·No text on this page.

·॥ वैराग्यशतकं भाषान्तरसहितम् ॥ टिप्पण तथा नाषान्तर करनार, शास्त्री रामचंड़ दीनानाथ. उपावी प्रसिह करनार. शास्त्री लक्ष्मीनारायण रामचं. गेका[ सांकमी शेरी जतिनी पोळ मु अमदावाद. आवृत्ति। ॥३॥ कीमत १। सवा रूपैयो.

·आ ग्रन्थना सर्वे हक, सन्ने १०६७ ना २५ मा आक्ट प्रमाण
रजिष्टर करावी कर्ता पुरुपे स्वाधीन राख्या.
संवत् १९६१-सने १७५
-
अमदावादमां.
"राजनगर प्रिन्टींग प्रेसमां" शा. मगनलाल हरीसंगे गप्यु.
-

·प्रस्तावना. आ सर्व ग्रंथनो अन्निप्राय ग्रंयकारे पोतेज, पहेली गायाना पहेलाज पदमा जगव्यो के, “संसारंमि अंसारे" या सर्व संसार असारज .अर्थात् सार व- स्तुनी अपेक्षायेज असार कह्यो . माटे सार वस्तु ते शी ? ने असार वस्तु ते शी ? एं बुद्धिमान पुरुषे तो अवश्य जाणवू जोश्ये. ते संबंधी योमामां जाणवा योग्य तो, एटलुंज ले के, जे प्रान्मगुणने विषे वर्तवू, तेज सार . अने जे पुग- खिक नाव तेमा वर्तवू, ते असार . अने आ ? आखा ग्रंश्रमां पण एज वातनो विस्तार वारंवार जणाव्यो. वली आ ग्रंथमा प्रथम असार एवं संसारनुं विशेषण जे मूक्यु , ते वर्णन करवा योग्य एवा वैराग्य रूप वृक्षy वीज .अर्थात् संकेपमा आखा ग्रंथनो अ लिप्राय, एकज पदमां जणाव्यो ने. हवे असार शब्दनो लेश मात्र अर्थ देखामी ए बीए. जेने विषे सार नथी,ते असार कहीये. या संसारमा कल्पना करीने स मानी लीधेली सारी सारी वस्तु शी ? प्रथम पोतानो देद, स्त्री, पुत्र, परिवा- LY । प ·TO ॥ रादिक संघलुं ते पण, जो स्त्री आदिकना शरीरमा आत्मा न होय तो ते सर्वे वस्तु असार अइ पमे; माटे आत्मा ले एज सार . कारण के, अनंतुझान, अनं- तुदर्शन, अनंतुअव्यावाध सुख पण, एज आत्मामा रहेढुं रे.अने ते आत्माने ली धे वीजां सर्वे असार पदार्थो पण सारां लागे. एटले स्त्रीआदिकना देहमांथी आत्मा जतो रहे-तारे तेज स्त्रीयादिक पदार्थ, घगुं प्रिय होय पण तेनुं आलिंग- नादिक करी शकातुं नश्री. वली जेम जेम सूर्यनी समीपे जश्ए, तेम तेम वधारे वधारे प्रकाश जणाय.वली जेम जेमचंइमानी समीपे जाए.तेमतेम वधारेशी तलता जणाय. तेम, जेम जेम आत्मगुगनी समीपे जता जाए, तेमतेम वधारे सुखशांति जणाय. अने जेम जेम तेश्री (आत्मगुणश्री मुटुं थवाय, एटले परना वमा पेसाय, तेम तेम वधारे अशांति थाय, माटे आत्म गुण तो अवश्य प्रकट करवा जोए. एटले जेम जेम सार वस्तु जगाती जाय, तेम तेम असार नपरथी हजेज प्रीति नतरती जाय.जेम के, कोश्नी पासे कोमी होय, ने तेने पैसोम- ल्यो, त्यारे तेने कोमी गंमवी ते काइ कठरा नयी. तेमजरुपियो मले,त्यारे पैसो १ ·गंमवो करण नथी. तेमज सोनामहोर मले, त्यारे रुपियो गंवो करण नथी. तेमज रत्न मले, त्यारे सोना महोर गंगवी करण नश्री. तेमज पार्श्वमणि मले, त्यारे रत्न गमवू कठण नश्री. तेमज चिन्तामणि रत्न मले,त्यारे ते पूर्वे कहेलु स- घटुंधन मूकवू काश् कठण नथी. माटे चिंतामणि रत्न समान तोआत्मगुण ने. ते आत्मगुण प्रकट करवाने.माटेजसर्व क्रिया अनुष्ठान करवां पमे बे. ते पण आत्म झान पूर्वक विधि सहित करे, त्यारेज आत्मगुण प्रकट थाय . ते आत्मगुणोनो अंत कोश्यीकहीशकाय तेम नयी. जेम के, आकाशनो अंत को पदीयी पामी शकातो नथी. जेम जे पक्षी, पोतानी पांखना बलवमे जेटला आकाशमां नमी शकेले, ते पती, या आटज आकाश , एम समजे जे. जेममगतरु, चरकलु, समली, अनल पदी, अष्टापदनामा-पदी अने गरुरु पदी ए सर्वे पांखवाला, तेन पोते पोतानी पांखना बल प्रमाणे आकाशमांगमन करीशकेले, परंतु ते सर्वने पण आकाश अपारने अपार रहे . तेम आत्माना ज्ञानादिक गुणो अपार सार- रूप , तेश्री नलटोआ सघलो संसार असाररूप ने अर्थात अनेक प्रकारनाआधि ·शा व तथा व्याधि तथा नपाधि तेणे करीने आत्मगुग प्रकट करवानो नद्यम बिलकुल करि शकतो नयो. ने कदापि करे ठे, तो देहने पोतानुरूप मानीने करे , एटले मनावा पूजावादिकनी लालचे करे.माटे ते आत्मगुण शीरीते प्रगट थाय? परंतु ते आत्मगुणो तो, क्यारे प्रकट थाय? के, ज्यारे आ संसारने विषे देहादिक सर्व पदार्थने असाररूप जाणे त्यारेज आत्मगुण प्रकट थाय ले. अर्थात् वैराग्य पाम्या विना आत्मगुण प्रकट थायज नही. माटे मोक्ष मार्गमां चालनार पुरुषने तो, वैराग्य पगने ठेकाणे , ज्ञान हृदयने ठेकाणे , अने धर्म माथाने ठेकाणे. तो पण एक बीजाने परस्पर संबंध रहेलो . एटले मोक्षमा जनार पुरुषने पूर्वोक्त त्रणे पदार्थोनुं संपूर्ण बल जोशए. परंतु तेमांमोक्षमार्गे चालनारने प्रथम पगर्नु बल बरोबर जोए; केमके, पगविना चालीशकातुं नश्री. एटलाजमाटे वैराग्यर्नु बल दृढ जोशए, ते वैराग्यने जागृत करनार एवो आ वैराग्यशतक नामनो ग्रंथ को पूर्वधर पुरुषे पूर्वमांश्री नधरो छेतेने गूजरातीनाषान्तर सहित करी, प्रगट करुंई. ॥ लि. शास्त्री रामचन् दीनानाथ.॥ SPRE ·। ॥ श्री.वीतरागाय नमः ॥ ॥श्री वैराग्यशतकम् ॥ प्रणम्य परमात्मानं । बालबोधाय लिख्यते ॥ वैराग्यशतकस्यास्य । नाषा टीकानुसारिणी ॥१॥ श्री पूर्वाचार्य महाराजे पूर्वमांश्री नाहार करीने वैराग्यशतक नामनो ग्रंथ रच्यो , अने तेनी टीका संवत् १६ध ना वर्षमा खरतर गडीय श्री जिनचंद- सूरिना राज्यमा भएला श्री गुराविनय नामा आचार्ये करी. तेनो नावार्थ लशेने या बालावबोध कस्यो , ॥ आर्यावृत्तम् ॥ संसारे असारे नास्ति सुखं व्याधिवेदनाप्रचुरे संसारंमि असारे । नबि सुहं वाहिवेत्रणापरे ॥ H ६ ५ २ ·श ३ जानन् इह, जीवः न करोति जिनदर्शितं धर्म १२ १३ ए १० जाणतो इह जीबो । न कुण जिणदेसियं धम्मं ॥१॥ अर्थ-(असारे के५) सार रहित एवो, अने (वाहि के०) व्याधि, एटले शरीर संबंधि उःख, (वेत्रणा के०) वेदना. एटले मन संबंधि फुःख, तेणे करीने (पनरे के०) प्रचुर. एटले वहुल अथवा जरेलो एवो, (इह के०) आ (संसारंमि के) सं- सारने विषे (सुहं के) सुख जे ते (नछि के) नश्री. (जाणंतो के) ए प्रकारे जाणतो एवो (जीवो के०) जीव जे ते (जिणदेसियं के०) जिनराजना प्ररूपेला (धम्म के) धर्मने (न कुण के) नथी करतो! ॥ १ ॥ जावार्थ-अनेक प्रकारना आधि, व्याधि, अने नपाधि तेणे करीने आ संसा र नरेलो , एटले आ असार संसारमा कांय पण सुख नयी. एवी रीतेआ जी- व जाणे ने, देखे , अने अनुलवे छे; तोय पण या मूढ जीव जिन परमात्माना कहेला धर्मने नथी करतो!!''

·आ प्रथम गाथामा एम कह्यु के, आ जीव संसारर्नु असारपगुंजाणे , तो Pय पण श्री जिनप्रणीत धर्मने नथी करतो; एवं कथु. परंतु हानी नम्मरवाला अने तेज जवने विषे मोक्ष जनारा अने श्री वीरजगदाननी देशना फकत् एकज वार सांजलवायी दृढ वैराग्यवान अएला, एटलुंज नही पण ते संसारना असार पणा संबंधी माता पिता साथे प्रत्युत्तर करी ठेवटे माता पितानी आज्ञा ले जे णे बाल्यावस्थामां दीक्षा अंगिकार करी, एवा श्री अतिमुक्तककुमारनु वृत्तांत श्री अंतगमदशांग अने जगवत्यादि सूत्रने अनुसारे नीचे प्रमाणे जाणवू. कथा. पोलासपुर नगरने विषे विजय नामे राजा, तेनी श्रीनामनी पट्टदेवी एटले पटराणी, ते वे जणनो अतिमुक्तक एवे नामे पुत्र हतो. ते पुत्र वहु नद्यमे करी- ने महोटो अयो, अनुक्रमे करीने उ वर्षनो अयो, ते अवसरे नगरनी बहार श्री वीरस्वामी समोसस्या. एटले पधास्या. त्यार पठी ज्ञानवंत एवा गौतम गणधर, ·10 शप ४ श्री वीरस्वामीने पूर्वी निदा लेवाने अर्षे नगर मध्ये आव्या, ते अवसरे गे- कराननी संगाथे रमतो एवो अतिमुक्तक कुमार, गौतमस्वामीने देखीने ए प्र- कारे पूछतो हवो के, “तमे कोण गे? अने केम फरो बगे?" एम पूढे सते गौ- नमस्वामीए कह्यु के, "अमे श्रमण बीए, अने निकाने अर्थे फरीए बीये.” त्यारे कुमार बोल्यो. "हे पूज्य! आवो, हुं तमने निकाअपावू." एम कहीने ते कुमार गौतमस्वामीनी आंगलीए वलगीने पोताने घेर आव्यो. ते अवसरे श्रीदवी घणी खुशी थासती नक्तिये करीने गौतमस्वामीने नमस्कार करीने प्रतिलानती ह- वी. एटले आहार पाणी आप्या, त्यार पजी अतिमुक्तक कुमार फरीने ए प्रकारे पूटतो हवो के, “तमे क्यां रहो बो?" त्यार परी गौतमस्वामी कहेता दवा, 'हे ना! जे नद्यानमां अमारा धर्माचार्य श्री वईमानस्वामी बसे बे त्यां अमे वतीए बीए." एवं कह्यु. ते अवसरे ते कुमार बोल्यो, “हे स्वामिन ! तमारी साये श्री वीरस्वामीने वंदन करवा माटे हुं आQ?" त्यार पठी गौतमस्वामी ४ ·- कहेता हवा, “यथासुखं देवानुप्रिय एटले हे देवतानने वल्लन्न! जेम तने सुख नपजे तेम.” त्यार परी गौतमस्वामीनी साये श्रावीने अतिमुक्तक कुमार न- गवंतने वंदन करतो हवो. त्यार परीनगवंते धर्मनो नपदेश दीधो, ते नपदेश सांजलीने प्रतिबोध पाम्यो एवो अतिमुक्तक कुमार, दीक्षा ग्रहण करवाने श्चतो सतो माता पिनानी अनुज्ञा लेवाने अर्थे, घेर आवीने माता पिताने आ प्रकारे क- हेतो हवो. “हे अंब! हे तात! में आज श्री वीरस्वामीजीनी पास धर्म सान- ब्यो. ते धर्म मने रुच्यो, एटले ते धर्म करवानो मने अन्निलाष भयो .” ते अवसरे ते माता पिता कहेतां हवा. "हे पुत्र! तुं धन्य , तुं कृतपुण्य बु,तुं क- तार्थ दु. एटले तने धन्य ते अने करघु डे पुण्य ते जेणे एवो तुं अयो, अने को ठे अर्थ नाम प्रयोजन ते जेणे एवो तुं अयो. जे कारण माटे ते वीरस्वामीजीनी समीपे धर्म सांजल्यो, अने वली ते धर्म तने रुच्यो, ते कारण माटे.” त्यारपती कुमार फरीने ए प्रकारे कहेतो हवो. "हे अंब! हे तात! हुं ते धर्म सांजल- ते ·श वादिके करीने संसारना नये करीने नछिन एटले नपरांग मनवालो एवो अने जन्म मरणना नययकी जय पामेलो एवो अयो , ते कारण माटे तमारी अ- नुझाए करीने एटले रजाए करीने श्री वीरप्रनुजीनी समीपे प्रव्रज्या ग्रहण क- रवाने श्बु बु.” एवं कडं. त्यारपरी ते कुमारनी माता अनिष्ट कहेतां वल्लन न- ही एवू, अने एकांतपणे अणगमतुं एवं, अने अप्रिय एवू, अने प्रथम कोइ दहा को न सांजलेलं एवु, ते कुमारनुं वचन सनिलीने तत्काल शोकना समूह प्रत्ये पामी. एटले शोकातुर थई. अने दीन अने नदास एवा मने करीने सहित मुख ते जेनुं एवी यश् सती, मूर्ग पामीने अंगणतलने विपे एटले घरना प्रांग- णामां घसती सर्व अंगोए करीने पमी. ते अवसरे दासीए शीघ्र, सोनानो क- लश लावीने ते कलशना मुखयकी नीकलतुं एवं शीतल अने निर्मल एवं जल तेनी धारानए करीने एटले सुगंधवाली पाणोनी धारानए गंटी, अने करस्यो ताढा वायरानो नपचार ते जेने एवी करो सती चेतना पामीने वि- ५ KKA ·करस्या व प लाप करती थकी पुत्र प्रत्ये आ प्रकारे कहेती हवी. “हे जात! तुं अमारे एकज पुत्र , अने अमने इष्ट कहेतां वल्लन्न, अने कांत कहेतां मनोज्ञ, अने प्रियकहे- तां प्रियकारी एवो, अने आजरणना करंमिया समान, एटले अमूख्य रत्नतुल्य ए वो,अने हृदयने आनंद नत्पन्न करनार एवो,अने नवराना फूलनी पेठे उर्लन एवो तुंअमारे रे. एज कारण माटे क्षणमात्र पण तारा वियोगने अमे सहन करवाने समर्थ नश्री. ते कारण माटे हे जात ! ज्यांसुधी अमे जीवीए त्यांसुधी तुं घरमां रहे. पठी सुखे करीने प्रव्रज्या ग्रहण करजे. एटले दीक्षा लेजे.” त्यार पठी ते कुमार कहेतो हवो. “हे अंब! तमारूं कहेवू सत्य . पंरतु आ मनुष्यनो नव अनेक जन्म जरा मरण रुप, तया शरीर अने मन संबंधि अतिशे उःख वेदवु एटले जोगवq ते रुप नपञ्चे करीने परानव पामेलो एवो, अने अध्रुव कहेतां अशाश्वत एवो; अने संध्या समयनां वादलांना रंग सरखो एवो; अने जलना प रपोटा सरखो एवो; अने वीजलीना सरखो चंचल एवो; अने सभी जवू, पमी ·श द जवु, नाश पामकुं, ए उ धर्म कहेता खन्नाव ते जेनों एवो . ते प्रथम अथवा पठो जरूर त्यागवा जोग्य . एटले मूकवोज पमशे. हवे कोण जाणे आपणा मध्ये कोण पहेलु परलोके जशे? अथवा कोण पठी जशे? एवी खवर पमती नयी. ते कारण माटे तमारी आझाए करीने हमणांज हुं दीका लेवाने बुंडं. ए रोते कुमारे कडं. त्यारपनी फरीने माता पिता ते कुमरने कदेती हवा. “दे पुत्र! या तहारुं शरीर विशेष रूपवालुं एवं, अने लक्षण 'व्यंजन रूप गुणे क- रीने सहित एवं, अने नाना प्रकारनी व्याधिए करीने रहित एवं, अने सौलाग्य पणाए करीने सहित एवं, अनेन हणाएला एवां, अने नदात्त कहेतांमनोहर अने कांत कहेता मनोज्ञ एवां, पांच इंश्नि तेमणे करीने सोन्जायमान एवं, एटले अ खमित मनोहर पांच इंडियोए करीने रूप सौलाग्यादि गुणोने अनुन्नवीने एट- लेनोगवीने परिणत वयवालो प्रश्ने एटले परिपक्क अवस्थावालो प्रश्ने पीप्र- लक्षण =हाथ पगनी रेखादिक. व्यंजन-मप तिलकादिक.

·। व्रज्या ग्रहण करजे.” त्यार पठी ते कुमार फरीने या प्रकारे कहेतो हवो. “हे अंव! हे तात! जे तमे शरीरनुं वरूप कह्यु, ते मनुष्य संबंधि शरीर, खलु कहे- तां निश्चे उखनुज स्थानक , अने नाना प्रकारनी शेकमो व्याधियोने रहेवार्नु घर एवं, अने हामका रूप लाकमांधी नत्पन्न भएलुं एवं; अने नसाजाले करीने विटाएलुए,,अने माटीनानांमनी पेठे उर्बल एवू,अनेअशुचिना पुद्गलोए करीने व्याप्त एवू, अने समी जवू, पडी जवू, अने नाश पq ए धर्म नाम स्वन्नाव तेजे नो एवं आ शरीर, प्रथम अश्रवा पटीजरूर त्यागवा जोग्य अशे. एकारण माटे आवा शरीरमांकोण बुध्विंत पुरुष रीऊ पामे? एटले जे बुद्धिशाली पुरुप होय, ते तेवा शरीरमा रंजित नज पाय.” ए रीते कुमारे कवू. त्यार पठी कुमारनां माता पिता फरीने कहेतां हवा. “हे पुत्र! आतहारा वापदादाथी आवेढुं एq वि- स्तारवंत धन, कनक, रत्र, मणि, मोती, शंख प्रवालां आदि पोताने वश्य एवं प्रधान व्य गे. जे व्य सात पेढी सूधी, अतिशे दीनादिकने एटले गरिव लोको ने आपवा मांमयु अने पोते नोगववा मांमयुं होय तोपण कय न पाय, एटले ·चत शव D खूटी न जाय एवं .ते कारण माटे ए प्रकारचें आ इव्य ते प्रत्ये पोतानी खुशी प्रमाणे रूमे प्रकारे लोगवीने, पोताने सदृश रूप लावण्यादि गुणोए करीने शो नायमान एवी अने पोताना मननी रुचि प्रमाणे चालनारी एवी घणी राजक- न्यान परणीने तेमनी साने आश्चर्यकारी एवां संसार संबंधि नोगसुख नोगवी ने पठी दीक्षा लेज्यो.” त्यार परी कुमार कहेतो हवो. "हे अंब! हे तात! तमे जे व्यादिकनुं स्वरूप कहुं तेनुं एवी रीते जाणवू के, ते व्य, खलु कहेतां नि- से अग्नि, जल, चोर, राजा, दायाद कहेतां गोत्रीलोको ए आदिक घणा लोकोने साधारमा, एटले घणा लोकोने वश्य बे; पणं व्य कांश एक जनी पासे र- हेतुं नयी, अने अध्रुव कहेता अशाश्वतुं बे. एटले ते व्य कांश निरंतर रहेतुं नथी. अने प्रथम अथवा पठी जरूर त्यागवा योग्य श्रशे, एटले मूकबुज प- मशे. तया मनुष्य संबंधि कामनोग पण अशुचि एटले अपवित्र एवा, अने अ- शाश्वत एवा, अने वात, पित्त, कफ, शुक्र कहेतां वीर्य अने शोणित कहेतां रुधि र एटलानो ठे आश्रय ते जेमने एवा, एदले वात, पित्त, कफ, शुक्र, शोणित TrmSANA ·--- MNSUSIC सय एवा, अने अमनोज्ञ कहतां सुंदर एवा, अने विरूप कहेता माग मूत्र अ ने पुरीप कहेतां विष्टा तेणे करीने रेला एवा, अने गंध एवा ने नवास अने निश्वास ते जेमना, एंटले जंचोश्वा अने निचोश्वास जेमनो मुर्गध एवा, अ. ने मूर्ख लोकोए अतिशे करीने सेवा एवा, अने निरंतर साधुजनने निंदवा जो एवा, अने नत्कृष्ट नागे अनंत सारना वधारनार एवा, अने कमवां फल रू पठे विषाक ते जेमनो, एटले अंतर्गतिना फलने आपनार एवा कामन्नोग . इहां कामलोग कहेवे करीने तेनाधारजूत एटले तेमने रहेवानुं स्थानक एवां स्त्री पुरुषनाशरीर जाणवां. ते शरी:पूर्वे कहेला वेशेषणोए करीने सहित , एज कारण माटे तेमने अर्थ एटले ते कानोगोने अर्थे कोण पुरुष पोताना जीवितने निष्फल करे ? एटले जे माह्यो पुरुषहोय ते नज करे.” आ रीते कुमारे उत्तर आप्यो. त्यार. पठी ते कुमारनां माा पिता, ए प्रकारे विषयने अनुकूल एवांब- हु वचनोए केरीने ते कुमारने लोनववाने असमर्थ अयां. पड़ी विषयने प्रतिकू ल एवां, अने संजमना जयने देखा,नार एवां वचनोए करीने आप्रकारे कहेतां ·शत व० हवा. “हे पुत्र! नैर्ऋथं प्रवचनं कां वीतरागर्नु कहेलु एवं सिक्षांत अथवा शा सन ते सत्य . कहेतां साधु , अनुत्तर कहेता प्रधान दे.अने शुइ कहेतां दोष रहित ठे. अने शल्यकर्तन कतां माया शल्य, नियाग शल्य,अने मिथ्या त्व शल्य, ए त्रण शल्यने नाश कनारुं .अने मुक्तिनो मार्ग .अने सर्व ः खने नाश करनार एवं वीतरागर्नुकहेलुं प्रवचन छे. ते प्रवचनमा एटले जैनशा सनमा रहेला एवाज जीवो सिदिने वरे ने. एटले वीतरागनी याज्ञाना पाल नार एवाज जीवो सर्व कर्मे करीनरहित श्राय , परंतु आप्रवचन, लोढानाच णा चाववानी पेठे अतिशे पुष्कर अने वेलुना कोलियानी पेठे वादे करीने र- हित . अने वे नुजानए करीने म्होटा समुश्तरवानी पेठे ऽस्तर ठे एटले : खे तरवा जोग्य . अने वली आचिन ते तीक्ष्ण खजादिने नलंघन करवा जेवू ठे, तथा दोरमादिके करीने बोली एवी महाशिलादिक वस्तु तेने दस्तादि के करीने धारण करवा जेवू .सा असिधारा व्रत सेवन करवानी पेढे, एटले जेम खजादि, अतिक्रमण करवानेप्रशक्य ठे, तेम या महाव्रतनुं पालवू अश- * U ·क्य रे. वली जैनशासनमा साधुनने आधार्मिक औद्देशिकादि नोगववाने न कल्पे. एटले जैनना जे साधु होय ते पोताने वास्ते करेलु ए आदिक वेतालीश दोष सहित वस्तु ग्रहण करे नही. अने हे पुत्र! तुं तो सदाय काल सुखमा उत्प न भएलो . कोइ दहामो पण उःखमा रह्योज नयी. एज कारण माटे तुं शीत कहेतां ताड अने नष्ण कहेतां घांम, कुत् कहेतां दुधा, पिपासा कहेतां तृषा, दं श कहेतां मांस, मशक कदेतां भगतरां, अने नाना प्रकारला रोगादि रूप, परि पह, उपसर्गो प्रत्ये सहन करवाने समर्थ नश्री, ते कारण माटे हमणां तने दीक्षा लेवाने अर्धे याज्ञा आपवाने अमेश्चतां नबी. अर्थात् हमणां तने आज्ञा नह आपीए.”. त्यार पठी कुमार कहेतो हवो. “हे अंब! हे तात! तमे जे संजमनी पुष्करता देखामी, ते पुष्करता खलु कहेतां निचे क्लिव पुरुपोने अने कातर पुरु पोने एटले कायर पुरुपोने अने कुलित पुरुषोने अने आलोकने विषे प्रतिबंधवा ला पुरुषोने एटले आ लोकमांज सुख मानी बेग्ला तेवाउने, अने परलोकश्री अवला मुखवाला अएला एवा लोकोने एटले परलोकना सुखना अजाण लोको ·श वेग १० कुमार ए प्रकारे जाचक लोकोए स्तवना करवा मांमेलो एवो, अने नगरना रहे नार नर नारीनए आदर सहित जोवा मांमेलो एको, अने जाचक लोकोने वांनि त दान प्रत्ये आपतो एवो, नगर की बहार निकलीने ज्यां श्री वीरस्वामीजीर्नु समवसरण में; त्यां आवीने शिविका की नतस्यो. एटले पालखीथी हेगे नतो. त्यार पठी माता पिता, ते कुमारने आगल करीने श्री वीरस्वामीजीनी समीपे प्रावीने बंदनादि पूर्वक एटले वंदनादि नमस्कार करीने या प्रकारे कहेतां हवा. हे स्वामिन् ! आ अतिमुक्तक कुमार अमने वहालो ,अने अमने मनोज्ञ,अ ने ए अमारे एकज पुत्र ने. परंतु जेम कमल, कादवने विपेनत्पन्न थाय , अने वली पाणीने विषे वृद्धि पामे रे. पण कादव अने पाणीए करीने लेपातुं नथी;ते म आ अतिमुक्तक कुमार परा शब्द, रूप, ए के लक्षण ते जेमनुं एवा कामोने विषे नत्पन्न भयो रे, अने गंध, रस, अने स्पर्श ए के लक्षण ते जेमनुएवा नोगो ने विषे वृद्धि प्रत्ये पाम्यो , पण ते कामनोगोन विषे अने मित्र, ज्ञाति, खज- न, संबंधि एवा लोकोने विवे लेपायो नश्री. अर्थात् ममताए करीने रहित के. व १० ·ली आ कुमार संसारना नये करी नझिम अयो सतो एटले विरक्त मनवालो अयो सतो आपनी पासे दीक्षा लेने के . ते कारण माटे अमे आपने आ शिष्य रूप निहा प्रत्ये आपीए ए. आप पण आ शिष्यरूप निक्षा प्रत्ये अंगी कार करो. त्यारे खामिए कह्यु, हे वानुप्रियो! जेम तमने सुख नपजे तेम, पण प्रतिबंध करशो नही, एटले ममत करशो नही. त्यार पठी अतिमुक्तक कुमार नगवंतनुं वचन सांजलीने खुशीयो सतो जगवंत प्रत्ये त्रण प्रदक्षिणा करीने अने नमस्कार करीमे नत्तर पूर्व शिने विषे एटले ईशान कूणमा जश्ने पोता- नी मेलेज आन्तरण माल्य अलंकर प्रत्ये मूकतो हवो. ते अवसरे माता, नज्व ल वस्त्रे करीने आन्तरणादिक प्रत्यग्रहण करीने आंखोकी आंसु मूक्ती थकी अतिमुक्तक कुमारने ए प्रकारे कत्ती हवी. हे पुत्र! पामेला एवा संजम जोगो ने विषे तहारे प्रयत्न करवो. अने पामेला एवा संजम जोगीने पामवाने अर्थे घटना एटले रचना करवी: वली घज्या पालवाने विषे पोताना पुरुषपणानो अ निमान सफल करवो.अने प्रमाक्तो करवोज नही. ए प्रकारे कहीने त्यार पठ। NISA M ·बै० श० 2 माता पिता लगवंत प्रत्ये नमस्थर करीने परिवार सहित पोताने स्थानके ग यां. त्यार पठी अतिमुक्तक कुमार श्री वीरस्वामी समीपेश्रावीने वंदनादि करी ने प्रवर्जित अयो. त्यार पठी श्री स्वामीए पण पंचमहाव्रत ग्रहण कराववा पूर्वक एटले पंचमहाबत ग्रहण कावीने किया कलापादि शीखवाने अर्थे गीता र्थ एवा स्यविर मुनियोने सुंप्यो. पार पठी प्रकृतिए करीने जक एवो, अने विनीत एवो, अतिमुक्तक नामे कुार श्रमण, एक दहामो महोटी दृष्टि पोस ते एटले घणो वरसाद पमे सते कावने विपे पात्रु अने रजोहरण लेने बहार निकल्यो. त्यां जलनो प्रवाह वहेत देखीने वाल अवस्याना वश की माटीए करीने पाल वांधीने जेम नावनो सावनार नाव प्रत्ये चलावे ठे, तेम या अति- मुक्तक साधु पात्राने, आ महारी व रे, ए प्रकारे कल्पना करीने ते पाणीमां चलावतो सतो रमतो वो. ते अवारस्यविर मुलियो तेनी ते अतिको अघटितचे टा देखीने ते साधु प्रत्ये हांशी कमा होय ने शू जेम! एम जगवत् समीपे आ नीने जगवंतने ए प्रकारे पूबता हन. हे स्वामिन्! आपनो अंतेवाती अतिमुक्त- ११ ·क नामे कुमार श्रमण, केटला नवोए करीने सिक्षिपदने वरशे? त्यारे जगवते का. दे आर्यो! महारो अंतेवासी अतिमुक्तक साधु, एज नवमां सिपिदने व रो. ते कारण माटे हे रूमा पुरुषो! तमे अतिमुक्तक कुमार श्रमगनी जात्या- दिकने जघामवाथकी हीलना न करशो. अने तेनी उचित सेवा न करवे करीने निंदा न करशो. अने मने करीने लोकनी समद गर्दा न करशो. अने तेनी अव झा न करशो. वली हे देवानुप्रियो! ए अतिमुक्तक साधुने अखेदे करीने अंगी- कार करो. अने अखेदे करीने तेनी सहाय्य करो. तया नात पाणी लावी आप- वारूप विनये करीने एनी वैयावञ्च करो. जे कारण माटे आ मुनि, नवनो अंत करनारज के. एटले संसारनो नछेद करनारज. अने चरम शरीरवालो. ए- टले या एने व्लुं शरीर के. ए रीते ते ज्ञानवंत एवा स्थविर मुनियोने लगते कह्यु.त्यार परी ते स्थविर मुनियो जगवंतने वंदन नमस्कार करीने नगवंतना वचनने विनय पूर्वक अंगीकार करीने अतिमुक्तक कुमार श्रमण प्रत्ये अखेदे क रीने अंगीकार करता हवा. जावतू वैयावच्च प्रत्ये करता हवा. त्यार पठी अंति- है ·० शत श मुक्तक मुनि जे ते पण, ते पापस्थानने आलोवीने नाना प्रकारनी तपश्चर्यादिके करीने संजम प्रत्ये सम्यक् प्रकारे अाराधन करीने अंते अंतकृत केवली या सि दिप्रत्ये जता हवा. इति अतिमुक्तक मुनिनु वृत्तांत जाणवू. शहां अतिमुक्तक कु- मारने व वर्षनी नम्मरमां दीक्षा आपो . तेनुं कारण के, नगवंत पोतेज दीक्षा आप नार ; माटे तेमा विरोध जावो नही. अब कल्ये परस्मिन् परतरस्मिन्व पुरुषाः चिंतयंति अर्थमंपत्ति श ३ ४ ५ ७ ६ गनत् यायुः न ११. १२ १३ G १७ ॥ १४ अy कल्लं परं परारिं। पुरिसा चिंतंति अन्नसंपत्तिं ॥ अंजलिगा व तोयं पश्यंति अंजलिगयं व तोयं । गलंतमाऽऽयं न पिति ॥२॥ अर्थ-(पुरिसा के) पुरुष. अर्थात् मूढ पुरुषो जे ते, (अचं के) आज (क- लं के) काव्य (परं के०) पहोर. एटले आवते वर्ष, (परारिं के) परास्य. एटले १५ ·तेथी पण आगल्ये वर्ष, (अब के) अर्थ, एटलेधन तेनी, (संपत्ति के) प्राप्ति ते ने (चिंतंति के) चिंतवे . एटले विचारे छे. अर्थात् आज मारे संपत्ति थशे, काय म्हारे संपत्ति श्रशे, पहोर महारे संपत्ति अशे,अथवा परार शे; एवीआ शाये करीने दिवस गमावे , परंतु ते पुरुष (अंजलिगयं के) अंजलिने विषे रहेढुं एवं (तोयं व के) पाणी तेनी पेठे (गलतं के) गलतुं. एटले स्रवतुं एवं (मानं के०) आनखाने (न पिबंति के) नश्री देखता ॥२॥ नावार्थ-वली ते मुढ पुरुषो मनमा एम विचारे ने के, महारेआज, काल्य, पहोर अथवा पराय, धननी घणी प्राप्ति थशे. एम विचार कस्या करे . परंतु हालिमा रहेला पाणीनी पेठे कण कणे नाश पामता एवा पोताना आनखा- नो विचार नथी करता ॥ २ ॥ यत् कल्ये कर्तव्यं तत् अध कुरुध्वं त्परमाणा: एवं ६ २ ३ ४ ५ तं जंकल्ले कायचं । तं अजं चिय करेह तुरमाणा ॥

·- TO मु शप १४ बहुविघ्नं एव मुहूर्त मा अपराहं प्रतीक्षध्वं ११ १० ॥ १३ १२ वहुविग्धो हु मुलुत्तो । मा अवरए पमिकह ॥३॥ अर्ध-हे प्राणियो! (जं के७) जे धर्मकार्य (कल्ले के) काव्य (कायचं के०) करवा योग्य होय, (तं के०) तेने (अङचिय के) आजज (तुरमाणा के) नतो वला (करेह के) करो. केसके, (मुहुत्तो के०) मुहूर्त. एटले काल विशेष जे ते, (हु के) निश्चे (बहुविग्धो के) घणा विघ्नवालो . माटे जे धर्मकार्य.पहेला प होरमां करवानुं होय तेने (अवरएई के०) अपराह्न एटले पाउला पहोरे करीशुं. एम (मा पहिरकेह के) विलंब न करो ॥ ३ ॥ जावार्थ-हे नव्य जीवो! जे धर्म संबंधी काम काट्य करवानुं होय, तेने नतावलथी आजज करो. केमके, सारां काम करवानी वखते, निश्चे घणां विघ्न आवी पझे. माटे जे धर्मकार्य पाउला पदारे करवानुं होय, तेने पहला पहार मांज करी ल्यो. अर्यात् जे धर्मकार्य, जे वखते करवू घटतुं होय, तेने तेज वख १३ ·ते करील्यो ॥ ३ ॥ हीतिखटे संसारस्वनावस्य आचरणं तेहानुरागरक्ताअपि ૨ २ ही संसारसहावं । चरियं नेहाणुरायरत्तावि.॥ पूढेि दृष्टाः ते अपराहे न दृश्यते ५ ६ ज ए १० जे पुत्वएहे दिछ । ते अवरएहे न दीसति ॥४॥ अर्थ-(संसार सहावं चरियं के) संसारनो जे स्वन्नाव, तेनुं जे आचरण, तेने देखीने हमने, (दी के०) घणो खेद थाय . केमके, (जे के)जे (नेहाणुरा यरत्नावि के) स्नेहना अनुरांगे करीने रक्त एवा पग; अर्थात् प्रेम बंधने करी वं धायेला एवा पण, स्वजनांदिक जे ते (पुवरहे के) प्रातःकालने विषे (दिशा के०) दीग, (ते के) तेज (अवरएहे के)प्तांऊ (नदीसंति के) नश्री देखांता !!! "नावार्थ:-ही इति खेदे!! अहह !!! अहो ! आ संसारनो श्यो खन्नाच.?

·श U के, जेना वजीवनो विचार करता तातज खेद नत्पन्न प्राय !! केमके, जेप रस्पर प्रेमवंधने करीने गाढ बंधायेलाने, तेवां स्वजनादिक पण जे प्रातःकाले दी होय, तेनां तेज, वजनादिक सांझ देखाता नथी!! एटले स्नेहानुरागे क- रीने गाढपणे बंधायेलाने परस्पर विजोग न परवो जोइए, तोपण संसारनो ए वो स्वन्नाव के के, जे प्रथम दणमा दी, ते वीजा क्षणमा तेवुने तेवुननी दे- खातुं; माटे तेमनो विजोग थाय छे. एटलुंज नहिं पण स्थूल विजोग पण प्रया- करे ॥४॥ मा स्वपिथ जागरितव्ये पलायितव्ये कस्मात् विश्राम्यथ or ३ १. ४ ५ ६ मा सुअह जग्गिअन्वे । पलाश्चमि कीस वीसमेह ॥ अनुलग्नाः रोगः च चय: जरा जनाः २४ च मृत्यु मृत्युः एव १२ १५ ज m तिन्नि जणा आणुलग्गा । रोगोअ जरा अ मच्चू अ॥५॥ १४ ·NE अर्थ-हे लोको! (जग्गिअधे केर) जागवाने ठेकाणे. अर्थात् धर्म कृत्यने वि पे (मा सुबह के०) न सूझ रहो. अर्थात् धर्म कृत्यने विषे प्रमाद न करो. अने (मसाममि के) नासवानी जग्याए (कीस के) केम (वीसमेह के) विसा मो करोगे? अर्थात् आ संसार नासवानी जग्या , तो लेमा निरांते केम वे- सी रह्या तो? केमके, (रोगो के०) रोग (अ के०) वली (जरा के) वृक्षावस्था (के) वली (मन्यू के०) मृत्यु (अ के)एज (तिन्नि जगा के०)त्रण जरा जे (अलग्गा के०) तमारी धूवे लाग्या . एटले तमारी केमे पड्या . माटे ध से कृत्यमा प्रमाइ न करो॥५॥ जावार्थ-धर्मार्थि जीवो! जेल आकाणे लोकोक्ति एवी के, जेनी पाले पन होय, तेमणे लुटयानी जग्याए जागता रहे,अने नासवानी जग्याए अली न रहे,, तेम धर्म कत्यने विषे प्रमाद न करवो. अने नालवा योग्य एवो जे संसार तेमां बेसी न रहे, शाशी के, रोग, जरा, अने मृत्यु ए त्रण सुष्मनो तमारी पूंचे निरंतर पमेलाज , माटे प्रमाद बोकीने धर्म करणीमा साब- XXKOK V .

·शत धान रहो. ॥५॥ दिवसनिशाघटीमालया यायुःसलिलं जविाना गृहीता ३ ए व ३ दिवसनिसाघभिमालं । पानसलिलं जीप्राण चित्तूणं ॥ चंझादित्यवतीदो कालएकअरहहस्ते भ्रामयतः 7 ६ 17 चंदाश्चवश्क्षा । कालरहट जमामति ॥६॥ अर्थ-(चंदाइच के०) चंइसूर्य रूप (वश्ला के) वलद जे ते (दिवस निसा घमिमालं के) दिवस रात्रि रूप घमानी श्रेणियो वसे (जोप्राण के) जीवन आज के) आनखा रूप (सलिलं के) पाणीने (धित्तूरणं के) ग्रहण करीने (कालरहद केण्) काल रूप रहेंटने (जमाति के०) उंचे नीचे जमावे , अर्थात् नंचे नीचे फेरवे . ॥६॥ नावार्थ-चं अने सूर्य ए रूप धोलो ने रातो एवा घणा बलवान वे बलदजे १५ ·ते दिवस अने रात्रि ते रूप लाल ने काला घमानी श्रेणियोवझे, जीवोनुं आनखा रूप पाणीने मलेची नांखवाने, काल रूपरदेंटने फेरवे माटे हे जव्य प्राणिया! आईं नजरे जोश्ने पण तमने संसार नपरग्री लदास जाब केसनधी मतो? ॥६॥ सा नास्ति कला तत् नास्ति औपधं तत् नास्ति किमपि विज्ञानं शिल्पं १० २५ १३ १४ सा नहि कला तं नलि। लसहं तं नहि किंपि विनाणं ॥ येन ध्रियते काय: खाद्यमानः कालसर्पण । ५ ३ श जेण धरिजइ काया। खजती कालसप्पेह ॥ ७॥ अर्थ-हे नव्य जीवो! (काल सम्षेणं केप) काल रूप सर्षे (खती के) खावा मामेली एवी (काया के) देह जे ते (जेण के) जेणे करीने (धरिज (के) धारण करीए, अर्थात् रक्षा करीए, (सा के)ते. अर्थात् तेवी (कला के०) बहोतेर कला माहिली को पण कला(नधि के) नणी (तं के)ते.अर्थात् तेवू ·वै० शव (उराह के०) औषध (नधि के नश्री. (तं के)ते अर्थात् तेवु (किंपि के०) कांड पण (विनाशं के) विज्ञान. अर्थात् शिल्प चातुरी (नवि के) नश्री.अर्थात् प- मता शरीरनी रक्षा करे, एवी कोइ पण वस्तु नश्री.॥७॥ नावार्थ-काल रूप सर्प, या शरीरनुं नकण करी ले, ते कालरूप सर्पने निवारत करे एवी को पण कला नथी. तभा काल रूप सः मशेली कायार्नु केर नतारवा समर्थ कोइ पराधीवधनश्री, तथा जगतमां अनेक प्रकारजी शि बस चातुरी, पण कोई शिल्प चातुर्य एवं नश्री के, जेयो काल रुप सर्पनुं ओर लागेज नहीं. भाटे हे जव्य प्राणियो ! मोटामोटा समर्थ पुरुषोनां वम समान शरीरने पण काल रूप सर्प गली गयोगे तो आपणा रांक जेवानी काची का- यानो योनरुसो ? माटे शीघ्रपणे धर्म कृत्य करील्यो.॥७॥ दीर्यफदिएकनाले महीधराएचकेमरे दिशएवमहादले दीहरफणिंदनाले । महिअरकेसर दिसामहदलिल्ले॥ ३ । ५ १६ ·न इतिपश्चात्तापे पिवति कालरवभ्रमरः जनाएवमकरंदं पृथ्वीएवकमले EXKAKKA २ ६ र्न पीअश् कालनमरो । जाणमयरंदं पुहविपनभे ॥॥ अर्थ- के) न इति खेदे ! एटले आ घणी खेद कारक वार्ता के. अर्थात् आ वात जे न जाणे तेने पश्चात्ताप घणो थाय . (काल नमरो के) काल रूप चमर जे ते (दीहर के) दीर्ध एटले महोटुं (फणिंदनाले के०) शेषनाग रुप रे नाल ते जेनुं एवं, ने (महिअर केसर के०) महिधर एटले पर्वत ते रूप ले केसरा ते जेने विपे एवं, ने (दिसा महदलिल्ले के) दिशा रुप ठे महोटा पत्र ते जेने विषे एवु (पुहवि पनमे के) पृथ्वी रूप कमलने विषे (जमयरंदं के) जनरुप म- करदने अर्थात् लोकरुप रसने (पीअर के) पीए ने.॥७॥ नावार्थ-लोकमां एवी प्रसिद्धि के, नमरो कमलमांथी एवी रीते रल ले के, जेश्री करीने ते कमलने लगार मात्र इजा न थाय, तेवी रीते पोताने खप जेटलोज मधुरे स्वरे वोलीने योको मोमोरस ले गे; परंतु आजम्याए तो तेना- ·चत शा १७ श्री तमाम नलटी रीते जाणवा जेवू . माटे ते वार्त्तानो विचार करतां नव्य प्राणीनने तो दयाना अधिक प्रणामयी कंपारो बूट्या विना रहेज नही!! जेम के, कालरूप असंतोपी एवो एक नमरो .ते पृथ्वीरूप कमलमांनी लोकरूप तमाम रसने, व्याधि वेदनारूप क्रूरपणुं वापरीने चूशी ले . एटले कोइ माण सने ते काल नकण कस्या विना रहेतोज नथी. इहां पृथ्वीरूप कमलनुं शेष- नागरूप नालवु कह्यु, ते लोकोक्तिश्री जाणवू. एटले लोकमां एवं कहेवाय ने के, आ बधी पृथ्वीने शेषनागे माया नपर नपामी लीधी रे. वली ए पृथ्वीरूप कमलमा पर्वतो, ते केसराने ठेकाणे .ने दश दिशायो ते महोटा महोटां पान मांने ठेकाणे वे. आवा महोटा कमलनो रस निरंतर पीतां परा कालरूप जमरो आज सूधी पण तृप्त थयो नमी; ने यतो पण नग्री, अने अशे पण नही. माटे दे नव्य प्राणियो! कालरूप नमराना आस्वादनमा न अवाय, एवा आत्मस्व- रूपने पामवाना साधनमा; प्रमाद गेमीने उद्यम करो!!॥७॥ ११ + THANI 1.

