Birchandra State Central Library, Tripura
Panchanga Sangraha
Front matter
श्रीहरिः पञ्चाङ्गसङ्ग्रहः तन महाकालीपञ्चाङ्ग महालक्ष्मीपश्चाङ्ग महासरस्वतीपश्चाच वाराणसीस्थराजकीयसंस्कृतपाठशालीय- न्यायाध्यापकेन तर्कतीर्थोपाधिधारिणा श्रीसुरेन्द्रलालगोस्वामिना संस्कृतम्। बाबूगणेशदास और कम्पनी इतिनाना प्रसिद्धस्य धनव्ययेन वाराणस्यां । यझेश्वरयन्त्रालये १९५४ वर्षे मुद्रितम्। मूल्यमेकमुद्रापरिमितम् । Registered, ording to Act XXV of 1867.
No text on this page.
विज्ञप्तिः। महाकालीपञ्चाङ्ग महालक्ष्मीपश्चाङ्ग महासरस्वतीपश्चाङ्ग चेति पञ्चाङ्गत्रयस्य मुद्रणद्वारा प्रकाशनार्थं वाराणस्यां स्थितेन बाबूगणेशदासेनाभ्यर्थितोऽहमेकादर्शपुस्तकावलम्बेन तत्प्रकाशने प्र- वृत्तः। किन्तु निरुक्तग्रन्थस्यापत्वाद्भक्तिभावप्रधानत्वाच्च यथा- दर्शमेव शोधनं विधाय मुद्रितवान् न तु किश्चिदपि स्वबुद्ध्या पाठादि- परिवर्तनं कृतवान् । अपि च महाकालीनामसहस्रस्य आदर्शपुस्तक- त्रयं तथा कर्पूरस्तवस्य सरस्वतीस्तोत्रस्यापि पुस्तकद्धयं लब्धवानिति तत्र तत्र पाठान्तराणि दर्शितवान् । अत्र भक्तानामल्पे ऽपि समादरे निजपरिश्रमं सकलं सफलं मन्ये इति निवेदयति ॥ श्रीसुरेन्द्रलालशर्मा।
No text on this page.
पञ्चाङ्गसङ्गहस्य सूचीपत्रम्। विषयः पृष्ठाङ्काः परक्त्यकाः १ ३ ५ २ ११ १४ २१ १२ ९ महाकालीपटलः महाकालीपूजापद्धतिः जगन्मङ्गलं नाम श्यामाकवचम् महाकालीकवचान्तरम् महाकालीसहस्रनामस्तोत्रम् महाकालीकर्पूराख्यस्तोत्रम् महालक्ष्मीपटलः महालक्ष्मीपूजापद्धतिः महालक्ष्मीकवचम् महालक्ष्मीस्तोत्रम् महालक्ष्मीसहस्रनामस्तोत्रम् महासरस्वतीपटल: महासरस्वतीपूजापद्धतिः महासरस्वतीत्रैलोक्यमोहनाख्यकवचम् महासरस्वतीकवचान्तरम् महासरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् महासरस्वतीस्तोत्रम् ६८ ७. १० ७१ १८ ८९ ३ १५ ११० १० ११३ १७ ११६ ९ १२८ १० पञ्चाङ्गसङ्ग्रहस्य शुद्धिपत्रम्। -...- पृष्ठाङ्काः पडक्त्यकाः अशुद्धम् मोहानाद्यां ८ युधानपि ३ ३ ५ घोरांमुक्तकेशी w ७ ८ शुद्धम् मोहनाद्यां युधान्यपि घोरां मुक्तकेशी नेत्रत्रयाय सदल क्री पष्टि पराम् अणिमाघष्ट च्छिन्न मित्यर्थः त्वां ९ ५ नेत्राय स्वदनु क्रों षष्टि पराम आनिमायष्ठ छिन्न मित्यर्थ त्वा ते भूता ये भूता १७ ९ ३ ४८ १६ ते भता ६० ८ ६० ६४ १३ ११ जले सिन्धु १७ चक्षुःस्था १५ ४ १०५ ११० ११० ११० ११३ सिन्यु श्चक्षुस्था काङ्गष्ठ वागस्या सम्पूर्णाः निश्चतम् राज्यकोपः कुटे ८ काङ्ग.४ वागीश्या सम्पूर्णा निश्चितम् राजकोपः कूटे १३ २ १२८ १८ ओं श्रीगणेशाय नमः। अथ कालोपञ्चाङ्गम्। अथ कालीमनन्वक्ष्ये सदगो वाक्सिद्धिदाय- कान् । आराधितैयः सर्वेष्टं प्राप्नुवन्ति जना भुवि ॥ १॥ ब्रह्मरेको वामनेत्रचन्द्रारूढौ मनुर्मतः । एका- क्षरो महाकाल्याः सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥२॥ बीज दीर्घयुतश्चक्री पिनाकी नेत्रसंयुतः। क्रोधीशो भंग वान् स्वाहा खण्डा! मत्र ईरितः ॥३॥ काली कूर्च तथा लज्जा त्रिवर्णो मनुरीरितः । हुंफट्ततश्च पश्चार्णः स्वाहान्तः सप्तवर्णकः ॥ ४॥ कूर्चयं त्रयं काल्या मायायुग्मं च दक्षिणे । कालिके पूर्वबीजानि स्वाहामत्रो वशीकृतः॥५॥ मत्रराजः पुनः प्रोक्तः बीजसप्तकमुत्सृजेत् । तिथिवणे महामत्र उपास्तिः पूर्ववन्मता॥६॥ न चात्र सिद्धिसाध्यादिशोधन मनसापि वा । न यत्नातिशयः कश्चित्पुरश्चर्यानिमि- तकः ॥७॥ विदाराज्ञीस्मृतेरेव सिद्धयष्टकमवा- प्नुयात्। भैरवोऽस्य ऋषिश्छन्द उष्णिकालो तु दे- वता॥८॥ बीजं माया दीर्घवर्मशक्रिरक्ता मनी- है ( २ ) षिभिः। षड्दीर्घाळ्यादाबीजेन विदाया अङ्गमी- रितम् ॥ ९॥ मातृकान् पञ्चधा भक्त्वा वर्णान् दशदशकमात् । हृदये भुजयोः पादइये मत्री प्रवि न्यसेत् ॥ १०॥ व्यापक मनुना कृत्वा ध्यायेच्चेतसि कालिकाम् ॥ सदाश्छिन्नशिरः कृपाणमभयं हस्तै- वरं विनती घोरास्यां शिरसा स्त्रजा सुरुचिरामुन्मत्त- केशावलीम् । सृक्कासृक्प्रवहां श्मशाननिळयां श्रु- स्योः शवालकती श्यामाजी कृतमेखला शवकरदेंची भजेत् कालिकाम् ॥११॥ एवं ध्यात्वा जपेल्लक्ष जुहुयात्तदशांशतः । प्रसूनैः करवीरोत्यैः पूजायत्रम- थोच्यते ॥ १२ ॥ आदौ षट्कोणमारच्य त्रिकोणत्रि तयं ततः। पद्ममष्टदल बाह्ये भूपुरं तत्र पूजयेत् ॥ १३ ॥ जयाख्या विजया पश्चादजिता चापराजिता । नित्या विलासिनी चापि दोग्धा घोरा च मङ्गला ॥ १४ ।। पीठशक्तय एताः स्युः कालिकायोगपीठतः । आत्मनो हृदयान्तो ऽयं मयादिपीठमश्रकः ॥१५॥ अस्मिन्पोठे यजेदेवीं शवरूपशिवस्थिताम् । महाका- लरतासक्तां शिवाभिर्दिा वेष्टिताम् ॥ १६ ॥ अङ्गा- नि पूर्वमाराध्य पदपत्रेषु समर्चयेत्। काली कपा- लिनी कुल्वां कुरुकुल्वां विरोधिनीम् ॥ १७ ॥ विष चित्तां तु सम्पूज्य नवकोणेषु पूजयेत् । उग्रामुग्रप्रभा दीप्तां नीलां धनां बलाकिकाम् ॥ १८ ॥ मात्र मुद्रा तथामित्रां पूज्याः पत्रेषु मातरः । पद्मस्याष्टसु नेत्रेषु ब्राह्मी नारायणी तथा ॥ १९ ॥ माहेश्वरी च चाम- ण्डा कौमारी चापराजिता। वाराही नारसिंही च पुनरेताश्च भूपुरे ॥ २० ॥ भैरवीं महदादान्तां सिं- हादां धूम्रपूर्विकान् । भीमोन्मत्तादिकां चापिव- शीकरणभैरवीम् ॥ २१॥ मोहानादयां समाराध्य शक्रादीनायुधानपि। एवमाराधिता काली सिद्धा भवति मत्रिणाम ॥ २२ ॥ ततः प्रयोगान् कुर्वीत महाभैरवभाषितान् । आत्मनोऽथ परस्यार्थ क्षिप सिद्धिप्रदायकान् ॥ २३ ॥ स्त्रीणां प्रहारं निन्दो च कौटिल्यं चाप्रियं वचः । आत्मनो हितमन्विच्छन् कालीभक्तो विवर्जयेत् ॥ २४ ॥ सुदृशो मदनावासं- तस्था यः प्रजपेन्मनुम् । अयुतं सोऽचिरादेव बाक+ पतेः समतामियात् ॥ २५॥ दिगम्बरो मुक्तकेशः श्मशानस्थो जितेन्द्रियः। जपेदयुतमेतस्य भवेयुः सर्वकामनाः ॥ २६ ॥ शबहृदयमामा निर्वासाः तभूगतः। अर्कपुष्पसहस्रेणाभ्यक्तेन स्वीयरेतसा ।। २७॥ देवीं यः पूजयेद्भक्त्या जपन्नेकैकशो मनम्। सोऽचिरेणैव कालेन धरणीप्रभुतां व्रजेत् ॥२८॥ रजःकीर्ण भगं नार्या ध्यायन् योऽयुतमाजपेत् । स ( ४ ) कवित्वेन रम्येण जनान् मोहयति ध्रुवम् ॥ २९ ॥ त्रिपञ्चारे महापीठे शवस्य हृदि संस्थिताम् । महा- कालेन देवेन मारयुद्धं प्रकुर्वतीम् ॥३०॥ ता ध्यायन् स्मेरवदनां विदधत्सुरतं स्वयम् । जपेत्सह- समपि यः स शङ्करसमो भवेत् ॥ ३१॥ आस्थिलो- मत्वचा युक्तं मांसं मार्जारमेषयोः। उष्ट्रस्य महि- पस्यापि बलिं यस्तु समर्पयेत् ॥ ३२॥ भूताष्टभ्यो मध्यरात्रे वश्याः स्युः सर्वजन्तवः । विदालक्ष्मीय- शःपुत्रैः सुचिरं सुखमेधते ॥ ३३ ॥ यो हविष्याश- नरतो दिवा देवीं स्मरन् जपेत् । नक्तं निधुवनास- को लक्षं स स्याद्धरापतिः॥३४॥ रक्ताम्भोजैर्भवे- मैत्री धनेर्जयति वित्तपम्। बिल्वपत्रैर्भवेद्राज्य रक्त- पुष्पैर्वशीकृतिः ॥ ३५॥ असृजा महिषादीनां का- लिका यस्तु तर्पयेत् । तस्य स्युरचिरादेव करस्थाः सर्वसिद्धयः॥३६॥ यो लक्षं प्रजपेन्मत्रं शवमा- रुह्य मबवित् । तस्य सिद्धो मनुः सदाः सर्वेप्सित- फलप्रदः ॥ ३७॥ तेनाश्वमेधप्रमुखैर्यागैरिष्ट्रा सुज- न्मना। दत्तं दानं तपस्तप्तं पूजयेत् यस्तु कालिकाम ॥३८॥ ब्रह्मा विष्णुः शिवो गौरी लक्ष्मीर्गणपतोरविः। पूजिताः सकला देवा यः काली पूजयेत्सदा ॥३९॥ इतिभोदक्षिणकालिकापटलाख्यं मन्त्रायुसारकमा सम्पूर्णम् ।।
( ५ ) अथ सङ्क्षेपतः श्रीकालिकापूजापतिः । प्रातरुत्थाय श्रीगुरुं प्रणम्यावश्यकं कृत्वा न- दादौ स्नात्वा आसनमुपविश्य ॥ ह्रीं आधारशक्ति- कमलासनाय नमः इत्यासनं सम्पूज्य वामे ऐं गुरु- भ्यो नमः दक्षिणे गं गणपतये नमः अग्रे श्रीपरदे- वतायै नमः। मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा शिरसि भैरवाय ऋषये नमः मुखे त्रिष्टुप्छन्दसे नमः हृदये श्रीदक्षिणकालिकादेवतायै नमः गुहेर हूंबीजाय नमः पादयोः ह्रीशक्तये नमः नाभौ क्रीकीलकाय नमः॥ इति विन्यस्य ममेष्टसिद्धये विनियोगः इति कृताञ्जलिरुक्त्वा ॥ क्रां हृदयाय नमः। की शिरसे स्वाहा। शिखायै वषट् । के कवचाय है। क्रौं नेत्रत्रयाय वौषट्। क्रः अस्त्रायफद॥ इति षडङ्ग- न्यासं कृत्वा ॥ हृदि अं आं इ ई उ ऊ ऋ लं लुनमः। दक्षभुजे ए ऐ ओ औ अं अः क ख गं घं नमः । वामे ङ च छ ज झंअं ट ठ ड ढं नमः । दक्षजवायां णं तं थं दं धं नं पं फ ब भ नमः । वामायां मयंलं वं शं षं सं है लं क्षं नमः ॥ इति विन्यस्य मूलेन पञ्चधा पुनः सप्तधा व्यापक न्यसेत् ॥ ततः। करालवदनां घोरांमु क्तकेशी चतु- ॥ ( ६ ) भुजाम् । कालिका दक्षिणां दिव्यां मुण्डमालावि- भूषितामः ॥ सदाश्छिन्नशिर खड़गवामोर्खाषाकरी म्बुजाम्। अभयं वरदं चैव दक्षिणायोधिपाणिकाम || महामेघप्रभां श्यामां तथा चैव दिगम्बरीम् । क- ण्ठावसक्तमुण्डालोगलद्रुधिरच चिताम् ॥ कर्णावतं- सतस्नीतशवयुग्मविराजिताम्। घोरदंष्ट्रां कराला- स्यां पोनोन्नतपयोधराम ॥ शबानां करसवातेः कृत काञ्ची हसन्मुखीम्। सृक्कड्यगलद्रक्तधाराविरफुरि- ताननाम् ॥ घोररूपा महारोद्री श्मशानालयवासि- नीम् । दन्तुगं दक्षिणव्यापिभुक्तालम्बिकचोच- याम् ॥ शवरूपमहादेवहृदयोपरिस्थिताम् । शि वाभिधाररूपाभिश्चतुर्दिक्षु समन्वितामः ॥ सुखप्र- सन्नवदनां मेराननसरोरुहाम् । एवं सश्चिन्तयेत् काली इमशानालयवासिनीम् ॥ इति ध्यात्वा मानसपूजान्ने मूलेन यत्रोपरि पुष्पाञ्जलिं दत्वा स्ववामाने चतुरस्रक त्रिकोणात्मक मण्डलं चन्द- नेन विरच्य श्रीकालिकायाः सामान्यार्घाधारमण्ड- लाय नमः इति मण्डलं सम्पूज्य तत्र वायव्य- नेत्यैशानाग्नेयकोणेषु क्रां हृदयाय नमः क्री शिरसे नमः ● शिखायै नमः के कवचाय नमः इति सम्पूज्य पुरतः क्रौं नेत्राय नमः। स्वाया- ( ७ । दिचतुर्दिक्षु क्रः अस्त्राय नमः इतिसम्पूज्य तत्र मूलक्षालितमाधारे संस्थाप्य धूम्रार्चिरादिदशकला- भ्यो नमः इति सम्पूज्य तत्र स्वक्षालितं पात्र सं- स्थाप्य तापिन्यादिहादशकलाभ्यो नमः इति सम्पू- ज्य तत्र जल मलेन निक्षिप्य अमृतादिषोडशक- लाभ्यो नमः इति सम्पूज्य सुगन्ध पुष्पं निक्षिप्य मूलेनाष्टवारमभिमत्रा धेनुयोनिमुद्रे प्रदर्शयेत् ॥ इतिसामान्याघे संस्थाप्य तत्र स्ववनुपद्माकारेण त्रि कोणत्रयं कृत्वा ॥ तत्र पात्रयं साधारं सजलं.सं- स्थान्य पात्रमकं दधिपूर्ण संस्थाप्य सामान्याय॑जलं किश्चित्तेषु निक्षिप्य मूलेनाष्ट्रवारमभिमत्रयेत् ॥ इति पात्रस्थापनं कृत्वा ॥ स्वदेह चन्दनादिभिरलङ्कृत्य देवतारूपं ध्यात्वा मूलमत्रेण स्वदेहे पञ्चपुष्पाजलीन दत्वा पीठपूजां कर्यात् ॥ सामान्यादिकेन चक्र त्रिः प्रोक्ष्य ओं जयाय नमः। ओं विजयायै नमः । ओ अजिताय नमः। ऑअपराजितायै नमः। ओं नित्यायै नमः । आं विलासिन्यै नमः। ओं दोग्ध्ये नमः। ओ अघोराय नमः। ओं मलायै नमः । इति सम्पूज्य ह्रीं सर्वशक्तिकमलासनाय नमः ॥ इतिसमस्तं पीठ सम्पूज्य मूलं श्रीदक्षिणकालिका- मर्ति कल्पयामि नमः ॥ इति मति परिकल्पय ( ८ ) मूल श्रीदक्षिणकालिकामूर्तये नमः॥ इतिपुष्पा- दिना सम्पूज्य मूलेन प्राणायामत्रयं ऋष्यादिकषड- न्यासं विधाय कराभ्यां पुष्पाञ्जलिमादाय पद्ममुद्रा बडा देवीं तेजोरूपां ध्यात्वा मूलं श्रीदक्षिणकालिके इहागच्छागच्छेति मूर्तिशिरसि पुष्पाञ्जलिप्रक्षेपेण तत्तेज आवाह्य मूलं श्रीदक्षिणकालिके इह तिष्ठ ति- ठेति तस्यां योनिमुद्रां प्रदर्श्य ॥ देवेशि भक्तिसुलभे सर्वावरणसंयुते । यावत्त्वां पूजयिष्यामि तावत्त्वं सुस्थिरा भवेतिसामान्या|दकेन चक्र त्रिः प्रोक्ष्य ओं आं ह्रीं क्रों यं रं लं वं शं षं हों हंसः सोहं श्रीद- क्षिणकालिकायाः प्राणाः इहप्राणाः ओमित्यादि- श्रीदक्षिणकालिकाया जीव इह स्थितः॥ ओमि- त्यादि-श्रीदक्षिणकालिकायाः सर्वेन्द्रियाणि ॥ ओ- मित्यादि-श्रीदक्षिणकालिकायाः वामनश्चक्षुःश्रोत्र घाणप्राणापाना इहागत्य सुखं चिरं तिष्ठन्तु स्वा- हा॥ इतिप्राणप्रतिष्ठां कृत्वा श्रीदक्षिणकालिके एतत्ते आसनम् ॥ इतिवामभागे पुष्पं निक्षिप्य ॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके एष ते अर्घः स्वाहा ॥ इ- स्युदकपात्रेण दत्त्वा मलं श्रीदक्षिणकालिके एतत्ते पादर नमः॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके एतत्ते आच मनीयं स्वधा मूलं श्रीदक्षिणकालिके एष ते म- - ( ९ धुपर्कः स्वधा ॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके एतत्ते ना- नीयम् ॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके एतत्ते पुनराचम- नीयम् ॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके एष ते गन्धः ॥ मूलं श्रोदणिक्षकालिके इमानि पुष्पाणि ॥ ततः क्रां हृदयाय नमः॥ कों शिरसे स्वाहा ॥ ● शिखायै वषट् ॥ • कवचाय हुं॥ क्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ कः अस्त्राय फट् ॥ इतिषडङ्गपूजां कृत्वा ॥ प्रथम त्रिकोणे वामावर्तेन स्वाग्रादि॥ओं काल्यै नमः ॥ ओं कपालिन्यै नमः॥ औं कूल्वायै नमः॥हितीये स्वामादि । ओं कुरुकुल्वायै नमः ॥ ओं विरोधिन्यै नमः ॥ओं विप्रचित्तायै नमः॥ तृतीये स्वाग्रादि ॥ ओं उग्रायै नमः॥ ओं उग्रप्रभाय नमः॥ ओं दीप्तायै नमः॥ चतुर्थे स्ववामानादि ॥ ओं नीलायै नमः॥ ओं घनायै नमः॥ ओं वलाकायै नमः॥ पञ्चमे स्ववामाग्रादि॥ ओं मात्रायै नमः॥ ओं मुद्रायै नमः ॥ ओं मितायै(१) नमः॥ अष्टदलेषु ॥ ओं ब्राझो नमः॥ ओं नारायण्यै नमः॥ ओं माहेश्वर्यै नमः॥ ओं चामुण्डायै नमः॥ ओं कौमाय नमः॥ ओं अपराजितायै नमः। ओं वाराहेर नमः ॥ ओं नारसिंयै नमः ॥ इतिवामा- (१) पटले तु मित्राशब्दः । ૨ ( १० ) वन सम्पूज्य ॥ चतुरस्त्रे प्रादक्षिण्येन ॥ लं इन्द्राय नमः ॥ रं अग्नये नमः ॥ ढं यमाय नमः ॥ क्षां निर्जतये नमः॥वं वरुणाय नमः ॥ यं वायवे नमः ॥ सं सोमाय नमः॥ ईशानाय नमः॥ ब्रह्मणे नमः॥हीं अनन्ताय नमः॥ बज्राय नमः ॥ शक्तये नमः ॥ दण्डाय नमः॥ खड्गाय नमः ॥ पाशाय नमः ॥ अमुशाय नमः ॥ गदायै नमः ॥ चक्राय नमः ॥ त्रिशूलाय नमः ॥ पद्माय नमः ॥ इत्थमावरणपूजां कृत्वा मूलेन देवीं सम्पूज्य ॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके एष ते धूपः ॥ मूलं श्रीदक्षिण- कालिके एष ते दीपः॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके इदं नैवेदाम्॥ मूलं श्रीदक्षिणकालिके इदमाचम- नीयम् ॥ देवौ भुनानां ध्यात्वा उत्तराऽपोशनार्थम दक दत्त्वा ॥ मूलं श्रोदक्षिणकालिके इदं साम्बु- त्रितन्तो(१) ॥ मूलेन पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा ॥ मूलं श्री- दक्षिणकालिके इदमारत्रिक एवं सम्पूज्य प्राणा- यामत्रयऋष्यादिकषडङ्गन्यासपूर्वकं मूलं यथाशक्ति- जप्त्वा जपं समर्प्य तां प्रणम्य निर्माल्यमुद्धृत्य संहारमुद्रया स्वहृदि विसृज्य श्रीगुरुं प्रणमेत् ॥ इतिश्रीमहामहात्मतन्त्र कालिकापूजासङ्क्षिसपद्धतिः समाप्ता । (य स्वयं,ऽयमेव पाठः। -- ( १ ) यद्धृत्वा नारी अथ श्यामाकवचम् । भैरव्युवाच । कालीपूजा श्रुता नाथ भावाश्च विविधाः प्रभो। इदानों श्रोतुमिच्छामि कवचं पूर्व सूचितम्। त्वमेव शरणं नाथ त्राहि मां दुःखसङ्क- टात् । भैरव उवाच । रहस्यं शृणु वक्ष्यामि भैरवि प्राणवल्लभे। श्रीजगन्मङ्गलं नाम कवचं मत्रविय- हम। पठित्वा धारयित्वा वा त्रैलोक्यं मोहयेत् क्षणात्। नारायणोऽपि भूत्वा महे- श्वरम। योगेशं क्षोभमनयत् यद्धृत्वा च रघूहहः । वरदृप्तान् जघानैव रावणादिनिशाचरान् । यस्य प्रसादादीशोऽहं त्रैलोक्यविजयी प्रभुः। धनाधिपः कुवेरोऽपि सुरेशो ऽभूत् शचीपतिः। एवं हि सकला देवाः सर्वसिद्धीश्वराः प्रिये। श्रीजगन्मङ्गलस्यापि कवचस्य ऋषिः शिवः । छन्दोऽनुष्टुप् देवता च कालिका दक्षिणेरिता। जगतां मोहने दुष्टविजये भुक्तिमुक्तिषु । योषिदाकर्षणे चैव विनियोगः प्रकी- र्तितः। शिरो मे कालिका पातु क्रीकारेकाक्षरी परा । क्रीं क्रीं क्रीं मे ललाटं च कालिका खड्गधारिणी। हूं हूं पातु नेत्रयुग्म हों ह्रीं पातु श्रुतिं मम । दक्षिणे कालिके पातु पाणयुग्मं महेश्वरी। क्रीं क्रीं क्री रसनां पातु हूँ हूँ पातु कपोलकम। वदता तरी पात ( १२ ) ह्रीं ह्रीं स्वाहास्वरूपिणी। हाविंशत्यक्षरो स्कन्धी महाविदा सुखप्रदा। खड्गमुण्डधरा काली स- वाङ्गमभितोऽवतु। क्रीं क्रीं क्रीं त्र्यक्षरी पातु चामुण्डा हृदयं मम । ऐं हूं ओं ऐं स्तनहन्द फट स्वाहा च ककुत्स्थलम् । अष्टाक्षरी महाविदा भुजौ पातु सकर्तृका। क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं करौ पातु षडक्षरी मम । हूं ओं ह्रौंकों मे स्वाहा पातु कालिका जानुनी सदा। कालीद्वन्नामविदेश्य चतुर्वर्गफलप्रदा। की नाभिं मध्यदेशं च दक्षिणे कालिके ऽवतु । क्री हूं ह्रीं च स्वाहापदं पातु चतुर्दशाक्षरी मम । खड्ग- मुण्डधरा काली वरदाभयधारिणी। विदाभिः सकलाभिःसा सर्वाङ्गमभितो ऽवतु । काली कपा- लिनी कुल्वा कुरुकुल्वा विरोधिनी। विप्रचित्ता तथा चोग्रप्रभा दीप्ता घनत्विषः। नीला घना वलाका च मात्रा मुद्रा मिता च माम्। एताः सर्वाः खड्गकरा मुण्डमालाविभूषिताः । रक्षन्तु दिग्विदिक्षु मां ब्राझी नारायणी तथा। माहेश्वरी च चामुण्डा कौमारी चापराजिता । वाराही नारसिंही च सा- श्वामितभूषणाः। रक्षन्तु सायुधैर्दिक्षु विदिक्षु मां यथा तथा। इति ते कथितं दिव्यं कवचं परमा- झुतय स्वधीजगन्मङ्गलं नाम महामचौधविग्रहम् ।
प्रैलोक्याकर्षकं ब्रह्मकवचं मन्मुखोदितम्। गुरुपूजां विधायाथ विधिवत् प्रपठेत्ततः। कवचं त्रिः सकृदापि यावज्जीवं च वा पुनः। एतच्छतार्द्धमावृत्य त्रैलोक्य- विजयी भवेत्। त्रैलोक्यं क्षोभयत्येव कवचस्य प्रसा- दतः । महाकाली भवेन्मासात् सर्वसिद्धीश्वरो भवेत्। पुष्पाअलोन कालिकायै मूलेनैव पठेत् सकृत्। शतवर्षसहस्राणां पूजायाः फलमानुयात् । भुजें वि- लिखितं चैतत् स्वर्णस्थं धारयेत् यदि। त्रैलोक्यं मोहयेत् क्रोधात् त्रैलोक्यं चूर्णयेत् क्षणात् । पुत्रवान् धनवान् श्रीमान् नानाविदयानिधिर्भवेत् । ब्रह्मास्त्रा दीनि शस्त्राणि तद्गात्रस्पर्शनात्ततः। नाशमाया- न्ति या नारी वन्ध्या वा मृतपुत्रिणी। कण्ठे वा वा- मवाही वा कवचस्य च धारणात्। वहपत्या जीववत्सा भवत्येव न संशयः।न देयं परशिष्येभ्यः अभक्तेभ्यो विशेषतः । शिष्येभ्यो भक्तियुक्तेभ्यश्चान्यथा मृत्यु- माप्नुयात् । ज्ञातव्यं कवचं दिव्यं निश्चितं कालि- साधकैः। अन्यथा फलभाक् नैव भवेदिति सुनि- श्चितम्। गुरौ भक्तिः सदा कार्या कवचे च दृढा मतिः। तस्मै सा कालिका देवी सर्वसिद्धिं प्रय- च्छति। इति भैरवतचे भैरवभैरवीसंवादे काली- कल्पे जगन्मङ्गलं नाम श्यामाकवचं समानास " कवचान्तम । कैलासशिखरारूद भैरव चन्द्रशेखरम्। वक्षः स्थलसमासोना भैरवी परिपृच्छति ॥१॥ श्रीभैर व्युवाच । देवेश परमेशान लोकानुग्रहकारक । कवच सूचितं पूर्व किमर्थं म प्रकाशितम् ॥२॥ यदि में महती प्रीतिस्तवास्ति कुलभैरव । कवच कालिकादेव्याः कथयस्खानुकम्पया ॥ ३॥ श्रीभैरव उवाच। अप्रकाश्यमिदं देवि नरलोके विशेषतः लक्षवारं वारितापि स्वस्वभावाद्धि पुच्छसि ॥ ४ ॥ श्रीभैरव्युवाच। सेवका बहवो देव कुलधर्मपरा यणाः । यतस्ते त्यक्तजीवाशाः शवोपरि चितोपरि ॥ ५॥ तेषां प्रयोगसिद्ध्यर्थं स्वरक्षार्थ विशेषतः । ए च्छामि बहशो देव कथयस्व दयानिधे॥६॥ श्री- भैरव उवाच। कथयामि शृणु देवि कालिकाकवचं परम्। गोपनीयं पशोरगे स्वयोनिरपरे यथा ॥७॥ सर्वविदामहाराज्ञी कालिकाकवचस्य च। ओं म हाकालीदेवीकवचस्य भैरव ऋषिः उष्णिक छन्दो शतरूपिणी कालिका देवता हुँ बीज ह्रीं शक्तिः क्री कीलक मम सर्वार्थसाधनपुरःसरमनसिद्धये विनियोगः । सहस्रारे महापद्मे कर्परधवलो गुरूः ।। प्रय स्वधमोरूस्थिततच्छतिः सदा सर्वत्र रक्षतु । ..
