·PUBLISHERS' NOTE It is a great privilege to be associated with Dr. V. Raghavan who has undertaken to bring out for us the research works of some of his former students who had taken their research Degrees under his guidance in the Sanskrit Department of the University of Bladrag. In this series, we have already brought out (1) Dr. S. S. Janaki's edition and study of the Alamkūrasarvasvu of Ruyyaka with the Saõjtvani of Vidyācakravartin, (1) Dr. (Irs.) P. Sarasvati Mohan's edition and study of the Camatkāracandrikā of Višveśvara. We are now bringing Sri N. R. Subbanna's Kālidāsa Citations in works of Poetics, Dramaturgy, Anthologies, Commentaries etc. We are deeply grateful to Dr. Raghavan for all the attention and labour he is giving to the bringing out of these works and seeing them through the Press.

·ACKNOWLEDGEMENTS I wish to express my grateful thanks to Dr. V. Ragharan for his scholarly Foreword and for his continued guidance. Bly thanks are due to the authorities of the University of Madras for permitting me to publish my thesis privately, I have to thank also Dr. J. Narasimhachary, Jadras who assisted me in the preparation of the press copy. I take this opportunity to offer my thanks to the Publishers, Messrs. Meharchand Lachhmandas, Delhi, for taking up the publication of this thesis. Chikballapur 1-1-1973 X. R. SUBBANNA ·TABLE OF CONTENTS xi xiit .. Foreword : Dr. V. Raghavan Preface Works from which citations have been drawn along with their abbreviations 99 XY PART I CITATIONS 1-215 : 1 ... Abhijñānašūkuntala Vikramorvasiya Malavikāgnimitra Kumarasambhava Raghuvansa Meghaduta 39 55 60 133 196 PART II RESULTS OF THE INVESTIGATION 217-53 ... 219 224 227 1. Antiquity of some of the extra verses of the longer version of the Sakuntala IT. Gritābhargābhirumam (Abhi. Sāk, 17) III. Problem of Prakrit stanzas in Act IV of the Vikramorvasiya of Kalidasa IV. Additional Sanskrit passages in the Vikramorvasiya of Kālidăsa V. The genuine portion of the Kumarasamblava VI. Readings in the Kumarasarnbhana VII. The spurious verses of the Raghuvansa VIII. The Meghadüta 230 . 235 241 247 250 BIBLIOGRAPHY 255 INDEX OF VERSES ... 259 ·FOREWORD This book represents one more piece of Research work done under my guidance in the years 1964-1968, in the Department of Sanskrit, University of Madras and being brought out in a special series by Messrs. Meharchand Lachhmandas, Delhi, the two former publications in this series being the Alantărasatrasra and the Camatkāracandrikā. It carries forward the work done in 1917 by Dr. Hari Chand Shastri which, during half a century that spacing had past, none had come forward to supplement and bring up-to-date. The present work takes account of the large number of sources, rare works since discovered or printed, which contain Kálidāsa citations. The citations in anthologies are evidence of the naturally widespread enjoyment of the great poet; those in works of poetics and dramaturgy show the points for which indigenous critics appreciated particular verses and contexts in his works; and those in works of grammar bave linguistic significance. Apart from the systematic tabalar presentation of the citatione, the author has some critical essays in which the results of this collection of citations for textual study of Kālidāsa on some of the moot questions--the longer recension of tho ſáluntala, the Apabhramsa and Prakrit verses of Act IV of the Vikramortasiya in some mss., the later cantos of the Kumārasambhara and variants and additional passages and verses —have been discussed. The conception of rasābhāsa, arising out of a Kālidása-verse and its citation by Alankára-writers and its discussion are of interest to students of Aladókāra Šāstra. The book, which is an extension of Kālidāsaappreciation, will, I am sure, be welcomed by all students of Kalidasa. Madras 10-1-1973 V. RAGHAVAN ·PREFACE This thesis of mine represents the work I did in the Unirersity of Madras during the years 1964-8 under the guidance of Dr. V. Raghavan, Head of the Department of Sanskrit. The popularity of Kālidāsa may best be seen from the writers op poetics, dramaturgy, anthologies and commentaries who quote profusely from him. A systematic collection of all these citations and a critical review of some of the important points arising out of them, such as the interesting variants, has been a desideratum for a long time. Such a collection of citations from Kálidāsa's works throw light on the literary and critical study of the poet's works. Dr. Hari Chand Shastri did pioneering work in this direction in his Kalidasa Et L'Art Poétique De L'Inde (Alankara śāstra), which formed his Doctoral Dissertation at the University of Paris. Sabsequent to the publication of his thesis in 1917 from Paris, several Sanskrit texts have been discovered in manuscripts, and have also appeared in print which contain a large number of citations from the works of Kálidāsa. Hence, it was proposed by any Professor, Dr. V. Raghavan, that Hari Chand's work should be supplemented and that I might work upon this subject for my M. Litt. Degree. Iari Chand drew the citations from works on poetics. Here I have made an atterapt to collect citations from newly discovered or printed works of poetics, dramaturgy, anthologics, grammar, prosody and commentaries on the above and on the Amarakośa. The citations collected here number 1063 as against the 400 collected by Hari Cband. I have consulta ed 39 works of which two are manuscripts, the Srngäraprakāśa of Bhoja and the commentary on the Amarakośa by Rāyamukuta. The earliest amongst these works I have analyred is the Jānāfrayi Chandoviciti of C. 600 A.D. and the latest, Vidyakarasahasraka of the 19th century. This work consists of two parts. In part I, I have presented the citations in a tabular form under five heads. Under the head ork in which quoted” I have given merely the names of works in abbreviations. Under the head "Remarks" I have furnished the variants found in these citations. Reference is also given to Hari Chand's work using the symbol "B" if the citation has already been noticed by Hari Chand. I have not added any information under the head "Point for which qooted" in the case of the citations from commentaries on Kośa and grammar, I have also omitted all prose passages in the case of Kälidāsa's dramas. Part II contains articles based on these citations mainly. I may note here briefly some of the more noteworthy points which ·[ 21 ] 2 arise out of this investigation 1. In the case of the Abhijñānušákuntala, I have been able to notice nine verses found only in the longer Bengalı version. Amongst them, two verses have not been pointed out previously by scholars. Jalhana quotes two of these verses as Kālıdása's and Bhoja quotes four of them, but anonymously. Rasa in birds and beasts could only be a semblance (ābhāsa) of it according to the standard view of the ancient writers. Well-known rhetoricians bold that such cases are also cases of rasa as we find them quoting grīvābhangabhırāmam to illustrate tasu of bhayānaka, 3. In the Vikramorvasiya, none of the Prakrit verses of Act IV is quoted in the treatises we have examined, which confirms the view that they are not genuine to Kālıdāsa 4 Our fresh examination of additional works on poetics and dramaturgy does not disclose even a single citation from the latter cantos of the Kumarasambhan. This clearly shows that the genuine work of Kálidāsa stops with the eighth canto 5. We are able to point out five spurious verses in the Raghuramsa, two of which are quoted anonymously and three others as from Raghuvariša. 6 We have noted 81 stanzas from the Meghadata which shows the popularity of the poem in a fuller measure Bhoja alone quotes 57 stanzas. It may be noted that one of the spurious verses, dhārāsikta-, not pointed out by scholars previously, is quoted by Bhoja in his Śrngāra prakāśa. 7. As has already been pointed out by Harı Chand, the Subhāsita. vali (verses 1703, 1701, 1674 and 1678) cites four stanzas from the Rtuxanhára of Kālidāsa It quotes two verses anonymously and two verses ag from Kalidasa. They are रवेर्मयूखै (RS, I 13), रविप्रभोद्भिन्न (RS, I 20), प्रा मूलतो (RS, VI 16) and 37thaf (RS, VI 19). Apart from these, our intense search for Kalidasa citations doce not disclose any other stanza from the Riusamhāra. It is my first and foremost duty to express my deep sense of grati. tude to Dr. V Ragblavan under whose gudance I have the good fortune to work. I received instructions and suggestions from him at every step during my study and the preparation of this work He also helped me to secure the two paper manuscripts of the commentary on the Amara kośa and the Śrngäraprakāsa I thank the University of Madras for having kindly allowed me to carry on my research while working in the Department. I thank also the authorities of the Adgar Library and the Govt. Oriental Manuscripts Library, adras, for having allowed me to consult their manuscripts N. R. SUBBANNA UADRAS, 1.1 1973 ·WORKS FROM WHICH CITATIONS HAVE BEEN PRAWN ALONG WITH THEIR ABBREVIATIONS Abbi. Bhā. Abhinarabhárali, commentary by Abhinavaguptācārya on the Mätyaśāstra of Bharata, GOS edo. in 4 volumes, XXXVI, LXVIIT, CXXIV, CXXXXV, Baroda, 1956, 1934, 1954, 1964. AKP Amarakośa-ryākhyā.Padacandrika by Ragamukuta, Adyar Library Manuscript in 4 volumes. AKT Amaraloša-eyakhya-Țīkäsarrasta by Sarvānanda Vandyaghatīya, TSS edition in 4 parts, XXXVIII, XXXXIII, LI, LII, Trivandrum, 1914, 1915, 1917, 1917. AKU Amarakośodghājana by Bhatta Kșīrasrāmin, Poona Oriental Series, No. 43, Poona, 1941. AR Alankāraratnakara by Sobhākaramitra, Poona Oriental Series, No. 17, Pooda, 1947. AS Alamkärasangraha by Arstānanda Yogin, Adyar Library Series, No. 70, Jadras, 1949. Bhā. Pra. Bhāraprakāšana by Sáradātadaya, GOS ALV, Baroda, 1930. CHA Chandonušāsana by Hemacandra Süri, Singhi Jain Series, No. 49, Bombay, 1961. DD Dhāludipikā, commentary by Durgadása Vidyāvagiša on the Karikalpadruma (Dhātupāļha) of Vopadera, Calcutta, 1904. DV Durghafarrtti by Saraṇadeva, TSS NO.VI, Trivandrum, 1909. GRMI Ganaratnamahodadhi by Vardhamāns with his own commentary, Pts. I-II, London, 1879, 1881. JchV., JCHY. Jānåśrayi Chandoricili, Trivandrum, 1949. KAV Kāryānuśúsana by Vågblata with author's owo gloss., Kárgamāla 43, Bombay, 1894. KJ Karyamimamsă by Rājaſekhara, COS I, Baroda, 1931. KPKD Kāryaprakāśa-ryākhyā-Käryādarśa by Somcśvara Bhatta, Rajastbau Oriental Research Institute, Jodhpur, 1959. KPS Karyaprakaśa-ryakhya-Santela by Janikyacandra, Oriental Library Publications Sanskrit Series 60, Mysore, 1922. 1 ·( xvi ) KPSC KPSP KPV KT ND NLRK PK RAS RRP Kāvyaprakāša-vyākhyā-Sāhityacūņāmani by Bhatta Gopāla (in 2 parts), TSS 88, 100, Trivandrum, 1926, 1930. Kāvyaprakāśa-vyākhyā.Sampradāyaprakāśini by Srividya cakravertis (in 2 pacts), TSS 88, 100, Trivandrum, 1026, 1930. Kāvyaprakāśa-viveka by Sāndhivigrahika Sridhara (in 2 parts), Calcutta Sanskrit College Research Series, VII, XV, Calcutta, 1959, 1961. Kșiratarangini by Kșīrasvâmın, Sri Ramalal Kapur Trust Granthamāla 25, Amritsar, Samvat 2014 Maryadarpana by Ramacandra and . Gunacandra, GOS XLVIII, Baroda, 1959 Nafakalaksanaratnakośa by Sāgaranandin (Vol. I, Text), ed. by Myles Dillon, Oxford University Press, London, 1937 Puru.sakāra, commentary by Srikſsņalilásukamuni on Daivam by Daiva, TSS 1, Trivandrum, 1905. Rasārnarasudhakara by Singabhūpāla, TSS 50, Trivandrum, 1916 Rasaratnapradipikā by Allarāja, Bharatiya Vidya Series, No. 8, Bombay, 1915 Subhaşıtāvali by Vallabhadeva, ed by Peter Peterson and Pandit Durgaprasad, Bombay, 1886 Sadultikarnāmsta by Sridharadāsa, Punjab Oriental Series 15, Lahore, 1933 Sāhityamimamsā, TSS CXIV, Trivandrum, 1934. Sūktimultāvali by Jalhana, GOS LXXXII, Baroda, 1938. Sārngadharapaddhati by Sārngadhara, cd by P. Peterson, Bombay Sanskrit Series XXXVI, 1888 Sultralnahāra by Kulingarāya Sūrya, TSS OXLI, Trivandrum, 1938 Subhasılaratnakosa by Vidydkara, HOS Vol 42, 1957. Śrgāraprakāśa by Bhojaraja (in 4 Volumes), Govt. Or Ass. Library, Madras (paper ms ) Suvrttatilaka by Ksemondra, Kāvyamālā pt 2, PP 29-54, 1932. Tantrarärtlila by Kumārıla Bhatta, Benares Sanskrit Series, 1903 Sbhy Sky, Skm. SME Smv Śp. Srh. SRK Śr. Pra ST TV ·USVU VJ Unadisülraviti by Ujjraladatta, ed. by Pandit Jibananda Vidyasagar, Calentta, 1873. Vakroklijivita by Rājānaka Kuntaka, ed. by S. K. De, Calcutta, 1961. Vidyakarasahasraka by Vidyakara Miśra, Allahabad Univer. sity Pablications, Sanskrit Series, Vol. II, Allahabad, 1912. l'edāntakalpataru by Amalānanda, Nimaya Sagar Press, Bombay, 1938. VKS VKT OTHER ABBREVIATIONS Abhi-Sak Ed. Edn. GOS HOS KAI KP KS DIAS BID Abhijñānaśákuntala of Kālidăsa. Edited by Edition. Gaekwad Oriental Series, Baroda. Harvard Oriental Series. Kävyamatā Series, Bombay. Kávyaprakāśa of Mammata. Kumūra sambhara of Kālıdāsa. Dalavikägnimitra of Kālidāsa. Jegladila of Kalidasa. Nirnaya Sagar Press, Bombay. Edited by P. Pischel. Rtusamhära of Kalıdāka. Raghuvarsa of Kalidasa. Stanza. Trivandrum Sanskrit Series, Trivandrum. Vikramortasiya of Kalidāsa. NS P's ed. RS RV St. TSS Vu.

·PART I CITATIONS ·ABHIJNĀNASĀKUNTALA Point for which quoted Act, Verse, Edn or Recn. Work in which quoted Remarks Versc 1.1 NS या मृष्टिः स्रष्टुराधा Abhi. Bhi quotes.. Abhi Bhi., Vol. II, P. 67 या स्रष्टुः सृष्टिराद्या Skm., p. 14 अभिनय- पदार्थसमुदायो ोकेनाभिनयेन शक्यप्रतिपत्तिरनेकेन वा चलत्वात् । तद्यथा---या स्रष्टु . ' 'तक एवं जलहताशनाभिनय उतमेन प्रयोज्यः । Marigala on Astamurti-Eight forms of Siva. विवक्षा-विस्तृता यथा। गुरु-one of the 48 Vakya-dharmas. असत्रया गुरु पपा- " " SM, p.4 Sr.Pra. " Sr.Pra. reads : (c) भूत• for oवीज q line 6 I.2 NS पा परितोपाद्विदुषा GRM,p.3+ SRK,1245 सव्रज्या I.3 NS मुभगसलिलावगाहा. Srh ,P.247 धर्म-cn summer SRK,205 ग्रीष्मव्रज्या Sr.Pra., Vol. IHI, उद्दीपनविभाव-कालः-दिवसो पथा। p.18 (a) ससर्ग० for ०सगि. (a) ससर्ग• for ससगि.

·Act. Verse. Point for which quoted Remarks Verse Work in which quoted Lun or Rech 1.5 NS तवास्मि गीतराण AS.p.133 Bhi Pra,p229 " Bha Pra,P 228 " ND.p137 0 नान्द्या पदनियमादि-पात्रो गया। H, p.119 पात्र-प्रयोगांतिशय- Cites 3rd pada एप राजेव दुष्यन्तेत्यादि। पात्र- Cites 1st pāda तवास्मि गीतरागेति पात्र शाकुन्तले कृतम् पात्र-माह्वान- प्रामुखागभूत नाट्यपात्रप्रवेशविधिमाह- वाक्यार्थसमाह्वान वोक्तं पात्रसत्रम माहानेन यथा अभिज्ञानशाकुन्तले तवास्मि' 'अत्र नाट्यामुखयोः सम्बन्धनार्थ कविना नाविप्रवेशस्य पात्रस्य युक्त्या नामग्रहणम् । पूर्वत्र तु समानविशेषणवलान्ना- माय (ग) तमित्यनयोविशेष इति । एषा च नाटयपात्र- प्रवेशप्रकाराणामन्यतम एवंक: चमत्कारकारी निवन्ध- नीयः । अन्यथा पात्रप्रदेशाग्रन्थबाहुल्येन प्रस्तुतार्थविघातः स्यादिति । शब्दव्यापारबाहुल्याच्च भारत्यश भूतत्व. मस्य। प्रवलगितक, I.e., link-ra conversation which Reads line b thus : introduces the first character. दुष्यन्त इव राजेन्द्रः सारङ्गणा- तिरहमा प्रयोगातिशय- एप इत्युपक्षेपेणाक्षिप्तो दुष्यन्तप्रवेशः प्रयोगातिशयः । NLRK,p 51 " " KĀLIDĀSA CITATIONS RAS,p.271 2 ·पोवाभङ्गाभिराम् 17 NS H, p.120 Abhi.Bhi., Vol. I, भयानकरसp.279 इत्यादिवाक्येन्योवाक्यार्यप्रतिपत्तरनन्तरं मानसी साक्षा- कारारिमका भपतिततत्तद्वाक्योपात्तकालादविभागा सावत् प्रतीतिरुपजायते । तस्यां च यो मृगपोतकादिर्भाति तस्य विशेष रूपत्वाद्भीत इति वासकस्यापारमार्थियात्वात् भयमेव परं देशकालायनालिङ्गितम् । तत एव 'भीतोऽई भीतोऽयं शत्रुवंयस्यो मध्यस्थो वा' इत्यादिप्रत्ययेभ्यो दुःससुषादिकृतहानादिबुध्यन्तरोदयनियमवत् तथा विघ्न- बहुलेम्यो विलक्षण निर्विघ्नप्रतीतिग्राहा साक्षादिव हृदये निविशमानं चक्षुपोरिव विपरिवर्तमानं भयानको रसः। तथाविघे हि भये नात्मात्यन्ततिरस्कृतो न विशेषत उल्लिखितः। 4. linc b " GRM,p.186 RRP.p.34 भयानक-विकृतसत्वात् " a. दत्तप्टि: for बदष्टिः C. शप्प: for दर्भः Smv.,p.326 भयानकa. दत. for बद्ध SRK,1149 जातिवज्या- 12 a, दत. for बद्ध c.श: for दर्भः " VI,p.153 वाक्यवरता- यत्स्वरूप तदित्थं कवीनां वर्णनास्पदं सम्पद्यते, स्वजातीयौचित्यहेवाकरामुल्लेसोज्ज्वलम् । 1. दत्त० for बदल c.शप: for दर्भः वितत. for .विवृत से. पगोद for पश्योदन ·Alt, Verso, ron or Recn Remarks Verse Work in which quotcu Point for which quoted 18_NS मुक्ने रश्मि Smv.,p357 रथवपन c. प्रारमोरपि for प्रात्मो- दतरपि मियत: for प्रारमोद्धत b. निभृतोदं० for निभृतोवं c. उदृतरपि for उद्धनरगि SRK,1165 जानियाच्या 19 NS पालोंके गृहम 1.13 NS नीवारा, शुरुगर्भ | 14 NS मान्तमिदमायमरद Smv .P.357 रथवर्णन d. दुरात् for दूरे also दूरे; किश्चिन च भवनि for किचिन्क्षणमपि । Also records क्षणमपिन Smy.,p.388 पाश्रमवर्णन H. p.120 Sr Pra., Vol. III, द्वियेषु सामान्यविशेषयोर्योगो यथा-- १. शान्तमिदमायमपदमित्यादि P 407 One or more of the 4 vipralambhas and H, p.121 ſour sambhogas in kasya Sr Pra.,Vol. IV, उपमानानुराग- १. गान्तमिदमाश्रमपद स्फुति अ"गतवस्तुचरमविद्यमान विषय यथा शान्त' घेत्यादि Sr Pra.,Vol. IV, Love-condition p.560 प्रवधान-नायकम्य देशावधान यथा। AR.p.18 प्रनियमनामा- H, p.121 प्रयान्नापुरेणानेषु च वधुपो लतानां च दुर्लभन्न b. दूरीना for दूरीकृताः P443 KĀLIDĀSA CITATIONS 1.15 NS गुदानलं मामिद ·1.15 NS शुद्धान्तदुर्लभमिद KPSC, II, p-424 - ABHIJRAYAŚĀKUNTALA KPV, pt. II, p.352 " NLRK,p.126 समानो धर्मों वापयद्वये दुर्लभं दूरीकृता इति पृथगुपातः । मालम्वनोदोपनविभावात्मकत्वान् वपुपो लतानां च प्रकृतत्वम् । निदर्शना- दृष्टान्तो निदर्शना वेति सन्देहे निदर्शनायामानुकूल्यम् निदर्शना--- यत्र निरपेक्षयोक्पिार्थयोः बिम्बप्रतिविम्वभावः तत्र इप्टान्तालङ्कारः। यत्र तु प्रकृतवाक्याथ वाक्यान्तर- मारोप्यते सामानाधिकरण्येन तत्र सम्बन्धानुपपत्तिमूला निदानवेत्याहुः । एवं च शुद्धान्त "इत्यवापि दृष्टान्त- बुद्धिः न कार्या, उक्तन्यायेन निदर्शनाप्राप्तेः । उत्कण्ठा- Onc of the members of the Silpaka (an Uparūpaka), longing for some delightful objcct One of the 24 Ubhayilankiras साम्येन यथा- विच्छित्ति- H, p121 न्वल्पोऽपि परामित्पल्पतयेव परा शोभां जनयति Abhi.Bhi., : सौभाग्यगर्वमहिमा इत्यसौ विच्छित्तिः । 'सरसिजमनु- सरसिज मनुविद्ध शैवलेनापि विद्ध शंबलेनापि रम्य' (शकु०) इत्युदाहृतम् । तदसत्। रम्य' न यानादरम्यासः सौभाग्यगर्वकृतः, अपि तु तपस्वि. समुनितवेपपरिग्रहणप्रायमित्यलम् । माधुर्य नायिकालङ्कार d. किमिह घ for किमिव हि 'अक्लाध्यवस्तुनो योने माधुर्य रम्यता यया।' Sr.Pra.,Vol. I. p.334 Abhi.Bhi.,Vol. ]]I, Pp 159.60 1.17 Ns सरसिजमनुविद्ध " AS,p.37 ·Point for which quoted Remarks Art. Nerve. In or Rocn Work in which quoted crve 117NS गरगिरमनुपिर KPY, Pt.1, p.39 किमिव .." इत्यत्र मधुरपदयवणानन्तरं यथा शरा- दिमाधुर्यमविवेशिनो विवेक्निो वा झटिति साक्षालार. मात्रगाचरं नमसारमयति तथा वर्णनीया तिरिति सहृदयावर्जकविशेषप्रतिपत्तिः । सा च न स्मृतिरननु. भृतविषयत्वात्; मनुभूतिस्तु(च) प्रत्यक्षाद्यन्यतमत् करणमपेक्षते, तत्र (प्रत्यक्षो)पमा(ना)दीनामसम्भाव- नीयत्वाल्लिग वान्दो वेति द्वयमवतिष्ठते । तयो- राधस्तावान सम्भवति, मधुरपदप्रयोगस्य व्यभिचारित्वात् सद्भाव्यत्वस्यासिद्धः। यत्र यांव महाकायः प्रयुञ्जते तत्र तत्रानुमतेति चेत्, न-व्याप्ति ग्रहण काले मौलिक्स्प प्रमाणस्याभावात् । स्यादेतत् ---गुणवृत्ती गिरा यावत् सामग्रीष्टा निवन्धन, संच लिग भविष्यती (व्य. वि. I.45)ति, नैतत् । मुख्यार्थानुपपत्त्यादेरेव सामग्रीत्वात्, तस्याश्च प्रयोजनप्रतीतिप्रतिवन्धे मानाभावात् । अत: पाद एव करणम्। RAS.P 252 प्रसिद्धि-one of the 36 vastubhasanas पत्र संवलाद्यनुरोधेऽपि रमणीयतया प्रशिद्धानां वायनेन - शकुन्तलामनोजतासाधन प्रसिद्धिः । SM.p.20 निभूषणमपि श्लाघ्य मुन्दर मविभूषणम्-"सरसिज- मनुविर गंवलेने"त्यादि। Sr.Pra.,Vol. 11, गौणी-one of the 3 kinds of शब्दाक्तिः १. किमिव हि मधुराणां मण्डन p.2 उपचारनिमित्ता-गुणनिमित्ता। नातीनाम् गुणनिमित्ता पषा- . KALIDĀSA CITATIONS ·अत्र मधुरविरसशब्दो वा रवान्यविशेषणत्वेन रूदो तदन्यवधानेन वर्णनीयाकृतिवलयशब्दौ (रोपितो) विशेषणभावमनुभवतः। नायिका-स्वकीया। उत्तमा यया । 1.17 NS सरसिजमनुविद्ध Sr.Pra.,Vol.III, p.116 ABHIJSAXASĀKUNTAL1 " Sr.Pra.,Vol.lv, p.455 " VJ,p.213 स्वरूपानुवाद-akind of Upadesa क. सरसिजमनुवित्र गवलेनापि विशेषाभिधायि द्रव्य यथा। रम्पम् दृष्टान्त- १. सरसिजमनुविद्धं पादश्यमेवोदाहरग, चतुर्थे भूषणान्तरसंभवात् । प्रर्थान्तरन्यास 9. the last linc only रूपकालङ्कार H. p.122 fatty-one of the 64 fakşaņas of nătaka Followed by prose pas. sage " 1.18 NS अपर: किसलयरागः VI,p 214 Bha.Pra.p.306 Sr.Pra..Vol.II, " " p.528 1.19NS प्रसपाय धानपरिग्रह AS,P.161 Hp.122 " Bha.Pra.,p.206 Sr.Pra.,Vol.III, p.43 Sr.Pra.,Vol.III, p.242 विचार-one of the natyalankaras विचारस्स हि विजेयः संशये निर्णयस्तु यः प्रारम्भोऽसंशयं क्षश्रेत्यादि-दुष्यन्तभापिते- वितक-अनुगमो यथा (one of the 48 Bhāvas) धर्म ·1.20NS चालापाडा दृष्टि Smv.,p.239 SRK,515 ABHINANAŠĀKUNTALA Sr.Pra.,Vol.III, p.359 VI,p.126 पलापाङ्गामित्यादौ । प्रत्र रूपकव्यतिरेकस्म शृङ्गारा- नुग्राहकत्वं स्वभावोस: शुङ्गार एवानुप्रवेशः । (३०- मा० लो01120) कुसुमापचयादिपद्धति-- a. दृष्टः for दृष्टि मनुरागत्रज्या a. मृशसि & स्वनसि for स्पृशसि b. गतः for oचर: अनुराग-पातम्यन कर for करो; प्याधुन्वत्याः for (one of the 8 Nityanurigas) व्याधुन्वत्याः मध्यकालालम्वनो मध्यः, स यथा- सख्यावत्रता- a variety of Padapturvardha- प. only the last line vakrata ताटस्थ्य प्रतीतये वरवचन प्रयुक्तम् रसवदलद्वार- १. चलापाड़ा दृष्टि अष परमार्थ:--प्रधानवृत्तेः शृङ्गारस्य भ्रमरसमारोपित- कान्तावृत्तान्तो रसवदल द्वारः गोभातिशय माहितवान् । कुसुमापचयादिपद्धति- 4. as from Kaldisa b. विवर्तते for विवतिता c. सीत्कारपूताधारा for शीत्कारभिशापरा d. अमरालि. for मरामि. alfredea-one of the stages by which 1. विभुजते for चितनुते love begins, grows and realises b. विचेष्टते for वितिता c. किंकार for शीत्कार d. पाचं for पाया VJ,p.176 Smy.,p.240 Aler st. 23, सोलो दृष्टिमितस्ततो P's cdn. See variants to Act I p.159 Sr.Pra.,Vol.IV, p.813 ·० Work in which quoted Toint for which quoted Remarks ici. Verk. Idn or Rain 121S कोले पगुमती RAS.P.2400 गाभ्यन्तर-दण्ड-थुत्या मत्राविनयधुत्या दुःपन्तेन पृत तजनं दण्डः उत्तपोष-bhiva of Dhtralahta उत्तमस्य त्रोपो यथा। Sr.PrVol III. p317 1221 मानुपी गुपय RAS,p.251 Hp122 निदर्शन-one of the 38 Vastubhasanas पत्र प्रतिवस्तुन्यायेन महशवस्तुयीर्तन निदर्शनम् कुलीनता-नाधिकागुण Sr Pra., Vol.IlI. P.347 Sr.Pra,Vol III p.368 Sr.Pra,Vol.IV, p450 NLRK.p73 विशेषानुराग- जातिकृतो यथा गम्बन्धाभावः -चैत्रो गृहे नास्तीति । रा यथा- 124N भव हत्यमाभिमाप प्रवर्तन- 1.25 BHA.Prap.206 Agairat ftitat Śr Pra., Vol.JII, p.260 पम्नागायतिमात्र St.Prn.,Vol.ill, p69 नियताप्ति- चपलतानुत्पत्तियथा- (one of the Dhirodatta's gunas) श्रम-प्रकर्षों यथा-(one of the Bhavas) H,p.123 KĀLIDISA CITATIONS 1.36 XS न जहति for जनयति बz for सस्तं स्तम् for बन्धे ·1,27 NS वाच न मिथयति P.345 1.29 NS ABHIJNĀNAŠĀKUNTALA 1.30 NS II.L NS यासि । Sr.Pra.,Vol.ill, इङ्गिताकारजता यथा-Nayaka's guna. b. ददात्यवहिता for ददात्य- भिमुख तीवापातप्रतिहत Smv..p.359 मजवर्णन- गच्छति पुरदशरीरं Srh.,p.257 विप्रलम्भशृङ्गार SRK.491 अनुराध a. मसस्थितं for संस्तुतं काम प्रिया न Abhi.Bhi.,Vol. faart—anga of a Pratimukhasandhi 4 as from Kálidisa Ill,p.42 रतिलक्षणस्य भावस्य हेतुभूतो यो मोगो विषयः प्रमदा 1. दर्शनाश्वासि for दर्शना- पुरुषो वा, तदर्था या समीहा स विलासः ! कामफलेषु रूपकेषु प्रतिमुस एव ह्यवस्थाफलत्वेन रतिरूपेण H,p 123 भाव्यम् । यथा अभिज्ञानशाकुन्तले तापस: कस्यैदमुशी- रानुलेपनमित्यादि । तथा राजा 'काम...' AS.p95 बिन्दु-one of the 5 Artha-prakrtis ND,p.61 विलास-नृस्त्रियोरीहा। नृस्त्रियोः परस्परमीहा रत्यभि- a. दर्शनाश्वासि for दर्शना- लापः । यथा अभिज्ञानशाकुन्तले मुखसन्धावुपलब्धाया यासि नायिकाया प्रतिमुसे तद्विषयो राज्ञो विलासः । तत्र हि राजाऽऽह-'काम'"स्वता पश्यति' इत्यादिना राजा रतिसमीहा। Sr.Pra.,Vol.IlI, अनुकूलेषु रतिः-Gura of a Dhirodatta p.252 स्निग्ध वीक्षितमन्यतोऽपि ND,p.61 विलास-one of the 13 angas of Pratimukha. a. अनया for तया sandhi . तत् for सा नृस्त्रियोरोहा-नृस्त्रियोः परस्परमीहा रत्यभिलापः d. कामः(मी)for कामी यथाऽभिज्ञानशाकुन्तले "इत्यादिनाराज्ञोरतिरामीहा " " II.2NS %D ·12 Act, Verse, fda or Rocn Work in which quoted Remarks Versc Point for which quoted a प्रेरयन्त्या for प्रेषयन्त्या 112 NS RAS,p 81 नर्मस्फोट-पत्र सर्व तत् किलेत्यनिश्चयेनानुरागस्य स्वल्पमात्रसूचनया नर्मस्फोटत्वम् वियोगितलापपद्धति- a. प्रेरयन्त्या for प्रेपयन्त्या Smv,P 149 . SRK.516 अनुरागवज्या- b विषादादिव for विलासा- दिव c तत् for सा d. काम. (मी) for कामी a. प्रेक्ष्ययन्त्यानया for प्रेपय- न्त्या तया मइल्पो यथा-a form of Kama Sr.Pra,Vol.III, P301 Sr Pra..Vol IV, p556 II.3 Ns न नमपितुमधिज्य- Sr.Pra.,Vol.III, p.15 II.4 Ns अनवरतधना Sr.Pra.,Vol III, अनुमित-a division of the Avasthājnanalove-condition- नायकस्यानुमित यथा- प्रोपमानिकी सपृक्या यथा- one of the nine kinds of Rati ग्लानि-bhāva of a Uddhatanāyaka ३. स्फालनादेव for स्फा- मध्यमस्य ग्लानिर्यथा लनकर C. नाक for गात्र शोभा-one of the 36 Kavyalaksanas d. मिथ्या हि for मिथ्यव शोभा सिद्धरर्थरिति यथा "अत्र पादत्रयेण प्रसिक्षा कृतः for कुतः एवार्था अन्यसनीयत्वेन शोभमनास्तैः समविकल मृगया- H, p.123 p.287 KĀLIDĀSA CITATIONS II 5 NS मेदश्छेदकृशोदर Abhi Bhi.,Vol. II, pp.301-2 ·ABHIJNĀNAŠĀKUNTALA Bhi Pra.,p.233 GRM,p.448 RAS,Pp.252-3 लक्षणमर्थ कृत्वा अप्रसिद्धोऽनुचितोऽपि सोऽर्थ उचितो विचित्रश्च निरूपितः । न चावालद्धारः कश्चिदिति कविव्यापारेल यः शब्दार्थव्यापारादेवार्थपटनात्मा तत्कृत हृद्य लक्षणार्थमेव । प्रशोभनोऽप्यर्थोऽमुना नयेन शोभत इति शोभेयमुक्ता यथा शाकुन्तले गुणा दोषाय कीर्तितः मेदश्छेदवृशेत्यादि. मृगयागुगकीर्तनः 9. linc c. only arfata. One of the 36 Vastubhüşanas q. last line, followed by राजचितानुवर्तनं दाक्षिप्यम् the prose passage चिन्तानुवर्तन यत्र तद् दाक्षिण्य- मीरितम् शोभा-In kivya q. upto लक्ष्यते इत्यादि मृगया- b. . उपलक्ष्यते for ० प्रपि लक्ष्यते d. मिथ्या हि for मिथ्येव मृगयागुण d. मिथ्याहि for मिध्यव q. as from Kalidasa मृदु--one of the 13 Vithyangas b. उपलक्ष्यते for मपि हेतुवचनार्थ. तन्मृदुवग्राम विज्ञेयम् सक्ष्यते माभ्यासिकी जाता यथा- • उपलक्ष्यते for .अपि लक्ष्यते SM,p.18 Smy.,p.385 Srh,p.76 Sr.Pra.,Volli, p475 Sr.Pra.,Vol.HI, p.31 13 ·14 Act, Verse, Edn or Reen Remarks Verso Work in which quoted Point for which quoted 116 NS गाहता महिपा. Abhi, Bhā., Vol. II,p.342 अर्थव्यक्ति- १. 'गाहन्ताम्' only प्रसिद्धमभिधानमभिधाव्यापारो यस्या काव्यत्रियाया H,p.123 साऽर्थव्यक्तिः शब्दगुणः । यथा- सौकुमार्य-शब्दगुण q. 'गाहन्ताम' only Abhi Bha,Vol. II,p 341 Abhi.Bhā.,Vol. II,pp.339-40 " " Abhi.Bha,Vol. 11, p.336 माधुर्य-शब्दगुण ५. गाहन्तां महिपा निपान- सलिलम् ममता-Kavyaguna ३. सलिल: for सलिल गाहन्तामित्यत्र त्ववान्तरार्थममाप्तावान्तरोपक्रम एव c. विस्रब्धः for विस्तब्ध समासेन 'छायाबद्धकदम्बकमि'त्युपत्रान्तोपि न चंत्या- d. विश्रान्ति for विश्राम कूपपतनमिव चूर्णपद प्रयुक्त 'मृगकुलामिति । अथावान्त- रवाक्ये समस्त द्विपदा हि नातिदीर्घा वृत्ति: प्रसाद-शब्दगुण c. तति• for oपति प्रमिद्धार्थपदता प्रसादः-यथा- विश्रम्य for विधाम मान्यासिकी-अनुगामिनी यथा- c. तति. for पति " Sr.Pra.,Vol.11, p-212 Sr.Pra.,Vol 1II, p.31 ST,p 46 शार्दूलवित्रीडितd. विधान्ति for विश्राम KĀTIDĀSA CITATIONS " " 1I.7_NS शमप्रधानेपु RAS,pp.250-51 हुप्टान्त-one of the 36 Vastubhisanas " इत्यत्र तपोधनेषु गृढदाहात्मकः-तेजसः सद्भावे ·साध्यसाधकस्यान्यतेजस्तिरस्कारजनिततेजस्समुद्गार- स्पस्य हेतोः सूर्यकान्तेषु दशितत्वाद् दृष्टान्तः Srh,p.8 ब्राह्मणप्रसा- 11.9 NS चित्रे निवेश्य Smy.p.171 स्त्रीवर्णने बाल्यावस्था b विधिना मनसा for मनसा विधिना। Also gives variant घटिता for विधिना । H,p 12+ AFIJNĀNAŠĀKUNTALA नायिकाप्रामा- " Srh..p.244 Sr.Pra.,Vol.II, १ p.313 वितर्क-one of the 24 Arthalankāras निर्णयान्तोभयात्मकं यथा- वितर्क-अनुवन्धो यथा-one of the 48 Bhavas) b. घटिता मनसा for मनसा विधिना " Sr.Pra.,Vol.JII, p.42 Sr.Pra.,Vol.III, p.314 वितर्क-Bhava of Dhiralalita मध्यमस्य वितर्को यथा विरहिणा प्रलापः - b. विधिना मनसा for मनसा विधिना 31.10 NS मनाघ्रात पुप्प Sbhy,1332 b. अनुमुक्त for प्रनावित •स्थास्यत इति for .स्था- स्यति विधिः H,p.124 c. फलमपि च for फलमिव च; q. as from Kalidasa d, भुवि for विधिः Sp.,3271 धयस्सन्धिवर्णनम् " Sr.Pra.,Vol.II, रूपक-Ubhayalarikāra व्यतिरेकवद्यथा p.332 ·16 Act, Verse. Een or Recn Work in which quoted Remarks Verso Point for which quoted II.10 NS Sr.Pri.,Vol.li, मनामात पुष्प । अनामुक्त for अनादिद्ध गुणानुवाद-one of the 64 Kavyalaksanas p544 c. फलमपि for फलमिव Sr Pra.,Vol.l]], p117 नायिका-स्वकीया उत्तमा अनूढा यथा- Sr.Pra.,Vol.III, p.215 c. फलमपि for फलमिय d. कमिय for कमिह c. फलमपि for फनमिष St.Pra., Vol III. . p.351 मनुभाव (Buddhyārambha) गैति: लाटीया-नात्युपचारवती प्रभिलाषा यथा। One of the 64 kinds of Anuriga सम्भोगशृङ्गार- भुजेः प्रयोगो दश्यते श्रवगाद्यविशेपे यथा- कृपाभिहिताख्यातone of the ten divisions of a sentence Sr Pra.,Vol.IV, b. अनुमुक्तं for अनाविद्ध " . p.306 11 11 NS पभिमुग मयि K,p.24 aoक्षित for ०क्षण b. कयो(कृतो) for ०कृतो. c..वाधित for oवारितः Smv.,p.149 वियोगिप्रलाप a क्षित for ०क्षण b. कथो० for कृतो 6. बाधित. for oवारित KĀLIDĀSA CITATIONS " SRK,505 अनुराग 1. सवृत & महत, सभृत for ईक्षित (मीलित) for ईक्षण । b. वाथो० for कृतो० ।

·c. वितस्तया for ०रतस्तवा U Sr.Pra,Vol.I, p.330 Sr.Pra.,Vol.II], p.52 Sr.Pra,Vol.III, p.200 Sr.Pra.,Vol.III, M ABHIJNANASĀKUNTALA कारकa. क्षितं for oक्षणं अनियतधातविषय यथा hafir4-one of the 48 Vibhāvas a. क्षित for ०क्षण सम्पर्को यथा- b. फयोदय for कृतोदय मूलकाला-शयनोपचारिकी-one of the 64 Kalas a. क्षित for ०क्षण स्त्रीपुरुषभावग्रहणं यथा इङ्गिताकारज्ञानाभिमानो यथा-- a. क्षित for ०क्षण one of the Guras of a Dhiralalita c..रतोनया for oरतस्तया स्वरूपानुराग-one of the 8 varieties of Nitya- १. अभिमुखे सहतमीक्षितम् nuriga a. क्षितम् for ०क्षणम् गभीर-उत्कटो यथा। " . p.310 Sr.Pra.,Vol.III, " p.362 करुण- 1 a. क्षितम् for क्षणम् Sr.Pra.,Vol.lv, P.431 AS,p.51 भावकर्म यथा। 11.12 NS दर्भाड्फुरेण परणः H, p.124 KPS,p.300 लव-an Arthalankara वचसा चेप्टयाऽर्थस्य गोपन वा प्रकाशनम् । लेशमेके विदुनिन्दा स्तुति वा लेशतो यथा ।। 'ध्याजावलम्बन समाधिः' इति तु भोजः । यथा- 'दर्भाड्कुरेग ' इत्यादि । एतदपि वैचिश्यमात्रम् । समाधि-Kivyagung मत्रान्वावलम्बनत्व सुप्रसिद्धम् । मन्वावलम्बनं यत् स्यात् स समाधिः । 4. lines a & b SAM,p.30 " ·18 Act, Varse, Lan.or Recn. Remarks Verse Work in which quoted Point for which quoted 11.12s दर्भासुरंग परणः SRK,513 Śf Pra., Vol II, अनुराग- समाधि-Arthaguna व्याजावलम्बन समाधिः यथा- - " " p.220 Sr.Pra,Vol.lv, P419 11 15 NS iaf7+ 499&fa SM.p.79 सक्तवरा for बद्धवरा C. Sr.Pra.,Vol.II. विप्रलम्भ- प्रथमानुरागे कालहरणमप्यविरुद्ध यथा- वीराजायेत चागुतः । एतन्मतमाक्षिपति-वीरादपि न दृश्यते यथा- 'शृङ्गारात्तु भवेवास्यो रौद्रात्तु करुणो रस. । वीराचंवाद्भुतो नाम वीभत्सात्तु भयानकः ।।' इति नियमो न घटतं, '' वीरादन्यतोऽप्यद्भुतो दृश्यते । वीरादपि दृश्यते यथा- भुजे. प्रयोगो दृश्यते । अवनीविदोषेपु रक्षण यथा- c. सक्तवैरा for बद्धवरा .. p.379 Śr.Pra., Vol.lv, p804 c. समितयः for युवतयः सक्त० for बद्ध II.ISXS व वय व परोक्ष RAS,p.244 सहुति or मवृत्ति-a Sandhyantara प्रत्र दुप्यन्तेन स्वयमुक्तस्य शकुन्तलाप्रसङ्गस्य स्वय प्रच्छादन सवृतिः । यया शाकुन्तले -राजा(स्वगतम्)- अतिचपलोऽय देव वय. प्रवाहित्य-one of the 48 Bhavas KĀLIDĀSA CITATIONS Sr.Pra,Vol.III, p51 तस्य जन्म यथा- ·Sr.Pra.,Vol.III, p.255 Sr.Pra.,Vol.III, p.316 Sr.Pra.,Vol.II, अवहित्य-Guna of Dhirodatta सर्वत्रव अवहित्यं यथा- अवहित्य-Bhava of Dhiralalita उत्तमस्यावहित्य यथा- अर्थान्तरन्यास-Ubhayalankāra प्रतीकन्यासो यथा- शक्ति-Guna of aNayaka शक्तिर्यथा- ABHIJKĀNASĀKUNTALA III.INS का कथाबाण H, p.125 p.343 Sr.Pra.,Vol.III, विघ्नानि for विघ्नान् " p.346 III 2 NS जाने तपसो वीर्य Sr.Pra.,Vol.III, p.253 धर्मार्थकामेपु चिन्ता यथा- Guna of a Dhirodátta भग्नप्रक्रमदोप III.3 NS तव कुमुमशरत्व KPKD,p.149 SRK,774 विरविज्या H, p.125 1. वह्निः for अग्नि b. प्रयथावं for अयथार्थ c. कराम्रः for मयूपः d. करोति (& oपि)for करोपि q. तव कुसुमशरत्वं H, p.125 " " III.SNS अम्युनता पुरस्तात् VI.p.218 Abhi.Bha.,Vol. H,p.316 अपह्नति प्राप्ति-one of the 36 Kavyalaksanas पत्र पदपङ्क्तिलक्षणमशं दृष्ट्वानयाध्य भवितव्यमिति शकुन्तलायाः सद्भावोऽनुमीयत इति... qfTAG—Pratimukhānga दृष्टनष्टानुसरण परिसर्प इति । यथा चाभिज्ञानशाकुन्तले भवितव्यमत्र तया । तथा हि-प्रभ्युग्नता " Abhi.Bha.,Vol. III,p.43 b. हि नवा for ऽभिनवा 61 ·20 Aar, Year 1300 Rron Verse Workin which quoted Point for which quoted Remarks JILSNS पायुन्नता पुरतात माहित्य-मुस्य तथाभूतार्था प्रतिविपया यया- Sr Pra., Vol I. p430 Sr.Pra.,Vol.IV, . P442 अनुमाने विशेपतो 111.7 NS सामझामागोल Sr.Pra,Vol lll अनुमानानुराग- दृष्ट यथा ग्लानि सम्पकों यथा (one of the 48 Bhavas) नापिका-उत्तमाथीरानूसप्रगल्भा यया b.क्षाम. for पलान्त० ( शोच्या for शोच्या P63 Sr.ra..Vot.in, . p122 III.SNS प्टा उनेर गमग Sr.Pra.,Vol ill, P.254 पदा-Guna of Dhirodatta फलानुसारिणी यथा (फलानुमारिणी गदा) Sr.Pra.,Vol III, p.322 पास-Bhiva of Dhiralalita मध्यमम्य वामों यथा ३. इप्टा for-पृप्टा b या for नेय c. विभृत्य for निवृत्य d. गतो मे for गतोऽस्मि b. नैपा for नेय c. विवृत्य for निवृत्य शतगो for बहुशो b. कृत न्यस्ता• for भुजन्यस्ता प्रवतिभिः for प्रमारिभिः C. प्रति० for अनभिः I11.10 NS दमलिगिरैरन्तः Sr.Pra..Vol.ly. p.557 अवस्थाज्ञान- नायकम्य स्वानुभूत यथा KALIDĀSA CITATIONS HI.INS पर गोलियार Sr.Pra.,Vol.lv, गमागमोपाय- P568 विनिगमो या ·सुद्धा जाति:- III.12 NS उन्नमितकभूलत SM,p.92 १ उप्तमितकभूलतम् H, P.125 उत्तमपात्रप्रयोज्या सस्कृतजातिः शुद्धा यया । रोमाञ्चजन्म यथा (one of the 48 Bhavas) " Sr.Pra., Vol. III, p.35 Sr.Pra.,Vol.llI, ABHIJNANAŠĀKUNTALA 5कर्म-Sarirarambha-anubhava p.226 " " Sr.Pra.,Vol.III, p.253 धर्मार्थकामेषु चिन्ता यथा Guna of Dhirodātta Śr. Pra., Vol.lv, अनुमानानुराग- अनुमान सामान्यतो दृष्टं यथा p.442 . III.13 NS तुम्मण प्राणे हि ममं S.Pra.,Vot.IV, अवस्थाज्ञान (love condition) नायिकातो नायकस्य श्रुत यथा p.557 H, p.126 The whole verse is read thus: तु म हण या णे हि न मम ऊणकामो दिवावि रति दि। णि किल तवेइ बली अतु इहु तमगोरह हि अन॥ 4. 15 from Sakuntala, with prose passage III.14 NS तपति तनुगात्रि Sr.Pra.,Vol.IV, p.553 इतिवृत्ताख्यान---- नायिका सख्या यथा Sr.Pra.,Vol.ly, अवस्थाज्ञान (Lore-condition) नायकतो नायिका यथा p.557 21 ·22 Act, Verse, Work in which quote: Remarks Point for which quoted Verse Edo or Roon III.17 NS परिग्रहबहुत्वेऽपि AS,P 161 " Sr.Pra,Vol.III, p39 अनुनय-Natyālankāra b. रशना for.वसना वचसा कर्मणा प्रीतिस्निाननुनयो हि सः रति- b. धीरोदात्तानुकूलसाधारणो यथा उपदेवा-Love through Upadesa, a type of b. Sabdapramana उपदेशसमुच्चयविधान यथा नायिकाया भावरूपता यथा (a condition of love) b. " Sr.Pra,Vol TV, p.457 " Sr.Pra.Vol TV, p.832 III.18 NS किशोतलः बलमविनोदि Srh..p.256 Sf.Pra , Vol III, H, p 126 " p.206 सम्भोगशृङ्गार उद्दीपनविभाव- उपचारो यथा। मनोज्ञभापिता प्रियवदत्व यथा- Višesaguna of Dhiralalta a वातै for वातान् b•सचालयामि for सचारयामि Sr.Pra,Vol JII, P311 a वात for वातान् b. सचालयामि for सचारयामि Sr Pra.,Vol.III, p.337 पीरललितो यथा- N a.&b same KĀLIDĀSA CITATIONS Sr Pra.,Vol.IV, परिचरण यथा- a. & b. same p.859 ·III.20 NS गान्धर्वण विवाहेन RAS,P.263 उपदिष्ट-one of the 36 Vasubhasanas Veree followed by pronc शाकुन्तले...इत्यत्र शास्त्रानुरोपेनैव प्रवृत्तपादिदमुपदि- PARsage q. as from Sakuntain a. राजन्य राजगि ABHISĀSeśKUNTALA III.21 NS अपरिक्षतकोमलस्य Sr.Pra.,Vol.ly, प्रथमानुरागानन्तरसम्भोगविसम्पायास्राप्रयोगार्थमभि- 4. omlts रसोऽरग योगातिशयतोपकमाः p.838 III 22 Ns मुहरगुलिसवृताधरोष्ठ Sbhv.,1273 विरहिणां प्रताप b. भिधान for ofभराम for ] II, P.126 ST.Pra..Vol.111, रति-प्रवृता यथा p.19 " Sr.Pra.,Vol.III, गागरारम्भ---प्रथरारम्भ विगर्ग-- d. गत् fort p222. " Sr Pra.,Vol.IY, प्रथमानुगगे विगपादनमपि विविध यथा- P418 7 " VI,p.131 वाश्यवक्ता-- अत्र नायकम्प प्रथमामिलापयियमवृत्तेरनुभयरतिगमु. ल्लियित नत् कालममुचिततइन्दुगोन्दर्यम्प पूगरि चुम्बनम्मलितगमुद्दीपिनपश्चातापय गायगीतनगर: 'तु' नन्दः कामणि बायययनामुनेजति । H ·24 Act,Vene Idn or Reen Verse Work in which quolcd Point for which quoted Remarks सदूरमपि गच्छन्ती Sr.Pra.,Vol IV, दूतकर्म-उपायप्रयोगदेशसाधारणो यथा a. गच्छन्ति for गच्छन्ती P.519 11.29 Bengali Re cension cd. R. Pisclic! JOS, 16 111.30 पनिर्दयोपभोग्यस्य Sr.Pra.,Vol.IV, " p812 खलु III 31 मणियन्धनगनित मिद GRM,p.110 IV.INS विभिन्नयन्ती यमनन्य Sr.Pra.,Vol.III, P79 पालनसक्षेपो यथा- b. दारण ससि for कठिन (Love-stage) निगड पादवन्ध. ३०बन्धविगलित for बन्धन- गलित० b. स्थित for स्थित q. as from Kālıdāsa जाउप-प्रको यथा b. .निधि for oधन (one of the 48 Bhāvas) d. प्रथमोदितामिव for प्रथम कृतामिव देवयोगात् पुरुपापराधात् प्रमादतो वा काव्यस्य व्यापदि q. as from Sakuntala प्रत्यूहप्रशमनमत्ययप्रतीकारः यथा शाकुन्तले-पाः fafryrat etc. follow- प्रतिधिपरिभाविनि, विचिन्तयन्ती" ed by prose passage प्रवासभेद- Visesabheda-देशपन्नेषु शापकृतो b. निधि for oधन यथा- d. प्रथमोदितामिव for प्रथम कृतामिव प्रकरणदऋता १ विचिन्तयन्ती यमनन्य- 1 Sr.Pra.Vol.ly, Pp 528-9 Sr Pra,Vol.IV, p.261 KĀLIDĀSA CITATIONS VI,P 224 मानसा ·यात्येकतोऽस्तशिपरं IV.2 NS Srh.d 255 प्रभाव Sbhy.,561 गुयेन्दुवर्णन IV.5 Bengali पादन्यास मितिघर Recension Ed. by R. Peschel HOS.16 As from Kattaste 5. गित.for त C. गमगान for गग्गामा . राहो for गमावि भगति:for artara FINITUFAISISCIERY निठा www Sp.,760 पन्नान्योति " 4. ns from Kalkitsa I, fina for cifrete C. गगता for गाव d. नगरोहो lior अगाडि opt for free 19. ०गही for of Hp.127 IV.5 NS यास्यत्यय गन्तलेति IV.10 NS रम्यान्तर कमलिनी Sr.Pra,Vol.III, विप्रलम्भp.58 उत्कण्ठानुगपो यथा Sr.Pra.,Vol.III, रति-स्पगेऽनुगागिनी यथा p.28 Smv.,p.316 -are- IV.13 NS यस्य त्वया या IV.14 NS उत्पथमपोनयनयोः Sr.Pra.,Vol.III, P76 दुगनोधान "नपनजरूपश्रुतस्य जन्ग गणा- H. विहण for offगेगण h, भिनि १. गृति: for gfro c. or for OTUIT II.p.127 4. Inc (tt) only II,P,127 IV.16 NS अस्मान् साधु विचित्य SM,p.57 874-one of the Vyablicarins दौ(जन्यस्य)प भयेहाय गाम्नापादिगम्भवम् । यथा-- ·26 Work in which Act, Verse, Edn or Recn. Verso quoted Remarks Point for which quoted IV.16 NS अस्मान साधु विचिन्त्य 5.Pra.,Vol III, p73 दैन्य-~अनुबन्धो यथा IV 17 NS गुथूपस्व गुरुन् AS,p 28 स्वीया नायिका-one of the three types of Niyikā a. गुरु (गुरुन्) for गुरुन् कृत्य for वृत्ति b भर्ना for भर्तुः c भोगेषु । for भाग्येषु भाग्येषु H.p.128 . उपदिष्ट-one of the 36 Natakalaksanas NLRK,p.67 Skm ,p75 कुलस्त्री d. भोगेपु for भाग्ये Smy,p423 कुलवववृत्तम् Srh ,p25 साध्वी c. भोग्ये० for भाग्ये० St.Pra , Vol II, p.278 उक्तिविधिर्यथा (शब्दालङ्कार) (b) उक्तिनिषेधः (c & d) विधिनिषेधयोग्यताधिकारो यथा । Sr,Pra,Vol.II, उपदिष्ट-one of the 64 kāvyalaksanas p.531 KĀLIDĀSA CITATIONS " Sr Pra.,Vol.III, वागारम्भ-उपदेशो यथा। (an Anubhava) a. ०कृत्य for वृत्ति P211 ·Śr.Pra., Vol.lli, Vl.after rerse यदा शरीरस्य 17, Pisched's Edn, HOS. शरीरादावनात्मबुद्धिर्यथा-Guna of aDhirasantanāyaka 0. विमुच्य० for वियुज्य d, संशोक: for विषादी P.333 16 V.1 Ns अहिणवमहुलोलुवो RAS.P.64 वागारम्भ-व्यपदेश प्याजेनास्माभिलायोक्तिवार्य व्यपदेशक: ABHIJNANAŠĀKUNTALA a. तुम for भव b. oचूदमर्जार for चूध. मगरि d. रिदो for ofर पो V.2 NS रम्याणि वीक्ष्य Abhi Bhi Vol.I. चमत्कार Pp.279-80 q. the Prakrt verse b. पर्युस्सुको for पयुत्सुकी H,p.128 " Abt. Bhi.Vol.II, In connection with Vagabhinayn in Nitya b. पर्युस्सुको for पर्युत्गुकी p.222 स्थायिव्यभिचारिणा भेदप्रतीतो- पर्युत्सुकी also given infm. RAS,p.126 स्वास्थ्येन स्मृतिः b. पर्युत्सुको for पर्युस्मुकी Sr.Pra,Vol III, मति-one of the 48 Bhaivas p.41 तस्या जन्म यथा- " " " प्रकरणवक्रता- " " VUp 224 Srh.,p.180 v.6 Ns प्रोत्सुक्षमात्र राजवृत्त १. रम्याणि वीक्ष्य मधुरांच b. रेव for रेलम् b. रेव for oरेनम् C. नव श्रमा० for नातिथमा० "" Śr. Pra., Vol.III, श्रमराम्पर्को यथा (one of the 48 Dhivas) p.69 ·28 Remarks Act, Verse, Edn or Rech Work in which quated Point for which quoted Verse V7 Ns स्वमुखनिरभिलाप DD,p 135 4. line (a) only b सृष्टि० for वृति० H,p.129 Srh ,p.170 राजचाटु- 18 NS नियमयसि कुमार्ग Srh ,p 170 भवन्ति नम्रास्तरव V.12 NS उदात्त Skm.p 303 Śr Pra., Vol III, p259 " राजचाटु- a फलोद्गमैः for फलागमै. गर्वादयश्च सत्यपि गर्वादिहेतौ जात्यादिगुणसमूहास्तस्य a. फलोद्गमै for फलागमै नोत्पद्यन्ते धैर्याधारताया. तत्प्रत्यनीकगुणयोगित्वात् तत्र गर्वानुत्पनिर्यधा- Gunss of a Dhirodatta सुजन वितर्क का स्विदित्यादि दुष्यन्तवचन यथा H,p.129 प्रनितिप्रश्न-one of the 48 Vakyadharmas V.13 Ns कास्पिदवगुण्ठनवती Srh ,Pp 36-37 Bha Pra,p 278 Sr Pra.,Vol II, p185 Sr Pra.,Vol.JII, " रति-ग्राध्यात्मिकी जाता यथा- " P.13 Sr.Pra.,Vol ]II, a. काचित् for कास्वित् KALIDASA CITATIONS " अनुराग-विमर्शो यथा one of the 64 kinds of love सयोगविधान-a condition of love P354 V.15 NS त्वमहता प्राग्रसरः a. हिनः for oऽसियत्० Fr Pra.,Vollv, p.564 ·इदमुपननमेव रूप V.19 NS गति-प्राध्यात्मिकी संवृत्ता यथा Sr.Pra..Vol.III, p13 Sr Pra.,Vol.lv, भुजे प्रयोगो दृश्यते-क्रियेच्छायां यथा- " ABHIJNANAŠĀKUNTALA p.804 V.22NS स्त्रीणामशिक्षित RAS,p.246 हेत्ववधारण Sandhyantara अत्र परभृतनिदर्शनापबृंहितेन स्त्रीत्वहेतुना मृषाभाषण- स्यास्य निश्चयो हेत्ववधारणम् DD.p.92 V23 R Pis- नतिर्यगवलोकितchel's Edn. HOS. 16 'वचोऽपि परुक्षापर न पदेषु ससज्जते' इति शाकुन्तले found in the longer ver. गणकृतानित्यत्वात् sion of Sakuntala. 'न' for 'नच' (b) रोप-प्रत्र प्राक्तनवृत्तान्तापह्नवजनितो दुष्यन्तविषय. H.p.130 शकुन्तलारोषो भ्रूभेदादिभिव्य॑ज्यते V 23 NS मय्येव विस्मरण RAS,p.161 Sr Pra Vol IU, रति-आध्यात्मिकी प्रवृद्धा यथा p.13 SrPra,Vol.III, " भ्रकर्म-Sanirambha Anubhiva भ्रुकुटियथा । p.226 Sr Pra,Vol.IV. b. प्रणयिनि for प्रगपम० 1 कोपातिरेकश्च यथा । Cited as one of the 24 varieties of Mina - p.594 है Sr.Pra ,Vol 1V. मानोत्पत्तिकारण-प्रियाकारण यथा । P623 ·OE Act, Verse, Edn or Reen Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted q. lines (a) & (b) V.25 NS आजन्मन. शाठ्य KPSC,pt.II, p.46 इद शब्दो यद्वत् तच्छब्दार्थमभिधत्ते तद्वदददशब्दोऽपि । एतदेतच्छब्दस्याप्युपलक्षणम्। प्रय भाव.-योऽसौ मुभग इत्यत्र यवृत्तेन सममदोवृत्तस्यैकवाक्यार्थत्वानुप- पत्ति , एवमिदमेतशेरपि । उपपत्तो वा यथादर्शन व्यव- हितानामेव, अव्यवहितत्वे वा भिन्नविभक्तिकानामेवोपा- दानन्याय्य, यथा- V.28 Ns कुमुदान्येव शशाङ्क Sr Pra Vol II, क्रियान्तरव्युदास - one of the 48 Vikyadharmas b. सम्पर्क०for नश्लेप० P185 Sr.Pra.,Vol HI, धर्मशृङ्गार-निवृत्तिरूप। b.. " p242 Srh.p71 जितेन्द्रिय b. बुद्धि for वृत्ति V 29 NS मुढस्स्यामहमेषा Sr Pra,Vol lll, धर्म-निषिद्ध सेवानिवृत्तिर्यथा। a पदे for वदे० P239 V.31 NS काम प्रत्यादिष्टा RAS,p.147 अध्यात्म स्वात्मप्रामाध्यमात्र तेन यथा-काम"पत्र b. चेत. for हुदयम् दुप्यन्तस्य निजचित्तसन्तापप्रत्ययेन गापविस्मृतायामपि Hp 130 शकुन्तलाया रतिः KĀLIDÃSA CITATIOXS Sr.Pra,Vol.Ill, रति-प्राध्यास्मिको अनुवतिनी यथा b. मा for मे 1 p.14 चेत: for हुदयम - VI.4 NS चूनाना चिरनिर्गतापि NLRK,P 132 साध्वनम ·प्रभावाभिमानो यथा-Guna or Dhiralalita " " Sr.Pra.,Vol.III. p.309 Sim.,p.121 Smy..p 146 1. निमिता for निर्गत b. ०क्षारपा० for कोरका ,p.131 VI.S NS रम्य द्वेष्टि यथा पुरा दक्षिणनायक वियोग्यवस्था 1 यथा for यदा d.बीडावन ग्र० for पीडा- विलक्ष ABHIJAYASĀKUNTALA Sr.Pra..Vol II, धीरोदात-दक्षिणो यथा d. P.88 V1.6 NS प्रत्यादिष्टविदोष Smy.,2146 वियोग्यवस्था " Sr.Pra.,Vol.III. - वैवानुत्पत्तियथा-Guna of Dhirodkatta p.262 प्रकोष्ठे श्लथ for प्रकोष्ठापित d. नो लक्ष्यते for नालक्ष्यते 1. प्रकोष्ठे एन for प्रकोष्ठा- पितं १. प्रत्यादिष्टविशेषमण्डन " 4 " प्रकरणवकता YI.8 Ns मुनिसुताप्रणयस्मृति स्मरण (अर्थालवार) अष्टाद्यथा H.p131 VJ.p.224 Sr.Pra..Vol.ll, p.314 Sr.Pra.,Vol.ly, 2.664 1 " प्रवागभेद-देवधर्मापन्नपरिगतो यथा VI.9 NS इतः प्रत्यादेशारजन Snv.,p.316 करुणरस त. मया प्रत्यादिष्टा for इतः प्रत्यादिष्टा b. अधिगन्तं for ननुगन्तु c. स्थिता for मुह ll,p.131 TE ·32 Act, Vcrso. Point for which quotou Remarks Work in which quoted Lonr Verso Reen इत प्रत्यादेशात्स्वजन विप्रलम्भ-मृत्यनुगमो यथा VI.9 NS 1. अभिगन्तु for • पनुगन्तु ० ०गृहे० for मुह Sr. Pra., Vol III, p60 Sr.Pra,Vol.I]], a.&b. " " p.203 पुननिरीक्षण यणा । 64 mdlakalas from uttarai kalas दृष्टि-दीना यथा । [शरीरारम्भानुभाव ] Sr.Pra.,Vol Ill. b. " p.233 Sr Pra., Vol. IV, करुणविप्रलम्भ-करणोल्लेपी यथा b. गृहे for मुगु 7748 VS स्वप्नो नु माया तु Sr.Pra,Vol.I11, p.283 वितर्क-Bhiva of Uddhata hero मध्यमस्य बितरों यथा। अनेकजानिरमाधारणों यथा RANS एककमत्र दिवमे Sr Pra,Vol IL. 0 पुरप्रवेणी for • गृहप्रवेश wat p.88 Sr.Pra,Vol !Y, दूतमार्म-उपायप्रयोग - देशमायधिर्यथा C. " p.519 Sr.Pra,Vol.IV. प्रवागभेद-सामान्यभेद-प्रल्पकालो यथा KĀLIDĀSA CITATIOXS p.659 VI.14 NS यघरमाथुन चित्र RAS, 247 चित्र (a गन्ध्यन्तर)- 9. VV. 14-21 will prosu passago ·पद्यसाधुन चित्र उत्कण्ठाविनोद-तत्र नायकस्यान्तरो यथा VI.14 NS १. स्याः for स्यात् Sr.Pra.,Vol IV, p.716 Srh.,p.244 नायिकाप्रशसा 4. as from Kalidasa ३. अस्या: for स्यात् " ABHIJRANAŠĀKUNTALA SRK,493 अनुरागव्रज्या VI. after ve- तस्यास्तुङ्गमिव स्तन ise 16, Pischel's edn. HOS. 16 VI.IS Ns स्विन्नाड्गुलिविनिवेशो a. अस्याः for तस्या० d. प्रेम्णा for प्रेम्ना(!) वक्तीति for वक्तीव VI.16 Ns साक्षास्पियामुपगताम् Sr.Pra.,Vol.III, FIG-Bhāva of Dhiralalita p.318 मध्यमस्य स्वेदो यथा NLRK,p.132 अनुवृत्ति (continuation) is the placing of an illustration Bha Pra.,p.230. प्रस्तुतार्थोपदेश b. अहर्भिमा for पुनरिमा vi.17 NS कार्या सैकतलीन 4. कार्या सैकतलीन VI.18 NS कृर्त न कर्णापितबन्धन Sr.Pra.,Vol.Iv. p.716 Sr.Pra,,Vol.lv, p.716 Smv.,p.240 उत्कण्ठाविनोद-विरप्रतीकार प्रसक्तोऽनुसक्तः प्रसक्ता- नृप्रसक्तरच यथा उत्कण्ठाविनोद- तस्यैव वाह्यो बाह्यान्तरश्च यथा कुमुमापचयादिपद्धति VI.20 NS मक्लिष्टबालता b. .माभुग्न for oमागण्ड० ८. निर्मल for oकोमल c. दशसि for स्पृशसि 4. as Kalidāsa's c. दशसि for स्पृशसि Sr.Pra.,Vol.III, p317 क्रोध-Bhava of Dhiralalita मध्यमस्य क्रोघो यथा & ·* Point for which quoted Remarks Act, Verse, Edn or Recn Work in which quoted Versc VI.20 NS अपिलप्टवालतरु Sr Pra.,Vol IV, p706 VJ.p.224 प " VI 21 Ns दर्शनसुखमनुभवतः NLRK,p.132 प्रयत्नविशेषो यथा-one of the 8 kinds of c. दशसि for स्पृशसि Virahoddipana प्रकरणवक्रता आदिलष्टबालतरु० a आश्लिष्ट० for अक्लिष्ट० विरोध-शाकुन्तलेऽनुतापाङ्के- a तद्गतेन for तन्मयेन b. •कारणात् for .कारिणा adds इति after कान्ता स्मरण-अर्थालड्दार । परप्रयलतो यथा ३०पथमायाता for सुख- मनुभवतः H, p 131 हेतु (Arthālaikar निवर्तको यथा H, p 132 Sr Pra,Vol II p.315 VI 22 NS प्रजागरात्खिलीभूत Sr.Pra..Vol II, p 304 " " Sr Pra,Vol.JII, p.253 Śs Pra , Vol IV, दुखान्यतियोगो भ्रूभङ्गो यथा-Guna of Dhiro- H, p.134 dätta वियुक्तावस्था-दृष्टिप्रजागरो यथा a. स्वप्न० for स्वप्ने " P690 KĀLIDĀSA CITATIONS VI.23 NS येन पेन वियुज्यन्ते Sr.Pra,Vol.III, धर्मप्रवृत्ति through Manas परस्वानीप्सा यथा p.238 Srh., 63 राजप्रशसा ·प्रवासविनतम्भ-देवार्थापन्न-यश्रो यथा d. इवात. for इवोप्त VI.24NS सरोपितेऽप्यात्मनि Sr.Pri.,Vol.IV, p.667 ज्वलति चलितेन्धनो Smv.,p.405 त्वन्मतिः केवला तावत् Sr.Pra.,Vol.IHI, VI.31 NS b. जन्नुः for जनः मीतिपदति महारम्भेषूत्साहो यया । Guna of Dhiroditia VI.32 NS a. oयात for तावत् 6. अन्यत्र for अन्यस्मिन् ABHIJSĀNASĀKUNTALA p.256 • VII.2 NS पन्तर्गतप्रार्थन Sr.Pra.,Vol.III, रति-पाभियोगिकी- अनुगामिनी यथा c. प्रामृज्य० for प्रामृष्ट. प्रथम् for अड्डा P.24 रथवर्णन - VIITNS प्रयमरविवरेभ्य VII.11 NS वल्मीकाग्रनिमग्न Smv.,p.357 Skm.,p.322 तपस्वी a. Je for oअग्र० उरगत्वग्यासूत्रान्तरः for उरसा संदष्टसपत्वचा c. oमण्डप for oमण्डल " पाश्रमवर्णन Smy.,p.388 a. ० उरगत्वब्रह्मसूत्राम्बर. for उरसा VII.12 NS प्राणानामनिलेन KM,p.12 देशान्तरव्यवहार Skm.,P.332 तपस्वी " c. गृहेषु for तले H, p.132 doवाग्छन्ति for कान्ति ३. सङ्कल्प. for सलल्प द्रुमे for वने b. हेमसहरसपत्रसुभगे for काञ्चनपयरेणुकापिये " Smv.,p.388 भाश्रमवर्णन स ·Act, Verse, Edn.or Roon Verse Workin which quoted Point for which quoted Remarks VII.12 NS प्राणानामनिलेन Sr Pra,Vol.II, P 219 उदारता- Arthagupa Sr.Pra.,Vol.II, " p.529 ......"ले॥ सिद्धान बहून् प्रधानार्थानुक्त्वा पत्र प्रयुज्यते विशेष One of the 64 Kavyalaksanas a. सङ्कल्प for सत्कल्प b. पुष्पाभिषेकस्तया for थर्माभिपेक्रक्रिया d. वाञ्छन्ति for ০ায়রি a सङ्कल्प for सत्कल्प. b पुण्याभि० for धर्माभि. d. वाञ्छन्ति for कान्ति b. कमनीय for • रमणीय H, P132 a. ०अनबद्ध० for .अनि- मित्त. c अवागतान for अड्वाश्रयः d. परुपी for मलिनी VII.17 NS पालक्ष्पदन्तमुकुला KPSC,Pt.I, रति-पुत्रविषया यथा p143 Sr.Pra.,Vol.l, p22 रति नैसगिकी जाता यथा " " VI119NS अनेन कस्यापि Srh.,p92 Sr.Pra.,Vol.ll, p.25 रति-प्राध्यात्मिकी प्रकृष्टा यथा b. स्प्रष्टव्य. for स्पृष्टस्य. ममैतत् for मर्मवम् H, 132 b. तनु- for मुखी कृशक० for घुतक KĀLIDĀSA CITATIONS VII.21 NS वसने परिपूसरे Sr.Pra.,Vol.ll, P461 नाटक-अवस्था यथा One of the 24 pravrttihetus ·Sr.Pra.,Vol.III, P.398 यथा ABHIJNANASĀKUNTALA Sr.Pra..Vol.IV. p.426 Śf.Pra., Vol.IV, p675 d. व्यथा for व्रत H, p.133 करुणानन्तरात्करुणो बलीयान् ।, स एव रागवर्धनत्वे b. तनुः for o मुखी कृतक० for धुतक. d. ०व्यथा for व्रतं विसेरयः अवसते पाच्छादयन्त्यस्मिन् वियोगिरन्यो b. तनु for •मुखी विशेष वेषादिकमिति प्रवासो यथा कृशंक० for धृतंक. d. व्यथा for oवतं प्रवासविप्रलम्भ प्राप्तिम्कन्ध-देश-स्वकीयपरकीये . •तनुः for • मुखी यथा कृतक० for धुतक० d. व्यथा० for .वतं कार्याधुपलब्धियथा-One of the 24 stages of b. तनुः for • मुखी Pravāsanantarasambhoga शतकवेणिः for धुतेकवेरिणः d...व्यथा for व्रत अवस्था निवेदन यथा-One of the 24 stages of a. प्रमुहे for प्रमुखे Pravāsánantarasambhoga रोचनराग-One of the 4 Ragas of a Sattvika c. हि वृत्तयः for प्रवृत्तयः hero. यथा शाकुन्तले दुर्वाससशापेनापनीतस्मृतेः दुष्यन्तस्य । करुणानन्तरारकरणो बलीयान् । स वैचित्र्ये यथा b. ०वद्ध० for बाप्प. •बिन्दुम् for बिन्दुः. . तत्तावत् for तं तावत्। d. भवामि for भवेयम् Sr.Pra.,Vol.IV, p.887 VIL.22 Ns स्मृतिभिन्नमोहतमसो Sr Pra..Vol.ly. p.889 VIL.24NS सुतनु हृदयात Sr Pra.Vol 1v. p.910 VII.25 NS मोहान्ममा मुतनु Sp.Pra., Vol.lll, p.398 37 ·Work in which Act. Verve, Eun or Rcon Point for which quoted Remarks Verse quoled VII.25 NS मोहान्मया मुतनु Sr.Pra..Vol.I, p 889 Sr.Pra,Vol.III, वृत्तानुस्मरणं यथा-One of the 24 stages of b. ०व० for बाष्पल Pravasánantarasambhoga d. भवामि for भवेयम् रति-ग्राभियोजिकी जाता यथा b. अभिमतो for अभिहितो VII 26 NS पुत्रस्य ते रणशिरp.23 VII 30 NS उदेति पूर्व मुम Sr.Pra,Vol.IV, p.898 VII.32 NS शापादमि प्रतिहता Sr Pra.,Vol.III, p238 Sr Pra,Vol IV, p.779 भाग्यप्रशसा यथा-One of the 24 stages of b. प्राकृद् for प्राक्तद Kārunānantarasambhoga c विधि for क्रमः H, p.133 धर्म-प्रवृत्ति through Vak प्राप्त यथा a. कोपo for रोध. H.p133 प्रत्यूहप्रशमनम्-One of the 80 anubhāvas of a. लोपरूक्षे for रोधरूक्षे, the Nirvahana c. मयोपहत. for मलोपहत० d .काशा. for .काशा Sr.Pra,Vol.1V. p898 " Śr. Pra , Vol.lv, p.916 Sr.Pra,Vol.II, ज्ञाति-अभिनन्दन यथा-One of the 24 stages a लोप for रोष c तलोप० for मलोप० of Karunanantarasambhoga प्रेमपाक-Cited while dealing with the 12 c. तवोप for मलोप० kinds of preman प्राशमा-कविभावावितसमाप्तिवाक्यत्वमित्यनेन स्वा- b. श्रुति० for श्रुत० भिप्रायाङ्कितामिप्टनामाङ्कता मङ्गलाश्ता प्राशसाश्ता महीयताम् for महीयसाम् च गृह्यन्ते । प्राशसा धर्मार्थकाममोक्षविषया । मोक्ष- विषया यथा- KĀLIDĀSA CITATIONS VII.34 NS प्रवर्तता प्रकृति p438 ·VIKRAMORVASIYA Act, Verse, Verse Work in which quoted Point for which quoted EdR or Recn. Remarks I.INS वेदान्तेषु यमाहु Skm ,p.5 मङ्गलम् on Siva H, p.134 GRM.p 76 4. स्थिरभक्ति " 1.4 NS कदवानर Abhr.Bha,Vol. III,p.95 प्रयोगातिशयः । यथा विक्रमोर्वश्याम्-प्रयकुररीणा- b. मुपनृत्य for • मनुमृत्य मिवाकाशे शव्यः श्रूयते । भाः ज्ञातम् । अरूद्भवा etc. C. वरि० for शनु AKU.p.17 Q. (a) 1 GRM,p.186 (a) 1.5 NS अग्रे पान्ति रथस्य Smv.,p.357 रथवर्णनम् a. रेणुददमी for रेगुपदवीं b. घटयति for वितनोति c. frto for f7770 हय० for हरि० d यष्ट्य for यन्मध्ये 1.6NS गतं भयंभीर Sr.Pras,Vol.III, धीरससित साधारणानुकूला उत्तमा पर्चा p.105 ·Act, Verso, En.or Recn. Remarks Point for which quoted Work in which quoted Verso 1.9 Ns प्राविभूतेगशिनि Śp Pra, Vol III, सन्द्रियास्तमय: प्र"मनुगमो यथा P78 a. मुच्य० for रिच्या c. मुक्तकल्प for मुच्यमाना d प्रसर० for पतन० H, p.134 1.10 NS पस्यास्सगं विधी H, p.135 Jp 308 c.व्यासक्त for oव्यावृत्त Abhi.Bha.,Vol रिटोभनम्-a Sandhyanga II,p.38 Abhi.Bha,Vol प्रयोगववित्र्यम् । अस्यास्सर्गविधी "प्रत एव प्रयोग वैचित्र्यम् AR,p.44 सन्देहालङ्कार KAV,p.39 समन्देह केवल KPSC.pt II, प्रतिशयोक्तिः-असम्बन्ध । सम्बन्धे बहिरूहनीयो p309 यथा-ग्रस्यास्सर्गविधावित्यादि KPY,pi Il,p.362 प्रतिशयोक्ति Sbhv.,1467 स्त्रीविलोकनम . " १ अस्यास्सर्गविधौ " c. स for नु d. ०मनोतिग० for मनोहर. q as Kalidasa's KĀLIDĀSA CITATIONS Sp,3268 Fr.Pra.,Vol.II, वालावएनम् वितर्कः । निर्णयान्तः । प्रतत्त्वानुपाती यथा . H p.313 ३. कान्त. प्रभ for कान्तिप्रद. c. स for नु ·वितर्कः। प्रकों यया c. स for - Śr.Pra., Vol.III, p.42 1 Sr.Pra.,Vol.JII, c. स for नु HTC of a Dhiralalita मध्यमस्य वितकों यथा VIKRASORVASIYA " p.314 Śr Pra., Vol.IV, वितकं.-पुरुपेनानेन भवितव्यमिति यथा १. अस्याः upto चन्द्रो नु " p.448 Srh.,p.245 नायिकाप्रसा 1. कान्तप्रभ. for कान्तिप्रदः .. स for नु " SRK,456 युवतिवर्णनम् b. मासः स for मासो 4 as Kalidasa's नु . M V},p.140 1. कान्तद्युति: for कान्तिप्रद. ॥ वस्तुवकता-सहज and पाहायं both skilfully combined here 1 VI.p.219 सङ्कीर्ण १. प्रस्यास्सर्गविधी " 1.11 NS पदृष्यया Sr.Pra.,Vol.III, p.103 धीरललितानुकूलोत्तमा यथा RRP,p.4 रतिः-स्थायिभावभेदः । यथा विक्रमोर्वश्या सतीदर्शन- . भवेरसमुत्सुक. for समुरमुको समुत्सुकामुर्वशी प्रति पुरूरवसो वचनम् भवेत् d. किमुरूडfor किमुत.