·कालः ४ ३ पाव कथमपि ६ ए १२ गयामिपेण सकलजीवानां बलं गवेषयन्सन् ५ गयामिसेण कालो। सयलजीआणं ग्लं गवसंतो ॥ न मुञ्चति तस्मात धर्म नयमं कुरुवं १० १२ १३ पासं कहवि न मुंच। ता धम्मे नश्चमं कुणह॥५॥ अर्थ-के०) उलने (गवसंतो के०) गवेषणा करतो एवो (कालो के०) काल जे ते, (गयामिसेण के०) शरीरनी गयाने मिषे (सयलजीआणं के० स कल जीवोनुं (पास के०) पाहुं तेने (कहवि के०) को प्रकारे पण (न मुंच के०) नश्री मूकतो. (ता के०) ते हेतु माटे (धम्मे के०) धर्मने विषे(नश्चमं के०) नद्यम ने (कुण्ड के) करो ॥ ए॥ नावार्थ-हे नव्य प्राणियो! रात्रि दिवस, विने खोलतो एटले आ प्राणि क्यारे स्खलना पामे के, एने हुं पकड़ी लेनं, एवी वांगये निरंतर गयाने मिषे में ·10 श 10 पकमवाने माटे पक्वामे पमेलो एवो जे काल, ते कोई प्रकारे पण पागे ढे ए वो नयी. एतो जरूर नचिंतो काली लेशे.ते वखते तमने घणो पश्चात्ताप थशे, के, अरेरे! आपणे कां पण धर्मसाधन करी शक्या नही! माटे जिनप्रणीत अहिंसादिक धर्मने विषे, ज्यां सूधी कालना ऊपाटामां बरावर नयी आव्या, त्यां सूधीमां कांड पण प्रयत्न करील्यो । ए॥ जीवानां विविधकर्मवशगानां कले अनादौ २ ४ ३ प ५ ६ ज ए कालं सि अणाईए । जीवाणं विविहकम्मवसगाणं ॥ तत् नास्ति संविधान-नेदत्वं संसारे यदेकेंद्रियादितं न संनवति २० १२ तं ननि संविहाणं । संसारे ज न संनवश्॥ १० ॥ अर्थ-अणाईए के०) आदि रहित एवा (कालंमि के०) कालचकने विष प- रिज्रमण करता एवा, ने (विविहकम्मवसगाणं के०) नाना प्रकारना कर्मने वश kkk १७ +h ·यएला एवा जीवाणंके)जीवोने (संसारेके) संसारनेविषे(जंके जे संविदाएं के) संविधान, अर्थात् एकेश्यिादिक नेद (न संजय के) प्राप्त थयेलो नश्री संन्न चतो एम, (तं नबिके) ते नश्री.अर्थात् सर्वे एकेश्यिादिकजेदए जीदने यएला संनवे .॥१०॥ नावार्थ-काल, कर्म, जीव, अने संसार ए सर्वेनू अनादिपणुं , माटे आ जीव कर्मना वशे करीने अनादि कालनो कालचक्रने विषे परिभ्रमण करतां क- रतां संसारने विये सघला एकेश्यिादिक नेदने पामी चूक्यो . पण एवं न क- ही शकाय के, अमुक नेद नथी पाम्यो. माटे हे नव्य प्राणियो!आज तमे अ- हंकार करोगे, पण तमे तो केटलीएक वखत गधेमा पण थया गे, कूतरा पण अया बो, अने बली ज्यारे बोर मूला मोगरी आदिकनी जातिमां नत्पन्न श्रया त्यारे तो तमने न्हानां बगेकरांए पण दाणा साटे वेचायी लीधा, एटलुंज नही पण नपर माग्यामा परा गया; यावत् विष्टाने विष कीमापणे पण नत्पन्न भइ चूक्या गे. तेना तेज तमे, आज शेठ शाहूकार बनीने वेग मे. माटे तमे सर्व ·श अर्थ-(रे जीव के) हे अज्ञानी जीव ! (सुआ.के.) पुत्र तया पुत्रीयो जे ते, (विहमति के विघटे . अर्थात् तेनो विजोग पाय ठे. तेज रीते (बंधवा के०) वजन जे ते (विहमति के) विधटे ने. अर्थात् खजननो पण विजोग याय . (य के०) वली (वहा के०) वहाली स्त्रीयो पण (विहमति के) विधटे . ए- टले तेनो पण विजोग थाय . एज रीते सर्व वस्तुननो विजोग थाय ते, पण (इको के) एक (जिगन्नपिन के) जिनपरमात्माये कहेलो (धम्मो के०) धर्म जे ते (कदावि के०) क्यारे पण (न विहार के) वियोग पामतो नथी.॥१॥ नावार्थ-हे मुग्ध जीव! तुं विचार कस्य के, आ संसारमांतहारं कोण ? केम के, पुत्र, स्वजन, अने वहाली स्त्रीयो इत्यादिक सर्वेनो विजोग याय .ए टले तेमने मूकीने तुं जश्श, अथवा तने मूकीने ते जशे. भाटे ज्यां संयोग ठे, त्यां निमाये.विजोग ज. पण एक जिनराजनो कहेलो धर्म एटले जीवने दुःख मां पमतां धरी राखे माटे धर्म कहीए, ते धर्मनो को काले पण विजोग नश्री थतो. अर्थात् प्रा जीवने साचुं सगपण तो धर्मनुंज . अने वीजुं सर्वे सगपण ५० .

·4 । d फोगट ॥१२॥ यष्टकर्माण्येव पाशास्तै वह जीवः संसार एव चारके बंदिगृहे तिष्ठति 'श ३ प्रकम्मपासबहो । जीवो संसारचारए ठाश्॥ अष्टकर्मपाशमुक्तः यात्मा शिवमंदिरे तिष्ठति प ६ ज अमकम्मपासमुको । 'आया सिवमंदिरे ठग ॥ १३ ॥ अर्थ-हे आत्मन्! (अमकम्मपासवों के) आठ कर्म रूप पासे बंधाणो ए वो (जीवो के) प्राणी जे ते (संसारचारए के) संसार रूप बंधिखानाने विषे (गइ के) रहे ये. ने (अंगकम्मपासमुक्को के) आठ कर्मरूप पासपी मूकाएलो एवो (आया के) आत्मा जे ते (सिवमंदिरे के) मोक मंदिरने विषे (गई के०) * आ जीव ज्यांमधो कर्म व बंधायेलो , त्या सुधी एने महोटा पुरुपो जीव कहें . अने जेम जेम कर्मयी मुकातो जाय , तेम तेम तेने आत्मा कहीने बोलावे . तेवी वात ज- गाववाने माटे आ गाथामा जीव तथा आत्मा एवा वे शब्दो मूकेला .

·H शत 20 ३१ रहे . एटले एक समयमां वीजा केत्रने न स्पर्श करतो मोकने पामेछे.॥१३॥ नावार्थ हे जीव! तुं विचार कस्य के, आ जगत्मा एक पाल व बंधाये लो मनुष्य पण मूकाइ शकतो नथी, तो, तुतो आठ कर्म रूप आठ पास वो बंधायेलो ढुं, ने तेमां वली संसाररूप वंधिखानाना घरमांपड्यो .तोपण तेमां मिथ्या सुख मानी वेगे , पण तेमांनी निकलवानो नद्यम नश्री करतो, पण ज्यारे ज्यारे, तेमाश्री निकलवानो नयम करीने ज्यारे पाप कर्मरूप पासने तो मीश; त्यारेज तुं मोद मंदिरमा जशा, पण ते विनातो तने अविनाशी सुख क्यारे पण मलवानुं नयी ॥१३॥ विनकः भजनसंग: विषय मुखानि विलासललितानि विहवो सजणसंगो। विसयसुहाई विलासललिआई॥ नलिनीदलानेऽदोलनशीलः जललय व परिच चले २ U ३ 1 REKKRA ६ नलिणीदलग्गघोलिर । जललवपरिचंचलं सर्व ॥१४॥ २१

·अर्थ-(विवो के) विजव एटले लदमी जे ते, तया (सजणसंगो के)
माता, पिता, नाई, नार्या, इत्यादिकनो जे संबंध ते, तथा (विलाल के) वि.
लासे करीने (ललिबाई के) सुंदर एवां (विसय सुहाई के) विषय सुख (सवं
के) ए सर्व जे ते (नलिणी के०) कमलिनी (पोयगी)तेना (दलग्ग के) पां
नमांना अग्रजागने विषे (घोलिर के) घुमरातुं अर्थात् रहेलु एवं (जलसव के०)
पाणीनो विंधतेना जेतुं (परिचंचलं के) अतिशे चंचल के. अर्थात् अल्प वायु
श्री पण शीघ्रपणे पमी जाय तेवू रे ॥ १४ ॥
जावार्थ-श्रा जीवे मानी लीधेला एवां जे सुखकारी पदार्थ, जेवां के, ल-
दमी, सगां, संबंधी, तश्या अनेक प्रकारना विलासे करीने शोन्नता एवां पंच वि
पयनां सुख ए सर्वे अतिशे चंचल . जेम कमलना पानमाना अग्रजागमा रहे
खं पाणीनुं टीपुं प्रोमो वारमा स्वनावेज नाश पामे . तेम ते सघलुं सुख पण
थोमा कालमा हतुं नहोतुं श्रइ जाय . माटे हे जीव! एवा अतिशे अस्थिर
विषयसुखने विपे तुं शुं आसक्त श्राय ! ॥ १५ ॥

·+ RAN श मि ३ ५ ६ 19 e १३ तत् कुत्रगतं बलं तत् कुत्र यौवनं अंगस्य चंगिमा शोना कुत्र .२ । तं कच बलं तं कब । जुवणं अंगचंगिमा कन्च ॥ सर्व अनित्यं पश्यत दृष्टं पूर्व नष्टं पश्चात् कृतान्तेन कृता १२ . २० सवमऽणिचं पिहह । दिनई कयंतेण ॥ १५ ॥ अर्थ-हे प्राणियो! (तं के) ते (वलं के) शरीरनुं बल (कन के) क्यांग- यु ? वली (तं के) त (जुधणं के०) जवानीपणुं (कच के०) क्यां गयुं ?, वली (अंगचंगिमा के०) शरीरनुं सुंदर पणुं (कत के) क्या गयुं? ते हेतु माटे (कयं- तेण केए) काले करीने ( दिन के०) प्रथम दीमु, ने पठी नाश पांम्युं एबुं, (सवं के०) सर्व वस्तु (अगिचं के) अनित्य एवाने (पिचह के०) अवलोकन करो, अर्थात् विचारी जुन. ॥१५॥ नावार्थ-केटलाएक पुरुपोने प्रश्रम जवानीपणामां घणा बलादिके सहित श

·अहो
!
काले
करीने
इतुं
नहोतुं
न
गयु
.
!!
माटे
सर्व
वस्तु
अनित्य
.
एम
जा
।
Anima
जोक्ने, पठी तेमने वृक्ष अवस्थामां अति निर्बल जोश्ने उपदेश करे . के, हे
प्राणिन ! तारी जवानीपणानी शोनाये सहित शरीर, बलादिक क्यां गयुं ?
पी रात्रि दिवस करवा मांमेली एवी शरीरनी शुश्रूया तेने नठी करो, केमके,
तमे गमे तेटबुं ब्यादिकनुं खरच करीने शरीरनी साचवणी करो, तोपरा ते
शरीरनी जवानी कदि काले तेवीने तेवी रहेवानी नथी. माटे जेनी सेवा निष्फ
ल न जाय, एवा धर्मनी सेवामां तत्पर थान. ॥ १५ ॥
धनानि कर्माण्येच पाशास्तैवानव एवं नगरचतुष्यथानि तेषु विविधाः
१
र ३
४
घणकम्मपासवछो । जक्नयरचनप्पहेसु विविहान ॥
KXXXX
प्राप्नोति विभवनाः जीवः कः अत्रसंसारे शरणं तस्य
'५ .
ए -७
G
६
१०
पावइ विझवणान । जीवो को श्च सरणं से ॥१६॥

·अर्थ-(घराकम्मपासबो के०)निवि कर्मरूप पासाए एटले गांच्योए ब-NO धायेलो एवो (जीवो के०) जीव जे ते (नवनयर के०) संसाररूप नगरना (च- नपहेसु के०) चौटाने विषे. अर्थात् च्यार गतिरूप चौटाने विषे (विविहान के०) अनेक प्रकारनी मुख दाइ एवी (विभवणान के) विटंबनाने (पावश्के) पामे के. ए हेतु माटे (इंच के) ए संसारने विषे (से के) ते प्राणीने (को के) कोण (सरणं के०) रक्षण करनार वे? अर्थात् कोइ पण नश्री.॥१६॥ नावार्थ-हे प्राणिन ! आ जीच घणां कर्मरूप पासबंधथी बंधायेलो एवोस तो व्यार गतिरूप संसारना चोगानमा (चौटामां) अनेक प्रकारनी शरीरने त- या मनने दुःखदायक बंधनादिरूप विटंबनाने परमे छे. त्यां तने रक्षण करवा कोण समर्थ ! अर्थात् ते जीवनी रक्षा करनार धर्म विना बीजु कोइ पण स मर्थ नी. ॥१६॥ घोरे गर्नवासे जठरश्त्यसमूह एव जंवालः कर्दयस्तैनःशुचिचीनत्से २३ घोरंमि गप्प्रवास । कलमलजंबालअसुइबीलले ॥ RAKWKK -- २ स ३ ·1 - नपितः स्थिना अनंतकृत्वोऽननवारान् जोक: कर्नानुनावन .६ वसिन प्रणतखुत्तो । जीवो कम्माणुजावेण ॥१३॥ अर्थ-(जीवो के) जीव जे ते (घारंमि के) घोर एटले जयानक एवो (क- लमल के) पदमां रदेला व्यनो (पदार्थोनो) समूह ते रूप (जंवाल के) का- दव तेणे करीने (असुर के०) अशुचि नरेलो एवो, ने (बीनछे के.) बीन्नत्स. क- देतां कमकमाट नरेलो एवो (गप्पवाले के) गर्नवासने विषे : (कम्माणुनावण के) शुन्नाशुन्न कर्मना प्रत्नावे करीने (अणंत खुत्तो के) अनंतीवार (बसिन के) रहेलो ठे. पण ते सुखने जूली जश्ने फरीश्री अनंती वार गर्नवासमां उःख नोगवq पर्छ, एवं कृत्य करे ठे. परंतु फरीश्री गर्नवासमा न आवq पर्छ, एवो नद्यम नश्री करतो ए घगुं आश्चर्य ! ॥ १७ ॥ नावार्थ-हे महामुग्ध प्राणिन् !! आ संसारमा सारा माणसनी एवी रीत के के, जे जग्याए घपुंज ॐख पडद्यु होय, ते जग्याए फरीश्री न जाय. पण-आ . . ।

·ATO जीवनोतो एवो अवलो स्वन्नाव के के, तेज जग्याए वारंवार जवाय एवो नपाय कस्या करे . पण ते प्रकी विराम नथी पासतो. तेने जोश्ने ज्ञानी पुरुष नप- देश करे ठे के, गर्नवासयां घगुंज कट रे. के, जेनुं वर्णन पण बरोबर अश् श- क्तुं नश्री. तोयपण इहां यतीकंचित् कहीए बीए. ते गर्नवास अनेक प्रकारना मलमूत्रनी गंधश्रीजरपूर . के, जेमां सारी हवा आववानो तो लेश मात्र रस्तोज नश्री. ने अनेक प्रकारना सूक्ष्म जंतुन ते गर्जना कोमल शरीरने घणी वेदना नपजावे .ने, ते गर्नने नाशी जवानी जग्या नत्री मलती, तेश्री वारं- वार मूळखातेनी ते वेदना सहन करे . वली त्यां अनेक प्रकारनी रूंधण प्राय । तेनी वेदना, तथा जवरामियी थयेली नष्णा वेदना, इत्यादिक कमक- माट नरेली अनेक वेदनानने सहन करतो गंधे मात्र नवमास सुधी- टटलतो हतो. माटे हे जीव! ते दुःखना दिवस ते अनंतीवार जोगव्या तोपण तुं केम नूली जाय ? अने फरीश्री पागं तेनांतेज :ख पामवाना नपाय केम क- स्था करे रे?.॥ १७ ॥ - प श्व 4 ·चतुरशीतिः किल लोके शासे योनीनां प्रमुखानि शतसहस्त्राणि लक्षाणि विद्यते १ ३ ४ चुलसी किर लोए । जोणीणं पमुहसयसहस्साई ॥ एकैकस्यां योनौ च जीव: यनंतचत्वः समुत्पन्नः १० इकिकाम्म अ जीवो। अणंतखुत्तो समुप्पन्नो ॥१०॥ अर्थ-(लोए के०) लोकने विपे (जोगीणं के०) जीवनी उत्पतिनां स्थानक (चुलसी के) चोराशी (पमुह के०) प्रमुख (सय सहस्साई के०) लाख, एट चोराशी शब्दने प्रमुख कहेतां अग्रेसर करीने लाख शब्द जोमवो. अर्थात् चोराशी लाख, जीवने नपजवानां स्थानक रे. (किर के) निश्चे. एटले ए वात शास्त्रमा कहेली . ते चोराशी लाख योनिने विषे (जीवो के) जीव जे ते (इ- किकम्मि के) एकेक योनिने विषे (अ के)वली (असंतखुनो के) अनंतीवार (समुप्पनो के) नत्पन्न भयो । ॥१७ ।। जावार्म-हे जीव! तुं चोराशी लाख जीवा जोनीने विषे अनंतीवार व्रमण ·TO जीवनोतो एवो अवलो स्वन्नाव ठेके, तेज जग्याए वारंवार जवाय एवो नपाय कस्या करे . पण ते अकी विराम नथी पासतो. तेने जोश्ने ज्ञानी पुरुष नप- देश करे ये के, गर्नवासगां घगुंज कष्ट के. के, जेनुं वर्णन पण बरोवर अश् श- क्तुं नमी. तोयपण इहां यतीकंचित् कहीए टीए. ते गनवास अनेक प्रकारना मलमूत्रनी पुगंधश्री नरपूर ठे. के, जेमां सारी हवा आववानो तो लेश मात्र रस्तोज नश्री. ने अनेक प्रकारना सूक्ष्म जंतुन ते गर्जना कोमल शरीरने घणी वेदना नपजावे .ने, ते गर्जने नाशी जवानी जग्या नन्नी मलती, तेश्री वारं- वार मूळखा तेनी ते वेदना सहन करे . वली त्यां अनेक प्रकारनी रूंधण थाय ने तेनी वेदना, तथा जठरामियी थयेली नष्ण वेदना, इत्यादिक कमक- माट नरेली अनेक वेदनानने सहन करतो नंचे माथे नवमास-सुधी टटलतो हतो. माटे हे जीव! ते उखना दिवस ते अनंतीवार जोगव्या तोपण तुं केम नूली जाय ठे? अने फरीश्री पानं तेनांतेज :ख पामवाना उपाय केम क- स्वा करे ? ॥१७॥ श्व ·r ३ २ प ६ चतुरशीतिः किल लोके शामे योनीनां प्रमुखानि शतसहलाणि लक्षाणि विद्यते १ चुलसी किर लोए। जोणीणं पमुहसयसहस्साई ॥ एकैकस्यां योनी च जीव: अनंतकत्व: समुत्पन्न: १० इकिकाम्म अ जीवो । अणंतखुत्तो समुप्पन्नो ॥ १० ॥ अर्थ-(लोए के०) लोकने विपे (जोगीणं के०) जीवनी उत्पत्तिनां स्थानक (चुलसी के) चोराशी (पमुह के०) प्रमुख (सय सहस्साई के०) लाख, एट ले चोराशी शब्दने प्रमुख कहेता अग्रेसर करीने लाख शब्द जोमवो. अर्थात् चोराशी लाख, जीवने नपजवानां स्थानक ये. (किर के) निश्चे. एटले ए वात शास्त्रमा कहेली . ते चोराशी लाख योनिने विषे (जीवो के)जीव जे ते (इ- विकस्मि के) एकेक योनिने विषे (अ के)वली (अरांतखुत्तो के) अनंतीवार (समुप्पनो के) नत्पन्न भयो । ॥१७॥ भावार्थ-हे जीव! तुं चोराशी लाख जीवा जोनीने विषे अनंतीवार व्रमण ·। 0 श ए करी आव्यो . ने, ते ते जीवा जोनीने विषे अनेक प्रकारनां वेदन नेदननांदु:- ख, ते अनंतीवार सहन कयौं, तोय पण ते नत्पत्ति स्थानमांधी कंटालोपामीने, धर्मकृत्य करवाने विषे तुं प्रीति केम जोमतो नधी? ॥ १७ ॥ मातापितृपंधुनिः संसारस्थैः पूरितः लोकः ३ ५ २ ६ मायापियबंधूहिं । संसारबेहिं पूरिन लोन ॥ बहुगोनिनिवासिनिः नच ते त्राणं पुनः शरणं पुन: ११ १० ए बहुजोणि निवासीहिं । नय ते ताणं च सरणं च ॥१॥ अर्थ-(संसारबेहिं के) संसारने विषे रहेला एवां, ने (वहुजोणी के) घणी एवी योनि एटले चोराशी लाख योनि, तेने विपे (निवासीहिं के निवास करी ने रहेला एवां (मायापियबंधुदिं के) माता पिता ने बंधु, तेमणे करीने (लोन के०) लोक जे ते (पूरिन के) रेलो रे. (ते के? ते सर्वे (च के) वली ताहरु श्य ·(ताए के) रक्षण करनार, अने (च के) वली ताहरे (सरणं के)शरण करवा योग्य (नय के) नश्रीज. केम के, जे पोतेज बंधनमा पड्या होय, ते सामाने बंधनश्री शी रीते गेमावे? ॥ १ ॥ नावार्थ-हे जीव! आ जगत्मा रहेला सर्वे जंतु कदाचित् तदारुं पालण पोपण करवा माटे, माता, पिता तथा बंधुरूपे श्रयां , ने तेमणे करीने आ स व लोक पूरेलो . परंतु ते सर्वेश्री पण आज सूधी तहारु रक्षण अशक्युं नश्री. माटे ते ताहरे शरण करवा योग्य पण नश्री.कारण के, संसारना महा दुःखरूप प्रवाहमा खेंचाता प्राणियोने, जेमां सारो कर्णधार (नावनो चलावनार) , एवी नौका (नाव) रूप जिनधर्म जे तेज, शरण करवा योग्य तथा ग्रहण करवा यो- ग्य ठे, पण माता पितादिक शरण करवा योग्य नयी ॥ १५ ॥ जीवः व्याधिविलुप्तः सफरो मत्स्यः स निर्जले माकुलीनाति- 11 २ २ । ५ ३ ६ जीवो वाहिविलुत्तो । सफरो श्व निजले तमप्फडई ॥ KKkar ·Aim D श २६ सकलः अपि जन: पगति कः शक्तोऽस्ति वेदनाविगमे १७. : २.१ १३ ११ सयलो विजणो पिच । को सको वेत्राणाविगमे ॥२०॥ अर्थ-(वादि के) व्याधिये करीने (विलुत्तो के) नपश्व वालो एवो (जीवो के०) जीव जे ते (निश्चले के) जल रहित प्रदेशने विपे (सफरोश्व केण) मान- लानी पेठे (तमप्फमई के तरफ सें, एटले आकुल व्याकुल पायचे. ते प्रका- रना रोग करीने पीडाता प्राणीने (सयलो विके) सकल एवो पण (जयो के) जन. एटले लोक जेते (पिल के) देखे ये. परंतु ते जीवनी (वेषणाविगमे के०) वेदनानो नाश करवाने विपे (को के) कोण पुरुष (सको के) समर्थ होय? अ- पितु कोइ पण समर्थ न होय ॥ २० ॥ नावार्थ-श्री जीव अनेक प्रकारना व्याधि वमे ग्रस्त पश्ने ज्यारे जलविना ना माग्लानी पेठे तमफ, ते वखत नमा! वाप!! इत्यादिक सामाने अतिशे करुणा उत्पन्न बाय एवा पोकार करे ये; त्यारे तेनी वेदनाने लेशमात्र ५६ . - ·नगी करवाने कोइ पण समर्थ श्रतुं नश्री. नलटा तेना मनने वीजी वेदना नत्प न याय, एवी रीतना करुणा नरेला शब्दो वापरीने अने औपधादिकना घणा खरचमां नांखीने अने आंखोमां आंसु लावीने, नलटा तेने वधारे गन्नरामणमां नांखे ठे. अने पोते ज्यारे निराश पाय ठे, त्यारे निसासा मूकीने ठेवटे तेने धर्म तुं शरण वतावे . पण तेमांधी कोश्यी काय पण दुःख लशकातुं नथी.माटे है जीव ! परिणामे धर्मनुं शरणतो करबुज पके गे, तो प्रथमश्रीज तुं धर्मनुं श रण कत्य. कारण के जे धर्मना प्रन्नावश्री तहारे फरीश्री एवं उःख नोगवq प- में नही, माटे तेवा धर्मने कस्व. ॥ २०॥ मा जानीहि हे जीव लं पुत्रकतत्रादि मम सुखहेतुर्भविष्यति मा जाणसि जीव तुमं। । पुत्तकलत्ताइ मज्फ सुहहेक ॥ निपुणं गाई बंधनं एतत् संसारे संसरता ११ १२ १० निगणं बंधणमेयं । संसारे संसरंताणं ॥२१॥ ६ U २ २ ५ ३ ·0 शत m. अर्थ-(जीव के०) हे प्राणिन ! (पुनकलत्ता के) पुत्र तथा स्त्री इत्यादिक जे ते (मऊ के) (मदारे (सुहदेऊ के) सुखनुं कारण अशे. एम (तुमं के)तुं (मा जाणासि के) न जाणीश. केम के, (संसारे के०) संसारने विष (संसरंताणं के०) नरक तिर्यंच इत्यादि रूपे भ्रमण करता एवा जीवोने (एयं के)ए पुत्र क लत्रादिक जे तेज, नलटा (निनणं के) अतिशे गाढ एवा (वंधणं के)बंधन रूपे पाय ठे.॥१॥ जावार्थ-अरे रे जीव! तहारी शी विपरीत बुद्धिथ ले ? के, दुःख कार ए , तेनेज तुं, एकांते सुखनुं कारण मानी वेगे! केमके, संसारने विषे स्त्री पुत्रादिक एज महोटुं बंधन .ते बंधनने तुं एम जासे ने के, एश्री महारे सुख प्रशे, परंतु तेथी कदि पण तहारे सुख प्रबार्नु नश्री. कारण के, तेमने विणे गाद प्रीति राखवायी नरकने विपे जवू पसे . तया तिर्यंच गतिने विषे गधेमा कूतरादिकना निःशंकपणे विषय नोगववानाअवतार धरवा परो.अनेत्यां त्यां अनेक प्रकारनां अःख सहन करवां पके . तेनुं कारण एज ठेके, आ महारी ७ , ·स्त्री, श्रा महारो पुत्र इत्यादिक समवजाव करवागी एवां फल मले के. ने आ नवमां तेनुं पालन पोषण करवामां रात्रि दिवस मनाये .परा एम विचार नमी करतो के, आज यो दिवस गयो, तत्रा आज वधी रात्री गइ, पण तेमां केदली घकी में महाराआत्मानुं साधन करचुं? एवो विचार तु केम नश्री करतो? ॥२१॥ जननी जगांतरे जायने जाया ती जाया पिता च पुनः चकारात्पुत्र पिता १.३ १ ७ १२ जागी जाय जाया। जाया माया पिया य पत्तो य ॥ सनवस्थाऽस्ति संमारे कमवज्ञान सर्च जीवानां दाता ए ५ ६ १० ST ३ ३ गावचा संसार । कम्मवसा सबजीवाणं ॥१२॥ अर्म-(संसारे के) संसारने विषे (कम्मवसा के०) कर्मना वश थकी (सब- जीवाणं के०) सर्व जीवोनी (अपकवा के) अनवस्या. एटले एक जातनी स्थि- ति नत्री रहेती, कारण के, (जगणी के) माता जे ते, जवांतरे (जाया के)स्त्री ·RTO रूपे. अने (य के०) वली (जाया के) स्त्री जे.ते, नवांतरे (माया के) मातारूपे. अने (य के) वली (पिया के पिता जे ते, जवांतरे (पुत्तो के०) पुत्ररूपे पण (जाय के०) वाय. अर्थात् आ जीवनी एक सरखी स्थिति नथी रहेती. इ- त्यादि अनवस्था जागवी ॥ २॥ नावार्थ-हे जीव! संसारमा सर्वे जीव कर्मने वश . माटे तेमनुं स्वरूप सदाकाल एकरूपे रहेतुं नथी. एज संसारनो विषम स्वन्नाव .कारण के, जे मा ता, ते नवांतरे मातारूपेज नयी पती, परंतु तेज माता स्त्रीरूपे थाय ने. अ- ने जे स्त्री एटले पोतानी नार्या ते नवांतरे मातारूपे थाय बे. पण नार्यारूपे नुत्पन्न नश्री थती. अने जे पिता बे, ते नवांतरे पितारूपेज नयी श्रतो, परंतु पु- त्ररूपे पण नत्पन्न श्राय . माटे जेना नपर तुं आज प्रीति राखीने तहारो बधो जन्मारो तेनुंज जरण पोषण करवामां, पशुनी पेठे आ मनुष्यजवने एले गमा वे . पण एम विचार नथी करतो के, एज महारां केटलीएक बखत शत्रु पर- ने तेनए मने बेदन, नेदन तामनतर्जन, घातपातादिक अत्यंत वेदना नपजावी ज ·दशे. तोपण हुं तेना नपर सरागन्नावे करीने नलटो रात्रि दिवस तेनीज चिंता- मां रहीने महारुं धर्मध्यान मूकीने शुं करवा खराब अन ? एवो विचार तुं ले शमात्र पण करतो नश्री. कारण के, तुं आखो जन्मारो तेमने माटे कूटी कू ने मरी जश्श, तोयपण जो तेमना कर्ममां सुख नश्री, तो तुं केम करीने सुखी करीश? तमा तेमना कर्ममां जो झ्यादिकनो लान्न नश्री, तो तु तेमने क्यान्त्री लावीने यापीश? तेम उतां कदापि तुं कूरू, कपट, ग्लन्नेद, प्रपंच, विश्वासघा. त अने अन्यायादिक अनेक प्रकारनां कुकर्म करीने, महोटा मेरुपर्वत जेवमो माणे पापरूप नार जरीने, तुं व्य मेलवीने तेमने आपीश, तोयपण तेमनी पासे ते रदेवानुं नमी. अने जो तेमना लाग्यमां च्यादिक पदार्थ ठे, तो तुं का पण नही आपे, तोयपण ते महोटा कोटिध्वज थशे. माटे केवल तेमनेज मा टे पोतार्नु धर्मध्यान चूकवू, ते ठीक नही ॥ १२ ॥ आ बावीशमी गाथामां आ जीवने जवांतर आश्रीने अनेक प्रकारना संबंध थाय-2, एम कथु. परंतु आने आनवमांज अनेक प्रकारना संबंध श्रया , ते- T ·TO शप KAKK नी कया नीचे प्रमाणे जाणवी. ॥ कथा ॥ मथुरा नगरीने विषे कुबेरसेना एवे नामे एक गणिका (वेश्या) रहेतीइती. ते एक दहामो पोताने गर्न नत्पन्न थवा अकी अतिशे खेद पामी. त्यारे तेनीमा ता कुहिनो तेणीए, तेने खेदवाली जोश्ने, तेनी पीमा दूर करवाने अर्थे वैद्यने बोलाव्यो. ते वैये नामी जोश्ने तेने रोग रहित जाणीने ए प्रकारे का. के, ओं ना शरीरमा कोइ पण रोग नथी. फक्त पेटने विषे, पुत्र पुत्रीरूप जोमलुं नत्पन्न प्रयुं . ए कारण माटे एने खेद वर्ते जे. त्यार पठी वैद्यने विदाय करीने ते कु- हिनी, पुत्री प्रत्ये कहेती हवी, आ गर्न तहारा प्राणनो नाश करनारो .ते का रण माटे राखवा जोग्य नथी. एतो पामवा जोग्य ठे. ते अवसरे वेश्या कहेती हवी. क्लेश (ख) पण सहन करीश, परंतुं मारा गर्जने कुशल रहो.-एम के हीने पठी ते वेश्याएं गर्जनी वेदना सहन करीने अवसरे पुत्र पुत्रीरूप जोगलुं प्रसव्यु. त्यारे वली कुहिनी कहेतां तेनी मा, कहेती हवी. हे पुत्री! आ ओकरां जए ·. नु जोमबुं तहारा जवानीपणाने नाश करनारुं प्रशे. ए कारणमाटे आं जोगलु विष्टानी पेठे न्याग करीने, आजीविका कारण एवं पोतार्नु जवानीपगुंराख्य. त्यारे वेश्या कदेती द्वी.दे मातः! जो एम तो दश दिवस सूची विलंब क- रो. पठी तमारु कडेलु करीश. त्यार पठी तेनी माताये माझा आपी. त्यार पठी ते वेश्या दश दिवस सूधी धवरावीने ते बालकोनुं सम्यक् प्रकारे प्रतिपालन के रीने अगीयारमे दिवस, एक जण, कुवेरदत्त, अने एक जणीनु कुवरदत्ता एप्र कारे में जानां नाम पामीने पठी तेमना नाम सहित एवी वे वीटीयो करावीने ते वे जपनी आंगलीयोमां घालीने पछी एक लाकमानी पेटीमां ते वे जगने मांही मूकीने संध्या समये यमुना नदीना प्रवाहने विपे ते पेटीने बहेती मूकी दीधी. त्यार परी ते पेटी जलमां वदेती की अनुक्रमे करीने दिवसनो उदय पए सते, शौर्यपुर नगरे आवी. त्यां स्नान करवाने अर्थे श्रावेला एवावे शेवना पुत्रो ते पेढीने आवती देखीने, तत्काल लेश्ने एक जणे तेनी मध्ये एक बालक अने बालिकाने जोरने, तेमनी मध्ये जे पुत्रनो अम्रि हतो,तेणे पुत्र लीधो. अने ·यसरखी श बीजो पुत्रीनो आर्थ हतो, तेणे बालिका लीधी.ए प्रकारे ते एक एक बालक ले: ने पोत पोतानी स्त्रीने आप्यु. पठी मुश्किामां लखेला अकरने अनुसारे तेमनुं नाम पाम'. त्यार पठी ते कुबेरदत्त अने कुबेरदत्ता एवे नामे बे बालक, ते शा. हुकारोने घेर अतिशे नबमे करीने महोटां अयां. पठी अनुक्रमे करीने जोबन अवस्था पाम्या, त्यारे ते वे बालकोनुं सर, रूप जाणीने, ए बेशाहुकारो ते बेज रानो मांहो मांहे पाणीग्रहणनो नत्सव करता हवा. एटले लमनो नत्सव कर्यो, त्यार पठी ते स्त्री जरतार, एक दहामो सोगटां बाजी रमवा बेग.ते अवसरे कुबेरदत्तना हाथथकी ते नामांकित मुष्किा कोश्क प्रकारे निकलीने, कुबेरदत्ता आकृतिवाली, अने एक देशमां घमेली, अने सरखा नामवाली एवी देखीने म- नने विपे कुवेरदत्तने पोतानो नाईने, एम निश्चे करीने ते वे वीटीयों कुबेरदत्त- ना हाथमां घाली. ते अवसरे कुबेरदत्त पण ते वींटी जोवा थकी तेमज तेने पो तानी बहेन ने, एम निचे करीने अतिशे खेद पाम्यो.त्यार परी ते बे जण पण म ·पोताना विवादना कार्यने अकार्य मानता एटले आ खोदुं प्रयु! एम जाणतां एवां पोतानो संदेह निवारवाने माटे पोतपोतानी माताने सम खवरावीने अति हो आग्रहे करीने पोतपोतानुं स्वरूप पूग्यु. ते अवसरे तेमनी मातानए ते वें ज पनी आगल मंजूषामांनी (पेटीमांश्री) कहाड्यां त्यांनी मांझीने सर्व पण वृ- नांत का. त्यार पठी कुबेरदत्त माता पिताने कहेवा लाग्यो के, तमे अमने जो मले जन्मेलां जागीने पण यावं अकार्य केम कर्यु ? त्यारे ते कहेवा लाग्यां के, तदारा सरखी कन्या अने तेना सरखो वर क्याहि अमने मल्यो नहीं. तेश्री स रखां शोन्नादि गुणवालां तमने जागीने तमारा वेनोज माहोमांदे विवाह कयों. परंतु हजु सूची कांइपण वगम्युं नथी. जे कारण माटे तमारा बेर्नु एक करपी मनज अयुं . एटले फक्त एक हाधनोज मिलाप प्रयो . पण मैथुन कर्म प्रयु नथी. ते माटे तुं खेद न करीश. तने वीजी कन्या परणावी . त्यार पगे कुवे- रदत्ते का. तमारुं वचन महारे प्रमाण मे. परंतु हमणां तो हुं व्यापार करवाने माटे परदेश जवानी वा राखु बु. ए कारण माटे मने माझा आपो.त्यार परी ·10 शण ते शेव शेगणीए आज्ञा आपी. पी कुबरदत्त, ते वृत्तांत पोतानी वहनने कही ने, घणांक क्रियाणां खेश्ने, दैवयोग यकी पोताने नुत्पत्तिनुं स्थानक एवी मथु- रा नगरीए गयो. त्यां ते निरंतर पोताने नचित व्यापार करतो सतो, एक दहा- को कोश्क माग कर्मना जोगकी अदूनूतरूपे करीने शोजायमान एवी, पो- तानी माता कुबेरसेना वेश्याने देखीने, कामेपीभीत अयोप्सतो, ते वेश्याने बहु इव्य आपीने, पोतानी स्त्री करीने निरंतर तेनी संगाये विषय संबंधी सुख नो गवतो हवो. त्यां अनुक्रमे करीने तेने एक पुत्र थयो. हवे शौर्यपुरने विषे ते कु- बरदत्ता, माताना मुखथकी मूलथकी पोतानी ते प्रवृत्ति सांजलीने, तत्काल वै- राग्य प्रत्ये पामी सती आर्या (साध्वी) नो संजोग अये सत दीक्षाग्रहण करीने, घणां महोटां तप करीने, विशुः६ अध्यवसायना योग की श्रोमा कालमांज, तेगीए अवधिज्ञान नुत्पन्न कर्यु. त्यार पड़ी ते साध्वी, अवधिज्ञाननाबले करीने पोताना नाईनु स्वरूपं जोती सती मथुरा नगरीने विष पोतानी माता संगाथे लागेलो एवो, अने पुत्र सहित एवो, तेने देखीने कर्मनी गतिने धिक्कार करती KXXXXXXXX -- KX ·. टले धिकार पमो कर्मने!!! एम कहेती सती पोताना नाश्ने अकार जरूप म होटा पापरुप कादव यकी नकारवाने एटले काढवाने, पोते मयुरा प्रत्ये प्रावी- ले, कुवेरसेना वेश्यानेज घेर जश्ने, धर्मसाजरूप याशिप देने तेनी पासे पो- ताने नतरवार्नु स्थानक माग्यु.ते अवसरे कुबेरसेना पण ते आर्याने नमस्कार करीने एम कदेती हवी. हे महासती! हुं वेश्या . पण हमणां एक त्नरतारना संजोगकी निश्चे कुलस्त्री प्रा. ते कारण माटे तमे सुखे करीने महारा घर नी समीपे पाप रहित एवा आश्रयने ग्रहण करीने, अमने रूमा आचारमा प्रव नावो. त्यार पठी कुवेरदत्ता साध्वी पण, पोताना परिवार सहित तेणीए आपे- ला नपाश्रयमा रही. दवे ते वेश्या, निरंतर त्यां आवीने, ते वालकने साध्वीनी शागल नपर लोटतो मूकती हवी. ते अवसरे अवसरनी जाण एवी जे सा वी, ते आगामी कालमा लान जाणीने ते बालकनेआ प्रकारे बोलावती हवी. वालक! तुं महारो नाई. ॥१॥ तु महारो पुत्र . ॥शा तुं माहारो दीयर . ३॥ तुं महारा नाईनो पुत्र कुं, एटले नतिजो. ॥धा तुं महारोकाको बु.