१५ । : परमार्थगुरुः पातु परापरगुरुस्तथा ॥९॥ परमेष्ठी गुरुः पातु महादेवस्तथावतु। त्रिपुरो भैरवः पातु दिव्यरूपधरः सदा ॥ १०॥ ब्रह्मानन्दः सदा पातु पूर्णदेवस्तथावतु । चलचित्तः सदा पातु चलाचलश्च पातु माम् ॥ ११॥ कुमारः कोषनश्चैव वरदः स्मर- दीपनः । मायी मायावती चैव सिद्धौघाः पान्तु मां सदा ॥ १२ ॥ विमल कुशलश्चैव भीमसेनः सुधा- करः। मीनो गोरक्षकश्चैव भोजदेवः प्रजापतिः ॥ १३ ॥ मूलदेवो रतिर्देवो विघ्नेश्वरो हुताशनः । स- न्तोषः समयानन्दः पातु मामेनसः सदा ॥ १४ ॥ सर्वेऽप्यानन्दनाथान्ता अम्बानां मातरः क्रमात् । वि- हमेशो गणनाथश्च सदा भैरवः पातु माम् ॥१५॥बटु- को नः सदा पातु दुर्गा मां परिरक्षतु । शिरसः पाद- पर्यन्तं पातु मां घोरदक्षिणा ॥ १६ ॥ तथा शिरसि मां काली हृदि मृले च रक्षतु । सम्पूर्णविदाया देवी सदा सर्वत्र रक्षतु ॥१७॥ क्रीं क्रीं क्रीं वदनं पातु हुं हुं हुं हुं ह्रीं सदावतु। हूं हूं पातु सदा- धारे कालिके दक्षिणे हृदि ॥ १८॥ हूं हूं पूर्व हूं हूं दक्षे क्रीं क्रीं क्रीं वामतोऽवतु । पृष्ठे पातु सदा स्वाहा मूलं सर्वत्र रक्षतु ॥ १९ ॥ षडङ्गयुवती पातु षडङ्गेषु सदैव माम्। मत्रराजः सदा ना समय - - ( १६ ) घोदिकविदिकस्थितः ॥ २०॥ चक्रराजस्थिताश्चापि देवताः परिपान्तु माम्। उग्रा उग्रप्रभा दीप्ता पातु पूर्वत्रिकोणके ॥ २१ ॥ नोला घना बलाका च तथा- परत्रिकोणके । मात्रामुद्रामिताश्चैव तथा मध्ये त्रिकोणके ॥ २२॥ कालो कपालिनो कुल्वा कुरु- कुवा विरोधिनो। वहिःषटकोणगाः पान्तु विप्र- चित्ता तथा प्रिये ॥ २३ ॥ सर्वशाखामुहुधारावाम- हस्तेन तर्जनी । ब्राह्मो पूर्वदले पातु नारायणी तथा- मिके ॥ २४ ॥ माहेश्वरी दक्षदले चामुण्डे राक्षसे ऽवतु । कौमारी पश्चिमे पातु वायव्ये चापराजिता ॥ २५॥ वाराहो चोत्तरे पातु नारसिंही शिवे ऽवतु । ऐं ह्रीं असिताङ्गपूर्वो भैरवः परिरक्षतु ॥ २६॥ ऐं ह्रीं रूरूश्चाग्निकोणे ऐं ह्रीं चण्डः सुदक्षिणे। ऐं ह्रीं क्रोधो नैर्मत्ये ऽव्यात् ऐं ह्रीं उन्मत्तकस्तथा ॥२७॥ पश्चिमे ऐं ह्रीं मां पातु कपाली वायुकोणके। ऐं ह्रीं भीषणनामा च उत्तरेऽवतु भैरवी ॥२८॥ ऐं ह्रीं संहार ऐशान्यां मातृणामङ्कगाः शिवाः । ऐं ह्रीं बटुकः पूर्वदले पातु सदैव माम्॥ २९॥ऐं त्रिपुरा- न्तकबटुक आग्नेय्यां सर्वदावतु । ऐं बटुको वन्हि- वैतालो दक्षिणे मां सदावतु ॥३०॥ऐं अग्निजिह्वा- बाय स्वायां पश्चिमे तथा । ऐं कालबटुकः पातु ( १७ ) ऐं करालबटुकस्तथा ॥ ३१॥ वायव्यामेकपादः उत्तरे वटुकोऽवतु । ऐं भीमवटुकः पातु ऐशान्यां दिशि मां सदा ॥ ३२॥ ऐं ह्रीं क्रीं हुं फट् स्वा- हाददाश्चतुःषष्ठिश्च मातरः। उधिोदशवामाग्रपृष्ट- देशेषु पातु माम् ॥ ३३॥ ऐं ही सिंहव्याघ्रमुखी पूर्वे मां परिरक्षतु । ऐं के कां साहितमुखो अग्नि- कोणे सदावतु ॥ ३४॥ ऐं मां मां मृगमेषमुखी दक्षिणे मां सदावतु । ऐं चों चौं गजवाजिमुखी नैर्ऋत्यां च सदावतु ॥ ३५॥ ऐं में में बीं जल- पातु सदा । ऐं खौं खौं क्रोष्ट्रश्वमुखी वायुकोणे सदावतु ॥ ३६॥ ऐं हां हां हवमुखी लम्बोदरमहोदरी। पातु मामुत्तरे कोणे ऐं ऐं हों न्हीं शिवकोणके ॥३७॥ -हस्वजका तालजका प्र- लम्बोष्ठी सदावतु । एताः श्मशानवासिन्योऽभीष्टदा विकृताननाः ॥ ३८॥ पातु मां सर्वदा देवी सा- धकाभोष्टपूरिका । इन्द्रो मां पूर्वतो रक्षेदाग्नेय्याम ग्निरेव च ॥ ३९ ॥ दक्षे यमः सदा पातु नैर्ऋत्यां नितिश्च माम्। वरुणो ऽवतु मां पश्चात् वायुर्मा पातु वायवे ॥४०॥ कुबेरश्चोत्तरे पातु इशान्यां तु सदाशिवः । ऊर्दू ब्रह्मा सदा पातु अधश्चानन्तदे- वता॥४१॥ पूर्वादिदिकस्थिताः पान्ना समत- मुखी पश्चिमे मे ३ ( १८ ) श्व गणाश्च माम्। कालिके पातु शिरसि हृदये कालिकावतु ॥ ४२ ॥ दिक्षु मां कालिका पातु विदिक्षु कालिकावतु । ऊर्दू मे कालिका पातु अ- धश्च कालिकावतु ॥४३॥ चर्मामृङ्मांसमेदोऽस्थि- मज्जाशुक्राणि मेऽवतु। इन्द्रियाणि मनश्चैव देह- सिद्धिश्च मे ऽवतु ॥ १४॥ आकेशात्पादपर्यन्तं कालिका मे सदावतु । विशन्तं कालिका पातु पथि मां कालिकावतु ॥४५॥ शयने कालिका पातु दारान्मे पातु कालिका । पुत्रान्मे कालिका पातु धनं मे कालिकावतु ॥४६॥ ये च मे संशया विघ्नाः ता- नाशयतु कालिका। इतीदं कवचं देव्या ब्रह्मलोके ऽपि दुर्लभम् ॥ १७ ॥ तव प्रीत्या मयाख्यातं गोप- नीयं खयोनिवत् । तव नाम्नि स्मृते देवि सर्वयज्ञ- फलं लभेत् ॥ १८॥ सर्वपापं क्षयं याति वाञ्छा सर्वत्र विन्दति। नाम्नः शतगुणं स्तोत्रं ध्यानं त- स्मात् शताधिकम् ॥४९॥ शुचिः समाहितो भूत्वा भक्तिश्रद्धासमन्वितः। संस्थाप्य वामभागे तु शक्तिं स्वामिपरायणाम ॥५०॥ रक्तवस्त्रसमासीनां शिव- मत्रधरां शुभाम्। या शक्तिः सा महादेवी शिवरू- पस्तु साधकः ॥५१॥ अन्योन्यं चिन्तनादेवि देव- त्वये स्वक्षे । शक्तियुक्तो यजेदेवि चक्रे वा मनसा- - ( १९ ) पि ताम् .५२ ॥ भोगैश्च मधुपर्कारः ताम्बूलादेशः सुवेशितैः । ततस्तु कवचं दिव्यं पठेदेवि मनाक प्रि- ये ॥ ५३॥ तस्य सर्वार्थसिद्धिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा । इदं रहस्यं परमं परं वस्त्ययनं महत् ॥ ५४ ॥ यः संस्कृत्य पठेदेवि शृणुयाद्दा समाहितः। स सर्वान् लभते कामान् परं देवीपुरं व्रजेत् ॥५५॥ सर्वयज्ञफलं तस्य भवेदेव न संशयः । सङ्गामेषु जयेत् शत्रून्मातङ्गानिव केसरी ॥५६॥ नास्त्राणि तस्य शस्त्राणि शरीरे प्रभवन्ति हि । न स्यात् व्याधिः कदाचित्तु दुःखं नास्ति कदाचन ॥ ५७॥ गति- स्तस्यैव सर्वत्र वायोस्तुल्या सदा भवेत् । दीर्घायुः कामभोगीशो गुरुभक्तिर्भवेत्सदा ॥५८॥ अहो कवचमाहात्म्यं पठमानस्य नित्यशः। विनापि यो- गचर्येण योगिनां समतां व्रजेत् ॥ ५९॥ भूर्जे त्वचि समालिख्य चक्र तत्र विनिर्मितम्। मध्य- त्रिकोणे संलिख्य साध्यसाधकयोलिपिम ॥६॥ उद्धरेन्मूलमत्रेण मातृकार्णेन वेष्टयेत्। लघुमिश्रेण चन्द्रेण चन्दनाभ्यां च सुन्दरि ॥ ६१॥ एतदान महेशानि सुरासुरसुदुर्लभम् । गोरोचनाकुङ्कमेन त- बाहेर कवचं लिखेत् ॥ ६२॥ श्वेतसूत्रेण संवेठ्य लाक्षया परिमण्डयेत् । पञ्चामृतः पञ्च-ना सम्प- ( २० ) यित्वा शुभे ऽहनि । ६३ ॥ सम्पूज्य देवतारूपां गुटिकां सर्वकामदाम् । प्राणप्रतिष्ठामत्रेण प्राणं तत्र नियोजयेत् ॥ ६॥ अन्तयोंनि ततो ध्यात्वा तत्र संस्थापयेदुधः । एषा ते गुटिका देवि कण्ठ- लग्नाखिलप्रदा ॥६५॥ शोर्षे वश्यकरा देवि नाभौ स्तम्भनकारिणी । बद्धा वामभुजे हेषा वैरीपक्षक्ष- यङ्करी ॥६६॥ जठरे रोगदमनी पुत्रदा हृदि सं- स्थिता। विदाकरी ललाटस्था शिखायां तु यशः- प्रदा ॥ ६७॥ सर्वकामप्रदा देवी सर्वरोगक्षय- करी। दक्षिणे वाहमले वै यदि तिष्ठति सर्वदा॥ ६८॥ तदा सर्वार्थसिद्धिः स्यात् यदयन्मनसि वर्तते। व्यहा तु कवचस्यास्य पठनाद्धारणात्प्रिये ॥६९ ॥ सर्वान्कामानवाप्नोति तव स्नेहात् प्रकाशितम्। गु- रोः पादप्रसादेन सहिदा यदि लभ्यते ॥ ७० ॥ तथैव कवचं देवि त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् । स च दे- वो हरिः साक्षात्तत्पत्नी परमेश्वरी॥७१॥ यस्य भ- क्तिगुरौ नित्यं वर्तते देववत्प्रिये। तदा मत्रस्य य- ब्रस्य सिद्धिर्भवति नान्यथा॥७२॥ कवचस्य सदा सिद्धिः गुटिकायाश्च सुन्दरि । अज्ञात्वा कवर्च देवि न दृष्ट्वा गुरुपादुकाम् ॥ ७३ ॥ तत्फलं न समाप्नोति परे यि स्वधाव्रजेत् । सत्य सत्य पुनः सत्य सत्य - ( २१ ) सत्यं पुन:पुनः ॥७॥ न शक्नोमि प्रभावं कवचस्य च वर्णितुम्। यस्मै कस्मै न दातव्यं कवचे- शं सुदुर्लभम् ॥ ७५॥ न देयं परशिष्येभ्यो कृपणे- भ्यश्च सुन्दरि। शिष्याय भक्तिहोनाय लुब्धकाय तथैव च ॥७६ ॥ गुरुभक्तिविहीनाय परदाररताय च। सेवकाय कुशीलाय दाम्भिकाय च सुन्दरि ॥ ७७॥ न ददात् वै निषिद्धेभ्यो कवचं मन्मुखोदि- तम्। देयं शिष्याय शान्ताय गुरुभक्तिपराय च ॥ ७८ ॥ सर्वलक्षणयुक्ताय तवयत्रयुताय च ॥ ७९ ॥ इतिश्रीभैरवीतन्त्रे महाकालोकवचं समाप्तम् ।। कालिकासहस्रनामस्तोत्रम्। शिव उवाच । कथितो ऽयं महामत्रः सर्वमत्रो- तमोत्तमः। यमासादा मया प्राप्तमैश्वर्यपदमुत्तमम् ॥१॥ संयुक्तः परया भक्त्या यथोक्तविधिना भ-- वान् । कुरुतामचनं देव्याः त्रैलोक्यविजिगीषया । २॥ श्रीराम उवाच । प्रसन्नो यदिमे देव परमेश पुरातन। रहस्यं परया देव्याः कृपया कथय प्रभो॥३॥ विनार्चन विना होम विना न्यासं विना बलिम। विना गन्धं विना पुष्पं विना नित्योदितमी सम ॥
( २२ ) ॥ प्राणायाम विना ध्यानं तथा कालो प्रसीदति ॥५॥ शिव उवाच । पृष्टं त्वयोत्तमं प्राज्ञ भृगुवंश- समुद्भव । भक्तानामपि भक्तोऽसि त्वमेव साध- यिष्यसि ॥६॥ देवी दानवकोटिन्नी लीलया रु- धिरप्रियाम् । सदा स्तोत्रप्रियामुग्रां कामकौतुकला- लसाम् ॥७॥ सर्वदानन्दहृदयामासवासक्तमान- साम् । माध्वीकमत्स्यमांसानुरागिणीं वैष्णवी पराम ॥ ८ ॥ श्मशानवासिनों प्रेतगणनृत्यमहोत्सवाम्। योगप्रभां योगिनीशा(१) योगीन्द्रहृदयस्थिताम् ॥९॥ तामुग्रकालिकां राम प्रसादयितुमर्हसि । तस्याः स्तोत्रं महापुण्यं(२) वयं काल्या प्रकाशितम् ॥१०॥ तव तत् कथयिष्यामि श्रुत्वा वत्सावधारय । गोप- नीयं प्रयत्नेन पठनीयं परात्परम् ॥ ११॥ यस्यैक- कालपठनात् सर्वे विघ्नाः समाकुलाः । नश्यन्ति द- हने दीप्ते पतङ्गा इव सर्वतः ॥ १२ ॥ गदापदामयी वाणी भवेदगङ्गाप्रवाहवत्। तस्य दर्शणमात्रेण वा- दिनो निष्प्रभा मताः ॥ १३ ॥ राजानोऽपि च दा- सत्वं भजन्ते किं परे जनाः। तस्य हस्ते सदैवास्ति सर्वसिद्धिर्न संशयः ॥१४॥ निशीथे मुक्तकेशस्तु (१) यो n योगेशों-पा० २ पु०। (२) परं पुण्यं-पा० २५० ।
( २३ ) नग्नः शक्तिसमन्वितः । मनसा चिन्तयेत् काली म- हाकालेन लालिताम् ॥ १५ ॥ पठेत् सहस्रनामाख्यं स्तोत्रं मोक्षस्य साधनम्। प्रसन्ना कालिका तस्य पु- वत्वेनानुकम्पते ॥ १६॥ यथा ब्रह्मामृतैर्बमकुसुमैः पूजिता परा। प्रसीदति तथानेन स्तुता काली प्र- सीदति ॥१७॥ओं अस्य श्रीदक्षिणकालिकासहस्र- नामस्त्रोत्रस्य महाकालभैरव ऋषिः अनुष्टुप्छन्दः श्मशानकालिका देवता धर्मार्थकाममोक्षार्थे विनि- योगः। ओं श्मशानकालिका काली भद्रकाली क- पालिनी। गुह्यकाली महाकाली कुरुकुल्वा विरो- धिनी ॥ १८॥ कालिका कालरात्रिश्च महाकाल- नितम्बिनी। कालभैरवभाव्या च(१) कुलधर्मप्रका- शिनी ॥ १९॥ कामदा कामिनी काम्या कमनी- यस्वभाविनी। कस्तूरीरसनीलाङ्गी कुञ्जरेश्वरगामि- नी॥२०॥ ककारवर्णसर्वाङ्गी कामिनी कामसुन्द- रो। कामात कामरूपा च कामधेनुः कलावती॥ २१॥ कान्ता कालखरूपा(२)च कामाख्या कुलपा- लिनी। कुलीना कुलवत्यम्बा दुर्गा दुर्गतिनाशिनी ॥ २२॥ कौमारी कुलजा कृष्णा कृष्णदेहा कृशोदरी। - (१) भार्या च-पा० २ पु०। (२) कामस्वरूपा-मा समः।
( २४ ) कृष्णाङ्गो कुलसङ्गी(१) च क्रोकारी कमला कला ॥ २३ ॥ करालास्या कराली च कुलकान्तापराजिता। उग्रा चोग्रतरा(२) दीप्ता विप्रचित्ता महामनाः(३)। २४ ॥ नीला घना मेघनादा(४)मात्रा मुद्रा मिता- सिता । ब्राह्मी नारायणी भद्रा सुभद्रा भक्तवत्सला ॥३५॥ माहेश्वरी च चामुण्डा वाराही नारसिंहिका। वज्राङ्गी वज्रकङ्काला नमुण्डा स्रग्विनी शिवा(५) ॥ २६ ॥ मालिनी नरमुण्डाली गलद्रक्तविभूषणा । रक्तचन्दनसिक्ताङ्गी सिन्दूरारुणमस्तका ॥ २७ ॥ घोररूपा घोरदंष्ट्रा घोरा घोरतरा शिवा(६)। महा- दंष्ट्रा महामाया सुन्दरी(७) युगदन्तुरा ॥ २८ ॥ सुलोचना विरूपाक्षी विशालाक्षी त्रिलोचना । शारदेन्दुप्रसन्नास्या स्फुरत्स्मेराम्बुजेक्षणा ॥ २९ ॥ अट्टहास्या प्रसन्नास्या स्मेरवत्रा सुभाषिणी। प्रसन्ना पद्मवदना(८) स्मितास्या प्रियभाषिणी ॥ ३० ॥ कोटराक्षी कुलश्रेष्ठा महती बहुभाषिणी। सुमतिः कमतिश्चण्डा चण्डमुण्डातियोगिनी(९) ॥ ३१ ॥ (१) कृशाङ्गी कुलिशाङ्गी च-पा० २ पु०। (२) उग्रप्रभा-पा० २ पु०। (३) महावला-पा०२ पु०। (४) वलाका च-पा० २ पु०। (५) नृमुण्डासग्विलासिनी-पा० २ पु०। (६) शुभा-पा० १ पु०। (७) सुदती-पा० २ पु०। (८ प्रफुल्लपभवदना-पा० गिनी-पा० २ पु०। २१ स्व गिनी- ( २५ ) प्रचण्डा चण्डिका चण्डी चर्चिका चण्डवेगिनी। सुकेशी मुक्तकेशो च दीर्घकेशी महावला(१) ॥३२॥ प्रेतदेहा कर्णपूरा प्रेतपाणिसुमेखला। प्रेतासना प्रियप्रेता प्रेतभूमिकृतालया ॥ ३३ ॥ श्मशान- वासिनी पुण्या पुण्यदा कुलपण्डिता। पुण्यालया पुण्यदेहा पुण्यश्लोका च पावनी ॥३४॥ पूला पवित्रा परमा परा पुण्यविभूषणा । पुण्यनाम्नी भीतिहरा वरदा खड्गपाणिनी ॥३५॥ नृमुण्डहस्ता शस्त्रा च छिन्नमस्ता सुनासिका(२) । दक्षिणा श्यामला श्यामा शान्ता पीनोन्नतस्तनी ॥३६ ॥ दिगम्बरा घोररूपा सृकान्तरक्तवाहिनी। घोररावा शिवासना विसङ्गी(३) मदनातुरा ॥ ३७॥ मत्ता प्रमत्ता प्रमदा सुधासिन्धुनिवासिनी। अतिमत्ता महामत्ता सर्वाकर्षणकारिणी॥३८॥ गीतप्रिया वादारता प्रेतनृत्यपरायणा । चतुर्भुजा दशभुजा अष्टादशभुजा तथा ॥ ३९ ॥ कात्यायनी जगन्माता जगती परमेश्वरी। जगहन्धुर्जगद्धात्री जगदानन्द- कारिणी ॥४०॥ जगज्जीवमयी हैमवती माया महामही(४)। नागयज्ञोपवीताङ्गी नागिनी नाग- (१) महाकचा-पा० २ पु०॥ (२) सुमस्तका-पा० २ पु०॥ (३) निःशकर-पा०२पु०॥ (४) माया हैमवस्यनघा माना समर पु०॥
( २६ ) शायिनो॥ ११॥ नागकन्या कुरङ्गाक्षी(१) गान्धर्वी किन्नरेश्वरी । मोहरात्रिमहारात्रिर्दारुणा भासुरा- सुरा(२) ॥ ४२॥ विदाधरी वसुमती यक्षिणी योगिनी जरा । राक्षसी डाकिनी वेदमयी वेदविभू- षणा(३) ॥४३॥ श्रुतिः स्मृतिर्महाविदा(४) गुह्य- विदा पुरातनी। चिन्स्या ऽचिन्त्या स्वधा स्वाहा निद्रा तन्द्रा च पार्वती॥१४॥ अपर्णा निश्चला लोला(५) सर्वविदा तपस्विनी। गङ्गा काशी शची सीता सती सत्यपरायणा ॥ १५॥ नीतिः सुनीतिः सुरुचिस्तुष्टिः पुष्टि तिः क्षमा। वाणी बुद्धिर्महा- लक्ष्मीर्लक्ष्मीनीलसरस्वती॥ ४६॥ स्रोतखती सर- स्वती(६) मातङ्गी विजया जया। नदी सिन्धुस्सर्व- मयी तारा शून्यनिवासिनी(७)॥४७॥ श्रद्धा(८) तरङ्गिणो मेधा डाकिनी(९) बहुरूपिणी। स्थूला सूक्ष्मा सूक्ष्मतरा भगवत्यणुरूपिणी ॥४८॥ पर- माणु(१०)स्वरूपा च चिदानन्दस्वरूपिणी। सदा- (१) देवकन्या-पा० २ पु०। (२) भासुरेश्वरी-पा० २ पु० । (३) देवमयी देवविभूषणा-पा० २ पु० । (४) धृतिविद्या-पा० २ पु०। (५) मौना-पा० २ पु० । (६) वसुमती-पा० २ पु०। (७) विनाशिनी-पा० १३० । (८) शुद्धा-पा० २ पु०। (१) लाकिनी-पा० २ पु०। -पा० २ पु०॥ (१ स्वापान २७ ) नन्दमयी सत्या सर्वानन्दस्वरूपिणी ॥ ४९॥ सु- नन्दा नन्दिनी स्तुत्या स्तवनीयस्वरूपिणी १)। रङ्गि- णी डङ्गिनी(२) चित्रा विचित्रा चित्ररूपिणी ॥५०॥ पद्मा पद्मालया पद्ममुखी पद्मविभूषणा। हाकिनी शाकिनी शान्ती(३)राकिनी रुधिरप्रिया ॥ ५१ ॥ भ्रान्तिर्भवानी रुद्राणी मृडाणी शत्रुमर्दिनी। उपे- न्द्राणी महेशानी जोस्ना च चन्द्ररूपिणी(2)॥५२॥ सूर्यात्मिका रुद्रपत्नी रौद्री स्त्री प्रकृतिः पुमान् । शक्तिः सूक्तिर्म निमती(५) भुक्तिर्मुक्तिः पतिव्रता ॥ ५३॥ सर्वेश्वरी सर्वमाता सर्वाणी हरवल्लभा । स- र्चाि(६) सिद्धिदा सिद्धा भव्या भाव्या भयापहा ॥५४॥ की ही पालयित्री शर्वरी तामसो द- या(७) । तमिस्रा तामसी स्थाणुः(८) स्थिरा धीरा त- पखिनी॥५५॥ चार्वङ्गी चञ्चला लोलजिह्वा चारु- चरित्रिणी। त्रपा त्रपावती लज्जा विलज्जा होरजो- वती ॥५६॥ सत्त्ववती धर्मनिष्ठा श्रेष्ठा निष्ठुरना- शिनी (९) । गरिष्ठा दुष्टसंही विशिष्टा श्रेयसी घृणा (१) स्वभाविनी-पा० २ पु०। (२) टकिणी-पा० २ पु० । (३) क्षान्ता-पा० २ पु०। (४) चक्रस्वरूपिणी-पा० २ पु०। (५) सूक्तिमतिर्माता-पा० २ पु०। (६) सर्वज्ञा-पा० २ पु० । (७) जया-पा० २ पु०। (८) यामिनी स्थास्नुः-पा० २ पु० । (९) नादिनी-पा० पु २० । .नासमा - ( २८ ) ॥५७॥ भीमा भयानका भीमनादिनी भीः प्रभा- वती। वागीश्वरी श्रीर्यमुना यज्ञकर्वी यजुःप्रिया ॥ ५८॥ शकसामाथर्वनिलया रागिणी शोभनखरा। कलकण्ठी कम्बुकण्ठी वेणुवीणापरायणा ॥ ५९॥ वशिनी वैष्णवी खच्छा(२) धरित्री जगदीश्वरी(३)। मधुमती कुण्डलिनी ऋद्धिः सिद्धिः शुचिस्मिता ॥ ६०॥ रम्भोर्वशी रतीरामा रोहिणी रेवती मघा। श- शिनी चक्रिणी कृष्णा गदिनी पद्मिनी तथा ॥ १ ॥ शलिनी परिघास्त्रा च पाशिनी शापाणिनी । पिनाकधारिणी धूम्रा सुरभी वनमालिनी ॥६२ ॥ रथिनी समरप्रीता वेगिनी रणपण्डिता। जटिनी वत्रिणी नीला लावण्याम्बुधिचन्द्रिका ॥ ६३ ॥ बलिप्रिया सदापूज्या पूर्णा दैत्येन्द्रघातिनी(४) । महिषासुरसंहों(५) वशिनी रक्तदन्तिका ॥ ६ ॥ रक्तपा रूधिराक्तानी रक्तखर्परहस्तिनी। रक्तप्रिया मांसरूचिरासवासक्तमानसा॥६५॥गलच्छोणित- मुण्डालीमुण्डमाला(६)विभूषणा । शवासना चि- तान्तस्था माहेशी वृषवाहिनी॥ ६६ ॥ व्याघूत्वग- (१) व्यापिनी शोभनाम्बरा-पा०२ पु० । (२) वशिनी वैष्णवी स्वेच्छा-पा० २ पु० । (३) धात्री त्रिजगदीश्वरी-पा०२ पु०। (४) माथिनी-पा० १पु०। २ पु०। (६) कण्ठमाला-पा० २ पु० । ॥ ६ (५) स्वि ( २९ ) म्बरा चीनचेलिनी सिंहवाहिनी । वामदेवी महादेवो गौरी सर्वज्ञभाविनी ॥६७॥ वालिका तरुणी वृद्धा वृद्धमाता जरातुरा । सुर्घर्विलासिनी ब्रह्मवादिनी ब्राह्मणी मही॥ ६८॥ स्वप्नवती चित्रलेखा लोपा- मुद्रा सुरेश्वरी। अमोघारुन्धती तीक्ष्णा भोगवत्यनु- रागिणी ॥१९॥ मन्दाकिनी मन्दहासा ज्वालामुख्य सुरान्तका । मानदा मानिनी मान्या माननीया मदोद्धता ॥७॥ मृदिमा मेदुरोन्मादा मेध्या साध्या प्रसाधिनी । सुमध्यानन्तगुणिनी सर्वलोको- त्तमोत्तमा ॥७१॥ जयदा जित्वरा जैत्री जयश्रीर्जय- शालिनी.। सुखदा शुभदा सत्या सभासदोभकारि- णी॥७२॥ शिवदूती भूतिमती विभूतिर्भाषणान- ना। कोलिनी कुलजा कुन्ती कुलखी कुलपालिका ॥७३॥ कीर्तिर्यशखिनो भूषा भूष्याभूतपतिप्रिया। सगुणा निर्गुणा धृष्टा निष्ठा काष्ठा प्रतिष्ठिता॥७॥ धनिष्ठा धनदा धन्या वसुधा सुप्रकाशिनी। उर्वी गुर्गी गुरुश्रेष्ठा सदगुणा त्रिगुणात्मिका ॥७५॥ महाकुलीना निष्कामा सकामा कामजीवनी । कामदेवकलारामाभिरामा शिवनर्तकी ॥ ७६ ॥ चिन्तामणिः कल्पलता जाग्रती दीनवत्सला । कार्तिकी कृत्तिका कृत्या अयोध्या विषमा समा॥
- ( ३० ) ७७॥ सुमना मत्रिणी घूर्णां हादिनी क्लेश नाशिनी। त्रैलोक्यजननी जुष्टा निमींसा काल- रूपिणी(१) ॥७८॥ तडागनिम्नजठरा शुष्कमांसा- स्थिमालिनी । अवन्ती मथुरा हृदा त्रैलोक्यपावनी- श्वरी(२) ॥ ७९ ॥ व्यक्ताव्यक्तानेकमूर्तिः सशर्मा(३) भीमनादिनी। क्षेमकरी शङ्करी च सर्वसम्मोह- कारिणी॥८०॥ ऊर्द्ध तेजस्विनी कृत्या महातेज- खिनी तथा । अद्वैतभागिनी पूज्या सुरभी सर्वमङ्गला ॥ ८१॥ सर्वप्रियङ्करो भोग्या धरणी पिशिताशना। भयंकरी पापहरा निष्कलङ्का वशङ्करी ॥ ८२ ॥ आशा तृश्णा चन्द्रकला तन्द्रानादाम्बुवेगिनी । सहस्रसूर्यसकाशा चन्द्रकोटिसमप्रभा ॥ ८३ ॥ निशुम्भशुम्भहत्रीच रक्तबोजविनाशिनी। मधुकैटभ हबीच दुर्गासुरविनाशिनी ॥ ८॥ वह्निमण्डल- मध्यस्था सर्वसत्त्वप्रतिष्ठिता। सर्वाचारवती सर्वदेव- कन्याधिदेवता ॥ ८५॥ दक्षकन्या दक्षयज्ञनाशिनी दुर्गतारिणी। इन्द्रपूज्या(2) विभा भूतिः सत्कीर्ति- ब्रमरूपणी(५) ॥ ८६ ॥ रम्भोरुश्चतुरा राका (१) मलरूपिणी-पा० २ पु०। (२) परमेश्वरी-पा० २ पु० (३) सुरभी-पा० २ पु०। (४) इज्या पूज्या-पा० २ पु० । (५) ब्रह्मचारिणी-पा० २ पुः ।
( १ ) जयन्ती करुणा कुहुः। मनस्विनी देवमाता(१) य- शस्या ब्रह्मचारिणो(२)॥८७॥ सिद्धिदा बुद्धिदा(३ बृद्धिः सर्वादा सर्वदायिनी। अधाररूपिणी ध्येया मूलाधारनिवासनी॥८८॥ आज्ञा प्रज्ञा पूर्णमना- श्चन्द्रमुख्यनुकूलिनी। वावदूका निम्ननाभिः सत्य- सन्धा दृढव्रता ॥ ८९॥ आन्वीक्षिकी दण्डनीतिः त्रयी त्रिदिवसुन्दरी।ज्वलिनी ज्वालिनी शैलतनया विन्ध्यवासिनी॥९० ॥ प्रत्यया खेचरी धैर्या तुरीया विमला तुरा । प्रगल्भा वारुणी च्छाया वसिनी विस्फुलिङ्गिनी ॥ ९१॥ भुक्तिसिद्धिः सदाप्राप्तिः प्राकाम्या महिमाणिमा। इच्छासिद्धिर्वशित्वा च ईशित्वा घनवासिनी॥ ९२ ॥ लघिमा चैव गायत्री सावित्री भुवनेश्वरी। मनोहरा चिता दिव्या देव- दारा(४) मनोरमा ॥ ९३॥ पिङ्गला कपिला जिह्वा रसज्ञा रसिका रसा। सुषुम्नेडा योगवती गान्धारी नरकान्तिका ॥ ९४॥ पाञ्चाली रुक्मिणी राधा राध्या भीमा च राधिका । अमृता तुलसी वृन्दा कैटभी कपठेश्वरी॥९५॥ उग्रचण्डेश्वरी वीरजननी वोरसुन्दरी। उग्रतारा यशोदाख्या देवकी देवमा (१) वेदमाता-पा. २ पुः । (२) वादिनी-पा. २ प.। (३) ऋद्धिदा वृद्धिदा-पा० २ पु० । (४) देव्युदारा-पा० २ पु.।
