नमो धृष्णवे चं प्रमृशाय च नो निपङ्गिणे चे -पुधिमते च नमस्तीक्ष्णेपवे चौं- युधिने च नमः स्वायुधार्य चं सुधन्वने च ॥ ३६ ।। नमः स्रुत्याय च पाय च नमः काट्याय च नीप्याय च नमः कुल्ाय चे सरस्याय च नमो नादेयाय वैशन्ताय च ।। ३७ ॥ नमः कूप्याय चावट्याय च नमो वीन्याय चा तप्याय च नमो मेध्याय चे विद्युत्याय च नमो वयीय चाँ बाय च ॥ ३८॥ नमो बात्याय च रेम्याय च नमो वास्तव्याय चै वास्तुपाय च नमः सोमाय चं रुद्राय च नमस्ताम्राय चाँरुणाय च ॥३९ ।। नमः शङ्गवे च पशुपतये च नम उग्राय च भीमाय च नमोऽग्रेवधार्य चं दूरेवधायं च नर्मो हुन्त्रे च हनीयसे चं नो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यो नमस्तारायं ॥४०॥ नमः शम्भवायं च मयोभवार्य च नमः शङ्कराय चै मयस्कराय च नमः शिवाय चं शिवतराय च ॥४१॥ नमः पार्याय ची वार्याय च नमः प्रतरणाय चोत्तरंणाय च नमस्तीर्थ्याय चे कूल्याय च नमः शप्प्याय च फेन्याय च ॥ ४२ ॥ नमः सिकृत्याय च प्रवाशाय च नमः क्रिशिलाय च क्षयणाय च नमः कपर्दिने चे पुलस्तये च नम इरिण्याय च प्रपथ्याय च ॥ ४३ ।। नमो बज्याय चे गोष्ठ्याय च नमस्तल्याय चे गेह्याय च नमो हृदय्याय निवेप्प्याय च नमः काट्याय च गहरेष्ठाय च ॥४४॥ चे

·... ३२-६३]
गवंद-संहिया।
सः शुष्क्याय च हरित्याय च नमः पासव्याय चै रजस्याय च नमो लोप्याय चों
लुप्याय च नम ऊयाय च सूर्याय च ॥४५॥
नमः पर्णायं च पर्णशदाय च नम उद्गुराणाय चौ भिनते च नम आखिदुते च'
प्रखिदुते च नम इपुकृद्भयौँ धनुष्कृयश्च वो नमो नमो वः किरिकेभ्यो देवानार्थ
हृदयेभ्यो नमो विचिन्वत्केभ्यो नमो विक्षिणत्केभ्यो" नर्म आनिर्हतेभ्यः ॥ ४६ ।।
द्रापे अन्धसस्पते दरिद्ध नीललोहित ।
आसां प्रजानामेषां पशूनां मा भेर्मा रोङ्मो च नः किंचनाममतं ॥ ४७ ॥
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयराय प्र भरामहे मतीः ।
यथा शमसैद् द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्राम अस्मिन्ननातुरम ॥४८॥
या ते रुद्र शिवा तनूः शिवा विश्वाहां भेजी । शिवा रुतस्य॑ भेजी तयाँ नो मृड जीवसे ॥४९
परि नो रुद्रस्य॑ हेतिणक्तु पर त्वेषस्य दुर्मतिरघायोः ।
अब स्थिरा मघवन्यस्तनुष्व मीट्वस्तोकाय तनयाय मूडें ॥ ५० ॥
मीढुष्टम शिवतम शिवो नः सुमनां भव ।
परमे वृक्ष आयुधं निधाय कृत्तिं वसान आ चर पिनाक बिभ्रदा गहि ॥ ५१ ।।
विकिरिद विलोहित नमस्ते अस्तु भगवः । यास्ते सहसं हेतयोऽन्यमस्मन्नि वपन्तु ताः ।।५२||
सहस्राणि सहस्रशो बाह्वोस्तव हेतयः । तासामीशानो भगवः पराचीना मुखो कृधि ॥ ५३ ।।
असंख्याता सहस्राणि ये रुद्रा अधि भूम्याम् । तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥५४॥
अस्मिन् महत्यर्णवे ऽन्तरिक्ष भवा अधि । तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥५५॥
नीलग्रीवाः शितिकण्ठा दिवछ रुद्रा उपश्रिताः। तेपछि सहस्रयोजनेऽव धानि तन्मसि ॥५६॥
नीलग्रीवा शितिकण्ठाः शर्वा अधःक्षमाचुराः। तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥५७
ये वृक्षेप शपिञ्जरा नीलग्रीवा विलोहिताः। तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मर्सि ॥५८
ये भूतानामधिपतयो विशिखासः कपर्दिनः। तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥५९।
ये पृथां पथिरक्षय ऐलबुदा आयुयुधः । तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्यानि तन्मसि ॥६०
ये तीर्थानि पुचरन्ति सृकाहस्ता निपुगिणः । तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥६१।
येऽन्नेषु विविध्यन्ति पात्रेषु पिवतो जनान् । तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥६२
य एतावन्तश्च भूयासश्च दिशो रुद्रा वितस्थिरे। तेपछि सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥१३॥

·(६८) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक [भ०१६-१७ नमोऽस्तु रुद्रेभ्यो ये दिवि येषां वर्षमिर्षवः । तेभ्यो दश प्राचीर्दश दक्षिणा दर्श प्रतीचीर्दशोदीचीर्दशोर्ध्वाः । तेभ्यो नमो अस्तु ते नोऽवन्तु ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्णो यच नो टेष्टि तमेषां जम्भे दध्मः ॥ ६४ ॥ नमोऽस्तु रुद्रेभ्यो येऽन्तरिक्षे येषां वात इपवः । तेभ्यो दश प्राचीदर्श दक्षिणा दर्श प्रतीचीर्दशोदीचीर्दशोर्ध्वाः । तेभ्यो नमो अस्तु ते नोऽवन्तु ते नौ मृडयन्तु ते यं द्विप्मो यय नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मः ॥६५॥ नमोऽस्तु रुद्रेभ्यो ये पृथिव्यां येषामन्नमिवः । तेभ्यो दश प्राचीर्दश दाक्षिणा दर्श प्रतीचीर्दशोदींचीर्दशोर्ध्वाः । तेभ्यो नमो अस्तु ते नोऽवन्तु ते नो मृडयन्तु ते यं द्विप्मो यी नो द्वेष्टि तमां जम्भे दध्मः ।। ६६ ॥ [अ० १६, ६० ६६, मं० सं० २८० इति पोडशोऽध्यायः। अथ सप्तदशोऽध्यायः । अम्मन्नन पर्वत मिश्रियाणामन्द्य ओषधीभ्यो वनस्पतिभ्यो अधि सम्भृतं पर्यः । तां न इसमज धत्त मरातः सगणी अमस्ते क्षु-न्मयि त ऊग्य द्विमग्नं त गुगच्छत् ॥१॥ मा में अा टटका धेनवः सन्त्वेका च दश च दर्श च शतं च शतं च सहस्रं च सहस्र चायुत चायनं च नियुतं च नियुतं च प्रयुतं चावि॒दं च न्यर्बुदं च समुद्रश्च मध्यं चान्तश्र परार्धश्चैता में अा इष्टका धेनवः सन्वमत्रामुष्मिल्लोके ॥ २ ॥ भनव म्य ऋतार्थ ऋतुटा म्य ऋतावृधः । तशुतो मधश्चती बिगजो नाम कामदया अक्षीयमाणाः ॥ ३ ॥ मदम्य न्वाऽवयाग्ने पनि व्ययामगि । पावको अस्मभ्यं शिवो भव ॥४॥ टिमम् त्वा जमरणाने परि व्ययाममि । प्रावको अम्मभ्यं शिवा भवे ।। ५॥ उपमन् वेतन तर नदीया । अंग्रे पितमपाममि मराकि ताभिग गहि मन पदक मिदं कृधि ॥६॥ वादि न्ययनों सदस्य निवनम् । समान अमान पन्त नः पात्रको अभियो भने ।। ७ ।।

·कं० ६४-६६:१-२२] यजुर्वेद-संहिता। (६९ अग्नै पावक रोचिषा मन्द्रयों देव जिह्वया । आ देवान् वैक्षि यक्षि च ॥ ८ ॥ स नः पावक दीदिवोऽग्नै देवाँर इहा वह । उप यज्ञ हविश्व नः ॥ ९ ॥ पावकया यश्चितयन्त्या कृपा क्षामन् रुरुच उपसो न भानुना । तूर्वन् न यामुन्नेतशस्य नू रण आ यो घृणे न तृपाणो अजरः ॥१०॥ नमस्ते हरसे शोचिपे नमस्ते अस्त्वर्चिपे । अन्याँस्तै अस्मत्तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भवं ॥११॥ नृपदे धैडप्सुपट्टे वेई बहिपदे वेड् वनसदे वेर्दै स्वर्विदे वेद ॥ १२ ॥ ये देवा देवानां यज्ञियो यज्ञियांना संवत्सरीणमुपं भागमासते । अहुतादो हविर्णो यज्ञे अस्मिन्त्स्वयं पिबन्तु मधुनो घृतस्य ॥ १३ ॥ ये देवा देवेष्वधि देवत्वमायन् ये ब्रह्मणः पुर एतारौ अस्य । येभ्यो न ऋते पर्वते धाम किञ्चन न ते दिवो न पृथिव्या अधि स्नुपु ॥ १४ ॥ प्राणदा अपानदा व्यानुदा वर्चीदा वरिवोदाः । अन्याँस्ते अस्मत्तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भव ॥१५॥ अग्निस्तिग्मेनं शोचिपा यासद्विश्वं न्युत्रिणम् । अग्मिनों बनते रयिमं ।। १६ ॥ य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वपिहोता न्यसदित पिता नः । स आशिषा द्रविणमिच्छमानः प्रथमच्छदवराँ२ आ विवेश ॥ १७ ॥ किधस्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कतमस्वित्कृथाऽऽसीत । यतो भूमि जनयन विश्वकर्मा वि धामौन्मिहिना विश्वच॑क्षाः ॥१८॥ विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोवाहुरुत विश्वतस्पात । सं बाहुभ्यां धर्मति सं पतावाभूमी जनयन् देव एकः ॥१५॥ किविद्वनं क उ स वृक्ष आंस यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेद तादृध्यतिठवनानि धारयनं ॥ २० ॥ या ते धामानि परमाणि याऽवमा या मध्यमा विश्वकर्मन्नुतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविपि स्वधावः स्वयं यजस्य तन्वं वृधानः ॥२१॥ विश्वकर्मन हविपा वावृधानः स्वयं य॑जस्व पृथिवीमुन द्याम । महानत्यन्ये अभितः सपत्ना इहाम्गार गगा शरिरम् ।। २२ ।। -- m

·(७०)
नाग--1क
वाचस्पति विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वा अन्यायेम ।
स नो विश्वानि हवनानि जोपदिश्वशम्भूरवसे साधकर्मा' ॥ २३ ॥
विश्वकर्मन हविषा वर्धनेन वातारमिन्द्रकृणोरखध्यम ।
तस्मै विशः समनमन्त पूर्वीयमुग्रो बिहव्यो यथाऽसनं ॥ २४ ॥
चक्षुपः पिता मनसा हि धीरो घृतमैने अजनन्नम्नमाने ।
यदेदन्ता अभहन्त पूर्व आदिद यावापृथिवी प्रथेताम ॥२५॥
विश्वकर्मा विमना आद्विहांया धाता विधाता पगोत मुन्टा ।
तेपोमिष्टानि समिपा मदन्ति यत्रो सप्त ऋषीन पर एकमाईः ।। २६ ॥
यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा ।
यो देवानी नामधा एक एव त सम्मश्नं भुवना यन्त्यन्या ॥२७॥
त आऽयजन्त द्रविण समस्मा कपयः पूर्वं जरितारो न मना ।
असूते सूर्ते रजसि निपुत्ते ये भूतानि समकृण्वन्निमानि ॥ २८॥
परो दिवा पर एना पृथिव्या परो देवेभिरसुरयदस्ति ।
कथस्विद् गर्भ प्रथमं दंध्र आपो यत्र देवाः समर्पश्यन्त पूर्व' ॥ २९ ॥
तमिद्गदर्भ प्रथमं दंध्र आपो यत्रं देवाः समर्गच्छन्त विश्वें ।
अजस्य नाभावध्येकमर्पित यस्मिन् विश्वानि भुवनानि तस्थुः ॥ ३०॥
न तं विदाथ य इमा जजानान्यद्युप्माकुमन्तरं बभूव ।
नीहारेण प्रावृता जल्प्यो चासुतृ उक्थशासश्चरन्ति' ॥ ३१ ॥
विश्वकर्मा ह्यनिष्ट देव आदिगन्धर्वो अभवद् द्वितीयः ।
तृतीयः पिता जनितीपंधीनामपां गर्भ व्यधात् पुरुत्रो ॥ ३२ ।।
आशुः शिशानो वृषभो न भीमो घनाघनः क्षोभणश्चर्पणीनाम् ।
संक्रन्दनोऽनिमिष एकवीरः शतछ सेना अजयत् साकमिन्द्रः ॥३३॥
संक्रन्दनेनानिमिपेण जिष्णुना युत्कारेणं दुश्च्यवनेन धृष्णुना ।
तदिन्द्रेण जयत तत्संहध्वं युधो नर इपुंहस्तेन वृष्णा ॥ ३४ ॥
स इपुंहस्तैः स निपङ्गिभिर्वशी सस्रष्टा स युध इन्द्रो गणेन ।
ससृष्टजिन्सोमपा बाहुशध्र्युग्रर्धन्वा प्रतिहिताभिरस्ता ॥ ३५॥

·कं० २३-५०]
यजुर्वेद-संहिता ।
(७१)
बृहस्पते पर दीया रथेन रक्षोहाऽमित्रा२ अचाधमानः ।
प्रभश्चन्त्सेनाः प्रमृणो युधा जयन्नस्मार्कमेध्यविता रानाम् ॥३६॥
बलविजाय स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् वाजी सहमान उग्रः ।
अभिवीरो अभिसत्वा सहोजा जैमिन्द्र रथुमा तिष्ठ गोवित् ॥ ३७॥
गोत्रभिदै गोविदं वज्रबाहुं जयन्तमम प्रमृणन्तमोजसा ।
इम संजाता अनु वीरयध्वमिन्द्र सखायो अनु स रंभध्वम् ।। ३८ ॥
अभि गोत्राणि सहसा गाहमानोऽडयो वीरः शतमन्युरिन्द्रः।
दुश्च्यवनः पृतनापाडयुध्योऽस्माक सेना अवतु प्र युत्सु ।। ३९ ॥
इन्द्र आसां नेता बृहस्पतिर्दक्षिणा यज्ञः पुर एंतु सोमः ।
देवसेनानामभिभातीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्वम् ।। ४० ॥
इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानां मुरुताछ शर्ध उग्रम् ।
महामनसां भुवनच्यवानां घोपों देवानां जयंतामुदस्थात् ॥ ४१ ।।
उद्धर्पय मघवन्नायुधान्युत्सत्वनां मामकानां मनाथसि ।
उदृत्रहन् वाजिनां वाजिनान्युद्रानां जयतां यन्तु घोपा' ।। ४२॥
अस्माकमिन्द्रः सम॑तेपु ध्वजेवस्माकं या इपवस्ता जयन्तु ।
अस्माकै वीरा उत्तरे भवन्त्व॒स्माँ२ उं देवा अवता हपृ ।। ४३ ।।
अमीपां चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाङ्गान्यप्वे परैहि ।
अभि प्रेहि निदेह हृत्सु शोकैरन्धेनामिन्त्रास्तमसा सचन्ताम् ।। ४४॥
अवसृधा परी पत शरव्ये ब्रह्मसर्थशिते । गच्छामित्रान् प्रपद्यस्व माऽमीषां के चनोच्छिपः॥४५॥
प्रेता जयंता नर इन्द्रो वः शर्म यच्छतु । उग्रा वः सन्तु बाहवोऽनाधृष्या यथाऽसंथे ।। ४६ ॥
असौ या सेना मरुतः परेपामुम्यति न ओजसा स्पर्धमाना ।
तां Jहत तमसाऽपवतेन यथाऽमी अन्यो अन्यं न जाननं ।। ४७ ॥
यत्र बाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखा इव ।
तन्न इन्द्रो बृहस्पतिरदितिः शर्म यच्छतु विश्वाहा शर्म यच्छतुं ।। ४८ ।।
मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस्त्वा राजाऽमृतेनानुवस्ताम् ।
उरोर्वरीयो वरुणस्ते कृणोतु जयन्तं त्वाऽनु देवा मदन्तु ।। ४९ ।।
उदैनमुत्तरां नयाग्ने घृतेनाहुत । रायस्पोपेण सर्छ सृज प्रजया च बहुं कृधि ॥५०॥

·नाजमना-मानिन-शुस (2) [स. 1 उन्हें प्रनगं नय सजानानामसदृशी । सभेनं वर्चसा सृज देवानां भागदा असते ।। ५१ ॥ चम्कुमा गृह हविस्तमैग्ने वर्धया त्वम । तम्मै देवा आधि ध्रुवन्नयं च ब्राह्मणस्पतिः ॥ ५२॥ या विश्वे देवा अग्ने भरन्तु चितिभिः । स नो भव शिवस्त्वछ सुप्रतीको विभावसुः ॥५३॥ दिशा देवी जर्मचन्तु ईवीरपामति दुतिं बाधमानाः । मायामामन्ती गयम्पाऐ अधि यजो अस्थात ॥ ५४॥ माया मामान उथपाईयों गभीतः । : जन्मोजा यजमजन्न नेवाः ॥ ५५ ॥ ::: श्री श्रीमनाः सतयाः ।

·F.444 कं० ५१-८२] यजुर्वेद-संहिता (७३ . पृथिव्या अहमदन्तरिक्षमाऽहमन्तरिक्षाद्दिवमारुहम् । दिवो नार्कस्य पृष्ठात् स्वोतिरगामहम् ॥ ६७ ॥ स्वर्यन्तो नापेक्षन्त आ द्याछ रोहन्ति रोदसी । यज्ञं ये विश्वतोधार, सुविद्वा सो वितेनिरे' ॥ ६८ ॥ अग्ने प्रेहि प्रथमो देवयतां चक्षुर्देवानामुत मयानाम् । इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः स्वर्यन्तु यजमानाः स्वस्ति ।। ६९ ।। नक्तोपासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुमेकछ समीची । द्यावाक्षामा रुक्मो अन्तर्वि भांति देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदीः ॥ ७० ॥ अग्ने सहस्राक्ष शतमूर्धञ्छतं ते प्राणाः सहस्र व्यानाः । त्वछ साहस्रस्य राय ईशिषे तस्मै ते विधेम वार्जाय स्वाहा ॥१॥ सुपर्णोऽसि गरुत्मान् पृष्ठे पृथिव्याः सीद। भासाऽन्तरिक्षमा पूण ज्योतिपा दिवमुत्तभान तेजसा दिश उछह ।। ७२ ॥ आजुह्वानः सुप्रतीकः पुरस्तादग्ने स्वं योनिमा सौद साधुया । अस्मिन्सधस्थे अध्युत्तरस्मिन्विश्वे देवा यजमानश्च सीदत ।। ७३ ॥ ता, सवितुर्वरेण्यस्य चित्रामाऽहं वृणे सुमतिं विश्वजन्याम् । यामस्य कण्वो अर्दुहत्प्रपीनाथं सहस्रधारां पयसा महीं गाम् ॥ ७४ ।। विधेम ते परमे जन्मन्नने विधेम स्तोमरवरे. सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारथा यजे तं प्रत्वे हवीधपि जुहुरे समिद्धे ॥७५ ॥ प्रेद्धौ अग्ने दीदिहि पुरो नोऽस्रया सूा यविष्ठ । त्वा शवन्तु उप यन्ति वाजाः ॥७६ ॥ अग्ने तमुद्यावं न स्तोमः क्रतुं न भद्र हृदिस्पृशम् । ऋध्यामा त ओह' ॥ ७७ ।। चित्तिं जुहोमि मनसा वृतेन या देवा इहागमन्वीतिहोत्रा ऋतावृधः । पत्ये विश्वस्य भूमनो जुहोमि विश्वकर्मणे विश्वाहाऽदाभ्यर्थ हविः ॥ ७८ ।। सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वाः सप्त ऋषयः सप्त धाम प्रियाणि । सप्त होत्राः सप्तधा त्वा यजन्ति सप्त योनीरा घृणस्व घृतेन स्वाहा ॥ ७९ ।। शुक्रज्योतिश्च चित्रज्योतिश्च सत्यज्योतिश्च ज्योतिष्माँश्च । शुक्रश्च ऋतुपाश्चात्यहाँः ।। ८० ॥ ईदृङ् चान्याङ् च सङ् च प्रतिसङ् च । मितश्च सर्मितश्च समरः ॥ ८१॥ अतश्च सत्यश्च ध्रुवश्च धरुणश्च । धुर्ता च विधर्ता च विधारयः ।। ८२ ।।

·(७४)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्छ
[म.१७-१८
ऋतजिच्च सत्यजिचं सेनजिच सुपेर्णश्च । अन्तिमित्रश्च दुरे अमित्रश्च गुणः ॥ ८३॥
ईक्षास एतादृक्षास ऊ पु णः सदृक्षासः प्रतिसदृक्षास एतन ।
मितासश्च सम्मितासो नो अद्य समरसो मरुतो यज्ञे अस्मिन् ।। ८४ ॥
स्वतबाँश्च प्रधासी च सान्तपुनश्च गृहमेधी च । क्रीडी च शाकी चौज्जेषी' ।। ८५॥
इन्द्रं दैवीविंशो मरुतोऽनुवानोऽभवन्यथेन्द्र देवीविंशो मरुतोऽनुवांनोऽभवन् ।
एवमिमं यज॑मानं दैवीश्च विशो मानुषीश्चानुवानो भवन्तु ।। ८६ ॥
इम स्तनमूर्जस्वन्तं धापां प्रपीनमग्ने सरिरस्य मध्ये ।
उत्सं जुषस्व मधुमन्तमर्वन्समुद्रिय सदनमा विशस्वं ।। ८७ ।।
घृतं मिमिक्षे घृतमस्य योनिघृते श्रितो घृतम्बस्य धार्म ।
अनुप्वधमा वह मादयस्व स्वाहाकृतं वृषभ वक्षि हव्यम् ॥ ८८॥
समुद्रादमिर्मधुमार उदारटुपाचशुना सममृतत्वमानट् ।
घृतस्य नाम गुह्यं यदस्ति जिह्वा देवानाममृतस्य नाभिः' ॥ ८९ ॥
वयं नाम प्र बेवामा घृतस्यास्मिन् यज्ञे धारयामा नमोभिः ।
उप ब्रह्मा गुणवच्छस्यमानं चतुःशृङ्गोऽवमीगौर एतत् ॥९०॥
चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा ट्रे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य ।
विधा बद्धो बृपभो रोरवीति महो देवो माँ २ आ विवेशं ॥ ९१ ॥
विर्धा हितं पणिभिर्गुह्यमान गवि देवासों घृतमन्व॑विन्दन् ।
इन्द्र एकछ सूर्य एक जजान वेनादेक स्वधया निष्टतक्षुः ॥९२।।
एता अपन्ति हृद्यात्समुद्राच्छतवजा रिपुणा नावचः ।
घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥१३॥
सम्यक् संवन्ति सरितो न घेना अन्तईदा मनसा पूयमानाः ।
एते अर्पन्त्यमो बृतस्य मृगा ईव क्षिपणोरीषमाणाः ॥१४॥
सिन्धौरिव प्रावने शूधनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः ।
घृतम्य धारा अम्पो न वाजी काठ मिन्दन्यूमिभिः पिन्व॑मानः ॥९५॥
अभि प्रबन्त समनेव योपाः कल्याण्यः स्मय॑मानासो अग्निम् ।
वृतम्य धार्गः समिधा नसन्त ता जुपाणो हयति जातवेदाः ॥ १२ ॥

·६० ८३-९९१-७] यजुर्वेद-संहिता । (७५) कन्या इव बहुतुमेतवा उ अध्यक्षाना अभि चौकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत्पबन्ते ॥ ९७ ।। अभ्यर्पत सुष्टुतिं गव्य॑माजिमुस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त । इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत्पबन्ते ॥ ९८ ।। धाम ते विश्वं भुवनमधि श्रितमन्तः समुद्रे हृद्युन्तरायुपि । अपामनीके समिथे य आभृतस्तमश्याम मधुमन्तं त ऊर्मिम् ॥ ९९ ॥ [अ०१७, कं० ९९, मं० सं० १०६] इति सप्तदशोऽध्यायः। - अथाष्टादशोऽध्यायः। वाजेश्च मे प्रसवर्श्व मे प्रयतिश्च मे प्रसितिश्च मे धीतिश्च मे क्रतुश्च मे स्वरश्च मे श्लोकश्च मे अवश्च मे श्रुतिश्च मे ज्योतिश्च मे स्वश्च मे यज्ञेने कल्पन्ताम् ॥१॥ प्राणश्च मेऽपानश्च मे व्यानश्च मेऽसुंश्च मे चित्तं च म आधीतं च मे वाक् च मे मनश्च मे चक्षुश्च मे श्रोत्रं च मे दक्षश्च मे बलं च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥२॥ ओज॑श्च मे सहश्च म आत्मा च मे तनू मे शर्म च मे वी च मेऽङ्गगानि च मेऽस्थीनि च मे परुपि च मे शरीराणि च म आयुश्च मे जरा च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥३॥ ज्यैष्ठ्यं च म आधिपत्यं च मे मन्युश्च मे भामश्च मेऽमश्च मेऽम्भश्च मे जेमा च मे महिमा च मे वरिमा च मे प्रथिमा च मे वर्पिमा च मे द्राधिमा च मे वृद्धं च मे वृद्धिश्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥४॥ सत्यं च मे श्रद्धा च मे जर्गच्च मे धनं च मे विश्वं च मे महश्च मे कीडा च मे मोदश्च मे जातं च मे जनिप्यमाणं च मे सूक्तं च मे सुकृतं च मे यज्ञेनं कल्पन्ताम् ॥ ५॥ ऋतं च मेऽमृतं च मे ऽयक्ष्मं च मे ऽनामयच्च मे जीवातुश्च मे दीर्घायुत्वं च मेऽनमित्रं च मे ऽभयं च मे सुखं च मे शर्यनं च मे सूपाश्च मे सुदिनं च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥ ६ ॥ यन्ता च मे धर्ता च मे क्षेमश्च मे धृतिश्च मे विश्वं च मे महश्च मे संविच्च मे ज्ञानं च मे सूर्य मे प्रसूश्च मे सीरं च मे लयश्च मे यज्ञेनं कल्पन्ताम् ।। ७ ।।

·(5 पाजसनेथि-माध्यधिन-शुक्ल में मवंश्च में प्रियं च मेऽनुकामश्च मे कामश्च मे सौमनसश्च मे भगा मे द्रविणं च मे भर में श्रेयश्च मे वसीयश्च मे यशश्च मे यज्ञेनं कल्पन्ताम् ॥ ८॥ क में मुन्नां च में पर्यश्च मे रसंश्च मे घृतं च मे मधु च मे सग्धिश्च मे सपीतिश्च मे कृति में वर्टिका में जं च म औद्भिद्यं च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥९॥ विका गर्यत्र में पुटं च मे पटिश्च मे विभु च मे प्रभु च मे पूर्ण च मे पूर्णतरं च मे नभर्थिनं न मेऽन्नं च मेऽधुन्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥ १० ॥ किन में भूतं च मे भविष्यच्च मे सुगं च मे सुपथ्यं च म ऋद्धं च म अाद्धिश्च मे मे मति मे गुमति मे यज्ञेने कल्पन्ताम् ॥ ११ ॥ ...: iCr मा मे तिलाश मे मुद्दा मे सल्वाश्च मे प्रियजयश्च मेऽणयमा में ::.instantr में गोधुमा मे ममर्गा गे यज्ञेन कल्पन्ताम ॥ १२ ॥ ..::. "५ र मनिहार में गिरम पाश में सिताश्च मे वनस्पतया में हिग न ": :: :: म गाम न मे न च मे यजन कल्ान्ताम ॥१३॥ ES आर्गप्रया में कृष्पच्याश्री कृष्टपच्याश्री ': :: :: म चिनिया म म म भर्तिथा म यजन कलान्ता ॥ १४॥ .::.:. मिश्र मा म इत्या । गतिश्रा में ग्राम्य म्या 3 . . ६ . :: . iii. kirt सविना म इन्च में गम्यती । म इन में . . . :: us कलाना ॥ १६ ।। ::.:.:....: ४६१ साना मन वटा नम इन में ६५ बन्द। म जन कलानाम् ॥ १५ ॥ *म श्रीमान् म मम । ": देश में कानामे ॥ १८ ॥ .:: Pahititiatri पापा 24:51 Refinition #train . .

·के०८-२९]
यजुर्वेद-संहिता।
(७७)
सुचश्च मे चमसाश्च मे वायव्यानि च मे द्रोणकलशश्च मे ग्रावाणश्च मेऽधिपणे च मे पूतभृच्च
म आधवनीयश्च मे वेदिश्च मे बहिश्च मेऽवभृथश्च मे स्वगाकारश्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥२१॥
अग्निश्च मे धर्मश्च मेऽर्कश्च मे सूर्यश्च मे प्राणश्च मेऽश्वमेधश्च मे पृथिवी च मेऽदितिश्च मे
दितिश्च मे द्यौश्र्च मेऽङ्गुलयः शक्करयो दिशश्च मे य॒ज्ञेन कल्पन्ताम् ॥ २२ ॥
व्रतं च म ऋतर्वश्च मे तपश्च मे संवत्सरश्च मेऽहोरात्रे ऊर्वष्ठीवे बृहद्रथन्तरे च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ।२३।
एका च मे तिस्रश्च मे तिस्रश्च मे पञ्च च मे पञ्च च मे सप्त च मे सप्त च मे नर्व च मे नवं च म
एकादश च म एकादश च मे त्रयोदश च मे त्रयोदश च मे पञ्चदश च मे पञ्चदश च मे सप्तदेश
च मे सप्तदश च मे नर्वदश च मे नर्वदश च म एकविशतिश्च म एकविशतिश्च मे त्रयो-
विधशतिश्च मे त्रयोविशतिश्च मे पञ्चविधशतिश्च मे पञ्चविशतिश्च मे सप्तर्विशतिश्च
मे सप्तविंधशतिश्च मे नवविधशतिश्च मे नवविध शतिश्च म एकत्रिधशच्च म एकत्रिधशच्च मे
त्रयस्त्रिधशच्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥ २४ ॥
चतश्च मेऽष्टौ च मेऽष्टौ च मे द्वादश च मे द्वादश च मे पोडश च मे पोडश च मे विधेशतिश्च
मे विशतिश्च मे चतुर्विशतिश्च मे चतुर्विधशतिश्च मेऽष्टाविंशतिश्च मेऽष्टाविंशतिश्च मे
द्वाधिशच्च मे द्वाबिधशच्च मे पर्बिधशच्च मे पछिशच्च मे चत्वारिधशर्च मे चत्वारिध-
शर्च मे चतुश्चत्वारिशच्च मे चतुश्चत्वारिशच्च मेऽष्टाचत्वारिधशच्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम॥२५॥
व्यविश्च मे त्र्यवी च मे दित्यवाटू चे मे दित्यौही च मे पञ्चाविश्च मे पञ्चावी च मे त्रिवत्सश्च
मे त्रिवत्सा च मे तुर्यवाटू च मे तुर्थीही च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥ २६ ॥
पष्टवाट् च मे पटोही च म उक्षा च मे वशा च म ऋषभश्च मे वेहच्च मेऽनड्वाँश्च मे धेनुश्च मे
यज्ञेनं कल्पन्ताम् ॥ २७ ॥
वाजाय स्वाहा प्रसवाय स्वाहाऽपिजाय स्वाहा क्रतवे स्वाहा वसवे स्वाहाऽहर्पतये स्वाहाऽढे मुग्धाय
स्वाहां मुग्धाय वैन शिनाय स्वाहा विधेशिन आन्त्यायनाय स्वाहाऽऽन्त्याय भौवनाय स्वाहा
भुवनस्य पर्तये स्वाहाऽधिपतये स्वाहां प्रजापतये स्वाहा । इयं ते राण्मित्राय यन्ताऽसि यमन ऊर्जे
त्वा वृष्टय त्वा प्रजानां त्वाऽऽधिपत्यार्य ।। २८ ।।
आयुर्यज्ञेन कल्पतां प्राणो यज्ञेन कल्पतां चक्षुर्यज्ञेन कल्पता, श्रोत्रं यज्ञेनं कल्पतां वाग्यज्ञेन
कल्पता मनो यज्ञेने कल्पतामात्मा यज्ञेन कल्पता ब्रह्मा यज्ञेनं कल्पता ज्योतिर्यजेन कल्पता
स्वर्यज्ञेन कल्पतां पृष्ठं यज्ञेन कल्पतां यज्ञो यज्ञेन कल्पताम् ।
स्तोमश्च यर्जुश्च ऋक् च साम च बृह, रथन्तरं च ।
स्वर्देवा अगन्मामृता अभूम प्रजापतेः प्रजा अभूम वेट् स्वाहा ॥ २९ ॥

·(७८) ताजमनेगि-गाणन्दिन-शा वाजस्य नु प्रेसवे मातरं महीमदिति नाम वर्चसा करामहे । यस्यामिदं विश्वं भुवनमाविवेश तस्यां नो देवः सविता धर्म साविपते ॥ ३० ॥ विश्वे अद्य मरुतो विश्व ऊती विश्वे भवन्त्वग्नयः समिद्धाः । विश्वे नो देवा अवसाऽऽगमन्तु विश्वमस्तु द्रविणं बाजो अम्मे ॥ ३१ ।। वाजो नः सप्त प्रदिशश्चतस्रो वा परावतः । बानो नो विश्वैर्धनसाताविहावतु ॥ ३२॥ वाजो नो अद्य प्र सुवाति दानं बाजो देवाँर ऋतुभिः कल्पयाति । वाजो हि मा सर्ववीरं जजान विश्वा आशा वाजपतिर्जयेयम् ॥३३॥ वाजः पुरस्तादुत मंध्यतो नो बाजो देवान् हविर्घा वर्धयाति । वाजो हि मा सर्ववीरं चकार सर्वा आशा वाजपतिर्भवेयम् ॥ ३४ ॥ सं मा सृजामि पय॑सा पृथिव्याः सं मा सृजाम्यद्धिरोपंधीभिः । सोऽहं बाजे सनेयमग्ने' ॥३५॥ पर्यः पृथिव्यां पय ओप॑धीषु पर्यो दिव्यन्तरिः पयो धाः । पय॑स्वतीः प्रदिशः सन्तु मह्यम् ॥ ३६ ॥ देवस्य॑ त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् | सरस्वत्यै वाचो यन्तुर्यन्त्रेणाग्नेः साम्राज्येनाभिर्पिश्चामि ॥३७॥ ऋतापाडतामाऽग्निर्गन्धर्व स्तस्यौपंधयोऽप्सरसो मुदो नाम । स न इदं ब्रह्म क्षत्रं पातु तस्मै स्वाहा वा ताभ्यः स्वाहा ॥ ३८॥ सहितो विश्वसामा सूर्यो गन्धर्व-स्तस्य मरीचयोऽप्सरस आयुवो नाम । स ने इदं ब्रह्म क्षत्रं पातु तस्मै स्वाहा वा ताभ्यः स्वाहीं ॥३९॥ सुपुम्णः सूर्यरश्मिश्चन्द्रमा गन्धर्व-स्तस्य नक्षत्राण्यप्सरसों भेकुरो नाम । स न इदं ब्रह्म शुत्रं पातु तस्मै स्वाहा वाढू ताभ्यः स्वाहा ॥ ४० ॥ इपिरो विश्वव्यंचा वातो गन्धर्व'-स्तस्यापो अप्सरस ऊर्जी नाम । सन इदं ब्रह्म क्षत्रं पातु तस्मै स्वाहा वा ताभ्यः स्वाहा ॥४१॥ भुज्युः सुपर्णो यज्ञो गन्धर्व'-तस्य दक्षिणा अप्सरस स्तावा नाम । सन इदं ब्रह्म क्षत्रं पातु तस्मै स्वाहा वा ताभ्यः स्वाहा ॥४२॥ प्रजापतिर्विश्वकर्मा मनो गन्धर्व-स्तस्य॑ ऋक्सामान्यप्सरस एटयो नाम । सन इदं ब्रह्म क्षत्रं पातु तस्मै स्वाहा वाद ताभ्यः स्वाहा ॥ ४३ ।। स नो भुवनस्य पते प्रजापते॒ यस्य॑ त उपरि गृहा यस्य वेह । अस्मै ब्रह्मणेऽस्मै क्षत्राय महि शर्म यच्छ स्वाहा ॥४४ ।।

·क. ३०-५९]
यजुर्वद-संहिता।
(७९)
समुद्रोऽसि नभस्वानादानुः शम्भूर्मयोभूमि मा वाहि स्वाहां मारुतोऽसि मरुतां गणः
शम्भूर्मयोभूरभि मा वाहि स्वाहाऽवस्यूरसि दुर्वस्वाञ्छम्भूर्मयोभूमि मा वाहि स्वाहा ॥ ४५ ॥
यास्ते अग्ने सूर्ये रुचो दिवमातन्वन्ति रश्मिभिः ।
ताभिर्नो अद्य सीभी रुचे जनाय नस्कृधि ॥४६॥
या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्वश्वेपु या रुचः ।
इन्द्राग्नी ताभिः सौभी रुचं नो धत्त बृहस्पते ॥४७॥
रुचं नो धेहि ब्राह्मणेषु रुचुछ राजसु नस्कृधि । रुचं विश्येषु शूद्वेषु मर्यि धेहि रुचा रुचम् ॥४८॥
तत्त्वा यामि ब्रह्मणा वन्दमानस्तदा शास्ते यजमानो हविभिः ।
अहेडमानो वरुणेह बोध्युरुशस मा न आयुः प्र मोपीः ॥ ४९ ।।
स्वर्ण धर्मः स्वाहा स्वर्किः स्वाहाँ स्वर्ण शुक्रः स्वाहाँ स्वर्ण ज्योतिः स्वाहाँ
स्वर्ण सूर्यः स्वाहा ।। ५०॥
आमं युनज्मि शवसा घृतेन दिव्यछ सुंपूर्णं वयंसा बृहन्तम् ।
तेन वयं गमेम बुध्नस्य विष्टप स्वो रुहाणा अधि नाकमुत्तमम् ।। ५१ ॥
हमौ ते पक्षावजरौं पत्रिणी याभ्याछ रक्षछिस्यपहछस्यग्ने ।
ताभ्यां पतेम सुकृतामु लोकं यत्र ऋपयो जग्मुः प्रथमजाः पुराणाः ॥५२॥
इन्दुर्दक्षः श्येन ऋतावा हिरण्यपक्षः शकुनो भुरण्युः ।
महान्त्सधस्थे ध्रुव आ निपत्तो नमस्ते अस्तु मा मा हि सीः ॥ ५३॥
दिवो मूर्धाऽसि पृथिव्या नाभिरूपामोपंधीनाम् । विश्वायुः शर्म सुप्रथा नमस्पथे' ॥ ५४॥
विश्वस्य मूर्धन्नधिं तिष्ठसि श्रितः समुद्रे ते हृदयमप्स्वायुरपो दत्तोदुधिं भिन्त ।
दिवस्पर्जन्यादन्तरिक्षात्पृथिव्यास्ततो नो वृष्ट्याव ॥ ५५॥
दृष्टो यज्ञो भृगुभिराशीर्दा वसुभिः । तस्य न इष्टस्य प्रीतस्य द्रविणेहा गमः ॥५६॥
इष्टो अग्निराहुतः पिपर्तु न दृष्ट हविः । स्वगेदं देवेभ्यो नमः ॥ ५७ ॥
यदाकूतात्समसुस्रोझ्दो वा मनसो वा सम्भृतं चक्षुपो वा ।
तदनु प्रेत सुकृतामु लोकं यत्र ऋपयो जग्मुः प्रथमजाः पुंगणाः ।। ५८ ॥
एत संघस्थ परि ते ददामि यमावहाच्छेवधिं जातवेदाः ।
अन्वागन्ता यज्ञप॑तिर्यो अव त स्म जानीत परमे व्योमन् ॥ ५९॥