·शत ॥५॥तु महारा पुत्रनो पण पुत्र दुः ॥६॥ तथा जे तहारो पिता , तें महारो जाई.॥१॥ अने महारो पिता ने.॥शा अने महारा पितानो पिता, एटले म हारो वमानन . ॥३॥ माहारो जरतार . ॥धा महारो पुत्र . ॥५॥ अने म हारो ससरो पण जे.॥६॥ तथा जे तहारी माताजे, ते महारी माता ॥१॥ अने महारा पितानी माता .॥शा अने महाराजाईनी स्त्री. ॥३॥ अनेम- हारी वहु . ॥॥ अने महारी सासु.॥॥अने महारी शोक्य पण .॥६॥ ए रीते कदीने साध्वी ते वालकने वारंवार बोलावे . त्यार पी एक दहामो कुबेरदत्त तेनुं वचन सांजलीने, आश्चर्य पाम्यो सतो, ते साध्वीने कदेतो हवो. हे आर्ये ! वारंवार आq अजुक्त शुं बोलोगे? त्यारे साध्वी कहती हवी. हुं अ- जुक्तु नयी बोलती. जे कारण माटे आ बालक एक मातापणा यकीनाई , एटले तेनी अने महारी एक माता .तेथी महारो नाई थाय .॥१॥ अनेम हारा नरतारनोपुत्र , माटे महारो पुत्र थाय . ॥२॥ अने महाराजरतारनो नहानो नाईने, माटे महारो दीयर ॥३॥ अने मदारा नाईनो पुत्र , माटे ३२ ·महागेनतीजोशाप्रोमदारी सातामा पनिनोलाई, माटे महारोकाको लागे . ॥५॥ अने मदारी झोक्यना पुत्रनो पुत्र के, साटे महारो पोत्रो लागे ठे. ||६||-ए प्रकारे बालकनी संघाने पोताना संजन देखामोने, वलीकहेतीदवी. जे आबालकनो पिता,ते मदारे एक मातापणा यकीनाई, एटले तेजीने महारी एक माता, माटे जाइ पाय .?|अमे मदारी मातानो जरतार यो, तेश्री महागे पिता पाय छे.॥२॥ अने महारा काकानो पिता भयो, तेथीम हागे कमान श्रयो. ॥३॥ अने प्रथम मने परण्यो , राटे महारोजरतार याय ॥॥ अने मदारी शोक्यनो पुत्र प्राय रे, माटे महारो पुत्र पण पाय ॥ ॥अने महारा दीयरनो पिता श्राय, माटे मदारी ससरो छे ।।६।।-ए प्रकारे वा लकना पिता कुवरदत्तनी साने पोताना व संबंध कहीने, वली कहती हवी. जे आ बालकनी माता, ते मने पण जानारी, माटे महारी पण माता ॥ १॥ अने महारा काकानी माता, तेश्री महारी दादी लागे ॥शा अने यहा- राजाश्नी स्त्री श्रम, तेथी महारी जोजाइ थाय रे ॥३॥ अने मदारी शोक्यना + RE ·KARAM 7 वेण्ण शा RU पुत्रनी स्त्री अर, माटे महारी बहु थर ॥धा अने महारा जरतारनी माता श्र, तेथी महारी सासु अ॥५॥ अने महाराजाईनी बीजी स्त्री थइ,माटे महारी शोक्य घश् ॥६॥ ए रीते आ बालकनी माता कुबेरसेना वेश्यानी साथे पोताना उ संबंध देखाड्या. ए प्रकारे या अढार संबंध कहीने ते साध्वी, ते संबंधोनीखा तरी करवाने अर्थे, पोते व्रत ग्रहण कर्यु ते अवसरे राखेली पोतानी वींटी कुबेरद सने यापती हवी. त्यार पसी कुवेरदत्त पण ते वींटी देखीने सर्व संबंधनुं विरुप { जागीने, तत्काल वैराग्य पामीने, पोतानी निंदा करतो सतो पोतानी शुदि ने अर्थे, चारित्र ग्रहण करतो वो. अने वली महा तप करतो हवो. तथा कुबेर सेना वेश्या पण ते प्रवृत्ति सांजलवा की प्रतिबोध पामी सती श्रावकनो धर्म अंगीकार करती हवी. त्यार पती कुबेरदत्ता साध्वी, ए प्रकारे तेमनो नझार क रीने पोतानी प्रवर्तिनी पासे गइ, एटले पोतानी शुरुणी पाले गइ. अनुक्रमे ए सर्व जीवो, पोतानो धर्म सभ्य प्रकारे आराधन करीने सजतिनां नजनारथ- यां, अर्थात् रूमी गतिमां गयां, ए प्रकारे अपार संबंध उपर कुवेरदत्तनुं दृष्टांत KKX ३६ ·कहा.श्रा एक नवने याश्रीने संबंध देखाव्या. अनेक जवनी अगेकामा तो प्राये करीने सांव्यवहारीक जीवोने एकाएक समंध एल अनंतीवार या रे. ते प्रकारे श्री नगवती चना बारमा झतकना सातना नशामांक, तेनो अर्थ इही खपीएजीए. हे जगवंत! आजीव सर्व जीवोना मातापणे करीने, मितापणे करीने, ज्ञा ईपणे करीने, बहेनपरो करीने, स्त्री करीने, पुत्रपणे करीने, पुत्रोपणे करीने पुत्रनी वीपणे करीने, सामान्य की शत्रुप करीन, वैरिणरो करीने एटले शश चुनावना अनुबंध सदितपणे करीने, पातकपणे करीने एटले मारनारपोकरी न, अने तामन करनागसे करीने, प्रत्यजीकपणे करीने एटले प्रतिकूलपणे करी ने, अने कार्यता चपघातपणे करीने, एटले अमित्रराहायीपणे करीने, राजापणे करीने, जुवराजपणे करीन, यावत् शार्यवाहपणे करीने, दासपणे करीने, एटले घरनी दासोना पुत्रपणे करीने प्रेन्यपणे करीने एटले चाकरपणे करोने, नृतक पणे करीने एटलें कालादिकने विषे अन्नसादे सीधेलो तेपणे करीने,कर्षणादि KHE ·चे श CC लालना नाग ग्राहकपणे करीने, अन्य पुरुपोए नपार्जन करेला अर्थना नोग- कारी नरपणे करीने, बली कला शीखववा जोग्यपणे करीने, अने बली क्षेपक रवा जोग्यपणे करीने पूर्वे नत्पन्न भयो ? ए हरीले गौतमस्वामीए जगवतले पू उधुं. त्यारे जगवंत कहता हवा. हे गौतम! हा! अनेकवार अथवा अनंतीवार आ जीव सर्व जीवोनी माता थइ, पित्ता भयो, जाई थयो, ए रीते उपर कहा प्रमाणे पूर्वे सर्व संबंध करी चूक्यो . एज प्रकारे सर्व जीवो पण आ जीवना मातादिकपणे करीने, अनेकवार, तथा अनंतीवार पूर्वे उत्पन्न अया . ए रीते सर्व जीवोने माहोमांहि सर्व संबंध पश् चूक्या .इति संसारनी अनवस्या नपर कुवरसेना गणिकानुं दृष्टांत तथा श्री जगवती सूत्रना पाउनो अर्थ जाणवो, ॥अनुष्यवृतम् ॥ न सा जाति: न न तत् स्थानं न तत् कुलम् १४ १२ १३ १७ १५ २६ २७ २७ २ए न सा जाई न सां जोणी । न त गणं न तं कुलं ।। सा योनिः ११. ए १० ३४ ·न जाताः न मना। पत्र सर्व जीवाः अनन्तशः XXX ------ -- ५ ६ १ Cr ३ न जाया न मुआ जब । सवे जीवा अणंतसो ॥ ३ ॥ अर्थ:-(जत्र के०) ज्यां (सवे के०) सर्व (जीवा के०) जीव जे ते (अगतसो के०) अनंतीवार (न जाया के०) नश्री नत्पन्न प्रया, तया (न मुया के) नयी मग्ण पाम्या, एवी (सा के०) ते.अर्थात् तेवी को (जाई के०) जाति जे ते (न के०) नशी. अने (सा के०) ते अर्थात् तेवी को (जोगी के०) योनी जे ते न के०) नश्री. अने (तं के०) ते अमात् तेवू कोश (गणं के०) स्थान जे ते (न के०) नश्री. जने (तं के०) ते. अति तेवु को (कुलं के०) कुल जे ते (न के०) नश्री. एटले सवे जीवोने पूर्व कदेतां सर्वे स्थानको अनंतीवार श्रयां ॥ २३ ॥ वली या अधिकारने विशेपे जागवानी मरजी होय तो, श्रीनगवती सूत्र ना बारमा शतकना सातमा नहेशामांथी बोकमानुं दृष्टांत जो लेज्यो. Karisex ·IAS श 1 लोके । ३य ७ ॥ आयीवृ सम् ।। तत् किमपि नास्ति. स्थानं वालाग्रकोटोमात्रमपि. १२ १२ ए १० तं किंपि नजिगणं । लोए वालग्गको मिमित्तंपि॥ न जोवाः बहुशः मुखड व परंपरां प्राप्ताः यत्र KX ५ ३ ~ ध ३ ६ AN KAKKKKK जन न जीवा बहुसो । सुहउस्कपरंपरं पत्ता ॥ २४ ॥ अर्थ-(जब के०) जे स्थानने विषे (जीवा के०) जीव जे ते (सुह उरक परं परं के०) सुख फुःखनी परंपराने (बहुसो के०) घणीवार (न पत्ता के०)नधीपा म्या. (तं के) ते. अर्थात् तेवू (किंपि के०) कोइ पण (लोए के) लोकने विषे (वालग्ग के) वालनो अग्रतेनो (कोमिमित्तंपि के) प्रांतनाग मात्र पण, अ- धात् किंचित्मात्र पण (मरा के०) स्थान जे ते (नधि के) नथी. अर्थात् आ जीव, सर्वे स्थानकमां जा पाक्यो . ॥ ॥ ३२ 4 ·जावार्यव्यवहार राशीने पामेला जीवाने अनंतो काल प्र गयो . माटे तेजीबाने सर जाति आदिकने विष अनंतीवार नुत्पति जहशे? एम सं. जानना करीए ठीए. केमके, ए अतिप्राय तो बहुश्रुतनेज गम्य ते. अर्मात् ते अन्तिप्राय तो बहुश्रुत जाणे. दे जीव! तुं अनंतीवार सारी सारी जातिमां तथा सारी सारी योनिमां नत्पन्न अयो. अने सारा सारा स्थानमा तया सारा सा- रा कुल्लमां नत्पन्न अयो . अने तु त्या अनेक प्रकारे जन्म मरण पाम्यो . प- रंतु विचारी जोता तो तुं जेवो छे, तेवोने तेबोज ने एटले तदारुं खरूपतो निश्चे नयमते करीने अश, अजेय, अजर, अमर, ज्ञानरूप, सुखरूप अने सत्तारूप एवं तेने तुं विमरी जश्ने, देहादि परनावमां यासक्त प्रश्ने पंचप्रकारनावि पयमुख जोगववानी तृष्णा, हनु सुधी तने जती नमी. परंतु तुं एम वांचा रा- रखे के के हुं सारी सारी जाति आदिकमां जश्ने सारा सारा विषय लोगवू. पण ते विषयनां सुख ते अनंतीवार नोगवीन वमन को ठे, तोयपण तेने तेज नो गनी छा राखीने वानांशी (वमन करेलाने खानारो) केम थाय ? वली ए ·वै श विषयसुखने लोगवीने कांश तृप्त वातुं नश्री पण, उलटी तेनी तृष्णा जेमबल- ता अग्निमां घी होमे, ने तेनी ज्वाला वृदिपामे, तेम विषय सृष्णा वृदिपामशे; माटे हे जीव! तुं एम विचार के, हुं सर्व ठेकाणे जश्ने सर्व जातिनां सुख कुःख अनंतीवार जोगवी आव्यो . पण को ठेकाणे नथी ज व्यो एम नयी.ए वु विचारीने विषय सुखथी विराम पामीने तुं तहारा आत्मस्वरूपना अविना- शी सुखमा मग्न था.आ बे गायानो नेगो नावार्य ने.॥२३॥ ॥श्या ॥ आर्यावृत्तम् ।। सर्वाः प्राप्ताः सर्वेऽपि जनसंबन्धाः क्षयः ३ २ ६ H ५ सवारिधीन पत्ता सब्वेवि सयणसंबंधा ॥ संसारे तस्मात् विरम ततःऋठ्यादिभ्यः र्याद जानासि तदा आत्मानं मुखिन १२ ११ संसारे तो विरमसु। तत्तो जश् मुण सि अप्पाणं ॥३॥ अर्थ-(संसारे के०) संसारने विषे (सवान के) सर्व एवी (रिकीन के) श.

·हियो जे ते. तपा (मावेवि के०) सर्व एवा पणं (सयासंबंधा के०) स्वजन संबंध जे ते (पना के०)पाम्यो (तो के०) ते कारण माटे (जश के०) जो (अप्पा के०) श्रात्माने (मुणासि के०) जाणे, तो (तत्तो के) ते झझियादिकं प्रकी (विरमसु के) विराम पाम्य. अर्यात् निवृत्ति पाम्य. ॥ २५ ॥ नावार्य हे आत्मन् ! संसारने विपे अनादि कालमी नमण करतां आ जी वे देव मनुष्यादिकनी संवं समृदियो पामी रे. ती सर्वेनी साये, पोतानो मा ता पिना नाई नार्यादिक संबंध, जोमायो रे. माटे तेमां तदार मोह राखवोध टतो नथी. केम के, जे स्त्रीचे, ते परान्नवतुं स्थानक ये. तथा जे बंधुजन ठे, ते ज बंधन . तथा जे विषयमुख रे, तेज विष . (फेर .) ऐ प्रकारे जे तहारा शत्रु, तेनेज तु मित्र जाणीने तेने विपे मोह राखीने बेगे . ते कारण माटे एक पोताना प्रात्म स्वरूपनुंज साबुं सुख मानोने, ते शहि, वजन, इत्यादिक नुं करियत सुख मानीने अर्थात् तेने दुःखरूप जाणीने ते सर्व थकी निवृत्ति पाम्य ॥ २५ ॥ ।

·र य एक: बधाति कर्म वधबंधमरणव्यसनानि एकः व ། वै० ३ १ ३७ कनिजितः सन् ६ १० एगो बंधश् कम्मं । एगो वहबंधमरणवसणाई॥ विपहते लवे भ्रमति एक एक विसहर नवमि लमम । एगुच्चिा कम्मवेलविन ॥६॥ अर्थ-(एगो के) एकलो. अर्थात् सहाय्य रहित एवो जीवजे ते (कम्मं के०) झानावरणीदि कर्मने (बंध के०) आत्मानी संगाथे बांधे .तथा (एगो के०) एकलोज नवांतरने विषे (वद के) तामन. अने 'बंध के०) बंधन. अने (मरण के) प्राणनो वियोग. अने (वसणाई के७) आपत्ति, तेमने (विसह के०) सदन करे ये. वली (एगुञ्चिय के०) एकलोज आ जीव (कम्मवेलविन के०) कर्मवमेव गायो सतो (नवंमि के०) संसारने विषे (नमम के) नमे ॥ १६ ॥ नावार्थ:-हे जीव! जे वखत तहारो जन्म थयो, ते वखत ते एकलेज घ- गुंज कष्ट सहन कर्यु, पण ते वखत तदारुःख मटारुवाने माटे, तने कोरएस - ·Ver- हाय्य करीनीं. अने जे वखते तुंमरण पामीश,ते वखते ते मरणनी वेदना प पा, तहारे एकलानेज सदन करवी पमशे. अने पठी ज्यारे नरकादिक नवांतर- ने विषे जना, त्यारे त्यांनी वेदना पण, तदारे एकलानेज सहन करवी पमशे; पण जेने अर्थे एटले देहने अर्थे, स्त्रीने अर्थे, पुत्रने अर्थे, तथा संबंधीने अर्थे ते अनेक प्रकारनां पाप कयों ने, परंतु, तेमांनु कोइ पण तहारी वेदनानो नागले वाने पावशे नही. एवीज रीते वीज़ा नवोमां पण कर्मवमे उगायेलो तुं, एक- लोज कर नोगवीश. अर्थात् तहारां करेलां कृत्यने तुंजनोगवीश, पण ते कष्ट नोगववाने बीजो कोइ, पण पावशे नदी. ॥ २६ ॥ न कुरुते. अहित हितमापे आत्मा कराति नैव अन्यः अन्नो न कुण अहियं । हियपि अप्पा करे नहु अन्नो॥ यात्मकृतं. एखःख लाद ततः कस्मादसि दीनमुखः १२ १३ १०. १५ १४ अप्पकयं सुहाउखें । जुजसि ता कीस दीणमुहो. ॥७॥ यन्य: ६ ए ५ ३ ३ प - ·श ta तने परा, अर्थ-हे प्राणिने ! (अन्नी के०) अन्य जे ते (अदियं के०) अहित (अनिष्ट) ने (न कुण के०) नथी करतो. परंतु आत्माज करे , अने (दियंपि के०) हि (अप्पा के०) आत्माज (करे के०) करे पण (अन्नो के०) अन्य कोइ (नहु के०) नश्रीज करतो. (ता केए) ते कारण माटे (अप्पकेयं के) आ- त्मान करे जे (सुहाउरकं के), सुखचाख, तेने (नुंजसि के) पोते प्रात्माज नोगवे . माटे तुं (दीरामहो के) दीनमुख वालो (कीस के) केम थाय ? अर्थात् तु वीजाननो दोष शुं करवा देखे ?:॥ २ ॥ लावार्थ-हे जीव! तुं एम विचारे ने के, फलाणाये महारुं बगामयुं, एम धा रीने तेना नपर क्षेष करे ठे, अने फलाणाये महारुं सुधार्यु, एम धारीने तेना न पर राग करे , पण तेमांनुं को तहारं बगामतुं पण नश्री, ने.सुधारतुं पण न श्री. परंतु ते वगामनारो अने सुधारनारो, ते तहारो आत्माज ने. अर्थात् सुख पण तहारो आत्मा करे , अने दुःख पण तहारो आत्माज करे . माटे अख, आव्ये सते दोनमुख वालो यश्ने, बीजानो दोषःशु-करवां देखें ? वली श्री ३७ NI ·4 उत्तराध्ययन सूत्रना वीशमा अध्ययनमा कयु के के, वैतरणी नदीनो पमामना र यण सापात्माजवे. अने कूटशाटनलि वृक्षनी वेदनाने पमामनारोपण आ शामा छे. अने कामधेनु गायने पमानारो पण या आत्माअने नंदनवन तमा देवलोक अने मोक्ष तेने पमानारो पण आ आत्माज. वली आआत्मा को अपेक्षाये कर्त्ता , अने को अपेक्षाये अकर्ता ठे. एज रोते सुख दुःखनो कर्ता का पण आत्माज के.वली मित्र तथा अमित्र पण आत्माज . अने सदाचार अने पुराचारने करनारो पण, आ आरमाज जे. एम जाणीने कोश्ना नपर राग हेप करवो नहीं. ॥१७॥ पहुयारंनेण नपार्जित वित् अनुलवंति हे जीव स्वजनगणाः १ बहुआरंजविडत्तं । वित्तं विलसति जीव सयणगणा ॥ तेन, प्रारंजेण ज़नित पापकर्म , अनुनविप्यास-नरके पुनः " वं. : एव । तजणियपावकम्मं । अणुहवसि पुणों पुणो तुम चेव ॥राजा , ३ U ५ २ । १० .

·T - वा श ३ए XXX अर्थ-(जीव के) हे प्राणिन् ! (सयणगणा के०) माता, पिता, नाइ, स्त्री, पुत्रादिक खजननो समूह जे ते, (बहुआरंन के)तें, खेतीपादिक घणा पारं. ने करीने (विढ के०) नपार्जन कर्यु एवं, जे (वित्तं के०) धन, ते प्रत्ये अर्थात् ते धने करीने, तेन (विलसंति के०) विलास करे . अर्थात् ते धनतुं फल ते व जनादिक नोगवे जे. (पुणो के०) वली (तहणिय के) ते पारंने करीने उत्पन्न ययु एवं, जे (पावकम्मं के०) पाप कर्म, तेने (तुमं चेव के०) तुं एकलोज (अ- गुहवसि के०) अनुलव करीश. अर्थात् नरकादिकने विषे ते पापर्नु फल तुं एक लोज नोगवीश. ॥ २० ॥ नावार्थ-हे जीव! ते अनेक प्रकारे जीव हिंसा तथा कूमकपट ग्लन्नेद प्र पंचादिक केटलाक अनर्थ करी, तथा नीच सेवादिक घणां अकर्तव्य करी, तथा अनेक प्रकारे परदेशमां नमीने, तमालमा प्रमुखमांमरणांत कष्टमाथे लेश्ने, तथा पोताना वधर्मनो पण त्याग करोने तथा रात्रि दिवस शरीरतुं सुख, पण न गणीने, धन नपाऊन कर्यु; परंतु ते धनने वजन तथा झाति आदिक लोक, ३ ·-- तहारो नपकार न गणता, नलटा तने दवावीने, तथा तने तिरस्कार करीने, त- पा मेहेणां मारीने, अने अनेक प्रकाग्नी युक्तिवमे करीने, एटले नंदरनी पेठे फूंकी फूंकीने तेच खा जाय ठे. अर्थात् घोले दहामेनस्या शेहेरमां ते स्वजना दिक चोर, तने लूटी ले . अने ते धन नपार्जन करतां जे पाप थयु, तेना फल ने तो नरकादिकने विपे, तुं एकलोज जोगवीश. पण बीजुं को नोगववा आ- वशे नदी. माटे हे जव्य प्राणिन् ! काश्क विचार करीने न्यायथी धन नपार्जन करीने तेने कांश्क तो सारा मार्गमां वापस्य!॥ २० ॥ जारिखता तथा बुदिताः इति चिंतिताः मिना यथ यथा ४ ५ ६ श ३ यात्मा अह उरिकाश् तह जु। किया जह चिंतिआ मिला। तथा सोकमपि न विचिंतितः अतस्त्वां दे जीव कि नगीमः १२ १३ १३ १४ १५ तह थोपि.न अप्पा । विचिंतित जीव किं नणिमो॥ १० ·शण वाना स्वजवि वालुं एवं (शरीर के) श्री शरीर.. (अके०) वली (अन्नों के) शरीर अकी जूदो एवो, अने (सासयसरूवो के) शाश्वतुं स्वरूप ते जेतुं, ए- वो (जीवो के०) जीव बे. तेने (कम्मवसा के०) कर्मना आधीनपणाश्री शरीर नी साये (संबंधो के०) संयोग अयो.माटे (श्व के०) ए शरीरने विषे (तुज्क के०) तहारे (को के०) श्यो ('निव्वंधो के०) अनुबंध ठे? एटले ए शरीरने विपे तहारे शी मूबों ? ॥.३०॥ नावार्थ-हे जीव! तु अद्य, अनेद्य, अजर, अमर, ध्रुव, अनंत ज्ञानमय, अनंत दर्शनमय, अनंत चारित्रमय, अनंत वीर्यमय; ज्योतिःस्वरूप, पवित्र, अ- लिंग, अव्यक्त, निर्लेप, निरंजन, अने श्रानंदमय एवो तुं निश्चे नय मते . परंतु अनादि कालश्री कर्मना वशे करीने, अनित्य, अने प्रशाश्वत एवू, अने त्वचा, मां स, हामकां, रुधिर, नसो, मेंद. एटले हारकां नपर रहेली चाममी, अने मजा एटले हामकामा रहेढुं मांस, अने मल मूत्र, ने उगंध, ने बिन्नीत्स (विहामणी) एवी वस्तुए नरेला चाममाना कोयला रूप आ शरीर . तेवा शरीरने विष हे ४१ ·हैं जीव! तुं कर्मना बायकी बंधाएलो . तेने विषेमदारापणुं मानी लेश्ने, एटले या शरीर ते हुं यु. एम धारीने तेना नपर ममत्वन्नाव राखीने शुं करवा मिथ्या देरान पाय ठे? शहां प्रसंगानुसारे शरीर परथी मूळ नतरवाने माटे, विचार वा जेवू एक दृष्टांत लखीए बीए.-जेम को पुरुषे सरकारनो अपराध कर्यो हो य, तेणे करीने तेने सकत मजूरी साने, महा उःखदार बंधीखानामां, अमुक वर्पनी टीप मारीने पूर्यों होय, तेम तने पण, तहारा कर्मे, पूर्वे लखेली अशुचि वस्तुए करीने नरेलो, अने ऊधमय शरीररूप पुरुषनी आकृतिवालो तथा स्त्री नी आकृतिवालो चाममानो कोश्रलो, तेमां तने अमुक मुदत सूधी पूर्यों ने. तो पण तेवा शरीरने विपे तुं एवो ममत्व धारण करे ठे के, हुं शेठ, हुं शेगणी, राजा, हुं राणी, हुं ब्राह्मण, हुं ब्राह्मणी,इत्यादिक कल्पित नाम ठरावीने तथा ते कोपलानो रंग, कालो धोलो देखीने तेमा रूपवान् कुरूपवाननी कल्पना करीने, तुं मोह पामे ठे; परंतु एम नभी विचारतो के, आ महारा शरीरमां शेठ ते कि यो ? हाय शेठ ? पग शेठ ? के, माधु शेठ? एम खरी रीते विचारीश तो सर्व •hool ·, । श a d कुत्र चलित ३ .५ U- ६ छ ७ कल्पना मात्रज मालम पमशे. माटे एवी रीते वस्तुगते विचारीने, तुं शरीर न परणी मूळ मतास्य. किंबहुना? ा अधिकारने विषे श्री आचारांगजी सूत्रमा विशेष प्रकारे कह्यु , त्यांनी जोर लेवु. ॥ ३०॥ कुतः यागत त्वमपि कुतः यागतः । फुत्र - गमिष्यसि ए १० १२ कह आयं कह चलियं । तुमंपि.कह आगन कहं गमिही। अन्योन्यमपि युवा न जानीयः हे जीव कुंटुवमिदं कुनः तव अन्तःकरणाद ..१.२ १३ . १५ . १५ अन्नन्नपि न याणह । जीव कुसुंबं का तुज्ऊ ॥३१॥ अर्थ-(जीव के) हे आत्मन (कुडुंबं के)आ माता पितानाइ स्त्रीयादि कुदुंब (कद आयं के) क्यांची आव्यु ले ? अने (कह चलियं के०) क्यां गयु ? एटले अहिथी सरीने क्यां गयुं ? अने (तुमंपिं के) तु पण (कह आगन के) क्यांश्री आव्यो ? अने (कहं गमिहि के०) क्यों जश्श? एम (अनुनपि के) पर; श १६ ४५ ·स्पर एटले एक बीजाने पण (नयाणद के०) नयी जाणतो. माटे (तुक के) तदारुं कुदुंव (कन के०) क्यांनी? अर्थात् एक बीजाने जाण्या वगर श्रा कुटंब महारुं छे, एम मानी वेगे , ते मिथ्या ठे. ॥ ३१ ॥ नावार्थ-हे जीव! जेना नपर तने घणो मोद ने, ने महारांमदारां करे, ते तहारां माता पिता स्त्रीयादिक के गतिमांनी श्राव्यां ? ने केश गतिमां ज- शे? अने तुं पण केश् गतिमाथी आव्यो ? ने केश् गतिमां जश्श? ते संबंधी तने कांश पण खवर नश्री. एटले जेम परवने विषे को क्याथी आव्यु? ने को इक्यांनी आव्यु; ए रीते ते सर्वे आवीने एकगं मले . पी तेन पाणी पीने सन सनने मार्गे वेरा जाय . तेम आजवरूप परवने विषे कुटुंबरूप सर्व लो क पण, कोइ नारकीमांधी, कोइ तिर्यंचमांधी, कोइ मनुष्यमांथी अने को दे- वलोकमाग्री, एम सन सननी गतिमांश्री आवीने नेगां श्रयां .तेम पोतपोता ना कर्मने अनुसारे सुख दुःख नोगवीने, पोत पोतानां करेलां कृत्यने अनुसारे चाल्यां जाय रे. परंतु तेमने राखवाने माटे तुं अनेक प्रकारना उपाय करीश, ·10 श तोयपण ते रही शकवानां नथी, ते कारण मोटे तेमने तुं. एम:मानी बेठो दूं के, आ महारुं कुटुंब डे, पण ते वस्तुगते. तहाळं कुटुंब जनही. परंतु तहारुंसा चुं कुटुंब तो ज्ञान, दर्शन, चारित्रादिक प्रात्मगुण ॥ ३१॥ आ अधिकारने विशेष जागवानी मरजी होय तो, श्री आचारांगजी सूत्र- ना प्रथम श्रुतस्कंधना प्रथम प्राध्ययनना, प्रथम नद्देशामां.जो लेज्यो. ॥३॥ करणनंगुरे , शरीरे । ५. मनुनन्नवे यभ्रपटलसके . . L - २. ४.. KX खणजंगुरे सरीरे । मणुअलवे अप्नपालसारिजेः॥ सारं एतावन्मानं ययस्मात् क्रियते शोननः धर्मः। '.ए ५ , •७ । सारं इत्तियमेत्तं । जं कीर सोहणो धम्मो ॥३॥ अर्थ-हे आत्मन् ! (खणनंगुरे के) कण कणमां नाश पामतुं एवं (सरीरे के०) शरीर सते, तया: 'अप्रपल सारिजे के०) मेघना- समूई जेंवा एटले जेम ४३ ·वायरानी मेघ शीघ्र नाश पामे , तेम प्रोफा कालमां नाश पामे एवा. (मणु- अन्नवे के०) मनुष्य नवने विषे (जं के०) जे (सोदणों के) सारो. एटले पांच याअवधी विराम पामवा रूप (धम्मो के०) जिनप्रणीत धर्म जे ते (कीर के०) करीए. (इत्तियमित्तं के) एटलुं मात्रज (सारं के०) सार ठे. अर्थात् आ संसार- मां जेटलुं धर्म साधन पाय , एटलुंज सार . ॥ ३२ ॥ नावार्य-हे नव्य जीव! देवादिक नवनी अपेक्षाए योमा काल रहे एंवो, आ मनुष्य जव . तेमां वली आ शरीर कणेकणे नाश पामें छे. अर्थात् चारे तरफयी बलवा मांमेला घर जेवू आ शरीर छे. तेवा क्षणिक शरीर वझे, जेटली पनि तुं धर्म साधन करीश, एटली वारनोज तहारो मनुष्यनव लेखानो . जेम को घर बलतुं होय, ने तेमाथी जेटलो सामान काढो लीधो, तेटलोजपा पणो तेम नाश पामता शरीरथी जेटली घमि तु तदारा आत्मानुं साधनक रीना, एटलीजवार तहारो मनुष्यन्नव जारांवो. अने वाकीनो पशुना जेवो निर ग्रंक जावो. एटले.जेम पशु, ते आहार, नंघ अने, मैथुन तेणे करीने पोता- ·शस् वै ४या माताना योनि यंत्रमाथी निकलतां, माताने तथा पोताने, अतुल वेदना थाय ने. तेवी रीते मरणर्नु दुःख पण जागी लेवु. हवे जन्म अने मरण एबे खोनी मध्ये, रहेला पुःखोनुं वर्णन करीए गए. बाल्यावस्थाने विषे, ते बालकने बोल तां न आवमवाप्नी, तेने जे वेदना यश् होय, ते वेदना मटामवाना नपचारने व- दले, उलटी तेने वधारे वेदना याय; तेवा उपचार करवामां आवे जेम के, ते वासकने माथुःखतुं होय, तेनो उपचार मूकीने पेट खतुं मटामवानो नप चार करे . इत्यादि. वली जवानीमा एटले मानी लीधेली सुखनी अवस्थामा पण, संसारना समस्त सुखनी प्राप्ति यती नथी.-कंदापि पराये एक सुखनी प्राप्ति थाय ,तेवामां बीजांबे पुःख नन्नां श्राय . जेम कोई वस्तुनो धमों करवा माटे, कांड पण चीज न जमवाथी, चोमासामा नत्पन्न भएलां आशरे द श पंदर देमका लेश, पांचशेरीनो धमो करे , तेवामां.ते धमो कांश्क नंगे थ- वाथी जेवामां वीजें एक देमकुं लेवा जाय ठे, तेवामां वे देमकां कूदी जाय के. वली बेने पकवा जाय , तेवामां चार जता रहे . तेम ए दृष्टांतनुं सिद्धांत *k ·एछे के, स्त्री, धन, पुत्र, निरोगीपणुं जगत्मा मान्यपणुं, तथा महोटी हवेल न, अने खजनादिकंनुं अनुकूलपणुं इत्यादिक वा सुख नोगववानी श्चा करें वे, तेवामा तेमायोज अणधायु, अचिंतव्यु, चिंतु संहाकष्ट आवी पो छे.जे म के, पुत्रना सुखनी चा करवा जाय रे, तेवामा स्त्री मरी जाय, वली स्त्रीना सुखनी चा करवा जाय ठे, एटलासा च्य नाश थइ जाय, वसी-पराग कदा पिज्य मब्युं, तो शरीरे मांदो घाय, कदापि शरीरे साजो थयो, तो घर बली जाय, बली घर सा करावया जाय, एटलामां चोरीनो, अपचा वजनादिकनो नपञ्च थाय, माटे जवानीमां पण, सर्व प्रकारनी बरोबर व्यवस्था राखीने सु- ख नोगववा जाय, तोपण जोगवी शकातुं नथी. तो वृक्षवस्थामांतो क्याथीज जोगवाय? केम के, सर्व सुख नोगववान मुख्य साधन एवं जे शरीर, ते निर्व- ल, रोगी, कद्रुषु थर जाय छे. तेमज शास्त्रमा कां के, हाथ पग विगेरे अंग थरथर ध्रुजे . तथा छांखे पूरुं देखातुं नथी. काने पूरूं संजलातुं नथी, नाकमां थीलीट नितरे थे, ने दांत पण हाली नछे .तथा पमी परा जाय रे.तथा खां ·1 शप व KKAK सी, श्वास अने शरीरनुं निवलपणु वधे ठे, अंग जागे . तुटे 2 अने फाटे . व ली मुखेथी बरावर चोखू बोली शकातुं नश्री. अने लोकने पण अनादर करवा जोग्य, तथा हांसी करवा जोग्य थाय . तथा दिवसे दिवसेनान पण थतुं जाय . तोयपण वधा काममां महापण मोहोलवा घणो जाय , त्यारे पोता- नी स्त्री तथा वहालो पुत्र अने पुत्री विगेरे, ते कोलाने तिरस्कार करीने एम कहे के, तमे गनामाना खाटलामां पड्या रहो ने! नकामो लवारोशुं करवा करो हो! तमाएं हैयु फूटी गयुं , पण काश् अमारुं फुटी गयु नथी के, तमासं कडं करीए!! वली घरना खूणाने विधे खांसी खातो खातो एक तूटमूट खाटलीमा पड्यो रहे ठे. वली जवानी अवस्थामां पुत्रादिकने पालन पोपण करेलां, ते एवी आशाए के, ते वृक्षावस्थामां महारी चाकरी करशे, तोयपण ते स्त्री, पुत्र पुत्र नी स्त्रीयो, इत्यादि ते पण ते मोसाथी न सहन थाय तेवो, परानव करे . अ ने वली मोढेथी बोले ले के, आ मोसो मरतोए नथी, ने मांचो मूकतो पण नथी. वली ते मोसानी घरमा रहेला माणसोज निंदा करे , एटर्बुज नदी, परंतु ते A ·वृक्ष पोतेज, पोताना देहनी निंदा करे ठे, ते उपर टीकामां लखेलु काव्य तथा तेनो अर्थ लखीए जीए. वैतालीयवृत्तम. वलिसंततमस्थिशेषितं शिथिलरनायुधृतं कलेवरम् ॥ स्वयमेव पुमान् जुगुप्सते किमु कान्ता कमनीयविग्रहा ॥१॥ अर्थ-वृक्षवस्थाथी जेना बधा शरीरनी त्वचा (चाममी) मां करचोलीयो बली गश्ते. तथा शरीरमां केवल दामकाज देखाय के. अने नामियो पण, शिथिल थ गये. एवा वेढंगा कलेवरने जोई, ए वृक्ष पोते पोतानी मेलेज, ते शरीरनी निंदा करे दे, तो जेनुं शरीर सुंदर , एवी स्त्रीयो निंदे; तेमां तो शुंज कवु ? ॥१॥ वली ते वृक्षावस्थाना दुःख नपर टीकामां कथा लखेली, तेनो अर्थ ल. खीए जीए. कथा.३ कौशांबी नगरीने विष घणा धनवालो, अने घशा पुत्रवालो एवो, एक धनो 4 ·श ४७ नामे सार्थवाह, दतो तेणे एकलेज नाना प्रकारना पाये करीने, धन नपार्जन कयु. ने तें संघर्बु धन, दुःखवाला बंधुजन, तथा खजन, तथा मित्र, तथा स्त्री, अनेना आदिक सर्वे संबंधीनना नागने अर्थे वापर्यु, त्यार पठी ते धनो, का- लना परिपाकपणाथी वृक्ष अवस्थाने पाम्यो. ने तेनां सघला पुत्रो, तेनुं सारी रोते पालन पोषण करवानी योग्य कलामां कुशल हता. अने, संसार संबंधि, स घला कामनी चिंतानोनार, तेणे ते पुत्रो नपरज नाख्यो हतो. तोयपण ते पु- त्रो एम बोले रे के, अमने, आ. पिताजीएंज ओवी सुंदर अंवस्त्राने पमाड्यो , तथा सर्वे लोकना अग्रेसर का तथा तेमणे मारी बहु नेपकोर कयों ने. ए रीते.पोतानुं सारं कुलीनपगुं, ते, पुत्रो जणावता इता. पूर्वी कोई कार्य प्रसं- गे, ते वृड्नी स्त्रीयो पोताना स्वामीनी चाकरी करती हती. तेमां पण शरीर चोलीने स्नान करावयु, तथा'नोजन करावयुश्त्यादिक जे काले जेम करवू घ- टे, ते तेम निरंतर करती इती. तेम करता करता केटलाएक दिवस गया, पठी आखा झारीरनी इंडियो, खाधिन न रही. अने सर्व वृक्षपणुं वृद्धि पाम्युं, एटले पाखा शरीरनी यो पनि ·TA अंग केपवा लाग्यो. अने नेत्रादिकमांश्री पाणी गलवा मांमयु. त्यारे दलवे हलवे ते स्त्रीयादिकोए, ते वृझनी चाकरी घटामया मामी.केमके, वृक्षपणुं तो बंधवा लाग्यु माटे. वली ते वृक्ष चित्तना अतिमान वमे करीने, वृक्षावस्थाना पुःखरूप समुश्मा पड्यो. वली तें वृहना दीकरानी स्त्रीयो एम क़दे के, आमोसार्नु व ईतरु कूटवार्नु ते अमारा कर्ममां क्यों सूधी घाली सूक्युं दशे? ते कांश मालम पमतुं नश्री. त्यारे तेमना स्वामी मोसाना पुत्रो, वली ते स्त्रीयोने समजांवी ने मोसानी चाकरीमा वलगामे , त्यार पठी एक दिवस ते सर्वे स्त्रीयो, संप क- रीने पोत पोताना जरतारने कहे वे के, तमारा पितानी अमे घणी घणी- चाक री करीए वीए, तोयपण ते वृक्षपणामां वुदिनी विकलंताथी, अमारी करेलीची करीना जसने बदले, उलटो अपजस आपे . माटे तमने जो अमारु कमु मा नवामां न आवतुं दोय, तो वीजा कोई मागस पासे ते मोसानी चाकरी करा- वो; एटले खबर पमशे. पठी ते पुत्रोए तेमज कर्युत्यार पठी केटलाएक दिव- से पुत्र पूग्युं के, दे पिताजी केम हवे सारी रीते चाकरी पाय ठे? त्यारे ते KKX ·TO 이 मोसो बोल्यो के, नाई! शुं कहुं !! महारुं मन जाणे ठे, कांश कहेवानी वात में थो. एवी रीते ते मोसा, बोलवू सांजलीने, ते सर्वे स्त्रीयो पोताना पतिने कहे- वा लागी के, तमे अमाझं कर्तुं प्रथम नहोता मानता, पण हवे जखमारीने मा न्युं !! इत्यादिक रीते वोलीने, ते मोसाना अवगुण पोताना पतिना हृदयमांसा री रीते उसाव्या. ते पुत्रो पण ते स्त्रीयोनुं कहेवू मान्य करीने, पोताना पिताने तिरस्कार करवा लाग्या. ए रीते च्यारे तरफनु ॐख नेगुं थवाथी, ते मोसाए पोको मूकवा मांमी.ते सांजलीने ते स्त्रीयो बोली के, आपणा ससराने अन्न प चतु नथी, ने वगर विचार्यु खा खा करे ठे, तेथी चूंक आवती दशे,मोटें लावो! देवतावमे शेकीए. पठी ते स्त्रीयो पण लूगमाना हुचा सारी पेठे नंना करीने जे म माम दे, तेम मोसाने शेके . तेथी ते मोसाने घणी पीमा थवाधीमोसोना ना कदेतो जाय , तोपण पराणे-पराणे शेके जाय जे. अने मनमा विचारे ने के, आ मोसाए लोकमां अमारी बहु फजेती करी, माटे फरी फरीने भावो साग मलवानो नश्री. एम विचारीने, ते मोसाने बहु परानव करे , त्या ४ ·र पठी ते मोसो पण आध्याने करी प्रोमा दिवसमा मरण पाम्यो. ए रीते वृ- हावस्थानुं सुख जागवू. वली ते वृक्षवस्थाना उखना वर्णन- वीजु काव्य, टीकामां लण्युं वे, ते लखीए जीए. ॥शार्दूलविक्रीमितवृत्तम् ।। गात्र संकुचितं गतिबिंगलिता, दन्ताश्च नागं गता। इष्टिभ्रश्यात रुपमेव सते, वकं घ लालायते ॥ वाक्यं नेव करोति बान्धवननः, पत्नी न शुश्रूपते । विक् कट जरयानिनूतपुरूप, पुत्रोऽप्यवज्ञायते ॥ २ ॥ अर्थ-वृक्षवस्थामा शरीर संकोचाइ जाय , एटले शरीरे करचोली व. ले : अने गति पण विकल थाय , एटले ज्यां पग मूकवो धास्यो होय, त्यां न मूकातां बीजे ठेकाणे मुकर जाय छे. अने दांत पण पमी जाय छे. अने प्रां- खे परंग कांख माववादी बराबर देखातुं नशी. अने रूप पण दिवसे दिवसे घट तुं जाय रे. अने मुखमाथी लाल चूए रे. वली वांधवजन पण, ते वृदनुं कई ·0 शप करता नथी. अने परोली स्त्री पण, सेवा करती नथी. माटे जराए (वृक्षवस्था ए) करीने परानव पामेला पुरुषने धिक्कार थान!!! केमके, पुत्र पण ते वृक्षने तिरस्कार करे .माटे ए वृक्षपणाचें जीव, ते केवल कष्टरूप जाणवु.॥२॥ वली कडं ने के, जेम ते वृक्षनी पोतानां घरनां माणसो निंदा करे . तेम ते वृक्ष पण पोताना घरना माणसोना, अनेक दोष प्रकट करीने, तेननी निंदा करे . वली ते वृझे पूर्वे एटले जवानी अवस्थामां धर्म को हतो, तेथी केटला एक लोक ते वृक्ष्नो निर्वाह करता हता, ते पाश्रा वृक्षावस्थामां, तेनुं फुःख ना श करवाने समर्थ थता नथी.जेम कोइ माणस नौकामां (वहाणमा) बेगे होय, तेवामां ते नौका जर दरिया बच्चे जागी जाय, त्यारे तेमां बेठेता माणसोने, जेम दुःख थाय, तेम या वृक्षने पख सहाय्यता न अलवाथी, तेवू दुःख थाय ने. तथा वृक्षवस्थासां प्राये सोल रोग नत्पन्न पायके, तथा जे वृक्षने जोदायी बीजाने पण करुणा उत्पन्न वाय, तेवो ते वृक्षःखी धाय . इत्यादि विस्तार श्री श्रा- चारांगजीसूत्रथी जाणवो. वली शास्त्रमा कवु डे के, YXXX;" Hए. 14 ·। ॥ अनुष्टुपवृत्तम् ।। सचे जीवाव चंति । जीवितं न मरिजनं ॥ तम्हा पाणिवहं घोरं । निग्गंथा बज्जयति एवं ॥ ३ ॥ अर्थ-पूर्व वृक्षावस्यानुं जे दुःख का, तेश्री मरणनी वेदनानुं उःख अत्यंत जाणवू. माटेज शाखमां कह्युठे के, सर्वे जीवो जीवq वांवे , पण को जी वो मरवू श्चता नयी. एटलाज माटे निग्रंथ महामुनियो घोर एवा प्राणिवधनो त्याग करे .॥३॥ वली एज अधिकारने विशेष जाणवाना अर्थि पुरुपोए, श्री आचारांगजी सूत्रमांयी जोइ लेवु. वली गायामां च शब्दनुं ग्रहण कर्यु ते तेथी व्य संबंधी पण घपुंज खते देखा. अर्थानामर्जने जाखपनितानां च रक्षणे ।। याये डासं व्यये खं धिगर्थ उखसाधनम् ॥ ४॥ अर्थ-या संसारने विपे मनुष्योने के प्रकारना प्राण ने. तेमां एक अंतःप्राण, ने वीजा बहिःप्राण, तेमां अंतःप्राणतो प्रसि.अने वहिःप्राण ते धन के. केम ·TO के, प्राण जतां जेवू दुःख थाय , तेवूज दुःख धन जतां पण थाय . एटला- ज माटे झानी पुरुषोए आ दुःखमी पंक्तिमा धनने पण गएयुं जे. केम के, (अ- र्थानां के०) धन मेलवतां पण पुःख मे, तेमज नपार्जन करेला धनने साचववा मां पण उःख ने, माटे धन आव्ये पण दुःख ठे, अने धन गये पण दुःख . अर्थात ते धनज सुःखदायक ने. माटे दुःखनुं साधन एवा धनने धिक्कार थान !! ॥४॥-ए रीते जन्मे, जरा, रोग, मरण अने धन, ते संबंधी खनो विचार करयो, पण-अंधपरंपराए नचालवू. ए नृपदेश. ॥ ३३ ॥ ॥ यआर्यावृत्तम् ॥ यावत् न पियाणां हानिः यारतू न जराराक्षसी परिस्फुरति जाव न दियहाणी । जाव न जररस्कसी परिप्फुरई ॥ यावत् न रोगविकाराः यावत् न मृत्युः समाश्लिष्यति १० ११. .१३ १२ जाव न रोगविणारा । जाव न मच्चू समुलिमाई ॥३४॥ । १ ३ ૨ । ६ ५ K MUSINE घ ए १४ एण ·m4-0-17. अग्र-हे जीव! (जाव के०) ज्यां सूधी (इंदियहाणी के)इंश्योनी हानी, एटले इंडियोनुं कोरापाणु (न के०) नाणी ययु, तपा (जाव के०) ज्यां सूधी (जर रसाली के) जरारूप राकली (न परिष्कुरई के०) नश्री प्रकट भई, तया (जाव के) ज्यां सूधी रोगवियारा के०) रोग विकार (न के०) नश्री प्रकट गया, तथा (जाव के०) ज्यां सूची (मयू केए) मृत्यु जे ते (न समुल्लिाई के) नथी नदय मांगाव्यु, त्यां सूचीमा शक्तिने न गोपवतां तहाराश्री बने तेटबुं धर्मसाधन क रीले नदिं तो परीश्री तने घणोज पश्चात्ताप थशे. ॥ ३५ ॥ जावार्य-हे प्राणिन! ज्यां सूधी तहारी इंश्यिोनो शक्ति लरपूर , अनेते शक्तिने जरारूप राक्षसीए जहण नश्री करी, अने ज्या सूधी रोग विकार रूप शत्रुए, कायारूप नगरमां घेरो नयी घाल्यो, अने ज्यां सूधी कालना सपाटामां बरोबर नयी प्रायो; त्यां खूधी तुं जेटलु आत्म साधन करवू धारीश, तेटलुं व- नी शकशे. माटे जेम बने तेम प्रमाद मूकीने जलदीश्री धर्मसाधन कस्य.॥३॥ वली नर्तृहरिये पण कडं वे के, 1 ·ग TO ॥ शार्दूलविक्रीमितवृत्तम् ।। यावत् स्वस्थमिदं कलेवरगृह, यावज्जरा दूरतो'। यावचेन्श्यिशक्तिमतिहता, यावत् दयो नायुषः ॥ श्रात्मश्रेयसि तावदेव विजपा, कार्यः प्रयत्नो महान् । मोद्दीप्ते नवने हि कूपस्वनन, प्रत्युधमः कीदृशः ॥ १॥ अर्थ-(यावत् के) ज्यां सूधी आ शरीररूप घर साजूं , तथा ज्यां सूधी जरा नथी आवी, तया ज्यां सूधी इंश्योनी शक्ति नाश नश्री पामी, तथा ज्यां सूधी आनखं पूरूं नयी थयुं, त्यां सूधी पंमित पुरुषे, पोताना कल्याणने अर्थे म होटो प्रयत्न करवा. अर्यात् रात्रि दिवस परलोके सुख थाय; एवाज साधनमांम वर्च. केम के, कोई एवं विचारे के, हालतो जवानी अवस्या , माटे हालमा संसारनां सुख जोगवीने, पठी वृक्षावस्थामा धर्म साधन करीशं, पण हे सज- नो! जैम (मोदी के) घर अतिशे बलवा मांझयुं. त्यारे जे कूवो खोदवानो न यम करवो, ते केवो कहेवाय ? एटले घर बलवा मांड्या पनी कूवो खोदी पाणी १ यावच दूरे जरा. २ संदीप्त.