( ३२ ) निता ॥ ९६ ॥ निरखनार्चिता देवी(१) क्रोधिनी कुलदायिका(२) । कुलवागीश्वरी ज्वाला मातृका द्राविणो द्रवा ॥ ९७॥ योगेश्वरी महामारी भ्रामरी विन्दुरूपिणी। दूती प्राणेश्वरी गुप्ता वहुला डामरु- प्रभा ॥९८॥ कुब्जिका ज्ञानिनी ज्येष्ठा प्रकटाकृतिः(३)। द्राविणी गोपिनी माया कामरा- जेश्वरी(४) क्रिया ॥९९॥ शाकम्भरी कोकनदा मुष- लास्त्रा तिलोत्तमा। अमेया विक्रमा करा सम्पच्छीला त्रिविक्रमा(५) ॥१०॥ खस्ति(६)हव्यवहा प्रीतिरु- मां धूम्रार्चिरङ्गदा । तपिनी तापिनी विश्वा भोगदा भोगधारिणी(७) ॥१॥ त्रिखण्डा बोधिनी वश्या सकला शब्दरूपिणी। [बीजरूपा महामुद्रा वशिनी योगरूपिणी](८) ॥२॥ अनङ्गकुसुमानङ्गमेखलान- रूपिणी । अनामदनानङ्गरेखानझाशेश्वरी॥३॥ अनङ्गमालिनी कामेश्वरी सर्वार्थसाधिका। सर्वमत्र- मयी मोहिन्यरूपानगरूपिणी(९)॥४॥ वजेश्वरी च (१) चित्रदेवी-पा. २ पु.। (२) दीपिका-पा. २ पु। (३) तिथि:- पा• २ पुः। (४) कामा कामराजेश्वरी-पा. २ पुः । (५) च्छीलातिरिक्रमा-पा. २ पु.। (६) सुश्री-पा. २ पुः । (७) धारिणी धरा-पा. २ पुः । (८) [ ] एतचिहमध्यस्थः पाटो नास्ति दितीयपुस्तके । (७) मोदिन्यरुणाननादपिणी-पा० २ पुः।
जयिनी सर्वदुःखक्षयङ्करी। षडङ्गयुवती योमयुक्ता ज्वालांशुमालिनी॥५॥ दुराशया दुराधारा दुर्ज- या दुर्गरूपिणी। दुरन्ता दुष्कृतिहरा दुध्येया दुर- तिक्रमा ॥६॥ हंसेश्वरी त्रिलोकस्था शाकम्भर्य- नुकल्पिनी। त्रिकोणनिलया नित्या फरमामृतरजि- ता॥७॥ महाविश्वेश्वरी(१) श्वेता भेरुण्डा कुल- सुन्दरी। त्वरिता भक्तिसंयुक्ता(२) भक्तवश्या स- नातनी॥८॥ भक्तानन्दमयी भक्तभाविता भक्त- शङ्करी। सर्वसौन्दर्यनिलया सर्वसौभाग्यशालिनी(३) ॥९॥ सर्वसम्भोगभवना सर्वसौल्यस्वरूपिणी । कुमारीपूजनरता कुमारीबतचारिणी॥१०॥ कुमारी- भक्तिसुखिनी(४) कुमारीरूपधारिणी । कुमारीपूजक- प्रीता कुमारीप्रीतिदायिनी ॥ ११॥ कुमारीसेवका- सङ्गा कुमारीसेवकालया। आनन्दभैरवी चाल(५)- भैरवी बटुभैरवी ॥ १२ ॥ श्मशानभैरवी कालभैरवी पुरभैरवी । महाभैरवपत्नी च परमानन्दभैरवी ॥ १३ ॥ सुरानन्दभैरवी च उन्मादानन्दभैरवी(६) । शक्त्यानन्दभैरवी च तथा तरुणभैरवी ॥१४॥ ज्ञाना- (१) विद्यश्वरी-पा० २ पु०। (२) भक्तसंसक्ता-पा० २ पुः । (३) दायिनी-पा. २ पुः। (४) सुमुखी-पा. १ पुः । (५) वाला-पा. २ पु०। (६) उन्मत्तानन्दभैरवी-पा. १ पुः ।
- ( ३४ ) नन्दभैरवीच अमृतानन्दभैरवी। महाभयङ्करी तीवा तीव्रवेगा तपखिनी ॥ १५॥ त्रिपुरा परमेशानी सु- न्दरी पुरसुन्दरी । त्रिपुरेशा पञ्चदशी पञ्चमी पुरवा- सिनी॥१६॥ महासप्तदशी चैव षोडशी त्रिपुरे- श्वरी। महाकुशखरूपा च महाचक्रेश्वरी तथा ॥१७॥ नक्चक्रेश्वरी चक्रेश्वरी त्रिपुरमालिनी। [राजराजे- श्वरी धीरा महात्रिपुरसुन्दरी](१)॥ १८॥ सिन्दूरपू- ररुचिरा श्रीमत्रिपुरसुन्दरी। सर्वाङ्गसुन्दरी रक्तार- क्तवस्त्रोत्तरायणी॥१९॥ [जवायावकसिन्दूररक्तचन्द. नरूपधृक] (२) । यवायावकसिन्दूररक्तचन्दनधारिणी ॥२०॥ चमरीबालकुटिलनिर्मलश्यामकेशिनी। व- जमोक्तिकरनाढ्यकिरीटमुकुटोज्ज्वला ॥२॥ रक्त- कुण्डलसंयुक्ता स्फुरद्गण्डमनोरमा । कुल्लरेश्वरकु- म्भोत्थमुक्तारजितनासिका ॥ २२ ॥ मुक्ताविद्रम- माणिक्यहाराढ्यस्तनमण्डला । सूर्यकान्तेन्दुकान्ता- व्यस्पर्शाश्मकण्ठभूषणा ॥ २३ ॥ बीजपूरस्फुरद्दीज- दन्तपक्तिरनुत्तमा। कामकोदण्डभन्नच कुटाक्षश- वर्षिणी ॥ २४ ॥ मातङ्गीकुम्भवक्षोजलसत्कोकन- देक्षणा। मनोज्ञशष्कुलीकर्णा हंसीगतिविडम्बिनी॥ (१) [ ] एतन्मध्यस्थः पाठो नास्ति द्वितीयपुस्तके। (२) पतन्मध्यस्थोऽपि पाठस्तादृशः।
- ( ३५ ) २५ ॥ पद्मरागाङ्गददोतदोश्चतुष्कप्रकाशिनी(१) । नानामणिपरिस्फुर्जच्छुद्धकाञ्चनकङ्कना ॥ २६ ॥ नागेन्द्रदन्तनिर्माणवलयाश्चितपाणिनी। अगरीय- कभूषाङ्गी विचित्रक्षुद्रघण्टिका ॥ २७ ॥ पाहाम्बर- परीधाना कलन्मजीररक्षिता। कर्परागुरुकस्तूरीक- झुमद्रवलेपिता ॥ २८॥ विचित्ररत्नपृथिवी कल्प- शाखितलस्थिता । रत्नहीपस्फुरद्रत्नसिंहासननिवा- सिनी॥२९॥षदचक्रभेदनकरी परमानन्दरूपिणी। सहलदलपद्मान्तश्चन्द्रमण्डलवर्तिनी ॥३०॥ ब्रह्म- विणुशिवकोडनानासुखविलासिनी। हरविष्णुविरि- चोन्द्रग्रहनायकसेविता ॥३१॥ आत्मयोनिबायो- निर्जगदयोनिरयोनिजा। भगरूपा भगस्थात्रीभगिनी भगवासिनी ॥ ३२॥ भगात्मिका भगाधाररूपिणी भगमालिनी। लिकाभिध्यापिनी लिप्रिया लि- अनिवासिनी॥३३॥ लिङ्गस्था लिङ्गिनी लिङ्गरूपिणी लिङ्गसुन्दरी। लिङ्गस्था लिङ्गिनी लिङ्गप्रिया लिङ्ग- स्वरूपिणी ॥३४॥ शिका शैवा सुरुद्राणी शिवदा शिवनादिनी। मातङ्गी भ्रामरी माता मालेव मुख- मेखला(२) ॥ ३५॥ डाकिनी योगिनी चैव तथोप- (१) ज्योतिदोचतुष्कप्रकाशिनी-पा० २ पु.। (२) मातदिनी श्रीमती च तवैवानमेखला ।-पा. २ पुः।
- ( ३६ ) योगिनी मता। माहेश्वरी वैष्णवी च भ्रामरी शिव- रूपिणी(१) ॥३६॥ वैष्णवी चैव वाराही कौमारी कुलसुन्दरी । अलम्बुषा वेगवती क्रोधरूपा सुमेखला ॥३७॥ गान्धारी गजजिह्वा च ईडा चैव शुभङ्करी। पिङ्गला ब्रह्मदूती(२) च सुषुम्ना चैव गन्धिनी ॥३८॥ लिङ्गस्था(३) चैव लिक शो त्रिपुरा भैरवी तथा। लि- स्था लिङ्गनीतिश्च लिङ्गनीतिस्तथैव च(४)॥३९॥ लिङ्गमाला लिङ्गभवा लिङ्गलिगा च पार्वती। भगवती कौशिकी च प्रेमा(५) चैव प्रियंवदा ॥४०॥ गृधीश. शिवरूपा च चकेशी चक्ररूपधृक(६) । लिङ्गगीतिम- हाप्रीतिर्भगगीतिसदारतिः॥४१॥लिजनामसदा- नन्दाभगनामसदारतिः।भगनामसदानन्दा लिङ्ग- नामसदारतिः॥४२॥ लिङ्गमालाकण्ठभूषा भग मालाविभूषणा । भगलिङ्गामृतप्रीता भगलिङ्गखरू- पिणी(७) ॥४३॥ भगलिङ्गस्वरूपा च भगलिासुखा (१) विष्णुरूपिणीतिपाठः दितीयपुस्तकटिप्पण्याम् । (२) ग्रामसूत्री-पा• ३ पुः। (३) लिडाख्या-पा. २ पुः । (४) लिङगीतिः सुगीतिश्च लिस्था लिारूपधृक-पा. ३ पु.। (५) पूषा-पा• ३ पु.। (६) गृधरूपा च चकेशी चक्ररूपा च चक्रक-पा० ३ पु। (७) भगलियामृतात्मिका-पा० ३ पु० ।
( ३७ ) वहा। स्वयम्भूकुसुमप्रीता स्वयम्भूकुसुमार्चिता॥४४॥ स्वयम्भूकुसुमप्राणा स्वयम्भूकुसुमोत्थिता । स्वयम्भू कुसुमलाता खयम्भूकुसुमार्पिता(१) ॥४५॥ स्वयम्भू पुष्पघटिता वयम्भूपुष्पधारिणी। स्वयम्भूपुष्पतिलका स्वयम्भूपुष्पचर्चिता ॥४६॥ स्वयम्भूपुष्पनिरता स्वय- म्भूकुसुमग्रहा। स्वयम्भूपुष्पयज्ञ शी खयम्भूकुसुमा- त्मिका ॥३७॥ स्वयम्भूपुष्पनिलया(२) स्वयम्भूकुसुम प्रिया। स्वयम्भूकुसुमादानलालसोन्मत्तमानसा॥४८॥ खयम्भूकुसुमानन्दलहरीस्निग्धदेहिनी । स्वयम्भूकसु माधारा खयम्भूकुसुमाकुला ॥४९॥ स्वयम्भूपुष्पनिल या स्वयम्भूपुष्पवासिनी । खयम्भूकुसुमस्निग्धा स्वय- म्भूकुसुमोत्सवा(३) ॥५०॥ स्वयम्भूपुष्पकरिणी स्यय म्भूपुष्पमालिका(१)। ख्यम्भूकुसुमन्यासा(५) खय- म्भूकुसुमप्रभा॥५१॥ स्वयम्भूकुसुमज्ञाना खयम्भू- कुसुमत्रता । स्वयम्भूकुसुमध्याना खयम्भूपुष्पभो- गिमी॥५२॥ स्वयम्भूकुसुमोल्लासा खयम्भूपुष्पव- र्षिणी। स्वयम्भूकुसुमोत्साहा स्वयम्भूपुष्परूपिणी ॥ ५३॥ स्वयम्भूकुसुमोन्मादा स्वयम्भूपुष्पसुन्दरी। (१) स्वयम्भूपुष्पतर्पिता-पा० ३ पु०। (२) निचिता-पा० ३ पु०॥ (३) कुसुमोत्सुका -पा० ३ पु०। (४) पालिका-पा० ३ पु० । (५) प्रज्ञा-पा० ३ पु०॥
( १८ ) स्वयम्भूकुसुमाराध्या स्वयम्भूकुसुमोद्भवा ॥५४॥ खयम्भूकुसुमव्यथा स्वयम्भूपुष्पपूर्णिता। खयम्भू- पूजकप्रज्ञा खयम्भूहोतृमातृका ॥५५॥ खयम्भू- दातृरक्षित्री स्वयम्भूभक्तिभाविता । खयम्भूपूजक- माझा स्वयम्भूपूजकप्रिया ॥५६॥ स्वयम्भूवन्दका धारा खयम्भूनिन्दकान्तका। खयम्भूप्रदसर्वखा स्वयम्भूप्रदपुधिणी॥ ५७ ॥ स्वयम्भूभदसाम्राज्या स्वयम्भूभोगभोगिमी(१)। सर्वकालोद्भवप्रीता सर्व- कालोद्भवात्मिका ॥ ५८ ॥ सर्वकालोद्भवोद्भावा सर्वकालोद्भवोद्भवा । कुण्डपुष्पसदानीतिरौलपुष्प- सदारतिः॥ ५९॥ कुण्डगोलोद्भवप्रीता कुण्डगोलो- द्भवात्मिका । खयम्भूधारिका धात्री पावनीलोकपाव- नी॥६०॥ कीर्तिर्यशस्विनी मेधा विमेधा शुक्रसु- न्दरी। सुखदा मोक्षदा मोक्षा मोक्षदात्मप्रकाशिनी ॥६१ ॥ शुक्राधारा शुक्ररूपा शुक्रसिम्धुनिवासिनी। शुक्रालया शुक्रभोगा शुक्रपूजासदारतिः ॥२॥ शु- क्रपूज्या शुक्रहोमसन्तुष्टा शुक्रवत्सला । शुक्रमूर्तिः शुक्रकरो शुक्रपूजकपुत्रिका शो शुकस्था शुक्रि- णी शुक्रसंस्पृहा शुक्रसुन्दरी। शुक्रवाता शुकदेहा शुक्रनिष्ठातिशुक्रिणो॥ ६४ ॥ महाका शुकभवा (१) अत्रानेच प्रतिपुस्तके पाठभेदा गौरवमयात् परित्यक्तः।
( ३९ ) शुक्रवृष्टिविधायिनी। शुक्राभिधेया शुक्राहा॑ शुक्रन- न्दकनन्दिता ॥६५॥ शुक्रानन्दकरी शुक्रसदानन्द- विधायिनी। शुक्रोत्सवा सवाशुक्रपूर्णा शुक्रमनोरमा ॥६६॥ शुक्रपूजकसर्वस्वा शुक्रनिन्दकनाशिनी। शुक्रात्मिका शुक्रसम्पच्छुकाकर्षणकारिणी ॥६७ ॥ सारदा साधकप्राणा साधकासक्तमानसा। साथ- कानन्दसन्तोषा साधकारिविनाशिनी ॥ ६८ ॥ सा- धकोत्तमसर्वखा साधकान्तकरी कृपा । आत्मविदा ब्रह्मविदा परब्रह्मकुटुम्बिनी ॥ ६९ ॥ त्रिकूटस्था पञ्चकूटा सर्वकूटशरीरिणी। सर्ववर्णमयी वर्णजप- मालाविधायिनी ॥७॥ इति श्रीकालिकानाम्नां स- हस्र' शक्तिभाषितम् । गुह्याद्गुह्यतरं मासा(१)न्महा पातकनाशनम् ॥७१॥ पूजाकाले निशीथे च सन्ध्य- योरुभयोरपि । लभते गाणपत्यं स यः पठेत्साधको- त्तमः ॥७२॥ यः पठेत् पाठयेद्दापि शृणोति श्राव- येदपि। सर्वपापविनिर्मुक्तो स याति कालिकापदम् ॥७३॥ श्रद्धयाश्रद्धया वापि यः कश्चिन्मानवः पठेत् । वन्ध्या वा काकवन्ध्या वा मृतवत्सा च या- जना ॥७॥ श्रुत्वा स्तोत्रमिदं पुत्रान् लभते चिर- जीविनः । यं यं कामयते कामं यः पठेत्स्तोत्रमुत्तमम् (१) साक्षात-पा० ३ पु० ।
( ४० ) ॥७५॥ देवीवरप्रसादेन तं तं प्रामोति नित्यशः। स्वयम्भूकुसुमैः शुक्रः सुगन्धिकुसुमान्वितैः ॥७६ ॥ जवायावकसिन्दूररक्तचन्दनसंयुतः। मत्स्यमांसादि भिर्वीर मधुभिः साज्यपायसैः ॥ ७७॥ भक्तरोप- नीतैर्मन्त्रेण साधितैः शक्तिभिः सह । पञ्चोपचा- रैनै वेदैर्बलिभिर्बहुशोणितैः ॥ ७८॥ धूपदीपैर्म- हादेवों पूजयित्वा मनोहरैः । जप्त्वा महामनु स्तोत्र पठेद्भक्तिसमन्वितः ॥ ७९ ॥ अनन्यचेताः स्थिरधी- मुक्तकेशो दिगम्बरः। शवारूढश्चितास्थो वा इम- शानालयमागतः ॥ ८० ॥शून्यालयगतो वापि श- व्यास्थो वा शिवात्मकः । स भवेत् कालिकापुत्र इ- तिख्यातिमुपागतः ॥८१॥ सर्वविदगवतां श्रेष्ठो धनेनैव धनाधिपः । वायुतुल्यबलो लोके दुर्जयः शत्रुमर्दनः॥ ८२॥ सर्वसङ्कटमुत्तीर्णः सर्वसिद्धिस- मन्वितः । मधुमत्या वयं देव्या सेव्यमानः स्मरोप- मः ॥७३॥ महेश इव योगीन्द्रः सर्वसत्त्वपुरस्कृतः। कामिनोकामरूपो ऽसौ सर्वाकर्षणकारकः ॥८४॥ जलसुर्येन्दुवायूनां स्तम्भको राजवल्लभः । यशखीस- कवि(मान् सन्मन्त्री कोकिलखरः॥८५॥ बहुपुत्री गजाश्वानामीश्वरो धार्मिकः कृती। मार्कण्डेय इवा- युष्मान् जरापलितवर्जितः ॥८६॥ नवयौवनयुक्तः ( ४१ ) स्यादपि वर्षसहसभाक् । बहु किं कथ्यते तस्य प- ठतः स्तवमुत्तमम् ॥८७॥ न किञ्चित् दुर्लभं लोके यदान्मनसि कल्पितम् । ब्रह्महिंसा सुरापानं स्तेयं गुर्वनागमः ॥८८॥ सर्वमाशु तरन्त्येव स्तवस्यास्य प्रसादतः। रजखलाभगं पश्यन् जप्वा कालोमहा- मनुम् ॥ ८९॥ स्तवेनानेन संस्तुत्य साधकः किं न साधयेत् । परदारपरो वापि मर्नु जप्त्वा पठेत् स्त- वम् ॥९०॥ कुबेर इव वित्ताढ्यो जायते मदनो- पमः । अष्टोत्तरशतं जप्त्वा योनिमामना मनवित् ॥ ९१ ॥ सङ्गम्य पठनादस्य सर्वविदेश्वरो भवेत् । दिगम्बरो मुक्तकेशः शय्यास्थो मैथुनी नरः ॥९२॥ जपन् स्तुत्वा महाकाली खेचरो जायते ऽचिरात् । यदि योषिन्नसंसर्गस्तदा रेतः प्रयक्षतः ॥ ९३॥ समुत्सायं ततो जाप्यं तेन स्युः सर्वसिद्धयः । शुक्रोत्सारणकाले च जपपूजापरायणः ॥ ९४ ॥ श्मशानकालिकां स्तुत्वा वाणीवत्सत्कविर्भवेत् । आलोकयश्चिन्तयित्वा विवस्त्रां परयोषितम् ॥९५॥ जप्त्वा स्तुत्वा महाकाली खेचरो जायते ऽचिरात् । सुरतेषु मनुं जप्त्वा स्तुत्वा भगवतीं शिवाम ॥१६॥ सर्वपापैः परित्यक्तो मानवः स्याच्छुकोपमः । कुहपू- र्णेन्दुसङ्क्रान्तिचतुर्दझ्यष्टमीषु च ॥ ९७॥ नवम्यां - - ( ४२ ) मालदिने पठेत्स्तोत्रं सुसाधकः । भौमावास्यामि- शोथे च चतुष्पथमतो नरः॥९८॥ मासमकवलि ददारसदुग्धमीनशोणितम् । अष्टोत्तरशतं जप्त्वा पठेन्नामसहस्रकम ॥ ९९ ॥ सुदर्शनो भवेदाशु देव- गन्धर्वसेवितः । येन केन प्रकारेण कालीभक्तिपरा- यणः ॥ २०० ॥ स्तम्भयेदखिलान् लोकान् राजा- नमपि मोहयेत्। आकर्षयेदेवकन्यां वशवेदपि के- शवम् ॥१॥ मारयेदखिलान्दृष्टानुच्चाटयति शात्र- वान् । नरमार्जारमाहिषच्छागमूषकशोणितैः॥२॥ सास्थिमासैः समधुभिः सामृतैर्दग्धपावसः। योनि- क्षालिततोयेन भगलिङ्गामृतेन च ॥३॥ शुक्र पूजाजपान्ते च काली सन्तर्प्य साधकः। सहस्रनाम- भिर्दिव्यैः स्तौति भक्तिपरायणः ॥ ४॥ मातेच का- लिका तस्य सर्वत्र हितकारिणी। परनिन्दापरद्रोह- परवादपराय च ॥५॥ खलाय परतबाय भ्रष्टाया- साधकाय च। शिवाभक्ताय दुष्टाय दूषकाय दुरा- त्मने ॥६॥ हरिभक्तिविहीनाय सुरास्त्रीनिन्दकाय च। न स्तवं दर्शयेदिव्यं सन्दर्य शिवहा भवेत् ॥ ७॥ कुलीनाय महेशाय दुर्गाभक्तिपराय च। वैष्णवाय विशुद्धाय भक्तियुक्ताय मत्रिणे॥८॥ अ तानन्दरूपाय कुलपूजारताय च। ददात्स्तोत्रं - - ( ४३ ) महाकाल्याः साधकाय तदाज्ञया ॥ ९॥ गुरुविष्णु- महेशानामभेदेन महीश्वरीम् । समत्रां भावयेन्मश्री महेशो नात्र संशयः ॥ १०॥ स शाक्तः शिवभक्त- श्च स एव वैष्णवोत्तमः। सम्पूज्य स्तौति यः कालीम- इतभावमावहन् ॥११॥ देव्यानन्देन सानन्दो देवी भक्त्यैव भक्तिमान् । स एव धन्यो यस्यार्थे महेसो व्यग्रमानसः ॥ १२॥ कामयित्वा यथाकाम स्तवमे- नमुदीरयेत् । सर्वरोगैः परित्यक्तो जायते मदनोप- मः ॥१३॥ चक्र वा स्तवमेनं वा धारयेदङ्गसङ्गतम् । विलिख्य विधिवत्साधुः स एष कालिकामनुमं ॥ १४॥ देव्यै निवेदितं यदात्तत्तत्सम्भक्षयेन्नरः । दिव्यदेहधरो भूत्वा देव्याः पार्श्वचरो भवेत् ॥१५॥ नैवेदानिन्दकं दृष्ट्वा नृत्यन्ति योगिनीगणाः। रक्त- पानोदाताः सर्वे मांसास्थिचर्वणोदाताः ॥ १६ ॥ तस्मान्निवेदितं देव्यै दृष्ट्वा श्रुत्वा च मानवः । न निन्देन्मनसा वाचा सर्वव्याधिपरामु खः ॥१७॥ आत्मानं कालिकात्मानं भावयन्स्तौति मानवः । शिवोपमं गुरु ध्यात्वा स एव श्रीसदाशिवः ॥१८॥ यस्यालये तिष्ठति नूनमेतत्स्तोत्रं भवान्या लिखितं विधि । गोरोचनारक्तककुङ्ग माक्तकर्पूरसिन्दूर- मधुद्रवेण ॥१९॥ न तत्र चौरस्य भयं न दस्योर्मनोरथो ( ४४ ) नापि न बविभीतिः। उत्पातवायोरपि नात्र शङ्का लक्ष्मीः स्वयं तत्र वसेदलोला ॥२०॥ स्तोत्रं पठ- ने तदनन्तपुण्यं कालीपदाम्भोजपरो मुनुष्यः । वि धानपूजाफलमेव सम्यक् प्राप्नोति सम्पूर्णमनोरथो ऽसौ ॥ २२१॥ इतिश्रीकालीकलसर्वस्बे शिवपरशुरामसंवादे महाकालीसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ अथ महाकालीस्तोत्रम् । 'कर्पूर मध्यमान्त्यस्वरपरिरहितं सेन्दुरामाक्षियु क्तं बीजं ते मातरेतधिपूरहरवधु त्रिकृतं ये जपन्ति। तेषां गयानि पदयानि च मुखकुहरादुल्लसन्त्येव वाचः खच्छन्दं ध्वान्तधाराघररुचिरुचिरे सर्वसि द्धिं गतानाम् ॥१॥ कर्पूरमित्यादि ॥ कर्पूरमितिशब्दस्य मध्यपदेन मध्यस्थव्य- जनवर्णो रेफयुक्तः पकारः अन्त्यपदेनानुस्वारः स्वरपवेनाकारद्वयमू- कारश्च तद्रहितं क्रइति कर्पूरं कथम्भूतं मेन्दुवामाशियुक्तं इन्दुपदेन विन्दुस्तेन सह वामाक्षि दीर्घईकारस्तधु क्तं तथा च की इति बीज त्रिःकृतं त्रिधा कृत्वा ये जपन्ति तेषां मुखकुहरात् सच्छन्दं अनाया. सेन गद्यानि पद्यानि च उल्लसन्ति एवकारो निश्चयार्थः हे ध्वान्त- पारापररुचिरुचिरे अतिशयकृष्णवर्णस्य मेघस्य या रुचिः तस्या इव रुचिर मतो अतिशयकृष्णवर्णे इत्यर्थः तेषां कथम्भूतानां सर्व- ( ४५ ) ईशानः सेन्दुवामश्रवणपरिगतो बीजमन्यन्म- हेशि इन्हते मन्दचेता यदि जपति जनो वारमेक कदाचित् । जित्वा वाचामधीश धनदमपि निरं मोह- यन्नम्बुजाक्षीवृन्दै चन्द्रार्द्धचूड़े प्रभवति स महाघोर- वाणावतंसे ॥२॥ ईशो वैश्वानरस्थः शशधरविलसद्दामनेत्रेण 'यु क्तो बीजं ते इन्दमन्यदिगलितचिकुरे कालिके ये जपन्ति । देष्टारं नन्ति ते च त्रिभुवनमपि ते वश्य सिद्धिं गतानाम् । अनिमाधष्ठसिद्धि प्राप्तानां तथाचात्यन्तैश्वर्य- पूर्वकं कविर्भवतीत्यर्थः त्रिपुरहरवध्विति सम्बोधनम् ॥ १॥ ईशानइत्यादि ॥ ईशानो हकार इन्दुर्विन्दुः बामश्रवणं ऊकारः तयुक्तः तथा च हूं'इतिबीजमस्यार्थः हे महेशि ते तव अन्यदबीजमेतद्वन्दं मन्दचेता जनो वारमेकं यदि कदाचिजपति तदा वाचामीशं वृहपति जित्वा धन कुबेरमपि जित्वा अम्बुजाक्षी- सन्दं स्त्रीसमूह मोहयन् प्रभवति प्रभुर्भवति हि निश्चितम् । चन्द्राद्ध- चूड़े इति सम्वोधनम्। महापोरवाणावतंसे अत्यन्तमयानको वाणौ अवतंसौ कर्णभूषे यस्याः॥२॥ ईशइत्यादि ॥ ईशो हकारः वैश्वानरो रेफस्तत्र स्थः पुनः किम्भूतः शशधरविलसद्वामनेत्रेण युक्तः शशधरो विन्दुस्तेन पिल- सद्वामनेत्रं ईकारः तयुक्तस्तथा च हों इतिबीज द्वन्द्वं द्विवारं ये जपन्ति ते जना देशरं शत्रु प्रन्ति एवं ते जनास्त्रिभुवनमपि वश्यभावं नयन्ति इत्यन्वयः। विगलितचिकुरे इति स्खलितकेशपाशइति सम्बोधनम् । मुकद्वन्दास्रधाराद्वयधरवदने मुकदन्दमोष्ठमान्तदेशी ( ४६ ) भावं नयन्ति सृकान्दालधाराहयधर यधरवदने दक्षिणे कालिकेति ॥३॥ ऊर्द्ध वामे कृपाणं करकमलतले छिन्नमुण्ड तथाधः सव्ये चाभीर्वरं च त्रिजगदघहरे दक्षिणे कालिकेति। जप्त्वतन्नाम ये वा तव मनुविभवं भावयन्त्येवमम्ब तेषामष्टौ करस्थाः प्रकटितवदने सिद्धयस्त्राम्बकस्य ॥४॥ वर्गादा वह्निसंस्थ' रतिविधुवलितं तनयं कूर्च युग्मं लज्जायुग्मं च पश्चात् स्मितमुखि तदधष्ठड्यं तदवच्छिन्न अस्रधाराद्वयं रक्तधाराद्वयं तद्धरतीति ईदृशं वदनं यस्या इतिसम्बोधनम् । पुनः कालिकेइति सम्बोधनं स्तवक ईर्षमू- चकम् । घ्नन्तीत्यत्र निहन्तीति पाठः पुस्तकान्तरे ऽस्ति तदा महा- कालपणीतत्वान दोषः ॥३॥ उद्देइत्यादि ॥ हे त्रिजगदघहरे तव ऊर्ते, वामे वामहस्ते कृपाणं खड्गं वामाधाकरकमलतले च्छिन्नमुण्डं सव्ये दक्षिणहस्त- द्वये अभीरभयं वरं च एतद्रूपध्यानपूर्वकं दक्षिणे कालिके इतिनाम जप्त्वा तवैतन्मन्त्रप्रतिपाद्य दक्षिणकालिकात्मकं तेजो ये भावयन्ति हे अम्ब तेषां जनानां त्र्यम्बकस्य शिवस्याष्टौ सिद्धयः अणिमायाः करस्था भवन्तीत्यर्थः प्रकटितवदन इति विस्तारितवदनइत्यर्थः ॥४॥ वर्गायमित्यादि ॥ वर्मा, ककारः वहिसंस्थं रेफानु. योगिकं विधुरनुस्वारः रतिरीकारः बलितं युक्तं तथा च क्री इति बीजं ललितमित्यपि पाठः तत्तूयं क्रीं इतिबीजस्य त्रयं पश्चात् कूर्च-
( ४७ )
योजयित्वा । मातयें ये जपन्ति स्मरहरमहिले भाव-
यन्तः स्वरूपं ते लक्ष्मीलास्यलीलाकमलदलदृशः
कामरूपा भवन्ति ॥५॥
प्रत्येकं वा इयं वा त्रयमपि च पर बीजमत्यन्त-
गुह्य त्वन्नाम्ना योजयित्वा सकलमपि सदा भावय-
न्तो जपन्ति । तेषां नेत्रारविन्दे विहरति कमला
वक्त्रशुभ्रांशुविम्बे वाग्देवी देवि मुण्डस्रगतिशय
लसत्कण्ठि पीनस्तनाढ्ये ॥६॥
युग्मं हूँ कारद्वयं पश्चात् लज्जाद्वन्दं ही कारद्वयं तदधस्तदन्ते ठद्वयं ग्वाहा
हे मातः तव खरूपं त्वदीयाकारं भावयन्तो ये ये जना योजयित्वा
जपन्ति ते लक्ष्मीलास्यलीलाकमलदलशो भवन्ति लक्ष्म्या नृत्य-
स्थानं यत्कमलदलं अस्येव दृष्टिर्येषां तथा च तेषां दृष्टिपातमात्रेणा-
न्येषां सम्पत्तिर्भवतीति फलितार्थः । ते कथम्भूताः कामरूपाः सर्च-
कर्मसु निपुणाः इत्यर्थः स्मितमुखि ईषद्धास्यमुखि स्परहरमहिले
इति शिवपत्नीत्यर्थः ॥५॥
प्रत्येकमित्यादि ॥ हे देवि प्रत्येकं प्रागुक्तसप्तबीजान्यतमं वा
निजबीजत्रयं वा द्वयं हूँ कारद्वयं वा सकलमपि बीजसप्तकमपि वा
त्वभाना दक्षिणे कालिकेइतिनाना योजयित्वा ये जनास्तदीयाकारं
भावयन्तः सदा जपन्ति तेषां नेत्रारविन्दे कमला लक्ष्मीविहरति
वक्त भ्रांशुविम्बे चन्द्रमण्डलबन्मुरखे वाग्देवी सरस्वती विहरति
कथम्भूत्ते मुण्डस्रगतिशयलसत्कण्ठि मुण्डमालया अतिशयलसन् कण्ठो
यस्याः सा पुनः किम्भूते पीनस्तनाब ॥६॥