·(८०) पाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [भ० १८-१ एतं जानाथ परमे व्योमन् देवाः सधस्था विद रूपमस्य । यागच्छत्पिथिभिर्देवयानरिष्टापूर्ते कृणवााविरस्मै' ॥ ६ ॥ उध्यस्वाग्ने प्रति जागृहि त्वमिष्टापूर्ते सधे सृजेथामयं च । अस्मिन्मधस्थे अध्युत्तरस्मिन्विश्वे देवा यजमानश्च सीदते ॥ ६१ ॥ येन बहसि मुहम येनाग्ने सर्ववेदसम् । तेनेमं यज्ञं नौ नय स्वर्देवेषु गन्तवे' ॥ ६२ ॥ प्रस्तगण परिधिना सूचा वेद्या च बहिषौ । अचेमं यज्ञं नौ नय स्वदेवेषु गन्तवे' ॥ ६३ ॥ यानं यगदानं यत्पूर्त याश्च दक्षिणाः । तदुनिश्वकर्मणः स्ववेषु नो दधत् ॥ ६४॥ गा धाग अनपेना मर्पितम्यं च याः । तदुग्निश्वकर्मणः स्वदे' नो दधते ॥६५॥ अतिमि माना जातका घतं मे चचरमत म आसन ।

·. -- कं. ६०-७७; १-१०] यजुर्वेद-संहिता। (८ धामच्छदुमिरिन्द्रो ब्रह्मा दुवो बृहस्पतिः । सचेतसो विश्वे देवा यज्ञं प्रावन्तु ना शुभे' ।। ७६ । त्वं यविष्ठ दाशुषो नः पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमुत त्मना ॥ ७७ ।। [अ० १८, कं० ७७, मं० सं० २ इत्यष्टादशोऽध्यायः। अथैकोनविंशोऽध्यायः। स्वाद्री त्वा स्वादुना तीवां तीवेणामृताममृतेन । मधुमती मधुमता सृजामि सछ सोमैन । सोमोऽस्य-श्विभ्यां पच्यस्व सरस्वत्यै पच्यस्वेन्द्रीय सुत्राणे पच्यस्वे ।। १ ।। परीतो पिश्चता सुत सोमो य उत्तम हविः । दुधन्वा यो नर्यो अप्स्वन्तरा सुपाव सोममदिभिः ॥२॥ वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यक्सोमो अर्तिद्रुतः । इन्द्रस्य युज्यः सखा । वायोः पूतः पवित्रैण प्राङ्सोमो अतिद्रुतः । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ ३ ॥ पुनाति ते परिसुतछ सोमसूर्यस्य दुहिता । वारेण शश्वता तना' ॥ ४ ॥ बी क्षत्रं पंचते तेज इन्द्रिय, सुर्रया सोमः सुत आसुतो माय । शुक्रेण देव देवताः पिपृन्धि रसेनान्नं यजमानाय धेहि ॥५॥ कुविदुङ्ग यर्वमन्तो यवं चिद्यथा दान्त्यनुपूर्व वियूयं । इहेहेश कृणुहि भोजनानि ये बर्हिपो नम उक्तिं यजन्ति । उपयामगृहीतोऽस्यश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वे- न्द्रीय त्वा सुत्राणे एप ते योनिस्तेजसे त्वा वीर्याय त्वा बलाय त्वा ॥६॥ नाना हि वां देवर्हित, सदस्कृतं मा सछ संक्षाथां परमे व्योमन् । सुरा त्वमसि शुष्मिणी सोम एप मा मा हिथ्सी: स्वां योनिमाविशन्ती' ॥ ७ ॥ उपयामहीतोऽस्याश्विनं तेजः' सारस्वतं वीर्यमैन्द्रं बलम् । एप ते योनि मोदीय वा ऽऽनन्दाय त्वा महसे त्वां ॥ ८॥ तेजोऽसि तेजो मर्यि धेहिं वीर्यमसि वीयं मयि धेहि बलमसि बलं मयि धेह्यो- जोऽस्पोजो मयि धेहिं मन्पुरसि मन्यु मर्यि धेहि सोऽसि सहो मयि धेहि ॥९॥ या व्याघ्र विचिकोभी वृकै च रक्षति । श्येनं पतत्रिण, सिछछ सेमं पात्वछमः ॥ १०॥ - दा. प.११

·(८२)
वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक
[अ० ११
यापिपेप मातरं पुत्रः प्रमुदितो धय॑न् । एतत्तने अनृणो भवाम्यहती पितरी मयाँ ।
सम्पृच स्थ सं मा भद्रेण पृङ्क्तं विपृर्च स्थ बि मां पाप्मना पृक्त ।। ११ ॥
देवा यज्ञमतन्वत भेज मिषजाऽश्विना । वाचा सरस्वती भिपगिन्द्रायेन्द्रियाणि दतः ॥ १२॥
दीक्षायै रुपले शप्पाणि प्रायणीयस्य तोक्मानि ।
ऋयस्य रुप सोमस्य लाजाः सोमावेशवो मधु ॥१३॥
आतिथ्यरूपं मासरं महावीरस्य नग्नहुः । रूपमुपसमितत्तिस्रो रात्रीः सुराऽऽसुता ॥ १४ ॥
सोमस्य रुपं क्रीतस्य परिस्रुत्पर पिच्यते । अश्विभ्यां दुग्धं भैपजमिन्दायेन्द्र सरस्वत्या ॥१५||
आसन्दी रुपछ राजासन्ये वेद्यं कुम्भी सुराधानी ।
अन्तर उत्तरवेद्या रुपं कारोतरो मिपक् ॥१६॥
येद्या येदिः समाप्यते बहिषा बर्हिरिन्द्रियम् । यूपैन यूपं आप्यते प्रणीतो अग्निरग्मिना ।। १७ ।।
विर्धानं यदृश्विनाऽऽनी, यत्सरस्वती । इन्द्रायन्द्र सदस्कृतं पत्नीशालं गार्हपत्यः ॥१८॥
ग्रंपामि: प्रेपाना नात्याप्रीभिगीर्यज्ञस्य । प्रयाजेभिरनुयाजान् पट्कारेभिराडेतीः ॥ १९ ॥
पशुभिः पशूनानोति पुरोडाशैर्हवीप्या । छन्दोभिः सामिधेनी-ज्याभिर्वषट्कारानं ॥२०॥
धानाः कगम्भः सक्तवः परीवापः पयो दार्धि । सोमस्य सुपर्थ हविर्ष आमिक्षा वाजिनं मधु ॥२१॥
धानानकि मपं कुवलं परीवापस्य गोधूमाः । सक्तंना अपं वदरमुपवाकाः करम्भस्य॑ ॥ २२ ॥
पर्यमा पं यद्यवो दुनो मपं कुर्कन्धूनि । सोमस्य अपं वार्जिन सौम्यस्य रुपमामिक्षा ॥२३॥
आ वियति नात्रियोः प्रत्याश्रावो अनुम्पः । यजेति धाय्यामुपं प्रगाथा येयजामहाः ॥२४॥
अर्थ थाना मपं पराप्नानि निविदः । प्रणवः शस्त्राणाय सुपं पयसा सोम आप्यते ।।
अश्विभ्यां प्रातःमबनमिन्द्रशन्न माध्यंदिनम् । वैश्वदेव सम्बत्या तृतीयमाप्त) सर्वनमे ॥२६॥
हाददायरान्याप्नोति मतेन द्रोणकलामाकम्भीभ्यामम्भृणी सुते स्थालमिस्थालीराप्नोति ॥२७॥
म भिगम्यन्न ग्रहा मंडे नोमाश्च विटुनीः । छन्दोमिझकथाशम्राणि साम्नायमूथ प्राप्यते ॥२८॥
इहामि मानाप्नोति मुन्नाकेनाभिपः । युना पन्नीसंयानान्समिटयनुया मथस्याम ॥ २० ॥
तीक्षामानानि दीक्षानीति दभिगाम । दक्षिणा श्रद्धामाप्नोति श्रद्धयाँ मृत्यमायने।३०॥
पुत्र बंद जम्न ददन या कृतम् । तदेवन्ममाप्नोति यने सांबामणी मते' ॥ ३१ ॥

·कं० ११-४७]
यजुवंद-संहिता।
(८३)
१
सुरावन्तं बर्हिषद, सुवीरं यज्ञ हिन्वन्ति महिषा नमोभिः ।
दर्धानाः सोम दिवि देवासु मदेमेन्, यजमानाः स्वर्काः ॥३२॥
यस्ते रसः सम्भृत ओषधीषु सोमस्य शुष्मः सुरैया सुतस्य ।
तेन जिन्व यजमान मर्दैन सरस्वतीमश्विनाविन्दमग्निम् ॥ ३३ ॥
यमुश्विना नमुचेरासुरादधि सरस्वत्यसुनोदिन्द्रियार्य ।
इमं त शुक्रं मधुमन्तमिन्दुछ सोम, राजनिमिह भक्षयामि ॥३४॥
यदव रिप्त रसिनः सुतस्य यदिन्द्रो अर्पिबच्छचीभिः ।
अहं तदस्य मनसा शिवेन सोमछ राजनिमिह भक्षयामि ॥ ३५ ॥
पितृभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नम:' पितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः
प्रर्पितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः । अझन् पितरो ऽमीमदन्त पितरो
ऽतीतृपन्त पितरः पितरः शुन्धध्वम् ॥ ३६॥
पुनन्तु मा पितरः सोम्यासः पुनन्तु मा पितामहाः पुनन्तु प्रर्पितामहाः । पवित्रेण शतायुपा ।
पुनन्तु मा पितामहाः पुनन्तु प्रर्पितामहाः । पवित्रेण शतायुपा विश्वमायुर्व्यश्नवै ॥ ३७॥
अम आयूछपि पवस आ सुवोर्जमिपं च नः । आरे बांधस्व दुच्छनाम् ॥ ३८॥
पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनसा धियः ।
पुनन्तु विश्वा भूतानि जातवेदः पुनीहि मां ॥३९॥
पवित्रेण पुनीहि मा शुक्रेण देव दीद्यत् । अग्ने क्रत्वा ऋतूंपरर्नु ॥४०॥
यत्तै पवित्रमर्चिप्यने विर्ततमन्तरा । ब्रह्म तेनं पुनातु मौ ॥४१॥
पर्वमानः सो अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः । यः पोता स पुनातु मां ॥ ४२ ॥
भाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च । मां पुनीहि विश्वतः ॥ ४३ ।।
वैश्वदेवी पुनती देव्यागाद्यस्यामिमा यस्तन्वो वीतपृष्ठाः ।
तया मदन्तः सधुमादेषु वय, स्याम पतयो रयीणाम् ॥४४॥
ये समानाः समनसः पितरो यमराज्य । तेपाल्लोकः स्वधा नमो यज्ञो देवेपुं कल्पताम ॥ ४५ ॥
ये समानाः समनसो जीवा जीवे मामकाः ।
तेपा, श्रीमर्यि कल्पतामस्मिँल्लोके शतछ समाः ॥४६॥
द्वे सृती अंशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मयीनाम !
ताभ्यामिदं विश्वमेजल्समेति वदन्तरा पितर मातरं च ॥ ४५ ॥

·(८४)
वाजमनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[M०१९
इदछ हविः प्रजननं मे अस्तु दर्शवीर, सर्वगण, स्वस्तये ।
आत्मसन प्रजासनि पशुसनि लोकसन्यभयसनि ।
अग्निः प्रजा बहुला में करोत्वन्नं पयो रेतो अस्मासु धत्तं ॥ ४८॥
उदारतामवर उत्परांस उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः ।
असुं य ईयुविका ऋतुज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवैपुं ॥ ४९ ।।
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अर्थर्वाणो मृर्गवः सोम्यासः ।
तेपी वयछ सुमतौ यज्ञियानामपि भद्रे सौमनसे स्यामि ॥५०॥ .
ये ना पूर्वे पितरः सोम्यासोऽनूहिरे सौमपीथं वसिष्ठाः ।
तेमियमः संपरराणो हवीप्युशन्नुशद्धिः प्रतिकाममत्तु ॥ ५१ ॥
त्व सौम प्र चिकितो मनीषा त्वछ रजिष्ठमर्नु नेपि पाम् ।
तव प्रणीती पितरौ न इन्दो देवेषु रत्नममजन्तु धीराः ॥ ५२ ।।
त्वया हि नः पितरः सोम पूर्व कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः ।
वन्वन्नातः परिधीरपोर्गु वीरेमिरश्वैर्मधा भवा नः ॥ ५३॥
त्व सौम पितृभिः संविद्वानोऽनु द्यावापृथिवी आ ततन्थ ।
तस्मै त इन्दो हविपा विधेम व्यछ स्याम पतयो रयीणाम् ।। ५४ ॥
बहिषदः पितर ऊत्युर्वागिमा वो हव्या चकृमा जुपव॑म् ।
त आ गताव॑सा शन्तमेनार्था नः शं योरपो दंधात ॥ ५५ ॥
आऽहं पितॄन्मुविदा २ अविसि नतिं च विक्रमणं च विष्णोः ।
बर्हिपदो ये स्वधयां सुतस्य भजन्त पित्वस्त हार्गमिष्टीः ॥ ५६ ।।
उपहृताः पितरः सोम्यासो बर्हिप्येषु निधियुं प्रियेषु ।
त आ गमन्तु त ह ध्रुवन्त्वधि बुवन्तु तेऽवन्त्व॒स्मान् ॥ ५७॥
आ यन्तु नः पितरः सोम्यासोऽग्निप्वात्ताः पृथिभिर्देवयानः ।
अस्मिन् यज्ञे स्वधया मदन्तोऽधि बुवन्तु तेऽवन्त्व॒स्मानं ॥ ५८॥
अग्निप्वात्ताः पितर रह गच्छत सदः-सदः सदत सुप्रणीतयः ।
अत्ता हवीधपि प्रय॑तानि वहिप्या रविछ सर्ववीरं दधातनं ॥ ५९ ॥
ये अग्निप्वात्ता ये अनग्निष्वात्ता मध्ये दिवः स्वधर्या मादयन्ते ।
तेभ्यः स्वगडसुनीतिमेतां यथावशं तन्वं कल्पयाति ॥६०॥

·क.४८-७५] यजुर्वेद-संहिता। (८५) कराम ।। ६२॥ अग्निष्वात्तानृतुमतौ हवामहे नाराश से सोमपीथं य आशुः । ते नो विप्रासः सुहवा भवन्तु वयछ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ ६१ ।। आच्या जानु दक्षिणतो निपद्येमं यज्ञमभि गृणीत विश्वे । मा हिसिष्ट पितरः केन चिन्नो यद्ध आगः पुरुपता आसीनासो अरुणीनामुपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मयीय । पुत्रेभ्यः पितरस्तस्य वस्वः प्र यच्छत त इहोज दधात ।। ६३ ।। यमग्ने कन्यवाहन त्वं चिन्मन्यसे रयिम् । तन्नों गीर्भिः अवार्य देवत्रा निया युजम् ॥ १४ ॥ यो अग्निः कव्यवाहनः पितॄन् चक्षतावृधः । भेटु हव्यानि वोचति देवेभ्यश्च पितृभ्य औ॥६५॥ त्वमझ ईडितः केव्यवाहनावाढव्यानि सुरभीणि कृत्वी । पादाः पितृभ्यः स्वधया ते अक्षन्नद्धि त्वं देव प्रयता हुबीपि ॥ ६६ ।। ये चेह पितरो ये च नेह याँश्च विद्म याँर उं च न प्रविद्म । त्वं वैत्य यति ते जातवेदः स्वधाभिर्यज्ञछ सुकृतं जुपस्वं ।। ६७ ॥ इदं पितृभ्यो नमो अस्त्वद्य ये पूर्वीसो य उपरास ईयुः । ये पार्थिवे रजस्या निपत्ता ये वा नून सुवजनासु विक्षु ।। ६८ ॥ अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासौ अन ऋतमाशुपाणाः । शुचीर्दयन् दीधितिमुक्थशासः क्षार्मा भिन्दन्तौ अरुणीरप वन ।। ६९ ॥ उशन्तस्त्वा नि धीमाशन्तः समिधीमहि । शन्शत आ वह पितॄन हविपे अर्त्तवे' ॥ ७० ॥ अपां फेर्नेन नर्मूचेः शिर इन्द्रोदवर्तयः । विश्वा यदर्जय स्पृधः ॥७१ ।। सोमो राजामृत, सुत ऋजीपेाजहान्मृत्युम् । ऋतेने सत्यमिन्द्रियं विपान शुक्रमन्धंस इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ।। ७२ ॥ अद्भयः क्षीरं व्यपिबत, क्रुङगिरसो दिया । अतेनं सत्यमिन्द्रियं विपान शुक्रमन्धंस इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृत मधु ।। ७३ ।। सोममद्भ्यो व्यपिवच्छन्दसा हुसः शुचिपत । ऋतेने सत्यमिन्द्रियं विपानेछ शुक्रमन्धस इन्द्रस्येन्टियमिदं पयोऽमृतं मधु ।। ७४ ।। अन्नात्परिसुतो रसं ब्रह्मणा व्यपिवत क्षत्रं पयः सोम प्रजापतिः । ऋतेने सत्यमिन्द्रियं विपानेछ शुक्रमन्धंस इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु' ।। ७५ ॥ क-

·(८६)
वाजसनेषि-मान्दिन-शुद्ध
[M. 12-10
रेतो मूत्रं वि जहाति योनि प्रविशदिन्द्रियम् । गर्मो' जरायुणाऽऽवृत उल्वं जहाति जन्मना ।
ऋतेन सत्यमिन्द्रियं विपान, शुक्रमन्स इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ॥ ७६ ॥
दृष्ट्वा रूपे व्याकरोत सत्यानृते प्र॒जाप॑तिः । अर्धामनुतेऽधाच्छृद्धा सत्ये प्रजापतिः ।
तेनं सत्यमिन्द्रियं विपान शुक्रमन्धंस इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ॥ ७७ ॥
वेदेन रूपे व्यपिवत सुतासुती प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यमिन्द्रियं विपान शुक्रमन्धस इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ॥ ७८ ॥
दृष्ट्वा परिसुतो रसं शुक्रेण शुक्र व्यपिवत पयः सोम प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यमिन्द्रियं विपान शुक्रमन्धस इन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ॥ ७९ ॥
सीसेन तन्त्रं मनसा मनीपिर्ण ऊर्णासूत्रेण कवयों वयन्ति ।
अश्विना यज्ञ, सविता सरस्वतीन्द्रस्य रूपं वरुणो मिपुज्यन् ॥ ८॥
तदस्य रूपममृतथे शचीभिस्तिस्रो दधुर्देवाः सधराणाः ।
लोमानि शप्पैर्वहुधा न तोक्मभिस्त्वर्गस्य मासमभवन्न लाजोः ॥ ८१॥
तदुश्विना भिपजा रुद्रवर्तनी सरस्वती वयति पेशो अन्तरम् ।
अस्थि मज्जानं मासः कारोतरेण दर्धतो गवां त्वचि ॥ ८२॥
सरस्वती मनसा पेशलं वसु नासत्याभ्यां वयति दर्शतं वपुः ।
रस परिसूता न रोहितं ननहुधीरस्तसरं न वेम" ॥ ८३ ॥
पर्यसा शुक्रममृतं जनि सुरैया मूाजनयन्त रेतः ।
अपामति दुर्मति बाधमाना ऊवध्यं वात सव्वं तदारात् ॥ ८४॥
इन्द्रः सुत्रामा हृदयेन सत्यं पुरोडाशैन सविता जजान ।
यकृत् क्लोमानं वरुणो भिपज्यन मतस्ने वायव्यैर्न मिनाति पित्तम् ॥ ८५ ॥
आन्त्राणि स्थालीमधु पिन्व॑माना गुदाः पात्राणि सुदुघा न धेनुः ।
श्येनस्य प न प्लीहा शचीभिरासन्दी नाभिरुदरं न माता ॥ ८६ ॥
कुम्भो वनिष्ठुनिता शचीभिर्यस्मिन्नने योन्यां गर्भो अन्तः ।
प्लाशिव्यक्तः शतार उत्सो दुहे न कुम्भी स्वधां पितृभ्यो' ॥ ८७ ॥
मुखछ सदस्य शिर इत सतेन जिह्वा पवित्रमश्विनासन्त्सरस्वती ।
चप्पं न पायुर्भिपर्गस्य वालो वस्तिर्न शेपो हरसा तस्वी' ॥८८॥

·कं० ७६-९५१-५]
यजुर्वेद-संहिता।
(८७)
अश्विभ्यां चक्षुरमृतं ग्रहाभ्यां छागेन तेजो हविषा शतेन ।
पक्ष्माणि गोधूमः कुर्वलैरुतानि पेशो न शुक्रमर्सितं वसाते' ।। ८९ ।।
अविर्न मेषो नसि वीर्याय प्राणस्य पन्था अमृतो ग्राभ्याम् ।
सरस्वत्युपवाकैानं नस्यानि बर्हिदरै जानं ॥ ९०॥
इन्द्रस्य रूपमृपभो बाय कर्णीभ्या, श्रोत्रममृतं ग्रहाभ्याम् ।
यवा न बहि(वि केसराणि कुर्कन्धु जजे मधु सारघं मुखात् ।। ९१ ॥
आत्मन्नुपस्थे न वृकस्य लोम मुखे श्मश्रूणि न व्याघलोम ।
केशा न शीर्षन्यर्शसे श्रियै शिखा सिधहस्य लोम विपिरिन्द्रियाणि ॥ ९२ ।।
अङ्गान्यात्मन् भिपजा तश्विनात्मानमङ्गैः समधात् सरस्वती ।
इन्द्रस्य रूप, शतमानमायुश्चन्द्रेण ज्योतिरमृतं दधानाः ॥ ९३ ॥
सरस्वती योन्यां गर्भमन्तरश्विभ्यां पत्नी सुकृतं बिभर्ति ।
अपाछ रसैन वरुणो न साम्नेन्द्र श्रियै जनयन्नप्सु राजा ॥ ९४ ।।
तेजः पशूना) हविरिन्द्रियावत् परिसृता पय॑सा सारघं मधु ।
अश्विभ्यां दुग्धं भिपजा सरस्वत्या सुतासुताभ्याममृतः सोम इन्दुः ॥ ९५ ॥
[अ०१९, कं० ९५, मं० सं० १२०]
इत्येकोनविंशोऽध्यायः।
अथ विंशोऽध्यायः।
क्षत्रस्य
योनिरसि
क्षत्रस्य
नाभिरसि । मा त्वा हि सीमा हिंसीः ॥ १॥
नि पंसाद धृतवतो वरुणः पस्त्यास्वा । साम्राज्याय सुक्रतुः। मृत्योः पाहि विद्योत्पाहि ।।२।।
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनौर्वाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् ।
अश्विनोभैपज्येन तेजसे ब्रह्मवर्चसायाभि पिञ्चामि' सरस्वत्यै भैपज्येन वीर्यायान्नाद्यायामि
पिनामी-न्द्रस्येन्द्रियेण बाय श्रियै यसभि पिञ्चामि ॥३॥
कोऽसि कतमोऽसि कस्मै त्वा कार्य त्वा । सुश्लोक सुमंगल सत्यराजन् ॥ ४॥

·(८८) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [अ०२० शिरो मे श्रीर्यशो मुखं विपिः केशांश्च श्मश्रूणि । राजा मे प्राणो अमृत सम्राट् चक्षुर्विराट् श्रोत्रम् ॥ ५ ॥ जिह्वा में भद्रं वाङ्महो मनो मन्युः स्वराड् भामः। मोदाः प्रमोदा अङ्गुलीरङ्गानि मित्रं मे सहः ॥ ६॥ बाहू मे बलमिन्द्रिय हस्तौ मे कम वीर्यम् । आत्मा क्षत्रमुरो मम ॥७॥ पुष्ठी, राष्ट्रमुदम सौ ग्रीवाश्च श्रोणी । ऊरू अरत्नी जानुनी विशो मेऽङ्गानि सर्वतः ॥ ८॥ नाभिर्मे चित्तं विज्ञानं पायुर्मेऽपंचिति सत् । आनन्दुनन्दावाण्डौ मे भगः सौभाग्य पर्सः । जवाभ्यां पद्भ्यां धर्मोऽस्मि विशि राजा प्रतिष्ठितः ॥९॥ प्रति क्षत्रे प्रति तिष्ठामि राष्ट्रे प्रत्यश्वैपु प्रति तिष्ठामि गोपुं । प्रत्यङ्गेषु प्रति तिष्ठाम्यात्मन् प्रति प्राणेषु प्रति तिष्ठामि पुष्टे प्रति द्यावापृथिव्योः प्रति तिष्ठामि यज्ञे ।१० या देवा एकादश त्रयस्त्रिधशाः सुराधसः । बृहस्पतिपुरोहिता देवस्य सवितुः सवे । देवा देवैरवन्तु मा ॥ ११ ॥ प्रथमा द्वितीयद्वितीयास्तृतीयैस्तृतीयाः सत्येनं सत्यं यज्ञेन यज्ञो यजुभिर्यधपि सामभिः सामान्यग्भिः पुरोऽनुवाक्याभिः पुरोऽनुवाक्या याज्याभिर्याज्या बपट्रकरिवपद्कारा आहुतिभिरा तयो मे कामान्सम॑र्धयन्तु भूः स्वाहा ॥१२॥ लोमानि प्रय॑तिर्मम त्वङ्म आनतिरागतिः । माछसं म उपनतिर्वस्वस्थि मज्जा म आनतिः ॥१३ यद्देवा देवहेडन देवासश्चकुमा वयम् । अग्निर्मा तस्मादेनसो विश्वान्मुञ्चत्वहसः ।। १४ ।। यदि दिवा यदि नक्तमेनाथसि चकमा वयम् । वायुर्मा तस्मादेनसो विश्वान्मुश्चत्वहसः ॥१५॥ यदि जागृद्यदि स्वप्न एनधिसि चकमा वयम् । सूर्यो मा तस्मादेनसो विश्वान्मुञ्चत्वहसः।।१६। यद्ग्रामे यदरण्ये यत्सभायां यदिन्द्रिये । यन्द्रे यदर्य यदेनश्चकमा वयं यदेकस्याधि धर्मणि तस्यावयजनमसि ॥१७ ।। यदापो अन्न्या इति वरुणेति शपामहे ततॊ बरुण नो मुन्न । अबभूथ निचुम्पुण निचेकसि निचुम्पुणः । अब देववकृतमेोऽयक्ष्यब मर्मयं कृतं पुरुराणों देव रिपस्पाहि ॥ १८॥ समुद्रे ते हृदयमम्वन्तः सं त्वां विशन्न्वोपंधीरुतापः । ममित्रिया न आप ओषधयः सन्तु दुर्मित्रियास्तम्मै सन्तु योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः ॥ १९ दृपदार्दिव मृचानः स्विन्नः स्नातो मलादिव । पुतं पवित्रेणेवाज्यमार्पः शुन्धन्तु मैनसः ।। २० ॥

·कं. ५-३८] यजुर्वेद-संहिता । (८९) उदयं तम॑सस्परि स्वः पश्यन्त उत्तरम् । देवं देवत्रा सूर्यमगन्म ज्योतिरुत्तमम् ॥ २१ ॥ अपो अद्यान्वंचारिप, रसेन समंसूक्ष्महि । पर्यस्वानम आऽर्गम तं मा सं सृज वर्चसा प्रजया च धनेन च ॥ २२ ॥ एधोऽस्येधिपीमहि समिसि तेजोऽसि तेजो मयि धेहि। समाववर्ति पृथिवी समुषाः समु सूर्यः । समु विश्वमिदं जगत् । वैश्वानरज्योतिर्भूयासं विभून कामान् व्यश्नव भूः स्वाहाँ ॥ २३ ।। अभ्या दधामि समिधमग्ने व्रतपते त्वयि । व्रतं च श्रद्धां चोपैमीन्धे त्यो दीक्षितो अहम ॥ २४ ॥ यत्र ब्रह्म च क्षत्रं च सम्यञ्चौ चरतः सह । तल्लोकं पुण्यं प्रज्ञेप यत्र देवाः सहाग्निना ॥ २५॥ यत्रेन्द्रश्च वायुश्च सम्यञ्ची चरतः सह । तल्लोकं पुण्यं प्रज्ञेयं यत्र मेदिन विद्यते ।। २६ ॥ अशुना ते अधशः पूंच्यतां परुपा परुः । गन्धस्ते सोममवतु मदाय रसो अच्युतः ॥ २७ ।। सिञ्चति परि पिश्चन्त्युसिञ्चन्ति पुनन्ति च । सुरायै बभूवै मर्दै किन्त्वो वदति किन्त्वः ॥२८॥ धानावन्तं करम्भिणमपुपर्वन्तमुक्थिनम् । इन्द्र प्रातर्जुषस्व नः ॥ २९ ।। बृहदिन्द्राय गायत मरुतो वृत्रहन्तमम् । येन ज्योति रजनयन्नृतावृधों देवं देवाय जागृवि ॥३०॥ अर्ध्वर्यो अदिभिः सुतछ सोम पवित्र आ नय । पुनाहीन्द्रीय पातवे' ॥ ३१ ॥ यो भूतानामधिपतिर्यस्मिल्लोका अधि श्रिताः । य ईशै महतो महाँस्तेनं गृह्णामि त्वामहं मर्यि गृह्णामि त्वामहमं ॥ ३२ ॥ उपयामर्गृहीतोऽस्यश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्राय त्वा सुत्राणे एप ते योनिरश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्रीय त्वा सुत्राणे ॥ ३३॥ प्राणपा में अपानुपाश्चक्षुष्पाः श्रौत्रपार्श्व मे । वाचो में विश्व पजो मनसोऽसि विलायकः ॥३४|| अश्विनकृतस्य ते सरस्वतिकृतस्येन्द्रेण सुत्राम्या कृतस्य । उपहृत उपहूतस्य भक्षयामि ॥३५॥ समिद्ध इन्द्र उपसामनीके पुरोरुचा पूर्वावृधानः । त्रिभिर्देवैस्त्रिधशता वज्रबाहुर्जघानं वृत्रं वि दुरौ ववार ॥ ३६ ।। नराशसः प्रति शूरो मिमानस्तनुनपात्प्रति यज्ञस्य धाम । गोभिर्वपावान् मधुना समझन् हिरण्यश्चन्द्री यजति प्रचेताः ।। ३७॥ ईडितो देवहरिवार अभिष्टिराजुहानो हविपा शर्धमानः । पुरन्दरो गौत्रुभिर्जदादुरा यातु यज्ञमुप॑ नो जुपाणः ॥ ३८ ॥ १ दा.प.११

·No text on this page.

·कं. ३९-७२] यजुर्वेद-संहिता। (९१) तस्य वय सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववार इन्द्रो अस्मे आराच्चिद् द्वेषः सनुतर्युयोर्तुं ॥५२॥ आ मन्दरिन्द्र हरिभिर्याहि मयूरोमभिः । मा त्वा के चिन्नि यमन विं न पाशिनोऽति धन्वैव ताँ२ इंहि ॥५३॥ एवेदिन्द्रं वृष॑णं वज्रबाहुं वसिष्ठासो अभ्यर्चन्त्यः । स न स्तुतो वीरवद्धातु गोमयूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ।। ५४ ॥ समिद्धो अग्निर॑श्विना तृप्तो धर्मो विराट् सुतः । दुहे धेनुः सरस्वती सोम शुक्रमिहेन्द्रियम् ॥५५॥ तनूपा भिषा सुतेऽश्विनोमा सरस्वती । मध्वा रजा सीन्द्रियमिन्द्रीय पथिभिर्वहान् ॥ ५६ ॥ इन्द्रायेन्दुछ सरस्वती नराशसैन नगर्छम् । अधांतामश्विना मधु भेषजं भिपजा सुते' ॥ ५७ ॥ आजुर्वाना सरस्वतीन्द्रायेन्द्रियाणि वीर्यम् । इडाभिरश्विनाविप समूर्ज, सथं रयिं दधुः ॥१८॥ अश्विना नमुंचेः सुत सोम शुक्र परिसुता । सरस्वती तमा ऽभरद्वहिपेन्द्राय पातवे' ॥ ५९॥ कबष्यो न व्यर्चस्वतीरश्विभ्यां न दुरो दिशः । इन्द्रो न रोद॑सी उभे दुहे कामान्त्सरस्वती ॥६०॥ उपासानक्तमश्विना दिवेन्द्र सायमिन्द्रियैः । समानाने सुपेशंसा समझाते सरस्वत्या ॥६१॥ पातं नौ अश्विना दिवा पाहि नक्तंछ सरस्वति । दैव्या होतारा भिपजा पातमिन्द्र सचा सुते' ।। ६२ ।। तिसोधा सरस्वत्य॒श्विना भारतीडा । तीवं परिसूता सोममिन्द्रीय सुपुवुर्मदम् ॥ ६३ ।। अश्विना भेषजं मधु भेषजं नः सरस्वती । इन्द्रे त्वष्टा यशः श्रिय रुपछ-रुपमधुः सुते ॥६॥ ऋतुथेन्द्रो वनस्पतिः शशमानः परिसुता । कीलालमश्विभ्यां मधु दुहे धेनुः सरस्वती' ॥६५॥ गोभिर्न सोममश्विना मासरेण परिनुता । समंधात सरस्वत्या स्वाहेन्द्र सुतं मधु ॥६६॥ अश्विना हविरिन्द्रियं नमुचेर्धिया सरस्वती । आ शुक्रमासुरासु मघमिन्द्राय जभिरे' ।। ६७ ॥ यमुश्विना सरस्वती हविपेन्द्रमवर्धयन् । स विभेद वलं मधं नर्मुचावामुरे सा ॥ ६८ ॥ तमिन्द्र पशवः सचाश्विनोभा सरस्वती । दधाना अभ्यनूपत हविषा यज्ञ इन्द्रियः ॥६९ ।। य इन्द्र इन्द्रियं दधुः सविता वरुणो भर्गः । स सुत्रामा हविपतिर्यजमानाय सश्चत ॥ ७० ॥ सविता वरुणो दधद्यजमानाय दाशुषे । आईत्त नमुंचेसुत्रामा बलमिन्द्रियम् ॥ ७१ ।। वरुणः क्षत्रमिन्द्रियं भगैन सविता श्रियम् । सुत्रामा यज्ञमा बलं दधाना यजमांशतः ॥ ७२ ।।

·(१) वाजमनेगि-माध्यन्दिन-शुक्ल [भ.२० अश्विना गोभिरिन्द्रियमश्वेभिवायं बलम् । हविपेन्द्र सरस्वती यजमानमवर्धयन् ।। ७३ ।। ता नार्मन्या सुपेर्शमा हिर॑ण्यवर्तनी नरां । सरस्वती हविष्मतीन्द्र कर्मसु नोऽवत ॥ ७४ ॥ ना भिषा मुकर्मणा सा सुधा सरस्वती । स बहा शतक्रतुरिन्द्राय दधुरिन्द्रियम् ॥ ७५ ।। युव, मुग़ममश्विना नर्मुचावामुरे सा । विपिपानाः सरस्वतीन्द्रं कर्मस्वावतं ॥ ७६ ।। पुत्रमिव पितरांवश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यर्दछसनाभिः । यन्मुगम व्यर्पिचः शचीभिः सरस्वती त्वा मघवन्नभिष्णक् ॥ ७७ ॥ परिमन्नाम ऋपमा उक्षणों वशा मेपा अवसृष्टास आहुताः । कालाला मोमपृष्ठाय वेधर्म हदा मति जनय चारमग्नये ॥ ७८ ॥ गम्य ते गुनीव घृतं चम्बीब सोमः । माम रयिमम्मे गवीर प्रशस्त धेहि यशसं वहन्तम ॥७९॥ तिनमान: प्राणेन मम्वती वीर्यम । वाचेन्द्रो बलेनेन्द्राय दधरिन्द्रियमे ॥ ८० ॥ 'एमव्याचारधानमश्विना । वर्ती भद्रा नृपाप्यम ॥ ८१॥ 2 मार आदिपण्यगृ । दामामा मत्या रिपुः ॥ ८॥ बिना यि पियामन्याम् । धिण्यो वग्विाविदम् ॥ ८३ ॥ 3: गती यांभिर्वाजिनीवनी । यजं बंद धियावम। ॥४॥ करनी गुमनानाम् । यध गाग्वती' || ८५ ॥ या वाचनात तुना । चिया विश्वा वि गजनि ॥८६॥ म वायवः । आभिन्तना पताम:' ।। ८७ ॥ जितः गदाधनः । उप ब्रह्माणि बायन:' ॥८॥ 27 7 अमापन होग्यः । मंन देशिय नश्चनः ॥ ८ ॥ - गाया माया । इन्द्रः सयामा बहा नगन्ना गोम्यं म "" Awa . 4 [अ............. नाम: TRE