·- कलामी घर दोलवायज नहीं.तेम वृक्षावस्थामां बधं धर्मसाधन करीशु, एम धार, ते सिाह यायज नहीं. केम के, वृक्षावस्थानास्वान्नाविक कुःखथी, धर्म सा धन बनी शकवू घगुंज करण के. माटे धर्म साधन करवामां प्रमाद न करवो॥ वली एज वातने मूल ग्रंथकार पण जणावे . गहे प्रदी रूपं खनयितुं न शक्नोति कोऽपि यथा ? ५ ५ ६ ७ G स ឬ १२ ११ जह गेहंमि पलित्ते । कूवं खणिनं न सक्कए को ।। तथा संमाते मरणे धर्मः कथं क्रियते हे जीव १३ १४ १५ १० तह संपत्ते मरणे । धम्मो कह कीरए जीव ॥३५॥ अर्प-दे जीव ! (जह के०) जेम (गेहमि के) घर (पलिते के०)वलवा मां ध्ये सते (कोई के०) कोइ पण, एटले समर्थ होय ते पण (कूवं के) कूवाने (ख पिन के) खोदवाने. अर्थात् कूचो खोदी पाणी काढीने, वलता घरने दोलववा ·TO ने शत (न सकए के) न समर्थ वाय. (तह केए) तेम (जीन के) हे जीव! (मरणे के) मरण (संपत्ते के) प्राप्त भए राते एटले मरण नजीक आव्ये सते (धम्मो के०) धर्म जे ते (कद के) किये प्रकारे (कीरए के०) करी शकाय? ॥ ३५ ॥ जावार्थ-हे आत्मच ! ज्यारे (जवानी अवस्थामां) तहारे धर्म करवानो अ बतर हतो, त्यारे तुं बीजे चाले चढी गयो, एटखे विषयी जीवनी संगते पशुनी पेठे फोगट अवस्था गमावी. अने हवे ज्यारे शरीरनी शक्ति की - वाग्री, नकामा जेवो अयो, अने बली ज्यारे तने कूतरानी पेठे, तहारां स्त्री पुत्रा दिके तिरस्कार कर्यो, त्यारे तुं परारो धर्म साधन करवाने तत्पर अयो, पण हे मूठ जीव! तुं एटलुं विचारतो लनी के, हवे महाराश्री झुंबनवालुं ? जेम व्यारे तरफनी घर वलवा मांझg, ले तेने होलनवाने माटे, जाणे कूबो खोदी पाणी काढीने, ते बलतुं घर होलवू, इत्पाविक विचार जम फोगट वे, तेपशरी रतुं सामर्थ्य गया परी, धर्म साधन करवानो विचार, ते व्यर्थ के. एम देखो तुं विचाल के, धर्म साधन तो नानपणमाश्रीज, अभ्यास करता करतां प्राये घणे Man य ·. ३ ६ ध ५ काम सिइयाय के. जेम कूवाना कांग नपर पाणी काढवानी जग्याए, परो अनचा खाक पमयुं होय, तेमां पण कोमल एवा दोरमा बके, घणे काले करीने बसारणी कंमा कापा पमे. पण तेवो कापो पामवाने, कदापि लोढानी सांक सभी ग्राखो दिवस घसे, तोयपण, तेवो कापो न पके.तेम तुं बाल्यावस्याश्रीज विषय कराय नग करवाने साठे धर्मसाधनमां वनवानो अभ्यास कल ॥३॥ रुप গয়াস নন विद्युक्षतावचंचलं जगति जीवितं ? रूवमऽसासयमेयं । विद्युलयाचंचलं जए जीअं॥ संध्यानुरागमदृशं दारमणीयं च तारुण्पं १० संआणुरागस रिसं । खनारमणीअं च तारुनं ॥३६ ॥ अर्थ-हे आत्मन् ! (एयं के) आ (रूवं के) शरीरनु सुंदरपणुं जे ते (असा सयं के०) अशाश्वतुं . केम के, रोगादिके करीने सनत्कुमार चक्रनिना शरी ए ७ ·श व ५३ RTRAKAR रनी पेठे नाश पामे तेवू . वली (जए के०) जगतूने विषे (जीअं के) जीवित जे ते (विद्युलयाचंचलं के) वीजली रूप लतानी पेठे चंचल . एटले जेम वी जली कणमात्र देखाइने पठी नाश पामे , तेम जीवित पण थोमा कालमा नाश पामे . अने (च के) वली (तारुनं के) जवानीपणुं जे ते (संजाणुराग- सरिसं के०) संध्याकालना नाना प्रकारना रंग सरखं, एटले संध्याकाले आका- शमां पंचवर्णा अज्रपटलना रंग, उत्पन्न थाय ने. तेना जेवू (खणरमणीअं के) कणमात्र सुंदर देखाय तेवू . ॥ ३६ ॥ नावार्थ-जोम संध्याकाले अनेक प्रकारना वादलांना रंग याय , ते कण- मात्र देखाइने वायुना प्रयोगथी नाश पामे . वली जेम जलकमल (पुंमरीका दि कमल) अने स्थलकमल (गुलावनां फूल आदि) केवां सुंदर प्रफुलित देखाय ठे? परंतु तेज फल, बेत्रण दिवसमां एवां करमाश् जाय के, तेनी कांइ पण शोना रदेती नयी; तेम जवानी अवस्थामां पण शरीर, पुष्पनी पेठे खोलेलुं दे खाय , अर्थात् मोदनु कारण अपमे रे. परंतु तेनु तेज शरीर,वृक्षावस्थामां ५३ ** + ·एवं नगरुं श्रऽ जाय रे के, तेंना सामु जोवू पण बहुधा गमे नहीं! माटे एवी तरुणावस्यामां शरीरनो शो मद करवो ? ॥ ३६॥ या शरीरनी सुंदरतानो अहंकार न करवा आश्री सनत्कुमार चक्रवर्तिनी कनाटीकामां जयाच्याश्री लखीएटीए. कथा ४. नरतचक्रवर्तिना जेवी शख्विालो सनकुमारनामा चक्रवर्ती राजा हतो. सनत्कुमारनो वर्ण अने रूप अनुपम हता. एक वेला, सुधर्म तन्नामां ते रूपनी स्तुती गई, ते वात कोर वे देवाने रुची नही; पठी तेन, ते शंका टालवाने वि- प्ररूपे सनत्कुमारना अंतःपुरमां गया. सनत्कुमारनो देह ते वेला खेल नर्यो ह- तो, तेने अंग मर्दनादिक पदार्थोनु मात्र विलेपन हतुं. एक नहानुं पंचियुं पहेयु हतुं, अने ते सानमंडन करवा माटे वेगे हतो. तेवामां विप्ररूपे यावेला देवता, तर्नु मनोहर मुख, कंचनवी काया अने चंझना जेवी कांती,जोश्ने बहु यानंद पाम्या, जरा मायु घुरणाव्यु, एटले चक्रवनिए पूग्युं. तमे माथु केम धुलाव्यु ?

·न शत ४ देवोए कडं. अमे तमारु रूप अने वर्ण निरीक्षण करया माटे बहु अनिलापीहता, स्थले स्पले तमारा वर्ण रूपनी स्तुति सांजली हती.आज ते वात धमने प्रमाण सूत थर, एनी अमे आनंद पाम्या. माटे माथु धुणाव्यु के, जेवु लोकोमा कहे- वाय ठे, तेवुन रूप छे. एश्री वली विशेष के, पण नपुं नथी. सनत्कुमार, शरीर, ना वर्णनी स्तुतिथी प्रभुत्व लावो बोल्यो, तमे आ वेला महारु रूप जोयु तो न ले. परंतु हुं ज्यारे राजसचामां वस्त्रालंकार धारण करी केवल सज थश्ने, ज्या रे सिंहासन नपर वेखं चं, त्यारे महारू रूप अने महारो वर्ण जोवा योग्य है; अत्यारे तो हुँ खेलनरी कायाए वेगे , जोते वेला तमे महारू रूप वर्श जुन तो अदुत चमत्कारने पामो; शने चकित था जान. पठी देवोए कह्यु, त्यारे यमे राजसजानां प्रावीशुं एम कहीने त्यांची चाच्या गया. त्यार पठी सनतकु मारे नुनमाने अमूल्य वस्त्रालंकारो धारण की. अनेक उपचारथी जेम' पो- तानी काया, विशेष आश्चर्यले उपजावे तेम करीने ते राजलनामांधावी सिंहा सन उपर बेगे. आजुबाजु समर्थ मंत्रियो, सुन्नटो, विधानो अने अन्य सन्नास- य ·41 दो योग्य प्रासने वेसी गया छे, राजेश्वर, चामरतनपी भने खसाखमाधी विशे पशानी रहयो के (बधाइ रह्यो .) त्यांपेला देवता पाग बिम रूपे प्राध्या, अदभुत रूप वर्णथी पानंद पामवाने बदले जाणे खेद पाम्या ! एवा स्वरूपमा तेए माई धुणाव्यु. चक्रवर्तिए पूज्यु. अदो ब्राह्मणो! गश् चेला करता था बेला तमे जुदा रूपमा माथु धुरणाव्यु, एनुं शुं कारण वे ? ते सने कहो. धावधिज्ञाना नुसारे विप्रे कह्यु के, हे महाराज! ते रूपमा अने आ रूपमां नूमी अने श्रा- काश जेटलो फेर पमी गयो. चक्रवर्तिए ते वात स्पष्ट समजवा पूग्युं त्यारे ब्राह्मणे का. अधिराज! प्रयम तमारी कोमल काया अमृततुल्य हती. पण या चेलाए फेररूपये. तेयी ज्यारे अमृततुल्य अंग तुं, त्यारे थानंद पाम्या दता. या वेला फेर तुल्य के, त्यारे खेद पाम्या. अमे कहीए बीए ते वातनी सि ता करवी होय तो, तमे इमणां तांबुल धुंको; तत्काल तेना नपरमक्षिका वेस से अने ते परधाम प्राप्त अशे. सनत्कुमारे ए परीक्षा करी तो सत्य ठरी, पूर्व क मना पापनो जे नाग, तेमां आ कायाना मद संबंध मेलवण अवायी ए चक्रव E ·चा RTO तिनी काया फेरमय थइ गइ. विनाशी अने अशुचिमय कायानो आवो प्रपंच जोश्ने सनत्कुमारना अंतःकरणमां वैराग्य नत्पन्न भयो के, केवल आ संसार त जवा योग्य छे.आवीने प्रावी अशुची स्त्री, पुत्र मित्रादिना शरीरमा रहेली , ए सघ मोहमान करवा योग्य नश्री. एम बोलीने, ते उ खमनी प्रनूतानो व्या ग करीने चाली निकल्यो, एबु जाणीने अहं समत्व न करवो, गजकर्णवचंचलाः त्रिदशचापसदृशं चंचलं लक्ष्म्यः ૨ ३ ५ मा मुझस्व ४ ६ गयकन्नचंचलालबीद्धतिअसचावसारिलं ॥ विषयमुख जीवानां बुध्यस रे जीव ए विसयसुहं जीवाणं । बुमसु रे जीव मा मुन्न ॥ ३७॥ अर्म-(जीवामं के) जीवानी (लही के०) लक्ष्मीयो जे ते (गयकन्न चं- चला के०) हाबीना कान जेवी चंचल ये. अने (विलयसुदं के) विषय सुख यथ ·+ PA104 ते (तिग्रामचाव सारिखं के०)नां धनुर् (आकाशमा लीलां पीला धनुष- नी प्राकृतिवाला वादवां वेखाय ते) सरयां चंचल . ए हेतु माटे (रे जीव के०) दे मूह जीव! (बुप्र के०) वोव पाम्य. अने (मामुप के०) मोहन पान्य. कम के, फरीश्री प्रावी मनुष्य देहादिक सामग्री मलवी घणीज उर्खन्न वे. मा वर्मने विषे वोध पास्य. ॥ ३०॥ नाबार्य-रे आत्मन! जे लक्ष्मीयोने देखीने तुं यदंकार धारण करे , के, पालक्ष्मी जीवता सूचीमा महारी पासेश्री जवानीज नश्री.परंतु ए लक्ष्मीयो हाप्रीना काननी पेठे चंचल ठे. केम के, श्रोमा काल पर ते जेनन मोटा धना- व्य दीम हता, तेन्ज कसना वश यकी योमा कालमा दरिएला, तदारा जो वामां आवे छे, माटे लक्ष्मीयोनु स्थिरपणुंनग्री. वली जीवोनांशब्दादिक विषय नुख पाग, धनुपनी पेठे एटले आकाशना लीला पीला रंगनी पेठे शीघ्र ना पामे तेवां ठे. एटले वस्तुगत विषयनां सुख मांजवानां पाणी जेवां, तथा धूमामाना वाचका जेवां असत्य ठे, माटे हे जीव! मनश्री मानी लीधेला विप -- ·TO 10 य सुखने तथा लक्ष्मीने असत्य जाणी, श्री जंवूकुमारनी पेठे धर्म साधन कर वाने तत्पर या!! ।। ३७ ॥ कथा 2. राजगृही नगरीने विणे शषलदत्त नामा शेठ तेनी धारणी नामे जार्यानी कूखमां, जंबुस्खामोनो जीव, जे पूर्व नवे पांधमा ब्रह्मदेवलोकने विषे तिर्यजूं जक जातिमा महार्दिक देवता हतो, ते त्यांधी (देवलोकथी) चवीने, पुत्रपणे आवीने नपन्यो. त्यार पठी माताए स्वप्नमां जंवूवृत्त दीगे, पठी ज्यारे ते कुमा रनो जन्म अयो, त्यारे तेनो जन्म महोत्सव करीने जंबूकुमार एबुं नाम दीधुं. अनुक्कमे युवान अवस्था पाम्पो, त्यारे सुधर्म गणधरनी पासे धर्मदेशना सान्न लीने वैराग्य पाम्यो. त्यारे श्री सुधर्म खामीने कयु के, हे नगवन ! हुं चारित्र लेश, पण महारा माता पिताने पूछी आयु. एम कहीने पागे घर तरफ आवे के, एटलामां मार्गमा आवतां जंत्रस्नी नपमेलो पत्थर, पोतानी पासेथी निक- ब्यो देखीने, विचारवा लाग्यो के, हमणां जो मने आ तोपनो गोलो लागी जा + .

·NALI त, तो हुँ भत्रलिपलानां सर पासत! एg जागी श्री धर्मस्वामीनी पासे पा तो याबीन, ते कुमार समकित मूल जे वार व्रत , ते वारे व्रत लीघा. एटले अंगीकार को. तेमांचोप्रा व्रतमा एटली मर्यादा राखो के, कदापि माता पि- ताना कहेवाश्री स्त्रीयो परणवीपमे तो तेने परगुं; पण ते स्वीयोनी साथे लोग जोगवू नही: एवो त्याग करीने, फरी घेर आवी माता पिताने कह्यु के, हे मा- ता! हे पिता!! मने आज्ञा आपो, हुं श्री सुधर्मवासी पाले दीक्षा लेन. त्यारे माता पिताए का के, दे पुत्र! दीक्षा पालवी घणी उक्कर , एवीरीते घणोघ पो समजाव्यो, तोपण जंबूकूमारे मान्यु नही. त्यारे माता पिताए कडं के, हे पुत्र! पाठ कन्या साने तहारु सगपण करेलु डे, माटे तेने परणीने पठी दीक्षा लेजे. ते सांजली जंयुकुमार मौनपणुं धारण करी रह्या. त्यार परी मा- ता पिताए, आठ कन्यानना पिताउने कयु के, अपारो पुत्र वैराग्यवान थयो, माटे तमारे दीकरियो परणाववानी मरजी होय तो जले परगावो, पण ते क- न्यानो त्याग करीने जो दीक्षा ले, तो अमारो दोष कहामशो नही,ते सांन- ·प, शा व० यस ली सर्व शेठिया कहेवा लाग्या के, अमे नही परणावीए. पण ते शेठियानी दी करीनए कहां के, अमे तो जंबुकुमारनेज परणीशुं. पण वीजाने परणवानो त्या गते. त्यारे शेठिया ए पोतानो पुत्रीने कडं के, एतो दीक्षा लेशे. तोपण दी- करीयोए कह्यु के, ए दीक्षा ले तो जले ब्यो, पण अमे तो एनेजपरणीशं. पठी ते एक रात्रीमा आठे कन्या पाण्या, अने रात्रिये सय्या पर वेसीने सर्व स्त्री- योने कडं के, हुं तो मनाते दीका लेश्शा. केम के, आ संसार सर्व अनित्य, को कोश्नी साधे आवनार नयी. त्यारे स्वीए कधुके, हे खामिन ! तमे - मणां दीका लेशो नही. हमणां तो जे संसारखं सुख सब्गुंके, ते सारी रीते जोगवीने, पठी दीक्षा लेजो. नहि तो कर्पणीना न्यापे पश्चाताप करशो. जेम को मारवाम देशनोकर्पणी,पोताने घेरघळ यावीने पठी सेवासमां, पोताले सा सरे गयो. त्यां तेनी सासुए सारा रोटला करीने पालमां सूक्या. उपरणी शेलमी प्रकीते शेलभीकर्षणीने घणी सारी स्वादिष्ट लागी. पछी ज्यारे पोताना सालाने प्रग्यु के, या शेलजी तमने क्यांनी मली? एटले तमारे धेरक्यांश्री आवी ? त्योरे ·सालाए कह्यु के, ए अमारा घरमा नीपजे .वनेवीए पूग्यु, ते केवी रीते निपजे ठे? त्यारे सालाए शेलकी वाववानो विधि देखाड्यो. पी कर्षणीए जाएयु के, महारे घेर पण हुं वावीश. एम निर्धार करी घेर आवीने गायन जे घडतुं खेत्र वाव्यु इतुं, तेने नखेकी नाखवा लाग्यो. त्यारे लोकोए कहा के, पातु करे? तण का के, हुं एमां शेलकी वावीश. त्यार लोको कहवा लाग्या के, आ देश- मां पाणी नश्री, माटे शेलगी अशे नही, तेम उता जो तने शेलपीज वाववानी श्या होय तो. एकवार जे आ घनी खेती करली ते कपाबीले, पी शेख की बनावजे. एवं लोकोनुं कहेवू तणे मान्यु नही, अने शेलकी वावी ते योगी नगी, एटलामा कूवा, पाणी खूटी पमयु, लेबी जे नगेली शेलमीहती ते पण सुकाइ गर. त्यारे पश्चाताप करवा लाग्यो, तेम हे स्वामिल ! तमे पण तुं सुख मूकीने वीजा नवा सुखनी चाहना करोगे तो पती पत्ताशो!! एवी स्त्री योनी वाणी सनिली जंबूकुमारे कडं के, पूर्वोक्त दृष्टांते पश्चात्ताप नही करुं. परंतु जो नहीं समजशो तो तसेज परतावो करशो. हुं तो ललितांग कुमारनी 1 ·श पेशे तमारा फंदमां नही पहुं, तेनी कया कहुं बुं ते सांजलो. एक नगरमा एक शेग्नो पुत्र ललितांग कुमार एवे नामे, सहा रूपवंत पुत्र हतो. तेने एक दिवस ते नगरना राजानी रूपवती नामा राणी . तेणीये दीगे. त्यारे एकांते बोला- वीने, तेनी साथे संसार संबंधी लोग विलास करवा लागी. एटलामां राजा परा त्यां आव्यो. त्यारे जयत्रांत थश्ने, राणीए ते ललितांग कुमारने, खालमां नता ख्यो. अने विचारयु के, परी कहामीश. हवे राणीतो राजानी साधे रमवा ला- मी गइ. अने ललितांग खालमा जूखे मरतो, कोई अन्य भावीने एग्वामो नां- खे ते खाय, अने एग्जु पाणी पसे ते पीए. एवी रीते व्यार महिना पर्यंत खाल मां पमी रह्यो. इहां कोई महिना सूधी पनी रहो एम परा कहे . “ तत्व केवली गन्य" त्यार पठीलतिलपना मानापे घणोये जोयो, पण जड्यो नही. ते थी शोक करवां बेग, एटलामा वाद आव्यो तेथी खालमां पाणी जराणुं, ते पाणी कहारुचा लारुं खाल उपाकी, ते खालना पाणीनी सायललितांग परात पातो तणालो जगरनी महोदी खालमा जर पज्यो.. तेने लोकोए देखीने तेना य ·माता पिताने जश् का. माता पिता जर खालमांधी कहामी घेर ले गया, त्यां सर्जा खाइने पमी रहो. शरीर पीलु पकी गयुं, हामकां नीकली आव्यां, माता पित्ताये घशा प्रकारना तैलादिक मसली जागतो कर्यो. त्यारे कांक सावचेत पायो. पी औपधोपचार करता करतां घणा दिवसे तेनुं शरीर सारूं , त्यारे वती कपमा प्रमुख पदेरीने बजारमा फरवा निकल्यो, तेने राणीये देखीने बो- लाग्यो. ते बोल्यो के, हवे हुँ तमारा फंदमां पडु नही. ॥ इति ललितांग कथा ॥ एवी रीते आठे स्त्रीयोए, जुदी जुदी आठ कयान, संसारना सुखनो त्याग नकर थो, ते आश्रयश्री जंबूकुमारने कही. अने जंबुकुमारे पण फरो संसारनी असा रत वतावनारी जुदी जुदी आठ कयान आरे स्वीयोने कही, ते कथान इहां ग्रं य वधवाना जयश्री लखी नथी, जो जाणवानी मरजी होय तो श्री जंवूचरित्र मां जो लेज्यो. त्यारे स्त्रीयो प्रतिबोध पामी. एवामां एक प्रनवोनामे चोर, पां चसे चोरने साये लेश्ने, जंबूकुमारना घरमां आव्यो. तेणे सर्वने विद्याना बल- भी अवस्वापिनी निज्ञ मूकी, तेथी सर्वने निज्ञ प्रावी गइ, परंतु जंवूकुमारने नि ·RTO शन पावी. पठी ताला उघवानी विद्याथीमार नघासीन, नद्या[क्रोम सो नामहोरोनी गांगकियो बांधी, तेने लेने चालवा मांड्या, एटलामां जंबूकुमारने, यद्यपि व्य नपर मूर्छा तो बिलकुल नश्री, तोपण एवो विचार आव्यो के, महा रे तो प्रजाते दीक्षा लेवी, अने आ चोर लोको जो व्य लेश जशे, तो लोक कहेशे के, जुना! एनुं धन सर्व चोर लोको ले गया, तेथी एमाथु सुंमा वे. एवी रीते धर्मनी निंदा थशे, ते वात सारी नही. एवं चिंतवीने नवकार गुणवा लाग्या, तेथी पांचसे चोरोना पग स्वंनाइ मया. त्यारे प्रजवाने विचार घयो के, आते शुं प्रयु! त्यारे जोवा लाग्यो तो जंबूकुमारने जागता दीगा. त्या रे प्रजवे बाएयुं के, एनी पासे को महा जोरावर विद्या . एवँ जाणीने जंबू कुमारने कह्यु के, महारी विद्या तमे ल्यो, अने तमारी विद्या मने आपो. त्यारे जंबूकुमारे कडं के, महारी पासे कोइ पण विद्या नथी. वली बीजी विद्या म- हारे जोश्ती पण नथी, महारे तो मात्र नवकार मंत्रनो आधार . एवो धर्मोप देश दीघो, त्यारे प्रनवे कह्यु के, आ नवी परणेली स्त्रीयोनो त्याग करीने, तुं एए 1 ·. दीका झा वास्ते ले ? संसारनां सुख जोगवीन पची दीक्षा लेजे, तेने जंबूकु मारे कही के, हे प्रजया ! संसारमा सुख ज क्या ? के, जेने हु जोग. संसार मुं नुख तो मधुर्बिआ समान तनी खालचे जीव संसारमा रऊले . जेम कार एक पुरुष नूलागी उजम अटवीमां जर पड्यो तेनी पग्वाम एक हाथी दोहयो, त्यारे ते हाबीना जयची नासतो नागतो, एक बानी शाखामां जर लटकी रहो. हवे ते शाखानी नीचे, एक पकून , ते मां ज्यार दलप पोतानुं मोढुं फामीने बेग , तथा एक अजगर पण मो, फालीने बेगे ये; तथा ते वमना मने हामी धुणावी रह्यो . तथा जे शाखामां ते पुरुष लटके , ते शाखाने एक प्रकालो अने बीजो "धोलो, एवाबे दरो कापी रहा है. वली तेनी नपर एक मधमाखीनो मधपुमो ,तेनी १म विका नमी उमीने ते पुरुषना शरीरने चटका मारी रहेली रे. एटलामा ते १ जीव ३ संसाररूप अटवा. ३ कालरूप हाथी. ४ यानखारूप शारवो. ५ जवरूप कून, ६ च्यार कपायरूप सर्प. ७ करकरूप अजगर. ७ रात्री. ए दिवस एरूप वे चंदरो. १० सर्व कुटुंवरूप मदिकान. ११ विषय मुखरूप मधनुं टीपुं.

·मधपुमामांश्री एक मधY २१टींपुं टवक्यु, ते पेला पुरुषने जीनने जर लाग्यु, त्यारे ते पुरुपे नचुं जोवा मांझयु तो तेणे दीर्छ के, प्रथपुमामांथी ए मधुबिंड प ; एवं जाणीने ते टीपानी नीचे महोडुं नघाडु राखीने लटक्यो अने टीपा- ना खादलां मग्न थयो थको, पोताना नपर पूर्वोक्त अनेक जातनां पुःख पड्यां मे, ते सर्वे नूली गयो एटलामा एक १२विद्याधर आवीने, कहेवा लाग्यो के, हे पुरुष! तदारुं अःख देखीने, मने दया आवे छे, माटे श्राव्य ! महारा १३विमान मां बेली जा. हुं तने दुःखमांधी काढवा वांदु . त्यारे ते पुरुष बोल्यो. हे विद्या घर! आ एक टीपु मधलुं सहारा मुखमां आवया द्यो, पठी हु आपनी सावि मानला बेसी चालुं, एम एक टीपु आव्यु, चली पण कडं के, आ वीजुं टीपुं आवे तो चालुं, ए रीते एकेक टीपाना स्वादमां लोनापो थको, ते विकट स्था नने गेसे नती, त्यारे विद्याधरे जाण्यु के, एतो एवोज मूर्ख , लोनी , ए का ३ दुःखमाथी निकलो नदी. एवू जागी तेने त्यांज मूकी विद्याधर धाख्यो ग १२ मगुरुरूप विद्याधर. १३ जिनधर्म रूप मान. 1 ६० 4 ·यो. तेप्न हे प्रजया! आ अवसर चूक्या तो फरी संसारमा पड्या, ने मनुष्य अव तार मलवो महा उर्सन ठे. एवां वचन सांजलीने प्रनवो चोरपण, प्रतिबोध पाम्पो. अने बोल्यो के, हे जंनु! हुं पण तहारी साये दीक्षा लेश्श. पनी जंबु कुमारे पोताना माता पिताने प्रतियोघ दीघो, तथा आठ कन्यालए वली पोत पोताना माता पिताने प्रतिबोध दीधो, ता प्रनवे पण, पांचसे चोरोने प्रतिबोध दीधो, एम सर्व मली प्रजाते, नवाणुको सोनैया धर्म क्षेत्रोमांखरची नांखीने, नत्तम नत्सव सहित पांचशे ने सत्तावीश जनोनी साथे, श्री जंबूकुमारे श्री सु धर्मस्वामी पासे दीक्षा लीधी. ए रीते लक्ष्मी अने विषयनां सुख त्याग करवा आ श्री, जंबूकुमार दृष्टांत कडं. आ मधुविंडाना दृष्टांतनो सिहांत एटले नपनय घणो प्रसिइ, तोपरा किंचित् टोका करीने देखाड्यो , यथा संध्यायां शकुनानां संगमः यथा पथि च पधिकानां जह संकाए सनणा । ण संगमो जह पहे अ पहिआणं॥ १ ३ ३ व ६ ५ Nusta ·श P ६२ स्वजनानां संयोगः तथैव दानंगुरः जीव ११ १२ १० सयणाणं संजोगो । तहेव खणभंगुरो जीव ॥३७॥ अर्थ-हे आत्मन् ! (जह के) जेम (संकाए के०) संध्याकालने विषे (सन णाण के०) पक्षियोनो (संगमो के०) संगम पाय .(अ के०) बली (जह के०) जेम (पदे के) मार्गने विपे (पहियाणं के०) मार्गे जनार लोकोनो समागम याय . एटले मार्गमा जनार लोकोनो समागम तथा पक्षियोनो समागम जे- म योमा कालनो , (तदेव के०) तेमज (जीवके) हे जीव! (सयगाणं केण) स्वजननो (संजोगो के) संयोग जे ते (खणनंगुरो के) करानंगुर . एटले कामां नाश पामवाना स्वन्नाववालो . ॥ ३ ॥ नावार्थ-जेम संध्या समये अनेक प्रकारनां पक्षियो, च्यारेदिशा तरफथी आवीने एकग मले , अने प्रातःकाले, तेज पक्षियो पोत पोताना कर्मने अनु- सरीने, चारदिशा तरफ नमी जाय . तेम पा संसारने विषे अनेक प्रकारना ·जीवो चारे गतिमांगी आवीने, आ.मनुष्यन्नवमां एकता थया ने. अने तेज जी वो, पोतानुं आयुष्य पूर्ण करीने, पाग कर्मानुसारे चारे गतिमा जता रहे . तया जेम मार्गने विपे, कोई किये गामथी को किये गामश्री आवीने नेगाथा य, पछी त्यां प्रोमीवार विश्राम करीने, एटले नातुं खाश्ने पाग सर्वे पोत पोताना योग्य स्थानक प्रत्ये जता रहे , पण तेन एक ठेकाणे बेसी रहेतान- श्री, तेम आ संसारी जीव पण, कोर कयि गतिमांथी, को कयि गतिमांधी श्रावीन, एकग थाय ठे, त्यां पोत पोताना कर्मानुसारे सुख दुःख नोगवीने, पी पाग पोत पोताने योग्य गतिमां जता रहे . पण को कोश्ना झाल्या रहेता नश्री. वली जेम चारे दिशाएथी आवेला मनुष्योनां नाम, जूदां जूदां , तमां चारे गतिमांधी आवेला, अने एक घरमा रहेला एवा जोवोनां नाम पण, सं जूदां कल्प्यां . तेमां को माता कहेवाय रे, को पिता, कोइ नार्या, कोर नाई, कोइ पुत्र, को पुत्री इत्यादि कल्पनाए करीने नाम ठराव्यां . ते मां तु महोटो मोह धारण करे रे, अने तेने सुखे सुखी, अने तेने सुखे खी IT ·TO + ७ ज ए पाय ठे, परंतु हे मूढ जीव! तुं एटलुं विचारतो नथी के, आ जूग संबंधने सा- चो संबंध मानीने शुं करवा हेरान थन बुं? माटे हे जीव! एवा जूग संबंधने जूगे मानीने, तना उपरथी मोद नतारीने, आत्म साधन करवाने विषे नद्यम- वंत या!॥ ३७॥ ॥ उपजातिवृत्तम् ॥ निशाविरामे जागरितः सन् परित्नावयामि गृहे प्रदीसे कि अहं स्वपिमि '१० ११ निसाविरामे परिजावयामि । गेहे पलिते किम ऽहं सुयामि ॥ दहातं यात्मानं उपदो दिवसान् गमयामि तत् २३ २४ मनतम ऽप्पाणमु बरकयामि। जं धम्मर हिंन दिग्रहा गमामि३ अर्थ-दे जीव! तने एवो विचार केम नयी आवतो के, हुं (निसाविरामे के) रात्रि विराम पामे सते एटले पाउली चार घमी रात्री रहे सते जागीने ५ यत् धर्मरहिताः १२ व ६ (H ·। (परिजावयामि के०) आवो विचार करूं के (जं के) जे हुँ (धम्मरहिन के) धर्म रहित यो सतो (दिअहा के०) दिवसोने (गमामि के०) 'कोकट केम ग- मार्बु यु.!!! अने वली (गेहे के) शरीररूप घर (पलित्त के०) बलवा मांझे स ते (अहं के) हुँ (किं के) च्या माटे (सुयामी २०) सूर रहुं ! अने (मनंत के०) दाजता एटले शरीररूप घरनी सारे बलो मरता एवा (अप्पाणं के) आ स्मानी (नवरकयामि के०) नपेक्षा केम करुं बु!!! अर्थात् देहनी साये रहेला चलता आत्मानी हुँ रक्षा केम नथी करतो !! इत्यादि यात्मजावनातुं केमन्ना वतो नयी!॥३॥ जावार्थ-शाराने विष सर्व हत्या करतां आत्म हत्या महोटी गणी के. ए रले जाणी जोश्ने आत्मानुं बगामवं, अर्थात् यती सामग्रीए पण आत्मसाधन न करबु. अने रात्रि दिवस देवादिक परनावमांज रव्यु पञ्यु रहेQ; ते शुं - मानी घात करीन कहेवाय ? अर्थात् आत्महत्याज कदेवाय !! माटे बधो रात्रि दिवसतो संसारना वेगमा चढी जतां कांइ परा विचार न आव्यो, पण पा *******karis ·. श पग्ली च्यार घफी रात्रे नगीने, जरा निर्मल चित्तवालो धश्ने, बीजा बधा विचा- र रहेवा देश्ने, हे आत्मन् ! तुं सहारा आत्मानो विचार कर, इहां पाग्ली च्यार घमी रात्रे नठीने विचार करवानुं ग्रंथकार लखे , तेनो अतिप्राय ए ने के, जे म त्रीयो घंटीये दलवा मांझरे; पछी दलतां दलला राखे फेरवतां फेरवतां ते घंटीने एवा वेगमां लावे वे के, ते वखते जो घंटी फेरववी मूकी दे, तोपण वेग ना जोरथी ते फेरव्या विना पाच सात आंटा फरी जाय , तेम आ जीव पण बधो दिवस संसारना कामनो एवो वेग लगामे के, ते रात्रे लांवो प्रश्ने सूए है, तो पण ते कामनां स्वप्न आवे जाय . ते स्वप्न, दिवसे करेला कामना हचर का . ते हचरका घणुं करीने पाउली रात्रे शांत पके . माटे ते अवसर, शुन्न ध्यान करवानो शास्त्रकारे जणाव्यो रे.भाटे तुं एवो विचार कस्य के, आ बधा मनुष्यन्नवना अमूख्य दिवसो धर्म विना फोकट केम गमावे ? अने आ महा रुं शरीर पण जरारूप अग्निनी कालवमे बलवा मांझY ठे, अने तेनी साधे रहेलो जे आत्मा, ते पण बलवा मांड्यो ठे, तो ते आत्माने तुं केम वलवा दे ? ६३ ·परंतु आत्मज्ञानवमे देयकी आत्माने जूदो समजीने तुं देहना नाव जे जम, मुःख, अने मिण्याजाव तेने देवने विपेज समज. अने यात्माना नाव जे सत्, चित् अने आनंदरूप एटले सचिदानंदरूप तेने तुं आत्मन्नावे समज, एटले जे देव ते समी जाय, पकी जाय, यावत् विध्वंल भर जाय तेवोठे. अने जे श्रा मा ते तेश्री नलटो. एटले सभी जाय तेवो, पमी जाय तेवो, यावत् वि- ध्वंस घर जाय; तेवो नश्री. एवी रीते आत्मानुं अने देहर्नु स्वरूप जूइं समजी ने, ते जे देवने विपे मिथ्या अहंपणुं मान्यु , ते तथा देह संबंधी पदार्थोने वि- पमिथ्या ममत्व मानेलो, तेने खोटो जागीने ते बेनो त्याग करवाने विष प्र यत्नवंत श्रा. एनपदेश. ॥ ३ ॥ ॥ अनुप्टुप् वृत्तम् ॥ व्रजति रजनी प्रतिनिवत्तते ६ व जाजा वच्च रयणी । न सा पमिनियत्तइ ॥ याया न सा १ ३ २ ५ ·श अधर्म कुर्वतो जो अफना यांति रात्रयः १० ११ ए अहम्मं कुणमाणस्स। अहला जति राश्न ॥४॥ अर्थ-हे आत्मन्! (जाजा के) जे जे (स्यणी के) रात्री (वच के) जा य के, (सा के)ते ते (पमिनियत्त के०)पाठी आवती (न के) नथी. आ ज- ग्याए दिवस्त ग्रहण नयी कहो, तोपरा उपलक्षणथी ग्रहण करचो. एटले गया दिवस पण पाग आवता नयी. केमके (अहम्मं के) अधर्मने (कुणमाणस्स के) करतो एवो जे तुं, ते तहारी (रात के०) रात्रीयो जेते (अहला के) अ- फल, एटले निष्फल (जंति के) जाय रे. अर्थात् अधर्मे करीने तहारा मनुष्य जयना रात्री दिवस व्यर्थ जाय .॥ १० ॥ जावार्थ-आ जीवना जेटलो वखत धर्म साधन करवामां जाय रे, तेटलोज वखत ज्ञानी पुरुषोए सफ़ल गएयो रे. अने बाकीनो रात्री विसनोजे काल एटले धर्भ सावन विनानो जे काल, ते पानी पेठे निष्फल जाय . केमके, ·Kari पशुने विषे आहार, नि, नय अने मैथुन विगेरे जेवी रोते , तेवीज गीते तहारे विषे पण . माटे तहारो जन्मारो पण धर्मलोधन विनानो पशु जेरो समजवो. यस्य अस्ति मृत्युना सख्य यस्य च अस्ति पनायन मुखोः सकाश.व ? ६ ५ ज ए १० जरस ऽछि मच्चुगा सरकं । जस्स व वि पलायणं॥ यो जानाति न मरिष्यामि केवलिवाक्यातू सः निश्चये कांदति वाधर्मः स्यादिति नान्यैः कार्य १२ २१ २३ १७ १७ १५ जो जाणे न मरिस्सामि । सो हु कंखे सुए सिया ॥४१॥ अर्थ-हे जीव! (जस्स के) जे पुरुपने (मच्चुणा के०) मृत्यु संगाने (स- रकं के) मित्रता (अधि के), (व के) वली (जस्स के०) जे पुरुपने (पला- यणं के०) मृत्युश्री नासी जवु (प्रति के) वली, (जो के०) जे पुरुष (जाणे के०) एम जाणे वे के, (मरिस्सामि के०) हुं मरीश (न के) नही. (सो के०) ते ht ·'' श पुरुष (हु के) निश्चे (सुए के) श्वः एटले आवती काले धर्मसाधन करीश, ए प्रकारे (सिया के०) स्यात् एटले कदाचित् (कंखे के०) आकांक्षा करे. एटोग करे, अर्थात ते एवी ना करे, ते प्रमाणे . परंतु एवी रीते कोई पुरुपने कोई दिवस पण थयु नथी के, महारे मृत्युनी साये मित्रतां ये; माटे महारे तो कदि पण मरवू नही पमे! तथा कोई पुरुषने एम अतुं नथी के, हुं बलवान माटे, मृत्युयी नाशीन, बचीश. तथा कोश्ना मनमा एम नधी अतुं के, हुं क्यारे पण नही मरूं, तो पण ते प्राणी धर्म संबंधी कार्यमांशीघ्रता करवाने काणे श्राव तो काले घशेज तो! एवीरीते प्रमाद, केम करतो दशे!!! ॥ ५९॥ नावार्य-शहां अनूत नपम अलंकारे करीने उपदेश करे . एटले आवी वस्तु को दिवस निपजी नयी, ते कदाचित् जो निपजे, तो ते आश्चर्यकारक कहेवाय.ा जीवना मनमा एम थाय ने के, आजतो धर्मसाधन नही करीए, पण आवती काल करीशुं. पण केम जाएयुं के, तुं प्रावती काल्य सूधी जीवी ६५ --

·MA
710
ENirastSEThis
श? माटे आवती काले जीववानुं तो कोण मनमा जाणे के, जेने मृत्युनी सा
थे खरी नाईबंधी होय, एटले ते मृत्युने पोतानी आशामा राखी शकतो होय,
तो ते पुरुष कदापि एम धारे के, आज- काल्य करीशं. तो ते युक्त . तया
कोई वलवान् पुरुष, मृत्युना ऊपाटामां न आवतां, एवी कोई पर्वतनी गुफा-
मां पेशी जाय के, ते मृत्युना दाश्रमांज न आवे ! जो एवो शक्तिवान् होय,
तो ते पुरुष कदापि आज करवानू काल्य करीशुं, एम विचारे तो ते युक्त .
तथा कोइ पुरुपे को केवलज्ञानी महाराजनी पासेश्री जाण्यु होय के, हुँ
कोइ काले मरवानोज नथी, तो ते पुरुष कदाचित् एम धारे के, हुं आज कर-
वार्नु काल्य करीश, तो ते पण युक्त ठे. परंतु नपर लखेली सर्व वातो कोई का
ले पई नयी, वर्तमान कालमां शती नयी, अने अागामी कालमां थशे परा न
ही. तोयपण एवी मिथ्या कल्पना मनमां करीने, हे जमबुद्धिजीव! तुं बीजा
संसारना कामनो प्रमाद करवो गेमी दश्ने, फक्त धर्मसाधन करवामां केमप्र-
माद करे ? ॥४१॥

·ज - 10 ११ ५ ६ ए १४ १२ AL ॥ पार्यावृत्तम् ॥ दमन मुत्रोवेष्टनं यथा कुतस्तथा वर्जति निश्चये रात्रयः च दिवसाः च ए दंगकलिअं करित्ता । वञ्चंति हु राश्न य दिवसा य॥ लवकुर्वतः आयुः गनायपि न पुनः निवर्तते १० १३ आनस संविदंता । गयावि न पुणो नियत्तंति ॥४॥ अर्थ-हे आत्मन् ! (दंगकलिअं के०) दम जेम सूत्रनीकलना (करित्ता के०) करे रे. एटले कोलिआदिक नीच लोको फालका नपर चढेला सूत्रने जेमलांबा दंभवझे करीने नकेले , अर्थात् लूगडं वणवाने माटे लांबो ताणो करवाने अंत्य ज लोको फालका जपर चढेला सूत्रने लांवा दंमना लसरका वसे करीने जपा- टावंच नकेले , तेम (मानस के०) आनखाने (संविल्लंता के०) नकेलता एवा (राश्न के) रात्रीयो (य के०)अने (दिवसा के०) दिवसो, जे ते (अचंति के) जाय , (य के०) अने वली (गयावि के),गया एवा जे दिवसो तथा रात्रीन,ते ·हु के) निचे (पुणो केए) फरीणी ( नियति के) पागावता (न केनथी. नावार्थ-एक कालरूप चंकाल , ते दिवस रात्रीचें जवू आवq तेरूप, दंग ना लगरकायके करीने मंगुयना आचखारूप सूचना पिंगने शीघ्रपणे केले ये. एटले-आउखाने जलदी घटावे. माटे हे आत्मन ! ते आखामांश्री गये- ला रात्री दिवस कदिपस पागा आवता थी. जैसा उपांचीने प्रसिंह था गांनी तिथि-विक्रम संवन १४ मा कार्तिक शुदि ५ (ज्ञान पांचम) ने सोम- यार देतो. हवे ते वर्षनी लेज-तिनि, वार, आखा जन्मारामां फरीश्री आववानो नश्री, तेम दे नव्य जीवो! आ गएला दिवस रात्री पण, तेनी पेठे.पात्रा प्राव- वाना नयी. एंटले गया ते तो गयाज!! ए. जाणीने आ धर्मकार्य तो काले क रीशु, एम नही करतां, ते धर्मध्यान प्रसाद रहितपणे प्राजज करवू.एनपदेश. , | उपजानिवृत्तम् ।। यथा इसीके मिहः ३मृगं गृहीता मृत्युः नरं नयति निश्चयेन अंतकाले ६ है सीहो व मियं गहाय।मञ्चू नरं लेश दु अंतकाले ॥ SIC ५ १० 15 ·२० तस्य माता च पिता च भ्राता न काले तस्मिन् जीवितलागधारका जति '११ १२ १५ १६ १७ १७ १॥ १४ १३ २० २२ न तस्स माया व पिया व जाया कालमि तंमिं ऽसहरा नवंति४३ अर्थ-इह के आ लोकने विषे (जह के०) जेम (सीहो केण) सिंह जे ते (मियं के) मृग जे तेने व के) जेम (व शब्दनो श्व अर्थ जाणवो.) (गहाय के०) ग्रहण करीने. एटले पकमीने नाश करे .तेम (हु के०) निश्चे (मच्च के०) मृत्यु जे ते (नरं के मनुष्ट न अंतकाले के०) आयुष्य पूरु थये (णेश के) ले जाय . (तस्स के) ते माणसने (तमि के०) ते (कालंमि के०) समयने विषे ए टले मरणनी वखते (माया के) माता जे ते (व के०) वली (पिया के०) पिता जे ते (व के) वली (नाया के)नाई जे ते (अंसहरा के०) अंशमात्र पण धा रण करवाने. एटले लगार मात्र पण रक्षण करवाने (न नवंति के०) समर्थन- श्री श्रता ।। ४३ ॥ नावार्थ-दे जीव गमे तेवो धीरजवालो मनुष्य होय, तोपण अंतकाले म- ES ·R रणनी घणी वेदनाश्री ते मारास मृग जेवो निर्वत था जाय . त्यारे तेने सिंह रूप काल पकमीने ले जाय . ते वखते ते मनुष्यनां माता, पिता, नाई. इत्यादि कोइ परा लगार मात्र राखवा समर्थ श्रतां नयी एटले गमे तेटला नपा य करे, तोपरा तेने कणमात्र राखी शकता नश्री. ॥ ४३ ॥ ॥ आर्यावृत्तम् ॥ जीवितं जलर्विस संपतयः तरंगजोला ! ३ ४ स्वमसम ६ G ए जीअं जलबिंऽसमं । संपत्ती तरंगलोलान ।। च प्रम यद जानापं तत्तथा कुरुप १० ११ सुमिगयसमं च पिम्मं । जं जाणसु तं करिजासु ॥४॥ सर्ग-हे या मन ! जीअं के०) जीवq (जलासमं के जलबिंदुजेवु .ए टले माजना प्रयत्नाग नपर रहेला,जलना बिउसमान चंचल .तया (संपत्ति ।

·२० श० F न के) संपत्तियो जेते (तरंगलोलान केए) समुना तरंग जेवी चंचला एटले एक कामेषी बीजे ठेकाणे शीघ्र जती रहे तेवी,वे. (च के०) वली (पिम्मं के०) बीयादिकनो प्रेम जे ते (सुभिणयसमें के०) स्वप्न समान २. एटले दशमांना- श पामे तेवो.ते कारण माटे (जं के जो जासु के ए प्रकार खरीरीते, जो अंतःकरणाश्री अस्थिरपणुं जाणतो होय, तो (करिजासु कै०) जाएया प्रमा ग करू. एटले अप्रमादपणे धर्म, साधन कर. ॥ ४ ॥ नावाप्र-लोकमां चालतुं घणु पोपटियुं झान देखीने ग्रंथकार उपदेश करे है. दवे पोपदिय ज्ञान एदले ? जेम्स कोर माणसे एक पोपटने नणाव्यु विल्लि (बिलामी) आवेतो तरत नहीं जवू, एची रीते शिखव्यु,त्यारपठी ते पो पट पण ते वाक्यनो वारंवार अभ्यास करीने, ते रीते बोलवा लाग्यो. परंतु ते विचाराने एस खबर नयी के, विद्धि ते शु? अने नमी जवुते शु? पर एक दि वरा ते.पोपट जेवो.पांजरामांथी.निकट्यो, तेवोज बिलामीएकाल्यो. तोयपण ते पोपल पूर्वे शिखवेला वाक्यने वोले जतो,हतो, ते वखतेज ते पोपट्नी कोकी ·मरकी नांखी. माटे हे नमनीयो! को!ने पोण्टन के कहेवाय ? ते- म आ स लोको मूखे एक बोलेरो के, जीन जलना विजचंचल के. एवं बोले तोयपरा, जीववाने माटे अनेक प्रकारला न करवाना योग्य एवा घणा नपाय करे ,अने वली एम बोले ठेके, आ संपत्तियो पण पाणोना तरंगनी पेठे अस्थिर ठे, परंतु तेज संपत्तियोने राखवाने माटे, सन्मार्गने विणे दापरवा- मां घगुंज कृपणपगुं करेगे अने वली एम बोले के, स्त्रीयादिकलो जे प्रेम, ते खप्त समान , एवी रीते बोले रे. परंतु ते स्त्रीयादिक पदार्थोनो ज्यारे नाश धाय रे, त्यारे खरा अंतःकरणी खांब रागे पोको मूकीने रुदन करे ये. माटे हे नव्यप्राणियो! तमे विचारो के, आ ज्ञान केबुं कहीए? माटे ग्रंथकार एम कहे ठे के, जो एम तमे जाणो गे, एटले, पूर्वे कहेली त्राण, वस्तुने अतिशे जो चंच ल जाएगो गो, तो पूर्वे कहेला पोपटिया ज्ञानने मूकीने, तमे खरा अंतःकरणश्री अनुन्नव डान. करो एटले तमारा कह्या प्रमाणे तमे वर्तो. अर्थात ते खोटाने खो दं जाणीने, अने एक जिनराजना धर्मने.साचो जागोने, तेने विपेनद्यम करो.