( ४८ ) गतासूनां वाहुप्रकरकृतकाचीपरिलनितम्बां दिग्वस्त्रां त्रिभुवन विधात्री त्रिनयनाम् । श्मशानस्थे तल्पे शवहदि महाकालसुरतप्रसक्तां त्वां ध्यायन जननि जड़चेता अपि कविः ॥७॥ शिवाभि|राभिः शवनिवहमुण्डास्थिनिकरैः परं.सङ्कीर्णायां प्रकटितचितायां हरवधूम्। प्रविष्टां सन्तुष्टामुपरि सुरतेनातियुवतीं सदा त्वां ध्यायन्ति कचिदपि न तेषां परिभवः॥८॥ वदामस्ते किं वा जननि धयमुच्चैर्जडधियो न गतासूनामित्यादि ॥ हे जननि त्वां ध्यायन जड़चेता अपि कविर्भवति त्वां किम्भूतां गतासूनां वाहुप्रकरकृतकाचीपरिलषन्नि- तम्बां मृतशरीरिणां हस्तसमूहैः कृता या काची क्षुद्रघण्ठिका तया परिलषन्नितम्बां पुनः कथम्भूतां दिग्वस्त्रां त्रिभुवनविधात्री सृष्टि- की त्रिनयनां पुनः किम्भूतां इमाशनस्थे तल्पे शय्यायां शवहदि महाकालसुरतप्रसक्तां प्रयुक्तां महाकालेन सह रतिक्रीड़ासत्ता- मित्यर्थ ॥७॥ शिवाभिरित्यादि॥ हे देवि प्रकटितचितायां वृधितायां मविष्टां त्वां हरवधूं ये जनाः सदा ध्यायन्ति तेषां न कचिदपि परि- भवः । चितायां किम्भूतायां घोराभिर्भयजनिकाभिः शिवाभिः सङ्कीर्णायाम् । एवं शवसमूहमुण्डास्थिनिक समूहविशिष्टायां परं प्रकृष्टं यथा स्यादिति क्रियाविशेषणम् । त्वां किम्भूतां अतियुवती- मुपरिसुरतेनातिसन्तुष्टयं विपरीतरतासक्तामित्यर्थः ॥८॥ बदामस्तइत्यादि ॥ हे जननि तव परमं तत्वं पाता ब्रह्मा.न ( ४९ ) धाता नापीशो हरिरपि न ते वेत्ति परमम् । तथापि त्वद्भक्तिर्मुखरयति चास्माकमसिते तदेतत् क्षन्तव्य न खलु पशुरोषः समुचितः ॥९॥ समन्तादापीनस्तनजघनग्यौवनवतीरतासक्तो नक्त यदि जपति भक्तस्तव मनुम्। विवासास्त्वां ध्यायन् गलितचिकुरस्तस्य वशगाःसमस्ताः सिद्धौता भुवि चिरतरं जीवति कविः ॥१०॥ समाः खस्थीभूतां जपति विपरीतां यदि सदा विचिन्त्य त्वां ध्यायन्नतिशयमहाकालसुरताम् । तदा वेत्ति ईशोऽपि हरिरपि नेति। उच्च जडधियः अत्यन्तमन्दबुद्धयः वयं किं वदामः किं वर्णयामः तथापि त्वक्तिस्त्वयि भक्तिः अस्माकं मुखरयति शब्दायते। हे असिते तर तन्मुखरताजन्यम- पराधादिकं क्षन्तव्यं न खलु पशुरोषः समुचितः अानिविषये क्रोधो ऽयुक्त एवेत्यर्थः ॥९॥ समन्तादापीनेत्यादि । हे नेवि यो मक्को नक्तं विवासाः सन त्वां ध्यायन तव मनु मन्त्रं यदि जपति तदा समस्ताः सिद्धौघाः अणिमायष्टसिद्धयस्तस्य वशमा भवन्ति इत्यन्वयः। एवं स कविः सन भुवि पृथिव्यां चिरतरं कालं व्याप्य तिष्ठति स कयम्भूतः समन्तादापीनस्तनजघनधृग्यौवनवतीरतासक्तः गलितचिकुरो मुक्त- केशः॥१०॥ समाः स्वस्थीभूतामित्यादि ।। है हरवधु यो जनः समाः सम्बत्सरं वाप्य सदा नित्यं त्वा ध्यायन यदि जपति तस्य विषया महासिद्धिनिवहाः अणिमाथष्टसिद्धयः कराम्भोजे वश्या भवन्ति तस्य क्षीणोतलविहरमाणस्य विदुषः कराम्भोजे वश्या हरवधु महासिद्धिनिवहाः ॥११॥ प्रसूते संसारं जननि जगतीं पालयति यत् समस्तं क्षित्यादि प्रलयसमये संहरति च । अतस्त्वं धातापि त्रिभुवनपतिः श्रीपतिरहो महेशोऽपि प्रायः सकलमपि किं स्तौमि भक्तीम् ॥१२॥ अनेके सेक्न्ते भवदधिकगीर्वाणनिवहान् वि- मूढास्ते मातः किमपि न हि जानन्ति परमम् । स- माराध्यामादा हरिहरविरिञ्चादिविबुधैः प्रपन्नो- ऽस्मि स्वैरं रतिरसमहानन्दनिरताम् ॥ १३ ॥ सस्य किम्भूतस्य क्षोणीतलविहरमाणस्य राज इत्यर्थः। त्वां कय- म्भूतां स्वस्थीभूतां चाञ्चल्परहिता विपरीता विपरीतरतासक्ता विचिन्त्य इतिमन्त्र जपतीत्यर्थः॥१॥ प्रसूते संसारमित्यादि॥ हे जननि भवती संसारं प्रसूते अतः कारणात् स्त्र धाता ब्रह्मा जगती पालयति अतत्रिभुवनपतिः श्रीपतिर्विष्णुः समस्तं खित्यादि प्रलयकाले सहरति अतो महेशः चकारः समुच्चयार्थः अहो आश्चर्य सकलमपि इन्द्रादयोऽपि अपि- कार एवकारार्थः अतो भवती किं स्तौमि वर्णनयोग्या भवाम इति ।। १२॥ अनेके इत्यादि॥हे मातर्भवदधिकगीर्वाणमिवहान स्वदषि- कवतासमूहान अनेके सेवन्ते ते किमपि किश्चिदपि परमं तवं नहि मानन्ति अत एव विमूढा अतिदुर्बुद्धयः किन्तु हरिहरविरियादि- विः समाराध्यां त्वामाधामाधप्रकृतिमहं प्रपनोऽस्मि शरणं धरित्री कीलालं शुचिरपि समीरोऽपि गगणं त्वमेका कल्यानी गिरिशरमणी कालि सकलम । स्तुतिः का ते मातर्निजकरुणया मामगतिक प्रसन्ना त्वं भूया भवमनु न भूयान्मम जनुः ॥ १४ ॥ श्मशानस्थः सुस्थो गलितचिकुरो दिक्पटवरः सहस्र वर्काणां निजगलितवीर्येण कुसुमम् । जपं. स्त्वत्प्रत्येक मनुमपि तव ध्याननिरतो महाकालि खरं स भवति धरित्रीपरिवृढ़ः ॥१५॥ गृहे सम्मार्जन्या परिगलितबीजं हि चिकुरं स गतोऽस्मि त्वां किम्भूतां स्वरं स्वच्छन्नं यथा स्यात्तथा रतिरसमहा- नन्दनिरता रतिक्रीडायुक्तामिन्यर्थः ॥ १३ ॥ धरित्रीत्यादि।। हे कालि त्वं धरित्री पृथिवी एवं कीलालं जलं शुचिरमिः समीगे वायुः गगणमाकाशं कयम्भूता गिरिशरमणी शिवपनी एका अद्वितीया एवं सकलं हे मातरतः ते तव का स्तुतिः किन्तु अगतिकं मां तव करणया त्वं प्रसन्ना भूयाः भवं संसारमन लक्षीकृस्य मम जनुर्न भूयादित्यान्यन्तिकमार्थनाविशेषः ॥ १४ ॥ स्मशानस्थ इत्यादि।। हे महाकालि यो जनः श्मशानस्थः सन् त्वत्सत्येक मनुं जपन् अर्कानां सहस्र कुमर्म निजगलित. वीर्येण स्वीयशुक्रेण विशिष्टमित्यन्वयः स जनः स्वैरं धरित्रीपरि- वृढो राजा मवतीत्यर्थः स कथम्भूतः मुस्थ एकचित्तः विगलित- चिकुरो मुक्तकेशः दिक्पटधगे दिगम्बरः पुनः कथम्भूतः तवध्यान- निरत इति ॥१५॥ गृहे सम्मान्येत्यादि॥ हे कालि यो जनः ऋजदिने ( २ ) मूलं मध्याह्न वितरति चितायां कुजदिने । समु- चार्य प्रेम्ना मनुमपि सकृत् कालि सततं गजारूढ़ो याति क्षितिपरिवृद्धः सत्कविवरः ॥ १६ ॥ खपुष्पैराकीणं कुसुमधनुषो मन्दिरमहो पुरो ध्यायन् ध्यायन् जपति परमं वा तव मनुम्। स गन्धर्वश्रेणीपतिरपि कवित्वामृतनदीनदीनः पर्यन्ते परमपदलीनः प्रभवति ॥१७॥ त्रिपञ्चारे पीठे शवशिवहदि स्मेरवदनां महा- कालेनोच्च र्मदनरसलावण्यनिरताम् । समासक्तो नक्तं मङ्गलवारे मध्याह्ने समूलं चिकुरं केशपाशमेव सम्मार्जन्या सह परि- गलितबीजं स्वीयं शुक्र एकीकृत्य चितायां मनु मन्त्रं समुच्चार्य प्रेना भक्तथा सकृदेकवारं यदि वितरति ददाति स मत्तगजारूढ़ो भवति एवं तितिपरिवृढो राजा भवति यद्वा चिकुरः कुन्तलं सम्मार्जनी गृहसम्मार्जनी अथ वा सम्माजनी वेश्या तया परिगलितबीजं तस्याः शुक्रमित्यर्थः ॥१६॥ स्वपुष्पैरित्यादि ॥ स्वीयस्तरक्तेन युक्तं कुममधनुषो मन्दिरं योनि पुरः सम्मुग्वे ध्यायन भक्तो भक्तियुक्तः सन परमं मनु यदि जपतीत्यन्वयः। अहो आश्चर्य स गन्धर्वश्रेणीपतिः भवति स कथम्भूतः कवित्वामृतनदीनदीनः कवित्वरूपामृतनदीनां मध्ये नदी- नः पतिरिव एवं पर्यन्ते मरणकाले परमपदलीनः कालिकातेजसि लीनो भवति ॥१७॥ त्रिपश्चारइत्यादि ॥ हे जननि त्रिपश्चारे पीठे पञ्चदशकोण- घटितयन्त्रे शवशिवहदि स्मेरवदनां यो जनो ध्यायेत् स स्मरहरः
( ५३ )
स्वयमपि रतानन्दनिरतो जनो यो ध्यायेत् त्वामयि
जननि स स्यात् स्मरहरः॥ १८ ॥
सलोमास्थि खैरं पललमपि मार्जारमसिते परं
चौष्ट्र मैष नरमहिषयोश्छागमपि वा। वलिं ते
पूजायामयि वितरतां मर्त्यवसतां सतां सिद्धिः सर्वा
प्रतिपदमपूर्वा प्रभवति ॥ १९ ॥
वशी लक्षं मन प्रजपति हरिष्याशनरतो दिवा
मातयुष्मञ्चरणयुगलध्याननिपुनः। परं नक्तं नग्नो
निधुवनविनोदेन च मनुं जपेत् लक्षं स स्यात्
स्मरहरसमानः क्षितितले ॥२०॥
शिवः स्यात् त्वां किम्भूतां महाकालेनोच र्मदनरसलावण्यनिरतां महा-
कालेन सहात्यन्तरतिक्रीड़ासक्तां जनः कथम्भूतः नक्तं रात्री
समासक्तः प्रवृत्तः पुनः कथम्भूतः स्वयं रतानन्दनिरतः रतिक्रीला-
युक्तः॥१८॥
सलोमास्थोत्यादि । हे असिते तब पूजायां वलिं स्वैर स्व-
च्छन्द चितरतां मर्त्यवसतां नराणां प्रतिपदं प्रतिदिनं अपूर्वा परमो.
त्कृष्टा सिद्धिः प्रभवति वलिं कथम्भूतं परं प्रकृष्टं पुनः कथम्भूतं मार्जा-
रोष्ट्रमेपनरमहिषच्छागसम्वन्धिनं पललं कथम्भूतं सलोमास्थि ॥१९॥
वशीत्यादि। हे मातः वशी साधकः हविष्याशनरतः सन्
दिवा युप्मचरणयुगकध्याननिपुनः मन्त्रं लक्षं जपति एवं नक्तं रात्री
नग्नो दिगम्बरः सन् निधुवनबिनोडेन रतिक्रीलायुक्तेन परं लक्ष मन
मन्त्रं यदि जपेत् सम्यक् विधिवोषितक्रमेण स क्षितितले पृथियां
स्मरहरसमानः शिवरूप इत्यर्थः ॥२०॥
इदं स्तोत्रं मातस्तव मनुसमुद्धारणजनु स्वरूपा- ख्य पादाम्बुजयुगलपूजाविधियुतम् । निशार्द्ध वा पूजासमयमथ वा यस्तु पठति प्रलापस्तस्यापि प्रस- रति कवित्वामृतरसः ॥ २१॥ कुरङ्गाक्षीवृन्दं तमनुसरति(१) प्रेमतरल वशस्तस्य क्षीणोपतिरपि कुवेरप्रतिनिधिः। रिपुः कारागार कलयति च तत् केलिकलया चिरञ्जीवन्मुक्तः स भवति भक्तः प्रतिजनुः ॥ २२ ॥ इतिवीरतन्त्रे महाकालोक्तं स्वरूपाग्व्यं स्तोत्रं समाप्तम् ॥ इदं स्तोत्रमित्यादि ॥ हे मातरिदं स्वरूपाख्यं स्वरूपकथनं स्तोत्रं निशाई महानिशां एवं पूजासमयं वा अधि लक्षीकृत्य यः पठति तस्य प्रलापः अनर्थकः शब्दस्तद्योगो ऽपि कवित्वामृतरसः सन् प्रसरति मुखाभिर्गतो भवति स्तोत्रं कथम्भूतं तव मनुसमुद्धारण. जनु मन्त्रोद्धारणस्योत्पत्तिर्यत्र पुनः कथम्भूतं पादाम्बुजयुगलपूजा- विधियुतम् ॥ २१॥ कुरङ्गाक्षीत्यादि ॥ पूर्वेणान्वयः एवं कुरङ्गाक्षीवृन्दं स्त्री समूह तं जनमनुसरति तस्य पश्चाद्गच्छतीत्यर्थः प्रेमतरलं प्रेना कामरसेन तरलं चञ्चलं यथा स्यात् एवं क्षोणीपतिः राजा तस्य वश्यो भवति स कुबेरपतिनिधिः कुबेरतुल्यो रिपुस्तत् प्रसिद्ध कारागारं कलपति प्राप्नोति स केलिकलया मुखेन चिरं चिरकालं व्याप्य जीवन्मुक्तो भवतीत्यर्थः ॥ २२ ॥ इतिस्वरूपाख्यस्तोत्रव्याख्या समाप्ता ॥ (१) अनुधावतोति टिप्पणीपाठः । --------- श्रीगणेशाय नमः। अथ लक्ष्मीपञ्चाङ्गम् ॥ लक्ष्मीमत्रः। वान्तं वह्निसमारूढ वामनेत्रेन्दुस युतम्। बीजमेतत् श्रियः प्रोक्त सर्वकामफलप्रदम ॥१॥ मत्रान्तरम् । वाग्भवं वनिता विष्णोर्माया मकरं केतनः । चतुर्बोजात्मको मत्रश्चतुर्वर्गफलप्रदः ॥२॥ मनान्तरम् । दीर्घाषादि विसर्गान्तो ब्रह्मा भानुर्वसु- न्धरा । वान्ते सिन्यै प्रिया वह मनुः प्रोक्तो दशा- क्षरः॥३॥ (नमः कमलवासिन्यै खाहा।) अथ महालक्ष्मीमत्रः । वाग्भवं शम्भुवनिता रमा मकर- केतनः। तार्तीयं च जगतपा वह्निबीजसमुज्ज्वलः ॥ ४॥ अर्धीशाढ्यो भृगुस्त्यैः हृन्मत्रो ऽयं हादशा- क्षरः। महालक्ष्म्याः समुद्दिष्टस्तारादाः सर्वसिद्धि- दः॥ ५॥ मत्रान्तरम् । शम्भुपत्नी श्रिया रुद्धा का- मौ भगवती मही। ब्रह्मादित्यो धरा दीर्घा लक्ष्म्या- दिर्भगवान् मरुत् ॥६॥प्रसीदयुगलं भूयः श्रीरुद्धा भुवनेश्वरी। महालक्ष्मि नमोऽन्तः स्यात् प्रणवादि- रयं मनुः(१)॥७॥ (१) मही लकारः भगवती एकारवती ब्रह्मा ककार: धरा लकारः दीर्घा आकारयुक्ता लम्यादिलंकारः मरुदाकारः।
( ५६ ) अथ लक्ष्मीयत्रम् । अष्टपत्र लिखेत् यत्र' वहि विम्बमालिखेत् । मध्ये पुष्पं विनिःक्षिप्य पीठशक्तीः समर्चयेत् ॥ पीठशक्तयो यथा निबन्धे । अत्र सम्यग यजेत् पीठं नवशक्तिसमन्वितम् । विभूतिरुन्नतिः कान्तिः सृष्टिः कीर्तिश्च रुन्नतिः ॥ न्युष्टिरुतकृष्टिः ऋद्धिश्च सम्प्रोक्ता मव शक्तयः । बीजाढ्यमासनं दत्त्वा मूर्ति मूलेन कल्पयेत्। इति ॥ लक्ष्मीपूजापद्धतिः॥ श्रीभैरव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प- द्धतिं गदारूपिणीम् । श्रीलक्ष्मोनित्यपूजायाः सा- रात सारोत्तमोत्तमाम् ॥ तत्रादौ ब्राा मुहूर्ते उ- स्थाय बद्धपद्मासनः स्वशिरःस्थसहस्राराधोमुखकम- लकर्णिकान्तर्गतं निजगुरु श्वेतालङ्कारभूषितं वामे खशक्ता रक्ताम्बरयालिङ्गितं ध्यात्वा मानसोपचारैः सम्पूज्य दण्डवत् प्रणम्य तदाज्ञां गृहीत्वा वहिरा- गत्य मलमूत्रादि सन्त्यज्य वर्णोक्तं शौचमाचरेत् । तत्र नदादो गत्वा खकूर्चद्वादशाकुलं कामराजेन दन्तधावनं विधाय वाग्भवेन गण्डूषत्र्यं कृत्वा मूलेन त्रिमखं प्रक्षाल्य ओं श्रीं ह्रीं मणिधरि वजिणि शिखापरिसरे रक्ष रक्ष ठः ठः फट् खाहा इति शिखां षवा मूलेन त्रिर्मुखं कामराजेन त्रिः ( ५७ ) प्राणायाम मूलेन त्रिर्मुखं प्रक्षाल्य वासांस्याकृष्य मलापकर्षणस्नान(१) विधाय मनस्नानं कुर्यात् ॥ ततो मूलेन मृदमादाय जले प्रोक्षयेत मृत्रिभागं मूलेन संशोध्य एकेन भागेन गङ्गे चेत्यादिना तीर्थ- मावाह्य हितीयेन महालक्ष्म्यै विद्महे हरिप्रियायै धी- महि परिवारयुते देवि जले ऽस्मिन् सन्निधिं भव इति देवीमावास्य कुशमूल्यां जले च यत्र विभाव्य तृती- येन वाङ्ग विलिप्य मूलविदामुच्चरंस्त्रिः शिरसः- पादपर्यन्तं खाम्पि मजे त् तत्र मूलेन षडङ्ग विधाय देवी ध्यात्वा मूलं दशधा जप्त्वा मूलेन शिरोमार्जन विधाय ओं ह्रीं हंसः श्रीसूर्याय एष ते ऽर्को नम इति त्रिरयं दत्त्वा जलादुत्थाय वासोऽन्यत् परिधाय सन्ध्यामारभेत् ॥ मूलेन शिरसि मार्जनं विधाय त्रिरायमेत् ॥ मूलं आत्मतत्त्वं शोधयामि स्वाहा मूलं विदातत्त्वं शोधयामि स्वाहा मूलं शिवतत्त्वं शोधयामि वाहा(२) प्रणवेन प्राणायाम कृत्वा - (१) बानं सप्तविधं तथा चोक्तम् । मान्त्र भौमं तथाग्नेयं वा- यव्यं दिव्यमेव च। वारुणं मानसं चैव स्नानं सप्तविधं स्मृतम् ॥ आपोहिष्ठादिभिर्मान्त्र भैौमं देहप्रमाजनम्। आनयं भस्मना नानं वायव्यं गोरजः स्मृतम् ॥ यत्तदातपवर्षेण मानं दिव्यमिहोच्यते। पारुणं चावगाहः स्यान्मानसं विष्णुचिन्तनम् ॥ इति । (२) सन्ध्याप्रयोगे आचमनमधिकृत्याह स्वतन्त्रतन्त्र आत्मविद्या- ८ - । ( ५८ ) प्यादिषडङ्ग विधाय वामहस्तेन जलमादाय दक्ष- हस्तेनाच्छादाह यं वं लं रं इति निरभिमत्रा मूलम- घरन् गलितोदकविन्दुभिस्तत्त्वमुद्रया मूद्धि सप्तधा- भ्युक्षणं विधाय शेषजलं दक्षहस्ते गृहीत्वा तेजोरूपं ध्यात्वा ईडयान्तीत्वा पापं प्रक्षाल्य कृष्णरूपं तज्जलं पापरूपं पिङ्गलया विरेच्य पुरःकल्पितवजशिलायां फडिति निक्षिपेत् (१) इत्यघमर्षणं कृत्वा मूलगायत्री शिवैस्तत्वैराचामेत् साधकानणी: वह्निजायां परे दत्त्वा शुद्धन पाथसा प्रिये ॥ इति तत्र शोधयामीति पदं नास्ति । (२) केचित्तु आचमनानन्तरं जले गङ्ग चेत्यादिना तीर्थमावाह्य मूलेन कुशेन त्रिवारं भूमौ जलं क्षिप्त्वा सत्यधा तजलेन मूर्धानमभि- सिञ्चत् ततः षडङ्गान्यासं कृत्वा वामहस्तेन जलमादायेत्यादि कार्य कुर्यादित्याहुः। उक्तं च गौतमीये। आचम्य विधिवन्मन्त्री शुचौ देशे च संविशेत्। जले संयोज्य तीर्थानि त्रिवारं मूलमन्त्रतः॥ क्षिपेत् भूमौ कुशाग्रेण सप्तधा मूद्धि, सेचयेत् । तन्त्रान्तरे। पुनरा. चम्य विन्यस्य पडङ्गामपि कम्मवित् । वामहस्ते जलं गृह्य गलितो- दकविन्दुभिः । सप्तधा प्रोक्षणं कृत्वा मूद्धि मन्त्र समुखरन् । अब शिष्टोदकं दक्षहस्ते सङ्ग ह्य बुद्धिमान् ॥ ईडयाकृष्य देहान्त:शालि. तं पापसञ्चयम् । कृष्णवर्ण तदुदकं दक्षनाड्या विरचितम् ॥ दक्ष- हस्ते तु तन्मन्त्री पापरूपं विचिन्त्य च। पुरतो वज्रपाषाणे निक्षिपे- दस्त्रमुच्चरन् । अन्यत्रापि । षडङ्गन्यासमाचम्य वामहस्ते जलं ततः। गृहीत्वा दक्षिणेनैव सम्पुटं कारयेत्ततः ॥ शिववायुजलपृथ्वीवहिबीजे. स्त्रिधा पुनः। अभिमन्य च मूलेन सप्तधा तत्त्वमुद्रया ॥ निःक्षिप्य तजलं मुद्धि शेषं दक्षे निधाय च । शरीरान्त:स्थितं पापं क्षालयेत् साधकाग्रणीः ॥ इति । शिवो हं वायुर्य जलं वं पृथ्वी लं वही रं।
जपेत् श्रीमहालक्ष्म्यै विद्महे महाश्रिय धीमहि तन्नः श्रीः प्रचोदयात् इति(१) यथाशक्ति जप्त्वा सशिवाय देव्यै गायच्यायत्रयं दत्त्वा ऐशान्यां गुरु दिव्यौघ- सिद्धौघमानवौधानपि गुरून् सन्तर्प्य जले यन्त्रवि भाव्य देवीमावाह्य मूलेन लक्ष्मी सशिवां तर्पयामि नम इति सप्तधा सन्तप्यं मूलं लक्ष्मी सायुधां स वाहनां सपरिवारां सावरणामीश्वरसहितां तर्पयामि नमः पुनः ओं ह्रीं हंसः मार्तण्डभैरवाय प्रकाश- शक्तिसहिताय एष ते ऽर्यो नम इति त्रिर्मूलेन पितृस्तर्पयेत् पुनर्यथाशक्ति गायत्री जपेत् । गायत्री दशघा जप्त्वा मुच्यते सर्वकिल्विषैः। महापातक- युक्तोऽपि याति देवि परं पदम् ॥ इति जपं देव- देव्योः समर्प्य हृदि विसृज्य यागगेहमागच्छेत् ।। इति सन्ध्याविधिः॥ ततो गृहहारमेत्य दारदेवताः पूजयेत् वामे गणेशाय नमः दक्षिणे धर्माय नमः पश्चिमे वरुणाय नमः उत्तरे कुवेराय नमः इति सम्पूज्य(२) गृहान्तः प्रविश्य यथोक्तमासनं शोधयेत (१) श्रीमहालक्ष्म्यै विद्महे हरिप्रियायै धीमहि तन्नो लक्ष्मी: प्रचोदयात् इति प्रथमपुस्तके पाठः । (२) केचित्तु आदी द्वारदेशे सामान्याधस्थापनम् । यथा स्ववामे त्रिकोणवृत्त भूबिग्वं विलिख्य ओं आधारशक्तये नमः इति सम्पूज्य ताः। ये ( ६० ) ओं अस्य श्रीआसनमत्रस्य मेरुपृष्ठ ऋषिः सुतलं छन्दः श्रीको देवता आसनोपवेशने विनियोगः ओं पृथ्वि त्वया धृता लोका देवि त्वं विष्णुनाधृता। त्वं च धारय मां देवि पवित्रं कुरु चासनम् ॥ओं ह्रीं अनन्ताय नमः इ कूर्माय नमः आधारशक्तिसह- स्रारविन्दमकरन्दरञ्जितकर्णिकायै नमः॥ इस- मुद्ररसनायै नमः ई सरस्वत्यै नमः इति सम्पूज्य अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता ये भूता भुवि संस्थि- भूता विघ्नकर्तारस्ते नश्यन्तु शिवाज्ञया । इति तालत्रयं दत्त्वा वामपाणिघातत्रयेण विमान भूतांश्च निःसार्य नाराचमुद्रां प्रदर्शयेदित्यासनं सं शोध्य(१) पूर्ववदाचम्य प्राणायामं त्रिः कृत्वा षडा फडितिमन्त्रण पात्र प्रक्षाल्य साधारं शङखं तत्र निधाय नम इति जल- नापूर्य अङ्कुशमुद्रया सूर्यमण्डलात् गङ्ग चेत्यादिना तीर्थमावाह्य प्रण- वेन गन्धादीन् निःक्षिप्य धेनुमुद्रां प्रदश्य हुमित्यष्टधा दशधावा जप्त्वा फडितिमन्त्रण तजलेन द्वारमन्युक्ष्य द्वारपूजामारभेदित्याहुः । नि- बन्धे तु द्वारदेवता एषमुक्ताः। द्वारमस्त्रादिभिः प्रोक्ष्य द्वारपूजां समाचरेत्। उकॊडुम्बरके विघ्न महालक्ष्मों सरस्वतीम् । ततो दक्षिणशाखायां विघ्न क्षेत्र शमन्वतः। तयोः पाच ये गावमुने पुष्पवारिभिः । देहल्यामचंयेदस्त्र प्रतिद्वारमिति क्रमात् । स्वतन्त्र तन्त्र एवमाह । गणेशं क्षेत्रपालं च योगिनों घटुकं तथा। गलांच यमुनां चैव लक्ष्मों वाणों ततो यजेत् । इति तु त्रिपुरादौ विशेषः उक्तः। (१) अन्ये तु द्वारदेवतापूजानन्तरं दक्षिणपादपुरःसरं वामशा- ( ६१ ) विधाय प्राणायामयोगेन भूतशुद्धिं कुर्यात् ओं हु. मित्यवगुण्ठेन सुषुम्नावर्त्मना प्रदीपकलिकाकारं स्व- जीवं ब्रह्म यथान्तीत्वा तेजोरूपं विभाव्य आदौ यमिति वायुवीजेन षोडशधा जप्तेन धूम्रवर्णेन च- तुष्कोणेन वामकुक्षिस्थपापपुरुषं शोधयेत् ततो र- मिति वह्निबोजेन चतुषष्टिवारजप्ते न रक्तवर्णशरीरं दाहयेत् ठमितीन्दुबीजेन हात्रिंशद्वारजप्तेन पीतवर्णेन षट्कोणे तदलितामृतवृष्ट्या प्लावयेत् व इति वरूण- बीजेन षोडशवारजप्तन गलदमृतवृष्ट्या सह पिङ्गल या रेचयेत् इतिविगतसकलकिल्विषं दिव्यदेह विभा- व्य प्राणप्रतिष्ठां विदध्यादितिभूतशुद्धिः ॥ ओंसोह हसः मम प्राणाः ओं सोहं हंसः मम जीव इह स्थितः ओं सोहं हंसः मम सर्वेन्द्रियाणि ओं सोह हंसः इह वाचनस्त्वकचक्षुःश्रोत्रघाणप्राणा इहागत्य खां स्पृशन् दक्षिणाङ्क सङ्कोचयन् मण्डपान्तः प्रविश्य नैऋत्यां ओं वास्तु पुरुषाय नम इति पजयेत् । ततो दिव्यदृष्ट्यावलोकनाद्दिव्यान् विनानुत्सायं को अस्त्राय फडिति मन्त्रण तजलेनान्तरीक्षगान् वि. नानुत्सारयित्वा पाणिंघातै मान् विनान्निवारयेत् ततः फडितिसप्त- जन्तान् विकिरानादाय ओं अपसन्त्वित्यादिमन्त्रेण तान् विकीर्य आ- सनशुद्धि कुर्यादित्याहुः। उभयथा सम्भवति। तदुक्तम् । आदो विमान समुत्सायं पश्चादासनकल्पनम् । अथ चा चसने स्थित्वा विनानुसारयेत सुधीः ॥ इति ।
॥ अथ करन्यासः॥ ( ६२ ) सुखं निरं तिष्ठन्तु स्वाहा इतिप्राणप्रतिष्ठां विधाय न्यासपूर्वक सङ्कल्पं कुर्यात् अस्य श्रीलक्ष्मीपूजामन्त्र- स्य भृगुऋषित्रिष्टुपछन्दो महालक्ष्मीदेवता श्रीं बीज ह्रीं शक्तिः क्लीं कीलकं मम श्रीधर्मार्थकाममीक्षार्थे विनियोगः श्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः श्री तर्जनीभ्यां स्वाहा श्रृं मध्यमाभ्यां वषट | अनामिकाभ्यां हुं श्रौं कणिष्ठिकाभ्यां वौषट् श्रः करतलकरपृष्ठाभ्यां फट् ॥ अथ हृदयादिन्यासः॥ श्रां हृदयाय नमः श्री शिरसे स्वाहा श्रृं शिखायै वषट् | कवचाय हुं श्रौं नेत्रत्रयाय वौषट श्रः अ- स्त्राय फट ॥ इति कराङ्गन्यासौ ॥ आदौ ऋष्यादि- न्यासः ॥ शिरसि भृगुऋषये नमः मुखे त्रिष्टुप्छन्दसे नमः हृदि महालक्ष्मीदेवतायै नमः नाभौ श्रींबी- जाय नमः गुह्ये ह्रीशक्तये नमः पादयोः क्लींकील- काय नमः मम श्रीधर्मार्थकाममोक्षार्थे जपे विनि- योगः सर्वाङ्ग करषडङ्गान्तर्मातृकान्यासो विधेयः इतितिापयेत् एवं न्यासं विधाय पूर्ववदाचम्य प्राणायाम कृत्वा गुरु ध्यायेत् अखण्डमण्डलाकार व्याप्त येन परात्परम(१) ॥ तत्पदं दर्शितं येन त- स्मै श्रीगुरवे नमः ॥ इति श्रीगुरु प्रणम्य ततो देवी (१) चराचरमितिपाठान्तरम् ।