·कं०७३-१०१-१५]
यजुर्वेद-संहिता।
(९३)
अथोत्तरविंशतिः।
अथैकविंशोऽध्यायः।
इमं में वरुण श्रुधी हव॑मद्या च मृडय । त्वामवस्युरा चके ॥१॥
तत्त्वा यामि ब्रह्मणा वन्दमानस्तदा शास्ते यजमानो हविभिः ।
अहेडमानो वरुणेह बोध्युरुशलेस मा न आयुः प्र मोपी: ॥२॥
त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान् देवस्य हेडो अर्व यासिसीष्ठाः ।
यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेपछिसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥३॥
स त्वं नो अग्नेऽवमो भवोती नेदिष्ठो अस्या उपसो व्युष्टौ ।
अब यक्ष्व नो वरुण राणो वीहि मृडीक, सुहों न एधि ॥४॥
महीम पु मातर, सुव्रतानामृतस्य पत्नीमवसे हुवेम ।
तुविक्षत्रामजरन्तीमुरूची, सुशर्माणमदिति सुप्रीनिम् ॥५॥
सुत्रामाणं पृथिवीं द्यामनेहस सुशाणमदितिथे सुप्रीतिम् ।
देवी नार्वछ स्वरित्रामागसमस्रवन्तीमा रुहेमा स्वस्तये ॥६॥
सुनावमा रुहेयमस्रवन्तीमागसम् । शतारिचा, स्वस्तये ॥ ७॥
आ नो मित्रावरुणा घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् । मध्वा रजांसि सुकतू ॥ ८ ॥
प्र वाहवा सिसृतं जीवसे न आ नो गयूतिमुक्षतं घृतेनं ।
आ मा जर्ने श्रवयतं युवाना श्रुतं में मित्रावरुणा हवेमा ।।९।।
शं नो भवन्तु वाजिनो हर्वेषु देवाता मितवः स्वर्काः ।
जम्भयन्तोऽहिं वृकुछ रक्षाधसि सनेम्यस्मद्येयवन्नीवाः ।। १०॥
वाजे-बाजेऽवत वाजिनो नो धनेषु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः ।
अस्य मध्वः पिवत मादयध्वं तृप्ता यांत पथिभिर्देवयानः ॥ ११॥
समिद्धो अग्निः समिधा सुसमिद्धो वरेण्यः । गायत्री छन्द इन्द्रियं त्र्यविगवियों दधुः ॥ १२॥
तनूनपाच्छवितस्तनूपाश्च सरस्वती । प्णिता छन्द इन्द्रियं दित्यवाद्गीर्वयों दधुः ॥ १३॥
डाभिरगिरीच्यः सोमो देवो अमर्त्यः । अनुष्टुप्छन्द इन्द्रियं पञ्चांविवियों दधुः ॥ १४ ॥
सुवहिरमिः पूंपण्यान्स्तीर्णवाहिरमयः । बृहती छन्द इन्द्रियं त्रिवत्सो गीर्वयो दधुः ॥१५॥

·(९४) वाजसनयि-माध्यन्दिन-शुक्ल [.११ दुरों देवीदिशौ महीब्रह्मा देवो बृहस्पतिः । पङ्किश्छन्द इहेन्द्रियं तुर्यवागौर्वयों दधुः ॥ १६ ॥ उपे यह्वी सुपेशंसा विश्वे देवा अमाः । त्रिष्टुप्छन्द इहेन्द्रियं पठवाड्गौर्वयों दधुः ।। १७ ॥ देव्या होतारा भिपजेन्द्रेण सयुजा युजा । जगती छन्द इन्द्रियमनड्वान्गौर्वयों दधुः ॥१८॥ तिम्र इडा सरस्वती भारती मरुतो विशः । विराट् छन्द इहेन्द्रियं धेनुौर्न वयो दधुः ॥१९॥ त्वष्टा तुरीपो अद्भुत इन्द्राग्नी पुष्टिवर्धना । द्विपछा छन्द इन्द्रियमक्षा गोर्न वयो दधुः ॥ २० ॥ शमिता नो वनस्पतिः सविता प्रसुबन् भर्गम् । ककुप्छन्द इन्द्रियं वशा वेहद्वयों दधुः ॥ २१ ॥ स्वाहा यज्ञं वरुणः सुक्षत्रो भेप करत् । अर्तिच्छन्दा इन्द्रियं बृहपभो गौर्वयो दधुः ।। २२॥ वमन्त ऋतुना देवा वसंवनिवृता स्तुताः । रथन्तरेण तेजसा हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥ २३ ॥ ग्रीष्मेण ऋतुना देवा द्राः पञ्चदृशे स्तुताः । बृहता यशंसा बल हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥ २४ ॥ वर्षाभिन्तुनाऽऽदित्या स्तोमे सप्तदुशे स्तुताः । वैरूपेण विशोजसा हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥ २५॥ भाग्देनं अनुना देवा ऐकविश ऋभर्व स्तुताः । वैराजेन श्रिया श्रियं हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥२६॥ गन्नने समतुना देवाणिवे मगत स्तुताः । बलेन शक्करीः सो हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥ २७ ।। आशिरेण ऋतुना देवायधिशेऽमृता स्तुताः । सत्येन रेवतीः क्षत्र हविरिन्द्रे वयो दधुः ॥२८॥ होना यक्षन्ममिधाऽग्निमिउम्पद्धऽश्विनेन्द्रले सरस्वतीमजो धूम्रो न गोधर्मः कुलर्भपज मधु शप्पन न टन्द्रियं पयः सोमः पग्मुिता घृतं मधु व्यन्त्याज्यस्य होतर्यज' ॥२९॥ होता यवतन्नपात्यांम्वतीमविर्मपो न भेषजं पृथा मधुमता भरनश्चिनेन्द्राय वीर्य बदमपवाको भिर्भपनं नोक्मभिः पयः सामः परिगुता घृतं मधु व्यन्त्याज्यंग्य होतय ॥३०॥ होना मानगा न नग्नदं पतिथे मृया भेषजं मेपः सरस्वती भिषग्रथो न टन्द्रग्य वीर्य बदम्पवाकाभिर्भपज तामभिः पयः सोमः परिगुता बुतं मधु व्यन्त्याज्यंग्य हात ।।३१॥ :ना दहिडिन आजुबानः मास्वामिन्हें बलेन वर्धयन्नृपमेणा गन्द्रियमश्चिनेन्द्राय भेष : कुकभिम लांजन माम पय: मामः परिगुता घृतं मध व्यन्त्याज्यम्य होत्यं ॥३२॥ इंट बर्दिनगौम्मदा भिषानामन्या भिपजाऽश्विनाऽश्वा शिशुमनी भिषग्धनः गाम्वनी nिा इन्द्रय भेलं पयः मामः पग्गुिना वृतं मध व्यन्यान्यम्य होतयं ॥ 33 है। है। दान दियः कवृष्या न व्यचम्बनीश्विभ्यां न दंग दिश इन्ट्रा न गयी दुवं दुहे धनुः सम्बनिन्दद भेषज ठाकं न ज्योतिर्गिन्यं पयः मामः परिगृतां घुनं मधु व्यन्यायंग्य है। 32 অন্যঘিনালা

·क. १६-४३]
यजुवंद-संहिता।
(९५)
होता यक्षत्सुपेशसोपे नक्तं दिवाऽश्विना समचाते सरस्वत्या विपिमिन्द्रे न भैषज श्येनो न रजसा
हृदा श्रिया न मासरं पयः सोमः परिस्रुतां घृतं मधु व्यन्त्वाज्यस्य होतयज ॥ ३५॥
होता यक्षदैव्या होतारा भिपजाऽश्विनेन्द्रं न जागृवि दिवा नक्तं न भेजेः शूपर्छ सरस्वती भिषक
सीसेन दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिनुता वृतं मधु व्यन्त्वाज्यस्य होतर्यज" ।। ३६ ॥
होता यक्षत्तिस्रो देवीन भेषजं त्रयस्त्रिधातवोऽपसौ रूपमिन्द्रे हिरण्यय॑मश्विनेडा न भारती वाचा
सरस्वती मह इन्द्राय दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिसुता घृतं मधु व्यन्त्याज्यस्य होतर्यज' ॥ ३७॥
होता यक्षत् सुरेतेसमृषभं नापसं त्वधारमिन्द्रमश्विना भिपजं न सरस्वतीमोजो न जूतिरिन्द्रियं
वृको न भसो भिषग् यशः सुर्रया भेज श्रिया न मासरं पयः सोमः परिस्रुता धृतं मधु
व्यन्त्वाज्यस्य होतर्यज ॥३८॥
होता यक्षद्वनस्पति, शमिताछ शतक्रतुं भीमं न मन्युछ राजानं व्याघ्र नम॑साऽश्विना भामर्थ
सरस्वती भिपगिन्ाय दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिता घृतं मधु व्यन्त्वाज्यस्य होतर्यज' ॥३९॥
होतो यक्षदग्नि, स्वाहाऽऽज्यस्य स्तोकानाछ स्वाहा मेदसा पृथक् स्वाहा छार्गमुश्विभ्यास्वाहां
मेपर्छ सरस्वत्यै स्वाह ऋषभमिन्द्राय सिहाय सहस इन्द्रिय स्वाहाऽग्निं न भेज स्वाहा
सोममिन्द्रियछ स्वाहेन्द्र सुत्रामाण सवितारं वरुणं भिपजां पति स्वाहा वनस्पति प्रियं पाश्री
न भेजछ स्वाहा देवा आज्यपा [पाणो अग्निभेषजं पयः सोमः परिसुता वृतं मधु व्यन्त्वाज्यस्य
होतर्यज ॥४०॥
होता यक्षदृश्चिती छार्गस्य वपाया मेदसो जुपेता हविर्होतर्यज ।
होता यक्षत्सरस्वती मेपस्य वपाया मेदसो जुपताछ हुविहतिर्यज ।
होता चक्षुदिन्द्रसृपभस्य वपाया मेदसो जुपछि हुवि)तर्यज' ॥४१॥
होता यक्षदृश्विनी सरस्वतीमिन्द्रछ सुत्रामाणमिमे सोमाः सुरामाणश्छागर्न मपैपभैः सुताः
शप्पैर्न तोक्मभिलाजर्महस्वन्तो मदा मासंरेण परिष्कृताः शुक्राः पयस्वन्तोऽमृताः प्रस्थिता वो
मधुश्रुतस्तानश्विना सरस्वतीन्द्रः सुत्रामा वहा जुपन्ता सोम्यं मधु पिबन्तु मदन्तु व्यन्तु
होतर्यज' ।। ४२॥
होता यक्षदृश्विनी छागस्य हविप आमद्य मध्यतो मेदु उद्धृतं पुरा हेपाभ्यः पुरा पीरुपेय्या
गुभो घस्तो नूनं घासे अजाणां यसपथमाना, सुमत्राणा, शतरुद्रियाणामग्निप्वात्तानां
पीवोपवसनानां पार्श्वतः श्रोणितः शितामृत उत्सादृतोऽझांदगावत्तानां करत एवाश्विना जुपेताछ
हुविहोतर्पज ॥४३॥

·(:) वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक्ल पी होना यथन सम्बती मेषम्य हविय आवयश मध्यतो मेदु उद्धृतं पुरा द्वेषोभ्यः पुरा गमा बमंचनं वासे अंब्राणां यसप्रश्रमानार्थ सुमाराणा शतद्रियाणामगिष्यात्तानां पीरियसनानां पावतः श्राणितः शितामत उत्सादृतोऽङ्गगंदगावत्तानां करवछ सरस्वती जु हविहीन ॥ ४ ॥ दोन यादिन्द्रमप्रभयं हविष आवयदृद्य मंध्यतो मेद उद्भुत पुरा द्वेषोभ्यः पुरा पोपेश्या बसंत बामे अंशाणां यसप्रथमाना ममत्झराणा, शतद्रियाणामग्निात्तानां पीवापा नयमित निगन उसावृतोऽशावादवत्तानां करदेवमिन्द्रो जुपताविहीतर्यज' मिति: पिटतमया भिठया रशनयार्धित । यत्राश्विनोइछार्गस्य हवि: या महापः प्रिया धामानि यत्रेन्द्रस्य ऋषभस्य हविः शिया धा मांगा गाम्य पिया धामानि गजेन्द्रम्य मुत्राम्णः प्रिया धामानि यत्र स For : मिया नामानि गा वनतः प्रिया पाागि यत्र बानामाग्य '. :: ... ETA: पिया धामानि तवना प्रस्तुत्येचा स्तुत्यवापावग्रवादीयस यच ! :: विनय ॥ ४६॥ मिनिछाप हविः प्रिया धामान्ययाट गम्यत्या - :::: विपः प्रिया घामान्ययाः पिया धामान्ययाद गार .:. .....पिया घामान्यांन गचितः प्रिया धामान्ययाट वाम :::: पानांमात्यपानी पिया धामानि यदानमः 441it Item गान गा अश्वग जानवमा जपना T + : . न . - . 'मिस व्यन्तु ।' || १८ ।। दाद प्रमurga || 2'. || :- wom दिया गमय' || १० || । माना ॥१॥ पत्र ... !

·क.४४-६१,१] यजुर्वेद-संहिता । (९७) देवा देवानां भिपजा होताराविन्द्रमश्विना । वषट्कारैः सरस्वती त्विर्षि न हृदये सति होर्तृभ्यां दधुरिन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज॥५३॥ देवीस्तिस्रस्तिस्रो देवीरश्विनेडा सरस्वती । शूयं न मध्ये नाभ्यामिन्द्राय दधुरिन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज ॥५४॥ देव इन्द्रो नराशसस्त्रिवरूथः सरस्वत्यश्विभ्योमीयत्ते रथः । रेतो न रूपममृतं जनिवमिन्द्रीय त्वष्टा दर्धदिन्द्रियाणि वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज' ॥ ५५ ॥ देवो देवैर्वनस्पतिहिरण्यपर्णो अश्विभ्या, सरस्वत्या सुपिप्पल इन्द्राय पच्यते मधु । ओजो न जूतिपभो न भामं वनस्पर्तिों दधदिन्द्रियाणि वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज' ॥५६॥ देवं धर्हिर्वारितीनामध्वरे स्तीर्णमुश्विभ्यामूर्णम्मदाः सरस्वत्या स्योनर्मिन्द्र ते सदः । ईशायै मन्युछ राजानं बर्हिा दधुरिन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य ध्यन्तु यज ॥ ५७ ॥ देवो अग्निः स्विष्टकृद्देवान्यक्षद्यथायथछ होताराविन्द्रमश्विना वाचा-चाच सरस्वतीमागि सोमछ स्विष्टकृत् स्विष्ट इन्द्रः सुत्रामा सबिता वरुणो भिपगिष्टो देवो बनस्पतिः स्विष्टा देवा आज्यपाः स्विष्टो अग्निमिना होता हो। स्विष्टकृयशो न दर्धदिन्द्रियमूर्जमपंचितिथे स्वधां वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यर्ज ॥ ५८॥ अग्निमद्य होतारमवृणीतायं यज॑मानः पचन पक्तीः पर्चन पुरोडाशान् बन्धनश्विभ्यां छागछ सरस्वत्यै मेपमिन्द्राय ऋपभ, सुन्वन्नुश्विभ्या, सरस्वत्या इन्द्राय सुत्राणे सुरासोमान् ।। ५९ ।। सूपस्था अद्य देवो वनस्पतिरभवश्विभ्यां छागेन सरस्वत्यै मेपेणेन्द्रीय पभेणाचस्तान मैदुस्तः प्रति पचतागृभीषतावीवृधन्त पुरोडाशैरपुरश्विना सरस्वतीन्द्रः सुत्रामा सुरासोमान् ॥ ६० ॥ त्वामुद्य ऋप आय ऋषीणां नपावृणीतायं यजमानो बहुभ्य आ सङ्गतेभ्य एप में देवेषु वसु वार्यायक्ष्यत इति ता या देवा देव दानान्यदुस्तान्यस्मा आ च शास्वा च गुरस्येपितय होतरर्सि भद्रवाच्याय प्रेपितो मार्नुपः सूक्तवाकार्य सूक्ता बृहि ॥६१ ॥ [१.१, ६.०६., मं० सं० ६.] प्रत्येकविंशोऽध्यायः। अथ द्वाविंशोऽध्यायः। तेजोऽसि शुमाममृतमायुप्पा आयुर्मे पाहि । देवस्य त्वा सपितुः प्रेमवेऽश्विनोदभ्यो पुष्णो हस्ताग्यामा देद ॥ १ ॥ पा. ८.१६ ·(९८) गाजसनेगि-माध्यन्दिन-शुक्ल [.२२; । -- (५ इमामगृभ्णन् रशनामृतस्य पूर्व आयुपि विदथेषु कन्या । सा नौ अस्मिन्त्सुत आ बभूव ऋतस्य सामन्त्सरमारपन्ती' ॥२॥ अभिधा असि मुवनमसि यन्ताऽसि धर्ता । स त्वमग्निं वैश्वानर समथसं गच्छ स्वाहाकृतः॥३॥ स्वगा त्या देवेभ्यः प्र॒जाप॑तये ब्रह्मन्नश्च मन्त्स्यामि देवेभ्यः प्रजापतये तेने राध्यासम् । तं बंधान देवेभ्यः प्रजापतये तेनं राध्नुहि ॥ ४ ॥ प्रजापतये त्वा जुटं प्रोक्षामी'-न्द्राग्निभ्यां त्वा जुष्टं प्रोक्षामि' वायर्वे त्या जुष्टुं प्रोक्षामि विश्वभ्यस्त्वा देवेभ्यो जुष्टुं प्रोक्षामि' सर्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यो जुष्टं प्रोक्षामि । यो अर्वन्तं जिविसति तमभ्यमीति वरुणः । परो मतः परः श्वा ॥५॥ अग्नये स्वाहाँ सोमाय स्वाही ऽपां मोदाय स्वाहा सवित्रे स्वाहा वायवे स्वाहा विष्णवे स्वाहेन्द्राय स्वाहाँ, बृहस्पतये स्वाहाँ मित्राय स्वाहा' वरुणाय स्वाहा ॥६॥ हिङ्काराय स्वाही हिताय स्वाहा क्रन्दते स्वाहा' ऽबक्रन्दाय स्वाहाँ प्रोथत स्वाहा प्रपोथाय स्वाहाँ गन्धाय स्वाहा' घाताय स्वाही निविष्टाय स्वाहोपविष्टाय स्वाहा सन्दिताय स्वाहा' वल्गते स्वाही ऽऽसीनाय स्वाही शयानाय स्वाही स्वप॑ते स्वाही जाते स्वाहाँ कूजते स्वाही प्रबुद्धाय स्वाहाँ विजृम्भमाणाय स्वाही विवृत्ताय स्वाही सछहानाय स्वाहो"-पस्थिताय स्वाही ऽऽयनाय स्वाही प्रायणाय स्वाहा ॥७॥ यते स्वाहाँ धावते स्वार्हो हावाय स्वाहाँ दुताय स्वाहाँ शूकाराय स्वाही शूकृताय स्वाहाँ · निषण्णाय स्वाहों-त्थिताय स्वाहाँ जवाय स्वाहा बलाय स्वाहाँ" विवर्तमानाय स्वाही विवृत्ताय स्वाहाँ विधूवानाय स्वाही विधूताय स्वाहा शुश्रुपमाणाय स्वाहाँ" शृण्वते स्वाहे -क्षमाणाय स्वाहेक्षिताय स्वाही वीक्षिताय स्वाहा' निमेषाय स्वाही यदत्ति तस्मै स्वाही यत् पिबति तस्मै स्वाही यन्मूत्रं करोति तस्मै स्वाहा कृताय स्वाहा ॥८॥ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥९॥ हिरण्यपाणिमूतये सवितारमुप॑ ह्वये । स चेत्ता देवता पदम् ॥१०॥ देवस्य चेततो महीं प्र संवितुर्हवामहे । सुमति सत्यधिसम् ॥११॥ सुष्टुति सुमतीवृधौ रातिछ सवितुरीमहे । प्र देवार्य मतीविदे" ॥१२॥ राति सत्पति महे सवितारमुप ह्वये । आसवं देववीतये ॥१३॥ 10 1१२ 123 २४ कुर्वते स्वाहा ..

·No text on this page.

·No text on this page.

·६०२६-३४१-११]
यजुर्वेद-संहिता
(१०१)
एकस्मै स्वाहां द्वाभ्या स्वाहाँ शताय स्वाहै-कशताय स्वाहाँ व्युष्टयै स्वाहाँ
स्वर्गाय स्वाहाँ ॥३४॥
[अ०२२, कं० ३४, गं० सं० २६७]
इति द्वाविंशोऽध्यायः।
.
अथ त्रयोविंशोऽध्यायः।
हिरण्यगर्भः समवर्तता भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् ।
स दोधार पृथिवीं यामुतेमा कस्मै देवार्य हविषा विधेम ॥ १ ॥
उपयामगृहीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा जुष्टं गृह्णाम्ये प ते योनिः सूर्यस्ते महिमा ।
यस्तेऽहन्त्संवत्सरे महिमा सम्बभूव यस्तै वायावन्तरिक्षे महिमा सम्बभूव
यस्तै दिवि सूर्य महिमा सम्बभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये स्वाहा देवेभ्यः ॥ २ ॥
यः प्राणतो निमिपतो महित्वैक इदाजा जगतो बभूव ।
य ईशै अस्य द्विपदृश्चतुष्पदः कस्मै देवार्य हुविपा विधेम ॥३॥
उपयामहीतोऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णाम्येप ते योनिश्चन्द्रमास्ते महिमा ।
यस्ते रात्रौ संवत्सरे महिमा संम्बभूव यस्तै पृथिव्यामनौ महिमा सम्बभूव
यस्ते नक्षत्रेषु चन्द्रमसि महिमा संम्बभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये देवेभ्यः स्वाहा ॥ ४ ॥
युञ्जन्ति बनमरुपं चरन्तं परि तस्थुपः । रोचन्ते रोचना दिवि ॥५॥
युश्चन्त्यस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे । शोणां धृष्णू नृवाहसी ।। ६ ।।
यद्वातौ अपो अर्गनीगन्मियामिन्द्रस्य तन्वम् । एतछ स्तोतनेने पुथा पुनरश्वमावर्तयासि नः ॥७॥
वर्सवस्त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसा रुद्रास्वञ्जिन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसो ऽऽदित्यास्त्वाञ्जन्तु जागतेन
छन्दसौ। भूर्भुवालाजी३च्छाची३न्यव्ये गव्यं एतदन्नमत्त देवा एतदन्नमद्धि प्रजापते ॥८॥
कः स्विदेकाकी चरति क ई स्विज्जायते पुनः । किछ स्विद्धिमस्य भेषजं किम्बावपनं महत् ॥९॥
सूर्य एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः । अग्निर्हिमस्यं भेजं भूमिरावफ्नं महतं ॥१०॥
का स्विदासीत्पूर्वचित्तिः किछ स्विंदासीद् बृहद्वर्यः ।
का स्विदासीपिलिप्पिला का स्विदासीस्पिशजिला ॥ ११ ॥

·(१०२) घाजसनंगि-साध्यन्दिन-शुस द्यौरासीत्पूर्वचित्तिरश्च आसीद् बृहद्वयः । अविरासीस्पिलिप्पिला रात्रिरासीपिशङ्गिलो ॥ १२ ॥ वायुष्वा परवत्वर्सितग्रीवश्छायग्रोधश्चमसः शल्मलिया । एप स्य राथ्यो वृपा पमिश्चतुभिरेदंगन्ब्रह्मा कृष्णश्च नोऽवतु नमोऽग्नये ॥ १३ ॥ सधेशितो रश्मिना रथः संशितो रश्मिना हयः। सर्शितो अ॒प्स्वप्मुजा ब्रह्मा सोमपुरोगवः॥१४॥ स्वयं वाजिस्तन्वं कल्पयस्व स्वयं य॑जस्व स्वयं जॅपस्व । महिमा तेऽन्येन न सुन्न” ॥ १५॥ न वा उ एतन्नियसे न रिप्यसि देवाँर इदेपि पथिभिः सुगोभिः । यत्रासते सुकृतो यन्त्र ते ययुस्त त्वा देवः सविता दधातुं ॥ १६ ॥ अग्निः पशुरासीत्तेनायजन्तु स एतल्लोकमजयद्यस्मिन्नग्निः स ते लोको भविष्यति तं जैप्यसि पिता अपः। घायुः पशुरासीत्तेनायजन्त स एतल्लोकमजयद्यस्मिन्वायुः स ते लोको भविष्यति ते जेष्यसि पिचता अपः। सूर्यः पशुरासीत्तेनायजन्त स एतल्लोकमजयद्यस्मिन्त्सूर्यः स ते लोको भविष्यति तं जेप्यासि पिबैता अपः ॥ १७ ॥ प्राणाय स्वाहाँ ऽपानाय स्वाहा व्यानाय स्वाहा । अम्बे अम्बिकेऽम्बालिके न मा नयति कश्चन । ससस्त्यश्वकः सुभद्रिकां काम्पीलबासिनीम ॥१८॥ गणानां त्वा गणपति हवामहे' प्रियाणां त्वा प्रियपतिथे हवामहे निधीनां त्वा निधिपति हवामहे वसो मम । आहमजानि गर्भधमा त्वमजासि गर्मधर्म ॥ १९॥ ता उभौ चतुर्रः पदः संप्रसारयावं स्वर्ग लोके प्रोगुंवाथां' वृपा वाजी रेतोधा रेतो दधातुं ।२०। उत्सक्थ्या अर्व गुदं धेहि समझिं चारया वृपन् । य स्त्रीणां जीवभोजनः ॥ २१ ॥ यकासको शकुन्तिकाऽऽहलगिति वञ्चति । आहन्ति गमे पसो निगल्गलीति धारकां ॥ २२ ॥ यकोऽसको शकुन्तक आहलगिति वञ्चति । विवक्षत इव ते मुखमयों मा नस्त्वमभि मापाः ॥२३॥ माता च ते पिता च तेऽयं वृक्षस्य॑ रोहतः । प्रतिलामीति ते पिता गुभे मुष्टिमतसयत् ॥ २४ ॥ माता च ते पिता च तेऽये वृक्षस्य क्रीडतः । विवक्षत इव ते मुखं ब्रह्मन्मा त्वं वदो बहुं ॥२५॥ ऊर्ध्वामैनामुच्छापय गिरौ भार हरन्निव । अर्थास्यै मध्यमेधता, शीते वाते पुनन्निव ॥ २६॥ ऊर्ध्वमैनमुच्छ्रयतागिरौ भार हरन्निव । अास्य मध्यमेजतु शीते वातै पुनन्निव ॥ २७ ॥ यदस्या अर्धहुमेद्याः कृधु स्थूलमुपातसत् । मुकाविदस्या एजतो गोशफे शकुलाविव ।। २८ ।। यद्देवासो ललामगुं प्र विटीमिनमाविपुः । सक्ना देदिश्यते नारी सत्यस्याक्षिभुवो यथा ॥ २९॥ ।

·कं. १२-४८] यजुर्वेद-संहिता। (१०३) यद्धरिणो यवमात्ति न पुष्टं पशु मन्यते । शूद्रा यदर्यजारा न पोपीय धनायति ॥ ३० ॥ यरिणो यवमत्ति न पुष्टं बहु मन्यते । शूद्रो यदर्यायै जारो न पोपमर्नु मन्यते ॥३१॥ दधिक्राणों अकारिपं जिष्णोरश्वस्य वाजिनः । सुरभि नो मुखा करत्मण आयूर्धपि तारिपत् ॥३२॥ गायत्री त्रिष्टुन्जगत्यनुष्टुप्पङ्क्त्या सह । बृहत्युणिहाँ कुकुप्सूचीभिः शम्यन्तु त्वां ॥ ३३ ॥ द्विपदा याश्चतुष्पदस्त्रिपदा याश्च षट्पदाः । विच्छेन्दा याश्च सच्छन्दाः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ ३४ ॥ महानाम्न्यो रेवत्यो विश्वा आशाः प्रभूवरीः । मैघीविद्युतो वाचः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ ३५ ॥ नार्यस्तु पत्न्यो लोम विचिन्वन्तु मनीषया । देवानां पल्यो दिशा सूचीभिः शम्यन्तु त्वां ॥३६॥ रजता हरिणीः सीसा युजो युज्यन्ते कर्मभिः । अश्वस्य वाजिनस्त्वचि सिमाः शभ्यन्तु शम्य॑न्तीः ॥ ३७ ॥ कुविदुङ्ग यवमन्तो यवञ्चिद्यथा दान्त्यनुपूर्व वियूयं । इहेहैपां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिपो नम उक्तिं यजन्ति ।। ३८॥ कस्त्वा छ्यति कस्त्वा विशास्ति कस्ते गात्राणि शम्यति । क उ ते शमिता कविः ॥ ३९ ॥ ऋतवस्त ऋतुथा पर्वं शमितारो वि शासतु । संवत्सरस्य तेजसा शमीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ ४० ॥ अर्धमासाः परधपि ते मासा आ च्छचन्तु शम्य॑न्तः । अहोरात्राणि मरुतो विलिष्ट, सूदयन्तु ते ॥ ४१ ।। दैव्या अध्वर्यवस्त्वा च्छ्य॑न्तु वि च शासतु । गात्राणि पर्वशस्ते सिमाः कृण्वन्तु शम्य॑न्तीः'।४२॥ यौस्तै पृथिव्यन्तरिक्षं वायुश्छिद्रं प्रणातु ते । सूर्यस्ते नक्षत्रैः सह लोकं कृणोतु साधुयां ।। ४३ ॥ शं ते परेभ्यो गात्रेभ्यः शमस्त्ववरेभ्यः । शमस्थभ्यो मज्जभ्यः शम्बस्तु तन्वै तवं' ॥ ४४ ॥ कः स्विदेकाकी चरति क उ स्विज्जायते पुनः । कि स्विट्टिमस्य भेजं किम्वावपन महता४५॥ सूर्य एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः । अग्निर्हिमस्य भेषजं भूमिरावपनं महत् ॥ ४६ ॥ । किथं स्वित्सूर्यसमं ज्योतिः कि समुद्रसमछ सरः । किछ स्वित्पृथिव्यै वर्षीयः कस्य मात्रा न विद्यते ॥ ४७ ॥ ब्रह्म सूर्यसमं ज्योतिझैः समुद्रसमछ सरः । । इन्द्रः पृथिव्यै वर्षीयान् गोस्तु मात्रा न विद्यते' ॥४८॥ --

·(१०४)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुष्ट
[अ० २३-
पृच्छामि त्वा चितये देवसख़ यदि त्वमत्र मनसा जगन्थ ।
येषु विष्णुस्त्रिपु पदेष्वेष्टस्तेपु विश्वं भुवनमा विवेशा३' ॥ ४९ ॥
अपि तेषु त्रिषु पदेष्वस्मि येषु विश्वं भुवनमा विवेश ।
सद्यः पर्येमि पृथिवीमुत द्यामेकेनाङ्गेन दिवो अस्य पृष्ठम् ॥ ५० ॥
केष्वन्तः पुरुप आ विवेश कान्यन्तः पुरुपे अर्पितानि ।
एतद्ब्रह्मन्नुपं वल्हामसि त्वा किछ स्विन्नः प्रति बोचास्यत्र' ।। ५१ ।।
पश्चस्वन्तः पुरुप आ विवेश तान्यन्तः पुरुपे अर्पितानि ।
एतत्त्वात्र प्रतिमन्वानो अस्मि न मायया भवस्युत्तरो मत् ॥ ५२॥
का स्विदासीत्पूर्वचित्तिः किंध स्विदासीद् बृहदयः।
का स्विदासीस्पिलिप्पिला का स्विदासीपिशङ्गिला ॥५३॥
द्यौरासीत्पूर्वचित्तिरच आसीद् बृहदयः ।
अविरासीपिलिप्पिला रात्रिरासीस्पिशङ्गिला ॥ ५४॥
का ईमरे पिशङ्गिला का ई कुरुपिशङ्गिाला ।
क ईमास्कन्दमर्पति क ई पन्थां वि संपति' ॥५५॥
अजारे पिशङ्गिला श्वावित्कुंरुपिशङ्गिाला ।
शश आस्कन्दमर्पत्यहिः पन्थां वि सर्पति' ।।५६॥
कत्यस्य विष्ठाः कत्यक्षराणि कति होमासः कतिधा समिद्धः ।
यज्ञस्य॑ त्वा विदा पृच्छमत्र कति होतार ऋतुशो यजन्ति ॥ ५७ ॥
पर्डस्य विष्ठाः शतमक्षराण्यशीतिहोमाः समिधो ह तिस्रः ।
यज्ञस्य॑ ते विदथा प्रब्रवीमि सप्त होतार ऋतुशो यजन्ति ।। ५८ ॥
को अस्य वैद मुवनस्य नाभिं को द्यावापृथिवी अन्तरिक्षम् ।
कः सूर्यस्य वेद बृहतो जनित्रं को वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥५९ ।।
वेदाहमस्य मुवनस्य नाभिं बेद द्यावापृथिवी अन्तरिक्षम् ।
वेद सूर्यस्य बृहतो जुनिमयों वेद चन्द्रमसं यतोजोः ॥६०॥
पृच्छामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र मुवनस्य नामिः ।
पृच्छामि त्वा वृष्णो अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥ ६१ ॥

·कं० ४९-६५; १.६] यजुर्वेद-संहिता। (१०५) इयं वेदिः परो अन्तः पृथिव्या अयं यज्ञो भुवनस्य नाभिः । अय, सोमो वृष्णो अश्वस्य रेतों ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ।। ६२ ॥ सुभूः स्वयम्भूः प्रथमोऽन्तर्महत्यर्णवे । दुधे ह गर्भमुत्वियं यतो जातः प्रजापतिः ।। ६३॥ होता यक्षप्रजापति सोमस्य महिम्नः । जुपतां पिबतु सोम, होतर्यज ॥ ६४ ॥ प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा रूपाणि परि ता बभूव । यत्कोमास्ते जुहुमस्तन्नौ अस्तु वय, स्याम पतयो रयीणाम् ॥६५॥ [अ० २३, कं० ६५, मं० सं० ८३] इति प्रयोविंशोऽध्यायः । अथ चतुर्विंशोऽध्यायः। अश्वस्तूपरो गौमृगस्ते प्राजापत्याः कृष्णग्रीव आद्र्यो सराटे पुरस्तात्सारस्वती मेष्यधस्ताद्धन्वौराश्विनावधोरामौ बाह्वोः सौमापौष्णः श्यामो नाभ्यछि सौर्ययामौ श्वेतश्च कृष्णश्च पार्श्वोस्त्वाष्टौ लोमशसक्थौ सक्थ्योर्यायव्या श्वेतः पुच्छ इन्द्राय स्वपस्याय वेहवैष्णवो वामनः ॥१॥ रोहितो धूम्ररोहितः कर्कन्धुरोहितस्ते सौम्या बभ्रुररुणभ्रुः शुकवभुस्ते वारुणाः शितिरन्ध्रोऽन्यतःशितिरन्ध्रः समन्तर्शितिरन्ध्रस्ते सावित्राः शितिवाहुरन्यतःशितिबाहुः समन्तशितिबाहुस्ते बर्हिस्पत्याः पृर्पती क्षुद्र पती स्थूलपपती ता मैत्रावरुण्यः ॥२॥ शुद्धालः सर्वशुद्धवालो मणिवालस्त आश्विनाः श्येतः श्येताक्षोऽरुणस्ते रुद्राय पशुपतये कर्णा यामा अवलिप्ता रौद्रा नौरूपाः पार्जन्याः ॥३॥ पृश्निस्तिरश्ची पृश्निरुव॑पृश्निस्ते मारुताः फल्गूलौहितोर्णी पलक्षी ताः सारस्वत्यः प्लीहाकर्णः शुण्ठाकोऽध्यालोहकर्णस्ते त्वाष्ट्राः कृष्णग्रीवः शितिकक्षोऽश्निसक्थस्त ऐन्द्राग्नाः कृष्णाञ्जिरल्पानिमहाञ्जिस्त उपस्याः ॥ ४ ॥ शिल्पा वैश्वदेव्यो रोहिण्यस्व्यवयो वाचेऽविज्ञाता अदित्यै सरूपा धात्रे वत्सतर्यो देवानां पत्नीभ्यः ॥५॥ कृष्णीवा आग्नेयाः शितिभ्रवो वसूना रोहिता रुद्राणां श्वेता अवरोकिणं आदित्यानां नौरूपाः पार्जन्योः ॥६॥ पा.प.१४ ·वाजसनेथि-माध्यन्दिन-शुक्ल - कुनामा बोमनात पेन्द्रावैष्णवा उनतः शितिबाहुः शितिपुत्रस्त ऐन्द्राबाईस्पत्याः शु मा आशिमागताः स्यामाः पीणोः ॥७॥ लामा दिल्या अनमोमीयां वामना अनुयाई आगावैगवा चशा मैत्रावरुण्योऽनयत ो भवः सोन्याः नेता वायव्या अधिज्ञाता अदित्य सरूपा धारे वत्सतयाँ मानानो तिव्याः शाला वैद्युताः सिध्मास्तारकोः ॥ १० ॥ retar गानाम्गोऽरुणाने पूर्णतो हेमन्तार्य । .

