Prakrit Bharati Academy, Jaipur

Aatmhitkar Aadyatimak Vastu Sangrah

Venichand Surchand Ji · 2010/04

PDF Proofread

Front matter

प्रस्तावना. जैन साहित्य चार अनुयोगमां बहेंचायलं छे. १ द्रव्यानुयोग, २गणितानुयोग,३चरणकरणानुयोग अने४ धर्मकथानुयोग पहेलामा छ द्रव्य- विविध प्रकारे वर्णन आवे छे; वीजामा पर्वत, क्षेत्र, नदी वगेरे शाश्वता पदार्थोनी लवाइ, पहोलाइ, ऊंचाइ, परिधि, प्रतर अने घन वगेरेना गणितप्रमाणोनी हकीकत आवे छे; त्रीजामां चरणसित्तरी अने करणसित्तरीरुप यनिधर्म वताव्यो छे अने चोथामां वोध लइ अनुकरण करवा लायक पूर्व महापुरुषो अने स्त्रीओनां जीवनचरित्रो वर्णववामां आव्यां छे. आ चारे अनुयोगो यद्यपि मोक्षमार्ग मेळववा माटे उपकारक छे छतां तेमां पण द्रव्यानुयोग शीघ्र आत्महित सधावी आपे छे ज्यारे शेष त्रण अनुयोगो कंइक विलंबे मोक्षप्राप्ति करावी आपे छे. शेष त्रणमा पण द्रव्यानुयोग भन्यो होय तो सोनामां सुगंध भलतां त्वरित ज कार्यसिद्धि थाय छे. धर्मकथानुयोगथी जीवन पवित्र वने छे, गणि- तानुयोगथी बुद्धि तीक्ष्ण थाय छे, चरणकरणानुयोगथी जीव कुशलानुबंधी क्रियामार्गमा जोडाय छे अने तेमां ज्यारे आत्मभान कराववारुप-जीवपुद्गल अथवा स्वपरनी वर्हेचण कराववारुप द्रव्यानुयोग दाखल थाय छे त्यारे तेनां सघळां साधनो साचां-इष्ट- सिद्धि थवारुप-सफळ थाय छे. द्रव्यानुयोगना अभ्यास, मनन अने परिशीलनथी जीवनो अधिकार उच्च थायछे.पछी ते सांसारिक के पौद्गलिक सुखमां लिप्त-आसक्त थतो नथी. ते सुखोने ते दुःखरुपे माने के अने मोक्षसुखनीज साचा सुखरुपे वांछा करे छ कारण के तेने विवेकज्ञान प्रगट थयेलं होय छे. धर्मकथानुयोग सामान्य कोटिना जीवोने बहु उपकारक थाय छे परिणामे तेओ देश अने सर्वचारित्र तरफ वळतां अनुक्रमे द्रव्यानुयोगमां आवे छे अने आत्मसिद्धि करे छे. आ ग्रंथ द्रव्यानुयोगविपयना संग्रहरुप छे, तेमां अन्य ग्रंथोमांथी पसंद करी २१ वस्तुओ संकलित करवामां आवी छे, तेनां नाम 3 , , अनुक्रमणिकामां आप्यां छे, ते उपरथी जोइ शकाशे. ते दरेक वस्तुओ आत्माने अत्यंत हिनकारी छे. तेने भणवाथी तथा स्थिर चित्ते, शांन स्थळमां, वस्त्र अने कायाधी पवित्र धइ, शुद्ध उच्चार साथे, श्रद्धापूर्वक गणवाथी आत्माने समाधि प्राप्त धाय छे, जीव अने देहनी भिन्नता स्पष्ट थाय छे अने देहना धर्मों के मुखदुःखने जीव पोतानां मानतो हतो, तेना सुखे मुखी अने दुःखे दुःखी थतो हनी, मारु कुटुंब, मारो वैभव, एम रटना करतो हतो, लाभ अलाभे मुख दुःख अने इष्टवियोगे अनिष्टसंयोगे शोक खेद धारण करतो हतो, ते अनादि काळनी म्होटी भूल हती, एम समजाय छे. परिणामे तेनामां आत्मजागृति प्रगट थतां तेना कर्म- बंध पातला पडना जाय के अने जे कर्मबंध प्रमादयोगे थइ जाय छे तेने माटे पश्चात्ताप करी जल्दी ते कर्मनो भार हळवो करे . आ ग्रंथ साधु, माध्वी, श्रावक, श्राविका वगेरे दरेकने स्वाध्यायार्थ अवश्य उपयोगी थशे, एम अमारुं मानवू . आ ग्रंथ छपाववामां रु. २०१) श्री ध्रांगध्राना संघ तरफथी श्री ढवाणानिवासी शाह मुंदरजी जीवणदासे पं० श्री भक्तिविज- यजी महाराज पासे दीक्षा लीधेली ते वखते ज्ञान खाते उपजेली रकममांधी आव्या छे अने रु. १४६) श्री राणपुरना शाह मणिलाल नागरदास तरकथी आ ग्रंथ खरीदवा माटे आव्या छे. आ प्रशंस- नीय कार्य माटे उक्त संघ तथा सद्गृहस्थनो उपकार मानवामां आवे छे. प्रांते आ ग्रंथना भणवा गणवाथी सहु भव्यात्माओ आत्मशांति-आत्मसमाधि मेळवो, संसार उपरथी उदासीनता प्राप्त करो अने कर्मबंधमां ढीला थइ परिणामे एकांत आत्महित तरफ वळी कर्मथी मुक्त थाओ, एम सद्भावे इच्छी अत्र विरमवामां आवे छे. म्हेसाणा, सं. १९८२ नी श्री जैन श्रेयस्कर मंडळ, वैशाखीपूर्णिमा. , ४ अनुक्रमणिका. नंवर, १ . .. ३ ५ ६ ८ १० ११ १२ १३ २४ वस्तुनुं नाम. चउसरण आउर पच्चखाण परमानंद-पंचविंशतिः १८ समाधिशतक २२ समताशतक ३० पुद्गलगीता ३९ अध्यात्मगीता ४९ श्री सीमंधर स्वामीनुं सवासो गाथार्नु स्तवन ५६ सम्यक्त्व विचार गर्भित महावीर जिन स्तवन ७० अहार पापस्थानकनी सञ्जायो ८१ समकितना सडसठ बोलनी सजाय ९९ यतिधर्मवत्रिशी... १०८ परमात्मछत्रिशी १२२ क्षमाछत्रिशी ११४ पद्मावतीआराधना ११७ अमृतवेलिनी साय १२० सारसमुच्चयः १२३ अध्यात्मविंदुमयमद्वात्रिंशिका १५६ मोक्षोपदेशे पंचाशत १६३ सम्यकलस्वरुपस्तव १६९ आठ दृष्टिनी सायो १७२ . १६ २७ १८ २९ २० २१ ....

आत्महितकर आध्यात्मिक वस्तु संग्रह ॥ ॐ श्रीमुनिसुव्रताय नमो नमः॥ श्रीसिद्धाचलाय नमो नमः ॥ ॐ नमो गुरुभ्यः॥ ॥१॥चउसरण ॥ सावजजोगविरई, उकित्तण गुणवओ अ पडिवत्ती। खलियस्सनिंदणा वण-तिगिच्छ गुणधारणा चेव ॥१॥ चारित्तस्स विसोही, कीरइ सामाइएण किल इहयं सावज्जयरजोगाण, वजणासेवणत्तणओ ॥२॥ दसणयारविसोही, चउवीसायथएण किच्चई' य । अच्चप्भुअगुणकित्तण-रूवेणं जिणवरिंदाणं ॥३॥ १ किज्जइ.

२ नाणाइआ उ गुणा, तस्संपन्नपडिवत्तिकरणाओ। चंदणएणं विहिणा, कीरइ सोही उ तेसिं तु ॥४॥ खलिअस्स य तेसि पुणो, विहिणा जं निंदणाइ पडिकमणं । तेण पडिकमणेणं, तेसिं पि य कीरओ सोही॥५॥ चरणाइयाइयाणं, जहकम वणतिगिच्छरूवेणं। पडिकमणासुद्धाणं, सोही तह काउस्सग्गेणं ॥६॥ गुणधारणरूवेणं, पञ्चक्खाणेण तवइआरस्स। विरिआयारस्स पुणो, सव्वेहि वि कीरए सोही॥७॥ गयवसहसीहअभिसेअ,-दामससिदिणयरं झयं कुंभ। पउमसरसागरविमाण,-भवणरयणुच्चयसिहिं च ॥८॥ अमरिंदनरिंदमुणिंद-वंदियं वंदिउं महावीरं । कुसलाणुवंधिबंधुर-मज्झयणं कित्तइस्सामि ॥९॥ चउसरणगमण दुक्कड-गरिहा सुकडाणुमोयणा चेव। एस गणो अणवरयं, कायवो कुसलहेउ त्ति ॥१०॥ अरिहंतसिद्धसाहू, केवलिकहिओ सुहावहो धम्मो। एए चउरो चउगइ-हरणा सरणं लहइ धन्नो ॥११॥ अह सो जिणभत्तिभर च्छरंतरोमंचकंचुअकरालो। पहरिसपणउम्मीसं, सीसंमि कयंजली भणइ ॥१२॥ १ चरणाईयाराणं. २ भरुच्छरंत.

३ रागद्दोसारीणं, हंता कम्मट्टगाइअरिहंता। विसयकसायारीणं, अरिहंता हुंतु मे सरणं ॥१३॥ रायसिरिमवकसित्ता, तवचरणं दुचरं अणुचरित्ता। केवलसिरिमरहंता, अरिहंता हुंतु मे सरणं ॥१४॥ धुइवंदणमरहंता, अमरिंदनरिंदपूअमरहता। सासयसुहमरहंता, अरिहंता हुंतु मे सरणं ॥१५॥ परमणगयं मुणंता, जोइंदमहिंदझाणमरहता। धम्मकहं अरहंता, अरिहंता हुतु मे सरणं ॥१६॥ सबजिआणमहिंसं, अरहंतासञ्चवयणमरहंता । वंभवयमरहंता, अरिहंता हुंतु मे सरणं ॥१७॥ ओसरणमवसरित्ता, चउतीसं अइसए निसेवित्ता। धम्मकहं च 'कहंता, अरिहंता इंतु मे सरणं ॥१८॥ एगाइ गिराणेगे, संदेहे देहिणं समं छित्ता। तिहुअणमणुसासंता, अरिहंता हुतु मे सरणं ॥१९॥ वयणामएण भुवणं, निव्वावंता गुणेसु ठावंता। जिअलोअमुद्धरंता, अरिहंता इंतु मे सरणं ॥२०॥ अञ्चप्भुअगुणवंते, नियजसससहरपसाहिअदिअंते । निययमणाइअणते, पडिवन्नो सरणमरिहते ॥२१॥ १ कहित्ता. :

४ . उज्झियजरमरणाण, समत्तदुक्खत्तसत्तसरणाणं। तिहुअणजणसुहयाणं, अरिहंताणं नमो ताणं ॥२२॥ अरिहंतसरणमलसुद्धि-लद्धसुविसुद्धसिद्धवहुमाणो । पणयसिररइयकरकमल--सेहरो सहरिसं भणइ ॥२३॥ कम्महक्खयसिद्धा, साहाविअनाणदंसणसमिद्धा । सव्वलद्धिसिद्धा, ते सिद्धा इंतु मे सरणं ॥२४॥ तिअलोअमत्थयत्था, परमपयत्था अचिंतसामत्था । मंगलसिद्धपयत्था, सिद्धा सरणं सुहपसत्था ॥२५॥ मूलक्ख'यपडिवक्खा, अमूढलक्खा सजोगिपञ्चक्खा। साहाविअत्तसुक्खा, मिद्धा सरणं परममुक्खा ॥२६॥ पडिपिल्लिअपडिणीआ, समग्गझाणग्गिदड्डभववीआ। जोईसरसरणीआ, सिद्धा सरणं समरणीया ॥२७॥ पाविअपरमाणंदा, गुणनीसंदा वि दिनभवकंदा । लहुईकयरविचंदा, सिद्धा सरणं खविअदंदा ॥२८॥ उवलद्धपरमवंमा, दुल्लहलंभा विमुक्कसंरंभा । भुवणघरधरणखंभा, सिद्धा सरणं निरारंभा ॥२९॥ सिद्धसरणेण नयवंभहेउ--साहुगुणजणिअअणुराओ। मेइणिमिलंतसुपसत्थमत्थओ तत्थिमं भणई ॥३०॥ जिअलोअबंधुणो कुगइ-सिंधुणो पारगा महाभागा। नाणाइजेहिं सिवसुक्ख-साहगा साहुणो सरणं ॥३१॥ १ मूलुक्खयः २ विभिन्न केवलिणो परमोही, विउलमई सुअहरा जिणमयमि। आयरियउवझाया, ते सव्वे साहुणो सरणं ॥३२॥ चउदसदसमवपुब्बी, दुवालसिकारसंगिणो जे अ। जिणकप्पाहालंदिअ, परिहारविसुद्धिसाहू अ ॥३३॥ खीरासवमहुआसव, संभिन्नसोअकुवुद्धी अ। चारणवेउधिपयाणु--सारिणो साहुणो सरणं ॥३४॥ उज्झियवइरविरोहा, निच्चमदोहा पसंतमुहसोहा । अभिमयगुणसंदोहा, हयमोहा साहुणो सरणं ॥३५॥ खंडिअसिणेहदामा, अकामधामा निकामसुहकामा। सुपुरिसमणाभिरामा, आयारामा मुणी सरणं ॥३६॥ मिल्हिअविसयकसाया,उज्ज्ञिमघरघरीणसंगसुहसाया। अकलिअहरिसविसाया, साहू सरणं गयपमाया ॥३७॥ हिंसाइदोससुन्ना, कयकारुन्ना सयंभुरुप्पन्ना। अजरामरपष्टखुन्ना, साहू सरणं सुकयपुन्ना ॥३८॥ कामविडंवणचुका, कलिमलमुक्का विमुकचोरिका। पावरयसुरयंरिका, साहुगुणरयणचिच्चिका ॥३९॥ साहुत्तसुष्ट्रिआ जं, आयरियाई तओ अ ते साहू। साहुभणिण गहिआ, तम्हा ते साहुणो सरणं४०॥ १ विसुद्ध २ रूपमा w पडिवन्नसाहुसरणी, सरणं काउं पुणोवि जिणधम्म । पहरिसरोमंचपवंच-कंचुअंचिअतणू भणइ ॥४१॥ पवरसुकएहि पत्त, पत्तेहि वि नवरि केहि वि न पत्तं । तं केवलिपन्नत, धम्म सरणं पवन्नोहं ॥४२॥ पत्तेण अपत्तेण य, पत्ताणि य जेण नरसुरसुहाई। मुक्खसुहं पुण पत्तेण, नवरि धम्मो स मे सरणं ॥४३॥ निदलिअकलुसकम्मो, ; कयसुहजम्मो खलीकय- अहम्मो। पमुहपरिणामरम्मो, सरणं मे होउ जिणधम्मो.॥४४॥ कालत्तएवि न मयं, जम्मजरमरणवाहिसयसमयं । अमयंव वहुमयं, जिणमयं च सरणं पवन्नोहं ॥४५॥ पर्सामअकामपमोहं, दिट्टादिट्टेसु न कलियविरोहं । सिवसुहफलयममोहं, धम्म सरणं पवन्नोहं ॥४६॥ नरयगइगमणरोहं, गुणसंदोहं पवाइनिक्खोहं । निहणियवम्महजोहं, धम्म सरणं पवनोहं ॥४७॥ भासुरसुवन्नसुंदर-रयणालंकारगारवमहग्छ । निहि मिव दोगच्चहरं, धम्म जिणदेसिअं वंदे ॥४८॥ चउसरणगमणसंचिअ-सुचरिअरोमंचअंचिअसरीरो। कयदुक्कडगरि हाअसुह-कम्मक्ख यकंखिरो भणइ ॥४९ १ गरिहासुहः २ हकम्मखेयः ७ इहभविअमन्नभविअं, मिच्छत्तपवत्तणं जमहिगरणं । जिणपवयणपडिकुटुं, दुटुं गरिहामि तं पावं ॥५०॥ मिच्छत्ततमंधेणं, अरिहंताइसु अवन्नवयणं जं। अन्नाणेण विरइअं, इन्हि गरिहामि तं पावं ॥५१॥ सुअधम्मसंघसाहुसु, पावं पडिणीअयाइ जं रइअं । अन्नेसु अ पावेसुं, इन्हि गरिहामि तं पावं ॥५२॥ अन्नेसु अ जीवेसुं, मित्तीकरुणाइगोअरेसु कयं । परिआवणाइ दुक्खं, इन्हि गरिहामि तं पावं ॥५३॥ जं मणवयकाएहिं, कयकारिअअणुमईहिं आयरियं । धम्मविरुद्धमसुद्धं, सव्वं गरिहामि तं पावं ॥५४॥ अह सो दुक्कडगरिहा-दलिउक्कडदुक्कडो फुडं भणइ । सुकडाणुरायसमुइन्न--पुन्नपुलयंकुरकरालो॥५५॥ १अरिहंतं अरिहंतेसु, जं च सिद्धत्तणं च सिद्धेसु । आयारं आयरिए, उ वज्झायत्तं उवज्झाए ॥५६॥ साहूण साहुचरिअं, देसविरइं च सावयजणाणं । अणुमन्ने सव्वेसिं, सम्मत्तं सम्मदिट्टीणं ॥५७॥ अहवा सव्वं चिय वीअ-रायवयणाणुसारि जं सुकडं। कालत्तएवि तिविहं, अणुमोमो तयं सव्वं ॥५॥ १ अरिहत्तं ? २ एसु उज्झायत्तं, सुज्झायत्तं ?

, सुहपरिणामो निच्चं, चउसरणगमाइ आयरं जीवो। कुसलपयडीउ बंधश्, बद्धाउ सुहाणुवंधाउ ॥५९॥ मंदणुभावा बद्धा, तिव्वणुभावा उ कुणइ ता चेव । असुहाउ निरणुबंधाउ.कुणइ तिव्वोउ मंदाउ ॥६०॥ ता अयं कायव्वं, बुहेहि निच्चपि संकिळेसंमि । होइ तिकालं सम्मं, असंकिलेसंमि सुकयफलं ६१॥ चउरंगो जिणधम्मो, न कओ चउरंगसरणमवि न कयं। चउरंगभवच्छेओ, न कओ हा हारिओ जम्मो ॥२॥ श्य जीवपमायमहारि-वीरभदंतमेयमज्झयणं । काअसु तिसंऊमऊ-कारणं निव्वुश्सुहाणं ॥ ६३ ॥ . ॥ इय चजसरणपश्न्नयं समत्तं ॥ ? भवुच्छेओ.

२॥ आउर पञ्चक्खाण ॥ देसिक्कदेसविरओ, सम्मदिट्टी मरिज जो जीवो तं होइ बालपंडिय-मरणं जिणसासणे भणियं ॥१॥ पंच व अणुव्वयाई, सत्त उ सिक्खाउ देसजइधम्मो॥ सव्वेण व देसेण व, तेण जुओ होइ देसजई ॥२॥ पाणवहमुसाबाओ--अदत्तपरदारनियमणेहिं च । अपरिमिइच्छाओविय, अणुव्वयाइं विरमणाइं ॥३॥ जं च दिसावेरसणं, अणत्थदंडाउ जं च वेरमणं । देसावगासियंपि य, गुणव्वयाइं भवे ताइं ॥४॥ भोगाणं परिसंखा, सामाइअ अतिहिसंविभागो य । पोसहविही उ सव्यो, चउरो सिक्खाउ वुत्ताओ॥५॥ आसुकारे मरणे, अच्छिन्नाले य जीवियासाए। नाएहि वा अमुक्को, पच्छिमसलेहणमकिच्चा ॥६॥ आलोइअ निस्सलो, सघरे चेवारुहित्तु संथारं । जइ मरइ देसविरओ, तं वुत्तं वालपंडिअय ॥७॥ जो भत्तपरिन्नाए, उवक्कमो वित्थरेण निदिहो। सो चेव बालपंडिय-मरणे नेओ जहाजुग्गं ॥८॥ वेमाणिएसु कप्पो-वगेसु नियमेण तस्स उववाओ। नियमा सिज्झइ उक्को-सएण सो सत्तमंमि भवे ॥९॥ , २

इय वालपंडियं होइ, मरणमरिहंतसासणे दिढें ।
इत्तो पंडियपंडिय-मरणं बुच्छ समासेणं ॥१०॥
इच्छामि भंते उत्तम, पडिकमामि।अइयं पडिकमामि।
अणागयं पडिकमामि । पच्चुप्पन्नं पडिकमामि।
कयं पडिकमामि । कारियं पडिकमामि ।
अणुमोइयं पडिकमामि । मिच्छतं पडिक्कमामि।
असंजमं पडिकमामि । कसायं पडिकमामि ।
पावपओगं पडिकमामि । मिच्छादसणपरिणामेसु वा।
इहलोगेसु वा । परलोगेसु वा ।
सच्चित्तेसु वा । अचित्तेसु वा ।
पंचसु इंदियत्येसु वा।
अन्नाणंझाणे ॥ १॥ अणायारंझाणे ॥२॥
कुदंसणंझाणे ॥३॥ कोहंझाणे॥ ४॥
माणझाणे ॥ ५॥ मायंझाणे ॥६॥
लोहंझाणे ॥७॥ रागंझाणे ॥८॥ दोसझाणे ॥ ९ ॥
मोहंझाणे॥१०॥ इच्छंझाणे॥११॥ मिच्छंझाणे ॥ १२ ॥
मुच्छंझाणे ॥ १३॥ संकंझाणे ॥ १४ ॥
कखंझाणे ॥ १५ ॥ गेहिंझाणे ॥ १६ ॥
आसंझाणे ॥ १७॥ तन्हंझाणे ॥ १८ ॥
छुहंझाणे ॥ १९ ॥ पंथंझाणे ॥ २० ॥
पंथाणझाणे ॥ २१॥ निदंझाणे ॥ २२ ॥

११
नियाणंझाणे ॥ २३ ॥ नेहंझाणे ॥ २४ ॥
कामंझाणे ॥ २५ ॥ कलुसंझाणे ॥ २६ ॥
कलहंझाणे ॥ २७ ॥ जुझंझाणे ॥ २८ ॥
निजुझंझाणे ॥ २९ ॥ संगंझाणे ॥ ३० ॥
संगहजाणे ॥ ३१ ॥ ववहारंझाणे ॥ ३२ ॥
कयविक्कयंझाणे ॥ ३३ ॥ अणत्थदंडंझाणे ॥ ३४ ॥
आभोगंझाणे ॥३५॥ अणाभोगंझाणे ॥३६॥
अणाइलंझाणे ॥ ३७॥ वेरझाणे ॥ ३८ ॥
वियकंझाणे ॥ ३९ ॥ हिंसंझाणे ॥ ४०॥
हासंझाणे ॥४१॥ पहासंझाणे ॥ ४२ ॥
पओसंझाणे ॥४३॥ फरुसंझाणे ॥४४॥
भयंझाणे ॥४५॥ रूवंझाणे ॥॥ ४६॥
अप्पपसंसंझाणे ॥४७॥ परनिंदंझाणे ॥४८॥
परगरिहंझाणे ॥ ४९ ॥ परिग्गहंझाणे ॥ ५० ॥
परपरिवायंकाणे ॥५१॥ परदसणंजाणे ॥५२॥
आरंभकाणे ॥ ५३॥ संरंभंडाणे ॥ ५४॥
पावाणुमोयणंजाणे॥ ५५ ॥ अहिगरणंझाणे ॥५६॥
असमाहिमरणंजाणे ॥५७॥ कम्मोदयपच्चयंझाणे॥५८॥
इडिगारवंजाणे ॥ ५९॥ रसगारवंझाणे ॥ ६ ॥
सायागारवंझाणे ॥६१॥ अवेरमणंझाणे ॥ २ ॥
अमुत्तिमरणंझाणे ॥ ६३ ॥

૨૨ पसुत्तस्स वा। पडिबुद्धस्स वा । जो मे कोइ देवसिओ राइओ उत्तभट्टे अइक्कमो वइक्कमो अइयारो अणायारो तस्स मिच्छामि दुकडं ॥' एस करेमि पणाम, जिणवरवसहस्स वद्धमाणस्स । सेसाणं च जिणाणं, सगणहराणं च सव्वेसिं ॥११॥ सव्वं पाणारंभ, पच्चक्खामित्ति अलियवयणं च । सव्वमदिन्नादाणं, मेहुन्न परिग्गहं चेव ॥ १२॥ सम्मं मे सव्वभूएसु, वेरं मज्झ न केणइ । आसाओ वोसिरित्ताण, समाहिमणुपालए ॥१३॥ सव्वं चाहारविहि, सन्नाओ गारवे कसाए य । सव्वं चेव ममत्तं, चएमि सव्वं खमावेमि ॥१४॥ हुजा इमंमि सम, उवक्कमो जीविअस्स जइ मज्झं। अयं पच्चक्खाणं, विउला आराहणा होउ ॥१५॥ सव्वदुक्खपहीणाणं, सिद्धाणं अरहओ नमो। सदहे जिणपन्नत, पञ्चक्खामि य पावगं ॥१६॥ नमुत्थु धुअपावाणं, सिद्धाणं च महेसिणं । संथारं पडिवजामि, जहाकेवलिदेसियं ॥१७॥ अंकिंचिवि दुच्चरियं, तं सव्वं वोसिरामि तिविहेणं ॥ सामाइअं च तिविहं, करेमि सव्वं निरागारं ॥१८॥ वज्झं अभितरं उवहिं, सरीराइ सभोयणं । मणसा वयकाएहिं, सव्वं भावेण वोसिरे ॥१९॥ , १३ सव्वं पाणारंभ, पञ्चक्खामित्ति अलियवयणं च । सव्वमदिन्नादाणं, मेहुन्न परिग्गहं चेव ॥२०॥ सम्मं मे सव्वभूएसु. वेरं मज्झ न केणइ । आसाओ वोसिरित्ताणं, समाहिमणपालले ॥२१॥ रागं बंधं पओसं च, हरिसं दीणभावयं । उस्सुगत्तं भयं सोगं, रई अरइंच बोसिर ॥२२॥ ममत्तं परिवजामि, निम्ममत्तं उवट्रिओ। आलंवणं च मे आया, अवसेसं च बोसिरे ॥२३॥ आया हु महं नाणे, आया मे दसणे चरित्ते य । आया पञ्चक्खाणे, आया मे संजमे जोगे ॥२४॥ एगो वच्चइ जीवो, एगो चेवुववज्जए। एगस्स चेव मरणं, एगो सिज्झइ नीरओ ॥२५॥ एगो मे सासओ अप्पा, नाणदसणसंजुओ। सेसा मे वाहिरा भावा, सवे संजोगलक्खणा ॥२६॥ संजोगमूला जीवेण, पत्ता दुक्खपरंपरा । तम्हा संजोगसंबंध, सत्वं तिविहेण वोसिरे ॥२७॥ मूलगुणे उत्तरगुणे, जे मे नाराहिया पयत्तेणं। तमहं सव्वं निंदे, पडिकमे आगमिस्साणं ॥२८॥ सत्त भए अट्ट मए, सन्ना चत्तारि गारवे तिन्नि। १ भावेण. २ पमाएण.

आसायण तित्तीसं, रागं दोस च गरिहामि ॥ २९ ॥ असंजममन्नाणं, मिच्छत्तं सबमेव य ममत्तं । जीवेसु अजीवेसु अ, तं निंदे तं च गरिहामि ॥३०॥ निंदामि निंदणिज्ज, गरिहामि अजं च मे गरहणिज्जी आलोएमि अ सत्रं, अभितरवाहिरं उवहिं ॥३१॥ जह बालो जंपतो, कजमकजं च उज्जु भणइ। तं तह आलोइज्जा, मायामयविप्पमुक्को' य ॥३२॥ नाणंमि दसणंमि य, तवे चरित्ते य चउसुवि अकंपो। धीरो आगमकुसलो, अपरिस्सावी रहस्साणं ॥३३॥ रागेण व दोसेण व, जंभे अकयन्नुआ पमाएणं । जो मे किंचिवि भणिओ, तमहं तिविहेण खामेमि॥३४॥ तिविहं भणंति मरणं, वालाणं बालपंडियाणं च । तइयं पंडियमरण, जं केवलिणो अणुभरंति' ॥३५॥ पुण अट्टमईया, पयलियसन्ना य वकभावा य। असमाहिणा मरंति, न हु ते आराहगा भणिया॥३६॥ मरणे विराहिए देव-दुग्गई दुल्लहा य किर वोही। संसारो य अणतो, हवइ पुणो आगमिस्साणं ॥३७॥ का देवदुग्गई ? का-अबोहि ? केणेव वुज्झइ मरणं?। केण अणतंपारं, संसारं हिंडई? जीवो ॥३८॥ जे पुण १ मायामोसं पमुत्तणं. २ अणुसरति.

कंदप्पदेवकिविस-अभिओगा आसुरी य संमोहा। ता देवदुग्गईओ, भरणंमि विराहिए हुंति ॥ ३९ ॥ मिच्छादसणरत्ता, सनियाणा किन्हलेसमोगाढा। इह जे मरंति जीवा, तेसिं दुलहा भवे वोही ॥४०॥ सम्मईसणरत्ता, अनियाणा सुकलेसमोगाढा। इह जे सरंति जीवा, तेसिं सुलहा भवे वोही ॥४१॥ जे पुण गुरुपडिणीया, बहुमोहा ससवला कुसीला या असमाहिणा मरंति, ते हुँति अणतसंसारी ॥ ४२ ॥ जिणवयणे अणुरत्ता, गुरुवयणं जे करति भावेणं । असवलअसंकिलिहा, ते हंति परित्तसंसारी ॥ ४३॥ वालमरणाणि बहुसो, वहुआणि अकासगाणि मरणाणि मरिहंति ते वराया, जे जिणवयणं न याति ॥४४॥ सत्थग्गहणं विसभ-क्खणं च जलणं च जलप्पवेसो अ। अणयारभंडसेवी, जम्मणमरणाणबंधीणि ॥४५॥ उड्डमहे तिरियमिवि, मयाणि जीवेण वालमरणाणि। दसणनाणसहगओ, पंडियमरणं अणुमरिस्सं ॥ ४६॥ उव्वेयणयं जाई-सरणं नरएसु वेअणाओ य । एआणि संभरंतो, पंडियमरणं मरसुइन्हि ॥४७॥ जइ उपजइ दुक्खं, तो दट्टयो सहावओ नवरं । किं किंमए न पत्तं, संसारं संसरंतेणं ॥४८॥ ? संसारे. , , १६ , संसारचकवाले, सव्वेवि य पुग्गला मए वहुसो। आहारिआ य परिणा-मिआय न यहं गओ तत्तिं ॥४९॥ तणकटेहि व अग्गी, लवणजलो वा नइसहस्सेहिं । न इमो जीवो सको, तिप्पेडं कामभोगेहिं ॥५०॥ आहारनिमित्तेणं, मच्छा गच्छंति सत्तमि पुढविं। सच्चित्तो आहारो, न खमो मणसावि पत्थेउं ॥५१॥ पुष्विं कयपरिकम्मो, अनियाणो ऊहिऊण मइबुद्धिं । पच्छा मलिअकसाओ, सज्जो मरणं पडिच्छामि ॥५२॥ अक्कंडेचिरभाविय, ते पुरिसा मरणदेसकालंमि । पुत्वकयकम्मपरिभा-वणाइ पच्छा परिवडंति ॥५३॥ तम्हा चंदगविज्झ, सकारणं उज्जुएण पुरिसेण। जीवो अविरहियगुणो, कायव्वो मुक्खमग्गंमि ॥५४॥ वाहिरजोगविरहिओ, अदिभतरझाणजोगमल्लीणो। जह तंमि देसकाले, अमूढसन्नो चयइ देहं ॥ ५५ ॥ हंतूण रागदासं, छित्तूण य अट्टकस्मसंघायं । जम्मणमरणरहट्ट, छित्तूण भवा विमुच्चिहिसि ॥५६॥ एवं सव्वुवएसं, जिणदिहं सदहामि तिविहेणं । तसथावरखेमकरं, पारं निव्याणमयस्स ॥ ५७ ॥ न हि तंमि देसकाले, सको वारसविहो सुअक्खंधो। सव्वो अणुचिंतेड, धणियंपि समस्थचित्तणं ॥५८॥ १ तप्पटं. खमइ. ३ भित्तूण. ४ भित्तण, एगंमिवि जमि पए, संवेगं वीअरायमगंमि । गच्छा नरो अभिवावं, तं मरणं तेण मरियव्वं ॥५९॥ ता एगपि सिलोगं, जो पुरिसो मरणदेसकालंमि । आराहणोवउत्तो, चिंतंतो आराहगो होइ ॥६०॥ आराहणोवउत्तो, कालं काऊण सुविहिओ सम्म । उकोसं तिन्नि भवे, गंतूणं लहइ निवाणं ॥ ६१ ॥ समणुत्ति अहं पढम, वीयं सव्वत्थ संजओमित्ति । सव्वं च वोसिरामि, एयं भणियं समासेणं ॥२॥ लद्धं अलद्धपुव्वं, जिणवयणसुभासियं अमयभूअं। गहिओ सुग्गइमग्गो, नाहं मरणस्स वीहेमि ॥६३॥ धीरेणवि मरियव्वं, काउरिसेणवि अवस्स मरियव्वं । दुन्हंपि हु 'मरिअव्वे, वरं खु धीरत्तणे मरिडं ॥६॥ सीलेणवि मरियवं, निस्सीलेणवि अवस्स मरियव्वं । दुन्हंपि हु मरिअव्वे, वरं खु सीलत्तणे मरि ॥६५॥ नाणस्स दसणस्स य, सम्मत्तस्स य चरित्तजुत्तस्स। जो काही उवओगं, संसारा सो विमुच्चिहिसि ॥६६॥ चिरउसिय वंभयारी, पप्फोडेऊण सेसयं कम्मं । अणुपुबीइ विसुद्धो, गच्छइ सिद्धिं धुयकिलेसो॥६७॥ निकसायस्स दंतस्स, सूरस्स ववसाइणा । संसारपरिभीअस्स, पच्चक्खाणं सुहं भवे ॥ ६८॥ १ मरिअव्वं. २ निस्सीलेणवि. ३ मरिअव्वं. २ एयं पच्चक्खाणं, जो काही मरणदेसकालंमि। धीरो अमूढसन्नो, सो गच्छइ उत्तमं ठाणं ॥६९॥ धीरो जरमरणविऊ, धीरो विन्नाणनाणसंपन्नो। लोगस्सुज्जोअगरो, दिसउ खयं सव्वदुक्खाणं ॥७०॥ ॥ इय आउरपच्चक्खाणपइन्नयं समत्तं ।। ३॥ परमानंद-पंचविशंतिः ॥ परमानंदसंयुक्तं, निर्विकारं निरामयं । ध्यानहीना न पश्यंति, निजदेहे व्यवस्थितं ॥१॥ अनंतसुखसंपन्नं, ज्ञानामृतपयोधरं । अनंतवीर्यसंपन्न, दर्शनं परमात्मनः ॥ २ ॥ निर्विकारं निराहार, सर्वसंगविवर्जितं । परमानंदसंपन्नं, शुद्धं चैतन्यलक्षणं ॥३॥ त्रिभिर्विशेषकं. उत्तमा ह्यात्मचिंता स्यात्-मोहचिंता च मध्यमा। अधमा कामचिंता स्यात्-परचिंताऽधमाऽधमा ॥४॥ निर्विकल्पं समुत्पन्नं, ज्ञानमेवसुधारनं । विवेकमंजलिंकृत्वा, तं पिवंति तपस्विनः ॥५॥ , १ वीरो.

१९
सदानंदमयं जीवं, यो जानाति स पंडितः ।
संसेवते निजात्मानं, परमानंदकारणं ॥६॥
नलिन्यां च यथानीरं, भिन्नं तिष्ठति सर्वदा।
अयमात्मा स्वभावेन, देहे तिष्ठति निर्मलः ॥७॥
द्रव्यकर्मविनिर्मुक्तं, भावकर्मविवर्जितं ।
मोकर्मरहितं विद्धि, निश्चयेन चिदात्मकं ॥८॥
आनंदं ब्रह्मणो रूपं, निजदेहे व्यवस्थितं ।
ध्यानहीना न पश्यंति, जात्यंधा इव भास्करं ॥९॥
तयानं क्रियते भव्यं, मनो येन विलीयते ।
तत्क्षणं पश्यति शुद्धं, चित्चमत्कारलक्षणं ॥१०॥
ये धर्मलीना
मुनयः प्रधानाः
ते दुःक्खहीना नियतं भवति ।
संप्राप्य शाघ्र परमात्मतत्वं, ब्रजति मोक्षं क्षणमेक
मध्ये ॥ ११ ॥
आनंदरुपं परमात्मतत्त्वं, समस्तसंकल्पविकल्पमुक्तं ।
स्वभावलीना निवसंति नित्यं, जानाति योगी स्वय-
मेव तत्त्वं ॥१२॥
सदानंदमयं शुद्धं, निराकारं निरामयं ।
अनंतसुखसंपन्नं, सर्वसंगविवर्जितं ॥ १३ ॥

२०
लोकमात्र प्रमाणोऽहं, निश्चयेन न संशयः।
व्यवहारे देहमात्रः, कथितः परमेश्वरः ॥११॥
यत्क्षणं पश्यति शुद्धं, तत्क्षणं गतविभ्रमं ।
सुस्थं चित्तं स्थिरीभूतं, निर्विकल्पसमाधिना ॥१५॥
स एव परमं ब्रह्म, स एव जिनपुंगवः ॥
स एव परमं चित्तं, स एव परमो गुरुः ॥१६॥
स एव परमं ज्योतिः स एव परमं तपः।
स एव परमं ध्यानं, स एव परमात्मकं ॥१७॥
स एव सर्वकल्याणं, स एव सुखभाजनं ।
स एव शुद्धचिद्रूपं, स एव परमः शिवः ॥१८॥
स एव परमानंदः, स एव सुखदायकः।
स एव परचैतन्यं, स एव गुणसागरः ॥१९॥
परमाहादसंपन्नं, रागद्वेषविवर्जितं ।
स अहं देहमध्येषु, यो जानाति स पंडितः ॥२०॥
आकाररहितं शुद्धं, स्वस्वरूपे व्यवस्थितं ।
सिद्धावष्टगुणोपेतं, निर्विकारं निरामयं ॥२१॥
तत्सदृशं निजात्मानं, परमानंदकारणं ।
संसेवते निजात्मानं, यो जानाति स पंडितः ॥२२॥
पाषाणेषु यथा हेम, दुग्धमध्ये यथा घृतं ।
तिलमध्ये यथा तैलं, देहमध्ये तथा शिवः ॥२३॥

ર? काष्ठमध्ये यथा वह्निः, शक्तिरूपेण तिष्ठति। अयमात्मा स्वभावेन, देहे तिष्ठति निर्मलः ॥२४॥ अवतानि परित्यज्य, व्रतेषु परिनिष्ठितः । त्यजेत्तान्यपि संप्राप्य, परमं पदमात्मनः ॥२५॥ इति श्रीपरमानंदपंचविंशतिः संपूर्णा.