·+ Point for which quoted Act.Verse. Ldn.or Rcen. Work in which quoted Remarks Verso यदि रथमशोभा 1.13 NS रति । स्पर्शन RAS,p.147 a. यदय for यदिद असेनासो for अङ्गनाङ्गो रथाङ्गसुथोण्या for ममायतेक्षणया b. स्पृष्ट for स्पृष्ट विनिय for .कण्ठक. मनोमवेन. for मनसिजन 1.14 NS यावत्पुनरिय मुचू Sr Pra.,Vol.III, b. सयोग for सम्पर्क सासगिको सम्पृक्ता यथा p.23 117 NS ननु वनिए एव RAS,p.II वाग्गिमता-साधारणगुण of a Nayaka c. ०कन्दरातू० for ०कन्दरा. d. ०ऽपि for oहि भिनत्ति for हिनस्ति 1.20 NS एपा मनो में Śr Pra , Vol III, धोरललितसाघारणानुकूला यथा P102 boafia for otrat ० ०ववू for प्रात H, p.135 Sr.Pra,,Vol.III, p253 धीरोदात्तगुण । उत्तमेषु उत्कण्ठा यथा KALIDĀSA CITATIONS Sr Pra.,Vol III, उद्धतम्य भावः। मध्यमस्य यथा - p.282 ·मा दर्शनात् प्रविष्टा 11.2 NS RAS,P 29 - नायिका-सामान्या-रक्ता । साधारणस्त्री गणिका कलाप्रागल्भ्यपाष्टर्ययुक् ।। गुण of a धीरोदात्त । अनुकूलेपु रतिः Sr.Pra., Vol.III, " p 252 11.3 NS पाभरणस्याभर H, p.135 Skm ,p.133 Sr.Pra.,Vol.II, गुणकीर्तनम् गौरणी । स्वरूपनिमित्ता यथा " p. 280 " " " Sr.Pri.,Vol.II, उक्तेरेव प्रकारान्तराख्यान भरिणति. 1 सा पोढा । सवृतिभरिणतियथा Sr.Pra.,Vol.III, धर्मार्थकामेपु चिन्ता यथा । Dhirodatta's guna p.253 Sr.Pra.,Vol.III, विशेषानुरागः । उल्लेखवान् । यथा p.370 Sr.Pra.,Vol IV, वैघोपमान यथा p.444 Sr.Pra,Vol 11, तेभ्यस्तेभ्य उद्दीपनविभावेभ्यः ''ते ते विकारा उपजा- H, p.135 p.333 यन्ते । तत्प्रातिकूल्ये यथा- Sr Pra,Vol.II, रससङ्करः । नित्यनैमित्तिकविशेषप्रच्छन्नाकृत्रिमाणा १. (a) p.406 Sr.Pra.,Vol.lv, प्रथापरे द्रव्यात्मानः क्रियासाधारणरूपा विद्यन्ते । p.435 नैमित्तिकप्रायोगिक- 11.6 NS इदमसुलभवस्तु " : योगो यथा " 1 ·. Point for which quoted Remarks Act, Verse. Ida or Recm. Work in which quoted Verse b. पाश्र्वबाग. for पचबाणः 116 NS दिममुलभवस्तु अमेस्त्रीनपाटल VI,p.154 SM.p.27 117 NS प्रचेतनाना स्वरूप रसोद्दीपनसामर्थ्यबन्धुरम् RIFT 491-One of the 10 kāvyagunas पवैषम्येण भरणन समता साऽभिधीयते सम्भोगपद्धति -वसन्तवर्णनपद्धतिः " Smy.,p.207 Sr.Pra.,Vol.II, p 218 समता-Arthaguna क्रमवतामयम्य समता यथा H, p.136 d मधुश्री for मधुश्री d. मघुथी for मधुश्री a. तयो• for द्वयो. c. ०बन्धo for बद्ध d. मधुश्री for मधुश्री a.तयोo for द्वयो. "बन्धु for बद d. मधुश्री for मधुश्री Sr Pra.,Vol.III, उद्दीपनविभावः । ऋतूत्पत्ति यथा P164 वसन्तवर्णनम् Srh.,p.246 Skm.,p 138 GRM,p.110 अनङ्ग लेख IL.13 NS तुल्यानुरागपिगुन 11 22 NS उप्णात शिगिरे पत्र for पत्र q. (a) & (b) ३. उप्पालुः for उष्णात b. अध्यासते for पाशेरते Sr.Pra.,Vol.lll, उद्दीपनविभाव-कालपूर्वाह्वो यथा p.185 उप्यालु' for उष्णात ॥ RĀLIDĀSA UTATIONS कुसुमाद्यासेवते for मुकुला- न्याशेरते ग्रीडा० for कीडा वंध for चव ·Sr.Pra..Vol.IY, कालावस्वानुभवो यथा उष्यालुः for उष्णात. मालीय for आशेरते " 1. p.840 III.2 NS उत्कीर्णा इव Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपनविभावः । काल: । प्रदोषो यथा VIKRAMOR VASITA p.188 Sr.Pra.Vol.IV, प्रहविभावर्योस्सन्धिस्सन्ध्या । यथा d. वतिका for दीपिका p.343 III.7 NS रविमाविशते सता Srh., p.3 नमस्कारः b. सुरान् पितृम for पितन मुरांश्च III & NS नद्या इव प्रवाहो Srav.,p.304 सङ्कीर्णपद्धति b. शतगुणी for त्वनुगुणे 111.11 NS इन तमा रपक्षोभाद् Sr.Pra.,Vol.II, उभपालङ्कारः। विशेषोक्तिः । प्राधिवयेन यथा p.348 a. अयं for इद असेनासो for अलेनाङ्गो b. एक: for एकम् H, p.136 ३. अय for इदम् अंसेनांसो for अङ्गेनाङ्गो Sr.Pra.,Vol lv, उपदेशः । परिसख्यानिषेध. यथा p.457 " Sr.Pra,Vol.tv, p.832 ""विशेषो विवक्षावशात भावहेतुकादिरूपप्रत्ययार्थता ३. अर्य for इदम् प्रतिपद्यन्ते । कर्तृत्व यया अंसादंसो for अनेनाने . b. एका for एकम् III.12 NS सिताशुका मङ्गल Śr, Pra , Vol.111, p.220 बुद्ध्यारम्भा-प्रवृत्ति । प्रावन्त्या यषा b. विविक्त. for पवित्र c. व्रतोपवास for व्रतापदेश ·SP Work in which Paint for which quoted Remarks Act, Verse, Een or Recrn. Versa quoted 111.12 NS fearget 37 नायिकाभेद --निरहङ्कारशान्ता यया Sr Pra,Vol IV, P 821 (b) & (c) d. मम for मयि प्रत्यासान for प्रसन्ना III 13 NS अनेन कल्याणि Sr.Pra,Vol.III, धीरोदात्तदक्षिणसाधारणो यथा H. p.137 दातुमसहने प्रभवसि p.89 Sr Pra.,Vol.l, p.176 सम्प्रदानम् । ददातिकर्मव्याप्यनिवृत्ती यथा 111.14 NS a दातु वा प्रभवसि for दातु. ममहने ० अन्यम्म for अन्यस्य bत्व for त्वयि । मृजसि for प्रजसि b०महते for मते चौरीहत for चोरितमपि देव्या दत्त इति III 17NS Sr.Pra.,Vol.ly, अनल्पकारणापनेय लाक्षाराग तदपि "जायते यथा p911 III.19 NS 474aalia धीरललित । रज प्रधाने राजसः Sr.Pra.Vol.IV, p.819 1. मासनाइ for पादपीठा c. अधिगम्य साम्य for ०प्रहमद्य कान्त d. ०अहमद्य for अधिगम्य H, p 137 KĀLIDĀsa CITATIONS IV.7 NS नवजलधरः सनद्धोऽय Abhi.Bha.,Vol III, श्लोकबन्ध, 1 श्लोक च वध्यत इति श्लोकबन्ध । १. prose passage preced. p.75 .''तथा विक्रमोर्वश्या"किं पुनरुवत्या ing नवजलपर. etc. also Bha.Pra,p.146 वितर्कगर्भकावु: यथोन्मत्तपुरूरवा. H, p.137 ·" KM,p.31 वितर्कगर्भकाकु. । Third and last variety of Kakud. न ममोवंशी for मग गोर्वशी KPRD,p.143 दुष्टोऽर्थ प्रतीयते यथा"अत्र भान्तो निवृत्तायो तविषय- प. नयजसपर रांगबोयं भूतयोः सुरधनुर्धारासारयोरिव विद्युतोऽपि "इदमा" परामर्शो वाच्यः KPSC,Pt.II,p.26 समासानौचित्य यथा q (a) RRP,p.21 उन्माद. | One of the Vyabhicarins a. दुष्ट for दस ८. प धुधंर० for पदुर्भारा नममोवंशी for iगोर्यशी Sr.Pra.,Vol.11, वितकंगर्भकाकुः । काकु, a kind of.Vivaksa ३. दुष्ट for En p.23 Sr.Pra.,Vol lll, भाव of an Uddhata hero. कनिष्ठस्य स्तम्भो dनगमोवंशी for मममोर्वशी p295 VIKBAJIORYASIYA: " यथा " Śr.Pra., Vol.ly, विरहोद्दीपनम् । वुष्यारम्भः यथारूपो यथा p.709 b. दूरान्मार्ट for दूरावट d. न मगोवंशी for मम नोयंधी ... VI.rp:232-3 प्रकरणवत्रता । यथा विक्रमोर्वव्यामुन्मत्तान' . । न मगोयंशी for मगोवंशी followed by proste passage IV.9 NS faida Firanta Abhi.Bha,Vol.II, माय-अपरिशाततत्त्वार्थमित्यादि। प्रत्रायो भागः सगयोदाहरण, अनन्तरम्नूपपत्त्युदाहाणाम् c. न च मे शr for हि न गे p313 stfast for og fant H.P138 ·Remarks Act, Verse, Edn or Recn Point for which quoted Work in which quoted Verse IV.9 NS तिष्ठेत् कोपवशात् " " Abhi.Bhā.,Vol.II, उपपत्तिः 4. the opening two words P 318 RAS,p.188 प्रवास । सम्भ्रमाद् । दिव्यो यथा c. न च में शक्ता. for हिन मे शक्ता. वर्तिनी for वतिनी VI,p.150 विप्रलम्भशृगार । विक्रमोर्वश्यामुन्मत्तस्य पुरूरवस- c. न च मे for हि न मे प्रलपितानि यथा- AKU,p 342 १ (a) H, p.138 GRM,p 21 9. (a) Sr.Pra,Vol.IV, प्रवासभेद -सामान्य भेद. । नायिकानिमित्तो यथा H, p.138 p.660 " IV.10 NS अयमेकपदे " d. निरातपत्र.for निरातपत्व. VJ,p 130 वाक्यवक्रता . " (V.15 NS पारक्तराजिभिरिय RAS,p.126 स्मृति - सदृशालोकनेन वाक्यान्तररुद्दीपित यथा IV.16 NS पझ्या स्पृशेद्वसुमतो VJ,p151 KALIDASA CITATIONS VI,p.233 प्रकरणवक्रता १. पद्भ्या upto वसुमती 4. हृतोष्ठ० upto नाभेः H,-p.138 IV.17 NS हतोष्ठरागर्नयनोद SM,pp.133-4 मनुष्यताविवक्षा कृत । विवक्षायाम (नु)भावो यथा- ·मिथ्याज्ञानं विपर्ययः । यथा Sr.Pra.,Vol.I, p.432 Sr.Pra.,Vol.II, प्रालद्वारः। उपमाघ्रान्ति. - VIRRANORVASIYA p.317 Sr.Pra.,Vol.lv, विरहोद्दीपनम् । बुद्ध्यारम्भः । अन्यथारूपो यथा N p.709 IV.22 NS मृदुपयनविभिन्नो " 77 "" IV.27 Ns महषि परतुःप IV.32 NS यदि इंग गता 17.33 NS हरा प्रयच्य मे कान्तो AKP,Vol.II,p.414 १. के हरेदेप वहः । AKT.pt.l,p.246 q. मति upto के हरेदेष बहः AS,p.64 पददोपः । अमङ्गलादलीलम् । मत्प्रियाया विनाशादित्येतन् . अद्य for अस्य पदममङ्गलम् H, p.138 KPKD,p.116 द्विविधो हि शब्दानुकार, शब्दत्वार्थत्वभेदात् । “'अर्था- प.ta) दवच्छेदावगतो पार्थः । यथा--- H, p.139 NLRK,p.64 AS,p.152 असत्यताप: --योध्यगम् ३. तस्याः for प्रम्या: B. स्तेयं for देयं H. p.139 AS.p.161 प्राप्ति: । नाट्यालद्धार. a. & b. KM,p.35 Fala: – One of the 12 yonis a. तस्याः for .प्रत्या: b. सम्भादि.for विभाषिक RAS,p.249 Pripti-One of the 36 Vastubhusanas " " " ·50 Work in which Point for which quoted Remarks Act, Verse, Edn. or Reca Verse quoted a तस्या for अस्था घटना-asabdalankara पदघटना यथा हम प्रयच्छ मे वाला IV 33 NS उन्माद-सम्पर्को यथा a. तस्या for प्रस्या b. सम्भावि. for विभावि० " a & b उन्माद-Dhiralahta's Bhava उत्तमस्य उन्मादो यथा Sr Pra.,Vol.II, p.274 Sr.Pra,Vot IlI, p66 Sr.Pra.,Vol.III, p323 AS,P.162 RAS,p 11 Sr.Pra,Vol.l, P 430 Sr.Pra.,Vol II, IV 38 NS सूर्याचन्द्रमसौ यस्य प्रसिद्धि-नाट्यालङ्कार कुलीनत्व of Nayaka, a Sadhārana guna माहित्य-मुख्या- तथाभूतार्थसम्बन्धविषयी H, p.139 b स्वयवृत for स्वय वृत b. व्रत for वृत " " पित्रभिमानो यथा b. वृत्त for वृत " p276 मधुकर मदिराक्ष्या IV.42 NS समाप्तिस्कन्ध 1 विचित्रो यथा coअपास्य for अवाप्स्य Sr Pra.,Vol.1V, p.722 IV.47 NS मामाहु पृथिवी RAS,p 256 afa Tu One of the 36 Vastubliūşanas KĀLIDĀSA CITATIONS 17.51 NS सर्व क्षितिभृता नाथ Abhi.Bhā., Vol. JI,p458 fETAT I A Vithyanga b. त्वया"मया for "मया त्वया H, p.140 ·IV.51 Ns सर्वक्षितिनृता नाय KPKD,p.172 पत्र प्रधानभूतविप्रलम्भशृगारपुष्टये वाक्यार्थद्वय निवदम् ND,p.126 " विगता-दाब्दसाम्येन भिन्नार्यस्य योजनम् ft--A Vithyanga VIKRAMORYASIYA " b. त्वया for मया & मया for त्वया RAS,p.262 Sr.Pri.,Vol.I, TPT-One of the 36 Vastubhūşanas प्रश्नेनैवोतर यतु सा पृच्छा परिकीर्तिता तथाभूतार्थ-प्रय सत्त्वमहमित्यादिव्यपदेशाऱ्यार्था व्यक्ति- b. वनोद्देशे for बनान्तेऽस्मिन faqor 741--One of the divisions of Sahitya विवक्षा-काकु । वितर्कगर्भा यथा p.429 । Sr.Pra.,Vol.II, p.23 Sr.Pra.,Vol.IV, 2.722 समाप्तिस्कन्ध 1 उन्मतो यथा " " VI,p.211 48992 IV.52 NS Sr.Pra.,Vol.JII, उन्मादः- सहोक्ति –अत्र प्रधानभूतविप्रलम्भशृङ्गाररसपरिसोपण b. वनोद्देशे for वनान्तेऽस्मिन् (सिद्ध)ये वाक्यार्थद्वयमुपनिबद्धम् -अनुबन्यो यथा a. भ्रूभङ्गात् for भ्रूभङ्गा ०. यथा• for पदा० याति for यान्ती H, p.140 p.66 VJ,p.161 मन रसवमलङ्गारश्च प्रकटं प्रतिभारोते c. samc as above d. नवी. for नदी ·52 Act, Verse, Edn or Recn Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks IV 52 NS तरङ्गभ्रूभङ्गा VJ,p.233 प्रकरणवक्रता 4. तरङ्गभूमन्ना IV.55 NS त्वयि निबद्धरते. AS,p.74 वाक्पदोष । अनभिहितवाक्यम् a. निसर्ग for निबद्ध० c. मयि for मम d मानिनि for भामिनि IV 63 NS मन्दारपुपरधि NLRK,p.74 प्रोत्साहनम् । यथा पुरूरवसि- c. सा चेत् for व d. किमेन for मैवैनम् IV 66 NS तन्वी मेघजलाई Abhi.Bha,Vol II.p68 हस्तव्यापार -अत्र हि मात्विकभूयस्त्वात् ज्येष्ठत्वम् १. तन्वी upto oवललतया a. वल्कलतया for पल्लवतया " KPV, pt.If,p 142 तस्मात् सवेरेवानुप्रासोपमादिभिरलङ्कार रलवायें काव्यस्यात्मभूने रसे रसधान , अङ्गभूने हि रमादी रस- वदलङ्कार इत्ययमेव परत थेयानिति Sr.Pra,Vol III, रति आध्यात्मिकी-अनुवन्धिनी यथा- p13 Śr Pra, Val IV, विरहोद्दीपनम् । बुद्धयारम्भ । यथारूपो यथा c. ०कृता for लिहा P709 KÄLIDĀSA CITATIONS VJ,p.161 " शब्दार्थसङ्गतियोजना विधीयते । रसत्वमसारश्च प्रकट प्रतिभासते a. वल्कलतया for पल्लवतया c. ०कृतां for लिहां ·IV.68 NS ममर्थये पप्रथम भ्रान्तिः -अर्यालद्वारः । उपादानहेतुर्यथा Sr.Pra.,Vol.II, p.316 2. समर्थयेत् for समर्थये यत् क्रियां for प्रिया H, p.141 - VIKRAMORVAŠĪYA Sr.Pra.,Vol.!II, रति:-सपृक्ता यथा 1. समर्थयेयम् .. मतोऽतिनिद्र d. करोति for करोमि p.17 IV.69 NS त्वद्वियोगोद्भवे अवस्थानिवेदन यथा Sr.Pra.,Vol.1V, p.889 b. लब्धानि for लब्धासि गताधुना for गतासुना H, P.141 IV.71 NS रतियेदमुप्तमपि Sr.Pra.,Vol. IV, दुःपादिपरिप्रश्नो यथा P.889 1. मा for मा b. सा त्वमवसे सहेवाः कथ मदीय विरहयोगम् V.INS प्रात्मनो वधमाहर्ता Sr.Pra.,Vol.III, उग्रता-तस्य जन्म यथा p.64 - V.8 NS यापिलपयोधरा Abhi.Bhai.,Vol. 1,p.42 योजना-योगो यजनम् । प्रन्योन्य यथा- ग्रम हि शृगारस्य वैद्यकविद्यया योजना a. कोमल. for oगनन q. (a) Abhi.Bhi., Vol. I, पका मन्तव्यम् p.306 4 (b) पतिचिदहानि वपुरभुत् केवलमतमेक्षण तस्याः . Abhi.Bha.,Vol. ll,p.222 स्थापि व्यभिचारिणा न भेदप्रतीतो प. (b) 53 ·Act, Verse, Eda or Rean. Workin which quoted Remarks Verso Point for which quoted V.S NS माविलपयोधराय Abhi.Bha.,Vol. II,p.335 Sr.Pra.,Vol.III, 'माविल" एतदपि उदाहरण पददूषण तु सम्यगज्ञाने १ आविल--अग्न प्रयुक्तम् प्राध्यात्मिकी अनुबन्धिनी यथा b. प्रमोदः for प्रसादः 7.9 NS बाघरायते निपतिता p.24 V.14NS पवाह पुत्रिणामध्य. नसगिकी-अनुगामिनी यथा Sr Pra.,Vol.III, p.23 Sr.Pra,Vol.III, a. अह हि for अद्याह सत्पुत्रेण for सुपुत्रण V.16NS मारवासितस्य मम अनुगमः –स्थितानुगमो यथा p.403 KĀLIDĀSA CITATIONS

·MALAVIKAGNIMITRA
Act. Versc,
Edn.or
Recn.
Verse
Work in which
quoted
Point for which quoted
Romarks
1.2 svv पुराणमित्येव न साधु
RAS,p.267
कवीनां चातुर्विध्यम्। तत्र उदात्तः । अत्र 'सन्त परीक्ष्ये'.
त्यनेन स्वकृते: परीक्षणक्षमत्वकल्पितो निजगर्वः कालि-
दासस्योदात्तत्वम्
SRK,1246
सद्वज्या
b. हार्यबुद्धिः for ०नेयबुद्धिः
I.3 sv शिरसा प्रथमगृहीता
RAS,p.271
प्रयोगातिशय । अत्रायमित्युपक्षेपेणाक्षिप्तः परिजनप्रवेशः
प्रयोगातिशयः
I.4 SV देवानामिदमामनन्ति
Smv.,p.394
नृत्यम्
ii. चाक्षयम् and चाक्षुप for
चाक्षुषम
b. हत० for .कृत
d. भविति ह्येक for बहुधा-
प्येकम्

·Act. Verse, Point for which quoted Remarks Edn or Work in which quoted Verse Recn c वारित. for वर्तित 112 syv द्वारे नियुक्तपुरुषानु RAS,p 168 भयोत्पति- ननु यदि स्वाभाविक भय न विद्यते, द्वारे इत्यादिषु क्थ भयोत्पत्तिरिति चेत्, उच्यते । भीषणा- स्विविधा प्राकृतिभीपन्याः, फिया भीषणा माहात्म्य- भीपणाश्चेति। तत्रातिभोग्णा रक्ष विधानादय । क्रियाभीपणा वीरभद्रपरमुगमगार्दूलकादय । माहा- रम्यभीपणा देवनरदेवादय । तदव माहात्म्यभीषण- राजदर्शनाद् भय नाटपाचार्यस्य जायते, न पुन स्वभावात् । तदेतन्निसराय रत 'अहो दुरामदो गंज- महिमे ति पूर्ववाक्य ग्रनता नेनंव कानिदामेति मवं कल्याणम् संसर्गगुण नाट्य शृगारस्योद्दीपनविभाव -सौन्दर्यम् स्वोरुपम् Srh,P 113 svv प्रतिमा त्रभासुरत्व 231 121 Svv जीमूतस्तनितविति Smv .p 393 11.3 SVV stafet fergefa RAS,p 42 Skm.,P 114 d गर्जना for माजना H, p.141 c. उदग्र० for oपराल. d, मनस for मनमि " गृष्ट for लिष्ट 11.4 SVV festat font affi RAS,PP.177-78 विप्रलम्भशृगार-पूर्वानुराग मानुपपारतन्ध्येण यथा । अत्र देवयानीपारतन्ध्येण शर्मिष्ठाया ययातिविषय. पूर्वानुराग. 4. as Kindisa's b. अम्मो for ब्रह्मो प्राङ्गो for प्रपङ्ग मो फुरद (and इवा) for KĀLIDĀSA CITATIONS c. उग्ण दायिदव्यो for ·उवण इदव्यो t. अहं पराहीणा for शाह मं पराहीण.. नुम for as पुण for गणप H. ताक्षम् for oतार्धम् MALAVIKAGYISTRA दृष्ट प्रत्यक्षं यथा मालविकाग्निमित्रे 11.6 SV वाम सन्धिस्तिमितवलय Abhi.Bhi.,Vol. II,p.356 RAS,pp.51-2 RAS,p.263 चितारम्भ--माधुयं (अनुभाव) प्रत्र पादाङ्गुष्ठेन कुसुम- सोलनादिक्रियाणा नृत्तान्तपरिश्रान्तावपि चारुत्वान्मा- धुर्यम् प्रत्यक्षदृष्ट-One of the 36 Vastubhusanas. यथा मालविकाया "वाम"इत्यतरसमक्ष स्थिताया: संस्थानजातिवर्णनादिदं प्रत्यक्षदष्टम् नृत्यम् Skm.,p.144 " b स्वास्याग्रं for कृत्वा श्यामा । हस्त० for खस्त० c. प्रड्गुल्या for मङ्गुष्ठा ताsior • ताक्ष d. नृत्या० for नृत्ता. •प्रत्यायता for बाज्वायता a. वामे for वाम c. पादागुल्या for पादाङ्गुष्ठा० d. ताक्षम् for oतार्धम् Sm.p.394 " नृत्यम् 57 ·58 Act, Verse, Remarks Edn or Verse Work in which quoted Point for which quoted Recn II.7 SV मन्दोग्यमन्दतामेति ND,pp.117-8 II.8 SVV अझंरन्तनिहितवचन, RRP,p 25 Skm.,p.144 "" व्याहार-वीय्यद्ग । तान्यार्थो यथा मालति (वि) b निमपंग for निपिंग काग्निमित्र "हास्यलेगकारित्याद व्याहार इति सम्भोग -कलाविभावज । मालविकाग्निमित्रनाटके नान्तो० for नामा० नर्नवर्णनमेनेन d भावान (भाव) for भाव नृत्यम् "पादाग. forपाद० b. नयभर० for लय मन० c. मत्त्वाम. for तद्विरला. d भावा for भावो भाग.for दाग नृत्यम् पडिवाल्योऽनुवनौ for नमित्यानुनो d. भावा ( भावे) for मायो दधति for नुनि विषयान् for विषयात हाम्प-प्रत्र रिनिदभियनादानस्पादित हगिराम् Smv ,p394 C. II.10 SVV स्मयमानमाय ताक्ष्या RAS,P 191 U Sp.,3317 तरगीवान-ग्मितम् - KTLIDĀSA CITATIOXS ll,13 SVV अव्याजसुन्दरी ता Sp,3377 समग्रस्त्रीस्वरूपवर्णनम् ३. प्रभुनेन for ललितेन ७. उपपिता for पतिस्पिता ·दिग्धाः for दिन्धः III.I SV शरीर क्षाम स्याद Bhi.Pra,p.210 MALAVIKĀGXIMITRA III.8 SVशरकाण्डपाण्डुगण्ड- RAS,p.94 III.15 svv अनातुरोत्कण्ठितयोः SM,p.65 शरीर क्षाममित्यादि क्र सेवन्त यदन्तरा- q शरीर क्षाम इत्यादि क्वसे- स्यन्तम्" d. व्रजमि for दहसि वैवर्ण्यम्-Sattvika Bhava अत्र विरहजनितेन विपा- 1. स्थली• for oम्थले. देन पादुत्वम् विप्रलम्भेषु पूर्वानुराग. प्रपञ्चेन वर्णनीयः। तत एव d. समान० for समानु हि प्रपञ्चे शृगारो दृष्टो भवेत् । तत्र मानायकथनमपि स(व्य' ह्य) मिति यावत् । उक्त हि अनार" स्नेहः --मन्दः (रतेरवस्था) अत्र कुपितायामिरावत्या. b. एब हि for एव मुपेक्षापेक्षयोरभावस्य कथनेन राज्ञ. स्नेहस्तद्विपयो मन्द. सा for सा पयि नर्मस्पन्द-कैशिकोवृत्त्यग b ननु for तव H, P.143 माम-सन्ध्यान्तर । यथा मालविकाग्निमित्रे इत्यत्र H, p.143 राज्ञो वचन साम । सामं प्रिय वाक्य स्वानुवृत्ति- प्रकाशनम् III.23 Svv मन्ये प्रियाहृतमनाः RAS,p.153 IV.13 stv विगृज मुन्दरि सङ्गम AS,p.128 IV.14 SVy sifarat e falfes RAS.p.239 IV.15 SV हस्त कम्पपती रगति Skni.,P.153 नवोढासम्भोग ३. कम्पयते for वती अड्गुली: for ग्रालि b. द्वौ हस्तो for हस्तौ स्वी c. नेत्रमु• for चशुरु० 11. SV बदा मुख वरतमु RAS,p.95 वैवयं-रोए यथा । (Sattvika Bhava) ७ ·. KUMĂRASAMBHAVA Point for which quoted Remarks Aci, Verse, Edn or Roon Work in which quoted Verso 1.1 NS अम्त्युत्तरम्या Abhi.Bha.,Vol.II, इति हि पूर्वाध प्राग्यान नाम लक्षणम् p.305 Abhi.Bhi,Vol.II, मनृण-शब्दगुण । अथ शब्दगुणमाह-नित्यार्थे पदाना p.335 श्लिष्टता परस्पर योनि सन्धिबन्धनतयाने कमैकपदमिव भाति, तदेव मामृण्यमुच्यते AKP,Vol.1V, १. अस्त्युत्तरस्याम् H.p 143 १. अस्ति upto देवात्मा " q. (b) P.302 " AKU.,P.335 q. (b) १. (c) पूर्वापरी upto स्थित - DV,p71 १. उत्तरा दिक b. विगाह्य for वगाह्य GRM,p.21 KM,p.96 KPKD.P.205 KPKD.P.266 KPS,p.294 ममृण-गदगुण १ अस्त्युत्तरस्या उत्प्रेक्षा 4. (d) . मरणपदम् 4. (a) ·KUMĀRASAMBHAVA 12 NS य सर्वला " P.10 1.3 NS अनन्तरत्नप्रभवम्य KPS,p.355 उत्प्रेक्षा 4.(d) Sr.Pra.,Vol. I, वाक्यम् -एकानेकवाक्यम् । सर्वनामयोजित यथों 4. प्रस्त्युत्तरस्यां p.227 ST,p.37 Jch.V.,p.41 इन्द्रमालावृत्तम् H, p.144 Sr.Pra,Vol.II, सम्बन्धाबाधन वषा । (One of the 48 Vakya- H, p.144 p.158 dharinas) Sr.Pra..Vol.I. साहचर्यलक्षाणा यथा । "मत्र दोग्धसाहचर्यात् शैलेष्वणि दुदुहरिति प्रयुज्यते AR,p.13 उदाहरणम्- "तस्य चेन्दोः किरणेप्विवाङ्क इति H, p.1-44 तदेकदेशभूतो विशेष उदाहरणीकृत. । न चेयमुपमा Jch.V.,p40 इन्द्रमालावतम SM,p.19 अनेकलक्षणोपेत वपु.श्वित्रेण दुर्भगम्। मतान्तरमिद व्यक्तिभेदे भेदे व्यनक्ति च ।। KPKD,p.266 उत्प्रेक्षा- १. अकाल upto मत्ताम् KPSC pt.1.p.86 विभ्रमशब्द शृङ्गारमेष्टामात्रेऽपि प्रयुज्यते १ यश्नाप्सरो upto मण्डनाना H, 7-144 Dv,p7 १ (e) उद्वेजिता वृष्टिभि राधयन्ति KISC.Pt.II.P.189 अर्थश्च द्विविष उक्त। अयोनिरन्यछायायोनिश्च । तत्राद्यो यथा- 9. (b) I.ANS यश्चाप्सरोविनम " " 1.5 NS ग्रामेयान सञ्चरतो g (a). " ·Act, Verse, Edn or Recn Work in which quoted Remarks Versa Point for which quoted 1.5 NS यामेसल सञ्चरता RAS,p 113 मावेग । वर्षावेग । पत्र सिद्वानामग्रशियरधावनेन मम्भ्रम मूचित. I 6 NS पद तुपारस्रुति AKU,p 292 १ (a) Jch.V,p 27 " विपरीताग्यानिस अर्धसमवृत्तम् द्रव्यनियम हिमवानेच भूजोत्सत्तिस्थानम् 17 NS न्यस्ताक्षरा धातु K.M,p81 H, p 144 KPKD.P316 परिकर q. (a) " 19 Ns कपोलकण्डू. AR,2194 H,p.145 (d) " GRM,p 100 Sr Pra., Vol II, गन्धे जाता यथा- p30 Sr.Pra.,Vol. all, मूलाला-कर्माश्रय । गन्धयुक्ति p195 Sr Pra,Vol. IV, सम्भोगे न विद्यते प्रादिग्रहणात्तु p905 " " q v.9,10,14,15:11. 35 b प्रभूत for प्रगूत KĀLID.IS. CITATIONS 1.10 NS बनेचराणा AKP,Vol.Il,p.105 प. योपपयो रजन्यामिति कुमार ·1.10 NS वनेचराणा AR,P.38 अभेदः, शब्दो यथा । अयोषधयस्सुरतनदीपा इति थोतं , p.145 सामानाधिकरण्यम् । "पोपधीनदीपाना "रावंतोऽभेद इत्यवगम्यते 'भवन्ति...' इत्यादिमिनादीना एकगुणहानिकल्पनाया 4. (b) साम्यदायलक्षणा विशेषोक्तिः । ग्रन्थकृतस्तु मते रूपक- KOMĀRASAŽBHAVA KPSP,pt.II, P.328 भेद एवं " KPV,pt.II, p.373 'भवन्ति " ' इत्यादि तु रूपक प्रायेण पृथक् विशेपोति- प. (b) लक्षण प्रयोजयति विभावना -- अर्धगुण' । अविभाव्य Sr.Pra.,Vol.II, p.304 Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपनविभाव. --उपकरणम् दीपो यथा p177 I.11 Ns उद्वैजयत्यमुलि Sr.Pra.,VolI, प्रकारक: -प्रथमादिवायो यथा- p.347 DD,p.37 1.12 NS दिवाकराद्रक्षति १. (n) & (b) II, p.145 1.14 NS पत्राशुपाक्षेप AR,p.39 परिणामः -शाग्दो यथा । अत्र जलदाना वस्तुतः तिर- स्करिणी कार्यवल्लभादर्शनादिकारितया तद्रूपतया गरि- एामः 1.15NS भागीरथीनिर्भर Sr.Pra.,Vol.III, रपरा जाता यधा P.27 ·Act, Verse, Point for whkh quoted Remarks Work in which quoted Edu or Verse Recn स मानसी मेरुसख I 18 NS नायक -पति प्रकाशानुराग धर्मानुवन्धो यथा RAS.P 16 Sr Pra.,Vol I, p374 Sr.Pra,Vol IV. P808 Sr Pra,Vol I, क्रियेच्छा विशेषाध्यासनं यथा c. गोत्र० for श्र० I.20 NS असून सा नागवधूप I.23 NS प्रसन्नदिक तादर्थ्यम् - द्रव्यतादर्थ्य यथा p 345 124 NS तया दुझिा प्रकारक तृतीयवाच्यो यथा Sr Pra,Vol 1, p347 AKP,Vol IV. 125NS दिने दिने सा 4 (d), H, P146 p248 " 126NS ता पार्वतीत्याभि AKT,pt IV,p 134 AKT:pt I,p.29 AKP, Vol.II,p 81 १ (c) (1) 9 (c) " q (c) AKU,p 12 DD,p 53 Sr Pra.,Vol.lv, p454 KĀLIDĀSA CITATIONS १ (b) मज्ञावाद नमित्तिको यथा १. (a) 7 " ·USVU,p.53 1" " I.27 NS महीनृतः पुत्रवतोऽपि AR,p.19 q. (c) & (d) इत्यादिका तु न वैधम्र्येण प्रतिवस्तूपमोदाहार्या । दृष्टि: H, p.146 तृप्ति न जगाम । अपितु तस्यामेव सक्तेत्ययमेवार्थ. उपमानवाक्ये सविशेषसङ्गेत्यनेनोपातः मनिश्चयकृत मन्दिग्धं तस्य प्रकरणादिभिः विशेषावगमे प. (a) गुरगत्व यथा उपमालङ्कार-अर्थान्तरन्यासत्रान्तिः समुच्चयः । अत्र पूतत्वविभूषितत्वयोगुणादिरूपत्वाभावेन H, p.146 धर्ममात्रयोोगपद्यम् अर्थालङ्काराणा सङ्करः । अत्र "समुच्चयत्त्य"उपमा- सङ्करः । न चात्र "ससृष्टिरिति वाच्यम् KUMĀRASAXBHAVA Sr.Pra.,Vol.II, p.225 VJ,p.200 AR,p.154 " " १(a) 128 NS प्रनामहत्या " AR,p.201 1.29 NS मन्दाकिनीसकत DV,p 91 १. (b) H, p.147 RAS,p.57 क्रीडित-पात्रजानुभावः d. बाले for बाल्ने H, p.147 " . Sr.Pra.,Vol III, p.222 क्रीडित-शरीरारम्भ " " USVU,p.10 q. (b) I.30 NS DV,P 80 ता हंसमालाः असंभृतं मण्डन १. (d) L31 NS AS,p.48 विभावना H, p.147 ·Act, Verso, rdn T Reen. Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted 1.31NS भराभृत मण्डन JChV.,p39 इन्द्रमालावृत्त KPKD.p296 विभावना--उक्तनिमिता यथा KPS,p 32 साध्यवमाना-इयमतिशयोक्ते/जम् । यथा-'अनास- वाग्य करण मदस्य' इत्यत्र मदयोभिन्नत्वेऽप्यभेद KPS.p.395 उक्तनिमित्ताप्येषा यथा-अनासवाग्य करण मदस्य। अत्र यौवन निमित्तम् KPSC,pt.II,p 325 विभावना । उक्तनिमित्ता यया 4. (b) KPSP.pt.II,P 324 विभावना KPV,pt II विभावना। उक्तनिमित्ता यया Pp.371-2 व्यतिरेक SM.P46 . Śr. Pra , Vol I, प्रकरणम् । प्रस्तुतवर्मनको यथा 4. Verses 31-49 Pp 222-3 Sr.Pra, Vol.II, विभावना-अर्थगुण । स्वाभाविकत्व यया KĀLIDĀSA CITATIONS P.304 " Sr.Pra.,Vol.lls, उद्दीपनविभाव-वय. । उत्पत्तिर्यथा p.204 ·" KULĀRASAMIBIAVA I.34NS सा राजहंत रिव ". " I.3SNS वृत्तानुपूर्वे च Sr.Pra.,Vol.III, नायिकागुणः ! योवन यथा p.347 VI,p.215 विभावना । यत्र कृषिमकारणपरित्यागपूर्वक लोको- सरसहजाविशेषविशिष्टता कवेरभिप्रेता Abhi.Bhi.,Vol. लीला-स्त्रीणा स्वभावजाः १. गतेपु" विश्रमेषु III,p.159 H, p.148 IChV.,p.39 इन्द्रमालावृत्त DV,p.51 1. (d) H, p.148 GRM,p.29 १. (d) लावण्यमुत्पाद्य KT,p.127 १. (d) PK,p.116 १. (d) Sbhv.,1567 जवावर्णनम् H, p.148 AR,p.26 शादिना व्यतिरेक: ---पत्र हस्तादेः परिणाहितया साम्येऽपि कर्क- H, p.148- न्युनगुणत्वम् Sbhv.,1566 ऊरुवर्णनम् AKP,Vol.11], . (b) H, p. 148 p.608 AKT,pt.ly, प. (c) p.154 " " 1.36 Ns नागेन्द्रहस्ताः " 1.37 NS एतावता नम्वनुमेय ·Remarks Act. Verse Cdo os Reco Point for which quoted Work in which quated Verso 1.37 NS एतावता नन्वनुनेम KPV,pt II,P 249 नेयार्थस्तु यदा कुतश्चित् पदशक्तिविशेषादर्थप्रतीति शीघ्र- १. (b) मेव करोति तदा न स्यादुष्टत्वमित्याक्तित इति यत्त- त्रोत तेनैव । प्रतिपादित यथा I 38 NS नस्या पविष्टा DV,p.31 q (c) & (d) H, p.149 4. (d) 140NS पन्योन्यमुत्पीड AKT.pt.IV,p.134 JCHV,p26 पाख्यानिका-अर्धसमवृत्त स्तनवर्णनम् Sbhv.,1542 a. चारु for पाण्डु विवृद्ध for प्रवृद्धम् b. गम्यम् for ०लभ्यम् Sr.Pra,Vol III, उद्दीपन विभाव -वय । प्रौढिर्यथा " p.204 1.41 NS शिरीपपुष्पाधिक Sr.Pra.,Vol III, वितर्क -जन्म यथा p.42 USVU,P 150 q (a) . " KĀLIDĀSA CITATIONS 1.42 NS कण्ठस्वतस्या. AKU,p.251 q (a) 'अन्योन्य'-इत्यत्र शोभनाल्यः परभागो जनितस्सिद्ध• H, p.149 रूपो धर्म., न तु माध्यरूपा किया AR,p,100 M ·पु. (d) DV.p.39 KPKD.P.320 'मन्योन्य'-प्रा शोभाक्रियागुवं परस्परजनात्यम् है KUMĀRASASBHAVA KPSC,Pt.II, अन्योन्य (a) p.375 Sbhv.,1528 9. as Kalidasa's 9. asKalidisa's " Sp..3329 Sr.Pra.,Vol.JI. कण्ठवर्णनम् तरणोपएनम् । कण्ठः अन्योन्य । प्रलिजार । परसरमुप कार्योपकारकादि- भावोऽन्योन्यम् । नतिघा "अभिधीयमानं यथा- उद्दीपनरिभाव । उपकरणम् । प्राभरण यथा P309 Sr.Pra.,Vol.lll, Pp.175-6 1.43 NS चन्द्र गता AS.p.89 II, p.149 JChV.p.39 निहतोगुणत्वम् इन्द्रमालावृत्तम् लोकप्रसिद्धौ तु न दोप भुजे प्रयोगो दृश्यते-अप्राप्नो यथा KAV,p 29 Sr Pra,Volry, p808 144NS पुष्प प्रबालोपहित AR,p57 क्रियातिपत्ति । अत्रौपम्यमसम्भाव्य कल्पितमत एवमादी H, p.150 न कल्पितोपमा DV.p 42 प. (c) & (d) ·70 Remarks Point for which qolad kiVore 13101 RANI. Work in which quotcu Vers 14 NS सालोहित KM.p SU गुग्गनियम - पुराता KPKD.P285 पतिशयोति-मसम्बन्धी मम्बन्धो यथा। प्रत्र प्रगावन्धे मम्भावनया सम्बन्धः KPS,P380 प्रशियोक्ति १ पुष्प प्रयानोपहितम् KPV.pnil.p 361 पतियोक्ति Sp.3318 नरसीवर्णनम् --स्मितम् 4. as Kilidisa's Sr.Pra.Vol.l, पारवस्तु प्रपञ्च्यते । निङ्गादियाच्यो यथा boताम्रोष्ठ.foroताप्रोप्ठ. .. । p.346 Sr.Pra.,Vol.III, मगरम्भ -हामारम्भ --पदमित यथा p.224 1.45NS ग तरयामत AR.p8 उपमा-अप्रकृतयोयंथा b. वाद्य.forताय AR,P27 व्यतिरेक । पत्र पार्वतीस्वरप्रतिवूल गब्दोऽन्यपुष्टाया b. वाद्य० for ताइय० इति दिग्दत्वमुपमानस्य न तु न्यूनगुणत्वम् पशुपी 4. as Kalidisa's 1. ताक्ष्या:for oताक्ष्या KALIDĀSA CITATIONS 1.46NS ৰীৰা। Sbhy,1499 147NS तारासामन AKU.p.245 १. {ca & (d) ·++ Sbhv.,1491 ध्रुवो " " 5p.,3296 ताणीवर्णनम्-ध्रुवो 4. as Kūlidisa's H, p.150 १.as Kalid.isa's १. (c) & (d) H. p.150 a. ०प्रवेश for oप्रदेश I.48 NS लज्जा तिरश्चा DD,p.1 KUMĀRASANIBHAYA . 1.49 NS मोपमाद्रव्य Sr.Pra.,Vol.III, नायिका-तत्र स्वकीया, परकीया उत्तमा यथा p.112 1.50 NS तानारद: कामगरः DY,p.34 q (d) H. p.151 " RAS.p.28 Sr.Pra.,Vol.III, परकीया कन्या नापिका-अनूदा पथा " p.113 " " Sr.Pra.,Vol.iv, दूतप्रयोजनम् । फलनिरपेक्षा-प्रवृत्तिश्शील यथा p.485 b. प्रेमणr for प्रेम्णा L.SL NS गुरुः प्रगल्भेऽपि AKU,p.337 GRM,p.33 " 1.52 NS प्रयानितार DV,p.26 1.53NS १. ऋते कृशानोमिन्यपूतम् १. ऋते पृशानो हि मन्त्रपूनम् १. अयाचितार upto शाक H.P.I51 H, p.ist रागः । "पत्र पशुपतिपित्तराग. सतीसङ्गमाभाव- H, p.151 निश्चयेनापि नापति, विषयाभावान्न प्रकापते च। यदेव पूर्वे जनने DVp.93 RAS.p.154 ·72 Point for which quoted Remarks Acd. Vese ron or Recn. Work in which quoted Verso 1.53 Ns यदेव पूर्व जनने Sr.Pra.,Vol III, दृढभक्तिता यथा । विशेषगुण घोरललितस्य b ०चन्द्र. for सङ्गः p.312 Sr Pra.Vol IV, वरणविप्रलम्भ । पौरपाश्रय स्वीकृत स्त्रीविषये यथा p737 1.55NS गणा न मेग्गवा धनयंमध्यरण सयोगविधानम्-नायिकापेक्षया यथा 1.58 NS GRM,p 190 Sr.Pra,Vol.IV, 2563 AKP, Vol.III, 4. गणा upto oयतमा a. तमय॑मादिभि for अन- यमध्येण तम् H, p.151 1.60 NS पत्तियलिगुणा p.629 DV,p117 १ वेदिसमाजदक्षा q वेदिसमार्जदक्षा १. वहिपा चोपनेत्री . USVU,p96 11.1 NS तरिमधिपता DV.p107 KT.p120 का GRM,p 137 12 NS तेपामाविरभूदब्रह्मा 11. NS नमरित्रमूर्न q धाम upto ययु १ तुरामाह पुरोधाप १. तेपा upto ०श्रियाम् 2. नमोऽन्त्वमूर्तये for नमस्त्रिनूर्तये q. as Kilidisa's Srh.,p.3 नमस्कार KĀLIDĀSA CITATIONS 11.10 NS पारमानमारमना Sr.Pra,Vol.II, पत्र परमात्मव्यतिरिक्तवस्त्वन्तराभावात् कर्मादिकारक- व्यतिरेकेण च"भिद्यते । सिद्धे च भेदे "मुख्यानामिवो- p.7 ·पचरितानामप्युपमानोपमेयव्यवहारः प्रवर्तते वाक्यधर्मः। भेदविवक्षा यथा Sr.Pra.,Vol.III, " p.157 KUNĀRASADIBIAYA VJ,Pp.167-8 " . एकक्रियावि य युगपदेकस्व वस्तुनः कर्मकरणव नोप- पद्यते। यदि दृश्यते तथानिधानि वाक्यानि येषामुभयमपि सभवति 11.11 NS द्रवः संघातकठिन: प. प्राकाम्यं ते विभूतिपु GRM,p.422 Sr.Pra,Vol.II, II.12NS उद्घातः प्रणवो नानालद्वारसमृष्टिः p.407 II.13 NS त्वामामनन्ति DD.p.30 १. लामामनन्ति प्रकृतिम् H, p.152 II.15 NS त्वमेव हव्यं होता च Sr.Pra.,Vol.II, p.52 a, शाश्वतम् for दाश्वतः b. वैद्यं वेदयिता for वेद्यं च मेदिता तत्परम् for यत्परम् 11.18 NS स्वागतं स्वानधी Sr.Pra.,Vol.II, p.444 II.23 NS यमोऽपि विलिखन् RAS,p.128 द्विसन्धानमित्यनेन वाक्यप्रकरणप्रबन्धानामनेकार्यानु- सन्धाने फवेः शक्तिविशेष व्यञ्जयति । चतुर्थस्य यथा कुमारसम्भवे चिन्ता-ऐश्वर्यनाशेन। One of the 33 Vyabhicarıbhivas दैन्यम्-One of the 33 vyabhictrins 11.26 NS पावजितजटामोलि SM,p.57 प. 73 ·Point for which quoted Remarks Act, Verso, Edn or Reen Work in which quoted Verse II 31 NS एव यदात्थ DV,62 1135NS व्यावृत्तगति AKT.pt lu.p 391 DD,p.31 DD.p 205 १. न ज्ञास्यति प्रभु 4. नालवृन्तानिलाधिकम् १ न वाति "अधिकम् q इत्थ upto त्रयम् H, P152 . 1140NS इत्यमाराध्य KAV,p44 पर्याय ।। 41 NS तेनामरवधूहस्तै I142 NS वीज्यते स हि DD,p24 4. वीज्यते स हि संसुप्त वीज्यते upto ० अनिल DV,p 52 " 9. the first two words II.44 NS मन्दाविन्या पयरोष DV,p 65 KPSC,pt II, " " p136 II 46 NS यज्वभि सभृन DV,p 89 देशविरोध क्वचिद्गुण । यथा 'मन्दाकिन्या ".' अत्र b. oम्बुरुह° for oम्भोरुह. ताटकप्रभाव" तात्पर्याद्गुणत्वम् H, P152 q जात० upto मायी १ कण्डे निष्क इवार्पित. H, P.152 4. इत: upto cथी: H, p.152 11.49 NS जयाशा यत्र GRM,p 100 KĀLIDĀSA CITATIONS 11.55 NS इत म दैत्य AKP,Vol.1,p.37 ·q, विय० upto यसाप्रतम् १. विपo upto ० असाप्रतम् DV.0.41 GRM,p.32 KPKD,p.28 KPV.pt.I,p.47 Sr.Pra.,Vol.ll, प्रपदेशो यया आत्मनिर्देशिका--क्रियापदेशो यथा प्रक्रियाया क्रियाविवक्षा यथा KUMĀRAS AŠIBHAVA " " १. (b) p.19 Sr.Pra.,Vol.II, अपदेशो यथा " p.30 11.56 NS वृतं तेनेदमेव NS सयुगे सायुगीन II.59 Ns उमारूपेण ते यूय 11.60 NS उभे एव क्षने q. (b) Sr.Pra.,Vol.II, पठित-प्रपदेशो यधा p.281 DD.p.176 १. घरेण upto तत्तपः GRAM,p.376 १ सयुने upte प्राहेत क: USVU,p.194 q. अयस्कान्तेन लोहवत् AKU,p.334 Sr.Pra.,Vol.IV, उपदेशः -विकल्पविधान पथा a. वीर्य for oवीज p.457 GRM,p.40 4. विश्वयोनिस्निरोदधे Abhi.Bhi.Vol.II, अनलि.। "स्मृत इति लोके 'प्राञ्जलिः" इत्यादी १. प्राञ्जलिः पुप्पकेतुः p.56 प्रसिद्ध इत्यर्थः H, p.153 " 11.62 NS इति व्याहुरय 11.64 NS अथ स ललित 75 ·76 Remarks Point for which quoted Act. Verve, Tunce Roon Work in which quoled Verte "वृत्तान्तररुपमहार"तद्यथा कुमारसम्भवे... d. केतु: for °धन्या 116ANS प्रथम सलिन Sr.Pra.,Vol.II, p.437 Sr.Pra,Vol.II, 465 Sr Pra.,Vol.III, p.84 Sr.Pra.,Vol.III, fananiu 441--One of the 24 pravſttihetus of d. opg: for otrat a nataka धीरललित: नायक " " लालित्य यथा| Visesaguna of Dhiralalita P312 q. (a) USVU,p47 . q. प्राज्ञापय upto पुसा TIL 3 XS पाज्ञापय ज्ञानविशेष DD.p.29 Sr Pra.,Vol.I, p338 सम्बोधनम् । तत् पोढा । नेषु नियोगार्थ यथा " नितात upto तपोभिः प TIT.4 NS केनाभ्यमूया 4. यावत् upto ०वर्ती 1117NS कामेवपत्नी DV,p.103 GRM,p.11 AKT.Pt.IV,p.55 DV,p.66 VI,p.77 ।।।।।। १. कण्डे upto oबाहुम q. कण्ठे upto ०वाहुम् KÄLIDĀSA CITATIONS " b. विलम्बिनी० for नितम्बिनी ·NILS NS if a fost IChV.,p.39 इन्द्रमालावृत्तम् कूमा ६ कयासि for कयासि H, p.153 a. तवारि: for सुरारि. III.9 Ns प्रेसीद विधाम्यनु Sr.Pra.,Vol.I, उपसर्गादिरूपं यथा P340 KUMARASAIBHAVA Sr.Pra.,Vol.III, उत्तमस्योत्साहो यथा । Bhava of a Dhiralalita p.317 Sr.Pra,,Vol.Jv, अप्रदानत्व यथा p.833 111.10 NS तव प्रसादात् H, p.153 KPKD,P.154 RAS,p.157 उत्साहः --पाहार्यः । धैर्यसहायाभ्यामाहायों यथा । One of the 8 Sihayibhāvas कलावंदाध्यमभिमानो यथा Sr Pra., Vol.lll. p.277 Sr.Pra,Vol.JII, p.319 उत्तमस्य गों यथा | Bhavn of a Dhiralalita " USVU,p.165 Sr.Pra.,Vol.l, 112 Ns सर्व समे त्वय्युप मम्बोधनम्--अनुमत्यर्थ यथा १. के upto oअन्ये पूर्व तयोः for वचं तपो० p.388 1213 रन हिमाद्रेः Sr.Pra,,Vol.1, सम्प्रदानविशेषण यथा H, P.154 p.341 2.