·कं. ७-३७]] यजुर्वेद-संहिता। (१०७) सोमा॑य लबानालभते त्वष्ट्र कोलीकान्गौपादीवानां पत्नीभ्यः कुलीका देवजामिभ्योऽग्नये गृहप॑तये पारुष्णान् ॥२४॥ अङ्गै पारावतानालभते रात्र्यै सीचापूरहोरात्रयोः सन्धिभ्यो जतूर्मासेभ्यो दात्यौहान्त्संवत्सराय महतः सुपर्णान् ॥ २५॥ भूम्या आखूनालभतेऽन्तरिक्षाय पाक्नान्दुिवे कशान्दिग्भ्यो नकुलान्व(कानवान्तरदिशाभ्यः'।२६। वसुभ्य ऋश्यानालभते रुद्रेभ्यो रुरुनादित्येभ्यो न्यन्विश्वेभ्यो देवेभ्यः प्रपतान्त्साध्येभ्यः कुलुङ्गगनं ॥२७॥ ईशानाय परस्वत आलभते मित्राय गौरावरुणाय महिषान्बृहस्पतये गवयाँस्त्वष्ट उष्ट्रानं ।। २८ ॥ प्रजापतये पुरुशान्हस्तिन आलभते वाचे प्लुपीश्चक्षुपे मशकाञ्छ्रोत्राय भृङ्गाः' ।।२९ ॥ प्रजापतये च वायवे च गोमृगो वरुणायारण्यो मेपो यमाय कृष्णो मनुष्यग़जार्य मर्कटः शार्दूलार्य रोहिषभाय गयी क्षिप्रश्येनाय वर्तिका नीलङ्गोः कृर्मिः समुद्राय शिशुमारौं हिमवते हस्ती'।३०। मयुः प्राजापत्य ठुलो हुलिणो वृपदुधशस्ते धात्रे दिशां कङ्को धुमेयी कलविको लोहिताहि पुष्करसादस्ते त्वाष्ट्रा वाचे कुचः ॥ ३१ ।। सोमा॑य कुलुङ्ग औरण्योऽजो नकुलः शका ते पौष्णाः कोप्टा मायोरिन्द्रस्य गौरमृगः पिद्रो न्यद्भुः कक्कटस्तेऽनुमत्यै प्रतिश्रुत्कायै चक्रवाकः ॥३२॥ सौरी बलाको शार्गः स॒जयः शयाण्र्डकस्ते मैत्राः सरस्वत्यै शारिः पुरुपवाक् श्वाविद्भौमी शाईलो वृकः पृदाकुस्ते मन्यवे सरस्वते शुकः पुरुपवाक् ।। ३३ ।। सुपर्णः पार्जन्य आतिर्वाहसो दर्विदा ते वायवे बृहस्पतये वाचस्पतये पैङ्गराजोऽलज आन्तरिक्षः प्लवो मगुर्मत्स्य॒स्ते नदीपतये द्यावापृथिवीयः कूर्मः' ॥ ३४ ॥ पुरुपमृगश्चन्द्रमसो गोधा कालंका दार्वाघाटस्ते वनस्पतीनां कृकवाकुः सावित्रो हुसो वातस्य नाक्रो मकरः कुलीपयस्तेऽकूपारस्य हियै शल्यकैः ॥३५।। एण्यह्नो मण्डूको मूर्पिका तित्तिरिस्ते सर्पाणां लोपाश आश्विनः कृष्णो राव्या ऋो जनः सुपिलीका त इतरजनानां जहका वैष्णवी' ।। ३६ ।। अन्यवापोऽर्धमासानामृश्यो मयूरः सुपर्णस्ते गन्धर्वाणामपामुद्रो मासां कश्यों रोहित्कुण्डणाची गोलतिका तेऽप्सरसा मृत्यर्वेऽसितः ।। ३७ ॥

·(१०८)
माजमनेमि-गाजनि-प्रक
[02-
वर्षातूनामाखुः कशी मान्थालस्ते पितॄणां चलायानगरी बसूनां कपित्रालः कपोत उठूका
शशस्ते नित्ये वरुणायारण्यो मेपः ॥ ३८॥
श्वित्र आदित्यानामुदो घृणीवान्वार्धानमस्ते मृत्या अरण्याय गृमगे रम गैत्रः कपिः
कुटरुदात्याहस्ते वाजिनां कामाय पिकः ॥ ३९ ॥
खगो वैश्वदेवः श्वा कृष्णः कर्णो गईमस्तरक्षस्ते रक्षमामिन्द्रीय सूकरः मिश्रको मागतः
कृकलासः पिप्पका शकुनिस्ते शरयायै विश्वेषां देवानां पूषतः ॥ ४० ॥
[१०२४, ६० ४०, मं० ०४०]
ঘনি অনুবিহীকাষ।
अथ पञ्चविंशोऽध्यायः।
शादै दुद्भिवका दन्तमूलैमई ववस्तृगान्दछष्ट्रोम्या, सरस्वत्या अग्रजिवं जिह्वाया
उत्सादमवन्देन तालु वाज हनुभ्यामप आस्येन वृर्पणमाण्डाभ्यामादित्याँ श्मश्रुभिः
पन्थानं भ्रूभ्यां द्यावापृथिवी वर्तीभ्यां विद्युत कनीनकाम्याछ शुक्लाय स्वाहा
कृष्णाय स्वाहा पायर्याणि पक्ष्माण्यवार्या दृक्षोऽवार्याणि पक्ष्माणि पायीं इक्षवः ॥१॥
वात प्राणेनापानेन नासिके उपयाममर्धरेणौष्ठेन सदुत्तरेण प्रकाशेनान्तरमनकाशेन बाह्यं निवेष्यं
मूर्धा स्तनयित्नु निर्वाधनाशान मस्तिष्केण विद्युत कनीनकाम्या कर्णाभ्या, श्रोछ श्रोत्राभ्यां
कर्णी तेदुनीमंधरकण्ठेनापः शुष्ककण्ठेनं चित्तं मन्याभिरदितिछ शीर्णा निति निर्जर्जल्येन
शीर्णा संक्रोशैः प्राणान् रेप्माण, स्तुपेन' ॥२॥
शकान् केशैरिन्द्र, स्वप॑सा वहेन बृहस्पति, शकुनिसादेन कूर्माञ्छफैराक्रमण,
भ्यामृक्षलाभिः कपिझलाचवं जाभ्यामध्वानं बाहुभ्यां जाम्बीलेनारण्यम॒ग्निमतिरुग्भ्यां
दोामश्विनावधेसांभ्या रुद्र, रोराभ्याम् ॥ ३ ॥
पक्षतिर्वायोनिपक्षतिरिन्द्रस्य तृतीया सोमस्य चतुर्थ्यदित्यै पञ्चमीन्द्वाण्यै पृष्ठी मरुता
बृहस्पतेरष्टम्यर्यम्णो नवमी धातुर्दशमीन्द्रस्यैकादशी वरुणस्य द्वादृशी यमस्य
॥४॥
-: पक्षतिः सरस्वत्यै निपक्षतिर्मित्रस्य तृतीयापां चतुर्थी नित्यै पञ्चम्युग्नीपोर्मयोः
सर्पाणा सप्तमी विष्णोरष्टमी पूष्णो नवमी त्वष्टुर्दशमीन्द्रस्यैकादशी वरुणस्य
यम्यै त्रयोदशी द्यावापृथिव्योदक्षिणं पाश्वं विश्वपां देवानामुत्तरमं ॥५॥

·क० ३८-४०,१-७] यजुर्वेद-संहिता। (१०९) मरुता स्कन्धा विश्वैपां देवानां प्रथमा कीकसा रुद्राणां द्वितीयोऽऽदित्यानां तृतीया वायोः पुच्छमग्नीपोमयोर्भासदौ कुञ्ची श्रोणिभ्यामिन्द्राबृहस्पती ऊरुभ्यां मित्रावरुणावल्गाभ्यासाक्रमण स्थूराभ्यां वलं कुठाभ्याम् ॥६॥ पुषण वनिष्ठुनाऽन्धाहीन्म्धूलगुइया सर्पान्गुदामिदिहत आन्पो यस्तिना वृषणाण्डाभ्यां वाजिन शेर्पेन प्रजाई रेतसा चापान पित्तेन प्रदुरान् पायुना कूश्माञ्छकपिण्डैः ॥७॥ इन्द्रस्य कोडोऽदित्यै पाजस्यं द्विशां जत्रवोऽदित्यै मुसज्जीसूतान् हृदयौपशेनान्तरिक्षं पुरीतता न उदर्येण चक्रवाको मतस्नाभ्यां दिवं वृक्षाभ्यां गिरीन् प्लाशिमिरुपलान प्लीला वल्मीकान् कोमभिग्लॊभिर्गुल्मान् हिराभिः सवन्तीहुंदान् कुक्षिा, समुद्रमुरेण वैश्वानरं भस्मना ॥ ८॥ विधृति नाभ्यां घृत, रसेनापो यूप्णा मरीचीविप॒मिनाहारमूष्मां शीनं वर्सया पृष्वा अश्रुमिदुिनीपीकाभिस्ना रक्षाधसि चित्राण्य नक्षत्राणि रूपेणं पृथिवीं त्वचा जॅम्बकाय स्वाहा ॥९॥ हिरण्यगर्भः समवर्तता भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दोधार पृथिवीं यामुतेमा कस्मै देवार्य हविर्षा विधेस ॥ १०॥ यः प्राणतो निमिपती महित्वक दृद्वाजा जगतो बभूव । य इंगे अग्य द्विपदृश्शर्तुप्पः करम देवार्य हविषा विधर्म ॥११॥ यन्म हिमवन्तो महित्वा यस्य॑ समुद्र नसा सहादुः । यस्येमाः प्रदियो यस्य बाह करम देवार्य हविषा विधर्म ॥१२॥ र आत्मदा बलदा यस्य विश्न उपासन प्रमिण वरयंत्रा घरय जटायामृतं यमय मृत्युः करमे दुवार्य विधिमं ॥ १ ॥ आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वमोऽधाग वगनार । देवा नो यथा समिद वृध अमनमा यदी तिला वि!: देवानां भद्रा समतिय जयतां देवाना गनिगमका नि। देवानां सम्यगरदिगा वयं दुकान आमः निस्की ३.५ १: नापर्दया निविदा एवं भगं गिम दकि अयंग पण सामंगसिला सारती FIRE : १६ : नशी दातो गयो पातमा पनि । नाग: माnmit : ..

·(११०)
वाजसनेगि-मापन्दिन-शुष्प
[..
तमीशानं जगतस्तस्थुपस्पति धियश्चिन्वमवसे हमहे व्यम् ।
पुपा नो यथा वेदसामसद् वृधे रक्षिता पायुरदब्धः स्वस्तये ॥ १८ ॥
स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।
स्वस्ति नस्ताक्ष्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥ १० ॥
पृपदश्वा मरुतः पृश्निमातरः शुभयावानो विदथेषु जग्मयः ।
अग्निजिह्वा मनवः सूरचक्षसो विश्वं नो देवा अवसागमन्निह ॥२०॥
भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा मुद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाछसस्तनूमियशेमहि देवहितं यदायुः ॥२१॥
शतमिन्नु शरदो अन्ति देवा यत्रा नश्चका जरसं तनूनाम् ।
पुत्रासो यत्र पितरो भवन्ति मा नौ मध्या रीरिप॒तायुर्गन्तोः' ॥२२॥
अदितिौरदितिरन्तरिक्षमर्दितिर्माता स पिता स पुत्रः ।
विश्वे देवा अदितिः पञ्च जना अदितिर्जातमदितिजनित्वम् ॥ २३ ॥
मा नौ मित्रो वरुणो अर्यमायुरिन्द्र क्रमुक्षा मरुतः परि ख्यन् ।
यद्वाजिनौ देवजातस्य सप्तेः प्रवक्ष्यामों विदथै वीर्याणि ॥ २४ ॥
यन्निर्णिजा रेक्सा प्रावृतस्य रातिं गृभीतां मुखतो नय॑न्ति ।
सुपाङजो मेम्यद्विश्वरूप इन्द्रापूष्णोः प्रियमप्येति पार्थः ॥२५॥
एप छागः पुरो अश्वेन वाजिना पूष्णो भागो नीयते विश्वव्यः ।
अभिप्रियं यत्पुरोडाशमर्वता त्वष्टेदेन सौश्रवसाय जिन्वति ॥२६॥
यद्धविष्यमृतुशो देवयानं त्रिर्मानुपाः पर्यश्वं नयन्ति ।
अत्रां पूष्णः प्रथमो भाग एंति यज्ञं देवेभ्यः प्रतिवेदयन्नजः ॥ २७ ॥
होताऽध्वर्युरावया अग्निमिन्धो ग्रावग्राम उत शस्ता सुर्विप्रः ।
तेन यज्ञेन स्वरंकृतेन स्विप्टेन वृक्षणा आ घृणध्वम् ॥ २८॥
यूपवस्का उत ये यूपवाहाश्चपालं ये अश्वयूपाय तक्षति ।
ये चावते पचन, सम्भरन्त्युतो तेामभिगूतिर्न इन्वतु ॥ २९ ॥
उप प्रागात्सुमन्मेऽधायि मन्म देवानामाशा उप वीतपृष्ठः ।
अन्वेनं विना ऋषयो मदन्ति देवानां पुटे चकृमा सुबन्धुम् ॥ ३० ॥

·क. १८-४३]
यजुर्वेद-संहिता ।
(१११)
यहाजिनो दाम सन्दानमर्वतो या शीर्पण्या रशना र रस्य ।
या घास्य प्रभृतमास्ये तृणसर्वा ता ते अर्पि देवेष्वस्तु ॥३१॥
यदश्वस्य ऋविषो मक्षिकाश यद्वा स्वरौ स्वर्धितौ रिप्तमस्ति ।
यद्धस्तयोः शमितुर्यन्नखेषु सर्वा ता ते अर्पि देवेष्वस्तु ॥ ३२॥
यदूर्वध्यमुदरस्यापुवाति य आमस्य विपो गन्धो अस्ति ।
सुकृता तच्छमितारः कृण्वन्तूत मेध, शुतुपा पचन्तुं ॥३३॥
यत्ते गात्राग्निना पुच्यमानाभि शूलं निहतस्यावधावति ।
मा तद्भूम्यामाश्रिपन्मा तृणेपु देवेभ्यस्तदुशट्यो रातमस्तु ।। ३४ ॥
ये वाजिन परिपश्यन्ति पक्वं य ईमाहुः सुरभिर्निर्हरोति ।
ये चार्वतो माछसभिक्षामुपासत उतो तेपोमभितिर्न इन्वतु ।। ३५ ॥
यन्नीक्षणं माँस्पर्चन्या उखाया या पात्राणि यूप्ण आसेचनानि ।
ऊष्मण्यापिधानां चरूणामकाः सूनाः परि भूपन्त्यश्वम् ॥ ३६ ॥
मा त्वाऽग्निध्वनीद्धमर्गन्धिोखा भ्राजन्त्यभि विक्त जधिः ।
इष्टं वीतमभिगूर्त वर्पकृतं तं देवासः प्रति गृभ्णन्त्यश्चम् ॥ ३७ ।।
निक्रमणं निपदनं विवर्तनं यच्च पवीशमव॑तः ।
यच एपौ यच घासिं जघास सर्वा ता ते अपि देवेवस्तु ॥ ३८॥
यदश्वाय वास उपस्तृणन्त्यधीवासं या हिर॑ण्यान्यस्मै ।
सन्दानमर्वन्तं पड्वीशं प्रिया देवेष्वा यांमयन्ति ॥ ३९ ॥
यत्ते सादे महंसा शूकृतस्य पायी वा कर्शया वा तुतोः ।
सुचेव ता हविपो अध्वरेषु सर्वा ता ते ब्रह्मणा सूदयामि ॥४०॥
चतुस्त्रिधशहाजिनों देवबन्धोर्वक्रीरश्वस्य स्वर्धितिः समेति ।
अच्छिद्रा गाना वयुना कृणोत परुष्परुरनुधुप्या विशस्तै ॥ ४१ ।।
एकस्त्वष्टुरवस्या विशस्ता द्वा यन्तारा भवतस्तथ ऋतुः ।
या ते गात्राणामृतथा कृणोमि ता-ता पिण्डानां प्र जुहोम्यगौ ॥४२॥
मा त्यो तपत्मिय आत्माऽपियन्तं मा स्वर्धितिस्तन्व आ तिष्ठिपत्ते ।
मा ते गृध्नुरविशस्ताऽतिहार्य छिद्रा गाण्यसिना मिथू केः ॥४३॥

·No text on this page.

·क.४४-४७; १-२३] यजुर्वेद-संहिता। (११३) ऋतावानं वैश्वानरमृतस्य ज्योतिपुस्पतिम् । असं वर्मीमहे । उपयामगृहीतोऽसि वैश्वानराय वै य ते योनि-वैश्वानरायं त्वां ॥ ६ ॥ वैश्वानरस्य॑ सुमती स्याम राजा हि कं भुवनानामभिश्रीः । इतो जातो विश्वमिदं वि चष्टे वैश्वानरो यतते सूर्यण ॥ उपयामगृहीतोऽसि वैश्वानराय वय ते योनि वैश्वानराय॑ त्वा ।। ७ ॥ वैश्वानरो न ऊतय आ प्र यांतु परावतः । अग्निक्थेत वाहसो ॥ उपयामगृहीतोऽसि वैश्वानराय व प ते योनि वैश्वानगयं त्वा ॥ ८॥ अग्निपिः पर्वमानः पाञ्चजन्यः पुरोहितः । तीमहे महागयम ।। उपयामगृहीतोऽस्यं गये त्वा वर्चर एप ते योनि उन्नये या वर्चसे ॥९॥ महाँ२ इन्द्रो वज्रहस्तः पोडशी शर्म यच्छतु । हन्तुं पाप्मान योऽस्मान्द्रष्टि ॥ उपयामगृहीतोऽसिं महेन्द्राय॑ त्वैप ते योनि महन्द्रार्य त्वों ॥१०॥ तं वो दुस्ममृतीपहं बर्मिन्दानमन्धसः । अभि वत्सं न स्वर्सरयु धेनव इन्द्रं गीभिनवामहे ॥११॥ यद्वाहिष्ट्र नगर्थे बृहद विभावसो । महिषीय त्वयिस्त्वद्वाजा उदीने ॥१२॥ एर पु बाणि ने हत्थेतन गिरः । एभिधाम इन्दुभिः ॥ १३ ॥ ऋतर्वस्ते यज्ञं वि तन्वन्तु मासा सन् त हविः । संवत्सरस्ते चनं दधातु नः प्रजां च परि पातु नः ॥ १४ ॥ उपह्वरे निर्माणा सङ्गमे च नदीनाम । धिया विो अजायनं ॥ १.. । उला ते जानमन्धमो विधि सम्या देवे । उनछ गर्ग मति: ॥१६॥ स न इन्द्राय पर्यवे वर्षणाय मगद्धयः । अस्मिोनियनि ।। एना विश्वान्यर्य आ घुम्नानि मानुपाणाय । विपनामा 2011 अनु वीरगन पुष्याम गोभिन्न नग परः । अनु विपदाऽन चतुष्पदा दयं ददानी बनदिया पर ।। ३... आओ पन्नीरिकता वा दुदानोमानी । Heari: मोदी !!: ! आम य गृणा िनो पायो न: विजाना दिगोदाः पिपति जान प्रनिएन । सहाय सांगता अमिन पापि जन:

·(११४)
पाजसनेय-माध्यन्निन-शुस
अमेव नः सुहवा आ हि गन्तैन नि बर्हिपि सदतना रणिटन ।
अर्था मदस्व जुजुषाणो अन्धसस्त्ववेभिर्जनिभिः सुमद्गुणः ॥ २४॥
स्वादिष्ठया मर्दिष्ठया पर्वस्व सोम धार॑या । इन्द्राय पातवे सुतः ॥ २५॥
रक्षोहा विश्वचर्षणिभि योनिमोहते । द्रोणे सधस्थमासंदत ।। २६ ॥
[स. १६, कं० २६, मं० सं०
इति पर्दिशोऽध्यायः।
अथ सप्तविंशोऽध्यायः।
समास्त्वाग्न ऋतवों वर्धयन्तु संवत्सरा ऋषयो यानि सत्या ।
सं दिव्येनं दीदिहि रोचनेन विश्वा आ भाहि प्रदिशश्चतस्रः ॥१॥
सं चेध्यस्वाग्ने प्र च बोधयैनमुच्च तिष्ठं महते सौभगाय ।
मा च रिपदुपसत्ता ते अग्ने ब्रह्माणस्ते यशसः सन्तु मान्ये ॥२॥
त्वामने वृणते ब्राह्मणा इमे शिवो अग्ने संवरणे भवा नः ।
सपत्नहा नो अभिमातिजिच्च स्वे गये जागृह्यप्रंयुच्छन् ॥ ३॥
इहैवाने अधि धारया रयिं मा त्वा नि क्रन्पूर्वचितो निकारिणः ।
क्षत्रमने सुयममस्तु तुभ्यमुपसत्ता वर्धतां ते अनिसृतः ॥ ४ ॥
क्षत्रेणाग्ने स्वायुः स रभस्व मित्रेणाने मिधेय यतस्व ।
सजातानां मध्यमस्था एधि राज्ञामग्ने विहव्यो दीदिहीहं ।। ५।।
अति निहो अति निधोऽत्यचित्तिमत्यरातिमग्ने ।
विश्वा अ॒ग्ने दुरिता सहस्वाथास्मभ्य सहवीराछ रयिं दाः ॥६॥
अनाधृष्यो जातवेदा अनिट्टतो विराडने क्षत्रमृद्दीदिहीह ।
विश्वा आशाः प्रमुञ्चन्मानुपीमियः शिवेभिरद्य परि पाहि नो बुधैं ॥७॥
बृहस्पते सवितर्बोधयन सर्शितं चित्सन्तुरा, सशिशाधि ।
वर्धयैनं महते सौभगाय विश्व एनमर्नु मदन्तु देवाः॥८॥

·क० ०२४-२६१-२७] यजुर्वद-संहिता। (११५) अमुचभूयादध यद्यमस्य बृहस्पते अभिशस्तेरमुञ्चः । प्रत्यौहतामश्विना मृत्युमस्माद्देवानामग्ने भिपजा शचीभिः ॥ ९ ॥ उद्यं तमसस्परि स्वः पश्यन्त उत्तरम् । देवं देवत्रा सूर्यमगन्म ज्योतिरुत्तमम् ॥ १० ॥ ऊर्ध्वा अस्य समिधो भवन्त्यू; शुक्रा शोचीछप्यग्नेः । शुमत्तमा सुप्रतीकस्य सूनोः ॥ ११ ॥ तनूनपादसुरो विश्ववेदा देवो देवेपुं देवः । पृथो अनक्तु मध्वा धृतेन ॥ १२ ॥ मध्वा यज्ञं नक्षसे प्रीणानो नराशसो अग्ने । सुकृद्देवः सविता विश्ववारः ॥ १३ ॥ अच्छायमेति शवसा घृते डानो वह्निर्नमसा । अग्निछ खुचो अध्वरे' प्रयत्सु ॥ १४ ॥ स यक्षदस्य महिमानमग्नेः स ई मन्द्रा सुप्रयसः । वसुश्चेतिष्ठो वसुधातमा ॥ १५ ॥ द्वारो देवीरन्वस्य विश्व व्रता दन्ते अग्नेः । उरुष्यचसो धाम्ना पत्य॑मानाः ॥१६॥ ते अस्य योषणे दिव्ये न योनी उपासानक्ता । इमं यज्ञमवतामध्वरं नः ॥ १७ ॥ देव्या होतारा ऊर्ध्वमध्वरं नोऽग्नेर्जिह्वामभि गृणीतम् । कृणुतं नः स्विष्टिम् ॥ १८ ॥ तिम्रो देवीबहिरेद, संदुन्त्विडा सरस्वती भारती । मही गुणाना ॥ १९ ॥ तन्नस्तुरी मद्भुतं पुरुक्षु त्वा सुवीर्यम् । रायस्पोएं वि प्यतु नाभिमस्मे ॥ २० ॥ वनस्पतेऽवं सृजा राणस्त्मना देवेषु । अग्निर्हव्य, शमिता सूंदयाति ॥ २१ ।। अग्ने स्वाहां कृणुहि जातवेद इन्द्राय हव्यम् । विश्वे देवा हविरिदं जॅपन्ताम् ।। २२॥ पीवो अन्ना रयिवृधः सुमेधाः श्वेतः सिंघक्ति नियुतामभिश्रीः । ते वायवे समनसो वि तस्थुर्विश्वेन्नरः स्वपत्यानि च ॥ २३ ॥ राये नु यं जज्ञतू रोदसीमे राये देवी धिपणां धाति देवम् । अर्ध वायु नियुतः सश्चत स्वा उत श्वेतं वसुधिति निरके ॥ २४ ॥ आपो ह य हतीविश्वमायन् गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् । ततो देवाना समवर्ततासुरेकः कस्मै देवार्य हविषा विधेम ॥२५॥ यश्चिदापो महिना पूर्यपश्यद्ददं दाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत् कस्मै देवाय हविपा विधेर्म ॥२६॥ प्र याभिर्यासि दाश्वासमच्छो नियुद्भिर्वायविष्टये दुरोणे । नि नौ रयि सुभोजसं युवस्व नि वीरं गव्यमश्व्यं च राधः ॥ २७ ॥ ।

·(१९६)
पाजसनेगि-माध्यन्दिन-शुरु
[म.२७-१८
आ नो नियुद्भिः शतिनीभिरध्वर, सहस्रिणीभिरुप याहि यज्ञम् ।
वायो अस्मिन्त्सर्वने मादयस्व यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥ २८ ।।
नियुत्वान्वायवा गाय शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम ।। २९ ।।
वायो शुक्रो अयामि ते मध्वो अग्रं दिविष्टिषु ।
आ याहि सोमपीतये स्पार्हो देव नियुत्वता ॥३०॥
वायुरंग्रेगा यजमीः साकं गन्मनसा यज्ञम् । शिवो नियुद्भिः शिवाभिः ॥ ३१ ॥
वायो ये ते सहस्रिणो रासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥ ३२ ॥
एकया च दुशभिश्च स्वभूते द्वाभ्यामिष्टये विछाती च ।
तिसृभिश्च वहसे त्रिशता नियुद्भिर्वायविह ता वि मुंश्च ॥ ३३ ॥
तवं वायवृतस्पते त्वष्टुंर्जामातरद्भुत । अवास्या वृणीमहे ॥३४ ॥
अभि त्वा शूर नोनुमोऽदुग्धा इव धेनवः । ईशानमस्य जगतः स्वदृशमीशानमिन्द्र तस्थुपः ।३५
न त्वावार अन्यो दिव्यो न पार्थिवो न जातो न जनिष्यते ।
अश्वायन्तो मघवन्निन्द्र वाजिनौ गव्यन्तस्त्वा हवामहे ॥३६॥
त्वामिद्धि हवामहे सातौ वाजस्य कारवः । त्वां वृत्रेष्विन्द्व सत्प॑तिं नरस्त्वां काष्टास्वतः ॥३७॥
स त्वं नश्चित्र वज्रहस्त धृष्णुया मह स्तवानो अद्रिवः ।
गामश्व रथ्यमिन्द्र सं किंर सत्रा वाजं न जिग्युपैं ॥ ३८॥
कया नश्चित्र आ भ॑वदूती सदावृधः सखा । कया शचिप्ठया वृता ॥ ३९ ॥
कस्त्वा सत्यो मदानां महिठो मत्सदन्धसः । दृटा चिंदारुजे वसु ॥ ४०॥
अभी पु णः सखीनामविता जरितॄणाम् । शतं भवास्यूतये ॥४१॥
यज्ञा-यज्ञा वो अग्नये गिरा-गिरा च दक्षसे ।
प्र- वयममृतं जातवेदसं प्रियं मित्रं न श सिपम् ॥ ४२ ॥
पाहि नौ अन एकया पाद्युत द्वितीय॑या ।
पाहि गीर्भिस्तिसृभिरुजां पते पाहि चतसृभिर्वसो ॥४३ ॥
ऊर्जा नति स हिनायमस्मयुर्दाशेम हुन्यदातये ।
भुवद्वाजेप्वविता भुवदृध उत त्राता तनूनाम् ॥ ४४ ॥

·कं० २८-४५,१-९]
यजुर्वेद-संहिता।
(१९७)
संवत्सरोऽसि परिवत्सरोऽसीदावत्सरोऽसीद्वत्सरोऽसि वत्सरोऽसि । उपसस्ते कल्पन्तामहोरात्रास्ते
कल्पन्तामर्धमासास्ते कल्पन्तां मासास्ते कल्पन्तामृतवस्ते कल्पन्ता, संवत्सरस्ते कल्पताम् ।
प्रेत्या एत्यै सं चाच प्र च सारय । सुपर्णचिदसि तयाँ देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवः सौदं ॥ ४५ ॥
[अ० २७, कं० ४५, मं० सं० ४५]
इति सप्तविंशोऽध्यायः।
--
अथाष्टाविंशोऽध्यायः।
होतो यक्षत्समिधेन्द्रमिडस्पदे नाभा पृथिव्या अधि ।
दिवो वमन्त्समिध्यत ओजिष्ठश्चर्पणीसहां वेत्वाज्यस्य होतुर्यज" ॥ १ ॥
होता यक्षुत्तनूनपातमूतिभिर्जेतारमपराजितम् ।
इन्द्रं देव स्वर्विद पथिभिर्मधुमत्तमैराश सेन तेजसा वेत्वाज्यस्य होतर्यज ॥२॥
होता यक्षदिडाभिरिन्द्रमीडितमाजुह्वानममर्त्यम् ।
देवो देवैः सौर्यो वज्रहस्तः पुरन्दुरो वेत्वाज्यस्य होतर्यजं ॥३॥
होतो यक्षर्हिपीन्द्र निपटरं पभं नर्यापसम् ।
वसुंभी रुदैरादित्यैः सयुभिर्बहिरासवेत्वाज्यस्य होतज ॥ ४ ॥
होता यक्षदोजी न वीर्य सहो द्वार इन्द्रमवर्धयन् ।
सुमायणा अस्मिन्यज्ञे वि श्रेयन्तामृतावृधो द्वार इन्द्राय मीटुपे व्यन्त्याज्यम्य होतर्यज" ॥ ५॥
होता यक्षदुपे इन्द्रस्य धेनू सुदुघे मातरा मही ।
सवातरी न तेजसा वत्समिन्द्रमवर्धतां वीतामाज्यस्य होतय ॥६॥
होता यक्षदेच्या होतारा भिपजा सखाया हविपेन्द्र भिपज्यतः ।
कवी देवी प्रचैतमाचिन्द्राय धत्त इन्द्रियं वीतामाज्यस्य होतर्यज' ॥ ७ ॥
होतो यक्षत्तिस्रो देवीर्न भेज वयधिधातघोऽपर घटा सम्वती माती महीः ।
इन्द्र पत्नीहविर्मतीय॑न्त्याज्यस्य होतर्यज' ॥ ८ ॥
होता यधत्वष्टारमिन्द्रं देवं भिपज सुयज घृतप्रियम् ।
पुरुराप मरेतसं मधोनमिन्द्राय वटा ददिन्द्रियाणि पेशाग्यम्य होत ॥ ५ ॥

·धाजसनेगि-माप्यन्दिन-शुक्ल
[4.१८
-
होता यअनम्पति शमिता शतक्रतुं धियो जोटारमिन्द्रियम् ।
मा समचन्पथिभिः सुगेभिः स्वाति यज्ञं मधुना घृतेन वेत्वाज्यस्य होतर्यज' ॥१०॥
होना बअदिन्ध स्वाहाऽऽज्यस्य स्वाहा मेदसः स्वाहा स्तोकाना स्वाहा स्याहाकृतीना
म्बाही हत्यमनीनाम् । स्वाहा देवा आज्यपा जुाणा इन्द्र आज्यस्य व्यन्तु होतर्यज' ॥ ११॥
देवं बहिन्द्रिध मुद्देवं दुवैवरिवस्तीर्ण वेद्यामवर्धयत् ।
अनौवनं बाको मत गया बहिष्मतोऽत्यगाद्वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज' ॥ १२॥
र इन्द महाते बीवीर्यामन्नवर्धयन । आ वत्सेन तरुणेन कुमारेण च
# मकानं नुदन्तां यमवर्ने वसुधेयस्य व्यन्तु यज ।। १३ ।।
न यज्ञप्रयताम् ।
पामा गीत गर्षित बमबम वसुधेयस्य वीतां यज ॥ १४ ।।
दिमिनमाम् । अर्यान्यन्याधा द्वेषाचस्यान्या
माना मिति बेगुवा चमुधयभ्य बीतां यज ॥ १५॥
गन्द्रगपताम् ।
५.४ मीगिया नयन पर्व दर्यमान पुगणन नवमातामगुर्नाली
: : 4 4 4 SEPIT दिन याने वाधयम्य बीतां यन ॥ १६ ॥
१६ ।
mariton anाय आदिली यमुन बांधर्यम्य वीता पन' ।। १७ ॥
सन्मायया ।
बना बनी गहान मुवने ययय यन्तु
य1201
५. दाम मयत ।
प्रय मित्रा iraniki पनि स्तोत्रमभिमान
ta
-
-
r
....
:
.
-
.
" मी दमयन ।
ने अपन अंतु म २.}}
.
.
-
7
Hos
? गरम ॥२१॥

·कं. १०-३४] यजाद-पंहिता। देवो अग्निः स्विष्टकदेवमिन्द्रमवर्धयत् । स्विष्टं कुर्वन्तिस्वष्टकृत्स्विष्टमय करोतु नो वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज" ॥ २२ ।। आग्निमद्य होतारमवृणीतायं यज॑मानः पचन्यक्तीः पर्चन्पुरोडाशं बध्नन्निन्द्राय छागमे । सूपस्था अद्य देवो वनस्पतिरभवदिन्द्राय छागेन । अवृत्तं मैदुस्तः प्रति पचताग्रंभीदवीवृधत्पुरोडाशैनं । स्वामद्य ना ।। २३॥ होता यक्षसमिधानं महद्यशः सुसमिद्धं वरेण्यमग्निमिन्द्र वयोधर्सम् । गायत्री छन्द इन्द्रियं त्र्यविं गां वयो दधद्वेत्वाज्यस्य होत र्यज' ॥ २४ ॥ होता यक्षुत्तनूनपातमुद्भिदं यं गर्भमर्दितिर्दधे शुचिमिन्द्रं वयोधसम् । उष्णिहं छन्द इन्द्रियं दित्यवाहं गां वयो दधद्वेत्वाज्यस्य होतर्यज' ॥२५॥ होता यक्षदीडेन्यमीडितं वृत्रहन्तममिडाभिरीय सहः सोममिन्द्रं वयोधसम् । अनुष्टभं छन्द इन्द्रियं पञ्चावि गां वयो दधदेवाज्यस्य होतर्यज' ॥ २६ ॥ होता यक्षत्सुवहिप पूपण्वन्तममर्त्य सीदन्तं बहिपि प्रियेऽमृतेन्द्र वयोधसम् । बृहतीं छन्द इन्द्रियं त्रिंवत्सं गां वयो दधद्वेत्वाज्यस्य होतर्यज" ॥ २७ ॥ होता यक्षाचस्वतीः सुप्रायणा तावृधो द्वारों देवीहिरण्ययीब्रह्माणमिन्द्रं वयोधसम् । पनि छन्द इहन्द्रियं तुर्यवाहं गां वयो दधयन्त्वाज्यस्य होतर्यज' ॥२८॥ होता यक्षत्सुपेशंसा सुशिल्पे वृहती उभे नक्तोपासा न दर्शते विश्वमिन्द्रं वयोधसम् । त्रिष्टुभं छन्द इहेन्द्रियं पंष्ठवाहं गां वयो दधीतामाज्यस्य होतर्यज' ॥ २९॥ होता यक्षप्रचेतसा देवानामुत्तमं यशो होतारा दैव्या कवी सयुजेन्द्र वयोधसम् । जगतीं छन्द इन्द्रियमनवाहं गां वयो दधद्दीतामाय॑स्य होतर्यज' ॥ ३० ॥ होतो यक्षुत्पेशस्वतीस्तिस्रो देवीहिरण्ययीभारतीवृहतीमहीः पतिमिन्द्रं वयोधसम् । विराजं छन्द इन्द्रियं धेनुं गां न वयो दधद्यन्त्याज्यस्य होतर्यज" ॥३१॥ होता यक्षत्सुरेतसं त्वष्टारं पुष्टिवर्धन रूपाणि विभ्रतं पृथक् पुष्टिमिन्द्रं क्योधसम् । द्विपदं छन्द इन्द्रियमुक्षाणं गां न वयो दधद्वेत्वाज्यस्य होतर्यज' ॥ ३२ ॥ होता यक्षद्वनस्पति, शमितारं शतक्रतु हिरण्यपर्णमुक्थिनछ रशनां बिभ्रतं वशिं भगमिन्द्र वयोधसम् । ककुभं छन्द इहेन्द्रियं वशां वेहतं गां वयो दधद्वेत्वाज्यस्य होतयंज ॥३॥ होता यक्षत्स्वाहाकृतीरग्निं गृहपतिं पृथग्वरुणं भेषजं कविं अवमिन्द्रं वयोधसम् । अतिच्छन्दसं छन्द इन्द्रियं बृहपभं गां वयो दधद्यन्त्वाज्यस्य होतर्यज ॥ ३४॥ ..