( ६३ ) सशिवां ध्यायेत् ॥ करयुगलगृहीतं पूर्णकुम्भं द- धानां क्वचिदमलगजस्थां शङ्खचक्राजपाणिम् ॥ क्व- चिदपि दयिताकि चामरव्यग्रहस्तां क्वचिदपि सृणि पाणौ विभ्रतों नौमि लक्ष्मीम् ॥ इति ध्यात्वा मूलं यथाशक्ति जप्त्वा जपं देवदेव्योः समर्पयेत् ॥ श्रीचक्र मनसा विभाव्य विलिख्य वा पूजयेदिति ध्यात्वा मानसोपचारैराराध्य वहिस्तच्छीचक्र' चतु- रत्र वसुदलालङ्कतं वृत्तं मध्ये षड्दशकोणाकार अस्त्रविन्दुविराजमानं विचिन्वन् पीठपूजां कुर्यात ई मंकुरुण्डकाय नमः ई लंकालाग्निरुद्राय नमः॥पन- राजे इमूलप्रकृत्यै नमःइआधारशक्तये नमः।मध्ये इनवरत्नविराजितनवरत्नमयहीपाय नमःई पद्मराज- खण्डाय नमः इखर्णगिरये नमःइनन्दनोदानाय नमः कल्पवनाय नमः इ'पद्मवनाय नमः इ. विचित्ररत्नखचितभूमिकायै नमः इचिन्तामणि- मण्डपाय नमः इनवरत्नखचितनवरत्नमयोवैदि- कायै नमः इरत्नसिंहासनाय नमः। तन्मध्ये सह- स्वारपद्माय नमः इ. प्रकृतिमयपत्रेभ्यो नमः इ विकृतिमयकेशरेभ्यो नमः । तन्मध्ये बीजमणिभूषि- तकर्णिकायै नमः। तत्पावे इधर्माय इज्ञानाय इ. वैराग्याय इऐश्वर्याय इअधर्माय इअज्ञानाय इं - रं ( ६४ ) अवैराग्याय ई अनैश्वर्याय नमः मध्ये सं सत्त्वाय रजसे तं तमसे। मूलमुच्चार्य श्रीचक्रे पुष्पाललित्रयं पूर्णपात्रस्थापन कुर्यात् ॥ इति पीठपूजा ॥ तत्र खवामे त्रिकोणवृत्तचतुरस्त्रे मण्डल विधाय मूलमु- चार्य श्रीलक्ष्मीसामान्याय॑मण्डलाय नमः तत्र म- ण्डले स्त्रक्षालितां त्रिपादिकां शङ्क संस्थाप्य ओं में क्लीं ह्रीं अं अर्कमण्डलाय हादशकलात्मने नमः इति सम्पूज्य मूलमुच्चार्य विलोममातृकया सम्पूर्य सौः सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः॥ इत्य- भ्यर्य मूलाष्टाभिमनितं कृत्वा गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिन्युकावेरि जले ऽस्मिन् सन्निधिं कुरु इत्यनेन तीर्थमावाह्य शुद्धं भा- वयेदिति सामान्याय॑स्थापनविधिः॥ अथ कल- शस्थापनम् ॥ कलशस्थापनानन्तरं तद्दन्मण्डलादि चतुष्टयं प्रपूज्य तत्र प्रोक्षणीपात्रे पादाचमनीयादि परिकल्पयेत् तत्र मूलेन स्नानं तैलाभ्यङ्गस्नानं तीर्थ- स्नानं विधाय पुनरलकारैरलत्य भीचक्र मनसा विभाव्य पूजयेत् नैवेदागन्धाक्षतपुष्पेभ्यो नमः जं जयध्वनिमातघण्टायै नमः मूलेन षडङ्ग' विधाय प्रदीपादीन निवेदयेत् नैवेदाचमनीयं गन्धताम्बूल- च्छत्रचामरादीन् निवेदयेत् मूलेन षडङ्ग विधाय ( ६५ ) चतुरस्र पूजयेत् इसर्वसिद्धिप्रदाय कामचक्राय नमः इति पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा ॥ ओं ह्रीं श्रीं गं गणपतये नमः ईधं धर्मराजाय नमः इवं वरुणाय नमः इ कुंकुवेराय नमः ततः वहृदयाहेवों तत्रावाह्य ओं देवेशि भक्तिसुलभे परिवारसमन्विते । यावत्त्वां पूजयिष्यामि तावत् त्वं सुस्थिरा भव इत्यावाहना- दिमुद्राः प्रदर्य पादादिना सम्पूज्य विल्वैर्देवी त्रिः सम्पूज्य सन्तर्प्य देव्या आज्ञां गृहीत्वा आवरणपूजा- मारभेत् यथा आदौ गुरुपूजा ओं विभूतिः श्रीपादु- कां पूजयामि नमः ओं उन्नतिः श्रीपादुकां पूजया- मि नमः । ओं कान्तिः श्रीपादुकां पूजयामि नमः । ओं सृष्टिः श्रीपादुकां पूजयामि नमः। ओं कीर्तिः श्रीपादुकां पूजयामि नमः। ओं रुन्नतिः श्रीपादकां पूजयामि नमः। ओं व्युष्टिः श्रीपादुकां पूजयामि नमः। ओं उत्कृष्टिः श्रीपादुकां पूजयामि नमः । ओं ऋद्धिः श्रीपादुकां पूजयामि नमः इति केशरेषु पूर्वादिमध्ये पीठशक्तीः पीठमनूंश्च पूजयेत् प्रणवादि- नमोऽन्तेनार्चयेत् तदुपरि श्री कमलाय नमः वामाव- तेन पूजयेत् केशरेष्वग्न्यादिकोणेषु मध्ये दिक्षु च श्रां हृदयाय नमः इत्यादिना षडङ्गानि पूजयेत् दिग्दलेषु पूर्वादितः दक्षिणावर्तेन पूजयेत्। ओं (६६ ) वासुदेवाय नमः ओं सङ्कर्षणाय नमः ओं प्रदानाय नमः ओं अनिरुद्धाय नमः। विदिक्षु दलेषु। ओं दमकाय नमः ओं सलिलाय(१) नमः ओं गुगगुलवे नमः ओं कुरुण्डकाय नमः ततो देव्या दक्षिणे। ओं शङ्खनिधये नमः ओं वसुन्धरायै नमः। वामे । ओं पद्मनिधये नमः ओं वसुमत्यै नमः(२) ततः पनायेषु पूर्वादितः। ओं वलाक्यै नमः ओं विम- लायै नमः ओं कमलायै नमः ओं वनमालिकार्य नमः ओं विभीषिकायै नमः ओं मालिकायै नमः ओं शाङ्गायै नमः ओं वसुमालिकायै नमः प्रणवा- दिनमोऽन्तेन पूजयेत(३) इति चतुर्थावरणम् ॥ त- इहिरिन्द्रादीन् बजादींश्च पूजयेत्। ओं इन्द्राय नमः ओं अग्नये ओं यमाय ओं नैतये ओं वरू- - (१) शनकायेति पाठान्तरम् । (२) तथा च शारदायाम् । यजेत् पूर्ववदङ्गानि दिग्दलेवचं- येत्ततः। वासुदेवं सङ्कर्षणं प्रद्युम्नमनिरुखकम् ॥ विदिग्दलेषु स. वेषु दमकादीन् यजेत् गजान् । दमकं शनकं भूयो गुगालच कुरुण्डकम् ॥ यजेच्छवनिधि देव्या दक्षिणे दययान्वितम्। वा. मतः पङ्कजनिधि प्रियया सहितं यजेत् ॥ इति । (३) शारदायाम् । वलाकी विमला चैव कमला वनमालिका। विभीषिका मालिका च शाङ्करी वसुमालिका॥ दलानेषु यजेदेता घलाकाधास्तदन्ततः॥ इति ।
णाय ओं अनिलाय ओं कुवेराय ओं ईशानाय ऊर्द्ध ओं ब्रह्मणे अधः ओं अनन्ताय ओं वज्राय ओं शक्तये ओं दण्डाय ओं खड्गाय ओं पाशाय ओं अडशाय ओं गदायै ओं त्रिशूलाय ओं चक्राय ओं पद्माय नम इति सम्पूजयेत् ॥ इत्यष्टावरणम् । तद्दहिः ओं हेरम्बभैरवाय ओं वेतालभैरवाय ओं त्रिपुस- न्तकभैरवाय ओं एकपालभैरवाय ओं अग्निजिहभै- राय ओं तारकेश्वरभैरवः श्रीपादुकां पूजयामि इति सम्पूजयेदिति सप्तावरणम् ॥ ततो देव्या अ- स्वाणि सम्पूज्य सङ्कल्पपूर्व न्यासं विधाय षडङ्ग कृत्वा देवीं ध्यायन् यथाशक्ति जपं विधाय देवदेव्योः जपं समर्प्य कवचसहस्रनामस्तवपाठं विधाय समl ओं गुह्यातिगुह्यगोप्तो त्वं गृहाणास्मत कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देवि त्वत्प्रसादान्महेश्वरि ॥ मलं त्रिरुच्चार्य नैवेदाचमनीयताम्बूलादीन् समर्पयेत् त- तो मूलेन क्षेत्रपालपूजा ॥ मूलेन च्छत्रचामरारत्रि- कादीनिवेदा वलिं विसृज्य प्रातःप्रमृतिसायहसा याह्वात् प्रातरन्ततः। यत्करोमि जगदोने तदस्तु तव पजनम् ॥ इतिदण्डवत् प्रणम्य मुलेन पुष्पा- अलिं दत्त्वा संहारमुद्रया स्वहृदि देवी विसृज्य स्वयं सदाशिवो भूत्वा खशक्तमा सह सुख विहरेदिति पू- ( ६८ ) जाविधिः॥ इतिमापद्धतिगुंह्या श्रीलक्षम्या गदा- रूपिणी। रहस्या सारगर्भा च गोपनीया खयो- निवत् ॥ इतिश्रीरुद्रयामले विश्वसारोद्धारे तन्त्र श्रीलक्ष्मीनित्यपूजापद्धतिः समाप्ता। अथ लक्ष्मीकवचम् । अथ वक्ष्ये महेशानि कवचं सर्वकामदम् । यस्य विज्ञानमात्रेण भवेत् साक्षात् सदाशिवः । नार्चनं तस्य देवेशि मत्रमात्र जपेन्नरः। स भवेत् पार्वतीपुत्रः सर्वशास्त्रपुरस्कृतः॥ विद्यार्थिना सदा सेव्या विशेषात् विष्णुवल्लभा । अस्याश्चतुरक्षरी- विष्णुवनितायाः कवचस्य श्रीभगवानृषिरनुष्टुप छन्दो वाग्भवी देवता वाग्भवं बीजं लज्जा शक्तिः रमा की- लकं कामराजात्मकं कवचं मम सुपाण्डित्यकवित्व- सर्वसिद्धिसमृद्धये विनियोगः । ऐंकारो मस्तके पातु वाग्भवी सर्वसिद्धिदा। ह्रीं पातु चक्षुषोर्मध्ये च- क्षुयुग्मे च शाङ्करी। जिह्वायां मुखवृत्ते च कर्णयोर्ग: ण्डयोसि। ओष्ठाधरे दन्तपङ्क्तौ तालुमूले हनौ- पुनः। पातु मां विष्णुवनिता लक्ष्मीः श्रीवर्णरूपि- णी। कर्णयुग्मे सदा पातु भुजहन्दे च पार्वती । ह- - ( ६९ ) दये मणिबन्धे च ग्रीवायां पार्श्वयोः पुनः। पृष्ठदेशे तथा गुह्ये वामे च दक्षिणे तथा । उपस्थे च नितम्बे च नाभौ जवाहये पुनः। जानुचक्रे पदइन्हे कटिके ऽङ्गुलिमूलके। सधातुप्राणशक्तगत्मसीमन्यां म स्तके पुनः। सर्वाङ्ग पातु कामेशी महादेवी समु- नतिः । व्युष्टिः पातु महामाया उत्कृष्टिः सर्वदा- वतु। ऋद्धिः पातु सदा देवी सर्वत्र शम्भुवल्लभा । वाग्भवी सर्वदा पातु मां पातु हरगेहिनी। रमा पातु सदा देवी पातु माया सुराट् स्वयम्। सर्वाङ्ग पातु मां लक्ष्मीविष्णुमाया सुरेश्वरी। विजया भवने पातु जया पातु सदा मम। शिवदूती सदा पातु सुन्दरी पातु सर्वदा। भैरवी पातु सर्वत्र भेरुण्डा सर्वदा- पातु मां नित्यमुग्रतारा सदावतु। पातु मां कालिका नित्यं कालरात्रिः सदावतु । व- नदुर्गा सदा पातु कामाख्या सर्वदावतु। योगिन्यः सर्वदा पान्तु मुद्राः पान्तु सदा मम। मात्राः पान्तु सदा देव्यश्चक्षुस्था योगिनीगणाः। सर्वत्र सर्वका- येषु सर्वकर्मसु सर्वदा। पातु मां देवदेवी च लक्ष्मीः सर्वसमृद्धिदा। इति ते कथितं दिव्यं कवचं सर्व- सिद्धये। यत्र तत्र न वक्तव्यं यदीच्छेदात्मनो हि- तम् । शठाय भक्तिहीनाय निन्दकाय महेश्वरि । वतु। त्वरिता ( ७० ) न्यूनाङ्गे चातिरिक्ताओं दर्शयेन्न कदाचन । न स्तवं दर्शयेदिव्यं सन्दर्य शिवहा भवेत् । कुलीनाय म- हेच्छाय दुर्गाभक्तिपराय च । वैष्णवाय विशुद्धाय ददगत् कवचमुत्तमम् । निजशिष्याव शान्ताय ध- निने ज्ञानिने तथा। ददात् कवचमित्युक्तं सर्वतत्र- समन्वितम् । शनौ मङ्गलबारे च रक्तचन्दनकैस्तथा। यावकेन लिखेन्मत्र सर्वतत्रसमन्वितम् । विलिख्य कवनं दिव्यं स्वयम्भूकुसुमैः शुभैः । स्वशुः परशु- क्रैश्च नानागन्धसमन्वितैः। गोरोचनाकुमेन र- क्तचन्दनकेन वा। सुतिथौ शुभयोगे वा श्रवणायां खेदिने। अश्विन्यां कृत्तिकायां वा फाल्गुण्यां वा मघासु च । पूर्वभाद्रपदा योगे खात्यां मङ्गलवारके। विलिखेत प्रपठेत् स्तोत्रं शुभयोगे सुरालये। आयु- ष्मति प्रीतियोगे ब्रह्मयोगे विशेषतः । इन्द्रयोगे शुभ- योगे शुक्रयोगे तथैव च । कौलवे वालवे चैव वनिजे चैव सत्तमः । शून्यागारे श्मशाने वा विजने च तथैव च। कुमारी पूजयित्वादौ यजेद्देवी सनातनीम् । म- स्यमांसः शाकपूपैः पूजयेत् परदेवताम्। घृतादाः सोपकरणैः पूपसूपैविशेषतः । ब्राह्मणान् भोजयित्वा च पूजयेत् परमेश्वरीम् । आखेटकमुपाख्यानं तत्र कुर्यादिनत्रयम्। तदा धरेन्महारक्षां शङ्करेण च - ( ७१ ) भाषिताम्। मारण पणादीनि लभते नात्र संश- यः। स भवेत् पार्वतीपुत्रः सर्वशास्त्रपुरष्कृतः । गुरुर्देवो हरः साक्षात् पत्नी तस्य हरप्रिया। अभेदेन यजेत् यस्तु तस्य सिद्धिरदूरतः । पठति य इह मयों नित्वमाान्तरात्मा जपफलमुपेयं लप्स्यते यद्दिधेयम्। स भवति पदमुच्चैः सम्पदां पादनम्रक्षितिपमुकुट- लक्ष्मीलक्षणानां चिराय। इति विश्वसारतन्त्र लक्ष्मीकवचं समासम् । अथ श्रियो द्वादशनामस्तोत्रम् । ईश्वर उवाच । त्रैलोक्यपूजिते देवि कमले वि- ष्णुवल्लभे। यथा त्वं सुस्थिरा कृष्णे तथा भव मयि स्थिरा । ईश्वरी कमला लक्ष्मीश्चला मृतिर्हरिप्रिया। पद्मा पद्मालया सम्पदुच्च श्रीः पप्रधारिणी॥ दाद- भैतानि नामानि लक्ष्मी सम्पूज्य यः पठेत् । स्थिरा लक्ष्मीर्भवेत्तस्य पुत्रदारादिभिः सह ॥ इति लक्ष्मीस्तोत्रं समाप्तम् ॥ .. -...- अथ लक्ष्मीसहस्रनामस्तोत्रम् । सनत्कुमार उवाच । साधु पृष्ट महाभागैः सर्व- लोकहितार्थिभिः। महतामेष धर्मः स्यान्नान्येषा- - ( ७२ ) मिति मे मतिः॥ ब्रह्मविष्णुमहादेवैर्महालक्ष्मीस्तुतिः परा। प्रोक्ता तां कथयिष्यामि दुःखदारिद्राभल- नीम् ॥ ओं अस्य श्रीमहालक्ष्मीसहस्रनामस्तोत्रस्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वरा ऋषयः अनुष्टुप छन्दः श्रीमहाल- क्ष्मीदेवता महालक्ष्मीप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः॥ देवा ऊचुः॥ महालक्ष्मीमहाकाली महाकन्या सरखती। महासरखती देवी भक्तानुग्रहकारिणी॥१॥ ईशा वाच्या महादेवी महामाया सरस्वती। हल्लेखा परमा शक्तिर्मातृकाबीजरूपिणी ॥२॥ नित्या सर्वगता- नन्ता नित्यानन्दनिरञ्जना। नित्या प्रकाशिनी देवी स्वयंप्रकाशरूपिणी॥३॥ त्रिपुराभैरवी विदा हंसी वागीश्वरी शिवा । वागीश्वरी महारात्रिः कालरात्रि- त्रिलोचना ॥४॥ भद्रकाली करालीशा उमा गौरी तिलोत्तमा। काली करालविक्रान्ता कामाख्या का- मदा शिवा ॥ ५॥ चण्डिका चण्डरूपेशा चामुण्डा लिङ्गधारिणो। त्रैलोक्यविजया देवी त्रैलोक्यविज- योत्तमा ॥६॥ सिद्धलक्ष्मीः श्रिया देवी मोक्षमार्गप्र- दायिनी। उमा भगवती उग्रचण्डा दाक्षायणी वरा॥ ७॥प्रत्यङ्गिरा धरा वेला लोकमाता हरिप्रिया ।पा- वती परमा विदा ब्रह्मविदाप्रदायिनी ॥८॥ अरूपा बहुरूपा च सुरूपा विश्वरूपिणी। पञ्चभूतात्मिका - ( ७३ ) देवी चण्डिका चण्डरूपिणी ॥ ९ ॥ काशिका पश्चिका पक्तिः हविष्मत्यादपङ्क्तिका । देवमाता सुरेशानी देवगर्भाम्बिका धृतिः॥ १०॥ सन्ध्या जातिः क्रिया व्यक्ति प्रकृतिमोहिनी मही। यज्ञ- विदा महाविदा गुह्यविदा विभावरी ॥ ११ ॥ ज्योतिष्मती महामाता सर्वमन्त्रफलप्रदा। दारिद्रा- चसिनी देवी हृदयग्रन्थिभेदिनी ॥ १२ ॥ सह- त्रादित्यसङ्काशा चन्द्रिका चन्द्ररूपिणी। अकारा- दिक्षकारान्ता मातृका चाप्रमातृका ॥१३॥ गायत्री सामसम्भूतिः सादित्या प्रणवात्मिका । शाङ्करी वैष्णवी ब्राझो सर्वदेवनमस्कृता ॥ १४ ॥ नवदुर्गा विशालाक्षी करवीरनिवासिनी । कुब्जिका कौलिका शाम्बी वीणापुस्तकधारिणी॥१५॥ सर्वशक्तिस्त्रिश- क्तिश्च ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका । ईडापिङ्गलमध्यस्था मृडानी तन्तुरूपिणी ॥ १६ ॥ यज्ञसेना ध्रुवा दीक्षा दक्षिणा सर्वमोहिनी। अष्टाङ्गयोगिनी देवी निर्षों- जध्यानगोचरा ॥ १७ ॥ सर्वतीर्थस्थिता शुद्धा सर्व- पर्वनिवासिनी। वेदशास्त्रप्रपारूपा सा पडङ्गपद- क्रमा ॥१८॥ शिवा धात्री शुभा नन्दा यज्ञकर्म- स्वरूपिणी । प्रतिनी मोनिका देवी ब्रह्माणी ब्रह्मचा- रिणी ॥ १९॥ एकाकारपरा तारा तारकी भयभ- ( ७४ ) लिनी। ऋतम्भरा धराधारा निराधाराधिकखना ॥ २० ॥ एका कुहूरमावास्या पूर्णिमानुमतिदुतिः। शिनीवाली शिखा वेश्या वैश्यदेवी पिकालिका ॥२१॥ पिलिपिला विशालाक्षी रक्षोश्रीवृष्टिकारिणी । दुष्ट- विद्राविणी देवी सर्वोपद्रवनाशिनी ॥ २२॥ जया च. विजया चैव जयन्ती चापरानिता । शारदा शरसन्धाना सर्वशास्त्रार्थधारिणी ॥२३॥ विश्वम्भरा कार्यकत्री नित्या निर्मलभखिनी। सन्ध्या रात्रिर्दिवा न्योना कला काष्ठा निमेषिका ॥२४॥ गुर्वी कात्यायनी शुभ्रा संसारार्णवतारिणी। कपिला काली काशाला मालिका नवमल्लिका ॥२५॥ देविका नन्दिका शान्ता भलिका सर्वभलिका। दिवा सर्व शशी कान्ता कन्यका कमलोद्भवा ॥ २६ ॥ त्रिसू- क्तलक्षमा देवी दुर्गा सूक्ता प्रबोधिका । श्रद्धा मेधा धृतिः प्रज्ञा धारणा शान्तिरेव च ॥ २७॥ श्रुतिः स्मृति तिर्धन्या नीतिरिष्टिर्मनिषिणी। काशिका वयसामीशा शक्तमादिः पथिका स्थिता ॥२८॥ विरक्तिर्वेणवी माया सर्वमायाप्रभलिनी। माहेन्द्री मत्रपुष्पगा माहेन्द्री जालरूपिणी ॥ २९॥ अव- स्थात्रयनिर्मुक्ता सर्वरोगविवर्जिता। दुष्टपात्रविनि- मुंक्ता सर्वदोषविवर्जिता ॥३०॥ योगध्यानैकगम्या ( ७५ ) सा योगध्यानपरायणा। त्रयी सन्ध्या विशोकाच वेदान्ता ज्ञानरूपिनी ॥३१॥ भारती कमला- भासा पना हैमवती स्मृतिः। गौतमी गौतमीगौरा ईशानी ईशवाहिनी ॥३२॥ नारायणी प्रभाधारा जाह्नवी शङ्करात्मजा। व्याघ्रचर्मपरीधाना नागय- ज्ञोपवीतिनी ॥ ३३ ॥ निर्मीसा भस्मदिग्धाङ्गी ब्रह्मकङ्कालधारिणी। विशीर्णा च विशालाङ्गी माया देवी सुरेश्वरी ॥ ३४॥ दिव्यघण्टा सुनासा च मानवी मनुसम्भवा। स्तम्भिनी स्तोभिनी वीणा भ्रामणी मारणाकृतिः ॥३५॥ मोहिनी द्दषिणी घोरा घोरेशा घोररूपिणी। रुद्रे कादशिनी पुण्या कल्याणी लाभकारिणी ॥ ३६ ॥ विद्वान्मती महा- दुरप्तिः सप्तदुर्गाष्टभैरवी। सूर्यचन्द्राईभास्था न ग्रहनक्षत्ररूपिणी ॥ ३७॥ विन्दुमादकलातीता विन्दुनादकलास्मिका। दिशा वायुर्जयकरा कला षोडशसंयुता ॥३८॥ काश्यपी कमला देवी नाभि- चक्रनिवासिनी। षडाधारस्थिता गुह्या दैविका चक्र रूपिणी ॥३९॥ अविदा सर्वरी शुभ्रा सुरासुर- निवर्हणा। त्रिका त्रिकला शुभ्रा कर्मनिर्मूल- कारिणी॥४०॥ आदिलक्ष्मोर्गुणाधारा पञ्चब्रह्मा त्मिका वलिः । कृतब्रह्ममुखाकासा सर्वदेवस्वरूपिणी
( ७६ )
॥४१॥ सुतसञ्जीवनी देवी कामिका कामवर्जिता।
निर्वाणमार्गदा देवी हसिनी कार्मुको क्षमा ॥ ४२ ॥
अविदा गणता वेधा निर्गुणा खण्डिका सुधा।
सौमिकी वेदिरिज्यास्या छबरी चक्रपारिणी॥१३॥
इन्द्रानी मुण्डिनी व्याघी शङ्किनी सोमसंहतिः ।
सौदामनी सदानन्दा पञ्चवाणप्रभजिनी ॥१४॥
वाणा शोणा सहस्राक्षा सहस्रभुजपादुका । सन्ध्या
बला त्रिसन्ध्याक्षा ब्रह्माण्डमणिभूषणा ॥४५॥र-
तिका रत्नमाला श्रीः कामधेनुरुरुकमा। चिन्तामणी
रूपदेवी कर्णिका कर्णभूषणा ॥४६॥ अश्वत्थवरणा
सेना काशिका कामभचिनी। पञ्चप्रणवरूपादि-
कान्ता काम्या वरानना ॥४७॥ मनब्राह्मणवि-
दयार्थी वादरूपा हविष्मती। अथर्वणी श्रुतिः शून्या
कल्यानावर्जिता सती॥४८॥ सत्ता जातिःप्रभा
मैत्री प्रमितिः प्रणवाकृतिः। अवर्णा पञ्चवर्णा च
सर्वदा भुवनेश्वरी॥४९॥ त्रैलोक्यवाहिनी विदा
सर्वाधारा क्षराक्षरा। हिरण्यवर्णा हरिणी सर्वोप-
द्रवभेषजी ॥५०॥ कैवल्यपदवीगम्या सूर्यमण्डलसं-
स्थिता। वायुमण्डलमध्यस्था व्योममण्डलसंस्थिता
॥५१॥ चक्रिका चक्रमध्यस्था चक्रमार्गप्रदायिनी।
कालिका कुलनकेशा यक्षको पक्तिपावनी ॥५२॥
( ७७ ) सर्वसिद्धान्तमार्गस्था षडवर्णा वर्णवर्जिता। शतरूपा महातत्री सर्वसंहारकारिणी॥ ५३॥ सर्वतुष्टिकरा देवी सर्वपालनकारिणी । पुरुषी पौरुषी वृष्टिः सर्वतत्त्वप्रसूतिका ॥५४॥ अर्द्धनारीश्वरा देवी सर्व- विदाप्रदायिनी। भार्गवो याजुषी विदा सर्वोप- निषदास्थिता ॥ ५५ ॥ त्रिकाण्डज्ञानसम्पत्ति नादिनी कमलानना। सूक्ष्मा शान्तिः पृथा देवी माधवी गन्धवाहना ॥५६॥ अचिन्त्या लक्षणा गोत्रानामजात्यादिवर्जिता। सत्तामात्रास्थिताच्छिन्ना केवलज्ञानदीपिका ॥ ५७॥ व्योमकेशाखिलाधारा पञ्चकोशविलक्षणा। पञ्चकोशात्मिका देवी पञ्चब- झात्मिका वशा ॥५८॥. जया जरा जनित्री च लोकालोकप्रसूतिका । वाग्देवीभरणाकारा सर्वसा- म्यस्थिता स्थितिः ॥ ५९॥ अष्टाष्टकचतुःषष्टिपी- ठिका विदाया युता। कालिन्दी कर्मणा श्यामा यक्षिणी किनरेश्वरी ॥६०॥ केतकी मल्लिका शोणा वाराही धरणी धरा । नारसिंही महोपास्या भक्तानामातिनाशिनी ॥ ११॥ अन्तर्वहिःस्थिता लक्ष्मीर्जरामरणनाशिनी। त्रियम्वका महानारी सो- मसूर्याग्निलोचना ॥ ६२ ॥ अदितिर्देवमाता श्रीरष्ट- पत्राष्टयोनिका । अष्टप्रकृतिरष्टाप्तिर्विभ्रमा विपुला- - ( ७८ ) कृतिः ॥ ६३ ॥ दुर्भिक्ष्यध्वंसिनी देवी सिता सत्या- रुक्मिणी । व्याधिहा भार्गवी देवी दवपाना तप- खिनी ॥६४॥ शाकम्भरी महाघोरा गरुडोपरिसं- स्थिता। सिंहगा व्याघूगा देवी वायुगा वारुणी नरा ॥६५॥ अकारादिहकारान्ता सर्वविदाधिदेवता। प्र०याकरणापा। ज्योतिःशास्त्रस्वरूपिणी ॥६६॥ इडापिङ्गलमध्यस्था सुषुम्ना नाभिभेदिनी । कालच- क्राक्षयुक्ता सा कालचक्रप्रवर्तिनी ॥६७॥ वैशारदी मतिश्रेष्ठा सर्वदात्मप्रदीपिका । वैनायकी महाघोरा मलश्रेणीनिवारिणी ॥६८॥ जृम्भनी जृम्भिनी जम्मा कणिका गणिका शरा। सरमा चक्रिकान- न्ता सर्वव्याधिप्रभेषजा ॥ ६९ ॥ देवकी देवसङ्काशा चारधी करुणाकरा । शाम्भवी सर्वसम्पन्ना सर्वपाप- प्रभसिनी॥ ७० ॥ एकमात्रा हिमात्रा च त्रिमात्रा च तथापरा। अर्द्धमात्रा तथा सूक्ष्मा तस्याप्यर्द्धा तथापरा ॥ ७१॥ एकवीरा विशालाक्षी षट्पदार्थ- मनखिनी। नैष्का निष्कला लोका ज्ञानकर्मा- मिका गुणा ॥७२॥ सन्दोहानन्दसन्दोहा व्यो- माकारानिरूपिता। गदापदात्मिका वाणी सर्वा- लङ्कारसंयुता ॥ ७३ ॥ साधुवनपदन्यासा सर्वत्र घटवासिनी। पदतर्कतर्किताकारा सर्वतर्कविवर्जि- - - ( ७९ ) ता॥ ७४॥ आदित्यवर्णवर्णा सा तमसः पाररू- पिणी। ब्रह्मण्या ब्रह्मसम्पन्ना ब्रह्मसम्पत्तिरूपिणी ॥ ७५॥ पुराणन्यायमीमांसाधर्मशास्त्रान्तमिश्रिता। वेदिका वेदरूपा सा कालिका कालरूपिणी ॥७॥ परायणा महादेवी सर्वतत्त्वप्रवर्तिमी। हिरण्यवर्ण- रूपा सा हिरण्यपदसम्भवा ॥ ७७॥ कैवल्यपदवी पुण्या कैवल्यज्ञानगोचरा । ब्रह्मसम्पत्तिरूपा सा ब्रह्मसम्पत्तिशालिनी ॥७८॥ भरणी शरणाधारा सर्वलोकविवर्तिनी । पाशाङ्कुशधरा देवी वीणावादा- क्षसूत्रिणी ॥७९॥ एकमूर्तिस्त्रयाधारा मधुकैटभभ- लिनी। संख्या संख्यापनी ज्वाला ज्वलन्ती कामरू- पिणी ॥८०॥ जागतिः स्वप्नसम्पत्तिः सुषुप्तिः परिदा- यिनी। करालिनी महादंष्ट्रा भ्रुकुटीकुटिलानना। ८१॥ सर्ववासाः सुवासाश्च वृहती जगतो समा। छन्दोनुष्टुपप्रतिच्छन्दा कलुषी करुणात्मिका ॥८॥ एकाक्षरपरायुक्ता सर्वदोषप्रभचिनी। चक्षुष्मती महादोषा खड्गचर्मधरा मितिः॥८३॥ शिल्प- विदाधरा देवी सर्वतोभद्रकारिनी। अचिन्त्यलक्ष- णाकारा सूत्रधार्यनिबन्धना ॥८४॥ सर्वा वेदा- न्तसम्पत्तिः सर्वशास्त्रार्थमातृका। अकारादिक्षका- रान्ता वर्णा मात्रा लिपिः क्रिया ॥८५॥ वाहा- ( ८० ) खपाखरूपा सा स्तोभाक्षरनिरूपिता। इयो बिदरा सदानन्दा त्रयी विदा सदाशिवा ॥८६॥ सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च खेचरी त्वर्वगा वरा। सयुक्तविमान- स्था हंसाष्टा शशिप्रभा-॥