·श जीविते च यावन च ७ ५ ॥ रथौवत्तावृत्तम् ॥ संध्यारांगश्च जलयुचूदथ तडपमें जलर्विउचंचल संऊरागजलबुब्बुनवमे । जीविए य जलबिधुचंचले ॥ नदीवेगसंनिन्ने पापजीव कि इदं न यु:यसे १५ ११ ए १० जुवणे य नश्वेगसंनिने। पावजीव किमियं न बुघ्नसे ॥ ४५ अर्थ-(संकराग के) संध्या समयनो रंग, तथा (जलबुब्बु के) पाणीनो परपोटो. (नवमे के) ए बेनी ने नपमा ते जेने एबुं, (य के०) अने (जलविध चंचले के०)मानना अपनाग नपर रहेला पाणोना विंच जेवू चंचल एवं, (जी विए के०) जीवित सते (य के०) वली (नश्वेगसंनिने के) नदीना वेगने तुल्य एवं, (जुवणे केए) यौवन सते (पावजीव के) हे पापजीव ! (न बुज़से के) तुं नश्री बोध पामतो (श्यं केए) एते (किं के) |!! एटले एते केटलुं वधू आश्चर्य !!!॥५॥ - दए ·नावार्थ-श्रा संसारमा बधी आशान करतां जीववानी आशा घणी महोटी के.केम के, आ जीवने ज्यारे वेलीवारे श्वारा नगमे वे, अने मचकां श्रावे के, तो पण हजु हुँ जीवीश, दजु हुं जीवीश, एवी आशा रह्या करे ठे. माटे को वि. हान पुरुपर्नु आवु वचन ठे के, जीर्येने जीर्णच यसः । पुंसः केशरदावपि ॥ जीविताशा धनाशा च । कुमारीव विवते ॥ ३ ॥ अर्थ-जीर्ण प्रश्ने अवस्था ते जेनी, एवा पुरुषना केश तथा दांत जीर्ण प्राय ठे, एटले वृक्षावस्यामां मायाना केश घोला पाय . एटटुंज नहि पण के टलाक नाश पण पामे . अने दांत परा शिथिल पाय ठे. एटलुज नहि पण प मी जाय . त्यारे पोतार्नु जवानीपगुं देखामवाने माटे, मूगेमां ज्यारे पलियां आवे , त्यारे तेने खुंटावो नांखे ठे. एम करतां ज्यारे वधारे धोलां आवे छे, त्या रे तेने गलेफ चढावे . एटले कालारंग वमे रंगे . तथा दांत पमी जाय , त्यारे जवानीपणुं देखामवाने मादे जनावरना दारुकाना वनावेला दांतनी वत्री ·शी मुंखमां घनावे ठे. एम कनीने परायणे पराणे जवानीपणु लाया जाय उ. तो पण जवानी पाठी आवतो नबी. अने न मम एवं दृपयुं प्राप्त थाय , त्यारे पण जीवधानी आशा तमा धननी आशा, कुमारी कन्यानीपेठे दिन दिन प्रत्ये वृद्धि पामे छे, एटले तेने को कोसो कहीने बोलावे, तो ते वचन माथु का प्या जेतुं लागे , शादी के, एने जीववानी आशा घणी - माटे. एटलाज माटे मूल ग्रंश्रकार घणां दृष्टांत आपी जीवितg तमा जवानीपखानु अतिशे अस्थिर पणु देखा. के, संध्याकालना लासं, कीथा, पीला, नजकादार रंगना जेवू जीवित जणाय . पण ते रंग घकि वे घमिमां नान पामे ठे. एबुं जीवित अ- स्थिर ठे. वली तेथी वधारे अस्थिरगणु देखावाने माटे बोजु दृष्टांत कह्यु ने.के, पाणीना परपोटा जेवू जीवित अस्थिर ठे, एटले ते थोमीवारमा नाश पामे ते . तथा तेथी पण मानना अग्रजाग उपर रदेवं जल, तेधी पण थोकी वार मां-नाश पाने ठे, मांटे तेना जेधुं जीवित कर समज जबानीपणु नदीलाबे ग जेवू चंचल कयु. एटले नदी पाणी जे आपण नजरे जोयु, तेज पाणी वि- म ·चारीने जोए तो केटले वेटे जतुं रडं अने आपणे तो जागीए डीए के, तेनुं ते जे या पाणी ये. तम कण कणे पलटातु जवानीपशु, तेने आपणे जागीए के, तेनुं तेज ने, परंतु जे गरु काले हतुं, ते जवानीपगु आज नयी.वली. जवानी आवतां पहेला मावाप विगेरे एम: जाणे के, महारो दीकरो.जवान अशे एद- मोटो धो. एम.समजे परंतु वास्तविक रीते.विचारीए तो, दिवले दिवसे नहानो थाय छे. केस के, तेणे जेटलुं आयुष्य बांध्यु, चे,तेमाथी तेटलो काल को अयो, एज रीतना विपरीत ज्ञानना बेगे चढी जवाथी.पा.जीव सम जतो नत्री; माटे ग्रंथकार कहे वे के, दे पापजीव एटले हे पापरूप,यश् गयेला प्राणिन् ! आ कां तेवु अस्थिरपा देखीने पण तु दजु केम बूझतो नयी !॥धए ॥आर्या वृत्तम्..॥ अन्यत्र गहिनी परिजनोऽपि ५- अन्नन सुआ अन्नन । गेहिणी परिअणोऽवि अन्नछ । यन्यन सन्यगता सता. अन्यत्र ५ G ·KH AT शा ३ ३ 31 नूतभ्यो पजिरिव कुदवं प्रक्षित हनकृतानन २० १. अवलिव कुमुवं । परिकत्तं हयकयंतेण ॥ ४६॥ अर्थ-(दयकयंतेण के०) निंदा करवा जोग्य एवा जे यमराज (माटुं कर्म) तेणे (कुटुंबं केणे) आगल कहेश एवा, सर्व कुटुंबने (जूप्रबलिब के०) नूतने जे म बलिदान आपे. एटले जेम वाकला बुटा बुटा फेंके, तेम (सुत्रा के०) पुत्र पु- त्रीयोने (अन्न के०) अन्य गतिने विपे. तेमज (गेहिणी के०) वल्लत स्त्रीने पण (अन्नव के०) अन्यगतिने विष. तेमज (परिश्रणोऽबि के०)परिजनने. एटले प- रिवारने पण (अन्नन के०) अन्यगतिने विषे (पस्किन के) पहोचामयां . अ- र्थात् पुत्र, पुत्री, स्त्री, अने परिजनादिक सर्वने जूदीजूदी गतिमा फेंकी दीधांडे, जावार्थ-हे आत्मन् ! आ संसाररूप चकमोल नपर चढीने, तुं एम वि- चार करे ठे के, सघलु कुटुंव महारा लेगु सदायकाल एक स्थितिमा रहे. पण आ सर्व कुटुंबनो मदारे को दिवस वियोग पमे नही. एवा नपायमां तु रात्री १ Kadki ·. दिवस ममेलो . परंतु तु एम विचार नधी करतो के, जे स्वन्नावेज अस्थिर वस्तु , ते शकमो नपाये पण स्थिर यवानी नयी. केम के, जे सर्वे कुटुंबी मा पसो, ते सर्वेनां कर्म जूदां जूदां ने. परंतु एकरुपे नी. तेथी करीने पुत्र, पु- त्रीयो, स्त्री अने परिवार इत्यादिक पोतपोतानां कर्मानुसारे नाना प्रकारनी ग- तियोमांयी जे रीते आव्यां हता, तेवी रीते पागं नाना प्रकारनी गतियोमा चाल्यां जाय रे. ते केवी रीले चाव्यां जाय ? तो के, जेम कोई नूतं देवताने विवाकला फंके , ते वंलिवाकला पराधोनपणे जूदी जूदी जग्याएं जर पके , तेम या विचारा पुत्रादिक कर्माधानपणाग्री अनेक प्रकारली गतियोमा जश पके ठे. त्यां तया या नवनां सुख दुःखादिकमां पण, तहारो कोनपाय चाली शकवानो नयी. तोपण मिथ्या ममत्व बांधीने, जेम चालता गामातले कूतरु चालतुं होय, ते कूतरु एम विचार के, आ सघलो गामानो जार हुं खेंचुटुं. तेम तु पल एम समजे ले के, या सर्व कुटुंवर्नु जरण पोषण पण हुंज करुं हुं, एवो तुं मिथ्या ममत्व करे रे. परंतु एम नयी जाणतो के, सर्वे कर्माधीन रे, तेमां ·शप . २. " .५ '.-U २ . R PHHA HIN EKARSHAN तेपा न. ।' G ई शुं करी हाकेचानो तुं!! ए बिचारीने तेवा खोटा ममत्वने ठोकी दश्ने, का इकतो आत्मसाधन करवानो अवकाश लाव्य!! ॥ ४६॥ जीवन नवे जन्मनि मिलिताः . देहा- ये संक्ताः । संसारे. ६. जीवेण नवे नवे। मिलियाई देहाइ जाइ संसारे॥ सागरोपभैः क्रियते संख्या अनंतैः १२ १२ ताणं न सागरोहिं । कीरइ कीरइ संखा प्रणतेहिं ॥४॥ अर्थ-हे आत्मन् ! (सतारे के०) संसारने विषे (जीवण के) जीव 'जे, तेणें (जवेलवे के०) जव जवने विषे (जार के) जे (देहाई के०) देह (मिलियार क) मेलव्यां है. एटले कयी - (ताग के०) ते देहनी (अतिहिं के) अनंत ए- वा (सागरोहें के०) सागरे करीने. एटले अनंता सागरना पाणीना विंडर कर ने, अथवा अनंता सागरोपप काले करीने पणं (संखा के) संख्या में ले * आ सागरोपमा प्रमाण ग्रथन अंत जगान्यु छे. (नं। श ·- . के०) नग्री (कीर के) करी झकाती. ॥ ५ ॥ नावार्थ-डे माणिन! जे शारीरने अर्धे तु अनेक प्रकारनां पाप करे , देहना स्वपनो विचार कल के, त केटला दारीर करी करीने मूकी दीधां ? ते देहनी संख्या, अनंता सागरना बिंदुनम पण अशकतीनथी अथवा अनंता सागरो पमना काले करीन पण श्र३ शकती नथी. केमके, शास्त्रमा कर्यु के के, जीवे जेटलां शरीरनो त्याग करो, लेटता शरीरनो जो ढगलो करीए तो त्रान- चनमां पण माश् शके नही. केरके, ते शरीर अनंतां . ते कारण माटे हे नव्य जीव ! तुं पम विचार करून के, जगत्मा देद समान को बीजी अशुचि वस्तु पाये वेज नही. कारण के, गमे लेवी सारी सारी वस्तु दोय, ते पण देहना सं- वंभग्री वगमी जाय . जेम सारामां तारां मेवा मिग इत्यादि, देहमा नांखी ने तत्काल पा काढीने जोरए, तो तेना सामुं पण जोर शकातुं नयी. एवं न- गरुं श्र३ जाय . वली गमे एवां अचर चंदनादि सुगंधोदार वस्तु, देहनो संबंध पामीने सुगंधमय अजाय . तेमज गमे तेवां सारामां सारां अने बहु मूल्य- " ·T.. ३ नां वस्त्र पण, देवना संबंधे करीने मलमलिन घश्ने गंधार नछे छे. एवी अशुचि नुं पात्र प्रा देह ठे. तेवा देदनीज रात्री दीवस ग्ग्वेठ (घणीज सेवा) करवामां काल गमावे . तया ते देवने माटे अधर्म अन्यायादिक करतां पण करतो नश्री पण तेवा देतो ते अनंता धारण करया, ने मूकी दीधा, जेम शरीर पर पहरे लां वस्त्र जुनां प्रएपी काही नांखीने नवां धारण करे , ए न्याये ते च्यारे गति मां अनेक प्रकारलां शरीर धारण करयां ले. माटे ते शरीर नपरथी मूर्छ नता- रीने, जेम अशरीरी श्रदाय; तेधो नद्यम कस्व. ॥ ४७ ।। नयनोदकमपि तामा सागरसलिलात् बहुतरं जनति ६ २ नयमोदयंपि तासिं । सागरसलिलान बलुयर होइ॥ गणितं रुदंतीनां माता अन्पान्यासां ५ गलिय प्रमाणीणं । माऊण अन्नमनाणं ॥४॥ ३ U ३ D NTXTRA ३.

·, सम-के गायन (तासिं के०) ते (रुअमागीणं के०) रमती एवियो ने (अ- क) अपर अपर जन्मने विष श्रयेलीयो एवी (माळरी के०) माता- नगविरक) गोकथी निकलतां एवां (नयणोदयंपि के०) नेत्रनां आंसु पण (माम माविक) समुश्ना पाणी थकी (बहुयरं होइ के०) अतिशे अधिक होग, अनोत् समुना पाणीवमे पण आंसुना जलनु परिमाण अश् शकतुं नमी. ||1|| नाचार्य केटलाएक पुरुपो स्त्रीयादिक पदार्थथी वैराग्य पामीने दीक्षा लेवा ने तयार प्रया होय. परंतु तेन फक्त माता पितानो घणो स्रोद देखीने अने तेम नरोतां कलकततां देखीने, तेना प्रणाम पाग ही जता जोश्ने ज्ञानी महा. राज तेन नपदेश देवाने अणे कदे . के, दे नव्य जीव! तु एक नवना माता पिताने रोतां कलकलता जोड्ने दिलगीर केम थाय ठे? परंतु विचार करा के, ते कर्मना वो करीने अनंता नवमां अनंतां माता पिताने, रोतां कलकलता मूकीने तुं मानवमां आव्यो . ते माता पिताननी आंखमांथी निकलतां - ।

·शप 18 सुनी संख्या करवा वेसीए तो, समुश्ना पाणीश्रकी पण अतिशे अधिक थाय ये. त्यारे हवे तुं कियां माता पिताने संतोष पमामीश? माटे वस्तुताये विचार कम्य के यात्मानी माता कोण ? पिता कोण ? अर्थात् आत्मानां माता पिता वेज नही, एबुं विचारीने साहसिकपणे धर्म.साधन कस्य. ॥७॥ नैरायकाः जखानि माप्नुवति घोराण्यनंतानि च यत् नरके ३ २ ૨ ५ ६ । जं नरए नेरश्या । उहाइ पावंति धोरणंता॥ अनंतगुणित निगोदमध्ये जावं जति ततः ७ ए ច १० तत्तो अणंतगुणियं। निगोअमप्ने उहं होइ ॥ ४ ॥ अर्थ-(नरए के०) नरकने विपे (नेरश्या के०) नारकी जे ते (जं के०) जे (धोरणाताई के०) महा धोर, ने अनंतां एवां (उदाश् के०)ःखने (पावंति के०) पामे . (तत्तो के०) ते थकी (नीगोअमने के०) निगोद मध्यने विषे (अगतगु- ·+ HAL गियं के०) अनंतगुरण (के) असजे ले (कोके) होय छे. अर्थात् नरकना अखत्री पण निगावने विष अनंतगुणु उस दोयो । भए । लाचार्य-नारकीना उपवर्नु वर्शन घणा सितोमां प्रसिह. तथा निगो- गर्नु स्वरूप निगोद ग्त्रीशी पिंगरे प्रकरणी जागवू. परंतु ते पुःखना वर्णनने जहां दिश मात्र देखामीए जीऐ. यहां नारकीना अखत्री निगोदनुं सुख अनंत गुणु शानी कहाँ ? ते कहीए गए. दृष्टांत-सातमी नरकमां नत्कृष्टायु तेत्रीश सागरोपमनु छे, ते तेत्रीश सागरोपनना जेटला समय श्राय, तेटलीवार, को जीव सातमी नरकमा पूर्ण तेत्रीश तेत्रीश सागरोपमने आनखे नपजे, त्यारे ते न असंख्याता नव नरकना पाय, ते असंख्याता नवमां सातमी नरकने विपे, ते जीवने जेटलं ठेदन दननुं बुःख पाय, ते सर्वे दुःख एक करीए, तेश्रीप- पण अनंतगुणु दुःख निगोदीया जीव एक समयमांनोगवे . वळी एक औदा- रिक शरीरमां अनंता जीव लेगा रहे . तेन्नेगा शी रीते रहे वे? ते जगावी एबीए. एक सूना अपनाग उपर रहे तेटली कंदमूलनी कली होय, तेमां अ ·1 । VERMEENA संख्याती श्रेणी रहे रे.ते एकेकी श्रेणीमा असंख्याता प्रतर . ते एकेका प्रत रमा असंख्याता गोला . ते एकेका गोलामा असंख्यातां शरीर ने. ते एकेका शरीरनां अनंता जीन रे. एवीरीते निगोदना जीवने रदेवानुं स्थान घणुं सांकडं वे.ते नपर एक स्थूत दृष्टांत कदीए जीए.जेम को लाख औषधियोने नेगी क- रीने तेने घणा दिवस सूधी सलमा घुटावीने, परी तनी राश्ना दाणा जेवमी गोलीयो वाली, तेमां जे रीते लाख औषधियोलो समावेश थयो, तेरीते एक शरीरमा अनंता जीव रहेला . ते निगोदना जीव, एक मुहूर्चमां पांसठहजार पांचशेने ग्त्रीहा जब करे, याने एक श्वालालातमा सत्तरथी कांक अधिक लव करे . एवीरीते निगोदमां जन्म सरगनां पुःख ने. के, ते दुःखनी नप- माज नथी! ते पाश्रयीने निगोदने विषे नरकमां पुःखश्री अनंतगुणु उःख श्री वीतरागे कां रे. || ए॥ तस्मिन्नरकाधिक अपि निगोद मध्ये पितः रे जीव विविधकर्मवंशात् तमि विनिगोप्रमख्ने । बासल रेजीव विबिहकम्मरवसा ॥ e ५ २ IA । ANTA ·EX पिपाणी तीमा अनंतान पुगनपगवत्तान् यावत् १ विसहनो लिलार वग्गामापरावते ॥५॥ प्रथ-(रे जीव के) के जीन ! (विनिवकमा के०) नाना प्रकारना क- मेनेवो करीने (तमि के०) ते (निगायटो) निमोदनी मध्ये (विके) प- ग (अगतपुग्गलपरावने के०) अनंत पुनत पाव काल सूधी एटले अनंना मूहम दोन पुजत परावर्न काल पर्यंत, तुं (तिम के) तीक्ष्ण खने (नि सर्वतों के०) सहन करतो सतो (बलि के) रहो मु. ॥५॥ नावार्य-तेवां दु:खने या जीवे जानावरणादिक कर्पना वश थकी अनं- तीवार नागच्या ठे. माटे हवेनी तवां खो न नोगववां पके, तेवा नयनमा तत्पर g. ॥ ए॥ निःमृत्य कथमपि माप्त रे जीव ६ १ पुद्गलपरावननं साप आगन कहींY. तनः मनु जत्वमाप स २ " ·माराः ज 114 निहरीअ कहवि पत्तो। ततो माअत्तापि रे जीव ॥ तत्रापि जिनवरधर्मः वितापणिसङ्कः ប្រ तन्त्रवि जिणवरधम्मो । पत्तो चिंतामणिसरियो ॥५१॥ अर्थ-(रे जीव के०' हे जीन! तु (कवि के) को महा करे करीने पण तनो के) ते निगोदयकी ( निदरी के०) निकलीने (मणुअत्तपि के०) मनु- प्यपणाने (पत्तो के०) पाल्यो छे, (तविके०) तेल पण (चिंतामणिसरिओ के०) चिंतामणि रत्न सरखो (जिगवरधम्मो के जिनवरनो धर्म जे ते (पत्तो के0) प्राप्त भयो . ॥५१॥ नावार्थ-हे आत्मन् ! तुं अनेक प्रकारनी अकाम निर्जराए करीने तथा नि गोदनी नवस्थिति पुरी करीने अने महाकछे करीने, महा दुर्लज एवा मनुष्यज बनेपाम्यो. तेमां पण सकल वांगने पूरण करनार माटे चिंतामणी रत्नसमान श्री जिनधर्म, तेने तुं पाम्यो ठे. एटले तुं जे जे सुखनी इछा करीश, ते ते सुखनी VI T ·३ २ १ ५.२ मानिस मर्म नमेज मलशे. एवा धर्मने पामीने विषय कयायने घटारूवानो मिनयम कस्य, के, जेत्री मनुष्य नव अने जिनधर्म ए बे पासवानुं "माय ॥१॥ मानपि तस्मिन् रेजीव करोवि !!! प्रमादं त्वं तं एक १४ ॥ ११ १३ पवितमि रेजीव । कुण सि पमायं तुमं तयं चेव ।। बन नापे पुनरपि पनितः जावं लप्स्यसे १० जग जवंधकवे । पुणोवि पमिन उहं लहसि ॥५॥ अर्थ-रे जीव के०) हे जीव! तिमि के ते जिनराजनो धर्म (पनेवि के० पामे सते पण 'तुमं के०) तुं (जेणं के०) जेणे करीने (पुणोवि के फरीश्री पण (नबंधाचे के०) संसाररुप कूवाने विषे (पमिन के) पमयो सतो (उदं के०) उभवने (लदसि के०) पामीश (तयं के) ते प्रकारना एटले संसाररूप अंध फू ६ ज ए 24 ·NOUSE" शक वामां फरीशी नांखे एवा (पमायं के०) प्रमादने एटले निश विकादिकने (वेव के) निये (कुणसि के) केम करे ? ॥ ५ ॥ जावार्थ- आत्मन् ! तुं जिनराजनो धर्म पाम्या पठी निश्चय अने व्यव- हार एबे प्रकारे ते धर्मनुं करवू, ते मूकी दश्ने, उलटो तेने बदले जेधी फरीथी परा संसाररूप आंधला कूवामां पमाय, एवा निज्ञ विकथादिक प्रमादने केस से ? केज के, मनुष्यनो नव, अने श्रीजिनधर्मनी प्राप्ति, ए बेनो योग मल वो तो चिंतामणी रत्ननी पेठे महा उर्लन ने. ॥५॥ जिनमः न्च अनुचीणः सवितः ममाददोपेण नपलब्धः mr श ६ ५ ४ नवलचे जिणधम्मो। नय अणुचिएणो पमायदोमेणं ॥ हा ति खेदे हे जीव हे आत्मवैरिन् च सुवहु परनोऽग्रे खेत्स्यसे शोचिष्यसे ११ १२ हा जीव अप्पवेरि अ। सुबहुं पर पिसूरिहिसि ॥५३॥ ए u ·* अर्थ-(जीव के०) जीन! देवयोगग्री (जिराधम्मो के०) जिनधर्म जे ने (न्यानों के पाम्यो. परंतु (मायदोसणं के०) पालत्यादिक दोपे करीने अणुनियागा के०) मेव्यो (नय के०) नश्री. (हा के०) मा घणी खेदकारक वा ना. (अ के०) बली (अयारिके०) दे आत्माना वैरिन् ! (परन के०) पर- जोमाने विषे तुं (सुबहुं के०) अतिशे घणु (विरारिहिसि के०) खेद पामीश. अ. यति प्राणोज पालाप करीश. ॥५३॥ जानार्थ-डे या मन ! सन नुम्बनी प्रानि कारण एवा जैनधर्मने पामीने, केवल प्रमाद दोश्रीज, ते धर्मानुं भवन; ने करयुं नही. माटे तुं तहारी मेलेज तहाग आत्मानो माटो शत्रु अयो. एटले आत्मानी हत्या करनारो अयो. माटे तुंमरण पामीने परलोकमां शशिप्रजराजनी पेठे घणोज शोक करीश, ॥५३॥ त शाशिमनराजानी कया नीने प्रमाणे जागवी. कथा ६ठी. सावत्री नगरीने विषे शूरपन्न, अने शशिमन्न एवं नामे वेलाई राज्य नो ·श KAR गवता हता. तेवामा एकदा समयने विषे, ज्ञानी गुरु श्री धर्मघोषसूरि नगरीनी बहार नद्यानने विषे पधाया. वनपालके जश राजाने वधामणी दीधी. राजाये वनपालकने घणु व्य आप्यु. पठी बे बांधव, श्री गुरु पासे गया. त्यां विधिप्पू- र्वक चंदन करी नचित स्थानके बेग. गुरुए पण अवसर जाणी धर्मदेशना दीधी जेम के, ॥ शिखरिणीवृत्तम् ॥ सदापाग: कायः, मणीपपु सुखं स्थैर्यविमुखं महारोगा नोगाः, कुवलयदृशः सर्पसदृशः ॥ गृहावेशः लेशा, प्रकृति चपला श्रीरपि खना। यमः स्वैरी वैरी, परमिह हितं कर्तुमुचितम् ॥ १ ॥ अर्थ-आ शरीर निरंतर अपायरूप ने. एटले कष्टरूप, दोषरूप, अने पाप- रूप एवं महामलिन या शारीर. तथा स्नेहिन सुख पण अस्थिर बे. एटले स्थिरताये करीने रहित रे.अर्थात् ते दणमानमा स्नेही पण थाय ,अने तेज लेही कलमात्रमा वैरी पण पाय रे.अने विपय लोग जे ते, महा रोगरुप के. T ·एट विषयजोगवी अनेक प्रकारना, रोगवत्पन्न प्राय .अने स्वीयो जे ते, सर्प समान के. एटले जम तप करने,नेकेर चो, ने प्राणनो नाश प्राय, तेम सीना संसर्गत्री विकार उत्पन थायचे. अने तेथी अनेकवार जन्म मरण थायले. माटे जे गृहस्थाश्रममा रहे, ते केवल क्लेशरूप दे. अर्थात् उंटना उपर वेसवा जेवो गृहलाश्रम . एटले जेम नंदनां अढारेवांकां होय, तेस गृहस्पाश्रम चालान अनेक प्रकारनां वांकां आवी पमेये. पण कोरे वात पांशरूं पातुं नमी. एटले गमे तेनी कवण कम्मर बांधीने दृढपणे, जेट उपर वेगे होय, तोपण ते पुरुप हा ल्या बिना रहे नहि, तेम मुळे तेवो खवरदार, संसारमा कडेवातो दोय तोपण तेने कोर प्रकारनुलांछन (पाप) लाग्या बिना रहे नदी. अने लदमी पण खनावे चंचल वे. अने खत ठे, एटले तरनारी .अने वैरी एवो काल जे ते, स्पेठा- चारी के. एडले पोतानी मरजीमां आवे ते वखते जीवने पकमीने ले जाय छे. माट पानवमां उत्कष्टुं आत्मानुं हित करवू घटे. एटले परलोकमां हितका- रीप धर्मसाधन करवुज योग्य रे. ॥१॥ 1 ·शत इत्यादि धर्मदेशना सांजली बन्ने नाई घेर आव्या. घेर आवीने शूरप्रन, पो ताना नाई शशिनन प्रत्ये कदेतो हवा. हे लाई!सहारे राज्यनोखपनश्री त्यारे शशिषने का के, श्या माटे तहारे राज्यनो खप नश्री! त्यारे शूरप्रने क. हे नाई! राज्यने ठेकेनरक पामीए. माटे महारे राज्यनो सर्वधा प्रकारे खप नयी. हमारे शशिप्रने कह्यु. नाई! मनुष्यजव पामीने एले शुं करवा गमावे ठे ? ए स र्वे बालकने विहामणरूप करी मूल्युं छे. माटे खान, पीन, वायरो, काया बाल वानी हाथमां शं आवशे? कोण जाणे परलोक के, नथी! श्रने प्रत्यक्ष सुख मूकीने परोह सुखने शुं करवा बांबे .माटे हे लाई! महारूं कहेढुं मानीने आ राज्य नोगवो, परंतु उतावला अश्ने जो संसार मूकशो, तो पलीथी धोज पश्चा चाप करशो! अने वली पठी तमे कहेशो के, नाईए कह्यु नहोतुं. माटे हालमा सांसारिक सुख जोगवीने पछी वृक्षावस्थामा संयम लेज्यो. एवीरीते शशिपने कां. त्यारे शूरमन कहेतो हवो, अरे नाई ! ए तमे शुं कहां! ॥ धर्मस्य त्वरिता गतिः ॥ एटले धर्म तो प्रभाव मूकीने जलदीश्रीज करवो. माटे आ राज्य ब्यो. A ·Karak.. एवी रीते कहीने बलात्कार पोताना नाईने राज्य प्रापी शूरपन्न राजाये श्रीगु रुपाले जा दीक्षातीधी. पठी घणां तप जप करीअंते अनशन करी, समाधि महित काल करीन पांचमा ब्रह्मदेवलोकने विपे देवतापणे नपन्यो. वे श- निमलगना राज्य लोगवी, सात व्यसन" सेवी मरीने त्रिजी नरकने विषे ना रसीपले नगन्यो. हवे शूरमन देवताये अवधिडानना बले करी जोयु, त्यारे पो सानामाई शशिप्रजने त्रिजी नरकने विषे दीगगे, देखीने विचार्यु के, एणे महा संकलुन मान्यु, माटे नारकी श्रायो, ने घगुंःख नोगवे . तोयपण ते काग्वदा. एम धारी ते देवता मोदनो लीधो नरकावासामा श्राव्यो. श्रावीने लाला जाईने घणो घणो तागवा मांड्बो, तेमतेम ते घणीज वेदना पामवा लाग्यो. गगी देवता को के, जाई ! ते महारुं कडेवू न मान्', का में तने घगुं पानतुं. तोपण तुं समज्यो नही. माटे इवे शुंकरीश? त्यार ते नारकी क है. नाई! दवेश करूं? पी शरमन देव, परमाधर्मिने ललामण देश पाठो * १ अगद, २ माननका, सुमपान, । वागमन, ५ याहेमांफम (मृगयाकरवी). चारी करनी, पनीसवनी. - * ·210 देवलोके गयो. शशिप्रन्न घणोज पश्चात्ताप पाम्यो. पण ते पश्चात्ताप का काम श्राव्यो नदी.तेम जे प्राणी चिंतामणी रत्न समान मनुष्यलव पामीने जिनधर्म नहि करे, ते प्राणी शशिप्रल राजानी पेठे महा शोचनानेपामशे!! अने जे प्राणी शूरमत्ल राजानी पेठे प्रमाद मूकीने, जलदीथी धर्म साधन करशे, तेप्राणी मोद देवलोकनां सुख पामशे.एकुंजापी, प्रमाद मूकीने धर्म साधन करवू.ए उपदेश. शांति ते वराकाः पथाव समुपस्थिते मरमे २० सोति ते वराया। पच्छा समुवयिमि मरणं मि॥ पावप्रमादवशेन न संचितः यः जिनवम: ११ ६ ७ . प प ५ ३ ~ पावपमायवसेणं । न संचियो जेहिं जिणधम्मो ॥ ५ ॥ अर्थ-(जेहिं के०) जेमणे (पावपमायवसेणं के०) पापरूप प्रमादना वशे क रीने (जिराधम्मो के०) जिनधर्म जे ते (न संचियो के०) पोताना आत्माने वि U0 11- ·देनबी संचय को.अर्थात् पोताना आत्मामां जिनधर्म बरोवर उसाव्यो नश्री. (ते के०) तेवा (वराया के०) रांक पुरुषो जे ते. एटले अझान कष्टने करनारा पुरुषो जे ते (भरलंमि के०) मरण (समुबाहिमि के०) प्राप्त भये सते (पिछा के) परी (लोचंति के०) शोक करे . के अरेरे! आपणे कांश पण धर्म साधन पर्या विना परलोकने विवे क्यांची सुखी अश्शुं!! इत्यादिक घणोज पश्चात्ताप करे .॥५४॥ भावार्थ-हे जीव ! जेवी जोशए तेवी तने धर्मसाधन करवानी सामग्री म- ली, तोपरा कुगुरुना लपदेशश्री जिनधाज्ञा रहित अनेक प्रकारनां अज्ञान कष्ट करी, आलोक तथा परलोक ए प्रकारे बे लोकनु सुख हारी गयो, केम के, लो. कमां मनावा पूजावाना अहंकारश्री, लमज्या विना अज्ञान कष्ट की, तेथी प रखोकमां तने घणोज पश्चात्ताप थशे. माटे घाउँ पण जिनाणा सहित धर्म- साधन करवामां प्रमाद रहित था. अर्थात् *पांच प्रकारमा प्रमादना वशयी विरा * १ मद, २ विषय, ३ कपाय,-४ निश, अन ५ विकथा.

·-- शा ३ घ ५ 7 ज मपालीने जलदीशी धर्मसाधन कस्ल. ॥५४॥ विभिषिक् संसारं देवः मृत्ता यत् तिर्यक् जति ११ धीधीधी संसारं । देवो मरिजण जं तिरी होई॥ मृत्वा राजराजाश्चक्रनर्चिना पारेपच्यनेऽतएव नरकज्यातानि: ए मरिका रामराया। परिपञ्च निरयजालाए ॥५५॥ अर्थ-(जं के०) जे कारण माटे (देवो के) देव जे ते (मरिका केप) मर एल पामोने (तिरी के०) तिर्यंच (होश के) श्राय . अर्थात् देवता मरीने तिर्य चमा तप्पा पृथ्वीआदिकमां उत्पन्न थाय ! अने (रायराया के) जाना पण राजा जे चक्रवर्ती, ते (मरिकण के०) मरण पामीने (निरय जालाए के०) नर कनी जालावो करीने (परिपञ्च के०) आतिशे पचाय ! माटे (संसारं के०) ते संसारने (धी धीधी के०) धिकार था! विकार मान!! धिकार भा!!! इहां अतिशे धिक्कार जगाववाने मादेत्रण वखत विकार कहो . ॥ ५५ ॥ पर ·नाबार्ग-कोने एकवार विज्ञार! कोने के वार विचार !! पण आ संसार ने तो त्रावार विचार कहो. तेनुं कारण ए के, देवता सरखा महा झस्विंत पण, मरीने तिर्यंच गतिने विषे अथवा पृथ्वीमादिकमा जम पापाणपणे नत्पन्न पाय छे! या शुंग्यु आश्चर्य !! तथा व खंझना जोक्का, तथा चोसठ हजार स्त्रीयोना पति, तथा चोराशी लाख हाथी, चोराशी लाख धोका, चोराशीला- ख रथ, अने ग्नुकोक पायदल, वली नव निधान, अने चौदरा तथा सोल हजा र जद तया बनोस हजार मुकुटबंध राजा इत्यादिक, रात्री दिवस जेनी सेवा मां रक्षा ठे. एवा चक्रवर्ती राजा परामरीन नरकनीज्वालामा उत्पन्न बाय !! त्या ते चक्रवातने परमाधर्मी, महा वेड़ना नुपजावे ठे. अहो! हो!! आ ते झुं योगी आश्चर्यकारक वार्ता !!! ॥५५॥ याति अगाथा जीव: उमस्य पुप्पं व कर्भवमानस्तेनहतः १० ए जा अशाहो जीवो । मुम्मस पुष्ण व कम्मवापहछ। の G ६ ·0 धनमायातर शानि गृहस्वगनकुटुंग मुक्त्यांपि श ३ । ༥ DI घणधन्नाहरणाई । घरलथणकुटुंब मिल्लेवि ॥५६॥ अर्थ-(अणाहो के) अनाथ एवो, (जीवो के०) जीव जे ते (घणधन्नाहरणाई के) धन, धान्य, अने आमरणोने तथा (घरसयराकुडुव के०) घर, वजन, थ ने कुटुंब जे तेमन (मि वि के०) मूकीने पण (कम्न वाय हड के०) कर्मरूप वायुए करीने हसायो रातो (उन्मत के०) बुकना (पुर्फ व के) पुष्पनी पेठे (जाइके०) जाय . अर्थात् देठे पके .॥ ५६ ॥ नावार्य-जेम वायुनी परावीन थएडं पुष्प, ओजीवारमां नीचे पकी जाय हे, तेम या जीव पण कर्मे प्रेयो सतो धन, धान्य, कुटुंब परिवार, घर हाट, ह बेली अने महोटी मोटी ईमारतो, तथा सारां सारां घरेणां इत्यादिक साझवी सूकीने, अनाथ एटले रांक जेयो प्रश्ने, नरकादिक उर्गतिने विषे जाय . त्यां गया पठी पूर्वे कहेली को पण वस्तु ते जीवने खप लागती नथी.माटे हे जी- ।

·*** व! परिणामे जे वस्तु तहारी साधे-नधी आवती, तेवी वस्तु नपरथी मोह मम त्वनो त्याग करीने, जे परजवने विषे साथे आवीने सुख करे , तेवा ज्ञानदर्श न चारित्रादिक धर्मनुं आराधन कस्य. ॥ ५६ ॥ उपेतं गिरिपु छापितं कंदरासु नातं समुक्ष्मध्ये व ३ ६ ५ G बसियं गिरीसु वसियं । दरीसु वसियं समुद्दमनंमि ॥ वृक्षापु च पितं संसारे संसरता कदाचित् १० ए १ २ रुस्कग्गेसु य वसियं । संसारं संसरंतेणं ॥ ५ ॥ अर्थ-हे आत्मन् ! (संसारे के०) संसारने विषे (संसरतेणं के०) पर्यटन कर तो एवो जे तुं, तेणे (गिरीसु के०) पर्वतोने विषे (बसियं के०) निवास कर्यो . तभा (दरी के०) पर्वतोनी गुफाने विपे पण (वसिय के०) निवास कर्यो .त- था (समुदमनंमि के०) समुनी मध्ये (वसिय के०) निवास कर्यो के. (य के०) ·10 शछ वली क्यारेक (एकगेसु के) वृतना अग्रने विषे (वसिय के) निवास कयों के. आर्थात् पूर्वे कहेला सर्व स्नानकोमा तुं अनंतीवार निवाल करी आव्योछे. माटे तहार निवासस्थान एक काणे नश्री. ॥५॥ भावार्थ-छोइ शिष्यने पोताना देश, तथा पोताना भामर्नु, तथा पोताने रहे पानी ईमारतहुँ; तत्रा पोतानी उत्तम जातिनु, तथा पोताना प्रसि. कुलनु, तमा गोताना उनम वर्णतुं, इत्यादिक अजिमानने धारण करतो जोइने, गुरु उप देश करे . के, हे शिष्य ! तुं मिथ्या अजिमान शुं करवा करे ? परंतु तुं वि- चार कर के, आ संसारमा भ्रमण करता केटलीएक वखत तुं पर्वतले विष पचर रहपे प्रश् आव्यो छे. तणा केटलीएक वखत पर्वतनी गुफामा पण सिंहादिक प- शुरूपे थ३ श्राव्यो रे. तया केटलीएक वखत समुझे विषे जलजंतु रूपे प्रश् श्रा व्यो. तथा केटलीएक वखत वृतोना अग्रतागमा कागका प्रमुख पक्षिरूपे नि बाल करी आयो रे. इत्यादिक घणीक जग्याए निचाल करी प्राव्यो .मादेत दारु कीयुं एक निवास स्थत ? अर्थात् एक पण काणे निवास करवाना ७३ ·स्थाननो लहारो निश्चय नश्री. तोपण महारुं महारुं करीने मिथ्या अनिमान शु करवा करे ? ॥५॥ देवः नरोयका शनि च कीटः पनंगः इति मानुपः एषः परावर्तते १ २ ३ व ५ U १४ देवो नेश्न ति य । कीम पयंगुत्ति माणुसो एसो ॥ कृपी रवान् च विरूप मुखजागी खन्नागी च १२ १२ १५ १३ रूवस्सी य विरूवो । सुहजागी उखजागी य ॥२७॥ अर्य-हे जीव ! तुं केटलीएक वखत (देवो केण) देव श्रयो . तया (मेरश्न के०) केटलीएक बखत नारकी ए प्रकारे थयो . (य के०) बली (कीम के०) के टलीएक वखत कमियादिक कीमो अयो . तश्रा (पयंगु चि के) केटलीएक व खत पतंगियो ए प्रकारे यो रे. वली (माणुसो के०) केटलीएक वखत मनुष्य अयो उ, वली (एसो के०) एज तुं (रूवस्ती के०) केटलीएक वखत रूपवंत य.