·Point for which quoted Act, Verse, Edn or Reçn Work in which quoted Remarks Verso III.16 NS तस्मै हिमाद्रे S¡ Psa., Vol II, p 226 Sr.Pra,Volly, तत्रामभ्यमसभ्यार्थान्तरमसभ्यस्मृतिहेतुश्चाश्लील । तत्र अन्यस्य तु गुणत्व यथा उपायप्रयोगः । देश-वर्तमानो यथा III 17 NS गुरोनियोगाच्च 4 गुरु० for गुरो० p 520 111.18 NS तद्गच्छ सिद्ध्य AKT,pt IV,p 122 १ अपेक्षते upto त्वाम् H, P154 १ अहो upto वीर्य III.20 NS सुरा समभ्यर्थपि AKP, Vol IV, p295 AKU,p.332 GRM,p 18 १ अहो upto वीर्य १. अहो upto वीर्य.. q हस्तेन upto इन्द्र " III 22 NS तथेति दोषामिव DD,p 208 III 23 NS #TUTTH Śr Pra , Vol III, धीरललितासाधारणो यथा P101 दूत | अर्थ । कर्मापादानमात्र कौतियथा bकर्म for कार्य " Sr Pra ,Yolly, p484 KĀLIDĀS 4 CITATIONS III.24 NS तस्मिन् वने Sr.Pra,Vol.IV, रतिप्रकर्ष'' उद्दीप्यते तत्र हेतु , प्रकरणाद् गम्यते । a. समाधि for समाधे तद्यथा PP 904-5 GRM,p 25 III 26NS अमृत सद्य. H, p 155 ·Sr.Pra,Vol.IV. Pp.904.5 III.27 Ns सद्यः प्रवालोद्गम Sr.Pra.,Vol.I. अधिकरण विशेषणं यथा KUMĀRASAMBHAYA P341 JII.28 NS TAFT H, p. 155 DD.p.41 Sr.Pra,Vol.I, प्रत्यर-सोपार्थः फलकुसुमयोलक यथा " . p.336 11 29 NS बालेन्दुवक्रायविकास KPKD,p266 उत्प्रेक्षा a. पलासा० for पलाशा. Sbhv.,1673 वसन्त q. as Kalidasa's . वसन्त, . 9. as Kalidasa's Srh. p 246 Sr.Pra.,Vol.ly. pp.904-5 See verse 24 above " VJ.p.54 " VJ.p.49 प्रसादगुण । अलङ्कारव्यक्तियं था १ बालेन्दुवकारिण a. विकाश for विकास रसवदलङ्कार.1 अय रसवता सर्वातदाराणा चूडा- H, p.155 मरिपरिवाभाति III 30 NS नग्न द्विरेफाजन VJ,p 177 III.31 NS मृगााः प्रियालद्रुम USVU,P121 १ मृगाः upto oमञ्जरीणा III.32NS RAS,p.46 वटस्थ-कोकिलालापस्य यथा- Uddipanavibháva of Sợngāra ·Remarks Act, Verso, Edn or Recn Point for which quoted Work in which quoted Verso b. दक्ष: for दक्ष वसन्तः III.32 NS चूता कुरास्वाद See verse 24 above " " " " चेतनस्वरूप रसोद्दीपनसामर्थ्यबन्धुरम् स्वेद -तस्य जन्म यथा Srh ,p246 Sr Pra,Vol IV, Pp.9045 VI,p 154 Sr.Pra,Vol.III. p47 Sr.Pra,Vol.IV, pp.904-5 VI,p.53 a कोकिलोऽय मधुर a. •पाण्डुरी० for पाण्डरी० H, p.156 III 33 NS हिमव्यपायाद्विशदा - See verse 24 above प्रसाद । अत्रासमस्तत्वादिसामग्री विद्यते " b. पाण्डुरी० for पाण्डरी० ५. द्वन्दानि upto विवतुः q. द्वन्द्वानि भाव क्रियया III.35NS त देशमारोपित AKU,p 132 VI,p 50 भावस्वभावप्राधान्यन्यक्कृताहार्यकौशल. मधु द्विरेफ. III.36NS रमाभास. -तिर्यग्रागात् RAS,p 205 b संस्पर्श for च स्पर्श H, p.156 Sr Pra.,Vol.II, । p.12 लक्षणा-रूढलक्षसा । लक्षितलक्षणापि पोडेव । द्विरेफो 4. (a) भ्रमर इति यथा सपा पालनकौटिल्याभ्यवहारानुभूतिभिः । q.w.36,37,38&39 दर्शिता कालिदासेन प्रेमसस्थान पद्धतिः ॥ --Sambhogaśrógāra KĀLIDĀSA CITATIONS Sr Pra ,Vol.ly, pp.785-94 ·" " St.Pra., Vol.lv, p.907 Sr.Pra.,Vol.IV, " p.903 KUAIĀRASASTBHAFA " VI,p.50 KPKD,p.57 Sr.Pra.,Vol.IV, . III.37 NS ददो रसात् pp.786-90 सत्ता, अभिव्यक्ति, अनुबन्धः, प्रकर्षः स सर्वोऽपि द्विविधः । Verses 36-39 are सामान्यरूपो विशेषरूपश्च । सामान्यरूपः पशुमृगादीनां १, यथा प्राणिधर्मवर्णनम् q. () मा सम्भोगाभासः तिरश्चोः यथा 4. (a) सामान्यसम्भोगः -कौटिल्य, पालनसाधार, अभ्यवहार, 1. सरः पङ्कज for रसात् अनुभवाः पङ्कज० H, p.156 q. प्रियामुसं upto पुगुम्बे H, p.157 स्वेदः -गीतमात्या-One of the s sittika. b. शोभ for शोभि bhāvas H, p.157 रतिः --वपयिकी । अनुवतिनी यथा a. ईषत् for मिश्चित् शोभम् for ०लेसम सामान्यगम्भोगः १. गीतान्तरेषु III.38 NS गीतान्तरेषु श्रमवारि DV,p.20 RAS,p.92 " " Sr.Pra.,Vol.III, p.16 " Sr.Pra.,Vol.IV, pp.787-91 III.39 NS पर्याप्तपुष्पस्तबक Jch.V..p.40 KPKD,p.56 H, p.157 इन्द्रमालावृत्तम् मम्भोगाभाराः । धाभासोऽनुतिरमुख्येत्येको यर्थः । तेन निरिन्द्रियेपु तिरंगादिपु पारोपणासदाभासः, यथा ·28 Act, Verse, Edn or Recn. Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted Sr Pra.,Vol IV, सप्राप्त. for पर्याप्त 111.39 NS पर्याप्तपुष्णस्तबक . सामान्यसम्भोगशृङ्गार --and its 4 stages Pp.787-93 11143NS दृप्टिप्रपात परिहत्य Sr.Pra.,Vol.IV, p.518 उपायाश्च प्रयुज्यमाना अवश्य देशकाल''देश सापायो यथा ।-Dutagana प्रक्षिपुटकर्म-सम यथा b लक्षी० for लक्ष्यी० 11.47 NS विचित्यकाम Sr.Pra,Vol.III, p229 - 111.49 XS यपालनेवान्तर KAV,p 8 RAS,p 118 111.51 NS स्मरस्तथाभूत शिवचन्द्रमसो बालत्वम् मोहः -भीते:-One of the 33 Vyabhicārins कनिष्ठस्य (उद्धतस्य) भय यथा Sr.Pra.,Vol III, a. • दूरे for ०दूरात् " p293 III.52 NS निर्वाणभूयिष्ठनथास्य Sr Pra,Vol.I, एकानेकवाक्य-विभक्तियोजित यथा H, p157 q 53 upto 56 p227 111.53 NS अशोकनित्सित SM,p11 H, p158 तटस्थम्। तटस्थं च व्यवच्छेतृ बहिन्छ यद्विशेषत कर्मविदोपण यथा Sr Pra.Vol.I, b. सिन्धु• for सिन्दु० H KĀLIDĀSA CITATIONS p.340 Sr.Pra,Vol.III, उद्दीपनविभाव. -उपकरण-मात्य यथा b_oसिन्धु० for सिन्दु P.174 ·Sr.Pra.,Vol.III, नायिकागुणः -सुदेषतो यथा P.347 b. सिन्धु० for सिन्दु H, p.158 ३. गौरम् for "रागम् b. सजात for पर्याप्त III.54 NS यावर्जिता किञ्चिदिव कल्पितोपमा- अथ सचारिणी लता कल्पितमुपमानम् AR,p.10 κυΣΑΡΑΒΑΝΗΣΑΤΑ b. मुजात• for पर्याप्त उत्प्रेक्षा उद्दीपनविभावः --उपकरण वस्त्रं यथा १. (a) " " KPKD,p.266 Sr.Pra.,Vol.III, p.175 Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपननिभावः --उपकरणं ग्राभरणं यथा १. (७) मुजात• for पर्याप्त p.175 III.55NS सस्तो नितम्बात् AS,p.66 पददोपः -प्रविमृष्टविधेयांशः अविमृष्टविधेयांश प्राधान्यायेन तद्यथा । प्राधान्यान्नेह निर्दिष्टो विधेयाशो द्वितीयता ।। a. मुहुर्मुहः for पुनः पुनः b. द्वितीयमौर्वीमिव for मौवी द्वितीयामिव H, p.158 Sr.Pra.,Vol.II], जद्दीपनविभाव:--उपकरणं माल्य यथा p.174 a. पदे पदे for पुनः पुनः पुष्प for oदामः b. द्वितीयमौर्वीमिव for मौवीं द्वितीयापित III.56 Ns सुगन्धिनिश्वास सहार्थ-व्यवधीयमान. । वीप्सया यथा Sr.Pra.,Vol.I, p.345 Sr.Pra.,Vol.III, p.228 ताराकर्म-चलन यथा 83 ·Point for which quoted Retrarks Act, Verse, Edn, or Rocn Work in which quoted Verse सम्प्रदानम्-क्रियाकर्मव्याप्यम् अददात्यर्थविषय यथा a. शशस तस्मै for तस्मैशशस III.60 NS Sr.Pra.,Vol.I. तस्मै शारास p177 "" Sr.Pra.,Vol.ill, शरोरारम्भः -धूकर्म p.226 Abhi.Bhi.,VoII, "ग्रीवाभङ्गाभिराम", "उमामि नीलातक" . इत्यादि. १. उमापि नीलालक p.279 वाक्येभ्यो वाक्यार्थप्रतिपत्तेरनन्तरं मानसी साक्षात्कारा. स्मिकाऽपहमिततत्तद्वास्योपात्तकालादिविभागा तावत्प्रती- तिरुपजायते III62NS उमापि नीलालक हरस्तु किञ्चित 4. हरस्तु किञ्चित् IIL.67 NS Abhi.Bha.,Vol.J, p.279 KM,p 12 RAS,p.148 " " SM,p.55 H, p.159 कथापुरुषव्यवहारः 1. हरोऽपि तावतारिवृत्त रतिः - रसेन । सभावितस्प रसस्यैव विभावत्व aoपरिवृत्त० for परिलुप्त. बिम्बफलाधरोष्ठ इति पदेन व्यज्यते अष्टौ स्थायिनो रसहेतवः । रतिर्यपा 4. हरतु upto oधर्यः a, परिवृत्त० for परिलुप्त० रस विनापि रत्यादेस्तत्र तत्र उपलक्षणम् परिवृत्त० for परिलुप्त. एकस्यापि ररास्य भावररातदाभासादयो"प्रवस्था: a. परिवृत्त. for परिलुप्त० समुपलभ्यन्ते । तत्र भावो यथा SM,p.80 4. (a) KĀLIDĀSA CITATIONS : 2 Śr. Pra., Vol.II, p.386 ·. " 01.68 NS faqurait TTTTTTT Sr.Pra.,Vol.III, रतिः-रूपे जाता यथा aपरिवृत्त for परिलुप्त p.17 Abhi.Bhx.,Vol.II, सहृदयहृदयसागरसमुच्नलद्राकामृगाङ्कप्रतिविम्बेषु जीवि• I, p.159 p.223 तभूताना हास"अभिलापागमादीना पदास्पृष्टत्वेन'' वीतरागतेव बकक्रीडाकल्पनैव स्यात् KPV.pt. II, केवल विभावादिवर्णने त्यस्ति रसादिप्रतीतिर्यथा b पूर्णेन्दु for पयंस्त. KUMARASAIBHAVA . p.152 RAS.pp.49-50 अनुभावः-हेना-चित्तजा। विवृण्वती-प्रन रोमाञ्च- a. स्फुट• for स्फुर० मुखसाचीशरणपर्यस्तविलोचनत्यादिविका रश्चित्तव्यापा- रस्य प्रतिप्रकारात्वेन हेला SM,p.125 लघोगुरुत्व पादान्ते न सर्वश्रेष्यते बुध. । इन्द्रमालावरान्त- १. (a) तिलकपोलंपोर्गुरुत्व न द्रष्टव्यम् रतिप्रभावो यथा b. (पर्यस्त) चन्द्रविलोचनेन Sr.Pra.,Vol.ll, p.384 Sr.Pra.,Vol.II, p.35 Sr.Pra.,Vol.II, p.231 रोमाञ्च-प्रकों यथा a कचिद् for स्फुरद् 111.69 NS मधेन्द्रियक्षोभ दृष्टिप्रकाराः -प्रलोकितं यथा III.70 NS स दक्षिणापाङ्ग KM,p.40 H, p.159 धनुर्वेदीयम् स्वभावोक्तिः -स्वभावश्च स्थानकादिरपि यथा KPKD,p. 303 ज ·86 Act, Verse Edn.or Recn. Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted JI 70 NS म दक्षिणापान KPSC,pt.II,p 337 स्वभावोक्तिः - स्वयोः क्रियारूपयोर्वर्णनमुक्तिः । रूप च द्विघा-तत्र सस्थापनस्य यया Sr.Pra.Vol.II, कुमारसम्भवे कामसंस्थान कथयन् धनुशिक्षामुपदिशति । प्रामङ्गिकं यथा । प्रसङ्ग-One of the 48 Vakyadharmas " P169 Sr.Pra.,Vol.II, प्रलिङ्कारः -जाति: –सस्थान यथा p298 NII 71 NS तप परामर्ग विप्रलम्भ -क्रोधः-तस्य जन्म यथा Sr.Pra.,Vol.III, p.60 Sr Pra,Vol.II], ताराकर्म-निष्क्रम. " p.223 III 72 NS क्रोधं प्रभो । सहर KM,p.48 निबन्धः – सविधानकभूः । मुक्तकप्रवन्धविषयत्वेना- H, p 159 थस्य वैविध्यम् । तावपि प्रत्येक पञ्चधा H, p.159 प. यावत् upto चरन्ति DV.p.61 . KĀLIDĀSA CITATIONS GRM,p.11 Sr.Pra.,Vol.l, p.321 ६. यावत् upto चरन्ति वर्तमानपरोक्षयोर्यथा ·कर्म-विकार्य-प्रकृत्युच्छेदात् यथा " क्रोधप्रशसा Sr.Pra., Vol.1, p.174 Srh.,p.81 RRP.p.14 Sr.Pra.,Vol.III, q. as Kalidīsa's " KUMARASA ŠIBHAVA 11.73 NS तीयाभिषङ्गप्रभवेण मोहः -दु.सात-Vyabhicāribhava सर्वेन्द्रियास्तमयः प्रतस्य जाता यथा H, p.160 2. वृतिः for वृत्ति p.77 प्रत्यादान-मप्रतिषिद्ध मथा " Sr.Pra.,Vol.lv, p.418 Sr.Pra.,Vol.lv, p.754 अनुभायः ~~-निर्वहरणे अभिषङ्गाभिभवो यथा मन्युः for वृत्ति II1.74 NS तमात्र विप्न तपसः . वनस्पिति upto भज्य GRAM,p.108 Sr.Pra.,Vol.III, p.95 IP धीरोदात्तासाधारण:-शठमध्यमो यथा 1. वरुध्य for oवभज्य 11.75NS शैलात्मजापि RAS,p.177 विप्रलम्भशृङ्गार. -पूर्वानुराग: देवपारतन्न्येण । अत्र b. समीक्ष्य for समय जनकाद्यानुकूल्येऽपि देवपारतरत्येण पार्वत्याः पूर्यानुरागः H, P.160 रति: -नसर्गिको-अनुवतिनी यथा Sr.Pra.,Vol.III, p.10 Sr.Pra.,Vol.ly. p.592 वैलक्ष्य यथा-One of the 24 varieties of Alina b. समीक्ष्य for सपर्य 18 ·Remarks Act, Versa, Edo. OT Recn. Point for which quoted Work in which quoted Verse 4. (c) III.76 NS मपदि मुलिताक्षी AKT.pt.I, Pp.203.4 q. (c) " GRM,p.34 AKT,pt IV,p.52 q. the two opening words IV.1 NS प्रय मोहपरायणा " Sr.Pra,Vol IV, P.755 Śs Pra., Vol. IV, मू विच्छेदो यथा-One of the 80 anubhavas of the Mukha-stage करुणे प्रतिश्रुत्यादान विविध यथा IV.2 NS प्रवधानपरे चकार p.417 IV.3 NS प्रयि जीदितनाथ ! H, p.160 RRP,p.32 Sr Pra.,Vol.IY, करुण. --इष्टनाशात् प्रत्यवरोऽपि विधव-प्रकाशो यथा p743 IV.4 NS प्रथ मा पुनरेव KPSC,p.II,Pt.143 रसस्यः पुनः पुनः दीप्तिः । रसस्यातिपरिपुष्टिरूपा दीप्तिः १. अथ upto विह्वला -पौनः पुन्येन पद्येन सम्भवतीतिप्रबन्धमुदाहरति- यथा कुमारसम्भवे । तत्र हि-"अथ सा..” इत्यादिना. दीप्तिरतिमात्रं कृता KPV,pt.II, परिपोष गतस्यापि करुणस्य "अथ सा..." इत्यादिना pp.254-5 समारब्येषु प्रलापेपु पोन.पुन्येन प्रकाशमकार्षीत् RAS,p.164 शोकः-स्त्रीगत.-One of the 8 sthayins KĀLIDĀSA CITATIONS " ·" F.Pra.,Vol.ly, - करोत्युच्चरयति विलापादिभिस्तद्गुणमिति 128 फरणो यथा Sr.Pra.,Vol.IV, नायिकाश्रयेष्वपि गुणकृतः विधा । कनिष्ठाथयो यथा p.751 AKU,p.282 DD,p.52 GRM,p.14 Sr.Pra.,Vol.ly, करणे विसंवादनमविरुद्धं यथा XUMĀRASAJIBHAVA IV.5_Ns उपमानमभूविलासिना " १. उपमान upto oमत्तया १. न विदीये upto स्त्रियः १. न विदी npto स्त्रियः " " p.417 " 11.6 NS पय नु मा त्वदधीन " " P.761 Sr. Pra., Vol.lv, STIFTTT 41-One of the 80 anubhāvas a oferitato for oferito p.757 of the Minkla-stage DR,P.40 १. नलिनी upto विद्रुतः DV.p.116 १. क्षणभिन्नसौहृदः Sr.Pra.,Vol.lv, One of the 80 anubhāvas of the Pratimukha. विप्रलापो यथा KPV,pt.II,p.226 भानक्रमः H, p.160 5.Pra.,Vol.lv, करणः विप्रलम्भादिषु उपसर्जनीकृतप्रत्ययार्थः । सप्रदान 1. ०कूसं च न ते for •पून n:429 यथा नपते Samastel.ly, सदुल्लेपी यथा a. ०१ मा न ते० for गपते मया लिपिपिच M ·- 06 Remarks Act. Verse, rdn.or Rccan. Work in which quoted Point for which quoted Verse H, P161 IV.3 NS स्मरमिस्मर! p226 Abhi.Bha.,Vol JI, प्रास्यात-वाक् पाख्यातमपि यद्वचित्र्यमावहति Sr.Pra.,Vol IV, मानोल्लेखी यथा b केसर. for केशर. " . p.747 रतिप्रलापेषु च शृङ्गार एव करुणस्य जीवितम् H, p.161 IV 9 NS Ri Taalfa Abhi.Bhi,Vol I, p.297 Sp.Pra , Vol IV, विविध यथा M p.417 Sr Pra ,Vol iv, प्रलापो यथा-One of the 80 anubhavas of the Pratimukha p.761 वीरपत्नीप्रलाप " " IV.10 NS 4. त्वदधीन upto सुखम् Srh.,p.168 GRM,p.14 Sr.Pra,Vol.Iv. परलोकनव a .पद्ये for पत्स्ये मरणाभिनिवेशो यथा-One of the 80 anubhāvas of the Garbha " p768 नयनान्यपानि IV.12 NS अनुशोचन यथा-One of the 80 anubhāvas of b.oनम् for oना the Pratimukha-stage Sr.Pra.,Vol.IY, p.759 Sr.Pra.,Vol.ly, p.760 KĀLIDĀSA CITATIONS IV.14 NS हरितारणचार ·IV.16NS प्रतिपद्य मनोहर Sr.Pra.,Vol.ly, p.763 IY.17 NS शिरसा प्रणिपत्य Sr.Pra,Vol.IV, p.760 KUMĀRASANBHAVA IV.18 NS रचितं रतिपण्डित! THIET 491-One of the EO anubhāvas 11, p.161 of the Pratimukha गुणसंस्मरणं यथा-One of the so anubhavas b. संचिन्त्य for सस्मृत्य of the Pratimukha रस्य for रस्ति q. घियते upto दृश्यते शोकोन्मादो यथा-One of the 80 anubhāvas a यदि for रति ; मम गात्रेषु of the Pratimukha यदेतदा० for स्वयमा० b. तावतच्चारु for तव तच्चारु करुणविप्रलम्भ' -देशाधयभेदेषु दिव्यो यथा DD,p.47 Sr.Pra.,Vol.IV, " p.762 IV.19 NS विवुधरसि यस्य Sr.Pra.,Vol.IV, P.737 IV.20 NS अहमेत्य पतन Sr.Pra..Vol.IV, प्रत्ययोत्पत्तिकाल -भविष्यदासन्नो भविष्यत्सामीप्य, यथा for p.433 2 इयम् महम् b. सुन्दरी० for कामिनी. विलुप्यसे for विलोम्यसे H, p.162 b. . उपस्थितं जने for .इद व्यवस्थित IV.21 NS मदनेन विनाकृता Sr Pra.,Vol.Iv, p.763 दुःखसम्भेदो यथा-One of the 80 anubhavas of the Pratimukha IV 22 NS क्रियता कथमन्त्य Sr.Pra.,Vollv, p.759 प्रतिमुखमन्यो परिदेवन यथा-an anubhava a. लोकोपगतस्य for oलोका- न्तरितस्य IV.23 NS ऋजुता नयतः RAS,p.59 माथुर्य-One of the paurusasiltyshas b. तत् for यत् H, p.162 ·26 Poiat for which quoted Remarks Act, Verse, Eda or Recn. Work which quoted Verse IV.23 NS मजुता नयत Sr.Pra.,Vol.lv, गुरगमस्मरण यथा-One of the 80 anubhavas of the Pratimukha P360 IV.24 NS क्व नु ते हृदयगमः Sr.Pra.,Vol iv, P763 IV 25NS अथ तैः परिदेविता Sr.Pra,Vol.]I, p346 Śr Pra , Vol IV, " p.767 IV.26 NS तमवेक्ष्य रुरोद Sr.Pra.,Vol.II, P.383 HEITTÀITUT 1911—One of the 80 anubhāvas H, p 162 of the Pratimukha पर्यायावसरो यथा--an ubhayālankāra ३ अदितः for पाहतः H, p.162 सहायान्युपपत्तियथा--One of the 80 anubhā. a. अर्पितम् for पाहतः vas of the Garbha b. यादरा for oयातुरा तेभ्यस्तेभ्य उद्दीपन विभावेन्यस्तत्तदनुभवसस्कारयोगिनो a. •उदीक्ष्य for ० प्रवेक्ष्य मनस तत्तद्भावाभिवृद्धये ते ते विकारा उपजायन्ते । तदभिवृद्धौ यथा दुखसन्दीपन यथा-One of the 80 anubhavas of the Mukha-stage दुःखव्याहारो यथा-anubhava of the Mukha- b. यदिद for तदिद stage सहायापेक्षरण यथा-anubhava of the Prati. b. प्रमदा० for दयिता mukha-stage देवाधिकारो यथा-anubhāva of the Pratimukha b अनथापि बनेन निमिते द्रुमभङ्गे (?) " IV.27 NS इति चैनमुवाच Sr Pra.,Vol.JV, p.757 Sr.Pra.,Vol.Iv, p758 Sr.Pra.,Vol IV, p.763 Sr.Pra,Vol.IV, IV.28 NS प्रयि सप्रति KĀLIDĀSA CITATIONS IV.31 NS विधिना कृतम p.762 ·17.32 NS तदिदं क्रियता Sr.Pra.,Vol.ly, महायाभ्यर्थने यथा-anubh.iva of the Garbha b. अपिपप वियोगयेदना ननु p.769 IV.33 NS वाशिना सह १. शशिता upto oसीयते KUSTĀRASA BHAVA " 10 मरणाभिनिवेशो पथा--anubhava of the Garbha DY,P.45 Sr.Pra.,Vol.ly, p.769 Sr.Pra.,Vol.IY, P.752 Sr.Pra,Vol.1y. p.769 IV.34 Ns प्रमुनय कपायित उत्ताश्रयो यथा IV.35 NS युगुनारतरणे राहायाभ्यधनं यथा-anubhava of the Garbha 1. मासयो: for oमापपोः b. रात्पर गया विनिपातfor सायदाणु मे प्रणिता b. मया for या IV.36 NS तदनु ज्वसन Sr.Pra.,Vol.IY, सहायशिक्षा यथा-anubhava of the Garbha p.769 AKP,Vol.III,p,703 IV.38 NS परलोकबिपी १. नियः upto गजरी: " Sr.Pra.,Vol.1V, Sce v.36 above b. oमञ्जरी० for गजरी: p.769 IV.39 NS इति वेहविगुराये SM,pp.67-3 रतिरनुवर्तते-सोपे. या तरतु, कारणमारिणि पिरो for रिपता प्रवन्धे येन केनापि मार्ग पुनरराजम साण पाल सुच्यते । सत्राशातन्तुरानानता रतिरनुवर्तते । ततो हेतुफपस्यरूपविषयभेदशितिः । यथा युमारसम्भये रतिरतुवर्तते IV.40 NS युगुमायुषपरितः SM,pp.67-8 93 ·Remarks Point for Bhich quoted Act, Verse, Edn.or Recn Verse Workin which quoted b गतस्सकर्मणा for म कर्मणा गन [V 40 NS कुसुमायुधपत्नि Sr Pra,Vol II, p.443 IV.41 NS KM,P 48 उभयालङ्कार of Prabandha त (क)थान्तरानुपञ्जन यथा निबन्ध' -कथोत्थ रतिरनुवर्तते उपायप्रयोग -देश --भावी यथा अभिलाषमुदीरितेन्द्रिय परिणेष्यति पार्वती IV 42 NS SM,pp 67-8 Sr Pra,Vol IV, p 520 a for तत० b. समग्र• for नियोज. " १. भवितव्य. upto दपु IV 44 NS तदिद परिरक्ष शोभने । DV,p 72 9.fa) SA1,pp 67-8 रतिरनुवर्तते करुण विप्रलम्भ. -कालाश्रयः -इहान्यजन्यसपमो यथा " IV.45NS इत्थं रते. किमपि Sr.Pra,Vol.IV, p738 S; Pra Vol IV, p428 Sr.Pra,Vol.IV, p775 करोति स्थापयति अनेन मरमजीवितयोरेकषेति करणः । पथा निर्वहणसन्धो मरणाघ्यवसायविद्रवो यथा-One of the 80 anubhīvas KILIDĀSA CITATIONS b. रेखा for लेखा IV.46 NS अथ मदनवधू RAS,p.189 Sr.Pra , Vol IV, करुणविप्रलम्भ. करुणे कालहरणमप्यविरुद्ध यथा a. 07977 for at b. रेखा for लेखा P419 ·" समयप्रतीक्षा यदा-anubhaiva of lic Nirvahana V.2 NS इयेप सा कर्तु Sr.Pra.,Vol.1V, p.780 Sr.Pra,,Vol.1V, p.567 KPKD.P.308 समागमोपायः -तेषु तपस्या यथा ll. p.163 KUJĀRASASBHAVA V.4 NS मनीपितास्सन्ति फाव्यलिङ्गम् - एकयायपाधता यथा।"ग्रा वरप्राप्ति- II, p.163 हेतुभूततपोनिषेधे मनीपिनइत्येकवाक्यार्थरूपो हेतुः q. (a) निर्दियः वैदर्भीरीति: SM,p.22 Sr.Pra.,Vol.II, " दादालङ्कार-वंदर्भीरीति: 11 P.269 " " Sr.Pra.,Vol IHI, अनुभाय. -युध्यारम्भः । चंद रीतिः -परागरता p.214 यथा " " VKS,516 नानाप्रकारङ्गाररसपद्यानि मागिता यथा-नायिकगुण. V.6 NS पदाचिदारान Sr.Pra.,Vol.III, P.348 1. मुगी for समी० b. निकेTOfor oनियार V.II Ns विगृप्टरागादधरात् अपादान विशेषणं यथा 11, p.163 Sr.Pra.,Vol.I, p.341 VI,p.204 " " धर्मान्तरपरिवर्तनम्-प्रत्र गोर्याः करकमलक्षणो धर्मः परिवर्तितः उत्तगौमार्यम-उद्दीपनविभावः V.12 Ns महाहे सग्यापरि RAS,p.43 95 ·96 Act, Verse, Point for which quoted Remarks Edn or Work in which quoted Verse Recru, V.13 Ns पुनर्ग्रहीतु नियम Sr.Pra,Vol.I, p 345 कार्यस्य कायिणो वा कारण प्रति प्रयोजकत्व तादर्थ्यम् । । द्वयीपु for द्वयेऽपि तत्वोडा-क्रियातादथ्यं यथा प्रत्ययः -सङ्कीर्यो यथा V.14 NS अतन्द्रिता सा Sr Pra.,Vol Iv, p434 V.15 NS अरण्यबीजाञ्जलि कृताभिपेका V.16 NS १. पुरः upto लोचने १ त्वगुत्तरासङ्गवती पौनरुक्त्य च प्रकृतिप्रत्ययोभयपदवाक्य विषयत्वादनेक, q त्वगु० upto ०घीतिनी DD,p 30 DV,p.88 KPKD,p.154 " यथा v 20 NS शुचौ चतुर्णा दृष्टिप्रकारा: –उल्लेखित यथा Sr Pra,Vol III, p 231 ३. शुचिस्मिता हविर्भुजा for हविर्भुजां शुचिस्मिता V.24 NS स्थिताःक्षण KPSP,pt.II. p.339 SM,p.22 " . क्वचित्पुनः स्वभावोक्त्या स्वभावोक्त्यन्तर व्यज्यमान- H, p.164 मत्यन्तवैचित्र्याय यथा माधुर्यम् प्रदीपण समासेन नास्य हानिः कदाचन । अस्येति माधुर्यस्य यथा माधुर्यम्-Sabdaguna KĀLIDĀSA CITATIONS Sr.Pra.,Vol.II, p.213 VKS,p.115 नानाविषयकारिण । 7 ·4. सहस्य upto oतत्परा V.26 NS निनाय सात्यन्त Y.27 NS मुखेन सा पर USYU,p.76 SAM,p.124 मावृत्तिः -प्रत्र पद्मपदार्थस्य पद्मशब्दाभ्यां सरोज- b. सन्तान for सन्धान शब्देन चावृत्तिः । पदार्थावृत्तयः सह्या वृत्तिच्छादनतः क्वचित् । करणविदोपणं यथा KUMĀRASAÍBHAVA Sr.Pra.,Vol.I, p.341 V.28 NS Fazifasirdiga DV,p.42 " " Sr.Pra.,Vol.II, p.79 DD.p.208 १. बदन्त्यपर्णामिति तां पुरा- विदः विपर्ययनैयायिकी यथा-अत्र 'प्रतस्तां प्रियंवदामपर्णा वदन्ति पुराविद' इति पर्यायेण पदानि योज्यन्ते १. विवेश upto oवनम् H, p.164 V.30 NS अधाजिनाषाघर: " GRM,p.445 १. " " Sr.Pra.Vol.I, प्रकरण-प्रस्तुत-प्रङ्ग यथा p.222 q. verses30-84 a.oबन्धः for oबद्धः . Sr.Pra.,Vol.II, p.463 " Sr.Pra,Vol.I], p.479 छले यथा-One of the 24 pravrttihetus of a. वर्चसा for तेजसा Nijaka b. ०बन्धः for oबः नर्मस्फोटो यथा-One of the vithyarigas a. वर्चसा for तेजसा b. बन्ध: for: अनुभावः - युदप्यारम्भः --कशिकीवृत्तिः – नर्मगों b. बन्धः for पदः यथा " St. Pra., Vol.III, P.218 97 ·98 Point for which quoted Remarks Act, Verse, Edn or Recn Work in which quoted Verse V.30 NS अथाजिनापाढधरः Sr.Pra.,Vol IV, दूतप्रयोगः -प्रयोगेषु रूपादिप्रच्छन्नो यथा p.486 b. चेतसा for चेतमा तमातिथेयी दूतप्रयोग -उत्कृष्टो यथा V.31 NS Sr.Pra.,Vol IV, p.486 V.32 NS fafericht प्रति.for परि Sr Pra.,Vol.IV, दूतप्रयोग -उदात्तो यथा p.487 Sr.Pra,Vol.IY, दूतकर्म-प्रवेश " " P498 अपि V.33 NS अपि क्रियाय सुलभ १. upto °बुशम् AKU,p.334 Sr.Pra.,Vol,IV, दूतकर्म-उपोद्घात.। तत्रानुपङ्गो यथा " " p.498 V.34 NS अपि त्वदावजित Sr Pra,Vol iv, दूतकर्म-उपोद्घात । प्रसङ्गो यथा p498 V.35 NS अपि प्रसन्न दूतकर्म-उपोद्घातः । अनुप्रसङ्गो यथा b. .सापल्य० for सादृश्य Sr.Pra.,Vol.IV, p.498 GRM,p8 V.36 NS यदुच्यते पार्वति ! - १. तथा हि शीलमुदारदर्शने H, p.164 KĀLIDISA CITATIONS V.37 NS विकीरणंसप्तपि Sr.Pra.,Vol.IV, दुतकर्म-पदम् । विक्षेपो यथा p499 ·V.39 NS प्रयुक्तसत्कार Sr.Pra.,VolI, फरण-पाभ्यन्तर-प्रभिन्न यथा p.175 Sr.Pra.,Vol.IV, दूतकर्म-पदार्थः - उपक्रमो यथा " p.499 KURASASIBRAVA उपायज्ञान-मैन्यादिसशीर्तन सम्बन्धोपाख्यानं यथा Sr.Prn.,Vol.IY, p.513 Sr.Pra.,Vol.I, V.40 NS प्रतोऽत्र किश्चिद् प्रकारक-पञ्चमीदाच्यो यथा H, p.165 p.347 दूतप्रयोगः -हीनो यथा " Sr.Pra.,Vol.IV, p.486 Sr.Pra.,Vol.Iv, " दूतकर्म-पदार्थः । प्रत्ययो यथा p.499 VI,p.39 वक्रता-पुष्पवैचित्र्यविहितश्च युष्मदादिविपर्यास: q. (b) क्रियापदं बिना प्रातिपदिकमात्रेऽपि दृश्यते यथा दूतफर्म-पदार्थः । अनुक्रमो यथा b. तब for पद Y.41 NS पुले प्रगतिः V.42NS भयस्यनिष्टादपि पदविग्रहः (3kinds)-वितर्को यथा १. मनस्थिना सप्रतिपत्ति Sr.Pra.,Vol.lv, p.499 Sr.Pra.,Vol.IY, p.500 DV.p.21 Sr.Pra.,Vol.l, p.345 V.43 NS पलभ्यशोकाभि विमानना Upto गृहे । तादध्यं पोड़ा-द्रव्यझियातादध्यं यथा ·001 Act, Verse, Edn of Rech Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks V.43 NS पलभ्यशोकाभि Sr.Pra.,Vol IV, पदविग्रह -विस्मयो यथा p.500 USVU,p 84 V.44 NS विमित्यपास्या AR,p.158 KPKD,p 306 " " १. विमानना upto •गृहे पर्याय' –अत्राभरणनिवृत्तौ विलक्षणस्य वल्कलस्याधे- b. o तारके for oतारका यस्य धारणम् । न चात्र परिवृत्तिरिति वाच्यम् । कार्य- H, p.165 कारणभावाविवक्षणात् उत्कृष्टपरिवृत्ति. -अत्र उत्कृष्टगुणैराभरणन्यूनगुणस्य b. वल्कलस्य परिवृत्तिः पदविग्रह --विप्रतिषेधो यथा b. विनिकीर्य for स्फुटचन्द्र० परिवृत्ति -क्वचिदेकस्यैव धर्मिण. समुचितसवेदिधर्मा- १. त्वया upto वल्कल वकाशे धर्मान्तर परिवर्तते " " Sr.Pra., Vol IV, p.500 VJ,p.204 V.45 NS दिव यदि प्रार्थयसे Sr.Pra.,Vol.IV, चालन-प्रविज्ञातविषया यथा H, p.165 p500 " USVU,p 105 प.न रल० upto तत् V.46 NS निवेदितं निश्वसितेन KPKD,p 29 आकारो यथा H, p.166 KĀLIDĀSA CITATIONS " " Sr.Pra.,Vol.I, ग्राकारो यथा p.31 ·" " चालन-शातविषया यथा Sr.Pra.,Vol.IV, p.501 Sr.Pra.,Vol.IY, p.501 V.48 NS मुनिन्नतस्त्वामति प्रत्यवस्था (3 Kinds)-समीपस्था यथा १.ताम for स्वामः b. दृश्यते for पश्यतो चैतस for चेतसः KUMĀRASAMBHAVA V.49NS भमि सौभाग्य प्रत्यवस्था-श्लिष्टा यथा V.50 NS कियचिरं श्राम्यसि दूतप्रयोग:-उद्धतो यथा b. पति for वरं Sr.Pra.,Vol.IV p.501 Sr.Pra.,Vol.iv, p.486 St.Pra., Vol.iv, p.501 Sr.Pra.,Vol.IV, p.513 " प्रत्यवस्था-अन्तर्गता यथा b. पति for वरं सा सु० for साधु b. पति for वर उपायज्ञानम्-साम-ग्रात्मनोपनिधानं यथा V.51NS इति प्रविश्या 48992 समासरूप यथा -V.52-NS सपी तदीया Sr.Pra.,Vol.l, p.340 Sr.Pra.,Vol.Iv, p.551 DV,p.49 दूती सती नायिका व्याख्यान-प्रपञ्चः-ससी नाय- करन यथा 1. Verse 62 also V.53 NS इयं महेन्द्र 4. चतुर्दिशीशान० upto मानिनि H, p.166 १. चतुर्दिगीशान-~मानिनि DV,p.103 101 ·102 Panthcaret RErraril KOVIII. मी -ममविभागमाया II. p.166 mom. परिमाणम: पापा P STLIY. fr-गोदा b.ITTferपाया 1 SPreVolum. पार-ता a. for pो IN Irriage m -II (TIT'न' प्राणाला. upto गि II. p.166 RAS.IN SPs.Volum im: --T-19-One of the 33 VyathicSnins गु-पा GROP10 SAPrayolll १. यm upto उपगे पविगामामो पण b. .नानिनित• for •riffm. पार-II;-(गfr:-पीनियनि.b. KALIÁS CITATION PIOR PmMill. " पा ·" Sr.Pra.,Vol.lv, U " p.509 मरणतां दशमी कामसूत्रकाराः कामयमानावस्थामा b. मनन्ति यदाहुस्तस्य दश स्थानानिविलापो यथा सहायाथेगो यथा--One of the 48 loverconditions b. • मुरोषु for "मुसोऽपि V.60 NS क्रमेपुसख्या Sr.Pra.,Vol.IY, KOSTĀRASAŽBHAYA p.544 V.61 NS न वेपिस धीरललितसाधारणशठोत्तमो यथा a. प्रासन्तर० for ०प्रसोत्तर अनुरागालम्बनम्-चिरकालालम्बन श्चिरः । रा यथा a. वीक्षिता " " Sr.Pra.,Vol.III, P.105 Sr.Pra.,Vol,III, p.360 Sr.Pra.,Vol.IV, p.520 Śr. Pra., Vol.iv, " p.544 V.63 Ns प्रथाग्रहस्ते Sr.Pra.,Vol.IY, p.542 उपायप्रयोगः-देशः-निरवधिर्यथा a. ०प्रखान्तर० for ०पयोत्तर सहायावेगो यथा-One of the48 love-conditions a. मसान्तर० for असोत्तरः उत्तराभ्युपपत्तिर्यथा--One of the 48 love-condi- . निवेश for समर्प० tions मण्डलं for oमालिकाम् 1. verse 64 also लिङ्गानुपात्तयापि श्रुत्या लिङ्गादिबाधो व्याख्यातः 1. न्मुसः for सुकः यथा II, p.166 रति:-नरागिको-अनुवन्धः । उत्पत्तेरनन्तर उद्दीपनरु- 4. (a) दीप्यमाना गानुबन्घत्वादनुवन्धिनी यथा नाधिकागुण-अविकल्यनं यथा V.64 NS यथाश्रुत वेद Sr.Pra.,Vol.II, p.194 श Sr.Pra.,Vol.In P.10 " Sr.Pra.,Vol.III, p.348 103 ·101 Act, Verse, Edn. or Recn. Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted V.64 NS ययाथुत वेद अनुरागः -मनोरथा यथा Śs.Pra , Vol.III, P 353 Sr Pra.,Vol ly, p553 इतिवृत्तास्यानम्-condition of love नायिका नायकस्य यथा V 65 NS प्रयाह वर्णी GRM,p 31 Sr.Pra.,Vol.IV, p.456 प. अथाह upto महेश्वर a पुर एव for पुनरेव अनुवाद (4 kirds)-निषेधार्थो यथा Sr.Pra,Vol.IV, p.543 दूतप्रतिवाक्य यथा-One of the 48 love-condi-a. वेणी for वर्णी tions पुर एव for पुनरेव q. verse 72 also सम्बोधनम्-उपालम्भार्थं यथा V.66 Ns प्रवस्तुनिबन्धपरे Sr.Pra,Vol I, p.338 Sr Pra.,Vol.IV, अनुवादः -निन्दार्थो क्या " p.456 V.67 NS त्वमेव तावत् वाक्यधर्मः -नियम.-नियतकालो यथा b oदुकूल च स हंसलक्षणम् Sr Pra,Vol.II, p.160 Sr.Pra,Vol.lv, p.453 KĀLIDĀSA CITATIONS V.69 NS प्रयुक्तरूपं किमतः पराकृतिः -व्याहतस्य प्रवाद""यथा ·V.71 NS द्वयं गतं संप्रति KPKD,p.143 " SM,pp.16,155 To discuss the reading कपालिनः a. कपालिन: for पिनाकिनः H, p.167 शब्दः -सरयातो यथा-प्रमाणभेदः ..मत for गत प्रत्र पिनाक्यादिपरमेश्वरवाचकशब्दसहससम्भवे कपालिन d. कपालिनः for पिनानिनः इति बीभत्सरसालम्बन विभावयाचकः शब्दो जुगुप्सा- करत्वेन प्रयुज्यमानः कामपि शोभामावति पादप्रमाणम् (6 kinds)--संख्यातो यथा a. कपालिन: for पिनाविनः, पत्र कापालिसमागमप्राधनया भेदे प्राप्ते द्वयमिति संख्यातो भेदः अत्र'"कपालिन इति"'ब्दो जुगुप्सास्पदत्वेन प्रयुज्य- . कपालिनः for पिनापिन: मान: कामपि वाकयक्रता विदधाति b. कलात्मन: for कलावत: KURASASBHAVA Sr.Pra.,Vol.IY, p.459 " " VJ,p.17 V.72 Ns वपुविरूपाक्ष Sr.Pra.,Vol.IV, अर्थवादः -निन्दा p.453 १. वपुविरूपाक्षम् H, p.167 1 " Sr.Pra.,Vol.IY, दूतप्रयोगः -शठो यथा p.487 b. दृश्यते for मृग्यते V.73 Ns निवर्तयास्माद Sr.Pra.,Vol.IV, उपदेशः -नादिनिधो यथा p.457 Y.74 NS इति विजाती AKT.pt.II, p.350 q. प्रयेप० upto कोपया Sr.Pra.,Vol.III, p.222 शरीरारम्भः -केति: 1. यादिनो for •पादिनि ६. विवर्तित. for वियुञ्चित 105 ·106 Remarks AM,Vasa 141.or Recn. Point for which quoted Work in which quoted Veno 1 V.74 NS पनि हिजातो Sr.Pra,Vol.l11, दूताभिभासन यया-One of the 48 lovc-con. ditions q. verse 75 also P.543 q द्विपन्ति upto ०त्मनाम् V.75 NS उपाप पन DD,p.215 Sr.Pra,Vol.III, नायिकागुणः -वाग्मिता यथा P.348 यनुवादः-स्तुत्यर्थो यथा Sr.Pra,Vol.IV, p456 SrPra.,Vol II, V.76 NS ধিরা p.81 अपोद्धार नैयायिकी यया । प्रत्र"प्राभिरितिसर्वनाम्ना- नुसन्धाने जगच्छरण्यस्य कि विपद्भिः निराशिपः कि विभूतिभिरित्यर्थस्सगच्छते दूतवाफ्याक्षेपो यथा-One of the 48 love-con- q. verse 82 also ditions " ST. Pra., Yol IV, p543 GRM,pp.158-9 V.77NS परिस्पनरगन् g. अकिञ्चन. upto प्रकिञ्चता 7.78 NS framrutura Sr.Pra.,Vol.I, परिोपः -विकल्पो पथा a. भोग for oभोगि KĀLIDASA CITATIONS p.343 Sr.Pra.,Vol.ll, वाक्यधर्म:-विकल्प-विचारणाया यथा " P.159 ·V.82 NS अलं विवादेन DD.p.210 १. न काम० upto oमीक्षते H, p.167 RAS,pp.145-6 रतिः-विसर्गेण-One of the 8 sthayins. प्रन 1. श्रुतं for थुतः रूपादिदृप्टकारण निरपेक्षा पार्वत्या रतिः जन्मानार. b. स्पिरं for स्थित वासनारूपा निराईदेव भवति " KUMĀRASASBHAVA लिङ्गानुपात्तयापि ग्रुश्या लिङ्गादिवाघो व्यारयातः । R. Opt for oश्रुतः यथा Sr.Pra.,Vol.II, p.94 Sr.Pra.,Vol.II, p.347 साक्षेपमिश्रो गधा-Ubhayilankara (24 kinds) Sr.Pra.,Vol.III, रतिः --नैसगिफी-प्रवृता यथा p.10 Sr.Pra.,Vol.III, P.349 दृढभक्तित्वं यथा-Gupa of a Nayika " V.83 NS निवार्यतामालि ! AKP, Vol.lt, p.452 १. निवार्य upto पटुः H, p.168 AKT.Pt.II,p.268 " " " KPSP,pt.II,p.48 पच्छब्दप्रयोगः ---गवचित् रामानाधिपारण्येग यच्रर. १. (b) सप्तिकृष्टस्यागि तदो विभागय्यवस्थापकप्रमाणान्तर• 11, p.168 सद्भावे यच्छन्दप्रतियोगित्यमेव । 'यथा 107 ·108 Act, Verse, Edn.or Roon Workin which quoted Remarks Versc Point for which quoted V.33 NS निवार्यतामालि ! Sr.Pra.,Vol.I, p.369 कारवाविवक्षाया द्रव्यापेक्षः क्रियापेक्षश्च । तयोराद्यः . प्यसो for प्ययं साधोस्स्व धन रोचत इति; द्वितीयो न मापारणामभीया- b. महता for महतो विभाषते for पभाषते दिति यथा प्रागमः -अर्थालङ्कार.। प्राप्तवचनागमः a.&b. M । Sr Pra.,Vol.III, p.323 Sr.Pra.,Vol.III, घोरोदात्तासाधारणधृष्टमध्यमो यथा " . p96 Sr.Pra.,Vol.III, नायिका-उत्तमा घोरानूढा प्रगत्भा यथा b. . p.122 Sr.Pra.,Vol.IV दूतप्रयोगः -प्रविष्टो यथा a.& b. " " p.487 " "" VJ,p.108 सवृतिवक्रता-a variety of padapurvardha-a. अधरोत्तर for vakratā. स्वभावेन कविधिवक्षया वा केनचिदोपहत्येन ० उत्तराधर. युक्त वस्तु महापातकमिव कीर्तनीयता नाहतीति समर्प- b. महतां विभाषते for यितु सवियते यथा महतोऽपभापते Sr.Pra.,Vol.I, समुच्चयो यथा-चादिनिपातचीत्य समुच्चयादिः पदार्थ- a सा च for वाला p.343 धर्मः परिशेषः सोऽनन्तप्रकारोऽपि पड्विध इहोदाहिपते Sr.Pra.,Vol.III, घोरललितासाधारणधृष्टो यया p.104 V.84 NS इतो गमिप्याम्ययवेति KĀLIDĀSA CITATIONS " ·" - p.486 " , Sr.Pra.,Voi.lv, दूतप्रयोग: --प्रकाशो यथा D. शत: for स्मितः Sr.Pra.,Vol.IV, प्रियाभ्यागमो यथा-One of the 48 lovc-condi. a. सा च for बाला p.546 tions 4. Vcrso 85 also Sr.Pra.,Vol.IY, धीरोदात्तः - सर्वगुणसम्पद्योगादुतमः । यया a. p.820 AR,p.91 विरोधः -माल झारः b. निक्षेप एव for निक्षेपरणाय H, P168 KUMĀRASAMBHAVA " v.85 NS तं वीदय वेपथु SM,p.58 प्रतिफलस्वभावानामपि रसस्य निष्पादकत्वेन रस्यता। १. 2 अनाकस्मिकदर्शनादिसमुत्थितावेन साध्वसादयोऽपि नैस. गिकी देव्या रति रसस्वरूपेण निष्पादयन्तः स्वयमपि । रस्यन्ते " Sr.Pra,Vol.II, सदसतोरविवक्षा यथा १, (d) p.21 " . Sr.Pra.,VOL.II, रसो यथा b. निक्षेप एव for निक्षेपणाय p.386 " " Sr.Pra,Vot.II, p.277 युक्ति. -पदार्थविषया यथा-शब्दस्यार्थस्य वा परस्पर- १. (d) गयुज्यमानस्य योजन युक्ति:-सा पोढा-जातिक्रिया- गुणद्रव्याणा युक्तिः पदार्थविपया स्तम्भ-सम्पकों यथा b. निक्षेप एव for निक्षेपरणाय Śr. Pra., Yol.III, p.47 601 ·110 Remarks Act,sene, un or Roon Work in which quoted Point for which quoted Verse g..(c). H, p.168 V.86NS पचप्रभूत्वयन AKU,p.337 १. (c). H, P.168 a. ०वनमानि for oवनतानि b. क्रीत for क्रीत . " चादतिःपु प्रागत्भ्य यथा-Guna of Dhiralalita प्रकृत्रिमानुरागः -ग्राहायविसम्भजो यथा- 2 नुपमाङ्गि for ०वनताङ्गि M GRM,p 16 Sr.Pra,Vol.]]I, P308 Sr.Pra.,Vol.III, p.381 Sr.Pra.,Vol.lv, p.422 Sr.Pra.,Vol IV, p483 यदानुरागशब्दस्य पश्चादर्थोनुनासमास तदा पुस. पश्चा a. नवमाङ्गि for ०वनताङ्गि दुत्पत्तो मध्यमो यथा दूतः - उपकृतस्य प्रत्युपकरणमानृग्य यथा a. नवमाङ्गि for °वनताङ्गि " VI.INS मय विश्वात्मने धर्यम्-अनुभाव. -चित्तः नापिका–उत्तमाधीरानूढा यया b नाय प्रेमा० RAS,p.52 Sr.Pra.,Vol.III, p.117 Sr.Pra.,Vol.III, घोरोत्तमाया विप्रलम्भसम्भोगे यथा KĀLIDÄSA CITATIONS 11 P399 Sr.Pra.,Vol.lv, वालयापन मप्याविद्ध यथा - p413 ·Sr.Pra.,Vol.IV, p.491 Datus and Gunas, या दृष्टपरस्परयोः प्रविरल- दर्शनयोर्वा सन्देशमा प्रापयति सा बुद्धिगुणसम्पद्योगात् q• verse 2 also परिमितार्था यथा उदारपेप्टा उदात्ता यथा-मालिङ्गनादयः उपचारा भवन्ति सम्पपत्वे घटना-Sabdalankirn. पदार्थानां परस्परमुपश्लेपो• H, p.168 ऽर्थो पटना-सा पोळा-प्रक्रान्तघटना यथा Sr.Pra.,Vol.lv KUSTĀRASAJIRHAVA p.825 VI.3 NS स तथेति Sr.Pra.,Vol.II, p.273 VI.S NS agarratt Sr.Pra.,Vol.Ill, P.336 मलप्मोपः शोचं यथा-Visesaguna of Dhirapra. b. आकारा० for व्योमः $antanayaka • सोतस्मु for प्रवाहेगु "मोक्षशृङ्गाराधिकारिणो धीरप्रशान्तरथ हारस्याङ्ग VI.6 Ns गुक्तापशोपवीतानि यथा Sr.Pra.,Vol.III, p.331 Sr.Pra.,Vol.I, p.407 VI.23 NS कि येन गृजसि अत्र वितकालद्वारहेतु. फ्रमरचना च नोल्लिसति प्रसा- b. व्यस्तस्य for विश्वस्य दार्थगुरणे गुशब्दताबन्धकट्य प नोल्लियति मतिप्रकर्षे प्रीत्युत्को वितश्च नोल्लिसति, विभाव्यमानास्तु सर्व एव प्रतीयन्ते VI.26 NS विदितं वो यथा Sr.Prn.,Vol.II, p.52 VI.27 Ns सोऽहं तृप्णापुरः Sr. Pra, Vol.lv, दूत-प्रयं. p.482 VI.29NS सामरमदर्ष Śs Pran, Vol.I, प्राप्पमपि नियय-पितमयथित च ।" द्वितीय यथा P.175 VIL ·112 Act, Verne, 11n.or Roon. Work in which Verse Remarks Point for which quoted quoted VI.36NS रो पाराम KMp44 a. ताकाश.for ते चाकाराः अविनारितरमणीयम् प्रवियोपाभिधायकप्रयोजक तस्य स्वरूपाभिधानादौ गुणत्व " यथा Sr.Pra.,Vol.II, P226 AKT.pt Ip.58 Sr Pra.,Vol.IV, VI.43 NS यघोषिप्रागेन VIAS NS afafar HTH - One of the 24 varieties of Mana H,P 169 P.587 AKU.p78 VI.46 NS सन्तानरत VISONS तानपनि " . p541 VI.52 NS fafurahi q सुगन्धिः गन्धमादन. RAS.p.59 विलासः -भीरगमनम्-One of the Paurusasättvikas Sr.Pra.,Vol.ly, दूतप्रतिपत्तिर्यथा-one of the 48 love conditions b. नामयेत् for नमपन् 9 verse 52 also DV,p.27 DV,p.42 Sr.Pra.,Vol.lv, वाताभिधानं यथा-one of the 48 love-condi 1. मूढबुद्धिo for मूढ बुद्ध p.542 tions हैम. for हैमी० q. verse 57 also AKU,p.290 १. यद upto o तीर्थम् AS.p.51 प्रेय. H, p.169 " " 4. (b) VI.55NS मूर युमिवा KĀLIDĀSA CITATIONS VI.56 Ns प्रप्रभृति भूतानां 11.57 NS प्रवैमिपून ·V1.59 NS भवत्संभावनो Sr.Pra,Vol.I, उपपदं पोडा-क्रियास्यं यथा p.348 VI6INS कर्तव्यं वो Sr.Pra.,Vol.ly, कार्यपर्यनुयोगो यथा-One of the 48 love condi- a. पदिश्यते for oपपद्यते tions 4. Versc62 also and reads (a) का for तावत् p.542 KUMĀRASAŠIBUAVA VI.63 NS एो ययममी H, p.169 KPS,P.297 RAS,p.63 " "" कान्ति:-उपचारात् यागारम्भः - अनुभावः --निर्देश: शब्दान्तरसाहनयंविरोलिङ्गस्वराभिनयादयः प्रकीर्णम्। अभिनपो यथा H Sr.Pra.,Vol.I, p.350 Sr.Pra.,Vot.ill, p.211 अनुभावः-यागारम्भः -निर्देश: VI.68NS गागपास्यरूप Sr.Pra.,Vol.I, P.319 Sr.Pra.,Vol.III, फेनचित प्रमागेन वर्तमानमपि क्रियातिपत्ति शुदामेवाय- गम्प प्रयुपते यथा वागारम्भ' -मनुभाषः -प्रतिदेशो यथा VI.78 NS सरो दुहितर कर्मणा for कर्मणाम् p.211 VI.82NS उमा पर Sr.Pra.,Vol.II, मथंगुणः --रूढाहकारता प्रोनित्यं यथा p.169 P.220 VI.84 NS एवंपादित AKUp.334 1 एप upto देवर्षों H,p.170 113 ·114 Act, Verses Edn, or Recm. Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks VI.84 NS एववादिनि प्रन्या नापिका AS,p.28 GRM,p.5 KPSC,pt.1, एव upto देवर्षों " व्यभिचारिभाव -एववादिनि देवर्षावित्यत्र लज्जा- " p.144 भाव 'एवं..' इत्यत्र लज्जाया व्यज्यमानापामधोमुखीति " KPSC,pt.I, p.176 KPV,pt.I,p.105 पदम् " अर्थशक्तिमूलस्य वस्तुध्वनेरिदमुदाहरणम् नासलक्ष्यक्रम- व्यायस्य भावध्वने. RAS,p.143 - " " उत्पत्ति -One of the four stages of Vyabhicārins, the three others being Sandhi, Sabalya and Santi " " . VI.94 Ns ते हिमालय RRP.p.19 अवहित्था यथा-One of the Vyabhicārins Sr.Pra.,Vol.III, अवहित्या-अनुबन्धो यथा p.51 Abhi.Bhi,Vol.JI, प्रोजः - सक्षेपो यथा । ""विस्तारात्मकत्वमप्योजो 1. प्रेक्ष्य for प्राप्य p.341 ऽथंगुणः । सक्षेपो यथा b. चास्मै for तस्मै H, p.170 KPS,p.298 समासः १. ते upto oमामध्य KĀLIDĀSA CITATIONS ·Sr.Pra.,Vol.I, वाक्यं-एक्वाक्य-निरनुवन्धनं यथा " p.226 Sr.Pra.,Vol.ly, " " दूताः -84 in number. जाति: -देवा, ननुष्या', etc. तत्र देवाः कुमारसम्भव अर्थापत्तिः a. प्रक्ष्य for प्राप्य । चास्म for तस्मै p.479 KUALAIKASABHARA VI.95 Ns पशुपतिरपि KPKD,p.316 b. (वेद) for त H, p.170 KPS.p.316 प्रर्यापत्ति:-प्राविभुवृतान्तः प्रस्तुतोमरजनवृत्तान्तम- प्रस्तुतमर्यादाक्षिपति उत्कण्ठा यथा : Sr.Pra.,Vol.II, p.386 Sr.Pra.,Vol.JII, p.57 Sr.Pra.,Vol.III, p.397 विप्रलम्भः - उरकण्ठा-अनुवन्धो यथा रागवर्धनवे, म एव या - VII.S NS 1941 VI.p.171 तदेवमयं प्रधानचेतनलक्षणोपकृतातिशयविशिष्टचित्त वृतिशेषवस्तुम्वभाव एव मुख्यतया वयं मानत्वादलदार्यो न पुनरलद्वार. Sr.Pra.Vol.lv, भुजेः प्रयोगो दृश्यते-गतो यथा p.808 Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपन विभाव: – उपकरणम्--प्रनुरागो यथा b. भिमुषोमनाः p.174 VII.9 NS तां लोधकलेन 115 ·116 Act, Vease, Ian or Work in which Remarks Verso Point for which quoted quoted Hecn. VII.9 NS तालोधारेन Sr.Pra.,Vol.III, । मूलकला:-कर्माधया । शरीरसस्कारकौशलम् b. ०मुखीमनपु p.197 VIL.INS गा मङ्गलस्नान " " " P175 VIL 13 NS ता प्राइमुयो AKT.P.II,p.370 प. सा upto ०वस्था AKU,p.157 १ गृहीत. upto वस्त्रा Sr.Pra.,Vol.I, कळदीना स्वेभ्यः परे कारकविशेषणम् । तदपि पोढा- b. निवृत्त० for निर्वृत्त. P.340 तेपुकर्तृविशेषण यथा Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपनम्भिाव' --उपकरणम्-ग्राभरण यथा b. निवृत्त • for निर्वृत्त. प्रवृत्त. for प्रफुल्ल AS,p.36 नायिकालकार --शोभा H, p.170 VI,p.136 शोभातिशय Sr.Pra.,Vol.l, करण-दपि विधा-वाह्यमाभ्यन्तर बाह्याभ्यान्तर p.175 च । तेषु वाहं द्विधा ." च्यवधायक यथा Sr.Pra.,Vol.ll, उद्दीपनविभावः --उपकरण-धूपो यथा p.177 Sr.Pra,Vol.III, उद्दीपनविभाव. --उपकरणं-अनुलेपन यथा a. पयस्त० for विन्यस्त० अस्या: for ग्रङ्ग विनिमम for विभक्तमस्याः " VIL14 NS girmu " ॥ VII.15 NS विन्यस्तशुक्सागुरु KÄLIDĀSA CITATIONS p.174 ·-VII 17 NS कर्णपितो लोन AS,p.39 विच्छित्ति. - नायिकालभारः a, भङ्ग• for ०क्षेप H, p.171 H, p.171 VII.19 NS पत्युः शिरश्चन्द्र निबन्धे-याख्यानवान् KUNARASASIBHAVA " KM,p.48 KPKD,p.88 KPSC,pt.I, Pp.221,271 KPV,pt.II,p.144 " , " " ND,p.140 , RRP,p.38 " " " SM,p.113 नम-वाचा यथा। अग्राम्य इष्टजनावर्जनरूपो वाग्वेष- घेष्टाभिः परिहासो नर्म । वाचा यथा विहृत-लज्जया यथा अपोद्धारः -पदार्थसमवायविशेषस्य सर्वनाम्ना पृथक्- प्रत्यवमर्श (न? नात्)स्वशब्देनावस्थानमपोद्धारः । यथा शेषः ""विधा-उक्तादन्यः कारकेभ्योऽन्यः, कारका- णामविवक्षा च । "तयोराद्या राज्ञः पुरुष इति यथा अपोद्धार:-One of the 48 Vakyadharmas 4. पत्युः upto o अनेन Sr.Pra.,Vol.I, p.368 Fr.Pra.,Vol.II, p.185 Sr.Pra.,Vol.III, p.121 Sr.Pra.,Vol.DI, " " नायिका-उत्तमानूढाप्रगल्भा यथा - श शरीरारम्भः -विहृतम् P222 117 ·118 Act. Verse, Pian or Roon Work in which quoled Remarks Verso Point for which quoted VII.19 NS परयु गिररचन्द्र Sr.Pra.,Vol.IV, सुहृत्परिहासो यथा-Condition of love p.547 VII.21 NS 1994 RAS,p 4 अल कृतिः-भूपालड्वार:-Uddipanavibhāva of b चकाशे for चकासे Śrngåra Sr.Pra.,Vol.J, प्रकारकस्तु प्रपञ्च्यते । सदाच्यो यथा b. शे for से p.346 VII.24 NS उमास्तनोन्द प. तमेव upto चकार GRM,p.5 RAS,p.44 VII.26 NS क्षीरोदवेलेव VII.32 NS बभूव भस्मेव SrPra.,Vol.II, p,462 प्रतकृतिः -- वस्त्रालङ्कारो यथा-शृङ्गारस्योद्दीपन- H, p.171 विभाव विपरिणामो यथा-One of the 24 pravrttihetus b. नाङ्कः सिहा० for of a Nataka नाको गजा० H, P172 ताराकर्म-प्राकृत यथा a. इत्युद्ग० for इत्यद्भु० VII.36 NS इत्यद्भुतवत्रभवः Sr.Pra.,Vol.III, p 229 VII.43NS तमभ्यगच्छा सहार्थ:-प्रतीयमान. निपाताच्च यथा Sr.Pra.,Vol.I, p.344 KPSCpt.ll, p.430 KĀLIDASA CITATIONS VII.46 NS कमेन मून: "तेन स्तुतिनं पुराणाद्यनुरोधाद् नाप्यर्थोचित्यम् - यथा ·" " Sr.Pra.,Vol.II. P.196 क्रमसभेदः - last variety of Vayadharma प्राधान्यादिभिरपि यथा VII.56 NS तस्मिन् मुहुर्ते Sr.Pra.,Vol.l, p.226 यापर्य-प्रनेकवाक्यम्-माधुपराहत गधा A. रणे or गुस । पौरविता froint for गुरगुणा Ticrsc62nlo Discussion on Dharvariha, teges olors. 9. (n) क्षायाभेदेनेग यथा EDWARASHTRA VII.62 NS तासा मुसः Sr. Pra., Vol.I, p.249 VII.65 NS स्थाने तपो या-पने फायणम् । परसोपहरा पगा II. p.173 4. Varso 69 ale Sr.Pram,Vol.I, p.226 Sr.Pra.,Vol.la, p.360 Sr.Pra.,Vol.ly, p.423 अनुरागः-गरण यथा गोमro for पेगा VI1,66 NS TUTTU ST.Pra.,Vol.I, p.319 यदा पुगरनुगायोगा गमाग समात्रियः पुराण. . पोma forum. वृतो गध्यमो यथा फेनपिल्लिगानिमा क्रियाशिपत्ति मिश्रामगि प्रणाम । गिनी for foकगी प्रयो पथा V11,67 NS 1 TOFTET पश्रीsto uply am AKT.pt.iv, P.170 Sr.Pra.,Vol.III. पित गम्पो यथा p.43 VII.68 NS अनेन सम्बन्ध DV,p.91 4. Twi• upto on: 119 ·120 Act, Vene, Ida or Recm. Work in which quoted Remarks Verno Point for which quoted VII.7535ो गमानिए Sr.Pra,Vol.IY. यो. द्रव्यमम्बन्धित्व यथा p834 VII.77NS गोदाम P318 VII 84NS पानीननान P.349 VII 85 NS Hy #71 VII RG NS z fafina Sr.Pra.,Vol.in. स्वेदः --Dhiralalita's Dhiva उत्तमन्य स्वेदो यथा b. तस्मिन् द्वये तत्क्षणमाप्त- त्ति for वृत्तिम्तयो पाणितमागमेन भवेन for oभवस्य Sr Pra,Vol 1, उपपरपोता-कर्मप्रवचनीयरूप पथा 1. विवृत्य for वितत्य b. पृथिव्या for पृथिव्या Sr.Pra,Vol.IV, प्रालिङ्गनादय उपचारा भवन्ति सम्यक्त्वे-पाणिग्र- b कण्ठं for • कण्ठी p.825 होता ऊठा यथा Sr.Pra,Vol.I, संप्रदानम्-क्रिया पाप्यम्-अपारिभाषिक यथा p177 KPV,p II.p 318 जातिगतिरीतिप्रभृतयः शब्दालद्वाराश्चतुर्विशतिरिति b गुवार्थानि० for सुवग्राह्य भोजराजः। तत्र सस्कृतप्रास्तादि जाति. । गद्यपद्य- निधादिर्गति. । विदर्भातीना यास्यविरचनावत्म रीति- रित्यादीनि लक्षणानि Sr.Pra.,Vol II. व्यवहितानुपागः b. वरेण्या for वरेण्यम् p297 SAM,p.153 द्रष्टव्यानि प्रयोनि चेष्टितानि मनीषिभि a. भिन्न for वद. प्रेक्षादचन यथा VII.90 NS fagnat . KĀLID TSA CITATIOXS VII 91 NS ataling ·" " Sr.Pra.,Vol.IV, प्रेक्षोदीक्षणं यथा p.839 ३. भिन्न for oवद्ध 6. वनितांo for ललिता० VII.95 NS नवपरिणयलग्जा Sr.Pra.,Vol.III, नायिका-अठा पथा p.113 b. हरन्तीमजसंकाश. for हरन्ती तत्कृताक्षेप d. प्रथम for प्रमथ० विकास० for oविकार. ३. ०तनया for दुहितुः b. दोहदमनोहरं वपुः for दोहदसुयं मनोहरम् KUMARASAIBHAVA VIII.INS पाणिपीडनविधेः Bha.Pra.,p.306 सम्भोगशृङ्गारो वाक्पार्थः 0 " " सम्भोगोऽपि चतुर्विध:-तेषु पूर्वानुरागो यथा SM,p.70 Sr.Pra.,Vol.III, P.393 VIII,2 NS sargar afaqat Bhai.Pra,Pp.281, वाक्यार्थता स्थायिनोऽपि कालिदामेन दर्शिता 306 १. साध्याहृता upto सन्दधे H, p.173 VIII.3 NS atafuat RAS,p.77 नर्म-an anga of Kaisisivriti. चेष्टयानुराग- निवेदन नर्म यथा मूलनासाः -शयनोपचारिकीनीवीसंसनं यथा VIII.4_NS नाभिदेशनिहतः a. निहितं for निहितः Sr.Pra.,Vol.III, p.201 Sr.Pra.,Vol.lv, H विसधायासंप्रयोगार्थमभियोगातिशयतोपक्रमा. यथा p.838 1. गुपितस्तुकम्पया for निहितः सकम्पया b. निश्वसित for मुच्छयसित. 121 ·122 Point for which quoted Remarks Act, Verse, Lan.or Rocm. Work in which quoted Verse VIII.ANS नाभिदेशनिहतः Śr Pra, Vol IV, रतारम्भो यथा p860 VIII.5_NS एवमालि निगृहीत जडता-One of the Vyabhicarins. इष्टदर्शनात् H, p.173 RRP,p.16 नायिका-उत्तमा-धीरोदा मध्या यया " . Sr.Pra.,Vol III, p.121 VIII.6 NS marrafa KPKD,p28 मज्ञा यथा H, p.174 RAS,p 57 विहृतम्-लज्जया । गात्रजानुभावः " सज्ञा यथा Sr.Pra.,Vol II, p.31 RAS,p.191 VIII.8 Ns पुम्बनेप्वपर सभोगशृङ्गार -स्त्रीगतसाध्वसात-सक्षिप्तो यथा b. दृष्ट• for क्लिष्ट Smy.,p.275 नववधरतपद्धतिः M " VIII.10 NS franagutan SM,p.134 यथा 'रात्रि"" अत्र 'क्नाहोरात्रावयवा' इति समासो रात्रि upto उद्यता KĀLIDĀŞA CITATIONS ५. Sr.Pra.,Volly, विनम्भो यया b. प्रिया for हिया " p.838 ·VIII.11 NS दपरोच SM,p.153 प्रेक्ष्यदर्शनम् b. प्रेत्य for प्रेक्ष्य कानि कान्यपि for कानि कानि न H, p.174 a. दर्पणेषु for दपणे च b. वीक्ष्य for प्रेक्ष्य KUMĀRABADIBIAVA " Smv.,p 297 सम्भोगाविष्करणम् " 4. " Sp.,3744 Sr.Pra.,Vol.II, p.318 सम्भोगाविष्करणम् उपमानम्-अर्थालङ्कारः । प्रतिबिम्बम् " b. वीक्ष्य for प्रेक्ष्य कानि कान्यपि for कानि कानिन b. वीक्ष्य for प्रेक्ष्य " गौणानुभवविशेषः प्रमाणान्तरग्रहणं यथा Sr.Pra.,Vol. IV, p.811 S.Pra.,Vol.JY, प्रेक्षोदीक्षणं यथा b. p.839 b. VIII.12 NS नीलकण्ठपरिभुक्ता VI,p.107 Sr.Pra,Vol.Iv, संवृतिवक्रता कौटिल्यम्-वदग्ध्यं यथा p.810 VIII.13 NS वासराणि कतिचित् दिसम्भो यथा " Sr.Pra.,Vol.ly, p.838 GRM,p,119 Sr.Pra.,Vol.III, p.200 प. वासराणि Upto प्रिया VIII.14 NS सस्वजे प्रिय मूलकला:-शयनोपचारिकी प्रत्यङ्गदान यथा b. च for सा 123 ·124 Act, Yerra, Point for which quoted Remarks Work in which quoted Verse Ldn.ot Recn. V111.14 NS ART Para विसम्भो यथा Sr.Pra.,Vol.ly, p.838 Sr.Pra,Vol. I]], अनुराग. --विभेदस्सह नादिसमूहः सहजाविपर्ययज इति । p.381 Sr Pra, Vol. IV, विसम्भो यथा VIII.IS NS भावमूचितमदृष्ट तत्राद्यो यथा " p.838 VI11.17 NS fracat fang RAS,p.51 Fr.Pra.,Vol.ly, प्रागल्भ्य-चित्तजानुभावः विस्रब्यापास्सप्रयोगार्थमभियोगातिशयतोपक्रमा. यथा " " p.838 VIII.18 NS दप्टमुक्तमपरोष्ठ " AS,p91 रसाभास KPSC,pt II,p 147 उत्तमदेवताविषया रतिः सभोगलक्षणा रतिः 'न वर्णनीया । यथा कुमारसम्भवे 'दष्टमुक्त' Sr.Pra.,VolI, "सम्प्रदानम् । तत् त्रियाददातिकर्मव्याप्यम् a. रूपित for दूषितं (12 kinds) सत्त्वस्यानिवृत्तो यथा Sr.Pra.,Vol.I, कालयोगो यथा VIII.19 NS घुम्बनादलक p.176 VIll.20 NS एवमिन्द्रियसुसस्प KĀLIDĀSA CITATIONS p.338 धीरललितोतमो यथा Śs Pra., Vol JII. p.100 ·VILL,22 NS मेस्मेत्य 4. मेरुupto वाहनः AKP, Vol.I,p.139 AKTpt.I,p.49 १. क्रीडापर्वतविहारो यथा स Sr.Pra,Vol.lv, p.848 KUMARASAÚ BUAVA " " b. विहङ्ग for विभङ्ग q. verses 22-5 also and reads oरतः for लतः VIII.23 NS पपनाभचरणाकि Fr.Pra.,Vol.IV, p.848 क्रीडापवंत विहारो यथा 2. ०वलय. for oचरा. VIII.24 NS waycarta Sr.Pra.,Vol.III, विलासेषु व्यसनं यथा-Dhiralalita's Guna p.305 क्रीडापर्वतविहारी यया vNS को पुमोमानरा Sr.Pra.,Vol.lv, p.848 Sr.Pra.,Vol.I, p.174 Sr.Pra.,Vol.lv, nsss विकार्यमपि द्विघा-प्रकृत्युच्छेदात्, गुणान्तराधानाञ्च द्वितीयं यथा b. सुरवधूभिरक्ष्यत U परिचरण यथा b. स्मरवधूभिरीरितः VILONSTापन Silp.153 Sr.Pra.,Vol.ly, प्रेक्ष्यदर्शनम् प्रेभोदोशरण या " PAN39 Thu गति Srh.,P.251 मस्तमयः 125 ·126 Remarks Act. Vernet Eun or Recm. Point for which quoted Work in which quoted Verso b. ०रुद्र० for बद. VIII.33NS (पान माहिर Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपन विभावः -काल: -अपरालो यथा p.185 . Sr.Pra.,Vol.III, बुद्ध्यारम्भानुभावः-पाञ्चाली रीति -योगरूढिमती b. p.212 KM,p.95 पश्चिमा दिक Sr.Pra,Vol.III, उद्दीपनविभाव -कान -अपराह्मो यथा VIII.34NS पश्य पश्चिम VIII.35 NS उत्तरन्ति विनियोर्य p.186 4. पीव० upto बहिणः VIII.36 NS go calitat उत्प्रेक्षा . पस्तमय DV,p.77 SM,p.44 Srh.,p.252 Sr.Pra.,Vol.II, p.172 Srh.,p.252 VIII.37 NS gaat fafara एकवाक्यताया पश्येतिक्रियायाः कर्मपदाभावादप्रयोगार्हता a. पश्य पार्वति पयोदपंक्तिभि० हरेत्वभ्यासश्च""तद्यथा for पूर्वभागतिमिरप्रवृत्तिभि. मस्तमयः KĀLIDASA CITATIONS Sth.,p.251 VIII.40 NS दूरलग्नपरिमेय VIII.42 NS सोज्यमानत VIII.43 NS प्रमुप्तमिव VIII.44 NS संध्ययाप्यनुगत प्रस्तमयः Srh.,p.252 प्रस्तमयः Srh.,p.252 सन्ध्या ३. पदं for वपुः । पर्य-वन्ध ·VIII.48 NS तन्मुहूर्तमनु Sr.Pra,Vol.III, धीरललितसाधारणदक्षिणो यथा a. मां प्रति for मामपि p.102 Sr.Pra.,Vol.DI, धर्मः -नियमः -निमित्तापरित्यागो यथा " p.239 KUSHARASASIBHAVA VIII.49 NS fafanywa " " . " RAS,p.55 बिम्बोक-मानात् । गानजानुभावः । मत्र सन्ध्या H, p.174 निमित्तमनादरेण विब्बोकः RRP,p.38 हावः-स्त्रीणा विब्बोक: Sr.Pra.,Vol.III, ईर्या-अनुगमो यथा p.64 Sr.Pra.,Vol.III, बिब्चोक:-शरीरारम्भः p.222 Sr.Pra.,Vol.IV, भुन् - उपसर्गाः । कोटित्य-सम्यक्त्वं यथा p.814 RAS,p.183 मानः-स्त्रियो यथा । पत्र पार्वतोमानकारणस्य परमे. श्वरकृतसन्ध्याप्रणामस्याभासत्वम् Sr.Pra.,Vol.lv, धीरोदात्त. -~-वशवदोऽनुकूतः यथा 1. प्रणमितोऽहमन्ययों p.820 Sth.,p.244 नायकप्रशसा 2. नान्यथा for नान्यया Srh.,p.252 सन्ध्या Srh.,p.253 VIII.51 NS मुश्च कोपमनिमित्त " VIII.54 NS संध्यामस्तमित VIII.35 NS यामिनीदिवस 127 ·VIII.63 NS अगुलोभिरिव Sr.Pra.,Vol.II, p.342 उत्प्रेक्षावयवो यथा-Ubhayalaikara Sr.Pra.,Vol.III, दृष्टि:-पक्ष्मानमुकुलोवंपुटांचिता" KUMĀRASALIBHAVA p.236 " Sr.Pra.,Vol.IV, उपचरितवृत्तयस्सन्निभाः । नायको यथा p.829 ST,p.51 चन्द्रोदयः a. सनियम्य for संनिगृह्य " VI,p.176 " रसवदलङ्कारः प्रत्र रसवदतंकारस्य रूपकादीनां च सनिपातः सुतरा न समुद्भासते । तत्र "चुम्बतीव-" [इति] उत्प्रेक्षालक्ष- रास्य रसवदलकारस्य प्राधान्येन निबन्धनं तवंगत्वेनो- पमादीना केवलस्य प्रस्तुतपरिपोपाय परिनिष्पन्नवृत्तः । चन्द्रोदय. उपसर्थ. - अभ्यवहारे सम्पूर्णत्व यथा VIII.64 NS पश्य पार्वति Sth.,p254 'Sr.Pra.,Vol.IV, P 814 " a. सामिभिन्न for भिन्नसान्द्र b. सम्प्रसन्नमिव VIII.65 NS रक्तभावमपहाय Srh.,p.254 चन्द्रोदय. - Srh.,p.254 चन्द्रोदय - VIII.66 NS उन्नतेषु शशिनः VIII.76 NS पाकेसरसुगन्धि Sr.Pra,Vol.I, सम्बोधन-नियोगाथं यथा 2. ०मत्त० for .रक्त. p.338 129 ·128 Act, Verse, Edo or Verso Recn. VIII.56 NS' नोर्वमीक्षण तम VIII.57 NS anfaat " " " VIII.58 NS नूनमुन्नमति " Work in which Point for which quoted Remarks quoted AKT,Pt II,p.293 q लोक upto निशि Srh,P253 Sbhy,1901 अस्तमय Smv.,P 252 अन्धकारवर्णनम् Srh..p 253 DV,p 81 4. शार्व० upto ०द्धये SM,p 134 ठजोऽपि बाधः कुत्रापि । शाश्वतादिर्भवोद्भव । आदि- . शब्दात् शार्वरादि-यथा 'शावरस्य..' Sr Pra.,Vol I, सम्बोधनम् -आख्यानायं यथा b. दिड्मुख यत. for पूर्वदिङ्मुख Srh.,P 254 चन्द्रोदय b. हरे: for ०प्रावृतम् for ० पाहतम् Srh ,p.254 चन्द्रोदयः Srh..p 254 चन्द्रोदय. VJ,p.196 अतिशयोक्ति १. शक्य० upto ०दया: KPV,pt.II,p.428 सङ्करः H, p.174 Sbhv,1963 चन्द्रोदय: SM,p.63 अत्रोपमारुपकादिसकर स्पष्ट 4. अडगु० upto oसचयम् p339 " " " VIII.60 NS रुखनिर्गमन VIII.61NS पश्य पक्व VIII.62. NS शक्यमोषधि VIII.63 NS प्रड्गुलीभिरिख KĀLIDĀSA CITATIONS " "" " ·VIII.63 NS अगुलीभिरिव Sr.Pra.,Vol.II, उत्प्रेक्षावयवो यथा-Ubhayalaikāra p.342 Sr.Pra.,Vol.III, दृष्टि:-पक्ष्मानमुकुलोर्ध्वपुटांचिता" p.236 KUMĀRASAXBHAVA Śc.Pra., Yol.IV, उपचरितवृत्तयस्सन्निभाः । नायको यथा p.829 ST,p.51 चन्द्रोदयः 2. सनियम्य for संनिगृह्य " VJ,p.176 रसवदलङ्कारः। प्रत्र रसवदलंकारस्य रूपकादीना च सनिपातः सुतसं न समुद्भासते । तत्र "चुम्बतीव-" [इति] उत्प्रेक्षालक्ष- रणस्य रसवदलंकारस्य प्राधान्येन निबन्धनं तदंगत्वेनो- पमादीना केवलस्य प्रस्तुतपरिपोषीय परिनिष्पन्नवृत्तेः'। चन्द्रोदयः उपसर्थः - अभ्यवहारे सम्पूर्णत्व यथा VIII.64 NS पश्य पार्वति Srh.,p.254 'Sr.Pra.,Vol.IV, p.814 " a. सामिभिन्न for भिन्नसान्द्र b. सम्प्रसन्नमिव VIII.65NS रक्तभावमपहाय Sth.,p.254 चन्द्रोदयः चन्द्रोदय. VIII.66 NS उन्नतेषु शशिनः VIII.76 NS पाकेसरसुगन्धि Srh.,p.254 Sr.Pra.,Vol.I, p.338 सम्बोधन-नियोगार्थं यथा 1. मत्त० for .रक्त० 120 ·130 Remarks Act, Verse, Edn, or Reca Work in which quoted Point for which quoted Verso a. ०मत्त for रक्तः VIII.76 NS पाकेसरसुगन्धि Sr Pra.,Vol III, रति -सपृक्ता यथा p.20 चाटूक्तिषु प्रागल्भ्यं यथा-Guna of Dhiralalita a Sr.Pra.,Vol.III, " " p.309 मद-जन्म यथा VIII.78 NS पार्वती तदुप Sr.Pra,Vol III, p39 RAS,p.106 a. विक्रिया गतवती b योग्य माइतेव H p.175 b. तयो for द्वयोः प्रेयसः for शूलिन मद -One of the 33 Vyabhicārins उत्तम- प्रकृते मदवृद्धिर्यथा VIII.79 NS तत्क्षण विपरि मद-अनुबन्धो यथा Sr Pra,Vol III, p39 Sr Pra,Vol IHI, अकृत्रिमानुराग -निर्योवनजो यथा " P381 Sr Pra,Vol.IV, "पक्रमो रतारम्भो यथा q. verse 80 also P860 VIII 80 NS घूर्णमान नयन Sr Pra.,Vol.III, मदप्रकों यथा H, p 175 KĀLIDĀSA CITATIONS P39 VIII.82 NS तत्र हंसधव SKm,p.149 Sr.Pra.,Vol.lHI, शयनाधिरोहणम् उद्दीपनविभावः --उपकरणं-(त)कल्प यथा " p.177 ·VIII.84 NS केवलं प्रिय RAS,p.137 निद्रा-श्रमात-One of the 33 Vyabhicāri. b. परि० for प्रति bhavas अक्षिपुटकम-निमेष Sr.Pra.,Vol.II, b. KUDĀRASAJIBHAVA p.229 Sr.Pra.,Vol.JII, निदीधे स्वापो यथा-Dhirodhitta's Guna b. " p.254 Sr.Pra.,Vol.III, उत्तमस्य सुप्तं यथा-Dhiralalita's Dhava b. " p.315 l'It&NS TOUTE प्रवोध-जन्म यथा " अपरराने प्रबोधो यथा-Dhirodatta's Guna Sr.Pra.,Vol.III, p.56 Sr.Pra.,Vol.I, p.255 Sr.Pra.,Vol.III. p.315 Sr.rrn.,Vol.lv, p.833 " उत्तमस्य प्रबोधो यथा-Bhava ora Dhiralalita VIII,86 NS तोक्षण शिविर कर्मत्वं यथा a. रचित for चलित IET ·RAGHUVANIŠA Point for which quoted Act. Verse. Edn.or Rocn Work in which quoted Remarks Verse थागर्यादित 1.1 NS उपमानादिचतुष्टय यत्र प्रयुज्यते सा पूर्णोपमा । यथा KPKD,p 255 4. वाग० upto सपृक्तो H, P175 KPS.p.296 4. " " KPV,pt II,p.280 . भार्थव्यक्ति --Sabdaguna .''प्रोज इत्यर्थ गुणरवेनोक्त तद् वैचित्र्यरूप न तु गुण। मत्र हेतुमाह तदभावेऽपि । यथा अर्थव्यक्तिः - Sabdaguna पत्र वाक्यपरिपूर्णतया संपरित्वमर्थव्यक्ति SAM,p.24 . Sr.Pra.,Vol.I, एकास्यात यथा . " p.194 अर्थव्यक्ति. -- Sabdaguna . Sr.Pra.,Vol.II, p.213 Sr.Pra.,Vol.II, p.433 स्तुतियथा Srh..p.2 नमस्कार ·1.3 NS मन्दः कवियशः १. मन्दः upto प्रार्थी । AKU,p.292 KPS,p.461 निमन्त्रणादेः 'गमिष्या.' इत्यादाविव कचित्काल- पुरुषविध्यादियोगेनापि दोपरस्यात् KPSC/pt.II,p.51 अपादानस्य यथा KPSC,pt.II,p.51 पर्मणो यया Abhi.Bha.,Vol.III, पुत्रश्च राशो मुख्यफलम् RAGHUYASA 1.5 NS सोऽहमाजन्म यपाविधि 1,6 NS १. पासमुद्रक्षितीशानाम् १. यथाकामार्चितार्थिनाम् १. प्रजाय upto पिनाम् 1.7 NS स्यागार संभू p.208 1.8 NS संशवेभ्यस्त AKU.P.142 . " . " 1.10 NS १. वार्धके upto oतीनाम् H, p.176 १. वार्धके upto ०त्यजाम् मांशवे upto oविद्यानाम् q. हेम्नः upto पग्नी श्लेषस्य विषये उपमानम्-यथा 4. (b). H. p.176 राजशब्दस्योभवार्थत्वेन श्लेपनिप्पत्त्या स्वार्थसिद्धी यदौ• . (b) पम्यकल्पन तदधिकम् । प्रौपम्य झार्थमेव हृद्य व्यङ्ग्य- GRM,p.434 USVU,p.12 GRM.p.312 KPKD,p.351 KPS,p.467 तं सन्तः तदावये शुद्धि 1.12 NS " त्याने शाम्दम् IP " अन्ययो यपा-Nayaka's Guna H, p.176 Sr.Pra.,Vol.III, p.343 AKU,p.280 1.13 NS न्यूडोरस्को 9. the opening word H, p.177 133 ·HI Work in which Point for which quoted Romarks Art, Vento, 1da or Recn. Versa quoted शरना-पत्रोत्तरोत्तरमुपमानोपमेयभावः b.प्रारम्भ. for धारम्भ. 1.15NS पारारमरम 1.1SNS प्रशनामेव फरदानम् AR,p.166 Srh .p181 AKTpt.IV.p.60 Sr.Pra.,Vol.JII, 1.20NS grain-Guna of a Dhirodītta १. तस्य upto ०इङ्गितस्य च H, p.177 1. सगृह्य संगृह्य for सवृतमत्रस्य a. विषये for विषयः U . P251 1.23NS पनाप्टरम धीरप्रशान्तनायक. Sr.Pra.,Vol ill, p.85 CHA,P.109 Sr.Pra.,Vol III, " गोलम्-Guna of Dhirodutta (स्वभावता) p.250 1.24NS प्रजानापिनया AR,p 136 . 1.25NS रिपस्यै दण्डपतो Hetu-पितृत्वस्य कारणस्य विनयाघानादि कार्यकए H, p.178 दो हेतुरत्वयंनियावह इति पदार्थस्यार्थमेव हेतुत्वम् । KPSC.pt.II,p.366 इत्यत्र नालद्वारता 4. (a) GRM,p.401 4. स्थित्य upto दण्ड्यान् RAS,p.11 पार्मिकत्वम्-साधारणगुण of Niyaka DD,P.29 १. दपतु: upto दयम् H.P.178 RĀLIDĀSA CITATIONS . " 1.26NS दुदोह गोग ·DV,p.14 - 4. सम्पद upto द्वयम् 11 " 1.28 NS द्वेप्योऽपि सम्मतः H, p.178 मन्तरङ्गनिन्दा कण्टकशोधनम् Srh.,p.130 Srh.,p.136 Sr. Pra., Vol.lv, p.832 XAGHUVASSA 1.32 NS कलनयन्तमारमान 1.38NS सेप्यमानो DD,p.44 १. माभूत upto oजिभिः 1.39 NS मनोभिरामाः CHA,P.110 1.46 NS पाप्यभिस्या AKU,p.307 १. कापि० upto प्रासीत् II, p.179 1.48NS सदुष्प्राप DV.p.105 १. प्रथ upto येति I.54NS अथ यन्तार 4. (b) DD,p.51 RAS,p.65 1 " पदी रीति.-समास राहित्य यथा b. पयारोपयत् for मयारोहयत् " . SM,p40 १. प्रथ upto oदिश्य समुचिताख्यातं यथा वाक्यम्-समुचितारपातं यथा " 4. (b) Sr.Pra,Vol.I, p.195 Sr.Prn.,Vol.ly. p.832 " " यिशेगो विवधायशात् भावहेतुनादिका प्रत्ययार्थता प्रतिपद्यन्ते । हेतुत्वं यथा 135 ·136 point for which quoted Romarks Act, Verre, Etaor Rocn. Work in Rhich quote Verse १. स्वाहयेव हविर्भुज 1.56NS वि: मानन AKP.Vol III, p690 RAS.pp 206-7 अथ यदि वस्तुमात्रम्य, तर्हि 'अन्वासोन'' इत्या- दावपि"शृगार स्वदनीय प्रसग्यते " . q. (b) b. प्रवासीन for अन्वासित. 4. (b) 4. पुरुषा० upto निरीतय. 1.53NS মাসিমানা 1.61 NS तर पत्रातो L.63 Ns पुगपुपोविन्यो 1.65NS रिनु पप्पो 167 Ns मारं दुर्लभ DD.p.79 CHA,P.109 USVU,p.99 DD.p.197 GRM,p.36 4. (b) q. पयःपूर्व सनि श्वासं upto भूज्यते 1.69NS मोरातामुर्ग Smv.,p.425 अपत्यपद्धति 1.70 NS तपाहीनं मरमामुन्चे DD,p 44 Sr.Pra.,Vol.II, 1.72 NS Pp.357.8 4. तया upto ० दूपसे पप्ठीप्रतिपेघोऽपि क्वचिदिशेपवचनान्न भविष्यति, दृश्यते 4. (b) चेह महाकवीनामविमागेन प्रयोगः । तद्यथा"इति वालिदासस्य विपम उपन्यास. H, p.180 KĀLIDĀSA CITATIONS 1.77 NS पपगानाति DY,p.71 त १. प्रजे० upto सा DD.p.161 .