·(१२०) पाजमनेयि-गायन्मिन-शुभ [मा १८-२३ देवं बर्हिवयोधस युवमिन्द्रमवर्धयत् । गायत्र्या छन्दसेन्द्रियं चक्षुरिन्द्रे वयो दधदसुनै वसुधेयस्य वेतु यर्ज ॥ ३५ ॥ देवीद्वारों वयोधस/ शुचिमिन्द्रमवर्धयन् । उष्णिहा छन्दसेन्द्रियं प्राणमिन्द्रे वयो दधद्वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज' ॥ ३६ ॥ देवी उपासानता देवमिन्द्रं वयोधस देवी देवमवर्धताम् । अनुष्टुभा छन्दसेन्द्रियं बलुमिन्द्रे वयो दर्धद्वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज' ॥ ३७ ॥ देवी जोष्टी वसुंधिती देवमिन्द्रं वयोधसं देवी देवम॑वर्धताम् । बृहत्या छन्दसेन्द्रिय श्रोत्रुमिन्टे वयो दर्धद्वसुवने वसुधेयस्य बीतां यज ॥३८॥ देवी ऊर्जाहुती दुधै सुदुचे पयसेन्द्रं वयोधसं देवी देवम॑वर्धताम् । पङ्क्त्या छन्दसेन्द्रिय शुक्रमिन्द्रे वयो दधद्वसुवने वसुधेयस्य वीतां यजै ॥ ३९ ॥ देवा दैव्या होतारा देवमिन्द्रं वयोधसं देवी देवसंवर्धताम् । त्रिष्टुभा छन्दसेन्द्रियं विपिमिन्द्रे वयो दर्धद्वसुवने वसुधेयस्य वीतां यजै ॥ ४० ॥ देवीस्तिस्रस्तिस्रो देवीर्वयोधसं पतिमिन्द्रमवर्धयन् । जगत्या छन्दसेन्द्रिय शूमिन्द्रे वयो दर्धद्वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यर्ज ॥ ४१ ।। देवो नराशसो देवमिन्द्रं वयोधस देवो देवम॑वर्धयत् । विराजा छन्दसेन्द्रिय रूपमिन्द्रे वो दर्धसुवने वसुधेयस्य वेतु यज' ॥४२॥ देवो वनस्पतिर्देवमिन्द्र वयोधसं देवो देवम॑वर्धयत् । द्विपदा छन्दसेन्द्रियं भगमिन्द्रे वयो दधद्वसुवने वसुधेयस्य वेतु यर्ज ॥४३॥ देवं बर्हिर्वारितीनां देवमिन्द्रं वयोधसं देवं देवमवधयत् । ककुभा छन्दसेन्द्रियं यश इन्द्रे वयो दधद्वसुवने वसुधेयस्य वेतु यर्ज ॥४४॥ देवो आग्नः स्विष्टकृद्देवमिन्द्रं वयोधसं देवम॑वर्धयत् । अतिच्छन्दसा छन्दसेन्द्रियं क्षत्रमिन्द्रे वयो दधद्वसुवने वसुधेयस्य वेतु यर्ज ॥ ४५ ॥ अग्निमद्य होतारमवृणीतायं यज॑मानः पचनपक्तीः पचनपुरोडाशं वनन्निन्द्राय वयोधसे छागम् । सूपस्था अद्य देवो वनस्पतिरभवदिन्द्राय वयोधसे छागेन । अवृत्तं मैदृस्तः प्रतिपचताभीदवीवृधत्पुरोडाशैन । त्वाम॒द्य ऋपे ॥ ४६ ।। [अ० २८, कं०४६, मं० सं० ५०] इत्यष्टाविंशोऽध्यायः।

·कं. ३५-४६,१-१२] पजुर्वेद-संहिता। (१२१ ) अथैकोनत्रिंशोऽध्यायः। समिद्धो अक्षन् कृदरं मतीनां घृतमंने मधुमत्पिन्व॑मानः । वाजी वहन् वाजिनं जातवेदो देवानी वक्षि प्रियमा सधस्थम् ॥१॥ घृतेनाञ्जन्सं पृथो देवयानान् प्रजानन् वाज्यप्यतु देवान् । अर्नु त्वा सप्ते प्रदिशः सचन्ता, स्वधामस्मै यजमानाय धेहि ॥२॥ ईड्यश्वासि वन्द्यश्च वाजिन्नाशुश्चासि मेध्यश्च सप्ते । अनिष्वा देवैर्वसुभिः सजोषाः प्रीतं वह्नि वहतु जातवेदाः ॥३॥ स्तीणं बर्हिः सुष्टरीमा जुपाणोरु पृथु प्रर्थमानं पृथिव्याम् । देवेभिर्युक्तमदितिः सजोषाः स्योनं कृण्वाना सुविते दधातु ॥४॥ एता उ वः सुभगा विश्वरूपा वि पक्षोभिः श्रयमाणा उदातैः । ऋष्याः सतीः कवा शुम्भमाना द्वारो देवीः सुप्रायणा भवन्तुं ॥५॥ अन्तरा मित्रावरुणा चरन्ती मुखं यज्ञानामभि संविदाने । उपासा वा सुहिरण्ये सुशिल्पे ऋतस्य योनाविह सादयामि ॥६॥ प्रथमा वा सरथिना सुवर्णा देवौ पश्यन्तौ भुवनानि विश्वा । अर्पिप्रयं चोदना वां मिाना होतारा ज्योतिः प्रदिशा दिशन्तां ॥७॥ आदित्यै! भारती वष्टु यज्ञछ सरस्वती सह रुद्रन आवीत् । इडोपंहूता वसुभिः सजोपो यज्ञं नौ देवीरमृतेषु धत्तं ॥ ८॥ त्वा वीरं देवकामं जजान त्वष्टुरवी जायत आशुरश्वः । त्वप्टेदं विश्वं भुवनं जजान वहोः कर्तारमिह यक्षि होतः ॥९॥ अश्वौ घृतेन त्मन्या सम॑क्त उप देवाँर ऋतुशः पार्थ एतु । वनस्पतिर्देवलोकं प्रजानन्नग्निना हुन्या स्वदितानि वक्षत् ॥ १० ॥ प्रजापतेस्तपसा वावृधानः सद्यो जातो देधिपे यज्ञमग्ने । स्वाहाकृतेन हविषा पुरोगा याहि साध्या हृविरदन्तु देवाः ॥११ ।। यदकेन्दः प्रथमं जायमान उद्यत्समुद्रात वा पुरीपात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुत्यं महिं जातं ते अर्वन् ॥ १२ ॥ वा. प.१६

·(२२२)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
यमेन दुत्तं वित ऐनमायुनगिन्द्र एणं प्रथमो अध्यतिष्ठत् ।
गन्धर्वो अस्य रशनामंगृभ्णात् सूराश्च वसवो निरंतप्टै ॥ १३ ॥
आर्स यमो अस्यादित्यो अर्बनर्सि बितो गुयेन तेन ।
अमि सोमन समया विपक्त आहुस्ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥ १४ ॥
बीर्णित आहुर्दिवि बन्धनानि वीण्यप्सु त्रीण्यन्तः समुद्रे ।
डते मे वरुणश्छन्त्स्यन् या त आहुः परमं जनित्रम् ॥१५॥
ते वाजिन्नवमार्जनानीमा शुफाना सनितुर्निधाना ।
अवा ते मद्रा रंगना अपश्यमृतस्य या अमिरक्षन्ति गोपाः ॥ १६ ॥
आत्मानं ते मनसागर्दनानामयो दिवा पतयन्तं पतङ्गम् ।
शिगं अपथ्यं पथिभिः सुगंभिररेणुभिर्नेहमानं पतुर्वि ॥१७॥
अना ते म्पत्तमर्मपश्यं जिगीपमाणमिप आ पदे गोः ।
पदा ते मन! अनु मोगमानडादिद ग्रसिष्ठ ओषधीरजीगः ॥१८॥
अन्या ग्यो अनु मयाँ अन्ननु गायोऽनु भगः कनीनाम् ।
अनु मातागमन गग्यमीयुग्नु दुवा ममिरे वीर्य ते ॥१९॥
पियाहोऽयो अग्य पादा मौजवा अवर इन्द्र आसीत् ।
दया टप्य हविग्यमान यो अवन्तं प्रथमा अध्यतिष्ठतं ॥२०॥
मनसः शिलिंकमध्यमामः मधे शुग्णासो दिव्यामो अत्याः ।
मा टेव अगिशा यतन्ते यदाक्षिपूर्दिव्यमममवाः ॥ २१ ॥
नरपतयिवन्तवं चिनं वान इव धीमान ।
दहा दिटिंना पुरुबाग या जगणा चरन्ति ॥ २२ ॥
हाम्नं दायदा देवीचा मनमा दीध्यानः ।
बत नाभियान पश्चात्कवयो यन्ति माः ।। २३ ॥
र यमधम्श्रमदा अच्छा पितरं मातरं च ।
अ' दुववृष्टवनी दि ग्रन्या अथा शाम्ने दाप बायर्याणि ॥ २४ ॥
यो अमर को इंद्रा देवान यजमि जादवेदः ।
अगर ईन्त्रिमश्रिमिन्दवं इनः ऋदिमि प्रचंत्रीः ॥ २५॥

·२०१३-३९] यजुर्वेद-संहिता। (१२३) तनपात्पथ ऋतस्य यानान्मध्वो समझन्स्वंदया सुजिह्व । मन्मानि धीभिरुत यज्ञमृन्धन् देवत्रा च कृणुह्यध्वरं ना' ।। २६ ॥ नराशसस्य महिमानमेषामुप॑ स्तोपाम यजतस्य यज्ञैः । ये सुक्रतवः शुचयो धियन्धाः स्वदन्ति देवा उभयांनि हो ॥२७॥ आजुह्वान ईड्यो वन्युश्चा याह्यग्ने वसुभिः सजोपाः । त्वं देवानामसि यह होता स एनान्यक्षीपितो यर्जीयान् ॥ २८॥ प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोरस्या वृज्यते अग्रे अह्नाम् । व्यु प्रथत्ते वितरं वरीयो देवेभ्यो अदितये स्योनम् ।। २९ ।। व्यर्चस्वतीरुर्विया वि श्रृंयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुभमानाः । देवीद्वारो बृहतीविश्वमिन्वा देवेभ्यों भवत सुप्रायाः ॥ ३० ॥ आ सुप्वयन्ती यजते उपाके उपासानक्ता सदतां नि योनौ । दिव्ये योपणे बृहती सुरुक्मे अधि श्रियं शुक्रपि दर्धान ॥३१॥ देव्या होतारा प्रथमा सुवाचा मिमांना यज्ञं मनुषो यजध्ये । प्रचोदयन्ता विदथेषु कारू प्राचीन ज्योतिः प्रदिशा द्विशन्ना ॥ ३२॥ आ नो यज्ञं भारती तूर्यमविटा मनुष्वदिह चेतयन्ती । तिम्रो देवीहिरेदछ स्योन, सरस्वती स्वयंसः सदन्तुं ॥३३ ।। य हमे द्यावापृथिवी जनित्री रुपैरपिशवनानि विश्वा । तमद्य होतरिपितो यजीयान् दुवं त्वष्टारमिह यक्षि विद्वान ।। ३४ ॥ पावसृज़ त्मन्यो समक्षन देवानां पार्थ तथा बीपि । पनपतिः शमिता देवो अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना एतन ॥ ३५॥ सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञमनिर्दवानामभवन पुगंगाः । अस्य होः प्रदिस्यतस्य चाचि रवाहविता विदन्त देवाः ॥ ६ ॥ केतुं पुण्यतये ऐशो गर्या अपेशसे । समुपदिग्नामधा: ॥ 3 !! जीमूर्तस्येव भवति प्रतीक यही याति समझामपर। अनषिद्धया तुन्द जय ला सा मणी महिमा यि ॥ ६८ ! पापना गा पादनाऽऽजि जग धन्दका नीमाः नगदी जोक। धनुः शरिपका झणोति घन्का सा किया ॥६९ ::

·.
(१५४)
वाजसनेय-माध्यन्दिन-शुक्ल
[भ०२९-३०,
-
वृक्ष्यन्तीवेदा गनीगन्ति कण प्रिय, सखायं परिपस्वजाना ।
योपेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वज्या इयछ समने पारय॑न्ती' ॥४०॥
ते आचरन्ती समनेव योपा मातेव पुत्रं विमृतामुपस्थे ।
अप शत्रून् विध्यता, संविदाने आर्नी हमे विष्फुरन्ती अमित्रान् ॥४१॥
बह्वीनां पिता बहुरस्य पुत्रश्चिश्वा कृणोति समनावगत्यं ।
इयुधिः सङ्का पृतनाश्च सर्वाः पृष्ठे निर्मद्धो जयति प्रसूतः ॥४२॥
रथे तिष्ठन् नयति वाजिनः पुरो यत्र-यत्र कामयते सुपारथिः ।
अमीशूनां महिमानं पनायत मनः पश्चादर्नु यच्छन्ति रश्मयः ॥४३॥
तीव्रान् घोषान् कृण्वते वृषपाणयोऽश्चा रथेभिः सह वाजयन्तः ।
अवक्रामन्तः प्रपदैरमित्रान् क्षिणन्ति श१रनपव्ययन्तः ॥ ४४ ॥
स्थवाहण हुविरस्य नाम यत्रायुधं निहितमस्य वर्म ।
तत्रा रथमुपं शग्म संदेम विश्वाहा वय सुमनस्यमानाः ॥४५॥
स्वादपछसदः पितरों वयोधाः कृच्छ्रेश्रितः शक्तीवन्तो गभीराः ।
चित्रसेना इपुवला अमृध्राः सतोवीरा उरवो बातसाहाः ॥ ४६॥
बामणासः पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावा॑पृथिवी अनेहसा ।
पुपा
नः पातु दुरिताइतावृधो रक्षा मार्कि! अघसि ईशतं ॥४७॥
सुपूर्ण बस्ते मृगो अस्या दन्तो गोमिः सन्नद्धा पतति प्रसूता ।
यत्रा नरः सं च वि च वन्ति तवास्मभ्यमिपंवः शर्म यछसन् ॥४८॥
ऋजीते परि वृधि नोऽश्मा भवतु नस्तनूः । सोमो अधि बबीतु नोऽदितिः शर्म यच्छतुं ॥४९॥
आ जवन्ति सान्वैषां जयनॉ२ उप जिन्नते । अश्वांजनि प्रचेतसोऽश्वान्त्समत्सु चोदयं ॥ ५० ॥
अहिरिव मोगः पर्यति बाहुं ज्यायो हेति परिवाधमानः ।
हस्तन्नो विश्वा वयुनानि विद्वान् पुमान पुथिम परिं पातु विश्वतः' ।। ५१ ।।
वनस्पते बीबङ्गो हि मृया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीः ।
गामिः सन्नद्धो असि वीडयस्वास्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥ ५२ ॥
दिवः पृथिव्याः पर्याज़ उद्भूतं वनस्पतिभ्यः पर्याभूत सहः ।
अमामोन्मानं परि गोमिरातमिन्द्रस्य बछ हविषा रथ यज ॥ ५३॥

·६.४०-६०-]
गजुर-हिगा।
(१५)
इन्द्रस्य वो मरुतामनीकं मित्रस्य गर्भा वरुणम्य नाभिः।
सेगा नौ हव्यदाति जुपाणो देव रथु प्रति हव्या गुभाय ।। ५४ ॥
उप श्वासय पृथिवीमुत यां पुरुत्रा ते मनुतां विहितं जर्गत ।
स दुन्दुभे सुरिन्द्रेण देवरावीयो अर्प सेध शबून ॥ ५५ ॥
आ क्रन्दय बलमोजो न आधा निष्टंनिहि दुरिता वार्धमानः ।
अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुना इत इन्द्रस्य मुष्टिरैसि वीडय॑स्य ।। ५६ ॥
आमूरज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमद्देन्दुमि यदीति ।
समवपर्णाश्चरन्ति नो नरोऽस्माकमिन्द्र रथिनो जयन्तुं ॥ ५७ ।।
आग्नेयः कृष्णग्रीवः सारस्वती मेपी भ्रुः सौम्यः पोष्ण श्यामः शितिपृष्ठो बार्हस्पत्यः
शिल्पो वैश्वदेव ऐन्द्रोऽरुणो मारुतः कुल्माप ऐन्द्वानः सं हितोऽधोरांमः सावित्री
वारुणः कृष्ण एकशितिपात्पत्वः' ।। ५८ ॥
अग्नयेऽनीकवते रोहितारिनुड्वानुधोरांमौ सावित्री पौष्णो रजतनाभी वैश्वदेवी
पिशङ्गौ तूपरौ मारुतः कल्मापं आग्रेयः कृणोऽजः सारस्वती मेपी वारुणः पेत्वः ॥ ५९॥
अग्नये गायत्राय त्रिवृते रार्थन्तरायाष्टाकपाल इन्द्राय त्रैष्टुभाय पञ्चदशाय
चाहतायैकादशकपालो विश्वेभ्यो देवेभ्यो जागतेभ्यः सप्तदशेभ्यो वैरूपेभ्यो
द्वादशकपालो मित्रावरुणाभ्यामानुटुभाभ्यामेकविधशाभ्यां वैराजाभ्यां
पयस्या बृहस्पतये पालाय त्रिणवाय शाक्वराय चरुः सवित्र औष्णिहाय
त्रयस्त्रिधशार्य रैवताय द्वादशकपालः प्राजापत्यश्चरुरदित्यै विष्णुंपल्यै
चरुग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालोऽनुमत्या अष्टाकपालः ॥६०॥
[अ० २९, कं०६०, मं० सं० ६०]
इत्येकोनत्रिंशोऽध्यायः।
अथ त्रिंशोऽध्यायः।
देव सवितः प्र सुव यज्ञं प्र सुंव यज्ञपति भगाय ।
दिव्यो गन्धर्वः केतपू: केत नः पुनातु वाचस्पतिर्वाचं नः स्वदतु ॥ १ ॥
तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ २॥

·(१६)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुद्ध
[4.३०
•8
विश्वानि देव सवितर्दुरितानि परा सुव । यद्भद्रं तन्न आ सुवै ॥ ३ ॥
विभक्तारंछ हवामहे वसौश्चित्रस्य राधसः । सवितारं नृचक्षसम् ॥४॥
ब्रह्मणे ब्राह्मणं' अत्राय राजन्यं मरुद्भ्यो वैश्यं तपसे शुदै तमसे तस्कर
नारकार्य वीरहण पाप्मने क्लीव माक्रयाया अयोयूँ कामाय पुंश्चलूमतिकुष्टाय मागधमा
नृत्तार्य सूत' गीताय शैलूपं धर्माय समाचरं नरिष्ठायै भीमलं नाय रेभ.
हसाय कारमानन्दाय स्त्रीपखं प्रमदै कुमारीपुत्रं मेधायै रथकारं धैर्याय तक्षाणमें ॥६॥
तपसे कौलालं' मायायै कर्मारछ' रुपार्य मणिकार, शुमे पर्छ शरव्याया इपुकार
हेत्यै धनुष्कार कर्मणे ज्याकार विष्टाय रज्जुसर्ज
मृत्यवै मृगयु मन्तकाय श्वनिनम् ॥७॥
नदीभ्यः पौशिष्ट मुक्षीकाभ्यो नैपाद' पुरुषव्याघार्य दुर्मर्दै गन्धर्वाप्सरोम्यो वात्यै
प्रयुग्भ्य उन्मत्त सर्पदेवजनेभ्योऽप्रतिपर्दू मर्येभ्यः कितवं मीर्यताया अतिवं
पिशाचेभ्यो बिदलकारी' यातुधानेभ्यः कण्टकीकारीमें ॥ ८॥
सन्धये जारं गेहाोपपति-मात्य परिवित्तं नित्य परिविविद्वान मराध्या एदिधिषुःपति
निष्कृत्य पेशस्कारी, संज्ञानाय स्मरकारी' प्रकामोद्यायोपसदं वर्णीयानुरुधं
बलायोपदामं ॥९॥
उत्सादेभ्यः कुन्ज प्रमुर्दै वामनं' द्वार्यः साम, स्वप्नायान्धं मधर्माय बधिर
पवित्राय मिषर्ज प्रज्ञा य नक्षत्रदर्श-माशिक्षा प्रश्निन -मुपशिक्षाया अभिभिन'
मर्यादाय प्रश्नविवाकम ॥ १०॥
अर्मेभ्यो हस्तृिपं जवायाश्वपं पुष्टय गोपालं वीर्यायाविपालं तेजसेऽजपाले
मिरांय कीनाश कीलालोय सुराकार मद्राय॑ गृहप श्रेयसे वित्तधं-
माध्यक्ष्यायानुक्षतारमं ॥ ११॥
भाय दार्वाहारं प्रभायां अग्न्येधं वृध्नस्य विष्टपायामिपेक्तार वर्षिष्ठाय नाकाय परिवेष्टार
देवलोकार्य पेशितार मनुष्यलोकार्य प्रकरितारंछ सर्वेभ्यो लोकेभ्य॑ उपरोक्तार-
मर्व ऋत्य वधाोपमन्थितार मेधाय वासःपल्पूलीं' प्रकामाय रजयित्री ॥ १२ ।।
ऋतये स्तेनहृदयं' बरहत्याय पिशुनं विविक्त्यै क्षत्तार-मोपद्रष्ट्यायानुक्षत्ताएं
बायानुचर मुम्ने परिप्कन्दै प्रियाय प्रियवादिन मरिष्ट्या अश्वसार्दछ
स्वर्गार्य लोकार्य मागदुर्घ' वर्षियाय नाकाय परिवेष्टारमं ॥१३॥

·कं. ३-२२] यजुर्वेद-संहिता। (१९७) - मन्यवैऽयस्तापं क्रोधाय निसरे योगाय योक्तार्थ शोकायाभिसर क्षेमाय विमोक्तार-मुत्कूलनिकलेभ्यस्त्रिष्टिन वपुषे मानस्कृत शीलायाञ्जनीकारों नित्यै कोशकारी' यमायासू ।। १४ ॥ यमार्य यमसूमर्थवभ्योऽवतोका संवत्सराय पर्यायिणी परिवत्सरायाविजाता- मिदावत्सरायातीत्वरी-मिद्वत्सरायोतिप्कवरीं वत्सराय विजर्जरा, संवत्सराय पलिक्नी- मृमुम्योऽजिनसन्धछ' साध्येभ्यश्चर्मम्नमें ॥१५॥ सम्यिो धेवर-मुपस्थावराभ्यो दाश बैशन्ताभ्यो बन्द नवलाम्यः शौष्कलं पाराय मागार मबाराय कैवर्त तीर्थेभ्य आन्दं विषमेभ्यो मैनाल स्वनेभ्यः पर्णक गुहाभ्यः किरात" सानुभ्यो जम्भक पर्वतेभ्यः किम्पूरुपम् ॥१६॥ बीभत्साय पोल्कसं' वर्णीय हिरण्यकारं तुलार्य वाणिज पश्चाद्वोपाय ग्लाविनं विश्वेभ्यो भृतेभ्यः सिध्मल मूत्यै जागरण मभूत्यै स्वपन मात्] जनवादिन वृद्धया अपगुल्मछ' संशराय प्रच्छिदमें ॥ १७ ॥ अक्षराजाय कितव' कृतार्यादिनवदुर्श त्रेताय कल्पिनं वापरायाधिकल्पिन'- मारकुन्दार्य सभास्थाणु मृत्यवे गोव्यर्छ मन्तकाय गावान' क्षुधे यो गां विकृन्तन्न भिक्षमाण उपतिष्ठति दुष्कृताय चकाचार्य पाम सैलगमं ॥१८॥ प्रतिश्रुकाया अर्तन' चौपाय भपं मन्ताय बहुवादिन-मनन्नाव ' शब्दोयाटम्बराघात" महसे वीणावाद कोशाय गुणधर्म मान बनाय धनपं मन्यतोरण्याय दाबपम् ॥ १९ ॥ नाय श्राद' हसाय बा' यादर मारल्या प्रमा तानमा वीणावाद' पाणि तणनामा नया का आय पीवान' पृथिध्ये पीठ गर्पिण सायद नाम: दिय ग्यानि पर्याय मयः वि”ि :- मो; विजा गया पिला अतान विपाना लगनेऽतिदीय दानिहानि : ::miri पातिक पार्तिलोग र Tarirmir: ! गागः पाली बितिदः बी siairms: .

·No text on this page.

·१-२२१८] पजुर्वेद-संहिता । (१५९) देवेभ्य आतपति यो देवानां पुरोहितः । पूर्वो यो देवेभ्यो जातो नो रुचाय बाहाये ॥२०॥ चं ब्राह्म जनयन्तो देवा अग्रे तदनुवन् । यस्त्वैवं ब्राह्मणो विधात्तस्य देवा असन् वशे ॥२१॥ श्चि ते लक्ष्मीश्च पल्यावहोराने पार्श्वे नक्षत्राणि रूपमश्विनौ व्यातम् । पन्निपाणा में इपाण सर्वलोकं में इमाण ॥ २२ ॥ • [अ०३१, कं, २९, मं० सं० २२] इत्येकत्रिंशोऽध्यायः। अथ द्वात्रिंशोऽध्यायः। देवाग्निस्तादित्यस्तद्वायुस्तदु चन्द्रमाः । तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म ता आपः स प्रजापतिः ॥ १ ॥ सर्वे निमेषा जज्ञिरे विद्युतः पुरुपादार्ध । नैनमूर्ध्वं न तिर्यनं न मध्ये परि जग्रभत् ॥ २॥ । तस्य प्रतिमा अस्ति यस्य नाम महद्यशः । हेरण्यगर्भ इत्येप मा मा हिंसीदित्येगा यस्मान्न जात इत्येपैः ॥ ३ ॥ एपो है देवः प्रदिशोऽनु सर्वाः पूर्वो ह जातः स उ गर्भ अन्तः । स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ् जनास्तिष्ठति सर्वतोमुखः ॥ ४॥ पस्माज्जातं न पुरा किं चनैव य आंबभूव भुवनानि विश्वा । जापतिः प्रजया सघराणस्त्रीणि ज्योतीधपि सनते स पोडशी ॥ ५॥ येन द्यौरुग्रा पृथिवी चे हटा येन स्व स्तभितं येन नाकः । यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवार्य हचिपा विधेम ।।६।। यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यक्षता मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम । आपो ह यद्देहती यश्चिदार्पः + ॥ ७ ॥ वेनस्तत्पश्यन्निहितं गुहा सद्यत्र विश्वं भवत्येकनीडम् । तस्मिन्निदछ सं च वि चैति सर्वछ स ओतः प्रोतश्च विभूः प्रजासु ॥ ८ ॥ हिरण्यगर्भः' इत्येपोऽनुवाकः । (वा. य.२५॥१०-१३); 'मा माहि सीन् ' दया ऋटक 'चा. स. ११०); यस्लाम जातः' इत्ययोऽनुवाकः । (या. य. ८३६-३७) + ' आपोह यदृहतीः'; 'यश्चिदापः' । (या. य. २७१६५-६६ । वा. य०१७ -

·(१३०)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल
[.३२-३३,
प्र तोचेदमतं नु विद्वान् गन्धर्वो धाम विभृतं गुहा सत् ।
त्रीणि पदानि निहिता गुहांस्य यस्तानि वेद स पितुः पिताऽसत् ॥९॥
स नो बन्धुजनिता स विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा ।
यत्र देवा अमृतमानशानास्तृतीये धाम॑न्नध्यैरयन्त ॥१०॥
परीत्य भूतानि पुरीत्य लोकान् परीत्य. सर्वाः प्रदिशो दिशश्च ।
उपस्थाय॑ प्रथमजामृतस्यात्मनाऽऽत्मानममि सं विवेश ॥ ११ ॥
परि द्यावापृथिवी सद्य इत्वा परि लोकान् परि दिशः परि स्वः ।
ऋतस्य तन्तुं विततं विन्रत्य तदपश्यत्तदभवत्तदासीत् ॥१२॥
सदसस्पतिमद्भुतं प्रियमिन्द्रस्य काम्य॑म् । सनि मेधार्मयासिपुछ स्वाहा ॥ १३ ॥
यां मेधां देवगणाः पितरश्चोपासते । तया मामुद्य मेधयाऽग्नै मेधाविनं कुरु स्वाहाँ ॥१४॥
मेधां में वरुणो ददातु मेधामानः प्रजापतिः ।
मेधामिन्द्रश्च वायुश्च मेधा धाता ददातु मे स्वाहा ॥ १५ ॥
इदं मे ब्रह्म च क्षत्रं चोभे श्रियमश्नुताम् ।
मपि देवा देवतु श्रियमुत्तमा तस्य ते स्वाहा ॥ १६॥
[अ० ३२, कं० १६, मं. मु. १६)
इति द्वात्रिंशोऽध्यायः।
अथ त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः ।
अम्याजगंमा दमामग्विा अर्चद्देमासो अग्नयः पावकाः ।
विनीचर्यः श्वानामा मृगण्या वनर्पदो वायवो न सोमाः ॥१॥
हग्यो धमकनदी वानजता उप यदि । यन्त वृथगुग्नयः ॥२॥
या नो मित्रावरुणा या दुबाँ ऋतं बृहत । अंग्ने यक्षि स्वं दमम ॥ ३ ॥
वश्वा हि देवद्वतमान अवॉ२ अंग्रे गीबि । नि हाना पुर्व्यः सदः ॥ ४ ॥
ट्रे दिन दतः स्दथै अन्यान्या इन्समुपं धापर्यते ।
हलियां भदति स्ववादाक्रां अन्यम्यां दो मुवनीः ॥ ५॥

·܀ ܀ के०९-१६:१-२०] यजुर्वेद-संहिता। (१३१) अयमिह प्रथमो धायि धातृभिहीता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमनवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशे-विशे' ॥ ६॥ श्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं विधशर्च देवा नवं चासपर्यन् । औक्षन् घृतैरस्तृणन् बर्हिरेस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥ ७ ॥ मूर्धानं दिवो अति पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातम॒ग्निम् । कविछ सम्राजमतिथिं जनानामासन्ना पात्रं जनयन्त देवाः ॥ ८॥ अमित्राणि जवनविणस्युर्विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुत: ॥९॥ विश्वेभिः सोम्यं मध्वग्न इन्द्रेण वायुना । पिना मित्रस्य धामभिः ॥ १० ॥ आ यदिपे नृपति तेज़ आनः शुचि रेतो निर्पिक्तं द्यौरीके । अग्निः शर्धमनवृद्यं युवान स्वाध्यं जनयत् सूदर्यच्च ॥ ११ ॥ अग्ने शर्ध महते सौभगाय तब घुम्नान्युत्तमानि सन्तु । सं जास्पृत्य, सुयममा कृणुष्व शत्रूयतामभि तिष्ठा महघिसि ॥ १२ ॥ त्वा हि मन्द्रतममर्कशोकैर्ववृमहे महि नः श्रोयग्ने । इन्द्रं न त्वा शव॑सा देवता वायु प्र॒णन्ति रार्धसा नृतमाः ॥१३॥ त्वे अंग्ने स्वाहुत प्रियासः सन्तु सूरयः । यन्तारो ये मानो जनानामूर्वान् दयन्त गोनाम् ॥ १४ ॥ श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निमिर्दैवैरैग्ने सयाभिः । आ सीदन्तु वर्हिषि मित्रो अर्यमा प्रांतर्यावाणो अध्वरम् ॥ १५॥ विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्गिर्दैवानामर्व आवृणान: संमृडीको भवतु जातवेदाः ॥ १६ ॥ महो अग्नेः समिधानस्य शर्मण्यनागा मित्रे वरुणे स्वस्तये । श्रेष्ठे स्याम सवितुः सर्वामानि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥ १७ ॥ आपश्चिपिप्यु स्तों न गावो नक्षवृतं जरितारस्त इन्द्र । याहि वायुन नियुतो नो अच्छा त्व हि धीभिर्दय से वि वाजान् ॥ १८॥ गाव उपवितावतं मही यज्ञस्य॑ रप्सुदा । उभा की हिरण्यया ॥ १९ ॥ यदुध सूर उदितेऽनागा मित्रो अर्यमा । सुवाति सविता भर्गः ॥ २० ॥ *

·No text on this page.

·.. यजुर्वेद-संहिता कं० २१-४८] (१३३) -- यदुध कच्चे वृत्रहन्नुदगा अभि सूर्य । मर्वं तदिन्द्र ते व” ॥३५॥ तरणिर्विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृदसि सूर्य । विश्वमा भौसि रोचनम् ॥ ३६ ॥ तत्सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वं मध्या कर्तावित सं जभार । यदेदयुक्त हरितः सुधस्थादादात्री वासंस्तनुते सिमस्मै ॥ ३७॥ तन्मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यों रूपं कृणुते धोरुपस्थे । अनन्तमन्यदुर्शदस्य पाजः कृष्णमन्यद्धरितः सं भरन्ति ॥ ३८ ॥ बामहाँ२ असि सूर्य बडादित्य महार असि । महस्ते सतो महिमा पनस्यतेऽद्धा देव महार असि ॥ ३९ ॥ बद् सूर्य श्रवसा महार असि सत्रा देव महार असि । मह्ना देवानामसुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिरदाभ्यम् ॥ ४० ॥ श्रार्यन्त इव सूर्य विश्वेदिन्द्रस्य भक्षत । वसूनि जाते जनमान ओज॑सा प्रति भागं न दीधिर्म ॥ ४१ ।। अद्या देवा उंदिता सूर्यस्य निरछहंसः पिपता निरवद्यात् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥ ४२ ।। आ कृष्णेन रजसा वर्तमानो निवेशयन्नमृतं मयं च । हिरण्ययेन सविता रथेना देवो यांति भुवनानि पश्यन् ॥४३॥ प्र वावृजे सुप्रया बहिरेपामा विश्पतीव व्वीरिट इयाते । विशामुक्तोरुषसः पूर्वहूतौ वायुः पूषा स्वस्तये नियुत्वान्' ।। ४४ ॥ इन्द्रवायू बृहस्पति मित्राग्निं पूपणं भर्गम् । आदित्यान् मारुतं गणम् ॥ ४५ ॥ वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः' ॥४६ ॥ अधि न इन्द्रपां विष्णों सजात्यानाम् । इता मरुतो अश्विना । तं प्र॒त्नथा ऽयं नो ये देवास आ न इडाभि- विश्वेभिः सोम्यं मध्वो मांसश्चर्पणीधृतः ॥ ४७ ।। अग्न इन्द्र वरुण मित्र देवाः शर्धः प्र यन्त मारतोत विष्णो । उभा नासत्या रुद्रो अधु माः पूषा भगः सरस्वती जुषन्त ।। ४८ ।। +तं प्रत्नथा, ऽयं चेनः०, ये देवास, ओमास । (वा. य. ७/१२, १६, १०,३३); विश्वभिः सोम्यं मधु०।थान इडाभिः। (या. य. ३३११०,३४) --- ·(१३४) वाजमने गि-भागन्धित - 1.34 इन्द्वानी मित्रावरुणादिति स्वः पृथिवीं यां ममतः पर्वतार अपः । हुवे विष्णुं पूपण ब्रह्मणस्पति भगं नु शम सवितारमतये ॥ ४ ॥ अस्मे रुद्रा मेहना पर्वतासो वृहत्ये भरहती मुजोषाः । यः शसते स्तुवते धायि पज इन्द्रज्येष्ठा अम्माँर अवन्तु देवाः ॥ ५० ॥ अर्वाची अद्या भवता यजत्रा आ वो हार्दुि भयमानो व्ययेयम । बाध्वं नो देवा निजुरो वृकस्य बाध्य कर्तादेवपदो यजत्राः' ॥ ५१ ।। विश्वे अद्य मरुतो विश्व ऊती विश्वे भवन्त्वनयः समिद्धाः । विश्वे नो देवा अवसा गेमन्तु विश्वमस्तु द्रविणं वाजो अम्मे' ॥ ५२ ॥ विश्वे देवाः शृणुतेम७ हवं मे ये अन्तरिक्षे य उप द्यपि छ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्रा आसयास्मिन्वहिपि मादयध्वम् ॥ ५३ ।। देवेभ्यो हि प्रथमं यज्ञिय॑भ्योऽमृतत्व सुवसि भागमुत्तमम् । आदिद्दामान, सवितुर्वृणुपेऽनूचीना जीविता मार्नुपम्यः' ॥ ५४ ॥ प्र वायुमच्छा बृहती मनीपा बृहद्रीय विश्ववार रथप्राम् । द्युतामा नियुतः पत्यमानः कविः कविमियक्षसि प्रयज्यों ॥५५॥ इन्द्रवायू हमे सुता उप प्रयोमिरा गतम् । इन्देवो वामुशन्ति हिं ॥ ५६ ॥ मित्र हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसम् । धियं घृताची साधन्ता' ।। ५७ ॥ दस्रा युवाकवः सुता नासत्या वक्तवार्हिपः । आ यांत रुद्रवर्तनी ॥ तं प्रत्नथा ऽयं वेनः' ।। ५८ ॥ विदद्यदी सरमा रुग्णमद्वेमहि पार्थः पूर्य सध्यक्तः । अj नयत्सुपद्यक्षराणामच्छा रवै प्रथमा जानती गात् ॥ ५९॥ नहि स्पशमविदन्नन्यमस्माद्वैश्वानरात्पुर एतारमग्नेः । एमनमवृधन्नमृता अमत्यं वैश्वानरं क्षेत्र जित्याय देवाः ।। ६०॥ उग्रा विनिना मृधं इन्द्रानी हवामहे | ता नो मृडात ईशै ॥६१ ॥ उपस्मैि गायता नरः पर्वमानायेन्दवे । अभि देवाँर इयक्षते' ॥ ६२ ।। ये त्वाऽहिहत्य मघवनवर्धन्ये शाम्बरे हरिवो ये गर्विष्टौ । ये त्वा नूनमनुमदन्ति विप्राः पिवेन्द्र सोमछ सर्गणो मरुद्भिः' ६३ ॥ x (वा. य. ७१२, १६) ·है.४९-७८] यजुर्वेद-संहिता। (१३५) 1 जनिठा उग्रः सहसे तुराय मन्द्र ओर्जिष्ठो बहुलाभिमानः । अवर्धन्निन्द्र मरुतश्चिदत्र माता यद्वीरं दुधनद्धनिठा' ॥ ६४ ॥ आ तू ने इन्द्र वृत्रहन्नस्माकमर्धमा गहि । महान्महीभिरूतिभिः ॥६५॥ स्वमिन्द्र प्रतूतिष्वभि विश्वा असि स्पृधः । अशस्तिहा जनिता विश्वतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः ॥ ६६॥ अनु ते शुष्मं तुरय॑न्तमीयतुः भोणी शिशुं न मातरी । विश्वास्ते स्पृधः श्नथयन्त मन्यवै वृत्रं यदिन्द्र तूर्वसि' ॥ ६७ ।। यज्ञो देवानां प्रत्येति सुम्नमादित्यासो भवता मृडयन्तः । आ वोऽर्वाची सुमतिवृत्यादृछहोश्चिद्या वरिवोवित्तरासत् ॥ ६८॥ अदब्धेभिः सवितः पायुभिष्ट्वध शिवभिद्य परि पाहि नो गय॑म् । हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्य॑से रक्षा माकि! अघछिस ईशत ॥६९॥ प्र वीरया शुचयो ददिरे वामध्वर्युभिर्मधुमन्तः सुतासः । वह वायो नियुतौ याह्यच्छा पिर्वा सुतस्यान्धसो मदाय ॥ ७० ॥ गाव उपवितावतं मही यज्ञस्य॑ रप्सुर्दा । उभा कर्णा हिरण्यया' ।। ७१ ॥ काययोराजानेषु क्रत्वा दक्षस्य दुरोणे.। रिशादसा सुधस्थ ॥७२।। दैविध्वर्य आ गतछ रथेन सूर्यत्वचा । मध्वा यज्ञ समक्षाथे ।। तं प्रत्नथा ऽयं वेन: ॥७३॥ तिरश्रीनो विततो रश्मिरेपामधा स्विदासी३दुपरि स्विदासी३त् । रेतोधा सन्महिमान आसन्त्स्वधा अवस्तात्मयतिः पुरस्तात् ।। ७४ ॥ आ रोदसी अपृणदा स्वर्महज्जातं यदनमपसो अधारयन् । सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाजसातये चोहितः ॥७५॥ उक्थेभिर्वृत्रहन्तमा या मन्दाना चिदा गिरा । आङ्गपैराविसितः ॥ ७६ ।। उप नः सूनवो गिरः शृण्वन्त्वमृतस्य ये । सुमृडीका भवन्तु नः ॥ ७७ ॥ ब्रह्माणि मे मतयः श, सुतासः शुष्म इयर्ति प्रम॒तो मे अदिः । आ शोसते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरौं वहतस्ता नो अच्छे ॥ ७८ ॥ +(वा, य. ७१९, १६) .