४ महामहोपाध्याय न्यायविशारद श्रीमद् यशोविजयजी कृत- समाधि शतक. , 101 ४ दोहरा, समरी भगवती भारती, प्रणमी जिन जगबंधु; केवळ आतमयोधको, करशुं सरस प्रवंध. केवळ आतमवोध है, परमारथ शिवपंथ; तामे जीनकी मगनता, सोइ भावनिग्रंथ. भोगज्ञान ज्यु वालको, वाह्यज्ञानकी दोर; तरुणभोग अनुभव जीस्यो, मगनभाव कछु ओर. आतमज्ञाने मगन जो, सो सव पुद्गलखेल; इंद्रजाळ करी लेखवे, मिले न तहां मनमेल. ज्ञान विना व्यवहारको, कहा वनावत नाच; रत्न कहो को काचकुं, अंत काच सो काच. राचे साचे ध्यानमें, जाचे विषय न कोइ; नाचे भाचे मुगतिरस, आतमज्ञानी सोइ. वहिर अंतर परम ए, आतमपरिणति तीन देहादिक आतमभरम, वहिरातम बहु दीन. चित्तदोप आतमभरम, अंतर आतम खेल; अति निर्मळ परमातमा, नाहि कर्मको भेल. नरदेहादिक देखके, आतमज्ञाने हीन; इंद्रियवल वहिरातमा, अहंकार मन लीन. , ६ ७ ८ २ १० १२ १२ . १३ २४ १५ अलख निरंजन अकलगनि, व्यापी रह्यो शरीर; लवे नमाने आतमा, खीर लीन ज्यु नीर. अरिमित्रादिक कल्पना. देहानम अभिमान; निजपर ननु संबंधयनि. ताको होत निदान. हादिक आतम भ्रमी, कल्पे निज परभाव; आनमजानी जग लहे, केवन शुद्धस्वभाव. स्वपर विकल्प वासना, होत अविद्यारुप; नाते बहुरी विकल्पमय, भ्रमजाल अंधकृप. पुत्रादिककी कल्पना, देहातम भ्रम भूल; ना जड संपत्ति कहे, हा मोह प्रतिकृल. या भ्रममति अब छांड दो, देखो अंतरदृष्टि; मोहप्टि जो छोडीए, प्रगटे निज गुणस प्टि. रुपाटिकको देखवो, कहन कहावन कूट; इंद्रिय योगादिक बले, ए सब लूटा लूट. परपद आतम द्रव्यकुं, कहन मुनन कछु नाहि चिदानंदघन खेलही, निजपद तो निजमांही. ग्रहणअयोग्य आहे नहि, ग्रयो न छोडे जेह; जाने सर्व स्वभावने, स्वपर प्रकाशक तेह. रुपेके भ्रम सीपमें, ज्युं जड करे प्रयास; देहातमभ्रमते भयो, त्यु तुज कूटअभ्यास. मिटे रजतभ्रम सीपमें, जनप्रवृत्ति जीम नाहि; न रमे आतमभ्रम मिटे, त्यु देहादिकमांहि. फीरे अवोधे कंठगत, चामीकरके न्याय; ज्ञानप्रकाशे मुगति तुज, सहज सिद्ध निरुपाय. या विन तुं मूतो सदा, योगे भोगे जेण; रुप अतींद्रिय तुं छते, कही शके कई केण. १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ 3 ૨૪ २३ २४ २५ २६ २८ देखे भाखे औ करे, ज्ञानी सवहि अचंभ; व्यवहारे व्यवहारसुं, निश्चयमें थिर थंभ. जग जाणे उन्मत्त औ, औ जाणे जग अंध: ज्ञानीकुं जगमे रह्यो, यु नहि कोई संबंध. या पर छांही ज्ञानकी, व्यवहारे ज्यु कहाइ; निर्विकल्प तुज रुपमें, द्विधा भाव न सुहाइ. यु वहिरातम छांडके, अंतरआतम होइ; परमातम मति भावीए, जहां विकल्प न कोइ. सोमें या दृढ वासना, परमातम पद हेत; इलिका भ्रमरी ध्यानगत, जिनमति जिनपद देत. भारे भय पद सोइ हे, जहां जडको विश्वास; जीनसो औ डरतो फरे, सोइ अभयपद तास. इंद्रियवृत्ति निरोध करी, जो खिनु गलितविभाव; देखे अंतरआतमा, सो परमातमभाव. देहादिक ते भिन्नमें, मोथै न्यारे तेहु, परमातम पथ दीपिका, शुद्ध भावना एड. क्रियाकष्ट भि नहु लहे, भेद ज्ञान सुखवंत; या विन बहु विशि तप करे, तोभि नहि भवअंत. अभिनिवेश पुद्गलविषय, ज्ञानीकुं कहा होत; गुणको भी मद मिट गयो, प्रकटत सहज उद्योत. धर्म क्षमादिक भी मिटे, प्रकटत धर्मसन्यास; तो कल्पित भवभावमें, क्यु नहि होत उदास ? रज्जु अविद्याजनित अहि, मिटे रज्जुके ज्ञान; आतमज्ञाने त्यु मिटे, भावअवोध निदान. धर्म अरुपी द्रव्यके, नहि रुपी पर हेत; अपरमगुन राचे नहीं, युं ज्ञानी मति देत. २९ ० ३० ३२ ३२ ३३ ३४ ३५ २५ ३६ ३७ ३८ ४० नैगमनयकी कल्पना, अपरमभाव विशेपः परमभावमें मगनता, अति विशुद्ध नयरेग्य, रागादिक जब परिहरी, करे महज गुणग्वोज: घटमें भी प्रगटे तदा, चिदानंदकी सोज. रागादिक परिणामयुत, मनहि अनंत संमार; तेडिज ग़गादिकरहिन, जाने परमपद मार. भवमपंच मनजानकी, बाजी जटी मूळ चार पांच दिन खुश लगे, अन धूळकी धृळ, मोह वागुरी जाल मन, तामें मृग मत होउ; याम जे मुनि नहि परे, नाकुं अमुख न कोउ, जब निज मन सनमुग्व हुए, चिनवत पर गुण दोप; नर बहु राइ लगाइए, ज्ञान ध्यान रस पोप. अहंकार परमें धरत, न लहे निज गुण गंध; अहंज्ञान निज गुण लगे, छूटे परहि संबंध, अर्थ त्रिलिंगीपद लहे, सो नहि आतमरुप; तो पद करी कयु पाइए, अनुभवगम्य स्वरुप. आतमगुण अनुभव तभी, देहादिकतें भिन्न भूले विभ्रमवासना-जोरे फिरे फिरे खिन्न. देख सो चेतन नही, चेतन नहि दिखाय; रोप तोष किनमुं करे, आपहि आप बुझाय. त्यागग्रहण वाहिर करे, मूढ कुशल अंतरंग; वाहिर अंतर सिद्धकुं, नही त्याग अरु संग. आतमज्ञाने मन धरे, वचन काय रति छोड; तो प्रकटे शुभ वासना, गुण अनुभवकी जोड. ४१ ४२ ४३ ४४ ४५ ४६ ४ રદ ४८ ४९ ५० -५१ ५२ योगारंभीकुं असुख, अंतर वाहिर सुख; सिद्धयोगकुं सुख है, अंतर वाहिर दुःख. सो कहिए सो पूछीए, तामें धरीए रंग; याते मिटे अवोधता, वोध रूप व्हे चंग. नहि कछु इंद्रियविषयमें, चेतनकुं हितकार; तो भी जन तामें रमे, अंधो मोहअंधार. मूढातमसुं ते प्रवळ, मोहे छोडि शुद्धि; जागत है ममताभरे, पुद्गलमें निज बुद्धि. ताकुं वोधनश्रम अफळ, जाकै नही शुभ योग, आप आपकुं वूझवे, निश्चय अनुभवभोग. परको कीशो वुझावनो, तुं पर ग्रहण न लाग; चाहे जेमें बूझवो, सो नहि तुज गुणभाग जवलौं पानी निज मते, ग्रहे वचन मन काय; तवलौं है संसार थिर, भेदज्ञान मिट जाय. सुखम घन जीरन नवे, ज्यु कपरे त्यु देह; ताते वुध माने नहि, अपनी परिणति तेह. जैसे नाश न आपको, होत वस्त्रको नाश: तैसे तनुके नाशते, चेतन अचल अनाश. जंगम जग थावर परे, जाकुं भासे नित्त; सो चाखे समतासुधा, अवर नहि जड चित्त. मुगति दूरी ताकुं नही, जाकुं स्थिर संतोप. दूर मुगति ताकुं सदा, जाकुं अविरतिपोप. होत वचन मन चपलता, जनके संग निमित्त, जन संगी होवे नहि, ता ते मुनि जग मित्त. ५४ ५५ , ५६ ५७ ५८ ५९ ६० ६१ ६२ ६३ ४ वास नगर वनके विणे, माने दुविध अबुद्धः आतमदरशीकुं वसती, केवल आतम शुद्ध. आप भावना देहमें, देहतर गति हेत; आपबुद्धि जो आपमें, लो विदेहपद देत. भवि शिवपद दे आपकुं, आपहि सनमुख होइः ताने गुरु है आतमा, अपनो और न कोइ. सोवत है निज भावमं, जागे जे व्यवहारः गृतो आतमभावम, सदा स्वरुप अंधार. अंतर चेतन देखके, बाहीर देहस्वभाव; ताते अंतरजानतें, होइ अचळ दृढभाव. भासे आतमज्ञान धुरी, जम उन्मत्त समान; आगे दृढ अभ्यासतें, पत्थर तृण अनुमान. भिन्न देहत भाविए, न्युं आपहीमें आप, ज्यु स्वप्नहीमें नही हुए, देहातम भ्रम ताप. पुण्य पाप व्रत अवत, मुगति दोउके त्याग; अत्रत परे व्रत भी तजे, ताते धरी शिवराग. परम भाव प्राप्ति लगे, व्रत धर अव्रत छोड, परम भाव रति पायके, व्रतभि इनमे जोड. दहनसमे ज्यु तृण दहे, त्यु व्रत अव्रत छेद क्रियाशक्ति इनमें नही, जागती निश्चय भेद, चतगुण धारत अवती, ती ज्ञानगुण दोइ; परमातमके ज्ञानतें, परमआतमा होइ. लिंग देह आश्रित रहे, भवको कारण देह, तातें भव छेहे नही, लिंग पक्ष रति जेह. ६५ ६७ ६८ ७१ ७२ ७६ ७७ जाति देह आश्रित रहे, भवको कारण देह; ताते भव छेदे नहि, जाति पक्ष रंति जेह. जाति लिंगके पक्षमें, जीनकुं है दृढ राग; मोहजाळमें सो परे, न लहे शिव सुख भाग. ७३ लिंग द्रव्य गुण आदरे, निश्चय मुख व्यवहार वाह्य लिंग हठ नय मति, करे मूढ अविचार. ७४ भावलिंग जाते भये, सिद्धा पनरस भेद; ताते आतमकुं नहि, लिंग न जाति न भेद. ७५ पंगु दृष्टि ज्यु अधर्म, दृष्टिभेद नहु देत; आतमदृष्टि शरीरमें, त्यु न धरे गुणहेत. स्वप्न विकलतादिक दशा, भ्रम माने व्यवहार; निश्चय नयमें दोपक्षय, विना सदा भ्रमचार. छुटे नहि बहिरातमा, जागतभि पलि ग्रंथ, छूटे भवथें अनुभवी, सुपन विकल निग्रंथ. पढी पार कहां पावनो, मिटयो न मनको चार; ज्यु कोल्हुके बेलकुं, घरही कोस हजार. जहां वुद्धि थिर पुरुषको, तहाँ रुचि तहाँ मन लीन; आतम मति आतम रुचि, कहो कौन आधीन. सेवत पर परमातमा, लहे भविक तस रुप; वतियां सेवद ज्योतिकुं, होवर ज्योतिसरुप. ८१ आप आपमें स्थित हुए, तरुथं अग्निउद्योत; सेवत आपहि आपकुं, त्यु परमातम होत. ८२ एहि परम पद भावीए, वचनअगोचर सार; सहज ज्योति तो पाइए, फीर नही भवअवतार. १८३ ७८ ७९ २९ ८४ ८५ ८६ ८८ ८९ ज्ञानीकुं दुःख कळु नही, सहज सिद्ध निर्वाण; मुख प्रकाश अनुभव भयो, सबहि ठोर कल्याण. मुपनदृष्टि मुखनाशते, ज्यु दुःख न लहे लोक; यागर दृष्ट विनष्टमें, त्यु बुधकुं नहि शोक. मुख भावित दुःख पायक, क्षय पाये जगज्ञान; न रहे सो बहु तापमें, कोमल फूल समान. दुःखपरितापे नवि गले, दुःख भावित मुनि ज्ञान; वज्र गले नवि दहनमें, कंचनके अनुमान. तातें दुःख मुभावीए, आप शक्ति अनुसार; तो दृहतर हुइ उल्लसे, ज्ञान चरण आचार. रनमें लरते मुभट ज्यु, गिने न वानप्रहार; प्रभुरंजनके हेत त्यु, ज्ञानी अमुख प्रचार. व्यापारी व्यापारम, मुख करी माने दुःख; क्रियाकष्ट सुखमें गिने, त्यु वंछित मुनि मुख. क्रिया योग अभ्यास है, फल है ज्ञान अवंध; दोनुकुं ज्ञानी भजे, एक मति मति अंध. इच्छा शास्त्र समर्थना, त्रिविध योग है सार; इच्छा निज शक्ति करी, विकल योग व्यवहार. शास्त्र योग गुणठाणको, पूरण विधि आचार; पद अतीत अनुभव कह्यो, योग तृतीय विचार. रहे यया यल योगर्म, गहे सकल नय सार; भावजैनता सो लहे, चहे न मिथ्या चार. मारंगअनुसारी क्रिया, छेदे सो मतिहीन; कपटकियावल जग ठगे, सो भी भवजलमीन. ९० ९१ ९२ ९४ ९५ , ९६ परप्रवृत्ति दुःख ९७ , ९८ निज निज मनमें लरी परे, नयवादी बहु रंग; उदासीनता परिणमे, जानीकू सरवंग. दोउ लरै तिहां एक परे, देखनमें दुःख नाहि; उदासीनता सुखसदन, छांहि. उदासीनता मुरलता, समतारसफळ चाख; परपेखनमें मत परे, निजमें गुण निज राख. उदासीनता ज्ञानफळ, परप्रवृत्ति है मोह: शुभ जानो सो आदरो, उदित विवेक प्ररोह. दोधिकशतके उद्धयु, तंत्र समाधि विचार; धरो एह बुध कंठमें, भावरतनको हार. ज्ञानविमान चारित्रपवि, नंदन सहजसमाध; मुनिसुरपति समताशची,-वश रंगे रमे अगाध, कवि जशविजये ए रच्यो, दोधिकशतक प्रमाण; एह भाव जो मन धरे, सो पावे कल्याण. ९९ २०० १०१ , १०२ समता शतक. दोहरा. समता गंगा मगनता, उदासीनता जात; चिदानंद जयवंत हो, केवळ भानु प्रभात. सकल कलामें सार लय, रहो स्थिति एह; सकल योगमें भि सकल, लय दे ब्रह्म विदेह. चिदानंदविधुकी कला, अमृतबीज अनपाय; ... जाने केवल अनुभवी, किनहि कही न जाय.. रहो दूर ३२ w ७ ८ तो भी आश्रवतापके, उपशम करण निदान वरपतई ताके वचन, अमृत बिंदु अनुमान. उदासीनता परिनयन, जान ध्यान रंग रोल: अष्ट अंग मुनियोगको, एही अमृतनिचोल. अनासंग मति विपयमें, राग द्वेपको छेद: सहज भावमें लीनता, उदासीनता भेद. ताको कारण अममता, तामें मन विश्राम; करे साधु आनंदवन, होवत आतमराम. ममता थिर मुख शाकिनी, निर्ममता सुखमूल; ममता शिव प्रतिकूल है, निर्ममता अनुकूल. ममता विप मूर्छित भये, अंतरंग गुणद; जागे भावनिरागता, लगन अमृतके धुंद, परिणति विपय विरागता, भवतरु मूल कुठार; ता आगे कयू करी रहे, ममता वेलि प्रचार. हहा मोहकी वासना, बुधकुं भी प्रतिकूल; या केवल श्रुतअंधता, अहंकारको मूल. मोहतिमिर मनमें जगे, याके उदय अछेह; अंधकार परिणाम है, श्रुतके नामे तेह, करे मूढमति पुरुपकुं, श्रुत भी मद भय रोप; ज्यु रोगीके खीर घृत, सन्निपातका पोप. टाले दाह तृपा हरे, गाले ममतापंक; लहरि भाववैरागकी, ताकुं भजो निशंक. राग भुजंगम विप हरन, धारो मंत्र विवेक भव वन मूल उछेदकुं, विलसे याकी टेक. १० ११ १२ , १४ , १५ ३२ २ १६ १७ १८ १९ २० रवि वीजो त्रीजो नयन, अंतर भाव प्रकाश; करो धंध सव परिहरी, एक विवेक अभ्यास. प्रथम पुष्करावर्तके, वरषत हरख विशाल द्वेषहुताश बुझाइए, चिंता जाळज टाल. किनके वश भववासना, होवे वेश्याधृत; मुनिभी जीनके वश भये, हावभाव अवधूत. ज्यु ल्युं भवकी वासना, जगे मोहनिदान; त्यु ल्युं रुचे न लोककुं, निर्मळ भाव प्रधान, विषय ताप भववासना, त्रिविध दोपको जोर; प्रकटे याकी प्रवळता, क्वाथ कपाइ घोर. तातें दुष्ट कषायके, छेदे हित निज चित्त; घरो एह शुभ भावना, सहज भावमें मित्त. सिद्ध औषधि इक क्षमा, ताको करो प्रयोग; ज्यु मिटि जाये मोहघर, विषम क्रोध ज्वर रोग. चेतनकुं कोमल ललित, चिदानंदमय देह; मूक भूक जुर जात है, क्रोध र्कतें तेह. क्षमा सार चंदन रसे, सिंचो चित्त पवित्त; दया वेल मंडप तले, रहो लहो सुख मित्त. याको भासे सम वधू, क्षमा सहजमें जोर; क्रोधयोध क्युं करी करे, सो अपनो वल सोर. देत खेदवर्जित क्षमा, खेदरहित मुखराज; इनमें नहि संदेह कछु, कारन सरिखो काज. पर्वत गर्व शिखर चड्यो, गुरुकुंभी लघु रुप; कहे तहां अचरज किश्यो, कथन ज्ञान अनुरुप. २१ २२ २३ , २४ २५ २६ २७

३३
आठ शिखर गिरिराजके,-ठामे विमलालोक;
नो प्रकाशमुग्व क्यु लहे, विशम मान वा लोक २८
मानमहीधर छेद तुं, कर मृद्तापवि घात;
ज्युं मुख मारग सरलता, होवे चित्त विख्यात.
मृदुता कोमल कमलये, वज्रसार अहंकार;
छेदत है एक पलकम, अचरिज एह अपार.
विकसित माया बेलि घर, भव अटवीके वीच;
सोवन है निन मूढ नर, नयन ज्ञानके मीच. ३१
कोमलना बाहिर थरत, करत वक्र गति चार;
मायासापिणी जग उसे, असे सकल गुण सार. ३२
नाके निग्रह करनकुं, करो ज्यु चित्त विचार;
समरो रुजुताजांगुली, पाठसिद्ध निरधार.
लोभ महा तरु शिर चढी, वढी ज्यु तृप्णावेली;
खेदकुमुम विकसित भइ, फले दुःखस्तु मेली. ३४
आगर सवही दोपको, गुनधनको वड चोर;
व्यसनवेलिको कंद है, लोभपास चिंहु ओर. ३५
लोभमेघ उन्नत भये, पापपंक बहु होत;
धर्महंस रति नहु लहै, चाहे न ज्ञानउद्योत.
कोउ सयंभूरमनको, जे नर पावे पार;
सोभी लोभसमुद्रको, लहे न मध्य प्रचार.
३७
मन संतोप अगस्तिकुं, ताके शोचनिमित्त
नितु सेवो जीनि सो कियो, निज जल अंजलि मित्त. ३८
याकि लालच तुं फिरे, चिंते तुं डमडोल;
ता लालच मिटि जात घट, प्रकटे सुख रंगरोल,

રૂટ , ४० , .४१ ४२ - ४३ ४४ . धन मानत 'गिरिमृत्तिका, फिरत मूढ दुर्ध्यान; अखय खजानो ज्ञानको, लखे न सुखनिदान. होत न विजय कपायको, विनु इंद्रिय वश कीन; ताते इंद्रिय वश करे, साधु सहज गुणलीन. आप काज पर सुख हरे, धरे न कोसुं प्रीति; -इद्रिय दुर्जन परि दहे, वहे न धर्म न नीति. अथवा दुर्जनथे .बुरे, इहपरभवदुःखकार; इद्रिय दुर्जन देतु है, इहभवदुःख इक वार. नयनफरस जनु तनु लमे, दहे दृष्टिविपसाप; तिनसुंभी पापी विषे, सुमरे करे संताप, इच्छाचारी विप्रयमें, फीरते इंद्रियग्राम; ; -वश कीजे पगमें धरी, यंत्र ज्ञान परिणाम. उन्मारगगामी अवश, इंद्रिय चपल तुरंग; खची नरकअरण्यम, लेइ जाय निज संग. जे नजीक हे श्रमरहित, आपहीमें मुखराज, 'वाधत है ताकुं करन, आप अरथके काज. अंतरंग रिपु कटक भट, सेनानि बलवंत; इद्रिय क्षणमें हरत है, अतवल अतुल अनंत. अनियत चंचल करण हय, पद प्रवाह रजपूर; आशा छादक करतु हैं, तत्वदृष्टि वल दूर. पंच वाण इंद्रिय करी, काम सुभट जग जीति, सबके शिर पद हेतु है, गणे न कोसुं भीति. वीर पंच इंद्रिय लही, कामनृपति बलवंत; करे न संख्या पूरणी, सुभट सेणिकी तंत.. , CC ४६ ४७ ४८ . ४९ ५० ५१ , ३५ ६२ . दुःख सवहि सुख विपयको, कर्म व्याधि प्रतिकार; ताकुं मन्मथ सुख कहे, धूर्त जगत दुःखकार. ठगे कामके सुख गिने, पाइ विपयकी भीख. सहज राज पावत नहि, लगो न सद्गुरुशीख. ५३ अप्रमाद पवि दंडथे, करी मोह चकचूर; ज्ञानी आतमपद लहे, चिदानंद भरपूर. ५४ जाके राज विचारमं, अवला एक प्रधान; सो चाहत है ज्ञानजय, कैसे काम अयान. और भ्रांति मिटि जात है, प्रकटत ज्ञानउद्योत; ज्ञानीकुं भि विषयभ्रम, दिशा मोह सम होत. ६६ दाखे आप विलास करी, जूठेकुंभि साच; इंद्रजाळ परे कामिनी, तामुं तुं मत राच. हसितफूल पल्लवअधर, कुचफल कटिन विशाल, प्रिया देखी मत राच तुं, या विपवेलि रसाल.. ५८ चर्ममढित हे कामिनी, भाजन मूत पुरीख; काम कीट आकुल सदा, परिहर सुनि गुरुशीख. । ५९ विषय तजे सो सव तजे, पातिक दोष वितान, जलधि तरत नवि कयुं तरै, तटिनी गंग समान.... ६० चाटे निज लालामिलित,-शुष्क हाड ज्युं श्वान; तेसें राचे विषयमें, जड निज रुचि अनुमान. ६१ भूखन बहु बनावते, चंदन चरचत देह- वचत आपही आपकुं, जड धरी पुद्गलनेह. ६२ दुर्दमनके जय किये, इंद्रिय जग सुख होत; तात मन जय करनकुं, करो सिचार उद्योत. ६३ - . .

६७ ६८ ३६ विषयग्रामकी सीममें, इच्छाचारी चरंत; जिन आणा अंकुश धरी, सनगज वश करो संत, एक भाव मनपौनको, जूठ कहे ग्रंथकार; यातं पवन हितें अधिक, होत चित्तको चार. जामें राचे ताहिमें, विरचे करी चित्तगर, इष्ट अनिष्ट न विषयको, यु निश्चय निरधार. केवलतामें कर्मको, रागद्वेष ते बंध; परम निज अभिमान धरी, क्या फिरत हो अंध, जैसे ललना ललितमें, भाव धरतु हे सार; तैसे मैत्रीपमुखम, चित्त धरी कर सुविचार. वाहिर बहुरि कहा फिरे, आपहिमें हित देख; मृगतृष्णा सम विषयको, सुख सब जानि उवेख. प्रिय अप्रिय व्यवहार निज, रुचिरस साचो नाहि; अंगज वल्लभ सुत भयो, यूकादिक नहि काहि. होवत सुख नृप रंककुं, नोवत मुनत समान; इक भोगे इक नाहि सो, वढयो चित्त अभिमान. भवको मुख संकल्प भव, कृत्रिम जिसो कपूर; रंजत है जन मुगधकुं, वर्जित ज्ञानअंकूर. गुन ममकार न वस्तुको, सो वासनानिमित्त; माने सुतमें सुत अधिक, दोरत है हित चित्त. मनकृत ममता जूठ है, नहीं वस्तुपरजाय; नहि तो वस्तु विकाययें, क्यु ममता मिटि जाय ? जन जनकी रुचि भिन्न है, भोजन कूर कपूर; भोगवंतकुं जो रुचे, करम करे सो दूर. ६९ ७१ ७२ ७३ ७४ ७५ .

২৩ ७६ ७७ ७८ , ७९ ८० करभ हसे नृपभोगकुं, हसे करभकुं भूप; उदासीनता विनु नही, दोनुकुं रति रुप, परमे राचे पररुचि, निजरुचि निज गुणमाहि खेले प्रभु आनंदघन, धरि समता गले वांहि. मायामय जगको कह्यो, जहां सवहि विस्तार; ज्ञानीकुं हावत कहां, तहां शोकको चार. शोचत नहि अनित्यमति, होवत माल मलान; भांडेभी शोचत भगे, धरत नित्य अभिमान. कूट वासना मढित हय, आशा तंतु वितान; छेदे ताकुं शुभमति, कर धरी बोधकृपान. जननी मोह अंधारकी, मायारजनी क्रूर; ज्ञानभानु आलोकते, ताको कीजे दुर. उदासीनता मगन हुइ, अध्यातम रस कूप; देखे नहि कर्छ और जव, तव देखे निज रुप. आगे करी निःसंगता, समता सेवत जेहु; रमे परमआनंदरस, सत्ययोगमें तेहु. दंभही जनित असंगता, इहभवके सुख देत; दंभरहित निःसंगता, कोन मत हो संग निवृत्तकुं, प्रेम परम गति पाइ; ताको समता रंग पुनि, किनही कह्यो न जाय, तिसना विद्रुम वल्लि घन, विषय घुमर बहु जोर; भीम भयंकर खेद जल, भवसागर चिंहु और. चाहे ताको पार तो, सज कर समतानाउ; शीलअंग दृढ पार्टीए, सहस अढार बनाउ. ८१ ८२ ८३ । दूर सुख देत. ८५ , ८६ ८ ३८ ८८ ८९ , ९१ ९२ कूवा थंभ शुभ योग परी, वैठे मालीम ज्ञान; अध्यातम सढ वले चले, संयम पौन प्रमाण. योगी जे बहु तप करे, खाइ जुरे तरुपात; उदासीनता विनु भसय, हुतिमें सोभि जात. छुटे भवके जालथे, जीनहि तप करी लोक; सोभी मोहे काहुकुं, देत जनमको शोक. विपयउपद्रव सब मिटयो, होवत सुख संतोष; ताते विषयातीत है, देत शांत रस पोख. विन लालच वश होत है, वशा वात यह साच; याते करे निरीहके, आगे सम रति नाच. दे परिमल समतालता, वचनअगोचर सार; नित्य वीहीरीभी ज्यां वसे, लहतु प्रेम महकार. सेना राखस मोहकी, जीपे सुखे प्रबुद्ध; ब्रह्मवानीक लेइके, समता अंतर शुद्ध. कवि मुख कल्पित अमृतके, रसम मूझत कांही; भजो एक समतासुधा, रति धरी शिवपदमांही. योग ग्रंथ जलनिधि मथो, करी मेरु मथान; समताअभृत पाइके, हो अनुभव रस जान. उदासीनमति पुरुष जो, समतानिधि शुभ वेश; छोरत ताकुं क्रोधकी धु, आपे कर्म अशेप. शुद्ध योग श्रद्धान धरी, नित्य करमको त्याग; प्रथम करे जो मूह सो, उभयभ्रष्ट निर्भाग. क्रियामूढ जूटी क्रिया, करे न थापे ज्ञान; क्रियाभ्रष्ट एक ज्ञानमति, छेदे क्रिया अप्पान. ९४ ९५ . ९७ ९८ ' ९९ ३९ , १०२ १०२ ते दोनुंथें दूरि शिव, जे निज वल अनुसार; मार्गरुचि मारग गहे, सो शिवसाधनहार. निवृत्तिललनाकुं सहज, अचरिजकारी कोउ; जो नर याकुं रुचत है, याकुं देखे सोउ. मनपारद मूर्छित भयो, समताऔषधि आइ; सहज वेध रस परम गुन, सोवनसिद्धि कमाइ. बहुत ग्रंथ नय देखिके, महा पुरुप कृत सार; विजयसिंह मूरि कियो, समता शतको हार. भावत जाकुं तत्त्व मन, हो समता रस लीन; ज्यु प्रगटे तुज सहज सुख, अनुभवगम्य अहीन. कवि यशविजय सुशीख ए, आप आपकुं देत शाम्यशतक उद्धार करी, हेमविजय मुनि हेत. १०३ , १०४ '१०५ , ६ श्रीचिदानंदजी कृत पुद्गलगीता. , सं०२ संतो देखीयें बे, परगट पुद्गल जाल तमासा. पुद्गल खाणो पुद्गल पीणो, पुद्गल हुथी काया; वर्ण गंध रस फरस सहु ए, पुद्गलहुंकी माया. खान पान पुद्गल वनावे, नहीं पुद्गल विण काय; वर्णादिक नहीं जीवमें बे, दीनो भेद बताय. पुद्गल काला नीला राता, पीला पुद्गल होय: धवला युत ए पंचवरण गुण, पुद्गलहुंका.जोय. पुद्गलविण काला नहि बे, नील रक्त अरु पीत: श्वेत.वर्ण पुद्गल विना बे, चेतनमें नहि मीत. सं० २ , सं०३ , , सं०४ सं०५ सं०६ सुरभिगंध दुरगंधता बे, पुद्गलहुँमे होय; पुद्गलका परसंग विना ते, जीवमाहे नवि होय. पुद्गल तीखा कडवा पुद्गल, फुनि कसायल कहीये; खादा मीठा पुद्गलकेरा, रस पांचु सईहीये. शीत उष्ण अरु काठा कोमल, हलुवा भारी सोय; चिकणा रुखा आठ फरस ए, पुद्गलहुँमे होय. सं०७ पुद्गलथी न्यारा सदा जे, जाण अफरसी जीव; ताका अनुभव भेदज्ञानथी, गुरुगम करो सदीव. सं०८ क्रोधी मानी मायी लोभी, पुद्गलरागें होय; पुद्गलसंग विना चेतन ए, शिवनायक नित जोय. सं० ९ नर नारी नपुंसक वेदी, पुद्गलके परसंग; जाण अवेदी सदा जीव ए, पुद्गल विना अभंग. सं० १० बूढा वाला तरुण थया ते, पुद्गलका संग धार; त्रिहुँ अवस्था नहीं जीवमें, पुद्गलसंग निवार. जन्म जरा मरणादिक चेतन, नानाविध दुःख पावे; पुद्गल संग निवारत तिण दिन, अजरामर होय जावे. सं० १२ पुद्गलराग करी चेतनकुं, होत कर्मको वैध; पुद्गलराग विसारत मनथी, नीरागी निबंध. सं० १३ मन वच काय जोग पुद्गलथी, निपजावे नितमेव; पुद्गलसंग विना अयोगी, थाय लही निज भेव, सं० १४ पुद्गलपिंडथकी निपजाये, भला भयंकर रुप; पुद्गलका परिहार कियाथी, होवे आप अरुप. पुद्गलरागी थइ धरत निज, देहगेहथी नेहा पुद्गलरागभाव तज दिलथी, छिनमें होत विदेह. सं० १६ सं० १२ , , सं० २५ ४ , सं० २१ पुद्गल पिंड लोलुपी चेतन, जगमं रांक कहावे; पुद्गलनेह निवार पलकर्म, जगपति विरुद धरावे. सं० १७ पुद्गल माह प्रसंगे चेतन, चारु गतिमें भटके; पुद्गलनेह तजी शिव जातां, समयमात्र नहीं अटके. सं० १८ पुद्गल रस रागी जग भटकत, काल अनंत गमायो; काची दोय घडीमें निज गुण, राग तजी प्रगटाया. सं० १९ पुद्गलरागें वार अनंती, तात मात सुत थइया; किसका बेटा किसका वावा, भेद साच जव लहीया. सं० २० पुद्गलसंग नाटक बहु नटवत, करतां पार न पाया; भवस्थिति परिपक्व थइ तव, सहेजें मारग आयो. पुद्गलरागें देहादिक निज, मान मिथ्याति सोय; देहगेहनो नेह तजीने, सम्यग्दृष्टि होय. सं० २२ काल अनंत निगोदधाममें, पुद्गलरागे रहिया; दुःख अनंत नरकादिकथी तुं, अधिक बहुविध सहियो. सं० २३ पाय अकामनिर्जराको वल, किंचित उंचो आयो. वादरमा पुद्गल रस वशथी, काल असंख गमायो. सं० २४ लही क्षयोपशम मतिज्ञानको, पंचेंद्रिय जव लाधी; विषयासक्त राग पुद्गलथी, धार नरकगति साधी. ताडन मारन छेदन भेदन, वेदन बहुविध पाइ; क्षेत्रवेदना आदि दइने, वेदभेद दरसाइ. पुद्गलरागे नरकवेदना, वार अनंती वैदी; पुण्यसंयोगे नरभव लाधो, अशुभ युगलगति भेदी. अति दुर्लभ देवनकुं नरभव, श्रीजिनदेव वखाणे; श्रवण सुणी ते वचनसुधारस, त्रास केम नवि आणे, सं० २८ सं० २५ सं० २६ सं० २७ ६ १२ विषयासक्त राग पुद्गलको, धरी नरजन्म गमावे; काग उडावणकाज विप्र जिम, डार मणि पछतावे. सं० २९ दश दृष्टांते दोहिलो नरभव, जिनवर आगम भाख्यो: पण तिणकुं किम खवर पडे जिण, कनक वीज रस चाख्यो. सं० ३० सं० ३२ . सं० ३४ हारत वृथा अनोपम नरभव, खेल विषय रस जूभा; पीछे पछतावत मनमांहि, जिम सिमलका सूआ. सं० ३१ कोइक नर इम वचन सुणीने, धर्मथकी चित्त लावे पण जे पुद्गलआनंदी तस, स्वर्गतणां सुख भावे. संजमकेरां फल शिवसंपत, अल्पमति नवि जाणे: विन जाणे नियाणां करीने, गज तज रासभ आणे. सं० ३३ पौद्गलिक सुख रस रसिया नर, देवनिधिसुख देखे; पुण्यहीन थया दुर्गति पामे, ते लेखा नवि लेखे. देवतणां सुख वार अनंती, जीव जगतमें पाया; निजसुखविण पुग़लसुखसंती, मन संतोप न आया. सं० ३५ पुद्गलिकसुख सेवत अहनिश, अनइंद्रिय न धावे; जिम घृत मधु आहूति देतां, अग्नि शांत नवि थावे. जिम जिम अधिक विषय सुख सेवे, तिम तिम तृष्णा दीपे; जिम अपेयजल पान कीयाथी, तृष्णा कहो किम छीपे? सं० ३७ पुद्गलिकसुखना आस्वादी, एह मरण नवि जाणे: जिम जात्यंध पुरुप दिनकरर्नु, तेज नवि पहिचाणे. सं० ३८ इंद्रियजनित विपयरस सेवत, वर्तमान मुख ठाणे; पण किंपाकतणां फलनी परे, नवि विपाक तस जाणे. सं०३९ फल किंपाकथकी एकज भव, प्राण हरण दुःख पावे; इंद्रियजनित विपयरस ते तो, चिहुं गतिमें भरमावे. सं० ४० सं० ३६ ४३ सं०४१ , सं० ४३ सं० ४६ एहवू जाणि विषयसुखर्सेती, विमुख रुप नित रहीये; त्रिकरणयोगे शुद्ध भाव धर, भेद यथारथ लहीये. पुण्य पाप दोय सम करी जाणो, भेद म जाणो कोउ; जिम वेडी कंचन लोढानी, बंधनरुपी दोउ. नलवल जल जिम देखो संतो, उंचा चढत आकाश; पाछा ढलि भूमी पडे तिम, जाणो पुण्यप्रकाश. जिम साणसी लोहनीरे, क्षण पाणी क्षण आग; पाप पुण्यनो इणिविध निश्चे, फल जाणो महाभाग. सं० ४४ कंपरोगमें वर्तमान दुःख, अकरमांहि आगामी; इण विध दोउ दुःखनां कारण, भाखे अंतरजामी. सं० ४५ कोउ कूपमें पडि मुवे जिम, कोउ गिरि झंपा खाय; मरण वे सरिखा जाणिये पण, भेद दोउ कहेवाय. पुण्य पाप पुद्गल दशा इम, जे जाणे सम तुल; शुभ किरिया फल नवि चाहे ए, जाण अध्यातममूल. सं० ४७ शुभ किरिया आचरण आचरे, धरे न ममताभाव, नूतन बंध होय नहीं इण विध, प्रथप अरि शिर घाव. सं० ४८ वार अनंत चूकीया चेतन, इण अवसर मत चूक; मार नीशाना मोहरायकी-छातीमें मत ऊक. नदी गोल पाषाण न्याय करी, दुर्लभ अवसर पायो; चिंतामणि तज काचशकलसम, पुद्गलथी लोभायो, सं०५० परवशतादुःख पावत चेतन, पुद्गलथी लोभाय; भ्रम आरोपित बंध विचारत, मरकट सूठी न्याय. सं०५१ पुद्गल राग भावथी चेतन, थिर सरुप नवि होत; चिहुं गतिमां भटकत निशदिन इम, जिम भगरि विच पोत. , सं० ४९ सं० ५२ ४ , सं०५६ , जडलक्षण परगट जे पुद्गल, तास मर्म नवि जाणे; मदिरापान छक्यो जिम मद्यप, स्व पर नवि पीछाणे. सं० ५३ जीव अरुपी रुप धरत ते, परपरिणतिपरसंग; वज्ररत्नमा डंकयोग जिम, दशिव नानारंग. सं०५४ निज गुण त्याग राग परथी थिर, गहत अशुभ दलथोक, शुद्ध रुधिर तज गंदो लोही-पान करत जिम जोक. सं० ५५ जड पुद्गल चेतनकुं जगमें, नाना नाच नचावे. छाली खात वाघ• यारो, ए अचरिज मन आवे. ज्ञान अनंत जीवनो निज गुण, दे पुद्गल आवरिया; जे अनंत शक्तिनो नायक, ते इण कायर करियो. सं० ५७ चेतनकुं पुद्गल ये निशदिन, नानाविध दुःख घाले; पण पिंजरगत नाहरनी परे, जोर कछू नवि चाले. सं०५८ इतने परभी जो चेतनकुं, पुद्गलसंग सोहावे; रोगी नर जिम कुपथ करीने, मनमां हर्पित थावे. सं० ५९ जात्यपात्य कुल न्यात न जाकुं, नाम गाम नवि कोइ; पुद्गलसंगत नाम थरावत, निज गुण सघलो खोइ. सं० ६० पुद्गलके वस हालत चालत, पुद्गलके वस वोले, कहूंक बेठा टक टक जुए, कहूंक नयण न खोले. सं०६१ मनगमता कहूं भोग भोगवे, सुखसज्यामें सोवे; कहूंक मूख्या तरस्या वाहर, पड्या गलीमें रोवे. पुद्गलके वश एकेद्रिक बहु, पंचेंद्रिपणु पाये; लेश्यावंत जीव ए जगमें, पुद्गलसंग कहावे. चउदे गुणथानक मारगणा, पुदगलसंगे जाणो; पुद्गलभाव विना चेतनमें, भेदभाव नवि आणो. सं० ६४ , सं०६२ सं०६३ ४५ सं०६५ सं० ६६ सं० ६७ सं०६८ सं० ६९ , सं० ७० पाणीमांहे गले जे वस्तु, जले अगनिसंयोग; पुद्गलपिंड जाण ते चेतन, त्याग हरख अरु सोग. छाया आकृति तेज द्युति सहु, पुद्गलकी परजाय; सडन पडन विध्वंस धर्म ए, पुद्गलको कहेवाय. मल्या पिंड जेहने वंधे बे, काले विखरी जाय; चरम नयण करी देखीये ते, सहु पुद्गल कहेवाय. चौदे राजलोक घृतघट जिम, पुद्गलद्रव्ये भरिया; खंध देश परदेश भेद तस, परमाणु जिन करिया. नित्य अनित्यादिक जे अंतर, पक्ष समान विशेप; स्यादाद समजणनी शैली, जिनवाणीमें देख. पूरण गलन धर्मथी पुदगल, नाम जिणंद घखाणे, केवल विण परजाय अनंती, चार ज्ञान नवि जाणे. शुभथी अशुभ अशुभथी जे शुभ, मूल स्वभावे थाय; धर्म पालटण पुद्गलनो इम, सद्गुरु दीयो वताय. अष्ट वर्गणा पुद्गलकेरी, पामी तास संयोग; भयो जीवकुं एम अनादि, बंधनरुपी रोग. गहत वरगणा शुभ पुद्गलकी, शुभ परिणामे जीव: अशुभ अशुभ परिणामयोगथी, जाणो एम सदीव. शुभ संयोगे पुण्य संचवे, अशुभ योराथी पाप; लहत विशुद्धभाव जव चेतन, समजे आपोआप. तीन भुवनमें देखीये सहु, पुद्गलका विवहार; पुद्गल विण कोउ सिद्धरुपमें, दरसत नहि विकार. पुद्गलहुंके महेल मालीये, पुदगलडंकी सेज; पुद्गलपिंड नारको तेथी, सुख विलसत धरी हेज. सं०७१ सं० ७२ सं०७३ सं०७४ सं० ७५ , सं०.७६ ४६ पुद्गलपिंड धारके चेतन, भूपति नाम धरावे; पुद्गलवलथी पुद्गल उपर, अहनिश हुकुम चलावे. सं० ७७ पुद्गलहुंके वस्त्र आभूषण, तेथी भूपित काया; पुद्गलहुंका चामर छत्र, सिंहासन अजव बनाया. सं० ७८ पुद्गलहुंका किला कोट अरु, पुद्गलहुंकी खाइ; पुद्गलहुंका दारु गोला, रच पच तोप वणाइ. सं० ७९ परपुद्गलरागी थइ चेतन, करत महा संग्राम: छल बल कल करी एम चितवे, राखं अपणुं नाम. सं० ८० रुद्धि सिद्धि के गढ़ तोडी, जोडी अगम अपार; पण ते पुद्गल द्रव्य स्वभावे, विणसत लगे न वार. सं० ८२ पुद्गलके संयोग वियोगे, हरख शोक चित्त धारे; अथिर वस्तु थिर होइ कहो किम, इणि विध नहींय विचारे.८२ जा तनको मन गर्व धरत है, छिन छिन रुप निहार; ते तो पुद्गलपिंड पलकमें, जल वल होवे छार. सं० ८३ इण विध ज्ञान हीयेमें धारी, गर्व न कीजे मित्त; अथिर स्वभाव जाण पुद्गलको, तजो अनादि रीत. सै० ८४ परमातमथी मोह निरंतर, लावो त्रिकरण शुद्ध; पावो गुरुगम ज्ञान सुधारस, पूरवपर अविरुद्ध. सं० ८५ ज्ञान भानु पूरण घट अंतर, थया जिहां परगास; मोहनिसाचर तास तेज लख, नाटा थइ उदास. सं० ८६ भेदज्ञान अंतरदगधारी, परिहर पुद्गलजाल; खीरनीरकी भिन्नता जिम, छिनमें करत मराल. सं० ८७ एहवा भेढ लखी पुद्गलका, मन संतोप धरीजे; हाण लाभ मुख दुःख अवसरमें, हर्ष शोक नवि कीजे, सं० ८८ , १७ , , सं० ९२ जो उपजे सो तुं नहि अरु, विणसे सो तुं नाहि; तुं तो अचल अकल अविनाशि, समज देख दिलमांहि. सं० ८९ तन मन वचन पणे जे पुद्गल, वार अनंती धारया; वम्या आहार अज्ञान गहलथी, फिर फिर लागत प्यारा. सं० ९० धन्य धन्य जगम से प्राणी, जे नित रहत उदास; शुद्ध विवेक हियेमें धारी, करे न परकी आस. सं० ९१ धन्य धन्य जगमां ते प्राणी, जे वट समता आणे; वादविवाद हीये नवि धारे, परमारथपथ जाणे. धन्य धन्य जगमां ते प्राणी, जे गुरुवचन विचारे; अष्ट दयाना मर्म लहीने, आवमकाज सुधारे. सं०९३ धन्य धन्य जगमां ते प्राणी, जेह प्रतिज्ञा धारे; प्राण जाय पण धर्म न मूके, शुद्ध वचन अनुसारे. सं० ९४ इम विवेक हिरिदेमें धारी, स्वपरभाव विचारो; काया जीव ज्ञानदृग देखत, अहिकंचुकी जिम न्यारो. सं० ९५ गर्भादिकदुःख वार अनंती, पुद्गलसंगे पाये; पुद्गलसंग निवार पलकमें, अजरामर कहवाये. रागभाव धारत पुद्गलथी, जे अविवेकी जीव: पाय विवेक राग तजी चेतन, वंधण विगत सदीव. सं० ९७ कर्मबंधना हेतु जीवकुं, रागद्वेष जिन भाखे: तजी राग अरु रोप हियेथी, अनुभवरस कोउ चाखे. सं० ९८ पुद्गल संग विना चेतनमें, कर्मकलंक न कोय; जिम वायुसंयोग विना जल,-मांही तरंग न होय. जीव अजीव तत्त्व त्रिभुवनमें, युगल जिनेश्वर भाखे, अपर तत्व जे सप्त रहे ते, संयोगिक जिन दाखे. सं० १०० . सं० ९६ सं० ९९