८७॥ भावना वासना भोतिराहुतिरमला रसा। अणिमादिगुणोपेता परा काष्ठय परा गतिः॥८८॥ तत्री परा विचित्राभा व्योमगावलिप्रिया। परुषा वारुणी वेश्या ऋग्यजुः- सामरूपिणी ॥८९॥ महानदी महापुण्या गङ्गा पुण्याजनाप्रिया । समाधिधारिणीध्येया श्रोतव्या श्रेत्रिया घृणिः ॥ ९० ॥ नामाख्यातपरा देवी युप- सर्गभुजा भृतिः। निर्याता रुद्धपा जसा मात्रा मात्र विशेषणा ॥ ९१॥ आसीना शयनारूढा तिष्ठन्ती धावतीति च । लक्ष्या लक्ष्यखरूपा सा सारूपा गणिकाकृतिः ॥९२॥ एकरूपा तथारूपाइयरूपा तथाकृतिः। समासतद्धिताकारा विभक्तिव्यखाना- कृतिः ॥ ९३ ॥ खराकारा निराकारा स्त्रोप्रत्ययवि- भूषिता। मम्भीरा गहना गुह्या योनिलिङ्गागरूपिणी ॥९४॥ शेषवाक्यर्द्धशस्त्रा ब्रह्माण्डफलचर्वणा । कारण्याकारसम्पत्तिः कीलका मनकीलका ॥९५८ शक्तिबीजात्मिका सर्वा मनभूल्लक्षिता मनुः। आ- नयी वीतकार्या च वायव्या व्योमकान्तिनी ॥९॥ - ( १ ) सत्या ज्ञानात्मिका नन्दा ब्रह्मा ब्राह्मो सनातनी। अविदा वासना माया प्रकृतिमोहिनीति च ॥९७॥ शक्तिराधारशक्तिश्च चिच्छक्तिश्चेति शक्तिपा । वक्रा ऋषिमहामारी मारीचो मारसदनी ॥९८॥ वीरा विरजमार्गस्था सर्वमार्गप्रदायिनी। जाडापहामृता निद्रा भवानी भवभञ्जिनी ॥ ९९ ॥ त्रिकालज्ञान- सन्ताना त्रिकालज्ञानदायिनी। नानाजातिस्मृतिः प्रज्ञा यत्री देवी त्रिलोचना ॥ १०॥ परचित्तवि- धानज्ञा वैशेषिकगुणाश्रया। हिरण्यकेशिनी देवी ब्रह्मसूत्रविचक्षणा ॥१॥ एकादायुतपर्यन्ता वर्ण- मात्रात्मिका परा। मधुमती मधुनाशा मधुमतस्था मधुप्रिया ॥२॥ माध्वी देवी महाभागा मेघ- गम्भीरनिःस्वना। ब्रह्मविष्णुशिवैध्येया ज्ञातव्या च विशेषतः॥२॥ नाभौ वह्निशिखाकारा ललाटे सूर्य- सन्निभा। भ्रमध्ये भास्कराकारा सर्वाकारा हृदि स्थिता ॥४॥ कृतिर्ह दयसंस्थाना महाकालात्मिका त्रिका। वैवात्मिका महादेवी पञ्चभूतजनप्रिया । ५॥ ब्रह्माण्डगर्भिणी देवी सत्यावरणमातृका । सर्व मत्राक्षरा बोजा सर्वकामप्रदायिनी ॥६॥ वैराजपुत्री भों च कुमारी कुशलात्मिका। अचला निष्क्रिया देवी शिवदूती शिवात्मिका ॥७॥ हिमबिन्ध्या- -- ( ८२ ) दिसंस्थाना काशोकाश्मीरसंस्थितिः। योगनिद्राम- हानिद्रा विनिद्रा तामसी क्रिया॥८॥वसूवाणात्मिका गङ्गा महाकामार्थदायिनी। अजया नामपा विदा महालक्ष्मोः स्नुता सती ॥ ९॥ प्रसादेकाक्षरा देवी जोवन्तो जीवमातृका । आसुरी राक्षसी देवी कल्या- प्पी कल्पनाकृतिः ॥१०॥पञ्चनामात्मिका देवी स- प्तनामात्मिका तथा । उद्गीता वासनावासा पश्चा- निविदाया युता ॥११॥ पञ्चाग्निविदाया प्रोता सर्व- विदेश्वरी मता। भक्तिलभ्या महादेवी न केनापि विशेषिता ॥१२॥ सर्वरक्षामयी काया ऋषिदे- वनमस्कृता। अष्टाष्टकमहारूपा प्रत्यक्षादिप्रमात्मि- का ॥१३॥ वेदशास्त्रप्रमा देवी मिथ्याप्रपञ्चरूपिका। सत्यप्रपञ्चवादाख्या विशेषा श्लोकरूपिणी ॥१४॥ अधिलोकाधिपज्ञाख्या अध्यात्मा चाधिदेवता। अ. धिकालाधिसंख्या च पश्चाख्या पञ्चसंहतिः ॥१५॥ उजयिणी कला विदा चेतना चित्तरञ्जना। एक- संख्या परार्द्धान्तासंख्यासंख्यस्वरूपिणी॥१६॥ समुद्र तोयमध्यस्था व्योम्नि विन्दुसमाश्रिता। वीणा सर- खती देवी वैणवी वेणुसम्भवा ॥ १७ ॥ वलित्रय- समायुक्ता भारती भरताश्रया। शब्दब्रह्मात्मिका देवी ज्ञानब्रह्मास्मिका परा ॥१८॥ ब्रह्मनाडीचरा ८३ ) देवी ब्रह्मकैवल्यरूपिणी। कालकेया महातारा म- होदधिजलाश्रया ॥ १९॥ वडवाग्निमुखा देवो यो- गिनी योगदायिनी। महाभूता महादन्ता महाले- मप्रदायिनी ॥२०॥ पञ्चभूता महापासा पञ्चभूता धिदेवता। सर्वप्रणवसम्पूर्तिः सर्वापदनिवारिणी॥ २१ ॥ ब्रह्माण्डवहिरन्तःस्था वर्णमात्राधिदेवता। आर्या शिवकरी देवी प्रवरामरहेतुकी ॥ २२ ॥ हेमवाहा शिखाकारा त्रिशिखा पञ्चलोचना। सर्वा- समुदाचारा मर्यादा शरपञ्जरा ॥२३॥ गीता गदा र्द्धचन्द्राभा सर्वान्तर्यामिरूपिणी । सामाकारा स्मया सामा वीरभद्रा कलाश्रया ॥२४॥ जीवेशा च महातारा तरणिस्तरुणी हिमा। ज्योतिश्चक्रसमावा- सा वायुमार्गप्रवर्तिनी ॥२५॥ दारिका सर्वभूतस्था सोमसूर्याग्निसन्निभा । अर्द्धचन्द्रोपमा दंष्ट्रा वास्या वहिसंस्थिता ॥ २६ ॥ डाकिनी हाकिनी देवी शाकिनी राकिनी तथा। काकिनी कालिनी चैव षडाधाराधिदेवता ॥२७॥ सप्तजिह्वा महाजिह्वा महा पापप्रभाखिनी। महादुर्गा महोत्साहा वलोत्साहाधि देवता ॥२८॥ भुवनज्ञानसम्पन्ना भुवनाकारसं- युता। शाश्वती शाश्वतलोका लोकानुग्रहकारि- णी॥ २९॥ सारसी मानसी हंसा हंसीलोकप्रदा- ( ८४ ) यिनी। योगमुद्राकरहन्दा भानुकोटिसमप्रभा॥ ३० ॥ लोकप्राणमहादेवी इष्टिका वज्रधारिणी। सर्वस- करदोषनी ग्रहोपद्रवनाशिनी ॥ ३१॥ कलिदुःखा शमनी ग्रहदारिद्राभञ्जिनी। सदा शान्ता सदा देवी गृहे कलहभजिनी ॥ ३२॥ महादेवनिवासाख्या भाविनी भाविता शिवा । गौणलक्षणकी मुख्या जघन्यवृत्तिवजिता ॥ ३३॥ वास्तवी वृतिरूपा सापे- क्षरूपा परिच्छिदा। छन्दा स्वच्छन्दस्पा सा मला ख- च्छन्दरूपिणी ॥३४॥ नरमाला नरत्रासा निःशेषमा सरूपिणी। सदानन्दा सदाकारा निष्प्रपञ्चा निरा श्रया ॥ ३५॥ सत्या सत्परमा रामा रमणी मृत्युभ- सिनी। ज्येष्ठा कनिष्टान्ता देवी वलिगार्गिगुणप्रिया ॥३६॥ मैत्रेयी मित्रविदार्था शेषाशेषफणाश्रया । वाराणस्यासिता देवी मृत्यूस्तत्रैव गच्छति ? ॥३७॥ अन्तर्वहिराणसीदायिनी दानशालिनी। सर्वाज्ञा- नमयी देवी सत्यज्ञानमयो शुभा ॥३८॥ उत्पत्ति- स्थितिसंहारहेतुकी जगतामिति । नमस्ते ऽस्तु महालक्ष्मि नमस्ते परमेश्वरि ॥ ३९ ॥ नमस्ते सर्व- लोकानां मातर्नित्ये शिवे ऽव्यये। सर्वज्ञ सर्वजन- नि सर्वशक्तिस्वरुपिणी ॥४०॥ सिद्धिलक्ष्मि महा- कालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। भक्तानुमाहिके ( ८५ ) देवि करुणासागराम्बिके ॥११॥ सिद्धिलक्ष्मि म हाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। सदोजातादि पञ्चाग्निरूपे पञ्चकपञ्चके ॥४२॥ सिद्धिलक्ष्मि म- हाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। सिद्धज्ञानमये देवि पञ्चेन्द्रियविवर्जिते ॥४३॥ सिद्धिलक्ष्मि महा- कालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते । स्वयंप्रकाशे नित्या- ख्ये प्रकाशे कामरूपिणि ॥४॥ सिद्धिलक्ष्मि महा- कालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते । सत्यज्ञानमये देवि निन्यानन्दे सदाशिवे ॥ ४५ ॥ सिद्धिलक्ष्मि महा- कालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। सृष्टादिकारिणि देवि हुरत्पत्यादिप्रभेदतः ॥ १६ ॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। शासम्भरि वैष्णविच मामि च प्रकृतीश्वरि ॥४७॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। अविदापटलध्वं सेविदगद्दयविशेषिते॥४८॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते । सदरोजाते वामघोरे पुरुषे- शानरूपिणि॥४९॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महा- लक्ष्मि नमोऽस्तु ते। अष्टादशकभेदेशे वैणवि लोक धारिणि ॥५०॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते। नवकोटिप्रभेदेशे चामुण्डे परमेश्वरि ॥५१॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो ( ८६ ) ऽस्तु ते। अनन्तकोटिभेदेशे ब्राह्मीत्येव प्रकीर्तिते ॥ ५२॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महलक्ष्मि नमो ऽस्तु ते । मातर्लिङ्ग गदा खेटं पानपात्र' च विभ्रति ॥ ५३॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो ऽस्तु ते। नागलिङ्ग च योनिं च विभ्रति परमेश्वरि ॥५४॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो ऽस्तु ते। लक्ष्यालक्ष्यस्वरूपेण व्याप्य कृत्स्न व्यव स्थिते॥ ५५ ॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते । सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे नारायणप्रिये ॥ ५६ ॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो ऽस्तु ते। उमे देवि नमस्ते ऽस्तु देवि प्रणवसंज्ञिके ॥ ५७॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो- ऽस्तु ते । दुष्टविद्राविणि देवि दुष्टदारिद्राभञ्जिनि ५८॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो- ऽस्तु ते। सर्वसङ्करदोषन्नि सर्वापत्तिनिवारिणि ॥ ५९॥ सिद्धिलक्ष्मि महाकालि महालक्ष्मि नमो ऽस्तु ते । सनत्कुमार उवाच । एवं स्तुत्वा महाल- क्ष्मी श्रीसूक्त नापि चास्तुवन् ॥६०॥ हिरण्यवर्णा- मित्यादि श्रीसूक्तमिति संहितम् । एवं स्तुता महा- लक्ष्मी विष्णुमहेश्वरैः ॥ १॥ प्राह गम्भीरया वाचा दर्शयन्ती खकां तनुम् । श्रीमहालक्ष्मीरुवा- ॥
( ८७ ) च । शृणुध्वं देवदेवेशा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥ ६२ ॥ वरं ददामि तुष्टाह इच्छा मनसि वर्तते। देवा ऊचुः । आप्त सर्व पुरास्माभिस्त्वजरैश्च सुरेश्वरि ॥ ६३ ॥ उत्पत्तिस्थितिसंहारहे तुकं शक्तिरूपकम् । अभिन्नरूपतास्माकमीश्वरेण त्वया पुरा ॥ ६४ ॥ उत्पत्तिस्थितिसंहारहेतुको भेद आश्रितः । यथा पूर्व वरो ऽस्माकमीश्वराभेदलक्षणम् ॥६५॥ त- देवास्तु महालक्ष्मि किमन्येन वरेण नः। पठतां शृश्यतां स्तोत्रं वरमेतं प्रयच्छ भोः ॥ ६६ ॥ दुष्ट- विद्रावणं देवि दुःखदारिद्राभजिनि। आयुष्यं च तथारोग्यं सर्वोपद्रवनाशिनि ॥ ६७॥ अणिमादि- गणेश्वर्य जातिस्मरणमेव च । वाराणस्यां स्मृतिश्चैव खच्छन्दमरणं तथा ॥६॥ खपरायुष्यमादो वै- राग्यपदवी तथा। इषणान्नयनिर्मुक्तिः साम्राज्य- पदवी तथा ॥ ६९॥ सर्वज्ञत्वं तथा भक्तिर्वीतराग- त्वमेव च । किमत्र वहुनोक्तेन तारकं ब्रह्मसंज्ञकम् ॥७०॥ उपदेशे शिवे देवि प्रसादं कर्तुमर्हसि । सनत्कुमार उवाच । नानामष्टसहस्र तु जपध्वं सर्व- कामदम् ॥७१॥ अपि पूज्यं महाभागा योगिनः शान्तमानसाः। एवमस्त्विति मा उक्त्वा कन- काम्बरभूषणा ॥७२॥क्षणादन्तर्हिता देवत्रयाणा-
( ८८ )
मपि पश्यताम् । गार्य उवाच । तस्मात् यूयं महा
भागा ऋषयः सर्वकाक्षिणः ॥७३॥ जपध्वं नाम-
साहला सर्वान् कामानवाप्स्यथा एवमुक्त्वा तु यो-
गीन्द्रः सनत्कुमार ईश्वरः ॥ ७४ ॥ क्षणादन्तर्हितो
देवः सर्वेषामेव पश्यताम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां
नवम्यां च व्रते स्थितः ॥७५॥ पौर्णमस्याममायां वा
विशेषेण प्रकीर्तयेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति पुस्तक
चापि पूजयेत् ॥७६॥ पाठकान् ग्राहयेदयश्च सदाः
सिद्धिमवाप्नुयात् । कुले न जायते तस्य दायित्र
कलहावहम् ॥७७॥ महापातकजान् दोषान्सर्वान्
व्याधींश्चनाशयेत् । बहुलां श्रियमाप्नोति साधकः पु.
ण्यहेतुकाम् ॥ ७८ ॥ इत्याह भगवान् गार्य ऋषि-
भ्यः स्तोत्रमुत्तमम् । महालक्षम्या महादेव्या नाना
मष्टसहस्रकम् ॥ ७९ ॥ सप्तजन्मसु दारिद्रा स्तोत्र-
पाठाविनश्यति । यस्येदं तिष्ठते गेहे पुस्तक लक्ष्मि-
रूपकम् ॥ ८०॥न तत्राग्निभयो घोरः सर्वरोगादि-
सम्भवः। यश्चैतां पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि यथावि
धि ॥ ८१॥ तेन तुष्टं भवेन्नित्यं त्रैलोक्यं सचराच-
रम् । जायन्ते वहवः पुत्रा धनधान्यवरस्त्रियः॥२॥
रत्नान्यश्वगजास्तेषां सर्वाण्याशु भवन्ति हि। इति
श्रीमहालक्ष्मीसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ ८३॥
भीगणेशाय नमः। अथ महासरस्वतीपञ्चाङ्गम् । -...- श्रीदेव्युवाच। भगवन् सर्वतत्त्वज्ञ साधकानां जयावह । यत् पुरा सूचितं देव वाणीपञ्चाङ्गमुत्तमम ॥॥ सर्वखं सर्वदेवानां रहस्यं सर्वमत्रिणाम्। तददा कृपया बहि.यदास्ति मयि ते दया ॥२॥ श्रीभैरव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि वाणीपटलमीश्वरि। यस्य श्रवणमात्रेण भवेत् सिद्धिः कलौ नृणाम ॥३॥ सर्वस्वं सर्वमत्राणां न कस्य कथितं मया । तव स्ने- हात् प्रवक्ष्यामि वाणोपटलमुत्तमम् ॥ ४ ॥ गोप्य गुप्ततरं देवि न देयं यस्य कस्यचित् । या देवोति महामाया सरखतो महेश्वरी ॥५॥ देवेराराधिता स. ब्रह्माच्युतपुरस्सरैः । एकादशाक्षरी नित्या सं- ख्यातीता परात्मिका ॥६॥ तस्यास्तु पटलं दिव्यं रहस्य त्रिदिवौकसाम्। वक्ष्यामि परमप्रीत्या न चाख्येयं दुरात्मने ॥७॥ अधुना शृणु वक्ष्यामि मनोद्धार पराश्रयम् । सर्वतन्त्रेषु विख्यात सर्वसार- खतप्रदम् ॥८॥ अथ मत्रोद्धारः । तारो माया च -- १२ ( ९० ) वाग्वीज परा तारो महेश्वरि । सरस्वत्य जगन्मनः प्रसिद्धो ऽयं शिवाक्षरः ॥९॥ इत्युद्धारः(१)। नास्या- न्तरायवाहुल्यं नापि मित्रारिदूषणम् । नो वा प्रयास संयोगो नाचारयुगविप्लवः ॥१०॥ साक्षात् सिद्धि- प्रदो मत्रो श्रीवाण्याः कलिनाशनः । रुद्राक्षरोऽष्ट- सिद्धीशो गोपनीयो मुमुक्षुभिः ॥ ११ ॥ महाचीनक- मस्थानां साधकानां जयावहः। मत्रराजो महादेवि सदो भोगापवर्गदः॥१२ ॥ वर्णलक्षं पुरश्चर्या तदर्धं वा महेश्वरि । एकलक्षावधि कर्यान्नातो न्यून कल ॥ (१) निबन्धे तु वागीश्वरीमन्त्र एवमुक्तः। अद्रिवरुणसंरुद्धा दवाग्वादिनि ठद्वयम् ॥ सरस्वत्या दशा? ऽयं पागैश्चय्यफलप्रदः । (वद पद धाग्वादिनि स्वाह) । मन्त्रान्तरम् । हृदयान्ते भगवती वद- शब्दयुगं ततः। वाग्देषि वलिजायान्तं वाग्भवाद्य समुद्धरेत्। मनुः षोदशवर्णाढणे वगैश्वर्यफलप्रदः। ( ऐं नमो भगवति वदवद वा- ग्देषि स्वाहा ) । मन्त्रान्तरम् । तारो मायाधरो विन्दुः शक्तिस्तारः सरस्वती। ऽन्तानत्यन्तको मन्त्रःप्रोक्त एकादशाक्षरः॥ (औं हों ऐं छों ओं सरस्वत्यै नमः । मन्त्रान्तरं शारदायाम् । वाचस्पतेऽमृते भूयः प्लव: प्लुरिति कोसयेत्। वागायो मनुराख्यातः रुद्रसंख्याक्षरी मनुः॥ (ऐ वाचस्पते अमृते प्लव प्लु:) पारिजातसरस्वतीमन्त्र; म- म्त्रदेवप्रकाशिकायामुक्तः । प्रणवहल्ले खासम्पुटितहकारसकारौकार- विन्दुयुक्तसरस्वतीन्तामतिश्च । दक्षिणामूत्तिसंहितायां तु । सम्प- प्रदाया भैरव्या वाग्भवं बीजमालिखेत् । तारेण परया देघि सम्पुटीक- त्य मन्त्रवित् । सरस्वत्यै दन्तोऽयं रुद्राणों मनुरीरित इति ।
( १ ) चन ॥ १३ ॥ मूलोत्कीलनसिद्धिं तु सञ्जीवनसुसं- स्कृतम् । पुरश्चयीं चरेत् पश्चात् सम्पुटाख्यं चरेन्मनु- म॥१४॥ ततो मत्र जपेन्नित्य सरस्वत्याः शुभप्रदम्। यं जप्त्वा सापको देवि विचरे टैरवो यथा ॥१५॥ ऋषिरस्य स्मृतो देवि मत्रस्यादौ प्रजापतिः। छन्दो ऽनुष्टुप देवता च श्रीवाणी रुद्रवर्णका ॥ १६ ॥ तार बीजं महेशानि मायाशक्तिरिति स्मृता। वाणीकी- लकमीशत्वे विनियोगः प्रकीर्तितः ॥१७॥ वाणी मानिशाकरोज्ज्वलमुखी करिकुन्दप्रभाम् चन्द्रा- र्धाङ्गितमस्तकां निजकरैः संबिभ्रतोमादरात्। वी- णामक्षगुण सुधाढ्यकलशं विदयां च तुङ्गस्तनी दि- व्यैराभरणैविभूषिततनुं सिंहाधिरूढां भजे ॥ १८ ॥ अथ वक्ष्यामि तत्वं ते यत्रोद्धारं महेश्वरि । सरस्व- त्याः कौलिकानां भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ १९ ॥ त्रि कोणच बिन्दुं ततः षटसुकोण सुवृत्तं ततो नाग- पनं त्रिवृत्तम् । धरामन्दिरं वन्हिरेखोज्ज्वलन्तं म- योक्तं हि सारखतं यत्रमेतत्(१) ॥२०॥ लयाङ्गमस्य (१) अस्या यन्त्रमन्यत्रोक्तं यथा। व्योमेन्दौरसनाणकर्णिकमठो द्वन्द्वैः स्फुरत्केशरं पत्तान्तर्गतपञ्चवर्गयशनार्णादित्रिवर्गः क्रमात । आसाखभिवु लान्तलाङ्गलियुजा क्षौणीपुरेणावृतं यन्त्र वर्णतनोः पर निगदितं सर्वार्थसिद्धिप्रदम् ॥ गौतमीये । कणिकायां प्रेतबीजं वि: धिना विलिखेदगुरुः। ततः षोडशकेशरेषु लिखेत् षोडशस्वरान् ॥
यत्रस्य सर्वतन्त्रेषु गोपितम् । येनोच्चारणमात्रेण कोटियज्ञफलं लभेत् ॥ २१॥ गणेशं धर्मराजं च बटुकं च कुवेरकम्। चतुहरेषु देवेशि पूजयेत् सिद्ध केश्वरम् ॥ २२ ॥ इन्द्रमग्निं धर्मराजं नितिं वरुण तथा । वायु कुवेरमीशानं त्रिरेखासु प्रपूजयेत् ॥२३॥ श्रीगुरु परम चैव परापरगुरु तथा। तत्रैव पूजयेद्दे- वि साधको मबसिद्धिभाक् ॥२॥ असिताङ्गो रुरुश्चण्डः क्रोधोन्मत्तः कपालकः। भीषणश्चैव सं- हारो वामावर्तेन साधकैः ॥ २५॥ पूज्याः पृथक पथक देवि गन्धपुष्पाक्षतैः शिवे । नागपत्रे च देवे- शि पूजयेत् साधकस्तथा॥ २६ ॥ वाग्देवों चैव वा- गीशां सरस्वती महेश्वरीम । तथानलप्रियां देवि वे- णां वोणामुखी तथा ॥ २७॥ विदाधरां ततो देवि पूजयेन्नागपत्रके। अम्बालिकाम्बाबगलाच्छिन्नशीर्षा- म्बिकाभगाः ॥२८॥ पूजयेत् पद्मकिअल्कैः षट् च च- न्द्रकुलाम्बिकाः । पुनः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा श्रीचक्रे पर- मार्थडे ॥२९॥ पूजयेद्देवतास्तिस्त्रः ईशानादिक्रमेणतु। कालिका त्रिपुरा दुर्गा पूजनीया त्रिकोणके ॥३०॥ तथाष्टदलमध्ये च वर्णाष्टकं यथाविधि । कादिमान्ताः पश्चपञ्चवर्गाः स्युर्मातृकोदिताः ॥ यादिवान्ताः शादिहान्ताः लक्षमीशे प्रविन्यसेत् । चतुरस् चतुर विधिच वं ठं विदिक् च । इनि ॥
( ९३ " ततः सरस्वती देवों रुद्रवर्णात्मिकां शिवे। श्रीब्रह्मा- शिवं विन्दौ पूजयेज्जगदम्बिकाम् ॥३१॥ तत्रा युधानि देवेशि पूजयेत् साधकोत्तमः। वोगामक्षगुण चैव सुधाढाकलशं तथा ॥३२॥ पुस्तकं चैव देवेशि नानापुष्पैः समर्चयेत् । देवदेव्योः विन्दुपीठे पूजयेत् सर्वसिद्धये ॥ ३३ ॥ अथ वक्ष्ये महादेवि प्रयोगानष्ट सिद्धये । यान् विधाय कलौ मत्री भवेत् कल्पद्र मो पमः ॥३४॥ स्तम्भनं मोहनं चैव मारणाकर्षणे त- तः। वशीकारं तथोच्चाट शान्तिक पौष्टिक ततः॥ ३५॥ एषां साधनमावक्ष्ये प्रयोगानां महेश्वरि । अयुतं तु जपेन्मूलं श्मशाने निशि साधकः ॥३६॥ हुनेदशांशतःसर्पिर्यवान्माषासृगुक्षितान् । स्तम्भनं जायते क्षिप्रं रिपूणां वादिनां तथा ॥ ३७॥ अयुतं प्रजपेत् देवि वटे रुद्राक्षमालया। होमो दशांशतः कार्यो सर्पः पद्माक्षपङ्कजैः ॥ ३८ ॥ आरग्वधैः सु- धामूलैहिनं जायते क्षणात् । देवानां दानवानां न मानवानां च का कथा ॥३९॥ अरण्ये च गतो मूलं प्रजपेत् सापकोत्तमः। हुनेत् दशांशतः सर्पिः रिपु- मृत्युमुखं व्रजेत् ॥ ४०॥ अयुतं प्रजपेद्रात्रौ शून्या- गारे हुनेत् घृतम् । दशांशतः श्च होतव्यं भवेदाकर्ष- ण स्त्रियः ॥४१॥ चत्वरे प्रजपेन्मूल हुनेदाज्या- ( ९४ ) जरतक। शकोऽपि वसतां याति किं पुनः शूद्रभूमि पः ॥ ४२ ॥ अयुतं प्रजपेन्मूलं साधको ऽश्वत्थमूल के । घृतं हुनेत् दशांशेन कोशाक्षीणां त्वचं कणान्॥ ४३ ॥ रिपुमुच्चाटयेच्छोघू परिशक्रसमो भवेत् । क- ल्पमूलायुतं जप्त्वा घृताक्तान् कुक्कुटाण्डकान् ॥ ४४॥ रोगोपद्रवशान्तिस्तु क्षणादेव भविष्यति । अ- युतं प्रजपेन्मूलं क्लीं ऐ वनमध्यगः ॥४५॥ होमो दशांशतः कार्यो घृतमोनाज्यमुस्तकैः । पादैरष्टाभि- रोशानि सदाः पुष्टिः प्रजायते ॥ १६ ॥ इत्येष- टलो दिव्यो मन्त्रः सर्वस्वरूपवान्। वाणोरहस्यभूतो- ऽपि गोपनीयो मुमुक्षुभिः॥१७॥ इतिश्रीरुद्रयामले तन्त्रे दशविद्यारहस्ये भैरवीभैरवसंवाने सरस्वतीपटलः समाप्तः॥ अथ सरखतीपूजापद्धतिः। अधुना पद्धति वक्ष्ये सरखत्यर्चने शिवे । गदा पदामयीं गोप्यां सकलागमनिश्चिताम् ॥ प्रातःकृ- त्यमकृत्वा तु यो देवों भक्तितोऽर्वयेत् । तुस्य पूजा तु विफला शौचहीना यथा क्रिया ॥ ब्राह्मो मुहूर्ते उत्थाय बद्धपद्मासनः स्वशिरःस्थसहस्राराधोमुख कमलकर्णिकान्तर्गतं निजगुरु ध्यात्वा मानसैरुप- चारैः सम्पूज्य योनिमुद्रया प्रणमेत् ॥ तत्र मला- धारस्थकुण्डलिनी प्रसुप्तभुजगाकारां तडित्कोटिनि भां प्रदीपशिखाकृति हंस इतिमत्रेण सचेतनां वि- धाय मूलाधारस्वाधिष्ठानमणिपूरानाहतविशुद्धाज्ञा- नचक्राणि षडभित्वा सुषुम्नामार्गेण तां कुण्डलिनी प्रसुप्तभुजगाकारां तडित्कोटिनिभा प्रदीपशिखाकृति हादशान्तस्य सहस्रदलकर्णिकान्तर्गतं परममपि चि. तयेत्(१) ततो मलविदां यथाशक्ति जप्त्वा समय मार्थयेत्। त्रैलोक्यचैतन्यमयाधिदेवि नैतन्यशक्त भवदाज्ञयैव । प्रातः समुत्थाय तय प्रियाय संसार- यात्रामनुवर्तयिष्ये ॥ जानामि धर्म न च मे प्रवृत्ति- जर्जानाम्यधर्म न च मे निवृत्तिः। त्वया हृषीकेशह- दिस्थयाहं यथा नियुक्तो ऽम्मि तथा करोमि ॥ इति सम्प्रार्थ भमौ पादं दत्त्वा प्रार्थयेत् । समुद्रमेखले देवि पर्वतस्तनमण्डले। विष्णुपनि नमस्तुभ्यं पाद- स्पर्श क्षमख मे॥ यथाविधि शौचादिकं कृत्वा मले- न मुखं प्रक्षाल्य देवतागुरुनामादि स्मृत्वा स्नातुं या- (१) तदुक्तम्। ध्यायेत् कुण्डलिनों सूक्ष्मां मूलाधारनिवासिनीम् । तामिष्टदेवतारूपां साद्ध त्रिवलयान्विताम् ॥ कोटिसौदामनीभासां स्वयम्भूलिङ्गार्वेष्टिनीम् । तामुत्थाप्य महादेवों प्राणमन्त्रण साधकः ।। उदिनकरद्योता यावच्छासं दृढासनः । अशंषाशुभशान्त्यर्थं समाहि- तमना भवेत् ॥ तत्प्रभापटलव्याप्त शरीरमपि चिन्तयेत् । इति । ।