·(१३) याजसनेयि-माध्यन्दिन-शुश [.३३-13 अनुत्तमा ते मघवन्नकिर्नु न त्वावार अस्ति देवता विदानः । न जाय॑मानो नर्शते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्धं ॥ ७९ ॥ तदिदास भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ उग्रस्त्वेपन॒म्णः । सद्यो जनानो नि रिणाति शत्रूननु यं विश्वे मदन्त्यूमाः ॥ ८॥ हमा उ त्वा पुरूवसो गिरौ वर्धन्तु या मम । पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितोऽभि स्तोमैरनूषत ।। ८१ ।। यस्यायं विश्व आर्यो दासः शेवधिपा अरिः । तिरश्चिदुर्ये रुशमे पीरवि तुभ्येत्सो अज्यते रयिः' ।। ८२ ॥ अय सहस्रमूर्षिभिः सहस्कृतः समुद्र ईव पप्रथे । सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शो यज्ञेपुं विराज्य' ।। ८३ ॥ अन्धेभिः सवितः पायुभिष्ट्व शिवेभिद्य परि पाहि नो गय॑म् । हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्य॑से रक्षा माकि! अघसि ईशतं ॥ ८४ ॥ आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः । अन्तः पवित्र उपरि श्रीणानोऽय शुक्रो अयामि ते ॥ ८५॥ इन्द्रवायू सुसन्दा सुहवेह हवामहे । या नः सर्व इज्जनोऽनमीवः सङ्गमै सुमना असत् ॥ ८६ ॥ ऋगित्था स मर्त्यः शशमे देवतातये | यो नूनं मित्रावरुणाव॒भिष्टय आचक्रे हुव्यातये ॥ ८७ ।। आ यांतमुपं भूपतं-मध्वः पिबतमश्विना । वृपणा जेन्यावसू मा नौ मर्धिष्टमा गतम् ॥ ८८ ॥ #तु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सूनृता । अच्छा वीरं नय पङ्क्तिधिसं देवा यज्ञं नयन्तु न ॥ ८९॥ चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । रयिं पिशङ्ग बहुलं पुरुस्पृहछ हरिरोति कनिक्रदतं ॥ ९० ॥ . देवं देवं वोऽबसे देवं-देवमभिष्टये । देवं-देवध हुवेम वाजसातये गृणन्तो देव्या धियो ॥९१ ॥ द्विवि पृष्टो अरोचताग्निर्वैश्वानरो बृहन् । मया वृधान ओजसा चनौहितो ज्योतिघा बाधते तमः' ।। ९२ ॥ इन्द्राग्री अपादियं पूर्वागात पद्धतीम्यः । हित्वी शिरो जिह्वया वावदृच्चरविशत्पदा न्यक्रमीत ॥ ९३ ॥ दुग्धं पयों ·कं. ७९-९७१-७] यजुर्वेद-संहिता। (१३७ ) देवासो हि प्मा मनवे समन्यवो विश्व साकछ सर्रातयः । ते नो अद्य ते अपरं तुचे तु नो भवन्तु वरिवोविदः ॥ ९४ ।। अधिमदुभिशस्तीरशस्तिहाथेन्द्रो झुम्न्याभवत् । दुवात इन्द्र संख्यार्य येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण' ॥ ९५ ।। प्र व इन्द्रीय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत । वृध हेनति वृत्रहा शतक्रतुर्वर्त्रेण शतपर्वणा ॥ ९६ ॥ अस्यदिन्द्रो वावृधे वृष्ण्यछ शवो मर्दै सुतस्य विष्णवि । अद्या तमस्य महिमानमायवोऽनु टुवन्ति पूर्वथा । दुमा त्वा यस्याय मय सहस्र मृर्ध्व ऊ पुणः ॥९७ ॥ [स०३३, कं० ९७, मं० सं० ९७] इति प्रयस्त्रिंशोऽध्यायः। . अथ चतुस्त्रिंशोऽध्यायः। यजाग्रतो दरमुदति देवं त? सुप्तस्य तथैवति । दुरामं ज्योतिषां ज्योतिरेकं तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु ।। १ ।। येन कर्माण्यपसौ मनीषिणों यज्ञे कृण्वन्ति विदर्थषु धीगः । यदपूर्व यक्षमन्तः प्रजानां तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥२॥ यत्प्रजा मत चेतो धृतिथ यज्ज्योतिरन्तरगत प्रजा यस्मान्न करते किं चन कम क्रियते तन्मे मनः शिवकल्पमन् ॥ ॥ येनेदं भृतं भुवनं भविष्यत् परिगृहीतममूतन सर्वम् । येन गुजरतायते सप्तहोता तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १ ॥ यस्मिन्नृचः साम यधपि यस्मिन प्रतिष्ठिता रथनाभाविकागः । यस्मिश्रित सर्वमोतं प्रजानां तन्मे मनः शिवसंकल्पमार्नु ॥ ॥ सपारथिरदानिव यन्मनाया नीयतऽभी भिांजिन । त्यतिप्तं यदजिरं जदिष्टं तन्मे मनः शिदनाबाल्पमन्न । ६ !! पितं न तो मही धर्माणं तदिन । चाय शितोमाना विदयंत स्मा या घराका सदसरा (... : ६-८ ..! २ .

·(१३८)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्क
[.३४,
॥
अन्विदनुमते त्वं मन्यांस श च नस्कृधि । क्रत्वे दक्षाय नो हिनु प्र ण आयूंधषि तारिषः ॥ ८॥
अर्नु नोऽद्या मतिय॒ज्ञं देवेपुं मन्यताम् । अग्निश्च हव्यवाहनो भव॑तं दाशुषे मया ॥ ९॥
सिनीवालि पृथुटुके या देवानामसि स्वस । जुपस्त्र हव्यमाद्दुत प्रजा देवि दिदिड्ढि नः ॥१०॥
पञ्च नद्युः सरस्वतीमर्पि यन्ति सम्रौतसः । सरस्वती तु पंचधा सो देशेऽभवत्सरित् ॥ ११ ॥
त्वम॑ग्ने प्रथमो अङ्गिरा ऋषिदेवो देवानामभवः शिवः सखा ।
तवं व्रते कवयो विद्मनापसोऽजायन्त मरुतो भ्रादृष्टयः ॥१२ ।।
त्वं नो अग्ने तवं देव पायुभिर्मघोनौ रक्ष तन्वश्व वन्द्य ।
वाता तोकस्य तनये गामस्यनिमेपछ रक्षमाणस्तव व्रते ॥ १३ ॥
उत्तानायाम भरा चिकित्वान्त्सद्यः प्रवीता वृषणं जजान
अरुपस्तूंपो रुशदस्य॒ पाज़ इायास्पुत्रो वयुनेऽजनिष्ट' ॥ १४ ॥
इडायास्त्वा पदे वयं नाभा पृथिव्या अधि । जातवेदो निधीमह्यमे हव्याय वोढवे ॥ १५ ॥
प्र मन्महे शवसानार्य रुपमा गिर्वणसे अङ्गिरस्वत् ।
सुवक्तिमि स्तुबत ऋग्मियायाचीमा नरे विश्रुताय ।। १६ ॥
प्र वो महे महि नमो भरध्वमागुष्य, शवसानाय साम ।
येना नः पूर्व पितरः पदुज्ञा अर्चन्तो आङ्गिरसो मा अविन्दन ॥ १७ ॥
इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रधिसि ।
तितिक्षन्ते अभिशस्ति जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥ १८॥
न ते दुरे परमा चिद्रजाघस्या तु प्र योहि हरिवो हरिभ्याम् ।
स्थिराय वृष्णे सर्वना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नी' ॥ १९ ।।
अपांढं युत्सु पृतनासु पछि स्वर्घामप्सां वृजनस्य गोपाम् ।
भरेपुजा सुक्षितिथे सुश्रवसं जयन्तं त्यामर्नु मम सोमं ॥२०॥
सोमो धेनुछ सोमो अन्तिमाशु सोमो वीरं कर्मण्यं ददाति ।'
सादन्यं विदृश्य सभेयं पितृश्रवणं यो ददाशदस्मै ॥ २१ ॥
त्वमिमा ओषधीः सोम विश्वास्त्वमपो अजनयस्त्वं गाः।
त्वमा ततन्योन्तरिक्षं त्वं ज्योतिमा वि तमो ववर्थ ॥ २२ ॥
देवन नो मनसा देव सोम गयो माग सहसाबन्नमि युध्य ।
मा त्वा तनीशिये वीर्यस्योमर्यभ्यः प्रचिंकित्सा गविटी' ॥२३॥

·६.८-३७] यजुर्वद-संहिता। अष्टौ व्यख्यत् ककुभः पृथिव्यास्त्री धन्व योजना सप्त सिन्धून् । हिरण्याक्षः सविता देव आगाद्दधद्रत्ना दाशुषे वार्याणि ।। २४ ।। हिरण्यपाणिः सविता विपणिरुमे द्यावापृथिवी अन्तर्रायते । अपामीवां बाधते वेति सूर्यमुभि कृष्णेन रजसा द्यामृणोति ॥२५॥ हिरण्यहस्तो असुरः सुनीथः सुमृडीकः स्ववा यात्वर्वाङ् । अपसेर्धन् रक्षसौ यातुधानानस्थादेवः प्रतिदोषं गुणानः' ।। २६ ।। ये ते पन्थाः सवितः पूर्यासोऽरेणवः सुकृता अन्तरिक्षे । तेभिर्नो अद्य पथिभिः सुगेभी रक्षा च नो अधि च बहि देव ॥ २७ ॥ उभा पिंचतमश्विनोमा नः शर्म यच्छतम् । अविद्रियाभिमतिभिः' ।। २८ ॥ अप्रैस्वतीमश्विना वाचमम्मे कृतं नौ दत्रा वृपणा मनीपाम् । अत्येऽसे नि ह्वये वा वृधे च नो भक्तं वाजेसाती' ।। २९ ।। धुभिरक्तमिः परि पातमम्मानरिष्टेभिरश्विना सामगेभिः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत छौः ॥३०॥ आ कृष्णेन रजसा वर्तमानो निवेशयन्नमृनं मत्य च । हिरण्ययन सविता रथेना देवो याति भुवनानि पश्यनं ॥३१॥ आ रात्रि पार्थिवछ रजः पितुरमाथि धामभिः । दिवः सदामि बृहती यि तिष्ठम आ त्वेषं न नम: ॥१२॥ उपस्तचित्रमा भरारमन्य वाजिनीयति । येन नावं जन । पातरनिं प्रातरिन्द्र हवामहे प्रातर्मिघावणा प्रान { प्रानर्भगं प्रपणं वार्मणपति प्रातः सामगत ! प्रातर्जितं भर्गगुन पेम पयं पप्रमदितयों विली ! आधचियं मन्यमानम्तरश्चिदाई पि गर्गमा : ५। भग पतग त्यो भगा दिया ! भग पनी जनय गोभिर्भग प्रमादि: ' लेदानी भगदान: दामोनाभि कोदिता Ramtirtm. -~- ·(१४) na: HEART [... मग एवं भर्गयाँ अस्तु देवास्तेनं वयं गर्गम गाम । तं त्या भग सर्व इजोडवीति स नो मग पर ना मेरा ॥ ३८ ॥ समध्यरायोपो नमन्त दधिकाध शर्मग पहा । अर्वाचीनं मुवि भगं नो रमियाना याजिन माकन्न ॥ ३९ ॥ अश्वावतीमिती उणामी धीरयंती: सगुमन्तु भवाः । घुतं दुहाना विश्वतः पपीता ययं पात ग्यस्तिभिः सदा नः ॥ १० ॥ पूषन् तव ते वयं न रियम कदाचन । स्तोताना गि' ॥४१॥ पथस्थः परिपति वचस्या कामन कतो अभ्यानकम । स नो रासच्छरर्धचन्द्रामा धियं धिय, सीपयाति प्र कृपा' ॥ ४२ ॥ वीणि पदा वि चक्रमे विष्णुर्गापा अदाभ्यः । अतो धर्माणि धारयनं ॥४३॥ तद्विपासो विपन्यवों जागृवासः समिन्धते । विष्णोयत्परमं पदम ॥ १४ ॥ घृतवती भुवनानामभित्रियोर्वी पृथ्वी मंधुदुचे मुपेशंसा । द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विकभिते अरे भरिरेतसा ॥४५॥ ये नः सपत्ना अप ते भवन्त्यिन्द्राग्निभ्यामवं बाधामहे तान् । वसंवो रुद्रा आदित्या परिस्पृशं मोग्रं चेत्तरिमधिग़जमकनं ॥ ४६॥ आ नासत्या त्रिभिरैकादशैरिह देवेभिर्यातं मधुपेय॑मश्विना । प्रायुस्तारिष्टं नी रपछिसि मृक्षतछ सेय॑तं द्वेषो भवत सचाभुवा' ।। ४७ ।। एप व स्तोमो मरुत इयं गीमन्दिार्यस्य मान्यम्य कारोः । एषा यांसीट तन्वे वयां विद्यामेपं वृजनं जीरदानुमं ।। ४८॥ सहस्तोमाः सहच्छन्दस आवृतः सहप्रमा ऋषयः सप्त देव्याः । पूर्वपां पन्थामनुदृश्य धीरां अन्वालेभिरे रथ्यो न रश्मीनं ॥४९॥ आयुष्यं वर्चस्यछ रायस्पोपमौद्धिदम् । इदछ हिरण्यं वर्चस्वज्जैवायाविंशतादु माम् ॥ ५० ॥ न तद्रक्षासि न पिशाचास्तरन्ति देवानामोजः प्रथमज द्येतत् । यो बिभर्ति दाक्षायणहिरण्यधं स देवेपुं कृणुते दीर्घमायुः स मनुप्येपु कृणुते दीर्घमायुः ॥५१॥ यदाबंधन दाक्षायणा हिरण्यर्थ शतानीकाय सुमनस्यानाः । तन्म आ बध्नामि शतशारदायायुप्माचरदष्टिर्यथासम् ॥ ५२ ।। -- ·यजुर्वेद-संहिता। क० ३८-५८:१-७] ... (१४१) उत नोऽहिर्बुध्न्यः शृणोत्वज एकपात्पृथिवी समुद्रः । विश्वे देवा ऋतावृधौ हुवाना स्तुता मन्त्राः कविशस्ता अवन्तु ॥ ५३॥ इमा गिरं आदित्येभ्यो घृतस्न: सनाद्राज॑भ्यो जहा जुहोमि । शृणोतु मित्रो अर्यमा भगों नस्तुविजातो वरुणो दक्षो अशः' ॥५४॥ सप्त ऋषयः प्रतिहिताः शरीरे सप्त रक्षन्ति समप्रमादम् । सप्तापः स्वप॑तो लोकर्मीयुस्तत्र जागृतो अस्वप्नजौ ससदौ च देवौ' ।। ५५ ।। उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्तस्त्वेमहे । उप प्र यन्तु मरुतः सुदानव इन्द्र प्राशूभवा सचा' ।। ५६ ॥ प्र नूनं ब्रह्मणस्पतिर्मन्त्रं वदत्युक्थ्यम् । यस्मिन्निन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा देवा ओकासि चक्रिरे ।। ५७ ॥ बह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्यै बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वंदेम विदर्थे सुवीराः ।। य इमा विश्वा विश्वकर्मा यो नः पिता ऽनपतेऽन्नस्य नो देहि + ।। ५८॥ [अ० ३४, कं० ५८, मं० सं० ५८] इति चतुर्विंशोऽध्यायः। अथ पञ्चत्रिंशोऽध्यायः । अपेतो यन्तु पणयोऽसुम्ना देवपीयवः । अस्य लोकः सुतावतः । युभिरहोभिरक्तभिर्व्यक्तं यमो ददात्ववसानमस्मै ॥ १ ॥ सविता ते शरीरेभ्यः पृथिव्याँल्लोकमिच्छतु । तस्मै युज्यन्तामुनियोः ॥२॥ वायुः पुनातुं सविता 'नात्वं नेजसाँ सूर्यस्य वर्चसा । वि मुच्यन्तामुस्रियाः ॥ ३ ॥ अश्वत्थे वो निपदनं पुणे वो वसतिप्कृता । गोभाज इत्किलोसथ यत्सनवथ पूरुपम् ॥ ४॥ सविता ते शरीराणि मातुरुपस्थ आ चपतु । तस्मै पृथिवि शं भव ॥५॥ प्रजापतो त्वा देवायामुपोदके लोके नि दधाम्यसौ । अप॑ नः शोशुचदुधम् ॥ ६ ॥ पर मृत्यो अनु परेहि पन्था यस्तै अन्य इतरो देवयानांत । चक्षुप्मते शृण्वते ते प्रवीमि मा न: मजा रिपो मोत वीरानं ॥ ७ ॥ +य मा विश्वास, विश्वकर्मा, यो नः पिता । (६ा. य १७:१७, २-5); घापते...... ददि (पा. २.१८) ·(१४२) वाजसनेयि-मान्यन्दिन-गुल [.. १५- शं वातः शर्थ हि ते घृणिः शं ते भवन्विटकाः । शं ते मवन्त्वग्नयः पार्थिवासो मा त्वाऽभि शूशुचनं ॥ ८॥ कल्पन्तां ते दिशस्तुभ्यमापः शिवतमास्तुभ्यं भवन्तु सिन्धवः । अन्तरिक्ष शिवं तुभ्यं कल्पन्तां ते दिशः सर्वाः ॥९॥ अम्मन्बती रीयते स भध्वमुत्तिष्ठतु प्र तैरता सखायः । अत्र जहीमोऽभिवा ये असमिछवान्वयमुत्तरेमाभि वाजान् ॥ १० ॥ अभावमा किल्विपमर्प कृत्यामपो रपः । अपामार्ग त्वमस्मदप दुःस्वप्न्यछ सुवै ॥ ११ ॥ मुशिप्रिया न आप ओषधयः सन्तु दुमिनियास्तस्मै सन्तु मात्रि में न वयं द्विष्मः ॥१२ ।। भागो गौरभेया स्वस्तये। स न इन्द्र इव देवेभ्यो वह्निः सन्तारणो भव ॥१ ??irtrait am: पश्यन्त उत्तरम । वेवं देवत्रा सूर्यमगन्म ज्योतिरुत्तमम् ॥ १४ ॥ : पति देगामि मंगां नु गादारी अर्थतम । मा पुरनील दधता पर्वत ॥ १५ ॥ 2. *णि पग आ गयो मिर्ष च नः । आरे बांधम्ब दुच्छनाम् ॥ १६ ॥ पिलाई धाना गततीको पुतयोनिरधि । प' मा भार. गव्य पितय पुत्रमा क्षिताविमानम्वाहा ॥ १७ ॥ sariri, गत । वायत श्रवः क इमार आ दधर्षति' ॥ १८ ॥ ॐ मग मनु विप्रवाहः । पाययो व्यंबटनु प्रजानने ।। १० ।। यो यनावयु निश्निान पर्गक । मनु मया मामाक्षिप: गं मन्ना ग्यासी ॥२०॥ निवारण निधन । यो नः गिप्रयाः' । " : १ नन्ददायी पुनः । अयोग्यगाय दोकाय यादी ॥ २२ ॥ Wre . . .

·६०८-२२२१-१८]
यजुर्वेद-संहिता।
(१४३)
।
अथ षट्त्रिंशोऽध्यायः।
ऋचं वार्च प्र पंधे मनो यजुः प्रपद्ये सामं प्राणं प्रपद्ये चक्षुः श्रोत्रं प्र पंद्ये ।
वागोजः सहौजो मयि प्राणापानौ ॥१॥
यन्में छिद्रं चक्षुषो हृदयस्य मनसो वातितृण्णं बृहस्पतिम तधातु ।
शं नौ भवतु मुवनस्य यस्पतिः ॥२॥
भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ।। ३ ।।
कर्या नश्चित्र आ मुंवदूती सदाव॒धः सखा । कया शचिठया वृतां ॥ ४ ॥
कस्त्वा सत्यो मदानां महिष्ठो मत्सुदन्धसः । दृढा चिदारुजे वसु ॥५॥
अभी पु णः सखीनामविता जरितॄणाम् । शतं भवास्यतिभिः ॥ ६ ॥
कया त्वं न अत्याभि प्र मन्दसे चूपन् । कयां स्तोतृभ्य आ भर ॥ ७ ॥
इन्द्रो विश्वस्य राजति । शं नो अस्तु द्विपदे शं चतुप्पः ॥ ८॥
शं नौ मित्रः शं वरुणः शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृहस्पतिः शं नो विष्णुरुरुक्रमः ॥ ९ ॥
शं नो वातः पवता/ शं नस्तपतु सूर्यः । शं नः कनिक्रदद्देवः पर्जन्यो आभि वर्षतुं ॥१०॥
अहानि शं भवन्तु नः शछ रात्रीः प्रति धीयताम् ।
शं न इन्द्राग्नी भवतामवौभिः शं न इन्द्रावरुणा रातहव्या ।
शं न इन्द्रापूपणा वाजेसाती शमिन्द्रासोमा सुविताय शं योः ॥ ११ ॥
शं नो देवीरभिष्टय आपो भवन्तु पीतये । शं योरभि स्रवन्तु नः ॥ १२॥
स्योना पृथिवि नो भवानुक्षरा निवेशनी । यच्छा नः शर्म सप्रथाः' ॥ १३ ॥
आपो हि छा मयोभुवस्ता न अर्जे दधातन । महे रणाय चक्षसे ॥१४॥
यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह न: । उशतीरिव मातरः ॥ १५ ॥
तस्मा अरै गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ । आपो जनयथा च नः ॥ १६ ॥
द्यौः शान्तिरन्तरिक्षुछ शान्तिः पृथिवी शान्तिरापः शान्ति रोषधयः शान्तिः।
वनस्पतयः शान्तिर्विश्वे देवाः शान्तिब्रह्म शान्तिः सर्वध
शान्तिः शान्तिरेव शान्तिः सा मा शान्तिरोधि ।। १७ ।।
हते दृछह मा मित्रस्य मा चक्षुपा सर्वाणि भूतानि समीक्षन्ताम् ।
मित्रस्याहं च पा सर्वाणि भूतानि समीक्षे । मित्रस्य च पा समीक्षामहे ॥ १८ ॥

·(१४४)
वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुष्क
3
हते छह मा । ज्योक्ते सन्दर्शि जीव्यासं ज्योक्ते सन्दर्शि जीव्यासम् ॥ १९ ॥
नमस्ते हरसे शोचिपे नमस्ते अस्त्वचि ।
अन्याँस्तै अस्मत्तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भव ॥ २० ॥
नमस्ते अस्तु विद्युते नमस्ते स्तनयित्नवे । नमस्ते भगवन्नस्तु यतः स्वः समीहसे ॥२१ ॥
यो-यत्तः समीहसे ततो नो अभयं कुरु । शं नः कुरु प्रजाभ्योऽर्मयं नः पशुम्यः' ॥ २२ ॥
सुमित्रिया न आप ओप॑धयः सन्तु दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु योऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः ॥ २३
तच्चक्षुर्दैवहितं पुरस्ताच्छुकमुञ्चरत् ! पश्येम शरदः शतं जीवेम शरदः शतर्थ शृणुयाम
शरदः शतं प्र बवाम शरदः शतमदीनाः स्याम शरदः शतं भूयश्च शरदः शतात. ॥ २४ ॥
[अ०, ३६, कं० २४, मं० सं० १.
इति पत्रिंशोऽध्यायः।
॥
अथ सप्तत्रिंशोऽध्यायः।
देवस्य॑ त्वा सवितुः प्रेमवेऽश्विनौ हुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ ? नारिरसि ॥१॥
युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विग्रस्य बृहतो विपश्चितः ।
वि होत्रां दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥२॥
देवी द्यावापृथिवी मखम्य वामद्य शिरी राध्यासं देवयजने पृथिव्याः ।
मखायं त्वा मखस्य त्वा शीण ॥३॥
देव्यो वट्यो मुतस्य प्रथमजा मखस्य वोऽद्य शिरी राध्यासं देवयजने पृथिव्याः ।
मखायं त्वा मखस्य॑ त्वा शीणे ॥४॥
इयत्यय आसीन्मखम्य तेऽद्य शिगें राध्यासं देवयजने पृथिव्याः ।
मखायं त्वा मम्वस्य त्वा शीर्ण' ॥५॥
इन्द्वम्याज स्थ मुखमय बोऽद्य शिगं गध्यासं देवयनने पृथिव्याः ।
मनवार्य त्वा मवयं गीण'। मवाय वा मनस्य त्वा शीण।
मन्नार्य त्वा मम्बयं त्वा शीणं ॥६॥

·पं० १९-२४, १-१६] यजुर्वेद-संहिता (१४१) प्रेतु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सनता । अच्छा वीरं नय पक्तिरोधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः । मखार्य त्वा मखस्यं त्वा शीणें । सखायं त्वा मखस्य॑ त्वा शीण मखाय॑ त्वा मुखस्य त्वा शीणे ॥ ७ ॥ मुखस्य शिरोऽसि । मखाय॑ त्वा मखस्य त्वा शीणें । मुखस्य शिरोऽसि । मखायं त्वा मखस्य॑ त्वा शीणें । मुखस्य शिरोऽसि । मखार्य त्वा मखस्य॑ त्वा शीणें । मखार्य त्वा मखस्य॑ त्वा शीणे सखार्य त्वा मखस्य॑ त्वा शीणें। मखाय॑ त्वा मुखस्य॑ त्वा शीणे ॥ ८॥ अवस्य त्वा वृष्णः शुक्ना धूपयामि देवयजने पृथिव्याः । मखाय॑ त्वा मुखस्य॑ त्वा शीर्णे । अश्वस्य त्वा वृष्णः शक्ना धूपयामि देवयजने पृथिव्याः । मुखार्य त्वा मुखस्य त्वा शीणें । अश्वस्य त्वा वृष्णः शक्ना धूपयामि देवयजने पृथिव्याः । मखाय॑ त्वा मखस्य त्वा शीणे । मखायं त्वा मुखस्य॑ त्वा शीणें । मखाय॑ त्वा मुखस्य त्वा शीणें । मखार्य त्वा मखस्य त्वा शीणें ॥९॥ ऋजर्वे त्वां साधर्वे त्वां सुक्षित्यै त्वा । मुखाय त्वा मखस्य॑ त्वा शीणें । मखाय॑ त्वा मखस्य त्वा शीर्णे। मुखाय त्वा मखस्य त्वा शीणें ॥ १० ॥ यमार्य त्वां मखाय त्वा सूर्यस्य त्वा तपसे। देवस्त्वा सविता मध्यानक्तुं पृथिव्याः संधस्पृशंस्पाहि । अचिरसि शोचिरसि तपोऽसि ॥११॥ अनाधृष्टा पुरस्तादृग्नेराधिपत्य आयुर्मे दाः पुत्रवती दक्षिणत इन्द्रस्याधिपत्ये प्र॒जां में दाः । सुपदा पश्चाद्देवस्य सवितुराधिपत्ये चक्षुर्मे दा आश्रुतिरुत्तरतो धातुराधिपत्ये रायस्पो मे दाः । विधृतिरुपरिष्टादृहस्पतेराधिपत्य ओजों मे दो विश्वाभ्यो मा नाष्ट्राभ्य॑स्पार्हि मनोरश्वासि ॥ १२ ॥ स्वाहां मुरुद्भिः परि श्रीयस्व दिवः सधस्पृशस्पाहि। मधु मधु मधु ॥ १३ ॥ गर्भो देवानां पिता मतीनां पतिः प्रजानाम् । सं देवो देवेन सावित्रा गत सछ सूर्यण रोचते॥१४॥ समग्निग्निना गत सं देवेन सवित्रा संछ सूर्येणारोचिष्ट । स्वाहा समग्निस्तपसा गत सं देव्यैन सवित्रा सछ सूर्येणारूरुचत' ॥ १५॥ धुर्ता दिवो वि भाति तप॑सस्पृथिव्यां धर्ता देवो देवानाममर्त्यस्तपोजाः । वार्चमस्मे नि यच्छ देवायुवम् ॥ १६ ॥ E ·(22) वाजसनेय-माध्यन्दिन-रात अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा च परां च पथिमिश्चरन्तम । स सुधीचीः स विनीसान आ वरीवर्ति मुबनेप्वन्तः ॥ १७ ॥ विश्वासां मुबां पते विश्वस्य मनसस्पते विश्वस्य वचसस्पते सर्वस्य वचसस्पते । देववृत्त्वं देव धर्म देवो दे॒वान् पाह्यत्र प्रावीर वां देवीतये । मधु माध्वीभ्यां मधु माधूचीभ्याम् ॥ १८॥ हदेन्बा मनसे त्या दिवे त्वा सूर्याय त्वा । ऊो अध्वरं दिवि देवेषु धेहि ॥ १९ ॥ गिना नोऽसि पिना नो बोधि नमस्ते अतु मा मा हिंसीः'। नमनन्या संयम पुत्रान्पशून्माय धेहि प्रजामस्मासु धेह्यारिवाऽह) सह पत्या भूयासमं ॥ २०॥ मन केनुना जपनार्थ मज्योनिज्योतिपा स्याहाँ । गांव केतना जुमला मुज्योतिज्योतिया स्वाहा ॥ २१ ॥ [अ० ३७, कं. २२54. मं. ५ इनि सप्तत्रिंशोऽध्यायः। - अथाष्टात्रिंशोऽध्यायः । दशा या मावितः प्रमऽश्विनावाहुभ्यां पृष्णो हस्ताभ्याम । आ दूदऽदित्यै गम्नाऽसि ॥१॥ ४दन पदि मम्बयाई । अगावामावेह्यमावहि ॥ २ ॥ मन्द्राणया गापः'। पुपाऽसि धर्माय दीप्य ॥ ३ ॥ दिग्द' परंम्वन्य पिन्वबन्द्राय पिन्वय । सदर पदाहन्दन ग्बाहेन्द्रवतं ।। 2 ॥ र म मामयों गन्नधा बंगविद्यः मुदत्रः । विश्व दागि मादनि नामि धानकः। उन्तरिक्षमन्यमि' ॥ ५ ॥ छन् नि छन्दमियावापृथिवीम्यां वा परि गृलाम्य तारणा चन्द्र बर: मादक दर्म पान दमदा यन बाट । दट य म दृष्टय ५६॥ दहा गन्दा दानाय स्वाहा । न्द दर दहा रियाय न्दा बाय स्वाहा । बाद दबईः निदादा दानाय स्वाहा ।। 3 ! पत्र Hara म ·०१७-२१:१-१९] यजुर्वेद-संहिता । (१४७) इन्द्राय त्वा वसुमते रुद्रवते स्वाहे न्द्रीय स्वाऽऽदित्यवते स्वाहे न्द्रीय स्वाभिमातिने स्वाहा। सवित्रे त्वं ऋभुमतें विभुमते वाजवते स्वाहाँ बृहस्पतये त्वा विश्वव्यावते स्वाहीं ॥८॥ यमाय त्वाऽरिस्वते पितृमते स्वाहा। स्वाहा धर्माय स्वाहा धर्मः पित्रे ।। ९ ।। विश्वा आशा दक्षिणसद्विश्वान् देवानांडिह । स्वाहाकृतस्य धर्मस्य मधोः पिबतमश्विना ।। १० ।। दिवि धो इमं यज्ञमिमं यज्ञं दिवि धाः। स्वाहाऽग्नये यज्ञियाय शं यर्जुयः ॥ ११ ॥ अश्विना धर्म पात हानमहर्दिवाभिरूतिभिः । तन्त्रायिणे नमो द्यावापृथिवीभ्याम् ॥ १२ ॥ अपातामुश्चिनां धर्ममनु द्यावापृथिवी अम साताम् । इहैव रातयः सन्तु ॥ १३ ॥ इपे पिन्वस्वोर्जे पिन्वस्वं ब्रह्मणे पिन्वस्व अवार्य पिन्वर्व द्यावापृथिवीभ्यां पिन्वस्वं । धर्मासि सुधर्मा मैन्यस्मे नृम्णानि धारय ब्रह्म धारय क्षुत्रं धारय विश धारयं ॥ १४ ॥ स्वाहा पुणे शरसे स्वाहा ग्राभ्यः स्वाहाँ प्रतिवेभ्यः । स्वाहा पितृभ्य ऊर्ध्वहियो धर्मपार्वभ्यः स्वाहा द्यावापृथिवीभ्यो स्वाहा विश्वेभ्यो देवेभ्यः ॥ १५ ॥ स्वाहां रुद्राय रुद्रहूतये स्वाहा सं ज्योतिषा ज्योतिः । अहः केतुना जुपता सुज्योतिज्योतिपा स्वाहा । रात्रिः केतुना जुपता, सुज्योतिज्योतिषा स्वाहा। मधु हुतमिन्द्रतमे अग्नावश्याम ते देव धर्म नमस्ते अस्तु मा मा हिधंसीः ॥ १६ ॥ अभीम महिमा दिवं विप्रो बभूव सप्रथाः । उत श्रवसा पृथिवी सछ सदस्व महार असि रोर्चस्व देवचीतमः । वि धूममग्ने अरुपं मियेध्य सृज प्रशस्त दर्शतम् ४ ॥ १७॥ या ते धर्म दिव्या शुग्या गायच्या हविर्धाने । सा त आ प्योयतां निष्टायतां तस्यै ते स्वाहा । या ते धर्मान्तरिये शुग्या त्रिष्टुभ्याीधे । सा त आ प्योयतां निष्टायतां तस्य ते स्वाहा। या ते धर्म पृथिव्याछ शुग्या जगत्या सदस्या। सात आ प्यायतां निष्टायतां तस्य ते स्वाहा ।। १८ ।। क्षत्रस्य त्वा परस्पाय ब्रह्मणस्तन्वं पाहि । विशस्त्या धर्मणा यमन कामाम सुविताय नपसे' ॥१९॥ xR: सीरय... दर्शतम् । (दा८ १८ १३७) ·(१४८) याजसनेयि-माध्यन्दिन-शुरु [. . चतुःस्रक्तिर्नाभितस्य सुप्रथाः स नौ विश्वायुः सप्रथाः स नः सर्वायुः सुप्रथाः । अप द्वेषो अप हरोऽन्यव्रतस्य सश्चिम ॥ २० ॥ धर्मतत्ते पुरींघ तेन वर्धस्व चा च प्यायस्व । वधिपीमहि च व्यमा च प्यासिपीमहि ॥२ अचिनहपा हरिमहामित्रो न दर्शतः । सर्छ सूर्येण विद्युतदुद्दधिनिधिः ॥ २२ ।। सुमित्रिया न आप ओषधयः सन्तु दुर्मिबियास्तस्मै सन्तु योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः उदयं तम॑स॒स्परि स्वः पश्यन्त उत्तरम् । देवं देवत्रा सूर्यमगन्म ज्योतिरुत्तमम् ॥ २४ ॥ एधोऽस्यधिपीमहि समिसि तेजोऽसि तेजो मयि धेहि ॥ २५॥ गवती द्यावापृथिवी यावच्च सप्त सिन्धवो वितस्थिरे । तावन्तमिन्द्र ते ग्रहमूर्जा गृहाम्यक्षितं मयिं गृह्णाम्यक्षितम् ॥ २६ ॥ मयि त्यदिन्द्रियं बृहन्मयि दक्षो मयि क्रतुः । धर्मस्त्रिशुग्वि राजति विराजा ज्योर्तिपा सह ब्रह्मणा तेजसा सह ॥ २७ ॥ पय॑सो रेत आभूतं तस्य दोहेमशीमयुत्तरामुत्तराछ साम् । त्विपः संवृक् क्रत्वे दक्षस्य ते सुपुम्णस्य ते सुषुम्णाग्निहुतेः । इन्द्रपीतस्य प्र॒जाप॑तिभक्षितस्य मधुमत उपहूत उपहूतस्य भक्षयामि ॥ २८ ॥ [अ० ३८, कं० २८, मं० इत्यष्टात्रिंशोऽध्यायः। अथैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः । स्वाहा प्राणेभ्यः साधिपतिकेभ्यः। पृथिव्यै स्वाहा ऽग्नये स्वाहाँ ऽन्तरिक्षाय स्वा वायवे स्वाहाँ । दिवे स्वाहाँ सूर्याय स्वाहा ॥ १ ॥ दिग्भ्यः स्वाहा' चन्द्राय स्वाहाँ नक्षत्रेभ्यः स्वाहाँ ऽद्यः स्वाहाँ वरुणाय स्व' नाभ्य स्वाहाँ पूताय स्वाहा ।। २ ।। वाचे स्वाहाँ प्राणाय स्वाहाँ प्राणाय स्वाहा । चक्षुपे स्वाहाँ चक्षुपे स्वाही श्रोाय स्वाहाँ श्रोत्राय स्वाहां ॥३॥ मनसः काममाकृति वाचः सत्यमशीय । पशूना रूपमन्नस्य रसो यशः श्रीः श्रयतां मयि र प्रजापतिः सम्झियमाणः सम्राट् सम्भृतो' वैश्वदेवः सं सन्नो धर्मः प्रवक्तं म्तेज उद्यत आश्विनः पयस्यानीयमाने पाणो विप्यन्दमाने मारुतः क्लथन् । भत्रः शसि सन्ताय्याने' वायव्यो हियर्माण आग्नेयो हयमानो' वाग्वृतः ॥"

·कं० २०-२८; १-१३] यजुर्वेद-संहिता। (१४९) भवस्य कण्ठ्य सविता प्रथमेऽहन्नाग्निद्वितीय वायुस्तृतीय आदित्यश्चतुर्थे चन्द्रमाः पञ्चम ऋतुः पठें मरुतः सप्तमें बृहस्पतिरष्टमे । मित्रो नवमे वरुणो दशम इन्द्र एकादशे' विश्वे देवा द्वादशे" ॥ ६ ॥ उग्रश्च भीमश्च ध्वान्तश्च धुनिश्च । सासह्वाँश्चा-भियुग्वा , विक्षिपः स्वाहा ॥ ७ ॥ अग्नि, हृदयेन। शनिछ हृदयागेण पशुपति कृत्स्नुहृदयेनै भवं युक्ता । शुर्व मतस्नाभ्या-मीशानं मन्युनों महादेवमन्तःपर्शव्येनो ग्रं देवं वनिष्ठुना वसिष्ठहनुः शिङ्गीनि कोश्याभ्याम् ॥ ८॥ गॅल्लोहितेन मित्र सौवत्येने रुद्रं दौत्येने, न्द्र प्रक्रीडेन मरुतो बलेने साध्यान् प्रमुर्दा । रुद्रस्यान्तःपाश्य महादेवस्य यकृत च्छवस्य वनिष्ठेपशुपतेः पुरीतते ॥ ९ ॥ लोमभ्यः स्वाही लोमभ्यः स्वाहा' त्वचे स्वाहा, त्वचे स्वाहाँ लोहिताय स्वाहाँ लोहिताय स्वाही मेदोम्यः स्वाहाँ मेदोभ्यः स्वाहाँ। माछसेभ्यः स्वाहाँ माछसेभ्यः स्वाही मनावभ्यः स्वाही नाभ्यः स्वाही ऽस्थभ्यः स्वाही ऽस्थभ्यः स्वाहा" मुजन्यः म्बाहा" मजभ्यः म्बाहाँ । तसे स्वाही" पायवे स्वाहा ॥१०॥ आयासाय स्वाहा' प्रायासाय स्वाहा' संयासाय स्वाहा विद्यासाय म्बाहों-द्यासाय ग्वाही। शुचे स्वाहीं शोचते म्वाही शोच॑मानाय स्वाही शोकाय म्बाही ॥११॥ तसे स्वाहाँ तप्यते स्वाहां तप्यमानाय म्बाही तप्ताय स्वाहाँ धर्माय ग्या। निष्कृत्य स्वाती प्रायश्चित्यै स्वाहा' भेषजाय ग्यास ॥ १२ ।। यमाय स्वाहाँ ऽन्तकाय स्वाहा मृत्यवे म्याही । बामणे स्वाहा ब्राह्महत्याय स्वाही विश्वग्यो देवेभ्यः ग्या यापृथिवीग्याचे स्वाहा ॥ १३ ॥ [8.२८१२, मं..12 म्यानपारारिशोऽध्यायः ।