·1.79 NS ईप्सित तदव KPKD,P 141 यदि कोदण्डादिवापथार्थः कर्मस्वेन विवश्यते, तदा प्रथ- मान्तता स्थान a. मि तदपध्यानाद यला- पेक्षो महोदयः I.87 Ns प्रदूरवतिनी CHA,p. 10 KAGULUYAMSA - 1.95 NS निदिष्टां कुल 4. (d) AKP,Vol.I,p372 VJ,p.204 " परिवृत्ति 9. the two opening words 11.1 NS प्रय प्रजाना इन्द्र मालावृत्तम् H, p.180 II.2 NS तस्याः JciVip 40 Sr.Pra,Vol.III. p.341 Sr.Pra.,Vol.III, नायिका-शान्ता यथा 11.4NS अनाय तेनानु भयानुतात्तियथा p.261 IIGNS स्थितःस्थिता Sr.Pra.,Vol.III, उपमा-प्रविवार H, p.180 p.320 . Sr.Pra,Vol.III, पालस्यानुत्पत्तिर्यथा p.260 11.8 NS लज्ञापतानो GRM,p.119 १. वयान upto सत्त्वान् 11.14 NS पाशाम वृष्ट्यापि DD.p.176 १. शशाम upto oअग्निः M Śr.Pra., Vol. II!. नायकगुए. --प्रभावो यथा P.344 137 ·138 Act, Verse, In or Reen. Verso Work in whichi quoted Point for which quotad Remarks II.15 NS मभ्यारपूतानि " " " M 11.16NS ता देवमा IL.17 NS गपत्वलो AR,p.17 इत्यत्र दिनान्तपर्णने घेनुवन् पतङ्गप्रभाया यपि प्राकर- H, p.180 रिणायात तुल्ययोगितवेति दीपकभ्रमो न कार्यः AS,p47 दीपक-तिहन्त KPKD,P.288 दीपक-पत्र 'प्रचक्रमे' इति मध्यस्था क्रिया KPSC,Pt.II,p.314 दीपक- मध्यविषय यथा KPV.pt.II. दीपा-मध्यक्रिया pp.364-5 GRM,p 38 4. अन्वग upto पाल: GRM.p.469 १. यामा० upto पश्यन SM,p.127 रावंच यतिचिन्ताया यणादेशः परादिवत् । पथा Sr Pra.,Vol.1V, प्रवासानन्तरे भुजिरभ्यवहारार्थ उपसर्ग. सम्पूर्णार्थः । H. p.181 p796 प्रा हि "सम्पूर्ण एवाभ्यवहारो भवति रामुच्चयेन पालिङ्गनादय प्रयुज्यन्ते Sr.Pra..Vol.III, निर्वेदानुत्पत्तिर्यथा p.263 GRM.p 36 4. प्राय uploकर्ष Sr.Pra,Vol.HI, रतम्भ. --स्य जन्म या a. भुजः for परः p.47 " 11.19 NS गमिष्ठधेनो II.24NS तामन्तिकन्यस्त SSOILELIO VSY119 11.27 NS गा दुष्प्रधी H.IN वामेतर. तस्य ·II.32 NS बाहुप्रतिष्टम्भ " " RAGHUVAASA II.33 NS तमार्यगृह्य II.34 NS प्रलं महीपाल " " . . " AKT,Pt.III,p.73 १. अन्य upto शद्धिः Sr.Pra.,Vol.III, स्तम्भः –अनुगमो यथा b. मन्त्रप्रतिबद्धवीर्यः p.47 DD,P.34 १. विस्मापयन् विस्मयनीय- कीर्तिम् for विस्माययन विस्मितमात्मवृत्ती GRM,p.36 4. प्रयुक्त upto स्यात् GR.M,p.220 प. VJ,p.97 पदपूर्षिवक्रता- प्रश्न महीपालेति राज्ञः सकलपृथ्वीपरिरक्षणक्षमपौरुष. स्यापि तथाविधप्रयत्नपरिपालनीयगुरुगोल्पजीवमात्र- परिवाणसामयं स्वप्नेऽस्यसम्भावनीयं यत्तत्यानत्वगर्भ- मन्त्रणमुपनिबद्धम् KM,p,85 शुक्लगौरयोरैक्यम् H, p.181 AKP,Vol.II, १. प्रk upto दारु p.182 AKT,pt.II,p.110 KPV,pt.II,p.207 विभक्त्यन्वयविधायिनी विशेषणाना विधेयावगति: 1 H, p.181 अत एव चपा विशेष्ये "शाब्दे गुणभावेऽप्यर्थ प्राधान्य, विशेष्याणा च शाब्दे प्राधान्येऽप्या गुणनावोऽनूद्यमान- वात् । यथा-'स्कन्दस्य मातुः पयसा रसज्ञ' USVU,p.4 १. घk upto °दारम् II.35NS कैलासगोरं 11,36 NS "" श " " " 139 ·140 Point for which quotel Remarks Attlers, I Jn or Kron. Weth in which quoted Vrro स्तम्भानुलतियथा प्रत्यासीजनमि a. राजे for भने b. वीक्षितेन for मीक्षागेन "4:S Śr Pra., Vol III, P261 Śs Pra.. Vo! UT, पर्म –नियम प्राह्मणार्थों यथा 14INS पारमा p241 पर्म -नियम । गोगलगायें प्राणाविपरित्यागात ]], p.18) 145NS गरामद Sr Pra,Volum, P241 सगयों यथा 11.47 ए KI'SC.pt Pp 189-90 Sr Pra.Vol.l. P369 पतष्ट्वारेण वस्तु यथा 'एमास' गति सिहवारया- . versc 53 also नजर, 'शाता शिल' इत्यादिदिगीपवायरूगे प्रबन्धे गुरुवचनानुपालनन्यारारारक्षणादियलक्षण्येन महापुरपत्य- लाग इति मायलिन पुत्रोत्पत्यादिामेश्ययं प्रारालिया सिध्यनीति वस्तु प्रसाश्यते रोप - तारकेश्योज्यत्वे उपातक्रियोऽनुपातक्रियश्च । तयारापोऽनरय हतोवंसतीति यथा पदावधि परता १ शवयो० upto oतुम् प्रापस्यापि कचित् प्राकदेशेऽस्यौचित्य विरहादेक (पण्डो०) दण्ड for चण्डार देवदापितदग्धपटप्रायता प्रमज्यते । यथा रघुवशे एव दिलीमियादागरेश गिहायाभिधातुमुक्ति- मेव।"राज पुनरस्य"तृणवल्लघुत्तय प्राणा प्रनि. भासन्त 11.49 NS VI.P.97 भूतानुकरण पवनो 11.49 NS DD.p6! VJ.76 . KĀJID ISA CITATIOXS ·11.50 NS तदक्ष कल्याण १. प्रड upto oप्रा १.क्षत्रस्य upto : II.53NS क्षात कित II.54NS पथं नु वयो DY,p.79 USVU,p.139 KT,p.109 VI,p.77 ANDU " प. विधा upto नीनाम् इत्यन्याशा गवा तत्पतिवस्तुप्रदानयोग्यता यदि कदाचि- १. शयानुनयो महर्षिः सम्भवति ततस्तस्य मनेर्मम योभयोरप्येतज्जीवितपरि नादन्य. for नाच्चान्य रक्षरणनरपेक्ष्यमुपपत्रमिति तात्पयंपर्यवसानादत्य तमना- चित्पयुक्तेय मुक्तिः 11.56 NS भवानपी वारिमस्व यथा-Niyaka's Gupa St.Pra ,Vol III, p.345 Sr.Pra.,Vol.UI, 2. परतूतव for पत्नस्तय b. यदि for नहि II.57 Ns किमप्यहिस्यः p.110 पुरुषार्थान्तरे पुनरस्य धीरोदात्तादिभ्योऽपि महान् विशेष इय लभ्यते तद्यथा II.60 vs तस्मिन् क्षणे AKP,Vol I.p.150 १. प्रवाद upto तृप्टिः . " AKT.pt.lp.ss RAS,p.131 4. प्रवाङ upto वृष्टि II.68 NS तस्याः प्रगन्नेन्दु हर्ष -- देवप्रसादात्--One of the 33 vyablicirins II.73 NS तमाहितौरस्य Sr.Pra.,Vol II. यतातिशयादिपुग्लानिर्यथा--Guna of a Dhirodilta 2257 II.75NS पथ नयन Abhi Dh.i..Vol II. पदा) वास्यवचनम् p67 1, p.12 ·142 Act, Verso Point for which quated Remarks Work in which quoted Verse un or Recn. Abhi Bha.,Vol II, प्रोजोविस्तर -Arihaguna ५.(a) &(b) 11.75NS पप नयन p341 KPKD,p. 206 पदार्थे दावयवचन यथा-पत्र चन्द्रवदवदाच्येऽर्थे 'नयन- समुत्यं ज्योतिरौति वाक्यं प्रयुक्तम् पदार्थे वाक्यरचनन्" इत्यत्र अत्रिनयनेत्यादिपदसमूह- लक्षण वाक्य प्रयुक्तम् रतिः -अनुबन्धिनी यथा " 1.3 Ns तदाननं मृत्गुरभि III4NS दिवं मरत्वानिव KPV,pt.II, p.280 Sr Pra.,Vol.III, p.19 DD.p.87 DD,p.95 GRM,p.40 Sbhv.,1543 III.5_NS न मे हिया 111.9 NS faz toute दर्णनम्-स्तनो 4. दिव upto महीन् q. न upto ० ईप्सितम् १ तिरश्चकार upto श्रियम् a. मधूकपाण्डुरं for नितान्तपीवरं b. समुद्गयोरिणदन्तकोपयोः वभारकान्तिं गवलापिधानयोः 4. निधानं upto ०म्वराम् " . KĀLIDĀSA II19 NS निधानगर्भामिव AKP.Vol.I,p.5 M KPV,pt.II, यत्र विशेषणमात्रप्रयोगेणेव विशेष्यस्य च प्रतिपत्तिः, तथापि विदोषणमात्रस्यव प्रयोग: कार्यों यथा-निधान- गर्भामिव सागराम्बराम् p.241 MONS ·SM,p.129 विशेषणेन ससिसी विशेष्यं न कचित् कृतम् । यथा- पु. (a) " आ III.11 NS सुरेन्द्रमानाश्रित DD,p.137 १. ननन्द upto नृपः RAGHUYAJISA Sr.Pra.,Vol.III, उत्तमस्य हों यथा-Bhava of a Dhiralalita - " " p.316 III.12 NS TACT प. III.16 NS जनाय शुद्धान्त GRM,p.414 Sr.Pra.,Vol.I, p.423 Sr.Pra.,Vol.III, ददा upto ०श्य पियक्षा प गुलयधुरिव न लोकमर्यादामतिझामति । द्वयमेव for प्रयमेव तद्यथा हप: -अनुबन्धो यथा " p.34 111.17 NS fratara RAS.p.130 III.24 NS पाङ्गनाम्गोरिख हर्ष:-मनोरथस्य लाभेन-One of the 33 Vyabhicarins प्रेम-रतेरयस्थान्तराणि-भेदरहितम् । स प्रेमो भेद- रहित मनोर्यद्भावबन्धनम् RAS,p.150 111.25 NS उयार पाश्या a. ययाह for उवाग I11.26 NS समाजमारोप्य DV,p.61 Sr.Pra.,Vol.III, नैसगियी प्रकृष्टा यथा p.22 IIL.28 NS र सचूलः GRM,p.396 १. रावृत्त० upto oमन्यितः a. पौल: for पूसः १. क्रिया uplo सीदति III.29 NS प्रथोपनी AKP, Vol.lv, p.228 143 ·142 Point for which quoted Remarks Act, Versa Lun, or Recn Work in which quoted Verso Abhi Pha.,Vol II, पोजोविस्तर: -Arthaguna 4. (a) & (b) 11.75 NS अपनपन p341 KPKD,p.206 " KPV,pt.II, p.280 Sr.Pra.,Vol.III, पदार्ये वाक्य वचनं यथा-पत्र चन्द्रवदवदाच्येऽर्थे 'नयन- रामुत्यं ज्योतिरति वाक्यं प्रयुक्तम् पदार्ये वाग्यरचनम्" इत्यत्र पत्रिनयनेत्यादिपदसमूह- लक्षरण वाक्य प्रयुक्तम् रतिः -अनुवन्धिनी यथा III.3_NS तदाननं मृरगुरभि p.19 III4NS दिवं मत्वानिव III.SNS न मे हिया III.8 NS fag naung DD.p.37 DD,p.95 GRM,p.40 Sbhv.,1543 U 4. दिवं upto महीम् 4. न upto ० ईप्मितम् तिरश्चकार 4. upto श्रियम् दर्णनम्-स्तनो ३. मधूकपाण्डुर for नितान्तपीवरं b. समुद्गयोरिणदन्तकोपयोः बभारकान्ति गवलापिधानयोः 4. निधानं upto बराम् यत्र विशेषणमात्रप्रयोगेगव विशेप्यस्य च प्रतिपत्तिः, तत्रापि विशेषणमात्रस्यैव प्रयोग: कार्यों यथा-निधान- गर्भामिव सागराम्बराम् KÄLIDISA III.9 NS teman AKP,Vol.1.p.5 KPV,pt.ll, SNOL p.241 ·विदोपणेन ससिद्धौ विदोप्यं न कचित् कृतम् । यथा- q.(a) " III.11 Ns सुरेन्द्रमात्राश्रित १. ननन्द upto नृपः RACHUVASISA 3976991747-Bhāva of a Dhiralalita " SM,p.129 DD,p.137 Sr.Pra.,Vol.III, p.316 GRM,p.414 Sr.Pra.,Vol.I, p.423 Sr.Pra.,Vol.III, III.12 NS कुमारभृत्या ददश upto ०इव विवक्षा च कुलवधूरिव न लोकमर्यादामतिकामति। द्वयमेव for त्रयमेव तथा 111.16 NS जनाय सुद्धान्त । हर्प:-अनुबन्यो यथा " , p.34 111.17 NS firaraga RAS.p.130 III.24 Ns रथाङ्गनाम्नोरिख हर्पः --मनोरथस्य लाभेन-One of the 33 Vyabhicarins प्रेम-रतेरवस्थान्तराणि-भेदरहितम् । स प्रेमो भेद- रहितं यूनोर्यद्भाववन्धनम् RAS,p.150 III.25N8 उवाच पाभ्या DV,p.61 a. यथाह for उवाच III.26 NS तमदमारोप्य नैसगिकी प्रकृष्टा यथा Sr.Pra,Vol.III, p.22 GRM,p.396 I11.28 NS रा वृत्तनूलः १. स वृत्त० upto ० प्रन्वितः a. चौल: for चूतः III.29 NS प्रथोपनीत AKP,Vol.IV, q. क्रिया upto o सीदति p.228 143 ·144 Act, Versc, Edn or Reen Work in which quoted Remarks Point for which quoted Verse 4. विनिन्यु upto oप्रियम् II.29 NS atrala DV,p17 Sr Pra,Vol !!I. III 30 NS funt शास्त्रज्ञान यथा--Nayaka's Guna p344 III.31NS स्वच म मेध्या DDp 223 q. अशि० upto oवत् गहोमता Śr Pra , Vol III, p.311 Sr Pra,Vol II, p.311 तारण्यावतारो यौवनम् यथा-Visesaguna of b. गम्भीर for गाम्भीर्यम् Dhirodátta H, p182 a परिमाण. for परिणद्ध० H, p 182 युवा युगव्यायत Sr.Pra.,Vol III, स्वरभेदानुत्पत्तिथा p262 मध्यमस्य ईर्ष्या यथा-Bhava of an Uddhatahero Sr Pra,Vol III, p291 Sr Pra,Vol III, p62 हरियं पोतम असूया-अनुवन्धो यथा KĀLIDAŞA CITATIONS AKP, Vol IV, प. गृहाण upto ते p140 AKT.pt IV.p80 4. गृहाण upto ते ·प्रागल्यं यथा-Guna of a Dhirodatta Sr.Pra.,Vol.III, .p.251 VI,p.90 रूढिवैचित्र्यवक्रता-avariety of Padapurvardha- 1. प्राह पुनः । व्यपेतभीभूमि- vakrati पुरन्दरात्मज. for पुनर्वभा RAGHUVAMSA तुरगस्य रक्षिता III.55 NS हरेः कुमारोऽपि DD,p.195 KPKD,p.206 " III.61 Ns रघुर्भूमं वक्षसि KPKD,p.304 १. सुर० upto ०अगुलो बन्धस्याजरठत्व सौकुमार्य यथा । हरे. ""सोऽयं श्रुति- b. लतानियोचिते for क्टुत्वदोषाभावो न गुणः •विशेषकाङ्किते सहोक्तिः -पत्र रघुगता पतनक्रिया शाब्दी, अश्रुगता b. च व्यथा for तद्व्यपा० तु सहार्यसामदिवसीयते H, p.183 सर्वन्द्रियास्तमयः प्र''सम्पर्को यथा b. मुहूर्त for निमेष. च व्यथा for तद्व्यथां महामहारादिषु मूर्थागमो यथा b. मुहूर्त० for निमेप० च व्यथां for तद्व्ययां " Sr.Pra.,Vol.III, p.78 Sr.Pra.,Vol.III, p.259 III,63 NS प्रसङ्गमद्रिष्वपि Sr.Pra.,Vol.III p.63 असूया-अनुगमो यथा b. वरं वृणीष्वेति तमाह for किमिच्छसीति स्फुटमाह III.68NS तमभ्यनन्दत DD.p.207 प. परामृशन् upto ० अद्वितम् । 111.70 NS प्रथ स विषय Abhi.Bha.,Vol.II, प्रसादः -सैथिल्यात्मा स दाब्दगुणः प्रसादः H, p.183 p.336 AKU,p.182 १. नृपति upto oवारणम् 145 ·146 Aci, Yenc, rdn.or Rern. Remarks Point for which quolcd Work in which quoted Versa IV.INS Sr.Pra.,Vot.III, पदाभिमानो यथा p.276 दिलीपानन्तरं IV.2 NS प्यवहितविकल्पना, नैयायियी Sr.Pra.,Vol.II, p81 KPV.pt.ll, प्रतिशयोक्तिः गममेव गमा IV. NS Pp.361.2 b. मण्डल घ महीक्षिताम् for परिसलं पारिमण्डलम् H, p.183 11.7 NS Ritufafa: Sr.Pra.,Vol.Iv, रक्षणाद्यविधेषविशेषः फरग्रहण यथा P.808 IV.12 NS पचा प्राचादना DV,p.102 q. राजा upto oरज्जनात् II, P.184 १. तेन राजा प्रकृतिरज्जनात् " USVU,P 58 USVU,p.87 ||1|| " " M १. 4. पथश्चात्यानमार्दमान IV.24 NS गरित दुयंती DD.P55 IV.26 NS गगुप्तमूल 4. शुद्ध upto रयान्वितः AKP,Vol 1,p.249 RAS,pp.156-7 रते रवस्थान्तराणि-उत्साहः । राहायेन सहजोत्साहो पथा उपमेयोपमा-इति पुर्वमिति नित्याया प्रावृत्या पापय- II, P.184 भेद एव । प्रत्र च मुयो व्योमतापतो व्योम्नश्च सदूपता- KĀLIDĀSA CITATIOXS ग IV.29 NS मोभिः स्पन्द AR,P.12 ·३. तुरग for स्यन्दनं " RAGHUVANSA IV.42 Ns ताम्बूलीनां दलः पत्तो वक्ष्यमाणविपर्ययालङ्कारसकोणता Sr.Pra.,Vol.II, संसृष्टिः p.351 Abhi.Bha.,Vol.I, तद्धितो यथा-'सावं च पपुः यश' इति, न तु शत्रूणां p.226 चेति AKP,Vol.IY, p.313 DV,p.88 DV,p.103 DV,p.19 " M q. शात्र च (ब) वपुयंश: 17.44NS ततो वेला " " IV.48 NS भोगिवेष्टन " । DD,p.49 GRM,p.170 GRM,p.467 4. फल० upto oमालिना १. मनाशास्यजयो ययो १. नालानं करिणां सो for नानसरकरियां अंवम् १. नालान upto oच्छेदिनामपि १. विपदीच्छेदिनामपि g. दिशि q. तस्या० upto विहिरे H, p.184 १. तस्या० upto विपहिरे H, p.18 IV.49 NS दिशि मन्दायते upto रवेरपि " DY,p.53 " IV.51 NS सनिविष्य [V.54 Ns भपौत्सृष्ट GRM,p.259 KPV,pt I,p.17 GRM,p.243 Cited while dealing with Adhama Kavyas 141 ·148 [Act, Verse, Edn of Reco Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks 19.61 NS यवनीमुख उत्तमस्यासूया यथा-Dhiralalita's Bhava Sr Pra.,Vol.III, p320 Sr Pra,Vol.III, p.30 IV 65 NS विनयन्ते स्म रसः -अनुगामिनी यथा IV.66 NS ततः प्रतस्थे VI,p.205 निदर्शना प. ततः upto कोबेरी H, p.185 IV.67NS विनीताध्व AKU,p 159 4. (b) IV.69 NS काम्बोजा. सहोक्तिः IV.75 NS सरलासक्त b. तद् upto ० अकोला q. ग्रेवेयस्फुरितत्विषः q. (a) " " V.3 NS तमचंयित्वा AS,p.56 AKT;pt.II,p.363 DY,pp 79-80 AKU,p.323 Sr.Pra.,Vol.I, p.329 AKP,Vol.IY,p.5 VJ,p.73 q. fast upto 91TTT V.10NS अपि प्रसन्नेन घात्वर्थः -अलिङ्गसंख्योऽसत्त्वभूतो यया V.14 NS भक्तिः प्रतीक्ष्येषु शरीरमाए V.15NS 4. भक्ति: upto ते प्रौचित्यम्-प्रौचित्यस्पद छायान्तरेण स्वरूपमुन्मील- H, p.185 यति प. सर० upto oमपि KĀLIDĀSA CITATIONS V.17 NS तदन्यतस्ताव DD,p.132 ·प्रकरणावक्रता V.18 NS एतावदुबत्ता V.23 NS इत्थं द्विजेन V.24 NS gadget VI,p.223 USVU.p.197 USYU.p.129 VI,p.91 q. f upto प्रदेयम् ६. एनो० upto एनम् q. (b) a. काम: for कामम् H. p.185 १. गुर्व० upto ०दृश्वा RAGHUVASSA रूढ़िवैचित्र्यवत्रता M " " V.25NS सत्येप्रपास्ते 4. वरान् upto oमगारे V.28 NS मथाधिशिश्ये V.30 NS तं भूपतिः P.311 " 4. upto o difer VI,p.223 प्रकारगपक्रता AKT.Pt.Ip.26 Sr.Pra.,Vol.II, उत्साह-राम्पों यथा p.40 Sr.Pri.,Vol.III, मनपदातृत्व स्थूललाता-Visesasuna of Dhtralalita VI,p.223 प्रकरणवनता RAS,p.10 घौदार्यम्-Sidhārayagupa of a Nayaka VJ,p.223 प्रकरणयकता VJpp.200-1 तुल्ययोगिता AKU,p.185 GRM,p.183 SAM,p.4 विवक्षा-भेदाभेदविवक्षा V.31 NS जनस्य साकेत H, p.186 P. जनस्य upto तो " . । 4. q. अथ upto oतार्थम् V.32 NS macamont V.33 NS यिमत्र चित्रं V.37 NS रूपं तदोजस्वि १. मनी० upto दुग्धा II, p.186 149 ·Act,Verso, Edn.or Rcon. 150 Verto Work in which quoted Point for which quoted Remarks V.37 NS रूपं तदोजस्यि Sr.Pra.,Vol.I, नियोगो पथा p.343 Sf Pra., Vol.II, प्रभेदविपक्षा-One of the 48 Vakyadharmas p.157 V.43 NS अथोपरिप्टात् Sr.Pra.,Vol.I, प्रकरणम्--प्राकस्मिफ-सबीज पथा g. verse 60 also Pp.224-5 V.45NS संहारविक्षेप AKP,Vol.JI,P.75 १. अगंला upto इति V.49 NS स छिन्नवन्य V.54NS स धानुनीतः V.60 NS एवं तमोरध्वनि Sp.Pra., Vol.III, पावेगः –अनुगमो यथा H, p.187 p.76 KPSC,Pt.II,p.46 विभक्तिः -लिङ्गस्याप्युपलक्षणम् । तेन भिन्नलि गरया- १. शैत्य upto जलानाम् व्यवहितत्वे न दोष-यथा Sr.Pra,Vol.ill, निवासाभिमानो यथा p.276 AKP,Vol.IV, 4. (b) p.219 AKU,p.304 b. (b) Sr.Pra.,Vol.II, निशीधे स्वापो यथा-Gua of a Dhirodaita p.255 V.64 NS तत्र स्वयंवर KĀLĀSA CITATIONS " ·11 " उत्तमस्य निद्रा यथा-Bhiva of a Dhiralalita V.66NS रात्रिर्गता 4. (c), यां for al RAGHUVASSA V.68 NS Sr.Pra.,Vol.n], p.315 AKP,Vol.I,p.373 AR,p.12 GRM,p.35 VI,p.203 DD,p.92 तलाना उपमेयोपमा-प्रार्थी II, p.187 " " 4. (a) " निदर्शना 4. (a) V.69 NS वन्तात्दलय V.73 NS दीप्वमी AKP,VOI.III, p.793 १. (b) VI.3 NS वैदर्भ निर्दिष्ट Sr.Pra.,Vol.I, करणं वाद्य-प्रव्यवधायक यथा a. भयो for प्रो p.175 VL.5 NS तासु धिया Sr.Pra.,Vol.II, p.189 शक्त्यादिभेदः -पौराधिक: सम्बन्धि भेदो यथा- One of the 48 Vakyadharmas हेतुरेव शापको लक्षणं; तत् पोढा द्रव्यलक्षण यथा VI.12 NS तां प्रत्यभिव्यक्त Sr.Pra,Vol.I, p.347 HI, p.188 " . Sr.Pra.,Vol.II, प्रभिधीयमान इशितलक्ष्यो यथा P.300 VI.13 Ns कश्चित् कराभ्यां SM,p.57 779714-One of the 33 Vyabhic Irins 4. कश्चित् upto नालम् H, p.188 ISI क ·152 Act, Vorse, Edn. or Recn Verse . Work in which quoted Point for which quoted Remarks V1.13 NS कश्चित् कराभ्या निपुण चेष्टितम् १. कश्चित्कराभ्या मध्यमस्य चपलता यथा-Bhava of an Uddhata " SM,p.144 SF Pra., Vol.1]], p293 GRM,p 312 Sr.Pra.,Vol IV, p.483 १. पादेन upto पीठम् VI.IS NS पाकुञ्चिताना VI.20 NS ततो नपाणां दूतः -देशकालात्मपात्रौचित्यज्ञानमाप्तियथा VI.21 NS असो वारण्य व्यपेक्षा (3 kinds)-समाख्याभिधानिकी Sr.Pra.,Vol.II, p.77 Sr Pra.,Vol.IV, p.454 संज्ञावादः (4 kinds)-प्रान्वर्थिकी यथा VI.22 NS कामं नृपाः १. राजupto भूमिम् अर्थवाद. --स्तुति. " " GRM,p.440 Sr.Pra.,Vol.IV, p453 VKS,854 RAS,p.187 Sr.Pra.,Vol.lv, p.811 VI.23 Ns क्रियाप्रबन्धाद् सकीर्णपद्यम् प्रवासविप्रलम्भ -वृत्तो यथा अनुभवविशेषो दृष्टविषयज्ञान यथा KĀLIDĀSA CITATIONS V1.27 NS जगाद चैनामथ - ·VI.29 NS निसर्गभिन्नास्पद Sr.Pra,Vol.I, दृश्यते चान्यत्रापि पोः तृतीयेन सम्बन्धः । तद्यथा H, p.138 p.139 VI.30 NS प्रयागराजा AKU,p.175 RACHUVASSA VI.34 NS प्रसौ महाकाल १. याहि upto कुमारी H, p.189 १. (b) : दिवापिलान्तर- चन्द्रिकाणां नारीसुसस्पर्शन- Sr.Pra.,Vol.lv, भुः प्रयोगो दृश्यते । अवनार्थेषु अवगमे यथा p.807 VI.35NS सानि भुङ्क्ते अनेन यूना . VI.37 NS तामग्रतः SM,p.156 प्रमाण-श्रुतो यथा । परोपकारे भावे हि शेपः । स १. पनेन upto पार्थिवेन श्रुतौ यथा-अनेन यूना-मनेनेति तृतीयाथुत्या "पङ्ग- H, p.189 भाव: प्रतिपाद्यते Sr.Pra.,Vol.I, सहार्थः --अभिधीयमानः-सहेन यथा b. शिi for सिप्रां p.344 Sr.Pra.,Vol IV, प्रमाण-पत्रानेनेत्यादितृतीयाधुत्या पार्थियस्याङ्गभाव b. शिप्रां for सिप्नां p.460 प्रतिपाद्यते DV,p93 ५. सुदतीं सुनन्दा AKP,Vol.III, q. विनि० upto oरेण p.677 H. p.189 VJ,p.52 विधातुरिव कवेः कौशल यत्र विवक्तुमशक्यम् । यधा'' H, p.189 अत्र व्यपदेशप्रकारान्तरनिरपेक्षः कविशक्तिपरिणाम: परं b. दशानन for लंकेश्वर पारिपाकमधिरूढः Sr.Pra.,Vol.IY, सज्ञावाद. (4 kinds) पारिभापिकी यथा p.454 VI.40 NS ज्याबन्धनिष्पग्द " V1.41 NS तस्यान्वये ST ·154 Act, Verso, Een or Recn. Verse Work in which quote] Point for which quoted Remarks VI.44NS तस्याःप्रकाम तादयं पोढा-क्रियाद्रव्यतादथ्यं यथा St.Pra., Vol.I, P.345 VI.48 NS यस्थावरोधः AKP,Vol.II,p.63 q. यस्या० upto नानाम् VI.50 NS सम्भाव्य मर पादप्रमाणम्-क्रमः-थोतो यथा q. सम्भाव्य upto युवानम् SM,p 157 Sr.Pra.,Vol.IV, " p.461 V1.51 NS प्रध्यास्य चाम्भः पाब्दप्रमाणम्-प्रकरणतो यथा शब्दप्रमाणम् 1 प्रकरणतो यथा SM,p.156 Sr.Pra.,Vol.IV, p.460 AKP,Vol I,p456 4. अध्या० upto oक्षितानि b. नृत्तं for नृत्य " VI.52NS नृप तमावर्त q. सातो. upto oमामिनी H, p.190 VL53 NS प्रथाङ्गदाश्लिष्ट 4. बाला upto वभापे , 7 VI.57 NS अनेन साध DV.p.75 Sr.Pra.,Vol.1V. स्वाभ्यर्थविशेपो दास्य यथा p.809 K.M,p.12 द्वीपान्तरव्यवहारः KPS,p.305 शोभाशून्याये यथा-सहोक्तिमात्र नालङ्कारः KPSC,pt Il,p,343 प्रौपम्यविवक्षाव्यतिरेकेरण महोक्तिमात्र नालद्वारः KĀLIDĀSA CITATIONS " " 4. (a) , 1 q. (a) ·KPV,Pt.II,p.382 सहोक्तिमात्र नालद्धारो यथा प. (a) , BAGHUVASSA उपदेशः ---साक्षाविधानं यथा " Sr.Pra.,Vol.I, p.344 Sr.Pra.,Vol.IV, p.457 VJ,p.54 KM,p.41 KPKD,p.164 " प्रसादः VI.60 NS पापड्योऽयमंसापित " उचितसंयोग:-Source for the theme of poetry H, p.190 ""मालाया उपादानात् उस्कृष्टपुष्पग्रथितत्वावगमाय प्रयुक्तः । यत्र तु न विशेषायगतिः यथा "फेवरा एव शब्दः " q. पाण्डयोo upto हारः शब्दप्रमाणम्-गुणात् उपमा (3 kinds)-एकावादिशब्दा यथा " SM,p.156 Sr.Pra.,Vol.II, p.327 Sr.Pra.,Vol.JII, " सिप्त.for रक. M " उद्दीपनविभायः - उपकरणम् अनुरागो यथा लिप्त.for रक्त p.174 " " Sr.Pra.,Vol.III, दाक्षिणात्या प्रवृत्तिः शृङ्गारोपयोगिविदग्धाहतमहाहै- p.303 विलेपनाभरणपेशलविशेषयोगिरयात् । यथा Sr.Pri.,Vol.III, सुवेषता यथा-Visesagunn of Dhtralalita p.310 Sr.Prn.,Vol.Iv, शब्दप्रमाणम् (6 kinds)-~गुणा दो यथा p.459 लिप्त for रक्त " लिप्त० for रक्त. 155 ·156 Point for which quoted Remarks Act,Verse. Edn or Recn. Work in which quoted Yerse V1.60 NS पाण्ड्योऽयममापित VI,P199 VI 61 NS विन्ध्यस्य सस्तम्भ GRM,p 402 VI.63 NS अनेन पाणी KPKD,p.101 वाक्योपमा 4. पाण्डयो० upto हारः q. सौस्ना० upto अगस्त्यः श्रुत्यादयश्च क्वचित्समस्ताः, कविद् व्यस्ता एव । अनेन upto गृहीते नियोजयन्ति । ममस्ता यधा समस्ता यथा १. अनेन upto ग्रहीते श्रुत्यादिविनियोगः । नमस्ता यथा 4. . KPV,pt.II,p 163 Sr.Pra,Vol 1, " " p.191 " Sr.Pra,Vol IV, शब्दप्रमाण-पाठक्रमो यथा 4. P462 Abhi.Bhā ,Vol !I, चतुर्भाग इति पादान्ते छेदः कर्तव्य , न तु 'ताम्बूल- १. ताम्बूल upto ०स्वेला० वल्ली" VI.64 Ns ताम्बूलवल्ली P245 KM,p 77 भावमुद्रा-प्राक्तनवाक्याभिप्रायनिवन्धो भावनुवा । यथा , VI.65 NS इन्दीवरश्याम Śt. Pra., Vol III, रूपानुराग. -चारु यथा H, p.190 p.361 Sr.Pra.,Vol.lv, अनुवादः (4 kinds)-तत्र विध्यर्थो यथा KĀLIDĀSA CITATIONS p456 VI.67 NS सञ्चारिणी दीप RAS,p.100 विषादः -इप्टानाप्ते: -One of the 33 Vyabhi- H. p.190 carins ·" 1 " RAGHUVASIGA RAS.p.141 विपादस्यस्वतन्त्रत्यम् । ""प्रत्र विपादरयानन्याङ्गलम् Sr.Pra,Vol.II, साम्यम्-One of the 24 Ubhayalaikiras p.333 प्रसिटसाधाभावे यथा Sr.Pra.,Vol.III, वैवानुबन्यो यथा p.74 Sr.Pra.,Vol.III, सामान्या नापिका-स्वयंवरा या p.115 Sr.Pra,Vol.Ill, मप्यमय वैवयं यथा-Bh.iva of an Uddhata । " " p.296 Sr.Pra.,Vol.lv, स्त्रिया पनिच्छायां मध्यमं यथा P.424 प्रतिनायको यथा "" Sr.Pra.,Vol.lv, p.827 USYU,p.210 Sr.Pra.,Vol.ly, १. संगारिणी upto LI . VION ाको पो. कपागरीरव्यापीनायक. या मा fort p.827 1160 a. पोप for प्राप्प RAS,p.176 Sr.Pra..Vol.III, n.30% fr.lra,Vol.IV. विप्रसम्भजार । पूर्यानुराग. । प्रत्यक्षांनेग सामान्याश्रोिपः । गोपि रागपर्धनले यथा ३. योपoप्राप्प Nस्मिन ममा दूत प्रयोजनम् 157 ·158 Act, Verso, Pin.or Rocn Work in which quoted Romarks Verso Point for which quoted AKP,Vol.IV,p.10 VI71 NS इक्ष्वाकुवंश्यः VI.72 NS महेन्द्रमास्थाय, VI,75 NS यस्मिन् मही १. काकुत्स्थ upto प्रभूत् q. (b) VJ,p55 RAS.p.136 Srh.,p.186 लावण्यम् । वर्णविन्यासविच्छित्ति स्फुटावभासव निद्रा--मदात्-One of the 33 Vyabhicarins कण्टकशोधनम् " ३. कामि० for वाणि b. पाभर० for प्राहर० H, p.191 VI.76 NS पुत्रो रपुस्तस्य उत्साहः --अनुबन्यो यथा पदं यथा-Nayaka's Guna 4. (a) VI.78 NS प्रसौ कुमारः शब्दप्रमाणम् -स्थानतो यथा Sr.Pra.,Vol.III, p.40 Fr.Pra.,Vol.II!, p.343 SM,p.156 Sr.Pra.,Vol.IV, p461 SM,p.156 Sr.Pra.,Vol.I, p.369 Sr.Pra, Vol.III, p.341 b. सम्यक सदशी for दम्यः " VI.79 Ns कुलेन कात्या शब्दप्रमाणम् -वाक्यतो यथा शेषः (3 kinds)-ग्राह्मणस्य तुल्य इति यथा " " KĀLIDĀSA UTATIONS VI.80 NS ततः सुनन्दा नायिका-ललिता यथा मृदू for त पुत्री for oवान्या पर्यग्रहीत for प्रत्यग्रहीत H, p.191 ·प्रकाशानुराग: - स्वयंवराविषयो यथा मृदू पुत्री; " Sr.Pra.,Vol.III, p.371 Sr.Pra.,Vol.IV, P,821 RAGHUVASSA नायिकाभेदः --मुमारी अनूढा यथा मृदू पर्यग्रहीत " VI.31 NS सा यूनि SE.Pra.,Vol.II, p.301 स एव (धार)"" लक्ष्यो यथा-इङ्गित-प्रतीयमाग H, p.191 इङ्गितलक्ष्य रोमान्च-अनुबन्धै यथा " Sf.Pra,,Vol. III, p.35 KM,p.12 V1.82 NS तथागतायो मादिग्रहणात् यथा a. सरया for सण्या b. याने for पायें H, p.191 RAS.P.56 विहुत-ईप्यया यथा-One of the 10 Gitrirambha anubhavas. प्रजाय इत्यत्रोत्तरस्य चुटिल- दर्शनेनेय व्यानात विहतम् लक्षणम् (6 kinds)-भावलक्षणम् यथा a. सरया for सरयो " सुहपरिहासो यथा a. सत्या for Trयो Sr.Pra.,Vol.l, p.348 Sr.Pra.,Vol.lv, p.547 SM,p.158 Sr.Pra,.Vol.l, P.180 VI.83 NS सा पूर्णगौर १. सा upto नन्दनस्य पर्थविशेषनिर्धार के प्रमाणपट्याम् पौचित्यतो यथा • 'गती प भवति । गोऽपि पिपाप्रेरकोऽनुगः प्रत्याय- पश्च । तर प्रगो विधा-ध्यपहितोऽव्ययहिाश्म । नयोध्ययहितो यथा 159 ·160 Act, Verse, Edn or Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted Repa. VI.83 NS सा चूर्णगौर Śr. Pra, Vol IV, दाब्दप्रमाणम्-औचित्यतो यथा p.464 VI.85 NS शशिनमुपगतेय SM,p.156 शब्दप्रमाणम्-प्रकरणात 4. शशिन upto कौमुदी H, p 192 Sr.Pra.,Vol.lv, सब्दप्रमाणम्-प्रकरणान्तरात् भेदो यथा " p459 VII.2 NS सेनानिवेशान १. भोज्यां upto रथत्वात् GRM,p.67 Sr.Pra.,Vol.III, मध्यमस्यासूचा यथा-Dhiralaiita's Bhāva " p.320 VII 6 NS पालोकमार्ग चपलता-तस्य जन्म यथा Sr.Pra,Vol.III, p.52 Sr.Pra,Vol.III, a. नवीतमाल्य H,P192 VII.7 NS प्रसाधिकालम्बित चपलता-अनुबन्धो यथा P.52 VII.8 NS विलोचन दक्षिण चपलता-प्रकर्षो यथा VII.9 NS जालान्तरप्रेपित Sr.Pra.,Vol.III, P.52 Sr.Pra.,Vol III, p.53 Sr.Pra.,Vol III, p53 चपलता-सम्पर्को यथा KĀLIDĀSA CITATIONS VII.11'Ns तासा मुखैः चपलता-सम्पको यथा - ·VI1.12 NS तारापर्व 4. (b) P.182 H, p.191 HAOLUTAHSA U . Abhi.Bha.,Vol.III, मानौतम् दृष्टिः - नेनादरवगात् समस्तो भरः योपदेशमनुपानि RAS,p.10 Atom-Sidharana.guņa of Niyaka Sr.Pra.,Vol.III, मोहः -मनुगमो पषा p.72 ORM,p.39 DV.P.59 Sr.Pra.,Vol.l, उपमा यथा P.343 VIIIJ NS 19 TT VII.15 NS tra! १. स्थाने upto परोनी: 4. जास्मिरी upto .भूम् . YEANS हनन हरत a. परया: for: भारो पिकामे T: for पूनः a. मभू1 for भागी। b. पम्मिन Cornस्मिन् MOONrn Sr.Pra.,Vol.HI, ग्रामस्य रोमाचोयपा-hva ofa Dhiralalita T.316 " केले निरपप्रयोगो पपा 1. पy गुयल मं Sr.Pra..Vol.III, 7.407 Sr.Pra..Vol TV, . . 1 तमोपात Sr.Pramot.III. राग: -रय प यदनुना महापन महगमागमतातिय: । प्रभा पुरणस्प सुत्य सायमेव गनुपातायुतम पा गीता-स्य जागा fr चिपातिमान H, P103 १ Sr.Pra.Vol.m, Prals 1:1 ·162 Act,Verse. Edn, or Recn. Work in which quoted Remarks Verso Point for which quoted VII.24 Ns प्रदक्षिणप्रक्रमणाद Sr.Pra,Vol.IV, p.833 कर्तृत्व यथा VI1.25 NS fatragat Sr Pra,Vol-III, नापिका-स्वकीया-उत्तमा-ऊदा यथा H, p.193 P117 VII.26 NS हविः शमी Sr.Pra,Vol II, p.151 VII.30 NS लिगर्मुदः RAS,p 124 नान्तरीयक-वास्तव यथा-One of the 48 Vakya- a. गन्धि for गन्धी dharmas b. कर्णान्त. for कपोल प्रवाहित्थ-ब्रह्मयात्-One of the 33 Vyabhi-H, p 193 carins असूया-प्रकर्षो यथा V11.34 NS प्रमन्यवः प्रागपि Śr. Pra , Vol.III, p63 RAS,p96 VII.47 Ns पूर्व प्रहर्ता प्रलय.-घातेन-One of the8 Sattvika-bhāvas अत्र प्रतिभटप्रहारेरणाश्वसादिनो मुर्गा GRM,P 108 १. वामांस. upto ददर्श VII 51 NS कश्चिदद्विपत् VII.52. NS अन्योन्य सूतो VII.53 Ns परस्परेण RAS,P.85 सफेट-One of the 4aigas of Arabhati अनेकत्र योपितो रागाभासत्त्वम् b. प्रार्थन. for प्राथितः RAS,p.204 Sp,3977 KĀLIDÄSA CITATIONS वीररसनिदशः "" USVU,p.205 4. एकाo upto विवाद:

·VII.55 NS परेण भग्नेऽपि शौयं यथा-Nayaka's-guna b. यतो हि for यतस्तु Sr.Pra.,Vol.III, p.346 RAS,p.196 Sp.,4082 b. विलोल• for निवार. VII.56 NS eft falust VII.58 NS स रोपदष्टाधिक gaatt: - One of the 3 kinds of Vira रौद्ररसनिर्देशः RAGHUVANIŠA a. दुष्टाधरलोहिताक्षः b हुकार VII.62 NS ततो धनुष्कर्षण Sr.Pra.,Vol.III, निद्राप्रकर्षों यथा P.54 VII.65 NS wafuatda दयावत्व of aDhiroditta b सपति for सप्रति VII.66NS स चापकोटी पायासातिशये श्रमे यथा RAS.p.14 Sr.Pra.,Vol.III, p.259 Sr.Pra,Vol III, b. वन्धo for oबद्ध० बिन्दुभिः for oबिन्दु उत्तमस्य यमो यथा-Dhiralahta's Bhava b. ०बन्धक p.318 VII.67 NS इतः परानभंक Sr.Pra.,Vol.III, धीरोद्धतासाधारणदक्षिणः -मध्यमो यथा H, p.194 p.95 Sr.Pra.,Vol.III, धीरोद्धतः --अभ्युदयादिभिः उत्सेको यथा p.270 Sr.Pra.,Vol.III, अकृत्रिमानुरागः । सहजविसन्भो यथा p.380 . Sr.Pra.,Vol.IV, महङ्कारप्रधानो घोरोद्धतो यथा a. वैदेहि for वदर्भि p.819 163 ·164 Ac!, Verse, Edre, or Rocn. Verso Work in which quoted Point for which quoted Remarks VII.68 NS तस्या. प्रतिद्वन्द्वि KM,p.71 b. पगमे० T899f9: — borrowing ideas from others यालेस्यास्यस्य अष्टो भेदाः धीरोद्धतसाधारणमध्यमो यथा V11.70 NS इति शिरसि c. कान्ता for काना Sr Pra.,Vol.m, p.94 Sr.Pra.,Vol III, p.240 DD,P 214 धर्मनियम. न्यायतोऽर्थाधिगमो यथा " T VIII.2 NS दुरितरपि VIII.7 NS सदय वुभुजे AR,Pp.7-8 उपमा-प्रकृतयो यथा g. (b) महीभुज- for महाभुज. व्याजोक्तिः " " KPKD,p.317 KPV,pt.II,p.399 VJ.p.204 व्याजोक्तिः परिवृत्तिः -A variety of Upamā " " सेदय for सदय महीभुज. for महाभुजः अभिरोप. for अचिरोप० RAS,p 13 VIII.8 NS ugiaqat V111.17 NS aftalfarate KPV,pt.I,p 121 प्रजारक्षकत्वम्--Sadharana-guna of a Nayaka 'तुल्ययोगितया काव्यलिङ्गन वा व्यतिरिक्त.(रेक: ?) प्रकाश्यते H, p.194 १. समयुज्यत भूपतिर्युवा सचिवः b. समितो विनेतृभिः q. verse 23 also KĀLIDĀSA CITATIONS ·१. (b) a. नवप्रभुरा स्थैर्यम्-Sadhirana•guna of Nayaka VIII.18 NS नृपतिः प्रकृती: VILL.22 NS न नवः प्रभुरा VIII.23 NS इति शत्रपु VIII.25 NS श्रुतदेह GRM,p.37 RAS,p.10 KPV, pt.I,p.121 GRM,p.352 GRM,p.352 KPKD,p.227 RAGHUVASSA १. (a) VIII.26 NS 1a VIII.29 NS दशरश्मिशतोपम . मावृत्तिः -एकस्यासकृद्यथा b. पम् for सम्० H, p.195 लक्षितलक्षणा (6 kinds) --प्रकीर्णलारणा यथा b. H, p.195 VIII.32 NS स कदाचिद् VIII.38 NS वपुषा करणो Sp.Pra., Vol.II, p.14 RAS,p.17 RAS,p.96 घोरललितानुकूतः प्रलयः -दु.सेन-One of the 8 Sattvika-bhavas " " Sr.Pra.,Vol.IY, फरुणविप्रलम्भः स्वरूपाश्रयः-पारमाथिको यथा p.739 VIII.39 NS उभयोरपि Sr.Pra.,Vol.ly, p.765 VIII.41 NS प्रतियोजयितम्य SM,p.68 Sr.Pra.,Vol.IV, परिजनाकन्दो यथा-One of the 80 Anubhavas b. oमाश्रयः for oमालयः of the Garbha फरङ्गारस्य प्रवासाद्भेदमाह q. verse43 (a) दुःखातिवाहनं यथा-One of the 80 Anubhavas of the Mulha-sandhi p.758 165 ·Prat.inhd Rerurla ow Romarks Point for which quoted Work in which quoted Verso RAS,p.93 TS स्वरभेदः --दुखेन-One of the 8 Sattvika- H, p.195 bhāvas तेभ्यस्तेभ्य उद्दीपनविभावेभ्य""ते ते विफारा उप- जायन्ते । तत्क्षोभे यथा हदिजन्मवाक्सनः स्वरभेदः । अनुबन्धो यथा पधूम for oपहाग Sr.Pra.,Vol.II,. p.383 Sr.Pra.,Vol.III, p.49 मध्यमस्य स्वरभेदो यथा--Bhava of an Uddhata Sr.Pra.,Vol.HI, a. Tato for FOTO यग for पहाग ०वभूम for पहाय p296 शोकादिभिः वल्यम्-Guna of a Dhiralalita Sr.Pra.,Vol.IIT, -Whiva of a Dhiralalhta गलः -भूनमासः सामादिवाच्या परीक्षा Bansi- •षय For .पहाय चर-भीमाथनापती गणा ·VITI.48 NS agrafe Are S[.Pra., Vol.IV, aged 41 p.744 भK for इम RAGJIOVANSA VIII.49 NS TAPA 15. Sr. Pra., Vol.lv, 47191 91--Onc of the 80 Anubhiyas of H, p.196 Pratimukha p.761 VIII.50 NS arqat afa Sr. Pra., Vol.IV, p.762 alfagittag- One of the 80 Anubhavas b. OFTİ T971 of Pratimukha १. घिगिमा upto ताम् VIII.51 NS सुरत श्रमसभुतो GRM,p.38 RAS,0.99 11 fara: -- 1981 191--One of the 33 Vyabhicarins VIII.52 NS Harfor Sp.Pra., Vol.lv, fazarat T-One of the 80 Anubhavns of Pratimukha p.761 VIII.57NS नवपल्लवसंस्तरेऽपि KPV.pt.11,p.165 16464***3919453arang slirata - करणे यथा 11 Sr.Pra., Vol.III, शोकः - अनुबन्धो यथा p.72 Śr. Pra., Vol.lv, ) p.758 gigantarkt 441--One of the 80 Anubhavas of Mukha VIII.61 NS मिथुनं परिकल्पित St.Pra., Vol.lv, प्रविलापो यथा-One of the 80 Anubhivas of फनिनीय for फलिनी च Pratimukha p.761 167 ·166 Poirt for which quoted Remarks Act, Verse, Edn or Recn Work in which quoted Verse VIII 43 NS विललापस RAS,p.93 Sr.Pra,Vol II, स्वरभेद' -दुखेन-One of the 8 Sattvika- H, P.195 bhāvas तेभ्यस्तेभ्य उद्दीपनविभावेभ्य' ते ते विकारा उप- जायन्ते । तत्क्षोभे यथा हर्यादिजन्मवाक्सङ्ग स्वरभेद । अनुबन्धो यया •वधूय for oपहाय P383 Sr.Pra.,Vol.III, " p.49 Sr Pra,Vol III, मध्यमस्य स्वरभेदो यथा-Bhava of an Uddhata " a. मर्यo for बाप ०वधूय for oपहाय P296 Sr Pra,Vol.III, शोकादिभि वक्तव्यम्-Guna of a Dhiralalita •वधूय for ०पहाय " p305 Sr.Pra.,Vol III, उत्तमस्य स्वरभेदो यथा-Bhava of a Dhiralalita " p324 । प्रत्ययोत्पत्तिकाल. –भूतकाल: । लाभादिवाच्यः परोक्षो " " यथा Sr Pra.,Vol.IV, p.431 Sr.Pra,Vol.IV, प्रवृत्ति कृतश्चतुर्पा -धोरललिताश्रयो यथा वधूय for पहाय p.750 KĀLIDÁSA CITATIONS VIII.44 NS कुसुमान्यपि Sr.Pra,Vol.lv, P 762 देवाधिकारो यथा-One of the 80 Anubhavas b बुधैः for विधेः of Pratimukha मौड्य बगियमित्यादि यदजेनापि भाषितम् H, p.195 VIII.46 NS afara afe Bhä Pra.,p 279 ·VIII.48NS कृतवत्यसि नाव Sr.Pra.,Vol.IV, तदुल्लेसी यथा अमु for इम p.744 VIII.49 NS ध्रुवमस्मि शठः Sr Pra.,Vol.IV, p.761 प्रलापो यथा--One of the so Anubhāvas of H, p.196 Pratimukha RAGHUVASSA VIII.50NS दयिता यदि Sr.Pra.,Vol.1V, p.762 जीवितजुगुप्सा यथा- One of the 80 Anubhavas b. • कृतां च वेदनाम् of Pratimukha VIII.51 NS सुरतथमसंभृतो GRM,p 38 प. धिगिमा upto ताम् RAS,p.99 निर्वेदः -प्रापदो यथा-One of the 33 Vyabhicarins VIIL.52 NS मनसापिन Sr.Pra,Vol.lv, p.761 fastig 191-One of the 80 Anubhavas of Pratimukha VIII.57NS नवपल्लवस्तरेऽपि KPV,pt.JI,p.165 • "शृङ्गारे हेयस्य' 'उपादेयत्वं बीभत्सेपु प्रसिद्धमेव । करुणे यथा 11 " Sr.Pra.,Vol.III, शोक. -अनुबन्यो यथा p.72 Sr.Pra,Vol.IV, p.758 दुःखव्यवहारो यथा-One of the 80 Anubhavas of Mukha VIUI.61 NS fagni afferat Śt. Pra., Yol IV, p.761 प्रविलापो यथा-One of the 80 Anubhavas of फलिनीव for फलिनीच Pratimukha 291 ·891 Act, Verso, Edn or Recn Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted VIII.62 NS कुसुम कृत " " GRM,p 431 प. कुसुमं upto त्वया Sr.Pra,Vol.IV,. परिदेवनं यथा--One of the 80 Anubhavas of a. दौहृद' p.750 Pratimukha Sr.Pra.,Vol.IV, प्रविलाप:-Anubhava of Pratimukha ०वादिभिः for sकारिभिः p.761 Sr.Pra.,Vol.IV, विप्रलापो यथा वा-Anubhava of Pratimukha " VIII.65 NS सनदुःखसुख: p.761 VIIS.66 NS gfatrafiat AS,p.60 प्रध्वंसाभावः-a Bhava मति: for रति. " " GRM,p.38 Sr.Pra.,Vol.JI, p.323 १. धृति० upto च्युता गलितं for विरत प्रभाव: -अलङ्कारः " Sr.Pra.,Vol.IV, विप्रतिपितम्-तत्रोपसर्गाों यथा गलित for विरत p412 करुणविप्रलम्भः अनुरागाश्रयः --प्रकृत्रिमो यथा " Sr.Pra.,Vol.IV, p.741 SM,p.66 KĀLIDĀSA CITATIONS VIII.67 NS गृहिणी सचिवः करुणशृङ्गारे विलापो यथा H, p.196 हृदयम् for हृतम् ·. " RACHUVAUSA VIII.68 NS मदिराक्षि मदान VIIL.69 NS विभवेऽपि सति Sp.,3998 करुणरस निर्देशः b. बत for वद Sr.Pra.,Vol.IY, विप्रतिषिद्धम्-तत्र प्रकृत्यों यथा p.412 SM,p.66 करुणशृङ्गारे प्रथु यथा a. b.for मे AS,P.26 नायक:-अनुकूल Sr.Pra.,Vol.IV, अनुरागाश्रयः -मध्यम: -वैशेषिको यथा p.742 AKP,Vol.I,p.164 1. रस upto .दिनात Sr.Pra.,Vol.II, विभावानुभावव्यभिचारिणां रससयोगाद्रसता रसेनैव १. दुर्दिनान for दूपितान् p.385 सामान्यं भवति यथा Sr.Pra.,Vol.lv, प्रकृतिकृतोऽपि विधव-राजसो यथा b. दुदिनान for दूषितान् " VICI.70 NS fatefiaft " " p.749 VIII.72 NS प्रमदामनु सस्थितः नायकाययप्रभेदेपु गुणस्त्रिधामध्यमाश्रयो यथा Sr.Pra.,Vol.IY, p.749 Sr.Pra.,Vol.IV, VIII.82 NS क्रयकशिक करणविप्रलम्भः -दिव्यमानुपो यथा p.737 VIII.83NS तदल तदपाय Śç.Pra,,Vol.lv, p.771 Sr.Pra.,Vol.IV, p.771 प्रतिवोधनं यथा-One of the 80 Anubhavas of Vimarsa VILL.84NS उदये मदवाच्च उत्साहनं यथा-An Anuhbivn of Vimarsa 169 ·170 Act, Verse Edn or Rech Work in which quoted Remarks Yerse Point for which quoted VIII.85 NS Katya 99 प्रतिवोधन यथा-An Anubhava of Vimarsa H, p.196 Śt.Pra., Vol.lv, p.771 VIII.86 NS 793717 *777: Sf.Pra., Vol.IV, भयोपदर्शन यथा-An Anubhava of Vimarsa p.774 VIII 87 NS HU Tfa: Srh.,p.264 अनित्यपद्धतिः करण० for क्षण VI11.90 NS 777777 Śs.Pra, Vol.IV, p.771 उत्साहन यथा-An Anubhava of Vimarsa b. 4191 for argt VII1.92 NS datoztaft नयोगिकः Sf.Pra., Vol.lv, pp.434.5 Śr.Pra., Vol.lv, P.780 11 91 99470 Tr T-One of the 80 Anubhāvas of Nirvahana VIII.93 NS AT THE ०गमनत्वरया 11 Sf.Pra., Vol.III, TIITT) 990 p.73 Śr.Pra., Vol.III, #EFT FAITI 491-Bháva of an Uddhata. hero Šį. Pra., Vol.lli, hsftara77: -Guņa of a Dhiralalíta KALIDASA CITATIONS p 294 91 P.307 ·Sr.Pra.,Vol.III, मध्यमस्य व्याधिर्यघा-Bhava of a phtralalita " " p.323 Sr.Pra.,Vol.IV, RACHUVANIGA " " p.756 शोकावेगो यथा-One of the 80 Anubhavas of oगमन त्वरया the Mukha-stage VIII.94 NS सम्यविनीतमथ AKP,Vol.III, 4. (d) p.723 " AKT.Pt.III,p.45 N ग 1 " . 3 " VIII.95 NS alata AKU,p.174 AKU,p.306 Abhi.Bha.,Vol.I, सुकविना वावयभेदेनापि मरणमाख्यातम् p.307 SM,p.68 "प्रजः परेतामिन्दुमती-मया सा सङ्गन्तुं पाक्यत इत्यबुध्यत । एतत् परस्तात् प्रकटित-'तीर्थ...' Sr.Pra.,Vol.Iv, करणविप्रलम्न: - कालाश्रयः -प्रेत्यसङ्गमो यथा c. पूर्वावस्थाधिकचतुरया H, p.196 " b. न्यास for .त्याग० c. चतुरया for oतररुचा " 1 c. चतुरया for oतररुचा P.738 " Sr.Pra.,Vol.lv, शृङ्गारपुष्टिर्यथा p.900 IX.1 NS पितुरनन्तर Sr.Pra.,Vol.III, faaral 997–Nayaka's Guna a. गत० for oजित० p.343 171 ·172 Point for which quoted Remarks Act, Verse, Edn.or Rech Work in which quated Verse IX.4 NS जनपदेन गदः " IX.6 NS समतया वसु IX.10 NS अजयदेकरथेन IX.17 NS तमलभन्त पति " " " KPV,pt.II,p 297 यमक 4. शम० upto पार्थिवे USVU,p.175 १. कृषि० upto नन्दने KPKD,p.149 'यत्तु प्रसन्नियमलक्षणः शब्दो हेतुरस्य अन्ये पामिव H, p.197 उपात्तः स भग्नः प्रक्रम । तस्यापि रसभङ्गपर्यवसायि- त्वात् । तेन 'नियमयन्नसत: स नराधिप' इति युक्तम् AKT,pt.I,p.47 गजवती upto चमू. AKP,Vol.I,p.457 पु. शिख• upto oापगाः AKT,pt.I,p.198 १. AKP,Vol.II,p.214 १. कुर० upto oताम् AKT,pt.II,p.128 4. कुर० upto दधुः AKP,Vol.II,p.118 4. किसलयः for सलय Sr.Pra.,Vol.I, उपपद पोढा-नामरूप यथा p.348 KPV,p.59 पत्र विभावानुभावादयः प्रतिकूला (स्त ?) द्विभावादि- प्रातिकूल्यम् ND,p.154 रसदोपानाह-कर्मानौचितम् । अत्र शृङ्गारप्रतिकूलस्य - शान्तस्यानित्यताप्रकाशरूपो विभावो निवद्धः IX.29 NS विरचिता मधु | ।।।। 1x.35_NS श्रुतिमुखभ्रमर 1x.40NS हुतहुतासन IX.47NS त्यजत मानमल KĀLIDĀŞA CITATIONS " ·- " " RRPjp.25 Sp.,3795 Vi.p.50 - " " सम्भोगः -कालविभावजो यथा ऋतुवर्णने वसन्तस्वभावः पदार्थपरमार्थमहिमव कविशक्तिसमुन्मीलितः । तथा- विधो यत्र विजृम्भते येन विविधमपि व्युत्पत्तिविलसितं काव्यान्तरगवं तिरस्कारास्पदं सम्पद्यते । पत्रोदाहरणं रघुवंशे मृगयावर्णनं प्रकरण, यथा" IACHOVAŠIŠA IX.55NS तस्य स्तन IX.56NS तत्प्राषितं जवन IX.57 NS सध्यीकृतस्य GRM,p.88 DV,p.59 Smy.,p.385 VI.p.231 VI,p.128 १. सुपी० upto पक्ति q.(6) a. लक्षी. for लक्ष्यी० " मृगया " " IX.58 NS entraft IX.61 NS तेनाभिपात DV,p.57 M SM,p.19 प्रकरणवक्रता उपग्रहवक्रता-Avanety of Padapurvardha- c. स्मरयरसु नेत्रः vakrati 4. (d) H, p.198 भनेकगुणमप्ये (फ ? तद्) दोपेपैकेन निन्द्यते । H, p.198 मने कलक्षणोपेतं वपुःश्वित्रेण दुर्भगम् ॥ मतान्तरमिदं व्यक्तिभेद व्यनक्ति च । 'त पातयां...' यादि न दोपः । मृगया b. यात for वायु० मान्यासिको-मनुवन्धिनी यथा IX.63 NS व्यायानभीः Smv.,p.335 Sr.Pra., Vol.lt, p.31 173 ·174 Act, Verso, Eca or Roon Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks IX.63NS व्याघ्रानभीः Sr.Pra.,Vol III, जाड्यानुत्पत्तिर्यथा p.263 " " प्रकरपवक्रता IX 64_NS निर्धातोः अमूया-तस्या जन्म यथा VJ,p.231 Sr.Pra.,Vol.III, p62 Sr.Pra.,Vol.III, a. कुञ्जरीणा H. p.198 " मध्यमस्वासूया यथा-Bhava of an Uddhata P.291 Ix.67_NS अपि तुरगसमीपाद AS,p.59 उपमानम् b. लक्षी० for लक्ष्यी० c. छिन्न• for चिन H, p.198 रति. (a sthāyin)-उपमया यथा-पत्र''दशरथस्य (b) & (o) प्रियाविषया रतिस्तदीयाकलापसमाकेकिकलापदर्शने- नोत्पद्यते " RAS,P.147 "" " " " " Smr.,p.385 Sr.Pra.,Vol.II, p.268 Sr.Pra.,Vol.III, p.31 VI,p.231 मृगया b. गतिः (6 kinds)-द्रुतमध्या यया-One of the 24 (b) & (0) Arthalaikiras आभ्यासिकी-सपृक्ता यथा b. KĀLIDĀSA CITATIONS प्रकरणवकता - ·IY.68 NS तस्य कर्कश प्रारम्भातिरेके स्वेदो यथा Sr.Pra.,Vol.III, p.258 Sr.Pra.,Vol.III, मध्यमस्य स्वेदो यथा-Bhava of an Uddhata b. शीतलो. for सीकरो. RAGIIUVASSA "" p.289 Sr.Pra.,Vol.III, IFTTT PRAT 781-Bhaya of a Dhiralalıta b. " p.319 IX.69 NS इति विस्मृतान्य Sr.Pra.,Vol.III, पाभ्यासिको-प्रकृष्टा यथा H, p.199 p.31 " Sr.Pra.,Vol.IHI, व्यसनेष्वभिनिवेशो यथा-Gupa of a Dhiralalita P.306 श VJ,p.231 प्रकरणवक्रता 1x.70 NS रा ललितकुगुम IX.71 NS उपशिरा VI,p.231 RAS,PP.138-9 बोधः -निःस्वानात्-One of the 33 Vyabhi- b. मधुरस्वराणि for मधुरारिण citins वन्दित० for oवन्दि० अपरराने प्रयोघो यथा-Guna of a Dhiredatta a. पटहपटुवनिभिः विपुतनिद्रः "" Sr.Pra,Vol.III, p.255 Sr.Pra.,Vol.III, p.285 VI,p.231 मध्यमस्य प्रयोथो यथा-Bhiva of an Uddhata a. b. मगुरस्वराणि 1X.72 NS 19 JT प्रकरणवक्रता SLI ·176 Act, Verso, Edn.ct Recn. Verso Work in which guoled Point for which quoted Remarks Srh..p75 IX.74 NS नृपतेः प्रति 2.X.75NS हर तातेति RAS,p.101 मृगयादोषः विपादः -अपराधपरिज्ञानात-One of the 33 Vyabhicărins प्रलंकृतमपि त्याग्यमनुभूतगुणोदयम् कनिष्ठस्य स्वरभेदो यथा-Bhava of an Uddhata " IX.76 NS arriri ३. प्रथिता द्वयेन b.पृष्टा द्वय. H, p.199 Ix.80 NS पापोऽप्यदृष्ट शोकसम्पर्को यथा SM,p.31 Sr.Pra.,Vol.III, p.296 Sr.Pra.,Vol.II, p.73 VI,p.231 AKP,Vol.II, P.II6 RAS,p.139 " " प्रकरणवत्रता Ix.81 NS इत्पंगते गत 4. (c) X.6 NS ते प प्रा वोध -निद्रासपूा-One of the 33 vyabhi. carins X.7 NS भोगिभोगासनासीनं X.13 NS मुक्तशेषविरोधेन X.SNS योगनिद्रान्त X.47 NS AIRES AKP,Vol.I, p.284 CHA,P.110 GRM,p.200 GRAM,p.39 KALIDĀSA CITATIONS 4. (b) 4. (b) ·x.48 प. (a) X.81 NS रावणावग्रह NS समानेऽपि हि NS फोशिकेन स किल X1.1 GRM,p.259 GRM,p.432 GRM,p.288 Sr.Pra.,Vol.III, p.241 RAGHUVASSA " XL.2 NS कृच्छ्लन्धनपि धर्म: --नियम: -अप्रार्थनाभङ्गो यथा XI.12 NS नाम्भसा कमल AKU,p.276 AS,p.77 XI.20NS राममन्मथ वाक्यदोपः-प्रमतपरार्थः q. (b) 1. पीडिता for ताडिता b. निलयं for वसति H, p.200 RRP,p.240 पर शृङ्गारवीभत्सरसो मियो वैरिणी एकत्र प्रति- पादितो रसहानिमेव कुरुत: शृङ्गारवीभत्सयोः बीभत्सप्राधान्य यथा XI.27 NS तत्र यावधिपती SM,p.97 ARU,p.58 AKP,Vol.III, 9. (b) XI.46NS भज्यमानमति p.729 १. क्षात्र upto oवेदयत् XI.54 NS Torqalgs Sr.Pra.,Vol.IV, p.459 पशब्दप्रमाणानि-संज्ञाभेदो यथा'"प्रत्र लक्ष्मण- मुर्मिलामुदयदिति समातो भेदः a. मैथिली for पाथिवी ललितयाचमूर्मिलाम् for तदनुजा XI.69 NS प्रय॑मध्यमिति Bha.Pra,p280 यथाऽध्यमध्यमित्यादी जामदग्न्यव्यतिक्रमः H, p.201 177 ·178 Remarks Point for which quoted Act,Yersc. ran or Recn. Work in which quo cd Verse XI 81 NS as of Sr.Pra,Vol lll, p.295 मध्यमस्य ववयं यथा-Phiva of an Uddhata b. पाप वर्णविकृति च भार्गवो वृष्टिपौत इव वासयध्वज अत्र सायकानुवादेन प्रमोघत्व विधेयम् । 'अमोघमासुग' b त च सहितममोघ-सायक इति तु युक्तः पाठः for FT 7, etc. H, p.201 प्रत्रामोपमाशुगमिति युक्तः पाठः b. X1.83 NS 1 TTU KPKD,p 119 " KPV,pt II, P.207 X1.93 NS 9999 KAM,p 85 गुणनियम' -चक्षुपः श्यामता c. पुनर० for पुरम् H, p 202 H, P 202 b नयन. for पार्थिव XII.2 NS त पणंमूल XII.4NS तस्याभिषेक नायिका-उद्धता यया GRAM,p.244 Sr Pra.,Vol.III, p.342 GRM,p 89 XII.SNS गा पिलाशमिता q (a) H, p.202 दधानस्य for वसानस्य XIIS NS दपनो मनल AS,P 23 नायकः -धीरोदात्त. KALIDĀSA CITATIONS V RAS.p.14 Sth.,p 69 RAS,p.14 Atigambhirată of Dhirodatta अराजकम् XII.INS विप्रोपितमार XII.17 NS तमगायमपार Drdhavratalva of Dhirodátta ·XII.18 NS स विमृष्टः Śr. Pra., Vol.IV, हेतुपासनविशेषोपेक्षरणं यथा p.808 XII.23 NS तस्मिन्नास्थ AKP,Vol.III, p.782 १. तस्मिन् upto oअस्त्रम् RAGHUVAUSA " USVUp.149 १. (a) XII.28 NS राम्यान कपिशः Sr.Pra.,Vol.I, प्रकरणम्-अाफस्मिकम्-निवर्सीज यथा p.225 XIJ.38 NS Tytar hfunt a.तम for तस्य b. परिग्रहः for इव ग्रह q. verses 29&30 १. अहे निविशती भयात् DD,p.208 " DV,p.15 . " XII 41 NSUT HTC DD,p.85 q. तावतर्जयदम्बरे तो for ता XII.45 NS एको दाशरथिः Sr.Pra,Vol.JI, शब्दान्तरादिभेदः ---प्रकरणात क्रियाविरोपभेदो यथा H, p.202 p.188 XII.53 NS रक्षामा मृगरूपेण Sr.Pra.,Vol.II, विरोधः -अधिक यथा-One of the 24 Arthap.308 lankaras Sr.Pra.,Vol.IJ, Vittyanga-संस्फोट इति पत्वारि प्रारभट्यंगानि। II, p.203 p.478 तेषु मायेन्द्र जासगिल्पनैपथ्यादिभिर्वस्तु । संक्षेपस्स- क्षिकः । यथा Sr.Pra.,Vol.III, बुध्यारम्भाः -वृत्तिः पारभटी-संक्षिप्तको यशा ॥ - p.217 179 ·180 Act, vart 14.ct Kron Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted NI153NS रसमा मृगहोण $f. Pra , Vol.lv, समागमोपाय:-माया यथा--Love-condition P.567 9 (b) XII 57 NS au X11.53NS महरसा बासिन DD,p.80 Sr.Pra,Vol.IY, p.773 Sr.Pra,Vol.J1, p.88 Sr.Pra,Vol.IV, XII.DO NS म गेनु सहायत्वकरण यया-One of the 80 Anubhavas H, p.203 of Nirvahana q. verse 69 also मन्वयः (3kinds)- 1. अम्बुधो for सम्भसि कर्मकतपादान्ताधिकरणावत्यभिधाने यथा b. उत्तीरQ for उत्मग्न जीवितेऽतिलग्जा यथा X11.75NS रामजीपति P894 X11.78 NS 1916fT Sr.Pra.,Vol.I, p.226 Sr.Pra.,Vol.1 Classification of Vikyas based on Sabda. H, p.203 सानुबन्ध यथा समासाभिधान संक्षेपो यथा-One of the 24 Sabda. gunas महाराभो यथा-Nayaka's Gupa H, P.204 P.216 XII.89 XS $91T IT Sr.Pra.,Vol.III, p.346 XIII NS पपाामनःपात Sr.Pra.,Vol.II, KĀLIDĀSA CITATIONS P225 व्यवहितार्थप्रत्यस्य क्लिष्टं तस्य महित्यर्थप्रतीतो गुणत्वं H, p. 204 यथा उपमा-दिङ्माण यथा b. oतार० for oचारु० H, p.204 III? NS हि पश्यामालय AR,p,7 ·वैदर्भी रीतिः AS,p.43 GRM,p.444 AR,p.47 " " RAGHUVASSA XIII.23 NS सपा स्थली b. तारतारम् for चारुतारम् १. वैदेहि upto oराशिम् 4. एषा for सैषा H, p.205 १. त्वं upto नीता उत्प्रेक्षा XIIL.24NS व रक्षता AKT.pt.II,p.259 " Pada- VI,p.115 " किङ्गवचिन्यवकता-A_variety of purvārdhavakrata वास्तवसादृश्योत्प्रेक्षा " VJ,p.194 " XIII.25 NS मृग्यश्च दर्भाकुर H, p.205 " XII.23 NS पूर्वानुभूतं स्मरता 2. रात्री for यत्र " " KPKD,p.308 काव्यलिङ्गम् J,p.116 लिङ्गवैचित्र्यवकता Sr.Pra.,Vol.III, विप्रलम्भ-स्मृतिः । तस्य अनुबन्धो यथा p.59 Sr.Pra.,Vol.III, प्रवासानन्तरात्प्रवासो बलीयान् स वैचिश्ये यथा p.397 Sr.Pra., Vol. IV, सत्त्वप्रधान, सात्त्विको यथा--htrodatta p.820 Śr. Pra., Vol.IV, स्वदुःखसकीर्तनं यथा p.890 a. " M 8. रात्रौ for या । . " " VI,p.51 रसादिपरमार्थज्ञमनः सवादसुन्दर । 181 ·182 Act. Verse, Edn.or Recn. Versc Work in which quoted Point for which quoted Remarks XIII.32NS इमा तटामो Sr.Pra.,Vol IV, स्वदु ससकीर्तन यथा b. परिरिसमान: for परिरन्धुकाम. p.890 सासं for साधु XIII.35 NS पत्रानुगोदं मृगया KPKD,p.329 सादृश्यं विना तु स्मृतिनं स्मरणमलङ्कारः । यथा 1. वातरपनीतखेदः H, p.205 " " " KPSC,pt II,p.395 सादृश्यविशिष्टमेव स्मरणमलङ्कारः।" इत्यादौ नेदम- सङ्कारः KPV,pt.II,p.412 5r.Pra.,Vol. III, विप्रलम्भः -स्मृतिः । तस्य जन्म यथा p59 Sr.Pra,Vol.III, विविक्तेपु निद्रा यथा-Dhirodatta's Guna . P254 " वृत्तानुस्मरणं यथा " Sr.Pra,Vol.lv, p.839 SM,p 19 XIII.36 NS भेदमात्रेण q. (a) प्रभ्रं upto oचकार अनेकगुणमप्ये (क ? तद) दोषणकेन निन्द्यते । अनेकलक्षणोपेतं वपुःश्वित्रेण दुर्भगम् ॥ इत्यादि (मतान्तरेण) न दोपः 'प्रनशया KĀLIDĀSA CITATIOXS XIIL.45NS पदारप्यं DD,p43 q. (b) XIII.59 NS पुर निपादाधि DV.p.78 q. ककेयि upto तवेति ·" 11 VI,p.76 Sr.Pra.,Vol.!I, अनौचित्यम् क्रमसभेदः -यौचित्यादिभिरपि यथा XIII.72 NS gafarers c. इत्यादरेण for इत्याहतेन PACHUVASIŠA p.197 Sr.Pra.,Vol.III, प्राभियोगिकी--अनुवन्धिनी वया p.24 XIII.78 NS लद्देश्वरपणति XIY.3NS मानन्दजः XIV.23 NS तेनावाल्लोभ XIY.24 NS स पौरवार्याणि . . Sr.Pra.,Vol.III, सांसगिकी-अनुबन्धिनी यया p.23 RAS,p.96 अश्रु-सन्तोपेण-One of the 8 Sattvika-bhāvas Srh.,p.64 राजप्रशंसा Sr.Pri.,Vol.I, सहार्थः । -प्रतीयमानः । विभक्तितो यथा .. विचिन्त्य for समीक्ष्य p.344 b. स्थित for स्थितः Sr.Pra.,Vol.lv, पालने सम्यक्त्व यथा a. विचिन्त्य for समीक्ष्य p.813 GRM,p.97 १. (b) DV,p.99 १. वैदेहि upto विद्र Sr.Pra.,Vol.lv, अनुभाव –निर्वहणम् । मुपसन्धी व्यसनाभिधातो p.754 यथा Sr.Pra.,Vol.ly, Feraligalfajar-One of the 80 Anubhāvas प्रतिपेधनीयम् p.763 of Pratimukha RAS,p.101 विपादः -विपत्तितो यथा-One of the 33 a. त्तानुनिता for तोरगता Vyabhicarins XIV.25 NS तपोधामाथित XIV.33NS कल भनिन्दा - XIV.42 NS तदेय सर्गः a. XIV.50 NS सा दुनिमित्तोष 183 ·Act, Verse, Edn, or Recn. rar Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks XIV.53NS अथ व्यव Śp Pra., Vol.IV, करुणविप्रलम्भ. -स्वरूपाश्रयः प्राकस्मिको यथा p.739 XIV.54 NS ततोऽभिषमा " " XIV.56 NS मा सुप्तसंज्ञा, RAS,p.118 मोहः -from आपत्-One of the 33 Vyabhicarins Sr.Pra.,Vol.II, सर्वेन्द्रियास्तमय प्र"अनुबन्धो यथा p.77 Sr.Pra.,Vol.IV, निर्वहणे अभिपङ्गाभिभवो यथा p.754 Fr.Pra.,Vol.Iv, मूर्खाविच्छेदो यथा-One of the 80 Anubhavas p.756 of the Mukha-stage Sr. Pra., Vol IV, शान्ताश्रयो यथा p.752 USVU,p 50 AKP,Vol.I,p.160 RAS,p 52 पौदार्यम्-One of the Cittaja-anubhavas Fr.Pra.,Vol.Iv, मानः-विषयः-उत्तमविषयो यथा p581 XIV.57 NS न चावदद्भ XIV.59 NS सीता तमुत्याप्य XIV.62 NS Ffaruga १. प्रीता० upto जीव q. (b) " " KĀLIDĀSA CITATIONS XIV.63 NS उपस्थिता पूर्व SM,p.116 वाक्यवक्रता यथा प. उपस्थितां upto लक्ष्मीम् ·" VI,p 40 a. वनं मया b. त्वमाश्रयं for तदास्पद तयानुo for तथातिक RAGHUVANÁS XIV.66NS साह तपः p.776 Sr.Pra.,Vol.lv, तपस्योद्योगो यथा-One of the 80Anubhavas of the Nirvahaņa Sr.Pra.,Vol.III, दैन्यम् । जन्म यथा XIV.67 NS नपस्य वर्णाश्रम p.73 XIV.68 NS तथेति तस्याः Sr.Pra.,Vol.ly, p.758 USYU.p.136 XIV.70NS तामभ्यगच्छत SM,p.16 वाप्प मोक्षो यथा--One of the 80 Anubh.ivas of II, p.208 Mukha १. पान्द शीता पुररीय भूयः पाव्यार्थः -प्रयोत्तरार्धयों मुने. परमकारणिपारचे ३ मुनिः for कपिः नितान्तमुपयुक्तः सहायाभ्युपपत्तिर्यथा-one of the 80 Anubhavas of the Garbha Example of poctry--Sahrdayahlīdakari अनुकम्पनं यथा-One of the 80 Anubhavas of Vimarsa " Sr.Pra.,Vol.IY, p.767 VI,p.19 Sr.Pra.,Vel.!y, XIV.71 NS तमथुनेवायरस p.771 XIV.72 NS sta fanget Fr.Pra.,Vol.lv, p.771 XIV.73 NS उत्पातलोक Sr.Prn.,Vol.ly, p.773 रात्यापनं यथा-One of the 80 Anubhavas of b. प्रवृतेः for प्रवृत्ती Vimarka 185 ·186 Act, Versc, Edn. or Rocn Verse Workin which quoted Point for which quoted Remarks XIV.74 NS GITTER a तन्दु० for तवोरु० 3> Sę Pra , Vol.iv, p.773 Śt.Pra , Vol IV, p.772 XIV.75 NS afari 17 Tar-One of the 80 Anubhāvas of Vimarsa XIV.76 NS प्रशून्यतीरा Śr.Pra , Vol.IV, p.772 Sr.Pra., Vol.), p.346 XIV 77 NS पुप्प फल तादयं पोढा-प्रकृतिविकार-तादयं यथा Sr Pra, Vol.IV, p.772 farmu -- One of the 80 Anubhāvas of Vimarsa XIV.73 NS पयोपट Śr Pra , Vol.lv, p.772 XIV.79 NS अनुयहप्रत्यभि 919198 491–One of the 80 Anubhāvas of a. og for og Vimarsa b. शान्तिमुखं for शान्तमृग XIV.80 NS JAGTTATTA Sr.Pra., Vol.IV, p 773 S; Pra., Vol.IV, p.774 RAS,p.16 KĀLIDĀSA CITATIONS XIV 87 NS ntficat धीरोदात्तानुकूल. C. anfaat for ogifour H, p.208 ·1 Sr.Pra.,Vol.III, दृढभक्तिता यया-Visesaguna of a Dhiralalita C. " p.312 " Sr.Pra.,Vol.IV, " RAGHUVASIŠA One of the 52 kinds of Pravasa-सामान्यभेद: d. दुर्वा व्यथं for दुर्वारं कथं (24 types) असाधारणो यथा p.556 IV.1 NS कृतसीता १. (b), H, p.208 " " पालनसङ्करो यथा DV,p.19 Sr.Pra.,Vol.IV, p.812 Sr.Pra.,Vol.ly, p.832 0 " अनुनायिका यथा MINS तम मार्ग NTRANSain १. (b) GRM,p.358 RAS,p.16 जात्मश्लाघपराङ्मुखत्वम्-Dhirodatta's Guna . RAS,p.123 Sr.Pra..Vol.III, 11.245 ater-grar-One of the 33 Vyabhicārins अभ्युदयादिभिः यनुत्सेको यथा-Guna of a Dhiro. datta १NSौराrय AKP..Vol.II.p.36 q. (b) Ma Ta HRI MAHISH DY,p.98 Sr.Pra.,Vol.II, 163 4.(b) b. आसीद्यत्सव for संवासी० 187 ·188 Act, Verse, Edn or Recn Verso Workin which quoted Point for which quoted Remarks XV.61NS श्लाघ्यस्त्यागोऽपि रतिः प्राभिमानी-अनुवतिनी यथा b. प्रासीद्यत्सव Sr.Pra.,Vol.III, p.22 Sr.Pra.,Vol.III, अकृत्रिमानुराग -सहज. -तत्र एकविपयो यथा b. p.378 Sr.Pra.,Vol.IV, प्रवासभेदः -विशेषभेदः -देवधर्मापन्लेषु प्रकृतिस्थो b. " " p663 यथा XV 66 NS तद्गीतश्रवण RAS,p.90 स्तम्भः -अद्भुतात्-One of the 8 Sattvikabhāvas 4.(b) xv.69 NS गेये को नु XV 97 NS 7 fara xv 100 xs उपस्थितविमानेन GRM,p 248 USVU,p.169 USVU,p.107 १. सनिवेश्य for कुशम् 4. (b) XVI.I NS प्रथेतरे सात Srh,p.95 भ्रातृ q. सौभ्रात्र upto सारि XVI.2 NS ते सेतुवार्ता XVI.8 NS #75T TH USVU,p.92 Srh.,p.95 RAS,p.12 Sr.Pra.,Vol.III, p.112 भ्रातृ शुचिता-Sidhārana-guna of a Nayaka नायिका-परकीया KĀLIDĀSA CITATIONS H, p.208 ·श XVIII NS fatuiesart XVI.33 NS तीर्थं तदीये RAGHUVASISA XVI.43NS अचास्य रत्न XVI.45 NS प्रवृद्धतापो XVI.46 NS fad fat Sr.Pra.,Vol.III, परस्वाभिघ्यानिवृत्तियथा-धमः p.239 AKU,p.300 4. विशीतल्पादृशता पू: KPKD,p.151 प्रत्र परामर्शनीयमर्थमनुस्त्वंव यस्तस्य सर्वनामपरामर्श: १. (a) सोऽक्रमः H, p.209 SM,p.144 नागरिकवर्णने सूक्ष्माणि वासांसि b. याससाद for पाजगाम प्रियावेदाम् for प्रियो वशम् VJ,pp.43-9 अत्र श्लेपच्छायाचरितं कविशक्तिमानसमुल्लसितमल- करणं"कामपि कमनीयतां पुष्पाति Sr.Pra.,Vol.III, ऋतु.-ग्रीष्मावसतिर्यथा p.166 Srih.,p.247 धर्मः Sr.Pra.,Vol.I, अपादानम् । निर्दिष्टविपय-उज्झित पथा p.178 Smy.,p.178 स्त्रीणामङ्गवर्णनपतिः H, p.210 Sp.,3289 तरणीवर्णनम्-केशपाशः J,p.54 खावण्य-गुणः GRM,p.99 q. (a) RAS,p.48 तटस्याः -सरितो यथा-शृङ्गरस्योद्दीपन विभावः a. मालो. for सोलो. VI.p.232 प्रकरणवक्रता XVI.48 NS स्वेदानुविधा XVI.50 NS स्नानाद्रमुफ्तेप्यतु " " 1. " XVI.52 NS गनीशगन्ध XVI.54NS अधोमिलोलोन्मद 189 ·061 Act, Verse, Edn.or Recn, Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted XVI.74 NS जयश्रिय सवननं AKP,Vol IV,p.97 १. जय० upto यतन्तु यतस्तु for यतस्तत् 4. जय० upto .तत् " AKT,pt IV,p.53 Sr Pra.,Vol.IV, XVI.79 NS तस्मात्समुद्रादिव दूतः -अर्थप्रतिघातो यथा p483 XVI.80 NS विभुषणप्रत्युप RAS,p.165 भयं-मन्तुना (अपराध)-One of the 8 Sthayins 1. विशापतिस्त प्रगत निरीक्ष्य for उपस्थित यीय विशी- पतिम् **** 82 NS ft frafraz प्रकरगवक्रता 9 verscs 83, 84 & 85 PreURI 'NS इमां स्वसारं संयोगविधानम्-Condition of love b नुदतीमुपेतां for नुदती चिराप VI,p.232 Sr.Pra.,Vol.IY, p.563 Sr.Pra.,Vol.ly, p515 Sr.Pra.,Vol.I, VI.86 NS इत्यूचिवान् उपायज्ञानम्-दानम्-स्वयंगृहीतस्य प्रत्यर्पणमातंप्रति- b. मुदिन for स्वजन पादन यथा NS अतिथि नाम अपादानम् - उपातविषय उपादेयं यथा p178 à, UIT for 2017 H, p.210 १. मुपर्मा upto पुरीम् "NS स राजककुद AKU,p.16 KPKD,p.126 KPS,p.126 KĀLIDĀSA CITATIOXS VII 42 NS यदुवाचन " ·" "" " " KPSC,pt.I,p.42 KPV,pt.II,p.204 Srh.,p.158 " " RAGHUVASSA चार चाक्षिप्तः for च क्षिप्तः Srh.,p.115 - XVIL.51 NS परेषु स्वेषु XVII.52 NS दुर्गाणि दुर्ग्रहा XVII.60 NS कोशेनाश्रय XVII.75 NS इन्दोरगतयः XVIII.4 NS पौत्रः कुदास्यापि दुर्गः कोश a. कोशात् for कोशेन Sth.,p.113 Sri.,p.62 RAS,p.9 राजप्रासा महाभाग्यम्-Sidhārana-guna of a Nayaka b. पुर्वर्गलादण्डभुजो for पुरार्गतादीघंभुजो a. चित्त. for चेताः " Sr.Pra.,Vol.ly, भुजे. प्रयोगो दृश्यते---रक्षणाद्यविशेपेण कर्तृव्यापारे p804 यथा XVIII.19 NS a taffer Sr.Pra.,Vol.lv, याचनविशेपोऽभिलपण यथा p.809 XVIII.43NS पर्यन्तराच्चारि St.Pra., Vol.11, p.160 वाक्यधर्मः -प्रसज्यप्रतिषेधः । पर्युदासो वा निषेधः पर्युदासः, स चोभयरूपोपि प्रागभवादिभेदात भिद्यते यया XVIII.48 NSECTETTAT Sr.Pra.,Vol.II, निषेधः -पयुदासः p.160 लव्ध for oवद्ध H, p.212 q (c) & (a) XVIII,53 Ns प्रतिकृति रचनाभ्यो AKP,Vol.]I,p.443 AKT.pt.II,p.262 " " 191 ·Act, Yerse, -192 Edn or Verse Work 10 which quoted Point for which quoted Remarks Reca, XIX.2 NS तत्र तीर्थसलिलेन पु. AKP,Vol.II, Pp.48,54 सौघ upto विस्मृत. " AKT,pt II.p.28 प. " XIX.3NS लब्धपालन Sr.Pra.,Vol.IV, नुजेः प्रयोगो दृश्यते b. ofert for ofer p805 XIX.4 NS सोऽधिकार नायक: -धीरललितो यथा ३. अधिपः for अभिक. XIX.5 NS कामिनीसह RAS,p.15 Sr.Pra.,Vol.III, P304 Sr.Pra.,Vol.IV, अभ्युदयादिभिः प्रमोद: -Dhiralalita's Guna "" दयितसाहचर्य यथा p.900 XIX.6 NS इन्द्रियापरि Sr.Pra.,Vol.III, विपयेप्वत्यासगो यथा-Dhirajalhta's Guna p 306 XIX.7 NS गौरवाद्यदपि XIX.12NS सातिरेकमद AS,P 24 नायक:-Dhiralalita Sr.Pra.,Vol.III, व्यसनेष्वभिनिवेशो यथा-Dhiralalita's Guna p.306 Sr.Pra.,Vol.JII, रज उत्कर्षाद्राजस यथा p.86 b. हितं. for हृत KĀLIDASA CITATIONS XIX.13 NS अङ्कमपरि b. मञ्चु० for वल्गु० ·"" Sr.Pra.,Vol.III, विषयप्वरयासंगो यथा-Dhiralalita's Guna b. P.306 XIX.14NS स स्वय प्रहत Sr.Pra.,Vol.JII, कलावदग्धयं यथा-Nayaka's Guna RAGHUVAÚBA p.345 XIX.15 NS चारु नृत्यविगमे RAS,p.92 स्वेदः -नृत्तधान्त्या-One of the s sittvika-b. मनिलं for अनिलः bhavas अलकामरेश्वरी for अमरालकेश्वरी गौणोऽन्यवहारविशेषो निधुवनं यथा XIX.16NS तस्य सावरण Sr.Pra.,Vol.ly, p.810 XIX.17 NS #Taffet नायकशिक्षानायकानुनयो विषयप्रकीर्ण-वश्वकविपयो यथा " •कूर्च for • कृच्च Sp.,3566 Sr Pra,Vol.IV, p.601 Sr.Pra.,Vol.IV, p.823 Sr.Pra.,Vol.IV, p.876 पालिङ्गनादय उपचारा भवन्ति सकरे । सङ्करप्रष्टा विप्रलब्धा यथा " दयितयातना यथा 0 XIX.19 NS सोत्पमेत्य गृहिणी Srh.,p.257 Sr.Pra.,Vol.III, विप्रलम्भशृङ्गारः दुर्लभेष्वाकांक्षा यथा-Dhiralalita's Guna p.308 193 ·194 Act, Verse, Edn or Work in which quoted Remarks Verse Point for which quoted Reca XIX.21 NS प्रातरेत्य परि सुदुर्लभेष्वमानो यथा-Dhiralalita's Guna ग्रहण for प्रणय Sr Pra,Vol.III: p 308 Sr.Pra.,Vol.IV, भुजे प्रयोगो दृश्यते । अवनार्थेषु हिंसाया यथा p.805 XIX.22NS स्वप्न कीर्तित RAS,p 18 पति:-शठः " मानविप्रलम्भः-उत्स्वप्नेयया . RAS,P.182 •XIX.23 NS क्लुप्तपुष्पशयनान् 4. (a) मध्यमस्य भय यथा-Dhiralalita's Bhava भयजातवेपथुः for भय. GRM,p 93 Sx.Pra.,Vol.II, p.322 AS,p.58 Skm.,p.153 थमाकुल and सगाकुल XIX.25 Ns चूर्णव लुलित XIX.27 NS grant fagfo अनुमानम् नवोढासम्भोगः ३. चुम्बनेषु परि० H, p.212 " Sp.,3676 Sr.Pra.,Vol.IY, नववधूसङ्गमः नायिकाभेद. । अप्रगल्भा यथा "" " a चुम्बनेऽपि परि० p.821 RĀLIDĀSA CITATIONS XIX 28 NS दर्पणेषु परिभोग Sr.Pra ,Vol.III, उत्तमस्य हामो यथा-Dhiralalita's Bhava सश्रयः for सस्थितः p.317 ·" D XIX.30 NS ET CTU RACHUVASSA XIX.39 NS कार्तिकीपु सथितान b. विशदाश्च चन्द्रिका Sr.Pra,Vol.IV. उपसर्गाः – मनुभवे सम्पूर्णत्वं यथा p.815 Sr.Pra.,Vol.IV, भुजे. प्रयोगो दृश्यते । दीतो यथा p.805 Sr.Pra.,Vol.IV, अनुभवे सम्पवरवं यथा p.815 Sr.Pra.,Vol.III, विलासेषु व्यसनं यथा--Dhiralalita's Guna p.305 RAS,p.103 ग्लानि: -व्यापिना-One of the 33 Vyabhi. ciring USVUP.51 XIX.44 NS साः स्वमताधि परिजनप्रवृद्धया XIX.50 NS तस्य पाण्डवदनात्य " " 4. (b) यक्षमणापि for राजयक्षमा XIX.57NS भावार्य प्राय AKP,Vol.III, p.733 प. (c) गोले upto शनिवः 125 ·196 MEGHADOTA Point for which quoted Remarks Work in which quoted Verse Yerse Edn. No. AKT,pt.I,p.109 1 S.K.De कश्चित् कान्ता 4. (a) & (b) H, p.212 " AR,p.188 उदात्त-उदारचरितानां यत्र चरित वस्त्वन्तराग- तामुपयाति तदात्तम् । यथा कश्चित् "प्रत्र वाक्यार्थी- भूतस्य देशविशेषस्य उदारचरितजानक्यादिचरितमङ्ग- तयोपनिवद्धम् q. (c) " " CHA,p.7 RAS,p.188 SM,p.114 " " " प्रवास-शापः - ताद्रूप्येण लिङ्गोद्भदः -शब्दान्तरोपलव्यवस्तुसामर्थ्यात् सामा- न्याक्षिप्तस्य विशेपेऽवस्थापन लिङ्गोद्भेदः । यथा-- कश्चित्लान्ताविरहगुरुणेत्यादि व्यवहितकल्पना-One of the 48 Vakyadharmas. यथा च मेघदूताद्यश्लोके कश्चिद्यक्षश्शापेनास्तगमित- महिमा रामगिर्याश्रमेषु वसतिं चक्र इति KĀLIDĀSA CITATIONS Sr.Pra.,Vol II, " " p157 ·Sr.Pra.,Vol.II, " p,154 लघु-One of the 48 Vakyadharmas. कर्मधारय- १. (c) & (d) बहुबोझोः लघुर्यथा प्रवास: -वसे: प्रपूर्वस्य तद्विपरीतार्थवाचिले प्रवसनं प्रवासः। यथा प्रवासभेद-सामान्यभेद-सावधिर्यथा Sr.Pra.,Vol.IY, MEGHADOTA " p.426 . " Sr.Pra.,Vol.lv, p.658 DV,p.27 3 तस्य स्थित्वा " 4. (a) reads कौतुका• for केतक " 4. (b) " GRM,p.32 Sr.Pra.,Vol.Iv, " p.707 विरहोद्दीपन-चिन्तारम्भादीनां पृथक् पृथक् चतुष्कं 1. कौतुक० for केतक० तर चिन्तारम्भेषु स्मृत्यादीनामेकस्यैव सद्भावे शुद्धः द्वयोस्सङ्कीर्णः, त्रयाणा प्रकीर्णः, चतुणों विप्रकोण इति । विप्रकीर्णो यथा प्रवासभेद-सामान्यभेद । सप्रतिविधानो यथा 4 प्रत्यासन्ने नभसि " Sr.Pra.,Vol.lv, p.657 5 धूमज्योतिः " ARU,pp,24-5 " " CHA,P.9 प. धूम upto मरता q. (c) H, p.213 अलारेपालद्वारोयथा-धूमज्योति: "इत्यादिवचना• d. प्रणय for प्रकृति० नन्तर, शापान्तो मे "सपासु इत्यादी विरोपालद्वारेण महापुरुषाणां कोपेऽपि न तद् भूत्या विपद्यरम्निति विशेपोक्तिय॑ज्यते । KPSCpt.I, p.190 197 ·198 Verse Edn. Verse Work in which quoted Point for which quoted Remarks No 5 S.K.De घूमज्योतिः p.278 6 जातं वशे 9. (d) " " " Sr.Pra.,Vol.II, युक्तिः -शब्दालङ्कारः प्रवन्धव्यापिवस्तूपपत्ति: प्रबन्धविषया यथा DV,p.67 H, p.213 DV,P.25 4. (a) पुष्कल० for पुष्कर Sr.Pra,Vol.III, व्यसनादिभि दीनत्वम्-Guna of a Dhiralalita a. पुष्कल• for पुष्कर p.305 Sr.Pra.,Vol.II], उत्तमस्य दैन्यं यथा-Bhava of a Dhiralalita a. पुष्कल• for पुष्कर p.324 Sr.Pra.,Vol.Iv, दूतसंप्रेक्षण यथा- One of the 48 conditions of 4. पुष्कल० for पुष्कर p 536 love 9. verse 7 also Sr.Pra,Vol.IY, p.536 Sr.Pra.,Vol.IV, विरहोद्दीपन-वागारम्भ-प्रकृतो यथा " " " संतप्तानां त्वमसि " p.708 KĀLIDĀSA CITATIONS 8 " त्वामाद पवन Sr.Pra.,Vol.lv, p.710 विरहोद्दीपन-दारीरारम्भ - ·१ मन्दं मन्दं नुदति MEGFADOTA H P.339 10 ता चावश्य " कर्तुं यप प्रभवति " DV,p.122 ६. मन्दं upto पवनः H, p.214 Sr.Pra.,Vol.I, नामरूपं यथा-प्रकृतिप्रत्ययसमुदायस्य प्रकृत्यर्थभाग- मुखेन भेदके क्रियाविशेषणं भावोत्पन्ने हि प्रत्यये कदा- चित्समुदायः प्रत्ययमुखेन विशेष्यते-तोत्र. पाक: तीव्र पाक इति तत् पोढा Abhi.Bha.,Vol.I, कर्ण-बापुजनादिविपये यापेक्षा रताविवालम्वनम् ६. (c) p.310 यथोक्तं-पाया..' ततो निष्क्रान्तो भावः शोकाल्यो c. सदृशप्राणम् यस्मिन् also समिति AKP,Vol.I,p.270 q. बिस upto वन्तः (0) AKT.Pt.I,p.109 DV,p.88 KPKD,p.154 पोनसत्यं च प्रकृतिप्रत्ययोभयपदवाक्पविषयत्वादनेक, यथा यिस'"इति घ मत्वर्थीयस्य, बहुव्रीहिसमासाप्रपेरणव तदर्यावगतिसिद्धः Sr.Pra.,Vol.II, गुरु-One of the 48 Valyadharmas. कर्मपार- १. (s) & (d) p.155 यमत्वर्थीयेन गुरुयथा AKU,p.261 4. (a) आपृच्छत्व upto भमुम् DV,p.122 प. () & (c) Sr.Pra.,Vol.lv, विरहोद्दीपन-वागारम्भ-अप्रतो यथा a. मार्गान् for मार्ग p.708 " " " " " 12 " मापृच्छत्व 13 " गार्ग तावच्छणु 661 ·200 Verso No. Remarks Edn. Verse Work in which quoted Point for which quoted 14 S.K.De पद्रः शृङ्गं हरति Sr.Pra.,Vol.II, वितर्क-अर्थालङ्कार । अनिर्णयान्तमिथ्यारूपो यथा H, p.214 p.314 15 रत्नच्छायाव्यतिकर 4. (a) " GRM,p.34 AKT.Pt.II,p.15 १. (b) 1. " Sr.Pra.,Vol.I, " " p.433 साहित्य-अभिघा--मुख्या । अवस्तुष्वपि वस्तुवन्मिथ्या- a. ०करमिव for oकर इव प्रसिद्धिः प्रवादो यथा वाक्यवक्रता । अत्र 'अतितरामि'त्यतीव चमत्कारकारी q. (c) & (d) 4. (d) किंपुनर्यस्तयोचः " " 17 "" 18 त्वामासारप्रमित छन्नोपान्तः स्थिरवा तस्मिन " 19 गतिविशेषो निषेवणं यथा b. गतिस्तं for गतिस्तव " 21 VI,p.131 GRM,p.34 KAY,p.14 Sr.Pra.,Vol.IV, p.812 GRM,p.34 USVU,p.107 Sr.Pra.,Vol.II, p.306 AKP,Vol.II, pp.49,55 " नीपं दृष्ट्वा N - q. (b) 4. नीपं upto कपिशं H, p.214 22 " उत्पश्यामि द्रुतमपि अर्थालट्कार–सम्भव । उभयरूपो यथा KĀLIDĀSA CITATIONS 23 पाण्डुच्छायो १. प्राकुलग्रामचंत्या ·25 नीच राख्यं RAS,p.48 Sr.Pra.,Vol.lv, तटस्था--क्रीडादेः । शृङ्गारस्योद्दीपनविभावः विरहोद्दीपन-वागारम्भ-प्रसक्तो यथा 27 वः पन्थाः MEGHADOTA p.708 28 वीचिक्षोमस्तनित VKS,538 नानाप्रकारशृङ्गाररस b. मा च for मा स्म c. स्फुरण• for स्फुरित. a.वीची0 for वीचि. C. रसाभ्यन्तर (also oर.) for रसाभ्यन्तरः d. प्रावि० (also प्रणय०) for प्रणय 30 प्राप्यावन्ती दीपीकुर्वन् VKT.p.669 AKP,Vol.I, 31 4. (0) & (d) १. (b) H, p.215 p.208 . d. शिप्रा for सिप्रा. KM,p.79 कविसमयलक्षणम्-नदीपमानि यथा KPKD,pp.93-4 वाच्यालद्वारसंसृष्टत्वं च पदापेक्षया यथा KPV,pt.II,p.150 वाच्यालङ्कारससृष्टिः पदाथयेणव; न तु वाक्याश्रयेण । " यथा 33 " भर्नुः कण्ठन्छवि Sr.Pri.,Vol.lv, विरहोद्दीपन-वागारम्भ-मनुप्रसक्तो यथा p.708 35 0 पादन्यासक्वगित ३. दृश्यमान: for वीक्ष्यमाणः d. विरत युवती for निरतयुपति० H, p.215 d. मामोश्यन्ति for मामोश्यन्ते KM,p 86 Sr.Pra.,Vol.III, चक्षुप: कृपणता नायिका-सामान्या-वैश्या । विलासिनी यथा " P.I16 201 ·202 Remarks Verse Point for which quoted Work in which quoted Lin. Verso No. GRAM,p.176 36 S.K.De पश्चादुच्च. 37 गच्छन्तीना रमण 4. दृष्टभक्तिर्भवान्या H, P.215 KAV,p.8 तमसो मुष्टिग्राह्यत्वम् अभिसरण-ध्वान्तपरीक्षा यथा Sr.Pra.,Vol.IV, " p.473 VI,p.101 . उपचारवकता-A variety of Padapurvardhavakrata. अत्रामूर्तानामपि तमसामतिबाहुल्या घनत्वा- न्मूर्तसमुचित सूचिभेद्यत्वमुपचरितम् 38 ता कस्याचिद्भवन 12 q. ता upto वलभी प. (d) q. (c) " AKP,Vol II,p.70 CHAP 9 DD,p.11 DV,p.55 VJ,p.55 " " " " ज्योतिलसावलयि " 4. (c) आभिजात्य-यत. स्वभावमसृणच्छायं महायश्लक्षण- q. (a) & (b) कान्ति यत्तद् आभिजात्य कथयन्तीत्यर्थः । यथा 'ज्योति- H, p.216 लेखा...' पत्र श्रुतिपेशलतादिस्वभावमसृणच्छायत्व किमपि सहृदयसवेद्य परिस्फुरति g. (b) H, p.216 प्रर्थालङ्कार-सम्भव-विधिरूपो यथा b. ०प्रभावम् for प्रवाहम् KĀLIDĀSA CITATIONS 45 पारायनं GRM,p.447 46 वादातु जलमयनते Sr.Pra.,Vol.II, " ·p.306 " Sr.Pra.,Vol.III, ताराकर्म-पातन यथा MEGHADUTA c. •मुष्टो for दृष्टी H, P.216 a. अस्य० for त्वपि b. विषयो for oगतयो c.प्रावन्द्य० for oमावळ d. ०एतत् for एकम् H, p.216 p.227 47 " चक्षुपःमिधवर्णता तामुत्तीयं व्रज तस्याः पातु सुरगज K.M,p 86 CHA,p.8 51 " १. (d) H, p.217 " " Sr.Pra.,Vol.II, अर्थालङ्कार-सम्भव । अनुभवरूपो यथा p.307 53 g. (b) क्षपित upto अग्निः 54 तं चेद्वायो सरति ये त्वां मुक्तध्यनि तत्र व्यक्तं दृपदि 4.(c) 55 DV,p.58 GRM,p.98 DV.p.121 Sr.Pra.,Vol.II, p.158 " 56 शब्दायन्ते मधुर १. (b) भक्तिनम्रः परीयाः योग्यतापत्तिर्यथा--One of the 48 Vakyadharmas b. हीयते for गीयते a. निर्हारो मुख for निहाँदी मुरल 57 " पालेयादेपतट- Sr.Pra.,Vol.I, p.337 H, p.218 क्रियादीनां मिथोमर्यादावधिः सपूर्वकालव्यतिहारपरापर- b. पावन for वर्म योगकालाघ्वादिभेदादनेकप्रकार । परयोगो यथा cotto for 07147 d. श्यामं for याम: विमथना for नियमना.. 203 ·204 Verte No. Remarks Work in which quoted Point for which quoted Verse Edn. q (a) " " 58 S.K.De गरवा चौवं KAV,p.9 KAV,p.14 VI,p.193 59 उत्पश्यामि त्वयितटगते KAV,p.14 63 तस्योत्सने प्रणयिन Sr.Pra.,Vol.IV, उत्प्रेक्षा-काल्पनिकसादृश्योदाहरण यथा 4. (d) " पादत्रयसमस्या " q. (b) विमानः for विमाना विरहोद्दीपन-इच्छाविशेषो यथा C. " p.704 64 विद्युत्वन्तं ललित Sr.Pra.,Vol.III, P.176 65 हस्ते लीलाकमल Sr.Pra.,Vol.II, p.408 उद्दीपनविभाव-उपकरण-मदिर यथा a. चित्रं for चित्राः b. पर्जन्य for गम्भीर H, p.218 नानालङ्कारससृष्टिः c. कुरवकः for •कुरवक d. दीपं for नीप H, p.218 १. हस्ते लीलाकमलमलके दीप्तिः - (चित्तज भाव) अत्र प्रियतमालिङ्गनसौध- b. जालमार्गप्रविष्ट: for ज्योत्स्नादिगुणे ''सुरतोत्साहरूपा दीप्तिः प्रतीयते तन्तुजालावलम्बाः आ. चन्द्रपादैनिशीथे for ०श्चोतिता चन्द्रपादः अर्यालङ्कार-अहेतु-व्याहतो यथा b. क्षीमं for वास: रागादOfor कामाद " " USVU,p.212 67 परस्त्रीणा प्रियतम . RAS,p.51 KĀLIDĀSA CITATIONS 69 नीवीबन्धोच्छ्वसित Sr.Pra.,Vol.II, p.306 ·4. प्रेरणी for प्रेरणा H, p.219 31EONA DUTA 72 तत्रागार पनपति 4. (a) " DY,p.44 AKP,Vol.11,p.73 4.(b) KM,p.96 उत्तरादायप्युत्तरदिगभियानम् " H, p.219 1. अनुत्तरेण• for दुतरेण b. सुरपति० for तदमर d. स्तवफ. for स्तवक० b. गुरपति for तदमर d. विनतो for oनमितो (b) & (1) Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपन विमाव-उपकरण । मदिरं यथा " p.176 विरहोहीपन- इच्छा-भविन्याविषो यथा " Sr.Pra.,Vol.ly. p.705 पापी पास्गित मरपात Sr.Pra.,Vol.III, p.182 तस्यात्तीरे रपितशिपर: S.Pra.,Vol.ly, p.703 उदोपनविभाष देशव्यापीरमणीयता यथा " विरहोद्दीपन-स्मरण-मनुस्मृतिर्यथा b. हमः स्फीताविकपकमस: दोरवडूर्यनासः c. मा० for मद् d. स्मरन्ति for रमपमि H. p.219 १. (0) एक: upto मा d. दोहस० for पोस 75 रहामोफत DV.p.96 Sr.Pa.,Vol.ly, p.703 1 विरहोतीपग-रमरण-स्मृति-पिरोपो पपा ·Verro Edn. Verso Work in which quoted Point for which quoted Remarks No. 76 SK.De. तन्मध्ये च रपटिक १. (c) शिजवलयसुभगः उपचारनिमित्ता-धर्मनिमित्ता यथा 4. (0) M DV,p.13 Sr.Pra,Vol.II, p.2 Sr.Pra.,Vol.III, मूलकलाः -तृत्तं यथा P200 a. तस्योपान्ते for तन्मध्ये च b. मूलबन्धामरिणo for मूले बद्धा मणिक " Sr.Pra.,Vol.1V, विरहोद्दीपन-स्मरण-अनुस्मृति-विशेपो यथा " p.704 79 तन्वी श्यामा शिसर- AKP,Vol.11, g. (c) थोणीभारादलसगमना p.554 Bha.Pra.,p.306 शब्दो गुणीभवेत् स्वस्ववाच्यार्थगुणगौरवात् . RAS,p.40 SM,p.11 शृङ्गारस्योद्दीपन विभाव । द्वितीययौवनं यथा हृदिस्यं तद् विशे(प/प्य)स्य शरीरानुप्रवेशि यत् " " a. शिखरि• for शिखर० H, p219 a. शिखरि० for शिखर a. शिख (र?रि) for शिखर d. (स्यात्या) for या १. (d) पद्मिनीवान्यरूपा H, p.220 4. (d) पद्मिनी वान्यरूपा 80 तो जानीयाः परिमित " AKP, Vol. IV, KĀLIDĀSA CITATIONS p.313 AKU,Vol.IV, p.339 ·प. (d) " KPSC,II,p.263 Sr.Pri.,Vol.IV, p.675 इपशब्द इव वाशब्दोऽप्युपमां द्योतयति. प्राप्तिस्कन्ध-तत्र देशोपाधिभेदेषु स्वकीयान्देशे यथा MEGIIADOTA 1. जानीथा: for जानीया: कथा for कथां द्वितीयां for द्वितीयं c. गाढोत्कण्ठा for कण्ठां वाला for बाला d. जाता for जातां तुहितमथिता for शिशिरमथिता 81 " नून तस्याः प्रबल Sr.Pra,,Vol.IV, प्राप्तिस्कन्ध-पात्रभेदेषु ललितो यथा p.678 82 " मालोके ते निपतति Sr.Pra.,Vol.IV, उत्कण्ठाविनोद-नायिकावाह्य प्रान्तरो बाह्यान्तरश्च d. गिरिक for रसिके p.716 यथा 83 उत्सङ्गे वा मलिन AS,p.33 प्रोषितभर्तृका-नायिकावस्था c. तन्त्रीमाद्री for तन्त्रीरार्दा d. ०अधिकृतां for अपि कृतां विस्मरन्ति for विस्मरन्ती H, p.220 b. विरहित. for विरचित . उत्कण्ठाविनोदः -नायिकाया एवं प्रसक्तो यथा Sr.Pra.,Vol.IV, p.717 Sr.Pra.,Vol.IY, p.717 84 U शेषान्मासान् विरह उत्कण्ठाविनोद-तस्याः (नायिकाया:) अनुप्रसक्ताः प्रस- तानुप्रसक्तरच यथा २. गमय for विरह 207- ·208 Work in which quoted Remarks Verse Verse Edr. Point for which quoted No. 86 प्राधिक्षामा विरह Sr.Pra.,Vol.ly, p677 प्राप्तिस्कन्प–पात्रभेदेषु मध्यमा यथा a. ०क्षामाo for ०क्षामा पावों for oपाद b. तमिव for तनुमिव c. क्षणमिव for क्षण इव d. वनित for महती० प्राप्तिस्कन्ध-पात्रभेदेषु प्रगल्भा यथा a. विक्षिपन्ती for ती० d. याकाङ्क्षन्ती for oन्ती युक्ति-जातिक्रियागुणद्रव्यारणा युक्तिः पदार्यविपया यथा प. (d) d. साग्रे० for साभ्रे 87 निवासेनापर Sr.Pra.,Vol.IY, p.678 89 " पादानिन्दोरमृत Sr.Pra.,Vol.II, p.277 Sr.Pra.,Vol.ly, 91 जाने सख्यास्तव मयि प्रवासभेद-सामान्यभेद-विस्रव्यरागो यया c. मद्यभावा for oमन्यभावः d. ०ध्रान्त• for oभ्रातः P.656 VI,p.110 शब्दवक्रता-बन्धच्छाया-विध्यादीनां सन्निवेशकान्ति- कारिणी। शब्दवकता यथा 92 रखापालप्रसरमसः CHA,p.9 G. (b) H, p220 d. कुल• for oच्चन प्रक्षिपुटकम-स्फुरितं यथा " Sr.Pra.,Vol.lI, p.230 Sr.Pra,Vol.IV, KĀLIDĀSA CITATIONS मुनिमित्तानुभव-दूतोपगमे यथा c. स्पन्दितं के for p.728 सन्दि राधे d. कुल० for च्चन ·93 वामश्चास्याः कररह AKP,Vol.IV. १. (c) p.113 MEGHADŪTA . " १. (b) DV.p.26 Sr.Pra.,Vol.IY, दूतोपगने यथा p.729 b. क्रीडायोग for मुक्काजाल Sr.Pra.,Vol.IV, उपसर्थि-सम्पूर्णतार्थो यथा b. क्रीडायोगः for मुक्ताजालं p.816 94 " तस्मिन् काले जलद Sr.Pra.,Vol.IV, p.712 96 " भर्तुमित्रं प्रियमविधवे SM,p.16 "" Sr.Pra.,Vol.Iv, p.718 , विरप्रतीकारः । नायककृतो यथा b. तत्रासीनस्तनित• for अवास्यैनां स्तनित. कोऽत्र शब्दः, को वायो नामेति अर्थः सहृदयालादकारी १. (a) सुस्पन्दसुन्दरः । यधस्योदाहरणं यथा देशदान-प्रत्यवरो यथा b. सन्देशः for सन्देशान निहित: for निहिदा c. भ्राम्यतां for श्राम्यता Example of poetry, that is सहृदयालादकारी b. हृदय० for मनसि सन्देशदान-दूरस्थयोः दूतद्वारकयोः पत्रप्रयोग: सन्देश- d. पूर्वाभाष्यं for पूर्वाशास्य दानं; तेषु परो यथा व्यपेक्षा-पानिधानिकी यथा । इयं थुत्याभिधानिकी। परस्पर पदार्थानामाकाङ्क्षा स्यात् व्यपेक्षणम् व्यपेक्षा-श्रुत्याभिघानिकी यथा ३. प्रतनु for तनु च " 98 " VI,p.20 तामायुष्मन्ममच Sr.Pra.,Vol.lv, p.717 प्रङ्गेनाङ्ग तनु च तनुना SM,p.9 99 ८ P Sr.Pra.,Vol.II, p.76 209 ·210 Point for which quoted Remarks Work in which quoted Verse Edo. Verso No. चिन्ता-विप्रतम्भ a. प्रतनु for तनु च 99 S.K.De मङ्गेनाङ्गं तनु च तनुना Sr.Pra.,VoLIII, p.58 Sr.Pra.,Vol.IT, बुद्ध्यारम्भ; रीति-लाटीयानुप्रासा यथा a. " " p.215 प्रकाशानुरागः -प्रोषितपतिकाविषयो यथा a. " 4. (a) " विप्रलम्भेष्वपि करणःप्रवासो विचित्र.। स यथा a. प्रतनु for तनु च प्रकर्षण वासयत्यनुरञ्जयति तन्मयता नयति कामिन- a. श्चित्तमिति वा प्रवास, यथा सन्देशदान-परोवरो यथा " Sr.Pra.,Vol III, p.373 Sr.Pra.,Vol.III, p.396 Sr.Pra.,Vol.IV, p426 Sr.Pra.,Vol.IV, p.718 Sr.Pra.,Vol.III, p.107 " a. " " . 100 शब्दास्येय यदपि घोरललित, साधारण: -मध्यमो यथा " a. विटपि for यदपि b. करोलोकः for कर्ण लोल: c. दृश्य for दृष्ट d. ar for 691 KALIDASA CITATIONS Sr.Pra.,Vol.lv, सन्देशदान-अवरो यथा ग p.718 b. लोक: for oलोलः c. दृश्य for °दृष्ट d. ता for स्वा ·101 श्यामास्वङ्ग चकित KPKD,p. 200 तिर्वाहेऽप्यङ्गत्वं यथा-पत्र प्रेक्षायाः पुतद्वद्भावाध्या- ३ पातान् for पातम् रोपाया अनुप्राणकं सादृश्यं यथोपक्रान्त तथा निर्वाहित- b. गण्ड० for वक्त्र मपि विप्रलम्भरसोपकाराय H, p.221 विरहिणा प्रलापः 4. हरिण• for oहरिणी b. गण्ड० for वक्त्र. d. भीरु for चण्डि MEGHADŪTA Sbhv.,1336 " Sr.Pra.,Vol.III, रति. - प्रौपमानिकी । तत्र जाता यथा p.14 " " " Utt. Vavilla धारासिक्तस्थल Meg. 47 Sr.Pra.,Vol.III, बुद्ध्यारम्भानुभावः । वैदर्भीरीतिः । अनुपचारवृत्तिमती ३. वीक्षणे for oप्रेक्षिते p.214 यथा Sr.Pra.,Vol.IV, प्रवासवृत्तान्त-उपापविपर्ययः । एकदेशिको यथा a. पात: for पातं p.685 b. तन for वक्त्र Sr.Pra.,Vol.IV, सन्देशदान-पार्तवो, यथा 0. .चाविगणय for p.720 oऽस्मिन् विगणय d. प्रबल for oप्रवितत० जलदOfor oधन Abhi.Bha.,Vol.II, उपसर्गात् प्रकृतार्थयोगिनो यथा। निर्मिता इत्यर्थे न १. (c) मुहुरुपचित "लुप्यते p.226 मितिः । अधिकद्योतको यथा H, p.221 RAS,p.95 WI-(One of the 8 Sättyika-bhāvas) fagiaa Sbhv.,1337 विरहिणां प्रलापः c. लिप्यते for oलुप्यते 102 S.K.De त्वामालिख्य प्रणय " 211 ·212 Remarks Point for which quoted Verso No. Edn. Work in which quoted Verso 102 S.K.De स्वामा लिख्य प्राय Sp.,3503 नायिका प्रति नायकावस्थावर्णनम् Sr.Pra.,Vol.III, रतिः - अनुबन्धिनी यथा p.14 Sr.Pra.,Vol.II, मध्यमस्य अथु यथा-Bhava of Dhiralalita ८. लिख्यते for लुप्यते " c. लिख्यते for oलुप्यते " " p.318 उपसर्गायों यथा q. (a) " Sr.Pra.,Vol.IV P.412 Sr.Pra.,Vol.IV, उपापविपर्ययः । विहितो यथा c. लिप्यते for लुप्यते p.685 " " VKS,p.70 Sr.Pra.,Vol.IV, विरहवर्णनम् उपापविपर्ययः, कादाचित्को यथा 103 मामाकापारिणहित H, p.221 p.685 U 104 Sr.Pra ,Vol.lv, विरहोद्दीपनम्, शरीराम्भचेष्टाभिव्यक्तिरूपः; चेष्टायां p.711 चतुर्थो यथा भिरवा सद्यः किसलय Sr.Pra.,Vol.III, रतिः-सासगिकी, जातिः p.ll Sr.Pri,Vol.IY, प्राप्तिस्कन्धः -प्रौचित्यम् । उद्यौचित्यं यथा p.683 " H, p.221 KÄLIDĀSA CITATIONS a. •पुटो for • पुटान् ·105 संक्षिप्येत क्षण इव RAS,p.132 पौत्सुक्यम्। इष्टवस्तुवियोगात्-One of the vyabhicarins नायिका प्रति विरहिसन्देश: MECHADOTA Smv.,p.163 " a. ०प्यन्ते for .प्येते क्षररामिव for क्षरण इव यामास्त्रियामा: for यामा त्रियामा ३. एमिव for क्षण इव d. उष्णाभिः for ऊष्माभिः क्षत. for कृत. " Sr. Pra., Yol.iv, दिनरात्रपक्षमासत्वयनरूपो वैकल्पिक: यथा p.434 . " " Sr.Pra.,Vol.IV, सन्देशदान--सोऽवातों यथा p.720 a..मपि for क्षरण इव d. उप्याभिः for ऊम्माभिः 106 नत्यारमानं " GRM,p.34 Sr.Pra.,Vol.IV, p.719 " " 107 पापातो मे 4. (d) सन्देशदान-वातों यथा 1. इति• for गनु० मारमनवावलम्बे for मारमना नापलम्बे c. फस्र्यकान्तात् for फस्यारपन्तम् मलयारेणालद्वारी पथा ।""विरोधारकारेण "विशे- H, p.222 पोक्तिः व्यग्यते विप्रलम्भशुङ्गारः मप प्रयो पाया तावत् मनु पुन: भूप इत्यधिकाराः, 4. (6) परपाव"गुणित यथा " KPSC,Pt.I, P,190 " " SM,p.60 Sr.Pra.,Vol.l, 10 P.13 213 ·214 Veric No. Point for which quoted Remarks Work in which quoted Edn. Verse 107 S.K.DO पापान्तो मे p.275 Sr.Pra.,Vol.II, अन्योक्तीनामनुकरणं छाया । सा पोढा । लोकोक्तिच्छाया यथा Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपनविभावः-सन्देशो यया " p.206 Sr.Pra.,Vol.lv, व्याविद्धम् । तत्र प्रकृत्यों यथा . " p412 प्रवासभेद-सामान्यभेद-सोपसहारो यथा Sr.Pra.,Vol.IV, p.660 Sr.Pra.,Vol.Iv, p.720 Sr.Pra.,Vol.Iv, सन्देशदान-सौखातों यथा " 1 प्रवासानन्तर भुजिरम्यवहारार्थः उपसर्ग सम्पूर्णार्थः । " p796 ""यथाच" 108 भूयरचाह त्वममि 94: as Adhikārārtha q. (a) भूयः upto शयने M Sr.Pra.,Vol.I, p.13 Sr.Pra.,Vol.III, " धीरोदात्त-साधारण-दक्षिण-कनिष्ठो यया p98 KĀLIDĀSA CITATIONS Sr.Pra.,Vol.ly, p.586 मान-विषय-यालम्बन । स्वप्नोपलब्धापराधालम्बनो - यथा ·109 " p.303 BIEGIADOTA " " " " एतस्मान्मा कुशलिन Abhi.Bha.,Vol.I, शृङ्गारः॥शृङ्गारस्येमो भेदी (सम्भोगः विप्रलम्भश्च) c. sप्यभोगा for हाभोगा गोत्वस्येव पावलेयत्ववाहुलेयत्वे । अपि तु तद्दशावयेऽप्य- नुपापिनी या रतिरास्वादनामिका, तस्याश्चास्वाद्यमान रूपं शृङ्गारः । यदातुः-एतस्मान् AKU,p.298 4. (6) RAS,p.62 वागारम्भ-सन्देश-one of the 4Anubhavas RAS,p.152 स्नेहः । प्रौढो यथा c. ध्वसिनः for हासिनः Smy.,p.163 नायिका प्रति विरहिसन्देश. Sr.Pra.,Vol.III, उद्दीपन विभावः । सन्देशो यथा p.206 एतत् कृत्वा प्रियमनु- RAS,p. 102 दैत्य-one of the Vyabhicārins हत्तापात् c. प्रावृता for प्रावृपा " " " C. " ॥ " C. 111 " 215 ·PART II RESULTS OF THE INVESTIGATION ·ANTIQUITY OF SOME OF THE EXTRA VERSES OF THE LONGER VERSION OF THE SĀKUNTALA* We find in Kālidāsa's Sakuntala certain probems because of its wide study and popularity. The main problem is regarding the varying recensions of the text. It has come down to us in four recensions, referred to as the Bengali, Devanagari, Kashmiri and the Southern recensions. All these have been published. Recently Ramanath Jha has edited a text of the Abhijñānasakuntalamt based on the manuscripts in Maithils script with the commentaries of Sankara and Narabari. In the introduction, (p.xv), Mr. Jha calls it the Maithili recension of the play prevalent in Mithila. Regarding this fifth one, Dr. V. Raghavant observes : "such a fifth recension is not justified by facts. This text belongs to the Bengali- Kashmiri family, sometimes leaning towards the Bengali and sometimes to the Kashmiri." The fundamental difference in these recensions is the presence or the absence of some passages in the one or the other. We can, therefore, classify them as the longer and the shorter recensions of the play. The Bengali and the Kashmiri go under the former and the Devanagari and the Southern go under the latter, Let us take the Bengali recension. Those who are in favour of this recension have tried to show the authenticity of some if not all the extra verses on the basis of their quotations in works of alarikāra, drama. turgy etc. We have, during our work, found some more material bearing on this subject. We shall discuss now some of the verses which could be traced in quotations. (1) सतो यतः पट्चरणोभिवर्तते ततस्ततः प्रेरितवा मलोचना । References to the verses are from Richard Pischel's edition of Kalidasa's Sakwala, 2nd edition, Harvard Oriental Series, 16, 1922 + Published by the Mithila Institute, Darbhanga, 1957 Sec Prefacc (p.iii) to lie Abhijñānasükutala (Sabstya Akademi, New Delhi), 1965 ·220 KĀLIDĀSA CITATIONS विवर्तितभूरियमद्य शिक्षते 'भयादकामापि हि दृष्टिविभ्रमम् ॥ This verse describes a situation when Sakuntalā was in a frightened condition as a result of a bee u dich started hovertog round her while she was watering the plants. This verse occurs in the longer recension of Act 1.22. We find it quoted by Jalhana in bis Sakrimuktāralit (p. 240) under the topic related to the gathering of flowers. More than this, Jalhana quotes it as from Kālıdāsa. This anthologist who composed his work in 1258 A.D. fumishes some variant readings for this verse: Saada bostao बलात. This verse and its citation by Jalhana has not been pointed out by scholars previously. (2) लोला दृष्टिमितस्ततो वितनुते सचूलताविभ्रमा- माभुग्नेन: "वित्तिता वलिमता मध्येन कम्प्रस्तनी । हस्तान विधुनोति पल्लवनिभं शीत्कार भिन्नाघरा जातेय 'भ्रमराभिलवनभिया वाविना नर्तकी ।। This verse also gives a vivid description of Sakuntala while she was in the same statc mentioned above. It occurs in Act I after verse 23. It has been quoted by two writers, one an anthologist and the other a great writer on alariikāra and dramaturgy. Jalhana in his Suhtimuhlārali (p. 240), in the same section referred to previously, quotes this verse, actually attributing it to Kālıdása. The other writer who cites the verse is Bhoja. Bhoja, to illustrate the idea of the aspect of a love which is called by him kauniljasamasera in his Sriguraprakasa (Vol IV, p 813), quotes this serse, but without mentioning the name of Kālijāsa. We cannot say with certainty of Bhoja knew this verse as Kālidāsa's. It is however not always the case that in such works the author's name is always added to the allustrative verse. But as noted abovc, Jalhana mcntions Kálidisa as the author of this verse. The crse as such is therefore older than Bhoja, the great critic. Variants oiferar by Jalhana are : "विवर्तते ३०सीलारपूना 'भमरालि.. Variants by Bhoja are: विभजते 'विचेप्टते क्विार 'वायम्. स्व दूरमपि गच्छन्ती दर न जहासि मे । दिनारसानन्यायव पुरोभूल वनस्पतेः॥ + Gackard Orxental Series, LXXXII, Baroda, 1938 Scc among variants to Act I, verses 23-4, p. 159 ·RESULTS OF INVESTIGATION 221 This verse is at the end of Act III, verse 29 and contributes to the elaboration of the sprigaric scene, When Sakuntali says 10 Dusyanta- "अनिच्छापूरपाः अपि सभापणमा केरा परिचितः अयं जनः न विस्मर्तव्यः", this versc comes from his mouth. Bhoja in his Sprgāraprakūša* (Vol. IV, p. 519). cites this verse to illustrate upayaprayoga, a datakarman. He does not, mention the source as Kalidasa. The antiquity and the voguc of the verse arc however to be noted from this citation. The variants offered are: गरुचन्ति. अनिदयोपभोग्यम्य रूपस्य मृदुन. क्यम् । कठिनं सलुते चेतः शिरीपस्येव बन्धनम् ॥ This is III. 30. We find this stanza quoted by Bhoja again in his Srúgäraprakāša (Vol. IV, p. 812), while illustratiog another idea relating to an aspect of love, as analysed by him under the head pälanasarksepa. This also is quoted anonymously. Bhoja records : दारणं समि in place of कठिनं खलु. मणिबन्यनगलितमिदं गक्रान्तोशीरपरिमलं तस्या' । हृदयस्य निगडमिव मे मृणालवलयं स्थितं पुरत. ॥ This is III. 31. Vardhamana in his Ganaratnamahodadhi (p. 110), quotes it and adds यथा कालिदासस्य. This verse has already been pointed out by the scholars. Ganaratnamahodadhi reads मणिबन्धविगलिन.. The above three verses contribute to the elaboration of the sprigāric scene in the end of Act III. Bhoja quotes two of them and also Vardha. māna quotes and attributes another from this context to Kalidasa himself. In addition to these three verses, another चारणा स्फुरितैनायं (II. 360 of the longer Bengali version, has been pointed out by previous writers as quoted by Visvanátha in his Sahin adarpant. पादन्यासं क्षितिघरगुरोर्मूनि कृत्वा मुमेरोः क्रान्तं येन क्षयिततमसा मध्यम घाम विष्णोः। सोऽयं पतति गगरपादपरोपमंपूर्व- रित्यारूभित्रति महतामध्यपभ्रंशनिया ॥. . Ms. in Governmegt Oriental Mis. Library, Madras (in volumes), R. 3252 ·222 KALIDĀSA CITATIOXS This is IV. 5. The disciple of Kanva ascertains 14cafe Trut इति. We find this verse quoted by two anthologists. Vallabhadeva in his Subhāṣitāiali (561) and also śārngadhara in his Śärngadharapaddhari (760) quote this verse and both of them attribute it to Kalidasa. Regarding this verse, Peterson in his edition of Subhasitaiali (notes, p. 22) adds: in Sakuntala. More than this, this is one of the four verses describing dawn at thc beginning of Act IV and it occurs only in the longer version of the play. The four verses are in order : यात्येकतः, अन्तहिते, कर्कन्धूनामुपरि and पाद- 1. The first tho verses are common to all recensions and the other two are found only in the longer version. Dr. S. K. Belvalkar* is not in favour of accepting the first two verses as really coming from Kálidasa and offers his view thus : "Neither of these two verses is quoted as his in any of the anthologies. On the other hand the remaining two verses are so quoted, and they-or at any rate the first of them--formed part of the original play, the penchant for alankāra of latter-day writers being probably responsible for the introduction of the other two, which have become so familiar and which have so successfully driven the true coin out of the market." We can point out in this connection that cu o has been quoted by Kalid. Earāya Surya in his Sūktiratnahāra (p.255), attributiog it to Kalidasa. According to our findings, one of the two serses namely TGRUT# has been quoted as Kālıdāsa's in two well-known anthologies. Both the anthologies read fro and badet. Subhāṣitāral reads Schu'afae.. Sūrigadharapaddhati offers obt: in place of officer at the end of the verse. यदा शरीरस्य परीरिणश्च पृथपरवमेसान्तत एव भावि । माहार्ययोगेन वियुज्यमानः परेण को नाम मवेद्विपादी' ।। This is IV. 21-22. Sakuntală has to leave for her husband's house and she is distressed to leave her father Kanva. He tries to consolc her and asks her not to mind the sorrow of separation. Bhoja quotes this case in his Sprigarapralaša (Vol III, p. 333) to illustrate the quality of the type of hero called Miraprašāntandycha. Though he does not mention Kalidasa's name, Bhoja knew this verse which is found only in the longer version of the play. The following readings in Bhoja may be noted : विमुच्यमानः and bमयोगः: The Original Scharela.! ( 3!8) ty Dr S. K. Belvaldar (Su Asttosh Moolerxe Sihor Jubilee Volume 111, Oricnitalia, Part II. T 349.99) ·RESULTS OF IXVESTIGATIOX 223 न तियंगवलोकितं भवति चक्षुरालोहिनं वचोऽपि परुपाक्षर न च पदेपु संसजते । हिमातं इद वेपते सकल एप विम्बाघर: स्वभावविनते ध्रुवौ युगपदेव भेद गर्ने । This is V.23. In the repudiation scene when Sakuntală rebukes Dusyanta thus : अनार्य, प्रारमनः हृदयानुमानेन किल मर्वमेतत् प्रेससे । का नाम अन्यः धर्म. कञ्चुकव्यपदेशिनः तृणच्छन्नकूपोपमस्य तद अनुकारी मविष्यति, then, Dusyanta thinks within himself in the words of the verse: न तिर्यगव०.Durgidasa quotes the second line of the verse in his commentary, Dhătudipikā (p. 92) on Karikalpadruma of Vopadeva. After citing this, he adds यथा शाकुन्तले. Saradaranjarn Ray* remarks thus about this. verse: "how minutely and faithfully the working of anger are pointed in the first verse, how skilfully the metre is handled, how dignified the diction, and last though not least how happily संसज्जते appears in the आरमनेपद as is usual with Kalidisa, Vyasa and Valmiki." This has already been pointed out by the scholars. (9) "तस्यास्तुङ्गमिव स्तनद्वयमिद निम्नेव नाभिः स्थिता दृश्यन्ते विपमोन्नताश्च क्लयो भित्तो रामायामपि । अङ्गे च प्रतिभाति मार्दवमिदं स्निाधः स्वभावश्चिरं "प्रेम्ना(!) मन्मुखचन्द्रमीयत इव स्मेरेव वक्तीव' च ।। King Dusyanta is piniog in his separation from Sakuntala. He is now admiring the beauty of her form drawn in a picture-board. This verse occurs in Act VI after verse 16. In the recently published oldest anthology, Subhāsitararnakośa of Vidyâkara, we find this verse qoted in the section on love (verse 493). The editor of the work points out (foot-notes at p. 90) that this versc isi n the Bengali version (p. 220). Vidyäkara does not men. tion the author of the verse. The Subhūşitaratnakoſa furnishes the variants : "मस्या"स्निग्धस्वभाव. प्रेम्णा वत्तीति. A consideration of the above verses and their citations shows that they were all current upto the 17th century, the time of the last writer to quotc any of the above verses. Two of the verses i.e. लोलो दृष्टिम् and पादन्याराम् were known to two writers. Coming to the chronological order of the authors who quote them, Bhoja quotes four verscs in his Śrrigara- Sec his eda. of Kalidita's Abhijninašākenralo, Calcutta, p. 514 (1943) ·224 KĀLIDĀSA CITATIONS prakāśa (1030-50 A.D.), Vardhamāna one in his Ganarainamahododhi (1140 AD), Jalhana two in bis Sūktimuktārali (1258 A.D.), Sārngadhara one in his Sārngadharapaddhati (1363 A.D), Vallabhadeva one in bis Subhā. şitāval7 (15th century A.D.) and lastly Durgādāsa one verse in his Dhātudipikā (A.D. 1639). We can say that nine verses of the longer Bengali recension of the Sakuntala are found quoted in seven works and amongst them one on alamkāra, two on grammar and four on anthologies. This shows that between 11th and 17th centurics A.D., the infiated text of the Sakuntala was known and had vogue among writers of different kinds of treatises. Of the nine verses discussed above, five are quoted as Kālidāsa's. or those quoted anonymously by Bhoja, one, starTCH, is quoted as Kalidasa's by Jalhana Although we have not been able to authenticate more of these verses of the longer recension during the course of our extraction of Kālidāsa citations, we have found two citations at least which are of some value and which have not been pointed out by previous writers, namely, Jalhana quoting two of the verses as Kāldasa's and Bhoja quoting four of them although anonymously. II GRIVĀBHANGĀBHIRĀMAM (ABHI. SAK, 1.7) In the first Act of the Ablyñanaśāk untala of Kalidasa, the king, Dusyanta, is introduced to the audience as pursuing an antelope which takes him on a long chasc. In that context the king says to his charioteer thus : दूरममुना सारङ्गेण ययमावृष्टाः । अयं पुनरिदानीमपि- ग्रीवा भनाभिराम मुहरनुपतति स्पन्दने बदष्टिः पदनान प्रविष्ट. शरएतनमयाभूयसा पूर्ववयम् । दभरविलीः श्रमविवृतमुसघ्रसिभि. कीर्णवर्मा परमोदप्रप्नुतत्वाहियति बहुतरं रतो मुव्या प्रयाति ॥ The serse describes foar in the deer belonging to the hermitage and the ling gives the above vivid description of the animal in that state of fear. Abhinavagupia in his Abhindiabhāraiſ (Vol. I, p. 279) cites this Verse as an example of bhayanaka-rasa, describing ſear in the animal deer. When a properly qualified person reads or listens to this verse, the deer is perceived by him in its generic form and not as an element of ordinary life ·RESULTS OF INVESTIGATIOX and the fear perceived is also in its generic aspect; and the sentiment of fcar manifests itself in his heart. In the course of the delectation of the rasa, the mind is entirely absorbed in it T11270 has been quotcu as an instance of bhayānala-rasa by the standard witer, Mammata, in his Karyaprakdía' (p. 129) and Raghava Bhatļa, the well-known commentator on the play, commenting on this verse says : *** TT TT etc. (p.17). Hemacandra also in his Kāryānususana: (p.118) cites this verseas an example of bhajanaharasa. Similarly Jalhana in his Suktimuh!ūrali (p 326) quotes this verse fully in the bhayānahapaddhati. Apart from these writers, we find some morc alanılara works quoting this verse to illustrate bhajūnaka-rasa They arc Alanlaramalo. dadhi? (p.67) by Narendraprabha Sūri, Eháralis (p.1011 by Vidyadhara, Rasarainopradipiku (p.34) by Allarāja, Kūryapradipas (p.97) by Govoda, Alanhärasekhara (p.74) hy 'Kešava Miśra, Kārzadarpana? (p.179) by Rājacadántani Diksiia 'and.Rusaratnahtūras (p.141) by Tripathi Sıvarima. Mallinātha in his Tarali on Ekāroli adds thus : En frisurf रसस्यानामानरवाद मारङ्गगग भयोदाहरणमित्यनुसन्धेयम् (pp. 101-2), Starting from Abhinavagupta of the 10th century A.D. upto the 18th century, we find at least eleven writers quoting the verse freno as an example of bhayānaka-rasa. In addition to this, Bhimasena in his Sudhā. sāgara on Karyaprakasa says : वस्तुतस्त्वनौचिस्यमानमेवामी मनगाज्मासताप्रयो- जकम् । तिर्यगादौ तु मनौचित्याभावास एव न तदामामः । मन एव वृतिकारी 'प्रोगा- भङ्गामिराम' इत्यादी तिर्यविषयतया भयानक उदाजहार (p.168). Well-known commentators on the Kavyaprakasa do not find fault with Mammata quoting the verse as an instance of bharyanaka-rasa. Though many writers on alarkúra describe sentiment in birds and beasts as rasa, there are writers who consider sentiment in birds and beasts as rasa-abhasa. "The ancients also consider that love in birds and beasts is not rasa, but only its semblance, rasabhäsa."10 Bhoja, Visvanatha, Vidya-) 1. Bombay edn., 1901 2. Edn. of Sri Mabivira Jaina Vidyalaya, Bombay, 1964 3. GOS, Yoi, XCV, Baroda, 1942 4. Bonubay Sanskont Series, No. 63, Bombay, 1903 S. KM, 24 6. KM, 50 7. Vani Vilas ain , Srirangam 8. KM, 6, 1890 9. Chow. Skt. Ser., 313, Bcorres, 1924 10. V. Raghayan, Th: Number of Rans, p. 1-45 ·226 KĀLIDĀSA CITATIONS nātha and others describe sentiment in animals as rasābhāsa. Wbereas Vidyadhara refutes their view in his Ekāvalī and says that this love is also rasa. He says : अपरे तु रसाभास तिर्यक्षु प्रचक्षते तन परीक्षाक्षमम् । तेववपि विभावादिसम्भवात् । विभावादिशून्यास्तिर्यञ्चो न भाजन भवितुमर्हन्ति रसस्येति चेन्न । मनुष्येप्वपि केचित्तथाभूतेषु रसविषयभावाभावप्रसङ्गात् । विभाषादिसम्भवो हि रस प्रति प्रयोजको न विभावादिज्ञानम् । ततश्च तिरश्चामस्त्येव रस . (p 106). Kumārasvamin quotes Vidyadhara's view in his Ratnāpana on the Pratāparudriyal (p. 201). Mammata as already noted does not consider scatiment in animals as rasābhāsa as he gives tirar as an instancc of bhayānaka-rasa Śógabhūpāla finds fault with Vidyādhara. In his Rasārņavasudhăkara (p. 106),'he criticises Vidyadhara's View. According to Singabhupala, the sentiment is rasābhāsa if it is depicted in birds and beasts. Anaucity a is the reason of a rasa becoming its ābhāsa. In the opinion of Singabhupāla, this anaucitya is of two kinds-(1) asar, atva and (11) Ayogyana आभासता भवेदेषामनौचित्यप्रवतिनाम् । असत्यत्वादयोग्यत्वादनौचित्य द्विधा भवेत् । असत्यत्वकृत तत् स्यादचेतनगत तु यत् । अयोग्यत्वकृत प्रोक्त नीचतिर्यड्नराश्रयम् ॥ (RAS, pp. 140-1) In the case of inanimate things, rasa is ábhāsa because of asatyatva and in the case of low people, birds and beasts ayogyatıa forms the basis of rasa becoming its ābhāsa After stating Vidyadhara's view, śiogabhūpāla puts forth his own criticism and says : न तावत् तिरश्चा विभावत्वमुपपद्यते । शृङ्गारे हि समुज्ज्वलस्य शुचिनो दर्शनीयस्यैव वस्तुनो मुनिना विभावत्वेनाम्नानात् (RAS, p. 206). Srngara 15 mainly a rasa of subjects who are sucı and upala. It is well-known that the conditions upp alatva and sucitya are impossible in animals and bcasts. Singabhiipala says : अथ स्वजातियोग्यधर्म. करिणा करिणी प्रति विभावत्वमिति चेत्, न । तस्या कक्ष्याया करिणा करिणीराग प्रति कारणत्व न पुनर्विभावत्वम् । किञ्च जाति- योग्यधर्मवस्तुनो न विभावत्वम्, अपि तु भावकचित्तोल्लासहेतुभी रतिविशिष्टैरेव । किञ्च विभावादिज्ञान नामौचित्यविवेगः, तेन शून्यास्तिर्यश्वो न विभावता यान्ति । तहि विभावादि- ज्ञानरहितेषु मनुष्येपु रमाभासप्रसङ्ग इति चेत्, नप दोषः । विवेकरहितजनोपलक्षणम्लेच्छ. गतस्य रसस्याभासत्वे स्वेप्टावाप्ते.. (RAS, pp 206-7). Kumārasvamin merely quotes Vidyadhara's own view and does not rcfute him. Rājacūdåmani Diksita fully agrees with Vidyadhara. He reproduces the Ekavali in his Karyadarpana and says . मत एव काव्यप्रकाशिकाया "प्रोवाभङ्गाभिराम मुहुरनुपतति - 1. Aadrsedu., 1931 ·RESULTS OF INVESTIGATION 221 स्पन्दने बदृष्टि:-" इति लोकेन भयानकरम- तियंग्विषयगततया उदाहन इत्याहुः (pp. 211-2). Though the standard view of the ancient writers is that rasa in birds and beasts could only be a semblance of it, there are also well-known thetoricians who do not go by this criterion and hold that such cases are cases of rasa. During the course of our extraction of Kalidasa citations we have seen how, starting from 10ih century and upto 18th century A.D., the verse To has bcen cited as an instance of the rasd of bhayānaka by Alarkārikas, Commentators and Anthologists. III PROBLEM OF PRAKRIT STANZAS IN ACT IV OF THE VIKRAMORVASIYA OF KĀLIDĀSA Vikremorvasiya has got scveral editions but only those edited by Bollensen, S. P. Pandit and H. D. Velankar give critically edited texts. Kātayavema," Ranganatha and Koneśvara? have commented on this play and all these commentaries are available in print. From a proper study of the various editions of the work, we can say that the drama exists in two main recensions. They may he classified as the shorter and the longer reccasions. In the shorter version of the play, we do not find the Prakrit passages in Act IV whereas in the longer one we find several Prakrit passages in the fourth Act together with their different technical terms cmployed in the stage-directions The text chosen by Kātayavema in his commentary represents the shorter one and the text on which Ranganatha and Konesvara have commented vpon represents the longer version. Dravidian or Southern verson is designated as the shorter one and the Northern one goes by the name of longer version. They may also be represented as the Pandit and the Bollensen groups. The presence of Prakrit passages has given raise to much controversy and the problem of the Prakrit verses is the most complicated one. Several scholars started their discussions as to their genuincncss or otherwise. Bollensen, in his edition, gives all these Prakrit stanzas whereas S. P. 1. Ed. by Charudeva Shastri, Latrore, 1929 2. NS eda , Bombay, 1925 3. ABORI, Vol. XXXVW, PP 255-98 4. St. Petersberg eda., 1846 ·228 KÄLIDĂŞA CITATIONS Pandit does not consider them as genuine part of the play and he does not give them in the text proper but gives them as an Appendix. Those who considered these verses as genuine included them in their editions adducing reasons in support of their being genuine. Whereas still others who consider them as later interpolations expunged these verses from the main text and give them only in Appendix indicating thereby that they are all later addıtions and not written by Kālıdāsa. Prof. R. D. Karmarkar's edition contargs all these Prakrit verses and M. R. Kale's edition) omits them in the text proper but gives them in an Appendix. H. D. Velankart who has brought out the latest critical text of the play considers them as genuine and in his introduction tries to show that they are all genuine and written by Kālıdása himself. Regarding Koneśvara's commentary, Velankar observes thus : "The commentary is exhaustive, sometimes cven more helpful than that of Ranganatha, particularly in the fourth Act, where it gives all the Prakrit stanzas and explains them in detail, giving quotations from different sources in support of its explanations" After a careful study of the eight manuscripts, Pandit comes to the conclusion that all these Prakrit passages in Act IV and the stage directions relating to the dancing postures in the soliloquy of the king are all additional passages and relegated them to the Appendix and in his Notes hc shows that these are not genuine and they are all out of placc. The main characteristic feature is that they repeat the sense of Sanskrit verses which precede them. Pandit's reasons for this conclusion may thus be abridged : (1) six of the very best Mss. out of the eight collated by him do not contain these additional Prakrit verses, (11) Kāțayavema knows nothing of them; (iii) they are in Prakrit and are most of them intended to be recited by the king, who, as an utamapātra, always speaks Sanskrit in the rest of the play, (iv) they are mostly tautological, containing the substance of Sanskrit verses immediately preceding or following them, (v) a great many of them forming parts of the king's solloquy are full of descriptions and vaguc allusions and references in the third person to some one in his situation rather than to him distinctly; (vi) not only is none of them required in their respective places, but scycral of them appear to interrupt the free and natural flow of the sentiment as expressed in the Sanskrit passages, (vii) Dr. Pischel's cdiuion of the play based on Dravidian Mss. omit the Prakrit passages in Bombay cdn. 1889 2. Toona edn, 1932 3. Bombay edn., 1922 4. Sahitya Akademy oda, Delhi, 1961 5. Aramonially, Intro., P, XTUJU ·230 KALIDĀSA CITATIOXS As he has shown that these additional Prakrit vcrses are songs composed by stage-artists and fitted on to the drama as it was produced. They are genuine to the tradition of Bharata although adopting the technical nomenclature of post-Bharata writers Kobala and others and using a later form of Prakrit, but they are not genuine to Kālıdāsa. They are thus genuine to the technique of Dhruvägāna in Prakrit laid down by Bharata but they are not genuine to Kálidisa. Similarly, theorists are not silent on the provision of such additional musical fitting to the plays but they are, and on the same ground, silent in the matter of citing any of these verses. IV ADDITIONAL SANSKRIT PASSAGES IN THE VIKRAMORVASIYA OF KĀLIDĀSA A close study of the various editions of the l'ikramonasi'a discloses some problems Let us deal here with one of the problems. This is with regard to the additional Sanskrit passages found mainly in the fourth Act of the play These Sanskrit passages are regarded as belonging to this drama itself in some works on alamkāra, anthologies and some of the commentaries on the Kāvj aprałāśa of Mammala. Some of these passages are found in certain editions of the text of the play and some are not found. We shall now discuss here some of the passages which could be traced in quotations in the works on Poetics, Dramaturgy and the Anthologies. (1) रत्ताशोक कृशोदरी कनुगना त्यक्त्वानुरक्त जन नो दृप्टेति मुधैव चालयसि पहाताभिभूतं गिर. । उत्वण्टाघटमानपट्पदपपमघट्टप्प[प्ट]च्छदः तत्पादारतिमन्तरेण भवत पुप्पोद्गमोज्य बुतः ॥ This is read between serses 30 and 31 of Act IV of the l'uramorrasiya in the editions of S P. Pandit, K. B. Paranjre, M. R. Kale, S. B. Athaisc and S. S Bhaue. R. D. Karrarkar's edition of the play reads it betueen verscs 55 and 56 of Act IV. Tuo of the Miss. used by Pandit read this verse. But, this is not read in the editiors of Bollensen, Nirnaya Sagar Press, Charu Deva Shastri and H. D. Vclanlar. 1. Bombay edn., 1839 ·RESULTS OF INVESTICATIOX 231 Some of the commentators on the Kāryaprahāśa regard this verse as from the Vikramoriasija Någoji Bhatta in his Uddyola' on the Kuraprakāśa says: (विक्रमोर्वशीये चतुर्था) विरहिणः पुरुरवा नि.. Similarly. Bhimasena in his Sudhāságara? considers this verse as a speech from Pururavas. Vimanácārya Jhalkikar in his commentary on thc karya. prakāsa adds : कालिदासकृते विक्रमोर्वगीय चतुर्थेमके विरहिण पुरुरवम उत्तिरियम् । एवमेय वैद्यनाथ नागोजीमट्टादयोऽप्याहु (p 505). This verse has been quoled by Bhoja in his Srgūroprakása (Voi. IV, p. 699) to illustrate one of the cight hinds of prahoddisana namely kāryacihra. But he cites it only anonymously. Dr. Hara Chand has pointed out that the verse is found quoted in the Kārzaprahasa, Kavyapradipa, twice in kávyānušāsana of Hemacandra and in a recent work namely Alarkārasútra of Candrakanta Tarkālankára. In all these works, the crse is quoted only anonymously. Two of the well-known accent anthologies, the Saktinukrāvali (p. 154) of Jalhaņa and the Sublāsitárali (1363) of Vallabhadeva, attribute the verse to Vasunāga. In support of this verse as genuine, we can say that this is to be found in a few manuscripts of the play. Some modern scholars like M. R. Kale and Karmarkar regard it as a rightful addition in Act IV of the Vikramorrasīja. But S. B Athalye and S. S. Bhave in the Notes (p. 288) to their edition of the play remark thus : "The commentators of the Kavyaprakasa regard it as genulde; some of the very good Mss. of the play know nothing about the verse. That it gives some good sense is hardly an argument in favour of incorporating it in the text. The testimony of tbe commentators is not always above impeachment." Bhoja is the earliest to quote it though anonymously. (2) alatt fart 7787914471 gotras तामय अनन्यदृष्टि ग्नग्रोवो विलोक्यति ॥ This is read as IV. 32 of the Vikramorrasiya in the editions of S P. Pandit, Parapjpe, Kale, Charudeva Shastri and S B. Athalse and S. S. Bhane. Bollensen reads it as verse 121 in Act IV of the Mihramortasiya. Karmarkar and H. D. Velankar read it is verse 58. But, in the edition of the paly with the commentary of Ranganatha. this verse is dropped. But, 1. Anandaframa cdn. p. 333 2. Chowl hamba Sanskrit Series, p. 461, 1927 3. Hombay eds., 1901 4. Kalidtisa Er L'Art Poctique De L'inde, Paris, 1917 ·232 KÄLIDĀSA CITATIONS both Kätayavemal and Koneśvara? have commented on it. Bhoja in his Srigāraprakāśa (Vol. IV, p. 809) to illustrate an aspect of love cites it anonymously, t#cafecafarigt 47 91. This verse is not quoted in any anthologies. The quotation of the verse by Bhoja has not been noticed by scholars previously. Sımlar idea of the verse is expressed by Kālıdāsa in his Raghua vamsa तम्य स्तनप्रणयिभिर्मुहुरेगशावाहिन्यमानहरिणीगमन पुरस्तात् । आविर्वभूव कुशगभंगुम मृगारणा यूथ तदग्रसरगवितकृष्णसारम् ।। (IX. 55) Several Mss, of the Vikramoriasīj a read this versc and well-known editions and commentaries include this verse though Ranganatha does not read it. क्वाकार्य शशलक्ष्मरण' क च कुलं भूयोपि सा दृश्यते दोपारणामुपशान्तये श्रुतमहो कोपेपि कान्त मुखम् । कि वक्ष्यन्त्यपकटमपा. कृतधिय स्वप्नेपि सा दुर्लभा घेत स्वास्थ्यमुपैहि कः खलु युवा धन्योधर धास्यति । This is comparatively a favourite verse among the authors of Alankära, Dramaturgy and the Anthologies and quoted anonymously by some and as Kālıdāsa's by some others This is read between verses 33 and 34 of Act IV of the Vikramorvasiya in the editions of S. P. Pandit, Paranjpe, Kale and S. B. Athalye and S. S. Bhawe Karmarkar's edition of the play reads the same between verses 60 and 61. One of the Ms. used by S. P. Pandit reads this verse (see Pandit's edition, p. 128, fn.) But the editions of Bollensen, Nirnaya Sagar Press, Charudeva Shastri and H. D. Velankar do not read thus verse. This verse is cited in three contexts by Abhinavagupta in his Abhinarabhāraji (Vol. II, PP 318, 397 and Vol. III, pp. 75-6) but Kalidasa's name is not associated wit this verse. Bhoja is another writer to quote this verse. He also quotes it thrice in his śrăgăraprakása (Vol. II, p. 234; Val J.,nn 396 464) but noly anonymously. But in his Sarasıarihantha. bharana (p 508). Bhoja quotes this verse portraying the unmoda of Puräravas, the hero of Vikramonasiya-67 Firefout: 747 34f7: 14- प्रकदिमत्प्रलापरूप सन्मादो निप्पद्यते. Råmacandra and Gun candra in their Nat, adarpana' (pp. 153-4) cite this conside speech from 1. Lahore edn, 1919 2. ABORI, Vol. XXXVI1, Tp 255-99 3. KM, 95, 1935 4. GOS, Vol. XLVIII. Proda, 1939 ·RESULTS OF INVESTIGATION 233 Purúravas himself. Apart from this, three of the well-known anthologies arc unanimous in ascribing this to Kālidāsa. Sridharadāsa in his Saduktikarnūmsta (p. 137), Jalhana in his Sūktimuktávali (p. 153) and Vallabha in his Subhāṣitārali (1343) quote this verse as from Kalıdása. Dr. Hari Chand has shown that this versc has been cited in at least fifteen treatises. Dhvanyaloka of Anandavardhana is the earliest to quote it though anonymously, This verse is cited by some as an instance of bhävasabalata to portray the unmāda avastha of Purūravas hy some others and still others include this in the chapter devoted to "Virahinām Praläpah". Iospite of its popularity, the verse presents a peculiar problem regarding its source. Though many standard writers on Alamkāru and Dramaturgy quote it, only some regard it as from Vikramoryasīja Kâyya. prakaśa quotes at anonymously and commentators do not agree amongst themselves in giving the source of the verse. Bhoja in his Sarasvatikanthābharana (p. 508), the authors of Napadarpana (np. 153-4), Nāgoji Bhatta in his Uddyota? on the Kävyaprakāśa (p. 132) and Rāmacarana in luis commentary on the Sahityadarpana' (p. 196) regard this verse as a speech by King Puräravas. Devanātha in his Kavyakaumudi' on Kavyaprakāśa, Vaidyanātha in his commentary on Kuvalayananda" (p. 172), Bhimasena in his Sudhāsāgara (p. 173) on the Kävyaprakāśa mention this verse as a speech by King Yayāti to Devayānī. There are still others who consider it as a speech from King Dusyanta to Sakuntala. Mallinātha in his Taralā (p. 109) on Ekāvali of Vidyādbara and Rajacūdamani Dikṣita in his Kāvyadarpaņa? (p. 218) cxpress this view. Whercas Sridhara in his commentary on the Kávyaprakāša(pp. 96-7) identifies this verse as from a nafaka called Anusayadevaráni. Dr. Hari Chand is in favour of this verse as a speech from King Yayati, Regarding the identity of it as a verse from Yayāticarita, Dr. V. Raghavan observes thus : “The Kavyakaumudi on the Kūvyaprakāka identifies it as a versc from Yayāticarita. This is not yet supported by further evidence and the Kavya. kaumudi is not a greater authority than Bhoja, Rāmacandra and others. 1. Kalidasa El L'Art Poérique De L'Inde. 2. Anandasrama Series No. 66, 1911 3 NS edn. Bombay, 1902 A. Sarasvatikanthabharana, Index 5. NS edn., Bombay, 1931 6. Bombay Sanskrit Series No 63, Rombay, 1903 1. Vani Vilas edn , Srirangan 8. Calcutta edn. 1939 9. Bhoja's Srigaraprakasa, p. 895, Madras 1963 ·RESULTS OF INVESTIGATION 235 Both the above works utilise this passage to illustrate udghäfyaka, a vīthyunga. This verse along with its prose-passage is not given in any of the printed editions and not referred to elsewhere as from Vikramorvašīya. Dr. Raghavan' has shown that this passage is really from Malankavithi. "The Málarikāvithi is first quoted by Bhoja's Sprigaraprakāśa (Ch. XII). Balurūpa Mjśra quotes a longer passage which is of some importance. On p.82, Dhanika quotes the passage wrougly as from the Vikramorrasīya where it does not occur. Săradātanaya copies Dhanika's mistake on p. 230, lines 15-6." Out of the five verses discussed, the verses Tru1º and go are to be found in a few manuscripts of the play and a few of the commentators on the Kavzaprakāśa and other standard writers cite these verses as belonging to our play. The verse info is to be found in several well-known editions of the text and both Kätayavcma and Koneśvara comment on it though Ranganātha's text does not contain this verse This verse is not quoted in any anthologies. But it is as old as Bhoja himself who quoles it though anonymously. The last two verses do not have sufficient proof to be claimed as froin the Vikramorva siya, especially the last one, itolla has been clearly shown by Dr. Raghavan as from the Mālankāvīthi and it has no place in the Vikramorvasiya, y THE GENUINE PORTION OF THE KUMĀRASANTBHAYA Ever since the earliest publication of the Kumarasambhava edited by A. F. Stenzier in 1837, several editions of it have been published. Some of these contain 1-7 sargus, others 1-8 sargus whereas still others have 1-17 sargas. As far as the commentaries on it are concerned, well-known commentators deal with 8 cantos only. Arunagırinātha, Nārāyana, Daksınā. vartanātha and Mallinātha have commented on 1-8 sargas only. Căritravardhana's commentary runs upto the 7th sarga, Whereas a modern commentator Sītāsāma wrote his commentary, Safijīvani on sargas 8-17, N, S. Press edition of the Kanárasaribhaya contains 17 sargas. The latest critical edition of the Kumārasambhava edited by Dr. Suryakanta and public shed by the Sahitya Akaderuy, New Delhi has 17 cantos, Apart from the evidence of these commentators, the evidence of Mss, also shows that Mss. 1. JOR, Madras, Vol VIII, p. 328 ·234 KĀLIDĀSA CITATIONS Secondly, it cannot be a verse belonging to the Yayati-drama known to Bhoja, for on p 508 of bis Sarasiatīkanthābharana, Bhoja quotes #Frien etc., as a verse portraying the inmadı of Purúravas, the hero of the Vikramorvašīya." The evidence is in favour of this being not a genuine verse in Act IV of the Vikramorrasīya. Some of the modern scholars, Paranjpe, Kale- Karmarkar and Athalye and Bhawe doubt the authenticity of the verse. Karmarkar remarks : "This verse cannot be taken as genuine as it does not fit in properly with the context Old commentators are often proved to be wrong in referring certain verses to their proper authors. So wc cannot place implicit reliance on what they say.” (Notes, pp 235-6). अरे रागाहस्ताभरण मसलथेणिशरण स्मरफ्रीडाप्रीडाशमन विरहिप्राणदमन । सरोहसोत्तस प्रचलदल नीलोत्पलसमे सम्मेदोऽह मोह श्लथय कथय क्वेन्दुवदना ।। Some of the commentators on the Kavy aprakāša regard this verse as a speech from Purūravas, the hero of the Vikrumorrasīja. Blīmasena in his Sudhasāgara (p. 438) and also Nāgoji Bhatta in his Uddyota (p. 345) on the Kavyaprakāsa expressly say thus . विरहिण पुरूरवस इयमुक्ति। Amſtānapda Yogia in his Alarkūrsurigrala (p. 83) while dealing with a kind of arthadosa which he calls by name thaktapunahsviksrah cites this verse fully but anonymously. Dr. Hari Chand has shown that this verse is quoted in the Kavyaprakāśa, Kávyānušāsana of Hemacandra, Kāvj*2- pradīpa and in a recent work Alankáraratra of Candrakānta Tarkālaikāra. But this verse is not found in any of the printed editions of the play and not supported by any manuscript evidence. मनोजातिरनाधीना सुखेप्देव प्रवर्तते । स्नेहस्थललितो मार्गों काम इत्यभिधीयते ॥ This verse is read in the Dašarūpaka-avaloka (p. 102) along with the prose-passage and therein mentioned as from the Vikramorvasiya (see Gujarati Printing Press edn , Bombay, 1927). Sāradātanaya in his Bhāvaprakasana (p. 230) refers to the passage thus : अथ विक्रमोर्वशीये राज्ञो विदूषकम्य सल्लापे । कामपदार्थप्रश्नाद् गृहार्थों लभ्यते नितराम् ।