·orm 40 8 यो के. (य के०) वली एज तु (विरूवो के) केटलीएक वखत कुरूपवंत थयो .शा य के०) चली (सुजागी के०) केटलीएक बखत सुखनो जोगवनारो थयो . अने वली (उखन्नागी के०) केटलीएक वखत सुःखनो जोगवनारो पण अयो. नावार्थ-श्रा जीवे नटवानी पेठे जूदा जूदा रूपे करीने श्रा संसाररूपी रंग लूमिमां धानेक प्रकारलां नाटक का चे. जेम के, कोश्क बखत देवतानो वेश लजव्यो, त्यारे एबुं विचार्यु के, जगतमा महारा जेवो कोई सुखीयो नयी. त था कोश्क वखत नारकीनो के जजव्यो, त्यारे एबुं विचायु के, जगतमा महा- राजेवो कोःखीयो नश्री. तथा कोश्क वखत तिर्यचनो वेषनजव्यो, त्यारे ए Q विचार्यु के, जगत्मां महारा जेवू कोश्ने पराधीनपणानुं बुःख नश्री. वली कोश्क वखत मनुष्यनो वेश जजव्यो, त्यारे ए, विचार्यु के, जगतमां को म- हारा जवो श्रेष्ठ बुडिवालो नश्री. एमज कोश्क बखत पोताना पुद्गलना रूपनो अहंकार कयों, के, महारा जवो जगतमा को रूपालो नथी. तथा ज्यारे कुरूप वार अयो, त्यारे एबुं विचार्यु के, महारा जेवो जगतमा कोइ कुरूपवान नश्री.se th ·श ३ ६ एम मांकमानी पेठे को वखत सुखी अश्ने नाच्यो, अने को वखत दुःखी थश्ने नाच्यो. माटे आत्मन् ! ए सर्वे वेशने असत्य जाणीने, फरीयी तेवा वे- श धारण करवा पसे नहीं, तेवो नद्यम कर. ॥ ७ ॥ राजा ति च ड्मकोरक शति च एपः श्वपाक ति एषः वेदवित् ४ ५ रानत्ति य दमगुत्ति य । एस सवागुत्ति एस वेयविक ॥ स्वामी दास: पूज्यः धनपतिरिति १० ११ १३ सामी दासो पुऊो । खलोति अधणो धणवत्ति ॥५॥ नापि अत्र कोपि नियमः स्वस्यकर्मतस्यविनिवेशः तस्यसदृशी कृताचेष्टाये नस: खल ति अधनः १४ ४ १ २ ३ ५ नविश्व का निअमो। सकम्म विणि विसरिसकय चिो॥ अन्यान्यरूपवेपः परावर्तते जीवः नटश्व ६ ए ज अन्नुन्नरूववेसो । नमुव परिअत्तए जीवो ॥६॥ युग्मम् ॥ kak ·a शण ) FUL अर्थ-हे जीव! तुं केटलीएक बखत (रान ति के०) राजा ए प्रकारे प्रयो. (व के०) वली (दमागु चि के ) नीखारी ए प्रकारे अयो. (य के० ) वली। एस २०) एज तुं (सबागु नि के०) चहाल ए प्रकार अयो. वली (एस के) एज तुं (वेयविक के०) वेदनो जाग भयो. (वली सामी के०) स्वामी श्रयो. अने दा- सो केण) दास अयो. (पुझो के) पूज्य श्रयो. अने (खलो ति के) खल एप्रकारे अयो. (बली अधणो के) निर्धन अयो. अने (धरावा ति के०) धनपति ए प्रकारे थयो.॥ एए॥-श्व के) एमां. एटले पूर्वे कडं तेमां (को के) को प्रकार- नो (नियमो के०) नियम जे ते (नवि के०) नयीज. केम के, (सकम्म केण) पो. तानां ज्ञानावरणीयादिक जे कर्म, लेनी (विणिविठ के, विनिवेश एटले प्रक- ति, स्थिति, अनुजाग, भने प्रदेश ते रूप जे रचना, तेना (सरिस के) सरखी कयचिो के०) करी बेचेष्टा ते जेणे, एटले देवादिक पर्याय रूपनो अध्यास आश्रया रूप व्यापार ते जेणे एवो सतो (नडुव्व के०) नटनी पेठे ( अन्नुन्न के०) अन्य अन्य के (रूबवेसो के० रूप अने वेश तेजनो एवो (जीवो के०) जीव जे ज्य ·4. "" ""FHJ7. सम . ते परिप्रत्तए के पर्यटन करे ये.॥६०॥ नावार्थ-हे आत्मन् ! तुं चौदराज लोकरूप चौटामां; राजा प्रजादिकरूपे स्त्री पुरुषोना वेश लश्ने, नटुयानी पेठे अनेक प्रकारे निष्फल नाच्यो, पण तेमां श्री तने को प्रकारनो अविनाशी सरपाव मल्यो नही. उलटो च्यार गतिमा ब्रमण करवा रूप सरपाव मल्यो. तोपण ते ब्रमण करवाना अभ्यास थकी, निवृत्ति पामतो नश्री. जेम कोइ अफिण प्रमुखनो व्यसनी होय, ते व्यसनी ते अभिपने एम जाणे वे के, आअफिण खावाश्री घणा माणसोना जीवनां जोख माय , तथा ते खातां पण कमवू ओर जेवू लागे ठे. तथा देखातुं पण काला गीकरा जेवू खराव देखाय ये. अने तेनी सुगंध पण अत्तर चंदन जेवी उत्तम नथी. तथा तेना (अफिणना) खावाश्री लोकमां पण आबरु जतनो घटामो दे खाय . तया ते खावाश्री कांश उत्तम रसायण जेवो गुण नथी थतो, एटलुंज नही, परंतु शरीर पण खराव थतुं देखाय के. वली ते अफिण न मलवाथी को वखत दांटिया घशीने मरवा वखत पण आवे . इत्यादिक अफिणना अनेक प्र ·+ श - कारना अवगुण जाणे , देखे , अने अनुन्नवे ; तो पण तेने मूकी शकतो नथी.तेनुं कारण कांश्क अन्यास अने कुसंगविना बीजुं जणातुं नथी. तेम आ जीवने पण अनादिकालना अन्न्यासथी तथा विषयी जीवोनी सोबतथी, आ पं च प्रकारनां विषय सुखमां सुख . एम जाणे , देखे , तथा अनुन्नवे ने, तो पण अफिणना व्यसननी पेठे सारूं मानी वेगे . तेथी एने अनेक प्रकारनांनी चां नंचां रूप करी आ संसारने विषे नाटक करवू पमे , वली शास्त्रमा कडं वे के- ॥ अनुष्टुपवृत्तम् ।। अवमानात्परिभ्रंशाधवन्धधनदयात् ॥ माप्ता रोगाश्च शोकाश्च जात्यन्तरशतेवपि ॥ २ ॥ अर्थ-अपमानथी, तथा ची पदवीथी पमवाथी, तथा वध बंध अने धननो कय ते थकी शैकमो जातिमा रोग ने शोक, आ जीवे.नोगव्यांचे.॥१॥श्रा अ धिकार संबंधीश्रीआचारांगजीसूत्रमा विशेष प्रकारे कडं ने, त्यांथी जोर लेवु. " प PAN -- ·७ d ५ २ ६ नरकेषु वेदनाः अनुपमा' असातमसुखंबहुलंयासुताः नरएसु वेपणान । अणोवमान असायबहुला ॥ रेजीव त्वया प्राप्ताः अनंतकृत्वः बहुविधाः रेजीव तए पत्ता । अणंतखुत्तो बहुविहान ॥ ६१ ॥ अर्थ-(रे जीव के०' हे जीव!(तए के०) ते (नरएसु के०) रत्नप्रनादिक सा त नरकने विपे (अगोवमान के०) नपमा रहित एवीयो (असायवहुलान के०) पुःखे करीने नरेली एवीयो, एटले अशाता वेदनीय कर्मथी नत्पन्न थएली एवी यो, अने (बहुविहान के०) वहु प्रकारनी (वेप्रणान के०) वेदनान जे ते (अयंत खुत्तो के०) अनंतीवार (पत्ता के०) पामी ने. अर्थात् तुं लोगवी चूक्यो .॥६॥ नावार्थ-हे आत्मन् ! ते बीजी गतियोमां तो अनेक प्रकारनां दुःख जोग- व्यां, परंतु रत्नप्रनादिक नरकोनां पुःख तो कही शकाय तेवां बेज नही! केम के, तेने विषे अनंती शीत वेदना,॥१॥ तेमज अनंती नष्ण वेदना. एटले आपणे XKAK ·श भन्दिना आकरा धखधखता खेरना अंगारा होय, तेना उपर ते नष्ण वेदनीवा- ला नारकीना जीवने सुवासे, तो तेने घणीज निशावी जाय.॥॥ तथा ए- वीज रीतनी अानंती कुधा वेदना, एटले जगत्मा रहेला सर्व घृतादिक पुजलो ते मारकोना जीवने खवरावीए, तोपण तेनी कुधा पूरी न थाय. ॥३॥ तेमज अ नंती तृपा वेदना. एटले जगतमा रहेला सर्व समुशेनां पाणी ते नारकीना जी- बने पाइए, तोपण ते नारकोना जीवनी तृपा गोपे नही. ॥धा तेमज अनंती ख रज वेदना, एटले अनेक प्रकारनां तरवार प्रमुख शस्त्रवमे करीने, ते नारकीना जीयने घर्ष करे, तोपश ते नारकीना जीवनी खरज मटे नहीं. ॥५॥ तेवी री ते अनंती परवाशपणानी वेदना, एटली बधी ठेके, पाखा जगतना परवशपणा ली वेदना एकली करीए, तोपण तेना बरोबर न थाय.॥६॥ तेवी रीते, ज्वर ॥ वाह ॥॥ जय ॥ अने शोक ॥१०॥ ए धारनी वेदना पाखा जगत्नी एकळी करीए, ते प्रकी पण एकेक वेदना अनंतगुणी जाणवी. आवी अनंतगु- पी वेदनान, सात व्यसनना सेवनार प्रमुखने नोगनवी पझे . जेम के, कोइए totk ទី១ ·- 4 परस्त्री संग कस्लो दोय, तेने त्यां (नरकमां) तेज स्वीना आकार जेवी लोढा- ली पुतली बनावीने, अने तेने अनिवझे सारी पेठे लालचोल धखधखती करोने, ते स्वीनी साये ते परमाधर्मियो अनेकवार ते पुरुपने बलात्कारे आलिंगन करा- वे. इत्याविक नरकने विपे अतंतगुणी वेदना शास्त्रमांकही .तेने विचारोने दे मंदमते! काश्क तो पाप करतां पागे उसल! ॥६१ ॥ आ नरकनां 5:खना अधिकारने विशेष जागवानी भरजी होय तो, श्री सूयगमांग सूत्रना प्रथम श्रुतस्कंधना पांठमां नरक विन्नक्ति अध्ययनने विषे जोइ लेज्यो. देवते मनुजले परातियोगत उपगनेन NIMAR २ ३ व ६ देवले मणुअत्ते । पराजिउँनत्तणं नवगएणं ॥ नीपाउखं वहुविध अन्तकृत्वः सपनुनून जीसाणउहं बहुविहं । अनंतसुत्तो समणुनूअं ॥६॥ U ច ·10 शत जत अर्थ-हे जीव! (देवत्ते के०) देव नवने विषे, तथा (मगुअत्ते के०) मनुष्य नबने विपे (परान्निनगत के०) परतंत्रपणाने (नवगएणं के) पाम्यो एवो तुं जे तेणे (बहुविहं के०) बहु प्रकारचें (नीसणऽहं के) जयानक दुःख जे ते (अणंतखुत्तो के) अनंतीवार (समणुनूअं के) अनुन्नव करयुं ॥६॥ नावार्थ-हे आत्मन् ! विशेष ज्ञानवंत एवा देव नवने विषे, तया मनुष्य ज- वने विषे पण, स्वतंत्रपणु मूकीने परतंत्रपणा वमे, एटले परवशपणे रहीने, अर्थात् इंयिोने वश थश्ने, महामहा कट अनंतीवार जोगव्यां जे. एटले इंदि- योए जेम जेम तने नचाव्यो, तेम तेम तुं नाच्यो. ने तेश्री महा नयानक दुःख ने पाम्यो; परंतु ते इंश्योने ते वश न करी. माटे ज्यारे त्यारे पण, ते इंडियोने वश करीने आत्मसाधनमां वनिश, त्यारेज तहारूं कल्याण अशे.॥६शा निर्यग्गा . जीममहावेदनाः अनेकवि: तिरियगई अणुपत्तो। जीममहावेणा अणेगविहा ।। A B अनुमाप्तः २ २ श ·जन्ममरणारघट्टे अनंतकृत्व परिभ्रांत: ५ ६ जम्मणमरणरहट्टे । अणंतखुत्तो परिणमिन ॥ ६३ ॥ अर्थ-हे आत्मन् ! तुं (तिरियगई के०) तिर्यंच गतिने (अणुपत्तो के) पा- म्यो रे. त्यां (अरोगविहा के) अनेक प्रकारनी (नीममहावअण्णा के०) जयं- कर एवी महोटी वेदनानने सहन करतो सतो (जम्मण मरण रहट्टे के०)जन्म मरणरुप रहेंटने विषे अणंतखुनो के ) अनंतीवार (परिणमिन के) परिभ्रम- एग करी आव्यो . ।। ६३ ॥ नावार्थ-हे जीव ! तुं तिर्यंच गतिने विषे गयो, त्यां आगल गधेमादिपणे अवतरीने कुंजारादिकना हायनां घणां दफणां खाइ आव्यो . वळी घोमा प्र- मुखना अवतार धारण करीने घणा कोरमादिकना प्रहार सहन करी आव्यो ने. अने हाश्री प्रमुख प्रश्ने अंकुशना प्रहार सहन करी आव्यो . वली बलद प्र- मुखना नवमां घरी परुणीनी आरोना प्रहार खा आव्यो छे. वली मांकमां ·10 शत FU प्रमुखना नवमां घरघर शलामो करी नाचीने रोटलाना टुकमा पराग पाम- वार्नु कष्ट सहन करी श्राव्यो रे. बली वोकमा प्रमुखना नवमां मरणांतकष्ट ल हन करी अाव्यो , बली पोपट प्रमुखना नवमां पांजरादिकने विषे बंधनक- एने सहन करी आव्यो . अर्थात् एवं को ख नयी के, जे सुःखने ते सहन श्री करयुं !! ए प्रकारे अनंतीवार घोर महा नयानक दुःख ते सहन कस्यांठे, माटे हने एवं धर्मसाधन कस्य के, जेथी तेवां पुःख जोगवां पके नही. ॥६३॥ याति कान्यपि उःखानि शारीराणि मानमानि च संसार P ច ३ ༥ भ . ३ २१. १ ए जावंति केवि उरता । सारीरा, माणसा व संसारे ॥ माप्तः यनंतकृत्वः जीवः - संसारकांतारे १० पनो अगतयुत्तो । जीवो संसारकंतारे ॥ ६४ ॥ अर्थ-(जीवो के०) जीव जे ते (संसारे के) संसारने विष (सारीरा के०) ·शरीर संबंधी (ब के०) वली (मागता के०) मन संबंधी (जावति के) जेटलां (केवि के०) को परा (उका के०):ख , तेने संसारकंतारे के०) संसाररूपी अटवीने विषे (अशंतखुत्तो के०) अनंतीवार (पत्तो के) पाम्यो बे. एटले संसा ररुष अटवीमा परिभ्रमण करतां आ जीव' सर्वे दुःख सहन करीश्राव्यो .बंध जावार्थ-आ संसारने विवे पुःख वे प्रकारना . एक शरीर संबंधी रोगादि के करीने उःख . अने वीजुं मन संबंधी इष्ट वस्तुना वियोगादिक यकी दुःख .ते सर्वे उःख पा संसाररूप अटवीने विषे ब्रमण करतां, आजीवे अनंती- वार नोगव्यांचे.॥ ६॥ तृषमा अनंतकृत्वः संसारे तादृशी तब आसीत्नरके तएहा अणंतखुत्तो। संसारे तारिसी तमं ासी॥ यां तृपयां प्रशमितुं सर्वोदधीनां उदकं न तीरीकुर्यात् न समर्थनवेत् ११ जं पसमेलं सबो । दहीणमुदयं न तिरीजा ॥६५॥ श ३ प ३ १ ६ U १० १३.

·वै० शा ह अर्थ-हे जीव ! (तुमं के) तने (तएहा के०) तृष्णा. अर्थात् तृषा (तारिसी के) ते प्रकारनी (अतखुत्तो के) अनंतीवार (संसारे के) नरकरुप संसारने धिपे (आसी के) नत्पन्न थर हती. (जं के) जे तृषाने (पसमेनं के०) शमाव वाने अर्थे (सबोदही के०) सर्व समुशेर्नु पण (नदयं के०) जल जे ते (तीरि- ज्जा के०) न समर्थ श्राय !!! ॥६५॥ या प्रकारनो अर्थ प्रथम नरकनी वेदनामां कही गया जीए. माटे पुनरुक्ति दोपर्नु निवारण करवा माटे आ प्रकारनो नावार्थ जाणवो. के, हे जीव! तने अ नंती तृष्णा नत्पन्न थने, के, ते तृष्णा शमाववाने माटे, सर्व समुशेना पाणी ना विंड जेटलां धनादिक वझे पण तहारी तृष्णा पूरी श्राय तेम नश्री. ते कर्यु डे के, यत्पृथिव्यां व्रीहियवं । हिरण्यं पशवः स्त्रियः ॥ नालमेकस्य तत्सर्व । मिति पश्यन्न मुह्याते ॥ १ ॥ अर्थ-सघली पृथ्वीमा नत्पन्न भएली अनेक प्रकारनी मांगेर तथा अनेक प्र कारना घनं अने जव विगेरे सघj धान्य, जो एक जराने प्राप्त थाय, तोपण ते.

·ने धान्य संबंधिनी तृष्णा पूरी न शोय. तेमज संघला जगतमा रहेलु हीरा,मा रोक, मोती, सोनुं रूपु विगेरे धन, एक पुरुपने प्राप्त प्राय, तोपण ते पुरुषनी धन संबंधिनी तृष्णा पूरी न पाय. तेमज जगत्ने विषे जेटला हाथी, घोड़ा, नंट, बलद, गायो, नेशो विगेरे चतुष्पद जीवो , ते जो एक जगने प्राप्त था- य, तो पण ते पुरुषनी चतुष्पद सबंधिनी तृष्णा पूरी न पाय. तेमज जगत्ने विपे रूपालीमा रूपाली देवांगना तया महाटा महोटा राजानीराणीयो तथा मदोटा महोटो धनान्यनी स्त्रीयो जवी के, अत्यंत लावण्यवाली, अत्यंत रूप- वाली, अत्यंत गुणवाली अने सुंदर सुगंधीवाली एवी जवान स्त्रीयो जो एक पु रुपने प्राप्त पाय तोपरा, ते पुरुषलो स्त्री संबंधि तृष्णा पूरी न थाय. ए प्रका- रनो विचार करीने जे झायो पुरुष वैराग्यने पामे , तेज पुरुष संसारने विषे मोह पामतो नयी.॥ १ ॥ माटे हे आत्मन् ! नपर कह्या प्रमाणे तुं अनंतीवार विषयो जोगवी चूल्यो वे. परंतु जे सुखनो ते एक वखत पण अनुनव नभी कर्यो, एवा आत्मसुखनी ब 2 1 ·पेण श ប្រ។ ५ U ३ U ए प्राप्तिने विणे नद्यम कर!॥६५॥ आमीत् , अनंतकृत्व संसारेनरकनवे तव दुधापि तादृशी .६ २ आसी अणंतखुत्तो। संसारे ते बुहावि तारिसिया॥ यां प्रशमगितुं सनः पुद्गलकायोपिघृतादिरपि न तीर्यात् न शश्नुयात् १० १२ १२ ज़ पसमेउं सद्यो । पुग्गलकानवि न तारिज्जा ॥६६॥ अर्थ-रे जीव ! (संसारे के०) नरक जवरूप संसारने विषे (ते के०) तने तारिसिया के०) तेवा प्रकारनी (बुहावि के) कुधा पण (अतखुनो के०) अ- नंतीवार. (आसी के०) उत्पन्न भइ दती के, (जं के) जे कुधाने (पसमेन के०) शमाववाने (सद्यो के०) सर्व एवा (पुग्गलकानवि के०) घृतादिरूप पुजलना स- मूह जे ते पण (न तरिका के०). न समर्थ पाय ! ॥ ६६ ॥ नावाम्र-दे आत्मन्न ! नरक जवने विषे तने एवी कुधा नत्पन्न यश् इती के, -- ·M आ जगत्मा रहेला जे घृतादिक संघला सारा सारा पुगलोवमे पण, ते कुधा- नी शांति प्राय तेम नहोतुं. एबी कुधावेदनी ते परवशपणामांअनंतीवार सहन करी . माटे तने उपदेश करवानो एटलोज के, आज स्वाधीनपामा एका सगुं करवू, अथवा एक उपवास करवो, तेमां पण तने महोटो विचार या पके मे.अने वली तुं एवु बोले ठे के, महाराणी संवत्सरीनो नपवास पण बनी श- कवो कवण ठे. कारण के, महाराथी तो एक घमिवार पण ख्युं रहेवातुं नश्री. एम कहीने अनेक प्रकारनां सारां सारां जोजन करावी जमे गे, परंतु हे मूढ जीव! आखो जन्मारो प्रश्न ते केटला मण घृतादिक मिष्ट पदार्थो खाधा ह शे? तेनुं सुख लेश मात्र पण आज तने रघु नही. केम के, जो तुं तहारा हाथ तहारी जीन नपर हाथ फेरवी जो के, ते घृतादिक पदार्थोनी कांश पण चि- काश जणाय ? अर्थात् नयी जलाती. तेमज हवेशी पण तुं अनेक प्रकार ना पाप प्रपंचादिक करीने सारां सारांनोजन करीश, तोय पण पूर्वनी पेठे ते जिद्वा इंहि तृप्त भवानी नयी. अने जिवा इंडितुं पोषण , तेज सर्वे इंझियो ·व ना पोषण, मूल . एटले जेम वृतना मूलमां पाणी नांखीए, तो वधा वृक्षमा ते पाणी पसरे. तेम एक जिवा इंडिने ठूटी मूकवाश्री बीजी इंश्यो प्रयासे करीने जीती होय, ते पण कुमार्गे चाले . माटे नीतिशास्त्रमा कां ने के, "जितं सर्व जिते रसे" एटले जेणे रसना इंश्यि जीती, तेणे सघली इंश्यो जीती जाणवी. केम के, रसनेश्यिने मोकली मूकवाश्री मद्यमांसादिकने विषे पण प्रवृत्ति प्राय रे. अने तेश्री विपयनी वृद्धि थाय . तेणे करीने नरकादिकने विषे जवू पसे चे. त्यां पुर्वे कहेली कुधा वेदनी सहन करवी पमे . एटलाज माटे ग्रंथकारे कुधावेदनीना स्वरूपने विशेषे जगाववाने माटे फरीथी वर्णन करघु ने. माटे तेथी पुनरुक्ति दोष समजवो नही. ॥ ६६ ॥ यानकानि जन्ममरणानां परावर्तनशतानि कृत्ता ५ ३ ध काऊगाम ऽणगाई। जम्मणमरणपरियट्टणसयाइं॥ U ·जाखेन मानुपत्वं यदि जनते यथेचितं सुखं जीव: 0 ३ उकोण माणुसत्तं । ज लहर जहिचियं जीवो ॥६॥ अर्थ-(जर के०) ज्यारे (जीवो के०) जीव जे ते (अणेगाई के) अनेक एवां (जम्मण मरण के०) जन्म मरण तेनां (परियट्टरा के०)परावर्तन सेना (सयाई के०) शंकमो. एटले जन्म मरणनां शैकमो परावर्चनने (काऊणं के) करीने (उस्केण के०) दुःखे करीने (मासुलतं के ) मनुष्यपणाने पामे , त्यारे (ज- दिछियं के०) या श्या प्रमाणे. एटले पोतानी या प्रमाणे कुशलपणाने 'ल- द के०) पासे के.॥६॥ नाबार्श-रे आत्मन् ! अत एवां जन्म मरणानांशेकमो एटले क्यारेक ज- नम, क्यारेक सरया, ए प्रकारमा पुःख सहन करीने, ज्यारे ा जीव मनुष्यप- गाने पामे , एटले अकाल निर्जरा अने नवस्थितिनुं परिणकपणुं इत्यादिक कारण बके करीने मनुष्यपणाने पास वे, त्यारे तेने जोश्ती चीज मली शके ·६ ប शा ।३ गे. एटले देवताना सुखने आपनारो, तथा मोकना सुखने आपनारोआ मनुष्य जब छे. परंतु मनुष्यजव विना को जव वझे सुखनी प्राप्ति थाइ शकती नथी. एटलाज मादे ज्ञानी पुरुपोए सर्व जव करतां आ मपुष्यन्नवने उत्तममां नत्तम गएयो रे. अने दश दृष्टांते करी उर्लन्न पण एटलाज माटे कह्यो . आ दश ह- टांतनुं स्वरूप प्रसिाह रे माटे, तथा ग्रंथ विस्तार थवाना जयश्रीलख्यु नथी. मा टेवा मांधामां मोंघा मनुष्यत्नवने पामीने एले गमावी अवसर चूकवो नही. तन्मनुष्यजन्म तथादशदृष्टोतवत् उतनलानं विद्युल्लताचंचलं च मनुजत्वं श ३ ६ तं तहउल्लहलंज । विज्जुल्लयाचंचलं च माणुयत्तं ॥ धर्म यः विपीदति न कापुरुषः १० ७ १ सत्पुरुषः १२ ज १२ धम्ममि जो विसीयश् । सो कागरिसो न सप्पुरिसो ॥६॥ अर्थ-(जो के०) जे पुरुप (तह उल्लदलनं के) तथा प्रकारे एटले चुल्लका- ए३ ·दि दश दृष्टांते करी दुःखे पामवा योग्य एj (च के० ) वली (विजुलया चंचलं के०) विजलीरूप लतानी पेठे चंचलं एवं (तं के०) ते, एटले ते योग्य एवं (मणु यनं के०) मनुष्यपगुं, तेने पामीने (धम्ममि के०) धर्मने विषे (विसीय के०) खेत पामे (सो के०) ते (कान रिसो के०) कुत्सित (निंदित) पुरुष जाणवो. पण (सप्पुरिसो के०) सत्पुरुष (न के०) न जाणवो. ॥ ६७ ॥ नावार्थ-जैनशासनमा प्रसिह एवां दश दृष्टांत पुर्वज एवो, अने विजली- ना ऊबकारानी पेठे क्षणभंगुर एवो, ने जेमां कोई प्रकारनी पण खामी नयी एवो. एटले आ मनुष्यनो जव अडीहीपमा प्रयो, तेमांवली कर्मजूमीमां शायो, तेमांवली आर्य देशमा अयो, तेमां वली उत्तम कुलने विणे थयो, तेमां वलीअ विकल पंचेड़िये पूर्ण अयो, तेमां वली निरोगी काया पान्यो, अने तेमां वली स दुरुनो अने सत् शास्त्र सांजलवानो जोग बन्यो; तेम उतां पण, जे पुरुषो, धर्म साधन करवामां प्रमाद करे , ते पुरुषो निंदा करवा योग्य थाय ने, पण ते स- त्पुरुषोनी पंक्तिमां गणवा लायक यता नथी. माटे हे जीव ! पूर्व अनुभव करे- ·श 10 लापशुपणाना खजाबने मूकी देने, मनुष्यलबने ले खेलगावामां उद्यम कर. ॥ उपजानिवृत्तम् ॥ मानुजगन्पनि तटेसंसारसगुस्य लम्बेसाने जिधर्मः न कृतः च येन JU १ ६ ५ ૨ घ १६ १.३ माणुस्सजम्ने तमि लाध्यमि। जिगिंधमोन कल य जेणं॥ अटिने गुणे यथा धानुए हरनो धृष्टव्यौ तथा च यावश्यं तेन १२ १० १२ १५ तुढे गुण जत् धाणुकपणं । हवा गलेवा य अवस्त तेणं ॥३॥ अर्थ-(जेणं के०) जेणे (तमि के०) संसाररूप समुना कांगरूप (मागु- स्वजन्मे के०) मनुष्य जन्म (ल-क्ष्यपि के०) पामे सते (जिगिंदधम्मो के०) जिलो धर्म जे ते (न कन के०) लश्री कर्यो (तेणं के०) तेणे अर्थात् तेने (प के०) पण (जन के०) जेष (धागुएरा के०) धनुर्वारि पुरुण जे लेणे अर्थात् तेने (गुणे के पराव (लुढे के०) तूटे सते (अवस्स के निश्च (वा के०) हा 'म- ·लेवा य के०) घसवा पमेज .तेम आ जीवने पण हाय घसवा पमेने. एटले पी पो पश्चाताप करवो पो . ॥ ६ ॥ नावार्य-अनंता नवरूप समुश्मांजटकतां जटकतां मनुष्य जन्मरूप का गे प्राप्त भए सते पण जेणे अहिंसारूप जिनधर्म न आचरण कर्यो, तेने; जेम रणसंग्राममा युः करवा गएला एक धनुर्धारी पुरुषना धनुष्यनी पण तूटी ग तेथीतेने जेम हाय घसवा पड्या, तेम तहारे पण हाथ घरावा पहशे. माटे हे जीव! जो तुं पण ती सामग्री सते जिनधर्मरूप ज्ञातुं नहि ग्रहण करे, तो तहारे पण मरणावस्याए पश्चात्ताप करवोज पमशे. ते आ प्रकारे के, अरेरे! में उती सामग्रीए पण या शुं कर्यु !!! के, परलोके जतां धर्मरूप जातुं कां पण लीधुं नही ! माटे हवे हुं शुं करीश! एवीरीते तहारे हाथ घसवा पमशे.वली जे मानवमां प्रोमो काल रहेधा माटे कोई पुरुष ज्यारे परदेश जवानो होय, त्यारे ते पुरुप प्रथमथी नाता विगेरेनो एटलो बधो बंदोबस्त करी राखे ठेके, अमुक जग्याए उतरीहगुं, ने त्यां अमुक नोजन करीशु. एवी रीतनो उराव क- ·शप 40 uul रीने पठी पोतानी सा जातादिक घणी सामग्री लेश्ने जाय छे. पण नातु ली धा शिवाय जतो नग्री. रोम तहारे तो अहिंथी मरीने क्या जवू पकशे ? ने त्यां केटला दिवस रहेQ पमशे? अने कोने त्यां जश्ने नतारो करयो पमशे? अने मार्गमांजातु विधा विना शुं खाश्शुं ? इत्यादि परलोक संबंधी तने का परा विचार थतो नथी ! माटे हे मूढ जीव ! सर्व दुःख मानने निवारण करनार अ- ने मनोवांचित सुखने आपनार एवं धर्मरूप नातुं संगाथे राख्य. ॥ ६ ॥ ॥ पश्रीवृत्तम् ॥ रे जीव नितरां शृणु चंच तस्वनावान् मुक्त्वा परलोके यास्यति सफलान् अपि चाहानावन तथा ५ ज U २ ३ रेजीव निसुणि चंचलसहाव। मिटविणु सयलवि बनजाव ॥ नवनेदपरिग्रहस्य यत् विविधनालं समूह यतः संसारे अस्ति यत् सर्वं तन इंजालमिवासदस्ति २० २१ १२ नवनेयपरिग्गह विविहजाल । संसारि अछि सहु.इंदयाल ॥ ए ur ·4 अर्थ-(रे जीव के) दे जीव! तु (निसुणि के०) सानल्य के जे, (चंचल सहाव के०) चंचल स्वजाववाला (सयलवि के०) सर्व एवाय पण (बननाव के०) शरीरादिक वाह्यजावने तथा (नवन्नेयपरिग्रह के०) नव नेवाला परिग्रहनो (विविदजाल के०) अनेक प्रकारनो समूह तेने (मिन्हे विष्णु के०) मूकीने पर- लोके जश्श; ए हेतु माटे (संसारि के०) संसारने विपे (अछि के०) जे शरीरादि क देखाय ठे, (सहु के०) ते सघलु (इंदयाल के इंजाल समान .॥३०॥ लावार्थ-डे आत्मन्! तदारु हितकारी एवं आ एक वाक्य सांजव्य.आ दे- खातो शरीरादिक सघलो बाह्यन्नाव ठे, इंजाल समान छे. एटले नव प्रकारनो परिग्रह' ते सघलो चंचल स्वन्नाववालो . एटले क्षणमा देखाय अने झणमां नाश पामी जाय एवो ठे. एटलुज नहि पण संसारमा जे जे वस्तु देखाय , ते सर्वेने तुं इंजाल समान जाणीने तेने विषे मोह ममत्व न कस्य. कारण के, ते सघला बाजायने मूकीने तुं एकलोज परलोकमां जईश, पण पूर्वे कही ते- * ? धन, १ धान्य. ३ क्षेत्र, घ घर. ५ सुवर्ण. ६ सपुं ७ बाबुपितल. विपद. ए चतुष्पद.

·शप 10 मानी कोई वस्तु पण तहारी साये आववानी नयी. केम के, ते सर्वे, वस्तुताए असर ठे. माटे तेने तुं सत्यपणाली ब्रांति न करीश. ॥ ३०॥ पितृपुत्रमित्रगृहगृहिणीनां जातं समूहः पहलौकिकं सर्व निजस्य शुभे कल्याणे सहायं निमित्त ३ ३ ५ ध G १४ ६ ११ २ ए पियपुत्तमित्तघरघरशिजाय। इहलाश्ना सच नियसुहसहाय ॥ न अपीतिप्रश्ने अस्ति कोपि तव शरणे नाणे हे मूर्ख एकाक्येव सहिष्यसे तियानरकजाखानि १३ १२ १० न वि अछि कोइ तुह सण मुरक। इकल्लु सहसि तिरिनिरयऽक अर्घ-(सुरू के०) हे मूर्ख ! (इहलोअ के) आ लोक संबंधी (सर्च के०) सर्व एवो (पिय के०) पिता (पुत्त के०) पुत्र (मित्त के०) मित्र (घर के०) गृह (घरणि के०) स्त्री, तेमनो (जाय के०) समूह जे ते (निय सुह सहाय के०) पो ताने सुख करवानो वे स्वन्नाव ते जेमनो एवो के. एटले सौ पोत पोताना सुख ना अर्थी रे. पण (तिरि निरय उरक के०) तिर्यंच तथा नरक ते संबंधी सुख.y F- H ·तेने (काजु के०) तुं एकलोज (सहसि के०) सहन करे ले. पण ते वखत तेमां नु (तुद के०) तदारे (सरणि के०) शरण करवा योग्य (कोइ वि के०) कोश्परा (न अधि के) अतुं नथी. ।। ७१ ।। जावार्थ-या जगत्मां परलोकने विषे कांश परी सहायता करवाने न सम घे एवां माता पिता स्त्री पुत्रादिक सौ पोत पोतानां स्वार्थी . परा कोई कोर- नुं नथी. जेमके, न पर लखलां घरनां माणसाने एवो निश्चय थाय वे के, हवे या पयारीमा सूवारेलो माणस जीवंशे नही. एवं धारीने ते सूतला माणसने महा जरपूर वेदनामां तरफमतो नजरे जाने पण कहे वे के, तमे मने कांश कहो गे? एटले तमे गनी रोते संचय करेलुं, आपेलुं, मूकलुं, दाटेलुकाइ देखा मोगे? एवी रीते पोतानो स्वार्थ साधवानी वातो करे . तथा तेना मरी गया पठी पण केवल पोतानो स्वार्थ संजारी संन्नारीने रुए ने, के, आटलु काम अ- धुरुं गूकीने गया! पण तेन एम नयी विचारतां के, ज्यांधी लमजणो अयो त्यां थी मामीने चोके सूता सूधी पण एगे आप; वैतरूं कूटयां करयुं छे. परंतु ते

·10
श
७
बापमो नरकादिक गतिने विपे एकलो गयो , त्यां तेने केवां दुःख पमतां ह.
शे? तथा ते विचारो घणुं व्य मूकीने गयो ! पण तेना बीजा जखमां नाग
न लेता फक्त तेनुज च्य तेनी पउवामे शुन्न कृत्यमा वापरवू; एवो विचार पणे
नथी थतो. अने वली आवो विचार पण तेमने नथी थतो के, अरेरे! रात्री दि.
वस पोताना शरीरनुं सुख पण न विचारतां कूम कपट बलन्नेद अन्यायादिक
करीने एणे आपणुंज भरण पोषण करयुं . पण पोताना परलोकनुं साधन के
रवानो अवकाश जरा पण एरो लीधो नथी. एवी रीते को रुदन करतुं नश्री.
माटे दे जीव! दे महा मूर्ख!! कांश्कतो विचास्य !! के, हुं श्राश्रवन्नावमांथी
निवृत्ति पामीने कांश्कतो संवरनावमा वर्तु.॥ ७१ ।।
॥ मागधिका वृत्तम् ॥
कुशाग्रे यथा अवश्यायो हिगर्विजका स्तोकं तिष्ठति लंबमान:
श
१
३
६
त
कुसग्गे जह नसबिंउए। थोवं चिइ लंबमाणए.॥
*
ए

·ច ए एवं मनुजानां जीवित समयमपि हे गौतम मा प्रमादीः १२ १० २२ १३ एवं मणुाण जीवियं । समयं गोयम मा पमायए ॥७॥ अर्थ-(जद के) जेम (कुसग्गे के०) मानना अग्रन्नागने विपे (नसविंए के०) काकलनो विंड जे ते (लंबमाणए के०) लांबो अतो सतो एटले वायुवके परवानी तैयारीमा आवेलो (योवं के०) थोमो काल (चिठ के०) र ने. (एवं के०) ए प्रकारे (मणुप्राण के०) मनुष्य जे तेमनुं (जीवियं के०) जीवित जे ते चंचल जागवं. माटे श्री महावीरस्वामी गौतमस्वामी प्रत्ये' कहे वे के, (गोयम के०) दे गौतम! (समयं के) एक समय मात्र पण (मा पमायए के) प्रमाद न करीश. ॥ २॥ नावार्थ-श्री महावीरस्वामी गौतम प्रत्ये कहे के, हे गौतम! एक सम- * या वार्ता श्री उसराध्ययन मूत्रना दशमा अध्ययनमा के. त्यांथी विस्तारना अर्थि पुरुषाए जारले.

·शप य मात्र पण प्रमाद न करीश. केमके, आ मनुष्यपणानुं जीवq मानना अग्र- नागमा रहेला जलविंउनी पेठे, योमोज काल रहे तेवू . एटले जोता जोतां अल्प वायु वमे पण शीघ्रपणे नाश पामे तेवू वे. अर्थात् माजना अग्रने विषे रदेला जलविंच तो, फक्त वायुवमेज नाश पामे . परंतु आ मनुष्य तो, अनेक प्रकारना कारणोधी मरे ते. जेम के, ताव आववादी, मूंकारो थवाथी, कोलेरा (कोगलियु) आववाश्री, घर परवानी, अग्निवमे वलवाश्री, शस्त्र प्रमुख वागवा- थी, सर्प करमवायी इत्यादिक अनेक प्रकारनां कारणो मलवाथी चिंतो नाश पामे वे. एम जाणीने हे जीव! धर्मकृत्यने विषे समय मात्रनो प्रमाद न कर.॥ आ ७३ तथा ७५ मी ए वे गायान श्री सूयगमांग सूचना प्रथम श्रुतस्कंध ना वैतालीय अध्ययननी . संयुध्यध्यं किं न बुध्यध्वं प्रेत्य उतना ३' संनुनह किं न बुघ्नह । संबोहि खलु पिच्च उल्लहा ॥ संबोधिः खलु २ ७ ६ ·न एव जपनमति यागनि रात्रयोऽतीता नो मुलन पुनरपि जीवितं १२१० १२ १६ १५ २४ १४ नो हु उवणमंति र । नो सुखाहं पुणरवि जीवियं ॥३॥ शर्य-श्री शनजदेव स्वामीना पुत्र श्री जरतेश्वर, तेमणे तिरस्कार कर्या ए वा, अने राज्यनाथ अर्थि एचा, पोताना अठाणु पुत्रो प्रत्ये श्री आदीश्वर नगवान नपदेश करे , अथवा श्री महावीरस्वामी पर्षदा प्रत्ये कहे के, (संबुझह के) अहो जव्यो ! तमे चुमो. (बोध पामो.) (किं न बुझद के० ) केम तमे बोध न श्री पामता? जे हेतु माटे जेमणे धर्म नथी कत्यो ते पुरुषाने (पिच के०) म- रण पाम्या पठी परनवने विपे (संवाही के वोधिवीज जे ते (खलु के०) नि थे (उल्लदा के०) उर्खन्न . शाग्री के, (राज के०) रात्री दिवस जे ते (हु के) निधे (नवणमंतिनो के०) गयेला पागं आवतां नश्री.तेम (जीवियं के०) जीवि त जे ते (पुणरवि के) फरीने पण एटले फरी फरी (सुलदं नो के०) सुलन न थी एटले संयमरूप जीवित घणु उर्वन . अश्रवा (जोवियं के) जीवित जेते ) .

·श रण अर्थात् तंटेलु आनखं जे ते (पुणरवि के०) फरीने पण सांधवु (सुलह नो के.) सुलन नश्री. एटले तूटेढं आनखं सांधवाने कोपण समर्थ नथी. ॥ ३ ॥ जावार्थ-हे नव्य जीवो! तमे ज्ञान दर्शन चारित्ररूप धर्मने जाणो. कारण के, श्रावो अवसर फरी फरीने मलवो उर्सन्न . माटे घणी सामग्रीसते पण, कम बोध पामता नथी. अर्थात् नोगने तुच जाणी, तेनो त्याग करीने सर्मने विषे वोध पामो. ते कडं ठे के, ॥ शार्दूलविक्रीमितवृत्तम् ॥ निर्माणादिमुखमदे नरनवे जैनेन्धान्विते । लव्धे स्वल्पमचारु कामजसुखं नो सेवितुं युज्यते ॥ मूर्यादिमहोपलौघनिचिते माप्तेऽपि रत्नाकरे । लातुं स्वल्पमदीप्ति काचशकलं किं चोऽचितं सांप्रतम् ॥ १॥ अर्थ-मोकादिक सुखनो आपनार एवो, मनुष्यनो लव मले सते, तेमां वली जिनराजनो धर्म मले सते, तदारे लगार मात्र पण काम सुख सेवईं घटतुं न थी. केम के, ते अल्प अने ते सुखनो परिणाम सारो आवतो नश्री. ते उपर एए 1 ·. दृष्टांत कहे . के जेम वैमूर्यादि रत्ननो समूह जेमा रह्यो , एवा रत्नाकरने पा- मीने एटले रत्ननी खाण पामीने कांतिरदित एवो, अने वली अल्प सूख्यवालो एवो काचनो ककमो लेवो अ॒ तदारे घटे ठे? अर्थात् पूर्वे कह्यो एवा रत्नाकरनो त्याग करीने, तेने बदले काचनो ककमो लेवो; ते घटेज नहीं. तेम अतिशे अ- व्य अने तुछ एवा विषय सुखने अर्थे रत्नाकर समान जिनधर्मनो त्याग करवो, ते पंमित पुरुपने घटे नहीं, वली जेणे धर्मकृत्य नयी करयं, तेने परजवमा सं जमरूप जीवित मलतुंज नश्री. वली गएला एवा, ने धर्मसाधन करवाने योग्य एवा, रात्री दिवस जे ते, तथा यौवनादिक काल इत्यादिक पागं आवतां नथी, केमके, जादिक, परा त्रुटेलु आयुष्य पाएं संधातुं नश्री. माटे एवं जाणीने रा त्री दिवस धर्मर्नु आराधन कर, ।। ७३ ॥ दवे सर्व संसारी जीवने आयुष्यनु अनित्यपणुं देखामे . वालाः वृताः च । गन्नस्या यपि त्यजति मानवाः महरा वुद्वा य पासह । गनबावि चयंति माणवा ।। पश्यन ३ २ प ।

·국이 श १० १४ श्यनः यथा वर्गकंतितीर हाते एवं बाचा गुदगतिजीवित ११ १२ १३ सगो जह वयं हरे । एवमाऽऽयं मि तुइ ॥ १४ ॥ अर्थ- आत्मन्! (महरा के०) बाल एवा (य के) बली (बुहा के) वृदए वा, वली (गपावि के०) गर्जने विपे रहेला एवाय परा (मालवा के०) मनुष्य जे ते (चयंति के) नाश पाने. (पासद के) तेले तुं जो. वली (जद के) जे- म (सेणे के०) शिंचायो पक्षी जे ते (नद्वयं के०) तेतर पनीने (हरे के) हरण क रे . अर्यात् शीघ्रपणे मारे छे. (एवं के) ए प्रकारे (प्रानरकयमि के०) प्रानखा नो कय थये सते (तुई के) त्रुटे . एटले कणे कणे आयुष्य नाश पामे ठे, अथवा मृत्यु जे ते जीवितने हरे ॥ ४ ॥ नावार्थ-के जीव! तुं विचारीने जो के, केटलाएक मनुष्य गर्नमा रह्या - काज मरण पामे अने केटलाएक महाकटे करीने, जन्म श्रया पठी बालप- णामांज मरण पामे ठे.अने केटलाएक जवान अवस्थामांज पोतानां वीआदि १०० .

·क वहाला पदार्थोने, अपश्चाए मूकीने मरण पामे ठे. अने केटलाएक तो वृक्षा वस्थानां दु:ख नोगवतांनोगवतां पराणे पराणे पग घशीने मरण पामे . व ली पा जग्याए मानव शब्द ग्रहण कर्यो ठे, तेनु ए कारण वे के, नपदेश करवा योग्य होय, तेनेज मनुष्य कहीए. परंतु जे नपदेश देवा योग्य न होय, तेने तो मनुष्यनी पंक्तिमा न गणवा, एम ग्रंथकारनो अन्निप्राय . वली मनुष्यनु आ- युष्य अनेक प्रकारनां कारणो मलवाथी घगुंज चंचल , एम जगाववाने अर्थे सर्वे अवस्थामां मरण देखामयुरे.वली श्री सूयगमांगसूत्रना प्रथम श्रुतस्कंधना वीजा बेतालीय अध्ययननी वीजी गाथानी दीपिकामांतया टीकामांकडं वे के, त्रिपल्योपनायुप्फस्यापि पर्यापत्येनन्तरमन्तमुहर्तेनैव कस्यचिन्मृत्युरुपतिष्ठनीति. अर्य-त्रण पढ्योपमना आयुष्यवालाने परा, पर्याति पाम्या पो अंतर्मुढ- चें करीने कोक पुरुबने मृत्यु जेते प्राप्त थाय छे. वली श्री गणांगजी सूत्रना सातमा गणामां कहुं वे के, सत्त विते आउनेदे. पन्नत्त रं जहा.