४८
,
गुण पर्याय द्रव्य दोउके, जुए जुए दरसाये;
ए समजण जिणके हिये उतरी, ते तो निज घर आये. सं० १०१
भेद पंचशत अधिक तिरेशठ, जीवतणा जे कहीये;
ते पुद्गलसंयोगधकी सहु, व्यवहारे सरदहीये.
सं० २०२
निहचेनय चिद्रूपद्रव्यमें, भेदभाव नहि कोय;
बंध अवंधकता नयपखथी, इण विध जाणो दोय. सं० १०३
भेद पंचशत त्रीश अधिक, रुपी पुद्गलके जाणो;
त्रीश अरुपी द्रव्यतणे जिन-भागमथी मन आणो. सं० १०४
पुद्गलभेदभाव इम जाणी, परपखराग निवारो;
शुद्ध रमणता रुप वोध, अंतर्गत सदा विचारा.
सं० १०५
रुप रुप रुपांतर जाणी, आणी अतुल विवेक;
तद्गत लेश लीनता धारे, सो जाता अतिरेक. सं० १०६
धार लीनता लवलव लाइ, चपलभाव विसराइ,
आवागमन नही जिण थानक, रहिये तिहां समाइ. सं० १०७
वालख्याल रचियो ए अनुपम, अल्पमति अनुसार
वालजीवकुं अति उपगारी, चिदानंद सुखकार. सं० १०८
॥ इति पुद्गलगीता संपूर्णा ॥

४९
७. अध्यात्म-गीता.
प्रणमीए विश्वहित जैनवाणी,
महानंदतरु सिंचवा अमृतपाणी;
महा मोहपुर मंदवा वज्रपाणि',
गहन भवफंद छेदन कृपाणि
द्रव्य अनंत प्रकाशक भासक तत्त्वस्वरूप,
आतमतत्त्वविवोधक सत् चिद रूप;
नय निक्षेप प्रमाणे जाणे वस्तु समस्त,
त्रिकरणजोगे प्रण, जैनागम सुप्रशस्त..
२
जेणे आतमा शुद्धताए पिछाण्यो,
तेणे लोक अलोकनो भाव जाण्यो;
आत्मा रमणी मुनि जगविदिता,
उपदिशी तेणे अध्यात्म-गीता.
गव्य सर्वना भावनो जाणग पासग एह,
ज्ञाता कर्त्ता भोक्ता रमता परिणति गेह;
ग्राहक रक्षक व्यापक धारक धर्मसमूह,
दान लाभ भोग उपभोग तणो जे व्यूह.
संग्रहे एक आया वखाण्यो, नैगमे अंशथी जे प्रमाण्यो;
दुविध व्यवहार नय वस्तु वाँचे, अशुद्ध वळी शुद्ध भासन प्रपचे. ५
१ सर्वने हितकारी २ इंद्र. ३ तलवार ४ अति सुंदर

w
८
अशुद्धपणे पणसय तेसट्टी भेद प्रमाण,
उदयविभेदे द्रव्यना भेद अनंत कहाण:
शुद्धपणे चेतनता प्रगटे जीव विभिन्न,
क्षायोपशमिक असंख्य भायक एक अनुन्न'.
नामथी जीव चेतन प्रवुद्ध, क्षेत्रथी असंख्य देशी विशुद्ध
द्रव्यथी स्व गुण पर्याय पिंड, नित्य एकत्व सहज अखंड.
उज्जुमुए विकल्पपरिणाम जीवस्वभाव,
वर्तमान परिणत मय व्यक्त ग्राहकभाव;
शब्दनये निज सत्ता जोतो इहतो" धर्म,
शुद्ध अरूपी चेतन अणग्रहतो नव कर्म.
इणी पेरे शुद्ध सिद्धात्मरूपी, मुक्त परशक्ति व्यक्त अरूपी;
समकिती देशयति सर्वविरति, धरे साध्यरूपे सदा तत्वप्रीति. ९
समभिरुढ नये निरावरणी जानादिकगुण मुख्य,
भायक अनंत चतुष्टयी भोगी मुग्ध अलक्ष्य
एवंभूति निर्मळ सकळ स्वधर्मप्रकास,
पूरण पर्याय प्रगटे पूरण शक्तिविलास.
१०
एम नय भंग संगे सनूरो, साधना सिद्धता रुप पूरो;
साधकभाव त्यां लगे अधूरो, साध्य सिद्धे नहि हेतु मृरो. ??
काळ अनादि अतीत अनंते जे पररक्त,
संगांगीपरिणामे वर्ते मोहासक्त;
१ पांचसो अने वेसट २ संपूर्ण. ३ रुजुसूत्रनये. 2 अनुः
सारे ५ अभिलपतो, इच्छतो. ६ नवां ७ अनतज्ञान,
७ अनतज्ञान, दर्शन,
चारित्र अने वीर्य.

V
पुद्गलभोगे धारे पुद्गळखंध,
पर कर्ता परिणामे वांधे कर्मनो बंध.
१२
बंधक वीर्यकरणे उदीरे, विपाकीप्रकृति भोगवे दळ विखेरे;
कर्म उदयागता स्वगुण रोके', गुण विना जीव भवोभवे ढोकेर १३
आतमगुणआवरणे न ग्रहे आतमधर्म,
ग्राहक शक्ति प्रयोगे जोडे पुदगळशर्म;
परलोभे परभोगने योगे थाये पर कीरतार,
ए अनादि प्रवर्ते वाधे पर विस्तार.
२४
एम उपयोग वीर्यादि लब्धि, परभावरंगी करे कर्मवृद्धि
परदयादिक यदा सुह विकल्पे, तदा पुण्यकर्मतणो बंध कल्पे. १५
तेहज हिंसादिक द्रव्याश्रव करतो चंचळ चित्त,
कटुकविपाके वेतन मेळे कर्म विचित्त';
आतमगुणने हणतो हिंसकभावे थाय,
आतमधर्म नो रक्षक भावअहिंस कहाय. १६
आत्मगुणरक्षणा तेह धर्म, स्वगुणविध्वंसणा ते अधर्म
भाव अध्यात्म मवृत्ति, तेहथी होय संसारछित्ति
१७
एह प्रवोधनो कारण तारण सद्गुरुसंग,
श्रुतउपयोगी चरणानंदी करी गुरुरंग,
आतमतत्त्वालंवी रमता आतमराम,
शुद्ध स्वरुपने भोगे योगे जसु विसराम. १८
सद्गुरुयोगथी बहुला जीव, कोइ बळी सहजथी थइ सजीव,
आत्मशक्ति करी गंठी भेदी, भेदज्ञानी थयो आत्मवेदी. १९
१ अटकावे २ रखडे, ३ सुख. ४ एकठां करे संचे-५-
विचित्र. ६ ज्ञानादिकमालगुण, ; छेद. ८ जेने ९ मोहभंथि
रागोषनी गांठ.
,

५२
द्रव्य गुण पर्याय अनंतनी थइ परतीत,
जाण्यो आतम कर्ता भोक्ता गइ पर भीत:
श्रद्धायोगे उपन्यो भासन सुनये सत्य,
साध्यालंवी चेतना वळगी आतमतत्त्व.
इंद्र चंद्रादि पदवी रोग जाण्यो, शुद्ध निज शुद्धता धन पिछाण्यो;
आन्मधन अन्य आपे न चोरे, कोण जग दीन वळी कोण जोरे२१.
आतम सर्व समान निधान महा सुखकंद,
सिद्धतणा साधर्मी सत्ताए गुणवृन्द;
जेह स्वजाति तेहथी कोण करे वध बंध,
प्रगट्यो भाव अहिंसक जाणे शुद्ध प्रबंध.
२२
ज्ञाननी तीक्ष्णता चरण तेह, ज्ञान एकत्वता ध्यान गेह;
आत्मतादात्म्यता पूर्ण भावे, तदा निर्मलानंद संपूर्ण पावे. २३
चेतन अस्ति स्वभावमा जेहने भासे भाव,
तेहथी भिन्न अरोचक रोचक आत्मस्वभाव,
समकितभावे भावे आतमशक्ति अनंत,
कर्मनाशनो चिंतन नाणे चिंते ते मतिमंद. २४
स्वगुण चिंतन रसे बुद्धि घाले, आत्मसत्ता भणी जे निहाळे,
शुद्ध स्यावादपद जे संभाळे, पर घरे तेह मति केम वाळे ? २५
पुन्य पाप बे पुद्गळदळपासे पर भाव,
पर भावे पर संगत पामे दुष्ट विभाव;
ते माटे निजभोगी योगीसर सुप्रसन्न,
देव नरक तृण मणि सम भासे जेहने मन्न. २६
१ तन्मयता, अभेदता एकता २ वरावर काळजीथी (धीत.
रागनी आज्ञाने) पाळे.३ नकामी वस्तुमां. ४ न्यूमाधिकप्ता रहित.
,

५३ २७ ४ तेह समतारस तत्त्व साधे, निश्चलानंद अनुभव आराधे; तीन घनघाति निज कर्म तोडे, संधि पडिलेहिने ते विछोडे. सम्यग् रत्नत्रयी रस साचो चेतनराय, ज्ञानक्रिया चरे चकचरे सर्व अपाय कारक चक्रस्वभावे साधे पूरण साध्य, कर्ता कारण कारज एक थया निरवाध. स्वगुणआयुधथकी कर्म चूरे, असंख्यात गुण निर्जरा तेह टळे आवरणथी गुणविकासे, साधनाशक्ति तेम तेम प्रकासे. २८ २९ प्रगटयो आतमधर्म थयां सवि साधन रीत, वाधकभावग्रहणता भागी जागी नीत; उदय उदीरण ते पण पूरण निर्जराकाज, अनभिसंधी वैधकता नीरसता आतमराज. ३० देशपति जव थयो नित्यरंगी, तदा कोण थाय कुनय चाल संगी? यदा आतमा आत्मभावे रमाव्यो, तदा वाधकभाव दूरे गमाव्यो. ३१ १ ज्ञानावरणी, दर्शनावरणी, मोहनी अने अंतराय कर्म. २ लाग. ३ जोइने. ४ विघ्न ५ कर्ता, कर्म, करण, संप्रदान, अ- पादान अने अधिकरणरुप षट. ६ अमाउपयोगे बंधातां कर्मनी ओछाश.

૫
.
सहज क्षमा गुण शक्तिथी छेद्यो क्रोधसुभट,
मार्दव भाव प्रभावथी भेद्यो मानमरह;
माया आजव योगे लोभे ते निःस्पृहभाव,
मोह महाभड ध्वंसे ध्वस्यो सर्व विभाव. ३२
एम स्वाभाविक थयो आत्मवीर, भोगवे आत्मसंपदा सुधीर;
जे उदयागता प्रकृति वळगी, अव्यापक थयो खेरवे तेह अळगी.३३
धमध्यान एक तानमे ध्यावे अरिहा सिद्ध,
ते परिणतिथी प्रगटी तात्विक सहज समृद्ध
स्व स्वरुप एकत्वे तन्मय गुण पर्याय,
ध्याने ध्यातां निरमोहीने विकल्प जाय. ३४
यदा निर्विकल्पी थयो शुद्ध ब्रह्म,तदा अनुभवे शुद्ध आनंदशम;
भेद रत्नत्रयी तीक्ष्णताए, अभेद रत्नत्रयीमें समाए.
३५
दर्शन ज्ञान चरण गुण सम्या एक एकना हेतु,
स्व स्व हेतु थया समकाले तेह अभेद भाषेतु;
पूर्ण स्वजाति समाधि धनधाति दल छिन्न,
क्षायिकमाये प्रगटे आतमधर्म विभिन्न. ३६
पछी योग रूंधी थयो ते अयोगी-भाव शैलेशीताए अभंगी,
पंच लघुअक्षरे कार्यकारी, भवोग्रही कर्मसंतति विडारी. ३७
समश्रणे एक समये पहोत्या जे लोकांत,
अफुसमाण गति निर्मळ चेतनभाव महांत;
चरम विभाग विहीन१० प्रमाणे जसु अवगाह,
१ नम्रता, लघुता-विनय २ सरलता. ३ सुभट-बीर. ४
विनाश्यो. ५ समृद्धि-अनर्गल धन , मन, वचन अने काया
७ मेरुपर्वतनी जेवी निश्चलता, शैलेशीकरण. अवाति. ९
भस्पर्शमान. १० .
-

५५ ४० आतम भेद अरुप अखंडानंदावाह. ३८ जिहां एक सिद्धात्म तिहां छे अनंता, अवन्ना अगंधा नहि फासमंता आतमगुण पूर्णतावंत संता, निरावाध अत्यंत मुखास्वादवंता. ३९ कर्ता कारण कारज निज पारिणामिकभाव, ज्ञाता ज्ञायक भोग्य योग्यता शुद्ध स्वभाव; ग्राहक रक्षक व्यापक तन्मयताए लीन, पूरण आतमधर्म प्रकासरसे लयलोन. द्रव्यथी जीव चेतन अलेशी, क्षेत्रथी जे असंख्य प्रदेशी; उत्पाद वली नास ध्रुव काळधर्म, शुद्ध उपयोग गुण भावमि. ४१ स्याद्राद आतम सत्ता रुचि समकित तेह, आतमधर्मनो भासन निर्मळ ज्ञानी जेहः आतम रमणी ध्यानी आतमलीन, आतमधर्म रमो तेणे भव्य सदा सुखपीन. ४२ अहो भव्य तमे ओळखो जैन धर्म, जेणे पामीए शुद्ध अध्यात्ममर्म, अल्पकाळे टळे दुष्ट कर्म, पामीर सोय आनंदशर्म. ४३ नय निक्षेप प्रमाणे जाणे जीवाजीव, स्वपर विवेचन करतां थाये लाभ सदैव; निश्चय ने व्यवहारे विचरे जे मुनिराज, भवसागरना तारण निर्भय तेह जहाज. वस्तुतत्त्वे रम्या ते निग्रंथ, तत्वअभ्यास तिहां साधुपंथ; १ वर्ण गंध अने स्पर्शरहित, अरुपी शुद्ध सहज स्वरुपो. २ ते माटे ३ पुष्ट. अ ४४ ८

तिणे गीतार्थचरणे रहीजे, शुद्ध सिद्धांतरस तो लहीजे. ४५
श्रुतअभ्यासी चोमासी वासी लीमडीठाम,
शासनरागी सोभागी श्रावकनां वहु धाम;
खरतर गच्छ पाठक श्री दीपचंद सुपसाय,
देवचंद्र निज हरखे गायो आतमराय. ४६
आत्मरमण करवा अभ्यासे, शुद्धसत्तारसीने उल्लासे;
देवचंद्रे रची आत्मगीता, आत्मरमणी मुनि सुप्रतीता.' ४७
इति अध्यात्मगीता.
८. अथ श्री सीमंधर स्वामिनुं सवासो
गाथानुं स्तवन.
ढाळ पहेली.
१
एक दिन दासी दोडती-ए देशी.
स्वामी सीमंधर दिनति, सांभळो माहरी देवरे;
ताहरी आण हुँ शिर धरूं, आदरुं ताहरी सेवरे-
स्वामी सीमंधर विनति.
कुगुरुनी वासनापासमां, हरिण परे जे पडया लोकरे;
तेहने शरण तुज विण नहीं, टळवळे वापडा फोकरे. स्वा० २
ज्ञान दर्शन चरण गुण विना, जे करावे कुळाचाररे;
लूटे तेणे जन देखतां, किहां करे लोक पोकाररे ? स्वा० ३
१ सुप्रसिद्ध.

५७
--
जेह नवि भव तर्या निरगुणी, तारशे केणी पेरे तेहरे ?
एम अजाण्या पडे फंदा, पापबंधे रह्या जेहरे.
स्वा०४
कामकुंभादिक अधिक, धर्मर्नु को नवि मूलरे;
दोकडे कुगुरु ते दाखवे, शुं थयु एह जग शूलरे ? स्वा० ५
अर्थनी देशना जे दीए, ओळवे धर्मना ग्रंथरे;
परम पदनो प्रगट चोरथी, तेहथी केम वहे पंथरे ? स्वा०६
घिपयरसमां गृही माचिया, नाचिया कुगुरु मदपूररे;
धूमधामे धमाधम चली, ज्ञानमारग रह्यो दूररे.
कलहकारी कदाग्रहभर्या, थापता आपणा वोलरे;
जिनवचन अन्यथा दाखवे, आज तो वाजते ढोलरे. स्वा० ८
केइ निज दोपने गोपवा, रोपवा केइ मतकंदरे;
धर्मनी देशना पालटे, सत्य भाषे नहीं मंदरे.
स्वा०९
बहु मुखे बोल एम सांभळी, नवि धरे लोक विश्वासरे,
ढुंढता धर्मने ते थया, भमर जेम कमलनिवासरे. स्वा० १०
स्वा०७
.
ढाळ बीजी.
.
राग गोडी. भोलीडा सारे विषय न राचीए-ए देखी.
एम ढुंढतारे धर्म सोहामणो, मिलिओ सदगुरु एक;
तेहने साचोरे यारग दाखव्यो, आणी हृदय विवेक.
श्री सीमंधर साहेब सांभळो. ११
पर घर जोतारे धर्म तुमे फरो, निज घर न लहोरे धर्म;
जेम नवि जाणेरे मृग कस्तूरिओ, मृगमद परिमल मर्म. श्री. १२

२८
श्री०१४
,
जेम ते भूलोरे मृग दश दिशि फरे, लेवा मृगमदगंध,
तेय जग ढुंढेर वाहिर धर्मने, मिथ्यादृष्टि रे अंध. श्री०१३
जातिअंधनोरे दोप न आकरो, जे नवि देखेरे अर्थ;
मिथ्यादृष्टिरे तेहथी आकरो, माने अर्थ अनर्थ.
आप प्रशंसेरे परगुण ओळवे, न धरे गुणनोरे लेश;
ते जिनवाणीरे नवि श्रवणे सुणे, दिए मिथ्या उपदेश. श्री०१५
ज्ञानप्रकाशेरे मोहतिमिर हरे, जेहने सदगुरुमूर;
ते निज देखेरे सत्ता मनी, चिदानंदभरपूर. श्री०
०१६
जेम निर्मळतारे रतन स्फटिकतणी, तेम जे जोवस्वभाव;
वे जिन वीरेरे धर्म प्रकाशीयो, प्रवळ कपाय अभाव. श्री० १७
जेम ते रातेरे फूले रातडु, श्याम फूलथीरे श्याम;
पापपुण्यथीरे तेम जग जीवने, राग द्वेष परिणाम. श्री०१८
धर्म न कहिएरे निश्चे तेहने, जैह विभाव वड व्याधि,
पहेले अंगेरे एणी पेरे भाखियुं, करमे होए उपाधि. श्री० १९
जे जे अंशेरे निरुपाधिकपणु, ते ते जाणोरे धर्म;
सम्यगृदृष्टिरे गुणठाणाथकी, जाव लहे शिवशर्म.
श्री० २०
एम जाणीनेरे ज्ञानदशा भजी, रहीए आपस्वरुप;
पर परिणतिथीरे धर्म न छांडीए नवि पडीए भवकूप. श्री० २१
ढाळ त्रीजी.
हवे राणी पदमावती-ए देशी.
जिहां लगे आतमद्रव्यनु, लक्षण नवि जाण्यु:
तिहां लगे गुणठाणुं भलं, केम भावे ताण्यु ?
आतमतत्त्व विचारीए.
२२

५९ २४ , २५ , निज शुद्ध २६ २७ , आतमअज्ञाने करी, जे भवदुःख लहीए; आतमज्ञाने ते टळे, एम मन सद्दहीए-आतम० ज्ञानदशा जे आकरी, तेह चरण विचारो; निर्विकल्प उपयोगमां, नहीं कर्मनो चारो-आतम० भगवइ-अंगे भाखिओ, सामायिक अर्थ; सामायिक पण आतमा, धरो सूधो अर्थ-आतम लोकसार अध्ययनमां, समकित मुनिभावे; मुनिभावज सकिन कह्यु, स्वभावे-आ० कष्ट करो संजम धरो, गाळो निज देह; ज्ञानदशा विण जीवने, नहीं दुःखनो छेह आ० वाहिर यतना वापडा, करतां दूहवाए; अंतर यतना ज्ञाननी, नवि तेणे थाए-आ० राग द्वेष मळ गाळवा, उपशमजळ झीलो; आतमपरिणति आदरी, पर परिणति पीलो-आ० हुँ एहनो ए माहरो, ए हुँ इण बुद्धि; चेतन जडता अनुभवे, न विमासा शुद्धि-आ० वाहिरदष्टि देखतां, वाहिर मन धावे; अंतरदृष्टि देखतां, अक्षय पद पावे-आतम० चरण होय लज्जादिके, नवि मनने भंगे, त्रीजे अध्ययने कहुं, एम पहेले अंगे-आतम० अध्यातम विण जे क्रिया, तनुमल ममकारादिक योगश्री, एम ज्ञानी वोले-आता हुँ करता परभावनो, एम जेम जेम जाणे; तेम तेम अज्ञानी पडे, निज कर्मने घाणे-आतम. २८ २९ ३० ३१ ३२ , ते तोले, ३३ ३४ - ६० , पुद्गलकर्मादिकतणो, करता व्यवहारे; करता चेतनकरमनो, निश्चय सुविचारे-आतम० कर्ता शुद्ध स्वभावनो, नय शुद्धे कहीए: कर्त्ता पर परिणामनो, केउ किरिया ग्रहीए-आतम० ढाळ चोथी. ३९ वीरमति प्रीतिकारणी-ए देशी. शिष्य कहे जो परभावनो, अकर्ता कह्यो प्राणी; दानहरणादिक केम घटे, कहे सदगुरु वाणी- शुद्ध नय अर्थ मन धारीए. ३७ धर्म नवि दिए नवा सुख दिए, परजंतुने देतो; आप सत्ता रहे आपमां, एम हृदयमां चेतो-शु० ३८ जोगविशे जे पुद्गल ग्रह्या, नवि जीवना तेह; तेहथी जीव छे जूजूओ, वली जूजूओ देह-शु० भक्त पानादि पुद्गल प्रते, न दिए छति विना पोते; दानहरणादि पर जंतुने, एम नवि घटे जोते-४० दान हरणादिक अवसरे, शुभ अशुभ संकल्पे; दिए हरे तु निज रुपने, मुखे अन्यथा जल्पे-शु० ४१ अन्यथा वचनअभिमानथी, फरी कर्म तुं वांधे, ज्ञायकभाव जे एकलो, ग्रहे ते सुख साधे-शु० शुभ अशुभ वस्तु संकल्पथी, धेरै जे नटमाया; तेटलं सहज सुख अनुभवे, प्रभु आतमराया-शु० परतणी आश विपवेलडी, फळे कर्म वहु भांति; ज्ञानदहने करी ते दहे, होए एक जे जाति-शु० ४० , ४४

४
,
राग दोष रहित एक जे, दया शुद्ध ते पाळे,
प्रथ अंगे एम भाखियुं, निज शक्ति अजुआले-शु० ४५
एकता जान निश्चय दया, सुगुरु तेहने भाखे:
जेह अविकल्प उपयोगभां, निज पाणने राखे-शु०
जेह राखे पर प्राणने, दया तास व्यवहारे;
निजदया विण कहो परदया, होए कवण प्रकारे?-शु० ४७
लोक विण जेम नगरमेदनी, जेम जीव विण काया;
फोक तेम ज्ञान विण परदया, जिसी नटीतणी माया-शु०४८
सर्व आचारमय प्रवचने, भण्यो अनुभवयोग;
तेहथी मुनि वमे मोहने, वली अरति रति शोग-शु० ४९
सूत्र अक्षर परावर्तना, सरस शेलडी दाखी;
तास रस अनुभव चाखीए, जिहां एक छे साखी-शु० ५०
आतमराम अनुभव भजो, तजो परतणी माया;
एह छे सार जिनवचननो, वळी एह शिवछाया-शु० ५१
,
,
ढाळ पांचमी.
प्रभु चित्त धरीने अवधारो मुज वात-ए देशी.
एम निश्चय नय सांभळीजी, बोले एक अजाण;
आदरशु अमे ज्ञाननेजी, शुं कीजे पच्चेखाण ?
सोभागी जिन सीमंधर सुणो वात.
किरिया उत्थापि करीजी, छांडी तेणे लाज;
नवि जाणे ते उपजेजी, कारण विण नवि काज-सो ५३

६२
निश्चय नय अवलंवतांजी, नवि जाणे तस मर्म;
छोडे जे व्यवहारनेजी, लोपे ते जिनधर्म-सो.
५४
निश्चयदृष्टि हृदय धरीजी, पाळे जे व्यवहार;
पुण्यवंत ते पामशेजी, भवसमुद्नो पार-सो० ५५
तुरंग चढी जेम पामिएजी, वेगे पुरनो पंथ;
मार्ग तेम शिवनो लहेजी, व्यवहारे निग्रंथ-सो०
महेल चढतां जेल नहींजी, वेह तुरंगनुं काज;
सकळ नहीं निश्चय लहेजी, तेम तनु किरिया साज-सो०५७
निश्चय नवि पामी शकेजी, पाळे नहि व्यवहार;
पुण्यरहित जे एहवाजी, तेहने कुण आधार?-सो. ५८
हेमपरीक्षा जेम हुएजी, सहत हुताशनताप;
ज्ञानदशा तेम परखीएजी, जिहां वहु किरियाव्याप-सो०५९
आलंवन विण जेम पडेजी, पामी विषमी वाट;
मुग्ध पडे भवकूपमांजी, तेम विण किरिया घाट-सो० ६०
चरित भणी बहु लोकमांजी, भरतादिकनां जेह;
लोपे शुभ व्यवहारनेजो, वोधि हणे निज तेह-सो० ६१
बहु दळ दीसे जीवनांजी, व्यवहारे शिवयोग;
छींडी ताके पाधरोजी, छोडी पंथ अयोग-सो०
आवश्यकमांहे भाखियोजी, एहज अर्थविचार;
फळसंशय पण जाणतांजी, जाणीजे संसार-सो० ६३
.
६२
,

६३ ढाळ छट्टी. ६५ , मुनि मन सरोवर हंसलो अथवा ऋषभनो वंश रयणायरु - देशी. अवर इस्यो नय सांभळी, एक ग्रहे व्यवहारोरे; मर्म द्विविध तस नवि लहे, शुद्ध अशुद्ध विचारोरे ६४ तुज विण गति नहीं जंतुने, तुं जगजंतुनो दीवोरे; जीवीए तुज अवलंबने, तुं साहेव चिरंजीवोरे-तुज० जेह न आगम वारियो, दीसे अशठ आचारोरे, तेहज बुध बहु मानियो, शुद्ध कह्यो व्यवहारोरे-तुज० ६६ जेहमां निज मतिकल्पना, जेहथी नवि भवपारोरे अंधपरंपरा बांधियो, ते अशुद्ध आचारोरे-तुज० ६७ शिथिलविहारीए आचरयां, आलंबन जे कूडारे, नियतवासादिक साधुने, ते नवि जाणीए रुडारे-तुज० ६८ आज न चरण छे आकरूं, संहननादिकदोपरे: एम निज अवगुण ओळवी, कुमतिकदाग्रह पोषेरे-तुज० ६९ उत्तरगुणमांहे हीणडा, गुरुकुलादिक पाखेरे; मूळगुणे नहीं हीणडा, एम पंचाशक भाखेरे-तुज० परिग्रह ग्रह वश लिंगीया, लेइ कुमतिरज माथेरे; निज गुण पर अवगुण लवे, इंद्रियपभ नवि नाथेरे-तुज० ७१ नाणरहित हित परिहरि, निज दंसणगुण लूसेर; मुनिजनना गुण सांभळी, तेह अनारज रुसेरे-तुज० अणुसम दोप जे परतणो, मेरुसमान ते वोलेरे; जेहसु पापनी गोठडी, तेहसु हियडलं खोलेरे-तुज० मूत्रविरुद्ध जे आचरे, थापे अविधिना चाळारे, ते अति निविड मिथ्यामति, वोले उपदेशमाळारे-तुन ७० ७२ , ७४

६४
पामर जन पण नवि कहे, सहसा जूठ सशूकोरे;
जूठ कहे मुनिवेप जे, ते परमारथ चूकोरे-तुज० ७५
निर्दयहृदय छ कायमां, जे मुनिवेशे प्रवत्तरे:
गृही यति धर्मथी वाहेरा, ते निधनगति वत्तैरे-तुज० ७६
साधुभगति जिनपूजना, दानादिक शुभ कमरे;
श्रावक जन कह्यो अति भलो, नहि मुनिवेषे अधर्मरे-तु० ७७
केवळ लिंगधारीतणो, जे व्यवहार अशुद्धोरे;
आदरीए नचि सर्वथा, जाणी धर्मविरुद्धोरे-तुज.
७८
ढाळ सातमी.
आगे पूरव वार नवाणु-ए देशी.
जे मुनिवेश शके नहि छडी, चरणकरण गुणहीणाजी,
ते पण मारगमाहे दाख्या, मुनिगुणपक्षे लीणाजी;
मृपावाद भवकारण जाणी, मारग शुद्ध प्ररुपेजी,
वंदे नवि वंदावे मुनिने, आप थइ निज रुपेजी.
७९
मुनि गुण रागे पूरा शूरा, जे जे जयणा पाळेजी,
ते तेहथी शुभ भाव लहीने, कर्म आपणां टाळेजी;
आपहीनता जे मुनि भाखे, मान सांकडे लोकेजी,
ए दुर्द्धर व्रत एहनु दाख्यु, जे नवि फूले फोकेजी.
प्रथम साधु वीजो वर श्रावक, त्रीजो संवेगपाखीजी,
ए त्रणे शिवमारग कहीए, जिहां छे प्रवचन साखीजी;
शेष त्रण भवमारग कहीए, कुमत कदाग्रह भरियाजी,
गृहि यति लिंग कुलिंगे लखीए, सकल दोपना दरियाजी. ८१
८०

६५ - ८२ जे व्यवहार मुगतिमारगमां, गुणठाणाने लेखेजी, अनुक्रमे गुणश्रेणिर्नु चढवू, तेहज जिनवर देखेजी; जे पण द्रव्यक्रिया प्रतिपाळे, ते पण सन्मुखभावेजी, शुक्लवीजनी चंद्रकळा जेम, पूर्ण भावमां आवेजी. ते कारण लज्जादिकथी पण, शील धरे जे प्राणीजी, धन्य तेह कृतपुण्य कृतारथ, महानिशीथे वाणीजी: ए व्यवहारनये मन धारो, निश्चयनयमत दाख्युंजी, प्रथमअंगमां वितिगिच्छाए, भावचरण नवि भाख्युजी. ८३ ढाळ आठमी. " ८४ चोपाइनी देशी छे. अवर एक भारखे आचार, दया मात्र शुद्धज व्यवहार; जे बोले तेहज उत्थापे, शुद्ध करुं हुं मुख इम जपे. जिनपूजादिक शुभ व्यापार, ते माने आरंभ अपार; नवि जाणे उतरतां नइ, मुनिने जीवदया क्यां गइ ? ८५ जो उतरतां मुनिने नदी, विधिजोगे नवि हिंसा वदी; तो विधिजोगे जिनपूजना, शिवकारण मत भूलो जना. ८६ विषयारंभतणो ज्यां त्याग, तेहथी लहीए भवजलताग; जिनपूजामां शुभ भावथी, विषयारंभतणो भय नथी. सामायिकप्रमुखे शुभ भाव, यद्यपि लहीए जवजळनाव; तो पण जिनपूजाए सार, जिननो विनय कयो उपचार. ८८ आरंभादिक शंका धरी, जो जिनराजभक्ति परिहरी; । दान मान वंदन आदेश, तो तुज सवळो, पडयो कलेश. ८९ स्वरुपथी दीसे सावध, अनुबंधे पूजा निरवद्य; ८७ , on जे कारण जिनगुण-बहुमान, जे अवसरे वरते शुभ ध्यान. ९० जिनवरपूजा देखी करी, भवियण भावे भवजन तरी; छकायना रक्षक हो वळी, एह भाव जाणे केवळी. ९१ जल तरतां जळ उपर यथा, मुनिने दया न होए वृथा; पुष्पादिक उपर तिम जाण, पुप्पादिक पूजाने ठाण, तो मुनिने नहीं किम पूजना ? एम तुं शुं चिंते शुभमना; रोगीने औपधसम एह, नीरोगी छे मुनिवरदेह, ढाळ नवमी. प्रथम गोवाळीयातणे भवेजो- देशी भावस्तव मुनिने भलोजी, बेउ भेदे गृही धार; त्रीजे अध्ययने कह्योजी, महानिशीथ मझार- सुणो जिन तुज विण कवण आधार ? ९४ वळी तिहां फळ दाखियुंजी, द्रव्य स्तवनुरे सार; स्वर्ग वारसुं गेहिनेजो, एम दानादिक चार. सुणो० ९५ छट्टे अंगे द्रौपदीजी, जिनप्रतिमा पूजेय; मूरियाभपरे भावथीजी, एम जिनवर कहेय. सुणो० ९६ नारद आव्ये नवि थइजी, उभी तेह सुजाण: ते कारण ते श्राविकाजी, भाखे आळ अजाण. सुणो० १७ जिनप्रतिमा आगळ कडोजी, शक्रस्तव तेणे नार; जाणे कुण विण श्राविकाजी, एह विध हृदयविचार? सुणो० ०.८ पजे जिनप्रतिमा प्रतेजी, मूरियाभ सुरराय: वांची पुस्तक रत्ननांजी, लेइ धर्मव्यवसाय. सुणो० २०

६७
रायपसेणी सूत्रमांजी, मोहोटो एह प्रबंध;
एह वचन अणमानतांजी, करे करमनो वंध. सुणो० १००
विजय देव वक्तव्यताजी, जीवाभिगमेरे
एम;
जो थिति छ ए सुरतणीजी, तो जिनगुणथुति केम?सुणो० १०१
सिद्धारथ राये कर्याजी, याग अनेक प्रकार;
कल्पसूत्रे एम भाखियुंजी, ते जिनपूजा सार. सुणा० १०२
श्रमणोपासक ते कह्याजी, पहेला अंग मझार;
याग अनेरा नवि करेजी, ते जाणो निरधार. सुणा० १०३
एम अनेक सूत्रे भण्युजी, जिनपूजा गृहिकृत्यः
जे नवि माने ते सहीजी, करशे वहु भव नृत्य. सुणो० १०४
ढाळ दशमी.
जं सुरसंघा मा सुरसंघा अथवा एणे पुर कंबल
कोड न लेसी-ए देशी.
अवर कहे पूजादिक ठामे, पुण्यवंध छे शुभ परिणामे;
धर्म इहां नवि कोइ दीसे, जेम व्रतपरिणामे मन हीसे. १०५
निश्चय धर्म न तेणे जाण्या, जे शैलेशीअंत वखाण्या;
धर्म अधर्म तणो क्षयकारी, शिव सुख दे जे भवजळ तारी. १०६
तस साधन तुं जे जे देखे, निज निज गुणठाणाने लेखे,
तेह धरम व्यवहारे जाणा, कारज कारण एक प्रमाणा. १०७
एवंभूततणा मत भाख्या, शुद्ध द्रव्य नय एम वली दाख्या;
निज स्वभाव परिणति ते धर्म, जे विभाव ते भावज कर्म. १०८
धर्म शुद्ध उपयोग स्वभावे, पुण्य पाप शुभ अशुभ विभावे;
धर्महेतु व्यवहारज धर्म, निज स्वभाव परिणतिनो मर्मः
"

६८
शुभयोगे द्रव्याश्रव थाय, निज परिणामे न धर्म हणाय;
यावत् योगक्रिया नहीं थंभी, तावत् जीव छे योगारंभी. ११०
मलिनारंभ करे जे किरिया, असदारंभ तजीने तरिया;
विषय कपायादिकने त्यागे, धर्ममति रहीये शुभ मागे. १११
स्वर्गहेतु जो पुण्य कहीजे, तो सराग संयम पण लहीजे
बहु रागे जे जिनवर पूजे, तस मुनिनी परे पातक धूजे. ११२
भावस्तव एहथी पामीजे, द्रव्यस्तव ए तेणे कहीजे;
द्रव्य शब्द के कारणवाची, भर्म न भूलो कर्स निकाची. ११३
,
ढाळ अग्यारमी.
दान उलट धरी दीजीए-ए देशी
कुमति एम सकळ दूरे करी, धारीए धर्मनी रीतरे;
हारीए नवि प्रभु वळ थकी, पामीए जगतमा जीतरे-
स्वामी सीमंधर तुं जयो.
११४
भाव जाणे सकळ जंतुना, भवथकी दासने राखरे:
वोलिया वोल जे ते गणुं, सफळ जो छे तुज साखरे. स्वामी०
एक के राग तुज उपरे, तेह मुज शीवतरुकंदरे
नवि गणुं तुज परे अवरने, जो मिले सुरनरवृन्दरे. स्वामी०
तुज विना में बहु दुःख लह्यां, तुज मिल्ये ते केम होयरे ?
मेह विण मोर माचे नहीं, मेह देखी माचे सोयरे. स्वामी०१२७
मनथकी मिलनमें तुज कियो, चरण तुज भेटवा सांइरे;
कीजीए जतन जिन ए विना, अवर न वांछीए कांइरे स्वामी.
तुज वचन राग मुख आगळे, नवि गणु मुरनरशमैरे;
कोडी जो कपट कोइ दाखवे, नवि तर्जु तोए तुज धर्मरे स्वामी०
,

६९
5
तुं मुज हृदयगिरिमां वसे, सिंह जो परम निरीहरे;
कुमत मातंगना जूथथी, तो कशी प्रभु मुज बीहरे ? स्वामी०
कोडी छे दास प्रमु ताहरे, माहरे देव तुं एकरे;
कीजीए सार सेवकतणी, ए तुज उचित विवेकरे. स्वामी० १२१
भक्तिभावे इस्युं भाखीए, राखीए एह मनाहीरे;
दासनां भवदुःख वारीए, तारीए सो ग्रही वांहीरे स्वामी० १२२
वाळ जेम तात आगळ कहे, विनवू हुँ तेम तुजरे;
उचित जाणो तेम आचरुं, नवि रह्यो तुज किस्युं गुजरे. स्वामी
मुज होजो चित्त शुभ भावथी, भव भव ताहरी सेवरे;
याचीए कोडी यतने करी, एह तुज आगळे देवरे. स्वायी० १२४
कळश.
हरिगीत छंद.
इम सकळसुखकर दुरितभयहर विमळलक्षण गुणधरो,
प्रभु अजर अमर नरिंदवंदित विनव्यो सीमंधरो;
निज नाद तर्जित मेघगजित धैर्य निर्जित मंदरो,
श्री नयविजय बुध चरण सेवक जशविजय बुध जयकरो.
१२५

९ श्री सम्यक्त्व विचार गर्भित श्री
महावीरजिन स्तवन, +
ढाळ पहेली.
ए छीडी किहां राखी--ए देशी
.
,
इगविध दुविध त्रिविध चउविध वळी, पणविध दशविध जाणो,
ए समकित शिवतरुनुं वीजक, संपति परे मन आणो रे-
प्राणी समकित शुद्ध आराधो, जेम शिवमारग साधोरे-पाणी०?
इगविध तुज आणा रुचि दुविहा, द्रव्य भावथी कहीए;
निश्चय ने व्यवहारे अथवा, समकित दुविध सद्दहीएरे-प्राणी०२
सद्दहणा सूधी तुज आगम, परमारथ नवि जाणे;
समकित द्रव्यथकी तस कहीए, भावथी तत्त्व वखाणे रे-प्राणी०३
मिथ्या पुद्गल शुद्धनुं वेदन, समकित द्रव्य कहावे;
भावथी तत्त्वरुचि पण तिमहिज, तत्त्वरुचि परिभावे रे-पाणी० ४
पुद्गळ रुपी अरुपी पुद्गल, ए पण द्विविध तुं देखे
क्षायोपशमिक वेदक पुद्गल, शेप अपुद्गल लेखे रे-प्राणी० ५
निश्चय समकित शुभ आतमनो, ज्ञानादिक परिणाम;
अथवा आतम समकित कहीए, गुणगुणी भेद न ठामर-माणी०६
मिव्यादृष्टितणी संस्तवना, त्यागादिक व्यवहार;
वळीय निसर्गापर अधिगमथी, विहुँ भेदे निरधार रे-पाणी० ७
+आ स्तवननो अर्थ विस्तार सहित प्रकरण रत्नाकर भाग
वीजामां पृष्ट ७३८ थी छे.