·RESULTS OF INVESTIGATION 235 Both the above works utilise this passage to illustrate udghiljaka, a vithyanga. This verse along with its prose-passage is not given in any of the printed editions and not referred to elsewhere as from Vikramorvašīja. Dr. Raghavan' has shown that this passage is really fron Málatikavīthi. "The Malatikāvithi is first quoted by Bhoja's Srrigāsaprakāía (Ch. XII). Bahurupa Miśra quotes a longer passage which is of some importance. On p.82, Dhanika quotes the passage wrongly as from the Vikramorvafija where it does not occur, Sāradātanaya copies Dhanika's mistake on p. 230, lines IS-6." Out of the five verses discussed, the verses ciuto and frigo are to be found in a few manuscripts of the play and a few of the commentators on the Kávyaprakasa and other standard writers cite these verses as belonging to our play. The verse enfo is to be found in several well-known cditions of the text and both Kātayavema and Koneśvara comment on it though Ranganātha's text does not contain this verse. This verse is not quoted in any anthologies. But it is as old as Bhoja himself who quotes it though anonymously. The last two verses do not have sufficient proof to be claimed as from the Vikramorra šīja, especially the last one, TYtifo has been clearly shows by Dr Raghavan as from the Malatikavithi and it has no place in the Vikramorvašīya. THE GENUINE PORTION OF THE KUMĀRASANTBHAVA Ever since the earliest publication of the Kumārasambhara cdited by A. F. Stenzler in 1837, several editions of it have been published. Some of these contain 1-7 surgas, others 1-8 sargas whereas still others have 1-17 sargas. As far as the commentaries on it are concerned, well-known commentators deal with 8 cantos only. Arunagirinātha, Nārāyana, Dakşınavartanātha and Mallinātha have commented on 1-8 sargas only. Cáritravardhana's commentary runs upto the 7th sarga. Whereas a modern commentator Sitārāma wrote his commentary, Sanjivani on sargas 8-17, N. S. Press edition of the Kumarasamblavu contains 17 sargas. The latest critical edition of the Kunārasambhara edited by Dr. Suryakanta and published by the Sahitya Akademy, New Deltei has 17 cantos. Apart from the cvidence of these commentators, the evidence of Mss. also shows that Mss. 1. JOR. Madras, Vol. VIII, p. 328 ·236 KĀLIDĀSA CITATIONS giving the text beyond the 8th canto are very few. Actually only seven Mss. give the text beyond the 8th canto. In view of this, there has been discussion regarding the actual extent of the original poem. Scholars arc divided in their opinion. Some argue in favour of cantos 1-8 as the gentne production of Kālıdāsa and others plead in favour of cantos 1-17 as by Kalidasa himself. For sometime, only 1-7 cantos were looked upon as the genuine composition of Kālıdāsa but subscquently 8th canto was also included in it as verses from it were found quoted as illustrations in the works on poetics, dramaturgy and anthologies. The fact that the 8th canto has been made the subject of a critical discussion in such reputed works like the Dhvanj āloka shows that thc 8th canto should also be accepted as the genuine part of the original poem. Some modern scholars have shown that Kālıdåsa wrote the first eight sargas only and the remaining ones are only later additions. The reasons for this latter view are: (1) Most of the Mss contain 1-8 cantos and Mss. of the remaining cantos are extermely rare. (2) Well-known old commentators have commented upon cantos 1-8 only. (3) The commentary on the cantos 8-17 is by Sitārāma who is only a modern commentator. (4) Cantos 8-17 are definitely inferior in quality. (5) Rhetoricians are silent regarding the latter cantos (6) The title of the poem is Kumarasambhava but the latter part extending upto the 17th canto takes the story upto Tārakavadha. Jacobi, Weber, Winterditz. Hari Chand, Keith and Des are unanimous in considering cantos 1-8 as the genuine work of the poet and the rest of the cantos as additions by a later hand. Kuntaka in his Vakroktijivita (p. 237) cites Kumārasambhava as an instance of a vericty of prakaranavakrata and in the context he gives summary of the episodes of the Kumārambhava upto the marriage of Gauri only which is quite noteworthy, We can also observe the remarks made by another great commentator on the poem, i.c., Narayana: नात्र तारकासुरनिग्रह काव्ये साध्यः । 'तदिच्छामो विभो! स्रप्टु सेनान्य तस्य शान्तये' (II.51) इति देवैः कुमारसप्टिमात्रस्यैव ब्रह्मण प्रति प्रार्थितत्वात्। e 1. New Catalogus Catalogorum, Vol. IV, pp. 211-3, University of Madras, 1968, where attention is drawn to this fact hy anti-type lised for these Mss 2. History of Indian Literaikre (English trans , p. 195), Benares, 1961 3 A History of Indian Literature, Vol. III, pt I, p. 61 (English trans. by Subhadra Jha), Benarcs, 1963 4 Kalidasa Et L' Art Poétique De L'Inde, pp. 235-6, Paris, 1917 5. A History of Sanskrit Literature, P 90 6. Ibid, pp 126 ff.