·이 शत ज १० श्येनः यथा वर्गकनितीरि हति ए। धादिये शुदगतिजीवित ११ १३ सेणे जह वयं हरे । एवमाऽऽस्य मि तुष्ट ॥ १४ ॥ अर्थ- आत्मन्! (महरा के०) बाल एवा य के०) वली (बुहा के०) वृदए वा, वली (गपनावि के) गर्जने विपे रहेला एवाय पण (मारावा के०) मनुष्य जे ते 'चयंति के) नाश पामे . (पासद के) तेने तु जो. वली (जद के०) जे- म सेणे के०) शिंचाणो पन्ही जेते (नद्वयं के०) तेतर पहीने (हरे के०) हरण क रे .अर्थात् शीघ्रपणे मारे गे. (एवं के) ए प्रकारे (आनरकमि के०) आनखा नो कय थये सते (तुई के) त्रुटे . एटले कणे कणे आयुष्य नाश पामे , अथवा मृत्यु जे ते जीवितने हरे, ॥ ४ ॥ नावार्थ-हे जीव! तुं विचारीने जो के, केटलाएक मनुष्य गर्जमा रह्या - काज मरण पामे के अने केटलाएक महाकटे करीने, जन्म या परी बालप- णामांज मरण पामे . अने केटलाएक जवान अवस्थामांज पोतानां स्त्रीयादि १० ·आनखावालाने आश्रीने न जागवू. केम के, प्रानखं वे प्रकारे बंधाय उ. एके सोपक्रम कर्मयी अने वीजें निरुपका कर्मश्री बंधाये . तेमा जे सोपक्रम (शियिल) बालुं प्रायुष्य ठे ते निमित्त पामवाश्री त्रुटे ठे अने निरुपक्रम (निका चित) वालुं आयुष्य , ते कदिपण त्रुटतुं नथी. बली जेम शिंचागो पक्षी तेतर पदिने नचिंतो काली ले . अर्थात् ना- श करे रे. तेम वानखु कय श्रए सते जीवित पण नाश पामे . माटे एवं जागनि एटले कणमात्र जीववानो विश्वास न राखीने धर्मसाधन करवामां सावधान था. ॥ उत॥ ॥आर्यावृत्तम्. त्रितुवनजनान् म्रियमाणान् । दृष्ट्वा प्रापयंति ये नं आत्मानं धर्म तिहुयजणं मरंतं । दहण नयंति जे न अप्पाणं ॥ विधिक् धृष्टत्वं तेपी २० १२ विरमंति न पावान। धीधी धीवृत्तणं ताणं ॥ ५ ॥ 쿠 २ ४ ७ २ ६ ५ नित्तते न पापात् ថ្មី १३ ११ ·10 शप SENI ॥ आर्यावृत्तम. ॥ यसापसाण निमित्त । आहारे वेयणा पराघाए । फास आणापाणू । सत्तावहं नियर याक ॥ १ ॥ अर्थ-आयुष्यनो नेद एटले नपक्रम जे ते, सात प्रकारनो कहो ये. केमके, निमित्तनु पामवापणुं ने ए हेतु माटे. दवे ते सात नेदे देखामे . सराग स्नेह ना नयग्रकी एटले कोश्ना नपर अत्यंत स्नेद होय, तेवामां तेनो नाश सन्नित वाथी नत्पन्न भयो जे लय, तेथी आनखु त्रुटे . एम आगळ पण संबंध जोम- वो. ॥ १॥ वली दंग शस्त्रादिकना नचिंता घातथी.॥॥ तथा अत्यंत आ- हार करवाश्री. ॥ ३ ॥ तथा नेत्र अने शूलादिकनी वेदनाथी. ॥धा तया पराघा तकी एटले गर्नपातादिकधी.॥५॥ तथा तरेहवारना सादिकना स्पर्शश्री.॥६॥ अने श्वासोच्वासने रुंधवाथी.॥७॥एम सात प्रकारे आउखुं नेदाय रे. अथवा उपक्रम ठे कारण ते जेनु, एतुं शानखुं तेज पूर्वे कला निमित्तश्री त्रुटे . श्रा पूर्वे जे कयुं ते सोपक्रम आनखावालानेज आश्रीने जाणवू. पण निरुपक्रम १७ ·L आनखावालाने पाश्रीने न जाणवू. केम के, पान के प्रकारे बंधाय वें. एक सोपक्रम कर्मयी अने वीजुं निरूपकम कर्मश्री बंधाये . तेमां जे सोपक्रम (शिथिल) चालु प्रायुष्य ते निमित्त पामवाश्री त्रुटे ठे अने निरूपक्रम (निका चित) वालुं आयुष्य गे, ते कदिपण त्रुटतुं नथी. वली जेम शिंचागो पदी तेतर पक्षिने नचिंतो काली ले .अर्थात् नी- श करे , तेमानखं कय अए सते जीवित पण नाश पामे . मादे एवं जागीन एटले कणमात्र जीववानो विश्वास न राखीने धर्मसाधन करवामां सावधान था.॥ ४॥ ॥आर्यावृत्तम्. पिनुवन जनान् नियमाणान् · दृष्ट्वा मापयति ये न आत्मानं धर्म तिहुयाणजणं मरंतं । दखूण नयंति जे न अप्पाणं । नितिने न पापात् विधिक् धृष्टत्वं तेपा १२ विरमंति न पावान। धीधी धीव्रतणं ताणं ॥ ५ ॥ ३ ૨ । ५ १० ५ ·। 10 शत । ०२ । अम्र-(जे के०) जे पुरुष (मरत के०) मरतो एवो (तिहुयशजणं के०) त्रण नुबनना जनने (दळूण के०) देखीने (अप्पारा के० ) आत्माने (न नयंति के० धर्मने विये नयी जोमता, अने (पावान के०) पापथकी (न विरमंति के०) न थी विराम पामता (ताणं के०) तेमना (धीउत्तरी के०) धिरपणाने एटले नि- लेजपणाने (धीधी के०) धिकार थान! ॥ ५ ॥ नावार्थ-स्वर्ग मृत्यु ने पाताल ए प्रकारे त्रण लोकनारदेनारने,अर्थात् सर्व संसारी जीवने, मरता देखीने अने जाणीने पण पोताना आत्माने धर्मने विषे नथी जोमता, तथा हिंसादिक थकी निवृत्ति नयी- पामता, अगत् जे कृत्यश्री पाप बंधाय रे, तेवा कृत्यथी पाग नगी सरता, तेवा निर्लज जीवोना धिक्ष- पणाने विकार श्रान ! धिकार प्रान!! एम अतिशे धिक्कारपणु जगाववाने माटे वेवार धिक्कार शब्द कहोगे. ॥ ।। पहुल • ये बहाः 'चिकणे कर्ममिः मामा जंपह यहुयं । जे बहा चिकणे हि कम्मेहिं ।। * मामा ast + जल्पत ७ ६ ५ २ KKXX. १०२ ·१० म तेषां जायते हितोपदर्शः महादोपः वा महापा G १२ ११ सवेसि तेसिं जाय। हियोवएसो महादोसो ॥६॥ अर्य-अयोग्य शिष्योने कृपायी उपदेश करता गुरुने जोश, योग्य शिष्यो गुरु प्रत्ये कहे वे के, दे गुरो ! (जे के०) जे पुरुषो (चिकणेहि के०) चिकणांए- वां (कम्मेहिं के०) कर्मे करीने (नहा के) बंधार्या , लेमने (वहुयं के०) घणो (मामा जंप के०) नपदेश न करो, न करो! केम के, (तेसि के) ते . सबेसि के०) सर्वे अयोग्य शिष्योने (हियोवएसो के हितोपदेश जे तेमदादोसो के०) महादोपवालो, अथवा महादेवालो (जाय के०) थाय . ॥ ६ ॥ नावार्थ-अयोग्य शिष्यने वारंवार बोर करता देखीने, प्राचार्य महाराज प्रत्ये मुनियो जे ते, विनंती करे के, हे नंगवन ! आपतो करुणासागर गे. परंतु काला निविक पवर जेवा, आ खल शिष्योनेआप गमे तेटलो प्रतिवोध करशो, तोयपण तेन प्रतिबोध पामवा करारा जणाय छे. केम के, जे प्राणियो झानाव- ********

·20
श
०३
-
रणीयादिक निवि कर्मे करीने बंधाणा, ते प्राणियो धर्मोपदेश देवाने योग्य
ननी.जेम काचा घमामां नांखलुं पाणी ते पोते नाश पामे , अनेघमानेपण
नाश पमामे .तेम अयोग्य जीवोने बोध करेलु सिांत रहस्य, जेते, नाश
पामे ठे. अने ते अयोग्य शिष्यो पोताना आत्माने पण नाश करे ये. अथवा ते
अयोग्य शिष्योने गुरु नपर देष प्राय . ते कडं के,
नपदेशो हि मूर्खाणां । प्रकोपाय न शान्तये ॥
पयःपानं तुजङ्गानां । केवतं विपवर्धनम् ॥ १ ॥
अर्य-मूर्ख जीवोने करेलो हितोपदेश जे ते, प्रकोपने अर्थे शाय . एटले
नपदेश देवायो उलट्रो गुरु पर कोप करे .जेम सर्पने जे दूध पाएं, ते के
बल फेरनुं बधारवू . एटले ते सर्प जेम जेम दूध पीए चे, तेम तेम तेने केर
वधतुं जाय . ए रीते मूर्खने जेम जेम हितोपदेश करे , तेम तेम ते मूर्ख
प वधारतो.जाय ॥ १ ॥
माटे तेवा अयोग्य जीवोने नपदेश देवो ते व्यर्थ वे. अशीत् विपरीतपणाने
पामे छे, ॥ ६ ॥

·.' कमपि मरत पवन जगविन्वायुर्वेषु व्यतनखकारण . ३. --२. कुगति ममत्वं धशासय । णविहवपमुहेसु अणंतश्केसु ॥ शिचिनपनि यादरं पुन अनंतमुख मादे Q. 4. ५ ६.. सिसिसि आयरं पुणः । अांतसुकमि मुखमि ॥७॥ अन-ने जात्मन ! (अगंतपुरकेतु के) अनंतु ते पुःख ते जेसे करीने अय- वा जेने अर्थे जसको प्रयवा जने विष एवा (धाण के०). धन एटले सुवर्णादिक तया सयण के.माता पितादिक वजन, तथा : विद्वपमुहेसु के०) हाथी, घोमा प्रमुख विनव, इत्यादिकने विषे (ममा के०) ममत्वनावने तुं कुणसि केal करे ये. (पुण के०} परंतु (अपंतसुरकंमि के०) अनंतु वे सुख़ ते जने विपे एवा (मुस्कमि के०) मोदना सुखने विप(पायरं के०) आदरने तुं (सिढिलेसि के०) शिथिल करे . एदले तुं मोदनां सुख पामवानो उद्यम,नयी करतो.॥७७ ·40 शा ०४ नावार्थ-रे मूढ प्रत्मिन् ! अनंत खनां कारण एवा, वजन, विनव, धन इत्यादिकने विषे ममत्व करी महोटा उखनो नार तुं माथे नपामे वे. पण वर्ग मान कालना स्वजनादिकने जो तुं नपकारी जाणीने ममत्व करतो होय तो, एवी रीतना उपकार करनार तो, अनंता नवमां अनंता वजनादिक थयां . माटे ते बजनादिकने विषे तुं केम ममत्व नथी करतो? अने ते स्वजनादिकना श्या हवाल थया हशे? तेनो पण लगार मात्र विचार नथी करतो! वली फक्त आज नवना स्वजनादिकने अर्थे राग पे करीने खेती, व्यापार, अने सेवादि- क के, जेमां प्राणीनो नपघात थाय, एवीन करवा योग्य क्रिया,श्रा जीव कर्या करे . जेम फरशुरामे अनंतवीर्य राजामां शाराक्त पएली रेणुकानामे पोतानी मातानुं माथु कापी नांख्यु. तथा तेज फरशुरामे पोताना पिता नपर राग दो- वाथी एकवीशवार नक्षत्री पृथ्वी करी. वली कोणिक राजाये राज्यना लोग्नेक रीने पोताना पिता जे श्रेणिक राजा, रोमने बंधीखानामा नांख्या, तेमज पो- तानी मनोवृत्ति प्रमाणे चालवामां अमचण करनार जाणीने, चूलगी राणीये {០៖ ·पोतानो पुत्र जे ब्रह्मदत्त, तेने पारवाने अर्थे लाखना मोहोलमां घाली अनि स- लगाव्यो. वली एक दार दायीनी लगाइने माटे, फक्त एक पद्मावतीना वचन- श्रीज एक कोरूने एशोलाख जीवोनो घात अयो. वली राज्यना लोकरीनेन रत अने बाहुबली ए लाइ बच्चे, महोटुं युर यु. ने तेमा हजारो जीवोनो से हार थर गयो, वली विपय राग पूरी न वाथो पोतानो पति जे परदेशी राजा, तेने सुरीकता रागीये फेर दश्ने मार्यो, एटलुंज नही पण, ठेवटे गले नख पण दीयो ! बली पुत्रीना नेहे करीने जरासंधे श्री कृष्ण वासुदेव संगाथे महोटुं यु 50, पोताना कुलसहित हजारो जीवोनो नाश कर्यो. वली राज्यना लोने करोने कनककेतु राजाये पोताना पुत्रोनां सर्व अंग वेदन कया. वली नीति शा लगा की चाणाक्ये राज्यना लोने करीने पोतानो मित्र जे पर्वत नामे राजा, तने मारी नांख्यो, बली पोताना स्वार्य माटे सुलूम चक्रवनिये ब्राह्मणोनो अने क्षभियानो कय कर्यो. एवी रीतनां अनेक दृष्टांतो गे, ते जोलखवा वेतोए तोते नो एक मदोदो ग्रंथ थतां परा पार न आवे. मादे विचारवानुं आटलु रे के, ·. 40 शश १०५ पुत्रो मे भ्राता मे । खननो मे गृहकलनवर्गो मे ॥ शतिकृतमगेशन्दं । पशुविक मृत्युजनं हरनि ॥ १ ॥ श्रर्थ-तुं रात्री दिवस एवु विचारे ये के, या महारो पुत्र, या महारो नाई, या महारां स्वजन, प्रा सहारु घर, प्रा सहारां स्त्रीयादिक वाव्हहारी, परंतु ए प्रकारे बोलनारने जेम घातकी पुरुष, बैं वे करता एवा वोकमाने हरण करे ये; तेम नत्यु जे ले, मे मे (महारुं महालं) करता प्राणीने पकमीने ले जाय ॥ माटे तेना उपर ममत्व करवाशी उलटुं पाप बंधाशे, पण तेमांनुं को मरी जशे, त्यारे तेसांश्री कोइ पण ते मरमारने राखवा समर्थ अतुं नश्री; एटलुंजन दिपा, पोताना स्वार्थमा खाली आववाश्री, थोमा दिवस रुदन करी “गयेला- ने जूली जवू" ए रीवाज प्रमाणे तेज संबंधीयो तेने विसरी जाय . जेम पो- ताजा नील वर्षना पुत्रना मृत्यु समये फक्त मोहना नगलाश्री गाढ स्वरे लांवा रागे बुलो पामी) रुदन करनार अने गती कुटनार पिता, पोताना वीजा पुत्र- ना लम समये, ते मृत्यु पामनारने जूली जर, बर्नपान समयना नत्साहमा पू- १०५ ·वर्ग हर्षश्री दारवल पाय . एजरोते अत्यंत लेवाली स्त्री (जा) ना मृत्यु प की, तेजजार बोनीनी साधे विवाद करी जाणे या संबंधसदाकाल रेदेवा- मोजाग ने पना खोटा मोहला मुंफा एटले घुगो थर, अगानुनी स्त्रीने जितरी जाय .तेमज पोताना बंधुना मृत्युथी जखी बवानुं बतावनार व्राता (जाइ) शोमा विवल पीते बंधुना खेहने जूली जड, लेना पुत्रादिकनी साथे याविना जागमां कपट आदरे . एवी रोते स्वजन परिवारनो संबंध स्वार्थ युक्त, या मुदतनो, स्थिति पूर्ण श्रये त्रुटनारो, आपणो राख्यो नहि रेहेनारो, अोपरिणामे खंदाड एवो इंजाल समाग खेटो छे. तेथी तेने विष ममत्व धारण करवो ते पण केवल अज्ञानताज छे! एवीजरीत हाथी, घोझा, रथ, पा- यदल विगरे उकुराइ पण अनित्य छे. तेने विपे जे ममत्व करवो, ते पण मोदचे टा जागवी.तेमज धन, सोनू, रू, हीरा, माणेक, मोती, शंख, प्रवालां, तेना उपर परा जे ममत्व करतो, ते पण परिणामे उखनुज मूल . माटे जे जे 'क- त्य करवू तेनुं परिणाम प्रथमश्रीज विचारवु के, आ कृत्यतुं परिणाम-शुं निप- ·D शक जशे? ते पर नीतिशास्त्रमा कह्यु केआखा दिवसमां एवं काम करवू के, जपी रात्रीये सुखे निज्ञ आवे. तया आठ मासमां एवं काम करवू के, जेणे क. रीने चोमासाना यार मदिना निवृनिथी सुखे सुखे विशेष धर्मध्यान प्राय. त- था पूर्व अवस्थामां एवं काम करवू के, जेणे करी वृक्षवस्थामां सुखी थवाय. अने जीवतां सूधीमां एवं काम करवू के, जेणे करीने परलोकने विपे सुखी थ- वाय. माटे परलोक संबंधी कार्यमा आदर करवो. ए नपदेश. ॥ ७ ॥ संमारः उःखहेतु: जासहजखम्प: जाखफन्तः च - श ३ ५ ४ ए ज ६ संसारो उहहेक। उकफलो ऽसहउकऽवो. य ॥ न त्यगति तं संसारमा जांवाः अतिववाः रोहानगमः १२ न चयति तंपि जीवा । अश्वधा नेहनिअलहिं ॥७॥ अर्थ-डे जीव! (संसारो के०) या संसार जे ते (उहहेक के०) दुःखनुं का- ខ្ញុំ៖ ·रपा . तया (उःखफलो के०) ख एज फल के. जेनुं एवोठे (य के०) वली (उपदउरकरुवो के०) खे करी सहन थाय, एवं जे दुःख ते रूपवे. तेमां (ने- हनियहिं के०) नेहरूप बेमीवके (अश्वमा के०) अतिशे बंधायेला एवा (जी. वा के०) जीव जे ते (तंपि के०) ते संसारने पण (न चयंति के०) नयी त्याग करता. अर्थात् संसारने पुःखदायक जाणे , तोयपण तेनो त्याग नयी करता. नावार्थ-या संसारमा सर्व बंधन करतां प्रेमबंधन अतिशे मदोढुं ये. ते क झुं वे के, ॥ वसन्ततिलकावृत्तम् ॥ सागामेष्यति जानिप्यान ममना । नास्वानुदेप्यति हमिष्यात पङ्कजश्रीः ॥ निगिन्तयनि कोशगते रिफे। हा हन्त हन्त नलिनी गज उजहार ॥१॥ ॥ स्वागतावृत्तम् ॥ पन्धनानि खान सन्ति बहूनि । प्रेमरज्जुकृतवन्धनमन्यन ॥ दारुनंदनिपुणोऽपि पमहानि । गिकियो जति पटक नकोशे ॥ २ ॥ अर्य-जेम कमलनो रस पीवाने वेग्लो एवो जे नमरो, ते मनमा विचारे बे के, वे संध्याकाल परवा आवी, ने कमल मिंचा जशे; माटे हुं नमी जनं ·देव श २०१ तो ठीक, एम विचार करता करतां संध्याकाल प्रश्, ने कमल भिंचा गयं; ते बखत ते नमरो विचार करे ये का रात्री जशे ने सारो पन्नातकाल प्रशे ने सूर्य नगझे, ने कमसनी लक्ष्मी हसशे एटले प्रफुल्लित थशे,त्यारे हुं नमी जश्श. एवो विचार करेगे. एटलामा पाणी पीवाने माटेपावेला हाग्रीए ते कमलने उपामी बाइति खेदे!! नुखमा घाली, पेला विचारा जमराने दांतवके चाववा मांड्यो! ॥१॥ ते वखते पेली चमरो मरता मरता पश्चाचाप करे ठेके, जगत्मा बंधन तो घमांगे, पल मेमरूप दोसी बंधन तो एक जुदी जातढुंज ? केम के, ग- मे तेवू काछ होय तो पण तेने विंधवाने.नमरो समर्थ होय छे, परंतु हुँतो रहे करीने कमलना दोमाने विपे रहीने किया रहित थयो. एटले ते दोकाने कोरीने नीकली जवा समर्थन प्रयो! ॥२॥-वली ब्रह्मदत्त राजा मरणांतिक रोगनी वेदनादिके करीने पालव पास्यों सतो अतिशे, संतापनो अनुन्जव करे . एटले वेदनाए करीने आंखमांधी आंसु चाल्यां जाय ये; तोयपण मोहनो उदयनी लो गनी-आकांक्षा (श्चा) करे ये. अने पाले.वेली बीना नपर हाथ नाखीने पो. १० ·तानी स्त्रीचें नाम देतो देतो मरण पामीने सातमी नरकने विषे गयो, अने त्यां पग तीव्र वेदनानो अनुभव करतो सतो, ते स्त्री नाज वारंवार संन्नारतो सतो वेदना नोगवे . एवीरीतेनोगनी बातति त्याग करवी घणी पुष्कर .अने केटलाएक महा सत्ववाला सनत्कुमारचक्रवर्ती जेवा पुरुषो तो, रोगनी वेदना प्रये सते पण देवने तथा प्रात्माने जुदो लमजीने एवं विचारता के, आ महारु करेलु कर्म मने उदय प्रान्गुंठे, माटे महारेज लोगव पो. एवो निश्चय क- रीने समता सहित कर्म जोगवे . पण मनमांपीमा नत्पन्न प्रवा देतानश्री. ति पानध्यान रोच्यान ध्याता नथी, बने बली एQ विचारे ठे के, ॥शार्दूलविक्रीमितवृत्तम् ।। नतो यः पनपन मोहमाललो जन्मालवालोऽशुनो। रागवेगक पायसंततिमहानिर्विघ्नवीजस्तथा ।। रगिरतकरितो विपत्कु नुमिनः कर्ममा सामने । मोहा नो, यदि मम्यगेग फत्तिनो स्वैरवोगामितिः ॥ १ ॥ अर्थ आ कर्मरूप बूक पोते पोताने दाज. वाक्यो के, न मा मोहरूप पा - + ·TV श 10 जी शिंज्यु. अने ते वृदंनी जन्मन्न मि पण प्रशन्न कर्मरूप क्यारामा .व. ली राग हेप कपाय; तेनी जे संतति एटले श्रेणि, ते रूप बीज .ते महोटा विघ्न रहित . एटले ए बीजमांधी वृक्ष उत्पन्न प्रयां विना रहेज नहीं; ते . अने ए वृक्षो रोगरूप कुरा उत्पज थया. अने विपत्तिरूप पुष्पने जो तुं स. म्यक् प्रकारे एंटले सधजावे नदि सहन करे तो,ते पुष्पपांची अधोगतिलां मुख रूप फल नत्पन्न थशे. ॥१॥ वली श्राम विचारे वे के, जो हुं ओवी पमेसी आपदाने समन्नाचे नहिं नो. गर्बु तो, एमांयी महारे ऽर्गतिनां जःखरूप फल नत्पन्न थशे. मार्ट दे नव्य जी वो! आ प्रकारनो विचार करीने संसारने मुखमय जाणीने संसार घटामया नो नद्यम करो. ॥30॥ निजकर्मपरनचलितः जीव संसारकानने पार . १ नियकम्मपवणचलिन। जीबो संसारकाणणे घोरे ॥ KER २०० ·G ५ काः काः विमंचनाः वबंधनादिविगोपनाः न प्राप्नुयात् सहंःखं याभ्यस्तार ६ का का विमंबणान । न पावए इसहकाना अर्थ-(घोरे के०) घोर (लपानक) एवु (संसारकाण के०) संसाररूप म- दावनने विपे (निय के०) पोतान (कम्मा के०) ज्ञानावरणीयादिक कर्म, ते रूप (पवण के०) वायु, तेणे करीने (चलि के०) प्रेरणा कर्यो एवो, अर्थात् नमा- मयो एवो (जोवो के०) आ जीव जेते (उसहपुरकान के०) पुःखे करीने सहन करवाने अशक्य दुःख ते जनुं एवी (का का के०) केर केश (विमंबणान के०) वध बंधनादिक विटंबना तेने (न पावए के०) नदी पामतो? अर्थात् सर्वे विटंब- नानने पामे ठे. ॥ उए । नावार्थ-कोर पुरुप पोतानो लीधेलो नियम (बत) को अल्प परिषदश्री मेघकुमारनी पेठे नागवाने तैय्यार प्रयोगे. पण तेणे विचारयु के, आ वार्ता गुरुने निवेदन करीने पठी मदारो नियम मूकुं, एम धारीने जेटलाकमां गुरु ·40 *HR ប पासे आवे , तेटलाकमां ज्ञानवंत गुरुए नपदेश आपीने निश्चल कस्यो.ते आ प्रमाणे के-नव्य जीव! अहो हो!! आ घोर नवाटवीने विपे आ जोवे क- मना वशे करीने शां शां दुःख नश्री सहन कस्यां? अर्थात् सर्वे जातिनां वध वं धनादिक दुःख सदन कस्यां . अने अनेक प्रकारना अपराधी राजा प्रमुख गधेमा नपर बेसामीने नाक कान कापीने अने कपालमां माम देने इत्यादि घणीज विटंबना पामामीने, ने आखा शेहेरमा फेरवीने शूलिये देवा प्रमुख असह्य दुःख दीधा. त्यां ते परवशपणाथी तेवां दु:ख अनंतीवार सदन कस्यां. बली कर्मे करीने जीवने शुं शुं नथी विततुं? अर्थात् घगुंज वीते . जेम के, निवस सायरमऊ। निनम गिरिगुहरकंदरामी कम्ममहायजीयाणं । कहमवि न हणे विलग्गं तु ॥ १॥ मायंगघरे हरिचंदराणो। पंमवाण वणवासो॥ मुजस्त निक्वजमणं । कीर जं कम्पुणा सचं ॥ २ ॥ राज करें। को। रंको पुण करे रायसारियो । जं न घर न हीयए । कीरतं कम्म जीवाणी ॥ ३ ॥ 1 . १७ ·अर्थ-जो कदापि या जीव कर्मना जयश्री समुइ मध्ये वास करे, अथना पर्वतनी महोटी गुफामां वास करे, तोयपण कर्मनी साथे बलगेला एटले कर्म थी आवरण पामेला ते जीवोने, वलगेला कर्म को प्रकारे नाश पामतां नथी. अर्थात् निकाचित कर्म नोगव्या विना वुटतां नश्री.॥१॥ वली जुन के, कर्म ने वशे करीने दारिश्चंद राजा चंमालने घेर रह्या तया पांच पांडवो चनवास पा- म्या. तया मुंजराजाये घेर घेर लिका मागी. माटे जे कर्म करे ते सत्य . अ- ति कर्म कोरने पण मूकतुं नयी. ॥ ॥ वली कर्म केवां वे? ते कहे . यो- मीवारमा राजाने रंक करे , अने रंकने राजा जेवो करे ये. वली जेना घरमां, को जे हिताऽहितकारी वात हृदयमान धारी होय; ते वातने, जीवोनांक म जे ते श्रोमीवारमा करी देखा . एटले जेनुं मनमां पण चिंतवन नथी, एवं शुनाशुल नचितुं एकदम अश्यावे . तेनुं कारण पण कर्म , माटे कर्म ने कां शरम नयी. ॥ ३ ॥ माटे ते कर्मने वश थक्ने अनेक दुःख सहन कस्यां ये. तेना पागल आ धर्मकृत्य करतां एवं अल्प ख श्या हिसावमा ? एम

·.
10
शप
१०
नपदेश देने धर्मने विपे दृढ कस्यो. एम.समी बीजा जीवोए पण धर्मने वि
पे दृढता राखवी. आ ठेकाणे मेघकुमार, दृष्टांत जाणवू. ते दृष्टांत प्रसिह
माटे लख्यु नश्री.॥ ए॥
शिशिरे काले शीतलानिलस्य लहरीणां सहस्राणि तैः घनं यथा स्यात्तथा जिन्नो देहो यस्य सः
सिसिरमि सीयलानित । लहरिसहस्से हि जिनघणदेहो ॥
तिर्यकते अरण्ये यनंतशः निधन:
३
४
५
अनुमाप्त
G
२
.६
TESUSAJINNIRHUAAS.
Assniinding
तिरियत्तणमि ऽरणे ।अणंतसो निहणम ऽणुपत्तो ॥॥
अर्थ-हे जीव! (तिरियत्तमंभि के)तिर्यंचना नवमां (अरणे के०) अरण्य
(अटची) ने विपे (सिसिमि के) शिशिर ऋतु (शियालो) आवे सते (सीयला
निल के०) शीतल (ताढो) वायु, तेनी (लहरिसहस्सेहि के) हजारो लदेरोक्के
(निनघणदेदो के) जेदायो . एटले पीमायो वे दृढ एवो पण देद ते जेनो,
एवा श्रयो सतो, तुं (अणंतसो के) अनंतीवार (निहरां के) नाशने (अणुपत्नो
११॥

·के०) पाम्यो रे.॥७॥ नावार्थ-डे आत्मन! तुं पूर्व अनुनवेलां कुःखने, लगार विचारी जो के, ति येचना नवयां तहारो देव, खूब मजदूत दतो, तोयपण पोप महा महिनानी अत्यंत टाढश्री, (हिम पवादी)अनंतीवार मरण पाम्यो. एटले आजीव अ- नेक प्रकारना रसायण जेवां के, बांबु हरिताल विगेरे खाइने शरीरने मजबूत तथा पुष्ट करवु धारे ठे; तोयपण ते शरीर घोमा जेवु, अथवा पामा जेवु कदि- पण यतुं नश्री. तो पण ते शरीरने घोमानी तथा पामानी नपमा अपाय .ते- वा घोमा विगेरे तिर्यंचोनां शरीर पण, अत्यंत ताढयी नाश पामे . ते नाश पामवादिक ख ते अनंतीवार सहन कयी. तो आ नवमां धर्मसाधन निमित्ने अप एवो पण शीत (ताढनो) परिपद तुं केम सदन नथी करतो? ॥७॥ ग्रीमानपमनप्तः अरण्य दुधिनः पिपासत: यहुशः ३ ५ ६ स गिम्हायवसंतत्तो । राणे वुहित पिवासिन बहुसो ॥

·शह 10 ७ भमाप्तः निर्यक्नो मरणाखं वह यथातथा विद्यमान १० संपत्तो तिरियत्नवे । मरणऽहं बहु विसूरंतो ॥१॥ अर्थ-हे जीव! तुं (तिरियन्नवे के०) तिर्यंचना नवने विषे (अरसे के०) अ. टवीमां (गिम्हायव के०) ग्रीष्मऋतुना तमकावके (संतनो के०) सारी पेठे तप्यो एवो, अने (बहुसो के०) घणी घणी (बुदिन के०) कुधा वेदनाने सदन करतो ए. वो, अने पिवासिन के०) घसी घणी तृषा वेदनाने सहन करतो एवो, ने (बहु के०) घणो घणो (विसूरंतो केप) खेद पामतो सतो (मरण के०) मरणनां दुःखने (संपत्तो के०) पाम्यो इतो. ॥ १ ॥ नावार्थ-दे पात्मन् ! जेमतें तियंचना नवमां शीत परिवह सहन कर्यो. तेम नुपण कालमां (ग्रीष्मऋतुमां) एटले वैशाख जेठ महिनाना आकरा ताप- मां ते नष्ण परिपह सहन कर्यो, तेमां बली अतिशे तृया वेदनी तथा अतिशे कु या वेदनी तेणे करीने, तुं अत्यंत खेद पामतो सतो अनंतीवार मरण पाम्यो. प १ ·रंतु ते उग्वने विसरी जश्ने, आ नवमां प्रोमा तापने परान सदन करतो, तुं पंखा प्रमुख्ने करीने वायुकायना जीवोनो घात करेंगे. पण एम नदी विचारतो के, तियेच नवने विषेतश्रा नरक नवने विप में अनंतां तापनां दु:ख सहन क- याँके, ते उखना आगल आतापर्नुःख, श्या हितावमा ठे? एवो विचार तने लेशमात्र पग आवतो नश्री! ।। ७१ ॥ पामु अरण्यमध्ये गिरिनिकरणोदके नामान: २ १ ३ ५ वासासु ऽरणमप्ने । गिरिनिनरणोदगेहि वनंतो ॥ शीतानिनेन दग्ध। सन् मृनोमि निर्यले वर्गः १ ६ व सीयानिलमनविन । मनसि निश्यित्त. बहुसो ॥ ५ ॥ अर्थ-रे जीव! तुं (तिरियतणे के०) तिर्यंचपणाने विपे (वासासु के०) वर्धा ऋतुमा एटले चौमासामा (अरणमज्के के०) अदबीने विये रह्यो सतो (गिरिनि ·KE पे ११२ ज्करणोदगेदि के०) पर्वतनां निमरण एज पाणीवके (वज्कंतो के) वहन अतो एटले तणातो, अभीर चारे पाले पाणीमां अथमातो एवो, अने (सीयानिल के०) अतिशे शीतल एवा वायुदमे अर्धात् हिमवके (मप्रवियो के०) दालो सतो (बहुसो के) घणीवार (सनरिम के०) मरण पाम्यो रे. ॥ २ ॥ नावार्थ-हे जीवा तुं तिर्यंचना नवने विषे, चोमासानी झंतुमा वृक्ष प्रमुख ने विषे रात्री दिवस निर्गमन करतां वरसातनी धाराननां कष्ट सहन करी श्रा- व्यो रे. वली दिम पमवाथी वलीने मरण पण पाम्यो . ने नदीयोमा तातो तणातो अनेक प्रकारनी वेदना पामीने अथमा कुटाइने पराणे प्राण त्याग क- यो . ए सघलां कप्टने तुं आज केम विसरी जाय ? ॥ ५ ॥ एवं तिर्यक्नोपुर लिश्यन् सन् उखशनसहरीः २ ४ एवं तिरियनवेसु । कीसंतो उकसयसहस्सेहिं ·9 ६ नगिनः यानंतवागन् जीवः जीपणनवारण्य G ५ वसियो अणंतखनो। जीवो जीसएनवाराणे ॥ ३ ॥ अर्थ-(एवं के०) ए प्रकारे. एटले पूर्वे कडं ते प्रकारे (तिरियत्नवेतु के०) तिर्यंचना लवाने विष उरकसयसहस्तेहिं के०) लारको गमे दुःखे करीने (की- संतो के) लेश पामतोएबो (जीबो के०) आजीव जे ते (जीलगनवारो के०) जयानक एवी संसाररूप अटवीने विये (अगतखुनो के०) अनंतीवार (वसियो के) निवास करी याव्यो छे. ॥ ३ ॥ नावार्थ-३ आत्मन! तुं तिथंचना नवोन विषे पण अनंतां दु:ख नोगवी श्राव्यो वे. ॥ ३ ॥ जटाष्टमीण्येव पत्नयानिलम्तेन प्रेरितः नीपणे R लमारण्ये ३ कम्मपलया। निलपेरिन लीसणं मि. नवरणे ॥

·UN
40
RAMA
".
७
११३
हिमगानः नरकेए अपि अनंतशः हे जीव प्राप्तागि उम्प
६
हितो नरएसु वि । अणंतसो जीव पत्तोसि ॥४॥
अर्थ-जीव के०) हे जीव! तुं (कुकम्म के०)पुष्ट एवां जेग्राउ कर्म. एट
ले 3ट फलने आपनारां झानावरणीयादिक आप कर्मते रूप (पलयानिल के.
प्रलय कालना वायु बमे (पेरिन के०) प्ररेणा कर्यों एवो, अने (नीसणंमि के०)
जयानक एवी (जवरणे के०) संसाररूप अटवीने विपे (हिमंतो के) चालतो
सतो (नरएसु वि के०) नरकने विषे पण, पूर्वोक्त दु:ख (अणंतसो के०) अनंती
वार पित्तोति के०) पाम्यो .॥ ८ ॥
नावार्थ-दे आत्मन ! ते ज्ञानावरणीयादिक आठ कर्मे करीने नरकादिकग
तिने विषे, अनंतीवार :ख लोगव्यामां खामी राखी नथी. तोपण वली पागं
तेनांतेज सुख प्राप्त थाय, तेवा नपाय करे जायचे. माटे हवे तेवां पुःखोनो-
गववां पमे नहि, तेवो नपाय. कस्य. ॥ ४ ॥

·मतमु नरकमदीपु. बजानतदाहस्य गीतस्य च वेदनास्ता 4 २ 3 सत्तसु नरयमहीसु वानलदाहसीयवियणासु ॥ विलपन् करू एशब्दः नीपत अन कृतः ६ ५ ४ - बसियो आगतखुत्तो । विलवंतो करुणसद्देहिं ।। प्रर्य-हे जीव! तुं (वजानलदाद के०) वजामिनो वे दाह ते जेने विपे. एट- ले अतिशे तीक्ष्ण अग्नि ते जेने विपे, अने (सीयवियणासु के०) अतिशे शी- तनी ने वेदना ते जेने विपे, एवी (सत्सु के) सात (नरयमहीसु के०) नरक प्रश्नीनने विरे (करुणसदेहि के०) करुण शब्दवमे विलवंतो के० विलाप कर तो सतो (अणंतखुनो के.) अनंतीवार (वसियों के) वशो 2. ॥ ५ ॥ नानार्थ-हे पात्मन् ! तु साते नरक पृथ्वीयोमां निवास करी श्राव्यो . अने त्यां त्यांना वेदना तथा शीत वेदना, आ नीचे लख्या प्रमाणे अनंतीवा ·. 7 - शप १४ र सदन करी आव्यों ने. जेम ग्रीष्मकतुना रेल्ला समयमा आकाशनी मध्ये आवेलो, मेघरहित, घ णा आकरा किरणवालो सूर्य, देदीप्यमान सते, जेना शरीरने विष पित्तनो प्र- कोप थयो , तेवा पुरुषने, व्यारे बाजु खेरना अंगारानो अनि सलगावीने ते- नी बच्चे राखीए, ने तेने जेवी मष्णवेदना प्राय, ते करतां पण अनंतगुणी उष्ण वेदना, नरकने विपे नारकीना जीवो जोगवे . ते नारकीना जीवोने त्यांधी न पामीने जो कदापि अहिंना धगधगता खरना अंगारामां सुवामीए,तो जेम शी तल चंदननो लेप को दोय, ने तेश्री जेम अत्यंत सुखंधी निशावे तेवी री तनी निज्ञ ते नारकीना जीवने आवे . एवीज रीते पोप मदिनानी रात्रीने विष रोघरहित श्राकाश ये सते, हृदयादिकमां कंपाराना रोगवाला पुरुपने श्रा वरण रहित, हिमाचलनी पृथ्वीने विषे राख्यो दोय, अने बेली त्यां अत्यंत वा- यराना कपाटा चालता होय, ते वखत ते जीवने जेवी शीतवेदना शाप, तेथी पण अनंतगुणी शीतवेदना नरकने विष नारकीना जीवो जोगवे ते नारकी Ka KER ११ 55 H ·PERHIT ना जीवाने पूर्व कद्देला, हिमाचल पृथ्वीना स्थानमा राख्यो होय, तो जेम वा गरा बिनाना स्प्रानमां हियालाने विष निज्ञ आवे, तेम ते नारकीना जीवोने निश आवी जायचे. माटे एवां ःख तुं अनंतीवार तहन करी आव्यो . माटे तेत्री त्रास पामीने फरीयी त्यां न जर्बु पके, एवा धर्मकृत्यमां साव- गाना ॥ ५ ॥ पितृपातृत्वगनरहिनः नव्याधितिः पीमितः बहुशः ३ U مہ २ ए १०० पियमायसयागारहिन् । उरंतवाहिहिं पीमिन बहुसो॥ मनुगमने नि:सारे विनापितः कि न तं स्मराम ११ माणुअनवे निम्सार बिलाविन किं न तं सरसि ॥६॥ अर्य-रे जीव! (निस्तारे के०) असार एवा (मणुप्रनवे के०) मनुष्यन्नवने विष पियमाय के) पिता माता, अने (सयाग के०) वजन. ते करीने रहिन ·10 शप श्य के०) रहित एनो, अने (पुरंतवाहिहिं के०) करीने ठे अंत ते जेनो, एवा व्याधिये करीने (बहुसो के०) घणीवार पीमिन के०) पीमा पाभ्यो एवो. एज कारण माटे (विलाविन के० विलाप करतो एवो, तुं जे ते (तं के०) ते मनुष्य- नवने (किं न सरसि के०) केम नथ) संचारतो? ॥ ६ ॥ नावार्थ-हे जीव ! तुं मनुष्यनवमां पण माता पिता वजनादिक प्रिय वस्तुनो वियोग थवागी तथा अनेक प्रकारमा शरीरना व्याधियी विलाप करी करीने मरण पाम्यो हतो, ते वातने तुं केम विसरी जाय ठे? मनुष्यत्नव श्रा- श्रीने अदं ममत्व तथा मोहपणा सहित निर्जाग्यपणा विपे एक सोमिल ब्राह्म- पानी कथा टीकामां लखी. ते नीचे प्रमाणे जाणवी. ॥ ६ ॥ कथा. कौशांबी नगरीमां सोमिल नामे ब्राह्मण जन्मथी दरिती एवो रहेतो हतो. ने तेने स्त्री, पुत्र, पुत्री, इत्यादिक घणु कुटुंब इतुं. ते कुटुंबनी प्रेरणाथी एक दिवस धन कमाववाने अर्थे देशांतर गयो. त्यां तेणे व्यापारादिके रहित एवो, ·**** पाग दान लोगे सहित, एटले महोटा दानेश्वरी जेयो, एक योगी पुरुष दोगे, ते योगीय कयनी चिंताथी श्राकुल व्याकुल थएला ब्राह्मणने पूग्यु के, तहारे शी चिंता ? न्यारे तेणे कहां के, दारिद्रय एज मदारे चिंता . त्यारे योगी बोल्यो र, जो तुं मदारूं का करे, तो हूं तने महोटो धनाढ्य करूं, त्यारे ते वात ते ब्रा- सो कवल करी. पगे ते वे जण पर्वतनी तलाटोमां (गुप्त स्थानकमां) गया, न्यां योगी बोल्यो के, आ सुवर्णप्तिदिवानो रस 2. एटले योगीए पूर्वे ताठ त कको जून तपादिक वेठीने अने घणा काल सूची सूकां एवा कंदमूल फल इ. त्यादिकर्नुलोजन करीन, एनी रीते सदा महेनत करीने अने सममीना पांद- मानो पमियो करीने ते वझे रसकुंपिकामांश्री लेश्ने घणे काले घणा प्रयासयी ते रा तुंवमीमांजरी राख्यो हतो. ते पेला दरिदी ब्राह्मणने देखाड्यो. ने कह्यु फे, या सहस्रवेधी रस ठे. एढले त्रांवानां हजार पत्रां अग्निमां तपावीने नपरा नपरी खाकीने मूक्यां दोय, तेमां आ रसतुं एक टीई मूक्युं दोय तो, ते सर्व पत्रामा रस बंधर जाय. एटले पदोची जाय, अर्थात् तेज वखत ते सर्व पत्रां + ·10 शा ११६ सुवर्णमय थर जाय. एवी रीते योगिए वारंवार क{. त्यारे ते निर्नागी ब्राह्मण ने नलटो क्रोध चड्यो, ने तेथी वे हारेकालीने पेलु रसर्नु तुंबडु, सादरूवृदना पानमामां ढोली दीधुं. त्यारे ते योगिये ते ब्राह्मणने घणोज अयोग्य जागीने ते नो त्याग कयों. अने ते ब्राह्मण पण पृथ्वीमां ब्रमण करतो करतो एटले पैसा पैसा एम पोकार करतो करतो मरण पाम्यो, पण ते मन्या नही. आ कथानुं तात्पर्य ए के, जम निर्भाग्य जीवने घणं धन पामवानो अव सर श्रावे तोयपण तेने ते धन लेवू सूफे नही. तेम आ जीवने पण मनुष्य ज- वमां जिनधर्मरूप धन ग्रहण करवानो अवसर आव्योगे, तोयपण बहुलकर्मि पणाथी जिनधर्मरूप सुवर्णतिझिनो रस लेवानु मन नथी अतुं, ए वहु आश्चर्य- कारक !! ॥ ६ ॥ गगनमागे अलक्षितः सन् भ्रमति नवचने जीव: पवनः स्त्र ५ ज ६ ល पवणु व गयणमग्गे । अलरिकन जमश्नववाणे जीवो ॥ 1 • ·ध ३ स्थाने स्थाने समुण्य धनस्ल जनसंघातान् ५ वागणं मि सम् । निकाय धाणसयणसंघाम ॥ ७ ॥ अर्थ- पात्मन्न ! (जीवो के०) या जीव जेते (जनवणे के०) संसाररूप अटवीने विष (गणनामिकेग) स्थान स्थानने विष घासयासंघाए के०) धन तना खजन तेना समूदने (समुनिकण के०) त्याग करीने (गयणमग्गे के०) आकाशमार्गने बिग (पवाणु व को०) पवननी पेठे (अलश्किळ के) अदृश्य को थयो सतो (जम के०) जमे थे. ॥ ॥ नावार्थ-जेम आकाश मार्गमा वायु फरे, तेम आ जीव पण जबाटवी मां अदृश्यपणाग्री एटले आ पूर्व महारो कोण सगो हतो? तेवा अजाणपणाश्री ठानेक स्थानने विष ब्रमण करे छे. तमां अनेक नवने विपे मलेला धन तथा वजन इत्याविकनो त्याग करीने एटले तेमनीशी गति हो? एवी चिंता मूकी ने वर्तमानकालनां स्वजनादिकने सुखी करवाने तथा धन मेलववाने श्रर्थे वेझो ·शा देश नमे छे. अर्थात् वायुवमे पानहुँ जेम पराधीन श्रश्ने तमे ठे, तेम केटलाए क पुरुमो धनने अर्थे शरीरनुं दुःख पण न गणतां, कोई विलायत जाय रे, को 5 चीन जाय ठे, कोइ लंकामां जाय रे, को ब्रह्मदेशमां जाय , इत्यादिक अ नेक देशमा जाय .तेवामां त्यां अनेक प्रकारनां निमित्त मलवायी मरण पा- मेरे. एवीरीते आ जीव नजरे देखे , तो पण कर्म नपर विश्वास राखीने सं तोप राखी धर्मसाधन करतो नथी. ॥ ७ ॥ विश्यमानाः असकृत जन्मजरामरणान्येवतीक्षएा: कुंतास्तैः विधिजता असयं । जम्मजरामरागतिककुंतेहिं ॥ असं यनुजति घोरं संसार संसरंत: संतः जीवा: ५ G ឬ श ३ हम ऽणुहवंति घोरं । संसारे संसरंत जिया ॥७॥ तथापि क्षणमपि कदापि निश्चये यज्ञानमेवत्तु नंगस्तेनदष्टाः जीवाः ? ५ ३ तहवि खणं पि कयावि दु । अन्नाणन्नुयंगकिया जीवा ॥