७१
८
जिम कोइ मारगभूलो पंथी, भमतो मारग आवे;
कोइक उपदेशादिकयोगे, कोइक थाग न पावे रे-पाणी
ज्वर पण सहेजे औषधयोगे, जाये एक न जाय;
मारग ज्वरदृष्टांते समकित, इणि परे द्विविध थाय रे-पाणी० ९
जातिसमरण प्रमुखथकी जे, तास निसर्ग विचारो;
गुरु उपदेशादिकथी आव्यु, ते अधिगम चित्त धारो रे-प्राणी०१०
कारक रोचक दीपक भेदे, त्रिविधे पण ए भाप्यु;
अथवा उपशम क्षायोपशमिक, क्षायिक भेदे दाख्यु रे-पाणी०११
तें जिम भाष्युं ते तिम कीधुं, ते कारक तस खास;
तुज धर्मोपरि रुचिथी रोचक, नहि किरियाअभ्यास रे-पाणी.
मिथ्यादृष्टि थको पण पोते, धर्मकथादिक सारे:
दीपक परे परने दीपावे, ते दीपक उपचारे रे-पाणी०
१३
ते समकित जिम फरस्युं जीवे, तिम तुज आगळ दाखं;
तुज आगम नय न्याय शुद्धोदधि, परयारथ रस चाखु रे-पाणी.
ढाळ बीजी.
.
देव । तुज सिद्धांत मीठो-ए देशी
वीर जिणेसर साहेब सुणजो, निज सेवक अरदास रे,
दीन दयाकर ठाकुर आपो, तुम चरणे मुज वास रे-वीर०
लोकाकाशी रह्यो अविनाशी, भाव अनादि अनंत रे;
ए भवचक्रतणां दुःख बहुलां, भोगवियां भगवंत रे-वीर०
सूक्ष्म निगोद वस्यो हुँ स्वामी, अनादि वणस्सइ नाम रे;
तिहां में कीव अनंता पुद्गल-परावर्त विण स्वामीरे-धीर० ३

હિર
४
अव्यवहारराशे इम बसियो, काळ अनंतो भोगे रे;
कर्मपरिणाम नृपतिआदेशे, तादृश भव्यतायोगे रे-वीर०
तिहां एकण सासोसासमें कीधा, भव सतरे झाझेरा रे;
ए दुःख तुज विण कोण छोडावे?स्वामी मुज भवफेरा रे-वीर०५
व्यवहारराशि लइ उतकर्षे, काळ अनंत अनंतो रे:
थूल निगोदने पृथवी पाणी, तेज अनिल त्रस जतो रे-वीर०६
तिहां पण हुं वसियो तुम पाखे, मिथ्यामतने जोरे रे;
हरि हर देव करी में मान्या, तुं न चढ्यो मन मारे रे-वीर० ७
तेण में छेदन भेदन ताडन, भूख तृषा गुरु भार रे;
गर्भवास ने जन्म जरा दुःख, भोगवियां निरधार रे-धीर० ८
इम चउ गइ भवनां दुःख फरसी, वार अनंती अनाणी रे;
पालादृष्टांते इग पुद्गल-परावर्त-स्थिति आणी रे-वीर०
भव्यपणादिकने परिपाके, गिरिसरिउपलन्याये रे,
अध्यवसाय विशेष करण जे, अनाभोगथी थाये रे-वीर० २०
ते त्रिविधे भाख्यु तिहां पहेल, यथामवृत्त बळी वीजु रे;
करण अपूरव नामे कहीए, अनिवृत्तकरण ते त्रीजु रे-वीर० ११
यथामवृत्तकरणे आयु विण, सात करम करी खीण रे;
कोडाकोडी सायर इग पलनो, असंख्य भाग तिणे हीण रे-वीर०
इहां कर्कस निविड गुपिल जिम ग्रंथी-भेदन दुक्कर काम रे,
कर्मपरिणामजनित धन जीवनो, राग द्वेप परिणाम रे-वीर०१३
ते ग्रंथी नवि भेदी जीवे, पहिली इणे संसार रे;
वार अनंती अभव्य पण आवे, ग्रंथीलगे निरधार रे-धीर० १४
भव्य अभव्य रहे तिहां ग्रथी, संख्य असंख्यो काळ रे,
अरिहंतादिकनी ऋद्धि देखी, संयमने उजमान रे-वीर० .२५
,

७३
,
तिहां लहे श्रुत सामायिक द्रव्ये, शेष लाभ नहि तास रे;
तिहाथी ग्रैवेयके पण जीवे, पण नवि शिवपुरवासरे-चीर० १६
कोइक भव्य महातम तेहमां, जेहने भवनो पार रे;
निशित कुठारधारे जिम ततखिण, भेदे वळ मनोहाररे-वीर० १७
करण अपूरव परम विशुद्धे, तिम ते ग्रंथी आय रे;
भेदीने अंतरमुहूरतमां, अनिवृत्तिकरणे जाय रे-वीर० १८
मिथ्यामोहतणी स्थिति तेहर्नु, अंतरमुहूरत एको रे;
उदयक्षण उपरे ओलंघी, ते समरथ सुविवेकोरे-वीर० १९
अनिवृत्तिकरण विशेषे अंतर-मुहूरत काळ अनुपो रे;
अंतरकरण करे तिहां वेद्य जे, दलिक अभाव सरुपो रे-वीर० २०
जिम वनदव दग्धे घन ऊखर, पामी ठाम उल्हाय रे
तिम मिथ्यावेदन वनदव सम, अंतरकरणे थाय रे-वीर० २१
अंतरकरण कयें मिथ्यातनी, थितियुग कहे जिन न्याने रे;
अंतरकरणथकी थिति हेठी, पहेली मुहूरत माने रे-वीर० २२
तेहथी अपरली थिति वीजी, तिहां प्रथम स्थिति जाणो रे;
मिथ्यादलिकनुं वेदन तेहथी, मिथ्यादृष्टि वखाणो रे-वीर० २३
अंतरमुहूरत ते थिति नाशे, नहि मिच्छादलवेदोरे;
अंतरकरणनो प्रथम समय तिहां, लहे उपशम निरवेदो रे-वीर०
परमानंद मगन होइ भट जिम, जीती कटक अशेष रे,
न्यायवंत हरषे जिम गाढे, न्यायधनागम पेख रे-वीर० २५
ढाळ त्रीजी.
महारी सहीरे समाणी-ए देशी.
इणि परे तुजथी समकित फरस्युं, जेहथी भवजळ तरस्यु रे-धन
धन तुम सेवा;
१०

७४ . - . , ४ ६ एहथी मनवंछित फळ लेवा, ते करवा मुज हेवारे-धन तिहां कोइ देशविरति तस सरसी, सर्वविरति लहे हरिसी रे-धन मिच्छा मयणकोदरवा सरिखं, उपशमआषध परखं रे-धन०, २ जळवस्त्रादिकने दृष्टांते, तुज आगग कहे खाते रे-धन०. . . . मिथ्यापुंज करे त्रण शोधी, उपशम करी शुभ वोधि रे-धन०१३ शुद्ध ने अर्थ विशुद्ध ते वीजो, अविशुद्ध मत रीझो रे-धन उपशमथी पडियो मन वामे, क्षायोपशमिक पामे रे-धन मिश्र तथा मिथ्यात्वने फरसे, करम भति इम हरसे रे-धन० वीजु क्षायोपगमिक कहीए, उपशम परि पण लहीए रे-धन० ५ मिच्छापुंज करी त्रिण निरणे, कोइ अपूरवकरणे रे-धन. शुद्ध पुंज तिहां वेदतो ज्ञानी, जिनवचनामृतपानीरे-धन. उपशम पाम्या विण तुज नामे. क्षायोपशमिक पामे रे-धन० यथाप्रवृत्तिकरणत्रय क्रमनी, अंतरकरणे तुजथी रे-धन जे लहे उपशम भवजळ तरवा, तस त्रण पुंज न करवा रे-धन० आलंबन अलहंती इयळ, जिम संठाण न मूके रे-धन० मिश्रपुंज अणलाभी उपशमे, तिम मिथ्यात्वे ढ़के रे-धन० उपशमसमकितथी विणे पडियो, जइ मिथ्यागुण अडियो रे-धन० इम सिद्धांती निज मत खोले, कल्पभाष्य पण वोले रे-धन ते त्रण पुंजर्नु संक्रम भापुं, जिनवयणे मन राखु रे-धन० १० मिथ्यादलिकथी पुद्गल खिंची, समकितदृष्टि विंची रे-धन संकरभावे समकित मीसे, शुभ परिणामे हिंसे रे-धन १२ समकितदृष्टि मीस आकर्षी, समकित माह ही रे-धन संकरभावे मिथ्यादृष्टि, मिथ्यामां गुण पृष्टि रे-धन समकितपुद्गल मिथ्या मांहे, पण यीसे नवि चाहे रे-धन ८ ० r .

, मिच्छा खीण नहि, छे जेहने, ते त्रण पुंज छे तेहने रे-धन०. १३ मिच्छा खीण थये दोय पुंजी, मीस खये एक पुंजीरे-धन० क्षायिक समकित पुद्गल नाशे, जिनआगम इम भापे रे-धन०१४ शोधित मयणकोद्वा थाने, समकितपुद्गल माने रे-धन० तेहने विरुध्ध तैलादिक पाशे, शुद्धपणुं तस नाशे रे-धन २५ तिमज कुशास्त्र कुतीर्थीक संगे, तस किरिया मन रंगे रे-धन मिथ्या मिश्रित समकित जाये, ततक्षण मिथ्या थाय रे-धन० १६ समकितथी पडियु जो पार्छ, वळी समकित लहे आर्छ रे-धन० ते त्रण पुज करे तिहां फेरी, मिच्छ अपूरवी वेरी रे-धन० १७ अनिवृत्तिकरणवले ते रसियो, समकितपुंजे वसियो रे-धन० समकित परे जिहां विरतिने पावे, आद्य करण बे आवे रे-धन करण अपूरव कालने आगे, विरति लही तिहां जागे रे-धन० १८ अंतरमुहूरतमा तस लाधे, निज परिणामे वाधे रे-धन उंचो नियम नहि तिहां कोइ, वृद्धि हाणि सम होइरे-धन० १९ अनाभोग परिणामनी हाणे, गइ विरति नवि जाणे रे-धन अकृतकरण थको ते प्राणी, फिरी लहे विरति सुहाणी रे-धन २० आभोगे जे विरतिथी खसिया, तिमज मिथ्यागुणे वसिया रे-धन अंतरमुहूरतमा रहे आछी, जघन्यथकी फिरी पाछी रे-धन० २१ उत्कर्षे बहु काळे भाषी, आद्य करण छ साखी रे-धन इणि परे कर्मप्रकृतित्ति मांहे, तिहां जो जो उच्छाहे रे-धन०२२ कोई विराधितसमकित फेरी, ते लहे मिथ्यावेरी रे-धन छट्ठी नरकलगे ते जाय, समयमते कहेवाय रे-धन. २३ आउ बंध विना उच्छाहे, फिरी समकित अवगाहे रे-धन वैमानिकविण आउ न वांधे, कर्ममति मत सांधे रे-धन G . , --- .

७६
समकितपतित कहे मत बांधे, उत्कृष्टी स्थिति बांधे रे-धन
भिन्नग्रंथीने आगमन्याने, स्थिति उत्कर्ष न माने रे-धन० २५
इणि परे भेद मतांतर जाणे, पण संदेह न आणे रे-धन०
निःशंकित तुज वचन आराधे, न्याये तस गुण वाधे रे-धन० २६
ढाळ चोथी.
,
३
४
विनय वहो सुखकार अथवा शालिभद्र भोगी रहो-ए देशी.
दर्शनमोहविनाशथी जी, जे निर्मळ गुणठाण;
ते समकित ओघे कह्युजी, ते भवियण चित्त आण रे-
जिनजी तुण आणामु रंग, मुज न गमे मिथ्यासंग रे-जि०१
मिच्छा दरसण माहनीजी, उपशमी उपशय जाण;
धुर ग्रंथीभेदे कयुंजी, उपशम श्रेणी प्रमाण रे-जि.
नाश उदीरण मिच्छनोजी, अनुदीरण सम ठाम;
क्षय उपशमथी उपजेजी, क्षयोपशमिका नाम रे-जि.
त्रिविध मोह विनाशथीजी, श्रीजुं क्षायिक नाम;
क्षपक श्रेणी चढतां हुएजी, जेहथी शिवपुरठाम रे-जि०
विपाक प्रदेशे वेदकुंजी, द्विविध उदय विष्कंभ;
उपशमनुं तेहने कहेजी, आगममां थिर थंभ रे-जि.
नाश विपाकोदयथकीजी, वेदन तेहर्नु रे नाम;
उपशमी ते नवि संभवेजी, क्षायोपशमिक ठाम रे-जि. ६
मिच्छापुद्गल वेदवाजी, शुद्ध अशुद्ध तिहां दोय;
विपाक प्रदेशोदयथकीजी, अनुक्रमे समजी जोय रे-जि०
अंण चउ दुग मिच्छातणाजी, पुंज खपावी रे होय
शुद्ध पुंज खपतां तिहांजी, अंतिम पुद्गल होय रे-जि.
तस वेदन तेहने कयुजी, वेदक चोथु रे नाम;
उपशम वमतां पांचमुंजी, सासादन गुण धाम रे-जि.
न

२
अंतरमुहूरत एकनीजी, उपशम स्थिति उवेख,
उत्कर्षे पट आवळीजी, जघन्य समय होय शेष रे-जि० १०
अशुद्ध पुंज जावातणीजी, इच्छाए तिहां तास;
अण कषाय उदये हुएजी, जेहथी उपशमनाशरे-जि. ११
उपशमथी पडतां थकांजी, न गयो मिच्छा रे जाव;
तावत सासादन कह्युजी, उपशम स्वाद सहाव रे-जि. १२
अंतरमुहूरत काळनीजी, उपशपस्थिति गुणखाण;
सासादन षट आवळीजी, वेदक समयप्रमाण रे-जि.
स्थिति सागर तेत्रीशनीजी, साधिक क्षायिक जाण;
वमणी स्थिति एहथी कहीजी, क्षायोपशमिक ठाण रे-जि० १४
उपशय सासादन कहुंजी, आभववेळा रे पंच;
वेदक एक वेळा हुएजी, तिमहीज क्षायिक संच रे-जि० १५
वार असंख उत्कर्षथीजी, क्षायोपशमिक होय:
हवे तस गुणठाणां कहुंजी, सांभळजो सहु कोय रे-जि० १६
उपशम अड गुणठाणमांजी, अविरत गुण पद रेख
क्षायिक गुणठाणे सवेजी, आदिम त्रण विण शेष रे-जि० १७
अविरति गुणठाणा थकीजी, जावत सत्तमठाण;
एक वेदक वीजें इहां जी, क्षायोपशमिक जाण रे-जि० १८
सासादन सासादनेजी, भाषे अंग उवंग;
न्याये शिवसुख ते लहेजी, जश तुज आण अभंग रे-जि० १९
,
ढाळ पांचमी
शांति सुधारस कुंडमां तुं रमे मुनिवर-ए देशी.
धन धन शासन ताहरु, माहरु जिहां मन लीन रे:
क्षण पण तस विण नवि रहे, जिम जळभर विण मीन रे-धन. १

७८ २ ० L Mr , ६ ७ देशविरति दरशन थकी, पलिय पहुत्तमा जाणी रे; अनुक्रमे चरण श्रेणी विहुँ, संख्य सायर गुणखाणी रे-धन० , तेहिज भवे हुए तेहने, जेहने सत्तग खीण रे, चउ तिय भव उत्कर्पथी, पुत्व बद्धाउने पीण रे-धन वद्धायु सुर नरगर्नु, तेहने तिय भव तंत रे: .. आउ असंख्य नर तिरि तj, तस पण चउ भवे अंत रे-धन: ४ समकितस्थिति होए ओपथी, अंतरमुहरत एक रे; साहिय खओवसमा सिरी, सायर छासट्ठी छेक रे-धन० ५ इग अथवा बहु आसरी, दरसणनो उपयोग रे जघन्य उत्कृष्ट थकी कह्यो, अंतरमुहरत भोग-रे-धन दरसणलब्धि शुभ सुरलता, क्षयोपशमादिक रुप रे; अंतरमुहरत माननी, जघन्यथी कहे जिनभूप रे-धन. छासठ सायर सवि मळी, नरभव हिय उत्कृष्ट रे; तेहथी उर्द्ध जो नवि दिए, समकित रयणने पृष्ठ रे-धन० ते निश्चय शिवपद लहे, ए एक जीवने योग रे; जीव नानाश्रितः सर्वदा, दरसणनो उपयोग रे-धन० अंतरमुहूरत एकनु, जघन्य अंतर मन आण रे, अर्द्ध पुद्गलपरावर्त्तनु, तस उत्कृष्ट परिमाण रे-धन जीव नानाश्रित नवि होए, समकित अंतर लेश रे; तत्र आवश्यकत्तिमा, ए अधिकार विशेप रे-धन ११ दशविध सहज उपदेशथी, उपशमप्रमुख जे पंच रे; अहव निसग्ग रुइ भेदथी, दशविध तस, परपंच रे-धन १२ निसग्गुवएस-आणारुइ, बीयरुइ अभिराम रे; अभिगमा-भोग-किरियारुइ, संखेव-धम्मरुद नाम रे-धन० १३ गुरु उपदेश विण स्हेजथी, जिनवयणे परतीत रे; . जैहने तेहने जाणजो, प्रथम निसर्गरुचि रीत रे-धन०. . , १४॥ 28 , ।

७९ -- १५ १६ १७ १८ १९ ते सवि गुरु उपदेशथी, सद्दहे जे जण आप रे; ते उपदेशरुचि नर कह्यो, इस तुम आगमथाप रे-धन० कारणप्रमुख अजाणतो, मुज जिनआणज खेम रे; तइय आणारुचि तुं कहे, मापतुपादिक जेम रे-धन सूत्र भणवो समकित लहे, प्रसन्न प्रसन्न परिणाम रे; गोविंद वाचकनी परे, सुत्तरुइ तस नाम रे-धन देशरुइ खओवसमथी, सल्वरुइ विस्तारी रे, उदकमा तेलबिंदु परे, वीयरुइ भव तारी रे-धन० अभिगमरुइ सुअनाणने, अरथथकी अवगाहे रे; अंग पइन्न प्रमुख जे, शास्त्र सन्ने निरवाहे रे-धन द्रव्यना भाव जाण्या जिणे, सर्व प्रमाणे असेस रे; सर्व नये तिम तस का, वित्थाररुइ अक्लेश रे-धन० दसण नाण चारित वळी, तिम तिनयोत्तम काम रे, सुमति गुपति किरिया रुचे, ते किरियारुइ नाम रे-धन आगमकोविद नवि हुए, कुमय कुदिदिवि जुत्त रे; संखेवरुइ तेहने कह्यु, जिम चिलातिय पुत्त रे-धन० धम्म अधम्म प्रमुख दव, चरण सुयधम्मना भेद रे; जे जिनभापित सद्दहे, ते धम्मरुइ निरवेद रे-धन० ए दशविध दरसण कहां, उत्तराध्ययनमझार रे; अध्ययने ते अडवीसमे, न्यायसागर सुखकार रे-धन० २१ २२ २३ -- ढाळ छही. माइ धन्न सुपन तुं-ए देशी. जड जळ पण पोते सिंच्यु काठ न बोळे, तस संगति लोहुँ तेहने पण तस तोळे,

८०
३
तेम हुँ गुणहीणो तो पण दास तमारो,
अवगुण उवेखी प्रभुजी पार उतारो.
तुं गुणमणिदरीयो उद्धरियो जग जेणे,
मुज कांइ न तार्यों तुज संगति नहि तेणे;
अलगो तहिं विलगो तुं मुज दिलथी देव,
अविचळ पद आपो ढीलतणी शी टेव ?
नहि तो मुज दावे नहि मूकुं करुं सोर,
झाली दिलभितर घाली करशुं जोर,
जाशो किम दीधा-विण शिवसुख जिनराज !
सहेजे जो देशो तो रहेशे तुम लाज.
अविनय मुज खमजो हुँ छु मूढ अजाण,
करतां नवि आवे विनतडी जगभाण;
वाळक जिम वोले कालो गहिलो वोल,
ते मातपितामन लागे अमृततोल.
इणि परे प्रभु स्तवियो समकित लेश विचारे,
आगम अनुसारे मुज मतिने अनुहारे;
संवत ऋतुरसमुनि-चंद्र* संवत्सर जाणी,
भादरवे मासे सीत पंचमी गुणखाणी.
श्री तपगच्छ नायक श्री विजयरत्न सूरींद,
सुरगुरु जस आगळे कर जोडे मतिमंद;
तस राज्ये पंडित उत्तमसागर सीस,
कहे न्यायसागर प्रभु पूरो संघजगीस.
ac
५
इति श्री सम्यक्त्व विचार गर्मित स्तवन.
* १७६६

१० श्री अढार पापस्थानकनी सज्झाय.
१
पहेला हिंसा पापस्थानकनी सज्झाय.
कपूर होये अति ऊजळो रे-ए देशी.
पापस्थानक पहिलं कर्तुं रे, 'हिंसा नाम दुरंत;
मारे जे जग जीवने रे, ते लहे मरण अनंत रे प्राणी
--जिनवाणी धरो चित्त. १
मातपितादि अनंतनारे, पामे वियोग ते मंद;
दारिद्य दोहग' नवि टळेरे, मिले न वल्लभद्रंदरे- प्राणी०
होय विपाके दश गुणुरे, एक वार कियु कर्म;
शत सहस्र कोडी गमेरे, वीव्र भावना मर्म रे-
प्राणी०३
मर कहेता पण दुःख हुएरे, मारे किम नवि होय ?
हिंसाभगिनी अति बूरीरे, वैश्वानरनी जोय रे- प्राणी० ४
तेहने जोरे जे हुआ रे, रौद्र ध्यान प्रमत्त;
नरकअतिथि ते नृप हुआ रे, जिम सुभूम ब्रह्मदत्तरे- प्राणी० ५
राय विवेक कन्या क्षमा रे, परणावे जस
साय;
तेहथकी दूरे टळे रे, हिंसा नाम वलाय रे-
प्राणी०६
बीजा मृषावाद पापास्थानकनी सज्झाय.
लाछलदे मात मल्हार-ए देशी
वीजुं पाप, स्थान, मृपावाद दुर्थ्यान;
आज हो छंडो रे भवि मंडो धर्मशुं प्रीतडीजी.
वैर खेद अविश्वास, एहथी दोपअभ्यास
आज हो थाए रे नवि जाए, व्याधि अपथ्यथीजी.५ २
१ जेनां फळनो दुखे पार आवे ते. २ माठी गतिमा
जवापणुं. ३ फळ आपवाने वखते ४ यमराजा. ५ प्रतिकूळ वस्तु
-

८२
रहि, कालिकमरि, परिजनवचन ते भूरि;
आज हो सहिर्बु रे नवि कहि, जूठ भयादिकेजी. ४
जे सत्य व्रत धरे चित्त, होय जगमांहे पवित्त;
आज हो तिहने र नवि भय, मुर व्यंतर पक्षधीजी. ५
जे नवि भाखे अलिक, बोले ठाई ठीक;
आज हो टके रे मुविवेके, सुयश ते सुख वरेजी, ६
,
त्रीजा अदत्तादान पापस्थानकनी सज्झाय.
१
निंदरडी वेरण हुइ रही-ए देशो
चोरी व्यसन निवारीए, पापस्थानक हो त्रीजु कयु घोरके;
इहभव परभव दुःख घणां, एह व्यसने हो पामे जग चोरके.
चोर ते प्राय दरिद्री हुए, चोरीथी हो धन न ठरे नेट' के;
चोरनो कोइ धणी नहीं, प्राये भूख्य हो रहे चारनुं पेटके-चो०२
जिम जळमांही नांखीयो, तळे आये हो जळने अयः गोळ के;
चोर कठोर करम करी, जाय नरक हो तिम निपट निटोल के.३
नाई पडयु वळी विसयु, रह्यं राख्यु हो थापण कर्यु जेहके;
तृण तुस मात्र न लीजीए, अणदीधु हो किहां कोइनुं तेहके- ४
दूरे अनर्थ सकळ टळे, मिले व्हाला हो सबळे जश थायके;
मुरमुखनां हुए भेटणां, व्रत त्रीजु हो आने जस दायक-चोरी० ५
त्यजी चोरपणुं देवता, होय निश्चय हो रोहिणीया जेमके
ए व्रतथी जस मुख लह,वळी प्राणी हो वहे पुण्यशुं प्रेम के-चो० ६
,
१ जूटुं. २ स्थिर थने, लांबी वग्वत. लोढानी गोळो.
2 गमार, मृर्व. ५ निर्लज्ज. ६ खोवाचलं ७ फोतगं, लेश मात्र,

८३ चोथा अब्रह्मचर्य पापस्थानकनी सज्झाय. - पापस्थानक चोथु वर्जीए, दुर्गतिमूल अवंभ; जग सवि मूंझ्यो छे एहमां, छंडे तेह अचंभ- पा० १ रुडं लागे छे ए धुरे, परिणामे अति क्रूर; फळ किंपाक नी सारिखां, वर्ज सज्जन दूर पाप० २ अधर विद्रुम स्मित फूलडां, कुचफळ कठिन विशाळ; रामा देखी न राचीए, ए विषवेलि रसाळ पाप०३ प्रवळ ज्वलित अय पूतळी, आलिंगन भलु तेत; नरकदुवारनितविनी, 'जघन सेवन ए दुरंत पाप०४ दावानळ गुणवनतणो, कुळ मशी कुर्चक “एह; राजधानी मोहरायनी, पातक कानन मेह पाप०५ प्रभुताए हरि सारिखो, रुपे मयण१० अवतार; सीताए रे रावण यथा, छंडो पर नर नार पाप०६ दश शिर रज मांहे रोळव्यां, रावण विवश अवंभ; रामे न्याये रे आपणो, रोप्यो जग जयथंभ- पाप० ७ पाप बंधाये रे अति घणुं, सुकृत सकळ क्षय जाय; अब्रह्मचारीनुं चिंतव्यु, कदिय सफळ नवि थाय- पाप० ८ मंत्र फळे जग जस वधे, देव करे रे सान्निद्ध; ब्रह्मचर्य धरे जे नरा, ते पामे नव निद्ध- पाप०९ शेठ सुदर्शनने टळी, शूली सिंहासन होय; गुण गाये गगनेरे देवता, महिमा शीलनु जोय- पाप०१० , १ झेरी फळ. २ परवाळां जेवा होठ ३ फूल झरे एवं थोडं हसवु ४ स्तन. ५ सख्त धगावेली लोढानी पूतळी. ६ नारी. ७ केडनो आगलो भाग ८ शाहीनो कुचडो. ९ पाप रुपी वन. १० कामदेव, ८४ मूल चारित्रनु ए भलु, समकित वृद्धि निदान शील सलील धरे जिके, तस हुए सुजस वखाण-पा० १? । स. पांचमा परिग्रह पापस्थानकनी सज्झाय, सुमति सदा दिलमां धरो-ए देशी. परिग्रह ममता परिहरो, परिग्रह दोप, मूळ सलूणे; परिग्रह जेह धरे घणो, तस तप जप प्रतिकूळ, स. प. १ नवि पलटे मूल राशिथी, मार्गी कदिय न होय स. परिग्रह ग्रह छे अभिनवो, सहुने दीए दुःख सोय स. प. २ परिग्रह मद गरुअत्तणे,२ भवमांही पडे जंत यानपात्र जिम सायरे, भाराक्रांत अत्यंत स. प.३ ज्ञानध्यान हयगयवरे, तप जप श्रुत परतंत स. छोडे सम प्रभुता लहे, मुनि पण परिग्रहवंत परिग्रह ग्रह वशे लिंगीया, लेइ कुमतिरज सीस जिम तिम जग लवता फिरे, उनमत्त हुइ निशदिस. स. प. ५ तृपतो न जीव परिग्रहे, इंधणथी जिम आग तृप्णादाह ते उपशमे, जल सम ज्ञान वैराग. तृपतो सगर मुते नहि, गोधनथी कुचीकर्ण तिलक शेठ वळी धान्यथी, कनके नंद सकर्ण' असंतुष्ट परिग्रहभर्या, मुखीया न इंद नरिंद स. मुखी एक अपरिग्रही, साधु सुजस समकंद स. प.८ स. प. ४ स. स. स. स. प.७ १ निश्चित मार्गे चालनार, २ भारे थवाथी, ३ वहाण, भारे भरेल, ५ पंडित डायो.. समताना कंट, ८५ , , , लाभ ते छहा क्रोध पापस्थानकनी सज्झाय, ऋषभनो वंश रयणायरु-ए देशी. क्रोध ते वोधनिरोध छे, क्रोध ते संयमघातीरे, क्रोध ते नरकनुं वार[, क्रोध दुरित पक्षपातीरे. पापस्थानक छठें परिहरो, मन धरी उत्तम खंसिरे क्रोधभुयंग नी जांगुली, एह कही जयवंतीरे.. पा.२ पूरव कोडि चरण"गुणे, भाव्यो छे आतम जेणरे; क्रोधविवश हुता दोय घडी, हारे सवि फळ तेणरे. पा.३ वाळे आश्रम आपणो, भजना अन्यने दाहेरे: क्रोध कृशानु" समान छे, टाळे प्रशम प्रवाहेरे. पा.४ आक्रोश तर्जना घातना, धर्मभ्रंशने भावेरे; अग्रिम अग्रिम विरहथी, शुद्ध स्वभावेरे. पा.५ न होय ने होय तो चिर नहि, चिर रहे तो फळ छे हो रे; सज्जनक्रोध ते एहवो, जेहवो हुर्जननेहो रे. पा.६ क्रोधी मुखे कटु बोलणा, कंटकीया कूटसाखीरे; अदिढ कल्याणकरा कह्या, दोष तरुशत साखीरे. कूरगडू चउ तप कर्या, चरित सुणी सम आणोरे: उपशम सार छे प्रवचने, सुजशवचन ए प्रमाणोरे. पा.८ सातमा मान पापस्थानकनी सज्झाय. नदी यमुनाके तीर उडे दोय पंखिडां-ए देशी. पापस्थानक कहे सातमुं श्री जिनराजए, मान मानवने होय दुरितशिरताज ए; १. पाप, २ क्षमा, ३ सपं, ४ जांगुलीमंत्र, ५ चारित्र, ६ हावु अथवा न होवु ( बाळे के न बाळे ), ७ अग्नि, ८ शांति, ९ एक 'एकना अनुक्रमे ल्यागथी, १० खराब झाड (बोरडी, बावळ, थोर वगेरे, ११ नहि जोयाज भला. पा. ७

८६
आठ शिखर गिरिराजतणां आडां वळे,
नावे विमलालोक तिहां किम तम टळे ? १
प्रज्ञामद तपमद वळी गोत्रमदे भर्या,
आजीविकामदवंत न मुक्ति अंगीकर्या;
सयोपशम अनुसारे जो एह गुण वहे,
श्यो मद करवो एहमां? निर्मद मुख लहे. २
उच्चभाव दृढदोषे मदज्वर आकरो,
होय वेहनो प्रतिकार' कहे मुनिवर खरो;
पूर्व पुरुष सिंधुर थी लघुता भाव,
शुद्ध भावन ते पावन शिवसाधन न.
माने खोयुं राज्य लंकानुं रावणे,
नरनुं मान हरे हरि आवी औरावणे;
लिभद्र श्रुतमदथी पाम्या विकार ए,
माने जीवने आवे नरकअधिकार ए.
विनय श्रुत तप शील त्रिवर्ग हणे सवे,
मान ते ज्ञाननो भंजक होय भवोभये;
लुपक छेक विवेकरयणनो मान छे,
एहने छांडे तास न दुःख रहे पछे.
माने वाहुलि वरसलगे काउस्सग्ग रह्या,
निर्मद सेवक चक्री दोय मुनि सम कह्या;
सावधान त्यजी मान जे ध्यान धवल घरे,
परमा सुजसरमा" तस आलिंगन करे.
४
६
१ प्रकाश, २ अंधका-३ उपाय,
2 हार्थी, ६, स्त्री.

आठमा माया पापस्थानकनी सज्झाय.
स्वामी स्वयंप्रभ सांभळो अरिहंताजी-ए देशी.
पापस्थानक अष्टम का सुणो संताजी,
छांडो माया मूल गुणवंताजी;
कष्ट करे व्रत आदरे सु., मायाए ते प्रतिकूल गु. १
नगन मासउपवासिया सु., सीथ लीए कृश अन्न गु;
गर्भ अनंता पामशे सुद्ध, जो छे माया मन्न गु० २
केश लोच मलधारणा सु., भूमिशय्या व्रतयाग गु.
सुकर सकळ छे साधुने सु., दुप्कर मायात्याग गु. ३
नयन वचन आकार- सु., गोपन मायावंत गु. ४
जेह करे असती परे सु., ते नहि हितकर तंत गु. .
कुसुमपुरे घर शेठने सु., हेठे रह्यो संविज्ञ गु. ५
उपरे तस वीजो रह्यो सु., मुत्कल पण सुगुणज्ञ गु.
दंभी एक निंदा करे सु., बीजो धरे गुणराग गु.
पहेलाने भव दुत्तर कहे सु., वीजाने कहे वळी ताग गु. ६
विधि निषेध नवि उपदिशे सु., एकांते भगवंत गु.
कारणे निष्कपटी हवु सु., ए आणा छे तंत गु. ७
मायाथी अळगा टळो सु., जिम मळो मुगति रंग गु.
सुजसविलास सुखी रहो सु., लक्षण आवे अंग गु.८
.
१ दाणो, २ सहेलं, ३ मोकळो (शिथिलाचारी), ४ दुखे
संसार तरनार

८८ नवमा लोभ पापस्थानकनी सज्झाय. ૧ जीरे मारे जाग्यो कुमर जाम-ए देशी. जीरे मारे लोभ ते दोष अथोभ, पापस्थानक नवमुं कहां जीरेजी; जी. सर्व विनाश- मूल, एहथी कोइ न सुख लघु जी रे. १ जी. सुणीए बहु लोमांध, चक्रवर्ती हरीनी कथा जी रे. जी. पाम्या कटुक विपाक, पीवत रक्त जळो यथा जी रे. २ जी. निधनने शतचाह, शतचहे सहस लोभीए जी रे. जी. सहस लहे लखलोभ, लखलोभे मन कोडीए जी रे. ३ जी. कोटीश्वर नृपऋद्धि, नृप चाहे चक्रीपणु जी रे. जी. चाहे चक्री सुरभोग, सुर चाहे सुरपतिमुख घणुं जी रे. ४ जी. मूल लघुपणे लोभ, वाधे शराब परे सही जी रे. जी. उत्तराध्ययने अनंत, इच्छा आकाशसमी कही जी, रे. ५ जी. स्वयंभूरमण समुद्र, कोइक अवगाही शके जी रे..." जी. ते पण लोभसमुद्र-पार न पामे वलथके जी रे. जी. कोइक लोभने हेत, तप श्रुत हारे जे जडा जी रे. जी. काग उडावण हेत, सुरमणि' नाखे ते खडा जी रे. जी. लोभ तजे जे धीर, तस सवि संपत्ति किंकरी जी रे. जी. सुजस मुपुण्य विलास, गावे तस सुरसुंदरी जी रे. ८ , ६ ७ १ अति घणो, २ लोही, ३ सोनी इच्छा. ४ सरवलां, अळ- सियां, ५ न्हाइ, ६ चिंतामणि रत्न

८९
रे;
दशमा राग पापस्थानकनी सज्झाय.
सुण मोरी सजनी रजनी न जावे रे-ए देशी.
पापस्थानक दशमुं कर्तुं रागरे, कुणहि न पाम्यो तेहनो तागरे,
रागे वाह्या हरि हर वंभारे, राचे नाचे करेय अचंभारे.
राग केशरी छे वड राजारे, विपयामिलाप ते मंत्री ताजारे;
जेहना छोरु इंद्रिय पंचोरे, तेहनो कीधो ए सकल प्रपंचोरे. २
जेह सदागमवश हुइ जाशेरे, अप्रमत्तता शिखरे वाशे'रे;
चरण धरम नृप शैल विवेकरे, तेहथुन चले रागो टेकेरे.
वीजा तो सवि रागे वाधारे, एकादश गुणठाणे उमाह्या
रागे पाड्या ते नर खुत्तारे, नरकनिगोदे महादुःखजुत्तारे. ४
रागहरण तप जप श्रुत भाख्यारे,
तेहथी पण जिणे भवफल चाख्यारे:
तेहनो कोइ न छे प्रतिकारोरे,अमीय होय विप त्यां शो चारोरे १५
तपवले छुट्या तरणुं ताणीरे, कंचन कोडि आषाढभूति नाणीरे;
नंदिषेण घुण रागे नडियारे, श्रुतनिधि पण वेश्यावश पडियारे.६
वार जिन पण रही घरवासेरे, वर्त्या पूर्व राग अभ्यासेरे;
वज्रर्वध पण जस वल तूटेरे, नेहतंतुथी तेह न छूटे रे. ७
देहउच्चाटन अग्निर्नु दहवुरे, घणकुट्टन ए सबि दुःख सहर्बु रे;
अति घणु राती जे होय मजीठ रे, रागतणो गुण एहज दीठरे. ८
राग न करजो कोइ नर कोइथुरे,
नवि रहेवाय तो करजो मुनिशुंरे,
मणि जिम फणीविषनो तिय तेहोरे,
रागर्नु भेषज सुजशसनेहोरे. ९
वसशे. २ पर्वत. ३ पहोंच्या. ४ देहनो नाश (खंडाइने
भूको थइ जवु ते. ५ झेरनो
૨૨

९०
अग्यारमा द्वेष पापस्थानकनी सज्झाय.
१
,
लालननी देशी.
द्वेष न धरीए लालन द्वेष न धरीए,
द्वेष तज्याधी लालन शिवसुख वरीए ला. शि.
पापस्थानक ए अग्यारसुं कूडं,
द्वेपरहित चित्त होय सवि रुडं ला. हो. ?
चरण करण गुण वनी चित्रशाली
उपधूमे होय ते सवि काली ला. ते. २
दोष तालीश शुद्धआहारी,
धूम्रदोषे होय प्रवल विकारी ला. प्र. ३
उग्र विहार ने तप जप किरिया,
करता द्वेष ते भवमाहे फरिया ला. भ. ४
योगर्नु अंग अद्वेप छ पहेलं,
साधन सवि लहे तेहथी वहेल ला. ते. ५
निर्गुण ते गुणवंत न जाणे,
गुणवंत ते गुण द्वेपमा ताणे ला. द्वे. ६
आप गुणी ने बळी गुणरागी,
जगाहे तेहनी कीरति जागी ला. की.
राग धरीजे जिहां गुण लहीए,
निर्गुण उपर समचित्त रहीए ला. स. ८
भवथितिचिंतन सुजशविलासे,
उत्तमना गुण एम प्रकाशे ला. ए. ९
७
१ चित्रवाळो सुंदर आवास (रहेवार्नु घर), २ द्वेपरपी
धुमाडायढे.