·RESULTS OF INVESTIGATIOX 237 तारकासुरनिग्रहस्तु कुमारोद्भव प्रस्तावकतया निमितत्वेनोपक्षिप्तः, यथा किरातार्जुनीय दुर्योधनजयः। तस्मात् कुमारसम्मव इत्येव संज्ञायुक्ता ! and his furtherremarks शम्मोश्चित्तापमान is the taiparya of the poem. He also says: अप्टमस सम्भोगवर्णनेन कुमारोत्पतेविन्दुाक्षे- Asfa ya after I (TSS edn. of KS, p. 4). On the other hand there are a few scholars who segard the poem as ending in the 17th canto. Pandit Vitthala Sastrin edited cantos 8-17 of the Kumārasmbhova which appeared in the Pandit (Vol.I, Benares, 1866). He gives the views of those in favour of cantos 1-8 as genuine and refutes them. The work shonid end with the birth of Kumāra as the title itself denotes. The 10th canto describes the birth of Kumāra and the remaining cantos deal with his exploits and the ultimate destruction of Tärakasura by him. In canto II verses 1, 31, 33, 52, 53, 55, 58, 62 and 63 clearly indicate that the ultimate goal is Tarakasuravadha only Vitthala Sastrin makes a reference to Mammata's quotation and observations relating to the Kumārasambhava and deduces that Mammata must have in view the whole work with cantos 1-17. But how Vitthala Sastrin says this we are not able to follow. Metrical and grammatical mistakes occurring in the latter half are explained away as scribal errors. These are not to be attributed to the author himself. There is no justification to say that the latter cantos are not by Kālidāsa on the grounds that the title of the poem is Kumārasarnbhava and not Tārakavadha. The birth of Kumāra is not described in the 7th canto. The titlc (KS.) is proper as defa is described at great length and occupies the major part of the poem. Regarding the objection that Mallinātha has not commented on the latter half, Sastrin maintains that Mallinātha beiog later than Mampata who found fault with the latter half of the Kumarasambhara did not comment on them to avoid ridicule from the critics. In fact Mallinātba has not commented on the two carama slokas and slokas describing the poet's dynasty in Māgha's Sisupälavadha. He says : अश्लीलार्यत्वस्य साहित्याचार्यः प्रदर्शितत्वेन स्फुटार्थत्वेन नान्याख्यानं प्रकृतेऽपि C7U 1 (Pandit, Vol. I, p.130). ugers found in the latter half of the Kumūrasambhava are also to be found in great poets like Bhāravi, Bhatti and Māgha. They are to be taken as poelic licence (arbaticegat: 47:). Apart from these, there are also similarities between the latter half of the Kumārasambhava and the Raghurama of wbich there is no doubt about the authorship. The description of war in the Kumarasainbhara (XVI.2, 45, 46, 47) and the Raghuramsa (VII.37, 47, 53 and 51) is cited as an instance. S.P. Pandit also favours this view. He says thus in the preface (p.16) of his edition of the Raghuramsa : "The Kumārasambhara as we have it now in the latest print, though it does not conclude with a benediction is Devertheless so far complete as to have fulfilled the main object of the ·238 KALIDĀSA CITATIONS author, viz., the story of Kumāra's birth and the slayiog by him of Tārakāsura. In the foot-note on thc same page he says : "There can be little doubt that the 17th canto docs not conclude the poem. The absence of a natural conclusion in the form of a benedictory stanza at the end of the 17th canto adds much strength to the tradition that the poem has not only 17 but 22 cantos." S. P. Pandit not only favours this view of Kālidāsa's authorship of the latter cantos and goes to the extent of saying that the extent of the poem is 22 cantos. Taranatha Tarkavacaspati Bhattacharya gives contos 8-17 in his cdition of thc Kumārasambhava (Calcutta, Samvat 1928) which he calls Uttara-khanda. According to him, cantos 1-7 are incomplete as the title is Kumārasambhava The 7th canto ends with the marriage of Siva and Pārvatī. In the 7th canto the verse lahtiCHT mcans there is something more to be written. In canto 2, Tārakavadha is intended. Sambhava in the Kumārasambhava means both fafqand AfEht as supported by ancient authorities. Vijvaladatta in his Unādısūtravytti quotes 7 Mifta: with gfè TMT: which is a variant to the Kumārasambhava (XIV. 32). Hence he concludes the genuineness of the latter portion of the Kumarasaṁbhava also. One of the recent scholars to take up the question is the late Sivaprasad Bhattacharya who published a lengthy article on the problem, "Authorship of the latter half of the Kumārusambhava,"'l refutes the theory that the Kumūrasambhara comprises only 8 cantos and shows how the latter half is also genuine. He finds ſault with Jacobi. He gives the views of Jacobi thus : "(1) the title of the epic does not include Tārakavadha, (ii) the lack of auspicious or benedictory verses at the end, (u) the non-uniform length of the cantos in direct variance from that of the former half of the epics, (iv) the unskilful use of the figures like the arthantarany'āsa and yamaka, (v) the grammatical and idiomatic flaws and stylistic aberrations, and (vi) the indulgence in repetitions of nauseating prolixity (Camera and TAYT) as evidences of the lack of workmanship." These objections are met with by Bhattacharya. He says: "We hold that there can be no fitter title to the poem and that the end in canto VIII is not merely inapt and awkward but at the same time touches not the very fringe of the plot." (p. 314). Jacobi's views are at best negative and cannot serve to establish his thesis. The following arguments by way of internal evidence to show that the latter half of the Kumarasamblara is also genuine: (1) the poet's idea of conjugal love holding aloft the ideals of purity and social sanctity which is pressed 1. Journal of the Asiatic Society of Rengal, Letters, Vol. XX, No 2, 1954, pp. 313-36 ·RESULTS OF INVESTIGATIOX 239 forward in all his works except in what are purely romantic; (ii) the interrelation of the primary plot with the secondary plot--the personal affairs of Siva and Parvati with the restoration of the gods with Indra at their head to their original power. The Tarakavadha affair is thus an integral part of the poem. As for details (in prakarana), they are not only in compliance with the demands of poetic convention and epic paraphernalia, but also with the canons of literary criticism; (ii) the references to the Kumūrasambhava episode which abound in the accredited works of the poct are pointedly to events and situations that are embodied in the latter half and are couched in almost the same language as therein; (iv) the minimum number of cantos to he present in a malakūna-known authorities agree that it is more than cight; (v) there are striking similaritics between the Kimára. sambhava and the Rughuramsa; (vi) the skill and dexterity in fusing the Jocalc of the epic with the progress of the plot; (vii) the characterisation of the gods, the dramatis personae and of the demon chief in the poem is as noted in earlier works like the Mātaśāstra and clucidated by Abhinavagupta in his commentary thereon; (viin the meaning and cannotation of the term saribhara......can be fit for the epic, if and when the latter half is adjudged a rightful part thereof. Bhattacharya says further : "The internal evidence has been strengthened by the discovery of two sculptures which can exclusively and cooclusively be understood by a reference to the text of this part.” (p. 322). The writer saw an oid image in sandstone (a recent and rare one) at Bhuvaneswar. He was impressed with the image and was reminded of the verse in the Kumarasambhava. He came to the conclusion that the image is an cxact representation of the verse and no less a situation of canto X of the Kumārasambhara appeared irresistible to him. Another sculpture was brought to him in 1953 and he was convinced of its being a nice representation of the two chums, Nandin and Bhțngin associated as door-keepers of Siva. These are delincated in a pose which is an exact reproduction in store of verses 47-50. Further he adds (fn. 1, p. 323) that Dr. S. K Chatterji showed him a series of neat Kangra valley colour paintings depicting the incidents of the Kumārasambhara (including those of the burning of Kāma, the amorous enjoyments in the ratiguha in Kailasa) where Agni is represented as having a parrot as his vehicle ( rāhana). The Rāmāyana, the Mahabhārata and the Purānas especially the Skanda and the Sira Purānas are the source of the whole of the Kumüra- 1. युगान्तकालाग्निमिवाविपा परिच्युतं मन्मथरगमङ्गाद । रतान्तरेतः स हिरण्यरेतस्ययोछरेतास्तदमोघमाधात् । 2. 1959 ata******57451 11 (KS, canto IX) (IX.14) ·240 KĀLIDĀSA CITATIONS sambhava in 17 cantos. There is affinity between the Vikramorvašīya and the Kumarasambhava. Further, Bhattacharya says "Express mention of the standard sargabandha containing morc than 8 cantos in the Sāhityadarpana (Ch. VI) and the citation in the Unādivriti of Ujjvaladatta show that the latter cantos are also cited.” Manuscripts of the latter half are not rare. Sitārāma's reference to alternative readings and other commentaries make it clear that manuscripts were there and the latter half has been an integral part. In the end he says that the end in canto XVII is so very nice and artistic bringing in the integrated result of the plot of the epic. Prof. R. D. Karmarkar in his Kālıdāsa gives the arguments of those in favour of the poem ending with the 17th canto and gives some more to strengthen the view that the Kumūrasambhava cantains 17 cantos. He does not accept that cantos 9-17 are so prominently inferior in merit. He says (fn. 25, p. 30) : "Besides, a poet is not obviously expected to keep the same high level of excellence throughout a long poem." Visvanātha had the Kumāra- in his mind when he wrote the definition of a mahakāvja. The complete boycott of sargas 9-17 in alamkara works shows that they were not aware of them. Cantos 9 and 10 may also be regarded as genuine to make the title of the poem more significant. The reſerence to Gandamā. dana in Vikramorvašīya is intended by the poet to refer to his Kumāra. The kings of the Raghu race in the Raghuvamsa are compared to Kumāra Kārttikeya which suggests the possibility of latter cantos being written by Kālıdāsa, as Kumāra's heroism is described there. "In view of the total ignoring by the rhetoricians of sargas 9-17, it is very difficult to dogmatise on the present point." (p 33). According to Karmarkar, the passage आयुषो यौवराज्यश्रीः स्मारयत्यात्मजस्य ते। अभिषिक्तं महासेन सेनापत्ये मरत्वता ॥ (Vu., V. 23), in all probability suggests that latter cantos of the Kumārasambhava are also genuine. Hence he concludes thus: "We can arrive at no belter conclusion than that sargas 1.8 are definitely from the pen of Kālidāsa, sargas 9-10 also are most probably to be ascribed to him and that it is not improbable that sargas 11-17 should have also been written by him." (p.34). Dr. Suryakanta gives justification for having included the latter half of the Kumūrosambhaia in his edition. The poem is based on Brāhmanas, Purānas and the Epics. "Kālıdāsa's pointed reference to the eight forms of the Rudra.Siya and his sigorficant insistence on the fiery nature of Kumira, begotten of the wedlock of Siva and Parvati, reminds us of the Sarapatha account of the birth of Kumira as the ninth form of the Rudra- Siva, whose birth and exploits form the central theme of the Kumorasambhana.

·RESULTS OF INVESTICATIOX 241 And if this is so, the irresistible conclusion will be that the second half of the poem, depicting the birth and exploits of the fiery Kumāra, is genuine; and it is for this reason that we bave included it in the present edition of the poem, Kumārasambhava." (lotro., p.xxxiii). Whatever may be the views of those who maintain that the latter cantos are also genuine, they must admit that the theorists are all silent and no citation after the 8th canto could be drawn as illustrations from the works on poetics. The passage Ta Tafruta quoted as Kālidăsa's by Ujjvaladatta is also quoted by Röyamukuta in his amarakośa-pada candrika (Vol. I, p.323) but as from Kumiradāsa. This is actually found in his Junakiharana' (IX.12). To the evidence already cited against the latter half of the poem being genuine, we can now say that the question of citations from the latter part has been pursued by us in a large number of works on poetics and dramaturgy not previously known but examined by us. This fresh examination of additional works on poetics and dramaturgy does not disclose a single citation from these latter cantos. It is therefore clear that the geouide work of Kalidasa stops with the 8th canto. VI READINGS IN THE KUMĀRASANIBHAVA The variants in the text of a work may be studied on the basis of mss. of the work. Similarly commentators also who adopt their own read. ings form another basis. The third basis of variants is the citations in other works. Variants in the Kumārasambhaya text have already been recorded by Rev. T. Foulkes, T. K. Ramachandra Aiyer and in the critical editions. Dr. Hari Chand Sastri bas noted in the foot-notes the variant readings furnished by the citations in works on alankära. We propose to point out here some of the variants which we have found in the new works on alarkara, dramaturgy and anthologies which we have examined. We shall now Jist the variants collected by us taking the Nirnaya Sagar edition (1946) as the ground of our work. 1. Edited by G.R. Nandargıkar, Poona, 1907 2. Kaldata: A complete collection of the various fcadings of the Madras maiuscripts. 3. A Concordance of Kalidasa's Poems ·242 KĀLIDĀSA CITATIONS IIb: पूर्वापरौ तयोनिधी बगाह्य Several manuscripts and printed texts read ragāhya which has been accepted by Mallınātha. Against this reading, Rājasekhara in his Kāvja. mīmāsā (p.96) gives vigāhya. Nārāyana follows vigāhya. I.34a , गतेषु लोलावितविक्रमेषु Abhinavagupta in his Abhinavabhārati (Vol.III, P.159) cites this with vibhrames as a variant and in the same place he also discusses sundaresu as an alternate reading. Abhinavagupta says : तन्त्र रेव पठितव्यम्-“गतेषु सोलाञ्चित सुन्दरेषु" इति, तदसदिति भट्टेन्दुराजशिप्याः, यतो ये लीलाविभूमप्रभृतयो भविष्यस्य- स्तदुनिततया तदानी शिक्ष्यत इव । व्याहृत्य नीयते स हि (अभिनय) प्रयोगकालो लीलादेरिति विनयस्य तु राजहंसकर्तत्वमुत्प्रेदयते ॥ II 4a: नमत्रिमूर्तये तुभ्यम् Kalıngariya Sorya in his Saktiratnahāra (p.3) cites this verse and roads there namo'stvamürtaye in the place of namastrintūrtaye. Both Arunagirinātha and Nārāyana adopt the reading namo'stiamurtaye. II.15b वेद्यम् च वेदिता चासि Bhoja in his Srigāraprakasa (Vol II, P 52) adopts the reading vedyam sedayitä сāst TSS edition gives vedyasca(nica) vedita casi. II.60a , उभे एव तमे वोदुमुभयोऊजमाहितम In the place of bija, Bhoja in his Songāraprakāša (Vol.IV, p 457) prefers the reading virya. Virya is road in Nārāyana. II.64a शतमखमुफ्तस्थे प्राञ्जलिः पुष्पधन्वा Several editions read puspadhanrā. But Abhinn abhārati (Vol.in, p.56), Srngaraprakāsa (Vol.II, pp. 437,465) and Ksemendra's Srritatilaka, (p.41) furnish the reading ketuk against dlamă. Nārāyana follows heruh. Kşemendra alone has already been pointed out by Hari Chand III.23b: प्रङ्गय्यपप्रायितकार्यसिद्धिः In the place of kūrya, we find the variant karma in the Songūra. prakasa (Vol.IV. P. 484). Both Arunagirinstha and Narayana give karma. III.36b : गृोए स्पानिमीसिताक्षीम Singabhopala in his Rasāındrasudhakara (p.205) cites the verse and reads sarisparsa instead of ca sparsa. Narayana's commentary संस्पर्श निमोसिता. क्षीमिति मंसन समोचीनेन, सामुग्रेनेति यावत् suggests the reading sarirparsa.

·RESULTS OF INVESTIGATION 243 III.37a : ददौ रसात्पद्धजरेणुगन्धि The Srrgāraprakāša (Vol. IV, pp. 786-90) prefers the reading sarah pankaja to rasät paikaja. Nārāyana follows sarah pankaja, III.47b • लक्ष्यीकृतघ्रणामधोमयूखः Instead of laksyikyta, Bhoja in his Śrngāraprakāśa (Vol.III, p. 229) gives lakşīksta. Laksikyta is also Nārāyana's reading. III.54b : पर्याप्तपुष्पस्तबकावनम्रा Against the reading paryāpta, Sobhākara follows Saõjāta in his Alamkāraratnākara (p.10), whereas the Srrigăraprakāśa (Vol.III, p. 175) and Someśvara's commentary on the Kavyaprakasa furnish the reading sujāta. Nārāyana reads sujāta. Hari Chand has pointed out that sujāta is read in the Sarasvatikanthabharana, Kavyānuśāsana and Cutramīmāmsā while Jayaratha's commentary Alamkāravimarsini on the Alarikárasarvasva reads sanjāta III 55b : मौर्बीम द्वितीयामिव कार्मुकस्य It is usual with the rhetoricians to cite its original reading dvitiyamaurvīmiva kärmukasya in order to illustrate the flaw therein called avimstavidheyāmsa. Mahimabhatta criticises the original expression and proposes the emendation maurvīm dvulyam, The śpigāraprakāśa (VOIJII, p.174) and Alarnkārasangraha (p.66) quote the verse reading dvitiyamaurvimiva kärmukasya and criticise the expression for the law of avimrsjavidheyårsa. Nārāyana supports the original reading. Hari Chand has already referred to Mahimabhațţa's discussion of the reading, III.67a हरस्तु किश्चित्परिलुप्तधर्य : Several rhetoricians prefer the reading parivrita to parılupra--Kavyamimārsă (p. 12), Srrgaraprakāśa (V01.II, p 386), Sāhit yamimārsā (pp.55,80) and Rasárnavasudhākara (p. 148). Parivſtia is read both by Arunagirinātha and Nārāyana. Hari Chand has shown that pariyſia is read in the following works: the Diivanyālokalocana, Kavyaprakāśa, Sāhityadarpana and the Kávy apradípa. III.68a : स्फुरद्धालकदम्बकल्पः Srgäraprakāša (Vol.III, p. 35) reads kvacid against the reading sphurad whereas Rasārņayasudhakara (pp. 49-50) prefers to read sphufad. But, Arunagirinātha and Nārāyana read still differently and adopt the reading kucad. Hari Chand points out that the Dasarūpa prefers sphufad and the Sahityadarpana reads kiacid.

·244 KĀLIDĀSA CITATIONS IV.17b: संस्मृत्य न शान्तिरस्ति मे The Srngäraprakāśa (Vol.IV, p. 760) adopts the reading sañcintya instead of samsmrtya. Arunagırınātha and Nārāyana read Samsmrtya. IV.25a: दिग्धशररिवाहतः In the place of āhataḥ, thc Srågäraprakāśa (Vol.II, p. 346) gives the rcadıng ardıtah. TSS edition has digdhaphalairivārpitah Nārāyana comments thus : arpıtah āhatah atyarthah. Ardita iti vā pāthah. Digdhairvišalıptaih Phalaih saramukhaih. IV.28b: दयितास्वनवस्थितम् The Songāraprakāša (Vol.ly, p. 763) gives the variant pramada for dayitā. IV.42b: वपुषा स्वेन नियोजयिष्यति Manuscripts read sa yojayisyati. Bhoja in his Śrrgāraprakāśa (Vol. IV, p. 520) offers the variant samagrayisyati instead of niyojayıs yati. Nārāyana reads samagrayisyanı (-yojayisyati). v.13a· द्वयेऽपि निक्षेप इवापितम् इयम् Śrgūraprakāśa (Vol I, p. 345) reads dvayısu instead of dvaye'pi. Mallınātha says: dvayisu iti prāmādikah pathah. But Arunagirinātha and Nārāyana accept dvayışı. Arunagırınātha says : Drayīşu iti pärhah and Nārāyana's commentary dvayışu raksyamánāsu vastudvayışu. V 35b. तवाक्षिसादृश्यमिव प्रयुञ्जते The Śrngāraprakāśa (Vol IV, p. 498) adopts the reading sāpatnya in place of sadrsya. TSS edition reads sādrsya. V.44b: वद प्रदोघे स्फुटचन्द्रतारका Both Kavyaprakāśa-Kāvjādarśa (p. 306) and Alankāraratnākara (p. 158) give the reading fārake as against tārakā. Mallınātha's commentary dipyamānašaśánkatārake prodose......may imply tārake as going with prodose in the text. Spigūraprakūšu (Vol IV, p. 500) adopts vinikirya instcad of sphuſacandra. Both Arunagırınātha and Nārāyana rcad differently thus : Vinikirnatārakā. According to Hari Chand, Alamkārasarvasia gives the reading 1ārake. v.58b : इति स्वहस्तोल्लिखितश्च मुग्धया The Srigāraprakāśa (Vol. III, pp. 108,515; IV, p. 509) adopts the reading hastalıkhita against hastollikhita.

·RESULTS OF INVESTIGATION 245 v.6la: सखीभिरस्रोतरमीक्षितामिमाम् The Syrigūraprakasa (Vol. III, p. 105; IV, p. 544) reads isräntaravikşitämimanı instead of asrottaramiksitānimam. Both Arunagirinātha and Nārāyana give asrāntaravikşitūmimam. V.67b: वयूटुफूलम् कलहंसतक्षणम् The Sprigāraprakāśa (Vol. II, p. 160) offers the variant ukülañca sahamsa. Arunagirinātha and Nārāyana read differently thus: rauhüdukülarit kra ca hamsalaksanarii. Accordingly the reading of the last foot also differs : "kva căjinam soni'abindurarşi tat' iti păthah according to Arunagirinātha. V.7Ja: समागमप्रार्यनया पिनाकिनः Many of the works on alankára adopt the reading kapalinah in place of pinakinah as kapālinah is better suited to the context. The Vakroktijūvita (p.17), the Sprgāraprakasa (Vol.IV, p.459), Kavyaprakāša-Kävyädarša (p.143) and the Sāhityamimārsā (pp 16,155) adopt the reading kapalmah. In this connection, Kuntaka remarks thus : atra paramesvararācakaśabdasahasrasambhave’pi kapálina ili bibhatsarasülambanaribhāvavācakah sabdo jugupsāspadatvena prayujyamūnah kūmapi vācakuvakrutām vidudhali (VJ, p. 17). However, Narāyana favours the reading pinākinah. According to Hari Chand kapālinah is preferred in the Sahityadarpana, Kavyapradipa, Vyaktiviveka, Kavyānušāsana, Kavyāprakāśa and the Alarkāracüdāmani. v82a: प्रलं विवादेन यथा श्रुतस्त्वया The Srrigāraprakāša (Vol II, p.94) and the Rasārnavasudhakara (pp. 145-6) give the reading śrutam instead of śrutah. Nārāyaṇa adopts śrutah. v.83b: न केवलम् यो महतोऽयमापते Several readings for the verb here are followed in different editions and manuscripts : mahato'sabhāsate, mahato prabhāsate and maharo vibhāsate. There is also a reading malatām vibhāsate. Arunagırınātha reads mahato vibhāsale In Nārāyana's commentary we have : yah mahatah apabhāşase kmalom sa ne etc. But the Vokroktijisalu (p. 108) and the Srñgóraprakāśa (Vol.I, p. 369; I, p. 323; III, p. 122, IV, p. 487) adopt the reading mahatāmi vibhāşate. v.85b. निझेपणाय पदमुद्रतमुद्वहन्ती In the place of niksepanāya, the Śrngāraprakāśa (Vol.II, p. 386; III, p. 47; IV, p. 546) and Alarkúraratnākara (p. 91) adopt the reading niksepa eva. Arunagirinātha and Nārāyana follow niksepa eva and both say: niksepa ili nimittasaptami. The Alankāravimarsini of Jayaratha prefers niksepa era as pointed out by Hari Chand.

·246 KĀLIDĀJA CITATIONS VI Sb व्योमगङ्गाप्रवाहेषु The Srågāraprakáša (Vol III, p' 336) offers the variant äkāśagangasrotassu. This is the reading in Arunagirinātha and Nārāyana Mallinātha's commentary vy omagangápravähes vākāśagangāsrotassu seems to disclose that he knew both the readings VI.23b : अथ विश्वस्य संहर्ता In place of visvasya, some manuscripts read yastasya. The śrrigūraprakāśa (Vol.II, p. 407) adopts thc rcading yastasja which Nārāyana also takes. Mallinātha's commentary atha yo bhāgastasya visvasja samhartă seems to suggest yastasya only. VI.6la स्याच्चेत् कि नोपपद्यते The Śrngäraprakāśa (Vol. IV, p 542) offers the variant upadıśate instead of upapadyate. Upadıśyate is not read either in Arunagirinātha or in Nårāyana. VI.94a : पुन: प्राप्य च शूलिनम् Instead of propy a both the Abhinavabhārati (Vol.II, p 341) and the Śrrgäraprokāśa (Vol IV, p. 479) read preksya Arunagisinātha and Nārāyana follow preksya. Harı Chand shows that the Kūvyapradīpa, Kavyaprakāśa, Vyaktıvıveka, Alamkārasekhara and Kāvjālamkārasūtravrttı read preksya He also points out that Kāvjāuuśāsana prefers presya which is obviously corrupt. VII.9b : नार्यश्चतुष्काभिमुखम् व्यनेषुः Against the reading catuskābhımukham vyanaisuh, the Srngäraprakāśa (Vol.III, pp 174 and 197) adopts the reading catuskābhimukhimanaisuh. Nārāyana follows catuskābhimukhimanaışuh. VII.IIb . निवृत्तपर्जन्यजलाभिषेका Thc Sngāraprakása (Vol I, p. 340) cites the verse with the reading zavrtia instead of nirvrtta Nārāyana reads nivſtia. VII.65a. अपर्णया पेलवयापि तप्तम् The Spigăraprakása (Vol.III, p. 360, IV, p. 423) gives the variant komalayapı in place of pelarayāpi. Mallinātha's commentary pelaajā (-- komalayā) seems to show that he knew both the readings. Nārāyana reads pelaaja (=prakriyā mpdvanget yarthah). Hari Chand has shown that Sarasvatikanthābharana prefers to read pelavayābhutaptam. This is a rare case of the same author giving different readings.

·RESULTS OF IXVESTIGATIOX 247 VII.84a: MATT 0 fansa The Srngāraprakāśa (Vol.I, p. 349) cites the verse with the reading riyrtya in place of vitatya. Nārāyana adopts vivítja. VIR9la : रसान्तरेषु प्रतिबद्धराग The Srigăraprakāśa (Vol IV,p.839) and the Sāhityamimamsā (p.153) give the variant pratibhinnarīgam in place of praribaddharagam. Arunagirinātha and Nārāyana read pratibaddharāgam. VII.95d : प्रमयमुखविकारहसियामात गूढम् Bhoja in his Srngāraprakāśa (Vol.III, p. 113) adopts the reading prathamamukharikásaih. TSS edition gives pramathamukhavikáraih. VIII.Ib : कामदोहदसुखम् मनोहरम् The Bharaprakāšana (p. 306) preſers to read Johadamanoharum rapuh. Arunagirinātha and Nārāyana read differently thus: kõnadauhrdasukham manoharam, VIII.11b: कानि कानि स चकार लज्जया Both the Srrgāraprakāśa (Vol.II, p. 318) and the Sāhityamimāṁsā (p. 153) cice the verse with the reading käni kanyapi cakāra in place of kani kūni na cakara. Arunagirinatha and Nārāyana follow the reading käni kūnyapi cakära. VI 11.276 : Engagfazifestat: The Şingaraprakāśa (Vol I, p. 174) furnishes the variant aiksyara in place of iksitah. Nārāyana favours the reading aiksyata. Arunagirinātha's commentary on this verse is not available. VII THE SPURIOUS VERSES OF THE RAGHUVAANSA There are several commentaries on the Raghuvamsa. But Mallinātha's commentary is more popular and widely studied and the text he has commented upon is generally taken as the vulgate. Mallinātha has tried to preserve the original readings and excluded the interpolated stanzas. Such of the stanzas not found in his text may be taken as spurious and discarded. They are found in almost all the cantos of the Raghuramsa except in cantos ·. 248 KĀLIDĀSA CITATIONS II, XVI and XIX They are sixty-six in all. LG Parabi has made an analysis of these spurious verses and tried to show that some of them are genuine. Now we shall point out here some of these non-Mallinátha verses which could be traced in citations The references to them are from G.R. Nandargikar's edition of the Raghuvansa (Poona, 1897). We have also made use of the extensive foot-notes given by him. CANTO IV पुरोगै कलुपास्तस्य सहप्रस्थायिभि. कृशाः । पश्चात्प्रयायिभि पाश्चक्रिरे मार्गनिम्नगाः ।। This is read in four manuscripts Two of them read it betwcen 29-30, the other two read it between 30-1 Vallabha and Sumativijaya give it between 31-2 whereas Cáritravardhana reads it between 29-30. Parab takes thasas original tothe-Raghunamika From our study, it is seen that Vardhamāna in his Ganaratnamahodadhi (p. 100) quotes this verse Though he quotes it anonymously, its antiquity may be noted CANTO V कारण्डवोत्गृष्टमृदुप्रथाला: पुलिन्दयोपाम्बुविहारकाञ्चीः । कपन्स सेवाललता नदीष्ण प्रौहावलग्नास्तटमुत्ससर्प ॥ This is read in four manuscripts between 46-7. Vallabha, Cārstravardhana, Hemadri, Sumativijaya, Vijayagani, Vijayānandasāri's Svaracaranasevaka and Dharmameru also read this. Three of the manuscripts as well as almost all commentators treat this as a variant to शैलोपमः शैवलमारीणा जालानि कपंन्नुरसा स पश्चात् । पूर्व तदुत्पीडितवारिशशिः सरित्प्रवाहस्तटमुत्ससर्प ।। (RY.V.46) Saranadeva in his Durghatavritti (p. 59) quotes a part from this versc thus. कर्पवि (१)स शैवाललता नदीष्ण as from the Raghuvamsa. Regarding this quotation, the editor of the Durghatavrani remarks : रघौ नेयमानुपूर्वी दृश्यते । किन्तु पञ्चमसर्गे “शैलोपन शैवलमञ्जरोणा जालानि कर्षन्नुरमा स पश्चात्" इत्यस्यार्धस्य कश्चित्पाद एव “कर्पन स शैवाललता नदीप्ण" इत्येवं रूपतया पाठयमान उपलब्ध स्याच्छरण- देवेन।" CANTO VIII मुरतश्रमवारिबिन्दवो न तु तावद्विरमन्ति ते मुले । स्वयमस्तमितास्य हो बत क्षयिणा देहभृतामसारता॥ 1. Proceedings and Transactions of the All India Orienial Conference, XXI (1961), Vol. II, pt.1. pp. 50-61, Poona, 1966 ·PESULTS OF INTESTIGATION Two megeszipts zad Vallabha, Diaalars and Caritravardhana read bettveen 51-2 This stanza is found quoted by Bhoja in his Śrrigārcrratisa (Vol. III, p. 48) in order to illustratc sreda (arargatrovathi), one of the fortyeight sättrikabhāras. Though it is quoted only anonymously, this staazz is as old as Bhoj3. This verse gives the same idea as the Raghuravitsa (VILI.SI):173*** 30. Ode manuscript and Caritrakardhana omít pate and Vallabha calls it as मूलपाठ. CALTO IX परद्रता मदनक्षतचेतसा प्रियमली लघुदामिद यौपिताम् । नियतमानकरोत्तलहान्तरे मृदुरवा दुखापसमागमान् ॥ Between 27-8, four manuscripts and Vallabha, Hemidri, Dinalara. Caritravardhana and Sumauvijaya gives this stanza. Parab has accepted this verse. Rāyamukuța in his commentary on the Amarokosa, (Vo.JV, P 144), quotes for TOEFT off and mentions it as from the Raghunariisa. CANTO X111 निम्बिकल्पम्य निर्जलानामेषा तमालद्रुमरागिनीला । दूरादरल विमाति वेला कलकलेवामलिनेव पारा॥ This is read in three manuscripts between 15-6. One of them gries it between 14-5 and calls it agt. Cīrztravardhana comments on it and pronounces it as interpolation Saranadeva in his Durghajarşitti (P. 38) quotes fo96 Fi- 7r as from the Raghun ansa. It has been pointed out that fafazuar feitai is Vallabha's reading for दूरादयश्च कनिमस्य तत्वी.' It can be casily seen that this is a variant for the Raghunariisa (X111.15), the idea in the two verses being the same It is interesting to note that (he Durghafaxriri quotes the first pada fafigato and mentions it as from the Raghuvarka. of the five verses pointed out, two are quoted anonymously and three others are quoted as from the Raghuransa. Pirgosato is a variant to stitty:0 (V.46) according to almost all the commentators. The last one faf77910 is Vallabha's reading for दूरादयश्चक 1. A Concordance of Kalidasa's Poems, p. 169. fo.