( ९६ ) यात् नदादी गुत्वा हस्तौ पादौ प्रक्षाल्यातः स्नानं कुर्यात् ॥ यथाकोटिप्रतीकाशं निजभूषायुधैर्युतम् । शिरःस्थ तत्स्मरदेवं तत्पादोदकधारया ॥१॥ वि- शन्या ब्रह्मरन्ध्रेण निजदेहं विशुद्धया। पक्षाल्यान्त- रतिं पापं विरजो जायते नरः । ततः स्वशाखोक्तस्त्रानं कृत्वा ततोऽन्तर्जले अघमर्षणसूक्तं जपेत् ततो मत्र- स्नानं कुर्यात् आचम्य प्रणवेन प्राणायामं कृत्वा ऋ- प्यादिषडङ्ग विधाय अङ्कशमुद्रया आदित्यमण्डलात् तीर्थानि आवाहयेत ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः यानि वै वे ॥ तेन सत्येन मे देव तीर्थ देहि दि- वाकर ॥ गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति ॥ नर्मदे सिन्धुकावेरि जले ऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥ गा. यच्या त्रिवारं भूमौ जलं निक्षिप्य सप्तधा जलेन मूर्द्धानमभिषिञ्चा ततो वमितिबीजेन हादशवारं जलं अभिमत्रा ओं अदेत्यादि-अमुकगोत्रोऽहं अमुकदेवशर्मा सकलपापक्षयार्थं श्रीष्टदेवताप्रीत्यर्थ- स्नानमहं करिष्ये इति सङ्कल्प्य मूलोच्चारणपूर्वक त्रिनिमज्ज्योन्मज्ज्य सप्तवारं कलसमुद्रया खशिरसि जलं सिञ्चत् त्रिवारं गायत्र्या तनुं सिञ्चत् संक्षेपे- ण देवादीस्तर्पयेत् ओंदेवांस्तर्पयामि ओं ऋषीस्तर्प- यामि ओं पितृ स्तर्पयामि ओं गुरू स्तर्पयामि ओं परमगुरू स्तर्पयामि ओं परापरगुरू स्तर्पयामि ऑपर- मेष्ठीगुरू स्तर्पयामि ततो जलादुत्थाय वस्त्र सम्पीडा सझाल्य धोतवस्त्र परिधाय आचम्य गायच्या शिखां बढ़ा पीठस्थाग्निहोत्रोत्थितं भस्म गोपीचन्दनं वा तेन तिलकं दत्त्वा स्वशाखोक्तां प्रातःसन्ध्यां कुर्यात् ततो मवसन्ध्यां कुर्यात् तदाथा ऋष्यादिषडङ्गन्यासं कृत्वा वामहस्ते जलं निधाय दक्षहस्तेनाच्छादा हय वंलंरं इत्यभिमत्रा मूलमुच्चरन् गलितोदकविन्दुभिस्तत्त्वमु. सम्म मूईि सप्तधाभ्युक्षणं कृत्वा शेष जलं दक्षिणहस्ते समादाय तेजोरूपं ध्यात्वा ईडयाकृष्य पापं प्रक्षाल्य कृष्णवर्ण तज्जलं पापरूपं ध्यात्वा पिङलया विरेच्य पुरःकल्पितवजशिलायां फडितिमण पापपुरुष- खरूपं तजलं ताडयेत इत्यघमर्षणं कृत्वा अनलिना जलमादाय सूर्यमण्डलस्थायै श्रीसावित्र्यै अर्घ्य समर्पयामि नमः इत्ययं दत्त्वा गायत्री जपेत अष्टोत्त- रशतं जप्त्वा जपान्ते नैवेदातर्पणं कुर्यात् जले पद्म विभाव्य देवोमावाहयेत जलमयैरुपचारैः सम्पूज्य गायत्र्यन्ते सावित्रों तर्पयामि नमः इत्यष्टाविंशतिवारं षोडशवार वा सन्तर्प्य पूजाक्रमेण आवरणदेवतां त. पंयेत् अशक्तः मूलेन सन्तयं षडङ्ग तर्पयेत् ततो ह्रीं हंसः इत्यनेन सर्याय अयं दत्त्वा संहारमुद्रया देव- १३ ( ९८ ) तीर्थ च विसृज्य नमस्कृत्य जलमादाय खपाददृष्टिः देवी स्मरन् पूजागृहमागत्य हस्तौ पादौ प्रक्षाल्याच- म्य सामान्यायं संस्थाप्य मूलेनापूर्य मूलेन गन्ध पुष्पाभ्यां सम्पूज्य धेनुमुद्रां प्रदर्य मूलेनाष्टकम- भिमत्रा तेनोदकेन हारोड्ढे गं गणपतये नमः दक्ष- वामशाखयोः महालक्ष्म्यै नमः सरखत्यै नमः गङ्गायै नमः यमुनायै नमः धात्रे नमः विधात्रे नमः शङ्कनिधये नमः पननिधये नमः देहल्यां फट् नमः अशक्तः ऊर्दू गणेशं सम्पूज्य द्वारपालेभ्यो नमर्म सम्पूजयेत् ततो वामाङ्गसङ्कोचनपूर्वकं दक्षपादपुरःसरं मण्डपान्तः प्रविश्य नैते क्षेत्रपालाय नमः विधात्रे नमः अनन्तासनाय नमः पद्मासनाय नमः विम- लासनाय नमः इति। आसनं निधाय आसनोपरि हस्तं दत्त्वा आसनमत्रस्य मेरुपृष्ठ ऋषिः सुतलं छ- न्दः कूम्ो देवता आसनस्थापने(१) विनियोगः ओं पृथ्वि त्वया धृता लोका देवि त्वं विष्णु ना धृता । त्वं नधारय मां देवि(२) पवित्रं कुरु चासनम् । इत्यासनं सम्पूज्य उपविश्य दिव्यदृष्टा दिव्यान् विनामुत्सा रयेत् पार्णिघातत्रयेण भोमान् विनानुत्सारयेत् (१) आसमोपवेशने इतिपाठान्तरम् । (२) नित्यमिति पाठान्तरम् ।
। ९९ ) तालत्रयं कृत्वा अस्त्राय फडिति अन्तरीक्षगान् विनानुसारयेत् । ओं अपसर्पन्तु ते भूताः ये भूता भूमिसंस्थिताः॥ ये भूता विघ्नकर्तारस्ते नश्यन्तु शिवाज्ञया। अपक्रामन्तु भूतानि पिशाचाः सर्वतो- दिशम् ॥ सर्वेषामविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे इति विनानुत्सार्य तत आसने स्वस्तिकपद्मवीरासन उप- विश्य ओं आत्मतत्वाय स्वाहा ओं विदातत्त्वाय स्वाहा ओं शिवतत्त्वाय स्वाहा । इत्याचम्य करसम्पुट अना वामे गुरुभ्यो नमः परमगुरुभ्यो नमः परापर- गुरुभ्यो नमः परमेष्ठीगुरुभ्यो नमः दक्षे गं गणपतये नमः अग्रे श्रीसावित्र्यै नमः इति नमस्कृत्य भूतशुद्धि कुर्यात् देव्यर्नयोग्यतामाप्तये भूतशुद्धिमहं करिष्ये इति सङ्कल्प्यमूलाधार कुण्डलिनीसाईत्रिवलयोपेतां विषतन्तुनिभां ध्यात्वा हुं बोजेन उत्थाप्य हृदयमा- नीय प्रदीपकलिकाकारं जीवं गृहीत्वा सइतिमन्त्रेण ब्रमणि संयोज्य पादादिजान्वन्तं पृथ्वी विभाव्य जा- वादिनाभ्यन्तं जलं नाभ्यादि हृदयान्तं वहिं हृद- पादिन मध्यान्तं वायुं भ्रमध्यादिमस्तकान्तं आका विभाज्य भुवं जले जलं वह्नौ वढिं वायो वायु- माकाशे आकाशं वियदहङ्गारे अहङ्कारं महत्तत्त्वे महत्तत्वं प्रकृतौ प्रकृति आत्मनि विलाप्य ब्रह्ममयो ( १०० ) भूत्वा दक्षकुक्षौ अतहासनात्मकं पापपुरुष ध्यात्वा वामनासया यं इति वायुबीजेन हात्रिंशदार वायु मापूर्य चतुःषष्टिवारं कुम्भयित्वा षोडशवारं रेचयेत् तेन पापपुरुषं शुष्क विभाव्य पुनः रं बीजेन पूरक- कुम्भकरेचकं यथासंख्यं कृत्वा तेन पापं सन्दह्य पनः यं बीजेन यथासंख्यं पूरकादिकं विधाय देह दृढ़ विचिन्त्य जठरे यं नमः हृदि रं नमः दक्षांसे लं नमः ककुदि वं नमः वामांसे शं नमः हृदयादि- दक्षवाहौष नमः हृदादिवामवाहौसं नमः हृदाति, दक्षपादाग्रान्तम्।ह नमः।हृदादिवामपादाग्रान्तम्। लं नमः । हृदादिशिरःपर्यन्तम्। शं नमः । शिरसः पादपर्यन्तमितिमातृकान्यासः इत्येवं न्यासं विधा- य सरस्वती देवीं ध्यात्वा भूतशुद्धिं कुर्यात् ओं ह्रीं इत्याधारात कुण्डलिनी प्रदीपकलिकाकारां सुषुम्णा मार्गेण ब्रह्मपर्यन्तं यथाऽन्तर्नीत्वा परमशिवं प्रापयि- त्वा तयोः सामरस्य विभाव्य तत्तद्भ तानन्दामृत- धारया कुलगुरून् सन्तर्प्य पुनः षटचक्र भित्वा स्वस्थानमानीय वामकुक्षौ पापपुरुषमङ्गष्टमात्राकार कृष्णवर्ण रक्तश्मश्रुलं ध्यात्वा प्राणायामयोगेन शोष णादि कुर्यात रमिति अग्निबीजेन षोडशवारजप्तेन दाहयेत वमितिवरुणबीजेन षोडशवारजप्तेन लमि ( १०१ ) तिभूवीजेन षोडशधा जप्तेन सात्मानं देहमुत्पादा प्राणप्रतिष्ठां कुर्यादितिभूतशुद्धिः ओं हों आं क्रों सोहं हंसः मम प्राणा इह प्राणाः। मम जीव इह स्थितः। मम वाङ्मनश्चक्षुःश्रोत्रजिह्वाघाणप्राणा इहा गत्य सुखं चिरं तिष्ठन्तु स्वाहा इतिप्राणप्रतिष्ठां वि- चाय पूर्ववत् प्राणायाम कृत्वा कमलारूपं स्वात्मानं विचिन्त्य हृत्कर्णिकायां ब्रह्माङ्कगतां श्रीसरस्वती वि चिन्त्य मानसैरुपचारैः सम्पूज्य श्रीचक्र विभाव्य माल्य वा योगपीठोपरि संस्थाप्य योगपीठपूजां कुर्यात् ओं ह्रीं मण्डूकाय नमः ओं ह्रीं कालाग्निरु- द्राय नमः ओं ह्रीं मूलप्रकृत्यै नमः ओं ह्रीं आधार शक्तये नमः ओं ह्रीं अनन्ताय नमः ओं ह्रीं पृथिव्यै नमः ओं हों सुधार्णवाय नमः॥ मध्ये।ओं ह्रीं स्वर्ण हीपाय नमः ओं ह्रीं कल्पवनाय नमः । पूरककुम्भ- करेचकं यथासंख्यं कृत्वा तेन पापं सन्दह्य पुनः वं बीजेन यथासंख्यं पूरककुम्भकरेचकं कृत्वा तेन ललाटचन्द्रादमृतवृष्टिं निपात्य लं वीजेन प्राणायाम कृत्वा अमृतं घनीकृत्य हं बोजेन प्राणायामं कृत्वा तेन आपादमस्तकान्तं शरीरमुत्पादा कुण्डलिनी ब- प्रणः सकाशात् निर्गम्य सोहं मवेण हृदि जीवं निधाय मूलाधारगतां ध्यायेत् इतिभूतशुद्धिः ॥
ܕܕܢܐ ( १०२ ) अशक्तःलं वरं यं हं इति हृदि हस्तं दत्वा त्रिः पठेत्॥ अथ प्राणप्रतिष्ठामत्रस्य ब्रह्मादा ऋषयः ऋगादीनि च्छन्दांसि प्राणशक्तिर्देवता आं बीज ह्रींशक्तिः की- कीलकं प्राणस्थापने विनियोगः। ब्रह्मविष्णुमहेश्वरे- भ्यः ऋषये नमः शिरसि। ऋगयजुःसामच्छन्दो- भ्योनमः मुखे प्राणशक्तिदेवतायै नमः हृदये आं बीजाय नमः गुह्ये ही शक्तये नमः पादयोःक्री कील- काय नमः नाभौ करसम्पुटं कृत्वा ॥ अथ षडङ्गानि आं हृदयाय नमः ह्रीं शिरसे स्वाहा की शिक्षा वषट् आं कवचाय हुं ह्रीं नेत्रत्रयाय वौषट् को अ- स्वाय फडितिदिगबन्धनं कृत्वा ध्यायेत् रक्ताब्धि- पोतारुणपद्मसंस्थां पाशाङ्कशाविक्षुशरा सिवाणाम् ॥ शूलं कपालं दधतीं करायः रक्तां त्रिनेत्रां प्रणमामि देवीम् ॥ इति ध्यात्वा हृदि हस्तं दत्त्वा मत्र त्रिः पठेत् ओं आं हों को यं रं लं वं शं षं सं हों हंसः मम प्राणा इह प्राणाः ओं आं ह्रीं क्रों यरल वंशंषं सं हों हंसः मम जीव इह स्थितः ओं आं ह्रीं क्रों यं र ल व श षं सं हों हंसः मम सर्वेन्द्रियाणि इह स्थितानि ओंआं ह्रींकोंयंरल वशंसं हों हसः मम वामन श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाधाणप्राणा इहागत्य सुखं चिरं तिष्ठन्तु स्वाहा अशक्तः आं ह्रीं को इति ( १०३ ) त्रिः पठेत् । अथ मातृकान्यासः। अं कं खं गंघ ङ आं अङ्गुाभ्यां नमः । ई च छ ज झं में ई तर्जनीभ्यां स्वाहा । उ ट ठ ड ढ ण ऊ मध्यमाभ्यां वषट् । एं तं थ द ध नं ऐं अनामिकाभ्यां हूं।ओं में मंओं कणिष्ठाभ्यां वौषट् । अं य र ल व श ष संह लं क्षं अंः अस्त्राय फट । अं कं खं गं घ ङ आं हृद याय नमः।इंच छ ज झ ई शिरसे स्वाहा। टं ठंड है णं ऊ शिखायै वषट । ए त थ द धं ने गवचाय हुं। ओं पं . वं भं में औं नेत्रत्रयाय वौषट । अयं रं लं व श ष स ह लं क्षं अंः अस्त्राय फट ॥ इति षडङ्गन्यासः इति विशुद्धमातृकान्या- सः । अं नमः ललाटे आं नमः मुखवृत्ते इनमः दक्षिणचक्षुषि ई नमः वामचक्षुषि उनमः दक्ष- कर्णे ॐ नमः वामकर्णे नमः दक्षनासायाम नमः वामनासायां लं नमः दक्षगण्डे लु नमः बामगण्डे ए नमः ओष्ठे ऐं नमः अधरे ओं नमः ऊद्ध दन्तपङक्तो औं नमः अधोदन्तपङ्क्तो अनमः ब्रह्मरन्ध्र : नमः मुखे के ख ग घ ङ नमः दक्षवा- हुमूलसन्ध्यप्रकेषु । च छ ज झं अं नमः वामवाहु- मूलसन्ध्याकेषु । ट ठ ड ढ ण नमः दक्षपादमूल- सन्ध्याकेषु । तं थं द धनं नमः वामपादमूलसन्ध्य- - ( १०४ ) ग्रकेषु। पं नमः दक्षपाचे फं नमः वामपायें बं नमः पृष्ठे में नमः नाभौ म नमः उदरे यं नमः हृदि रं नमः दक्षस्कन्धे लौं नमः ककुदि वं नमः वामस्क- न्धे शं नमः हृदादिदक्षकरे षं नमः हृदादि वामकरे सं नमः हृदादिदक्षपादे हैं नमः हृदादिवामपादे लौं नमः हृदादुरदरे क्षं नमः हृदादिमुखे ओं नमः शिरसः पादपर्यन्तमिति वाह्यमातृकान्यासः । श्रीसावित्रीमातृमध्ये। मणिगेहाय नमः। मध्ये । चिन्तामणिमण्डपाय नमः तत्र श्मशानाय सः तत्र धर्माय नमः ज्ञानाय नमः वैराग्याय नमः । तद्दामे। अधर्माय नमः अज्ञानाय नमः अवैराग्याय नमः अनैश्वर्याय नमः । तदुपरि। मं वह्निमण्डलाय नमः अं अर्कमण्डलाय नमः सों सोममण्डलाय नमः सं सत्त्वाय नमः रं रजसे नमः तं तमसे नमः मूलं सहस्रदलकमलाय नमः मूलं संविन्नालाय नमः प्रकृतिमयपञ्चेभ्यो नमः विकृतिमयकेसरेभ्यो नमः पञ्चाशदीजभूषितकर्णिकायै नमः इत्यक्षतपु- पैरभ्यर्च्य श्रीयोगपीठोपरि श्रीचक्र विभाव्य साधार पात्रं स्वाग्रतः संस्थाप्य सामान्यायं स्थापयेत् तत्र खवामे त्रिकोणवृतचतुरस्र मण्डलं विधाय मलमु चार्य श्रीसरस्वतीसामान्याय॑मण्डलाय नमः ओं -- ( १०५ ) नमः त्रिकोणे ही नमः दक्षे ऐनमः वामे तत्र चतुरले ओं नमः ईशाने ह्रीं नमः आग्ने ये ऐं नमः नळते ओं नमः वायव्ये ही नमः मध्ये ऐं नमः सर्वदिक्षु इति पुष्पाक्षतैः सम्पूज्य तत्र म ण्डले अस्त्राय फडिति त्रिपादिकां प्रक्षाल्य संस्था- प्य अग्निमण्डलाय हादशकलात्मने नमः इति स. म्पूज्य मूलं सप्ताभिमत्रितं कृत्वा गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति। नर्मदे सिन्धुकावेरि जले इस्मिन् सन्निधिं कुरु॥ इति तीर्थमावाह्य शुद्धं भाव- येदिति सामान्याविधिः ॥ अथ कलशस्थापनम् ॥ सामान्यार्घस्य वामे त्रिकोणषटकोणवृत्तमतुरस्त्रम- ण्डलं कृत्वा तन्मण्डलं मूलेनाभ्वच॑ मूलमुच्चार्य श्रीसरस्वतीकलशमण्डलाय नमः ततः पूर्ववन्मूलेन मण्डलमभ्यर्च्य तत्र प्रक्षालितत्रिपादिकां संस्थाप्य दध्यक्षतपुष्पैः सम्पूज्य तत्रानामिकाङ्गष्टकरामृत- धारापातेन कलशमापर्य ओं हां ह्रीं हूँ ह्रौं हः अमृतेन अमृतेश्वरि अमृतोद्भवे अमृतं श्रावय श्रा- वय भृगुशापं मोचय मोचय ओं ह्रीं श्रीं सुरादेव्यै फडिति सप्तधाभिमन्त्र्य ओं ह्रीं श्रीं हसक्षमलवरयूं सहक्षमलवरयों आनन्दभैरवाय नमः वौषट् ओं ह्रीं श्रीं आनन्दभैरवाय सुरादेवीपादुकाभ्यां नमः १४ ( १०६ ) इत्यभ्यर्च्य धेनुयोनिमुद्र प्रदर्य मत्स्यमुद्रया च्छा- दयेत् इतिकलशस्थापनं कुर्यात् ओं ही सूर्यमण्ड- लसम्भूते वरुणालयसम्भवे। अमाबीजमये देवि शुकशापादिमुच्यताम॥ओं न्हीं वेदानांप्रणवो बीज ब्रह्मानन्दमयं यदि। तेन सत्येन ते देबि ब्रह्महत्यां व्यपोहतु॥ओं ही एकमेव परं ब्रह्म स्थूलसूक्ष्ममयं ध्रुवम्। कचोद्भवां ब्रह्महत्यां तेन ते नाशयाम्य- हम् ॥ ओं ही पावमानः परानन्दः पावमानः परो रसः। पावमानं परं ब्रह्म तेन ते पावयाम्यहम् ॥ ओं -हीं कृष्णशापविनिर्मुक्ता त्वं मुक्ता ब्रह्मशाप- तः। विमुक्ता रुद्रशापेन पवित्रा भव साम्प्रतम् ॥ इति सम्पूज्य मूलं त्रिधा जपेत् तस्योपरि धेनुयोनि- मत्स्यमुद्राः प्रदर्य कुम्भं पूर्णाभियुक्तं स्वधामयं ध्या- त्वा तत्वमुद्या च्छादयेदिति द्रव्यशुद्धिः । ओं नहीं कृतावतारो हरिणा कलिना पीडितं जमत् । लिना निगृहीतं तु कौलिकानां हिताय च । भका- नीपरितोषार्थ खयं मीनो ऽभवद्धरिः॥ मीनोपरि मूलं त्रिधा जपन् मुद्रात्रयं प्रदर्य ओं ऐं छागला- दिगवान्तादिकृतरूपाय वै नमः॥ पूजार्थ देवदे- व्योश्च पवित्रा भव साम्प्रतमिति ओं सरस्वतीयय- प्रार्थमाकलितानि सिद्धये ॥ वस्तूनि सुरभेयानि - -- ( १०७ ) पवित्रा भव साम्प्रतमिति ॥ मूलं त्रिधा जपन् भु- द्रात्रयं प्रदर्य कलशादुत्तरतः पादयार्थ्याचमनीयप- वित्राणि संस्थाप्य गुरुशक्तिवटुकसाधकपात्राणि सं स्थाप्य सामान्याय॑वत् सम्पूज्य श्रीचक्र पूजयेदि- ति पात्रस्थापनम् ॥ कामकलारूपमात्मानं ध्यात्वा मूलेन देवीमावाह्य देवेशि भक्तिसुलभे परिवारसम. विते। यावत्त्वां पूजयिष्यामि तावद्देवि विहावह ॥ इत्यावाहनमुद्रां प्रवर्य श्रीब्रह्मसहिते सरस्वति इ- सागच्छ इहागच्छ इहावह इहावह इह सन्निधेहि इह सन्निथा भव इह सन्निधा भव स्वाहेति सन्निध्य आं ऐहीं सः सरखत्याः प्राणा इह प्राणाः । जीव इह स्थितः। सर्वेन्द्रियाणि। वामनश्चक्षुःश्रोत्रजिह्वाधा- णप्राणा इहागत्य सुखं चिरं तिष्ठन्तु स्वाहेति देव- देव्योः जीवितं विन्यस्य चतुरिपूजां कुर्यात् । ओं नहीं ऐं गं गणपतये नमःधं धर्मराजाय नमःवं वरु णाय नमः कुंकुवेराय नमः इति पुष्पैरभ्यर्च्य पूर्वद- क्षिणपश्चिमोत्तरेषु प्रथमावरणम्। इइन्द्राय नमः रं अग्नये नमः धर्मराजाय नमः निं नितये नमः वं वरुणाय नमः वां वायवे नमः कुंकुवेराय नमः ई ईशानाय नमः गन्धाक्षतपुष्पैः लोकपालपूजा त्रिरेखासु हितोयावरणम् । स्वगुरु पूजयामि तर्पया- ( १०८ ) मि नमः। परमगुरु पूजयामि तर्पयामि नमः । परा- परगुरु पूजयामि तर्पयामि नमः । परमेष्ठिगुरु पूज- यामि तर्पयामि नमः । वामावर्तेन तृतीयावरणम् ॥ वाग्देवीअसिताभैरवयुतपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। सरस्वतीचण्डेश्वरभैरवयुतपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। वाणी उन्मत्तभैरवयुतपादुकां पूजया मि तर्पयामि नमः इतिनागपत्रेषु वामावर्तेन पूजये दिति चतुर्थावरणम् ॥ अम्बालिकाम्बायाः पादुका पूजयामि तर्पयामि नमः । विदाधरासंहारभैरवयु : तपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। वीणामुखीकपा- लभैरवयुतपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। अम्बा- याः पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। बगलापादुकां- पूजयामि तर्पयामि नमः। छिन्नशोर्षापादुकां पूजया मि तर्पयामि नमः। अम्बिकापादुकां पूजयामि तर्प- यामि नमः।भगपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ षट्कोणेषुदक्षिणावर्तेन पञ्चमावरणम्। कालिकायाः पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। त्रिपुरापादुकां पू- जयामि तर्पयामि नमः दुर्गापादुकां पूजयामि तर्प- यामि नमः। ईशानाग्ने यक्रमेण षष्ठमावरणम् ॥ मू- लविदा सतधा उच्चार्य श्रीसरखती देवी ब्रास- हितां सपरिवारों सायुधां पूजयामि तर्पयामि नमः।
( १०९ ) मूलं सप्तधा जप्त्वा पूस्तकं पूजयामि तर्पयामि नमः । मूलं ससधा जप्त्वा घटं पूजयामि तर्पयामि नमः । मूलं ससधा जप्त्वा विन्दौ सम्पूज्य मूलं त्रिधा जप्त्वा श्रीशिवसहिताय सरस्वत्यै गन्धाक्षतपुष्पधूप- दीपनैवेदापञ्चामृतोपस्तरणमसि स्वाहेति वलिमुत्स ज्य ओं ही देवीपुत्र बटुकनाथ कपिलजटाभारभा- सुर भास्करत्रिनेत्र ज्वालामुख इमां वलिपूजां गहू गृह मम वाञ्छितसिद्धिं देहि देहि इति दक्षे ॥ओं ट्यां यी योगिनीभ्यः स्वाहा इत्युत्तरे ॥ ओं न्हीं क्षा क्षेत्रपालाय वौषडिति पश्चिमे ॥ ओं गां ग्लों गण- पतये नमः इतिपूर्वे ॥ ओं सौं सर्वविदभ्यो भू- तेभ्यः स्वाहेति वलिमुत्सृज्य मैतों दिशं संस्था- प्य पूर्ववत् मनसङ्कल्पं विधाय मूलेन षडङ्ग कृत्वा देवीं ध्यात्वा मालामभ्यर्च्य दक्षहस्ते धृत्वा यथाश- क्ति मूलविदां जपेत्। ततो गुह्यातिगुह्यगोत्री त्वं गृहाणास्मस्कृतं जपम् ॥ सिद्धिर्भवतु मे देवि त्वत्त- सादान्महेश्वरि ॥ जपं देव्या हस्ते समर्प्य तेजो- रूपं जपफलं गृहीत्वा देवदेव्योरग्रतः कवचसहस्त्र- नामस्तवपाठं विधाय प्रातःप्रभृतिसायान्तं साया दिप्रातरन्ततः। यत्करोमि जगन्मातस्तदस्तु तव पूजनम् ॥ इतिपुष्पाञ्जलिं दत्त्वा योनिमुद्रया प्रणम्य - पूर्वे मां ( २ ) वादिनी ॥१५॥शं षं सं हं कटिं पातु देवी श्रीव- गलामुखो। ऊरू लंक्ष सदा पातु सर्वविदाप्रदा शिवा ॥ १६ ॥ सरस्वती पातु जके रमेश्वरप्रपूजि- ता। ओं न्हीं ऐं हीं पातु पादौ पादपीठनिवासिनी ॥१७॥ विस्मारितं च यत्स्थानं यद्देशो नामवर्जितः। तत्सर्व पातु वागेशी मूलविदामयी परा ॥१८॥ पातु वाग्देवी वागेशी वहिके च माम् । स रस्वती दक्षिणे च नेत्ये चानलप्रिया ॥१९॥प- श्चिमे पातु वागीशा वायो वेणामुखी तथा। उत्तरे, पातु विदा शान्यां विदाधरी तथा ॥ २०॥ अ- सिताङ्गो जलात् पातु पयसो रुरुभैरवः । चण्डश्च पा- वातान्मे क्रोधेशः पातु धावतः ॥२१॥ उन्मत्त- स्तिष्ठतः पातु भीषणश्चाग्रतो ऽवतु। कपालो मार्ग- मध्ये च संहारश्च प्रवेशतः ॥ २२ ॥ पादादिमूर्धप- र्यन्त वपुः सर्वत्र मे ऽवतु । शिरसः पादपर्यन्तं देवी सरखतो मम ॥२३॥ इतीदं कवचं वाणीमब्रगर्भ ज यावहम् । त्रैलोक्यमोहनं नाम दारिद्राभयनाशनम् ॥२४॥ सर्वरोगहरं साक्षात् सिद्धिदं पापनाशनम्। विदाप्रदं साधकानां मूलविदामयं परम् ॥२५॥ परमार्थप्रदं नित्यं भोगमोक्षेककारणम् । यः पठेत् कवचं देवि विवादे शत्रुसङ्गटे ॥ २६ ॥ वादिमुत्रं - तु
( १९३ )
स्तम्भयित्वा विजयी गृहमेष्यति । पठनात् कवच-
स्यास्य राज्यकोपः प्रशाम्यति ॥२७॥ त्रिवारं यः पठे-
द्रात्रौ श्मशाने सिद्धिमाप्नुयात्। रसैर्भूर्जे लिखेदर्म
रविवारे महेश्वरि ॥ २८ ॥ अष्टमन्धैर्लाक्षया च
धूपदीपादितर्पणैः। सुवर्णगुटिकां तत्स्थां पूजयेत्
यत्रराजवत् ॥ २९ ॥ गुटिकैषा महारूपा शुभा सर-
खतीप्रदा। सर्वार्थसाधनी लोके यथाभीष्टफलप्रदा॥
३० ॥ गुटिकेयं शुभा देव्या न देया यस्य कस्यचि-
त्। इदं कवचमीशानि मूलविदामयं ध्र वम् ॥
३१॥ विदाप्रदं श्रीप्रदं च पुत्रपौत्रविवर्द्धनम् । आयु
ष्करं पुष्टिकरं श्रीकरं च यशःप्रदम् ॥ ३२॥ इतीदं
कवचं देवि त्रैलोक्यमोहनाभिधम् । कवचं मत्रगर्भ
तु गोपनीयं स्वयोनिवत् ॥ ३३ ॥
इतिश्रीरुद्रयामले तन्त्रे दशविद्यारहस्ये सरस्वतीकवचं
सम्पूर्णम् ॥
सरखतोकवचान्तरम् ।
नारायण उवाच। कवचं शृणु विपेन्द्र यदत्त
विधिना पुरा। विश्वस्रष्टं विश्वजयं भृगवे गन्धमा-
दने ॥१॥ भृगुरुवाच । ब्रह्मन् वेदविदां श्रेष्ठ ब्रह्मज्ञान
विशारद । सर्वज्ञ सर्वजनक सर्वेश सर्वपूजित ॥२॥