१ , बारमा कलह पापस्थानकनी सज्झाय. किसके चेले किसके पूत-ए देशी. कलह ते वारसुं पापर्नु स्थान, दुरगति वननुं मूळ निदान- साजन सांभळो, महोटो रोग कलह काचकामळो. दंतकलह जे घरमांहे होय, लच्छीनिवास तिहां नवि जोय. सा..? शुं मुंदरी तुं न करे सार? न करे आपे कांइ गमार-सा. क्रोधमुखी तुं तुजने धिक्कार, तुजवी अधिको कुण ? कलिकाळ-सा.र साहमु वोले पापणी नित्त, पापी तुज पिता जुओ चित्त-सा. . दंतकलह इम जेहने थाय, ते दंपतीने सुख कुण ठाय ? कांटे कांटे धाये वाडी, वोले वोले वाधे राडी-सा. जाणी मौन धरे गुणवंत, ते सुख पामे अतुल अनंत सा.४ नित्ये कलहण कोहणशील, भंडणशील' विवादनशील' सा. चित्त उताप धरे जे एम, संयम करे निरर्थक तेम- सा.५ कलह करीने खमावे जेह, लघु गुरु आराधक होय तेह-सा. कलह समावे ते धन धन्न, उपशमसार कहियो सामन्न सा. ६ नारद नारी निर्दय चित्त, कलह उदीरे त्रणे नित्त-सा. सज्जन सुजन सुशील महत, वारे कलह स्वभावे संत- सा.७ तेरमा अभ्याख्यान पापस्थानकनी सज्झायः अरणिक मुनिवर चाल्या गोचरी-ए देशी. पापस्थानक ते तेरसु छांडीए, अभ्याख्यान दुरंतोजी; अछतां आळ जे परनां उच्चरे, दुःख पामे ते अनंतोजी- १ कमळेा, २ संभाळ, ३ कोध करवानी टेन, ४ भांडवाती टेव, ५ वाद करवानी टेव, ६ श्रमण (साधु)पणुं, ७ जगाढे,, । .

९२
२
धन धन ते नर जे जिनमत घरे.
अछते दोषे रे अभ्याख्यान जे, करे न पूरे ठाणोजी;
वे वे दोषेरे तेहने दूपीए, इम भाखे जिनभाणो जी-ध.
जे बहु मुखरी रे वळी मत्सरभयो, अभ्याख्यानी ते होयजी;
पातक लागेरे अगकीयां सही, ते कीधुं सवि खोयजी-ध.
मिथ्यामतिनी रे दश संज्ञा जिके, अभ्याख्यानना भेदोजी;
गुण अवगुणनो रे जे करे पालटो, ते पामे बहु खेदोजी-ध.
परमे दोप न अछता दीजीए, पीजीए जो जिनवाणीजी:
उपसयरसशुंरे जगमा भीजीए, कीजीए सुजशकमाणीजी-ध. ५
३
चौदमा पैशुन्य पापस्थानकनी सज्झाय.
शिरोहीनो शालु हो के उपर योधपुरी-ए देशी.
पापस्थानक हो के चौदमुं आकरूं,
पिशुनपणार्नु हो के व्यसन छे अति वृरु,
अशन मात्रनो हो के शुनक" कृतज्ञ छे,
तेहधी मँडो हो के पिशुन लये पछे. १
बहु उपकरीए हो के पिशुनने परे परे',
कलहनो दाता हो के होय ते उपरे;
दुधे धोयो हो के वायस उजळो,
किम होये प्रकृते हो के जे छे शामळो. २
६ वाचाळ, बोलफा.२ इयांटु, चाडी खावानु, खायार्नु,
५ कृतरो, ६ कर्या गुणना जाण,७ चाडोयो,८ फरी फरी,९ कागडो,
१० स्यभाषे.

९३
तिलहतिलत्तण हो के नेह छे त्यां लगे,
नेह विणठे हो के खल" कहीए जगे;
इम निःस्नेही हो के निर्दय हृदयथी,
पिशुननी वार्ता हो के नवि जाये कथी. ३
चाडी करतां हो के बाडी गुणतणी,
सके चूके हो के ख्याति पुण्यतणी;
कोइ नबी देखे हो के बदन पिशुनतj,
निर्मळ कुळने हो के दीए ते कलंक घणु. ४
जिम सज्जनगुण हो के पिशुनने दूपीए,
तिम तिणे सहेजे हो के त्रिभुवन भूपीए;
भस्मे मांज्यो हो के दर्पण होय भलो,
सुजश सवाइ हो के सज्जन सुकुलतिलो.
पंदरमा रतिअरति पापस्थानकनी सज्झाय.
प्रथम गोवाळातणे भवेजी-ए देशी.
जिहां रति कोइक कारणेजी, अरति तिहां पण होय;
पापस्थानक ते पंदरमुंजी, तिणे ए एकज जोय
-सुगुण नर, समजो चित्तमोझार.
चित्त अरति रति पांखशुंजी, उडे पंखीरे नित्त;
पिंजर' शुद्ध समाधिमेंजी, वध्यो रहे ते मित्त-सु.
मनपारद उडे नहिजी, पामी अरति रति आग;
तो हुए सिद्धि कल्याणनीजी, भावठ जाए भाग सु.
रतिवशे अरति करीजी, भृतारथ होय जेह,
१ तलनु तलपणुं, २ तेल, ३ नाश पामे, ४ खोळ, ५ सारा
कुळमां तिलक समान, ६ प्रीति, ७ अनीति, ८ पांजरु, ९, पारो.
२
.

.
तस विवेक आवे नहिजी, होय न दुःखनो छेह-सु.
न रति अरति छे वस्तुथीजी, ते उपजे मनमांहि
अंगज वल्लभ सुत हुओजी, यूकादिक नहि कांहि-सु. ५
मनकल्पित रति अरति छे जी, नहीं सत्य पर्याय;
नहीं तो वेची वस्तुमांजी, किम ते सवि मिट जाय ? सु. ६
जेह अरति रति नवि गणेजी, सुख दुःख दोय समान;
ते पामे जससंपदाजी, वाधे जग तस वान-सु.
७
सोळमा परपरिवाद पापस्थानकनी सज्झाय.
साहेव वाहु जिणेसर विनवू-ए देशी.
सुंदर पापस्थानक तजा सोळमुं, परनिंदा असराळहो;
मुंदर निंदक जे मुखरी हुए, ते चोथो चंडाळ हो सुं. पा० १
मुं. जेहने निंदानो ढाळ छे, तप किरिया तस फोक हो;
मुं. देव किब्बिस ते उपजे, ए फळ रोकारोक' हो मुं. पा०२
सु. क्रोध अजीरण तपतj, ज्ञानतणु अहंकारहो;
मुं. परनिंदा किरियातणु, वमन अजीर्ण आहार हो सुं. पा०३
मुं. रुप न कोइर्नु धारीए, दाखीए निज निज रंग हो;
मुं. वेहमां कांइ निंदा नहि, वोले वीर्जु अंग हो मुं. पा०
मुं. निंद्य नो जेह स्वभाव छ, तास कथन नवि निंद हो;
मुं. नाम धरी जे निंदा करे, तेह महामतिमंद हो सुं. पा०
मुं. एह कुशीलणी एम कहे, कोप हुए जेह भाख हो;
मुं. तेह वचन निंदातणु,दश वैकालिक साख हो मुं. पा० -६
४
५
. अंगयो उत्पन्न ययेलो, २ जू वगेरे, ३ टेव, ४ चंडाळ
जातिना देय, ५ रोकडे रोकहुँ, ६ निंदवा योग्य ( वस्तु).
,

९५
,
मुं. दोपनजरथी निंदा हुए, गुणनजरे हुए राग हो;
मुं. जगसवि चाले मादल मढ्यो, सर्वगुणी वीतराग हो सुं. पा० ७
सुं. निजमुख-कनककचोलडे, निंदक परमल लेई हो;
मुं. जेह घणा पर गुण ग्रहे, संत ते विरला कोइ हो सुं. पा० ८
मुं. परपरिवाद'-व्यसन तजो, न करो निज उत्कर्ष हो;
मुं. पापकरम इम सवि टळे, पामे शुभ जस हर्प हो सुं. पा० ९
..
सत्तरमा मायामृषावाद पापस्थानकनी सज्झाय.
सखी चैतरज महीने चाल्या-ए देशी.
सत्तर# पापर्नु ठाम, परिहरजो सदगुणधाम;
जिम वाधे जगमां माम हो लाल,
मायामोस न कीजीए.
ए तो विपने वळीय वायु, ए तो शस्त्रने अवछु धार्युः
ए तो वाघन वाळ वकार्यु हो लाल-माया. २
ए तो मायो ने मोसाबाइ,
थइ महोटा करेय ठगाइ;
तस हेठे गइ चतुराइ हो लाल-माया.
बगला परे पगलां भरता, थोडे वोले जाणे मरता
जगधंधे घाले फरता हो लाल-माया. ४
जे कपटी वोले जूठं, तस लागे पाप अपूठं;
पंडितमा होये मुख भूडं हो लाल-माया. ५
दंभीनुं जूटु मीठं, ते नारीचरित्रे दीर्छ;
पण ते छे दुर्गतिचीटुं हो लाल-माया. ६
१ ढोल, २ पारकी निंदा, ३ प्रशंसा, वखाण, ४ महिमा,
मृषावादी, ६ मरवा पडेलां, ७ माथु मारे.
३

९६
जे जूठो ये उपदेश, जनरंजननो घरे वेश;
तेनो जूठो सकल कलेश हो लाल-माया. ७
तेणे त्रीजो मारग भाख्यो, वेश निदे दंभे राख्यो';
शुद्धभापके शमसुख चाव्यो हो लाल-माया.८
जूटुं बोली उदर जे भरg, कपटीने वेशे फरवू;
ते जमवारे शुं करवु हो लाल-माया. ९
पंडे जाणे तो पण दंभे,
मायामोसने अधिक अचंभे;
समकितदृष्टि मन थमे हो लाल-माया. १०
श्रुतमर्यादा निरधारी, रह्या मायामोस निवारी;
शुद्धमापकनी वलिहारी हो लाल-माया. ११
जे मायाए जूठ न बोले,
जग नहि कोइ तेहने तोले.
ते राजे सुजस अमोले हो लाल-माया. १२
अढारमा मिथ्यात्वशल्य पापस्थानकनी सज्झाय.
उत्सपिणी अवसपिणी आरा-ए देशी.
अहार जे पापर्नु थानक, ते मिथ्याव परिहरीएजी;
मत्तरथी पण ते एक भारी, होए तुलाए जो धरीएजी;
कष्ट करो परे पर दमो अप्पा, धर्मअर्थ धन खरचोजी,
पण मिथ्यात्व छते ते जूट, तिणे तेहथी तुमे विरचो जी. ?
किरिया करतो त्यजतो परिजन, दुःख नहतो मन रीझेजी,
अंध न जीपे परनी सेना, तिम मिथ्याष्टिन सीझेजी;
१ दंभवटे गखला वराने लोको निदे, २ माजवामां; 3
आत्मा, ४ अटको.

वगेरे पर्वने आ लोकनां सुखने मादे बाराध दारी
९७
मा श्रीफैलाससागरसूरि ज्ञानमन्दिर
वीरसेन शूरसेन दृष्टीत, सामिष्ट नियुक्तेजी
जोइने भली परे मन भावो, एह अरथ वर युक्तेजी. २
धम्मे अधम्म अधम्मे धम्मह', सन्ना मग्ग उमग्गा जी,
उन्मार्गे मारगनी सन्ना, साधु असाधु संलग्गा जी3B
असाधुमां साधुनी मति, जीवे अजीव (अजीव) जीव वेदोजी,
मुत्ते अमुत्त अमुत्ते मुत्तह, सन्ना ए दश भेदोजी. ३
अभिग्रहिक' निज निज मते अभिग्रह,अनभिग्रहिक सहु सरिखाजी,
अभिनिवेशी जाणतो कहे जूटुं, करे न तत्वपरिख्खाजी;
संशय ते जिनवचननी शंका, अव्यक्ते अनाभोगा जी,
ए पण पांच भेद छे विश्रुत,१५ जाणे समजु लोगाजी. ४
लोक लोकोत्तर भेद ए पहविध, देव धर्म वळी गुरु पर्वजी,
शक्ते तिहां लौकिक त्रण आदर, करतां प्रथम निगर्वजी;
१ धर्मने अधर्म माने, २ अधर्मने धर्म माने,३ खरा मार्गने
खोटो मार्ग माने,४ खोटा मार्गने खरो मार्ग माने,५ साथे,६ जाणे,
७ रुपीने अरुपी माने, ८ अरुपीने रुपी माने, ९ संका,
जाणवु ते, १० पोताना मतमा आग्रह राखे, ११ बधा धर्मने सारा
माने, गोळ खोळ के सुवर्ण लोहनी परीक्षा न करे, १२ सत्य
मार्ग जाणे पण पोतानो आग्रह छोडे नहि, १३ जिनपचनमां
शंका करे, १४ एकेंद्रियादिकनी पेठे कंइज समजे नहि, १५
प्रख्यात, १६ लौकिक देवगत मिथ्यात्व (कुदेवमे सुदेव मानवा),
लौकिक गुरुगत मिथ्यात्व ( कुगुरुने सुगुरु मानना ), लौकिक
पर्वगत मिथ्यात्व (मिथ्यात्वीनां होळी, बळेव वगेरे पर्वने
सुपर्व मानवां), लोकोत्तर देवगत मिथ्यात्व ( वीतराग देवने
आ लोकनां सुखनी प्राप्तिनी इच्छाथी माने ), लोकोत्तर गुरुगत
मिथ्यात्व (निग्रंथ सुगुरुनी सांसारिक सुखनी
करे), लोकोत्तर पर्वगत मिथ्यात्व ( ज्ञान पर
,

९८
लोकोत्तर देव माने नीयाणे', गुरु जे लक्षणहीनाजी;
पर्वनिष्ट इह लोकने काजे, माने गुरुपदलीनाजी. ५
एम एकवीश मिथ्यात्व त्यजे जे, भजे चरण गुरुकेरांजी,
सजे न पापे रजे न राखे, मत्सर द्रोह अनेराजी3;
समकितधारी श्रुतआचारी, तेहनी जग बलिहारीजी,
शासन समकितने आराधे, तेहनी करो मनोहारीजी. ६
मिथ्यात्व ते जग परम रोग छे, वळीय महाअंधकारोजी,
परम शत्रु ने परम शस्त्र ते, परम नरकसंचारो जी:
परम दोहग ने परम दरिद्र ते, परम संकट ते कहीएजी,
परम कतार परम दुर्भिक्ष ते, ते छांडे सुख लहीएजी. ७
जे मिथ्यात्व लवलेश न राखे, शुद्धो मारग भाखेजी,
ते समकित सुरतरु फळ चाखे, रहे वळी अणीए आखें जी,
महोटाइ शी होय ? गुणपाखे, गुण प्रभु समकित दाखेजी,
श्री मयविजय विबुध पय सेवक, वाचक जस इय भाखे जी.८
,
श्री अढार पापस्थानकनी सज्झाय संपूर्ण.
१ मुखप्राप्तिनी इच्छा, २ नरके जर्बु, ३ दुर्भाग्य, ४ अटयो
५ दुष्काळ, ६ अणीशुद्ध

९९
११ श्री समकितना सडसठ बोलनी सज्झाय.
,
दृहा.
सुकृत वल्लि कादंविनी, समरी सरस्वती मात;
समकित सडसठ बोलनी, कहीशुं मधुरी वात.
समकितदायक गुरुतणो, पच्चुवयार न थाय;
भव कोडाकोडे करी, करतां सर्व उपाय.
दानादिक किरिया न दिये, समकित विण शिवशर्म;
ते माटे समकित वडं, जाणो प्रवचनमर्म.
दर्शनमोहविनाशथी, जे निर्मळ गुणठाण;
ते निश्चय समकित कह्यु, तेहनां ए अहिठाण.
ढाळ पहेली वीरजिनेश्वर उपदिशे ए देशी.
चउ सद्दहणा तिलिङ्ग छे, दशविध विनय विचारोरे;
त्रण शुद्धि पण दूपण, आठ प्रभावक धारो रे.
हरिगीत छंद
प्रभावक अड पञ्च भूषण, पञ्च लक्षण जाणीए,
पट जयण पट आगार भावना, छविहा मन आणीए;
पट ठाण समकिततणा सडसठ, भेद एह उदार ए,
एहनो तत्वविचार करतां, लहीजे भवपार ए.
,
ढाळ.
चउविह सद्दहणा तिहां, जीवादिक परमत्थो रे,
प्रचवनमांहि जे भाखिया, लीजे तेहनो अत्यो रे.
हरिगीत छंद.
तेहनो अर्थ विचारीए, ए प्रथम सहहणा खरी,
वीजी सहहणा तेहना जे, जाण सुनि गुण जवहरी;

संवेग रंग तरंग झीले, मार्ग शुद्ध कहे बुधा,
तेहनी सेवा कीजीए जिम, पीजीए समतासुधा.
८
ढाळ.
समकित जेणे ग्रही वम्यु, निह्नव ने अहाछन्दा रे;
पासत्था ने कुशीलिया, वेपविडंवक मंदा रे.
हरिगीत छंद.
मंदा अनाणी दूरे छंडो, त्रीजी सद्दहणा ग्रही,
परदर्शनीनो संग तजीए, चोथी सद्दहणा कही;
हीणातणो जे संग न तजे, तेहनो गुण नवि रहे,
ज्यू जलधिजलमां भल्यु गंगा,-नीर लूणपणुं लहे.
१०
ठाळ २.
१२
जंबुद्वीपना भरतमां रे ए देशी.
त्रण लिंग समकिततणां रे, पहेलो श्रुतअभिलाप;
जेहथी श्रोता रस लहे रे, जेषो साकर द्राख रे-
प्राणी धरीए समकित रंग; जिम लहीए सुख
अभंगरे, प्राणी० ११
तरुण सुखी स्त्रीपरिवर्यो रे, चतुर मुणे सुरगीत;
तेहथी रागे अति घणे रे, धर्म सुण्यानी रीतरे, प्रा०
भूख्यो अटवी उतर्यो रे, जिम द्विज घेवर चंग;
इच्छे तिम जे धर्मने रे, तेहिज वीजु लिंग रे, प्रा. १३
वेयावच्च गुरु देवर्नु रे, त्रीजु लिंग उदार;
विद्यासाधक परे करे रे, आलस नविय लगाररे, प्रा० १४
ढाळ ३.
समकित मूल जाणीए. जी ए देशी
अरिहंत ते जिन विचरतामी, कर्म खपी हुआ सिद्ध

१०१ , चेइय जिनपडिमा कही जी, सूत्र सिद्धांत प्रसिद्ध- चतुर नर, समजो विनयप्रकार, जिम लहीए समकित सार-चतुर० १५ धर्म खिमादिक भाखियो जी, साधु तेहना रे गेह; आचारज आचारना जी, दायक नायक जेह चतुर० १६ उपाध्याय ते शिप्यने जी, सूत्र भणावणहार; प्रवचन संघ वखाणीए जी, दरिसण समकित सार. च०१७ भगति वाह्य प्रतिपत्तिथी जी, हृदयप्रेम वहुमान; गुणथुति अवगुण ढांकवा जी, आशातननी हाण. च० १८ पांच भेदे ए दशतणो जी, विनय करे अनुकूल; सींचे तेह सुधारसेजी, धर्म वृक्षनुं मूल-चतुर० १९ ढाळ ४. धोवीडा तुं धोने मन- धोतीयु रे ए देशी. त्रण शुद्धि समकिततणीरे, तिहां पहिली मन शुद्धिरे; श्रीजिन ने जिनमत विना रे, जूठ सकल ए बुद्धि रे- चतुर विचारो चित्तमा रे. २० जिनभगते जे नवि थयु रे, ते वीजाथी केम थाय रे ? एवं जे मुखे भाखीए रे, तेनी वचनशुद्धि कहेवाय रे-च०२१ छेद्यो भेद्यो वेदनारे, जे सहेता अनेक प्रकार रे; जिन विण पर सुर नवि नमे रे, तेहनी काया शुद्धि उदार रे-चतुर० २२ ढाळ ५ कडवां फळ छे क्रोधनां ए देशी समकितदूषण परिहरो, जेहमां पहिली छे शंकारे; ते जिनवचनमा मत करो, जेहने सम नृप रंकारे- समकितदूपण परिहरो. -- १०२ २७ , फखा कुमतनी वांछना, वीजुं दूषण तजीए; पामी सुरतरु परगडो, किम बाउल भजीए ? स० २४ संशय धर्मनां फळतणो, वितिगिच्छा नामे; त्रीजु दूपण परिहरो, निज शुभ परिणामे. सम० २५ मिथ्यामति गुण वर्णनो, टाळो चोथो दोष; उनमारगी थुणतां हुवे, उनमारगपोष. सम० २६ पांचमो दोष मिथ्यामति,--परिचय नवि कीजे; इम शुभ मति अरविंदनी, भली वासना लीजे. स० ढाळ ६. अभिनंदन जिन दरिसण तरसीए ए देशी. आठ प्रभावक प्रवचनना कह्या, पावयणी धुरि जाण; वर्तमान श्रुतना जे अर्थनो, पार लहे गुणखाण- धन धन शासन मंडन मुनिवरा. २८ धर्मकथी ते वीजो जाणीए, नंदिषेण परे जेह; निज उपदेशे रे रंजे लोकने, मंजे हृदयसंदेह. ध० वादी त्रीजो रे तर्कनिपुण भण्यो, मल्लवादी परे जेह; राजदारे जयकमळा वरे, गाजतो जिम मेह. ५० ३० भद्रबाहु परे जेह निमित्त कहे, परमत जीपण काज; तेह निमित्तीरे चोथो जाणीए, श्रीजिनशासनराज. ध० ३१ तप गुण ओपे रे रोपे धर्मने, गोपे नवि जिनआण, आस्रव लोपेरे नवि कोपे कदा, पञ्चम तपसी ते जाण.५०३२ छठो विद्या रे मंत्रतणो यलि, जिम श्री वयर मुर्णिदः सिद्ध सातमो रे अजनयोगधी, जिम कालिक मुनि- चंद, ध० , २९ १०३ , ३४ काव्य सुधारस मधुर अर्थ भयौं, धर्महेतु करे जेह; सिद्धसेन परे राजा रीझवे, अट्ठम वर कवि तेह. ध० जब नवि होवे प्रभावक एहवा, तव विधिपूर्व अनेक; जात्रा पूजादिक करणी करे, तेह प्रभावक छेक. ध. ३५ ढाळ ७. , सतीय सुभद्रानी देशी. सोहे समकित जेहथी, सखी जिम आभरणे देह; भूषण पांच ते मन वस्यां, सखी मन वस्यां तेहमां नहीं संदेह, मुज समकितरंग अचळ होजारे. पहिलं कुशलपणुं तिहां, सखी वंदन ने पञ्चरकाण; किरियानो विधि अति घणो, सखी अति घणो आचरे तेह सुजाण, मुज० ३७ वीजें तीरथसेवना, सखी तीरथ तारे जेह: ते गीतारथ मुनिवरा, सखी तेहथु कीजे नेह. मुज० ३८ भगति करे गुरुदेवनी, सखी त्रीजु भूषण होय; किणहि चलाव्यो नवि चले, सची चोथु ए भूषण मुज० ३९ जिनशासनअनुमोदना, सखी जेहथी बहु जन कीजे तेह प्रभावना, सखी पांचमुं भूषण खंत. जोय. हुँत; ढाळ ८ धर्मजिनेश्वर गाउं रंगशु ए देशी. लक्षण पांच कयां समकित्ततणां, धुर उपशम अनुकूल, सुगुण नर; अपराधीशुं पण नवि चित्तथकी, चिंतवीए प्रतिकूल सुगुणनर, श्री जिनभाषित वचन विचारीए, , ४१ --

,
,
१०४
सुत्नरमुख जे दुःखकरी लेखवे, बछे शिवसुख एक, मु०
वीजुं लक्षण ते अंगीकरे, सार संवेगशुं टेक सु० श्री. ४२
नारक चारक सम भवउभग्यो तारक जाणीने धर्म. सु०
चाहे निकलवु निर्वेद ते, त्रीजुं लक्षणमर्म, सु० श्री. ४३
द्रव्यथकी दुःखियानी जे दया, धर्महीणानी रे भाव्य, सु०
चोथु लक्षण अनुकंपा कही, निज शक्ते मन लाग्य,सुश्री४४
जे जिनभाख्यु ते नहि अन्यथा, एहवो जे दृढ रंग, सु०
ते आस्तिकता लक्षण पांचमुं, करे कुमतिनो ए
भंग सु० श्री. ४५
ढाळ ९.
त्रीजे भव वर स्थानकतप करी ए देशी.
परतीरथी परना सुर तेणे, चैत्य ग्रयां वल्ली जेह
वंदन प्रमुख तिहां नवि करवं, ते जयणा पट भेयरे-
भविका, समकितयतना कीजे.
वंदन ते करयोजन कहीए, नमन ते शीश नमावे;
दान इष्ट अन्नादिक देवं, गौरव भगति देखावे
रे भ० स०
अनुप्रदान ते तेहने कहीए, वार वार जे दान;
दोप कुपात्रे पात्रमतिए, नहि अनुकंपा मानरे भ० स० ४८
अणवोलावे जेह बोलचु, ते कहीए आलाप;
वार वार आलाप जे करतो, ते जाणो संलाप रे भ०स०४९
ए जयणाथी समकित दीपे, वली दीपे व्यवहार;
एमां पण कारणधी जयणा, तेहना अनेक प्रकार
रे भ० स० ५०
४६
४७

ढाळ १०.
ललनानी देशी.
शुद्ध धर्मथी नवि चले, अति दृढ गुण आधार ललना;
तो पण जे नहि ऐहवा, तेहने एआगार ललना-
५१
वोल्युं तेहवु पाळीए,
दंतीदंतसम वोल
ललना;
सज्जन ने दुर्जनतणा, कछप कोटिने तोल ललना. बो० ५२
राजा नगरादिक धणी, तस शासनअभियोग ललना;
तेहथी कार्तिकनी परे, नहि मिथ्यात्व संयोग ललना. बो०५३
मेलो जननो गण कह्यो, वलचोरादिक जाण ललना;
क्षेत्रपालादिक देवता, तातादिक गुरुठाण ललना. बो० ५४
वृत्ति दुर्लभ आजीविका, ते भीषणकांतार ललना;
ते हेते दूषण नहीं, करतां अन्य आचार ललना. बो० ५५
ढाळ ११.
राग मल्हार.
पांच पोथी रे ठवणी पाठां विटांगणां ए देशी.
भावीजे रे समकित जेहथी रुअडं,
ते भावना रे भावो करी मन परवडु;
जो समकित रे ताजु साजु मूल रे,
तो व्रततरु रे, दीए शिवफळ अनुकूळ रे. ५६
हरिगीत छंद.
अनुकूळ मूळ रसाळ समकित, तेह विण मतिअंध ए,
जे करे किरिया गर्वभरिया, तेह जूठो धंध ए;
ए प्रथम भावन गुणे रुडी, सुणो वीज़ी भावना,
बारणु समकितधर्मपुरनु, एहवी ते पावना. ५७

१०६
ढाळ.
त्रीजी भावना रे समकितपीठ जो दृढ ग्रही,
तो मोटो रे धर्मप्रासाद डगे नहीं;
पाये खोटे रे मोटे मंडाण न शोभीए,
तेणे कारण रे समकितY चित्त थोभीए.
५८
हरिगीत छंद.
थोभीए चित्त नित एम भावी, चोथी भावना भावीए,
समकित निधान समस्त गुणर्नु. एहवु मन लावीऐ;
ते विना छूटा रत्न सरिखा मूल उत्तर गुण सवे,
किम रहे ताके जेह हरवा, चोरजोर भवे भवे.
५९
ढाळ.
.
भावो पंचमी रे भावना शम दम साररे,
पृथ्वी परे रे समकित तस आधार रे;
छट्ठी भावना रे समकितभाजन जो मळे,
श्रुत शीलनो रे तो रस तेहमांथी नवि ढळे. ६०
हरिगीत छंद.
नवि ढळे समकितभावनो रस, अमियसम संवरतणो,
पट भावना ए कही एहमां, करो आदर अति घणो;
इम भावतां परमार्थ जलनिधि, होय नित्य झकझोल ए,
धन पवन पुण्य प्रमाण प्रगटे, चिदानंदकल्लोल ए.
६१
ढाळ १२०
मंगळ आठ करो जस आगळ ए देशी.
ठरे जिहां समकित ते थानक, तेहनां पटविध कहीएरे,
तिहां पहिलं थानक ले चेत्तन, लक्षण आतम लहीएरे;

१०७
,
४
खीरनीरपरे पुद्गलमिश्रित, पण एहथी छ अळगोरे,
अनुभव हंसचंचु जो लागे, तो नहि दीसे वळगो रे. ६२
वीजें थानक नित्य आतमा, जे अनुभूत संभारे रे,
वाळकने स्तनपानवासना, पूरव भव अनुसारे रे,
देव मनुज नरकादिक तेहना, छे अनित्य पर्यायो रे.
द्रव्यथकी अविचलित अखंडित, निज गुण आतमरायारे. ६३
त्रीजुं स्थानक चेतन कर्ता, कर्मतणे के योगे रे,
कुंभकार जिम कुंभतणो जग, दंडादिकसंयोगे रे;
निश्चयथी निज गुणनो कर्ता, अनुपचरित व्यवहारे रे,
द्रव्यकर्मनो नगरादिकनो, ते उपचार प्रकारे रे
चोथु थानक चेतन भोक्ता, पुण्य पाप फळकेरो रे,
व्यवहारे निश्चय नय दृष्टे, भुंगे निज गुण नेरो
पांचसु थानक अछे परम पद, अचल अनंत सुखवासो रे,
आधि व्याधि तन मनथी लहीए, तस अभावे मुख
खासो रे. ६५
छठें थानक मोक्षतणुं छे, संजम ज्ञान उपायो रे,
जो सहजे लहीए तो सपळे, कारण निष्फळ थायो रे,
कहे ज्ञाननय ज्ञानज साचुं. ते विण जूठी किरिया रे,
न लहे रुपुं रुघु जाणो, सीपमणी जे फरिया रे. ६६
कहे किरियानय किरिया विण जे, ज्ञान तेह शुं करशे रे?
जळ पेसी कर पद न हलावे, तारु ते किम तरशे रे?
दूषण भूपण छे इहां बहोळां, नय एकेकने वादे रे,
सिद्धांती ते बेहु फ्ख साधे, ज्ञानचंत अप्रमादेरे..

१०८
इणि परे सडसठ वोल विचारी, जे समकित आराहरे,
राग द्वेष टाळी मन वाळी, ते समसुख अवगाहे रे:
जेहन मन समकितमां निश्चल, कोइ नहीं तस तोले रे,
श्री नयविजय विवुध पय सेवक, वाचकजस इम वोले रे. ६८
इति श्री सम्यक्त्वना सडसठ बोलनी सज्झाय संपूर्ण,
,
१३ यति धर्म बत्रिशी.
,
दोहरा.
भावयति तेने कहो, ज्यां दशविध यतिधर्म;
कपटक्रियामा म्हालता, महीयां बांधे कर्म.
लौकिक लोकोत्तर क्षमा, दुविध कही भगवंत;
तेहमां लोकोत्तर क्षमा, प्रथम धर्म के तंत.
वचन धर्म नामे कह्यो, तेहना पण बहु भेद,
आगमवयणे जे क्षमा, तेह प्रथम अपखेद.
धर्म क्षमा निज सहजयी, चंदन गंध प्रकार
निरतिचार ते जाणीए, प्रथम सूक्ष्म अतिचार.
उपकारे अपकारथी, लौकिक वळी विवाग;
बहु अतिचार भरी क्षमा, नहि संयमने लाग.
वार कपाये क्षय करी, जे मुनि धर्म लहाय,
वचन धर्म नामे क्षमा, जे वहु तिहां कहाय.
मद्दव अजव मुत्ति तव, पंच भेद एम जाण,
त्यां पण भावनियंटने, चरम भेद प्रमाण.
इह लोकादिक कामना, विण अणसण मुख जाग;
शुद्ध निर्जरा फळ कह्यो, तप शिवमुखसंयोग.
४

१०९ १० ११ १२ १३ 20 आश्रयद्वारने रुंधीए, इंद्रिय दंड कषाय; सत्तर भेद संयम कह्यो, एहिज मोक्षउपाय. सत्य सूत्र अविरुद्ध जे, वचन विवेक विशुद्ध आलोयण जळ शुद्धता, शौच धर्म अविरुद्ध. खग उपाय मनमे धरे, धर्मोपगरण जेह; वरजित उपधि न आदरे, भावअकिंचन तेह. शील विषय मन वृत्ति जे, ब्रह्म तेह सुपवित्त; होय अनुत्तरदेवने, विषय त्यागनो चित्त, ए दशविध यतिधर्म जे, आराधे नित्यमेव; मूळ उत्तर गुण यतनथी, तैहनी कीजे सेव. अंतर जतना विण किश्यो, वाह्यक्रियानो लाग ? केवळ कंचुकि परिहरे, निर्विप हुए न नाग. दोपरहित आहार ल्ये, मनमा गारव राखी, ते केवळ आजीविका, सूयगडांगनी साखी. नाय धरावे चरणर्नु, विगर चरण गुणखाण; पापश्रमण.ते जाणीए, उत्तराध्ययन प्रमाण. शुद्ध क्रिया न करी शके, तो तुं शुध्धुं भाख; शुद्ध प्ररुपक होइ करी, जिनशासनस्थिति राख. उसनो पण करमरज, टाळे पाळे वोध; चरण करण अनुमोदतां, गच्छाचारे शोध. हीणो पण ज्ञाने अधिक, सुंदर सुरुचि विशाळ; अल्पागम मुनि नहि भलो, बोले उपदेशमाळ. ज्ञानवंतने केळवी, द्रव्यादिक अहि नाण; बृहत् कल्प भाषे वळी, सरसा भाष्या जाण. ज्ञानादिक गुण मच्छरी, कष्ट करे ते फोक; विभेद पण तस नहीं, भूले भोळा लोक. १५ १६ १८ - १९ २० २१ . २२ , २३ २४ २५ २६ ज्या जोहार जवेहरी, ज्ञाने ज्ञानी तेम: हीनाधिक जाणे चतुर, मूरख जाणे केम ? आदर कीधे तेहने, उन्मारग थिर होय; वायक्रिया मत राचजो, पंचाशक अवलोय. बेहथी मारग पामीयो, तेहने सामो थाय; प्रत्यनीक ते पापीयो, निश्चय नरके जाय मुंदर बुद्धिपणे कर्यो, मुंदर सरव न थाय; ज्ञानादिक वचने करी, मारग चाल्यो जाय. ज्ञानादिक वचने रह्या, साधे जे शिवपंथ; आतमज्ञाने उजळो, ते हु भावनिग्रंथ. निंदक निश्च नारकी. वाह्यरुचि मतिअंध; आतमज्ञाने जे रमे, तेहने तो नहि बंध. आतमसाखे धर्म जे, त्यां जननु शुं काम ? जन मन रंजन धर्यतुं, मूल न एक बदाम. जगयां जन छे वहु मुखी, रुचि नहीं को एक निज हित होय तिम कीजीए, ग्रही प्रतिज्ञा टेक. दूर रही जे विषयथी, कीजे श्रुनअभ्यास; संगति कीजे संतनी, दुइए तेहना दास. समताने लय लाइए, धरी अध्यातमरंग; निंदा सजीए परतणी, भजीए संयप चंग. वाचक यशविजये कही, ए मुनिने हितवात; एह भाव जे मुनि धरे, ते पामे शिवसात. इति संयम वत्रिशी संपूर्ण. २८ २९ ३० ३२ ३२

१४ श्रीचिदानंदजी कृत परमात्म छत्रिशी.
१
२
दूहा.
परम देव परमातमा, परम ज्योति जगदीस;
परम भाव उर आनके, प्रणमत हुँ निस दीस.
एक ज्यु चेतन द्रव्य है, तामें तीन प्रकार;
वहिरातम अंतर कह्यो, परमातम पद सार.
बहिरातम ताकुं कहे, लखे न ब्रह्मस्वरुप;
मगन रहे पर द्रव्य हे मिथ्यावंत अनुप.
अंतर आतम जीव सो, सम्यग्दृष्टि होय:
चोथे अरु फुनि वारमे, गुणथानक लों सोय.
परमातम पद ब्रह्मको, प्रगटयो शुद्ध स्वभाव;
लोकालोक प्रमाण सव, झळके तिनमें आय.
बहिर आतम भाव तज, अंतरातम होय;
परमातमपद भजतु हे, परमातम वहे सोय.
परमातम सोइ आतमा, अवर न दूजो कोय;
परमातमकुं ध्यावते, एह परमातम होय.
परमातम एह ब्रह्म है, परम ज्योति जगदीम;
परसु भिन्न निहारीए, जोइ अलख सोइ इस.
जे परमातम सिद्धमें, सोही आतम मांहि:
मोह मयल हग लग रह्यो, तामें सूजत नाहि.
मोह मयल रागादिके, जा जिन कीजे नास;
ता छिन एह परमातमा, आपही लहे प्रकास.
७
१०