·प श संसारएवचारकोगुप्तियहं तस्मात् नत्र नजिते मूहमनमः १० संसारचारगान । नय विनंति मूढमणा आणायुग्मम्॥ अर्थ-(संसारे के०) च्यारगतिरूप संसारने विषे (संसरंत के०) पर्यटन करता एवा (जिया के०) जीव जे ते (जम्मजरामरण के०) जन्म जरा मरणरूप (ति रककुंतेहिं के०) तीक्ष्ण नालाये करीने (असयं के०) वारंवार (विहिजता के विधाता सता (घोरं के०) रौ३ (आकरा)एवा (ऽहं के०) पुःखने (अणुहवंति के०) अनुनये .॥७॥ (तहवि के) तोयपण एटले पूर्वे कडं तेवु उःख नोगवे ने तोयपण (मूढमणा के०) मूढ मन ते जमर्नु एवा. अर्थात् मूर्ख एवा, अने (अ नागजुयंगकिया के०) अज्ञानरूप सर्प मझ्या एवा (जीवा के०) जीव जे ते (कयावि के०) को वखत पण (हु के, निश्चे (संसारचारगान के०) संसाररूप बंधिखानाश्री (खणं पि के०) क्षणमात्र पण (नय नबिज्जति के०) नग नथी पा मता, एटले वैराग्य नश्री पामता! आते केटबुं वधू आश्चर्य ? ॥ पए ॥ L

·श
लावार्थ-जेम को जालो मारे, ने तेनी वेदना यती होय, तेवामांवली बी
जोनालो मारे एवी रीत नपरा उपरी वागवायी जवू पुःख जोगवे, तेवी रीते
प्रा संसारी जीव पण जन्म जरा मरण इत्यादिकनां घणां जयानक दुःख नप
रा नपरि नोगवे रे. जातोयपण अज्ञानरूप स कशेला एवा मूढ जीव,
संसाररूप बंधिखानामी को वखत पण क्षणमात्र नछग पामता नभी. आ के
टनु वधु आश्चर्य !!! ॥ जय ॥
कीमिप्यास यंतीलायावन् शरीरमेश्वापीनस्यां यत्र मनिममये
N
त
༥
३
३
कीलसि कियंतवेदं । सरीरवावी जल पइसमयं ।।
कालापयरबस्तस्यघटीनिः शोप्यसे जीवितमेवांजोजसंतश्योधःप्रवाहः
६
११०
कालरहटघमीहि । सोसिजइ जीवियंजोहं von
अर्थ-दे जीव! तु (सरीरचावी के०) शरीररूप वाव्यने विषे (कियंतचे
स

·के०) केटला काल सूधी (कीललि के०) कीमा करीश ? (जब के) जे शरीररू- प वाव्यने विपे (पश्समयं के०) समय समय प्रत्ये (कालरहद घमीहि के) का- लरूप रहेंटनी घमीयो वके (जीवियंन्नोई के०) जीवितरूप जलनो प्रवाह (सो- सिज्जा के) शोप पामे ठे. अर्थात् सूका जाय .. ॥ ए॥ नावार्थ-जेम रहेंट वो वाव्यमांधी जेम जेम पाणी काढीए, तेम तेम ते पाणी उवु श्रतुं जाय . तेम हे जीव! ते पण जेटलुं आयुष्य बांधीने जन्म ली घोठे, ने तेमांयी जे जे समय जाय ठे, तेटलु आउखुं न यतुं जाय . कहेव त ने के, मावाप जाणे के, महारो दिकरो महोटो थाय ; पण ते दिवसे दिवसे आनखं घटवायी नहानो तो जाय . ए प्रमाणे विचारतांतो, आनखानो अंत आवतां वार नहि लागे, केमके, समये समये घटवापणुं माटे.जेमके, कोश्ने शूली देवा लइ जाय , अने ते शूली सो मंगल छेटी ठे. त्यारे ते माणस जेम जेम शूली सन्मुख पगला जरे , तेमतेम तेने मृत्यु नजिक नजिक आवतुं जाय .अने ते वखत तेने खानपानादिक कांश्पण गमतुं नधी. केमके, एने मृत्यु नक्की 115 ·श ढुकडं जाण्युं । माटे. तेम दे चेतन! तहारां परा जेम जेम बर्ष जाय छे, तेम तेम तद्दारे पण मृत्यु सन्मुख आवे जाय . एटले जो कदि तदारुं आयुष्य सो चर्पन होय, अने तेमांधी जे जे वर्ष गयां, तेटलुं प्रागुम्य सो वर्षमाथी नहुं प्रयु जाग. अर्थात् प्रा अल्प आयुष्य ऊपाटाबंध पुरु भशे. अने मनना मनसुवा मनमा रही जशे. अने पाग्लथी घणोज पश्चात्ताप अशे! माटे प्रमाद गेमीने परलोक साधन करवामां सावधान था.। ए० ॥ एज वातने मूल ग्रंथकार पण जगावे वे के, रे जीर बुध्यस्व मामुद्य मा प्रमादधर्म कुरु पाप Eara १. ए ३ ६ ५ ७ । रेजीय बुन मामु । प्नमा पमायं करेसि रेपाव ।। कि परलोके गुरुःखनाजन जवसि हे अज्ञान हे मूह ११ १२ किं परलोए गुरुता कनायणं होहिसि अयाण ॥3॥ ज मन ११ ·अर्थ- (रे जीव के०) हे जीव ! तुं (बुझ के०) धर्मने विषे बोध पाम्य. पण (मामुझ के०) मोह न पाम्य. जे कारण माटे (रेपाव के०) हे पाप जीव ! (पमायं के ) प्रमादने (मा करे सि के०) न करीश. प्रयाण के०) हे अजाण! एटले हे मूढ ! प्रमाद करीने (परलोए के) परलोकने विषे (गुरुउस्कनायणं के०) महोटा पुःखने रहेवाना नाजनरूप (किं के) केम (होहिसि के) पाय ठे? ॥१॥ नावार्थ-हे आत्मन् ! तुं अदृष्टना वशयी उर्लन एवा मनुष्षनवने पामीने तेमां वली जैनधर्म पामीने धर्मने विपे प्रमाद न कस्व. तेम बतां जो प्रमाद क रीश, तो महा पुःखने पामीश. ॥ ए१ ॥ जिनमते ज्ञात्वास्वरूप बुधचस्व रेजीव त्वं मामा ३ २ ur ५ ४ बुघ्नसु रेजीव तुमं । मामुन्नसि जिणमयंमि नाऊणं ॥

·EKHA
श
यस्मात
पुनरपि
एपा
सामग्री दुर्जना हे जीव
१३
१२
ज
जम्हा पुणरवि एसा । सामग्गी उल्लहा जीव ॥ए॥
अर्ष-रे जीव के०) हे जीव (तुमं के०) तुं बुज्मसु के०) धर्मने विषेबोध
पाम्य. अने (नाऊणं के धर्मने जाणीने (जिणमयंमि के) जिनशासनने विषे
(मामुकसि के०) मोह न पाम्य. एटले सन्या प्रकारे जिनधर्मअंगीकार कस्य,
(जम्हा के) जे हेतु माटे (जीव के०) दे जोव! (पुणरवि के०) फरीने पण
(एसा के०) आ (सामग्गी के) धर्म सामग्री जे ते ( उल्लदा के) उझन .
एटले फरी फरीने धर्म सामग्री मलवी महा पुर्खन्न .॥ए॥
नावार्थ-हे आत्मन ! धर्म साधन करवाना अंगरूप एटले मनुष्यनो नव,
शुइ अक्ष, संजम, अने तेने विषे वीर्य, फोरवर्गा, ते फरी फरीने चक्रवेधनी
पेठे, मलवु महा पुर्खभ . एटले काकतालीयान्यायथी एक वखत तने मब्यु
फरीश्री मलबुं अत्यंत उर्खन्न 2. ॥ ए२॥
.
१२०
1

·-
उर्लन पुनः मिनधर्म:एकशोलभः त्वं प्रमादस्माकरःहानि मुखैपोऐहिमुखाउका च
३
५
व
५
ज
ए
कह होहिरिन
उलहो पुरा जिष्ट्र अमो। तुर्स पलाशयरो सुली
जासह अस्ति च नरकासं वापरं पिसिस्ताकारला यादीमापरलोके
१४
१५
१
उसहं च नस्य ।
संभाला।ए३
अर्थ है जीव! प्रा (शिसम्मो केटा पामेको दि जे से, (पुण
के०) वली फरोधी पामो (अखहो के बदले. अने हुस के०) तुं
(पमायायरो के०) प्रमादनी खा. के०) बली (सुहेसी के०/ सुख
नी वांग करे . एटले प्रमाद करीने सुखनी वांना राहे , ते सुख तने क्या
थी मलशे? (च के०) ठाने (नरयख के) नरकनां अःख जे ते (उसहं के०)
उःखे करीने पण सदन करवां करण डे.माटे (तं के०) ते (न याणामो के०) हुँ
नयी जाणतो के, (कद होदिति के०) तु किये प्रकारे प्रश्श? एटले तहारीशी

·. श गति यशे? ते हुं नमी जाणतो. ॥ ३ ॥ नावार्थ-श्री आवश्यक नियुक्तिमां कडं वे के, आलसथी साधु पासे जर ने धर्म सांतली शकतो नथी. तथा मोहथकी घरनी जंजालने विषे मूढ प्रश्ने रह्यो वे. अर्थात् साधु पासे जर नित्य शुं सांजलq ? घणीवार सान्नललु के. एम धारोने धर्म सनिलवानी अवझा करे . तथा जात्यादिकना अन्तिमान- थी तथा क्रोधणी तथा प्रमादयी एटले मद्यादिक कुव्यसन सेववायी तथा कप- आपणाश्री एटले जो उपाश्रेजर, तो कोई धर्ममार्गनी टीपमा लोकलाजथी कांश आपq पमशे. तया नयथी एटले जो नपाश्रेजश्शुं, तो नरकादिकां सुख सांतलवां पमो. तथा शोकथी तया अज्ञानश्री एटले नाश्बंध दोस्त- दारना ना कहेवाश्री तथा व्यापयी एटले जाणी जोक्ने घणी जंजाल न- जी करवाश्री तथा कुतूदलश्री एटले गीत नाटकादिकना वेदमां पवाथी तथा रमरायी एटले जनावरनो साथे कीमा करवाथी इत्यादिक अनेक कारणोथी ·पामेढुं एवं पण मनुष्यपगुं एले गमावे . एटले नवसमुश्यी तारनार अने सकल सुखने आपनार एवा जिनधर्मने करतो नश्री. अने सांसारिक सुखनी वांग करे. पण हे जीव! तु सामान्य :ख पण सहन करी शकतो नथी, त्यारे नरकनां सह ऽःख तहाराथी केम सहन थशे? अने पमलोकमां तहा री शी गति अशे? एम गुरु महाराज नपदेश करे . ॥ ए३ ॥ अस्थिरेण स्थिरः समलेन निर्मला परवशेनरोगादिना स्वाधीनः श ६ ३ प ए अथिरेण थिरो समले। ण निम्मलो परवसेण साहीणो॥ देहेन यदि नपाय॑ते धर्मः तदा किं न पर्या कि नसंपन्नं १० १२ १२ १३ १४ देहेन जश् विढप्पश् । धम्मो ता किं न पज्जत्तं ॥५॥ अर्थ-रे जीव! (जश के०) जो (अभिरेण के) अस्थिर एवा, तथा (सम- लेण के०) पलसहित एवा. अने (परवसेण के०) परवश एवा (देहेण के०) देह ATTA ·शप मे (थिरो के०) स्थिर एवो. अने (निम्मलो के०) निर्मल एवो. अने (साहीगो के०) पोताने स्वाधीन एवो (धम्मो के०) धर्म जे ते (विदप्पा के०) नपार्जन था शके है, तो (त के ) त्यारे तहारे (किं न पजतं के०) शुं न प्राप्त थयुं ? अर्यात् सर्वे प्राप्त थ॥४॥ नावार्थ-हे जीच! आशातर वेदन परलोकमां निरंतर सहायकारी एवो धर्म नपार्जन पाय , तो झुन परिपूर्ण थयु ? अर्थात् सर्वे परिपूर्ण अयुं. एटले घणो महोटो लान मध्यो, एम आख, लेखाज आ मखसूत्र जरेला वेद- के निर्मल एवो जिनधर्म नपार्जन बास तो, अररिपूर्ण सामन नख्यो कहे- वाय ? अर्थात् जगत्मा जेटला साल कशान थे, ते हवं शाम अली यूक्याज कहेवाय. तेमज रोमादिकने पापील एदा हे। स्वाधीन इमो जिनधर्म मले, तो शुं एने कांश परा मलवानी खामी रदी कहवाय? अर्थात् नज कहे. वाय. ते कडं ठे के, चिन्तारबमनार्य पेसाप्यते कापसंपयैः ॥ र 1 ·M रेणुना धिरण्यं चेत्सुधाधिनौरविन्दुना ॥ १ ॥ गृहेग पदि ताम्राज्य हे मुकृतं यदि ॥ कस्तदा तर यहीसातरक्षातजविचारकः ॥ २ ॥ युग्मम्. अर्थ-तत्त्व भने अतत्वलो विचार करनार (बुद्धिमान) पुरुष जे ते, काचना ककमा साटे, अमूख्य एवा चिंतामपि रत्नने कोण न ग्रहण करे ? तथा धूल आपीने सोडं कोण न ग्रहण करे ? तमा पासीनो विऽ आपीने अमृतना समु इने कोण न ग्रहण करे ? तथा पोताने रहेबानु कुंप? आपीने चक्रवतिर्नु राज्य कोणन ग्रहण कर? अर्थात् तत्त्वातत्त्वना विचारनार तो तरतज ग्रहण करे! तेवीज रीते आ मलमूत्रादिके करीने भरपूर एवा देहबमे पूर्वे कहेला चिंता- मणी रत्न समान जैनधमने कोणन ग्रहण करे ? अर्थात् जे महामूर्ख होय तेज न ग्रहण करे. ॥१॥॥ एवी रीते विचारीने आ महामलिन एवा शरीर नपरथी मोह उतारीने, जेम बने तेम शु एवा धर्मने ग्रहण कस्व. ॥ ए॥ AMA

·यया
चिंतामणिरत्न
मुलनं न निश्चये जवति तुविजनानां अल्पपुण्यानां
श
10
U
५
~
१३
जह चिंतामणिरयणं। सुलहं न दु होइ तुचविहवाणं ॥
गुणविनववर्जितानां जीवानां
तथा धर्मरत्नमपि
२०
गुण विहववज्जियाणं। जियाण तह धम्मरयणं पि ॥एय
अर्थ-हे जीव! (तुचविहवागं के०).तुब विनववालाने (जह के०) जेम
(चिंतामणिरयणं के०) चिंतामणि रत्न जे ते (सुलह के०) सुलन्न एवं (न हु
होश के) नज होय, (तह के) तेम (गुणविन्द्ववन्जियाणं के०) गुण रूप वै-
नवे करीने रहित एवा (जियाण के०) जीवोने (धम्मरयरोणि के०) धर्मरत्न जे
ते पण, सुलन्न न होय. ॥ एए ।
नावार्थ-तुच विनववाला जीवोने एटले पशुपाल जेवा स्वरूप पुण्यवाला
प्राणियोने, जेम. चिंतामतिरत मुखे पानवा जोग्य न होय, अर्थात् पुण्यहीन
१५
--
له ننم

·। जीवो, जेम चिंतामणि रत्न पामी शके नही, तेमसम्यक्त्वादि गुरारूप विनवे करीने रहित एवा प्राणियो, शुइ धर्मरूप रत्नने पामी शके नही. जे जयदेव कु मारनी पेठे घणा पुण्यरूप गुणोए करीने नरेला होय, तेज प्राणियो, आ मनु प्य गतिले विष चिंतामणि रत्नसमान साधर्म प्रत्ये पामे . ॥ ए५ ॥ कथा.न श्हां पशुपाल अने जयदेवर्नु वृत्तांत आ नीचे प्रमाणे. हस्तिनापुर नगरने विपे नागदेव नामा शेग्नी वसुंधरा नार्यानो कूखमा नत्पन्न थएलो जयदेव नामे पुत्र हतो. तेणे बार वर्ष सूधी रत्ननी परीक्षानो अ- भ्यास कर्यो. त्यार परी ते शास्त्रना अनुसारे महा प्रत्नाववालुं चिंतामणि रत्न जाणीने बीजा मणियोने पथरा तुल्य गणोने तेज चिंतामणि रत्नने मेलववा माटे सर्व नगरने विष हाट हाट अने घर घर प्रत्ये नमतो हतो. परंतु ते रत्न क्यांहि पण पाम्यो नही. त्यारे खेद पामीने माता पिताने कतो हवोके, महा से चित्त चिंतामणी रत्नने विषे लाग्यु माटे हुं तेने अर्थे वीजे ठेकाणे जश्श.

·शप त्यारे, माता पिताए कह्यु. हे पुत्र! आतो निश्चे कल्पनाज . परंतु परमार्थ थ- की चिंतामणी नधो. ते कारण, माटे तुं पोतानी खुशी प्रमाणे बीजां रत्नोश्री व्यापार कर. एवी राते बहु फो, परंतु जयदेव, चिंतामणी पाभवानो निश्रय करीने इस्तिगापुरषी नीकलीरे चला पर्वत, नगर, गाम, खाग, करवट, पचन, समुक्तीर एदला स्थानकोने विरे ते चिंतामहीने खोलतो लतोघरमा कालन- म्यो. परंतु क्याहि ले रल पारयो नही. पती लक्षात सलवालो पश्ने पोताना म- नमा विचार करवा लाग्यो के, झुप्रा चिंतामणी रज साचुं ? के, जू ने ? जे नाटे क्याहि पण देखवारा आवत नथी!! अशवा शालमां कहेलु ते मणिर्नु उतापशु फेरफार न होय. माटे यांहि पण दशे. एकोलिश्चय करीने फरीने प जधणी मलिनी खाणो जोतोसतो ते रत्ननी एसी खोल करवा लाग्यो. त्यार पछी एक बदामो कोश्क घुइ पुरुषे तेने कयु के, हे जइ! हां एक मणीनी खा एवे. तेले पेि जे पुण्यवंत प्राली होय, ते चिंतामणी पामे, पीजयदेव तेना वचनश्री त्यां जश्ने चिंतामणी खोलवा लाग्यो. ते अवतरे त्यां एक मंदबुझिना- १२ मालमा क ·ला पशुवालना हायमा गोल भारवालो पथरो देखीने ते पथराने शास्त्रमा क देला लक्षणोये करीने चिंतामली शाहीने से जब पापानी पासे मा. ग्यो. त्यारे पशुपाले कडु. तपारे जगतराजु शु कामठे ? जयदेवे कईं. हुं म- हारे घेर जश्ने ठोकरांनने रमवा धापीश. पठी पशुपायो . रा प्राधा घ- या पथरा पञ्चा. ते तमे पोतेजकेल देता नसी? जयदेव बोल्यो.जमणांस हारे घेर जावनी नतावल . माटे एज मने प्राप, हुं इदांजी जीजो पामीश. एवी रीते कडं, तोपण ते पशुपाले परने उपकार करवाना खजाधे रहितपणे क रीन तेनेन प्राप्यो. पठी जयदेचे उपकार दियेफरी ने कहे जा! जो तुं मने नश्री प्रापतो, तो तुं तेज इचिसापासी र आराधन कर, अशी श्रा चिंतामणी तने पण वांछित फल प्रा.स्पारे पशुपाले पन्ध्रु. जोयायिसामणी साचुं ठे, तो महारुं चिंत्वन करे, बहु, पोरसी साडं चूरलाक्षिक शीध आ- पो. त्यारे लगारेक दसीने जयदेवे कडं. अहो! एम न विचारीये. त्रण उपवास करीने संध्या समये ए मणिने शु६ पाणीपी पखालोने शु६ नूमिये उंचे स्था- D *** ·लोको पण तेनी स्तवना करवा लाग्या. पोले जावजीद सूची सुरही थयो. एप्र. कारे धर्मरुप रचली पाहिये दिवे पशुपाल प्रवे जयदेवलो एकर कहो. ही संयोग * जयति जापंधानां जीवाना chut H ६ ए ३ । जह ए u दिल्ली संजओगो । होहमपाल जी।। तथा मिनमासयोगः जाये विधवारून अंपामा भीमान ११ तह जिएमपसंगोगो । म होइ अिधजीवाणं॥ अर्म (जम फे) सेम (अवधपाश केप) जन्माराथीज अंग एवा (लीवाल के०) जीव से मते (दिछीसंजोगो के०) हटिनो संगम ने ते. एटले शाखे क- रीने देखq (नदो के होए. (तह के०) सेम मिएजीवाणं के०) मिथ्या खे करीने आंददा एका जीवोने (जिपामसंजोमो के०) जिनमतमो संयोग जे ते. एटले जिनमतनी प्राप्ति (म दो के०) न होय ॥६॥ Rewa ·नावार्थ-जेम जन्माराथी अंध अएला पुरुषोने स्यूल पदार्थ पण देखवामां आवतो नश्री, तेल मिथ्यात्वरूप कुवासनाये करीने विवेकरूप चकुये रहित थ एला जीवोने पस, जिनशासनरूप सूर्य दीगमा आवतो नथी. एटले जिनशा- सननी प्राप्ति थती नथी । ए६ ॥ प्रत्यद अनंतगुणे जिनेयम न दोपलेशोपि ॥ २ ३ ५ ४ ए १० U पञ्च रकम ऽणतगुणे । जिणिदधम्भे न दोसले सोवि॥ तथापि निधये अज्ञानेन अंधाः न रमंते कदापि तस्मिनजिनमते जीवाः २२ २३ ११ तहवि हु अन्नाधा। न रमंति कयावि तमि जिया॥५॥ अH-(पनरकं ० ) प्रत्यक्ष प्रमाणे करीने सिह एवो, अने अपंतगुण के०) अनंताठे गुण ते जेने विष एवो (जिगिंदधम्मे के जिनेनो धर्म तैने विषे (दोसले सोवि के०) अपयश प्रमुख दोषनो लेश पण (न के०) नथी. (तहवि के०) तोयपरा (अन्नारांधा के०) अज्ञाने करीने अांधला एवा (जिया के०) जीव ·IN शत । जे ते (हु के०) निश्च (तमि के०) ते जिनेनापित धर्मने विषे (कयावि के) क्यारे पण. एटले को वखत पण (न रमंति के०) नथी रमता. एटले नथी जोमाता! ॥७॥ भावार्थ-या लोकने विणे यश, अने परलोकने विषे स्वर्ग तथा मोदनां सु- ख आपवा. रूप गुणवाला, अने जेने विषे कांड पण दोप नयी एवा, श्री जि- नधर्मने प्रत्यक्षपणे देखे ठे, तोयपण अझाने करीने आंधला एवा जे पुरुषो, ते जेम जे वस्तु , तेम ते वस्तुने जणावनार एवा श्री जिनधर्मने अंगीकार नयी करता ॥ ए॥ मिथ्यात्वे अनंतदोपाः प्रकवाः दृश्यंते न थपि च गुणलेशः मिचे आतदोसा। पयमा दीसंति न वि य गुणलेसो॥ तथापि च ते एव जीचाः हीति विस्मये मोदांधार निर्वते १२ १३ २५ तहथिय तं चेव जिया। ही मोहंधा निसेवेति । एज॥ ज २ ३ २४ १२.

·Xxx अर्थ-(मिले के) मिथ्यात्वने विषे (पयमा के) प्रकट एवा (अपांतदोसा के०) अनंत दोष जे ते (दीसंति के०) देखाय रे. (य के०) वली. तेमां (गुगले. सो वि के०) गुणनो लेश मात्र पण (न के०) नश्री (तहविय के०) तोयपण साहंधा के०) मोदे करीने आंधला एवा (जिया के०) जीव जे ते (तं चेव के) ते मिथ्यात्वनेज (मिसेवंति के) सेवे ने. ते (ही के) निश्चे घणुंज आ- श्रर्य !!! ॥ए॥ नावार्थ-कुगुरु कुदेव अने कुधर्म तेमनो अंगीकार करवारूप अध्यवसायने विष एटले मिथ्यात्वने विप नरकपातादिक अनंत दोष प्रकट देखाय ठे, पण ते मां गुणनोतो लवलेश पण देखातो नथी. तोयपण मोहे करीने अंध थएला जी यो, ते मिथ्यात्वनोज आश्रय करे . एटले ते मिथ्यात्वनेज अंगीकार करे , परंतु जिनधर्मने अंगीकार नबी करता, ते घणुंज खेदकारक रे.!!! ॥ए॥ धिकृषिक तत् तेषां नराणां विज्ञानेशिल्पे तथा गुणेषु कुशलत्वं यत् धितो ताण नराणं । विन्नाणे तह गुणेसु कुशलत्तं ॥ १३ ६ G ए १० ११ .

·सुखरूपे सखरूपे धर्मरत्ने मृपरीक्षा न जानाति शत २ ३ । ५ (ज सुनसञ्चधम्मरयाणे। सुपरिवं जे न जाणंति ए॥ अर्थ-(सुदसञ्चधम्नरयणे केण्) सुखकारी अने सत्य एवा धर्मरूप रत्लने विष (जे के०) जे पुरुपो (सुपरिरकं के) नली रीते परीक्षाने (न जाणंति के०) नश्री जाणता. अर्थात् नथी जाणी शकता, (ताण के०) ते (नराणं के०) पुरुषोना (विन्नाणे के) विज्ञानने विषे (तह के०) तथा (गुरोतु के) गुगने विषे, (कुसल के०) कुशलपणाने (घिहिके०) धिकार धान! धिक्कार पाठ!!ए॥ नावार्थ-जगत्ने विषे जे पुरुषोनुं शिल्पचातुर्य, कलाकौशल्य, औदार्य त था शौर्य धैर्यादिकने विषे कुशलपणुं धगुंज वखणाय ठे. एटले रत्नादिकनी प- रीका करवामां घणा माह्या कदेवाय वे, ते पुरुषो सुखकारी अने सत्य एवा धर्मरुप रत्ननी परीक्षा, जो न करी शक्या, तो तेमना सघला महापणपणान अतिशे धिकार मान !! धिक्कार थान!!! ते नपर शास्त्र म कडं वे के, वहाँ १५ H TATA ·तेर कलामां कुशल एवा पंमित पुरुषो होय, तोपण जो तेमणे सर्व कलासां श्रेष्ट एवी जे धर्मनी कलानश्री जागी, तो ते निश्चे अमितज जाणवा. माटे सर्व परीक्षा करतां धर्मरूप रत्ननी परीक्षा करवी, तेज श्रेष्ठ परीक्षा के.॥ए॥ ॥ अनुष्टुप् वृत्तम्.॥ जिनधर्मः ययं जीवानां अपूर्वः कल्पपादपः २ स जिणधम्मो ऽयं जीवाणं । अप्पो कप्पपायवो।। स्वर्गापवर्गमुखानां फलानां दायका अयं ७ ज सग्गापवम्गसुकाणं । फलाणं दायगो इसो ॥ १०॥ अर्थ-(अयं के०) आ (जिणधम्मो के०) जिनधर्म जे ते जिवाणं के०) जी बोने (अप्पुवो के०) अपूर्व एटले आपसि एनो (कप्पपायवो के०) कल्पवृक्ष के. केम के, (इमो के०) ए जिनधर्मरूप कल्पवृत्त जे ते (सग्गापवग्गसुरकाणं - ।

·श to के वर्ग एटले देवलोक अने अपवर्ग एटले मोह तेना सुखरूप फलाणं के०) फलनो ( दाइगो के०) आपनारोगे. ॥१०॥ नावार्थ-आ जिनधर्मरूप कल्पवृक्त अपूर्व . एटले प्रसिह कल्पवृक्त तो फक्त आ लोकने विपे रहेता पुजलिक सुखनेज आपनार ठे. परंतु आ धर्मरूपं कल्पवृक्षतो, स्वर्गादिक फलने तथा मोक फलने आपनार . माटे अपूर्व कल्प वृक्त कहो. एवं जाणीने तेनोज आश्रय करवो. ॥१०॥ धर्मः चधुः. सुमित्रं च धर्मः च परमः गुरुः २ २ । ३ ६ ५ U १० धम्मो बंधु सुमित्तो य। धम्मो य परमो गुरु ॥ मोक्षमार्गवृत्तानां धर्मः परमः स्पंदनः रथः ११ मुस्कमग्गंपयट्टाणं । धम्मो परमसंदणी ॥ १०१ ॥ अर्थ-रे जीव! (धम्मो के०) आ जिनधर्म जे ते (बंधु के०) बंधु (नाइ) स- १५ ·स मान, (य के०) वली (सुमित्तो के०) सारा भित्र समान छे. (य के०) वली (बम्मो के०) धर्म जे ते (परमो गुरु के ) नत्कष्टा गुरु समान बे. वली ते (ध- म्मो के०) धर्म जे ते (मुस्कमरगपयहारा के०) मोक्ष मार्गने विपे प्रवलेला पुरु- पोने (परमसंदलो के०) नत्कृष्टा रथ समान ठे. ॥१०१॥ नावार्थ-जेम आपद् कालने विष जाइ सहायता करे, तेम संसाररूप आपकालमां, या जिनधर्म पण सहायता करे , मादेना समान छे. तथा सारो मित्र जेम हितकारी अर्थने मेलवो आपधाश्री सुख करे , तेम आ धर्म- रूप मित्र पण मनोवांगित सुख मेलवी आपवाथी सुमित्र समान . तथा गुरु जेम असत् सार्गयी पागे वाले ठे, तेम या जिनधर्म परा, नरक तिथचादिक ऽर्गतिनां जवायी पागे वाले ये. माटे नस्कृष्टा गुरुतमान . तया रथे करीने जेम मार्गनां सुखे सुखे जवाय ठे, तेम धर्मला रशे करीने मोकमार्गमा सुखे मुखे जर शकाय रे. माटे धर्मने परम रष्टा समान कहो के. एवू जाणीने आवा जैनधर्मने विषे नाम करवो, ।। १० ।। KXXXKAKKAKXXXXKY ·शत ॥आर्यावृत्तम् ।। चतच गांगीनांयान्यनंनानिसानिनान्येवान नस्लेनमदीप्तेजनकानने महानीने *** ३ १ . चनगइगतहानल । पलित्तजवकाणणे महाजीमे॥ मेवस रेजीव वं जिनवचनं अमृतकुंममम ३ ४ ६ ५ सेवसु रेजीव तुमं । जिाणवया अमियकुंमसमं ॥१०॥ अर्थ-(मदाजी के०) महा जयंकर एवं (चनगारांतहानल के०) व्यार गतिमा रहेला एवा अनंतां सुखरुप महोटा अपये करीने (पलित्तजवकागणे के० ' लागतुं ए, जे संसाररूप वन, तेने विषे रेजीव के०) दे जीव! (तुमं के ) तुं (अमियकुंमसमं के०) अमृतना कुंक समान (जिरावयणं के०) जिन राजना वचनने सेवसु के०) सेवन कस्य. एटले सिहतमां कहेला अनुष्ठानने विधिसहित अंगीकार कस्य. ॥१२॥ १३० ·- जावार्थ-या संसाररूप जयंकर दावानलयो दालो एवो ज तुं, ते जिन- वचनरूप अमृतना कुंझमा मन प्रा. अर्थात् रूमा अनुष्ठानने ग्रहण कल्य. जेथी तने अपूर्व सुखशांति प्रशे ॥१२॥ विगमे जबरवयरुदेशे अनंतजाखान्येवग्रीप्मतापस्तन संतप्ते ३ त ३ G ५ विसमे लवमरुदेशे। अणंतउहगिम्हतावसंतत्ते ॥ जिन धर्मपुत्र कल्पवृक्षस्न स्मर वं हेजीव शिवमुखदं ६. जिणधम्मक्रप्परुरकं । सरसु तु जीव सिक्सुहदं ॥१३॥ अर्भ-(जीव के०) हे जीव! (विसमे के०) विषम एटले चालनारने दुःख कारी एवा, अने (अणतज्दगिम्हतावसंतचे के०) अनंतां दःखरूप ग्रीष्मऋतु- ना तापवमे सारी पेठे तपेला एका (नवमरुदेसे के०) संसाररूप मारवाफ देश विष (सिवसुदंदं के०) मोक्ष सुखने आपनार एवा (जिराधम्मकप्परक ·श 22 KHANIYA के०) जिनधर्मरूप कल्पवृकने तुम के) तुं (सरसु के०) आश्रय कर. (आ ज- ग्याये टीकाकारे कल्पवृकनु स्मरण कत्ल. एवो अर्थ कस्यो गे; ते विचारवा योग्य छे. ॥१०३ ॥ जावार्थ-दे जीव ! संसारनां अनेक दुःखरूप मारवाफ देशनी तपेली रेती, तेजांचमण करता प्राणियोने मदोटा जाग्ये प्राप्त थयेलो जिनधर्मरूप कल्प- तक, तेज आश्रय करवा योग्य छे. के, जेथी सकल वांछित सुखनी सिद्धि माय. ॥ १३॥ fम बहुना जिनमें यतिनव्यं यथास्वात्मा जोविं घोरं भ ३ **え ४ ५ किं बहुणा जिणधम्मे। जश्यत्वं जह नवोदहिं घोरं। लयुशन तीसा यननमुख लनते जीव: शावन स्थान 0 १० ११ ६ १३ लहु तरियम एतसुहं । लहश् जिन सासयं गाणं ॥१॥४॥ १.४ १.२ ·अर्थ-दे आत्मन्! (किं बहुणा के०) घणुं कहेवे करीने गुं! ते प्रकारे (जिण धम्मे के०) जिनधर्मने विषे (जश्य के०) यत्न करवो. (जह के०) जेम (जिन के०) जीव जे ते (घोरं के०) नयानक एवा (नवोदहिं के०) संसाररूप समु- उने (लहु के०) शीघ्रपणे (तरियं के) तरीने (अपांतसुहं के०) अनंतु रे सुख ते जेने विपे एवं (सासयं गणं के) शाश्वतुं स्थान एटले मोद, तेने (सह के) पामे. ।। १० ।। नावार्थ-हे नव्य जीवो! आखा ग्रंपनो सारमा सार एटलोज कहेंवानो ठे के, जिनधर्मने विषे प्रमाद रहितपणे प्रयत्न करो. के, जेश्री तमने मोदनुं शाश्वतुं सुख प्राप्त थाय. ते सुखनुं वर्णन अ३ शके तेम नथी. तेम उतां जो ते- ना स्वरूपने जाणवानी मरजी होय तो श्री आचारांगजी सूत्रना पांचमा लो- कसार लामा अध्ययनमां जो लेज्यो. ॥ १० ॥ XX --- ·० ३५ आ ग्रंथना ५७ मा तथा ६० मा पानानी पुंठिमां जणाव्यु ले के सागरोपभर्नु तथा पुजलपरावर्तननुं स्वरूप गंथने अंते जणावी शं. ते ते शहां जणावीए ठीए. अति सूक्ष्मकालने एक समय कहे .तेवाअसंख्याता समये एक आवली याय, तेवी (१६७१६) एक क्रोम समसग्लाख शितोतेरहजार वेशेंने सोल पावलीये, एक मुहूर्त पाय छे. तेवा त्रीश मुहूर्ने एक अहोरात्रीरूप दिवस या य छे. तेवा पंदर अहोरात्रोए एक पखवामियु थाय रे. तेवा वे पखवाझिये एक महिनो श्राय रे. तेवा बार महिने एक वर्ष थाय . तेवा असंख्याता कोमाको- की वर्षे एक पख्योपम थाय . तेवा दश कोमाकोमि पस्योपमे एक अक्ष सा- गरोपम थाय. ॥ इति सागरोपम प्रमाणम् ।। एज रीते एटले पूर्व कहा तेवा दश कोमाकोमि सागरोपमे, नत्सर्पिणी t .

·अने वीजा दश कोमाकोमि सागरोपमे, अवसर्पिणी याय, ए बे मलीने वीश कोमाकोमि सागरोपमे, एक कालचक्र प्राय. एवा अनंता कालचके एक पुजल परावर्त्तन थाय.॥ इति पुजलपरावर्जन प्रमाणम्.॥ १ शहां पन्योपम त्रए प्रकारना . ते कहे . १ उद्धार पल्योपम. २ अशा पल्योपम. ३ केत्र पल्पोपम. तेमां वली एकेकना बादर अने मूक्ष्म एवा वे नेद . तेमांना अशा पल्यो पमा सम्प जगावोग गए. केम के, आ वादर अशा पल्योपमे करीनेज जीवोनां थानखां. कायस्थिी, कर्मस्थिति, पुद्गलस्थिति आदिकनुं ममाण गणाय ने माटे, ते अधा पल्योपमना पण सूक्ष्म अने बादर एवा व द वे, तेमा प्रथम वादर अशा पल्योपमनु स्वरूप कहीए जीए. देवकुरु नगरकुरु देवमां जन्मेला जुगलियांना वाल ते एवा के, जे जुगलने जन्मे एक वे यावत् सात दिवस यया होय, तेवा जुगालियाना केश ( वाल) लेश्ने तेना एवा ककमा करवा के, ते ककडानो बीजो ककडो घर शके नहीं. तेवा वालाग्रने च्यार गाननो लांवो, प्यार गाउनो पहोलो अने न्यार गाननो नमो एवा कुवामां ते वालाग्रन एवा ठांशीगंशीने जरीये के तेना नपर थश्ने चक्रवर्तिन सैन्य घाले, तो पण ते वालाग्र हाली शके नही. तथा ·शर ३० आ ग्रंथना ५७ मा तथा ६० मा पानानी पुंठिमां जणाव्यु के सागरोपमनुं तथा पुऊलपरावर्तननुं स्वरूप ग्रंयने अंते जागावी ते ते इहां जगावीए ठीए. अति सूस्मकालने एक समय कहे . तेवा असंख्याता समये एक आवली पाय, तेवी (१६७७१६) एक क्रोम समसग्लाख शितोतेरहजार वेशेने सोल पावलीये, एक मुदूर्ग थाय . तेवा त्रीश मुहूर्ने एक अहोरात्रीरूप दिवस श्रा य ये. तेवा पंदर अहोरात्रोए एक पखवामियु थाय ये. तेवा वे पखवामिये एक महिनो शाय रे. तेवा बार मदिन एक वर्ष श्राय . तेवा असंख्याता कोमाको- मी वर्षे एक पखयोपम थाय . तेवा दश कोमाकोमि पस्योपमे एक अक्षा सा- गरोपम थाय. ॥ इति सागरोपम प्रमाणम् ॥ एज रीते एटले पूर्व कहा तेवा दश कोमाकोमि सागरोपमे, नत्सप्पिणी १२

·पयातायात पुश्वपरावन प्रमालम।
कास्वा.को.. सोमव. १मा परलो.
सोमवमवीरमा पावर बने मकबरे देवांना मा पस्यो
अवमा पारा करीनेस नीरोनी बाला-
स्थिानस्थितिमारिनु भारपायबारे,मना पसोपवमा
से देखा गया परलोपन समीरनगर,
पर केला जन्मेको मनिपांना पासवेला मलम बोरक
मीना(पाल) नेने नाराका
मोमोमीनपालमाने पार पाठको शादी,
सामा
.
।

·श वण १३३ गिय बली शके नहीं, तथा पाणीए करी नंगाय नहीं. एटले नेनी अंदर पाणी उतरी शो नही. तथा गायरे करी ने वालाग्र उमी शके नही, एवा गंगी गंशीने तरया होय, पी ने वालागनो एकेको ककमो मो सो वर्षे काढीए. ते काढता काढता ज्यारे ते कृती त- माय साली याग, सारे एक यक्षा वादर पल्योपम थार. तेनां संख्यानां कोमाकामि वर्ष याय. या दृष्टांत कथन मान वे. केम के, आ प्रमाण गपात्रीमां यातुं नमी गात्रीमा तो गूक्ष्म अशा पल्यापन आवे . तेचं स्वरूप नीचे कहीए गए. पा कागा या जूगलियाना एकेका यालाग्रना, असंख्याता खंम कल्पना. ते चालानना संमे करी पूर्व कामा प्रमाणे, ते कूपो गंगी गंशीने जरीये. परी नेमाथी पूर्वनी पेठे एकेको चालनो ककमो सोलो वर्षे काहीए, पी ज़्यारे ते कुवो तमाम खाली थाय, सारे एक सूक्ष्ग अन्ता पल्योपा थाय. तेना असंख्याता कोमाकोमी वर्ष थाय. तेवा दश कोमाकोमी साग- रोपमे एक अच्छा सागरोपम थाय. एवी रीतना सागरोपमनुं प्रमाण या जग्याए जाणं या वानीनो विशेष विस्तार श्री अनुयोगधार मूत्रमा तथा पांचमा कर्म ग्रंथमा ने. त्यांथी दिना रना अथिये जो ले. या ग्रंथनो वालावबोध करनार कहे ठे E ·॥ नपजाति वृत्तम् ॥ प्रवन्धचिन्तामणि, धर्मविन्छ। श्रीहारिनाष्टकसंघपट्टाः॥ जापान्तरेणानियुता यतः स्युः । सोयं प्रत्नावो मयि संधष्टेः ॥१॥ ॥ अनुष्टुप् वृत्तम् ॥ मागधी संस्कृतेऽकारिरम्लामन्जरी नाटिका।। जयतिदुपयस्तोत्रे ज्ञानसारे तु गौर्जरी ॥३॥ ॥इति श्री जैनीय अध्यापक, शास्त्री रामचं दीनानाथ विरचित श्री वैराग्यशतकनो दंझान्वय सहित बालाववोध समाप्त. HARY A

·.
O
श
३४
नपरा नपरी ा अमुल्य ग्रंपनी मागणी यवायी आवृत्ति त्रीजी
प्रसि-६ करवामां आवी .
फक्त १००० हजार नकल.
m.
सूचना
था ग्रंथमा प्रसिद्ध करताना सीका शिवायनी को पण कॉपी (नकल)
वेचाती कोइ पण काणे जगाशे तेना नपर घटता इलाजो लेवामा प्रावशे.
पुस्तक मळवानां ठेकाणा.
अमदावाद-कर्चा पाथी.
-राजनगर प्रीटींग प्रेस तथा जागीता तमाम बुकसेलरो पाथी.
मुंवार-मांगरोल जैनसन्ना.टे. पायधूणी पासे गोमीजीना मंदीर नजीक.
--बदरमां. नीमडी मायोकी नमाणी -
०५

·No text on this page.