( ११४ ) सरखयाश्च कवनं ब्रूहि मे त्वं कृपानिधे। अयात याममत्राणां समूहसंयुतं परम् ॥३॥ ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स पूवक्ष्यामि कवचं सर्वकामदम् । श्रुतिसारं च श्रुत्युक्त तथा च श्रुतिपूजितम् ॥ ४॥ उक्त कृष्णेन गोलोके मह्य वृन्दावने वने। रासेश्वरेण रासेन स्थि- तेन रासमण्डले॥५॥ अतीवगोपनीयं च कल्पवृक्षसम परम्। अश्रुताज्ञातमत्राणां समूहश्च समन्वितम् ॥ ६॥ यद्धृत्वा पठनाद्ब्रह्मन् बुद्धिमांश्च वृहस्पतिः । यद्धृत्वा भगवान् शुक्रः सर्वदैत्येषु पूजितः ॥७॥ पठनाद्धारणादाग्मी कवीन्द्रो वाल्मीको मुनिः । खायम्भुवो मुनिश्चैव यहत्वा सर्वपूजितः॥८॥ कपिलो गोतमः कण्वः पाणिनिः शाकटायनः । ग्र- न्थकारश्च यद्धत्वा दक्षः कात्यायनः खयम् ॥९॥ धृत्वा वेदविभागं न पुराणान्यखिलानि च । चकार लीलामात्रेण कृष्ण पायनः स्वयम् ॥१०॥ शाता- तपश्च संवत्तॊ वशिष्ठश्च पराशरः। यद्धृत्वा पठनाद ग्रन्थं याज्ञवल्क्यश्चकार सः ॥ ११ ॥ ऋष्यशृङ्गो भर- हाजश्चास्तीको देवलस्तथा। जैगीषव्यो ऽथ जावा- लियद्धृत्वा सर्वपूजितः॥१२॥ कवचस्यास्य विन्द्र ऋषिरेष पूजापतिः । वयं हि वृहतोश्छन्दो देवो रा- सेश्वरः पूभुः॥१३॥ सर्वतत्वपरिज्ञानसर्वार्थसाध ( ११५ ) नेषु च । कवितासु च सर्वासु विनियोगः प्रकीर्तितः ॥ १४ ॥ ओं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा शिरो मे पातु सर्व- तः। ह्रीं वाग्देवतायै स्वाहा भालं मे सर्वदावतु ॥ १५ ॥ओं श्रों हों ब्राह्मो स्वाहा भालं मे सर्वदावतु। ओं श्रीं ह्रीं ब्राझो स्वाहा दन्तपक्तिं सदावतु ॥ १६ ॥ ओं श्रीं ह्रीं ग्रीवां कण्ठं मे श्री सदावतु । ह्रीं विदाधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा वक्षः सदावतु ॥ १७ ॥ ओं ह्रीं विदावरूपायै स्वाहा मे पातु नाडिकाम् । ओं ह्रीं क्लों च वाण्यै स्वाहा मम पृष्ठं सदावतु ॥१८॥ ओं सर्ववर्णात्मिकायै पादयुग्मं सदावतु। ओं सर्व कण्ठवासिन्यै स्वाहा मम पाच्यां सदावतु ॥ १९ ॥ ओ सर्वजिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहाग्निदिशि रक्षतु। ओं ऐ श्रीं क्लीं सरखत्यै बुधजनन्यै स्वाहा ॥ २०॥ स- ततं मनराजोऽयं दक्षिणे मां सदावतु। ओं ऐं ह्रीं पुष्करवासिन्यै स्वाहाधो मां सदावतु ॥२१॥ ओं ग्रन्थबोजस्वरूपायै स्वाहा मां सर्वतोऽवतु। इति ते क थितं विपू सर्वमबौघविग्रहम् ॥२२॥ इति विश्वजयं नाम कवचं ब्रह्मरूपकम् । पुरा श्रुतं धर्मवक्तात् पर्वते गन्धमादने ॥२३॥ तव ने हान्मयाख्यातं पूवक्तव्यं न कस्यनित् । गुरुमभ्यर्च्य विधिवत् वस्त्रालङ्कारच- न्दनैः॥२४॥ पूणम्य दण्डवद्भूमौ धारयेत् कवचं ( ११६ ) सुधीः । पञ्चलक्षजपेनैव सिद्धं तु कवचं भवेत् ॥२५॥ यदि स्यात् सिद्धकवचो वृहस्पतिसमो भवेत्। महा- वाग्मी कवीन्द्रश्च त्रैलोक्यविजयी भवेत् ॥२६॥ श क्रोति सर्व छेत्तुं स कवचस्य पूसादतः। इदं ते कार्ण- शाखोक्त कथितं कवचं मूने ॥२७॥ स्तोत्रं पूजावि- धानं च ध्यानं च वन्दनं तथा। इति ब्रह्मवैवर्ने प्रकृतिखण्डे सरस्वतीकवचं समाप्तम् ।। - अथ सरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् । देव्युवाच। भगवन् देवदेवेश शरणागतव- त्सल । वागेश्या नामसाहस्रा कथयखानुकम्पया ॥ १॥ भैरव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नामसा- हस्रामुत्तमम् । प्रकाश्यं दुर्लभं लोके दुःखदारिद्रा- नाशनम् ॥२॥ महापातककोटीनां परमैश्वर्यदाय- कम् । सर्वांगमरहस्याढ्य देवानामपि दुर्लभम् ॥३॥ समस्तशोकशमन मूलविदयामयं परम् । सर्वमन्त्रमयं दिव्यं भोगमोक्षफलप्रदम् ॥ ४॥ देवीसरस्वतीना- मसहस्र पापनाशनम् । अस्य श्रीसरखतीसहस्रना मस्तोत्रस्य श्रीकण्व ऋषिः विराट् छन्दः श्रोसर- स्वती देवता ओं बीज ह्रीं शक्तिः ऐ कीलक श्री- भोगापवर्गसिद्ध्यर्थे जपे पाठे विनियोगः। ओं ह्रीं ( ११७ ) ऐं ह्रीं महावाणी विदा विदोश्वरी तथा ॥५॥ सरखती च वागेशी देवीश्रीभगमालिनी। महाविदया महामाता महादेवो महेश्वरी॥६॥ वेणा वेणमुखी भव्या कुलाकुलविचारिणी । अमूर्तामूर्तरूपा च विदा चैकादशाक्षरी॥७॥ स्वरूपा निर्गुणा सत्त्वा मदिरारुणलोचना। साध्वो शूलवती शाला सुधा कलसधारिणी॥८॥ खगिनी पद्मिनी पद्मा पद्म- किअल्करक्षिता। धराधरेन्द्रजनिता दक्षिणा दक्षजा दया ॥९॥ दयावती महामेषा मोदिनी बोधिनी गदा। गदाधरार्चिता गोवा गङ्गा गोदावरी गया ॥१०॥ महाप्रभावसहिता महामेधा महाधृतिः । महामोहा महातुष्टिः महापुष्टिर्महायशाः ॥ ११ ॥ वरप्रदा वोरगम्या वीरमाता वसुन्धरा । वयो- दाना वयस्या च वीरभूरिनन्दिनो ॥ १२ ॥ वाला सरस्वती लक्ष्मीः दुर्गा दुर्गतिहारिणी । खेटका- युधहस्ता च खरेशी खरसन्निधा ॥ १३ ॥ शरीरशोर्ष- मध्यस्था वैखरी च खरेश्वरी। वेदा वेदप्रिया वैदा चामुण्डा मुण्डधारिणी ॥१४॥ मुण्डमालार्चिता मुद्रा क्षोभनाकर्षणक्षमा। ब्राह्मी नारायणी देवी कौमारी चापराजिता ॥ १५॥ रुद्राणी च शचीन्द्रा- णी वाराही वीरसुन्दरी। नारसिंही भैरवेशी भैरवा ( १८ ) कारभीषणा ॥१६॥ नानालङ्कारशोभाढ्या नाग- यज्ञोपवीतिनी। वाणी वेणामुखी वीरा वीरेशो वोर- मर्दिनी ॥१७॥ वीरारण्यकभाव्या च वैरहा शत्रुघा- तिनी। वेदा वेदमयी विदा विधातृवरदा विभा॥ १८॥ बटुकी बटुकेशो च वसुहा वसुहारिणी। ब्रटुप्रिया वामनेत्रा लास्यहास्येकवल्लभा ॥ १९ ॥ अरूपा निर्गुणा सत्या भवानी भवमोचिनी। संसार- तारिणी तारा त्रिपुरा त्रिपुरेश्वरी ॥२०॥ त्रिकूटा त्रिपुरेशानी त्र्यम्बकेशी त्रिलोकधृक । त्रिवर्गेशी त्रयी व्यक्षी त्रिवर्गफलदायिनी ॥ २१॥ अतीव- सुन्दरी रम्या रेवा रावप्रिया रवा । देवेशी देवमाता च देवी देववरप्रदा ॥२२॥ धवप्रिया धवहरा दुः प्पूरा दुःखहा धवा। धर्मा धर्मप्रिया धीरा धनदा धनहारिणी ॥ २३ ॥ श्रीः कान्तिः कमला लक्ष्मीः पद्मा पद्मप्रिया हरा। कमला कमलेशानी कामदा कामपालिनी ॥ २४ ॥ कुलका कालकूटा न काली कपालिनी शिवा । खड्गा खड्गधरा खेटा खेटेशी खलनाशिनी ॥ २५॥ खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खेला खेलप्रिया सदा। शाम्भवी शाङ्करी शाम्बी शिवा शुभप्रियङ्करी ॥ २६ ॥ शिवरूपा शिवा भूताशि- वहा शिवभूषणा । शिवदाशिवहीं च शान्ता - ( ११९ ) श्रद्धा प्रबोधिनी ॥ २७॥ शुभदा शुद्धरूपा च सा- धकानां वरप्रदा। जीवरूपा जीवनादा जैनमार्गप्र- बोधिनी ॥२८॥ जेता जयत्री जयदा जगदभय- कारिणी। साकारूपा साझामुखा सानो शी साङ्क्षा- नाशिनी ॥ २९ ॥ साझादा बुद्धिदा नित्या योगमा गंप्रदर्शिनी। योगप्रिया योगगम्या योगेशी योगधा रिणी॥ ३०॥ योगयुजा योगयज्ञा योगज्ञा रोगना- शिनी। रोगप्रिया रोगहों रोगती रोगहा शिवा ॥ ३१॥ रोगराज्ञी रोगकरा रोग्यारोगप्रदा सदा। गङ्गा गोदावरो तापी तपसा वज्रदायिनी ॥ ३२ ॥ गया सरखतो देवो गयारूपा गयाश्रया। गोदा गोवर्द्धनेशानी गरलाशनवल्लभा ॥३३॥ गां ज्ञा- तबीजनिलया गारुडी गरुडात्मिका । गतिरूपा गतिशिवा गतिका राजभासिनी॥३४॥ गमनी गमकारी च गमकाभागमप्रदा। यमुना यामिनी यामी यमरूपा यमप्रदा ॥३५॥ यमेश्वरी यमी धात्री यमा यमविधारिणी। यमका यागविदा च यशःपापयशाप्रदा ॥३६॥ यशोदा पतिसेव्या च यशा यशःप्रदा शिवा। वितस्ता वैतिशीरूपा विदया विदावरप्रदा ॥३७॥वैदा विस्ताररूपा च वित्त- रूपा वित्तेश्वरी। सरी सरखतीरूपा सारसी च श ( १२० ) शिप्रभा ॥३८॥ शारदा शारहवीच चारचरण्यभू- पणा। गोदावरो गदाहस्ता गोपाला गोपद्धिनी। ३९॥ गोशृङ्गा गारुडरूपा प्रियाप्रियकरा सदा। प्रीतिदा प्रीतिहत्री च प्रेतस्था प्रेतनाशिनी ॥४०॥ प्रीतिभुक्ता स्पृहा चैव प्रीतानां क्षयकारिणी। प्रीते- शो प्रमदा सिद्धा प्रकृष्टा प्रकृतोत्तमा ॥४१॥ प्रवृ. त्ति तरूपा च वृत्तदा वृत्तिनाशिनी। वर्तुला वर्नु- लेशानी वृत्तता वर्तुलप्रदा ॥ ४२ ॥ अकाररूपा अ- मला निर्मला निर्मलेश्वरी। अस्वरूपा अकारेशी पापहा पाशहारिणी॥४३॥ परेशी परहारीच परा- परविहारिणी। परदा परमेशानी परमा परमेश्वरी ॥४४॥ चित्तदा चित्तहारी च चित्ता चित्तपूदा परा। फलदा स्फीतवस्त्रा च फकारा भीमनादिनी॥१५॥ फवर्णरूपा विमला फाल्गुणी विजयप्रदा। फेसख- स्तुरता पात्रो पुत्रदा पुत्रिका प्रभा ॥ ४६॥ पूभा- करी पूभेशानी पूभुरूपा पूभुः शिवा । चान्द्री चन्द्र करा चिन्ता ज्योत्स्नाजालविनाशिनी ॥ १७ ॥ तोरीचण्यकवर्णा च कृशाङ्गी कुलकूजिता । सर्वान- न्दवरूपा च सर्वसङ्कष्टतारिणी॥४८॥ नित्या नि- त्यमया नन्दा भद्रा नीलसरस्वती। गायत्री सुचरि- त्रा च कौलव्रतपरायणा ॥४९॥ हिरण्यगर्भा भू- ( १२१ ) गर्भा विश्वगर्भा यशखिनी । हेमचन्दनरम्याङ्गी दिव्यैश्वर्यविभूषिता ॥५०॥ जगन्माता जगद्धात्री जगतामुपकारिणी । ऐन्द्री सौम्या तथापाप्मा ब्रह्माणी वायवी तथा॥५१॥ आग्नेयी नै ती चैव ईशानी चन्द्रिकाधिका । सुमेरुतनया वन्दरा सर्वेषा मुपकारिणी ॥ ५२ ॥ लक्षजिह्वा सरोजाक्षी मुण्ड- सजविभूषणा । सर्वानन्दमयी सर्वा सर्वानन्दस्वरू पिणी ॥ ५३॥ धृतिमेंधा तथा लक्ष्मीः श्रद्धा पन्नग शायिनी। रुक्मिणी जानकी दुर्गा शून्या शून्यवती रतिः ॥ ५४॥ कामाख्या मोक्षदानन्दा मारसिंही जयप्रदा। महादेवरता चण्डी चण्डमुण्डविनाशिनी ॥५५॥ दीर्घकेशो सुकेशो च पिङ्गाकेशा महाकचा। भवानी भवपत्नी च भवभीतिहरा शची ॥५६॥ पौरन्दरी तथा विष्णुमाया माहेश्वरी तथा। सर्वेषां जननी नित्या सर्वाङ्गी वैरिमर्दिनी ॥ ५७॥ काष्ठा निष्ठा प्रतिष्ठा च ज्येष्ठा श्रेष्ठा जयावहा । सर्वसिद्धि- पूदा देवी सर्वाणो सिद्धसेविता ॥ ५८ ॥ योगेश्वरी योगगम्या योगा योगेश्वरपिया। ब्रह्म शरुद्रनमिता सुरेश्वरी वरपूदा ॥ ५९॥ त्रिवृतस्था त्रिलोकस्था त्रिविक्रमपदोद्भवा । खतारा तारिणी तारा दुर्गा सन्तारिणी परा ॥ ६०॥ सुतारिणी तारगतिभृति- ( १२२ ) स्तारेश्वरपूभा । गुह्यविदा महाविदरा यज्ञविदा सुशोभना ॥ ६१ ॥ अध्यात्मविदा वै पूज्या वपूस्था परमेश्वरी। आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिश्च यामिनी ॥२॥ गौरी वागीश्वरी गोश्रीर्गायत्री कम लोद्भवा। विश्वम्भरा विश्वरूपा विश्वमाता वसुन्धरा ॥६३॥ सिद्धिः स्वाहा स्वधा स्वस्ति सुधा सर्वार्थ- साधिनी। इच्छा सृष्टिः धृति तिः कीर्तिः श्रद्धा दया मतिः॥६॥श्रुतिमेधा धृतिश्चैव विश्वा विबुध- वन्दिता। अनसूया गतिर्धात्री काशश्वासहरा तथा ॥६५॥ पूतिज्ञा सत्कविर्भूतिदौंः पूभा विश्वभाविनी। स्मृतिर्वाग्विश्वजननी पश्यती मध्यमा समा॥६६॥ सन्ध्या मेधा पूभा भीमा सर्वाकाराभयपूदा । काची काया महामाया मोहिनी माधवपिया ॥६७ ॥ सौम्या भोगा महाभोगा भोगिनी भोगदायिका। प्रतीची कनकपूख्या सुवर्णकमलासना ॥ ६८ ॥ हिरण्यवर्णा सुश्रोगिह रिणी रमणी रमा। चन्द्रा हिरण्मयी ज्योत्ला रमा शोभा शुभावहा ॥ ६९ ॥ त्रैलोक्यसुन्दरी रामा रमा विभववाहिनी। पद्मस्था पद्मनिलया पद्ममालाविभूषिता॥७॥ पद्मयुग्मधरा कान्ता दिव्याभरणभूषिता। महानारायणी देवी वैष्णवी वीरवन्दिता ॥१॥ कालसङ्कर्षिणी धोरा ( १२३ ) तस्वसङ्कषिणी. हरा। जगत्सम्पूरणी विश्वा महा- भैरवभूषणा ॥७२॥ वारुणी वरदा वाच्या घण्टा- कर्णपूजिता। नृसिंही भैरवी ब्राह्मी भास्करी व्योम चारिणी॥७३॥ ऐन्द्रो कामधनःसृष्टिः कामयोनि- महापूभा। वृक्षवेशा महाशक्तिः बीजशक्तात्मदर्शना ॥७४॥ गरुडारूहृदया चान्द्री च मधुरानना महोग्ररूपा वाराही नारसिंही हतापरा ॥७५ ॥ युगान्तहुतभुगज्वाला कराला पिङ्गला करा । त्रैलोक्यभूषणा भीमा श्यामा त्रैलोक्यमोहिनी ॥ ७६ ॥ महोत्कटा महारामा महाचण्डा महाशना । शकिनी लेखिनी स्वस्था खिटिनी खेचरीश्वरी ॥ ७७॥ भद्रकाली चित्ररूपा कौमारी भगमालिनी कल्याणी कामधुक ज्वालामुखी चोत्पलमालिका ॥ ७॥ बन्धुका धनदा सूर्यहृदया नागहस्तिका। अजिता कर्षिणो रोतिर्भुशुण्डी गरुडासना ॥ ७९ ॥ वैश्वानरी महामारी महाकालविभूषिता। महाम- यूरी विभवा सर्वानन्दा रतिप्रदा ॥ ८०॥ तद्गतिः पद्ममाला च वधूवेगविभाविनी। भाविनी सक्रिया देवसेना हिरण्यरसिनी॥ ८१॥ सहस्त्रदा यज्ञमाता हस्तिनादप्रबोधिनी। विरूपाक्षी विशालाक्षीभक्तानां जयरक्षिणी ॥८२॥ बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूप - ( १२४ ) वर्जिता। घण्टानिनादबहुला जीमूतघननिःखना ॥ ८३॥ आर्या सौर्या सुमध्या च धर्मकामार्थमोक्षदा। भक्तार्तिशमनो भव्या भवबन्धविमोचिनी॥८४॥ दीक्षा वीक्षा परोक्षा च समीक्षा वीरवत्सला । अति- सिद्धा सुसिद्धा च बेदविदा धनार्चिता ॥ ८५॥ खदीप्तलिलिहाना च कराली विश्वपरकी। चिदा- काशरुचा राज्ञी तोषिनी विन्दुमालिनी ॥८६॥ क्षीरधारा सजलदा स्वप्रभा च स्वरार्चिता। हव्य- गर्भा चाज्यगर्भा जुह्वती यज्ञसम्भवा ॥ ८७ ॥ सर्व कामप्रभा भद्रा सुभद्रा सर्वमङ्गला। श्वेता सशुक्ल- वसना शुक्लमाल्यानुलेपना ॥ ८८॥ हंसाहितकरी हंसी हज्जा हृत्कमलालया। सितातपत्रा सुश्रोणिः पद्मपत्रायतेक्षणा॥८९॥सावित्री सत्यसङ्कल्पा कामदा कामदायिनी। दर्शनीया दशा दक्षा स्पृश्या सेवा वराङ्गना ॥९०॥ भोगप्रिया भोगवती भोगीन्द्रशय- नासना । अद्रिपुष्करिणी पुण्या पोषिणी पाप- सूदिनी ॥ ९१॥ श्रीमती च शुभाकारा परमैश्वर्य- भूतिदा। अचिन्त्यानन्तविभवा भावाभावविभाविनी ॥ ९२ ॥ सुश्रोणिः सर्वदेहस्था सर्वभूजनसंस्कृता। वाला वलाहका देवी गौतमी गोकुलालया॥ ९३ ॥ तोषणी पूर्णचन्द्राभा एकानना शतानना। शतक्रतु. - ( १२५ ) प्रिया शर्मदायिनी शर्मसुन्दरी ॥९४ ॥ शिवप्रिया श्येनहस्ता सुकेशी शुक्रसुन्दरी। शुक्रप्रिया शुक्र- रतिः शुक्रष्टा शुक्रसुन्दरी ॥९५॥ शुक्रानन्दा शुक्र रसा शुक्रिणी शुक्रसूदनी। शोकहा शोकमालाच्या शुक्ला शोकैकसुन्दरी ॥ ९६ ॥ शुक्लावासा शुक्लमुखी शोभनाश्वशुभा स्मृता।भगेश्वरी भगावासा भोगिनी भोगवल्लभा ॥९७॥ नवपीठनिवासस्था शिवदा शिव सुन्दरी । नवेन्द्रियैकनिलया गौरी गीर्वाणसुन्दरी॥ ९८॥ नवगाथा रमाकाशा गाथा गुगणसुन्दरी। नवरत्नविभूषाढ्या ब्राह्मी ब्रह्माण्डसुन्दरी ॥ ९९ ॥ नवदीपैकवसना पीता पावनसुन्दरी। नवपन्नग- हाराढ्यप्रान्ता पन्नगसुन्दरी ॥ १०॥ नवमातृक्रमो लासा नव्या नक्षत्रसुन्दरी। कलापिनी कालगम्या भयदा भयनाशिनी ॥१॥सौदामनी मेघरवा दैत्य- दानवमर्दिनी। जगन्माता भवकरी भूतधात्री सु. दुर्लभा ॥२॥ धन्या धन्येश्वरी भव्या रत्नधामाशु- वर्द्धिनी। गान्धर्वी रेवती गङ्गा शकुनी विमलानना ॥३॥ दुर्गशान्तिकरी चैव तापसी मलयालया। आज्या च वस्त्रकौमारी खेशया कुशुमाश्रया ॥४॥ जगतश्रीपा सिंहरथा दुर्जया खगवाहना। मनोभवा कामनरी सिद्धिदा सिद्धसेविता ॥५॥ व्योमलक्ष्मी- ( १२६ ) महालक्ष्मीस्तेजोलक्ष्मीः स्वतेजसा। रसलक्ष्मीर्जग- योनिर्गन्धलक्ष्मीर्वनाश्रया॥६॥ श्रावणे श्रुतिदा नेत्रा रसनाप्रान्तचारिणी। विरिञ्चिमाता विभवा वरदा जुबाहना ॥७॥ वीरा वीरेश्वरी वन्दना विशोका वसुवर्धिनी। अनाहता कुण्डलिनी नलिनी वनवासिनी॥८॥राजगन्धर्ववनिता सुरेन्द्रनमिता सती। सिनीवाली कुहू राका महोत्पलनिवासिनी॥ ९॥ अरुन्धती वसुमती भार्गवी विष्णुदेवता। मायूरी वज्रवेताली वज्रहस्ता वरानना॥१०॥अनघा धारिणी धोरा धमनी मणिभूषणा । राजश्रीरूपसहिता ब्रह्म- श्रीब्रह्मवन्दिता ॥११॥ जयत्री जयदा जेया स्वर्ग- श्रीः खर्गतिः सदा। वलाका त्वङ्करहिता विशाला दीपनी रतिः ॥ १२॥ संबोधिनी हारिणी च प्रभावा भवभूतिदा। अमृतस्यन्दिनी जीवजननी घटिका- श्रिता ॥ १३ ॥ धूम्रा कलावती प्राणा भाखरांशुमती शुभा। शुण्डाध्वनिः सती सृष्टिर्षिकृष्टोरेवतीति च ॥ १४॥ प्रायणी प्रायदा प्रख्या विश्वा पाण्डववासिनी। ओं ऐं ह्रीं श्रीं सरस्वती देवी चैकादशाक्षरी॥१५॥ इति वाण्याः परं नाम्नां सहस्र शिवभाषितम् । सर्व- म कनिलय सुन्दरीमानसप्रियम् ॥ १६ ॥ नव- तत्वमयं दिव्यं ब्रह्माण्डान्तसुधामयम् । भोगापवर्गदं ( १२७ ) पुण्यं सर्वतीर्थंकसाधकम् ॥१७॥ वरदं सर्वदा शान्तं ग्रहाणां शान्तिकृत् परम् । भूतप्रेतपिशाचानां यक्ष- राक्षसभीतिषु ॥१८॥ पठेद्दा पाठयेन्नाम्नां सहस्र मत्रगर्भकम् । दूरादेव पलायन्ते खगेशादिव पन्नगाः ॥१९॥ कुष्ठादयो महारोगाः शममेष्यन्ति पाठनात्। साधकस्य सदा पुण्यवर्द्धनं धनवर्द्धनम् ॥ २० ॥ सर्वयझै कफलदं सर्वमत्रे कसाधनम् । भूर्जत्वचि लिखेन्मत्री रविवारे च साधकः ॥ २१॥ मारयेद्रिपु- सङ्घातान् साधयेन्मत्रसञ्चयम । आकर्षयेदप्सरसः उच्चाटयति वैरिणः ॥ २२ ॥ पठनाच्छ्रवणात् सत्य धारणात्साधकोत्तमः । इह लोके सुखी भूत्वा परत्र त्रिदिवं व्रजेत् ॥ २३॥ पठेन्नाम्नां सहस्र तु साधको मुच्यते भयात् । कल्पकोटिशतैरम्यैः कल्पकोटिशतै- रपि ॥२४॥ प्रभावमेषां नाम्नां वै सहस्रस्य च वर्णि- तुम्। न शक्तो ऽस्मि न शक्तो ऽस्मि पञ्चास्ये न युतः शिवे ॥ २५॥ अलं विस्तारमात्रेण यः पठेत् साधकोत्तमः । विचरेभुवने ऽप्येको यथाहं भैरवो- त्तमः ॥ २६ ॥ इति नाम्नां सहस्र तु सर्वमन्त्र क- रूपकम् । वागीश्याः सर्वसर्वखे रहस्य स्वर्गवासि- नाम् ॥ २७ ॥ गुह्य गुप्त सदा गोप्यं गोप्तव्यं पशु- सङ्गटे। अदीक्षिते शठे क्रूरे निःसत्त्वे शुचिवजिते ( १२८ ) ॥ २८॥ दाम्भिके च खले मूखें प्रमत्ते विस्मृते ऽलसे । गुरुशास्त्रसदाचारदूषके कलहप्रिये ॥ २९ ॥ अदीक्षिताय यो ददात् कुशोलाय दुरात्मने। निन्द- कायान्यशिष्याय स मत्री निरयीभवेत् ॥ ३० ॥ देयं शिष्याय शान्ताय कुलोरा कृतार्थिने । साधकाय समर्थाय गोपनीयं मुमुक्षुभिः ॥३१॥ इति श्रीरुदयामले तन्त्र उमाहरसंवादे दशविद्यारहस्ये सरस्वती- सहस्रनामस्तोत्रं समाप्तम्। अथ सरखतीस्तोत्रम् । श्रीभैरव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि स्तोत्रं परमदुर्लभम् । वागीश्या मत्रगर्भ तु भुक्तिमुक्ति- फलप्रदम्॥ओंअस्य श्रीसरस्वतीस्तोत्रमवस्य श्रीकण्व ऋषिः विराट छन्दः श्रीसरस्वती देवता ह्रीं बीजं ओं शक्तिः ऐं कीलक त्रिवर्गफलसाधने पाठे विनि- योगः। ओं ही ह्रीं हृदा कबीजे(१)शशिरुचिकमला कल्पवृक्षस्य शोभे(२) भव्ये भव्यानुकूले कुमतिवन दवे विश्ववन्दाजि प । पद्म पद्मोपविष्टे प्रणत- जनमनोमोदसम्पादयित्रि प्रोत्प्लुष्टाज्ञानकुटे हरि- निजदयिते देवि संसारसारे ॥१॥ ऐ ऐ ऐ इष्ट- (१) ह्रीं ह्रीं कृत्यैकबीजे-पा० २ पु० । (२) विस्पष्टशोभे-पा० २ पु०।
( १२९ ) कमलभवमुखाम्भोजभूतिस्वरूपे रूपारूपप्र- से सकलगुणमये निर्गुणे निर्विकारे। न स्थूले नातिसूक्ष्मे ऽप्यविदितविषये नापि विज्ञाततत्त्वे विश्वे विश्वान्तराले सुरवरनमिते निष्कले नित्य- शुद्धे ॥२॥ ह्रीं ह्रीं : जापतुष्टे हिमचिमुकुटे वल्लकीव्यग्रहस्ते मातर्मातर्नमस्ते दह दह जडतां देहि बुद्धिं प्रशस्ताम् । विदेो वेदान्दगीते श्रुतिपरि- पठिते मोक्षदे मुक्तिमार्गे मार्गातीतस्वभावे (१)भव मम वरदा शारदे शुम्रहारे ॥ ३॥ धी धों थीं धारणाख्ये(२) धृतिमतिनुतिभिर्नामभिः कीर्तनीये नित्ये नित्ये निमित्ते मुनिगणनमिते नूतने वै पुराणे । पुण्ये पुण्यप्रवाहे हरिहरनमिते नित्यशुद्धे सुवर्णे मात्रा(३)मात्रार्द्धतत्त्वे मतिमतिमतिदे माधव प्रोतिनादे॥॥ह्रीं क्षीधी हों (2)स्वरूपे हर हर(५) दुरितं पुस्तकव्यग्रहस्ते सन्तुष्टाकारचित्ते स्मितमुखि सुभगे जृम्भिनि(६)स्तम्भविदे। मोहे मुग्धप्रवाहे (७) कुरु मम विमति(८)ध्वान्तविध्वंसनीये गीर्गीर्वाग(९) (१) प्रभावे-पा. २ पुस्तके। (२) धीधीर्धारणाख्ये---पा० २ पु. (३) मात्र इति पाठान्तरम् । (४) हों क्षोंधों हों-पा० २ पु. (५) दह दह-पा० २ पु०। (६) स्तम्भिनि-पा. २ पु० । (७) प्रभावे-पा० २ पुः । (८) कुति-पा० २ पुः । (९) गीौर्वाग्–पा. २ पु ।
N ( १३० . ) भारती त्वं कविवृषरसनासिद्धिदा सिते ॥५॥ स्तौमि त्वां त्वां च वन्दे भज मम॥ मा कदाचित् त्यजेथाः मा मे बुद्धिर्विस " भवतु न च मनो देवि मे यातु पापम्। मा मे 'वं पदा चिहिपदि च समये ऽप्यस्तु मे नाकुल । शास्त्र वादे कवित्वे प्रसरतु मम धीर्मास्तु कुण्टा काना! ॥६॥ इत्येतैः श्लोकमुख्यैः प्रतिदिनमुपसिन योभक्तिनम्रो वाणी वाचस्पतेरप्यभिमतविभवो वापर पटुम॒ष्पङ्गः। स स्यादिष्टार्थलाभी सुतमिव सततं पाति तं सा च देवी सौभाग्यं तस्य लोके प्रवसति(?) कविता विघ्नमस्तं प्रयाति ॥ ७॥ ब्रह्मचारी व्रती मौनी त्रयोदश्यां निरामिषः। सारस्वतो नरः पाठा दस्य स्यादिष्ट(२)लाभवान् ॥ ८ ॥ पक्षद्दयेऽपि यो भक्तमा त्रयोदश्येकविंशतिम्। अविच्छेदं पठे- दिवान्(३) ध्यात्वा देवी सरस्वतीम् ॥ ९॥ शुक्ला- म्बरधरां देवीं शुक्लाभरणभूषिताम् । वाञ्छितं फल- माप्नोति स लोके नात्र संशयः॥१०॥ इति ब्रह्मा वयं प्राह सरस्वत्याः स्तवं शुभम्। प्रयत्नेन पटे- नित्यसो ऽमृतत्वं च गच्छति ॥ ११ ॥ इतिश्रीरुद्रयामले तन्त्रे दशविद्यारहस्ये सरस्वतीस्तोत्रं समाप्तम् । (१) गेहे प्रसरति -पा. २ पु० । (२) पाठात् स स्यादिष्टार्थ-पु. २ पा । (३) धीमान् -पा. २ पुः ।
No text on this page.