११२ -- १३ १४ १५ आतम सो परमातमा, परमातम सोइ सिद्ध; विचकी दुविधा मिट गइ, प्रगट भइ निज रिद्ध. ११ मेहि सिद्ध परमातमा, मेंहि आतमराम; मेंहि ध्याता ध्येयको, चेतन मेरो नाम. १२ मेंहि अनंत सुखको धनी, सुख मोहि सोहाय; अविनाशी आनंदमय, सोहं त्रिभुवनराय. शुद्ध हमारो रुप है, शोभित सिद्धसमान; गुण अनंत करी संयुत, चिदानंदभगवान. जेसो शिवपे तहि बसे, तेसो या तनमांहि: निश्चयदृष्टि निहारतां, फेर रंच कछु नाहि. करमनके संजोगते, भए तीन प्रकार; एक आतमा द्रव्यकुं, कर्म नटावणहार. १६ कर्मसंघाते अनादिके, जोर न कछु बसाय; पाइ कला विवेककी, रागद्वेप छिन जाय. करमनकी जर राग है, राग जरे जर जाय; परम होत परमातमा, भाइ सुगम उपाय. १८ काहेकुं भटकत फिरे ? सिद्ध होनेके काज; राग द्वेषकुं त्याग दे, भाइ सुगम इलाज. परमातमपदको धनी, रंक भयो बिल लाय; राग द्वेपकी प्रीति सौ, जनम अकारथ जाय. राग द्वेपकी प्रीति तुम, भले करो जन रंच: परमातमपद ढांकके, तुमहि कियो तिरयंच. २१ तप जप संजम सब भले, राग द्वेप जो नांहि; राग द्वेपके जागते, ए सब भए जांहि. २२ , ११३ २३ २४ , २५ २६ २७ राग द्वेपके नासते, परमतिमपरकास; राग द्वेपके भासते, परमातमपदनास. जो परमातमपद चहे, तो तुं राग निवार; देखी संजोग सामीको, अपने हिये विचार. लाख वातकी बात यह, तोकुं देइ बताय; जो परमातमपद चहे, राग द्वेप तज भाय. राग द्वेप त्यागे विनु, परमातमपद नाहि कोटि कोटि तप जप करे, सब अकारथ जाय. दोप आतमकुं यह, राग द्वेपको संग; जेसे पास मजिठमें, वस्त्र ओरहि रंग. तेसे आतमद्रव्यकुं, राग द्वे पके पास; कर्मरंग लागत रहे, केसे लहे प्रकास ? इण करमनको जीतवो, कठिन वात हे वीर: जर खोदे विनुं नहि मिटे, दुष्ट जात बे पीर. लल्लो पत्तोके किये, ए मिटवेके नांहि: ध्यानअगनि परकाशके, होम देहि ते मांहि. ज्यु दारुके गंजकुं, नर नहि शके उठाय; तनक आग संजोग ते, छिन एकमें उड जाय. देहसहित परमातमा, एह अचरीजकी बात; राग द्वेपके त्यागते, कर्मशक्ति जरी जात. परमातमके भेद द्वय, निकल सकल परवान; सुख अनंतमें एकसें, कहेवेके द्रव्यथान. भाइ एह परमातमा, सो हे तुममें याहि; अपणी शक्ति संभारके, लिखावत दे तांहि. २८ २९ ३० ३२ ३२ ३४ ११४ ३५ राग द्वेषकुं त्यागके, धरी परमातमध्यान; युं पावे सुख शाश्वत, भाइ इम कल्यान. परमातम छत्रिसीको, पढियो प्रीति संभार: चिदानंद तुम प्रति लिखी, आतमके उद्धार. ३६ , आ० 3 १५ क्षमा छत्रिशी. Re- आदर जीव क्षमा गुण आदर, म करीश राग ने द्वेपजी; समताए शिवसुख पामीजे, क्रोधे कुगति विशेपजी. समता संजमसार सुणीजे, कल्पमुत्रनी साखेजी: क्रोध पूर्व कोडि चारित्र वाळे, भगवंत एणी पेरे भाखेजी. आ० कुण कोण जीव तर्या उपशमथी ? सांभळ तु दृष्टांतजी, कुण कोण जीव भम्या भवमांहे ? क्रोधतणे विरतंतजी. आ० सोमल ससरे शीश प्रजाळ्यो, वांधी माटोनी पाळजी; गजमुकुमाल क्षमा मन धरतो, मुक्ति गयो ततकाळजी. आ० कुळवाळुओ साधु कहातो, कीधो क्रोध अपारजी; कोणिकनी गणिका वा पडियो, रडवडियो संसारजी. आ० सोवनकार करी अति वेदन, वाध्र वीटयु शीशजी; मेतारज मुनि मुगति पहोत्यो, उपगम एह जगीगजी. आ० कुरुड अकुरुड ये साधु कहाता, रद्या कुणाला खाळजी; क्रोध करी कुगते ते पहोत्या, जनम गमायो आळजी. आ० कर्म खपाची मुगते पहोता, बंधक मृरिना शिप्यजी; पालक पापीए चाणी पील्या, नाणी मनमां रीगजी. ४ ५ ६ . आ० ८ ११५ ९ , , , , अच्चंकारी नारी अछंकी, तोड्यो पियुशुं नेहजी; वब्बरकुळ सह्या दुःख वहोळां, क्रोधतणां फळ एहजी. आ० वाघणे सर्व शरीर वल्डं, तत्क्षण छोड्या प्राणजी; साधु सुकोशळ शिवसुख पाम्या, एह क्षमागुण जाणजी. आ० १० कुण चंडाळ कहीजे विहुमें ? निरती नहि कहे देवजी; रुपि चंडाळ कही जे बढतो, टाळे वेढनी टेवजी. आ० ११ सातमी नरके गयो ते ब्रह्मदत, काढी ब्राह्मणआंखजी; क्रोधतणां फळ कडवां जाणी, रागद्वेष यो नांखजी. आ० १२ खंधकरुपिनी खाल उतारी, सह्यो परिसह जेणजी; गरभवासनां दुःखथी छूट्यो, सबळ क्षमागुण तेणजी. आ० १३ क्रोध करी खंधकआचारज, हुओ अग्निकुमारजी; दंडकनृपनो देश प्रजाळ्यो, भमशे भवहमझारजी. आ० १४ चंडरुद्रआचारज चलतां, मस्तक दीध महारजी%3B क्षमा करंतां केवळ पाम्यो, नवदीक्षित अणगारजी. आ० १५ पांच वार रुपिने संताप्यो, आणी मनमां द्वेषजी; पंच भवसीम दह्यो नंदनादिक, क्रोधतणां फळ देखजी. आ० १६ सागरचंदन शीश प्रजाली, निशि नभसेननरिंदजी; समताभाव धरी सुरलोके, पुहुतो परमानंदजी. आ० १७ चंदना गुरुणीए घणु निभ्रंछी, धिक् धिक् तुज आचारजी; मृगावती केवळसिरि पामी, एह क्षमाअधिकारजी. आठ २८ सांव प्रद्युम्न कुमारे संताप्यो, कृष्ण द्विपायन साहजी; क्रोध करी तपन फळ हार्यों, कीधो द्वारिकादाहजी. आ० १९ भरतने मारण मूठी उपाडी, बाहुवळ उपशमरस मनमांहि आणी, संजम ले मतिमंतजी. आ० २० वळवंतजी;

११६
काउसगमा चडियो अति क्रोधे, प्रसनचंद्र रुपिरायजी;
सातमी नरकतणां दळ मेळ्यां, कडुआ तेणे कपायजी. आ० २१
आहारमांहे क्रोधे रुपि थूक्यो, आण्यो अमृतभावजी;
कूरगहए केवळ पाम्यु, क्षमातणे परभावजी.
आ० २२
पार्श्वनाथने उपसर्ग कीधा, कमठ भवांतर धीठजी;
नरक तिर्यंचतणां दुःख लाघां, क्रोधतणां फळ दीठजी. आ० २३
क्षमावत दमदंत मुनीश्वर, वनमा रह्यो काउस्सग्गजी;
कौरवकटक हण्यो इंटाळे, प्रोड्यां कर्मना वर्गजी. आ० २४
सज्यापालक काने तरुओ, नाम्यो क्रोधउदीरजी:
विहं काने खीला ठोकाणा, नवि छूटा महावीरजी.
आ० २५
चार हत्यानो कारक हुँतो, दृढप्रहारी अतिरेकजी:
क्षमा करीने मुक्ति पहोत्यो, उपसर्ग सही अनेकजी. आ० २६
पोहोरमांहे उपजतो हार्यों, क्रोधे केवळनाणजी;
देखो श्री दमसार मुनीश्वर, सूत्र गुण्यो उट्टाणजी. आ० २७
सिंहगुफावासीरुपि कीधो, धूलिभद्रउपर कोपजी;
वेश्यावचने गयो नेपाळे, कीधो संजमलोपजी. आ० २८
चंद्रावतंसक काउसग रहियो, क्षमातणो भंडारजी%3B
दासी तेल भर्यो निशि दीवो, सुरपदवी लही सारजी. आ० २९
एम अनेक तर्या त्रिभुवन, क्षमागुणे भवि जीवजी,
क्रोध करी कुगते ते पहोत्या, पाडता मुखरीवजी. आ०३०
विप हलाहल कहीए विरुओ, ते मारे एक वारजी,
पण कपाय अनंती वेळा, आप मरण अपारजी. आ० ३१
क्रोध करंतां तप जप कीधा, न पडे कांइ ठामजी;
आप तपे परने संतापे, क्रोधV केहो कामजी
आ० ३२
,

११७
क्षमा करंतां खरच न लागे, भांगे कोड कलेश जी%B
अरिहंत देव आराधक थावे, व्यापे सुयश प्रदेशजी. आ० ३३
नगरमांहे नागोर नगीनो, ज्यां जिनवरपासादजी:
श्रावकलोक वसे अति सुखीया, धर्मतणे प्रसादजी. आ० ३४
क्षमछत्रिशी खाते कीधी, आतम पर उपकारजो;
सांभळतां श्रावक पण समज्या, उपशम धर्यों अपारजी. आ० ३५
जुगप्रधान जिणचंद सुरीश्वर, सकळचंद तसु शिष्यजी;
समयसुंदर तसु शिप्य भणे एम, चतुर्विध संघजगीसजी. आ०३६
,
१६ अथ पद्मावती आराधना प्रारंभ.
हवे राणी पद्मावती, जीवराशि खमावे;
जाणपणु जुगते भल, इण वेळा आवे-
ते मुज मिच्छामि दुक्कडं, अरिहंतनी साख;
जे में जीव विराधिया, चउराशी लाख. ते०
सात लाख पृथिवीतणा, साते अपकाय;
सात लाख तेउकायना, साते वळी वाय.
दश प्रत्येक वनस्पति, चउदह साधार;
विति चरिंदी जीवना, बे बे लाख विचार. ते०४
देवता तिर्यंच नारकी, चार चार प्रकाशी%B
चउदह लाख अनुष्यना, ए लाख चोराशी.
ते०५
इण भव परभवे सेविया, जे पाप अढार;
त्रिविध त्रिविध करी परिहरु, दुर्गतिना दातार.
ते० ३
,
ते०६

ते०७ ते०८ , ते० ९ ते०१० ते० ११ ११८ हिंसा कीधी जीवनी, बोल्या मृपावाद; दोप अदत्तादानना, मैथुनउन्माद. परिग्रह मेळयो कारमो, कीधो क्रोध विशेष; मान माया लोभ में कीया, वळी राग ने द्वेष. कलह करी जीव दूहव्या, दीयां कूडां कलंक; निंदा कीधी पारकी, रति अरति निशंक. चाडी कीधी चोतरे, कीधो थापणमोसो, कुगुरु कुदेव कुधर्मनो, भलो आण्यो भरोसो. खाटकीने भवे में कीया, जीव नानाविध घात; चडीमारभवे चरकलां, मायाँ दिन रात. काजी मुल्लांने भवे, पढी मंत्र कठोर; जीव अनेक जम्भे कीया, कीयां पाप अघोर. माछीने भवे माछलां, जाळ्यां जळवास; धीवर भील कोळी भरे, मृग पाड्या पास. कोटवाळने भवे में कीया, आकरा कर दंड; वंदीवान मरावीया, कोरडा छडी दंड. परमाधामीने भवे, दीयां नारकी दुःख छेदन भेदन वेदना, ताडन आत तिक्ख. कुंभारने भवे मे कीया, पचाव्या; तेलीभवे तिल पीलिया, पापे पिंड भराव्यां. हालीभये हळ खेटीयां, फाड्यां पृथ्वीनां पेट; मृड निदान पणां कीयां, दीधा बळद चपेट. माळीने भवे रोपियां, नानाविध वृक्ष, मृळ पत्र फल फूलना, लाग्यां पाप ते लक्ष. ते० १२ , ते०१४ ते०१५ नीमाड ते०१६ ते०२७ ते० १८ ११९ , ते० २० ते० २३ अधोवाइआने भवे, भर्या अधिका भार; पोठीपुंठे कीडा पड्या, दया नाणी लगार. ते० १९ छीपाने भवे छेतर्या, कीधा रंगण पास; अग्निआरंभ कीधा घणा, धातुदि अभ्यास. शूरपणे रण झझतां, मार्या माणसद्वंद; मदिरा मांस माखण भख्या, खाधां मूळ ने कंद. ते० २१ खाण खणावी धातुनी, पाणी उलेच्या, आरंभ कीधा अति घणा, पोते पापज संच्या. ते० २२ कर्म अंगार कीयां वळी, धरमें दव दीधा; सम खाधा वीतरागना, कूडा कोसज कीधा. विल्लीभवे उंदर लीया, गीरोली हत्यारी मूढ गमारतणे भवे, में जू लीख मारी. भाडभुंजातणे भवे, एकेंद्रियजीव ज्वारी चणा गहुँ शेकिया, पाडता रीव. खांडण पीसण गारना, आरंभ अनेक रांधण इंधण अग्निनां, कीयां पाप उद्रेक. विकथा चार कीधी वळी, सेव्या पांच प्रमाद; इष्टवियोग पाड्या घणा, कीयां रुदन विपवाद. ते० २७ साधु अने श्रावकतणां, व्रत लेइने भांग्यां: मूळ अने उत्तरतणां, मुज दूपण लाग्यां. साप वींछी सिंह चीवरा, शकरा ने समली; हिंसक जीवतणे भवे, हिंसा कीधी सवळी. सूवावडी दूषण घणां, वळी गर्भ गळाव्या; जीवाणी ढोळयां घणां, शीलवत भंजाव्या. ते० २४ ते० २५ ते० २६ ते० २८ ते० २९

१२०
भव अनंत भमतां थकां, कीधा देहसंबंध;
त्रिविध त्रिविध करी बोसिरु, तीणशुं प्रतिबंध. ते० ३१
भव अनंत भमतां थकां, कीधा परिग्रहसंबंध;
त्रिविध त्रिविध करी वोसिरु, तीणशुं प्रतिबंध. ते० ३२
भव अनंत भमतां थका, कीयां कुटुंबसंबंध;
त्रिविध त्रिविध करी वोसिरुं, तीणशुं प्रतिबंध. ते० ३३
इणि परे इह भव पर भवे, कीधां पाप अखत्र;
त्रिविध त्रिविध करी वोसिहं, करुं जन्म पवित्र. ते० ३४
एणी विधे ए आराधना, भवि करशे जेह;
सगयसुंदर कहे पापथी, वळी छटशे तेह.
राग वेराडी जे सुणे, एह त्रीजी ढाळ;
समयसुंदर कहे पापथी, छूटे ततकाळ,
ते० ३५
ते. ३६
क
१२ श्री अमृतवेलिनी सज्झाय.
चेतन ज्ञान अजुआलीए, टाळीए मोहसंतापरे;
चित्तहुँ डमडोलतुं वाळीए, पाळीए सहज गुण आपरे-चेतन०१
पशम अमृतरस पीजीए, कीजीए साधुगुणगानरे;
अधमवयणे नवि खीजीए, दीजीए सज्जनने मानरे-चेतन० २
क्रोधअनुबंध नवि राखीए, भाखीए वयण मुख साचरे;
समकितरत्न रुचि जोडीए, छोडीए कुमति मति काचर-चेतन०३
शुद्ध परिणामने कारणे, चारनां शरण धरे चित्तरे;
प्रथम तिहां शरण अरिहंतनू, जेह जगढीग जगमित्तरे-चेतन०४
जे समोसरणमां राजता, भांजता भविकसंदेहरे;
धर्मनां वचन वरसे सदा, पुष्करावर्त्त जिम मेहरे-चेतनः
५

१२१ ६ . ८ ९ शरण वीजुं भजे सिद्धन, जे करे कर्म चकचूररे; भोगवे राज्य शिवनगरनु, ज्ञान आनंद भरपूररे-चेतन साधुनुं शरण त्रीजुं धरे, जेह साधे शिवपंथरे; मूल उत्तर गुण जे वर्या, भव तर्या भाव निग्रंथरे-चेतन० शरण चोथु धरे धर्म, जेहमां वर दयाभावरे; जे सुखहेतु जिनवर कह्यु, पापजळ तारवा नावरे-चेतन चारनां शरण ए पडिवजे, वळी भजे भावना शुद्धरे; दुरित सवि आपणां निंदीए, जेम होय संवरद्धिरे-चेतन० इहभव परभव आचाँ, पापअधिकरण मिथ्यातरे; जे जिनाशातनादिक घणां, निंदीए तेह गुणघातरे-चेतन १० गुरुतणां वचन ते अवगणी, गूंथीया आप मतजाळरे; वहु परे लोकने भोळव्या, निंदीए तेह जंजाळरे-चेतन० १२ जेह हिंसा करी आकरी, जेह वोल्या मृषावादरे; जेह परधन हरी हरखिया, कोधलो कामउन्मादरे-चैतन० १२ जेह धन धान्य मूर्छा धरी, सेविया चार कषायरे रागने द्वेपने वश हुआ, जे कियो कलहउपायरे-चेतन १३ जूट जे आळ परने दियां, जे कयाँ पिशुनतापापरे रति अरति निंद मायामृषा, वळीय मिथ्यात्वसंतापरे-चेतन० १४ पाप जे एहवां सेवियां, तेह निंदीए त्रिहुं काळरे; सुकृतअनुमोदना कीजीए, जिम होये कर्म विसराळरे-चेत० १५ विश्वउपगार जे जिन करे, सार जिन नाम संयोगरे; ते गुण तास अनुमोदीए, पुण्य अनुबंध शुभयोगरे-चेतन० १६ सिद्धनी सिद्धता कमना-क्षयथकी ऊपनी जेहरे; जेह आचार आचार्यनो, चरणवन सिंचवा मेहरे चेतन १७ , . १६ १२२ . जेह उवझायनो गुण भलो, सूत्र सज्झाय परिणामरे; साधुनी जे वळी साधुता, मूल उत्तर गुणधामरे-चेतन० १८ (जेह) विरति देश श्रावकतणी, जे समकित सदाचाररे; समकितदृष्टि सुर नरतणा, तेह अनुमोदीए साररे-चेतन अन्यमां पण दयादिक गुणा, जेह जिनवचनअनुसाररे; सर्व ते चित्त अनुमोदीए, समकितवीज निरधाररे-चेतन० २० पाप नवि तीव्र भावे करे, जेहने नवि भवरागरे उचित स्थिति जेह सेवे सदा, तेह अनुमोदवा लागरे-चेतन० २१ थोडलो पण गुण परतणो, सांभळी हर्ष मन आणरे: दोप लव पण निज देखतां, निज गुण निजातमा जाणरे-चेतन०२२ उचित व्यवहार अवलंबने, एम करी स्थिर परिणामरे; भावीए शुद्ध नयभावना, पापनाशनतणुं ठामरे-चेतन देह मन वचन पुद्गलथकी, कर्मथी भिन्न तुज रुपरे; अक्षय अकलंक छे जीवन, ज्ञान आनंद सरुपरे चेतन० कर्मथी कल्पना उपजे, पवनथी जेम जलधिवेलरे; रूप प्रगटे सहज आपणुं, देखतां दृष्टि स्थिर मेलरे-चेतन० २५ धारतां धर्मनी धारण., नारतां मोह वड चोररे: ज्ञानरुचिवेल विस्तारतां, वारतां कर्मनुं जोररे-चेतन० २६ राग विष दोप ऊतारतां, जारता द्वेपरस शेपरे: पूर्व मुनि वचन संभारता, सारतां कर्म निःशेपरे-चेतन० देखीए मार्ग गिवनगरनो, उदासीनपरिणायरे; तेह अणछोडतां चालीए, पामीए जिम परम धामरे-चेतन० - २८ श्रीनयविजय गुरुशिप्यनी, शीखडी अमनवेलरे: चतुर नर आदरे, ते लहे सुयश रंगरेलरे-चेतन० २३ २४ २७ जे जे

१२३
॥२॥
१७ सारसमुच्चयः
ॐ नमो वीतरागाय।
देवदेवं जिनं नत्वा, भवोद्भवविनाशनम् ।
वक्ष्येऽहं देशना काञ्चिन्मतिहीनोऽपि भक्तितः॥१॥
संसारे पर्यटन् जन्तु-बहुयोनिसमाकुले।
शारीरं मानसं दुःखं, प्राप्नोति बत दारुणम्
आर्तध्यानरतो मूढो, न करोत्यात्मनो हितम् ।
तेनासौ सुमहरलेशं, परत्रेह च गच्छति ॥३॥
ज्ञानभावनया जीवो, लभते हितमात्मनः।
विनयाचारसंपन्नो, विषयेषु पराङखः
परामुखः
आत्मानं भावयेन्नित्यं, ज्ञानेन विनयेन च ।
मा पुनम्रियमाणस्य, पश्चात्तापो भविष्यति ॥५॥
तथा हि सत्तपः कार्य, ज्ञानसद्भावभावितैः ।
यथा विमलतां याति, चेतोरत्नं सुदुर्लभम् ॥६॥
नृजन्मनः फलं सारं, यदेतद् ज्ञानसेवनम् ।
अनिहितवीर्यस्य, संयमस्य च धारणम्
ज्ञानध्यानोपवासैश्च, परिषहजयैस्तथा।
शीलसंयमयोगैश्च, स्वात्मानं भावयेत्सदा
॥४॥
,
॥७॥
॥८॥

१२४ ज्ञानाभ्यासः सदा कार्यो, ध्यानेनाध्ययनेन च । तपःसंरक्षणं चैव, यदीच्छेद्धितमात्मनः ॥९॥ ज्ञानादित्यो हृदि यस्थ, नित्यमुद्योतकारकः। तस्य निर्मलतां याति, पञ्चेन्द्रियदिगाननम् ॥१०॥ एतद ज्ञानफलं नाम, यच्चारित्रोद्यमः सदा । क्रियते पापनिर्मुक्तैः, साधुसेवापरायणैः ॥११॥ सर्व वंदं परित्यज्य, निभृतेनान्तरात्मना । ज्ञानामृतं सदा पेयं, चित्ताहादनमुत्तमम् ॥१२॥ ज्ञानं नाम महारत्नं, यन्न प्राप्तं कदाचन । संसारे भ्रमता भीमे, नानादुखविधायिनि ॥१३॥ अधुना तत्त्वया प्राप्तं, सम्यद्गर्शनसंयुतम् । काषीविषयास्वादलालसः ॥१४॥ आत्मानं सततं रक्षेः, ज्ञानध्यानतपोवलैः। प्रमादिनोऽस्य जीवस्य, शीलरत्नं विलुप्यते ॥१५॥ शीलरत्ने हृते तस्य, मोहध्वान्तमुपेयुपः। नानादुःखशताकीणे, नरके ॥१६॥ यावत्स्वास्थ्यं शरीरस्य, यावच्चेन्द्रियसंपदः । तावत्युक्तं तपः कर्तु, वार्धके केवलं श्रमः ॥१७॥ शुद्ध तपसि सहीय, ज्ञानं कर्मपरिक्षये । उपयोगं धनं प्रात्र, यस्य याति स पण्डितः ॥१८॥ प्रमादं मा पुनः पतनं ध्रुवम्

१२५
गुरुशुश्रूषया जन्म, चित्तं सद्ध्यानचिन्तया।
श्रुतं यस्य शमे याति, विनियोगं ल पुण्यभाक् ॥१९॥
छित्त्वा स्नेहमयान्पाशान् , भित्त्वा मोहमहार्गलाम्।
सच्चारित्रसमायुक्ताः, शूरा मोक्षपथे स्थिताः ॥२०॥
कर्मणा मोहनीयेन, मोहितं सकलं जगत् ।
धन्या मोहं समुत्सार्य, तपस्यन्ति महाधियः ॥२१॥
अहो मोहस्य माहात्म्यं, विद्वांसो येऽपि मानवाः।
मुह्यन्ति तेऽपि संसारे, कामार्थरतितत्पराः ॥२२॥
कामक्रोधस्तथा लोभो, रागोद्वेषश्च मत्सरः ।
मदो माया तथा मोहः, कन्दो दर्प एव च ॥२३॥
एते हि रिपवो घोरा, धर्मसर्ववहारिणः ।
एतै बभ्रम्यते जीवः, संसारे बहुदुःखदे
रागद्वेषमयो जीवः, कामक्रोधवशं गतः ।
लोभमोहमदाविष्टः, संसारे संसरत्यसौ
सम्यक्त्वज्ञानसंपन्नो, जैनभक्तो जितेन्द्रियः।
लोभमोहमदैस्त्यक्तो, मोक्षभागी न संशयः ॥२६॥
कामः क्रोधस्तथा मोहस्त्रयोऽप्येते महाद्विषः।
एते न निर्जिता यावत्तावत्सौख्यं कुतो नृणाम् ॥२७॥
नास्ति कामसमो व्याधि-र्नास्ति मोहसमो रिपुः ।
नास्ति क्रोधसमो वह्नि-नास्ति ज्ञानसमं सुखम्॥२८॥
कषायविषया नां, देहिनां नास्ति नितिः।
॥२४॥
॥२५॥

१२६
तेषां च विरमे सौख्य, जायते परमाद्भुतम् ॥२९॥
कपायविषयै रोगै-रात्मानं पीडितं सदा।
चिकित्स्यतां प्रयत्नेन जिनवाक्सारभेषजैः ॥३०॥
विषयोरगदष्टस्य, कपायविषमोहिनः।
संयमो हि महामन्त्र-स्त्राता हि सर्वदेहिनः ॥३१॥
कपायकलुपो जीवो, रागरज्जितमानसः ।
चतुर्गतिभवाम्भोधी, भिन्ननौरिव सीदति ॥३२॥
कपायवशगो जीवः कर्म वनाति दारुणम् ।
तेनासी क्लेपमाप्नोति, अवकोटिषु दुस्तरम् ॥३३॥
कपायविषयश्चित्ते, मिथ्यात्वेन च संयुतम् ।
संसारवीजतां याति, विमुक्तं मोक्षवीजताम् ॥३४॥
कपायविजये सौख्यं, इन्द्रियाणां च निग्रहे ।
जायते परमोत्कृष्ट-मात्मनो सवभेदि यत् ॥३५॥
कपायान्शत्रुवत्पश्ये-द्विपयान्विषवत्तथा ।
मोहं च परमं व्याधि-मेवमूचुर्विचक्षणाः ॥३६॥
कपायविषयैश्चौर-धर्मरत्नं विलुप्यते ।
वैराग्यखगधाराभिः, शूराः कुर्वन्ति रक्षणम् ॥३७॥
कपायकर्पणं कृत्वा, विपयाणामसेवनम् ।
एतही मानवाः पथ्यं, सम्यग्दर्शनमुत्तमम् ॥३८॥
कपायातपतप्तानां, विपयामयमोहिनाम् ।
संयोगायोगखिन्नानां, सम्यक्त्वं परमं हितम् ॥३९॥

१२७ ॥४२॥ ܐ ܀ ॥४४॥ वरं नरकवासोऽपि, सम्यक्त्वेन समायुतः । न तु सम्यक्त्वहीनस्थ, निवासो दिवि राजते॥४०॥ सम्यक्त्वेन हि युक्तस्थ, ध्रुवं निर्वाणसङ्गमः। मिथ्याशोऽस्य जावस्य, संसारे भ्रमणं सदा ॥४१॥ सम्यक्त्वं परमं रत्नं, शङ्कादिमलवर्जितम्। संसारदुःखदारियं, नाशयेत्सुविनिश्चितम् पण्डितोऽसौ विनीतोऽसौ, धर्मज्ञः प्रियदर्शनः। यः सदाचारसंपन्नः, सम्यक्त्वदृढमानसः ॥४३॥ जरामरणरोगाणां, सम्यक्त्वज्ञानभेषजैः शमनं कुरुते यस्तु, स वै वैद्योऽभिधीयते जन्मान्तरार्जितं कर्म, सम्यक्त्वज्ञानसंयमैः । निराकर्तुं सदा युक्तमपूर्वं च निरोधनम् ॥४५॥ सम्यक्त्वं भावयेक्षिप्रं, सज्ज्ञानं चरणं तथा । कृच्छ्रात्सुचरितं प्राप्तं, नृत्वं याति निरर्थकम् ॥४६॥ अतीतेनापि कालेन, यन प्राप्तं कदाचन । तदिदानों त्वया प्राप्तं, सम्यग्दर्शनमुत्तमम् ॥४७॥ उत्तमे जन्मनि प्राप्ते, चारित्रं कुरु यत्नतः। सद्धमें च परां भक्तिं, शमे च परमां रतिम् ॥४८॥ अनादिकालं जीवेन, प्राप्तं दुखं पुनः पुनः । मिथ्यामोहपरीतेन, कषायवशवर्तिना ॥४९॥ सम्यक्त्वादित्यसंभिन्नं, कर्मध्वान्तं विनश्यति ।

१२८
आसन्नभव्यसत्त्वानां, काललब्ध्यादिसंनिधौ ॥५०॥
सम्यक्त्वभावगुद्धेन, विषयासङ्गवर्जिना।
कपायविरतेनैव, भवदुखं विहन्यते ॥५१॥
संसारध्वंसनं प्राप्य, सम्यक्त्वं नाशयन्ति ये।
वमन्ति तेऽमृतं पीत्वा, सर्वव्याधिहरं पुनः ॥५२॥
मिथ्यात्वं परमं वीजं, संसारस्य दुरात्मनः।
तस्मात्तदेव मोक्तव्यं, मोक्षसौख्यं जिघृक्षुणा ॥५३॥
आत्मतत्त्वं न जानन्ति, मिथ्यामोहेन मोहिताः।
मनुजा येन मानस्था, विप्रलुब्धाः कुशासनैः ॥५४॥
दुःखस्य सीरवोऽप्येते, सद्धर्म न हि कुर्वते।
कर्मणा मोहनीयेन, मोहिता वहवो जनाः ॥५५॥
कथं न रमते चित्तं, धर्मेऽनेकसुखप्रदे ।
जीवानां दुःखभीरूणां, प्रायो मिथ्यादृशो यतः॥५६॥
दुःखं न शक्यते सोढं, पूर्वकर्मार्जितं नरैः ।
तस्मात्कुरुत सद्धर्म, येन तत्कर्म नश्यति ॥५७॥
सुकृतं तु भवेद्यस्य, तेन यान्ति परिक्षयम् ।
दुःखोत्पादनमृतानि, दुष्कर्माणि समन्ततः ॥५८॥
धर्म एव सदा कार्यो, मुक्त्वा व्यापारमन्यतः ।
यः करोति परं सौख्य, यावनिर्वाणसङ्गमः
॥५९॥

१२९ 1 क्षणेहि समतिक्रान्ते, सद्धर्मपरिवर्जिते । आत्मानं मुषितं मन्ये, कषायेन्द्रियतस्करैः ॥ ६०॥ धर्मकार्ये मतिं धत्स्व, यावदायुदृढं तव । आयुःकर्माणि संक्षीणे, पश्चाच्च किं करिष्यसि ? ॥१॥ धर्ममाचर यत्नेन, मा भवस्त्वं मृतोपमः । सद्धर्मचेतसां पुंसां, जीवितं सफलं भवेत् ॥६२॥ मृता नैव मृतास्तेषु, ये नरा धर्मकारिणः । जीवन्तोऽपि मृतास्ते वै, ये नरा पापकारिणः ॥६३॥ धर्मामृतं सदा पेयं, दुःक्खातङ्कविनाशम् । यस्मिन्पीते पर सौख्यं, जीवानां जायते सदा ॥६४॥ सद्धर्मो यो दयायुक्तः, सर्वप्राणिहितप्रदः । स एवोत्तारणे सक्तो, भवाम्भोधेः सुदुस्तरात् ॥६५॥ यदा कण्ठगतप्राणः, जीवोऽसौ परिवर्तते। नान्यः कश्चित्तदा त्राता, मुक्त्वा धर्म जिनोदितम्।६६ अल्पायुषा नरेणेह, धर्मकर्मविजानता। न ज्ञायते कदा मृत्युभविष्यति न संशयम् ॥६७॥ आयुर्यस्यापि देवज्ञैः, परिज्ञाते हि जातके। तस्यापि क्षीयते सद्यो, निमित्तोत्तरयोगतः ॥६॥ जिनैर्निगदितं धर्म, सर्वसौख्यमहानिधिम् । ये न तं प्रतिपद्यन्ते, तेषां जन्म निरर्थकम्॥ ६९ ॥ , १७

हितं कर्म परित्यज्य, पापकर्मसु रज्यते।
तेन वे दह्यते चेतः, शोचनीयो भविष्यति ॥७॥
यदि नामाप्रियं दुःखं, सुखं च यदि वा प्रियम्।
ततः कुरुत सद्धर्म, जिनाना जितजन्मनाम् ॥७१॥
विशुद्धादेव संकल्पाद, धर्मः सद्भिपायंते (स्यते)।
स्वल्पेनेव प्रयासेन, चित्रमेतदहो परम् ॥७२॥
धर्म एव सदा त्राता, जीवानां दुःखसङ्कटात् ।
तस्मात्कुरुत भो यत्नं, तत्रानन्तसुखप्रदे ॥७३॥
यत्त्वया न कृतो धर्मः, सदा मोक्षसुखावहः ।
प्रसन्नमनसा जैन-स्तेन दुःखी भवानिह ॥७॥
यत्त्वया क्रियते कर्म, विषयान्धेन दारुणम्।
उदये तस्य संप्राप्ते, कस्ते त्राता भविष्यति ॥७५॥
भुक्त्वाप्यनन्तशो भोगान्, देवलोके यथेप्सितान् ।
यो हि तृप्तिं न संप्राप्तः,स किं प्राप्स्यति सांप्रतम्॥७६॥
वरं हालाहलं भुक्तं, विपं तद्भवनाशनम् ।
न तु भोगविपं भुक्तं, अनन्तभवदुखदम्
৩৩৷৷
इन्द्रियप्रभवं सौख्य, मुखाभासं न तत्सुखम् ।
तच कर्मविबन्धाय, दुःग्यदानेकपण्डितम्
अक्षाश्वा(न) निश्चला(न) धत्स्व. विग्योत्पथगामिनः।
वराग्यप्रग्रहाकृष्टान, सन्मार्ग विनियोजयेत् ॥७९॥
..
॥७८॥

॥८४॥ अक्षाण्यैव स्वकीयानि, शत्रवो दुःखहेतवः। विषयेषु प्रवृत्तानि, कपायवशवर्तिनः। ॥८॥ इन्द्रियाणां यदा छन्दे, वर्तते मोहसङ्गतः । तदात्मैव भवेच्छत्रु-रात्सनो दुःखवंधनः ॥८॥ इन्द्रियाणि प्रवृत्तानि, विपयेषु निरन्तरम् । संज्ञानभावनाशक्ता, वारयन्तु हिते रताः ॥८॥ इन्द्रियेच्छां रुजामज्ञः, कुरुते यो झुपक्रमम् । तमेव मन्यते सौख्यं, किन्तु कष्टमतः परम् ॥३॥ आत्माभिलाषरागाणां, यत् श्रमः क्रियते बुधैः । तदेवं परमं तत्त्वं, इत्यूचुर्ब्रह्मवेदिनः इन्द्रियाणां स(श)मेनालं, रागद्वेषजयेन च । आत्मानं यो जयेत्सम्यक्, संसृतिव्छेदकारणम् ॥८५॥ इन्द्रियाणि वशे यस्य, यस्य दुष्टं न मानसम् । आत्मा धर्मरतो यस्य, सफलं तस्य जीवितम्॥८६॥ परनिन्दासु ये मूका, निजलाघापराङमुखाः । ईदृशैर्ये गुणैर्युक्ताः, पूज्याः सर्वत्र विष्टपे ॥८७॥ प्राणान्तिकेऽपि संपाते, वर्जनीयानि साधुना। परलोकविरुद्धानि, येनात्मा सुखमश्नुते संमानयति भूतानि, यः सदा विनयान्वितः । स प्रियः सर्वलोकेस्मिन्नापमान समश्नुते ॥८९॥ ||८८॥

१३२
किंपाकस्य फलं भक्ष्यं, कदाचिदपि धीमता।
विषयास्तु न भोक्तव्या, यद्यपि स्युः सुपेशलाः॥९०॥
स्त्रीसंपर्कसम सौख्यं, वर्णयन्त्यबुधा जनाः।
विचार्यमाणमेतद्धि, दुःखानां वीजमुत्तमम् ॥११॥
स्मराग्निना प्रदग्धानि, शरीराणि शरीरिणाम् ।
स(श)मांभसा ह्यसिक्तानि, निवृतिं नैव भेजिरे ॥९२॥
अग्निना तु प्रदग्धानां, स(श)मोऽस्तीति यतोऽत्र वै।
स्मरवह्निप्रदग्धानां, स(श)मो नास्ति भवेष्वपि ॥१३॥
मदनोऽस्ति महाव्याधि-दुश्चिकित्स्यः सदा बुधैः।
संसारवर्धनोऽत्यथै, दुःखोत्पादनतत्परः ॥९४॥
यावदस्य हि कामाग्नि-हृदये प्रज्वलत्यलम् ।
आश्रयन्ति हि कर्माणि, तावदस्य निरन्तरम् ॥१५॥
कामाहिदृढदष्टस्य, तीवा भवति वेदना।
यया सुमोहितो जन्तु-स्संसारे परिवर्तते ॥९६॥
दुःखाणामाकरो यस्तु, संसारस्य च वर्धनः ।
स एप मदनो नाम, नराणां स्मृतिसूदनः ॥१७॥
संकल्पाण्डात्समुद्भुतः, कामसोऽतिदारुणः।
रागद्वेपदिजिह्वोऽसौ, वशीकर्तुं न शक्यते
दुष्टा चेयमनङ्गेच्छा, सेयं संसारवर्धनी ।
दुःखस्योत्पादने शक्ता, शक्ता वित्तस्य नाशने ॥१९॥
॥९८॥

१३३ , , अहो ते धिषणाहीना, ये स्मरस्य वशं गताः । कृत्वा कल्मषमात्मानं, पातयन्ति भवार्णवे ॥१०॥ स्मरेणातीवरौद्रेण, नरकावर्त्तपातिना। अहो खलीकृतो लोको, धर्मामृतपराङखः ॥१०१ मु स्मरेण स्मरणादेव, वैरं देवनियोगतः। हृदये निहितं शल्यं, प्राणिनां तापकारकम् ॥१०२॥ तस्मात्कुरुत सद्वृत्तं, जिनमार्गरताः सदा । येन तत्खण्डशो याति, स्मरशल्यं सुदुर्धरम् ॥१०॥ चित्तसंदूषणः कामस्तथा सद्गतिनाशनः । सवृत्तध्वंसनश्चासौ, कामोऽनर्थपरंपरा ॥१०४॥ दोषाणामाकरः कामो, गुणानां च विनाशकृत् । पापस्य च निजो वन्धु--रापदां चैव सङ्गमः ॥१०५॥ पिशाचेनैव कामेन, छिद्रितं सकलं जगत् । वंभ्रमीति परायत्तं, भवाब्धौ तन्निरन्तरम् ॥१०॥ वैराग्य भावनामन्त्र-स्तन्निवार्य महाबलम्। स्वच्छन्दवृत्तयो धीराः, सिद्धिसौख्यं प्रपेदिरे ॥१०७॥ कामो त्यजति सद्वृत्तं, गुरोर्वाणीन्द्रियं तथा । ' गुणानां समुदायं च, चेतःस्वास्थ्यं तथैव च ॥१०॥ तस्मात्कामः सदा हेयो, मोक्षसौख्यं जिघृक्षुभिः । संसारं च परित्यक्त, वाञ्छद्भिर्यतिसत्तमैः । ॥१०९॥ -

१३४
कामार्थों वैरिणौ नित्यं, विशुद्धध्यानरोधिनौ ।
संत्यजतां महाक्रूरौ, सुखं संजायते नृणाम् ॥११०॥
कामदाहो वरं सोढुं, न तु शीलस्य खण्डनम् ।
शीलखण्डनशीलानां, नरके पतनं ध्रुवम् ॥११॥
कामदाहः सदा नेव, स्वल्पकालेन शाम्यति ।
सेवनाच्च महत्पापं, नरकावर्तपातनम् ॥११२॥
सुतीनेणापि कामेन, स्वल्पकालं तु वेदनाः।
खण्डनेन तु शीलस्य, भवकोटिपु वेदनाः ॥११३॥
नियतं प्रशमं याति, कामदाहः सुदारुणः ।
ज्ञानोपयोगसामर्थ्या-हिपं मन्त्रपदैर्यथा ॥११४॥
असेवनमनङ्गस्य, शमाय परमं स्मृतम् ।
सेवनाच परावृद्धिः, शमस्तु न कदाचन ॥११५॥
उपवासोऽवमौदर्य-रसानां त्यजनं तथा ।
स्नानस्यासेवनं चैव, ताम्बूलस्य च वर्जनम् ॥११६॥
असेवेच्छा निरोधस्तु, निरनुस्मरणं तथा।
एते हि निर्जनोपाया, मदनस्य महारिपाः ॥११७॥
काममिच्छानिरोधेन, क्रोधं च क्षमया भृशम् ।
जयेन्मानं मृदुत्वेन, मोहं संज्ञानसेवया ॥११८॥
तस्मिन्नुपशमे प्राप्ते, युक्तं सदवृत्तधारणम् ।
तृष्णां सुदूरतस्त्वत्वा, विपाक्तमिव भोजनम् ॥११९॥

कर्मणां शोधनं श्रेष्टं, ब्रह्मचर्य सुरक्षितम् । सारभूतं चरित्रस्य, देवेरपि सुपूजितम् ॥१२०॥ या चैषा प्रमदा भाति, लावण्यजलवाहिनी। सैषा वैतरणी घोरा, दुःखोर्मिशताकुला' ॥१२१॥ संसारस्य च वीजानि, दुःखानां राशयः पराः। पापस्य च निधानानि, निर्मिताः केन योषितः॥१२२॥ इयं सा मदनज्वाला, व रेवं समद्भुता। नराणां यत्र ह्रियन्ते, यौवनानि धनानि च ॥१२३॥ नरकावर्त्तपातिन्यः, स्वर्गमार्गदृढार्गलाः । अनर्थानां विधायिन्यो, योषितः केन निर्मिताः॥१२४॥ कृमिजालशताकीणे, दुर्गंधमलपूरिते। त्वग्मात्रसंवृते स्त्रीणां, का काये रमणीयता? ॥१२५॥ अहो ते सुखता प्राप्ता, ये काममलवर्जिताः। सदृत्तं विधिनाऽऽपाल्य, यास्यन्ति पदमुत्तमम् ॥१२६॥ भोगार्थी यः करोत्यज्ञो, निदानं मोहसङ्गतः। चूर्णीकरोत्यसौ रत्न, अनध्य सूत्रहेतुना ॥१२७॥ भवभोगशरीरेषु, भावनीयः सदा बुधैः । निर्वेदः परया बुद्ध्या, कर्मारातिजिघृक्षुभिः ॥१२८॥ १ शतसंकुला. (इति समीचीनम्.)