·(१५०) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुल [808 " अथ चत्वारिंशोऽध्यायः। ईशा वास्यमिदछ सर्व यत्किं च जगत्यां जगत् । तेनं त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्य स्विद्धनम् ॥ १॥ कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छत समाः । एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरै ॥२॥ असुर्य नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः। ताँस्ते प्रेत्यापि गच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः' ॥३॥ अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनवा आप्नुवन् पूर्वमर्शत् । तन्द्रावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥ ४ ॥ तजनि तन्नेजति तरे तद्वन्तिके । तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य बाह्यतः ॥ ५॥ यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्नेवानुपश्यति । सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न वि चिकित्सति ॥ ६॥ यस्मिन्माणि भूतान्यात्मैवाभूद्विजानतः । तत्र को मोहः कः शोक एकत्वम॑नुपश्यतः ॥ ७ ॥ म पयगावटकमकायमणमस्नाबिर शुद्धमपापविद्धम् । कविमनात परिमः वयम्भूर्याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥ ८॥ अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽसमुतिमुपासते । ततो मूर्य इव ते तमो य ? सम्भूत्या रताः ॥ ९ ॥ अन्ययातुः मम्भवादन्यदादुरसम्भवात । इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तविचचक्षिरे' ॥ १० ॥ मानि च बिनादां च यम्नदोमयं मह । विनाशन मृत्यु तीर्खा सम्मत्यामृतमश्नुते ॥ ११ ॥ अन्धनमः प्रविशन्ति येऽविद्यामपामते । तता भूय॑ इव ते तमा य के विद्यार्या गताः ॥ १२॥ अन्यदेवादुर्विद्याया अन्यदादविद्यायाः । इति शुश्रम धीराणां ये नस्तविचचक्षिरे' ॥ १३ ॥ दिद्य नाविद्यां न बनवाभयछ मह । अधिग्रया मृत्यु ती. विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥ बनिन्द्रामृत मवेदं मम्मान्त शर्गरम । ओ३म क्रती मर । दिलंय म्मर । कृत मr' ॥?" मन मा गय अम्माविश्वानि देव बयनानि विद्वान । हातो भूबिटाले नम इन्,ि विधमे ।। १६ ॥ विपना सत्यम्यायिहि मुम्बम । यादमायादित्य पुरेपः गमावरम । [...,022.../ दिनयानयागः । [४. नि...! इन्यूनतममाया 'ET form] य-मायन्टिनट पदमा समाया।

·(१५१) वाजसनेयि-शुक्ल-यजुर्वेद-संहितायाः कण्डिकानां म वर्णानुक्रम-सूची। १५,२० अग्निज्योतिज्योतिरग्निः ३.९ अशुना ते अशुः २०,२७ अश्शुर शुष्टे देव ५,७ अग्निज्योतिषा ज्योतिष्मान् १३,४० अरशुश्च मे रश्मिय १८,१९ अग्निर्देवता वातो १४,२० भकन्कर्म कर्मकृतः ३,४७ अग्निर्मूर्धा दिवः ३.१२, १३,१४, अक्रन्ददनि स्तनयन् १२,६, २१: ३३ अक्षमीमदन्त वव ३,५१ अग्नित्राणि जानद् ३३,९ अक्षराजाय कितवं ३०,१८ भग्निश्च पृथिवी च २६,१ अम आयू षि पवस१९,३८, ३५,१६ अग्निश्च म आपश्च १८,१४ अग्न इन्द्र वरुण ३३,४८ अग्निश्च म इन्द्रश्च १८,१६ अग्नये कन्यवाहनाय २,२९ अग्निश्च मे धर्मश्च १८,२२ अग्नये कूटरून् २४,२३ भग्निध्वात्ताः पितरः १९,५९ भग्नये गायत्राय २९.६० अग्निष्वात्तान्तुमतो १९.६१ अग्नये गृहपतये १०,२३ अग्निस्तिग्मेन शोचिषा १७,१६ भग्नये त्वा मह्यं ७,४७ अग्नीषोमयोज्जितिम् २,१५ अग्नयेऽनीकवते २४,१६, २९,५९ अग्ने अच्छा वदेह नः ९,२८ अग्नये पीवान ३०,९१ । अग्ने अंगिरः शतं ते १२,८ अग्नये स्वाहा २२,६, २७ अग्ने गृहपते सुगृहपतिः २,२७ अग्ना इ पत्नीवन्त्यः ८,१० अग्ने जातान् प्र णुदा १५.१ भग्नावग्निश्चरति ५,४ अग्ने तमद्याइवं न १५,४४, १७,७७ अग्नि युनज्मि शवसा १८,५१ अग्ने तव श्रवो क्यो १२,१०६ अग्निर स्तोमेन बोधय २२,१५ अग्ने त्वं नो अन्तम ३,२५, १५,४८; अग्निः हृदयेन ३९८ २५,४७ अग्निः होतारं मन्ये १५,४७ | अग्ने त्वं पुरीप्यो १२,५९ अग्नि तं मन्ये यो १५,४१ अग्ने त्वसु जागृहि४,१४ मग्नि दूत पुरो दधे २२,१७ अग्नेऽदब्धायो शीतम २,२० अग्निः पशुरासीत् २३,१७ अग्ने दिवो अर्णमच्छा १२,४९ अग्निः पृथुर्धर्मनस्पतिः १०,२९ अग्ने नय सुपथा ५,३६, ७,४३, अग्निः प्रियेषु धामसु १२,११७ ४०,१६ अग्निमय होतारम् २१,५९,२८,२३; : अग्नेः पक्षतिर्वायोः २५,४ अग्ने पत्नीरिदा वह २६,२० अग्निरस्मि जन्मना १८,६६ अग्ने पवस्व स्वपा ८,३८ अग्निकाक्षरेण प्राणम् ९,३१ अग्ने पावक, रोचिषा ७,८ अग्निऋषिः पवमानः २६,९ अग्ने प्रेहि प्रथमो १७,६९ । अग्ने ब्रह्म गृभ्णीष्व १.१८ अग्नेऽभ्यावर्तिन्नभि १२,७ । भग्ने यत्ते दिवि वर्चः १२,४८ अग्ने यत्ते शुकं १२,१०४ अग्ने युवा हि ये १३,३६ अग्नेरनीकमप आ८,२४ अग्नेर्जनित्रमसि ५,२ अग्नेर्भागोऽसि दीक्षाया १४,२४ अग्नेऽपनगृहस्य ६,२४ अग्ने वाजजिद्वाजं त्वा २,७ अग्ने वाजस्य गोमत १५,३५ अग्ने वेहोत्रं वेर्दूत्यम् २,९ अग्ने व्रतपते व्रतम् १,५, २,२८ अग्ने व्रतपास्त्वे ५,६, ४० अग्ने शर्ध महते ३३,१२ अग्ने सहस्व पृतना ९,३७ अग्ने सहस्राक्ष १७,७१ अग्नेस्तनूरसि वाचो १,२५ अग्नेस्तनूरसि विष्णवे ५,१ अग्ने स्वाहा कृणुहि २७,२२ अग्रेणीरसि स्वावेश६,२ अग्रे वृहन्नुषाम् १२,१३ अमान्यात्मन् भिषजा १९,९३ अङ्गिरसो नः पितरो १९,५० अचिक्रदद् वृषा हरिः ३८,२९ अच्छायमेति शवमा २७,१४ : असिस्य ते देव ७,१४ ; अजस्रमिन्दुमध्यं १३,४३ अजार पिशहिला २३,५६ अजीजनो हि पवमान १२,१८ अजोाग्नेर जनिट १३,५१ भति निदो अति सिधो २७,६ अति विदवा: परिष्टा १२,८४ .

·गद-नर्णानुमा-गुनी सत्यन्गा अगां नान्यों ५.४२ अत्र पितरी मादयध्वं २,३१ अत्रा ते रूपमुनमम् २९,१८ अयंतानष्टी दिपाना ३०,२२ सदभिः सवितः३३,६९६८९ अदितिद्यौरदितिः २५,२३ अदितिष्ट्वा देवो ११,६१ अदित्यास्त्वगम्यदिल ४,३० अदित्यास्त्वा पृष्ठे १४,५ अदित्यास्त्वा मूर्धन्ना ४,२२ मादित्य रास्नायि१,३०, १२,५९, अमी हिमादितं३८,२७ अभी गुणगानाम् २७,३१३६६ अभयान मुष्टुनि १७,.. अभया दमामि ममियम् २०,२३ अभ्या वर्नम्न पृथिवि १,१०३ अधिमि नायमि १२,१० अमीषां निनं प्रति १७,१४ अमुत्रभूयादव २७,९ अमेव नः मुहवा २६,२४ अयं वां मित्रावरगा ७,९. अयं वेनभोदयन् ७,१६ अयः सहनषिभिः३३,८३ अयर सो अग्निर्यस्मिन् १२,१७ अयं ने योनिस्वियो ३,127 १२,५२,२५,५६ अयं दक्षिणा विश्वकर्मा १३,५१ . बातम: निति १०, १३ अपमानमा वा३,२० अनपतेऽनय ना११,८३ अनापग्मुिलो र १९,७५ अन्य दवा हुर्निचाया १०,१३ अन्यदेवाहुः सम्मवाद ४०,० । अन्यवाऽयमामा २४,३७ अन्या यो अन्यामवतु १२,८८ । अन्वग्निमपसामग्रम् ११,१७ अन्विदनुमते खं३४० अपत्यं गोपामनि ३७,१७ अपाः रममुद्यम ९,३ अपाघमप किल्बिषम् ३५,२२ अपां गम्मन्त्पीट मा १३.३० अपातामश्विना धर्मम् ३८,१३ अपाधमदभिशस्तीः ३३,९५ अपां त्वेमन्त्सादयामि १३,५३ अपामिदं न्ययनर१७७ अपां पृष्ठममि योनिः १९,२९,१३,२ अपां पेपरस्यापो ६,१० अपां फेनेन नमुः १९,७१ अपारलं पृयिव्ये १,२६ अपि तेयु त्रियु पदेयु २३,५० अपेत वीत विच १२,१५ अपेतो यन्तु पणयो ३५,१ । अपो अद्यान्वचारिप २०,२२ अपो देवा मधुमतीः १०,१ अपो देवीरूप सृज १९,३८ अप्नस्वतीमश्विना ३४,२९ | अप्स्वग्ने मषिष्टव १२,३६ अपस्वन्तरमृतमप्सु ९,६ अयोध्यग्निः समिधा १५,२४ अमि गोत्राणि महमा १७,३९ अभि त्यं देव सविता ४,२५ भभि त्वा शूर नोनुमो २७,३५ अभिधा अमि भुवनम् २२,३ अभि प्रवन्त समनव १७,९६ अभिभूरस्येतास्ते १०,२८ अभि यज्ञं गृणीहि २६,२१ अयं नो अग्निवरिव ५,३७, ७,३१ अयमग्निः पुरोध्यो ३,१० अयमग्निः महविगो १५,२१ अयमग्निहपतिः ३,३२ । अयमग्निवारतमो १५,५२ अयमिह प्रयमो घायि३,१५ सदिस्यं व्युन्दनर्माम २,२ अदृश्रमस्य केतवो८,४० अद्भधः क्षीरं व्यपिवत् १९,७३ अद्भयः सम्भृतः पृथिव्य ३१,१७ अद्भ्यः स्वाहा वायः २२,२५ अशा देवा उदिता ३३,४२ अधा यथा नः पितरः १९,६९ अधा ह्यग्ने ऋतोः १५,१५ अधि न इन्द्रषां ३३,४७ अधिपन्यसि वृहती १५,२४ अध्यवोचदधिवका १६,५ अध्वर्यो अद्रिभिः २०,३१ अनट्वान्वयः पंक्तिः १४,१० अनवाहमन्वारमामहे ३५,१३ अनाधृष्टा पुरस्तात् ३७,१२ अनाधृप्यो जातवेदाः २७,७ अनु ते शुष्मं तुरयन्तम् ३३,६७ अनुत्तमा ते मघवन् ३३,७९ अनु त्वा माता मन्यताम् ४,२० अनु त्वा रथो अनु २९,१९ अनु नोऽद्यानुमतिः ३४,९ अनु वीररनु पुप्यास्म २६,२९ अनेजदेकं मनसो ४०१ अन्तरग्ने रुचा त्वम् १२,१६ अन्तरा मित्रावरुणा २९,६ अन्तश्चरति रोचनास्य ३,७ अन्तस्ते द्यावापृथिवी ७,५ *- अयमुत्तरात्संयद २५,२८ अयनुपर्यग्विमुस्तस्य १५,१९ अयं पश्चाहिन्यव्यचा १३,५२,१५,१७ अयं पुरो मुवस्तस्य १३,५४ अयं पुरो हरिकेशः १५,१५ अयंत स्थ राष्ट्रदा १०,३ अर्घ-चस्क्यानार १९,२५ अर्धमासाः परूषि २३,४१ अर्मेभ्यो हस्तिपं ३०,११ अर्यमणं वृहस्पति ९,२७ अधिो अद्या भवता ३३,५१ - अवतत्य धनुट्व५ १६,१३ अवपतन्तीरवदन् १२,९१ अवमय निचुम्पुण ३,१८, ८,२७ अव रुद्रमदीमधव ३,५८ - ·यजुर्वेद-वर्णानुक्रम-सूची (१५३) .. सवस्टा परा पत १७,४५ सविन मेषा नसि १९,९० भवेष्टा दन्दशकाः १०,१० भवाचाम कवये १५,२५ अश्मन्नू पर्वते १७,१ भश्मन्वतीरीयते ३५,१० अश्मा च मे मृत्तिका १८,१३ सश्याम तं काममग्ने १८,७४ अश्वत्यै वो निषदनं १२,७९, ३५,४ अश्वस्तूपरो गोमृगः २४,१ अश्वस्य त्वा वृष्णः ३७,९ भस्वावती सोमावतीम् १२,८१ अश्वावतीर्गोमतीनं ३४,४० अश्विनकृतस्य ते २०,३५ अश्विना गोभिरिन्द्रियम् २०७३ अश्विना धर्म पातर ३८,१२ अश्विना तेजसा चक्षुः २०,८० सविना नमुचेः सुतर २०,५९ अविना पिरतां मधु २०.९० अश्विना भेवर्ज मधु २०,६४ अश्विना हविरिन्द्रियं २०,६७ अश्विभ्यो सुरमृतं १९,८९ अश्विभ्यो पच्यस्व १०,३१ साविभ्यां पिवस्व ३८,४ अश्विभ्यां प्रातःसवनम् १९,२६ सदको घृतेन त्मन्या २९,१० सपा युत्सु पृतनासु ३४,२० सबाडाऽसि सहमाना १३,२६ भष्टो ग्यख्यत् ककुमः ३४,२४ असंख्याता पहनाणि १६,५४ मसले स्वाहासवे १५,३० मलियमो अस्यादित्यो १९,१४ समुन्वन्तमयजमानम् १२,६२ असुर्या नाम ते ४०,३ पसी यस्ताम्रो अरुण १६,६ बसोवासेना मरुतः १७,४७ सो योऽसति १६७ मसामय देवेभ्यः २८ अस्तायग्निरार १९,२९ अस्माकमिन्द्रः समृतेषु १७,४३ अस्मात्त्वमधि जातो ३५,२२ अस्मिन् महत्यर्णवे १६,५५ अस्मे रुदा मेहना ३३,५० अस्मे वो अस्त्विन्द्रियम् ९,२२ अस्य प्रत्नामनु धुतर ३,१६ अस्याजरासो दमा ३३,१ अस्येदिन्द्रो वाधे ३३,९७ अहः केतुना जुषतार ३७,२१ अहरहरप्रयावं ११,७५ महानि शं भवन्तु ३६, ११ महाव्यग्ने हविरास्ये २०,७९ अहिरिव भोगेः पर्येति २९,५१ अहे पारावतान् २४,२५ महत्तमसि हविर्धानम् १,९ आकूतिममिं प्रयुजर ११,६६ माकूत्यै प्रयुजेऽनये ४,७ आ कृष्णेन रजसा ३३,४३, ३४,३१ आ भन्दय बलमोजो २९,५६ भाक्रम्य वाजिन् पृथिवीम् ११,१९ मागत्य वाज्यध्वानर ११,१८ मा गन्म विश्ववेदसम् ३,३८ साप्रेयः कृष्णप्रायः २९,५८ आप्रयणब मे १८,२० आ था ये अमिमिन्धते ७,३२ आच्या जानु दक्षिणतो १९,६२ आच्छच्छन्दः प्रच्छच्छन्दः १५,५ आ जसन्ति सान्वेषी २९,५० मा जिघ्र कलशं ८,४२ माजुहान ईप्यो वन्यश्च २९,२८ बाजुहान: सुप्रतीकः १७,७३ भाजुहाना सरस्वती २०,५८ था तत्त इन्द्रायवः ३३,९८ भा तं भज सोश्रवसा १२,२७ मातिध्यापं मासरं १९,१४ आतिप्ठन्त परि ३३,२१ मा तिष्ठ पत्रान् र६८,३३ मा तू न इन्दं १२.६५ बा ते परसो मनो १५,११५ मात्मापस्ये न कस्य १९,९२ आत्मने मे वर्चीदा ७,२८ आरमान ते मनसा २९,१७ था त्या जिधर्म मनसा ११,२३ आ वाऽहामन्तरभूः १२,११ आदित्यं गर्म पयसा १३,४१ आदित्यैनों भारती २९,८ आधत्त पितरो गर्भ २,३३ भान इटाभिर्विदये ३३,३४ आ न इन्दो दूरादा २०,४८ मा न इन्द्रो हरिभिः २०,४९ मा न एतु मनः ३,५४ मा नासत्या त्रिभिः ३४,४७ आ नो नियुद्भिः शतिनी २७,२८ आ नो मद्राः क्रतवो २५,२४ आ नो मित्रावरुणा २१,८ आ नो यज्ञं दिविस्पृशं ३३,८५ आ नो यज्ञं भारती २९,३३ मन्त्राणि स्थालीमधु १९,८६ मापतये त्वा परि ५,५ पये स्वाहा स्वापये ९.९० आ पवस्व हिरण्यवत् ८,६३ आपश्चित्पिप्यु स्तयों ३३,१८ आपो अस्मान्मातरः ४,२ मापो देवीः प्रति गृभ्णीत १२,३५ आपोह यमुहतीः २७,२५ मापो दिघा ११,५०, ३६,१४ सा प्यायस्व मदिन्तम १२,११४ मा प्यायस्व समेतु १२,११२ सा नमन् मानगो २२,२२ मा मन्दरिन्द्र हरिभिः २०,५३ मा मा वाजस्य प्रसवो ९,१९ सामूरज प्रत्यावर्तय २९,५७ मायं गौः पृभिरक्रमीद ३,६ बाददिये हाति ३३.११ मा यन्तु नः पितरः १९,५८ का पानमुप भूपतं३३,८८ बापान्दिन्दोऽयम २०१७ मापामाय स्वाहा::१९ ·(२५) वाजसनेयि-माध्यन्दिन-शुश आयुमें पाहि प्राणं मे १४,१७ आयुर्यज्ञन कल्पता ९,२२, १८,२९; २२,३३ आयुष्मानने हविषा ३५,१७ आयुष्यं वर्चस्य : ३४,५० आयोश्वा सदने सादयामि १५,६३ आ रात्रि पार्थिव:३४,३२ आ रोदमी अपृणदा ३३,७५ आ वाची मध्यमम्हदः१५,५१ आ वायो भूप शुचिपा ७,७ आविमर्या आवित्तो १०,९ आ विश्वतः प्रत्यञ्च ११,२४ आ वो देवास ईमहे ४,५ आशुः शिशानो वृपभो २७,३३ आशुनिवृद्धान्तः २४,२३ आ श्रावयति १९,२४ आमन्दी रूप राजा १९,१६ आसीनामो अरुणीनाम् १९,६३ आ सुते सिञ्चत ३३,२१ आ सुष्वयन्ती यजते २९,३१ आऽहं पितॄन्त्सृवि १९,५६ इन्द्रं विश्वा अवीवृधन् १२,५६; २५,६१, २७,६१. इन्द्रः मुत्रामा स्वर्ण १०,५१ इन्द्रः मुत्रामा हृदयन १९,८५ इन्द्र गोमन्निहा याहि २६४ इन्द्रघोपस्त्वा वमुमिः ५,११ इन्द्र ममत्व इह पाहि ७.३५ इन्द्रमिदरी वहतो ८,३५ इन्द्रवायू इमे मुता ७,८; ३३,५६ इन्द्रवायू वृहस्पति ३३,१५ इन्द्रवायू सुसन्दशा ३३,८३ इन्द्रव मस्तथ ८,५५ इन्द्रय सम्राइ वरुणय८,३७ इन्द्रस्य कोहोऽदित्य २५८ इन्द्रस्य वज़ो मरुताम् २९,५४ इन्दस्य वज्रोऽसि ९,५, १०,२१ इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य १७,४२ इन्दस्य रूपमृपमो १९,९२ इन्दस्य स्यूरमि ५,३० इन्द्रस्यांज स्थ ३७,३ इन्दानी अपादियं ३३,९३ इन्द्राग्नी अव्ययमाना १४, ११ इन्द्रामा आ गत सुतं ७,३१ इन्द्राग्नी मित्रावरुणा ३३,४९ इन्द्राग्न्योः पक्षतिः २५:५ इन्द्राय त्वा वसुमते ६,३२, ३८,८ इन्द्रा याहि चित्रमानो २०,८७ इन्द्रा याहि तूतुजान २०,८९ इन्द्रा याहि धियेषितो २०,८८ इन्द्रा याहि वृत्रहन् २६,५ इन्द्रायेन्दु सरस्वती २०,५७ इन्द्रमं प्रतरी नय १७,५१ इन्देहि मत्स्यन्धसो ३३,२५ इन्द्रो विश्वस्य राजति ३६,८ इन्द्रो वृत्रमवृणोत् १३,२६ इन्धानास्वा शतर हिमा ३,२८ इमर साइम्ररशतधारम् १३,४९ इमर स्तनमूर्जस्वन्तं १७,८७ इमं जीवेभ्यः परिधि ३५,१५ इमं देवा अमपान९,१०, २०१८ इमं नो देव मवितः १३. इमं मा हिश्योरेकश] १३,३८ इमं मा हिमीदिपादं १३,३७ इमं मे वरुण ध्रुधी २१,२ इममूगायुं वरुणस्य १३,५० मा उ त्वा पुश्वमो ३३,८१ इमा गिर आदिलेभ्यो ३४,५३ इमा ते वाजिन्नवमा २९,२६ इमा नु के मुवना २५,३३ इमां त धियंत्र मरे ३३,२९ इमामगृभगन रशना २२, इमा मे अग्न इटका २७,: इमा रुद्राय तवये १६,३८ इमा ते पक्षावजरी १८,५२ इयं वेदिः पगे अन्तः २३,३१ इयान आसीत् ३७.५ इयदस्यायुरमि १०,२५ इयं ते यनिया तनूः ४,१३ इयमुपरि मतिस्तस्यै १३,५८ इरज्यनग्ने प्रथयस्व १२,१०९ इरावती धेनुमती ५,१६ इषमूर्जमहमित १२,१०५ इसवोर्जदच शारदी १४,२६ इपिरो विश्वव्यत्रा २८,४३ इथे वोर्जे त्वा १,१ इसे पिन्वस्वोर्जे ३८,१४ इषे राये रमस्त्र १३,३५ इकतारमध्वरस्य १२,२१० इप्कृति म वो माता १२८३ इष्टो अमिराहुतः १८,५७ इष्टो यज्ञो मृगुभिः १८,५६ इह रतिरिह रमध्वम् ८,५१ इहैवाग्ने अघि धारया १७, इच्छन्ति त्वा मोम्यामः ३४,१८ इड एह्यदित एहि ३,२७, ३८,२ इडामिरमिरीज्यः २१,२४ इडाभिर्भक्षानाप्नोति १९,२९ इडामने पुरुदस११२,५२ इडायास्त्वा पदे ३४,१५ इने रन्ते हव्ये काम्ये ८,४३ इद विष्णुर्वि चक्रमे ५,१५ इदरहविः प्रजननं १९,४८ इदं पितृभ्यो नमो १९,६८ इदमापः प्र वहत ६,१७ इदमुत्तरात् स्वस्तस्य १३,५७ इदं मे ब्रह्मच ३२,१६ इन्दुर्दक्षः दयेन छतावा १८,५३ इन्द्र आमां नेता १७,१० इन्द्रं दुरः दवप्यो २०,20 इन्द्रं देवावियो १७,८६ इंडितो देवहरिवा २०,३८ ईव्यदचामि वन्द्यश्च २९,३ इंदक्षाम एतादृक्षाय १७,८३ ·(१५५) उशिकायको अरतिः १२,२४ उशिगसि कवि: ५,३२ उपस्तचित्रमा भर ३४,३३ उपासानफमश्विना २०,६१ उपासानता बृहती २०,४१ उपे यही सुपेशसा २१,१७ उसावेतं धूर्षादी ४,३३ उयुध्यस्वाले पति १५,५४, १८,६१ यजुर्वेद-वर्णानुक्रम-सूची ईडए चान्याहर च १७,८१ । उदयं तमसपरि २०,२१६ २७,१०, ईमन्तिासः शिलिक २९,२१ ३५,१४, ३८,२४ ईशानाय परस्वत २४,२८ उन्नत ऋषभो वामनः २४,७ ईशावास्यमिद ४०.१ उप ज्मन्नुप येतसे १७६ उप त्याऽग्ने दविष्मती: ३,४ उक्ताः सवरा एताः २४,१५, १७,१९ उप नः सूनको गिर: ३३,७७ उक्थेभित्रहन्तमा ३३,७६ उपपयन्तो अध्वरं ३,१६ उक्षा समुद्रो अरुणः १७,६०. उप प्रागाच्उसनं २९,२३ उखां कृणोतु शक्त्या २१,५७ उप प्रागारपरम २९,२४ उपॅलोहितेन मित्र५ ३९,९ उप प्रागात्सुमन्मे २५,३० उप्रश्च भीमश्च ध्वान्तः ३९,७ उपयामगृहीतोऽसि यो ७,२५ उमा विषनिना ३३,६६ उपयामगृहीतोऽसि प्रजापतये २३,२४ उच्चा ते जातमन्धसो २६,१६ उपयामगृहीतोऽसि बृहस्पति ८,९ उच्छुप्मा ओषधीनां १२,८२ उपयामगृहीतोऽसि मघवे ७,३० उत नोऽहिर्बुध्यः ३४,५३ उपयामगृहीतोऽसि सावित्री ८,७ उपयामगृहीतोऽसि सुशर्मा ८,८ उपयामगृहीतोऽसि हरिः८,११ उपयामगृहीतोऽसन्द्रिाय ७,२२ उपयामगृहीतोऽस्यग्नये ८,४७ उपयामगृहीतोऽस्यन्तः ७,४ उपयामगृहीतोऽस्यश्विभ्या २०,३३ उपयामगृहीतोऽस्याग्रयणो ७,२० उपयामगृहीतोऽस्यादित्येभ्यः ८,१ उपयामगृहीतोऽस्याश्विनं १९,८ उप श्वासय पृथिवीम् २९,५५ उपहृता इह गाव-३,४३ उपहूताः पितरः १९,५७ उपहतो द्यौष्पितोप २,११ उपहरे गिरीणा२६,१५ उपावसूज त्मन्या २९,३५ उपाचीरस्युप देवान् ६,७ उपास्मै गायता नरः ३३,६२ उभा पिवतमश्विना ३४,२८ ददु त्वा विश्वे देवा १२,३१, १७,५३ . उभाभ्यां देव सवितः १९,४३ उभा वामिन्द्राग्नी ३,१३ उभे सुदचन्द्र सर्विषो १५.४३ उद्माभं च-निप्राभं १७,६४ उर विष्णो वि क्रमस्व ५,३८, ४१ उशन्तरत्वा नि-धीमहि १९,७० ऊ च मे सूनृता १८,९ ऊर्गस्यानिरस्यूर्णम्म्रदा ४,१० ऊर्ज वहन्तीगतं २,३४ ऊों नपाज्जातवेदः १२,१०८ ऊर्जा नपातस २७,४४ ऊर्व ऊ षु ण ऊतये ११,४२ ऊर्ध्वमेनमुच्छ्यतागिरो २३,२७ ऊ अस्य समिधो २७,११ कीमा रोह १०,१४ ऊर्ध्वीमेनामुच्छ्रापय २३,२६ ऊचों भव प्रति विघ्या १३,१३ . उत स्मास्य द्रवतः ९.१५ उत्तानायामद भरा ३४,१४ उत्तिष्टलोजसा सह ८,३९ उत्तिष्ट ब्रह्मणस्पते ३४,५६ उतेदानी भगवन्तः ३४,२७ उरकाम महते सौभगाय ११,२१ उत्थाय वृहती भव ११,६४ उत्सवध्या अव गुदं २३,२१ उत्सादेभ्यः कुञ्ज प्रमुदे ३०,१० उदक्रमीद् द्रविणोदा ११,२२ उदग्ने तिष्ट प्रत्या १३,१२ रदिप स्तभानान्तरिक्षं ५,२७ उदीचीमा रोद १०,१३ उदीरतामवर १९,४९ उदु तिष्ट स्वध्वरावा ११,४१ उदुत्तमं वरुण पाशम् १२,१२ उद्यं जातवेदसं ७,४१, ८,४१६ ३२,३१ ऋक्सामयोः शिल्पे ४,९ ऋचं वाचं प्रपद्ये ३६,१ ऋचे त्वा रुचे त्वा १३,३९ ऋचो नामास्मि यजू सि १८,६७ जवे त्वा साधते ३७,१० ऋजीते परि वृधि २९,४९ ऋतर सत्यमृत५११,४७ ऋतजिच्च सत्यजिच्च १७,८३ ऋतं च मेऽमृतं १८,६ ऋतये स्तेनहृदयं ३०,१३ ऋतवस्त ऋतथा २३,४० ऋतवस्ते यज्ञ २६,१४ ऋतव स्थ अनावृधा १७,३ ऋनश्च मलश्च १७,८२ ऋतावानं महिषं १२.१११ ऋतावान वैश्वानरम २६.६ ऋतापाइतधामाऽग्निः१८,३८ मनुथेन्द्रो वनस्पतिः २०,६५ ऋगिया म माय:३३,८७ उदेनमुत्तरा नयाग्ने १७,५० उदेषो बाह अति ११,८२ रद्धर्षय मघवन् १७,४२ ·(१५६) बाजसनेयि-माभ्यन्दिन-प्रा भाषेधगः समवदन्त १२,९६ मोषधीः प्रतिमोदयं १२,७७ भोषधीरिति मातरः १२,७८ के हमकेतरे २९,३७ केमन्तः पुरुष मा १३,५१ को मस्य वेद २३,५९ कोऽदाकस्मा अदात् ७,१८ कोऽसि तमोऽसि ७,२७॥ क्रमवमग्निना १७,६५ क्रम्यादमग्नि प्र३५,१९ सत्रस्य ला परस्पाय ३८१ क्षत्रस्प योनिरसि २०,१ क्षत्रस्पोस्वमसि १०८ क्षत्रेणाग्ने स्वायुः सः२७, क्षपो राजन्नुत त्मना १५, सह वैश्वदेवः श्वा २४, एकया च दशभिश्च २७,३३ एकयाऽस्तुवत प्रजा १४,२८ एकस्त्वष्टुरश्वस्या २५,४२ एकस्मै स्वाहा द्वाभ्यार २२,३४ एका च मे तितश्च १८,२४ एजतु दशमास्यो गर्मो ८,२८ एण्यहो मण्डूको मूषिका २४,३६ एत सधस्थ परि १८,५९ एतं जानाथ परमे १८,६० एतत्ते रुद्रावसन्तेन ३,६१ एता अर्षन्ति हृद्यात् १७,९३ एता उवः सुभगा २९,५ एता ऐन्द्राग्ना द्विरूपा २४,८ एतावद्रूपं यज्ञस्य १९,३१ एतावानस्य महिमा ३१.३ एतं ते देव सवितः २,१२ एदमगन्म देव ४,१ एधोऽस्येधिषीमहि २०,२३, २८,२५ एना विश्वान्यर्य आ २६,१८ एना वो आग्निं नमसो १५,३२ एमिनों अर्भवा १५,४६ एवश्छन्दो वरिवः १५,४ एवेदिन्द्रं वृषणं २०,५४ एष छागः पुरो २५,२६ एष ते गायत्रो भाग ४,२४ एष ते निर्ऋते भागः ९,३५ एष ते रुद्र भागः ३,५७ एष व स्तोमो मरुतः ३४,४८ एष स्य वाजी क्षिपणि ९,१४ एषा ते अग्ने समित्तया २,१४ एषा ते शुक्र तनूः ४,१७ एपा व सा सत्या ९,१२ एपो ह देवः प्रदिशो ३२,४ एड्यू पु व्रवाणि २५,१३ ककुमर रूपं वृषमस्य ८,४९ कत्यस्य विछाः कत्यक्षराणि २३,५७ कदाचन प्र युच्छसि ८,३ कदा चन स्तरीरसि ३,३४, ८,२ कन्या इव वदतुम् १७,९७ कया त्वं न ऊत्यामि ३६,७ कया नश्चित्र मा २७,३९, ३६,४ कल्पता ते दिशः ३५,९ कवभ्यो न व्यचस्वतीः २०,६० कः खिदेकाकी चरति २३,९, ४५ कस्त्वा उपति कस्वा २३,३९ कस्त्वा युनकि स त्वा १,६ कस्वा निमुवति २,२३ कस्त्वा सत्यो मदाना २७,४०, ३६,५ का ईमरे पिशहिला २३,५५ काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ति १३,२० कामं कामदुधे धुत्व १२,७२ काय स्वाहा कस्मै २२,२० कार्षिरसि समुद्रस्य ६,२८ कान्ययोराजानेषु ३३,७२ का खिदासीत् पूर्वचित्तिः२३,११, ५३ कि वित्सूर्यसमं २३,४७ कि खिदासीदधि १७,१८ किरसिद्धनं क उ स १७,२० कुक्कुटोऽसि मधुजिह्न १,१६ कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः ३३,२७ कुम्भो घनिष्ठुर्जनिता १९,८७ कुर्वमेवेह कर्माणि ४०,२ कुलायिनी घृतवती १४,२ कुविदङ्ग यवमन्तो १०,३२, १९,६३ २३,३८ कृणुन पाजः प्रसिति १३,९ कृष्णप्रीया भाग्नेया: २४,६,९, १४ कृष्णा मोमा धूम्रा २४,१० कृष्णोऽस्यायरेष्ठो २,१ गणानां त्वा गणपति:२३ गन्धर्वस्त्वा विश्वावसुः २, गों अस्योषधीना १२,३७ गर्भो देवानां पिता ३७,१६ गायत्रं उन्दोऽसि ३८,६ गायत्री त्रिष्टुन्जगती २३ गायत्रेण त्वा उन्दसा १,२७ गाव उपावतावतं ३३,१९॥ गृहा मा विभीत मा ३,४१ गोत्रभिदं गोविदं १७,३८ गोभिर्न सोममश्विना २०,६ गोमदू षु णासत्या २०,८१ प्रहा ऊर्जाहुतयो ९,४ प्रप्मेिण अतुना देवा २१,८ धर्मतते पुरीष ३८,२१ घृतं घृतपावानः ६,१९ घृतं मिमिक्षे धृतम् १७,८८ घृतवती भुवनानाम् ३४,४५ घृताची स्थो धुर्यो २,१९ पृताच्यसि जुहूर्नाम्ना २,६ घृतेन सीता मधुना १२,७० धृतेनाको पाखायेयार६१ घृतेनाम्जन्सं पयो २९,२ ऐन्द्रः प्राणो भने भने ६,२० ओजश्च मे सहश्च १८.३ ओमासश्चर्षणीतो विश्वे ७,३३ मोषधयः प्रति गृभ्णीत ११,४८ ·पर्नेद-वर्णानुाहम-सूची (१५७) पधुषः पिता मनसा १७,२५ बतमश्च मेऽष्टौ च १८,२५ तुमफिर्नामिः ३८,२० स्तुमिशतन्तको ८६१ चतुमिशद्वाजिनो २५,४१ चत्वारि शृक्षा प्रयो १७,९१ चन्द्रमा भास्वन्तरा ३३,९० चनमा मनसो जातः ३६,१२ चिति जुहोमि मनमा १७,७८ चित्पतिर्मा पुनातु ४,४ चित्रं देवानामुदगा ७,४२, १३,४६ पिदतिया देवतया १९.५३ चिदसि मनामि धीरसि ४,१९ चोदावित्री सूनृताना २०,८५ जनयत्यै ला संयौमि १,२९ जनस्य गोपा भजनिष्ट १५,२७ अनिष्टा उप्रः सहसे ३३,६४ यो यस्ते वाजिनिहितो ९,९ जेदा मे भद्रं बाहो २०,६ जीमूतस्पेव भवति २९,३८ नुषाणो गहिरिवान् २०,३९ पेष्ठपंचम आधिपत्यं १८,४ योतिरमि विश्वरूपं ५,३५ तद्विप्रासो विपन्यवो ३४,४४ तद्विष्णोः परमं पद५६,५ तन्नपाच्छुचित्रतः २१,१३ तनूनपात्पथ ऋतस्य २९,२६ तनूनपादसुरो विश्व २७,१२ तनूपा भनेऽसि तन्वं ३,१७ तनूप। मिषजा सुते २०,५६ तन्तुना रायस्पोषेण १५,७ तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः ३,२६ तं त्वा समिद्भिरगिरो ३,३ तमस्तुरीपमद्भुतं २७,२० तलो वातो मयोभु २५,१७ तन्मित्रस्य वरुणस्य ३३,३८ तपक्ष तपस्यश्च १५,५७ तपसे कोलालं मायायै ३०,७ तपसे स्वाहा तप्यते ३९,१२ तप्तायनी मेऽसि ५,९ तमिदर्भ प्रपमं दध्र १७,३० तमिन्द्रं पशवः सचा २०,६९ तमीशानं जगतः २५,१८ तमु त्वा दध्यवृषिः ११,३३ तमु त्वा पाथ्यो वृषा ११,३४ तं पत्नीभिरनु गच्छेम् १५,५० तं प्रत्नथा पूर्वथा ७,१२ तरणिविश्वदर्शतो ३३,३६ तव भ्रमास भाशुया १३.१० तव पायवृतस्पते २७,३४ तव शरीरं पतयिष्णु २९,२२ तदायः सोमस्त्वम् २६,२३ तस्मा अरं गमाम ११,५२, ३६,१६ तस्मादश्वा अजायन्त ३६,८ तस्मायशात्सर्वहुतः ३१,६, ७ तस्य वयर सुमती २०,५६ तस्यारते सत्यसबस: १,१८ तार सवितुर्वरेण्यर८ १७,७१ सा सस्य सूरदोत्सः १६,५५, १५.६० ता उभी चर: १६ः ६... जाम आवम 10CE ता नासत्य। सुपेशसा २०,७४ तापूर्वया निविदा २५,१६ ता भिषजा सुकर्मणा २०,७५ तिरश्चीनो विततो ३३,७४ तिम इडा सरस्वती २१,१९ तिलोधा सरस्वती २०,६३ तिम्रो देवीर्षहिरेदर २७,१९ तिम्रो देवीईविषा २०,४३ तीवान्घोषान्कृण्वते २९,४४ तुभ्यं ता अहिरस्तम १२,११६ ते अस्य योषणे २७,१७ ते आचरन्ती समनेव २९,४१ तेजः पशूनार इविः १९,९५ तेजोऽसि तेजो मयि १९,९ तेजोऽसि शुक्रममृतम् २२,१ ते नो अर्वन्तो हवन ९.१७ ते हि पुत्रासो अदितेः ३,३३ त्रया देवा एकादशः २०,११ त्रातारमिन्द्रमवितारम् २०,५० त्रिशद्धाम विराजति ३,८ त्रिधा हितं पणिभिः १७,९२ त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः ३६,४ त्रिवदसि त्रिवृते त्वा १५,९ प्रीणि त आहुर्दिवि २९,१५ प्रानि पदा विचक्रमे ३४,४३ प्रीणि दाता श्री सदनागि ३३,७ प्रीन्त्यमुदायमयप १३.३१ प्रयम्बकं यजामहे ३,६० पदयी गायध्य पक्ष २४,१२ पदिश्च मे १८दी च १८,०६ १८ दुषं मदमे... त्वं र दिशा १३५ १८." वन विभः १६ वनप्रति ११,५६ परहिषि ३१,९ दो दस्ममृतीपदं २६,१६ भाइयजन्त १७,२८ रचक्षुर्देवहितं ३६.२४ विरारजायत ३१.५ रंदा यामि प्रह्मणा १८,४९, २१,२ सवितुर्वरेण्यं ३,३५॥ २२,९ ." सूर्यस्य देवत्वं ३३,३७ रविना भिषमा १९,८६ स्य रुपममृत २१९,८६ देदास भुरनेषु ३३,८० २उतितरति १०५ देराभिस्तदादित्यः १ . न Fire: : "

·No text on this page.