·250 KALTDĀSA CITAIONS Dr. C Kunhan Rajal in his article, Studies on Kalıdāsa tries to show that some verses of the Raghuvamsa are interpolations basing partly on Arunagırınātha's commentary and partly on personal views. The two verses 497 (1.77) and 7797 (1.78) are decidedly interpolations as Arunagırınātha leaves out in his commentary. The text adopted by T. Foulles also omits these two verses According to him FEUGIAT (I 89), वघुर्भक्ति० (1 90), इत्या प्रसादा० (191), मत्परम् (1.67), स नन्दिनी० (II 69), दशरश्मि (VIII 29) cic, are also spunous verses Our investigation of Kālidāsa citation shows that IfH (1.77) is quoted in Kājālamkārafippana of Namisādhu (p 12) and in Durghatayıttı (pp 71 and 166) as from the Raghuvamśa. AT (1 67) is quoted in Ganaratnamahodadhı (p. 36) and the other one Grao (VIII 29) is quoted in Alankāratilaka (p. 5), Kavyaprakāša-Kavyadarśa (p. 227) and Srngūraprakāśa (Vol. II, p 14) C. Raja goes to the extent of stating that the first cight cantos of the Raghunansa alonc are by Kaldāsa and the remaining cantos are only later additions. But this vicw need not be taken scriously as it is not accepted. According to our cxamination of Kälıdāsa citations, treatises on poetics, dramaturgy, anthologies and grammar quote profusely from the later cantos of the Raghuramſa, VIN THE MEGHADŪTA The carliest edition of the Meghadüta was published by H. H. Wilson from Calcutta in 1813 Since then numberless editions of the text have appeared both in India and in Europe. Of these some are critical cditions the bulk being publications intended for the use of students and readers. The popularity of the poem is attested on the one hand by the numberless manuscripts of the text and on the other by the commentaries op it which number above fifty. Some of the important commentaries have already appeared in print. To add to the popularity of the poem, we find numerous adaptations and imitations of it. Apart from all these, the most important fact is that the Meghadůta is cited profusely in works on Poetics, Dramaturgy and the Anthologies An examination of these works shows that this poem was appreciated and enjoyed more than cren the longer 1. Annals of Oriental Research, University of Madras, Vol.V (1940-1), Pt. II, Sanskrit, rp 17.40 ·RESULTS OF INVESTIGATION 251 works of the poet. Dr. Hari Chand has already collected thirty-three citations from the Meghaduta, a little less than a fourth of the whole pocm, During the course of our work, we have been able to note as many as cighty-one stanzas from this poem cited in these works which shows its great popularity in a fuller measure. Bhoja alone quotes fifty-seven stanzas in his Srrigāraprakasa. Amongst the numerous commentaries on the Meghadūra. Vallabha's Pa jikā is the earliest available to us This was edited by Dr. E. IIultzsch (London, 1911) Next comes Sthiradeva's commentary edited by V G. Paranjpe, (Poona, 1914). Mention may be made here of the well-known South-Indian commentaries which are now available in print' those by Dakşinivartanātha, Nallınātha, Pūrnasarasvati and Rsiputra Paramesvara. Besides there are many commentaries written by Gaudiya scholars amongst which those of Sanātana Gosvamın and Bharata Mallikā (or-Sena) are already published Because of its wide popularity, the poem offers certain problems. Let us take here the problem of interpolated verses which forms the most important textual problem of the Meghadira, The commentaries of Daksināvartagātha, Pumasarasvati and Rsiputra Paramesvara give us only 110 verses, and this is the lowest as far as the total number of stanzas is concerned. The Kashmirian Vallabhadeva as well as Sthiradeva read 111 verses. Malknātha has 121 verses (see G.R. Nandargikar's edition, Bombay, 1894) amongst which six arc interpolated ones The Jaina authors and commentators give the highest number of verses. If we take the Bengali commentators, Bhagiratha Miſra as well as Bharata Mallika, they read only 114 verses though many of them namely Sāśvata, Sanātana Gosvāmin, Kalyānamalla and others give 115 verses. Wilson's edition contains 116 verses whereas the editions of Gildemeister and Stenzler read respectively 113 and 112 stanzas. S K. De's edition (Sahitya Akademy) follows Yallabhadeva and Sthiradeva. Del observes thus: "So far as our evidence goes, it appears that no stanza that does not appear in Vallabhadeva's text is genuine. We believe also that the authenticity of any of the stanzas included in Vallabhadeva's text cannot be easily disapproved." In the edition of Hultzsch, 111 stanzas are read and in the Appendix (pp. 59-67), hc includes 19 additional verscs. Similarly, though G.R. Nandargikar gives 121 verses, in his Appendix (pp 115-6). be gives 9 verses considered to be spurious. Paranjpe has included 11 stanzas in his list of additional stanzas. De gives 19 spurious verses in the foot-Doles. 1. Meghadúla, intro , xxKvi ·252 KĀLIDĀSA CITATIONS Dr. P K Gode' has shown the antiquity of three of these spurious verses He has pointed out that es To was in existence in A. D. 1461 According to'him, to and araiare as old as Càritravardhana's timc ig., these verses were known before A. D. 1385. Hultzsch in his edition of the Meghadüta (p.66) has pointed out thal Teatario is quoted by Mahendra in his commentary on the Anekārthasangraha of Hemacandra. We are now going to point out one of the spurious verses which we have been able to trace during the course of our work. धारामिक्तम्थलसुरभिएणस्त्वन्मुखम्यास्य वाले दूरीभूतं प्रतनुमपि मा पञ्चवारण. क्षियोति । घन्तेिऽस्मिन्विगणय कथं वासराणि ब्रजेयु- दिक्ससक्तप्रवितनवनव्यस्तसूर्यातपानि ।। In De's edition, this is noted as interpolated between verses 101 and 102 This verse is also found in very early editions of the text. In Wilson's cdition, it is verse 105 and Gildemeister rcads it as versc 104. This verse is found in the Tibetan translation of the Afeghadūta. A synoptical table showing the order of the verses in the commentaries on the text given in J. B. Chaudhuri's edition of the Meghaduta shows that several Bengali commentators read this versc According to this table, qicht is found in the commentaries of Sanātana Gosvāmin, Kalyānamalla, Ramanātha Tarkā. lamkara, Haragovinda Vācaspati, Kțsnadāsa Vidyāvāgfsa, Kaviratna and Bharatamallıkå. But, the verse is not included in Jinasena's Pārsvábhyudaya. Vallabha, Sarasvati Tīrtha, Dakşıņāvartanātha and Purnasarasvati do not give this verse. Mallinātba's commentary in standard editions of the text do not include this versc. During the course of our investigation, we have found that this versc is quoted by Bhoja although anonymously. Bhoja in his Sprigaraprahāśu in the chapter devoted to Pravåsavipralambha enumerates several divisions of Vyaptiskandha. context, he mentions Sandesadana, writing letters, as one of the divisions of Vyaptiskandha. In order to illustrate it, quifTo is quoted but only anonymously (see Śrngäraprakaša, Vol IV, p 720). Two Jaina works employ the fourth pada of this verse. Nemidüta* of Vikrama utilises the fourth põda of this serse in the fourth půda of serse 112. And Stiadata of Cantravardhana Gani also utilises the last 1. ABORI XY, pp 111- 2 AS Amedo, 1896 Ip.102) 3. Yasovaya Jana Granthamil, 18, Banatcs, 1913 ·BIBLIOGRAPHY SANSKRIT WORKS Abhijfiánasākuntala by Kalidasa, ed. by R. Pischel, 2nd edn., Harvard Oriental Series 16, Cambridge, Massachusetts, 1922, -- ed. by Saradaranjan Ray, 12th edo , Calcutta, 1943. - with the commentary by Righera Bhatta, Vimay Sagar Press, Bombay, 1947 el. by Ramanath Jha, Michala Institute, Darbhanga, 1957. - ed. by S. K. Relvalkar, Sahitya Akademi, New Delhi, 1965. Alankāramahodadhi by Narendra prabha Sūri, GOS, XOV, Baroda, 1942. Alariikärasekhara by Keśava Miśra, Kavyamāla, 50 Ekávali by Vidyadhara, Bombay Sanskrit Series, No. 63, Bombay, 1903. Kavyadarpana by Rājacüdāmani Dīksita, Vapi Vilas edition, Srirangam. Kavyaprakāśa of Mammata, with the commentary by Vāmanācārya Jhalkikar, Bombay, 1901, — with the commentary Vadgota by Nāgoji Bhatta, Āpandāśrama edn., 66, 1911. -; with the commentary Sudhāsāgara by Bhimasena, Chow. Skt. Ser., 313, Benares, 1994, 1927. Katyapradipa by Govinda, Kavyamālā 24. Kāvyānušāsana by Hemacandra, śrī dalāvīra Jaina Vidyālaya, Bombay, 1964. Kumārasambhava by Kälidāsa ed. by Taranatha Tarkarachaspati Bhatta. charya, Calcutta, Samiyat 1928. with the commentaries by Arunagirinātha and Nárāyana (3 Vols.), TSS, 27,32,36, Trivandrum, 1913.4. - with the commentary by Mallinitha, Nirnay Sagar Press, Bombay, 1946. - ed. by Dr. Suryakanta, Sahitya Akademy, New Delhi, 1962. Kuvalayānanda by Appayya Dīkşıta, with the commentary by Vaidyanatha, Nirnay Sagar edn., Bombay 1931, Jūnakiharana by Kumāradāsa, ed. by G.B. Nandargıkar, Poona, 1907.

·256 KĀLIDĀSA CITATIONS Dásarūpala by Dhanañjaya, with Avaloka, Gujarati Printing Press, Bom. bay, 1927. Nemidūla by Vikrama, Kāryamālā, 1886. Paramātmaprakāśa hy Yogíndudeva, ed by A N. Upadhye, Śrī Rāyacandra Jaina Sastramālā, Bombay, 1937. Pratáparudrīya by Vidyānátha with the commentary Ratnāpana of Kumārasvāmin, Madras, 1931. Malavrılāgnimitra by Kalidāsa, Sri Vani Vilas Sanskrit Series No 5, Srirangam, 1908. Aleghadata by Kālıdāsa ed. by H.H. Wilson, Calcutta, 1813. - with the commentary by Mallınātha, ed. by C. R. Nandargikar, Bombay, 1891. -; with Vallabla's commentary, ed, by Dr. E. Hultzsch, London, 1911. with the commentary by Stkiradeva, ed by V.C Paranjpe, Poona, 1914. with tho commentary by Mallinātha, Vavilla Press, Madrag, 1940. with the commentary by Daksiņāvartanātha, TSS edn., Trivandrum, 1919 with the commentary by Pūrnasarasvati, Van Vilas Press, Srirangam, 1909. with the commentary by Rsiputra Parameśvara, Trivandrum, 1946. - with the commentary by Sanātana Gosvamin, ed. by J. B. Chaudhury, Calcutta, 1953-4. with the commentary by Bbarata Mallikāſ-sena), ed. by J. B. Chaudhury, Calcutta, 1951, -. ed. by S. K. De, Sahitya Akademy, New Delhi, 1957. Raghuramsa by Kalıdāsa, ed. by G R. Nandargikar, 3rd revised edn., Poona, 1897. – Nirnay Sagar Press, Bombay, 1999. -: ed. by S. P. Pandit, Bombay Sanskrit Series, V, Bombay, 1874 Rasaralnahāra hy Tripathi Sivarāma, Kāryamala 6, Bombay, 1890. Vikramorvásīya by Kálıdāsa ed. by Bollessen, St. Petersberg, 1846. -, ed by S. P. Pandit, Bombay, 1889. - commentary by Koneśrara, ed. in the Annals of Bhandarkar Oriental Research Institute, Vol. XXXVIII, pp. 255-98. Red. by M. R. Kale, Bombay, 1922.

·BIDLIOGRAPHY 257 -; with the commentary by Ranganatha, Nirnay Sagar Press, Bombay, 1925. — with the commentary by Katayavema, ed. by Charudeva Shastri, Lahore, 1929. -; ed. by R. D. Karmarkar, Poona, 1932. -: ed. by K. B. Paranjpe. -- ed. by S. B. Athalye and S. S. Bhawe, Bombay, 1948. -: ed. by II. D. Velankar, Sahitya Akademy, New Delhi, 1961. Siladūla by Cáritravardhana Cani, Yašovijaya Jaina Granthamalā, 18, Benarcs, 1916. Sarasratilanthābharana by Bhoja, Kävyomālā 95, 1923. Sähityadarpana by Visvanatha, with the commentary by Rāmacarana, Nirnay Sagar Press, Bombay 1902. ENGLISH TVORKS Annule of Bhandarkar Oriental Research Institute, Poona, Vols. XV, XXXVIII. Annals of Oriental Research, University of Madras, Vol. V, 1940-1, pt. II. Pp. 17-40, "Studies on Kálidāsa" by Dr. C. Kunban Raja. Art and Letters, Vol. XXVIII, No. 1, London, 1951, "Jusic in Ancient Indian Drama" by Dr. V. Raghavan, pp. 10-18; also in the Journal of the Music Academy, Madras, Vol. XXV. Sir Asutosh Dlookerjee Silrer Jubilee Volume, III, Orientalia, pt. 2, "The Original Sakuntala" by Dr. S. K. Belvalkar, pp. 349-19. Bhoja's Srigāraprakāśa by Dr. V. Pagbatan, Madras, 1963. A Concordance of Kólidasa's Poems by T. K. Ramachandra Aixar, Vatersity of Dadras, Jadraq, 1952. History of Indian Literature (English traoslation by Weber), Benares, 1961. A Nietary of Indian Literature by JI. Winternitz, Vol. III, pt. I (English translation by Subhadra Jha), Benares, 1963. A History of Sanskrit Literature by A. B. Keith, Oxford, 1928. A History of Sanskrit Literature (Pol. I) by S. K. De, University of Calcutta, Calcutta, 1917., Journal of the Ariatic Society of Bengal Letters, Vol. XX, No. 2, 1954, pp. 313-36, "Authorship of the latter falf of the Kumārasanbhara" by Sivaprasad Bhattacharya.

·258 SĀLIDSA CITATIONS Journal of Oriental Research, Vadras, Vol. VIII, pr. 321-34, "Baharupamiſra's Daśarüpakaryakhyā" by Dr. V. Raghavan. Kalidasa by RD. Karmarkar, Karnatak University, Dharwar, 1960. Kalidasa A complete collection of the various readings of the Madras manuscripts by Rev. T. Foulkes, Kölidasa El L' Art Poétique D L Inde by Hari Chand Sastri, Paris, 1917. New Catalogus Catalogorum, Vol. IV, University of Madras, Madras, 196S. The Number of Rasas by Dr. V. Raghavan, Adyar Library, Adyar, 1940. Pandit, Vol.I, Benares, 1866. Proceedlings and Transactions of the All India Oriental Conference, XXI (1961), Vol. II, pt. I, pp. 50-GI, Poona, 1966. "The Problem of Spurious verses in Kalidasa's Ragharamsa" by L. G. Parab. Sanskrit Drama by A. B. Keith, Oxford, 1924.

·260 KALIDASA CITATIONS अनुग्रह RV,XIV.79 अनुयास्यन् Abhi.Sak.,I.25 अनेन कल्याणि Vu..III.13 अनेन कस्यापि Abhr.Sak,VIL.19 अनेन पाणी RY.VI.63 अनेन धूना RV,VI.35 अनेन सम्बन्ध KS,VII 68 a TTÜ RV.VI.57 अन्तर्गतप्रार्थना Abhi.Sak.,VII.2 अन्योन्यमुत्पीड Ks,I.40 अन्योन्यमूत RV,VII.52 अपरिसन Abhi.Sak.,III.21 अपशोकमना: RV.VIII 86 अपि किया KS,V.33 मपि तुरग RV.IX.71 अपि त्वदावजित KS,V.34 अपि प्रसन्न KS.V.35 प्रपि प्रसन्न RV,V.10 भप्यवस्तुनि KS.VIII 6 भभिमुने मपि Abhi.Sak.,II.11 प्रभिलापमुदीरि Ks,IV.4! प्रभ्युन्नना पुरस्तात् Abhi.Suk.,III.5 मम् पुरः RV,II 36 प्रमुनय KSIV.34 प्रय जन KS.V.40 प्रय मते Abhi.sik.11.11 अपमरपियरेम्य Abhi.Sak.,VII.7 प्रयमेरपदे Va..IV.10 प्राषितारं KS.I.52 प्रति जोषित KSIV3 पतिमानि KSIV.28 पर Ks.V.69 परीगानि KS.V.15 पर्वमनमिति RY.X1.69 पग मरीगाम RV.II.34 सचिन KS.V.82 अलभ्यशोका KS,V.43 प्रदचितवलि KS,I.60 प्रवजानासि RV,I.77 अवधानपरे KS,IV 2 अवस्तुनिबन्ध KS.V.66 अमिकायान्तर RV.XVI.82 प्रवेमि पूरा KS,VI.57 अवमि सौभाग्य KS.V.49 अव्याजसुन्दरी MAg.,II.13 अशून्यतीरा RV,XIV.76 अशोकनिभत्सित KS,III.53 असायं क्षत्र Abhi Sak.,I.19 असम्भूतं मण्डन KS.I.31 असह्यद्वार KS,V.54 अमूत मद्य: KS,III 26 प्रमूत सा KS,I.20 असो कुमारः Rv.VI.78 प्रसो महानाल RV.VI.34 प्रसौदारण्य: RV,VI.21 प्रस्त्युत्तरस्यां Ks,I.1 अस्मान् साघु Abhi.Sak.,1V.16 पस्या. सगं Vu.,I.10 पम्याम्ग Abhi.Sak.,Beng.cdn., p.222 महमेत्य Ks,IV.20 महमे RV,VIII8 माहिग्णव Abhi.Sak.V.I धापारमा RVI.15 मानुचितामा RY.VI.15 मा उन्मन: Abhi.sik...25 धाज्ञापय सात KS,III.3 धारमनोवप Vu...1 पारमानमारमना KS.II.10 प्रादनानु.,II चापिशामो AID,86 ·INDEX OF VERSES 261 प्रानन्दजः RV,XIV3 पा परितोपाद Abhi.Sak.,.2 मा पृच्छस्व MD,12 पाप्लतास्तीर KS,VI.5 पामरस्य Vu.,II.3 मामेखलं Ks.15 पारक्तराज Vu.,IV.15 प्राराघ्यनं MD,45. माद्रंकेसर KS.VIII.76 भाताय दन्त Abhi.Sak.,VII.17 पालोकमार्ग RV,VII.6 पालोके ते MD,82 पालोचनान्तं KS.VII.84 भाजिता Ks,II.26 मानिता किश्चित् KS,III.54 प्राविर्भूत Vu.,19 माविलपयो Vu..v. पाशापय KS,III.3 पाश्वामितस्य Vu.,V.16 प्रामोदरः RY,VII.22 इत्यं रते: KS,IV.45 इत्थं विधिज्ञेन KS,VII.86 इत्यमाराध्य ES,II.40 इत्यद्भुतंक KS,VII.36 इत्युक्त्वा RV,XII.38 इत्यूनिवान् RV.XVI.86 इद तया Vu.,III 11 इदमशिशिर: Abhi.Sak.,III.10 इदममुलभ Vu.,II.6 इदमुपनत Abhi.Sak.,V.19 इन्दीवरश्याम RV,VI 65 इन्दोरगतय: RV,XVII.75 इन्द्रियार्य RV.XIX.6 इमा तटा RY,XIII.32 इमा स्वसार RV,XVI.85 इय महेन्द्र KS,V.53 इयेप सा Ks,V2 इप्सितं RV,I.79 वावंदप: RV,VI.71 इतःपरानभयः Rv.VII.67 इतः प्ररपादेशात् Abhi.Sak.,VI.9 इतः ग देत्यः KS,II.55 इति चनमुपाय KSIV.27 इति देहायमुक्तये Ks,IV.39 इनिजाती KS,V.74 इन प्रविश्य KS,V.51 पनि विस्म RV.IX.69 EUTETT KS,11.62 sfit TTT RV,VIII.23 इति शिरसि Rv.VII.70 तो गमिथ्या KS,V.84 इर५ गते RV,IX.81 हर हिन RY.V.23 उत्कीर्ण इय Vu.,III.2 उत्पातलोक RV,XIV.73 उत्तरन्ति KS,VIII.35 उत्पश्मणो: Abhi.Sak.,IV.14 उत्पश्यामि स्वपि MD,59 उत्पश्यामि द्रुत MD,22 TATT MD,83 उदये मदवाच्य RV,VIII.84 उदेति पूर्व Abhi.Sak.,VII.30 उदरात. प्रसवो KS,II.12 उदेजयत्याइगुली KSI.31 उन्नतेपुगिन: KS,VIII.66 उन्नपितक Abhi.SAX.,III.12 उपमानमभूत KS,IV.5 उपस्थितविमानेन RV,XV.100 उपस्थिता पूर्व RV,XIV.63 उभयोरपि RV,VIII.39 ·262 KĀLIDĀSA CITATIOXS उभे एव क्षमे KS,II.60 उमापिनीलालक KS,III.62 JATETT KSU 59 उमा वपुः KS,VI 82 उमास्तनोद्भेद KS,VII.24 उवाय चंन KS,V.75 उवाच पाव्या RVIII 25 उपसि ग गज RV.IX 71 उपणातVu,II.22 ऊरूद्भवा Vu.,I4 जुना नयत KS,IV 23 एपानपत्र RV.II.47 एवमत्र Abhi Sak.,VI.12 एको दागरथिः Rv,XII.45 TIT TTT MD,111 एतस्मान् मा MD,109 एतापता KSI.36 एतावदुरत्वा RV,V.18 एवं यपममी KS.VI.63 एव तयोः RV,V.60 एष पदारKS,II 31 एक्वादिनि KS,VI.84 एवमानि KS,VIII.5 एमिन्द्रिय KS,VIll 20 गए वृताभिसरे KS.VIII.36 एपा मनो मे u,120 एपा स्पनी RV.XIII.23 कपं भवमा RV,II.54 कदाचिदासन्न KS,V.6 कदा मुख MAg.,IV.16 कपालनेत्रा KS,III.49 कपोलरण्ड: KSI.9 कम्पेन मून: KS,VII.46 क यासि कामिन KSHI.8 कराभिषातो RV,XVI.83 करणपितो लोध्र KS.VII.17 कर्तव्यं वो KS,VI.61 कतुं यच्च MDI क्लनिन्दा RV,XIV.33 कलयवन्त RV,I.32 कल्याणबुढे. RV,XIV.62 कश्चित्कराभ्या RV,VI.13 कश्चित्कान्ता MD.1 कश्चिद्विपत् RV,VII.51 का कथा Abhi.sik..II.1 का त्वा RV.XVI.8 काप्पमिम्या RV.I.46 पाम जीवति RV.XII.75 भामं नृपा. Rv.VI.22 सामं प्रत्यादिष्टा AbhiSIR.,V.31 याम प्रिया Abhi.Sak..II.1 यामिनीमहचर Rv.XIX.5 रामेपरनी KS,III.7 पाम्बोजा. RV.IV.69 वानिरीI Rv.XIX.39 यार्या मरत Abhi.sik.,VI.17 जाम्पिदय गुप्टन Abhi.SI,V.13 fr KS.V1.23 किमी. Abhi S31.11.19 शिशिवराग KS,III.47 रिन्तु राम RV.165 मित्र मिRY.V.33 पिमप्य. RY,11.57 पोरगुमम्मान Abhi.SIL.,v.6 पौर AbhiSL..I.21 त्या. KSI.42 ·INDEX OF VERSES 263 मनि पुर Abhi.Sak.,I.30 गन्छन्तीनां MD,37 गरगा नमेर KS,I.55 गनं मय Vu.,I6 गत्या चोवं MD,58 गान्धर्वरण विवाहेन Abhi.Sak.,III.20 गामघाम्यत् KS,VI.68 गाहन्ता महिपा Abhi Sik.,II.6 गौतानरेषु KS.III.38 गुरुःप्रगन्भे KSI 51 गुरोनियोगाच्च KSHI.17 गुर्वर्थमयीं Rv.V.24 पहिणी सचिवः Rv,VIII.67 that I RV,XV.69 गौरवाद्यपि RV,XIX.7 ग्रीवाभङ्गाभिराम Abhi.Sak.,I.7 किमित्यपास्य KS,V.44 fif KS,V.50 कुमारभृत्या RV,III.12 कुमुदान्येव Abhi.Sak.,V.28 कुलेन कान्रया RY,VI.79 कुले प्रमूति: Ks,V.41 खुसुमं वृत RV,VIII.62 कुमुमान्यपि RV,VIII.44 कुमुमायुपपत्नि KS,IV.40 कुमुमास्तरेण KS,IV.35 कृन्धलब्ध RV,XI.2 कृतं न कणं Abhi.Sak.,VI.18 कृतवत्यसि RV,VIII 43 कृतवानसि Ks,IV.7 कृत मोता RV,XV.1 कृताभिका KS,V.16 क्लुप्तपुष्प RV.XIX.23 केनाम्यसूया KS,III.4 केवल प्रियतमा KS,VIII 84 कतवेन दायिते KS,VIII.3 लासगौरं RV.II.35 को प्रभो ! KS,III.72 कोदोनाययणीय Rv,XVII.60 कौशिकेन स RV.XI.I क्रथशिक RV,VIII.82 ng #241 KS,V.60 कियता KS,IV.22 क्रियाप्रवन्ध RV,VI.23 व गु ते KS,IV.24 कनु मा KS,IV.6 क वयं Abhi.Sak.,II.18 सतारिकल RV,II.53 सामझाम Abhi.Sak.,III.7 क्षीरोदवेलेव KS,VII.26 घूर्णमाननयन Ks,VIII 80 चन्द्रं गता पद्म KS,I.43 चलापागां Abhi.Sak.,I.20 चारनृत्तविगमे RV,XIX.15 चित्र निवेश्य Abhi.Sak.,II.9 चुम्बनादलक KS,VIII.19 चुम्बने विपरि RV,XIX.27 चुम्बनेप्वघर KS,VIII.8 पूतारास्वाद KS,HI.32 घूताना चिर Abhi.Sak.,VI.4 चूर्णव लुनित RV,XIX.25 छन्नोपान्त: MD,18 जगाद RV,VI.27 जनपदेन RY,IX.4 स प्रसुप्तमिव KS.VIII.43 ·266 KĀLIDĀSA CITAT त्व रक्षा RV,XIII.24 त्वयं स मेध्या RV,III.31 त्वद्वियोगोद्भवे Vn ,IV.69 स्वन्मतिः केवला Abhi.Sak.,VI.32 स्वमहता Abhi.Sak.,V.15 त्वमेव तावत् KS,V.67 त्वमेव हम्मं KS,II 15 त्वया वाद्धक KS,V.44 स्वयि निबद्ध Vu.,IV.55 त्वय्यादातु MD,46 स्वामामनन्ति Ks,I.13 त्वामारुढ MD,8 स्वामालिख्य MD,102 त्वामासार MD,17 तामग्रत: RV,VI.37 तामन्तिक RV,II 24 वामभ्यगच्छत् RV,XIV.70 तामर्पयामास RV,XIV.80 तामस्मदर्थे KS,VI 29 तामायुष्मन् MD,98 तामुत्तीर्य MD,47 ताम्बूलवल्ली RV,VI 64 ताम्बूलीना RV,IV.42 ता राघवं RV,VIL.12 तासा मुखै: RV,VII 11; KS,VII 62 तामु श्रिया RV,VI.5 fac eitt Vu.,IV.9 तीर्थं वदीये RV,XVI.33 तीर्थे तोय RV,VIII.95 तीब्रापात Adhr.Sak.,.29 वोबाभिषम KSH.73 तुझ ए प्राणे Abhi.sak.,III.13 तुल्पानुराग Vu.,II.13 ते च प्रापु: RV,X.6 ते चाकाश KS,VI.36 तेन भूमि RV,XI.81 तिनाभिघात RV,LX.6 तेनामर KS,LAL तेनार्थवान् RV,XIV.23 तेनावतीर्य RV,IX.76 Barat RV, VIJL92 तेपामावि KS,II.2 ते सेतुवार्ता RY.XVI.2 ते हिमालय KS,VI.94 at er KS,VIII.86 at afray KS,VII.91 त्यजत मानबल RY,IX.47 स्यागाय RV,I.7 विभागदोपामु KS,V.57 त्वं दूरमपि Abhi.S. ददौ रसात् KS.HI 37 दधतो मङ्गल RV,XII.8 दयिता यदि RV,VIII.50 दर्पणे च परिभोग KS,VIII.11 दपणेषु परिभोग RV,XIX.28 दर्भाकुरेण भरण: Abhi.Sik.,H.12 दर्शनसुख Abhi Sak.,VI.21 दशरश्मि RY.VIII.29 दष्टमुक्त KS,VIII.18 दाक्षिण्य नाम MAg.,IV.14 दातुमसहने Vu,III 14 दिने दिने RV,XVI.46 दिने दिने मा KS,L.25 दिनेषु गच्छत्सु RV,II.8 दिलीपानन्तर RV,IV.2 दिव महत्वानिव RV.III.4 दिव यदि KS,V.45 दिवाकरात KS,I.12 पसे RV,IV.49 13 ·INDEX OF VERSES 265 तमलभन्त RV,IX.17 तमवेक्ष्य KS,IV.26 तमशक्य RV,XII.17 तमश्रु नेत्रा RV,XIV.71 तमातिथेयी KS,V.31 तमातिथ्य RV,I.58 तमायंगृह्य RV,II.33 तमाशु विघ्नं KS,III 74 तमाहित RV,II.73 तया दुहिता KS,I.24 तपा व्याहृत KS,VI.2 तया हीनं RV,I.70 तयोः यया RV,XIV.25 तयोः समापत्तिषु KS,VII.75 तयोरपाङ्ग RV,VII.23 तरङ्गभङ्गा Vu.,IV.52 तव कुसुम Abhi.Sak,III.3 तब निःश्वसित RV,VIII.64 तव प्रगादात् KS,III.10 सव मन्त्रकृतो RV,I.61 तवास्मि गीत Abhi.Sak.,I.5 तवोरुकीति: RV,XIV.74 तस्मात्समुद्रा RV,XVI 79 तस्मान्मुच्ये RV,I.72 तस्मिन्काले MD,94 तस्मिन्दाणे RV,IL.60 तस्मिनास्थ RV,XII.23 तस्मिन्मुहूर्ते KS,VII.56 तस्मिन्वने KS,III.24 तरिमश्विप्रकृता:KS,II.1 तस्मिन्समा RV,VI.70 तस्म निशाचर RV,XII.69 तस्मै शशंस KS,III.60 तस्मै हिमाद्रेः KS,III.16 तात्य कर्कश RV,IX.68 तस्य जातु KS,VIII.25 तस्य पाण्डु RV,XIX.50 तम्य प्रसह्य RV,VIII.93 तस्य मार्ग RV,xv.11 तस्य संवृत RV,I.20 तरय सस्तुय RV,XV.27 तस्य सावरण RV,XIX.16 तस्य स्तन RV,IX.55 तस्य स्थित्वा MD,3 तस्या रघो: RV,VI.68 तस्याः सुर RV,II.2 तस्याः पातु MD,SI तस्याः प्रकामं RV,VI.44 तस्याः प्रतिद्वन्द्वि RV,VII 68 तस्याः प्रविष्टा KS.I.38 तस्याः प्रसन्न RV,II.68 तस्याः रघोः Rv.VI 68 तस्याः शलाका KS,I.47 तस्यान्वये RV.VI.41 तस्यापरेपु RV,IX.58 तस्याभिषेक RV.XII.4 तस्यास्तीरे MD.74 तस्यास्तुङ्ग See अस्यास्तुङ्ग तस्योत्सङ्गे MD,63 ता कस्पां MD,38 ता चावश्य MD,10 ताजानीया: MD,80 ता देवता RV,II.16 ता नारद: KS,I.50 तां पार्वती KS,I 26 ता पुलोम KS,VIII.27 तां प्रत्यभि RV,VI.12 ता प्राइमुखी KS,VII.13 तां लोध्र KS,VII.9 ता हंसमाला' KS,I.30 ता: स्वमङ्क RY,XIX.44 तानय॑ KS,VI.50 ·264 KALIDASA CITATIONS जनस्य साकेत RV.V.31 जनाय शुद्धान्त RV,III.16 जयाशा पर KS,II 49 ETC FT MD,6 जाने तपसो Abhi.Sak.,III.2 जाने विमृष्टा Rv.XIV.72 जाने सख्या: MD,91 जातान्तर RV,VII.9 गीमूतस्तनित MAg.,L.21 जेतार लोक RV,XII 89 ज्यावध RV.VI.40 ज्योतिखा MD,44 ज्वलति चलित Abhi.Sak.,VI.31 त करणंमूल RV,XII.2 त कृपामृRV,XI.83 त चेतायौ MD,53 त देशमारोपित KS,III.35 तपातया RV,IX.61 त प्राप्य RV.VI.69 न भावार्य RV,XIX.57 त भूपतिः Rv.V.30 त रागवन्धि RV,XVIII.19 तयिनिपिप्य RV,XII.30 तबीयKS.V.85 त सन्त: RV, 10 त मावारा KS,VI36 तत. प्रतस्थे RV,IV.66 तनः प्रहम्य RV.III.51 ततः मुनन्दा RV.VI.80 सतो.भिपगा RY,XIV 54 ततो पनुपपण Rv.VII 62 ततो नपाणी RY,VI.20 सती देता RVIV.44 असणKS,VIII.79 सरप्रापित RV.IX.56 तत्र काञ्चन KS,VIII.29 तत्र तीर्थ RV,XIX.2 तर यावधिपती RV.XI.27 तन व्यक्तं MD,55 तन स्वयवर RV.V.64 तन हंसधवल KS,VIII.82 तनागार MD,72 तथागताया RV,VI.82 तथापि तावत् KS,VI.62 तथेति तस्याः RV,XIV.68 तयेति शेया KS,III.22 तदनुज्वलन KS,IV.36 तदन्यतस्तावत् RV.V17 तदन्वये शुद्धि RV,I 12 तदन दिपाय RV,VIII.83 तदानन RV,III.3 तदा प्रभृति KS.V.55 तदिद क्रियता KS,IV.32 तदिद परिरक्ष KS,IV.44 तदेतदाजानु RV,xVI.84 तदेय सर्ग: RV,XIV.42 तद्गच्छ सिर KS,III.18 तद्गीत यवण Rv,xv.66 तद्रक्ष कल्याए RV,II.50 atar RV, V.68 सम्मध्ये च MD,76 तन्मुहतं KS.VIII.48 तन्वी मेष Vu.,IV.66 तन्वी श्यामा MD,79 तप परामर्श KS,III.71 तपनि तनु Abhi.Sak.JII.14 तपस्विससर्ग RV,XIV.75 तममारोप्य RV,HI.26 तमभ्यमन्छन KS,VIL.43 तमम्यनन्दत RY.IIL.68 समर्षदिरा RY.V.3 ·INDEX OF VERSES 263 तमलभन्त RVIX.17 तमवेक्ष्य KS,IV.26 तमशक्य RV,XII.17 तमधु नेगा RV,XIV.71 तमातियो KS,V.31 तमातिथ्य RV,I.58 तमार्यगृह्य RY,II.33 तमाशु विघ्नं KS,III.74 तमाहित RV,II.73 तया दुहिता KS,I.24 तया व्याहृत KS,VI.2 तया हीनं RV,I.70 तयोः यया RV,XIV.25 तयोः समापत्तिषु Ks,VII.75 तयोरपाङ्ग RV,VII.23 सरङ्गभ्रमजा Vu.,IV.52 तव कुसुम Abhi.Sak,III.3 तव निाइनसित RV,VIII.64 तव प्रमादात KS,III.10 तब मन्त्रकृतो RY,I.61 तवास्मि गीत Abhi.Sak.,I.5 सवोरुकीति: RV,XIV.74 तस्मात्ममुदा RV,XVI.79 तस्मान्मुच्ये Rv,I.72 तस्मिन्काले MD,94 तस्मिन्क्षणे RV,IL.G0 तस्मिन्नास्थ RV,XII.23 तस्मिन्मुहूर्ते Ks,VII.56 तस्मिन्वने KSHI.24 तस्मिन्विप्रकृताःKS,II.1 तस्मिन्समा RV.VI.70 तरम निशाचर RV,XII.69 तस्मै शशंस KS,III.60 तम्मै हिमाद: KS,III.16 तस्य कर्कश RV,IX.68 TET WIT KS,VII1.25 तस्य पाण्डु RY,XIX.50 तस्य प्रसह्य RV,VIII.93 तस्य मार्ग RV,xv.11 तम्य संवृत RV,I.20 तस्य संस्तूय RV.XV.27 तरय सावरण RV,XIX.16 तस्य स्तन RV,IX.55 तस्य स्थित्वा MD,3 तस्यां रघो: RV.VI.68 तस्याः सुर RV,II.2 तस्याः पातुं MD,51 तस्याः प्रकाम RV,VI.44 तस्याः प्रतिद्वन्द्वि RV,VII.68 तस्याः प्रविष्टा KS,L.38 तस्याः प्रसन्न RV,II.68 तस्याः रघो: RV,VI.68 तस्याः शलाका KS,I.47 तस्यान्वये RV,VI.41 तस्यापरेपु RV,IX 58 तस्याभिषेक RV,XII.4 तस्यास्तीरे MD,74 तस्यास्तुङ्ग See अस्यास्तुङ्ग तस्योत्मने MD,63 तां कस्यां MD,38 ता चावश्यं MD,10 ताजानीया: MD,80 ता देवता RV,II.16 ता नारद: KS,I.50 तां पार्वती KS,I.26 ता पुलोम RS,VIII.27 ai seafa RV,V1.12 ता प्राड्मुखी KS,VII.13 तां लोन KS,VII.9 तो हममाला: Ks,I.30 ता: रदम RV,XIX.44 तानन्य KS.VI.so ·266 KĀLIDĀSA CITATION त्वं रक्षसा RV,XIII.24 त्वचं स मेघ्या RV,III.31 स्वद्वियोगोद्भवे Vu.,IV.69 वन्मतिः केवला Abhi.Sak.,VI.32 स्वमहता Abhi.Ssk.,V.15 त्वमेव तावत् KS,V.67 त्वमेव हय्य KS,II 15 त्वया वार्द्धक KS,V.44 स्वयि निबद्ध Vu,IV.55 स्वय्यादातु MD,46 त्वामामनन्ति KS,II.13 त्वामारूढ MD,S त्वामालिख्य MD,102 त्वामासार MD,17 तामग्रतः RV,VI.37 तामन्तिक RV,II 24 तामभ्यगच्छत् RV,XIV 70 नामर्पयामास RV,XIV.80 तामस्मदर्थे KS,VI.29 तामायुप्मन् MD,98 तामुत्तीर्य MD,47 ताम्बूलवल्ली RV,VI 64 ताम्बूलीना RY,IV.42 ता राघवं RV,VII 12 तासा मुखैः RV,VII.11; KS,VII.62 तासु श्रिया RV,VI5 तिष्ठेरकोप Vu.,IV.9 तीर्थं तदीये RV,XVI.33 तीर्थे तोय RV,VIII.95 तीवाघात Abhi Sak.,I.29 तीवामिषङ्ग K5,11 73 तुज्झ गाणे Abhi.Sak.,III.13 तुल्यानुराग Vu.,II 13 तेच प्रापु: RV,X6 वे चाकाश KS,VI,36 वेन भूमि RY,XI.81 नाभिधात RV,IX 6 तेनामर KS,1141 तेनार्थवान् RV,XIV 23 तेनावतीर्य RV,IX.76 तेनाप्टी RV,VIII 92 तेषामावि KS,I12 ते सेतुवार्ता RY.XVI2 ते हिमालय KS,VI 94 तो क्षण KS,VIII.86 atafa KS,VII.91 त्यजत मानबल RY,IX.47 त्यागाय RV,I.7 विभागशेपासु Ks,V.57 त्वं दूरमपि Abhi.Sak.Beng.edn.,HH.29 ददी रसात् KS,I11 37 दधतो मङ्गल RV,XII.8 दपिता यदि RV.VIII.50 दर्पणे च परिभोग KS,VIII.11 दर्पणेषु परिभोग RV,XIX.28 दर्भाडकुरेण चरण: Abhi.Sak.,II.12 दर्शनसुख Abh Sak.,VI.21 दशरश्मि RV,VIII.29 दष्टमुक्त KS,VIII.18 दाक्षिण्य नाम MAg.,IV.14 दातुमसहने Vu ,III.14 दिने दिने RV,XVI.46 fan fart # KS,I 25 दिनेषु गच्छत्सु RV,III.8 दिलीपानन्तर RV,IV.2 दिव मरुत्वानिव RV.III.4 दिवं यदि KS,V.45 दिवाकरात Ks,I.12 दिशि मन्दायते RV,IV.49 later MAS, IL.3 दीर्धीकुर्वन MD,31 ·INDEX OF VERSES 267 दीप्यमी RV,V,73 दुदोह गा RV.I.26 दुरितरपि VIII.2 दुर्गाणि Rv.XVII.52 दुर्भातबन्यु RV,XIII.72 दुल्लहो (दुर्लभः) MAg.,II.4 दूरलग्न KS,VIII.40 दृष्टिप्रपात KS,III.43 देवानां MAg.I.4 देव्या दत्त Vu.,III.17 द्रवः महात KS,II.11 zig 9741 KS,V.60 द्वय गतं KS,V.71 द्वारे नियुक्तपुरुपा MAg.I.12 द्विधात्रयुक्तेन KS,VII.90 देवयोपि RV,I.28 घियःमम: RV.III.30 धूपोटमरणा KS.VII.14 धूमज्योति: MD,5 पतिरस्त RV,VIII.66 ध्रुवमस्मि RY,VIII.49 ध्रुवरण भर्ना KS,VII.85 नवपरिणय KS,VII.95 नेवपल्लव RV,VIII.57 न वेनि KS,V.61 नागेन्द्रहस्ता Ks,I.36 नाभिदेवा KS,VIII.4 नाम्भसा RV.XI.12 निःश्वासेन MD,87 नितम्बगुर्वी RV,VII.25 निधानगर्भा RV,III.9 निनाय सा KS,V.26 नियमयसि Abhi.Sak,V.8 निर्धातो. RV,IX.64 निर्दिष्टा कुल RV,I.95 निर्वाणभूयिष्ठ KS,HI.52 fafaragpu KS,VIII.49 निवर्तया KS,V.73 नियातपय RY,III.17 निवार्यता KS,V.83 निवेदित KS,V.46 निसर्गभिन्ना RV.VI.29 नीचरात्य MD,25 ity or MD,21 नीलकण्ठ KS,VIII.12 नीवारा: Abhi.sik.,I.13 नौवीययो MD,69 नून तस्या: MD,81 नूनमुन्नमति KS,MR.58 नृपं तमावर्त RV,VI.52 नृपतिः प्रती. Rv.VII1.18 नृपतेः प्रतिगित RV,IX 74 नृपरय वराथिम RV,XIV.67 मैतचित्र Abhi.Sak.,II.15 नोचमीक्षण KS,VIII.56 न्यस्ताक्षरा KS,I.7 न चावनRY.XIV.57 न नियं Abhi.Sak.,Beng Edn.,V 23 नया व Vu.,III.8 ननमयितु Abhi.Sak.,II.3 ने नयप्रमु RV.VIII.22 ननु यविण Vu.J.17 न नूनमाद KS,VII.67 नम्वामान MD,106 न पृपाजन RV,VIII.90 नमस्त्रिमूर्तये KS,II.4 न में हिया RV.III.S नयनान्यरुणानि KSIV.12 नवजसघर:Vu.,IV.7 परयुः शिरश्चन्द्र KS,VII.19 ·268 KĀLIDĀSA CITATIONS पद तुपार KS,I6 पद्या स्पृश Vu.,IV6 पद्मकान्ति KS,VIII,30 पानाम KS,VIII.23 पयोघट RV,XIV78 परलोक KS,IV 10 परलोकविधी KS,IV.38 परस्परेरण क्षतयो. RV,VI[53 परस्परेण स्पृहणीय KS,VII 66 परिग्रह Abhi.Sak,II.17 afritofa KS,IV 41 परेण भग्नेऽपि RV,VII 55 परेषु स्वेषु RV,XVII.51 पर्यन्त RV,XVIII 43 पर्याप्तपुष्प KS,III 39 पशुपतिरपि KS,VI 95 पश्चादुर MD,36 पश्य पनव KS,VIII 61 पश्य पश्चिम KS,VIII 34 पश्य पार्वति ! KS,VIII.64 पारिएपीडन KS,VIII 1 पाण्डुच्छायो MD,23 पाण्ड्योऽय RV,VI 60 पादन्यास Abhu Sak.,Beng.Edn,IV.5 'पादन्यासक्वरिणत MD,35 पादानिन्दो. MD,89 पार्थिवीमुद RV,KI 54 पार्वती तदुप KS,VIII.78 पितुरनन्तर RV,IX.1 पुत्रस्य ते Abhi.Sak,VII.26 पुत्रो रघु RV,VI 76 पुनर्ग्रहीतु KS,V.13 पुर निपाद RV,XIII 59 पुराणमित्येव MAg,I.2 पुरुषायुप RV,163 पुष्पं प्रवाल KS,I.44 पुप्पं फलं RV,XIV 77 पूर्व प्रहर्ता RV,VII.47 पूर्वभाग KS,VIII.37 पूर्वानुभूत RV,XIII.28 पृष्टा जनेन Abhi.Sak.,III 8 पौत्रः कुशस्य Rv,xVIII.4 प्रजागरा Abhi.sik..VI.22 प्रजाना RV,I.24 प्रजानामेव RV,I18 प्रतिकृति RV,XVIII 53 प्रतिपद्य KS,IV.16 प्रतियोज RV,VIII 41 प्रत्यब्रवीत् RV,II 42 प्रत्यादिष्ट Abuu Sak.,VI.6 प्रत्यासले MD,4 प्रदक्षिण RV,VII.24 प्रभामहत्या KS,I.28 प्रभ्रशया RV.XIII.36 TUTHT RV,VIII.72 प्रमन्यवः RY,VII.34 पयुक्तसत्कार KS,V39 sadat Abhi Säk., VII 34 पवात नोल Ks,I.46 वृद्धतापो RV.XVI 45 प्रसन्नदिक्पामु KS,I.23 प्रसाधिका RV,VIIT प्रसीद KS,III 9 पारपानाAbhi Sak,VII.12 प्रातरेत्य RV,XIX.21 Srcerata MD,30 graus MD,57 प्रेक्ष्य दर्पण RV,XIX.30 बभूव भस्मैव KS,VII.32 बालेन्दु KS,III 29 बाप्पायते Vu,v.9 ·INDEX OF VERSES 269 बाहुप्रति RV,II.32 भक्तिः प्रतीक्ष्येपु RY,V.14 भज्यमान RV,XI 46 भयोत्मृप्ट RV,IV.54 भर्तु कण्ठ MD,33 भर्तुः नि MD,96 भवत्यनिष्ठात् KS,V.42 भवरसम्नावन KS,VI.59 भवन्ति नसाः Abhi.Sak.,V.12 भव हृदय Abhi.Sak.,I.24 भवानपीद RV,II.56 भागीरथी KSI.15 -179677 KS,VIII.15 मित्वा सद्य: MD,104 भूतानुकम्पा RV,II 48 भूयरचाह MD,108 भोगिमोगा RV.X.7 भोगिवेष्टन RV.IV.48 भ्रूभेद RV.XIII.36 भ्रूभेदिमि. Ks,VI.45 मन्दारपुष्पः VE,IV.63 मन्दोऽपि MAg.,II.7 मन्ये प्रिया MAg.,III.23 मया प्रत्या Abhi.Sak,VI.9 मय्येव विस्मरण Abhi.Sak.,V.23 मरणं प्रकृति: RV,VIII.87 महदपि Va.,IV.27 महाशिम्या Ks,V.12 महीभृतः KS,I.27 महेन्द्रमास्याय RV,VI 72 महाक्षता RV.III.32 मानुपीपु Abhi.Sak.,I.22 मान्यः स RV,H 44 मामाकाश MD.103 मागाहुः Vu.,IV.47 मार्ग तावत् MD.13 मिथुन परि RV,VIII 61 मुक्तोप Rv.x.13 मुक्तायन KS,VI.6 मुक्ने' रश्मिपु Abhi.Sak.,I.8 मुमेन सा Ks,V.27 मुञ्च कोप KS,VIII SI मुनिव्रत Ks,V.48 मुनिमुता Abhr.Sak.,VI.8 मुहुरङ्गुलि Abhi.Sak.,III.22 मूद बुद्ध KS,VI.55 मूढः स्याम् Abhi.Sak.,v.29 मृगा. प्रियालु KS,III.31 मृग्पश्च दर्भाशुर RV,XIIL.25 मृदुपवन Vu,IV.22 मेदरछेदद Atht.Sak..II.5 मेस्मेत्य KS,VIII.22 मोट्यध्वे RV,10.47 मोहात्मया Abhi.Sak.,VIL.25 मणिबन्धन Abhi.Sak.Beng.Edn.,III.31 मत्पर दुर्लभ RV,I 67 मदनन KS,IV.21 मदिराक्षि RV,VIII.68 मधुकर Vu.,IV.42 मधु द्विरेफ: KS,III.36 मनमापि RV,VIII.52 मनीषिताः KS,V.4 मनुप्रभृतिभिः RV,IV.7 मताभिरामा. RV,I.39 मन्द मन्द MD,9 मन्दः कवियश: RV,I.3 मन्दाकिनी KS.I.29 मन्दाकिन्या: KS,II.44 यं सर्वला: KS,I.2 ·270 KĀLIDĀSA CITATIONS यज्यभि: KS,II.46 यतो यतो Abhi.sik.,Beng Edn,I 22 यत्र स्त्रीणा MD,67 यत्रानुक KS,I14 योपधि KS,VI.43 यथा प्रह्लादनात् RV,Iy 12 यथाविधि RV,I6 यथाश्रुत KS,V 64 यदय रथ Vu.,I8 यदात्थ RV,HI 48 यदा बुध. Ks.V.58 यदालोके Abhi.Sak,I.9 यदिद रथ Vu.,I 13 यदि हस Vu.,IV.32 यदुच्यते Ks,V 36 यदुवाच RV,XVII.42 TT T Vu ,1.11 यदेव पूर्वे KS,I 53 यद्यत्साधु Abhi Sak.,VI 14 यमोऽपि KS,II.23 यवनीमुख RV,IV.61 यश्चाप्सरो KS,I.4 यस्मिन् RV,VI 75 यस्य त्वया Abhr.Sak,IV 13 यस्थावरोध. RV,VI 48 यात्येकतो Abhi Sak..IV.2 यामिनीदिवस KS,VIHI 55 यावत्पुनरिय Vu.,I.14 या सृष्टि- Abhi.Sak, I 1 या मीराज्य RV,XV.29 यास्यत्यद्य Abhi.Sak.,IV.5 युवा युग RV,III 34 ये त्वा MD,54 येन येन Abhi Sak.,VI.23 येन श्याम MD,15 योगनिद्रान्त RV,X.14 रक्तभाव KS,VIII.65 रक्ताशोक MD,75 रक्षसा RV,XII 53 रघु श RV,III.61 रचित रति KS,IV 18 रजोभि: RV,IV.29 रतिसेद Vu,IV.71 रतिस्मरी RV,VII.15 रत्नच्छाया MD,15 रथाङ्ग RV,III.24 रथी निषङ्गी RV,VII.56 रम्य द्वेप्टि Abhi.Sak..VI.5 रम्याणि Abhi Sak.,V.2 रम्यान्तरः Abhi Sak.,IV.10 रविमादि Vu.,III.7 रात्रिर्गला RV,V.66 रात्रिवृत्त KS,VIII 10 राममन्मथ RV,XI 20 रावणध्वनित KS,VIII 24 रावणावग्रह RV,X.48 रुदता कुत RV,VIII.85 रुद्धनिर्गमन KS.VIII 60 रुखापान MD,92 रूप तदोजस्वि RV,V.37 रोमोद्गम. KS,VII 77 लक्ष्यीकृतस्य RV,IX 57 लग्नद्विरेफ KS,III.30 लड्डेश्वर RV.XIII.78 लज्जा तिरश्चा KS.I.48 लता प्रतानो RV.II8 लब्धपालन RV,XIX.3 लिङ्गर्मुद. RV,VII 30 लोकान्तर R,I.69 लौल्यमेत्य RV,XIX.19 ·INDEX OF VERSES 271 चक्रः पन्या MD,27 वर्धनिधूत RV,XII.57 बनेदराणां Ks,I.10 वपुविरूपाक्ष KS,V.72 वपुषा RV,VIII.38 वर्णप्रकKS,III.28 बलमीकाद्ध Abhi.Sak.,VII.11 बसने परि Abhi.Sak.,VII.21 बसिष्ठषेनी RV,II.19 वागर्याविव RV,I.1 वाचन Abhi.Sak.,127 वापी च MD,73 वाम सस्यि MAg.,II 6 बामश्चास्या: MD,93 बामेतरस्तस्य RV.II.31 बासरारिण KS,VIII.13 विकीराप्तपि Ks,V.37 विचिन्तयन्ती Abhi.Sak.,IV.1 विदित वो KS,VI.26 विद्युत्वन्तं MD,64 विधिना कृत KS,IV.31 विधिप्रयुक्त KS,VI.52 विधिप्रयुक्त KS,V.32 विधः सायन्तन RV,I.56 विनयन्ते स्म RV,IV.65 विनीताध्ययम RV,IV.67 विन्ध्यस्य RV,VI.61 farur KS,VI1.15 विपत्प्रतीकार KS,V.76 विप्रोपित RV,XII.11 विबुधैरगि KSIV.19 विभवेति RV,VIII.69 विभूषण Rv,xVI.80 विभूषणोद्भासि KS,V.78 विरचिता RV,IX.29 विपन्नति RY,VH1.70 विललाप RV,VIII.43 विलोचनं RY,VII.8 विवृण्वती KS,III 68 विशीर्ण RV,XVI.11 faut MAg.,IV.13 farge KS.Y.11 afaeth MD,28 वीज्यते KS.II.42 वृत्तं KS,II 56 वृत्तानुपूर्वे KS,I 35 वृन्तात् श्लथं RV,V.69 वेदान्तेपु Vu.,I.] चैदर्भनिदिष्ट RV,VI 3 वैदेहि RV,XIII.2 व्याघ्रानभीर RV,IX.63 व्यावृत्तगति Ks,IL.35 व्याहृता KS,VIII.2 व्यूढोरस्को RY,I.13 प्रताय तेन RV,II.4 भक्यमोपधि KS,VIII.62 गतस्तपणा RV,HI 43 शब्दाख्येयं MD,100 शब्दायन्ते MD,56 समप्रधानेपु Abhi.Sak.,IL.7 शरकाण्ड MAg..III.1 गरौरे MAL.,HI.1 शरीरमाण RV,V.15 शशाम RV,II.14 मशिन RV,VI.85 शशिना KS,IV.33 मान्तमिद Abhi Sak.,I.14 शापादशि Abhi.Sak.,VII.32 पापान्तो मे MD,107 मापोऽपि RV,IX.80 गिरसा प्ररिपत्य KS,IV.17 ·272 KĀLIDĀSA CITATIONS शिरसा प्रथम MAg,I3 शिरीषपुष्प KS,I.41 facurai KS,VIII.17 शुचौ चतुर्णा KS,V.20 शुद्धमाविल KS,VIII.57 शुद्धान्त Abhi.Sak.,L.15 शुश्रूषस्व Abhu Sak.,IV.17 शेषान् AMD,84 दशेलारमजापि KS,III.75 शैशवे RV,I.8 श्यामास्वङ्ग MD,101 श्रुतदेह RV,VIII 25 श्रुतिसुन RV,IX.35 दलाघ्य: RV.XV.61 संयुगे KS,II.57 सरोपिते Abhi.sak.,VI.24 सहार RV,V.45 स कदाचित् RV,VIII.32 सखी KS,V.52 सक्षिप्येत MD,105 स गुप्तमूल RV,IV.26 स चानुनीत: RV,V.54 रा चापकोटी RV,VII.66 स च्छिन्नबन्ध RV,V.49 स जहार RV,XIL.29 सञ्चारपूतानि RV,II.15 सञ्चारिणी RV.VI.67 स तथेति KS,VI.3 स ते Ks,VI.78 स तो RV,XV.32 स व RV,V.25 स त्वं मदीयेन RV,II.45 स दक्षिणापाङ्ग KS,III.70 सदयं वुभुजे RV,VIII 7 स दुष्प्राए RV,I.48 सद्य.प्रवाल KS,III.27 स निविश्य RV,IV.51 स निवेश्य RV,XV.97 सन्तप्ताना MD,7 सन्तानक KS,VI.46 सन्ध्यया KS,VIII 44 सन्ध्यान RV,XII.28 सपदि KS,III.76 स पल्वल RV,II.17 स पोर RV,XIV.24 समतया RV.IX6 समदुःख RV,VIHI.65 सममेव RV,IV.4 समर्थये Vu.,IV.68 स माघवेन KS,III.23 स मानसी KS,I.18 समानेऽपि RV.X.81 स मारति RV.XII 78 AFHEU RV, VI 50 सम्यग्विनीत RV,VIII.94 सरलासक्त RV,IV.75 सरसिज Abhi.Sak.,I.17 स राज RV,XVII.27 स राज्य RY,IV.1 सरित: RVIV.24 स रोप RV,VII.58 सर्व सखे KS,III.12 सर्वक्षिति Vu,IV.51 सर्वोपमा KS,I.49 स ललित RV,IX.75 स विमृष्ट: RV,XII.18 स वृत्तचूल RV,III.28 स च्यबुध्यत KS,VIII.85 स शोणित: RV,VII.65 स सेतुं RV,XII.70 सस्वजे KS,VIII.I4 ·INDEX OF VERSES 273 स स्वयं RV,XIX.14 ग हत्वा RV,XII.58 मा किल RV,XII.5 साक्षात्प्रियां Abhi.Sak.,VI.16 राा चूर्ण RY,VI.83 मातिरेक RV,XIX.12 मा दुनिमित्त RV.XIV.50 सा दुष्प्रधा RV,II,27 माग्व्यमस्त KS,VIII.54 सा मर KS,VII,11 मामन्न Vu.,III.19 सा युनि RV,VI.81 सा राजहंम: KS,I.34 मा लुप्त RV,XIV.56 सा वक्रनख RV,XII.41 सा सम्भवद्भिः KS.VII.21 माहं नप. RV,XIV.66 सिनाका Vu.,III 12 मोता हित्वा RV,XIV.87 गीना नमुत्याप्य RV.XIV.59 मुगन्धि KS,III.56 मुल्नु Abhi.sik.,VII.24 गुमग Abhi.Sak.,I3 मुरतयम RV,VIII.51 गुराः सम KS,III.20 सुरेन्द्रमात्रा RV,II.IN सूर्याचन्द्र Vu.,IV.38 रोनानिवेगान RV,VII.2 व्यमानी RV.I.38 मंपा स्थनी RV,XIII.23 मोऽधिकार RV,XIX.4 1157177 KS,VII1.42 1137 KS,VI.27 मोमाजन्म RY,I.5 स्त्रीणामशिक्षित Abhi.Sak.,V.22 म्यानमालिक KS,VILL.33 स्थाने तपो KS,VII.65 स्थाने वृवा RV,VII.13 स्थितः स्थिता RV,II.6 स्थिता: क्षरणं KS.V.24 स्थित्य दण्ड RV,L25 स्थित्वा तस्मिन् MD,19 स्नानाई RV,XVI.50 स्निग्धं Abhi.Sak.,II.2 स्मयमान MAg.,II.10 स्मरसि स्पर ! KS,IV.8 स्मरस्तथा भून KS,III.51 स्मृतिभिन्न Abhi Sak.,VII.22 सगियं RV,VIII.46 यस्ता KS,III 55 TFTHT Abhi.Sāk., 1.26 रवप्ननीतित RV.XIX.22 स्वप्नो नु Abhi.Sak.,VI.10 म्वय विशीर्ण KS,V.28 स्वरेण तस्या KS,I.45 स्वसुरा Abhi Sak,V.7 स्वागत KS,II.18 स्विन्नाङ्गुलि Abhi Sak.,VI.15 स्वेदानुविद्धा RV,XVI.48 हस प्रयच्छ Va,IV.33 हरस्तु किञ्चित् KS,III.67 हरितारण Ks,IV.14 हरिबंधक: RV,HI.49 हरे. कुमारोऽपि RV,II.55 हविः शमी RV.VII.26 हस्तं कम्पवनी MAg..IV.15 हसोन हस्त RY.VII.21 हमने लीला MD,65 हा तातेति RV.IX.75 हिमव्यपाया Ks,III.33 हुनहताचन RV,IX.40 हनोप्टराम: Vu.,IV.17 हृदये KS,IV.9

·VIDYA
(BOMCAY
489935