यावन्न मृत्युवजेण, देहशैलो निपात्यते । नियुज्यतां मनस्तावत्कर्मारातिपरिक्षये ॥१२९॥ त्यज कामार्थयोः सङ्ग, धर्मध्यानं सदा भज। छिन्द्धि स्नेहमयान्पाशान्मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम् ॥१३०॥ कथं ते भ्रष्टसदृत्ता, विषयानुपसेवते'। पंचतान्तरिता येषां, नरके तीनवेदना ॥१३॥ सदृत्ताद्मष्टचित्तानां, विषयासङ्गसङ्गिनाम् । तेषामेवेह दुःखानि, भवन्ति नरकेपु च ॥१३२॥ विषयास्वादलुब्धेन, रागद्वेषवशात्मना । आत्मा सुवञ्चितस्तेन, यः स(श)मं नापि सेवते॥१३३॥ आत्मना यत्कृतं कर्म, भोक्तव्यं तदनेकधा। तस्मात्कर्माश्रवं रुद्धवा, स्वेन्द्रियाणि वशं नयेत्॥१३४॥ इन्द्रियप्रसरं रुद्ध्वा, स्वात्मानं वशमानयेत् । येन निर्वाणसौख्यस्य, भाजनत्वं प्रपत्स्यसे ॥१३५॥ संपन्नेष्वपि भोगेषु, महतां नास्ति गृद्धिता । अन्येषां गृद्धिरेवास्ति, शमस्तु न कदाचन ॥१३६॥ पट्खण्डाधिपतिश्चक्री, परित्यज्य वसुंधराम् । तृणवत्सर्वभोगाँव, दीक्षां देगंवरी स्थितः ॥१३७॥ १ नुपभुञ्जते. (इति समीचीनम.)

१३७
,
,
,
॥१४२॥
कृमितुल्यैः किमस्माभिर्भोक्तव्यं वस्तुसुंदरम् ।
येनात्र गृहपङ्केषु, सीदामः किमनर्थकम् ? ॥१३८॥
येन ते जनितं दुःखं, भवांभोधौ सुदुस्तरम् ।
तं कर्मारातिमत्युग्रं, विजेतुं किं न वाञ्छसि ?॥१३९॥
अब्रह्मचारिणो नित्यं, मांसभक्षणतत्पराः ।
शुचित्वं तेऽपि मन्यन्ते, किन्तु चित्रमतः परम्॥१४०॥
येन संक्षीयते कर्म, संचयश्च न जायते ।
तदेवात्मविदा कार्य, मोक्षसौख्याभिलाषिणा॥१४१॥
अनेकशस्त्वया प्राप्ता, विविधा भोगसंपदः ।
अप्सरोगणसंकीर्णे, दिवि देवविराजिते
पुनश्च नरके रौद्रे, रौरवेऽत्यन्तभीतिदे।
नानाप्रकारदुःखौघैः, संस्थितोऽसि विधेर्वशात्॥१४३॥
तप्ततैलकभल्लीषु, पच्यमानेन यत् त्वया।
संप्राप्तं परमं दुःखं, तं वक्तुं नैव पार्यते
नानायन्त्रेषु रौद्रेषु, पीड्यमानेन वह्निना।
दुःसहा वेदना प्राप्ता, पूर्वकर्मनियोगतः
विण्मूत्रपूरिते भीमे, पूतिश्लेष्मावसाकुले ।
भूयो गर्भगृहे मातु वाद्यातोऽसि संस्थितिम् ॥१४६॥
तिर्यग्गतौ च यदुःखं, प्राप्तं छेदनभेदनैः।
न शक्तस्तत्पुमान्वक्तुं, जिह्वाकोटिशतैरपि ॥१४७॥
॥१४४॥
॥१४५॥

१३८ , संस्मृतौ नास्ति तत्सौख्यं, यन्न प्राप्तमनेकधा । देवमानवतिर्यक्षु, भ्रमता जन्तुनानिशम् ॥१४८॥ चतुर्गतिनिवन्धेऽस्मिन्-संसारेऽत्यन्तभातिदे। सुखदुःखान्यवाप्तानि, भ्रमताविधियोगतः ॥१४९॥ एवं चिरमिदं कष्टं, ज्ञात्वात्यन्तविनश्वरम् । कथं न यासि वैराग्यं ? धिगस्तु तव जीवितम् ॥१५०॥ जीवितं विद्युता तुल्यं, संयोगाः स्वप्नसंनिभाः। संध्यारागसमः स्नेहः, शरीरं तृणविन्दुवत् ॥१५१॥ शक्रचापसमा भोगाः, संपदो जलदोपमाः। यौवनं जलरेखेव, सर्वमेतदशाश्वतम् ॥१५२॥ समानवयसो दृष्टा, मृत्युना स्ववशीकृताः। कथं चेतः स(श)मो नास्ति,मनागपि हितात्मनः॥१५३॥ सर्वाशुचिमये काये, नश्वरे व्याधिपीडिते । को हि विहान्रतिं गच्छेद्यस्यास्ति श्रुतसङ्गमः ॥१५४॥ चिरं सुपोपितः कायो, भोजनाच्छादनादिभिः। विकृतिं याति सोऽप्यन्ते,कास्था वाह्येषु वस्तुषु ॥१५॥ नायातो बंधुभिः साधे, न गतो वन्धुभिः समम् । वृथैव स्वजनेः स्नेहो, जनानां मृढचेतसाम् ॥१५६॥ जातेनावश्य मर्तव्यं, प्राणिना प्राणधारिणा । अतः कुरुत मा शोकं, मृते वन्धुजने बुधाः ॥१५७॥ ,

१३९
आत्मकार्य परित्यज्य, परकार्येषु यो रतः।
ममत्वरतचेतस्कः, स्वहितात् भ्रंस(श)मेष्यति॥१५८॥
स्वहितं तु भवेद् ज्ञानं, चारित्रं दर्शनं तथा ।
तपःसंरक्षणं चैव, सर्वविद्भिस्तदुच्यते ॥१५९॥
सुखसंभोगसन्मूढा, विषयास्वादलंपटाः।
स्वहितात् भ्रंस(श)मागत्य, गृहवासं सिषेविरे ॥१६०॥
वियोगा वहवो दृष्टा, द्रव्याणां च परिक्षयः ।
तथापि निघृणं चेतः सुखास्वादनलंपटम् ॥१६१॥
यथा च जायते चेतः सम्यक् शुद्धिं सुनिर्मलाम् ।
तथा ज्ञानविदा कार्य, प्रयत्नेनापि भूरिणा ॥१६२॥
विशुद्ध मानसं यस्य, रागादिमलवर्जितम् ।
संसारमफलं तस्य, सकलं समुपस्थितम् ॥१६३॥
संसारध्वंसने हृष्टिं, धृतिमिन्द्रियनिग्रहे ।
कषायविजये यत्नं, नाभव्यो लब्धुमर्हति ॥१६४॥
एतदेव परं ब्रह्म, न विदन्तीह मोहिनः ।
यदेतच्चित्तनैर्मल्यं, रागद्वेषादिवर्जनम् ॥१६५॥
तथा तुष्टे यमे तद्धि, पण्डितेन हितैषिणा।
यथा न विक्रियां याति, मनोऽत्यर्थ विपत्स्वपि ॥१६६॥
धन्यास्ते मानवा लोके, ये प्राप्ताप्यापदां पराम् ।
विकृतिं नैव गच्छन्ति, यतस्ते साधुमानसः ॥१६७॥

१४०
॥१७२॥
संक्लेशो नहि कर्तव्यः, संक्लेशो बन्धकारणम् ।
संक्लेशपरिणामेन, जीवो दुःखस्य भाजनम् ॥१६८॥
संक्लशपरिणामेन, जीवः प्राप्नोति भूरिशः ।
सुमहत्कर्मसंबंध, भवकोटिषु दुःखदम् ॥१६९॥
चित्तरत्नमसंक्लिष्टं, महतामुत्तमं धनम् ।
येन संप्राप्यते स्थानं, जरामरणवर्जितम् ॥१७०॥
संपत्तौ विस्मिता नैव, विपत्तौ नैव दुःखिताः।
महतां लक्षणं ह्येतत्, तनु द्रव्यसमागमः ॥१७१॥
आपत्सु संपतन्तीषु, पूर्वकर्मनियोगतः।
धैर्यमेव परं त्राणं, न युक्तमनुशोचनम्
विशुद्धपरिणामेन, शान्तिर्भवति सर्वतः ।
संक्लिष्टेन तु चित्तेन, नास्ति शान्तिर्भवेष्वपि ॥१७३॥
संक्लिष्टचेतसां पुंसा-मायात्संसारवर्धनम् ।
विशुद्धा चेतसो वृत्तिः, संपन्निवृतिदायिनी ॥१७४॥
यदा चित्तविशुद्धिः स्या-दापदः संपदस्तदा।
समास्तत्त्वविदां पुंसां, सर्वं हि महतां महत् ॥१७५॥
परोऽप्युत्पथमापन्नो, निषेधुं युक्त एव सः।
किं पुनः स्वमनोऽत्यथै, विपयोत्पथयायि यत् ॥१७॥
अज्ञानाद्यदि वा मोहात् , यत्कृतं कर्म कुत्सितम् ।
व्यावर्तये मनस्तस्मात् , पुनस्तन्न समाचरेत् ॥१७७॥

अचिरेणैव कालेन, फलं प्राप्स्यसि दुर्मते । विपाकेऽतीवतिक्तस्य, कर्मणो यत् त्वया कृतम् ॥१७॥ स्वल्पेनैव तु कालेन, फलं प्राप्स्यसि यत्कृतम्। शशवदात्मकर्णाभ्यां, गोपयत् स्वं मनागपि ॥१७९॥ वर्धमानं हि तत्कर्म-अज्ञानाद्यो न शोधयेत् । सुप्रभूतर्णसंग्रस्तः, स पश्चात्परितप्यते ॥१८॥ सुखभावकृते मूढाः, किं न कुर्वन्ति मानवाः । ये न संतापमायान्ति, जन्मकोटिशतेष्वपि ॥१८१॥ परं च वञ्चयामीति, ये हि मायां प्रयुञ्जते । इहान्यत्र च लोके वै, तैरात्मा वञ्चितः सदा ॥१८२॥ पंचतासन्नतां प्राप्ता, न कृतं सुकृतार्जनम् । सुमानुष्ये हि संप्राप्ते, हा गतं जन्म निप्फलम् ॥१८३॥. कर्मपाशविमोक्षाय, यत्नो यस्य न देहिनः । स संसारमहागुप्तौ, बद्धः संतिष्ठते सदा ॥१८४॥ गृहचारकवासेऽस्मि-विषयामिषलोभितः। सीदन्ति नरशार्दूला, बद्धा बान्धवबन्धनैः ॥१८५॥ गर्भवासेऽपि यदुःखं, प्राप्तमत्रैव जन्मनि । अधुना विस्मृतं किं ते? येनात्मानं न बुध्यसे ॥१८॥ चतुरशीतिलक्षेषु, योनीनां भ्रमता त्वया । प्राप्तानि दुःखशल्यानि, नानाकाराणि मोहिना ॥१८७ , ,

+
कथं नोद्विजसे मूढ ? दुःखात्संस्मृतिसंभवात् ।
येन त्वं विषयासक्तो, लोभेनास्मिन् वशीकृतः॥१८८॥
यत्त्वयोपार्जितं कर्म, भवकोटिषु पुष्कलम् ।
तच्छेत्तुं चेन्न शक्नोषि, गतं ते जन्म निष्फलम् ॥१८९॥
अज्ञानी क्षपयेत् कर्म, यज्जन्मशतकोटिभिः ।
तद् ज्ञानी तु त्रिगुप्तो, निहन्त्यन्तःहूर्ततः ॥१९॥
जीवितेनापि किं तेन ? कृता यत्र न निर्जरा।
कर्मणां संवरो वापि, संसारासारकारिणाम् ॥१९१॥
स जातो येन जातेन, सुकृता पक्वपाचना ।
कर्मणां पाकघोराणां, विबुधेन महात्मना ॥१९२॥
रोपे रोष परं कृत्वा, माने मानं विधाय च ।
सङ्गे सङ्गं परित्यज्य, स्वात्माधीनं सुखं कुरु ॥१९३॥
परिग्रहे महाद्वेपो, मुक्तौ च रति रुत्तमा ।
सद्ध्याने चित्तमेकाग्रं, रौद्रातॆ नेव संस्थितम् ॥१९४॥
धर्मत्य संचये यत्नं, कर्मणां च परिक्षये।
साधूनां चेष्टिते चित्तं, सर्वदा पापनाशनम् ॥१९५॥
मानस्तंभं दृढं भवत्वा, लोभादि प्रविदार्य वे।
मायावल्लिं समुत्पाट्य, क्रोधशत्रु निहत्य च ॥१९६॥
यथाख्यातं हितं प्राप्य, चारित्रं ध्यानतत्पराः ।
कर्मणां प्रक्षयं कृत्वा, प्रयाताः परमं पदम् ॥१९७॥

१४३
सङ्गादिरहिता धीरा, रागादिमलवर्जिताः।
शान्ता दान्ता तपोभूषा, मुक्तिकाङ्क्षणतत्पराः॥१९८॥
धृतिभावनया युक्ताः, सत्यभावनयान्विताः ।
तत्त्वार्था हितचेतस्कास्ते पात्रं दातुमुत्तमाः ॥१९९॥
धृतिभावनया दुःख, सत्त्वभावनया भयम् ।
ज्ञानभावनया कर्म, नाशयन्ति न संशयः ॥२०॥
आग्रहो हि स (श) मे येषां, विग्रहं कर्मशत्रुभिः ।
विषयेषु निरासङ्गास्ते पात्रं यात सत्तमाः ॥२०१॥
निःसङ्गिनोऽपि वृत्ताद्या, निःस्नेहास्तु श्रुतिप्रियाः ।
अभूषापि तपोभूषा-स्ते पात्रं योगिनः सदा ॥२०२॥
यैर्ममत्वं सदा त्यक्तं, स्वकायेऽपि मनीषिभिः ।
ते पात्रं संयतात्मानः, सर्वसत्त्वहिते रताः ॥२०३॥
परिषहजये शक्त, शक्तं कर्मपरिक्षये ।
ज्ञानध्यानतपोभूषं, शुद्धाचारपरायणम् ॥२०४॥
प्रशान्तमानसं सौम्यं, प्रशान्तकरणं शुभम् ।
प्रशान्तारिमहामोहं, कामक्रोधनिसूदनम् ॥२०५॥
निंदास्तुतिसमं धीरं, शरीरेऽपि च निःस्पृहम् ।
जितेन्द्रियं जितक्रोध, जितलोभमहाभटम् ॥२०६॥
रागद्वेषविनिर्मुक्तं, सिद्धिसंगमनोत्सुकम् ।
ज्ञानाभ्यासरतं नित्यं, नित्यं च प्रशमे स्थितम् ॥२०७॥
एवं विधं हि यो दृष्टा, स्वगृहाङ्गणमागतम् ।
मात्सर्यं कुरुते मोहाक्रिया तस्य न विद्यते ॥२०॥

१४४
मायां निरासिकां कृत्वा, तृष्णां च परमौजसः।
रागद्वेषौ समुत्सार्य, प्रयाताः पदमक्षयम् ॥२०९॥
धीराणां यतयो धीरा, ये निराकुलचेतसः ।
कर्मशत्रुमहासैन्यं, निर्जयन्ति तपोबलात् ॥२०॥
परीषहजये शूराः, शूराश्चेन्द्रियनिग्रहे ।
कपायविजये शूरास्ते शूरा गदिता बुधैः ॥२११॥
नादत्तेऽभिनवं कर्म, स्वचारित्रनिविष्टधीः ।
पुराणं निर्ययेद्र वाढं, विशुद्धध्यानसङ्गतः ॥२१२॥
संसारवासनिवृत्ताः, शिवसौख्यसमुत्सुकाः ।
सद्भिस्ते गदिताःप्राज्ञाः,शेषाःस्वार्थस्य वाचकाः॥२१३॥
समतां सर्वभूतेषु, यः करोति सुमानसः ।
ममत्वभावनिर्मुक्तो, यात्यसो पदमव्ययम् ॥२१४॥
इन्द्रियाणां जये शूरः कर्मवंधे च कातरः ।
तत्त्वार्थों हितचेतस्कः स्वशरीरेऽपि निस्पृहः ॥२१५॥
परीपहमहाराति-बलनिर्दलनक्षमः ।
कपायविजये शूरः स शूर इति कथ्यते ॥२१६॥
संसारध्वंसिनी चर्या, ये कुर्वन्ति सदा नराः।
रागद्वेपहतिं कृत्वा, ते यान्ति परमां गतिम् ॥२१७॥
मलेस्तु रहिता धीरा, मलदिग्धाङ्गयष्टयः।
ते ब्रह्मचारिणो नित्यं, ज्ञानाभ्यासं सिपेविरे ॥२१८॥

१४५ ज्ञानभावनया शक्ता-निभृतैरन्तरात्मना । अप्रमत्तगुणं प्राप्य, लभन्ते हितमात्मनः ॥२१९॥ संसारवासमीरूणां, त्यक्तान्तर्वाह्यसङ्गिनाम् । विषयेभ्यो निवृत्तानां, श्लाघ्यं तेषां हि जीवितम्॥२२०॥ समं शत्रौ च मित्रे च, समं मानापमानयोः । लाभालाभे समं नित्यं, लोप्टकाञ्चनयोस्तथा ॥२२१॥ सम्यक्त्वभावनाशुद्धं, ज्ञानसेवापरायणम् । चारित्रचरणासक्तं, अक्षीणसुखकाङिणम् ॥२२२॥ ईदृशं श्रमणं दृष्ट्वा, योऽवमन्येत दुष्टधीः । नृजन्मनः फलं सारं, स हारयति सर्वथा ॥२२३॥ रागादिवर्धनं सङ्गं, परित्यज्य दृढवताः । धीरा निर्मलचेतस्कास्तपस्यन्ति महाधियः ॥२२४॥ संसारोद्विग्नचित्तानां, निःश्रेयससुखैपिणां । सर्वसङ्गनिवृत्तानां, धन्यं तेषां हि जीवितम् ॥२२५॥ सप्तभीस्थानमुक्तानां, यत्रास्तमितशायिनाम् । त्रिकालयोगयुक्तानां, जीवितं सफलं भवेत् ॥२२६॥ आतरौद्रपरित्यागात्, धर्मशुक्लसमाश्रयात् । जीवः प्राप्नोति निर्वाणं, अनन्तसुखमच्युतम् ॥२२७॥ आत्मानं विनियम्याशु, विषयेषु पराङ्मुखः। साधयेत्स्वहितं प्राज्ञो, ज्ञानाभ्यासरतो यतिः॥२२८॥ , - ૧૯ १४६ यथा सङ्ग परित्यागस्तथा कर्मविमोचनम् । यथा च कर्मणां छेदस्तथाऽऽसन्नं परं पदम् ॥२२९॥ यत्परित्यज्य गन्तव्यं, तत्स्वकीयं कथं भवेत् । इत्यालोच्य शरीरेऽपि, विद्वानाशां परित्यजेत् ॥२३०॥ नूनं नात्मा प्रियस्तेषां, ये रताः सङ्गसङ्ग्रहे। सन्नासीनापकृत्तुच्छः, स्वीकतुं नैव शक्यते ॥२३१॥ शरीरमात्रसङ्गेन, भवेदारम्भवर्धनम् । तदशाश्वतमत्राणं, तस्मिन्विछान् रतिं त्यजेत् ॥२३२॥ सङ्गात्संजायते गृद्धि-गृद्धी वाञ्छति सञ्चयम् । सञ्चयावर्धते लोभो, लोभात्संस्मृतिवर्धनम् ॥२३३॥ ममत्वाज्जायते लोभो, लोभाद्रागश्च जायते । रागाच्च जायते द्वेपो, द्वेषादुःखपरंपरा ॥२३॥ निर्ममत्वं परं तत्त्वं, निर्ममत्वं परं सुखम् । निर्ममत्वं परं वीज, मोक्षस्य कथितं बुधैः ॥२३५॥ निर्ममत्वे सदा सौख्यं, संसारस्थितिभेदनम् । जायते परमोत्कृष्टमात्मनः संस्थिते सति ॥२३६॥ अर्थो मूलमनर्थानां, अर्थों नितिनाशनम् । कपायोत्पादकश्चाों, दुःखाणां च विधायकः॥२३७॥ प्राप्ताज्झितानि विनानि, त्वया सर्वाणि संस्कृती। पुनस्तेषु रतिः कष्टं, भुक्तवान्त इबादने ॥२३८॥ ,

१४७
को वा वित्तं समादाय, परलोकं गतः पुमान् ।
येन तृष्णाग्निसंतप्तः, कर्म वनाति दारुणम् ॥२३९॥
तृष्णान्धा नैव पश्यन्ति, हितं वा यदि वाहितम् ।
संतोषाजनमासाद्य, पश्यन्ति सुधियो जनाः ॥२४॥
संतोषसारसद्रत्नं, समादाय विचक्षणाः।
भवन्ति सुखिनो नित्य, मोक्षसन्मार्गवर्तिनः ॥२४१॥
तृष्णानलप्रदीप्तानां, सत्सौख्यं तु कुतो नृणाम् ?।
दुःखमेव सदा तेषां, ये रता धनसञ्चये ॥२४॥
संतुष्टाः सुखिनो नित्यं, असंतुष्टाः सुदुःखिताः।
उभयोरन्तरं ज्ञात्वा, संतोषे क्रियतां रतिः ॥२४३॥
द्रव्याशां दृरतस्त्यक्त्वा, संतोषं कुरु सन्मते ।
मा पुनर्दीर्घसंसारे, पर्यटिष्यसि निश्चितम् ॥२४४॥
ईश्वरो नाम संतोषी, यो न प्रार्थयते परम् ।
प्रार्थना महतामत्र, परं दारिद्यकारणम् ॥२४५॥
हृदयं दह्यतेऽत्यर्थ, तृष्णाग्निपरितापितम् ।
न शक्यं शमनं कर्तु, विना संतोषवारिणा ॥२४६॥
यैः संतोषोदकं पीत्वा, निर्ममत्वेन वासितम्।
त्यक्तं तैर्मानसं दुःखं, दुर्जनेनेव सौहृदं
यैः संतोषामृतं पीतं, तृष्णातृडपनाशनम् ।
तैः सुनिर्वाणसौख्यस्य, कारणं समुपार्जितम् ॥२४८॥
॥२४७॥

१४८ संतोष लोभनाशाय, धृतिं वासुखशान्तये । ज्ञानं च तपसो वृद्धौ, धारयन्ति दिगम्बराः ॥२४९॥ ज्ञानदर्शनसंपन्न, आत्मा वैको ध्रुवो मम । शेषा भावाश्च मे वाह्याः, सर्वे संयोगलक्षणाः॥२५०॥ संयोगमूलजीवेन, प्राप्ता दुःखपरंपरा । तस्मात्संयोगसंबंध, त्रिविधेन परित्यजेत् ॥२५॥ ये हि जीवादयो भावाः, सर्वज्ञैः भाषिताः पुरा । अन्यथा च क्रियास्तेषां, चिन्ता तत्र निरर्थका ॥२५२॥ यथा च कुरुते जन्तु-ममत्वं विपरीतधीः । तथा हि वन्धमायान्ति, कर्माण्यस्य समंततः ॥२५३॥ अज्ञानावृत्तचित्तानां, रागद्वेषवशात्मनां । आरंभेषु प्रवृत्तानां, हितं नश्यति भीतवत् ॥२५४॥ परिग्रह परिष्वङ्गा-द्रागो द्वेषश्च जायते । कर्मणां भवकारिणाम् ॥२५५॥ सर्वसङ्गान् पशून् कृत्वा, ध्यानाग्निनाऽऽहुतिं क्षिपेत् । कर्माणि समिधश्चैव, यागोऽयं सुमहाफलम् ॥२५६॥ राजसूयसहस्राणि, अश्वमेधशतानि च । अनन्तभागतुल्यानि, न स्युस्तेन कदाचन ॥२५७॥ सा प्रज्ञा या स (श) मे याति, विनियोगपराहता। शेपा निरयदा प्रज्ञा, कर्मोपार्जनकारिणी ॥२५८|| रागद्वेषौ महावन्धः, , ,

१४९
,
प्रज्ञाङ्गना सदा सेव्या, पुरुषेण सुखावहा ।
हेयोपादेयतत्त्वज्ञा, या रता शमकर्मणि ॥२५९॥
दयाङ्गना च सा सेव्या, सर्वकामफलप्रदा।
सेवितासौ करोत्याशु, मानसं करुणात्मकम् ॥२६०॥
मैत्र्यङ्गना सदोपास्या, हृदयानन्दकारिणा ।
या विधत्ते कृतोपास्ति-चित्तं विद्वेषवर्जितम् ॥२६१॥
सर्वसत्वे दया मैत्री, यः करोति सुमानसः ।
जयत्यसावरीन् सर्वान्, वाह्याभ्यन्तरसंस्थितान् ॥२६२॥
स (श) मे नयति भूतानि, यः शक्तो देशनाविधौ ।
कालादिलब्धियुक्तस्य, प्रत्यहं तस्य निर्जरा ॥२६३॥
शमो हि न भवेद्येषां, ते नराः पशुसंनिभाः ।
समृद्धा अपि सच्छास्त्रे, कामार्था रतिसङ्गिनः॥२६४॥
कर्मणां ध्वंसने चित्तं, राग मोहारिनाशने।
द्वेषं कषायवर्गे
च,
नायोग्यो लब्धुमर्हति ॥२६५॥
चित्रं नरकतिर्यक्षु, भ्रमतोऽपि निरन्तरम् ।
यतोस्तु विद्यते नैव, स (श)मो दुरितबन्धिनः ॥२६६॥
मनस्याह्लादिनी सेव्या, सर्वकालं सुखप्रदा।
उपनेया त्वया भद्र, क्षमा नाम कुलाङ्गना ॥२६७॥
क्षमया क्षीयते कर्म, दुःखदं पूर्वसंचितम् ।
चित्तं च जायते शुद्धं, विद्वेषभयवर्जितम् ॥२६॥

प्रज्ञा सूया च सैत्री च, समता करुणा क्षमा।
सम्यक्त्वसहिता सेव्या, सिद्धिसौधसुखप्रदा ॥२६९॥
भयं या हि भवानीमा--त्प्रीतिं च जिनशासने ।
शोकं पूर्वकृतात्पापात्, यदीच्छेद्धितमात्मनः॥२७०॥
कुसंसर्गः सदा त्याज्यो, दोषाणां प्रविधायकः ।
सगुणोऽपि जनस्तेन, लघुतां याति तत्क्षणात्॥२७१॥
सत्सङ्गो हि बुधैः कार्यः, सर्वकालसुखप्रदः।
तेनैव गुरुतां याति, गुणहीनोऽपि मानवः ॥२७२॥
साधूनां खलस न, चेष्टितं सलिनं भवेत् ।
सेंहियात्समालता,--माभ्यो भानोरपि क्षयः॥२७३॥
रागादयो महादोषा, खलास्ते गदिता बुधैः।
तेपां समाश्रयस्त्याज्य-स्तत्वविद्भिः सदा नरैः ॥२७॥
गुणाः सुपूजिता लोके, गुणाः कल्याणकारकाः।
गुणहीना हि लोकेऽस्मिन्, महान्तोऽपि मलीमसाः॥
सद्गुणैर्गुरुतां याति, कुलहीनोऽपि मानवः।
निर्गुणः सुकुलायोऽपि, लघुतां याति तत्क्षणात् ॥२७६॥
सदृत्तः पूज्यते देव-राखण्डलपुरस्सरेः ।
असदृत्तस्तु लोकेऽस्सिन, निंद्यतेऽसी सुतरपि ॥२७७॥
चारित्रं तु समादाय, ये पुनर्भङ्गमागताः।
ते साम्राज्यं परित्यज्य, दास्यभावं प्रपंदिरे ॥२७८॥

१५१ ॥२८०॥ शीलसंधारिणा पुंसां, मनुष्येषु सुरेषु च । आत्मा गौरवमायाति, परत्रेह च सन्ततम् ॥२७९॥ आपदो हि महाघोरा--स्तत्त्वसाधनसंगतैः। निस्तीर्यते महोत्साहैः, शीलरक्षणतत्परैः वर तत्क्षणतो मृत्युः, शीलसंयमधारिणाम् । न तु सच्छीलहीनाना, कल्पान्तमपि जीवितम् ॥२८१॥ वरं शत्रुगृहे भिक्षा, याचिता शीलधारिणा। न तु सच्छीलभङ्गेन, साम्राज्यमपि जीवितम् ॥२८२॥ धनहीनोऽपि शीलाढ्यः, पूज्यः सर्वत्र विष्टपे। शीलहीनो धनाढ्योऽपि, न पूज्यः स्वजनेष्वपि ॥२८३॥ वरं सदेव दारिद्य, शीलैश्वर्यसमन्वितम्। न तु शीलविहीनानां, विभवाश्चक्रवर्तिनः ॥२८४॥ धनहीनोऽपि सदवृत्तो, याति निर्वाणनाथताम् । चक्रवर्त्यप्यसवृत्तो, याति दुःखपरंपराम् ॥२८५॥ सुखरात्रिर्मवेत्तेपां, येषां शीलं सुनिनलम् । न तु सच्छीलहीनानां, दिवसोऽपि सुखावहः ॥२८६॥ देहं दहति कोपानि--स्तत्क्षणं समुदीरितः । वर्धमानः ससामग्य, चिरकालं समार्जितम् ॥२८७॥ क्रोधेन वर्धते कर्म, दारुणं भववर्धनम् । सकृच्च क्षीयते सद्य--स्तपस्वं समुपार्जितम् ॥२८८॥ ,

सुदुष्टमनसा पूर्व, यत्कर्म समुपार्जितम् ।
तस्मिन्फलप्रदेयास्ते कोऽन्येषां क्रोधमुहहेत् ॥२८९॥
छिद्यमाने ऋणे यद--च्चेतसो जायते धृतिः।
शोध्यमाने तु कर्मणे, किं विमुक्तिन जायते ॥२९०॥
स्वहितं यः परित्यज्य, सयत्नं पापमाहरेत् ।
क्षमां न चेत्करोम्यस्य, मत्कृतघ्नो न विद्यते ॥२९१॥
शत्रुभावस्थितान्यस्तु, करोति वशवर्तिनः ।
प्रज्ञाप्रयोगसामा-त्स शूरः स च पण्डितः ॥२९२॥
विवादो हि मनुष्याणां, धर्मकामार्थनाशकृत् ।
वराट् वन्धजननोऽपि, नित्यं चाहितकर्मणाम् ।२९३॥
धन्यास्ते मानवा नित्यं, ये सदा क्षमया युताः ।
वळच्यमाना शटै व्धैर्विवादं नेव कुर्वते ॥२९४॥
वादेन वहवो नष्टा, येऽपि द्रव्यमहोत्कटाः।
वरमार्थपरित्यागो, न विवादः खलैःसह ॥२९५॥
अहंकारो हि लोकानां, विनाशाय न वृद्धये ।
यथा विनाशकाले स्यात्, प्रदीपस्य शिखोज्ज्वला॥२९६
हीनयोनिपु विभ्रम्य, चिरकालमनेकधा ।
उच्चगोत्रे सकृत्प्राप्ते, कोऽन्यो मानं समुद्हेत् ॥२९७॥
रागळेपी महाशत्र, मोक्षमार्गमलिम्लुची।
ज्ञानध्यानतपोरत्नं, हरतः सुचिरार्जितम् ॥२९८॥

१५३ चिरं गतस्य संसारे, वहुयोनिसमाकुले । आप्ता सुदुर्लभा वोधिः, शासने जिनभाषिते ॥२९९॥ अधुना तो समासाद्य, संसारच्छेदकारिणी। प्रमादो नोचितः कर्तु, निमेषमपि धीमता ॥३००॥ प्रमादं ये तु कुर्वन्ति, मूढा विषयलालसाः। नरकादिषु तिर्यक्षु, ते भवन्ति चिरं नराः ॥३०॥ आत्मा यस्य वशो नास्ति, कुतस्तस्य परो जनः । आत्माधीनस्थ शान्तस्य, त्रैलोक्यं वशवर्तितम्॥३०२॥ आत्माधीनं तु यत्सौख्यं, तत्सौख्यं वर्णितं बुधैः। पराधीनं तु यत्सौख्यं, दुःखमेव न तत्सुखम् ॥३०३॥ पराधीनं सुखं कष्टं, राज्ञामपि महौजसा । तस्मादेतत्समालोच्य, आत्मायत्तं सुखं कुरु ॥३०४॥ आत्मायत्तं सुखं लोके, परायत्तं न तत्सुखम् । एतत्सम्यग्विजानंतो, मुह्यन्ते मानुषाः कथम् ॥३०५॥ नःसंग्याजायते सौख्यं, मोक्षसाधनमुत्तमम् । संगाच्च जायते दुःखं, संसारस्य निबन्धनम् ॥३०६॥ पूर्वकर्मविपाकेन, वाधायां यत्तु शोचनम् । तदिदं तु श्वदष्टस्य, जरतखेऽथाहिताडनम् ॥३०७॥ अज्ञे हि बाधते दुःखं, मानसं न विचक्षणे । पवनैर्नीयते तूलं, मेरोः श्रृंगं न जातुचित् ॥३०८॥ , १५१ परं ज्ञानफलं वृत्तं, न विभूतिर्गरीयसी। तथाहि वर्धते कर्म, सवृत्तेन विमुच्यते ॥३०९॥ संवेगः परमं कार्य, श्रुतस्य गदितं बुधैः । तस्माद् ये धनमिच्छन्ति, ते त्विच्छंत्यमृताद्विषम् ॥३१० श्रुतं वृत्तं स(श)मो येषां, धनं परमदुर्लभम् । ते नरा धनिनःप्रोक्ताः, शेषा निर्धनिनः सदा॥३११॥ कोवा तृप्ति समायातो, भोगैर्दुरितवन्धनैः । देवो वा देवराजो वा, चक्रांको वा नराधिपः॥३१२॥ आत्मा वे सुमहत्तीथै, यदासी प्रशमे स्थितः । अथास्य प्रशमो नास्ति, ततस्तीथ निरर्थकम् ॥३१३॥ शीलवतजलस्नाने, शुद्धिरस्य शरीरिणः । न तत्स्नातस्य तीर्थेषु, सर्वेष्वपि महीतले ॥३१४॥ रागादिवर्जनं स्नान, ये कुर्वन्ति दयापराः। तेषां निर्मलतायोगो, न तु स्नातस्य वारिणा ॥३१५॥ आत्मानं स्नापयेन्नित्यं, ज्ञाननीरेण चारुणा । येन निर्मलतां याति, जीवो जन्मान्तरेवपि ॥३१६।। सर्वाशुचिमये काये, शुक्रशोणितसंभवे । शुचित्वं येऽभिवाञ्छन्ति, नष्टास्ते जडचेतसः ॥३१७॥ औदारिकशरीरेऽस्मिन्, सप्तधातुमयेऽशुचौ । शुचित्वं यऽभिमन्यन्ते, पशवस्ते न मानवाः॥३१८॥ ,

-~-
सत्येन शुध्यते वाणी, मनो ज्ञानेन शुद्धयते ।
गुरुशुश्रूषया कायः, शुद्धिरेषा सनातनी ॥३१९॥
स्वर्गमोक्षोचित्तं नृत्वं, मूर्विषयलालसैः।
कृतं स्वल्पसुखस्याथें, तिर्यग्नरकभाजनम् ॥३२०॥
सामग्री प्राप्य संपूर्णी, यो विजेतुं निरुद्यमः।
विषयारिमहासैन्यं, तस्य जन्म निरर्थकम् ॥३२१॥
निरवद्यं वदेछाक्यं, मधुरं हितमर्थवत् ।
प्राणिनां चेतसो ह्रादि, मिथ्यावादिबहिष्कृतम् ॥३२२
प्रियवाक्यप्रदानेन, सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः ।
तस्मात्तदेव बक्तव्यं, किं वाक्येऽपि दरिद्रता ॥३२३॥
व्रतं शीलं तपो दानं, संयमोऽहत्प्रपूजनम् ।
दुःखविच्छित्तये सर्व, प्रोक्तमतन्न संशयः ॥३२४॥
तृणतुल्यं परद्रव्यं, परं च स्वशरीरवत् ।
पररामां समां मातुः, पश्यन् याति परं पदम् ॥३२५॥
सम्यक्त्वसमतायोगो, नैःसंग्यं क्षमता तथा ।
कषायविषयासङ्गः, कर्मनिर्जरणं परम् ॥३२६॥
अयं तु कुलभद्रेण, भवविच्छित्तिकारणम् ।
हब्धो वालस्वभावेन, ग्रन्थः सारसमुच्चयः ॥३२७॥
ये भक्त्या भावयिष्यन्ति, भवकारणनाशनम् ।
तेऽचिरेणैव कालेन, सुख प्राप्स्यति शाश्वतम् ॥२८॥

सारसमुच्चयमेतं, ये पठन्ति समाहिताः । ते स्वल्पेनैव कालेन, पदं यास्यन्त्यनामयम् ॥३२९॥ नमः परमसद्ध्यान-विघ्ननाशनहेतवे । महाकल्याणसंपत्ति-कारिणेऽरिष्टनेमये ॥३३॥ ॥ सारसमुच्चयः समाप्तः ॥ १८ अध्यात्मबिन्दुप्रथमहात्रिंशिका. ब्रूमः किमध्यात्ममहत्वमुच्चै--यस्मात्परं स्वं च विभ- ज्य सस्यका समूलघातं विनिहत्य घाति, नाभेयभूः केवलमास- साद ॥१॥ लब्धार्यत्वमथ प्रपद्य च गुरोने कट्यमेनःक्षयात् , श्रुत्वाध्यात्ममथ प्रपीय च ततस्तत्त्वामृतं यत्पुनः क्षेत्रज्ञः किल मोमुहीति विषय--ग्रामेषु वद्धस्पृहः तन्नूनं त्रिजगज्जये धृतिमतो मोहस्य विस्फूर्जितम् २ धत्तेऽम्भोधिर्जवन पवनाच्छोटनोन्मू दुग्रो- ल्लोलश्रेणिचटुलितवपुर्व्याकुलत्वं यथायम्; निष्कंपोऽपि स्वरसवशतः कर्मकंपांक संगं, तहत् क्षुभ्यत्ययमपि परः पूरुपः संप्रपद्य ॥३॥ १ बंगयान; २ पवन १५७ कुम्भोदंचनवर्धमान--करक--स्थाल्याद्यवस्थान्तरा-- ण्येकोऽपि ध्रुवमम्बुयोगवशतो मृद्व्यपिण्डोऽश्नुते; तद्वत्कर्मजलीययोगमुपलभ्यात्मापि तिर्यङ्गरा-- मर्त्यप्रेतपुरोगजातिनिकरत्वेन स्वयं जायते ॥४॥ भूतार्थों ननु निश्चयः तदितरोऽभूतार्थमावेदयन् , संत्याज्यो नितरां यतः स्वपरयोर्भेदे स वीजं न हि; भूतार्थस्तु विशुद्धवस्तुकलना--भिज्ञो ध्रुवं यत्ततो, सूतार्थ ननु संनितो विशदधीः सम्यग्दृशात्मा भवेत् ५ व्यवहरणनयोऽयं पुंस्वरूपं विकारि, भणति च नवतत्त्वैर्मुद्रितं क्षुद्ररूपम् ; अबुधजनविवोधा--र्थ किलास्योपदेशो, जिनसमयविमूढः केवलं यः श्रितोऽमुम् ॥६॥ आत्मास्वरूपं पररूपमुक्तं, अनादिमध्यान्तमकत्रभोक्त; चिदंकितं चान्द्रकरावदातं, प्रद्योतयन् शुद्धनयश्च- कास्ति ॥७॥ तीर्थप्रवृत्त्यर्थमयं फलेग्रहिस्त्रिकालविद्भिर्व्यवहार उक्तः परः पुनस्तत्वविनिश्चयाय, नयद्वयात्तं हि जिनेन्द्र- दर्शनम् ॥८॥ ये यावन्तो ध्वस्तबन्धा अभूवन् , भेदज्ञानाभ्यास एवात्र बीजम् ; १ क्रोडीकृतं.