·यजुर्वेद-वर्णानुकम-सूची (१५९) द्वाप अन्धसरपते २६,४७ द्रुपदादिव मुमुचानः २०,२० . धन्वना गा धन्वना २९,३९ धर्ता दिवो वि भाति ३७,१६ धाता गतिः सवितेदं ८,१७ धानाः करम्भः सक्तवः १९,२१ धानाना पं कुवलं १९,२२ धानावन्तं करम्भिणम् २०,२९ धान्यमसि घिनुहि १,२० धामच्छदग्निरिन्दो १८,७६ धाम ते विश्वं भुवनम् १७,९९ धूम्रान्वसन्तापालभते २४,११ धूमा भनोकाशा: २४,१८ धूरसि धूर्व धूर्वन्तम् १,८ धृष्टिरस्यपामे अग्नि १,१७ ध्रुवक्षिति(वयोनिः १४,१ ध्रुवसदं त्वा नृपदं ९,२ ध्रुवाऽसि धरुणास्तृता १३,१६ ध्रुवाऽसि धरणेतो १३,३४ भुवासि ध्रुवोऽयं ५,२८ ध्रुवोऽसि पृथिवीं रह ५,१३ नमः शावेच १६,४० नववि शत्याऽस्तुवत १४,३१ नमः शम्भवाय च १६,४१ न वा उ एतन्मियसे२३,१६, २५,४४ नमः शुष्क्याय च १६,४५ नदि तेषाममा चन ३,३२ नमः श्वभ्यः श्वपतिभ्यः १६,२८ नहि स्पशमविदत् ३३,६० नमः सभाभ्यः १६,२४ नाना हि व देव १९७ नमः सिकत्याय च १६,४३ नामा पृथिव्याः समिधाने ११,७६ नमः सुते निते १२,६३ नाभि, चित्तं विज्ञानं २०,९ नमः सेनाभ्यः १६,२६ नाभ्या आसीदन्तरिक्षः ३१.१३ नमः सोभ्याय च १६,३३ नार्यस्ते पन्यो लोम २३,३६ नमः स्रत्याय च १६,३७ नाशयित्री बलासस्या १२,९७ नमस्त आयुधाय १६,१४ निकमण निषदनं २५,३८ नमस्तक्षभ्यो १६,२७ नियुत्वान्वायवा गहि २७,२९ नमस्ते अस्तु विद्युते ३६,२१ निवेशनः सङ्गमनः १२,६६ नमस्ते रुद मन्यव १६,१ नि पसाद धृतवता १०,२७, २०,२ नमस्ते हरसे शोचिषे१७,११, ३६,२० नि होता होतृषदने ११,३६ नमो गणेभ्यो १६,२५ : नीलग्रीवाः शितिकण्ठाः १६,५६.५७ नमो ज्येष्ठाय च १६,३२ नृत्ताय सूतं गीताय ३०,६ नमो धृष्णवे च १६,३६ नृपदे वेडामुपदे १७,१२ नमो वभ्लुशाय १६,१८ नमो बिल्मिने च १६,३५ पम दिशो देवीः १७,५४ नमो मित्रस्य वरुणस्य ४,३५ पञ्च नद्यः सरस्वतीम् ३४,११ नमो रोहिताय १६,१९ पञ्चस्वन्तः पुरुष मा २३,५२ नमो वः पितरो २,३२ पथरपथः परिपति ३४,५२ नमो वमते परि १६,२१ पयः पृथिव्यां पयः २८.३३ नमो वन्याय च १६,३४ पसमा शुकम गत १९८४ नमो वात्याय न १६,३९ पदमोहरयाना १९,५३ नमो विसजद्भयो १६,२३ परम रेत मागतं ३८,९८ नमो बग्याय च १६,४४ परमम्मा गरी २१,७० नमोऽस्तु नीलग्रीवाय १६८ पामेही वागदपतु १५८ नमोऽस्तु रुदभ्यो १६,६४-६६ कामिनी-८४ नमोऽस्तु सर्पेभ्यो ये १३.६ रं मी.. नमो हिरण्यकारये १६,१७ परमा ११ नमो एरवार च १६६० न यस्परो नान्तर २०,८९ 1: धन्दा नराससः प्रति रो १०३७ सन १९ नरापरास्ट महिमानम् १७ नमय घरमा परापत ममाभिरस्य १६: नवभर ११६ . नकोषासा समनसा १९,२, १७,७० नक्षत्रेभ्यः स्वाहा २२,२८ न से विदाय य इमा १७,३१ न तयासि न ३४,५१ न तस्य प्रतिमा ३२,३ न ते दूरे परमा चित् ३४,१९ न स्वादों बन्यो दिव्यो २७,३६ नदीभ्यः पोजिष्टम ३०,८ नमय नभर यथ १४,१५ नम भारावे च १६,३६ नम उणीपिणे १६,१२ नमः .पदिने च १६.९९ नमः मप्पादन १६८ नमः कारनायतया १६.९० नमः पर्णा८ च १६,४६ नमः पादोदए १६,१६ है ??" Pro ·(१९०) जापानि- मान- -- परि नाजारीः कविः११.१५ पारमागि पार ६.5 परातो पिना १९.. पराल भूतानि परी ३९.११ परोमे गाममेत ३५.१८ परो दिगा पर एना १७.१०, पमानः सो मा १९,५२ पविज पुनीतिमा १९.४० पमिनेशो मेणामी २.१२ १०.६ पशुभिः पशूनापोति २९.९० पाबाट गमे पातही १८,१७ पठमाही विराज २४,१३ पातं नो भविना २०,६३ पायकया गधिसपन्या २७,२० पावक शुरुयर्ग १०,२०७ पायका नः परम्पती २०,८४ पाहि नो मर एकरा २७,४३ पिता नोऽमि पिता नो ३७,२० पितुं नु स्तोपं महो ३४,७ पितृभ्यः खधायिभ्यः १९.३६ पीवो मना रविवृधः २७,२३ पुत्रमिव पितरी १०,३४, २०,७७ पुनन्तु मा देवजनाः १९,३९ पुनन्तु मा पितरः १९,३७ पुनरासद्य सदनम् १२,३९ पुनर्जा नि वर्तख १२,९, ४० पुनर्नः पितरो मनो ३,५५ पुनर्मनः पुनरायुर्म ४,१५ पुनस्त्वाऽऽदित्या रुदा १२,४४ पुनाति ते परिसुतर १९,४ पुरा रस्य विस्पो १,२८ पुरीध्यासो भग्नयः १२,५० पुरीष्योऽसि विश्वमरा ११,३२ पुरुदस्मो विघुरूप ८,३० पुरुष एवेदर सर्व ३१,२ पुरुषमृगयन्द्रमसो २४,३५ पूर्णा दर्षि परा पत ३,४९ पूषणं वनिष्ठुना २५,७ पूषन्तव व्रते वयं ३४,४१ नाग ९.३० मिमा तिने २३.१२ गामि २३,३१ प्रजनन ?.२५ पुगिनी S11८,१८ गिकी न्यौतारि११.१९ पागणारिशम् १७,५७ पता: पुरीषमणि १४, गिगाः गमला १२.१२ रपिम्गे सामरियाग १०.०९ शशिकिरीनगर: १४४ शप्रा मामः ३५,२० पृष्टो दिति पृष्टो १८,७३ पृष्ठी राष्ट्रमुदरम् २०० प्रधामनोदयामहे ३,११ प्रजापतये ननायो १४,३० प्रजापतये रखा जुष्टं १९,५ प्रजापतये पुरुषान् २४,२९ प्रजापतिः मश्रियमाणः ३९,५ प्रजापतिविश्वकमा १८,४३ प्रजापतिधरति ३१,१९ प्रजापतिट्वा सादयतु १३,१७ प्रजापत न स्वदेतानि १०,२०, MA: 38 mi... TAIT TH०,११ -final 2:38 माना मिग २१, प्रमोशमा ३१,१३ पमुग पन्नानाम् 25,8 प्रगाजियामि दारा पम् २७,२७ प्रग इन्धागो ३३,९२ प्रगायुमा मदनी ३३,५५ प्रनाले गुमा ३३,४३ प्रवीरगा शुभयो ३३,७० प्रबो मई मन्दमानाय ३३,१३ प्रको महे मदिनमो ३४,२७ प्रय मम्मना योनिम् १२,३८ प्रस्तरेण परिधिना १८,६३ प्रागपागुहगरातः ६,३६ प्रानीनं बहिः प्रदिशा २९,२९ प्रानीमनु प्रदिशं १७,६६ प्राच्य दिशे स्वाहा २२,२४ प्राणं में पायपानं १४,८ प्राणपा अपानपा १७,१५ प्रागपा में अपान पाः २०,३४ प्राणश्च मेऽपानश १८२ प्राणाय मे वादा ७.२७ प्राणाय स्वाहापानाय २२,२३॥ २३,१८ प्रातरमि प्रातरिन्दर ३४,३४ प्रातर्जितं मगमुपर ३४,३५ प्रेता जयता नर १७,४६ प्रेग्ने ज्योतिष्मान् याहि १२,१२ प्रेदो अग्ने दीदिहि १७७६ प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः ३३,८९; ३७,७ प्रेतु वाजी कनिकदत् ११,४६ प्रेमिः पानासोति १९,१९ प्रोपदयो न यवसे १५,६२ प्रोप्रमाणः सोम मागतो८,५६ प्रजापतेस्तपसा २९,११ प्रजापती स्वा देवताय ३५,६ प्रतद्विष्णु सवते ५,९० प्रतद्वोचेदमृतं नु ३२,९ प्रति क्षत्रे प्रति २०,१० प्रतिपदमि प्रतिपदे ८५,८ प्रति पन्यामपद्महि ४,२९ प्रतिधुरकाया अर्तनं ३०,१९ प्रति स्पशो वि सुज १३,११ प्रतीचीमा रोह १०,१२ प्रतूस वाजिमा द्रव ११,१२ प्रर्वनेपक्काम ११,१५ प्रत्युष्टरक्षा प्रत्युठा १,७, २९ प्रथमा द्वितीयः २०,१२ प्रपमा वार सरबिना २९,७

·No text on this page.

·नाग-नार गएतानन्तम भगा:म: १६.६३ गरि माना: १९.११ पकामना शनिका २३,२१ गा हान २०१८ गकोऽपनी शगुन्तक २३.२३ गागा पाया ३४.५९ मंकन्दसी अवमा ३३,७ नक नाग ०.१६ गः प्राणता निमिपना २३,२१,२५,११ गदि दिनाद नराम् २०, गजा ना मिलानमा ३३.३ गरिमा माजगदम् १०.८" गजुभिराप्यन्त प्रह। १९.२८ गलाप्रती दरम् ३४,१ गनगमुदाय २५,३३ यश यशं गाठ यशपति ८,१६ ; गद्रांम गदरपणे ३,१५, २०१७ यज्ञस्य दोह। विततः ८.६३ गदा गरादानं १८,६२ यज्ञा-यज्ञा वो अपये २७,४० गद्देवा देवदयनं ००,१४ गंज्ञेन यज्ञमयजन्त ३२,१६ गद्देवामा ललाम{ १३,२२ गज्ञा देवानां प्रत्येति ८,४; यद्वाजिनो दाम २५,३१ गते स्वाहा धावते २२,८ यद्वाता अपो अगन गन् ११,७ यतो-यत: समाहले ३६,२३ यो गात्रादमिना २५,३४ यद्वादिष्ठं तदमये २६,१२ गत्ते पवित्रमर्चिषि १९,४१ यदरिणो यवमान २३,३०.३१ यते सादे महसा २५,४० यदविष्य मृनुशो २५,२७ यत्ते मोम दिवि ज्योतिः ६,३३ यन्ता च मे धर्ता १८,७ यत्पुरुपं व्यदधुः ३१,१० यं ते देवी निर्गतिः १२,६५ यत्पुरुपेण हविषा ३१,१४ यन्त्री राट् यन्त्र्यसि १४,२३ यत्प्रज्ञानमुत चेतो ३४,३ यनिर्णिजा रेक्णमा २५,२५ यत्र धारा अनपेता १८,६५ यनीक्षणं मास्पचन्या २५,३६ यत्र बाणा: सम्पतन्ति १७,४८ यन्मे छिदं चक्षुषो ३६,२ यत्र ब्रह्म च क्षनं २०,२५ यमग्ने कम्यवाहन १९,६४ यत्रेन्द्रश्च वायुश्च २०,२६ यमग्ने पृत्सु मलमवा ६,२९ यत्रीषधीः समग्मत १२,८० यमश्विना नमुचेरा १९,३४ ययेमा पाचं कल्याणी २६,९ यमश्विना सरस्वती २०,६८ पदकन्दः प्रथम २९,१२ यदग्ने कानि-कानि ११,७३ यमाय त्वाऽतिरस्वते ३८,९ यदत्त्युपजिहिका ११,७४ यमाय त्वा मसाय ३७,११ यमाय यमस्मयर्वभ्यो ३०,१५ यदत्र रित रसिनः १९,३५ यमाय स्वाहाऽन्तकाय ३८,१३ यदद्य कच्च वृत्रहन् ३३,३५ यदद्य सूर उदिते ३३,२० यमेन दत्तं त्रित २९,१३ यदश्वस्य ऋविषो २५,३२ यं परिधि पर्यघत्या २,१७ यदश्वाय वास २५,३९ यवानां भागोऽस्ययवानां १४,२६ यदस्या अभेद्याः १३.२८ यश्चिदापो महिना २७,२६ यदाकृतात्सममुस्रो १८,५८ । यस्तु सर्वाणि भूतानि ४०,६ मी अगनिमी ८,? गरने म मान्न ७,२३ गरने म मान: १९.३३ गरने मनः शमी ३४, गरमाजानं न पुरा ३२," गम्मान जानः पर। ८,३६ गाँसम्माणि भूतानि ४७ मरिनाम सपमाम २०१८ यस्मिनः पाम ३४,५ यस्य युमो गृहे १७,५२ यस प्रयागमन्यस्य १,३ यस्यायं विध आर्यो ३३,८२ यम्यास्ते घोर आमन् १२,६४ यस्य हिमवन्तो २५,१३ यस्य ते यशियों गर्भो ८,२९ यस्योषधीः प्रसय १२,८६ याँ आऽवह उशतो देव८,१२ या इयवो यातुधानानां १३,७ या ओषधीः पूर्वा जाता १२,७५ या ओषधीः मोमगशी: १२,९३.९३ याः फलिनार्या अफला ३२,८९ या: पेना अमीत्वरीः ११,७७ या ते अग्नेऽयःशया ५,८ : या ते धर्म दिव्या ३८,१८ या ते धामानि परमाणि २७,२१ या ते धामानि हविषा ४,३७ या ते धामान्युश्ममि या ते म्द्र शिवा १६२, ४१ या ते हेतिमादृष्टम १६,११ यामिपुं गिरिशन्त १६,३ | यां मेधा देवगणाः ३२,२४ यावती द्यावापृथिवी ३८,२६ । या वा कशा मधुमती ७,१? । या वो देवाः सूर्ये १३,२३, १८,१७ या व्यानं विचिकोभी १९,१० या शतेन प्रतनोपि १३,२१ . ---- ·यद-वर्णावगग-सूची यावेदमुपभृण्वन्ति १२,९४ । ये पधा पथिरक्षय १६,६० । रेवती रमध्वम् ३,२१, ६,८ यास्ते अमे सूर्ये रुचो १३,२२, गे भूतानामधिपतयो १६,५९ रोहितो धूमरोहित: २४,२ १८,४६ ये स्पाणि प्रति २,३० युक्तेन मनसा वयं ११२ लाजलं पवीरवत् १२,७१ ये वाजिनं परिपश्यन्ति २५,३५ युक्त्वाय मविता देवान् ११,३ लोकं पृण छिदं १२,५४, १५,५१ ये वामा रोचने दिवो-१३,८ युवा हि केशिना हरी ८,३४ लोमभ्यः स्वाहा ३९,१० ये रक्षेषु शम्पिारा १६,५८ युवा हि देवहूतमा १३,३७, ३३,४ लोमानि प्रयतिर्मम २०,१३ येषामध्येति प्रवसन्येषु ३,४२ युजे वां ब्रह्म पूर्य ११.५ ये समानाः ममनसः १९,४५-४६ युम्जते मन उत ५,१४, १५,४, वक्ष्यन्तीवेद। गनीगन्ति २९,४० यो अग्निः कन्यवाहनः१९,६५ ३७,२ वनस्पतिरवसृष्टो २०,४५ युजन्ति बामरूष २३,५ यो भग्निरग्नेयजायत १३,१५ वनस्पतेऽव सृजा २७,२१ युञ्जन्यस्य काम्या २३,६ यो अस्मभ्यमराती ११,८० पनस्पते वीड्वनो २९,५२ युजाधार रासभं ११,१३ योगे-योगे तवस्तरं ११,१४ ननेपु व्यन्तरिक्ष ४,३१ युजानः प्रथमं मनः ११.१ यो देवेभ्य भातपति ३१,२० वयं ते अद्य १८,७५ युनक सोरा वि १९,६८ यो नः पिता जनिता १७,२७ वर्य नाम प्रब्रवामा १७,९० युवं तमिन्द्रापर्वता ८,५३ यो भूतानामधिपतिः २०,३२ वयर सोम व्रते ३,५६ युवः सुराममश्विना १०,३३, २०,७६ यो रवान्यो अमीवहा ३,२९ वय"दि त्वा प्रयति ८,२० युप्मा इन्दोऽवृणीत १,१३ यो वः शिवतमो रस १२,५१, वरुणः क्षत्रमिन्द्रियं २०,७२ यूपनस्का उत ये २५,२९ वरुपः प्राविता भुवत् ३३,४६ ये अग्निप्वाता १९,६० वरुणस्योत्तम्भनमसि ४,३६ ये चेद्द पितरो १९,६७ रक्षमा भागोऽसि ६,१६ वस्त्री त्वष्टुवरुणस्य १३,४४ ये जनेषु मलिम्लद १६,७९ रक्षोदणं वलगहनं ५,२३ वर्षाभितुनाऽऽदित्या २६.२५ ये तीर्थानि प्रचरान्ति १६,६१ रक्षादको वो वलगहन: ५,२५ ये ते पन्थाः सवितः ३४,२७ रक्षोदा विश्वचर्षणिः २६,२६ वर्मतूनामा: २४,३८ वसन्ताय कपिजलान २४,२२ ये त्वाऽदिहत्ये मघवन् ३३,६३ रजता हरिणीः सीसा २३,३७ दसन्तेन प्रातुना देवा २६.२३ ये देवा अग्निनेत्राः ९,३६ रथवादण हविरस्य २९,४५ समयमयोदशाक्षरेण २,३४ ये देवा देवानां १७,१३ । रये तिष्ठन्नयति २९.४३ २६परवा पाय ५८ ये देवा देवेवधि १७,१४ रविश में रायश्च १८,१० ये देवासो दिव्येकादश७,१९ रदिमना मत्याय सत्यं १५,९. परावामा १२, येन पयस्तपसा १५,४९ राजन्तमध्वराणां गोपाम् ३,५३ पसरस्थान गयो एसवस्या पृषन... येन कर्माण्यपसो ३४,२ राशयसि प्राची दिग१४,१३३." समे क्षमता ८... येन चौरमा पृथिवी ३२,६ राति सत्पति म १२,१३ रसायन 23 येन वदसि सदस्र १५.५५: १८.६२ राया वय रसवारगो ७,१० ये नः पूर्वं पितरः १९,५६ राये नु यं शत, २७४ दमन का ये नः सपत्ना ११ ते ३४,४६ ६ नो ध १८,४८ देना पावर, चक्षमा ३३.३३ रमा जनयन्तो ६६१ देना ममत्स सासटो १५,४० दाः मामय पक्षिय ११,५५ येनेदं भूतं भुपनं ३४,४ ६१ पोप, FREE: या पविष्यति ६,६२ - . wwewreamw---- ·(१६४) वालसनेयि-माध्यन्दिन-शुक्ल विधेम ते परमे २७,७५ वि न इन्द्र मृघो ८.२८; १८,७० वि पाजसा पृथुना १२,४९ विभक्तार वामदे ३०,१ विभूरसि प्रवाहणी ५,३२ विभूर्मात्रा प्रभूः पित्रा २२,१९ वित्रा वृहल्पिवतु ३३,३० विमान एप दिवो १७,५९ वि मुच्यध्वमध्या १२,७३ विराडसि दक्षिगा दिग १५,११ विराज्योनिरधारयत १३,२४ विवस्वन्नादित्येष ते ८,५ विश्वकर्मन् हविषा ८,१६, १७,२२॥ विष्णोर्नुकं वीर्याणि ५,१८ वीत हविः शामित: १७,५७ वातिहोत्रं त्वा कवे २१ वृष्ण अमिमि १०, वेदाहमम्य भुवनस्य २३,६० बंदादमेतं पुरुष ११,१० वेदेन पे व्यपियत् १९,७. वेदोऽमि यन यं२.२१ वेद्या वेदिः ममाप्यते ११,१७ वेनम्तत्पश्यन्निहितं ३२, वैश्वदेवी पुननी दंग्या १९,३१ वैश्वानरस्य मुमनी २६,७ वैश्वानगेन अनये १८,७२, वाचं ते शुन्धामि वाचस्पतये पवस्व ७,१ वाचस्पति विश्वकर्माणम् ८,४५, १७,२३ वाचे स्वाहा प्राणाय ३९,३ वाजः पुरस्तादुत १८,३३ वाजश्च मे प्रमुवश्च १८,१ वाजस्य नु प्रसव आ ९,२५ वाजस्य नु प्रसवे १८,३० वाजस्य मा प्रसव १७,६३ वाजस्यमं प्रसवः ९,२३ वाजस्यमां प्रसवः ९,२४ वाजाय स्वाहा १८,२८, २२,३२ वाजेवाजेऽवत वाजिनो ९,१८, २१,११ चाजो नः सप्त प्रदिशः १८,३२ पाजो नो अद्य १८,३३ यातं प्राणेनापनिन ३५.२ चाता हा भव वाजिन ९,८ बातस्य जूति वरुणस्य १३,४२ वानाय स्वाहा धूमाय २२,२६ वातो वा मना बा ९.७ वाममय मृवितर्वाममु ८३ वायव्यवादच्यान्य नाति १९,२७ वायुः पुनातु मविना ३५,३ य'युर ग्रंगा यज्ञः २७,१ वायुरीनलमगनम ४०,१५ वाप्टवा परवदृ २३३ वायोः पूतः पवित्रेश १९३ वाये ये दे मदक्षिणी २७, वयो को अयानि:७,३० व हमार वय १८,६८ विकीद दिलादन १३ विपनुः कृपादन 20 व्यचम्चतीमर्विया त्रि२९,३० व्रतं गुताग्निया 28 प्रतं च म ऋतवश्व१८,२३ चनेन दीक्षामानोति २९,३० वीदयध मे यवाघ १८.१३ वेगानां त्वा पत्मन्ना ८,१८ विश्वकर्मा त्वा मादयतु १४,१२, १४ विधामा विमना १७,२६ विश्वकर्मा द्यजनिष्ट १७,३२ विश्ववक्षुमत विश्वतो १७,१९ विश्वस्मै प्राणायापानाय १३.१९ विश्यम्य केतुर्भुवनस्य १२,२३ विश्वस्य दृढममृतं १५,२३ विश्वस्य मुर्धन्नधि १८,५५ विश्वा आगा दक्षिण ३८,१० विश्वानि देव सवितः३०.३ विश्वा पाणि प्रनि १३,३ विश्वास गुवां पते २७,२८ विश्व अद्य ममता १८३२ ३३,५२ विश्वे देवा अगुपु ८,५७ विश्वे देवाः शृणुत ३३,५३ विश्व देवाश्चमपु८,५८ विश्वदेवगत ७,३१ दिवमिः मान्यं मधु३३,० वित्राममिति:१३,१३ विदयो देवय गः ४,८: ११.६७ : शं च म मयश्व 14, दांत पयो गाभ्यः २३,२४ मंना देवीरभिष्टय ३६,१९ गनी मयन्नु वाजिनी ९, २९,१० माना मित्रः दी ३३,९ जना यान पवनार ३६१० वातः १६३१८ नवी अम्ब धामानि १२.७६ अमिन शादी ५,२२ गमलाना बनान२१ दामनमा वम ११,१० भीमयत: २४॥ १९ दादा.... भारदन मनः २१.६ (गम, ने अपने का ३६ चा १०१ विको कम : १३ किम 441 214: 46 ·--- यजुर्वेद-वर्णानुक्रम-सूची समिद्धो अभिरविना०,५५ समिदो सन्दरं ९.९ समिदो अब मनुछ। ९.२५ ममिधाऽग्नि दुस्थत ३.६: . समय प्राभ्यो ११.४५ दियो भन्या मामले १२.१७ वाग ४,९६ मभित्र चित्र १७.८० विध १४,६ पुनः दशुट २४,३ मपाल वि१५,६९ ऋतुना देवा २६,२८ वर्य १३,४६ घरको १९,२२ धोगामात्र ३१,९२ शुन्य परिभिः ३३,१५ न': पीना भवन १,१२ :: मग ६,२४ समानाम ४.३९ सजूदेवेन सवित्रा ३,१० सजोषा इन्द्र सगणो ७,३७ संवैध्यस्वाग्ने प्र२७,२ संज्ञानममि कामधरणं १२,४६ सत्यं च मे श्रद्धा १८,५ म त्वं नचित्र वज़हस्त २७,३८ सत्वं नो अग्ने २१,४ मत्रस्य ऋद्धिमि ८,५३ सदसस्पतिमद्भुतं ३२,१३ मदुद्रवरस्वाहुतः १५,२४ सयो जातो व्यमिमीत २९.३६ सधमादो युमिनीराप १०,७ सनद्राय यमये ६,१७ म नः पायक दीदियो ७९ मनः पिनेव मनये ३,२४ पनो यानि 20 मनी मुगना १८२४ समिन्द्र को मन ८.१५ समुदं मना ! समुदस्य वाम १५५ मनु नि १७.८२ मामि . - पायय: शग३,५८ new 1 . iming' परि १७,१५ मी m६." मागी..."

·पानसनेयि-माध्यन्दिन-शुद्ध स्वादिष्ठया मदिश्या १६५ स्वादुषणमदः पितरो २९,४६ म्बाही वा स्यादुना १९,. स्वाहा पूष्णे शरमे ३८,१५ स्वादा प्राणेभ्यः साधि ३९.१ स्वादा मरुदिः परि ३७,१३ स्वाहा यमं मनमः ४,६ स्वाहा यशं वरुणः २२,२३ स्वाहा स्टाय द ३८,१६ म्वदेर्दिक्षपितेद १४,३ दमः शुचिषद्वमः १०.२४, सहसा जातान् प्र णुदा १५,२ सहस्तोमाः सहच्छन्दम: ३४,४९ महसशीर्षा पुरुषः ३१,१ सहस्रस्य प्रमाऽसि १५,६५ सहस्राणि सहनशो १६,५३ सहस्व मे अराती: १२,९९ साकं यक्ष्म प्रपत १२,८७ मा विश्वायुः सा विश्व १,४ सि“ह्यास सपत्नसाही ५,१० सिपासि स्वाहा ५,१२ सिञ्चति परि पिञ्चन्ति २०,२८ सिनीवालि पृथुष्टुके ३४,१० सिनीवाली सुकपर्दा ११,५६ सिन्धोरिव प्राध्वने १७,९५ सीद त्वं मातुरस्या १२,१५ सीद होतः स्व उ लोके ११,३५ मीरा युम्जन्ति कवयो १२,६७ सीसेन तन्त्रं मनसा १९,८० सुगव्यं नो वाजी स्वश्व्यं २५,४५ सुगा वो देवाः सदना ८,१८ सुजातो ज्योतिपा सह ११,४० सुत्रामाणं पृथिवीं २१,६ सुनावमा रुहेयम् २१,७ सुपर्णः पार्जन्य आति २४,३४ सुपर्ण वस्ते मृगो २९,४८ सुपर्णोऽसि गरुत्मान् १२,४, २७,७२ सुप्रजाः प्रजाः प्रजनयन् ७,१८ मुबहिरमिः पूषण्वान २१,१५ सुभूः स्वयम्भूः प्रथमो २३,६३ सुमित्रिया न माप ३५,१२; ३६,२३, ३८,२३ सुरावन्तं बर्हिषदर १९,३२ सुचारो वीरान् प्रजनयन् ७,१३ सुधारघिरवानिव ३४,६ सुषुम्णः मूर्यरदिमः १८,४० सुष्टुति सुमतीवृधौ २२,१३ सुपन्दशं त्वा वयं ३.५२ मुसमिदाय शोनिये ३,२ सूपणा अगदेवो २१,६० सूर्य एकाकी चरति २३,१०, ४६ मूर्यस्वच म सा राष्ट्र दा १०,४ मूर्यरश्मिद रिकेशः १७,५८ मूर्यस्य चक्षुरारोह ४,३२ मो अनियों यमुर्गणे १५,४२ साम राजानमवसे ९,२६ मोमः पवते मोमः ७,२१ सोममद्भयो व्यपियत् १९,७४ मोम राजन विश्वास्त्वं ६,२६ सोमस्य त्वा घुग्नेन १०,१७ मोमस्य विपिरमि १०,५: १५ मोमस्य रूपं कीनस्य १९.१५ सोमान५ स्वरणं कृणुहि ३,२८ सोमाय कुलुन आरण्यो २४,३३ सोमाय लबानालभते २४,२४ सोमाय हरसानालमते २४,२२ सोमो घेनु सोमो ३४,२१ सोमो राजामृत १९,७२ सौरी बलाका शार्गः २४,३३ स्तीण बहिः सुष्टरीमा २९,४ स्तोकानामिन्दुं प्रति २०,४६ स्थिरो भव वीडवा ११,४४ स्योना पृथिवि नो ३५,२१, हरयो घूमकेतवो ३३,२ दृविर्धानं यदविना १९,१८ इविप्मतीरिमा आपो ६,२३ दस्त आधाय सविता ११,११ हिहाराय स्वाहा २२,७ हिमस्य त्वा जरायुणा १७,५ हिरण्मयेन पात्रेण ४०,१७ हिरण्यगर्भः समवर्तत १३,४; २३,१, २५,१० हिरण्यपाणिः सविता ३४,२५ हिरण्यपाणिमूतये २२,१० हिरण्यरूपा उपमो १०.१६ हिरण्यतोऽयो अस्य २९,२० हिरण्यहस्तो असुरः ३४,२६ हृदे त्वा मनमे त्वा ६,२५, ३७,१९ हेमन्तेन ऋतुना देवा २१,२७ होताऽध्वर्युरावया २५,२८ होता यक्षत्तनूनपातम् २८,२, १५ । होता यक्षत्तनूनपात् २१.३० होता यक्षत्तिस्रो देवी: २१,३७, २८,८ होता यक्षपेशस्वती: २८,३१ होता यक्षप्रचेतमा २८,३० दोता यक्षप्रजापति:२३,६४ दोता यक्षत्वष्टारम् २८,९ होता यक्षासमिधाऽमिम् २१,२९ स्यानाऽसि मुषदाऽसि १०,२६ सुचश्च मे चमसाश्च १८,२१ स्वगा त्वा देवेभ्यः २२,४ स्वतवांश्च प्रघासी १७,८५ स्वयं वाजिस्तन्वं २३,१५ स्वयंभूसि श्रेष्ठो २,२६ स्वराडमि सपत्नहा ५,२४ स्वराटस्युदीची दिग् १५,१३ स्वर्ण धर्मः स्वाहा १८,५० स्वर्यन्तो नापेक्षन्त १७,६८ स्वस्ति न इन्द्री २५, १९ स्वाकृतोऽसि विश्वेभ्यः ७.३, ६ :

·पग-नानकम--सूची (१६४) ------ होता यक्षमिधान २८.१४ होता यक्षासमिधेन्द्रम् २८,६ होता यक्षत्सरस्वती २२,४४ होता यक्षत्सुपेशमा २१,३५, २८,२९ होता यक्षरसुयर्हिषं २८,९१ होता यक्षत्सुरेतसम् २१,३८ः ५८,३० होता यक्षस्वाहाकृती: २८,३४ होता गक्षदग्नि: स्नादा २१,४० होता गक्षदमिर विष्ट २१,४७ होता गक्षदश्विनी ११,४१.४३ होता यक्षदिटाभिः २८,३ होता यक्षदिदित २१,३२ होता यक्षदिन्द्रम् २१,४५, १८,११ होता यक्षदीडन्यम् २८,२६ होता यक्षदुणे २८,६ होता यक्षदोजो न २८,५ होता यक्षद्दुरो दिशः २१,३४ होता यक्षदेव्या होतारा २१,३६, २८,७ होता यक्षदहिकर्ण २१,३३ होता यक्षद्वदिपीन्द्र २८,४ होता यक्षद्वनस्पति५ २१,३२, ४६ २८,१०, ३३ होता गक्षद्यनस्वतीः २८,२८ होता यक्षनराशसं २१,३१ X वाजसनेयि-माध्यन्दिन--शुक्ल यजुर्वेद-संहिताऽध्यायानां सूची अध्यायः पृष्ठाकः अध्यायः पृष्ठाक: १ प्रथमोऽध्यायः द्वितीयोऽध्यायः ३ तृतीयोऽध्यायः ४ चतुर्थोऽध्यायः ५ पञ्चमोऽध्यायः ६ षष्ठोऽध्यायः ७ सप्तमोऽध्यायः ८ अष्टमोऽध्यायः ९ नदमोऽध्यायः १० दशमोऽध्यायः ११ एकादशोऽध्यायः १२ द्वादशोऽध्यायः १३ प्रयोदशोऽध्यायः १४ चतुर्दशोऽध्यायः १५ पञ्चदशोऽध्यायः १६ पोदशोऽध्यायः १७ सप्तदशोऽध्यायः १८ अष्टादशोऽध्यायः १९ एकोनविंशोऽध्यायः २० विशॉऽध्यायः १-४ २१ एकविंशोऽध्यायः ४-६ । २२ द्वाविंशोऽध्याहः ७-१० | २३ त्रयोविंशोऽध्यायः १०-१३ २४ चतुर्विशोऽध्यायः १३-१७ २५ पञ्चविंशोऽध्यायः २६ षड्विंशोऽध्यायः २१-२५ २७ सप्तविंशोऽध्यायः २५-३० २८ अष्टाविंशोऽध्यायः ३०-३४ । २९ एकोनत्रिंशोऽध्यायः ३४-३७ ३० त्रिंशोऽध्यायः ३७-४२ ३१ एकत्रिंशोऽन्यायः ४२-४९ ३२ द्वात्रिशोऽध्यायः ४९-५४ ३३ त्रयविंशोऽध्यायः ५४-५८ : ३४ चतुर्विंशोऽध्यायः ५८-६३ ३५ पञ्चत्रिशोऽध्यायः ६३-६८ : ३६ पत्रिंशोऽध्यायः ६८-७५ । ३७ सप्तत्रिंशोऽध्यायः ७५-८६ । ३८ अष्टात्रिंशोऽध्यायः ८१-८६ ३९ एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ८७-९२ ९३-९७ ९७-१०१ १०१-१०५ १०५-१०८ १०८-११२ ११२-११४ २१४-११७ ११७-१२० १२१-१२५ १२५-१२७ १२८-१२९ १२९-१३० १३०-१३७ १३७-१४१ २४१-२४२ १४३-१४४ २४४-१४६ २४६-१४८ ११८-२४२. ४० नत्वारिंशोऽध्यायः

·No text on this page.

·No text on this page.