येऽप्यध्वस्तवन्धा भ्रमन्ति, तत्राभेदज्ञानमेवेति विद्मा९ भेदज्ञानाभ्यासतः शुद्धचेता, नेता नायं नव्यकर्मा- वलीनाम् । (शुद्धं निरुपरागंचित्तं यस्य तादृशो यः सम्यग्दृष्टिः) लीनां स्वस्मिस्तामयस्तां नितान्तं, तां तं स्वीयरूप- मुज्जीवयेत ॥१॥ अज्ञानतो मुद्रित भेदसंवि-च्छक्तिः किलायं पुरुषः पुराणः परात्मनोस्तत्त्वमसंविदानः कर्तृत्वमात्मन्यसकृत्प्रयुक्ते ॥११॥ स्वतोऽन्यतो वाप्यधिगत्य तत्त्वं, यद्येष देवः किल संप्रबुद्धः द्रव्यं परं नो मम नाहमस्ये--तीयर्ति बुद्धिं यदि वध्यते किम् ॥१२॥ प्रमाणनिक्षेपनयाः समेऽपि, स्थिताः पदेऽधः किल वर्तमाने; प्रपश्यतां शांतमनः समूर्च, पदं न चैपां कतमोऽपि भाति ॥१३॥ वन्धोटयोदीरणसत्त्वमुख्या, भावाः प्रवन्धः खलु कर्मणां स्यात्; एभ्यः परं यत्तु तदेव धामास्म्यहं परं कर्मकलंकमुक्तम्॥ १ स्थगित, २ अधिगछलि.

१५९ वातोल्लसत्तुङ्ग तरङ्गभंगा-द्यथा स्वरूपे जलधिः समास्ते; तथायमात्माखिलकर्मजन्य--विकारनाशात्स्पृशति स्वरूपम् ॥१५॥ चैद्रूप्यमेकमपहाय परे किलामी यावन्ति एव पुरुषेऽत्र लसन्ति भावाः तान् संप्रपद्य च परत्वधिया समस्ता- नास्ते यदास्त्रवति किं ननु कर्म नव्यम् ॥१६॥ शरीरसंसर्गत एव सन्ति,वर्णादयोऽमी निखिलाः पदार्थाः जांबूनदादेरुपधेरिव द्राग् वैशद्यभाजि स्फटिके तरङ्गाः॥ स्फटिकमणिरिवायं शुद्धरूपश्चिदात्मा, भजति विविधभावं द्वेषरागाद्युपाधेः यदपि तदपि रूपं नैव जाहात्ययं स्वं, न खलु भवति चान्द्री ध्वान्तरूपा मरीचिः ॥१८॥ परं स्वात्मत्वेन स्वमपि च परत्वेन कलयन् , अयं रागद्वेषाद्यनियतविभावैः परिणतः ततो रज्ये रुष्याम्यहमिति विकल्पाननुकलं, प्रकुर्वन् जीवोऽयं ननु जगति कर्माणि कुरुते ॥१९॥ भूताविष्टो नर इह यथा ज्ञानतः स्वं च भूतं, वैकीकुर्वन् भवति विसदृक् चेष्टितानां विधाता; १ प्रतिक्षणम् .

अप्यात्मायं निजपरविवे--कच्युतः कामकोपा-- दीनां कर्त्ता भवति नितरां शुद्धचिषकाणाम् ॥२॥ व्याप्ये व्यापकभावतः प्रकुरुते जीवः स्वभावान् यथा, भावाद्वेदकवेद्यतोऽनुभवति स्वांस्तान् स्वभावान् पुनः तद्ववेदयतेऽथवा प्रकुरुते भावान् परांश्चेदयं, स्थादेवं हि कृतियस्य करणात्सिद्वान्तवाधस्फुटम् ॥ सर्वे भावा निश्चयेन स्वभावान् , कुर्वन्तीत्थं साधुसिध्धान्ततत्त्वम् ; भिन्नद्रव्यीभूतकर्मप्रपञ्चं, जीवः कुर्यात्तत्कथं वस्तुतोऽयम् ॥ २२ ॥ रागो देपो मोह इत्येवमाद्या, भावा नूनं शुद्धचिपकाः स्युः रोधादेषां जायते द्रव्यकर्मा- भावस्तस्मानिर्विकारानुभूतिः ॥२३॥ ज्ञान ज्ञाने भवति न खलु क्रोधमुख्येपु तत्स्यात्, क्रोधः क्रोधे न हि पुनरयं पूरुपे चित्स्वरूप; कर्महन्दे न हि भवति चिच्छिन्नकविरुद्धे-- तीत्थं शुद्धग्रहणरसिकः किं विधत्तेऽन्यभावम् ॥२४॥ यदात्मनाऽऽत्माऽऽस्वयोविभेदो, ज्ञातो भवेत् ज्ञानदृशा तदानी;

१६१ निवर्त्ततेऽज्ञानजकर्तृकर्म- प्रवृत्तिरस्मानिखिलापि मंक्षु ॥२५॥ स्वत्वेन स्वं परमपि पर--त्वेन जानन्समस्तात् , स द्रव्येभ्यो विरमणमित--श्चिन्मयत्वं प्रपन्नः स्वात्मन्येवाभिरतिमुपयन्स्वात्मशीली स्वदर्शी- त्येवं कर्त्ता कथमपि भवेत् कर्मणो नैष जीवः ॥२६॥ व्याप्तं यत्किल वर्वृतीति निखिला-वस्थासु याद्रूप्यतो, जातु स्यान्न तदात्मताविरहितं तेनाऽस्य साक भवेत्; तादात्म्यं तदिह स्फुरन्न च भव-न्मुक्तौ नितान्तं ततो, वर्णादिः सकलो गणो न तु पर-द्रव्यत्वमेव श्रयेत् ॥२७॥ अनवरतमनन्तान्, भावयन् कल्पनौघान्, कथमिव परतत्त्वा वध्यसे कर्मजालैः यदि सकलविकल्पातीतमेकं स्वरूप- मनुभवति ततः किं, संसृतिः किं च बन्धः ॥२८॥ किं मुग्ध ! चिन्तयसि कामम सिद्धकल्पान् , तद्ब्रह्मरूपमनिशं परिभावयस्व; यल्लाभतोऽस्ति न परः पुनरिष्टलाभो, यदर्शनाच न परं पुनरस्ति दृश्यम् ॥२९॥ पंथा विमुक्तेर्भविनां न चान्यो, यतः परः केवलिभिः प्रदिष्टः १ शीघ्रम् २ अत्यन्तम्.

१६२ आनन्दवोधावपि यहिहाय, पदे परस्मिन्न कदापि भातः ॥३०॥ यत्पञ्चेन्द्रियवर्जितं प्रविगलत्-कर्माष्टकं प्रस्खल- स्वान्तं विग्रहपञ्चकेन वियुतं स्पृष्टं न च प्रत्ययैः शान्तं शास्वतमक्रियं निरुपधि द्रव्यान्तरासङ्गतं, विष्वक्प्रोल्लसदर्चिषा परिगतं तत्त्वं तदेवास्म्यहम्॥३१ इत्येवं संप्रधार्य द्रुततरमखिल-भेदसंचिद्वलेन, जीवाजीवप्रपंचं विदलति किल यो मोहराजानुवृत्तिं; ज्ञानानन्दस्वरूपे भगवति भजति स्वात्मनि स्थैर्यमाशु, प्रक्षिप्याज्ञानभावं स भवति अचिरा-च्छुद्ध आत्म- स्वरूपः ॥३२॥ इति स्वीपज्ञाध्यात्मविन्दुविवरणे सदुपाध्याय- श्रीमद्हर्षवर्धनविरचिता प्रथमहात्रिशिका संपूर्णा,

१९ श्रीमुनिचंद्रसूरिकृता
मोक्षोपदेशे पंचाशत
श्रुद्धध्यानलवित्रेण,
समूलः क्लेशपादपः
विलूनो येन स सदा, जिनो जीयाजगत्पतिः ॥१॥
समस्त्यसुखो मोह-मूलो भवविषद्रुमः
विलीनाति चिरालीन-वासनाजललालितः ॥२॥
आधयो विविधावस्था, व्याधयश्चाधमाधमाः
जन्ममृत्युजराश्चास्य, स्वं स्वरूपं जिनमतम् ॥३॥
दुर्भगत्वदरिद्रत्व-विरूपत्वपुरस्सराः
विडम्बनाः फलं प्राहु-विंडम्बितजगजनाः ॥४॥
चतस्रो गतयः शाखा, नानादुःखफलाकुलाः
तासु यदुःखमारव्यातं, तदिदानीं निरूप्यते ॥५॥
पञ्चेन्द्रियवधासक्ता, मांसाशनकृतादराः
जायन्ते नरके जीवा, बहवारम्भपरिग्रहाः ॥६॥
कुम्भीपाकेन पच्यन्ते, पिष्टवन्नष्टचेतनाः
तत्र मुजादिवच्चैते, हन्यन्ते लगुडैलैः
॥७॥
वज्रयन्त्रेषु पीड्यन्ते, निविडन्ते तिलेशुवत्;
भ्रा भूमिषु भृज्यन्ते, निस्त्राणाश्चणकादिवत् ॥८॥

१६४
दारुबदारुणाकारै-श्छिद्यन्ते च परश्वधैः
भिद्यन्ते प्रासकुन्तायै-राखेटकमृगादिवत् ॥९॥
तप्तं त्रपु च पाय्यन्ते, ह्याछोट्यन्ते शिलातले;
आकीर्णा कण्टकैस्तीक्ष्णै-रारोप्यन्ते च शाल्मलीम्
काककङ्कशृगालाद्यै-भक्ष्यन्तेऽत्यन्तनिर्दयैः
तार्यन्ते तरणं रीणा, वैतरिण्याः सुराधमैः ॥११॥
यस्य जिह्वाशतं वक्त्रे, यो जीवेच्छरदां शतम्;
सोऽपि वक्तुं क्षमो न स्या-दशर्म नरकेषु यत् ॥१२॥
कूटमानतुलावन्तो, मिथ्याभाषणतत्पराः
मायाविनो जना यान्ति, तैरश्चं जन्म निश्चितम् ॥१३॥
यादृशं नरके दुःखं, तिर्यक्ष्वपि च तादृशम्;
यतो वाहनदोहाद्या, व्यापदोऽत्र सुदुस्तराः ॥१४॥
क्षुत्तृष्णावाधिता दीनाः, पारवश्यमुपागताः
वहन्ति पशवो भारं, पृष्टकण्टसमर्पितम् ॥१५॥
केचनोद्वाहदोपेण, दाहदोपेण केचन;
केचिदः
चेदङ्कुशधा तेन, कशाघातेन केचन
॥१६॥
केचिद्दधेन बन्धेन, निरोधेन च केचन;
कर्णपुच्छछविच्छेद-नासावधादिभिस्तथा ॥१७॥
अपारदुःखसम्भार-मध्यमग्ना दिवानिशम्;
साक्षादेवेह दृश्यन्ते, तिर्यञ्चो वञ्चिताः शुभैः ॥१८॥

सामान्यदानदातार-स्तुच्छकोपादिकिल्विषाः
लभन्ते मानुषं नन्म, जन्मिनो मध्यमैर्गुणैः ॥१९॥
रौद्रदारिद्र्यतस्तत्र, मृतभावातिशायिनः
केचित्कथञ्चिज्जीवन्ति, मानवा मानवर्जिताः ॥२०॥
केचिनिष्ठुरकुष्टेन, सुष्ठु कष्टां दशां गताः
अन्ये ज्वरातिसारादि-रोगोरगविषातुराः ॥२१॥
परकर्मकराः केचि-मलिनाननलोचनाः
दृश्यन्ते क्लेशजलधौ, मन्ना नग्ना अनादृताः॥२२॥
अन्ये स्कन्धसमारूढ-प्रौढभारादृढापदः
जीवन्त्यतिजघन्येन, कर्मणा शर्मणोज्झिताः ॥२३॥
ज्वलज्ज्वलनसम्पर्क-कर्कशैविरहानलैः
केचित्तापितसर्वाङ्गा, ग्लायन्ति गलितोद्यमाः॥२४॥
अकामनिर्जरादिभ्यः केचन स्युः सुरा अपि;
कुत्रापि न सुखख्यातिः, काचिदस्ति सतां मता॥२५॥
वितुद्यमानहृदया, ईर्ष्याशल्यैर्दूरुद्धरैः
विषादवह्नावलाय, निपतन्त्येव केचन
॥२६॥
कण्ठलोठितवादित्रा, हठतोऽकुण्ठतोऽपरे;
१. रङ्गस्थानेऽवतार्यन्ते, दीर्यमाणाङ्गका इव
स्तम्बरमतुरङ्गादि-वाहनाकारधारिणः
दयाबाह्यं च वाह्यन्ते, केऽपि मृण्यादिघनैः ॥२८॥
,
॥२७॥

१६६
चण्डालाकृतयः केचि-चण्डदण्डनिपीडिताः
स्वप्नेऽप्यलब्धसञ्चाराः पुरन्दरसभादिषु ॥२९॥
स्वर्गच्युतिं विलीनं च, गर्भजं वाललोलनम्;
पश्यन्तो यन्न भिद्यन्ते, तच्च तनवः सुराः ॥३०॥
यथेह लवणाम्भोभिः पूरितो लवणोदधिः
शारीरमानसैर्दुःखै-रसङ्ख्येयैस्तथा भवः ॥३१॥
केचित् स्वप्नाप्तधनव-नतथ्यमिह किञ्चन%3B
असारं राज्यवाज्यादि, तुषकण्डनवत्तथा ॥३२॥
तडिदाडम्बराकारं, सर्वमत्यन्तमस्थिरम्;
मनोविनोदफलदं, वालधूलीगृहादिवत् ॥३३॥
यश्च कश्चन कस्यापि, जायते सुखविभ्रमः
मधुदिग्धासिधाराम-ग्रासवन्नैष सुन्दरः ॥३४॥
अत एव विरज्यन्ते, नीरजोज्ज्वलमानसाः
रोगादिव भुजङ्गाहा, संसारावासतोऽमुतः ॥३५॥
यतन्ते च सदानन्द-सुधानीरधयेऽधिकम्;
परमब्रह्म संज्ञाय, पदाय विगतापदे
॥३६॥
स्मरज्वरजरामुख्या, दोषा भवभुवोऽत्र ये;
सर्वथा ते न सन्त्येव, यत्र तत्परमं पदम् ॥३७॥
सर्वकल्याणसंयोगः सर्वमङ्गलसङ्गमः
सर्वोपादेयसीमा च, यतस्तन्मृग्यते बुधैः ॥३८॥

१६७
,
यथाऽमृतरसास्वादी, नान्यत्र रमते जनः
तथा मुक्तिसुखाभिज्ञो, रज्यते न सुखान्तरे ॥३९॥
तीर्णप्रायभवाम्भोधि-बूंत सम्मोहकश्मल:
कश्चिदेव महाभागो, भवेत्सिद्धिसुखोन्मुखः॥४०॥
चौराकुलपथप्राप्तौ, यादृशो दुर्गसङ्ग्रहः
गम्भीरसलिलेऽम्भोधौ, द्वीपाप्तिरथवा यथा ॥४१॥
मलाशैलगुहायां वा, ज्वलद्रश्मिर्मणिर्यथा
विवेको निर्मलस्तद्वत्, पुण्यभाजां विजृम्भते ॥४२॥
क्रियाभिर्ज्ञानमूलाभि-र्मोक्षोऽक्षेपेण सिध्यति;
ताः पुनर्देवतापूजा, गुरुसेवादयो मताः ॥४३॥
विश्रुद्धकेवलालोक-विलोकितजगत्त्रयः
प्रातिहार्यमहापूजा-जनितासमविस्मयः
समस्तजगतामेकं, मौलिमाणिक्यमुज्ज्वलम्;
अर्हन्नेव सतां देवो, देवतागुणभूषितः ॥४५॥
गुरुगृहीतशास्त्रार्थः परां निस्सङ्गतां गतः
मार्तण्डमण्डलसमो, भव्याम्भोजविकासने ॥४६॥
गुणांनी पालनं चैव, तथा धृद्धिश्च जायते;
पस्मात् सदैव स गुरु-र्भवकान्तारतायकः ॥७॥
से पुनर्जायते ताव-दाचारासजनश्रुतेः
आत्मबोधविशेषाच, पुण्याचेत्याह सर्ववित ॥४ell
॥४४॥

१६८ अक्षुद्रता दया दाक्ष्यं, क्षमा चाक्षविनिग्रहः न्यायानुवृत्तिरनघा, यत्नश्च श्रुतशीलयोः ॥४९॥ समानधर्मवात्सल्यं, यतिधर्मादरः परः इत्यादिकुशलारम्भो, मुक्तिमार्गतया मतः ॥५०॥ मोक्षोपदेशपञ्चाश-देषा भाव्या मुमुक्षुभिः स्यान्मुनीन्द्रमुनीशेष्टं, येन मुक्तौ स्थिरं मनः॥५१॥ इति श्रीमुनिचंद्रसूरिकृता मोक्षोपदेश- पंचाशत् समाप्ता.

१६९
२० श्री सभ्यक्त्व-स्वरुप-स्तव.
जह सम्मत्तसरूवं, परूविअं वीरजिणवरिंदेण;
तह कित्तणेण तमहं, थुणामि सम्मत्तसुद्धिकये १
सामि ! अणाइअणंते, चउगइसंसारघोरकांतारे;
मोहाइ कम्मगुरुठिइ-विवागवसओ समइ जीवो.२
पल्लोवलमाइअहा-पवत्तिकरणेण कोवि जइ कुणइ;
पलिआ असंखभागुण-कोडिकोडिअयरठिइ सेसं. ३
तत्थवि गंठी घणराग-दोसपरिणइसयं अभिहिंतो;
गंठीय जीवोवि हहा, न लहइ तुह दसणं नाह ! ४
पहिलिय पविलियनाएण, कोवि पज्जत्तसन्नीपंचिंदी;
भवो
अवड्डपुग्गल-परियहवसेससंसारो.
अपुवकरणमुग्गर-घायविहियदुदृगंठीभेओ सो;
अंतमुहुत्तेण गओ, नियट्टीकरणेवि सुजतो.
सो तत्थ रणे सुहडोव, वयरीजयजणियपरमआनंद;
सम्मत्तं लहइ जीवो, सासन्नेणं तुह पसाया.
तं चेगविहं दुविहं, तिविहं तह चउविहं च पंचविह;
तत्थेगविहं जंतुह,
पणीयावे
सुतत्तरुइ.
दुविहं तु व्वभावा, निच्छयववहारओवि अहवावि
निस्सग्गुवएसाओ, तुह वयणविऊहिं निदिलं.
६
७
८
९

१७०
तुह वयणे तत्तरुइ, परमस्थमजाणओवि दवगय;
सम्मं भावगयं पुण, परमत्थवियाणओ होइ. १०
निच्छयओ सम्मत्तं,
नाणाइमयप्पस्सुहपरिणामो;
इयरं पुण तुह समये, भणियं सम्मत्तहेऊहिं. ११
जल-वत्थ-मग्ग-कुद्दव-जराइनायेण जेण पन्नतं;
निस्लग्गुवएसभवं, सम्मत्तं तस्स तुब्भ नमो. १२
तिविहं कारग-रोअग-दीवगभेएहिं तुह मयविऊहिं;
खाओवसमोवसमिय-क्खाइयभेहि वा कहियं. १३
जं जह भणियं तुमए, तं तह करणंमि कारगो होइ,
रोअग-सम्मत्तं पुण, रुइमित्तकरं तु तुह धम्मे. १४
सयमिह मिच्छदिट्ठी, धम्मकहाई हिं दीवइ परस्स;
दीवग-सम्मत्तमिणं, भणंति तुह संमयमइणो. १५
अपुवकयत्तिपुंजो, मिच्छमुइन्नं वित्तु अणुइन्नं;
उवसामिय अनियट्टी-करुणाओ परं खओवसमी.१६
अकयतिपुंजो ऊसर-दव-इलिय-दड-रुक्खनाएण;
अंतरकरणुवसमिओ, उपसमिओ वा ससेणिगओ.१७
मिच्छाइखए खइओ, सो सत्तगि खीणि ठाइ वडाऊ;
चउतिभवभाविमुक्खो, तभवसिद्धिवि इयरो वा.१८
चउहा उ सासाणं, गुडाइवमणुव मालपडणुव;
उवसमिओ उ पडतो, सासाणो मिच्छमप्पत्तो. १९

१७१
२०
वेअगजुअ पंचविहं, तं च तु दुपुंजखयंमि तइयस्स;
खयकालचरमसमये, सुद्धाणुवेयगो होइ.
अंतमुहुत्तो-वसमो, छावलिय सासण वेयगो समओ,
साहियतित्तीसायर, खइओ दुगुणो खओवसमो.२१
उकोसं सासायण, उवसमिया हुंति पंचवाराओ;
वेयग खयग इकसी, असंखवारा खओवसमो. २२
वीयगुणे सासाणो, तुरियाइसु अहिगार-चउ-चउसुः
उवसमग-खइग-वेयग-खाओवसमा कमा हुंति. २३
तिस्सुद्धि-लिंग लक्खण-दूसण-भूसण-पभावगागारा;
सदहण जयण भावण ठाण विणय गुरु गुणाइयं.२४
वित्थारं तुह समया, सया सरंताण भवजीवाणं;
सामिय तुह प्पसाया, हवेऊ सम्मत्तसंपत्ति. २५
,
015

१७२०
१
२१ आठ दृष्टिनी सजाय.
ढाळ १ ली.
चतुर सनेही मोहना-ए देशी.
शिवसुखकारण उपदिशी, योगतणी अड दिही रे,
ते गुण थुणी जिनवीरनो, करशुं धर्मनी पुडी रे-
वीर जिनेसर देशना.
सघन अघन दिनरयणीमां, बाल विकल ने अनेरा रे
अर्थ जुए जेम जूजुआ,
तेम ओघनजरना फेरा रे-वी. २
दर्शन जे थयां जूजुआं, ते ओघनजरने फेरे रे,
भेद थिरादिकदृष्टिमां, समकितदृष्टिने हेरे रे- वी. ३
दर्शन सकलना नय ग्रहे, आप रहे निज भावे रे,
हितकरी जनने संजीवनी, चारो तेह चरावे रे-वी. ४
दृष्टि थिरादिक चारमां, मुगतिप्रयाण न भाजे रे,
रयणीशयन जेम श्रम हरे, सुरनर सुख तेम छाजे रे-वी. ५
एह प्रसंगथी में का, प्रथम दृष्टि हवे कहीए रे;
जिहां मित्रा तिहां वोध जे, ते तृगअगनिसो लहीए
रे-वी.६
व्रत पण इहां यम संपजे, खेद नहि शुभ काजे रे,
देष नहि वळी अवरगुं, अह गुण अंग विराजे रे-वी. ७
योगनां वीज इहां ग्रहे, जिनवर शुद्ध प्रणामो रे,
भावाचारजसेवना, भवउछेग सुठामो रे-
वी.८

१७३
द्रव्यअभिग्रह पाळवा, ओषधप्रमुखने दाने रे;
आदर आगमआसरी, लिखनादिक बहु माने रे-वी. ९
लेखन पूजन आप, श्रुतवाचनाउग्राहो रे,
भावविस्तार सञ्जायथी, चिंतन भावन चाहो रे-वी. १०
बीजकथा भली सांभळी, रोमांचित हुवे देहे रे,
एह अवंचक योगथी, लहीए थरमसनेह रे- वी. ११
सद्गुरुयोगे वंदनक्रिया, तेहथी फळ होय जेहो रे;
योग क्रिया फळ भेदथी, त्रिविध अवंचक हो रे-वी. १२
चाहे चकोर ते चंदने, मधुकर मालतीभोगी रे;
तेम भवि सहज गुणे होये, उत्तम निमित्त संयोगी रे-वी.१३
अह अवंचक योग ते, प्रगटे चरमावत रे;
साधुने सिद्धदशासमुं, वीजनुं चित्त प्रवर्ते रे-वी. १४
करण अपूर्वना निकटथी, जे पहेलू गुणठाणु रे;
मुख्यपणे ते इहां होये, सुयश विलासर्नु टाणुं रे-वी. १५
ढाळ २ जी.
दर्शन ताराष्टिमां मनमोहन मेरे, गोमयअग्निसमान म.
शौच संतोष ने तप भलुं म०, सजाय ईश्वरध्यान म. १
नियम पंच इहां संपजे म०, नहि किरियाउद्वेग म.
जिज्ञासा गुणतत्त्वनी स०, पण नहि लिज हठ टेग म. २
एह दृष्टि होय वरततां म०, योगकथा बहु प्रेम म.
अनुचित तेह न आचरे म०, वाळयो वळे जेम हेम म.३

९७४ , विनय अधिक गुणीनो करे म०, देखे निज गुण हाण म. त्रास धरे भवभयथकी म०, भव माने दुःखखाण म. ४ शास्त्र घणां मति थोडली म०, शिष्ट कहे ते प्रमाण म. सुयश लहे ओ भावथी म०, न करे जूठ डफाण म. ५ ढाळ ३ जी. प्रथम गोवाळतणे भवेजी-ए देशी. त्रीजी दृष्टि वला कहीजी, काष्ठ अग्नि सम बोध; क्षेप नहि आसन सधेजी, श्रवण समीहा सोध रे- जिनजी, धन धन तुज उपदेश, तरुण सुखी स्त्रीपरिवर्योजी, जेम चाहे सुरगीत सांभळवा तेम तत्त्वनेजी, ओ दृष्टि सुविनीत रे जि. ध.२ सरी ए बोधप्रवादनीजी, ए विण श्रुत थलकूप; श्रवणसमीहा ते किसीजी, शयित सुणे जेम भूप रे-जि.ध.३ मन रीझे तन उल्लसेजी, रोझे बुझे एकतान; ते इच्छाविण गुणकथाजी, वहेराआगळ गान रे-जि.ध.४ विधन इहां प्राये नहिजी, धर्महेतुमां कोय; अनाचारपरिहारथीजी, सुयश महोदय होय रे-जि.ध. ५ ढाळ ४ थी. झांझरिया मुनिवर, धन धन तुम अवतार-ए देशी. योगदृष्टि चोथी कहीजी, दीप्ता तिहां न उत्थान; प्राणायाम ते भावथीजी, दीप प्रभा सम ज्ञान-

१७५
मनमोहन जिनजी, मीठी ताहरी वाण.
वाह्यभाव रेचक इहांजी, पूरक अंतरभाव;
कुंभक थिरता गुणे करीजी, प्राणायाम स्वभाव-म.२
धर्मअर्थे इहां प्राणनेजी, छांडे पण नहि धर्म;
प्राणअर्थे संकट पडेजी, जुओ ओ दृष्टिनो मर्म-म.३
तत्त्वश्रवण-मधुरोदकेजी, इहां होये बीजप्ररोह;
खारउदकसम भव त्यजेजी, गुरुभगति अद्रोह-मन.४
सूक्ष्मवोध तो पण इहांजी, समकितविण नवि होय;
वेद्य संवेद्य पदे कडोजी, ते न अवेद्य जोय-मन. ५
वेद्यबंध शिवहेतु छेजी, संवेदन तस नाण;
नय निक्षेपे अति भलुंजी, वेद्य संवेद्य प्रमाण-मन.६
ते पद ग्रंथिविभेदथीजी, छेली पापप्रवृत्ति;
तप्त लोह पदधृति समीजी,तिहां होय अंत निवृत्ति-म०
एहथकी विपरीत छेजी, पद ते अवेद्य संवेद्य;
भवाभिनंदी जीवनेजी, ते होय वजअभेद्य-मन. ८
लोभी कृपण दयामणोजी, मायी मच्छरठाण;
भवाभिनंदी भयभर्योजी, अफल आरंभअयाण-मन.९
एवा अवगुणवंतनुंजी, पद छे अवेद्य कठोर;
साधुसंग आगमतणोजी, ते जीत्यो धुरंधोर-मन०१०
ते जीते सहेजे टळेजी, विषम कुतर्कप्रकार;
दूर निकट हाथी हणेजी, जेम बे बठर विचार-मन.११

१७६
हुँ पाम्यो संशय नहिजी, मूरख करे ए विचार;
आळसु आ गुरु शिष्यनोजी, ते तो बचनप्रकार-मन.
धीजे ते पती आवजी, आपमते अनुमान;
आगमने अनुमानथीजी, साचुं लहे सुज्ञान-मन. १३
नहि सर्वज्ञ जुजूआजी, तेहना जे वळी दास;
भक्ति देवनी पण कहीजी, चित्र अचित्र प्रकाश-म०
देव संसारी अनेक छेजी, तेहनी भक्ति विचित्र
एक राग पर द्वेषथीजी, एक मुगतिनी अचित्र-मन०
इंद्रियार्थगत बुद्धि छेजी, ज्ञान छे आगमहेत;
असंमोह शुभ कृतिगुणेजी, तेणे फलभेदसंकेत-मन०
आदर किरिया रति घणीजी, विघन टळे मिले लच्छी;
जिज्ञासा बुद्धसेवनाजी, शुभ कृति चिन्ह प्रत्यच्छी-म०
बुद्धिक्रिया भवफळ दियेजी, ज्ञानक्रिया शिवअंग;
असंमोहकिरिया दियेजी, शीघ्र सुगतिफळ चंग-म०
पुद्गलरचना कारमीजी, तिहां जस चित्त न लीन;
एक मार्ग ते शिवतणोजी, भेद लहे जग दीन-म.१९
शिप्यभणी जिनदेशनाजी, कहे जन परिणति भिन्न;
कहे मुनिनी नयदेशनाजी, परमारथथी अभिन्न-मन.
शब्दभेद झगडो किस्योजी? परमारथ जो एक
कहो गंगा कहो सुत्नदीजी, वस्तु फरे नहि छेक-मन.

१७७
धर्म क्षमादिक पण मटेजी, प्रगटे धर्मसंन्यास;
तो झगडा झांटा तणोजी,सुनिने कवण अभ्यास?-म०
अभिनिवेश सघळो तजीजी, चार लही जेणे दृष्टि;
ते लेशे हवे पंचमीजी, सुयशअमृतघनवृष्टि-मन० २३
ढाळ ५ मी.
धन धन संप्रति साचो राजा-ए देशी.
दृष्टिथिरामांहे दर्शन नित्ये, रतनप्रभासम जाणो रे;
भ्रांति नहि वळा बोध ते सूक्ष्म,प्रत्याहार वखाणोरे-१
ए गुण वीरतणो न विसारूं, संसारं दिन रात रे,
पशु टाळी सुररुप करे जे,समकितने अवदातरे-ए गुण.
बालधूलि-घरलीला सरखी, भवचेष्टा इहां भासे रे;
ऋद्धि सिद्धि साव घटमां प्रगटे,
अष्ट महा सिद्धि पासे रे-ए गुण.
विषयविकारे न इंद्रिय जोडे, ते इहां प्रत्याहारोरे;
केवळ ज्योति ते तत्त्व प्रकाशे,
शेष उपाय असारोरे-ए गुण
शीतल चंदनथी पण उपन्यो, अनि दहे जेम बननेरे,
धर्मजनित पण भोग इहां तेम,
लागे अनिष्ट ते मननेरे-ए गुण
३
२०
५

१७८
अंशे होय इहां अविनाशी, पुद्गलजालतमासीरे;
चिदानंदधन--सुयशविलासी,
केम होय जगनो आशीरे ?-ए गुण०
६
ढाल ६ ही.
१
२
भोलिडा हंसा रे विषय न राचीए-ए देशी.
अचपळ रोगरहित निठुर नहि, अल्प होय दोयनीति;
गंध ते सारो रे कान्ति प्रसन्नता, सुस्वर प्रथम प्रवृत्ति-
धन धन शासन श्रीजिनवरतणुं.
धीरप्रभावीरे आगले योगथी, मित्रादिकयुत चित्त;
लाभ इष्टनो रे द्वंद्वअधृष्यता,
जनप्रियता होय नित्य-धन०
नाश दोषनो रे तृपति परम लहे, समता उचित संयोग
नाश वयरनोरे बुद्धि शतंभरा,
ए निष्पन्नह योग--धन०
चिन्ह योगनां रे जे पर ग्रंथमां, योगाचारयदि
पंचम दृष्टिथकी ते जोडीए,
एहवा तेह गरिदृ-धनः
छही दिट्टी रे हवे कांता कहूं, तिहां ताराभप्रकाश;
तत्वमिमांसा रे दृढ होय धारणा,
नहि अन्य श्रुत वास-धनः
m
४
५

१७९
६
मन महिलानुं रे व्हाला उपरे, वीजां काम करत;
तेम श्रुतधर्मे रे एहमां मन धरे,
ज्ञानाक्षेपकवंत-धन०
एहवे ज्ञानेरे विघननिवारणा, भोग नहि भवहेत;
नवि गुण दोष न विषयस्वरुपथी, मन गुण अवगुण खेत
मायापाणी रे जाणी तेहने, लंधी जाय अडोल;
साचं जाणी रे ते वीतो रहे, न चले डामाडोल-धन०८
भोग तत्त्वने रे एम भय नवि टळे, जुठा जाणेरे भोग;
ते ए दृष्टिरे भवसायर तरे, लहे वळी सुयशसंयोग-धन०९
ढाळ ७ मी.
ए छींडी किहां राखी-ए देशी.
अर्कप्रभासमवोध प्रभामां, ध्यानप्रिया ए दिछी;
तत्त्वतणी प्रतिपत्ति इहां वळी, रोग नहि सुखपुट्ठीरे-
भविका, वीरवचन चित्त धरीए.
सघलू परवशते दुःखलक्षण, निजवश ते सुख लहीए;
ए दृष्टे आतमगुग प्रगटे, कहो सुख ते
कुण कहीएरे?- भविका० २
नागरसुख पामर नव जाणे, वल्लभसुख न कुमारी;
अनुभववण तेम ध्यानतणुं सुख, कोण जाणे
नरनारी रे ?--भविका० ३

अह दृष्टिमां निर्मळ बोधे, ध्यान सदा होय साचुं;
दूषणरहित निरंतर ज्योति, रतन ते दीपे जाचुरे-
भविका० ४
विषभागक्षय शांतवाहिता, शिवमारग ध्रुव नाम;
कहे असंगक्रिया इहां योगी, विमल सुयश परि-
णाम रे-भविका० ५
ढाल ८ मी.
तुज साथे नहि वोल मारा व्हाला-ए देशी.
दृष्टि आठमी सार समाधि,
नाम परा तस जाणुंजी,
आपस्वभावे प्रवृत्ति पुरण,
शशि सम बोध वखापुंजी;
निरतिचारपद एहमां योगी,
कहीए नहि अतिचारीजी.
आरोहे आरुढे गिरिने,
तेम एहनी गति न्यारीजी. १
चंदन गंघ समान क्षमा इहां,
वासकने न गवेपेजी,
आसंगे वर्जित वळी एहमां,
किरिया निज गुण लेखेजी;
,

,
4
शिक्षाथी जेम रतननियोजन,
दृष्टिभिन्न तिम एहोजी,
तास नियोगे करण अपूरव,
लहे मुनि केवलगेहोजी.
क्षीणदोष सर्वज्ञ महामुनि,
सर्व लब्धि फल भोगीजी,
परउपगार करी शिवसुख ते,
पामे योग अयोगीजी;
सर्वशत्रुक्षय सर्वव्याधिलय,
पुरण सर्व समीहाजी;
सर्व अरथ योगे सुख तेहथी,
अनंतगुण निरीहाजी.
अ अड दिट्ठी कही संक्षेपे,
योगशास्त्रसंकेतेजी,
कुलयोगी ने प्रवृत्तचक्र जे,
तेहतणे हितहेतेजी;
योगीकुले जाया तस धर्मे,
अनुगत ते कूलयोगीजी,
अद्वेषी गुरु देव द्विज प्रिय,
दयावंत उपयोगीजी.
३

૨૮૨
सुश्रूषादिक अड गुण संपुरण,
प्रवृत्तचक्र ते कहीओजी;
यमद्वयलाभी परदुगअर्थी,
आद्य अवंचक लहीएजी;
चार अहिंसादिकयम इच्छा,
प्रवृत्ति थिर सिद्धि नामेजी;
शुद्ध रुचे पाळे अतिचारह,
टाळे फळपरिणामेजी.
५
कुलयोगी ने प्रवृत्तचक्रने,
श्रवण शुद्धि पक्षपातजी;
योगदृष्टिग्रन्थे हित होवे,
तेणे कही ओ वातजी;
शुद्ध भाव ने सूनी किरिया,
बेहुमां अंतर केतोजी;
जलहलतो सुरज ने खजुओ,
तास तेजमां तेतोजी.
गुह्यभाव से तेहने कही,
जेहसुं अंतर भांजेजी,
जेहसुं चित्त पटंतर होवे,
तेहसुं गुह्य न छाजेजी;
६
,

१८३ योग्य अयोग्य विभाग अलहतो, करशे मोटी वातोजी; खमशे ते पंडितपरखदमां, मुष्टिप्रहार ने लातोजी. सभा त्रण श्रोता गुण अवगुण, नंदीसूत्रे दीसेजी, ते जाणी ओ ग्रंथ योग्यने, देजो सुगुण जगोशेजी; लोक पूरजो निज निज इच्छा, योग भाव गुण रयणेजी, श्री नयविजय विबुध पय सेवक- वाचक यशने वयणेजी. समातोऽय-मात्महितको प्रथः RAIN

पुस्तक वांचनार प्रेमीने ध्यानमा राखवा
लायक अगत्यनी सूचनाओ.
१ पुस्तकने थूक लगाडवू नहि.
२ पुस्तकने अशुद्ध वाचवू नहि.
३ पुस्तकने पासे राखी वाट करवी नहि.
४ पुस्तकने पग लगाडवो नहि.
५ पुस्तकने पटकवू नहि.
६ पुस्तकने पासे राखी भोजन करवू नहि.
७ पुस्तकने पासे राखी झाडो करवो नहि.
८ पुस्तकने पासे राखी पेशाव करवो नहि.
१ पुस्तकनो अक्षर थूकधी भूसवो नहि.
१० पुस्तक उपर बेस के मृदुं नहि.
११ पुस्तकनो अग्निथी नाश करवो नहि.
१२ पुस्तकनो पाणीथी नाश करखो नहि.
१३ पुस्तफनो फाडीने के वीजा कोड पण प्रकारे नाग
करवा नहि.
Saucru
wwwror
Truardrontro

No text on this page.

Aatmhitkar Aadyatimak Vastu Sangrah

Author
Venichand Surchand Ji
Title
Aatmhitkar Aadyatimak Vastu Sangrah
File name
Aatmhitkar Aadyatimak Vastu Sangrah
Text
OCR done
Citation
1926
Published
2010/04
Publisher
Xxxx
Language
Sanskrit
Pages
188
Library
Prakrit Bharati Academy, Jaipur
DLI number
327478
Barcode
99999990003067.00
Scanning centre
Banasthali University
Digital publisher
Digital Library of India
VMLT id
tjL9N0kKyvE
Download PDF

Aatmhitkar Aadyatimak Vastu Sangrah